cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
විද්‍යාගාරයේ වගා කරනු ලබන මස්
කර්මාන්ත සංවර්ධනය
මහාචාර්ය පෝස්ට් විසින් 2013දී පළමු වගා කළ මස් බර්ගරය සාර්ථකව නිෂ්පාදනය කළ බැවින්, මෙය සංවර්ධනය කිරීම හෝ ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා කැපවූ ඇරඹීම් හා ආරම්භක සංවිධාන ඇත. 2015දී මාස්ට්‍රික්ට් විශ්වවිද්‍යාලය විසින් වගා කළ මස් පිළිබඳව පළමු ජාත්‍යන්තර සමුළුව පවත්වන ලදි. ක්ෂේත්‍රය වර්ධනය වෙත්ම, ලාභ නොලබන New Harvest සහ The Good Food Institute වැනි සංවිධාන කර්මාන්ත නායකයින්, විද්‍යාඥයින්, ආයෝජකයින් සහ විභවයක් ඇති සමාන්තර කර්මාන්තවල සහයෝගීතාකරුවන් කැඳවීමට වාර්ෂික සම්මන්ත්‍රණ පැවැත්වීම ආරම්භ කරන ලදි. 2018දී ජෙසී රීස් ඇන්තිස් (Jacy Reese Anthis) විසින් රචිත "The End of Animal Farming" නම් ග්‍රන්ථය තර්ක කරන්නේ වගා කළ මස් සහ ශාක පදනම් කරගත් ආහාර විසින්, සාම්ප්‍රදායික සත්ව නිෂ්පාදනය 2100වන විට විස්ථාපනය කරනු ඇති බවයි. 2019 වන විට වගා කළ මස් සම්බන්ධයෙන් දුසිම් දෙකකට අධික පණගැන්වුම් සංඛ්‍යාවක් හෙළි වී ඇත.
SuperMeat නම් ඊශ්‍රායල සමාගම වගා කළ කුකුළු මස් වෙනුවෙන් කරනු ලබන කර්තව්‍යය සඳහා 2016දී ඉතා ප්‍රසිද්ධ වූ අරමුදල් රැස් කිරීමේ ව්යාපාරයක් දියත් [64 ]කරන ලදි. z
විද්‍යාගාරවල වගාකරනු ලබන මත්ස්‍ය මාංශ ඉලක්ක කරගෙන, සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝහි Finless Foods 2016දී ආරම්භ කරන ලදි. 2017 මාර්තු මාසයේදී එය රසායනාගාර මෙහෙයුම් ආරම්භ කළ අතර වේගයෙන් ඉදිරියට ගියේය. මෙහි අධ්‍යක්ෂක මයික් සෙල්ඩන් (Mike Selden) 2017 ජූලි මාසයේදී පැවසුවේ මත්ස්‍ය නිෂ්පාදන වසර දෙකක් තුළ (2019 අවසාන වන විට) වෙළඳපොළට ගෙන ඒමට අපේක්ෂා කරන බවයි
2018 මාර්තු මාසයේදී, JUST, Inc. (2011දී සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝහි ආරම්භ වන විට මෙහි නාමය Hampton Creek විය) කියා සිටියේ 2018 අවසන් වන විට වගා කළ මස් නිෂ්පාදනයක් පාරිභෝගිකයන්ට ඉදිරිපත් කළ හැකි බවයි. මෙහි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී ජොෂ් ටෙට්‍රික් පවසන පරිදි ඒ සඳහා තාක්ෂණය දැනටමත් පවතින අතර ඉතිරිව ඇත්තේ එය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ කාරණය පමණි. JUSTහි සේවකයන් 130ක් පමණ සිටින අතර විද්‍යාඥයින් 55කුගෙන් යුත් පර්යේෂණ දෙපාර්තමේන්තුවක් සිටියි. එහි විද්‍යාගාරවල කුකුළු මස්, ඌරු මස් හා හරක් මස් නිපදවනු ලැබේ. ශාක සම්පත් පමණක් ඇති ප්‍රාථමික සෛල පෝෂණය කිරීමේ ගැටලුව ඔවුන් මෙලහකටත් විසඳා තිබෙනු ඇත. JUSTට අනුග්‍රාහකත්වය සපයන අය අතර චීන ප්‍රකෝටිපතියෙකු වන ලී කා-ෂිං, Yahoo! සම නිර්මාතෘ ජෙරී යැං සහ ටෙට්‍රික්ට අනුව Heineken International වේ. Krijn de Nood, Daan Luining, Ruud Out, Roger Pederson, Mark Kotter සහ Gordana Apic යන අයගෙන් සමන්විත ලන්දේසී පණගැන්වුමක් වන "Meatable" 2018 සැප්තැම්බර් මාසයේදී වාර්තා කළේ සතුන්ගේ පෙකණි වැලේ "pluripotent" සෛල භාවිතයෙන් මස් වගා කිරීමට සමත් විය. එවැනි සෛල සමඟ වැඩ කිරීම අසීරු බව වාර්තා වුවද, අවශ්‍ය පරිදි මාංශ පේශී සෛල හෝ මේද සෛල බවට ඒවා පත් කරවීමට, විවිධ තාක්ෂණ යොදාගනිමින් හැකිබව Meatable කියා සිටියේය. මෙහි ඇති ප්‍රධාන වාසිය නම්, මෙම තාක්ෂණය fetal bovine serum මඟහැරීමයි, එනම් මෙහිදී මස් නිෂ්පාදනය සඳහා කිසිදු සතෙකු මරා දැමිය යුතු වන්නේ නැත. වාර්තාවල දැක්වෙන්නේ එමස අලුතෙන් වගා කළ මස් සම්බන්ධ ඇරඹුම් සංඛ්‍යාව 30ක් පමණ වන බවයි. 2018 සැප්තැම්බර් 26වන දින, ආරම්භක ව්‍යාපාර 3ක සහ සිවිල් උනන්දුවක් දක්වන කණ්ඩායම් 4ක නියෝජිතයන් සමඟ වූ A Dutch House of Representatives Commission රැස්වීමකදී සාකච්ඡා කෙරුනේ වගා කරන මාංශ පිළිබඳව පර්යේෂණ කිරීම, මෙම ක්‍රියාවලිය සංවර්ධනය කිරීම සහ හඳුන්වාදීම සඳහා රජයේ සහය ලබාදීමේ වැදගත්කම හා අවශ්‍යතාවය පිළිබඳවයි.
වගා කරනු ලබන මස් සහ මුහුදු ආහාර සඳහා වෙළඳපොළට මාවතක් එළිකර දීම වෙනුවෙන් රජයේ නියාමකයින් සමඟ කටයුතු කිරීමට අපේක්ෂා කරන සන්ධානයක් වන Alliance for Meat, Poultry and Seafood Innovation (AMPS Innovation) පිහිටුවීමට 2019 අගෝස්තු මාසයේදී ආරම්භක ව්‍යාපාර 5ක් එක්විණි. මෙහි ආරම්භක සාමාජිකයන්ට JUST Inc., Memphis Meats, Finless Foods, BlueNalu සහ Fork & Good ඇතුළත් වේ
. 2019දී සමාගම් තුනක එකතුවක් (Peace of Meat, Solina සහ Nauta) සහ ලාභ නොලබන ආයතන තුනක එකතුවක් (University KU Leuven, Flanders Food සහ Bio Base Europe Pilot Plant) එකතුව "The Foieture Project" දියත් කෙරිණි. 2019 දෙසැම්බරයේදී Peace of Meat කියා සිටියේ අනෙක් අයගේ සහාය ඇතිව 2020දී සිය සංකල්පය සනාථ කිරීම, 2022දී එහි පළමු මූලාකෘතිය නිෂ්පාදනය කිරීම සහ 2023දී වෙළඳපොළට පිවිසීම යනාදිය ඔවුන් බලාපොරොත්තු වන බවයි. එම මාසයේදී the Foieture Project, "The Innovation and Enterprise Agency of the Flemish Government" විසින් යූරෝ මිලියන 3.6කට ආසන්න පර්යේෂණ ආධාරයක් ලැබුණි. 2020 මැයි මාසයේදී Peace of Meatහි ඔස්ට්‍රියානු සම්භවයක් ඇති සමනිර්මාතෘ සහ විද්‍යාත්මක පර්යේෂක Eva Sommer කියා සිටියේ ආරම්භයේදී යූරෝ 300ක වියදමින් මේදය 20gක් නිපදවීමට හැකි වූ බවයි. ඉලක්කය වූයේ 2030වන විට මිළ, කිලෝග්‍රෑමයකට යූරෝ 6ක් දක්වා අඩු කිරීමයි. Peace of Meat ඉක්මණින්ම Port of Antwerpහි රසායනාගාර දෙකක් ඉදිකරනු ඇත.
පෘථිවි කක්ෂයේ නිෂ්පාදනය
2019 දී පළමු වරට මස් අභ්‍යවකාශයේ සාර්ථකව වගා කරන ලදී. Aleph Farms හරහා, ස්වාභාවික සම්පත් වලින් ඈත්ව පෘථිවියට සැතපුම් 248 ක් (කි.මී. 399) දුරින් පිහිටි ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ මස් වගා කරන ලදී.
නිෂ්පාදනය
වගාකල මස් නිෂ්පාදනයේ අදියර තුනක් ඇත: ආරම්භක සෛල තෝරා ගැනීම, වර්ධන මාධ්‍යයේ සැතපවීම සහ පලංචිය.
ආරම්භක සෛල
thumb| මයෝබ්ලාස්ට් යනු මාංශ පේශි සෛල සඳහා පුරෝගාමියා වන අතර ඒවායේ තන්තු කහ පැහැයෙන් ද න්‍යශ්ටීන් නිල් පැහැයෙන් ද දැක්වේ වැඩෙන සංස්කෘතික මස්වල ආරම්භක අදියර වන්නේ වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වීමේ හැකියාවක් (ඉහළ සෛල ප්‍රජනන අනුපාතය) ඇති සෛල එකතු කිරීමයි. එවැනි සෛල වලට කළල ප්‍රාථමික සෛල, වැඩිහිටි ප්‍රාථමික සෛල, මයෝසැටලයිට් සෛල හෝ මයෝබ්ලාස්ට් ඇතුළත් වේ. වැඩිම වේගයෙන් ප්‍රසාරණය වන්නෙ ප්‍රාථමික සෛල වන නමුත් නිශ්චිත වර්ගයේ සෛලයක් කරා සංවර්ධනය ආරම්භ කිරීමට ඊට හැකියාවක් නොමැත. එම නිසා සෛල බෙදීමේ හා ඒවා යම් නිශ්චිත ආකාරයකින් වර්ධනය වීමේ ගැටලුවක් පැන නඟියි. පූර්ණ ලෙස වර්ධනය වූ මාංශ පේශි සෛල ,මාංශ පේශි ලෙස දැනටමත් සංවර්ධනය අවසන් කර ඇති නමුත් ඒවා කිසිසේත්ම වර්ධනය නොවේ. එමනිසා, මයෝසැටලයිට් සහ මයෝබ්ලාස්ට් සෛල වැනි සෛල බොහෝ විට භාවිතා කරනුයේ ඒවා තවමත් පිළිගත හැකි වේගයකින් වර්ධනය වන නිසාත් අනෙකුත් සෛල වලින් අවශ්‍ය පරිදි වෙනස් වන නිසාත් ය.
වර්ධන මාධ්‍යය
පටක වර්ධනයට අනුබල දෙන ද්‍රාවණයක් යෙදීමෙන් මෙම සෛලවලට ප්‍රතිකාර කරනු ලැබේ.එය වර්ධන මාධ්‍යයක් ලෙස හැඳින්වේ. මෙම මාධ්‍යයන්හි අවශ්‍ය පෝෂ්‍ය පදාර්ථ හා සුදුසු වර්ධන සාධක අඩංගු විය යුතුය. ඉන්පසු ඒවා ජෛව ප්‍රතික්‍රියාකාරකයක් තුල වූ වගා මාධ්‍යයක තැන්පත් කරන අතර එමඟින් සෛලවලට අවශ්‍ය ශක්තිමය අවශ්‍යතා සපුරාලනු ලබයි.
පලංචිය
thumb| මාංශ පේශි පටක වර්ධන මාධ්‍යයේ වර්ධනය වන අතර පලංචිය විසින් අවසාන නිශ්පාදනය සඳහා ත්‍රිමානව සංවිධානය කරනු ලැබේ. ත්‍රිමානව මස් වගා කිරීම සඳහා, සෛල පලංචියක් මත වැඩෙන අතර එය එහි ව්‍යුහය හා පිළිවෙල මෙහෙයවන අංගයකි.මෙම පලංචිය ආහාරයට ගත හැකි බැවින් මස් ඉවත් කිරීමට අවශ්‍ය නොවේ. එසේම,එය වරින් වර වර්ධනය වන මාංශ පේශි දිගු කිරීමට පියවර ගන්නා අතර එමඟින් සාමාන්‍ය ශරීරයේ සත්ව ශරීරය අනුකරණය කරයි. වර්ධනය වන මයෝටියුබ් (මුල් මාංශ පේශි තන්තු) වලින් වෙන් නොවී පවතීම සඳහා පලංචිය නම්‍යශීලී බව පවත්වා ගත යුතුය. පලංචිය,මාංශ පේශි වල සාමාන්‍ය වර්ධනය සඳහා සනාලීකරණයට (රුධිර නාල සෑදීමට) ඉඩ දිය යුතුය.
හේම් ප්‍රෝටීන(Heme Proteins)
2019 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී MDPI විසින් Extracellular Heme Proteins Influence Bovine Myosatellite Cell Proliferation and the Color of Cell-Based Meat යන මාතෘකාව යටතේ ලිපියක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර මිනිස් පරිභෝජනය සඳහා සෛල මත පදනම් වූ මස් නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා අස්ථි මාංශ පේශි පටක ඉංජිනේරු විද්‍යාව යොදා ගත හැකි බව එහි කියැවුනි. මයෝග්ලොබින්, මාංශ පේශි චන්ද්‍රිකා සෛලවල ව්‍යාප්තිය හා පරිවෘත්තීය ක්‍රියාකාරිත්වය වැඩි කළ බව වාර්තා විය. මයෝග්ලොබින් හෝ හිමොග්ලොබින් එකතු කිරීම මඟින් නිෂ්පාදනයේ වර්ණය සාම්ප්‍රදායික හරක් මස් වලට වඩාත් සමීප වර්ණයක් දක්වා වෙනස් කරගත හැකි බවද දැක්විණි.
ආකලන නිෂ්පාදනය
ස්වාභාවික නිෂ්පාදනයට වඩාත් සමාන වන පරිදි වගාක​ළ මස්වල වයනය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා ත්‍රිමාණ මුද්‍රණ ක්‍රම භාවිතා කිරීමට ඊශ්‍රායල සමාගමක් වන මීටෙක් යෝජනා කරයි.
වෙනත් කරුණු
පලංචිය පාදක වූ නිෂ්පාදන ශිල්පීය ක්‍රම නිසි ලෙස භාවිතා කළ හැක්කේ අස්ථි රහිත හෝ බිම් මාංශ වල පමණි (සැකසූ). මෙම ක්‍රියාවලියේ අවසාන ප්‍රතිඵලය වන්නේ හැම්බර්ගර් හෝ සොසේජස් වැනි මස් ය. වඩාත් ව්‍යුහාත්මක මස් සෑදීම සඳහා, (නිදසුනක් ලෙස ගවමස්)මාංශ පේශි පටක සකස් කළ යුත්තේ සෘජු හා ස්වයං-සංවිධානාත්මක ආකාරයකින් හෝ දැනටමත් පවතින මාංශ පේශි පටක ව්‍යාප්ත කිරීමෙනි. මීට අමතරව, ගුරුත්වාකර්ෂණ, චුම්බක, තරල ප්‍රවාහ සහ යාන්ත්‍රික ආතති ක්ෂේත්‍ර තිබීම මාංශ පේශි සෛලවල ප්‍රගුණන අනුපාතයට බලපායි. දිගු කිරීම සහ ලිහිල් කිරීම වැනි ආතතිය පාදක වූ ක්‍රියාවලීන් මාංශ පේශි සෛල අතර වෙනස වැඩි කරයි. මෙම ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කළ පසු, ජීවියෙකුගෙන් නව සෛල හඳුන්වා නොදී දින නියමයක් නොමැතිව මස් නිෂ්පාදනය කිරීම න්‍යායාත්මකව කළ හැකිය.
වගාකල  මස් නිෂ්පාදනයේදී, වැඩෙන මස් බැක්ටීරියා සහ යීස්ට් සහ අනෙකුත් දිලීර වලින් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා සෝඩියම් බෙන්සොයිට් වැනි කල් තබා ගන්නා ද්‍රව්‍යයක් භාවිතා කරයි. මෙම ක්‍රියාවලියේදී කොලජන් කුඩු, සැන්තන් ගම්, මැනිටෝල් සහ කොචීනියල් විවිධ ආකාරවලින් භාවිතා කළ හැකිය.
තාක්ෂනික දියුණුවත් සමඟ සිල්ලර වෙළඳසැල් සහ සුපිරි වෙළඳසැල් වැනි වෙළඳසැල් වල වගාකල මස්වල මිල මධ්‍යම පන්තික පාරිභෝගිකයින් “පහසු මිල” යැයි සලකන මට්ටම දක්වා අඩු විය හැකිය.
ඇසිටලීන්
ඇසිටලීන් (විධිමත් නාමය: ඊතයින්) යනු C2H2 යන සූත්‍රය සහිත රසායනික සංයෝගයකි.  එය හයිඩ්‍රොකාබනයක් වන අතර සරලතම ඇල්කයිනය වෙයි. මෙම අවර්ණ වායුව පුළුල් ලෙසින් ඉන්ධනයක් ලෙස හා රසායනික තැනුම් කොටසක් ලෙසින් භාවිතා වෙයි. ශුද්ධ තත්ත්වයෙහි එය අස්ථායි වන අතර එබැවින්ම ද්‍රාවණයක් ලෙසින් භාවිතා වෙයි.
විද්‍යාගාරයේ වගා කරනු ලබන මස්
පර්යේෂණ අභියෝග
මාංශ වගා කිරීම​ යනු පටක ඉංජිනේරු විද්‍යාව නමින් හැඳින්වෙන ජෛව තාක්‍ෂණ ක්‍ෂේත්‍රයේ වර්ධනයකි.මාංශ පේශි ඩිස්ට්‍රොෆි ඇති පුද්ගලයින්ට උපකාර කිරීම සහ බද්ධ කිරීමේ අවයව සංවර්ධනය කිරීම යන යෙදීම් සමගම මෙම තාක්ෂණයද කරට කර සංවර්ධනය වෙමින් පවතියි. එය සාර්ථක කරගැනීමට නම්, ජය ගැනීමට බාධක කිහිපයක් තිබේ; මේ මොහොතේ, වඩාත්ම කැපී පෙනෙන ඒවා වන්නේ පරිමාණය සහ පිරිවැයයි.
මීට අමතරව, සෛලීය කෘෂිකර්මාන්තය සහ එහි සංවර්ධනය සඳහා විශේෂිත විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ විනයක් නොමැත. සෛලීය කෘෂිකර්මාන්තය පිළිබඳ අතීත පර්යේෂණයන් එකිනෙකාගෙන් හුදෙකලා වූ අතර ඔවුන්ට සැලකිය යුතු අධ්‍යයන උනන්දුවක් නොලැබුණි. එය දැනට පැවතුනද, දිගුකාලීන උපාය මාර්ග සංවර්ධනය සඳහා ප්‍රමාණවත් ලෙස අරමුදල් සපයන්නේ නැති අතර ප්‍රමාණවත් තරම් පර්යේෂකයන්ද නොමැත.
සාම්ප්‍රදායික මස් අතර වෙනස
thumb| පළමු වගාකල​ හැම්බර්ගර් 2013 අගෝස්තු 5 වන දින බදින ලදී.
සෞඛ්‍ය
මහා පරිමාණයෙන් මස් වගා කිරීමේදී, කෘතීම වර්ධක හෝමෝන එකතුකිරීම අවශ්‍ය විය හෝ නොවිය හැක.
පර්යේෂකයින් යෝජනා කර ඇත්තේ ඔමෙගා-3 මේද අම්ල සෞඛ්‍ය සම්පන්න ප්‍රසාද දීමනාවක් ලෙස වගා කරනු ලබන මස්වලට එකතු කළ හැකි බවයි. ඒ හා සමානවම, සාම්ප්‍රදායික මස්වල ඔමෙගා-3 මේද අම්ල අන්‍තර්ගතයද සතුන් පෝෂණය කරන දේ වෙනස් කිරීමෙන් වැඩි කළ හැකියි. ටයිම් සඟරාවේ කලාපයක යෝජනා කොට ඇත්තේ සෛල මඟින් මස් වගාකිරීමේදී මස බැක්ටීරියා සහ රෝගවලට නිරාවරණය වීමේ හැකියාව අඩුවන බවයි.
දැඩි ලෙස පාලනයේ පවතින හා පුරෝකථනය කළ හැකි පරිසරය හේතුවෙන්, විද්‍යාගාරයේ සිදුකරනු ලබන මස් වගාව, සිරස් ගොවිතැන සමඟ සංසන්දනය කර ඇති අතර, එහි සමහර යෝජකයින් අනාවැකි පළකර ඇත්තේ පළිබෝධනාශක හා දිලීර නාශක වැනි භයානක රසායනික ද්‍රව්‍යවලට, දරුණු තුවාල සහ වන ජීවීන්ට නිරාවරණය වීම අඩු කිරීම සම්බන්ධයෙන්ද ඒ හා සමාන ප්‍රතිලාභ ලැබෙනු ඇති බවයි
පශු සම්පත් සහ පශු සම්පත්වලින් ලබාගත් මස් (පක්ෂි උණ, ඇන්ත්‍රැක්ස්, සූකර උණ සහ ලෙස්ටීරියෝසිස් ඇතුළු රෝග) රෝග පැතිරීමේ ප්‍රධාන ප්‍රභවයක් ලෙස සැළකීම සහ දිගු කාලීනව සකසන මස් වැඩිවන හෘද රෝග, ආහාර ජීර්ණ පිළිකා සහ type 2 දියවැඩියාව සමඟ ඈඳී තිබීම නිසා පශු සම්පත් සඳහා ප්‍රතිජීවක ප්‍රතිරෝධ වර්ධනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් වත්මනේදී අවධානය යොමුව ඇත. වගාකරනු ලබන මස් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, දැඩි පාරිසරික පාලනය සහ පටක අධීක්ෂණය හේතුවෙන් ආරම්භයේ සිටම මෙවැනි ආසාදනය වීම් වළක්වා ගත හැකි අතර පාරිභෝගිකයන්ට නැව්ගතකිරීමට පෙර ඕනෑම ආසාදනයක් හඳුනාගත හැක.
ඇසිටලීන්
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ඇල්කයින ප්‍රවර්ගය:වායු ප්‍රවර්ගය:ඉන්ධන වායු
විද්‍යාගාරයේ වගා කරනු ලබන මස්
කෘතිම බව
මේවා සැබෑ මාංශ පේශී සෛල, මේද හා ආධාරක සෛල මෙන්ම රුධිර වාහිනීවලින් සමන්විත වන සැබෑ මස් වන අතරම සාම්ප්‍රදායික මස්වලට සමාන වුවද ඇතැම් පාරිභෝගිකයන්ට අධිතාක්ෂණික නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය අප්‍රසන්න යැයි හැඟේ. වගා කළ මාංශ ව්‍යාජ මාංශ හෝ "Frankenmeat" ලෙස විස්තර කොට ඇත. හෝමෝන, ප්‍රතිජීවක, ස්ටෙරෝයිඩ, බෙහෙත් සහ GMOවලින් තොරව පිරිසිදු මස් නිෂ්පාදනය කළ හැකිය.
පාරිසරික
රසායනාගාර මස්වල පාරිසරික බලපෑම සාමාන්‍යයෙන්, ඝාතනය කර ලබාගන්න ගව මස්වලට වඩා සැළකිය ලෙස අඩුවනු ඇතැයි පර්යේෂණවලින් හෙළි වී තිබේ. සිරස් ගොවිතැන සහ/හෝ රසායනාගාර මස් නිෂ්පාදනය සඳහා භාවිතා කරන සෑම හෙක්ටයාරයක් මගින්ම, හෙක්ටයාර 10ත් 20ත් අතර ඇති භූමි ප්‍රමාණයක් සාම්ප්‍රදායික කෘෂිකර්ම භාවිතයෙන් නැවත සාමාන්‍ය තත්වයට පරිවර්තනය කළ හැකිය. සිරස් ගොවිපළවල් (රසායනාගාර මස් පහසුකම්වලට අමතරව) මීතේන් ජීර්ණවල (methane digesters) උපරිම වාසිය ගතහොත් විදුලි අවශ්‍යතාවයෙන්ද සුළු කොටසක් උත්පාදනය කළ හැකිය. මෙම ස්ථානයේ ජනනය වන කාබනික අපද්‍රව්‍ය මෙතේන් 65%කින් සහ අනෙකුත් වායුන්ගෙන් සමන්විත ජීව වායුව බවට පරිවර්තනය කිරීමට methane digesters තැනිය හැක. හරිතාගාරයට හෝ ජෛව ප්‍රතික්‍රියා මාලාවක් සඳහා විදුලිය උත්පාදනය කිරීමට මෙම ජීව වායුව පුළුස්සා දැමිය හැක.
Oxford සහ Amsterdam විශ්ව විද්‍යාලවල පර්යේෂකයින් විසින් කරන ලද අධ්‍යයනයකින් හෙළි වූයේ රසායනාගාර මාංශ "වඩා කාර්යක්ෂම හා පරිසර හිතකාමී" විභවයකින් යුක්ත බවත් හරිතාගාර වායු විමෝචනය 4%ක් පමණක් ජනනය කරන බවත් මස් නිෂ්පාදනයේ බලශක්ති අවශ්‍යතා 45% දක්වා අඩු කරන බවත් ගෝලීය මස්/පශු සම්පත් කරන භූමියෙන් 2%ක් පමණක් අවශ්‍ය වන බවත්ය. පේටන්ට් බලපත්‍ර හිමිකරු William Van Eelen, වාර්තාකරු Brendan I. Koerner, සහ Oxford විශ්වවිද්‍යාලයේ PhD ශිෂ්‍ය Hanna Tuomisto විශ්වාස කරන්නේ එහි අඩු පරිසර බලපෑමක් ඇති බවයි.
The Union of Concerned Scientistsහි Margaret Mellon අනුමාන කරන්නේ මහා පරිමාණ රසායනාගාර මස් නිෂ්පාදනයේ බලශක්ති හා පොසිල ඉන්ධන අවශ්‍යතාවය භූමියෙන් පිටත ආහාර නිෂ්පාදනය කරනවාට වඩා පාරිසරික වශයෙන් විනාශකාරී විය හැකි බවයි. ඒ කෙසේවෙතත් S. L. Davisගේ අනුමානය වන්නේ නාගරික ප්‍රදේශවල සිරස් ගොවිතැන සහ රසායනාගාර මස් පහසුකම්වල ක්‍රියාකාරීත්වය යන දෙකම සාපේක්ෂව අවට ජීවීන්ට සුළු හානියක් විය හැකි බවයි. Dickson Despommier අනුමාන කළේ මේ දෙක නිසා ස්වාභාවික සම්පත් ක්ෂය වීම වළක්වා ගත හැකි අතර ඒවා අධික ජනගහනයක් සහිත ලෝකයට සුදුසු තාක්ෂණයන් වනු ඇති බවයි. සාම්ප්‍රදායික ගොවිතැන මඟින් සෑම වසරකම හෙක්ටයාරයකට සතුන් දස දෙනෙකු මරා දමන බව එක් අධ්‍යයනයකින් හෙළි වී තිබේ
ජාන වෙනස් කිරීමේ කාර්යභාරය
ජාන ඇතුළත් කිරීම (insertion), මකා දැමීම (deletion), නිශ්ශබ්ද කිරීම (silencing), සක්‍රීය කිරීම (activation) හෝ විකෘති කිරීම (mutation) වැනි ජාන ඉංජිනේරු ක්‍රම මෙහිදී අවශ්‍ය නොවේ. සිදුවන්නේ සාමාන්‍යයෙන් සත්වයෙකු තුළ සිදුවන ජීව විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලීන් සත්වයා නොමැතිව සිදුවීමට ඉඩ සැළසීමයි. දැඩිව පාලනයේ පවතින කෘතිම පරිසරයක වගා කෙරෙන බැවින් සමහරු ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ රසායනාගාර මස් GMO එළවළුවලට වඩා hydroponic එළවළුවලට සමීප බවයි.
රසායනාගාර මස් පිළිබඳව තවදුරටත් පර්යේෂණ සිදුකෙරෙන අතර, මේවා නිෂ්පාදනයට ජාන ඉංජිනේරු ශිල්පීය ක්‍රම අවශ්‍ය නොවුවද, ගුණාත්මකබව සහ තිරසාරබව වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා එවැනි ක්‍රමවේදයන් භාවිතා කිරීම පිළිබඳව පර්යේෂකයින් අතර සාකච්ඡා පවතියි. ප්‍රයෝජනවත් මේද අම්ල වැනි පෝෂ්‍ය පදාර්ථවලින් මෙම මස් ඉහළ කිරීම ජාන වෙනස් කිරීම තුළින් නිෂ්පාදනය වැඩිදියුණු කළ හැකි ආකාරයකි. වගා මාධ්‍යයේ තත්ව වෙනස් කිරීමෙන්ද මෙය කළ හැකියි. මාංශ පේශී සෛල ප්‍රගුණනය කිරීමේද ජාන වෙනස් කිරීම භූමිකාවක් ඉටුකරයි. මාංශ පේශී සෛල තුළට myogenic නියාමන සාධක, වර්ධන සාධක හෝ වෙනත් ජාන නිෂ්පාදන මාංශ පේශී සෛලවලට හඳුන්වාදීමෙන් සාම්ප්‍රදායික මස්වල එම ධාරිතාවට වඩා ඉහළ ධාරිතාවක් එකතුකළ හැකියි.
Fetal bovine හෝ horse serum වෙනුවට ප්‍රභාසංස්ලේෂක ඇල්ගී සහ සයනොබැක්ටීරියා යොදාගැනීම වගා මාධ්‍ය නිෂ්පාදනයට යෝජනා කොට ඇත්තේ, සත්ව නිෂ්පාදනවලින් තොර වීමටයි. ඇතැම් පර්යේෂකයන් යෝජනා කරන්නේ වගා මාධ්‍යය නිෂ්පාදනය කිරීමට ඇල්ගි සහ සයනොබැක්ටීරියාවලට ඇති හැකියාව ජාන ඉංජිනේරු තාක්ෂණය වැනි තාක්ෂණයන් යොදාගෙන වැඩිදියුණු කළ හැකි බවයි.
සදාචාරාත්මක සලකා බැලීම්
රසායනාගාර මස් සඳහා ප්‍රමිති මට්ටමක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ඇතැම් රජයන් විසින් ස්වාධීන විමසීම් ආරම්භ කළ හැකිය. මෙම නවතම ආහාර නිෂ්පාදනයට අනුවර්තන වීමට රසායනාගාර මස් නිෂ්පාදන නිසි ලෙස නිර්මාණය කිරීම පිළිබඳ නීති හා රෙගුලාසි නවීකරණය කළ යුතුයි. "ජනතාවගේ යහපත" සඳහා රසායනාගාර මස් නිෂ්පාදනය අවහිර කිරීමට සමහර සමාජයන් තීරණය කළ හැකිය, ඇතැම් රටවල එහි නීත්‍යානුකූලභාවය සැක සහිත කාරණයක් බවට පත් කරයි.
රසායනාගාර මස් සඳහා තාක්ෂණිකව නවීන නිෂ්පාදන ක්‍රම අවශ්‍ය වන අතර ප්‍රජාවන්ට ආහාර ස්වයංපෝෂිතව නිෂ්පාදනය කිරීම දුෂ්කර වන අතර ගෝලීය ආහාර සංස්ථා මත යැපීම වැඩි කළ හැකිය.
නියාමනය
රසායනාගාර මස් වඩා පිරිවැය කාර්යක්ෂම වූ පසු, මෙම නිෂ්පාදනවල ආරක්ෂාව සහ ප්‍රමිතිකරණය නියාමනය කරන්නේ කවුරුන්ද යන්න තීරණය කිරීම අවශ්‍ය වේ. විකිණීමට පෙර යුරෝපීය සංගමය සහ කැනඩාව අනුමත කළ ආහාර අයදුම්පත් ඉල්ලයි. මීට අමතරව, යුරෝපා සංගමයේ නම් රසායනාගාර මස් නිෂ්පාදනය සහ නිෂ්පාදන 2018 ජනවාරි 1දා සිට බලපැවැත්වෙන අනුමත සමාගම් යෙදුමකින් ආරක්ෂාව සනාථ කළ යුතු බවයි.
එක්සත් ජනපදය තුළ, FDA (Food and Drug Administration) සහ USDA (United States Department of Agriculture) ඒකාබද්ධව රසායනාගාර මස් නියාමනය කිරීමට එකඟ වී ඇත. ගිවිසුම යටතේ, FDA විසින් සෛල එකතුකිරීම, සෛල බැංකු සහ වර්ධනය සහ අවකලනය අධීක්ෂණය කරන අතර, USDA සෛල වලින් මිනිසුන් වෙනුවෙන් කළ නිෂ්පාදනයවල, නිෂ්පාදනය හා ලේබල් කිරීම අධීක්ෂණය කරයි.
ආගමික සලකා බැලීම්
රසායනාගාර මස්, කොෂර්ද (kosher- යුදෙව් ආහාර නීතිවලට අනුව පරිභෝජනය කළ හැකි ආහාර) යන්න පිළිබඳව යුදෙව් රබ්බිවාදී (rabbinical) බලධාරීන් එකඟ නොවෙයි. කෙසේවෙතත් බොහෝ රබ්බිවරුන් එකඟ වන්නේ කොෂර් සතෙකුගෙන් මුල් සෛල ලබාගත්තේ නම් මේවාද කොෂර්වනු ඇති බවයි. සමහරුන් සිතන්නේ ඌරන් වැනි කොෂර් නොවන සතුන්ගෙන් මෙන්ම සජීවී සතුන්ගෙන් වුවද එය කොෂර් වනු ඇති බවයි. සමහරුන් ඊට එකඟ නොවෙයි.
ඉදිරි වසරවලදී රසායනාගාර මස් විශාල පරිමාණයේ නිෂ්පාදනයක් ලෙස වර්ධනය වීමත් සමඟ ඉස්ලාමීය ඇදහිල්ලේ ශක්‍යතාවන් පිළිබඳ උත්සුකයන් වඩ වඩාත් වැදගත් වෙමින් පවතියි. කැලිෆෝනියාවේ The Islamic Institute of Orange County, කලලරූපී ප්‍රාථමික සෛලවලින් වගා කළ මස් පරිභෝජනයට ප්‍රතිචාර දක්වා ඇත්තේ "මේ ආකාරයේ වගා කළ මස් අනුභව කිරීමට කිසිදු විරෝධයක් නොපෙනේ" ලෙසයි. ඊට අමතරව, International Islamic Fiqh Academyහි Abdul Qahir Qamar උපුටා දක්වමින්, රසායනාගාර මස් "සජීවී සතුන්ගේ මස් ලෙස නොසැළකෙන නමුත් වගා කළ මස් වනු ඇත" ලෙස කියා සිටියේය. ඌරන්, බල්ලන් සහ වෙනත් හලාල් තහනම් සතුන්ගෙන් ලබාගත් සෛල හැරුණු විට මස් ශාකමය ලෙස සළකනු ලබන අතර "යෝගට් හා පැසුණු අච්චාරුවලට සමාන" බව ඔහු පවසයි.
රසායනාගාර මස්, හින්දූන් පරිභෝජනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියාවේ විවාදයේදී ස්ටෙක් (steak) සහ බර්ගර් ප්‍රධාන වශයෙන් බැහැර කරයි. හින්දු මහා සභාවේ සභාපති චන්ද්‍ර කෞෂික් වාර්තා කරන්නේ "එය කිසිදු ආකාරයකින් වෙළඳපොළක වෙළඳාම් කිරීම හෝ වාණිජමය කටයුත්තක් සඳහා භාවිතා කිරීම පිළිගන්නේ නැත" ලෙසයි.
ආර්ථීක
රසායනාගාර මස් නිෂ්පාදනය දැනට මිළ අධික කර්තව්‍යයකි. 2008දී එම හරක් මස් 250gක් ඩොලර් මිලියනයක් පමණ විය. මහා පරිමාණ නිෂ්පාදනයකට මාරුවීමට සැළකිය යුතු ආයෝජනයක් අවශ්‍ය වේ. කෙසේවෙතත් In Vitro Meat Consortium විසින් ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ වර්තමාන තාක්ෂණය වැඩිදියුණු වීමත් සමඟ මේවායේ මිළ සැළකිය යුතු ලෙස අඩු කළ හැකි බවයි. ඔවුන් ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ €3500/tonne (2008 මාර්තු මාසයේදී $5424/tonne) ට එය නිෂ්පාදනය කළ හැකි බවයි. එය සාම්ප්‍රදායික නොවන යුරෝපීය කුකුළු මස් නිෂ්පාදනයේ වියදම මෙන් දෙගුණයක් පමණ වේ.
2015 මාර්තු මාසයේදී ඕස්ට්‍රේලියාවේ ABC සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට එක්වෙමින් Mark Post කියා සිටියේ තම කණ්ඩායමේ බර්ගර්වල මුල් ආන්තික පිරිවැය ඩොලර් 250,000, දැන් ඩොලර් 8ක් බවයි. තාක්ෂණික දියුණුව මඟින්, නිෂ්පාදනය, සාම්ප්‍රදායිකව ලබාගත් හරක් මස් සමඟ පිරිවැය-තරඟකාරීවීමට වසර 10ක් තුළ ඉඩ සලසන බව පවසයි. 2016දී ආහාර තාක්ෂණ සමාගමක් වන Memphis Meats සඳහා රසායනාගාර හරක් මස් සඳහා වැයවූ මුදල රාත්තලකට ඩොලර් 18000 විය. 2017 ජූනි මස වන විට ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන පිරිවැය රාත්තලකට ඩොලර් 2400ක් විය. 2018 පෙබරවාරි මාසයේදී එය රාත්තලකට ඩොලර් 1700ක් විය.
පාරිභෝගික පිළිගැනීම
රසායනාගාර මස් ඉදිරි වර්ෂවලදී ගෝලීය පරිමාණෙන් මහජනතාවට නිරාවරණය වනු ඇති අතර එමනිසා නිෂ්පාදනය සම්බන්ධයෙන් පාරිභෝගික පිළිගැනීම වැදගත් වේ. මේවා වෙළඳපොළට ඒම පාරිභෝගිකයන් පිළිගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව පර්යේෂණ සිදුවෙමින් පවතියි. චීනය, ඉන්දියාව සහ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය තුළ රසායනාගාර මස්වලට ඇති පිළිගැනීම පිළිබඳව කරන ලද පර්යේෂණයකදී හෙළි වූයේ, ලොව පුරා ජනාකීර්ණම රටවල් තුනෙහි පිරිසිදු මස්වලට ඇති පිළිගැනිම ඉහළ බවයි.
මේවායේ පාරිභෝගික පිළිගැනීමට හේතු විය හැකි සාධක කිහිපයක් හඳුනාගෙන ඇත. සෞඛ්‍ය, ආරක්ෂාව, පෝෂණ ලක්ෂණ, තිරසාර බව, රසය සහ අඩු මිළ යන සියල්ලක්ම වැදගත් සාධක වේ. එක් අධ්‍යයනයකින් හෙළිවූයේ රසායනාගාර මස් පැහැදිලි කිරීම සඳහා ඉහළ තාක්ෂණික භාෂාවක් පැහැදිලි කිරීම, මේ කෙරේ සෘණ මහජන ආකල්පයක් ඇතිවීමට හේතු වූ බවයි. ඒ හා සමානවම, නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය වෙනුවට අවසාන නිෂ්පාදනය පැහැදිලි කිරීමද පිළිගැනීම වැඩිකරගත හැකි ක්‍රමයක් ලෙස යෝජනා කෙරේ. මහලු ජනගහනයෙන් රසායනාගාර මස් පිළිගන්නේ අඩු ප්‍රතිශතයක් බව හෙළි වී ඇත. හරිත ආහාර ආහාරයට ගැනීමේ හැසිරීම, අධ්‍යාපන තත්වය සහ ආහාර ව්‍යාපාරය මෙම ජනගහනය සඳහා වඩාත් වැදගත් සාධක ලෙස දක්වා ඇත.
ප්‍රමිතිගත විස්තර භාවිතා කිරීම මඟින් රසායනාගාර මස්, පාරිභෝගිකයා පිළිගැනීමේ ආකාරය පිළිබඳ අනාගත පර්යේෂණ වැඩිදියුණු කරනු ඇත. සමාන ජනගහන සමීක්ෂණවලට ලක්කර තිබියදීත් වර්තමානයේ වෙනස් අනුපාතයන් ඇතැම්විට දක්නට ලැබේ. රසායනාගාර මස් පිළිබඳ පාරිභෝගික පිළිගැනීමේ අධ්‍යයනයන් සඳහා වඩාත් සැසඳිය හැකි පර්යේඅනාගත ඉලක්කයක් ලෙස සැළකේ.
ලෝක ව්‍යාප්ත වෙළඳපොළවලට සංස්කෘතික මස් ලැබෙන්නේ කෙසේද යන්න දැනට නොදනී. වර්තමානයේ පාරිභෝගික පිළිගැනීම තීරණය කිරීමට සහ මෙම අගය වැඩි දියුණු කිරීමේ ක්‍රම හඳුනාගැනීමට විශාල අධ්‍යයන ප්‍රමාණයක් උත්සාහ කරයි. රසායනාගාර මස් සඳහා වාරිකයක් ගෙවීමට කැමැති පාරිභෝගිකයන් සිටින බව අධ්‍යයනයකින් හෙළි වී ඇතත්, නොදන්නා දේ සම්බන්ධයෙන් පිළිතුරු රහිතබවක් පවතියි.
ප්‍රබන්ධ වල
රසායනාගාර මස් විද්‍යා ප්‍රබන්ධවල බොහෝ විට දක්නට ලැබේ. මේ සම්බන්ධයෙන් මුල්ම සඳහන Kurd Lasswitzගේ Two Planets (1897) හි විය හැක. එහී කෘතිම මස් යනු අඟහරු ජීවීන් විසින් පෘථිවියට හඳුන්වා දුන් කෘතිම ආහාරවලින් එකකි. කෘතිම මස් ගැන සඳහන් කරන තවත් කැපී පෙනෙන පොත් අතර René Barjavelගේ "Ashes,Ashes" (1943); Frederick Pohl සහ C. M. Kornbluthගේ "The Space Merchants" (1952); Douglas Adamsගේ "The Restaurant at the End of the Universe" (1980); Jacques Lob සහ Jean-Marc Rochetteගේ "Le Transperceneige (Snowpiercer)" (1982); William Gibsonගේ "Neuromancer" (1984); Margaret Atwoodගේ "Oryx and Crake" (2003); Jeffrey Thomasගේ "Deadstock" (2007); Charles Strossගේ "Accelerando" (2005); Rudy Ruckerගේ "Ware Tetralogy"; Veronica Rothගේ "Divergent" (2011); සහ Lois McMaster Bujoldගේ "Vorkosigan Saga" (1986-2018) වේ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2020)">උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි  ] Giulio Questiගේ 1968 ටෙලි නාට්‍ය "La Morte Ha Fatto I'uovo (Death Laid An Egg)" සහ Claude Zidiගේ 1976 හාස්‍ය ටෙලිනාට්‍යය "L'aile Ou La Cruisse (The Wing or Thigh)" හි කෘතිම මස් සඳහන් වේ. David Lynchගේ 1977 සර්රියල්වාදී (surrealist) "Eraserhead"හිද "මිනිසා සැදූ" කුකුළන් දක්නට ලැබේ. ඉතා මෑතකදී, එය "Antiviral" (2012) චිත්‍රපටයේ කේන්ද්‍රීය තේමාව ලෙසද කැපී පෙනුනි.
<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2020)">උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි  ] "Star Trek" කතාමාලාවේ හමුවන "The Starship Enterprise" විසින් කාර්යමණ්ඩලයට කෘතීම හෝ වගා කළ මස් ආහාර ප්‍රභවයක් ලෙස සපයනු දක්නට ලැබේ.
<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2020)">උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි  ] ABCහි "Better Off Ted"හි (2009-2010), "Heroes" කොටසේ ෆිල් (Jonathan Slavin) සහ ලෙම් (Malcolm Barrett) ගවමස් වගා කිරීමට උත්සාහ කරනු දැකිය හැකිය. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2020)">උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි  ] "Project Eden" නම් වීඩියෝ ගේමයේ ක්‍රීඩක චරිත විසින් Real Meat නම් මස් වගා කරනු ලබන සමාගමක් විමර්ශනය කරයි.
<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2020)">උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි  ] "GalaxyQuest" චිත්‍රපටයේ රාත්‍රී භෝජන සංග්‍රහය අතරතුර, ටිම් ඇලන්ගේ චරිතය, ඔහුගේ ස්ටෙයික් "නියම අයෝවා හරක් මස්" සේ රසවත් යැයි පවසයි. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2020)">උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි  ] "The Expanse"හි සැබෑ මස් ආනයනය කිරීමේ අධික පිරිවැය හේතුවෙන් පෘථිවියෙන් පිටත පිහිටි අභ්‍යාවකාශ නැව්/මධ්‍යස්ථානවල ජීවත්වන ජනතාව පෝෂණය කිරීම සඳහා "vat-grown" මස් නිෂ්පාදනය කෙරේ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2020)">උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි  ]
ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ
2014 පෙබරවාරියේදී, Bitelabs නම් ජෛව තාක්ෂණික පණගැන්වුමක් ලෙස ප්‍රසිද්ධ චරිතවල පටක සාම්පල වලින් සාදන ලද මස් වලින් artisanal salami සාදා මහජන සහයෝගය ජනනය කිරීමේ ව්‍යාපාරයක් දියත් කළේය. මෙම ව්‍යාපාරය twitterහි ජනප්‍රිය වූ අතර වෙබ් අඩවියේ පරිශීලකයන් ප්‍රසිද්ධ චරිතවලට පේශී සෛල පරිත්‍යාග කරන ලෙස ඉල්ලා පණිවිඩ යැවීය. මෙයට මාධ්‍ය ප්‍රතික්‍රියා දැක්වූයේ ප්‍රසිද්ධ චරිත යන සංස්කෘතිය හා පණගැන්වුම් සංස්කෘතිය හාස්‍යට ලක්කිරීමක්, එසේත් නැත්නම් ජෛව විද්‍යාත්මක අවශ්‍යතා පිළිබඳ සාකච්ඡා කිරීම හාස්‍යට ලක් කිරීමක් ලෙසයි. සර්ජි බ්‍රින්ගේ බර්ගරයේ සාර්ථකත්වයෙන් ඔවුන් උනන්දු වූ බව BiteLabs පැවසූවත්, සමාගම සැබෑ ව්‍යාපාරයකට වඩා විවේචනාත්මක නිර්මාණ සඳහා උදාහරණයක් ලෙස සළකනු ලැබේ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2020)">උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි  ] 2016 අගභාගයේදී, CBSහි "Elementary"හි "How The Sausage is Made" කොටසට රසායනාගාර මස් සම්බන්ධ විය. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2020)">උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි  ]
උදය ගම්මන්පිල
thumb thumb උදය ගම්මන්පිල  ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතිකවාදී දේශපාලඥයෙක්, තාක්ෂණධරයෙක් මෙන්ම නිර්මාංශි පරිසරවේදියෙකි.ව ෘත්තියෙන් පරිඝනක ඉංජිනේරුවෙක් මෙන්ම නීතිඥයෙක්ද වන ඔහු හිටපු බස්නාහිර පළාත් අමාත්‍යවරයෙකු මෙන්ම, බුද්ධ සාසන හා ආගමික කටයුතු පිලිබඳ හිටපු කැබිනට් ආමාත්‍යවරයෙක්ද වෙයි. 2015 අගෝස්තු 17 වන දින පැවති මහමැතිවරණයේදී කොලඹ දිස්ත්‍රික්කයෙන් මනාප ඡන්ද 198,818 ක් ලබා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රිවරයෙකු ලෙස තේරී පත්වු ඔහු පවිතුරු හෙළ උරුමය දේශපාලන පක්ෂයේ නායකයා ලෙසද කටයුතු කරයි.
මුල් අවධිය සහ අධ්‍යාපනය
උදය ගම්මන්පිල සිය ජන්ම ලාභය ලබන්නේ 1970 වර්ෂයේ පෙබරවාරි 6 වන දින නාවලපිටියේදීය.විදුහල්පතිවරුන් වූ තම දෙමාපියන්ගේ ගුරුහරුකම් සෙවණේ හැදුනු වැඩුනු ඔහු කුඩා කල සිටම අධ්‍යාපනයට හපන්කම් දැක්වීය. 5 වසර ශිෂ්‍යත්ව විභාගයෙන් ශ්‍රී ලංකාවෙන්ම තුන් වැනියා ලෙස සමත් වන උදය ප්‍රභාත් ගම්මන්පිල ශිෂ්‍යයා, කොලඹ ඩි.එස් සේනානායක විද්‍යාලය සිය ද්වීතීක අධ්‍යාපනය සඳහා තෝරා ගත්තේය.
1988 දී උසස් පෙල විභාගයෙන් ලංකාවේ පළමුවැන්නා ලෙස සමත් වුණු උදය ගම්මන්පිල මහතා ඔස්ට්‍රේලියානු ආණ්ඩුවෙන් ලබා දුන් ශිෂ්‍යත්වයක් දිනා මොනෑෂ් විශ්ව විද්‍යාලයේ පරිගණකවේදි උපාධිය හැදෑරීමට ඇතුළු විය. 1993 දී සිව්වන වසරේ අධ්‍යාපනය ලබන අතරේ විශ්ව විද්‍යාලයේ සහකාර කථිකාචාර්යවරයෙකු ලෙස පත්වීමක්ද ඔහුට ලැබිණි.
මුල්කාලීන දේශපාලන ජීවිතය
කොටි ත්‍රස්තවාදය පරාජය කළ යුතුය; පරාජය කළ හැකිය“ යන තේමාව යටතේ සිහළ උරුමය නමින් සිංහල දේශපාලන පක්ෂයක් ආරම්භ කළ අවස්ථාවේ ඔහු එහි සමාරම්බක සමාජිකයෙක් විය. 2001 වසරේදී එම පක්ෂයේ ප්‍රචාරක ලේකම් ධූරයට පත්වන උදය ගම්මන්පිල මහතා පසුව එහි නියෝජ්‍ය ප්‍රධාන ලේකම් ධූරයට පත් විය. 2004 දී භික්ෂුන් වහන්සේලාගේ ආගමනයත් සමඟ පක්ෂයේ නම  ජාතික හෙළ උරුමය ලෙස වෙනස් විමේන් පසුවද  එහි ආරම්භක පරිපාලන ලේකම්වරයා හා නීති උපදේශකවරයා  වූයේ උදය ගම්මන්පිල තරුණ නිතීවේදීයාය.
2007 වසරේදී ජනාධිපතිවරයා විසින් ඔහුව මධ්‍යම පරිසර අධිකාරියේ සභාපතිවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. එම වසරේ අගෝස්තු මස ජනාධිපතිවරයා විසින් උතුරු-නැගෙනහිර අර්බූදයට විසඳුම් සෙවීමට පත් කළ සර්ව පාක්ෂික නියෝජිත කමිටුවේ සාමාජිකයෙකු ලෙස ද උදය ගම්මන්පිල මහතා කටයුතු කලේය.
ජෙඩ්ඩා රූපවාහිනී කුළුණ
ජෙඩ්ඩා රූපවාහිනී කුළුණ යනු සවුදි අරාබියාවෙහි ජෙඩ්ඩාහී පිහිටි මීටර-250  (අඩි 820) උසැති සහ නැරඹුම් අට්ටාලයක් සහිත රූපවාහිනී කුළුණකි. එහි ගොඩනැගීම් කටයුතු නිම කර ඇත්තේ 2006 වසරෙහිදීය.
උදය ගම්මන්පිල
මුල්කාලීන දේශපාලන ජීවිතය
2009 වර්ෂයේදී, බස්නාහිර පළාත් සභාවට තරග කිරීම සඳහා ඔහු මධ්‍යම පරිසර අධිකාරියේ සභාපති දූරයෙන් ඉල්ලා අස්විය. අනෙකුත් අපේක්ෂකයන් රජයේ නිලතල වල බලපරාක්‍රමයෙන් රජයේ සම්පත් යොදා ගනිමින්  මැතිවරණයට  තරඟ කරද්දි උදය ප්‍රභාත් ගම්මන්පිලයන් ස්වෙච්චාවෙන්ම සිය තනතුරෙන් ඉවත්වුයේ සියලු දේශපාලඥයන්ට ආදර්ශයක් වෙමිනි. ඔහුගේ මැතිවරණ ව්‍යාපාරය පෝස්ටර්, පොලිතින් සහ රතිඤ්ඤා වලින් තොර සැබෑ පරිසර හිතකාමි මැතිවරණ ව්‍යාපාරයක් වු අතර ජයග්‍රහණයෙන් පසු උදය ගම්මන්පිල මහතා බස්නාහිර පළාතේ කෘෂිකර්ම, වාර්මාර්ග, කර්මාන්ත සහ පරිසර ඇමති වරයා ලෙස දිව්රුම් දෙන ලදී.
ජෙඩ්ඩා රූපවාහිනී කුළුණ
මෙයද බලන්න
ප්‍රවර්ගය: 2006 වසරෙහිදී සවුදි අරාබියාව තුල සංස්ථාපිත ප්‍රවර්ගය: 2006 වසරෙහිදී නිමකෙරුණු කුළුණු ප්‍රවර්ගය:නිරීක්ෂණ කුළුණු ප්‍රවර්ගය: ජෙඩ්ඩාහී ගගන චුම්බිත ප්‍රවර්ගය:සවුදි අරාබියාවෙහි සන්නිවේදන කුළුණු
උදය ගම්මන්පිල
මධ්‍යම පරිසර අධිකාරියේ සභාපතිවරයා ලෙස
2007 වසරේදී මධ්‍යම පරිසර අධිකාරියේ සභාපතිවරයා ලෙස පත්වු උදය ගම්මන්පිල මහතාගේ මඟපෙන්විමෙන් ක්‍රියාවට නැංවුනු වැඩසටහන් අතර පිලිසරු කසල කළමනාකරන ව්‍යාපෘතිය සහ ප්ලාස්ටික් අපද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් ඉන්ධන නිපදවීමේ ව්‍යාපෘතිය ක්ෂේත්‍රයේ විද්වතුන්ගේ මෙන්ම ජනතාවගේද ප්‍රශංසාවට ලක්විය.
පීටර් මැක්කොනෙල්
ඔහු 1983 සහ 1992 අතර ටෙස්ට් තරග 22ක විනිසුරුවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. ඔහුගේ පළමු තරගය වූයේ 1983 නොවැම්බර් 11 සිට නොවැම්බර් 14 දක්වා ඔස්ට්‍රේලියාව සහ පකිස්තානය අතර පර්ත් හිදී පැවති තරගයයි, ඕස්ට්‍රේලියාව ඉනිමකින් සහ ලකුණු 9 කින් ජයග්‍රහණය කළ අතර, වේන් ෆිලිප්ස් මංගල තරගයේදී ශතකයක් රැස් කළේය, ග්‍රැහැම් යාලෝප් ද ශතකයක් සහ කාල් රැක්මන් කඩුලු 11ක් දවා ගත්තේය. මැක්කොනෙල්ගේ සහකරු වූයේ මෙල් ජොන්සන් ය.
උදය ගම්මන්පිල
බස්නාහිර පළාත් කෘෂිකර්ම, වාර්මාර්ග, කර්මාන්ත සහ පරිසර ආමත්‍යවරයා ලෙස
කෘෂිකාර්මික කටයුතු යාන්ත්‍රීකරණය කිරීම හරහා කෘෂි කර්මාන්තයේ ඵලදායීතාවය වැඩි කිරීම අරමුණු කරගත් ගොවිරිය අරුණ වැඩසටහන යටතේ රුපියල් මිලියන ගනනක් වටිනා  අත් ට්‍රැක්ටර් ඇතුලු ගොවි උපකරන ගෝවින්ට ලබාදීමට ඔහු කෘෂිකර්ම ඇමතිවරයා ලෙස කටයුතු කලේය.බස්නාහිර පළාත් කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශය හරහා ජනතාවට උසස් ප්‍රමිතිගත සේවාවක් ලබාදෙන්නට ඔහු නායකත්වය ගත්තේය. එහි ප්‍රථිපලයක් ලෙස 2013 වසරේදී ශ‍්‍රී ලංකා ප‍්‍රමිති ආයතනය මගින් පිරිනැමෙන ISO 9001-2008 තත්ත්ව සහතිකයෙන් කෘෂිකර්ම, ගොවිජන සංවර්ධන, සුළු වාරිමාර්ග, කර්මාන්ත සහ පරිසර අමාත්‍යාංශය පිදුම් ලැබු අතර, ඒ එම ජාත්‍යන්තර තත්ත්ව සහතිකයෙන් පිදුම් ලද පළමු පළාත් අමාත්‍යාංශය මෙන්ම ආණ්ඩුවේ දෙවන අමාත්‍යාංශය ලෙස බස්නාහිර පළාත් කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශය ඉතිහාසයට එක් කරමිනි
පීටර් මැක්කොනෙල්
මැක්කොනෙල්ගේ අවසන් ටෙස්ට් තරගය ඕස්ට්‍රේලියාව සහ ඉන්දියාව අතර 1992 ජනවාරි 25 සිට ජනවාරි 29 දක්වා ඇඩිලේඩ්හිදී පැවැත්විණි, පළමු ඉනිමේදී ඩේවිඩ් බූන් සහ මාක් ටේලර්ට දෙවන ඉනිමේ ශතක සමඟින් ඕස්ට්‍රේලියාව ලකුණු 38 කින් ජයග්‍රහණය කළේය, පළමු ඉනිමේදී ලකුණු 145 ක් සහ කඩුලු 5 බෑග් දෙකක් ක්රේග් මැක්ඩර්මොට්. මැක්කොනෙල්ගේ සගයා වූයේ ඩැරල් හෙයාර් ය.
උදය ගම්මන්පිල
පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රි වරයෙක් ලෙස
2015 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයට එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානයෙන් තරග කළ උදය ගම්මන්පිල මහතා සිය පලමු පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙදීම මනාප ඡන්ද 198,818 ක් ලබාගෙන  සන්ධානයේ කොළඹ දිසාවේ දෙවැන්නා ලෙස පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වු අතර, එවකට පැවති රජය විසින් රණවිරුවන් හා සංඝයාවහන්සේලා සිරගත කිරීමට එරෙහිව මෙන්ම MCC වැනි ගිවිසුම් වලට එරෙහිව විපක්ෂය දියත් කල විරෝධතා ව්‍යාපාර රාශියකට ඔහු  සිය නායකත්වය ලබා දුන්නේය.
පීටර් මැක්කොනෙල්
1990-91 එංගලන්ත සංචාරයේදී එංගලන්ත දඟ පන්දු යවන ක්‍රීඩක ෆිල් ටෆ්නෙල් ඔහුගේ චරිතාපදානයේ ලියා ඇත්තේ ඔහුගේ ඕවරයේ පන්දු කීයක් ඉතිරි වී ඇත්දැයි ඇසූ විට මැක්කොනෙල් "උබම ගණන් කරපන් අවජාතකයා" යැයි පිළිතුරු දුන් බවයි.
උදය ගම්මන්පිල
2014 මැතිවරණ ව්‍යාපාරය
2014 වසරේ ඔහුගේ මැතිවරණ ව්‍යාපරය ජනතාවගේ සුවීශේෂි අවධානයට ලක්විය. ව්‍යාපාරිකයින්ගෙන් ආධාර ලබා ගෙන මැතිවරණ ව්‍යාපාරයක් කිරීමෙන් දේශපාලකයින් ව්‍යාපාරිකයින්ගේ රූකඩ බවට පත් වන බව ප්‍රකාශ කල ඔහු තම මැතිවරණ ව්‍යාපාරය සඳහා රුපියල් සීයකින් දායක වන මෙන් මහජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. මැතිවරණයෙන් පසු සිය ආදායම් වියදම් ගිණුම් මාධ්‍ය මගින් ප්‍රසිද්ධ කළ උදය ගම්මන්පිල මහතා ඊට අදාළ බැංකු ප්‍රකාශන, ලදුපත් වැනි සියළුම සාක්ෂි, ස්වයං විගණනයක් කළ හැකි අයුරින් ප්‍රසිද්ධ කලේය.
පීටර් මැක්කොනෙල්
මැක්කොනෙල් 1983 සහ 1992 අතර එක්දින ජාත්‍යන්තර (එදිජා) තරග 68 ක විනිසුරුවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. ඔහු 1977 සහ 1984 දී කාන්තා ටෙස්ට් තරඟ දෙකක විනිසුරුවරයා විය. සමස්තයක් වශයෙන්, ඔහු 1977 සහ 1992 අතර ඔහුගේ ක්‍රිකට් දිවියේ පළමු පෙළ තරග 82 ක් විනිශ්චය කර ඇත්තේ ඉහත සඳහන් කළ ටෙස්ට් තරගය ඔහුගේ අවසන් තරගය ලෙසිනි.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1944 උපත්
උදය ගම්මන්පිල
කතුවර උදය
පුවත්පත් වලට නිරතුරුව ලිපි සපයන ලේඛකයෙකුද වන උදය ගම්මන්පිල මහතා 2002 සිට ලංකාදීප පුවත්පතට සිංහල බසින් ප්‍රදීපය යන නමින් ද 2012 සිට සිලෝන් ටුඩේ පුවත්පතට ඉංග්‍රීසි බසින් ගාඩ් පෝස්ට් යන නමින් ද සතිපතා තීරු ලිපි පලකරනු ලබයි. 2015 ජනවාරි 8වැනි දින බලයට පැමිණි ආණ්ඩුව වෙනස්කර ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා ජනාධිපති කරවීම දක්වා වූ තිරය පිටුපස කතාව අන්තර්ගත “මහින්ද සුළඟින් ගෝඨාභිෂේකය” කෘතිය ඔහු විසින් ලියා පලකරන ලද නවතම ග්‍රන්ථයයි.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෝ ප්‍රවර්ගය:1970 උපත් ප්‍රවර්ගය:සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ඩි ඇස් සේනානායක විද්‍යාලයේ ආදි සිසුවෝ
අක්‍ෂි වෛද්‍යවේදය
thumb| thumb| අක්‍ෂි වෛද්‍යවේදය යනු වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රයෙහි ඇති එක් උපක්ෂේත්‍රයකි. මෙහිදී ඇස, මොළය ඇතුළු දෘෂ්ටි මාර්ගයෙහි ඇති වන රෝග සහ සැත්කම් පිළිබදව ද කඳුළු ග්‍රන්ථි සහ ඇසිපියෙහි ඇතිවන රෝග තත්වයන් පිළිබදව ද අධ්‍යයනය කෙරේ. අක්ෂි රෝග විශේෂඥවරයෙකු යනු වෛද්‍ය විද්‍යානුකූලව ශල්‍ය කර්ම පිළිබදව විශේෂඥ දැනුමක් හා පුහුණුවක් ලැබූ වෛද්‍යවරයෙකි. අක්ෂි රෝග විශේෂඥවරුන් ඇස්වල සැත්කම් සිදුකරන බැවින් ඔවුන් ශල්‍ය වෛද්‍යවරුන් ගණයට වර්ගී කරණය කර ඇත.
අක්‍ෂි වෛද්‍යවේදය හෙවත් Ophthalmology යන්න ග්‍රීක භාෂාවෙන් Ophthalmos හෙවත් ඇස යන තේරුම ඇතිව ද Logos හෙවත් විද්‍යාව යන තේරුම ඇතිව ඇස පිළිබදව විද්‍යාව යන අරුත් දේ. මෙහිදී සතුන්ගේ අක්ෂි රෝග පිළිබදව ද අධ්‍යයනය කරනු ලබයි. මිනිසුන්ගේ ඇස් වලින් සතුන්ගේ ඇස් වෙනස් වනුයේ එහි පිහිටීම හා ව්‍යුහ විද්‍යාව අනුව වන අතර ඔවුනට ඇතිවන රෝග තත්වයන් මිනිසුන්ට ඇති වන ඒවාට සමාන වේ. කෙසේ වුවද බොහෝ රටවල පශු වෛද්‍ය විද්‍යාව වෙනම ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස අධ්‍යයනය කෙරුණද ඇතැම් අක්ෂි රෝග විශේෂඥවරුන් සතුන්ගේ සහ මිනිසුන්ගේ අක්ෂි රෝග සදහා ප්‍රතාකාර කරනු ලබයි.
ප්‍රවර්ගය:අක්‍ෂි වෛද්‍යවේදය ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍යවේදය
ඩික් ෆ්‍රෙන්ච්
රිචඩ් ඇලන් ෆ්‍රෙන්ච් (උපත 1938 අගෝස්තු 7, නිව් සවුත් වේල්ස් හි සිඩ්නි හි) ඕස්ට්‍රේලියානු ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරඟ විනිසුරුවෙකි.
ඔහු 1977 සහ 1987 අතර ටෙස්ට් තරඟ 19ක් විනිශ්චය කර ඇත. ඔහුගේ පළමු තරගය 1977 දෙසැම්බර් 16 සිට දෙසැම්බර් 21 දක්වා ඔස්ට්‍රේලියාව සහ ඉන්දියාව අතර පර්ත් හිදී පැවති අතර, ඔස්ට්‍රේලියාව කඩුලු 2කින් ජයග්‍රහණය කළ අතර ටෝනි මෑන් ශතකයක් රැස් කළ පළමු ඕස්ට්‍රේලියානු සැදෑ ආරක්ෂක බවට පත් වූ අතර 41 හැවිරිදි බොබ් සිම්ප්සන් ඔහුගේ ගෝලය වාර්තා කළේය. වසර 10ක් පුරාවට 1 වැනි ශතකය, විශ්‍රාම ගැනීමෙන් පසු ලෝක ක්‍රිකට් ක්‍රිකට් තරගාවලි සඳහා ඉවත්වීම් හේතුවෙන් ක්ෂය වූ ඕස්ට්‍රේලියානු කණ්ඩායමක් මෙහෙයවීම සඳහා. ඔහුගේ සහකරු වූයේ රොබින් බයිල්හචේ ය.
ෆ්‍රෙන්ච් අවසන් ටෙස්ට් තරගය ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය අතර 1987 දෙසැම්බර් 26 සිට දෙසැම්බර් 30 දක්වා මෙල්බර්න් හිදී විය. ෆ්‍රෙන්ච් ගේ සගයා වූයේ ටෝනි ක්‍රැෆ්ටර් ය.
ෆ්‍රෙන්ච් 1979 සහ 1988 අතර එක්දින ජාත්‍යන්තර (එදිජා) තරග 57ක් ද විනිශ්චය කර ඇත.
ඔහු 1976 සහ 1988 අතර ඔහුගේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ පළමු පෙළ තරග 68ක් විනිශ්චය කර ඇත.
ෆ්‍රෙන්ච් විනිසුරුවන් පිළිබඳ NSW රාජ්‍ය අධ්‍යක්ෂ, සහ ක්‍රිකට් ඕස්ට්‍රේලියානු විනිසුරු තේරීම් මණ්ඩලයේ සහ එහි තාක්ෂණික කමිටුවේ වත්මන් සාමාජිකයෙකි.
ඔහු සිඩ්නි පිරිමි උසස් පාසලට ඇතුළත් වූ අතර දී උපාධිය ලබා ගත්තේය. ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1938 උපත්
පොහොය
සෑම පුර පසළොස්වක දිනයක්ම සඳහා සිංහලයෙන් ව්‍යවහාර වන්නේ පොහොය යන්නයි; මෙදින ශික්‍ෂාකාමී බෞද්ධයන් වෙහෙර-විහාරයන් වෙත ගොස් වන්දනාමාන පිළිවෙත් පුරති. වසරකට පොහොයන් 12 හෝ 13  ක් පවතියි. පොහොය යන පදය ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ, ප්‍රාථමික ලෙසින් "උපවාස දිනය" යන අරුත් දනවන පාළි සහ සංස්කෘත ’’උපෝසත’’ (උප + වස්: උපවාස කෙරුමට) යන්නෙනි. සාමාන්‍යයෙන් පොහොය දිනයන්හි, කඩසාප්පු හා ව්‍යාපාර වසා තැබෙන අතර, මද්‍යසාර සහ මාංශ විකිණීම තහනම් කර ඇත.
යම් මාසයක පොහොය දින දෙකක් ඇති වෙයි නම් දෙවැන්නට පෙරටුවෙන් ”අධි” (සිංහලයෙන් ”අමතර”) යන්න ”අධි වෙසක්”, ”අධි පොසොන්”, ආදි ලෙසින් යෙදෙයි.
ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ නිවාඩු දින ප්‍රවර්ගය:මුලාශ්‍ර අප්‍රමාණවත් ලිපි (Erik9bot)
සූරතිස්ස රජ
සූරතිස්ස යනු, අනුරාධපුරය පුරාතන අගනුවරෙහි, ක්‍රිපූ 247 සිට ක්‍රිපූ 237 දක්වා රාජ්‍යත්වය හෙබවූ අනුරාධපුර රාජධානියේ මුල් අවදියෙහි ශ්‍රී ලාංකික රජ කෙනෙකි. පණ්ඩුකාභය රජුගේ ලාබාල පුත්‍රයාවූ ඔහු, මුටසිව රජුගේ සහෝදරයා විය. දකුණු ඉන්දියානු දෙමළ ආක්‍රමණිකයන් දෙදෙනෙකුවූ සේන සහ ගුත්තික විසින් සූරතිස්ස රජු පරාජය කොට සටනේදී මරා දමා, සිංහල සිංහාසනය පැහැරගෙන අනුරාධපුරයේ ඒකාබද්ධ පාලකයන් වූ අතර, ශ්‍රී ලංකා‍ව තුල දෙමළ පාලනයක් පිළිබඳව ඓතිහාසිකව වාර්තා වන පළමුවන අවස්ථාව මෙය වෙයි. සිංහල පාලනය, ක්‍රිපූ 215 දී යළි සංස්ථාපනය කෙරිණි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුරයෙහි රජවරු ස ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 3වන-සියවසෙහි සිංහල රජවරු ස
ආශා අලුත්ගමගේ
ආශා අලුත්ගමගේ යනු මහින්දානන්ද අලුත්ගමගේ මහතාගේ බිරිඳ වේ.
සිද්ධි
ආශා අලුත්ගමගේ විසින් නොවැම්බර් 21 වැනි දින පොලිස්පතිවරයා වෙත යොමු කරන ලද ලිපියක් මගින් පැමිණිල්ලක් කර තිබුණි.
නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් පොලිස් මූලස්ථානය සඳහන් කරන්නේ අමාත්‍ය මහින්දානන්ද අලුත්ගමගේ හෝ ඔහුගේ අනුදැනුම ඇති වෙනත් පාර්ශ්වයක් ආශා අලුත්ගමගේ මහත්මියට සෘජුව හෝ වක්‍රව තර්ජන එල්ල කළ බවට පරීක්ෂණවලින් අනාවරණය වී නොමැති බවයි.
එච්.ම්.කුඩලිගම
එච්.ම් කුඩලිගම කොළඹ යුගයේ දෙවන පරපුරේ කවියෙකි.ස්වභාව සෞන්දර්යය මහත් අභිරුචියෙන් වර්ණනා කළ කවීන් අතර හෙතෙම වෙසෙසින් කැපී පෙනේ.එසේම ඔහු මිනිස් දිවිය හා සොබ දහම අතර අැති සබඳතා දාර්ශනික පදනමකින් ඉදිරිපත් කලේය. ඒ නිසාම ඔහුව සිංහල ෂෙලී යන විරුදාවලි නාමයෙන් හඳුන්වනු ලැබීය.හතළිහ දශකය වන විට සිංහල කවිය නගා සිටුවීමට උර දුන් අයෙකි.තම නිර්මාණ ප්‍රථමව යොමු කළේ සිංහල බලය පුවත්පතටයි. alt=එච්.එම්.කුඩලිගම මහතා|thumb|350x350පික්|එච්.එම්.කුඩලිගම මහතා.
ළමා කාලය
වර්ෂ 1918දී කලුතර කුඩලිගමදී උපත ලැබූ එච්.ම් කුඩලිගම මිෂනාරී පාසලෙන් ඉගෙනගත්තේය.ඉන්පසු ධර්ම විජය පිරිවෙනෙන් උසස් අද්යාපනය ලබුවේය.කුඩලිගමගේ කවිය බුදු සමයෙන් පෝෂිත එකක් වීමට මෙ පිරිවෙන් අද්යාපනයද බලපාන්නට අැත.
එතුමා කවි ලිවීමේ දී වඩාත් ප්‍රියකළ තේමාවන්
ස්වභාව සෞන්දර්යය ප්‍රේමය ගැමි ජීවිතය
එතුමාගේ නිර්මාණ තුළ දැකිය හැකි විශේෂ ලක්ෂණ
සරල, ගීතාත්මක බස සෞන්දර්යාවාදී බව (සුන්දර සිතිවිලි පාඨකයාගේ සිත තුළ මතුකරලීමට ලත් හැකියාව) සරල ආකෘති යොදා ගැනීම ලොකු කුඩා කා හටවුවද රස වින්දනය කළ හැකි නිර්මාණයක් වීම. ගැඹුරු සිතිවිලි සරලව ඉදිරිපත් කර ඇති ආකාරය උදාහරන -: කළු ගල් පවා වනමල් පෙති මෙන් මුදු වේ දවසක එහෙත් මල් පෙති කළු ගල් බදු වේ ලුහුබැඳ ගමන් ගත් අදහස් ඇත පොදුවේ සිතු දෙය නොසිදුවේ නොසිතුව දෙය සිදු වේ
-එච්.එම්.කුඩලිගම- (තවමත් ඔබ මගේය / නූතන පද්‍ය සංග්‍රහය)
==කතුවරයාගේ නිර්මාණ*** ඈ සිරිමලී කුණාටුව වැස්ස 🐦 කූඩුවක් ගංගාවේ සංගීතය එකමත් එක රටක ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ලේඛකයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකික කවියෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
පීල් ඩිස්ට්‍රික්ට් ස්කූල් බෝඩ්
පීල් ඩිස්ට්‍රික්ට් ස්කූල් බෝඩ් (Peel District School Board) යනු කැනඩාවේ ඔන්ටේරියෝවේ පිහිටි පාසල් මණ්ඩලයකි. පීල් ප්‍රදේශයේ පිහිටි පාසල් 230ක පමණ සිසුන් 155,000(ආසන්න වශයෙන්)මෙම ආයතනය සේවය ලබා දෙයි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:කැනඩාව ප්‍රවර්ගය:ඔන්ටේරියෝව
876
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ටාඕකාස් ජනයා
ටාඕකාස් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ බටහිර තායිවානයේ තැනිතලා ප්‍රදේශවල ජනවාස වී ඇති ස්වදේශික ජන වාර්ගික-භාෂාමය ජන කොට්ඨාසයකි. ටාඕකාස් භූමි ප්‍රදේශය පිහිටියේ වර්තමාන මියාඕලි ප්‍රාන්තය, හ්සින්චු නගරය/හ්සින්චු ප්‍රාන්තය සහ තායිචුං නගරය අවට ප්‍රදේශයේ ය. ඇතැම් ටාඕකාස් කණ්ඩායම් ක්විං යුගයේ (1683–1895) පැනනැගුණු නොයෙකුත් කැරලි සඳහා සිය දායකත්වය ලබා දී ඇත. ටාඕකාස්වරුන් හැමවිට පාහේ සිය භූමියේ හන් ජනවාසීකරණයට විරෝධය පල නොකළ අතර, ඇතැම් ටාඕකාස් කණ්ඩායම් ටා-චියා මාසු දේවස්ථානය ඉදි කිරීමට ද දායක වී තිබේ. වර්තමානයේ තමන් ටාඕකාස් ජනයා හෝ තායිවාන ආදිවාසීන් යැයි පිළිගැනීමට ඉදිරිපත්ව ඇත්තේ පුලි මධ්‍යම නගරයේ ඉතා සුළු පිරිසක් පමණකි.
රෑන ගිරවා
Ring-ringed parakeet (Psittacula krameri), ring-necked parakeet නමින් හැඳින්වෙන රෝස-ringed parakeet යනු Psittacidae පවුලෙහි Psittaculae හි මධ්යම ප්රමාණයේ ගිරවුන් වන අතර ඉතා පුළුල් පරාසයක් ඇත.
වැඩිහිටි පුරුෂයා රතු සහ කළු පැහැති ගෙල වටා කුරුල්ලන් සහ කුරුල්ලා සහ නොමේරූ පක්ෂීන්ගේ බෙල්ලේ වළලු නොපෙන්වන හෝ අඳුරු අළු ගෙඩියේ වළලු වලට සෙවනැල්ලක් ලෙස පෙනේ. ස්ත්රී පුරුෂ දෙපක්ෂයටම හරිත වර්ණයකි. රෝස පැහැති කපුරු ඇසුරුම් සාමාන්යයෙන් 40 සෙ.මී. (16 වර්ගයේ) මැනිය යුතු අතර, වලිග පිහාටු ඇතුලුව, එහි මුළු දිග ප්රමාණයෙන් විශාල කොටසකි. සාමාන්ය තනි රළ දිග ප්රමාණය 15 සිට 17.5 සෙ.මී. (5.9 දක්වා 6.9). වල් ඌරුමස් යනු ඝෝෂාකාරී කැළඹිලි හඬක් සහිත ඝෝෂාකාරී විශේෂයකි. වහල් හිමියන්ට කථා කිරීමට ඉගැන්විය හැකිය. එය ශාකභක්ෂක හා සංක්රමණික නොවේ.
බාධක වාසස්ථානවල ජීවත්වීමට සාර්ථක ලෙස අනුගත වූ සර්ක විශේෂ කිහිපයකින් එකකි, එය නාගරීකරණය හා වනාන්තර විනාශ කිරීම වලක්වා ඇත. ජනප්රිය සත්ව විශේෂයක් ලෙස, බේරුණු කුරුල්ලෝ උතුරු හා බටහිර යුරෝපයේ ද ඇතුලුව ලොව වටා නගර කීපයක් යටත් කර ගෙන ඇත. [2] ස්වභාවික සංරක්ෂණය සඳහා වන අන්තර්ජාතික සංගමය (IUCN) විසින් අවම වශයෙන් සලකනු ලබන මෙම විශේෂය ලැයිස්තුගත කර ඇත්තේ එහි ජනගහනය වැඩිවෙමින් පවතින නිසාය. නමුත් ගොවීන්ගේ ජනප්රියතාවය සහ ගොවීන්ගේ අප්රසාදයට ලක්වීම නිසා එහි සංඛ්යාවන්හි සමහර ප්රදේශ වල අඩු වී ඇත. ]
ගාරබොලි ජාතික උද්යානය තුළ කූඩාරම් කූඩාරම් කපනය කිරීම - පාකට්ටු යුගල වල පොදු ක්රියාවක්
ග්රීටිකුලා නම් ග්රන්ථය ලතින් පයිටාකස්හි "ගිරවුන්" ලෙස සැලකේ. විශේෂිත කර්මීරී නම් ඔස්ටි්රයාවේ ස්වභාව විද්යාඥ විල්හෙල්ම් හයින්රික් ක්රරර් අනුස්මරණය කරයි.
ඊස්රායලය ටෙල් අවිව්හි අප්රිකානු රෝස පැහැති පරාල වර්ගයක්
උපසංස්කෘතීන් වර්ග හතරක් හඳුනාගෙන ඇතත්,
පවරන්නෝ (C++)
right|thumb|180px|විබෙදන්නන්ගේ ගවේෂක ඇලෙක්සැන්ඩර් ස්ටෙපනොෆ් C++ පරිගණක ක්‍රමලේඛනයෙහිදී, විබෙදන්නන් යනු සම්මත එකතුවෙහි වැදගත් සංරචකයකි. සම්මත එකතුව විසින් කන්ටේනර ලෙසින් පොදුවේ හැඳින්වෙන වන, ලැයිස්තුව සහ කුලකය වැනි, බොහෝ දත්ත ව්‍යුහ සපයයි. මෙම කන්ටේනර තුල පවතින පොදු ගති ලක්ෂණයක් වන්නේ ක්‍රමලේඛයේ සම්පාදනය තුලදී ඒවායේ තරම වෙනස් කර ගැනීමට ඇති හැකියාවය. මෙය සාක්ෂාත් කරගැනුම සඳහා, සාමාන්‍යයෙන් යම් ආකාරයක ගතික මතක විබෙදුමක් අවශ්‍ය වෙයි. විබෙදන්නන් දෙන ලද කන්ටේනරයක් සඳහා වන මතකය විබෙදුම සහ නිදහස් කිරීම(allocation and deallocation) වෙනුවෙන් ලැබෙන ඉල්ලීම් සියල්ල හසුරුවයි. C++ සම්මත එකතුව සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා වන පොදු කාර්යය විබෙදන්නන් සපයන අතර ක්‍රමලේඛකයා(en:programmer)ට තමන් නිර්මාණය කල විබෙදන්නන්ද සැපයිය හැක.
රෑන ගිරවා
අප්රිකානු උප විශේෂ
අප්රිකාවේ රෝස පැහැති පැකට්ටුවක් (P. k. Krameri): බටහිර අප්රිකාව, ගිනියාවේ, සෙනෙගල් හා දකුණු මුරුතිනියා, නැගෙනහිරින් උගන්ඩාව සහ දකුණු සුඩානය ඊජිප්තුවේ. නයිල් නිම්නය හා නිශ්චිතවම ගයිසා අතර පදිංචිව සිටින අතර සමහර විට උතුරු වෙරළ තීරයේ සහ සීනයිහි දක්නට ලැබේ. අප්රිකානු කූඩාරම 1980 ගනන්වල ඊස්රායලය තුල ඉපදීමට පටන් ගත් අතර එය ආක්රමණශීලී ශාකයක් ලෙස සැලකේ.
පවරන්නෝ (C++)
එහෙත්, වෙනස් කල විබෙදන්නන් අවශ්‍යය වන අවස්තා බොහෝ ඇත. වෙනස් කල හැකි විබෙදන්නන් අවශ්‍යය වීමට පොදු වූ හේතු කිහිපයක් නම් මතක සංසද(en:memory pool) භාවිතා කර විබෙදුමේ කාර්ය ඵලය වර්ධනය කරගැනීම සහ පොදුවේ බෙදාගත් මතකය (en:shared memory) හෝ එකතු කර ගත් අනවශ්‍යය(garbage-collected) මතකය වැනි විවිධ මතක ආකාර වලට ප්‍රවේශය සංක්‍ෂිප්තකරණයයි. සාමාන්‍යයෙන්, කුඩා ප්‍රමාණයේ මතකයන් බහුලව විබෙදන අවස්තාවලදී විශේෂ වූ විබෙදන්නෙක් සිටීම වාසිදායකය.
පසුබිම
ඇලෙ‍‍‍ක්සැන්ඩර් ස්ටෙපනොෆ්(en:Alexander Stepanov) සහ මෙන්ග් ලී සම්මත අච්චු එකතුව(en:Standard Template Library), C++(en:C++) ප්‍රමිතිකරණ කමිටුවට 1994 වසරේ මාර්තු මාසයේදි ඉදිරිපත් කලේය. සම්මත එකතුවට මූලික අනුමැතිය ලැබුනමුත් ගැටළු කිහිපයක් පැන නැගුනි. විශේෂයෙන් කන්ටේනර එකතුව මතක ආකෘතියෙන් (memory model) නිදහස් කර සාදන ලෙස ස්ටෙපනොෆ්ට උපදෙස් ලැබුනි. මෙය විබෙදන්නන් නිර්මාණය කිරීමට හේතු විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සියලුම STL කන්ටේනර අතුරු මුහුනත් විබෙදන්නන් පිළිගන්නා අයුරින් නැවත ක්‍රමලේඛනය කරන්නට සිදු විය.
රෑන ගිරවා
අබිසිසියානු රෝස පැහැති කපනය (P. k. Parvirostris): වයඹ දිග සෝමාලියාව, උතුරු ඉතියෝපියාව හරහා සැණාර් දිස්ත්රික්කයේ, සුදාන්
පවරන්නෝ (C++)
පසුබිම
STL C++ සම්මත එකතුව(en:C++ Standard Library)ට එකතු කරන්නට වෙහෙස වුන කාලයේදී ඇන්ඩෘ කෝනින්ග්(Andrew Koenig) සහ බියානෙ ස්ට්‍රවුස්ටෘප්(en:Bjarne Stroustrup) සමඟ එක්ව වැඩ කරන්නට ස්ටෙපනොෆ්ට අවස්ථාව ලැබුනි.
කමිටුව මගින් ඒ දක්වා අනුමත නොවූ සමහර භාෂා ලක්ෂණ විබෙදන්නන් ගැනවූ මුල්ම යෝජනාව තුල අන්තර්ගත විය. මෙම ලක්ෂණ එවකට තිබූ කිසිඳු සම්පාදකය(en:compiler)කින් සම්පාදනය කල නොහැකි වූ නිසා බියානෙ [ස්ට්‍රවුස්ටෘප්] සහ ඇන්ඩෘ [කෝනින්ග්] දෙදෙනාගේ කාලයෙන් වැඩි කොටසක් ගත වූයේ එම ලක්ෂණ නිවැරදිව භාවිතා කර ඇත්දැයි බැලීම සඳහායි.
රෑන ගිරවා
ආසියානු උප විශේෂ
පවරන්නෝ (C++)
පසුබිම
මතක ආකෘතිය සම්පූර්නයෙන්ම සංක්‍ෂිප්තකරණය ස්ටෙපනොෆ්ගේ අදහස වුවත්, එමගින් කාර්යක්ෂමතාව අඩුවීමේ අවදානමක් පවතින බව ප්‍රමිතිකරන කමිටුවට අවබෝධ විය. මෙය වැලක්වීම සඳහා අමතර කාර්යයන් කිහිපයක් කිරීමට සිදු විය. විශේෂයෙන්, කන්ටේනර ක්‍රමලේඛනයේදී විබෙදන්නාගේ සූචක සහ අදාළ නිඛිලමය ආකාර(integral types) සඳහා වන ආකාර අර්ථ දැක්වීම(type definitions) සාමාන්‍යය(default) විබෙදන්නා සපයන ඒවාට සමාන බව උපකල්පනය කරන අතර දෙන ලද විබෙදන්නන් ආකාරයක නිදර්ශනය(instances ) සෑමවිටම සමාන ලෙස සංසන්දනය කරයි. මෙමගින් පළමු සැලැස්මේ අඩංගු වූ දේ ඵලදායී ලෙස වෙනස් කරන ලදී. විබෙදන්නන් ඵලදායී ලෙස භාවිතා කිරීමට නම් යොමු(references) වලට අදාලව භාෂාවේ අභ්‍යන්තර වෙනසක් සිදු කල යුතු බව ස්ටෙපනොෆ් පැවසීය.
රෑන ගිරවා
ඉන්දියානු රෝස පැහැති පරපරාගයක් (P. k. Manillensis) යනු දකුණු ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය වෙතින් වන අතර ලෝකය පුරා ගුරුත්වාකර්ෂණීය සහ ස්වභ්ාවික ජනගහනය ඇති කරයි. ඕස්ට්රේලියාවේ, මහා බි්රතාන්යය (ප්රධාන වශයෙන් ලන්ඩනයේ සිට), එක්සත් ජනපදය සහ අනෙකුත් බටහිර රටවල්, එය බොහෝ විට ඉන්දියානු Ringneck ගිරවුන් ලෙස හැඳින්වේ. [4] [5] පාකිස්තානය, උතුරු ඉන්දියාව සහ නේපාලය මධ්යම බුරුමය වෙත බෙරිල් රෝස-රොටි පාර්ක්රිට් (P. k. ජනගහනය ලොව පුරා දක්නට ලැබේ.
පවරන්නෝ (C++)
පසුබිම
C++ සම්මතයෙහි 2011 සංශෝධනයට(2011 revision of the C++ Standard) අනුව දෙන ලද ආකාරයක විබෙදන්නන් සමාන ලෙස සංසන්දනය කරන සහ සාමාන්‍යය සූචක භාවිතා කිරීමට අවශ්‍යය මුගටි වචන (weasel words) ඉවත් කර ඇත. මෙමගින් විබෙදන්නන් වඩාත් ප්‍රයෝජනවත් ලෙස භාවිතා කිරීමට අවස්ථාව ලැබී ඇත. සංශෝධිත සම්මතයන්ට අනුව විබෙදන්නන්ගේ C++ ආමන්ත්‍රණ ආකෘතීන්(C++ address model)වලට ව්‍යාප්තවීම පෙන්වීමේ හැකියාව ඉවත් කර ඇත.
රෑන ගිරවා
ඉන්දියානු උප විශේෂ දෙක අප්රිකානු උප විශේෂ වලට වඩා විශාලයි. [4]
පවරන්නෝ (C++)
අවශ්‍යතා
ඕනෑම විබෙදන්නෙකුට අවශ්‍ය දේවල් සහිත සරණිය(class)ක්, විබෙදන්නෙක් ලෙස භාවිත කල හැක. විශේෂයෙන්,  ආකාරයේ වස්තුවකට මතකය විබෙදා දීමේ හැකියාවකින් යුක්ත වීමට සරණියක්   වස්තූන් පොදුවේ ප්‍රකාශ කිරීමේදී සහ   ආකාරයේ වස්තූන් වෙත යොමු හෝ සූචක ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා ,  ,  ,  , සහ   ආකාර සැපයිය යුතුය. එමෙන්ම  ආකාරයේ,   ලෙස අර්ථ දක්වන ලද විබෙදන ආකෘතියක වස්තුවකට තිබිය හැකි විශලතම තරම නිරූපනය කල හැකි නිලකුණු ආකාරයක් සැපයිය යුතුය. තවද, විබෙදන ආකෘතියේ සූචක)(pointer) 2ක් අතර වෙනස නිරූපනය කල හැකි ලකුණක් සහිත නිඛිලමය(integral)   ආකාරයක්ද සැපයිය යුතුය.
රෑන ගිරවා
උතුරු-බටහිර ඉන්දියාවේ, ඉන්දියානු රෝස පැහැති කපුරු කට්ටල සැප්තැම්බර් සිට දෙසැම්බර් දක්වා යුගල ලෙස සාදයි. ඔවුන් ජීවී කලත්රයන් නොමැති අතර බොහෝ විට පහත සඳහන් අභිජනන කාලය තුළ තවත් හවුල්කරුවෙකු සමග බෝ කරන්නේ. මෙම සීතල සමය තුළ, ඔවුන් පක්ෂි ස්ථාන තෝරා සහ ආරක්ෂා, එම නිසා අනෙකුත් පක්ෂීන් සමඟ තරඟ සඳහා තරඟයක් වැළැක්වීම. බිත්තර නිෂ්පාදනය සඳහා අවශ්ය පෝෂ්ය පදාර්ථ සහිත ශීත මාංශ බෝග වගාව පෝෂණය කරයි. අප්රියෙල් සිට ජූනි දක්වා කාලය තුළ ඔවුන් තම දරුවන් රැකබලා ගනී. මෝසම් කාලයට පෙර කූඩු අස්වැන්නෙන් ඉවත් වීමට සූදානම්.
පවරන්නෝ (C++)
අවශ්‍යතා
එහෙත් සම්මත එකතු ක්‍රමලේඛනයේදී විබෙදන්නන්ගේ  සහ   යනු   සහ   හි ආකාර අර්ථ දැක්වීම(en:typedef) ලෙස උපකල්පනය කරයි, පොදු විබෙදන්නන්ව අනුමත කිරීමට එකතු ක්‍රමලේඛකයන්ව දිරිමත් කර ඇත.
රෑන ගිරවා
ජනප්රිය සුරතල් පෙත්තක් රෝස පැහැති කට්ටලයක් ලොව පුරා විසිරී ඇති විවිධ නගරවල නිදහස් කර ඇති අතර, උම්බලකඩ උද්යාන සහ පක්ෂි ආහාර සපයන්නන්ගේ බීජ, ගෙඩි, පළතුරු සහ බෙරි ආහාර, [2] හිමාලියානු කඳුකරයේ සීතල ශීතල වලට අනුවර්තනයන් එය යුරෝපීය ශීත තත්වයන්ට ඔරොත්තු දීමට ඉඩ සලසයි. යුරෝපීය නගරවල, දකුණු අප්රිකාව හා ජපානය තුළ එය ගහනයක ජනගහනය තහවුරු කර තිබේ. එක්සත් ජනපදයේ (ෆ්ලොරිඩා, කැලිෆෝනියාවේ සහ හවායිහි) ස්ථාවර ජනගහනයක් ද, ඇන්කාකාහි කුඩා ස්වයංපෝෂිත ජනගහනයක් ද පවතී. ටියුනීස්, ටි්රපොලි සහ ටෙහෙරන් (නගරයෙහි උතුරු පැත්තෙහි සංකේන්ද්රණය වී ඇත). ලෙබනනය, ඊශ්රායෙලය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය, බහරේන්, කටාර් සහ ඕමාන් යන ප්රදේශවලින් ද එය සොයා ගත හැකිය. කුරුල්ලන් කිහිපදෙනෙකු ඕස්ට්රේලියාවට පැමිණ තිබේ.
පවරන්නෝ (C++)
අවශ්‍යතා
විබෙදන්නෙකුට  ආකාරයේ වස්තු සඳහා   මුද්‍රාව සහිතව සාමාජික ශ්‍රිතයක් පැවතිය යුතුය. මෙහි ඵලය විබෙදූ  ආකාරයේ වස්තු   ප්‍රමාණයක් සහිත අරාව(array)ක පළමු අංගයේ සූචකය ලැබේ; මතකය පමණක් විබෙදේ, වස්තූන් නොසෑදේ. තවද, යොමු ප්‍රදේශය(locality) වර්ධනය කිරීම සඳහා මතක විබෙදුම සිදුවිය යුතු ස්ථානය ගැන ඉඟියක් ලෙස අනවශ්‍ය සූචකයක්( මගින් විබෙදූ වස්තුවක් දක්වන) භාවිතා කල හැක.