cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
පුංචි දඔදිව
පුංචි දඹදිව පුදබිමේ බිහිවීම
වර්ෂ 1981ක් වූ අප්‍රියෙල් මස 14 වන දින ගලබඩ රාජ්‍ය වැව්ල්ලේ ලදුකැළෑ බිමකට වැඩම කළ පූජ්‍ය ගරු ගිලීමලේ චන්ද්‍රාලෝක ස්වාමීන් වහන්සේ අවට ගම්වාසීන්ගේ සහය ඇතිව වල් සෙවිලි කරන ලද ඉටි රෙදි වලින් වටකල කුඩා පැල්පතක් තනාගෙන පදිංචි වූ අතර ඒ සමගම ආගමික වතාවත් ඉටුකිරීම සඳහා කොළ අතු සෙවිලි කළ ධර්ම ශාලාවක් තනා එහි ප්‍රථම පින්කම් උත්සවය වර්ෂ 1981ක් වූ වෙසක් මස පුර පසළොස්වක පොහෝ දින සිදු කරන ලදී. පළමු පිංකමට විශාල පිංවතුන් පිරිසක් එක්රැස් වූ අතර දිනෙන් දින පොදු මහජනතාවගේ ඇල්ම බැල්ම වැඩිවෙමින් පවතින මේ පුංචි විහාරස්ථානයේ ස්ථිර ධර්මශාලා මන්දිරයක් ගොඩනැඟීම ආරම්භ කරන ලදී. එම ධර්මශාලා මන්දිරය අඩි 70ක් දිග අඩි 30ක් පළල ගොඩනැඟිල්ලක් වූ අතර එහි කාමර කීහිපයක් සංඝාවාසයට වෙන් කරන ලදී. වර්ෂ 1982ක් වූ ජුනි මස 03 වෙනි දින ආරම්භ කළ මෙම ධර්මශාලා මන්දිරයේ වැඩ ඉතා ඉක්මනින් අවසන් විය.
ලෝකයේ ප්‍රථම අසූමහ ශ්‍රාවක පස්විසි බුදු රජ මහා විහාරය
1986 ජුනි මස 20 වෙනි දින ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික ජනරජයේ ප්‍රථම විධායක ජනාධිපති ජේ ආර් ජයවර්ධන ශ්‍රීමතානන් අතින් විවෘත වුණු මෙම විහාර මන්දිරය අවුරුදු 2යි, මාස 10ක් වැනි කෙටි කලක් තුළදී ඉතා උසස් විස්කම් නිර්මාණයක් බවට පත්විය. තිලොවට තිලක වූ සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ එදා දඹදිව ජේතවනාරාමයේ තනතුරුලාභී අසූමහා ශ්‍රාවක මහ රහතන් වහන්සේලා පිරිවරාගෙන ධර්ම සාකච්ඡා පැවැත්වූ අයුරු විදහා දැක්වෙන අනඟිභවනීය දම්සභා මණ්ඩපයක් ඇතුළුව සාරාසංඛ්‍ය කල්ප ලක්ෂයක් තුළ මෙලොවට පහළ වී වදාළ දීපංකර බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පටන් කාශ්‍යප නම් වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ දක්වා බුදුරජාණන් වහන්සේලාගේ පිළිරූ ඉදිකර, මෙම විහාර මන්දිරය ඉදිකර ඇත.
මෙම මහා විහාර මන්දිරය මෙසේ හඳුන්වනු ලබන්නේ ගෞතම මහා බෝසතාණන් වහන්සේ සාරාසංඛ්‍ය කල්ප ලක්ෂයක් තුළ මෙලොව පහළ වී වදාළ දීපංකර නම් වූ බුදුරජාණන් වහන්සේලා විසි හතර නමකගේ නියත විවරණ ලබන අවස්ථා දැක්වෙන සූවිසි විවරණය විහාර මන්දිරයේ පිට මාලයේ නිරූපණය කර ඇති නිසාය. මෙහි ප්‍රධාන මැද මාලයේ ඇත්තේ තනතුරුලාභී අසූමහ ශ්‍රාවක මහ රහතන් වහන්සේලා පිරිවරාගෙන දඹදිව ජේතවනාරාමයේ දම්සභා මණ්ඩපයේ ධර්ම සාකච්ඡා පවත්වනු ලැබූ අනඟිභවනීය නිර්මාණයයි. ඒ අනුව සූවිසි බුදුන්ගේ ප්‍රතිමාවන් 24ක් අසූමහ ශ්‍රාවක මහ රහතන් වහන්සේලාගේ ප්‍රතිමා 80ක් යන මේ සියලු ප්‍රතිමා එකම වහලක් යට එකම ස්ථානයක  එකම විහාර මන්දිරයක් තුළ නිර්මාණය කර තිබෙන එකම ස්ථානය ශ්‍රී ලංකාවේ පමණක් නොව සමස්ථ ලෝකයේම ඇත්තේ මේ ස්ථානයේ පමණක් නිසාත් "ලෝකයේ ප්‍රථම අසූමහා ශ්‍රාවක පස්විසි බුදු රජ මහා විහාරය" නමින් මෙය හඳුන්වයි.
center|350px
කෙළ
කෙළ හෙවත් ඛෙටය ක්‍ෂීරපායීන්ගේ ඛේට ග්‍රන්ථි තුල නිපදවා ජලය සහ වෙනත් සංඝටක සහිත දියරයකි.
පුංචි දඔදිව
ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ධර්මශාලා මන්දිරය
වාර්ෂික මුරදානය පැවැත්වීම සඳහාත් පෙහෙවත් සමාදන් වීම සඳහාත්  වන්දනාමාන කටයුතු කිරීම සඳහාත්  මෙම දිවයින පුරා ජීවත් වන ජනතාව අති විශාල වශයෙන් දිනපතා විහාරස්ථානයට පැමිණෙන බැවින් ඒ අයට නවාතැන් පහසුකම් සැලැස්වීමට ක්‍රියාමාර්ගයක් ලෙස මෙම ධර්මශාලා මන්දිරය ඉදි විය.එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් අඩි 203ක් දිග අඩි 62ක් පළල සුවිශාල ධර්මශාලා මන්දිරයක් ගොඩනැඟීමට වර්ෂ 1987 ජනවාරි මස 13 වෙනි දින ඒ සඳහා මුල්ගල තැබූ අතර විවිධ ගැටලු මැද වුවද වසර තුනක් වැනි කෙටි කලක් තුළ තනා නිම කරන ලදී 1990-04-21 දින ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ විධායක ජනාධිපති වන ශ්‍රීමත් රණසිංහ ප්‍රේමදාස මැතිතුමා අතින් විවෟත විය.
ශ්‍රී ලංකාවේ එකම දෙමහල් සෑය
1993ක් වූ නොවැම්බර් මස 11 වෙනි දින මෙයට මුල්ගල තැබූ අතර 2003 ජූලි මස 06 වෙනි දින ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු අග්‍රාමාත්‍ය ගරු රනිල් වික්‍රමසිංහ මැතිතුමා අතින් මෙම බුදු රජ විහාර භූමියේ චෛත්‍ය රාජයාණන් වහන්සේ විවෘත කරන ලදී.මේ සුවිශාල චෛත්‍ය නිර්මාණය සිංහල රජ දවසේ සිට මේ දක්වා සබරගමු පළාත තුළ ඉදි වූ සුවිශාලම චෛත්‍ය වන අතර ශ්‍රී ලංකාව තුළ ඉදිවූ එකම දෙමහල් මහා සෑය බවට පත්වී ඇත මේ සෑ රදුන්ගේ ගර්භය දෙමහල්ය.පහත් බිම් මාලයේ සම්බුදු පියාණන් වහන්සේගේ දස පාරමිතා පුවත් නිර්මාණය කර ඇති අතර ජාතක කතා වස්තු රාශියක් නිර්මාණය කර ඇත.මෙහි උඩු මාලයේ මහා භද්‍රකල්පය තුළ ලොවට පහළ වී වදාළ කකුසඳ බුදුරජාණන් වහන්සේ,කෝනාගම බුදුරජාණන් වහන්සේ,ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ, යන සතර බුදුවරයින් වහන්සේලාගේ ප්‍රතිමා සතර ද සධාතුක ධාතු නිදන් කළ චෛත්‍යයද නිර්මාණය කර ඇත.මෙහි වැඩ නිම කිරීමට කෝටි දෙකක් පමණ වැය වී ඇති අතර මෙම දෙමහල් සෑය සිත්ගන්නා සුලු අංගයක් බවට "පුංචි දඔදිව" සිද්ධස්ථානය තුල පත් වී ඇත.
කෙළ
ප්‍රවර්ගය:ශරීර දියර
පුංචි දඔදිව
ශ්‍රී ලංකාවේ එකම දෙමහල් සෑය
center|400px
ජය ශ්‍රී බෝධීන් වහන්සේ
දඔදිව ඉන්දියාවේ මධ්‍ය දේශයේ වැඩ වසන උතුම් වූ විජ ශ්‍රී ජය ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ ආරක්ෂාව පිණිස රන් වැටක් හා උතුම් වූ වජ්‍රාසනයට ආවරණය පිණිස රන් වියනක්ද ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු ජනාධිපති ශ්‍රීමත් රණසිංහ ප්‍රේමදාස මැතිතුමා විසින් පූජා කරන ලදී.2003ක් වූ ඔක්තෝම්බර් මස 28 වෙනි දින දුර්වර්ණ වූ රන් වියන හා රන් වැට රත් ගඟ පුංචි දඔදිව මහා විහාරාධිපති අති පූජ්‍ය ගරු ගිලීමලේ චන්ද්‍රාලෝක මහා හිමියන් වහන්සේගේ මූලිකත්වයෙන් අලුත්වැඩියා කටයුතු සිදු කර උත්සවශ්‍රීයෙන් විවෘත කෙරිණි.මෙම පිංකම සිහිපත් වීම පිණිස යම්කිසි සිහිවටනයක් මෙන් පිංකම් සංවිධායක කමිටුව කරන ලද ඉල්ලීම අනුව බෝධිකාරක මණ්ඩලය මහා බෝධි සමාගම බිහාර් ප්‍රාන්ත රාජ්‍යය යන ආයතන මඟින් ගත් තීරණය මත බෝධීන් වහන්සේගේ ශාඛාවක් ලබා දෙන ලදී.මෙම බෝධි අංකුරය ශ්‍රී ලංකාද්වීපයට වැඩමකොට යේ වඩා හිඳුවා රෝපණය කිරීමට සුදුසු බව එහි නිලධාරීන් විසින් තීරණය කිරීමෙන් අනතුරුව වර්ෂ 2006ක් වූ මාර්තු මස 27 වෙනි දින රෝපණය කරන ලදී.පසුව විශේෂිත වූ බෝධි මණ්ඩපයක් සාදා එහි බෝධීන් වහන්සේ රෝපණය කරන ලදී.මෙම බෝධි ශාඛා රෝපණය දේවානම්පියතිස්ස මහ රජු දවස සංඝමිත්තා තෙරණිය විසින් වැඩමවා අනුරාධපුර මහමෙව්නාවේ රෝපණය කරන ලද ශ්‍රී මහ බෝධි ශාඛාවෙන් පසු මෙරටට වැඩමවා පුංචි දඔදිව රෝපණය කරන ලද දෙවන බෝධි ශාඛා වහන්සේ ලෙස ඉතිහාසයට මතු දින එක්වනු ඇත.
පුංචි දඔදිව පුදබිමේ ඇති අනෙකුත් සිද්ධස්ථාන හා ඉදිරි කටයුතු
දඔදිව බුද්ධ භූමි මෙන්ම දඔදිව සතර සිද්ධස්ථාන වැඳ පුදා ගැනීම පිණිස බෞද්ධයන් තුළ ඇති අභිරුචිය ඉතා ඉහළ වුවද ඒ සඳහා වැය වන මුදල විශාල වන බැවින් එය අසීරු කටයුත්තකි. මෙම අඩුපාඩුව දුටු විහාරාධිපති පූජ්‍ය ගරු නායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ තබන ප්‍රථම පියවර වශයෙන් පිරිනිවන් මංචකය සෑදීමේ කටයුත්තට 2002.05.28 වෙනි දින මුල්ගල තබන ලදී. දඔදිව කුසිනාරා නුවර මල්ල රජ දරුවන්ගේ උපවර්තන සල් උයනේදී නිර්මිත පරිවාර විහාරයේදී අනුරූ ප්‍රතිමා වහන්සේ ලෝකයේ දෙවන වරට මෙම පුදබිමේ ඉදි විය. පසුව මෙම පිරිනිවන් මංචක ප්‍රතිමාවේ සිරස් ධාතූන් වහන්සේ නිදන් කිරීම සිදු වූ අතර මෙම පිරිනිවන් මංචක විහාරස්ථානය ඇති වීමෙන් පසු අසූ මහා ශ්‍රාවක බුද්ධ විහාරය, "පුංචි දඔදිව" නමින් භාවිතා කරන්නට විය.
එසේම මෙම විහාරස්ථානයට බුරුම දේශයෙන් වැඩම කරවන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ වඩා හිඳුවීම පිණිස නව බුද්ධ මන්දිරයක් සාදවන ලදී. මෙම පින් බිමේ ප්‍රධාන විහාර මන්දිරයට ඉදිරියෙන් ශ්‍රී පාදස්ථානය, දිවාගුහා විහාරස්ථානය සහ මෙම ප්‍රදේශය ආරක්ෂා කොට රැකබලා ගැනීමේ කාර්යභාරය දරන දහසක් නයින් සෝවාන් ඵලයෙහි පිහිටුවා ශ්‍රීමත් සුමන් සමන් දෙවියන් වැඩ සිටින දේව මන්දිරය පිහිටා ඇත. දෙමහල් සෑ රදුන් වෙත පිවිසෙන ආරම්භක ස්ථානයේ ඉදිකර ඇති දොළොස්මහේ පහන් ගෙය මුළු පරිසරයම ආලෝකවත් කරමින් නොකඩවා නොනිමී දැල්වෙනු ඇත. මෙම දොළොස්මහේ පහන් ගෙය වටා සිසිල් ජලයෙන් පිරී පොකුණ සිත් ඇදගන්නා සුළුය.
මෙම පුණ්‍ය භූමිය වන්දනා කර ගැනීම සඳහා පැමිණෙන සංඝ රත්නය සඳහා නේවාසික පහසුව පිණිස සිව්මහල් සංඝාවාස ගොඩනැඟිල්ලක් තැනීම දැනට නිමවෙමින් පවතී. එසේම දඹදිව සතර සිද්ධස්ථාන ද ඉදිවෙමින් පවතී. පිරිනිවන් මංචක ප්‍රතිමා වහන්සේගේ අනුරූ ප්‍රතිමා වහන්සේ ඉදිකර අවසන් කර ඇත. බුදුන් වහන්සේගේ උත්පත්තිය සිදු වූ ලුම්බිණි විහාරය, බුද්ධත්වයට පත් වූ බුද්ධගයා විහාරය, මංගල ධර්ම දේශනා පැවැත්වූ දඔදිව මිගාදය ඉදිකිරීමේ කටයුතු දැනට නිමවෙමින් පවතී. ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන් වන අපට "පුංචි දඔදිව" පූජා භූමිය ඉතා වටිනා සිද්ධස්ථානයකි.
උපුටා ගැනීම්
<B>"විස්කම් නිර්මාණයක වගතුග"</B> ගිලීමලේ නුගවෙල
ඉන්ද්‍රප්‍රස්ත තොරතුරු තාක්ෂණ ආයතනය - දිල්ලි
ඉන්ද්‍රප්‍රස්ත තොරතුරු තාක්ෂණ ආයතනය - දිල්ලි ඉන්දියාවේ උසස් අධ්යාපනය සඳහා ස්වාධීන තාක්ෂණික විශ්ව විද්යාල වේ. ඉන්ද්‍රප්‍රස්ත තොරතුරු තාක්ෂණ ආයතනය - දිල්ලි ජාතික වැදගත්කමක් ඇති ආයතනයක් වන. ඉන්ද්‍රප්‍රස්ත තොරතුරු තාක්ෂණ ආයතනය - දිල්ලි 2008 දී ආරම්භ වේ
ස්ථාපිත
එය 2008 දී දිල්ලි ආන්ඩුව (ද IIIT දිල්ලි පනත, 2007) පනතක් මගින් රාජ්ය විශ්ව විද්යාලය ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. එය 2008 දී NSIT දී ආරම්භ කර ඇත. එය 2012 දී එහි ස්ථිර විශ්වවිද්යාලයේ ඉදිරිපත් කරන ලදී ඔක්හලා දී, අසල ගොවින්ද්පුරි මෙට්රෝ දුම්රිය ස්ථානය, නව දිල්ලිය.
කැම්පස්
IIIT-දිල්ලි එහි කැම්පස් සිට ක්රියාත්මක ඔක්හලා අදියර-III වන, නව දිල්ලිය. විශ්ව විද්යාල අධ්යයන සංකීර්ණයක්, පුස්තකාල හා තොරතුරු මධ්යස්ථානයක්, කෑම සහ විනෝද ක්රීඩා මධ්යස්ථානයක්, සහ නේවාසිකාගාර වලින් සමන්විත වේ. තොරතුරු තාක්ෂණ යටිතල පහසුකම් 1 GBPS කලාප පළල ක අන්තර්ජාල ප්රවේශය වන 40 සේවාදායක හා 45TB ගබඩා සමග දත්ත මධ්යස්ථානය ඇතුළත් වේ.
අධ්යයන වාරණ
අධ්යන සංකීර්ණය 10 දේශන ශාලා ,8 පර්යේෂණ විද්යාගාර,ආචාර්ය උපාධිය කාමර,  M.Tech විද්යාගාර,පරිපාලන කාර්යාලය,   මුදල් දෙපාර්තමේන්තුව කාර්යාල,අධ්යක්ෂ කාර්යාලය,සම්මන්ත්රණ ශාලා,   මණ්ඩලයක් කාමරය,විධිමත් ආසන හා සාකච්ඡාවක් ප්රදේශයේ,සහ පීඨ කාර්යාල ඇත.
ශාස්ත්රඥයින්
1. උපාධි B.Tech - 2. පශ්චාත් උපාධි M.Tech – 3.Ph.D
දෙපාර්තමේන්තු
මෙම ආයතනය පහත සඳහන් අධ්යයන දෙපාර්තමේන්තු ඇත:
නාගේස්වර දේවාලය, භුබනේස්වර්
නාගේස්වර දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ භුබනේස්වර් ගම්මානයේ පිහිටි අත්හැර දැමූ හින්දු දේවාලයකි. මෙය පිහිටියේ ලිංගරාජ බටහිර ඇළෙහි බටහිර දකුණු ඉවුරේ සිට 10.35 m දුරිනි. මෙය සුබර්ණේස්වර ශිව දේවාලයේ සිට බටහිරින් පිහිටා ඇත.
විස්තරය
නාගේස්වර දේවාලය පිහිටියේ භුබනේස්වර් ගම්මානයෙහි නේවාසික/කෘෂිකාර්මික කලාපයක මධ්‍යයේ ය. නැගෙනහිරට හුමුණලා පිහිටි මෙය පළල 5.6 m වන, ගැඹුර 5.0 m සහ 0.4 m උසැති වේදිකාවක් මත පිහිටා ඇත. මෙම දේවාලයේ උස 8.15 m වේ.
දේවාලයේ ගර්භ ගෘහය හිස්ව ඇත. එසේවුව ද, පිටත බිත්තිවල වූ මෝස්තර අංගවලින් යෝජනා වී ඇත්තේ මෙම දේවාලය මුලින් කැප කොට තිබුණේ ශිව දෙවියන්ට බවයි.
මෙම දේවාලයේ ප්‍රතිමා තැන්පත් කර තිබූ අවකාශයන් ගණනාවක් දක්නට ලැබේ. නමුත් වර්තමානයේ එම ප්‍රතිමා දක්නට නොමැත. දේවාලයේ පිටත නිර්මාණය කොට ඇත්තේ හිරියල් පැහැ වැලිගල් පාෂාණයෙනි. (මුක්තේශ්වර දේවායේ මාධ්‍යයට සමාන අයුරින්) මෙය කාලිංග රාජධානියේ ශෛලිය අනුව අලංකාරව කැටයම් කොට තිබේ.
ඉතිහාසය
මෙම ප්‍රදේශයේ ප්‍රදේශ වාසීන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම දේවාලය ඉදිකරන ලද්දේ කේෂරීවරුන් විසින් බවයි.
සංරක්ෂණ තත්ත්වය
මෙම දේවාලය වර්තමානය වන විට තරමක් හොඳ තත්ත්වයෙන් පැවතුණත්, එහි ඇතැම් වර්ණාලේපිත පෘෂ්ඨ වියැකී යමින් පවතියි. බාහිරින් මෙය වල් බිහිවී යන ස්වාභාවයක් දක්නට ලැබේ.
ඔරිස්සා ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් දේවාලයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සහ අලුත් වැඩියා කිරීම් සිදුකළ අතර, එහි දී පාෂාණ මත සුදු පැහැ තීන්තෙන් සලකුණු කෙරිණි. මෙය මෙම දේවාලයේ පුරාවිද්‍යාත්මක මුහුණුවර විකෘති වීමට හේතුවී ඇත.
සුප්පයියා ශර්වානන්ද
දේශමාන්‍ය සුප්පයියා ශර්වානන්ද (සුප්පියා සර්වානන්ද ලෙසද හැඳින්වේ) ශ්‍රී ලංකාවේ 37 වැනි අගවිනිසුරුවරයා සහ බස්නාහිර පළාතේ පළමු ආණ්ඩුකාරවරයා විය.
පසුකාලීන ජීවිතය
ඔහු විශ්‍රාම ගැනීමෙන් පසු ජනාධිපති ජේ.ආර්.ජයවර්ධන විසින් 1988 දී ඔහුව බස්නාහිර පළාතේ ප්‍රථම ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. ඔහු 1994 දක්වා මෙම තනතුර දැරීය. 2001 දී ජනාධිපති චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග විසින් 1981 සහ 1984 අතර වාර්ගික ප්‍රචණ්ඩත්වය පිළිබඳ ජනාධිපති සත්‍ය සෙවීමේ කොමිසමේ සභාපතිවරයා ලෙස ඔහු පත් කරන ලදී.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:2007 මරණ ප්‍රවර්ගය:1923 උපත්
CMYK වර්ණ ආකෘතිය
CMYK වර්ණ ආකෘතියෙහි K යනුවෙන් අදහස් වන්නේ ඇතැම් මූලාශ්‍රයන් වලට අනුව කළු වර්ණය නිරූපණය කිරීම සඳහා ඉංග්‍රීසි "K" අකුර යොදාගෙන ඇත්තේ ඉංග්‍රීසි "B" අකුර නිල් වර්ණය නියෝජනය කිරීම සඳහා දැනටමත් යොදාගෙන ඇති බැවින් කළු වර්ණය නිරූපණය කිරීමට "black" යන ඉංග්‍රීසි වචනයේ අවසන් අකුර වන K මේ සඳහා යොදාගෙන ඇති බවයි කෙසේ වෙතත් එම පැහැදිලි කිරීම මෙය මතක තබා ගැනීම සඳහා උපකාරී වුවද නිවැරදි නොවේ.
මෙම CMYK වර්ණ ආකෘතිය ක්‍රියාත්මක වන්නේ ආලෝකවත් පසුබිම් (බොහෝ විට සුදු පැහැති) මත පූර්ණ වශයෙන් හෝ අර්ධ වශයෙන් වර්ණ ආවරණය කිරීම මඟිනි. වර්ණ සංකලන මඟින් ඒ මත පතිත වන ආලෝකය විවිධ ප්‍රමාණයන්ගෙන් අවශෝෂණය කර ආලෝකවත් පසුබිමෙන් පරාවර්තනය වන්නා වූ ආලෝකය අඩු කිරීම තුලින් මෙම සංසිද්ධිය ඇතිවේ. මෙවැනි වර්ණන ආකෘති සුදු ආලෝකයේ දීප්තතාවය ව්‍යාකලනය කරන බැවින් ව්‍යාකලන වර්ණ ආකෘති ලෙස හැඳින්වේ.
RGB වැනි ආකලන වර්ණ ආකෘති වලදී සුදු ආලෝකය එහි මූලික වර්ණවල එනම් රතු, කොළ සහ නිල් ආලෝකයන්ගේ එකතුවෙන් සෑදෙන ආකලන ආලෝකය වන අතර කළු යනු එම මූලික ආලෝකයන් හි නොපැවතීම වේ. CMYK වර්ණ ආකෘතිය එහි ප්‍රතිවිරුද්ධ ආකාරය වේ. මෙහිදී සුදු වර්ණය කඩදාසියක හෝ වෙනත් පසුබිමක ස්වභාවික වර්ණය වන අතර කළු වර්ණය ඇතිවන්නනේ එහි මූලික වර්ණ ත්‍රිත්වය පූර්ණ වශයෙන් මාත්‍රණය කිරීම තුලිනි. එහෙත් කර්මාන්තමය භාවිතයේදී දැරිය යුතු පිරිවැය අවම කිරීම සඳහා සහ තද කළු වර්ණය ලබාගැනීමට මෙන්ම අසංතෘප්ත අඳුරු වර්ණ නිපදවීමට ද සයන්, මැජෙන්ටා සහ කහ වර්ණ තීන්ත මිශ්‍ර කිරීම වෙනුවට කළු වර්ණ තීන්ත වෙන් වශයෙන් යොදාගැනේ.
අර්ධමාත්‍රණය
CMYK මුද්‍රණ කර්මාන්තයේදී අර්ධමාත්‍රණය යනු මූලික වර්ණවල සංතෘප්තතාවය විචලනය කිරීම තුලින් වර්ණ නිර්මාණය කිරීමේ ක්‍රමවේදයකි. මෙහිදී මූලික වර්ණ මිනිස් ඇසට හඳුනා ගත නොහැකි තරම් වූ කුඩා තිත් රටාවන් වශයෙන් මුද්‍රණය කරන අතර එය මිනිස් ඇස හඳුනාගනු ලබන්නේ ඒකකාරි වර්ණයක් ලෙසින් වේ. උදාහරණයක් වශයෙන් මැජෙන්ටා වර්ණය සුදු පැහැති පසුබිමක 20% අර්ධමාත්‍රණයකින් මුද්‍රණය කල විට එය රෝස පැහැයෙන් මිනිස් ඇස හඳුනාගනු ලබන්නේ පසුබිමෙහි වූ සුදු වර්ණය මඟින් පිරිසිදු මැජෙන්ටා වර්ණයෙහි සංතෘප්ත භාවය අඩු කිරීම තුලින් වේ.
අර්ධමාත්‍රණය කිරීමෙන් තොරව මූලික වර්ණ මුද්‍රණය කල හැකිවන්නේ එකකාර තලයන් වශයෙන් පමණක් බැවින් එලෙස මුද්‍රණය කලහැකිවන්නේ වර්ණ හතක් පමණි. ඒ එම මූලික වර්ණ ත්‍රිත්වය, මුලික වර්ණ ද්විත්වය බැගින් සංයෝනය කිරීමෙන් සෑදෙන ද්විතියික වර්ණ ත්‍රිත්වය සහ මුලික වර්ණ ත්‍රිත්වයම සංයෝජනයෙන් සෑදෙන කළු වර්ණයයි. මූලික වර්ණ ද්විත්වය බැගින් සංයෝජනයේ දී, සයන් සමඟ කහ සංයෝජනයෙන් කොල වර්ණයද, සයන් සමඟ මැජෙන්ටා සංයෝජනයෙන් නිල් වර්ණයද, මැජෙන්ටා සමඟ කහ සංයෝජනයෙන් රතු වර්ණයද සෑදේ. එහෙත් අර්ධමාත්‍රණ ක්‍රමවේදය භාවිත කිරීම තුලින් සන්තතික පරාසයක වූ වර්ණ රාශියක් ලබාගත හැකිවේ.
අර්ධමාත්‍රණ මුද්‍රණ කෝණය
අර්ධමාත්‍රණ මුද්‍රණයේදී එහි ගුණාත්මක බව ඉහල නැංවීමට සහ moiré රටාවන් අඩුකිරීමට එක් එක් වර්ණ තලයන් විවිධාකාර කෝණයන්ගෙන් යුතුව මුද්‍රණය කරනු ලබයි. මෙම කෝණයන් මුද්‍රණකරුවාගේ අභිමතය සහ භාවිත කරන වර්ණ ගණන වැනි සාධක මත රඳාපැවතියද ‍පොදුවේ ගත්කල පහත වගුවේ සඳහන් ආකාරයට CMYK වර්ණ තල මුද්‍රණය කිරීම සිදුකරයි.
කළු වර්ණය භාවිතයේ ප්‍රයෝජන
මුද්‍රණයේදී ඉතා අඳුරු ප්‍රදේශ ආවරණය කලයුතු අවස්ථා වලදී සයන්, මැජෙන්ටා සහ කහ වර්ණ තට්ටුවක් යෙදීමෙන් අනතුරුව තනි කළු වර්ණ තට්ටුවක් ඒ මත යෙදීමෙන් සාරවත් වූ ඉතා අඳුරු කළු වර්ණයක් ලැබේ. මෙය පොහොසත් කළු වර්ණය ලෙස හැඳින්වෙන අතර CMY මිශ්‍රණය කිරීමෙන් ලැබෙන කළු වර්ණය සංයුක්ත කළු හෝ කෘතිම කළු වර්ණය ලෙස ද හැඳින්වේ.
අනෙකුත් වර්ණ තීන්ත ප්‍රමාණ ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට භාවිත කල යුතු කළු වර්ණ තීන්ත ප්‍රමාණය විචල්‍යයකි. එම තෝරාගැනීම මුද්‍රණ තාක්ෂණය, කඩදාසියේ ස්වභාවය සහ භාවිත කරන තීන්ත වල ස්වභාවය වැනි දෑ මත රඳාපවතින අතර අවසන් මිශ්‍රණය තීරණය කිරීම සඳහා උප වර්ණ අපහරණය, උප වර්ණ සංකලනය සහ අඳුරු සංරචක ප්‍රතිස්ථාපනය වැනි ක්‍රමවේදයන් භාවිත කෙරේ. එබැවින් මුද්‍රණ කාර්යයේ ස්වභාවය මත CMYK සංයෝජනය රඳා පවතී.
වෙනත් වර්ණ මුද්‍රණ ආකෘතින්
මෙහිදී විශේෂ වර්ණිත තීන්ත වර්ග භාවිත කරමින් කඩදාසි මත මුද්‍රණය කරන්නාවූ කලංක වර්ණ මුද්‍රණ ක්‍රමය, CMYK වර්ණ මුද්‍රණ ක්‍රමය සමඟින් සංසන්දනය කෙරේ. ඇතැම් මුද්‍රණ යන්ත්‍ර CMYK යන සිව්-වර්ණ ආකෘතියේ වර්ණ වලට අමතරව තවත් අමතර කලංක වර්ණ කිහිපයක් මුද්‍රණය කිරීමේ හැකියාවෙන් යුක්තවේ.
RGB වර්ණ ආකෘති විලාසිතයන් හා සැසඳීම
වර්ණ පිටපත් කිරීමේ තාක්ෂණයන් හා ඒවාය් ගුණයන් එකිනෙකට ඉතා වෙනස් වන බැවින් RGB වර්ණ ආකෘති විලාසිතයන් CMYK වර්ණ මුද්‍රණ හා සැසඳීම පහසු නොවේ. වර්ණ රූප තැනීම සඳහා පරිගණක තිරය රතු, කොළ සහ නිල් මිශ්‍ර වර්ණ ප්‍රභේද භාවිත කරන අතර CMYK මුද්‍රණයේදී ඒ වෙනුවට ආලෝක අවශෝෂක සයන්, මැජෙන්ටා සහ කහ වර්ණ යොදාගෙන අර්ධමාත්‍රණය, වර්ණ වෙවිලීම හෝ වෙනත් ප්‍රකාශ තාක්ෂණික ක්‍රම භාවිතයෙන් මිශ්‍රණය කිරීම සිදුකෙරේ. එකිනෙකට විශේෂිතවූ පරාසයන්ගෙන් යුක්ත වුවද මෙම වර්ණ ආකෘති ද්විත්වයෙන්ම දෘෂ්‍ය වර්ණාවලි‍යේ උප කුලකයක අඩංගු වර්ණ ඇතුලත් වර්ණ සමස්ථ නිර්මාණය වේ. මේ හේතුවෙන් පරිගණක තිරයක් මත දර්ශනය වන දෑ එහි ප්‍රතිවිරුද්ධ වර්ණ ආකෘතිය මඟින් මුද්‍රණය කල විට ඒවායේ වර්ණ පූර්ණ වශයෙන් සමාන නොවේ. මුද්‍රණය සඳහා චිත්‍රක සැලසුම්කරණයේදී නිර්මාණකරුවන් විසින් පරිගණකය තුල RGB වර්ණ ආකෘතිය මඟින් වර්ණ තෝරාගත්තද එහි මුද්‍රිත පිටපතෙහි දිස්වන වර්ණ පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබාගැනීම මේ නිසා අපහසු වේ.
පරිවර්තනය
RGB වර්ණ ආකෘතිය සහ CMYK වර්ණ ආකෘතිය උපාංග මත පදනම් වූ අවකාශ ද්විත්වයක් බැවින් ඒවා අතර පරිවර්තනයන් සඳහා පොදු හෝ සරල සූත්‍රයන් නොමැත. පරිවර්තනය වන්නාවු වර්ණ අවකාශයන් වර්ණ පැතිකඩයන් විසින් පෙන්වාදෙන අතර මෙම පරිවර්තනයන් සාමාන්‍යයෙන් කරනු ලබන්නේ වර්ණ කළමණාකරණ පද්ධතීන් මඟිනි. එහෙත් මෙම අවකාශයන්හි එකිනෙකට වෙනස් වර්ණ සමස්ථයන් පවතින බැවින් පරිවර්තන පූර්ණ නිරවද්‍යතාවයකින් යුක්ත නොවේ.
විවිධ තීන්ත සංකලන මුද්‍රණයෙන් ලැබෙන වර්ණයේ වර්ණමිතික තක්සේරුව ගණනය කිරීමේ ගැටළුව සඳහා නොයෙක් විද්‍යාඥයින් විසින් විසඳුම් ලබාදී තිබේ. අර්ධමාත්‍රණ මුද්‍රණයේදී භාවිතයට ගැනෙන එක් පොදු ක්‍රමයක් වනුයේ වර්ණ තිත් වල එක් එක් කුඩා අතිඡාදනයන් සියල්ලක්ම වර්ණ 8 (CMY හි සංකලන ) ක හෝ 16 (CMYK හි සංකලන ) ක එක් වර්ණයක් සේ සැළකීමය.
ප්‍රවර්ගය:වර්ණ අවකාශය ප්‍රවර්ගය:මුද්‍රණ ශබ්ද මාලාව
1040
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ලාබේස්වර ශිව දේවාලය
ලාබේස්වර ශිව දේවාලය (හනුමන්තේස්වර) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂාවේ භුබනේස්වර් අසල පිහිටා ඇති හින්දු දේවාලයකි. මෙම වැලිගල් දේවාලය වියැකී යාමේ සලකුණු පෙන්වයි. මෙහි පියස්සේ ඇතිව තිබෙන පැළීම් හේතුවෙන් වැසි ජලය ගර්භ ගෘහය තුළට කාන්දු වේ.
සිල්ලා
සිල්ලා (ක්‍රි.පූ. 57 – ක්‍රි.ව. 935) යනු කොරියාවේ තුන් රාජධානිවලින් එකකි. එසේම එය ලොව වැඩිම කාලයක් පැවති රාජවංශවලින් එකක් ලෙස සැලකෙයි. මෙය පාක් හ්යොක්ගොසේ රජු විසින් පිහිටුවූව ද, වසර 992ක එහි ඉතිහාසය තුළ බොහෝකලක් රාජවංශයේ පාලනය ගෙනයන ලද්දේ ග්යොංජු කිම් (김, 金) වංශය විසිනි. එය සම්හන් සංයුක්තයේ බල ප්‍රදේශයක් ලෙස ආරම්භ විය. වරක් චීනය සමග මිත්‍ර සම්බන්ධතා පවත්වා ගනිමින්, සිල්ලාව ක්‍රමයෙන් අනෙක් රාජධානි ද්විත්වය වූ බෙක්ජේ රාජ්‍යය 660දී සහ ගොගුර්යෝ රාජ්‍යය 668දී ද ආක්‍රමණය කරන ලදී. අනතුරුව බිහි වූ එක්සත් සිල්ලාව හෙවත් පසුකාලීන සිල්ලාවට කොරියානු අර්ධද්වීපයේ බොහෝ ප්‍රදේශ අයත් විය. උතුරු පෙදෙස බල්හේ ලෙස නැවත නැගී ආ අතර එය ගොගුර්යෝහි අනුප්‍රාප්තික රාජ්‍යයක් ලෙස සැලකේ. ආසන්න වශයෙන් වසර 1000ක පාලනයෙන් පසු සිල්ලාව පසුකාලීන තුන් රාජධානි වූ සිල්ලා, හුබෙක්ජේ සහ තේබොං ලෙස බිඳී ගිය අතර එය ඉන්පසුව 935දී බලයට එළැඹි ගෝර්යෝ රාජවංශයේ නැගීමට හේතු විය.
නම
මෙම රාජධානියේ උපතේ සිට එහි පරිණත වීම දක්වා, සිල්ලාව එහි දේශීය කොරියානු නාමය ඇසුරෙන් විවිධ හන්ජා නම්වලින් හඳුන්වා ඇත: 斯盧 (사로, සරෝ), 斯羅 (사라, සරා), 徐那(伐) (서나[벌], සොනා[බොල්]), 徐耶(伐) (서야[벌], සොයා[බොල්]), 徐羅(伐) (서라[벌], සොරා[බොල්]), සහ 徐伐 (서벌, සොබොල්) ඒ අතර වේ. 503දී, ජිජ්‍යුං රජු විසින් 新羅(신라) යන අක්ෂර ප්‍රමාණනය කර නූතන කොරියානු උච්චාරණය වූ "ෂිල්ලා" යන නාමය හඳුන්වා දෙන ලදී.
ශබ්දාර්ථය මත පදනම් වූ කල්පිතයක් අනුව (මේ පිළිබඳ විවිධ කල්පිත ඇත) සොරබොල් යන නාමය "අගනගරය" යන අරුතැති දකුණු කොරියාවේ නූතන අගනුවර වන සෝල් යන වදනෙහි සම්භවය වන්නට ඇතැයි සැලකේ. මෙම නගරය මීට කලින් හන්සොං (漢城) හෙවත් හන්යං (漢陽) ලෙස ද හඳුන්වා ඇත. සිල්ලා අගනගරයේ නාමය පසුකාලීන මධ්‍ය කොරියානු ස්වරූපය වන "රාජකීය අගනගරය" අරුතැති ස්යෝබ්‍යුල් (셔블) බවට ගත් වී, එය ස්යොල් (셔울) බවටත්, අවසානයේ නූතන කොරියානු බසින් සෝල් (서울) බවටත් පත්වන්නට ඇතැයි සැලකේ.
සිල්ලාහි නාමය හෝ එහි අගනුවර වූ සොර-බොල් යන වදන ඊසානදිග ආසියාව පුරා සිල්ලා ජනතාව හැඳින්වීමට භාවිතා වී ඇත. මෙය පැරණි යමාටෝ ජපන් ජනයා ෂිරාගි යන වදන ද, මධ්‍යකාලීන ජුර්චෙන්වරුන් සහ ඔවුන්ගේ පසුකාලීන පැවතෙන්නන් වූ මැංචුවරුන් විසින් සෝලගෝ හෝ සොල්හෝ යන වදන් ද භාවිතා කර ඇත. නූතන මොංගෝලියානු බසින්, කොරියාව සහ කොරියානුවන් හඳුන්වන Солонгос සොලොංගොස්, යන වදන සිල්ලා යන වදනින් ආභාසය ලැබූ "දේදුන්න" (солонго සොලොංගෝ) අරුතැති වදනින් සම්භවය වන්නට ඇතැයි සැලකේ.
සිල්ලාව ග්යේරිම් (鷄林, 계림) ලෙස ද හඳුන්වයි. මෙහි සාහිත්‍යමය අරුත "කුකුළු වනාන්තරය" යන්නයි. මෙය සිල්ලා අගනුවර අසල වනාන්තරයක නමක් ඇසුරෙන් ඇතිවූවක් වන අතර, ජනප්‍රවාද අනුව රාජ්‍යයේ ආරම්භකයා බිහි වූයේ කොකට්‍රස් (කොරියානු. ග්යෝර්යොං, 雞龍, 계룡, සාහිත්‍යමය "කුකුළු-මකරා") බිත්තරයකිනි.
ඉතිහාසය
විද්වතුන් විසින් සම්ප්‍රදායිකව සිල්ලා ඉතිහාසය යුග තුනකට බෙදනු ලබයි: මුල්කාලීන (ක්‍රි.පූ. 57–ක්‍රි.ව. 654), මධ්‍යම (654–780), සහ පසුකාලීන (780–935).
බලය හුවමාරු වීම
පාක් වංශය පරම්පරා තුනක් පුරා බලය හෙබවී ය. කුමන්ත්‍රණයක් මගින් සොක් වංශය බලය සියතට ගන්නා ලදී. පළමු සොක් පාලකයා වූ, සිල්ලාහි තල්හේගේ සමයේ, සිල්ලාව තුළ කිම් වංශයේ පැවැත්ම පිළිබඳ කථාපුවතක් අනුව, හෝගොංට හමු වූ රන් පැහැ මංජුසාවක් තුළ කිම් අල්ජි උපත ලැබූ බව පැවසේ. පාක් සහ සොක් වංශිකයන් බලය උදෙසා නිරතුරුවම සටනෙහි යෙදුණු අතර, ඔවුන් දෙවර්ගයම කිම් වංශය විසින් බලයෙන් පහකරන ලදී. පාක් සහ සොක් වංශික රදලයන්ගේ සහාය ඇතිව කිම් වංශිකයෝ පරම්පරා ගණනක් පුරා සිල්ලාව පාලනය කළහ. පසුකාලීන සිල්ලාවේ අවසන් පාලකයා වූ, ග්යොංසුන් රජු ද, කිම් වංශිකයෙකි.
පදනම
ප්‍රාක්-තුන් රාජධානි යුගයේ, මධ්‍යම සහ දකුණුදිග කොරියාවේ නගර-රාජ්‍ය සම්හන් නැමැති සංයුක්ත රාජ්‍ය තුනකට වර්ග කෙරිණි. සිල්ලාව සාමාජිකයන් 12 දෙනකුගෙන් යුත් ජින්හන් සංයුක්ත රාජ්‍යය තුළ ආරම්භ වූයේ සරෝ-ගුක් නැමැති කුඩා රාජ්‍යයක් ලෙසිනි. සරෝ-ගුක් රාජ්‍යය ගම්මාන හයකින් සහ වංශ හයකින් සමන්විත විය.
කොරියානු වාර්තා අනුව, සිල්ලාව පිහිටුවන ලද්දේ ක්‍රි.පූ. 57දී, පාක් හ්යොක්ගොසේ රජු විසින්, නූතන ග්යොංජු අවට ප්‍රදේශයේ ය. සුදු අශ්වයකු විසින් ලන ලද බිජුවකින් බිහි වූ බව පැවසෙන හ්යොක්ගොසේ, සිය 13වන වියේ දී සය වංශිකයන් විසින් ඔහුව රජු ලෙස තෝරාගෙන සරෝ (හෙවත් සොනා) රාජ්‍යය ස්ථාපනය කරන ලදී. ඔහු නූතන කොරියාවේ පවුල් නාම අතරින් වඩාත් බහුල නාමයක් වන, පාක් (박) වංශයේ ආරම්භකයා ලෙස ද සැලකෙයි.
සම්ගුක් සගි සහ බෙයි ෂි ග්‍රන්ථ අනුව පැවසෙන්නේ, පසුකලෙක ජින්හන් සංයුක්තය බවට පත් වූ, ලෙලෑං ආඥාභූමිය පිහිටි ප්‍රදේශය සිල්ලාවේ සැබෑ සම්භවය බවයි.
මුල්කාලීන යුගය
2වන සියවස වන විට, සිල්ලාව කොරියානු අර්ධද්වීපයේ අග්නිදිග පෙදෙසේ පැහැදිළි රාජ්‍යයක් ලෙස පැවතිණි. එය යාබද ජින්හන් සංයුක්තයේ රාජ්‍යවලට ද සිය බලපෑම පැතිර වූ නමුත්, 3වන සියවස තෙක්ම එය පැවතුණේ ලිහිල් සමූහාණ්ඩු රාජ්‍යයක බලවත් නගරයක් ලෙසයි.
බටහිරින්, 250 පමණ වනවිට බෙක්ජේ ජනපදය, මහන් සංයුක්තය ඉක්මවා යමින් රාජධානියක් බවට මධ්‍යගත විය. නිරිතදිගින්, බ්යොන්හන් විස්ථාපනය කරමින් ගයා සංයුක්තය බිහි විය. උතුරුදිග කොරියාවේ, ක්‍රි.ව. 50දී පමණ බිහි වූ ගොගුර්යෝ රාජධානිය විසින් 313දී අවසාන චීන ආඥාභූමිය විනාශ කර සිය බලය වර්ධනය කරගන්නා ලදී.
මධ්‍යගත රාජ්‍යයක ඉස්මතු වීම
කිම් වංශයේ නේමුල් රජු (356–402) බල-හුවමාරු සංසරණ ක්‍රමය අවසන් කරමින්, ප්‍රවේණි රාජාණ්ඩු ක්‍රමයක් ස්ථාපනය කළ අතර, රජුගේ නව රාජකීය නාමය මරිප්ගාන් ("හිස" හෝ "හිසකෙස්" යන අරුතැති ස්වදේශීය කොරියානු මූලයන් වූ මාරි හෝ මොරි සහ "මහා, ප්‍රධාන, බොහෝ, අනල්ප" වැනි අරුතැති දකුණුදිග කොරියාවේ පාලන කුමාරවරුන් භාවිතා කළ ගන් හෝ හන් යන වදන් ඇසුරෙන් සම්භවය වන්නට ඇත. මෙය මොංගොලියානු/තුර්කි ඛාන් යන වදන සමග සම්බන්ධයක් ඇතැයි සිතිය හැක) 377දී, මෙම රාජ්‍යය චීනය වෙත දූතගමන් සිදු කළ අතර, ගොගුර්යෝ සමග සබඳතා යළි ස්ථාපිත කළහ.
බටහිරින් බෙක්ජේ සහ දකුණින් ජපානයෙන් එල්ල වූ පීඩනය නිසා, 4වන සියවසේ අගභාගයේ දී, සිල්ලාව ගොගුර්යෝව සමග මිත්‍ර සබඳතා පැවැත්වී ය. කෙසේනමුත්, ගොගුර්යෝව දකුණුදිගින් සිය රාජ්‍යය විශාල කරගැනීමට උත්සාහ දරමින් 427දී එහි අගනුවර ප්යොංග්යෑං වෙත ගෙන යන ලද අතර, නුල්ජිහට බෙක්ජේ රාජ්‍යය සමග මිත්‍රවීමට සිදු විය.
බොප්හ්‍යුං රජ (514–540) සමයේ, සිල්ලාව පරිණත රාජ්‍යයක් බවට පත් වූ අතර, බෞද්ධාගම රාජ්‍ය ආගම බවට පත් විය. සිල්ලාව ගයා-සිල්ලා යුද්ධවල දී, 532දී ගුම්ග්වන් ගයාව ඈඳාගත් අතර, 562දී දේගයාව ආක්‍රමණය කරමින් ගයා සංයුක්තය අවශෝෂණය කරගත් අතර, එහි සීමාවන් නක්දොං ගංගා ද්‍රෝණිය දක්වා ව්‍යාප්ත කළේ ය.
ජින්හ්‍යුං රජු (540–576) ශක්තිමත් යුධ හමුදාවක් ස්ථාපනය කළේ ය. සිල්ලාව, ගොගුර්යෝව හන් ගංගාවෙන් (සෝල්) එපිටට පලවා හැරීම සඳහා බෙක්ජේ රාජ්‍යයට උපකාර කළේ ය. අනතුරුව වසර-120ක බෙක්ජේ-සිල්ලා සන්ධානය බිඳදමමින් සිල්ලා එව භූමියේ පාලනය 553දී බෙක්ජේ දේශයෙන් උදුරාගත්තේ ය. එසේම ජින්හ්‍යුං රජු හ්වාරං හමුදා ස්ථාපනය කළේ ය.
ජින්දොක් රැජිනගේ මරණින් පසු සිදු වූ "ශුද්ධ අස්ථි" (සොංගොල්) ශ්‍රේණියේ අභාවයත් සමග මුල්කාලීන යුගය අවසන් විය.
කෝකිලදේවී වීරතුංග
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:සිංහලයෝ
සිල්ලා
පසුකාලීන සිල්ලා
සිල්ලාවේ මධ්‍ය යුගය ජිංගොල් වංශවතුන්ගේ නැගීඒම පෙන්නුම් කරයි. සිල්ලාව විසින් අර්ධද්වීපය එක්සත් කිරීම නිසා ගොඩනැගුණු නව ධනය සහ ගෞරවය මේ සඳහා ඉවහල් වූ අතර, එක්සත් සමයේ මුල් කාලයේ හමුදා බලය ඇති වංශවතුන් කිහිප දෙනකු මෙහෙය වූ කැරලි සාර්ථකව මැඬපැවැත්වීමට රජුට හැකි විය. මෙමගින් රජුට බලවත් පවුල් සහ ප්‍රතිවාදීන් මධ්‍යම රජය යටතට ගැනීම පහසු විය. මීට අමතරව, 7වන සියවස අගභාගයේ සිට 8වන දියවස අගභාගය දක්වා සියවසක පමණ කෙටි කාලයක් සඳහා රජු වංශවත් නිලධාරීන්ගේ භූමි පදනම ඉවත්කර වේතන ගෙවීම් ක්‍රමයක් හෝ කාර්යාල භූමියක් (ජික්ජොන්, 직전, 職田) හඳුන්වා දීමට උත්සාහගත්තේ ය. මෙමගින් වංශවතුනට වැටුප් ලෙස ඉඩම් ප්‍රදානය කිරීමේ පැරණි ක්‍රමය (බදු ගම්මාන හෙවත් නෝග්‍යුප්, 녹읍, 祿邑 ලෙස ද හඳුන්වයි) ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම අරමුණු කෙරිණි.
8වන සියවසේ අගභාගය වන විට, රාජකීයයන් සිය ආරක්ෂක වංශවතුන්ගේ බලය පිළිබඳ පරීක්ෂා කිරීමට අපොහොසත් විය. 8වන සියවසේ මැද සිට අගභාගය දක්වා කිම් වංශයේ ඇතැම් සාමාජිකයන් විසින් මෙහෙයවූ කැරලි හේතුවෙන් රාජකීය අධිකාරී බලය සීමා වන්නට විය. මේ අතරින් වඩාක් ප්‍රමුඛ වූයේ වසර තුනක් පුරා පැවති, කිම් දේගොං විසින් මෙහෙයවූ කැරැල්ලයි. රාජ්‍ය අධිකාරය හායනය වූ බවට වූ තවත් ප්‍රධාන සාක්ෂියක් ලෙස, 757දී කාර්යාල භූමි පද්ධතිය නිෂ්ප්‍රභ වීම සහ නිලධාරී වංශවතුන්ට වැටුප් වෙනුවට ඉඩම් ලබාදුන් පැරණි බදු ගම්මාන ක්‍රමය නැවත පිහිටුවීම යන සිදුවීම් දැක්විය හැක.
780දී හ්යේගොං රජු ඝාතනයත් සමග මධ්‍ය සිල්ලා යුගය අවසන් වූ අතර සිල්ලාවේ එක්සත් බවට හේතු වූ මුයොල් රජුගෙන් ඇරඹි රජ පෙළපතේ අවසානය සනිටුහන් විය. හ්යේගොංගේ මරණය දැඩි ලේ වැගිරීම් මතින් සිදු වූ අතර, මෙහි අවසන් ප්‍රතිඵලය ලෙස රාජධානියේ බොහෝ උසස් වංශවත් පවුල්වල දායකත්වයෙන් සිවිල් යුද්ධයත් ඇති විය. හ්යේගොංගේ මරණයත් සමග, සිල්ලාවේ ඉදිරි වර්ෂවල රජුගේ තනතුර ක්‍රමයෙන් බලය අතින් හීන වන්නට වූ අතර, බලවත් වංශවත් පවුල් මධ්‍යම රජයෙන් බැහැරව ස්වාධීන පාලනයක් ගෙනගියේ ය.
ඉන් අනතුරුවට සිල්ලාවේ රාජ්‍යත්වය වොන්සොං රජුගේ (785–798) පවුල තුළ ස්ථාවර වූ අතර, කිම් පෙළපතේ විවධ පාර්ශ්ව අතර නොයෙකුත් විසංවාද ඇති විය.
එසේවුවද, මධ්‍ය සිල්ලා යුගය තුළ රාජ්‍යය එහි උච්චස්ථානයට පත් විය. එහිදී කෙටිකාලීනව රාජ්‍ය බලය ස්ථාපනය වූ අතර, චීන ආරේ නිලධාරී පද්ධතියක් ස්ථාපනයට උත්සාහ ගැනිණි.
පරිහානිය සහ බිඳවැටීම
සිල්ලාවේ අවසන් සියවසේ සිල්ලා රාජ්‍යයෙන් අඩක් පමණම සිවිල් යුද්ධයක් ආසන්නයේ පැවතිණි. රජුගේ බලය ක්‍රමයෙන් තවත් හීන වූ අතර, බලවත් වංශාධිපති පවුල් අගනුවරින් සහ මාලිගයෙන් පිටත ප්‍රමුඛත්වයට පත් විය.
සමාජය සහ දේශපාලනය
අවසානයේදී 6වන සියවස වන විට, සිල්ලා රාජ්‍යයට නීති සහ පරිපාලන පද්ධතියක්, සමාජ තත්ත්වය ආදිය පිළිබඳ විස්තරාත්මක පද්ධතියක් පිහිටුවන ලදී. මෙය අස්ථි ශ්‍රේණි පද්ධතිය (bone rank system) ලෙස හඳුන්වයි. දැඩි පෙළපත්-මූලික පද්ධතියක් වූ මෙමගින් වස්ත්‍ර, නිවසේ ප්‍රමාණය, සහ විවාහ වීමේ සීමාවන් තීරණය කෙරිණි.
මධ්‍යගත ආණ්ඩුක්‍රමයක් පදනම් කරගත් එහි ඇරඹීමත් සමග සිල්ලා සමාජ‍ය එහි දැඩි වංශවත් සමාජයක් මූලික කරගැනිණි. සිල්ලාව සතුව රාජකීය පන්ති දෙකක් පැවතිණි: "පූජනීය අස්ථිය" (සොංගොල්, 성골, 聖骨) සහ "සත්‍ය අස්ථිය" (ජිංගොල්, 진골, 眞骨). මුයොල් රජ සමය වන තෙක්ම වංශවත් සමාජය "පූජනීය අස්ථිය" සහ "සත්‍ය අස්ථිය" ලෙස බෙදී තිබණි. මෙමගින් රාජ්‍යත්වය ඇති හිමිකම තීරණය විය. 654දී, "ජූජනීය අස්ථි" පෙළැන්තියේ අවසන් රාජ්‍ය පාලිකයා වූජින්දොක් රැජිනගේ මරණින් පසු මෙම ද්විත්ව බෙදීම අවසන් විය. පරම්පරා ගණනාවක් පුරාවට, "පූජනීය අස්ථි" පෙළැන්තියේ වංශවතුන් ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් අඩු වූ අතර, මව සහ පියා යන දෙදෙනාම "පූජනීය අස්ථි" දරන්නන් විට, දරුවන් ද "ජූජනීය" වූ අතර, "සත්‍ය අස්ථි" දෙමව්පියන්ට දාව උපන් දරුවන් "සත්‍ය අස්ථි" පාන්තිකයන් විය. මීට අමතරව "පූජනීය අස්ථි" සාමාජිකයන්, "සත්‍ය අස්ථි" සාමාජිකයන් බවට නිලයෙන් පහත හෙළිය හැකි විවිධ ක්‍රම ද පැවතිණි. මෙම පද්ධතිය ක්‍රමයෙන් පරිහානියට ලක් විය.
රජු (හෝ රැජින) සෛද්ධාන්තිකව පරම ඒකාධිකාරයා වූ නමුත්, ශක්තිමත් වංශවතුන්ගේ බලපෑම් නිසා රාජකීය බලය පාලනය විය.
"හ්වාබෙක්" (화백-和白) නැමැති මණ්ඩලය රාජකීය මන්ත්‍රණ සභාව ලෙස කටයුතු කළ අතර, ඔවුහු සිහසුනට උරුමකරුවකු පත්කිරීම, හෝ යුධ ප්‍රකාශ කිරීම් වැනි වැදගත් තීරණ සඳහා ප්‍රතිපත්ති-සම්පාදකයින් ලෙස කටයුතු කළහ. හ්වාබෙක්හි මුලසුන හෙබවූ පුද්ගලයා (සංදේද්‍යුං) තෝරාගනු ලැබූයේ "පූජනීය අස්ථිය" මට්ටමෙනි. මෙම රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේ වැදගත් තීරණයක් ලෙස බුද්ධාගම රාජ්‍ය ආගම ලෙස තෝරාගැනීම දැක්විය හැක.
සිල්ලාව එක්සත් කිරීමේ දී, රාජ්‍යයේ විශාලව පැතිරුණු භූමිභාගය පාලනය කිරීම සඳහා සිල්ලාවට චීන නිලධාරී ක්‍රම අනුගමනය කිරීමට සිදු විය. මෙය පූර්ව-එක්සත් කිරීමේ දිනවල දී සිල්ලා රාජ්‍යත්වයේ පෙරළියක් සිදු කළ අතර, සිල්ලා රජුගේ "බෞද්ධ රජකු" ලෙස වගකීමේ වෙනසක් ඇතිකළේ ය. පශ්චාත්-එක්සත්කරණ යුගයේ තවත් වැදගත් දේශපාලන සිදුවීමක් ලෙස, කොරියානු රාජ්‍යත්වය සහ වංශවතුන් අතර ඇති වූ නොසන්සුන්තාවය ද කැපී‍ පෙනේ.
යුධ ක්ෂේත්‍රය
මුල්කාලීන සිල්ලා හමුදාව ගොඩනැගුණේ රාජකීයයන් සහ වංශවතුන් ආරක්ෂා කළ සිල්ලා රාජකීය ආරක්ෂකයන් සුළු පිරිසකගෙනි. මෙය යුධ සමයේ අවශ්‍ය වූ විට ප්‍රධාන හමුදාව ලෙස යොදාගැනිණි. බෙක්ජේ සහ ගොගුර්යෝ මෙන්ම යමාටෝ ජපන්වරුන් සමග ගැටුම් බහුල වීම නිසා, සිල්ලාව සෑම දිස්ත්‍රික්කයක් සඳහාම නගරාරක්ෂක බලකායන් සය බැගින් නිර්මාණය කළේ ය. රාජකීය ආරක්ෂකයන් ක්‍රමයෙන් "දිව්රුම් දුන් පතාක" හෙවත් සෝදං ඒකකවලට අනුයුක්ත කෙරිණි. 625දී තවත් සෝදං කණ්ඩායමක් නිර්මාණය කෙරිණි. නගරාරක්ෂක සෙබලුන් ප්‍රාදේශීය ආරක්ෂාව භාරව කටයුතු කළ අතර, පොලිස් හමුදාවකට සමානව කටයුතු කරන ලදී.
සිල්ලාවේ සිටි විශිෂ්ටතම සෙන්පතීන් සහ හමුදා ප්‍රධානීන් බොහෝ දෙනා හ්වාරංවරු (බටහිර නයිට්වරුන්ට සමාන) වූහ. සමාජ කණ්ඩායමක් වූ මොවුන්, කොරියාවේ තුන් රාජධානි අතර ගොඩනැගුණු නිරන්තර යුධ අරගල හේතුවෙන් වංශවත් තරුණ පිරිමින්ගෙන් සැදුම්ලත්, සෙබලුන් සහ යුධ ප්‍රධානීන්ගෙන් සමන්විත විය. හ්වාරංවරු, ගොගුර්යෝවේ බිඳවැටීමට (එක්සත් සිල්ලාව යටතේ කොරියානු අර්ධද්වීපය එක්සත් කිරීමට හේතු වූ) සහ සිල්ලා-ටෑං යුද්ධවල දී, ටෑං හමුදා සෙසු කොරියානු රාජධානි ද්විත්වයෙන් පලවා හැරීමට දායක වූහ.
සංස්කෘතිය
සිල්ලා රාජධානියේ අගනුවර වූයේ ග්යොංජු පෙදෙසයි. ග්යොංජු මධ්‍යයෙහි සිල්ලා සොහොන්ගැබ් විශාල සංඛ්‍යාවක් හමු වේ. සිල්ලා සොහොන් ගලින් සැදි කුටීරයකින් සහ ඒ වටා වූ පස් ගොඩැල්ලකින් සමන්විත ය. මෙම ග්යොංජු අවට ඓතිහාසක පෙදෙස 2000දී යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කරන ලදී. ඉන් වැඩි පෙදෙසක් ග්යොංජු ජාතික වනෝද්‍යානය යටතේ ආරක්ෂිත ය. මීට අමතරව, ග්යොංජු පෙදෙස අසල පිහිටි ගම්මාන ද්විත්වයක් වන හහෝ සහ යංදොං යන ගම්මාන ද, දකුණු කොරියානු රජය විසින් යුනෙස්කෝ උරුමයක් ලෙස නම්කරන මෙන් 2008 හෝ ඉන් පසු කාලයේ යෝජනා ඉදිරිපත් කරනු ඇත. බෙක්ජේ සොහොන්වලට වඩා මෙම සොහොන්ගැබ් බිඳහෙලීම අපහසු බැවින්, බොහෝ පුරාවස්තු ප්‍රමාණයක් මේවා තුළ සංරක්ෂිතව පැවතිණි. මේ අතර සිල්ලාවේ අලංකාර රත්රන් කිරුළු සහ ආභරණ ද වේ.
මහා සොංදොක් රජු විසින් ඉදිකළ ලෝකඩ ඝණ්ටාරය වෙත සංචාරක ආකර්ෂණය නොමඳව හිමි වී ඇත. මෙම ඝණ්ටාරය මගින් උපදවනු ලබන විශේෂිත හඬ පිළිබඳ නොයෙකුත් ජනප්‍රවාද ද පවතී. ග්යොංජු අසල පිහිටි චොම්සොංදේ ගොඩනැගිල්ල නැගෙනහිර ආසියාවේ ඉතිරිව ඇති පරණිතම අභ්‍යවකාශ වස්තු නිරීක්ෂණාගාරය ලෙස සැලකේ. නමුත් එහි කාර්යයන් පිළිබඳ නොයෙකුත් වාද විවාද ඇත. මෙය ඉදිවූයේ සොන්දොක් රැජිනගේ (632–647) සමයේ ය.
මුස්ලිම් වෙළෙන්දෝ "සිල්ලා" නැමැති නාමය සේද මාවත ඔස්සේ සම්ප්‍රදායික නැගෙනහිර ආසියානු ගෝලයෙන් පිටතට‍ රැගෙන ගියහ. ඉබ්න් ඛුර්දාධ්බිහ්, අල්-මුසාදි, ඩිමාෂිකි, අල්-නුවයිරි, සහ අල්-මැක්රිසි ඇතුළු අරාබි සහ පර්සියානු භූගෝල විද්‍යාඥයන් විසින් සිල්ලාව පිළිබඳ වාර්තා කර ඇත.
සිල්ලා රාජවංශයේ වර්තමාන පැවතෙන්නන් කිම් නාමය යටතට වැටේ. අවසන් පාලකයාගේ සිට පවුල් වාර්තා සපයා ඇතත්, මෙම වාර්තාවල සත්‍යතාව විමර්ශනය කළ යුතුව ඇත.
බුද්ධාගම
සිල්ලාවට බුදුදහම හඳුන්වා දෙන ලද්දේ 528දී ය. සියවසක් ඇතුළත සිල්ලාව බුදුදහමට නැඹුරු වූ අතර, මෙම විශ්වාසය ස්වදේශින ජනයා අතර වේග‍යෙන් ප්‍රචලිත විය. 5වන සියවසේ මැදභාගයේ ගොගුර්යෝවේ සිට පැමිණි අදෝ නැමැති භික්ෂුව සිල්ලාව තුළ බුදුදහම පළමුවරට ව්‍යාප්ත කරවීමට උත්‍සාහ ගත්තේ ය. කෙසේනමුත්, පුරාවෘත්ත අනුව සිල්ලා රාජ්‍යත්වය බුදුසමය වැළඳගැනීමට යොමුවූයේ සිල්ලා මාලිගයේ වංශවතකු වූ ඉචාදොන්‍ගේ ප්‍රාණත්‍යාගී ක්‍රියාකලාපය නිසා ය. බුදුදහම වැළඳගැනීම හේතුවෙන් 527දී සිල්ලා රජු ඔහුට මරණදඬුවම නියම කළ අතර, එහිදී ඔහුගේ රුධිරය කිරි පැහැයට හැරුණු බව කියැවේ.
පසුකාලීන මුල්යුගයේ සිල්ලා සමාජය තුළ බුදුදහමට හිමි වූ වැදගත්කම පිළිබඳ විස්තර කිරීම අපහසු ය. බොප්හ්‍යුං රජුගේ සිට බලයට පත් ඊළඟ සිල්ලා රජවරු /රැජිනියෝ බෞද්ධ නම් ආරූඪ කරගනිමින් බෞද්ධ-රජවරුන් ලෙස පෙනීසිටින්නට වූහ. සිල්ලාව තුළ බුදුදහමට, බෙක්ජේ සහ ගොගුර්යෝ රාජ්‍යවලටත් වඩා ඉහළින් නිල අනුග්‍රහය හිමි විය. එහි රාජ්‍ය-ආරක්ෂක ප්‍රතිපත්ති අවධාරණය කෙරිණි. අර්ධද්වීපය තුළ සිල්ලාව එක්සත් කිරීමට වැදගත් මෙහෙයක් ඉටුකළ, තරුණ වංශවතුන් වූ හ්වාරං සෙබලු බුදුදහම සමග දැඩි සබඳතා පැවැත් වූ අතර, මෛත්‍රෙය බුදුන් වහන්සේ වන්දනා කළහ. මුල්කාලීන යුගයේ අවසන් භාගයේ බුදුදහමේ උච්චස්ථානයට පත්වීම දක්නට ලැබේ. විහාරස්ථාන විශාල සංඛ්‍යාවක් ඉදිවිය. ඒ සඳහා අනුග්‍රහය දැක්වූයේ ඉහළ තනතුරු හෙබවූ වංශවතුන් විසිනි. මෙම විහාරනිර්මාණ අතර හ්වංන්‍යොංසා, බුල්ගුක්සා සහ සොක්ගුරාම් ප්‍රධාන වේ. හ්වංන්‍යොංසා (මකර අධිරාජ්‍ය) විහාරය තුළින්, රාජ්‍යයේ ආරක්ෂාවට සහ උන්නතියට බුදුදහම කෙතරම් වැදගත් වූයේ දැයි වටහාගත හැක. එහි මහල් නවයකින් යුතු වූ ස්තූපය, සමහර විට එම යුගයේ නැගෙනහිර ආසියාවේ පිහිටි මිනිසා විසින් නිර්මිත උසම ඉදිකිරීම වන්නට ඇත. එමගින් සිල්ලා පාලනය යටතේ පැවති ජාතීන් නවය සංකේතවත් කෙරිණි. සිල්ලාව ස්තූප නිර්මාණයට විශාල අවධානයක් යොමු කළ අතර, එම ස්තූප නිර්ණයට ගල් මෙන්ම දැව ද භාවිතා කර ඇත.
සිල්ලාව එක්සත් කිරීමත් සමග, රජවරුන් විශාල රාජ්‍යය පරිපාලන සහ වංශවතුන්ගේ බලය සීමා කිරීමට චීන කොන්ෆියුසියානු ආයතන ස්ථාපනය කිරීම නිසා බුදුදහමට දේශපාලනයේ හිමිවූයේ අඩු බලයකි. එසේවුවත්, පුළුල් සිල්ලා සමාජය තුළ බුදුදහමට හිමි වූයේ විශාල බලයකි. මේ කාලයේ සිල්ලා භික්ෂූන් සියගණනක් අධ්‍යාපනය සහ බෞද්ධ සූත්‍ර ප්‍රතිසම්පාදනය කිරීම සඳහා ටෑං චීනය වෙත වැඩම කොට ඇත.
සිල්ලාහි ශක්තිමත් ‍බෞද්ධ ස්වරූපය කියාපාන බෞද්ධ ශෛලමය කැටයම් සහ නිර්මාණ විශාල සංඛ්‍යාවක් හමු වේ. මේ අතර නම්සන් පෙදෙසින් වැඩි නිර්මාණ ප්‍රමාණයක් හමු වේ. මෙම ප්‍රතිමා සහ කැටයම් නිර්මාණවල පිරිපුන් ස්වභාවය, මුහුණේ දැඩි නිරූපණය, සිරුරට ඇලුණු වස්ත්‍ර වැනි ලක්ෂණ මගින් අන්තර්ජාතික ටෑං රාජවංශයේ ආභාසය පෙන්නුම් කරයි. නමුත් ඒ අතර ස්වදේශික කොරියානු ආර ද දැකිය හැක.
කොම්ප්ටන් මිලර් පදක්කම
කොම්ප්ටන්–මිලර් පදක්කම යනු, ඕස්ට්‍රේලියාව සහ එංගලන්තය අතර පැවැත්වෙන එක් එක් අළු බඳුන ක්‍රිකට් තරගාවලියක් තුල තරගාවලියේ වීරයා වෙනුවෙන් පිරිනැමෙන ප්‍රදානයකි.
මෙම ප්‍රදානයෙහි සමාරම්භය 2005 වසරෙහි සිදුවූ අතර, එංගලන්තයෙහි පිතිකරු ඩෙනිස් කොම්ප්ටන් සහ ඕස්ට්‍රේලියාවෙහි සියළු-ඉරියව් ක්‍රීඩක කීත් මිලර් අනුව නම් කෙරිණි. එංගලන්ත සහ වේල්ස් ක්‍රිකට් පාලක මණ්ඩලයෙහි (ECB) ප්‍රධාන විධායක ඩේවිඩ් කෝලියර් පවසන පරිදී, "ඩෙනිස් කොම්ප්ටන් පැවතුනේ අපර-යුද්ධ පස්වරු දර්ශන මූර්තියක් ලෙසිනි – ජීවිතයට ආදරය කරමින් සහ ජීවත්වීම වෙනුවෙන් අත්‍යන්තයටම ආදරය දක්වමින් සිටියෙකි. කීත් මිලර්ද මෙවැනිම ආකල්පයක් දැරූ අතර ඔවුන් දෙදෙනා මහත් විරූද්ධවාදීන් වූවා සේම මහත් මිතුරන්ද වූහ."
නව පදක්කම ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණේ 2005 අළු බඳුන තරගාවලියෙහි පළමු ටෙස්ට් තරගය ඇරඹීමට මෙහොතකට පෙර වන අතර, ප්‍රදානය තුලින් බුහුමනට ලක්වූ ක්‍රීඩකයන් දෙදෙන  නියෝජනය කරමින් මිලර්ගේ වැන්දඹුව මාරි චැල්මන් සහ කොම්ප්ටන්ගේ පුත් රිචඩ් සහභාගී වූහ. තරගාවලියෙහි නායකයන් දෙදෙනවූ, මයිකල් වෝන් සහ රිකී පොන්ටිං යන දෙදෙනද සහභාගි වූහ.
කුලියාපිටිය නැගෙනහිර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
කුලියාපිටිය නැගෙනහිර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, වයඹ පළාතේ,   කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය
1041
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
මහේල ජයවර්ධන විසින් රැස් කොට ඇති ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ශතක ලැයිස්තුව
thumb|මහේල ජයවර්ධන විසින් ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් ටෙස්ට් ශතක 34 ක් රැස් කර ගෙන ඇත.|alt=A man standing on a cricket pitch, wearing a white cricket kit and blue helmet leans forward to play the ball with a bat held out in front. The seating area of the ground is visible in the background.
මහේල ජයවර්ධන යනු, ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකු සහ ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායමෙහි හිටපු නායකයෙක් වෙයි. රට විසින් නිපැයුනු හොඳම පිතිකරුවන් අතරින් එක් අයෙකු ලෙසින් ඔහු විස්තර කෙරෙයි. සහෘද ශ්‍රී ලාංකික තුමාර් සංගක්කාර ඔහු පසුකිරීමට පෙර, ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් ටෙස්ට් තරග සඳහා ප්‍රමුඛ ලකුණු-රැස්කරන්නා වූයේ  ජයවර්ධන වන අතර,  මහේල විසින් ශතක 34 ක් රැස් කර ගෙන ඇත. ඔහුගේ එක් දින ජාත්‍යන්තර (එදිජා) අභිවෘත්තියෙහි ශතක 16 ක් රැස්කිරීමට ඔහු සමත්ව ඇති අතර, ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් තුන්වන-වැඩිම ලකුණු-රැස්කරන්නා වෙයි. විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර (වි20ජා) තරග වලදීද, රට වෙනුවෙන් වැඩිම ලකුණු රැස් කරන්නා ඔහු වන අතර, එක් ශතකයක් ඔහු විසින් රැස් කරගෙන ඇත. ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලයෙහි (අයිසීසී) ලෝක එක් දින ජාත්‍යන්තර කණ්ඩායමෙහි නායකයා ලෙසින් ජයවර්ධන තෝරා ගනු ලැබුණු අතර,  2006 අයිසීසී ප්‍රදාන තුලදී වසරෙහි නායකයා ලෙසින් තෝරා ගැනුණි. 2007 වසරෙහිදී, වසරෙහි විස්ඩන් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයන් අතුරින් එක් අයෙකු ලෙසින් ඔහු හඳුනාගත් අතර, ඉන්පසු නසරෙහිදී අයිසීසී ලෝක ටෙස්ට් කණ්ඩායමෙහි සාමාජිකයෙක් විය.
ජයවර්ධනගේ මංගලාවතරණ ටෙස්ට් තරගය වූයේ, ඉන්දියාවට එරෙහිව අගෝස්තු 1997 තරගය වූ අතර, එහිදී ශ්‍රී ලාංකික කණ්ඩායම කඩුළු හයකට ලෝක වාර්තාගත ලකුණු 952 ක් රැස් කර ගති. නවසීලන්තයට එරෙහිව 1998 ජූනි මාසයේදී ක්‍රීඩා කෙරුණු ඔහුගේ සතරවන තරගයේදී, ඔහු විසින් මංගල ටෙස්ට් ශතකය වාර්තා කලේය. බංග්ලාදේශයට එරෙහිව, 2001 සැප්තැම්බරයේදී ඔහු රැස් කල ලකුණු 150, ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රීඩකයෙකු විසින් රැස් කල වේගවත්ම ටෙස්ට් ශතකය වෙයි. කෙසේවෙතත්, මෙම ඉනිම අසාමාන්‍ය ලෙස අවසන් වූයේ, ලකුණු 150 ක් රැස් කල විගසින්, ඔහු පිටියෙන් ඉවත්ව දැවීයෑම සිදුවීම නිසාය. . ජයවර්ධනගේ හොඳම ඉනිම ක්‍රීඩා කෙරුණේ, 2006 වසරේ ජූලි මාසයේදී දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව වන අතර, ශ්‍රී ලාංකික පිතිකරුවෙකු විසින් රැස්කරගෙන තිබූ වැඩිම පෞද්ගලික ලකුණු වාර්තාව වූ  සනත් ජයසූරියගේ ලකුණු 340 පසුකරමින්  ලකුණු 374 ක් එහිදී ඔහු රැස් කර ගත්තේය. එය ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ සතරවන-වැඩිම ලකුණු සංඛ්‍යාව වන අතර, ඔහුගේ කණ්ඩායම් සගයා කුමාර් සංගක්කාර හා සමගින් පිහිටවූ ලෝකයේ විශාලතම ටෙස්ට් සම්බන්ධතාවයෙහි —ලකුණු 624—කොටස්කරුවෙකුද වෙයි. තම අභිවෘත්තිය තුලදී, ජයවර්ධන විසින් ශතක 34ක් රැස් කල අතර, එය ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රීඩකයෙක් විසින් රැස් කල වැඩිම ශතක ගණන විය. මෙම අවස්ථාවලින් හතක් තුලදී ඔහු ලකුණු 200 ඉක්මවා රැස් කර ඇත. මෙය ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රීඩකයෙතු විසින් රැස් කල දෙවන-වැඩිම ද්විත්ව ශතක සංඛ්‍යාවයි. ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් ත්‍රිත්ව ශතක රැස් කල එකම ක්‍රීඩකයන් දෙදෙන අතුරින් ඔහු එකෙකු වෙයි; අනෙකා ජයසූරිය වෙයි.
1998 ජනවාරි 24 දිනදී සිය එදිජා මංගලාවතරණය සිම්බාබ්යේ පිලට එරෙහිව සිදු කල ජයවර්ධන, ඉන් වසරකට පසුව, 100 ජනවාරි 23 දිනදී ඔහුගේ පළමු ශතකය රැස් කලේ එංගලන්තයට එරෙහිවය. ඔහුගේ ටෙස්ට් ශතක මෙන් සත්කීර්තිමත් නොවෙතත්, ඔහු විසින් ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් එදිජා ශතක 16 ක් රැස් කර තිබුණි. එක් ක්‍රීඩකයෙකු විසින් ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් රැස් කර ඇති දෙවන-විශාලතම ශතක සංඛ්‍යාව බවට මෙය පත් වන්නේ, ජයසූරියගේ ශතක 28 ට පසුපසිනි. 2007 අප්‍රිකා-ආසියානු කුසලාන තුලදී ඔහු විසින් නාකත්වය සැපයුණු ආසියානු XI කණ්ඩායම වෙනුවෙන්, 2007 ජූනි 10 දිනදී, ජයවර්ධන විසින් ලකුණු 107 රැස් කෙරිණි. ආසියානු XI වෙනුවෙන් ශතකයක් රැස් කල එකම ක්‍රීඩකයන් වන්නේ, එම තරගයේදීම නොදැවී ලකුණු 139 රැස් කල  මහේන්ද්‍ර සිං දෝනි සහ ජයවර්ධන වෙති. 2011 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානෙහි අවසන් තරගයෙහිදී  ඉන්දියාවට එරෙහිව නොදැවී ලකුණු 103ක් රැස් කර ගැනීම හා සමගම, ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන අවසන් තරගයකදී ශතකයක් රැස් කල සයවන ක්‍රීඩකයා වීමට ජයවර්ධන සමත් විය. කෙසේවෙතත්, ශ්‍රී ලංකාව එම තරගය පැරදුනු අතර, ලෝක කුසලාන අවසන් තරගයකදී වැරදුනු ඉලක්කයක පළමු ශතක රැස් කරන්නා බවට ජයවර්ධන පත් කළේය.
එංගලන්තයට එරෙහිව, 2006 ජූනි 15 දිනදී, ජයවර්ධනගේ  වි20ජා මංගලාවතරණය සිදුවූ අතර ඔහු විසින් පළමු ශතකය රැස් කලේ 2010  මැයි 3 දිනදී සිම්බාබ්වේ කණ්ඩායමට එරෙහිවය. වි20ජා තරගයකදී ශතකයක් රැස්කල සතරවන ක්‍රීඩකයා ජයවර්ධන වූ අතර, එසේ කල පළමුවන ශ්‍රී ලාංකිකයා විය.
බාහිර සබැඳි
ජයවර්ධන, මහේල ජයවර්ධන, මහේල
මහා මාර්ග කෞතුකාගාරය, කිරිබත්කුඹුර
මහා මාර්ග කෞතුකාගාරය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම මහා මාර්ග කෞතුකාගාරය වේ. එය මහනුවර කිරිබත්කුඹුරහී පිහිටුවා තිබේ. කෞතුකාගාරයේ නඩත්තු කිරීම් සිදුකරන්නේ මාර්ග සංවර්ධන අධිකාරිය විසිනි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ කෞතුකාගාර ප්‍රවර්ගය:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය
1042
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
විඡිත මැද්දෙගොඩ
රියර් අද්මිරාල් විඡිත මැද්දෙගොඩ (ඉංග්‍රීසි: Vijitha Meddegoda) USP යනු ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදා අධ්‍යක්ෂ ලොඡිස්ටික්ස්, නාවික හමුදාපතිගේ නාවික ලේකම්.
රියර් ඇඩ්මිරල් විඡිත මැද්දෙගොඩ කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
කීර්ති රණසිංහ
කීර්ති රණසිංහ (ඉංග්‍රීසි: Keerthi Ranasinghe) යනු හිටපු ශ්‍රී ලංකා ජාත්‍යන්තර එක්දින ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක හා එංගලන්තය මිඩ්ල්සෙක්ස් සමාජ ක්‍රිකට් පුහුනුකරැයි.
ජීවන සටහන්
කීර්ති එන්ගලන්තයේ වාසය කරයි.
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:1962 උපත්
ලෝකාන්තය
ශ්‍රී ලංකාවේ නුවරඑළිය හෝර්ටන් තැන්න ජාතික වනෝද්‍යානය භූමිය තුල ලෝකාන්තය පිහිටා තිබේ. අඩි 4000ක පමණ ප්‍රපාතාකාර බෑවුමකින් සමන්විත වන මෙය මෙරට ප්‍රධානතම සංචාරක ගමනාන්තයක් ලෙස සැළකේ.
මීට කිලෝ මීටර 1ක් පමණ නුදුරින් අඩි 1000 ක පමණ ප්‍රපාතාකාර බෑවුමක් දැකගත හැකි වන අතර, එය පුංචි ලෝකාන්තය ලෙස හදුන්වයි. පැහැදිලි කාළගුණයක් සහිත දිනයන්හීදී, ලෝකාන්තයේ සිට කිලෝ මීටර 81 ක් දුරින් දකුණුු දිශාවෙහි පිහිටි ඉන්දියන් සාගරය දැක ගත හැකි වේ.
ජෝධා බායි
ජෝධා බායි යන්න ඇතැම්විට පහත දෙදෙනාගෙන් අයකු සඳහා භාවිතා වන්නට ඇත:
මයික්‍රොසොෆ්ට් මැතමැටික්ස්
මයික්‍රොසොෆ්ට් මැතමැටික්ස් (පෙර 'මයික්‍රොසොෆ්ට් මැත්) යනු පරිශීලකයන් හට ගණිත හා විද්‍යාත්මක ගැටළු විසඳීමට ඉඩ ලබා දෙන, මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් වෙනුවෙන් නිර්මාණය කළ, නොමිලේ බාගත කළ හැකි අධ්‍යාපනික වැඩසටහනකි. මයික්‍රොසොෆ්ට් විසින් සංවර්ධන කළ හා නඩත්තු කරන මෙය අධ්‍යාපනික මෙවලමක් ලෙස මූලිකවම සිසුන් වෙනුවෙන් සාදා ඇත.
මීට අදාළ සමාන ක්‍රියාකාරීත්වයක් ඇති නොමිලේ දෙන සංකලනයක් මයික්‍රොසොෆ්ට් මැතමැටික්ස් එඩ්-ඉන් ෆොර් වර්ඩ් ඇන්ඩ් වන් නෝට් ලෙස මයික්‍රොසොෆ්ට් වෙතින් ලබා දේ (වර්ඩ් 2007 හෝ ඉහළ සංස්කරණයක් අවශ්‍යය).
ටෙක් ඇන්ඩ් ලර්නිං මැගසින් වෙතින් 2008 දී මයික්‍රොසොෆ්ට් මැත් වෙත විශිෂ්ඨතා සම්මානයක් පිළි ගන්වන ලදි.
පහසුකම්
මයික්‍රොසොෆ්ට් මැත් සතුව ගණිතමය, විද්‍යාත්මක හා තාක්ෂණයට අදාළ ගැටළු විසඳීමට සහය දෙන මෙන්ම පරිශීලකයන්ට අධ්‍යාපනය ලබා දීමට විවිධ අංග ඇත. ප්‍රස්ථාර ගණක යන්ත්‍රය හා ඒකක පරිවර්ථකය වැනි අංග මෙම යෙදවුම ලබා දේ. ඊට අමතරව එහි ඇති ත්‍රිකෝණ විසඳනය හා සමීකරණ විසඳනය සැම ප්‍රශ්නයටම පියවරෙන් පියවර විසඳුම් ලබාදේ.
පද්ධති අවශ්‍යථා
මයික්‍රොසොෆ්ට් මැත් සඳහා පද්ධති අවශ්‍යථා:
වින්ඩෝස් මොබයිල් ඇප්
2015 දී මයික්‍රොසොෆ්ට් වෙතින් මේ සන්නාමයෙන්ම මයික්‍රොසොෆ්ට් මැත් නමින් (මීට අමතරව නොකියා මොබයිල්-මැතමැටික්ස් හෝ නොකියා මොමැත් ලෙසද හැඳින්විය) වින්ඩෝස් මොබයිල් සඳහා ජංගම යෙදවුමක් පූර්ව මයික්‍රොසොෆ්ට් මැතමැටික්ස් සමග සම්බන්ධයක් නොතිබූ දකුණු අප්‍රිකානු හා ටැන්සානියානු සිසුන් වෙනුවෙන්ම නිකුත් කරන ලදි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:මයික්‍රෝසොෆ්ට් ප්‍රවර්ගය:ගණිත අධ්‍යාපනය ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
අයිරින් සුළි කුණාටුව
අයිරින් සුළි කුණාටුව යන්නෙන් පහත දෑ අදහස් විය හැක:
බටහිර පැසිපික්
ප්‍රවර්ගය:වක්‍රෝත්තිහරණ පිටු
නිල භාෂා පනත, ලංකාව
1956 අක 33 දරණ නිල භාෂා පනත මගින් ලංකාවේ එතෙක් එකම නිල බසවූ ඉංග්‍රීසි බස වෙනුවට ජනගහනයෙන් 70% කට අධික භාෂාව කථා කරන සිංහල බස ලංකාවේ නිල භාෂාව ලෙස නීති ගත විය.
විවිධ මත
මෙම නීතියට පක්ෂ වු අයගේ මතය වුයේ මෑතකදී නිදහස ලබාගත් ප්‍රජාවක් ඔවුන්ගේ අධිරාජ්‍ය ස්වාමිවරුන්ගෙන් ඈත් වීමට ගත් උත්සාහයක් ලෙසයි. එහෙත් එම මතයට විරුද්ධ අය කියා සිටියේ මෙය මහජාතික භාෂා ආධිපත්‍යයක් සුළු ජාතිය වෙත අයුතු ලෙස බලය පෙන්වීමට ගත් උත්සාහයක් ලෙසිනි.
බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය
බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයන් යටතේ ශ්‍රී ලංකාවද(සිලෝන්) යටත් විජිතයක් වශයෙන් පාලනය කටයුතු කෙරුණි. ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් 1944 දී නිදහස් අධ්‍යාපනය පනත ස්ථීර වන තෙක් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලද අධ්‍යාපන ඉහළ පෙළ පැලැන්තියට පමණක් අයිති එකක් විය. සාමාන්‍ය ජනතාවට ඒ පිළිබදව තිබුණේ ස්වල්ප දැනුමකි. ඉංග්‍රීසි භාෂා ප්‍රවීණත්වය විශේෂ සුදුසුකමක් ලෙස සැලකු සිවිල් සේවයේ රැකියාවලින් වැඩි ප්‍රතිශතය දෙමළ ජනතාවට හිමිවිණි. මෙම තත්ත්වය ඔවුන්ගේ ජනගහනයේ ප්‍රතිශතයට වඩා වැඩි තත්ත්වයකි.
ලංකා සම සමාජ පක්ෂයේ සාමාජිකයෙකු වු එන්.එම්. පෙරේරා සහ පිලිප් ගුණවර්ධන 1936 රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවට තේරී පත්වීමෙන් පසු ඉංග්‍රීසි වෙනුවට රාජ්‍ය භාෂා ලෙස සිංහල සහ දෙමළ යොදා ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටියහ. 1936 නොවැම්බරයේදී දිවයින පුරා නාගරික හා පොලිස් උසාවි වල නඩු කටයුතු ස්වභාෂාවෙන්ම කළ යුතු යැයි ද පොලිස් ස්ථානවල සටහන් ලිවිය යුත්තේ විස්තර කරන්නාගේ භාෂාවෙන් යැයිද කරන ලද ඉල්ලීමක් රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේදී සම්මත විය. පසුව එය නීති ලේකම් වෙත යොමු කරන ලද නමුත් එම කරුණ සම්බන්ධයෙන් කිසිවක් නොකෙරුණු අතර 1956 දක්වා ‘ඉංග්‍රීසිය’ රාජ්‍ය පාලන භාෂාව විය.
නිදහසෙන් පසු ලංකාව
1948 දී ශ්‍රී ලංකාව ඩොමිනියම් තත්ත්වය ලබා ගත්තේ සාමකාමී අරගලයකිනි. බ්‍රිතාන්‍යයන්ගෙන් ලංකාවේ රදළ පැලැන්තිය වෙත බලය මාරුවීම දක්වා ආ මාවත සාමකාමී විය. නිදහස ලැබුණු පළමු වසර කිහිපයේ ප්‍රධාන ජන වර්ග දෙක වු සිංහල හා දෙමළ ප්‍රභූ පන්තියේ උවමනා එපාකම් තුළනය කරගැනීමට උත්සාහයක් තිබුණි. සිංහලයින් බොහෝ දෙනෙක් බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය යටතේ දෙමළ ජනයා භුක්ති විදි වරප්‍රසාද පිළිබඳ නොමනාප වුහ. මෙම තත්ත්වයට ප්‍රධාන හේතුව වුයේ “බෙදා පාලනය කිරීමේ” ප්‍රතිපත්තියයි.
1951 දී ප්‍රගතිශීලි සොලමන් ඩයස් බණ්ඩාරනායක ඔහුගේ පක්ෂය වු ප්‍රතිගාමි එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙන් වෙන්වී අලුත් පක්ෂයක් පිහිටුවා ගත්තේය. එය මැද පිළිවෙතක් අනුගමනය කරන පක්ෂයකි. එහි නම ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය යන්නයි. මෙම පක්ෂය විසින් නිල භාෂා පනත සම්මත කර ගන්නා ලදී
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:සිංහල භාෂාව ප්‍රවර්ගය:ඉතිහාසය - ලංකා
කංසා ගණය
Cannabis යනු Cannabaceae කුලයට අයත් ශාකයකි.
මෙම ශාකය ශ්‍රීලන්කාව තුල වගාව නීතියෙන් තහනම් වේ
කුලියාපිටිය බටහිර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
කුලියාපිටිය බටහිර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, වයඹ පළාතේ,   කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
කංසා ගණය
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:කංසා ප්‍රවර්ගය:බේත් පැලෑටි ප්‍රවර්ගය:ද්‍රව්‍ය අපයෝජනය
කුලියාපිටිය බටහිර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය
එක්ස් කිරණ
thumb|1895 දෙසැම්බර් මස 22 වෙනිදා විල්හෙල්ම් රෝන්ට් ජෙන් (Wilhelm Rontgen) විසින් මුල්වරට සිය බිරිදගේ මුදුවක් පැලදි අතෙහි එක්ස් කිරණ ඡායා රූපයක් ලබාගෙන Freiburg විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්ය ලුඩ්ග්විග් සෙන්ඩර් (Ludwij Zehnder) හට 1896 ජනවාරි 1 වෙනිදා ඉදිරිපත් කරන ලදී. එම ඡායාරූපයෙහි 3 වන ඇගිල්ලෙහි පිහිටි අදුරු ඕවාලාකාර සෙවනැල්ල ඇය පැලදී මුදුවෙන් ඇති කරන ලද්දකි. thumb|නාසයෙහි ඇති කෝටරාභයක පැතිකඩ දර්ශනයක එක්ස් රේ ඡායාරූපයක් එක්ස් කිරණ (Rontgen කිරණ) යනු එක්තරා ආකාරයක විද්‍යුත් චුම්බක විකිරණ වර්ගයක් වන අතර එහි තරංග ආයාමය නැනෝ මීටර් 10 සිට 0.01 දක්වා වේ. එහි සංඛ්‍යාතය 30PHz සිට 30EHz අතර වේ. ඒවා ගැමා කිරණ වලට වඩා දිගු වන අතර UV කිරණ වලට වඩා කෙටිය. ඒවා විකිරණ විද්‍යාව සහ ස්පටික විද්‍යාවේදී රෝග නිර්ණ ක්‍රමයක් ලෙසට භාවිතයට ගැනේ. එක්ස් කිරණ එක්තරා ආකාරයක අයනීකාරක විකිරණයක් වන අතර එවැන්නක් හානි දායක විය හැකිය. එක්ස්කිරණ වලට එය සොයාගත් Wilhelm Conrad Roentgen ගේ නමින් රෝන්ජෙන් කිරණ ලෙසද හැදින්වේ.
වෛද්‍ය විද්‍යාවේ භාවිතය
එක්ස් කිරණ විශේෂයෙන්ම සංධාරක පද්ධතියේ රෝග හදුනාගැනීම සදහා උපකාරීවේ. මීට අමතරව මෘදු පටක වල ඇති ඇතැම් රෝග හඳුනා ගැනීමටද පුළුවන. නියුමෝනියාව, පෙනහළු පිලිකා හෝ පෙනහළු වල නොයෙකුත් තරලයන් රැස්වීම උරස්කුහරයේ එක්ස්කිරණ ඡායාරූපයක් මගින්ද, උදරකුහරයේ එක්ස්කිරණ ඡායාරූපයක් මගින් අන්ත්‍රයෙහි ඇතිවන අවහිරතා, වායු එක්රැස්වීම් සහ තරල එක්රැස්වීම් දැක බලාගත හැකිය. ඇතැම් අවස්ථාවලදී පිත්තාශයේ ගල් හෝ වකුගඩුවල ගල් එක්ස් රේ ඡායාරූපයක් මගින් දැකබලා ගැනීම අපහසු වන්නේ ඒවා එක්ස්කිරණ සදහා පාර දෘෂ්‍ය බැවිනි. සම්ප්‍රදායික එක්ස් රේ ඡායාපිටපතක් මොළය මාංපේශි වැනි පටක කොටස් වල රෝග තත්ත්වයන් හදුනා ගැනීමට බාවිතා කළ නොහැක. මෙවන් පටක සදහා විකල්ප ක්‍රමයන් වන්නේ Computed axial tomography හෙවත් CT ස්කෑන් ක්‍රමය, විදයුත් චුම්භක ප්‍රතිරූපණය හෙවත් MRI ස්කෑන් සහ අතිධ්වනි ස්කෑන් (Ultrasound Scan) ක්‍රමයන්ය. වසර 2005 සිට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය මගින් එක්ස්කිරණ පිලිකා කාරක ද්‍රව්‍යයක් බවට නම් කර ඇත.
පිලිකා රෝග සදහා බහුලවම සුවකිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙසට භාවිතා වන විකිරණ චිකිත්සාවේදී ඉතා විශාල ශක්ති ප්‍රමාණයකින් යුක්ත විකිරණ භාවිතාවේ.
එක්ස් කිරණ නලයක ඵලදායිතාවය 2% ත් වඩා අඩුය. මින් නිපදවන ශක්තියෙන් වැඩි කොටසක් භාවිතා වනුයේ එහි වු ඇනෝඩයෙහි උෂ්ණත්වය වැඩිකිරීම සදහායි.
ලක්ෂණ
එක්ස් කිරණ ෆෝටෝන පරමාණු අයනීකරණයට හා අණුක බැඳුම්කර කඩාකප්පල් කිරීමට අවශ්‍ය ශක්තිය රැගෙන යයි. මෙය අයනීකරණ විකිරණ වර්ගයක් නිකුත් කරයි. එම නිසා සජීවී පටක වලට හානිකර වෙයි. ඉතා කෙටි කාලයක් පුරා ඉතා ඉහළ විකිරණ මාත්‍රාවකට නිරාවරණය වීම විකිරණ ලෙඩ රෝග ඇති වීමට හේතු වන අතර, අඩු මාත්‍රා විකිරණ-ප්‍රේරණය පිළිකා පිළිබඳ වැඩි අවධානමක් ඇති කරයි. වෛද්‍ය ප්‍රතිරූපණයේදී, මෙම වැඩි වූ පිළිකා අවධානම සාමාන්‍යයෙන් විකිරණ පරීක්ෂණයේ ප්‍රතිලාභ මත බොහෝ සෙයින් නොසලකනු ලබයි. එක්ස් කිරණවල අයනීකරණ හැකියාව පිළිකා ප්‍රතිකාරයේදී විකිරණ ප්‍රතිකාර මගින් මාරාන්තික සෛල විනාශ කිරීමට යොදා ගත හැකිය.
දෘඪ X-කිරණවලට වැඩි අවශෝෂණයකින් හෝ විසිරී යාමකින් තොරව සාපේක්ෂව ඝන වස්තූන් හරහා ගමන් කළ හැකිය. මෙම හේතුව නිසා, දෘශ්‍ය පාරාන්ධ වස්තූන්ගේ අභ්‍යන්තරය නිරූපණය කිරීමට X-කිරණ බහුලව භාවිතා වේ. බොහෝ විට දක්නට ලැබෙන යෙදුම් අතර වෛද්‍ය විකිරණවේදය සහ ගුවන් තොටුපළ ආරක්ෂක ස්කෑනර් යන්ත්‍ර වේ. නමුත් කර්මාන්ත වල (උදා: කාර්මික විකිරණවේදය සහ කාර්මික CT ස්කෑනිං) සහ පර්යේෂණ සඳහා (උදා: කුඩා සත්ව CT) ඉහත ක්‍රමවේද වැදගත් වේ. එක්ස් කිරණ වර්ණාවලියේ විශාලත්වයේ අනුපිළිවෙල අනුව විනිවිද යාමේ ගැඹුර වෙනස් වේ. මෙමඟින් වස්තුව හරහා ප්‍රමාණවත් සම්ප්‍රේෂණයක් ලබා දීමටත් ඒ සමඟම රූපයේ හොඳ විභේදනයක් ලබා දීමටත් යෙදුම සඳහා ෆෝටෝන ශක්තිය සකස් කිරීමට ඉඩ සලසයි.
X-කිරණවල දෘශ්‍ය ආලෝකයට වඩා ඉතා කෙටි තරංග ආයාමයක් ඇති අතර එමඟින් සාමාන්‍ය අන්වීක්ෂයකින් දැකිය හැකි ප්‍රමාණයට වඩා කුඩා ව්‍යුහයන් ගවේෂණය කිරීමට හැකි වේ. මෙම ගුණය එක්ස් කිරණ අන්වීක්ෂයේ දී අධි-විභේදන රූප ලබා ගැනීමටත්, එක්ස් කිරණ ස්ඵටික විද්‍යාවේදී ස්ඵටිකවල පරමාණුවල පිහිටීම තීරණය කිරීමටත් භාවිතා කරයි.
පදාර්ථය සමඟ අන්තර්ක්‍රියා
එක්ස් කිරණ ද්‍රව්‍ය සමඟ ප්‍රධාන ආකාර තුනකින් අන්තර් ක්‍රියා කරයි; එනම් ප්‍රකාශ අවශෝෂණය, කොම්ප්ටන් විසිරීම සහ රේලී විසිරීම හරහා වෙයි. මෙම අන්තර්ක්‍රියා වල ශක්තිය එක්ස් කිරණවල ශක්තිය සහ ද්‍රව්‍යයේ මූලද්‍රව්‍ය සංයුතිය මත රඳා පවතී; නමුත් රසායනික ගුණ මත බොහෝ විට රඳා නොපවතී, මක්නිසාද යත් X කිරණ ෆෝටෝන ශක්තිය රසායනික බන්ධන ශක්තීන්ට වඩා බෙහෙවින් වැඩි බැවිනි. ප්‍රකාශ අවශෝෂණය හෝ ප්‍රකාශ විද්‍යුත් අවශෝෂණය යනු මෘදු X-ray තන්ත්‍රයේ සහ අඩු දෘඩ X-ray ශක්ති සඳහා ප්‍රමුඛ අන්තර්ක්‍රියා යාන්ත්‍රණයයි. ඉහළ ශක්තීන්හිදී, කොම්ප්ටන් විසිරීම ප්‍රමුඛව සිදුවෙයි.