cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
අන්වාර් ඊබ්‍රාහීම් අස්වාභාවික ‍මෛථූන නඩු විභාග
නිදොස් කිරීම පසුපෙරලීම
අභියාචන අධිකරණය විසින් රජයෙහි අභියාචනය පිළිගෙන, අන්වාර් නිදහස් කිරීමේ තීන්දුව පසු පෙරලන ලදි. අධිකරණය විසින් අන්වාර් වැරැදිකරු බවට තීරණය කරමින් ඔහු වසර පහක සිර දඬුවමකට යටත් කරන ලදි. 2014 මාර්තු 7 දිනදී නඩු තීරණය ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණු අතර, ඒ වන විට, මාර්තු 23 දිනදී රාජ්‍ය අතුරුමැතිවරණයකට තරග කිරීමට සූදානම්ව සිටි අතර එය ජයග්‍රහණය කිරීමටද බලාපොරොත්තුවෙන් සිටියේ, ක්වාලා ලාම්පූර් අවට රටෙහි ප්‍රධාන ආර්ථික මර්මස්ථානයක් වූ සෙලාන්ගෝර් ප්‍රාන්තයෙහි මහ ඇමති බවට පත් වීමෙහි අදහසද ඇතිවය. මානව හිමිකම් කණ්ඩායම් චෝදනා එල්ල කලේ මලයාසියාවෙහි රජය විසින් "ස්වභාවික ආකාරයට එරෙහිව කාම සංසර්ගයෙහි යෙදීම" යන " කාලවිරෝධී යටත්විජිත යුග නීතියක්" විසින් අපරාධී බවට පත් කෙරෙන හේතුවක් භාවිතා කරමින්, ප්‍රමුඛ වශයෙන් මුස්ලිම් දේශයක බෙහෙවින් ජනාදරයට පත් පක්ෂ තුනක සන්ධානයක් මෙහෙයවන 66 හැවිරිදි අන්වාර් අපරාධකරුවෙකු ලෙස හංවඩූ ගැසීමට ප්‍රයත්න දරන බවයි.
ෆෙඩරල් අධිකරණයෙහි අභියාචනය සහ සිරගතකිරීම
අභියාචනාධිකරණයෙහි තීන්දුවට එරෙහිව අන්වාර් විසින් 2015 පෙබරවාරි 10 දිනදී අභියාචනයක් ගොනු කළ අතර, ෆෙඩරල් අධිකරණය විසින් දඬුවම සහ පස් අවුරුදු සිපිරි ගෙයි ලෑම ස්ථීර කරමින් තීන්දුව දුන්නේය. මෙම දඬුවම් පැමිණවීම, ෆෙඩරල් අධිකරණයෙහි ඒකමතික තීරණයක් විය. නායක වෝදකයා විසින් යෝජනා කලේ, උපරිම දඬුවම් කාල සීමාව වසර විස්සක් වන බැවින්, සිපිරිගෙයි ලෑමේ කාල සීමාව දිගු කරන ලෙසටය. අභියාචනා ඉදිරිපත්කිරීමෙහි අන්වාර්ගේ අවසන් අවස්ථාව මෙය වූ බැවින්, ඔහු වහාම සන්ගෙයි බියුලෝ බන්ධනාගාරයහී අවරුද්ධ කෙරිණි. අධිකරණයෙන් පිටව යෑමට පෙර, අන්වාර් විසින් දඬුවම ප්‍රකාශ කළ විනිශ්චයකරුවන් විවේචනය කළේ "දේශපාලන හාම්පුතුන් විසින් නියම කෙරෙන දේට හිස නැමීම වෙනුවෙනි ". නඩු විභාගය අතරතුර ඔහු විනිශ්චයකරුවන් පිළිබඳ ප්‍රසාදය පළ කලේ "ඉවසිලිමත් සහ සාවධාන" ගතිගුණ සහිත වීම වෙනුවෙනි. ඔහුගේ මතය, ඔහුගේ එක් නීතිඥයෙක්වූ රාම්කාපාල් සිං, විසින්ද දරමින් විනිශ්චයකාර මණ්ඩලය පිළිබඳ ප්‍රශංසා කලේ දෙපාර්ශවයෙහිම කරුණු සාවධානව සැලකීම සහ  "මෙම අභියාචනය ෆෙඩරල් අධිකරණයෙහි ඉතාමත් දිගු එකක් වූ බැවින් සාධාරණ තීන්දුවක් බලාපොරොත්තු විය හැකි බව" දක්වමිනි.
මානව හිමිකම් සුපරීක්‍ෂණ සංවිධානය විසින් තීන්දුව විස්තර කළේ "මලයාසියාවෙහි මානව අයිතිවාසිකම් වල ප්‍රධාන පරාජයක් " ලෙසිනි. අධීකරණ තීන්දුව පිළිබඳ නිල ප්‍රතිචාරයක් දක්වමින් එක්සත් ජනපද රජය ප්‍රකාශ කළේ, "අන්වාර් ඊබ්‍රාහිම්ගේ අවසාන අභියාචනය ප්‍රතික්ෂේප වීම සහ ඔහුට දඬුවම් පැමිණවීම පිළිබඳව එක්සත් ජනපදය දැඩි කණස්සල්ල පළ කරන අතර ... අන්වාර් මහතාට දඬුවම් පැමිණවීමට තීරණය කිරීම සහ ඔහුගේ නඩු විභාගය විසින් අධිකරණයන්හී ස්වාධීනත්වය සහ නීතියෙහි ආධිපත්වය පිළිබඳව දැඩි උද්වේගය ඉස්මතු කරයි ". නජීබ් රසාක්ගේ කාර්යාලය විසින් අධිකරණ තීන්දුව පිළිබඳව ප්‍රතිචාර දක්වමින් කියා සිටියේ "මලයාසියාවට නිදහස් අධිකරණයක් පවතින අතර, බොහෝ ජ්‍යෙෂ්ඨ රජයේ නිලයන්ට එරෙහි තීන්දු ප්‍රකාශයට පත්වී ඇත".
2015 මාර්තු 16 දිනදී, අන්වාර්ගේ දියණියවූ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී නුරුල් ඉසා අන්වාර්, පොලීසිය විසින් අත්අඩංගුවට පත් වූයේ 2015 පෙබරවාරි මාසයෙහිදී පාර්ලිමේන්තුවෙහිදී ඇය විසින් සිදු කළ ප්‍රකාශයක් මගින් අන්වාර්ගේ අස්වාභාවික මෛථූන චෝදනා දඬුවම පිළිගැනීම විවේචනයට ලක් කළ බැවිනි.
රාජකීය සමාව ලබාදීම
2018 මැයි 16 දිනදී, මලයාසියාවේ රජතුමා, සුල්තාන් පස්වන මුහාමඩ්, සමාව ලබා දීමෙහි මණ්ඩලයෙහි සාමාජිකයන් සහ අග්‍රාමාත්‍ය මහාතීර් මොහමඩ් හමු වීමෙන් පසුව නිල වශයෙන් අන්වාර් වෙත සමාව ලබා දුන්නේය.
සාක්ෂිකරුවෝ
මලයාසියානු ව්‍යාපාරික කාන්තාවකවූ උම්මි හෆ්ලිඩා අලි විසින්ද 1998 වසරෙහි අන්වාර් ඊබ්‍රාහීම් අස්වාභාවික මෛථූන නඩු විභාගයන්හී සාක්ෂි සපයන ලදි. අනාචාරය සහ අස්වාභාවික මෛථූනය පිළිබඳව අන්වාර් වෙත් චෝදනා කිරීම කළ ඇය, පසුව ඇයගේ චෝදනා ඉල්ලා අස්කරගත්තාය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:මලයාසියාව තුල 1998 වසර ප්‍රවර්ගය:මලයාසියාව තුල 2000 ගණන් ප්‍රවර්ගය:මලයාසියාව තුල LGBT ප්‍රවර්ගය:මලයාසියාවෙහි දේශපාලනය ප්‍රවර්ගය:ලිංගික අපරාධ නඩු විභාග ප්‍රවර්ගය:මලයාසියාවෙහි නඩු විභාග ප්‍රවර්ගය:මලයාසියාවෙහි දේශපාලන අපවාද ප්‍රවර්ගය:ආසියාවෙහි පුරුෂයන්ට එරෙහි ප‍්‍රචණ්ඩත්වය
එන්ටීවී (තුර්කිය)
එන්ටීවී යනු තුර්කිය තුල සිය විකාශන කටයුතු සිදු කරන රූපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති නාලිකාවකි. නාලිකාව තුල පුවත් වැඩසටහන් වලට අමතරව පාපන්දු වැඩසටහන්, (විශේෂයෙන් La Liga තරඟ), සහ NBA තරඟ විකාශය කරනු ලබයි.
අතීතය
1996 වසරේදී Cavit Çağlar ගේ Nergis සමූහයට අයත් රූපවාහිනී නාලිකාවක් ලෙස ආරම්භ කල එන්ටීවී, එරට ප්‍රථම රූපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති නාලිකාවද විය. 1999 ජනවාරියේදී, Doğuş සමූහයේ සාමාජිකයෙකු බවට එන්ටීවී පත්විය.
වැඩසටහන්
දේශීය සහ ජාත්‍යන්තර පුවත් වැඩසටහන් වලට අමතරව එන්ටීවී නාලිකාව, විවිධ වාර්ථා වැඩසටහන්, ව්‍යාපාරික වැඩසටහන්, කලා සහ සංස්කෘතිය පිළිබඳ වැඩසටහන්, ක්‍රීඩා සහ එදිනෙදා වැඩසටහන් සිය නාලිකාව තුල විකාශනය කරනු ලැබේ.
සිදුවීම්
2013 ජුනි මසදී තුර්කියේ හටගත් උද්ඝෝෂණ පිළිබඳව තොරතුරු නියමාකාරයෙන් ඉදිරිපත් නොකිරීම නිසා, ඉස්තාන්බුල් පිහිටි එන්ටීවී ප්‍රධාන මූලස්ථාන ගොඩනැගිල්ල ඉදිරිපිට මහජන විරෝධතා පැවැත්වුණු අතර, එම හේතුවෙන් එන්ටීවී හී සමහර නිලදාරීන් සිය තනතුරු වලින් පවා ඉවත්ව යාමට කටයුතු කලහ. Doğuş මාධ්‍ය සමූහයේ ප්‍රධාන විධායක නිලදාරී වූ, Cem Aydın, මහජන විවේචන පිළිගනිමින්, "ඔවුන් (ප්‍රේක්ෂකයින්) පාවා දීමට ලක් වූවා යැයි හැඟෙනවා ඇති" යනුවෙන් ප්‍රකාශයක් සිදු කොට, Doğuş මධ්‍ය සමූහයෙන් ඉවත්ව යන ලදී. ඔහුගේ නික්ම යාමෙන් සුළු මොහොතකට පසු, ඇතිකරගෙන තුබූ ගිවිසුම් අනූව බීබීසී වර්ල්ඩ් නිව්ස්හී, තුර්කියේ මාධ්‍ය නිදහස පිළිබඳ වැඩසටහනක් විකාශය කිරීම එන්ටීවී නාලිකාව ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. එන්ටීවී නාලිකාව බීබීසීය සමග ඇතිකරගෙන තිබූ ගිවිසුම කඩකිරීම හේතුවෙන්, එම ගිවිසුම අත්හිටුවීමට බීබීසී ය පියවර ගන්නා ලදී.
භාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:ජාත්‍යන්තර රූපවාහිනී නාලිකා
මැලේරියාව
මැලේරියාව යනු වාහකයෙක් මගින් බෝවන ආසාදිත රෝගයක් වන අතර එය ඇති කරනු ලබන්නේ ප්‍රොටෝසෝවාවකු (ඒක සෛලික ජීවියෙක්) වූ පරපොෂිතයෙකුගෙනි. එය ඇමරිකාව, ආසියාව සහ අප්‍රිකාව වැනි නිවර්තන සහ උපනිවර්තන ප්‍රදේශවල වඩාත් පුළුල්ව පැතිර පවතී. සෑම වසරක් තුළම එමගින් මිලියන 515 ක් තරම් ජනතාව රෝගී කරන අතර මිලියන 1 සිට 3 අතර රෝගීන් ප්‍රමාණයක් මරණයට පත්කරනු ලබයි. මේ අතරින් බහුතරයක් වනුයේ උපසහරා අප්‍රිකාවෙහි ජීවත් වන කුඩා ළමුන්ය. මැලේරියාව බහුල වශයෙන් දිළිදු බව සමග අනුබද්ධව පැවතුන ද එය දිලිදුකම සහ ආර්ථික වර්ධනයට ඇති බාධාවලට හේතුවක් ලෙස ද ඇති වේ.
මැලේරියාව බහුලවම ඇති බෝවන රෝග වලින් එකක්වන අතර එය දැඩි මහජන සෞඛ්‍ය ගැටළුවකි. මෙම රෝගය ඇති කරනු ලබන්නේ ප්ලැස්මෝඩියම් ගණයට අයත් ඒක සෛලික පරපොෂිතයෙක් මගිණි. මිනිසුන් හට ආසාදන ඇති කළ හැක්කේ මෙම ප්ලැස්මෝඩියම් වර්ගයට අයත් පරපෝෂිතයන් 4 දෙනෙකුගෙන් පමණි. වඩාත් දරුණු මැලේරියා රෝග තත්වයන් ඇති කරනු ලබන්නේ ප්ලැස්මෝඩියම් ෆල්සිපාරුම් හා ප්ලැස්මෝඩියම් වයිවැක්ස් නම් පරපෝෂිතයන්ගෙනි. නමුත් අනෙකුත් වර්ග දෙක වන ප්ලැස්මෝඩියම් ඕවාලේ සහ ප්ලැස්මෝඩියම් මලාරියේ යන පරපෝෂිතයින්ට ද මිනිසුන් හට ආසාදන ඇති කිරීමේ හැකියාව ඇත. මෙම මිනිසුන් සදහා රෝග ඇති කරන ප්ලැස්මෝඩියම් විශේෂවලට මැලේරියා පරපෝෂිතයින් ලෙස සාමාන්‍ය වහරයේදී හැදින්වේ.
මැලේරියා පරපෝෂිතයින් පරිවහණය කරනු ලබන්නේ ගැහැණු ඇනෝපිලස් මදුරුවකු මගිණි. මෙම පරපෝෂිතයින් මිනිසාගේ රුධිරයෙහි වූ රක්තානුවල ගුණනය වීමෙන් රෝග ලක්ෂණ ඇති කරනු ලබයි. ඒවා නම් රක්ත හීනතාවයෙහි රෝග ලක්ෂණ, (හිසෙහි ඇති වන සැහැල්ලු බව, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව, හෘද ස්පන්ධනය ඉහළයෑම ....) උණ, ඇග සීතල වීම, ඔක්කාරය සහ රෝගය වඩාත් දරුණු අවස්ථාවන්හිදී කෝමා තත්වය සහ මරණය පවා ඇති වේ. මැලේරියා රෝගය ව්‍යාප්ත වීම මදුරුදැල් සහ කෘමිවිකර්ශක ද්‍රව්‍ය භාවිතා කර ගැනීමෙන් මදුරුවන් ලවා දෂ්ටවීම වළක්වා ගැනීම මගින් අවම කර ගත හැකිය. කෘමිනාශක වර්ග ඉසීම හා මදුරුවන් බිත්තර දමන ජලය එකතු වන තැන් ඉවත් කිරීම මගින් ඔවුන් බෝවීම පාලනය කළ හැකිය.
ඉතිහාසය
වසර 50000 කටත් වැඩි කාලයක් මුළුල්ලේ මැලේරියා රෝගය මගින් පුද්ගලයන් ආසාදයට ලක්කර ඇති අතර මුළු ඉතිහාසය පුරාවටම එය මිනිසුන් සදහා ආසාදන ඇති කරන ව්‍යාධි ජනකයෙකු ලෙස හදුනාගෙන ඇත. මානව මැලේරිය‍ා පරපෝෂිතයින්ගේ සමීප ඥාතීන් මානවයන්ගේ සමීපතම ඥාතීන් වන චින්පන්සීන්ගේ ද දක්නට ඇත. බුද්ධ වර්ෂ 2700 යෙහි මුල භාගයේ දී චීනයේ ද මැලේරියාව මගින් ඇති කරන එයටම අ‍ාවේනික වූ කාලාවර්තන උණ ඇති කිරීමක් (Periodic Fever) පිළිබදව වාර්තා වී ඇත. මැලේරියා යන වචනය සම්භවය වී ඇත්තේ ඉතාලි භාෂාවෙන් “අහිත කර වාතය” යන තේරුම ඇතිවය. මැලේරියා රෝගය වගුරු බිම් ආශ්‍රිතව ඇති වන්නක් නිසා මුල් අවධිවලදී  එය ගැහෙන උණ හෝ වගුරු උණ යයි හදුන්වන ලදී.
මැලේරියා රෝගය සදහා මුල්ම ඵලදායි ප්‍රතිකාර ක්‍රමය වූයේ ක්වීනීන් අන්තර්ගත සින්කෝනා ශාකයේ පොත්තයි. මෙම ශාකය ප්‍රධාන වශයෙන් පීරූ රාජ්‍යයෙහි ඇන්දීස් නම් කදු ගැටයෙහි බෑවුම්වල වර්ධනය වේ. පීරූ රාජ්‍යයෙහි වාසය කරන්නන් විසින් මෙම ස්වාභාවික නිෂ්පාදනය මැලේරියා රෝගය පාලනය සදහා භාවිතා කරන ලද අතර රෝමාණු කතෝලික සභාව විසින් 1640 දී මෙය යුරෝපයට හදුන්වා දෙන ලද අතර එහිදී එය ඉතා සීඝ්‍රයෙන් පිළිගැනීමට ලක්වුණි. කෙසේ නමුත් 1820 දී ප්‍රංශ ජාතික රසායනික විද්‍යාඥයන් දෙදෙනෙකු වන Pierre Joseph Pelletier සහ Joseph Bienaime Caventou විසින් සිංකෝනා ශාකයේ පොත්තෙන් සක්‍රීය අන්තර්ගතය නිස්සාරණය කරගෙන එය ක්වීනින් ලෙස නම් කරන ලදී.
විසිවන සියවසෙහි මුල්භාගයේදී ප්‍රතිජීවක ඖෂධ සොයා ගැනීමටත් ප්‍රථම උපදංශය සහිත රෝගීන් හිතාමතාම මැලේරියා රෝගය මගින් ආසාදනයට ලක්කර උණ ඇති කරන ලද අතර මෙම ක්‍රියාකාර කම් සිදුකිරීමට පුරෝගාමි වුයේ Julius Wagner Jauregg ය. නමුත් ක්විනීන් භාවිතයෙන් නිරවද්‍යව උණ පාලනය කිරීමත් සමගම උපදංශය සහ මැලේරියාව මගින් ඇතිවන ප්‍රතිඵල අවමකරගත හැකි වුණි. ඇතැම් රෝගීන් මැලේරියාව නිසා මරණයට පත් වුවද එය උපදංශය නිසා ඇති වු ඇතැම් මරණ වලට වඩා වැඩි අවධානයක් යොමුකර ගත්තේය.
මැලේරියා ජීවන චක්‍රයෙහි රුධිරය තුල සහ මදුරුවා තුල ඇති අවධි දහනව වන සහ විසිවන සියවසෙහි මුල්බාගයේදී හදුනා ගත්තද 1980 වන තෙක්ම මිනිසාගේ අක්මාව තුල අප්‍රකටව සැගවී පවත්නා පරපෝෂිත අවධිය හදුනාගෙන නොතිබිණි. මෙම අප්‍රකට පරපෝෂිත අවධිය හදැනාගැනීමත් සමගම ඇතැම් රෝගීන් මැලේරියා පරපෝෂිතයෙන් ඔවුන්ගේ රුධිරයෙන් සම්පුර්ණයෙන්ම අතුරුදන් වී රෝගය සුව වීමෙන් පසුවද වසර ගනාවකට පසු නැවත රෝගය හටගැනීමට හේතුව සොයා ගන්නා ලදී.
නූතන වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ එහි ප්‍රායෝගික කරණයේදී විෂබීජ නාශකවල සිට එන්නත් වර්ග සහ ප්‍රතිජීවක ඖෂධ දක්වා විවිධ වශයෙන් දිවෙන ඵලදායී උපකරණ හා ආම්පන්න සමුදායක් පවතී. අතීතයේදී වෛද්‍ය විද්‍යාව ඉතා දුර්වලව පැවති එක් ක්ෂේත්‍රයක් වූයේ වෛරස ආසාදනවලට එරෙහිව ක්‍රියා කළ හැකි ඖෂධයක් සොයාගැනීම සම්බන්ධවය. නූතනයේදී එවන් වෛරස ආසාදනවලින් ඇතිවන රෝග වළක්වා ගැනීම සදහා ඉතාමත් ඵලදායී එන්නත් වර්ග සොයා ගෙන ඇත. නමුත් ඊට පෙර අවධිවල දී යම් කිසි පුද්ගලයෙකුට වෛරස ආසාදනයක් ඇති වුවහොත් ඒ සදහා කිසිදු	 ක්‍රියාමාර්ගයක් ගැනීමට හැකියාව නොතිබූ අතර එම රෝගීන් සදහා අනුමත කරන ලද්දේ අදාල රෝගය ස්වාභාවිකවම සුවපත් වන තෙක්ම ප්‍රමාණවත් තරම් විවේක ගැනීම සහ දියර වර්ග පානයට ලබාදීමයි.
ප්‍රථම වරට පරේක්ෂණාත්මක මට්ටමේ ප්‍රතිවෛරස ඖෂධය නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ 1960 දී වන අතර එමගින් හර්පීස් වෛරසයට එරෙහිව ක්‍රියාකිරීමේ හැකියාව ලැබුණි. මෙම ඖෂධ වර්ග සොයා ගන්නා ලද්දේ සාම්ප්‍රදායිකව සිදු කරන ලද පිරික්සුම් හා වැරදීම් න්‍යාය මත පදනම්ව ඖෂධ වර්ග සොයා ගැනී‍ෙම් ක්‍රමෝපායන් මතයි. ඔවුන් ඉන්පසුව මෙලෙස සොයා ගන්නා ලද රසායනික ද්‍රව්‍යය වෛරස වර්ධනය කරන වර්ධක මාධ්‍යයක් වෙතට හදුන්වා දුන් අතර ඔවුන් විශ්වාස කළේ ඒවා මගින් වෛරසවල ක්‍රියාකාරිත්වය අත්හිටුවිය හැකිබවයි. එබැවින් ඉන්පසු ඔවුන් එම වර්ධක මාධ්‍යය තුළ අදාල වෛරසය වර්ධනය වීමක් හෝ වර්ධනය අඩාල වීමක් ඇති වේදැයි නිරීක්ෂණය කරන ලදී. මෙලෙස ඵලදායි ප්‍රතිඵල ලබාදුන් රසායනික ද්‍රව්‍යය තව දුරටත් සමීප වශයෙන් අධ්‍යයනය කිරීම සදහා තෝරා ගන්නා ලදී.
මෙය බොහෝ කාලයක් තිස්සේ කාලය මිඩංගු කරමින් සිදුකළ ක්‍රියා පටිපාටියක් වන අතර ඉලක්ක කරන ලද වෛරසයෙහි ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබදව හොද දැනීමක් නොමැතිව ඵලදායි සහ අතුරු ආබාධ අවම ප්‍රතිවෛරස ඖෂධ නිෂ්පාදනය කිරීමට හැකියාවක් නොලැබුණි. 1980 වේදී වෛරසවල සම්පුර්ණ ජාන අනුපිලිවෙල හා ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබදව තොරතුරු තේරුම් ගැනීමෙන් පසුව පරීෂකයන් විසින් වෛරසවල ක්‍රියාකාරිත්වය සවිස්තරාත්මකව තේරුම්ගත් අතර වෛරසවල ප්‍රජනන චක්‍රයට බා‍ධාකිරීම සදහා අවශ්‍යවන රසායනික ද්‍රව්‍යය පිළිබදව ද අවබෝධයක් ලබාගත්හ. මේ වන විට ප්‍රතිවෛරස ඖෂධ දුසිම් ගණනක් වෙ‍ළද පොළෙහි ලබාගැනීමට හැකි අතර තව තවත් නව ඖෂධ වර්ග සොයා ගැනීම පිණිස වෛද්‍ය පර්යේෂකයන් නූතන තාක්ෂණ දැනුම වඩාත් යුහුසුළුව ප්‍රයෝජනයට ගනිති.
ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේරියා තත්වය
ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේරියාව තුරන් කිරීම වසර 80 ක් තුළ මහජන සෞඛ්‍ය සාර්ථකත්වයේ කතාවකි. මෙම ජීවිතයට තර්ජනයක් වන රෝගය සමඟ ඇති වූ අසාමාන්‍ය සටනකින් පසු, 2016 සැප්තැම්බර් මාසයේදී මැලේරියාව තුරන් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ සහතිකය ශ්‍රී ලංකාවට ලැබුණි.
“1935 දී ශ්‍රී ලංකාවේ වඩාත් විනාශකාරී පුපුරා යාමේ උච්චතම අවස්ථාවේ දී, මැලේරියා රෝගීන් මිලියන 1.5 කට අධික සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වූ අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 80 000 ක් මිය ගියහ. මේවා විශ්මය ජනක සංඛ්‍යාලේඛන වන අතර, විශේෂයෙන් එකල ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහනය මිලියන 6 ක් පමණ වූ බව ඔබ සලකන විට, ”ශ්‍රී ලංකාවේ ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ නියෝජිත ආචාර්ය ජේකොබ් කුමාරසන් මහතා පැවසීය.
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ ගෝලීය මැලේරියා තුරන් කිරීමේ වැඩසටහන 1955 දී දියත් කිරීමෙන් අනතුරුව, ශ්‍රී ලංකාව 1957 දී තමන්ගේම මැලේරියා තුරන් කිරීමේ උපාය මාර්ගයක් දියත් කළ අතර එය බොහෝ දුරට සාර්ථක විය.
“ශ්‍රී ලංකාව මැලේරියාව තුරන් කිරීමට ඉතා ආසන්න විය. 1963 දී මුළු වසර පුරාම අනාවරණය වී ඇත්තේ රෝගීන් 17 ක් පමණි. ශ්‍රී ලංකාවේ මෙතෙක් වාර්තා වූ අඩුම රෝග බර මෙයයි. නමුත් මැලේරියා වැඩසටහනේ ඇදහිය නොහැකි සාර්ථකත්වයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දේශපාලන හා මූල්‍යමය ආධාර රැල්ලට ලක්විය. ”වෛද්‍ය කුමාරසන් මහතා පැවසීය. කෙටි කාලයක් තුළ මැලේරියාව වේගයෙන් හා මාරාන්තික ලෙස නැවත පැමිණියේය. 1970 වන විට මැලේරියා රෝගීන් සංඛ්‍යාව මිලියනය දක්වා ඉහළ ගිය අතර මැලේරියා මර්දන ව්‍යාපාරයේ (AMC) පාලන උත්සාහයන් තීව්‍ර කර තිබියදීත් නැතිවූ භූමිය නැවත ලබා ගැනීමට තවත් දශක පහක් ගතවිය.
“මැලේරියා රෝගයක් පිළිබඳව අප දැනගත්තේ නම්, අපි රෝගියාගේ නිවස සොයාගෙන ආසාදිත මදුරුවන් අවට ප්‍රදේශවල කොටු කර ගනිමු. අපට දින 39 ක්, සමහර විට සති ගණන් කැලෑවක ගමන් කළ නොහැකි මාර්ග නොමැතිව ගත කිරීමට සිදුවිය. ”කීට විද්‍යා සහායක දයා විදානපතිරාන මහතා වසර 39 ක් මැලේරියා මර්දන ව්‍යාපාරය සමඟ වැඩ කළේය.
“අපි මදුරුවන් සඳහා උගුල් අටවන්නෙමු. නමුත් සමහර විට අපි ඇමක් විය. අපට බොහෝ විට උණ වැළඳී ඇත, සමහර විට අපට මැලේරියාවද ඇතිවිය. ”විදානපතිරාන මහතා පැහැදිලි කළේය.
1990 දශකය තුළ, මැලේරියා මර්දන ව්‍යාපාරය ඔවුන්ගේ උපාය නැවත මතක් කර, මදුරු පාලනයේ සිට පරපෝෂිත පාලනය දක්වා ගමන් කළේය. “අපි වෙනත් රටවලට වෙනස් වන්නේ එලෙසයි. අප මැලේරියාවෙන් මිදුනේ දෛශිකය නොව පරපෝෂිතයා තුරන් කිරීමෙනි. මුල් රෝග විනිශ්චය, ක්ෂණික ප්‍රතිකාර, දැඩි රෝග නිරීක්ෂණ, කීට විද්‍යා සමීක්ෂණ, සෞඛ්‍ය අධ්‍යාපනය, දැඩි ප්‍රජා සහභාගීත්වය සහ පර්යේෂණ යන කරුණු සියල්ලම ඉතා සම්බන්ධීකරණ ආකාරයකින් අපි අවධානය යොමු කර ඇත්තෙමු. ” යනුවෙන් මැලේරියා මර්දන ව්‍යාපාරය හි හිටපු අධ්‍යක්ෂ වෛද්‍ය රිසින්ත ප්‍රේමරත්න මහතා පැවසීය. ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය වැනි ප්‍රධාන හවුල්කරුවන්ගේ වැඩි දියුණු කළ සහයෝගය සමඟ උපාය මාර්ග මාරුවීම මැලේරියාව තුරන් කිරීමේ අරගලයේ තවදුරටත් සාර්ථක වීමට හේතු විය. “අපගේ සංවර්ධනය හා ප්‍රගතිය පුරාවටම ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය අපගේ හවුල්කරුවා වී ඇති අතර, අපගේ උපාය මාර්ග සඳහා විශාල දායකත්වයක් ලබා දීම, තාක්ෂණික උපදෙස් හා පුහුණුව ලබා දීම සහ මැලේරියා මූලාරම්භයන් පසුබෑමට සහාය වීම. අපගේ හවුල්කරුවන් වන ඒඩ්ස්, ක්ෂය රෝගය සහ මැලේරියාවට එරෙහි ගෝලීය අරමුදල (GFATM) වෙතින් අපට විශාල සහයෝගයක් ලැබී තිබේ. ”වෛද්‍ය රිසින්ත පිළිගත්තේය.
2008 වන විට රට තුළ වසරකට මැලේරියා රෝගීන් 1000 කටත් වඩා අඩු සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වී ඇති අතර එමඟින් ශ්‍රී ලංකාව තුරන් කිරීමේ ඉලක්කය සපුරා ගැනීමට හැකි විය. අවසන් වරට ශ්‍රී ලංකාව තුලදී පුද්ගල යෙකු හට මැලේරියාව වැළඳී ඇත්තේ 2012 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදීය. ස්වදේශික මැලේරියා රෝගීන් ශුන්‍යව පවත්වා ගෙන ගොස් වසර 3 කට පසුව, 2016 දී මැලේරියාව තුරන් කළ බවට ශ්‍රී ලංකාවට WHO සහතිකය ලැබුණි. කෙසේ වෙතත් විදේශ රටවලින් පැමිණෙන දෙස් හා විදෙස් මැලේරියා රෝගීන් 50-100 අතර සංඛ්‍යාවක් තවමත් වාර්ශිකව වාර්තා වේ.
“ශ්‍රී ලංකාවේ දන්නා ඉතිහාසයේ මීට පෙර කිසි දිනෙක සිදු නොවූ දෙයක් අප අත්කර ගෙන තිබේ. ඒ ගැන අපි ආඩම්බර වෙනවා. ”වෛද්‍ය රිසින්ත ප්‍රේමරත්න පැවසීය.
කෙසේ වෙතත්, 1960 ගණන්වල මැලේරියාව නැවත නැගිටීම පිළිබඳ මතකයන් මැලේරියා මර්දනය සඳහා වැඩ කරන සියලු දෙනාගේ මනසෙහි විශාල වශයෙන් රැඳී තිබේ. මැලේරියාව නැවත හඳුන්වාදීම වැළැක්වීම ඉතිහාසය නැවත නැවත සිදුවීම වළක්වා ගැනීම රටට ඇති ඊළඟ විශාල අභියෝගයයි. ශ්‍රී ලංකාව ආනයනය සමඟ විශාල තර්ජනයක් වන මැලේරියා සම්ප්‍රේෂණයට ඇති ඉහළ අවදානම සැලකිල්ලට ගෙන ඉහළ මට්ටමේ සුපරීක්ෂාවක් අවශ්‍ය වේ.
ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍යවේදය ප්‍රවර්ගය:මැලේරියාව
ඉන්‍දු-ආර්ය භාෂා
ඉන්‍දු-ආර්ය හෙවත් ඉන්‍දු භාෂා යනු ඉන්‍දීය අර්ධද්වීපයේ ප්‍රමුඛ ම භාෂා පවුල යි. මේවා ඉන්‍දු-යුරෝපීය භාෂා පවුලේ ඉන්‍දු-ඉරානීය භාෂාවල ශාඛාවකි. බිලියන 3ක් පමණ වූ ඉන්දු-යුරෝපීය බස් වහරන්නන්ගෙන් බිලියන 1.5ක් ම පමණ ඉන්දු-ආර්ය කථිකයෝ ය. මෙබස් ප්‍රධාන වශයෙන් දකුණු ආසියාවේ වැහැරුණ ද යුරෝපයේ සහ මැද පෙරදිග ද සුළු වශයෙන් සොයාගත හැක.
කථික සංඛ්‍යාවෙන් විශාලතම බස් පිළිවෙලින් හින්දුස්ථානී (හින්දි-උර්දු, මිලියන 329ක් පමණ), බෙංගාලි (මිලියන 242), පංජාබි (මිලියන 100ක් පමණ), ඉන්පසු අනෙක් බස්, 2005 ඇස්තමේන්තුවට අනුව මුලු දේශීය කථික ප්‍රජාව මිලියන 900ට ආසන්න වෙයි.
ප්‍රාග්-ඉන්‍දු-ආර්ය භාෂා
ප්‍රාග්-ඉන්දු-ආර්ය, හෝ යම්විටෙක ප්‍රාග්-ඉන්දීය ලෙස හඳුන්වන්නේ ඉන්දු ආර්ය භාෂාවල නැවත ගොඩනැඟූ ප්‍රාග්-භාෂාව යි. ඒ ප්‍රාග්-ඉන්දු ආර්යයන්ගේ බස යළි ගොඩනැඟුම සඳහා ය. ප්‍රාග්-ඉන්දු-ආර්ය බස පුරාතන ඉන්‍දු-ආර්ය (ක්‍රි.පූ.1500–300) වෛදික සහ මිතන්නි-ආර්ය භාෂාවල මුතුන්මිත්තා ලෙස ගතහැක. වෛදික බසෙහි පොරණ සැලකිය යුතුමුත්, වෛදික බසින් තුරන්වී ගිය යම් පෞරාණික ලක්‍ෂණ අන් ඉන්‍දු-ආර්ය භාෂාවල ඇත.
පුරාතන ඉන්‍දු-ආර්ය භාෂා
ඉන්‍දු ආර්යය භාෂා කාණ්ඩයේ පැරණිතම සාක්‍ෂි වන්නේ වෛදික හා මිතන්නි-ආර්යන්ගෙන් පැවත එයි. වෛදික භාෂා, පුරාණ සංරක්‍ෂිත ආගමික “වේද” වල භාවිත කර ඇත. වේදය, හින්‍දු ආගමේ මූලික ඉගැන්වීම් සහිත ග්‍රන්‍ථ වේ. මිතන්නි-ආර්යය භාෂාවට ඍග්වේදයෙහි (මෙය ද වේද ග්‍රන්‍ථය කි.) භාෂාවට සමාන වයසක් ඇති නමුත් එයට ඇති එකම සාක්‍ෂිය වන්නේ නිසි නාමයන් සහ විශේෂිත ඍණිතපද (loanwords) කිහිපයක් පමණි. තව ද "වෛදික සංස්කෘතය" ලෙස පොදුවේ හඳුන්වන වේද ග්‍රන්‍ථයන් හි භාෂාව, නූතන විද්වතුන් විසින් ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ලද ප්‍රාග්-ඉන්‍දු-ආර්යය භාෂාවට වඩා සුළු වශයෙන් වෙනස් වේ. වෛදික භාෂාවක් ලෙස “සංස්කෘත භාෂාව”, සංස්කෘතිය, විද්‍යාව සහ ආගම මෙන් ම නීතිය සහ රංග කලාව වැනි අංශ ඔස්සේ කීර්තිමත් භාෂාවක් ලෙස වර්ධනය විය. කෙසේ නමුත් නූතන විද්වතුන් සම්මුතියකට පැමිණ අර්ථ ගන්වන ලද “සම්භාව්‍ය සංස්කෘතය (ලෞකික සංස්කෘතය)” පෙර පැවති ”වෛදික සංස්කෘතය”ට පටහැණි සහ සාපේක්‍ෂව තරමක් වෙනස් වන නමුත් එය බොහෝ දුරට නූතන සංස්කෘත කථිකයින්ට පහසුවෙන් තේරුම් ගත හැකිය.
මධ්‍යතන ඉන්‍දු ආර්ය (ප්‍රාකෘත) භාෂා
සංස්කෘත භාෂාවෙන් උගත් ක්‍ෂේත්‍රයන්ගෙන් පිටත භාෂා හෙවත් ස්වභාෂා නැතහොත් උප භාෂා ප්‍රාකෘත භාෂා ලෙස හඳුන්වයි. ඉපැරණිතම සනාථිත ප්‍රාකෘත භාෂාවන් වන්නේ පිළිවෙලින්  බෞද්ධ සහ ජෛන ආගමික මූල භාෂාවන [පාලි] සහ මාගධී ය. කෙසේ වෙතත් මධ්‍යකාලීන යුගය වන විට ප්‍රාකෘත භාෂා විවිධ මධ්‍යම ඉන්‍දු-ආර්ය උප භාෂාවලට විවිධාංගීකරණය වීම ආරම්භ විය. "අපභ්‍රංස" යනු 6 වන සහ 13 වන සියවස්වල දළ වශයෙන් විහිදී පැවති මුල් මධ්‍යම ඉන්‍දු-ආර්යය භාෂාවක් වන අතර එය නූතන ඉන්‍දු-ආර්යය භාෂා හා සම්බන්‍ධ වන සංක්‍රාන්තික උප භාෂා සඳහා මූලාරම්භය යෙදී ය. මෙසේ ඇරඹි උප භාෂාවන්ගෙන් සමහරක් සැලකිය යුතු සාහිත්‍යමය දියුණුවක් පෙන්නුම් කළේ ය. උදාහරණයක් ලෙස “දේවසේනයන්”ගේ “ශ්‍රාවකචර” (ක්‍රි.ව.930 ගණන්වල සිට) ග්‍රන්‍ථය පළමු හින්‍දි ග්‍රන්‍ථය ලෙස සැලකේ. නමුත් සිංහල මරාඨි (මහාරාෂ්ඨ්‍රී) වැනි ප්‍රාකෘත භාෂා මීටත් වඩා ඉපැරණි ස්වභාවයක් පෙන්නුම් කරයි. 13 වන සහ 16 වන සියවස්වල දී ඉන්‍දියානු උප මහද්වීපය මුස්ලිම්වරුන් විසින් අත්පත් කර ගැනීමත් සමඟ භාෂා කෙරෙහි ප්‍රධාන සන්‍ධිස්ථානයක් ඇති විය. සමෘද්ධිමත් තුර්කි-මොංගෝලියානු මෝගල් අධිරාජ්‍යය යටතේ, “පර්සියානු” භාෂාව ඉස්ලාමීය අධිකරණවල කීර්තිමත් භාෂාව ලෙස ඉතා බලවත් විය. කෙසේ වෙතත්, පර්සියානු භාෂාව ඉතා ඉක්මනින් “හින්‍දුස්ථානීය භාෂා” විසින් සිය භාෂා කෙරෙහි අවශෝෂණය කර ගනු ලැබීය. මෙහෙයින් ඉන්‍දු-ආර්ය භාෂාවල වචන මාලාවට පර්සියානු, අරාබි සහ තුර්කි මූල වදන් මිශ්‍ර විය. තව ද දේශීය උප භාෂා වල ව්‍යාකරණ සමඟ ද සංයෝජනය විය. සමහර සිංහල වචනවල පවා අදටත් තුර්කි මූල වදන්වලින් බිඳී ආ වචන පවතී.
ව්‍යවහාර ප්‍රවර්‍තනය
උතුරු ඉන්දියාවේ සහ පාකිස්තානයේ මෙන් ම ශ්‍රී ලංකාවේ සහ මාලදිවයින් ආශ්‍රිතව ව්‍යාප්ත ව පවතින ඉන්‍දු-ආර්ය භාෂාවන් අදටත් අඛණ්ඩව පවතී. ඉන්‍දියාවේ "හින්‍දි" ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ බොහෝ විට සම්මත හින්‍දි භාෂාව යි. කෙසේ වෙතත් “හින්දි” යන පදය බිහාරයේ සිට රාජස්ථානය දක්වා මධ්‍යම ඉන්‍දියානු උප භාෂා බොහොමයක් හැඳින්වීම සඳහා ද භාවිතා වේ. ඉන්‍දු-ආර්ය ප්‍රාකෘත භාෂා, සින්‍ධි, ගුජරාති, අසාමී, බෙංගාලි, ඔඩියා, නේපාලි, මරාඨි, පංජාබි(පඤ්ජාබි), සිංහල සහ දිවෙහි වැනි භාෂාවන් බොහෝමයකට ජන්මය දුන් අතර මේ භාෂාවන් සතුව තවත් විශාල උප භාෂා විශාල ප්‍රමාණයක් පවතී.
උදාහරණ ලෙස සිංහල භාෂාවේ වැදි, වන්නි, දිගාමඩුලු, දකුණු(රුහුණු) වැනි උප භාෂා ව්‍යවහාරයන් ද හින්‍දි භාෂාවේ දිල්ලි, බිහාරි, බෝජ්පූරි, ඡත්තීස්ගඪි, රාජස්ථනි වැනි උප භාෂා ව්‍යවහාරයන් ද බෙංගාලි භාෂාවේ බංගලි සහ බංග්ලා උප භාෂා ව්‍යවහාරයන් ද පෙන්වා දිය හැක. .
හින්‍දුස්ථානි
බටහිර හින්‍දි භාෂාව කතා කරන ප්‍රදේශවල දීර්‍ඝ කාලයක් තිස්සේ කීර්තිමත් උප භාෂාව වූයේ “බ්‍රජ් භාෂා” භාෂාව යි. නමුත් මෙම භාෂාව 19 වන සියවසේ දී “ඛරිබෝලි හින්‍දුස්ථානි” (කෞරාවී?) ලෙස ප්‍රතිස්ථාපනය විය. කෙසේ වෙතත් හින්‍දුස්ථානි භාෂා, සංස්කෘත හා පර්සියානු භාෂාවෙන් මෙන් ම අරාබි භාෂාවෙන් ද දැඩි ලෙස බලපෑමට ලක් වූ අතර නූතන සම්මත හින්‍දි සහ නූතන සම්මත උර්දු ලෙස හින්‍දුස්ථානි භාෂාව ප්‍රධාන භාෂා 2ක් ලෙස බිහි වීමට මෙම බලපෑම් හේතු විය. .  1947 දී බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියානු අධිරාජ්‍යය බෙදෙන තෙක් මෙම තත්වය පැවතුණි.හින්‍දි  ඉන්‍දියාවේ රාජ්‍ය භාෂාව බවට පත් වූ අතර උර්දු පාකිස්තානයේ නිල භාෂාව බවට පත් විය. විවිධ අක්ෂර මාලාවන් තිබිය දීත් එනම් හින්‍දි සඳහා “දේවනාගරී (देवनागरी)” අක්‍ෂර මාලාව ද උර්දු සඳහා “පර්සෝ-අරාබියානු (فرسو عربى)” අක්‍ෂර මාලාව ද භාවිත කළ ද මූලික ව්‍යාකරණ එක හා සමාන ය, සුළු වෙනසක් ඇතත් තනිකරම භාෂාමය වශයෙන් එකිනෙකාට තේරුම් ගත හැක. අද එය දකුණු ආසියාව පුරා බොහෝ දෙනෙකු ගේ දෙවන හෝ තෙවන භාෂාවක් (second or third language) ලෙස පුළුල්ව කථා කරති.
මිතන්නි-ආර්ය
මිතන්නින්ගේ බස, සමහර සිද්ධාන්තයන්, අනන්‍යනාමයන් සහ බොහෝමයක් පාරිභාෂිත පදයන් ඔස්සේ ඉන්‍දු-ආර්ය භාෂාවන් හා අතිශය සමානාත්මක බවක් ප්‍රදර්ශනය කරයි. පුදුමයක මහත නම් “හිත්තීවරුන් සහ මිතන්නිවරුන්” සිය වන්‍දනාවන්වලදී මිත්‍ර, වරුණ, ඉන්‍ද්‍ර සහ නස්‍ය (අශ්වින) යන දෙවිවරුන් කැඳවනු ලැබේ. “කික්කුලිකයින්”ගේ අශ්ව පුහුණු සටහන්හි භාවිත, ඓක (සං.ඒක, සිං.එක), තෙරා (සං.ත්‍රි, සිං.තුන), පංzස (සං.පංච, සිං.පහ), සත්ත (සං.සප්ත, සිං.හත), නා (සං.නව, සිං.නවය), වර්තන (සං.වර්තන, සිං.හැරීම සැ.යු.- මෙහිදී කුක්කුලී අර්‍ථය නම් අශ්ව ධාවන තරඟයේ එක් වටයකි) යන තාක්‍ෂණික වදන් ඉන්‍දු-ආර්යය භාෂාවන්ට අතිශයින් සමාන වෙයි. පොදුවේ ගත් කල ඉන්දු-ඉරාන භාෂා කාණ්ඩය සමඟ ද සමතාවක් දක්වයි. එසේම තවත් සටහන් තුළ බබ්රු (සං.බබ්රු, සිං.දුඹුරු), පරිතා (සං.පාලිත, සිං.අළු) සහ පිංකරා (සං.පිංගල, සිං.රතු) වැනි වර්‍ණ පිළිබඳ සමාන වචන ද හමුව ඇත. ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන උත්සවය වූයේ පුරාණ ලෝකයේ බොහෝ සංස්කෘතීන්වල සුලබව පැවති සූර්‍ය්‍යග්‍රහණය සැමරීමයි. මිතන්නි රණශූරයන් “මාර්යා” ලෙස හැඳින්වූ අතර එය සංස්කෘත භාෂාවෙන් ‘රණශූරයා’ යන යෙදුමට ද සමාන ය. [mišta-nnu (= miẓḍha, ≈ Sanskrit mīḍha)]. තවද මිතන්නි රාජකීය නාමවල සංස්කෘතාර්‍ථනාම බොහෝමයක් පවතී. *1සං.-සංස්කෘත *2සිං-සිංහල
දෝම්වාරි හෙවත් දෝමාරී ( Dōmʋārī, Dōmʋārī ǧib, Dômarî ĵib דּוֺמָרִי ,دٛومَرِي)
දෝමාරී යනු මැද පෙරදිග හා උතුරු අප්‍රිකාව පුරා විසිරී සිටින පැරණි “දෝම් ජනයා” වහරන ලද ඉන්‍දු-ආර්ය භාෂාවකි. තුර්කිය, ඉරානය, ඇෆ්ගනිස්ථානය, පාකිස්තානය, ඉන්දියාව, ඉරාකය, පලස්තීනය, ඊශ්‍රායලය, ජෝර්දානය (යෝර්දානය), ඊජිප්තුව, සුඩානය, ලිබියාව, ටියුනීසියාව, ඇල්ජීරියාව, මොරොක්කෝව සහ අසර්බයිජානය දක්වාත් මධ්‍යම සුඩානය දක්වාත් මෙම භාෂාව කතා කරන බව වාර්තා වේ. කෙසේ වෙතත් ශබ්ද වෙනස් වීම් ක්‍රමානුකූලව පදනම් කර ගෙන, “දෝමාරී සහ රොමනි” යන නම් සෑදී ඇත්තේ ඉන්දු-ආර්ය වචනයක් වන ‘දෝම්’ යන වචනය ඇසුරිනි. .
රොමනි (Rromani ćhib)
“රොමනි භාෂාව” සාමාන්‍යයෙන් බටහිර ඉන්‍දු-ආර්ය භාෂාවලට ඥාතිත්‍වයක් දක්වයි. රොමනි, ප්‍රධාන වශයෙන් යුරෝපයේ විවිධ ප්‍රදේශවල කථා කරනු ලැබේ. එසේම රොමනි මධ්‍යම ඉන්‍දු-ආර්ය භාෂාවල ව්‍යාකරණවල ට සමානකමක් දක්ව යි. කෙසේ වෙතත් රොමනි භාෂාවේ මුල් අවධීන් පිළිබඳව දන්නා ඓතිහාසික ලේඛන නොමැත. .
ලොමාව්‍රෙන් (Լոմավրեն)
“ලොමාව්‍රෙන්” යනු වඳ වී ගිය මිශ්‍ර භාෂාවක් වන අතර එය ‘ලොම්’ ජනයා විසින් කථා කරනු ලැබේ. එය රොමනි සහ දෝමාරී හා ආර්මේනියානු (හයරස්තානි) යන භාෂා අතර ඇති වූ සම්බන්‍ධතාවයකින් බිහි වූ බව පැවසේ
වර්ගීකරණය
thumb|Language region map of India, most commonly spoken first language. Right click to see image summary giving 'List of percentage of people speaking as L1'. මෙම වර්ගීකරණය Masica (1991) හා Kausen (2006)ට අනුව ය. මුලින්ම දැක්‍වෙන්නේ ප්‍රධාන භාෂා කාණ්ඩය වන අතර පසුව ඒම භාෂා සහ උප භාෂා දක්‍වා ඇත.
දාර්දික
කාශ්මිරි - 5.6 million ක් භාෂකයින්
පෂායී - 400,000 ක් භාෂකයින්
චිත්‍රාල් කෝහිස්තානි
උතුරු කලාපය
මධ්‍යම පහාඩී භාෂා
වයඹ කලාපය
'''ඩෝග්රි-කංග්රි (බටහිර පහාඩී) '''* ඩෝග්රි - 4 million ක් භාෂකයින්
පංජාබි සින්‍ධි
බටහිර කලාපය
රාජස්ථානී
ගුජරාති භිල් උත්තර භිල් මධ්‍යම භිල් බරේලි දෝම්වාරී - 4 million ක් භාෂකයින් රොමනි උතුරු රොමනි
මධ්‍යම කලාපය (හෙවත් හින්‍දී)
දකුණ|thumb|Indic, Central Zone පර්යා - 4,000  ක් භාෂකයින් බටහිර හින්‍දි නැගෙනහිර හින්‍දි
නැගෙනහිර කලාපය
මෙම භාෂාවන් ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ මාගධී සහ අපභ්‍රංස ප්‍රාකෘතයන් ගෙනි. මෙම භාෂා කාණ්ඩය තුළ වැඩිපුරම කතා කරන භාෂා වන්නේ මිලියන 250 ක කථිකයන් සිටින බෙංගාලි, කථිකයන් මිලියන 40ක් ඇති භෝජ්පූරි සහ මිලියන 33 ක කථිකයන් සිටින ඔඩියා ය. මෙම භාෂා “නැගෙනහිර නාගරි අක්‍ෂර” ක්‍රමය වැඩිපුරම භාවිත කළ අතර පසුව එය “බෙංගාලි-අසාමියානු අක්‍ෂර” ඇති වීම සඳහා මූලික විය. පසුව පිළිවෙලින් මෛථිලි සහ ආඞ්ගිකා සඳහා ද “බෙංගාලි-අසාමියානු අක්‍ෂර” භාවිත විය. “කෛති අක්‍ෂර ක්‍රමය” වරෙක භෝජ්පූරි භාෂාව සහ මගහී භාෂාව සඳහා භාවිත වූ නමුත් දැන් එය “දේවානගරි අක්ෂර” ක්‍රමයෙන් ලේඛනය සිදු කරයි. “ඔඩියා අක්‍ෂර ක්‍රමය” ඔඩියා භාෂාව සඳහා භාවිත කරයි. “සෛල්හේති නගාරි අක්‍ෂර” (කෛති අක්‍ෂරයන්ට සමීපව සම්බන්‍ධ වේ) සෛල්හේති සඳහා ද හනීෆි අක්‍ෂර රෝහිංග්‍යා භාෂාව සඳහා ද භාවිතා වේ. (නමුත් රෝහිංග්‍යා සඳහා පර්සෝ-අරාබි, ලතින් සහ බුරුම අක්ෂර ද භාවිත වේ.)
දක්‍ෂිණ කලාපය
මෙම භාෂා කාණ්ඩය මහාරාෂ්ඨ්‍රී ප්‍රාකෘතය ආධාර කොට ගෙන බිහිවිය.
අවාර්ගීකෘත
මෙම භාෂා කිසිඳු ඉන්‍දු-ආර්ය පුාකෘතයකට නෑකම් නොකියයි.
කුස්වාරික චිනාලි–ලාහුල් ලෝහර්
මෙම භාෂාව මෑතකදී දකුණුදිග ඉරානයෙන් හඳුනාගන්නා ලදි.
කුටිකණ්ණ තිස්ස
අනුලා බිසව සිහසුන හා රජ මන්දිරය කිළුවට පත් කරද්දී මහ සිළු මහ තිස් රජුගේ පුත් කූට්කණ්ණ තිස්ස හෙවත් මකලන්තිස්ස මහ රජු බලසේනා රැගෙන විත් ඇය මරා දමා සිහසුන ගත්තේ බු.ව.500 දීය මුල් අවධියේ දී අනුලා රැජිනට බියෙන් පැවදි වෙස් ගෙන සැග වී සිටි කුටිකණ්ණ තිස්සට පසුව ජනතා සහයෝගය ලැබෙන්නට ඇතුවාට සැක නැති බැව් ඉතිහාසඥයෝ විශ්වාස කරති රජ පවුලේ අර්බුද නිසා කුටිකණ්ණ තිස්සට සැඟ වී සිටින්නට සිදු විය
කෙසේ වුවත් කුටිකණ්ණ තිස්ස මහ සිළු මහ තිස් රජුගේ කණිටු පුතණුවන් විය ඔහුගේ දෙටු පුත් වූයේ කුඩා තිස්ස කුමාරයාය කුටකණ්ණ තිස්ස කුමාරයාද කලක් රුහුණේ පාලකයා වශයෙන් කටයුතු කළ බවටද රුහුණේ සෙල්ලිපි තොරතුරු සාක්ධි දරණ බැව් වාචාරකයෝ සදහන් කරති
කූටිකණ්ණ තිස්සගේ රාජ්‍ය සමය සාමකාමී අවධියක් වශයෙන් ඉතිහාස ගත් වී ඇති අතර මුළු දිවයින තුළම ඔහුගේ ආඥා චක්‍රය පිළිගෙන තිබුණි ශාසනික සේවා හා ආගමික ගොඩනැගිලි ඉදිවීමද මේ රජුගේ කාලයේ සිදුවූ තවත් සේවාවක්
සෑගිරියේ උපෝෂතාගාරයක් හා ශිලාථූපය කරවීම මිහින්තලයේ බෝධියක් රෝපණය කරවීම ඔහු වැව් දෙකක් හා මහ ඇළක් තැන වූ බවද සදහන්ය කෙසේ වුවත් මහවැලි ගංගාව ආශ්‍රිතව වාරිකර්මාන්ත සුළු වශයෙන් හෝ මුලින්ම ආරම්භ කරන ලද්දේ මේ රජු විසින් බැව් කියවේ
තවද වළගම්බා රජ යුගයේ ඇති වූ ආක්‍රමණ වලින් ප්‍රවේශම් වීම පිණිස අනුරාධපුර නුවර වටා ප්‍රාකාරය සත් රියන් උස් කොට බැදවීය නගරය දර්ශනීය තත්ත්වයෙන් පවත්වා ගෙන ගියේය එසේම රජ ප්‍රදේශයක් වශයෙන් කැපී පෙනුන බවත් එහි ප්‍රධාන නගරය පඩුවස්නුවර බවත් කියවේ
මේ රජු වර්ෂ විසි දෙකක පමණ කාලයක් රාජ්‍ය පාලනය ගෙන ගිය බවත් සාමකාමී අවධියක් වූ ඔහුගේ පාලනය බු.ව.522 දී අවසන් වූයේය
ජූනි 1
ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින ප්‍රවර්ගය:ජූනි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
කිරි සයුර
අපේ සූර්යයා ( තරුවක් ) සහ එය වටා ඇති සියලුම ග්‍රහලෝක ක්ෂීරපථ මන්දාකිණිය ලෙස හැඳින්වෙන මන්දාකිණියේ කොටසකි. මන්දාකිණියක් යනු ගුරුත්වාකර්ෂණයෙන් එකට බැඳී ඇති තාරකා, වායුව සහ දූවිලි විශාල සමූහයකි. ඒවා විවිධ හැඩයන්ගෙන් සහ ප්‍රමාණවලින් පැමිණේ. ක්ෂීරපථය යනු විශාල බාධක සහිත සර්පිලාකාර මන්දාකිණියකි. රාත්‍රී අහසේ අපට පෙනෙන තාරකා සියල්ලම ඇත්තේ අපේම ක්ෂීරපථ මන්දාකිණියේ ය. අපේ මන්දාකිනිය ක්ෂීරපථය ලෙස හඳුන්වන්නේ එය අඳුරු ප්‍රදේශයක දුටු විට එය අහසේ කිරි ආලෝක පටියක් ලෙස පෙනෙන බැවිනි.
ක්ෂීරපථයට සර්පිලාකාර අත් දෙකක් හෝ හතරක් තිබේද යන්න පිළිබඳව වසර ගණනාවක් තිස්සේ යම් විවාදයක් පැවතුනි. පහත දැක්වෙන කලාකරුවාගේ නිදර්ශනයේ දැක්වෙන පරිදි එයට අත් හතරක් ඇති බව නවතම දත්ත වලින් පෙනේ.
සන්නිවේදන තාක්ෂණය ඉතිහාසය
අද අප භාවිතා කරන පරිගණකයට ඇත්තේ අවුරුදු 50 කට ආසන්න කෙටි කාලයක් වුව ද මෙම යන්ත්ර‍ය සියවස් ගණනවක ක්ර මික විකශනයක ප්ර තිඵලයකි. මෙතරම් ශීඝ්ර වර්ධනයක් සිදු වූ කාර්මික නොවන භාණ්ඩයක් හෝ තාක්ෂණයක් තවත් නැති තරම් ය. පරිගණකයේ මූලාරම්භය සෙවීමට මිනිස් ශිශ්ටාචාරයේ මුල් අවදියට පිවිසිය යුතු ය. මිනිසා ගණනය කිරීම ආරම්භ කළේ තම ඇඟිලි ගැනීමෙනි. අංක ගණිතයේ දී අප භවිතා කරන දශම අංකනය (Decimal Number System) සෑදී ඇත්තේ මෙසේ ය. ගණන් කිරීම සඳහා මූලික යන්ත්රශය නිර්මාණය කළේ ක්රිe.පූ 3000 දී පමණ චීන ජාතිකයන් විසුනි. චීනුන් මේ සඳහා ගණක රාමුව හෙවත් පබළු රාමුව යොදාගත් බවට සාක්ෂි තිබේ. එය දැනට කුඩා දරුවන්ට ගණිතය කියා දීමට බෝල රාමුවට සමාන ය. අප දැනට භාවිතා කරන විද්යුභත් ගණක යන්ත්රටයේ මූලාරම්භය ද මෙයයි. පසු කාලයේ දී ගණනය කිරීම සඳහා විව්ධ ක්රනම භාවිතා කරනු ලැබීය. ක්රි .ව. 1642 දී තරුණ ප්රංේශ ජාතිකයෙකු වූ බ්ලේස් පැස්කල් (Blaise Pascal) විසින් ගණක යන්ත්ර යක් නිපද වීය. 1673 දී පැස්කල්ගේ මෙම ගණක යන්ත්රකය, ජර්මන් ජාතික ගණිතඥයකු වූ ගොට්ෆ්රෙකයිඩ් (Gotfreid Wilhelm Von Leibing) විසින් වැඩි දියුණු කරන ලදී. 1801 දී ප්රං්ශ ජාතික රෙදි වියන්නෙකු වන ජෝෂප් මරේ (Joshap Marie) විසින් රෙදි විවීමේ මෝස්තරය නිර්මාණය කිරීම සඳහා සිදුරු සහිත කාඩ්පත් උපයෝගී කර ගන්නා එක්තරා ක්රිමයක් හඳුන්වා දුන්නේය. 1883 දී ඉංග්රීතසි ජාතික මහාචාර්ය චල්ස් බාබේජ් (Charles Babage) මෙම යන්ත්ර්ය තවත් දියුණු කළේය. මෙම යන්ත්රපය ‘විශ්ලේෂක යන්ත්ර්ය’ (Analytical Engine) නමින් හැඳින්වීය. සිදුරු කාඩ්පත් උපයෝගි කර ගෙන දත්ත ආදානය (Input) කිරීමේ හැකියාවත්, මතක ගබඩාවකුත් (Memory), අංක ගණිතමය කාර්යයන් නිරූපනයත්, ක්රිමලේඛන පාලනයත්, ස්වයංක්රීකයව මුද්රmණ පිටපත් නිකුත් කිරීමත්, දශමස්ථාන 20 කට නිවැරදිව ගණිත කර්ම කිරීමේ හැකියාවත් මෙම යන්ත්රරයට තිබුණි. නූතන පරිගණකයේ මූලික සංකල්පය මෙම යන්ත්රේයෙන් මහාචාර්ය බාබේජ් ලොවට හඳුන්වා දුන්නේ ය. ඉංග්රීතසි ජාතික කවියෙකු වූ බයිරන් සාමිගේ (Lord Byron) දියණිය වූ ලොවස් ආර්යාව (Madam Loveace) ද මෙම ප්ර යත්නයට උර දුන්නාය. ක්ර මලේඛන ගබඩා කිරීමේ සංකල්පය හඳුන්වා දුන්නේ ඇය විසිනි.මෙම ක්ර්මලේඛන ක්ර මය අඩා (ADA) නමින් ක්රාමලේඛන භාෂාවක් වශයෙන් පසු කලෙක දියුණුවට පත්විය. දැනට ද මෙම ක්ර්මලේඛන භාෂාව නවීන පරිගණකවල භාවිත වනු දක්නට හැකිය.
ගොනුව:IBM clock in Japan.jpg
ලුණුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
ලුණුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, ඌව පළාතේ,   බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
ග්‍රාම නිළධාරි වසම්
ලුණුගල නගරය, අත්තනගොල්ල, සූරියගොඩ, වේරගොඩ, පල්ලේකිරුව, උඩපංගුව, අරවාකුඹුර, උඩකිරුව, අලකොලගල, ජනතාපුර දකුණ, ජනතාපුර මද්‍යම, ජනතාපුර උතුර, වැවබැද්ද, බටවත්ත, ගල්ලුල්ල, ගල්වෙලගම, මැටිගහතැන්න, ඇකිරිය, මහදෝව, මඩොල්සීම, මිල්ලබැද්ද, රේන්දපොල, හොප්ටන්, යපම්ම, සුමුදුගම, කොට්ටල්බැද්ද, පීස්සගම, මඩුවත්ත,
කාන්තාවන්ගේ සුල්තාන් රාජ්‍යය
කාන්තාවන්ගේ සුල්තාන් රජ්‍යය නැතහොත් කාන්තා සුල්තාන්වරියන්ගේ රාජ්‍යයසමය (තුර්කි: Kadınlar Saltanatı/කදන්නාර් සාල්තනත) යනු ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ සුල්තාන්වරුන්ගේ භාර්යාවන් සහ මව්වරුන් රාජ්‍යය පාලනය කල කාල පරිච්ඡේදයකි. මෙය ඕටමන් අධිරාජ්‍යයට අසාමාන්‍ය දේශපාලන බලපෑමක් ඇති කළේය. මෙම සංසිද්ධිය දළ වශයෙන් 1533 සිට 1656 දක්වා සිදු වූ අතර, සුල්තාන් සුලෙයිමාන් I, හුරෙම් සුල්තාන් (Roxelana ලෙසද හැඳින්වේ) සමඟ විවාහ වීමත් සමඟ ආරම්භ විය.
දෙවන බුවනෙකබාහු රජ
තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජ පරාජය කළ දෙවන බුවනෙකබාහු කුමාරයා ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1292 දී යාපහුව අගනුවර කරගෙන රජ විය. මේ රජතුමාව ශ්‍රී නිවාස බුවනෙකබාහු නමින්ද හැඳින්වේ. වසර 7ක් යාපහුවේ සිටි මෙම රජතුමා ඉන්පසු ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1300 දී තම රාජධානිය ලෙස කුරුණෑගල තෝරා ගත්තේය. දෙවන බුවනෙකබාහු රජ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1302 වන තෙක් රාජ්‍ය බලයේ සිටියේය. දෙවන බුවනෙකබාහු රජතුමා ගේ ඇවෑමෙන් රාජ්‍යත්වයට පත් වූයේ ඔහු පුත් හතරවන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා ය.
කාන්තාවන්ගේ සුල්තාන් රාජ්‍යය
මෙම කාන්තාවන් හසේකි සුල්තාන් ලෙස හඳුන්වන සුල්තාන්ගේ භාර්යාවන් හෝ වාලිදේ සුල්තාන් ලෙස හඳුන්වන සුල්තාන්ගේ මව්වරුන් විය. ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් වහල් සම්භවයක් ඇති අය වූ අතර, සුල්තාන් පාලන සමයේදී අපේක්ෂා කළ පරිදි විවාහය පිළිබඳ සම්ප්‍රදායික අදහස සුල්තාන්වරයාට නුසුදුසු යැයි සැලකූ අතර, ඔහුගේ රාජ්‍ය භූමිකාවෙන් ඔබ්බට කිසිදු පෞද්ගලික පක්ෂපාතීත්වයක් අපේක්ෂා නොකළේය. මෙම කාලය තුළ, "හසේකි" සහ "වාලිදේ" සුල්තාන්වරුන් දේශපාලන සහ සමාජ බලය හිමිකර ගත් අතර, එමඟින් අධිරාජ්‍යයේ දෛනික ක්‍රියාකාරිත්වයට බලපෑම් කිරීමට සහ දානපති කටයුතු කිරීමට මෙන්ම විශාල හසෙකි සුල්තාන් සංකීර්ණය වැනි ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීමට ඉල්ලීමට හැකි විය. තවත් උදාහරණයක් ලෙස එමිනොනු හි වාලිදේ සුල්තාන් මුස්ලිම් පල්ලිය සංකීර්ණයද ගත හැක. මෙය යෙනි පල්ලිය (යෙනි ජාමි) ලෙසද හැඳින්වේ.
දෙවන බුවනෙකබාහු රජ
ඉතිහාසය නැවත නැවත සිදු වීම නිසා දෝ නිරිතදිග රාජධානිවල මුල්ම රාජධානි මාරුව, එනම් අගනුවර දඹදෙනිය නගරයෙන් යාපහුව ට ගෙන ගියේ පළමු බුවනෙකබාහු රජතුමා ය. යාපහුව බලකොටුවෙන් කුරුණෑගල ට ගෙන ගියේ දෙවන බුවනෙකබාහු රජතුමා ය.
ඇල්ෆ්‍රඩ් නොබෙල්
වර්ෂ 1895 දී නොබෙල් සිය අවසන් කැමැත්ත ලියුවේය. එයට අනුව ඔහුගේ වස්තුවෙන් විශාල කොටසක් නොබෙල් ත්‍යාගයේ පදනමට ස්ථාපිත කෙරිණි. භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව, වෛද්‍ය විද්‍යාව, සාහිත්‍යයට කල සේවයන් ආදිය සඳහා ගරු කිරීමක් වශයෙන් වර්ෂ 1901 සිට මෙම නොබෙල් ත්‍යාගය පිරිනැමීම සිදු කර තිබේ.
නොබෙල් සාම ත්‍යාගය හඳුන්වාදීම ඔහු සමඟ කලක් විසූ ලේකම්වරියක වන බර්තා වොන් සට්නර් ගේ බලපෑම මත සිදුවූ බව පැවසේ. වර්ෂ 1905 දී ඇය එම ත්‍යාගය දිනා ගත්තාය.
ඩයිනමයිට්
නොබෙල් නයි‍ට්‍රොග්ලසරින් සමඟ කීසල් ගුවර් නම් අවශෝෂක නිශ්ක්‍රිය ද්‍රව්‍යයන් එකතු කිරීමෙන් වඩා සුරක්ෂිතව හැසිරවිය හැකි පුපුරණ ද්‍රව්‍යය මිශ්‍රණයක් නිර්මාණය කළේය. වර්ෂ 1867 දී ඔහු එය ඩයිනමයිට් යනුවෙන් නම් කළේය. වර්ෂ 1867 දී එයට ඔහු බලපත්‍රයක් ලබාගත්තේය. එංගලන්තයේ රෙඩ්හිල්, සරේ හි පතලක දී පළමු වරට එය ප්‍රදර්ශණය කෙරිණි.
ඉන් අනතුරුව නොබෙල් නයිට්‍රොග්ලසරින් සමඟ ගන් කොට්න්(gun-cotton) නම් තවත් පුපුරණ ද්‍රව්‍යයක් මිශ්‍රකර ඊට වඩා ප්‍රබල පුපුරණ ද්‍රව්‍යයක් නිමවිය. වර්ෂ 1876 දී 'ජෙලිග්නයිට්' ලෙස නම් කර එයට බලපත්‍රයක් ලබාගත්තේය. තවදුරටත් පොටෑසියම් නයිට්‍රේට් හා අනිකුත් ද්‍රව්‍යය එකතු කිරීමෙන් ඔහු විසින් එය දියුණු කරන ලදී.
‍ඩොප්ලර් ආචරණයේ යෙදුම්
thumb|නිසල මයි‍ක්‍රෆෝනයක් චලනය වන පොලිස් නලාවක හඬ නලවෙහි සාපේක්ෂ චලිත දිශාව මත පදනම්ව විවිධ තාරතාවයන්ගෙන් පටිගත කරයි.
එදිනෙදා ජීවිතයේ අත්දැකීම්
නිරීක්ෂකයෙකු දෙසට පැමිණ ඔහු පසුකර යන නලා හඬ නිකුත් කරන ආපදා රථයක් සලකන්න. රථය නිරීක්ෂකයා දෙසට පැමිණෙන විට එහි සත්‍ය තාරතාවට වඩා වැඩි තාරතාවකින් නලා හඬ ඇසෙන අතර රථය නිරීක්ෂකයා පසුකර යන තෙක් තාරතාව ක්‍රමයේ අඩුවී රථය නිරීක්ෂකයා පසුකරත්ම සත්‍ය තාරතාවට වඩා අඩු තාරතාවකින් නලා හඬ ශ්‍රවණය වන අතර එය තවදුරටත් ක්‍රමයෙන් අඩු වේ. තාරකා විද්‍යාඥ ජෝන් ඩොබ්සන් මෙම ආචරණය පැහැදිලි කිරීම සඳහා , “නලා හඬ ක්‍රමයෙන් ක්‍රමයෙන් අඩු වන්නේ ඔබ රථයේ නො‍ගැටෙන නිසා” බව ප්‍රකාශ කළේය.
වෙනත් විදියකින් කියතොත් යම් හෙයකින් නලාව සහිත රථය සෘජුව නිරීක්ෂකයා වෙත ළඟා ‍වේ නම්  නලා හ‍ඬෙහි තාරතාව නිරීක්ෂණයා රථයේ ගැටෙන තෙක් නියතව පවතිනු ඇති (vs, r  යනු අරීය සංරචකයයි) අතර අනතුරුව ක්ෂණිකව නව වඩාත් අඩු සංඛ්‍යාතයකට මාරුවනු ඇත. නමුත් ඉහත උදාහරණයේ දී රථය නිරීක්ෂකයා අසලින් ඔහු පසු කර යන බැවින් අරීය ප්‍රවේග සංරචකය නියත නොවන අතර නලාව රථයේ ප්‍රවේගයේ දිශාව සහ රථය සහ නිරීක්ෂකයා යා කරන රේඛාව අතර කෝණයේ ශ්‍රිතයක් සේ එය විචලනය වේ.
ගොනුව:Chamith000001.JPG
මෙහි vs මාධ්‍යයට සාපේක්ෂව වස්තුවේ (ධ්වනි ප්‍රභවයේ ප්‍රවේගය), θ ප්‍රභවයේ ප්‍රගමන ප්‍රවේග දිශාව සහ නිරීක්ෂකයා සහ ප්‍රභවය යා කරන සරල රේඛා ඛණ්ඩය අතර කෝණය.
තාරකා විද්‍යාව
thumb
මෙම රූ‍පයේ වම් පස සූර්යයාගේත් දකුණු පසු දුරස්ථ මන්දාකිණි සමූහනයක ප්‍රකාශ වර්ණාවලීන්හි වර්ණාවලි රේඛා දැක්වෙන අතර ඉන් මන්දාකිණි සමූහනයේ වර්ණාවලි රේඛා රික්ත විස්ථාපනය පෙන්වයි.
ආලෝකය වැනි විද්‍යුත් චුම්භක තරංග ඩොප්ලර් ආචරණයට ලක්වීම හේතුවෙන් රක්ත හෝ නීල විස්ථාපනය නම් සංසිද්ධි දෙකෙන් එකක් ඇති වන අතර මෙය තාරකා විද්‍යාවේ දී අතිශය ප්‍රයෝජනවත් වේ. එය තාරකා සහ මන්දාකිනි අප දෙසට හෝ ඉවතට චලිත වන වේගය නිර්ණය, එන්ම අරීය ප්‍රවේගය නිර්ණය සඳහා භාවිතා වේ. තව ද තනි තාරකාවක් සේ දිස්වන ව්‍යුහයක් සත්‍ය වශයෙන්ම එකිනෙකට ඉතා ආසන්නයේ පිහිටන තාරකා යුගලක් වේ ද නොවේ ද යන්න සහ ඇතැම් විට තාරකා සහ මන්දාකිණිවල භ්‍රමණ ප්‍රවේග මැනීමට පවා මෙම ආචරණය භාවිතා කෙරේ.
තාරකා විද්‍යා‍වේදී ආ‍ලෝකය සඳහා ඩොප්ලර් ආචරණ භාවිතා කිරීම, තාරක වර්ණාවලීන් සන්තතික නොවන බවට අප සතු දැනුම මත පදනම් වේ. විවිධ මූලද්‍රවය පරමාණුවල ඉලෙක්ට්‍රෝන එක් ශක්ති මට්ටමක සිට තවෙකකට ගමන් කරවීමට අවශ්‍ය උත්තේජන ශක්තීන්ට අනුරූපව නිශ්චිත සංඛ්‍යාත අගයන්හි දී මෙම වර්ණාවලීන් තුළ අවශෝෂණ රේඛා නිරීක්ෂණය කළ හැක. නිසල ආලෝක ප්‍රභවයකින් ලබා ගන්නා මේ ආකාර වර්ණාවලියක අවශෝෂණ රේඛා පිහිටන සංඛ්‍යාතයන්ට වෙනස් සංඛ්‍යාතයන්හි එම රේඛා පිහිටීමෙන් ඩොපර්ලර් ආචරණය ක්‍රියාත්මක වන අවස්ථා හඳුනාගත හැකි වේ. නිල් ආලෝකයේ සංඛ්‍යාතය රතු ආලෝකයේ සංඛ්‍යාතයට වඩා ඉහල අගයයක් ගන්නා බැවින් අප දෙසට චලිතවන විශ්වීය ආලෝක ප්‍රභවයක වර්ණාවලි රේඛා නීල විස්ථාපනයක් පෙන්වන අතර ඉවතට චලිත වන ප්‍රභව සඳහා රක්ත විස්ථාපනයක් නිරීක්ෂණය කළ හැක.
අපට ආසන්න තාරකා අතරින් සූර්යයාට සාපේක්ෂව ඉහලම අරීය ප්‍රවේග දරන තාරකා යුගල වනුයේ අරීය ප්‍රවේගය +308 km/s වන (BD-15°4041 නැතහොත් LHS 52, 81.7 ලෙස හැඳින්වෙන ආලෝක වර්ෂ 81.7 ක් ඈතින් පිහිටි තාරකාව සහ ආලෝක වර්ෂ 78.2 ක් ඈතින් පිහිටි අරීය ප්‍රවේගය -260 km/s වන (Woolley 9722, Wolf 1106 සහ LHS 64, 78.2 ලෙස හැඳින්වෙන තාරකාව යන ඒවා වේ. සූර්යයාට සාපේක්ෂව ධන අරීය ප්‍රවේගයක් සහිත තාරකා සූර්යයාට සාපේක්ෂව ධන අරීය ප්‍රවේගයක් සහිත තාරකා සූර්යයාගෙන් ඉවතටද ,ඍණ අරීය ප්‍රවේගයක් සහිත ඒවා සූර්යයා දෙසට ද චලිත වේ.
ධාරාශිව් ලෙන්
ධාරාශිව් ලෙන් යනු ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තයේ ඔස්මානාබාද් නගරයට 8 km නුදුරින් පිහිටි බලාඝත් කඳුවැටියේ ඇති ලෙන් 7කින් සමන්විත ලෙන් සංකීර්ණයකි. මෙම ලෙන් ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ අවධානයට ලක්වූ අතර ජෙම්ස් බර්ගස් විසින් රචිත Archaeological survey of India ග්‍රන්ථයේ ද මේ පිළිබඳ සඳහන් වේ. මහාරාෂ්ට්‍ර රජය විසින් ධාරාශිව් ලෙන් ආරක්ෂිත ප්‍රදේශයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කොට ඇත.
‍ඩොප්ලර් ආචරණයේ යෙදුම්
උෂ්ණත්වය මැනීම
තාරකා විද්‍යාවේ දී ඩොප්ලර් ආචරණය වර්ණාවලි රේඛාවක් (ඊට අනුරූප විකිරණ) විමෝචනය කරන කරන වායුවකි. උෂ්ණත්වය ඇස්තමේන්තු කිරීම සඳහා ද භාවිතා වේ. වායුවේ තාපගතික කැලඹීම හේතුවෙන් එක් එක් විමෝචකය කුඩා ප්‍රමාණයකින් රක්ත හෝ නීල විස්ථාපනයක් දැක්විය හැක. එහි සමස්ථ ප්‍රතිඵලය ලෙස වර්ණාවලි රේඛාවෙහි පළල වැඩි වේ. මෙම රේඛා හැඩය ඩොප්ලර් පැති පෙනුම ලෙස නම් කෙරෙන අතර එහි පළල එය නිකුත් කළ වායුවේ උෂ්ණත්වයේ වර්ගමූලයට සම වේ. ඒ අනුව ඩොප්ලර් ආචරණය නිසා පුළුල් වූ වර්ණාවලි රේඛාව එය විමෝචනය කළ වායුවේ උෂ්ණත්වය මැනීමට යොදා ගත හැක.
ධාරාශිව් ලෙන්
ඉතිහාසය
ධාරාශිව් ලෙන් ක්‍රි.ව. 5-7වන සියවස් අතර කාලයේ නිර්මාණය වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. පළමු ලෙන ක්‍රි.ව. 10වන සියවසේ රාෂ්ට්‍රකූටයන්ගේ සමයේ සොයාගැනුණු අතර මෙම ලෙන් බෞද්ධ ලෙන් ද, නැතහොත් ජෛන ලෙන් ද යුනවෙන් වාද විවාද පවතියි. විශ්වාස කෙරෙන්නේ මුලින් මෙම ලෙන් බෞද්ධ ලෙන් වූ බවත්, පසුව ඒවා ජෛනාගමිකයන්ගේ ප්‍රයෝජනයට ගෙන ඇති බවයි.
‍ඩොප්ලර් ආචරණයේ යෙදුම්
රේඩාර් ආශ්‍රිත යෙදුම්
සමහර රේඩාර් උපකරණ වර්ග අනාවරණය කරගත් වස්තූන්ගේ ප්‍රවේගය මැනීම සඳහා ඩොප්ලර් ආචරණය භාවිතා කරයි. මෙවන් යෙදුම් සඳහා රේඩාර් ප්‍රභවයක් භාවිතයෙන් එය වෙත ළඟා වන හෝ ඉන් ඉවතට චලිත වන වස්තුවක් වෙත් රේඩාර් කිරණ යොමු කරවනු ලැබේ. (උදා - වේගය ඉක්මවා ධාවනය කරන්නන් හඳුනාගැනීමට පොලීසිය මෙවන් උපකරණ භාවිතා කරයි) ප්‍රභවයෙන් ඉවතට චලිත වන වස්තුවක් වෙත රේඩාර් තරංග යොමු කළ විට ඒවා එහි වැදී පරාවර්තනයෙන් අනතුරුව ප්‍රභවය අසල දී නැවත අනාවරණය කිරීටම් දී එක් එක් තරංගය ක්‍රමයෙන් වැඩි වන දුර ප්‍රමාණ ගෙවා යා යුතු හෙයින් තරංග (තරංග පෙරමුණු) අතර පරතරය ක්‍රමයෙන් වැඩි වන අතර එවිට තරංග ආයාමය ද වැඩි වේ. යම් හෙයකින් ප්‍රභවය වෙත ළඟා වන වස්තුවක් වෙත රේඩාර් කිරණ එල්ල කෙරේ නම් එවිට එක් එක් තරංගය නැවත අනාවරණයට පෙර ගමන් කළ යුතු දුර ක්‍රමයෙන් අඩුවන නිසා තරංග අතර දුර අඩු තරංග ආයාමය අඩු වේ. මෙම අවස්ථා දෙකෙන් ඕනෑම එකක් සඳහා ඩොප්ලර් ආචරණය ඇසුරින් ගණනය කිරී‍ම් සිදු කර වස්තුවේ (රථයේ) චලිත ප්‍රවේගය නිරවද්‍ය ලෙස නිර්ණය කළ හැක.
ධාරාශිව් ලෙන්
ලෙන්
මෙහි ලෙන් 7ක් ඇති අතර, ඉන් 1වන ලෙස කුළුණු 20ක පීඨිකාවකින් සමන්විත ය. ප්‍රධාන ලෙනක් වන ලෙන් අංක 2 අජන්තාවේ වාකාටක ලෙන් ආදර්ශයට ගෙන තනා ඇත. මෙහි මධ්‍ය ශාලාව අඩි 80 x 80 ප්‍රමාණයේ වන අතර, එහි භික්ෂූන්ගේ වාසය සඳහා කුටි 14ක් ඇත. ගර්භගෘහයේ පද්මාසනයෙන් වැඩහිඳින ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ ප්‍රතිමාවක් ඇත. තෙවන ලෙන ද පළමු ලෙනට සමාන වන අතර, මෙහි පසුව ඇති ලෙන් ජෛන ලෙන් වේ.
වර්තමාන තත්ත්වය
ධාරාශිව් ලෙන් බෞද්ධ සහ ජෛන යන සම්ප්‍රදායයන් දෙකටම අයත් යැයි මත ඉදිරිපත්ව තිබේ. කෙසේනමුත් මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තයේ ලෙන් 1200ක ජේම්ස් බර්ගස් විසින් සිදුකරන ලද අධ්‍යයනයක දී පෙනීගොස් ඇත්තේ සැබැවින්ම ක්‍රි.ව. 5වන සියවසේ දී ධාරාශිව් ලෙක් බෞද්ධ ලෙන් වූ බවයි. 12වන සියවසේ දී ඉන් ඇතැම් ලෙන් ජෛන ලෙන් බවට පත්වී ඇත.
‍ඩොප්ලර් ආචරණයේ යෙදුම්
රේඩාර් ආශ්‍රිත යෙදුම්
දෙවන ලෝක යුධ සමයේ නිර්මාණය කළ “ප්‍රොක්සිමිවි ෆියුස්” (ආසන්නතා විලායකය) උපකරණය ද ඩොප්ලර් රේඩාර් ආචරණ භාවිතා කරයි.
වෛද්‍ය කටයුතු සඳහා ප්‍රතිබිම්බ නිර්මාණය සහ රුධිර ගලනය මැනීම.
ප්‍රති ධ්වනි හෘද ස්පන්දන සටහන් උපකරණ මඟින් ඩොප්ලර් ආචරණය ඇසුරින් යම් යම් සීමාවන් තුළ සිරුරේ අභිමත ලක්ෂ්‍යයක දී රුධිරය ගලා යන දිශාව රුධිරයේ සහ හෘත් පටකවල ප්‍රවේගය සඳහා නිවැරදි ඇස්තමේන්තුවක් ලබා ගත හැක. මෙහි දී අති ධ්වනි තරංග ගලා යන රුධිර දහරාවට හැකිතාක් සමාන්තරව යොමු කළ යුතු වීම උපකරණයේ සීමාසහිත ක්‍රියාකාරීත්වයට එක් හේතුවක් වේ. ඉහත පරිදි උපකරණය මඟින් ප්‍රවේගයන් නිර්ණය කිරීමෙන් හෘත් කපාට ප්‍රදේශවල තත්ව සහ ක්‍රියාකාරීත්වය, හෘදයේ දකුණු සහ වම් අර්ධ, අතර යම් අදෘශ්‍යමාන්‍ය සන්නිවේදනයක් සිදුවේ ද, කපාට හරහා රුධිරය කාන්දු වේ ද, හෘදය මඟින් වරකට පොම්ප කරනු ලබන රුධිර ප්‍රමාණය කොපමණක් ද යනාදි කරුණු සඳහා ඇස්තමේන්තුවක් ලබා ගැනීමට ඉඩ සැලසේ. වෛද්‍ය කටයුතු ආශ්‍රිත ප්‍රවේගය හෝ වෙනත් ගැලීම් සම්බන්ධ මිනුම් වඩාත් නිවැරදි ලබා ගැනීම සඳහා පිරුණු ක්ෂුද්‍ර බුබුළු සහිත පිළිසැසඳුම් මාධ්‍යයක් භාවිතා කරන පිළිසැසඳුම් ක්‍රමයට වැඩි දියුණු කළ අති ධ්වනි තරංග උපකරණ භාවිතා කළ හැක.
වෛද්‍ය කටයුතු ආශ්‍රිතව ඩොප්ලර් නම් වදන ප්‍රවේග මිනුමට සමක වදනක් බවට පත්ව තිබෙන නමුත් බොහෝ විට වෛද්‍ය මූර්තන කටයුතුවලදී මනිනු ලැබෙන්නේ පරාවර්තිත සංඥාවේ කලා විස්ථාපනය (එනම් සංඥා ලැබෙන කාලය) මිස එහි සංඛ්‍යාත විස්ථාපනය (ඩොප්ලර් විස්ථාපනය) නොවේ. ස්නායු වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ ප්‍රසවවේද අති ධ්වනි රේඛනය ක්ෂේත්‍රය ආදී අනෙකුත් වෛද්‍යමය අති ධ්වනි රේඛන ක්ෂේත්‍රවල ද රුධිර ගැලීමෙහි ප්‍රවේගය ගැනීම් යොදා ගැනේ.
ගැලීම් සීඝ්‍රතා මැනීම
තරල ගැලීමක සීඝ්‍රතාව, එනම් ප්‍රවේගය මැනීමෙ සඳහා ලේසර් ඩොප්ලර් ප්‍රවේගමානය සහ ධ්වනි ඩොප්ලර් ප්‍රවේගමානය ආදිය නිර්මාණය කර ඇත. ලේසර් ඩොප්ලර් ප්‍රවේග මානයේ දී ලේසර් කිරණයක් ද, ධ්වනික ඩොප්ලර් ප්‍රවේගමානයේ දී ධ්වනි තරංග ද භාවිතා කෙරෙන අතර තරල ගලනයේ අඩංගු අංශු මතින් මෙම තරංග/ කිරණ පරාවර්තනය වී නැවත මිනුම් කෙරේ. සත්‍ය ගලනය ජල ප්‍රවේගය සහ මුහුණත අතර ශ්‍රිතයක් ලෙස ගණනය කෙරේ. ඒ අනුව මෙම ක්‍රමය මඟින් තරල ගලනයට බාධා කිරීමකින් තොරව අධි සංඛ්‍යාත භාවිතයෙන් ඉතා නිවැරදිව තරල ප්‍රවාහයේ ප්‍රවේගය මැනිය හැක.
ජලය තුළ භාවිතා සඳහා ධ්වනි විද්‍යාත්මක යෙදුම්
ධ්වනිය ආශ්‍රිත යෙදුම්
http://en.wikipedia.org/wiki/Doppler_effect#Applications
දිදාර්ගන්ජ් යක්ෂි
දිදාර්ගන්ජ් යක්ෂිය (හෙවත් දිදාර්ගන්ජ් චාමරධාරිණිය ලෙස ද හඳුන්වයි) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මෞර්ය කලාවේ විශිෂ්ටතම කලා නිර්මාණවලින් එකකි. එසේවුව ද, මෙම ප්‍රතිමාව ඇතැමුන් විසින් ක්‍රි.වත 2වන සියවසට අයත් යැයි කාලනිර්ණය කරන්නේ එහි හැඩය සහ ආභරණ පිළිබඳ සලකා බලමිනි.
මෙම ප්‍රතිමාව වර්තමානයේ තැන්පත් කොට ඇත්තේ ඉන්දියාවේ පැට්නා හි බිහාර් කෞතුකාගාරයේ ය. අඟල් 64ක් උසැති මෙම ප්‍රතිමාව කැටයම් කොට ඇත්තේ තනි පාෂාණ කුට්ටියකිනි. ජීව ප්‍රමාණයෙන් යුතු මෙම ප්‍රතිමාව උසැති අතර, සමානුපාතික දේහ අංගවලින් යුක්ත ය. නිදහස් සිටි ප්‍රතිමාවක් වන මෙය හොඳින් ඔප දැමූ මතුපිටක් සහිත වැලි ගල් පාෂාණයෙන් නෙළා තිබේ. චාමර දරා සිටින්නේ දකුණු අතින් වන අතර, වම් අත කැඩී ගොස් ඇත. වස්ත්‍රයේ පහළ කොටස කිසියම් පාරදෘශ්‍ය ස්වභාවයක් පෙන්වයි. මෙම දිදාර්ගන්ජ් යක්ෂි ප්‍රතිමාව ක්‍රි.පූ. 3වන සියවස පමණ සිට ක්‍රි.ව. 2වන සියවස දක්වා වූ කාලය අතරතුර නිර්මාණය වන්නට ඇතැයි දිනනිර්ණය කොට ඇත. මෙම ප්‍රතිමාව සොයාගන්නා ලද්දේ 1917 ඔක්තෝබර් මස ගංගා නදී ඉවුරේ, දිදාර්ගන්ජ් කාදම් බසුවාල් නැමැති ගම්මානයේ කැනීම් කටයුතු වලිනි.
යක්ෂි ප්‍රතිමාව පැට්නා කෞතුකාගාරය වෙත රැගෙන යන ලද්දේ ප්‍රකට පුරාවිද්‍යාඥයකු සහ ඉතිහාසඥයකු වන ආචාර්ය ජේ. එන්. සමද්දාර් විසින. බෞද්ධ ඉතිහාසය සහ පුරාවස්තු පිළිබඳ විශේෂඥයකු වන මහාචාර්ය සමද්දාර් බුදුන් වහන්සේ වැඩ විසූ ප්‍රදේශ සහ බුදුන් වහන්සේගේ ප්‍රබල අනුගාමිකයකු වූ අශෝක අධිරාජයා හා සම්බන්ධ ප්‍රදේශවල පුළුල් කැනීම් කටයුතු මෙහෙයවී ය. මීට අමතරව ඔහු ගුප්ත අධිරාජ්‍යයේ සහ මෞර්ය රාජවංශයේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය සහ පුරාවස්තු පිළිබඳව ද අධ්‍යයනය කළේ ය. බෞද්ධ ඉන්දියානු සමයේ උසස් අධ්‍යාපන ආයතන අතුරින් විශිෂ්ටතම උදාහරණය ලෙස සැලකෙන නාලන්දා විශ්වවිද්‍යාලයේ සිදුකළ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණවලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් දියත් කරන ලද්දේ ඔහුගේ මෙහෙයවීම යටතේ ය. සමද්දාර් විසින් බෞද්ධ ඉතිහාසය අලලා ග්‍රන්ථ කිහිපයක්ම ප්‍රකාශයට පත්කොට ඇත. මේ අතුරින් වඩාත්ම වැදගත් කෘතිය ලෙස "The Glories of Magadha" (මගධයේ ශ්‍රීවිභූතිය) නැමැති දේශන මාලාව සැලකේ.
ජූනි 2
ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින ප්‍රවර්ගය:ජූනි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
Danujaya Pasindu
Danujaya Pasindu's full name is 'H.M.Danujaya Pasindu Rathnayaka'
''The future is programming the past. - Founder of CanDoos Foundation & DaPaRa Universe.''
Danujaya is Thinker, entrepreneur, YouTuber, social worker & he stay for the people.(BUT he is selfish)
His ambition is change The World & society.
" I think we live in a simulator. Opportunities are very limited. But your mind is infinite. Believe it or not, humanity is a god. But your mind is a ant in this universe. We can't surf in the universed. It is a only one fact in this whole universe. "
__INDEX__ __NEWSECTIONLINK__
ප්‍රවර්ගය:About ප්‍රවර්ගය:Personal life
ජූනි 3
නිවාඩු දිනයන් හා අනුස්මරණ
ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින ප්‍රවර්ගය:ජූනි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
හතරවන පරාක්‍රමබාහු රජ
දෙවන බුවනෙකබාහු රජතුමාගේ ඇවෑමෙන් ඔහු පුත් හතරවන පරාක්‍රමබාහු ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1302 දී කුරුණෑගල අගනුවර කරගෙන රාජ්‍යත්වයට පත් විය. කුරුණෑගල යුගය ප්‍රතාපවත් කළ ශ්‍රේෂ්ඨ නරපතියකු ලෙස මොහු වැදගත් වේ. බුදු දදහමට හා ශාස්ත්‍රීය අංශයේ දියුණුවට ඉමහත් සේවයක් මෙම රජතුමාගෙන් සිදු විය. එ නිසාම මෙතුමා පණ්ඩිත පරාක්‍රමබාහු රජ නමිනු ත් හැඳිවින.
කුරුණෑගල නගරයේ දළදා මාලිගාවක් කරවීම, දළදා වහන්සේගේ ආරක්ෂාවට හා නඩත්තුවට ගම්වර පූජා කිරීම, දළදා සිරිත ලියවීම, ජාතක පොත සිංහලට හැරවීමට අනුග්‍රහය දැක්වීම, වීදාගම ඝනානන්ද පිරිවෙනට හා තොටගමුවේ විජයබා පිරිවෙනට අනුග්‍රහය දැක්වීම, මහනුවර අස්ගිරි සේනාසනය ආරම්භ කිරීම, සිංහල බෝධි වංශය අනාගත වංශය වැනි පොත් ලියවීම යනාදිය මෙම රජතුමාගෙන් වූ සේවාවක්  ලෙස දැක්විය හැකිය.
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1326න් මෙතුමාගේ රාජ්‍ය බලය අවසන් වූ පසු ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1349 තෙක් තුන්වන බුවනෙකබාහු හා පස්වන විජයාබාහු යන රජවරු රාජ්‍යත්වයේ සිටියහ.
සබැඳි පිටු
ප්‍රවර්ගය : ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය ප්‍රවර්ගය:සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
STEMUP අධ්‍යාපනික පදනම
ඉතිහාසය
STEMUp අධ්‍යාපනික පදනම යනු 2007 අංක 07 දරණ සමාගම් පනත යටතේ සංස්ථාගත කර 2016 ජනවාරි මාසයේදී පිහිටුවන ලද ලාභ නොලබන ආයතනයකි. ස්වෙච්චා සේවකයන් හතර දෙනෙකු සමඟ 2016 වසරේදී ආරම්භ කල මෙම පදනම සමඟ මේ වන විට ස්වෙච්චා සේවකයන් 1000 කට වැඩි පිරිසක් කටයුතු කරමින් සිටියි.
මයික්‍රෝබිට් සමුහය (Micro:bit Sri Lanka User Group)
ශ්‍රී ලංකාවේ ග්‍රාමීය සහ නාගරික සිසුන්ට IoT අධ්‍යාපනය හඳුන්වා දීමට ආරම්භ කෙරුණු වැඩසටහනකි.
CoderDojo ශ්‍රී ලංකා (CoderDojo Sri Lanka)
ශ්‍රී ලංකාව පුරා විසිරි සිටින සිසුන්ට නොමිලේ පරිගණක කේතනය ආධි නව තාක්ෂණික දැනුම ලබා ගැනීමට ආරම්භ කල ව්‍යාපෘතියකි. දැනට ලංකාව පුරා තිබෙන නැණසල වැනි තොරතුරු තාක්ෂණය උගන්වන ආයතන, පොදු පුස්තකාල සහ ශ්‍රී ලංකා ටෙලිකොම් ආයතන පරිශ්‍ර තුල සති අන්තයේදී මෙම වැඩසටහන් පැවැත්වේ.
පොඩ්ඩන්ට Machine Learning (ML for Kids)
සිසුන්ට කුඩාකල සිටම Machine Learning සහ AI දැනුම ලබා දීම සඳහා ආරම්භ කල ව්‍යාපෘතියකි.
මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව
මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව, මැදුම් පිළිවෙත හෙවත් ආර්ය අශ්ටාංගික මාර්ගය ( ; චීන: 中道 zhōngdào; ජපන්: 中道 chūdō) යනු, උන්වහන්සේ විසින් අවබෝධ කරගත් විමුක්තිය කරා මෙහෙයවන මාර්ගයෙහි ස්වභාවය විස්තර කිරීමට සිද්ධාර්ථ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ භාවිතා කළ පදයයි. මජ්ඣිම පටිපදා යන්න බුදුන් වහන්සේ විසින් පළමුව භාවිතා කර ඇත්තේ, උන්වහන්සේගේ පළමු දේශනාවෙහිදී (ධම්මචක්කප්පවත්තන සූත්‍රය) කාමසුකල්ලිකානුයෝගය සහ අත්තකිලමතානුයෝගය යන අන්ත අතහැර පිළිපාදිය යුතු ආර්ය මාර්ගය ලෙස ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය විස්තර කිරීමටයි.
පසුව පාලි සාහිත්‍යය විසින්, ශාශ්වත දෘෂ්ටිය සහ  උච්ඡේද සෘෂ්ටිය යන අන්ත අතර මැදි දැක්මක් වන  ප්‍රතීත්‍යසමුත්පාදය පිළිබඳ බුදුන් වහන්සේගේ ධර්මය හැඳින්වීමටද  මැදුම් පිළිවෙත යන පදය යොදා ගති.
මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව යනු ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයට අනුව ජීවත් වීමයි. උච්ඡඡේද වාදයත් ශාස්වත වාදයත් අතර වූවක් නොව මෙය ඉන් බොහො වෙනස් වූවකි.මෙහි මධ්‍යම යන්නේ අර්ථය ප්‍රධාන යන්නයි.
A) සීල (හික්මවාගැනීම)
1) 	නිවැරදි වචන ( සම්මා වාචා )
2) 	නිවැරදි කර්මාන්ත (සම්මා කම්මන්ත)
3)	නිවැරදි දිවි පැවැත්ම (සම්මා ආජීව )
B)සමාධි (කෙලෙස් යටපත් කරගැනීම)
4)	නිවැරදි වෑයම ( සම්මා වායාම)
5)	නිවැරදි සිහිය ( සම්මා සති)
6) 	 නිවැරදි සිත් එකඟකම ( සම්මා සමාධි )
C)	ප්‍රඥා(කෙලෙස් නැති කරගැනීම)
7) 	නිවැරදි දැකීම ( සම්මා දිට්ඨි )
8) 	නිවැරදි සංකල්පනාව (සම්මා සංකප්ප )
බාහිර යොමු
ප්‍රවර්ගය:ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය
ජූනි 4
ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින ප්‍රවර්ගය:ජූනි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
ජූනි 5
ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින ප්‍රවර්ගය:ජූනි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
ශ්‍රී ලංකාවේ පාකිස්තාන මහකොමසාරිස්ට එල්ලකල ප්‍රහාරය
2006 අගෝස්තු 14 වන දින, එවක ශ්‍රී ලංකාවේ පාකිස්තානු මහ කොමසාරිස්වරයා වූ බෂීර් වලි මොහමඩ් ( Bashir Wali Mohamed) මහතාව කැටුව යමින් සිටි රථ පෙලකට දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි ත්‍රස්තවාදීන් විසින් කොළඹ දී බෝම්බ ප්‍රහාරයක් එල්ල විය. ප්‍රහාරයෙන් මහ කොමසාරිස්වරයා දිවි ගලවා ගත්තද, ඔහුව කැටුව යමින් සිටි ආරක්ෂක නිළදාරීන් ඇතුළු 7 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්වූහ. තවත් පුද්ගලයෝ 17 දෙනෙකු ප්‍රහාරය නිසා තුවාල ලැබූහ.