cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
දීවිල්ල අම්බලම
දීවිල්ල අම්බලම ශ්‍රී ලංකාවේ දැකගත හැකි, ඉපැරණි අම්බලම් අතුරින් එකකි. එය මාතලේ - දොඩංගස්ලන්ද මාර්ගයේ මාතලේ නගරයේ සිට කිලෝ මීටර 15 ක් පමණ දුරින් වූ දීවිල්ල ග‍්‍රාමයේ පිහිටා ඇත.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අම්බලම්
ඇන්ටාක්ටික් (බහුරුත්හරණය)
ඇන්ටාක්ටික් යනු ඇන්ටාක්ටික් වෘත්තය තුළ පිහිටි කලාපයකි.
ඇන්ටාක්ටික් යන්න පහත දෑ ද අදහස් විය හැකිය:
කොළඹ දේවධර්ම ශාස්ත්‍රාලය
කොළඹ දේවධර්ම ශාස්ත්‍රාලය ආරම්භ වූයේ 1994 වසරේ විවිධ නිකායන්හි කිතුනු නායකයන් කිහිපදෙනෙකුගේ එක් වීමෙන් ය. නුතයේ කොළඹ දේවධර්ම ශාස්ත්‍රාලය අන්තර් ජාතික ලෙස පිළිගත්, දේවවේදය විෂයෙ ලා විශාරදයන් හා දේවගැතිවරුන් පුහුණු කරන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් වි ඇත. සිංහල, දෙමළ සහ ඉංග්‍රීසි යන ත්‍රෛභාෂා මාධ්‍යයන් ආශ්‍රයෙන් දේවවේදය පළමු පෙළ උපාධි මට්ටම දක්වා ශික්ෂණය කරන එක ම  ආයතනය ද කොළඹ දේවධර්ම ශාස්ත්‍රාලය වෙයි.
මෙහෙය
CTS is called by God ... • To enable the formation of men and women who are rooted in the Scriptures, filled with the Holy Spirit and are mature in Christian character, and train them to be competent in ministry, according to the highest academic standards, and • To produce Christian literature and other material in order to provide necessary resources to the Church, enabling her to fulfill her mission among the Nations.
To provide training that is sensitive to the need of evangelism, which is culturally relevant to Sri Lanka and other countries of the region.
To produce Christian literature (textbooks, anthologies and journals) and other material to support the educational ministry of the church.
To provide students with cross-cultural interaction and expose them to interdenominational perspectives.
To maintain high standards of integrity and stewardship in the life and teaching of both student and faculty.
To act as a resource centre for specialized study and preparation of research on matters relevant to the Christian church.
To educate students to think, live and serve effectively as Christians. This includes encouraging student dedication to serve the holistic needs of humanity, integrating all knowledge and experience into a Christian worldview. To make our training available in order to produce the best leaders possible. To provide Bachelor's Degree level training in Sinhala, Tamil and English mediums. To provide post graduate level studies. To facilitate competence in ministry through a programme of Practical Training.
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
නිල අන්තර්ජාල අඩවිය: www.cts.lk
දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - මාතර
දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - මාතර, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.
කොතලාවල ආරක්ෂක විශ්ව විද්‍යාල රෝහල
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
රසායන විද්‍යාව-කාබෝහයිඩ්‍රේට
කාබෝහයිඩ්‍රේට වල කෘත්‍ය අතරට ශක්තිය ගබඩා කිරීම සහ ව්‍යුහ ගොඩනැගීම අයත් වේ. සියලූම කාබෝහයිඩ්‍රේට සීනි වර්ග නොවේ. වෙනත් කිසිදු ජීව සංඝටකයකට වඩා බහුල ලෙස කාබෝහයිඩ්‍රේට් ව්‍යාප්ත ව ඇත. මොනොසැකරයිඩ ග්ලූකෝස්
මොනොසැකරයිඩ යනු සරලතම කාබෝහයිඩ්‍රේටය යි. මෙහි කාබන් හයිඩ‍්‍රජන් සහ ඔක්සිජන් 1 2 1 අනුපාතයෙන් පිහිටයි. ග්ලූකෝස් ඉතා වැදගත් මොනොසැකරයිඩය කි. එසේම ෆ‍්‍රක්ටෝස් ද පලතුරු වල මිහිරි රසය ඇති කරයි. මොනොසැකරයිඩ ඇල්ඩෝස ඇල්ඩිහයිඩ හෝ කීටෝස ආකාරයෙන් පිහිටයි. ඇල්ඩෝස හා කීටෝස මුදු ආකාරයේ දාම තනයි. ඩයිසැකරයිඩ සුක්‍රෝස් සාමාන්‍ය සීනි ඇතැම් විට වඩාත් සමීපත ම කාබෝහයිඩ්‍රේටය විය හැක ජල විච්ජෙදන සංයෝජනයක් මගින් මොනොසැකරයිඩ දෙකක් එක් වීමෙන් සෑදේ. එහිදී හයිඩ්‍රොක්සිල් කාණ්ඩයක් හා හයිඩ‍්‍රජන් පරමාණුවක් ඉවත් වී ජල අණුවක් සාදයි. එනිසා ජල විච්ජෙදන යන නම භාවිත වේ. ප‍්‍රතිපල වන ඩයිසැකරයිඩ අනුවේ ග්ලයිකොසිඩික් හෝ ඊතර් බන්ධන පිහිටයි. මෙය ප‍්‍රත්‍යවර්ත ප‍්‍රතික‍්‍රියාවකි. ප‍්‍රකට ම ඩයිසැකරයිඩය සාමාන්‍ය සීනි හෙවත් උක් සීනි වේ. මෙය ග්ලූකෝස් හා ෆ‍්‍රක්ටෝස් වල එකතුවකි. වෙනත් වැදගත් ඩයි සැකරයිඩයක් නම් ග්ලූකෝස් හා ගැලැක්ටෝස එක්ව තනන ලැක්ටෝස් ය.
ඔලිගොසැකරයිඩ පොලි සැකරයිඩ
සෙලියුලෝස බීටා ඞී ග්ලූකෝස් හි බහු අණුවක් ලෙස මොනොසැකරයිඩ තුනේ සිට හය දක්වා ගනනක් එක්වූ විට ඔලිගොසැකරයිඩයක් ලෙස හැඳින්වේ. මෙම අණු සංඥා අණු ලෙස භාවිතා වේ. මෙනොසැකරයිඩ විශාල සංඛ්‍යාවක් බහුඅවයවීකරණය වූ කල පොලිසැකරයිඩ ලෙස හැඳින්වේ. ඒවා එක් දිගටි දාමයක් ලෙස හෝ අතුබෙදුනු දාම ලෙස පවතී. වඩාත් බහුල පොලිසැකරයිඩ දෙකක් වනුයේ ග්ලූකෝස් බහුඅවයවීකරණයෙන් සෑදී ඇති සෙලියුලෝස් හා ග්ලයිකොජන් ය. සෙලියුලෝස් ශාක සෛල බිත්තියේ සංඝටකයක් වේ. මේවා නිශ්පාදනයට හෝ ජීර්ණයට හැකියාවක් මිනිසාට නැත ග්ලයිකොජන් සත්ව කාබෝහයිඩ්‍රේටයක් වන අතර මිනිසුන් සහ වෙනත් සතුන් එය ශක්ති සංචිතයක් ලෙස භාවිත කරති කාබෝහයිඩ්‍රේට ශක්ති ප‍්‍රභවයක් ලෙස ග්ලූකෝස් යනු බොහෝ ජීවීන් ගේ ප‍්‍රධාන ශක්ති ප‍්‍රභවය වේ. එය පියවර දෙකකින් සිදුවේ. ග්ලයිකොලිසිය (නිර්වායු) ග්ලූකෝස් ප‍්‍රධාන ලෙස බිඳ වැටෙන්නේ පියවර දහයකින් සමන්විත, පරිණාමිකව පැරණි ක‍්‍රමවේදයක් වන ග්ලයිකොලිසිය මගිනි. මෙහි ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස ග්ලූකෝස් අනුවක් පයිරුවේට අනු දෙකකට බිඳ වැටේ. එහි අතුරුඵල ලෙස ඒ ටී පී අණු දෙකක් හා එන් ඒ ඞී එච් අණු දෙකක් ඇතිවේ. මේ ක‍්‍රියාවලියට ඔක්සිජන් අවශ්‍ය නැත. ඔක්සිජන් නැති විට මිනිසුන් වැනි ඇතැම් සතුන්ගේ පයිරුවේට ලැක්ටික් අම්ලය හෙවත් ලැක්ටේට් බවට පරිවර්තනය වන අතර ඊස්ට් වැනි ඇතැම් ජීවීන්ගේ ඒවා එතනෝල් බවට පරිවර්තනය වේ. අතුරුඵල ලෙස කාබන් ඩයොක්සයිඞ් ඇතිවේ.
ස්වායු ශ්වසනය
ස්වායු ශ්වසනයේ දී ග්ලයිකොල්සියේ නිපදවුනු පයිරුවේට අණු දෙක තවදුරටත් බිඳ වැටී ඇසිටයිල් කෝ ඒ බවට පත් වේ. ඉන්පසු ඒවා සිට්රික් ඇසිඞ් බවට පත්වී සිට්රික් අම්ල චක‍්‍රය නම්වූ සංකීර්ණ පරිවර්තන දාමයකට සහභාගී වේ. එහිදී නිපදවෙන එන් ඒ ඞී එච් හා එෆ් ඞී එච් ඉලෙක්ට්‍රෝන පරිවහන දාමයක් ඔස්සේ ගමන් කර ඔක්සිජන් හා සම්බන්ධ වී ශක්තිය පිටකරයි. මෙම චක‍්‍රය හරහා ඒ ටී පී 28 ක් නිපදවේ. මීට අමතරව පයිරුවේට ඇසිටයිල් කෝලින් බවට පත් වන විට තවත් ඒ ටී පී 2 ක් ද ලෙස ස්වායු ශ්වසනයේදී සමස්ත ඒ ටී පී 30 ක් නිපදවේ. මෙයට ග්ලයිකොලිසියේ ඒ ටී පී 2 ක ශුද්ධ ලාභය එක්වූ විට ග්ලූකෝස් අනුවකින් ස්වායු ශ්වසනයේදී ලැබෙන මුළු ඒ ටී පී ලාභය 32ක් වේ. ග්ලයිකොජෙනසිස් කශේරුකයන්ගේ කංකාල පේශි වලට අවශ්‍ය පරිදි ඔක්සිජන් නොලැබුනු විට ඒවා නිර්වායු ශ්වසනයට මාරු වී ග්ලූකෝස් ලැක්ටේට් බවට පත් කරයි. මෙහිදී ග්ලයිකොජෙනසිස් නම් ක‍්‍රියාවලියක් ආශ‍්‍රයෙන් අක්මාව ග්ලූකෝස් පුනර්ජනනය කරයි. මෙහිදී ග්ලයිකොලිසියට වඩා තුන් ගුණයක් ශක්තිය අවශ්‍ය වේ.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Biochemistry#Carbohydrates
මීපේ අම්බලම
මීපේ අම්බලම ශ්‍රී ලංකාවේ දැකගත හැකි, ඉපැරණි අම්බලම් අතුරින් එකකි. එය හබරාදූව මීපේ ග්‍රාමයේ ඉදිකොට ඇත.
දැනට අත්හැර දමා ඇති කෙසෙල්කඩුව විහාරය පිහිටා තිබෙන්නේද මෙම අම්බලම ආසන්නයේ වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අම්බලම් ප්‍රවර්ගය:ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
ඇවරියවල අම්බලම
ඉතිහාසය
වළගම්බා රාජ්‍ය සමයෙහි වාරණ, අත්තනගල්ල, මාළිගාතැන්න හා කැළණිය වැනි විහාර වෙත යාම ඒම පිණිස මට්ටාගොඩ, කොස්කඳවල හා අඹගස්පිටිය වැනි ගම්මාන හරහා මංමාවත් වැටී තිබූ බැව් ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ. එම මාර්ගයන්හී ගමන්ගත් ජනයාගේ විඩාව සංසිදුවා ගැනීම සඳහා එම මංමාවත් අසබඩ පොදු පරිහරණය පිණිස අම්බලම් සහ පිංතාලි විවෘතව තැබිණි. වත්මන් හැවනිවල ප්‍රදේශයේ පවතින ඇවරියවල අම්බලම, වළගම්බා රජ (ක්‍රි.පූ. 89 - 77) දවස ඉදිකරන ලද්දක් සේ විශ්වාස කෙරේ.
ජනප්‍රවාද
මෙම ස්ථානය වළගම්බා රජු සහ බිසවුන් ජලස්නානය සඳහා පැමිනි ස්ථානයක් ලෙස සැලකේ. එසේ පැමිණි අවස්තාවක වරක් බිසවගේ හවරිය මෙහි අමතක වී යාම හේතුවෙන් මෙම අම්බලම, එතැන් සිට හවරියවල අම්බලම නමින් හැදින්වීමට පටන්ගත් බැව් විශ්වාස කෙරේ. කෙසේනමුදු හවරියවල යන්න බිදීගොස් වර්තමානයේදී එම ප්‍රදේශය හැවනිවල නමින් හදුන්වයි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අම්බලම් ප්‍රවර්ගය:ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
නව අරහාදී බුදුගුණ
සම්මා සම්බුදුවරුන්ගේ අනන්ත වූ ගුණ මෙනෙහි කිරීමේ පහසුව සඳහා මුලික වූ ගුණ නවයක් නිතර මෙනෙහි කරමින් බෞද්ධයෝ සිත පහදවා ගනිති. බුදුගුණ පෙළෙහි දක්වා ඇත්තේ
රහසත් පව් නොකො        ට කෙලෙසරයනුත් දුරුකො     ට නිසි වූයෙන් පුද            ට අරහ යන නම කියති මුනිදු  ට
9. භගවා
භාග්‍යවන්ත බව - පාරමී ධර්ම පුරමින් එක්රැස් කල මහා ගුණ සමුදාය නිසා භාග්‍යවන්ත වූ හෙයින් භගවා නම් වන සේක.
ප්‍රවර්ගය:සම්මා සම්බුදුවරු ප්‍රවර්ගය:නව අරහාදී බුදුගුණ
ගුවන් යානයක ක්‍රියාකාරීත්වය
thumb|509x509පික් ගුවන් යානයක ක්‍රියාකාරීත්වය සරළව.( හෙලිකොප්ටර් සහ ගුවන්යානා )
ගුවන් යානයක් යනු වාතයේ පාවෙමින් ගමන් කරන යානා වලටය. පෘතුවි ගුරුත්වයෙන් මිදී වාතයේ පාවීමට නම් බලයක් ලබා දිය යුතුය. එම බලය ලබා ගන්නේ එන්ජිමකින් බ්‍රමණය වන සුළන් පෙත්තක් ආධාරයෙනි.
හෙලිකොප්ටරය
මේ රූපයේ ඇති හෙලිකොප්ටර් යානාවේ විශාල හුළං පෙත්ත (අවරපෙති) මගින් පහළට විශාල සුළන් ධාරාවක් ජනනය කරයි. එවිට හෙලිකොප්ටර් යානය පොළොවෙන් ඉහළට එසවේ. වැඩි වැඩියෙන් ප්‍රභල සුළන් ධාරාවක් නිකුත් වීමත් සමග යානය තව තවත් ඉහළට එසවේ. මුළු යානාවේම බර උහුලා සිටින්නේත්, යානාවට අවශ්‍ය බලය ලබා දෙන්නේත් සුළන් පෙති මගිනි. හෙලිකොප්ටර් යානාවක සරළම ක්‍රියාවලීය එසේය. හෙලිකොප්ටරයේ පිටුපස අැති කුඩා සුලං පෙත්තද යානය ස්ථාවරව පැතවතිමට විශාල දායකත්වයක් දෙයි එය නොමැතිනම් යානය කැරකිමට ලක්වෙයි යානය කැරකෙන දිශාවට එම කුඩා සුලං පෙත්ත මගින් සුලං ධාරාවක් එල්ල කරයි ඔබටද ප්‍රබලව සෑදු සුලංන් පෙත්තක් ඇත්නම් නිවසේදීම මෙවන් යානාවක් නිර්මාණය කිරීමට හැකියි.
ගුවන් යානය
01.වැඩි වැඩියෙන් සුළන් පෙති මගින් බලය ජනනය වීමත් සමග ගුවන් යානාව ඉදිරියට තල්ලු වේ.
03. යානාවේ වේගය ඉහළ යෑමත් සමග පියාපත් යුගල මත ප්‍රමාණවත් ඉපිලුම් බලයක් ගොඩ නැගේ.
04. පියාපත් යුගල මත ගොඩ නැගෙන ඉපිලුම් බලය වැඩි වීම සමග යානයට වාතය තුල පාවී යෑමට අවස්ථාව ලැබේ. යානයේ තටුවල ඇති එලරොන මගින් යානය උස් පහත් කිරිම හැරවිම සිදුකරයි
05. එසේ සිදු වීමත් සමගය යානය ගුවනට එසවේ.
06. සුළන් පෙති මගින් නොකඩවා ඉදිරියට යෑම සඳහා ශක්තිය ජනනය කරයි. පියාපත් යුගල මගින් ගුවන් යානයේ බර( සහ සුළන් පෙති ) දරා සිටි.
හෙලිකොප්ටර් සහ සාමාන්‍ය ගුවන් යානා වලට තෙරපුම් බලය ලබා ගන්නේ සුළන් පෙති කරකැවීම මගින් බව දැන් ඔබට පැහැදිළි ඇති. මෙම ක්‍රමයේදී ඇති වන ප්‍රයෝගික ගැටළු කීපයක් ඇත. එනම් සුළන් පෙති වලට එක්තරා සීමාවකින් ඔබ්බට ශක්තිය ජනනය කිරීමට නොහැකිව යාමයි. සාමාන්යෙන් පැයට කිලෝමීටර් 400 යෙන් පමණ එහාට යෑමේදී මෙම ක්‍රමය අසාර්ථක වේ. ( ඉහළ වේගයන් වලදී වැය වන බලය සහ ලැබෙන බලය අතර විශාල පරතරයක් ඇති වේ. )
ජෙට් එන්ජිම.
ඉහත මතු වූ ගැටළුවට විසඳුමක් ලෙස ජෙට් එන්ජින් යොදා ගනී. සුළන් පෙති වලට සාපේක්ෂව දහස් ගුණයක් පමණ විශාල තෙරපුම් බලයක් ජෙට් එන්ජිමකට නිපදවිය හැකිය. ( රාත්තල් 1,740,100 පමණ වන තෙරපුම බලයක් අභ්‍යවකාශ එන්ජිම් වලට ඇත. සුප්‍රකට ප්‍රංශ ගුවන් යානයක් වන කොන්කෝඩ් හි එක් එන්ජිමක බලය රාත්තල් 35,000 පමණ වේ. )
රූපයේ ඇති විස්තර සමග ජෙට් එන්ජිමේ ක්‍රියාකාරීත්වය ගැන අවබෝධයක් ගත හැකිය.
01. බාහිර වාතය ටර්බයින් පද්ධතියක් හරහා යවමින් අධික පීඩනයකට ලක් කරයි.
02. ගුවන් යානා ඉන්ධන සමග අධි පීඩිත වායුව දහනයවනු/පුපුරනු ලබයි.
03. පැයට කිලෝ මීටර් 6000 - 35,000 ( නොසල් විවරය මගින් පැකිමි 60,000 ලබා ගත හැකිය ) පමණ වේගයෙන් එම වායුව පිපිරී ඉවතට විසි වේ.
04. දාහකයේ අග ඇති නොසල් පද්ධතිය මගින් එම බලය අවශ්‍ය ලෙස පාලනය කරයි.
මෙවැනි එන්ජිමකින් බල ගැන්වූ යානයක් ජෙට් යානයක් ලෙස හඳුන්වයි. ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයේ යානාවේ සිට විශාල බෝයින් ගුවන් යානා වලට පවා මේ එංජින් සවි කිරීමට හැකිය. සාපේක්ෂව අඩු ඉඩක් සහ බරක් දරයි. එම නිසා වෙනත් වාසි රාශියක් ජෙට් එන්ජිමකින් ලබා ගත හැකිය. ජේටි එනිජිම ගැන වැඩි දුර විස්තර මේ වෙබ් අඩවියෙන් ගන්න පුලුවන් https://mechanicsinhala.blogspot.ae/2014/10/1.html?m=1
ප්‍රහාරක ජෙට් යානා.
පුංචි සැකිල්ලක් සහිත යානයකට ජෙට් එන්ජිමක් සවි කල විට පැයට කිලෝමීටර් 2000 පමණ වේගයක් ඉතා පහසුවෙන් ලබා ගත හැකිය ( සාමාන්‍ය සුළන් බමර වලින් ක්‍රියාකරන යානා වලට සාපේක්ෂව ).
මේ වාසිය නිසා යුධමය කටයුතු සඳහා මෙය ප්‍රභල අවියක් බවට පත් විය. ක්ෂණිකව සතුරු ඉලක්ක වෙත පහර දී පැමිණීම සඳහා ප්‍රහාරක ජෙට් යානා යොදා ගැනීමට පෙළඹිණි.
1930 ගණන් වල සිට සිදු කෙරුණු පරීක්ෂණ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වර්තමානය වන විට පැකිමි. 25,000 පමණ වේගයක් ගත හැකි එංජින් නිපදවීමට හැකි වී ඇත. මින් ඉදිරියට සාකච්චා කිරීමට යන මාතෘකාවලට පිවීසීමට ප්‍රථම වර්තමානයේ භාවිතා වන ප්‍රහාරක ජෙට් යානා කීපයක්, ඒවායේ ක්‍රියාකාරීත්වය , නියමුවන් සැපිරිය යුතු විශේෂ සුදුසුකම් , යානයක පාලනය සිදු වන අයුරු ගැන අවබෝධයක් ලබාගෙන සිටිමු. උදාහරණයක් ලෙස කෆීර් යානයක් ගැන සලකමු.
සම්පූර්ණ නියමුවන් ගණන:
එක් නියමුවෙක් පමණයි
යානයේ මුළු දිග : 15.65 m (51 ft 4¼ in)
පියාපත් හි මුළු දිග: 8.22 m (26 ft 11½ in)
යානයේ මුළු උස: 4.55 m (14 ft 11¼ in)
පියාපත් දිග හැරි විට වර්ගඵලය: 34.8 m² (374.6 sq ft)
ඉන්ධන, අවි රහිත මුළු බර: 7,285 kg (16,060 lb)
මෙහෙයුමකට පිටත්ව යන විට බර: 11,603 kg (25,580 lb)ලීටර් 500 ධාරිතාවය සහිත ඉන්ධන ටැංකි සමග මිසයිල බර
ගෙන යා හැකි උපරිම බර: 16,200 kg (35,715 lb)
එන්ජිමේ වර්ගය: 1 × IAl Bedek-built General Electric J-79-J1E turbojet
එන්ජිමේ පළමු අදියරේදී සැපයෙන මුළු තෙරපුම් බලය: 52.9 kN (11,890 lb st)
Afterburner පද්ධතියෙන් ලැබෙන බලය: 79.62 kN (17,900 lb st)
ක්‍රියාකාරීත්වය
උපරිම වේගය: 2,440 km/h (2 Mach, 1,317 knots, 1,516 mph) 11,000 m ඉහළ අහසේදී මේ වේගය ලබා ගනී(36,000 ft)
යුධමය වශයෙන් ක්‍රියාකාරී වර්ගඵලය: 768 km (415 nmi, 477 mi) (ground attack, hi-lo-hi profile, seven 500 lb bombs, two AAMs, two 1,300 L drop tanks)
එක එල්ලේ අහසට නැගිය හැකි වේගය: 233 m/s (45,950 ft/min) ( එක් තත්පරයක් තුලදී මීටර් 233 එක එල්ලේ ඉහළට නැගිය හැක )
යානයේ වේගය, එක එල්ලේ ඉහළට නගින වේගය , එන්ජිම සතු acceleration ධාරීතාවය දෙස හොඳින් බලන්න.එක තත්පරයක් තුළදී මීටර් 650 පමණ දුරක් ගමන් කරයි. තත්පර දෙකක් ඇතුළත කිලෝ මීටරක් දුර ගොස් අවසන්.
ජෙට් යානයකට වේග සීමා පැනවෙන්නේ ඇයි?
අද පෝස්ටුවට අදාළ කරුණු ගැන කතා කිරීමට සැරසෙන්නේ දැන්ය. ඊට ප්‍රථම ඔබට ඉහත කරුණු ගැන අවබෝධයක් ලබා දුන්නේ හේතුවක් ඇතිවය. ජෙට්යානා වල සිදුවන ක්‍රියාකාරීත්වය මත පැකිමි. 3000 ට වඩා ඉහළ වේගයකින් ගමන් කරන විට නියමුවාට තද බල ජීවිත තර්ජනයක් එල්ල වේ. අප එය හඳුන්වන්නේ G ෆෝර්ස් ඒකකය කියන නමින්. G ෆෝර්ස් යනු පෘතුවි ගුරුත්වයට සාපේක්ෂව ශරීරයට දැරීමට සිදු වන ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයයි.
කේන්ද්‍රාපසාරි සහ G force බලය යනු.
ඉහත රූපයේ ආකාරයට බෝලයක් කරකවා බලන්න. බෝලය වේගයෙන් කරකවන්න කරකවන්න අතට දැනෙන ආතතිය වැඩි බව දැනෙනු ඇත. එසේ දැනෙන බලය කේන්ද්‍රාපසාරි බලය ලෙස හඳුන්වයි. වේගය වැඩි වීමත් සමග( 100 Rpm) කිලෝ ග්‍රෑම් 1 ක් පමණ වූ බෝලය මත වුවද කිලෝ ග්‍රෑම් 15 ක පමණ බලයක් ගොඩ නැගී යා හැකිය. මොතකට සිතන්න විනාඩියට වට 10,000 පමණ වේගයකින් බෝලය කරකැවෙන විට ගොඩ නැගිය හැකි බලය.
G force බලය.
G force යනු කේන්ද්‍රාපසාරි බලය සේම පෘතුවි පෘෂ්ඨයෙන් ඉවතට යන විට වස්තුවක් මත ගොඩ නැගෙන බලයයි. පහත උදාහරණ සළකන්න.
01.කිලෝ ග්‍රෑම් 1 පමණ වන වස්තුවක් අත්ල මත තබා ගන්න. දැන් එය සෙමින් අඩි 3 පමණ උසට උස්සන්න. ඔබට කෙතරම් බරක් දැනුනිද ..?
02. වැඩි වේගයකින් එය අඩි 3 පමණ ඉහළට ඔසවන්න. ඔබට දැනුන බර කෙසේද ?
03. හැකි උපරිම වේගයෙන් එය අඩි 3 පමණ උසවන්න. කෙතරම් බරක් දැනුනිද ?
මොහොතකට ටොන් 10 බර ජෙට් යානයක් පැයට කිලෝ මීටර් 2000 පමණ වේගයෙන් ගමන් කරන විට ඇති වන කේන්ද්‍රාපසාරි සහ G force බලය ගැන සිතන්න.මුළු ජෙට් යානය මතම ටොන් 400( කිලෝ ග්‍රෑම් 400,000 ) පමණ වන බලයක් ක්ෂණිකව ඇති වේ. යුධමය අවස්ථා වලදී තද වංගු, තදින් වේගය වැඩි කරන අවස්ථාවන්හීදී මෙම බලයන් ලේ මස් නහර වලින් සැදී නියමුවාට දරා ගැනීමට නොහැකි මට්ටමට පැමිණේ.
කේන්ද්‍රාපසාරි සහ G force බලය නිසා නියමුවාට සිදු වන ආපදා.
දැන් ඔබට ගුවන්යානා ගැන මූලික අවබෝධයක්, ජෙට් එන්ජින් ගැන අවබෝධයක් , කේන්ද්‍රාපසාරි සහ G force බලයන් ගැන අවබෝදයක් ලැබී ඇති නිසා තව දුරටත් කතා කල හැකිය.
ප්‍රහාරක ජෙට් නියමුවන් ගුවනට ගිය පසු ඔවුනට සතුරු ඉලක්ක හඹා යාමට, සතුරු ගුවන් යානා හඹා යාමට , සතුරු මිසයිල ප්‍රහාර වලින් ගැලවීමට සිදු වේ. බොහෝ අවස්ථා වලදී ක්ෂණිකව ඉහළ නැගීමට, තද වංගු ගැනීමට අවශ්‍යතාවයන් පැන නගී. මිසයිල ප්‍රහාරයකට ලක් වූ පසු කල හැකි එකම දෙය නම් ක්ෂණිකව යානයේ උපරිම වේගයට ලඟා වී තද වංගුවක් ගනිමින්ඉහළ නැගීමයි. පැයට කිලෝ මීටර් 1800 පමණ වේගයක් ඇති විටක තද වංගුවක් ගැනීමේදී G 8 සිට 13 දක්වා පීඩනයකට නියමුවා ලක් වේ. ( G බලය එක්තරා දුරකට දැරිය හැකි, ඔක්සිජන් සැපයුම සහිත පද්ධතියක් නියමුවා සතු වුවද එයට දැරිය හැකි සීමාවක් ඇත. ඒ ගැන මතු ලිපියකින් විස්තර සාකච්ඡා කරමු.මෙම ලිපිය හදිසියේ පළ කිරීමට සිදු වූ නිසා එම කොටස ඇතුලත් කිරීමට නොහැකි විය ) එනම් කිලෝ ග්‍රෑම් 80 බර නියමුවෙක්ගේ බර එක් තත්පරයෙන් කිලෝ ග්‍රෑම් 1000 දක්වා ඉහළ යයි.
.
මෙම මට්ටමට ලඟා වන විට ඉතාම භයානක තත්වයක් ඇති වේ. මොළයේ ඇති සියලු රුධිරය ඉවත් වී පෙනහළු, බඩවැල් , කළවා දක්වා පැමිණේ. මොළයෙන් රුධිරය ඉවත් වීමත් සමග නියමුවා තත්පර කීපයකට පමණ brownout වේ. එනම් ඇස් බොඳ වී යාම, ක්ලාන්ත ගතිය වැනි තත්වයක්. එහෙත් දිගින් දිගටම මොළයෙන් රුධිරය ඉවත් වීමත් සමග නියමුවා සම්පූර්ණ blackout සිහි මූර්ජා වීමට පත් වේ.
01. ක්ෂණිකව ශරීරයේ රුධිරය නහර හරහා එහා මෙහා යාමේදී මොළයේ සියුම් නහර පුපුරා යාම වැනි දේ සිදු වේ. ඇස් වල නහරයක් පුපුරා යෑමක් සිදු වුනු නම් ක්ෂණිකව නියමුවාගේ දෑස් අඳ වේ. පැයට කිලෝ මීටර් දහස ඉක්මවූ යානයක නියමුවාගේ දෑස් අන්ධ වී ගියහොත් ඇති වන තත්වය ගැන සිතන්න.
02. පැයට කිලෝ මීටර් දහස ඉක්මවූ යානයක නියමුවා විනාඩියක පමණ කාලයකට සිහි මූර්ජා වුණි නම් නැවත සිහිය එන විට කෙඹඳු තත්වයක් උදා වී තිබිය හැකිද ? ( තත්පරයට මීටර් 600 පමණ වේගයක් @2000 km/h )
03. සිහි මූර්ජා වීමත් සමග යානය පාලනයෙන් ඉවතට පත් වේ. ඒ සමග නැවත නැවත යානය කැරකැවීමකට ලක් වුණි නම් සියලු රුධිරය මොළයෙන් ඉවත් වී යා හැක.
04.පැයට කිලෝ මීටර් දහස ඉක්මවූ යානයක නියමුවා සිහි මූර්ජා වීමෙන් පසු නැවත සිහිය නොලද හොත් කෙසේ විය හැකිද ?
05. සිහි මුර්ජා වීමේදී නියමුවාට සෙම පැමිණියහොත් තත්වය ඉතා බරපතල වේ. නහර මත ගොඩ නැගෙන සෙම පටල වලට අධික ගුරුත්වයක් ඇති වී අනිවාර්යෙන්ම නහර පුපුරා ඉවතට ඒමත් සමග ශරීරයේ පැවති සියළු රුධිරය එම පැළුම ඔස්සේ ඉවතට පැමිණිය හැක.
06.එක් නියමුවෙක් පමණක් සේවයේ යෙදෙන කෆීර්, මිරාජ් වැනි යානයක ඉහත තත්වයක් ඇති වුණි නම් නැවත යානය පෘතුවියට රැගෙන එන්නේ කව්ද ..? ( ස්වයංක්‍රීය නියමුවාට යානය නැවත ගොඩබිමට ගෙන ඒමේ හැකියාවක් නැහැ )
ගුවන් යානයේ ප්‍රධාන බල සතරකි.
ගුවන් යානයේ අරෝහක බලය
මෙය ගුවන් යානයේ යානයේ බරට ප්‍රතිවිරුද්දව ක්‍රියාත්මක වන බලය වේ. මෙයට‍ ගුවන් යානයේ ඇති තටුව ( wings) බලපානවා. මෙයට බර්නුලලි මුලද්ර්මය යොදා ගනී, එමෙන්ම මෙහෙදී නිව්ටන් ගේ තුන්වන නියමය ද යොදා ගනී.
මීට අමතරව එසවුම සම්වන්ද සිද්දාන්ත ඇත.
ආදී සිද්දාන්ත ඇත.
ගුවන් යානයේ එසවුම (lift) සිදුවන්නේ යානය ජවන බලය ලබාගෙන ඉදිරියට යත්ම ඉදිරියේ තිබෙන වාතය යානයේ තටු (wings) වල වැදී තටුව මැදිකොට වාතය දෙපසට විහිදී යන අතර පියාපතේ වාපත් හැඩය නිසා පියාපතේ මතුපිටින් ගමන් කරන වාතය පියාපතේ පහලින් ගමන් කරන වාතයට වඩා වේගයෙන් ගමන් කරයි. බර්නුලි මුලදර්මයට අනුව මෙම වේග වෙනස හේතුවෙන් පියාපතේ යට පෘශ්ටයට සාපේක්ෂව තටුවේ මතුපිට පෘශ්ට‍යේ ගතික අඩු පීඩන තත්වයක්‌ නිර්මාණය වේ.මෙම පීඩන වෙනස සමනය කිරීම සදහා තටුවේ යට පෘෂ්ටයේ සිට මතුපිට පෘෂ්ටය දක්වා ඇති කරනු ලබන බලය හේතුවෙන් මෙම එසවුම සීදුවේ.
සටහන - යානයක වේගය ප්‍රදාන වශයෙන් දෙයාකාර වේ.
1. ground speed 2. air speed යනුවෙනි.
ගුවන් යානයේ බර ( ගුරුත්වාකර්ශනය)
◽️
අංශූ ත්වරක/Particle Accelerators
ගොඩාක් ජනප්‍රිය ටීවී සීරීස් එකක් වෙන ෆ්ලෑෂ්.Flash කතාමාලාවෙන් අපි ගොඩ දෙනෙක් අතරට ආපූ අපූරූ විද්‍යාත්මක මාතෘකාවක් තමයි Particle Accelerators නැතිනම් අංශු ත්වරක කියන්නේ...ඉතින් අද අපි හිතුවා මේ අංශූ ත්වරක ගැන විද්‍යාත්මක පැතිකඩකින් කතාකරන්න...
අධික ශක්තීන් සම්බන්ධව කෙරෙන භෞතික විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ විව්ධාකාරයෙන් සිදුවෙනවා.නමුත් මේ අතරින් බොහෝ පර්යේෂණ රඳා පවතින්නේ අංශූ ත්වරක මත.මෙම ලිපි මාලාව මඟින් අපි ලෝකයේ දැනට පවතින අංශු ත්වරක වර්ග තුන ගැන තමයි සාකච්ඡා කරන්නේ.වර්තාමානෙය තිබෙන ප්‍රධාන අංශු ත්වරක වර්ග තුන තමයි Synchrotrons,Cyclotrons සහ Linear වර්ගය.ඒ අතරින් අපි පලමු ලිපියෙන් අද කතාකරන්නේ Synchrotrons වර්ගය ගැන.
Synchrotrons කියන්නේ ලෝකයේ තිබෙන අති විශාලම ශක්ති ප්‍රමාණයක් භාවිතා කරන අංශූ ත්වරක වර්ගය.ඔයාලා ගොඩ දෙනෙක් අහලා තියෙන Large Hadron Collider/LHC අයත් වෙන්නෙත් මේ වර්ගයටම තමයි.LHC එකට හැකියාවක් තියෙනවා අංශුවකට ඉලෙක්ට්‍රෝන වෝල්ට් ට්‍රිලියන 6.5 ක තරම් ශක්තියක් ලබාදීලා එය ත්වරණය කරල ඒවා ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවෙන් එන වෙනත් අංශූන් සමඟ ඝට්ටනය කරන්න.වර්ගයේ අංශූ ත්වරකයක බොහෝ විට අංශුවක් ගමන් කරන්නේ මුද්දක් වැනි සංවෘත ගමන් මාර්ගයක.යම් කිසි අංශුවක් අංශු ත්වරකය තුලට ඇතුලත් කරයින් පස්සේ මෙම අංශුව රික්තයක් පවතින මෙම මුදුවක් වැනි ගමන් මාර්ගයේ වට මිලියන ගණනක් පමණ නොනවත්වා ගමන් කරනවා.මෙම මුදු ආකාර ගමන් මඟ අතර තුර රේඩියෝතරංග නිකුත් කරන කුහර තිබෙනවා.මේවා හඳුන්වන්නේ Radio frequency Cavity නමින්.මේවා මඟින් ගමන් පථය තුල ගමන් කරන අංශූ වල ප්‍රවේගය වැඩි කරනවා.ඒවගේම ගමන් පථය තුල තිබෙන විවිධාකාරයේ චුම්භක මඟින් ඒ තුල විද්‍යුත් චුම්භක ක්ෂේත්‍රයකුත් නිර්මාණය කරනවා.මේ විද්‍යුත් චුම්භක ක්ෂේත්‍රයේ ආධාරයෙන් අංශුවක් ගමන් මාර්ගය වෙනස් කරන්න,ගමන් මාර්ගය වෘත්තාකාර පථයක ගෙනියන්න වගේම අංශුව යම් කිසි ලක්ෂයකට නාභි ගත කරන්න යොදාගන්නවා.
මෙම විද්‍යුත් චුම්භක ක්ෂේත්‍රය අංශුවේ ත්වරණය වැඩිවත්ම ක්‍රම ක්‍රමයෙන් ගොඩනැගෙන්න ගන්නවා.LHC එක තුලින් ගමන් කරවන අංශුවක් එය පත් කිරීමට බලාපොරොත්තුවන ශක්ති මට්ටමට ලඟා වීමට පෙර ගමන් පථය තුල විනාඩි විස්සක් වැනි සුලු කාලයක් තුල වට මිලියන් 14ක් පමණ ගමන් කරනවා.! පර්යේෂකයන් විසින් අංශූ සංවේදක ආසන්නයේ අංශූ සංඝට්ටන සිදු කරන්න ත්වරණයට ලක් කරන ලද අංශූ කදම්භ එකිනෙකක් පසු පස එකිනෙකක් මුදාහරිනවා.සාමාන්‍යයෙන් අංශූ කදම්භ මුදා හැරුණයින් පස්සේ ඒවා එකිනෙකට ඝට්ටනය වෙන වාර ගණන නම් සාපේක්ෂව ඉතාමත් අඩුයි.නමුත් අංශූ කදම්භ නොනවත්වා වළල්ලක් ආකාරයේ පථයක ගමන් කරවන නිසා විශාල ප්‍රමාණයක් ඝට්ටන සිද්ධ වෙනවා නිරීක්ෂණය කරන්න පුලුවන් වගේම එම නිරීක්ෂණ මඟින් වඩා වඩා දත්ත ලබා ගැනීමටද හැකියාව ලැබෙනවා.Synchrotrons වර්ගයේ අංශූ ත්වරකයක් සතුව තියෙන අති විශාල ශක්තිය ඒවා විශ්වයේ මූලික සැකැස්ම ගවේෂණය කරන්න යොදාගන්න වඩාත් සුදුසු වෙනවා.නිදසුනක් විදිහට හිග්ස් අංශුව.Higgs Boson. LHC එක මඟින් සොයගැනීම දක්වන්න පුලුවන්.
LHC එකට හිග්ස් අංශුව සොයාගැනීමට ප්‍රධාන වශයෙන් උදව් වුණේ LHC එක සතුව තියෙන අංශුවක් ඉතා අධික ශක්ති මට්ටමකට පත් කිරීමට තියෙන හැකියාවයි ඉතා අධික ඝට්ටන ප්‍රමාණයක් ඇති කිරීමට තියෙන හැකියාවයි නිසාවෙන්.එක මඟින් ප්‍රධාන වශයෙන් ඝට්ටනය කරන්නේ ප්‍රොටෝන-ප්‍රෝටෝන,නමුත් එයට හැකියාව තිබෙනවා ඊයම් න්‍යෂ්ටි වැනි බර න්‍යෂ්ටී පවා ත්වරණයට ලක් කරන්න.වෙනත් වර්ගයේ අංශු ත්වරක වෙනත් අංශූන් ත්වරණයට ලක් කරන්න සකස් කරල තියෙනවා.නිදසුනක් විදිහට නිව්යෝක් වල බෲක් හේවන් විද්‍යාගාරයේ තියෙන Relativistic Heavy Ion Collider දක්වන්න පුලුවන්.මෙම අංශු ත්වරකයට හැකියාව තියෙනවා ප්‍රෝටෝන වල සිට යුරේනියම් න්‍යෂ්ටි දක්වා ඕනෑම දෙයක් ත්වරණයට ලක් කරන්න! ( යුරේනියම් කියන්නේ බරින් වැඩිම න්‍යෂ්ටියක්. ) ඒවගේම එයට හැකියාව තියෙනවා යුරේනියම් න්‍යෂ්ටි සහ රත්‍රං න්‍යෂ්ටී එකට ඝට්ටනය කරවලා quark-gluon plasmaවක් හදන්න.quark-gluon plasmaවක් කියන්නේ බිග් බෑන්ග් එක සිද්ධ වෙලා මොහොතකට පස්සේ මේ විශ්වය පුරාම අධික උෂ්ණත්වයකින් යුත් සූපයක් ලෙස පැතිරිලා තිබුණු දෙය.!
https://www.facebook.com/hashtalk/photos/a.1589558494683527.1073741828.1553468088292568/1684715248501184/?type=3&theater
ස‍‍‍‍ඳෙහි වායු ගෝලය
බොහෝ ප්‍රායෝගික කටයුතු වලදී චන්ද්‍රයා වටවී ඇත්තේ රික්තයකින් බවට සැලකේ. පෘථිවියේ වායුගෝලයත් සමඟ සන්සන්දනය කරන විට සඳෙහි වායු ගෝලය ඉතා විරල සහ නොසැලකිය හැකි ප්‍රමාණයේ එකකි. සඳෙහි වායුගෝලයේ පවතින වායූන් සඳහා එක් මූලයක් වන්නේ සඳෙහි කබොල සහ ප්‍රාවරණය තුළ විකිරණශීලී ක්ෂය වීම මඟින් නිපදවෙන රේඩෝන් වැනි වායූන් වේ. මෙසේ වායූන් නිදහස් වීමේ ක්‍රියාවලිය නිර්වායුකරණය ලෙස හැඳින්වේ. සඳෙහි වායුගෝලය නිර්මාණය වීම සඳහා තවත් වැදගත් මූලයක් ලෙස පටපනය නම් ක්‍රියාවලිය හැඳින්විය හැකිය. ක්ෂුද්‍ර උල්කාෂ්ම සඳ මත පතිත වීම, සූර්ය සුළඟ සහ සූර්යාලෝකය මෙම ක්‍රියාවලියට අයත් වේ. මෙසේ නිදහස් වන වායූන් රැසකි,
සංයුතිය
සෝඩියම් සහ පොටෑසියම් යන මූලද්‍රව්‍යයන්ගේ පැවැත්ම පෘථිවියේ සිටම ක්‍රියාවේ යෙදවිය හැකි වර්ණාවලි මිතික ක්‍රම මගින් තහවුරු කර ඇති අතර රේඩෝන් - 222 සහ පොලෝනියම් - 210 වැනි මූලද්‍රව්‍යවල පැවැත්ම ලුනා ප්රෝස්පෙක්ටර් (Lunar Prospector) යානයේ ඇල්ෆා අංශු වර්නාවලි මානය මගින් ලබාගත් දත්ත ඇසුරෙන් අධ්‍යාලහාර කොට ඇත. ආගන් - 40, හීලියම් - 4, ඔක්සිජන් සහ/හෝ මෙතේන් (CH4), නයිට්‍රජන් වායුව (N2) සහ /හෝ කාබන් මොනොක්සයිඩ් (CO) සහ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් (CO2) යන වායුන්ගේ පැවැත්ම ඇපලෝ අභ්‍යවකාශ ගාමීන්ගේ ඇඳුම් තුළ පිහිටි සංවේදක මගින් ප්‍රතිග්‍රහණය කර ගන්නා ලදී.
චන්ද්‍ර වායුගෝලයේ මූල්ද්‍රව්‍ය වල දෛනික සාමාන්‍ය බහුලතාවය (ඝන සෙන්ටිමීටරයකට අණු වශයෙන්) පහත දැක්වේ.
සඳෙහි ස්ථිති විද්‍යුත් වශයෙන් පාවීමට ලක්වන දුහුවිලි අංශු වලින් සකස් වු විරල වායුගෝලයක් ද පවතියි.
ජෝන් කොතලාවල
1931 වසරේ සර්වජන ජන්ද බලය හිමි වු පළමු අවස්ථාවේ දීම කුරුණෑගල මන්ත්‍රිවරයා ලෙස මෙතුමා තේරී පත් විය. 1939 මැතිවරණයෙන් පසු මං මාවත් හා ප්‍රසිද්ධ කර්මාන්ත ඇමතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේ ය. ණය දෙන සමූපකාර සමිති ඇරඹීම, ඉඩම් ලබා දීම, දුෂ්කර ප්‍රදේශවලට මාර්ග ලබා දීම, පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයය ඇරඹිම යන කටයුතුවල දී මෙතුමා පුරෝගාමි මෙහෙවරක් ඉටු කළේ ය.1953 ඩබ්ලිව්. සේනානායක මහතා අගමැති තනතුරින් ඉල්ලා අස්විමෙන් පසු 1953 ඔක්තෝබර් 12 දා සිට 1956 දක්වා එම නතතුරේ කටයුතු කරමින් විශාල මෙහෙවරක් ඉටු කළේ ය. ජෝන් කොතලාවල මැතිතුමා අභාවප්‍රාප්ත වූයේ 1980 සැප්තැම්බර් 03 වැනිදා ය.
ප්‍රවර්ගය:1895 උපත් ප්‍රවර්ගය:1980 මරණ ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන්
දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - වවුනියාව
දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - වවුනියාව, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
සම්ප්‍රදාය අතික්‍රමණයට විද්‍යාව.අයින්ස්ටයින් සම්ප්‍රදායික චින්තනයෙන් ඔබ්බට යෑම
විද්‍යාව කියන්නේ දිනෙන් දිනම තත්පරයෙන් තත්පරය යාවත්කාලීන වන ක්ෂේත්‍රයක්.මේකට ප්‍රධානම හේතුව තමයි මිනිසාගේ නොසංසිඳෙන කුතුහලය සහ දැනුම් පිපාසය.ඇත්තටම ඒ කාරණා දෙක තමයි මිනිසා අද සිටින බුද්ධිමත් ජීවීයා බවට පරිණාමය කලේ.ලංකාවේ අපි සාමාන්‍යන විද්‍යාව කියන විෂය විෂයක් විදිහට ඉගෙන ගන්නේ 6 වසරේ ඉඳලා.හැබැයි 1-5 වසර දක්වා අපි පරිසරය කියල ඉගෙන ගන්නේත් විද්‍යාවම තමයි හැබැයි ගොඩාක් සරල විදිහට.6 වසරේ සිට 11 වසර දක්වා විද්‍යාව විෂයක් ලෙස ඉගෙන ගන්නා අපි උසස් පෙල කරන කොට විද්‍යා විෂය ධාරාව හරි ගණිත විෂය ධාරාව හරි තෝරාගත්තා නම් එතනදීත් විද්‍යාව සාපේක්ෂව සංකීර්ණව ඉගෙන ගන්නවා.
6 වසරේ ඉඳන් විද්‍යාව ඉගෙන ගෙන උසස් පෙළදී විද්‍යා හෝ ගණිත විෂය ධාරාව ඉගෙන ගත්තු කෙනෙක්ට තේරුණ දෙයක් තමයි පොඩි කාලේදී ඉගෙන ගත්තු සමහර විද්‍යාත්මක කරුණු උසස් පෙලදී ඉගෙන ගන්නේ හාත්පසින්ම වෙනස් විදිහට කියන එක.එතකොට සමහරෙක්ට ප්‍රශ්නයක් එන්න පුලුවන් අපි පොඩි කාලේ විද්‍යාවට ඉගෙන ගත්තේ බොරුද කියලත්.ඊටත් වඩා හිතන කෙනෙක්ට එන්න පුලුවන් ප්‍රශ්නයක් තමයි උසස් පෙළට ඉගෙන ගන්න කරුණුත් වැඩි දුර උසස් අධ්‍යාපනය හදාරණ කොට වෙනස් වෙයිද කියන ප්‍රශ්නය.මේකට හොඳම නිදසුන තමයි පරමාණුවක ආකෘතිය.අපි උසස් පෙලට කලින් ඉගෙන ගන්නේ පරමාණුවක මධ්‍යයේ ප්‍රොටෝන සහ නියුට්‍රෝන වලින් සමන්විත න්‍යෂ්ටිය සහ ඒ වටා වෘත්තාකාර පථ වල ඉලෙක්ට්‍රෝන ගමන් කරමින් පවතිනවා කියලා.හරියට සෞරග්‍රහ මණඩලයේ සූර්යය වටා ග්‍රහලෝක ගමන් ගන්න විදිහට.මේ නිසාම මේ පරමාණුක ආකෘතිය හැඳින්වූවා ග්‍රහ ආකෘතිය කියලා.
හැබැයි අපි උසස් පෙලට රසයන විද්‍යාවට සහ භෞතික විද්‍යාවට ඉගෙන ගන්නවා මේ පරමාණුව සම්බන්ද ග්‍රහ ආකෘතිය පරමාණුව ලෙහෙසියෙන් තේරුම්ගැනීමට උපකාරී වුවත් එහි නිරවද්‍යතාවය අඩු බව.එතනදී අපි ඉගෙන ගන්නවා ග්‍රහ ආකෘතිය වෙනුවට ඉලෙක්ට්‍රෝන වලා ආකෘතිය.ඒ අකෘතියේදී න්‍යෂ්ටිය වටා ඉලෙක්ට්‍රෝන ගමන් කරන්නේ වෘත්තාකාර හෝ ඉලිප්සාකාර පථ වල නෙමේ.ඉලෙක්ට්‍රෝන වලාවක් ලෙස න්‍යෂ්ටිය වටා අධික වේගයන්ගෙන් ගමන් කරමින් පැතිරිලා තියෙන්නේ.ඒවගේම අපි උසස් පෙලට ඉගෙන ගන්නවා ඇත්තටම ෆෝටෝනයකට අංශුමය ලක්ෂණ වගේම තරංගමය ලක්ෂණත් තියෙනවා කියලා.නමුත් උසස් පෙලින් එහා මට්ටමේදී මේ කාරණාව තරමක් වෙනස් වෙනවා.ඇත්තටම අංශූ කියල දෙයක් නැහැ.තියෙන්නේ ක්ෂේත්‍ර සහ එහි ඇතිවන කම්පන.මේ කම්පන නිසා අංශුවක් කියන වස්තුව ගම්‍ය වෙනවා.පොඩ්ඩක් විතර විකාරයි නේද මේ කතාව.ඔව් ටිකක්.හැබැයි ඒක තමයි දැනට හොයාගෙන තියෙන සත්‍යම අර්ථකතනය අංශූ පිලිබඳ.හැබැයි අපි අත්දැකීමෙන්ම දන්නවා මේ කාරණාවත් අනාගතයේ සොයාගන්න නව දැනුමත් එක්ක යාවත්කාලීන වෙන්න පුලුවන් කියන එක.
මම ඔයාලට පොඩි කතාවක් කියන්නම්.ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් එයාගේ සාපේක්ෂතාවාදය ඉදිරිපත් කරපු කාලේ විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ ඉඳපු ගොඩාක් අය එයාගේ සාපේක්ෂතාවාදය පිලිගන්න කැමති වුණේ නැහැ.විශේෂයෙන්ම ෆ්ලිප් ලෙනාඩ් කියන විද්‍යාඥයයා.ලෙනාඩ් කියන්නේ x කිරණ න්‍යායත්මකව සොයාගත්තු පුද්ගලයා.හැබැයි x කිරණ සොයාගැනීමේ ගෞරවය නම් ඔහුට හිමි වුණේ නැහැ, රොන්ට්ජන් කියන විද්‍යාඥයයා පරීක්ෂණාත්මකව x කිරණ පලමුවෙන්ම සොයාගත්තු නිසා.හැබැයි ලෙනාඩ් කියන්නේ නොබෙල් ත්‍යාගය දිනාගත්තු විද්‍යාඥයයෙක්.ඒ වගේම බොහොම බුද්ධිමතෙක්.අයින්ස්ටයින් පවා වරෙක ප්‍රකාෂ කලා ලෙනාඩ් කියන්නේ සුපිරි බුද්ධිමතෙක් කියලා.හැබැයි ලෙනාඩ් අයින්ස්ටයින්ට වඩා ගොඩාක් පරිණතයි විද්‍යාවෙන්.ඇත්තටම ලෙනාඩ් කියන්නේ පරීක්ෂණාත්මක භෞතික විද්‍යාඥයයෙක්.එකියන්නේ ඔහු ප්‍රායෝගික පරීක්ෂණ වලින් තමයි භෞතික විද්‍යාවේ වැඩ පෙන්නුවේ.හැබැයි අයින්ස්ටයින් කියන්නේ න්‍යායාත්මක භෞතික විද්‍යාඥයයෙක්.ඔහු වැඩ පෙන්නුවේ න්‍යායන් වලින්.ලෙනාඩ් මේ න්‍යායාත්මක භෞතික විද්‍යාව වැඩිය පිලිගත්තේ නැහැ.මොකද ඔහු කැමති වුණේ පරීක්ෂණාත්මකව දෙයක් කරල ඇසින් දැකලා නිගමනයකට එන්න.හැබැයි න්‍යායාත්මක භෞතික විද්‍යාවේ එහෙම දෙයක් වෙන්නේ නැහැ.අපිටත් සමහර වෙලාවට ඔය ප්‍රශ්නේම තියෙනවා නේද.අපි යම් දෙයක් ගැන කොයිතරම් පත පොතින් ඉගෙන ගත්තත් අපි කැමති නැහැ ඒ දේ අපේ ඇසින්ම දකින කම් පිලිගන්න.ඉතින් අයින්ස්ටයින්ගේ කාලේ සාපේක්ෂතාවාදය ඔහු ඉදිරිපත් කලයින් පස්සේ ඔහුව පිලිගත්තේ මැක්ස් ප්ලාන්ක් කියන ශ්‍රේෂ්ඨ විද්‍යාඥයයා විතරයි.ලෙනාඩ් ඇතුලු බොහෝ විද්‍යාඥයයෝ සාපේක්ෂතාවාදය පිලිගත්තේ නැහ.ඒවගේම අයින්ස්ටයින් සිහින දකින්නෙක් විදිහටයි ලෙනාඩ් ඔහුව අර්ථ දැක්වූවේ.ලෙනාඩ් නොබෙල් කමිටුවේ හිටපු බලවත් චරිතයක් වුණා.අයින්ස්ටයින්ව ඔහුගේ සාපේක්ෂතාවාදය වෙනුවෙන් යෝජන කෙරිලා තිබුණත් ලෙනාඩ්ගේ බලපෑම මත නොබෙල් කමිටුව තීරණය කලා අයින්ස්ටයින්ට නොබෙල් ත්‍යාගය නොදී මැක්ස් ප්ලාන්ක්ට එය දෙන්න.හැබැයි අයින්ස්ටයින් පසු කාලේකදී ඔහුගේ ප්‍රකාශ විද්‍යුත් ආචරණය වෙනුවෙන් නොබෙල් ත්‍යාගයක් දිනාගන්නවා.ඒ කාලේ තිබ්බ තාක්ෂණයනුත් එක්ක ප්‍රාකශ විද්‍යුත් ආචරණය පරීක්ෂණාත්මව තහවුරු කරන්න පුලුවන් වුණා.හැබැයි සාපෙක්ෂතාවදාය පරීක්ෂණාත්මක්ව තහවුරු කරන්න තිබුණේ එකම එක සාධකයක් විතරයි.ඒ තමයි සාපේක්ෂතාවදයේ එන ගුරුත්වාකර්ෂණ කාච සූර්ය ග්‍රහණයකින් ඔප්පු කරන්න පුලුවන් වීම.හැබැයි එතනදීත් ලෙනාඩ් කොස්ස දැම්මා.ඔහු කීවා එක සූරයග්‍රහණයකින් ඕක ඔප්පු වුණාට ඊලඟ සූරයග්‍රයණයෙන් ඕක වැරදියි කියලත් ඔප්පු වෙන්න පුලුවන් කියලා.මෙතන්දී අවශ්‍ය වුණේ එක් විශේෂ ගණයේ සූර්යග්‍රහණයක්.
ඉතින් මේක තමයි විද්‍යාවේ ස්වභාවය.විද්‍යාව නිතරම අලුත් වෙනවා.එතකොට පරණ කරුණු වැරදි වෙනවා හෝ සංශෝධනය වෙනවා.මෙතනදී අපි ගොඩක් දෙනෙකුට තියෙන ප්‍රශ්නය තමයි අපි කාලයක් ඉගෙන ගත්තු දෙයක් වැරදියි නැතිනම් සංශෝධනය වෙලා තියෙනවා කිව්වහම ඒ අලුත් දැනුම පිලිගන්න අපි පොඩ්ඩක් අදි මදි කිරීම.සමහර විට අපි ඒ අලුත් කරුණ එක හෙලාම ප්‍රතික්ෂේප කරන්න වුණත් පෙලඹෙනවා.ඔය දේ මට අනන්තවත් වෙලා තියෙනවා.හැබැයි පස්සේ කාලේකදී හිතුණා මම එහෙම හිතන එක හරි නැහ මමත් දවසින් දවස යාවත්කාලීන වෙන නව දැනුම එක්ක පෝෂණය වෙන්න ඕන කියලා.මට එක්ක සම්බන්ධ වෙන්න හැකියාව ලැබුණේත් ඔයාලට මේ වගේ ලිපි ගෙන එන්න අවකාෂය ලැබුණෙත් ඒ හින්දාමයි.අදටත් මම හැමදාම මම මීට කලින් දැනගෙන ඉඳපු නැති දෙයක් ඉගෙන ගන්නවා.ඒ නොදැන හිටපු දේ ඉගෙන ගත්තහම පුදුම ෆීලීං එකක් තියෙන්නේ.මේවගේ දෙයකුත් ලෝකේ මම නොදැන තිබ්බා නේද කියලා!
ඉතින් අපි ඔයාලා හැමෝටම ආරාධනා කරන්නේ ඔයාලා ගාව තියෙන දැනුම තව තවත් ඔප මට්ටම් කරගන්න ගමන් නව දැනුමත් වැළඳ ගන්න කියන එක.මිනිසාගේ දියුණුව රඳා පවතින්නේ එතන.සමහර විට නව දැනුම පිලිඟන්න එක අමාරු දෙයක් වෙන්න පුලුවන් මොකද ඒ දේ සම්ප්‍රදායෙන් පිට තියෙන දෙයක් නම්.හැබැයි අපි මේ නව දැනුම වැළඳගන්න නම්‍යශීලී වෙනවා නම් අපිට හැකියාව ලැබෙනවා නව දැනුම ඇත්තටම වැරදිද නිවැරදිද කියලා තිරණය කරන්න.සැමවිටම කුතුහලයෙන් ලෝකය දෙස බලන්න.
================================================================
https://www.facebook.com/hashtalk/photos/a.1589558494683527.1073741828.1553468088292568/1688807374758638/?type=3&theater thumb|355x355පික්
ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය-මානව සම්පත් කළමණාකරණය යනු
මානව සම්පත් කළමණාකරණය යනු සංවිධානයක උපරිම වත්කමක් වන එහි සේවය කරන මිනිසුන් පෞද්ගලිකව සහ සාමූහිකව සමාගමේ ඉලක්ක කරා යන ගමනට දායකවන මානව වත්කම් කළමනාකරණය කිරීමට යොදාගන්නා බැඳී ඇති උපක‍්‍රමික පිවිසීමකි. මානව සම්පත් කළමනාකරණය යන වදන සහ මානව සම්පත් යන වදනද බොහෝසෙයින් සේවා කළමනාකරණය යන වදන මගින් හඳුන්වනු ලැබූ සංවිධාන තුළ මිනිසුන් කළමනාකරණය කිරීමේ කි‍්‍රයාවලිය වෙනුවට යොදාගත්තකි. මානව සම්පත් කළමනාකරණය සීග‍්‍රයෙන් පරිණාමය වෙමින් පවතින ක්ෂේත‍්‍රයකි. එය අධ්‍යාත්මික න්‍යායක් වන අතරම වානිජ පරිචයක් ද වේ. එමගින් න්‍යායාත්මක සහ ප‍්‍රායෝගික ක‍්‍රමවේද මගින් සේවා බලකාය කළමනාකරණය කිරීම ආමන්ත‍්‍රණය කරයි.
න්‍යායාත්මක විෂය තුළ සම්ප‍්‍රදායී වදන් වූ සේවක පරිපාලනය, සේවක කළමනාකරණය, මිනිස් බල කළමනාකරණය සහ කාර්මික කළමනාකරණය ඉතා අඩුවෙන් දක්නට ලැබේ. සමහර අවස්ථාවලදී කාර්මික සබඳතා සහ සේවා සබඳතා ද ගැටළු සහගතව සමාන පද සේ යොදාගෙන තිබේ. මේ සියල්ලක්ම සාමාන්‍යයෙන් අදහස් කරන්නේ කළමනාකාරීත්වයත් සේවකයිනුත් අතර ඇති සබඳතාවත් එම සමාගම් තුළ සේවකයින්ගේ හැසිරීමත්ය.
න්‍යායාත්මක විෂය ප‍්‍රාථමික වශයෙන් පදනම් වී ඇත්තේ සේවකයින් විවිධ ඉලක්ක සහ අවශ්‍යතාවයන් ඇති පුද්ගලයින් ලෙසය. එම නිසා අනෙකුත් ව්‍යාපාරික සම්පත් වන රථවාහන සහ බඩුමුට්ටු ලෙස ඔවුන්ට සැළකිය යුතු නැත. ක්ෂේත‍්‍රය සේවකයින් පිළිබඳව ධනාත්මක දර්ශනයක් දරන අතර සියල්ලන්ම ව්‍යාපාරයට ඵලදායීව දායකවීමට බලාපොරොත්තුවීමයි. ඔවුන්ගේ ප‍්‍රධාන ගැටළුව වන්නේ ඔවුන්ගේ උත්සාහයන්වලට දැනුම සහ පුහුණුව අප‍්‍රමාණවත් සහ කි‍්‍රයාවලිවල තිබෙන අසාර්ථකත්වය නිසාය. ක්ෂේත‍්‍රයේ නියැලෙන්නන් විසින් මානව සම්පත් කළමණාකරණය දකිනු ලබන්නේ නැවත සොයාගැනීම් වැඩි වශයෙන් යෙදෙන සේවා ස්ථාන කළමනාකාරීත්වයක දර්ශනයකි. එය සම්ප‍්‍රදායික පිවිසීමට වඩා බෙහෙවින් වෙනස්ය. ඔවුන්ට පවරා ඇති කාර්යය සාර්ථකව අවසන් කිරීමට අවශ්‍ය සියලූ සම්පත් සැපයීම තුළින් සහ ව්‍යාපාරයේ කළමනාකරණයට ඔවුන්ගේ ඉලක්ක නිශ්චිතව සඳහන් කිරීමට බලපෑම් කෙරෙන අතර එමගින් එය තේරුම්ගෙන සේවා බලකාය මගින් සිදුකරනු ලබයි. ඒ අනුව මානව සම්පත් කළමනාකරණ ක‍්‍රමවේද නිසියාකාරව පරිචියේ යොදාගන්නා විට සමස්ත සමාගමේ කි‍්‍රයාන්විත පරිචයන් සහ ඉලක්ක පහැදිලිව පෙනෙන ආකාරයෙන් පැවතේ. මානව සම්පත් කළමනාකරණය දකින තවත් ආකාරයක් නම් සංවිධාන තුළ අවදානය අවම කිරීමේ ප‍්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටුකිරීමයි.
සේවා කළමනාකරණය සහ ඊට සමාන පද බොහෝසෙයින් භාවිතා වන්නේ සීමිත අර්ථයක් දෙන සේවා බලකායට බඳවාගැනීමට අත්‍යාවශ්‍ය සහ සාමාජිකයන්ට පඩිනඩි සහ ප‍්‍රතිලාභ ගෙවීමේ පරිපාලන අවශ්‍යතාවයන් සපුරා ගැනීමටය. නමුත් සත්‍ය නිර්වචනයකට එළඹීමේදී ටොරින්ටන් සහ හෝල් (1987) සේවා කළමනාකරණය නිර්වචනය කරන්නේ : එය කි‍්‍රයාවලි මාලාවකි. එමගින් ප‍්‍රථමයෙන් වැඩ කරන මිනිසුන් සහ සේවා යෝජිත සංවිධානවලට ඉලක්ක සහ සේවා සබඳතාවයේ ස්වභාවය පිළිබඳව එකඟවීමටත්, දෙවනුව එම එකඟතාවය සම්පූර්ණ කරනවාද යන්න තහවුරු කරගැනීමයි.
මිලර් (1987) මානව සම්පත් කළමනාකරණය පිළිබඳ මෙසේ සඳහන් කරයි. තරඟකාරීත්වයට වාසිදායී තත්ත්වයන් නිර්මාණය කිරීමටත් පවත්වාගෙන යෑමටත් කි‍්‍රයාත්මක කරන උපක‍්‍රම සමාගමේ සියලූම තත්ත්වයන් තුළ සේවකයින් කළමනාකරණය කිරීමට වැදගත් වන තීරණ සහ කි‍්‍රයාමාර්ගය.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Human_Resource_Management
ඇන්ටාක්ටිකාව (බහුරුත්හරණය)
ඇන්ටාක්ටිකාව යනු දක්ෂිණ ධ්‍රැවය ආශ්‍රිතව පිහිටි මහාද්වීපයකි.
ඇන්ටාක්ටිකාව යන්න මගින් පහත දෑ ද අදහස් විය හැකිය:
ඔක්තොම්බර් විප්ලවය
ඔක්තොම්බර් විප්ලවය, නිල වශයෙන් මහා ඔක්තොම්බර් සමාජවාදී විප්ලවය සහ, පොදු ව්‍යවහාරයේ රතු ඔක්තොම්බරය, ඔක්තොම්බර් නැගීසිටීම හෝ  බොල්ෂෙවික් විප්ලවය, යනු පුළුල් 1917 රුසියානු විප්ලවය තුල රාජ්‍ය බලය ඩැගැ ගැනීමයි.
බෝවන රෝග පිළිබඳ ජාතික ආයතනය
බෝවන රෝග පිළිබඳ ජාතික ආයතනය, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
807
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
බාලදක්ෂ පොරොන්දුව
බාලදක්ෂ පොරොන්දුව රටින් රටට වෙනස් වන අතර ඒවා රටට අනන්‍ය වේ. බාලදක්ෂ පොරොන්දුව (scout promise මෙන්ම oath) කියාද හදුන්වයි.
ලංකාවේ බාලදක්ෂ පොරොන්දුව
මාගේ ආගම හා රට කෙරෙහි යුතුකම් ඉටු කිරීමටද තෙක බාල දක්ෂ නීතියට කීකරු වීමට ද, දිනපතා යහපත් වැඩක් කිරීමට ද, මාගේ සම්පූර්ණ උත්සහය යෙදීමට පොරොන්දු වෙමි.
මහා සිකුරාදා
මහා සිකුරාදා යනු, ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ   කුරුසියේ ඇණ ගැසීම සහ කල්වාරියෙහි එතුමන්ගේ මරණය සිහි කෙරෙන ක්‍රිස්තියානි ආගමික නිවාඩු දිනයකි.
කොටහළු සිරිත්
දරුවෙකු ළමා අවධියේ සිට පරිනත වැඩිහිටියක් වීම ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා යොදා ගැණෙන විවිධ වත් පිළි වෙත් හෝ අභිචාර විධි මෙලෙස හැදින් වෙයි.
808
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
1938
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු ප්‍රවර්ගය:1938
809
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව
ක්‍රිස්තු වර්ශ 1612 සහ 1947 අතර කාලය තුල පෙරදිග ඉන්දීය සමාගමට හෝ බ්‍රිතාන්‍ය රජහට අයත්ව තිබූ ඉන්දියාව සහ ආශ්‍රිත පරිපාලන කලාප බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව නමින් පොදුවේ හැඳින්විනි.
ප්‍රවර්ගය:බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව
ෂේන් වෝඩ්
ෂේන් තෝමස් වෝඩ් (1984 ඔක්තෝබර් 16, එංගලන්තයේ මැන්චෙස්ටර් හිදී) අයර්ලන්ත-ඉංග්‍රීසි පොප් ගීත ගායකයෙකු වන මොහු එක්ස්-ෆැක්ටර් දෙවන තරඟාවලියෙන් දිනුම ලැබූ අයෙකි. මිලියන 3කට අධික පිටපත් සංඛ්‍යාවක් අලෙවි කිරීමට සමත්වූ මොහු, රටවල් 9ක හොඳම ගීත ඇල්බමය හා හොඳම ගීතය වීමටද වාසනාව උදා කරගත්තෙකි.
ඔහුගේ පළමු තනි පුද්ගල ගීතය - "That's My Goal", 2005 දෙසැම්බර් 21 වනදා එංගලන්තයේදී නිකුත් කෙරිනි. එය දෙසැම්බර් 31 වන විට අංක 1 ගීතය වී තිබිණි. එහි පිටපත් 313,000ක් එය විකිණූ පළමු දිනයේදීම විකිණීමට හැකිවුණි.
කුඩාකල ජීවිතය
මාටින් සහ ෆිලොමිනා යන අයර්ලන්ත යුවලට දාව 1984දී ක්ලේටන් හිදී උපත ලැබූ ෂේන් ට නිවුන් සොයුරියක් වන එමා ද, තවත් සොයුරු සොයුරියන් 5 දෙනෙක්; මාක්, මාටින්, මයිකල්, ලීසා සහ ලියෝනා සිටිත්.
පෞද්ගලික ජීවිතය
2004 සිට ෂේන් හා ෆේයි මැක්කීවර් අතර සමීප සම්බන්ධකමක් තිබේ.
ගීත ඇල්බම
* Shayne Ward (2006) * Breathless (2007) * Obsession (2010)
අංගම්පොර
අංගම්පොර යනු සිංහලයන්ගේ සාම්ප්‍රදායික යුධ සටන් ක්‍රමයකි.
ඇඳුම්
මෙම සටන් කලාවෙහි යෙදෙන රණ ශූරයන්, උඩුකය නිරුවත්වද (කාන්තාවන් පමණක් සාම්ප්‍රදායික හැට්ටය), යටකය සඳහා පාරම්පරික දියකච්චීය, වවුල් අමුඩය, මල්වාටිය, සරුවාලය හෝ කොට සුදු සරමක් හඳියි.
ගම් බිම් පිණිස ඇවිදින් එක රාසියට
නම් ගම් කිය කියා උනුනුන් වේග කොට
අංගම් පොර අරින පෙර සෙබළුන් එවිට
ප්‍රාණ වාදය
ප්‍රාණ වාදි යන තාක්ෂණික පදය සිංහලට පිවිසියේ ඉංග්‍රිසි animism (ලතින් ‘ඇනීමා’ හෙවත් ‘ආත්මය’) පදයෙණි. එයින් නිරෑපණය කරන්නුයේ සත්ත්ව, ශාක හෝ වෙනත් අස්තිත්වයන්හි ආත්ම කෙරෙහි විස්වාස කරන ඇදහිලි පද්ධතියකට ය.
අංගම්පොර
ඇඳුම්
අංගම් මැඩිල්ලෙන් එළ බසු වී සතුට
ප්‍රාණ වාදය
ප්‍රාණ වාදිහූ ස්වභාවික සංසිද්ධින්, භූගෝලිය විකසනයන් හෝ එදිනෙදා පරිහරනය කරන දෑ තුළ ද ආත්ම හෝ ආත්මයක් ඇතයි අදහති. සරල ලෙස ගත් කල, ප්‍රාණ වාදයෙන් ප්‍රකාශ වන්නේ ‘ආත්ම” කෙරෙහි ඇදහිම ය.
අංගම්පොර
ආරම්භය
අංගම්පොර සටන් කලාවේ ආරම්භය පිලිබඳව විවිධ ජනප්‍රවාද සහ මත ඇත.
රාවණ ජනප්‍රවාදය
එක් ජනප්‍රවාදයක් වන්නේ මින් වසර 25000 කට එපිට ලක්දිව ඉපිද සිංහල හටන් ශිල්‍පයේ ප්‍රභලත්වය විදහා පෑ කතරගම මහසෙන් නම් රණ ශූරයාගේ යක්ෂ පෙළපතින් ඇරඹෙන අංගම් සටන් පුරාවත පසුකාලීන මහා රාවණ නම් රණ ශූරයා දියුණුවෙන් දියුණුවට පත් කරන ලදු බවයි පසුකාලීනව අංගං (හෝ අංගම්) නමින් හඳුන්වා ගන්නා මේ විශිෂ්ට සටන් සම්ප්‍රදාය සිංහල රාජාවලියේ රාජරාජ මහාමාත්‍යාදීන් අපූරුවට උගෙන ප්‍රගුන කරමින් රට ජාතිය ආගම රැකගනු වස් එය පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ලබා දෙයි.
ප්‍රාණ වාදය
ප්‍රාණවාදි ලෝක දෘෂ්ටිය
බොහෝ දඩයක්කාර-ඵලවැල රැස්කරන ජනසමාජයන්හි ලෝක දෘෂ්ටියප්‍රාණවාදි ආකාරයකට සමාන වෙයි. මිනිසා සහ සත්ත්ව ප්‍රජාව වෘක්ෂලතාවෝ, ස්වභාවික බලවේගයන් සියල්ල සමාන මටිටමක ලා සැලකේ. එනයින් මේ සියලු සත්තාවන් හා බලවේග හට ගෞරවනීය ලෙස බුහුමන් දැක්වීම මිනිසා ගේ යුතුකමකි. මිනිසා හා සමාන තත්ත්වකලා සැලකෙන හෙයින් එකී සත්තාවන් හෝ බලවේග මනුෂ්‍ය පැවත්ම සඳහා අවශ්‍යක ය. ආහාර, නිවස්න, සාරවත්බව, දරුපල, නිරෝගිත්වය, සුරක්ෂිතතාව උදෙසා අනර්ථකාමි ආත්මයන් සත්ප්පිය යුතු ය. ඒ සඳහා ප්‍රාණවාදි ජනසමාජයන්හි විවිධ වූ වත් හෝ පූජා විධි අන්තර්ග වේ. ඒ වා හා බැඳුණු ජීවන දෘෂ්ටියක් සහ ලෝකය දෙස බැලීමක් ඇත. ආගමකත්වයෙන් පරිනත වූ ශින්ටෝ වැනි ප්‍රාණ වාදී දෘෂ්ටින් මින්සා සත්ත්ව සහ අනෙකුත් අස්තීත්වයන්ගෙන් වෙන් කෙරුණු සුවිශේෂ ලක්ෂණයක් මතු කරයි. එහෙත් වාසනාව, සශ්‍රීකත්වය හෝ පූර්ණ අස්වනු ලබා ගැනීමට විශේෂ ආත්ම මෑනවීමේ පූජාවිධි ආවශ්‍යක ය.
අංගම්පොර
රාවණ ජනප්‍රවාදය
ජනවහරේ සඳහන් ආකාරයට අංගම්පොර සටන් කලාව රාවණා යුගයෙන්ද ඔබ්බට, වසර 33000 කට එපිට ඉතිහාසයකට දිවයයි. ජනවහරේ සඳහන් සුර-අසුර, රාම - රාවණා ආදී යුද්ධ වලදී ද හෙළයන් අංගම්පොර සටන් ක්‍රම භාවිතා කර ඇත. අනුරාධපුර රාජධානිය දකුණට සංක්‍රමණය වෙත්ම මෙම සටන් කලාවද සංක්‍රමණය වන්නට විය.
ප්‍රාණ වාදය
ප්‍රාණ වාදී මිත්‍යා
මිථ්‍යා වෘත්තාන්ත (හෙවත් පුරාණෝක්ති වේදය) රාශියක පදනම වන්නේ ආත්ම පිළිබඳ විශ්වාසයන් ය. ප්‍රාණ වාදී පුරාණෝක්ති රාශියක දැක්වෙන්නේ ශාක, විවිධ ස්වභාවික වස්තූන්, සත්ත්ව ප්‍රජාවන් ආදි සියල්ල අත්ම සහිත සත්තාවන් ලෙස ය. එහෙත් පුරාණෝක්තිවල මූලික අරමුණ වන්නේ සාමූහිකත්වය විනා ආත්මිකත්ව නොවේ. එහිදී වෘත්තාන්ත රාශියක දැක්වෙන චරිත බොහෝමයක් ආත්මික ලක්ෂණයන්ට වඩා සාමූහක ජිවන රටාවකට උනන්දු කිරීමකි. ඔස්ට්‍රෙලියානු පුරාණෝක්ති පාදක වන්නේ පරිවර්ථනය වීම්, මහා ගංවතුර (ඕඝය), විනාශවීම් මිථ්‍යා, මරණයේ සම්භවය ආදි තේමාවන් ය.
අංගම්පොර
ලක්දිව යටත්විජිත යුගය
1815 දී උඩරට ගිවිසුමෙන් ඉංග්‍රීසීන්ට සිහලය අයත් වීමෙන් පසු අංගං ශිල්පයට උදා වන්නේ අසුබ කල දවසකි. ඉංග්‍රීසි පාලනය අංගං ශිල්පයට භාවිත කරන අවි ආයුධ සහ ශිල්පය පුහුණු කරවීමද තහනම් කරන අතර එසේ කළහොත් මරණිය දණ්ඩනය පමුණුවන නියෝගද පනවයි. මේ මර්දනය හමුවේ අංගම් ශිල්පීන් රහසිගතවන අතර තමන් ශිල්පය පුහුණු වූ අංගං මඩු ඉංග්‍රීසීන් ගිණිබත් කළ නිසා අතිශය රහසිගතව වන ගතව තම පරම්පරා‍වට පමණක් ශිල්පය ලබා දීමට කටයුතු කරයි. මෙලෙස ලක් දෙරණේ දීප්තිමත්ව බැබළුණු සිංහල දූ පුතුන් පෙළ ගැසී පුහුණු වූ මහා සටන් සම්පුදාය රහසිගත වෙයි. රහසිගත යුගයේදී යම්යම් නව සටන් උපක්‍රමයන්ද මෙම ශිල්පයට එකතු කර ඇත.
ප්‍රාණ වාදය
දර්ශනවාදි පසුබිම
(මෙම පිටුව සැකසෙමින් පවති)!
අංගම්පොර
ලක්දිව යටත්විජිත යුගය
වර්ෂ 1818 ඔක්තෝම්බර් 5 වන දිනදී එන්ගලන්ත යටත් විජිත ආණ්ඩුව ගැසට් නිවේදනයක් මගින් මෙම කලාව තහනමනට ලක් කරන විට මෙම සටන් කලාව මහනුවර යුගයේ පැවති බව පැවසේ. සෙංකඩගල රාජධානිය ඉන්ග්‍රීසීන් අතට යටත් කරගත් පසු අංගම් කලාව සාපරාධි, රස්තියාදුකාර, පහත් ක්‍රීඩාවක් ලෙස හැදින්විය. එය පුහුණු වුවහොත් දණහිසෙන් පහලට වෙඩි තැබීමට අණ කෙරිනි. එනමුත් හෙළ සිංහළුන් මෙම පාරම්පරික සටන් කලාව කීප තැනකම රහසින් පුහුණු විය.
ඉංග්‍රීසීන් මෙම ශිල්පය තහනම් කිරීමෙන් පසුව පාරම්පරික ශිල්පයක් ලෙස ඉතාමත් රහසිගතව පවත්වාගෙන යාමට සටන් ශිල්පීන්ට සිදු විය. එමනිසා මෙය අප්‍රකට රහස් ශිල්පයක් බවට පත් විය. එපමණක් නොව මෙම ශිල්පීය කුසලතා තවදුරටත් ආරක්ෂා කිරීම උදෙසා නර්තනය තුළට මෙම සටන් ශිලීපීය ක්‍රමවේදයන් බද්ධ කොට නර්තනාංග ලෙස පවත්වාගෙන එනු ලැබීය. එවාට උදාහරණ අදටත් නර්තනය තුළ දක්නට ලැබේ. වැදි නැටුම, සිංහ නැටුම, වලස් නැටුම, දිවි නැටුම, කොටි නැටුම, ලී කෙළි නැටුම වැනි නර්තන අංගවල අංගම්පොර සටන් ශීල්පීය ක්‍රමවේදයක් දක්නට ඇත.
පුහුණු ලාභීන්
මෙම සටන් කලාව හැදෑරීමට පැමිණෙන ආධුනිකයන්ගේ වේලාපත්කඩය (හඳහන) බලා එහි ඇති ග්‍රහ පිහිටීම් වලට අනුව ඔහු/ඇය සටන් පුහුණුවට සුදුසු දැයි පරීක්ෂා කොට තෝරා ගනු ලබන අතර පිරිසිදු සිංහල බෞද්ධ වීම අනිවාර්යය වේ.තවද වාසගම් පරීක්ෂා කරන කලී අගම්පොඩිගේ අංගම්, පොඩිගේ,අතපත්තු ,-සූරිය යන්නාවූ වාසගම් අංගම්පොර ගණයට අයත් වන බව හෙළ ඉතිහාසයේ සදහන් වේ. අංගම් ශාස්ත්‍රය හැදෑරීමේදී, සිංහල බෞද්ධ ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කිරීම මීට හේතුව වශයෙන් සඳහන්ය. අනතුරුව පුරාණ දේවතාවන්ට හා යක්ෂයින්ට පුද පූජා කොට ඉගනුම අරඔන සිසුන් දේශීය යක්ෂ ගෝත්‍රික භාවනා ක්‍රම මගින් සිත දමනය කිරීමට පුහුණු වෙයි. සටන් කලාව ඉගෙනීමට පෙර ආධුනිකයෙකුගේ ශරීරය ශිල්පයට ගැළපෙන අයුරින් සකස් කරගත යුතුය. ඒ සඳහා විශේෂ සම්බාහන ක්‍රමවේද සමූහයක් පවතී. ආරම්භයේ පටන්ම ආධුනිකයාගේ ශරීරය සම්බාහනය කරන අතර පසුව ඉදිරියට ශිල්පය හැදෑරීමේදී ඒ ඒ සටන් කොටස් හැදෑරීමට අවශ්‍ය ශාරීරික යෝග්‍යතාවය සකස් කරගැනීම සඳහා දිගින් දිගටම සම්බාහන ප්‍රතිකාර දෙනු ලැබේ. ඒවා ආධුනිකයාගේ වයස් ,ශරීර තත්වය ආදී කරුණු මත වෙනස් වේ. එමෙන්ම දේශීය යෝග ක්‍රමයද හෙළ සටන් ශාස්ත්‍රය හා බද්ධව පවතී. ආරම්භයේදීම දැඩි ප්‍රාරම්භක අභ්‍යාස වල නිරත වන ඔවුන් අනතුරුව අංගම්පොර කලාව හා බද්ධ වූ, දැඩි වූත්, රළු වූත් පුහුණු අභ්‍යාස වලට අවතීර්න වෙයි. ගුරුවරයා විසින් ශිල්පය උගන්වන අවස්ථාවල හා සටන් හැකියාව උරගාබැලීම වැනි වෙනත් විශේෂ අවස්ථා කිහිපයකදී හැරුණු විටහැරුණු විට සාමාන්‍යයෙන් සටන් පුහුණුවීම් සිදුකරන්නේ තමා හා සම ශාස්ත්‍රීය මට්ටමේ පසුවන සටන්කරුවන් සමඟය. ‍පුහුණු වීම්වලට හෙළ වෙදකම, ඉතිහාසය, රණ බෙර වාදනය, දේහ ලක්ෂණ ශාස්ත්‍රය, මන්ත්‍ර ශාස්ත්‍රය, යෝග ශාස්ත්‍රය, නර්තනය වැනි ශාස්ත්‍රීය කොටස් ද ‍එකතු වේ.
වදන්
අංගම්පොර ඇගෙන් කරනු ලබන කෙලිය, ක්‍රියාව යන්න වේ. අංගම් යනු ශාරීරික අංගයි. අංගම් ශාස්ත්‍රය යනු ශරීරය පිළිබඳ විද්‍යාවයි. අංගම් තුළට නිල ක්‍රමවේදය, ගැට ශාස්ත්‍රය, පැනුම් පිණුම්, ගුටි හරඹ ආදී ශරීරයෙන් කරන සටන් අංගම් තුළට අයත් වේ. මෙයට අමතරව ඉලංගම්, මායා අංගම්, හේවා අංගම් ආදී උප කොටස් ගණනාවකින් සමන්විත වේ.
පැරණි සිංහල රාජ්‍ය යුගයේ යෝධයා යනුවෙන් හැදින්වූ රණශූර වීරවරයන් මෙම අංගම් කලවේ කෙළ පැමිණියන් ලෙස හැදින්වේ. පසුව මෙම රණශූරයන් පනික්කිරාළ ලෙස හැදින්විය. මෙම නාමය අග්‍රඝන්‍යය වික්‍රමාන්විත රණශූරයෙකු හැදින්වීමට භාවිතා කරයි. එම නාමය අංගම්පොර සටන් කලාවෙහි අඩවි 9 ක් නිමවූ පසු  ලදහැකි උසස් තනතුරක් වෙයි.ආධුකනිකයන්ට සටන් පුහුණුකරවීමේ අයිතිය මෙමඟින් ලබාදෙයි.
මූලික අංග
අංගම්පොර යන්න දැනට භාවිතයේ තිබුණද එය සැබෑ ලෙසම නම් අංගම්හරඹ ලෙස වෙනස් විය යුතුය. එය පැරණි සමාජයේ විවිධ යුගවලදී අංගාගත හෙරළ, රක්ඛ රක්ඛාන හෙරළ ආදී විවිධ නම් වලින් හැඳින්වීය. පුරුෂ මෙන්ම ස්ත්‍රී පාර්ෂවයන්ටද පොදු වූ මෙම පාරම්පරික සටන් කලාව අයුධ සහිත (ඉලංගම්) හා රහිත (අංගම්) ලෙස අංශ දෙකකින් යුක්ත වන අතර මෙම සටන් ක්‍රමයටම ආවේණික වූ (මායා අංගම් ) නැමති මන්ත්‍ර ශාස්ත්‍රය වැනි අධි මානසික ශක්තීන් ඇතුළත් කොටසකින්ද යුක්ත වේ. කෙසේ වෙතත් පහත පරිදි මෙයට අමතරව කරුණු රාශියක් අංගං හරඹයට ඇතුළත් වේ.
ආයුධ
අංගම්පොර කලාවේ විවිධාකාර ආයුධ රාශියක් ඇති අතර එතුණු කඩුව නම් වූ ආයුධය විශේෂ තැනක් ගනී. කසයක හැඩය ගත් මෙම ආයුධය තියුණු මුවහත් ඇති නම්‍යශීලී ලෝහ පළු 32 ක් දක්වා යුක්ත වෙයි. අංගම්පොර සටන් කලාව හා බැඳුනු ආයුධ අතර සමූලඝාතන ආයුධයක් වන මෙය වඩා දියුණු හා සංකීර්ණ සටන් හරඔ සදහා දෑතට දෙකක් භාවිතා කරයි. මෙම ආයුධය භාවිතයට ඉතාම ඉහල පුහුණුවක් අවැසිය. මන්ද ප්‍රතිවාදියා හට එල්ල කරන පහරක් නියමාකාරයෙන් සිදුනොවුනහොත් එය තමන් හටද මාරාන්තික පහරක් වියහැකි බැවිනි. එබැවින් මෙම ආයුධය අත්දැකීම් ඇති ප්‍රවීන සටන් ශිල්පීහු භාවිතා කරයි. අංගම් කලාව හා බැඳුනු ආයුධ අතර සිංහල කඩුවටද විශේෂ තැනක් හිමිවේ. මෙය අංගම්පොර ශිල්පියාට අනන්‍යය ලෙස නිර්මාණය කරනු ලබයි. සාමාන්‍යයෙන් කඩුවක දිග ශිල්පියාගේ අතෙහි දිගට සමාන වෙයි. පළිහ යනු සිංහල කඩුව හා එක්ව භාවිතා කරන තවත් ආයුධයකි. මෙයට අමතරව හෙල්ල, මුගුර, යෂ්ටිය, කිණිස්ස, රිට ඇතුළු මූලික අවි ආයුධ 21ක් භාවිතා වේ.
මැදමහනුවර
අදින් වසර 33000කට පමණ පෙර ලක් දෙරණේ ඉපිද සුරාසුර යුද්ධය ජයග්‍රහණයට මුල් වූ කතරගම මහසෙන් නම් සෙන්පතියාගෙන් පැවත එන්නේ යැයි සැලකෙන කොරතොට අංගක්කරුවෝ මුල්ලේරියා සටන මූලිකත්වය දී ගම්වර තා තානාත්තර ලත් ගෞරවාන්විත සම්ප්‍රදායකි. අදටත් ඔවුන් ඔවුන්ගේ සම්ප්‍රදාය රුකගෙන නොනැසී පවත්වාගෙන යති.
වර්තමාන තත්තවය
ක්‍රි.ව. 20වන සියවසේ අග භාගයේදී දඬුබස්නාමානය වැනි ටෙලි නිර්මාණ හරහා සමාජය මෙම අප්‍රකට ශිල්පය පිළිබඳව පිබිදීමකට පත් විය​. මේ නිසාම වත්මන් සමාජයේ තරුණ තරුණියෝ මෙම ශිල්පය හැදෑරීමට දැඩි උනන්දුවක් දැක්වීමට පටන් ගත්හ​. මෙහි ඇති වාණිජමය වාසි දායක තත්වය තේරුම් ගත් ඇතැම් වෙනත් සටන් ශිල්පයන් හැදෑරූ ගුරුවරුන් තම සටන් ශිල්පය (කලාරි, මලයාලම් සටන්, චීනාඩි, කරාතේ වැනි) අංගම්පොර ලෙස ලෝකයාට පෙන්වමින් තැනින් තැත අංගම්පොර පාසල් බිහිවූ අතර ඇතැම්හු ක්‍රීඩා අමාත්‍යාංශය, සංස්කෘතික අමාත්‍යාංශය ආදියේ තමන් පාරම්පරික අංගම්පොර ශිල්‍පීන් ලෙස ලියාපදිංචි වීම ද සිදු කළ හ​.
මෙවැනි බො‍හෝ ව්‍යාජ අංගම්පොර ශිල්පීහු බොහෝමයක්, චීන වෙළෙන්දන් හරහා ලැබුණ චීනාඩි සටන් කලාව පුහුණු වූවෝ වෙති. මේ නිසාම අද වන විට නිවැරදි අංගම් ශාස්ත්‍රය කුමක්දැයි හදුනාගැනීම ඉතාමත් අපහසු වී තිබේ. නිවැරදි සටන් ශිල්පීන්හට තම පරම්පරාවට ලැබුණ ගම්වර, ගරු නම්බුනාම, පාරම්පරික ඉතිහාසය, රාජාවලිය වැනි ඉතිහාස පො‍ත්‍පත්වල සාක්ෂි ආදිය තුළින් තම සටන් පෙළපතේ සත්‍යතාව පෙන්වීමට සිදු වී තිබේ. ශ්‍රී ලාංකීය ජාතික උරුමයක් බදු මෙම අංගම්පොර සටන් කලාව නැවත මෙරට ජනප්‍රිය කරවීමට, මුල් ගුරු පරම්පරාවල වර්තමාන සාමජිකයින් දැඩි වෙහෙසක් ගනී.අප සොයා බැලූ පරිදි දැනට සිටින ජ්‍යෙෂ්ඨම ගුරුතුමා වන්නේ සුනිමල් ප්‍රනාන්දු ගුරුතුමාය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සාම්පදායික සිංහල දැණුම ප්‍රවර්ගය:අංගම්පොර ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩා ප්‍රවර්ගය:සටන් ශිල්ප
මානව සම්පත් කළමනාකරණයේ විෂයානුකූල න්‍යාය-විෂයානුකූල න්‍යාය
මානව සම්පත් කළමනාකරණයේ විෂයානුකූල න්‍යාය
මානව සම්පත් කළමනාකරණයේ ඉලක්කය වන්නේ යම්කිසි සංවිධානයකට එහි උපක‍්‍රමික ඒකකයන් සපුරාගැනීමට සේවකයින් ආකර්ෂණය කරගැනීමත්, එම සේවකයින් නඩත්තුව සහ ඔවුන් බලපාන ආකාරයකට කළමනාකරණය කිරීමට උපකාරී වීමත්ය. මෙහිදී වැදගත්ම වචනය වන්නේ සරිලන යන්නයි. එමගින් අදහස් කරන්නේ කළමනාකරණයත් සංවිධානයේ සේවකයනුත් මානව සම්පත් කළමනාකරණ පිවිසුම් මාර්ගයෙන් ගැලපීමක් සනාථ කිරීමයි. එමගින් සමාගමේ සමස්ත උපක‍්‍රමික දිශාව කරා ගෙනයාමයි මිලර් (1989).
මානව සම්පත් කළමනාකරණයේ විෂයානුකූල න්‍යායේ මූලික උපකරණය වන්නේ මානවයින් යන්ත‍්‍රසූත‍්‍ර නොවීමයි. එමනිසා අපට අවශ්‍ය වන්නේ මිනිසුන් සේවා ස්ථානයේදී අන්තර්විෂයානුකූල විමර්ශනයකට ලක් කිරීමයි. මනෝවිද්‍යාව කාර්මික ඉන්ජිනියරින්, කාර්මික සහ සංවිධාන තුළ මනෝවිද්‍යාව, කාර්මික සබඳතා, සමාජවිද්‍යාව සහ විචාරාත්මක න්‍යායන් වන පශ්චාත් නූතනවාදය, පශ්චාත් ව්‍යුහගතවීම යනාදිය ප‍්‍රධාන භූමිකා ඉටුකරයි. බොහෝ පාසල් සහ විශ්වවිද්‍යාල මානව සම්පත් කළමනාකරණය පිළිබඳව ප‍්‍රාථමික සහ පශ්චාත් උපාධි වැඩසටහන් ඉදිරිපත් කරයි.
ඬේව් උල්රික් විසින් සංවර්ධනය කරන ලද පුලූල් ලෙස භාවිතාවන මානව සම්පත් කළමනාකරණයේ භූමිකාව විස්තර කරන ක‍්‍රමවේදය එම ශ‍්‍රිතයේ ක්ෂේත‍්‍ර 4 ක් නිර්වචනය කරයි.
x	උපක‍්‍රමික ව්‍යාපාරික කොටස්කරු
x	වෙනස්වීමේ මාධ්‍යය
x	සේවකයින්ගේ අයිතිවාසිකම් දිනන
x	පරිපාලනය