cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
සප්ත කන්‍යා ගුවන් අනතුර
මාටින්එයා ගුවන් සේවයේ 138 ගුවන් යානය 1974 දෙසැම්බර් 4 දින ශ්‍රී ලංකාවේ සප්ත කන්‍යා කඳු වැටියේ ගැටී විනාශයට පත් විය. එය ඉන්දුනීසියාවේ සුරාබයා සිට කොළඹට එමින් පැවති ගුවන් යානයකි. එය ගරුඩා ඉන්දුනීසියා ගුවන් සේවය වෙනුවට ක්‍රියාත්මක වූ ගුවන් යානයකි. එය මැක්ඩොනල් ඩග්ලස් DC-8-55CF යානයකි. මෙම අනතුරින් යානයේ සිටි මගීන් 191ම, හෙවත් හජ්ජි සැමරීමට මක්කම බලා ගමන්ගනිමින් සිටි ඉන්දුනීසියානු මගීන් 182ක් සහ කාර්ය මණ්ඩලයේ 9දෙනා  මරණයට පත් වූහ.
ගුවන්යානය සුරාබයා ගුවන්තොටුපොලෙන් UTC වේලාවෙන් 12.03ට ජෙඩා බලා පිටත් වී ඇති අතර එය අතරමග කටුනායක බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොලෙන් නැවත්වීමට සැලසුම් කර තිබී ඇත. UTC වේලාවෙන් 16.30ට පමණ කටුනායක පාලක මැදිරිය ගුවන්යානය නිෂ්කාශනය කර ඇත. UTC 16.38ට පමණ වෙනත් ගුවන් ගමන් පාලකයෙක් ගුවන්යානය අඩි 5000ට නිෂ්කාශනය කර අඩි 8000ට නිෂ්කාශනය කිරීම වාර්තා කර ඇත. 16.44ට  පාලක මැදිරිය ගුවන්යානය අඩි 2000ට නිෂ්කාශනය කර ඇති අතර ධාවනපතයට 04ක ප්‍රවේශයක් බලාපොරොත්තු වෙන්න යි දැනුම් දී ඇත. එමෙන් ම කාර්ය මණ්ඩලයට දැනුම් දී ඇත්තේ ධාවනපාතය දර්ශනය වන විට දැනුම් දීමට ය. නියමුවන් ගුවන්යානය අඩි 4,355ක් උස හා ගුවන්තොටුපොළට නාවුක සැතපුම් 40ක් නැගෙනහිරින් පිහිටි සප්තකන්‍යා කඳුවැටියේ ගැටෙන තුරු ම පහතට බැසීම පවත්වාගෙන ගොස් ඇත. ඉන් ගුවන්යානයේ සිටි සියලුදෙනා ම මියගොස් ඇත. මෙය දැනටත් ශ්‍රී ලංකා ගුවන් ඉතිහාසයේ සිදු වූ දරුණුතම අනතුර වන ඇරෝ එයාර් 1285 හා නයිජීරියා එයාර්වේස් 2120 ගුවන්යානා අනතුරු වලට පසුව සිදු වූ DC-8 ගුවන් යානයක් සම්බන්ද තුන්වන දරුණුම අනතුර ද මෙය වේ. එකල, මෙය ලෝකයේ සිදු වී ඇති දෙවනි දරුණුතම ගුවන්යානා අනතුර විය.
ගුවන්යානය සහ කාර්ය මණ්ඩලය
මෙම ගුවන්යානය 1966දී නිම කරන ලද PH-MBH ලෙස ලියාපදිංචි කර තිබූ මැක්ඩොනල් ඩග්ලස්  DC-8 ගුවන්යානයකි. එය KLM ගුවන්සේවය විසින් වෙනස් කරන ලද ප්‍රැට් සහ විට්නි එන්ජින්වලින් සමන්විත වූවකි.
මාර්ටින් එයාර් 138 ගුවන්යානයේ කාර්යමණ්ඩලය: ප්‍රධාන නියමුවා වූ හෙන්ඩ්‍රික් ලෑම්, පළමු නියමුවා වූ රොබර්ට් බ්ලොම්ස්මා, ගුවන්යානා ඉංජිනේරු ජොහැන්නස් විජ්නන්ඩ්ස්, නෞගණක ඉන්ග්‍රිඩ් වෑන් ඩ විලට් සහ ගුවන් සහයක හෙන්රියෙට්ටා බොර්ග්හොල්ඩ්ස්, අබ්දුල් හමීඩ් උස්මාන්, ලිලික් හෙරවාටි, ටිටියා වෑන් ඩිජිකුම්, සහ හෙන්ඩ්‍රිකා වෑන් හැම්බර්ග්.
අනතුරට හේතුව
නිරීක්ෂකයින් අනතුරට හේතුව ලෙස දක්වා ඇත්තේ ගුවන්තොටුපොළට ඇති දුර වැරදියට හඳුනා ගැනීමෙන් නියමුවන් ආරක්‍ෂිත අවම උස මට්ටමට වඩා පහලට බැසීමේ දී සිදු වූ නැගී එන බිම් මට්ටම සමඟ සිදු වූ ඝට්ටනයකි. නිරීක්ෂකයින්ට අනුව මෙම දුර පිළිබඳ වැරදි අර්ථකතනයකට නියමුවන් මුහුණ දී ඇත්තේ ගුවන් යානයේ දී ඩොප්ලර් සහ කාලගුණ රේඩාර් පද්ධති මත ම යැපීම නිසා ය.
අනතුරට තුඩු දුන් සිද්ධීන්
නැවතවරක් ගුවන්යානය සමඟ සම්බන්දතා ඇති කරගැනීමට දැරූ උත්සාහයන් අසාර්ථක වී ඇති අතර කොළඹ ප්‍රදේශ පාලක මැදිරියේ උපදෙස් අනුව ආපදා තත්ත්වයක් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. ගුවන්යානය ලියාපදිංචිව ඇති රට වූ නෙදර්ලන්තයට හා නිපැයූ රට වූ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයට දන්වන ලදී. මෙම අනතුරට භාජනය වූවන් රැසක් ඉන්දුනීසියානු ජාතිකයින් වීම නිසා ඉන්දුනීසියාවට ද දැනුම් දී ඇත.
ස්මාරක
අනතුර සිදු වූ ස්ථානයට සැතපුම් කිහිපයක් දුරින් පිහිටි නොර්ටන්බ්‍රිජ් නගරයේ කුඩා ස්මාරකයක් තනා ඇත. ඊට අමතර ව අනතුරින් ඉතිරි වූ රෝදයක් මහජන ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇති අතර එය නොර්ටන්බ්‍රිජ් පොලීසිය භාරයේ පවතී. ගායක ඇන්ටන් ජෝන්ස් මහතා මෙම සිදුවීම පිළිබඳ ව ඔහුගේ "කන්දේ හැපුණු මහා වනන්තරේ" ගීතයෙන් කියා ඇත. ඊට අමතරව තවත් ස්මාරකයක් මියගිය අයගේ පවුල් විසින් අනතුර සිදු වූ ස්ථානයට පහලින් පිහිටුවා ඇත. වසර 30කට පසුව මාර්ටින් එයාර් විසින් කාර්ය මණ්ඩලයේ නම් ඇතුලත් ඵලකයක් ස්ථාපිත කර ඇත. ලෙලිස්ටඩ් ගුවන්තොටුපොළේත් ස්මාරකයක් පිහිටුවා ඇති අතර ඊට හේතුව නොදනී.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ගුවන් යානා ප්‍රවර්ගය:ගුවන් අනතුරු
පල්ලිය (ගොඩනැගිල්ල)
පල්ලිය, පල්ලි ගොඩනැගිල්ල හෝ පල්ලි නිවස යනු ක්‍රිස්තියානි නමස්කාර සේවා සහ අනෙකුත් ක්‍රිස්තියානි ආගමික කටයුතු සඳහා භාවිතා කරන ගොඩනැගිල්ලකි. 233 සහ 256 අතර ආරම්භ කරන ලද පැරණිතම ක්‍රිස්තියානි පල්ලිය වන්නේ ගෘහ දේවස්ථානයකි. 11 සිට 14 වන සියවස දක්වා බටහිර යුරෝපයේ පල්ලි ඉදිකිරීමේ රැල්ලක් පැවතුනි.
සමහර විට, "පල්ලිය" යන වචනය වෙනත් ආගම්වල ගොඩනැගිලි සඳහා සාදෘශ්‍ය ලෙස භාවිතා කරයි. සමස්තයක් ලෙස ක්‍රිස්තියානි ආගමික ප්‍රජාව හෝ ලොව පුරා සිටින ක්‍රිස්තියානි ඇදහිලිවන්තයන්ගේ ශරීරයක් හෝ රැස්වීමක් විස්තර කිරීමට ද "පල්ලිය" භාවිතා වේ.
සාම්ප්‍රදායික ක්‍රිස්තියානි ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය තුළ, පල්ලියක සැලසුම් දැක්ම බොහෝ විට ක්‍රිස්තියානි කුරුසයක් ලෙස සාදයි; මධ්‍ය අයිලය සහ ආසන සිරස් කදම්භය නියෝජනය කරන අතර බෙමාව සහ පූජාසනය තිරස්ව සාදයි. කුළුණු හෝ ගෝලාකාර ගර්භය ස්වර්ගය ගැන මෙනෙහි කිරීමට පෙළඹවිය හැක. නූතන පල්ලිවල විවිධ වාස්තුවිද්‍යාත්මක ශෛලිය සහ පිරිසැලසුම් ඇත. වෙනත් අරමුණු සඳහා නිර්මාණය කරන ලද සමහර ගොඩනැගිලි පල්ලි බවට පරිවර්තනය කර ඇති අතර බොහෝ මුල් පල්ලි ගොඩනැගිලි වෙනත් භාවිතයන් සඳහා යොදා ගෙන ඇත.
නිරුක්තිය
thumb|Cyrican යනු පල්ලි සහ පල්ලියේ දේපළ සඳහා [[පැරණි ඉංග්‍රීසි වචනයකි]]
"පල්ලිය" යන වචනය පැරැණි ඉංග්‍රීසි cirice, "ක්‍රිස්තියානි නමස්කාරය සඳහා වෙන් කර ඇති එක්රැස්වීමේ ස්ථානය" යන වචනයෙන් ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ ප්‍රොටෝ-ජර්මානු "කිරිකා" යන්නෙනි. මෙය බොහෝ විට පැරණි ග්‍රීක, , "The Lord's (house)", , "ryler, lord" වෙතින් ගොතික් භාෂාව හරහා භාවිතයට ගන්නට ඇත. අනෙක් අතට පැමිණෙන්නේ ප්‍රෝටෝ-ඉන්දු-යුරෝපීය භාෂා මූලයෙන් වන  එනම් "ඉදිමීම" යන්නයි.
ග්‍රීකයන්, "ස්වාමින්ගේ" යන අරුත ඇති වචනය, සිට ක්‍රිස්තියානි නමස්කාර නිවාසවල, විශේෂයෙන් නැඟෙනහිර ප්‍රදේශයේ භාවිතා කර ඇත, නමුත් මෙම අර්ථයම ඇති වෙනත් වචන වන  හෝ  වලට වඩා අඩුවෙන් පොදු විය.
Antiquity
The earliest archeologically identified Christian church is a house church (domus ecclesiae), the Dura-Europos church, founded between 233 and 256.===පෞරාණිකත්වය=== thumb|සිරියාවේ ඇලෙප්පෝ හි ශාන්ත සිමියොන් ස්ටයිලයිට්ස් දේවස්ථානයේ දකුණු මුහුණත, ලෝකයේ දැනට පවතින පැරණිතම දේවස්ථාන ගොඩනැගිලිවලින් එකක් ලෙස සැලකේ
, 233 සහ 256 අතර ආරම්භ කරන ලද ඩුරා-යුරෝපොස් පල්ලිය ගෘහ දේවස්ථානයකි ('ඩොමස් එක්ලෙසියා'). මෙය පුරාවිද්‍යාත්මකව හඳුනාගෙන ඇති පැරණිතම ක්‍රිස්තියානි පල්ලිය කි.
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 3 වැනි සියවසේ දෙවන භාගයේදී ක්‍රිස්තියානි නමස්කාරය සඳහා ප්‍රථම අරමුණින් ගොඩනඟන ලද ශාලා (ඕලා එක්ලෙසියා) ඉදිකිරීමට පටන් ගත්තේය. මේවායින් බොහොමයක් ඊළඟ ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේදී ඩයොක්ලීටියානු පීඩාවේදී විනාශයට පත් වුවද. මහා කොන්ස්ටන්ටයින් අධිරාජ්‍යයාගේ පාලන සමයේදී ඊටත් වඩා විශාල හා වඩාත් සවිස්තරාත්මක පල්ලි පෙනෙන්නට පටන් ගත්තේය.
Medieval times
From the 11th through the 14th centuries, a wave of cathedral-building and construction of smaller parish churches occurred across Western Europe. Besides serving as a place of worship, the cathedral or parish church was frequently employed as a general gathering-place by the communities in which they were located, hosting such events as guild meetings, banquets, mystery plays, and fairs. Church grounds and buildings were also used for the threshing and storage of grain.
Romanesque architecture
Between 1000 and 1200 the romanesque style became popular across Europe. The romanesque style is defined by large and bulky edifices that are typically made up of simple, compact, sparsely decorated geometric structures. Frequent features of the Romanesque church include circular arches, round or octagonal towers and cushion capitals on pillars. In the early romanesque era, coffering on the ceiling was fashionable, while later in the same era, groined vault gained popularity. Interiors widened and the motifs of sculptures took on more epic traits and themes.
Gothic architecture
The Gothic style emerged around 1140 in Île-de-France and subsequently spread throughout Europe. Gothic churches lost the compact qualities of the romanesque era and decorations often contained symbolic and allegorical features. The first pointed arches, rib vaults and buttresses began to appear, all possessing geometric properties that reduced the need for large, rigid walls to ensure structural stability. This also permitted the size of windows to increase, producing brighter and lighter interiors. Nave ceilings became higher and pillars and steeples grew taller. Many architects used these developments to push the limits of structural possibility, an inclination which resulted in the collapse of several towers possessing designs that had unwittingly exceeded the boundaries of soundness. In Germany, the Netherlands, and Spain, it became popular to build hall churches, a style in which every vault would be built to the same height.
Gothic cathedrals were lavishly designed, as in the romanesque era, and many share romanesque traits. However, several also exhibit unprecedented degrees of detail and complexity in decoration. The Notre-Dame de Paris and Notre-Dame de Reims in France, as well as the San Francesco d’Assisi in Palermo, and the Salisbury Cathedral and Wool Church in England and Santhome Church in Chennai, India shows the elaborate stylings characteristic of Gothic cathedrals.
Some of the most well-known gothic churches remained unfinished for centuries, after the gothic style fell out of popularity. The construction of the Cologne Cathedral, which was begun in 1248, halted in 1473, and not resumed until 1842 is one such example.
Renaissance
In the 15th and 16th century, the change in ethics and society due to the Renaissance and the Reformation also influenced the building of churches. The common style was much like the gothic style, but in a simplified way. The basilica was not the most popular type of church anymore, but instead hall churches were built. Typical features are columns and classical capitals.
In Protestant churches, where the proclamation of God's Word is of special importance, the visitor's line of view is directed towards the pulpit.
Baroque architecture
The Protestant parishes preferred lateral churches, in which all the visitors could be as close as possible to the pulpit and the altar.
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
පල්ලි සඳහා පොදු ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයක් වන්නේ කුරුසයක හැඩයයි. (දිගු මධ්‍යම සෘජුකෝණාස්‍රයක්, පැති සෘජුකෝණාස්‍රයක් සහ පූජාසනය අවකාශය හෝ අභයභූමිය සඳහා ඉදිරිපස සෘජුකෝණාස්‍රයක්). මෙම පල්ලිවල බොහෝ විට අභ්‍යන්තරයේ ඩෝමයක් හෝ වෙනත් විශාල සුරක්ෂිතාගාර අවකාශයක් ඇත. පල්ලි සඳහා වන අනෙකුත් පොදු හැඩතල අතරට කවයක්, සදාකාලිකත්වය නියෝජනය කිරීම හෝ පල්ලිය ලෝකයට ආලෝකය ගෙන ඒම නියෝජනය කිරීම සඳහා අෂ්ටාෂ්‍රය හෝ සමාන තරු හැඩයක් ඇතුළත් වේ. තවත් පොදු ලක්ෂණයක් වන්නේ පල්ලියේ "බටහිර" කෙළවරේ හෝ හරස් කිරීම මත ඇති උස කුළුණකි.
බොහෝ ක්‍රිස්තියානි පල්ලිවල තවත් පොදු ලක්ෂණයක් වන්නේ ඉදිරිපස පූජාසනයේ නැගෙනහිර දිශානතියයි. බොහෝ විට, පූජාසනය නැඟෙනහිර දෙසට නොව හිරු නැඟෙන දිශාවට යොමු කෙරේ. මෙම සම්ප්‍රදාය 4 වන සියවසේ බයිසැන්තියම් වලින් ආරම්භ වූ අතර 8 සිට 9 වන සියවස දක්වා බටහිර රටවල ප්‍රචලිත විය. බටහිර කෙළවරේ පූජාසනය සහ නැගෙනහිරින් පිවිසුම තිබීමේ පැරණි රෝම චාරිත්‍රය සමහර විට 11 වන සියවසේ අගභාගයේදී පවා ෆ්‍රෑන්ක් පාලනය යටතේ උතුරු යුරෝපයේ ප්‍රදේශවල පවා අනුගමනය කරන ලදී. පීටර්ෂවුසන් (කොන්ස්ටන්ස්), බැම්බර්ග් ආසන දෙව්මැදුර, ඕග්ස්බර්ග් ආසන දෙව්මැදුර. , Regensburg ආසන දෙව්මැදුර, සහ Hildesheim ආසන දෙව්මැදුර මේවාට උදාහරණ වේ.
Basilica
The Latin word basilica was originally used to describe a Roman public building usually located in the forum of a Roman town. After the Roman Empire became officially Christian, the term came by extension to refer to a large and important church that has been given special ceremonial rights by the Pope. The word thus retains two senses today, one architectural and the other ecclesiastical.
Cathedral
A cathedral is a church, usually Catholic, Anglican, Oriental Orthodox or Eastern Orthodox, housing the seat of a bishop. The word cathedral takes its name from cathedra, or Bishop's Throne (In ecclesia cathedralis). The term is sometimes (improperly) used to refer to any church of great size.
A church that has the function of cathedral is not necessarily a large building. It might be as small as Christ Church Cathedral in Oxford, England, Porvoo Cathedral in Porvoo, Finland, Sacred Heart Cathedral in Raleigh, United States, or Chur Cathedral in Switzerland. However, frequently, the cathedral along with some of the abbey churches, was the largest building in any region.
Pilgrimage church
A pilgrimage church is a church to which pilgrimages are regularly made, or a church along a pilgrimage route, often located at the tomb of a saints, or holding icons or relics to which miraculous properties are ascribed, the site of Marian apparitions, etc.
Conventual church
A conventual church (or monastery church, minster, katholikon) is the main church in a Christian monastery or abbey.
Proprietary church
During the Middle Ages, a proprietary church was a church, abbey or cloister built on private ground by a feudal lord, over which he retained proprietary interests.
Collegiate church
A collegiate church is a church where the daily office of worship is maintained by a college of canons, which may be presided over by a dean or provost. Collegiate churches were often supported by extensive lands held by the church, or by tithe income from appropriated benefices. They commonly provide distinct spaces for congregational worship and for the choir offices of their clerical community.
Evangelical church structures
Worship services take on impressive proportions in the megachurches (churches where more than 2,000 people gather every Sunday). In some of these megachurches, more than 10,000 people gather every Sunday. The term gigachurch is sometimes used. For example, Lakewood Church (United States) or Yoido Full Gospel Church (South Korea).
House church
In some countries of the world which apply sharia or communism, government authorizations for worship are complex for Christians. Because of persecution of Christians, Evangelical house churches have thus developed. For example, there is the Evangelical house churches in China movement. The meetings thus take place in private houses, in secret and in "illegality".
Alternative buildings
Old and disused church buildings can be seen as an interesting proposition for developers as the architecture and location often provide for attractive homes or city centre entertainment venues On the other hand, many newer churches have decided to host meetings in public buildings such as schools, universities, cinemas or theatres.
There is another trend to convert old buildings for worship rather than face the construction costs and planning difficulties of a new build. Unusual venues in the UK include a former tram power station, a former bus garage, a former cinema and bingo hall, a former Territorial Army drill hall, and a former synagogue. HMS Tees (1817) served as a floating church for mariners at Liverpool from 1827 until she sank in 1872. A windmill has also been converted into a church at Reigate Heath.
There has been an increase in partnerships between church management and private real estate companies to redevelop church properties into mixed uses. While it has garnered criticism from some, the partnership offers congregations the opportunity to increase revenue while preserving the property.
ස්කන්ධ චලනය
ස්කන්ධ චලන වර්ග
ප්‍රාවරණ පාෂාණ හෝ පාෂාණ සම්පූර්ණයෙන්ම යටි අතට සංචරණය වන ක්‍රමය අනුව ස්කන්ධ චලනය වර්ග කෙරේ.
රූරායාම
පල්මක් රූරායාම දීර්ඝකාලීන ක්‍රියාවළියකි. පස් හෝ පාෂාණ විවිධ දිශා වලට කාලයක් ඔස්සේ සිදුකරන කුඩා චලන වලට හේතුව වන්නේ පල්ලමේ යටි අතට ඇති ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයයි. පල්ලමේ ආනතිය තියුණු රූරා යාමේ වේගයද වැඩිවේ. පොළොව තුළ පවතින පස් ශක්තිමත් භාවයෙන් අඩු නිසා බොහෝ විට මෙමඟින් නායයාම් ඇතිවේ. ජලය හා හිරුඑළිය මදිකම නිසා ගස් මිය යන අතර මෙය තෙත් කළාපයේ විරල සිදුවීමකි. හිම මීදිම හෝ දිය වීම උණුසුම් හා සිසිල් උෂ්ණත්ව වැනි කරුණු මඟින් පස් පෘෂ්ඨයෙන් ඉහළට හා පහළට චලනය වීමෙන් බැවුමේ පතුළ වෙත පස ගමන් කරයි. මෙය පියවී ඇසට නොපෙනෙන වේග‍යකින් සිදුවේ. මෙය බොහෝ විට සිදුවන්නේ නිවර්තන කළාප වලය.
නායයාම්
පැහැදිලිව අර්ථ දැක්වුණු කළාපයක් හෝ තලයක් මතින් සිදුවන ස්කන්ධ චලනයත් නායයාමත් නම්වේ. පාෂාණ නායයම්, ලිස්සායාම් හා මෙම වර්ගයට අයත් වේ. මෙය ස්කන්ධ පරිහාණියේ සුලභ වර්ගීකරණයයි.
ගලාබැසීම
පස හා ප්‍රාවරණ පාෂාණ ද්‍රව හැසිරීමත් පෙන්නුම් කරන විට එහි චලනය ගලා බැස්මක් නම් වේ. හිම ධාවය, මඩ ගලායාම් සුන්බුන් ගලායාම, බිම් ගලායාම්, පාංශු ඛාදනය,සුන්බුන් ගැලීම හා Sturtstom මෙම වර්ගයට අයත් වේ. ජලය, වාතය හා අයිස් බොහෝ විට ද්‍රව ආකාරයේ චලනය දක්වන ද්‍රව්‍ය වේ.
ඇද වැටීම
ගල් කැබලි විවර්තනයෙන් බෑවුමකින් ඇදවැටීම
පතිතවීම
ගල් පහතට වැටීම වැනි ප්‍රාවරණ පාෂාණ බෑවුමක් දිගේ පහතට කඩා වැටීමකි. මෙය ගලාබැසීමක් ලෙස සැළකීමට තරම් දුස්ස්‍රාවිතාවයකින් හෝ පරිමාවක් සහිත නොවේ. සිරස් ඉරි තැලීම් සහිත ගල් පවතින ස්ථානවල මෙම තත්තවය බහුලව දක්නට ලැබේ. නිටින් හැරි යන ජලය හා රැළි නිසා පතිත වීම් හටගනී මෙය සාමාන්‍යයෙන් ඇති වන්නේ ප්‍රපාත වැනි තද බෑවුම සහිත ස්ථාන වලය. භූමිකම්පාථ වර්ෂාව, ශාක මුල් මඟින් පැලීම් හා අයිස් මඟින් ගල් බුරුල් වීම සිදුවේ. හැවකැට නමින් හදුන්වන ආකෘතිය ඇතිවීමට හේතුවන්නේ මෙසේ පවතින වන ගල් එම ස්ථානය පාමුළ එකතු වීමෙනි.
ස්කන්ධ හානි සඳහා ප්‍රේරක
ප්‍රවාහරණ පාෂාණ හෝ පස් කඳු බෑවුමක රඳා පැවතීම නැතිවන්නේ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය එහි ඝර්ෂණ බලය ඉක්මවා යා නොහැකි තෙක් පමණි. මෙම ඝර්ෂණ බලය අඩු කිරීමට උපකාරී වන සාධක වන්නේ භූ චලන ආකෘතියේ ඉහළ බර වැඩිවීම
පරස් තෙතමනය ඉහළයාම
පස මූලාධාරය හා බැඳී පවත්වන මුල් අඩුවීම කැණිම් හා පංශු ඛාදනයෙන් බෑවුම යටින් හැරීම තුෂර මඟින් ඛාදනය බයෝටර්බේෂන්
සටහන්
{|
ලයනල් වෙන්ඩ්ට් කලා කේන්ද්‍ර
500px|දකුණ|කොළඹ පිහිටි ලයනල් වෙන්ඩ්ට් කලා කේන්ද්‍රයෙහි ඉදිරි දසුන. ලයනල් වෙන්ඩ්ට් කලා කේන්ද්‍ර යනු ලයනල් වෙන්ඩ්ට් නමැති ශ්‍රී ලාංකිකයා සිහි කරනු වස් සමර්පිත කලා කේන්ද්‍රයකි. එහිදී සජීවී රංගනයන් සහ කලා ප්‍රදර්ශන සමගාමීව පවත්වා ගෙන යන්නේ, ප්‍රදර්ශන ගැලරි දෙකක් සහ ආසන 600 කට වැඩි ගණනක් සහිත රංග ශාලාවක් මගිනි.
ඉතිහාසය
මුල් කලා ප්‍රදර්ශන පැවැත්වුනේ වෙන්ඩ්ට්ගේ නිවසෙහිදී වූ අතර, දෙවන හා තෙවැන්න පැවැත්වුනේ 1944 දී සිදුවූ ඔහුගේ මරණයට අනතුරුවය. වෙන්ඩ්ට්ගේ මරණයෙන් පසුව, ඔහු සිහි වනු වස් කේන්ද්‍රය විවෘත කිරීමට ඔහුගේ සොහොයුරු හැරී වෙන්ඩ්ට් තීරණය කල මුත් ඔහුගේ සොහායුරාට වඩා හේ ජීවත් වූයේ එක් වසරක් පමණි. මෙම කෘත්‍යය හමාර කලේ ඔවුන්ගේ අන්‍යෝන්‍ය මිතුරු හැරල්ඩ් පීරිස් විසින් වන අතර කේන්ද්‍රයෙහි දෙවන ගැලරි අතුරින් එකක් ඔහු සිහිවීමට නම් කර ඇත.
කරවල
මාළු, ඉස්සෝ, දැල්ලෝ ආදිය ලුණු දමා අව්වේ වියලා ගැනීමෙන් හෝ දුමේ දමා වියලා ගැනීමෙන් කරවල හෙවත් කරෝල සාදාගනු ලැබේ. මසුන් කල්තබා ගැනීමේ ක්‍රමයක් ලෙස කරවල බවට පත්කිරීම සිදුකරයි.
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:කරවල
වේල්ස් භාෂා සාහිත්‍යය
සම්භාව්‍ය භාෂා වලින් ලියන ලද සාහිත්‍යය හැරුණු කළ වේල්ස් භාෂා සාහිත්‍යය යුරෝපයේ පැරණිතම දැනට පවතින සාහිත්‍යයි. වේල්ස් සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදායය 6 වන සියවසෙහි සිට විසි-එක් වන සියවස දක්වා විහිදෙයි. මෙම සියවස් පුරාවට එහි යස-අයස වේල්ස් භාෂාවෙහි පලාපල පරිදීම උච්චාවචනය විය. වර්තමානයේදී පවා සමහරක් වේල්ස් භාෂාව කතාකරන්නන් හට ආදි මධ්‍යතන යුග වල භාෂාව හඳුනාගත හැක.
මධ්‍යයතන යුග
ප්‍රශංසාර්ත කාව්‍යය නිර්මාණය මෙකල හරාත්මක සම්ප්‍රදායය වූ අතර කවි ටාලියැසෙන් මෙහි ප්‍රමුඛයා ලෙසින් සැලකෙයි. අනෙක් කරුණ නම් කාව්‍යකරුවන් වෘත්තියේ දක්ෂයින් වු අතර ඔවුන්ගේ ජිවිතයන්ට ‍රජවරුන්ගෙන්, කුමාරවරුන්ගෙන් සහ ආර්යයාවන්ගෙන් විශ්වාසනීය අනුග්‍රහයක් ලැබිණි. 'ග්වෙනෙයිඩ්' රාජ්‍යයයේ බිද වැටීම සහ වේල්ස්හි ස්වාධිනත්වය කවර ආකාරයකින් හෝ 1282 දී නැති වීම මගින් සම්ප්‍රදායන් තුළ අර්බුදයක් ඇති වු නමුත් මෙම අර්බුදය ජය ගත්තේය. මෙය 'සිවිඩ්' මීටරයේ දියුණුවට, නවීකරණයට සහ ප්‍රශංසාවට ඉතා ලිහිල් අර්ථකථනයක් සහ ශ්‍රේෂ්ඨයින්ගේ උපකාරයන් සදහා විශ්වාසනීයත්වයක් ඇති කළේය.
ශිල්ප ශ්‍රේණියේ කාව්‍යකරුවන් හා කවියන් පිළිවෙලින් 'රෑල් බුක්' මගින් වෘත්තීමය සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදාය පෝෂණය කරන ලදී. මෙම 'රෑල් බුක්' මගින් ඔවුන්ගේ වෘත්තීමය දක්ෂයින් විසින් කාව්‍ය ශිල්පයක් ලෙස හැදෑරිය යුතු බව අවධාරණය කරන ලදී. මෙම නීතීන්ට අනුව ආධුනිකයෙකුට සම්පුර්ණයෙන් සුදුසුකම් ලැබු කාව්‍යකරුවෙකු වීමට අවුරුදු 9 ක් අවශ්‍ය විය. මෙම නීතීන් තුළ කාව්‍යකරුවන්ගේ සේවයට බලාපොරොත්තුවන ගාස්තුව සදහන් වු අතර කාව්‍යකරුවන්ගේ පුහුණුවීම් සහ වසරේ එක් කාලයකදී කාව්‍යකරුවන්ට ඇති ඉල්ලීම් අනුව මෙම ගාස්තුව වෙනස් විය.
රජවරු, කුමාරවරුන්, ශ්‍රේෂ්ඨයින් කාව්‍යකරුවන් තුළ ගෞරවයට පාත්‍රවිය.මේ නිසාම කතාන්දර සඳහා ඔවුන් සිටියේය. වේල්ස් සියැපිඩ්, කාව්‍යකරු මෙම කතාන්තරකරුවන් තුළ සිට වෘත්තීමය ශ්‍රේෂ්ඨයෙක් විය. නමුත් කාව්‍යකරුවන්ගේ මෙන් නොව මොවුන්ගේ කාර්යයන් සුළු ප්‍රමාණයක් පමණක් නොනැසී පවතී. නොනැසී පවතින්නේ කතා කියන්නන් විසින් ප්‍රකාශ කරන ලද ස්වදේශිය වේලසයේ සාහිත්‍ය නිර්මාණ පමණි. මෙම කථා සාමාන්‍යයෙන් 'මැබිජෝනියන්' ලෙස හදුන්වයි.
මධ්‍යයන්න යුගයේ වේල්ස්හි ගද්‍යය කතා සම්ප්‍රදායකට සීමා නොවු අතර ආගමික සහ ‍ප්‍රායෝගික ක්‍රියාවන් මෙයට ඇතුළත් වුවේය.මේවා ඉතා විශාල ප්‍රමාණයෙන්, අනෙක් භාෂාවන්ට පරිවර්තන විය
16 හා 17 වන සියවස්
යුරෝපයේ අනෙක් කොටස්වල මෙන්ම වේල්සයේ 16 හා 17 වන සියවස් අධික වෙනසක් සිදු වූ කාල පර්ච්ඡේදයක් විය. දේශපාලනිකව, සමාජීයව හා ආර්ථිකමය වශයෙන් නූතන වේල්සයේ පදනම ඇති වූයේ මෙම කාලයේදීය. වේල්සයේ නීති පනත් 1535 – 1542 දී වේල්සය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉංග්‍රීසි අධිරාජ්‍යයට සම්බන්ධ වූයේ දේශපාලනික හෝ නෛතික ස්වාධීනත්වයේ ඉතිරිවී තිබූ අවශේෂ ද නැති කර ගනිමිනි. I වන එළිසබෙත් රැජිනගේ 1559 ඒකීයතා පනත හරහා හෝ දේශපාලනික - ආගමික ගිවිසුම වේල්සය නමින් රෙපරමාදු යටත් බවට පත් කළ අතර එයට නැවත බලය ගැනීමට හැකිවූයේ ඉංග්‍රීසි සිවිල් යුද්ධය අතරතුර හා ඉන් පසුව සිදු වූ දියුණුවීම් වලිනි. තවද, අවසාන වශයෙන් මෙම යුගයේදී ගල් අඟුරු කැනීම ලෝහ කැනීම හා වානේ උණූ කිරීමේ කර්මාන්තවල අරම්භය සනිටුහන් වූ අතර එමගින් ඉන්පසු වූ ශතවර්ශවලදී සිදු වූ විශාල කර්මාන්තකරණයට මග පෑදිණි.
කාව්‍ය ශිල්ප ක්‍රමයන්ගේ අවසානය
16 වන ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේ සිට ශ්‍රේෂ්ඨ කාව්‍යකරුවන්ගේ වන්දනා සම්ප්‍රදායෙහි පසුබැස්මක් දක්නට ලැබිණි. කාව්‍යකරුවන්ට, කාව්‍යමය හැකියාවෙන් ජිවිතය ඉදිරියට ගෙන යෑම බොහෝ සෙයින් අසීරු වීම ඊට හේතුවයි. ඊට ප්‍රාථමික වශයෙන් සිදුවුයේ බලපෑවේ තමනට පාලනය කරගත නොහැකි වූ සමාජයිය හේතූන්ය. කාව්‍යකරුවන්ට පුර්ණ අනුග්‍රහයක් දැක්වු ශාසනයේ පිරිහීම, ටියුඩර් රාජවංශය තුළදි ශ්‍රේෂ්ඨ පුද්ගලයින් ඇන්ග්ලිකානුකරණය වීම, උදාහරණයක් ලෙස වේල්ස් හි පණත් මඟින් කාව්‍යකරුවන් දිරිමත් කළ අනුග්‍රාහකයින්ගේ ඊට තිබු කැමැත්ත හා ඒ කෙරෙහි ඔවුන් දැක්වූ සහයෝගය බොහෝ සෙයින් අවම කළේය. නමුත් මෙම බිඳ වැටීමට අභ්‍යන්තර හේතු ‍සාධක ද විය. කාව්‍යකරුවන්ගේ සංඝර්ණවාදය හෝ කවිකාරයන්ගේ පිළිවෙල, නවීන ලෝකයේ පුනරුදයේ ඉගැන්වීම් වලට අනුව හැඩ ගැසීමට නොහැකිවීම සහ මුද්‍රණයේ වැඩි දියුණුවට අනුගත වීමට ඔවුනට ඉතා අසීරු වීම යනු එම අභ්‍යන්තර හේතු ‍සාධක වේ.
කෙසේ වෙතත්, වේල්ස් සාහිත්‍යමය සම්ප්‍රදායේ, සාම්ප්‍රදායික මිමි සහ 'සින්ගැන්ල්ඩ්' සම්පුර්ණයෙන්ම විනාශ වී ‍නොගිය නමුත් එහි වෘත්තීයභාවය නැති විණි. එහෙත් මෙය සාමාන්‍ය කාව්‍යකරුවන් අතට පත් වී අවුරුදු සිය ගණනක් ජීවමානව පැවැතුණි. 'සින්ගැනඩ්' සහ සම්ප්‍රදායික මිමි වර්තමානයේදීත් වේස්ල් භාෂාමය කාව්‍යකරුවන් විසින් භාවිතා කරනු ලබයි.
පුනරුද අධ්‍යයනය
ස්වකීය සරසවියක් හෝ වෙනත් අධ්‍යයන ආයතනයක් රහිතව, අවම වශයෙන් අධිකරණයක් හෝ අමාත්‍යවරුන් රහිතව, වේල්ස් දේශය, පුනරුදයත් සමඟ නැගී සංකල්ප විප්ලවයකට දායක වීමට සුදුසු තත්ත්වයක නොවිය. එ‍සේ දැනුම හා සංකල්ප ජනිත කිරීමේහිලා මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස කටයුතු කිරිමට සුදුසු වු ප්‍රධාන නගරයක් වුව ද වේල්ස් හී නොවීය. නමුත් පුනරුදය මඟින් වේල්ස් මත නිසැක ‍බලපෑමක් තිබුණි. එනම්, යම් යම් පුද්ගලයින් (රෙපරමාදු හා කතෝලික බැතිමතුන්ද) තම ‍වේල්ෂ් භාෂාව පුනරුදයෙන් නැගී ආ මේ නව ව්‍යාපාරයේ කොටසක් කිරීමට දැක්වු කැපවිම හා අභිප්‍රාය හෙයිනි.
මුලින්ම මුද්‍රණය කරන ලද වේල්ස ග්‍රන්ථය
1546 දී වේල්සයේ මුද්‍රණය වූ ප්‍රථම ග්‍රන්ථය ප්‍රකාශයට පත් විය. එය ලියන ලද්දේ බ්‍රෙකෝන්හි සර් ජෝන් ප්‍රයිස් විසිනි. ජෝන් ප්‍රයිස් වංශවතෙකු වූ අතර වැදගත් සිවිල් සේවකයෙකු ද විය. ඔහු වේල්ස කවුන්සිලයේ ලේකම් ලෙස කටයුතු කළ අතර ඔහු එම ප්‍රදේශයේ ආගමික ස්ථානවල විසිරවා හැසිරීම පරිපාලනයට වගකිව යුතු නිලධාරීන්ගෙන් අයෙක් ද විය. උපාධිදරයෙක්ද වන මොහු ආගමට හා ඉගෙනීමට, ප්‍රතිසංවිධානය හා මානව වාදයට සම්බන්ධ නවතම අදහස් ඉදිරිපත් කරන ලදී. තවද ඔහු වේල්සයේ ඉතිහාසය හා සාහිත්‍යය ඇතුළත් විවිධ වස්තු පිළිබඳ ලේඛන එකතු කරන්නෙකු ද විය.
වෙනත් මානවවේදීන් පඬිවරුන්
විලියම් සැල්ස්බරිගේ ක්‍රියාකාරකම්වලට කෙටි කලකට පසුව මොවුන් දිස් වන්නට විය. සැල්ස්බරි ප්‍රොතෙස්තන්ත්‍රවාදියෙකු වූ අතර ඔහුගේ අධ්‍යයනයන් මහාද්වීපයේ නව ආගමික අදහස් සමඟ බද්ධ කළේය. අනෙක් අතින් ගෘෆර්ඩ් රොබට් කතෝලිකයෙකු වූ අතර එම ආකාරයෙන්ම ‍වැදගත් වේල්ස ව්‍යාකරණයන් ප්‍රකාශයට පත් කළේය. ඔහු 1567 දී මිලාන් නඟරයට පිටුවහල් කෙරිණි. විලියම් මෝගන් විසින් බයිබලයේ සම්පූර්ණ පරිවර්තනයක් 1588 දී ප්‍රකාශයට පත් කිරීමත් සමඟ වේල්ස භාෂාවේ හා සාහිත්‍යයේ විශාල ඉදිරි පියවරක් ඇති වේ.
18 වැනි ශත වර්ෂය
මොරිස් නම් 'ඇන්ග්ලෙසි' සහෝදරයින් ලන්ඩනයේ වේල්ස් සමාජයේ ස්ථාපිත කිරීමට පුරෝගාමී චරිත වු අතර, ඔවුනොවුන් අතර හුවමාරු වු ලියුම්, එම කාලය තුල වැදගත් වාර්තාව ලෙස සැලකිණි. ලන්ඩනයේ වේල්ස්හි ජනතාවගේ කාර්යයන් බ්‍රිතාන්‍යයේ සමස්ථ අනන්‍යතාව පවත්වා ගැනීමට ඉවහල් විය.
‍'කොවන්' හි ‍'තෝමස් ජෝන්ස්' සහ 'ගැලැමොගන් ස්ටෝන්මැන්සන්’ සහ ‘ඉයෙලෝ මෝගැවන්ග්' ඇතුළුව පුද්ගලයන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය වර්තමානයේ සොයා ගෙන ඇති බොහෝ සම්ප්‍රදායන් කෙරෙහි හා වේල්ස් ජාතිකයන්ගේ නැවත පිබිදීමට ඉවහල් විය. ඉයොලෝ ඇතැම් විට වංචාකාර ලෙස හැඳින්වුයේ ‍බොහෝ ශුද්ධ මිත්‍යාවන්ගේ සොයා ගැනීම් නිසාය. තවද ඔහු පැරණි මුලාශ්‍ර එකතු කරන්නෙක් වු අතර එමඟින් වේල්ස් සාහිත්‍යය දුෂ්කරභාවයට පත් නොවන ආකාරයේ සේවයක් සිදු කළේය. ඇතැම් වේල්ස් ජනතාව කවියාට අනුග්‍රහ කළ නමුත් අද වනවිට එය ක්‍රමයෙන් අඩුවෙමින් පවති.
දහනව වන ශතවර්ෂය
19 වන ශතවර්ෂයේ ඇති වු කාර්මික විප්ලවය හේතුවෙන් මිනිසුන් විශාල වශයෙන් දකු‍ණු වේල්සයේ නිම්නභූමි වෙත ආගමනය විය. ඒ අතරින් බොහෝ පිරිසක් ඉංග්‍රීසි ජාතිකයින් වු අතර සමහර අය දේශීය ප්‍රජාව සමඟ සම්බන්ධ විමේ අදහසින් වේල්ස්හි භාෂාව ඉගෙන ගැනීමට උත්සාහ කළහ. ඒ සමගම පොත්, වාරික සඟරා, පත්තර, කවි, බැලට් නාට්‍ය හා දේශන සඳහා තිබු ඉල්ලුම වැඩි වෙන්නට විය. චාලට් ගෙස්ට් මෙනවිය, ලැනෝවර් මෙ‍නවිය වැනි ධනවත් ආදායම් ලාභීන්, ධනවත් සංස්කෘතියක් කරා රාජ්‍යය යොමු කිරීමට ක්‍රියාකාරීව සහයෝගය දුන් අය වේ. වේල්ස් හී සාහිත්‍යය උත්සව ජාලය හේතුවෙන් ලිපි හා සෑම ආකාර‍යකම කවි දියුණු විය.
තරඟයන්හිදී කවීන් ඔවුන්ගේ අනන්‍යතාවය සඟවා තබා ගැනීමේ අදහසින්, ඔවුන් විරිඳු කියන නාමයන් (බ්‍රැඩික් නාමයන්) භාවිතා කළෝය. ජනප්‍රිය වීමෙන් පසුවද ඔවුන් එම නාමයන්ම භාවිතා කළහ. ඊවන් ඊවන්ස් (ඉයන් ශ්ලෙන් ජර්නොයිඩ්), ජෝන් බැල්ක්මෙල්, විලියම් තෝමස් හා ‍ජෝන් සිරියොග් හුග්ස් යන අය එම ශතවර්ෂයේ බොහෝ පැසසුම් ලත් කවීන් වුහ. ඔවුන් භාවිතා කළ බ්‍රැඩික් නාමයන් පිළිවෙලින් 'ඇලන්', 'ඉස්වෙයින්' සහ සිරියොග් වේ.
වේල්ස්හි වේග ශක්තිය හැඳිනගැනීමට නවකතාකරුවන් ප්‍රමාද විය. අන්කල් ටොම්ස් කැබින් වැනි පරිවර්තන පැවතියත්, පිළිගත් ප්‍රථම නවකථාකරු ඩැනියල් ඕවන් වු අතර රේස් ලොවිස් (1885) හා ඉනොක් හව්ස්ද (1891) ඒඅතර විය.
විසිවැනි සියවසේ සිට ඉදිරියට
දහනව වැනි සියවසේ පසු කාලයේත් විසිවැනි සියවසේ මුල් කාලයේත් වේල්ස් භාෂාව වැඩි වශයෙන් දේශපාලන සංකේතයක් බවට පත්වෙමින් තිබෙන ආකාරය වේල්ස් සාහිත්‍යයෙන් පිළිබිඹු වීම ආරම්භ විය. මෙම සමයේ සාහිත්‍ය ඉතිහාසයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු වුයේ විශාල ලෙස නිර්මාණය කළ සෝන්ඩර්ස් ලූවි සහ ලේඛකයන් හා ප්‍රකාශකයෙක් වු කේට් රොබර්ට්ස්ය. ලිවර්පුල් හි හැදි වැදුණු ලූවිස් දේශාභිමානි ව්‍යාපාරයෙහි නායකයෙක් වු අතර විරෝධතාව්‍යාපාරවල යෙදිම සම්බන්ධයෙන් හිරගත කොට සිටියේය. ඔහු තමන් පෙනි සිටි කාරණයෙහි නිවැරදිතාවය පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරිම සඳහා නාට්‍යය සිය මාධ්‍යය ලෙස තෝරා ගත්තේය. නවකථාකරුවෙකු වු කේට් රොබර්ට්ස් ගුරුවරයෙක් ලෙස සේවය කළ අතර උතුරු හා දකුණු වේල්සයෙහි ජිවත් වු හා ඒ පිළිබදව ලිවු අල්ප ලේඛකයන් සංඛ්‍යාව අතරින් කෙනෙක් විය.
වේල්සයෙහි යම් යම් කොටස් කාර්මීකරණය ආරම්භ වෙමින් තිබිම මිශ්‍ර ආශිර්වාදයක් ලෙස සැලකුණු අතර රටේ වඩා විශාල කොටසක නොවෙනස්ව පැවතුණු පැරණි කෘෂිකාර්මික ජිවන රටාව බොහෝ ලේඛකයන් විසින් පරමාදර්ශයක් ලෙස හුවා දැක්වුහ. කෙසේ වුව ද යුද්ධ අතරතුර කාලයේ ග්වයිනේඞ් කෘෂිකාර්මික ප්‍රජාවන් පිළිබඳව වඩා තත්වික චිත්‍රයක් ජෝන් එලිස් විලියම්ස් (1924) විසින් ඉංග්‍රීසි හා වේල්ස් යන භාෂා ද්වයෙන්ම ඉදිරිපත් කරනු ලැබිණි. මෙම අත්දැකිම් පිළිබඳව මතකයන් ප්‍රජා පුවත්පත්වලත්, කන්ටි‍්‍රමන් සඟරාවෙහිත් ඉන් පසුව ග්‍රන්ථ වශයෙන් ‘ක්ලවුඞ්ස් ඔෆ් ටයිම් ඇන් ඈර් ස්ටෝරිස් (1989) සහ ‘රෙයාර් වෙල්ස් බිට්ස්’ (2000) යන නම් යටතේ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙනුත් ප්‍රසිද්ධියට පත් විය. වේල්ස් හි ප්‍රකාශකයන් සමුහය අතර නිදහස් මතධාරියෙක් වු ‘විලියම්ස්’ ශාස්ත්‍රඥයෙක් හෝ දේශපාලනඥයෙක් නොවීය. නමුත් ඔහු පශ්චාත් දෙවන ලෝක යුද සමයේ ප්‍රංශයේ භවසන්තාවාදය වැළඳගත් අයෙක් වු අතර ‘සිමෝන් ඞී බොවෝර්’ සමග ක්‍රියාශිලි මිත්‍රත්වයක් හා ලිපි ගනුදෙනුවක් පවත්වාගෙන ගියේය. මේ අතර එකතැන රැඳෙන මායිමේ තිබු වේල්ස් කාව්‍යය කවින් විසින් තරමක් දුරට දේශපාලන ස්ථාවරයක් ඉදිරිපත් කිරිම සදහා සාම්ප්‍රදායික කාව්‍ය රීතින්හි විශාරදත්වය යළි ළගාකර ගැනිමත් සමඟ නව ජිවිතයක් ලැබිය. එම ක්ෂේත්‍රයෙහි මුලිකයන් වුයේ ‘ඇලන් ල්වයිඞ්’ සහ ‘ඩික් ජොන්ස්’ ය. ‘මෙනා එල්නින්’ වැනි කිවිඳියන් පුරුෂාධිපත්‍ය වු කවියන් සමුහයෙන් එල්ල වු බාධාවන් හා සම්ප්‍රදායන් පරදවමින් සිය හඬ ඇසිමට සැලැස්වුහ.
ශ්‍රීමත් අයිෆෝර් විලියම්ස් පඩිවරයා ද ටැලිසින් සහ අනේරින් වැනි කවින්ගේ කෘතින්, ඇනේරින් ගේ ‘ගොඩෝඩින්’ හි තේමාව වුයේ ක්‍රි.ව 472 දී ස්ටෝන් හෙන්ජ් හි දි බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ භාරයයි විශ්වාස කළ පුජාක එඞ්වඞ් ඬේවිස් වැනි පුරාවිද්‍යාඥයන් අවිචාරාත්මක සිතුවිලි මැදින් යළි ඉදිරියට ගනිමින් පැරණිතම වේල්සියානු ලිඛිත සාහිත්‍යයේ සහ වේල්ස් භාෂාවේ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය සදහා පුරෝගාමි විය.
ජාතිකත්වය
පුද්ගලයෙක් සහ රජයක් අතර ඇති නෛතික සබඳතාව ජාතිකත්වය නම්වේ. Nationality normally confers some protection of the person by the state, and some obligations on the person towards the state. What these rights and duties are vary from country to country. මෙය තාක්‍ෂණිකව සහ නෛතිකව පුරවැසිභාවයට වඩා වෙනස්ය. එනමුත් බොහෝ නවීන රටවල සියළු ජාතිකත්වය ඇති සියළුදෙනාට පුරවැසියන් ලෙසද පුරවැසියන් සියළුදෙනාට ලෙසද සැලකේ.
References
White, Philip L. (2006). "Globalization and the Mythology of the Nation State," In A.G.Hopkins, ed. Global History: Interactions Between the Universal and the Local Palgrave Macmillan, pp. 257-284.
ලයනල් දැරණියගල
ලයනල් දන්තනාරායන (උපත 1940 අගෝස්තු 24 - විපත 1994 ජූලි 30), හෙවත් ලයනල් දැරණියගල, යනු ශ්‍රී ලංකා සිනමාවේ, වේදිකාවේ සහ රූපවාහිනියේ නළුවෙකි. ශ්‍රී ලාංකේය චිත්‍රපට ඉතිහාසයේ ජනප්‍රියම දුෂ්ට කලාකරුවෙකු වන ඔහු ප්‍රතිවාදියා ලෙස දශක තුනකට වැඩි කාලයක් වෘත්තීය ජීවිතයක් ගත කළේය.
පෞද්ගලික ජීවිතය
ඔහු 1940 අගෝස්තු 24 වැනි දින ගාල්ලේදී සහෝදර සහෝදරියන් තිදෙනෙකු සහිත පවුලක පවුලේ බාලයා ලෙස උපත ලැබීය. ඔහු ගාල්ලේ මහින්ද විද්‍යාලය තුලින් අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණ කළේය.
ඔහු 1973 දී සෙසු නිළි තිලකා සමඟ විවාහ විය. මෙම යුවළට ප්‍රියන්ති ශ්‍යාමලී නම් එක් දියණියක් සහ චූලානන්ද නම් පුතෙක් සිටී.
1975 දී ඔහු තම බිරිඳ සමඟ බතික් කර්මාන්තයේ නිරත විය. 1981 දී ඔහු රැකියාවක් සඳහා මැදපෙරදිග ගියේය. ඔහු 1983 දී නැවත ලංකාවට පැමිණ ව්‍යාපාර කරගෙන ගියේය.
දැරණියගල 1994 පෙබරවාරි 4 වැනි දින හදිසි අනතුරකින් පසුව රාගම පුනරුත්ථාපන රෝහලේදී රෝගාතුර විය. කෙසේ වෙතත්, ඔහු 1994 ජූලි 30 වන දින වයස අවුරුදු 53 දී මිය ගියේය.
වෘත්තීය ජීවිතය
පාසල් වේදිකාවේ පොඩි පොඩි චරිත රඟපෑ ඔහු වයස අවුරුදු 14 දී සමීපතම මිතුරා සහ චිත්‍රපට නළු සේනක පෙරේරා සමඟ ජනප්‍රිය චිත්‍රපට නළුවෙකු සහ චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙකු වූ බී.ඒ.ඩබ්ලිව්. ජයමාන්න මුණගැසුණි. ඒ වන විට ජයමාන්න “කැලෑ හඳ” චිත්‍රපටයට සූදානම් වෙමින් “ජෝන් ජයපාල” ගේ චරිතයට පණ පෙවීමට තරුණයකු සොයමින් සිටියේය. සේනක විසින් දැරණියගලව ජයමාන්නට හඳුන්වා දුන්නත් වයස ගැටලුවක් වූ නිසා පාසල් කාලය අවසන් වූ පසු තමා හමුවන ලෙස ජයමාන්න දැරණියගලට දැන්වීය. අධ්‍යාපනය අවසන් කර වයස අවුරුදු 20 දී රැකියාවක් සොයා කොළඹට පැමිණි ඔහු 1960 වසරේ ගිල්බට් හේවාවිතාරණ අධ්‍යක්ෂණය කළ එකොලොස් ගින්න චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිතයට තේරී පත් විය. හේවාවිතාරණ ඔහුගේ උපන් නම දන්තනාරායන 'දැරණියගල' ලෙස වෙනස් කළේය. චිත්‍රපටිය නිෂ්පාදනය නොවුණත් ඔහුට "දැරණියගල" යන නම ඉතිරිව තිබුණේය.
ලයනල් සිලෝන් තියටර්ස් හි පොත් තැබීමේ ලිපිකරුවෙකු ලෙස සේවය කරන අතරතුර ඔහුට චිත්‍රපට නිෂ්පාදක රෝලන්ඩ් අමරසිංහ හමුවිය. ස්ක්‍රීන් ටෙස්ට් එකට නවජීවන රඟහලට එන ලෙස අමරසිංහ පැවසූ අතර නවක නිළි ශිරාණි ගුණතිලක සමඟින් 1966 වසරේ තිරගත වූ කොළඹ හාදයෝ චිත්‍රපටයේ "උදේනි" ප්‍රධාන චරිතයට ඔහු තෝරා ගන්නා ලදී. මේ අතර සුදාස් මාසකෝරාළ නිෂ්පාදනය කළ අභිමානය වේදිකා නාට්‍යයට ඔහුව තෝරා ගත් අතර ඉන්පසුව 1969 වසරේ තිරගත වූ මී මැස්සෝ චිත්‍රපටයේ ගාමිණී ෆොන්සේකා සහ සෝනියා දිසා සමඟින් ඔහු රඟපෑවේය.
නීල් රූපසිංහ අධ්‍යක්ෂණය කළ 1971 වසරේ තිරගත වූ හතර දෙනම සූරයෝ චිත්‍රපටයේ ප්‍රතිවාදියා ලෙස දැරණියගල විශිෂ්ට රංගනයක් ඉදිරිපත් කළේය. චිත්‍රපටයෙන් පසු ජනප්‍රිය නළු එඩී ජයමාන්න ඔහුගේ දුෂ්ට චරිතය අගය කරමින් කියා සිටියේ "ඩොමී ජයවර්ධනගෙන් පසු හොඳම දුෂ්ටයා ඔබයි" යනුවෙනි. එතැන් පටන් ඔහුට රෑන ගිරව්, රන් ඔංචිල්ලා, රජගෙදර පරවියෝ, එදත් සූරයා අදත් සූරයා, ගිජුලිහිණියෝ, කේසර සිංහයෝ, රිදී තෙල්, කස්තුරි සුවඳ සහ රාජ කෙල්ලෝ යන ජනප්‍රිය චිත්‍රපටවල දුෂ්ට චරිත ලැබුණි. ඔහු 1979 වසරේ තිරගත වූ සව්දාන් ජෙමා චිත්‍රපටයේ ඔහු ප්‍රධාන චරිතය රඟපෑවේ හාස්‍ය රසයක් ගෙන දෙමිනි. 1973 වසරේ තිරගත වූ සිනාවයි ඉනාවයි චිත්‍රපටයේ විකට චිත්‍රයක් ද රඟපෑ දැරණියගල ඉන් අනතුරුව 1978 වසරේ අප්සරා චිත්‍රපටයේ ගාමිණී ෆොන්සේකාගේ සහෝදරයා ලෙස වෙනස්ම චරිතයක් නිරූපණය කළේය.
ඔහු සුළි සුළඟ සහ රැල්ල වැනි වේදිකා නාට්‍ය කිහිපයක රඟපෑවේය. 1995 ජනවාරි 13 වැනි දින තිරගත වූ නීතියද ශක්තියද නම් වූ එම චිත්‍රපටය ප්‍රදර්ශනය වූයේ දැරණියගල නිෂ්පාදකවරයා වූ “ඉන්ස්පෙක්ටර් ගීතා” ලෙසිනි.
1990 වසරේ සරසවිය සිනමා උළෙලේදී දැරණියගල "රන්දෙණිගල සිංහයා" චිත්‍රපටිය වෙනුවෙන් කුසලතා සම්මානයක් දිනා ගත්තේය.
තාර්කික ද්වාර
=ඇන්ඩ් ද්වාරය=
ප්‍රදානයන් 2 සහිත ඇන්ඩ් ගේටයක් භාවිතයේදී පහසුව තකා එහි ප්‍රදානයන් A-B වශයෙන් නම් කරනු ලැබේ.ප්‍රතිදානය Y යනුවෙන් ගත හැක.මෙය ප්‍රායෝගිකව භාවිතයේදී ඉතාමත් සුමට සරල ධාරාවක් ලබා දිය යුතුය.ප්‍රදානයට තර්ක 0 අගය ලභාදීමට විදුලි සැපයුමේ ඍණ අග්‍රයද. තර්ක 1 අගය ලභාදීමට විදුලි සැපයුමේ ධන අග්‍රයද සම්බන්ද කරනුලැබේ.මේ අනුව A-B යන ප්‍රදානයන් දෙකටම ඍණ ලබා දුන් විට ප්‍රතිදානයෙන් පිට වන්නේ ඍණ මය. A ප්‍රදානයට තර්ක 0 අගය හා B ප්‍රදානයට තර්ක 1 අගය ලබා දුන් විටත් පිට වන්නේ ඍණ මය. නමුත් ප්‍රදානයන් දෙකටම ධන ලබා දුන් විට ප්‍රතිදානය ධන පිටකරයි.A-B ප්‍රදානයන් හට සපයනු ලබන විභව අග්‍ර අනුව Y ප්‍රතිදානය කුමන තර්ක අගයක් ගනීදැයි සත්‍ය සටහන මගින් දැනගත හැක.
බූලියන් ප්‍රකාශනය  A.B=Y
ඇන්ඩ් ගේට් තර්ක සටහන
මෙහි දැක්වෙන්නේ ඇන්ඞ් ගේටයක සංකේතයක් සහ එහි ක්‍රියාකාරිත්වය වටහා ගැනීමට යොදා ගතහැකි සරල පරිපථයකි.
=ඔර් ගේටය= ඔර් ගේටයද ප්‍රායෝගික භාවිතයේදී ඇන්ඞ් ගේටයට සමානවේ.නමුත් (A-B) ප්‍රදානයන් වෙත යොදනු ලබන තර්ක අගයන් හට (Y) නම් ප්‍රතිදානය වෙනස් තර්ක අගයන් පෙන්වයි.
බූලියන් ප්‍රකාශනය  A+B=Y
ඔර් ගේට් තර්ක සටහන
මෙහි දැක්වෙන්නේ ඔර් ගේටයක සංකේතයක් සහ එහි ක්‍රියාකාරිත්වය වටහා ගැනීමට යොදා ගතහැකි සරල පරිපථයකි.
=නොට් ගේටය= මෙය අපවර්තකය යනුවෙන්ද හදුන්වයි. ක්‍රියාකාරිත්වය ඉතාමත් සරලයි. මතක තබාගැනීමට පහසුයි. ප්‍රදානය (0) අගය ගත්විට ප්‍රතිදානය (1) වේ. ප්‍රදානය (1) අගය ගත්විට ප්‍රතිදානය (0) වේ.
බූලියන් ප්‍රකාශනය  Ā=Y
නොට් ගේට් තර්ක සටහන
මෙහි දැක්වෙන්නේ නොට් ගේටයක සංකේතයක් සහ එහි ක්‍රියාකාරිත්වය වටහා ගැනීමට යොදා ගතහැකි සරල පරිපථයකි.
ප්‍රවර්ගය:ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාව
ආලෝක පරාවර්තනය
thumb thumb ආලෝක කිරණයක් කිසියම් පෘෂ්ඨයක වැදී ආපසු හැරී එම මාධය්ය තුලම වෙනත් දිශාවකට ගමන් කිරීම ආලෝක පරාවර්තනයි
දර්පණ ගුණ කිරණ හා ඒවායේ පරාවර්තනය
ආලෝකයේ දර්පණ ගුණ පරාවර්තනය හෝ විසරණය (ප්‍රතිබිම්භයක් නොසාදයි. ශක්ති පමණක් රඳවා ගනී) විය හැකි අතර එය අන්තර් මුහුණෙහිම ස්වභාවය මත රදා පවතී. තවදුරටත් අන්තර් මුහුණත පාර විද්‍යුත් - සන්නායක හෝ පාරවිද්‍යුත් - පාරවිද්‍යුත් මාධ්‍යයක් නම් පරාවර්තිත කිරණයේ කලාව පිළිවෙලින් යටිකුරු හෝ යටිකුරු නොවේ.
දර්පණ ගුණ පරාවර්තනය
දර්පණයක් දර්පණ ගුණ ආලෝක පරාවර්තනය සදහා වඩාත් පොදු ආකෘතියක් සපයන අතර පරාවර්තනය සැබවින්ම සිදුවන ලෝහ ආලේපණය ඉදිරිපස වීදුරු තහඩුවකින් සමන්විත වේ. ලෝහ තුළ කුඩා ගැඹුරකින් ඔබ්බට තරංග ප්‍රචාරණය වීම වැළැක්වීමෙන් පරිවර්තනය වැඩි කරයි. ජලය හෝ වීදුරු වැනි විනිවිද පෙ‍ෙනන මාධ්‍යවල මතුපිටින්ද පරාවර්තනය සිදු විය හැක.
ජල පෘෂ්ඨයේ දී කළු ට්‍රිගර්ෆිෂ් පරාවර්තනය වී පෙනීම සත්‍ය වශයෙන්ම මෙය පුර්ණ අභ්‍යන්තර පරාවර්තනය නිසා සිදුවේ.
බහුලවම භාවිතාවන ක්‍රම වේදයන් ගෙන් පරාවර්තනය විය නොහැකි තරංග නාභිගත කිරීමේ අදහසක් ලෙස පුර්ණ අභ්‍යන්තර පරාවර්තනය භාවිතා කරයි. X කිරණ අණ්වීක්ෂ්‍යය, තරංග සදහා අභිසරණ උමගක් නිර්මාණය කිරීමෙන් ගොඩනගා ඇත. මෙම උමං නලයේ පෘෂ්ඨය සමග කුඩා කෝණ වලින් තරංග අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් බලපවත්වන නිසා ඒවා නාභි ලක්ෂ්‍ය දෙසට පරාවර්තනය වේ. (හෝ ‍උමං නල මුහුණත සමග නැවතත් බලපවත්වා, අවසානයේ දී නාභියේ වූ පරීක්ෂක වස්තුවක් වෙතට එල්ලවේ.) X කිරණ මෙහිදී අදහස් කරන පරාවර්තකය තුළින් පහසුවෙන් ගමන් කරන නිසා සම්මත පරාවර්තක ප්‍රයෝජනවත් නොවේ.
බාහිර මාධ්‍යයකට වඩා ගහන ද්‍රව්‍යයක (ඉහළ වර්තනාංකයේ ඇති) ආලෝකය පරාවර්තනය වන විට එය 1800 ක කලට වෙනසක් සිදු වේ. සංසන්දනයේ දී, අඩු ගහන පහළ වර්තන අංකයක් ද්‍රව්‍යයක් කලාව වෙනස් නොකොට ආලෝකය පරාවර්තනය කරයි. මෙය සිහින් පටල ප්‍රකාශ විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ දී වැදගත් මුල් පරාලයක් වේ.
වක්‍ර මුහුණතක දී දර්පණ ගුණ පරාවර්තනය මගින් විශාලිත හෝ කුඩා ප්‍රතිබිම්භයතක් සාදන අතර මෙම වක්‍ර දර්පණවලට ප්‍රකාශ බලයක් ඇත. මෙවැනි දර්පණවලට ගෝලීය හෝ පරාවලීය මුහුණක් තිබේ.
ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
නිනෙට්ජෙර්
Nynetjer (also known as Ninetjer and Banetjer) is the Horus name of the third pharaoh of the Second Dynasty of Egypt. The length of his reign is unknown. The Turin Canon suggests an improbable reign of 96 years and Egyptian historian Manetho suggested that Nynetjer's reign lasted 47 years. Egyptologists question both statements as misinterpretations or exaggerations. They generally credit Nynetjer with a reign of either 43 years or 45 years. Their estimation is based on the reconstructions of the well known Palermo Stone inscription reporting the years 7–21, the Cairo Stone inscription reporting the years 36–44. According to different authors, Nynetjer ruled Egypt from c. 2850 BC to 2760 BC or later from c. 2760 BC to 2715 BC.
ගුණ කිරීමේ වගුව
ගණිතයෙහි, ගුණ කිරීමේ වගුවක් (සමහරවිට, අව භාවිතයෙන්, වරක් චක්‍රයක්) යනු වීජීය ක්‍රමවේදයක් සඳහා ගුණ කිරීමෙහි කර්මය අර්ථදැක්වීමට භාවිත වන ගණිතමය වගුවකි.
සාම්ප්‍රදායික භාවිතය
ක්‍රි.ව. 493 දී ඇක්විටේන් හී වික්ටෝරියස් විසින් ලියැවුනේ, සියලු සංඛ්‍යාවන්හී 2 සිට 50 වරක් දක්වා ගුණිතයන් ( රෝම ඉලක්කම් වලින්) දැක්වුනු තීරු-98 කින් හා "එක් දහසින් ඇරඹී, සිය ගණන් වලින් අවරෝහණයව එක් සියයට පැමිණ, දස ගණන් වලින් අවරෝහණයව දහයට පැමිණ, ඉන්පසු 1/144 දක්වා භාග"දැක්වූ පේළි වලින් සමන්විත වූ ගුණ කිරීමේ වගුවකි. (මහේර් හා මකෝස්කි 2001, පිටුව.383)
ගුණ කිරීමේ වගුව උගෙනගන්නාවූ සාම්ප්‍රදායික පිළිවෙල පදනම් ව තිබූයේ පහත අයුරින් වූ වගුවේ තීරු කටපාඩම් කිරීමෙහිය 1 × 10 = 10  2 × 10 = 20   3 × 10 = 30   4 × 10 = 40   5 × 10 = 50   6 × 10 = 60   7 × 10 = 70   8 × 10 = 80   9 × 10 = 90
10 x 10 = 100 11 x 10 = 110 12 x 10 = 120 13 x 10 = 130 14 x 10 = 140 15 x 10 = 150 16 x 10 = 160 17 x 10 = 170 18 x 10 = 180 19 x 10 = 190 100 x 10 = 1000
පළමුව ඉහළින් දැක්වුනු නවීන ජාලකය වෙනුවට, සම්පූර්ණ සංඛ්‍යා වාක්‍යයන් අනුසාරයෙන් ගුණ කිරීමේ වගුවෙහි තීරු ලියා දැක්වීමේ ඉහත ක්‍රමය තවමත් සමහර රටවල භාවිතා වෙයි.
වගුවන්හී රටාවන්
දරුවන් විසින් වගුවන් මතක තබා ගැනුම සඳහා භාවිතා කරන රටාවක් ගුණ කිරීමේ වගුවෙහි දක්නට ඇත.
පහත රූප සටහන බලන්න
→                →   1 2 3             2   4 ↑ 4 5 6 ↓         ↑       ↓   7 8 9             6   8     ←                 ←     0                 0   රූපය-1             රූපය-2
නිදසුනක් ලෙසින්, 7 හි සියලු ගුණාකාර මතක තබා ගැනුමට
රූපය-1 භාවිතා කරනුයේ 1,3,7,9 හි ගුණාකාර සිහි ගැන්වුමට වන අතර රූපය-2 භාවිත වනුයේ 2,4,6,8 හි ගුණාකාර සිහි ගැන්වුමටය.
මෙම රටාව භාවිතා කොට 5 සංඛ්‍යාව හැර 1 සිට 9 දක්වා ඕනෑම සංඛ්‍යාවක ගුණාකාර සිහි ගන්වා ගන්න.
අමූර්තිත වීජතණිතයෙහි
සමූහ, ක්ෂේත්‍ර, වක්‍ර, සහ අනෙකුත් විජීය පද්ධතින්හි ද්වීමය කර්ම අර්ථදැක්වීමද ගුණ කිරීමේ වගුවලින් සිදු කල හැක. එවැනි සන්දර්භයන්හිදී ඒවා හැඳින්වෙන්නේ කේලේ වගු ලෙසිනි. නිදසුනක් සඳහා, ඔක්ටෝනියන් බලන්න.
ඇඑජ හි ප්‍රමිති-පදනම් වූ ගණිත ප්‍රතිසංස්කරණ
සියළු ශිෂ්‍යයන් විසින් උච්ච-තලයේ චින්තන කුසලතා උගෙන ගත යුතුය යන විශ්වාසය මත පදනම ව සිටි ගණිත ගුරුවරුන්ගේ ජාතික මණ්ඩලය (NCTM) විසින්, 1989 දී නව ප්‍රමිතීන් සකස් කරමින් නිර්දේශ කලේ ගුණ කිරීමේ වගුව වැනි කටපාඩම් කිරීම මත රඳා සිටින සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේදයන් උගැන්වීම කෙරෙහි අව-අවධානයක් යොමු කල යුතු බවය. ඉන්වෙස්ටිගේෂන්ස් ඉන් නම්බර්ස්, ඩේටා, ඇන්ඩ් ස්පේස් (එහි නිර්මාතෘ ටෙක්නිකල් එඩියුකේෂන් රිෂර්ච් සෙන්ටර්ස් හි නාමය ඇසුරින් පුළුල් ලෙසින් TERC ලෙසින් හැඳින්වෙන) වැනි පුළුල් ලෙසින් භාවිතයට පත් පෙළ පොත් තුල ගුණ කිරීමේ වගු වැනි ආධාරක මුලදී අඩංගු නොකෙරිනි. ‍බොහෝ අය සිතුවේ ඉලෙක්ට්‍රොනික් ගණන යන්ත්‍ර නිසාවෙන් ගුණ කිරීමේ වගුව කටපාඩමින් දැන ගැනීම සඳහා කාලය වැය කිරීම අනවශ්‍ය හා නිෂ්ඵලදායී බවය. 2006 දී ඔවුන්ගේ අවධානගත කරුණු තුලින් NCTM විසින් පැහැදිලි කෙරුනේ මූලික ගණිත කරුණු උගෙන ගත යුතු වුවද, කට පාඩම් කිරීම හොඳම ක්‍රමයද යන්න පිළිබඳව එකඟතාවයක් නොමැති බවය.
ෆිබොනාච්චි
ලියොනාර්ඩෝ පීසා,  ලියොනාර්ඩෝ පිසානෝ, ලියොනාර්ඩෝ බොනාච්චි,  ලියොනාර්ඩෝ ෆිබොනාච්චි ලෙසින්, හෝ, බොහෝ සුලබ ලෙසින්, සරල වශයෙන්  ෆිබොනාච්චි ලෙසින් හැඳින්වුනු,  ලියොනාර්ඩෝ පිසානෝ  බිගෝල්ලො (1170 පමණ –  1250 පමණ)  යනු, සමහරුන් විසින්   විසින්   " මධ්‍යතන යුගයන්හී විසූ වඩාත් නිපුණතා සහිතවූ බටහිර ගණිතඥයා"  ලෙසින් සැලකෙන,  ඉතාලියානු ගණිතඥයෙකු විය.
නූතන ලෝකය තුල ෆිබොනාච්චි ප්‍රචලිත වන්නේ ප්‍රාථමික ලෙසින් ඔහුගේ 1206 ප්‍රකාශය ලිබර් ඇබකයි (ගණනය කිරීමේ පොත) තුලින්, හින්දු–අරාබි සංඛ්‍යාංක පද්ධතිය යුරෝපය තුල පැතිරවීම සහ, ඔහු විසින් සොයා නොගත්, නමුක් ලිබර් ඇබකයි තුල නිදසුන් වශයෙන් භාවිතා කෙරුණු, ඔහු අනුව යමින් ෆිබොනාච්චි සංඛ්‍යා ලෙසින් නම් කෙරුණු, සංඛ්‍යා අනුක්‍රමයක් වෙනුවෙනි.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:1250 දී වූ මරණ ප්‍රවර්ගය:1170 දී වූ උපත් ප්‍රවර්ගය:13 වන සියවසෙහි ලතින් ලේඛකයෝ ප්‍රවර්ගය:13 වන සියවසෙහි ඉතාලියානු ගණිතඥයෝ ප්‍රවර්ගය:ෆිබොනාච්චි සංඛ්‍යා ප්‍රවර්ගය:ඉතාලියානු රෝමානු කතෝලිකයෝ ප්‍රවර්ගය:මධ්‍යතන යුරෝපියානු ගණිතය ප්‍රවර්ගය:සංඛ්‍යා න්‍යායවාදියෝ ප්‍රවර්ගය:පීසා හී ජීවත්වූවෝ ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
කෘෂ්ණ වස්තු
thumb|303px|උෂ්ණත්වය අඩුවත්ම, කෘෂ්ණ-වස්තු විකිරණ වක්‍රයන්හී මුදුන්, අඩු තීව්‍රතාවයන් හෝ විශාල තරංග ආයාමයන් වෙත ගමන් කරයි. කෘෂ්ණ-වස්තු විකිරණ ප්‍රස්තාරයක් රේලෙ සහ ජීන්ස් සම්භාව්‍ය ආකෘතීන් හා සමග සසඳනු ලැබේ.
තාජන සමතුලිතතාවයක (එනම්, නියත උෂ්ණත්වයක පැවතීම) පවතින කෘෂ්ණ වස්තූන්, කෘෂ්ණ වස්තු විකිරණ නම්වූ විද්‍යුත්චුම්බක විකිරණ විමෝචනය කරයි. මෙම විකිරණ විමෝචනය සිදුවන්නේ ප්ලෑන්ක්ගේ නියමය අනුව වන අතර, එයින් ගම්‍ය වන්නේ, වස්තුවෙහි හැඩය හෝ සංයුතිය අනුව නොව, එහි උෂ්ණත්වය අනුව පමණක් තීරණය වන වර්ණාවලියක් සහිතව (දකුණෙහි ඇති රූපය බලන්න) බවයි.
තාපජ සමතුලිතතාවයෙහි පවතින කෘෂ්ණ වස්තුවක් සතුව සංගණ්‍ය ගුණාංග දෙකක් ඇත:
උපන්‍යාස
ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
Anuja Perera
Anuja Perera is a former Sri Lankan rugby union player.
Early childhood and Career
Anuja who was educated at Nalanda College, Colombo excelled not only in rugby but with Shot Putt, Javelin throw and Wrestling. He is also a Master of Business Administration graduate from Anglia Ruskin University in United Kingdom.
Anuja played for Sri Lanka under-19 Junior National Rugby team in 2003, later wore the national jersey playing for Rugby World Cup qualifiers in 2007. Also toured U.A.E in 2007 and 2009 toured Kazakhstan in 2008, and the Asian Five Nations Tournament which they won against Thailand where he scored his first international try.
References
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා
ගණිතමය ආර්ථික විද්‍යාව
thumb|right|ආර්ථික අවපාතයදී ඉපයීමේ චක්‍ර ආර්ථිකයේ මතුවන ප්‍රශ්ණ විශ්ලේෂණය හෝ ආර්ථික න්‍යාය නිරූපනයට ගණිතමය ක්‍රම භාවිතයට ගණිතමය ආර්ථිකය යොමුවී ඇත. සරල බව, පැහැදිලිකම අතර ඇති මූලික සබඳතා ව්‍යුත්පන්න කිරීමට හා ස්ථාපිත කිරීමට මින් ඉඩදී ඇත. උදාහරණයක් ලෙස Paul Samuelson ගේ ආර්ථික අධ්‍යයනයේ පදනම පෙන්විය හැක. එහි විවිධ විෂය ‍ක්ෂේත්‍රයන් හරහා යන පොදු ගණිතමය ව්‍යුහාත්මකයන් හඳුනා ගනී.
බොහෝ නවීන ආර්ථික විද්‍යාවන් මඟින් ජ්‍යාමිතික පදයන් හෝ මූලික ගණිතමය සටහන් කිරීම්, ඉදිරිපත් කිරීම් කලහැක. ගණිතමය ආර්ථික විද්‍යාවන් කෙසේවුවත් සාම්ප්‍රදායිකව වීජ ගණිතමය න්‍යායයන් හා ගණනය කිරීම් භාවිතා කරයි. මේවා විද්‍යාවන් සඳහා පමණක් නොව සමකාලීන ආර්ථික විද්‍යාවන් සඳහා අවශ්‍ය වේ. ආර්ථික විද්‍යා න්‍යායන් ඇතුලත් ජර්නලය ආර්ථිකමිතිය ආර්ථිකයේ, ගණිතමය ආර්ථික විද්‍යාවන් කෙරෙහි යොමු වූ මූලික ජර්නලයන් වේ.
විවිධ වූ ආර්ථිකයේ න්‍යාත්මක මාතෘකා සංස්කාරකයන්ට අනුව එක් එක් විශේෂඥ නොවූ ජර්නල වල පරීක්ෂා කිරීම් සිදු කරනු ලබයි. ඉන් බොහෝ ලිපි ගණිතමය නිරූපණයක් සහිත න්‍යායන් යොදා ඇත.
ගණිතමය ආර්ථික විද්‍යාවන් විවිධ වූ චර්යා ආකෘතියක් සඳහා ක්‍රම වේදයන් සපයයි. අනාගත වෙළඳපලවල් වල අලෙවිවන වෙළඳ ද්‍රව්‍යයන් මිල කිරීම්, (Divorce law) වෙන්ව යන නීතින් වෙනස්වීම සඳහා ප්‍රතිචාර දැක්වීම් අන්තර්ජාතික කාලගුණික ගිවිසුම් එහි අන්තර්ගත‍ වේ. ගණිතය ආර්ථික විද්‍යාවන් හට වඩාත් අර්ථාන්විත බවක් ස්ථාපිත කරයි.
සංකීර්ණ විෂයන් හා පුළුල් පෙලගැන්වීම් ගැන ගණිතමය ප්‍රමේයන් නොවිධිමත් ලෙස ප්‍රකාශ කල නොහැක. තවදුරටත් ගණිතමය භාෂාව විද්‍යාත්මක භාෂාවක් ලෙස ආර්ථික විද්‍යාඥයන්ට පැහැදිලි, විශේෂිත, ධනවාදී හිමිකමක් සඳහා ඉඩදේ.
ගණිතමය ආර්ථිකය
මන්ධ්‍යධවනය ප්‍රතිලාභ ප්‍රස්ථාරය
ගණිතමය ආර්ථිකයේ, විවිධාකාරවු සාමාන්‍ය පරිසරයේ සිදුවිම් (ජාත්‍යන්තර වෙනස්විම් අනාගත වෙළෙඳපොල ඒකකයන්හි මිල කිරිම් ආදි) සිද්ධින්ට ක්‍රමෝපායක් සලස්වයි. ගණිතමය ආර්ථිකයේ පරික්ෂා කළ හැකි යෝජනා සංකිර්ණ ගැටලු සඳහා ඉදිරිපත් කළ හැකි අතර, අවිධිමත් මෙම ගැටලු ඉදිරිපත් කළ නොහැකිය. එසේම ගණිතයට භෂවෙන් ආර්ථික විශේෂඥයින්ට ගණිතය නොමැතිව විසදිමට නොහැකි කලහකාරි හා මතභේදාත්මක ගැටලු පිළිබඳව පැහැදිලි නියත ධනාත්මක මතයක් ඉදිරිපත් කිරිමට හැකියාව ලැබේයි.
ආණ්ඩු සතු තොරතුරු ආවේක්‍ෂණ ව්‍යාපෘති ලයිස්තුව
අයිතිය නොදන්නා
ප්‍රවර්ගය:ජාතික ආරක්‍ෂාව ප්‍රවර්ගය:ආවේක්‍ෂණ දත්තසංචිත
වාෂ්පීකරණයේ එන්තැල්පිය
thumb|280px|ජලයේ, මෙතනෝල්හී, බෙන්සින්හී, සහ ඇසිටෝන්හී වාෂ්පීකරණ තාපයන් උෂ්ණත්වය මත යැපීම
වාෂ්පීකරණයේ තාපය හෝ වාෂ්පීභවනයේ තාපය ලෙසින්ද සැලකෙන, වාෂ්පීකරණයේ එන්තැල්පිය, (සංකේතය) යනු, යම් ද්‍රව්‍යයක දී ඇති ප්‍රමාණයක් දී ඇති පීඩනයකදී (බොහෝවිට වායුගෝලීය පීඩනය)  වායුවක් බවට පෙරැලීමට අවශ්‍ය වන ශක්ති ප්‍රමාණයයි.
කුඩා උෂ්ණත්ව වෙනස් වීම් වලදී හා Tr<<1.0 ට පහළ අගයයකදී නියත වාෂ්පීකරණයේ තාපයක් උපකල්පනය කළ හැකි වුවද වාෂ්පීකරණයේ තාපය සත්‍ය ලෙසින් උෂ්ණත්ව-පරායත්ත වෙයි. උෂ්ණත්වය වැඩි වෙත්ම වාෂ්පීකරණයේ තාපය අඩු වන අතර අවධි උෂ්ණත්වයට ඉහළින් ද්‍රව සහ වායු කලාප එකවිට නොපවතින බැවින්, අවධි උෂ්ණත්වයේදී  (Tr=1) එය සම්පූර්ණයෙන් නැතිවී යයි.
මිහිතල‍යේ උණුසුම
හැඳින්වීම
අතීතයේ මිනිසා හා පරිසරය අතර පැවතියේ නොබිදිය හැකි සම්බන්ධතාවයකි.මිනිසා පරිසරයට ආදරය කරන තරමටම පරිසරය මිනිසාට කීකරු විය. නමුත් මිනිසාගේ අවශ්‍යතා සංකීර්ණවත්ම මෙතෙක් පැවති සම්බන්ධතාවයට ප්‍රබල පහරක් එල්ල විය.මිනිසාගේ හිතුවක්කාර ක්‍රියා හේතුවෙන් පෘතුවියේ
මිහිතලය මත උෂ්ණත්වය තැනින් තැනට වෙනස් වීම නිසාද එය සෘතු අනුව වෙනස් වීම නිසාද සමස්තය පිළිබඳ ව අවධානය යොමු කිරීමේදී
උෂ්ණත්වය 133 0C කින් ඉහල ගොස් ඇත. තවත් විශේෂත්වයක් නම් වැඩිම ඉහලයාම පෙන්නුම් කරන්නේ 1950 න් පසුව වීමයි.
උණුසුම් වීමද වේගවත් වී ඇතිබව පැහැදිලිය.
250px|right
විද්‍යාඥයන් ගණන් බලා ඇති අන්දමට 21 වන ශතවර්ෂය තුල මිහිතලයේ උෂ්ණත්වය ඉහලයාම අවම වශයෙන් 11oC කි.එය ඉදිරියේදී 64oCදක්වා ඉහල යා හැකිය.
මෙලෙස ගෝලීය උණුසුම් වීම කෙරෙහි ප්‍රධාන සාධක 2 ක් හේතු වී ඇත.
හරිතාගාර වායු වායු ගෝලයට මුක්ත වීම එක් හේතුවක් වන අතරම වනාන්තර ඒළිපෙහෙළි කීරීමද  එයට බලපාඇත.
පහල වායු ගෝල පරිසරයන්හිජල වාෂ්ප හා ඕසෝන් ද හරිතාගාර වායු ලෙස ක්‍රියාකරයි. මේ වායු අතරින් කාබන් ඩයොක්සයිඩ්, නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ්‍ ,
මීතේන් ආදිය මිහිතලය තුල ස්ථායි උෂ්ණත්වයක් පවත්වාගෙන යාමට උදව් වෙයි. මේතාක් තුලිතව පැවති චක්‍රීය ක්‍රියාවලියට අමතරව එකතු වූ හරිතාගාර
වායු වායු ගෝලයට එක්වීම නිසා වායු ගෝලයේ උණුසුම රඳවා තබා ගැනීමේ හැකියාව ඉහල ගොස් ඇත.
සාගර ජල මට්ටම ඉහලයාම
මිහිකත උණුසුම් වීම නිසා ඇතිවන ප්‍රධානතම ගැටලුව ලෙස සාගර ජල මට්ටම ඉහලයාම දැක්විය හැක.
පසුගිය සියවස තුල පොදුවේ ලෝකයේ මුහුදු ජල මට්ටම 10 cm සිට 20 cm ප්‍රමාණයකින් වර්ධනය වී ඇති බව විද්‍යාඥයන් පෙන්වා දී ඇත.
දූපත් 1200 කින් සමන්විත මාලදිවයින් දූපත් වලින් 80% ක්ම මුහුදු මට්ටමේ සිට  1 m කට වඩා උසින් පිහිටා
නැත.මේ නිසා ඉදිරි වසර 100ඇතුලත මාලදිවයින ගිලීයන බවට දැනටමත් මත පලවී ඇත.
සාගරික ජීවීන් කෙරෙහි බලපෑම
150px|right මිහිතලය උණුසුම් වී‍මේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සාගර ජලයේද උෂ්ණත්වය වැඩිවේ. එවිට සාගර ජලයේ දියවී ඇති කාබනික සංයෝග ඉක්මනින් වියෝජනය වේ. මේ නිසා සාගර ජීවීන් මියගිය විට සතුන්ගේ දේහ තුල ගබඩාවී තිබුනු කාබෝහයිට්ට්‍රේට්, ප්‍රෝටීන් , ලිපිඩ හා මේද වැනි කාබනික සංයෝග ඉක්මනින් වියෝජනය වේ.
එම වියෝජනය නිසා කාබන් අඩංගු සරල සංයෝග බිහිවේ. ඒවා තවදුරටත් කැඩී අවසානයේ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායු ගෝලයට එකතුවේ. සාගර ජලයේ උෂ්ණත්වය වැඩිවීම සාගර ජීවීන්ගේ ලාබාල අවස්තාවන් වන බිත්තර,කීට ,පිලා වැනි අවස්තාවන්ට අහිතකරය. එය සමස්ත සාගර ජීවින්ගේ පැවැත්මට මෙන්ම සාගරික ආහාරදාමය කෙරෙහිද දැඩිව පලපෑමෙන් ලෝක ආහාර නිෂ්පාදනයේ විෂමතාවයන්ද ඇතිවිය හැක.
අයිස් දියවීම
200px|right
ග්‍රීන්ලන්තය ආශ්‍රිතව පර්යේෂණකරන විද්‍යාඥයන්ට අනුව වෙනත් කිසිදු කාලයකට වඩා වේගයෙන් අයිස් තට්ටු දියවීමට පටන්ගෙන ඇත.
දකුණු ග්‍රීන්ලන්තයේ ‍ සෙර්මිලික් ග්ලැසියරය පසුගිය වසර 15 කදී  150m කින් අඩුවී ඇත.
අද වනවිට සාමාන්‍යය ප්‍රමාණයට වඩා 2000 Km ක්  පමන  පැතිරගිය අයිත් තට්ටු ගැලවී යන බවත් සඳහන්ය.
මෙලෙස අයිස් තට්ටු දියවී යාමට හේතු ලෙස ඉදිරිපත්කලේ වායු ගෝලයේ උෂ්ණත්වය වැඩි වීමයි. එමගින් අයිස් කඳු දියවීමේ වේගය වැඩිවී ඇත.
මෙහි ප්‍රතීඵලය මුහුදු මට්ටටේ ඉතා සුළු වැඩිවීමකි. මෙලෙස අයිස් කඳු දියවීමේ වාසියක්ද ඇත.
උත්තර ධ්‍රැවය ආසන්නයේ පවතින ග්‍රීන්ලන්තය 2/3 ක ප්‍රමාණයකත් ඇත්තේ අයිස්ය. වේගයෙනි අයිස් දියවීම නිසා මෙතෙක්