ජර්මනිය
හිට්ලර් බංකරය තුල කොටුවේ (1945 අප්‍රේල් 25-26)
ඇල්බර්ට් ස්පීර් අවසන් වතාවට බංකරයෙන් පිටවූයේ අප්‍රේල් 24 දා අළුයම 4 ට පමණය. ඒ වන විටවිටත් රිබන්ට්රොපප් පිටත්ව ගොසිනි. කලින් දින ජනරාල් වෙන්ක් ගේ 12 වන හමුදාව රැගෙන ඒමට පොරොන්දුවූ පිටව ගිය කයිටල් ගෙන් තවමත් ආරංචියක් නැත. අවතැන්වූ දස ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ජනකායකට අහාරපාන, බේත් හේත් හා ඉඳුම් හිටුම් සැපයීමෙහිලා මඟක් නුදුටු උතුරේ එක්තරා ආණ්ඩුකාරයෙක් බංකරයේ වෙසෙන සිය හිතවතෙක් අමතා හානිය දෙගුණ වීම වැලැක්වීම පිණිස බටහිර පෙරමුණේ හෝ සාමයක් ඇති කොට නොගන්නේ මන්දැයි විමසා සිටියේලු. සඳට උඩු නොබුරලන ලෙස ඔහුගේ සගයා එවිට ඉල්ලා සිටියේය. සිය අවමංගල්‍යය ආලෝකමත් කිරීමටදෝ, හිට්ලර්ට දැන් උවමනා කලේ හැකිතාක් විනාශයයි. වැඩිවන තරමට වඩාත් මැනවි. නගරය වටා එලෙමින් පැවතුන රුසියන් වලලු වැසී යාමට ආසන්නව තිබූ හෙයින් වහා නගරයෙන් පිටවී බොහිමියානු කඳුකරයේ තවමත් අපරාජිත සිය හමුදා කණ්ඩායම හා එක්වන ලෙස එදින උදෑසන විදුලු පුවතක් එවමින් හිට්ලර්ගේ සමීපතමයෙකු වූ ජනරාල්-ෆීල්ඩ්මාෂල් ෆර්ඩිනන්ඩ් ෂෝනර් ඉල්ලා සිටියද, තමා බර්ලිනය තුල ඇද වැටීමට තීරණය කොට ඇතැයි ඊට පිළිතුරු වශයෙන් ඔහුට බංකරයෙන් සංඥාවක් ලැබිණ. අප්‍රේල් 25 දින ඉවාන් කොනෙව් ගේ 1 වන යුක්රේනියන් පෙරමුණට අයත් ඉදිරි පෙල භට කණ්ඩායම් අමෙරිකානු 1 වන හමුදාව හා මුණ ගැසුනහ. මේ ඓතිහාසික හමුව සිදුවූයේ එල්බ් නදියේ දකුණු ඉවුරේදීය. මේ සමඟ ජර්මනිය භෞමික වශයෙන් දෙකඩ වූ අතර බර්ලිනය එදින රුසියානුවන්ට මුළුමනින් කොටුවිය. අවසන් ගොඩබිම් මාර්ගයද වැසී ගියෙන් මෙතැන් පටන් නගරයටට ලඟාවිය හැකිව වූයේ අන්තරාකාරී ගුවන් ගමනකින් පමණි. ගුවන් හමුදාවේ කීර්තිමත් අණදෙන නිළධාරියෙක් වූ කල්නල්-ජනරාල් රොබර්ට් රිටර් වොන් ග්‍රයිම් එදින රැයේ ලහි ලහියේ බර්ලිනය බලා පිටත් වූයේ වහා බංකරයේ පෙනී සිටින ලෙස කෙරුන දනුම් දීමක් අනුවය. අවේලාවේ මෙවන් අණක් ලැබීම ගැන හේ පුදුම විය. බටහිර පොමනේරියාවේ රෙච්ලින් පුහුණු මූලාස්ථානයේ සිට රුසියන් ප්‍රහාර මධ්‍යයේ අප්‍රේල් 26 දා අළුයම බර්ලිනය බලා පියාසර ඔහුගේ ෆොකේ-වොල්ෆ් 190 ගුවන් යානය පියාපතකට වැදුන ගුවන් යානා නාශක වෙඩි පහරවල් කිහිපයක් පමණක් සහිතව ජර්මනුන් අත වූ එකම ගුවන් පථය වූ ගැටෝව කරා සේන්දුවීමට සමත් වුවද පරිවාර ප්‍රහාරක යානා 40න් ඉතිරි වූයේ කිහිපයකි. සියළු ගොඩබිම් මාර්ග ඇවිරී තිබූ හෙයින් එතැන් සිට ඉදිරියට යාමට ක්ර මයක් වූයේ නැත. ගුවන්පථයේ වූ සැහැල්ලු පුහුණු ගුවන් යානකින් නගරයට පියාසර කිරීමට ග්ර යිම් තීරණය කලේය. ඉතිරි වූ ප්‍රහාරක යානා කිහිපය පථය වටලා ගෙන සිටි රුසියනුවන් හා සටන් වදින අතරතුර පුහුණු ගුවන් යානය තෙමේම පදවමින් ඔහු රජයේ දිස්ත්රිණක්කය වෙත තුරු මුදුන් වල ගෑවී නොගෑවී පියාසර කරන අතරතුර ඔහුගේ නිර්භීත ගුවන් නියමු වරිය වූ ලුතිනන් හැනා රයිට්ෂ් මෙනෙවිය පුහුණු කරුගේ අසුනේ ගමන් කලාය. පහලින් වූ ගෲන්වෝල්ඩ් පෙදෙසේ ඒවන විටත් වීථි සටන් ඇවිලෙමින් තිබිණ. සෝවියට් ‘කම්පන’ භටයෝ (Shock detachments- කඩා පැන පහර දෙන කොමාන්ඩෝ ඒකක) ගොඩනැගිල්ලෙන් ගොඩනැගිල්ල අත්පත් කොටගනිමින් පසුපසින් එන යුද ටැංකි හමුදා වල මඟ එලි පෙහෙලි කලහ. ලුතිනන් ලුද්මිලා පැව්ලිචෙන්කෝ ගේ ස්නයිපර් සෙබළියෝ ඔවුන්ගේ ගමන ආවරණය කරති. රුසියන් ගුවන්යානා නාශක තුවක්කුවක් නිකුත් වූ වෙඩි වැලක් ගුවන්යානයේ බඳට එල්ල වූයේ ඒ මොහොතේය. උණ්ඩයක් විළුඹ පසාරු කොටගෙන ගොස් සිටි ග්‍රයිම්ගේ පාලනයෙන් ගුවන් යානය මොහොතකට ගිලිහී ගියද සිටි ඉරියව්වෙන්ම ඉදිරියට නැමී වහා පාලන පුවරුව සියතට ගත් රයිට්ෂ් මෙනෙවිය ජර්මන් පාලන පෙදෙස දක්වා පදවාගෙන ගොස් චාන්ස්ලර් මන්දිරයට නුදුරින් වූ මහා මාර්ගයට එය ආරක්ෂාකාරී ලෙස ගොඩ බෑවාය. මහ මඟ ගමන් කරමින් තිබූ මෝටර් රථයක් නවතා බංකරය වෙත ප්‍රවාහනය කරනු ලැබූ අධික ලෙස ලේ වහනය වෙමින් සිටි ග්‍රයිම් කෙලින්ම ගෙන යන ලද්දේ ශල්‍යාගාරයටය. වේලාව අප්‍රේල් 26 දා සවස 6 ත් 7 අතර විය හැක. රුසියන් වලලු හරහා අතිශය ත්‍රාසජනක ගුවන් ගමනකින් කල්නල්-ජනරාල් ග්‍රයිම් හා ලුතිනන් රයිට්ෂ් මෙනෙවිය නායක තුමා දැකීමට පැණියේය යන පුවත බංකරය පුරා පැතිර ගියේ නිමේෂයකිනි. තවත් එක් මොහොතකට ගුවන් හමුදාවේ කීර්තිය හිනි පෙත්තටම නැංගේය. නිර්භීත කම තරමටම කතාවෙහිද දක්ෂ රයිට්ෂ් මෙනෙවිය මුහුණ පෑ අන්තරායන් ඉස්පිල්ලක් පාපිල්ලක් නෑර විස්තර කලාය. “රෙච්ලින් කඳවුරේ නවතින්න කියල කල්නල්-ජනරාල් මට නියම කලා. මම කොහොමද ඒක පිළිපදින්නෙ? ඔහු බංකරයට ගෙන ඒම මගේ රාජකාරිය. ඉඩ නැති නිසා ගැටෝවට වෙනකම් ආවෙ (ෆෝකේ-වොල්ෆ් 190) ගුවන්යානෙ වලිග කොටසෙ. පරිවාර යානා නම් වැඩි හරිය විනාශයි…” තෙමේම ශල්‍යාගාරයට පැමිණි හිට්ලර් විළුඹ වෙලා හාන්සිකොට සිටි ග්‍රයිම් පිළිගත්තේ පැමිණීම පිළිබඳ තම කෘතඥතාව නොසඟවා පල කරමිනි. ක්‍රියාත්මක කොට නොහෙන අණක් පිළි නොපැද සිටීමේ අයිතිය සොල්දාදුවෙකුට ඇත. “දන්නවද තකහනියක් ගෙන්නුවෙ මොකද කියලා? හර්මන් ගෝරින් මාවයි රටයි ඔක්කොම පාවල දුන්නා. මට කොලේ වහල සතුර එක්ක සම්බන්ධකන් හදාගෙන. ඒ මදිවට තව ගරුසරු නැති ටැලිග්‍රෑම් එකකුත් මට එවල මට බර්ලින් ඉඳන් පාලනය කරන්න බැරි හන්ද එයා සියළු බල අතට අරගන්න සූදානම් ය කියල. රෑ 10ට කලින් උත්තරත් ඉල්ලනවා,” හිට්ලර් විදුලි පුවත ග්‍රයිම් අතට පත් කලේ වෙව්ලන අතිනි. ඔහු වේගයෙන් හුස්ම හෙලන්නට විය. “මේක නිවට අවසාන නිවේදනයක්! දැන් ඉතින් ඔක්කොම ඉවරයි. මට නොකරපු තුවාලයක් නෑ. කිසිම පක්ෂපාතීත්වයක් ඉතිරි වෙලා නෑ, කිසිම ගෞරවයක් පේන්න නෑ. නොකරපු කුඩුකේඩු කමක්, නොකරපු පාවාදීමක් නෑ. දැන් අන්තිමට මේක!!” අනතුරුව විදුලි පුවත උදුරාගත් හිට්ලර් ඒ මේ අත වැනීය. එහෙයින් ගෝරින් වෙනුවට ගුවන් හමුදාපති ලෙස ජනරාල්-ෆීල්ඩ්මාෂල් නිළය සමඟ ග්‍රයිම් පත්කෙරෙනු ඇත. පත්වීම සඳහාද විදුලි පුවතක් හොඳටම ප්‍රමාණවත් වුවද  ග්‍රයිම් මේ සා දුරක් තහකහනියක් කැඳවනු ලැබු තිබුනේ හුදෙක්ම මේ නිළ ක්‍රියා පටිපාටිය සඳහාය. එසේ නොවන්නට ඔහුගේ පාදය මෙන්ම ජර්මන් ගුවන් යානා හා නියමුවන් රැසක් තවදුරටත් ආරක්ෂා කොට ගත හැකිව තිබිණ. “ගෝරිනුත් අන්තිමට මට ද්‍රෝහී උනා එහෙනම් ?..” යයි කී හිට්ලර්ගේ ඇස් වලට කඳුළු ආ බව රයිෂ් මෙනෙවිය පවසයි. එහෙත් ඇගේ විස්තර අතිශයෝක්තියෙන් ගහණය. එදින රැය පුරා චාන්ස්ලර් මැදුර මතට රුසියන් ෂෙල්වෙඩි පතිත විය. දැවැන්ත කොන්ක්‍රීට් තට්ටුව තම හිස් මතට කඩාවැටෙනු ඇතැයි බියෙන් බංකර්වාසීන් රැය පහන් කෙලේ නොනිදාය. ගොබ්ල්ස්ගේ දරුවෝ බොහෝ බියට පත්ව සිටියහ. හැනා රයිට්ෂ් තම කුටියට කැඳවූ හිට්ලර් ‘හදිසියකදී’ භාවිත කරනු පිණිස ඈට සයනයිඩ් අඩංගු කරල් දෙකක් දුන්නේය. ඈ රැය පහන් කෙලේ  ග්‍රයිම් ගේ සයනය අසල රැකවලේ යෙදෙමිනි. රුසියානුවෝ කඩා වැදුනහොත් සයනයිඩ් අනුභව කොට ග්‍රෙනේඩයක් පුපුරවා ගැනීමට දෙදෙනාම කතිකා කොටගෙන සිටියෝය. මේ අතර ගුවන් හමුදාවේ මාණ්ඩලික ප්‍රධානී කොලර් වෙලූ විලුඹක් සහිතව බංකරයේ සිරවී සිටි නව අණ දෙන නිළධාරියාට දුරකථනයෙන් වාර්තා කලේය. “අපිට වැඩි කලක් එකට වැඩ කරන්න වෙන එකක් නැහැ ෆීල්ඩ්-මාෂල් තුමනි…” කොලර් දුක් විය. “මොන පිස්සුද? යුද්දෙ අපි දිනනවා,” ග්‍රයිම් දුන් ක්ෂණික පිළිතුර යි. “නායක තුමා ලඟට ආවම මගෙ සැක සංකා ඔක්කොම නැති උනා.” අසරණ කොලර්ට සිය සවන් අදහා ගත නොහැකි විය. හිට්ලර්ගේ පෞරුෂත්වයේ බලයට හසුවූ බොහෝ අය තුල එම විපර්යාසය සිදුවනු ඔහු මීට පෙර දැක නැතුවා නොවේ. එහෙත් පරාජය ඇස් පනාපිට දකිමින් එක් අතකින් මරණයට සූදානම් ව සිටි ග්‍රයිම් ගෙන් එවන් ඇදහිල්ලක් ඔහු අපේක්ෂා නොකලේය. නිතර ඇඟිලි ඇට කඩන අසරණ කොලර්ට ලෝකය යනු එකම පුදුමයකි. (c) Chamara Siriwardene