cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ලංකාවේ ජාතික පුනරුදය
මුද්‍රණාල පිහිටුවීම
බෞද්ධයන්ට එතෙක් අඩුපාඩුවක් ව පැවති මුද්‍රණාලයක් පිහිටුවීමට බුලත්ගම ධම්මාලංකාර සිරි සුමනතිස්ස හිමියෝ කටයුතු කළහ. මේ සඳහා ලංකාවේ දානපතියන්ගෙන් ආධාර එකතු කොට එය ප‍්‍රමාණවත් නොවීම නිසා සියම් රටේ රජතුමාගෙන් ද ආධාර ලබා ගැනීමට සුමනතිස්ස හිමියන් කටයුතු කර ඇත. එකිී සියලූ මුදල් යොදවා වර්ෂ 1862 දී ගාල්ලේ ලංකෝපකාර මුද්‍රණාලය පිහිටුවීම බෞද්ධ පුනරුදයේ තවත් වැදගත් අවස්ථාවකි.මීට පසුව බෞද්ධයන් විසින් රටේ විවිධ ප‍්‍රදේශවල තවත් මුද්‍රණාල රැුසක් පිහිටුවන ලදි.එබඳු මුද්‍රණාල කිහිපයක නම් පහත දැක්වේ.
බෞද්ධයන් පිහිටුවූ මුද්‍රණාල කිහිපයක්.
⋆ ලංකාභිනව විශ‍්‍රැත මුද්‍රණාලය
⋆ කවටකතික මුද්‍රණාලය
⋆ සුදර්ශන මුද්‍රණාලය
⋆ සරසවි සඳරැුස මුද්‍රණාලය
ලේඩි ඇන්ඩ් ද ට්‍රෑම්ප්
යොමු
ප්‍රවර්ගය:1955 සජීවිකරණ චිත්‍රපට ප්‍රවර්ගය:1950s ඇමරිකානු සජීවිකරණ ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු සජීවිකරණ චිත්‍රපට
මෙවන් පීරිස්
හේමාල් ශ්‍රී මෙවන් පීරිස් (උපක 16 පෙබරවාරි 1946) යනු, හිටපු ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි. දකුණතින් මද-වේග පන්දු යවන්නෙකු සහ වමතින් පිත්ත හසුරුවන පිතිකරුවෙකු වූ ඔහු,  1975 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයේදී එක් දින ජාත්‍යන්තර තුනක් ක්‍රීඩා කර ඇත.
ප්‍රවර්ගය:1946 උපත් ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
මලියදේව විද්‍යාලය
මලියදේව විද්‍යාලය ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුණෑගල නගරයේ ඇති පිරිමි පාසලකි. කර්නල් හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පරමවිඥානාර්ථ බෞද්ධ සංගමය විසින් 1888 වසරේදී මලියදේව විද්‍යාලය ආරම්භ කරන ලදි. මලියදේව වීද්‍යාලය ශ්‍රී ලංකාවේ ජනප්‍රිය යයි සම්මත පාසලකි. මලියදේව විද්‍යාලය ජාතික පාසලක් වන අතර ප්‍රාථමික හා ද්විතීක යන අංශ වලින් අධ්‍යාපන කටයුතු පැවැත්වේ.
ඉතිහාසය
කර්නල් හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට් 1880 මැයි 16 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාවට පැමිණීම ලංකා ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී සිද්ධියකි. බිද වැටෙමින් පැවති බෞද්ධ සාරධර්ම යළි ඇති කරමින් බෞද්ධ අධ්‍යාපනයට පුනර්ජීවයක් ලැබීමට මහෝපකාරී වූයේ ඕල්කට් තුමාගේ මූලිකත්වයෙන් පරමවිඥානාර්ථ බෞද්ධ සමාගම ආරම්භ වීමයි. එම සංගමය මගින් මුලින්ම ආරම්භ කරන ලද පරමවිඥානාර්ථ බෞද්ධ පාසල කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයයි. එය 1886 ආරම්භ වූ අතර 1887 දී මහනුවර ධර්මරාජ විද්‍යාලයද 1888 දී කුරුණෑගල මලියදේව විද්‍යාලය ආරම්භ කරන ලදි. මලියදේව විද්‍යාලය මුලින්ම කුරුණෑගල තරුණ බෞද්ධ සංගමය සතු බෝධිරාජ මාවතේ පිහිටි ස්ථානයක ආරම්භ කෙරැණු අතර 1909 දී ඇත්කද රජමහා විහාරය ඉදිරිපිටට ගෙනයන ලදි. පසුව 1936 දී මීගමු පාරේ දැනට විද්‍යාලය පවත්වාගෙන යන ස්ථානය විද්‍යාලයට ලැබී තිබේ.
මලියදේව විද්‍යාලයේ අද දවස
කුරුණෑගල නගර මධ්‍යයේ විශාල භූමි භාගයක පිහිටා ඇති මලියදේව විද්‍යාලයේ දැනට(2020) සිසුන් 5000 කට අධික ප්‍රමාණයක් සිප්සතර හදාරන අතර Mr.Ranjith Jayasudara විදුහල්පතිතුමන්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් 300 කට අධික ගුරුමණ්ඩලයක්ද සීටී. මලියදේව විද්‍යාලයෙන් බිහිකල විශිෂ්ඨයින් රැසකි. හිටපු ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාපති දයා රත්නායක, ශ්‍රි ලංකා නීතිපති ජයනාත් ජයසූරිය හා ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක රංගන හේරත් ඒ අතරින් කිහිපදෙනෙකි.2015 අ.පො.ස උසස් පෙළ විභහගයේ දිවයිනේ විශිෂ්ථතම ප්‍රතිඵල වාර්තා කිරීමටද මලියදේව විද්‍යාලයට හැකිවිය.
නිවාස
විද්‍යාලීය සියලුම සිසුන් නිවාස හතරකට බෙදා ඇත. එම නිවාස වලට බෙදනුයේ විද්‍යාලයට සිසුවෙකු ඇතුලත් වන විට ලබාදෙන ඇතුලත් වීමේ අංකය හතරෙන් බෙදා ලැබෙන ශේෂය අනුව වර්ග කිරීමෙන්ය. Houses:
මෙම නිවාස වල නම් ශ්‍රීලංකාවේ පැරණි ශේෂ්ඨ රජවරැන්ගේ නම්ය. සෑම වසරකම විද්‍යාලයේ පවත්වනු ලබන විවිධ ක්‍රීඩා තරග වලින් ඉහලින්ම ජයග්‍රහණය ලබාගන්නා නිවාසයට නිවාසාන්තර ක්‍රීඩා උළෙලේ සමස්ථ ජයග්‍රහණය හිමිවේ.
Battle of the Rocks
Battle of the Rocks (Maliyadeva vs St. Anne's), මලියදේව විද්‍යාලය සහ ශාන්ත ආනා විද්‍යාලය සමග වාර්ෂිකව පැවැත්වෙන දෙදින ක්‍රිකට් තරගයයි. එක් දින ක්‍රිකට් තරගයක් ද පවත්වනු ලැබේ.මෙම ක්‍රිකට් තරගය කුරුණෑගල නගරයේ වෙළගෙදර ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්වේ.
Clubs and societies
දකුණ|thumb|Backside view of school main hall and jubille hall
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
ප්‍රවර්ගය:රජයට පවරාදුන් පාසල් - ශ්‍රී ලංකා ප්‍රවර්ගය:රජයට පවරාදුන් පරමවිඥානාර්ථ පාසල්
ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම
1928
ආණ්ඩුකාරවරයා
එන්රීකේ ඉග්ලෙයිසියස්
එන්රීකේ මිගුඑල් ඉග්ලෙයිසියස් ප්‍රෙස්ලර් යනු 1976 මැයි 8 දින උපත ලද ස්පාඤ්ඤ ජාතික ගායකයෙක්, ගීත රචකයෙක් සහ නලුවෙකි. බොහෝ දෙනා ඔහුව හදුන්වනු ලබන්නේ ලතින් පොප් රජු ලෙසය. එන්රීකේ ලතින් ඇමරිකාවේ අති ජනප්‍රිය තාරකාවක් වීමට, ඇමරිකාව තුල විශාල වෙලදපලක් දිනා ගැනීම හා එන්රීකේ ඉග්ලෙයිසියස් යන වේදිකා නාමයට මාරු වීමට පෙර තම වෘත්තීය ආරම්භ කරනු ලබන්නේ 1990 මැද භාගයේ ඇමරිකානු ස්පාඤ්ඤ භාෂා මධ්‍යස්ථානයක් වන ෆොනෝවීසා ලේබලය යටතේ එන්රීකේ මාටිනෙස් යන නමින්ය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:1976 උපත් ප්‍රවර්ගය:පොප් ගායකයෝ
ඒඩින් බොක්ක
බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේ පැවති කොඩිය 1815 - 1948
හරිත තේ
තේ නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ අවම වශයෙන්ම ඔක්සිකරණයට ලක්වන කැමේලියා සිනෙන්සිස් ශාඛයේ පත්‍ර භාවිතයෙන් මෙම හරිත තේ නිෂ්පාදනය කරයි. හරිත තේ බොහෝ ආසියාතික රටවල් සමග සම්බන්ධ නමුත් එහි ආරම්භය සිදුවන්නේ චීනයෙහිය. කළු තේ සාම්ප්‍රදායිකව භාවිතා කරන බටහිර රටවල් වලද හරිත තේ වේගයෙන් ප්‍රචලිත විය. හරිත තේ විවිධ අවස්ථා වල අමුද්‍රව්‍යක් ලෙසද යොදා ගනී. එනම් මධ්‍යසාර වල අහිතකර දැ උරා ගැනීමට ,සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර සදහා, භෝජන අතිරේකයක් ලෙස සහ සුවද විලවුන් සදහා ද අමුද්‍රව්‍යක් ලෙස යොදා ගනී. හරිත තේ වල විවිධ ප්‍රබේද ලෝකයේ බොහෝ රටවල භාවිතා වේ.මෙසේ විවිධ වර්ග අැති වීමට හේතුව වන්නේ තේ වගාව වැවීමට බලපාන සාධක ,වැවීමේ ශිල්ප ක්‍රම, නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය සහ අස්වනු නෙළීමේ කාලය යනාදියයි.
පසුගිය දශක කිහිපය ඇතුළත විවිධ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන සදහා හරිත තේ මාතෘකාවක් විය.හරිත තේ පානය කරන්නන්ට විවිධ සෞඛ්‍ය ප්‍රතිලාබ ලැබෙන අතර හෘදයාබාධ] අවදානම අවම වීම සහ පිළිකා අවදානම අවම වීම ඒ අතරින් විශේෂිත වේ. ක්ෂණික බර අඩු වීමකට ප්‍රමාණවත් වේගවත් පරිවෘත්තීය ක්‍රියා හරිත තේ භාවිතයෙන් සිදුනොවුනත් ,[[පොලිෆීනෝල්ස් සහ කැෆ්‍රීන් අඩංගු ඉතා ස්වල්ප හරිත තේ ප්‍රමාණයක වුවත් තාප උත්පාදනය සහ මේද ඔක්සිකරණය ඉහළ නංවයි.එමෙන්ම මෙමගින් හෘද ස්පන්දනය වැඩිවීමකින් තොරව පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවේ 4% සීඝ්‍ර වර්ධනයක් ඇති කරයි.
හරිත තේ වීදුරුවක අඩංගු ෆ්ලවෝනොයිඩ්ස් ප්‍රමාණය ,සාම්ප්‍රදායිකව සෞඛ්‍ය සම්පන්නයයැයි පොදු භාවිතයේ පවතින නැවුම් පළතුරු ,එළවළු සහ වයින් වල සමාන ප්‍රමාණයක ෆ්ලවෝනොයිඩ්ස් ප්‍රමාණයට වඩා ඉහළ අගයක් ගනී. ෆ්ලවෝනොයිඩ්ස් යනු ශාක වල පවතින රසායනික ද්‍රව්‍යයක් වන අතර එමගින් ප්‍රති ඔක්සිකරණය වැනි විවිධ ප්‍රතිලාභ ලැබේ. නමුත් මෙම ෆ්ලවෝනොයිඩ්ස් ප්‍රමාණය විව්ධ තේ නිෂ්පාදන මත වෙනස් වේ.
ඉතිහාසය
පුරාවෘතයන්හි සදහන් පරිදි චිනයේ තේ පාරිභෝජනය වසර 4000 පැරණි වේ. හරිත තේ ප්‍රථමයෙන් වගා කරන ලද්දේ ක්‍රි:පූ:2737 හි චෙන් නුන්ග් අධිරාජ්‍යාගේ රාජ්‍ය කාලයේදීය. හරිත තේ පානයක් ලෙස සහ ඖෂධයක් ලෙස බොහෝ ආසියතික රටවල ,එනම් චීනය,ජපානය,වියට්නාමය සහ තායිලන්තය යන රටවල භාවිතා වේ.මෙය තුළ ලේ ගැළීම් නැවැත්වීමේ හැකියාවක් ,තුවාළ සුව කිරීමේ හැකියාවක් ,රුධිරගත සීනි අඩු කිරීමේ හැකියාවක් මෙන්ම ආහාර ජීර්ණය වේගවත් කිරීමේ හැකියාවක් පවතී.
හරිත තේ වල ඉතිහාසය හැදැරීමේදී ටැන්ග් ඩිනස්ටි ඔෆ් චයිනා(Tang Dynasty of China) යන ග්‍රන්ථය ඉතා වැදගත් වේ.ලූයූ නම් රචකයකු විසින් රචනා කරන ලද මෙම ග්‍රන්ථය උසස් තේ හෙවත් චා චින්ග් ලෙස හැදින්වේ.මෙය ක්‍රි:ව: 600 සහ 900 ඇතුළත ලියන ලද කෘතියක් වන අතර රසවත් තේ කොප්පයක් රස විදින ආකාරය සහ රස විදිය හැකි ස්ථාන මෙහි සදහන් වේ. .එසායි විසින් ක්‍රි:ව:1191 දී ලියන ලද තේ පිළිබද ග්‍රන්ථයට අනුව හරිත තේ මගින් පද්ධති පහකට විශේෂ සුවයක් ලබා දේ.විශේෂයෙන් හෘදයෙහි යහපත් පැවැත්මට මෙය උපකාරී වේ.මෙම ග්‍රන්ථයෙහි තේ වල අඩංගු ලෙඩ සුව කිර්‍ර්මේ හැකියාව පිලිබද සදහන් වේ.එනම් මධ්‍යසාර වල අහිතකර බලපැම් අවම කිරීම,උත්තේජකයක් ලෙස කටයුතු කිරීම,හම මත ඇති පැල්ලම් ඉවත් කිරීම ,පිපාසය නැති කිරීම,ආහාර ජීර්ණය පහසු කිරීම,බැරිබැරියාව සුව කිරීම ,විඩාව සුව කිරීම,මුත්‍රා සහ මොළයේ කාර්යයන් නියමාකාරයෙන් සිදු කිරීම දැක්විය හැක.මෙම ග්‍රන්ථයෙහි පළමු කොටසෙහි තේ පැළ, තේ මල් , තේ කොළ පිළිබද සදහන් වන අතරම තේ පැළ සාදාගන්නා ආකාරය සහ තේ කොළ වල ක්‍රියාවලිය පිළිබද සදහන් වේ.එමෙන්ම මෙම ග්‍රන්ථයෙහි දෙවන කොටසෙහි විව්ධ කායික රෝග සදහා අවශ්‍ය හරිත තේ පරිමාත්‍රය යනාදිය සදහන් වේ.
පැසවීම සහ පිළිගැන්වීම
තේ කොළ ජලයේ පෙගවීම මගින් තේ කෝප්පයක් පිළියෙළ කළ හැක. එය තේ කොළ තැම්බීම ලෙසද හැදින්වේ.සාමාන්‍යයෙන් ග්‍ර්‍ර්‍රෑම් 2ක තේ මි.ලි. 100ක පමණ ජල කෝප්පයකට දැමීමෙන් හෝ අවුන්ස පහක පමණ කෝප්පයකට තේ හැන්දක් ප්‍රමාණයේ හරිත තේ දැමිමෙන් තේ කෝප්පයක් පිළියෙළ කළ හැක.නමුත් ගුණත්වයෙන් ඉහළ ග්යෝකුරෝ තේ සදහා මෙයට වඩා තේ කොළ ප්‍රමාණයක් යොදා ගනී.මෙවිට අඩු කාලයකින් තේ කෝප්පයක් සාදාගත හැක.
හරිත තේ ජලයේ තැම්බීමේ කාලය සහ උෂ්ණත්වය විවිධ තේ වර්ග මත වෙනස් වේ.හරිත තේ පැසුණු උණු වතුරේ තැම්බීමේදී සෙල්සියස් අංශක 81 ත් 87 ත් අතර ප්‍රමාණයක උෂ්ණත්වයක ජලයෙන් විනාඩි 2ක් හෝ 3ක් තැම්බිය යුතුය.හරිත තේ සිසිල් ජලයෙන් පිළියෙළ කරන විට සෙල්සියස් අංශක 61 ත් 69 ත් අතර ප්‍රමාණයක උෂ්ණත්වයක ජලයෙන් තප්පර 30ක් පමණ වේලාවක් තැම්බිය යුතුය.සාමාන්‍යයෙන් ඉහළ ගුණත්වයෙන් යුතු හරිත තේ සිසිල් ජලයේ අඩු කාලයකින් පිළියෙල කළ හැකි අතර අවම ගුණාත්වයෙන් යුතු හරිත තේ පිළියෙළ කිරීමට වැඩි කාලයක් උණු ජලයේ තැම්බිය යුතුය.හරිත තේ විශාල වේලාවක් උණු ජලයේ තැම්බීමේදී ලැබෙන තිත්ත රසයට හේතුව වන්නේ හරිත තේ වල ඇති ඇස්ට්‍ර්ගන්ට් එකතුවීමයි.නමුත් හරිත තේ වල රසය නොසලකා හරින්නේ එමගින් විශාල ප්‍රමාණයක ටනිනස් ප්‍රමාණයක් එකතු වන බැවිනි. ඉහළ ගුණත්වයෙන් යුතු හරිත තේ කිහිප වතාවක් ජලයේ තැම්බීම සදහා යොදා ගත හැකිය.තේ බහාලන භාජනය සහ තේ පෝච්චිය වියළි ස්වාභාවයකින් කල්තබා ගත යුතුය.නමුත් සාමාන්‍ය භාවිතයේදී අපට දැකිය හැක්කේ තේ පෝච්චියක හෝ තේ බදුනක තේ කොළ දමා එහි රසය අඩු වන තුරු භාවිතා කරන තත්ත්වයකි.
චීන හරිත තේ
.
ජපාන හරිත තේ
හරිත තේ ජපානයෙහි සැම තැනම පවතින අතර එම නිසා එය තේ යන නමින් හදුන්වයි.හරිත තේ ලෙස විශේෂ නමකින් හැදින්වීමක් කරන්නේ නැත.එය ජපාන තේ ලෙසද හදුන්වයි.හරිත තේ චීනයේ මුල් වරට භාවිතා වූයේ සෝග් ඩිනස්ටි සමයේ වන අතර එය ජපානයට මුල් වරට රැගෙන එන ලද්දේ රින්සායි සෙන් පාසල හදුන්වා දුන් මියෝන් එයිසායි ජපාන බෞද්ධ භික්ෂුන්වහන්සේ නමකි.
තේ වර්ග පොදුවේ වෙන් කරනු ලබන්නේ ගුණත්වය,ශාඛ කොටස් සහ ක්‍රියාවලිය මතයි. එම නිසා මෙම පුළුල් වර්ග අතර මිළෙහි සහ ගුණත්වයෙහි විශාල වෙනස් කමක් දැකිය හැක.නමුත් මෙම ස්වාභාවයෙන් වෙනස් තේ වර්ග ද දැකිය හැක.හොදම ජපාන තේ දැකිය හැක්කේ ෆුකුටා ප්‍රාන්තයේ පිහිටි යමේ ප්‍රදේශයේ සහ ක්යෝටෝ ප්‍රාන්තයේ පිහිටි යිජි ප්‍රදේශයේය.යිජි ප්‍රදේශයේ වසර හාරසිය ගණනක සිටම යුජී තේ නිෂ්පාදනය කරයී.නමුත් වර්තමානයේ එය ශිගා,නරා,ක්යොටෝ සහ මිආ ප්‍රදේශ වලටද ව්‍යාප්ත වී ඇත.සොරකු ප්‍රදේශයේ පිහිටි ක්යෝටෝ තේ නිෂ්පාදනය කරන ප්‍රදේශ අතර විශේෂ ස්ථානයක් ගනී.ජපානයේ තේ දළු වලින් 40% නිෂ්පාදනය කරන්නේ ශිශෝකා ප්‍රදේශයේය.
පරීක්ෂණ සහ සෞඛ්‍ය බලපෑම
හරිත තේ වල විවිධ එන්සයිම,ඇමයිනෝ අම්ල,කාබෝහයිඩ්‍රේට් ,ලිපිඩ,ස්ටෙරොල්ස්,ශාඛ රසායනික ද්‍රව්‍ය සහ යකඩ අන්තර්ගත වේ.හරිත තේ වල පවතින රසායනික සංයුතිය සදහා බොහෝ අදහස් ඉදිරිපත් වී ඇත.විට්‍රෝ සහ සත්ව අධ්‍යයන කටයුතු වල ප්‍රාථමික පර්යේෂණ වලදී මෙම මෙම මත සනාථ කර ඇති අතර තව දුරටත් සනාථ කිරීම් සදහා පර්යේෂණ කරනු ලබයී. විශාල ලෙස හරිත තේ පානය කිරීම නිසා ඔක්සිකාරක ආතතිය සහ අක්මා රෝග සුව වන බව පර්යේෂණ මගින් සාක්ෂි සහිතව ඔප්පු වී ඇත.
2012 වසරේදී විධිමත් සමාලෝචනයකින් ප්‍රකාශ කළ පරිදි හරිත තේ මගින් පිළිකා සුවකළ හැකි බව අවිනිශ්චිත වුවද සමහර සාක්ෂි වලින් පෙන්වා දෙන ආකාරයට හරිත තේ මගින් ඇතැම් පිළිකා ඇතිවීම අවම කළ හැකිබව සනාථ කළ ඇත.එම පිළිකා නම් පපුවේ හට ගන්නා පිළිකා,පුරහස්ථියේ හට ගන්නා පිළිකා,ඩිම්බ වල හට ගන්නා පිළිකා සහ ගර්භාශයේ හට ගන්නා පිළිකා වේ.හරිත තේ මගින් රුධිරයේ අඩංගු ප්‍රෝටීන් ප්‍රමාණය සහ කොලෙස්ට්‍රෝල් ප්‍රමාණය පහළ දමයි.කෙටි කලකදී කරන ලද අධ්‍යන කටයුතු මගින් මෙමගින් මරණ ප්‍රමාණය අඩුවන බව සොයා ගෙන ඇති අතර හෘද රෝග ඇති වීමේ අවදානමද හරිත තේ මගින් අවම කෙරේ.සමහර අධ්‍යයන මගින් හරිත තේ භාවිතයෙන් ශරීරයේ බර අඩුවන බව සොයා ගෙන ඇති අතර එය බොහෝ පුද්ගලයන් සදහා යහපත් ආකල්පයක් ගොඩ නගයි. එක් අධ්‍යයනයකින් පෙන්වා දෙන ආකාරයට හරිත තේ වල අඩංගු කැටචින් මගින් හානි වු ඩී.එන්.ඒ යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට සියගුණයක හැකියාවක් ඇත. එමෙන්ම හරිත තේ වල මිනිස් සිරුරට අවශ්‍ය විටමින් C සහ විටමින් E අන්තර්ගත වේ.තවදුරටත් ජපානය වැනි එක්සත් රාජධානියෙන් පිටත කරන ලද පර්යෙෂණ මගින් හරිත තේ පරිභෝජනය කිරිමෙන් පිළිකා අවදානම, හෘදය සම්බන්ධ රෝග සහ උමතුව අවම කිරීමේ හැකියාවක් ඇති බව සොයාගෙන ඇත.
අධ්‍යයන කටයුතු වලින් පෙන්වා දෙන ආකාරයට හරිත තේ පාරිභෝජනය මගින් ස්නායු රෝග සුව කිර්‍ර්මේ හැකියාවක් සහ ස්නායු රෝග අවම කිරීමේ හැකියාවක් පවතී.හරිත තේ වල අඩංගු පොලිපිනොල්ස් නම් රසායනික ද්‍රව්‍ය මගින් ස්නායු සම්බන්ධ මෙම රෝගය සුව කිරීමට හැකියාව ඇත.
එමෙන්ම හරිත තේ මගින් ප්‍රති පිළිකා කාරකක් වන බ්‍රොටෙසොමිබ් නම් ඔෟෂධයේ බලපෑම නිෂ්ජේදනය කිරීමේ හැකියාවක් ඇත.
වගා කිරීම, අස්වනු නෙළීම සහ සකස් කිරීම
හරිත තේ වගා කිරීම සහ සකස් කිරීමේ ශිල්ප ක්‍රම එක් එක් තේ වර්ගය අනුව වෙනස් වේ.මෙම ශිල්ප ක්‍රම වල ප්‍රථිඵලයක් ලෙස විශාල ප්‍රමාණයක් වන පොලිෆිනොල්ස් සහ ඇන්ටිඔක්සිඩන්ට්ස් රදවා ගැනීමේ හැකියාව ලැබේ.එමගින් හරිත තේ මගින් ලැබිය හැකි ප්‍රථිලාභ සියල්ලක්ම පාහේ ලැබිය හැක.හරිත තේ වගා කරන ආකාර ප්‍රධාන ලෙස ක්‍රම දෙකකි.ඒවා නම් හිරු එළියේ වගා කිරීම සහ සෙවණෙහි වගා කිරීමයි.හරිත තේ පැළ එක පෙළට වගා කිරීම මගින් පැළෑටි කප්පාදුව පසු වන අතර එමගින් අතු පතර ප්‍රමාණවත් ලෙස සෑදේ.සාමාන්‍යයෙන් හරිත තේ අස්වැන්න වසරකට තුන් වතාවක් ලබා ගත හැක.හටගන්නා පළමු දළු පළමු අස්වැන්න ලෙස අප්‍රෙල් සහ මැයි මාස වලදී නෙළා ගන්නා අතර දෙවන අස්වැන්න ජුනි සහ ජූලි මාස වලදී නෙළා ගනී.තුන්වන අස්වැන්න නෙළා ගන්නේ ජූලි හෝ අගෝස්තු කාල වලදීය.සමහර අවස්ථා වලදී හතර වන අස්වනු නෙළීමක් ද දැකිය හැක.
හරිත තේ සකස් කිරීම සදහා ක්‍රම දෙකක් යොදා ගැනීමක් දැකිය හැක. ඒවානම් සාම්ප්‍රදායික ක්‍රම සහ නවීන ක්‍රම වේ.හිරු එළියේ වියළීම,ගල් අගුරු යොදා පිළිස්සීම,තැටියක ආධාරයෙන් පිළිස්සීම සාම්ප්‍රදායික ක්‍රම සදහා කදිම උදාහරණ වේ. පෝරණුවක වියළීම, හුමාලයේ වියළීම තේ සකස් කිරීම සදහා යොදා ගන්නා නවීන ක්‍රම වේ. සකස් කළ හරිත තේ "අරචා" ලෙස හදුන්වනු ලබයි.මේවා තෙතමනය අඩු ශීතකරණ වල කිලෝ 30 සහ 60 මළුවල ගබඩා කර සෙ.අ.0-5 අතර උෂ්ණත්වයක ගබඩා කරයී.මෙම "අරචා" තව දුරටත් සකස් කළ යුතු වේ.එය මෙම තේ කලවම් කිරීමට,තේරීමට සහ ඇසිරීමට පෙර සිදුකරනු ලබයි.මෙම තේ වසර පුරා අවශ්‍ය වන පරිදි වියළාගත හැක.එමගින් මෙම තේ වැඩි කාලයක් තබා ගැනීමට හැකිවන අතරම තේ වලින් නැවුම් රසයකුත් ලබා ගත හැක.නැවත වියළා ගැනීමේ කාර්යය අවසානයේ එම තේ හලාගැනීමක් සිදුකරන අතර එම ක්‍රියාවලිය අවසානයේ මෙම තේ සුදුසු පරිදි වර්ගීකරණය කරනු ලබයි.අවසානයේ මෙම තේ රසකාරක මගින් පරීක්ෂා කිරීමෙන් අනතුරුව වෙළදපළට යවනු ලබයි.
ජපාන තේ ආනයනය
2011 වසරේ ජූනි 17 වන දින ප්‍රංශයට යවන ලද හරිත තේ කිලෝවක විකිරණශීලී ද්‍රව්‍ය ඒකක 1038ක් අඩංගු බව ප්‍රංශ ගුවන්තොටුපළක් වන චාර්ල්ස් ගව්ලී වලදී සනාථ විය.මෙම තේ ආනයනය කරන ලද්දේ ජපානයේ ශිසෝකා ප්‍රදේශයෙනි.මෙම තේ කිලෝවක විකිරණශීලී ද්‍රව්‍ය 500 මෙන් දෙගුණයකට වඩාත් ඇති බව යුරෝපා සංගමය මගින්ද ප්‍රකාශ කරන ලදී.එමෙන්ම ප්‍රංශය රජය මගින් මෙම තේ කිලෝ 162 ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. මෙයට පිළිතුරු ලෙස ශිසෝකා ප්‍රදේශයේ පාලකයා ප්‍රකාශ කළේ ඔවුන් පානයට ගන්නේ එම තේ බවත් ප්‍රංශය කළ එම තේ වල විකිරණශීලී ද්‍රව්‍ය මැණීම සම්බන්ධයෙන් ගැටළු පවතින බවත්ය.නිවැරදි ලෙස එම තේ කිලෝවක විකිරණශීලී ද්‍රව්‍ය 10ක් ඇති බවත්, එය 1000 වූයේනම් ඔවුන් නිෂ්පාදනයේ පරීක්ෂා කිරීමෙදී ඔප්පුවන බවත් ප්‍රකාශ කළේය. ජපාන ආහාර සෞඛ්‍ය පිළිබද අමාත්‍ය රෙන්හෝ මහතා ප්‍රකාශ කර තිබුණේ "අරචා" නම් තේ වර්ගය ෆුරිකේක් ලෙස අලෙවි කිරීම මගින් මෙම තත්ත්වය උදා වී ඇති බවත් එබැවින් පාරිභෝගික ආරක්ෂාව සදහා තේ පරීක්ෂාවේදි අරචා අඩන්ගුදැයි පරීක්ෂාව ඉතා වැදගත් බව එතුමා ප්‍රකාශ කළේය.
පූජා උමාශංකර්
පූජා ගෞතමී උමාශංකර්, බොහෝවිට දන්නා පූජා යනු ඉන්දු-ශ්‍රී ලාංකික සම්භවයක් සහිත නිළියකි, ඇය දෙමළ, සහ සිංහල,තෙලිගු, මලයාලම් සහ අමටුර් සිනමාවේ ජනප්‍රිය නිළියකි. ඇය වඩාත් ජනප්‍රියත්වයට පත් වූයේ, බාලා'ගේ නාන් කඩවුල් චිත්‍රපටයෙනි. එහි දී පූජා ඉදිරිපත් කළ දෑස් අඳ සිඟන්නියකගේ චරිතය සඳහා දක්ෂිණ ෆිල්ම්ෆෙයා සම්මාන සහ තමිල්නාඩු ප්‍රාන්ත සිනමා සම්මාන ලැබීය. ඇය සිංහල සිනමාවෙහි සාර්ථක නිළියක් වූයේ අංජලීකා (2006), ආසයි මං පියාඹන්න (2007), සුවඳ දැණුනා ජීවිතේ (2010) සහ කුස පබා (2012), චිත්‍රපට රඟපෑමෙනි.
මුල් අවදිය
පූජා සන්ධ්‍යා නම් ශ්‍රී ලාංකික සිංහල කාන්තාවකට හා ඉන්දියානු කන්නඩිග බ්‍රාහ්මින් වන ශ්‍රින්ගරි හි චික්මගලූර් දිස්ත්‍රික්කයේ, කර්ණාටක ප්‍රාන්තයේ එච්.ආර්. උමාශංකර් නම් ව්‍යාපාරිකයෙකු හට දාව, ජුනි 25 දින ශ්‍රී ලංකාවේදී පූජා උපත ලැබුවාය.
ශ්‍රී ලංකාව තුලදී සිය පෙරපාසල් අධ්‍යාපනය හමාර කල පූජා, පසුව ඉන්දියාව වෙත සංක්‍රමණය වූවාය. එහිදී අඩ්ලූර් හී Poornapragnya වෙතිනුත්, පසුව මයිසෝර් (Mysore) හී නිර්මලා කන්‍යාරාමය වෙතිනුත් ඇය සිය අධ්‍යාපන කටයුතු හැදෑරුවාය. ඉක්බිති බැංගලෝරයේ බෝල්ඩ්වින්ස් බාලිකා උසස් පාසලෙන්ද සිය අධ්‍යයන කටයුතු සම්පූර්ණ කර ගත් පූජා, බැංගලෝරයේ මවුන්ට් කාමල් විද්‍යාලයෙන් B.Com උපාධියක් සහ MBA පශ්චාත් උපාධියක් හිමි කර ගත්තාය.
වෘත්තීය දිවිය
පූජා හඳුන්වා දෙනු ලැබූයේ ඇයගේ මිතුරෙකු වූ කැමරාකරණ ශිල්පී පසුව අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු වූ ජීවා, විසිනි.
පුංචි තිරයේ
කලෙයිඥර් ටීවී, හා සන් ටීවී හී ජනප්‍රිය රියැලිටි නර්ථන වැඩසටහනක් වූ ආටම් පාටම් කොන්ඩාටම් (Aatam Paatam Kondatam) හා ටීවී දෙරණ "සිටි සිටි ඔෆ් ඩාන්ස්" හි විනිශ්චයකාරවරියක ලෙසද පූජා කටයුතු කර තිබෙයි.
බාහිර සැබැඳි
ප්‍රවර්ගය:1981 උපත්
ලොන්ඩා
ලොන්ඩා යනු ඇන්ගෝලාවේ අගනුවරයි.
පෙරොක්සිසෝම
පෙරොක්සිසෝම (also called ක්ෂුද්‍ර දෙහ ලෙසද හැදින්වෙන)සෑම සූන්‍යෂ්ටිකසෛලයකම පාහෙ දක්නට ලැබෙන ඉන්ද්‍රයිකාවර්ගයකි. </re peroxisome ක්ෂුද්ර දේහ ආකාරයකි තනි පටලමය ashike ආවේ ඔක්සිකාරක එන්සයිම අඩංගු වේ ශාක සෛල තුළ මෙන්ම සත්ව සෛල වල ද දැකිය හැක peroxisomes විශේෂණය වීමෙන් gliaxy සෝම සෑදේ    පෙරොක්සයිඩ wela විෂහරණය සිදුකරයි ca කැටලේස්එ න්සයිමය සහිත වේ  ශාක වල ප්‍රභාශ්වසනය ට දායක වේ මූල ගැටිති වල නයිට්‍රජන් පරිවෘත්තියට දායක වේ
කෘෂි යන්ත්‍රෝපකරණ
thumb| [[ක්ලස් සමාගම විසින් නිපැයුනු ජර්මානු සංයුක්ත අස්වනු නෙලනයක්]] thumb| [[ලයිට්-ට්‍රාක් සමාගම විසින් නිපැයුනු බ්‍රිතාන්‍ය බෝග විසුරුවනයක්]]
කෘෂි යන්ත්‍රෝපකරණ යනු, කෘෂිකාර්මික ක්ෂේත්‍රයෙහි හෝ ගොවිපොළක හෝ ක්‍රියාකාරිත්වයෙහිදී භාවිතා වන්නාවූ යන්ත්‍රෝපකරණ වෙති.
කාර්මික විප්ලවය
කාර්මික විප්ලවය පැමිණෙත්ම හා වඩාත් සංකීර්ණ යන්ත්‍ර ප්‍රවර්ධනය වෙත්ම, ගොවිතැන් ක්‍රම විසින් මහත් ඉදිරි පිම්මක් පනින ලදි. ධාන්‍ය බීජ අස්වනු නෙලීම, තියුණු තලයක් භාවිතයෙන් අතින් සිදු කරනු වෙනුවට, රෝද සහිත යන්ත්‍ර භාවිතයෙන් ගොයම අභින්නව කපන ලදි. දඞු වලින් එයට තැලීමෙන් ධාන්‍ය බීජ කොළමඩිනු වෙනුවට, කොළමඩින යන්ත්‍ර භාවිතයෙන්, අග්‍ර සහ නැටි වෙතින් බීජ වෙන් කෙරිණි. පළමු ට්‍රැක්ටර පිවිසියේ 19වන සියවසෙහි අග භාගයෙහිය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:කෘෂි යන්ත්‍රෝපකරණ
කන්ජි
කන්ජි (漢字) යනු හිරගනා සහ කතකනා වලට අමතරව ජපන් ලේඛණ කලාවේ දී භාවිතා වන ජපන් අකුරු වර්ගයකි.
Glyph conversion
ප්‍රවර්ගය:නැගෙනහිර ආසියාව
නිල්
නිල් වර්ණය දළ වශයෙන් විද්‍යුත් චුම්භක වර්ණාවලියේ 440-490 nm අතර පිහිටයි. ප්‍රාථමික වර්ණයක් ලෙසද නිල් වර්ණය හඳුනාගනු ලබයි. නිල් වර්ණයේ අනුපූරකය ලෙසින් HSV Colour Wheelහි හැඳින්වෙන්නේ කහ වර්ණයයි. සාම්ප්‍රදායික රතු කහ නිල් වර්ණ (RYB) වලද නිල් ප්‍රාථමිකයක් ‍ලෙස හඳුන්වන අතර අනුපූරකය ලෙසින් ගැනෙන්නේ තැඹිලි වර්ණයයි.
අප්‍රිකානු සමාජවාදය
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාවේ දේශපාලනය ප්‍රවර්ගය:සමාජවාදය ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකානු සහ කළු ජාතිකවාදය ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාවේ සමාජවාදය
බෙයියු පන්සල
බෙයියු පන්සල   චීනයේ බෙයියු  පළාතේ ශියෑන්ග්හි පිහිටා ඇති ටාඕ  සිද්ධස්ථානයකි. මෙම පන්සල ලිඕ රාජවංශයෙ කෝශු අදිරාජ්‍යයින් හන්ග් පර්වතයට පුදපූජා පැවැත්වීමට බාවිතාකරන ලදී.යුආන් පාලන කාලයේදී නිර්මාණයකල විශාලතම,පැරණිතම සහ වඩාත් වැදගත්ම දැව ගොඩනැගිල්ල වන්නේ මෙහි දානශාලාවවේ. මෙම පන්සල ගේට්ටු තුනකි සමන්විතය තවද අෂ්ටාස්‍ර මණ්ඩපයක්ද බෝහෝ සෙල් පුවරුද මෙහි දැකියහැක.
ඉතිහාසය
බෙයියු පන්සල පළමුව ගොඩනගනලදේ උතුරු වෙයි (386-584)  හෝ  ටැංග් (618-907) රාජවංශයෙදීය නමුත් මෙහි අරඹය  හං රාජවංශයෙදී එනම්  ක්‍රිස්තුපුර්ව 2 සියවසේ පමණ සිදුවූ බවට සාදක පවතී. මෙම පන්සල දෙවරක් ගොඩනගා තිබේ එනම් 991දී(950 මොන්ගෝලියානු ආක්‍රමණයට පසු) හා 1270. ශියෑන්ග් පළාතේ 1672 ලිඛිත ඉතිහාසයෙ අඩංගු චිත්‍ර සමග සැසදීමේදී පන්සල වර්තමාන ස්වරුපය 15 වන සියවස වන  විට වර්තමාන ස්වරුපය ගෙන තිබුන බව තහවුරු විය.
කෝශු පාලන කාලයේදී බෙයියු පන්සල  හන්ග් පර්වතයට පුදපූජා පැවැත්වීමට බාවිතකරන ප්‍රදාන ස්ථානය විය, ටාඕවාදයට අනුව  හන්ග් පර්වතය චීනයේ පුජනිය පර්වත අතරින් එකක්වෙ.මෙම කාලයේදී  හන්ග් පර්වතය ලිඕ රාජවංශයෙ(916-1125) පාලනයට යටත්විය. දේශපාලන ස්ථාවර බාවය පවත්වාගෙනයාමට සහ ටාඕවාදීන්ගේ සහයෝගය ලබාගැනීමට ශෝන්ග් රජවරුන්  බෙයියු පන්සල අනුග්‍රහය දක්වා ඇත. ශෝන්ග්වරුන් පර්වතය පාලනය නොකලද ඔවුන්ගේ පුජාවන් සතුරු බලප්‍රදේශ හරහා පර්වතයට ලගාවනබව අදහනලදී.
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය
බෙයියු පන්සලේ ගොඩනැගිලි 6  උතුරු-දකුණු අක්ෂය හරහා විහිදීයයි. උතුරේ සිට දකුණට ඇති ගොඩනැගිලි වන්නේ දොරටුව, අෂ්ටාස්‍ර චින්යෙඉ මණ්ඩපය(天一阁) මින් රාජවංශය, තවත්   දොරටු යුගලයක්, දානශාලාව(德宁殿). දානශාලාව ඉදිරිපසින් ඇති වේදිකාවෙ ශෛලමය මූර්ති ශේෂ දැකිය හැක නමුත් මෙය අතීතයේ පැවති තවත් ශාලාවක භූමියවෙ. පන්සල් භූමිය පිරික්සා බැලීමේදී පෙනීයන්නේ බොහාමයක් ගොඩනැගිලි 20 ශතවර්ෂයේ නැවත ගොඩනගා ඇති බවකි.
පන්සල වටා ඇති ප්‍රාකාරය අතීතයේදී ශියෑන්ග් නගර ප්‍රාකාරයේ කොටසක් විය. පන්සල් භූමියතට ඇතුළුවීමට ඇති දකුණු දොරටුව අතීතයේ නගරයේ ප්‍රදාන දොරටුවලින් එකකි.මෙම කොටස් වලට අමතරව නගර ප්‍රාකාරයේ වෙනත් කොටස් එතිරිව නැත. මෙහිදී උතුරු වෙඊ රජසමයට අයත් 137 අදික සෙල් පුවරු දැකගතහැකිය.
දානශාලව
දානශාලව පන්සලේ ඇති ප්‍රදානතම ශාලාවාවේ එය 1270දී යුආං රජසමයට අයත්වෙ. ශාලාවට මුහුණලා ඇති සුවිශාල වේදිකාව(25*20) යෙඉටඊ (月台, චන්ද්‍ර වේදිකාව)   නම්වේ.උස් වේදිකාවක නිර්මාණයකර තිබෙන දානශාලවට ඇතුළුවීම ඉදිරිපස මැද පඩිපෙළ මගින් හෝ යෙඉටඊ වේදිකාවට සම්බන්ධ පැති පඩිපෙළ දෙකෙන් කල හැක වේදිකාවෙ පරිමිතිය වටා සිංහ හිසති සුදු කිරිගරුඬ ගරාදා වැටක් ඇත. ශෝන්ග් රජසමයේ රචිත  වාස්තුවිද්‍යාත්මක නිබන්ධනයට(營造學社法式) අනුව  දානශාලාව හයවන පා ස්තම්භයන්ගෙන් සමන්විතවෙ.මෙහි කුළුණු අග ඇති  අල්ලු සිරස් තීරු තුනක් සහ හරස් තීරු තුනකින් සමන්විතවේ. හයවන පා අල්ලු  රජසමයට  අයත් දැනට ඉතිරිවඇති වඩාත් සංකිර්ණම ඒවාවේ. මෙවැනි ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ සලකා බලනවිට මෙම දානශාලාව යුආං රජසමයට අයත් වැදගත්ම දැවමය ශාලාවක්බව පෙනීයයි. මෙම ලක්ෂණ මොන්ගෝලියනු අගනුවර ගොඩනැගිලිවල විස්තර සමග ගැලපේ මෙයින් පෙනීයන්නෙ මෙම දානශාලාව විනාශවීගිය මොන්ගෝලියානු අගනුවර ඩඩු (දැන් බිජිං)  ගෘහනිර්මාණ සම්ප්‍රදාය අනුව නිර්මාණය  කරැති  බවයි.
ටාඕ බිතුසිතුවම් දානශාලවෙ බිත්ති තුනක දැකියහැක. බස්නාහිර බිත්තියෙ 17*17(m) ප්‍රමාණයේ බිතුසිතුවම් ටැංග් රජසමයට අයත්වෙ, එය පරාදේශීය ජාල දේව රුවක් පිහාටු සහිතව දක්වයි.මකර රජු නැගෙනහිර බිතුසිතුවම්වල දැකිය හැක. මෙම ශාලාවේ පිලිරු 9 දැකියහැකි අතර ඒවා ශාලාව ගොඩනගන ලද සමයටම අයත්වෙ.
සාත් නිභානා සාතියා
සාත් නිබ්හානා සාතියා යනුවෙන් හැඳන්වෙන්නේ රශ්මි ෂර්මා ටෙලිෆිල්ම්ස් ලිමිටඩ් සමාගම විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද හින්දි-භාෂා ඉන්දියානු රූපවාහිනී මාලා නාට්‍යයකි. මෙම කතාමාලාව විකාශය ඇරඹූයේ 2010 මැයි 3 දින ය. මෙය ලෝකය පුරා ස්ටාර් ප්ලස් නාළිකාව ඔස්සේ ප.ව. 7:00 IST ට විකාශය වේ. ආරම්භයේ දී මෙය සතියේ දිනවල සවස විකාශය වුවද, 2014 වර්ෂයේ මුල් කාලයේ සිට සඳුදා සිට සෙනසුරාදා තෙක් දිනවල විකාශය සිදුකරන ලදී. අවසානයේ 2015 වන විට සෑම දිනකම විකාශය කිරීමට තීරණය විණි. කතාවට පසුබිම් වී ඇත්තේ රාජ්කොට් ප්‍රදේශය වුවද, කතාමාලාව රූගත කොට ඇත්තේ මුම්බායිහි ය.
කතාමාලාව ගෙතී ඇත්තේ රාජ්කොට්හි මන්දිරයක ජීවත්වන ප්‍රබන්ධ මෝදි පවුල වටා ය. මෙම වැඩසටහන මගින් දර්ශීය ගුජරාටි විස්තෘත පවුලක ආචාර ධර්ම සහ අගයයන් නිරූපණය වේ. 2014 පෙබරවාරි මස මෙම කතාව වර්ෂ අටක් ඉදිරියට වන සිදුවීම් වෙත දිවෙයි. 2015 මාර්තු වන විට එය තවත් වර්ෂ දහයක් ඉදිරියට ‍දිවෙයි. අවසානයේ 2016 මැයි මස තවත් වර්ෂ හතරක ඉදිරි පිම්මක් දැකගත හැක.
සාරාංශය
ගෝපි සිය දෙවන දියණිය තනිව හදාවඩා ගනියි. කෝකිලා සහ ඇහෙම් දැඩි පීඩනයකට මුහුණ දී සිටිති. මේ වනවිට මෝදි භවනේ නව මූලිකාවිය බවට රාශි පත්ව සිටියි. ගෝපි යළි සිය පවුල සමග එක්වෙයි. මීරා මිය නොගිය බවත් ඇය අනාථයකු ලෙස හැදීවැඩී ඇති බවත් ඇගේ පවුල වටහා ගනියි. රාධාගේ සත්‍යය හෙළි වන අතර, ඇයව සිරභාරයට ගැනෙයි. අනතුරුව ගෝපිව ප්‍රේමය පතා පැමිණි කරදරකාරී මිනිසකුගෙන් බේරා ගැනීමට රාශි සිය දිවිය පූජා කරයි. ජීගර්ව රාශිගේ මාතෘ පාර්ශ්වීය නැනණ්ඩිය වූ පරිධි හට විවාහ කර දෙයි. රාධා යළි පැමිණෙන අතර, ඇය ජීගර්ට එරෙහිව නිදි යහනේ දී කුමන්ත්‍රණ සිදු කරයි. රාධා ගැබිනියක බවට පත්වේ. ඇය දියණියකට උපත ලබා දෙයි. එම බිළිඳිය ද රාශි නම් වේ. රාශි බිළිඳිය මරාදැමීමට තර්ජනය කරමින් රාධා, මෝදි පවුල විනාශ කිරීමට තැත් කරයි. පිළියමක් නොවූ තැන ගෝපි සිය සොයුරිය වූ රාධාව මරා දමයි. ගෝපි වසර 14ක් සිර භාරයේ පසුවෙයි.
සිය යහපත් කල්කිරියාව හේතුවෙන් ගෝපිගේ දඬුවම ලිහිල් කෙරේ. ගෝපි නැවත සිය පවුල වෙතට පැමිණෙයි. එහිදී ඇයට දැන ගන්නට ලැබෙන්නේ ඇහෙම් සිය පවුල හැරදා සිය දියණියන් දෙදෙනා සමග මුම්බායි වෙත ගොස් ඇති බවත්, මාන්සි නැමැති කාන්තාවක් ඔවුන් සමග නැවතී සිටින බවත් ය. මීරා මේ වන විට ස්වාධීන, වහා කිපෙනසුලු සහ කපටි චරිතයක් බවට පත්ව සිටියි. නමුත් විද්‍යා දියණිය ගෝපිගේ ප්‍රතිමූර්තියක් බඳු ය. පවුලට වඩා අන් අය වෙනුවෙන් මුල් තැන දීම කෙරෙහි ඇහෙම් සහ දියණියෝ ‍ගෝපිට දොස් පවරති. මේ වනවිට කෝකිලා, උර්මිලා (දැන් මානසික ආබාධයකින් පෙළෙන්නී ය) සහ ළමා රාශි (ඇයව පිළිගැනීම පරිධි ප්‍රතික්ෂේ කරයි) සමග වෙන්ව ජීවත් වන්නී ය. කෝකිලාගේ දියණිය වන කින්ජල් සිය සැමියා සහ පුත්‍රයා හැර දමා සිය දෙමාපියන්ගේ නිවසේ ජීවත් වන්නී ය. සිදුවීම් මාලාවකින් පසුව ඇහෙම්, මීරා සහ විද්‍යා සමග යළි නිවසට පැමිණෙන අතර සම්පූර්ණ පවුලම යළි එකතු වේ. කෙසේනමුත් මීරා, ගෝපිව පිළිගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කරයි. ඇය තමන්ට නිතරම ප්‍රශ්න ඇතිකරන මෝදි පවුලට ද බැණ වදියි.
කෝකිලාගේ ළමාවියේ මිතුරියක වන ගෞරා සූර්යවංශි කතාවට පිවිසෙයි. ඇය පැමිණෙන්නේ කෝකිලාගේ වරදින් මියගිය සිය සොයුරා වෙනුවෙන් පළිගැනීමටයි. ගෞරාගේ සැබෑ අභිප්‍රාය නොදන්නා මෝදි පවුල, විද්‍යා දියණියව ඇගේ මුණුපුරා වූ ශ්‍රාවන්ට විවාහ කර දෙයි. නමුත් ගෞරා රහසේම මීරාව සිය පුත්‍රයා වූ ධරම් හට විවාහ කර දෙයි. එමනිසා මීරා සිය සොයුරිය වන විද්‍යාගේ නැන්දණිය වන්නී ය. ගෞරා, මීරාව යොදා ගනිමින් මෝදි පවුල වැනසීමට තැත් කරයි. ඇතැම් අවස්ථාවන්හි ඇය කෝකිලා සහ ඇහෙම්ව මරාදැමීමට තැත් කරයි. නමුත් එය අසාර්ථක වේ. නමුත් සිදුවීම් මාලාවකින් පසු (ඉන් එක් සිදුවීමක දී ධරම්ගේ පළමු බිරිය වූ දුර්ගා මිය යයි) ඇයව අත්අඩංගුවට ගැනෙන අතර ඇගේ පවුලෙන් නෙරපා දැමෙයි. මේ වනවිට මීරා සහ විද්‍යා යන දෙදෙනාම සිය ස්වාමිපුරුෂයන් සමග ප්‍රේමයෙන් බැඳී සිටිති‍. ඒ නිසා ඔවුන් නැවතීමට අදහස් කරති. ජීගර්ගේ පුත්‍රයකු වන සාහිර් පරිධිගේ බලවත් විරෝධය මධ්‍යයේ නූගත් සොනාක්ෂි සමග විවාහ වේ. රාධාගේ මරණය වෙනුවෙන් ගෝපිගේ මව ද කෝකිලාගෙන් පළිගැනීමට පැමිණෙයි. නමුත් ඇය එහිදී මිය යයි. මෙම කතාවාරය අවසන් වන්නේ ඇහෙම් රිය අනතුරකින් මියයාමත් සමගයි.
ඇහෙම්ගේ වියෝවෙන් ගෝපි දැඩි කම්පනයට පත්ව සිටින්නී ය. ඇය වසර 4කින් සිනහසී හෝ කථාකොට හෝ නැත. කෝකිලා, ගෝපි වෙනුවෙන් වෛද්‍ය ක්‍රිෂ්ණා රහේජා සිදුකළ විවාහ යෝජනාව පිළිගැනීමට තීරණය කරයි. විවාහ දිනයේ, ගෝපි යථා තත්ත්වයට පත්වේ. නමුත් ඇයව අකමැත්තෙන් වුවද වෛද්‍ය ක්‍රිෂ්ණාහට විවාහ කරදෙයි. ජීගර් සහ පරිධි මේ වනවිට බෙහෙවින් විපර්යාසයකට ලක්ව සිටින අතර, ඔවුන් සිය පවුලේ පුද්ගලයින් පිළිබඳ තැකීමක් සිදුකරන්නේ නැත. පරිධි විසින් සාහිර්, සොනාක්ෂි සහ ඔවුන්ගේ පුතුන් දෙදෙනා මෝදි භවනෙන් පලවා හරියි. අනතුරුව ජීගර්ගේ අනෙක් පුත්‍රයා වූ සමාර්ව උඩඟු මෝස්තරකාරියක වන මොනිකා හට විවාහ කර දෙයි. මේ අතර, මීරා විද්‍යාට වෛර කරන්නේ සිය ගබ්සාවීමට ඇය වගකිව යුතු බවට චෝදනා කරමිනි. නමුත් එහි සැබෑ වරදකාරිය ශ්‍රාවන්ගේ‍ සොයුරිය වන නෛයා ය. ගෝපි මෝදි පවුල යළි එක්සත් කිරීමට ඉටා ගනියි. ඇය සාර්ථක වේ. ක්‍රිෂ්ණා යනු මාන්සිගේ සොහොයුරා බව හෙළිවේ. අනතුරුව ඔහු, මාන්සි සහ ප්‍රමිලා (ඔහුගේ මව) ගෝපිගෙන් පලිගැනීමට පැමිණෙයි. කෝකිලා, ගෝපිව බේරාගැනීමට ඇහෙම්ට සමාන පෙනුමක් ඇති තැනැත්තකු (ජගී, පරාග් සහ උර්වංශිගේ අවජාතක පුත්‍රයා) ගෙන්වා ගනියි.
අනුවර්තන
සාත් නිභානා සාතියා කතාමාලාව විවිධ භාෂාවන්ගෙන් ප්‍රතිනිර්මාණය කෙරිණි. මේ අතර පුධ්ඡ පෝල් (මරාථි), දෙයිවම් තන්ද වීඩු (දෙමළ), චන්දනමාළා (මලයාලම්), අමෘතවර්ෂිනී (කන්නඩ) සහ බොධුබොරොන් (බෙංගාලි) වැනි නිර්මාණ වේ. සාත් නිභානා සාතියා කතාමාලාව තෙලිඟු බසින් හඬකවා කෝදලා කෝදලා කොඩුකු පෙලාමා යන නාමයෙන් MAA TV නාළිකාව ඔස්සේ විකාශය කෙරිණි. අන්තර්ජාතික වශයෙන් සැලකූ විට මෙම කතාමාලාව ශ්‍රී ලංකාව තුළ සිංහල භාෂාවෙන් හඬකවා මගේ සඳ ඔබයි යන තේමාව යටතේ ස්වර්ණවාහිනී නාළිකාවෙන් විකාශය කෙරේ.
ඉන්දුනීසියාව තුළ මෙම කතාමාලාව ANTV නාළිකාව ඔස්සේ 2016 සැප්තැම්බර් 26 දින විකාශය ඇරඹියේ ගෝපි යන තේමාව ඔස්සේ ය. මෙය එරට සඳුදා සිට සිකුරාදා දක්වා ප.ව. 3:00ට (ඉන්දුනීසියා බටහිර වේලාව) විකාශය විය.
සන්ධිස්ථාන
සාත් නිභානා සාතියා කතාමාලාව ඉන්දියාවේ සිව්වැනියට වැඩිම කලක් ධාවනය වූ කතාහාලාව බවට පත්වූයේ බාලිකා වධු, යේ රිෂ්තා ක්‍යා කෙහ්ලාතා හේ, සහ තාරක් මෙහ්තා කා ඌල්තා චෂ්මා කතාමාලාවලින් පසුව ය. එසේම එය ස්ටාර් ප්ලස් නාළිකාවේ දෙවැනියට දිගුම වැඩසටහන ලෙස සැලකිණි. 2015 වර්ෂය තුළ පේක්ෂක ප්‍රතිචාර අතින් අංක 1 පිහිටුම ලබා ගැනීමට මෙම කතාමාලාව සමත් විය. පසුව එම ස්ථානය නාගින් කතාමාලාව විසින් හිමි කරගන්නා ලදී. මෙම වැඩසටහන රශ්මි ෂර්මා ටෙලිෆිල්ම්ස් ලිමිටඩ් සමාගමේ වඩාත් සාර්ථකම වැඩසටහන වූ අතර, ජාතික සම්මාන උළෙලවල්හි දී සම්මාන රැසක් දිනා ගැනීමට එය සමත් විය. කතාමාලාව ආරම්භයේ සිටම දීර්ඝ කාලයක් යන තෙක්ම ස්ටාර් ප්ලස් නාළිකාවේ අංක 1 වැඩිසටහන වූයේ මෙයයි.
ස්මෙන්ඛ්කරේ
අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ ස්මෙන්ඛ්කරේ ඩ්ජෙසර් ඛෙපරු (ඇතැම්විට ස්මෙන්ඛරේ, ස්මෙන්කරේ හෝ ස්මෙන්ඛ්කරා යනුවෙන් ද හඳුන්වයි) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ 18වන රාජවංශයේ පසුකාලීනව කෙටි කාලයක් රාජ්‍ය පාලනය කළ පාරාවෝවරයෙකි. ඔහුගේ නාමයේ පරිවර්තනය 'රේගේ සවරූපයන් ජීවමාන ය' සහ 'රේගේ තේජවන්ත ආත්මය – ස්වරූපයන් අතර පූජනීය' යන්නයි. ඔහු රාජ්‍ය පාලනය කළේ අක්නාටන් විසින් නව ආගමික දර්ශනයන් හඳුන්වා දුන් අමර්ණ යුගයේ ය. ඔහු ඔහුගේ ක්ෂණික පූර්වප්‍රාප්තියා වූ අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගෙන් (සාමාන්‍යයෙන් නෙෆර්ටිටි වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ) වෙන්කර හඳුනාගැනේ. නෙෆර්නෙෆරුආටන් මෙන් නොව, ස්මෙන්ඛ්කරේ සිය රාජකීය නාමය හෝ කාර්ටුෂයෙහි විරුදයන් භාවිත කළේ නැත.
ස්මෙන්ඛ්කරේ පිළිබඳ නිශ්චිතවම පැවසිය හැක්කේ තොරතුරු ස්වල්පයක් පමණි. එයට හේතුව හොරෙම්හෙබ්ගෙන් ඇරඹි පසුකාලීන රජවරුන් විසින් සම්පූර්ණ අමර්ණ යුගයම ඉතිහාසයෙන් මකාදැමීමට උත්සාහ ගෙන තිබීමයි.
නමේ පටලැවිල්ල
ස්මෙන්ඛ්කරේ පිළිබඳ දැනසිටියේ 1845 තරම් ඈතක සිට ය. ඒ IIවන මෙරිරේගේ සොහොන්ගැබේ ඇති කැටයමකිනි. මෙහි ඔහු සහ මහා රාජකීය බිරිඳ පදවිය දරන මෙරිටාටන් විසින් සොහොන්ගැබේ හිමිකරුට ත්‍යාගයක් ලබාදෙන අයුරු නිරූපිත ය. මෙහි රජුගේ නාමය කපා ඉවත් කොට තිබුණත්, 1850 අවට කාලයේ එය ඉවත් ‍කිරීමට පෙර ලෙප්සියස් විසින් එහි නාමය වාර්තා කර ඇත.
පසුව, එකම සිහසුන් නාමය සහිත වෙනස්ම ආකාරයක නම් සමූහයක් ඉදිරිපත් විය: "අන්ඛඛෙපෙරුරේ මෙරි නෙෆර්ඛෙපෙරුරේ [අක්නාටන්] නෙෆර්නෙෆරුආටන් මෙරි වා එන් රේ [අක්නාටන්]". මේ හේතුවෙන් විශාල මතභේදයක් පැනනැගුණේ එකල රජවරුන්ගේ සිහසුන් නාමයන් ඔවුනටම අනන්‍ය ඒවා වූ නිසායි. මෙලෙස එකම සිහසුන් නාමය නැවත නැවත යෙදීම හේතුවෙන් ස්මෙන්ඛ්කරේ, සිය ස්වාධීන පාලන සමය ඇරඹි පසු සිය නාමය නෙෆර්නෙෆරුආටන් ලෙස වෙනස් කරගත් බවට අදහස් පල විය. සැබැවින්ම, පෙට්‍රී විසින් 1894 සිය කැනීම් සටහන්වල මේ නම් අතර ඇති වෙනස නිශ්චිතවම සඳහන් කොට ඇත.
1970 දශකය වන විට, නොයෙකුත් විරුද නාමයන් තුළ මෙම නාමයේ ස්ත්‍රීරූපී ස්වරූපයන් හමුවීම හේතුවෙන් නොයෙකුත් උපකල්පන ඉදිරිපත් විය. ඒ අතුරින් එකක් නම් නෙෆර්ටිටි රැජින සිය නාමය නැවත නෙෆර්නෙෆරුආටන් ලෙස වෙනස් කරගැනීමට පෙර ස්මෙන්ඛ්කරේ යන නාමයෙන් රාජ්‍ය පාලනය කළ බවයි. අක්නාටන් සහ වෙනත් රජකුට සමාන අයකු සමීප අයුරින් ඇතැම් ශිලාස්තම්භවල පෙනී සිටීම හේතුවෙන් අක්නාටන් සහ ස්මෙන්ඛ්කරේ සමලිංගිකයන් යැයි අදහසක් ඉදිරිපත් විය‍. 1978දී, පුද්ගලයන් දෙදෙනකු විසින් එකම නාමය භාවිතා කොට ඇති බව යෝජනා කෙරිණි. එම දෙදෙනා නම් ස්මෙන්ඛ්කරේ රජු සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන් රැජිනියයි. වසර දහයකට පසු, ජේම්ස් ඇලන් පෙන්වා දුන්නේ 'අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ' යන නාමය 'නෙෆර්නෙෆරුආටන්' සමග යෙදෙන හැමවිටම පාහේ 'වා එන් රේගේ ප්‍රියයා' වැනි අක්නාටන්ට සම්බන්ධ විරුදයක් යෙදෙන බවයි. එසේම 'ස්මෙන්ඛ්කරේ' යන දෙවන නාමය සමග ‘දිගු’ පුද්ගල නාමයක් යෙදුණු අවස්ථාත්, 'නෙෆර්නෙෆරුආටන්' යන දෙවන නාමයත් සමග ‘කෙටි’ පුද්ගල නාමයක් යෙදුණු අවස්ථාත් හමු වී නොමැත. ජේම්ස් ඇලන් විසින් මාක් ගැබෝල්ඩිගේ සොයාගැනීම් තහවුරු කරමින්, ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ භාණ්ඩ මුලින් නෙෆර්නෙෆරුආටන් වෙනුවනේ නිර්මාණය වූ ඒවා බව අනාවරණය කරගන්නා ලදී. මේවායේ අන්ගතර්ගත "අක්නාටන්ගේ ප්‍රිය..." යන පාඨය මුලින් කැටයම් කොට තිබුණේ අඛෙට්-එන්-හ්යෙස් හෙවත් "ඇගේ සැමියා කෙරෙහි ක්‍රියාකාරී" යනුවෙනි. මේ හේතුවෙන් නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු කාන්තාවක බව අවසානයේ පිළිගැනිණි. 'අක්නාටන්ගේ ප්‍රිය' යන වදන ස්මෙන්ඛ්කරේ හෝ අක්නාටන්ගේ ඥාති පුත්‍රයකු සඳහා ගැලපුණ ද, නව අනාවරණය කරගත් පාඨය ගැළපෙන්නේ කාන්තාවක සඳහා පමණි. 21වන සියවස අරම්භය වන විට මෙම යුගය පිළිබඳ විද්වතුන් විසින් නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු කාන්තා රජකු බවත්, ස්මෙන්ඛ්කරේ යනු වෙනත් පිරිමි රජකු බවටත් "සාධාරණ එකඟත්වයක්" ඇතිකරගන්නා ලදී. (නමුත් මහජනයා සහ අන්තර්ජාලය තවමත් මේ දෙදෙනා පිළිබඳ පැටලිලි සහගත ආකල්ප දරයි) අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ යන නාමය සැලකූ විට අද පිළිගැනෙන්නේ එය විරුද නාමයන් සමග යෙදෙන විට, එමගින් බොහෝවිට නෙෆර්නෙෆරුආටන් පිළිබඳ පැවසෙන බවත්, විරුදා නාමයන් නොයෙදන විට ඉන් ස්මෙන්ඛ්කරේ පිළිබඳ අදහස් වන බවත් ය.
සාක්ෂි
මෙරිරේ සොහොන්ගැබේ නිරූපණය හැරුණු විට ස්මෙන්ඛ්කරේ යනු රජකු බවට පහත සාක්ෂි ඉදිරිපත් කළ හැකි ය.
ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ භෘණ්ඩ කිහිපයක ස්මෙන්ඛ්කරේගේ නාමය සඳහන් වේ:
සාධක ඉතා මඳ හෙයින් ස්මෙන්ඛ්‍කරේ ඇතැම්විට සිය ස්වාධීන පාලනය ඇරඹි සමයේ නාමය නෙෆර්නෙෆරුආටන් ලෙස වෙනස් කරගත් බවට මතයක් ද පැනනැගී ඇත. නමුත් මතකාගාර වයින් සටහනක මතුපිට 'ස්මෙන්ඛ්කරේගේ (මියගිය) ගෘහය' යනුවෙන් සඳහන් ව තිබීමෙන් ඔවුනට ඔහු නැවත සිය නම වෙනස් කරගත් බව සිතීමට සිදු වේ.
ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය කෙටි හෙයිනුත්, ඔහුට ඇතැම්විට සම-රාජ්‍යාධිකාරි ධුරයකට වැඩි බලයක් හිමිනොවූ හෙයිනුත්, ස්මෙන්ඛ්කරේ පිළිබඳ සාක්ෂි සුලබ නැත. නමුත් එය නිගමනයට පැමිණීමට තරම් ප්‍රමාණවත් නොවේ යැයි පැවසිය නොහැකි ය. නමුත් ඔහු පිළිබඳ 'මුදු කිහිපයක සහ වයින් සටහනක' තොරතුරු සහ 'අක්නාටන්ගේ අවසාන කාලයේ ස්මාරක කිහිපයක' හැරෙන්නට මීට වඩා නිරූපණය කොට තිබෙන්නට ඇත.
සම-රාජ්‍යාධිකාරී
මෙරිරේ කැටයම අනුව, සේමෙන්ඛ්කරේ රජකු මෙන්ම අක්නාටන්ගේ බෑනා ලෙස ද නිරූපණය කොට තිබීමෙ සහ බඳුනක වූ සටහන අනුව සලකා බැලූ විට, අක්නාටන් සහ ස්මෙන්ඛ්කරේ හවුල් පාලනයක් ගෙනගිය බව අදහස් වේ. කෙසේනමුත්, මෙරිරේ සොහොන්ගැබේ දර්ශනය දින නිර්ණය කොට නොමැති අතර, එහි අක්නාටන් පිළිබඳ සඳහනක් හෝ නිරූපණයකුදු හමු නොවේ. බඳුන ඇතැම්විට සරලව, එක් රජකු තම නාමය පෙර සිටි රජු සමග සම්බන්ධ කර දැක්වීමට ගත් උත්සාහයක් විය හැක. මෙවන් එදිනෙදා භාණ්ඩවල නාමයන්ගේ සරල සම්බන්ධ කොට දැක්වීම් හවුල් පාලනයක් පිළිබඳ නිගමනය කිරීමට ප්‍රමාණවත් සාක්ෂියක් නොවේ.
මෙම ගැටලුව තවත් උත්සන්න වන්නේ ඔහුට අමතරව අක්නාටන්ගේ සමරාජ්‍යාධිකාරී සහ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස ඇතැමුන් අන්‍ඛ්ඛෙපෙරුරේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් රැජිනියගේ නාමය යෝජනා කොට තිබීම හේතුවෙනි.
නෙෆර්නෙෆරුආටන්
අක්නාටන් සහ කිරුළක් පැළඳි කාන්තාවක වැනි රුවක් සහිත ශිලා ස්තම්භ ගණනාවක් හමුවී ඇත. මේවායින් බොහෝමයක් අභිලේඛනය කොට නොමැති අතර, තරමක් හානි වී ඇත. අක්නාටන් සහ සමරාජ්‍යාධිකාරිණියකගේ රුවක් මෙහි සංකේතාත්මකව නිරූපණය කොට තිබුණ ද, ඇගේ නාමය දැනගැනීමට අපොහොසත්ව ඇත.
එවැනි එක් ශිලාවක (බර්ලින් #17813 හෝ ඉහළ විභේදනයෙන් යුත් රූපය) රාජකීය රූප ද්විත්වයක් ඇති අතර, ඒ රූ එකිනෙකාට සමීප භාවයකින් තොරව නිර්මාණය කොට ඇත. ඉන් එක් රුවක් ද්විත්ව කිරුළ පැළඳ සිටින අතර, ස්ත්‍රී ස්වරූපයක් ගන්නා අනෙක් රුව ඛෙප්රෙෂ් හෙවත් "නිල් කිරුළක්" පැළඳසිටියි. කෙසේනමුත්, මෙහි ඇති හිස් කාර්ටුෂ ත්‍රිත්වය හේතුවෙන් එමගින් රජකු සහ රැජිනක නිරූපණය වන බව සිතාගත හැක. මෙමගින් අදහස් වන්නේ නෙෆර්ටිටි ඇගේ කිරුළ අනුව සමරාජ්‍යාධිකාරී පදවියක් වැනි ධුරයක් උසුලා ඇති නමුත්, ද්විත්ව කාර්ටුෂය වැනි පූර්ණ පාරාවෝ ගෞරවය ඇයට හිමි නොවූ බවකි. බර්ලින් 25574 නැමැති තවත් ශිලාස්තම්භයක අක්නාටන් සහ සිය සුපුරුදු පැතලි මුදුනැති කිරුළ පැළඳි නෙෆර්ටිටිගේ රුව පැහැදිළිව දක්නට ලැබේ. එයට ඉහළින් හිස් කාර්ටුෂයන් සතරක් දක්නට ලැබේ. මෙය කාර්ටුෂ සතර රජවරුන් දෙදෙනකුගේ පදවි නාමයන් සටහන් කිරීමට තරම් ප්‍රමාණවත් ය. ඉන් එකක් පසුව ඇතුළු‍ කොට ඇති බව පෙනී යයි. නෙෆර්ටිටි රැජින සමරජ්‍යාධිකාරිණිය ලෙස හඳුනා ගැනීමට මෙය වැදගත් සාක්ෂියක් ලෙස නිකොලස් රීවස් දකියි. මෙම ශිලාව නිර්මාණය කිරීම ආරම්භ කළ සමයේ, ඇය අගබිසව/රැජින ධුරය ඉසිලූ හෙයින් ඇයව පැතලි මුදුනැති ශීර්ෂාවරණයෙන් නිරූපණය කොට ඇත. පසුව ඇය සමරාජ්‍යාධිකාරී ධුරයට ඔසවා තැබුණු හෙයින් රජවරුන් දෙදෙනකුගේ පදවි සටහන් කිරීමට තවත් කාර්ටුෂයක් එතැන නිර්මාණය කෙරිණි. මේ සම්බන්ධයෙන් වඩාත් වැදගත්ම ශිලා පුවරුව යැයි සැලකිය හැකි ශිලාවක් පවතින අතර, එයට එතරම් හානි වී නොතිබූ‍යේ නම් බොහෝ තොරතුරු හෙළි කරගත හැකිව තිබිණි. 1891දී, පෞද්ගලික එකතුවක තිබී ශිලාවක් සොයගැනුණු අතර එය දරනට පෙට්‍රී කෞතුකාගාරයේ, U.C.410 යන අංකනය යටතේ පවතියි. මෙම ශිලාව සමරාජ්‍යාධිකාරී ශිලාස්තම්භය ලෙස හඳුන්වයි. මෙම ශිලාවෙහි දර්ශ‍නයෙන් බොහෝ ප්‍රමාණයක් අද දක්නට නැත. නමුත් එහි අක්ෂර කියවිය හැකි තත්ත්වයේ පවතියි. එහි අක්නාටන්ගේ ද්විත්ව කාර්ටුෂය සමග අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ මෙරි-වේන්රේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් අඛෙට්-එන්-හ්යෙස් ('ඇගේ සැමියා කෙරෙහි ක්‍රියාකාරී') ය්නන සඳහන් ය. මෙම ශිලාලේඛනයෙහි මුලින් නෙෆර්ටිටිගේ තනි කාර්ටුෂය තිබී ඇති අතර, පසුකලෙක එය මකා දමා මෙරිටාටන්ට සම්බන්ධව ද්කාව ඇත්තේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් රජුගේ ද්විත්ව කාර්ටුෂය ඇතුළත් කිරීම පිණිසයි.
නෙෆර්නෙෆරුආටන් රජුගේ අනන්‍යතාවය ද මතභේදයට ලක් වූ කරුණකි. ප්‍රධානව නැවත යෙදෙන සිහසුන් නාමය මත පදනම්ව මුල් කාලයේ ස්මෙන්ඛ්කරේ සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු එකම තැනැත්තකු යැයි විශ්වාස කෙරුණ ද, වර්තමානයේ නෙෆර්නෙෆර්ආටන් යනු නෙෆර්ටිටි රැජින හෝ මෙරිටාටන් යැයි විශ්වාස කෙරේ.
අර්ථ කථන
ස්මෙන්ඛ්‍කරේ සමරාජ්‍යාධිකාරිවරයකු සහ අනුප්‍රාප්තික රජකු බවට සැලකිය හැකි සාධක ඇතැයි මතයක් පවතියි. මෙම සංකල්පය ආරම්භ වූයේ දැනට වසර 100කට පමණ පෙර ස්මෙන්ඛ්කරේ සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු එකම තැනැත්තකු යැයි යෝජනා වූ අවස්ථාවේ ය. ස්මෙන්ඛ්කරේ සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන් සඳහා වන සාක්ෂි මගින් එකම තැනැත්තකු නිරූපණය වන්නේ නම්, ඔහු/ඇය සමරාජ්‍යාධිකාරී සහ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ බවට මධ්‍යස්ථ මතයක් ගොඩනැගෙනු ඇත.
මෙරිරේගේ සොහොන්ගැබෙහි අක්නාටන්ගේ බෑනා ලෙසත්, නිල් කිරුළ පැළඳ සිටින අයුරිනුත් ස්මෙන්ඛ්කරේව නිරූපණය කොට ඇති හෙයින්, ඇතැම් ඊජිප්තුවේදීහු ඔහු සමරාජ්‍යාධිකාරිවරයකු වූ බවට නිගමනය කරති. කෙසේනමුත්, ස්මෙන්ඛ්කරේ යන නාමය දක්නට ලැබෙන්නේ අක්නාටන් රාජ්‍ය සමය තුළ පමණකි. එසේම ස්වාධීන රාජ්‍ය සමයයක් පිළිබඳ කිසිදු නිශ්චිත සාධකයක් හමු නොවේ.
නෙෆර්නෙෆරුආටන් යන නාමය මෙම අදහසය ඇතුළත් කළ වඩාත් නූතන අර්ථ නිරූපණයයි. මෙහි බොහෝ සාක්ෂි ලබාගෙන ඇත්තේ මකාදැමූ ශිලාලේඛනවලින් වන අතර, පසුගිය වසර 20 ඇතුළත ඇය තනි පුද්ගලයකු ලෙස බොහෝ පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් පිළිගනු ලබයි. ඇයව පිළිගැනුණේ මෑතක දී හෙයින් බොහෝ විශ්වකෝෂ, කෞතුකාගාර කාලානුක්‍රමයන් සහ සිතියම් ඇය පිළිබඳව සඳහන් කොට නැත. ඇය පිළිබඳ ගැටලුවේ දී, පායිරි ශිලාලේඛනය මගින් ස්වාධීන රාජ්‍ය සමයයක් සහ හවුල් පාලන යුගයක් පිළිබඳ සාක්ෂි දැරීම හේතුවෙන් මෙම ගැටලුව තවත් සංකීර්ණ වේ.
මේ නිසා අක්නාටන්ගේ සමරාජ්‍යාධිකාරිවරයා සහ අනුප්‍රාප්තිකයා යන කාරණයේ දී නොයෙකුත් අදහස් දරති.
ඒඩන් ඩොඩ්සන්, මෙරිරේ නිරූපණය ආධාර කරගනිමින් පවසන්නේ අක්නාටන්ගේ 13වන වර්ෂයේ සිට ස්මෙන්ඛ්කරේ කටයුතු කර ඇත්තේ සමරාජ්‍යාධිකාරිවරයකු ලෙස පමණක් බවයි. වසර කිහිපයකට පසුත් ඔහුගේ වත්ත තවමත් ක්‍රියාකාරීව පැවති බවට වූ වයින් ස‍ටහන ඔහු මෙයට සාක්ෂි ලෙස දක්වයි. අනතුරුව නෙෆර්ටිටි රැජින නෙෆර්නෙෆරුආටන් යන නාමයෙන් (ඇතැම්විටි කෙටි ගෞරව නාමයක් සහිතව) ඊළඟ සමරාජ්‍යාධිකාරී බවට පත් වේ. අනතුරුව ඇය අක්නාටන්ගෙන් පසු සිහසුනට පත් වේ. මෑතක් වනතුරුම (පහළ බලන්න) මෙම තර්කයට විපක්ෂව වර්ෂය 13හි වාර්තාවෙන් පසු ඇය දක්නට නොලැබීම හේතුවෙන් නෙෆර්ටිටි මියගිය බවට වූ කාරණය ඉදිරිපත් විය. අනෙක් අතින් විරුද නාමයන් සහ ශිලා ස්තම්භ පාදක කරගනිමින් ජේම්ස් ඇලන් සිතන්නේ අක්නාටන්ගේ අනුප්‍රාප්තික සමරාජ්‍යාධිකාරිවරයා නෙෆර්නෙෆරුආටන් බවයි. ඔහු අනුමාන කරන්නේ මේ වනවිට නෙෆර්ටිටි මියගොස් සිටි බවත්, ඇගේ දියණිය වූ නෙෆර්නෙෆරුආටන්-ටැෂෙරිට් (කුඩා හෙවත් "කනිෂ්ඨ" අරුතැති) රජු බවට පත් වූ බවත් ය. මේ සඳහා ඇගේ නාමයේ සමානත්වය ඔහු පාදක කරගනියි. ඇගේ 2-3වන රාජ්‍ය වර්ෂයෙන් පසු ස්මෙන්ඛ්කරේ සිහසුනට පත් වේ. ඔහු අනුමාන කරන්නේ මේ 'දෙදෙනාම' අක්නාටන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයන් වන්නට ඇති බවයි: නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු අක්නාටන්ගේ "තේරූ" අනුප්‍රාප්තිකයා විය. සතුරු රජකු වූ ස්මේනඛ්කරේ එම පුද්ගල නාමයම යොදාගන්නා ලද්දේ අක්නාටන්ගේ අනුමත කළ නොහැකි තේරීම අවලංගු කිරීමට විය හැක.
තවත් සමහරුන් පවසන්නේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු මෙරිටාටන් බවයි. ඇය අරාජික සමයක අක්නාටන්ගෙන් පසු සිහසුනට පත්වන්නට ඇත. මාක් ගැබෝල්ඩි දීර්ඝ කාලයක සිට විශ්වාස කරන්නේ ඇය ස්මෙන්ඛ්කරේගේ මරණින් පසු නෙෆර්නෙෆරුආටන් යන නාමයෙන් රාජ්‍යය පාලනය කරන්නට ඇති බවයි. නමුත් මේ මතයට විරුද්ධව ඇති ප්‍රබලතම සාක්ෂිය නම් ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ මංජුසාවක අක්නාටන්, නෙෆර්නෙෆරුආටන් සහ මෙරිටාටන් යනු තිදෙනකු ලෙස සඳහන්ව තිබීමයි.
මෙඩූසා
ග්‍රීක පුරානෝක්ති විද්‍යාවට අනුව මෙඩූසා යනු හිසේ කෙස් වෙනුවට පන ඇති විශකුරු සර්පයන් සිටින භයානක මුහුනක් ඇති පියාපත් සහිත නපුරු දෘෂ්ටි ඇති මනුෂ්‍ය කාන්තා රාක්ශයෙකි. ඇයගේ මුහුන දෙස කෙලින් බලනා පුද්ගලයන් පිලිමයක් බවට හැරවීමේ හැකියාවක් ඇය සතුව පවතී. මූලාශ්‍ර වලට අනුව ඇය පෝර්සිස් සහ සෙටෝගේ දියනිය සේ සැලකේ.
ස්මෙන්ඛ්කරේ
අර්ථ කථන
සියලුම සාක්ෂිවලට අනුකූල වන්නේ මේ අතුරින් අනුප්‍රාප්තික මත කිහිපයක් පමණි. ඒ අතුරිනුත් එකම සිහසුන් නාමය භාවිතය පිළිබඳ කාලානුක්‍රමික පැහැදිළි කිරීම් විරළ ය. උදාහරණයක් ලෙස ඩොඩ්සන්, ස්මෙන්ඛ්කරේගේ කෙටි හවුල් පාලන සමය අක්නාටන්ගේ 13/14 වර්ෂයට යෝජනා කරයි. නමුත් ස්මෙන්ඛ්කරේ ශාලාව ඉදිවූයේ යැයි සැලකෙන්නේ 15වන වර්ෂයේ ය. මෙම ශාලාව දැවැන්ත එකක් නිසා එය නිසැකවම අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේගේ සුවිශේෂී අවස්ථාවක් සඳහා ඉදිවූවක් වන්නට ඇත.
මෙඩූසා
මෙඩූසාගේ හිස සිදින ලද්දේ පර්සියස් නම් වීරයා විසිනි. ඔහු එහි බලය භාවිතා කලේ තම සතුරන් පැරදවීමට ආයුධයක් ලෙසය. ඔහු මෙඩූසාගේ හිස අවසානයේ ඇතීනා දෙවඟනට ලබා දෙන අතර ඇය මෙඩූසාගේ හිස ඇයගේ පලිහට සම්බන්ධ කර ගන්නා ලදි. පුරාණ පිලිගැනීම් වලට අනුව මෙඩූසාගේ හිසේ පින්තූර ගෝර්ගෝනියන් යන දුශ්ඨ බලවේග පලවාහරින මෙවලමක් ලෙසද යොදා ගනී.
ස්මෙන්ඛ්කරේ
අර්ථ කථන
ස්මෙන්ඛ්කරේහට ඇලන් ලබා දී ඇති ස්ථානය එතරම් සුබදායී නැත. ඔහු විශ්වාස කරන්නේ වර්ෂය 13න් පසු අමර්ණ සොහොන්ගැබ්වල වැඩ නවතා දැමූ බවයි. මේ නිසා IIවන මෙරිරේගේ සොහොන්ගැබේ ඇති ස්මෙන්ඛ්කරේ රජු ලෙස කළ නිරූපණය වර්ෂය 13ට අයත් ය. ඔහුගෙන් පසු නෙෆර්නෙෆරුආටන් සිහසුනට පත් වූ බව පෙනීයන්නේ තනි වයින් සටහන අනුව ය.
ගැබෝල්ඩිගේ මෙරිටාටන් කල්පිතය අනුව, පැනනැගෙන ප්‍රධාන ගැටලුව නම් විවිධ පෞද්ගලික ශිලාවන්හි අක්නාටන් සමග සමරාජ්‍යාධිකාරිණියක නිරූපණය කර තිබීමයි. නුම්ත මේ පැවසෙන තැනැත්තිය රාජ්‍ය කරන විට අක්නාටන් ජීවතුන් අතර නොසිටිය යුතු ය. ඔහු පවසන්නේ මේවා පෞද්ගලික වන්දනා ශිලා පුවරු බැවින් ඒවායින් නිරූපණය වන්නේ අතීතාවර්ජනයන් පමණක් බවයි. නමුත් ඇලන් පවසන්නේ මේවායේ ඇති එදිනෙදා අන්‍යෝන්‍ය ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් එමගින් නිරූපණය වන්නේ ජීවත් වන පුද්ගලයන් දෙදෙනකු බවයි.
අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේගේ දේවස්ථානය
අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ යන රජවරුන් දෙදෙනාම පිළිබඳ මතයන් පලවීමට හේතු වූ එක් පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂියක් මෙසේ දැක්විය හැක. තීබානු සොහොන්ගැබ 139 (TT139) තුළින් හමු වූ රූපාක්ෂර ලේඛනයක් මෙසේ ඇරඹෙයි:
නමුත් මෙය කාගේ දෙවොලන් ද යන්න මතභේදාත්මක ය. එය අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ ස්මෙන්ඛ්කරේගේ ද නැතහොත් නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ ද? "ඇලන් නීතිය" අනුව මෙම නාමය විරුදයන් කිසිවක් නොදරන බැවින් මෙය ස්මෙන්ඛ්කරේගේ දෙවොලක් බව වටහාගත හැක. මේ නිගමනයට එළඹෙන ඩොඩ්සන් පවසන්නේ "අක්නාටන්ගේ පළමු සමරාජ්‍යාධිකාරීවරයා [ස්මෙන්ඛ්කරේ] අමුන් වන්දනාව සමග සබැඳීමක්" බවයි. මෙය සත්‍යයක් වේ නම් ස්මෙන්ඛ්කරේ නෙෆර්නෙෆර්නෙෆරුආටන්ට පෙර රාජ්‍යත්වයට පත් වූ බව පෙනේ. ඒ නිසායි, ඇගේ තෙවන රාජ්‍ය වර්ෂය වනවිටත් ඔහුගේ සිහසුන් නාමය සහිතව දෙවොල ඉදිව තිබූයේ.
16වන වර්ෂයට අයත් පුවරු ලිපිය තුළ නෙෆර්ටිටි
2012 දෙසැම්බර් මස, ල්‍යුවන් පුරාවිද්‍යා සභාව නිවේදනය කළේ අමර්ණහි ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘතියක් පිළිබඳ සඳහන් ශිලාලේඛනයක් හුනුගල් වැඩපලකින් සොයාගෙන ඇති බවයි. මෙම පුවරුව දැඩිව හානියට පත්ව තිබුණත් ආචාර්ය උපාධි ශිෂ්‍යාවක වූ ඇතීනා වැන් ඩර් පෙරී විසින් මෙය අක්නාටන්ගේ දහසයවන රාජ්‍ය වර්ෂයට අයත් බවත්, ඒ වන විටත් නෙෆර්ටිටි අගබිසව ලෙස සිටි බව එහි සඳහන් වන බව අනාවරණය කරගත්තා ය. මෙම ශිලාලේඛනය නිල වශයෙන් මුද්‍රණය හෝ අධ්‍යයනය කොට නොමැති අතර, මේ පිළිබඳ තොරතුරු අනාවරණය කෙරුණේ මාධ්‍ය සාකච්ඡාවක දී ය.
මේ වන විට, මෙම ශිලාලේඛනයේ සත්‍යභාවය සනාථ කරගෙන ඇති අතර, අක්නාටන්ගේ 16වන වර්ෂයේත් නෙෆර්ටිටි ජීවත්ව සිට ඇති බව ඉන් පැහැදිළිව වටහාගත හැක. නමුත් ඇය ඒ වන විට සිය සැමියාගේ අගබිසව යන ධුරය පමණක් ඉසිලූ බව පෙනෙන්නට තිබේ. අවම වශයෙන් මෙමගින් අක්නාටන්ගේ 13/14 වර්ෂයේ පමණ ඇය මියගිය බවට වූ මතය මින් බිඳ වැටේ. වර්ෂය 17 අක්නාටන්ගේ අවසන් වර්ෂයයි. සමරාජ්‍යාධිකාරී ශිලාවේ (UC 410) වෙනස්කම් අනුව පෙනෙන්නේ, එයට රාජ්‍යාධිකාරිණියගේ පදවිය පිළිබඳ සටහන ඇතුළත් කළ කාලයේ නෙෆර්ටිටි අක්නාටන් වෙනුවට වැඩබලා ඇති බවයි.
මෙම නව සාක්ෂියත් සමග ඊජිප්තුවේදීන් ගන්නා ඊළඟ පියවර දෙස බලා සිටිය යුතුව ඇත. මෙහි රජු සහ රැජින ලෙස සඳහන්ව තිබුණ ද, සමරාජ්‍යාධිකාරී පදවියක් පිළිබඳ සඳහන්ව නොමැති හෙයින්, හවුල් පාලන සමයක් පිළිබඳ අදහස් ඉදිරිපත් වුවද, එම සමය වසරක් හෝ ඊට අඩු කාලයකට සීමා කිරීමට සිදු වේ.
දඛමුන්සු හිටයිට් සබඳතාව
සුපිලුලියුමාගේ ක්‍රියා නැමැති කෘතිය සුපිලුලියුමාගේ පුත් IIවන මුර්සිලි විසින් ලියන ලද්දකි. මෙම කෘතිය ඇතැම් අවස්ථාවල ඊජිප්තුවේ අනුප්‍රාප්ති අනුපිළිවෙල ගළපා ගැනීමට භාවිතා කරනු ලැබේ. මෙම කථාපුවත සම්බන්ධයෙන් නොයෙකුත් අනුප්‍රාප්ති වාදයන් ඉදිරිපත් වී ඇත.
මෙම කථාවෙන් කියැවෙන්නේ දඛමුන්සු නැමැති ඊජිප්තු රැජිනක විසින් සුපිලුලියුමාට ලිපියක් යැවූ පුවතකි. ඇය ඔහුට දන්වා එවූයේ සිය සැමියා වූ රජු, නිභුරුරියා මියගොස් ඇති බවයි. මේ නිසා ඇය, ඔහුගෙන් ඔහුගේ පුත්‍රයකු තමන්ට විවාහ කරගැනීම පිණිස එවන මෙන් ඉල්ලා සිටියි. ඇය පවසන්නේ 'ඇයට පුතුන් නැති නිසාත් සහ ඔහුට පුතුන් රැසක් සිටි නිසාත්' ඇය සමග විවාහ වීමෙන් ඔහුගේ පුත්‍රයා 'ඊජිප්තුවේ රජු බවට පත්වන' බවයි. මේ පිළිබඳ විමසිලිමත් වන හිටයිට් රජු සිහසුනට පුරුෂ උරුමකරුවකු නොමැති දැයි සහතික කරගැනීමට දූතයන් පිටත් කර හරියි. නැවත වරක් සුපිලුලියුමා වෙත ලිපියක් එවන රැජින තමන් මුසා පවසන්නේ යැයි සැක කිරීම පිළිබඳ දෝෂාරෝපණය කරන අතර, ඇය පවසන්නේ තමන් "සේවකයකු" හා විවාහ වීම පිළිකුල් කරන බවයි. සුපිලුලියුමා සිය එක් පුත්‍රයකු වන සනන්සා ඊජිප්තුව වෙත පිටත් කරහරියි. නමුත් පිටත් වී මඳ කලෙකින් ඔහු මිය යයි. ඇගේ සැලසුම විනාශ කිරීමේ අරමුණින් යම් පිරිසක් ඔහුව ඊජිප්තු දේශසීමාවේ දී මරාදැමූ බවට උපකල්පන ඉදිරිපත් වී ඇත. නමුත් ඔහු මියගිය දිනය, ස්ථානය හෝ ඔහු ඝාතනය වූයේ ද යන්න පිළිබඳ පවා කිසිදු සාධකයක් හමු නොවේ. ඇතැම්විට ඔහු ගමනේදී සිදු වූ මාරක අනතුරක් හෝ රෝගයක් හේතුවෙන් මරණයට පත්වන්නට ඇත.
දඛමුන්සු කතාපුවත පිළිබඳ ජැරඩ් මිලර් පවසන්නේ "‘සේවකයා’ යන යෙදුම සැබැවින්ම එහි අරුතට වඩා අපහාසාත්මක යෙදුමක් ලෙස භාවිතා වී ඇති බවයි. මෙය ඇයව විවාහ කරගන්නට අදහස් කළ සැබෑ පුද්ගලයා (හෝ පුද්ගලයන්ට) යොදන්නට ඇත." මෙම 'සේවකයා' යන යෙදුම මගින් ආයි අදහස් නොවේ නම්, මෙම රැජිනියට උචිත පුද්ගලයන් ලෙස මෙරිටාටන් සහ නෙෆර්ටිටිගේ නම් ද යෝජනා වේ.. සිය සැලසුම සාර්ථක කරගන්නට මේ "සේවකයා" සමග විවාහය කල්දැමීම‍ට තරම් රැජිනට විශාල බලයක් පැවතිය යුතු ය. නැතහොත් බලවත් ආධාරකරුවන්ගේ අනුබලය ඇයට හිමිව තිබිය යුතු ය. බැබිලෝනියානුවකුට වඩා හිටයිට් කුමරකුට රැජින ප්‍රිය කිරීමට හිටයිට් රජුන් යටතේ ප්‍රමුඛව පැවති සූර්ය දේව වන්දනාව ද හේතු වන්නට ඇති බව මිලර් පවසයි.
නෙෆර්ටිටි
රීවස් දකින්නේ දඛමුන්සු යනු නෙෆර්ටිටි බවයි. සිය සැමියා සමග වර්ෂ 17ක් රාජ්‍ය පානය කිරීමෙන් පසු, ඇයට ප්‍රමාණවත් බලයක් සහ ආධාරකරුවන් පිරිසක් සිටින්නට ඇත. ඇය ඇතැම්විට නෙෆර්නෙෆරුආටන් ලෙස රාජ්‍ය පාලනය කළා වුවද, ඇය ලිපිය ලියන්නේ රැජිනක ලෙසයි. එයට හේතුව ඇය සිය රූකඩ පාලකයා ආරක්ෂා කරගැනීමට හෝ ඇතැම්විට අක්නාටන් සමග ගෙනගිය ආකාරයේ හවුල් පාලනයක් ගෙන ගිය හෙයින් විය හැකියි.
එසේ වූයේ නම් නෙෆර්ටිටිට තිබූ බලවත්ම අභියෝගය සුපිලුලියුමාගේ දූතයන්ගෙන් සිය පෙළපතේ විසූ පුරුෂ උරුමකරුවා වසන් කර තබා ගැනීමයි. ටුටන්ඛාමුන් සහ ස්මෙන්ඛ්කරේ පිළිබඳ සිපිලුලියුමා දැන සිටියා නම්, ඔහු මේ කුමන්ත්‍රණය උදෙසා සිය පුත්‍රයාගේ දිවිය අනතුරේ හෙළීමට තරම් අනුකම්පා විරහිත පුද්ගලයකු වන්නට ඇතැයි පැවසේ. අනෙක් අතට, සුපිලුලියුමා හිරු දෙවියන් කෙරෙහි දැක්වූ භක්තිය වැනි හිටයිට්වරුන්ගේ සුළු තොරතුරු පිළිබඳ පවා නෙෆර්ටිටි දැඩි අවධානයක් යොමු කළ බව මෙම කල්පිතයෙන් යෝජනා වේ.
මෙරිටාටන්
ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ මංජුසාවේ සටහන සලකා අක්නාටන්ගේ අවසන් රාජ්‍ය සමයේ මෙරිටාටන් නෙෆර්ටිටි රැජින ඉසිලූ මහා රාජකීය භාර්යා තනතුරුට පත්වූ බව යෝජනා වී ඇත. මාක් ගැබෝල්ඩි සිය ලිපි ගණනාවකම යෝජනා කරන්නේ මෙරිටාටන් යනු දඛමුන්සු බවත්, මියගිය රජු අක්නාටන් බවත් ය. ඔහු කල්පනා කරන්නේ සනන්සා සිය ගමන සාර්ථකව අවසන් ‍කළ බවත්, ඔහු මියගියේ ස්මෙන්ඛ්කරේ ලෙස සිහසුනට පත්වීමෙන් පසු බවත් ය. ස්මෙන්ඛ්කරේ/සනන්සාගේ මරණින් පසු මෙරිටාටන් නෙෆර්නෙෆරුආටන් ලෙස සිහසුනට පත් වන්නට ඇත.
මෙරිටාටන් මේ සඳහා නොගැළපෙන බව පැවසෙන්නේ අක්නාටන්ගේ මරණය සිදුවන කාලයේ ඇගේ වයස අවුරුදු 20ක් පමණ වූ හෙයිනි. නමුත් ඒ හා සැසඳීමේ දී, අන්ඛෙසෙනමුන් 25වන වියේ පමණ පසු වූ අතර, ඇය අගබිසව ලෙස අවුරුදු 10ක් පමණ සේවය කරන්නට ඇත. යොවුන් මෙරිටාටන් සුපිලුලියුමාව මුලා කිරීමට තරම් සූක්ෂ්ම වූ බව විශ්වාස කළ නොහැකි ය. එසේම ඇය 'සේවකයකු' හා විවාහ වීමට යෝජිතව සිටිය දී, ටුටන්ඛාටන් යන උරුමකරුගේ පැවැත්ම සැඟවීම කළ නොහැක්කක් බව පෙනේ.
අන්ඛෙසෙනමුන්
අන්ඛෙසෙනමුන් මෙම රැජින සඳහා යෝග්‍ය බවට ආධාර ලෙස ටුටන්ඛාමුන් පිළිබඳ සාධක ද ඉදිරිපත් කළ හැක. හිටයිට් මූලාශ්‍ර අනුව පෙනෙන්නේ ඔහු මියගොස් ඇත්තේ වර්ෂා සමයේ බවයි. මෙම හිටයිට් මූලාශ්‍ර ඇතැම්විට අසත්‍ය විය හැක. නමුත් ඔහුගේ සොහොන්ගැබේ ඇති කැටයම් ද හිටයිට් මූලාශ්‍රවල කරුණු සනාථ කරයි. එහෙත් කෝන්ෆ්ලවර් ළය පළඳනාව මගින් පෙනීයන්නේ අප්‍රේල් හෝ මැයි වනතෙක්ම ඔහුව භූමදාන නොකෙරුණු බවයි. එය එසේ වී නම්, ලිපි ලිවීම සහ සංචාරය සඳහා කාලයක් තිබෙන්නට ඇත. අන්ඛෙසෙනමුන්හට ආයි හෝ හොරෙම්හෙබ් හෝ ඒ දෙදෙනාගේම සහාය හිමි වූයේ නම් ඇයගේ කාර්යය පහසු වන්නට ඇත. නමුත් මෙහි භූමදානය ප්‍රමාද වීමට හේතුව ලෙස සරලව, ඔහුගේ අනපේක්ෂිත මරණය සහ සොහොන්ගැබ අසම්පූර්ණ වීම දැක්විය හැක.
දඛමුන්සු/සනන්සා සම්බන්ධය පිළිබඳ තොරතුරු හමුවන්නේ හිටයිට් මූලාශ්‍රවලින් පමණි. එසේම ඒවා ලියැවී ඇත්තේ එම සිදුවීමෙන් වසර ගණනාවකට පසුවයි. නමුත් ඇතැම්විට මෙහි රචක මුර්සුලි ඉතිහාසගත තොරතුරු මඳක් වෙනස් කරමින්, මෙම පවාදයේ සම්පූර්ණ වගකීම ඊජිප්තුවරුන් වෙත පවරන්නට උත්සාහ ගත්තා විය හැක. මේ හේතුවෙන් මෙම තොරතුරු විශ්වාසනීය නොවිය හැක.
රාජ්‍ය සමය
ස්මෙන්ඛ්කරේගේ රාජ්‍ය සමය පිළිබඳ සඳහන් එකම වාර්තාව (වර්ෂය 1) හිමිවන්නේ "ස්මෙන්ඛ්කරේගේ ගෘහයේ" වයින් සටහනෙනි. මෙම දිනය ස්මෙන්ඛ්කරේගේ හෝ ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයාගේ විය හැක. නමුත් ඔහු වසරකට වඩා වැඩි කාලයක් රාජ්‍ය පාලනය කළේ ද යන්න සැක සහිත ය. ඉහත සඳහන් කළ පරිදි, ඩොඩ්සන් දකින්නේ අක්නාටන්ගේ 13වන වර්ෂ‍ය ආරම්භයේ ස්මෙන්ඛ්කරේ සමරාජ්‍යාධිකාරී ධුරය ඉසිලූ බවත්, ස්වාධීන පාලන සමයක් නොතිබූ බවත් ය. නමුත් ඇලන්ගේ අදහස වන්නේ ස්මෙන්ඛ්කරේ යනු නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ අනප්‍රාප්තිකයා බවයි.
ස්මෙන්ඛ්කරේහට වර්ෂ 2හෝ 3ක රාජ්‍ය සමයයක් පැවතිය හැකි යැයි විශ්වාස කරන විද්වත්හු ද වෙති. අමඒණ නගරයෙන් හමු වූ වයින් සටහන් කිහිපයක රාජ්‍ය වර්ෂ 2සහ 3 සඳහන්ව ඇති මුත්, රජුගේ නාමය දක්නට නොලැබේ. ඉතා සුළු ඊජිප්තුවේදීන් පිරිසක් මේවා ස්මෙන්ඛ්කරේට අයත් යැයි සැක කරති. කෙසේනමුත්, මේවා තවමත් විවාදයට විවෘතව පවතින අතර, එය ස්ථිර නැත.
ස්මෙන්ඛ්කරේගේ ස්වාධීන පාලන සමයක් සඳහා පැහැදිළි සාක්ෂි මෙතෙක් හමුව නැත.
මරණය සහ භූමදානය
1907දී, තියඩෝර් එම්. ඩේවිස් වෙනුවෙන් රජුන්ගේ නිම්නයේ කැනීම් කරමින් සිටිය දී, එඩ්වඩ් ආර්. අයිර්ටන් විසින් නව සොහොන්ගැබක් අනාවරණය කරගන්නා ලදී. මේ තුළින් හමු වූ අවමංගල භාණ්ඩ විවිධ පුද්ගලයන්ට අයත් ඒවා විය. මේ අතර විශේෂයෙන්ම ටියේ රැජින වෙනුවෙන් අක්නාටන් විසින් ඉදිකළ පූජාසනයක් සහ මමියක් ද විය. මේ හේතුවෙන් ඩේවිස් මෙය ටියේ රැජිනගේ සොහොන්ගැබ යැයි ප්‍රකාශ කළ අතර, එයට වඩාත් යෝජනා වූයේ KV55 සොහොන්ගැබයි. මෙම සොහොන්ගැබ ඇතැම් අවස්ථාවල මෙය තිප්පළක් ලෙස හඳුන්වන්නට වූයේ මෙහි විවිධ පුද්ගලයන්ට අයත් භාණ්ඩ අන්තර්ගත වූ නිසාවෙනි. උදාහරණයක් ලෙස මෙහි පූජාසනය ටියේ වෙනුවෙනි. එසේම අක්නාටන්ගේ නාමය සහිත 'මායා ගඩොලු' මෙන්ම, කියා නැමැත්තියට අයත් යැයි සැලකිය හැකි ඇලබැස්ටර් කැනපික් බුජම් ද විය.
මෙහි වූ මමිය සුවිශේෂී වැදගත්කමකින් යුක්ත විය. මෙහි මිනීපෙට්ටිය විනාශ කොට තිබූ අතර, එහි අයිතිකරුගේ නාමය ඉවත් කර තිබිණි. නමුත් එම මිනී පෙට්ටිය 18වන රාජවංශයේ රිෂි සම්ප්‍රදායයෙන් නිමවා තිබිණි. සාමාන්‍යයෙන් පිළිගැනෙන මතය නම් මෙම මිනීපෙට්ටිය මුලින් නිර්මාණය වූයේ කාන්තාවක සඳහා බවයි. බොහෝවිට එය අක්නාටන්ගේ බිරියක වූ කියා සඳහා වන්නට ඇත. පසුව එය පුරුෂයකු සඳහා භාවිතයට ගැනීමට වෙනස් කොට තිබේ. පසුගිය සියවස පුරාවට මෙම මමියේ හිමිකරුවා ලෙස යෝජනා වී ඇත්තේ ප්‍රධානව අක්නාටන් හෝ ස්මෙන්ඛ්කරේගේ නම් ය.
අක්නාටන් පිළිබඳ තර්කය බොහෝ සෙයින් ගොඩනැගී ඇත්තේ 'මායා ගඩොලු' සහ මිනීපෙට්ටියේ ඇතැම් පාඨයන් වෙනස් කර තිබීම හේතුවෙනි‍. ස්මෙන්ඛ්කරේගේ නාමය යෝජනා වී ඇත්තේ ප්‍රධාන වශයෙන් මමියේ අනුමාන වයස (පහළ බලන්න) වන 18–26 අගය වසර 17ක් රාජ්‍ය පාලනය කළ සහ සිය පළමු රාජ්‍ය වර්ෂයේ දරුවකුට උපත දුන් අක්නාටන්ට නොගැළපෙන හෙයිනි. මෙම මමිය ස්මෙන්ඛ්කරේගේ යැයි හඳුනාගැනීමට සොහොන්ගැබෙන් කිසිදු ධනාත්මක සාක්ෂියක් නොලැබෙන අතර, ඔහුගේ නාමයවත් එහිදී හමු වී නොමැත. මෙම සොහොන්ගැබ නිශ්චිතවම වෙනත් රජකුට නොගැළපෙන අතර, අක්නාටන්ට ද ගැළපේ යැයි සිතිය හැක්කේ මඳ වශයෙනි.