cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
පේරාදෙණිය ගල් බංගලාව
අතීතය
පසුකාලීනව මෙම බංගලාව පේරාදෙණිය, ලංකා විශ්වවිද්‍යාලය විසින් සිය භාරයට ගනු ලැබූ අතර, එය විවාහක ශාස්ත්‍රඥයින් වෙනුවෙන් වූ නේවාසිකාගාරයක් ලෙස භාවිතයට ගන්නා ලදී. වර්තමානයේදී බංගලාව, පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයට බාහිරින් පැමිණෙන ශාස්ත්‍රඥයින් වෙනුවෙන් වූ අමුත්තන්ගේ නිවාසයක් ලෙස භාවිතයට ගනු ලැබේ.
Matrix theory
කුලක සිද්ධාන්ත
ජුබිලි අම්බලම
ජුබිලි අම්බලම ශ්‍රී ලංකාවේ දැකගත හැකි ඓතිහාසික වශයෙන් වැදගත් අම්බලම් අතුරින් එකකි. එය කෑගල්ල නගර සීමාව තුළ ඉදිකොට තිබෙයි.
ඉදිකිරීම
එකලදී මෙම අම්බලම, කෑගල්ල ඒජන්තවරයා බැහැදැකීමට පැමිණි රටේ මහත්වරු, කෝරාළවරු, ගම්මුලාදෑනිවරු ආදී නිලධාරීන්ට සිය නිලඇඳුමින් සැරසීම සඳහා ස්ථානයක් වශයෙන් ප්‍රයෝජනවත් වූ බව සඳහන් වෙයි.
භාවිතය
කෑගල්ල නගර සභාව යටතේ පාලනය වන කෑගල්ල ජුබිලි අම්බලම වර්තමානයේදී ආයුර්වේද වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස පවත්වාගෙන යනු ලැබේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අම්බලම් ප්‍රවර්ගය:කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
මරු සිටින දිශාව
Maru Sitina Dishawa
මහ ලොකු දේවතාවිය
බින්තැන්නේ වැදි ජනතාව ඉතා බලවත් දේවතාවියක්‌ මෙන්ම තමන්ට මවු කෙනෙකුන් හා සමානව පුද පූජාවන්ට පාත්‍රවුණ මහලොකු අක්‌කා දෙවඟන සුමන සමන් දෙවියන්ගේ වැඩිමල් සහෝදරිය ලෙස සැලකේ. මහියංගන සමන් දේවාලයේද මහලොකු අක්‌කා දෙවඟන වෙනුවෙන් පුද පූජා පැවැත්වේ. උඩදුම්බර ගම්වාසීන් සහ හසලක ජනතාව මෙම දේවතාවිය සඳහා හසලක කඳු මුදුනේ දෙවොලක්‌ ඉදිකොට ඇති බව පැවසේ.බුදුන් වහන්සේ පළමු වරට ලංකාවට වැඩම කළ අවස්‌ථාවේ මහියංගනයේදී යකුන් දමනය කොට සුමන සමන් දෙවියන්ට බුදු සසුනේ භාරකාරත්වය පැවැරූහ. මෙහිදී සුමන සමන් දෙවිඳුගේ වැඩිමල් සහෝදරියවන මහලොකුවෝ සිය සහෝදරයාට උපකාර පිණිස යක්‍ෂ සේනාවක්‌ කැටුව මහියංගනයට පැමිණියාය. මෙසේ මහියංගනයට එන මහලොකු අක්‌කා දෙවඟන පළමුවෙන් එම පළාතේ සිය බලපරාක්‍රමය පතුරුවනු පිණිස කටයුතු කළාය. මෙහිදී ඇය කළේ මහියංගන ප්‍රදේශයේ කඳු ප්‍රදේශයක ලැගු=ම් ගැනීමයි.
සූම්(මෘදුකාංග)
ප්‍රවර්ගය:පරිගණක මෘදුකාංග ප්‍රවර්ගය:තොරතුරු තාක්ෂණය
මහ ලොකු දේවතාවිය
මහලොකු අක්‌කා දෙවඟනට අවශ්‍ය වූයේ එම ගම් ප්‍රදේශයේ වෙසෙන ගම් ප්‍රධානියා කවුද? යන්න දැනගැනීමටයි. එහි සිටින ගම් ප්‍රධානියා වූ ගමරාළ ඇතුළු ප්‍රදේශයේ ජනතාවට තමන්ගේ බලය පෙන්වීමට මහලොකුවෝ දෙවඟනට අවශ්‍ය විය. මෙසේ තම බලය පෙන්වීමට සිතාගත් මහලොකුවෝ එම ගමරාළගේ බිරිඳ මරණයට පත්කරයි.
මරණයට පත්වෙන බිරිඳගේ මළකඳ මිහිදන් කිරීමට දෙණක්‌ සෑදීම සඳහා ගසක්‌ කැපීමට වනගතවන ගමරාළගෙ සේවක පිරිස ඉදිරියට එන මහලොකුවෝ කුමකට ගස්‌ කපන්නේදැයි ඔවුන්ගෙන් විමසයි. මෙහිදී ගස්‌කැපීම සඳහා වනයට ගිය ගම්මු තම ගමනායකයාගේ බිරිඳ මියගිය බවත් ඇයගේ මෘත ශරීරය මිහිදන් කිරීමට දෙණක්‌ සෑදීම සඳහා ගසක්‌ කපන්න පැමිණි බව දෙවඟනට පවසයි.
මෙහිදී මහලොකුවෝ දෙවඟන මියගිය ගමරාළගේ බිරිඳට ප්‍රාණය පිහිටු වීමට තමාට හැකි බවත් මාගේ නියමයන්ට අනුව කටයුතු කළොත් ගම බිරිඳට ප්‍රාණය ලබාදෙන බවත් ඒ බව ගමරාළට දන්වන ලෙස දෙවඟන පිරිස ඉදිරියේ කියා සිටියාය.
එබස්‌ ඇසූ ගම්මු වහා වනයෙන් නික්‌ම ගමරාළ හමුවට ගොස්‌ මෙපවත් ගමරාළට දන්වා සිටී.
මේ අවස්‌ථාවේ මහලොකුවෝ දෙවඟන තමා විසින් අත්පත්කොට ගෙන සිටි යක්‍ෂ සේනාව වහාම කැඳවා ගමරාළට දැකීමට සලස්‌වා ඔවුන්ගෙන් වැඩගත හැකි කාරී ශාන්ති කර්මය කරන්ඩ පොරොන්දු වෙතොත් බිරිඳට පණ ලබාදෙන බව ගමරාළට පවසයි.
මෙයින් ඉමහත් සතුටට පත්වෙන ගමරාල තම බිරිඳ ප්‍රාණය පිහිටුවන්නේ නම් දෙවඟන කියන ආකාරයට කටයුතු කරන බව පවසා කැලෑවෙන් නික්‌මයයි.
මෙයින් මහලොකුවෝ දෙවඟන පිළිබඳව මහත් භක්‌තියක්‌ ඇතිකර ගන්නා ගමරාළ වහාම තමා පොරොන්දු වූ පරිදි ඇගේ යක්‌ෂ සේනාව උදෙසා පිදවිලි සහිත යහනක්‌ තනා බාරය ඔප්පු කළ බව කාරී ශාන්ති කර්මයේ පැවැසේ.
මෙයින් පසු ගම්මු තමන්ට ඇති වන්නා වූ ලෙඩදුක්‌ වලදී සෙත් ශාන්තිය පතා කාරී ශාන්ති කර්මය කළ බව පැවැසේ. 'කාරී' ශාන්ති කර්මයේ දී ගැයෙන කවි කීපයක්‌ මෙසේ වේ.
ඕං ශ්‍රීං මුදුන ත් වඳිමින් ඔබගේ සරණ ත් සැම දෙවිදු පිංව ත් වදිමි ශ්‍රීපාද පත්ම ත්
ඕං කී පදයෙ ටා මහමෙර සතර පදයෙ ටා දෙවගන පුරයෙ ටා ඇවිත් බැස්‌සාය ලංකාව ටා
දෙවගන සද් දේ සිටගෙන යකුන් යෑද් දේ ගැයූ බෙර සද් දේ ඇසූ යක්‌සෙන් ඔබට සෙත් දේ
(බින්තැන්නේ ජනකවි - පියසේන කහඳ ගමගේ,
බින්තැන්නේ ආදී වාසී පරපුර මහලොකු අක්‌කා දෙවඟන පුදනු ලබන්නේ සමන් දෙවියන්ටත් වඩා මහ බලයක්‌ ඇති දෙවඟනක ලෙසිනි. මහියංගනය පදියතලාව මාර්ගයේ දෙහිගොල්ල ගම් පියසේ පිහිටි සළුකන්දේ මහලොකු දෙවඟනගේ සළුපිලි නිධන් කොට ඇති බවට ජන විශ්වාසයක්‌ පවතී.
උඩදුම්බර සහ හසලක ගම්වාසීන් හසලක කඳුමුදුනේ ඇති මහලොකු අක්‌කා දෙවඟනගේ දේවාලය අභියස ඇති මහා නුග රුක්‍ෂයේ වසරක්‌ පාසා කොඩි එල්ලා මහලොකු අක්‌කා සිහිපත් කිරීමද චාරිත්‍රයක්‌ව පවති.
උපුටාගැනීම පූගොඩ- සරණපාල නුවරපක්‌ෂ
බණ්ඩාරගම
බස්නාහිර පලාතේ කොළඹ සිට කි.මි 27ක් පමන ගාල්ල දෙසට පැමිනි විට පානදුර හමුවන අතර ඉන් වමට හැරි A8 මාර්ගයෙ(පානදුර - රත්නපුරය) තවත් කි.මි 9ක් පමන ගිය විට හමුවන සතරමන් හන්දියකින් යුත් කුඩා නගරය බන්ඩාරගම නගරයයි. බන්ඩාරගම ප්‍රාදේශීය සභාව පිහිටි මෙම නගරයේ ප්‍රසිද්ධතම පාසල වන්නෙ බන්ඩාරගම මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයයි. මිට අමතරව වික්‍රමශිලා පිරිවෙනත් පිහිටා ඇත. මං සන්දියේ සිට කොළඹටත් (කි.මි 23ක්) දෙසටත් පානදුරටත් (කි.මි 9ක්) හොරණටත් (කි.මි 10ක්) කලුතරටත් (කි.මි 17ක්) ආදි ලෙස මාර්ග විහිදි ඇත. පොලිසියක්, රොහලක්, තැපැල් හලක්, ඔසු සලක්, මහජන ක්‍රිඩාංගනයක් ආදි පොදු ගොඩනැගිලි වලින් සමන්විත මෙම නගරය කුඩා වැවකින්ද යුක්තය. පෞරාණික වශයෙන් වැදගත් වන මෙම නගරය ව්දාගම ඝනානන්ද පිරිවෙනද පිහිටා ඇත. අතිත රයිගම රාජධානියේ පිහිටි මෙම නගරය 2009 වසරෙදි හොදම නගර සභාවට හිමි සම්මානය ලබා ගත්තේය. බන්ඩාරගම සිට කලුතරටත්, කොළඹටත් පානදුරටත් ආදි වශයෙන් බස් රථ දාවනය වේ.
රයිගම් කෝරළයේ අධිකාරි පත්තුවට අයත්ය. රයිගම් රාධානියේ අගනුවර වූ රයිගම පැවතියේ මම පත්තුවේය. ස්වර්ණමය ඉතිහාසයකට හිමිකම් කියන අධිකාරි පත්තුව, පතහාවත්ත රජමහා විහාරය (පැරණි රයිගම රජ මාලිගය) විදාගම මහා විහාරය, වෙද පංසල, රඹුක්කන රජමහා විහාරය, උයන්වත්ත වැව, වීදාගම වැව ආදී ඓතිහාසික ස්ථාන රාෂියකින් සමන්විතය.
මංගලගම අම්බලම
මංගලගම අම්බලම ශ්‍රී ලංකාවේ දැකගත හැකි ඉපැරණි අම්බලම් අතුරින් එකකි. එය කෑගල්ල සහ මාවනැල්ල යන නගර දෙක අතර ඉදිකොට තිබෙයි.
අතීතය
මංගලගම අම්බලම, දුටුගැමුණු රජ සමයේ ඉදිකරන ලද අම්බලමක් බැව් විශ්වාස කෙරේ.
ජනප්‍රවාද
වරක් ඉන්දියාවේ සිටි මංගල නම් බ‍්‍රාහ්මණයෙකු, ලංකාවේ වූ බෞද්ධ පුදබිම් වැඳපුදාගැනීම සඳහා ආනන්ද බෝධි පරපුරේ බෝධි අංකුරයක් ද සහිතව මෙරටට පැමිණි අතර, සිය සංචාරය අතරතුරදී දිනක් රෑ බෝවූ නිසා ඔහු තමා රැගෙන ආ බෝධි අංකුරය සහිත බඳුණ අසල පිහිටි උස් භූමියක තබා, මහමග අයිනේ වූ මෙම අම්බලමේ ලැගුම් ගත් බව සඳහන් වෙයි.
මේ සිදුවීම සැළවූ එකල ලක්දිව රජතෙමේ, සිදුවී සියළු තෙරතුරු බ‍්‍රාහ්මණයාගෙන් විමසා එම ස්ථානයේ විහාරස්ථානයක් කරවූ බවට සඳහන් වෙයි. බ‍්‍රාහ්මණයා විසින් රැගෙන ආ එම බෝධි අංකුරය, අම්බලම අසල ඇති මංගලගම බෝධිමාලකාරාම විහාරස්ථානයේ පිහිටි පැරණි බෝධිය බව පැවසෙයි.
ප්‍රතිසංස්කරණය
පසුකාලීනව විනාශයට පත්ව තිබූ මෙම අම්බලම, 1970 සමයේ පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සහාය ඇතිව යළි ගොඩනැංවීමට පියවර ගත් බව සඳහන්ය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අම්බලම්
සූර්පනඛා
ශූර්පනඛා (සංස්කෘත: शूर्पणखा, IAST: śūrpaṇakhā, සාහිත්‍යමය. කුලු වැනි නිය ඇත්තිය) යනු වාල්මිකීගේ රාමායණ වීර කාව්‍යයේ එන චරිතයකි. ඇය ලංකාවේ රජු වූ රාවණ රජුගේ සොයුරියයි. ඇයව දෙමළ බසින් සූර්පනගෛ ලෙසත්, ඉන්දුනීසියානු බසින් සර්පකනකා ලෙසත්, ඛමේර් බසින් සූර්පනඛාර් ලෙසත්, මැලේ බසින් සුරපණ්ඩකී ලෙසත් සහ, තායි බසින් සම්මනක්ඛා ලෙසත් හැඳින්වේ
සංඝාතය
අෂ්ඨ මහා නරක අතුරින් තෙවන නරකය වන මෙම නිරයෙහි උපත ලද තැනැත්තාව දීප්තිමත් උණුසුම් වළල්ලකින් දුහුවිලි වන තරමට කුඩා කැබලි වලට කඩා දමන බැවින් මෙම නිරය සංඝාත නිරය ලෙස හැඳින්වේ. මෙසේ කෙතරම් වධ බන්ධන දුන්නද සත්ත්වයා නැවත නැවත එලොවම පහල වේ, මෙය නවතිනුයේ, ඔහුගේ අකුසල කර්ම ගෙවී අවසන් වූ විටදී පමණි.
පොදු දේපල, අන් සතු දේපල ගසා කෑම, අවි ආයුධ වලින් මිනිසුන්, ගව මහීශාදීන්ට හිංසා පැමිණවීම හා ඝාතනය කිරීම, තම අඹු දරුවන් මුදලට විකිණීම වැනි කරුණු හේතුවෙන් සත්ත්වයෝ මෙම සංඝාත නිරයේ උපත ලබති.
මිනිසුන් හට දෙසීයක් අවුරුදු යාම දෙව්ලොව දෙවියන්ට එක් දවසක් වෙයි. එදවසින් එහි දෙවියන්ට දෙදහසක් අවුරුදු ආයුෂ ය. ඒ දිව්‍යායුෂ සංඝාත නරකයේ එක් දවසක් වෙයි. එදවසින් දෙදහසක් අවුරුදු ඒ නරකයේ ආයුෂ ය. මිනිස් ලොව වර්ෂ ප්‍රමාණයෙන් වසර දාහතර කෝටි හතළිස් ලක්‍ෂයක් මේ නිරයට එක් දිනයකි. එබඳු වසර දෙදහසක් සංඝාත නරකයේ ආයුෂ වේ.
මහා නොයිඩා
මහා නොයිඩා ඉන්දියාවේ උත්තර් ප්‍රදේශ් හි පිහිටි නගරයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
රාහු කාලය
ජ්‍යෝතිෂය‍ට අනුව සූර්ය දවසක් තුල අළුතින් යම් කාර්යයක් ආරම්භකිරීමට අසුබ කාලසීමාව රාහු කාලයයි.
ඉර උදාව උදෑසන 6 ලෙස සලකා මෙමෙ වේලාවන් දී ඇත. යම් දවසක නිවැරදිම රාහු කාලය දැනගැනීම සඳහා එම දවසේ ඉර උදාවට අනුව මෙම වේලාවන් සකසාගත යුතුය. රාහු කාලය සෑම විටෙකම හෝරා (= ඔරලෝසු පැය) 1:30 ක් පවතී. මෙය දිවා රාත්‍රී 2ටම පොදුය.
බාහිර යොමු
ප්‍රවර්ගය:ජ්‍යෝතිෂ්ශාස්ත්‍රය
ඔටෝ වම්බියර්
ඔටෝ ෆ්‍රෙඩ්රික් වම්බියර් (දෙසැම්බර් 12, 1994 – ජූනි 19, 2017) යනු, 2016 ජනවාරි මාසයෙහිදී සංචාරකයෙක් වශයෙන් උතුරු කොරියාවෙහි සංචාරය කරමින් සිටියදී, ඔහුගේ හෝටලයෙහිදී සම්ප්‍රචාරණ පෝස්ටරයක් සොරකම් කිරීම වෙනුවෙන් අත්අඩංගුවට ගෙන,  වැරදිකරු බවට ඔප්පු කරනු ලැබ,  බරපතල වැඩ සහිතව වසර 15 ක සිර දඬුවමක් නියමව සිටි ඇමරිකානු විශ්වවිද්‍යාලයීය ශිෂ්‍යයෙකි.
ඔහු සිරගත කිරීමෙන් මාස දෙකකට පසුව, නොදන්නා හේතුවක් නිසාවෙන් ඇතිවූ දරුණු ස්නායුවේදීය පීඩාවකින් වම්බියර් පෙලීමට පටන් ගති. වම්බියර්ගේ අධිමූර්ච්ඡාව ඇතිවූයේ බොතුලිනියාව සහ නිදි පෙත්තක් නිසා බවක්  උතුරු කොරියානු බලධාරීන් පැවසුවද, එ.ජ. වෛද්‍යවරුන් විසින් බොතුලිනියාව පැවති බවට සාක්ෂ්‍ය සොයා නොගත්හ. වම්බියර්ගේ නිදහස සාක්ෂාත් කරගැනුමට එක්සත් ජනපදය විසින් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික උත්සාහයන් දැරූ අතර, සිරගතවී මාස 18 ක් පමණ පසුව 2017 ජූනි මාසයෙහිදී වම්බියර් නිදහස් කෙරිණි. සින්සිනැටි, ඔහයියෝ වෙත ජූනි 13 වන දින වම්බියර් පැමිණි අතර, ඉක්මන් ඇගැයීම සහ ප්‍රතිකාර සඳහා සින්සිනැටි විශ්වවිද්‍යාලයීය වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථානය වෙත ඔහු රැගෙන යන ලදි.
එක්සත් ජනපදයට ඔහු යළි-පැමිණ දින සයකට පසුව, 2017 ජූනි 19 දිනදී වම්බියර් මිය ගියේය. සමහරක් එ.ජ. නිලධාරින් විසින් ඔහුගේ මරණය පිළිබඳව උතුරු කොරියාවට චෝදනා කලහ. තවමත් අත්අඩංගුවෙහි සිටින තිදෙනෙකුද ඇතුළුව, 1996 වසරෙහි සිට උතුරු කොරියාව විසින් සිරගත කෙරුණු ඇමරිකානු පුරවැසියන් 16 දෙනෙකු අතරින් ඔහු එක් අයෙකු විය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:1994 උපත් ප්‍රවර්ගය: උතුරු කොරියාවෙහි 2016 වසර ප්‍රවර්ගය:2017 මරණ ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු යුදෙව්වෝ ප්‍රවර්ගය:උතුරු කොරියාවෙහි හිරකර සිටින පුද්ගලයෝ ප්‍රවර්ගය:ඔහයියෝ හී රෝගාශ්‍රිත මරණ ප්‍රවර්ගය:මානව හිමිකම් අපයෝජනය කිරීම් ප්‍රවර්ගය: සින්සිනැටි හී ජනයා ප්‍රවර්ගය: වයෝමිං, ඔහයියෝ හී ජනයා ප්‍රවර්ගය:වර්ජීනියා විශ්වවිද්‍යාලයෙහි ආදි ශිෂ්‍යයෝ
ජාත්‍යන්තර සාක්ෂරතා දිනය
ජාත්‍යන්තර සාක්ෂරතා දිනය යනු සෑම වසරකම සැප්තැම්බර් 8 වන දින සමරනු ලබන ජාත්‍යන්තර සැමරුමකි. එය යුනෙස්කෝ සංවිධානය විසින් 1966 ඔක්තෝබර් 26 දින එහි 14 වන මහා සභා සැසිවාරයේදී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. මුල් වරට මෙම දිනය සමරනු ලැබ ඇත්තේ 1967 වර්ෂයේ දී වේ. සාක්ෂරතා දිනයේ අරමුණ වන්නේ පුද්ගල, ප්‍රජාව සහ සමාජය වශයෙන් සාක්ෂරතාවයේ වැදගත්කම ඉස්මතු කිරීමයි.
පනාවිටිය අම්බලම
පනාවිටිය අම්බලම ශ්‍රී ලංකාවේ දැකගත හැකි වටිනා ලී කැටයම් සහිත ඉපැරණි අම්බලම් අතුරින් එකකි. එය පනාවිටිය, දීකිරිකෑවේ ශ‍්‍රී ලංකාතිලකාරාමය විහාරස්ථානය ආසන්නයෙන් ඉදිකොට තිබෙයි.
ඉදිකිරීම
දෙවන පරාක්‍රමභාහු රජුගේ උපදෙස් පරිදි හා මහාමාත්‍ය දේවපතිරාජයන්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ, පනාවිටිය අම්බලම ඉදිකරනු ලැබූ බවට තොරතුරු පවතියි.
ආකෘතිය
ටැම්පිට ගෘහ ආකෘතිය අනූව යමින්, පොළොවේ ශක්තිමත් ලෙස ඉන්දවනු ලැබූ ගල් බැමි හතරක් මත පිහිටුවන ලද දැව තලාඳ 4ක් මත, පනාවිටිය අම්බලම ගොඩනංවා තිබේ.
වැසි දියෙන් තෙමීම වැළැක්වීම, ගොඩනැගිල්ල කෘමීන්ගෙන් ආරක්ෂා කර ගැනීම, රාත‍්‍රී නවාතැන් ගන්නා පිරිස්, සර්පයන් වැනි සතුන්ගෙන් ආරක්ෂා කරගැනීම උදෙසා සහ නඩත්තු කටයුතුවල පහසුව වෙනුවෙන්, අම්බලම මෙසේ පොළොවෙන් මඳක් උස් ව ඉදිකොට තිබෙයි.
අම්බලමේ වහලයේ මූට්ටු සවිකොට ඇති ආකාරය දැකගත හැකි අතර, එහි වූ ලී කැටයම්ද වර්ණ ගන්වා ඇත.
ප්‍රතිසංස්කරණය
1961 වර්ෂයේදී පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස්වරයා වූ ආචාර්ය චාල්ස් ගොඩකුඹුර මහතාගේ අධීක්ෂණය යටතේ, 1962 - 1963 අතර කාලය තුලදී මෙම අම්බලම ප‍්‍රතිසංස්කරණයට ලක් කෙරුණි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අම්බලම් ප්‍රවර්ගය:කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
රෞරවය
අෂ්ඨ මහා නරක අතුරින් සිව් වන නරකය වන මෙම නරකයේ උපත ලබන සත්ත්වයෝ ඉතා විෂ දුමකින් පිළිස්සෙන බැවින් නිතරම වේදනාවෙන් හඬන බව ධර්මයේ සඳහන් වේ. මෙම නිරය දූම රෝරුව හෙවත් රෞරව නිරය ලෙස හැඳින්වේ.
සතුන් මැරීම, සොරකම් කිරීම, මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය, ජල මූලාශ්‍ර කෙළසීම වැනි අකුසල කර්ම කළවුන් කර්මානුරූපීව මෙම නිරයේ උපත ලබති. පාපී පුද්ගලයන්ට අල්ලස් දී ඔවුන් ලවා විවිධ දුසිරිත් සිදු කර ගත්තවුන්ද මෙම මහා නිරයේ පැසෙති.
ඊජිප්තුවේ XIVවන ටොලමි
‍ටොලමි XIV (ග්‍රීක: Πτολεμαῖος, Ptolemaĩos, දිවිය ක්‍රි.පූ. 60/59–44; රාජ්‍ය සමය ක්‍රි.පූ. 47 –44) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ XIIවන ටොලමි රජුගේ පුත්‍රයෙකි. එසේම ඔහු ඊජිප්තුවේ ටොලමියානු රාජවංශයේ අවසන් සාමාජිකයන් අතුරින් අයෙකි. සිය වැඩිමහල් සොයුරා වූ ඊජිප්තුවේ XIIIවන ටොලමිගේ මරණින් පසු ක්‍රි.පූ. 47 ජනවාරි 13 දින ඔහු පාරාවෝ ලෙස ප්‍රකාශ කෙරුණු අතර, ඔහු අනෙක් පාරාවෝ ලෙස ක්‍රියාකළ සිය වැඩිමහල් සොයුරිය වූ ඊජිප්තුවේ VIIවන ක්ලියෝපැට්රාගේ සම-අනුරාජයා ලෙස කටයුතු කළේ ය. ඔහු සහ ක්ලියෝපැට්රා විවාහ වුවත්, ක්ලියෝපැට්රා රෝම ආඥාපති ජූලියස් සීසර්ගේ පෙම්වතිය ද වූවා ය. ටොලමි විසින් රාජ්‍ය කළේ නාමිකව යැයි සැලකේ. සැබැවින්ම රාජාධිකාර බලය පැවතියේ ක්ලියෝපැට්රා සතුවයි. ක්‍රි.පූ. 44 මාර්තු 15 දින රෝමයේ දී මාකස් ජූනියස් බෲටස් සහ ගේයස් කැෂියස් ලොංගිනස් ඇතුළු කුමන්ත්‍රණකරුවන් පිරිසක් විසින් සීසර්ව ඝාතනය කරන ලදී. ඉන් මඳ කලකට පසු ටොලමි ද මියයන්නට ඇත. ක්‍රි.පූ. 44 ජූලි 26 දිනට අයත් ශිලාලේඛනයක ඔහු ජීවත්ව සිටි බව දක්වා ඇත. ක්ලියෝපැට්රා, සීසර්ට දාව උපන් සිය පුත්‍රයා වූ ටොලමි XV සිසේරියන් සිය සම-අනුරාජයා ලෙස පත්කරගැනීමේ අරමුණින් ඔහුව ඇකනයිට් ලබා දී ඝාතනය කළ බවට අදහසක් පැවතුණ ද, එය සනාථ වී නොමැත. ක්‍රි.පූ. 44 සැප්තැම්බර් 2 දින සිසේරියන්ව ඇගේ සම-අනුරාජයා ලෙස පත්කෙරිණි. ක්ලියෝපැට්රාගේ අදහස වූයේ ඔහුව ඔහුගේ පියාගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස නම් කිරීමටයි.
පෙළපත
ඊජිප්තුවේ XIVවන ටොලමිගේ පූර්වජයින්
ශ්‍රව්‍ය දෘෂ්‍ය මධ්‍යස්ථානය
ශ්‍රි ලංකා‍වේ ශ්‍රව්‍ය දෘෂ්‍ය මධ්‍යස්ථානය ඉංග්‍රීසියෙන් Audio Visual Centre ලෙස ද කෙටියෙන් ඒවීසී (AVC) ලෙසද හඳුන්වනු ලබයි.
ශ්‍රව්‍ය දෘෂ්‍ය මධ්‍යස්ථානය පිහිටවන ලද්දේ 1980 වසරේදීය. මෙම මධ්‍යස්ථානය මාධ්‍ය සංවිධානයක් වන අතර කෘෂිකර්ම දෙපාර්ත‍මේන්තු‍වේ ව්‍යප්ති හා පුහුණු අංශය ය‍ටතේ ක්‍රියාත්මක වෙයි. මෙහි ප්‍රධාන අරමුණ අඩුම මිළ ගනන් වල සිට ඉහළම තාක්ෂණය දක්වා වන පුළුල් පරාසයක ශ්‍රව්‍ය දෘෂ්‍ය ප්‍රචාරක ද්‍රව්‍ය (උපදේශාත්මක මාධ්‍ය ප්‍රචාරක ද්‍රව්‍ය) නිෂ්පාදනය කිරීමයි.
ඊට අමතරව, තාක්ෂණය පතුරවාලී‍මේ කාර්යයෙහි නිරත අතර ඉදිරිපත් කිරී‍මේ කුසලතාවය වර්ධනය කර ගැනීම පිණිස ශ්‍රව්‍ය දෘෂ්‍ය ප්‍රචාරක ද්‍රව්‍ය නිෂ්පාදනය කර ගැනීම හා භාවිතා කිරීම පිළිබඳව පුහුණු වැඩසටහන්ද මෙම මධ්‍යස්ථානය මඟින් ලබා දෙයි.
ස්ථානය: ශ්‍රි ලංකා‍වේ කන්ද උඩරට අගනගරය වන මහනුවර නගරයට ආසන්නව පිහිටි පේරාදෙණිය ‍ප්‍රදේශයේ මෙම ශ්‍රව්‍ය දෘෂ්‍ය මධ්‍යස්ථානය පිහිට‍වනු ලැබ ඇත.
ඉන්දියානු සම්මත වේලාව
ඉන්දියානු සම්මත වේලාව හෙවත් Indian Standard Time (IST) යනු ඉන්දියාව පුරා බලපැවැත්වෙන වේලා කලාපයයි. ඉන්දියාව daylight saving time (DST) හෝ වෙනත් වේලාව වෙනස් කිරීමක් භාවිතා නොකරයි. හමුදාමය වේලා සටහන් කිරීමේදී IST  යන්න E* ("Echo-Star") ලෙස දැක්වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
චමල් රාජපක්ෂ
චමල් ජයන්ත රාජපක්ෂ (දෙමළ: சமல் ராஜபக்ஷ; ඉංග්‍රීසි: Chamal Rajapaksa; උපත 1942 ඔක්තෝබර් 30) යනු ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙක්, මාතර දිස්ත්‍රික්කය සඳහා ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ වත්මන් මන්ත්‍රීවරයෙකි වන අතර 2010 සිට 2015 දක්වා ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුවේ කථානායක.
මුල් ජීවිතය සහ අධ්‍යාපනය
ඩී.ඒ. රාජපක්ෂ මැතිතුමාට සහ දන්දිනා සමරසිංහ මැතිනියගේ ජ්‍යෙෂ්ඨ පුත්‍රයා ලෙසින් චමල් රාජපක්ෂයන් උපත ලැබුවේ 1942 ඔක්තෝබර් 30 වැනිදා ය.ගාල්ල රිච්මන්ඩ් මහා විද්‍යාලයෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලැබූ චමල් පියා සමඟ සමාජ සේවයට ද පිවිසියේ ය.
මුල් වෘත්තීය
ඔහුගේ පාසල් අධ්‍යාපනයෙන් පසු ඔහු 1964 වර්ෂයේදී ලංකා පොලිස් බලකායට සම්බන්ධ විය. එහි ඔහු චමල් රාජපක්ෂ උප පොලිස් පරීක්ෂකයවරයකු ලෙස සේවාය කළේය. අවුරුදු 8 ක් පොලිස් සේවයේ කටයුතු කළ චමල් රාජපක්ෂ පසුව රජයේ වාණිජ හා විවිධ නීතිගත සංස්ථාවේ සාමාන්‍යාධිකාරි ධූරයට ද පත් විය.
දේශපාලන ජීවිතය
1975 දී හත්තටුව ගමගේ විජේවර්ධන චන්ද්‍රා මාලනී මෙනවිය සමඟ විවාහ දිවිය අරඹන චමල් රාජපක්ෂ මහතා ක්‍රියාකාරී දේශපාලන දිවියට සම්ප්‍රාප්ත වන්නේ 1985 මුල්කිරිගල අතුරු මැතිවරණයේදී. යළිත් 1989 දී මහ මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වන චමල් රාජපක්ෂ මහතා ඉන් ජයගත්තේ මැර බලයට ඡන්ද බලයෙන් පිළිතුරු දෙමින් ය. 1989 සිට අද දක්වා ඔහු පාර්ලිමේන්තුව නියෝජනය කරයි. කෘෂිකර්ම හා ඉඩම් නියෝජ්‍ය ඇමැති වරයා ලෙසත් පසුව 2000 දී වරාය හා දක්ෂිණ සංවර්ධන නියෝජ්‍ය ඇමැතිවරයා ලෙසත් 2009 දී වැවිලි කර්මාන්ත නියෝජ්‍ය ඇමැති වරයා ලෙසත් කටයුතු කළේ ය. ඊට පසුව 2005 දී චමල් රාජපක්ෂ මහතා කෘෂිකර්ම සංවර්ධන ඇමැතිවරයා වූ අතර පසුගිය කාලයේ එතුමා වරාය ගුවන් සේවා ඇමති, ජල කළමනාකරණ හා වාරිමාර්ග ඇමති ආදී තනතුරු රැසක් හෙබවීය. මව්ආර, වෙහෙරගල, වේලිඔය, මැණික් ගඟ වෙහෙරගල, උමා ඔය, දැදුරු ඔය, කැකිරිඕබඩ, රඹුක්කන්ඔය, යාන්ඔය යන වාරි ව්‍යාපෘති ආරම්භ කර ක්‍රියාවට නැංවීමට චමල් රාජපක්ෂ මහතා පෙරමුණ ගෙන ක්‍රියා කළේ ය. 22 අප්‍රේල් 2010 වන දිනේ එතුමා ශ්‍රී ලංකාවෙහි පාර්ලිමේන්තුවෙහි 19 වන කථානායකවරයා ලෙස දීවුරම් දුන්නා, 5 වසරක් තල එතුමා ඒ තනතුර සේවය කළේය.
දරන ලද තනතුරු
* 1985 මුල්ගිරිගල අතුරු මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වී දේශපාලනයට පිවිසීම * 1989 මහ මැතිවරණයෙන් ජය ලබා හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයකු ලෙස පත්වීම * 1994 පැවැති මහ මැතිවරණයට තිස්සමහාරාම මැතිවරණ කොට්ඨාසයෙන් ඉදිරිපත් වී විශිෂ්ට ජයක් ලබා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයකු ලෙස නැවත පත්වීම * 1998 කෘෂිකර්ම නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය ධූරයේ වැඩ බාරගැනීම * 2000 වර්ෂයේදී දක්ෂිණ හා වරාය සංවර්ධන නියෝජ්‍ය අමාත්‍යවරයා ලෙස දිවුරුම් දීම * 2001 නොවැම්බර් මහ මැතිවරණයේ නැවතත් විපක්ෂ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයකු ලෙස පත්වීම * 2004 මහ මැතිවරණයේ පොදුජන එක්සත් පෙරමුණ ආණ්ඩුවේ වැවිලි කර්මාන්ත නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය ධූරයේ වැඩ බාරගැනීම * 2005 ජනාධිපතිවරණයෙන් පසු කෘෂිකර්ම සංවර්ධන අමාත්‍ය ධූරයේ දිවුරුම්දීම * 2005 හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන කමිටුවේ සභාපති ලෙස පත්වීම * 2006 වාරිමාර්ග හා ජල කළමනාකරණ අමාත්‍ය ධූරයේ දිවුරුම් දීම * 2007 වරාය හා ගුවන් සේවා අමාත්‍ය ධූරයේ දිවුරුම් දීම * 2010 කථානායක පදවියේ දිවුරුම් දීම
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
කරගහගෙදර අම්බලම
කරගහගෙදර අම්බලම ශ්‍රී ලංකාවේ දැකගත හැකි ඉපැරණි අම්බලම් අතුරින් එකකි. එය දඹදෙණිය-යාපහුව මාර්ගයේ දැකගත හැකි පනාවිටිය අම්බලම හැරුණු කොට හමුවන අනෙක් අම්බලම වෙයි.
අතීතය
ක්‍රි.ව. 1837 දී පමණ කරගහගෙදර අම්බලම ඉදිකරන්නට ඇතැයි සැළකේ.
කුමාර සමයම
සබරගමු ශාන්තිකර්ම” යනු සබරගමු පළාතට පමණක් ආවේණික අදටත් ඉතාම පැරණි ගම්වල ඉඳහිට හෝ සිදු කෙරෙන සෞන්දර්ය අතින් පරිපූර්ණ ජීවමාන කලාවකි.
කරගහගෙදර අම්බලම
ඉදිකිරීම් ආකෘතිය
පොළවේ තබන ලද ගෝලාකාර ගල් 4ක් මත පිහිටුවන ලද දැව තලාඳ 4ක් මත, අම්බලම ගොඩනංවා තිබේ. මෙහි වූ එක් විශේෂත්වයක් වන්නේ අම්බලම තුල ඉඳගැනීමට අමතරව කකුල් තබාගැනීම සඳහා වෙනමම කොටයක්ද සවිකොට තිබීමයි.
කුමාර සමයම
සබරගමු ගැමි ජීවිත හා සහසම්බන්ධ ව්‍යවහාරික භාෂාව, සංස්කෘතිය, ආගම හා අභිචාර මෙන්ම ඇදහිලි හා විශ්වාස ආදී සියල්ලක්ම මෙම සම්ප්‍රදායේ ශාන්තිකර්ම හා අත්‍යන්තයෙන් බැඳී පවතී. අනෙකුත් උපසංස්කෘතීන් හා සසඳා බැලූ කල සබරගමු උපසංස්කෘතිය මහා සංස්කෘතියේ සාරය උකහා ගත්ත ද අදටත් නොඉඳුල් දේශීයත්වයෙන් යුතුව දැකිය හැකි වේ. සබරගමු නර්තනය ද එම සංස්කෘතියේ නිතර කථා බහට ලක් නොවන එහෙත් එසේ කථාබහට ලක්විය යුතු සංස්කෘතික අංගයකි. විවිධ හේතුන් මත ක්‍රමක්‍රමයෙන් අභාවයට යන සබරගමු ශාන්තිකර්ම වත්මන් සමාජයට නැරඹීමේ වාසනාව අල්ප වුව ද අප ඒ පිළිබඳව කිසියම් අවබෝධයක් ලැබීම පිණිස මේ තොරතුරු ඉදිරිපත් කරමු.
කරගහගෙදර අම්බලම
ඉදිකිරීම් ආකෘතිය
වැසි දියෙන් තෙමීම වැළැක්වීම, ගොඩනැගිල්ල කෘමීන්ගෙන් ආරක්ෂා කර ගැනීම, රාත‍්‍රී නවාතැන් ගන්නා පිරිස්, සර්පයන් වැනි සතුන්ගෙන් ආරක්ෂා කරගැනීම උදෙසා සහ නඩත්තු කටයුතුවල පහසුව වෙනුවෙන්, අම්බලම මෙසේ පොළොවෙන් මඳක් උස් ව ඉදිකොට තිබෙයි.
කුමාර සමයම
සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය තුළ යක්ෂයන්, දෙවියන් හා ග්‍රහයන් වෙනුවෙන් පවත්වන ශාන්ති කර්ම රැසකි. ඒ අතුරින් “වටකුමාර සමයම” යනු යකුන් විෂයෙහි පවත්වනු ලබන තොවිලයකි. ගැබ්ගත් කාන්තාවන්ට සෙත් ශාන්තිය ලබා ගැනීම වටකුමාර සමයමෙන් අපේක්ෂා කෙරේ. සබරගමු සංස්කෘතිය තුළ වටකුමාර සමයම, වටයක්කාරිය, වටයක් තොවිලය, කුමාර සමයම. කුමාර තොවිලය, කුමාර යකුම ආදී නම් රැසකින් මෙම ශාන්තිකර්මය හඳුන්වනු ලබයි. ගැබ් නොගන්නා කාන්තාවන්ට ගැබක් අපේක්ෂාවෙන් ද, ගැබ්ගෙන සිටින කාන්තාවන්ට සෙත ශාන්තිය පතා ද, දාරකෝත්පත්තියෙන් අනතුරුව දරුවා ආරක්ෂා කර ගැනීමට ද අතීත ගැමියන් මෙම ශාන්තිකර්මය පවත්වා ඇති බව විද්වත් මතයයි. මෙම ශාන්තිකර්මයේ පුද ලබන ප්‍රධාන යක්ෂයා වන්නේ වටකුමාර යක්ෂයාය. ලාංකේය මහා සංස්කෘතිය තුළ වටකුමාරයා හෙවත් කළුකුමාරයා යනු කාන්තාවන්ට වින කරන යක්ෂයා යැයි පොදු මතයක් පවතී. සබරගමුවාසී යකැදුරන්ට අනුව වටකුමරු යනු එම කළුකුමාරයාගේම එක් අවතාරයකි. ඔවුන් පවසන අයුරින් කළුකුමාරයාට අවතාර පහකි. අඳුන්කුමරා, සඳුන්කුමරා, කළුකුමරා, තොටකුමරා හා වටකුමරා යනු එම අවතාර පහයි. මොවුන් කාන්තාවන්ට විවිධ අයුරින් වින කරන බව අතීතයේ සිටම ඔවුන්ගේ පිළිගැනීමයි. එම දෝෂයන්ගෙන් අත්මි¼දීම උදෙසා වටකුමාර යකුට පිදවිලි දී ඔහු සතුටු කර සෙත් ශාන්තිය ලබා ගැනීම අරමුණු කරගෙන මෙම ශාන්තිකර්මය පැරණි ගැමියන් විසින් පවත්වයි.
කරගහගෙදර අම්බලම
රූපවාහිනී තිරයට
ජාතික රූපවාහිනියේ විකාශය වූ ඇත්කඳ ලිහිණියා ටෙලි සිත්තමේ සමහර කොටස් මෙම අම්බලම ආශ්‍රිතව රූපගත කොට තිබෙයි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අම්බලම් ප්‍රවර්ගය:කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
ළිඳමුල්ල පත්තිනි දේවාලය
ළිඳමුල්ල පත්තිනි දේවාලය ශ්‍රී ලංකාවේ ඌව පළාතේ බදුල්ල පිහිටි ඉපැරණි දේවාලයක් වේ. එය දෙමෝදර-ස්ප්‍රිංවැලි-බදුල්ල ප්‍රධාන මාර්ගයෙහි, මුතියංගණ රජ මහා විහාරය සිට කිලෝමීටර 1.5ක් පමණ දුරින් පිහිටා තිබේ. ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරකයක් ලෙස වර්තමානයේදී දේවාලය රජය විසින් නම් කොට තිබෙන අතර නාමකරණය 2005 වර්ෂයේ ජූලි 8වන දිනදී රජයේ ගැසට් අංක 1401 යටතේ සිදුකොට තිබේ.
කුමාර සමයම
උපත් කතාව.
ළිඳමුල්ල පත්තිනි දේවාලය
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:දේවාල ප්‍රවර්ගය:බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
කුමාර සමයම
වටකුමාර සමයම උපත් කතාව සෘජුවම වටකුමාරයාට සම්බන්ධ වූවකි. ඔහුගේ ස්වභාවය පිළිබඳ කුමාර සමයමේ එන ශාන්තිකර්ම ගීත සාහිත්‍ය මඟින් විස්තර කරනුයේ මෙලෙසිනි.
වතක ඔවිඳු කුරු මුරු වූ කිවිඳුට
අණක වතක සර සිව්නෙක කිරුළද
වතක එරන් පැහැ කළු වතකුත් හැඳ
උපත කියමි වටකුමරුන්ගේ සොඳ
එම පුරාවෘත්ත කතාවට අනුව ශී‍්‍ර දේවි නම් බිසවට බොක්සැල්ල මහසොප් මහතෙරණුවන් වහන්සේ දැක අධික රාග සිත් ඇති වී සිහිනයක් දැකීමෙන් ගැබ් ගනී. බමුණු මතය වූයේ බිසව පිරිමි දරුවෙකු කුසේ දරා සිටින බවයි. බිසව විසින් දස එකඩ මසකින් එම කුමරුවන් ප්‍රසූත කරන අතර, ඔහු “ශී‍්‍ර සිද්දත්ත” නම් විය. සත් හැවිරිදි වියේදී සිද්දත්ත නමින්ම මහණ දිවියට ඇතුළු වන ඔහු තරුණ වියට එළඹ දිනක් අනුරාධපුර වටදාගෙයක සක්මන් කරමින් සිටියදී රූමත් කුමාරිකාවක් දැක රාගසිත් ඇතිව වටදාගෙයින් වැටී තිබේ. අනතුරුව වම් ඇලය බිඳී ස්තී‍්‍රන් කෙරෙහි ආලයෙන් රකුසු වේශයක් මැවුණු බව අතීත ගැමියන්ගේ විශ්වාසයයි. මෙම පුරාණ කතාව කුමාර තොවිලයේ අන්තර්ගත කුමාර පෙළපාලි ආශිර්වාද ගායනා තුළ කාව්‍ය රසයෙන් පිරිපුන්ව විස්තර කර ඇත.
බොක්සැල්ලේ නිරිඳුහට - එළඳ බිසව සත හට
රුවින් මන සහතුට - එළඳ පාවා දී නිරිඳු හට
එළඳ ලිය රූපත් - දුට අය කරති අගපත්
‍ලඳ බොලඳ යහපත් - වියදරු දොල දුකින් උපතක්
එක්මස දෙමස යන - තුන්මස හාරමසයෙන්
පස්මස සමස යන - සත්මසින් කිරි එරෙති එම දින
අටමස පසු වෙමින - නම මසට නම් වෙමින.
දස එකඩ මාසයෙන් - උපන් කුමරෙක් එදා මෙලෙසින්.
චිකිත්සනයක් වන අයුරු
අරුචි වෙමින් කට කෙලද පෙරෙන්නේ
එරුචි වෙමින් ගුරු ගල් ගෙන කන්නේ
රසැති දෙයක් මෙන් ඇඹුල්ම කන්නේ
පැමිණි මෙදුක් කෙලෙස ද ඉවසන්නේ
ගර්භණී කාන්තාවක ලෙස සැරසී රඟමඬලට පැමිණෙන යකැදුරා බෙර වාදකයා සමඟ සංවාදයක යෙදේ. හාස්‍ය රසයෙන් යුතුව සිදුවන මෙම සංවාදය තුළ ව්‍යාංගාර්ථයෙන් ලිංගිකත්වය හා ගර්භණී සමයේ ඇතිවන ශාරීරික අපහසුතා පිළිබඳ කියවේ. හාස්‍ය ඉපදවීමත්, ඒ හරහා සිදුවන මානසික සහනයත් ආතුරයාට තම අරමුණ ඉටුකර ගැනීමට මඟ පාදනු ලැබේ. පූජාවිධි රටාව අවසානයේ සබරගමු ශාන්තිකර්ම සම්ප්‍රදායටම ආවේණික සළුසැලීම නම් චාරිත්‍රය සිදුකරන අතර, එහිදී සළුවක් යොදා ගනිමින් ආතුරයාට සෙත් කරන ප්‍රධාන ඇදුරා ආතුරයාට වටකුමාරයාගේ දෝෂයක් ඇත්නම් මේ මොහොතේ පටන් ඒ සියලු දෝෂයන් විනාශ වූ බව පවසා මානසික සහනය සලසයි‍. අතීත ඇදුරන් ශාන්තිකර්ම හරහා සිදුකරන ලද්දේ මානසික චිකිත්සාවක් බව මේ අනුව පැහැදිලි වේ. බෞද්ධ දර්ශනයට අනුව යමින් චිත්ත සමාධිය ඇති කිරීම ඔස්සේ ‌බොහෝ රෝග වලින් මිදීමේ හැකියාව ඇති බව “වටයක්කාරිය ශාන්ති කර්මය” හරහා අතීත ඇදුරන් අපට පැහැදිලි කර දී තිබෙන්නේ මේ අයුරිනි.
අද වනවිට තාක්ෂණික දියුණුවත්, සාමාන්‍ය ජනයා මෙවන් යාතුකර්ම විශ්වාස නොකිරීමත්, ශාන්ති කර්මයක් පැවැත්වීමට අධික වියදමක් දැරීමට සිදුවීමත්, ශාන්තිකර්ම ශිල්පීන් දුර්ලභ වීමත් ආදී කරුණු හේතුකර ගනිමින් සබරගමු වටකුමාර සමයම නම් ශාන්ති කර්මය අභාවයට යමින් පවතියි. මේ වන විට මෙම ශාන්ති කර්මය සිදුවන්නේ ඉතාම කලාතුරකිනි. එය ද විනෝදාස්වාදය, විශ්වවිද්‍යාල විද්‍යාර්ථීන්ගේ දැනුම උදෙසා හෝ සංස්කෘතික කලාංගයක් ලෙස සංරක්ෂණය කිරීමේ අරමුණ පෙරදැරිවයි.
සටහන රඹුක්කන කීර්ති එස්.කුමාර
සිරි පතුල
බුදුන් වහන්සේගේ පාද ලාංඡනය සිරි පතුල හෙවත් ශ්‍රී පාද ලාංඡනය නම් වේ.
==ආර ==සම්ප්‍රදායන් ==
රමිස් මුස්තාෆයෙව්
රමිස් බග්මන් ඔග්ලු මුස්තාෆයෙව් (1989 මැයි 11; අග්ස්ටාෆා, අසර්බයිජානය - 2021 ජනවාරි 28; ඕමාර් පාස්, කල්බජාර්, අසර්බයිජානය) - මහා දේශප්‍රේමී යුද්ධයට සහභාගී වූ අසර්බයිජානියානු සන්නද්ධ හමුදාවේ සොල්දාදුවෙකි.
ජීවිත හා හමුදා සේවය
රමීස් මුස්තාෆයෙව් 1989 මැයි 11 වන දින ඇග්ස්ටාෆා හි උපත ලැබීය. ඔහු සිය ද්විතීයික අධ්‍යාපනය 1995-2006 දී අග්ස්ටාෆා හි අසීෆ් අබ්දුල්ලායෙව්ගේ නමින් ද්විතීයික පාසලේදී ලබා ගත්තේය. 2008 දී මෝටර් රථ ප්‍රවාහන උපාධියක් ලබා ගනිමින් බකු කළමනාකරණ හා තාක්ෂණ විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය. 2011-2012 දී ඔහු "කෝර්පු-බිනා ටිකින්ටි" එල්එල්සී හි රියදුරෙකු ලෙස සේවය කළේය. 2014 දී ඔහු ගසක කලාපයේ එන් මිලිටරි ඒකකයේ පූර්ණ කාලීන හමුදා සේවකයෙකු ලෙස බඳවා ගත් අතර ප්‍රධාන රියදුරෙකු ලෙස සිය ක්‍රියාකාරකම් දිගටම කරගෙන ගියේය. 2021 ජනවාරි 28 වන දින ඕමාර් කඳුකරයේදී සිදුවූ රිය අනතුරකින් රමිස් මුස්තාෆයෙව් සහ අලිඛාන් ගරාගෝසොව් මිය ගියේය. ඔහුව තැන්පත් කරනු ලැබුවේ අග්ස්ටාෆා හි දිවි පිදූවන්ගේ ඇලී වලය.
පවුලේ
2010 නොවැම්බර් 10 වන දින ටුරානා මුස්තාෆයෙවා සමඟ විවාහ වූ රමිස් මුස්තාෆයෙව්ගේ දරුවන් දෙදෙනෙකු වන හෆීස් මුස්තාපාසාදී සහ මහනුර් මුස්තාෆයෙවා සිහිපත් වේ.
ටූටන්ඛාමූන්ගේ වෙස්මුහුණ
ටූටන්ඛාමූන්ගේ වෙස්මුහුණ හෙවත් ටූටන්ඛාමූන්ගේ අවමංගල වෙස්මුහුණ යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන ඊජිප්තුවේ, 18වන රාජවංශයේ පාරාවෝවරයකු වූ ටූටන්ඛාමූන්ගේ (රාජ්‍ය සමය. ක්‍රි.පූ. 1332–1323) මරණ වෙස්මුහුණයි. මෙය සොයාගන්නා ලද්දේ 1925දී හොවාඩ් කාටර් විසිනි. KV62 සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ මෙම වෙස්මුහුණ වර්තමානයේ කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ තබා ඇත. මෙම වෙස්මුහුණු ලොව වඩාත් සුප්‍රකට කලා නිර්මාණවලින් එකක් ලෙස සැලකෙයි.
ඊජිප්තුවේදියකු වන නිකොලස් රීවස් අනුව "මෙම වෙස්මුහුණ ටූටන්ඛාමූන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ අනර්ඝතම නිර්මාණය පමණක් නොව, පුරාතන ඊජිප්තුවෙන් හමුවූ වඩාත් සුප්‍රකටම වස්තුව වේ". 2001 සිට, පර්යේෂණ අනුව යෝජනා වී ඇත්තේ මෙම වෙස්මුහුණ මුලින් නිර්මාණය කොට ඇත්තේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් රැජින වෙනුවෙන් බවයි; මෙම වෙස්මුහුණ ඇතුළත තිබී එම රැජිනගේ රාජකීය නාමය (අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ) සහිත අර්ධව මකාදැමූ කාර්ටුෂයක් හමුවිය.
අනාවරණය
ටූටන්ඛාමූන්ගේ භූමදාන කුටිය සොයාගන්නා ලස්සේ 1922දී තීබානු සුසානභූමියේ රජුන්ගේ නිම්නය තුළිනි. එය විවෘත කෙරුණේ ඉන් වසරකට පසුවයි. ටූටන්ඛාමූන්ගේ මමිය අන්තර්ගත බරැති මිනීපෙට්ටිය විවෘත කිරීමට ඉංග්‍රීසි ජාතික පුරාවිද්‍යාඥයකු වූ හොවාඩ් කාටර්ගේ මූලිකත්වයෙන් යුත් පර්යේෂණ කණ්ඩායමට තවත් වසර දෙකක් ගතවිය. 1925 ඔක්තෝබර් 28 දින ඔවුහු මිනීපෙට්ටි තුන විවෘත කරමින් අභ්‍යන්තරයේ වූ රන් වෙස්මුහුණ අනාවරණය කරගත්හ. මෙය ආසන්න වශයෙන් වසර 3,250කට පමණ පසුවයි, මිනිසාගේ නෙත ගැටුණේ. කාටර් සිය දිනපොතෙහි මෙසේ ලියා ඇත:
<blockquote style="text-align:justify">ඇණ ඉවත් කොට පියන ඔසවන ලදී‍. උපාන්ත්‍ය දසුන අනාවරණය විය. එහිදී ලාබාල රජුගේ අතිශය පිළිවෙලට ඔතන ලද මමිය, ශෝකාකූල නමුත් සන්සුන් ස්වරූපයක් ඇති රන්වන් වෙස්මුහුණ, ඔසිරිස් සංකේතවත් කරයි … වෙස්මුහුණ දෙවියන්ගේ ගුණාංග දරා සිටියි. නමුත් එය ‍ටූට්.අන්ඛ්.අමෙන්ගේ වැනි බව පෙනේ. මෙය සෞම්‍ය සහ අලංකෘත ය. මෙම හැඩරුවම ඔහුගේ ප්‍රතිමා සහ මිනීපෙට්ටිවල ද දක්නට ලැබේ. වෙස්මුහුණේ පසුපස පෙදෙසට මඳක් හානි වී තිබේ. එහි බැල්ම දෙව්ලොව කරා යොමුව තිබේ.
1925 දෙසැම්බරයේ දී, වෙස්මුහුණ සොහොන්ගැබෙන් ඉවත් කරන ලදී. එය ඇසුරුමක බහා කිලෝමීටර 635 (සැත. 395) ඈතින් පිහිටි කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරය වෙත ගෙන යන ලදී. වර්තමානයේ එය එම ස්ථානයේ මහජන ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.
විස්තරය
වෙස්මුහුණ 54 cm (අඟල් 21) උසැති ය. එහි පළල 39.3 cm (අඟල් 15.5) වන අතර ගැඹුර 49 cm (අඟල් 19) කි. මෙය ඉහළ-කැරට් ගණනකින් යුත් රත්රන් ස්තර දෙකක් ලෙස හැඩගන්වා තිබේ. එහි ඝනකම 1.5–3 mm (අඟල් 0.059-0.118) අතර පරාසයක විචලනය වන අතර, බර  10.23 kg කි‍. X-කිරණ ස්ඵටික විද්‍යාව අනුව අනාවරණය වී ඇත්තේ වෙස්මුහුණ රත්රන්වල මිශ්‍ර ලෝහ දෙකකින් තනා ඇති බවයි: එහි දී මුහුණේ සහ ගෙලේ සැහැල්ලු කැරට් 18.4ක ප්‍රමාණයකුත්, සහ වෙස්මුහුණේ ඉතිරි පෙදෙසේ කැරට් 22.5ක රන් ප්‍රමාණයකුත් අන්තර්ගත ය.
මෙහි මුහුණ මගින් සම්මත පාරාවෝ රුව නිරූපණය වේ. එම රුවම පර්යේෂකයන්හට සොහොන්ගැබේ සෑම තැනකම හමුවූ අතර, විශේෂයෙන්ම ආරක්ෂක ප්‍රතිමා ඒ අතර විය. ඔහු නෙමෙස් නැමැති ශිර්ෂ වස්ත්‍රයත්, එහි මුදුනේ රාජකීය නාග (වැඩ්ජෙට්) සහ ගිජුලිහිණි (නෙඛ්බෙට්) ලාංඡනයත් පැළඳ සිටියි. ඉහත නාග සහ ගිජුලිහිණි ලාංඡනය ඉහළ සහ පහළ ඊජිප්තුවේ ටූටන්ඛාමූන්ගේ පාලනය සංකේතවත් කරයි. වෙස්මුහුණේ දෙකන් කර්ණාභාරණ පැළඳීම පිණිස සිදුරුකොට ති‍බේ. මෙම ලක්ෂණය බොහෝ පුරාතන ඊජිප්තු කලා නිර්මාණවල රැජිනියන් සහ දරුවන් නිරූපණය කිරීමේ දී යොදාගත් ලක්ෂණයකි.
වෙස්මුහුණ වර්ණවත් වීදුරු සහ මැණික් ඔබ්බවා අලංකාර කොට ඇත. මේ අතරට ලැපිස් ලැසුලි (ඇස්වටා දාර සහ ඇස්බැමි), ක්වාර්ට්ස් (ඇස්), ඔබ්සිඩියන් (කළු ඉංගිරියාව), කාර්නේලියන්, ෆෙල්ඩ්ස්පාර්, නිල් මැණික්, ඇමසොනයිට්, ෆෙයාන්ස් සහ සෙසු පාෂාණ (පළලු කරපටියේ ඔබ්බවා ඇති) අයත් වේ.
රැවුල
1925දී මෙය සොයාගන්නා විට, 2.5 kg (රාත්තල් 5.5) බරැති, ලැපිස් ලැසුලි එබ්බවූ ගෙතූ ආකාරයක් ගත් පටු රන් රැවුල වෙස්මුහුණෙන් වෙන්වී තිබිණි. නමුත් 1944දී ලී පිරිද්දුම් ඇණය්ක භාවිතයෙන් එය නිකටට යළි සවිකෙරිණි.
2014 අගෝස්තු මස, පිරිසිදු කිරීම පිණිස වෙස්මුහුණ ප්‍රදර්ශන ආවරකයෙන් ඉවතට ගෙන යාමේ දී රැවුල ගැලවී වැටිණි. වගකිව යුතු කෞතුකාගාර සේවකයින් විසින් වහා-වියළෙනසුලු ඉපොක්සි දුම්මල විශේෂයක් මගින් එය සවි කිරීමට තැත් කළ ද, රැවුල හරිමැද සවිනොවිණි. 2015 ජනවාරි මස මෙම හානිය නිවේදනය කෙරිණි. ‍ජර්මානු-ඊජිප්තු කණ්ඩායමක් විසින් එය පුරාතන ඊජිප්තුවරුන් භාවිත කළ ස්වාභාවික අමුද්‍රව්‍යයක් වන මී ඉටි ආධාරයෙන් එය යළි සවිකොට තිබේ.
2016 ජනවාරි මස නිවේදනය කෙරුණේ, ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමේ දී විද්‍යාත්මක සහ වෘත්තීයමය දැනුවත්භාවයකින් තොරව කටයුතු කොට වෙස්මුහුණ නිත්‍ය හානියක් සිදුකළ ඊජිප්තු කෞතුකාගාර සේවකයින් අටදෙනකු විත්තකරුවන් ලෙස නම්කොට ඇති බවයි. ඉහත චෝදනාවට ලක්වූවන් අතර කෞතුකාගාරයේ හිටපු අධ්‍යක්ෂකවරයකු මෙන්ම හිටපු ප්‍රතිසංස්කරණ අධ්‍යක්ෂකවරයකු ද වේ.
අභිලේඛනය
<blockquote style="text-align:justify">ඔබගේ දකුණු ඇස [හිරු-දෙවියන්ගේ]රාත්‍රී යාත්‍රාවයි; ඔබගේ වම් ඇස දිවා යාත්‍රාවයි; ඔබගේ ඇස්බැමි දෙවියන්ගේ නව [දෙනකුගෙන් යුත්] කාණ්ඩයයි; ඔබේ නළල අනුබිස් [ගේ] ය; ඔබේ ගෙලේ පසු පෙදෙස හොරස් [ගේ] ය; ඔබගේ කේශ කලාපය ප්ටාහ්-සෝකර් [ගේ] ය. [ඔබ සිටින්නේ] ඔසිරිස් [ටූටන්ඛාමූන්] ඉදිරියේ ය; ඔහු ඔබට ස්තුතිවන්ත වේ. ඔබ ඔහුට යහමග පෙන්වයි. සෙත්ගේ හවුල් කරුවන්, ඔබ ඔහු වෙනුවෙන් පහර දෙයි. ඒනිසා ඔහු හීලියොපිලිස්හි පිහිටි මහා මාලිගයේ දෙවිවරුන්ගේ නව පුද්ගල මණ්ඩලය ඉදිරියේ ඔබලේ සතුරන් බලයෙන් නෙරපාවි...ඔසිරිස්, ඉහළ ඊජිප්තුවේ රජ නෙබ්ඛෙපෙරුරා, මියගොසිනි, රා‍ ගේ මෙන් දිවිය දුනි.
ඔසිරිස් යනු මරණින් මතු දිවියට අධිපති ඊජිප්තු දෙවියා ය.
පබළු මාලය
වෙස්මුහුණ ප්‍රදර්ශනයට තැබීමේ දී ඉවත් කොට තිබුණ ද, මුලින් එය සතුව දාම තුනකින් යුත් මාලයක් පැවතිණි. රන් සහ නිල් පැහැ ෆෙයාන්ස් පබළුවලින් තැනි එය, නෙළුම් මල් අන්තයකින් සහ යුරේයස් ‍ගාංචුවලින් සමන්විත වේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරණය, 2010
2005 නොවැම්බර් මාසයේදී, වසර-6 ක ධූර කාලයකට ජනාධිපති වශයෙන් තේරී පත්ව සිටි රාජපක්ෂ, පාලක එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානයෙහි අපේක්ෂකයා විය. ශ්‍රී ලාංකික යුද්ධ හමුදාවේ හිටපු හමුදාපතිවරයෙක් වූ ජනරාල් සරත් ෆොන්සේකා, මැතිවරණයෙහිදී ඔහුගේ ප්‍රධාන ප්‍රතිවාදියා විය. එක්සත් ජාතික පක්ෂය සහ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ඇතුළු, ප්‍රධාන විපක්ෂ පක්ෂ ගණනාවක් විසින්, ෆොන්සේකා වෙත සහය පලකොට තිබුණි.
භාවිතා කෙරුණු සමස්ත ඡන්ද ප්‍රමාණයෙන් 57% වැඩි ප්‍රමාණයක් ලැබූ ජනාධිපති රාජපක්ෂ, මැතිවරණ ජයග්‍රහණය ලැබ යළි-පත්කරනු ලැබීය. ෆොන්සේකා වෙත ඡන්ද 40% ට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ලැබුණු අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ  උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත් ඔහු විසින් ජයග්‍රහණය කෙරිණි. ඉතිරි අපේඛ්ෂකයන් විසි දෙනාම එකතුව ලබා ගත්තේ ජනප්‍රිය ඡන්දයෙන් 0.5% ට අඩු ප්‍රමාණයක් පමණි.
පසුබිම
2005 වසරෙහිදී, එක්සත් ජාතික පක්ෂය (එජාප) අපේක්ෂක, හිටපු අග්‍රාමාත්‍ය රනිල් වික්‍රමසිංහ පරාජය කල  මහින්ද රාජපක්ෂ,  ජනාධිපතිවරයා ලෙසින් ඔහුගේ පළමු ධූර කාලය සඳහා තේරී පත් විය. මහින්ද රාජපක්ෂ, මැතිවරණයට පෙර, ජනාධිපති චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග යටතේ අග්‍රාමාත්‍යවරයා විය. ජනප්‍රිය ඡන්දයෙන් 50.29% ලැබූ රාජපක්ෂ, ඡන්ද 190,000 ප්‍රමාණයකින් පටු ජයග්‍රහණයක් ලැබීය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ජනාධිපතිවරණ - ශ්‍රී ලංකා
මිස්ටර් ක්වීන්
රැජින මහත්මිය යනු 2020-2021 දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතා මාලාවක් වන අතර එය ෂින් හයි-සන් සහ කිම් ජුන්ග්-හ්යුන් රංගනයෙන් දායක වේ. එය 2020 දෙසැම්බර් 12 සිට 2021 පෙබරවාරි 14 දක්වා රූපවාහිනියේ විකාශය විය.
බාහිර සබැදුම්
ප්‍රවර්ගය:රූපවාහිනී කතාමාලා ප්‍රවර්ගය:කොරියානු-භාෂා රූපවාහිනී වැඩසටහන්කරණය
සී.ඒ. ධර්මපාල
ගෞරවණීය කනල් (විශ්‍රාම) '''සී.ඒ. ධර්මපාල (ඉංග්‍රීසි: C. A. Dharmapala''') ගරු හිටපු කර්මාණ්ත හා නිවාස නියෝජ්‍ය ඇමති, හිටපු ස්තිර ලේකම් රාජ්‍ය ආරක්ෂක ආමාත්‍යාංෂය හා ජනාධිපති ආරක්ෂ උපදේෂක, හිටපු හක්මණ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී.
ජීවන සටහන්
මෙතුමා කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
[https://en.wikipedia.org/wiki/C._A._Dharmapala සී.ඒ. ධර්මපාලගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුව]
කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු දේශපාලනඥයින්
නාලන්දා විදුහලේ අභිමානවත් ගමන් මඟ Silumina 2014 November 9
නාලන්දා විදුහලේ අභිමානවත් ගමන් මඟ
former Defence Secretaries
ඇම්බැක්ක අම්බලම
ඇම්බැක්ක අම්බලම ශ්‍රී ලංකාවේ මහනුවර කුණ්ඩසාලේ ඉදිකොට ඇති, නමුත් වර්තමානය වන විට නටඹුන් බවට පත්ව තිබෙන ඉපැරණි අම්බලමකි. එය උඩුනුවර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ ඇම්බැක්ක දේවාලය අසල ඇති වෙල්යාය ආසන්නයේ ඉදිකොට පවතියි.
අතීතය
ඇම්බැක්ක අම්බලමේ ඉතිහාසය ඇම්බැක්ක දේවාලය ඉදිකරන ලද සමයටම දිව යයි. ක්‍රි. ව. 1341-1351 අතර කාලයේ රජකම් කල සිව් වන බුවනෙකබාහු රජු විසින් මෙය කරවන ලදැයි සඳහන් වෙයි.
අතීතයේදී රජු විසින් මේ ස්ථානය පෙරහැර නැරඹිම සඳහා යොදා ගත් බැවින්, මෙම අම්බලම "සිංහාසන මණ්ඩපය" ලෙසද හැඳින්වේ.
ව්‍යුහය
දිග අඩි 27 ක් හා පළල අඩි 22 ක් පමණ වන මෙම අම්බලමේ වර්තමානය වන විට ඉතිරිව ඇත්තේ, එකල වහලය දරා සිටි ගල් කැටයම් සහිත ගල් කණු කිහිපයක් පමණි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අම්බලම්
ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරණය, 2015
ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය නියමිත කාලයට වසර දෙකකට පෙර 2015 ජනවාරි 8 වන දින පවත්වන ලදී. තනතුරුධාරී වූ හිටපු ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ විසින් තුන්වන වරට තනතුරට පත්වීමේ බලපොරොත්තුවෙන් එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානයේ අපේක්ෂකයා ලෙස තරග වැදුණේ ය. එක්සත් ජාතික පක්ෂ (එජාප) නායකත්වයෙන් යුත් විපක්ෂ හවුල විසින් මහින්ද රාජපක්ෂගේ රජයේ හිටපු සෞඛ්‍යය ඇමති හා ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂ (ශ්‍රීලනිප) - එජනිස හි ප්‍රධාන සංයෝගී පක්ෂය - හිටපු මහලේකම් මෛත්‍රීපාල සිරිසේන පොදු අපේක්ෂකයා ලෙස ඉදිරිපත් කළේ ය.
සිරිසේන මහතා මුළු ඡන්ද ප්‍රමාණයෙන් 51.28% ක් ද රාජපක්ෂ මහතා 47.58% ක් ද ලබා ගැනීමෙන් අනතුරු ව සිරිසේන මහතා ජයග්‍රාහකයා ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලදී.
පසුබිම
thumb|left|රාජපක්ෂ තෙවන ධූර කාලයක් ඉල්ලා සිටීමට එරෙහි උද්ඝෝෂණය, 2014 නොවැම්බර් 18 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව පරිදී, ජනාධිපතිවරයෙකුගේ සාමාන්‍ය ධූර කාලය වසර හයක් වුව ද, ධූර කාලය වසර සතරක් ඉක්මවත්ම තනතුරුධාරියෙකු හට මැතිවරණයක් කැඳවිය හැක. 2009 වසරෙහි නොවැම්බර් මාසයේ දී, රජය විසින් දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි පැරදවීමෙහි උද්‍යෝගීභාවයෙන් ඉපිලෙමින්, රාජපක්ෂ විසින් ඉක්මන් ජනාධිපතිවරණයක් කැඳවීය. 2010 වසරෙහි ජනවාරි මාසයේ දී පැවති මැතිවරණයෙහිදී රාජපක්ෂ විසින් දෙවන ධූර කාලය සඳහා බලය ලබා ගත්තේ පොදු විපක්ෂ අපේක්ෂක සරත් ෆොන්සේකා පරාජයට පත් කරමිණි. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් 2010 පෙබරවාරි මාසයේදී තින්දු කෙරුණේ, රාජපක්ෂගේ දෙවන ධුර කාලය, 2010 නොවැම්බර මාසයේ දී ඇරඹෙන බව වන අතර, ඒ අනුව 2010 නොවැම්බර් 19 දිනදී දිවුරුම් දුන්නේ ය.
2010 වසරේ සැප්තැම්බර් මාසයේ දී, එජනිස විසින් හික්මවනු ලැබූ පාර්ලිමේන්තුව විසින්, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සඳහා දහ අටවන සංශෝධනය අනුමත කළ අතර එය විසින් ජනාධිපතිවරුන් සඳහා පැනවී තිබුණු දෙවරක ධූර කාල සීමාන්තය ඉවත් කොට, රාජපක්ෂ සඳහා තෙවන ධූර වතාවට තරග කිරීමට අවකාශ සැලසී ය.
රාජපක්ෂ විසින් තවද ඉක්මන් ජනාධිපතිවරණයක් කැඳවනු ඇති බවට 2014 වසරෙහි දී අනුමානයක් පැවති අතර, 2014 ඔක්තොම්බර් 20 දිනදී ජනමාධ්‍ය සහ තොරතුරු අමාත්‍ය කෙහෙළිය රඹුක්වැල්ල විසින් තහවුරු කරන ලද්දේ 2015 ජනවාරි මාසයේදී මැතිවරණය පැවැත්වෙන බවයි. ඔහු විසින් තම දෙවන ධූර කාලය සඳහා ජයග්‍රහණය ලැබුවේ, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට දහඅටවන සංශෝධනය සම්මත කිරීමට පෙර බැවින්, නීතිඥ සංගමය සහ හිටපු අග්‍ර විනිශ්චයකාර සරත් එන්. සිල්වා ඇතුළු රාජපක්ෂගේ විවේචකයන් තර්ක කළේ ඔහුට යළි ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් විය නොහැකි බවයි. 2014 නොවැම්බර් මුල දී රාජපක්ෂ විසින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයෙන් විමසා සිටියේ ඔහුට යළිත් ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් විය හැකි ද යන්න ය. අධිකරණය නියම කලේ රාජපක්ෂ හට යළිත් ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් විය හැකි බවයි. රාජපක්ෂගේ මිත්‍ර පාක්ෂිකයෙක් සහ නීති උපදේශකයෙක් වූ, හිටපු නීතිපති මොහාන් පීරිස් අග්‍ර විනිශ්චයකාරවරයා ලෙසින් පත් කරගැනුමට ඉඩ සලසමින් හිටපු අග්‍ර විනිශ්චයකාර ශිරාණි බණ්ඩාරනායකගේ එජනිස දෝෂාභියෝගයෙන් පසුව, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ ප්‍රශ්න පැන නගිමින් පවතියි.
ශ්‍රී ලාංකිකයින් 15,044,490 ක් මැතිවරණයේ දී ඡන්දය දැමීමට සුදුසුකම් ලබනු ඇත. තැපැල් ඡන්ද විමසීම 2014 දෙසැම්බර් 23 හා 24 දින වල දී පැවැත්විණි. එක්සත් ජාතීන් හැර විදේශ නිරීක්ෂකයන් හට මැතිවරණ නිරීක්ෂණයට ආරාධනා කර ඇත.
මැතිවරණ ක්‍රමය
ක්ෂණික-අපධාව ඡන්ද ක්‍රමයක් ප්‍රකාර, ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපති තෝරා පත් කර ගනු ලැබේ. ඡන්දදායකයන් විසින් අපේක්ෂකයන් තිදෙනෙකු දක්වා ශ්‍රේණිගත කල හැකි අතර, ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ පළමු වටයෙහිදී කිසිම අපේක්ෂකයෙකු විසින් බහුතරයක් ලබා නොගතහොත්, ජයග්‍රාහකයා තේරීම සඳහා, පළමු මනාපිත අපේක්ෂකයා ඉවත් කල ඡන්ද පත්‍රිකාවන්හී දෙවන හා තෙවන මනාප භාවිතා කෙරෙයි.
මහින්ද රාජපක්ෂ
පෙර නොපැවති තෙවන පදවි වාරයක් බලාපොරොත්තුවෙන් එජනිස අපේක්ෂකයා ලෙසින් වත්මන් ධූරන්ධර මහින්ද රාජපක්ෂ තරග කරනු ඇත. ලංකා කම්කරු කොංග්‍රසය, කොමියුනිස්ට් පක්ෂය, ලංකා සම සමාජ පක්ෂය (ලසසප), ජාතික නිදහස් පෙරමුණ, කම්කරු ජාතික සංගමය සහ කදුරට ජනතා පෙරමුණ ඇතුළු එජනිස සංඝටක සුළු පක්ෂ කිහිපයක සහයෝගය ඔහු හට ලැබී ඇත.
මෛත්‍රීපාල සිරිසේන
මැතිවරණය සඳහා පෙර සුදානම් කාලය තුල දී විපක්ෂයේ පොදු අපේක්ෂක ලෙසින් යෝජනා කිරීමට බොහෝ නම් ඉදිරිපත් කෙරිණි: හිටපු ජනාධිපති චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග, එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි නායක රනිල් වික්‍රමසිංහ, එජාප නායකත්ව මණ්ඩල සභාපති කරු ජයසූරිය, හිටපු අග විනිසුරු ශිරාණි බණ්ඩාරනායක සහ සාධාරණ සමාජයක් සඳහා වූ ජාතික ව්‍යාපාරයේ නායක මාදුළුවාවේ සෝභිත තෙරණුවෝ යන අය ඒ අතර වූහ. කෙසේ වෙතත්, 2014 නොවැම්බර් 21 දින මැතිවරණය ප්‍රකාශයට පත් කිරීමෙන් පසුව එජාපය විසින් හෙළි කරන ලද්දේ විපක්ෂයේ පොදු අපේක්ෂකයා වන්නේ මෛත්‍රීපාල සිරිසේන බව ය. විපක්ෂ සන්ධානය වෙත පිල් මාරු කිරීමට පෙර සිරිසේන මහතා විසින් රාජපක්ෂ රජයේ සෞඛ්‍යය ඇමති හා ශ්‍රිලනිපයේ මහ ලේකම් තනතුරු දරනු ලැබී ය.
සුළු අපේක්ෂකයෝ
අනෙකුත් අපේක්ෂකයින් දහ හත්දෙනා සුළු දේශපාලන පක්ෂයන් හා ස්වාධීනයන් ලෙස පැමිණ ඇත.
චර්යාව
අතීතයේ පැවැති ශ්‍රී ලාංකික මැතිවරණ මෙන්ම, මෙම මැතිවරණයද, ප්‍රචණ්ඩත්වය, රාජ්‍ය සම්පත් අයථා පරිහරණය සහ මැතිවරණ නීති වල අනෙකුත් කඩකිරීම් වලින් ලක්ෂණෝපේත විය.
ජාහෙඋ පක්ෂය, එජනිස රජයෙන් ඉවත් වී දින දෙකකට පසුව, බොරැල්ල ප්‍රදේශයේ ජාහෙඋ පාම අතුරලියේ රතන තෙරණුවන්ට හිමි බෞද්ධ  විහාරයක් වෙත, 2014 නොවැම්බර් 20 දිනදී ප්‍රහාර එල්ල කෙරිණි.
දිස්ත්‍රික්ක
thumb|මැතිවරණ කොට්ඨාස අනුව වැඩි ඡන්ද ලැබූ අපේක්ෂකයන්: {{legend|#FEC0C6|මෛත්‍රීපාල සිරිසේන	}} {{legend|#B0CEFF|මහින්ද රාජපක්ෂ}}
{{legend|#CE0000|මෛත්‍රීපාල සිරිසේන}} {{legend|#1609F7|මහින්ද රාජපක්ෂ}}
අතිරේක සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ආසියාවේ 2015 මැතිවරණ ජනාධිපතිවරණය ජනාධිපතිවරණ 2015
ගොනැඩොට්‍රොපින් ප්‍රතිග්‍රාහක
ගොනැඩොට්‍රොපින් ප්‍රතිග්‍රාහක යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ගොනැඩොට්‍රොපින නම් වූ පිටියුටරි හෝර්මෝන කාණ්ඩය සමඟ බැඳෙන ප්‍රතිග්‍රාහක කාණ්ඩයයි. මේ අතරට පහත ප්‍රතිග්‍රාහක ඇතුළත් වේ:
අනිච්චාව
https://tipitaka.lk/dn-2-9/50-4/pali
කතමඤ‍්ච භික‍්ඛවෙ, යම‍්පිච‍්ඡං න ලභති තම‍්පි දුක‍්ඛං: ජාතිධම‍්මානං භික‍්ඛවෙ, සත‍්තානං එවං ඉච‍්ඡා උප‍්පජ‍්ජති: අහො වත මයං න ජාතිධම‍්මා අස‍්සාම, න ච වත නො ජාති ආගච‍්ඡෙය්‍යා ති, න ඛො පනෙතං ඉච‍්ඡාය පත‍්තබ‍්බං. ඉදම‍්පි යම‍්පිච‍්ඡං න ලභති තම‍්පි දුක‍්ඛං.
මහණෙනි, ‘යමක් කැමැත්තේ නො ලබන්නේ නම එය ද දුක් යැ’ යනු කවරේ ද? යත්: මහණෙනි, භවයෙහි උපදින සුලු සත්ත්වයනට ‘අපි භවයෙහි උපදින ස්වභාවය නැත්තමෝ නම්, අපට ඒකාන්තයෙන් භවයෙහි ඉපැද්ම නො පැමිණෙන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැ’ යි '''මෙසේ ආශාවෙක් උපදී. මෙය ආශායෙන් ලද හැක්කෙක් නොවේ'''. මේ ද ‘යමක් කැමැත්තේ නොලබන්නේ නම් එය ද දුක් යැ’ යන්න යැ.
ජරා ධම‍්මානං භික‍්ඛවෙ, සත‍්තානං එවං ඉච‍්ඡා උප‍්පජ‍්ජති: අහො වත මයං න ජරාධම‍්මා අස‍්සාම, න ච වත නො ජරා ආගච‍්ඡෙය්‍යා ති, න ඛො පනෙතං ඉච‍්ඡාය පත‍්තබ‍්බං. ඉදම‍්පි යම‍්පිච‍්ඡං න ලභති තම‍්පි දුක‍්ඛං.
මහණෙනි, දිරන සුලු සත්වයනට ‘අපි දිරන සුලු බව නොමැත්තමෝ නම්, අපට දිරීම ඒකාන්තයෙන් නො ම පැමිණෙනේනේ නම්, ඒ ඉතා යෙහෙකැ’ යි '''මෙසේ ආශාවෙක් උපදී. මෙය ආශායෙන් ලැබියැ හැක්කෙක් නොවේ'''. මේ ද ‘යමක් කැමැත්තේ එය නොලබන්නේ නම් ඒ ද දුක් යැ’ යන්න ය.
බ්‍යාධිධම‍්මානං භික‍්ඛවෙ, සත‍්තානං එවං ඉච‍්ඡා උප‍්පජ‍්ජති: අහො වත මයං න බ්‍යාධිධම‍්මා අස‍්සාම, න ච වත නො බ්‍යාධි ආගච‍්ඡෙය්‍යාති, න ඛො පනෙතං ඉච‍්ඡාය පත‍්තබ‍්බං. ඉදම‍්පි යම‍්පිච‍්ඡං න ලභති තම‍්පි දුක‍්ඛං.
මහණෙනි, ව්‍යාධීන් ගෙන් පෙළෙන සුලු සත්වයනට ‘අපි ව්‍යාධි ස්වභාවය (ලෙඩ වන සුලු බව) ඇත්තෝ නොවන්නමෝ නම්, ඒකාන්තයෙන් ව්‍යාධියෙක් අප කරා නො එන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැ’ යි මෙසේ ආශාවෙක් උපදී. වැලි දු මෙය ආශායෙන් ලද හැක්කෙක් නො වේ. මේ ද ‘යමක් කැමැත්තේ නො ලබන්නේ නම් ඒ ද දුකැ යි’ යන්න යැ.
මරණධම‍්මානං භික‍්ඛවෙ, සත‍්තානං එවං ඉච‍්ඡා උප‍්පජ‍්ජති: අහො වත මයං න මරණධම‍්මා අස‍්සාම, න ච වත නො මරණං ආගච‍්ඡෙය්‍යා’ති, න ඛො පනෙතං ඉච‍්ඡාය පත‍්තබ‍්බං. ඉදම‍්පි යම‍්පිච‍්ඡං න ලභති තම‍්පි දුක‍්ඛං.
මහණෙනි, මැරෙන සුලු සත්වයනට ‘අපි මැරෙන සුල්ලෝ නො වන්නමෝ නම්, අප කරා මරණය නො එන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැ’ යි මෙසේ ආශාවෙක් උපදී. එතෙකුදු වුවත් මෙය ආශායෙන් ලැබියැ හැක්කෙක් නො වේ. මෙය ද ‘යමක් කැමැත්තේ නො ලබන්නේ නම් ඒ ද දුකැ’ යි යන්න යැ.
සොකධම‍්මානං භික‍්ඛවෙ, සත‍්තානං එවං ඉච‍්ඡා උප‍්පජ‍්ජති: අහො වත මයං න සොකධම‍්මා අස‍්සාම, න ච වත නො සොකො ආගච‍්ඡෙය්‍යාති, න ඛො පනෙතං ඉච‍්ඡාය පත‍්තබ‍්බං. ඉදම‍්පි යම‍්පිච‍්ඡං න ලභති තම‍්පි දුක‍්ඛං.
මහණෙනි, හඬන සුලු සත්නට ‘අපි හඬන සුලු නො වන්නමෝ නම්, අප කරා හැඬීම නො එන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැ’ යි මෙසේ ආශාවෙක් උපදී. එහෙත් මෙය ආශායෙන් ලැබියැ හැක්කෙක් නො වේ. මෙය ද ‘යමක් කැමැත්තේ නො ලබන්නේ නම් ඒ ද දුක් යැ’ යන්න යැ.
දුක‍්ඛධම‍්මානං භික‍්ඛවෙ, සත‍්තානං එවං ඉච‍්ඡා උප‍්පජ‍්ජති: අහො වත මයං න දුක‍්ඛධම‍්මා අස‍්සාම, න ච වත නො දුක‍්ඛං ආගච‍්ඡෙය්‍යාති, න ඛො පනෙතං ඉච‍්ඡාය පත‍්තබ‍්බං. ඉදම‍්පි යම‍්පිච‍්ඡං න ලභති තම‍්පි දුක‍්ඛං.
මහණෙනි, කායික දුකින් පෙළෙන සුලු සත්වයනට ‘අපි කායික දුකින් පෙළෙන පියෙවි ඇත්තෝ නො වන්නමෝ නම්, අප කරා කායික දුක නො එන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැ’ යි මෙසේ ආශාවෙක් උපදී. එහෙත් මෙය ආශායෙන් ලැබියැ හැක්කෙක් නො වේ. මේ ද ‘යමක් කැමැත්තේ එය නො ලබන්නේ නම් ඒ ද දුක් යැ’ යන්න යැ.
දොමනස‍්සධම‍්මානං භික‍්ඛවෙ, සත‍්තානං එවං ඉච‍්ඡා උප‍්පජ‍්ජති: අහො වත මයං න දොමනස‍්සධම‍්මා අස‍්සාම, න ච වත නො දොමනස‍්සං ආගච‍්ඡෙය්‍යාති, න ඛො පනෙතං ඉච‍්ඡාය පත‍්තබ‍්බං. ඉදම‍්පි යම‍්පිච‍්ඡං න ලභති තම‍්පි දුක‍්ඛං.
මහණෙනි, දොම්නසින් (මානසික දුකින්) පෙළෙන සුලු සත්වයනට ‘අපි දොම්නසින් පෙළෙන සුලු නො වන්නමෝ නම්, අප කරා දොම්නස නො එන්නේ නම් ඒ ඉතා යෙහෙකැ’ යි මෙසේ ආශාවෙක් උපදී. එහෙත් මෙය ආශායෙන් ලැබියැ හැක්කෙක් නො වේ. මෙයද ‘යමක් කැමැත්තේ එය නො ලබන්නේ නම් ඒ ද දුක් යැ’ යන්න යැ.
උපායාසධම‍්මානං භික‍්ඛවෙ, සත‍්තානං එවං ඉච‍්ඡා උප‍්පජ‍්ජති: අහො වත මයං න උපායාසධම‍්මා අස‍්සාම, න ච වත නො උපායාසො ආගච‍්ඡෙය්‍යාති, න ඛො පනෙතං ඉච‍්ඡාය පත‍්තබ‍්බං. ඉදම‍්පි යම‍්පිච‍්ඡං න ලභති තම‍්පි දුක‍්ඛං.
මහණෙනි, දැඩි ආයාස ඇති සත්වයනට ‘අපි දැඩි ආයාසසයෙන් පෙළෙන සුලු නොවන්නමෝ නම්, දැඩි ආයාසයෙක් අප කරා නො එන්නේ නම්, ඒ ඉතා යෙහෙකැ’ යි මෙසේ ආශාවෙක් උපදී. එහෙත් මෙය ආශායෙන් ලැබියැ හැක්කෙක් නො වේ. මෙය ද ‘යමක් කැමැත්තේ එය නො ලබන්නේ නම් ඒ ද දුක් යැ’ යන්න යැ.
උපෝසථඝරය
උපෝසථාගාරය යනුවෙන් ද හැඳින්වෙන පොහොය ගෙය, පොහොය කිරීම හා වෙනත් සංඝ කර්ම සඳහා භික්‍ෂූන් වහන්සේ එක් රැස්වන ගොඩනැගිල්ල යි. මෙය විනය නීතිවලට අනුව සීමා බැඳීම් ආදියෙන් නිම කළ යුතු ගොඩනැගිල්ලකි. උපසම්පදාව ලැබ අවුරුදු දහයක් ගතවුණු භික්‍ෂූන් වෙසෙන විහාරයක් උපොසථ කර්මය සඳහා සම්මත කොට ගත යුතු ය. ආවාස රැසක් ඇතුළත් සීමාවක එක් නිශ්චිත ගොඩනැගිල්ලක් උපෝසථාගාරයක් ලෙස සම්මත කැරෙනුයේ පොහොය කිරීමට පැමිණෙන භික්‍ෂූන් වහන්සේ ලා ගේ පහසුව පිණිස ය. ලංකාවේ පැරැණි ම උපෝසථාගාරය වන්නේ මහාවිහාරයේ ලෝවා මහා ප්‍රාසාදය යි.
උපොසථයෙහි ආරම්භය මහාවග්ග පාලියේ උපොසථ බන්ධකය අනුව මෙ සේ ය.
අන්‍ය තීර්ථක පරිව්‍රාජකයෝ තුදුස්වක්හි ද පසළොස්වක්හි ද පක්ෂයේ අටවක් හි ද එක්තැන් වී දහම් කියා දෙත්. මිනිස්සු ඒ දහම් ඇසීමට ඔවුන් වෙත යත්. ඔවුහු අන්‍යතීර්ථක පරිව්‍රාජකයන් කෙරෙහි පේ‍්‍රමය ලබත්. පැහැදීම ලබත්.
මේ සිද්ධිය දුටු මගධාධිපති බිම්සර රජු මහත් සංවේගයට පත් විය. මන්ද යත් අන්‍යසාමයික තීර්ථකයන්, මෙ සේ තුදුස්වක් හි ද පසළොස්වක්හි ද පක්ෂයේ අටවක්හි ද එක්තැන් වී කටයුතු කරද්දී තමන් ගේ ආර්යයන් වහන්සේ ලා එවැන්නක් නො කර සිටිති. මේ හේතුවෙන් බොහෝ මිනිසුන් බුද්ධ ශාසනයෙන් දුරස්ව අන්‍ය තීර්ථකයන් කරා යෑමට පෙළඹේ. මෙ සේ කල්පනා කළ බිම්සර රජු මේ බව බුදුරජාණන් වහන්සේට සැලකර සිටියේ ය. තමන් ගේ ආර්යයන් වහන්සේලාත් මෙ සේ කරන්නේ නම් උන්වහන්සේලා කෙරෙහි ද දායකයන් ගේ ශ්‍රද්ධාව තවත් වැඩිවන බව රජතුමා ගේ අදහස විය.රජවරුන් ගේ මෙවැනි ඉල්ලීම් වලට නිතර කන් දෙන බුදුරජාණන් වහන්සේ එම ඉල්ලීම කෙරෙහි සැලකිලිමත් විය.
ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගදේශ්වර වූ සේනා ඇති බිම්බිසාර රජුට දැහැමි කතාවෙන් කරුණු දැක් වූ හ. සමාදන් කර වූ හ. තියුණු කර වූ හ. සතුටු කර වූ හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දැහැමි කතාවෙන් කරුණු දක්වන ලද සමාදන් කරවන ලද තියුණු කරවන ලද සතුටු කරවන ලද මගධේශ්වර වූ සේනිය බිම්බිසාර රජ තෙමේ හුනස්නෙන් නැඟිට භාග්‍යවතුන් වහ්නසේ වැඳ පැදකුණු කොට නික්ම ගියේ ය.
රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය
රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය ශ්‍රී ලංකාවේ, ගාල්ලෙහි පිහිටි ප්‍රාථමික සහ ද්විතියික යන අංශ ද්විත්වයෙන්ම යුතු පාසැලකි. අද වන විට රිචිමන්ඩ් විද්‍යාලය ශ්‍රී ලංකාවේ විශිෂ්ඨතම පාසැල් ගොන්නෙහි ප්‍රමුඛ ස්ථානයකට හිමිකම් කියයි. තම දෙවන සියවස ගතකරමින් සිටින රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය බිහිකල ලෝ පතල පුද්ගලයන් බොහෝය.
උපෝසථඝරය
මින්පසු බුදුරජාණන් වහන්සේ භික්‍ෂූන් වහන්සේ ලා අමතා තුදුස්වක්හි පසළොස්වක්හි පක්ෂයේ අටවක්හි රැස්වන්නට අනුදැන වදාළ හ. මහණනි, සීමාව සම්මත කරන්නට අනුදනිමි. මහණනි, එය මෙ සේ සම්මත කළ යුතු ය. පබ්බතනිමිත්ත, පාසාණනිමිත්ත, වනනිමිත්ත, රුක්ඛනිමිත්ත, මග්ගනිමිත්ත, වම්මිකනිමිත්ත, නදීනිමිත්ත යන මේ නිමිති පළමුකොට කීර්තනය කළ යුතු ය. නිමිති කීර්තනය කොට ව්‍යක්ත වූ ප්‍රතිබල භික්‍ෂූ නමක් විසින් සංඝ තෙමේ සීමාව සම්මත කරන්නේ ය.
රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය
ආරම්භය
ක්‍රි.ව. 1814 දී ලංකාවේ හා ආසියාවේ පළමු මෙතෝදිස්ත පාසැල ලෙස උපත ලැබීය. 1876 මැයි මස මෙම විද්‍යාලය ගාලු අග්‍ර පාසල ලෙස උසස් කිරීම සිදු විය. ක්‍රි.ව. 1882 දී රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය ලෙස නැවත නම් ලැබූ අතර (එංගලන්තයේ මෙතොදිස්ථ සභාවේ අනුමැතියෙන්) රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය පිහිටි කඳු ගැටය රිච්මන්ඩ් කන්ද ලෙස නම් ලැබීය.
උපෝසථඝරය
මෙ සේ බුදුරජාණන් වහන්සේ සීමා සම්මත කිරීම අනුදැන වදාළ පසු භික්‍ෂුන් වහන්සේ ලා තමන් කැමැති පරිදි සීමා සම්මත කරන්නට වූ හ. එම සීමාවන්හි ප්‍රමාණය සිව් යොදුන්, පස් යොදුන්, සයොදුන් පමණ විය. සීමාව ඉතා විශාල බැවින් ප්‍රාතිමෝක්‍ෂ දේශනා කරනු ලබන කල්හි ද භික්‍ෂූන් වහන්සේ ලා උපොසථයට පැමිණෙති. ප්‍රාතිමෝක්‍ෂය දේශනා කළ ඇසිල්ලෙහි ද පැමිණෙති. මේ බව දැනගත් බුදුරජාණන් වහන්සේ සීමා සම්මත කිරීමේ මේ ක්‍රමය බැහැර කොට තුන් යොදුන පරමකොට ඇති සීමා සම්මත කිරීම අනුදැන වදාළ හ. මින් පසු භික්‍ෂූන් වහන්සේ ලා නදිය මැදිකොට දෙපා ඉවුරෙහි සීමා සම්මත කරති. උපොසථයට එන්නා වූ භික්‍ෂූන් වහන්සේ ලා ගඟ දියෙහි ගසාගෙන යති. සිවුරු ද ගසාගෙන යනු ලැබේ. ඉන් පසු බුදුරජාණන් වහන්සේ නදිය වටකොට සීමා සම්මත කිරීම බැහැර කොට යම්කිසි නිශ්චිත ස්ථානයක නිතර හැසිරෙන නැවක් හෝ නිතර තිබෙන ගෙයක් හෝ වන්නේ ද එ බඳු ස්ථානයක සීමා සම්මත කරන්නට අනුදැන වදාළ හ.
රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය
ආදී කතෘන්
පළමු පාසලේ ආදී කතෘ වන්නේ බෙන්ජමින් ක්ලෆ් දේව ගැතිතුමය. ගාලු අග්‍ර පාසලේ විද්‍යාලයේ ආදි කතෘ වන්නේ ජෝර්ජ් බෝ දේව ගැතිතුමාය. ජේ. එච්. ඩැරල් දේව ගැතිතුමා විසින් විද්‍යාලයේ විෂය නිර්දේශය සැකසීමට මහත් වෙහෙසක් ගත් අතර විද්‍යාලය පුරා එවකට පැතිරුණු වසංගත රෝගයෙන් (ටයිපොයිඩ් උණ) පීඩා විඳි සිසුන් හට උපස්ථාන කරන අතරතුර එම රෝගයටම ගොදුරු වී මිය ගියේය. ස්මෝල් දේව ගැතිතුමා සලකනු ලබන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ ගණිතයේ පියා ලෙසය. විද්‍යාලයේ පළමු ශ්‍රී ලාංකික විදුහල් පති තුමා වූයේ ඊ. ආර්. ඩි සිල්වා මැති තුමාය. ඔහු ස්මෝල් දේව ගැතිතුමා ගේ ශිෂ්‍යයෙකු විය. ඩී.ජී. වැලිකල මැතිතුමා විද්‍යාලයේ පළමු බෞද්ධ විදුහල්පති විය.
උපෝසථඝරය
මේ ආකාරයට බුදු සසුනට එකතු වූ පොහොය කිරීමේ පිළිවෙත අද දක්වා ම නො නැසී පවතී
රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය
ශිෂ්‍යයන්
දැනට විද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යයන් 5000 ක් පමණ ඉගෙනුම ලබයි.
ක්‍රිකට්
දකුණු ලක ආදරවන්තයින්ගේ සටන යන විරුදාවලිය ලද වාර්ෂික ක්‍රිකට් තරගාවලියෙහි එක් පාර්ශවයක් වන්නේ රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයයි. අනෙක් පාර්ශ්වය වන්නේ ගාල්ලේ මහින්ද විද්‍යාලයයි. 2013 වර්ෂය වන විට වාර්ෂික විද්‍යාලන්තර තරග 108 පවත්වා ඇත. රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය තරග 23 ක් ද මහින්ද විද්‍යාලය තරග 21 බැගින් ජයග්‍රහණය කර ඇත
පාසල් ගීය (සිංහල)
පෙම්බර රිච්මන්ඩ් මෑණියනි ගයනෙමු ඔබෙ ගුණ භක්තියෙනි ඔබ සේයා අප හදෙහි ඇඳී පුන්සද විලස දිලේ
සැම දුක සැප යස අයසෙහිදී ඉන්නෙමු තුරුලේ ඔබේ යුක්තිය සත්‍යය වෙතට නැමී ලෝ වැඩ සදමු අපේ
උතුම් ඔබේ නම මනෝහරයි මිහිරියි සොඳුරුයි අමාරසයි වික්මැති ඔබ නිති සැරදේවා රිච්මන්ඩ් නාමය බැබලේවා
ගණිත මිණිත නෙක ශිල්ප කලා නව විද්‍යා ඇත දියුණු වෙලා සිසු කැල හට දෙනු මැනවි බෙදා රිච්මන්ඩ් මෑණියනි
උතුම් ඔබේ නම......
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය ප්‍රවර්ගය:පාසැල් ලැයිස්තු ප්‍රවර්ගය:ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පාසල්
මාරස්සන අම්බලම
මාරස්සන අම්බලම ශ්‍රී ලංකාවේ දැකගත හැකි, ඉපැරණි අම්බලම් අතුරින් එකකි. එය හඟුරන්කෙත සිට කන්දෙනුවර (මහනුවර) දක්වා වූ මාර්ගයේ පිහිටා ඇත.
ඉදිකිරීම් ආකෘතිය
පො‍ලවේ සෘඡුකෝණාශ්‍රාකාර කොටසක විශාල ගල් හතරක් තබා ඒ මත විශාල දැව කඳන් සමබර කොට අම්බලම ඉදිකොට තිබෙයි. අම්බලමෙහි කොන් හතරේ සවිකොට තිබෙන දැව කණු මත වහල රඳවා ඇත. කොන් වල වූ ප්‍රධාන දැව කණු හතරට අමතරව, පිටින්ද තවත් කණු 12ක් පවතියි.
වහලෙහි වූ කොත් ස්වරූපය, එහි කැණිමඬලක් ආධාරයෙන් තනා ඇත. මීට අමතරව කොන් වල වූ දැව කණු හා වහලෙහි වූ පේකඩ, කැටයම් වලින් අලංකාරවත් කොට තිබේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අම්බලම්
ගාමිණී අබේසේකර
ආචාර්ය ගාමිණී අබේසේකර (ඉංග්‍රීසි: Gamini Abeysekera) යනු ජාතික ඉතිරිකිරීමේ බැංකුවහි හිටපු සභාපති වරයායි.
ජීවන සටහන්
ගාමිණී අබේසේකර කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ