රුසියානු_ඉතිහාසය
පශ්චාත් සෝවියට් බේදවාචකය
1991 දෙසැම්බර් 25 දා මෑත ඉතිහාසය තුල බටහිර ලෝකයට උදාවූ වඩාත්ම ප්රීතිමත් දිනයයි. ඊට හේතු වූයේ පුරා දශක හතරහමාරක් බටහිර කදවුර හා සෝවියට් කඳවුර අතර පැවති සීතල යුද්ධය එදින නිල වශයෙන් අවසන් වීමේ ජයග්රාහී උද්දාමය මිස ස්වාමි දරුවාණන්ගේ උපත් සංවත්සරය නිසා හටගත් අධ්යාත්මික බැතිය නම් නොවේ. කිතු දහමේ මූලික ඉගැන්වීම් අනුව බලන කල එය මෑත ඉතිහාසයේ ඔවුන් සැමරූ වඩාත් අර්ථවිරහිත නත්තල ලෙස සැලකිය හැක. ක්රෙම්ලිනයේ අවසන් සෝවියට් නායකයා වූ මිහයිල් ගොර්බචෙව් ගේ ප්රධානත්වයෙන් එදින රැස්වූ උත්තරීතර සෝවියට් සභාව සෝවියට් සංගමය තවදුරටත් නොපවතින ප්රපංචයක් බව ප්රකාශ කොට සිටියේය. ඒ සමඟම මුලින් ම බලරහිත වූයේ පෙරස්ත්රොයිකාවේ නිර්මාතෘ වූ මිහයිල් ගොර්බචෙව් මෙතාක් දැරූ තනතුරයි. මෙය දේශපාලන අර්ථයෙන් ගත් කල මරා දමනු ලැබීමට පෙර සිය දිවි හානිකොට ගැනීමක් හා සමානය. සෝවියට් සංගමයේ සුන්බුන් මතින් රාජ්ය පහලොවක් උපත ලබද්දී සෝවියට් න්යෂ්ඨික කේත අඩංගු නිල් පැහැති ඇසුරුම් බෑගය ගොර්බචෙව් විසින් සෝවියට් පාලනයේ අනුප්රාප්තිකයා ලෙස පිළිගැනුන රුසියානු ෆෙඩරේෂණයේ ජනාධිපති බොරිස් යෙල්ට්සින්ට භාර දුන්නේය. පුරා හැත්තෑ හතර අවුරුද්දක් ක්රෙම්ලිනය මත ලෙලදුන දෑකැත්ත හා මිටිය සහිත සෝවියට් ධජය එදින සවස අවසන් වරට පහත හෙලන ලදී. ඒ වෙනුවට පැරණු රුසියන් අධිරාජ්යයේ ත්රීවර්ණ ධජය එසවිණ. එමඟින් හැඟවුනේ නව පාලනයද තම මර්මස්ථානය කොට ගත්තේ ක්රෙම්ලිනයම බවය. දෘෂ්ඨිය කුමක් වුවද රුසියාවේ රාජ්ය බලය හා ක්රෙම්ලිනය අතර වූ බිඳ නොහෙන සම්බන්ධතාවට මෙය තවත් නිදසුනකි. ලොව විශාලතම සංවෘත ආර්ථිකය මුළුමනිම විවෘත කල යෙල්ට්සින් පැරණි සෝවියට් සංගමයෙන් දල වශයෙන් අඩක් පමණ වූ රුසියානු ෆෙඩරේෂනයට පාවෙන විනිමය තත්වයක් මත පදනම් වූ නිදහස් වෙළඳ පොලක් හඳුන්වා දුන්නේය. රාජ්ය දේපොල මහා පරිමාණයෙන් පුද්ගලික කරණය කෙරිණ. කොමියුනිස්ට් ක්රමය හා බැඳුන සියළු සංකේත ඉවත් කරන ලදී. නගර වල ඉදි කොට තිබූ සෝවියට් නායකයන්ගේ දැවැන්ත පිළිම ඇද වැටුන අතර නව යුගයේ ඇරඹුම සනිටුගන් කරනු ලැබුවේ ලෙනින්ගේ මළ සිරුරේ හැඩයට තැනූ කේක් ගෙඩියක් කැපීමෙනි. තමා කෲර සෝවියට් ක්රමයෙන් අත් මිදුන බවත් දශක හතකට පසු රුසියාව හරහා නිදහසේ හා සෞභාග්යයේ සීත සුලං රැලි හමන බවත් රට වැසියෝ මොහොතකට සිතූහ. එහෙත් ඔවුන්ගේ සුන්දර පැතුම් බියකරු සිහිනයක් බවට පත්වීමට වැඩි කලක් ගතවූයේ නැත. මිල පාලනය මුළුමනින්ම ඉවත් කිරීමත් සමඟ බිඳ වැටුන ආර්ථිකය තුල උද්ධමන අහස උසට නැඟුන අතර රූබලයේ අගය අවප්රමාන වූයේ බලාසිටියදීය. යෙල්ට්සින් මීට ප්රතිචාර දැක්වූයේ සුබසාධන වියදම් මුළුමනින්ම කපා හරිමින් හා බදු පණවමිනි. ජාත්යන්තර මුල්ය අරමුදලෙන් ණය ලබා ගැනීමෙන් හා පොලී අනුපාත විශාල ලෙස ඉහල දමමින් තත්වය පාලනය කිරීමට ඔහු තැත් කලේය. සෝවියට් සංගමයේ උරුමක්කාරුවා ලෙස එහි පැරණි ණය බරද දැරීමට රුසියානු ෆෙඩරේෂණයට සිදුව තිබිණ. රුසියාව අධිඋද්ධමනකාරී තත්වයකට ආසන්න වෙමින් සිටියාය. රූබල් ඉතිරුම් හා ඉපැයිම් වල වටිනාකම ක්ෂය වී යාම නිසා ජීවන මට්ටම බරපතල ලෙස පිරිහිණ. සෝවියට් ක්රමය යටතේ වඩාත් සුරක්ෂිත වෙලඳ පොලකට හා පුද්ගලික සහන රැසකට හුරුව සිටි රට වැසියෝ පළමු වරට අහිමි වූ කොමියුනිස්ට් පාලනයේ අගය යලි තක්සේරු කිරීමට ගත්තේ ඇටිකෙහෙල් ගිල දැමූ උගුඩුවන් මෙනි. යටත් පිරිසෙයින් පොතට සීමාවී හෝ ක්රෙම්ලිනය තුලට සෝවියට් පාලනය විසින් හුරු කොට තිබූ සාමුහික පාලනය පිලිබඳ සංකල්පය හේතුවෙන් නව පාලනය දේශපාලන වශයෙන්ද ස්ථාවර වූයේ නැත. 1917 රාජාණ්ඩු ක්රමයෙන් කෙලින්ම පන්ති ආඥදායකත්වයක් කරා යොමු උන රුසියාවට ප්රජාතන්ත්රවාදය ඒ වන විටත් නුහුරු අත්දැකීමක් බව අප අවබෝධ කොටගත යුතුය. පාලිත ආර්ථිකයක් නිදහස් වෙලඳ පොලට එකවර නිරාවරනය වීමෙන් හටගත් ව්යාකූලතාවට සමාන තත්වයක් ක්රෙම්ලිනය තුල ද ඇතිවූයේ රුසියාවේ හාපුරා ජනාධිපති හා තවදුරටත් සෝවියට් සභාව ලෙස හැඳින්වුන පාර්ලිමෙන්තුව අතර බල අරගලයක් ඇතිවීම නිසාය. 1993 අගෝස්තු 13 ඉස්වෙස්ටියා පුවත් පත කියා සිටියේ දෙපාර්ශ්වයම එකිනෙකා අභිභවා යමින් හා නොතකමින් නීතිරීති නිකුත් කිරීමට පටන්ගෙන ඇති බවය. සැප්තම්බරයේ පාර්ලිමේන්තුව බලරහිත බවට නිවේදනයක් නිකුත් කල යෙල්ට්සින් සියළු බලතල පවරා ගත්තේය. මෙය නීති විරොධී බව පැවසූ පාර්ලිමෙන්තුව ඔහු බලයෙන් නෙරපීමේ යෝහජනාවක් සම්මත කොටගති. මෙ හේතුවෙන් මහත් ව්යාකීලත්වයක් ඇතිවූ අතර විරුද්ධ වාදීන් විසින් උසි ගන්වනු ලැබූ පීඩාවට පත්ව සිටි මොස්කොව් වැසියෝ යෙල්ට්සින්ට එරෙහිව වීථි බටහ. එහෙත් හමුදාවේ සහාය ලබා ගැනීමට සමත් වූ යෙල්ට්සින් පාර්ලිමේන්තුවට යුද ටැංකි යවමින් තත්වය මැඩ පැවැත්වීය. පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හරින ලද අතර ජනාධිපතිට වැඩි බල තල පැවරෙන නව ව්යවස්ථාවක් සම්මත කරන ලදී. ඩූමාව ලෙස රැකෙරුන නව පාර්ලිමෙන්තුව තම අභිමතය පරිදි විසුරුවාකලීමේ හැකියාව එමඟින් ඔහුට හිමි විය. මේ අතර චෙචෙනයාවේ බෙදුම්වාදීන් වෙනම රාජ්යයක් ප්රකාශයට පත් කලේ මේ අතරයි. ඔවුන් සිවිල් ඉලක්ක මත ත්රස්ත ප්රහාර එල්ල තත්වය මැඩලීමෙහි ලා අන්මඟක් නුවූයෙන් බටහිර විරොධතා නොතකා චෙචෙන්යාව ආක්රමණය කිරිමට යෙල්ට්සින් තිරණය කලද මේ වනවිට ව්යාකූලත්වය තුල සංවිධානාත්මක වශයෙන් දුර්වල ව සිටි රුසියන් හමුදා සාර්ථක ප්රථිල පෙන්වීමෙහිලා සමත් වූයේ නැත. චෙචෙන්යාවේ ආරම්භක සටන පශ්චාත් සෝවියට් යුගයේ මුල් අවධිය තුල රුසියාව හමුදාමය වශයෙන් ඇදවැටී තිබූ දුක්බර තත්වයට කදිම උදාහරණයකි. කේජීබීය විසින් ක්රියාත්මක කල රයාන් නැමති ආරක්ෂක සැලසුම අක්රිය ව තිබුනෙන් අභිනව රුසියානු හමුදාවේ අනතුරු හැඟවීම් පද්ධති පවා තවදුරටත් විශ්වාසදායක ලා සැලකිය හැකි මට්ටමක වූයේ නැත. මීට හොඳම උදාහරණය නම් 1995 දී ඇමෙරිකානු හා නෝර්වීජියානු විද්යාඥයන් විසින් විද්යාත්මක කාර්යයක් සඳහා ගුවන් ගත කල අදියර හතරේ රොකට්ටුවක් ඇමෙරිකානු සබ්මැරීනයක සිට තම රේඩාර් පද්ධති ඉලක්ක කොටගෙන එල්ල කරන මිසයිල ප්රහාරයක් ලෙස රුසියානු මිසයිල ආරක්ෂණ පද්ධති විසින් වරදවා හඳුනා ගැනීමයි. මෙ සමඟ රුසියානු න්යෂ්ඨික අවි සක්රිය කරනු ලැබූ අතර ප්රතිප්රහාරයක් එල්ල කිරීමේ තීරණය ගැනීම සඳහා න්ය්ෂ්ඨික කේත අඩංගු නිල් ඇසුරුම් බෑගය යෙල්ට්සින්ගේ මේසය මත තබන ලදී. වාසනාවකට මෙන් අනතුරු හැඟවීම දෝෂ සහිත බව එකෙනෙහිම හෙලිවිය. නොඑසේ වීනම් කේතය සක්රිය කරන ලද්දේ පැකිලෙන සුළු යෙල්ට්සින් විසින් ද නැතහොත් ඔහු වටා සිටි හමුදා නිළධාරීන් විසින් ද යන්න දැන ගැනීමට පවා කිසිවෙකු මිහිමත ඉතිරි නොවීමටද ඉඩ තිබින. එක් අතකින් න්ය්ෂ්ඨික යුද්දයකට සූදානම් වූ රුසියානු හමුදාවට අනිත් අතට 1996 දී බෙදුම් වාදීන් හා සාමය ඇතිකොට ගැනීම සඳහා චෙච්නියාවෙන් පසුබැසීමට සිදු වීම විසුළු සහගතය. රුසියාව සිය ඉතිහාසයේ වඩාත්ම දුර්භාග්ය සම්පන්න අවස්ථාවට මුහුන පා සිටියාය. 1998 උත්සන්නවූ ආර්ථික අර්බුදය හමුවේ දල දේශීය නිපැයුම ඉක්මවා ණය බර ඉහල ගිය අතර ජීවන තත්වය වඩාත් පිරිහිණ. මේ අතර පැරණි සෝවියට් බල ක්ෂෙත්රයට අත නොපොවන බවට දුන් පොරින්දුව කඩ කල නේටෝව කොසෝවෝ අර්බුදයට මැදිහත් වෙමින් යුගොස්ලෝවියාවට ගුවනින් පහර දෙන්න විය. යුගොස්ලාවියාව යනු රුසියාවේ බෝල්කන් අධිපත්යයේ ශේෂ වූ එකම සංකේතයයි. තමා හමුදාමය මැදිහත්ව්මක් කරන බවට යෙල්ට්සින් තර්ජනය කලද ඇමෙරිකානු ජනාධිපත් ක්ලින්ටන් එය තඹයකුදු නොසැලකුවේය. මේ අතර නැවතත් සිවිල් ඉලලක්ක වලට පහරදෙමින් චෙචෙන්යාවේ ඉස්ලාමීය සටන් කාමීන් මිත්යාදෘෂ්ඨිකයන්ට එරෙහිව ‘ශුද්ධ වූ යුද්ධයක් ඇරඹූයේ ගහෙන් වැටුන රුසියාවට ගොනා ඇන්නාක් මෙනි. චෙචන්යාවට නේටෝ පන්නයේ ගුවන් ප්රහාර මාලාවක් එල්ල කල යෙල්ට්සින් නැවත ග්රොස්නි නුවරට හමුදා යැවීය. එහෙත් එහිදී වොෂින්ටනය කටයුතු කලේ බෝම්බ හෙලීමේ හා ආක්රමණ දියත් කිරීමේ අයිතිය ට්මාට පමණක් වෙන්වූ වරප්රසාදයක් ලෙස සලකමිනි. යුරෝපා සමුළුවක් අතරතුර යෙල්ට්සින් දෙසට උඩඟු ලෙස දබරැඟිල්ල දික්කල ක්ලින්ටන් චෙචෙන්යාවට බෝම්බ හෙලීම අත්හිටුවිය යුතු බවට අනතුරු හැඟවීය. යෙල්ට්සින්ට කල හැකි වූයේ විරොධය පාමින් රැස්වීමෙන් නික්ම යාම පමණී. රට තුල මෙ වනවිට ඉමහත් අපකීර්තියට පත්ව සිටි යෙල්ට්සින් බලවත් ලෙස අධෛර්යටද පත්ව සිටියේය. 1999 අගෝස්තුවේ සමස්ත කැබිනෙට්ටුවම සංශෝධනය කල ඔහු අගමැති වරයා ධුරයෙන් ඉවත් කලේය. සියළි දෙනා පුදුමයට පත් කරමින් රුසියාවේ නව අගමැති තනතුරට පත් වූයේ රුසියානු දේශපාලන කරලියට නවකයෙකි. යෙල්ට්සින් උමතුවී ඇතැයි බටහිර පුවත් පත් සමච්චල් කලහ. නව අගමැති වරයා ඔවුන්ට මුල පටන්ම අප්රිය වූයේ ඔහු හිටපු KGB නියෝජිතයකු වීම නිසාය. ඔහුගේ නම ව්ලැදිමීර් ව්ලැමීරොවිච් පුටින් නම් වී. වසරාවසානයේ යෙල්ට්සින් නැවත වතාවක් ලෝකයා මවිත කලේ තමා තනතුරින් ඉල්ලා අස්වන බවට කල නිවේදනය හේතුවෙනි. ඔහුගේ දේශපාලන අන්තිම කැමැත්ත ප්රකාර රුසියානු ෆෙඩරේෂන්යේ නව ජනාධිපතිවරයා ලෙස දිවුරුම් දුන්නේ ව්ලැදිමීර් පුටින්ය. එය නව යුගයක ඇරඹුමක් විය….