cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
මුට්ටි මංගල්ලය
කමත් භූමියේදී දෙවියන් උදෙසා වෙන් කරන වී මුරය බහාලන්නේ ඊටම වෙන් කර තිබෙන ප්‍රමාණයෙන් තරමක් කුඩා වූ ගල්ලැහැ හෝ හැවැං පන් වර්ග වලින් වියන ලබන්නාවූ "හුනු මල්ල"වෙතයි.මෙහිදි අක්යාල වෙන් කිරිමේදි එම බැත කන්දේ හිමිකරු හෝ අත්වාසිය ඇතැයි ගංකරයේ ගොවීන් අතර සම්මත අයෙක් ලවා හෝ හුනු මල්ලට පුරවා ගනී.එම පුද්ගලයාගේ විශේෂත්වය වනුයේ උපත,මරණ හෝ වැඳුම් යන කිසිදු කිල්ලකට හසු නොවූ නීරෝගි අයෙක් වීමයි.දේව ආශිර්වාදය ලබා ගෙන "සබ්බ පාපස්ස අකරණං......." ගාථාව කියමින් බැත කන්දේ මුදුනෙන්ම එම අක්යාල කොටස හුනු මල්ලට පුරවා ගනි.මුට්ටි මංගල්ලයේ දී සුවිශේෂි,සිත්කළු‍ අංග මෙන්ම යම් යම් තහංචි අංගයන රාශියක් ද දැක ගත හැකිවේ.ඒවා මුට්ටි නැමීමේ සිට කිරි ඉතිරවීමේ මංගල්ලය දක්වා ම දක්නට හැකි වේ.
" ...සියලුම ගෝවීන්ගේ හුනු මල්ලේ තැන්පත්ව ඇති අක්යාලවල් වෙල් විදානේ උන්දෑගේ හෝ මහ ගමරාළ උන්දෑගේ නිවෙස් හි තැන්පත් නොකර,ඒ වෙනුවෙන් ම තනා ගත් "වී බිස්සක"තැන්පත් කරනුයේ ගං ගෙවල්වල ඇති "කිළි"වලින් ආරක්ෂා කර ගැනිමටය ". *(මහින්ද කුමාර දළුපොත-2003 " වී බිස්ස " 4)
යල මහ දෙකන්නයේ කුඹුරු ගොවිතැන් කටයුතු ආරම්භ විමට ප්‍රථමයෙන් කෙම්මුර දිනයක නැකත් රාළ උන්දෑගේ අභිමතය පරිදි දේවතා හත් කට්ටුවක් වෙත භාර හාර වී මුට්ටි නැමිම සිදුවේ.මෙහිදි එළඹෙන දෙකන්නයේ ස්වකීය කුඹුරු ගොවිතැන් කටයුතු වලට දේව ආශිර්වාදය ලබාගැනිමත් ,පණු රෝග, මැහි රෝග,අව් වැහි උපද්‍රව වලින් වගාවන් ආරක්ෂා කර ගැනිමත් අභිමතාර්ථ වේ.
බිනර මහ ගෙවි වප් මහ උදා වී "අක්වැහි" ආරම්භ වීමට පුර්වයෙන්  මුට්ටි මංගල්ලය පැවැත්වීම සම්මත චාරිත්‍රයකි. මෙහිදි වැදගත් වන්නා වූ ප්‍රධාන පුද්ගලයන් රාශියකි. වසර සීයයකට ඉහත හත්කෝරළයේ හෙළ චාරිත්‍ර-වාරිත්‍ර අනුගමනය කරමින් ද ඊට යෝග්‍ය නොවන යමක් දුටු විට ඊට විරුද්ධව නැගී සිටිමට මෙහි ගොවියෝ වගබලා ගනිති.එසේ විරුද්ධ යමක් දුටු විට "වරිග සභාව" රැස්ව කටයුතු විමසා දඩුවම් නියම කිරිම සිරිත වේ. මුට්ටි මංගල්ලයේ දී පුරුෂ පක්ෂයේ සාමුහිකභාවය වැදගත් වන අතර කිරි දෙනුන්ගෙන් කිරි දෙවිම, ආහාර පාන සැකසිම,ආහාර පාන වලින් සංග්‍රහ කිරිම...,ආදී වූ සියලුම කර්තව්‍යයන් සිදු කරන්නේ පුරුෂ පක්ෂය විසිනි. කිළි,පිළා පිළිහුඩු,ලෙඩ රෝග වලින් මිදී සිටින පුරුෂ පක්ෂයේ අය පමණක් මේ සදහා දායක කර ගැනිමට සියල්ලෝම වග බලා ගනිති. නමුත් "පිළ හොඳ නොවූ දැරිවියන් හෙවත් මල්වර නොවූ දැරිවියන්ට" පමණක් මේ සදහා සහභාගි වීමේ හැකියාව පවති. දෙවියන් සදහා වූ අක්යාල පුජාවෙන් අනතුරුව කිරිබත ගංකරයේ මෙන්ම පිට ගංකරවල "ගැබ්බර සිරියාවන්ට හා කිරි දෙන මව්වරුන්ට"  ගිහියන් සදහා වූ ප්‍රථම ආහාර අනුභවය දීම සිදුවේ.
ඊට පෙර ගංකරයේ හාමුදුරුවන් වෙත කිරිබත් කොටස් පිළිගැන්වීමෙන් අනතුරුව සෙසු ගිහි පිරිසටද ආහාරය කැප වේ. ඇතැම් වැව් ගම්මානවල පංසල උදෙසා "ඉඹුල් කිරිබත් පුජාව"පිරි නැමිම සිදුවේ.
මුට්ටි ගහ තේරීම
මුට්ටි නැමිමට සුදුසු "මුට්ටි ගහ"තේරීමේදී බොහෝවිට වැව අද්දර හෝ වැව් බැම්මේ තිබෙන තරමක් විශාල එමෙන්ම පැරණි ඇටුවම් බැහැපු ගහක් මේ උතුම් කාර්යයට තෝරා ගනී.
මුට්ටි නැමිමට පේවීම
මුට්ටි නැමිමට පෙර ඇඹුල් ජාති ගා ගෙන වැවෙන් ස්නානය කිරිම මෙහිදි සිදුවේ.පිළා පිළිහුඩු ආහාර වලින් වැළකීමද ,අක්යාල වැහි ආරම්භ වීමට ප්‍රථමයෙන් මෙම උතුම් මංගල්ලය අවසන් කිරිමද කළ යුතු වේ.එසේ නොවුනහොත් ස්වකීය අස්වැන්න "අසානාසී වීම"''' සිදුවන බවට ගොවීන් අතර මතයක් වේ.
දේව රාජකාරි කටයුතු ආරම්භ වීම
මේ කටයුතු භාරව ඇත්තේ "කපු රාළ" වෙතයි.ඔහුට "ආරාධනා බුලත්" දීමෙන්  පසුව සියලු දෙනාම ඉතා ඕනැකමින් මෙම මංගල්ලයට දායක වේ.
ආහාර පිළියෙල කිරිම
ගංකරයේ වැසියන්ට අවශ්‍ය මුළු කිරිබත් ප්‍රමාණය,කැවුම් ප්‍රමාණය නැකැත් රාළ සිය අත්දැකීමෙන් තීරණය කරයි.පාන්දර සමයේ කාක් නාදයටත් ප්‍රථම පළමු පිටි මුරය කොටා ඒ සියල්ලත්,අවශ්‍යවන්නා වූ කලප්පන්නත් මුට්ටි ගහ පාමුල ඇති පැඳුරු,මාගල් මත තබයි.පිරිසිදු දියෙන් ආහාර පිළියෙල වීම මෙහිදි සිදු වන්නේ පුරුෂ පක්ෂයේම දායකත්වයෙනි.
මූලාශ්‍ර
3.මහේෂා සුභාෂිණි පැල්පොළ-1999 මාර්තු, " අපේ සංස්කෘතික උරුමයන් " චතුර මුද්‍රණය ,අවිස්සාවේල්ල පාර ,වැල්ලම්පිටිය.
5.සංජීව ලක්මාල් විජේවීර-2000 අගෝස්තු, "‍ හෙළදිව අතීත විත්ති " සීමාසහිත තිසර ප්‍රකාශකයෝ ,දුටුගැමුණු වීදීය ,දෙහිවල.
6.අභය හේවාවසම් -1989 අප්‍රියෙල්, "හත්කෝරළයේ විත්ති " විමල ප්‍රකාශක‍යෝ ,හොරගොල්ල ,ගණේමුල්ල.
‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍
ප්‍රවර්ගය:හත්කෝරළේ
ජේ. එෆ්. ඒ. සෝසා
දේශබන්දු ජෝශප් ෆ්‍රැන්සිස් ඇන්තනි සෝසා (1919 – 8 අප්‍රේල් 2013 ) ශ්‍රී ලංකාවේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ හිටපු විනිසුරුවරයෙකි. ඔහු "විශිෂ්ට ස්වාධීන විනිසුරුවරයෙකු" ලෙස විස්තර කර ඇත, ඔහු "විපතට පත් වූ ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් නිර්භීත සහ හඬ නගන ආරක්ෂකයෙකු බවට පත් විය."
අධිකරණ වෘත්තිය
නීතීඥයෙකු ලෙස කෙටි කාලයකින් පසු සෝසා බලපිටියේ මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකු ලෙස සිය කීර්තිමත් අධිකරණ ජීවිතය ආරම්භ කළේය. මුල් අධිකරණවල මහේස්ත්‍රාත්, දිසා විනිසුරු සහ මහාධිකරණ විනිසුරු ලෙස සේවය කිරීමෙන් පසු 1978 දී අභියාචනාධිකරණයේ විනිසුරුවරයෙකු ලෙස පත් කරන ලදී. 1982 ජනවාරි මාසයේදී ජනාධිපති ජේ.ආර්. ජයවර්ධන විසින් ඔහු ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ විනිසුරුවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. ඔහු 1984 පෙබරවාරි මාසයේදී අධිකරණ සේවයෙන් විශ්‍රාම ගියේය.
වෙනත් කටයුතු
සෝසා වසර 25 කට වැඩි කාලයක් (1979-2005) ශ්‍රී ලංකා නීති වාර්තාවල ප්‍රධාන කර්තෘවරයා විය. ශ්‍රී ලංකා විනිශ්චයකාර ආයතනයේ ආරම්භක අධ්‍යක්ෂවරයා ලෙස මෙරට අධිකරණ නිලධාරීන් පුහුණු කිරීමේදී විශාල කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය. 1991-1994 පශ්චාත් කැරලි සමයේ මානව හිමිකම් කාර්ය සාධක බලකායේ (දැන් මානව හිමිකම් කොමිසම ලෙස හැඳින්වේ) ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස, රාජ්‍ය බලධාරීන් විසින් මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීමේ සිද්ධීන් විමර්ශනය කිරීමේ වගකීම ඔහු සතු විය. ඔහුගේ කීර්තිමත් හෙළිදරව් කිරීම් අතර ඇඹිලිපිටිය සිසුන්ගේ අතුරුදන් වීමේ සිද්ධිය ද විය. Brookings ආයතනයේ වාර්තාවකට අනුව, "HRTF පිහිටුවා ඇත්තේ රටේ ජාතික ආරක්ෂක නීති යටතේ රඳවා සිටින අයගේ කොන්දේසි: ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) සහ මහජන ආරක්ෂක ආඥාපනත යටතේ ජනාධිපතිවරයා විසින් හඳුන්වා දුන් හදිසි රෙගුලාසි අධීක්ෂණය කිරීම සඳහා ය. . එහි නීතිමය පදනම් දුර්වල වුවද, HRTF වැදගත් කාර්යයක් ඉටු කළේ එහි ගතික සභාපති, හිටපු ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරයෙකු වන අතර, ඔහු හිටපු අධිකරණ නිලධාරියෙකු ලෙස තම උස භාවිතා කර රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානවලට ප්‍රවේශය ලබා ගැනීමට සහ හමුදාපතිවරුන් සමඟ නිතිපතා සම්බන්ධ වීමට භාවිතා කළේය. පදනම."
ඔහු ශ්‍රී ලංකා පදනමේ සභාපතිවරයා වූ අතර ජනාධිපති පරීක්ෂණ කොමිෂන් සභා කිහිපයක සාමාජිකයෙකු ද විය. 1992 දී ජනාධිපති ප්‍රේමදාස මහතා ඔහුට දේශබන්දු ජාතික ගෞරව නාමයෙන් පිරිනමනු ලැබුවේ ඔහු රටට කළ විශිෂ්ට සේවය අගයමිනි.
වැදගත් විනිශ්චයන්
කොළඹ මහාධිකරණ විනිසුරුවරයෙකු ලෙස සහ TULF නායක අප්පාපිල්ලේ අමිර්තලිංගම්ගේ නඩු විභාගයේ සභාපතිවරයා ලෙස, 1976 සැප්තැම්බර් 10 දින, සෝසා නඩුව ගොනු කරන ලද හදිසි නීති රෙගුලාසි අවලංගු කරමින් "ප්‍රීති ඝෝෂාවක්" ඇති කළේය.
ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේදී ඔහු විශේෂයෙන් මූලික අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධයෙන් ඔහුගේ ආලෝකමත් විනිශ්චයන් සඳහා පුළුල් ලෙස ප්‍රසිද්ධ විය. පොලිසිය පෙත්සම්කරුගේ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස උල්ලංඝනය කළ බවට ප්‍රකාශ කරන ලද විවියන් ගුණවර්ධනට පහරදීමේ සිද්ධියේ සුවිශේෂී මතය ඔහු ලිවීය. නඩු තීන්දුවෙන් කුපිත වූ පොලිස් හිතවාදී උද්ඝෝෂකයෝ සෝසාගේ සහ නඩුව විභාග කළ අනෙක් විනිසුරුවරුන් දෙදෙනාගේ නිවෙස්වලට ගල් ගැසූහ.
මේකත් බලන්න
ප්‍රවර්ගය:2013 මරණ ප්‍රවර්ගය:1919 උපත්
1063
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ශ්‍රී ලංකාවට බලපෑ නිවර්තන වාසුළි
thumb|නිවර්තන වාසිළියක ස්වභාවය(චන්ද්‍රිකා ඡායාරූපයක්) thumb|උතුරු ඇමෙරිකාවේ කැත්‍රිනා ප්‍රදේශයට බලපෑ වාසුළිය|150px වාසුළි කුණාටු අතුරින් ඉතාමත්ම බලවත් සහ විනාශකාරී කාළගුණ පද්ධතියක් ලෙස නිවර්තන වාසුළි දැක්විය හැකියි. මේවා අත්ලාන්තික් සාගර ප්‍රදේශයේ දී හරිකේන් (Hurricane) ලෙසද, ශාන්තිකර හා ඉන්දියානු සාගර කලාපයේ දී ටයිපූන් (Typhoon) ලෙසද හඳුන්වයි. දූපත් සහ වෙරළාශ්‍රිත ප්‍රදේශ වලට මෙම නිවර්තන වාසුළි තත්වය දැඩි ලෙසම බලපාන කාළගුණික තත්වයකි.
ඒ අනුව වෘත්තාකාර වායු සංසරණයක් පවතින අඩු පීඩන මණ්ඩල වාසුළි වශයෙන් හැඳින්වේ. උප නිවර්තන අධිපීඩන කලාප දෙක ඇතුළත පිහිටි ප්‍රදේශයේ මෙවැනි අඩු පීඩන මණ්ඩල එනම්, වාසුළි හඳුනාගත හැකි අතර ඒවා නිවර්තන කලාපීය වාසුළි වශයෙන් හැඳින්වෙන අතර මෙවැනි අඩු පීඩන සෞම්‍ය කලාපයෙන්ද හඳුනාගත හැකි වේ. එම අඩු වායු පීඩන සෞම්‍ය කලාපීය වාසුළි ලෙස නම් කරයි.
ශ්‍රි ලංකාවට බලපාන ලද වාසුළි තත්වයන්
ශ්‍රී ලංකාව සම්බන්ධයෙන් වාසුළි ක්‍රියකාරිත්වය ගැන විමසීමේදී මුහුණපැමට සිදුවන ප්‍රධානතම ගැටලුවක් වන්නේ මෙතෙක් ලියවි ඇති ලිපි ලේඛන සහ ග්‍රන්ථ අඩු වීමයි. එහෙත් ශ්‍රී ලංකාවේ දේශගුණය සහ නිවර්තන වාසුළි සම්බන්ධ කොට සාකච්ඡා කිරීමේදී මහාචාර්ය තම්බයියාපිල්ලේගේ අදහස වැදගත් කොට සැළකිය හැක.
තම්බයියාපිල්ලේ විසින් නිවර්තන වාසුළි ශ්‍රී ලංකාවට බලපානු ලබන කාල පරිච්ඡේදයන් පිළිබඳ අදහස් දක්වා තිබේ. ඔහුට අනුව ජුනි සහ අගෝස්තු මාස හැරුණු විට වසරේ ඕනෑම කාලයකදී නිවර්තන වාසුළි ශ්‍රී ලංකාව තුළ ක්‍රියාත්මක විය හැකිය. එසේම ඔක්තෝම්බර් සිට දෙසැම්බර් දක්වා කාල පරිච්ඡේදය තුළ ශ්‍රී ලංකාවට වාසුළි වල බලපෑම ප්‍රබල බව පෙන්වාදෙන ඔහු 1884 සට 1958 දක්වා කාලය තුළ ශ්‍රී ලංකාවට බලපෑ මුළු වාසුළි සහ අවපාත ප්‍රමාණය 99 ක් බවත්, මින් 81 ක් ඔක්තෝම්බර් මාසෙය් වාසුළි සහ අවපාත 23 ක්ද, නොවැම්බර් මාසයේ වාසුළි 21 ක්ද, දෙසැම්බර් මාසයේ දී දිවයින හරහා හෝ ආසන්නයෙන් ගමන් කොට ශ්‍රී ලංකාවේ දේශගුණය කෙරෙහි බලපා ඇති බව නිගමනය කර ඇත.
එහෙත් ශ්‍රී ලංකාවට බලපාන ලද වාසුළි පිළිබඳ දත්ත සඳහන්ව ඇත්තේ 1950 - 2000 කාල පරිච්ඡේදයට අදාලවය. 1950 - 2000 කාල පරිච්ඡේදය තුළදී වාසුළි කුණාටු 4 ක් සහ චණ්ඩ වාසුළි කුණාටු 4 ක් ශ්‍රී ලංකාව හරහා ගමන් කර තිබේ. වාසුළි උපත ලද කලාපය සහ වාසුළියේ ස්වභාවය පහත වගුවෙන් දක්වා ඇත.
වගුව : 1950 - 2000 කාල පරිච්ඡේදය තුළ ශ්‍රී ලංකාව හරහා ගමන් ගන්නා ලද නිවර්තන වාසුළි උපත ලද කලාපය සහ වාසුළියේ ස්වභාවය <P Align="center">
</P> මුලාශ්‍රය : Department of Meteorology, 2001
ශ්‍රී ලංකාවට බලපෑ වාසුළි උතුරු අක්ෂාංශ අංශක 4.0 - 10.5 සහ නැගෙනහිර දේශාංශ අංශක 78.5 - 93.0 දක්වා කලාපය තුළ උපත ලබා ඇත. ශ්‍රී ලංකාවට වැඩි වශයෙන් බලපා ඇත්තේ ඛෙංගාල බොක්ක ආශ්‍රිතව වර්ධනය වු වාසුළි මගිනි. සිතියමෙන් පැහැදිලි වේ. 1950 - 2000 කාල පරිච්ඡේදය තුළ ශ්‍රී ලංකාව හරහා ගමන් කළ නිවර්තන වාසුළි ක්‍රියාත්මක වු අවස්ථාවන්හිදී සුළගේ වේගය, වාසුළි ගමන් කළ දීශාව සහ අවම පීඩනය පිළිබඳ අගයන් වගුවෙහි දැක්වේ.
වගුව : වාසුළි ක්‍රියාත්මක වු අවස්ථා වලදී ඇති වු උපරිම සහ අවම තත්වය
මේ අනුව ගෙවී ගිය ශතවර්ෂය තුළ ශ්‍රී ලංකාවට හමා ආ වාසුළි, කුණාටු 10 ක් පමණ කිලෝමීටර් 60 - 120 අතර දුරකින් හමාගෙන ආ වාසුළි වේ. බොහෝමයක් කුණාටු සහ සුළං ඇති වුණේ ගොඩබිම ආශ්‍රිතව නැගෙනහිර පලාත, උතුරුමැද හා බටහිර ප්‍රදේශ වලය. ඒ අනුව වාසුළි බලපාන දිස්ත්‍රික්ක ගෙන බැලූවිට, thumb|ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි නිවර්තන වාසුළි|300px
එය පැහැදිලිව පෙනෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු ප්‍රදේශයට වත්ම වාසුළි වාසුළි බලපෑම වැඩි බවයි. ඉහත වගුවට අනුව පැහැදිලි වන්නේ දෙසැම්බර් හා නොවැම්බර් මාස වලදී ශ්‍රී ලංකාවට දැඩි ලෙස වාසුළි තත්වයන් බලපාන බවයි. තවද 1901 - 2000 කාලය තුළ ශ්‍රී ලංකාවට බලපාන ලද වාසුළි පිළිබඳ වගුවක් පහත දැක්වේ. එදා මෙදා කාලය තුළ ශ්‍රී ලංකාවට වාසුළි බලපෑම් 14 ක් පමණ මුහුණපෑමට සිදුව පවති. සිතියම ඇසුරෙන් පැහැදලි වේ.
මෙය තවදුරටත් සිතියමට අනුව පැහැදිලි දැක්විමේදී ශ්‍රී ලංකාවට වාසුළි තත්වයන් ඇති වීම කෙරෙහි වගුවක් සහ ප්‍රස්තාරයක් ආශ්‍රයෙන් විශ්ලේෂණයක් සිදුකර ඇත. එනම්,
වගුව : 1901 - 2000 ශ්‍රී ලංකාවට බලපාන ලද වාසුළි තත්වයන් right|thumb|350px
මුලාශ්‍රය : Department of Meteorology, 2001
ඉහත වගුවට අනුව දකින්නට ලැඛෙන්නේ අප්‍රේල් සිට අගෝස්තු කාලය තුළත්, පෙබරවාරි මාසයේ ශ්‍රී ලංකාවට වාසුළි තත්වයන් බල නොපාන බවයි. වැඩි වශයෙන් වාසුළි තත්වයන් බලපාන මාස ලෙස නොවැම්බර්, දෙසැම්බර් මාසයන් දැක්විය හැක. දරුණු ලෙසම ශ්‍රී ලංකාවට වාසුළි තත්වයන් ඇති වු වර්ෂය ලෙස පෙන්වාදිය හැක්කේ 1978 සහ නොවැම්බර් සහ දෙසැම්බර් මාස වලිදීය. මෙය තවදුරටත් ප්‍රස්තාරයෙන් මගින් පැහැදලි වේ.
1950 - 2000 කාල පර්ච්ඡේදය තුළ ශ්‍රී ලංකාවට බලපාන ලද වාසුළි සමග වර්ෂාපතන ක්ෂේත්‍රය රටාව හඳුනා ගැනීම
1966, 1967 ඔක්තෝම්බර් සහ 1967 දෙසැම්බර් යන කාල වල ක්‍රියාත්මක වු වාසුළි මගින් ඉහළ වර්ෂාපතනයක් ලැබී තිබේ. එය ප්‍රස්තාරයෙන් පැහැදිලි වේ. 1967 ඔක්තෝම්බර් මාස වාසුළිය ක්‍රියාත්මක වු දින තුළ ලද වර්ෂාපතනය එම මාස අනෙකුත් දිනවල ලද මුළු වර්ෂාපතන ප්‍රමාණය ඉක්මවා ඇත. වාසුළි වලින් ලද වර්ෂාපතනය සමස්තයක් ලෙස ගත්කළ 1978 වාසුළිය ක්‍රියාත්මක වන අවස්ථාවේ දී උපරිම වර්ෂාපතනයක් ලැබී ඇති අතර අවම වර්ෂාපතනයක් 1980 වාසුළිය ක්‍රියාත්මක වන අවස්ථාවේ දී ලැබී ඇත. වාසුළියක් රට තුළ ක්‍රියාත්මක වන දිනයේදී මෙන්ම වාසුළිය රට තුළ ක්‍රියාත්මක වු දිනට පෙර දිනයේදී සහ පසු දිනයේදී එහි ක්‍රියාකාරිත්වය හේතු කොට ගෙන ඉහළ වර්ෂාපතනයක් වාසුළි ක්‍රියාත්මක වු කලාපයේ මධ්‍යස්ථාන්ට ලැබී ඇත.
වාසුළි නිසා ශ්‍රී ලංකාවට ඇති වු බලපෑම
නිවර්තන වාසුළි යන කාණ්ඩයට අයත් සුළඟේ වේගවත් යුතු වාසුළි, ශ්‍රී ලංකාවට 20 වන සියවස තුළ බලපා ඇත්තේ තුන්වරක් පමණි. එය 1964, 1978 සහ 2000 වර්ෂ වලදීය. 1907දී පමණ ද වාසුළි තත්වයට සමාන වාසුළියක් ක්‍රියාත්මක වී ඇත. මහචාර්යය තම්බයියාපිල්ලේ දක්වන අන්දමට 1978 නොවැම්බර් මස 17 - 24 දක්වා වර්ධනය වු වාසුළිය ශ්‍රී ලංකාව හරහා ගමන් කිරීමත් සමගම ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගේ දැඩි අවධානයක් නිවර්තන වාසුළි කොරෙහි යොමු වු බවයි. මෙහදි නැති වු දේපල සහ ජීවිත හානි ඉතා විශාල වු අතර ජල ගැලීම් තත්වයන් නිසා සමහර ස්ථානවල හදිසි ගංවතුර තත්වයන් ඇති වුණි. මෙය වගුවෙන් පැහැදිලි වේ.
වගුව :  1978 නොවැම්බර් මස සිදු වු වාසුළිය නිසා ඇති වු හානිය Sourse : ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව-Central Bank of Ceylon (UNDRO), 1979
මීට අමතරව 1978 ක්‍රියාත්මක වු වාසුළියේ උපරිම වේගය පැයට කිලෝමීටර් 176 - 192 ක් බවත්, මෙතෙක් ශ්‍රී ලංකාවට බලපෑ වාසුළි අතුරින් උපරිම සුළගේ වේගයක් සඳහන් වු අවස්ථාව ලෙස පෙන්වාදිය හැකියි. මෙම වාසුළිය දැඩි ලෙසම බලපාන ලද දිස්ත්‍රික්ක වුයේ පොළොන්නරුව, මඩකලපුව, අම්පාර යන දිස්ත්‍රික්ක වලටය. thumb|200px
1978 නොවැම්බර් වාසුළිය මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවට බලපෑමක් ඇත් කළ වාසුළිය වන්නේ 2000 දී ඇත් වු වාසුළි තත්වයයි. 2000 වර්ෂයේ දෙසැම්බර් 26, 27 දිනවල ශ්‍රී ලංකාව හා ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩු ප්‍රදේශය හරහා මෙම වාසුළිය හමා ගිය අතර එය ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර, උතුරුමැද, උතුර සහ බස්නාහිර පලාත් වලට මෙහිදි දැඩි ලෙස බලපෑම් ඇතිවිය. ත්‍රිකුනාමලයෙන් ඇතුළු වු වාසුළිය පොළොන්නරැව, අනුරාධපුරය සහ පුත්තලම හරහා මෙම වාසුළිය පිට වී ගියේය. ‍මෙම වාසුළිය නිසා ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ දිස්ත්‍රික්ක වලට හානි සහ බලපෑම ඇතිවිය. එම විනාශකාරි තත්ව නම්,
2000 වාසුළිය විශාල වර්ෂාවක් සමග දෙසැම්බර් මාසයේ බොංගාල බොක්ක ප්‍රදේශයේ සිට ශ්‍රී ලංකාව හරහා ගමන් කළේය. ඒ හේතු කොටගෙන විශාල විනාශයක් ශ්‍රී ලංකාවට ඇතිවිය. ගෙවීගිය ශත වර්ෂය තුළ ශ්‍රී ලංකාව හරහා වාසුළි 14 ක් පමණ හමා ආවේය. එහිදි දෙසැම්බර්, නොවැම්බර්, ජනවාරි, මාර්තු යන මාසවල වැඩි වශයෙන් මේ තත්වය ඇති විය. වාසුළි බලපාන දිස්ත්‍රික්ක ලෙස අම්පාර, ත්‍රිකුණාමලය, මඩකලපුව, වව්නියාව, පුත්තලම, අනුරාධපුරය, පොළොන්නරුව සහ යාපනය පෙන්වාදිය හැක. මෙය පහත වගුවෙන් පැහැදලි වේ.
වගුව : ශ්‍රී ලංකාවට වාසුළි බලපාන ලද දිස්ත්‍රික්ක
Source : [Meteorological Department, 2001]
මේ අනුව ශ්‍රී ලංකාව දුපතක් නිසාත්, රට අභ්‍යන්තරයේ ඇති මධ්‍යම කඳුකරය හේතුවෙන් වාසුළි බලපෑම අඩු වී තිබේ. එමහත් රටේ උතුරු ප්‍රදේශයට බොරෝ සෙයින් වාසුළි තත්වයන් බලපා ඇති බව මෙයින් පැහැදිලි වේ.
සාරාංශය
මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ නිවර්තන වාසුළි පිළිබඳවත්, ශ්‍රී ලංකාවට බලපාන නිවර්තන වාසුළි පිළිබඳ කරුණු දක්වා තිබේ. ඒ අනුව නිවර්තන වාසුළි හේතු කොටගෙන ශ්‍රී වර්ෂාපතනය ද වෙනස් වීමකට බඳුන් වී ඇත. ශ්‍රී ලංකාවට ඉතා දරුණු වාසුළි තත්වයන්ට මුහුණපෑමට සිදුව ඇති අතර මෙම තත්වයන් නිසා විනාශකාරි තත්වයන් ද ඇතිව පවති.
රස්නායකපුර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
රස්නායකපුර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, වයඹ පළාතේ,   කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
තිලංග සුමතිපාල
තිලංග සුමතිපාල (ඉංග්‍රීසි: Thilanga Sumathipala) යනු හිටපු ගරු නියෝජ්‍ය කථානායක සහ කාරක සභාපති, හිටපු නිපුනතා සංවර්ධන හා වෘත්තීය පුහුණු නියෝජ්‍ය ඇමැති වරයායි. ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු වන ව්‍යාපාරිකයෙකි. පාර්ලිමේන්තුවේදී එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය වෙනුවෙන් කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය නියෝජනය කරයි. ඔහු ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් පාලක මණ්ඩලයේ සභාපති තුමාද වෙයි. සම්මානනීය චිත්‍රපට නිෂ්පාදිකා මිලීනා සුමතිපාල මැතිණිය මොහුගේ මව වේ.
ව්‍යාපාරික දිවිය
තිලංග සුමතිපාල, සුමති සමූහ ව්‍යාපාර කලමනාකාර අධ්‍යක්ෂවරයායි.
පාසල් දිවිය
මෙතුමා කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි. 1980 සිට 1983 දක්වා තිලංග කොලඹ නාලන්ද විද්‍යාලයේ  ජේෂ්ට ක්‍රිකට් පිලේ ක්‍රීඞා  කල අතර 1983 දී නාලන්දා උප නායකයාවිය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:1964 උපත්
මාගහී භාෂාව
මාගහී භාෂාව, හෙවත් මාගධී, යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ නැගෙනහිර ඉන්දියාවේ බිහාර්, ජාර්ඛාන්ද් සහ බටහිර බෙංගාලය යන ප්‍රාන්තවල භාවිතා වන භාෂාවකි. මාගධී ප්‍රාකෘත භාෂාව මාගහී හි පූර්වජ භාෂාව වන අතර, එහි නාමය ද ඉන් පැනනැගුණකි.
මලිඳු හේවගේ
මලිඳු හේවගේ (ඉංග්‍රීසි: Malindu Hewage) යනු ශ්‍රී ලංකා බේස්බොල් කණ්ඩායමේ ජාතික පුහුණුකරුය.
ජීවන සටහන්
මලිඳු හේවගේ නාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹහි ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු ක්‍රීඩකයින්
මහාවිද්‍යා
මහාවිද්‍යාවෝ (මහා විද්‍යාවන්) හෙවත් දශ-මහාවිද්‍යාවෝ යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ විශ්වයේ ආරම්භයේ සිට විනාශය දක්වා පැවතෙන්නා වූ ආදි පරාශක්තියේ විද්‍යාවන් 10ක් පිළිබඳවයි. එම මහාවිද්‍යාවන් 10 දෙනා වන්නේ කාලී, තාරා, ත්‍රිපුර සුන්දරී, භුවනේශ්වරී, භෛරවී, චින්නමස්තා, ධුමාවතී, බගලාමුඛී, මාතංගී සහ කමලා ය.
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1700 දී එහි උච්චතම අවස්ථාවට ළඟා වූ ශක්ති වාදයේ භක්ති අංශයේ නැගීම සනිටුහන් කරන බැවින් මහාවිද්‍යාවේ දියුණුව ශක්ත නිකායේ ඉතිහාසයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් නියෝජනය කරයි.
ශක්ත බැතිමතුන් විශ්වාස කරන්නේ එකම සත්‍ය දස ආකාරයකින් විද්‍යාමන වන බවයි. ශක්ත වාදයේ එක් ගුරු සම්ප්‍රදායකට අනුව මහාවිද්‍යාවන් මහාකාලි දේවියගේ ස්වරූප ලෙසින් හැඳින්වේ. මෙම සමස්ථ මහාවිද්‍යාවන් මණිද්වීපය තුළ වාසය කරයි.
හැඩරුව-සීරුමාරුකිරීම
මිථ්‍යා විද්‍යාවෙහි,  ජනශ‍්‍රැතියෙහි සහ  මානසවිචාරි ප්‍රබන්ධයෙහි, හැඩරුව-සීරුමාරුකිරීම යනු,  සත්ත්වයෙකු හෝ ජීවියෙකුට හෝ උගේ භෞතික ස්වභාවය හෝ හැඩය හෝ සම්පූර්ණ වශයෙන් රූපාන්තර කිරීමෙහි හැකියාව වෙයි.
මානස
මානස යනු හිරණ්‍යකස්සප නම් පැරණි හෙළ රජුගේ සොහොයුරෙකි. පියා වික්‍රමාදිත්‍ය කස්සප නම්විය. මව ප්‍රසිද්ධ නැත. ඔහුට හිරණ්‍යක, ආදිත්‍ය, හිරණ්‍යකස්ප යන සොහොයුරෝද, හෝලිකා නම් සොහොයුරියක්ද සිටි බව කියවේ. මොහු හිමාලයේ තිබෙත සානුවේ පාලකයාවූ අතර මානස විල හා ෂම්හාලා නම් අභිරහස් පුරවරයක්ද තැනූ බව පුරාණ වල සදහන්ය.
මානස විල
උතුරු හිමාල නිම්න විලකි. මානස රජු විසින් තැනූ වැවක් පසුව විලක් වී මතයක් ඇත.
PUNCHI CAR NIWASA
Punchi car niwasa. The biggest vehicle collection in Sri Lanka. Located at 46KL, Gemunupura,Kothalawala,Kaduwela. Near SLIIT campus, Malabe. Email - sales@punchicar.lk Web site - www.punchicar.com. The most popular vehicle seller in Sri Lanka.
අලුත්නුවර දැඩිමුන්ඩ දේවාලය
අලුත්නුවර දැඩිමුන්ඩ දේවාලය කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ මාවනැල්ලේ පිහිටි දේවාලයකි.
සරසවිය සම්මාන
සරසවිය සම්මාන උළෙල යනු ශ්‍රී ලංකාවේ සිනමාව උදෙසා සතිපතා පුවත්පතක් වන සරසවිය පුවත්පත මඟින් පිරිණමන සම්මානයකි. සිනමාවේ අභිවෘද්ධිය සඳ්හා මෙම ක්‍රියාව 1964 සිට ආරම්භ කළේය. සරසවිය ලංකාවේ එක්සත් ප්‍රවෘත්ති පත්‍ර සමාගම (ලේක් හවුස්) විසින් ප්‍රකාශයට පත්කරන පුවත්පතකි.
ඉතිහාසය
The Sarasaviya film awards ceremony began in 1964 at a time when the local cinema was trying to shed its South Indian orientation and establish an indigenous identity. There was no need to go to India to make films any more and the era of Indian artistes too had ended. ප්‍රථම සරසවිය සිනමා උළෙල පැවැත්වූයේ 1964 මැයි 9 දින කොළඹ අශෝක සිනමා ශාලාවදීයි. අවුරුදු 17කට පසුව ශ්‍රී ලංකා සිනමාවහි තිරයට පොඩි පුතා, රේඛාව, සන්දේශය, රන්මුතුදූව, කුරුළුබැද්ද, සිකුරුතරුව සහ ගම්පෙරළිය වැනි නිර්මාණාත්මක සිනමාපට ලංකවේ රිදී තිරයට එනු ලැබුවා. මන්ද ඉන් පෙර තිබූ බොහෝමයක් චිත්‍රපට ඉන්දියානු නිෂ්පාදන බැවිනි.
කෙටියෙන්ම කිව හොත් 1960 අවුරුද්ද සිංහල සිනමා රන් රේඛාවේ ආරම්භයයි. ප්‍රථම සරසවිය සිනමා සම්මාන උළෙලට ඇතුළු වූ සිනමාපට 1963ම ඒවා නොවීය 1960 සිට 1963 දක්වා තීර ගතවූ සිනමාපටයන් මේ සඳහ තෝරා ගනු ලැබීය. හොඳම සිනමාපටය, හොඳම අධ්‍යක්ෂණය, හොඳම තිර රචකයනය, හොඳම නළුවා සහ නිළිය එ දවසෙහි තෝරනු ලැබුවා. ගම්පෙරළිය හොඳම සිනමාපටය ලෙසට එහි නිෂ්පාදක ඇන්ටන් වික්‍රමසිංහ සම්මාන ලැබූවා. එම චිත්‍රපටියටම සර්.ලෙස්ටර් ජෙම්ස් පීරිස් හොඳම අධ්‍යක්ෂණට සහ රෙජී සිරිවර්ධන හොඳම තිර රචනයට සම්මාන ලැබුවා. 'ඩී.ආර්. නානායක්කාර හොඳම නළුවා ලෙස සිකුරු තරුවෙ'හි දක්ෂතාවයට සම්මාන ලැබූවා, ඒ 1964 සම්මානීය අනෙක් සිනමාපටයයි. පුන්‍යා හීන්දෙණිය හොඳම නිළිය සම්මානය ලබා ගනු ලැබූයේද ගම්පෙරළිය සිනමාපටයෙන්මය. මුල්ම සරසවි සම්මාන උළෙල පැවැතියේ කොළඹ අශෝකා සිනමා හලදීයි. ‘සිළුමිණ’ පුවත්පතේ උප කතුවරයකු වූ විමලසිරි පෙරේරා මහතා විසින් 1964 දී ප්‍රථම සරසවි සම්මාන උළෙල පවත්වන ලදී. සරසවිය සම්මාන උළෙලට ජනප්‍රිය හින්දි නිළි මීනා කුමාරි සහභාගී විය.
සම්මානය නිර්මාණය
සම්මානය නිර්මාණය කරන ලද්දේ ප්‍රවීණ මූර්ති කලා ශිල්පී තිස්ස රණසිංහයන් විසිනි. ‘සරස්වතී’ අභිනන්දන ගීතය ශ්‍රී චන්ද්‍රරත්න මානවසිංහ කවීන්ද්‍රයාණෝ රචනා කළහ.
දෙනු ලබන තිළිණ
මෙහි ආරම්භය 1964 දී වුවත් අතීතයේ ක්‍රමය වෙනස් කරමින් 2004 දී ස්ම්මාන 33 ක් පිරිනැමීය. එහි හඳුන්වා දෙනු ලැබූ විශිෂ්ට සම්මාන 12ක් සහිතය.
සංයුජ බන්ධනය
සහසංයුජ බන්ධන රසායනික බන්ධන විශේෂයක් වන අතර, පරමාණු අතර හෝ පරමාණු හා වෙනත් සහසංයුජ බන්ධන අතර ඉලෙක්ට්‍රෝන හවුලේ තබාගැනීම මගින් බන්ධන නිර්මාණය කිරීම සහසංයුජ බන්ධනවලට ලාක්ෂණික වේ. එනම් පරමාණු ඉලෙක්ට්‍රෝන හවුලේ තබාගන්නා විට ඒවා අතර ඇතිවන ආකර්ෂණ හා විකර්ශන බලවල ස්ථායීතාව සහසංයුජ බන්ධනයක් හෝ සැලකිය හැක.
ඇගොස්ටික බන්ධන, ලෝහක බන්ධන ත්‍රිකේන්ද්‍රීය ද්වී ඉලෙක්ට්‍රෝනික බන්ධන , සිග්ම බන්ධන හා පයි බන්ධන යනාදී බන්ධන වර්ග රැසක් සහසංයුජ බන්ධන ලෙස වර්ග කළ හැක. සහසංයුජ බන්ධනයේ සදහා වූ ඉංග්‍රීසි නාමය 1939 වසරේදී නිර්මාණය කරන ලද්දකි. “සහසංයුජ” නම් වදනෙහි “සහ” යන උපසර්ගයන් “එක්ව ක්‍රියාවේ යෙදෙන” නැතහොත් “එක්තරා දුරකට යුගලමය ලෙස ක්‍රියා කරන” වැනි අරුතක් ගෙන දේ. ඒ අනුව “සහසංයුජ” යන්නෙන් අදහස් වනුයේ සංයුජතාවත් හවුල් කරගන්නා යන අරුත වේ. මෙම අර්ථය සංයුජතා කවච බන්ධන සිද්ධාන්තය හා ගැලපීමක් පෙන්වයි. H2 අණුවක හයිඩ්‍රජන් පරමාණු යුගල සහසංයුජ බන්ධනයක් හරහා ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගලක් හවුලේ තබාගැනීම මේ සදහා උදාහරණයක් වේ.
බන්ධනයක සහසංයුජ ලක්ෂණ ඉතා ඉහළ වන්නේ බන්ධනය වූ පරමාණුවල විද්‍යුත් සෘණතා ආසන්න වශයෙන් වත් ‍සමාන වන විටයි. එබැවින් එකම මූලද්‍රව්‍යයේ පරමාණු දෙකක් නොවුන ද ආසන්න වශයෙන් සංසන්දනය කළ හැකි තරමේ විද්‍යුත් සෘණතාවක් දරණ පරමාණු දෙකක් අතර සහසංයුජ බන්ධනයක් ඇති විය හැක. සහ සංයුජ බන්ධනයකදී ඉලෙක්ට්‍රෝන හවුලේ තබා ගැනීමක් සිදුවන බැවින් ඉලෙක්ට්‍රෝන විස්ථානගත තත්වයක පවතී යයි කියමු. තවද අයනික බන්ධන වෙන් කොට, සහසංයුජ බන්ධනවල ශක්තිය රදා පවතින්නේ බහු පරමාණුක අණුවල පරමාණු අතර ඇති කෝණික සම්බන්ධතාවය මතයි.
බන්ධන පෙළ
ඉහත වර්ගීකරණය ශක්තිමත් හා ව්‍යාප්ත එකක් වන නමුදු බොහෝ බන්ධන ව්‍යුහ විස්ථානගත තත්වයක ඉලෙක්ට්‍රෝනවලින් යුතු බැවින්, එහි වලංගුභාවය සීමා සහිත වේ. ත්‍රිකේන්ද්‍රීය බන්ධන ඉහත සම්මුතීන්වලට එකගව නොහැසිරීම මේ සදහා උදාහරණයකි.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Covalent_bond
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය දකුණු ආසියාව, අග්නිදිග ආසියාව හා ඉන්දියන් සාගරය ඇතුළු ඉන්දියානු උප මහාද්වීපය හා ඒ අවට ප්‍රදේශවල ඉතිහාසය සමඟ බැඳී පවතී.
ලක්දිවෙන් හමු වී ඇති පැරණිතම මානව අවශේෂ වසර 125,000 ක් තරම් ඈත අතීතයකට දිව යයි (බලංගොඩ මානවයා).යාල ජාතික වනෝද්‍යානයේ බ්ලොක් 2 කොටසෙහි තවත් ටික දුරකට වන්නට ගොඩ බසින ලද අප්‍රිකානු චිම්පන්සියන්ගෙන් පරිනාමය වු හෝමෝසේපියන් වරුන්ගේ සාක්ෂිය.
ශ්‍රී ලංකාව ජනාවාස වීම සම්බන්ධ තොරතුරු ඇතුළත් පැරණිතම ලියකියවිලි ලෙස මහාවංශය, දීපවංශය සහ චූලවංශය වැනි පාලි වංශකතා දැක්විය හැකිය. උතුරු ඉන්දියාවේ සිට සිංහල ජනතාවගේ පැමිණීමේ පටන් ඉතිහාසය එම වංශකතා මඟින් විස්තර කෙරේ. ක්‍රි.පූ. 6 වන සියවසේ දී තම්බපණ්ණි රාජධානිය පිහිටුවීම සිංහල රාජාවලියේ ආරම්භය යි. ක්‍රි. පූ. 4 වන සියවසේ දී රජකම් කළ පණ්ඩුකාභය රජු අනුරාධපුර රාජධානියේ පළමු ශ්‍රී ලාංකීය පාලකයා ලෙස සැලකේ. මහින්දාගමනය මඟින් බුදු දහම රටට හඳුන්වා දීම සිදු වී ඇත්තේ ක්‍රි. පූ. 3 වන සියවසේ දී ය.
පසුව එළැඹුණු සියවස් වල දී සිදු වූ චෝල ආක්‍රමණ හමු වේ දිවයින වරින් වර කුඩා රාජධානි වලට බෙදී වෙන් වී යාම් සහ නැවත එක්සේසත් වීම් ද සිදු විය. අනුරාධපුර යුගයේ සිට මහනුවර යුගය දක්වා ශ්‍රී ලංකාව රජවරුන් හා රැජිණියන් 181 දෙනෙකු විසින් පාලනය කර තිබේ. එමෙන්ම 16 වන සියවසේ පටන් රටේ ඇතැම් වෙරළබඩ ප්‍රදේශ පෘතුගීසි, ලන්දේසි සහ බ්‍රිතාන්‍ය යන අධිරාජ්‍යයන් යටතේ පැවතුණි. 1597 සිට 1658 දක්වා කාලය තුළ දිවයිනේ සැලකිය යුතු කොටසක් පෘතුගීසින් යටතේ පාලනය විය. අසූ අවුරුදු යුද්ධයේදී ලන්දේසීන්ගේ මැදිහත් වීම හේතුවෙන් පෘතුගීසීන්ට සිය බල ප්‍රදේශ අහිමි විය. උඩරට සටන් වලින් අනතුරුව 1815 දී බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය යටතේ දිවයින නැවත එක්සේසත් විය. 1818 ඌව වෙල්ලස්ස කැරැල්ල හා 1848 මාතලේ කැරැල්ල ලෙස බ්‍රිතාන්‍යයන්ට එරෙහිව සන්නද්ධ නැගී සිටීම් දෙකක් ද සිදු විය. අවසානයේ 1948 වසරේ දී බ්‍රිතාන්‍යන් විසින් නිදහස ලබා දෙන ලද නමුත් 1972 වන තෙක් රට බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය යටතේ ඩොමීනියන් තත්ත්වයේ පැවතුණි.
1972 දී ශ්‍රී ලංකාව ජනරජයක් බවට පත් විය. අනතුරුව 1978 දී රටට නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් හඳුන්වා දෙනු ලැබූ අතර එමඟින් විධායක ජනාධිපතිවරයා රාජ්‍ය නායකයා බවට විය. 1971 හා 1987 කැරැලි වලට අමතර ව 1983 දී ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධය ආරම්භ වූ අතර වසර 25 ක් පුරා පැවති එය 2009 වසරේ දී අවසන් විය.
ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය
4 cm ක් පමණ දිගින් යුත් කුඩා පාෂාණ මෙවලම්, මැටි බඳුන්, දැව අවශේෂ සහ මැටි සොහොන් බඳුන් කිහිපයක් මෙසොලිතික් යුගයේ ඒවා බවට කාල නිර්ණය කර තිබේ. එමෙන්ම වාරණ රජමහා විහාරය ආශ්‍රිත ගුහාවක සහ කලටුවාව ප්‍රදේශයේ මෑතක දී සිදු කරන ලද කැණීම් මඟින් ක්‍රිස්තු පූර්ව 6000 පමණ යැයි සැලකෙන මානව අවශේෂ ද සොයා ගනු ලැබ ඇත.
ක්‍රිස්තු පූර්ව 1500 තරම් පැරණි, ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික කුරුඳු පුරාණ ඊජිප්තුවෙන් හමු වී ඇති අතර එමඟින් ශ්‍රී ලංකාව හා ඊජිප්තුව අතර ඈත අතීතයේ පටන් පැවති වෙළඳාම පිළිබඳව අදහසක් ලබා ගත හැකිය.
ශ්‍රී ලංකාවේ යකඩ යුගයේ ආරම්භය පිළිබඳ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ක්‍රිස්තු පූර්ව 900 ට පෙර ජනාවාස වී තිබූ හා අතීතයේ විශාල නගරයක් වූ අනුරාධපුරයෙන් හමු වී තිබේ. ක්‍රිස්තු පූර්ව 900 දී එම ජනාවාසය හෙක්ටයාර 15 ක් පමණ වූ නමුත් ක්‍රිස්තු පූර්ව 700 වන විට එය හෙක්ටයාර 50 දක්වා ව්‍යාප්ත වී ඇත. ඊට සමාන හා එම කාලවකවානුවටම අයත් තවත් ස්ථානයක් සීගිරිය අලිගල අවට ප්‍රදේශයෙන් ද සොයාගෙන තිබේ.
වන්නිල ඇත්තෝ නොහොත් වැදි ජනතාව ලෙස හැඳින්වෙන දඩයක්කාර හා ඵලවැල රැස්කරන්නෝ දැනටත් දිවයිනේ මධ්‍යම, ඌව හා ඊසාන පෙදෙස්වල වාසය කරති. ඔවුන් බලන්ගොඩ මානවයාගෙන් ඍජුව පැවත එන්නන් විය හැකි බවට විශ්වාස කළ හැකිය. අතීත මානවයින් අප්‍රිකාවේ සිට ඉන්දීය උප මහද්වීපයට ව්‍යාප්ත වූ කාලයේ දී ඔවුන් ද දිවයිනට සංක්‍රමණය වී ඇතැයි සැලකේ.
පසුකාලීනව සිංහල ශිෂ්ටාචාරය වර්ධනය වූයේ ඉන්දු ආර්ය සංක්‍රමණිකයන්ගෙන් ය. සුවිසල් දාගැබ් නිර්මාණ ශිල්පය මෙන්ම පුරාතන ලෝකයේ බෙහෙවින් ම දියුණු වාරි තාක්ෂණය ද ඔවුන් ලැබූ ජයග්‍රහණ අතර වේ. ශ්‍රී ලංකාවට නිර්මල බෞද්ධ දර්ශනය හඳුන්වා දීම සිදු වූයේ ද ඒ අවධියේ දී ය.
බෞද්ධ ග්‍රන්ථ වල සඳහන් පරිදි බුදුරජාණන් වහන්සේ දිවයිනට තෙවරක් වැඩම කළ සේක. එහිදී උන් වහන්සේ එකල ශ්‍රී ලංකාවේ සිටි නාග රජවරුන් හට ධර්මය දේශනා කළ සේක. නාග ගෝත්‍රිකයන් යනු සිය අභිමතය පරිදි මිනිස් වෙස් ගත හැකි නාග විශේෂයක් බවට විශ්වාසයක් පවතී.
දැනටත් සුරැකිව පවතින පැරණිතම වංශකතා දෙකක් වන දීපවංශයට හා මහාවංශයට අනුව ඉන්දු ආර්යයන්ගේ සංක්‍රමණයට පෙර යක්ෂ, නාග, රාක්ෂ සහ දේව ගෝත්‍රිකයන් දිවයිනේ වාසය කර තිබේ.
ඉන්දු ආර්ය සංක්‍රමණය
මහාවංශය, දීපවංශය, ථූපවංශය හා චූලවංශය වැනි පාලි වංශකතා, බුරුම වංශකතා මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ හා ඉන්දියාවේ සෙල්ලිපි වාර්තා ඇසුරෙන් ක්‍රිස්තු පූර්ව 6 වන සියවසේ පටන් ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය පිළිබඳ තොරතුරු ලබා ගත හැකිය.
ක්‍රි.ව. 400 දී පමණ මහානාම හිමියන් විසින් දීපවංශය, අට්ඨකථා සහ තවත් එවැනි ලිඛිත මූලාශ්‍ර උපයෝගී කරගනිමින් රචිත මහාවංශය, එම යුගයේ ඉන්දියානු ඉතිහාසය සමඟ හොඳින් සහසම්බන්ධ වේ. අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ රාජ්‍ය පාලනය පිළිබඳව ද එහි වාර්තා පවතී. බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් වසර 218 කට පසු සිදු වූ අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ රාජාභිෂේකයට පෙර යුගය පිළිබඳව මහාවංශයේ සඳහන් වන විස්තර පුරාවෘත්තයක හැඩය ගනී. එම ඓතිහාසික වාර්තා ආරම්භ වන්නේ විජය කුමරු ඔහුගේ අනුගාමිකයන් 700 දෙනෙක් සමඟ වංග දේශයේ සිට පැමිණීමේ කතා වස්තුවෙන් වේ. එතැන් පටන් එම රාජවංශය පිළිබඳව විස්තරාත්මක සඳහනක් මහාවංශයේ ඇතුළත් වේ. විජය යනු ඉන්දියානු කුමාරයෙක් වන අතර සිංහබාහු රජුගේ සහ ඔහුගේ සහෝදරිය වන සිංහසීවලී රැජිනගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා ය. සිංහබාහු හා සිංහසිවලී යනු කල්පිත සිංහයකුට දාව මිනිස් කුමරියකට ඉපදුණු දරුවන් දෙදෙනෙක් යනුවෙන් මහාවංශයේ සඳහන් වේ. එමෙන්ම එහි වැඩිදුරටත් සඳහන් වන්නේ විජය කුමරු දිවයිනට පැමිණ ඇත්තේ බුද්ධ පරිනිර්වාණය සිදු වූ දිනයේ දී ම බවයි.
මහාවංශයට අනුව විජය කුමරුගේ ගොඩ බැසීම සිදු ව ඇත්තේ මහාතිත්ත (මාතොට හෙවත් වර්තමානයේ මන්නාරම) ප්‍රදේශයට නුදුරිනි. එහිදී ඔවුන් විසින් දිවයිනට "තම්බපණ්ණි" යනුවෙන් නම් තබා ඇති අතර එහි අර්ථය තඹ පැහැති වැල්ල යන්නයි. එය ටොලමි ගේ පුරාණ ලෝක සිතියමෙන් ද තහවුරු වේ. බුදුරජාණන් වහන්සේ තෙවරක් දිවයිනට වැඩම කිරීම ද මහාවංශයේ විස්තර වේ. බුදුරදුන්ගේ දෙවන ලංකාගමනය මැණික් පුටුවක් සඳහා ගැටුමක් ඇති කරගෙන සිටි නාග රජෙකු සහ ඔහුගේ බෑණා සමගි කර රටේ සිදු වීමට ගිය විශාල ව්‍යසනයක් වළක්වාලනු පිණිස සිදු වී ඇත. තෙවන වර වැඩම කළ අවස්ථාවේ දී උන් වහන්සේගේ සිරි පතුල සමනල කඳු මුදුනේ පිහිටු වූ අතර එතැන් පටන් එය ශ්‍රී පාදස්ථානය යනුවෙන් හැඳින්වේ.
වත්මන් සිංහල ජනතාව ඉන්දු ආර්යයන්ගේ සහ ස්වදේශිකයන්ගේ එකතුවෙන් සෑදුණු ජන වර්ගයක් වේ. ඉන්දු-ආර්ය භාෂාව, සංස්කෘතිය, ථේරවාදී බුදුදහම, ප්‍රවේණි විද්‍යාව සහ භෞතික මානව විද්‍යාව මත පදනම්ව සිංහල ජනයා අසල්වැසි දකුණු ඉන්දියාවේ අනෙකුත් ජන වර්ග වලින් වෙනස් ජනවාර්ගික සමූහයක් ලෙස පිළිගැනේ.
අනුරාධපුර යුගය (ක්‍රි.පූ. 377-ක්‍රි.ව. 1017)
අනුරාධපුර රාජධානියේ මුල් අවධියේ දී ආර්ථිකය ගොවිතැන මත පදනම් වූ අතර මුල් ජනාවාස ප්‍රධාන වශයෙන් පැතිරී ගොස් තිබුණේ නැගෙනහිර, උතුරු මැද සහ ඊසානදිග ගංගා ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ වල ය. ඊට හේතුව වසර පුරාම ගොවිතැනට අවශ්‍ය ජලය පහසුවෙන් ලබා ගත හැකි වීමයි. රටේ පාලකයා රජු වූ අතර නීතිය හා හමුදාව ඔහුගේ වගකීම් අතර විය. එමෙන්ම ජනතාවගේ විශ්වාසය රැකගැනීම සඳහා ද ඔහු කටයුතු කළ යුතු විය. දේවානම්පියතිස්ස (ක්‍රි.පූ. 250-210) සිංහල රජෙක් වූ අතර ඔහු ඉන්දියාවේ මෞර්ය වංශයේ අශෝක රජු සමඟ හිතවත් ව කටයුතු කර ඇත. ඔහුගේ එම සබඳතා වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ක්‍රි.පූ. 247 දී පමණ මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ (ගිහි දිවියේ දී අශෝක රජුගේ පුත්‍රයා) විසින් බුදු දහම රටට හඳුන්වා දීම සිදු විය. අනතුරුව සංඝමිත්තා රහත් තෙරණිය විසින් (ගිහි දිවියේ දී අශෝක රජුගේ දියණිය) ශ්‍රී මහා බෝධියේ දකුණු අංකුර ශාඛාව දඹකොළපටුන වරාය (කන්කසන්තුරෙයිට බටහිරින්) හරහා වැඩම කරවීය. එම කාලය ථේරවාදී බුදු දහමේ ව්‍යාප්තියට හා ශ්‍රී ලංකාවට බෙහෙවින් වැදගත් කාලයක් විය.
එළාර රජු (ක්‍රි.පූ. 205-161) යනු දකුණු ඉන්දියාවේ සිට පැමිණ ලක්දිව පාලනය කරමින් සිටි අසේල රජුව ඝාතනය කර පිහිටි රට හෙවත් මහවැලි ගඟට උතුරින් ශ්‍රී ලංකාවේ බලය අල්ලාගෙන පාලනය කළ දමිළ ආක්‍රමණිකයෙකි. එම කාලයේ දී මායා රට හෙවත් ශ්‍රී ලංකාවේ නිරිතදිග පෙදෙස කැළණිතිස්ස රජු විසින් පාලනය කරන ලද අතර රුහුණ හෙවත් ශ්‍රී ලංකාවේ ගිණිකොණ දිග පෙදෙස පාලනය කරන ලද්දේ කාවන්තිස්ස රජු විසිනි. කාවන්තිස්ස රජුගේ වැඩිමල් පුත්‍රයා වූ දුටුගැමුණු රජු (ක්‍රි.පූ. 167-137) වයස අවුරුදු 25 දී පළමු උත්සාහයෙන් ම එළාර රජු ව පැරදවීමට සමත් වූ බව මහාවංශයේ විස්තර කෙරේ. එමෙන්ම ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ ආශ්චර්යයක් ලෙස සැලකෙන රුවන්වැලිසෑය ඉදිකිරීම සිදු වී ඇත්තේ ද දුටුගැමුණු රජුගේ මග පෙන්වීමෙනි.
thumb|right|alt=රුවන්වැලිසෑය |රුවන්වැලිසෑය
ක්‍රි.පූ. 103 දී නැවත වතාවක් ද්‍රවිඩ ආක්‍රමණයක් සිදු වී ඇති අතර ඒ වන රජකම් කළ වළගම්බා රජු එම අවස්ථාවේ දී පසු බැස ගොස් වසර 14 කට පසුව සංවිධාන වී පැමිණ සිය රාජ්‍යත්වය නැවත අත්පත් කර ගෙන ඇත. එම වසර 14 තුළ පංච ද්‍රවිඩයන් නමින් හැඳින්වෙන පාලකයන් පස් දෙනෙකු එකිනෙකා මරා ගනිමින් රාජ්‍ය පාලනය සිදු කර තිබේ. මහාවිහාර (ථේරවාදී) හා අභයගිරි (මහායාන) පදනම් කරගනිමින් මූලධර්ම මත ගැටුම් ඇති වීම ද මේ අවධියේ දී සිදු වී තිබේ. වළගම්බා රජුගේ (ක්‍රි.පූ. 89-77) කාලයේ දී සිදු වූ වැදගත් ම සිදුවීමක් වන්නේ ත්‍රිපිටකය පාලි භාෂාවෙන් ග්‍රන්ථාරූඪ කිරීම යි. වළගම්බා රජුගේ පුත්‍රයෙක් වූ චෝර නාග රජුගේ (ක්‍රි.පූ. 63-51) බිසව වූ අනුලා විසින් රජුට වස දී ඝාතනය කරනු ලැබ ඇත. චෝර නාගගේ හා කුඩා තිස්සගේ වැන්දඹුව වූ අනුලා රැජිණ (ක්‍රි.පූ. 48-44) ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම රාජ්‍ය නායිකාව ලෙස සැලකේ. ඇය විසින් සිය පෙම්වතුන් කිහිප දෙනෙකුටම එසේ වස දී ඝාතනය කරනු ලැබ ඇති අතර කූටකන්න තිස්ස රජු (ක්‍රි.පූ. 44-22) විසින් අවසානයේ දී ඇයව ඝාතනය කර රාජ්‍යත්වය ලබා ගෙන ඇත. ලම්බකර්ණ රාජ වංශයේ ආරම්භකයා වූ වසභ රජු (67-111) විශාල ප්‍රමාණයේ වැව් 11 ක් ඉදිකර ඇත. පළමු ගජබාහු රජු (114-136) චෝල රාජධානිය ආක්‍රමණය කර එහි වහලුන් ලෙස රඳවා සිටි ශ්‍රී ලංකාවේ වැසියන් පිරිසක් නැවත රැගෙන පැමිණ ඇති අතර ශ්‍රී දන්ත ධාතූන් වහන්සේ නැවත ලබා ගැනීමට ද කටයුතු කර ඇත.
මහසෙන් රජුගේ (274-301) පාලන සමයේ දී ථේරවාදී මහා විහාර පාර්ශවයට වඩා මහායාන පාර්ශවයේ බලවත් වීමක් සිදු වී ඇත. නමුත් පසු කාලීනව මහසෙන් රජු ද මහා විහාර පාර්ශවය උදෙසා රාජ්‍ය අනුග්‍රහය දක්වා ඇත. ක්‍රි.ව. 436 සිට 452 දක්වා කාලයේ දී නැවත වරක් ආක්‍රමණික ද්‍රවිඩ පාලකයන් 6 දෙනෙකු අතර රාජ්‍යත්වය හුවමාරු වී ඇති අතර එම පාලනයේ නිමාවත් සමඟ මෞර්ය රාජවංශයේ ආරම්භය සිදු වී තිබේ. එහි පළමු පාලකයා වූයේ ධාතුසේන රජු (455-477) ය. කලා වැව ඔහුගේ රාජ්‍ය පාලන කාලයේ දී නිම වූවක් වන අතර සීගිරිය යනු ඔහුගේ පුත්‍රයා වූ කාශ්‍යප රජුගේ (477-495) මාළිගාව පිහිටි පර්වතය වේ. පැරණි සිංහල භාෂාවෙන් රචිත ඓතිහාසික කුරුටු ගී 700 ක් පමණ වර්තමානයේ දී එහි දැකගත හැකිය.
ක්‍රි.ව. 993 දී රාජ රාජ චෝල රජු විසින් දැවැන්ත චෝල හමුදාවක් එවනු ලැබ අනුරාධපුර රාජධානිය උතුරු දෙසින් යටත් කර ගනිමින් චෝල අධිරාජ්‍යයේ ආධිපත්‍යයට නතු කර ගෙන ඇත. අනතුරුව ඔහුගේ පුත්‍රයා වූ රාජේන්ද්‍ර චෝල රජුගේ අවධියේ දී සමස්ත දිවයිනම චෝල අධිරාජ්‍යය යටතේ එක් පළාතක් ලෙස සලකා පාලනය කර තිබේ.
පොළොන්නරු යුගය (1056–1232)
පොළොන්නරුව රාජධානිය ශ්‍රී ලංකාවේ දෙවන ප්‍රධානතම රාජධානිය යි. අනුරාධපුර රාජධානිය චෝල ආක්‍රමණයන්ට නතු වීමෙන් අනතුරුව සිංහල රජවරුන් රුහුණු රාජධානියේ රජකම් කළ අතර විජයබාහු රජු (1055-1110) විසින් වසර 17 ක උත්සාහයකින් අනතුරුව චෝලයන් රටින් පන්නා දමා නැවත වරක් දිවයින එක්සේසත් කර ඇත. අනතුරුව ඔහු විසින් සිය රාජධානිය ගොඩ නගා ඇත්තේ පොළොන්නරුව නගරය කේන්ද්‍ර කරගනිමින් ය.
විජයබාහු රජුගේ මුණුබුරෙකු වූ පළමු පරාක්‍රමබාහු රජු (1153-1186) ඉතා බලවත් රජෙකු වූ අතර අතීත ශ්‍රී ලංකාවේ දැවැන්ත වාරි නිර්මාණයක් වූ පරාක්‍රම සමුද්‍රය ඔහුගේ පාලන සමයේ දී නිම කරන ලද්දකි.
අනතුරුව එළඹි කාලයේ දී නව රාජ වංශයක් ආරම්භ කරමින් නිශ්ශංකමල්ල රජු (1187-1196) බලය ලබා ගත් අතර පරාක්‍රමබාහු රජුගේ බිසව වූ ලීලාවතී රැජින (1153-1186, 1197-1200, 1209-1210, 1211-1212) සිව් වරක් රාජ්‍යත්වයට පත් වීය.
පොළොන්නරුව රාජධානියේ බිඳ වැටීම සිදු වූයේ කාලිංග මාඝගේ (1215-1255) ආක්‍රමණය හේතුවෙනි. යාපනය රාජධානියේ ආරම්භකයා වන්නට ඇත්තේ ද මාඝ බව විශ්වාස කෙරේ.
සංක්‍රාන්ති යුගය (1232–1505)
කාලිංග මාඝගේ ආක්‍රමණයෙන් පසුව සිංහල ජනතාව විශාල වශයෙන් දිවයිනේ දකුණු දෙසට සංක්‍රමණය වීමට පෙළඹී ඇත. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දිවයිනේ උතුරු ප්‍රදේශයේ යාපනය රාජධානිය සහ දකුණු ප්‍රදේශයේ කලින් කල බිහි වූ තවත් රාජධානි කිහිපයක් ලෙස පාලන කටයුතු සිදු විය.
යාපනය රාජධානිය (1215-1624)
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු ප්‍රදේශයේ යාපනය අර්ධද්වීපය වටා කේන්ද්‍ර වෙමින් බිහි වූ යාපනය රාජධානිය ආර්ය චක්‍රවර්තී රාජ වංශය ලෙස ද හැඳින්වේ. 1258 දී දකුණු ඉන්දියාවේ පාණ්ඩ්‍ය අධිරාජ්‍යයට කප්පම් ගෙවන යටත් විජිතයක් වශයෙන් යාපනය රාජධානිය පැවති ඇති අතර 1323 දී ඉන් නිදහස ලබා ස්වාධීන වී තිබේ. 14 වන සියවසේ මුල් භාගයේ දී උපරිම ලෙස බලවත් වීමට යාපනය අධිරාජ්‍යයට හැකි වූ අතර ඒ එකල පැවති සියළු ප්‍රාදේශීය පාලන ප්‍රදේශ යාපනය සිය ප්‍රධාන රාජධානිය ලෙස පිළිගැනීම හේතුවෙන් ය. කෙසේ වෙතත් 1450 දී කෝට්ටේ රාජධානියේ රජකළ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජුගේ උපදෙස් පරිදි සපුමල් කුමරු විසින් යාපනය රාජධානිය යටත් කරගන්නා ලදී.
දඹදෙණිය රාජධානිය (1120-1345)
තුන්වන විජයබාහු රජු (1220-1224) විසින් පිහිටු වන ලදි. සංක්‍රාන්ති යුගයේ බිහි වූ විශිෂ්ඨ පාලකයෙක් ලෙස සැලකෙන ඔහුගේ පුත් දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජු (1234-1269) විසින් කාලිංග මාඝ ව පරාජයට පත් කරන ලදී.
මෙම කාලයේ දී දඹදෙණියට අමතර ව යාපහුව, පොළොන්නරුව සහ කුරුණෑගල යන නගර ද අගනගර කරගනිමින් රජවරුන් සිය පාලන කටයුතු මෙහෙයවා තිබේ.
ගම්පොළ රාජධානිය (1341-1408)
ගම්පොළ රාජධානිය සිව්වන බුවනෙකබාහු රජු විසින් ආරම්භ කරනු ලැබ ඇති අතර ගඩලාදෙණිය හා ලංකාතිලක විහාර එම රාජධානි සමයට අයත් ඒවා වේ.
කෝට්ටේ රාජධානිය (1412-1597)
ගම්පොළ රාජධානියෙන් පසු ව බිහි වූ කෝට්ටේ රාජධානියේ රජකළ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් යාපනය රාජධානිය යටත් කරගැනීමෙන් අනතුරුව දිවයින නැවත වරක් එක්සේසත් විය. කෝට්ටේ රාජධානියේ පිරිහීම සිදු වූයේ ප්‍රධාන වශයෙන් පෘතුගීසි ආක්‍රමණ හේතුවෙන් වන අතර සමකාලීනව බිහි වූ සීතාවක සහ මහනුවර රාජධානි ද කෝට්ටේ රාජධානියට විරුද්ධ ව කටයුතු කළේ කෝට්ටේ රජවරුන් පෘතුගීසින්ට දැක් වූ පක්ෂපාතී බව හේතුවෙනි.
සීතාවක රාජධානිය (1521-1594)
1521 වසරේ දී සිදු වූ විජයබා කොල්ලයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සීතාවක රාජධානිය බිහි විය. අනතුරුව එළඹි දශක හතක කාලය තුළ දිවයිනේ සැලකිය යුතු කොටසක් තම පාලනයට නතු කරගැනීමට සීතාවක රජවරුන්ට හැකියාව ලැබිණි. සීතාවක රාජධානිය පෘතුගීසින්ට එරෙහිව සාර්ථක සටන් කිහිපයකම නියැලී ඇති අතර මහනුවර රාජධානියේ නැගී සිටීමත් සමඟ පිරිහීමට ලක් විය.
පෘතුගීසි මැදිහත් වීම
පෘතුගීසීන්ගේ ධර්මදූත ව්‍යාපාර හේතුවෙන් පහතරට සිංහලයන් බොහෝ දෙනෙක් ක්‍රිස්තියානි ආගම වැළඳ ගැනීමට යොමු වූ අතර එමඟින් බෞද්ධ ජනයා තුළ පෘතුගීසින්ගේ වර්ධනයට හා එහි බලපෑම් වලට තිබූ අකමැත්ත වඩාත් තීව්‍ර විය. එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ පෘතුගීසීන්ගෙන් රට බේරා ගැනීමට හැකි ඕනෑම පිරිසක් සමඟ හිතවත් වීමට ඔවුන් පසුබට නොවීමයි. 1602 දී ලන්දේසි කපිතාන් ජොරිස් වෑන් ස්පිල්බර්ජන් දිවයිනට පැමිණි අවස්ථාවේ දී උඩරට රජු ඔහුගෙන් උදව් ඉල්ලා සිටීම මගින් ඒ බව තහවුරු වේ.
ලන්දේසි මැදිහත් වීම
මහනුවර රජකම් කළ දෙවෙනි රාජසිංහ රජු (1635-1687) විසින් 1638 දී වෙරළබඩ ප්‍රදේශ පාලනය කළ පෘතුගීසීන් රටින් පන්නා දැමීම සඳහා ලන්දේසීන් සමඟ ගිවිසුමකට එළඹී ඇත. එහි ප්‍රධානම කොන්දේසිය වී ඇත්තේ ලන්දේසීන් විසින් අත්පත් කර ගන්නා වෙරළබඩ ප්‍රදේශ උඩරට රජුට භාර දී ඒ වෙනුවෙන් දිවයින පුරා ලන්දේසි වෙළඳ ඒකාධිකාරයක් සඳහා ඉඩකඩ ලබා දීමයි. නමුත් එම එකඟතාව දෙපාර්ශවය විසින්ම කඩ කිරීමට ලක් කර ඇත. ලන්දේසීන් විසින් 1656 දී කොළඹ හා 1658 දී යාපනය අත්පත් කරගනිමින් පෘතුගීසීන් සම්පූර්ණයෙන් ම රටින් පන්නා දැමුණු අතර 1660 වන විට ගොඩබිමට සීමා වූ මහනුවර රාජධානිය හැර දිවයිනේ අනෙකුත් ප්‍රදේශ සියල්ලම ලන්දේසීන් යටතට පත් වීම සිදු විය. රෙපරමාදු භක්තිකයන් වූ ඔවුන් විසින් කතෝලික භක්තිකයින් හට සහ පෘතුගීසි පදිංචිකරුවන් හට හිංසා කරනු ලැබ ඇත. එමෙන්ම පෘතුගීසීන්ට වඩා ඔවුහු ජනතාවගෙන් අධික බදු මුදලක් අය කළ බවද සඳහන් වේ.
මහනුවර යුගය (1594–1815)
පෘතුගීසී පාලන සමයේ දී කෝණප්පු බණ්ඩාර විසින් සූක්ෂ්මව මෙහෙයවූ සටන් වලින් අනතුරුව මහනුවර රාජධානිය ශක්තිමත් වූ අතර ඔහු පළමු විමලධර්මසූරිය (1591-1604) නමින් රජකමට පත් විය.
මහනුවර රාජධානිය ආරම්භ වූ කාලයේ සිට අවසන් කාලය දක්වා ම පෘතුගීසි, ලන්දේසි හා ඉංග්‍රීසි යන ජාතීන් වලට විරුද්ධ ව සටන් කර තිබේ. මෙහි අගනුවර වූ සෙංකඩගල නගරයේ සුවිශේෂී පිහිටීම හේතුවෙන් 19 වන සියවස තෙක්ම විදේශීය ආක්‍රමණ වලට හොඳින් මුහුණ දීම සඳහා අවශ්‍ය ශක්තිය ගොඩ නැගී තිබුණි.
මහනුවර රාජධානියේ අවසන් රජවරුන් දකුණු ඉන්දියානු සම්භවයක් සහිත නායක්කාර් වංශිකයන් වූ අතර අවසන් රජු වූ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ (1798-1815) කාලයේ දී ඇති වූ අභ්‍යන්තර ගැටළු හේතුවෙන් රාජධානිය පිරිහීමට ලක් විය. එයින් අනතුරුව 1815 දී උඩරට ගිවිසුම නමින් උඩරට රදලයින් හා ඉංග්‍රීසීන් අතර ඇති කරගත් එකඟතාවයට අනුව සමස්ත දිවයින ම විදේශීය පාලනයට නතු වීම සිදු විය. එය වසර 2300 ක් පැවති සිංහල රාජවංශයේ අවසානය යි.
යටත් විජිත ශ්‍රී ලංකාව (1815–1948)
බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේ දී තේ, කෝපි හා රබර් වගාව, මහාමාර්ග හා දුම්රිය මාර්ග සංවර්ධනය සහ රෝහල් පිහිටුවීම වැනි රටට වැදගත් අංශ කිහිපයක් ම ආරම්භ කිරීම ද සිදු විය.
බෝග වගාවේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාව ආසියාවේ ධනවත් රටවල් වලින් එකක් විය. තේ වගා කිරීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාවේ සිට දෙමළ ජාතික ජනතාව විශාල වශයෙන් කම්කරුවන් ලෙස රැගෙන ආ අතර එය ඒ වන විට දිවයිනේ වෙරළබඩ ප්‍රදේශ වල සිටි දෙමළ ජනයාට සහ දෙමළ භාෂාව මව්බස ලෙස යොදා ගන්නා මුස්ලිම් ජනයාට එකතුවක් විය. එබැවින් සිංහල සහ දෙමළ භාෂා අතර සබැඳි භාෂාවක් ලෙස ඉංග්‍රීසි භාෂාව භාවිතා වන්නට විය.
20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ දී සිදු වූ විවිධ ආණ්ඩුක්‍රම ප්‍රතිසංස්කරණ වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1948.02.04 දින පටන් බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස් වීමට ශ්‍රී ලංකාවට හැකි විය. එය මෙතෙක් පැවති සන්නද්ධ සටන් වලට වඩා වෙනස් දේශපාලනික වශයෙන් ලැබූ ජයග්‍රහණයකි.
දෙවන ලෝක යුද්ධයට ශ්‍රී ලංකාව ඍජුව ම සම්බන්ධ නොවුවත් බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් ජපානයට එරෙහි පළමු පෙළ යුධ කඳවුරක් ලෙස පවත්වාගෙන ගිය හෙයින් ජපානය විසින් කොළඹ නගරය ඉලක්ක කරගෙන බෝම්බ ප්‍රහාර එල්ල කර තිබේ. තව ද ත්‍රීකුණාමල වරාය ඉන්දියන් සාගරයේ බ්‍රිතාන්‍ය යුධ කටයුතු සඳහා උපායමාර්ගික වශයෙන් වැදගත් කඳවුරක් ලෙස 1948 වන තෙක් ම භාවිතා විය.
ශ්‍රී ලංකාව (1948-වර්තමානය)
නිදහස ලැබීමෙන් අනතුරුව ශ්‍රී ලංකාව ඩොමීනියන් තත්වයේ පැවතුන අතර තවදුරටත් රාජ්‍ය නායකයා ලෙස බ්‍රිතාන්‍ය රජු හෝ රැජිණ ම පිළිගන්නා ලදී. ප්‍රධාන වශයෙන් එක්සත් ජාතික පක්ෂය සහ එයින් බෙදී ගිය කණ්ඩායමක් වූ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය මූලික කරගත් දේශපාලන කණ්ඩායම් අතර ආණ්ඩු බලය විටින් විට හුවමාරු වීම සිදු විය. නිදහස් ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු අග්‍රාමාත්‍යවරයා ඩී.එස්. සේනානායක මහතා වූ අතර සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක රජය යටතේ 1972.05.22 වන දින සිට ශ්‍රී ලංකාව ජනරජයක් බවට පත් වී නව ව්‍යවස්ථාවක් යටතේ රාජ්‍ය නායකයා ලෙස නාමිකව ජනාධිපතිවරයෙක් පත් කරගත්හ. ඒ වන තෙක් ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර තනතුර හෙබ වූ විලියම් ගොපල්ලව මහතා එතැන් පටන් ජනාධිපති ධූරය ට පත් විය. 1978.09.07 දින සිට ක්‍රියාත්මක වන නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ රාජ්‍ය නායකයා ලෙස විධායක ජනාධිපති ධූරය හඳුන්වා දෙනු ලැබිණි. ඒ වන විට අගමැති ධූරය හෙබ වූ ජේ.ආර්. ජයවර්ධන මහතා එතැන් පටන් විධායක ජනාධිපති ලෙස පත් විය. එතැන් පටන් 2020 වර්ෂය දක්වා එම ව්‍යවස්ථාවට වරින් වර සංශෝධන 20 ක් එක් කර තිබේ.
1971 වසරේ දී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ශ්‍රී ලංකාණ්ඩුවට එරෙහි සන්නද්ධ අරගලයක නිරත විය. එය අසාර්ථක වූ අතර නැවත වරක් 1987 වසරේ දී කැරැල්ලක් ආරම්භ කළහ. වසර දෙකක් පමණ පැවති එය ද අසාර්ථක වූ අතර එම සමය අවසානයේ දී දෙපාර්ශවයේම මිනිස් ජීවිත දස දහස් ගණනින් අහිමි වී ඇත.
නිදහස් ශ්‍රී ලංකාවේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන සිදුවීම් සමුදාය වූයේ ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධය යි. දිවයිනේ උතුරු සහ නැගෙනහිර ප්‍රදේශ වල දෙමළ ඊළාම් නමින් වෙනම රාජ්‍යයක් බිහි කිරීම සඳහා දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි හෙවත් LTTE සංවිධානය ශ්‍රී ලංකා රජයට එරෙහිව සටන් වැදුණු අතර 2009.05.19 වන දින රජයේ හමුදා වලට ජය අත් කර දෙමින් යුද්ධය අවසන් විය. වසර 25 කට වැඩි කාලයක් පැවති මෙමඟින් ද අවම වශයෙන් මිනිස් ජීවිත ලක්ෂයකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් අහිමි වී ඇත.
වඩාත් මෑත කාලීනව සිදු වූ විශේෂ සිදුවීම් වනුයේ 2019.04.21 වන පාස්කු ඉරිදා දින එල්ල වූ ත්‍රස්ත ප්‍රහාරය සහ 2020-21 වසර වල දී රටට සෞඛ්‍ය හා ආර්ථික වශයෙන් ගැටළුවක් බවට පත් වූ කොවිඩ්-19 වසංගත තත්ත්වය යි.
1978 දී හඳුන්වා දුන් ව්‍යවස්ථාවට අනුව වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාව පාලනය වන්නේ ඒකීය අර්ධ-ජනාධිපතිමය ප්‍රජාතාන්ත්‍රික ජනරජයක් ලෙසින් වන අතර 2019 වසරේ නොවැම්බර් මාසයේ සිට ජනාධිපති ධූරයේ ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාත් අග්‍රාමාත්‍ය ධූරයේ ඔහුගේ වැඩිමල් සහෝදරයා වන මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාත් කටයුතු කරනු ලබයි
ලංකාව තුළ ඇති වූ දරැණු ආර්ථික අර්බුදය හමුවේ ඉන්ධන,ආහාර වැනි අත්‍යාවශය භාණ්ඩවල මිල ඉහළ යාම හා හිග වීම හේතු කොට ගෙන ගාලුමුවදර පිටිය මුල් කොට ගෙන ඇරබි අරගලයේ බලපෑම නිසා එවකට අගමැති ධුරය හෙබවූ මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා ඉල්ලා අස්විය.ඒසමගම කැබිනට් මණ්ඩලයද අහෝසි විය. පසුව රටේ ඇති වූ ව්‍යාකූලත්වය සිදළීම සදහා 2022 මැයි12 වැනි දින රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා (සය වන වරටත්) අග්‍රාමාත්‍යය ධුරයට පත් විය.
2022/07/09 දින ජනාධිපති ගොඨාභය රාජපක්ෂ මහතාට විරුද්ධව ඇති වූ විරෝධතා හේතුවෙන් ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලය, ජනාධිපති මන්දිරය හා අරලියගහ මන්දිරය විරෝධතාකරුවන් යටතට පත්විය. මෙම තත්වය යටතේ ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා රටින් පිටව ගිය අතර 2022/07/13 දින රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා වැඩබලන ජනාධිපති බවට පත් විය. 2022/07/14 දින ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ඉල්ලා අස් වීමෙන් අනතුරුව 2022/07/20 දින පාර්ලිමේන්තුවේ රහස් ඡන්දයකින් රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා මෙරට 08 වන විධායක ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් විය. අනතුරුව ඔහු විසින් 2022/07/22 වන දින දිනේෂ් ගුණවර්ධන මහතා ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍යවරයා ලෙස පත් කරනු ලැබීය.
මූලාශ්‍රය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අතීතය
රසායනික මුලිකාංග ඉතිහාසය
thumb|1869 මෙන්ඩලිව් ගේ ආවර්තිතා වගුව
සංයෝගය යන යෙදුම (Stoicheia) ක්‍රි.පු. 360 ග්‍රීක දාර්ශනික ප්ලේමෝ විසින් ටයිමස් නැමති ඔහුගේ කතිකාවෙහි මුලින්ම යොදා ගන්නා ලදී. මෙහි අඩංගු වන්නේ කාබනික හා අකාබනික දේහ වල සංයුතිය වන අතර එය රසායන විද්‍යාව පිළිබද ආකෘතික ශාස්ත්‍රිය ග්‍රන්ථයකි. ප්ලේටෝ විශ්වාස කරන ලද්දේ සෑම සංයෝගයකම කුඩා කොටස් tetrahedrom (ගින්න) Octahedron (වාතය) Icosachedrom (ජලය) සහ ඝන ද්‍රව්‍ය වලට අයත් වන බවයි. ක්‍රි.පු. 350 දී පමණ ජිවත් වු එම් Empedopcles නැමති ග්‍රීක දාර්ශනිකයාගේ මූලද්‍රව්‍ය හතර යන පදයට අනුව ඇරිස්ටෝටල්ද ‘මූලද්‍රව්‍ය’ එනම් ස්වර්ගය සැකසීම යොදා ගන්නා ලදී. ඇරිස්ටෝටල් සංයෝගයක් විස්තර කරන ලද්දේ මුලිකාංග - අනෙකුත් දේහ වියෝජනය කිරීමට හැකියාව ඇති නමුත් එයටම කුඩා කොටස් වලට කැඩීම‍ට හැකියාව නොමැති දේහ.
මෙම සිද්ධාන්තයට අනුව ක්‍රි.ව. 790 දී ඇරබියානු රසායන විද්‍යාඥයකු වන ජබිර් ඉබ්න් හයියාන් පැවසුවේ ලෝහ සංයෝග හතරකින් සෑදි ඇති බවයි. එනම් පර්ෆර් “ගිනි ගන්නා සුළු පාෂාණ” ගිනි ගන්නා සුළු බවයේ සිද්ධාන්ත පෙන්නුම් කරන දේ මර්කර් ලෝහමය වස්තුන්ගේ සිද්ධාන්ත අඩංගු දේ යන ද්‍රව්‍යයි. ඉන් ටික කලකට පසු මෙම මතවාදය මුලිකාංග තුන පිළිබදව අරාබියානු මතවාදය බවට පත්විය. සල්ෆර් ගිනිගන්නා සුළු බව පෙන්වන අතර මර්කර් වාෂ්පශීලි බව සහ තිරසාර බවද පොඩියම් ෆ්ලොරයිඩ් ඝනභාවයද ලබාදේ.
1524 දි ස්විස්ටර්ලන්ත ජාතික රසායන විද්‍යාඥයකු වු පරිස්ලස් ඇරිස්ටෝටල්ගෙ සංයෝග හතර පිළිබද මතවාදය යොදා ගන්නා ලදී නමුත් ඔහු පෙන්නුම් කරන ලද්දේ ඒවා දේහ වල සිදුවන්නේ ගෙබර්ගේ මුලිකාංග තුනට අනුව බවයි. පැරස්ලස්ට අනුව මෙම මතවාද මුලික වන අතර එය සාධාරනිය කරනය කිරීමට දැව ගින්නේ දැවෙන ආකාරය විස්තර කරන ලදී. මර්කරි වල පංශක්ති මුලධර්මය දක්නට ලැබෙන අතර එබැවින් එය දුමට ඇල්ලු විට දර කැබැල්ලක් දෙකට වෙන්වේ. දුම නියෝජනය කරනු ලබන්නේ වාශ්පශීලි බවයි. (මර්කරි මුලිකාංගයයි) තාපය ලබාදෙන ගිනිදලු ගිනිගන්නා සුළු බව නියෝජනය කරන අතර (සර්ෆර්) අවශේෂ අළු ඝන භාවය නියෝජනය කරයි. (සෝඩියම් ෆ්ලෝරයිඩ්)
1669 දි ජර්මානු භෞතික විද්‍යාඥයකු සහ රසායන විද්‍යාඥයකු	 වන ජෝර්හාන් බෙචර් ඔහුගේ කෘතිය පල කරන ලදී. මෙහිදි පැරස්ලස් ගේ අදහස් වැඩිදියුණු කරමින් ඔහු තර්ක කරන ලද්දේ දේහ වල සංයුතිය ජලය වාතයේ සහ තුන්වර්ගයක පස් වලින් සමන්විත වේ. ඒවා නම් terrafluida, රසදිය මූලද්‍රව්‍ය වාෂ්පශීලි බව සහ ද්‍රව්‍ය බව ඇති කිරීමට උපකාරී වේ. Terrafluida ගිනිගන්නා සුළු බව සහ බැදුනු ගතිය ඇති කරන ඝණිය මුලද්‍රව්‍ය සහ terra pinguis වලට තෙල් සහ ගිනි ගන්නා සුළු බවක් ලබාදෙන මේද සහිත මුලද්‍රව්‍ය. මෙම පස් වර්ග තුන ගෙබර්ගේ සංකල්ප තුන සමග ගැලපේ. උදාහරණයක් ලෙස බෙචර්ට අනුව ලී කැබැල්ලක් අළුවලින් සහ terra pinguis වලින් සමන්විත වේ. ලී කැබැල්ල ගිනි තබන විට terra pinguis නිකුත් වන අතර අළු ඉතිරිවේ. වෙනත් වචන වලින් කියන්නේ නම් දහනයේ දී පසු වල මේද බව දැවී යයි. 1661 දී රෝබට් බොයිලි පෙන්නුම් කරන ලද ආකාරයට මුතුන් මිත්තන් නිගමනය කලාට වඩා මුලික සංයෝග 4 කට වඩා එහි අන්තර්ගතය රසායනික මුලද්‍රව්‍ය වල ප්‍රථම නුතන නාමා වලිය ලබාදෙන ලද්දේ ඇන්ටන් ලැබායිසර්ගේ රසායනික විද්‍යාවේ මුලිකාංග යන ආලෝකය සහ ශක්ති ඒකකයද ඇතුලත්ව මුලද්‍රව්‍ය 33 ක් අඩංගු මුලද්‍රව්‍යයන් මිගිනි. පිලිගනු ලැබු මුලද්‍රව්‍ය 49 න් 45 කම පරමාණුක බල 1818 දී ජොන්ස් ජාකෝබ් බර්සේලියස් විසින් නිගමනය කරන ලදී. දිමිත්‍රි මෙන්ඩලීව්ගේ 1869 ආවර්තිතා වගුවේ මුල ද්‍රව්‍ය 66 ක් දක්නට ලැබුණි.
1919 දී ප්‍රසිද්ධ මුලද්‍රව්‍ය 72 ක් දක්නට ලැබුණි. 1955 දී මුලද්‍රව්‍ය 101 ක් සොයාගත් අතර ඒවා මෙන්ඩලීවියම් යන නමින් නම් කරන ලද්දේ මෙන්ඩලීවිට් ගෞරවයක් වශයෙනි. මෙන්ඩලීව් යනු ආවර්තිතා ආකාරයට මුලද්‍රව්‍ය සකස්කල පළමු පද්ගලයා වේ. 2006 ඔක්තෝබර් මාසයේදී මුලද්‍රව්‍ය 118 වාර්තා වුවද මුලද්‍රව්‍ය 117 ද තවම විද්‍යාගාර තත්ත්වයේ නිපදවා නොමැත.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Chemical_element#History
ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
සිහිනය දිගේ එන්න
ගීතයන්
ගීත ප්‍රබන්ධය - චන්ද්‍රරත්න මාපිටිය ගීත හා ගායන ශිල්පීන් -
නිෂ්පාදනය
සහය අධ්‍යක්ෂණය - කනිෂ්ක බණ්ඩාර මේඝසූරිය, ලහිරු මධුෂාන් කැමරා අධ්‍යක්ෂණය හා ආලෝකකරණය - බුද්ධික මංගල කැමරා සහය - හර්ෂණ කරුණාතිලක, විරංග සන්දීප තාක්ෂණික ශිල්පීන් - දමිත් දුෂාන්, ලාල් ප්‍රේමකුමාර, එස්. ඒ. මංජුල සූරියආරච්චි, ජයසිරි බණ්ඩාර, කසුන් සංඛ අංග රචනය - සුපුන් සුමුදු ස්ටේන් වෝල් සහය - කේ. පී. සුමේධ සංජීව කලා අධ්‍යක්ෂණය - බන්දුල වීරසේකර සහය - ඩොනල් මාපලගම ශබ්ද පරිපාලනය - සුසන්ත ධර්මප්‍රිය ශබ්ද උපදේශක - ලයනල් ගුණරත්න ශබ්ද සහය - සසික රුවන්, සුමිත් ප්‍රියන්ත, ආනන්ද වික්‍රමරත්න, කේ. වී. නන්ද කුමාර, ආර්. එම්. සිරිසේන, අනුර මුණසිංහ ශබ්ද පටිගත කිරීම - සරසවි චිත්‍රාගරය, දළුගම රසායනාගාර කටයුතු හා පිටපත් මුද්‍රණය - මූවී කලර් ලැබ් - මුම්බායි ඩී. අයි. වර්ණ සංකලනය - ආනන්ද බණ්ඩාර - ෆයින් විෂන් ආලෝකකරණ උපකරණ හා සංස්කරණ මැදිරිය - ලගීනා මීඩියා කැමරා උපකරණ සැපයීම - ෆයින් විෂන් ආයතනය ජෙනරේටර් ක්‍රියා කරවීම - සමන් ප්‍රනාන්දු, සෙන්ට් ඇන්තනීස් ඉලෙක්ට්‍රිකල්ස් ප්‍රවාහන කටයුතු - බන්දුසේන රණවක, මහේෂ් ඇන්ටනිටෝ ප්‍රවාහන කළමනාකරණය - බ්‍රයන් ස්පිටිල් අලෙවි ප්‍රවර්ධන කළමනාකරණය - අංජන නිහාර ද සිල්වා නිෂ්පාදන සහාය - එස්. මාටින්, කුමාර කරුණාධරන්, කයිතර කුමාර නිෂ්පාදන කළනාකරණය - අජිත් ධර්මප්‍රිය නිෂ්පාදන කළමනාකරණ සහය - නිශ්ශංක ප්‍රිය අබේසුන්දර නිශ්චල ඡායාරූප - බුද්ධික මංගල ධාවන කාලය - පැය 1 විනාඩි 52 ප්‍රදර්ශනය - රිද්මා ප්‍රදර්ශණ මණ්ඩලය සංගීත අධ්‍යක්ෂණය - දිනේෂ් සුභසිංහ