cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ජෛව රසායන විද්‍යාව
අනෙකුත් අණුක මට්ටමේ ජෛව විද්‍යාවලට ඇති සම්බන්ධය
·	අණුක ජීව විද්‍යාව යනු ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍ය ගුණනය වීම, පිටපත් කිරීම හා පරිවර්තනය කිරීම වැනි ක්‍රියාවලිවලට ආධාර දෙන අණු පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි. අණුක ජීව විද්‍යාවේ ප්‍රධානම පදනම වන්නේ ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍යය RNA  බවට පිටපත් වී ප්‍රෝටීන බවට පරිවර්තනය වීමයි. මෙමගින් වඩාත් සරලව ක්ෂේත්‍රය හඳුනාගැනීමට හොඳ ආරම්භයක් සපයයි. මෙමගින් RNA වල නව කෘත්‍ය පිළිබඳව වඩා හොඳින් අවබෝධ කරගත හැකි වී ඇත.
·	රසායනික ජීව විද්‍යාවේදී ජෛව පද්ධතිවලට අඩුම බලපෑමක් ඇති කරන කුඩා අණු මත පදනම් වූ නව මෙවලම් දියුණු කිරීම හා ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ විස්තරාත්මක තොරතුරු සැපයීම සිදු කරයි. තව දුරටත් රසායනික ජීව විද්‍යාව මගින් ජෛව අණු හා කෘත්‍රීම උපකරණ අතර කෘත්‍රීම මුහුම් සිදු කිරීමට ජෛව පද්ධති යොදවනු ලැබේ.
සටහන්
a. Fructose is not the only sugar found in fruits. Glucose and sucrose are also found in varying quantities in various fruits, and sometimes exceed the fructose present. For example, 32% of the edible portion of a date is glucose, compared with 24% fructose and 8% sucrose. However, peaches contain more sucrose (6.66%) than they do fructose (0.93%) or glucose (1.47%).
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ජෛව තාක්ෂණය
කෑගලු විද්‍යාලය
කෑගලු විද්‍යාලය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කෑගල්ල පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රධානතම බාලක බෞද්ධ පාසලයි. වර්ථමානය වන වි‍ට දිස්ත්‍රික්කයේ ඉංජිනේරු, වෛද්‍ය, කෘෂිකර්ම, තාක්ෂණ, වානිජ, කලා, ක්‍රීඩා, සමාජ ක්‍රියාකාරකම් ඇතුලු සියලුම ක්ෂේත්‍ර වල ප්‍රධානතම තැන හිමිකරගෙන ඇත.
1942 පෙබරවාරි 14 ආරම්භ විය. 1937 මුල්ගල තැබී ය.
මුල්වූ කරුණු
ශ්‍රී ලංකාව ඉංග්‍රීසි අධිරාජ්‍යයට යටත් වී දශක ගණනාවක් ගත වූ පසු සිංහල බෞද්ධ සලකුණු පවා වියැකී යන තත්වයක් උදා වී තිබිණ.1818,1848 දේශප්‍රේමී කැරලි කෘෘර ලෙස මර්දනය කරන ලදී.ඉන් පසු සිංහල බෞද්ධ දේශමාමක බලවේග,අමද්‍යප ව්‍යාපාරය, හා බෞද්ධ පුනර්ජීවන ව්‍යාපාර හරහා ඉස්මතු විය.මෙහිදී අනගාරික ධර්මපාළ තුමා,මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමි,වලිසිංහ හරිස්චන්ද්‍ර මහතා,හික්කඩුවේ සුමංගල හිමි වැනි ගිහි පැවිදි නායකයින් කැපී පෙනුණි.එමෙන්ම පංච මහා වාද,යටපත්ව තිබූ බෞද්ධ චින්තනය බාහිර ලෝකයට ගෙන යාමට සමත් විය. පානදුරා වාදය-1865 වරාගොඩ වාදය-1865 ගම්පොල වාදය-18713 උදම්විට වාදය-1871 පානදුරා වාදය (II)-1873 පානදුරා වාදය ගැන දැනුවත් වූ ඇමරිකානු ජාතික කර්නල් හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට් තුමා ලක්දිවට පැමිණ “සත්යරට වඩා උතුම් දහමක් නැත” යන තේමාව යටතේ පරම විඥානාර්ථ බෞද්ධ නායකයින් හා එක්ව දියත් කරන ලදී. පරම විඥානාර්ථ සමාගම යටතේ රට පුරා ඉංග්‍රීසි බෞද්ධ විද්‍යාල පිහිටුවීම ආරම්භ කරන ලදී.පළමුවෙන්ම කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලය ආරම්භ කළ අතර එයහි ශාඛාවක් ලෙස කෑගලු විද්‍යාලය ආරම්භ කර ඇත. 1937 අගෝස්තු මස 22 දින දැනට පැරණි ශාලාව මධ්යායේ ශ්‍රීමත් ඩී.බී.ජයතිලක,කෑගල්ල දිසාපති සී.ඊ. ආන්ට්,දිස්ත්‍රික් විනිසුරු එච්.ඒ.සිල්වා හා රාජ්‍ය මන්ත්‍රී එච්.එල්.රත්වත්තේ යන මහත්වරුන් විසින් මුල්ගල තබා ඇත.මෙම කටයුත්ත මෙහෙයවීම මුදළිදු ඩී.එම්.සෙනෙවිරත්න, පී.බී.බාලසූරිය (බෞද්ධ මිශ්‍ර පාඨශාලාවේ විදුහල්පති) යන මහත්වරුන් විසින් සිදු කර ඇත. මෙහි ඉදිකිරීම් අසාර්ථක වූ පසු කෑගල්ලේ බෞද්ධ මිශ්‍ර පාඨශාලාවේදී 1940 අගෝස්තු 5 දින මහාචාර්ය ගුණපාළ මලලසේකර හා ආනන්ද විද්‍යාලයේ විදුහල්පති පී. ද එස්. කුළරත්න මහතුන්ගේ උනන්දුව මත පී.බී.බාලසූරිය මැතිතුමා ප්‍රධාන පිරිසක් විශේෂ සාකච්ඡාවක් පවත්වා ඇත.
ආරමිභය
1942 පෙබරවාරි මස 14 වෙනි දින ආරම්භ කරන ලද මෙම විදුහල 1958 දී ප්‍රථම පන්තියේ පාසැලක් ලෙස උසස් කරන ලදී. 1981 පෙබරවාරි 20 දින “කෑගල්ලේ ඉංග්‍රීසි බෞද්ධ විදුහල“ නමින් පුවත්පතක් පී.බී.බාලසූරිය මැතිතුමාගේ සංස්කරණයෙන් කේ.ඒ.සිරිරත්න මහතා විසින් ප්‍රකාශයට පත්කොට ඇත.මෙම පුවත්පත කෑගලු විද්‍යාලය නැවත ඇරඹීමේ කටයුතු සදහා විශේෂ කාර්යයක් ඉටු කර තිබේ. 1941 මාර්තු 20 දින වෑවල‍දෙනිය විහාරස්ථානයේදී රාජ්‍ය මන්ත්‍රී ඒ.එෆ්.මොලමුරේ මහතා මුලසුන දැරූ අතර උත්සවයේදී විද්‍යාලය ඇරඹීම සදහා 13 දෙනෙකුගෙන් යුක්ත කමිටුවක් පත්කොට ඇත. එම කමිටුව මෙසේය රාජ්ය මන්ත්‍රී ඒ.එෆ්.මොලමුරේ මහතා(සභාපති) අධිනීතීඥ සී.ආර්.ගුණරත්න මහතා(උප සභාපති) කේ.චාර්ල්ස්(භාණ්ඩාගාරික) පී.බී.බාලසූරිය (ලේකම්) ඩී.එම්.සෙනෙවිරත්න කේ.ඒ.සිරිරත්න ඩී.සී.අප්පුහාමි ඩී.ජයවර්ධන ජී.ජී.සමරනායක එල්.බී.සියඹලාපිටිය කේ.ඩී.පියදාස (සිද්ධාර්ථ සමිතියේ නියෝජිත) පීටර් රාජකරුණා (සිද්ධාර්ථ සමිතියේ නියෝජිත) ඩී.ඩී.අතුකෝරාළ මෙම කමිටුවේ මෙහෙයවීමෙන් අසීමිත දුක් ගැහැට මධ්‍යයේ මුදල් සම්මාදම් කරමින් 1941 පෙබරවාරි 7 දින මුල්ගල් තැබූ ගොඩනැගිල්ලේ ඉදිකිරීම් කටයුතු සිදුවිය.සල්පිල්,ආධාර පත්ර, නාට්යෝ ආදී මේ විවිධ ක්රරම මේ සදහා උපයෝගී කරගෙන ඇත.
විද්‍යාලය විවෘත කිරීම
1942 පෙබරවාරි 14 දින ප.ව. 3.00 ට කෑගලු විද්‍යාලය විවෘත කිරීම මළලසේකර මැතිතුමාගේ ආරාධනයෙන් ශ්‍රීමත් ඩී.බී.ජයතිලක මැතිතුමා විසින් සිදුකර ඇත.මුලින්ම බෞද්ධ ඉංග්‍රීසි මිශ්‍ර විදුහලක් ලෙස ආරම්භ වී ඇත.මෙම උත්සවයට ආරාධිත කථිකයන් ලෙස පී.ද එස්. කුළරත්න,ඊ.ඩබ්. අධිකාරම්,එච්.ඩබ්.අමරසූරිය යන මැතිතුමන්ලා හා නාරද හිමියන් සහභාගී වී ඇත.
මුල්ම ආචාර්ය මණ්ඩලය
කෑගලු විද්‍යාලයේ විදුහල්පතිවරයා ඇතුළු ආචාර්ය මණ්ඩලය පත්කිරීම ආදී කාර්යයන් රැසක් ඉටු කර ඇත්තේ ගුණපාල මළලසේකර හා පී. ද එස්.කුලරත්න මැතිතුමන්ලා විසිනි.ඔවුන්ට ගෙවන වැටුප් පවා මළලසේකර මහතාගේ අත් අකුරින් ලියූ ලිපියක සදහන් විය. විවෘත කිරීමේ උත්සවය සදහා මොලමුරේ කමිටුව විශාල වෙහෙසක් දරා ඇත.පාසලේ ආරම්භක විදුහල්පති වූයේ ලන්ඩන් විශ්වවිද්‍යාලයේ බී.ඒ. ගෞරව උපාධිධාරී කේ.එල්.වී.අලගියවන්න මැතිතුමාය. මුල්ම ආචාර්ය මණ්ඩලය කේ.එල්.වී.අලගියවන්න(විදුහල්පති) අනුලා උදලගම මහත්මිය(පසුව කෑගලු බාලිකා විද්‍යාලයේ පලමු විදුහල්පතිනි) චන්ද්‍රා වටරැක මෙනවිය ශීලා වීරසේකර මහත්මිය පඤ්ඤාලෝක හිමි ඩී.එස්. එස්.කරුණාතිලක මෙනවිය ආර්.ඊ.පෙරේරා මහත්මිය සෝමා වික්‍රමනායක මහත්මිය බෝගොඩ ප්‍රේමරත්න මහතා චන්ද්‍රා කරුණාතිලක මහතා
හිටපු විදුහල්පතිවරු
කේ.එල්.වී.අලගියවන්න අනුලා උදලගම එස්.ඊ. ද සිල්වා ආර්.එම්.අබේවර්ධන කේ.ජිනදාස පෙරේරා ටී.බී.කරුණාරත්න බී.එස්.ගුණසේකර පී.රුහුණුහේවා එම්.බී.රත්නායක එස්.මහලියන ආර්.විජයදාස එස්.කාරියවසම් ඩබ්.එම්.පී.දයාරත්න එන්.ඩබ්.ගුණරත්න ජී.එම්.සී.රාජකරුණා ජී.කේ.ආර්.පියසේන එච්.ආර්.යූ.සේනානායක එම්.ආර්.විජයතිලක එච්.ඩී.හර්මන් පෙරේරා ජී.ඒ.අධිකාරී කේ.නන්දදාස එස්.බී.කොස්වත්ත එන්.ඒ.එස්.බණ්ඩාර එච්.එම්.ජී.හේරත් ඩබ.එම් ධර්මපාල ශ්‍රීකාන්ත සරත්චන්ද්‍ර
වැදගත් ගුරුවරු
හිටපු ආචාර්ය දයානන්ද ගුණවර්ධන මහතා විසින් නිර්මාණය කළ “නරිබෑණා“ වේදිකා නාට්‍ය ප්‍රථම වරට හරිගල පඤ්ඤානන්ද පැරණි ශාලාවේදී රඟ දක්වා ඇත.
වැදගත් ශිෂ්‍යයින්
මුල්ම ශිෂ්‍යයා ටයිටස් මල්ගහගම ප්‍රථම වරට කළා අංශයෙන් ඩබ්.ඒ.වනිගරත්න ශිෂ්‍යයා පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුළු විය.විද්‍යා අංශයෙන් ප්‍රථම වරට බන්දුල කත්‍රීආරච්චි ශිෂ්‍යයාද,ප්‍රථම ඉංජිනේරු ශිෂ්‍යයා ලෙස අමර ජයවර්ධන ද,ප්‍රථම වෛද්‍ය ශිෂ්‍යයා ලෙස පී.ඩී.රුද්‍රිගෝ ද සරසවි වරම් ලැබූහ.
ආදර්ශ පාඨය
(වැපුරූ අයුරින් අස්වනු ලැබේ) යාදිසං වපතේ - තාදිසං හරතේ යන පාඨය කෑගලු විද්‍යාලයේ තේමා පාඨයයි.
විද්‍යාලයේ ලාංඡනය
හිටපු විදුහල්පති ටී.බී.කරුණාරත්නගේ නිර්මාණයකි.
විදුහල් ගීතය
විද්‍යාලීය ගීතයේ පද මාලාව බී.ටී.මැන්දිස් හා තනුව වෝල්ටර් හිග්ගොඩ යන ආචාර්යවරුන්ගේ විසින් නිර්මාණය කර ඇත. College Song
විදුහල් ගීතය
විජයතු කෑගලූ විදුහල් මාතා යහගුණ දස දෙස පතුරා. . . // විහිදා විදු රැස පහදා නැණ ඇස සිසුගත හොබවන නිති පෙමිනි නංවා තුති ගොස පෙන්වා කිත්රැස දන මන පුබුදන අති රමණී … විජයතු කෑගලූ විදුහල් මාතා යහගුණ දස දෙස පතුරා හිරු සඳු සලකුණු රැඳි දද ඉසුලූ සිව් කෝරළ පෙදෙසෙහි වැසි මහරූ. . . // මී මුතු පරපුර සේ එඩි පෙන්වා සුරකිමු විදුහල් මව හද බැතිනී විජයතු කෑගලූ විදුහල් මාතා යහගුණ දස දෙස පතුරා වැපුරූ පමණට අස්වනු ලබනේ ඒ විලසයි වෙහෙසී සිප් වඩනේ. . . // රට දැය නගනා ලෙස නැණ දල්වා සුරකිමු විදුහල් මව හද බැතිනී විජයතු කෑගලූ විදුහල් මාතා යහ ගුණ දස දෙස පතුරා. . . //
ශ්‍රී ලංකා සෙවන්ස්
1999 සිට 2008 දක්වා කාලය තුළ මහනුවර බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණයේ මහනුවර ක්‍රීඩා  සමාජය විසින් මෙම තරගාවලිය පැවැත්විණි. ආසියානු හා යුරෝපීය ජාතික පිරිමි කණ්ඩායම් නිරන්තර තරඟකරුවන් විය. ශ්‍රී ලංකා රග්බි පාපන්දු සංගමය, ශ්‍රී ලංකා සෙවන්ස් තරගාවලිය සංවිධානය කිරීම සඳහා තාරුණ්‍යයට හෙටක් සංවිධානය සමග සහයෝගීතාවයක් ඇතිව 2009 සහ 2010 වසරවලදී මෙම තරගාවලිය කොළඹට ගෙන එන ලදී.
කාල්ටන් සුපර් සෙවන්ස් තරගාවලියේ ජාත්‍යන්තර ආකෘතිය 2011 වසරේදී ආදේශ කරන ලදී. සය වසරකට පසුව අන්තර්ජාතික ආකෘතිය නැවත ස්ථාපනය කරන ලද්දේ කොළඹ, ඩයලොග් කොළඹ සෙවන්ස් සමඟය.
සිංගර් ශ්‍රී ලංකා සෙවන්ස් (1999-2008)
මුලදී මෙම තරඟය මහනුවර ක්‍රීඩා සමාජයේ 125 වන සංවත්සරයට සමගාමීව ආරම්භ කරන ලදී. ආසියානු රග්බි ක්‍රීඩා කරන රටවල් 10 ක් සඳහා ප්‍රථම තරඟාවලිය සීමා විය. ජාත්‍යන්තර තරගාවලියට සමගාමීව පාසල් 16 ක් තරඟ වදින පාසල් තරගාවලියක්ද පවත්වන ලදී.
1999 දී මහනුවරදී දකුණු කොරියාව විසින් කුසලානය දිනා ගන්නා ලදි. මෙම තරඟාවලිය විවෘත තරගයක් ලෙසින් 2000 දී කණ්ඩායම් 16 දක්වා ව්‍යාප්ත විය. එම වර්ෂයේ චීන තායිපේ කුසලානය දිනා ගත්තේය. 2002 දී පෘතුගාලය දිනා ගත්තේය. 2003 දී අප්‍රිකාවේ (කෙන්යාව, මොරොක්කෝ සහ අරාබි ගල්ෆ්) සහ ඕසීනියා (ඕස්ට්‍රේලියාව, නවසීලන්තය සහ කුක් දූපත්) කණ්ඩායම්ද තරග කළ අතර කෙන්යාවේ ජාතික කණ්ඩායම කුසලානයේ ජයග්‍රාහකයා විය.
2005 ලෝක කුසලාන රග්බි ලෝක කුසලානය සඳහා ආසියානු සුදුසුකම් ලැබීම් 2004 දී පවත්වන ලද අතර ජයග්‍රාහකයා වූයේ ජපානයයි. චීන තායිපේ සහ දකුණු කොරියාව (දෙවන හා තෙවන ස්ථානය) රග්බි ලෝක කුසලානය සඳහා සුදුසුකම් ලැබීමද විශේෂත්වයකි. අන්තර්ජාතික රග්බි මණ්ඩලය විසින් IRB සැටලයිට් තරගාවලියක් ලෙස මෙම තරඟාවලිය පසුව පිළිගන්නා ලදී. 2005 දී ජපානය කුසලානය දිනා ගත්තේය. දකුණු කොරියාව සහ හොංකොං 2006 දී සහ 2007 දී පිළිවෙලින් ජයග්‍රාහකයන් විය.
2008 දී කුසලාන ජයග්‍රාහකයා වූයේ මැලේසියාවයි.
කාල්ටන් ශ්‍රී ලංකා 7 (2009-10)
තාරුණ්‍යට හෙටක් සංවිධානයේ කාල්ටන් ක්‍රීඩා සමාජය 2009 දී ශ්‍රී ලංකා රග්බි පාපන්දු සංගමයේ සහයෝගීතාවයෙන් ශ්‍රී ලංකා සෙවන්ස් පවත්වන ලදී. මෙම තරගාවලිය කොළඹට ගෙන ආ අතර එය ආසියානු රග්බි පාපන්දු සංගමයේ (ARFU) විසින් නිල වශයෙන් පිළිගන්නා ලදී. 2009 IRB ආසියානු සෙවන්ස් තරගාවලියේ අවසන් අංගය බවට පත්විය. ජපානය නැවතත් තරඟාවලිය සඳහා තරග කිරීමට සමත් වූ අතර 2009 වසරේ තෙවන වරටත් තරගාවලිය ජය ගත්තේය.
2010 තරගවාරයේදී නිල නොවන ජාතික කණ්ඩායම් කිහිපයක් තරඟ වදිද්දී ෆීජි බාබේරියන් අවසන් ජයග්‍රාහකයින් බවට පත්විය. කාල්ටන් සුපර් 7 තරග මාලාවේ 2011 තරඟාවලිය සඳහා දේශීය කණ්ඩායම් සහභාගිත්වය ඇතිව 2010 කාල්ටන් ශ්‍රී ලංකා සෙවන්ස් අවසන් වරට ජාත්‍යන්තර කණ්ඩායම් ආකෘතිය යටතේ අවසන් විය.
කාල්ටන් සුපර් 7 තරග මාලාව (2011-14)
2011 දී කාල්ටන් ශ්‍රී ලංකා 7 තරග මාලාව කාල්ටන් සුපර් 7 තරග මාලාවට පරිවර්තනය විය. සති අන්තවල පවත්වන ලද තරගාවලි දෙකක් යටතේ දේශීය ක්‍රීඩා සමාජ තරග මාලාවක් ලෙස 2014 වන තෙක් මෙම ආකෘතිය යටතේ දිගටම පැවතියේය. දේශීය ක්‍රීඩකයින් සඳහා අතිරේක තේරීම් තරඟ ඇතුළත් තරගද අවසාන කාලවලදී ආරම්භක විය.
තරඟකාරී මට්ටම ඉහළ නැංවීම සඳහා ලොව පුරා ප්‍රමුඛ පෙළේ ක්‍රීඩකයින් එකිනෙකා සමඟ සම්බන්ධ වී මහනුවර, ගාල්ල සහ කොග්ගල ඇතුළු ශ්‍රී ලංකාවේ විවිධ ස්ථානවල මෙම තරඟාවලිය පැවැත්විණි. එක් එක් අදියර යන් සඳහා ශ්‍රේණිගත කිරීම් සිදුකර අවසන් අදියර කොළඹදී පැවැත්විණ.
කාල්ටන් සුපර් 7 තරග මාලාවට තරඟ කිරීමට කණ්ඩායම් 10 ක් වූ අතර, පළාත් සභා නවය සහ යාපනය කලාපය නියෝජනය කරමින් කණ්ඩායම් සහභාගී විය.• Central Kings
• Eastern Eagles
• Jaffna Challengers
• North Central Typhoons
• North Western Blacks
• Northern Gladiators
• Sabaragamuwa Stallions
• Southern Sharks
• Uva Vipers
• Western Warriors
කොළඹ සෙවන්ස් (2015 - වර්තමානය)
ඩයලොග් සමාගමේ අනුග්‍රාහකත්ව ගිවිසුමක් අනුගමනය කිරීමෙන් අනතුරුව, අන්තර්ජාතික කණ්ඩායම් ආකෘතිය 2015 දී නැවතත් කොළඹ දී පැවැත්විය. 2015 තරඟාවලිය ආසියානු සෙවන්ස් තරගාවලියේ තෙවැනි සහ අවසාන අදියර බවට පත්විය. ඔක්තෝබර් මාසයේදී දින දෙකක් පුරා අන්තර්ජාතික කණ්ඩායම් 11 ක් තරඟ වැදි අතර ජයග්‍රාහකයාට හිමි සම්මානය ජපානය ද, හොංකොං අනුශූරයන්ද, ශ්‍රී ලංකාව තුන්වන ස්ථානයටද පත්විය. 2016 දී මෙම තරඟාවලිය නැවතත් ආසියානු සත් සාමාජික රග්බි තරගාවලියේ අවසන් වටය සදහ කණ්ඩායම් අටක් විසින් තරග කරනු ලැබීය. හොංකොං විසින් මෙම තරඟාවලිය ජයගනු ලැබුවේ දකුනු කොරියාව දෙවන ස්ථානයට හා චීනය තුන්වන ස්ථානයට පත්කරමිනි.
බෛතාල දෙවොල
වෛතාල දෙවොල හෙවත් බෛතාල දෙවොල(ବଇତାଳ ଦେଉଳ, දේවනගරි: वैताळ देउळ) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ චාමුණ්ඩා දෙවඟනට කැප කළ දර්ශීය ඛාකරා ශෛලියෙන් යුත් 8වන සියවසට අයත් හින්දු දේවාලයකි. මෙය ඉන්දියාවේ ඔරිස්සා ප්‍රාන්තයේ අගනුවර වන භුබනේස්වර්හි පිහිටා ඇත. මෙම දේවාලය ප්‍රදේශවාසීන් විසින් "තිනි මුණ්ඩියා මන්දිර" ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
පිටත බිත්තිවල හින්දු දෙවිවරුන්ගේ කැටයම් සහිත පනේල දැකගත හැක. මේ අතරින් ප්‍රධාන වශයෙන්ම ශිව සහ ඔහු භාර්යාව වන පාර්වතීගේ ශක්ති ස්වරූපය, දඩයම් දර්ශන, වන අලීන් අල්ලා ගැනීම සහ කලාතුරකින් ශෘංගාරාත්මක පෙම් යුවළවල් ද දැකගත හැක.
ජගමෝහනයට ඉහලින් වම් පස වූ දෙවොලේ ප්‍රසාද මුඛය චෛත්‍ය කවුළු දෙකකින් යුක්ත ය. ඉන් එකක අලංකාර සූර්ය දේව කැටයමක් වේ. මෙම කැටයම එහි වූ හැඟීම් ප්‍රකාශනය හේතුවෙන් ඇගයුමට ලක්ව ඇත. මෙහි සූර්ය සමග ඌෂා (අරුණෝදය) ප්‍රත්‍යූෂා දෙවඟනෝ හී විදිමින් සිටිති. සූර්යයාට ඉදිරියෙන් අශ්වයන් සතක් බැඳි රථය පදවන අරුණගේ රුව දැකගත හැක.
ඉහළ චෛත්‍ය කවුළුවේ වූ වෘත්තාකාර පනේලයෙහි අත් දහයක් ඇති නටරාජ හෙවත් නර්තනයේ යෙදෙන ශිව දෙවියන්ගේ රුවක් වේ. පැතලි පියස්සක් සහිත ජගමෝහනය ඉදිරියේ ධර්ම චක්‍ර ප්‍රවර්තන මුද්‍රාවෙන් වැඩ හිඳින් බුද්ධ රූ දෙකක් ද දැකගත හැක.
දේවාලයේ ඇති තවත් විශේෂ ලක්ෂණයක් නම් මෙහි ගර්භගෘහයේ තන්ත්‍රික සම්ප්‍රදායයන් හා සම්බන්ධ භයානක දර්ශන කැටයම් කොට තිබීමයි. ගර්භගෘහයේ කපාලිනී යනුවෙන් හැඳින්වෙන අත් අටක් සහිත චාමුණ්ඩා දේවතාවියගේ රුවක් දැකගත හැක. ඇය දුර්ගා දෙවඟනගේ භයංකාර ස්වරූපය යැයි විශ්වාස කෙරේ. ‍ඒ අනුව බෛතාල දෙවොල ශක්ති පූජාශ්‍රමයක් යැයි පිළිගැනේ.
දේවතාවා
මෙහි ප්‍රධාන දේවතාවා වන චාමුණ්ඩා හෙවත් චාර්චිකා දෙවඟන සිටින්නේ මලකඳක් මත හිඳගෙන වන අතර, ඇය වටා හිවලකු සහ බකමූණකු පිරිවරා සිටියි. ඇය හිස්කබල් මාලයක් පැලඳ සිටියි. ඇය නාගයකු, දුන්නක්, පලිහක්, අසිපතක්, ත්‍රිශූලයක්, අකුණක් සහ හීයක් දරා සිටින අතර, අසුරයාගේ ගෙල සිදුරු කරමින් සිටියි. මෙම අවකාශයට ඉහළින් හිඳගත් ශිව සහ පාර්වතී නිරූපිත චෛත්‍ය කවුළුව පිහිටයි.
චාමුණ්ඩා වටා වෙනත් මිත්‍ර දෙවිවරුන් ප්‍රමාණයෙන් කුඩාවට බිත්තියේ පහළ කොටස්වල නිරූපණය කොට ඇත. මේ සෑම රුවක් පිහිටි අවකාශයක්ම වෙන් කරන්නේ නෙරි කුළුණක් මගිනි. නැගෙනිහර බිත්තියේ දොරට දකුණු පසින් පිහිටි රූපය මගින් චාමුණ්ඩාගේ ප්‍රතිමූර්තිය වන භෛරවගේ සැකිලි ස්වරූපය දැක්වේ.
උච්ඡේදවාදය
උච්ඡේදවාදය යනු ‘මරණින් මත්තේ කිසිවක් නැත’ යන දර්ශණයයි. මෙම දර්ශණයේ ශාස්තෘවරයා අජිත කේෂකම්බල වේ.
ජන සංගණන
හැඳින්වීම
ජන සංඛ්‍යාවේ ප්‍රමාණය,වර්ධනය,ව්‍යාප්තිය හා සංයුතිය තීරණය වීම කෙරෙහි බලපාන ප්‍රධාන සාධක වන සඵලතාවය,මර්ත්‍යාවය,සංක්‍රමණ හා විවාහකත්වය ආදි සංරචක පිළිබඳ තොරතුරු අවබෝධ කරගත හැකි මුලයන් අපි ප්‍රජා විද්‍යා දත්ත මුලාශ ලෙස හදුන්වන අතර එම මුලාශ්‍රයන් අතර ජනසංගණන වලට හිමි වනුයේ වැදගත් ස්ථානයකි.බොහෝ රටවල ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය පිළිබදව දත්තයන් සපයන මුලාශ්‍රය බවට ජනසංගණන පත්ව ඇති නිසා , මේ හරහා සළකා බැලීමට බලාපොරොත්තු වේ.
ජනසංගණනයක් යනු කුමක්?
නිශ්චිත කාල පරිච්ඡේදයකදි යම් කිසි රටක ජීවත් වන ජනගහනයේ ප්‍රජා විද්‍යාත්මක,සමාජ,ආර්ථික දත්ත එක් රැස් කිරිම,ගොනු කිරීම,ඇගයීම,විශ්ලේෂණය කිරීම හා ප්‍රකාශයට පත් කිරීමේ සම්පුර්ණ ක්‍රියාවලිය 'ජනසංගණනයකි.රටක් විසින් පවත්වනු ලබන ඉතා පුළුල් වුත් වියදම් සහගත වුත් දත්ත රැස් කිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙසද ජනසංගණන හැදින්විය හැකිය.සංගණනයක් මඟින් තොරතුරැ කලින් කලට ලබා ගන්නා නිසා එය කාලීන දත්ත පද්ධතියක් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.
ජන සංගණනවල පරිවර්තනයන්
i.ක්‍රි.පු.4000 දී බැබිලෝනියාවේ පැවැත්වු ප්‍රථම සංගණනයේ සිට ක්‍රි.පු.3000 චීනයේ,ක්‍රි.පු.2500 දී ඊජිප්තුවේ,ක්‍රි.ව.1666 උතුරු ඇමරිකාවේ ක්ව්බේක් හි පවත්වනු ලැබු සංගණනය දක්වා සියලුම සංගණනයන් බඳු තක්සේරු කටයුතු හා යුධමය කාර්යන් පරමාර්ථ කරගෙන          පවත්වා ඇත.
ii.පුරාණ ග්‍රීක යුදමය කාලවල දී වැඩිහීටි පිරිමි ප්‍රමාණය ඇස්තමේන්තු කිරීමේ අරමණු ඇතිව හා සාමාන්‍ය ජනතාවට ආහාර සැපීමේ පරමාර්ථ  ඇතිව ජනසංගණන  පවත්වා ඇත.
iii.1797 සිට ඇමරිකාවේ සංගණන පැවැත්වීමේ සැළකි යුතු වර්ධනයක් ඇති වු අතර එරට රජය මඟින් ඉන් පසුව සෑම වසර 10 ට වරක් සංගණන  පවත්වා ඇත.
iv.බොහෝ යුරෝපීය රටවල 19 සියවසේ දී නුතන ආකාරයේ සංගණන පැවැත්විම ආරම්භ කරන ලදී.
v.ආසියාවේ ඉන්දියානු උප මහද්වීපයේ සංගණන ආවරණය 1871 දී ආරම්භ විය.
අතීතයේ යුදමය,බඳු ආදි පරමාර්ථ මුල් කරගෙන ජනසංගණන පැවැත්වුවද වර්තමාන වන විට ඒ අරමුණ වෙනස් වි එක්තරා මොහොතක ජනසංඛ්‍යාවේ ප්‍රමාණය,ව්‍යාප්තිය, වර්ධනය හා සංයුතිය යනාදී ප්‍රජා විද්‍යාත්මක තොරතුරුත් සමාජීය හා ආර්ථික කටයුතු පිළිබද තොරතුරු එක් රැස් කිරීමේ,ගොනු කිරීමේ,විග්‍රහ කිරීමේ හා ප්‍රකාශයට පත් කිරීම අරමුණ වී ඇත.අතීතයේ රැස්විම් හරහා රටවල සංගණන කරත් නුතකයේ සෑම නිවසකටම ගොස් පෞද්ගලිකවම හා වෙන වෙනම සෑම පුද්ගලයකුගෙන්ම තොරතුරු ලබා ගනී.සංගණනයේදි හැම අයකුම ආවරණය වන අතර එහිදි මුලික ප්‍රශ්න කිහිපයක් අසයි. එනම් වයස,පුමිතිරිභාවය, විවාහකත්වය හා උපන් ස්ථානය...........ආදිය දැක්විය හැකිය.
ජනසංගණනයක තිබිය යුතු ලක්ෂණ.
i. පුද්ගලයන් වෙන වෙනම ගණන් ගැනීම.
ii.එක්වර ගණන් ගැනීම.
මෙමගින් අදහස් කරනු ලබන්නේ රටක හෝ යම් නිශ්චිත ප්‍රදේශයක සිටින අදාළ සියලුම පුද්ගලයන්ගේ ගණන් ගැනීමකි.මෙහිදී වඩා වැදගත් වන්නේ පුද්ගලයන් ඌන ආගණනය විම හැකිතාක් අවම කර ගැනීමයි.
අජිත කේෂකම්බල
ක්‍රි.පූ. 6වන සියවසේ භාරතයේ විසු ශාස්තෘවරයෙකි.
ජන සංගණන
ජනසංගණනයක තිබිය යුතු ලක්ෂණ.
iii.මායිම් කරන ලද නිශ්චිත ප්‍රදේශයක් තිබීම.
සෑම පුද්ගලයකුම කලින් නියම කරන ලද එකම මොහොතක ගණන් ගැනීම කළ යුතුයි.
අජිත කේෂකම්බල
ප්‍රවර්ගය:ෂඩ් ශාස්තෘවරු
ජන සංගණන
ජනසංගණනයක තිබිය යුතු ලක්ෂණ.
‍බොහෝ ර‍ටවල ජන සංගණන අවු:10 ට වරක් පවත්වනු ලබයි.තවත් රටවල අවු:05 ට වරක් පවත්වනු ලබයි.එක්සත් ජාතීන්ගේ නිර්දේශයට අනුව සංගණන පැවැත්වීමට යොදා ගන්නා වර්ෂය 0 හෝ 1 න් අවසන් වන වර්ෂයක් විය යුතුයි.ඊට හේතුව රටවල් අතර සංගණන තොරතුරු සැසදීම‍ටයි.
ජනසංගණනයක් පැවැත්වීමේ මුලික ක්‍රම
i.තත්වාකාර ආගණනය (මෙහිදී විමර්ශකයාට යම් පුද්ගලයකු හමු වන්නේ කොතනකදී ද එම ස්ථානයේදීම ගණන් ගැනීම.)
right|thumb|i.|250px right|thumb|ii.|250px ii.නීති ප්‍රකාර ආගණනය (පුද්ගලයන් ජීවත් වන වාසස්ථානවලට ගොස් ගණන් ගැනීම.)
ජනසංගණනයේ මුලික අවදි තුන හා එම අවදිවල සිදු කෙරෙන කාර්යන්
පුර්ව  ආගණන අවදිය
i.සංගණනයේ නීතිමය පදනම දැමීම
ii.අය-වැය ලේඛනයක් සැදීම
iii.සංගණනයේ දින දර්ශන සැදීම
iv.පරිපාලන සංවිධානයක් තිබීම
175px|righ|thumb|iv.
සංගණනය පැවැත්වීම සදවා ඉතා විශාල නිළධාරීන් පිරිසක් අවශ්‍ය වේ. සංගණන පැවැත්වෙන කාල සීමාව තුළදී අලුතින් බදවා ගන්නා අනියම් සේවකයින් ප්‍රමාණය ඉතාම අධිකය.ශ්‍රි ලංකාවේ සංගණන පවත්වනු ලබන ජන ලේඛන වා සංඛ්‍යා ලේඛන දෙපාර්තුමේන්තුව ඒ සදහා රජයේ පරිපාලන සැකිල්ල භාවිතා කරයි.
v.සිතියම් සම්පාදනය
මෙමගින් අධි ආගණනයක් හෝ අව ආගණනයක් ඇති වීම වැළැක්වීමට බලාපොරොත්තු වේ.සෑම ගනන් ගන්නා නිළධාරියකුටම භාර දෙන සංගණන කාණ්ඩයටම සිතියම් සැකසිය යුතු වේ.මේ මගින් ආගණනය කරන ප්‍රදේශය පිළිබදව නිසි අවබෝධයක් ලබා ගත හැක.
vi.ගෘහ ලැයිස්තු සැකසීම
vii.වගුගත කිරිම් සැළසුම් කිරිම
right|thumb|viii.|125px viii.ප්‍රශ්නාවලි පිළියෙළ කිරීම
සංගණන ප්‍රශ්නාවලියක පහත සදහන් ප්‍රශ්න ඇතුළත් විය යුතුය උදා;අධ්‍යාපන මට්ටම, සංස්කෘතික ලක්ෂණ, ආර්ථික තත්වයන් ගෘහ සම්බන්ධ තතු පුද්ගලයන් පිළිබඳ තතු රටේ භූගෝලීය විද්‍යාත්මක තතු
සංගණන ප්‍රශ්නාවලිය අදාළ කලාපයට ගෙන ගොස් පුර්ව පරීක්ෂණයක් කළ යුතුය.වෙන වෙනම භාෂා සංස්කෘතීන් ඇති ප්‍රදේශවලට ගොස් මෙම ප්‍රශ්න ඉදිරිපත් කළ යුතුය.එසේ කිරීමෙන් බලාපොරොත්තු වනුයේ විවිධ භාෂා සංස්කෘතීන්වලට අයත් පුද්ගලයන් මෙම ප්‍රශ්නාවලියට පිළිතුරු දිමේ වෙනසක් තිබේදැයි බැලීමටය.
right|thumb|x.|175px x.ආගණන සැළසුම් සකස් කිරීම
තත්වාකාර හා නීති ප්‍රකාර ක්‍රමයන් යටතේ ආගණන සැළසුම් සකස් කළ හැකිය.
xi.දත්ත සැළසුම් කිරීමේ සැළැස්ම සැකසීම
මෙමගින් වැදගත්කම පිළිබදව ජනතාවට තොරතුරු ඉදිරිපත් කළ යුතුය. එනම් ලිපි මාර්ගයෙන්,මුද්‍රිත හා විද්‍යුත් මාධ්‍ය මාර්ගයෙන් ප්‍රචාරණය ලබා දීම සිදු කරයි.ඉන්දියාව වැනි රටවල මේ සඳහා ප්‍රසිද්ධ නළු නිළියන්ගේ ආරාධනය පවා ලබාගනී.
xiii.සංගණන ක්‍රියාවලිය සිදු කිරීමට අවශ්‍ය නිළධාරීන් තේරීම හා පුහුණු කිරීම
right|thumb|xiii.|175px
සංගණන කටයුතු සඳහා තෝරාගන්නා නිළධාරීන්ට ඒ සදහා විශේෂයෙන් ම සංගණන ප්‍රශ්නාවලිය පිළිබදව අවබෝධයක් ලබා දීම සිදු කෙරේ.
ආගණන අවදිය
i.මේ අවදියේ දි තත්වාකාර හෝ නීතිප්‍රකාර ආකාරයට ජනගහනය ගණන් ගැනීම සිදු කරයි. ආගණන අවදිය ඉතා සුළු කාලයක් වන අතර මුළු   සංගණන ක්‍රියාවලියේ වැදගත්ම කාලයයි.උදා:-ලෙස 1971,1981,2001 සංගණනවල ආගණන අවදිය වුයේ සවස 6.00-රාත්‍රි 12.00  දක්වා කාලයයි.
වැඩි දුර කියවීමට
පශ්චාත් ආගණන අවදිය සංගණනය සිදු කළ පසුව ඒ ලබා ගත්,
i. දත්ත සැකසීම
සංගණනයේදි ලබා ගන්නා දත්ත දිස්ත්‍රික්ක අනුව,වයස් මට්ටම් අනුව,ස්ත්‍රි-පුරුෂ අනුව යම් පිළිවෙළක‍ට සැකසීම පළමුව කරනු ලබයි.පළමුව දත්ත යම් පිළ්වෙළකට සකසන්නේ විශ්ලේෂණයේ පහසුව පිණිසය.
ii.ප්‍රතිඵල ඇගයීම
දත්ත සකසා ලත් පසුව එම සැකසු සත්ත අනුසාරයෙන් රටක නම් දිස්ත්‍රික්ක අනුව පළාත් අනුව ඇගයීම් කළ හැකිය.
right|thumb|iii.|175px iii.දත්ත විශ්ලේශණය
තත්වාකාර හා නීති ප්‍රකාර ක්‍රමවේදයට ලබා ගත් දත්ත පරිපාලන මණ්ඩලයක් හරහා විශ්ලේෂණය කරනු ලබයි
iv.ප්‍රතිඵල හා වාර්තා ප්‍රකාශයට පත් කිරීම
සංගණනය කළ පසුව ඒ තොරතුරු වාර්තා කළ යුතු වන්නේ සැළසුම් සම්පාදකයින්ට,පර්යේෂකයන්ට ඒවා වැදගත් වන නිසාත්,ඉදිරි සංගණන සඳහා වැදගත් වන නිසාත්ය.
right|thumb|v.|175px v.සංගණන අත්දැකීම් වාර්තා කර තැබීම
right|thumb|vi.|175px
vi.සංගණනයේ දෝෂ ඉදිරි සංගණන සදහා වාර්තා කර තැබීම.
සංගණන සිදු කරන විට විවිධිකාර දෝෂයන් සිදු වේ.එම දෝෂ නිසා සංගණනය සාර්ථක නොවිය හැක.එවිට ලබා ගන්නා දත්තවල නිවැරදිභාවය සම්බන්ධව ගැටලු මතු වේ.එම තත්වය ඉදිරිටයේදී වළක්වා ගැනීමට සංගණන දෝෂ වෙනම වාර්තා කර තබයි.
ජනසංගණනයේ වැදගත්කම
i.  සමාජ,ආර්ථික සැළසුම් හා සමීක්ෂණ සඳහා අවශ්‍ය දත්ත ලබා ගත හැකි වීම.
ii. රටක රැකියා,කර්මාන්ත සංයුතිය,අධ්‍යාපන මට්ටම්,අනෙකුත් සංස්කෘතික තත්වයන් පිළිබඳ තතු ලබා ගත හැක.
iii. වයස් හා පුමිතිරි ව්‍යුහය,උපත් හා මරණ අනුපාත ලබා ගත හැක.
v. ජාතික,ප්‍රාදේශීය,පෞද්ගලික මට්ටමේ සැළසුම් සම්පාදනය කිරීමට අවශ්‍ය දත්ත ලබා ගත හැක.
vi. අනාගත ජනගහනය ඇස්තමේන්තු කිරීමට අවශ්‍ය දත්ත ලබා ගත හැක.
viii.රටක ජනතාවගේ ආහාර,සෞඛ්‍ය,ජලය,නිවාස,අධ්‍යාපන අවශ්‍යතා හඳුනා ගෙන පහසුකම් සැපයීම සඳහා තොරතුරු ලබා ගැනීමට හැකිය.
පශ්චාත් සංගණන සමීක්ෂණය
right|200px සංගණනය කරන ලද ප්‍රදේශවලින් ‍‍තෝරා ගත් ප්‍රදේශ කිහිපයක පුද්ගලයන්ගෙන් සංගණනයේදි අසන ලද ප්‍රශ්නම නැවත වරක් ඇසීම මේ මගින් කෙරේ.සංගණනය කරන ලද කාණ්ඩ වලින් ඉතා කුඩා නියදියක් මේ සඳහා යොදා ගනී.මේ මගින් සංගණනයෙන් ලබා ගත් දත්තවල නිවැරදිභාවය පරීක්ෂාවට ලක් කරයි.(ශ්‍රි ලංකාවේ 2001 පශ්චාත් සංගණන සමීක්ෂණය සංගණන කාණ්ඩ 100 ක් පමණ යොදා ගෙන පවත්වා ඇත.
මෙම කරුණු හරහා අපට ජනසංගණනයක් පිළිබඳව යම් අවබෝධයක් ලබා ගත හැකිය.ඒ වගේම ලෝක ප්‍රජාව පිළිබදව තොරතුරු ලබා ගැනීමට සංගණන ඉතා ප්‍රයෝජනවත් මුලාශ්‍රයක් වන අතර සමස්ථ ලෝකය පිළිබදවත් ආර්ථික, සමාජ,ප්‍රජා විද්‍යාත්මක දැනුම පිළිබඳ විස්තර කිරීමට ද ජන සංගණන දායක වන බව කිව හැකිය.
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
ජනගහන අධ්‍යයනය (ශ්‍රි ලංකාව ඇසුරින්) ඉන්ද්‍රලාල් ද සිල්වා.
ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය නායකයෝ ලැයිස්තුව
මහරජ (1948–1972)
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1948 සිට 1972 දක්වා සිලෝන් හි රාජ්‍ය නායකයා එක්සත් රාජධානියේ මහරජ තනතුර දැරූ පුද්ගලයාම විය. එම තනතුරට අදාළ රාජකාරි Governor-General of Ceylon විසින් සිදු කරන ලදී.
භාහිර සබැඳි
*
ප්‍රොපෝෆෝල්
ප්‍රොපෝෆෝල්, ඩිප්රිවන් ලෙස නම් කර ඇති අතර එය කෙටි ක්‍රියාකාරී ඔෘෂධයකි. එහි භාවිතයන් අතර සාමාන්‍ය නිර්වින්දනය ආරම්භ කිරීම හා නඩත්තු කිරීම, යාන්ත්‍රිකව වාතාශ්‍රය ඇති වැඩිහිටියන් සඳහා නිදිබර වීම සහ ක්‍රියා පටිපාටි අවදි කිරීම ඇතුළත් වේ. වෙනත් ඔෘෂධ ක්‍රියා කර නොමැති නම් එය එපිලෙප්ටිකස් තත්වයටද යොදා ගනී. එය නහරයකට එන්නත් කිරීම මගින් ලබා දෙන අතර උපරිම බලපෑම සිදුවීමට මිනිත්තු දෙකක් පමණ ගත වන අතර සාමාන්‍යයෙන් මිනිත්තු පහක් හෝ දහයක් පවතී.
ෂඩ් ශාස්තෘවරු
ප්‍රවර්ගය:ෂඩ් ශාස්තෘවරු
ගිවිසුම්
ගිවිසුමක් යනු පාර්ශව දෙකක් අතර පවතින,   අන්‍යෝන්‍ය බන්ධනයන් සහිත,  ලිඛිත මූලාවයව සහිත හෝ විරහිත, නිත්‍යානුකූලව බලාත්මක කල හැකි සම්මුතියකි. ගිවිසුම් වාචික වශයෙන් පිහිටුවා ගත හැකිද වන්නේය (ප්‍රවාචික ගිවිසුම්). ගිවිසුමක් කඩකිරීම සම්බන්ධයෙන් සාමාන්‍ය නීතිමය ප්‍රතිකර්මය වන්නේ  "අලාභ" ගෙවීම හෝ මූල්‍ය වන්දි ගෙවීම වෙයි. යුක්ති සාධාරණව, අලාභය වන්නේ ගිවිසුම හෝ නිරෝධාඥාවක් හෝ විශේෂිතව ක්‍රියාත්මක වීමයි. මෙම ප්‍රතිකර්ම දෙකම විසින් අලාභ සිදුවූ පාර්ශවයට "හෙට්ටුවේ වාසිය" හෝ අපේක්ෂිත අලාභය ලබා දෙන අතර, ඒවා පොරොන්දු පරිබාධකයකදී ලැබෙන හුදු විශ්වාසී අලාභයට වඩා අධිකය.
ගිවිසුමක් සැදීම යනු
පොදු නීතියේ දී ගිවිසුමක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ප්‍රධාන අවශ්‍යතාවන් 5 ක් තිබිය යුතු වේ. පිරිනැමීම හා පිළිගැනීම colleen & auptaree), ප්‍රතිෂ්ඨාව නෛතික සබඳතා ඇති කර ගැනීමේ අදහස, සුදුසුකම, හැකියාව හා නියමයන් ය. ප්‍රතිෂ්ඨාව සිවිල් නීති ක්‍රමයේ දී නම් අත්‍යාවශ්‍ය අංගයක් නොවන නමුත් ගිවිසුම් වලදී ඇතිවිය හැකි වංචා වැළැක්වීම සඳහා පවතින නීති හා අනුකූලවීම අනිවාර්ය අංගයක් වේ.
19 වැනි සියවසේ මහත් ප්‍රසිද්ධියක් ඉසිලූ Calill vs srnlke Ball earpary නඩුවේ දී ගිවිසුමක් සැදුම පිළිබඳව ඉතාමත් වැදගත් තීන්දුවක් දුනි. වෛද්‍ය වෙළඳ සමාගම Senake ball company විසින් උණ රෝගය සඳහා නව ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ඖෂධ වර්ගයක් පිළිබඳව වෙළෙඳ දැන්වීමක් ප්‍රචාරය කරන ලදී. එම ‍‍‍‍‍ඖෂධය භාවිතයෙන් රෝගය සුව නොවුවහොත් එය මිලදී ගත් අයට පවුම් 100 ක මුදලක් ප්‍රදානය කරන බවක්ද ඉන් කියවිණ. මෙහිදී කාබොලින් සමාගමේ තර්කය වූයේ මෙම දැන්වීම වැදගත් එකක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය යන්නයි. එහි කිසිම නීතිමය බැඳීමක් නැත. එය හුදු ආරාධනාවක් පමණි. නමුත් අභියාචනාධිකරණ තීන්දුව වුයේ සාධාරණ පුද්ගලයෙකුට  හැ‍ඟෙන අකාරයට සමාගම විසින් බරපතල පොරොන්දුවක් පාරිභෝගිකයන්ට දී ඇත යන්නයි. මහජනතාවට ඉන් ප්‍රතිෂ්ඨාවක් ලබා දී ඇති අතර පැහැදිලි වශයෙන් ම මෙම නිෂ්පාදනය දෝෂ සහිත නිෂ්පාදනයක් බවත් එය භාවිතාකරන්නන් ඉන් අපහසුතාවයටත් පත් වී ඇත. එම නිසා මෙය පැහැදිලි පොරොන්දුවක් බවත් අත්වැරදීමකින් ඉදිරිපත් කරන ලද්දක් නොවේය යන්නත් අධිකරණ තීන්දුව විය.
ගිවිසුමකට අදාළ කොන්දේසි
ගිවිසුම් කොන්දේසි යනු ගිවිසුමේ කොටසක් වන ඕනෑම ප්‍රතිපාදනයක් වේ. කොන්දේසි වලින් ගිවිසුම් බන්ධන ඇති කරන අතර ඒවා බිඳීම නඩු පැවරීමකට හේතුවක් වේ. සෑම කොන්දේසියක්ම ප්‍රකාශිතව දන්වා නැති අතර සමහර කොන්දේසි ලඝු වන අතර, ඒවා ගිවිසුමේ අරමුණු හා පරිබාහිර ඒවා ලෙස සලකනු ලැබේ.
නියම වශයෙන් මෙම ප්‍රතිපාදන පාර්ශවකරුවන් අතර සබඳතාව හා ගිවිසුම හසුරුවන්නේ කෙසේ ද යන්න විස්තර කරනු ලබයි. මේවා ද්විතීකව වැදගත් වන ප්‍රතිපාදන ලෙස සලකනු ලැබුවත්, මේවායේ නෛතික ප්‍රතිවිපාක ඉතා වැදගත් වේ. පොදු ප්‍රතිපාදන වලට නීති හසුරවන ප්‍රතිපාදන, පැවරුම් හා අභියෝජන ප්‍රතිපාදන, ජුරි නඩු අත්හැරීමේ ප්‍රතිපාදන, දැන්වීම් ප්‍රතිපාදන මෙන්ම අනුපාතික බලපෑම් ප්‍රතිපාදන ද ඇතුලත් වේ.
කොන්දේසි වර්ග කිරීම
කොන්දේසි හෝ ප්‍රතිඥාව කොන්දේසි ගිවිසුමේ මුලය හා සම්බන්ධ වන අතර ඒවා බිඳීමෙන් ගිවිසුම අවලංගු වේ. අනෙක් පාර්ශවයට ගිවිසුමේ බැඳීම් වලින් ඉවත් වීමට ඉඩකඩ සලසාදෙයි. ප්‍රතිඥාව එතරම් වැදගත් නොවන අතර ඒවා බිඳීමෙන් ගිවිසුම අවලංගු නොවේ. කෙසේ නමුත් කොන්දේසි ‍හෝ  ප්‍රතිඥාවන් බිඳීම හේතුවෙන්  නිවැරදි පාර්ශවයට වන්දි ලබාගැනීමට අවස්ථාව සැලසේ.
කඩුවෙල, බස්නාහිර පළාත
කඩුවෙල යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි අර්ධ නාගරික ප්‍රදේශයකි. කොළඹ අග නගරයේ සිට කි.මී. 16 පමණ දුරින් ප්‍රදේශය පිහිටා ඇත.
ගිවිසුම්
ගිවිසුමකට අදාළ කොන්දේසි
කොන්දේසි ගිවිසුමක මුලය හා සම්බන්ධ වන්නේ ද, නැද්ද යන්න විෂයානු බද්ධ කරුණකි.
අනාමික‍ කොන්දේසි Hong kong Vs Kawasaki නඩුවේ දී විනිසුරු ඩිප්ලොක් (Diplock) සාමිවරයා විසින් අනාමික කොන්දේසි සංකල්පය ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒවා බිඳීම ගිවිසුමේ මුලික පරමාර්ථය ඉෂ්ට ‍නොවීම හා සම්බන්ධ ද, නැද්ද යන වග බිඳීම් ස්වභාවය මත රඳා පවතියි. මෙම කොන්දේසි බිඳීමද අන් කොන්දේසි මෙන් වන්දි ලබාගැනීමට අවස්ථාවක් සලසා දේ. එමඟින් ගිවිසුම අවලංගු වන්නේ ද? නැත්ද යන කාරණය තීරණය වන්නේ ගිවිසුම මඟින් නිවැරදි පාර්ශවයකට සලසා ඇති නෛතික වාසි ලැබේ ද? නොලැබේ ද? යන්න මතය. විනිසුරුවරයකුවන මගව් (Magaw) සාමිවරයා විසින් 1970 දී නෛතික ස්ථාවරත්වය මුල්කරගෙන  කොන්දේසි හා ප්‍රතිඥා වර්ග ඉදිරිපත් කරන ලදී.
Reardon Smith Line Ltd. v Hansen-Tangen
ගිවිසුමක තුන්වන පාර්ශවය
පෙරවිතා වාදය මඟින්, ගිවිසුමක වාසි ගනුදෙනුවක් බලාත්මක කළ හැක්කේ එයට සම්බන්ධ පුද්ගලයන්ට පමණි. සාමාන්‍යයෙන් ගිවිසුමක් බිඳීමේදී ගිවිසුම් පාර්ශ්වයන්ට සිවිල් නඩු පවරයි. නමුත් පසුගිය වසර කිහිපයේදී පෙරවිතා නීතිය යම් ප්‍රමාණයකට විඛාදිත විය. එමෙන්ම තුන්වන පාර්ශ්වයේ අර්ථලාභීන්ට, ඔවුන් පක්ෂ නොවූ ගිවිසුමක් බිඳීයාමේදී, වන්දි ලබාද එමඟින් අනුමත කර ඇත. තුන්වන පාර්ශ්වයක් ගිවිසුමකට යටත්වන අවස්ථා දෙකක් ඇත. එනම් තුන්වන පාර්ශ්වය, ප්‍රභාවී පාර්ශ්වයකට ණය ගෙවීමට එකඟ වන බව සදහා කරන මානකය හා පොරොන්දු ලාභීයා විසින් (පොරොන්දු සම්පණ්‍යයට අදාලව) අර්ථලාභීන්ට අදාල අර්ථ ලාභ ලබා දෙන්නේ දැයි සොයා බැලීමයි. පාර්ශවයන් වෙත අනුමත විත්තිවච්යන් ඇත්නම් මූලික ගිවිසුම තුන්වන පාර්ශවයේ අර්ථලාභීන් වෙත දීර්ඝ කරයි.
එංගලන්තය මගින් 1999 ගිවිසුම් පනත හඳුන්වා දීම මෑත කාලීනව සිදුවු ඊට උචිත උදාහරණයක් ලෙස පෙන්වා දිය හැකිය.
ගිවිසුමක අවිනිශ්චිතබව, අසම්පූර්ණබව සහ විභේදනය
නීතියේ ඇසට අනුව ගිවිසුමක් අවිනිශ්චිත හෝ අසම්පූර්ණ නම් පාර්ශවයන් හට සම්මුතියකට එලඹීමට නොහැකි වේ.එමෙන්ම එවිට පාර්ශ්වයන් අතර එකඟවීමේ සම්මුතියකට එලඹීමේ නීතියට අනුව ගිවිසුමක් ඇතිකිරිමටද නොහැකිය. අගය සහ ආරක්ෂාව වැනි මූලික වාද පදවලට එකඟවීමට නොහැකිවීම නිසා සම්පූර්ණ ගිවිසුම අසාර්ථක වීමට පුළුවන. කෙසේ වුවද උසාවිය මඟින් වෙළෙඳ ගිවිසුම් වලට බලපෑමක් ඇතිකිරීමට තැත් කරයි. මේ සඳහා උසාවිය මඟින් ගිවිසුමකට සාධාරණ විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. එමෙන්ම උසාවිය පිටස්තර ප්‍රමිතීන්ද සලකනු ලබයි. මේවා එම ගිවිසුම්වල සවිස්තරව සඳහන්ව ඇත.එසේ සඳහන් වී නැතිනම් අදාල විෂයෙහි සාමාන්‍යයෙන් අඩංගු වන පරිදි සිදුවේ. මීට අමතරව උසාවිය මඟින් පදමාලාවක් අනුදේශනය කරයි. වටිනාකමක් පෙන්වා නැත්නම් උසාවිය මඟින් සාධාරණ සහ අනන්‍ය අගයක් නියම කරයි. මෙය ඉඩමට සහ පාවිච්චි කළ භාණ්ඩවලට එකඟ නොවේ. ගිවිසුමක විභේධීය අන්තර්වාක්‍යයක් අඩංගු වේ නම්, ගිවිසුමේ අඩංගු විකෘත, අවිනිශ්චිත හා අසම්පූර්ණ අන්තර්වාක්‍යයන් කපා ඉවත් කල හැක. අන්තර්වාක්‍ය විභේද්‍ය දැයි බැලීමට කරන පරීක්ෂණය "වාස්ථවික පරීක්ෂාව" නම් වේ. මෙහිදී සාධාරන පුද්ගලයෙකුට ගිවිසුමේ වලංගුතාව, අන්තර්වාක්‍ය නොමැතිව දෘශ්‍යමානවේ දැයි පරීක්ෂා කරයි.
ගිවිසුම්කර සිද්ධාන්තය
ගිවිසුම්කර සිද්ධාන්තය ගිවිසුම් නීතියේ ප්‍රධානතම නිතිමය සිද්ධාන්තය වන අතර එමඟින් ගිවිසුම් නීතියේ නියමයන් හා සංකල්පිත සැකයන් පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.මෙහිදී නැගෙන වැදගත්ම ප්‍රශ්නය වන්නේ ගිවිසුම බලාත්මක කළ යුත්තේ ඇයි ද යන්නයි. මෙම ප්‍රශ්නයට වඩාත් පිළිගත හැකි පිළිතුරු ලෙස දිය හැක්කේ, ඉන් ලැබෙන ආර්ථික වාසි හා පොරොන්දු බලාත්මක කිරීමයි. මෙම සිද්ධාන්තික විවාදයේ තවත් පැතිකඩක් වන්නේ ගිවිසුමෙහි බැඳීම් නීතිය හා පවතින පුළුල් සබඳතාවයි. බැඳීමක් සාම්ප්‍රදායිකව ගිවිසුම් දෙකකට බෙදා වෙන්කර ඇති අතර එකක් ස්වේච්ඡාවෙන් ම වගකීම බාරගන්නා අතර එය එක් පුද්ගලයෙකු‍ට හෝ කීපදෙනකුට සීමා වේ. සිවිල් වැරදි (fort) නීතිය මඟින් පනවනු ලැබූ අයිතිවාසිකම් වැරදිසහගත ලෙස කඩකිරීම් වලින් ආරක්ෂා කිරීම පදනම් කර ගනිමින් වන අතර එහිදී බහුතරයකට වගකිව යුතු වේ.
මෑතකදී ප්‍රතිෂ්ඨාපන බැඳීම් ලෙස තුන්වන ආකාරයක බැඳීම් ආකාරයක් හඳුනා ගන්න ලැබූ අතර එය අසාධාරණ ධනාරෝපනය මත පදනම් වේ. (වග උත්තරකරු පැමිණිළිකරුගේ වියදමින්) සාමාන්‍යයෙන් ගිවිසුමක වගකීම වන්නේ ගිවිසුම මඟින් බලාපොරොත්තු  වන කාර්යයන් හොඳින් ඉෂ්ට කිරීමට නොහැකිවීම ය. නමුත් සිවිල් වැරදිවල ක්‍රියාවෙන් (පැහැර හැරීම නොව) තත්ත්වය නරක අතට හැරීම සහ අසාධාරණ ලෙස පැමිණිළිකරුගේ මූල්‍යමය ලාභය ගැනීම හෝ ලබා නොදී සිටීම පදනම් වේ. ඒ සඳහා වගකීම වන්නේ ඒවා ප්‍රතිස්ථාපනයයි.
එක්සත් ජනපද නීතියට අනුව ගිවිසුමක් යනු පාර්ශවයන්ගේ එකඟත්වයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතිවූ පූර්ණ නීතිමය බැඳීමයි. නමුත් පොරොන්දුවක් ඉටු කිරීම තුලින් නෛතික යුතුකමක් ඇති කිරීම සඳහා අනිවාර්යයෙන්ම කල යුත්තේ කුමන ආකාරයේ ක්‍රියාවන් දැයි දක්වා නොමැත. අයිතිවාසිකම්වල පැවත්ම, වරප්‍රසාද හා පොරොන්දුවකින් පැවරූ බලය නීතිය විසින් හඳුනා ගන්නා අවස්ථා පොදු නීතියේ විස්තර කර ඇත.
ගිවිසුම් ඉදිරිපත් කිරීම සහ පිළිගැනීම
කොන්ත්‍රාත්තුවක ඉතා වැදගත් ලක්ෂණය නම් මෙම ගිවිසුම් එක් පාර්ශවයක් විසින්, පිළි ගන්නා අනෙක් පාර්ශවය උදෙසා කේවල් කිරීම පිණිස ඉදිරිපත් කෙරෙන්නකි. මෙය පාර්ශවයන් දෙකක 'අභිප්‍රායන්ගේ සමගාමීත්වය' නැතහොත් 'අදහස් එකතු වීමක්' ලෙස හැඳින්විය හැකිය. මේ සඳහා දෙපාර්ශවයම එක් අභිප්‍රායක සිටින වගට එකඟත්වය පල කරන සාක්ෂි තිබිය යුතු වීම අනිවාර්ය වේ. මෙහිදී අභිප්‍රාය ලෙස හැඳින්වෙනුයේ යමෙක් සාධාරණ නිරවද්‍ය දෘෂ්ඨිකෝණයෙන් උපස්ථිතික වශයෙන් ඉදිරිපත් කිරීමක් හෝ පිළි ගැනීමක් ප්‍රමාණවත් බවයි.
1062
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ගිවිසුම්
ගිවිසුම් ඉදිරිපත් කිරීම සහ පිළිගැනීම
කාර්ලිල් එදිරිව කාබොලික් ස්මෝක් බෝල් සමාගම නඩු තීන්දුව 'ඒක පාර්ශවීය ගිවිසුමක්' සඳහා හොද උදාහරණයකි. එනම් බැඳී සිටීමක් බලපැවැත්විය හැක්කේ එහි දක්වා ඇති කොන්දේසියක අනුයංජනය එක් පාර්ශවයක් විසින් අනුමත කළහොත් පමණකි. එක්සත් ජනපදයේ පොදු නියමය නම් "සංශාය විතාර්කික අවස්ථාවකදී ඉදිරිපත් කිරීමක් යනු, අපර්ණලාභියා හට ඔහුගේ/ඇයගේ තෝරා ගැනීම මත ප්‍රාප්‍රේක්ශව ඉදිරිපත් වූ ඉල්ලීම ඉටු කිරීමට හෝ ක්‍රියාකාරීත්වය ප්‍රවාරණය කිරීමට ලබා දුන් ආරාධනාවක් වීමයි."
ගිවිසුම් ප්‍රතිෂ්ඨාව පරිබාධකය
ප්‍රතිෂ්ඨාව යනු පොදු නීතිය යටතේ ගිවිසුමක අන්තර්ගත වන එහෙත් විවාදයට බඳුන් වූ කාරණයකි. මෙහි මූලික අදහස නම් ගිවිසුමට අදාල පාර්ශවයන් විසින් කේවල් කිරීම සඳහා වටිනාකමක් ඇති යමක් ඉදිරිපත් කළ යුතු වීමයි. එම තත්ත්වය එක් පාර්ශවයකට වාසිදායක වීම හෝ හානිදායක විය හැකි ප්‍රතිෂ්ඨා රීතින් තුනක් මඟින් පාලනය වේ.
1.	ප්‍රතිෂ්ඨාව සරිලන ප්‍රමාණයට විය යුතු අතර ප්‍රමාණවත් වීම අත්‍යාවශ්‍ය නොවේ. උදා: පැන්සයකට කාරයක් මිලදී ගැනිම සඳහා නෛතිකව බැඳීසිටින ගිවිසුමක් ඇතිකර ගත හැකිය. මෙහිදී ප්‍රතිෂ්ඨාව ප්‍රමාණවත් නොවීම අත්‍යාවශ්‍ය කාරණයක් නොවීම, එක් පාර්ශ්වයක ප්‍රතිෂ්ඨාවට අනෙක් පාර්ශ්වයේ ප්‍රතිෂ්ඨාව වඩා විශාල වශයෙන් වැඩි වීම එම  ගිවිසුම අවලංගු වීමට බලපෑ හැකි හේතු වීමට ඉඩඇත. එවැනි ගිවිසුම් වංචාව, බලකිරීම හෝ අසමාන කේවල් කිරීමේ බලය හෝ මහජන ප්‍රතිපත්ති වලට පටහැනි වීම හෝ යනාදි හේතූන් නිසා අවලංගු කළ හැකිය. තවත් අවස්ථාවක දී සමපාර්ශ්වීය ගිවිසුම් පැවතිය හැකි අතර එහි දී එක් ගිවිසුමක් තවත් ගිවිසුමක් සඳහා ප්‍රතිෂ්ඨාවක් වේ. කෙසේ වෙතත් ප්‍රතිෂ්ඨාව අර්ථ විරහිත දෙයක් බවට පවතින විවේචන ඉතාමත් අල්පය.
2.	ප්‍රතිෂ්ඨාව අතීත දෙයක් නොවිය යුතුය. Eastwoos Vs Kengon නඩුවේ දී තරුණියකගේ භාරකරු විසින්, ඇගේ අධ්‍යාපනය හා අනාගත දියුණුවටත්, විවාහය සඳහාත්, ණයක් ලබාගත් අතර විවාහයට පසුව ඇගේ ස්වාමිපුරුෂයා එම ණය ගෙවා දැමීමට එකඟ විය. අධිකරණ තීන්දුව වූයේ භාරකරුට එම පොරොන්දුව බලාත්මක කළ නොහැකි බවත් ඇගේ අධ්‍යාපනයට ණය ලබා ගැනීම අතීත ප්‍රතිෂ්ඨාවක් බවත් එය ඇගේ සැමියා ගෙවීමට පොරොන්දු වීමට පෙර සම්පූර්ණ වූ බවත් ය.
3.	ප්‍රතිෂ්ඨාව පොරොන්දුව ලැබූ තැනැත්තාගෙන් විය යුතුය. A පුද්ගලයා විසින් C පුද්ගයාට B පුද්ගයා කළ සේවයට ගෙවීමට පොරොන්දු වීම එවැනි පොරොන්දු ලාභීන් කිහිපයන් සිටින වටයක දී ප්‍රතිෂ්ඨාව ඉන් එක් අයෙකුගෙන් පමණක් විය යුතුය.
සිවිල් නීති සම්ප්‍රදායේ දී නම් පොරොන්දු හුවමාරු කර ගැනීම හෝ ඒකමතිකව සිටීම හෝ වටිනා දේවල් හුවමාරු කරගැනීම හෝ වඩා නිවැරදි ක්‍රමයක් බව පිළිගැනේ.
ඔබ ම‍ට පොතක් දීමට පොරොන්දු වුවහොත් මම ඔබට කිසිවක් ආපසු නොදී එම ත්‍යාගය පිළිගන්නේ නම් මට ඒ පොත සඳහා නීතිමය අයිතිවාසිකමක් ඇති අතර ඔබ මට පොත ත්‍යාගයක් වශයෙන් දුන්නාය යන සිතුවිල්ලද මාහට වෙනස් කළ නොහැකිය.
පොදු නීති සම්ප්‍රදායේ පූර්ව ගිවිසුම් ගණුදෙනු වලදී කුල්බා සංකල්පය (Culpa) නමින් පරිබාධකය ප්‍රභේදයක් භාවිතයට ගැනීම මේ වනවිට ඉහළ යමින් පවතී. පරිබාධකය සාධාරණත්වය මත පදනම් වූ මතවාදයකි. එහි දී එක්පාර්ශ්වයක් අනෙක් පාර්ශ්වයට සහතික වන අතර එම පාර්ශවය එම සහතික වීම මත රඳාපැවතීමෙන් හානිදායක අවස්ථාවන් වලදී නෛතික බැඳීම ඇති කරයි. විශ්ලේෂණයන් ගණනාවක් පරිබාධකය වෙනුවට භාවිත කළ හැකි බවට ද යෝජනා කරයි. කෙසේ වෙතත් අධිකරණ තීන්දුවලට වඩා මෙම සංකල්පය ඉවත් කිරීමේ හැකියාව ඇත්තේ ව්‍යවස්ථාදායකයට ය.
ගිවිසුමක් නිශේධනය කිරීම
ගිවිසුමක් නිශේධ කරන ප්‍රධාන ක්‍රම 3ක් පවතී. ගිවිසුමක් ශූන්‍ය ( බල රහිත ) කිරීම, අත්හළ හැකි වීම හෝ බලාත්මක කළ නොහැකි වීම එම අවස්ථා 3 යි. බල රහිත කිරීම මගින් ගිවිසුම කිසිලෙසකින් භාවිතයට නොගත් ලෙස සැලකෙයි. අත්හැරීම මගින් දෙපාර්ශවයම ගිවිසුම තම තමාගේ සිතැඟි අනුව නොවන නිසා අත්හැරීම දක්වයි. බලාත්මක කළ නොහැකි වීම කිසිදු පාර්ශවයකට අධිකරණයට යාම මග අහුරුවාලයි. මන්ධාවදමනය යන්නෙන් ගිවිසුමක් හකුලා ගැනීම දක්වාලයි.
සාවද්‍ය නිරූපණය
සාවද්‍ය නිරූපණය යනු එකපාර්ශවයක් විසින් අනෙක් පාර්ශවය ගිවිසුමට ඈඳා ගැනීම සඳහා ඒ පිළිබඳව වැරදි අර්ථකථනයක් ලබා දී මුලා කරනු ලැබීමයි. උදාහරණයක් ලෙස යම් යම් අවස්ථාවලදී වෙළඳුන් විසින් භාන්ඩවල තත්ත්වය සහ ස්වභාවය පිළිබඳ ලබා දෙන වැරදි පොරොන්දු දැක්විය හැකිය. සාවද්‍ය නිරූපණයක් හඳුනාගත් අවස්ථාවකදී ඒ සඳහා වන්දි ලබා ගනීමට හෝ මන්ධාවදමනය කිරීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව ඇත.
ගිවිසුම් නීතියට අනුව සාවද්‍ය නිරූපණ ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකකි. සිද්ධියක ප්‍රෝඩාව සහ ප්‍රේරිත ප්‍රෝඩාව යනු ඒවායි. සිදුවීමක ප්‍රෝඩාව මගින් ප්‍රධාන වශයෙන් අනෙක් පාර්ශවය ගිවිසුමට බැඳීමට යන වග දැන සිටියේද යන්න පිළිබඳව සලකා බලයි. එසේ නොදැන සිටියේ නම් එම ගිවිසුම බල රහිත එකකි.ප්‍රේරිත ප්‍රෝඩාවකදී අනෙක් පාර්ශවය ගිවිසුමට පෙළඹ වූ නිරූපණය පිළිබඳව සලකා බලයි. එය එම පාර්ශවය මගින් දැන සිටියේ නම් ගිවිසුම ප්‍රතික්ෂෙප කිරීමට තිබූ අවස්ථාවකදී ගිවිසුම අත් හල හැකිය.
ගෝර්ඩන් එදිරිව දුන් සෙලිකෝ තීන්දුවට අනුව සාවද්‍ය නිරූපණය කියනලද හෝ කරන ලද සියල්ල මතම සිදු නොවන නමුදු එය වචනයෙන් හෝ පැවැත්ම මගින්ද සිදු කළ හැකිය. පොදුවේ මතයක් ප්‍රකාශ කිරීම හෝ අභිප්‍රායක් දැක්වීම මේ යටතට නොවැටේ. නමුත් එක් පාර්ශ්වයක් විසින් ඒ සඳහා ඔහුගේ විශේෂ දැනුමට අය කරයි නම් එය සාවද්‍ය නිරූපණයකි.
අතපසුවීම
අතපසුවීමක් යනු පාර්ශවයක් හෝ පාර්ශව කීපයක් මගින් ලබා ගන්නා ලද වැරදි අවබෝධයකි. පොදු නීතිය මගින් ප්‍රධාන වශයෙන් වරද 3 ක් හඳුනාගෙන ඇත. ඒවා නම් ඒකපාර්ශවික වරද, අන්‍යෝන්‍ය වරද සහ පොදු වරදයි.
උත්තර්ජනය සඳහා අයථා බලපෑම් සිදුකිරීම
උත්තර්ජනය යනු "පුද්ගලයෙකුට යම් කිසිවක් ඔහුගේ හෝ ඇයගේ සිතැඟිවලට හෝ තීන්දුවට හෝ එරෙහිව සිදු කිරීම සඳහා සිදු කරන හානිකර බලපෑම" ලෙස හඳුන්වා ඇත. උදාහරණයක් ලෙස් බාර්ටන් එදිරිව ආම්ස්ට්‍රෝන්ග් තීන්දුව, එනම් ආම්ස්ට්‍රෝන්ග් විසින් බාර්ටන්ට මරනීය තර්ජන එල්ල කර ගිවිසුමට අත්සන් ගැනීම. අධිකරණය විසින් අයථා බලපෑම යටතේ ගිවිසුම නිශේධ කරන ලදී. මෙහිදී වැරදි නොකළ පාර්ශවයට ගිවිසුම නිශේධ කිරීම සඳහා ඔප්පු කළ යුත්තේ අනෙක් පාර්ශවය විසින් ගිවිසුමට එළඹීමට බලපෑමක් එල්ල කළ බව හා එනිසාම ගිවිසුමට බැඳුනු බව පමණි.
අයථා බලපෑම යනු යමෙකු විසින් තම තත්ත්වය නොහොත් තරාතිරම භාවිතා කොට අනෙක් පාර්ශවයකට  බලපෑම් කිරීමයි. නමුත් නීතිය මගින් දෙමාපිය දූදරු නීතීඥ සේවාදායක වැනි සමහරක් විශේෂ සබඳතා මත සිදු කරන එවැනි බලපැවැත්වීම් අනුමත කර ඇත. මක් නිසාදයත් මෙහිදී එක් පාර්ශවයක් විසින් අනෙකාගේ සුභසිද්ධිය උදෙසා විශේෂ අවධානමක් ගන්න බැවිනි. නමුත් මෙවැනි සාධාරණ තත්ත්වයක් සාධනය කළ නොහැකි විට අධිකරණය මගින් එවැනි ගිවිසුම් අවලංගු කරයි. ඔඩොරිස්සි එදිරිව බ්ලූම්ෆීල්ඩ් පාසල් දිස්ත්‍රික්කය බලන්න.
සීමිතභාවය
නීති විරෝධී ගිවිසුම්
යම් ගිවිසුමක් නීතිවිරෝධී ක්‍රියාවකට හෝ පොදු පිළිවෙතකට එරෙහිව පාදක වූවක් නම් එවා ශුන්‍ය ගිවිසුම් වේ. මේ සඳහා කැනේඩියානු උදාහරණයක් ඇත.එය නම් රාජකීය කැනේඩියානු බැංකුව එදිරිව නෙවිල්, කාන්තාවක් තම සැමියාගේ අත්සන අයථා ලෙස වංචනිකව යොදා බැංකුවෙන් $58000ක් වටිනා චෙක් පත් 40ක් මාරු කරගන්නා ලදී. නමුත් ඇයව අපරාධයෙන් බේරා ගැනීමට සැමියා විසින් බැංකුව මගින් නිර්මිත "එම චෙක් පත් සඳහා වූ සියලු වගකීම් සහ බැරකම් ඔහු සතුය" යනුවෙන් දැක්වෙන ලියවිල්ලකට අත්සන් තබන ලදී. නමුත් ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක කළ නොහැකි වූ අතර අධිකරණය මගින් එය නිශේධ කරන ලදී. මක්නිසාදයත් එහි ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ අපරාධයක් වසන් කිරීමයි. මෙනිසා බැංකුවට එම සැමියා විසින් ගෙවූ මුදල නැවත ගෙවීමට නියෝග කරන ලදී.
ගිවිසුම් කඩකිරීම් සඳහා පිළියම්
ගිවිසුම් කඩකිරීමක් යනු එය ගිවිසුමේ සඳහන් වූ පරිදි ක්‍රියාත්මක කිරීමට අපොහොසත් වීමකි. ගිවිසුමක් කඩ වූ පසු එය අත්හැර නොදැමූ බව සලකා පිළියම් කළ හැකි ක්‍රම රැසක් පවතී. දර්ශීය වශයෙන් ගිවිසුම් කඩවීමකට යෙදිය හැකි පිළියම නම් මුදල්මය අලාභහානි ප්‍රදානය කිරීමයි. නමුත් යම් අනන්‍ය විෂයානුබද්ධ අවස්තාවක් සමග ගනුදෙනු කිරීමේදී විශේෂ කාර්‍යසාධනයක් නියෝග කළ හැකිය.
බොහෝ රාජ්‍යන්ට අනුව එක්සත් රාජධානියේ කිරුළ දරන්නා හට 1948 ට පෙර ගිවිසුම් කඩ කිරීම් වෙනුවෙන් දඩුවම් කිරීම කළ නොහැකි විය. නමුත් ගිවිසුම්කරුවන් එවන් අවස්ථාවලදී ගිවිසුම්වලට එළඹීමට අදිමදි කිරීමක් කළහැකිය. එසේම අයිතිවාසිකම් පෙත්සම් යටතේ වූ වන්දි ගෙවීම්ද ස්වදේශ කටයුතු භාර ලේකම්වරයා හෝ ඇටෝනි ජෙනරාල් විසින් හෝ පිටසන් කළ යුතු විය.ක්‍රව්න් ප්‍රොසීඩිං ඇක්ට් නම් 1947 කිරුළ දරන්නාද අනෙක් ඕනෑම අයෙකු මෙන් උසාවිය ඉදිරියේ ගිවිසුම් කඩවීම් සඳහා වන්දි ගෙවීමට මග විවර කරන ලදී.
අලාභහානි ප්‍රධාන වශයෙන් අලාභහානි ආකාර හතරකි.
වන්දි ගෙවිය යුතු අලාභහානි ප්‍රධානය කෙරෙනුයේ පාර්ශවයක් ගිවිසුම නිසිලෙස ක්‍රියාත්මක කිරීමට සමත්වී නම් ඔහු වඩා යහපත් තත්ත්වයට රැගෙන ඒම සඳහාය. මේ සඳහා ඔවුන් ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක කළේ නම් ලැබීමට තිබූ ප්‍රතිලාභය පිළිබඳ නිෂ්චිත ඇඟයීමක සිටිම අනිවාර්‍ය වේ. තවද ගිවිසුම් කඩවීමක් සිදුවූ විට එම කඩකිරීම සිදු නොකළ පාර්ශවයට අලාභහානිය අවම කිරීමට හෝ එය ආවරණය කිරීමට අනෙක් පාර්ශවයට වගකීමක් ඇත්තේය. එසේ දූරදර්ශිතව හඳුනාගෙන අමතර අවදානමක් හෝ වියදමක් හෝ අමානුශිකත්වයක් නොමැතිව වළක්වාගත හැකිව තිබූ කඩකිරීම් සඳහා වන්දි අය කිරීමක් සිදු කළ නොහැකිය.
හාර්ඩ්ලි එදිරිව බැක්සන්ඩේල් තීන්දුවෙන් පොදු සහ ආනුභාවිත අලාභහානි සංස්ථාපිත කෙරිණි. පොදු අලාභහානි යනු ගිවිසුමක් කඩවීමකදී ස්වභාවිකව උපදින අලාභහානි වේ. ආණුභාවිත අලාභහානි යනු එසේ ගිවිසුම් කඩ වීමකදී සාමාන්‍යයෙන් ඇති නොවන නමුත්, ගිවිසුමට එළඹෙන අවස්ථාවේදී දෙපාර්ශවය විසින්ම එකඟ වූ අලාභහානි වේ. උදාහරණයක් වශයෙන් යම් පුද්ගලයෙකු ව්‍යාපාරික හමුවක් සඳහා යාමට කාරයක් කුලියට ගෙන එම හමුව සඳහා යාමට පැමිණි විට කාරය නොමති වුවහොත්, පොදු අලාභහානිය වනුයේ වෙනත් කාරයක් කුලියට ගැනීම සඳහා යන වියදමයි. නමුත් දෙපාර්ශවයම කාර්ය කුලියට ගැනීමේ සැබෑ හේතුව දන සිටි නිසා ආනුභාවිත අලාභහානිය වනුයේ එම ව්‍යාපාරික අවස්ථාව මගහැරීමෙන් වන පාඩුවයි. කෙසේ නමුත් මෙම පාඩුව වළක්වාගත හැකිව තිබූ පාඩුවකි. මක්නිසාදයත් කාරය එම ස්ථානයේ නොතිබීම එම පුද්ගලයාට වෙනත් කාරයක් කුලියට නොගැනීමට අයිතියක් නොදෙන බැවිනි.
ඔබ ගිවිසුමකින් බැඳී ඇති ඕනෑම අවස්ථාවක එය යමක් සම්පූර්ණ කිරීමට ඉල්ලා සිටී, සහ යමෙකු ඔබට එය ඔබගේ ව්‍යාපෘතිය ආරම්භ වීමට පෙර සම්පූර්ණ කිරීමට දන්වා සිටී නම්, මෙය පූර්වාපේක්ශිත ගිවිසුම් කඩ කිරීමක් ලෙස හැඳින්වේ. එසේම එය අනපේක්ෂිත හෝ ගෙවිය යුතු වන්දි මුදල නිෂ්චිතව ගණනය කළ නොහැකි අවස්ථා වලදී අධිකරණය විසින් හානි ඌ පාර්ශවය ගිවිසුමට එළඹීමට පෙර සිටි තත්ත්වයට පත් කිරීමට උවමනා තරම් වන්දි මුදලක් ගෙවීමට නියෝග කළ හැකිය.
නිශ්චිත කාර්ය සාධනය
එක්සත් ජනපදයේදී ගිවිසුමක් කඩවීම නිසා වන්දි ලැබීමට හෝ නිශ්චිත කාර්ය සාධනය ලබා ගැනීමට හානි වූ පාර්ශවය විසින් සිවිල් නඩුවක් පැවරිය යුතු වේ. යම් හෙයකින් ගිවිසුමෙහි සමථකරණ වගන්තියක්/ඡේදයක් ඇතුළත්ව තිබේ නම් පීඩාවට පත් වූ පාර්ශවය ගිවිසුමේ එකඟ ඌ වගන්ති ප්‍රකාරව සමථකරන වන්දියක් ඉදිරිපත් කළයුතු වේ.
බොහෝ ගිවිසුවලට එළඹීමෙන් පසුව ඇතිවන ආරවුල් අධිකරණයට යාම වෙනුවට සමථකරණයෙන් විසඳිය යුතු බවට දක්වා ඇත. සුරකුම්පත් තැරව්කරුවන් සහ වෙළෙන්දන්ට එරෙහිව ගනුදෙනුකරුවන්ගෙන් එල්ලවන වන්දි අය කරගැනීම් බොහෝවිට හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ සමථකරණයෙන් විසඳෙනු ලැබේ. මක්නිසාදයත් ඔවුන්ගේ NASD හෝ NYSE වැනි ස්ව-යාමක ආයතන සමග ඇති සාමාජිකත්ව වගන්ති හා කොන්දේසි වලට අනුව එම තැරව්කාර ගිවිසුම්වල සමතකරණ වගන්ති තිබීම අනිවාර්‍ය වේ. එසේම සමහර වන්දි අය කිරීම් ඒවායේ සාමන්‍ය පොදු පිළිගැනීම ඉක්මවා යන විට (උදාහරන ලෙස එක් පාර්ශවයක් නීති විරෝධී ක්‍රියාවක යෙදීම හේතුවෙන් ඇති වන අලාභහානි වලදී) සමතකරණ වගන්ති ඇතුළත් කළ නොහැකිය. සාමන්‍ය අධිකරණ තීන්දුවක් ආකාරයෙන්ම බලපවත්වනු ලබන බවයි. කෙසේ නමුදු වංචාවකට අදාළ නොමැතිනම් සමතකරණ තීන්දුවෙන් නිදහස් කරනු ලැබේ.
එංගලන්තයේ සහ වේල්සයේ, ගිවිසුමක් කඩකිරීම වැළැක්වීමට වන්දියක් බලපැවැත්විය හැකිය. එසේ නැතහොත් හදිසි අවස්ථාවකදී අතුරු තහනම් නියෝගයක් මගින් බලපැවැත්විය හැකිය. පීඩාවට පත් වූ පාර්ශවය ගිවිසුම කඩවීම සහ එහි අනිටු ඵලවිපාක සැලකිල්ලට ගෙන එවැනි කඩවීමකදී මූල්‍යමය වශයෙන් මිළ කළ නොහැකි නම් එය වැළැක්වීම සඳහා තහනම් නියෝගයකට අයදුම් කළ හැකිය.
ලක්ෂ්මන් අබේගුණවර්ධන
ලක්ෂ්මන් අබේගුණවර්ධන (ඉංග්‍රීසි: Lakshaman Abeygunawardana) යනු හිටපු බන්ධනාගාර කොමසාරිස්. එක්‌සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ මානව හිමිකම් නිලධාරියකු ලෙස සෝමාලියාවේද සේවය කර ඇති ඒ මහතා ලෝක කනිෂ්ඨ ජාත්‍යන්තර හොකී තරගාවලියට ක්‍රීඩා කළ ක්‍රීඩකයකු වේ.
ජීවන සටහන්
ලක්ෂ්මන් අබේගුණවර්ධන කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
සනත් ගුණතිලක
සොම්සිරි සනත් ජූලියන් ගුණතිලක (கோமசிரி சளத் ஐஊலியள் குணதிலக)ලාංකීය නළුවෙකු සහ අධ්‍යක්ෂකවරයෙකුද, නිෂ්පාදකවරයෙකු ද වෙයි. ඔහු 1978 දී විජය ධර්ම ශ්‍රී ගේ සිටු කුමරියෝ සම්මුඛ පරීක්ෂණයකට පෙනී සිට, එම චිත්‍රපටයෙන් සිනමාවට අවතීර්ණ වූවා. ඔහු නළුවෙකු ලෙස පෙනීසිටියේ ගඟ අද්දර චිත්‍රපටයෙන්, එහි අධ්‍යක්ෂණය සුමිත්‍රා පීරිස්ගෙයි.
පෙර අවධිය
සොම්සිරි සනත් ජූලියන් ගුණතිලක 1955 දී මහනුවර උපත ලැබුවේය. මූලික අධ්‍යාපනය ලද්දේ කිංස්වුඩ් විද්‍යාලයෙනි. සිනමාවට ඒමට පෙර සනත් වෘත්තීය වශයෙන් රසායන විද්‍යා උපකාරක පන්ති ගුරුවරයකු ලෙස කටයුතු කර තිබිණි.
සිනමාගමනය
සිටු කුමරියෝ සනත් රැඟූ මුල්ම චිත්‍රපටය වුවත් ඔහු රඟපෑ චිත්‍රපටයක් වශයෙන් මුලින්ම තිරයට පැමිණියේ ගඟ අද්දරය. මේ චිත්‍රපටයෙන් සනත් එක රැයින් ජනප්‍රිය තරුවක් බවට පත් වූයේය.
බාහිර සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:1955 උපත්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකීය නළුවන් ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන් ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකීය අධ්‍යක්ෂකවරුන් ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
කැරොලයින් ජූරි
කැරොලයින් ලුසි ඇනී ජූරි (උපත 11 ඔක්තෝබර් 1992) ශ්‍රී ලාංකික නිරූපිකාවක සහ 2020 ලෝක විවාහක රූ රැජින කිරුළෙහි හිමිකාරිණිය වේ. ඇය 2020 ලෝක විවාහක රූ රැජින කිරුළෙහි හිමිකාරිණිය වේ. 2019 දෙසැම්බර් 07 දින ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නෙවාඩා හි ලාස් වේගාස් හි පැවති ලෝක විවාහක රූ රැජින 2020 තරඟාවලියට ඇය ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කළාය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:1985 උපත්
හවෙල් විලියම්ස්
හවෙල් විලියම්ස් (උපත 14 මැයි 1953, පුෂ්හේලි ) යනු, වේල්ස දේශපාලනඥයෙක් සහ  අර්ෆොන් සඳහා ප්ලයිඩ් කම්රි පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා වෙයි. ඔහු පූර්වයෙහිදී  කෙනාර්වන් නියෝජනය කලේය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:1953 උපත් ප්‍රවර්ගය:ජීවත්වන්නෝ ප්‍රවර්ගය: කාඩිෆ් විශ්වවිද්‍යාලයෙහි උපාධිධරයෝ ප්‍රවර්ගය:වේල්ස භාෂාව කතා කරන ජනයා ප්‍රවර්ගය: ප්ලයිඩ් කම්රි පාමවරුන් ප්‍රවර්ගය:වේල්ස මැතිවරණ කොට්ඨාශ සඳහා එක්සත් රාජධානියෙහි පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරු ප්‍රවර්ගය:එරා පාමවරුන් 2001–05 ප්‍රවර්ගය:එරා පාමවරුන් 2005–10 ප්‍රවර්ගය:එරා පාමවරුන් 2010–15 ප්‍රවර්ගය:එරා පාමවරුන් 2015–20 ප්‍රවර්ගය: එස්ගෝල් ග්ලාන් අ මෝර් වෙතින් අධ්‍යාපනය ලද්දෝ ප්‍රවර්ගය:බ්‍රිතාන්‍ය සමාජවාදියෝ ප්‍රවර්ගය:වේල්ස සමාජවාදියෝ
මුට්ටි මංගල්ලය
right යල මහ දෙකන්නයේ වපුරන කෙත සාරවත් කරගැනිම පිණිස දෙවි දේවතාවුන්ගෙන්  පිහිට, ආරක්ෂාව පැතීම හෙළ ගොවිතැනේ සම්ප්‍රදායක් වේ. " ...කලට-කන්නට-කතාවට වී ගොවිතැනේ නිරත වු අතීත හත්කෝරළයේ වැව් ගම්මානවල ගොවීන් යල මහ දෙකන්නයේ අස්වනු සාර වේවා යි ප්‍රාර්ථනා කරමින් ඒ උදෙසාම වෙන් කරන ලද ස්ථානයක භාර හාර වීම  "මුට්ටි මංගල්ලය හෙවත් මුට්ටි නැමීම "යනුවෙන් අදහස් වේ".
අදින් වසර සීයයකට ඉහත පුරාතන සමයක සිට චාරිත්‍රානුකූලව පවත්වා ගෙන එනු ලබන මුට්ටි මංගල්ලය නම් උත්තම හෙළ සිරිත හත්කෝරළේ වැව් ගම්මානවල සුවිශේෂි වූ සංස්කෘතික අංගයකි. "කමතේදී රැස් කර ගත් නැවුම් වී අස්වැන්න හෙවත් බැත කන්දෙන් හාහාපුරා කියා දෙවියන් උදෙසා ‍වෙන් කරන කොටස " අක්යාල"වශයෙන් හඳුන්වයි. " ...මෙහිදි ලැබෙන්නා වූ නැවුම් අක්යාල හෙවත් අස්වැන්න වෙන්කරනු ලබන්නේ "ගම්භාර,දයියණ්ඩ,වීරමුණ්ඩ,දැඩිමුණ්ඩ,අයියනායක,කතරගම,සුමන සමන්,'''ආදී දෙවි දේවතාවුන් හත් කට්ටුවක් වෙතයි..."
එම අක්යාල පුජා කිරිමේ කෘතවේදී මුහුරත් මංගල්ලය, මුට්ටි මංගල්ලය නම් වේ.එමඟින් සිදු කරන්නේ මුට්ටි ගහ අද්දරදී හෝ ගංකරයේ තෝරා ගත් සම්මත ස්ථානයකදී සියලුම ගොවීන් සාමූහිකව එකරාශි වි කිරි ඉතිරවිමේ මංගල්ලයට දායක විමයි.
" හත්කෝරළයේ වැව් ගම්මානවල ගොවිතැන හා බැඳුණු අතිමහත්  පුජනීය පුද පුජාවක් ලෙසද මුට්ටි මංගල්ලය හැඳින්විය හැකිය.මෙම වැව් ගම්මානවල භාවිතා වන්නාවු සුවි‍ශේෂි බස් වහරද මෙම සුවිශේෂි මංගල්ලයේ ගාම්භාරත්වය ප්‍රකට කරවයි... " *(මහේෂා සුභාෂිණි පැල්පොළ-1999 " අපේ සංස්කෘතික උරැමයන් ", 3)