cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Reverse transcription
Class VI වෛරස තුල ර්everse transcription
Retroviruses එසේත් නැත්නම් Class VI වෛරස ssRNA-RT, DNA intermediate සහිත RNA reverse transcribing වෛරස වේ. Retroviruse වලට උදාහරණ ලෙස Human Immunodeficiency Virus (HIV) සහ Human T-Lymphotropic virus (HTLV) දැක්විය හැක.
ශ්‍රි ලංකාවේ සියදිවි නසා ගැනීම
ශ්‍රි ලංකාවේ සියදිවි නසා ගැනීම
ශාස්ත්‍රිය ජීව විද්‍යාත්මක පළිබෝධක පාලනය
ශාස්ත්‍රිය ජීව විද්‍යාත්මක පළිබෝධක පාලනය
මෙම ක්‍රමය තුලින් ස්වභාවික පළිබෝධක සතුරන් ඔවුන් ස්වභාවිකව හටගත් ස්ථාන වලින් බැහැරවූ ස්ථාන වලට හදුන්වාදීම සිදුකරයි. මෙය සාමාන්‍යයෙන් සිදුකරන්නේ රාජ්‍යය අධිකාරි මගිනි. බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී කෘමි පළිබෝධක සමග සම්බන්ධ වූ ස්වභාවික සතුරන් ප්‍රමාණවත් නොවේ. මෙවන් හදුන්වාදෙන කෘමින් විදේශික කෘමින් ලෙස හදුන්වනු ලබයි. විදේශික කෘමියකුට උදාහරණයන් වන්නේ උතුරු ඇමරිකාවට හදුන්වාදුන් යුරෝපානු ඉරිගු ගුල්ලාය. ශාස්ත්‍රිය ජීව විද්‍යාත්මක පළිබෝධක පාලනයේදී, හදුන්වා දුන් විදේශිය පළිබෝධක පාලනයට ස්වභාවික සතුරන් ආනයනය කිරිම, මුදාහැරීම හා ‍පවත්වාගැනිම සිදුකරයි.
මෙම ක්‍රියාදාමයේ පලමු පියවර වන්නේ හදුන්වාදුන් පළිබෝධකයේ මුල් ප්‍රභවය තීරණය කිරිමයි. අනතුරුව එම කෘමියා හා බැදුනු හා ළගින් සම්බන්ධ වූ සුදුසු ස්වභාවික සතුරන් එක්රැස්කිරීම සිදුකරයි. කිසියම් නුවුමනා ජීවින් එකතු වීම වැලැක්විමට මෙම ස්වභාවික සතුරන් නිරෝධන ක්‍රියාදාමයකට භාජනය කරයි. ස්වභාවික සතුරන් මුදාහරින භූමි භාගයේ සාර්ථකව ස්ථාපිත වී ඇත්ද යන්න තිරණය කිරිමට පසු අධ්‍යයනයන් සිදුකරනු ලබයි.
මෙම ක්‍රමය දිගුකල් පවතින හා ලාබදායි ක්‍රමයකි. ස්වභාවික සතුරන් එකතු කිරීම, ආනයක කිරීම හා බෝකිරීමේ මූලික වියදම් වලට අමතරව ඉතාමත් සුළු මුදලක් පමණක් මෙම ක්‍රමයට අවශ්‍යය වේ. සාර්ථකව ස්ථාපනය කිරීමෙන් අනතුරුව ඉතාමත් විරල වශයෙන් අතිරේක යෙදුම් මෙම ක්‍රමයට අවශ්‍යයවන අතර එය දිගින් දිගටම මිනිස් උදව් හා වියදම් රහිතව පළිබෝධක මර්ධනය සිදුකරයි. අවාසානාවන්ත ලෙස මෙම ක්‍රමය හැම අවස්ථාවකදිම ක්‍රියාකරන්නේ නැත. බොහෝවිට මෙම ක්‍රමය විදේශික පලිබෝධක පාලනයට වඩා ඵලදායි වන අතර ස්වදේශීය කෘමි පලිබෝධකයන් මර්ධනයට එතරම් ඵලදායි නොවේ.
මාර්ගගත පුවත්පත්
මාර්ගගත පුවත්පතක් යනු පුවත්පතක අන්තර්ජාල පිටපත වේ. එය වෙන්වුනු ප්රකාශනයක් ලෙස හෝ මුද්රණය වාර වල අන්තර්ජාල පිටපත හෝ වියහැක.
ප්‍රවර්ගය:පුවත්පත්
සිකුරු
ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
සිංගර් ලෝක තරගාවලිය 1994
සිංගර් ලෝක තරගාවලිය යනු 1994 සැප්තැම්බර් 4 සිට 17 දක්වා ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති චතුරස්‍රාකාර එක්දින ක්‍රිකට් තරගාවලියකි. එයට පාකිස්තානය, ඕස්ට්‍රේලියාව, ඉන්දියාව සහ සත්කාරක ශ්‍රී ලංකාව යන ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම් ඇතුළත් විය. අවසන් තරඟයේදී ශ්‍රී ලංකාව පරාජය කළ ඉන්දියාව මෙම තරගාවලිය ජය ගත්තේය.
ලකුණු වගුව
තරඟාවලිය රවුන්ඩ් රොබින් ආකෘතියකින් සංවිධානය කරන ලද අතර සෑම කණ්ඩායමක්ම එක් වරක් එකිනෙකා සමඟ ක්‍රීඩා කළහ.
වාර්තා සහ සම්මාන
ශ්‍රී ලංකාවේ නායක අර්ජුන රණතුංග තරගමාලාවේ ක්‍රීඩකයාට හිමි සම්මානය දිනා ගත්තේය. තරගමාලාවේ පිතිකරු සම්මානය ඉන්දියාවේ සචින් තෙන්ඩුල්කාර් දිනා ගත්තේය. ඕස්ට්‍රේලියාවේ ස්ටීව් වෝට තරගමාලාවේ පන්දු යවන්නා සම්මානය හිමි විය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් - ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට්
පරාක්‍රම නිරිඇල්ල
පරාක්‍රම නිරිඇල්ල නාට්‍ය කරුවා එච්.ඒ. පෙරේරා සමග එක්ව ජංගම රගමඩල ආරම්භ කිරීම හා ගාමිණී හත්තොටුවේගම සමග එක්වී විදි නාට්‍ය කලාව ආරම්හ කිරීමට දායක විය.වේදිකා නාට්‍ය,ටෙලි නාට්‍ය,චිත්‍රපට රචකයෙකි. අධ්‍යකෂකවරයෙකි. සෙක්කුව,විනිශ්චය ගැලීලියෝ,උත්තමාවි,වරෙන්තුව ඔහුගේ නාට්‍ය නිර්මාණයන් වේ.
912
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
කාන්තාර ලැයිස්තුව
මෙම කාන්තාර ලැයිස්තුව, කාන්තාර ඒවා ලෝකයේ පිහිටි කලාප අනුව වෙන්කර දක්වයි.
මූලාශ්‍ර
*
ප්‍රවර්ගය:භූගෝල විද්‍යාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
ශිල්පියා
thumb|ශිල්පියා thumb|
ශිල්පියෙකු යන්නට තවත් සමාන පදයක් වනුයේ කර්මාන්තකරුවා යන්නයි. එහි අර්ථය වන්නේ නිපුණත්වයෙන් යුතු ක්රියාකරුවෙකුවන අතර ඔහු විසින් නිමවන දෑ බොහෝ විට අතිශය නිර්මාණශීලී වේ. එවන් නිමැවුම් අතර ගෘහ භාණ්ඩ, ඇඳුම්, ආභරණ, ගෘහ උපකරණ සහ ආයුධ ප්‍රධාන වේ. මෙම නිමැවුම් කිරීමෙහි ලා විශේෂයෙන් අත් යන්ත්‍ර සහ දෑත් යොදා ගනී. ඔවුන් සාම්ප්රධායිකව ලී, සෙරමික්, වීදුරු සහ විවිධාකාර ලෝහ වර්ග මත නිර්මාණ මවන අතර රෙදි සහ ලෙදර් අමුද්‍රව්‍යය යොදා ගනිමින්ද කිර්මාණය කරයි.
913
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ආරක්ෂණ ප්‍රාකාරය
ආරක්ෂණ ප්‍රාකාරය යනු භව්‍ය (විය හැකි) ආක්‍රමණිකයන්ගෙන් නගරයක් හෝ ජනාවාසයක් හෝ රැකගැනීම සඳහා භාවිතා වෙන   ආරක්ෂා සැලසුමකි. පුරාතන හෝ නූතන හෝ කාලයන්හී මේවා භාවිතා කෙරුණේ ජනාවාස වට කිරීම හෝ කොටු කිරීමටයි. සාමාන්‍යයෙන් මේවා නගර ප්‍රාකාර හෝ පුර ප්‍රාකාර ලෙස හැඳින්වෙතත්, චීන මහා ප්‍රාකාරය, හේඩ්‍රියන් ප්‍රාකාරය, සහ භාවාත්මක  අත්ලාන්තික් ප්‍රාකාරය වැනි, නගරයක මායිම් වලින් ඔබ්බට විහිදුනු ප්‍රදේශ වට කිරීමට හෝ කොටු කිරීමට හෝ දේශ සීමා සලකුණු කිරීමට හෝ භාවිතා කෙරුණු ප්‍රාකාරද තිබුණි. ඒවායේ ආරක්ෂණ උපයෝගීතාවය හැරෙන්නට වැදගත් සංකේතාත්මත කාර්යභාරයන්ද — ඒවා මගින් ඇතුළත් කෙරුණු ප්‍රජාවන්හී තරාතිරම හා ස්වාධීනත්වය පිළිබිඹු කිරීම— ඒවා  විසින් ඉටු වුණි.
දැනට පවතින පුරාතන ප්‍රාකාර සැම පාහේ පෙදරේරුමය නිර්මාණ වන මුත්, ගඩොලින් සහ දැව-අනුසාරයෙන් නිර්මිත ප්‍රභේදයන් පිළිබඳවද නොදන්නේ නොවේ.
නිඩස් හි ඇෆ්‍රඩයිටී
නිඩස් හි ඇෆ්‍රඩයිටී යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 4වන සියවස අවට කාලයේ ඇතැන්ස් හී ප්‍රැක්සිටිලීස් විසින් නිර්මාණය කරන ලද ඇෆ්‍රඩයිටී නම් දෙවඟන නිරූපිත පුරාතන ග්‍රීක ප්‍රතිමාවකි. මෙය ග්‍රීක ඉතිහාසය තුළ නිර්මාණය වූ මුල්ම ජීව ප්‍රමාණයේ නග්න ස්ත්‍රී ප්‍රතිමාවලින් එකක් ලෙස සැළකේ. ප්‍රැක්සිටිලීස්ගේ ඇෆ්‍රඩයිටී නග්න අයුරින් නිරූපණය කොට ඇති අතර, සිය යුනික පෙදෙස ආවරණය කරගනිමින් සළුවක් අරගන්නට තැත්කරන අයුරු මෙමඟින් නිරූපිත ය. එහි දී ඇගේ පයෝධර නිරාවරණය වී ඇත. මෙහි මුල් ග්‍රීක ප්‍රතිමාව වර්තමානයේ දක්නට නොමැත. එහෙත් මෙහි ආභාසය ලද රෝම අනුරූ ගණනාවක්ම දක්නට ලැබේ. මෙවන් වීනස් පුඩිකා (පයෝධර ආවරණය කරගන්නට සැරසෙන ඉරියව්වක්) ප්‍රතිමා සඳහා නිදසුන් ලෙස වීනස් ඩි මෙඩිචි සහ කැපිටෝලයින් වීනස් ප්‍රතිමා දැක්විය හැක.
කාරතීවු
කාරතීවු යනු ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර පළාතේ කල්මුනේ නගරයට ආසන්නව පිහිටා ඇති ගම්මානයකි.
තිඹිරිගස්යාය ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
තිඹිරිගස්යාය ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, බස්නාහිර පළාතේ,   කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ, ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය
කල්පිටිය බලකොටුව
කල්පිටිය බලකොටුව (Kalpitiya Fort) ලන්දේසින් විසින් වර්ෂ 1667 හා 1676 යන කාලයේදී ගොඩනංවන ලද්දකි.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බලකොටු ප්‍රවර්ගය:පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
හ්‍යුංසොන් දේවොන්ගුන්
හ්‍යුංසොන් දේවොන්ගුන් (흥선대원군, 21 දෙසැම්බර් 1820 – 22 පෙබරවාරි 1898) හෙවත් දේවොන්ගුන් (대원군), ගුක්තේගොං (국태공, "මහා නායක ආදිපාද") නැතහොත් චාරිත්‍රානුකූලව හ්‍යුංසොන් හොන්උයි දේවොන්ගුන් (흥선헌의대원왕) යනුවෙන් හැඳන්වෙන්නේ 1860 දශකයේ පමණ ජොසොන් රාජවංශයේ ගෝජොං අධිරාජයාගේ කුඩා අවධියේ සිටි රාජ්‍යාධිකාරීවරයායි. අද්‍යතන බටහිර විද්වතුන් විසින් ගුං කුමරු යනුවෙන් හැඳින්වූ මොහුගේ මුල් නම යි හා-ඉයුං විය. ඔහු සිය මරණය තෙක්ම ජොසොන් කොරියාවේ වැදගත් දේශපාලන චරිතයක් ලෙස කටයුතු කළේ ය.
දේවොන්ගුන් යන වදනෙහි අරුත "මහා මාලිගයේ කුමරු" යන්නයි. මෙය සම්ප්‍රදායිකව ප්‍රදානය කෙරුණේ රජකරන රජුගේ පියා, රාජ්‍ය පාලනය නොකළ තැනැත්තකු නම් (එයට හේතුව ඔහුගේ ඥාති රජකු විසින් සිය පුත්‍රයාව සිහසුනට උරුමකරු ලෙස නම්කොට තිබීමයි) රජුගේ පියාට ය. ජොසොන් රාජවංශයේ තවත් දේවොන්ගුන්වරුන් තිදෙනකු සිට ඇත. ඒ අතුරින්, යි හා-ඉයුං පසුකාලීන ජොසොන් රාජවංශයේ ප්‍රමුඛ කාර්යභාරයක් ඉටුකළ නිසා සාමාන්‍යයෙන් “දේවොන්ගුන්” යන වදන භාවිතා වන්නේ ඔහුටයි.
මුල්කාලීන දිවිය
1820දී දේවොන්ගුන් උපත ලැබූයේ යි හා-ඉයුං යන නාමයෙනි. ඔහු රාජකීය පවුලේ සාමාජිකයකු වූ යි චේ-ජුංගේ සිව්වන පුත්‍රයා විය. 1816දී යි චේ-ජුංහට යි කු යන නාමය සහ නම්යොන් කුමරු යන පදවිය ලබා දිණි. දේවොන්ගුන් ඉන්ජෝ රජුගෙන් ඍජුවම පැවතෙන්නෙකි.
දේවොන්ගුන් කොන්ෆියුසියානුවාදය සහ චින සම්භාව්‍ය කෘති පිළිබඳහසල උගතකු විය. ඔහු චාරුලේඛන කලාව (calligraphy) සහ සිතුවම් ශිල්පයට දස්කම් පෙන්වීය. ඔහුගේ මුල්කාලීන රජයේ රැකියාව සුළු එහෙත් ගෞරවණීය එකක් විය. ඔහුගේ දිවියේ මුල්කාලයේ ඔහු සහ රාජකීය නිවස අතර තිබූ සම්බන්ධය ඔහුට එතරම් ප්‍රයෝජනවත් එකක් නොවීය. දුගියකු වූ ඔහු රාජකීය නිවසේ ධනවත් ඥාතීන්ගේ ගැරහුමට ලක් විය.
බලයට පත් වීම
දේවොන්ගුන් බලයට පැමිණියේ ඔහුගේ පුත් යි මියොං-බොක් රජකමට නම් කෙරුණු නිසායි.
1864 ජනවාරි මස, චොල්ජොං රජු මියගියේ සිහසුන‍ට උරුමකරුවකු නොමැතිවය. මේ නිසා ඊළඟ රජු තේරීම වැන්දඹු බිසෝවරුන් තිදෙනකුට පැවරිණි. ඔවුන් තිදෙනා නම්, හොන්ජොං රජුගේ මව වූ සින්ජොං රැජිණ, හොන්ජොංගේ බිරිඳ වූ මියොංහොන් අගබිසව සහ චොල්ජොං රජුගේ බිරිඳ වූ චොරින් අගබිසවයි. නමුත් "පත්කිරීමේ අයිතිය" හිමි වූයේ මින් වැඩිමහල්ම බිසව වූ සින්ජොං වැන්දඹු රජ බිසව හටයි.
අද්භූත කථාන්තරයකට අනුව, යි හා-ඉයුංගේ එකොලොස් වියැති යි මියොං-බොක්ව කැඳවාගෙන ඒමට චොරින් අගබිසව අමාත්‍යවරයකු යැවුවාය. මේ වන විට මියොං-බොක් මාලිග උද්‍යානයේ සරුංගල් යවමින් සිටියේය. මෙම පුත්‍රයාව දෝලාවකින් මාලිගයට රැගෙන ආ අතර, එවිට සින්ජොං මව්බිසව දිවවිත් ඔහුට සිය පුතු යැයි ඇමතුවාය. මෙලෙසින් ජොසොන් රාජවංශයේ නව රජු වූ ගෝජොං පත්කෙරිණි. ගෝජොං කිරුළහිමි හ්යෝම්යොං කුමරුගේ හදාගත් පුත්‍රයා ලෙස සැලකිණි. මෙම කතාපුවත සත්‍ය විය නොහැක.
නමුත් සත්‍ය යැයි පිළිගන්නා තොරතුරු අනුව, 1864 ජනවාරි 16 දින වැන්දඹු සින්ජොං බිසව විසින් යි මියොං-බොක් කුමරුන්, ඉක්සොංහි කුමරු ලෙස නම්කරන ලදී. ඊළඟ දිනයේ ඔහුගේ පියාට දේවොන්ගුන් යන පදවිය පිරිනැමිණි. ජනවාරි 21 දින යි මියොං-බොක්ව, ගෝජොං රජ යන නාමයෙන් සිංහාසනාරූඪ කළ අතර, සින්ජොං වැන්දඹු අගබිසව රාජ්‍ය පාලනය ඇරඹූවා ය. මෙලෙසින් යි ව තෝරාගැනුණේ "ඔහු යි වංශයේ ජීවත්ව සිටින එකම සුදුසුකම් ඇති පුත්‍රයා වීමත්, රාජකීය නිවසට සමීපතම රුධිරය ඇත්තකු වීමත් නිසායි".
ගෝජොං ලාබාල වියේ පසු වූ බැවින්, සින්ජොං රැජිණ දේවොන්ගුන්ට රාජ්‍ය පාලනයට සහාය වීමට ආරාධනා කළාය. ඇය රජ තනතුරේ වැඩබැලීමට තමන්ට ඇති අයිතිය ප්‍රකාශ කළාය. නමුත් ඇය නාමික රාජ්‍යාධිකාරිණිය විය. සැබවින්ම රාජ්‍යය පාලනය කළේ දේවොන්ගුන් විසිනි.
ගෝජොං සිහසුනට පත් වූ පසු ඔහුගේ විවාහය පිළිබඳ යෝජනා ඉදිරිපත් විය. ගෝජොංගේ මව වූ යෝහ්‍යුං සිය මින් වංශයේ දියණියක වූ මින් ආර්යාවගේ නාමය මේ සඳහා යෝජනා කළාය. දේවොන්ගුන් ප්‍රකාශ කළේ මින් ආර්යාව "දැඩි මුරණ්ඩු සහ තැන්පත් කාන්තාවක්" බවයි. නමුත් ඔහු ඇයව සිය පුතුට විවාහ කරදුන්නේය. ඔහු තමන්ගේ ප්‍රධානතම දේශපාලන සතුරා වන්නේ මින් ආර්යාව බව දැනසිටියේ නැත.
ප්‍රතිසංස්කරණ
බලය ලබාගත් පසු 1864දී දේවොන්ගුන්, රජය ප්‍රතිසංස්කරණයට ලක් කොට මධ්‍ය පාලනය ශක්තිමත් කිරීමට අදහස් කළේය. දූෂණ විරෝධී ව්‍යාපාරයක් දියත් කළ ඔහු රාජකීය වංශ හික්මවීමට උත්සාහ ගත් අතර වංශවතුන් වූ යැංබැන්වරුනට බදු පැනවීය. කියුමිංස් සඳහන් කරන්නේ මෙය විප්ලවයක් නොව ප්‍රතිෂ්ඨාපනයක් බවයි. දේවොන්ගුන් උත්සාහ දැරූයේ පහළොස්වන සියවසේ සේජොං රජුගේ මෙන් යුගයක් පිහිටුවීමටයි.
දේවොන්ගුන්ගේ වඩාත් වැදගත් කාර්යයක් ලෙස ග්යොංබොක් මාලිගය ප්‍රතිසංස්කරණය දැක්විය හැක. මෙම මාලිගය ජොසොන්හි පළමු රජ සමයේ ඉදිවූවකි. 1533දී ගින්නක් හේතුවෙන් මෙහි විශාල පෙදෙසක් විනාශ වී තිබූ අතර, 1592 ජපන් ආක්‍රමණය හේතුවෙන් එහි ශේෂ වූ කොටස ද විනාශයට පත් විය. මෙය ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමට වර්ෂ හතක් සහ මාස පහක් ගත විය. ඇතැම්විට ජොසොන් රාජවංශයේ වඩාත් වියදම් සහගත ව්‍යාපෘතිය මෙය වන්නට ඇත.
දේවොන්ගුන්ගේ ප්‍රතිසංස්කරණ එතරම් සාර්ථක වූයේ නැත. ඇතැම් විද්වතුන් පවසන්නේ ඔහු "ඉහළ හැකියාවකින් යුක්ත වූ නමුත් රළු" බවයි. එපමණක් නොව, ඔහුගේ ප්‍රතිපත්ති එතරම් ප්‍රතිඵලදායක නොවී ය. 1874දී ගෝජොං නිසි වයසට එළැඹි විට, ඔහු දේවොන්ගුන්ව අර්ධ-විශ්‍රාම ගැන්වීමකට ලක් කළ අතර, දේවොන්ගුන්ගේ ප්‍රතිසංස්කරණ බොහෝමයක් නිෂ්ප්‍රභ කළේය.
විදේශ ප්‍රතිපත්තිය
දේවොන්ගුන්ගේ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය ඉතා සරල එකක් බව පවසන කියුමිංස් එය මෙසේ විස්තර කරයි: "ගිවිසුම් නැත, වෙළඳාම් නැත, කතෝලිකයන් නැත, බටහිර ජාතීන් නැත, සහ ජපානය නැත". ඒ වෙනුවට ඔහු හුදකලා ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළේ ය.
මෙම ඒකලන ප්‍රතිපත්තිය මගින් බලවත් යැයි සිතූ චීනය හැර සෙසු සියලු විදේශ බලවේගවලින් ජොසොන් රාජ්‍යය හුදකලාව තබාගැනීම අපේක්ෂා කෙරිණි. ප්‍රංශ සහාය ආධාරයෙන් ජොසොන්හි වරායයන් විවෘත කිරීමට රුසියානුවන් දරන උත්සාහය ව්‍යර්ථ කිරීමට ඔහු උත්සාහ ගත්තේ ය. නමුත් 1866 බ්යුං-ඉන් හිංසන (병인박해) සිදුවීම හේතුවෙන් ප්‍රංශ ජාතිකයෝ එය ප්‍රතික්ෂේප කළහ. මීට අමතරව ඔහු ජනරාල් ෂර්මන් සිද්ධියට ද දායක විය. 1868දී කොරියාවට වරායයන් විවෘත කිරීමට බලකරමින් ජර්මානු වෙළෙන්දකු වූ අර්න්ස්ට් ඔපර්ට් විසින් දේවොන්ගුන්ගේ පියාගේ අස්ථි ප්‍රාණඇපයට ගැනීමට උත්සාහ දැරීම හේතුවෙන් ඒකලන ප්‍රතිපත්තිය තවත් දැඩිකෙරිණි. ඉන් අනතුරුව, 1871 ග්වංහ්වාදෝහි ඇමරිකන් ප්‍රහාරය ද ඇති විය.
මෙම හුදකලා ප්‍රතිපත්තිය හේතුවෙන් කොරියානු දේශානුරාගය ඔප්නැංවුණු අතර කොරියානු කොන්ෆියුසියානු සංස්කෘතිය ද ආරක්ෂා විය. මෙලෙසින් හ්‍යුංසොන් දේවොන්ගුන්හට ජොසොන් රාජ්‍යය සංස්කෘතික අධිරාජ්‍යවාදයෙන් සහ බටහිරකරණයෙන් මුදාගත හැකි විය. ඔහු විසින් අන්තර්ජාතික සබඳතා පවත්වා ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළ නිසා, වෙළඳාම සහ කොර්මික විප්ලවයක් සිදුවීමට ලැබුණු අවස්ථා අල්ප ය. සැබැවින්ම දේවොන්ගුන්ට අවශ්‍ය වූයේ බටහිර ජාතීන් සමග සබඳතා වැළැක්වීමයි. බටහිර ජාතීන් සමග සබඳතා පැවැත්වුවහොත් අනිවාර්යයෙන්ම එම රටවල්වලට නිදහස් වෙළඳාමට අවසර දීමට සිදුවන හෙයින්, එවිට රජයේ බලපෑම දුර්වල වේ. ජොසොන් රාජවංශය සතුවූයේ දැඩි සමාජ පන්ති ක්‍රමයකි. යැංබැන් වංශවතුන්ගේ ධනය සංමින් ගොවි කම්කරුවන් සහ කුලීකරුවන්ගේ කර මත රඳාපැවතිණි. දේවොන්ගුන් කීර්තිමත්, සාධාරණ පාලකයකු යැයි පැවසුණ ද, ඔහුට කුල ක්‍රමය අහෝසි කිරීමට අවශ්‍ය නොවී ය. එයට හේතුව සංමින් ජනයාගේ නිදහස මගින් සිය යැංබැන් පාන්තිකයන්ගේ තත්ත්වය බිඳවැටෙන නිසායි.
බටහිරකරණය වැළැක්වීම සඳහා දේවොන්ගුන් අනුගමනය කළ දුඩි ක්‍රමවේද හේතුවෙන් ජොසොන් රාජ්‍යයේ අන්තර්ජාතික සබඳතා බෙහෙවින් දුර්වල වන්නට විය. දේවොන්ගුන් තමන් දැන සිටි ලෝකය ආරක්ෂා කිරීමට උත්සාහ ගත්තේ, විදේශිකයන් නෙරපීමෙන්, නූතනකරණ සංවර්ධනයන් ප්‍රමාද කිරීමෙන් සහ කොරියාව හුදකලා රාජධානියක් ලෙස පවත්වා ගැනීමෙනි. බොහෝ කොරියානුවන් විශ්වාස කරන්නේ ඔහු සිය ලේලිය වූ මින් රැජිණ මෙන් විදේශ රාජ්‍යයන් සමග සම්බන්ධතා ගොඩනගා ගත්තේ නම් කොරියාවේ ජපන් පාලන යුගයක් නොඑ‍ළඹෙන බවයි. කෙසේනමුත්, ඇතැමුන් පවසන්නේ හුදකලා ප්‍රතිපත්තිය පැවති දස අවුරුදු සමය එ‍සේ තර්ක කිරීමට තරම් කුඩා වැඩි බවයි.
විශ්‍රාම ගැනීම
1874දී ගෝජොං රජු නිසි වයසට එළැඹි හෙයින්, ඔහුගේ බිරිඳ වූ මින් රැජිණ, "සම්පූර්ණ රාජකීය බලතල ලබාගන්නා" මෙන් ඔහුට යෝජනා කළා ය. මෙම ක්‍රියාවත් සමග දේවොන්ගුන්ව අර්ධ-විශ්‍රාම ගැන්වීමකට ලක් කරන ලදී.
නැවත බලයට පැමිණීම
1882 ඉමෝ සිද්ධියේ දී කෙටි කාලයක් බලය භුක්ති විඳීමට දේවොන්ගුන්ට අවස්ථාව හිමි විය. මෙම කැරැල්ල සිදු වූ දිනයේ, දේවොන්ගුන් විසින් "මින් රෙජිමය පරදවා ජපනුන් පිටුවහල් කරන මෙන්, සෙබලුන්ව දිරිමත් කළ බව" පැවසේ. ගෝජොං රජු සිය පියා වූ දේවොන්ගුන්ට නැවත මාලිගයට ආරාධනා කළේ ය. දේවොන්ගුන් නැවත පැමිණියේ කැරලිකරුවන් 200ක් සමගිනි. එමගින් "මෙම අවුල් සහගත තත්ත්වයට ඉක්මන් අවසානයක් ලබාදීමට ඔහු අපේක්ෂා කළේ ය." ගෝජොං විසින් දේවොන්ගුන්ට "රජයේ සියලුම කුඩා සහ විශාල ගැටලු" භාරදුන් අතර, දේවොන්ගුන් එය භාරගත්තේ ය. ජපන් මෙන්ම චීන හමුදා කොරියාවේ කැරැලි ඇති කිරීමට මූලිකත්වය ගත් අතර, කොරියාවේ චීන විද්වතකු වූ මා චියෙන්-චුං තීරණය කළේ දේවොන්ගුන්ව ඉවත් කිරීමට සුදුසුම අවස්ථාව එය බවයි.
දේවොන්ගුන්ව ඉවත් කිරීමට චීනුන්ට හේතු තුනක් තිබිණි: පළමුවැන්න, ඔහු විසින් චීන-හිතවාදී මින් පාර්ශ්වය බලයෙන් පහකිරීමට උත්සාහ ගැනීමයි. දෙවැන්න, "ඔහු ජපන් සෙබලුන්ට කොරියාවට ඇතුළුවීමට අවස්ථාවක් සැලසීමයි. එසේම එය චීනය සහ ජපානය අතර මෙන්ම කොරියාව අතර ද යුධ අරගලයක් ඇතිවීමට මගපෑදීය." තෙවැන්න නම්, "තේවොන්ගුන් [දේවොන්ගුන්]-අනුග්‍රහය ලත් කැරැල්ල, නීත්‍යානුකූලව ගොඩනැගුණු ජාතියක රාජ්‍ය පදනමට තර්ජනයක් වීමයි".
"චීන අධිරාජයා විසින් කොරියාවේ රජුට පවර තිබූ බලය" බලෙන් පැහැරගෙන අධිරාජයාට අපහාස කිරීමේ ‍චෝදනාවට මා නිලධාරියා විසින් දේවොන්ගුන්ව අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී. කෙසේනමුත්, ඔහු රජුගේ පියා වූ බැවින්, ඔහුට මෘදු අයුරින් සලකන ලදී. චීන සෙබලුන් සියයකගේ ආරක්ෂාව සහිතව දේවොන්ගුන්ව චීන යුධනැවක නංවා ටියෙන්ට්සින් වෙත ගෙනයන ලදී.
නැවත කොරියාව වෙත පැමිණීම
1885 බිඳ වැටීමත් සමග "අගබිසව සහ ඇගේ අනුගාමිකයන්ගේ දැඩි විරෝධය මධ්‍යයේ" චීනය දේවොන්ගුන්ව නැවත කොරියාව වෙත පිටත් කළේ ය.
ගැබෝ ප්‍රතිසංස්කරණය
1894දී, ජපනුන් කොරියාව කෙරෙහි සිය බලපෑම ශක්තිමත් කරන්නට වූහ. ගැබෝ ප්‍රතිසංස්කරණයේ දී ඔවුනට නම්‍යශීලී කොරියානු නායකයකු අවශ්‍ය විය. ඔවුහු ඒ සඳහා වඩාත් සුදුසුම තැනැත්තා දේවොන්ගුන් බව වටහා ගත්හ. ඔහුගේ එකඟතාව හිමිවීමෙන් පසු, ජූලි 23 දින ජපන්නු, ගෝජොං විසින් ඔහුට පනවා තිබූ නිවාස අඩස්සියෙන් ඔහුව මුදා ගත්හ. මෙම උදව්වට ප්‍රතිඋපකාර ලෙස දේවොන්ගුන් පොරොන්දුවක් ඉල්ලා සිටියේ මෙම ප්‍රතිසංස්කරණය සාර්ථක වුවහොත් "ජපානය කොරියාවේ එක් බිම් කඩකුදු ඉල්ලා නොසිටිය යුතු බවටයි". සෙබලු ඔහුව මාලිගය වෙත රැගෙන ගියහ. ගෝජොං රජුට නින්දා කළ දේවොන්ගුන් තමන් නැවත පාලනය භාරගන්නා බවට නිවේදනය කළේ ය.
දේවොන්ගුන් බලයට පත්වීමෙන් ජපනුන් භීතියට පත් විය. සේවොන්ගුන්ට අවශ්‍යව තිබුණේ "බලය අතට ගෙන, ප්‍රතිවාදීන්ට දඬුවම් කිරීමට බවත් ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රතිපත්තිය කෙරෙහි ඔහුට උනන්දුවක් නොමැති බවත් පෙනෙන්නට තිබිණි". 1894 සැප්තැම්බර් වන විට, දේවොන්ගුන් විශ්වාස කටයුතු පුද්ගලයකු නොවන බව ජපන්නු වටහා ගත්හ. ඔක්තෝබර් මුල වන විට, "තේවොන්ගුන් [දේවොන්ගුන්]ව අතකොලුවක් ලෙස යොදා ගෙන ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු කිරීමට වන සැලසුම සාර්ථක නොවන" බව පෙනෙන්නට තිබිණි. ජපන් රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකයකු වූ ඉනෝයි කඔරු නව නේවාසික අමාත්‍ය ලෙස පත්කෙරිණි. ඔහු දේවොන්ගුන්ට පැවසූයේ "ඔබ සැමවිටම අතරමග නවතියි" යනුවෙනි. අනතුරුව ඔහු දේවොන්ගුන්ට බලකළේ "දේශපාලන බාධාවීම්වලින් වැළකී සිටින ලෙසයි".
මින් අගබිසවගේ ඝාතනයට දායකත්වය
1895දී, කොරියාවේ විසූ ජපන් නිලධාරීන් ගෝජොංගේ බිසව වූ මින් රැජිණ ඉවත් කිරීමට සැලසුම් සකස් කළහ. ඉනෝයි නඔරුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස කොරියානු රජයේ ජපන් උපදේශක බවට පත් මියුරා ගොරෝ සහ ජපන් තානාපති කාර්යාලයේ ලේකම්වරයා වූ සුගිමුරා ෆුකාෂි මෙය සැලසුම් කළෝ ය. මෙම කුමන්ත්‍රණයට දේවොන්ගුන්වද සහභාගී කරවා ගැනීමට සිතූ ඔවුහු, සාකච්ඡා පැවැත්වීමෙන් පසු දේවොන්ගුන්ද ඔවුන් සමග එකතු වීමට තරම් මින් අගබිසව කෙරෙහි කෝපයෙන් සිටින බව වටහා ගත්හ. 1895 ඔක්තෝබර් 8 දින, උදෑසන ජපන් පොලිස් භටයින් ‍දේවොන්ගුන්ව මාලිගය වෙත රැගෙන ගියෝය. එතැන්සිට මෙම අපරාධයට දේවොන්ගුන්ගේ සම්බන්ධතාවය පැහැදිළි නැත. නමුත් එම උදෑසන, ජපන් නියෝජිතයින් විසින් මින් අගබිසව ඝාතනය කරන ලදී.
මරණය
දේවොන්ගුන් මියගියේ 1898දී ය.
මූලාශ්‍ර
ලී, මූන්-සු. කොරියා දොංහක් ඇකඩමි ජර්නලය වෙළුම.11 අං.-(2002). Heungseundaewongun's Political reformation and its Limitation during Late Chosen Dynasty. පි. 1-29. කොරියානු ජනරජය: හංගුක් දොංහක් ඇකඩමිය, 2002.
යකඩ කර්මාන්ත
යකඩ කර්මාන්තය යනු ලංකාවේ අවුරුදු 40000කට වැඩි ඉතිහාසයක් සොයා ගත හැකි සාම්ප්‍රදායකි තාක්ෂණික ක්‍රම වේදයකි. මේ පිළිබඳ වැඩි විස්තර සඳහා
පුරාණ අවිආයුධ ශාස්ත්‍රය පිටුව බලන්න.
ප්‍රවර්ගය:යකඩ
ප්‍රකාශ කිරීම සහ රඳවාගැනීම
In the sport of cricket, a declaration occurs when a captain declares his team's innings closed and a forfeiture occurs when a captain chooses to forfeit an innings. Declaration and forfeiture are covered in Law 15 of the laws of cricket. This concept applies only to matches in which each team is scheduled to bat in two innings; Law 15 specifically does not apply in any form of limited overs cricket.
Declaration
The captain of the batting side may declare an innings closed, when the ball is dead, at any time during a match. Usually this is because the captain thinks his team has already scored enough runs to win the match and does not wish to consume any further time batting which would make it easier for the opponents to play out for a draw. Tactical declarations are sometimes used in other circumstances.
A captain considering declaration must balance the risks of declaring too early (thus setting too low a target for the opposing team) against those of declaring too late or not at all (thus making it easier for the opponents to force a draw preventing the completion of the match).
Before declarations were made legal, batsmen of a team that wanted to get the other team to bat again would deliberately get themselves out, leading to some farcical situations, where the fielding side would make no attempt to dismiss a batsman who was trying to be dismissed.
Forfeiture
Under the current Laws, a captain may forfeit either of his side's innings. A forfeited innings shall be considered as a completed innings. Usually this happens in shorter competitive two-innings matches, where captains need to agree with each other how to set up the match so that there is a reasonable chance of a result. Winning a game gains a team considerably more points than drawing it, so captains are often willing to risk giving the opposition an opportunity to win that they otherwise would not have had as long as they are getting a similar opportunity in return.
Test cricket
Only one innings has been voluntarily forfeit in Test cricket. This was on 18 January 2000 at Centurion, South Africa, in the fifth and final Test between South Africa and England. South Africa had already won the series, as they were up 2-0 (with 2 matches drawn) after the first four matches. After South Africa scored 155 for 6 on the first day, rain washed out the next three days. With only one day remaining, the match was set for a certain draw.
That was until Hansie Cronje, the South African captain, entered into a deal with his English counterpart, Nasser Hussain, that South Africa would continue batting till they reached about 250 and then declare. England and then South Africa would then both forfeit an innings, leaving England approximately 250 to win (in the event the target was 249). At that time, the laws only permitted a side to forfeit its second innings, so England's first innings was treated as having been declared at 0 for 0 after 0 balls. England went on to score 251 for 8 and win by 2 wickets. Many of the South African team criticised Cronje at the time for setting too low a target.
It later emerged that Cronje had been approached by a bookmaker, and asked to ensure the game would end with a positive result. Nasser Hussain and the England team were not aware of this at the time, taking the South African request at face value.
ඈත
අත්තරගම රාජගුරැ බංඩාර
වර්ණවල වර්තමාන තත්ත්වය
කිසියම් මාධ්‍යයක් වර්ණ පෙනෙන ආකාරය කෙරෙහි කෙසේ බලපාන්නේද යන්න පිළිබඳව නිශ්චිතව පැහැදිලි කිරීම දක්වා වර්ණ න්‍යාය වර්ධනය වී නොමැත. තීන්ත, සායම්, තෙල් සායම්, දිය සායම්, පාරදෘශ්‍ය තීන්ත ආදී වර්ණයන් හෝ මුද්‍රණයන් පරිගණක ප්‍රදර්ශනයන් චිත්‍රපට ශාලාවන් හි පෙනෙන ආකාරය පිළිබඳව වෙන වෙනම සැලකිල්ලට ගනු ලැබ නැත. ජෝසෆ් ඇල්බර්ස් පාරදෘෂ්‍යභාවයේ මිත්‍යාව තුළ පවත්නා වර්ණ වෙනස් සහ වර්ණ සන්තෘප්තිය පිළිබඳව විමර්ෂණය කළ නමුත් මෙය සාමාන්‍ය රීතියට ව්‍යතිරේඛයකි.
දෙවන ප්‍රමාදදෝෂය වන්නේ වර්ණ පෙනෙන ආකාරය කෙරෙහි සන්දර්භයේ බලපෑමයි. වර්ණ තීව්‍රරතා වෙනසේ වැඩිවීම සහ සංතෘප්තිය නිර්මාණය වන්නේ දර්ශනයේ දීප්තිය වැඩිවීම හෝ අවට පරිසරයේ ළා පැහැය හේතුවෙන් වියහැකිය. උදාහරණයක් ලෙස කලාගාරයක යාන්තමින් ආලෝකමත් කළ බිත්තියක් මත එල්ලා ඇති සිතුවමක් මතට විශාල ආලෝක ධාරාවක් එල්ල කළහොත් සිතුවමේ වර්ණයන් වඩා උද්දීප්ත ලෙස පෙනෙනු ඇති අතර ඡායාරූපමය මුද්‍රණයක් කලූ පසුබිමකට වඩා සුදු පසුබිමක් මත ප‍්‍රදර්ශනය කිරීමේදී වර්ණ වෙනස ප්‍රබලව දර්ශනය වෙයි. දීප්තතාවයන්ගේ වෙනස්කම් හේතුවෙන් ඇතිවන බලපෑම් නිසා වර්ණ සංජානනයේදී සිදුවන බලපෑම අකෘතිගත කිරීමට තනි උපකරණයක් නිර්මාණය කිරීමට (ඡායාරූපමය රූපයේ පෙනෙන ආකාරය පරිගණකයක ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීම) වර්තමාන වර්ණ විද්‍යාඥයෝ උත්සාහ දරති. වර්ණ රූපගත කිරීම, වර්ණ ප්‍රතිනිර්මාණය, සායම් නිර්මාණ සමීකරණයන් ආදී විවිධ ක්‍රියාවලීන් තුළ මෙම තේරුම්ගැනීම් අන්තර්ගත වෙයි. කෙසේ වෙතත් සමකාලීන වර්ණ න්‍යාය වෙත ප්‍රවේශ වී ඇත්තේ මින් ඉතා සුළු ප්‍රමාණයකි.
හිරු මීන රාශියෙන් මේශ රාශියට සංක්‍රාන්තිවීමේ උත්සව
Gallery
ප්‍රවර්ගය:හිරු මීන රාශියෙන් මේශ රාශියට සංක්‍රාන්තිවීමේ උත්සව
914
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
මඩුගල්ලේ ශ්‍රී ධම්මසිද්ධි හිමි
1893 වසරේ සැප්තැම්බර් 10 දා මඩුගල්ලේ උපත ලැබූ මුන්වහන්සේගේ ගිහිනම වූයේ විජේරත්න බණ්ඩාර මඩුගල්ලේය. මඩුගල්ලේ පරම්පරාවෙ රඹුක්වැල්ල දිසානායක මුදියන්සේලා වලව්වේ ‍රණ්බණ්ඩා නිළමේතුමා මුන්වහන්සේගේ පියා වූ අතර, මවගේ නම වූයේ මඩුගල්ලේ දිවාකර වික්‍රමසිංහ ‍රාජපක්ෂ වාසල මුදියන්සේලාගේ මඩුගල්ලේ වලව්වේ ටිකිරි කුමාරිහාමිය. මහනුවර ධර්මරාජ හා ත්‍රිත්ව විද්‍යාලවලින් පැවිදිවීමට පෙර අධ්‍යාපනය ලැබූ උන්වහන්සේ ලිපිකරුවකු ලෙස ගිහිකාලේ සේවය කලේය.
1928 වසරේදී මහත් පරිශ්‍රමයකින් පැවිදිබිමට එක්වීමට අවසරලැබූ උන්වහන්සේ තම ගිහිකල මාමා වූ මඩුගල්ලේ ශ්‍රී සුමන සිද්ධාර්ථ නාහිමියන්ගේ ආචාර්යත්වයෙන් පැවිදිබිමට පත්විය.
පැවිදිවනවිටත් මූලික බණදහම් ඉගෙනගෙන සිටි උන්වහන්සේ දින 13 කට පසු මඩුගල්ලේ ශ්‍රී සුමන සිද්ධාර්ථ නාහිමියන්ගේ හා තෙල්වත්තේ රතනපාල නාහිමියන්ගේ ආචාර්යත්වයෙන් උපසම්පදාව ලැබිය.
1941 අප්‍රේල් 16 දා මල්වතු මහාවිහාරයේ කාරක සභාවට පත්වූ උන්වහන්සේ 1964 වසරේදී ජ්‍යෙෂ්ඨ කාරක සභිකයෙක් ලෙස පත්විය.
1969 වසරේදී එවකට මල්වතු පාර්ශ්වයේ මහානාහිමි ධුරය දැරූ අමුණුගම රාජගුරු විපස්සී මහානාහිමියන්ගේ අපවත්වීමෙන් පසු මහානාහිමි ධුරයට පත්වූ උන්වහන්සේ 1973 වසරේ ජනවාරි 5 දා අපවත්විය.
උරග කුමන්ත්‍රණ න්‍යාය
Reptilians - reptoids,[1] archons,[2] reptiloids, saurians, or draconians[3][4][5] ලෙසද හඳුන්වනු ලැබේ - මනඃකල්පිත, විද්‍යා ප්‍රබන්ධ, ufology සහ කුමන්ත්‍රණ වල ප්‍රමුඛ භූමිකාවක් ඉටු කරන උරග මානවයන් ලෙස සැලකේ. න්‍යායන්.[6][7] උරගයින් පිළිබඳ අදහස ප්‍රචලිත කරන ලද්දේ උරග පිටසක්වල ජීවීන් මිනිස් ස්වරූපය ගෙන මිනිස් සමාජයන් හැසිරවීමට දේශපාලන බලය ලබා ගනිමින් පෘථිවිය පාලනය කරන බව පවසන කුමන්ත්‍රණ න්‍යායාචාර්ය ඩේවිඩ් අයිකේ විසිනි. බොහෝ ලෝක නායකයින් ඊනියා උරගයින් විසින් හෝ ඔවුන් සතුව ඇති බව Icke අවස්ථා කිහිපයකදී ප්‍රකාශ කර ඇත. උරගයින් පිළිබඳ අදහස ප්‍රචලිත කරන ලද්දේ උරග පිටසක්වල ජීවීන් මිනිස් ස්වරූපය ගෙන මිනිස් සමාජයන් හැසිරවීමට දේශපාලන බලය ලබා ගනිමින් පෘථිවිය පාලනය කරන බව පවසන කුමන්ත්‍රණ න්‍යායාචාර්ය ඩේවිඩ් අයිකේ විසිනි. බොහෝ ලෝක නායකයින් ඊනියා උරගයින් විසින් හෝ ඔවුන් සතුව ඇති බව Icke අවස්ථා කිහිපයකදී ප්‍රකාශ කර ඇත.
සිරකූස් විශ්වවිද්‍යාලයේ දේශපාලන විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්ය මයිකල් බර්කුන්, 1929 අගෝස්තුවේ Weird Tales හි පළ වූ ඔහුගේ කතාවේ "The Shadow Kingdom" හි, කොනන් ද ම්ලේච්ඡ නිර්මාතෘ රොබට් ඊ. හොවාර්ඩ්ගේ ප්‍රබන්ධයෙන් උරග කුමන්ත්‍රණයක් පිළිබඳ අදහස ආරම්භ වූ බව ප්‍රකාශ කරයි. [9] මෙම කතාව ඇට්ලන්ටිස් සහ ලෙමූරියාවේ "නැතිවූ ලෝක" පිළිබඳ දේවධර්මවාදී අදහස්, විශේෂයෙන්ම 1888 දී ලියන ලද හෙලේනා බ්ලැවට්ස්කිගේ රහස් ධර්මය, "ලෙමූරියානු මහාද්වීපයක බලවත් ශිෂ්ටාචාරයක් තිබූ 'මකර මිනිසුන්' ගැන සඳහන් කර ඇත. 10][11]
හොවාර්ඩ්ගේ "සර්ප මිනිසුන්" මානව වර්ගයා (මිනිස් සිරුරු සහ සර්ප හිස් සහිත) ලෙස විස්තර කරන ලද අතර ඔවුන් කැමැත්තෙන් මිනිසුන් අනුකරණය කිරීමට සමත් වූ අතර භූගත මාර්ගවල ජීවත් වූ අතර ඔවුන්ගේ හැඩතල වෙනස් කිරීමේ සහ මනස පාලනය කිරීමේ හැකියාවන් මනුෂ්‍යත්වයට රිංගා ගැනීම සඳහා භාවිතා කළහ.[9] ක්ලාක් ඇෂ්ටන් ස්මිත් ඔහුගේ කතාවල හොවාර්ඩ්ගේ "සර්ප මිනිසුන්" මෙන්ම එච්.පී. ලව්ක්‍රාෆ්ට් හි තේමා භාවිතා කළ අතර ඔහු, හොවාර්ඩ් සහ ලව්ක්‍රාෆ්ට් එක්ව Cthulhu Mythos සඳහා පදනම දැමීය.1940 ගණන් වලදී, Maurice Doreal (Claude Doggins ලෙසද හැඳින්වේ)[13] "Mysteries of the Gobi" නමින් පත්‍රිකාවක් ලිවීය, එය "මිනිසුන් වැනි ශරීර නමුත්... හිස්... මහා සර්පයෙකු වැනි සිරුරු" සහිත "සර්ප ජාතියක්" විස්තර කරයි. "සහ මනුෂ්‍ය ස්වරූපයක් ගැනීමට ඇති හැකියාව.[14] මෙම ජීවීන් ඩොරියල්ගේ "The Emerald tablets" කාව්‍යයේ ද පෙනී සිටි අතර, එහි ඔහු "Thoth, an Atlantean Priest king" විසින් ලියන ලද Emerald tablets ගැන සඳහන් කළේය. බාර්කුන් ප්‍රකාශ කරන්නේ "සියලුම සම්භාවිතාවයෙන්", ඩොරියල්ගේ අදහස් පැමිණියේ "ද ෂැඩෝ කිංග්ඩම්" වෙතින් බවත්, අනෙක් අතට, "ද එමරල්ඩ් ටැබ්ලට්" ඩේවිඩ් අයිකේගේ චිල්ඩ්‍රන් ඔෆ් ද මැට්‍රික්ස් පොතට පදනම වූ බවත්ය.
ඉතිහාසඥ Edward Guimont තර්ක කර ඇත්තේ උරග කුමන්ත්‍රණ න්‍යාය, විශේෂයෙන් Icke විසින් පැහැදිලි කරන ලද පරිදි, අප්‍රිකාවේ යටත් විජිතකරණයේදී, විශේෂයෙන්ම මහා සිම්බාබ්වේ සහ mokele-mbembe අවට වර්ධනය වූ පූර්ව ව්‍යාජ ඓතිහාසික පුරාවෘත්තයන්ගෙන් උපුටා ගත් බවයි.[16]
පිටසක්වල පැහැරගැනීම් ආඛ්‍යාන සමහර විට උරග ජීවීන් සමඟ සම්බන්ධතා ඇති බවට චෝදනා කරයි.[17] මුල්ම වාර්තාවලින් එකක් නම්, නෙබ්‍රස්කාවේ ඇෂ්ලන්ඩ් පොලිස් නිලධාරි හර්බට් ෂිර්මර්, මෝහනය යටතේ 1967 දී තරමක් උරග පෙනුමක් ඇති, ඔවුන්ගේ වම් පැත්තේ "පියාපත් සහිත සර්පයා" ලාංඡනයක් පැළඳ සිටි මානවරූපී ජීවීන් විසින් යූඑෆ්ඕ යානයකට ගෙන ගිය බව සිහිපත් කළේය. පපුව.[18][19] සංශයවාදීන් ඔහුගේ ප්‍රකාශයන් ප්‍රෝඩාවක් ලෙස සලකයි.[20]
බ්‍රිතාන්‍ය කුමන්ත්‍රණ න්‍යායාචාර්ය ඩේවිඩ් අයිකේට අනුව, 1999 දී ඔහුගේ The Biggest Secret කෘතියේ මෙම තේමාව ප්‍රකාශයට පත් කළ, දැන් භූගත කඳවුරුවල සැඟවී සිටින Alpha Draconis තරු පද්ධතියෙන් උස, ලේ බොන, හැඩය වෙනස් කරන උරග මානුෂිකයින් පිටුපස ඇති බලවේගය වේ. මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි ලෝක ව්‍යාප්ත කුමන්ත්‍රණයක්.[21] ඔහු තර්ක කරන්නේ මෙරොවින්ජියන් රාජවංශය, රොත්ස්චයිල්ඩ්ස්, බුෂ් පවුල සහ බ්‍රිතාන්‍ය රාජකීය පවුල ඇතුළුව ලෝකයේ පැරණි සහ නූතන නායකයින් බොහොමයක් මෙම උරගයින් හා සම්බන්ධ බවයි.[22] Icke ගේ කුමන්ත්‍රණ න්‍යායන්ට දැන් රටවල් 47ක් දක්වා ආධාරකරුවන් සිටින අතර ඔහු 6,000ක් දක්වා පිරිසකට දේශන පවත්වා ඇත.[23][24]
ඇමරිකානු ලේඛක Vicki Santillano Icke ගේ කුමන්ත්‍රණ න්‍යාය ඇයගේ වඩාත් ජනප්‍රිය කුමන්ත්‍රණ න්‍යායන් 10 ලැයිස්තුවට ඇතුලත් කර ඇත.[25] මහජන ප්‍රතිපත්ති මත විමසුම මගින් 2013 දී ඇමරිකානුවන්ගේ මත විමසුමකින් පෙන්නුම් කළේ ලියාපදිංචි ඡන්දදායකයින්ගෙන් 4% (± 2.8%) ඩේවිඩ් අයිකේගේ අදහස් විශ්වාස කරන බවයි.[26]
"වෙනත් ග්‍රහලෝකයකින් පැමිණි නපුරු උරග පූස් පැටවා" යනු කැනඩාවේ ඔන්ටාරියෝ හි පළාත් මැතිවරණ ප්‍රචාරක ව්‍යාපාරය අතරතුර ඔන්ටාරියෝ හි ප්‍රගතිශීලී කොන්සර්වේටිව් පක්ෂය විසින් 2003 සැප්තැම්බර් 12 දින ප්‍රචාරය කරන ලද මාධ්‍ය නිවේදනයක එවකට ඔන්ටාරියෝ ලිබරල් පක්ෂයේ විපක්ෂ නායක ඩෝල්ටන් මැක්ගුයින්ටි ගැන සඳහන් කරන නින්දිතයකි. .
විකට නළුවෙකු සහ විචාරකයෙකු වන අල් ෆ්‍රැන්කන් සහ වත්මන් සෙනෙට් සභික නොර්ම් කෝල්මන් අතර මිනසෝටා හි 2008 එක්සත් ජනපද සෙනෙට් මැතිවරණයේදී, කෝල්මන් විසින් අභියෝග කරන ලද එක් ඡන්ද පත්‍රිකාවක, ලිඛිත අපේක්ෂකයින් සඳහා ලබා දී ඇති අවකාශයේ "Lizard People" ලෙස ලියා ඇති ඡන්ද පත්‍රිකාවක් ඇතුළත් විය. [27] පසු කාලීනව ගග් ඡන්ද පත්‍රිකාව ලියා ඇති බව ප්‍රකාශ කළ ලූකස් ඩේවන්පෝට් පැවසුවේ, "ඔබ කටුස්සා මිනිසුන් පිළිබඳ කුමන්ත්‍රණ න්‍යාය අසා ඇත්දැයි මම නොදනිමි; මගේ මිතුරෙකු, අපි අපේක්ෂකයින්ට කැමති නැත, එබැවින් අපි මුලදී 'විප්ලවය' තුළ ලියන්නට යන්නේ, එය හොඳ සහ වැදගත් යැයි අප සිතූ බැවිනි. පසුව, 'කටුස්සා මිනිසුන්' ඊටත් වඩා විනෝදජනක වනු ඇතැයි අපි සිතුවෙමු."[28]
2011 පෙබරවාරි මාසයේදී ඔපී සහ ඇන්තනි ගුවන් විදුලි වැඩසටහනේදී විකට නළු ලුවී සී.කේ. ඔහු සහ ඩික් චෙනී මිනිස් මස්වල රසය රස විඳි කටුස්සන් දැයි විහිලුවට මෙන් කිහිප වතාවක්ම හිටපු එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක ලේකම් ඩොනල්ඩ් රම්ස්ෆෙල්ඩ්ගෙන් ඇසීය. රම්ස්ෆෙල්ඩ් ප්‍රශ්නයට සෘජුව පිළිතුරු දීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම නිසා විනෝදයට පත් වූ සී.කේ. වරද පිළිගැනීමක් ලෙස එය යෝජනා කළේය. සමහර විට කටුස්සන් වන අයට ඒ ගැන බොරු කීමට නොහැකි බව ඔහු තවදුරටත් උපකල්පනය කළේය. ඔවුන් කටුස්සන්දැයි ඇසූ විට, ඔවුන් එක්කෝ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු දීමෙන් වැළකී සිටිය යුතුය, නැතහොත් ඔව් යැයි පැවසිය යුතුය.[29]
2013 මාර්තු 4 වන දින, එක්සත් ජනපද ජනාධිපති බරක් ඔබාමා විසින් කරන ලද කථාවක් ආරක්ෂා කරන අසාමාන්‍ය ලක්ෂණ සහිත ආරක්ෂක නියෝජිතයෙකු නිරූපණය කරන වීඩියෝවක් උරග මානවයන් හැඩගැන්වීම පිළිබඳ රැහැන්ගත වාර්තාවකින් අවධානයට ලක් විය. මෙය ජාතික ආරක්ෂක කවුන්සිලයේ ප්‍රධාන ප්‍රකාශිකා Caitlin Hayden ගේ ප්‍රතිචාරයට තුඩු දුන්නේ "ජනාධිපතිවරයා පිටසක්වල ජීවීන් හෝ රොබෝවරුන් සමඟ ආරක්‍ෂා කිරීමට යැයි කියනු ලබන ඕනෑම වැඩසටහනක් පසුබෑමකට ලක් කිරීමට හෝ වෙන් කිරීමට සිදුවනු ඇති" බවයි.[30]
QAnon කුමන්ත්‍රණ න්‍යායේ සමහර අනුගාමිකයින් උරග කුමන්ත්‍රණ න්‍යායෙන් ද ණයට ගෙන ඇත.[31]
පිඟන් භාණ්ඩ කලාව
1906 දී අප්‍රකට කලාකරුවෙකු විසින් Madonna Moderna  නිර්මාණය කර ඇත. පිඟන් භාණ්ඩ කලාව හුදෙක් නිර්මාණය වන්නේ අත්කම් භාණ්ඩ ලෙසිනි. බොහෝවිට මෙයින් ප්‍රයෝජනයක් නොමැතිමුත් සිත් ඇදගන්නා සුළු සහ විචිත්‍රවත් පෙනුමකින් යුක්තය.
මෙම කලාවේ නව සිද්ධාන්ත අනුව සාමාන්‍යයෙන් මෙහි ප්‍රයෝජනවත් බවට වඩා ප්‍රමුඛතාවයක් හිමිවන්නේ එහි සෞන්දර්යාත්මක ගුණාංගයන්ටය. එමෙන්ම ආචාරධර්මවලට ඇතුලත්ව අඩුම වශයෙන් 1940 සිට මෙම පිඟන් භාණ්ඩ කලාවේ මතධාරීන් විසින් මෝස්තර සහ අනෙකුත් සුදුසුකම් මේ සඳහා ඇතුලත් කර ඇත. මෙම සියුම් කලාවේ සංකල්පය ඇරඹීමට හා එහි ව්‍යාප්තියට මූලික වූයේ විලියම් ස්ටේට් මුරේ වුවද පසුව  ලුසී රී  සහ  හෑන්ස් කොපර් විසින් මෙහි උන්නතිය සඳහා කටයුතු කරනු ලැබීය. මීට අමතරව මෙම කලාවේ ශිල්පයන් හා ආචාරධර්ම ගවේෂණාත්මකව සෙවීමට බර්නාර්ඩ් ලීච් සහ ඔහුගේ අනුගාමිකයින් උනන්දු විය.
එමෙන්ම මෙම කලාවේ ගලායෑම ස්වභාවධර්මයේ පරීක්ෂණාත්මක සිද්ධින් හා එළඹ සිටී. එමෙන්ම මෙම සියුම් කලාව සහ ඊට අදාල නොයෙක් මෝස්තර නිර්මාණ ශිල්පීන් වැඩි වශයෙන් නැඹුරුතාවක් දක්වන්නට වූයේ කලාව කාර්මීකරණය වීම සහ නොයෙකුත් ක්‍රමවේදයන්ගෙන් යුත් නිෂ්පාදන බිහිවීමත් සමගය.
බදගිරිය රජ මහා විහාරය
බදගිරිය රජ මහා විහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ බදගිරිය ග්‍රාමයේ පිහිටා තිබේ.
චතුරි අනූකා දොඩම්පෙ
ඉතිහාසය
මහා වංශයෙහි දැක්වෙන රුහුණේ රාජ්‍යය කළ කාවන්තිස්ස රජතුමා විසින් කරවන ලද බධගල් දොර විහාරය යනු බදගිරිය යැයි විවිධ මතවාද පවතී. එහෙත් මහානාග යුවරජු දවස ලියන ලද ශිලා ලේඛන සාක්ෂ්‍ය සපයන්නේ මෙම පුද බිම එකී රාජ්‍යය කාලයට අයත් බවටය. ශ්‍රී ලංකාවේ ‍පෞරාණික ග්‍රාම නාම පිළිබඳ විස්තර වන "නම් පොත" නමැති ග්‍රන්ථයේ 'බුජස් ලෙන' ලෙස දැක්වෙන්නේ බදගිරිය පුරාණ රජමහා විහාරය යැයි අනුමාන කළ හැකිය. එමෙන්ම එහි 'යාන් ලෙන' පිළිබඳව සඳහන් වී තිබීමෙන් මේ මතය ස්ඵුට වේ. (යහංගල පුරාණ රජමහා විහාරය පිහිටා ඇත්තේ බදගිරිය පුරාණ රජමහා විහාරයට ආසන්නයේ බැවිනි.) සීගිරි කාශ්‍යප රජතුමා විසින් ඉදි කරවන ලද සීගිරි බලකොටුවෙහි පිහිටි සීගිරි කැටපත් පවුරෙහි 'බඳගිරි හා බඩගිරි' යන නම්වලින් හඳුන්වා ඇත්තේ බදගිරිය යැයි සිතිය හැකිය. සීගිරිය හැරුණු වි‍ට ගල් පර්වතයක් මත සියලු ඉදිකිරීම් කරන ලද එකම ස්ථානය ද බදගිරිය වෙයි.
වසර දෙදහස් ගණනක ඉතිහාසයකට උරුමකම් කියන බදගිරිය, ශතක ගණනාවක් පුරා මහ ගන වනයේ අණසකට නතුව තිබී යළි නිරාවරණය වන්නේ 1950 දශකයේදී බදගිරිය ජනපදය පිහිටුවීමත් සමඟය.
විහාරය
අක්කර 102ක පමණ භූමි ප්‍රදේශයක ව්‍යාප්ත වී ඇති බදගිරිය පූජා භූමියෙහි අක්කර 20ක් පමණ වසා පැතිරී පවත්නේ කාල වර්ණ ශෛලමය පර්වතයයි. එය අඩි 300 ගණනකින් යුතු වූවකි. එකිනෙක බද්ධ වූ විහාර ගල සහ වෙහෙර ගල හැරුණු විට 'පිරිත් ගල' නම් වූ ගල් තලාවක් ද ඒ අසල වෙයි. විහාරස්ථානයට අයත් වූ අක්කර 10-15ක පමණ කෙත් යායක් යල මහ දෙකන්නයේ අස්වැද්දෙයි. ලෙන්, පොකුණු, සෙල් ලිපි, සඳකඩ පහණ, පියගැට පෙළ, පුරාණ විහාර මන්දිරය, දාගැබ් සහ වැව යන පුරාවිද්‍යාත්මක අගයෙන් අනූන ස්ථාන කිහිපයක් ගල් පර්වතය ආශ්‍රයෙන් හමු වේ.
බඳගිරිය විහාර භූමියෙහි පිහිටි විශාල ගල් පර්වතය නිර්මාණය වී ඇත්තේ පර්වත යුගලයක බද්ධ වීමෙනි. එකී ගල් පර්වත ද්වය විහාර ගල සහ වෙහෙර ගල යනුවෙන් ‍හැඳින්වේ. මෙම පර්වතයන්ගේ බද්ධ වීම හේතුවෙන් බද්ධ වූ ගිරි බදගිරි ලෙස පරිණාමය වී එයම ග්‍රාම නාමය ලෙස ද ව්‍යවහාරයට පැමිණ ඇතැයි මුඛ පරම්පරාවෙන් කියැවේ. ඓතිහාසික රුහුණු පුද බිම් අතුරෙන් අද්විතීය ස්ථානයක් ගන්නා බදගිරිය පිළිබඳ ලියැවුණු, 13 වන සියවසේ සිට 19 වන සියවස දක්වා කාලයට අයත් ශිලා ලේඛන, බදගිරි ගල් පර්වතයෙහි වෙයි.
ලෙන්
ප්‍රාග් බෞද්ධ යුගයේ දී මානව වාසස්ථාන ලෙස යොදා ගන්නා ලද ස්වාභාවික ගල් ලෙන්, මහින්දාගමනයෙන් පසු භික්ෂු වාසස්ථාන සඳහා පූජා කරන ලදී. මෙවැනි ගල් ලෙන් 4ක් හා කුඩා ලෙන් 6ක් ද බදගිරිය ගල් පව්වෙන් හමුවේ. මෙම ලෙන් අතුරෙන් දැනට හඳුනාගෙන ඇත්තේ දීඝ නිකායේ අටුවාවේ එන රුහුණේ මිත්ත මහ රහතන් වහන්සේ වැඩ සිටියේ යැයි සැලකෙන 'කස්සක ලෙන'යි. ගල් පව්වේ සෙල් ලිපියක එන 'මිත්‍ය ලෙන', මෙම කස්සක ලෙන යැයි පුරාවිද්‍යා ‍දෙපාර්තමේන්තුවේ මතයයි.
පොකුණු
මල්වලින් ගැවසීගත් හෙයින් මෙය මල් පොකුණ ලෙස හඳුන්වා ඇත. පරිධියෙන් ඉතා විශාල වූ මෙහි දිග අඩි 33ක්ද පළල අඩි 14ක්ද ගැඹුර අඩි 4ක්ද වේ. වර්තමානයේදී ද මෙම පොකුණ ඕලු, නෙළුම් ආදී පුෂ්පයන්ගෙන් පිරී පවතී.
පර්වත මස්තකයෙහි පිහිටි චෛත්‍යය හා විහාර මන්දිරය වැඳ පුදා ගැනීමට යන බැතිමතුන් පා දෝවනය පිණිස ජලය ලබා ගෙන ඇත්තේ මෙම පොකුණෙනි. මෙහි දිග අඩි 11ක්ද පළල අඩි 7ක්ද ගැඹුර අඩි 4ක්ද වේ.
thumb|right|300px|පියන් පොකුණ
භික්ෂූන් වහන්සේගේ ප්‍රයෝජනය පිණිස නිර්මාණය කර ඇති මෙය විශාල ගල් පියනකින් වැසී ඇති අතර ජලය ලබා ගැනීමට පහසු ආකාරයෙන් එක් පසෙකින් විවෘත වී ඇත. ගල් පියනකින් ආවරණය වී ඇති නිසා මෙය පියන් පොකුණ ලෙස ව්‍යවහාරයට පැමිණ ඇත. වර්තමානයේදී ද පිරිසිදු ජලය ඇති මෙය අතීතයේ දී පානීය ජලය ලබා ගැනීමට භාවිත කළේ යැයි සිතිය හැකිය. දිගින් අඩි 10ක් හා පළලින් අඩි 5ක් වන මෙහි ජලය නියඟ කාලවලදී පවා නොසිඳෙයි.
thumb|left|300px|ඇස් පොතුණ
මිනිස් ඇසක ස්වභාවය ගන්නා බැවින් ඇස් පොකුණ ලෙස හඳුන්වා ඇත. පැන් කෙණ්ඩියක් දැමීම‍ට තරම් කුඩා ප්‍රමාණයට අතීතයේදී පැවති මෙහි විවරය දැන් විශාලවී ඇත. මෙහි ගැඹුර අඩි 6කට වඩා වැඩි නොවුවද ගල් සහ මඩ රැඳී ඇති හෙයින් ගැඹුරක් නිශ්චය කළ නො හැකිය. ගල් සහ මඩ තෙක් ඇති ගැඹුර අඩි 5ක් පමණ වන අතර දිග අඩි 2ක්ද පළල අඩි 1/2ද වේ. එකම බැම්මෙන් වෙන් වී එකම ස්ථානයක පිහිටා ඇති පොකුණු යුගලක් කුට්ටම් පොකුණ ලෙස හැඳින්වේ. ලංකාවේ ඉතා ප්‍රසිද්ධ කුට්ටම් පොකුණ හමු වන්නේ අනුරාධ පුරයෙනි. නමුත් එය කෘතීම කුට්ටම් පොකුණකි. නමුත් විශ්මයාවහ ලෙස නිර්මාණය වී ඇති බදගිරිය කුට්ටම් පොකුණ ලංකාවේ ඇති එකම ස්වාභාවික කුට්ටම් පොකුණ වීම සුවිශේෂත්වයකි. ගැඹුරින් අඩි 15ක් ද දිගින් අඩි 10ක් ද පළලින් අඩි 8ක් ක වන මෙහි ජලය වර්තමාන‍යේ ද භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ප්‍රයෝජනයට ගනු ලැබේ.
සෙල් ලිපි
ප්‍රධාන වශයෙන් සෙල් ලිපි 3ක් හා තවත් සෙල් ලිපිවල කොටස්ද මෙම පර්වතයෙහි දක්නට ලැබේ. බ්‍රාහ්මී අක්ෂරවලින් ලියන ලද සෙල් ලිපි හා මධ්‍යතන යුගයට අයත් අක්ෂරවලින් ලියන ලද ශිලා ලේඛන ද ඒ අතර වෙයි. ඒවායෙන් 3ක් ක්‍රි:ව: 3-4 සියවස්වලට ද 2ක් ක්‍රි:ව: 6-7 සියවස්වලට ද අයත් යැයි සැලකේ. ඒවා අතුරෙන් සෙල් ලිපි දෙකක් පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව මඟින් ආරක්ෂිත වැටවල් යොදා සුරක්ෂිත කොට ඇත. ක්‍රි: ව: 3-4 සියවස්වලට අයත් ශිලා ලේඛනයක මෙම විහාරය හඳුන්වා ඇත්තේ 'මහගමිය වෙහෙර' ලෙසය. (මෙය මහා ගාම හෙවත් මාගම ‍යැයි විශ්වාස කෙරේ.) එකල ලංකාවේ පැවති 'අරියවංස ධර්ම දේශනය ' පිළිබඳව ද, ධර්ම කථික භික්ෂූන්ට පූජා කරන ලද ඉඩ කඩම් පිළිබඳවද එහි සඳහන් වන අතර බදගි‍රිය ද එසේ පූජා කරන ලද ස්ථානයක් බව එහි එන 'අරියවස කොටු' යන පාඨයෙන් ‍පැහැදිලි වේ.
සඳකඩ පහණ
thumb|left|300px
සිංහල කැටයම් කලාවේ අග්‍රගණ්‍ය නිර්මාණයක් වන සඳකඩ පහණ, බෞද්ධ සිද්ධස්ථානයකට ඇතුළු වන පියගැට පෙළ පාමුල ඇති අර්ධ කවාකාර ගල් පඩියකි. මෙවන් සඳකඩ පහණක් පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව මඟින් මෙහි සිදු කරන ලද කැණීම්වලින් අනාවරණය කරගෙන ඇත. කැටයම් කිසිවක් නොමැති මෙය සමාන්තරව සකසන ලද ගලින් නිමවා ඇත. අනුරාධපුර පසු යුගයේ හා ‍පොළොන්නරුව යුගයේ සඳකඩ පහණ සත්ත්ව රූප හා ලියවැල් ආදී කැටයමින් අලංකාර වුවද අනුරාධපුර මුල් යුගයෙහි සඳකඩ පහණෙහි කැටයම් නොවූ බව විචාරක මතයයි. එහෙයින් මෙම සඳකඩ පහණ අනුරාධපුර මුල් භාගයට අයත් යැයි සිතිය හැකිය. පියගැට පාමුල ඇති සඳකඩ පහණ හැර පර්වතය මත විහාර මළුවේ ද සඳකඩ පහණක සලකුණු හමුවේ.
thumb|right|300px
පියගැට පෙළ
ගල් පව්ව මතට නැඟීමට හැකි වන පරිදි සකස් කොට ඇති මෙහි දර්ශනීය ලෙස ගල් පඩි මට්‍ටම් කොට ඇති ආකාරය හා ඒවා සමාන්තරව පිහිටුවා ඇති ආකාරය වැදගත්ය. පඩි 93කින් යුත් එහි දිග අඩි 100ක් පමණ වේ. මෙහි මුල් කොටසෙහි කරන ලද කැණීම්වලින් එකල තිබූ ආකාරයෙන්ම ‍ග‍ඩොල් හා පඩි මතු වී ඇත.
පුරාණ විහාර මන්දිරය
thumb|left|300px බදගිරි විහාරයෙහි පිහිටි පර්වත යුගලයෙන් එකක් වන විහාර ගල මත විහාර මන්දිරයක් පිහිටා තිබූ බවට ශේෂ වී ඇති එකම සාධකය විහාර මන්දිර දොරටුව අසළ ඇති සඳකඩ පහණ හා විහාර මන්දිරයේ මායිම් ලෙස සැලකිය හැකි ඒ අවට තිබූ ගල් කණු කිහිපයක් ද පමණි.
ඓතිහාසික දාගැබ
එකම මලුව මත චෛත්‍ය දෙකක් ඉදි කර තිබීම මෙහි විශේෂත්වයයි. මෙයින් එක් වෙහෙරක් ඝටාකාර වර්ගයට අයත් වන අතර අනෙක් වෙහෙර කුමන වර්ගයේදැයි අවිනිශ්චිතය. දකුණු ආසියාවේ ඇති දුර්ලභම ඝටාකාර වෙහෙර මෙය වෙයි. මෙහි නටබුන් අතරින් ඡත්‍ර දෙකක් ද ගල් පුවරු හා ගල් කුළුණු දැනට සොයා ගෙන ඇත. පර්වතය මත ගඩොලින් තැනූ ආසනයක කළයක් මුනින් අත‍ට නැවූ පරිද්දෙන් නිර්මාණය කොට ඇති ඝටාකාර වෙහෙරෙහි පරිධිය අඩි 78ක් ද අනෙක් වෙහෙරෙහි පරිධිය අඩි 96ක් ද වේ. ආසනය අඩි100ක් දිගින් ද, අඩි 65ක් පළලින් ද, අඩි 3 1/2ක් උසින් ද යුතුවේ.
චතුරි
එංගලන්ත ක්‍රිකට් කණ්ඩායමෙහි ඕස්ට්‍රේලියානු සංචාරය, 1882-83
එංගලන්ත ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 1882-83 කාලසීමාවෙහිදී ඕස්ට්‍රේලියාවෙහි සහ ලංකාවෙහි සංචාරයක යෙදුනහ.
ආරම්භයෙහිදී, ටෙස්ට් තරග තුනක් ක්‍රීඩා කිරීමට කටයුතු සූදානම් කර තිබූ අතර එංගලන්තය විසින් පළමු තරගය පරාජය වීමෙන් අනතුරුව ඊළඟ තරග දෙක දිනාගන්නා ලදි. සිද්ධීන් සිදුවු නියමාකාරය කිසිවෙකු විසින් සහතික කොට ප්‍රකාශ කොට නොමැති වුවද, එංගලන්තය විසින් තුන්වන ටෙස්ට් තරගය ජයග්‍රහණය කිරීමෙන් පසුව පිළිස්සූ බේල් එකක අළු අඩංගු යැයි විශ්වාස කෙරෙන කුබා බඳුනක් අයිවෝ බ්ලයි වෙත ප්‍රදානය කර තිබේ. ඔහු විසින් මෙය එංගලන්තය වෙත ගෙන එන ලද අතර වර්තමානයෙහි එය ලෝඩ්ස් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා පිටියෙහි පිහිටි කෞතුකාගාරයෙහි තැන්පත් කර ඇති අතිශයින්ම ජනප්‍රිය ප්‍රදර්ශන භාණ්ඩය වෙයි. එතැන් පටන් එංගලන්තය හා ඕස්ට්‍රේලියාව මෙම පුරාවෘත්තීය අළු බඳුන සඳහා තරග වදිති.
මෙම සංචාරයෙහි "සතරවන ටෙස්ට් තරගය" සඳහා පිළිවෙල කෙරුනේ මූලික තරග මාලාව අවසන් වූ පසුව හිටි අඩියේ ය.
ක්‍රීඩකයන්
අයිවෝ බ්ලයි ගේ නායකත්වය ලැබූ එංගලන්ත කණ්ඩායමෙහි විශේෂිත කඩුලු-රකින්නා ලෙසින්   එඩ්වඩ්  ටයිල්කෝට් ක්‍රියා කල අතර, අනෙකුත් ක්‍රීඩකයන් ලෙසින් බිලී බේට්ස්, ඩික් බාලෝ, ඇලන් ස්ටීල්, චාල්ස් ලෙස්ලී, වෝල්ටර් රීඩ්, චාල්ස් ස්ටඩ්, ෆ්‍රෙඩ් මෝර්ලි, බිලී  බාන්ස්, ජෝර්ජ් වර්නන් සහ  ජෝර්ජ් ස්ටඩ් ක්‍රියා කලහ.
බිලී මර්ඩොක් ගේ නායකත්වය ලැබූ ඕස්ට්‍රේලියානු කණ්ඩායමෙහි කඩුලු-රකින්නා ලෙසින් ජැක්  බ්ලැක්හැම් ක්‍රියා කලේය. ඕස්ට්‍රේලියාව නියෝජනය කල අනෙකුත් ක්‍රීඩකයන් වූයේ බිලී මිඩ්වින්ටර්, ඇලෙක්  බැනර්මන්, ජෝර්ජ් බොනර්, ටොම්  හොරාන්, පර්සි මැක්ඩොනල්, ජෝර්ජ් ගිෆෙන්, හැරී බොයිල්, එඩ්වින් ඉවාන්ස්, හියු මැසී, ඉයුජින් පාමර්, ටොම් ගැරට් සහ  අළු බඳුන සංකල්පය මූර්තිමත් කල, "යක්ෂ පන්දු යවන්නා" ලෙසින් දැක්වුනු, ෆ්‍රෙඩ් ස්පොෆෝත් ක්‍රියා කලහ.
තවත් කියවීම් සඳහා
ප්‍රවර්ගය:1882 දී ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව ප්‍රවර්ගය:1882 දී ඕස්ට්‍රේලියාව ප්‍රවර්ගය:1883 දී ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව ප්‍රවර්ගය:1883 දී ඕස්ට්‍රේලියාව 1882 ප්‍රවර්ගය: ඕස්ට්‍රේලියාවට එංගලන්ත ක්‍රිකට් සංචාරයන් ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවට එංගලන්ත ක්‍රිකට් සංචාරයන් ප්‍රවර්ගය:1859 සිට 1888 දක්වා ජාක්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා තරගාවලීන් 1882-83
කඩුල්ල මුවා කිරිමේ වරද
thumb|right|[[කඩුල්ල මුවා කිරිමේ වරද|කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුවී ඇති පිතිකරුවෙකු පෙන්නුම් කරන 1904 බැඩ්මින්ටන් ලයිබ්‍රරිහී ක්‍රිකට් හී සංදර්ශනයක්. මුල් රූප විස්තරය වූයේ  "[කඩුල්ල මුවා කිරීමේ] පැහැදිලි අවස්ථාවක්" යනුවෙනි. |alt=Drawing of a cricketer hit on the pads by the ball. The wicketkeeper is about to appeal.]]
කඩුල්ල මුවා කිරීමේ(lbw) වරද යනු ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ පිතිකරැ දැවි යා හැකි එක් ආකාරයකි.මෙම නීතියේ පදනම වනුයේ පන්දු රකින කණ්ඩායම විසින් කරන ලද ඉල්ලීමකට අනුව විනිසුරු විසින් පන්දුව කඩුල්ලේ වදී නම් හා පිතිකරුගේ පිත්ත හැර වෙන කිසිවක් මගින් එයට බධා කලේ නම් පිතිකරු කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවී ගිය ක්‍රීඩකයෙකු ලෙස සංඥා කිරීමයි.පදනම එසේ වුවද විනිසුරුගේ මෙම තීරණය මිනුම් දඬු කිහිපයක් මත රඳා පවතී.මේ හේතුවෙන්ම කඩුල්ල මුවා කිරීමේ නීතිය බොහෝ සාමාන්‍ය ජනයා විසින් වරදවා වටහා ගෙන ඇත. එහි සංකිර්ණත්වය සහ එමගින් ක්‍රීඩාවට සිදුවන බලපෑම හේතු කොට ගෙන මෙම නීතිය ප්‍රේක්ෂකයින්,පරිපාලකයින් සහ විස්තර විචාරකයින් අතර මත භේදයට තුඩු දි තිබේ.1774 දී ප්‍රථම හඳුන්වා දීමෙන් පසු එහි වචන ස්වරූපය නිතර වෙනස් වීම් වලට ලක් වුනි.ජෙරාල්ඩ් බ්‍රොඩ්‍රිබ්බ් විසින් සිදු කරන ලද ක්‍රිකට් නීති පිලිබඳ පර්‍රක්ෂණයේදී ඔහු විසින් මෙසේ සඳහන් කර ඇත. "කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවීම තරම් වෙන කිසිදු දැවී යාමක් විවාදයට ලක් වී නොමැත.එය හඳුන්වා දුන් මුල් යුගයේ සිට එය ගටලු මතු කර ඈත". පිතිකරුවන් විසින් තම පාද යොදා ගනිමින් පන්දුව කඩුල්ලේ වැදීම වැලක්වීම ආරම්භ කල අවස්ථාවේ මෙම නීතිය පැන නගින ලදී.පිතිකරුවන් තම පා ආවරණ යොදා ගනිමින්කඩුල්ල ආවරණය කිරිමේ ක්‍රියා කලාපය 19 වන ශත වර්ෂයේ අග භාගය වන විට වර්ධනය වු අතර අවසානයේ පිතිකරුවන් එහි අති දක්ෂයින් විය. පසුව මෙම උපක්‍රමය ඍණාත්මක හා පන්දු යවන්නන්ට අසාධාරණයක් සිදු කරන බව හදුනා ගත් නිසා පිතිකරුවන්ට එසේ කිරීම අපහසු වන පරිදි විවිධ විකල්ප නීතියට හඳුන්වා දෙන ලදී.වසර ගණනාවක් මුළුල්ලේ ප්‍රතිසංස්කාරකයින් විසින් මෙම නීතියෙහි වචන ස්වරූපය තව දුරටත් වෙනස් වීම් වලට පොලඹවන ලදී.1950-1960 දශකයේදි බොහෝ විචාරකයින් කරුණු ගෙන හැර දක්වමින් කියා සිටියේ නීතියේ සිදුවූ මෙම වෙනස්කම් තුලින් ක්‍රීඩාව කෙරෙහි ප්‍රේක්ෂකයගේ සිත් ඇද ගන්නා සුලු බව අඩු වන බවයි. මේ හේතුවෙන් මෙම නීතියේ වැඩි දියුණුව සඳහා යෝජනා ඉදිරිපත් වු අතර පිතිකරුවෙකු කඩුල්ල මුවා කිරිමේ වරදට හසුව දැවී යාම තීරණය කිරිමේ මිනුමට විවිධ මිනුම් එකතු කිරිම සහ ඉවත් කිරිම සිදු වුනි.
කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවී යමේ නීතිය ප්‍රථම වරට හඳුන්වා දීමේ සිට මේ දක්වා සිදු වූ දැවී යාම් ගත් කල කඩුල්ල මුවා කිරීම් ප්‍රතිශතයක් ලෙස ක්‍රමයෙන් වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරයි.ප්‍රධාන තරඟ වලදී කඩුල්ල මුවා කිරීමේ තීරණ ලබා දිමේදී විනිසුරුවන්ට රූපවාහිනී ප්‍රතිරූපන මගින් සහාය ලබා ගැනීමට හැකි වීමත් සමඟ මෙම දැවී යාම් ප්‍රතිශතයක් ලෙස වර්ධනය වී තිබේ. සංඛ්‍යාත්මක දත්ත විශ්ලේෂණයේදී අනාවරණය කර ගෙන ඇත්තේ ටෙස්ට් තරඟයකදි පිතිකරුවකු කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවී යාමේ සම්භාවිතාව තරඟය පැවත්වෙන තණතිල්ල හා තරඟ වදින කණ්ඩායම් මත වෙනස් වන බවයි.
අර්ථදැක්වීම
මෙරිල්බෝන් ක්‍රිකට් සමාජයMCC විසින් රචිත ක්‍රිකට් නීති සංග්‍රහයේ36 වෙනි වගන්තිය යටතේ කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවී යාම නිර්වචනය කර ඇත.පිතිකරුවකු කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවී යාමට ප්‍රථම පන්දු රකින කණ්ඩායම විසින් විනිසුරුගෙන් ඉල්ලීමක් කල යුතුය. පිතිකරු දැවි ගිය අයෙකු ලෙස තිරණය කිරිමට නම් පන්දුව කඩුල්ල සමඟ එක එල්ලයේ හෝ පිට ඉන්නට පිටින් පතිත විය යුතුය.එසේ නැතහොත් පිතිකරු පිත්තෙන් පහරක් එල්ල කිරීමට උත්සාහ නොකරන ලද අවස්ථාවකදී කඩුල්ල තුලට ගමන් කරන පන්දුවක් පිට ඉන්නට පිටින් හෝ පිතිකරුගෙ පා ආවරණයේ වැදුන අවස්ථාවකදීද ඔහු දැවි ගිය ක්‍රිඩකයෙකු ලෙස තීරණය කෙරේ. පන්දුව පිතිකරුගේ පා ආවරණයේ වැදුන පසු කඩුල්ලේ වැදීමට ප්‍රථම  බිම පතිත වුවද එම එල්ලයේම ගමන් කරන බව විනිසුරු විසින් උපකල්පනය කල යුතුය.කෙසේ වෙතත් පන්දු යවන්නා විසින් නිපන්දුවක් යවන ලද අවස්ථාවක කිසිම තත්වයක් යටතේ පිතිකරු දැවී ගිය ක්‍රීඩකයෙකු ලෙස නම් කල නොහැක..
මෙරිල්බෝන් ක්‍රිකට් සමාජයේ ( MCC) නිර්ණායකයන්ට අනුව විනිසුරැවන් හට පිතිකරැවෙක් කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුවීමේ තීරණයක් ලබා දීමේදී සළකා බැලීමට සාදක කිහිපයක් ලබා දී ඇති අතර පන්දුව ගමන් කරන කෝණය සහ පන්දුව ගුවනේ දෝලනය වීම ඒ අතර වේ. ඊට අමතරව පන්දුව පිතිකරැගේ ගැටෙන විට උස සහ ඒ වන විට පිතිකරැ කඩුල්ලේ සිට කොපමණ දුරකින් සිටීද යන්න විනිසුරැ වරයා විසින් සැළකිල්ලට ගතයුතු අතර මෙමගින් ඔහු පන්දුව කඩුල්ලෙහි වදීද නැතහොත් කඩුල්ල ඉහළින් ගමන් කරයිද යන්න තීරණය කරයි. MCC නිර්ණායකයන් පවසන පරිදි පන්දුව බිම පතිත වීමට පෙර පිතිකරැගේ ගැටේ නම් විනිසුරැට තම තීරණය ලබා දීම පහසු වේ. එහෙත් පන්දුව බිම පතිත වී පිතිකරැගේ ගැටෙන විට බිම පතිත වීමේ සිට පිතිකරැගේ ගැටීම දක්වා කාලය අඩු නම් තීරණය ලබා දීම වඩාත් අපහසු වේ.
ක්‍රිකට් ක්‍රිඩාව පිළිබද උනන්දුවක් නොදක්වන බොහෝ දෙනා අතර කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසු වී දැවී යාමේ නීතිය ප්‍රසිද්ධ වී ඇත්තේ වටහා ගැනීමට ඉතාමත්ම අපහසු නීතිය ලෙසටය. එහි සංකීර්ණත්වය පාපන්දු association football's offside rule ක්‍රිඩාවේ ක්‍රිඩකයන් අනිසි ලෙස ස්ථාන ගත වීමේ නීතියට සමාන කමක් දක්වයි. විචාරකයින් විසින් කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවී යාම වඩාත්ම මතභේදාත්මක නීතිය ලෙස හදුන්වා දුන්නද එය විනිසුරැවන්ගේ හැකියාව මැන බැලීමේ මිණුම් දණ්ඩක් බවටද පත්ව තිබේ. ඩේවිඩ් ප්‍රෙසර් විසින් රචිත Cricket and the Law: The Man in White is Always Right කෘතියෙහි ඔහු සදහන් කර ඇත්තේ විනිසුරැවන් විසින් ලබා දෙන කඩුල්ල මුවා කිරීමේ දැවී යාම් පිළිබද තීරණ බොහෝ විට විවේචනයට ලක් වන බව සහ "කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවීයාමේ තීරණයක් පිළිබදව සිදු කරන සෑම සාකච්ඡාවකදීම විනිශ්චය ලබා දීමේ දී පක්ෂපාතීත්වය සහ අදක්ෂතාවය පිළිබද වාද ගොඩනැගේ " යන්නය. ප්‍රශ්නය මතුවන්නේ විනිසුරැකරැට තහවුරැ කර ගැනීමට සිදුවන්නේ සිදු වුදේ පමණක් නොව සිදුවන්නට නියමිත දෙයද අනුමාන කිරීමට සිදුවන බැවිනි. පන්දුව පතිත වුයේ පා ඉන්නට පිටතින්ද යන්න විනිසුරැට නිශ්චය කර ගැනීමට සිදුවීම, සමහර අවස්ථා වලදී පිතිකරැ පන්දුවට පිත්තෙන් පහරක් එල්ල කිරීමට උත්සහ දරන ලද්දේද නැද්ද යන්න නිශ්චය කර ගැනීමට සිදු වීම කඩුල්ල මුවාකිරීමට හසුව දැවී යාමේ තීරණයකදී ඇතිවන මතභේදාත්මක අංශයන් වේ. විනිසුරැවන් බොහෝ විට කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවීයාමේ තීරණයක් ලබා දීමේදී ක්‍රිඩකයන් විස්තර විචාරකයින් සහ ප්‍රේක්ෂකයින් අතින් දෝෂ දර්ශනයට ල්ක්වේ. මෙම විවාදාත්මක තීරණය කෙරෙහි විරෝධය ප්‍රකාශ කිරීම්, විවාද සහ ඇතැම් අවස්ථා වලදී මහජන පෙළපාලි දක්වාද විරෝධය ගොඩනැගේ. සංචාරක කණ්ඩායම් විසින් නිරන්තරයෙන් තමන්ට ලබා දෙන කඩුල්ල මුවා කිරීමේ තීරණ කෙරෙහි නොසතුට පළ කරන අතර දේශීය විනිසුරැවන් විසින් දේශීය පක්ෂපාතිත්වයකින් කටයුතු කරන බවට මතයක් පවතී. .
නීතියේ වෙනස් කිරීම්
1930 වන විට පිතිකරැවන් රැස් කළ ලකුණු ප්‍රමාණය සහ කඩුල් මුවා කිරීමේ වරදට හසුව දැවීයාම් ප්‍රතිශතය වර්ධනය වන්නට විය. හැරල්ඩ් ලාවුඩ් විසින් ඔස්ට්‍රෙලියාවේදී 1932- 1933 තරගවාරය අතරතුර ආරක්ෂාකාරි පහරක් එල්ල කරන විට පිත්තත් පාදයත් එකට තබා ගෙන පහර දෙන ලදී. එය මතභේදයට තුඩු දුන් අතර එවිට ඔහු තර්ත කර සිටියේ පිතිකරැවන් තමන්ගේ පාආවරණ ආරක්ෂාකාරි පියවරක් අනුගමනය කිරීමේදී කොපමණ භාවිතා කරන්නේද යන්නයි. ෆ්‍රෙඩ් රෑට්ද මෙම පන්දුවට පා ආවරණ යොදා ගනිමින් පහර දීමේ උපක්‍රමය සහ පන්දුව පිට ඉන්නෙන් පිටත පතිත වු විට පහරක් එල්ල කිරීමේ වැළකි සිටීමේ උපක්‍රමය විවේචනය කලේය. එයට ලාඩුඩ්ගේ ප්‍රතිචාරය වුයේ පාඉන්න ඉලක්ක කර ගනිමින් පන්දුව එල්ල කරන ලෙසටයි. සමහර පිතිකරැවන් ඒ වන විට පුරැදු වී සිටියේ පිට ඉන්නට පිටතින් පන්දුව පතිත වුවහොත් කඩුල්ල මුවා කිරීමේ වරදට හසු නොවන බැවින් පිත්තෙන් පහර දීම අපහසු නම් තම පා ආවරණ යොදා ගනිමින් පන්දුවට කෙළින්ම පා පහරක් එල්ල කිරීමට ගබී ඇලන් පසුව සිහිපත් කළේ ඒ අවධියේ පිතිකරැවකුගේ, පන්දුවක් නිදැල්ලේ හැරීමට ඇති හැකියාව පිලිබද විශේෂ සැලකිල්ලක් දැක්වු බවයි. ක්‍රිකට් බලධාරින් මෙය ක්‍රිඩාවේ විනෝදාහ්වාදය හීන කරන්නක් බව හදුනා ගන්නා ලදී. 1933දී මෙම මතබේදාත්මක කරැණ වඩාත් උත්සන්න වු අවධියේ පන්දු යවන්නන්‍ග් ප්‍රධාන ඉලක්කය වු ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන් ලිපියක් මගින් MCC යට නිර්දේශ කරන ලද්දේ මෙම නීතිය වෙනස් කිරීම තුලින් මීට වඩා උද්යෝගකාරී තරග නිර්මාණය වනු ඇති බවයි.