cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
සිරි සඟබෝ රාජ වංශය
දඹදෙණිය රාජධානියේ පිබිදීම
කාලිංග මාඝ ගේ රාජ්‍ය කාලය තුළ පොළොන්නරුවේ ඔහුගේ ක්‍රෑර පාලනය හේතු කොටගෙන ස්වදේශික සිංහලයෝ දකුණ ට හා මායා රට ට සංක්‍රමණය වූහ. මේ රාජ්‍ය කාලය අතරතුර, සිරි සඟ බෝධි රජු ගේ වංශයෙන් පැවත එන තෙවන විජයබාහු නම් අයෙක් කාලිංග මාඝ ගේ හමුදාවන්ට එරෙහිව සටන් කොට දඹදෙණියේ රජු බවට පත් විය. ඔහු මාඝ ගේ ජනයා විසින් කොත්මලේ ආරක්ෂිතව වළ දමා තිබූ බුදුන් වහන්සේ ගේ දන්ත දාතූන් වහන්සේ හා දාන පාත්‍රය ලබාගෙන ඒවා දඹදෙණියට රැගෙන් ආවේ ය. සැම විටම ඔහු විනාශ වී තිබූ බෳෙද්ධ ශාසනය නැවත ගොඩනැගීමට උපකාර විය. සිරි සඟ බෝ රාජ වංශයේ මුල්ම රජු වූ යේ මෙතුමා ය.
thumb|[[පළමුවන රාජසිංහ රජ (ටිකිරි කුමරු)]]
සීතාවක රාජධානියේ පරිහානිය
බොහෝ කලකට පෙර රාජසිංහ ගේ උඩරට නියෝජිතයා (සාමන්ත) වූ "වීරසුන්දර බණ්ඩාර" නැමැත්තා ව රාජසිංහ විසින් ම ඝාතනය කළේ ය. වීරසුන්දර බණ්ඩාර ගේ පුත්‍රයා සීතාවක සිට මන්නාරමේ සිටි පෘතුගීසි හමුදාව වෙත පලා ගිය අතර ඔහු කොනප්පු බණ්ඩාර නම් විය. පසුව, කන්ද උඩරට බලා නැවත පැමිණි ඔහු පෘතුගීසින් ගේ ද සහයෙන් රාජසිංහ ට විරුද්ධ ව කැරලි ගැසුවේ ය. ඔහු රාජසිංහ ගෙන් කන්ද උඩරට අත්පත් කරගෙන ගෙන පළමුවන විමලධර්මසූරිය නමින් උඩරට රාජ්‍යයේ රජු බවට පත් විය. එහෙත් රාජසිංහ කන්ද උඩරට නැවත අත්පත් කර ගැනීමේ උත්සාහය අත් හැරියේ නැත. කන්ද උඩරට අත්පත් කර ගැනීමේ රාජසිංහ ගේ අවසන් උත්සහය (බලන සටන) ද විමලධර්මසූරිය රජු ව්‍යර්ථ කළේ ය. 1592 මාර්තු මස ඔහු බලන සිට සීතාවක බලා නැවත එන විට පෙතංගොඩ උයනේ දී කටු උණ පුරුකක් පාදයේ ඇනී එය විෂ වී මිය ගියේ ය. රාජසිංහ අපුත්‍රක ව මියගිය හෙයින්(එක් මතයක් පමණි), ඔහුගේ රාජධානිය පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු ට හිමිවිය.සීතාවක පරපුරට අයත් වස්කඩුවේ තම්මිට බණ්ඩාර කුමරියගේ පරපුර හෙවත් (ධර්මසේන) ධර්ම බණ්ඩාරකුමරුගේ පරපුරත් සහ කෝට්ටේ පරපුරේ තුඩුගල මුඩිත්ත තෙන්නකෝන් පරපුර(විජේවර්ධන) හලාවත උලකුඩය දේවියගෙන් පැවතන කොරයා පරපුරත් සිරිසඟබෝ පරපුරට අයත්ව තවමත් ජීවමාන බව කියැවේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය
වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමියන්ගේ වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍ර කෘතිය -1875
වික්ටෝරියා රැජිණ
වික්ටෝරියා (ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රිනා වික්ටෝරියා; 1819 මැයි 24 - 1901 ජනවාරි 22) මහා බ්‍රිතාන්‍ය සහ අයර්ලන්ත එක්සත් රාජධානියේ සිටි රැජිණ පදවිය සහ ඉන්දියාවේ අධිරාජිණි පදවිය දරණලදී. ඇය 1837 ජුනි 20 වැනිදා සිට ඇගේ මරණය තෙක් මහා බ්‍රිතාන්‍ය සහ අයර්ලන්ත එක්සත් රාජධානියේ රැජිණ වූවාය. 1876 මැයි 1 සිට ඇයට ඉන්දියාවේ අධිරාජිණි පදවිය දරණ ලදී.
තර්කන ද්වාර
සරලම ඉලෙක්ට්‍රෝනික තර්කන ආකාරය ඩයෝඩ තර්කනය වේ. මෙමගින් AND සහ OR ද්වාර නිර්මාණය කළ හැකි නමුත් අපවර්තක නිර්මාණය කළ නොහැකි හෙයින් මෙම තර්කන ආකාරය අසම්පූර්ණ වේ. තවද වර්ධනයකින් තොරව මේ ආකාර සරල තර්කන ක්‍රියාවලීන් වඩාත් සංකීර්ණ තර්කන ක්‍රියාවලි සඳහා කඳුරැලිකරණය කිරීම කළ නොහැක. සම්පූර්ණ තර්කන පද්ධතියක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා කපාට (රික්තක නළ) හෝ ට්‍රාන්සිස්ටර යොදා ගත හැක. ද්විධ්‍රැව ට්‍රාන්සිස්ටර භාවිත වන සරලම තාර්කික ද්වාර කාණ්ඩය ප්‍රතිරෝධක - ට්‍රන්සිස්ටර තර්කනය හෙවත් RTL ලෙස හැඳින්වේ. ඩයෝඩ තර්කන ද්වාර මෙන් නොව RTL ද්වාර වඩාත් සංකීර්ණ තර්කන ක්‍රියාවලීන් ලැබෙන පරිදි සීමාවකින් තොරව කඳුරැලිකරණය කළ හැක. මෙම ද්වාර මුල්අවදියේ සංගෘහිත පරිපථවල භාවිත විය. වඩාත් වේගවත් ක්‍රියාකාරිත්වයක් ලබාගැනීම සඳහා RTL හි භාවිතා වූ ප්‍රතිරෝදක ඩයෝඩ මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරුණු අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඩයෝඩ - ට්‍රාන්සිස්ටර තර්කනය හෙවත් DTL බිහිවීම සිදුවිය. පසුකාලීනව එක් ට්‍රාන්සිස්ටරයකට ඩයෝඩ දෙකක ක්‍රියාකාරිත්වයට සමාන ක්‍රියාකාරිත්වයක් ලබාදිය හැකි බවත් එහිදී ඒ සඳහා වැය වන්නේ එක් ඩයෝඩයක් සඳහා වැය වන ඉඩ ප්‍රමාණය බවත් සොයා ගන්නා ලදී. තවද ට්‍රාන්සිස්ටර භාවිතයේදී වඩාත් සීඝ්‍රයෙන් අපර අවධිය නිවාදැමීම සිදුවන බැවින් එහි ක්‍රියාකාරිත්වය ඩයෝඩ යුගලක ක්‍රියාකාරිත්වය ඉක්මවා යන බව ද පැහැදිලි විය. ඒ අනුව ට්‍රාන්සිස්ටර - ට්‍රාන්සිස්ටර තර්කනය හෙවත් TTL බිහිවීම සිදුවිය. සියළුම නූතන සංඛ්‍යාංක පද්ධති චීප ක්‍රියාත්මකකරණයේදී ද්වීධ්‍රැව ට්‍රාන්සිස්ටර ඒවාට අනුරූප වන ක්ෂේත්‍ර ආචරණ ට්‍රාන්සිස්ටර මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කර ඇත. මේ මගින් ඒවායේ විශාලත්වය සහ ජව උත්සර්ජනය තවදුරටත් අවමවී තිබෙන අතර මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අනුපූරක ලෝහ ඔක්සයිඩ අර්ධ සන්නායක (CMOS) තර්කනය බිහිවිය.
කුඩා පරිමාණ තාර්කික ක්‍රියාවලීන්හිදී සැලසුම් කරුවන් ‘Texas instruments’ ආයතනය මගින් නිෂ්පාදනය කෙරෙන TTL 7400 ශ්‍රේණිය හෝ ‘RCA’ මගින් නිෂ්පාදිත CMOS 4000 ශ්‍රේණිය සහ ඇතැම් විට මෙම ශ්‍රේණීන්ගේ වඩාත් නූතන ආකාර වැනි නිමි තාර්කික ද්වාර කාණ්ඩ භාවිතා කරති. මේ ආකාර TTL උපාංග තුළ AND ඵලය ලබා ගැනීම සඳහා භාවිතා වන වෙන්වෙන් උපාංග ලෙස ලබාගත නොහැකි විමෝචක ගණනාවකින් යුත් ට්‍රාන්සිස්ටර අන්තර්ගත වේ. නමුත් මෙම නිශ්චිත ක්‍රියාවලීන්ගෙන් යුත් තාර්කික ද්වාර ප්‍රකමණය කළ හැකි තාර්කික ද්වාර මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය වෙමින් පවතී. ප්‍රකමණය කළ හැකි තාර්කික ද්වාර භාවිතයත් සමග සැළසුම් කරුවන්ට තනි සංගෘහිත පරිපතයක් තුළට විවිධාකාර තාර්කික ද්වාර විශාල සංඛ්‍යාවක් අන්තර්ගත කරවීමේ හැකියාව ලැබී ඇත. FPGA වැනි ප්‍රකමණය කළ හැකි තාර්කික උපාංගවල ක්ෂේත්‍රයේදී ප්‍රකමණය කරවීමේ හැකියාව නිසා දෘඩාංගවල දෘඩ බව ක්‍රමයෙන් ඉවත්වෙමින් පවතී. මේ අනුව දැන් දෘඩාංග පද්ධතියක තර්කන සැලසුම එහි උපාංග කිහිපයක් නැවත ප්‍රකමණය කිරීම මගින් වෙනස් කළ හැක. මේ මගින් තර්කන පද්ධතියක දෘඩාංගමය ක්‍රියාකාරිත්වයේ ගුණාංග සහ ඵලයන් වෙනස් කළ හැකි වේ.
ඉලෙක්ට්‍රෝනික තාර්කික ද්වාර ඒවාට තුල්‍ය පිලියවන-සහ-ස්විච ආකාරවලින් දැඩි ලෙස වෙනස් වේ. මේවා වඩාත් සීඝ්‍රයෙන් ක්‍රියා කරන අතර සාපේක්ෂව ඉතා අඩු බල ශක්තියක් භාවිත කරයි. එමෙන්ම මේවා ප්‍රමාණයෙන් ද වඩාත් කුඩා වේ. (බොහෝ විට මෙම වාසි දායක ගුණාංග මිලියන ගුණයක පරිමාණය පවතී) තවද මෙහිදී මූලික ව්‍යුහමය වෙනසක් ද පවතී. ස්විච පරිපථය ආදානය සහ ප්‍රතිදානය අතර ධාරා ගලනය සඳහා (දෙපසටම) සන්තතික ලෝහමය ගමන් මගක් නිර්මාණය කරයි. නමුත් අර්ධ සන්නායක තාර්කික ද්වාරය උච්ච-ලාභ වෝල්ටීයතා වර්ධකයක් ලෙස ක්‍රියාකරන අතර ආදානය ඔස්සේ කුඩා ධාරාවක් ලබාගෙන ප්‍රතිදානය ඔස්සේ අඩු සම්බාධන වෝල්ටීයතාවක් ලබාදේ. අර්ධ සන්නායක තාර්කික ද්වාරයක ආදානය සහ ප්‍රතිදානය අතර ධාරාවක් ගැලිය නොහැක.
7400 සහ 4000 වැනි ප්‍රමාණික සංගෘහිත පරිපථ තර්කණ කාණ්ඩවල තවත් වාසියක් වන්නේ ඒවා කඳුරැලිකරණය කළ හැකි වීමයි. මෙහි අදහස වන්නේ එක් ද්වාරයක ප්‍රතිදානය තවත් ද්වාර එකක හෝ කිහිපයක ආදානයන් වෙත ලබාදිය හැකි බවයි. මෙය දිගින් දිගටම කළ හැකි අතර මේ ඔස්සේ එක් එක් සංගෘහිත පරිපථයේ සීමාවන් සලකමින් ද්වාරවල අභ්‍යන්තර ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ දැඩි අවධානයක් යොමු කිරීමෙන් තොරව අභිමත සංකීර්ණතාවන්ගෙන් යුත් පද්ධතීන් නිර්මාණය කළ හැක.
ප්‍රායෝගිකව එක් ද්වාරයක ප්‍රතිදානයට සම්බන්ධ කළ හැකි වෙනත් ද්වාරවල ආදානයන් සංඛ්‍යාව සීමිත වේ. මෙම සීමාව විසුරුම්-සම්බන්ධක සීමාව ලෙස හැඳින්වේ. නමුත් TTL පරිපත හා සංසන්දනය කරන විට වඩාත් නූතන CMOS තාර්කික පරිපථ මෙම සීමාව වෙත ළඟාවීම සිදු නොවන තරම් වේ. තවද ද්වාරයක ආදානය වෙනස් වීමේ සිට එහි ප්‍රතිදානය වෙනස් වීම දක්වා සම්ප්‍රේෂණ පමාව නම් කාලප්‍රාන්තරයක් පවතී. ද්වාර කඳුරැලිකරණය කළ විට මුළු සම්ප්‍රේෂක පමාව දළ වශයෙන් භාවිත වූ එක් එක් ද්වාරයේ සම්ප්‍රේෂණ පමාවේ ‍ෛඑක්‍යයට සමාන වේ. අධිවේගී පරිපථවලදී මෙය ගැටළු සහගත වේ.
තිස්සමහාරාමය
තිස්සමහාරාමය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ පිහිටා තිබෙන නගරයකි. ක්‍රි.ව. 3න් වන සියවසේදී පැවැති සිංහල රාජධානියක් වූ රුහුණ රාජධානියේ අගනගරය වූවේද තිස්සමහාරාමයයි. එකල ගොඩනගන ලද පැරණි ඉදිකිරීම් කිහිපයක් අදටත් එහි දැකගත හැකිවේ.
වර්ථමානයේදී, යාල ජාතික වනෝද්‍යානය සහ කතරගම වෙත ගමන් කරනා මාර්ගය වැටී තිබෙන්නේද තිස්සමහාරාමය හරහා වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:දකුණු පළාත ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
අසීෆ් යාකොබ්
අසීෆ් යාකෝබ් (උපත 1973 නොවැම්බර් 11) යනු පකිස්ථාන ක්‍රිකට් විනිසුරුවෙකි. ඔහු පකිස්ථාන සුපර් ලීග් තරඟාවලියේ විනිසුරුවරයා ලෙස කටයුතු කර තිබෙනවා. ඔහු 2018 ඔක්තෝබර් 26 වන දින පකිස්ථානය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව අතර ඔහුගේ පළමු විස්සයි 20 ජාත්‍යන්තර (වි20ජා) තරඟයට පෙනී සිටියේය. ඔහු 2019 මාර්තු 27 වන දින පකිස්ථානය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව අතර ඔහුගේ පළමු එක්දින ජාත්‍යන්තර (එදිජා) තරඟයට පෙනී සිටියේය. 2020 ජනවාරි මාසයේදී, ඔහු දකුණු අප්‍රිකාවේ පැවති 2020 වයස අවුරුදු 19න් පහළ ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන තරඟාවලියේ විනිසුරුවන් දහසය දෙනාගෙන් කෙනෙකු ලෙස නම් කරන ලදී. 2020 දෙසැම්බරයේදී, ඔහු 2020 PCB සම්මාන සඳහා වසරේ විනිසුරුගෙන් කෙනෙකු ලෙස කෙටි ලැයිස්තු ගත කරන ලදී. 2022 ජනවාරි 6 වන දින PCB විසින් අසීෆ් යාකෝබ් 2021 වසරේ විනිසුරු ලෙස සම්මාන ලැබීය.
2022 ජනවාරි මාසයේදී, ඔහු බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්හි පැවති 2022 ICC වයස අවුරුදු 19 න් පහළ ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය සඳහා පිටියේ විනිසුරුවන්ගෙන් කෙනෙකු ලෙස නම් කරන ලදී.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1973 උපත්
ශ්‍රී ලාංකික ඇමරිකානුවන්
ශ්‍රී ලාංකික ඇමරිකානුවන් පූර්ණ හෝ අර්ධ ශ්‍රී ලාංකික සම්භවයක් ඇති ඇමරිකානුවන් වේ. ශ්‍රී ලාංකික ඇමරිකානුවන් යනු විවිධ ශ්‍රී ලාංකික ජනවාර්ගික පසුබිම්වලින් පැමිණි ශ්‍රී ලාංකික සම්භවයක් ඇති පුද්ගලයෝ වෙති. මිනිසුන් දකුණු ආසියානු සම්භවයක් ඇති අය ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත.
ඉතිහාසය
1950 ගණන්වල මැද භාගයේදී පමණ ශ්‍රී ලාංකිකයන් විශාල වශයෙන් එක්සත් ජනපදයට පැමිණීමට පටන් ගත් නමුත්, 1880 ගණන්වල සිට 1890 ගණන් දක්වා කාලය තුළ ශ්‍රී ලාංකිකයන් ලංකාවේ සිට මුල් වසරවල පැමිණ ඇති බවට එක්සත් ජනපද සංගණන වාර්තාවලින් සාක්ෂි තිබේ.
එක්සත් ජනපද ආගමන හා ස්වභාවිකකරණ සේවා වාර්තාවලට අනුව, 1996 දී, ශ්‍රී ලාංකිකයන් 1,277 ක් ස්වභාවිකකරණය කරන ලදී. 1993 දී පැමිණි 68 ක් සහ 1985 ට පෙර 17 ක් සමඟ සසඳන විට 1995 දී පැමිණි 615 ක් සහ 1994 දී පැමිණි 254 ක් මෙයට ඇතුළත් විය.
ජනවිකාස
නිව් යෝර්ක් නගරය, ලෝන්ග් අයිලන්ඩ් සහ මධ්‍යම නිව් ජර්සි ඇතුළු නිව් යෝර්ක් නගරයේ මෙට්‍රොපොලිටන් ප්‍රදේශය, එක්සත් ජනපදයේ විශාලතම ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රජාව අඩංගු වන අතර, ඉහළම නීත්‍යානුකූල ස්ථිර පදිංචිය සහිත ශ්‍රී ලාංකික සංක්‍රමණික ජනගහනය වන අතර පසුව ලොස් ඇන්ජලීස් අගනගරය වේ.
නිව් යෝර්ක් නගරයේ ස්ටැටන් අයිලන්ඩ් හි ටොම්ප්කින්ස්විල් ප්‍රදේශයේ පිහිටි පුංචි ශ්‍රී ලංකාව, ශ්‍රී ලංකාවෙන් පිටත විශාලතම ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රජාවන්ගෙන් එකකි. 2019 වන විට, ශ්‍රී ලාංකිකයන් ස්ටේටන් දූපතේ එකට එකතු වෙමින් සිටියහ. ස්ටැටේන් දූපතේ පමණක් ශ්‍රී ලාංකික ඇමරිකානුවන් 5,000කට වැඩි පිරිසක් වාසය කරන බව ඇස්තමේන්තු කර ඇත.
40% ක් පමණ එක්සත් ජනපදයේ උපත ලැබූ අතර එක්සත් ජනපද පුරවැසියන් වන්නේ අඩක් පමණි.
සමාජ ආර්ථික විද්‍යාව
ශ්‍රී ලාංකික ඇමරිකානුවන් සාමාන්‍යයෙන් උගත් සහ ධනවත් ය. ඩොලර් 74,000 ක මධ්‍ය ආදායමක් ඇති ශ්‍රී ලාංකික ඇමරිකානුවන් ආදායම සම්බන්ධයෙන් තුන්වන වඩාත්ම සාර්ථක ආසියානු ඇමරිකානු කණ්ඩායම ( ජපන් ඇමරිකානුවන් සමඟ බැඳී ඇත) වේ. මීට අමතරව, වයස අවුරුදු 25ට වැඩි ශ්‍රී ලාංකික ඇමරිකානුවන්ගෙන් 57%කට උපාධියක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් ඇත.
මොණරාගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කය
ඝානාව
ඝානාව ( ඉංග්‍රීසි: Ghana ) ජනරජය පිහිටා ඇත්තේ බටහිර අප්‍රිකාවේය. මෙරටෙහි දේශසීමාවන් වනුයේ, බටහිර අයිවරි කෝස්ට්, උතුරට බුර්කිනා ෆාසෝ, නැගෙනහිරට ටෝගෝ සහ දකුණට ගිනියා බොක්ක යනු වශයෙනි. ඝානා යන වචනයේ අර්ථය නම් 'රණශූර රජතුමා' යන්නයි. මෙහි පුභවය ඝානා අධිරාජ්‍යයයි.
යටත් විජිත සමයට පෙර කාලයේ දී පුරාතන, ප්‍රබල 'ආකන්' රාජධානි බොහෝමයක් ඝානාවේ ස්ථාපිතව සිට ඇත. ඉන් කිහිපයක් නම් නැගෙනහිර වෙරළ තීරයේ 'අක්වමු' (Akwamu) රට තුළ අෂාන්ති අධිරාජ්‍යය හා ෆපාන්ටේ (Fante) සහ 'ගා' (Ga) සහ 'එවේ'  (Ewe) වැනි වෙරළබඩ සහ රට මැද ප්‍රදේශයන්හි  තිබුනු නොයෙකුත්  'අකාන්' නොවන රාජ්‍ය යනාදියයි. 15 වන සිය වසේ දී පෘතුගීසීන් හා තිබූ සම්බන්ධතාවය හේතුකොටගෙන  යුරෝපීය රාජ්‍යයන් හා සමග වූ වෙළදාම් සාර්ථකව දියුණු විය. බ්‍රිතාන්‍යය විසින් 'ගෝල්ඩ් කෝස්ට්' (gold coast) යටත් විජිතය 1874 දී පිහිටුවනු ලැබීය.
1957 දී එක්සත් රාජධානිය වෙතින් නිදහස ලැබීමත් සමග නිදහස ලැබූ ප්‍රථම උප සහරා (Sub Saharan) අප්‍රිකානු  අට බවට ඝානාව පත්විය.
එක්තරා කාලයක බටහිර අප්‍රිකාවේ බහුතර ප්‍රදේශයක් පුරා විහිදී තිබූ පුරාතන ඝානා අධිරාජ්‍යය පිළිබිඹු වනු පිණිස, ඝානා යන නාමය නව ජාතිය සඳහා තෝරා ගැනිනි. ඝානා රාජ්‍යය පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය, බටහිර අප්‍රිකානු රාජ්‍යයේ ආර්ථික හවුල, අප්‍රිකානු සංගමය, ප්‍රංශ බස කථා කරන ජාතීන්ගේ සංගමය Franco Phonie (හවුල් සාමාජික) වැනි බොහෝ ජාත්‍යන්තර සංවිධානවල සාමාජිකත්වය දරන්නීය. ඝානාව ලෝකයේ දෙවන විශාලතම කොකෝවා නිෂ්පාදකයා වෙයි. එසේම, ලොව පිහිටි විශාලම කෘත්‍රීම විල වශයෙන් සැලකෙන 'වොල්ටා' විල ඇත්තේ ද ඝානා රටෙහිය.
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකානු රටවල්
ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍යයන්
ඇෆ්ගනිස්ථාන ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා තරග සංචාරය 2022
ඇෆ්ගනිස්ථාන ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 2022 නොවැම්බර් මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරය කරන්නේ එක්දින ජාත්‍යන්තර (ODI) තරඟ තුනකට ක්‍රීඩා කිරීමටයි. මෙම තරඟ සමාරම්භක 2020-2023 ICC ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන සුපර් ලීගයේ කොටසකි. තරග තුනම පල්ලෙකැලේ ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයේදී පැවැත්වේ.
සංචිත
තරගාවලිය ආරම්භ වීමට පෙර ශ්‍රී ලංකාවේ භානුක රාජපක්ෂ ඔහුව සංචිතයෙන් නිදහස් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. ප්‍රමෝද් මධුෂාන් ආබාධයකට ලක්වීම හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකා සංචිතයෙන් ද ඉවත් විය. ඒ වෙනුවට පිළිවෙලින් නුවනිදු ප්‍රනාන්දු සහ මිලාන් රත්නායක නම් කර ඇත.
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඉතිහාසය
මානව ජනාවාසකරණයෙන් පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාතන ඉතිහාසය දක්වා වූ ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඉතිහාසය මෙම ලිපියෙන් ආවරණය කරනු ලබන අතර, එය තුලින් පුරාශිලා, මධ්‍යශිලා සහ ආදි යකඩ යුගය යන්නන් ආවරණය කරයි.
පුරාශිලා යුගය
පැරණි ගල් ගුහා පිළිබඳව තොරතුරු විශ්ලේෂණයේ දී පහතරට තෙත් කලාපයේ බුලත්සිංහල අසල පිහිටි ෆාහියන් ලෙනෙ තොරතුරු රැසක් අනාවරණය කරගත හැකිය. කුරුවිට අසල පිහිටි බටදොඹ ලෙන, කිතුල්ගල පිහිටි බෙලි ලෙන, කෑගල්ල අසල පිහිටි අත්තනගල්ලේ අළු ලෙන ආදී ස්ථාන මිසෝලිතික යුගයට අයත් පැරණි ගල් ලෙන් වලට උදාහරණ කිහිපයක් වේ. මෙම තොරතුරු ඇඹිලිපිටියේ බෙල්ලන් බැඳි පැලස්ස,ෆාහියන් ලෙන, කැනීම් වලදී එහි දියුණු මානවයන් ජීවත් වූ බවට සාක්ෂී සොයාගෙන ඇත. එමෙන්ම බටදොඹ ලෙන, බෙලි ලෙන, බෙල්ලන් බැඳි පැලැස්ස ආදී ස්ථාන වලින්ද තවත් සාක්ෂි ලැබී ඇත. මෙම ලෙන්වල ජීවත් වූ දියුණු මානවයා බලංගොඩ මානවයා ලෙස හැඳින්වේ. කැනීම් වලින් සොයා ගත් ඇට කැබලි මගින් මෙම පිරිමි මානවයෙක් සෙ.මි. 174 ද, ගැහැණියක සෙ.මී. 166 කද උසකින් යුක්ත බවද, මොවුන් දැඩි සිරුරු වලින් හෙබි ඉතා ශක්තිමත් මිනිස් කොට්ඨාශයක් බවත් සොයාගෙන ඇත. මෙම බලංගොඩ මානවයා ලංකාවේ විවිධ ස්ථානවල කුඩා කණ්ඩායම් වශයෙන් ජීවත් වී ඇත. හෝ(ර්)ටන් තැන්න, මන්නාරම , විල්පත්තු , සබරගමු වැසි වනාන්තර මොවුන් ජීවත් වූ ස්ථාන ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. මොවුන්ගේ ජීවන චර්යාව දැනට ලංකාවේ ජීවත් වන වැද්දන්ගේ ජීවන චර්යාවට සමාන බවද සැලකේ. බලංගොඩ මානවයා විවිධ ආකාරයේ ආයුධ භාවිතා කළ බවත්, ඔවුන් ඒ අනුසාරයෙන් දඩයම් කරගෙන තම ආහාර ලබා ගත් බවටත් තොරතුරු පවතී.
ශ්‍රී ලංකාවේ මාතලේ කලාපයේ රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව
මෙහි දැක්වෙන්නේ මාතලේ කලාපය තුළ පිහිටි රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව කි.
මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසැල්
රූකඩ රාජ්‍ය
ස්වාධීන රාජ්‍යයක් ලෙස පැවතිය යුතු වුවද සැබැවින්ම බලවත් බාහිර පාර්ශවයක් මත රඳා බවතින රාජ්‍යයෝ රූකඩ රාජ්‍ය නම් වේ.
පැල්මඩුල්ල
පැල්මඩුල්ල, රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි නගරයකි.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
අරාබිය
අරාබිය යන්නෙන් පහත දෑ අදහස් විය හැක:
නෝටන් වේල්ල
නෝට්න් වේල්ල (ඇතැම් විටැ නෝට්න් බ්‍රිජ් වේල්ල ලෙස දු හැඳින්වේ) යනු කැලණි ගඟේ මහ අතු ගඟක් වන කෙහෙල්ගමු ඔය හරහා ඉදිකොටැ ඇති ගුරුත්ව(?) වේල්ලයි. වේල්ල ඉදිකොටැ ඇත්තේ සිරි ලක මැදි පළාතේ නෝට්න් බ්‍රිජ්හි යැ.
රැස්යුරුව හා බල පොළ
මේ වේල්ල මගින් කෙහෙල්ගමු ඔයේ හා රැස්යුරුවේ හා ඉහළ පසැ පිහිටා ඇති විමලසුරේන්ද්‍ර දිය විදිලි බල පොළෙන් මුදාහැරෙනා දියෙන් පිරෙන, සසඳත කුදු නෝට්න් රැස්යුරුව නිමැවේ. විමලසුරේන්ද්‍ර බල පොළ හෙවත් නෝට්න් බ්‍රිජ් බල පොළ පෙහෙණෙනුයේ නෝට්න් රැස්යුරුවට අඩි 2000ක් පමණ ඉහළින් කාසල්රීහි පිහිටි රැස්යුරුවෙනි.
නෝට්න් රැස්යුරුවේ දිය තවදුරටත් උමඟක් තුළින් ගල් තලාව(?) [rock strata] ඔස්සේ ගෙනැ යෙන අතර පසු වැ වානේ බට කොටු දොර(?) [penstock] කිහිපයක් මගින් දුරින් දහසුමීටර 3.8 [3.8 km]ක් ගඟ පහළට 6.91861°N, 80.49167°W වන සේ ද කිරිවන්එළියට දහසුමීටර 1.5 [1.5 km]ක් වයඹ දෙසින් වන සේ ද පිහිටා ඇති පැරැණි ලක්ෂපාන දිය විදිලි බල පොළ වෙත ගෙනැ යේ. මෙ බල පොළ දිය විදිලි දනවන පහකින් යුතු වන අතර ඉන් තුනක් මෙගා වොත 8.33 හා දෙකක් මෙගා වොත 12.50 ලෙස ශ්‍රේණිගත කොටැ ඇති. පළමු දනවන තුන හා අවසන් දනවන දෙක පිළිවෙලින් 2494 (කි.ව. 1950) හා 2502 (කි.ව.1958) දෙසැම්බර මාස වල දී විදිලි දැනැවුම ඇරැඹී. වම|thumb|373x373පික්| රැස්යුරුවේ විතර වේල්ල පිහිටි බිමේ පළ කොටැ ඇති. වම|thumb|280x280පික්| [[පැරැණි ලක්ෂපාන බලාගාරය|පැරැණි ලක්ෂපාන බල පොළ (සුදු වහලය).]]
මේකත් බලන්න
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජලවිදුලි බලාගාර ප්‍රවර්ගය:Coordinates not on Wikidata
ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාතන ඉතිහාසය
ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාතන ඉතිහාසය ඇරඹෙන්නේ ක්‍රිපූ අවසන් සියවස් කිහිපය හා සමගම ඓතිහාසික වාර්තාවන් ක්‍රමානුකූල ලෙසින් එළිදැකෙමින්,  ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය අවසන් වනවාත් හා සමගය.
සාම්ප්‍රදායික සිදුවීමක් වන්නේ, ක්‍රිපූ 543 දී පමණ 700 ක පිරිසක් හා සමග ශ්‍රී ලංකාවට ගොඩබැස්සේ යැයි පැවසෙන අර්ධ-කල්පිත රජෙකු වන විජය කුමරුවන්ගේ ආගමනය වන අතර,  ශ්‍රී ලංකාවේ සිංහල ජනයාගේ වංශ කතාව වන මහාවංශයෙහි දැක්වෙන පළමු ඓතිහාසික සිද්ධිය මෙයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසයේ පුරාතන යුගය තුල මුළුමනින්ම පාහේ ප්‍රමුඛත්වය දරන්නේ අනුරාධපුර රාජධානියයි. ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යතන යුගය ඇරඹුනා යැයි සැලකෙන්නේ ක්‍රිව 1017 දී අනුරාධපුර රාජධානිය බිඳ වැටීමත් හා සමගය.
*
අරාබි වසන්තය සහ අරාබි ශිශිරය
අරාබි වසන්තය සහ අරාබි ශිශිරය යනු 21වන සියවසේ මුල් කාලයේ පටන් අරාබි ලොව පුරා සිදුවෙමින් පවතින දේශපාලන ක්‍රියාවලි දාමයක මුල් සහ වත්මන් අවස්ථා වේ.
අරාබි සිසිර අවස්ථාව
අරාබි වසන්තයේ ප්‍රථිපල ලැබෙන අවස්ථාව අරාබි ශිශිරය නමින් හැඳින්වේ. ප්‍රවර්ගය:අරාබි වසන්තය සහ අරාබි ශිශිරය
පරමාණුක අරය
පරමාණුක අරය, නැතහොත් පරමාණුවේ විශාලත්වය, පරමාණුවේ පැහැදිලිව අර්ථ දක්වා නැත භෞතික අගයන් නොවන අතර එය සියළු අවස්ථාවන්හි නියතයක්ද නොවේ , යම් පරමාණුවක අරීය අගය රදා පවතිනුයේ ඒ සදහා යොදාගන්නා නිර්වචනය මතය. මේ සදහා වූ එකිනෙකට වෙනස් අවස්ථාවනෝචිත නිර්වචන කිහිපයක් ඇත.
“පරමාණුක අරය” යන පදය ගැටළු සහගතය මක් නිසාදයත්, එය නිදහස් පරමාණුක හා නිදහස් අණු යන දෙකේම වෙනස් අගයන් ලබා දෙන බැවිනි. මෑත භාගයේ දී අයනික අරය යන යෙදුම ද භාවිතයේ ගැටළු ඇත. එයට හේතුව, සහසංයුජ හා අයනික බන්ධන අතර වෙනස පදනම් රහිත බැවිනි.
පරමාණුක අරය මුළුමනින්ම තීරණය වනුයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන මගිනි. මෙහිදී පරමාණුක න්‍යෂ්ටිය ෆෙම්ටො මීටරවලින් මණිනු ලැබේ. එම අගය ඉලෙක්ට්‍රෝන වළාවේ අගයට සාපේක්ෂව 100,000 වාරයක් කුඩා වේ. නමුත් ඉලෙක්ට්‍රෝන ඇතැම් පෙදෙසක ගමන් කළද, එයට නියමිත ස්ථානයක් නොමැති බැවින් ඉලෙක්ට්‍රෝන වළාවට එතරම් තියුණු මායිමක් නොපවතී.
මෙම හේතූන් නිසා පරමාණු හා අයනවල විශාලත්වය මැනීමට, පරීක්ෂණාත්මක මිණුම් හා ගණනය කිරීමේ ක්‍රමවේදයන් යොදාගනිමින් අදාල මිණුමක් සොයා ගැනීමේ විශාල උත්සාහයක් විද්‍යාඥයින් දරණ ලදී. මෙහිදී ප්‍රති‍ක්ෂේප කළ නොහැකි කරුණක් වන්නේ පරමාණු 30 – 300pm (අරය) ප්‍රමාණයේ ගෝල ලෙස හැසිරීමයි. එවිට පරමාණුවල ප්‍රමාණය එකිනෙකින් වෙනස්වන අතර, මේ වෙනස ආවර්තිතා වගුවේ මූලද්‍රව්‍ය අතර පවතින වෙනස්කම් පැහැදිලි කිරීමට මූලික කරගත හැකිව තිබේ.
පරමාණුක අරයේ ආවර්තික ලක්ෂණ
පරමාණුවක අරීය ලක්ෂණ කාණ්ඩයක් ඔස්සේ පහළට යන විට වැඩි වේ. මේ අනුව පැහැදිලි කළ හැකි එක් කරුණක් නම්, ඉලෙක්ට්‍රෝන වැඩි වශයෙන් ඇති පරමාණුවල අරය විශාල බවයි. කෙසේ වුවත්, ආවර්තයක් ඔස්සේ තිරසට යන විට මේ තත්වය වෙනස් වේ. එවිට ඉලෙක්ට්‍රෝන සංඛ්‍යාව වැඩිවන විට අරය අඩුවේ. මෙයට හේතු වන්නේ න්‍යෂ්ටියේ තිබෙන ප්‍රෝටෝන ප්‍රමාණයයි. ප්‍රෝටෝන පරමාණුවේ විශාලත්වයට යම් දායකත්වයක් ලබා දෙන මුත් බොහෝ විට සිදු කරන්නේ න්‍යෂ්ටියේ ධන ආරෝපණ සංඛ්‍යාව වැඩි කිරීමයි. එවිට ඉලෙක්ට්‍රෝන කවච න්‍යෂ්ටිය වෙතට ආකර්ෂණය වේ.
මෙවන් අවස්ථාවක දී වැඩිවන න්‍යෂ්ටික ආරෝපණය සමතුලිත වන්නේ ඒ හා වැඩිවන ඉලෙක්ට්‍රෝන ප්‍රමාණය මගිනි. එම සංසිද්ධිය ආචරනය ලෙස හැදින්වේ. මෙවිට කාණ්ඩයක් ඔස්සේ පහළට යන විට පරමාණුවේ ප්‍රමාණය විශාල වේ.කෙසේ වුවද, ආචරණ‍ෙයන් සිදුවන බලපෑම අඩුවන අවස්ථා 2ක් පවතී. මෙම අවස්ථ‍ාවේ දී පරමාණුවේ ප්‍රමාණය අපේක්ෂිත අගයට වඩා කුඩා වේ.
thumb
ලැන්තනයිඩවල හැසිරීම
4f- කාක්ෂිකවල ඉලෙක්ට්‍රෝන එනම්, සීරියම්(z=58) සිට ලුටෙටියම් දක්වා(z=71) වූ ඉලෙක්ට්‍රෝන ආචරණය කෙරෙහි එතරම් බලපෑමක් නොදක්වයි. එමනිසා ලැන්තනයිඩ ශ්‍රේණියෙන් පසුව එම ආවර්තයේ මූලද්‍රව්‍යවල පරමාණුක අරය අපේක්ෂිත අගයට වඩා අඩු වන අතර, ඊට ඉහළ ආවර්තයේ මූලද්‍රව්‍යවල පරමාණුක අරයට බෙහෙවින් සමාන වේ. හැෆ්නියම් හා සර්කෝනියම්හි පරමාණුක අරයන් සමාන වන්නේ ද නයෝබියම් හා ටැන්ටලම්හි පරමාණුක අරයන් සමාන වන්නේ ද තවත් මූලද්‍රව්‍යවල පරමාණුක අරයන් සමාන වන්නේ ද මේ සංසිද්ධිය හේතුවෙනි. මේ බලපෑම ප්ලැටිනම් (z =78) දක්වා හොදින් දැකගත හැකි අතර ඉන්පසුව ඇති මූලද්‍රව්‍ය නිෂ්ක්‍රීය යුගල ආචරණය නමින් හැදි‍න්වෙන සාපේක්ෂතා ආචරණයට යටත් වේ.
d ගොණුවේ මූලද්‍රව්‍යවල හැසිරීම
d ගොණුවේ මූලද්‍රව්‍ය පරමාණුවල කාක්ෂිකවල හැකිලීම ලැන්තනයිඩ හා සමානවම සිදු නොවුනත් බලපාන හේතුව එකම වේ. මෙහිදී සිදුවන්නේ 3d ඉලෙක්ට්‍රෝනවල දුබල ආවරණ හැකියාව පරමාණුක අරයට බලපෑමයි. මේ නිසා අන්තරික මූලද්‍රව්‍යවලින් පසුව එන ගැලියම් සිට බ්‍රෝමීන් දක්වා වූ මූලද්‍රව්‍යවල රසායනික ලක්ෂණ පෙර පරිදිම ඉහළ ආවර්තයට සමාන වේ.
නිරීක්ෂණ හා පර්යේෂණ මගින් ලබාගත් පරමාණුක අරයන්
(pm වලින් මැන ඇති මෙහි නිරවද්‍යතාව 5pm පමණ වේ)
thumb
හඳේ හාවා
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:ජනප්‍රවාද ප්‍රවර්ගය:හඳ මාමා
වින්ඩෝස් ටාස්ක් මැනේජර්
වින්ඩෝස් ටාස්ක් මැනේජර් යනු මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් NT පවුලෙහි මෙහෙයුම් පද්ධති වල අඩංගු වෙන පරිගණක ක්‍රියාකාරිත්වය සහ ධාවනය වෙමින් පවතින වැඩසටහන්, ක්‍රියාවලීන් සහ CPU භාවිතයන්, පවරා දෙන කාර්යයන් සහ මතකයෙහි තොරතුරු, ජාලකරණ ක්‍රියාකාරකම් සහ සංඛ්‍යානයන්, ප්‍රවිෂ්ට වුනු පරිශීලකයන්, සහ පද්ධති සේවා පිළිබද සවිස්තරාත්මක තොරතුරු ඉදිරිපත්කරන කාර්ය කළමනාකරණ වැඩසටහනකි.
නැගෙනහිර කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාශය
නැගෙනහිර කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාශය ජූලි  1977 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ කොට්ඨාශ අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය නම් ලද්දේ බස්නාහිර පළාතේ  කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ,  කොළඹ නගරය අනුව යමිනි. 1977 ජූලි හිදී මෙම දිස්ත්‍රික්කය තනන ලද්දේ දකුණු කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාශය නැගෙනහිර කොළඹ සහ බටහිර කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාශයන් ලෙසින් බෙදා වෙන් කිරීමෙනි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශ වූ කොට්ඨාශ 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශ 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  නැගෙනහිර කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාශය වෙනුවට  කොළඹ බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශය තුල ඡන්ද කොට්ඨාශයක් ලෙස නැගෙනහිර කොළඹ දිගටම පවතියි.
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුණු  අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
රෙකෝඩ් නිව්ස්
රෙකෝඩ් නිව්ස් යනු බ්‍රසීලයට අයත් පැය 24 පුරාම විකාශන කටයුතු සිදු කරන රූපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති නාලිකාවකි. එහි හිමිකාරීත්වය Rede Record සතු වෙයි.
අතීතය
1953 වසරේදී, බ්‍රසීලයේ දෙවන රූපවාහිනී නාලිකාව ලෙස Rede Record ආරම්භ කරන ලදී. එම ජාලයේ 54 වන සංවත්සරය දිනදී, එනම් 2007 වසරේදී බ්‍රසීලයේ පළමු නොමිලේ මුදා හරින ප්‍රවෘත්ති නාලිකාව, ලෙස රෙකෝඩ් නිව්ස් නාලිකාව අරඹන ලදී. නාලිකාවේ දියත්කිරීමේ අවස්ථාවට එරට එවක ජනපති වූ Luiz Inácio Lula da Silva සහ ජාලයේ හිමිකරු වූ Edir Macedo, යන අය සහභාගී වූහ.
මතභේදයට තුඩුදීම්
රෙකෝඩ් නිව්ස් දියත් කිරීමට දින දෙකකට පෙර, Organizações Globo හී උප සභාපති වූ Evandro Guimarães, බ්‍රසීලියාහී (Brasilia) රජයේ නිලදාරීන් මුණ ගැසී චොදනා කලේ São Paulo හී, Rede Record සතුව, Rede Record සහ Record News නමින්, රූපවාහිනී පලවල් දෙකක් පවතින බවයි. බ්‍රසීලියානු නීතියට අනූව, එක් නගරයක් තුල හිමිකරුවෙකුට රූපවාහිනී පලවල් එකකට වඩා පවත්වා ගැනීම නීති විරෝධී වෙයි.
භාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:ජාත්‍යන්තර රූපවාහිනී නාලිකා
මහාසෝණ
මහාසෝණ හෙවත් රිටිගල ජයසේන යනු කාවන්තිස්ස රජතුමා සහ දුටුගැමුණු රජතුමා ළග සිටි ඇතුන් දහයකගේ ශක්තිය ඇති ප්‍රධාන යක්ක සෙන්පතියෙකි. මෙම රණශූරයා අංගම් ශ්‍රාස්ත්‍රයේ කෙළ පැමිණියෙකි. රිටිගල දැනට උගන්වන රිටිගල විශුද්ධි අංගම් ශාස්ත්‍රය නැත්නම් අපි අහලා පුරුදු සුදලිය අංගම් පොර පරම්පරාවේ උරුමක්කාරයා වන්නේ මොහුය. එය රිටිගල පරපුරට ලබා දී ඇත්තේ මේ මහාසෝණ හෙවත් රිටිගල ජයසේන සේනාධිපතියාය. එය අදටත් එම ප්‍රදේශයේ උගන්වනු ලබයි.
මහාසෝණ හෙවත් රිටිගල ජයසේන යනු
මහාවංශයට අනුව මහාසෝණ යෝධයා කුළුම්බරී ප්‍රදේශයේ හුන්දරිවාපි ග්‍රාමයේ තිස්ස නමැත්තාට දාව අටවැනි පුතු ලෙස උපත ලබා ඇත. මහාසෝණ යෝධයා පිළිබඳව මූලාශ්‍ර වල දැක්වෙන තොරතුරු ද ඉතාම අල්පය. ලක්දිව රෝහණ ජනපදයෙහි කුටුම්බරිකන්නිකාවෙහි උපන් බව සහස්සවත්තුප්පකරණයේ වාර්තා කරයි. රසවාහිනිය දක්වන්නේ රෝහණයේ කදලුම්කන්නිකාවෙහි හුන්දරිවාපිගම උපන් බවයි. මොහු සත් හැවිරිදි කල විසල් තල්ගස් මුලින් උදුරා දැමීමට තරම් ශක්තිමත් වූ බවත්, දස හැවිරිදි කල මහත් බල ඇති බවත්, පසුව ඇතුන් දස දෙනෙකුගේ ශක්තිය දැරූ බවද සාහිත්‍යයේ දැක්වේ. දුටුගැමුණු රජුට යුද්ධය සඳහා සහය දුන් යක්ක සේනාවේ නායකයා මොහුයි. දුටුගැමුණු - එළාර යුද්ධයේදී, විජිතපුර බලකොටුව අල්ලා ගැනිම සඳහා සිදු වූ සටනේ දී, මහාසෝණ යෝධයා පවුර කඩා වෙනම විවරයක් සදා ඉන් ඇතුළුව තල් රුකක් ගෙන සටන් කළ බව සාහිත්‍යයේ සඳහන් වේ.
රිටිගල ජයසේන හා ගෝඨයිම්බර අතර සටන පිළිබද සාහිත්‍ය කතාව
දුටුගැමුණු රජතුමා විසින් එළාර රජුව පරදා යුද්ධය ජයග්‍රහණය කළාට පසුව ගෝඨයිම්බර යෝධයා අලුත් නිවසක් තනා ගෙට ගෙවදීම නිමිත්තෙන් ඉතා විශාල උත්සව‍යක් සංවිධානය කර ගොඩාක් අයට මේ උත්සවයට ආරාධනා කරන ලදී. සාදයේ මුලදීම ගෝඨයිම්බර මත්පැන් නිසා මත් වීම නිසා ඔහුගේ බිරිද වන සෝනා කුමරිය පැමිණි අය පිළිගන්න රාජකාරිය කළේය. ඒ අසලින් එදා ගමන් කරපු ආරාධනයකින් තොරව එකවිටම මැදිවිය ඉක්මවු කලු ඇගපත මනාව වැඩුනු පුද්ගලයකු සාදය‍ට පැමිණි අතර කුමරිය මේ හැඩරුව පවසමින් ඒ බව ගෝඨයිම්බර යෝධයාට පැවසු අතර කියු හැඩරුව අනුව එකවිටම ඔහු හදුනා ගත් ගෝඨයිම්බර යෝධයා, ඔහුව පිළිගෙන සංග්‍රහ කරන ලෙස සෝනා කුමරියට අණ කළාය. ඒ වෙන කිසිවකු ‍නොව නම ඇසු පමණින් බොහෝ දෙනා බිය සලිත වන මහාසෝණ හෙවත් රිටිගල ජයසේන ය.
ගෝඨයිම්බර ‍සෙනවියාත් මේ රිටිගල ජයසේනට සාදයේ හොද හැටි කෑම බීම දී සැලකු අතර මධුවිතෙහි ප්‍රමාණය වැඩි වු විටම සියල්ල අමතක වු ජයසේන එකවිටම සිතට ආ අදහසකට සෝනා කුමරිය වැලද ගත්තේය. එකවරම මෙය දුටු ‍ගෝඨයිම්බර සෙනවියාට තරු විසිවුනු අතර ජයසේනට අසැබි වචනයෙන් බැන වදිමින් තම නිවසින් යන ලෙස තර්ජනය කරන ලදි. රිටිගල ජයසේන ඉතා ලැජ්ජාවට පත් වුනු අතර තරහත් සමඟම ගෝඨයිම්බර යෝධයා තමාට කිසිම අභියෝගයක් නැති බවත් සතියකින් තම්මැන්නා සුසාන භුමියේ දී හැකි නම් ද්වන්ධ සටනකට එන ලෙසත් උත්සව සභාවේදීම ඉතා සැරවැරයෙන් කියා සිටි අතර ‍ගෝඨයිම්බර ‍සෙනවිත් බිමතින්ම ජයසේන තමාට කිසිදු අභියෝගයක් නොමැති බවත් කඩුවකින් නොව තමාගේ වම් පයේ සුලැගිල්ලෙන් ජයසේනගේ හිස ගසා දමන බවත් මහ හඩින් උත්සව සභාව මධ්‍යයේ බහින් බස් විය. මේ ආරංචිය දැනගත් ගැමුණු රජු වහාම මේ සටන නවත්වා දමන ලෙස අණ කළත් තම අභිමානයත්, තමන්ට සිදුවු ලජ්ජාවත් මකා ගැනීමට අනිවාර්යයෙන් මේ සටන පැවතිය යුතු බව දෙදෙනාම පවසා ඇත.
සටනට දිනය පැමිණි අතර සටනට පෙර දා හොදින් මත්පැන් බී සටන දාත් දවල් වන තුරු නිදමින් සිටි ගෝඨයිම්බරයා සෙනවියාට එකපාරම තම අභියෝග කල සටන මතක් වු අතර කෑම බීමද අමතකව ඇද සිටි සළුව තදින් ගැ‍ට ගසා උතුරු සළුව හිසේ ජටාවක් ලෙස බැදගෙන සොහොන් බිමට දිව යන්නට විය. ඒ වන විටත් රිටිගල ජයසේන ලෝහ සන්නායකයක් පැලද සිටිමින් මනාව සටනට සුදානම් වී සිට අතර ඔහු හතර රියන් උස පුද්ගලයකු වු අතර ගෝඨායිම්බරයා ඉන් හරියටම අඩක් උස විය. ගෝඨයිම්බරයාගේ සහායට සටන නැරඹීමට පැමිණි අය මෙය දුටු සැනින් ම බෝහෝම දුකට පත්වුයේ ගෝඨයිම්බරයා පරාද වේවි යන හැගීම බොහෝම දෙනාගේ සිතට ආ නිසාය. තම මිතුරාට ආචාර කල ගෝඨයිම්බර සටනට පිවිසිය. ආචාර කිරීමත් සමඟම හිස ඔසවා සතුරා හෙවත් ජයසේනයාගේ මුහුණ බැලු ගෝඨයිම්බර ඇසිපිය ගහන සැනින් අහසට පැන ජයසේනගේ නිකටට තම වම් ප‍යෙන් දැඩි පහරක් එල්ල කලේය. එක විටම අන්ද මන්ද වු ජයසේනට තමා නමස්කාර කරන සෙනසුරු දෙවියන් සිහිවන විටම හිස කදින් වෙන්වී රිටිගල පැත්තේ කරඔ ගසක රැදී ඇත. (අද එම ස්ථානය ඔළුකරදන නම් වේ.)
මෙය එක විටම දුටු, දැනුන සෙනසුරු දෙවියන් කලබල විම නිසා කල් යල් බලා මනාව වැඩකරන සිරිතද අමතකව ගොස් වහා පැමිණ එවේලෙහි සොයා ගත් වලසකුගේ හිසක් ගෙනවිත් ජයසේනගේ හිස නැති සිරුරට දිවි බේරා ගැනීම සඳහා සවි කරන ලදි. (එම වලසා සොයා ගත්තායයි පැවසෙන්නේ ත්‍රිකුණාමලය මරතඩිය හන්දිය අසල පිහිටි සෙනසුරු කෝවිල් භුමියෙන් ලු) හැම විටම සිතා මතා වැඩකරන සෙනසුරු දෙවියන්ට කලබලයට ජයසේනට වලස් හිස සවිකර ඇත්තේ මුහුණ පිටුපසට සිටින ලෙසය. (පහතරට මහසෝන් නැටුමේදී ද හිස පලදිනු ලබන්නේ පිටුපසටය.) එලෙස නැවත පන ලැබු ජයසේන එදා සිට රියන් 81 ක් උස ඇස් 03 හා අත් 04 ඇති රතු ඇදුමින් ද කළු පාට ශරිරයෙන් යුතුව යෝධ ඌර වාහනයකින් ගමන් කරන මහසෝන් යක්ෂයා බවට පත්විය. මොහුට අවතාර 05 ක් ඇති බවද සදහන් වේ. එනම්,
එළුවකු වාහනයක් කරගත් “ලේ සොහෝන් යක්ෂයා” මුවකු වාහනයක් කරගත් “අමු සොහොන් යක්ෂයා” අශ්වයා වාහනය කරගත් “ජය සොහොන් යක්ෂයා” බැටළු වාහනය සහිත “මරු සොහොන් යක්ෂයාද” අලියකු පිට යන “ගොළු සොහොන් යක්ෂයාද”
මේ මහසෝන් යක්ෂයාගේ පංච අවතාර වේ. වෙසමුණි රජු මහසොහෝන් යක්ෂයාට දෙගාත (මිනිස් හා කුකුළු) බිලිපුද ලබා ගැනීමට අවසර දී ඇත. සුසාන භූමි කදු මුදුන් හා ගිරිහෙල් වාසස්ථාන කර ගත් බුදු අණටද යටත් නොවේ යයි පවසන මහසෝහෝන් යක්ෂයා ගෝඨයිම්බර දැහැනට පමණක් අවනත වන බව පැවසේ. (ඒ ගැන නම් විශ්වාස කරන්න අමාරුයි නේද? මොකද බුදු අණට සියල්ලන්ම යටත් වන බැවින්)
ඈන් රාජකීය කුමරිය
ඈන් රාජකීය කුමරිය දෙවන එලිසබෙත් මහ රාජෝත්තමාවියගේ හා ෆිලිප් කුමරුගේ එකම දියණිය හා දෙවන දරුවා වේ.
උපත- 1950 අගෝස්තු 15
කලත්‍රයා - කපිතාන් මාර්ක් ෆිලිප්ස් (වි. 1973 - දික්.1992) ,සර් තිමොති ලෝරන්ස් (වි.1992)
දරුවන් - පීටර් ෆිලිප්ස් මහතා (උ.1977),සාරා ටින්ඩෝල් ආර්යාව (උ.1981) මුණුපුරු මිණිපිරියන් - මියා ටින්ඩෝල් මෙනවිය, සවානාහ් ෆිලිප්ස් මෙනවිය, ඉස්ලා ෆිලිප්ස් මෙනවිය,ලෙනා එලිසබෙත් ටින්ඩෝල් මෙනවිය, ලූකස් ටින්ඩෝල් මහතා
මාපියන් - දෙවන එලිසබෙත් මහ රැජින, ෆිලිප් කුමරු
සහෝදර සහෝදරියො - චාල්ස් කුමරු, ඇන්ඩෘ කුමරු , එඩ්වඩ් කුමරු
සීයලා සහ ආච්චිලා - හයවන ජෝර්ජ් රජතුමා , එලිසබෙත් මව් රැජින , ග්‍රීසියේ හා ඩෙන්මාර්කයේ ඇන්ඩෘ කුමරු , බැටන්බර්ග්හි ඇලිස් කුමරිය
බිට්ලොකර් ඩ්‍ර‍යිව් එන්ක්‍රිප්ෂන්
බිට්ලොකර් ඩ්‍ර‍යිව් එන්ක්‍රිප්ෂන් යනු මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගමෙහි වින්ඩෝස් විස්ටා සහ වින්ඩෝස් 7 වැඩතල මෙහෙයුම් පද්ධතිවල අල්ටිමේට් සහ එන්ටප්‍රයිස් සංස්කරණ තුලද, වින්ඩෝස් සර්වර් 2008 සහ වින්ඩෝස් සර්වර් 2008 R2 වැනි සර්වර් කරලි මතද අඩංගු වන පූර්ණ තැටි ආරක්ෂණ ගුණාංගයකි.
විස්තාරය පිළිබඳ සංකල්ප
කුළු විස්තාරය
කුළු විස්තාරය පද්ධතියේ කුළු හා විරාම පිහිටුම් අතර මනිනු ලැබේ. බොහෝ විද්‍යා ක්ෂේත්‍රවලදී විද්‍යාවේදී මෙයට කුළු විස්තාරය යැයි කියනු ‍ලැබේ. තාරකා විද්‍යාවේදී එක් වස්තුවක ගුරුත්වජ බල පෑම නිසා අනෙක් වස්තුවේ දෙපසට වැනීම මනින විට එයට අර්ධ - විස්තාරය යැයි කියයි.
y විස්ථාපන යනු තරංගයේ විස්තාරයයි
(කුළුට කුළු) Peak-to-peak විස්තාරය
වර්ග මධ්‍යන්‍ය මුල විස්තාරය
වර්ග මධ්‍යන්‍ය මුල විස්තාරය (RMS) විශේෂයෙන් විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාවේදී භාවිතා කරයි. RMS අර්ථ දක්වන්නේ, ප්‍රස්ථාරයේ භූමි අවස්ථාවේ සිට ඇති සිරස් වර්ගයේ කාලයේ මධ්‍යන්‍ය අගයෙහි වර්ගමුලය ලෙසයි.
විස්තාරයේ වක්‍රෝක්තිය
[[ගොනුව: Sine_voltage.svg|thumb|
සයිනාකාර වෝල්ටීයතාවයක් ]]
ප්‍රත්‍යාවර්ත විදුලි ධාරාවක බලය හා ගනුදෙනු කරන විට එය සයිනාකාර තරංගයක RMS  අගය විශ්ව සම්මුතියක් ලෙස ප්‍රකාශ කිරීම සිදුවේ. විශිෂ්ටක හා ආරක්ෂක උපාංග ආදිය සඳහා සලකන විට කුළුට කුළු වොල්ටීයතාව RMS අගය මෙන් තුන් ගුණයකට ආසන්න බව හඳුනාගැනීම වැදගත් වේ.
ස්පන්දන විස්ථාරය
විදුලි සංදේශනයේදී ස්පන්දන විස්තාරය යනු ක්ෂේත්‍ර තීව්‍රතාවයි, වෝල්ටීයතා මට්ටම , ධාරා මට්ටම හෝ ජව මට්ටම වැනි ස්පන්ද පරාමිතියක විශාලත්වය වේ.
සටහන
මූලාශ්‍රය 	-	Federal Sandard 1037C
මූලාශ්‍ර
http://en.wikipedia.org/wiki/Amplitude
මහා පිපිරුම
thumb
මහා පිපුරුම් ආකෘතියට අනුව විශ්වය ව්‍යාප්ත වූයේ අධික ලෙස ඝනත්වයකින් හා තාප තත්වයක සිට අතර දැනුදු ව්‍යාප්ත වේ. අභ්‍යාවකාශ ව්‍යාප්ත වෙනවා යන්න විස්තර කිරීමට පොදු හා වැදගත් සදෘශ්‍යයක් වන්නේ අභ්‍යවකාශය, පිපෙන බනිස් ගෙඩියක වූ වියලි බෝංචි කරලක් මෙන්, ඒ සමඟ මන්දාකිණි රැගෙන යාමයි. කෙසේ නමුත් සාමාන්‍ය සාපේක්ෂිත අභ්‍යාවකාශ විද්‍යා, අභ්‍යාවකාශයට කිසියම් හෝ “‍රසායනිකත්වයක්” ආරෝපණය නොකරයි.
මහා පිපුරුම යනු ස්වධීන නිරීක්ෂණ ගණනක් මඟින් හොඳ සංකළණයකින් ලැබෙන විශ්වයේ අභ්‍යාවකාශ විද්‍යාත්මක ආකෘතියයි. දී එඩ්වින් හබල් විසින් මන්දාකිණි අතර දුරවල් ඒවායේ වර්ණාවලියේ විස්ථාපනවලට සමානුපාතික බව ගැනීමෙන් පසුව විශ්වය ව්‍යාප්ත වන බව දැක්වීමට එම උදාහරණය යොදා ගන්නා ලදී. දැන් විශ්වය ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතී නම් අතීතයේ දී එය කුඩා, වැඩි ඝනත්වයෙන් හා වැඩි උෂ්ණත්වයෙන් යුක්ත විය යුතුය. මෙම අදහස ඉතා අධික ඝනත්ව හා උෂ්ණත්ව දක්වාම විස්තර සහිතව සලකා ඇති අතර එයින් ඇතිවන නිගමනය ඉතාමත් සමීපව නිරීක්ෂිත දේ තහවුරු කරයි.
ඉතිහාසය
උපහාසාත්මකව, බිග් බෑන්ග් යන වදන හඳුන්වා දු‍න්නේ ෆ්‍රෙඩ් ‍හොයිල් (Fred Hoyle) ඔහු විසින් නිවැරදි යයි විශ්වාස නොකළ සිද්ධාන්තයක් පහත් කොට සැලකීමට කරන ලද එතරම් වැදගත්කමක් නැති ප්‍රකාශයක දීය. කෙසේ නමුත් 1964 දී අන්තරීක්ෂ ක්ෂුද්‍ර තරංග පසුබිම පිළිබඳ සොයා ගැනීම, මහා පිපිරුම සඳහා වූ නොපිලිගත නොහැකි ආධාරයක් විය. දුරස්ථ මන්දිකිණි වලින් වූ ආලෝක වර්ණාවලි විශ්ලේෂණ හෙලි කරන්නේ, හබල් නීතිය මඟින් විස්තර කරන සබඳතාවයක දී, දිගු තරංග ආයාම දෙසට වූ විස්ථාපන එක් එක් ගැලැක්සීය දුරවල්වලට සමානුපාතික වන බවයි. මෙය විශ්වය තවමත් ප්‍රසාරණය වන බව දැක්වීමට යොදා ගනී. තවදුරටත්, 1964 දී අන්තරීක්ෂ ක්ෂුද්‍ර තරංග පසුබිම විකිරණය (cosmic microwave background radiation) සොයා ගැනීම, ප්‍රසාරණය නිසා විශ්වය ඉතා උණුසුම් හා ඉහල ඝනත්වයකින් යුත් මුල් තත්වයකින් සිසිල් වූ බවට ප්‍රබල සාක්ෂියක් සපයයි. අන්තරීක්ෂ ක්ෂුද්‍ර තරංග පසුබිම සොයා ගැනීම, මහා පිපිරුම බොහෝ දුරට විශ්වයේ නිර්මාණය වීම විස්තර කරන බව භෞතිකඥයන්, තාරකා විද්‍යාඥයන් හා තාරකා භෞතිකඥයන් විසින් පිළි ගැනීමට බොහෝ සෙයින් ඉවහල් විය.
සනාත කිරීම
තවදුරටත් මහා පිපිරුමට සහාය දෙන සාක්ෂි, විශ්වයේ වූ සැහැල්ලු මූලද්‍රව්‍යවල සාපේක්ෂ සමානුපාතය මඟින් ඇති විය. විශ්වය පුරාවට වූ හයිඩ්‍රජන් හා හීලියම් වල නිරීක්ෂිත බහුලත්වය, මහා පිපිරුම් න්‍යෂ්ටික සංස්ලේෂණයට අනුව තාර්කිකව හා ප්‍රමාණාත්මක විස්තර කර ඇති පරිදි විශ්වයේ වේගයෙන් ප්‍රසාරණය හා සිසිලනය සිදු වූ ප්‍රථම මිනිත්තු කිහිපයේ සිදු වූ න්‍යෂ්ටික ක්‍රියාවලියෙන් උත්පාදිත මෙම මූලද්‍රව්‍යවල ගණනය කරන ලද අනුමාන සමඟ සමීපවම ගැලපිනි.
ගැටලු
කෙසේ නමුත් මහා පිපුරුමෙන් පමණක් විස්තර නොකළ විශ්වයේ රහස් ඇත. උදාහරණයක් ලෙස විශ්වයේ එක් දිශාවකට ආලෝක වර්ෂ බිලියන 12 ක් දිග ප්‍රදේශයක් ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවට ආලෝක වර්ෂ බිලියන 12ක් දිග ප්‍රදේශයට වඩා ස්වල්ප වෙනස් වීම් දක්වයි. නමුත් විශ්වය වසර බිලියන 13.7 ක් පමණ පමණක් පැරණි නිසා මෙම ප්‍රදේශ කිසි විටෙක හේතු කාරකව සම්බන්ධ වී ඇතැයි දර්ශනය වේ. එසේ නම් ඒවා එතරම් සමාන වූයේ ඇයි? 1981 ඇලන් ගත්ගේ (Alan Guth) විශ්වීය පිම්ඹීම පිළිබඳ සිද්ධාන්තය, කෙටියෙන් ඉතාමත් මුල් කාලීන විශ්වයේ අතිශය දර්ශීය ප්‍රසාරණයේ අහඹු පිපිරීමක්, මෙම ක්ෂිතිජ ගැටලුවට හා මහා පිපිරුම මඟින් පැහැදිලි නොවූ තවත් ගැටලු ගණනක් සඳහා විසඳුම් සැපයීය. “ගත්”ගේ සිද්ධාන්තයට අනියම් සහයන් ලැබී තිබුණත් මහා පිපුරුම මෙන් සමීපව හා හොඳින් සහය ලැබී නැත.
ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:තාරකා විද්‍යාව
අරාබි අර්ධද්වීපය
ප්‍රවර්ගය:අරාබි අර්ධද්වීපය
පත්තිනි දේවී
පත්තිනි දේවී
පත්තිනි දේවී අහසින් වඩිනා පත්තිනි සළඹින් ගිනිජල මවනා පත්තිනි තෙදණින් දුදනන් මඬනා පින්පෙත් ලබනා බුදුබව පතනා නාරිසුරාවේ – වැටී මුලාවූ ද්‍රෝහී ස්වාමී – පිළිගත් ළන්දු තම හිමි බිලිගත් – පඬිරට ගිනිලා පතිව‍්‍රත තාවේ – සත්‍යය කැන්දු ජාති ජරාදී – අකාල ව්‍යාධී යාදිනි පූජා – අසනා ළන්දු වස්දොස් හරිමින් – සුවසෙත සාදා පාරමිතාවේ – ධම්වැට බැන්දු
2004 ශ්‍රී ලංකා සුනාමි-දුම්රිය ව්‍යසනය
2004 වසරේ දෙසැම්බර් 26 වැනි දින ඉන්දුනීසියාවේ සුමාත්‍රා මුහුදේ ඇතිවූ භූමිකම්පාවක් නිසා හටගත් සුනාමි රළ පහරක් ගැටීමෙන්, ශ්‍රී ලංකාවේ පෑරලියදී මගී දුම්රියක් විනාශයට පත්වූ අතර, එම දුම්රිය ව්‍යසනය 2004 ශ්‍රී ලංකා සුනාමි-දුම්රිය ව්‍යසනය ලෙස හැඳින්වේ. මෙම ව්‍යසනය, ඉතිහාසයේ දුම්රියක් හා සම්බන්ධව සිදුවූ වැඩිම මරණ සංඛ්‍යාව සහිත, සිදුවීම ලෙසද හැඳින්වෙයි. කොළඹ සිට ගාල්ල දක්වා වූ නියමිත දුම්රිය ගමන් මග අතරතුර හමුවන, තෙල්වත්ත නැවතුම ආසන්නයේ පිහිටි පෑරලිය ග්‍රාමයේ ධාවනය වෙමින් පැවැති දුම්රිය වෙත සුනාමි රළ ගැටීම නිසා මෙම අනතුර සිදුවිය. අනතුර නිසා පුද්ගලයන් 1,700 කට වඩා වැඩි පිරිසක් මිය ගිය අතර එම ප්‍රමාණය, ඊට පෙර දුම්රිය ඉතිහාසයේ වාර්ථා වී තුබූ වැඩිම මරණ සංඛ්‍යාව සහිත, 1981 වසරේ සිදුවූ බිහාර් දුම්රිය අනතුරේ මරණ සංඛ්‍යාව මෙන් දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකි.
දුම්රිය
මෙම ව්‍යසනයට මුහුණදුන් දුම්රිය, මෙරට කොළඹ සහ ගාල්ල නගර අතර ක්‍රියාත්මකව පැවැති මගී දුම්රියක් වූ අතර (මෙම දුම්රිය, සමුද්‍රදේවී දුම්රිය බවට සමහර තැන්හී සඳහන් වෙයි), එය මෙරට නිරිත දිග වෙරළට ආසන්නයෙන් ඇදී යන, මුහුදුබඩ දුම්රිය මග ඔස්සේ ධාවනය කෙරිණි.
සිදුවීම
2004 වසරේ නත්තල ආගමික සැමරුම යෙදී තිබුණු දිනට පසු එළැඹි උදුවප් පොහොය දින, එනම් දෙසැම්බර් 26 වැනිදා උදෑසන 6:55 ට පමණ, සුපුරුදු පරිදි මෙම දුම්රිය කොළඹ කොටුව දුම්රිය නැවතුම්පළින් ගමන් ආරම්භ කරන ලදී. ඒ අවස්ථාවේදී දුම්රිය තුල, ප්‍රවේශපත්‍ර සහිත මගීන් 1000-1500 අතර ප්‍රමාණයකුත්, ප්‍රවේශපත්‍ර රහිතව සිටි මගීන් නොදන්නා සංඛ්‍යාවකුත් සිටි බව සඳහන් වෙයි.
සුනාමි රළ දුම්රියේ ගැටීම
කොළඹ දුම්රිය නැවතුම්පළින් පිටත් වූ දුම්රිය, උදෑසන 9:30 පමණ වන විට තෙල්වත්ත අසල, පෑරලිය ග්‍රාමය ඔස්සේ ධාවනය වෙමින් පැවැතිණි. එම අවස්ථාව වන විට ගලා ආ පළමු සුනාමි රළ, වෙරළ තීරය යටකරමින් ගොඩ බිම දෙසට ගලා වුත් දුම්රිය හාත්පසද වට කර ගැනීම නිසා, දුම්රිය ධාවනය නතර කරන ලදී. මුහුදු රළ ගැටුනද දුම්රිය, පීලි මත නිරුපද්‍රිතව පවතීවි යැයි එහි සිටි සිය ගණනක් වූ මගීන් බලාපොරොත්තු වූවත්, ඊළඟ මොහොතේ පැමිණි විශාල සුනාමි රළ, දුම්රිය මැදිරි සහ අවට තිබූ ගස්කොලන්, නිවාස ආදියටද දැඩි හානි සිදුකරමින් රට තුලට ගලා යන ලදී. සුනාමි රළ පහර හේතුවෙන් ජලයෙන් පිරී ගොස් තිබූ දුම්රිය මැදිරි අටක සිටි පිරිස ඒ තුළම ගිලී මිය ගිය අතර, සමහරක් දෙනා ජල පහරේ ගසා ගෙන ආ සුන්බුන් වල ගැටීම නිසා මිය ගියහ. දැඩි රළ පහර නිසා ගැලවී ගිය සමහර දුම්රිය පෙට්ටි උඩුයටිකුරු වෙමින් ජල පහර සමග රට තුලට ගසා ගෙන ගිය අතර, දුම්රිය මාර්ගයටද රළ පහර නිසා දැඩි ලෙස හානි සිදුවී තිබුණි. මේ අවස්ථාවෙහි දුම්රියේ ගැටී තිබුණු සුනාමි රළ පහර, සාමාන්‍ය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 7.5 - 9 ත් පමණ උස් වූ රළ පහරක් බව පැවසෙයි.
විපත්තියෙහි තරම
සුනාමිය නිසා රටට සිදුවූ සමස්ථ හානියේ වපසරිය ඉතා විශාල වූ නිසා, ගුවනින් දැකගන්නා තුරු, එනම් පැය කිහිපයක් යන තුරුම දුම්රිය ඇත්තේ කොහේදැයි පිළිබඳව නිශ්චිත අදහසක් බලදාරීන්ට නොවූ බව පැවසෙයි. ප්‍රාදේශීයව පිහිටුවා තිබූ සියළුම හදිසි සේවාවන්ද, සුනාමිය හේතුවෙන් විනාශ වී ගොස් තුබූ නිසා, මෙම ප්‍රදේශ වෙත සහන සේවා පැමිණීමටද යම් කාලයක් ගතවූ බව සඳහන් වෙයි.
බලදාරීන් විසින් නිකුත් කල වාර්ථාවන්ට අනූව, දුම්රියේ සිටි මගීන්ගෙන් යම් සංඛ්‍යාවක් සිය දිවි ගලවා ගෙන තුබූ අතර, තවත් 1,700 ක පමණ පිරිසකට, සමහර විට 2,000, කට වඩා වැඩි පිරිසකට, මෙම අනතුර නිසා සිය ජීවිත අහිමි වී තිබුණි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:2004 සුනාමිය ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය අනතුරු
රන් හසු ලොල්වනා
රන් හසුන් ලොල්වනා
රන් හසුන් ලොල්වනා ඉඟිනළුව නෙතු අගින් දල්වනා ගිනිසිළුව තුටින – ඉපිල – රඟන අසිරි – නලඟන රන් හසුන් රාග රාගිනී රසේ ඇලූම් දී කාම කාමිනී විඩා නිවාදී රුසිරු පාමී ගයා නුරාගී මියුරු ප්‍රෙමී ළයේ සරාගී සැලී වෙළී රසෝඝයේ සෙයා එමී පමා නොවී
හුණුගම
හුණුගම (දෙමළ වහරෙන් චුන්නාකම්) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය පිහිටි නගරයකි. වත්මනෙහි චුන්නාකම් යන දෙමල වහරින් හදුන්වන පැරනි සින්හල හුනුගම මෙයයි. ඒ ආසන්නයේ ඇති කදුරුගොඩ බොදු සන්කීර්ණය වත්මනෙහි කන්දරොඩෙයි යන දමිල වහරින් හදුන්වයි.
සංචාරක ආකර්ෂණ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ග්‍රෙනඩා
කැරිබියන් මුහුදේ ගිණිකොන දිග ග්‍රෙනඩයින් හි දකුණු කෙළවරෙහි පිහිටි ග්‍රෙනඩා දූපත ප්‍රධාන දුපත හා තවත් කුඩා දූපත් හයකින් ද සැදුනු  ස්වෛරි දූපත් රාජ්‍යයකි. ට්‍රිනිඩෑඩ් සහ ටො‍බාගෝ රාජ්‍යන්ට වයඹ දිගින් ද වෙනිසියුලාවට ඊසාන දිගින් ද, සාන්ත වින්සන්ට් සහ ග්‍රෙනඩයින්හි නිරිත දිගින් ද ග්‍රෙනඩා රාජ්‍යය පිහිටා තිබේ.
එහි විශාලත්වය වර්‍ග කි.මී. 344 කි. ජනගහනය 110,000 ක් වේ. සාන්ත ජෝර්ජ් යනු එහි අගනුවර වේ. එ‍රටෙහි ජාතික පක්ෂියා වනුයේ, වඳවී යාමේ තර්ජනයට මුහුණ පා සිටින ග්‍රෙනඩා පරෙවියාය.
ධනංජය සිරිවර්ධන
ගජනායක ආරච්චිගේ සමුදිත ධනංජය සිරිවර්ධන හෙවත් ධනංජය සිරිවර්ධන, යනු ශ්‍රී ලංකා සිනමාවේ, වේදිකාවේ සහ රූපවාහිනියේ නළුවෙකි. කලාකරුවන්ගේ පවුලකින් පැවත එන ධනංජය රූපවාහිනී නිවේදකයෙක් ද වේ.
පෞද්ගලික ජීවිතය
ධනංජය විවාහ වී සිටින්නේ ශෂිනි සමඟයි. ඇය ඩුබායි හි ගුවන් සේවිකාවකි. ධනංජයට ශෂිනිව මුලින්ම මුණගැසෙන්නේ 2005 වසරේ ඉන්දික මල්ලවාරච්චිගේ ඡායාරූප රූගත කිරීමකදී. මෙම යුවළට එක් දියණියක් සිටින අතර ඇය 2020 ජූලි 1 වන දින උපත ලැබුවාය.
ධනංජයගේ සීයා වන පීටර් සිරිවර්ධන දක්‍ෂ සංගීතඥයෙක් සහ රංගන ශිල්පියෙක්. ඔහු පොල්ගොල්ල රජයේ කාන්තා අභ්‍යාස විද්‍යාලයේ සංගීතය පිළිබඳ කථිකාචාර්යවරයකු ලෙස සේවය කළේය. ධනංජයගේ මිත්තණිය ශ්‍රීමතී කරුණා දේවි සංගීත ගුරුවරියක් මෙන්ම නිළියක් ද වූවාය. ධනංජයගේ නැන්දා වන චන්ද්‍රිකා සිරිවර්ධන ද ජනප්‍රිය ගායිකාවක් සහ පසුබිම් ගායිකාවක්. ඇය විවාහ වී සිටියේ මාධ්‍යවේදියෙකු මෙන්ම ගීත රචකයෙකු වූ ඇන්ටන් අල්විස් සමඟයි. ඇන්ටන් 2018 මාර්තු 26 වන දින වයස අවුරුදු 64 දී මිය ගියේය. චන්ද්‍රිකාගේ මිනිබිරිය දුල්ෂාරා දසන්ති ද ගායිකාවකි.
වෘත්තීය ජීවිතය
2004 දී, ධනංජය අශෝක හඳගම විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද සහ YA TV විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද මේ පාරෙන් එන්න හි ප්‍රධාන ධාරාවේ නළුවෙකු ලෙස තම රූපවාහිනී ගමන ඇරඹීය. මෙම නාට්‍යයේ ඔහුගේ රංගනය වෙනුවෙන් 2005 වසරේ සමාරම්භක රයිගම් ටෙලීස් උළෙලේදී හොඳම නළුවා ලෙස සම්මානයට පාත්‍ර විය. ඔහුගේ මංගල සිනමා රංගනය පැමිණියේ කේ.ඒ විජේරත්න අධ්‍යක්ෂණය කළ කුමාර කන්‍යාවි හරහාය.
ඔහු ‘‘ප්‍රාණ’’ නමින් රංග කලා පන්ති පවත්වයි. 2008 දී ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම ඩිජිටල් චිත්‍රපටය වන හෙටවත් මට ආදරය කරන්න හි රඟපෑවේය. මෙම චිත්‍රපටය ඩයලොග් ටෙලිවිෂන්හි Citi Hitz චන්ද්‍රිකා චිත්‍රපට නාලිකාව හරහා 2008 පෙබරවාරි 14 වන දින වැලන්ටයින් දිනයේ විකාශය විය.
External links
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික නළුවෝ ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා
බොධි පූජා
ශ්‍රි ලංකාවේ සිංහල බෞද්ධයන් විසින් සිදුකරන තමන්ට හො වෙන් අයෙකුට ශාන්තිය පතා සිදුකරන පූජාවකි.බෝධිය වන්දනා කරන ගාථා ඇත
ආරම්භය
මහ්න්දාගමනයට පෙර සිටම සිංහලයන් මහා වෘක්ෂ සහ රුක් දෙවි වන්දනාවේ නිරත විය. ශ්‍රී මහා බෝධි අංකුරයක් ලක් දිවට වැඩම කිරීමත් සමග ක්‍රමයෙන් වෙනත් ගස් වන්දනා කිරීම අඩුවී බෝධි වන්දනාවට යොමුවිය.
වත්මන් ක්‍රමයේ ආරම්භය
1970 දශකයේදී පානදුරේ අරියධම්ම හිමි විසින් හඳුන්වාදුන් ක්‍රමය සහ එම හිමියන් විසින් රචිත බෝධි පූජා කවි වර්ථමානයේ ස්ංහල බෞද්ධයන් විසින් විශාල ලෙස භාවිතා කරයි.
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බුද්ධාගම
පලෙයි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
පලෙයි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය ( පච්චිලේපලෙයි ) යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, උතුරු පළාතේ,   කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික්කය
ඇන්ඩෘ කුමරු, යෝර්ක් හි ආදිපාදවරයා
යෝර්ක්හි ආදිපාද ඇන්ඩෘ කුමරු දෙවන එලිසබෙත් මහ රාජෝත්තමාවියගේ හා ෆිලිප් කුමරුගේ දෙවන පුත්‍රයා හා තෙවන දරුවා වේ.
සීයලා සහ ආච්චිලා- හයවන ජෝර්ජ් රජතුමා, එලිසබෙත් මව් රැජින, ග්‍රීසියේ හා ඩෙන්මාර්කයේ ඇන්ඩෘ කුමරු,බැටන්බර්ග් හි ඇලිස් කුමරිය
සහෝදර සහෝදරියෝ - චාල්ස් කුමරු, ඈන් කුමරිය, එඩ්වඩ් කුමරු
ඇෆ්ගන් නිදහස් දිනය
ඇෆ්ගනිස්තානයෙහි ඇෆ්ගන් නිදහස් දිනය සැමරෙනුයේ අගෝස්තු 19 දිනදී වන අතර එහිදී 1919 එංගලන්ත-ඇෆ්ගන් ගිවිසුම සිහි කෙරෙයි. ඇෆ්ගනිස්තානය කිසිවිටෙක බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයෙහි කොටසක්ව නොපැවතුනද, මෙම ගිවිසුම මගින් බ්‍රිතාන්‍යය වෙතින් පූර්ණ නිදහස පිරිනැමිණි. බ්‍රිතාන්‍යයෝ ඇෆ්ගනිස්තානය සමග යුද්ධ තුනක් සටන් කළහ.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:නිදහස් දිනයන්
උපතිස්ස නුවර
ස්ථාපනය, නම සහ පිහිටුම
උපතිස්ස නුවර තම්බපණ්ණියට සැතපුම් හතක් හෝ අටක් හෝ උතුරින් වන අතර, වර්තමාන මන්නාරම අසල දිස්ත්‍රික්කයක, එනම් හලාවත දිස්ක්‍රික්කයේ පිහිටා තිබූ බව විශ්වාස කෙරේ. එය නම් කෙරුණේ, විජය රජුගේ අගමැතිවූ, උපරාජ උපතිස්ස රජ අනුව යමින් වන අතර, විජය රජුගේ මරණයට පසුව සහ  තම්බපණ්ණි රාජධානියෙහි අවසානයට පසුව ක්‍රිපූ 505 දී ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරිණි.
ඉතිහාසය
තමන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයෙකු තෝරා ගැනීමේ අපහසුතාවයකින් පසුවූ, විජය රජුගේ පාලන සමයේ අවසානය ලඟාවත්ම, ඔහුගේ මුතුන්මිත්තන්ගේ නගරය වන සිංහපුර වෙත සංදේශයක් යැවුවේ, සිංහසානාරූඨ වන ලෙසින් ඔහුගේ සොහොයුරු සුමිත්ත වෙත ආරාධනා කරමිනි. කෙසේවෙතත් සංදේශය එහි ගමනාන්තය වෙත ලඟාවීමට පෙර විජය රජ මිය ගිය අතර ජනයා විසින් පාලනය සඳහා ඇමතිවරයෙකු තෝරා ගත්හ
ගුවාටමාලා
ගුවාටමාලා මධ්‍යම ඇමෙරිකාවේ පිහිටි රටක් වන අතර එහි දේශසීමාවන් වට වී ඇත්තේ මෙසේය, උතුරෙන් සහ බටහිරෙන් මෙක්සිකෝවද, නිරිත දිගට පැසිපික් සාගරයෙන්ද, ඊසාන දිගට බෙලිස් රාජ්‍යයෙන්ද (Belize), නැගෙනහිරට කැරිබියාවෙන් සහ ගිණිකොනට හොන්දුරාස් හා එල් සැල්වදෝර් රාජ්‍ය යනාදියෙන් සීමා වී ඇත. භුමි ප්‍රමාණය වර්‍ග කි.මී. 108890 ක් ද (වර්‍ග සැතපුම් 42043) ඇස්තමේන්තු කළ ජනගහනය 13,276,517 ක් ද වෙයි. නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යයක් වන ගුවාටමාලාවේ අගනගරය වන්නේ ගුවාටමාලානුවරයි. ගුවාටමාලාව සතු ජීව විද්‍යාත්මක වශයෙන් වැදගත් සහ විශේෂිත පරිසර පද්ධතිය නිසා එය ජෛවවිද්‍යාත්මකව බහුලවම පිහිටි ස්ථානයක් ලෙස නම් කිරීමට දායකත්වයක් සැපයීය.
ඇල්බට්‍ අයින්ස්ටයින්
යාන්ත්‍ර විද්‍යාව සහ විද්‍යුත් චුම්භකත්වය නැවත සම්බන්ධ කරමින් ඉදිරිපත් කළ විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය සහ නව ගුරුත්වාකර්ෂණ වාදයකට නිර්මාණය කරමින් සාපේකෂතාවාදී මූලධර්ම ඒකාකාරී නොවන චලිතවලට ද අදාල කරමින් ඉදිරිපත් කළ සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවාදය ද භෞතික විද්‍යාවට අයින්ස්ටයින් දැක්වු ප්‍රධාන දායකත්වන් වේ. ඔහු දැක්වූ අනෙකුත් දායකත්වයන් අතරට සාපේක්ෂවාදී තාරකා විද්‍යාව, විශ්ව න්‍යාය විද්‍යාව, කේශික ක්‍රියාව, අවධි උපලනය, ස්ථිතිමය යාන්ත්‍ර විද්‍යා‍වේ ගැටළු හා ඒවායේ ක්වොන්ටම්‍විද්‍යාත්මක යෙදීම්‍, අණුක බ්‍රවුනිය චලිතය පිළිබඳ විවරණය, සංක්‍රමණ සම්‍භාවිතාව, ඒක පරමාණුක වායු පිළිබඳ ක්වොන්ටම්‍වාදය, අඩු විකිරණ ඝනත්වයක් සහිත ආලෝකයේ තාප ගුණ (මෙය ෆෝටෝන වාදයයට මුලික පදනම විය) උත්තේජිත විමෝචනය ඇතුලත් විකිරණ වාදය, ඒකීකෘත ක්ෂේත්‍රවාද සංකල්පය, භෞතික විද්‍යා‍වේ ජ්‍යාමිතිකකරණය ආදිය අයත්ය.
ඇල්බට්‍ අයින්ස්ටයින් පල කළ ප්‍රකාශන අතරට විද්‍යාත්මක පත්‍රිකා /නිබන්ධන පනහකට වැඩි ප්‍රමාණයක් ද විද්‍යාත්මක නොවන පොත්පත් අයත් වේ. භෞතික විද්‍යාව සම්බන්ෂධ පිරිස් අයින්ස්ටයින් දේවත්වයේ ලා සලකන අතර 1999 දී “ටයිම්‍” සගරාව මගින් ඔහු “ශතවර්ෂයේ මිනිසා” වශයෙන් නම්‍කරන ලදී. ඔහුගේ නම ගැලීලියෝ ගැලීලි, අයිසැක් නිව්ටන්, චාල්ස් ඩාවින් වැනි විද්‍යාඥයන්ගේ නම් අතර ඔවුන් ද පවා අභිබවා යන තරම්ය. ලෝක ඉතිහාසයේ විශිෂ්ඨතම සහ සුප්‍රසිද්ධම විද්‍යාඥයා වන්නේ ද ඇල්බර්ට් අයින්ස්ටයින්මය. වර්තමාන සංස්කෘතිය තුල “අයින්ස්ටයින්” යන්න අතිවිශිෂ්ට බුද්ධිමතා යන වචනයට සමාන පදයක් වශයෙන්ද භාවිතා වේ.
මුල් අවධිය සහ අධ්‍යාපනය
මෙයද බලන්න : අයින්ස්ටයින් පවුල thumb|right|1882 දී 3 වන වියේ දී අයින්ස්ටයින් thumb|right|වයස අවුරුදු 14 දී අයින්ස්ටයින් (1893) thumb|right|වයස අවුරුදු 17 දී අයින්ස්ටයින්ගේ මැටි්රකියුලේෂන් විභාගයෙන් සහතිකය(6 හොඳම ලකුණ වීම 1-6 පරාසයකට)
ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් 1879 මාර්තු 14 වැනිදා, ජර්මානු අධිරාජ්යය තුල වෙටම්බර්ක් රාජධානියේ, Ulmහිදී උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා වන හර්මන් අයින්ස්ටයින් (Hermann Einstein), වෙළෙන්දෙකු සහ ඉංජිනේරුවෙකු විය. ඔහුගේ මව පවුලින් අයින්ස්ටයින් (Pauline Koch) විය. වර්ෂ 1880 දී ඔවුන් Munich වෙත පැමිණි පසු ඔහුගේ පියා සහ මාමා එක්ව Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie නමින් විදුලි උපකරණ නිශ්පාදන කරන සමාගම ආරම්භ කරන ලදී. 1903 දී විවාහ විය.
මරණය
අභ්‍යන්තර රුධිර වහනයක් හේතුවෙන් ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් මිය ගිය අතර ඔහු ශල්‍යකර්මයක් ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත. ඔහු වෛද්‍යවරයා‍ට පවසා ඇත්තේ "මට යෑමට අවශ්‍ය විට යා යුතුයි. කෘතීමව ජිවත් වෙලා ඵලක් නෑ.මම මගේ කොටස අවසන් කරලා තියෙන්නේ. මම ඒක කදිමෙට කරනවා" යනුවෙනුයි. පසුදින එලිවෙත්ම ඔහු ප්‍රින්ස්ටන්හි රෝහලක 76 වියේදි ‍මරණයට පත්විය.
සාපේක්ෂතාවාදය සහ E= mc²
අයිස්ටයින්ගේ "Zur Elektrodynamik bewegter Körper" එනම් "චලනය වෙමින් පවතින ස්කන්ධවල විද්‍යුත්ගතිකය" (Electrodynamics of Moving Bodies) 1905 ජුනි 30 දින නිකුත් වුණු අතර එම වසරේ ම සැප්තැම්බර් 26 දින ප්‍රකාශයට පත්කෙරිණ. එය යාන්ත්‍ර විද්‍යා නියමයන්ට වෙනස්කම් හදුන්වා දෙමින් මැක්ස්වෙල්ගේ සමීකරණ (විද්‍යුතයේ හා චුම්බකත්වයේ නියම) සහ නිව්ටෝනීය යාන්ත්‍ර විද්‍යා නියම අතර ගැටුම සමහන් කළේ ය. මේ වෙනස්කම්වල ප්‍රතිඵල අධික වේගයන්හි දී (ස්කන්ධයන් ආලෝකයේ වේගයට ආසන්න වේගවලින් චලනය වන අවස්ථාවන්හි) මැනවින් නිරීක්ෂණය කළ හැකි විය. පසුකලෙක අයින්ස්ටයින්ගේ විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය (Theory of Special Relativity)ලෙස ප්‍රකට වූයේ මේ පත්‍රිකාවෙන් ඉදිරිපත් කෙරුණු ප්‍රවාදය යි.
අපට සාපේක්ෂව චලනය වෙමින් සිටින නිරීක්ෂකයකුගේ රාමුවේ සිට මනින විට, චලනය වන ස්කන්ධය සතු ව ඇති ඔරලෝසුවක කාලය සෙමින් ගතවන බව පෙනී යන බවත් එකී ස්කන්ධය ද එය චලනය වන දිශාව ඔස්සේ දිගින් අඩු වන බවත් මේ පත්‍රිකාවෙන් පූර්වකල්පනය කරන ලදී. එකල භෞතික විද්‍යාවේ බල පැවැත් වූ ප්‍රධාන සංකල්පයක් වූ ආලෝකවාහක ඊතරය නො පැවතිය හැක්කක් බවට ද මේ පත්‍රිකාවෙන් තර්ක කරන ලදී.
අයින්ස්ටයින් සිය විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය පිහිටවූයේ ප්‍රගති විද්‍යාවේ (kinematics) න්‍යායික රාමුව තුළ ය. 1908 දී හර්මන් මින්කොව්ස්කි විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය කාලාවකාශය (space-time) සම්බන්ධ ප්‍රවාදයක් ලෙස ජ්‍යාමිතික රාමුවක් තුළ ප්‍රති-අර්ථකථනය කරන ලදී. 1915 දී සිය සාධාරණ සාපේක්ෂතාවාදය හදුන්වා දෙද්දී අයින්ස්ටයින් මින්කොව්ස්කිගේ රූපිකය (formalism) යොදාගත්තේ ය.
සාධාරණ සාපේක්ෂතාවාදය හා තුල්‍යයතා මූලධර්මය
සාධාරණ සාපේක්ෂතාවාදය (Theory of General Relativity) යනු 1907 සහ 1915 අතර කාලය තුළ අයින්ස්ටයින් විසින් සංවර්ධනය කරන ලද ගුරුත්වය (gravitation) පිළිබද ප්‍රවාදය වේ. සාධාරණ සාපේක්ෂතාවාදයට අනුව ගුරුත්වාකර්ෂණය යනුවෙන් අප අත්දකින සංසිද්ධිය එයට සම්බන්ධ ස්කන්ධයන් විසින් කාල-අවකාශය වක්‍ර කිරීමේ ප්‍රතිඵලයකි. සාධාරණ සාපේක්ෂතාවාදය නවීන අභ්‍යවකාශ භෞතික විද්‍යාවේ මහගු මෙවලමක් බවට පත් වී තිබේ. කලු කුහර (Black Holes) හෙවත් අවකාශයේ පවතින, ආලෝකය පවා බලපෑමට ලක්වන තරම් ප්‍රබල ගුරුත්වාකර්ෂණයක් සහිත ප්‍රදේශ පිළිබද වත්මන් අවබෝධයට පදනම වී ඇත්තේ එය යි.
අයින්ස්ටයින් පසු ව පැවසූ පරිදි සාධාරණ සාපේක්ෂතාවාදය ගොඩනැගීමට ඔහුට හේතුවූයේ විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය තුළ අවස්ථිතික චලනයන් (inertial motions) කෙරෙහි වූ වැඩි නැඹුරුව හේතුවෙන් එය එතරම් සතුටුදායක ප්‍රවාදයක් නොවීමත්, සමාරම්භයේ සිට ම කිසිම චලන අවස්ථාවක් කෙරෙහි (ත්වරණය වන ඒවා කෙරෙහි පවා) වැඩි නැඹුරුවක් නො දක්වන ප්‍රවාදයක් වඩා සතුටුදායක බව පෙනී යාමත් ය. ඒ අනුව 1907 දී ඔහු විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය යටතේ ත්වරණය පිළිබද ව ලිපියක් පළ කළේ ය. On the Relativity Principle and the Conclusions Drawn from It (සාපේක්ෂතා මූලධර්මය සහ ඉන් පැමිණි නිගමන) නම් වූ එම පත්‍රිකාවේ දී ඔහු නිදහස් වැටීම (free-fall) යනු සැබවින් ම අවස්ථිතික චලනයක් බවටත් නිදහස්-වැටීමකට ලක්වන නිරීක්ෂකයකුට විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයේ නීති අදාළ විය යුතු බවටත් තර්ක කළේ ය. මේ තර්කය තුල්‍යයතා මූලධර්මය (equivalence principle) ලෙස හැදින් වේ. එම ලිපියෙන් ම අයින්ස්ටයින් ගුරුත්වජ කාල පමාව (gravitational time-dilation), ගුරුත්වජ වර්ණාවලි විස්තාපනය (gravitational redshift), අලෝකයේ අපක්‍රමණය (deflection of light) යන සංසිද්ධි ද පූර්වකල්පනය කළේ ය.
1907 පළ කළ එකී ලිපියේ අදහස් තව දුරටත් විදාරණය කරමින් 1911 දී On the Influence of Gravitation on the Propagation of Light (ආලෝකයේ ප්‍රචාරණයට ගුරුත්වාකර්ෂණයේ බලපෑම) මැයෙන් අයින්ස්ටයින් තවත් පත්‍රිකාවක් පළ කළේ ය. එමගින් ඔහු මහේක්ෂ වස්තූන් (massive bodies) විසින් ආලෝකය අපක්‍රමණය කෙරෙන ප්‍රමාණය නිමානය කළේ ය. මෙලෙස සාධාරණ සාපේක්ෂතාවාදයේ සෛද්ධාන්තික අනුමාන පළමුවරට ද්‍රව්‍යමය ලෙස පරීක්ෂා කළ හැකි විය.
ෆෝටෝන සහ ශක්ති පැකට්ටු
ආලෝකය යනු අංශු (quanta) ලෙස වෙන් වී ඇති බව 1905 දී පළ කළ පත්‍රිකාවක් මගින් අයින්ස්ටයින් පූර්වකල්පනය කළේ ය. අයින්ස්ටයින්ගේ මෙම ආලෝක අංශු පිළිබද අදහස මැක්ස් ප්ලාන්ක් සහ නීල්ස් බෝර් ඇතුලු සෑම භෞතික විද්‍යාඥයකු විසින් ම පාහේ ප්‍රතික්ෂේප විණි. එය සර්වව්‍යාපී වශයෙන් පිළිගැනීමට ලක් වූයේ 1919 දී ප්‍රකාශ විද්‍යුත් ආචරණය (Photoelectric effect) පිළිබද රොබට් මිලිකන්ගේ පර්යේෂණ සහ කොම්ප්ටන් විසිරුම (Compton Scattering) මැනීමත් සමග ය.