cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
පොහොර
කාබනික පොහොර
කාබනික යන වචනයේ අර්ථය සමහර අවස්ථා වල නොපැහැදිලිවීමක් ද ඇත. එයට හේතුව කෘතිම පොහොර අතර යූරියා සහ යූරයා අඩංගු පොහොර නිෂ්පාදනද කාබනික රසායනික සංයුතියේ ඉහල කාබනික අගයකින් තිබීමයි. එසේම ස්වභාවික හෝ කෘතිම නිෂ්පාදනය කරන පොහොර රසායනික ස්වභාව හඳුනා ගැනීම අපහසුයි. අනික් අතට කාබනික පොහොර යොදා කෙරෙන කෘෂි බෝග වගාවන්හිදී රසායන විද්‍යාවේ අකාබනික ද්‍රව්‍ය වන පතල් වැටි පොස්පේට්,පිටකල හුණුගල් හා සෝඩියම් නයිට්‍රේට් භාවිතා කරයි.
අනෙක් පොහොර හා සැසඳීමේ දී කාබනික පොහොරවල ඇති පෝෂ්‍යය පදාර්ථයන්හි ඝනත්වය ප්‍රමාණවත් වුවද එහි වාසි කිහිපයක් ඇත. සෑම පොහොරක්ම සාමාන්‍ය ගෙබිමක හෝ ඉඩමක නිපදවිය හැකිය.එසේම ප්‍රවාහන වියදම ද මේ නිසා අඩු කර ගත හැකිය. බොහෝ නයිට්‍රජන් සපයා දෙන කාබනික පොහොරවල දියවෙන නයිට්‍රජන් අඩංගුව ඇති අතර ඒවා සෙමෙන් මුදාහරින පොහොරක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.
වර්තමානයේ භාවිතයට ගනු ලබන කාබනික කෘෂිකර්මයේ සංකල්ප බොහෝ දුරට ලෙයිබ්ග්ගේ සංකල්පයන් හි සාර්ථකත්වය පෙන්ණුම් කරයි. එහෙත් වර්තමානයේ ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන රසායනික පොහොර නිපදවීමේ බොහෝ සීමාවන් ඇති බව අවධාරණය කරයි. ඔවුන් නැවතත් අවධාරණය කරනු ලබන්නේ පසේ ඇති හියුමස් හා කාබනික සංයොගයන්හි කාර්යභාරය තවමත් ඉතා වැදගත් බවයි. ඒ අතර,
·	පසේ ඇති පෝෂණ පදාර්ථ පවත්වාගෙන යෑම එම නිසා අඩු පෝෂණ ඝනත්වයින් හා නාස්තිය අවම කිරීමෙන් ශාකයට හොඳ වර්ධනයක් ඇති කරයි.
·	පමණට වඩා වැඩි වීම වළක්වමින් වැඩි ඝනත්වයෙන් යුතු පෝෂණ කෙටස් ඉතා සෙමින් නිකුත් කිරීම.
·	තෙතමනයෙන් ඇතිවන බලපෑම අඩු කරමින් පසේ ඇති තෙතමනය රඳවා ගැනීමට (පවත්වාගෙන යෑමට ) උදව් කිරීම.
·	පසේ (ව්‍යුහය ) සංයුතිය දියුණුකිරීම.
කෘත්‍රීම පොහොර භාවිතයේදී ඇතිවන ගැටළු වළක්වාලීමේ හැකියාවක් කාබනික පොහොරවලට ඇත. ඒ අනුව,
·	වැඩිපුර සැපයෙන පෝෂණ කොටස් දහනය කිරිමේ හැකියාව.
·	පසේ ‍සෞඛ්‍ය සම්පන්න බවේ හා පැවතිය යුතු සංයුතියේ ක්‍රමික අඩු වීමක් ඇති කිරීමට,පසේ උරා ගැනීමේ හැකියාව අඩු කිරීම මෙන්ම පසේ වර්ග අඩු කිරීම.
·	පසේ පෝෂණය රඳවා ගැනීමට නිතර නිතර කෘත්‍රීම පොහොර භාවිතා කිරීම සිදුවීම.
·	පසේ සෞඛ්‍ය සම්පන්න බවට අවශ්‍ය දියවෙන සුළු හයිඩ්‍රජන් හා පොස්පරස්හි සැලකිය යුතු හිඟතාවයක් ඇති කිරීම.
·	මිල අධිකවිම.
කාබනික පොහොර භාවිතයේ අවාසි
·	අකාබනික පොහොර හා සැසඳීමේ දී පෝෂණ කොටස් තුනී කර ගන්නා පොහොර දුර ප්‍රදේශයන්ට භාවිතය සඳහා රැගෙන යාමේදී.
·	අකාබනික පොහොර සංයුතියට වඩා කාබනික පොහොර සංයුතිය සංකීර්ණය.
·	රෝගකාරකයන් අඩංගු ශාක හා සත්ව කොටස්වලින් සංයුක්ත වූ අක්‍රමවත්ව පිළියෙල වී ඇති කාබනික පොහොර ශාකවලට මෙන්ම පුද්ගලයින්ට ද හානිකර විය හැකිය.
ක්‍රමාණුකූලව කෙරෙන කොම්පෝස්ට් නිපදවීමකදී එවැනි කොටස් ඉවත් කළ යුතුය. කාබනික නොවන පොහොර භාවිතයෙන් කරන වගාවන්හිදී කාබනිකයේ අකාබනික පොහොරද යම් කිසි ප්‍රමිතියකට (ප්‍රමාණවත්) භාවිතා කරයි. thumb|
පොහොර භාවිතයේ දී ඇති අවදානම් අවස්ථා
පෝස්පේට් ඛණිජ ද්‍රව්‍යයන්හි අඩංගු කැඩ්මියම් 600mg/kg ප්‍රමාණයක කැඩ්මියම් වලින් පස දූෂණය වීම වේගවත් කරයි. උදා- නාවුරු හා ක්‍රිස්මස් දිවයිනේ ඛනිජ ද්‍රව්‍යයන්) කැඩ්මියම්වලින් අම්ලනය වූ පස නවසීලන්තයේ ද දැකගත හැකිය. පොස්පේට් අඩංගු පොහොරවල ඇති යුරේනියම් ද මෙය පසේ දූෂණය ඇති කරවන තවත් උදාහරණයකි.
මේ හේතු නිසා විශේෂයෙන්ම අකාබනික පොහොර භාවිතයේ දී පසේ සරු බවට අවශ්‍ය පෝෂණය ප්‍රමාණය පිළිබඳ සමබරතාවයක් පවත්වා ගැනීම පිළිබඳ දැණුමක් අත්‍යවශ්‍යය. මෙම ක්‍රියාවලිය හඳුන්වනු ලබනනේ පෝෂණය අයවැය ලෙසයි. මෙසේ පරීක්ෂාකාරීව කරන අධ්‍යයනයේ ගොවියාට සිය පසේ තත්වය රැක ගත හැකි අතර නාස්තිය ද වැළැක්විය හැකිය. එලෙසම අතුරු නිෂ්පාදනයන්හි ද ඇති වන දූෂණ තත්වයන් ඉවත් කිරීමේ වියදම ද වලක්වා ගත හැකිය.
පොදු ගැටළු (සමස්ථිය ගැටළු) (ගෝලීය ගැටළු)
ලෝක ජනගහනය වැඩිවීම පොහොර භාවිතයෙන් කෙරෙන කෘෂිකාර්මික කටයුතුවලට ද තදින් බලපා ඇත. ගෝලීය සම්පත් දිගු කාලීනව භාවිතා කිරීමේ බලපෑමක් ඇතිව ඇත.
ඒ අනුව ගෝලීයව විශාල වශයෙන් කෙරෙන පොහොර භාවිතයෙන් හරිතාගාර වායූන් වායුගෝලයට එක්වීම දැකිය හැකිය. එසේ වායුගෝලයට එම වායු එක් වීම සිදු වන්නේ,
·සත්ව‍පොහොර හා යූරියා භාවිතයෙන් - මෙහි දී වායු ගෝලයට මීතෙන්, නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ් හා කාබන් ඩයොක්සයිඩ් විවිධ ප්‍රමාණයෙන් එක්වන අතර එම එක්වීමේ වායුවේ ඇති ඝන හා ද්‍රව ස්වභාව‍ය අනුව වෙනස් වේ.
·නයිට්‍රික් අම්ලය හා ඇමෝනියම් බයිකාබනේට් අඩංගු පොහොර භාවිතය. මෙහි දී වායු ගෝලයට නයිට්‍රජන් ඔක්සයිඩ්, ඇමෝනියා හා කාබන් ඩයොක්සයිඩ් මුදා හැරේ. ක්‍රියා පිළිවෙලේ හා ක්‍රියාකාරීත්වයේ වෙනසක් ඇති කිරීමෙන් දේශගුණ වෙනස්කම්වලට වන බලපෑම හා එහි අවධානම අවම කිරීමට හැකියාවක් ඇති අතර එසේ සියල්ලම වෙනස් කිරීමේ හැකියාවක් නැත.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:පොහොර
ලක්ෂ් ලාල්වානි
ලක්ෂ් ලාල්වානි යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු නිරූපණ ශිල්පියකු සහ රූපවාහිනී නළුවෙකි. ඔහු ජනප්‍රියත්වයට පත්වූයේ එම්ටීවී නාළිකාවේ වොරියර් හයි වැඩසටහනේ පර්ථ්ගේ චරිතය නිරූපණය නිසායි.
2015දී, ඔහු &ටීවී නාළිකාවේ ආධුරි හමාරි කහානි කතාමාලාවේ මාධව්/ක්‍රිෂ්ගේ චරිතය නිරූපණය කළේ ය. වර්තමානයේ ඔහු ස්වස්තික් පික්චර්ස්හි පෝරස් නම් කතාමාලාවේ පෝරස්ගේ චරිතය නිරූපණය කරයි. මෙය ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ වඩාත්ම අධික පිරිවැයක් දරා නිපදවූ රූපවාහිනී වැඩසටහන ලෙස සැලකේ.
පියර්ස් බ්‍රොස්නන්
පියර්ස් බ්‍රොස්නන් (උපත 1953 මැයි 16) අයිරිශ් ජාතික නළුවෙක්, චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙක් සහ පරිසරවේදියෙක්. අවුරුදු 16 දී පාසලින් නික්මීමෙන් පසු බ්‍රොස්නන් ලන්ඩොන් නාට්‍ය ආයතනයේ වසර 3ක් පුහුණුව ලබන ලදී. ඔහු වීදි නලුවෙකු ලෙස වෘත්තිය අරඹා Remington Steele (1982–87) යන රූපවාහිනි නාට්‍ය මාලාව තුලින් ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.
Remington Steele ට පසු The Fourth Protocol සහ Mrs.Doubtfire යන චිත්‍රපටවල ඔහු පෙනී සිටියේය. 1995 දී ඔහු, රහස් පරීක්ශක ජේම්ස් බොන්ඩ් චරිතයට පන පෙවූ පස් වන නළුවා බවට පත් විය. 1995 සහ 2005 අතර කාලය තුල ජේම්ස් බොන්ඩ් චිත්‍රපට 4 කට ඔහු විසින් පන පොවන ලදී. 2004 දි නිකුත් වු ජේම්ස් බොන්ඩ් video game, Everything or Nothing සඳහා ඔහු හඬ කැවීමෙන් සම්බන්ධ විය. මෙම කාලය අතරතුර දී Dante's Peak සහ නැවත නිෂ්පාදනයක් වු The Thomas Crown Affair යන චිත්‍රපටවල ද ප්‍රධාන චරිතවලට පන පොවන ලදී. බොන්ඩ් චරිතයට සමුදීමෙන් පසු ඔහු අති සාර්ථකත්වයට පත් වූ The Matador (2005 Golden Globe සම්මානයට යෝජිත), Mamma Mia!(2008 ජාතික චිත්‍රපට සම්මානලාභි), සහ The Ghost Writer (2010) යන චිත්‍රපට වල ප්‍රධාන චරිත සඳහා සහභාගී විය.
1996 දි Beau St. Clair සමග එක්ව Irish DreamTime නම් ලොස් ඇන්ජලීස් පාදක කර ගත් නිෂ්පාදන සමාගමක් ඔහු විසින් පිහිටුවන ලදී. පසු කාලයේ දී ඔහුගේ සත්කාරක සහ පරිසර හිතකාමි ක්‍රියාවන් සඳහා ඔහු ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.
ඔහු 1980 සිට 1991 දක්වා කසෑන්ඩ්‍රා හෑරිස් නම් ඔස්ට්‍රෙලියානු නිලිය සමග විවාහ වී සිටි අතර 2001 දි අමෙරිකානු මාධ්‍යවේදිනියක් වු කීලි ශ්ය්න් ස්මිත් සමග විවාහ වන ලදී. 2004 වර්ෂයේ දී ඔහු අමෙරිකානු පුරවැසියෙක් බවට පත් විය.
External links
ප්‍රවර්ගය:1953 උපත්
හරිත විප්ලවය
මෙක්සිකානු ආරම්භය
මෙක්සිකෝවේ ජනාධිපති මැනුවල් ඇවිලා කැමර්චෝ පාලනය සහ රොක්ෆෙලර් පදනම අතර ඇති වු සහයෝගිතාවය මත විශේෂ අධ්‍යයනයන් සදහා වු ආයතනය පිහිටු වීමත් සමග 1943 වසරේදී හරිත විප්ලවය ආරම්භ විය. කැමර්චෝට ප්‍රථම ජනාධිපති ධුරය දැරු කාඩිනාස් යැපුම් ගොවිතැන් කටයුතු වලට සහයෝගය දැක්වුවෙකු වු අතර ඒ සදහා ඔහු භූමි ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රතිපත්තීන් හදුන්වාදෙන ලදී. කෙසේ නමුත් කැමර්චෝගේ අරමුණ වුයේ කෘෂිකර්මාන්තය හරහා තම දේශයෙන් කාර්මික දියුණුව සහ ආර්ථික වර්ධනයට සහයෝගය ලාබාදීමයි. රොක්ෆෙලර් පදනමට මැක්සිකානු රජය සමග කෘෂිකර්මාන්තය සම්බන්ධයෙන් සහයෝගයෙන් ක්‍රියාකිරීමට උනන්දුකරවීම සදහා එවකට එක්සත් ජනපදයේ උප ජනාධිපතිව සිටි හෙන්රි වොලස් විශාල කාර්යය භාර්යයක් ඉටු කරන ලදී. ඔහුගේ මතය වුයේ මෙක්සිකෝව තුළ සාගතයක් ඇති වීම වැළැක්වීම ඇමරිකානු ආර්ථිකය කෙරෙහි වාසිදායක වන බවයි.
ඉන්දියානු සාර්ථකත්වය රොක්ෆෙලර් පදනම කෘෂිකාර්මික සංවර්ධනය සාර්ථක ක්‍රියාවලියක් බව තේරුම් ගැනීමත් සමග තම හරිත විප්ලවය අනෙකුත් රටවල් දක්වා පතුරුවා හැරීමට උනන්දු විය. මෙක්සිකෝවේ පිහිටි විශේෂ අධ්‍යයන ආයතනය 1959 වසරේදී නිළ නොවන අන්තර් ජාතික පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්වු අතර 1963 වසරේදි එය නිළ වශයෙන් CIMMYT හෙවත් අන්තර් ජාතික තිරිඟු සහ බඩ ඉරිඟු සංවර්ධන මධ්‍යස්ථානය බවට පත්විය.
1961 වසර වන විට ඉන්දියාව සාගතයකට ඉතා ආසන්න තත්ත්වයක පැවතියේය. මේ අතරතුර ඉන්දියානු කෘෂිකර්ම අමාත්‍ය අංශයේ උපදේශකයෙකු ලෙස ක්‍රියා කළ m.s. ස්වාමීනාදන් විසින් නෝර්මන් බෝලැග් හට ඉන්දියාවට පැමිණෙන ලෙස ආරාධනා කරන ලදී. ඉන්දියානු පාලන යාන්ත්‍රණය තුළ ඉන්දියානු බීජ ඒකාධිකාරය හේතුවෙන් පැවති බාධක මග හරවා ගනිමින් CIMMYT ආයතනයෙන් තිරිඟු බීජ ගෙන්වීම සදහා ෆෝඩ් පදනම සහ ඉන්දියානු රජය එකතුව ක්‍රියා කළේය.
තාක්ෂණික ක්‍රම
හරිත විප්ලවය තුළ වු ව්‍යාපෘති එවකට පැවති තාක්ෂණික ක්‍රම විසුරුවා හැරි නමුත් කාර්මික කරණයට ලක්වු ජාතීන්ගෙන් බාහිරව බහුලව භාවිතා නොවීය. මෙම තාක්ෂණික ක්‍රම අතරට පලිබෝධ නාශක, වාරිමාර්ග ව්‍යාපෘති හා කෘතිම නයිට්‍රජන් පොහොර ඇතුළත් වෙයි.
හරිත විප්ලවයේ නව තාක්ෂණික දියුණු වීමක් වුයේ විශ්මිත බීජ ලෙස හදුන්වන දේයහි නිෂ්පාදනයයි.
කෘෂිකාර්මික යන් විසින් විවිධ මාදිලි වල ඉරිඟු, තිරිඟු හා සහල් නිෂ්පාදනය කළ අතර ඒවා HYV හෝ අධි ඵල ‍ප්‍රභේද ලෙස හැදින්විණි. අනෙකුත් ප්‍රභේද හා සසදන කළ HYV වලට වැඩි දියුණු කරන ලද නයිට්‍රජන් අවශෝෂණය කිරීමේ විභවයක් පවතියි. වැඩිපුර නයිට්‍රජන් අවහෝෂණය කර ගන්නා ධාන්‍ය සාමාන්‍යයෙන් ඵලදාව නෙලීමට පෙර ඇද වැටෙන නිසා ඔවුන්ගේ ජේනෝම තුළට අර්ධ කුරු කිරීමේ ජාන ඇතුළත් කරන ලදී. ඔරිවිල් වොගෙල් විසින් ජපාන කුලු තිරිගු ප්‍රබවයකින් නිපද වන ලද නොරීන් 10 තිරිඟු ප්‍රභේදය හරිත විප්ලවයේ තිරිගු වගා සංවර්ධනය කිරීමට අතිශයින් වැදගත් විය. IRRI මගින් දියුණු කර බහුලව ව්‍යාප්ත වු ප්‍රථම HYV සහල් විශේෂය වු IR8 නිර්මාණය කරන ලද්දේ පෙටා ලෙස හැදින්වු ඉන්දුනිසියානු ප්‍රභේදයක් හා ඩී ජියෝ වු ජෙන් නම් වු චීන ප්‍රභේදයක් එකිනෙක එකතු කිරීමෙනි.
අනුක ජාන විද්‍යාවේ දියුණූ වීම් සමග සහල් වල අඩුඋස (rht), ජිබර්ලින් අචේතන (gibberellin insensitive, gail) හා සිහින් සහල් (slrl) වලට හේතු වන විකෘති ජාන ජිබර්ලික් අම්ලයේ (සෛල විභේදනය මත එහි බලපෑම මගින් කද වැඩීම පාලනය කරන ශාක හෝමෝනයක්) සෛලික සංඥා කිරීමේ සංරචක ලෙස හදුනාගත් අතර ඉන්පසු එය ක්ලෝනිකරණයට භාජනය කරනු ලැබේ. විකෘති වටපිටාවක් තුළ කද වැඩීම සැලකිය යුතු ලෙස අඩුවු අතර එමගින් කුරු ශාක වර්ග බිහිවිය. කුරු ශාක යාන්ත්‍රිකව වඩාත් ස්ථායි වු නිසා කදෙහි ප්‍රභා සංස්ලේෂණ ආයෝජනය සැලකිය යුතු ලෙස අඩුවිය. උරාගැනීම, ධාන්‍ය ඵලදාව සදහා යොමු කළ අතර එමගින් වානිජ්‍ය ඵලදාව මත රසායනික පෙහොර වල බලපෑම වැඩි දියුණු විය.
අවශ්‍යතරම් ජල පහසුකම්, පලිබෝධ නාශක හා පෙහොර වල පැවතීමත් සමග HYV මගින් සාම්ප්‍රදායික ප්‍රභේද අබිභවා යන අතර ඉහත සදහන් කරන ලද ඒවා නොමැති විට සාම්ප්‍රදායික ප්‍රභේද මගින් සමහරක් විය HYV ප්‍රබේද අභිබවා යෑම සිදු විය හැක.
නිෂ්පාදනය ඉහළ යයි
1961 හා 1985 වසර අතරතුරදි දියුණු වන ජාතීන්ගේ ධාන්‍ය නිෂ්පාදනය දෙගුණයකට වඩා වැඩිවිය. සහල්, ඉරිඟු හා තිරිඟු ඵලදාව මෙම කාලය තුලදී අතිශයින් වැඩිවිය. නිෂ්පාදනය ඉහළයාම දළ වශයෙන් සමානව වාරිමාර්ග, පෙහොර හා බීජ වැඩි දියුණූ වීම් වල ආරෝපණය කල හැක. (අවම තරමින් ආසියානු සහල් වලදී වත්)
හරිත විප්ලවයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කෘෂිකාර්මික ප්‍රතිදාන ඉහළ නැංවෙන අතර ක්‍රියාවලිය සදහා ශක්ති ආදානය (බෝගයන් නිෂ්පාදනය සදහා වැය කළ යුතු ශක්තිය) ආදානය ද වැඩි ශීඝ්‍රතාවයකින් ඉහළ නැංවුණි. එමනිසා බෝග නිෂ්පාදනයට ශක්ති ආදානයේ අනුපාතය කාලයත් සමග අඩුවිය. හරිත විප්ලවයේ තාක්ෂණික ක්‍රම රසායනික පොහොර හා පලිබෝධනාශක මත අතිශයින් රදා පැවතුන අතර ඉන් සමහරක් පොසිල ඉන්ධන මගින් නිෂ්පාදනය කළ යුතු වේ. එනිසා කෘෂීකර්මාන්තය ක්‍රමක්‍රමයෙන් පෙට්‍රෝලියම් නිෂ්පාදනමත පදනම් වීම සිදු වෙයි. පීක් ඔයිල් සිද්ධාන්තයේ යෝජකයන් බිය ඵලකර සිටින්නේ තෙල් හා වායු නිෂ්පාදනයේ අනාගත මන්දනය වීම් ආහාර නිෂ්පාදනය අඩුවීම හෝ මැල්තුසියානු වසංගතයක් ඇතිවීම සිදු විය හැකිබවයි.
ආහාර ආරක්ෂණය මත බලපෑම
ගෝලීය ආහාර ආරක්ෂණය මත හරිත විප්ලවයේ බලපෑම, ආහාර පද්ධති තුළ අන්තර්ගත සංකිර්ණතා නිසා හදුනා ගැනීමට අතපසු වෙයි.
හරිත විප්ලවයේ ආරම්භයේ සිට මේ දක්වා ලෝක ජනගහනය බිලියන 4 කින් පමණ වැඩි වී ඇති අතර බොහෝමයක් දෙනා විශ්වාස කරන්නේ විප්ලවය නොතිබිණි නම් ලෝකයේ අදික ආහාර අර්බුදයක් ඇතිවනු ඇති බවයි. 1960 දශකයේ ටොන් මිලියන 10 ක් වු ඉන්දියාවේ වාර්සික තිරිගු පිටි නිෂ්පාදනය ටොන් මිලියන 73 දක්වා ඉහළ නගින ලදී. දියුණු වන ලෝකයේ සාමාන්‍ය මිනිසෙක් හරිත විප්ලවයට පෙර සිටි මිනිසෙකුට වඩා දිනකට 25% ක පමණ කැලරි පරිභෝජනය කරයි. 1950 – 1984 අතරතුරදි හරිත විප්ලවය විසින් ලෝකය වටා කෘෂිකර්මාන්තය පරිවර්තනයට ලක්කළ අතර ලෝකයේ ධාන්‍ය නිෂ්පාදනය 250% කින් ඉහළ නැංවෙන ලදී.
හරිත විප්ලවය මගින් සිදුවු නිෂ්පාදනයේ වැඩිවීම නිසා ලොවපුරා සාගතයක් පැතිරීම වැළැක්වු අතර මනුෂ්‍යයන් බිලියන ගණනකට අවශ්‍ය ආහාර පාන ලැබුණි.
ප්‍රවර්ගය:විප්ලව
බිපින් චන්ද්‍රපෝල්
බිපින් චන්ද්‍රපෝල්
ජීමී කාටර්
ජේම්ස් අර්ල් කාටර් කණි. (උපත ඔක්තොම්බර් 1, 1924) යනු ඇමරිකානු දේශපාලනඥයෙක් සහ පරාර්ථකාමියෙක් වූ අතර, 1977 වසරෙහි සිට 1981 වසර දක්වා  එක්සත් ජනපදයෙහි 39වන ජනාධිපතිවරයා ලෙසින් සේවය කළේය. ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයෙහි සාමාජිකයෙක් වන ඔහු, පෙරදී 1963 වසරෙහි සිට 1967 වසර දක්වා ජෝර්ජියා ජනපද සෙනෙට් මන්ත්‍රීවරයෙක් ලෙසින්ද, 1971 වසරෙහි සිට 1975 වසර දක්වා ජෝර්ජියාහී 76වන ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙසින්ද සේවය කර තිබුණි. ජනාධිපති තනතුරෙන් ඉවත්ව ගිය පසුව, කාටර් පෞද්ගලික අංශයෙහි සක්‍රීයව සිටි අතර, 2002 වසරෙහිදී ඔහු වෙත නොබෙල් සාම ත්‍යාගය පිදුනේ කාටර් මධ්‍යස්ථානයෙහි සම-ස්ථාපක ලෙසින් ඔහුගේ කාර්ය භාරය වෙනුවෙනි.
සිතුවම්කරණය-අර්ථදැක්වීම්
ඇඳීම වූ කලි ද්‍රෘෂ්‍යමය ප‍්‍රකාශන ආකාරයක් වන අතර එය ද්‍රෘෂ්‍ය කලාවන් තුල එක් ප‍්‍රධාන ප‍්‍රවර්ගයකි. ඇඳීම තුල උප වර්ගීකරණයන් රැසක් පවතී. කාටූන් ඇඳීමද ඉන් එකකි. ‘කුරුටුගෑම’ සහ අනෙකුත් අවිධිමත් ඇඳීම් ක‍්‍රම වන නානකාමර කන්ණාඩියේ බැඳී ඇති ජල වාෂ්පවල ඇඳීම හෝ ‘අන්තෝනෛති‍්‍රක ලේඛනෝන්මාදය’ වැනි අධිතාත්විකවාදී ක‍්‍රමවේදයන් ‘ඇඳීමේ’‘ලලිත කලාවේ’ අංගයක් ලෙස සලකනු නොලැබිය හැක.
නානකාමර කන්ණාඩියක බැඳි ඇති ජල වාෂ්පවල ඇඳීම
ඇඳීම යන වචනය නාමපදයක් ලෙස මෙන්ම කි‍්‍රයාපදයක් ලෙසින්ද යොදාගනු ලබයි.<ul> <li>ඇඳීම (කි‍්‍රයාව) යනු කිසියම් අනුරූපයක් හැඩයක් හෝ හැඩතලයක් නිර්මාණය වන සේ යම් මතුපිටක් තුල සලකුණු තැබීමේ කි‍්‍රයාවයි.</li> <li>නිර්මාණය කරන ලද රූපය ඇඳීම (නාම පදය) ලෙසින් හඳුන්වනු ලබයි. ක්‍ෂණික සම්පූර්ණ නොකරන ලද ඇඳීම කටුසටහන ලෙසින් හඳුන්වනු ලැබිය හැක.</li></ul>
අතිසරළ ආකාරයෙන් දැක්වුවොත් ඇඳීම සිතුවම් කිරීමෙන් වෙනස්වූවකි. බටහිර දෘෂ්ඨියෙන් මෙය වඩාත් නිවැරදි වෙයි. බුරුසු පමණක් භාවිතා කරන ආසියානු කලාව ඵෙතිහාසිකව මේ දෙක අතර එතරම් වෙනසක් හඳුනා නොගනී. හොඳින් ඇඳීමට හැකිවීම යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ හැඩතල විශේෂයෙන්ම මිනිස් සිරුරේ හැඩතල මනා ලෙස සමෝධානිකව නිර්මාණය කළහැකිවීම වන අතර එවැනි ඇඳීම් චිත‍්‍රශිල්පියාගේ ඇඳීමේ හැකියාව ඇගයීමට ලක්වනු ඇති අතර එම ඇඳීම චිත‍්‍රරූපී ලෙස සලකනු ලැබෙනු ඇත.
සාමාන්‍යයෙන් ඇඳීම සඳහා යොදාගනු ලබන වියළි මාධ්‍යය වන්නේ රටහුණුය. සිතුවම් කිරීමේදී මේ සඳහා පැස්ටල් යොදාගනු ලැබිය හැක. පින්සල් හා පෑන් යොදාගෙන ද්‍රව මාධ්‍යයෙන්ද ඇඳීම කළහැක. සිතුවම් කිරීමේදී සාමාන්‍යයෙන් දියර තීන්ත සකස්කළ කැන්වසයක් හෝ තිරයක් මතට යොදනු ලබයි. නමුත් සමහර අවස්ථාවන්හිදී මුල් සිතුවම් සටහනක් එම මාධ්‍යයන්ද උපයෝගී කරගනිමින් ඇඳිය හැක. සාමාන්‍යයෙන් ඇඳීමේදී සිදුවන්නේ කඩදාසිය මත රේඛා සහ වර්ණ තැවරීමයි. නමුත් දියසායම් සිතුම්කරණයේදී කඩදාසියද ආධාරකයක් ලෙස යොදාගනී. සාම්ප‍්‍රදායික ඇඳීම් ඒකවර්ණ නොඑසේනම් වර්ණ අවම ලෙස යොදාගනු ලැබූ ඒවා විය. වර්තමානයේ ඇති පාට පැන්සල් ඇඳීම සහ සිතුවම් කිරීම අතර විභේදනය (එවැන්නක් ඇත්නම්) බොඳ කරවන්නකි. ඇඳීම යන යෙදුම සාම්ප‍්‍රදායික සිතුවම් කිරීම යන්නෙන් අදහස් කළ කි‍්‍රයාවට වඩා වෙනස් කි‍්‍රයාවලියක් සහ අභිමතාර්ථයක් හඟවයි. වැඩ නිමවූ කලාකෘතීන් ලෙස ඇඳීම් පැවතුනද බොහෝවිට ඇඳීම සලකනු ලබන්නේ සිතුවම් කිරීමට සූදානම්වීම සඳහා කරනු ලබන මුල් පියවරක් ලෙසිනි. මීට ප‍්‍රතිවිරුද්ධව සාම්ප‍්‍රදායික සිතුවම්කරණය හැමවිටම පාහේ කලාකෘතියක් අවසන් කිරීමේ ක‍්‍රමවේදයකි. වර්තමාන සිත්තරු බොහෝ දෙනෙක් සිය සිතුවම්කිරීමේ කි‍්‍රයාවලියේදී ඇඳීමේ ක‍්‍රමවේදයන්ද යොදාගන්නා බව සඳහන් කළ යුතුය.
ලින්ඩා චණ්ඩ මාරුතය (1997)
ලින්ඩා චණ්ඩ මාරුතය වාර්තා අනුව වේගවත්ම නැගෙනහිර පැසිෆික් චණ්ඩ මාරුතය විය.
කාබන් ඩයොක්සයිඩ්
කාබන් ඩයොක්සයිඩ් යනු ඔක්සිජන් පරමානු දෙකක් කාබන් පරමානුවක් සමග සහසංයුජ බන්ධනයක් මගින් බැඳීමෙන් ඇතිවන රසායනික අනුවකි. සම්මත උෂ්නත්වය හා පීඩනය යටතේ එය වායු අවස්තාවේ පවතී. මෙය වැදගත් හරිතාගාර වායුවක් වන අතර අධෝරක්ත අවශෝෂණය කරන නමුත් දෘෂ්‍ය ආලෝකය මුදා හරියි. සියලූම ශාක සතුන් දිලීර හා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ශ්වසනයේදී කාබන් ඩයොක්සයිඩ් මුදාහරිති. එය ප‍්‍රභාසංස්ලේෂණය සඳහා ශාක විසින් යොදා ගනියි. එමනිසා මෙය කාබන් චක‍්‍රයේ වැදගත් අංගයකි. ෆොසිල ඉන්ධන දහනයේ අතුරුඵලයක් ලෙස කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ඇතිවේ. ගිනිකඳු හා උණුදිය උල්පත් වැනි ප‍්‍රභවයන් හරහා ද කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ස්වභාවිකව පිටවේ. සෙල්සියස් -78 දී කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ඝන තත්වයට පත් වන අතර එය වියළි අයිස් ලෙස හැඳින්වේ. කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ආම්ලික ඔක්සයිඩයකි. එය නිල් ලිට්මස් රතු පැහැ ගන්වයි.
රසායනික හා භෞතික ගුණාංග
thumb|කාබන්ඩයොක්සයිඩ්හි ත්‍රික ලක්ෂ්‍යය කාබන්ඩයොක්සයිඩ් පීඩනය - උෂ්ණත්ව ප්‍රස්ථාරයෙන් පෙන්ණුම් කෙරේ.
කාබන්ඩයොක්සයිඩ් අවර්ණ අගන්ධ වායුවකි. අධික සාන්ද්‍රණ සාමාන්‍ය නොවන වාතාවරණ යටතේ ආශ්වාස කළ විට කටට ඇඹුල් රසක් ද, උගුර හා නාසයට ඇනෙන්නාක් මෙන් සංවේදනයක් දැනිය හැක. මෙවැනි ක්‍රියා නිසා ශ්ලේෂ්මල පටලය හා ඛේටයෙහි CO2 දියවීමෙන් දුර්වල කාබනික අම්ල‍යක් සෑදිය හැකිය. මෙම සංවේදනයම කාබනික වන පානයක් භාවිතා කර රාමතෙල් (ගුඩුස්) හරින විට දැනේ. 5000ppm ප්‍රමාණය ඉක්මවූ විට එය ශරීරයට ඉතා අහිතකර ලෙසත් 5000ppm වැඩි ප්‍රමාණ (මුළු පරිමාවෙන් 5%  පමණ) සත්ව ජීවිත අහිතකර ලෙසත් සලකනු ලැබේ.
සම්මත උෂ්ණත්ව හා පීඩන යටතේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් හි ඝනත්වය 1.98kg/m3 වන අතර එය සාමාන්‍ය වාතය මෙන් 1.5 පමණ වේ. කාබන්ඩයොක්සයිඩ් අණුව ද්විත්ව බන්ධන දෙකක් සහිත රේඛීය එකකි. එයට විද්‍යුත් ද්වි ධ්‍රැවයක් නොමැති අතර සම්පූර්ණයෙන් ඔක්සිකරණය වී ඇති අතර මද පමණින් ක්‍රියාකාරීය. ගිනි ගන්නා සුළු නොවන අතර මැග්නීසියම් වැනි ලෝහ දහනයට උදව් කරයි. thumb
thumb|වියළි අයිස්හි ස්ඵටිකමය ආකෘතිය
-78.510C හෝ -109.30F  දී කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ඝන අවස්ථාවේ සිට වායුමය අවස්ථාවට ඌර්ධවපතනය වේ. එසේත් නැත්නම් වායුමය සිට ඝන අවස්ථාවට ද පත්විය හැක. ඝන කාබන්ඩයොක්සයිඩ් සාමාන්‍යයෙන් ‘ඩ්‍රයි අයිස් ’ යන වෙළඳ ලකුණින් භාවිතා කරයි. එය ප්‍රථම වතාවනට ප්‍රංශ ජාතික රසායනඥ චාල්ස් තිලෝරියර් විසින් නිරීක්ෂණය කරන ලද “ඩ්‍රයි අයිස්” ශීතකාරකයක් ලෙස පොදු වශයෙන් භාවිතා කරන අතර එය සාපේක්ෂව මිලෙන් අඩුය. මෙය සතු හොඳ ස්වාභාවික ගුණාංගයක් වනුයේ වායුමය අවස්ථාවට ඌර්ධවපතනය වන විට දියරයක් ඉතිරි නොකිරීමය. එය සිල්ලර බඩු කඩවල, පරීක්ෂණාගාරවල හා නාවික කටයුතුවල දී බහුලව භාවිතා වේ. ශීතකාරක ක්‍රියාවලට නොමැතිව එය භාවිතා කරන තවත් ක්ෂේත්‍රයක් නම් blast cleaning ය‍.
ද්‍රව කාබන්ඩයොක්සයිඩ් 5.1 වායුගෝල වඩා වැඩි පීඩනවල දී පමණක් සෑදෙන අතර කාබන්ඩයොක්සයිඩ් හි ත්‍රික ලක්ෂ්‍යය ආසන්න ව‍ශයෙන් 518 kPa, -56.60C දී වෙයි. අවධි ලක්ෂ්‍යය 7.38 MPa, 31.10C  දී වෙයි.
තවත් ඝනරූපී අකාරයක් නම් අස්ඵ‍ටික වීදුරු මෙන් ආකාරයක් වන අතර එය සාමාන්‍ය වායුගෝලය පීඩනයට වඩා වෙනස් තත්වවල ද පවතී. මෙවැනි වීදුරු ‘කාබොනියා’ ලෙස හදුන්වන අතර එය තාපවත් කළ කාබන්‍ඩයොක්සයිඩ් ඉතා අධික පීඩනයක පවත්වා ගෙන ඇති (40 – 48 GPa හෝ ආසන්න වශයෙන් 400,000  වායුගෝල) දියමන්ති කිණිහිරයක් තුළ අධිශීතනය කිරීමෙනි. කාබන්ඩයොක්සයිඩ් හි වීදුරු සොයාගත් ක්‍රමවේදයෙන් ඊට සමානව එහි මූලද්‍රව්‍ය පවුලේ උදාහරණ සිලිකන් (සිලිකන් වීදුරු) හා ජර්මේනියම් භාවිතයෙන් වීදුරු නිෂ්පාදනය කරයි. කෙසේ වෙතත් කාබොනියා වීදුරු පීඩනය නිදහස් කරත්ම වායුමය අවස්ථාවට පත්වේ.
කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වෙන්කර ගැනීම
කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වාතය ආසවනය කිරීමෙන් ලබාගත හැකි වේ. කෙසේ නමුත් මින් ලබා දෙනුයේ ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයක් පමණි. ‍‍ෙබාහෝ අම්ල හා ‍බොහෝ ලෝහ කාබනේට අතර ප්‍රතික්‍රියා වැනි විශාල ‍විවිධත්වයකින් යුතු රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවලින් කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ලබා දෙයි. උදාහරණයක් ලෙස සල්ෆියුරික් අම්ලය හා කැල්සියම් කාබනේට් (හිරිගල් හෝ හුණු) අතර ප්‍රතික්‍රියාව පහත විස්තර කර ඇත.
පසුව, ජලය හා බවට වියෝජනය වෙයි. මෙවැනි ප්‍රතික්‍රියාවලදී පෙණ ඇතිවීම‍ හෝ බුබුළු නැගීම හෝ මේ දෙකම පැවතිය හැක. කාර්මිකව මෙවැනි ප්‍රතික්‍රියා පුළුල්ව පැතිරීමට හේතුව ඒවා ඉවතලන අම්ල ධාරාවන් උදාසීන කිරීමට යොදා ගත හැකි බැවිණි.
විශාල ලෙස පැතිරුණු ප්‍රයෝජනවත් නිෂ්පාදනයක් වන පිළිස්සූ හුණු (CaO) රසායන ද්‍රව්‍යය, හුණුගල් 8500C පමණ උෂ්ණත්වයකට රත් කිරීමෙන් ලබාගත හැකි අතර මෙම ක්‍රියාවලියේදී ද  නිපද වේ
මෙතේන් (ජීව වායුව), පෙට්‍රෝලියම් ආස්‍රැතයන් (ගැසොලීන්,ඩීසල්, ප්‍රොපේන්, භූමිතෙල්) ‍එසේම ගල් අඟුරු හා දර වැනි සියලුම කාබන් අඩංගු ඉන්ධන දහනයේ දී ද කාබන්ඩයොක්සයිඩ් හා බොහෝ අවස්ථාවල ජලය ද ලබාදෙනු ලබන අතර , උදාහරණයක් ලෙස මෙතේන් හා ඔක්සිජන් අතර රසායනික ප්‍රතික්‍රියාව පහත දී ඇත.
යකඩ, එහි ඔක්සයිඩ ගල් අඟුරු (කෝක්) සමග ධාරා ඌෂ්මකයක ඔක්සිහරණයෙන්, කාබන්ඩයොක්සයිඩ් හා අමු යකඩ නිපද වේ.
වයින් බියර් හා අනෙකුත් ස්ප්‍රීතු නිපදවීමේ දී, යීස්ට් මගින් සීනි පරිවෘත්තියට ලක් කිරීමෙන්  හා මධ්‍යසාර ලෙසට හදුන්වනු ලබන එතනෝල් නිෂ්පාදනය කරයි.
සියලුම ස්වායු ජීවීන්ගේ සෛලවල මයිටොකොන්ඩ්‍රියා තුළදී කාබෝහයිඩ්‍රේට, මේද අම්ල හා ප්‍රෝටීන ඔක්සිකරණය කරන විට  නිපද වේ. මේ හා සම්බන්ධ ප්‍රතික්‍රියා විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇතත් ඒවා අධික ලෙස සංකීර්ණ හා පහසුවෙන් විස්තර කළ නොහැකි ඒවාය.යොමුව (සෛලීය ශ්වසනය,නිර්වායු ශ්වසනය, ප්‍රභාසංස්ලේෂණය) ප්‍රභාසවයංපෝෂීහු (එනම් ශාක, සයනොබැක්ටීරියා (නීල හරිත ඇල්ගී) වෙනත් ආකාරයක පෝෂණ ක්‍රමයක් භාවිතා කරති. ශාක වාතයෙන්  අවශෝෂණය කර ජලය සමග ප්‍රතික්‍රියාකර කාබෝහයිඩ්‍රේට නිපදවනු ලැබේ.
හා (කාබොනික් අම්ලය) අතර ක්ෂණිකව අන්තර් පරිවර්තනය වෙමින් කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ජලයේ දියවේ. එහිදී නිපදවෙන,  හා (බයිකාබනේට්) හා  (කාබනේට්) වැනි ප්‍රභේදවල සාපේක්ෂ සාන්ද්‍රණය pH අගය මත රඳා පවතී. සුළු වශයෙන් ක්ෂාරීය හෝ උදාසීන ජලයේදී (pH > 6.5) වැඩි වශයෙන් (>50%) බයිකාබනේට් පවතින අතර එය මුහුදු ජලයේදී ඉතා සුලභ (> 95% පමණ ) වේ. නමුත් ඉතා ක්ෂාරීය (pH > 10.4) ද්‍රාවණයකදී සුලභ වශයෙන් (>50%) පවතින්නේ කාබනේටයයි. කාබනේට හා බයිකාබනේට ප්‍රභේදයන් ජලයේ ඉතා ද්‍රාව්‍යය වේ. වාතයත් සමග සමතුලිතතාවයේ පවතින මුහුදු ජලයේ (pH = 8.2 – 8.5 පමණ සුළු වශයෙන් ක්ෂාරීය) ලීටරයකට බයිකාබනේට් 120 mg පමණ පවතියි.
කාර්මික නිෂ්පාදනය
කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රධාන වශයෙන් ක්‍රියාවලි 6කින් නිපදවනු ලැබේ.
ප්‍රයෝජන
thumb|සිසිල් බීම බෝතල්වල ඇති කාබන් ඩයොක්සයිඩ් බුබුළු. ආහාර, තෙල් හා රසායනික කර්මාන්තවල දී කාබන් ඩයොක්සයිඩ් භාවිතා වේ. එය මිලෙන් අඩු හා ගිනි ගන්නා සුළු නොවන නිසා සම්පීඩන වායු අවශ්‍යවන බොහෝ ද්‍රව්‍යයවල දී එය භාවිතා වේ. කාමර උෂ්ණත්වයේ දී හා ලබා ගත හැකි පීඩනයක් වන බාර් 60ක පීඩනයේ දී කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායු සිට ද්‍රව කලාපය දක්වා කලාප පරිවර්තනයක් සිදුවන නිසා අඩංගු භාජනය තුළ උපරිම කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණයක් අඩංගු කළ හැකිවීම ද තවත් හේතුවකි. ජීවිතාරක්ෂණ ජැකට්ටු තුළ ද සම්පීඩිත කාබන්ඩයොක්සයිඩ් පිරවූ කැනිස්ටර ඇත. තවද ඇලුමිනියම් කැප්සියුල, වායු පිස්තෝල , බයිසිකල් ටයර් හුළං ගැසීමට හා සෙලිරට්සර් නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය සම්පීඩිත වායු ලබාදීම සදහා විකුණනු ලබයි. ද්‍රව කාබන් ඩයොක්සයිඩ්හි ක්ෂණික වාෂ්පවීම ගල් අගුරු පතල්වල පිපිරවීම් සදහා භාවිත කෙරේ. අධි සාන්ද්‍ර කාබන් ඩයොක්සයිඩ් කාවා වැනි කෘමීන් විනාශ කිරීමට ද යොදා ගනී.
thumb|කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ලේසරයක්
ජංගම පීඩන උපකරණවල වායුමය පද්ධති සටන් රොබොවරු සඳහා වර්තමානයේ දී බහුලවම භාවිතා වන සම්පීඩිත වායුව කාබන්ඩයොක්සයිඩ්ය.
කාබන් ඩයොක්සයිඩ් මගින් ගිනි නිවීම සිදු කළ හැක. විදුලි කාන්දු මගින් සිදුවන ගිනි ගැනීම් නිවීමට සම්පීඩිත ද්‍රව කාබන්ඩයොක්සයිඩ් අඩංගු ගිනි නිවීම් උපකරණ භාවිතා කරයි. වෙල්ඩින් කිරීමේ පරිසරයක් ලෙසද කාබන් ඩයොක්සයිඩ් භාවිතා කරයි. එහිදී උපකරණ මගින් එමගින් ලෝහ ඔක්සිකරණය කිරීම සිදු කරයි. මෝටර්රථ කර්මාන්තයේ දී කාබන් ඩයොක්සයිඩ් පරිසර යටතේ සිදු කරන පෑස්සුම් වෙනත් නිෂ්ක්‍රීය තත්ව යටතේ කරන පෑස්සීම්වලට වඩා භංගුරය. එම පෑස්සුම් කාබනික අම්ලය සෑදීම නිසා කාලයත් සමග නරක් වේ. එය පෑස්සුම් වායුවක් ලෙස යොදාගන්නේ ආගන්, හීලියම් වැනි නිෂ්ක්‍රීය වායු වලට වඩා මිළ අඩු නිසාය.
කාබන් ඩයොක්සයිඩ් බෙහොමයක් ලිපෝෆිල්ක් කාබනික සංයෝග සදහා හොද ද්‍රාවකයක් වන අතර කෝපි වලින් කැෆේන් ඉවත් කිරීමට යොදා ගනී. පළමුව කොළ කෝපි ඇට වතුරෙන් පොගවා අඩි 70 (21m) උස කුළුණක උඩ තබා කු‍ළුණේ පහළින් 930 C පමණ වූ ද්‍රව කාබන් ඩයොක්සයිඩ් යවනු ලැබේ. කෝපිවල ඇති කැෆේන් විවිධ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් තුළට අවශෝෂණය වේ.
ඖෂධ හා රසායනික කර්මාන්තවල අවධානය කාබන් ඩයොක්සයඩ් දෙසට යොමු වීමට පටන් ගන්නේ කාබනික ක්ලෝරයිඩ් වලට අඩු විෂ සහිත ආදේශකයක් ලෙස ක්‍රියා කළ හැකි නිසාය. සමහරක් ඩ්‍රයි ක්ලීනර් කරුවන් මේ හේතුව නිසා කාබන් ඩයොක්සයිඩ් භාවිතා කරයි. (හරිත රසායනය බලන්න)
බල ශක්ති උත්පාදනයෙන් ලැබෙන කාබන් ඩයොක්සයිඩ් පොකුණු තුළට බුබුළනය කර ඇල්ගී ඉන්පසු එම ඇල්ගී ජෛව ඉන්ධන ලෙස භාවිතා කිරීමට යෝජනා වී ඇත. වෛද්‍ය විද්‍යාවේ දී සංශුද්ධ ඔක්සිජන්වලට 5%ක් දක්වා කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ‍එකතු කරනු ‍ලැබේ.මෙමගින් හුස්ම ගැනීම අපහසු අවස්ථාවන්හිදී ශ්වසනය උත්තේජනය කර රුධි‍රයෙහි CO2 හා O2 තුල්‍යතාව පවත්වා ගනී.
සාමාන්‍ය කාර්මික ගෑස් ලේසර් වර්ගය කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ලේසරයයි.
දො‍ඩම් ලෙළිවල ඇති ලිමොනීන් (limonene) ඔක්සයිඩ් හෝ වෙනත් එපොක්සයිඩ් (epoxide) සමග කාබන් ඩයොක්සයිඩ් බන්ධනය වී බහු අවයවක හෝ ප්ලාස්ටික් සාදයි.
වැඩි දියුණු කළ තෙල් ප්‍රතිප්‍රාප්තියේ දී ද කාබන්ඩයොක්යිඩ් යොදා ගනී. එහිදී නිෂ්පාදනය කරන තෙල් ළිං තුළට හෝ ඒ අවටට කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ඇතුල් කෙරේ. මෙහිදී කාබන් ඩයොක්සයිඩ් පීඩන කාරකයක් ලෙස ක්‍රියා කරන අතරම පෙළොව යට ඛනිජ තෙ‍ල්වල දියවී ඒවායේ දුස්ස්‍රාවීතාවය අඩුකර පොළොව තුළින් ඉවතට ගන්නා ළිඳ කරා තෙල් වේගයෙන් ගලායාමට සලස්වයි. විශාල තෙල් බිම්වල කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ඇතුල් කරන ස්ථානවලට ප්‍රවාහනයට ‍වෙනම පයිප්ප ජාලයක් ඇත.
රසායනික කර්මාන්තවල දී යූරියා, බයිකාබනේට හා සෝඩියම් සැලිසිලේට නිෂ්පාදනයට කාබන් ඩයොක්සයිඩ් භාවිතා කෙ‍රේ.
ද්‍රව හා ඝන කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වැදගත් ශීත කාරක වේ. විශේෂයෙන් ආහාර කර්මාන්තයේදී අයිස්ක්‍රීම් හා මිදුණු කෑම ප්‍රවාහනයේදී හා ගබඩා කිරීමේදී මේවා වැදගත් වේ. ශීතකරණ උපකරණ භාවිතය ප්‍රායෝගික නොවන අවස්ථාවල දී 'ඩ්‍රයි අයිස්' ලෙස හඳුන්වන කාබන් ඩයොක්සයිඩ් භාවිතා කෙරේ.
ද්‍රව කාබන්ඩයොක්සයිඩ් (කාර්මික නාමකරණය R 744 / R -744) R -12 සොයා ගැනීමට පෙර ශීතකාරකයක් ලෙස භාවිතා කළ අතර පාරිසරික බලපෑම් නිසා නැවත වරක් භාවිතයට පැමිණීමට ඉඩ ඇත. වැඩි පරිමාමිතික සිසිලන ධාරිතාවක් ඇති මෙහි භෞතික ගුණ සිසිලනයට ශීත කරණයට හා රත් කිරීමේ අවශ්‍යතාවලට යෝග්‍ය වේ. 130 බාර් දක්වා වූ පීඩනවල ක්‍රියාකාරී විය හැකි නිසා කාබන් ඩයොක්සයිඩ් පද්ධතිවලට අධිප්‍රතිරෝධී උපාංග අවශ්‍ය අතර දැනටමත් බොහෝ කොටස් ඒවා නිපදවා ඇත. රථ වාහනවල සියලු ධාවනත්වවලින් 90% කදීම පාහේ එහි වායු සමීකරණය තුළ R - 134a ට වඩා R 744 කාර්යක්ෂමව ක්‍රියා කරයි. එහි පාරිසරික වාසි (GWP 1 ක් විට ඕගේන්වලට හානිදායක නොවීම, විෂ සහිත නො‍වීම , ගිනි නොගැනීම) නිසා දැනට මෝටර්රථ , සුපිරි වෙළඳසැල් , උණුවතුර පයිප්ප වැනි HFC භාවිතා කරන දෑ අනාගතයේ දී කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වලින් ප්රතිස්ථාපනය විය හැකිය. කොකා කෝලා ආයතනය කාබන් ඩයොක්සයිඩ් මත පදනම් වූ ශීතකරණ යොදාගන්නා අතර එක්සත් ජනපද හමුදාව කාබන් ඩයොක්සයිඩ් මත පදනම් වී ඇති ශීතකරණ හා උණුසුම් කිරීමේ තාක්ෂණය ගැන උනන්දුවෙන් පසුවෙයි.
2007 වසර අවසාන‍යේ දී ලෝක රථ වාහන කර්මාන්තය ඊළඟ පරම්පරාවේ රථ වාහනවල වායු සමීකරණ සඳහා නව ශීතකාරක වායුවක් තීරණයට බලාපොරොත්තුව ඇත. කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ද එහිදී සාකච්ඡාවට බඳුන් වූ විකල්පයකි. (සිසිලන යුද්ධය බලන්න).
ජීව විද්‍යාත්මක භූමිකාව
සෛලීය ස්වසනය නම් ක්‍රියාවලිය ඔස්සේ සිය පරිවෘත්තීය ක්‍රියාකාරිත්වයේ කොටසක් ලෙස O2 යොදාගෙන සීනි / කාබොහයිඩ්‍රේට මේද හා ඇමයිනෝ අම්ල බිද හෙලීම මගින් සිය ශක්ති අවශ්‍යතා සපුරා ගන්නා ජීවීන් මගින් එම ක්‍රියාවලියේ දී නිපදවන අන්තඵලය කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වේ. මෙම ජීවීන් අතර සියළු ශාක හා සතුන් බොහෝ දිලීර සහ සමහරක් බැක්ටීරියා අයත් වේ. වඩාත් උසස් ජීවීන් තුළ ද මෙම CO2 වායුව රුධිර ඔස්සේ පෙනහළු කරා පැමිණ ප්‍රශ්වාසය ඔස්සේ බැහැර වීම සිදු වේ. ප්‍රභාසංස්ලේෂණය සිදු කරන විටදී ශාක වායුගෝලයේ CO2 උරාගනී.
ප්‍රභාසංස්ලේෂණයේ කාර්ය භාරය
ශාක ප්‍රභාසංස්ලේෂණය මගින් වායුගෝලයෙන් CO2 ඉවත් කරන අතර එම CO2 ජලය හා එක්කර ආලෝක ශක්තිය යොදාගෙන කාබනික සංයෝග නිපදවීම සිදුකරයි. මෙහිදී ජලය ප්‍රභාවිච්ඡේදනයෙන් ලැබෙන O2 වායුගෝලයට නිදහස් වන අතර ඉතිරිවන H / හයිඩ්‍රජන් පරමාණු නැවත ප්‍රෝටෝන හා ඉලෙක්ට්‍රෝන ලෙසට වෙන්කොට ප්‍රභාපොස්පොරසිලීකරණය මගින් රසායනික ශක්තිය නිපදවීමට යොදා ගැනේ. මෙසේ ලබාගන්නා ශක්තිය කැල්වින් වක්‍රය ඔස්සේ කාබන් තිර කිරීම මගින් කාබොහයිඩ්‍රේට නිපදවීමට යොදා ගැනේ. මෙසේ නිපදවෙන ඵල නැවත ස්වසනය මගින් ශාක වර්ධනයට යොදාගත හැක.
වාතාශ්‍රය ලැබෙන විට පවා හරිතාගාර තුළට CO2 ඇතුල් කිරීම ශාක වර්ධනය පවත්වා ගැනීමට අත්‍යවශ්‍ය වේ. ඊට හේතුව දිවා කාලයේ දී CO2 සාන්ද්‍රණය 200ppm දක්වා පහත වැටීමට ඉඩ තිබීමයි. මෙම අගය C3 ශාකවල ප්‍රභාසංස්ලේෂණය සදහා අවම අගය වේ. හාත්පස තත්වවලට සාපේක්ෂව 1000 ppm CO2 සාන්ද්‍රණයක් යටතේ ශාක වර්ධන සීඝ්‍රතාව 50% කින් පමණ ඉහළ යා හැක.
ශාක ස්වායු ස්වසනයේ දී CO2 නිදහස් කිරීමද සිදු කරන බැවින් සමස්ත වශයෙන් CO2 අවශෝෂක ලෙස ක්‍රියා කරන්නේ වර්ධක අවධියේ දී පමණි. උදාහරණයක් ලෙස ගතහොත් වර්ධක අවධියේ පවතින වනාන්තරයක් වසරකට CO2 ටොන් විශාල ගණනක් අවශෝෂණය කරන අතර පරිණත වනාන්තරයක් එය ජෛව සංස්ලේෂණයේ දී අවශෝෂණය කරන CO2 ප්‍රමාණයට සමාන ප්‍රමාණයක් ස්වසනය හා මළ කොටස් දිරාපත් වීම ඔස්සේ ( කඩා වැටුණු අතු වැකි) නිදහස් කරයි. කෙසේ නමුත් පරිණත වනාන්තර පෘථිවි වායුගෝලයේ CO2 සමතුලිතතාව පවත්වා ගැනීම සදහා ඉතා වැදගත් වේ. මීට අමතරව ප්ලවාංග මගින් ප්‍රභාසංස්ලේෂණය ඔස්සේ ඉහළ සාගර කලාපයේ ද්‍රවිත CO2 උරා ගැනීමට ඉඩ සැලසීම පෘථිවිය මත ජීවයේ පැවැත්මට අතිශය වැදගත් වේ.
විෂ සහිත ස්වභාවය
නැටුම් වාතයේ CO2 ප්‍රමාණය / ප්‍රතිශතය ස්ථානීය ලක්ෂණ අනුව 0.03% ක් 0.06% එනම් 300ppm - 600 ppm අතර විචලනය ‍වේ.
සාමාන්‍ය පුද්ගලයෙකුගේ ප්‍රශ්වාස වාතයේ පරිමාවෙන් 4.5%ක් පමණ CO2 වලින් සමන්විතය.
සාමාන්‍ය පිරිමින්ට පවා වැඩි CO2 සාන්ද්‍රණවලට තරමක් දුරට අනුවර්තනය විය හැක. 3% ක CO2 සාන්ද්‍රණයක් සහිත වාතය දිගින් දිගටම මාසයක කාලයක් ද 4% ක CO2 සාන්ද්‍රණයක් සහිත වාතය දිගින් දිගටම සතියකට වැඩි කාලයක් ද ආශ්වාසය කිරීම දරාගත හැකි වේ. තවද සංවෘත වායුමය අවකාශ (උදා- සබ්මැරීන) සදහා 2% ක CO2 ප්‍රතිශතයක් සහිත වාතය යොදා ගත හැකි බවට මත පලවී තිබේ. ඊට හේතුව ඉහත අනුවර්තනය තාවකාලික කායික ප්‍රතිචාරයක් වීමයි. මෙම සාන්ද්‍රණයේ දී සාමාන්‍ය කායික ක්‍රියාකාරිත්වයෙහි අඩුවීමක් සිදු නොවේ.
මුළු පරිමාවෙන් 5%කට වැඩි ප්‍රතිශතයක් CO2 සහිත (50000ppm) වාතය ආශ්වාස කිරීම අනතුරුදායක වන අතර දි‍නකට පැය අටක කාලයක් රැකියාවේ යෙදෙන නිරෝගී වැඩිහිටියන් සඳහා නිර්දේශිත උපරිම ආරක්ෂාකාරී අගය වර්තමානයේ දී 0.5% ක් හෙවත් 5000 ppm වේ. හෘද රෝග ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස අපහසුතා සහිත පුද්ගලයන් මහළු අය සහ ළමුන් සඳහා නිර්දේශිත ආරක්ෂාකාරී උපරිම අගය මීටද බොහෝ අඩු අගයකි.
මෙම අගයයන් සංශුද්ධ CO2 සාන්ද්‍රණ සඳහා අදාල වේ. පිරිසිදු වායුගෝලීය වාතයට සාපේක්ෂව මිනිසුන්ගෙන් පිරුණු අභ්‍යන්තර අවකාශයන්හි CO2 සාන්ද්‍රණය ඉහත අගයන් ඉක්මවා යා හැක. 1000 ppm CO2 සාන්ද්‍රණයක් යටතේ 20%ක ප්‍රතිශතයක් වූ පිරිසකට අපහසුතාවන්ට මුහුණ දිය හැකි අතර CO2 සාන්ද්‍රණය ඉහළ යන විට අපහසුතාව ද වැඩි වේ. නමුත් මෙම අපහසුතාවට හේතුව CO2 ‍නොවන අතර මෙවන් විටෙක අධිකව දහඩිය දැමීම හා ස්වසනය නිසා නිකුත්ව අනෙකුත් වායූන් මෙම අපහසුතාව ඇති කිරීමට හේතු වේ. 2000ppm CO2 සාන්ද්‍රණයක් යටතේ බහුතරයක් සැලකිය යුතු අපහසුතාවයන්ට මුහුණ පාන අතර වැඩි දෙනෙක් ඕක්කාරය හා හිසරදය වැනි තත්වයන්ගෙන් පීඩාවට පත්වීම සිදු වේ. අභ්‍යන්තර අවකාශයන්හි වායු තත්ව දර්ශකයන්හිදී 300 ppm සිට 2500 ppm දක්වා වූ මට්ටම් දර්ශක අගයක් සේ භාවිතා කෙරේ.
CO2 විෂවීමේ තත්ව සඳහා පතල්කරුවන් විවිධ නම් භාවිතා කරති. අධික CO2 සාන්ද්‍රණයක් නිසා හානි සිදුවීම වැළැක්වීමට පතල්කරුවන් පතල් තුළ කූඩු කළ කැනරි කුරුල්ලන් තබා තැනීම සිදු කරති. මිනිසුන්ට අහිතකර CO2 සාන්ද්‍රණයන්ට සාපේක්ෂව පක්ෂීන්ට අහිතකර සාන්ද්‍රණයක් වඩාත් අඩු බැවින් මිනිසුන්ට අහිතකර සාන්ද්‍රණයන්ට CO2 එලැඹීමට පෙර අනිවාර්යයෙන්ම කැනරි කුරුල්ලන් මියයාම සිදු වේ. 1986 වර්ෂයේ කැමරූන්හි “ලේක් නයොස්” හිදී CO2 වායුව ප්‍රදේශයේ මතුපිට වායුගෝලයේ වූ සැහැල්ලු වායූන් (O2 වැනි) ඉවතට තල්ලු කිරීම නිසා ඉහත සිද්ධියෙන් ජීවිත 2000කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් අහිමි විය.
කිසියම් අවකාශයක් තුළ CO2 වායුවේ ppm අගය (මිලියනයකට තිබෙන කොටස් ගත්කළ CDPL අගය) එම අවකාශය තුළ වාසය කරන්නන්ට හිසරදය හා නිදිබර ගතිය ඇති කරන හා ක්‍රියාකාරිත්වය අඩ කරන වායු දූෂක මැනීමට එක්තරා විකල්ප ක්‍රමයක් ලෙස භාවිතා වේ. ඉහත අහිතකර ප්‍රතිඵලවලින් මිදීම සඳහා අභ්‍යන්තර වායු ප්‍රමිතිය CO2 600 ppm ට අඩු තත්වයක පවත්වාගත යුතු වේ. මෙම CO2 අගයත් CDPL අගයක් ලෙස ප්‍රකාශ කරනු ලැබේ.NIOSH ට අනුව 1000 ඉක්මවන CDPL අගයයත් ප්‍රමාණවත් වාතාශ්‍රය නොලැබීමට පෙන්වන සාධකයකි. CDPL අගය සංවෘත අවකාශයක් තුළ 1000 නොඉක්මවිය යුතු බව ASHRAE නිර්දේශ කරයි. තවද රැකියා ස්ථානවල දිගු කාලීන නිරාවර්ණ තත්ව සඳහා සීමාව CDPL අගය 5000 නොඉක්මවිය යුතු බව OSHA මගින් තීරණය කර ඇත. මේ අතර එක්සත් ජනපදයේ රැකියාව හා බැදුණු ආරක්ෂාව යහපත් සෞඛ්‍ය පිළිබඳ රාජ්‍ය ආයතනය මගින් 30000ට වැඩි CDPL අගයක් සහිත අවකාශයන්ට සේවකයන් නිරාවරණය කළ හැකි උපරිම කාලය විනාඩි 10කට සීමා කර තිබෙන අතර 40000ට වැඩි CDPL අගයන් සෞඛ්‍ය හා ආරක්ෂාවට ක්ෂණික තර්ජන එල්ල කරන තත්ව සේ ප්‍රකාශයට පත් කර තිබේ. CDPL 50000ක අගයක් යටතේ පැය භාගයක කාලයක් ස්වසනය කිරීම ඉතා දරුණු ප්‍රතිඵල ගෙන දිය හැකි අතර 70000ත් 100000ත් අතර CDPL අගයන්ට නිරාවරණය වීමෙන් විනාඩි කිහිපයක් තුළ සිහිවිසඤ්ඥ තත්වයට පත්වීමට හේතු වේ. මේ අනුව කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායුමය හෝ (වියළි අයිස්) ඝන තත්ව යටතේ භාවිතා කරන්නේ නම් වාතාශ්‍රය සහිත තත්ව යටතේ සිදු කළ යුතු වේ.
මුලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:රසායන ද්‍රව්‍ය
ආට් ඩෙකෝ
ආට් ඩෙකෝ යනු 1925 සිට 1939 දක්වා කාළය තුල පැවැති ජාත්‍යන්තර නිර්මාණ ව්‍යාපාරයකි. එය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, අභ්‍යන්තර අලංකරණය, කාර්මික සැලසුම් ඇඳිම වැනි අලංකාරක කලාවන්ට මෙන්ම මෝස්තර, සිතුවම්කිරීම, ග‍්‍රැෆික් කලාව සහ චිත‍්‍රපට ආදී ලලිත කලාවන් කෙරෙහිද බලපෑම් ඇතිකරන ලදී. මෙය 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ පැවැති සාම්ප‍්‍රදායිකවාදය, ඝනිකවාදය, නූතනවාදය, බවුහවුස් ගුරුකුලය, ආට් නුවෝ සහ අනාගතවාදය ආදීවූ විවිධ ව්‍යාපාරයන්හි සංකලනයක් විය. 1920 ගණන්වලදී යුරෝපය තුල එහි ජනපි‍්‍රයත්වය උපරිම වූ අතර 1930 දශකය තුද එය එක්සත් ජනපදයේ බලවත්ව පැවතන. බොහෝ අලංකාරික ව්‍යාපාරයන්ට දේශපාලනික හෝ දාර්ශනික මූලයන් හෝ අරමුණු පැවතියද ආට් ඩෙකෝ හුදු සරසිල්ලක් පමණක් විය. එකල මෙම ශෛලිය දර්ශනීය, කෘත්‍යාත්මක හා නූතන ලෙස සැලකින.
පස රහිතව ශාක වැවීමේ ක්‍රමවේදය
thumb|පස වෙනුවට පෝෂ්‍ය කොටස් අඩුංගු ද්‍රවණයක් ආධාර කොට ගෙන ශාක වැවීම
මෙහිදි පස වෙනුවට පෝෂ්‍ය කොටස් අඩුංගු ද්‍රවණයක් ආධාර කොට ගෙන ශාක වැවීම සිදු කරන අතර මෙය හැදින්වීම‍ට Hydroponics නම් ඉංග්‍රීසි පදය පිලිවෙලින් ජලය සහ ශ්‍රමය හැදින්වීමට භාවිතා වන ග්‍රීක පදයන් වන hydro සහ ponos යන පදයන් ඇසුරෙන් නිර්මාණය වුවකි. පස මත වැවෙන ශාක වර්ග වර්ධනය සදහා ඒවායේ මුල් පෝෂණ කොටස් අඩංගු ද්‍රවණයක් පමණක් යොදා ගෙන හෝ පර්ලයිට්, බොරළු හෝ ඛණිජ පුළුන් වැනි උදාසීන මාධ්‍යයක ආධාරයෙන් වගාකළ හැක. මේ සදහා ක්‍රම වේද ගණනාවක් පවති.
19 වැනි ශත වර්ෂයේදී ශාක කායික විද්‍යාව පිළිබද පර්යේෂකයන් විසින් ශාක තමන්ට අවශ්‍ය අත්‍යවශ්‍ය ඛනිජ සංයෝගයන් ජලයේ දියවු අකාබනික අයන ලෙස උරා ගන්නා බව සොයා ගන්නා ලදී. ස්වභාවික තත්ත්ව යටතේ දී පස එම ඛනිජ පෝෂක රදවා ගන්නා මාධ්‍යයක් ලෙස ක්‍රියාකරන නමුත් පස ශාක වර්ධනය සදහා අත්‍යවශ්‍ය නොවේ. පසෙහි පවතින ඛනිජ පෝෂක ජලයේ දිය වු විට එම පෝෂක ශාක මුල් මගින් උරාගත හැකිවේ. යම් හෙයකින් ශාකයක ජල සැපයුමට කෘතිම ලෙස අදාල ඛනිජ පෝෂක එක් කළ විට තවදුරටත් ශාක වර්ධනය සදහා පස අනවශ්‍ය වෙයි. පස මත වැවෙන ශාක සියල්ලක්ම පාහේ මෙසේ වගා කළ හැකි වන නමුත් ඇතැම් ශාක මෙම ක්‍රමය ඔස්සේ අනෙකුත් ශාක වලට සාපේක්ෂව වඩාත් හොදින් වගා කළ හැකිවෙයි. එමෙන්ම මෙම ක්‍රමවේදය ඉතා සරළ එකක් වන අතර බොහෝ විට Watercress වැනි ශාක ඇසුරෙන් කුඩා ළමුන් පවා මෙම ක්‍රියාවලිය සිදු කරනු දැක ගත හැක. තවද මෙය ජීව විද්‍යාත්මක පර්යේෂණයන් තුල සහ ඉගැන්වීම් කටයුතු වලදී සම්මත ක්‍රමවේදයක් ලෙස භාවිතා වන අතර ඉතා ප්‍රචලිත විනෝදාංශයක්ද වෙයි.
දිය වගා වාණිජ්‍ය
ඊශ්‍රයලය, එහි ශුෂ්ක දේශගුණය හේතුවෙන් උසස් දියවගා තාක්ෂණික ක්‍රම දියුණු කර ඇත. ඔවුන් විසින් ඔවුන්ගේ පද්ධති නිකරගුහාවට අලෙවි කර ඇති අතර ඔවුන් විසින් ඒවා වාර්ෂිකව මිරිස් රාත්තල් මිලියනයකට වඩා නිපදවීමට භාවිතා කරන අතර‍එම මිරිස් එක්සත් ජනපදය ඇතුළුව විදේශීය රටවලට අපනයනය කිරීම සිදු කරයි.
ලෝකයේ විශාලතම වානිජ්‍ය දියවගා පහසුකම ඇත්තේ ඇරිසෝනා, විල්කොක්ස් හි යුරෝෆ්‍රෙශ් ගොවිපලෙහිය. එමගින් 2005 වර්ෂයේදී තත්කාලි රාත්තල් මිලියන 125 ක් විකුණන ලදී. යුරෝෆ්‍රේෂ් ගොවිපලෙහි අක්කර 256 ක් වීදුරු යට ඇති අතර එමගින් එක්සත් ජනපදයේ වානිජ්‍ය දියවගා හරිතාගාර ප්‍රදේශ වලින් 1/3 ක් පමණ නිරූපණය කරයි. යුරෝෆ්‍රෙෂ් ගොවිපල ඔවුන්ගේ තත්කාලි කාබනිකයට සැලකිල්ලක් නොදක්වන නමුත් ඒවා පලිබෝද නාශකයන්ගෙන් තොරවෙයි. ඒවා සුපිරි ජල පද්ධති සමග රොක්වුල් මත වවනු ලැබේ.
සමහරක් වානිජ්‍ය අන්තර්ගත කිරීම සංයුක්ත පලිබෝද කළමණාකරන තාක්ෂණික ක්‍රම වලට මුල් තැන දෙමින් පලිබෝධ නාශක යොදා නොගනියි. කාබනික ලෙස ලේබල් ගතකර ඇති බෝග සදහා පාරිභෝගිකයන් විසින් කැමැත්තෙන් ගෙවන අධිමිලක් බොහෝ විට අන්තර්ගත වෙයි. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සමහරක් ප්‍රාන්ත වල කාබනික සහතික කිරීම ලබාගැනීම සදහා පස අත්‍යවශ්‍ය සාධකයක් වෙයි. US ෆේඩරල් ආණ්ඩුව විසින් ප්‍රකාශයට පත්කරන ලද අතිච්ඡාදනය වන හා යම්තාක් දුරකට මතභේදනය වන නිමිති නිසා වී වගාව මගින් වවන ලද සමහරක් ආහාර බෝග කාබනික ලෙස සහතික කළ හැක.
දිය වගාව මගින් ජලය ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක් ඉතිරි කර එය විසින් යම් ආහාර ප්‍රමාණයක් නිපදවීමට භාවිතා කරන්නේ සාමාන්‍ය ගොවිපලකදී එම ආහාර ප්‍රමාණයම නිපදවීමට වැය වන ජලයෙන් 1/20 ක පමණ සුළු ප්‍රමාණයකි. ගොවිපල වල ජල භාවිතයෙන්හා රසායන ද්‍රව්‍ය පිටකිරීම තුලින් ජල වගුවට බලපෑම් එල්ල විය හැකි නමුත් දිය වගාව මගින් මෙම බලපෑම අවම කරන අතරම ජල භාවිතා කිරීම හා ජලය ඉවත ලෑම මැනීමටද පහසුවෙයි. එමනිසා මෙමගින් ජලපරිභෝජනය අඩුකිරීම මගින් හා ගොවිපල අවට භූමියට සිදුවන බලපෑම අඩුකිරීම මගින් ගොවියාගේ මුදල් ඉතිරි කරන දෙයි.
දියවගා හරිතාගාරයක් තුළ පරිසරය උපරිම කාර්යක්ෂමතාවය සදහා තද බල ලෙස පාලනය කර ඇති අතර මෙම නව ක්‍රමය පස් රහිත / පාලිත පරිසර කෘෂිකර්මාන්තය (S/CEA) ලෙස හදුන්වනු ලැබේ. මෙමගින් ගොවීන්ට අධි මිලෙන් යුත් බෝග උෂ්ණත්වය හා වැවීම් කාලය නොසලකමින් ලෝකයේ ඕනෑම තැනක වැවීමට ඉඩ ලබාදෙයි. ගොවියන් මගින් උෂ්ණත්වය, අර්ද්‍රතාවය හා PH මට්ටම් නිරන්තරයෙන් නිරීක්ෂණය කරනු ලැබේ.
දිය වගා ක්‍රමය එලවළු වල තත්ත්වය ඉහළ නැගීම සදහා බාවිතා කරනු ලබන අතර එමගින් වැඩි පෝෂණ අගයක් ලබාදිය හැකිවෙයි. වර්ජිනියාවේ දිය වගා ගොවියෙක් විසින් කැල්සියම් හා පොටෑසියම් බහුල සලාද ගස් වර්ගයක් නිපදවා ඇති අතර 2007 අප්‍රේල් මාසයේදී ඒවා වෙළද පොළට නිකුත් කිරීමට අපේක්ෂා කර තිබෙයි. පර්යේෂණ වෙළද පොල වල සිටින වෙළද පොල කරුවන් කියා සිටින්නේ සලාද කොල ඉතා හොදින් විකිණෙන බව අතර වගා කරුවන් පවසා සිටි‍යේ දියවගා සලාද කොළ ජලය භාවිතා කරන්නේ සාම්ප්‍රදායික පස් සහිත වගාකිරීම් වලට වඩා 90% ක් අඩුවෙන් බවයි.
කරු ජයසූරිය
ශ්‍රී ලංකාභිමාන්‍ය කරූ ජයසූරිය (கரு ஜயசூரிய, Karu Jayasuriya; උපත 29 සැප්තැම්බර් 1940) යනු ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙක්. ඔහු හිටපු ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ කථානායක වේ. කරු ජයසුරිය මහතා රාජ්‍ය පරිපාලන හා ස්වදේශීය කටයුතු,බුද්ධශාසන හා ආගමික කටයුතු,බල ශක්ති යන අමාත්‍ය තනතුරු සහ කොළඹ නගරාධිපති තනතුර දරා ඇති අතර  ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය නියෝජනය කරන පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී වරයකු වේ. එමෙන්ම එතුමා එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ නියෝජ්‍ය නායක පදවිය දරා අැත. කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයේ ආදී ශිෂ්‍යයෙකු වන එතුමා රණසිංහ ප්‍රේමදාස රජය විසින් ජර්මනියේ ශ්‍රී ලාංකීය තානාපති ලෙස එවකට පත් කරන ලදී.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:1940 උපත්
විහාරමහා දේවිය
විහාරමහා දේවිය යනු ලාංකීය ඉතිහාසයේ අග්‍රගණ්‍ය රජවරයෙකු වූ දුටුගැමුණු රජතුමාගේ සහ සද්ධාතිස්ස රජතුමාගේ මෑණියන් වේ. ඇය කාවන්තිස්ස රජුගේ අගබිසවයි.
මහාවංශ කතාව
විහාරමහා දේවිය, කැළණිය රජකම් කල කැළණිතිස්ස රජුගේ දියණිය වූවාය. සිදුකරන ලද වරදවා තේරුම් ගැනීමක් නිසා වරක් කැළණිතිස්ස රජු විසින්, නිදොස් භික්ෂූණ් වහන්සේ නමක් කැකෑරෙන තෙල් කටාරමක් තුල බහා ජීවිතක්ෂයට පත් කරවන ලදී. මේ පාපකාරී සිද්ධිය නිසා කෝපයට පත්වූ දෙවියන්, මහ මුහුද ගොඩබිම වෙත කළඹා එවූ බවත්, රජුගේ ශාස්ත්‍රකරුවන්ගේ කීම පරිදි එම විනාශය වළක්වනු වස් රජුගේ දියණියක මුහුදට බිලි කිරීම කල යුතු වූ බවත් පැවසෙයි. ඒ අනූව විහාරමහා දේවිය, සිය පියා විසින් සිදුකල පාපකාරී ක්‍රියාවට සහ ජන්ම භූමියෙහි සුරක්ෂාව වෙනුවෙන් ඇගේ ජීවිතය පුද දීමට ඉදිරිපත් වූ අතර, රජවරයෙකුගේ දියණියකි යන්න සටහන් කෙරූ අලංකාරවත්ව සරසන ලද කුඩා නැවක් තුල විහාරමහා දේවිය මුහුදේ පා කර හැරි බව ඉතිහාසයේ සඳහන් වෙයි.
විහාරමහා දේවිය මුහුදේ පා කර හැරීමෙන් අනතුරුව මහ මුහුද නැවතත් සංසුන් ස්වරූපයට පත්විය. කෙසේ නමුදු සිය දියණිය මුහුදට බිලි දීමට සිදුවීම ගැන රජු ඉතා කණස්සල්ලට පත් වූ අතර, රජුගේ මෙහෙසිය ඇතුළු රටවැසියෝද සිය නිර්භීත කුමරිය අහිමි වීම ගැන දුකට පත්වූහ. මෙවැනි දෙයක් සිදුවීම සම්බන්ධව ඔවුන් සියළු දෙනාම රජු වෙත සිය දෝෂාරෝපණ එල්ල කළහ.
මේ අතරතුර, තරුණ කුමරිය (විහාරමහා දේවිය) සහිත නෞකාව ආපදාවකින් තොරව දිවයිනෙහි දකුණු දිග (රෝහණ/රුහුණ) කිරින්ද ප්‍රදේශයේ වෙරළක් වෙත සේන්දු වූ අතර, එකල්හී එම ප්‍රදේශය කාවන්තිස්ස රජු විසින් පාලනය කරමින් තුබූ සස්‍රීක ප්‍රදේශයක් බව පැවසෙයි. කුමරිය සහිත නෞකාව දුටු ධීවරයෝ මේ පිළිබඳව රජ මැදුර වෙත දන්වා සිටින ලදී. ථූපවංසයට අනූව කුමරිය සහිත නෞකාව දුටු පක්ෂීහූ රෑනක් රජු වෙත මුලින්ම මේ පිළිබඳව සැළකර සිටි බව සඳහන් වෙයි.
පෙරහැරක් මගින් කුමරිය කැඳවාගෙන ආ කාවන්තිස්ස රජු, ඇය විසින් සිය ජන්ම භූමිය වෙනුවෙන් දේශමාමකව හා නිර්භීතව සිදු කල කැපවීම කෙරේ සිත් ඇතිව, ඇයව විවාහ කර ගැනීමට තීරණය කරන ලදී. ඉතිහාසයට අනූව නෞකාවෙන් ඇය ගොඩබට ස්ථානය ආසන්නයේ ලංකා විහාරය පිහිටා තිබීම නිසා ඇය එතැන් පටන් විහාරමහා දේවිය ලෙස හැඳින්වූ බව සඳහන් වෙයි.
කාවන්තිස්ස රජුට දාව, ලාංකීය ඉතිහාසයේ පසුකාලීනව අග්‍රගණ්‍ය රජවරුන් බවට පත් වූ දුටුගැමුණු සහ සද්ධාතිස්ස කුමාරවරුන් බිහි කල විහාරමහා දේවිය, මෙරට වීරවරියක ලෙස හැඳින්වෙයි.
දඩාභායි නඔරෝජි
Dadabhai Naoroji (4 September 1825 – 30 June 1917) (Hindi : दादाभाई नौरोजी), known as the Grand Old Man of India, was a Parsi intellectual, educator, cotton trader, and an early Indian political leader. His book Poverty and Un-British Rule in India brought attention to the draining of India's wealth into Britain. He was a Member of Parliament (MP) in the British House of Commons between 1892 and 1895, and the first Asian to be a British MP. He is also credited with the founding of the Indian National Congress, along with A.O. Hume and Dinshaw Edulji Wacha. 1825 දී බොම්බායේ උපත ලැබූ මෙතුමා අධ්‍යාපන කටයුතු වලින් පසුව බොම්බායේ එල්පින්ස්ටන් ආයතනයේ ගණිතය පිලිබඳ මහාචාර්යවරයෙකු ලෙස කටයුතු කලේ ය. පසුව ලන්ඩන් නගරය බලා ගිය හෙතෙම ඉන්දියාවේ දේශපාලන හා ආර්ථික තත්වය ආදිය ගැන එංගලන්ත ජනතාව දැනුම්වත් කිරීමට කැප වී ක්‍රියා කලේ ය. ඉන්දියානු ජාතික සංගමය පිහිටුවීමේ පුරෝගාමියෙකු වශයෙන් කටයුතු කල නඹරෝජි අවස්ථා කිහිපයක දීම එහි සභාපති තනතුරටද පත් විය.මධ්‍යස්ථ මතධාරියෙකු වූ ඔහු ඉන්දියාවේ ආර්ථික නිදහස ගැන විශේෂ උනන්දුවක් දැක්වීය.ඉංග්‍රීසීන්ගේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති නිසා ඉන්දියාව දිනෙන් දින දුප්පත් රටක් බවට පත් වන ආකාරය මුලින් ම පැහැදිලි කල නායකයෙකු හැටියට ද නඹරෝජි ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි.ඉන්දියානු නිදහස් ව්‍යාපාරය තුළ සිටි වඩාත් පැරණි නායකයෙකු මෙන් ම බුද්ධිමතෙකු වන ඔහු 'ඉන්දියාවේ සම්භාවනීය මහල්ලා' යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද ප්‍රකටය.
Early years
Naoroji was the son of Maneckbai and Naoroji Palanji Dordi, born into a poor family of Parsi-Zoroastrian priests in Navsari in Southern Gujarat. His father died when he was four, leaving his illiterate mother to raise him. Naoroji was educated at Elphinstone College, Bombay. At the early age of 25, he was appointed leading Professor at the Elphinstone Institution in 1850, becoming the first Indian to hold such an academic position. Being an Athornan (ordained priest), Naoroji founded the Rahnumae Mazdayasne Sabha (Guides on the Mazdayasne Path) on 1 August 1851 to restore the Zoroastrian religion to its original purity and simplicity. In 1854, he also founded a fortnightly publication, the Rast Goftar (or The Truth Teller), to clarify Zoroastrian concepts. By 1855 he was Professor of Mathematics and Natural philosophy in Bombay. He travelled to ලන්ඩනය in 1855 to become a partner in Cama & Co, opening a Liverpool location for the first Indian company to be established in Britain. Within three years, he had resigned on ethical grounds. In 1859 he established his own cotton trading company, Naoroji & Co. Later he became professor of Gujarati at University College London.
In 1867 Naoroji helped establish the East India Association, one of the predecessor organizations of the Indian National Congress. In 1874 he became Prime Minister of Baroda and was a member of the Legislative Council of Bombay (1885-88). He was also a member of the Indian National Association founded by Sir Surendranath Banerjea from Calcutta a few years before the founding of the Indian National Congress in Bombay, with the same objectives and practices. The two groups later merged into the INC, and Naoroji was elected President of the Congress in 1886. Naoroji published Poverty and un-British Rule in India in 1891.
Naoroji moved to Britain once again and continued his political involvement. Elected for the Liberal Party in Finsbury Central at the 1892 general election, he was the first British Indian MP. He refused to take the oath on the Bible as he was not a Christian, but was allowed to take the oath of office in the name of God on his copy of Khordeh Avesta. In Parliament he spoke on Irish Home Rule and the condition of the Indian people. In his political campaign and duties as an MP, he was assisted by Muhammed Ali Jinnah, the future Muslim nationalist and founder of Pakistan. In 1906, Naoroji was again elected president of the Indian National Congress. Naoroji was a staunch moderate within the Congress, during the phase when opinion in the party was split between the moderates and extremists.
Naoroji was a mentor to both Gopal Krishna Gokhale and Mohandas Karamchand Gandhi. Naoroji was the paternal uncle of famous industrialist J. R. D. Tata. He was married to Gulbai from the age of eleven. He died in Bombay on 30 June 1917, at age 92.
ඇනිමි
ඇනිමි යනු ‘සජීවීකරණය’ යන්නට යෙදෙන ඉංගී‍්‍රසි වචනයේ කෙටි කිරීමකි. ජපානයේ මෙම වචනය පොදුවේ සජීවීකරණ රූප හැඳින්වීම සඳහා යොදාගනු ලැබූවද ඉංගී‍්‍රසි භාෂාවේදී එය යොදාගනු ලබන්නේ සජීවීකරණයේ එක් උපකුලකයක් වන ජපානයේ නිෂ්පාදනය වන සජීවීකරණයන් සඳහාය.
මාතලේ
නගර‍යේ සම්පූර්ණ ජනගහනය ( 2012 ඇස්තු: ) 40,860 ක් විය. මාතලේ නගරය කොළඹින් කිලෝමීටර 142ක් පමණ ( සෑතපුම් 90ක් ) රට අභ්‍යන්තරව පිහිටා ඇත. මහනුවර සිට කිලෝමීටර 26ක් පමණ ( සෑතපුම් 16 ) දුරින් උතුරු දෙසින් පිහිටා ඇති.
ආකර්ෂණීය ස්ථාන
ලෝක ප්‍රසිද්ධ ස්ථාන වන ශ්‍රී මුතුමාරම්මන් කෝවිල (මාතලේ පළමු හා පැරණිතම ආගමික ස්ථානය), රිවර්ස්ටන්, සෙම්ඹුවත්ත වැනි සුන්දර පාරසරික ස්ථානද පිහිටා ඇත්තේ මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය තුලය එයින් අළුවිහාර රජමහා විහාරය මාතලේ නගර සිමාව ආසන්නයේ පිහිටා ඇත. මාතලේ නගරය, ඊට බටහිරින් පිහිටා ඇති විල්ෂයර් කඳු පන්තියෙන් මායිම් වී ඇ‍ති තැනිතලා ප්‍රදේශයකි. මාතලේ නගරය අවට කෘෂිකාර්මික භූමි ප්‍රදේශයන්හි ප්‍රධාන වශයෙන් වගා කරනුයේ ගම්මිරිස්, කරාඹු, සාදික්කා, තේ,පොල්, රබර්, කුළුබඩු වර්ග සහ එළවලු සහ පළතුරු වර්ග ය. අළුහුණු, මැණික්, බතික්, අත්කම් කර්මාන්තද දැකිය හැක.
වයඹ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය
හැඳින්වීම
වයඹ පළාත් සභාව මගින් පිහිටවූ ආයතනයකි. වයඹ රාජ්‍ය සේවකයන්ගේ කුසලතාවයන් සහ හැකිාවන් වර්ධනය මෙහි අරමුණයි.
පිහිටීම
වාරියපොල රජයේ ගොවිපල තුල රමණීය පරිසරයක පිහිටා ඇත.
ද්විමය සංඛ්‍යා පද්ධතිය
ද්විමය සංඛ්‍යා පාදය 2 වූ සංඛ්‍යා පද්ධතියයි. එය 0 හා 1 යන සංකේත 2 පමණක් යොදා‍ ගෙන සංඛ්‍යාත්මක අගයක් ප්‍රකාශ කරන සංඛ්‍යා පද්ධතියකි. විශේෂයෙන්ම 2 පාදයේ සංඛ්‍යා පද්ධතිය මූලාංකය 2 වූ ස්ථානී‍ය කේතකයකි. තාර්කික ද්වාර (Logical gates) ආශ්‍රිතව සංඛ්‍යාත්මක ඉලෙක්ට්‍රොනික් පරිපත නිපදවීමට උපකාරී වේ. වර්ථමාන පරිගණක සඳහාද ද්විමය සංඛ්‍යා පද්ධතීන් උපකාරී වේ.
ද්විමය සංඛ්‍යා-ඉතිහාසය
ද්විමය සංඛ්‍යාවක් ඕනෑම ද්විමය සංඛාතය අනුක්‍රමයක් මගින් නිරූපණය කළ හැක. එය අන්‍යොන්‍ය ඛනිෂ්කාර තත්ත්ව කයෙන්ත්රය මගින් ඉදිරිපත් කල හැක. පහත සංකේත අනුකුමනය මගින් 667 ද්විමය සංඛ්‍යාමය අගය නිරූපණය කළ හැක.
ද්විමය ඔරලෝසුව හි LED මගින් ද්විමය අගයක් ප්‍රකාශ කෙරේ. මෙම ඔරලෝසුවේ එක් එක් කිරිමේ ඇති LED මගින් ද්විමය කේත දශමය සංඛන මගින් ආවේණික පෘෂ්ටික වේලාව පෙන්වයි.
එක් එක් අවස්ථාවේ නිරූපණය වන සංඛ්‍යා අගය එක් එක් සංකේතය මගින් පවරණ ලද අගයට පරායන්ත වේ. පරිගණකයේ දී සංඛ්යාමය අලයන් විවිධ විභවයන් අන්තර දෙකක් මගින් නිරෑපනය කෙරේ. මෙහිදි චුම්බකතැටි හෝ චුම්බක ධ්රැව භාවිතා වේ. "ධන" "ඔව්" හෝ ON යන තත්ත්වය සංඛයාමය අගය වන 1 ට සමාන නොවේ.
අරාබි සංඛ්යා භාවිතා කරමින් චාරිත්රානුකූලය සංඛ්යා නිරැපනය කිරිමේදි ද්විමය සංඛ්ය පොදු වශයෙන් 0 සහ 1 සංකේත යොදා ගනිමින් ලියනු ලැබේ. ද්විමය සංඛ්යා ලිවිමේදී එකසේ පාදමය හෝ මුල සංඛ්යාමය ලිවිමේදි යටිකුරැ උපසර්ගය හෝ ප්රත්යය යොදා ගනී. පහත සදහන් අංකයන් කුලය වේ. 100101 (ද්විමය ආකෘති සවිස්තර වගන්තිය) 1001016 (ප්රත්යයන් අන්තරගත ද්විමය ආකෘතිය) 100101B (ප්රත්යයන් අන්තර්ගත දිවිමය ආකෘතිය) bin 100101 (උපසර්ගය අන්තර්ගත ද්විමය ආකෘතිය) % 100101 (ප්රත්යයන් අන්තර්ගතය ද්විමය ආකෘතිය) 0b100101 (ප්රත්යයන් අන්තර්ගත ද්විමය ආකෘතිය ප්රක්රමන භාෂාවේ පොදු යෙදේ)
දයක සංඛ්යාවල අනිකුත් සංඛ්යා වෙන් කොට හදුනා ගැනීම සාමාන්ය ද්විමය සංඛ්යා කියවිමේදි අංකයෙන් අංකයට කියනු ලැබේ. උදාහරණයක් වශයෙන් ද්විමය සංඛ්යාවන් වන 100 සියය කියනු වෙනුවට එක බිංදුව ලෙස උච්චාරණය කරනු ලැබේ. එමගින් ද්විමය ස්වභාවය පැහැදිලි වන අතර සංශෝධනය කිරිමේ කාර්ය වේ. ද්විමය සංඛ්යා 100 දශක සංඛ්යා 4 ට සමාන වන අතර එය සියය ලෙස සදහන් කිරිමට ව්යාකුල සංඛ්යාත්මක වැරදි සහගත වේ.
සටහන්
{|
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ඉන්දීය තරග සංචාරය 2023
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 2023 ජනවාරි මාසයේදී ඉන්දියාවේ සංචාරයක නිරත වන්නේ එක්දින ජාත්‍යන්තර (එදිජා) සහ විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර (වි20ජා) තරඟ තුනකට ක්‍රීඩා කිරීමටයි. 2022 දෙසැම්බරයේදී, ඉන්දීය ක්‍රිකට් පාලක මණ්ඩලය (BCCI) විසින් තරගමාලාව පැවැත්වීම තහවුරු කළේය.
සංචිත
frame|ශ්‍රී ලංකාව එරෙහිව ඉන්දියාව 2023 වි20 තරගමාලා ලාංඡනය ජනවාරි 3 වැනිදා, ජස්ප්‍රිත් බුම්රා ඉන්දීය එක්දින සංචිතයට එක් කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, ජනවාරි 9 වන දින, බුම්රා සංචිතයෙන් ඉවත් කරන ලදී. ජනවාරි 4 වෙනිදා, තුවාල ලැබූ සංජු සැම්සන් වෙනුවට ජිතේෂ් ෂර්මා ඉන්දීය වි20ජා සංචිතයට ඇතුළත් විය.
පලිබෝධනාශකවල පාරිසරික බලපෑම
නොනැසෙන කාබනික දූෂක
1995 මැයි මාසයේ දී එක්සත් ජාතීන්ගේ පාරිසරික වැඩසටහන පාලනය කිරීමේ කවුන්සිලය (GC) POPs අධ්‍යයනය කිරීමට තීරණය කළ අතර මූලිකව පහත POPs 12 සමන්විත ලැයිස්තුවක් ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒවා අශුද්ධ දුසිම (Dirty Dozen) ලෙස හැඳින්වේ. aldrin, chlordane, DDT, dieldrin, endrin, heptachlor, hexachlorobenzene, mirex, polychlorinated biphenyls, polychlorinated dibenzo-p-dioxins, polychlorinated dibenzofurans, හා toxaphene.[1] එතැන් සිට මෙම ලැයිස්තුව පිළිගැනීමට බඳුන් වූ අතර එයට පිළිකා කාරක පොලි චක්‍රීය ඇරොමැටික හයිඩ්‍රොකාබන (PAHs) හා සමහරක් බ්‍රෝමිනීකෘත ගිනි වැළැක්වීමේ ද්‍රව්‍ය මෙන්ම tributyltin (TBT වැනි) කාබනික ලෝහ සංයෝග ද ඇතුළත් විය.
‍POPs නිර්මාණය කරන සංයෝග කාණ්ඩ PBTs (Persistent, Bioaccumulative and Toxic) ලෙස ද වර්ගීකරණය කර ඇත. එසේත් නැති නම් TOMPs (Toxic Organic Micro Pollutants) ලෙස ද වර්ගීකරණය කෙරේ.
බොහෝමයක් POPs වර්තමානයේ දී හෝ අතීතයේ දී භාවිතා කරන ලද්දේ පලිබෝධනාශක ලෙසය අනෙක්වා කර්මාන්ත සැකසුම්වල දී හා ද්‍රාවක, PVC හා ‍‍ඖෂධ වැනි විශාල පරාසයක භාණ්ඩ නිෂ්පාදනයේ දී භාවිතා වේ. POPs නිෂ්පාදනය වීමේ ස්වාභාවික ප්‍රබව ස්වල්පයක් තිබුණත් බොහොමයක් POPs නිර්මාණය වනුයේ මනුෂ්‍යයන් විසින් සිදු කරන කාර්මික ක්‍රියාවලිවල දී සිතා මතා හෝ අතුරු නිෂ්පාදන ලෙසයි.