cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ඉංග්‍රීසි භාෂාව
ව්‍යාකරණ ශාස්ත්‍රය (Grammar)
f)	Nouns ending in –y preceded by a vowel form their plural by adding –s Monkey-monkeys, boy-boys, toy-toys
g)	Only few ending in –f or –fe form their plural by changing –f or –fe to –v and adding –es Wife-wives, knife-knives, thief-thieves,
h)	Some changing the inside vowel Man-men, mouse-mice, foot-feet
2.	Adjective: a word used with a noun to add something to its meaning (Adjective=Added to)
a)	Quality: He has a large house. The foolish man spent his savings on liquor.
b)	Quantity: He has much experience, Is there any water in the tank?
c)	Number: I have ten pens, You have made several mistakes
d)	Demonstrative: That table is very small, Those mangoes are ripe.
e)	Interrogative: Whose books are these?, which shirt is better?
f)	Comparison: large, larger, the largest
Articles: A, an and the are called articles
3.	Pronouns: a word used instead of a noun (I, we you, they, he , she , it)
Indefinite Pronouns: One, None, all, Many, some, somebody had stolen my pen.
Distributive Pronouns: Each, Either, Neither, Each of the students gets prizes.
Relative Pronouns: Who, whose, whom, which, that, the teacher has punished Kamal who came late.
4.	Verbs: A Verb is a thing that tells something about a person or thing, it may tell us •	What a person or thing does •	What is done to a person or thing •	What a person or thing is
a)	The Simple Present Tense He goes to temple every Poya day / the earth moves round the earth/ The Berlin Trade Fair opens today. He drinks a cup of tea every morning/ The President goes to USA next week.
b)	The Present Continuous Tense I am doing my homework, My brother is reading for his Master Degree, I am sitting for the examination next week
c)	The Present Perfect Tense (To describe completed activities in the immediate past) I have done my home work, He has eaten the cake, The teacher has left the office.
d)	The Present Perfect Continuous Tense (Action begun in the past and still continuing) My friends have been playing cricket since 8 o’ clock. Samantha has been sleeping for six hours
e)	The Simple Past Tense (To describe an action completed in the past) Aloka left the school last year, I met your brother last Friday
f)	The Past Continuous Tense ( Noun + V(ing)… ) –action going on at some time past The light went out when I was watching TV show, when I saw him, he was playing cricket
g)	The Past Perfect Tense – action completed before a certain moment or action in the past When I go to the station, the train to Badulla had left, I had finished my homework before father comes home
h)	The Past Perfect Continuous Tense: Action that begun before a certain point in the past and continued up to that time. Ramani had been saving money for her dowry before she married last year.
i)	Simple Future Tense I shall go to Galle tomorrow/ He will sit for GCE AL next year
j)	The Future Continuous Tense: an action as going on at some time in the future I shall be listening to news at 8 o’ clock.
k)	The Future Perfect Tense: to show the completion of an action by a certain future time I shall have finished my home work by 5 o’clock today.
l)	The future perfect continuous tense: action as being in progress over a period of time that will end in the future By next year, I shall have been working in this office for twenty years When Kamal passes A/L this year, he will have been studying at KMV for nine years.
Active Voice and Passive Voice
Active Voice: 	The cat killed the rat
Passive Voice:	The rat was killed by the cat
The Child eats an apple every day	An apple is eaten by the child every day Ranjith will answer the questionnn	The question will be by Ranjith The tree was cut down yesterday
ප්‍රස්ථාව පිරුළු - සිංහල
ප්‍රස්තාව පිරුළු යනු තැනට ගැලපෙන ආකාරයට විවිධ අවස්ථාවන්හිදී විශාල අර්ථයක් ප්‍රකාශ කිරීම වෙනුවට කෙටි වැකියක් (ප්‍රස්තාව පිරුළු) යොදාගැනීම සිංහල භාෂාවේ නිතර දක්නට ලැබේ. මෙය යම්විටෙක උපහාසාත්මක ප්‍රකාශ ඉදිරිපත් කිරීමට ද යොදා ගනී. බොහෝ අවස්ථා වලදී මෙම ප්‍රස්ථා පිරුළු බිහිවීම ගැන පසුබිම් කතන්දර/ජනකතා පවතී.
මොහම්මඩ් බින් සල්මාන්
මොහම්මඩ් බින් සල්මාන් අල් සවුද් (උපත 31 අගෝස්තු 1985) යනු, සවුදි අරාබියාවෙහි ඔටුන්න හිමි කුමාරයා, සවුදි අරාබියාවෙහි පළමුවන නියෝජ්‍ය අග්‍රාමාත්‍යවරයා සහ ලොව ලාබාලම ආරක්ෂක අමාත්‍යවරයාද වෙයි. සවුද් රජ පෙළපතෙහි රාජකීය අධිකරණ සභාවෙහි ප්‍රධානියාද වන මොහම්මඩ්, ආර්ථික සහ සංවර්ධන කටයුතු සඳහා මණ්ඩලයෙහි සභාපතිද වෙයි. ඔහුගේ පියා වන සල්මාන් රජුගේ රාජාසනය පසුපස සිටින බලවේගය ලෙසින්ද ඔහු හැඳින්වෙයි. සියළුම තනතුරු වලින් මුහම්මඩ් බින් නායිෆ් නෙරපා හැර, රාජාසනයට විද්‍යමාන උරුමකරුවා බවට මොහම්මඩ් පත්කිරීමට ඔහුගේ පියා ගත් තීරණයෙන් අනතුරුව, 2017 ජූනි මාසයෙහිදී  ඔටුන්න හිමි කුමාරයා ලෙසින් ඔහු පත් කෙරිණි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:1985 උපත් ප්‍රවර්ගය:ජීවත්වන්නෝ සල්මාන්, මොහොම්මඩ් බින් ප්‍රවර්ගය:කිං සවුද් විශ්වවිද්‍යාලයීය ආදි ශිෂ්‍යායෝ ප්‍රවර්ගය:සවුදි අරාබියාවෙහි රජයේ අමාත්‍යවරු ප්‍රවර්ගය:සවුදි අරාබියානු කොමියුනිස්ට්-විරෝධියෝ ප්‍රවර්ගය:සවුදි අරාබියාවෙහි ඔටුන්න හිමි කුමාරයෝ ප්‍රවර්ගය: විද්‍යමාන උරුමකරුවෝ
ප්‍රස්ථාව පිරුළු - සිංහල
ප්‍රස්තාව යනු අවස්ථාවටයි. වෙලාවටයි. සුදුසු මෙහොතටයි. ශ්‍රී සුමංගල ශබ්ද කෝෂයේ ප්‍රස්තාව යන්නට අවස්ථාව, වෙලාව අධිකාරිය, පටන් ගැන්ම 'විවාහය' යන අර්ථ ද දී තිබෙන අතර, පිරිවුඵ (පාරිවට්ට) යන්නට ඒ වෙලාවට පමණක් ප්‍රයෝජනය ගෙන පසුව හිමියාට භාරදෙනු පිණිස ඉල්ලාගත් දෙය (තාවකාලික දෙයක්) ලෙස පැහැදිලි කර තිබේ. මේ අනුව බලන විට සුදුසු අවස්ථාවට ප්‍රයෝජන ලබාගැනීම සදහා අනුන්ගෙන් ලබාගත් වැකි යන්න ප්‍රස්තාව පිරුළු යන්න සුදුසුම ආසන්න අර්ථය බව දැක්වීම නිවැරදි වෙයි.
කිසි වචනයක හෝ වාක්‍යයක අර්ථය වඩාත් කැපී පෙනෙන පරිදි උකහා දැක්වීම සඳහා සිංහල සම්ප්‍රධායේ යම් යම් යෙදුම් යොදා ගනී. මේවා යුගල පද, ඉඟි වැකි, ප්‍රස්ථාව පිරුළු වශයෙන් කොටස් කිහිපයකට බෙදා දැක්විය හැකිය. එදා සිංහලයා මෙන්ම අද සිංහලයාද මේ ප්‍රස්තාව  පිරුළු උපයෝගී කරගනිමින් තමන්ගේ අදහස වඩාත් කැපී පෙනෙන පරිදිත් වඩාත් අලංකාරවත් වන පරිදිත් අදහස් ඉදිරිපත් කිරීමට යොදා ගනී. මෙම ප්‍රස්තාව පිරුළු ලිවීමේදී මෙන්ම ව්‍යවහාරයේදීත් එක සේ භාවිතා කළ හැකිය. ඉතා ඈත අතිතයේ සිට ම සිද්ධියක් හෝ අවස්ථාවක් අරබයා ගොඩ නැගී ඇති නියමයන් ප්‍රස්තාව පිරුළු වශයෙන් ගැනේ. මේවා භාෂිත මෙන්ම ලේඛණ ව්‍යහාරයේ දී ත් යොදා ගැනෙන්නේ පවසන අදහස රසවත් හා අර්ථවත් කිරීමට ය. එම ප්‍රස්තාව පිරුළු ද පහත සඳහන් පරිදි වර්ග කළ හැකිය.
ලොස්ට් වර්ල්ඩ්ස් (රූපවාහිනී කතාමාලාව)
ලොස්ට් වර්ල්ඩ්ස් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ද හිස්ට්‍රි නාළිකාව මගින් විකාශය කරන ලද වාර්තා රූපවාහිනී කතාමාලාවකි. මෙමගිව් පුරාතන සිට නූතන යුගය දක්වා "නෂ්ට වී" ගිය ස්ථාන ගණනාවක් ගවේෂණය කෙරේ. මෙවැනි "ඉංජිනේරු, තාක්ෂණ, සහ සංස්කෘතික වික්‍රමයන්" පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක, අදාළ විශේෂඥයින් සමග සම්මුක සාකච්ඡා, අදාළ අධ්‍යයන සහ CGI ප්‍රතිනිර්මාණ අනුසාරයෙන් ගොඩනැගීමට ඔවුහු උත්සාහ දරති. මෙම දෘශ්‍ය ප්‍රතිනිර්මාණ ත්‍රිමාණ පරිසරයන් සහ ඡායාරූප පාදක කරගත් නිර්මාණ අනුසාරයෙන් "නෂ්ට වූ ලෝක"වල වර්තමාන තත්ත්වය පෙන්නුම් කරයි.
මෙම කතාමාලාවේ පළමු කථාංගය වූ "පැලන්කේ: මායාවරුන්ගේ රාජධානිය" යන්න 2005 අප්‍රේල් 4 දින විකා්‍ය විය‍. ඉන් අනතුරුව 2006දී තවත් කථාංග 12කුත්, 2007දී කථාංග 19කුත් විකාශය විය.
සයිෆ් අලී ඛාන්
සයිෆ් අලී ඛාන් (උපත 1970 අගෝස්තු 16) ඉන්දීය සිනමා රංගන ශිල්පියෙකු සහ නිෂ්පාදකයා වේ. Khan has established himself as one of the most popular actors of Indian cinema.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සිනමාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සිනමාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
යං මි-ක්‍යුං
යං මි-ක්‍යුං (උපත ජූලි 25, 1961) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ දකුණු කොරියානු නිළියකි. ඇය වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධ වූයේ දේ ජං ගුම් (2003) නම් සුප්‍රකට කතාමාලාව තුළ ඇය නිරූපණය කළ හන් බෙක්-යොං නැමැති මාලිග පාලිකාවගේ චරිතය නිසායි.
සොල්දර
තට්ටු ගණනාවකකින් යුතු විශාල ගොඩනැගිලි එන්නට පෙර මිනිසුන් විසින් උඩ තට්ටුවක් සහිතවත් කලාතුරකින් උඩ තට්ටු දෙකක් සහිතවත් නිවාස ඉදිකැර වූහ. ඉන්පසු තට්ටු දෙකේ ගෙයක නම් උඩ තට්ටුව යන්නත්, තුනේ ගෙයක නම් දෙවැනි තට්ටුව හා තුන් වැනි තට්ටුව යන්නත් වහරට වැටිණි. මේ තට්ටුව හා තට්ටු යන වදන් දෙමළ බසින් පැමිණි ඒවා වෙයි. සිංහලයෙන් යෙදුනේ මහල හා මහල් යනුවෙනි. උඩු මහල නැත්නම් උඩ තට්ටුව සොල්දරය වූයේ ඕලන්ද ආක්‍රමණයෙන් පසුව ය. උඩුමහල යන්න ඕලන්ද බසින් Zolder නම් වීය. එය සිංහල බසට එකතු වූයේ සොල්දර නමිනි.
තුන් ප්‍රයාමය
තුන් ප්‍රයාමය යනු විඳ දරා ගැනීමේ හැකියාව හා බැඳුනු විෂයයන් තුනක් අඛණ්ඩව සහ අනුක්‍රමිකව නිම කිරීමේ බහු-අදියර තරගයකි. ක්‍රීඩාවේ විවිධ මාදිලි පැවතුණත් වඩාත් ජනප්‍රිය වන්නේ පිහිනීම, පාපැදි ධාවනය සහ දිවීම ඇතුළත් ආකාරය යි. මෙහිදී විවිධ දුර ප්‍රමාන වඩාත් ඉක්මනින් අවසන් කිරීම අපේක්ෂා කරයි. Triathlon යන ඉංග්‍රීසි වචනය සෑදී ඇත්තේ ග්‍රීක භාෂාවේ තුන යන අරුත සහිත τρεῖς (ට්‍රෙයිස්) සහ ක්‍රීඩාව යන අරුත සහිත ἆθλος (ඇත්ලොස්) යන වචන එක් වීමෙනි.
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩා
සවුදි අරාබියාවෙහි ඔටුන්න හිමි කුමාරයා
වර්තමානයෙහි, ඔටුන්න හිමි කුමාරයා විසින් ධූරන්දර වනුයේ, රජු විසින් ඔහු පත් කරනු ලැබීමෙන් අනතුරුව, පක්ෂපාතිත්ව සභාව විසින් අනුමැතිය ලබා දීමෙන් පසුවය. මෙම ක්‍රමය රටෙහි හඳුන්වාදුන්නේ අබ්දුල්ලා යුගයෙහිදීය. රජු නොමැති විටෙකදී, රජු නැවත පැමිණෙන තුරු රාජ්‍යයෙහි කටයුතු කුමරු විසින් පාලනය කල හැකි වන පරිදී ආඥාවක් නිකුත් කෙරෙයි. මෙම ආඥාව විසින්, රජු නැවත රාජධානිය වෙත පැමිණෙන තුරු, කුමරුගේ ධූරය ඔටුන්න හිමි කුමරු, නියෝජ්‍ය අග්‍රාමාත්‍යවරයා සිට  ශුද්ධවූ මුස්ලිම් දේවස්ථාන දෙකෙහි උප භාරකරු දක්වා තාවකාලිකව  වෙනස් කෙරෙයි.
දුනු විදීම
දුනු විදීම යනු දුන්නක් භාවිතයෙන් ඊතල විදීම සිදු කරනු ලබන ක්‍රීඩාවක්, අභ්‍යාසයක් හෝ නිපුණතාවයක් වේ. මේ සඳහා භාවිත වන ඉංග්‍රීසි වදන වන archery යන්න සැකසී ඇත්තේ ලතින් භාෂාවේ එන arcus යන්නෙනි. අතීතයේදී දුනු විදීම භාවිත වී ඇත්තේ දඩයම සහ සටන් කිරීම සඳහායි. වර්තමානයේ දී මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් ක්‍රීඩාවක් සහ විනෝදාත්මක ක්‍රියාකාරකමක් වශයෙන් සිදු කරනු ලබයි. දුනු විදීම ඔලිම්පික් ක්‍රීඩාවක් වන අතර එය ප්‍රථම වරට 1900 දී පැවති දෙවන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලට ඇතුළත් විය. 1920 සිට 1972 අතරතුර කාලයේ ඔලිම්පික් තරගාවලි 10 කදී සහ 1896 හා 1912 ඔලිම්පික් තරගාවලි වලදී දුනු විදීම ඔලිම්පික් ඉසව්වක් වශයෙන් පවත්වා නැත. දුනු විදීම සඳහා සහභාගී වන පුද්ගලයා සාමාන්‍යයෙන් දුනු විදින්නා හෝ දුනුවායා ලෙසට හඳුන්වනු ලබයි. එමෙන්ම දුනු විදිමෙහි අති දක්ෂ පුද්ගලයෙකු ඇතැම් විට toxophilite ලෙස ද හඳුන්වනු ලබයි. ක්‍රීඩාවේ අන්තර්ජාතික පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන්නේ ලෝක දුනු විදීමේ ෆෙඩරේෂණය (WA) මගිනි.
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩා
ඇන්ඩෝරා
ඇන්බෝරා නිල වශයෙන් ඇන‍්බෝරා රාජ්‍ය ලෙස හා ඇන්බෝරා රාජ්‍ය මිටියාවත නමින් හදුන්වයි. එය නිරිත දෙසින් යුරෝපයෙන් නැගෙනහිරින් පිරනීස් කඳු වැටියෙන් සහ ස්පාඤ්ඤය හා ප්‍රංශය අතර මායිම්ව පිහිටයි. එය යුරෝපයේ 6 වැනි කුඩාම රාජ්‍ය වන අතර වර්ග ප්‍රමාණය වර්ග කි.මි. 468 (වර්ග සැතපුම් 181) වන අතර 2009 වර්ෂයට ඇස්තමේන්තු ජනගහනය 83,888 හි එහි අගනුවර වන ඇන්ඩෝරා ලා වෙලා යුරෝපයේ උසම අගනුවරයි. එහි උස මීටර් 1023 කි. රාජ්‍ය භාෂාව කටලාන් වන අතර ස්පාඤ්ඤ, ප්‍රංශ, පෘතුගීසි භාෂාව හා ඉංග්‍රීසි භාෂාව සුලභව භාවිතා වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:යුරෝපා රටවල්
එක්සත් රාජධානියේ දේශපාලනය
එක්සත් රාජධානියේ දේශපාලනය ක්‍රියාත්මක වන්නේ විධායක බලය, ඒකීය පාර්ලිමේන්තුවක් වෙත පවරනු ලැබූ ව්‍යවස්ථාපිත රාජාණ්ඩුවක් ලෙසය.
දකුණු පලාත
අතීතයේ සිටම ශ්‍රී ලාංකේය දේශපාලනයේ වැදගත් භූමි ප‍්‍රදේශයක් ලෙස දකුණු පළාත හැඳ?න්විය හැකිය. මන්දයත් හෙළ රජ පරපුරේ ආරම්භකයා ලෙස සැලකෙන මනු මාතර ප‍්‍රදේශයේ ගොවික් කළ අයෙකු බව ඓතිහාසික ජනප‍්‍රවාදවල සඳහන් වන බැවිනි. දකුණු පළාත පුරාණයේදී අයත් වී ඇත්තේ රුහුණටයි. රුහුණු රටෙන් වැඩිම භූමි ප‍්‍රමානයක් අයත් වන්නේද දකුණටයි.
ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගය
ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගය	 ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය ගමනාගමනයෙහි හි වැදගත් මාර්ගයකි. එය කොළඹ කොටුවෙන් අාරම්භ වී බදුල්ල දක්වා දිව යයි.
මාර්ග විස්තරය
ප්‍රධාන මාර්ගය කොළඹ කොටුවෙන් ආරම්භ වී රාගම ගම්පහ වේයන්ගොඩ පාෙල්ගහවෙල හරහා රඹුක්කන දක්වා ද්විත්ව මාර්ගයක් ලෙස දිව යයි. එතැන් පටන් තනි මාර්ගයක් ලෙස දිවෙයි. රඹුක්කන සිට කඩුගන්නාව දක්වා සීඝ්‍ර නැග්මක් වේ. රාගම දී පුත්තලම් මාර්ගයද, පාෙල්ගහවෙල දී කන්කසක්තුරේ මාර්ගයද, පේරාදෙණියේදී මාතලේ දක්වා වූ මාර්ගයද, මුණ ගැසේ. නාවලපිටිය සිට පට්ට්පොල දක්වා ද සීඝ්‍ර නැග්මක් වන අතර එතැන් සිට අැත්තේ බැස්මකි. බිංගෙවල් 46ක් හමුවන අතර මෙම මාර්ගයේ ගමන් ගන්නා මගීන්ට අලංකාර දියඅැලි, තේ වතු, කදු මිටියාවත් දැක ගත හැක.
ඉතිහාසය
මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු දුම්රිය මාර්ගයයි. 1864 දී කොළඹ සිට කිලෝමීටර 54 නැගෙනහිර දෙසට වූ අඹේපුස්ස දක්වා පළමු අදියර නිම කෙරුණි. 1864 දෙසැම්බර් 27 පළමු දුම්රිය ධාවනය කළ අතර 1865 ඔක්තෝබර් 2 නිල වශයෙන් විවෘත විය. 1867 මහනුවර දක්වාද, 1874 දී නාවලපිටිය දක්වා ද,1885 දී නානුඔය දක්වාද, 1894 දි බණ්ඩාරවෙල දක්වාද, 1924 දී බදුල්ල දක්වාද මෙම මාර්ගය දීර්ඝ විය. 1953 තෙක් ප්‍රධාන මාර්ගයේ වාශ්ප එන්ජින් මගින් දුම්රිය ධාවනය කළ අතර 50 දශකයේ දී බී. ඩී. රම්පාල මහතාගේ නායකත්වයෙන් විවිධ ඩීසල් එන්ජින් සේවයට එක් කෙරුණි.
2011 දී එක්ස්පෝරේල් හා රාජධානි එක්ස්ප්‍රස් සේවා ප්‍රධාන මාර්ගයේ අාරම්භ වුණි. ශ්‍රී ලංකා දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුව විසින් 2011 දී ප්‍රධාන මාර්ගයේ අැති නැග්මවල් වලට උචිත වන සේ සැකසූ S12 බලවේග කට්ටල අානයනය කරන ලදී.
Without regular packing system for food
without reguling packing system for food
ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය අනතුරු ලැයිස්තුව
මෙම ලැයිස්තුවෙහි දක්වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය අනතුරු ලැයිස්තුව වේ. මෙහි ලැයිස්තුගත කර ඇති ප්‍රධාන අනතුරුවලට අමතරව, වෙනත් ආකාරයේ දුම්රිය අනතුරු සිදුවීම සාමාන්‍යයෙන් සිදුවේ. ඒ අතුරින් දිවයිනේ උතුරුමැද පළාතෙහි මූලික වශයෙන් සිදුවන, හස්තීන් දුම්රියෙහි ගැටීම නිසා සිදුවන අනතුරු සහ අනාරක්ෂිත දුම්රිය හරස් මාර්ගයන්හීදී රථවාහන හෝ පුද්ගලයින් දුම්රියේ ගැටීමෙන් සිදුවන අනතුරු ප්‍රධාන වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය අනතුරු
පේරාදෙණිය‍ විශ්වවිද්‍යාලය
පේරාදෙණිය‍ විශ්වවිද්‍යාලය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම විශ්ව විද්‍යාලයක් වේ. මෙය 1942 වර්ෂයේ ආරම්භ කළ අතර එය ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය ලෙස නම් කර තිබුණි. ශ්‍රී ලංකාවේ උසස් අධ්‍යාපන ආයතන වර්ගීකරණය අනුව 2015 වර්ෂයේදී මෙම විශ්ව විද්‍යාලය මෙරට 2 වන ස්ථානය හිමිකරගෙන තිබෙන අතර, ලෝකයේ හොඳම විශ්වවිද්‍යාල වර්ගීකරණය අනුව 2466 ස්‌ථානය හිමිකරගෙන තිබෙයි.
දළ විශ්ලේෂණය
පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලය පීඨ 9 කින්ද,(අලුතින් එක්කල ව්‍යවහාරික වෛද්‍ය විද්‍යා පීඨයද ඇතුලත්ව) පශ්චාත් උපාධි ආයතන 2 කින්ද, මධ්‍යස්ථාන 10කින්ද, අධ්‍යයනාංශ 71කින්ද යුක්ත වෙයි. මෙහි සිසුන් 12,000 ක් පමණ වෛද්‍ය, කෘෂි විද්‍යා, විද්‍යා, කලා, ඉංජිනේරු, දන්ත වෛද්‍ය, පශු වෛද්‍ය, සත්ව විද්‍යා සහ සම සෞඛ්‍ය යන ක්ෂේත්‍ර වල ඉගෙනුම ලබති.
බාහිර සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රවර්ගය:පේරාදෙණිය‍ විශ්වවිද්‍යාලය
කඩු හරඹය
කඩු හරඹය නැතහොත් ඔලිම්පික් කඩු හරඹය (Fencing, Olympic fencing) යනු තරගකරුවන් දෙදෙනෙකු, සැහැල්ලු දිග කඩු භාවිතයෙන්, ප්‍රතිවාදියාගේ සිරුර ස්පර්ශ කිරීමෙන් ලකුණු රැස් කර ගන්නා ක්‍රීඩාවකි. කඩු සටන් ශිල්පයෙහි සාම්ප්‍රදායික දක්ෂතාවයන් පදනම් කර ගනිමින් වර්තමාන ක්‍රීඩාව බිහිවූයේ 19 වන ශතවර්ෂය අග භාගයේ දී ඉතාලියානු පාසල්, සම්භාව්‍ය කඩු හරඹ සිදු කිරීමේ පැරණි යුරෝපීය මාෂල් ආට් ක්‍රමවේදය වැඩිදියුණු කිරීමත් සමගය. පසුව ප්‍රංශ පාසල් විසින් ඉතාලියානු ක්‍රමවේදය වඩාත් ඔපමට්ටම් කරනු ලැබීය.
නවීන කඩු හරඹයෙහි ආකාර 3 ක් පවතී. ඒ එක එකෙහි ආයුධ සහ නීති රීති වෙනස් වන බැවින් ක්‍රීඩාව අංශ තුනකට බෙදී ඇත. ඒ foil, sabre සහ sword වශයෙනි. බොහෝමයක් තරගකරුවන් එක් ආයුධයක් පමණක් තෝරාගෙන පුහුණුවීම් සිදු කරනු ලබයි.
කඩු හරඹය, සියළු නූතන ඔලිම්පික් උළෙල වලදී ක්‍රීඩා කරනු ලැබූ ක්‍රීඩාවන් පහ අතුරින් එකක් වෙයි. අනෙක් ක්‍රීඩා හතර වන්නේ මලල ක්‍රීඩා, පාපැදි ධාවනය, පිහිනුම් සහ ජිම්නාස්ටික් වෙයි.
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩා
ලක්‍ෂය
100,000 යන ගණන, ලක්‍ෂය යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබයි.
100,000 = 1000 * 100 (දහසේ ඒවා සියයක්)
යුරෝපියානු සංගමයෙහි සාමාජික රාජ්‍යය
යුරෝපියානු සංගමයෙහි සාමාජික රාජ්‍යයන් 27,
1000000000000 (number)
මිලියනයක් යනු ලක්ෂ 10 කි. එවැනි මිලියන 1000 ක් බිලියනයකි. බිලියන 1000 ක් ට්‍රිලියන 1 කි.
ට්‍රිලියන 1 = බිලියන 1000
ට්‍රිලියන 1 = මිලියනයේ ඒවා මිලියනක් (1,000,000 * 1,000,000)
ට්‍රිලියන 1 = 1,000,000,000,000
පුබුදු ගමගේ
ශ්‍රී ලංකාවේ සිටින අති දක්ෂ තරුණ නළුවෙකි.එසේම රංග කලාව පිළිබඳව ගුරුවරයෙකු වශයෙන් ද ඔහු කටයුතු කරයි.පුබුදු සිනමාවට පිවිසෙන්නේ ප්‍රසන්න විතනගේ අධ්‍යක්ෂණය කළ ආකාස කුසුම් චිත්‍රපටය හරහාය. එතැන් පටන් සිනමාවේ ටෙලි නාට්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ මෙන්ම වේදිකාව තුළ ද ඔවුහු විශිෂ්ඨ දස්කම් දක්වා ඇත. පුබුදු ගමගේ යනු සෞන්දර්ය කලා විශ්වවිද්‍යාලයේ උපාධිධාරියෙකු ද වෙයි.එම විශ්ව විද්‍යාලයේ ප්‍රථම වරට නාට්‍ය හා රංග කලා අධ්‍යයනය අංශයෙන් සිනමාවට හා ටෙලි නාට්‍ය කලාවට එක් වූ ප්‍රථම රංගන ශිල්පියා වශයෙන්ද පුබුදු ගමගේ ඉතිහාසගත වෙයි.එහෙත් මෙරට කලා ක්ෂේත්‍රය තුල පවතින්නාවූ ඒකාධිකාරී බලය හේතු කොටගෙන ඔහු කිසිදු ඇගයීමක් මේතාක් ලබා නොමැත.
ඉංජිනේරු පීඨය, පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලය
ඉතිහාසය
1950 ජූලි 1 දා පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨය ආරම්භ විය. ආරම්භයේදී මෙය කොළඹ පිහිටා තිබූ අතර පසුව එය පේරාදෙණිය වෙත ගෙන යන ලදී.
Equestrianism
Equestrianism (ලතින් භාෂාවෙන් equester, equestr-, equus, අසරුවා, අශ්වයා) (අශ්වාරෝහක),horseback riding (American English) හෝ horse riding (British English) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ අසුන් පැදවීමේ, මෙහෙයවීමේ, බාධක මතින් හැසිරවීමේ හෝ බාධක මතින් පැන්නවිමට ඇති හැකියාවයි. කාර්යයන් ඉටු කරවා ගැනීමට අසුන් යොදා ගැනීම, ප්‍රවාහනය, විනෝදාත්මක ක්‍රියාකාරකම්, කලාත්මක හෝ සංස්කෘතික ක්‍රියාකාරකම් සහ අශ්ව රේස් යනාදියෙහි ලා අසුන් යොදා ගැනීම ද මෙයට අයත් වේ.
ඉංජිනේරු පීඨය, පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලය
දෙපාර්තමේන්තු
දැනට මෙම පීඨය සතුව දෙපාර්තමේන්තු 8ක් ඇත. ඒවා නම්
Equestrianism
මෙය ඔලිම්පික් ක්‍රීඩාවක් ද වෙයි. 1900 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලේ දී මෙය ප්‍රථම වරට ඔලිම්පික් තරඟාවලියට එක් විය. නමුත් 1904 සහ 1908 ඔලිම්පික් උළෙල වලට මෙය එක් නොවිය. 1912 සිට පැවති සෑම ඔලිම්පික් තරඟාවලියකටම අසුන් හැසිරවීමේ ක්‍රීඩාව එක් විය. වර්තමානයේ දී මෙම ක්‍රීඩාවට අදාළව ඔලිම්පික් උළෙලේ දී පැවැත්වෙන ඉසව් වන්නේ Dressage(අසුන් හැසිරවීම), Eventing (ඉවෙන්ටින්ග්) සහ Jumping වෙයි. එම සෑම ඉසව්වකදී ම තනි සහ කණ්ඩායම් පදක්කම් පිරිනැමෙන අතර පිරිමි සහ කාන්තාවෝ එකට තරඟ වදිති.
ඉංජිනේරු පීඨය, පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලය
පහසුකම්
මෙම විශ්ව වි‍ද්‍යාලය සතුව නොයෙකුත් ශාස්ත්‍රීය පහසුකම්ද සේවා පහසුකම්ද පවතී.
Equestrianism
නවීන පංච ප්‍රයාමයෙහි එක් ඉසව්වක් ලෙස ද මෙම ක්‍රීඩාව අයත් වෙයි. මේ අනුව ඔලිම්පික් තරඟාවලියේ සතුන් සහභාගී කරගන්නා ක්‍රීඩා වන්නේ Equestrian සහ නවීන පංච ප්‍රයාමය පමණක් වෙයි. මෙම තරඟ වලදී අසරුවා මෙන්ම අශ්වයා ද තරඟකරුවෙකු ලෙස සළකනු ලබයි.
ඉංජිනේරු පීඨය, පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලය
ඉංජිනේරු ප්‍රදර්ශනය EngEx2010
60 වන සංවත්සරය වෙනුවෙන් පේරාදෙණිය විද්‍යාලය, ඉංජිනේරු පීඨය විසින් සංවිධානය කරන ලද EngEx2010, 2010 සැප්තැම්බර් මස ඉමහත් ජන සහභාගීතවයක් යටතේ නිමාවිය. දින 6 ක් මුලුල්ලේ පැවති ප්‍රදර්ශනය සදහා 100,000 අධික පිරිසක් සහභාගී වූ අතර දිවයින පුරා පාසැල් දරු දැරියන් මෙය නැරඹිමට පැමිණියා.
Equestrianism
අසුන් හැසිරවීමේ ක්‍රීඩාව අන්තර්ජාතිකව පරිපාලනය කරනු ලබන්නේ Fédération Équestre Internationale (FEI) මගිනි.
ඉංජිනේරු පීඨය, පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලය
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:පේරාදෙණිය‍ විශ්වවිද්‍යාලය
Equestrianism
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩා
ක්යොන් මි-රි
ක්‍යොන් මි-රි (උපත ජනවාරි 27, 1965) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ දකුණු කොරියානු නිළියක සහ ගායිකාවකි. ඇය වඩාත්ම ප්‍රචලිත වූයේ දේ ජං ගුම් (2003) නම් කාලාන්තර නාට්‍යයේ ඇය නිරූපණය කළ චෝයි පාලිකාවගේ චරිතය නිසායි.
බිලියනය
බිලියනය (1,000,000,000) යනු මිලියනයේ (1,000,000) ඒවා දහසකි (1,000).
ජනගහණය අනුව රටවල් ලැයිස්තුව(එක්සත් ජාතීන්)
This is a list of countries and other inhabited territories of the world by total population, based on estimates published by the United Nations in the 2019 revision of World Population Prospects. <section begin=UNdata/> <section end=UNdata/> These figures refer to the de facto population in a country or area as shown in the "estimates" section.
මුහම්මඩ් බින් නායිෆ්
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:1959 උපත් ප්‍රවර්ගය:ඝාතන උත්සාහයයන්ගෙන් දිවි ගලවා ගත්තෝ ප්‍රවර්ගය:සවුදි අරාබියාවෙහි ඔටුන්න හිමි කුමාරයෝ ප්‍රවර්ගය:සවුදි අරාබියාවෙහි රජයෙහි අමාත්‍යවරු ප්‍රවර්ගය: ලීජොන් ඩුනර් හී ග්‍රොන් ඔෆීසියර්වරු නායිෆ්, මුහම්මඩ් බින් ප්‍රවර්ගය: කිසිකලෙක නිලය හිමි කර නොගත් විද්‍යමාන උරුමකරුවෝ ප්‍රවර්ගය:ජීවත්වන්නෝ ප්‍රවර්ගය:රියාද්හී ජනයා ප්‍රවර්ගය:පැනමා පේපර්ස්හී නම් කරන ලද්දෝ ප්‍රවර්ගය:ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාරවලින් දිවි ගලවා ගත්තෝ
වෛද්‍ය පීඨය, පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලය
පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ ඇති පීඨ 8න් එකකි. මෙය 1966දී ස්ථාපනය කරන ලදී.
දෙපාර්තමේන්තු
Curriculum Coordination Committee English Language Teaching Unit Medical Education Unit (MEU) Nuclear Medicine Unit (NMU) Medical Library e-Library
සවුදි අරාබියාවෙහි සල්මාන් රජ
සල්මාන් බින් අබ්දුල්අසීස් අල් සවුද් (, Salmān ibn ‘Abd al-‘Azīz Āl Sa‘ūd; උපත 31 දෙසැම්බර් 1935) යනු, සවුදි අරාබියාවෙහි රජ, ශුද්ධවූ මුස්ලිම් දේවස්ථාන දෙකෙහි භාරකරු, සහ සවුද් රජ පෙළපතෙහි ප්‍රධානියා වෙයි.
ලක්‍රොස්
මුලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩා
දක්ෂිණ ඌරාල් රාජ්‍ය විශ්වවිද්‍යාලය
චෙලයබින්ස්ක් විශ්වවිද්‍යාලයය යනු රුසියාවේ විශාලතම අධ්යාපන ආයතනයකි. රුසියානු සමූහාණ්ඩුවේ අධ්‍යාපන හා විද්‍යා අමාත්‍යාංශයේ රාජ්‍ය ශ්‍රේණිගත කිරීම අනුව, රුසියානු විශ්ව විද්‍යාලවලින් ඉහළම දස දෙනා අතරින් එකක් වන අතර, උපාධි අපේක්ෂකයින්ගේ සංඛ්‍යාව අනුව රුසියාවේ විශාලතම විශ්වවිද්‍යාලය වේ.
2010 සිට SUSU, ජාතික පර්යේෂණ විශ්වවිද්‍යාලය යන තත්වය දරයි. 2015 දී රුසියානු විශ්වවිද්‍යාල වල තරගකාරි තත්වය වැඩිදියුණු කිරීමේ අරමුණින් 5-100 වියාපෘතියේ සහභාගිත්වය සඳහා තෝරාගත් රුසියානු විශ්ව විද්‍යාලයවලින් එකක් විය. 2018 දී බ්‍රිතාන්‍ය ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවට, දකුණු ඌරාල් විශ්ව විද්‍යාලයට මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ සිට Quacqualli Symonds (QS) උපදේශන සමාගම විසින් කැඳවා ඇති අතර ලොව හොඳම විශ්වවිද්‍යාල අතරට මෙම විශ්වවිද්‍යාලය ඇතුළත් කර ඇත. දකුණු ආසියාතික විශ්වවිද්‍යාල ශ්‍රේණිගත කිරීමට අනුව 801-1000 වේ. SUSU හී ආයතන සහ පාසැල් 10 ක්, පීඨ 2 ක් (පෙර විශ්වවිද්‍යාල පුහුණු පීඨය සහ හමුදා අධ්‍යාපන පීඨය) මෙන්ම ශාඛා 4 ක්ද අයත් වේ. අද ලොව පුරා රටවල් 52 ක සිසුන් 28,000 කට අධික සංඛ්‍යාවක් ඉගෙනුම ලබයි.
ඉතිහාසය
දකුණු ඌරල් රාජ්‍ය විශ්වවිද්‍යාලය යනු විශ්මයජනක ඉතිහාසයක් සහ විවිධාකාර සම්ප්‍රදායන් සහිත විශ්ව විද්‍යාලයකි. එහි විද්‍යාත්මක ජයග්‍රහණ, උසස් අධ්‍යාපනය සූදානම් කිරීමේ මට්ටම, මූලික හා අධ්‍යායන පදනම, පර්යේෂණ හා ක්‍රියාකාරි ක්‍රියාකාරිත්වයන් සඳහා ද්‍රව්‍යමය සහ තාක්ෂණික පහසුකම් සඳහා ප්‍රසිද්ධියක් උසුලන බහු-අධ්යාපන ආයතනයකි ක්‍රියාවලියකි.
විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉතිහාසයේ ගතික සංවර්ධනයෙහි අනුක්‍රමික අවධීන් මාලාවකි. පීඨ දෙකක් පමණක් ඇති ආයතනයකින් එය ජාතික පර්යේෂණ විශ්වවිද්‍යාලයක් වූ අතර, දකුණු ඌරල් කලාපයේ පමණක් නොව රටෙහි විද්‍යාත්මක හා අධ්‍යාපනික මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් වී තිබේ. අද SUSU යනු නවීනතම තරුණයන් සඳහා ආරම්භක ලක්ෂයක් හා නවීන වර්ධන වේදිකාවක් වන අතර, අභිලාෂකාමී සහ ස්වයං විශ්වාසී පුද්ගලයින් සඳහා ඔවුන්ගේ අභියෝගාත්මක අදහස් සහ ව්‍යාපෘති සදහා මෙය කදිම ස්ථානයකි.
SUSU පොදුවේ ගත්කල
උපාධි පාඨමාලා 240 ක්, වැඩ සටහන් 150 ක්, විශේෂඥ වැඩසටහන් 24 ක් සහ පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යයන වැඩසටහන් 86 ක් ඇත.
SUSU තමන්ගේම නවීන අධ්‍යාපනික ක්‍රමයක් නිර්මාණය කර ඇත. මෙහි වැඩ කරන පුහුනු බංකු 4000 කට වඩා වැඩිය. පරිගණක සමාකරණයන් සහ පුහුණුකරුවන්, විවිධ වර්ගයේ පරිගණක සහ විශ්වවිශ්වවිද්‍යාලයේ වෘත්තීය පුහුණුව සඳහා විවිධාකාර පරිගණක ඇත.
SUSU හි දී, දුරස්ථ ඉගෙනුම් ක්‍රමවේදයන් වැඩි දියුණු කර ඇත e-learning සහ b-learning - මෙන්ම MOOC ආකෘතියේ දැවැන්ත දුරස්ථ අධ්‍යාපන පාඨමාලාද වර්ධනය කර ඇත.
සිසුන්ගේ ජීවිතය
SUSU හි ශිශ්‍ය ජීවිතයේ අධ්‍යාපන ක්‍රියාවලිය පමණක් නොව, සක්‍රීය විවේකය, අමතක නොවන සිදුවීම් සහ ඇත්ත වශයෙන්ම නිර්මාණශීලිත්වය !
අපේ සිසුන්ගේ තත්වය කුමක්ද? ඔවුන් නගරික, ප්‍රාදේශීය, රුසියානු සහ අන්තර්ජාතික තරඟ සඳහා සහභාගි වන අතර, නව ස්ථාන ජයගනිමින් නව තලයකට නැංවේ. SUSU ක්‍රීඩා කාර්ය සාධක කණ්ඩායම් 23 ක්, ක්‍රීඩා සමාජ 24 කට අධික සංඛයාවක් සහ පුළුල් ශිශ්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වයකින් සමන්විත වේ.
ජාත්යන්තර ශිෂ්ය සංගමය
ජාත්යන්තර ශිශ්‍ය සංගමයේ ප්‍රධාන අරමුණු වන්නේ සමස්ත
AIS තුල අරාබි සංස්කෘතික දිනය, අප්‍රිකානු සංස්කෘතියේ දිනය, නව්‍ර්ස්, තේ උත්සවය, අන්තර්ජාතික අලූත් අවුරුදු, සූපවේදී සහස්‍ර උත්සව වැනි තරග හා ජාතික ජාතික තරඟ (කුඩා පාපන්දු, පැසිපන්දු, ටෙනිස්, ආදිය). අපගේ TUTORS යනු නව සිසු සිසුවියන්ට උදව් කිරීමට කැමති SUSU හි ශිෂ්යයන් ය. ඔවුන් වසර ගණනාවක් රුසියාවේ ජීවත් වී ඇති අතර අපේ විශ්වවිද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලබති. සෑම කෙනෙකුම සංසදයේ, අධ්‍යාපන, විශ්වවිශ්වවිද්‍යාලය, ශිශ්‍ය ජීවිත පිළිබඳ ප්‍රශ්න ඔවුන්ගෙන් අසන්න.
සෑම වර්ෂයකම විශ්වවිද්‍යාලය තරග 200 කට අධික ප්‍රමාණයක් සංවිධානය කරයි. ඒවා අතර සාම්ප්‍රදායික තරඟ, SUSU තරුණිය හා SUSU තරුණයා, රූපලාවන්ය ශිල්පීන්, බුද්ධිය සහ නිර්මාණශීලීත්වය සමඟ තරග වේ. KVN (Funny and Inventive People Club) සාමාජිකයන් සමස්ත රුසියානු මට්ටමින් ක්‍රීඩා කරන අතර, SUSU හි දැන්වීම් පෝස්ටරය විවිධාකාර සිද්ධීන්ගෙන් විශ්මයට පත් වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:විශ්වවිද්‍යාල
ගල්කොත අම්බලම
උමේෂ්ට ජයවේවා!
දෙහල්කඩ අම්බලම
දියබෙදුමේ උමේෂ්ට ජයවේවා!
නාගදීප
නාගදීපය යනු බුදුරජාණන් වහන්සේ තෙවනුව වැඩි ස්ථානයයි.මෙම දූපත යාපනයට අයත් දූපතකි.
හංස විලක්
තුමිර බාතික
ශ්‍රී ලංකාවේ තොරතුරු තාක්ෂණය
මේ සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ අැති ප්‍රධාන අායතනයක් වන්නේ ශ්‍රී ලංකා තොරතුරු තාක්ෂණ අායතනයයි (Sri Lanka ICTA - Sri Lanka Information Communication Technology Agency) නව තාක්ෂණයෙන් සමාජය සවිබල ගැන්වීමත් අන්තර් සම්බන්ධතා ලොව වර්ධනය වීමත් නිසා පසුගිය දශකය පුරා දැනුම හා තොරතුරු ලබා ගැනීම වැඩි වෙමින් පවතී. මේ වන විට දකුණු ආසියාතික කලාපයේ අනෙකුත් රටවල් හා සංසන්දනය කරන විට නවීන තාක්ෂණය තුළින් සන්නිවේදන සේවා සැපයීම සම්බන්ධයෙන් පෙරමුණේ සිටින රට ශ‍්‍රි ලංකාව බවට පත්ව ඇත.
බංග්ලාදේශයෙහි ජාතික අයවැය 2021-2022
2021 ජූනි 3 දිනදී මුදල් අමාත්‍යවර  මුස්තෆා කමල්  විසින් බංග්ලාදේශයෙහි ජාතික අයවැය 2021-2022 ඉදිරිපත් කරන ලදි. 2021 ජූලි 1 දිනයෙන් ආරම්භව, 2022 ජූනි 30 දිනයෙන් කෙළවර වන මුදල් වර්ෂය සඳහා මෙම ජාතික අයවැය ඉදිරිපත් කෙරිණි. කොරෝනා ව්‍යාප්ත වසංගතය මධ්‍යයෙහි ඉදිරිපත් කෙරුණු දෙවැනි අයවැය මෙය විය.
ශ්‍රී ලංකා ජාතික කෞතුකාගාරය
කෞතුකාගාර බලධාරිහූ 1877 හා 1999 අතර කාලවකවානුව තුළ දේශයේ සංස්කෘතිය හා ස්වාභාවික උරුමයේ අභිවර්ධනය පිළිඹිබු වන පරිදි කෞුතකාගාර කටයුතුක්‍රියාවට නගන ලදී. මේ අනුව වරින්වර වෙනත් පැති කිහිපයක් ඊට එක් කරන්නට යෙදුණි. පිලිවෙලින් ආචාර්යආතර් විලීගේ සහ ආචාර්ය ජොශප් පියර්සන්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ පුස්තකාලය ඇතුලත් නැගෙනහිර කොටසත්, ශිලාගාරය සඳහා බටහිර කොටසත් වෙන් කෙරිණ. ආචාර්ය පී.ඊ.පී. දැරණියගල, ආචාර්ය පී.එච්.ඩී.එච්.ද සිල්වා සහ සිරිනිමල් ලක්දුසිංහ යුගවලදී ඔවුන්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ නව ඉදිකිරීම් සිදුවිය. එසේ වෙනම ගොඩනැංවූ ප්‍රදර්ශනාගාර අතර උතුරු දෙසින් වූ කොටසෙහි ස්වභාවික ඉතිහාස කෞතුකාගාරය පිහිටුවිණ. අනෙකෙහි ශ්‍රවණාගාරය අන්තර්ගත විය. පුස්තකාලය, මානව වංශ හා මානව විද්‍යා අධ්‍යයන අංශ ආදිය ව්‍යාප්ත කරලීමෙහිලා මෙම ගොඩනැගිලි මගින් පහසුකම් සැපයී ඇත.
ජාත්‍යන්තර තලයට කෞතුකාගාරය සංවර්ධනය වෙත් ම,ආචාර්ය පී. ඊ. පී. දැරණියගල යුගයෙදී මෙම ආයතනය ජාතික කෞතුකාගාරයක තත්වයට පත්විය. තවද යාපනය,මහනුවර සහ රත්නපුර යන නගරවල ශාඛා කෞතුකාගාර පිහිටුවීමත් සමඟ 1942 අංක 31 දරණ ආඥාපණතින් මෙම ආයතනය වෙනම දෙපාර්තමේන්තුවක් බවට පත්විය. දැනට ව්‍යාප්තව ඇති ශාඛා කෞතුකාගාර සංඛ්‍යාව නවයකි. එසේම පාසල් විද්‍යා වැඩසටහනක් සහ සංචාරක කෞතුකාගාර සේවයක් ද අතිරේක වශයෙන් දියත්ව ඇත.
බ්‍රිතාන්‍ය රජය විසින් මහනුවර අවසාන රජුගේ සිංහාසනය හා ඔටුන්න මෙහි තැන්පත් කිරීම කෞතුකාගාර එකතුවේ අගය දෙගුණ තෙගුණ වීමට බෙහෙවින් බලපෑවේය. විවිධ එකතූන් හැරුණුවිට විෂය අනුව ප්‍රදර්ශණ කුටි සංවිධානය කිරීමේ හේතුවෙන් එකම වහලක් යටදී ශ්‍රී ලංකාවේ පැරුණි සංස්කෘතිය අධ්‍යයනය උදෙසා අවස්ථාව සැලසී ඇත. බිම් මහල ඓතිහාසික යුගවල අනුක්‍රමයටත් උඩුමහල විෂය පදනම අනුවත් සංවිධානය කිරීම තුළින් එකී තත්වය තව දුරටත් වැඩි දියුණු වී ඇත.
වැඩි දුර කියැවීමට
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ කෞතුකාගාර
බංග්ලාදේශයෙහි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය
බංග්ලාදේශයෙහි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පළමුවෙන් හඳුන්වාදුන්නේ 1700 සිට 1947 දක්වා බ්‍රිතාන්‍යය විසින් දකුණු ආසියාව පාලනය කරන විට වන අතර, උපමහාද්වීපයෙහි පළමුවන බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත අතරින් බංග්ලාදේශය එකක් විය. එකල බ්‍රිතාන්‍යයෙහි ක්‍රියාත්මක වෙමින් පැවති වෙස්ට්මිනිස්ටර් මාදිළියෙහි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය එවිට බංග්ලාදේශයට හඳුන්වා දෙන ලදි. 1971 දෙසැම්බර් 16 දිනදී පාකිස්තානය වෙතින් බංග්ලාදේශය නිදහස ලබා ගත් විට, බංග්ලාදේශය විසින් එහි දේශපාලන ක්‍රමයට පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය හඳුන්වා දෙන ලදි; කෙසේවෙතත්, 1975 වසරෙහිදී ඇතිවූ හමුදා කුමන්ත්‍රණයක් විසින් මෙම ක්‍රියාවලිය නවත්වන ලදි.
චීන ඉතිහාසය
චීන ඉතිහාසය පිළිබඳ ප්‍රථම ලිඛිත වාර්තා හමුවන්නේ ක්‍රි. පූ. 1500 තරම් ඈතදී ෂෑං රාජවංශය යටතේ දී (ක්‍රි. පූ.1600–1046 පමණ) ය. මහා ඉතිහාසඥයාගේ සටහන් (ක්‍රි.පූ. 100 පමණ) සහ උණ අනුවාර්ෂික වාර්තා වැනි ඓතිහාසික මූලාශ්‍රවල ෂෑං රාජවංශයට පෙරපැවති ස්ථිර ලිඛිත මාධ්‍යයක් නොමැති වූ ශියා රාජවංශය (ක්‍රි.පූ. 2070–1600 පමණ) නම් රාජවංශය පිළිබඳ සඳහන් වේ. සහස්‍රයකට පෙර නියෝලිතික යුගයේ කහ ගඟ සහ යැංසි ගංගා නිම්න අවට විවිධ ස්ථාන කේන්ද්‍ර කරගනිමින් සංස්කෘතිය ගොඩනැගුණත්, කහ ගඟ චීන ශිෂ්ටාචාරයේ තොටිල්ල ලෙස සැලකෙයි. වසර දහස් ගණනක අඛණ්ඩ ඉතිහාසයක් සහිත චීනය ලොව පැරණිතම ශිෂ්ටාචාරවලින් එකක් ලෙස සැලකෙයි. එසේම එය ශිෂ්ටාචාරයේ තොටිලිවලින් එකක් ලෙස ද හඳුන්වයි.
චීන සංස්කෘතියේ, සාහිත්‍යයයේ සහ දර්ශනයේ වැඩි ප්‍රගමනයක් සිදු වූයේ ෂෝවු රාජවංශ (ක්‍රි.පූ. 1046–256) සමයේ ය. නමුත් ක්‍රි.පූ. 8වන සියවස වන විට ෂෝවු රාජවංශය අභ්‍යන්තර සහ බාහිර පීඩනයන්ට ලක්ව කුඩා රාජ්‍යවලට කැඩී ගියේ ය. මෙය වසන්ත සහ සරත් සමයේ ඇරඹුම වූ අතර එය අනතුරුව සතුරු රාජ්‍ය යුගය දක්වා විහිදිණි. මෙය චීන රාජවංශයේ දුර්වල රාජ්‍ය සමයන් අතුරින් එකක් ලෙස සැලකෙන අතර මෑතක දී එනම් 1927දී ඇරඹුණු චීන සිවිල් යුද්ධය ද එවැනි අවස්ථාවකි.
බහු රාජධානි සහ යුධඅධිපතිවරුන්ගේ යුගයන්හි දී, චීන රාජවංශ විසින් චීනයේ විවිධ ප්‍රදේශ පාලනය කර ඇත. සමහර යුගයන්හි දී පාලනය නූතන ෂින්ජියෑං සහ ටිබෙටය වැනි පදේශ දක්වා ද විහිදිණි. ක්‍රි.පූ. 221දී චින් රාජවංශ‍යේ චින් ෂි හුවාං විසින් විවිධ සතුරු රාජ්‍ය එක්සත් කර "අධිරාජයා" (හුවාංඩි) යන විරුද නාමය ආරූඪ කර ගන්නා ලදී. මෙය මහේශාක්‍ය චීන අධිරාජ්‍යයේ ආරම්භය ලෙස සැලකෙයි. අනතුරුව බලයට පැමිණි රාජවංශ විසින් අධිරාජයාට විශාල භූමි ප්‍රදේශ ඍජුවම පාලනය කළ හැකිවන පරිදි පරිපාලන ක්‍රම ගොඩනගන ලදී. චීනයේ අවසන් රාජවංශය වූයේ චිං (1644–1912) රාජවංශයයි. ඉන් අනතුරුව 1912දී චීන සමූහාණ්ඩුව විසින් ද, 1949දී මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව විසින් ද මහා චීන භූමියේ පාලනය ගෙන යන ලදී.
පේලියොලිතික
මීට අවුරුදු මිලියන ගණනකට පෙර හෝමෝ ඉරෙක්ටස්ගෙන් චීනය ජනාවාස වන්නට ඇතැයි සැලකේ. ෂියාඕචංලියාං භූමියේ කැණීම්වලින් සොයාගත් ගල් ආයුධ මීට අවුරුදු මිලියන 1.36 ට පෙර ඒවා බව චුම්බක කාලනිර්ණ ක්‍රම මගින් සොයාගෙන ඇත. ෂාන්ෂි පළාතේ ෂිහූඩු පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයෙන් හෝමෝ ඉරෙක්ටස් ගින්දර භාවිතා කළ බවට (මීට අවුරුදු මිලියන 1.27 කට ඉහත) ආදිතම වාර්තා හමු වේ. යුවාන්මූ සහ පසුව ලැන්ටියන් ප්‍රදේශවල කැනීම් මගින් ආදිතම ජනාවාස වීම් හදුනාගත හැක. චීනයෙන් සොයාගනු ලැබූ වඩාත් ප්‍රසිද්ධම හෝමෝ ඉරෙක්ටස් නිදර්ශකය පීකිං මිනිසා ලෙස හදුන්වනු ලබන අතර එය 1923–27 කාලයේ සොයාගෙන තිබේ. හුනාන් හි දාඕ ප්‍රාන්තයේ ෆුයාන් ගුහාවෙන් සොයා ගන්නා ලද ෆොසිලභවනය වූ හෝමෝ සේපියන්ස්ගේ දත් ක්‍රි. පූ. 125,000–80,000 පමණ කාලයට අයත් යැයි සැලකේ.
නියෝලිතික
ක්‍රි.පූ.10000 අවට කාලය චීනයේ නියෝලිතික (නව ශිලා) යුගය පැවති සමයයි.
පැරණි සාක්ෂි විකිරණශීලී කාබන් කාලනිර්ණයට අනුව චීනයේ මෙනේරි වගාවේ ඉතිහාසය ක්‍රි.පූ.7000 පමණ දක්වා දිවෙයි. යැංසි ගංගාවෙන් හමු වූ වී වගාකළ බවට ඇති පැරණිතම සාක්ෂිය කාබන්-දිනැයුම අනුව වසර 8,000ක් පමණ පැරණි බව හෙළි වී ඇත. ගොවිතැන ජියාහු සංස්කෘතියේ පිබිදීමට හේතු විය. (ක්‍රි. පූ. 7000 සිට 5800). නිංෂියා හි, දමයිඩි ප්‍රදේශයෙන් ගල් කැටයම් 3,172ක් හමු වී ඇති අතර ඒවා ක්‍රි. පූ. 6000–5000 අතර කාලයට අයත් යැයි සැලකේ. "ඒ අතරින් තනි සංකෙත් 8,453 ක් මගින් හිරු, සදු, තාරකා, දෙවියන්, දඩයම් සහ තෘණ උලාකන දර්ශන නිරූපණය වෙයි." මෙම රූප පැරණි චීන අක්ෂරවලට සමාන බවක් දක්වයි. චීන පූර්ව-ලිවීම් ක්‍රි. පූ. 7000 අවට ජියාහු වලින්, ක්‍රි. පූ. 5800 – 5400 පමණ දඩිවන් ප්‍රදේශයේන ද, ක්‍රි. පූ. 6000 පමණ දමයිඩි ප්‍රදේශයෙන් සහ. බන්පෝ හි පස්වන සහස්‍රය අවට හමු වේ. සමහර විද්‍යාර්ථීන් යොජනා කරන්නේ ජියාහු සංකේත (ක්‍රි. පූ. 7වන සහස්‍රය) පැරණි චීන ලේඛන ක්‍රමයක් බවයි. හෙනාන්හි ෂින්හෙං ප්‍රාන්තයේ පෙයිලිගැං සංස්කෘතික භූමියකින් ක්‍රි.. පූ. 5,500 සිට 4,900 අතර කාලයට අයත් ජනාවාස හමු වූ අතර එම ස්ථා‍නයේ කෘෂිකර්මය පිළිබද සාක්ෂි, ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම්, කුඹල් කර්මාන්තය සහ මියගිය පුද්ගලයන් භූමදානය කිරීම වැනි අභිචාර ක්‍රම පැවතී ඇත. ජනගහන වර්ධනයත් සමග කෘෂිකර්මාන්තය දියුණුවට පත් විය. බෝග ගබඩා කිරීම, බෙදා හැරීම ද දියුණු විය. පසුකාලීන නියෝලිතික සමයේ, කහ ගංගා නිම්නය යැංෂාඕ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයක් (5000 BC to 3000 BC) ලෙස වර්ධනය වූ අතර, පළමු ගම් හමු විය. ඒ අතරින් පුරාවිද්‍යාත්මකව වඩාත් වැදගත් ස්ථානය වන්නේ ‍ෂියාන්හි බැන්පෝ නම් ස්ථානයයි. පසුව යැංෂාඕ සංස්කෘතිය අභාවයට පත් කරමින් ලොංෂාන් සංස්කෘතිය ක්‍රි.පූ. 3000 සිට 2000 දක්වා කහ ගංගා නිම්නයේ මධ්‍යගත විණි.
ලෝකඩ යුගය
ලෝකඩ යුගයට අයත් නිර්මාණ මජියායාඕ සංස්කෘතියෙන් (ක්‍රි.පූ. 3100 සහ 2700 අතර) හමු වේ. මීට අමතරව ලෝකඩ යුගයට අයත් මෙවලම් ඊසානදිග චීනයේ පහළ ෂියාජියාඩියන් සංස්කෘතියෙන් (ක්‍රි.පූ. 2200 - 1600 )ද හමු වේ.
ශියා රාජවංශය (ක්‍රි.පූ. 2100 – 1600 පමණ)
සිමා චියාන් ඉතිහාසඥයාගේ (ක්‍රි.පු 145 – 90) මහා ඉතිහාසඥයාගේ වාර්තා හා උණ අනුවාර්ෂික වාර්තා යන ඓතිහාසික වාර්තාවල සඳහන් ශියා රාජවංශය (ක්‍රි.පූ. 2100 සිට 1600 දක්වා) චීනයේ ඓතිහාසික වාර්තාවල විස්තර වන පැරණිම රාජවංශය ලෙස සැලකේ..
රාජවංශයේ සැබවින්ම පැවතියේද යන්න පිළිබඳ නොයෙකුත් මතවාද ඇත. නමුත් එවැනි රාජවංශයක් පැවති බවට පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි පවතී. ක්‍රි.පූ. 2වන සියවසේ වාර්තා අනුව සිමා චියාන් පවසන්නේ ශියා රාජවංශයේ ආරම්භය ක්‍රි.පූ. 2200 අවට සිදු වී ඇතිබවයි. එය තවමත් සනාථ වී නොමැත. දැන් බොහෝ පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් ශියා සහ මධ්‍යම හෙනාන් පළාතේ අර්ලිටොවු කැනීම් සමග සම්බන්ධයක් ගොඩනැගීමට උත්සාහ දරනු ලබයි. ඊට හේතුව ක්‍රි. පු. 2000 ට පමණ අයත් ලෝකඩ උණු කළ මෙවලම් එම පෙදෙසින් සොයා ගැනීමට හැකිවී තිබීමය. මෙම භූමියෙන් සොයාගත් මැටි බඳුන් සහ කවචවල ඇති සලකුණු නූතන චීන අක්ෂරවල පූර්වජයන් ලෙස සැක කෙරේ. ෂෑංහි දිවැස් අස්ථි සහ ෂෝවු ෂෝවු ලෝකඩ බඳුන් වල කළ ලේඛන අනුව ශියා යුගය ගැන සුළු වශයෙන් තොරතුරු අනාවරණය වී ඇත.
මිථ්‍යාවන්ට අනුව, මෙම රාජවංශය ක්‍රි.පූ. 1600 අවට මිංටියාඕ හි සටනට සමගාමීව මෙම රාජවංශය අවසන් වන්නට ඇත.
ෂෑං රාජවංශය (ක්‍රි.පූ. 1600–1046 පමණ)
ක්‍රි.පු. 1600 – 1046 කාලයේ දී ෂෑං රාජවංශයේ පැවැත්ම ගැන කියවෙන පුරාවිද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම් කොටස් දෙකකි. මුල් කොටස අයත් වන්නේ ආදි ෂෑං යුගය (ක්‍රි.පු 1600 – 1300 ශ. ව) ට වන අතර එම මූලාශ්‍ර සොයා ගන්නා ලද්දේ අර්ලිගෑං, ෂෙංෂොවු සහ ෂැංචෙං වලින්ය. දෙවන කොටස අයත් වන්නේ පශ්චාත් ෂෑං හෙවත් යින් (殷) යුගයට වන අතර ඒවායේ නිමිති කියන ඇටකටු වල කළ ලේඛන විශාල ලෙස කර ඇත. ෂෑං හි අග නගර නවය අතුරින් අන්තිම අගනගරය වුයේ අන්යං (වර්තමානයේ හෙනාන්) ය. ඒ ක්‍රි.පු. 1300 – 1046 අතර කාලවකවානුවයි.අන්යංවලින් හමු වූ සොයාගැනීම් අතර චීන ඉතිහාසය පිළිබඳ ලියැවුණු පැරණිම වාර්තා ද වෙයි: එනම් සත්ත්ව අස්ථි හෝ කවච මත අනාවැකි සටහන් අන්තර්ගත පැරණි චීන සටහන් ය. ක්‍රි.පූ. 1500අවට යුගයට කාලනිර්ණය කොට ඇති මේවා "දිවැස් අස්ථි" ලෙස ප්‍රසිද්ධ ය.
ෂෑං රාජවංශයේ රජවරු 31 දෙනෙක් රජකම් කළහ. මෙම සමයේ මහා ඉතිහාසඥයාගේ වාර්තා අනුව මෙහි අගනුවර සය වරක් මාරු කර ඇත. ක්‍රි.පූ. 1350දී අවසන් අගනුවර (සහ වැදගත්ම) ලෙස යින් තෝරා ගැනුණු අතර එය රාජවංශයේ ස්වර්ණමය යුගය විය. ඉතිහාසය අනුව යින් රාජවංශය යන පදය ෂෑං රාජවංශයේ පර්යාය නාමයක් ලෙස සැලකෙන අතර එය විශේෂයෙන් ෂෑං රාජවංශයේ පසු භාගය සඳහන් කිරීමට යොදනු ලබයි.
පසුකාලීන චීන ඉතිහාසඥයන් පැවසීමට පුරුදුව සිටියේ එක් රාජවංශයකට පසු තවත් රාජ වංශයක් වශයෙන් පැවත එන්නේ යැයි කියන මතය ය. නමුත් අතීත චීනය තුළ සත්‍ය දේශපාලනික තත්ත්වය මීට වඩා බොහෝ සංකිර්ණ එකක් වු බව දැනගන්නට ලැබේ. මේ නිසා, සමහර චීන උගතුන් ප්‍රකාශ කරන පරිදි ශියා හා ෂෑං රාජවංශ සමකාලීනව පැවති දේශපාලනික වස්තූ බීජයන් වීමට හැකිය. එය හරියට පුර්ව ෂෝවු රාජවංශය (ෂෑං රාජ වංශයෙන් පසු බලයට පැමිණි), ෂෑං රාජවංශය පැවති කාලයේම පැවතියැයි කියන්නාක් වැනි ය.
අන්යංවලින් සොයා ගන්නා ලද ලේඛන ගත වාර්තා, ෂෑං රාජවංශයේ පැවැත්ම තහවුරු කළ ද, බොහෝ බටහිර විද්වත්හු ෂෑං රාජවංශය සහ අන්යංහි සොයැගැනීම් අතර සම්බන්ධය පිළිගැනීමට මැලි වෙති. උදාහරණයක් වශයෙන් සැන්ෂිංඩුයිහි සිදුකරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම් වලින් අන්යංවල නොපැවති තාක්ෂණයෙන් උසස් ශිෂ්ටාචාරයක් ගැන පැහැදිලි වේ. ෂෑං රාජවංශය අන්යං සිට කොපමණ දුරකට විහිදී තිබුණ ද යන්න පිළිබඳව සැපයීමට තරම් ප්‍රබල සාක්ෂි නැත. ප්‍රබලම තර්ක මාත්‍රය වන්නේ, නිල ඉතිහාසයේ සදහන් ෂෑං රාජ වංශය විසින්ම පාලනය කරන ලද අන්යං නගරය, ප්‍රදේශයේ වෙනත් බොහෝ නානාප්‍රකාර සංස්කෘතික ජනාවාස සමග සමකාලීනව පැවතුණු බව හා ඔවුනොවුන් අතර වෙළෙදාමද සිද්ධ වුණු බවය.
ෂෝවු රාජවංශය (ක්‍රි.පූ.1046–256)
ෂෝවු රාජවංශය (ක්‍රි.පූ 1046 – 256 පමණ දක්වා) චීනයේ වැඩිම කාලයක් පැවති රාජවංශය ලෙස සැලකෙයි. ෂෝවු රාජ වංශයයි. ක්‍රි.පූ. 2වන සහස්‍රය වන විට කහ ගංගා නිම්නයේ ෂෝවු රාජවංශය නැගී විත් ෂෑං රාජ්‍යය පුරා පැතිර ගියේ ය. ෂෝවු රාජවංශය යටතේ අර්ධ වැඩවසම් කුමයක් පැවති බව සැලකෙයි. ෂෝවුවරු ෂෑංවරුනට බටහිරින් ජීවත් වූහ. ෂෑං රාජවංශය විසින් ෂෝවු නායකයා බටහිර ආරක්ෂකයා ලෙස පත්කර ඇත. ෂෝවුහි පාලකයා වූ වු රජු සිය සොහොයුරා වූ ෂෝවුහි ආදිපාදවරයාගේ ආධාර ඇතිව මුයේහි සටනේදී ෂෑංවරුන්ව  පරාජය කළේ ය
‍සිය පාලනය නීත්‍යානුකූල කිරීම සඳහා ෂෝවු රජු ස්වර්ග වරම හෙවත් දිව්‍ය ආඥාව ප්‍රකාශයට පත්කළේ ය. මෙය ඉන්පසු බලයට පත් වූ සෑම රාජවංශයක් විසින්ම භාවිතා කරන ලදී. ෂෑංඩි මෙන් සෙසු දෙවිවරුන් පාලනය කළ දෙව්ලොව (ටියෑන්) විසින් චීනය පාලනය කළ යුතු තැනැත්තා තීරණය කරන බව ඉන් පැවසිණි. පාලකයාහට ස්වර්ග වරම නොමැති වූ විට නොයෙකුත් ස්වාභාවික විපත් සිදු වන බව පැවසිණි. එනිසා පාලකයාට සිය ජනතාව පිළිබඳ අවධානය යොමු කිරීමට සිදු විය. නැතිනම් රාජකීය නිවසෙන් කිරුළ ගිලිහී නව නිවසක් වෙත ස්වර්ග වරම හිමිවනු ඇත.
ෂෝවුවරු අනතුරුව සිය අගනුවර බටහිර දෙසට කහ ගංගාවේ ශාඛාවක් වූ වෙයි ගඟ අසල නූතන ෂියෑන් ආසන්න පෙදෙසකට විස්ථාපනය වූ අතර එය යැංසි ගංගා නිම්නය තෙක් ව්‍යාප්ත විය. මෙය චීන ඉතිහාසයේ උතුරේ සිට අකුණට සිදු වූ සංක්‍රමණ අතරින් ප්‍රථම සංක්‍රමණය ලෙස සැලකෙයි.
වසන්ත සහ සරත් සමය (ක්‍රි.පූ. 722–476)
8 වන ශතවර්ෂයේ වසන්ත සහ සරත් සමයේ දී බලය විමධ්‍යගත විය. මෙම යුගය නම් කෙරුණේ වසන්ත සහ සරත් අනුවාර්ෂික වාර්තා අනුවයි. මේ කාලයේදී ෂෝවු රාජවංශය විසින් යෙදවු ප්‍රාදේශීය හමුදා නායකයෝ නායකත්වය සඳහා සිය බලය යෙදවුහ. වයඹ දිගින් පැමිණි චින් ජනයා වැනි ආක්‍රමණිකයන්ගේ පැමිණීමත් සමඟ මෙම තත්ත්වය උග්‍රවිය. මේ නිසා ෂෝවු අගනගරය නැගෙනහිර පිහිටි ලුවෝයැං වෙත ගෙන යාමට සිදු විය. එයින් ‍ෂෝවු රාජවංශයයේ දෙවන විශාලතම අවධිය වු නැගෙනහිර ෂෝවු බිහිවිය. වසන්ත සහ රසත් සමය මගින් මධ්‍යගත ෂෝවු බලය බිඳවැටීමක් පෙන්නුම් කරයි. එහි ප්‍රාන්ත සිය ගණනක් ඇති විණි. ඒවායෙහි විසු දේශීය බලවතුන් දේශපාලන බලය ලබා ගත් අතර, ‍ෂෝවු රජුට නාමික වශයෙන් පමණක් සේවය ක‍ළේය. ඇතැම් ප්‍රාදේශීය බලවත්හු රාජකීය නාමයන් පවා ආරූඪ කරගත්හ.
චීන දර්ශනයේ සිතුවිලි පාසල් සියය මෙම යුගයේ මල්ඵල ගැන්වුණු අතර එය කොන්ෆියුසියානුවාදය, තාවෝවාදය, නීතිගරුකවාදය සහ මොහිවාදය සඳහා පදනම දමමින් වෙනස්වන දේශපාලන ලෝකයට ප්‍රතිචාර ලෙස ඇති විය.
සතුරු රාජ්‍ය කාලය (ක්‍රි.පූ.476–221)
දේශපාලන ‍නැඹුරුතාවයකින් අනතුරුව ක්‍රි.පූ. 5වන ශතවර්ෂයෙන් පසු මුලික රාජ්‍යයන් 7ක් ඉතිරි විණි. එම රාජ්‍යයන් හකිනෙකා සමග සටන් කළ කාල වකවානුව සතුරු රාජ්‍ය කාලය ලෙස හැඳින්විය. ක්‍රි. පු. 256 තෙත් නාමික ෂෝවු රජවරයෙක් සිටියේය. ඔහුට තිබුණේ සීමිත බලයකි.
මෙම සතුරු රාජ්‍යයන් අතර, වර්තමාන සිචුවාන්, හා ලියාඕනිං විය. මේවා පාලනය වන ලද්දේ ආඥාපති හා ආණ්ඩුකාරයකු විසින් පාලනය කරනු ලබන ප්‍රාන්තයක් ලෙසිනි. (郡縣/郡县) වසන්ත හා සරත් කාලයේ භාවිතා වු මෙම පද්ධතියේ ශේෂයන් වර්තමානයේ ෂෙං සහ ෂියෑන් ප්‍රාන්තවල දක්නට ඇත. (පළාත් සහ ප්‍රාන්ත, 省縣/省县)
මෙහි අවසාන ව්‍යාප්ත කිරීම චින්හි රජු වූ යිං ෂෙංගේ වකවානුවේ දී සිදු විය. මොහු තවත් ප්‍රාන්ත 6 ක් එක්සත් කළ අතර ක්‍රි.පූ. 214දී වර්තමාන ෂේජියෑං, ෆූජියෑන්, ග්වැංදොං සහ ගුවැංෂි ප්‍රදේශවලට අයත් භූමි ඈඳාගෙන තමන් පළමු අධිරාජයා (චින් ෂි හුවාං) ලෙස නිවේදනය කළේ ය.
චින් රාජවංශය (ක්‍රි.පූ.221–206)
ඉතිහාසඥයෝ චින් රාජවංශයේ සිට චිං රාජවංශය අවසානය දක්වා සමය මහේශාක්‍ය චීනය (Imperial China) ලෙස හඳුන්වයි. පළමු චින් අධිරාජයාගේ එක්සත් සමය වසර 12ක් පමණක් පැවතුණ ද, ඔහු හන් චීන මුල්බිම සිට යටතට ගෙන ඔවුන්ව ෂියෑන්යෑං (නූතන ෂියෑන් පෙදෙසට ආසන්න) ප්‍රදේශයේ පිහිටු වූ දැඩි මධ්‍යගත නීතිගරුකවාදී රජයකට යටත් කර ගැනීමට සමත් විය. නීතිගරුකවාදය පිළිබඳ විශ්වාසය, චින් රාජ්‍යය දැඩි නීතිමය රාමුවක් යටතට සහ අධිරාජයාගේ අසීමිත බලතල කෙරෙහි යොමු කළේ ය. මෙම දර්ශනය අධිරාජ්‍යය යුධ ස්වරූපයෙන් ව්‍යාප්ත වීමට බලපෑවේ ය. චින් අධිරාජයා දේශපාලන විරුද්ධවාදීන් සාහසික ලෙස නිහඞතාවේ පවත්වා ගත් අතර මෙම සිද්ධිය පොත් ගිනිතැබීම සහ විද්වතුන් භූමදානය යන සිදුවීම මගින් පැහැදිළි කෙරේ. මෙය පසුකාලීණ හන් නැගී ඒමේ දී දේශපාලන ය පිළිබඳ වඩා මධ්‍යස්ථ පාසල් බිහිවීමට හේතුවන්නට ඇත.
වසන්ත සහ සරත් සමයන් හා සතුරු රාජ්‍ය යුගවල පීඩාවන්ගෙන් පසු චින් රාජවංශයේ වැදගත් සංසිද්ධීන් අතර මධ්‍යගත රජයක සංකල්පය හඳුන්වා දීම, නීතිමාලාව ඒකාබද්ධ කිරීම, ලිඛිත භාෂාවේ ප්‍රගමනය, මිනුම්කිරීම, සහ චීනයේ මුදල් භාවිතය දියුණු වීම යන සිදුවීම් වැදගත් වේ. මීට අමතරව මූලිකව මාර්ගවලට ගැලපීම සඳහා කරත්තවල අක්ෂ දණ්ඩේ දිග වෙනස් විණි. එය අධිරාජ්‍යය ජීව්‍ය වෙළඳ පද්ධතියක් සඳහා හේතු විණි. මධ්‍යගතවීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස චින් රාජ්‍යය උතුරු සීමා ප්‍රාකාරය සම්බන්ධ කළ අතර මෙය චීන මහා ප්‍රාකාරයේ ආරම්භය ලෙස සැලකෙයි.
බටහිර හන්
කෙටිකලක් පැවති ඒකාබද්ධ චින් රාජවංශය, සිවිල් යුද්ධ‍යකින් පරාජය කොට හන් රාජවංශය ආරම්භ කරනු ලැබුවේ ලියු බං විසිනි. හන් රාජවංශයේ දිගු පාලන සමය චීන ඉතිහාසයේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස සැලකෙයි. එහි දිගු කාලීන සෞභාග්‍යමත් ස්ථාවර පාලනය එක්සත් චීන රාජ්‍යයක් සඳහා පදනම යෙදී ය. හන් රාජවංශ සමයේ චීන රාජ්‍යය වඩාත් ව්‍යාපත් වූ එය ඈත බටහිර පෙදෙස් දක්වා ද ව්‍යාප්ත විය. කොන්ෆියුසියානුවාදය දර්ශනයක් ලෙස ඔසවා තැබුණු අතර එය චීන ශිෂ්ටාචාරයේ කලාව, සංස්කෘතිය සහ විද්‍යාවේ දියුණුවට හේතු විය. මෙම සමයේ චීන ඉතිහාසයේ සිදු වූ බලපෑම නිසා රාජවංශයේ නාමය වූ "හන්" යන්න නූතන චීනයේ බහුලව වෙසෙන ජනවර්ගය විසින් ආදේශ කොටගෙන ඇත. මෙය චීන භාෂාව සහ ලිඛිත අක්ෂර හැඳින්වීමට නිතර භාවිතා වේ.
වෙන් සහ ජිං අධිරාජවරුන්ගේ රාජ්‍ය නිර්බාධ ප්‍රතිපත්තිය නිසා වු අධිරාජයාට අධිරාජ්‍යය එහි උච්චස්ථානයට ගෙන ඒමට හැකි විය. ඔහුගේ බලය ශක්තිමත් කිරීමට කොන්ෆියුසියානුවාදය බෙහෙවින් උපකාරී විය. එහි අධ්‍යයන සහ දියුණුව සඳහා රාජකීය විශ්වවිද්‍යාල පිහිටුවන ලද අතර වෙනත් චින්තන පාසල් අධෛර්යයට ලක්කෙරිණි.
සංචාරක ෂියොන්ග්නු අධිරාජ්‍යය දුර්වල කිරීමට ප්‍රධාන යුධ ව්‍යාපාර දියත් කෙරුණු අතර ඔවුන්ගේ බලපෑම උතුරින් චීන මහා ප්‍රාකාරය දක්වා සීමා කරන ලදී. ෂෑං ක්වියැන්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් සිදු වූ විද්වත් උත්සාහයන් නිසා හන් අධිරාජ්‍යය ටරිම් ද්‍රෝණියේ රාජ්‍ය දක්වා ව්‍යාප්ත වූ අතර චීනය සහ බටහිර යා කළ සේද මාවත විවෘත විය. මෙය ද්වි පාර්ශ්වික වෙළඳාම සහ සංස්කෘතික හුවමාරුවක් සඳහා හේතු විය. දකුණින් යැංසි ගංගා නිම්නයේ වූ විවිධ කුඩා රාජ්‍ය ද අධිරාජ්‍යයට ඈඳා ගැනිණි.
මීට අමතරව වු අධිරාජයා බේයුඒ ගෝත්‍රයට එරෙහිව යුධ ව්‍යාපාර මාලාවක් දියත් කළේ ය. එසේම ඔහු ක්‍රි.පූ. 135දී මින්යුඒ ද, ක්‍රි.පූ.111දී නාන්යුඒ, සහ ක්‍රි.පූ. 109දී ඩියෑන් පෙදෙසත් ඈඳාගන්නා ලදී. සංක්‍රමණය සහ යුධ ව්‍යාපාර නිසා දකුණෙහි සංස්කෘතිය උරා ගන්නා ලදී. එසේම මෙය හන් රාජ්‍යයට අග්නිදිග ආසියානු රටවල් සමග වෙළඳ සම්බන්ධතා පැවැත්වීමට ආධාර විය.
වු අධිරාජයාගෙන් පසු අධිරාජ්‍යයේ ව්‍යාප්තිය නතර වූ අතර එය ක්‍රමයෙන් පිරිහෙන්නට පටන්ගත්තේ ය. ආර්ථිකව අධික යුධ ව්‍යාපාර සහ ව්‍යාපෘති නිසා රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරය දුර්වල විය. ප්‍රබල පවුල් විසින් භූමි අත්පත් කරගැනුම නිසා බදු පදනම අඩු විය. විවිධ අගබිසෝවරුන්ගේ වංශිකයින් අදක්ෂ පාලකයන්ව මෙහෙයවීමට උත්සාහගත් අතර වැං මැං විසින් රාජ්‍ය පැහැරගැනීමෙන් පසු රාජවංශය බිඳවැටිණි.
ෂින් රාජවංශය
ක්‍රි.ව. 9දී වැං මැං ස්වර්ග වරම අනුව හන් රාජවංශයේ අවසානය සනිටුහන් කළ යුතු බවත්, සිය නැගී ඒම සිදුවන බවත් ය. ඔහු කෙටිකාලයක් පැවති ෂින් ("නව") රාජවංශය ආරම්භ කළේ ය. වැං මැං පුළුල් භූමි සහ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කළේ ය. ඒ අතර වහල් සේවය අහෝසි කිරීම, ඉඩම් ජනසතු කිරීම සහ බෙදා දීම ප්‍රධාන විය. නමුත් මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා ඉඩම්හිමි විද්වතුන් සහාය නොවූයේ ඔවුන් ප්‍රවේණිදාස ක්‍රමයට ප්‍රියකළ නිසායි. මේ නිසා බලය ව්‍යාකූලත්වයට පත් වූ අතර භූමිය අඩු විය. මෙය තවත් සංකීර්ණ කරමින් කහ ගඟ පිටාර ගලන්න‍ට වූ අතර එහි රොන්මඩ තැන්පත් වීම නිසා එය ශාඛා දෙකකට බෙදී විශාල ගොවීන් සංඛ්‍යාවක් මරණයට පත් විය. පසුව ක්‍රි.ව. 23දී වෙයෑං මාලිගය තුළ දී කලහකාරී ගොවීන් පිරිසක් විසින් වැං මැං මරා දමන ලදී.
නැගෙනහිර හන්
පැරණි අගනුවර වූ ෂියෑන් පෙදෙසට නැගෙනහිරින් පිහිටි ලුවෝයැංහි ඉඩම්හිමි වෙළඳ පවුල්වල උපකාරයෙන් ගුවංවු අධිරාජයා හන් රාජවංශය නැවත ස්ථාපනය කළේ ය. මෙම නව යුගය නැගෙනහිර හන් රාජවංශය ලෙස හඳුන්වයි. මිං සහ ෂෑං අධිරාජවරු අධිරාජ්‍යයේ පැරණි සංස්කෘතික සහ යුධ විභූතිය නැවත ගොඩනැගූහ. ෂියොන්ග්නු අධිරාජ්‍යය ද තීරණාත්මකව පරදවන ලදී. විද්වතකු සහ ජනරාල්වරයකු වූ බැන් චාඕ පසුව ආක්‍රමණ පාමීර් සිට කැස්පියන් වෙරළබඩ ප්‍රදේශ දක්වා ව්‍යාප්ත කරන ලදී. මෙලෙස සේද මාවත නැවත විවෘත වූ අතර විදේශීය සංස්කෘතීන් සහ වෙළඳම ඒකාබද්ධ විය. එසේම බුදුදහමේ පැමිණීම ද සිදුවිය. මෙලෙම බටහිර සමග පැවති සංකීර්ණ සබඳතා නිසා මුහුදු මාර්ගයෙන් සිදු වූ පළමු චීනය වෙත රෝම දූත ගමන පිළිබඳ චීන වාර්තා ක්‍රි.ව. 166දීත්, දෙවන දූත ගමන ක්‍රි.ව. 284දීත් සඳහන් වේ.
පැරණි චීනයේ විද්‍යාවේ සහ තාක්ෂණයේ විශාලම ප්‍රගමනය සිදු වූ රාජවංශය නැගෙනහිර හන් රාජවංශය ලෙස සැලකෙයි. කායි ලුන් විසින් කඩදාසි සොයාගැනීම, සහ මහා ප්‍රාඥයකු වූ ෂැං හෙං ජීවත්වූයේ ද මෙම සමයේ ය..
තුන් රාජධානි (ක්‍රි.ව. 220–280)
2වන සියවස වන විට ඉඩම් අත්පත් කරගැනුම, ආක්‍රමණ, අගබිසෝවරුන්ගේ වංශිකයින් සහ පණ්ඩකවරුන් විසින් සිදුකළ බල අරගල නිසා රාජවංශය බිඳවැටිණි. ක්‍රි.ව. 184දී යුධනායකයන්ගේ සමයක කහ තලප්පා කැරැල්ල ඇරඹිණි. මෙම ආරවුලේ දී රාජ්‍ය ත්‍රිත්වයක් බලය වර්ධනය කරගත් අතර මෙම යුගය තුන් රාජධානි ලෙස හඳුන්වයි. මෙම යුගය තුළ බොහෝ ප්‍රේමණීය නිර්මාණ බිහි වී ඇත.
ජින් රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 265–420)
ජින් රාජවංශය රාජකීය කුමාරවරුන්ගේ අභ්‍යන්තර බල අරගලය හේතුවෙන් දුර්වල වූ අතර උතුරු චීනයේ පාලනය හන්-නොවන චීන පුරවැසියන්ගේ කැරලි හේතුවෙන් අහිමි වූ අතර ඔවුහු ලුවොයෑං සහ චංආන් අල්ලාගත්හ. 317දී නූතන නැන්ජිං ප්‍රදේශයේ ජින් කුමරු අධිරාජයා බවට පත්ව රාජවංශය ඉදිරියට ගෙන ගිය අතර එය නැගෙනහිර ජින් ලෙස හඳුන්වයි. මෙය දකුණු චීනය පාලනය කළේ ය. මෙම රැගෙන යාමට පෙර ජින් රාජවංශය, ඉතිහාසඥයින් විසින් බටහිර ජින් ලෙස හඳුන්වයි.
උතුරු සහ දකුණු රාජවංශ (ක්‍රි.ව. 420–589)
5වන සියවසේ උතුරු සහ දකුණු රාජවංශ නැමැති යුගයක් කරා චීනය එළැඹියේ ය. මෙමගින් රටේ උතුරු සහ දකුණු ප්‍රදේශ පාලනය කෙරිණි. දකුණින් නැගෙනහිර ජින් රාජ්‍යය නිසා ලියු සොං, දකුණු ක්වි, ලියෑං සහ අවසානයේ චෙන් රාජවංශ බිහි විය. මෙම සෑම දකුණු රාජවංශයක්ම පාලනය කළේ හන් චීන පාලන පවුල්වලින් වන අතර ඔවුහු සිය අගනුවර ලෙස ජියෑන්කාං (නූතන නැන්ජිං) අගනුවර ලෙස තෝරාගත්හ. ඔවුහු උතුරු ආක්‍රමණ මැඬපැවැත්වූ අතර චීන ශිෂ්ටාචාරයේ බොහෝ අපේක්ෂාවන් ඉටු කළහ.
උතුරෙහි රාජවංශ දහයෙන් අවසාන රාජවංශය වූ උතුරුචීන සංචාරක පිරිසක් වූ ෂියෑන්බෙයි ජනයා විසින් පිහිටුවූ උතුරු‍ වෙයි රාජවංශය 439දී අවසන් විය. උතුරු වෙයි රාජවංශය ක්‍රමයෙන් දෙකඩ වී නැගෙනහිර සහ බටහිර වෙයි රාජධානි බිහි වූ අතර එය අනතුරුව උතුරු ක්වි සහ උතුරු ෂෝවු බිහි විය. මෙම රාජ්‍යයන් ෂියෑන්බෙයිවරුන් හෝ ෂියෑන්බෙයි පවුල් සමග විවාහ ළුූ හන්වරුන්ගෙන් සමන්විත විය.
589දී චීන ඉතිහාසයේ දිගු බෙදුණු කාලපරිච්ඡේදය අවසන් කරමින් සුයි රාජවංශය නැවත චීනය එක්සත් කළේ ය. හන් සහ සුයි රාජවංශ අතර සියවස් හතරක කාලපරිච්ඡේදය තුළ බටහිර ජින් රාජවංශය විසින් චීනය එක්සත් කළේ වසර 24ක් සඳහා පමණි.
සුයි රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 589–618)
වසර 29ක් පැවති සුයි රාජවංශය, එය පැවති කාලසීමාවට වඩා වැඩි වැදගත්කමකින් යුත් කාර්යභාරයක් ඉටුකරන ලදී. සුයි රාජවංශය නැවත වරක් චීනය එක්සත් කර නොයෙකුත් ආයතන පිහිටුවූ අතර එය ඔවුන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයන් වූ ටෑංවරුන් විසින් වර්ධනය කරන ලදී. මේ අතරට දෙපාර්තමේන්තු ත්‍රිත්වය සහ අමාත්‍යාංශ සය ඇතුළත් පරිපාලන ක්‍රමය, සම්මත කාසි ක්‍රමය, වැඩිදියුණු කළ ආරක්ෂක හමුදාව සහ මහා ප්‍රාකාරයේ ව්‍යාප්තිය, බුදුදහමට නිල අනුග්‍රහය ලබා දීම ප්‍රධාන විය. චින්වරුන් මෙන් සුයිවරුන් සිය සම්පත් අධිභාවිතය නිසා පරිහානියට පත් වූහ.
ටෑං රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 618–907)
ඉතිහාසඥ මාක් එඩ්වඩ් ලුවිස් අනුව:
ටෑං රාජවංශය පිහිටුවන ලද‍්දේ ගඔෂු අධිරාජයා විසින් 618 ජූනි 18වන දින ය. මෙය චීන ශිෂ්ටාචාරයේ ස්වර්ණමය යුගයක් ලෙස සැලකෙන අතර කලාව, සාහිත්‍යය, ප්‍රධානව කාව්‍ය ශාස්ත්‍රය, සහ තාක්ෂණයේ වැදගත් සංවර්ධනයන් රැසක් සිදු විය. සමානා්‍ය ජනයා අතර බුදුදහම ප්‍රධාන ආගම ලෙස පැතිරගියේ ය. ජාතික අගනුවර වූ චංආන් (නූතන ෂියෑන්) එකල ලොව විශාලතම නගරය විය.
දෙවන අධිරාජයා වූ ටයිෂොං, සංචාරක ගෝත්‍රවලින් එල්ල වන තර්ජන වැළැක්වීමට යුධ ව්‍යාපාරයක් සංවිධානය කළ අතර සීමාවන් පුළුල් කරමින් යාබද රාජ්‍ය කප්පම් ක්‍රමයකට එකඟ කර ගත්තේ ය. ටරිම් ද්‍රෝණියේ සිදු වූ බොහෝ ජයග්‍රහණ මගින් සේද මාවත විවෘතව තබා ගනිමින් චංආන් මධ්‍ය ආසියාවේ සිට බටහිර දෙසට සම්බන්ධ විය. දකුණු දෙසින් වාසිදායක මුහුදු වෙළඳාම ගුවාන්ෂූ වැනි වෙළඳ නගරවල ව්‍යාප්ත විය. බොහෝ විදෙස් රටවල් සමග පැතිරුණු වෙළඳාමක් පැවති අතර බොහෝ විදේශීය වෙළඳුන් චීනය වෙත සංචාරය කර සාර්වභෞම සංස්කෘතිය ප්‍රචලිත කළහ. ටෑං සංස්කෘතිය සහ සමාජ ක්‍රමය ජපානය වැනි රටවල් විසින්ද අනුගමනය කරන ලදී. අභ්‍යන්තරව මහා ඇලමාර්ගය මගින් දේශපාලන මධ්‍යස්ථානය වූ චංආන් සහ අධිරාජ්‍යයේ නැගෙනහිර සහ දකුණු පෙදෙස්වල වූ ආර්ථික සහ කෘෂිකාර්මික මධ්‍යස්ථාන යා කරන ලදී.
පැරණි සමෘද්ධිමත් ටෑං රාජවංශය ශක්තිමත් මධ්‍යගත පාලනක්‍රමයක් සහ ප්‍රතිපත්ති මත ගොඩනැගුණි. රජය "දෙපාර්තමේන්තු ත්‍රිත්වය සහ අමාත්‍යාංශ සය" යනුවෙන් සංවිධානය කෙරිණි. මෙම දෙපාර්තමේන්තු රාජකීය පවුලේ සාමාජිකයන් මෙන්ම විද්වත් නිලධාරීන් විසින් ද පාලනය කරන ලදී. මෙම විද්වත් නිලධාරීන් රාජකීය විභාග එගින් තෝරා ගැනිණි. ටෑං රාජවංශ සමයේ ක්‍රියාවට නැංවුණු මෙම ප්‍රතිපත්ති පසුකාලීන රාජවංශ විසින් නවීකරණයන් සමග අනුගමනය කරන ලදී.
‍ටෑං "සම-භූමි පද්ධතිය" අනුව සියලු බිම් අධිරාජයාට අයත් වූ අතර නිවසේ ප්‍රමාණය අනුව ජනයාට ප්‍රදානය කොට තිබිණි. මිනිසුන් ප්‍රදානය කළ භූමි සෑම වසරකම යුධ සේවාවන් සඳහා නිශ්චිත කාලයක් සඳහා යොදාගැනිණි. මෙම ප්‍රතිපත්තීන් නිසා නිෂ්පාදනය ශීඝ්‍ර ලෙස ඉහළ ගිය අතර රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරයට එතරම් බරකින් තොරව හමුදාව නඩත්තු කිරීමටද හැකි විය.නමුත් රාජවංශයේ මධ්‍ය සමයේදී ස්ථාවර හමුදා මෙම තත්ත්වය ප්‍රතිස්ථාපනය කළ අතර ඉඩම් අයිතිය පුද්ගලික හිමිකරුවන් අතට පත් විය.