cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
සිංහයා
සංස්කෘතිය
එම සංෂිප්තව කතාව මේසේය. දඹදිව ලාට රට රජුගේ දියණියවූ සුප්පා දේවිය ගැල් පංසියයක් සමග වනාන්තරයක් මැදින් යමින් සිටියහ. එම වනාන්තරයේ අණසක පතුරුවාගෙන සිටි සිංහ රාජයා හදිසියේ මතුවී ගැල් පන්සීයේ සිටි ගවයන් හා පුරුෂයන් 499 දෙනාම මරා කෑවේය. එහි සිටි එකම ස්ත්‍රියවූ සුප්පා දේවිය දැක රාගය උපදවා ඇයව ගල් ගුහාවක සිරකර තබා ගනිමින් ඇය හා සංවාසයේ යෙදෙයි. මෙසේ කාලයක් ගතවනවිට සිංහයාට දාව සුප්පා දේවිය කුසින් පිරිමි දරුවකු බිහිවේ. ඔහුට සිංහභාහු යන නම තබති. පසුව දෙවන වරටත් ඇයව ගැබ්ගන්නා අතර දෙවන වතාවේ දියණියක් ලබයි. එම දියණියට සිංහ සීවලී යන නාමය තබති. මෙම දරුවන් දෙදෙන වැඩිවියට පැමිනෙන විට තම මව පියා ගැන ප්‍රශ්න කරති. අවසානයේ සිදුවූ සියල්ල සුප්පා දේවිය තම දරුවන්ට පහදයි. සිංහයා පලවැල ගෙනඒමට ඉවතට ගියවිට සිංහභාජු කුමරු ගල්ලෙන බිඳ තම මව හා නැගණිය සමග තම සීයාවූ ලාට රට රජු වෙතට යයි. තම පවුලේ අය තමා අතහැර දමා ගොස් ඇතිබව දැනගන්නා සිංහයා ගම්බිම් වනසමින් මිනිසුන් මරා දමමින් කලහකාරීව හැසිරේ. රජු මෙම සිංහයා මරා දමන ලෙස අණ කරයි. පසුව සිංහභාහු කුමරු තම පියාවූ සිංහයා මරාදැමීමට ඉදිරිපත්වේ. සිංහභාහු කුමරු එම භයානක සිංහයා මරා දමයි. පසුව තම සීයාගේ ඇවෑමෙන් ලාට රට මහරජු බවට පත්වේ. ඔහුට විජය නමින් පුතු කුමරෙකු සිටි අතර ඔහු ඉතා දඩබ්බර මුරණ්ඩු පුද්ගලයෙකු විය. තම යහළුවන් 700 දෙනකු සමග රටවැසියන් බියපත් කරමින් සොරකම් මංකොල්ලකෑම් කරමින් ජනයා පීඩාවට පත් කලෝය. රටවැසියන් මේගැන සිංහභාජු රජුට පැමිණිලි කලෝය. රජු තම පුත් විජය කුමරු හා යහළුවන් පන්සිය දෙනාගේ හිස පත්තක් මුඩුකොට රටින් පිටුවහල් කළේය. ඔවුන් තම්මැණ්නා ප්‍රදේශයෙන් ලංකාවට ගොඩබැස්සහ. පසුව විජය කුමරු ස්වදේශික යක්ෂ ගොත්‍රික ස්ත්‍රියක් විවාහ කරගන්නා අතර යක්ෂ ගෝත්‍රිකයන් මරාදමා ලංකා රජ්‍ය ලබාගනී.
හල්දුම්මුල්ල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
හල්දුම්මුල්ල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, ඌව පළාතේ,   බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
http://www.haldummulla.ds.gov.lk/ Haldummulla Divisional Secretariats Portal
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය
නිල් කුරුමිට්ටෝ (රූපවාහිනී කතා මාලාව)
නිල් කුරුමිට්ටෝ යනු 1981 සැප්තැම්බර් 12 සිට 1989 දෙසැම්බර් 2 දක්වා NBC නාලිකාවේ විකාශය වූ වසර අටක් පුරා දිව ගිය ළමා විකට හා මනantකල්පිත රූපවාහිනී කතා මාලාවකි. හැනා-බාබෙරා ප්‍රොඩක්ෂන්ස් විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද එය බෙල්ජියම් කාටූන් ශිල්පී පේයෝ විසින් නිර්මාණය කරන ලද එම නමින්ම බෙල්ජියම් විකට පොත් මාලාව මත පදනම් වී ඇත (ඔහු මෙම අනුවර්තනය සඳහා කතන්දර අධීක්‍ෂකවරයා ලෙස ද කටයුතු කළේය) සහ කථාංග 258 ක විකාශය විය.
වෛද්‍ය පර්යේෂණ ආයතනය
වෛද්‍ය පර්යේෂණ ආයතනය (MRI), ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹ පිහිටි ආයතනයකි.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව
2018 අයිසීසී 19න් පහළ ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන සුදුසුකම් ලැබීමේ තරගාවලිය
2018 අයිසීසී 19-පහළ ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය සඳහා නවසීලන්තයෙහිදී තරග වැදෙනුයේ කණ්ඩායම් දහසයක් අතර වන අතර, එයින් එකොලොසක් ස්වයංක්‍රීයව සුදුසුකම් ලබති. අනෙකුත් ස්ථාන පහ තෝරා ගනු ලබන්නේ සුදුසුකම් ලැබීම සඳහා වන ප්‍රාදේශීය තරග මාලාවක් තුලින් වන අතර,  එක් එක්  ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිල (අයිසීසී) ප්‍රවර්ධන පෙදෙස් (අප්‍රිකාව, ඇමරිකාවන්, ආසියාව, නැගෙනහිර ආසියානු-ශාන්තිකර, සහ යුරෝපය) සඳහා එත් ස්ථානය බැගින් ප්‍රදානය කෙරෙයි.
නිව්යෝර්ක් නගරයෙහි පේරුව
[[ ගොනුව:5 Boroughs Labels New York City Map.svg|thumb|right|300px|
ටුවාලු
එලිස් දූපත් නමින් අතීතයෙහි හඳුන්වනු ලැබුවා වූ ටුවාලු යනු හවායි සහ ඕස්ට්‍රේලියාව අතරමැද, පැසිපික් සාගරයේ පිහිටා ඇති පොලිනීසියානූ දූපත් රාජ්‍යයකි. එ‍රටෙහි ආසන්නතම අසල්වාසීන් වනුයේ කිරිබටි, නාඋරු, සහ ෆීජි යන ටුවාලු රාජ්‍යන්ය, හුණු ගල් පරවලින් සෑදුනු දූපත් හතරකින් ද, ස්වාභාවික කොරල් පර වළළු පහකින් ද ටූවාලු සමන්විත වෙයි. රට වැසියන් සංඛ්‍යාව 12373 කි. මේ ජනගහනයෙන් විද්‍යාමාන වන්නේ ඉතා සුළු ජන සංඛ්‍යාවක් වෙසෙන වතිකානු පුරවරය සහ නාඋරු ද අයත් වන 'ටුවාලු' රාජ්‍යය, ලෝකයේ ඉතා අඩු ජනගහනයක් වෙසෙන ස්වෛරී රාජ්‍යයන් අතුරින් තෙවන ස්ථානයෙහි සිටින බවය. ටුවාලු රාජ්‍යය පැතිර පවත්නා සැබෑ භූමි ප්‍රමාණය බැලූවිට නියත වශයෙන් වර්ග කිලෝමීටර් 26 කි (වර්ග සැතපුම් 10 කි) මේ අනුව, භූගෝලීය වශයෙන් ලොව ඇති හතරවන කුඩාම රට ටුවාලු වේ. මෙරට විශාලවන්නේ රටවල් තුනකට වඩා පමණි. එනම් වර්‍ග කිලෝමීටර් 0.44 ක් වූ (වර්ග සැතපුම් 0.17 ක් වූ) වතිකානු පුරය, වර්‍ග කිලෝමීටර් 1.95 ක් වූ (වර්ග සැතපුම් 0.75 ක් වූ ) මොනාකෝ සහ වර්ග කිලෝමීටර් 21 ක් වූ (වර්ග සැතපුම් 8.1 ක් වූ ) නාඋරුය.
නිව්යෝර්ක් නගරයෙහි පේරුව
]]
ටුවාලු
ටුවාලු රාජ්‍යයෙහි ප්‍රථමයෙන් පදිංචි වූ වැසි‍යෝ පොලිනීසියන්වරු වූහ. 19 වැනි සියවසෙහි අගභාගයේ දී එක්සත් රාජධානියේ බලපෑම් වලට ලක්වන්නට මෙම දූපත් වලට සිදු විය. 1892 සිට 1916 දක්වා කාලය තුළ ආරක්ෂිත රාජ්‍යයක කොටසක් වශයෙන් එලිස් දූපත් බ්‍රිතාන්‍ය විසින් පාලනය කරන ලදි. අනතුරුව ගිල්බට් සහ එලිස් දූපත් කොළනි, 1916 සිට 1974 දක්වා ද බ්‍රිතාන්‍යය විසින් පාලනය කරන ලද්දේය. නිදහසින් පසුව 'කිරිබටි' යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැබූ පැරණි ගිල්බට් දූපත් වලින් වෙන්වී, ටුවාලු නමින් වෙනම බ්‍රිතාන්‍ය යටත් ප්‍රදේශයක් බවට පත්වීම පිණිස 1974 වසරේ දී එලිස් දූපත් වැසියෝ ඡන්දය පාවිච්චි කළෝය. පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයටද අයත් ටුවාලු රාජ්‍යය වර්ෂ 1978 දී පුර්ණ නිදහස ලැබීය.
ඝෝෂා දූෂණය
මිනිස් හෝ සත්ත්ව ජීවිතයෙහි ක්‍රියාකාරිත්වය හෝ සංතුලිතය හෝ වෙත හානි පැමිණවිය හැකි කරදරකාරී හෝ අධිමාත්‍ර ඝෝෂාව,  ඝෝෂා දූෂණය හෝ  ඝෝෂා කරදරය ලෙසින් හැඳින්වෙයි. ලොව පුරා බොහෝ ගෙපිට ඝෝෂාවෙහි මූලාශ්‍රය සලසන්නේ යන්ත්‍ර සහ ගමනාගමන පද්ධති, මෝටර් රථ, ගුවන්යානා, සහ දුම්රිය විසිනි.
ඝෝෂාවෙන් සෞඛ්‍යය වෙත වන බලපෑම්
ඝෝෂාවෙන් සෞඛ්‍යය වෙත වන බලපෑම් යන්නෙන් අදහස් වන්නේ, සංගත උන්නත ශබ්ද මට්ටම් වෙත නිතොර පාත්‍රවීම නිසා සෞඛ්‍යය වෙත සිදුවන ප්‍රතිවිපාකයන් වෙති. උන්නත වැඩිබිම් හෝ පාරිසරික ඝෝෂාව නිසාවෙන් ශ්‍රවන අපහායනය, අධ්‍යාතතිය, කුකුන්දරීය හෘද රෝගය, ප්‍රකෝපනය, සහ නිද්‍රා බාධනය ඇති විය හැක. ප්‍රවර්ගය:සෞඛ්‍යය
එක්සත් රාජධානිය සැදුමෙහි ඉතිහාසය
thumb|330px|බ්‍රිතාන්‍ය දූපත්හී සංකිර්ණ රාජ්‍ය පරිණාමය. පුර්ව රාජ්‍යයන් යටත් කරගැනුම් හා ඈඳා ගැනුම් විසින් මෙම රාජ්‍යයන් පරිණාමය වී ඇත.
එක්සත් රාජධානිය සැදුමෙහි ඉතිහාසය තුල දක්නට ලැබෙනුයේ මහා බ්‍රිතාන්‍යය සැදි රාජ්‍යයන් මෙන්ම වඩාත් පුළුල් බ්‍රිතාන්‍ය දූපත් සැදි රාජ්‍යයන් අතරද ඇතිවූ  පුද්ගලික සහ දේශපාලන සුසංගමයන් වෙති. ඉතිහාසයේ විවිධ කාල පරිච්ඡේද තුලදී, විවිධ සංයුතියන් සහිතවද විවිධාංගවූ දේශපාලන තන්ත්‍රයන් සංඛ්‍යාවකට යටත්වද මහා බ්‍රිතාන්‍යයෙහි සංස්ථාපනය වූ, ස්වෛරී රාජ්‍යයන් බොහෝ සංඛ්‍යාව අතුරින් නවීනතමය වන්නේ එක්සත් රාජධානිය වෙයි. පසුගිය වසර 2000 ඇතුලත, විවිධවූ රාජ්‍යයන් දහසයක් නිර්මාණය වූ බව, නෝර්මන් ඩේවිස් ගණනය කර ඇත.
16වන සියවස ඇරඹුමත් සමගම, මහා බ්‍රිතාන්‍යයෙහි රාජ්‍යයන් සංඛ්‍යාව දෙකක් දක්වා පහත බැසිණි: එංගලන්ත රාජධානිය (වේල්සය සහ අයර්ලන්තයෙහි පාලනයෙහි පැවති කොටසද අඩංගුවූ) සහ ස්කොට්ලන්ත රාජධානිය වශයෙනි. වසර සියයකට පෙර සිදුවූ රාජකීය විවාහයක අහඹු ප්‍රතිවිපාකයවූ, 1603දී සිදුවූ කීරීටයන්ගේ සුසංගමය තුලින්, රාජධානි දෙක පුද්ගලික සුසංගමයකින් බැඳුනද, මහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානිය ලෙසින් පූර්ණ දේශපාලන සුසංගමය සඳහා, 1706දී පිවිසුනු සුසංගම ගිවිසුම සහ 1707දී (ගිවිසුම අපරානුමත කෙරුමට) සම්මතවූ  සුසංගම් පණත් අවශ්‍ය විය. 1800 දී තවදුරටත් සම්මත කෙරුණු සුසංගම් පණතක් තුලින් සුසංගමය තුලට අයර්ලන්තය එක් කරමින්, මහා බ්‍රිතාන්‍ය හා අයර්ලන්තය එක්සත් රාජධානිය තනන ලදි. 19වන සියවසෙහි අගභාගයෙහි සිට, ජාතිකවාදී දේශපාලන පක්ෂයන්ට ලැබුනු සහයෝගයෙහි වර්ධනය හා සමගම, පළමුව අයර්ලන්තය අරභයා, 1922දී අයර්ලන්ත දිවයිනෙහි බොහෝ ප්‍රදේශයට නිදහසද, බොහෝ පසුව ස්කොට්ලන්තය සහ වේල්සයෙ අරභයා, උතුරු අයර්ලන්තයේ, ස්කොට්ලන්තයේ සහ වේල්සයේ, බලය විමධ්‍යගත කෙරුණු පාර්ලිමේන්තු හෝ මන්ත්‍රණ සභා පිහිටුවීමද සිදුවිය.
ග්‍රන්ථ නාමාවලිය
ප්‍රවර්ගය:එක්සත් රාජධානිය
මෙල්බන්
මෙල්බර්න්, ව්ක්ටෝරියා ප්‍රාන්තයේ අගනුවරයි. ජන ගහනය අතින් එය ඕස්ට්‍රේලියාවෙ මෙන්ම ඕෂනියා කලාපයේද දෙවැනි විශාලතම නගරයයි. මෙල්බන් නමින් හදුන්වන සීමාව ඩැන්ඩිනොන්ග් හා මැසිඩන් කදු වලල්ල දක්වාත් මෝර්නින්ග්ටන් අර්ධද්වීපය හා යාරා තැන්න දක්කාත් දිවෙන වර්ග කිලෝමීමර් 9,993 කින් සමන්විත ප්‍රදේශයකි. මෙල්බර්න්, නාගරික බලප්‍රදේශ 31 කින් සමන්විත අතර 2016 ජනසංගණනයට අනුව 4,725,316 ක ජනගහනයකින් යුක්ත විය. මෙල්බර්න් ලොකයේ ජීවත්වීමට වඩාත්ම සුදුසු නගරය ලෙස 2017 වසර දක්වා වසර හතක් පුරාවටම Economist Intelligence Unit මගින් පිදුම් ලබා අැත. අාර්ථිකය අතින් අාසියා පැසිපික් කලාපයේ ඉද්රියෙන්ම සිටින මෙල්බර්න්, Global Financial Centres Index අනුව ලෝකයේ පළමු නගර 15 අතර සිටී.
ඕස්ට්‍රේලියාවේ සංස්කෘතික අගනගරය ලෙස හදුන්වන මෙල්බර්න්, ඕස්ට්‍රේලියානු නීතිසහිත පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ මෙන්ම ඕස්ට්‍රේලියානු චිත්‍රපට හා රූපවාහිනී කර්මාන්තයේ ද මහගෙදරයි. එමෙන්ම එය, මෙල්බර්න් ක්‍රිකට් පිටිය, ජාතික කළා අායතනය, වික්ටොරියා කලාභවන මෙන්ම යුනෙස්කෝ ලෝක උරුමයක්ද වන රාජකීය ප්‍රදර්ශන ගොඩනැගිල්ල වැනි ඕස්ට්‍රේලියාවෙ විශාලතම හා පැරනිම සංස්කෘතික අායතනයන් ගණනාවක මහගෙදරයි.
මලානියා ට්‍රම්ප්
මලානියා ට්‍රම්ප් (උපත 1970 අප්‍රේල් 26 වනදා මලානියා ක්නවුස් නමින්) යනු ස්ලෝවේනියානු අමෙරිකානු ජාතික හිටපු නිරූපිකාවක සහ අමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ වත්මන් ජනාධිපති ආර්යාව වේ. ඇය අමෙරිකානු ජාතික ව්‍යාපාරික සහ එක්සත් ජනපදයෙහි 45 වන ජනපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ බිරිඳ වේ.
යට ගිය යුගෝස්ලාවියාවේ ඉපදුණු ඇය 2001 දී එක්සත් ජනපදයේ ස්ථිර පදිංචිය ලැබූ අතර 2006 දී එහි පුරවැසිභාවය ලැබුවාය. ඇය එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ආර්යාවන් අතරින් විදේශයක උපන් දෙවැන්නා වන අතර මවුබස ඉංග්‍රීසි නොවන පළමු වැන්නා වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:1970 උපත්
ඝෝෂය-විසින්-හටගන්වන ශ්‍රවන අපහායනය
ඝෝෂය-විසින්-හටගන්වන ශ්‍රවන අපහායනය (NIHL) යනු, තීව්‍ර ශබ්දයට පාත්‍ර වීමෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් හටගන්නා ශ්‍රවන අපහායනය වෙයි. පටු සංඛ්‍යාත පරාසයක් තුල සංජානනය අහිමිවීම, ශබ්දය ඥානාත්මක ලෙසින් අවබෝධ කර ගැනුමට බාධා ඇතිවීම හෝ, ශබ්දය කෙරෙහි සංවේදීතාව හෝ කන් තුල නාද දීම ඇතුළු වෙනත් අපහායනයන්ද පුද්ගලයන්ට මේ නිසා ඇති විය හැකිය.
චන්දන මෙන්ඩිස්
චන්දන මෙන්ඩිස් ග්‍රන්ථ පරිවර්තකයෙකි.එලෙසම ගාල්ලේ උපත ලබා රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයේ සිප්සතර හැදෑරූ චන්දන මෙන්ඩිස්, දන්ත ශල්‍ය වෛද්‍ය විද්‍යාව හැදෑරීමට 1969 දී පේරාදෙණියේ ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුළු විය. (පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලය එවකට හැඳින්වූයේ ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය යන නමිනි.)
1973 දී රජයේ සේවයට බැඳුනු ඔහු දිවයිනේ රෝහල් ගණනාවක සේවය කළේ ය. පස් වසරක් විදෙස්ගතව සිටි ඔහු යළි දිවයිනට පැමිණ කලක් පෞද්ගලික වෛද්‍ය සේවයේ නිරත විය. තිස්තුන් වසරක සේවයෙන් පසු ඔහු වෛද්‍ය වෘත්තියට ආයුබෝවන් කීවේ පූර්ණ කාලීන ලේඛකයෙකු වීමේ අභිලාශයෙනි.
'ශේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටිකතා' නමින් චන්දන මෙන්ඩිස් පරිවර්තනය කොට පළ කල කෙටි කතා සංග්‍රහයට 2008 වසරේ රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන හිමි විය. "නිශ්චල චංචල දේපළ" චන්දන මෙන්ඩිස්ගේ ප්‍රථම ස්වතන්ත්‍ර නව කතාවයි.
තුරුමග
දෙපසින්ම ගසු සිටුවා සෘජු මාර්ග ඉංග්‍රීසි බසින් avenue නමින් හඳින්වේ. සිංහලෙන් මෙයට ආසන්නම සම්ප්‍රදායික යෙදුම  දෙවැට වුවද එය නිවරදි තේරුම ලබා නොදේ. තුරුමග යන්න නිවැරදි පරිවර්තනයයි. තුරුමග වචනය මුලු කාලයේ නොතිබුනු බැවින් කොළඹ නගරයේ පැරණි avenue නාම සිංහලට පරිවර්ථනයේදී මාවත ලෙසම යොදා ඇත.
සන්ධි
ස්වර සන්ධිය
පළමුවැනි පදයේ අග ගාත්‍රක්ෂරය (හල් අකුර) හා දෙවෙනි පදයේ මුල් ස්වරය එක් වී පද ගැළපීම ස්වර සන්ධිය නම් වේ.
තුරුමග
References
ප්‍රවර්ගය:මාර්ග ප්‍රවර්ගය:උද්‍යානකරණය
සන්ධි
ස්වර සන්ධිය
උදා - මල්+අසුන = මලසුන       නිල්+අඹර = නිලඹර          නිල්+උපුල් = නිලුපුල්
පුර්වස්වර ‍ලෝප සන්ධිය
පළමුවන පදයේ අග අකුර ‍ලොප් වි (ඉවත් වී ) ඉතිරි ගාත්‍රක්ෂරය(හල් අකුර) හා දෙවෙනි පදයේ මුල් ස්වරය හා එකට ගැළපීම පුර්වස්වර ලෝප සන්ධිය නම් වේ.
උදා - දන්ත+ආලේප (දන්+ත්+අ+ආලේප) = දන්තාලේප      උත්තම+ආචාර (උත්ත+ම්+අ+ආචාර) = උත්තමාචාර
පරස්වර ලෝප සන්ධිය
සන්ධි වන පද දෙකෙන් දෙවෙනි පදයේ මුල් ස්වරය ‍ලොප් වී (ඉවත් වී ) පද ගැළපීම පරස්වර ලෝප සන්ධිය නම් වේ.
උදා - ගුරු+උතුමා = ගුරුතුමා         සුර+අඟන = සුරඟන                හබර+අල = හබරල ජන්ම+උත්සවය=ජන්මත්සවය / ජන්මෝත්සවය ද
ස්වරාදේශ සන්ධිය
පළමුවැනි පදයේ අග ස්වරයත් දෙවැනි පදයේ මුල් ස්වරයත් යන දෙක ම වෙනුවට වෙනත් ස්වරයක් අලුතෙන් ආදේශ කිරීමෙන් පද ගැළපීම ස්වරාදේශ සන්ධිය නම් වේ.
උදා - ජාතික+අභිමානය - ජාතික්+අ+අභිමානය (ආ) = ජාතිකාභිමානය      වීර+උදාර - වීර්+අ+උදාර(ඹ) = වීරෝදාර
දංකඩ යන සන්ධි පදය විසන්ධි කිරිම පළමුපදයේ අග ගාත්‍රාක්ෂරය (හල් අකුර) ස්වරය සමග ‍ලොප් වී(ඉවත් වී) අර්ධ අනුනාසිකය පුර්ණ අනුනාසිකයක් බවට පත්විමෙන් පද ගැළපීම ගාත්‍රාක්ෂර ලෝප සන්ධිය නම් වේ.
උදා - කෙළොඹ+තොට (කො ළො+ඹ+අ+තොට) = කොළොම්තොට           තඹ+පලා (ත+ඹ+අ+පලා) = තම්පලා
ගාත්‍රා‍දේශ සන්ධිය
පළමුවැනි පදයේ අග ගාත්‍රාක්ෂරය (හල් අකුර) හෝ දෙවෙනි පදයේ මුල් ගාත්‍රාක්ෂරය (හල් අකුර) හෝ ලොප් වි (ඉවත් වී) වෙනත් ගාත්‍රාක්ෂරයක් (හල් අකුරක්) අලුතෙන් ආදේශ වීමෙන් (පැමිණීමෙන් )පද ගැළපීම ගාත්‍රාදේශ සනිධිය නම් වේ.
උදා - පිළි+කම් (පිළි+ක්+අ+ම්) ක් තැනට ය් ආදේශ වීමෙන් = පිළියම්     සිත්+කරු (සිත්+ක්+අ+රු) = ක් තැනට අ ආදේශ වීමෙන් = සිත්තරු
ආගම සන්ධිය
පළමුවැනි පදයේ අග ස්වරය ‍ලොප් නොවී (ඉවත් නොවී) දෙ‍වැනි පදයේ මුල් ස්වරය වෙත ගාත්‍රාක්ෂරයක් (හල් අකුරක්) අලුතෙන් ආදේශ වීමෙන් (පැමිණිමෙන්) පද ගැළපීම ආගම සන්ධිය නම් වේ.
උදා - කටු+අල කටු+වි+අල = කටුවල              නි+අවුල් නි+ර්+අවුල් = නිරවුල්           නො+එක් නො+ය්+එක්(ය්) නොයෙක්
පුර්වරූප සන්ධිය
පළමුවැනි පද‍යේ අග ගාත්‍රාක්ෂරයේ (හල් අකුරේ)ස්වරැපය ම (හැඩයම) දෙවෙනි පදයේ මුල් ගාත්‍රාක්ෂරය ද ගැනිමෙන් පද ගැළපීම පුර්වරූප සන්ධිය නම් වේ.
උදා - සිත්+කම් = සිත්තම්              කම්+හල = කම්මල
පරරූප සන්ධිය
දෙවෙනි පදයේ පළමුවැනි ගාත්‍රාක්ෂරයේ (හල් අකුරේ) ස්වරැපය ම (හැඩය ම) පළමුවැනි පදයේ අග ගාත්‍රාක්ෂරය ද (හල් අකුර ද ) ගැනීමෙන් පද ගැළපීම පරරැප සන්ධිය නම් වේ.
උදා - අත්+ලස් = අල්ලස්                    දුක්+පත් = දුප්පත්                      කොක්+ගල = කොග්ගල
ද්විත්ව රැප සන්ධිය
පළමුවැනි පදයේ අග ස්වරය ලොප් වි (ඉවත් වි) ඉතිරි ගාත්‍රාක්ෂරය(හල් අකුර) දෙකක් බවට පත් වී ඉන් එක් ගාත්‍රාක්ෂරයක් (හල් අකුරක්) දෙවැනි පදයේ මුල් ස්වරය සමඟ එක්විමෙන් පද ගැළපීම ද්විත්වරැප සන්ධිය නම් වේ.
උදා - වක්+අත්ත (වක්+ක්+අත්ත) = වක්කත්ත                           කොස්+ඇට (කොස්+ස්+ඇට) = කොස්සැට
තේන්මොලි රාජරත්නම්
තෙන්මොසි "ගයාත්‍රි" රාජරත්නම්  (මියගියේ 1991 මැයි 21) යනු, 1991 මැයි 21 වන දිනදී, ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩු ප්‍රාන්තයේ චෙන්නායි නුවරට ආසන්න ශ්‍රීපෙරුම්බුදූර්හී පැවැති රැලියකදී එවක ඉන්දියානු අගමැති වූ රජීව් ගාන්ධි මහතාව සහ තවත් සිවිල් වැසියන් 13 දෙනෙකු මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ ප්‍රහාරයකින් ඝාතනය කල, ඝාතකයා වෙයි. ඇය දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි ත්‍රස්ථ සංවිධානයේ සාමාජිකාවක් ලෙස හැඳින්වේ. රාජරත්නම් යන නාමයට අමතරව, ගයාත්‍රි සහ ධනූ යන නම් වලින්ද ඇයව හඳුන්වා තිබෙයි. ඇයගේ උපන් වසර පිළිබඳ නිශ්චිත සඳහනක් නොමැත.
ප්‍රහාරය සැලසුම් කල මහ මොළකරු වූ සිවරාසන් සහ මරාගෙන මැරුණු බෝම්බකාරිය වූ ධනූ, ඉන්දියානු රෝ (Research and Analysis Wing/RAW) සංවිධානය වෙතින් පුහුණුව ලත් සටන්කාමීන් දෙදෙනෙකු බව පැවසෙයි.
පසුබිම
ඉන්දියාවේ ඒවනවිට පැමිණෙමින් තුබූ පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේ ප්‍රචාරක කටයුතු වෙනුවෙන් රජීව් ගාන්ධි මහතා ශ්‍රීපෙරුම්බුදූර් වලට පැමිණි අවස්ථාවේදී, මෙම මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ ප්‍රහාරයට හසුවිය. ඔහු බලයේ සිටි ධූර කාලයේ, එවක ශ්‍රී ලංකා ජනපති ජේ. ආර්. ජයවර්ධන මහතා සමග ඇතිකරගත් ඉන්දු-ලංකා ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක කරමින්, 1987 දී ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාව ශ්‍රී ලංකාව වෙත එවන ලදී. නමුත් ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාවේ ක්‍රියා කලාපය නිසා ඔවුහූ, දෙමළ සටන් සංවිධාන අතර සහ සාමාන්‍ය දමිළ ජනයා අතර පිළිකුලට ලක්වූහ.
මෙම මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ සිදුවීමට සම්බන්ධ රාජරත්නම්, ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදා භටයින් අතින් දූෂණයට ලක්වූ බවත්, ඇගේ සොයුරන් ඔවුන් විසින් ඝාතනයට ලක්කරනු ලැබූ බවත් සඳහන්ය.
දඬුවම් නියම වීම
1998 වසරේ සිට වසර 7 කට පසු, ඉන්දියානු අධිකරණය මෙම සිදුවීමට සම්බන්ධ වූ පුද්ගලයෝ 26 දෙනෙකු වැරදිකරුවන් ලෙස තීන්දු කරන ලදී. ඉන් පුද්ගලයෝ සිව් දෙනෙකුට මරණ දණ්ඩනය නියම විණි.
රන් ආල්පිත ලෝකඩ භාවනානුයෝගී මෛත්‍රෙය ප්‍රතිමාව (ජාතික වස්තුව අං. 83)
රන් ආලේපිත ලෝකඩ භාවනානුයෝගී මෛත්‍රෙය ප්‍රතිමාව යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ අනාගත බුදුන් වහන්සේ වන මෛත්‍රෙය බෝධිසත්ත්වයින්ගේ යැයි සැලකෙන රන් ආලේපිත ලෝකඩ ප්‍රතිමාවකි. මෙහි බෝසතුන් අර්ධ-හිඳි ධ්‍යානශීලී ඉරියව්වකින් වැඩ හිඳියි. සාමාන්‍යයෙන් මෙම ප්‍රතිමාව ධ්‍යානශීලී බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමාව, චින්තාපර බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමාව හෝ රන් ආලේපිත ලෝකඩ හිඳි මෛත්‍රෙය ප්‍රතිමාව වැනි නම්වලින් හඳුන්වනු ලබයි. කොරියානු බසින් මෙම ප්‍රතිමාව බොහෝවිට හැඳින්වෙන්නේ පන්ගසායුසං යන නාමයෙනි. මෙය 83වන කොරියානු ජාතික වස්තුව ලෙස නම් කොට ඇත‍.
මෙතෙක් නිර්මාණය කොට ඇති බෞද්ධ ප්‍රතිමා අතුරින් විශිෂ්ටතම නිර්මාණයක් ලෙස සැලකෙන මෙම ප්‍රතිමාව කොරියානු කලාවේ අග්‍රකෘතියක් ලෙස සැලකේ. වර්තමානයේ මෙම ප්‍රතිමාව කොරියාවේ ජාතික කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇති අතර, එය එහි වඩාත්ම ජනප්‍රිය කෞතුක වස්තුවක් ද වේ.
මෛත්‍රෙය ප්‍රතිමාවේ වැදගත්කම
තුන් රාජධානි යුගයේ ප්‍රතිමා ශිල්පීන් මෙන්ම බැතිමතුන් අතර ද වඩාත් ජනප්‍රිය තේමාවක් ලෙස මෛත්‍රෙය ප්‍රතිමා සැලකිණි. පසුකාලීන 6වන සියවසේ සිට මුල්කාලීන එක්සත් සිල්ලා යුගය දක්වා වූ වසර සියයක කාලසීමාව තුළ මෙවැනි පන්ගසායුසං බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමා විශාල ප්‍රමාණයක් නිර්මාණය වී ඇත. මෙම සංක්‍රාන්ති සමය දේශපාලන අරගලවලින් ගහන වූ අතර, බුදු දහම මෙන්ම මෛත්‍රෙය වන්දනාව ද අර්ධද්වීපය තුළ ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටුකළේ ය.
සෙය්‍යාවේ සම්භවය
මෙම බෝධිසත්ත්වයාණන් හිඳගෙන සිටින්නේ පීඨිකාවක වන අතර, නවාගත් දකුණු පාදය වම් දණහිස මතින් තබාගෙන සිටියි. එක් ඇඟිල්ලක් සියුම් ලෙසින් මුහු‍ණට හේත්තු කොටගෙන සිටින අතර, එමගින් චින්තාබර ස්වභාවයක් පෙනේ. මෙම ඉරියව්ව පළමුව සම්භවය වූයේ ඉන්දියාවේ වන අතර, අනතුරුව එය චීනය ඔස්සේ කොරියා‍ව වෙත සම්ප්‍රේෂණය විය. මෙම ඉරියව්ව ශාක්‍යමුණි බුදුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත්වීමට පෙර, කුමාර අවධියේ දී සිදුවූ සිදුවීමක් ඇසුරෙන් බිහිවූවකි. ගොවීන් සී සාන අතරතුර සිද්ධාර්ථ කුමරු මානව දුක්ඛයේ චක්‍රීය ස්වභාවය මෙනෙහි කරන්නට විය. මෙම මෛත්‍රෙය බෝධිසත්ත්ව රුව මගින් ද මෙම ඉරියව්ව නිරූපණය කොට ඇත.
විස්තරය
මෙම ප්‍රතිමාව මුල්කාලීන 7වන සියවසේ නිර්මාණය වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. ප්‍රතිමාවේ සළුවේ රැළි අනුව මෑතකාලීන විද්වත් සමීක්ෂණ අනුව පෙනී ගොස් ඇත්තේ මෙම ප්‍රතිමාව සිල්ලාවට අයත් බවයි. නමුත් ඇතැම්හු මෙය බෙක්ජේ කලාකෘතියක් යැයි සලකති. මෙම ප්‍රතිමාව සෙන්ටිමීටර 93.5ක් (ආසන්නව අඩි 3 අඟල් 1) උසින් යුක්ත ය. මේ නිසා මෙම ප්‍රතිමාව අතිශය වැදගත්භාවයක් හිමිව ඇත්තේ එම යුගයට අයත් විශාල ලෝකඩ ප්‍රතිමා හමුවන්නේ ස්වල්පයක් බැවිනි. ලෝකඩවලින් තනා ඇති මෙම ප්‍රතිමාව මත අතීතයේ රන් ආලේප කොට තිබිණි.
ප්‍රතිමාව හිඳගෙන සිටින්නේ වෘත්තාකාර පාදමක් මත ය. ප්‍රතිමාවේ දකුණු පාදය හරස් අතට නවා වම් පාදය මත තබාගෙන සිටියි. දකුණු අතින් කම්මුල ස්පර්ශ කරමින් සිටින අතර, වම් අත හරස් පාදය මත තබා ඇත. මෙම විලාසය බෞද්ධ කලාවේ ජනප්‍රිය මාතෘකාවක් වන අතර, එය ඉන්දියාවේ සිට චීනයටත් අනතුරුව කොරියාව සහ ජපානය වෙතත් ව්‍යාප්ත විය. මෙම ශෛලියේ මෛත්‍රෙය ප්‍රතිමාවල දක්නට ලැබෙන තවත් පොදු ල්කෂණයක් නම් හිඳ සිටින අසුන මත සළු අතුරා තිබීමයි. මෛත්‍රෙය බෝසතුන් නිරූපිත චීන ප්‍රතිමාවල වස්ත්‍ර අතිශයින් විසිතුරු, රළු සහ විධිමත් ස්වභාවයක් ගනියි. කෙසේනමුත්, මෙම කොරියානු ප්‍රතිමාවේ සළුවල ඇති කඩාහැළෙන සහ ස්වාභාවික විලාසය හේතුවෙන් ප්‍රතිමාවට සජීවීභාවයක් ලැබී ඇත. ප්‍රතිමාවේ දේහයේ ඇති සිහින් සහ සුනම්‍ය ස්වභාවය බෙක්ජේ ආභාසය කියාපායි. කෙසේනමුත් ප්‍රතිමාවේ ඇති නාස් පොල්ල සහ තියුණු නාසය සිල්ලා සම්භවයට සාක්ෂි දේ. මෙම ප්‍රතිමාවේ සැබෑ සම්භවය තවමත් නොදන්නා නමුත්, වර්තමාන කලා ඉතිහාසඥයන්ගේ මතය වන්නේ මෙ සිල්ලා ලෝකරුවකුගේ කෘතියක් බවයි. එයට හේතුව පීඨිකාව මත සිල්ලා-ආරේ සළුව විහිදුවා තිබීමයි.
මෙම ප්‍රතිමාවේ ඇති සමානුපාතික ස්වභාවය සහ සළුවේ රැළිවල ඇති තාත්වික ස්වභාවය හේතුවෙන් ප්‍රතිමා ශිල්පියා මෙම ප්‍රතිමාව නෙළීමේ දී නිරූපණ ශිල්පියකුගේ සහාය ලබාගත් බවට යෝජනා වී ඇත. වෙනත් මෛත්‍රෙය ප්‍රතිමා, ශිල්පියාගේ කලා සම්ප්‍රදායට අනුගත කිරීමට උත්සාහ දරා තිබීම නිසා තරමක් විකෘත හෝ ශෛලිගත ස්වභාවයක් ගෙන ඇත. ප්‍රතිමාවේ ඉහළ අර්ධය සහ පහළ අර්ධය අතර ඇති සමබරතාවය හේතුවෙන් ශිල්පියා යතාර්ථවාදීව ප්‍රතිමාව නිර්මාණයට ගත් උත්සාහය වටහාගත හැක. ප්‍රතිමාවේ ශීර්ෂයේ නැමි තුනක් සහිත කිරුළක් වන අතර, වෙනත් ප්‍රතිමාවල මෙන් එය අතිශයින් විසිතුරු නැත. කිරුළ සරල චාම් ස්වභාවයක් ගනියි. ප්‍රතිමාවේ රශ්මි මාලාව ප්‍රතිමාව සොයාගන්නා විටත් දක්නට නොලැබුණු අතර, ප්‍රතිමාවට සම්බන්ධ කොට තිබූ රශ්මි මාලාවේ කොටසක් තවමත් දැකගත හැක. ප්‍රතිමාවේ ඇති නිරුවත් උඩුකය හේතුවෙන් ප්‍රතිමාව වඩා චාම් ස්වභාවයක් ගෙන ඇත. ප්‍රතිමාව තුළින් නිසල චින්තා පරවශ ස්වභාවයක් පිළිබඳ හැඟීමක් ජනිත වුව ද, මෙම ලෝකඩ ප්‍රතිමාවේ ඇති ඉරියව්ව සහ ශෛලිය හේතුවෙන් තරමක් ගතික ස්වභාවයක් ද දැකගත හැක.
සමාන වෙනත් කෘති
ජපානයේ ජාතික වස්තුවක් ලෙස නම් කොට ඇති කියෝතෝවේ කොර්යු-ජි විහාරයේ මිරෝකු බෝසත්සු ප්‍රතිමාව මෙම ප්‍රතිමාවේ නිවුන් ප්‍රතිමාවකි. මෙය ද කොරියානු සම්භවයක් සහිත ප්‍රතිමාවක් වීමට වැඩි සම්භාවිතාවක් ඇත. මිරෝකු ප්‍රතිමාව කැටයම් කොට ඇත්තේ රතු පයින් දැවයෙනි. ඇතැම්විට නිහොන් ෂොකි මූලාශ්‍රයේ දැක්වෙන සිල්ලාවේ රජු යමාටෝ රාජ මාලිගය වෙත ලබා දුන් ප්‍රතිමාව මෙය වන්නට පුළුවන. මෙම ප්‍රතිමා ද්විත්වයේම අතිශය කල්පනාබරිත ස්වභාවය, තාත්වික වස්ත්‍ර, සිහින් දේහය සහ සරල නැමි තුනේ කිරුළු දක්නට ලැබේ.
මෙම ප්‍රතිමාවේ ඇති කල්පනාබරිත ස්වරූපය හේතුවෙන් එය ‍නිතරම ඔගස්ටි රෝඩින්ගේ කලාකෘතියක් වන චින්තකයා සමග සසඳනු ලැබේ.
රාක්ෂ භවන
රාක්ෂ භවන යනු කොලම්බියා පික්චර්ස් සඳහා සෝනි පික්සර් ඇනිමේෂන් ස්ටුඩියෝස් විසින් නිපදවන ලද 2012 ත්රිමාන පරිගණක සජීවිකරණ චිත්‍රපටයකි. චිත්‍රපටය චිත්තවේගී හෝටලයට පැමිණෙන පුද්ගලයෙකු පසුපස යමින් සිටින අතර, ඔහු කුමරිය සමඟ විවාහ වීමට නොහැකි වේ.
චිත්‍රපටය ආරම්භ කර ඇත චිත්‍රපට මාලාවක් - 2015 දී නිපදවන ලද දෙවන චිත්‍රපටය, හා තුන්වන චිත්‍රපටය 2018 දින තිරගත. සිව්වන චිත්‍රපටය ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී.
මෙම චිත්‍රපටය බොහෝ විට සලකනු ලැබේ හොඳම චිත්‍රපට අතුරින් එකක් ලෙස විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලදී සෝනි පික්සර් ඇනිමේෂන් ස්ටුඩියෝස්.
ඉංග්‍රීසි භාෂාව අනුවාදය 2012 අගෝස්තු දින තිරගත වන, එසේ හෙයින් සිංහල අනුවාදය 2014 දී හිරු ටීවී දින තිරගත.
කුමන්ත්‍රණයක්
ජොනතන් නම් මිනිසෙක් කවුන්ට් ඩ්‍රැකියුලා විසින් පවත්වනු ලබන රාක්ෂයා හෝටලයට පැමිණේ. පසුව ජොනතන් ඩ්‍රැකියුලාගේ දියණිය සමඟ ආදරයෙන් බැඳී සිටී, මේවිස්. එහෙත්, ඩ්‍රැකියුලා මුලදී ඇයට ජොනතන් සමඟ විවාහ වීමට ඉඩ නොදෙන අතර දේවල් ටිකක් අමුතුයි.
නිෂ්පාදකයන්
හඬ කැවීම් අධීක්‍ෂණය: කසුන් ජයවර්ධන
විධායක නිෂ්පාදනය: විරාජ් වැලිවත්ත
අපහාස
මූලාශ්‍ර
සවිස්තරාත්මක සටහන්
රාක්ෂ භවන
නිෂ්පාදකයන්
හඬ කැවීම් අධ්‍යක්‍ෂණය: දයාල් බණ්ඩාර සහ සුරංග මෙන්ඩිස්
සුනාමි ව්‍යවසනය
විශාල මිනිස් ජිවිත ප්‍රමාණයක් අහිමි කරමින් 2004 වසරේ ශ්‍රි ලංකාවට බලපෑවේය.නමුත් සමහරු බේරැනි
රාක්ෂ භවන
නිෂ්පාදකයන්
හඬ කැවීම් සහය අධ්‍යක්‍ෂණය: හේෂාන් හඳුවලගේ සහ ඉඳුනිල් චතුරංග
අපහාස
මූලාශ්‍ර
Citations
රාක්ෂ භවන
නිෂ්පාදකයන්
පරිවර්තනය: නිමල් දිසානායක
පරිගණක සජිවීකරණය: ඩිලාන් පුෂ්පිත
හාලිඇල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
හාලිඇල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, ඌව පළාතේ,   බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය
උගන්ඩාව
'උගන්ඩා' යන නාමය ලැබෙන්නේ 'බ්‍රගන්ඩා' රාජධානිය' යන්නෙනි. බ්‍රගන්ඩා රාජධානියේ අගනුවර වන කම්පාලාද සමඟින් රටෙහි දකුණු දිගින් කොටසක් වටකරලයි. රටේ ජනගහනයෙන් සියයට පනස් එකක් පමණ ජිවත් වන්නේ අවම (ජාත්‍යන්තර) දෛනික ආදායම් මට්ටම වන ඇමෙරිකන් ඩොලර් 1.25 ට වඩා පළෙ මටිටමක ආදායම් ලබමිනි. මේ තත්ත්වය නිසා උගණ්ඩා වැසියන් බරපතල ආහාර අර්බුදයකට මුහුණ පා සිටී
මහගොඩයාය සමූලඝාතනය
මහගොඩයාය සමූලඝාතනය යනු දෙමළ කොටි ත්‍රස්ථවාදීන් විසින් 2009 වර්ෂයේදී සිදු කරන ලද තවත් එක් මනුෂ්‍ය සංහාරයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සිවිල් පුද්ගලයින් සමූලඝාතන - ශ්‍රී ලංකා
උපුල් ශාන්ත සන්නස්ගල
සංස්කරණ
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:සිංහල සාහිත්‍ය
1934 අංක 19 දරණ කම්කරු වන්දි ආඥා පනත
1934 අංක 19 දරණ කම්කරු වන්දි ආඥා පනත යනු රැකියාවෙහි නියුතුව එම රැකියාවෙහි යෙදී සිටියදී සිදුවන අනතුරු වල ප්‍රතිපලයක් වශයෙන් තුවාල ලබන හෝ මරණයට පත්වන කම්කරුවන් සදහා වන්දි ගෙවීමට නීතිමය ප්‍රතිපාදන සැලසීම සදහා ඇති කළ පනතකි.
මෙම පනත යටතේ රැකියාවෙහි නියුතුව සිටියදී රැකියාවෙන් උද්ගත වන අනතුරකට භාජනය වී තුවාල ලබන කම්කරුවන් හට, නැතහොත් කිසියම් වෘත්තීය රෝග්යකින් හෝ රැකියාවේ ස්භාවය හේතුකොටගෙන ඇති වූයැයි සාධාරණ සාධාරණ ලෙස සැලකිය හැකි වූ කිසියම් රෝගයකින් පෙලෙනු ලබන කිසියම් කම්කරුවෙකු හට වන්දි ගෙවීම සදහා ප්‍රතිපාදන සැලසීම සහ එවැනි අනතුරකින් හෝ වෘත්තීය රෝගයකින් හෝ මිය යන කම්කරුවන්ගේ යැපෙන්නන්ට වන්දි ගෙවීම මෙම පනතේ පරමාර්ථයයි.
සේවා යෝජකයා වන්දි ගෙවීමට යටත් වන අවස්ථා
කිසියම් සේවකයෙකු,
සේවයේ එනම් රැකියාවේ යෙදී සිටියදී එම රැකියාව නිසා උද්ගතවන හදිසි අනතුරක් නිසා ආබාධිත හෝ මරණයට පත්වීම සිදුවන විටක
එක්සත් ජනපදයෙහි හිමිකම් නීතිය
කලාත්මක සහ සංස්කෘතිමය කෘතීන් නිපැයුම කෙරෙහි රුකුල් දීමට එක්සත් ජනපදයෙහි හිමිකම් නීතිය උත්සාහ දරනුයේ කතුවරුන් සහ කලාශිල්පීන් වෙත කිසියම් බහිෂ්කාර හිමිකම් මාලාවක් ප්‍රදානය කිරීමෙනි. හිමිකම් නීතිය විසින් කතුවරුන් සහ කලාශිල්පීන් වෙත බහිෂ්කාර හිමිකම් මාලාවක් ප්‍රදානය කරනුයේ ඔවුන්ගේ කෘතීන් නිපැයීම සහ විකිණීම, ව්‍යුත්පන්න කෘතීන් තැනීම සඳහා අයිතිය සහ, ඔවුන්ගේ කෘතීන් ප්‍රසිද්ධයේ රඟදැක්වීම හෝ ප්‍රදර්ශනය කිරීම හෝ සඳහා වෙයි. මෙම බහිෂ්කාර හිමිකම්, කාල සීමාවකට යටත් වන අතර, සාමාන්‍ය ලෙසින් කතෘගේ මරණයෙන් වසර 70 කට පසුව අවසාන වෙයි.
එක්සත් ජනපද හිමිකම් නීතිය පාලනය වන්නේ 1976 හිමිකම් නීතිය වෙතිනි.
කාලී දෙවඟන
කාලී (काली) හෙවත් කාලිකා (कालिका) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මහාදේවියගේ උග්‍ර ස්වරූපයකි.එතුමියගේ ආදිතම නිරූපණය දුෂ්ට බලවේග විනාශ කරන්නිය ලෙස සැලකිණි. තන්ත්‍රික ශෛව ආගමේ ප්‍රවර්ගයක් වන කුලමාර්ගය තුළ උපප්‍රවර්ගයන් සතරින් එකක දෙවඟන ද ඇයයි. කාලයත් සමග විවිධ ආගමික ව්‍යාපාර සහ තන්ත්‍රික නිකායයන් ‍විසින් ඇයව විවිධ ලෙස වන්දනා කොට ඇත. මෙයට නිදසුන් ලෙස දිව්‍යමය මාතාව, විශ්වයේ මාතාව, ආදි ශක්ති, හෝ ආදි පරාශක්ති ලෙස ඇයව සැලකීම දැක්විය හැක. ඇතැම් ශක්ති හින්දු සහ තන්ත්‍රික නිකායයන්, විශේෂයෙන්ම කාලිකුල ක්‍රමය අනුගමනය කරන නිකායයන් විසින් ඇයව පරම යතාර්ථ‍ය හෙවත් බ්‍රහ්මන් ලෙස ද සලකනු ලබයි. එසේම ඇය ආරක්ෂිකාවක ලෙස ද, මෝක්ෂය හෙවත් විමුක්තිය/නිර්වාණය ප්‍රදානය කරන්නිය ලෙසත් සැලකේ. බොහෝ අවස්ථාවල කාලි මාතාව නිරූපණය කෙරෙන්නේ, දුර්වලව වැතිරගත් සිය සැමියා වන ශිව දෙවියන්ගේ සිරුර මත සිටගෙන හෝ නර්තනයේ යෙදෙමින් සිටින තැනැත්තියක ලෙසයි.
ශිව යන්නෙහි "ඉ" කාරය ශක්තියයි. ශක්තිය රහිත ශිව ශව බවට පත් වේ. කාලි දෙවඟන පාමුල සිටින්නෙ එම ශව්‍ය වූ ශිව දෙවිඳුන්ය. සමස්ථ භාරතයේම,විශේෂයෙන් නැගෙනහිර භාරතයේ කොල්කටාව, ඇසෑමය වැනි ප්‍රදේශ වල හින්දූන් විසින් කාලි දෙවඟන වන්දනා කරනු ලබයි. ශක්ත සහ බෞද්ධ දේවතාවියන් සංයුක්ත කොට ඇති ලැයිස්තුවක් වන මහාවිද්‍යාවරියන් දස දෙනා අතරෙහි ප්‍රමුඛත්වය කාලි දේවියට හිමි වේ.
Wind wave
thumb|300x300පික්| සාගර තරංග thumb|300x300පික්|විශාල තරංග තරල ගතිකතාවයන්හිදී, සුළං තරංගයක් හෝ සුළං උත්පාදනය කරන තරංගයක් ජල පුශ්ඨය මත සිදුවන තරංගයකි. සුළං තරංග නිසා ඇති සුළං දිශාවට සම්බන්ධතා දුර ලෙස හඳුන්වනු ලබයි එහිදී, තරල පෘෂ්ඨය මත සුළං සාගරයේ තරංග ගොඩබිමට පැමිණීමට පෙර කි.මී. පෘථිවියේ සුළං තරංග කුඩා රැළි 100 ft ට වැඩි තරංග දක්වා විහිදේ ඉහළ, සුළං වේගය, කාලසීමාව, ගෙන ඒම සහ ජල ගැඹුරෙන් සීමා වීම.
ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය
පහත සාකච්ඡාවෙන් පරමාණුක කාක්ෂික පිළිබඳ සවිස්තරව කතාබහ කෙරේ.
ක්වොන්ටම් අංකවල සාරාංශය
පරමාණුවක ඉලෙක්ට්‍රෝන තත්ව ක්වොන්ටම් අංක 4කින් දිය හැක. මින් 3ක් පූර්ණ සංඛ්‍යා වන අතර, ඒවා, තමා සිටින පරමාණුක කාක්ෂිකයට අයත් අංක වේ.
ගොනුව:A123.JPG
කිසිදු ඉලෙක්ට්‍රෝන 2කට (එකම පරමාණුවේ) එකම ක්වොන්ටම් අංක 4 ක් තිබිය නොහැක. (පෝලි ව්‍යාවර්තන මූලධර්මය)
කවච හා උපකවච
එකම n අගය ඇති තත්ව එකම ඉලෙක්ට්‍රෝන කවචයේ පිහිටයි. එකම n හා එකම l අගය ඇති තත්ව එකම ඉලෙක්ට්‍රෝන උප කවචයේ පිහිටන අතර, අදාල ඉලෙක්ට්‍රෝන සම ඉලෙක්ට්‍රෝන‍ ලෙස හදුන්වයි. එකම m අගය ද ඇත්නම් ,අදාල තත්ව එකම පරමාණුක කාක්ෂිකයේ පිහිටයි. මක් නිසාද යත්, ඉලෙක්ට්‍රෝනයකට තිබිය හැක්කේ බැමුම් ආකාර දෙකක් පමණක් වන බැවින්, කාක්ෂිකයකට ‍ඉලෙක්ට්‍රෝන 2කට වඩා තිබිය නොහැක. (පව්ලී ව්‍යවර්තන මූලධර්මය) උප කවචයකට 4l + 2 ඉලෙක්ට්‍රෝන ප්‍රමාණයක් දරා සිටිය හැක. කවචයකට 2n2 ඉලෙක්ට්‍රෝන සංඛ්‍යාවක් දරා සිටිය හැක. මෙහි n යනු කවචයේ අංකයයි.
උදාහරණ
ගොනුව:B1234.JPG
මෙය 5s2 5p6 5d10 5f14 5g18 ආකාරයට ද ලිවිය හැක.
ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය
භෞතික හා රසායන විද්‍යාඥයින් පරමාණුවක ඉලෙක්ට්‍රෝන ඇසිරීම සම්මත අංකයක් මගින් දක්වයි. මෙහිදී කාක්ෂිකය nxyආකාරයට ලියයි. n යනු කවචයේ අංකය ද x යනු කාක්ෂික වර්ගය ද, y යනු කාක්ෂිකයේ ඇති මුළු ඉලෙක්ට්‍රෝන ගණන ද වේ. පරමාණුවක කාක්ෂික ලියනුයේ ඒවායේ ශක්තිය වැඩි‍වීමේ අනු පිළිවෙළටය එසේත් නොමැති නම් ඒවා පිරෙන අනු පිලිවෙලටය. (අවුෆ්බාවූ මූලධර්මයට අනුව)
උදාහරණයක් වශයෙන් භූමි අවස්ථාවේදී හයිඩ්‍රජන්ට ඇත්තේ s කාක්ෂිකයේ ඇති එක් ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් පමණි. එවිට එය 1s1 ලෙස ලියනු ලබයි.ලිතියම්හට 1s කාක්ෂිකයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන 2ක් හා වැඩි ශක්ති මට්ටමක පිහිටි අනෙක් 2s කාක්ෂිකයේ තවත් එක් ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් ඇත. එම නිසා භූමි අවස්ථාවේ දී එය 1s2 2s1 ලෙස දක්වයි. පොස්පරස් (පරමාණු ක්‍රමාංකය = 15) පහත ආකාර ‍වේ. 1s2 2s2 2p6 3s2 3p3.
තවත් පහසු ක්‍රමයක් නම් සෑම කවචයේම ඇති ඉලෙක්ට්‍රෝන සංඛ්‍යාව සදහන් කිරීමයි. උදා - පොස්පරස් = 2-8-5
s, p, d, හා f සංකේත පැවතගෙන එනුයේ වර්තමානයේ පිළිනොගැනෙන විද්‍යාඥයන් විසින් සකස් කරන ලද වර්ණාවලි රේඛා කාණඩ ගත කිරීම මත පදනම් වෙමිනි. ඒවා sharp, principal, diffuse, හා fundamental නම් වේ. මේ ආකාරයට නම් කරන ලද්දේ වර්ණාවලි රේඛාවල සියුම් ව්‍යුහය සලකා බලමිනි. නමුත් g සංකේතය යොදන ලද්දේ ඉංග්‍රීසි හෝඩියේ අනුපිළිවෙල සලකමිනි. කාක්ෂික 5කට වඩා ඇති කවච සෛද්ධාන්තිකව පැවතිය හැකි වුව ද මෙමගින් සොයාගනු ලැබූ සියලුම මූලද්‍රව්‍ය පමණක් ආවරණය කළ හැක. ඇතැම් අවස්ථාවලදී s හා p කාක්ෂික ගෝලාකාර( spherical) හා පර්යන්ත ‍(peripheral) ලෙසද අර්ථ දක්වයි.
අවුෆ්බාවු මූලධර්මය
පරමාණුවක් භූමි අවස්ථාවේ පවතින විට, එහි ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය අවුෆ්බාවූ මූලධර්මය පිළිපදී. මෙම මූලධර්මයට අනුව, ඉලෙක්ට්‍රෝන නොයෙකුත් ශක්ති මට්ටම්වලට ඇතුළු වන්නේ එහි ශක්තිය වැඩිවීමට අනුකූලවය. එමනිසා පළවන ඉලෙක්ට්‍රෝනය අවම ශක්ති මට්ටමට ඇතුල් වන අතර, දෙවන ඉලෙක්ට්‍රෝනය ඉන්පසු අවම ශක්ති මට්ටමට ඇතුළු වේ. මෙසේ ඇතුළුවන ආකාරය පහත සදහන් පිළිවෙලට සිදු වේ.
ගොනුව:C123.JPG
කාක්ෂිකවල ශක්තිය වැඩිවීම, ඉහත සටහනේ පහළට හා වම්පසට විකර්ණ ඇදීමෙන් දැකගත හැක. ඒ අනුව, පළමු විකර්ණය 1s හරහා ද දෙවන විකර්ණය 2s හරහා ද ගමන් කරයි. තෙවන විකර්ණය 2p හා 3s ද සිව්වැන්න 3p හා 4s ද පස්වැන්න 3d, 4p, හා  5s හරහා ද ගමන් කරයි. පොදුවේ ගත් කළ, s හැරෙන්නට අනෙක් කාක්ෂික සියල්ලම එයට පසුව එන කාක්ෂිකයට වඩා අඩු මට්ටමක කාක්ෂිකයක් වේ. උදා :- 	2p ට පසුව 3s 3d ට පසුව 4p, පසුව 5s 4f ට පසුව 5d ට පසුව 6 ඉන් පසු 7s
මේ අනුව ආවර්තිතා වගුවේ නොයෙකුත් මූලද්‍රව්‍ය ‍ගොණූ පැවතීමට හේතුව පැහැදිලි කළ හැක.
එක හා සමාන භ්‍රමණ චලිත ඇති ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගලක ශක්තිය, ප්‍රතිවිරුද්ධ භ්‍රමණයන් ඇති ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගලකට වඩා අඩු වේ. ඉලෙක්ට්‍රෝන 2ක් එකම කාක්ෂිකයේ ඇති විට, ඉලෙක්ට්‍රෝන නිරායාසයෙන්ම ප්‍රතිවිරුද්ධ භ්‍රමණ චලිතයන් ලබා ගැනීමට පෙළ‍න අතර වෙන් වු කාක්ෂික අත්කර ගැනීමට හේතු වේ. මේ පෙළඹීම, කාක්ෂිකයේ l >0 විට එනම් කාක්ෂික භාගික වශයෙන් පිරී ඇති විට , වැඩිවේ. උදාහරණ වශයෙන්, p කාක්ෂිකවල ඉලෙක්ට්‍රෝන 4ක් පැවතුනහොත් , ඉලෙක්ට්‍රෝන 2ක් එකම කාක්ෂිකයේ පිහිටීම අනිවාර්යවන අතර , අනෙක් ඉලෙක්ට්‍රෝන 2 අනෙක් කක්ෂ 2 පිහිටිය යුතුය. එවිට ඔවුන්ගේ බැම්ම සමාන‍ වේ. මෙම සංසිද්ධිය හුන්ඩ්ගේ නියමය නම් වේ.
අවුෆ්බාවූ මූධර්මය පරමාණුක න්‍යෂ්ටියක ප්‍රෝටෝන නියුට්‍රෝන සදහා ද යෙදිය හැක.
කාක්ෂික සටහන
පහත සටහනින් සියලු කාක්ෂික වින්‍යාස (7s තෙක්) දක්වයි. එමනිසා එය ආවර්තිතා වගුවේ උනන්බියම් (Ununbium 112) දක්වා (ලොරන්සියම් හැර) ආවරණය කරයි.
ගොනුව:D123.JPG
3d, 4d, 5d හි බැහැරලීම
d කාක්ෂියක් භාගිකව හෝ පූර්ණ වශයෙන් (ඉලෙක්ට්‍රෝන 5/10) පිරී පවතින විට, එය ඊළග කවචයේ s කාක්ෂිකයට වඩා ස්ථායී වේ. මෙහිදී සිදුවන්නේ භාගිකව පිරුණු d කාක්ෂිකයක් පවත්වා ගැනීමට අවශ්‍ය ශක්තිය, පිරුණු s කාක්ෂිකයක් පවත්වා ගැනීමට අවශ්‍ය ශක්තියට වඩා අඩුවීමයි. උදාහරණ වශයෙන් කොපර්, (copper = 29) හි වින්‍යාසය [Ar]4s1 3d10 වේ. එය අවු‍ෆ්බාවූ මූලධර්මයට අනුව [Ar]4s2 3d9 නොවේ. ඒ අයුරින්ම, ක්‍රෝමියම් (chromium 24) හි වින්‍යාසය [Ar]4s1 3d5 වන අතර එය [Ar]4s2 3d4 ලෙස නොලියයි.
4වන ආවර්තයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය
ගොනුව:E1231.JPG
5 වන ආවර්තයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය
ගොනුව:F1231.JPG
6වන ආවර්තයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය
ගොනුව:G123.JPG
ආවර්තිතා වගුවේ ආකෘතිය හා දක්වන සම්බන්ධය ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය ආවර්තිතා වගුවේ ආකෘතියට බෙහෙවින් සම්බන්ධය. පරමාණුවේ රසායනික ලක්ෂණ බොහෝ විට තීරණය වන්නේ එහි (අවසාන) සංයුජතා කවචයේ පවතින ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය අනුවය. (මෙහිදී පරමාණුක අරය, පරමාණුවේ ස්කන්ධය සහ පරමාණුවේ විශාලත්වය වැඩිවත්ම අමතර ඉලෙක්ට්‍රෝනික තත්වයක් සඳහා ඉතා හොඳ ප්‍රවනතාවයක් දක්වයි) එම නිසා එකම කාණ්ඩයේ ඇති මූලද්‍රව්‍ය රසායනිකව සමාන ලක්ෂණ දක්වන අතර ,එයට හේතුව එහි සංයුජතා කවචයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන ගණන එක සමාන වීමයි.
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
සතිපට්ඨානය
සතිපට්ඨාන 4කි.
කායානුපස්සනා සතිපට්ඨානය
කෑගල්ල තපෝවනය භාවනා මධ්‍යස්ථානයේ තපෝවනයේ සුමේධ හිමි
ශාන්තිනායක බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් සකල ලෝ වැසි සත්වයන්ගේ සංසාරික දුක් නිවාලීම පිණිස දේශිත ඒකායන මාර්ගය වශයෙන් සතර සතිපට්ඨානය සඳහන් කළ හැකි ය. ඒකායනෝ අයං භික්‍ඛවේ සත්ථානං විශුද්ධියා - සෝක පරිද්ධවානං සමතික්කමාය – දුක්ඛ දෝමනස්සානං අත්ථංගමාය – ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සවිඡිකිරියාය යදිදං චත්තාරෝ සතිපට්ඨානා, වශයෙන් පෙන්වා දෙන්නේ, මහණෙනි එකම එක මාර්ගයක් ඇත සත්වයාගේ පිරිසුදු වීම පිණිස, ශෝක කිරීම, හඬා වැලපීම්, සුසුම් හෙලීම් දුරලීම පිණිසත්, දුක්ඛ දෝමනස්සයාගේ නිරුද්ධිය පිණිසත්, සිව්සස් ධර්මයන්ගේ අවබෝධය පිණිසත්, එනම් සතර සතිපට්ඨානයයි.
නිවන අරමුණු කොට සතර සතිපට්ඨානය ප්‍රගුණ කිරීමට බලාපොරොත්තු වන යෝගාවචරයා විසින් මෙහි සඳහන් අනුපස්සනා 4 වන කායානුපස්සනාව, වේදනානුපස්සනාව, චිත්තානුපස්සනාව සහ ධම්මානුපස්සනාව පිළිබඳ නිරවුල් අවබෝධයක් ඇතිකර ගත යුතු ය. එසේම සතිපට්ඨාන භාවනාවේ මුඛ්‍ය පරමාර්ථය වන සෝවාන් ආදී අධිගම සාක්ෂාත් කිරීම සඳහා සියලු අනාගත ප්‍රාර්ථනා අත්හළ යුතු ය. අනාගතයේ බුදු සසුනක නිවන් ප්‍රාර්ථනා කිරීම ඇතුලු සියලු අපේක්‍ෂා මෙයට අයත් වන්නේ ය.
සතිපට්ඨාන භාවනාවේ සඳහන් කායානුපස්සනාව පිළිබඳ සලකා බලන විට මෙය අනෙකුත් අනුපස්සනා අතරින් වෙනම දක්වන ලද්දේ වූවද එම කර්මස්ථානය ප්‍රගුණ කරන විට ඉතිරි අනුපස්සනා 3 ද මේ සමග වැඩෙන බව දත යුතු ය.
කායානුපස්සනා කර්මස්ථානයේ හඳුනාගත යුතු කොටස් කිහිපයකි. 1. ආනාපානසති, 2. ඉරියාපථ, 3. චතුසම්පජඤ්ඤ, 4. ධාතුමනසිකාරය, 5. කායගතාසති, 6. නව සිවතික වශයෙනි.
සතර සතිපට්ඨානය ප්‍රගුණ කිරීමට බලාපොරොත්තු වන යෝගාවචරයා විසින් මුලින් ම ආනාපාන සති කොට හොඳින් ප්‍රගුණ කළ යුතු ය. ආනාපාන සතියේ ස්වර්ණමය අවස්ථාව වන අර්පණාව නැතහොත් ප්‍රථම ධ්‍යානය දක්වා ප්‍රගුණ කළ අයට සතිපට්ඨානය මගින් ඉතා පහසුවෙන් විදසුන් නුවණ ඇති කරගත හැකි බව දත යුතු ය. එසේ වූවත් තමාට ධ්‍යානාංග නොමැති යැයි සිතා මෙය අත් නොහැරිය යුතු ය. කිසියම් දුරකට හෝ ප්‍රගුණ කරන ලද ආනාපානසතිය මගින් ළඟාකරගත් සමාධිය ද මේ සඳහා ප්‍රමාණවත් බවද මතක තබාගත යුතු ය. ආනාපාන සතිය පිළිබඳ අප අවබෝධයක් ලබාගත් නිසා පළඟට ඉරියාපථ කොටස පිළිබඳව සලකා බැලීම කළ යුතු ය.
අප උපතේ සිට මරණය දක්වා කරන බොහෝ ක්‍රියා ඇත. කුමන ක්‍රියාවක් සිදු කළ ද ඒ කිසිවක් භාවනාවක් නොවී ය. ඉරියාපථ භාවනාව යනු ඇවිදීම, හිඳීම, සයනය, ආහාර ගැනීම, වැසිකිළි කැසිකිළි යෑම ආදී සියලු ක්‍රියා සිහියෙන් යුතුව කිරීමය. එනම් යෝනිසෝමනසිකාරයෙන් සිදුකිරීම වන්නේ ය. මෙම ‘ඉරියාපථ’, එනම් ඉරියව් වල පැවැත්ම පිළිබඳ සිහිය යොමු කිරීමෙන් බලාපොරොත්තු වන්නේ සත්ව පුද්ගල ආත්ම වශයෙන් තමා යැයි සිතින් අල්වා ගත් අල්වා ගැනීම මිථ්‍යාවක් හා මුලාවක් යන දෘෂ්ටිය ප්‍රහාණය කිරීම ය. පුද්ගලයා විසින් ඇති කරගන්නා වූ අවිද්‍යාව නිසා සත්ව පුද්ගල සංඥාව මුල්කරගෙන මම මාගේ යැයි දෘෂ්ටියක බැසගෙන වාසය කරයි. එම අවිද්‍යා සහගත සංඥාව නිසා මම යැයි පුද්ගලයෙකු ඇත. මම යැයි පුද්ගලයෙකු ගමන් කරයි. ආදී වශයෙන් දෘෂ්ටියක් සැකසී ඇත. මෙම ඉරියාපථ කොටස මනාකොට ප්‍රගුණ කරන ලද යෝගියාට වැටහෙනුයේ මම හිඳිමි, වශයෙන් හෝ මම ගමන් කරමි යන්න වායෝ ධාතුවෙහි පැතිරීම මුල්කරගෙන සිදු වූ ක්‍රියාවක් මිස, ගමන් ගන්නා හෝ සිටින සත්වයකු පුද්ගලයකු ලෙස ගත නොහැකි බව අවබෝධයට පැමිණීමය. මේ ආකාරයෙන් ඉඳීම්, හිටීම්, ගමන් කිරීම්, සයනය, ආදී සතර ඉරියව් කෙරෙහිම යෝනිසෝ මණසිකාරය දියුණු කිරීම ඉරියාපථ භාවනාව යැයි දත යුතු ය.
කායානුපස්සනා භාවනා කොටසේ මීළඟට හඳුනාගත යුතු කොටස ‘චතුසම්පජඤ්ඤ’ නම් වෙයි. චතුසම්පජඤ්ඤ යනු අවස්ථා 4 ක් පිළිබඳව ඇති කරගන්නා වූ යෝනිසෝමනසිකාරය වන්නේ ය. එහිදී චතුසම්පජඤ්ඤ භාවනාව යැයි වෙනම කමටහනක් නොමැති අතර ප්‍රධාන කර්මස්ථානය සමගම ප්‍රගුණ වීමට ඉඩහළ යුතු කොටසක් ලෙස මෙය හඳුනාගත යුතුය. මෙහි පළමු කාරණය නම් තමා ප්‍රධාන කර්මස්ථානය ප්‍රගුණ කරන කල්හි කනට ඇසුණා වූ ශබ්දයක් මුල් කොට හෝ සිතට දැණුනා වූ සිතිවිල්ලකට අනුරූපව හෝ කර්මස්ථානයෙන් සිත බැහැරව ගොස් අවට පරිසරය බැලීමට සිතිවිල්ලක් පහළ වන විට යෝගියා විසින් තම සිතෙහි හටගත්තා වූ සිතිවිල්ලට අනුරූප නොගොස් අවට පරිසරය බැලීමේ ඇති වැදගත්කම හා නොවැදගත්කම පිළිබඳව නුවණින් විමසා බැලීම සිදු කිරීමයි. කොටින්ම කියතොත් අවට බැලීමෙන් සිදුවන වැඩ අවැඩ කුමක්ද යන්න විමසීමය. මෙය බුදුරජාණන් වහන්සේ පෙන්වා දෙන්නේ සාර්ථසම්පජඤ්ඤය වශයෙනි. මෙම සාර්ථසම්පජඤ්ඤය දියුණු වූයේ නම් බොහෝ දුරට නොයෙක් අරමුණු ඔස්සේ සිත දුවන ගතිය මඟ හැරී යනු ඇත. මීළඟට සත්පාය සම්පජඤ්ඤය දත යුතු ය. මෙහිදී අදහස් වන්නේ තමා පවත්වාගෙන යනු ලබන කර්මස්ථානයට බාධා වන අන්දමේ තත්ත්වයනට මුහුණ දීමෙන් වැලකී සිටීමය. එනම් භාවනාවට සත්පාය, අසප්පාය කරුණු වන, ජනයා ගැවසෙන ස්ථාන, ස්ත්‍රී පුරුෂ දර්ශනය ආදිය වැනි කරුණු ය. තමා ගමන්ගන්නා හෝ වසන ස්ථානයෙහි මෙකී අසත්පාය කරුණු එකකදු හෝ පවතී නම් එය බැහැර කර සිටීමේ සිහිය මෙයින් අදහස් කෙරේ. එසේම යෝගියා ආහාර අනුභවය කිරීම ආදී අන්‍ය වූ සියලු කාර්ය වල යෙදී සිටියදී පවත්වාගෙන පැමිණි කර්මස්ථානය අත්නොහැර විසීම ගෝචර සම්පජානය දියුණු කිරීම නම් වේ. එමෙන්ම තමා හිදීම, සිටීම, සක්මන් කිරීම සයනය යන මෙම සතර ඉරියව් පැවැත්ම පිළිබඳ සලකා බලන කල්හි මේ සතර ඉරියව්වක්ම සිදු කරන විට නොමුලා සිතින් කිරීම අසම්මෝහ සම්පජඤ්ඤය ප්‍රගුණ කිරීම නම් යැයි දත යුතු ය. මෙහිදී තමා ගමන් කරන විට මම ගමන් කරමියි යන අවිද්‍යා සහගත දෘෂ්ටිය බැහැර කොට මෙය සිදු වන්නේ සිතෙහි හටගත්තා වූ සිතිවිල්ලට අනුරූපව වායෝ ධාතුවෙහි ක්‍රියාකාරීත්වය නිසා බව මෙහිදී යෝගියා තේරුම් ගත යුතු ය.
අනතුරුව ධාතු මානසිකාරය හා කායගතාසති කොටස විමසිය යුතු ය. ධාතු මනසිකාරය නම් කය සැකසී පවතින ස්වභාවය පිළිබඳව ඇති කරගන්නා වූ අවබෝධයම වන්නේ ය. මුලින්ම යෝගියා කය යනු කුමක්ද? එය සැකසී ඇත්තේ කෙසේ කුමකින් ද යන්න වටහා ගැනීම කළ යුතු ය. කය පිළිබඳව සිතන විට එය සැකසී ඇත්තේ රූප වලින් ය. එවිට රූප යනු කුමක්ද යන්න තේරුම්ගත යුතු ය. රූප සැකසී ඇත්තේ මොනවායින් ද යන්න වටහාගත යුතු ය. රූප යනු වෙනස් වන අස්ථාවර දෙයකි. මෙම අස්ථාවර කෂ්ණයක් කෂ්ණයක් පාසා වෙනස්වන රූප සැකසී ඇත්තේ සතර මහා ධාතූන්ගෙනි. සතර මහා ධාතු යනු පඨවි, ආපෝ, තේජෝ, වායෝ යන කොටස් ය. මෙම සතර මහා ධාතූන්ගේ ස්වභාවය නම් නිතර වෙනස් වන ගතියෙන් යුක්ත වීමය. නිතර වෙනස් වන ධර්මයකින් රූප සැකසී ඇති බවත් නිතර වෙනස් වෙමින් විනාශය කරා ගන්නා වූ රූප වලින් මෙම කය සැකසී ඇති බවත් වටහාගත යුතු ය. සතර මහා ධාතූන්ගේ සංකලනයක් වශයෙන් සැකසී ඇති කයෙහි එක් ධාතු කොටසක බිඳීයෑමක් හෝ සැලීයාමක් සිදු වුවහොත් අනෙකුත් ධාතූන්ගේ ද බිඳීයෑම ද සිදු වන්නේ ය. භාවනාවක් වශයෙන් ප්‍රගුණ කරන ලද සතිපට්ඨානය ඇති යෝගාවචරයාට රූපයෙහි ඇති අනිත්‍ය අසාර බව මනාව ප්‍රකට වන්නේ ය. බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් අනිච්චාවත සංඛාරා, උප්පාද වය ධම්මිනෝ... යන ස්ථානයෙහිදී උත්පාද, වය ලෙස හඳුන්වා ඇත්තේ ද හේතූන්ගෙන් හටගත්තා වූ සියල්ල නිරන්තර අනිත්‍යය තාවට පත්වන බව ය. මෙහිදී උත්පාද තිථි, භංග ලෙස සමහරු විග්‍රහ කළ ද එය ධර්මය නිවැරැදිව වටහා නොගත් අදහසක් ලෙස දැක්විය යුතු ය. ක්ෂණයක් පාසා වෙනස්වන ලෝකය තුළ කිසිවක සුළු මොහොතක හෝ පැවැත්මක් අපේක්‍ෂා කළ නොහැකි ය. රූපයත් එසේමය. බාහිර මසැසින් රූපය දෙස බලන අයෙකුට අවිද්‍යා සහගත සංඥාව නිසා ස්ථාවර රූපයකගේ පැවැත්මක් ඇතැයි සිතිය හැකි ය. එහෙත් ධර්මානුකූලව බලන ෂට එහි ඇත්තේ නිරන්තර වෙනස්වන ඇතිවීමත් සමඟම නැතිවන ධර්මයකි. කුඩා දරුවෙකු ලෙස උපදින බිළිඳා කාලයාගේ ඇවෑමෙන් තරුණයකු බවට පත් වෙයි. දැන් එහි බිළිඳකු නොමැත. මුහුකුරාගිය අයෙකු පෙනේ. අනතුරුව ඔහු ජීවිතයේ අවසාන භාගයට පිවිසෙන විට පෙනෙනුයේ ජරාවට ගිය රූපයකි. එසේ නම් කය නමැති රූපය නිතර වෙනස්වන ධර්ම කොටසක් වන අතර, සතර මහා ධාතූන් ගෙන් සැදුම් ලත් මෙම රූපය නිත්‍ය, සුඛ, ආත්ම වශයෙන් තමා වසඟයේ රඳවාගත නොහැකි බව මෙම ධාතු මනසිකාර කොටස ප්‍රගුණ කරන යෝගියාට වටහා ගත හැකි වන්නේ ය.
මීළඟට සතරමහා ධාතුන්ගෙන් සැදුම්ලත් කයත් සමඟ පවතින කුණප කොටස් 32 පිළිබඳව කෙරෙන කායගතාසතිය හඳුනාගත යුතු ය. කයෙහි පවතින දු¼ගඳ හමන කෙස් ලොම් නිය දත් සම මස් ආදී කොටස් 32 ක් ඇත. ධර්මය නොදත් අශ්‍රැතවත් පුද්ගලයා මෙම කුණප නිත්‍යයි. සුඛයි ආදී වශයෙන් සංකල්ප මවන්නේ ය. ඔහු නිරන්තර උත්සාහ කරන්නේ ද මෙම කුණප පෝෂණය කිරීමට ය. මෙම කුණප, කුණප බව තේරුම් ගත හැක්කේ ඒ පිළිබඳව නුවණින් සලකා බැලීමේදී පමණි. තමාගේ හිසෙහි රෝපණය වී ඇති කෙස් කළඹ කොතරම් ආශාවෙන් පෝෂණය කළද පිළිකුල් සහගත දෙයක් බවත්, ඒවා තමා සන්තකයේ පවතින තාක් පුද්ගලයාට නොවැට හෙන්නේ ය. සිරුරේ ඇති සෙම්, සොටු, සැරව,අසූචි ආදිය සිරුරෙන් බැහැර කළ විට කොතරම් අප්‍රසන්න ද යන්න නුවණින් බැලිය යුතු ය. ඒ සියල්ල තමා සන්තකයේ පවතින තාක් පිළිකුලක් නොදැනුණ අතර, ශරීරයෙන් බැහැර කළ විට ළංවීමට ද අපහසු මහා පිළිකුල් දෙයක් ලෙස පෙනෙනු ඇත. එසේම ලොම්, නිය දත් ආදී සියල්ලම මේ පිළිකුල් උපදවන කුණප බවත් ඒවායේ පවතින අසාර බව වටහා ගැනීම සඳහා වෙන් වෙන් වශයෙන් ගෙන විමසා බැලිය යුතු බවත් දත යුතු ය. බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් පෙන්වා දෙන්නේ ධාන්‍ය පිරවූ මල්ලක් ලිහා එහි ඇති නොයෙක් ධාන්‍ය වෙන් කොට හඳුනාගන්නේ යම් සේද මෙම දෙතිස් කුණප වෙන් වෙන් වශයෙන් බලා ඒවායේ පවතින අසූහ, අසාර, පිළිකුල් සහගත බව අවබෝධ කළ යුතු බව ය. මෙසේ කායානුපස්සනාවේදී තමන්ගේ හා අනුන්ගේ කයෙහි ද පවතින්නේ මෙවන් අසුභ, පිළිකුල් සහගත දුගඳ හමන කුණප බව හඳුනාගත යුතු ය. මෙම විනිවිද දකින අවබෝධය නොමැති, ධර්මය නොදත් තැනැත්තා වනාහි පි‍්‍රය යැයි සම්මත කරගත් ස්ත්‍රී රූපයක් හෝ පුරුෂ රූපයක් නෙත ගැටුණ විගස ඒ රූපය කෙරෙහි ආලය ආශාව ඇති කරගන්නේ ය.
ඇතිකරගත් අවිද්‍යා සහගත සංඥාව නිසා පිළිකුල් සහගත වූ කුණපයක් වෙත තමා ඇළුම්කරන බව ඔහුට නොවැටහෙන්නේ ය. එහෙත් කයෙහි පවතින පිළිකුල් සහගත බව හා ආසාර බව පිළිබඳ කායානුපස්සනාවෙහි නිරත වන යෝගියාට අන්‍ය වූ හෝ තමාගේ හෝ යැයි සම්මත කය කුණප කොටසක් පමණක් බවත්, මෙහි ඇලුම්කොට යුතු කිසිවක් නොමැති බවත් අවබෝධ වන්නේ ය. කායානුපස්සනාවෙහි අවසාන කොටස ‘නව සීවථික’ නම් වෙයි. ජීවිතක්‍ෂයට මෙය පත් පුද්ගලයකුගේ මෘත දේහය දින 9 ක් ගත වන විට විනාශය කරා ගමන් ගන්නා ආකාරය පිළිබඳ නුවණින් බලා තම සිරුර පිළිබඳ පවතින රාගය දුරු කරන කර්මස්ථානයක් බව දත යුතු ය.
මෙම ආකාරයට කායානුපස්සනාවේ මුල් පියවර කිහිපය හඳුනාගත් යෝගියා, ආනාපානසති භාවනාව සමග මෙම අනුපස්සනාව ද ප්‍රගුණ කළ යුතු ය.
තෙරුවන් සරණයි
ධම්මානුපස්සනා සතිපට්ඨානය
ප්‍රවර්ගය:සතර සතිපට්ඨාන
රොබින් හුඩ් (2006 ටෙලිනාට්‍ය මාලාව)
ප්‍රවර්ගය:රූපවාහිනී කතාමාලා
භෝජ්පූරි භාෂාව
භෝජ්පූරි යනු ඉන්දියාවේ භෝජ්පූර් - පූර්වාන්චල් ප්‍රදේශයට සහ නේපාලයේ ටෙරායි ප්‍රදේශයට ආවේණික ඉන්දු-ආර්ය භාෂාවකි. එය ප්‍රධාන වශයෙන් කතා කරන්නේ බටහිර බිහාර්, නැගෙනහිර උත්තර් ප්‍රදේශ් සහ වයඹදිග ජාර්කන්ඩ් ප්‍රදේශවල ය. එය නැගෙනහිර ඉන්දු ආර්ය භාෂාවක් වන අතර ඉන්දියාවේ ජනගහනයෙන් 5% ක් පමණ කතා කරයි. එය සමාජ භාෂාමය වශයෙන් ප්‍රධාන හින්දි උපභාෂා හතෙන් එකක් ලෙස සැලකේ.
එය ෆීජි, ගයනා, මොරිෂස්, දකුණු අප්‍රිකාව, සුරිනාම් සහ ට්‍රිනිඩෑඩ් සහ ටොබැගෝ යන රටවල ද සුළුතර භාෂාවකි. ෆීජි හි නිල භාෂාවක් වන ෆීජි හින්දි යනු ඉන්දු-ෆීජියන් විසින් කතා කරන අවධි සහ භෝජ්පූරි වල ප්‍රභේදයකි. භෝජ්පූරි හි තවත් ප්‍රභේදයක් වන කැරිබියන් හින්දුස්ථානි ඉන්දු-කැරිබියානු ජනතාව විසින් කතා කරනු ලැබේ. එය ට්‍රිනිඩෑඩ් සහ ටොබැගෝ සහ ගයානා හි කැරිබියන් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ශබ්දකෝෂ බලපෑමක් අත්විඳ ඇත. සුරිනාම්හි, ශබ්දකෝෂයට බලපා ඇති භාෂා ඇතුළත් වන්නේ ස්රානන් ටොන්ගෝ ක්‍රියෝල්, සුරිනාම් ලන්දේසි සහ ඉංග්‍රීසි ය. මොරිෂස් සහ දකුණු අප්‍රිකාවේ වෙනත් උපභාෂා කතා කරන අතර එහි භාවිතය අඩුවෙමින් පවතී.
ජාග් ටීවී
ජාග් ටීවී (පෙර නාමය සීඑන්බීසී පාකිස්තාන්) යනු පාකිස්තානයට අයත් පැය 24 පුරාම විකාශන කටයුතු සිදු කරන රූපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති නාලිකාවකි. පුවත් වැඩසටහන් වලට අමතරව මෙම නාලිකාව විසින්, කාලීන සිදුවීම්, වින්දනාත්මක සහ වෙනත් තොරතුරු පිළිබඳ විස්තර කෙරෙන වැඩසටහන් ඉදිරිපත් කරනු ලබයි. සීඑන්බීසී ඒෂියා පැසිපික් සමග ඇතිකරගත් බලපත්‍ර ගිවිසුමක් යටතේ, නාලිකාව 2005 නොවැම්බර් මස 15 වන දින සීඑන්බීසී පාකිස්තාන් යන නමින්, සිය විකාශන කටයුතු අරඹන ලදී.
නාලිකාවේ හිමිකාරීත්වය විෂන් නෙට්වර්ක් ටෙලිවිෂන් සමාගම සතු වෙයි.
කාර්යාංශ
නාලිකාවේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය කරච්චි හී ස්ථාපනය කොට තිබෙන අතර අනුබද්ධ කාර්යාංශ කිහිපයක් ලාහෝර් සහ ඉස්ලාමාබාද් හී පිහිටුවා තිබෙයි. මීට අමතරව Quetta, පෙෂාවර්, Multan, Gujranwala, ෆයිසලාබාද්, Sukkur, Nawabshah සහ Badin යන නගරවලද නාලිකාවට සම්බන්ධ කාර්යාංශ පිහිටුවා තිබෙයි.
භාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:ජාත්‍යන්තර රූපවාහිනී නාලිකා
පින්වත් මස්සැන්නේ විජිත ස්වාමීන්වහන්සේ
පින්වත් මස්සැන්නේ විජිත ස්වාමීන්වහන්සේ දෙස් විදෙස් ජනාදරයටපත් ශ්‍රී ලාංකික භික්ෂූන් වහන්සේ නමයි.උන්වහන්සේ අතුරුගිරිය දම්දිය අසපුව පිංබිමේ වැඩසිටින අතරම සුමදුර කාව්‍යම ධර්මදේශනාවන් සහ උත්තම මාපියවන්දනා වැඩසටහන ඔස්සේ ලෝකවාසී බොදු හදවත් සනසමින් දෙස්විදෙස් ධර්මදූත සේවාවේ නියැලෙන පින්වත් හිමි නමකි.
අතුරුගිරිය දම්දිය අසපුවේ නිර්මාතෘවර දම්දිය මාධ්‍යජාලයේ අධ්‍යක්ෂක
දහම් සිසිල පාරමිතා පදනමේ ගරු අනුශාසක උත්තම මාපියවන්දනා වැඩසටහන් දේශක කාව්‍ය ශ්‍රී කාව්‍ය විශාරද.
චරිතාපදානය
වර්ෂ 1990 ඔක්තෝබර් 10 වැනි දා රත්නපුර බලංගොඩ මස්සැන්න නම් සොඳුරු ගම් පියසේදී මස්සැන්න අම්පිටියාවත්තගේ ගාමිණී අත්තනායක මහතාට සහ තම්මැට්ටම් කාරලාගේ චන්ද්‍රාවතී මැතිණිය යන දෙපළගේ පින්මහිමය නිසාවෙන් මෙලොව මස්සැන්නේ විජිත ස්වාමීන්වහන්සේ උපත ලැබීය.
මස්සැන්න ශ්‍රී වජිරඥාන විද්‍යාලයෙන් මූලික පාසල් අධ්‍යාපනය  ලබමින් කුඩාකල මස්සැන්න ග්‍රාමයෙහි කෙලිදලෙන් ගතකරමින් සිටිනා අවදියෙහිදී සසුන් ගත වීමට ඇති වූ අසාව නිසාවෙන්  දෙමාපිය අවසරයෙන් මස්සැන්නේ දේවගිරි විහාරයෙහිදී එම විහාරාධිපති මස්සැන්නේ විමලඥාන නාහිමියන්ගේ සමීපයෙහි මස්සැන්නේ විජිත හිමි නමින් පැවිදි දිවියට පත්විය.
මූලික ආධ්‍යාපනය කොළොඹ පට්ටියහන්දිය ශ්‍රී විද්‍යාශේකර මූලික පිරිවෙනේන් ලැබූ උන්වහන්සේ උසස් අධ්‍යාපන කටයුතු සඳහා කෝට්ටේ ශ්‍රී කල්‍යාණීසාමග්‍රී සංඝසභාවට අනුබද්ධ අතුරුගිරිය පෝරේ පුරාණ ශ්‍රී මහා විහාරයට වැඩම කෙරිණි එහිදී වත්මන් විහාරාධිපති පෝරේ පුරාණ ශ්‍රී මහා විහාරය ඇතුළු විහාරගනයෙහි අධිපති,කෝට්ටේ ශ්‍රී කල්‍යාණීසාමග්‍රී ධර්ම මහා සංඝ සභාවේ වත්තපටිපාදක, කොළොඹ නවකෝරලේ නවතොටමුනේ උපප්‍රධාන සංඝනායක,ශාස්ත්‍රපති රුක්මලේ ධම්මකිත්‍යාභිධාන නායක මාහිමිපාණන් වහන්සේගේ ආචාර්‍යත්වයෙන් මරදාන ශ්‍රී ලංකා විද්‍යලය මහ පිරිවෙනට ඇතුලත්ව උසස් අධ්‍යාපනය හැදෑරීය.
එදින පටන් සිදුවූයේ ගල්පොත්ත පාර සැදැහැති පින්වතුන්ට මෙන්ම ලෝකවාසී බොදුනුවන් වෙනුවෙන් පින්වත් මස්සැන්නේ විජිත ස්වාමීන්වහන්සේ විසින් දම්දිය අසපුව පිංබිම කෙමෙන් කෙමෙන් නිර්මාණය වීමයි.අද වන විට ලෝකප්‍රසිද්ධ ජනාදරයට පාත්‍රවූ පින්බිමක් ලෙසට දම්දිය අසපුව පිංබිම සඳහන් කල හැකිය.පින්වත් මස්සැන්නේ විජිත ස්වාමීන්වහන්සේගේ සංකල්පයක් මත මතුබුදුබව පතා සසර පාරමී දම් පුරමින් වැඩසිටින පත්තිනි මෑණියන්ගේ නමින් ලොව ඉදිවන අසිරිමත් මහා සෑය මේ වන විට දම්දිය අසපුව පිංබිමේ ඉදිවෙමින් පවතී.
දහම් සිසිල පාරමිතා පදනම.
දහම් සිසිල පාරමිතා පදනම හරහා පින්වත් මස්සැන්නේ විජිත ස්වාමීන්වහන්සේ විසින් වර්ෂිකව ලක්දිව පුරා සිටින පාසල් දුවාදරුවන්ට පාසල් උපකරණ බෙදාදීම මෙන්ම පිරිවෙන් අධ්‍යපනය ලබන කුඩා සාමණේර හිමිවරුන්ට පාසල් උපකරණ බෙදාදීම සිදු කරනු ලබයි
දම්දිය අන්තර්ජාල රූපවාහිනිය.
ලොවටම දම් සුවඳ යන මැයෙන් පින්වත් මස්සැන්නේ විජිත ස්වාමීන්වහන්සේ විසින් ආරම්භ කරන්නට යෙදුනු දම්දිය අන්තර්ජාල රූපවාහිනිය ඔස්සේ ලෝකවාසී පින්වත් සැමට නිර්මල ශ්‍රී සද්ධර්මය දායාද කරනු ලබයි.
සෙනසුරු ග්‍රහ‍යාගේ වළලු
thumb|upright=2|සම්පූර්ණ වළලු පද්ධතිය 2006 සැප්තැම්බර් 15 දින කැසිනි අභ්‍යවකාශයානය සෙනසුරු ග්‍රහයා ඉහළින් ගමන් කිරීම නිසා ඇති වූ සූර්ය ග්‍රහණය වූ අවස්ථාවේ ඡායාරූපයකි. (මෙම ඡායාරූපයේ දීප්තිය නියම ප්‍රමාණයට වඩා වෙනස් කර ඇත)
සෙනසුරු වළලු යනු සෙනසුරු ග්‍රහයා වටා පිහිටා ඇති ග්‍රහලෝකමය වළලු වේ. එය සමන්විත වී ඇත්තේ විශාලත්වයෙන් මයික්‍රෝ මීටර් සිට මීටර් දක්වා පරාසයක විශාලත්වයෙන් යුතු නොගිනිය හැකි තරම් විශාල සංඛ්‍යාවක් වූ අංශුවලිනි. ඒවා සෙනසුරු ග්‍රහයා වටා සමූහයක් ලෙස කක්ෂගත වී ඇත. වළලු සෑදී ඇති මෙම අංශු සම්පූර්ණයෙන්ම සෑදී ඇත්තේ ජල හිම කැට (water ice) වලින් වන අතර සමහර ඒවා දූවිලි සහ වෙනත් රසායනික ද්‍රව්‍යවලින් දූෂිත වී ඇත.
සෙනසුරුගේ වළලුවලින් සිදුවන සූර්යාලෝක පරාවර්තනය සෙනසුරු ග්‍රහයාගේ දීප්තිය වැඩි කිරීමට හේතුවන නමුත් එය පෘථිවියේ සිට පියවි ඇසින් නිරීක්ෂණය කළ නොහැක. ගැලීලියෝ ගැලීලි ප්‍රථමවරට 1610 දී දුරේක්ෂයක් අහස වෙත යොමු කළ අතර සෙනසුරු වළලු නිරීක්ෂණය කිරීමේ පළමු පුද්ගලයා වීමේ භාග්‍යය හිමි කර ගත්තේය. එනමුදු එහිදී ඔහු සෙනසුරු වළලු ඉතා හොඳින් වටහා ගැනීමට තරම් ඒවා අධ්‍යයනය කිරීමට ‍අපොහොසත් විය. 1655 දී “ක්‍රිස්ටියන් හයිජන්” විසින් ඒවා සෙනසුරු ග්‍රහයා වටා පිහිටි මණ්ඩල ලෙස විස්තර කළ ප්‍රථම පුද්ගලයා විය.
thumb|right|2004 මාර්තු 22 වන දින හබල් දුරේක්ෂ ‘ACS’ මගින් සෙනසුරු ග්‍රහයාගේ මෙම ඡායාරූපය ගන්නා ලද අතර පළල් වළලු ‍දෙකෙන් ඇතුළතින් පිහිටා ඇත්තේ ‘B’ වළල්ලයි. පිටතින් පිහිටා ඇත්තේ ‘A’ වළල්ල වන අතර “කැසිනි ප්‍රදේශය” යනු එම වළලු දෙක අතර පිහිටා ඇති අඳුරු කලාපයයි. (වැඩිපුර මතුවී නොපෙනෙන ‘C’ වළල්ල ‘B’ වළල්ල ඇතුළතින් දැකිය හැක)
වැඩි දෙනෙකු විසින් සෙනසුරුගේ වළලු සෑදී ඇත්තේ නොගැනිය හැකි තරම් ප්‍රමාණයක් වූ ඉතා කුඩා මුදුවලින් යැයි සිතන නමුත් (මෙය “ලාප්ලාස්” සංකල්පය වෙත නැවත ගෙන යයි) මෙහි සත්‍ය පරතර ඇත්තේ ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයකි. මෙය වඩා සත්‍ය ලෙස සිතනවා නම් ඝනත්වයෙන් සහ දීප්තියෙන් ඒක කේද්‍රීය ස්ථානීය උපරිම සහ අවමවලින් සමන්විත වළයාකාර තැටි වේ. වළලු අතර ඇති සමූහ පරිමාණ‍යන් ගත් කළ මෙහි විශාල ප්‍රමාණයක් වූ හිස් අවකාශ ඇති නමුත් සාමාන්‍යයෙන් මෙම හිස් අවකාශ අසන්තතිකය.
මෙම වළලු අතර හිදැස් දැකිය හැකි අතර මින් දෙකක් ඇති වී ඇත්තේ සෙනසුරුගේ චන්ද්‍රයන් නිසාය. අනිකුත් බොහෝ ඒවා සෙනසුරුගේ චන්ද්‍රයන් සමග අස්ථායී කක්ෂීය අනුනාද ඇති ස්ථානවල පිහිටා ඇති අතර හිදැස් තවමත් පැහැදිලි කරගත නොහැකි වී ඇත. අනික් අතින් ගත් විට ස්ථායී අනුනාද සමහරක් වළලුවල දිගු කාලීන පැවැත්ම කෙරෙහි බලපාන අතර “ටයිටන් මුදුව” සහ G වළල්ල මීට උදාහරණ වේ.
thumb|right|“කැසිනි” අභ්‍යවකාශයානය මගින් 2007 මැයි 9 වන දින ගන්නා ලද සෙනසුරු වළලුවල අදීප්ත පැත්ත.
සෙනසුරු ග්‍රහයාගේ වළලු නිර්මාණය
ප්‍රවර්ගය:සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය ප්‍රවර්ගය:සෙනසුරු ග්‍රහ ලොව ප්‍රවර්ගය:තාරකා විද්‍යාව
එ්බ්‍රහම් ලින්කන්ගේ ලෝ ප්‍රකට ලිපිය
හිටපු ඇමරිකානු ජනාධිපති ඒබ්‍රහම් ලින්කන් ජනාධිපතිවරයා විසින් සිය පුතුගේ ගුරුතුමිය වෙත යවන ලද ලෝක ප්‍රකට ලිපිය ''
සියළු මිනිසුන් සාධාරණ නැත.
සත්‍යවාදීද නැත.
නමුත්,
සෑම නොමිනිසෙකුටම වීරයෙක්ද,
ආත්මාර්ථකාමී දේශපාලකයෙකුටම
කැපවුණු නායකයෙක්ද,
සෑම සතුරෙකුටම සහෘදයෙක්ද,
සිටින බවත්
ඔහුට උගන්වනු මැනවි.
ඊර්ෂ්‍යාවෙන් ඉවතට ඔහු මෙහෙයවා
සන්සුන් ව සතුටේ රසය විඳගැනීමටත්,
දුර්වලයා තලා පෙලන්නා,
වැඩිකල් නොගොස් ඒ සඳහා
පසු තැවෙන බව
පෙ‍ාත්පත් වල සැඟවුණු ආශ්චර්යය