cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
තෙරේසා මවුතුමිය
ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් ස්වෙච්ඡා සේවයෙහි
1980 දශකයේ අගභාගයේදී නැගෙනහිර යුරෝපයට නිදහස් චින්තනයේ හිරු එළිය වැටෙන විට,තෙරේසා මවුතුමිය සමාජවාදී රටවලට ස්වකීය දර්ශනය පුළුල් කිරීම සඳහා ව්‍යාපෘතීන් රැසක් සිදු කරමින් මහත් පරිශ්‍රමයක් දැරුවාය.ඇය ස්වකීය අභිමතාර්ථය වූ යහපත් සමාජයක් බිහි කිරීම සඳහා ඇය විසින් පිළිගනු ලැබූ ගබ්සාව සහ දික්කසාදයට එරෙහි මතයේ දැඩිව එල්බ සිටියාය.එහිදී ඇයට දරුණු විවේචන වලට මුහුණ පෑමට සිදුවූ අතර එයට පිළිතුර වශයෙන් ඇය සිනහ මුවකින් පවසා සිටියේ "කවුරු කුමක් කීවත් ඔබ ඔබේ කාර්යය අනලස්ව කරගෙන යා යුතුය." යන්නයි.ඇය 1988 වර්ෂයේ සිදුවූ ස්පයිටැක් භුමිකම්පාව අවධියේදී ආමේනියාවේ ඇමති මණ්ඩලයේ සභාපතිවරයා වන නිකොලොයි රයිස්කොව් හමුවීමට අමතක නොකළා ය.
නැගෙනහිර පළාත, ශ්‍රී ලංකාව
නැගෙනහිර පළාත ( ඊස්ටර්න් ප්‍රොවින්ස්) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් 9 අතුරින් එකකි. 1988 සිට 2006 දක්වා උතුරු-නැගෙනහිර පළාත පිහිටුවමින් මෙම පළාත උතුරු පළාත හා සමගින් තාවකාලික ලෙසින් ඒකාබද්ධ කෙරිණි. මෙම පළාතේ අගනගරය ත්‍රිකුණාමලය වෙයි. නැගෙනහිර පළාතට අයත් දිස්ත්‍රික්ක තුනකි. එ අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය,	මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කය හා ත්‍රිකුණාමල දිස්ත්‍රික්කයයි.
තෙරේසා මවුතුමිය
ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් ස්වෙච්ඡා සේවයෙහි
ඇයගේ සේවාවන් අතර දරුණු සාගතයෙන් පෙලුණු ඉතියෝපියාවේ සහ චර්නොබිල් (Chernobyl) පරමාණුක බලශක්‌ති ආයතනයේ ඇති වූ විකිරණ කාන්දු වීම නිසා අනතුරට පත්වූවන් ද,ආමේනියාවේ භූමිකම්පාවෙන් විපතට පත්වුවන්ටද එකසේ පිහිට වුවාය. 1991 වසරේදී ඇය ප්‍රථමවරට නිජබිම වන අල්බෙනියාවට පැමිණීමෙන් අනතුරුව ටිරාණා නගරයේ අසරණ වුවන් සඳහා පිහිටවන ආයතනයක් පිහිට වුවාය.
නැගෙනහිර පළාත, ශ්‍රී ලංකාව
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්
තෙරේසා මවුතුමිය
ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් ස්වෙච්ඡා සේවයෙහි
වර්ෂ 1996 වන විට,ඇය නොයෙකුත් සහනාධාර කටයුතු සඳහා අවස්ථා 517කදි රටවල් 100කට වැඩි ගණනක සංචාරය කර තිබුනා ය. නොබෝ කලකින් තෙරේසා මවුතුමියගේ අනාථයින් සඳහා වූ ආයතනයේ සාමාජිකයින් 12 සිට දහස් ගණනක් දක්වා වූ පිරිසකට සහන සලසන ලොව පුරා මධ්‍යස්ථාන 450ක් දක්වා ව්‍යාප්ත විය.මෙහි ප්‍රථම ඇමෙරිකානු සහනාධාර ආයතනය නිව්යෝර්ක් නගරයේ දකුණු දිග බ්‍රොන්ක්ස්(bronx) ප්‍රාන්තයේ පිහිට වූ අතර 1984 වර්ෂය වන විට එය රට තුළ ආයතන 19ක් ක්‍රියාත්මක විය. තෙරේසා මවුත්මිය ව්‍යක්ත ලෙස භාෂා 5ක් දැන සිටියාය. බෙංගාලි, ඇල්බේනියානු, සර්බියන්, ඉංග්‍රීසි, සහ හින්දු.
ශරීර සෞබ්‍යය දුර්වලවීම සහ මරණය
වර්ෂ 1983 රෝමයේ දී දෙවන ජෝන් පාවුළු පාප් වහන්සේ බැහැ දැකීමට ගොස් සිටියදී තෙරේසා මවුතුමිය හෘද්‍යාබාදයකට ලක් වුවාය.1989 දී දෙවන වරටත් ඇය හෘද්‍යාබධයකට ලක් වූ පසු ඇයට කෘතීම හෘද ස්පන්ධන උපකරණයක් ලැබිණි.එහෙත් 1991 දී බලවත් නිවුමෝනියා රෝගයකින් පෙලුණු ඇයට හෘද රෝගයද බලවත් විය.එහි දී ඇය මිෂනාරීන්ගේ සංගමයේ අධිපති තනතුරෙන්,ඉල්ලා අස්වීමට තැත් කලද,අනෙකුත් කන්‍යා සොහොයුරියන් රහසිගතව පැවැත් වූ ඡන්දයකින් ඇය එහි තව දුරටත් රැඳී සිටිය යුතු බව තීරණය කෙරුණු හෙයින් එයට ඇය එකඟ වුවාය.
1996 අප්‍රේල් මස සිදුවූ වැටීමකින් ඇයගේ උරහිස් ඇටය බිඳී ගියේය.අගෝස්තු මස ඇය මැලේරියා රෝගයෙන් පීඩා විඳි අතර හෘදයේ වම් කුටීරයේ ක්‍රියාකාරිත්වයද අඩපණ විය. ඇයට හදවත් සැත්කමක් කලද ඇගේ සෞඛ්‍යය පිරිහෙන බව සියල්ලන්ටම පැහැදිලි විය.කල්කටාවේ අගරදගුරු හෙන්රි සෙබෙස්තියන් ද සොයිසා පැවසුවේ තෙරේසා මවුතුමියව හදවත් රෝගය හේතුවෙන් ප්‍රථම වරට රෝහල් ගත කල අවස්ථාවේදී,ඇයගේ අනු දැනුමද ඇතිව ඔහු මන්තරගුරුකම් කිරීමට දේවගැති වරයෙකුද ගෙන්වූ බවය.මන්දයත් ඔහු සිතා ඇත්තේ ඇය යක්ෂයන්ගේ බලපෑමට ලක්ව ඇති හෙයින් මෙසේ සිදුවන බැවුය.
1997 දී ඇය මිෂනාරීන්ගේ සංගමයේ ප්‍රධාන තනතුරින් ඉවත් වුවාය.ඇය 1997 සැප්තැම්බර් 5 වෙනි දින මිය ගියාය.
ඇයගේ මරණය සිදුවූ කාලයේ තෙරේසා මවුතුමියගේ මිෂනාරි ව්‍යාපාරයේ 4000කට අධික කන්‍යා සොහොයුරියන් ප්‍රමාණයක්ද,සාමාජිකයින් 300කගෙන් යුත් සහෝදර සංගමයක්ද පැවති අතර,එමගින් රටවල් 123ක විවිධ වූ කර්තව්‍යන් 610ක් සිදු කෙරෙමින් තිබිණි. මෙයට ගිලන්හල් සහ HIV ආබාධිතයන්ට ලාදුරු රෝගීන්ට හා ක්ෂය රෝගීන්ට නිවාස,දුප්පතුන්ට ආහාර සපයන ස්ථාන,ළමා හා පවුල් උපදේශක වැඩසටහන්,පුද්ගලික උපකාරයන්, අනාථ නිවාස සහ පාසල් ඇතුලත් විය.වර්ෂ 1990 වනවිට මිෂනාරීන්ගේ සංගමයට මිලියනයකට වඩා වූ අනෙකුත් සේවකයන්ගේ උපකාරද හිමිවිය.
1997 සැප්තැම්බර් මස තෙරේසා මවුතුමියගේ දේහය අදාහනයට පෙර, කල්කටාවේ ශාන්ත තෝමස් දෙව්මැදුර හි මහජන ගෞරව පිණිස සතියක් පමණ ප්‍රදර්ශණය කෙරිණි.ඇය ඉන්දියාවේ දුප්පතුන් වෙනුවෙන් කල සේවය ඇගයීමක් වශයෙන් ඉන්දියානු රජය විසින් රාජ්‍ය ගෞරව සහිතව ඇගේ අවසන් කටයුතු කළේය.ගිහි පැවිදි දෙපිරිසම ඇගේ අභාවය හේතුවෙන් බෙහෙවින් කම්පා වුහ.එවකට පකිස්ථානයේ අග්‍රාමාත්‍ය Nawaz Sharif, ඇය සිහිපත් කරමින් පැවසු වදන් මෙසේය." ඇය බොහෝ දුර්ලභ සහ අසමසම පුද්ගලයෙක් වන අතර උසස් අරමුණක් උදෙසා දිගු දිවියක් ගතකල අයෙකි.ඇගේ මුළු දිවියේම,දුප්පත්,රෝගී හා අසරණ පුද්ගලයන්ට කල සේවය හා කැපවීම මුළු මහත් මනුෂ්‍ය වර්ගයාටම කළ උසස්ම උපකාරයට උදාහරණයකි." එක්සත් ජාතීන්ගේ සංගමයේ එවකට ලේකම්,ජෙනරාල් Javier Pérez de Cuéllar පැවසුවේ මෙසේය."ඇය මුළු මහත් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංගමයයි.ඇය ලෝක සාමයයි.
ඉන්දියාව තුළ
තෙරේසා මවුතුමියගේ සේවය ඇගයීමට ලක්කිරීම සඳහා 1962 දී පද්ම ශ්‍රී සම්මානයෙන්ද 1969 දී ජවහර්ලාල් නේරු අන්තර්ජාතික සම්මානයෙන් ද 1980 දී භාරතරත්න සම්මානයෙන් ද පිදුම් ලද අතර ඉන්දියානු රාජ්‍ය සේවයේ සිවිල් නිලධාරියෙකු වූ නාවින් චව්ලා විසින් ඇගේ චරිතාපදානය 1992 දී එලි දක්වන ලදී.
වර්ෂ 2010 අගෝස්තු 28 වන දින වන විට ඉන්දීය රජය විසින් ඇගේ සියවෙනි අනුස්මරණය වෙනුවෙන් විශේෂ රුපියල් පහේ කාසියක් එලි දැක්වුවා ය.එමෙන්ම ජනාධිපති ප්‍රතිභා පටෙල් ඇය වෙනුවෙන් විශේෂ ගෞරවයෙන් යුතු දේශනයක් ද කළා ය.
එහෙත් ඇතැම් ඉන්දියානු විචාරකයින්ගේ නොමඳ විවේචනයට ලක් වුවාය.භාරත ජනතා පක්ෂයේ නිබඳ දෝෂාරෝපණයට ද ඇය ලක් වුවාය. එයට හේතුව ඇය හින්දු දර්ශනයට පටහැනිව ක්‍රියා කල නිසාය. .
ඉන්දියාවෙන් පිට
ඇය 1962 දී දකුණු සහ පෙරදිග ආසියාවේ දුප්පත් ජනයා වෙනුවෙන් කල සේවයට රේමන් මැග්සෙසේ සම්මානයෙන් ද පිදුම් ලැබූවේය. 1970 දශකයේ මුල් භාගය වන විට ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ඇය මහත් කීර්තියක් ලබා සිටියාය. ඒ අතර 1969 දී ඇගේ සේවය ගැන ලියවුණු වෘතාන්ත චිත්‍රපටයකද තිරගත විය.
මේ අවධිය වන විට කතෝලික ජනයා අතර එතුමිය මහත් ගෞරවයට පත්ව සිටියාය. 1971 දී 6 වන පාප්තුමා විසින් ඇයට 23 වන ජෝන් පාප් සාම ත්‍යාගය පිරිනමන ලදී.තුමාගේ සම්මානයෙන්ද පිදුම් ලැබුවාය. 1976 දී ඇය පේසම් ඉන් ටෙරිස් සම්මානයෙන් ද පිදුම් ලැබුවා ය.
තෙරේසා මවුතුමිය විවිධ රාජ්‍ය හා ගෞරව සම්මානයන්ගෙන් පිදුම් ලැබිය.1982 වසරේදී ඇයගේ ඕස්ට්‍රේලියානු මහජනයාට කල සේවය වෙනුවෙන් ඕස්ට්‍රේලියාවේ ගරු පුරවැසිභාවයද හිමි විය. " තවද 1983 දී එක්සත් රාජධානියේ සහ එක්සත් රාජ්‍යයේ නැවත නැවතත් සම්මානයන්ට ප්‍රාප්ත විය.එමෙන්ම 1993 නොවැම්බර් 16 දින ඇමරිකානු ගෞරව පුරවැසි භාවයද හිමිවිය. 1994 දී එතුමියගේ නිජබිම ඇයට ජාතියේ ගෞරව රන් සම්මානය පුද කළා ය.
බටහිර සහ ඉන්දියානු විශ්වවිද්‍යාල විසින් ඇයට ගෞරව උපාධි පිරිනැමුවා ය. ඇයගේ මනුෂ්‍යත්වය වෙනුවෙන් 1978 දී බෑල්සන් ත්‍යාගය ද අනෙකුත් සාමාන්‍ය සම්මාන අතරට එක් විය.
1979 දී තෙරේසා මවුතුමිය සාමය වෙනුවෙන් සහ දුප්පතුන් වෙනුවෙන් කල සේවය වෙනුවෙන් නොබෙල් සාම ත්‍යාගයෙන් ද පිදුම් ලැබිය. ඇයගේ නොබෙල් දේශනයේදී ඇය තවදුරටත් පවසා සිටියේ ඇය බඩගින්න සම්පුර්ණයෙන්ම තුරන් කරලු බවත් එය ලෙහිසි පහසු කාර්යයක් නොවූ බවත් ය.
ඇයගේ ජිවිත කාලය තුළ තෙරේසා මවුතුමිය විසින් කාන්තාවන් 10 දෙනෙකු අතරින් වසර 18 ක් ගල්ලුප් සංගමය විසින් පිරිනමන උතුම් කාන්තාවට හිමි සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබු අතර 1999 දී ලැයිස්තුවේ 1 වන තැනට පත් වුනාය.
විවේචනය
1979 දී නොබෙල් සාම ත්‍යාගයෙන් පිදුම් ලැබීමෙන් පසු ඇය උප්පත්ති පාලනය හා ගබ්සා සම්බන්ධයෙන් දරනු ලැබූ මත සම්බන්ධයෙන් දරුණු ලෙස විවේචන වලට මුහුණ පෑවා ය.තෙරේසා මවුතුමිය විසින් ගබ්සාවන් නැවතීමට සහ උපත් පාලන වලට එරෙහිව ඇගේ ඉගැන්වීම් සඳහා ඇය තම ප්‍රසිද්ධිය ප්‍රයෝජනයට ගන්නවා යැයි ඇය සමාජය තුළ මහත් විවේචනයට ලක් විය.
ඇයට එල්ල වූ චෝදනා තිබුන ද තව මිනිසුන්ගේ නොමඳ සහය සහ පරිත්‍යාගයන් තව දුරටත් ලැබුණි. තව ද බෙංගාලයේ ඇතැම් විවේචකයින් විසින් එතුමිය ජාත්‍යන්තරව ලැබූ ප්‍රසිද්ධිය අයුතු ප්‍රයෝජනයට ගනිමින් ඇය පිලිබඳ කල්කටාවේ ප්‍රතිරූපය පහතට ඇද දැමීමට උත්සාහ කළහ.
ඇයට එල්ල වූ දෝෂාරෝපණ සම්බන්ධයෙන් ඇය දැන සිටි අතර ඇය ඒ සියල්ල භාර ගනු ලැබුවාය. එනම් එක්තරා අවස්ථාවකදී 1981 මුල් භාගයේ හයිටි ප්‍රදේශයේ සිදුවූ මුදල් සොරකමක් ඇය දැන සිටි අතර ඒ පිලිබඳ ප්‍රකාශ කර සිටි අවස්ථාවේ දී ඒකාධිපති පාලනය විසින් අල්ලස් ඉල්ලා සිටියා ය.
ධනය සහ පරිත්‍යාග වැඩිවත්ම ඇය වෙත ලැබෙන දුක් ගැනවිලි ද එන්න එන්නම වැඩි විය.අනෙක් අතට ගත් කළ,ඔවුන්ට එකතු වුණු මුදල් වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් එක්සත් රාජ්‍යයේ පොලී රහිත ගිණුම් වල කිරීම හා මිෂනාරී කර්තව්‍යයන් වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා නව කන්‍යාරාම විවෘත කිරීමටත්, තවත් කොටසක් මරණාසන්න පුද්ගලයින් සඳහා වූ නිවසේ චාම් නඩත්තු කටයුතු සඳහා ද වියදම් කළෝ ය.මේ අතර ඔවුන් පවසා සිටියේ කවුරු මොන තරම් එදිරිවාදීකම් කළ ද අසරණයන් ට යෑමට මෙතරම් සුදුසු මෙවැනි ස්ථානයක් වෙන කොතැනකවත් නොමැති බවයි.
ඇය විවේචනයට ලක් වූ තවත් කරුණක් නම් දුක්විඳින්නන් පිලිබඳ දැරූ මතය යි.ඇයට දැනුනේ දුක් විඳිම මගින් ජනයා ජේසුතුමා වෙතට රැගෙන යන බව යි. තෙරේසා මවුතුමියගේ දර්ශනයට අනුව, එය 'දුකින් පෙලෙන්නන් වෙත ජේසු සමිඳානන් ළඟා වීම ඔවුන්ට ලැබුනු ඉතාමත් ලස්සන ත්‍යාගයක්' විය."
ඇය ශුද්ධ නිවස්නය බටහිර ආරයේ රෝහලක් බවට හැරවීම හෝ කල්කටාවේ උසස්-තාක්ෂණ වෛද්‍ය පහසුකම් සඳහා පරිත්‍යාගශිලින්ගෙන් මුදල් ඉල්ලා නොසිටි බවටද විවේචකයින් චෝදනා එල්ල කළෝ ය. 1990 දශකය මද භාගයේදී බටහිර වෛද්‍ය මුද්‍රණාලයක ලේඛකයන් දෙදෙනෙකු, විදිමත් රෝග විනිශ්චය සහ ශක්තිමත් නිර්වින්දක වැනි නවීන වෛද්‍ය ආරක්ෂක උපාංග භාවිතය නොසළකා අසනිපයන් හා දුක් විඳිමට ඇයට විරුද්ධව ලියා තිබුණි. ඇයගේ ආරක්ෂකයින් පවසා සිටියේ එම නිවසේ වෙසෙන්නන්ට ප්‍රථමාධාර පිරිනැමීමට අයිතිවාසිකමක් නොමැති අතර, අසරණ වුවන්ට මෙම ස්ථානය හැරෙන්න වෙන යාමට මිට වඩා සුදුසු තැනක් නොමැති බව යි. බාධක වලින් මිදී රෝගීන් සඳහා වේදනාව නැති කිරීමට උසස් තාක්ෂණය සහ විශේෂඥවරු අවශ්‍ය වූ අතර තෙරේසා මවුතුමියගේ අභාවයෙන් වසර 10කටත් පමණ පසු මෙම ගැටළු තවත් උග්‍ර අතට හැරුණාය. මරණාසන්න පුද්ගලයින් සඳහා වූ නිවස්නය දුක්මුසු ස්ථානයක් නොව, සතුට රැඳී ස්ථානයක් බවට ස්වේච්ඡා සේවකයින්ගේ(බටහිර වෛද්‍ය සුදුසුකම් සහ අත්දැකීම් සහිත) වාර්තාවල සඳහන් විය. "ඉන්දියාව තුළ වේදනාවට සහනය නව මතයක්", බවත් "වේදනා නාශක භාවිතා කෙරුනේ 1997 සිට පමණක් " බවත් වර්ෂ 2001 දක්වා කරන ලද පර්යේෂණ වලට අනුව සනාථ විය. එමගින් 2012 වර්ෂයේ දී පමණක් බටහිර බෙංගාල රජය විසින් අවසාන වශයෙන් සංශෝධනය කල අදාළ රෙගුලාසි ලිහිල් කිරීම මගින් "අතමිට සරුවීම, ගමනාගමනය, මිළදී ගැනීම්, විකිණීම්,සහ රාජ්‍යයන් අතර නිර්වින්දක හුවමාරුව ද, 'පිළිගත් වෛද්‍ය ආයතන' මගින් නිර්වින්දක පිළියෙළ කිරීම ද සිදු විය."
ආධ්‍යාත්මික ජීවිතය
ඉහත වදන් විමසා බැලීමෙන් ගරු බ්‍රයන් කොලොඩිජැක් පවසා සිටියේ, ඇයගේ සත්‍ය භාවය වෙනුවෙන් සාක්ෂි එකතු කරන් නිළ පුද්ගලයා කියා සිටියේ සමහරු ඇයගේ අදහස වැරදි ලෙස වටහා ගෙන ඇති බවට ඔහුට හැඟෙන බව ද, නමුත් ඇය දෙවියන් වහන්සේට කැපවී සිටි කාලයේ ඇයගේ දෙවියන් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව තිබු බවත් එකල්හි ඇය දෙවියන්ගේ පැවැත්ම පිලිබඳ ප්‍රශ්න නොකළ බවත් ය. අනෙකුත් බොහොමයක් ශාන්තුවරයන් ද ආධ්‍යාත්මික ශුෂ්ක බව සඳහා ඊට සමාන වූ අත්දැකීම් ලබා තිබු අතර, කතෝලිකයන්ට අනුව එක කර්මය නිසා බලපානු ලබයි.එමෙන්ම, තෙරේසා මවුතුමිය ලෙස නම ඇති තැනැත්තා,( St. Therese of Lisieux) "හිස් බවේ රාත්‍රියක් " ලෙස කියැවේ. සමහර තැනැත්තන්ගේ වැරදි සහගත විශ්වාසයන්ට අනුව ඇය ශාන්තුවරියක් බවට ප්‍රකාශයන් කර තිබුණත්, නිවැරදි වන්නේ එයට ප්‍රති විරුද්ධ දෙයයි; අත්දැකීම් සමඟ සසඳද්දී මුනිවරයින්ගේ නාමාවලියට ඇතුලත් වීමට ඉතා සුදුසු ය.
විවිධ අවිශ්වාස වලින් වසර 10කට පසුව,ඇදහිල්ල නැවත අළුත් වූ බව තෙරේසා මවුතුමිය පවසා සිටියා ය.1958 වසරේ 12 වන පියස් පාප් වහන්සේගේ මරණය සිදු වූ කාලයේ ඔහුගේ අවසන් පුජාවේ යාඥාවට සහභාගී වූ අතර, ඇය පවසා සිටියේ ඇය "විශාල අඳුරක් විසින් ඇය වෙළාගෙන ඇති බවත්:එය විශාල වේදනාවක් බවත් ය." කොහොම නමුත්, සති 5කට පසු, ඇය විස්තර කළ අන්දමට ඇයට විශ්වාස කිරීමට අපහසු තත්වයක් ඇතිවී තිබුණි.
ඇය අවුරුදු 66ක කාලයක් පුරාවට තමන්ගේ ප්‍රධානින් වෙත ඇයගේ පාපොච්චාරණය කරමින් ලිපි ලීවා ය. ඇය තමන් ලියන ලද ලිපි විනාශ කරන මෙන් ඉල්ලා සිටි අතර,එසේ නොවුනොත් "මිනිසුන් මා පිලිබඳ දෙවියන්ට වඩා වැඩි ඇල්මක් දක්වා වි" යනුවෙන් ඇය වැඩි දුරටත් සඳහන් කර සිටියා ය.කොහොම නමුත්, මෙම ඉල්ලීමට විරෝධය පළ කර තිබිය දීත්, එම ලිපි එකතු කර තෙරේසා මවුතුමිය: එන්න මට ආලෝකය වන්න (ඩබල්ඩේ) යනුවෙන් ග්‍රන්ථයක් ද සම්පාදනය කර තිබුණි. තව ද ආගමට සම්බන්ධ මිතුරෙකු වන ගරු.මයිකල් වන් ඩර් පීට්ඉන් (Michael van der PeetIn) වෙත ප්‍රසිද්ධියේ ලබා දී තිබු ලිපියක ඇය සඳහන් කර තිබුනේ, "ජේසු සමිඳා ඔබට මහත් ලෙස ආදරය කරයි.නමුත් මා වෙනුවෙන් නිහඬව ඉන්න එය උතුම් දෙයකි.තව ද මම බැලු නමුත් නොදුටු, මම සවන් දුන් නමුත් නොඇසුණු,මම දිව සෙලවූ නමුත් කතා කර ගැනීමට නොහැකිවූ අතර ... මට අවශ්‍ය වන්නේ නුඹලා මා වෙනුවෙන් යාඥා කිරීමයි.ඒ මක්නිසාදයත් මම ඔහුගේ අත් නිදහස් වීමට ඉඩ හැරීමට අවශ්‍ය බැවිනි."
16 වැනි බෙනඩික් පාප්තුමා වන ඩයස් කැරිට්ස් ඊස්ට්ගේ මහජනයා දැනගනු වස් කල්කටාවේ තෙරේසා මවුතුමිය පිලිබඳ 3 වතාවක් ප්‍රකාශ කරමින් කියා සිටියේ එතුමන් ද ඇයගේ ජීවිතයේ යම් යම් කරුණු ආදර්ශයට ගන්නා බව ය.ඔහු වැඩි දුරටත් පවසා සිටියේ "භාග්‍යවන්ත තෙරේසා මවුතුමියගේ උදාහරණයකට අනුව දෙවියන් වෙනුවෙන් යාඥා කිරීමට කාලය කැපකිරීමෙන් අපට පැහැදිලි චිත්‍රයක් මැවිලා තිබුනත් එය ඵලදායි නොවන උද්‍යෝගය හීන වන දෙයක් වුවත් අපේ අසල්වාසීන්ට සේවය කිරීමෙන් හා ආදරය කිරීම ඉතා වටිනා දෙයක් " බවයි. තෙරේසා මවුතුමිය කියා නිරුපණය කළ අන්දමට "එය හුදෙක් මනසින් කරන යාඥාවක් හෝ ආගම කියවීමක් පමණක් නොව එමගින් යාඥාවේ ආනිසංස ද වර්ධනය කර ගත හැකි බවයි."
තෙරේසා මවුතුමියගේ පාලනය සහ ප්‍රැන්සිස්තුමන්ගේ පාලනය අතර ඍජු සම්බන්ධයක් නොමැති වුවත්, ඇස්සිසි හි ශාන්ත ප්‍රැන්සිස් තුමා ඇය උතුම් ලෙස ගරුකරන්නෙකු විය. එපරිද්දෙන්, ඇයගේ පාලනය සහ ජීවිතය, ප්‍රැන්සිස් තුමාගේ ආගමික පාලනය ලෙස ගෙන ගියේය.මිෂනාරි ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ කන්‍යා සොහොයුරියන් සෑම උදැසනකම ශාන්ත ප්‍රැන්සිස් තුමාගේ සාම යාඥා හඬ නගා කට පාඩම් කළ අතර බොහොමයක් පොරොන්දු සහ යැදීම් ඇයගේ යාඥාවේ පොරොන්දු සමඟ සමාන විය.ශාන්ත ප්‍රැන්සිස් තුමා දුගී බව, බ්‍රහ්මචර්යාව, කීකරු බව සහ ජෙසුතුමාට යටත් වීම පිලිබඳ අවධාරණයෙන් කියා සිටියා ය. ඔහු ද තම ජීවිතය දුප්පතුන් වෙනුවෙන් විශාල සේවයක් කිරීමට කැප කළ අතර, විශේෂයෙන් ඔහු ජිවත් වූ ප්‍රදේශයේ වූ ලාදුරු රෝගීන් වෙනුවෙන් මහත් ලෙස කල විය.
ශාන්තුවරිය පිලිබඳ ඇදහිය නොහැකි වෘතාන්ත
වර්ෂ 2002 දී, මොනිකා බෙස්රා නම් ඉන්දියානු කාන්තාවකගේ ආමාශයේ හටගත් ආබාධයක්,තෙරේසා මවුතුමියගේ පිළිරුවක් සහිත මාල පෙත්තක් පැළඳ සිටීමෙන් සුව අතට හැරුණි.ඇය ප්‍රකාශ කරන අන්දමට, එතුමියගේ පිළිරුව මගින් විහිදුනු ආලෝක කදම්භයක් මගින් එම පිලිකාමය තත්වයේ තිබු ගැටිත්ත සුව වූ බවය. එහෙත් වෛද්‍ය වාර්තාවන් සහ මුලිකවම බෙස්රා නැමැත්තියගේ ස්වාමි පුරුෂයා විසින් කියා සිටියේ සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර මගින් මෙය සුව වූ බවය. වෛද්‍ය රංජන් මුස්ටෆි විසින් The New York Times පුවත් පතට කියා සිටියේ ඇයගේ අමාශයේ ඇතිවී තිබුනේ පිළිකාමය තත්වයක් නොව ක්ෂය රෝගය නිසා හටගත් විෂ ගෙඩියක් බවයි.ඔහු තව දුරටත් ප්‍රකාශ කර සිටියේ ඇය මාස 9ක් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාගත් අතර එය තෙරේසා මවුතුමියගේ ආනුභාවය නිසා සිදු වුවක් නොවන බවයි.
මෙම කරුණු සම්බන්ධයෙන්,ඇය ප්‍රතිකාර ලැබූ රෝහල වූ Balurghat රෝහලේ නිලධාරින් කියා සිටියේ,මෙහි දී Betta කන්‍යා සොහොයුරිය ඇතුළු එම මිෂනාරි කතෝලික පල්ලිය විසින් මෙම වාර්තා තබාගෙන සිටින අතර,රෝහලේ කාර්ය මණ්ඩලයට මෙය ප්‍රාතිහාර්යක් නිසා සිදුවූවක් බවට ප්‍රකාශ කරන ලෙස බලපෑම් එල්ල වූ බවයි.
කෙසේ වෙතත් තෙරේසා මවුතුමියගේ මෙම සුව කිරීමේ ප්‍රාතිහාර්යමය තත්වය ගැන කතෝලික පල්ලියේ ප්‍රධාන පාලක මණ්ඩලය විසින් ප්‍රසිද්ධ කරනු ලැබූ සහ නොලැබූ වාර්තාවන් ඇසුරෙන් මෙම ආරෝපණය සිදු කර ඇත.ඔවුන්ගේ ප්‍රකාශයන්ට අනුව තෙරේසා මවුතුමියගේ කරුණු සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් විසින් කරන ලද පරීක්ෂණයන්ට අනුව, ශාන්තුවරයන්ගේ කමිටුවේ බලපෑම් හා සසඳා බැලීමේ දී කිසිඳු අහිතකර බලපෑම් තත්වයක් ඇයගේ සුවකිරීම් තත්වයට අභියෝග වශයෙන් පිළිගත නොහැකි බවයි.කෙසේ වෙතත් ඇයට එල්ල වූ විවේචන මත පදනම් කරගත් ඇතැම් ලේඛකයන් කියා සිටියේ ඇය හාත්පසින්ම වෙනස් වූ චරිතයක් බවයි. කෙසේ වෙතත් ඇය ශාන්තුවරියක් වශයෙන් ප්‍රසිද්ධියට පත් වීම සඳහා අනාගතයේ දී දෙවන ප්‍රාතිහාර්යයක්ද සිදුවිය යුතු ය.
අනුස්මරණෝත්සවය
තෙරේසා මවුතුමිය සඳහා විවිධ වූ අනුස්මරණ අවස්ථාවන් පැවැතුණි. කෞතුකාගාර වලට ඇයගේ සිහිවටන ප්‍රධානය කර තිබු අතර,විවිධ පල්ලි වල අනුශාෂිකාව වශයෙන් නම් වූ අතර, ඇල්බේනියාවේ ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපල ඇතුළුව විවිධ මාර්ග පවා ඇයගේ නමින් හැඳින් විය. ඔක්තෝබර් 19 දින මදර් තෙරේසා දිනය (Dita e Nënë Terezës) වශයෙන් ද එදින ඇල්බේනියාවේ රජයේ නිවාඩු දිනයක් ලෙස ද නම් කරන ලදී. 2009 වර්ෂයේ මදර් තෙරේසා අනුස්මරණ ශාලාව ඇයගේ නිජබිම වූ මැකඩොනියා ජනපදයේ ස්කොජියා නගරයේ ආරම්භ කළේය. දැනට සංස්කරණ යටතේ ඇති කොසොවෝ හි ප්‍රිස්ටිනා හි ප්‍රධාන දේවස්ථානයමගින් ද ඇය වෙත ගෞරවයන් පිරිනමා ඇත.
මදර් තෙරේසා කාන්තා විශ්වවිද්‍යාලය, තමිල්නාඩුවේ කොඩිකානල් හි පිහිට වූ අතර 1984 දී එය ජාතික විශ්ව විද්‍යාලයක් ලෙස ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩු රජය මගින් ප්‍රකාශයට පත් කළාය.
1999 දී ඉන්දියාවේ පොන්ඩිචෙරි රජය විසින් මදර් තෙරේසා පශ්චාත් උපාධි සහ පර්යේෂණ සෞඛ්‍ය විද්‍යා ආයතනය, පොන්ඩිචෙරි නගරයේ පිහිට වුවාය.
ඉන්දියාවේ පුණ්‍ය ආයතනයක් වන සේවලයා ආයතනය විසින් මදර් තෙරේසා බාලිකා නිවාසය තෙරේසා මවුතුමියට ගෞරවයක් වශයෙන් පිහිටවෙවූ අතර, එමගින් තමිල් නාඩුවේ කසුවා ගමෙහි සිටි අසරණ දුප්පත් ගැහැණු දරුවන් වෙනුවෙන් හිසට වහලක්, නොමිලේ ආහාර, ඇඳුම්, සහ අධ්‍යාපනයට අත හිත දුන්නෝ ය.
ඇයගේ ජිවන චරිතාපදාන ලේඛිකාව වන නාවින් චව්ලා විසින් තෙරේසා මවුතුමිය පිලිබඳ විවිධ ගුණ කථන ඉන්දියාවේ විවිධ පුවත් පත් සහ සඟරා වලට ලිපි පල කරන ලදී.
වර්ෂ 2010 අගෝස්තු 26 වන දින තෙරේසා මවුතුමියගේ සියවන ජන්මදිනය සමරමින් ඉන්දියානු දුම්රිය මාර්ග පිලිබඳ අමාත්‍යාංශය මගින් "මදර් එක්ස්ප්‍රස්" නමින් නව දුම්රියක් හඳුන්වා දෙන ලදී.
තමිල් නාඩු ප්‍රාන්ත රජය විසින් 2010 දෙසැම්බර් මස 4 වන දින චෙන්නායි හි දී තමිල්නාඩු මහා ඇමති එම්.කරුණානිධි මැතිතුමාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් තෙරේසා මවුතුමියගේ සියවන ජන්ම දින සැමරුම් උත්සවය මහත් හරසරින් පැවත් විය.
එක්සත් ජාතීන්ගේ සභාව එක්ව ඇයගේ අනුස්මරණ දින සංවත්සරය නිමිති කරගෙන 2013 සිට සැප්තැම්බර් 5 වනදා, ජාත්‍යන්තර සහන සේවා දිනය ලෙස නම් කරන ලදී.
චිත්‍රපට සහ ශාස්ත්‍රීය පොතපත
1969 දී වාර්තාගත චිත්‍රපටියක් මගින් ද 1972 දී " දෙවියන් වහන්සේ පිළිබඳ චමත්කාර දේ " යන කෘතිය මගින් ද තෙරේසා මවුතුමිය ගැන අගය කොට ඇති අතර 1997 දී කලා සම්මාන උළෙලෙහි දී ජයග්‍රාහී ජෙරල්ඩින් චෑප්ලින් විසින් ඇය හඳුන්වනු ලැබුවේ දෙවියන් වහන්සේගේ දුප්පත් ශ්‍රාවකයා නමිනි.වර්ෂ 2003 දී ඉතාලියේ කල්කටාවේ තෙරේසා මවුතුමිය නමින් විකාශය වූ ටෙලි නාට්‍යය 2007 දී නැවත විකාශයට පත් වූ අතර ඒ සඳහා කැමී සම්මානය ද හිමි විය.එහි දී මෙම චරිතය සඳහා රංගනයෙන් දායක වූයේ මේගන් ෆොක්ස් ය. 1994 දී හිචන්ස්ගේ (Hitchen)වාර්තා වලට අනුව සඳහන් වන්නේ, දුප්පත්කම යනු ස්වකීය දෛවය දෙවියන් වහන්සේගේ කැමැත්තට සිදුවූවක් බව ඇය විසින් දුප්පතුන් සඳහා ඒත්තු ගැන්වූ බවය.
ජපන් ප්‍රාග් ඉතිහසය
පැලියොලිතික යුගය
පැලියොලිතික යුගය ක්‍රි.පූ.100,000 සිට 30,000 අතර කාලයේ පැවතිණි.මේ කාලයේදී මුල්ම ගල් ආයුධ නිපදවුණු අතර මෙම යුගය ක්‍රි.පූ.12,000 පමණ එනම් අයිස් යුගය අවසානයේදී නිමාවිය.මින්පසු මෙතෝලිතික යුගය අරම්භ විය.මෙම යුගයේ ආරම්භය ලෙස ක්‍රි.පූ. 35,000 නිවැරදි යැයි පොදුවේ පිළිගනියි.ක්‍රි.පූ.11,000 දී පමණ අවසාන අයිස් යුගයෙන් පසු ජපන් දූපත් සමූහය මහද්වීපයෙන් වෙන්විය.ආධුනික ගවේෂකයකු කරන ලද වංචාව හෙළිදරව්වීමෙන් පසු බහුතරයක් පහත් හ මධ්‍යම පැලියෝලිතික භූමි දැඩි ලෙස නැවත පරීක්ෂා කරන ලදි.
ජේ මොන් යුගය
ජේ මොන් යුගය ක්‍රි.පූ. 14,000 සිට ක්‍රි.පූ.300 දක්වා පැවතුණි.පළමු ශිෂ්ටාචාරගත වීම හා ස්ථාවර ජීවන රටා දක්නට ලැබුනේ ක්‍රි.පූ.14,000 පමණය.ඒ මෙගලිතික හා නියෝලිතික අර්ධ ද්විතීක දඩයම් ජීවන රටාව මගින් පෝෂණය වූ ජේ මොන් යුගයත් සමගය.
මේ කාලයේදී ලී මත තැනූ නිවාස හා පතල් නිවාස ( පොලව යට තැනූ නිවාස )භාවිතා විය.කෘෂිකර්මාන්තයේ ලක්ෂණද දක්නට ලැබුණි.රෙදි විවීම පිළිබඳව දැනුමක් මේ යුගයේදී නොපැවති අතර සත්ව හම්වලින් ඇඳුම් සකසා ගැනිණි.මොවුන් ගොතන ලද ලණු ඇතුලත් කර මැටි භාජන සෑදූහ.(ජේ මොන් ලණු ගෙතුම් රටාව ).විකිරණ කාබන් පරීක්ෂාවට අනුව ලොව පැරණිම මැටි වළං සමහරක් මෙම යුගයට අයත් යැයි සොයාගෙන ඇත.මේ සමග කිරිච්චි,ජේඩ්,සිප්පිකටුවලින් තැනූ පනා සහ ක්‍රි.පූ.11 වැනි සියවසට අයත් ගෘහ භාණ්ඩද හමුවී ඇත.කෙසේ වෙතත් මෙම කාල නිර්ණයන් සමග ගැටලු පවතී.මැටි ප්‍රතිමාද කැණීම්වලින් සොයාගෙන තිබේ.මෙම ගෘහ භාණ්ඩ නිසා යම් යම් ඔකිනාව වැනි ප්‍රදේශ වලත් වෙළෙඳ මාර්ග තිබූ බවට සාක්ෂි  හමුවේ. EEA පරීක්ෂණවලට අනුව අයිනු ගෝත්‍රිකයන්, හොක්කයිව් හා හොන්ෂ් ප්‍රදේශවල විසූ ස්වදේශීය ජනතාව ජේ මොන්ගේ මිනිසුන්ගෙන් පැවත එන බවට සාක්ෂි සපයයි.එම නිසා ජේ මොන් මිනිසුන් ජපානයේ ප්‍රථම ආදිවාසීන් නියෝජනය කරයි.
ආශ්‍රිත
History_of_Japan Japanese_pre-history
WHO regions
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (World Health Organization, WHO) විසින් වාර්ථා කිරීම, විශලේෂණය කිරීම සහ පරිපාලනය කිරීම සඳහා ලොව WHO regions හයකට (6) බෙදා දක්වයි.
Region of the Americas PAHO
Antigua and Barbuda, Argentina, Bahamas, Barbados, Belize, Bolivia, Brazil, Canada, Chile, Colombia, Costa Rica, Cuba, Dominica, Dominican Republic, Ecuador, El Salvador, Grenada, Guatemala, Guyana, Haiti, Honduras, Jamaica, Mexico, Nicaragua, Panama, Paraguay, Peru, Saint Kitts and Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent and the Grenadines, Suriname, Trinidad and Tobago, United States, Uruguay, Venezuela.
South-East Asia Region SEARO
Bangladesh, Bhutan, North Korea, India, Indonesia, Maldives, Myanmar, Nepal, Sri Lanka, Thailand, Timor-Leste, Pakistan.
European Region EURO
Albania, Andorra, Armenia, Austria, Azerbaijan, Belarus, Belgium, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Croatia, Cyprus, Czech Republic, Denmark, Estonia, Finland, France, Georgia, Germany, Greece, Hungary, Iceland, Ireland, Israel, Italy, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Latvia, Lithuania, Luxembourg, Malta, Monaco, Montenegro, Netherlands, North Macedonia, Norway, Poland, Portugal, Moldova, Romania, Russia, San Marino, Serbia, Slovakia, Slovenia, Spain, Sweden, Switzerland, Tajikistan, Turkey, Turkmenistan, Ukraine, United Kingdom, Uzbekistan.
Eastern Mediterranean Region EMRO
Afghanistan, Bahrain, Djibouti, Egypt, Iran, Iraq, Jordan, Kuwait, Lebanon, Libya, Morocco, Oman, Palestine, Qatar, Saudi Arabia, Somalia, Sudan, Syria, Tunisia, United Arab Emirates, Yemen.
Western Pacific Region WPRO
Australia, Brunei, Cambodia, China, Cook Islands, Fiji, Japan, Kiribati, Laos, Malaysia, Marshall Islands, Micronesia, Mongolia, Nauru, New Zealand, Niue, Palau, Papua New Guinea, Philippines, South Korea, Samoa, Singapore, Solomon Islands, Taiwan, Tonga, Tuvalu, Vanuatu, Vietnam.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය
තාරකා මණ්ඩල
රාත්‍රි අහසේ තරු දෙස බලා සිටි පැරැන්නෝ එම තරු සිතින් යා කර විවිධ රූප මවා ගත්හ.අතීතයේ සිට මෙලෙස නම් කළ රූප ද තරු රටා හෙවත් තාරකා මණ්ඩල (constellation) නම් වේ.රාත්‍රි අහසේ තාරකා නිරීක්ෂණය කිරීමේදී දිශා හදුනා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ.දවල් කාලයේදී නම් සූර්යයා උදාවන දිශාව ඇසුරෙන් දිශා හදුනා ගත හැකිය.රාත්‍රි අහසේ එක් තරුවක් හැර අන් හැම තරුවක් ම නැගෙනහිර දිශාවේ සිට බටහිර දිශාවට චලනය වන බවක් අපට පෙනේ.ඇත්තෙන්ම සිදුවන්නේ පෘථිවිය,බටහිර දිශාවේ සිට නැගෙනහිර දිශාවට භ්‍රමණය වීමයි.පිහිටීම වෙනස් නොවන තරුව ධ්‍රැව තාරකාව යි. ධ්‍රැව තාරකාවේ පිහිටීම වෙනස් නොවන්නේ එය පෘථිවියේ අක්ෂය එල්ලේ පිහිටා තිබෙන නිසා ය.
එස් නීල් රූපස් සිල්වා S Neel Rupas Silva
හැදින්වීම
සේනාසිංහ නීල් රෑපස් සිල්වා (ඉංග්‍රීසි Senasinha Neel Rupas Silva උපත: 1963 මැයි මස 27 වැනිදා) නොහොත් එස් නීල් රෑපස් නොහොත් ශ්‍රී ලංකා එල්ලේ ක්‍රීඩාවේ හොරගොල්ල දීපශිකා එල්ලේ කණ්ඩායමේ හිටපු නායකයයෙකි.ඔහු විශේෂඥ දකුණත් පිතිකරුවෙක් මෙන්ම තුන් ඉරියව් ක්‍රීඩකයෙකි දක්ෂ කඩඉම් රකින්නෙකිඑස් නීල් රෑපස් සිල්වා S Neel Rupas Silva විනිතම නායකයෙකි.හොගොල්ල දීපශිකා එල්ලේ කණ්ඩායමආරම්භ කිරිම සදහා මුල්වුතිබ්බොටුගොඩ ගාමිණී විද්‍යාලය Thibbptugoda Gamini Vidyalaya 1979 වර්ෂයේ ඉගෙනුම ලැබු 09 වසර සහ 10 වසරේ සිසුන් සමගින් ග්‍රාමසේව වසම් ක්‍රීඩා කරමින් සිටි එල්ලේ කණෟඩායම බසව හොරගොල්ල දීපශිකා කණෟඩායම වශයෙන් නිර්මාණය වීමේදි එහි නායකත්වයට පත් වෙමින් එවකට හ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ක්‍රීඩාව වශයෙන් සැලකුම් ලැබූ එල්ලේ ක්‍රීඩාවට අවතීර්ණ විය.
දෙමව්පියන්
එස් පීටර් සිල්වා සහ මේරි මාග්‍රට් දෙමව්පියන් විය බැතිමත් රොමාණු කතෝලික පවුලේ වැඩිමහල් දරැවා වශයෙන් මෙළොව එලිය දුටු මොහු එල්ලේ ක්‍රීඩාවට මෙන්ම මළළ ක්‍රීඩාවටද දක්ෂයෙකු වු අතර පාසැලේ මළළ ක්‍රීඩා තරගයන්හි දක්ෂතා පෙන්වමින් පාසැලට ගෙෘරවයක් ගෙන දීමටද කටයුතු කරන ලදී.
ඉගෙන ගන්නා ලද පාසැල්
තිබ්බොටුගොඩ ගාමිණි විද්‍යාලයෙන් මුලික අධ්‍යාපනය හැදෑරිමෙන් අනතුරැව උසස් අධ්‍යාපනය ලැබීම සදහා ගලහිටියාව මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයට ඇතුලත් වන ලදී.
නායකයෙකු වශයෙන්
එස් නීල් රෑපස් සිල්වා කණ්ඩායම් නායකයෙකු වශයෙන් හා කණ්ඩායම් මෙහෙයවීමේ දක්ෂතාවයන්:-
මුලාහ්‍ර
http://srilankaelle.com/
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි ගාමිණී ප්‍රවර්ගය:එල්ලේ ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:එල්ලේ ප්‍රවර්ගය:1963 උපත්
Embryophyte
Embryophyta, යනු ශාක වර්ගීකරණයෙහි දී භාවිතාවන පදයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශාක
ඇවගාඩ්රෝ නියතය
right|thumbnail| [[ඇමඩෝ ඇවගාඩ්‍රෝ|ඇමඩෝ ඇවගාඩ්‍රෝ]]
රසායන විද්‍යාවේ සහ භෞතික විද්‍යාවේ දී ඇවගාඩ්රෝ නියතය හෝ ඇවගාඩ්රෝ අංකය (සංකේත: L, NA ) යනු ද්‍රව්‍යයක මෞලයක් තුල අඩංගු සංඝටක අංශු (සාමාන්‍යයෙන් පරමාණු හෝ අණු) සංඛ්‍යාවයි. එයට මෞලයෙහි (mol ) ප්‍රතිලෝම මාන ඇති අතර එහි අගය 6.02214129(27)×1023 mol-1 (6.02214129(27)×1023 මෞලයට) වේ. SI ඒකක වලදී මෞලයට (mol-1 ) ඒකක වලින් ප්‍රකාශ කිරීමේදී එම අගය හරියටම 6.02214X×1023 ලෙස සලකනු ලැබේ (මෙහි “ X “ යන්න ඉහත සදහන් අගයේ අවසාන සංඛ්‍යාංකයකට හෝ කීපයකට සමාන වේ, නව SI අර්ථදැක්වීම් බලන්න). ඉහත අර්ථ දක්වන ලද රසායනික අගය සම්බන්ධිත ඇවගාඩ්රෝ සංඛ්‍යාව, ඇවගාඩ්රෝගේ කල්පිතයට අදාල ඓතිහාසික කරුණක් වන බැවින් අන්තර්ජාතික ඒකක පද්ධතිය (International System of Units) විසින් එය නැවත රසායනික සංකල්ප මත අර්ථදැක්වීමේ අවශ්‍යතාවයක් ඇතිවිය. ඇවගාඩ්රෝ සංඛ්‍යාව යනු හයිඩ්‍රජන් පරමාණු ග්රෑම් එකක අන්තර්ගත හයිඩ්ර්ජන් පරමාණු සංඛ්‍යාව ලෙස පෙරීන් විසින් අර්ථදක්වන ලදී. පසුව එය කාබන්-12 සමස්ථානිකයෙහි ග්රෑම් 12 ක අඩංගු පරමාණු සංඛ්‍යාව ලෙස නැවත අර්ථදක්වන ලදී. එබැවින් ඇවගාඩ්රෝ අංකය යනු මාන රහිත අගයක් සහ දෙන ලද පාද ඒකකයට සංඛ්‍යාත්මක වටිනාකමක් පමණක් ඇති නියතයකි.
ඉතිහාසය
ඇවගාඩ්රෝ අංකය පළමුවරට හදුන්වනු ලබන්නේ, 19 වන සියවසේ මුල් අවදීයේ දී ඉතාලී ජාතික විද්‍යාඥයකු වන ඇමඩෝ ඇවගාඩ්‍රෝ විසින්, දී ඇති උෂ්ණත්වයක් හා පීඩනයක් යටතේදී ඕනෑම වායුවක ස්කන්ධය එහි ඇති පරමාණු හෝ අණු සංඛ්‍යාවට සමානුපාතික බව (ඇවගාඩ්රෝ කල්පිතය) 1981 දී මුල් වරට ප්‍රකාශ කිරීමත් සමගය. එම අගය ඔහුට කරන ගෞරවයක් ලෙස ඇවගාඩ්රෝ නියතය ලෙස ප්‍රංශ ජාතික භෞතික විද්‍යාඥයකු වන පෙරීන් විසින් 1909 දී නම් කරන ලදී. ඇවගාඩ්රෝ නියතය හි නිරවද්‍යතාවය විවිධ ක්‍රමයන්ගෙන් සාධනය කිරීම උදෙසා පෙරීන් විසින් 1926 දී භෞතික විද්‍යාව පිළිබද නොබෙල් ත්‍යාගය ද හිමිකරගන්නා ලදී.
ඔහු සොයාගත් ඇවගාඩ්රෝ අංකය පළමුව ජර්මන් ජාතික ජෝන් ජෝසප් ලෝෂ්මිඩ්ට් විසින් 1865 දී ගණනය කරන ලදී. එම අගය N_A, පහත සමීකරණය මගින් ගණනය කල හැක.
මෙහි n_0 යනු පරිපූර්ණ වායූ අණු ඝනත්වය, p_0 යනු පීඩනය, R යන වායු නියතය හා  T_0යනු නිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වය වේ.
ඇවගාඩ්රෝ සංඛ්‍යාව නිවැරදිව ගණනය කිරීම සදහා එකක යම් මිණුමක් හා එම ඒකකයෙන්ම මෞලයක මිණුමත් අවශ්‍ය වේ. පළමු වරට ඇමරිකන් ජාතික රොබට් මිලිකන් විසින් 1910 දී ඉලෙක්ට්‍රෝනයක ආරෝපණය සොයාගැනීමත් සමග (මිලිකන්ගේ තෙල් බිංදු පරික්ෂාව) ඇවගාඩ්රෝ සංඛ්‍යාව ගණනය කිරිමට හැකි විය. මන්ද යත් ඒ වන විට  මයිකල් ෆැරඩේ විසින් 1834 දී  ඔහුගේ විද්‍යුත් විච්ඡේදනය පරීක්ෂණ මගින් ඉලෙක්ට්‍රෝන මවුලයක ආරෝපණය සොයාගෙන ප්‍රකාශයට පත් කර තිබූ බැවිනි. එ බැවින් ඉලෙක්ට්‍රෝන මවුලයක ආරෝපණය එක ඉලෙක්ට්‍රෝණයක ආරෝපණයෙන් බෙදීමෙන් ඇවගාඩ්රෝ සංඛ්‍යාව ලබා ගත හැක. 1910 න් පසු කරන ලද නව ගණනය කිරීම් වලට අනුව ෆැරඩේ නියතයෙහි හා ඉලෙක්ට්‍රෝණයක ආරෝපණයහි අගයන් වඩා නිරවද්‍යව ලබාගෙන ඇත. (පහත #මිනුම් බලන්න)
ඔක්සිජන් 32 සමස්ථානිකයෙ අණුක ස්කන්ධයකට සමාන ඔක්සිජන් ග්‍රෑම් ප්‍රමාණයක(හරියටම ඔක්සිජන් ග්රෑම් 32 ක, එකල අර්ථ දැක්වීම් වලට අනුව) අඩංගු අණු සංඛ්‍යාව හැදින්වීම සදහා ඇවගාඩ්රෝ නියතය (N_A) යොදාගන්නා ලෙස මුලදී පෙරීන් විසින් යෝජනා කරන ලදී. නමුත් 1971 දී අන්තර්ජාතික ඒකක පද්ධතියට (SI) ද්‍රව්‍ය ප්‍රමාණය මැනීමේ ඒකකය ලෙස ඇවගාඩ්රෝ නියතය එක් කිරීමත් සමග එයට මෞලයට (mol−1) යන ඒකකය ලැබින. එසේ වුවත් ද්‍රව්‍ය ප්‍රමාණය මැනීමට ඇවගාඩ්රෝ නියතයට වඩා මෞලය භාවිතා කරනු ලැබේ. මෙම අගය රාත්තල් මෞල (lb-mol) හෝ අවුන්ස මෞල (oz-mol) ලෙස ද අර්ථ දැක්විය හැක.
NA = 2.73159757(14)×1026 (lb-mol)−1 = 1.707248479(85)×1025 (oz-mol)−1
විද්‍යාවේ භාවිතයන්
ඇවගාඩ්රෝ නියතය ඉතා කුඩා පරමාණුක අගයන් හා මෞලික අගයන් සම්බන්ධ කරණ ගුණාකාරය (නියතය) ලෙස භාවිතා කරනු ලබයි. යම් යම් වෙනත් භෞතික නියත යුගලයන් අතර සම්බන්ධතාවයන් ඉදිරිපත් කිරීමට ඇවගාඩ්රෝ නියතය භාවිතා වේ. උදාහරණ ලෙස වායු නියතය “R“ හා බොල්ට්ස්මාන් නියතය kB අතර සම්බන්ධතාවය,
සහ ෆැරඩේ නියතය F හා ඉලෙක්ට්‍රොනික ආරෝපණය e අතර සම්බන්ධය,
දැක්විය හැක. පරමාණුක ඒකකය u, ගොඩනැගීම සදහා ද ඇවගාඩ්රෝ නියතය භාවිතා වේ.
මෙහි Mu යනු  මෞලික ස්කන්ධ නියතය වේ.
කූලෝමිතිය
ඇවගාඩ්රෝ නියතයෙහි අගය සෙවිමේ පැරණිම නිවැරදි ක්‍රමය කූලෝමිතිය මත පදනම් විය. ෆැරඩේ නියතය F, එනම් ඉලෙක්ට්‍රෝන මෞලයක ආරෝපණය ගෙන එය ඉලෙක්ට්‍රෝනයක ආරෝපණයෙන් බෙදීම එම ඇවගාඩ්රෝ නියතය සෙවිමේ මූල ධර්මය යි.
බවර්ස් සහ ඩාවිස් විසින් NIST, හිදී කරන ලද ශ්‍රේෂ්ඨ පරික්ෂණයේදී හා විද්‍යුත් විච්ඡේදන කෝෂය තුල ඇනෝඩයෙන් ඉවතට සිල්ව ලෝහය දියවීම මත පදනම්ව ෆැරඩේ නියතය ගණනය කල හැක. මෙහිදී යම් කිසි t කාලයක් තුල නියත ' I ' ධාරාවක් ලබා දීමේදී සිල්ව ලෝහයෙන් හානි වූ ස්කන්ධය m නම් සහ Ar යනු සිල්ව ලෝහයේ පරමාණුක ස්කන්ධය නම්, ෆැරඩේ නියතය:
සමීකරණයෙන් ලැබේ. NIST විද්‍යාඥයන් විසින් ඇනෝඩයෙන් හානි වූ සිල්ව ස්කන්ධය යාන්ත්‍රික ක්‍රමවේදයකින් හා සිල්ව ලෝහයේ සාමාන්‍ය පරමාණුක ස්කන්ධය, ස්කන්ධ භෙදනය (සමස්ථානික විශ්ලේෂණය) මගින් මැන ගන්නා ලදී. ඒ අනුව අනුරූපී ඇඩගාඩ්රෝ නියතය 6.022 mol−1 විට ෆැරඩේ නියතයෙහි අගය F90 = 96,485.39 C/mol වේ. මෙහි අගයන් දෙකෙහිම 1.3 ×10−6 ක සාපේක්ෂ සම්මත අවිනිශ්චිතතාවයක් පවති.
ඉලෙක්ට්‍රෝන ස්කන්ධ මානය
විද්‍යාව හා තාක්ෂණය සදහා වු දත්ත කමිටුව ( CODATA) විසින් අන්තර්ජාතික භාවිතය උදෙසා භෞතික නියතයන්ගේ අගයන් ප්‍රකාශයට පත් කරනු ලබයි. ඔවුන් ඇවගාඩ්රෝ නියතය  ඉලෙක්ට්‍රෝනමවුලයක ස්කන්ධය Ar(e)Mu  ඉලෙක්ට්‍රෝනයක නිශ්චල ස්කන්ධයට me දරන අනුපාතය ලෙස තහවරු කරන ලදී. මෙහි ඉලෙක්ට්‍රෝනයක සාපේක්ෂ පරමාණුක ස්කන්ධය, Ar(e), කෙලින්ම ලබාගත් අගයක් වන අතර මවුලික ස්කන්ධ නියතය,, Mu, අන්තර්ජාතික ඒකක පද්ධතියේ අනුමත අගය වේ. නමුත් ඉලෙක්ට්‍රෝනයක නිශ්චල ස්කන්ධය ගණනය කිරීම සදහා වෙනත් නියතයන් ද භාවිතා කරනු ලබයි.
X-කිරණ ස්ඵටික ඝනත්ව (XRCD) ක්‍රමය
right|thumb|right|200px| [[සිලිකන් ඒකක සෛලයක ත්‍රිමාන සැකිලි ව්‍යුහය. මෙහි a,  X-කිරණ විවර්තනය මගින් සොයාගෙන එය ඇවගාඩ්රෝ නියතය මැනීම සදහා භාවිතා කරයි]] X-කිරණ ස්ඵටික විද්‍යාව යනු ඇවගාඩ්රෝ නියතය තීරණය කිරිමේ නවතම ක්‍රමවේදයකි. මෙහිදී සිදුකරනු ලබන්නේ මෞලික පරිමාව, Vm, පරමාණුක පරිමාවෙන්Vatom බෙදීම මගින් ඇවගාඩ්රෝ නියතය නිර්ණය කිරීමයි.
සිලිකන් ඒකක සෛලයක්, පරමාණු 8 ක් ඝනකයක ආකාරයෙන් සම්බන්ධවීමෙන් සෑදී ඇති අතර එහි එක් පැත්තක දිග a මැන ගැනීමෙන් ඒකක සෛල පරිමාවVcell සොයාගනු ලැබේ.
ප්‍රායෝගිකව, මෙම අගය සොයාගනු ලබන්නේ මිලර් දර්ශකය(Miller indices{220} ) හෙවත් තල අතර පරතරය d220(Si) මගින් වන අතර එහි අගය a/√8 ට සමාන වේ. d220(Si) හි 2006 CODATA අගය 192.016 pm වන අතර අනුරූපී ඒකක සෛල පරිමාව 1.602 m3 විට 2.8 ක සාපේක්ෂ අවිනිශ්චිතතාවයක් පවති.
Vm ගණනය කිරීමේදී සිලිකන්හි සමස්ථානික මිශ්‍ර වී ඇති අනුපාතය සැලකිල්ලට ගත යුතුය. සිලිකන් වල ස්ථිර සමස්ථානික තුනක් (28Si, 29Si, 30Si) පවතින අතර ඒවායේ අනුපාතයන්ගේ ස්වාභාවික විචලනය අනෙකුත් මිනුම් වල අවිනිශ්චිතතාවයට වඩා වැඩි වේ. ස්ඵටික නියැදියක සිල්වර් පරමාණුක ස්කන්ධය Ar ගණනය කිරිමට එම න්‍යෂ්ටීන් තුනෙහි සාපේක්ෂ පරමාණුක ස්කන්ධයන් උපරිම නිරවද්‍යතාවයකින් ලබා ගත යුතුය. එසේ ලබාගන්නා අගයත්, නියැදියේ පරමාණුක ඝනත්වයත් ρ භාවිතයෙන් මෞලික පරිමාව Vmගණනය කල හැක.
මෙහි Mu යනු මෞලික ස්කන්ධ නියතය වේ. සිලිකන් වල මෞල පරිමාව(Vm) හි 2006 CODATA අගය 12.058 8349(11) cm3mol−1, වන අතර සාපේක්ෂ සම්මත අවිනිශ්චිතතාවය 9.1වේ.
2006 CODATA නිර්දේශිත අගය අනුව, X-කිරණ ස්ඵටික ඝනත්ව (XRCD) ක්‍රමයෙන් ලබාගන්නා ඇවගාඩ්රෝ නියතයෙහි සාපේක්ෂ අවිනිශ්චිතතාවය 1.2, වන අතර එය ඉලෙක්ට්‍රෝන ස්කන්ධ ක්‍රමයෙන් ලබා ගන්නා අගය මෙන් දෙක හමාරක වැඩි වීමකි.
අන්තර්ජාතින ඇවගාඩ්රෝ සංවිධානය
අන්තර්ජාතින ඇවගාඩ්රෝ සංවිධානය(The International Avogadro Coordination (IAC)), නැතිනම් “ඇවගාඩ්රෝ ව්‍යාපෘතිය" යනු ඇවගාඩ්රෝ නියතය X-කිරණ ස්ඵටික ඝනත්ව ක්‍රමය මගින්  2ක හෝ ඊට අඩු සාපේක්ෂ අවිනිශ්චිතතාවයකින් මැනගැනීම උදෙසා 1990 ගණන්වල මුල් අවදියේ විවිධ රටවල මානවේදී ආයතන අතර ඇතිවූ සහයෝගීතාවයකි. මෙම ව්‍යාපෘතිය, භෞතික නියතයන් භාවිතයෙන් කිලෝග්‍රෑමය අර්ථදැක්වීම ( අන්තර්ජාතික කිලෝග්‍රෑමයේ ප්‍රතිරූපකයට අමතරව)  සහ ප්ලාන්ක් නියතය   වොට් තුලාව  මගින් මැනීම ඌනපූරණය සදහා ගත් පරිශ්‍රමයේ කොටසකි.  නව  අන්තර්ජාතික ඒකක පද්ධතිය (International System of Units) (SI) අර්ථදැක්වීමට අනුව ඇවගාඩ්රෝ නියතයේ මිනුමක් වක්‍රාකාරව ප්ලාන්ක් නියතයෙහි මිනුමක් ද වේ.
මේ මිනුම සඳහා ඉතාමත් ඔපදැමූ කිලෝග්‍රෑමයක් බර සිලිකන් ගෝලයක් භාවිත කරයි. එය පහසුවෙන් ප්‍රමාණය මැනගැනීමටත් (1 කි.ග්‍රෑ. බැවින් ඝනත්වය ඒනයින් ලබාගතහැක ) එහි මතුපිට බඳ‍න ඔක්සයිඩ ප්‍රමානය අවම කරගැනීමටත් (හොදින් ඔපදැමු බැවින්) උපතාර වේ. ස්භාවික සමස්ථානික අනුපාතයෙන් යුත් සිලිකන් ගෝලයෙන් ගත් පළමු මිනුම 3.1ක සාපේක්ෂ අවිනිශ්චිතතාවයෙන් යුක්ත වේ. එම මුල් අගයන් වොට් තුලාව මගින් ලබාගත් ප්ලාන්ක් නියතය සමඟ ද නොගැළපෙන නමුත් විෂමතා ප්‍රභවය දන්නා බව සලකයි.
මනින ලද විශ්කම්භයන්ගේ 0.3 nm ක විචලනයක් ඇති අතර, ස්කන්ධයේද 3 µg අවිනිශ්චිතතාවයක් ඇත. මෙම නිර්ණයන්ගේ සම්පූර්ණ ප්‍රතිඵලය 2010 අවසානයේ බලාපොරොත්තු විය. ඔවුගේ පර්යේෂණ ප්‍රතිඵල  සාරාංශය 2011 ජනවාරී මස ප්‍රකාශයට පත්කල අතර, අන්තර්ජාතික ඇවගාඩ්රෝ සංවිධානයට අනුව ඇවගාඩ්රෝ නියතයෙහි අගය 6.022 mol−1 වේ.
මූලාශ්‍රය
http://en.wikipedia.org/wiki/Avogadro_constant
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාවේ නියතයන් ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාඥයෝ ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
ඉලපොත
පිරිසුදු කිරීම සඳහා යොදාගන්නා උපකරණයකි.
SELENE
SELENE (Selenological and Engineering Explorer), යනු ජපානයේ ප්‍රකට ලෙස කගුයා (かぐや) ලෙස හැඳින්වෙන චන්ද්‍ර කක්ෂයේ සිට නිරීක්ශණය කරන යානයකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර ගවේෂණ
1974 සිංහල චිත්‍රපට ලැයිස්තුව
1974 වර්ෂයේ තිරගත වූ සිංහල චිත්‍රපට ලැයිස්තව පහත දැක්වේ.
හෙන්රි වර්ඩ්ස්වර්ත් ලොන්ග්ෆෙලෝ
හෙන්රි වර්ඩ්ස්වර්ත් ලොන්ග්ෆෙලෝ (පෙබරවාරි 27, 1807-මාර්තු 24, 1882) ඇමෙරිකානු කවියෙකු සහ අධ්‍යාපනඥයෙකුවු ඔහුගේ කෘති අතර "රෙව්රේස් රයිඩ්", ද සෝන්ග් ඔෆ් හියාවතා හා ඉවැන්ජලීන් විය. එමෙන්ම ඔහු දාන්තේ ඇලිගියෙරිගේ ද ඩිවයින් කොමඩි පරිවර්ථනය කල පළමු ඇමෙරිකානුවා වූ අතර ෆ්යර්සයිඩ් කවියන් පස් දෙනාගෙන් කෙනෙකුද විය.
එසමයෙහි මැසචුසෙට්ස් හි කොටසක් වූ මේයින්, පෝර්ට්ලන්ඩ් හීදී ලොන්ග්ෆෙලෝ උපත ලැබීය. බොව්දොයින් කෝලීජියෙන් උගත ඔහු යුරෝපයේ කලක් විසීමෙන් අනතුරුව බොව්දොයින් හි මහාචාර්ය පදවියටත් ඉන්පසුව හාර්වර්ඩ් කෝලීජියේ මහාචාර්ය පදවියටත් පත්විය. ඔහුගේ පළමු ප්‍රධාන කවි එකතුව වුයේ 1839 දී වොයිසස් ඔෆ් ද නයිට් හා 1841 දී බැලඩ්ස් ඇන්ඩ් අදර් පොයම්ස්. 1854 දී ගුරු දිවියට විශ්‍රාම කියු ඔහු රචනය කෙරෙහි තම අවදානය යොමු කලේ තම ඉතිරි දිවිය, ජෝර්ජ් වොෂිංටන් ගේ පෙර මූලස්ථානයක් වූ කේම්බ්‍රිජ් මැසචුසෙට්ස් හි ගත කරමිනි. ඔහුගේ පළමු බිරිඳ වූ මේරි පොටර් 1835 දී ගබ්සා වීමක් හේතුවෙන් සිය දිවියෙන් සමුගත්තාය. ඔහුගේ දෙවන බිරිඳ වූ ෆ්‍රාන්සෙස් ඇප්ල්ටන් සිය ඇඳුමට ගිනි ඇවිලීමෙන් හටගත් පිළිස්සුම් තුවාල හේතුවෙන් 1861 දී ජිවිතක්‍ෂයට පත් විය. ඇගේ මරණයෙන් අනතුරුව ලොන්ග්ෆෙලෝ හට කාව්‍ය නිර්මාණයෙහි අපහසුතා ඇතිවූ හෙයින් හේ පරිවර්තන කටයුතු වලට සිය අවධානය යොමුකරලීය. 1882 දී හෙතෙම සිය ජීවිතයෙන් සමුගත්තේය.
පුරාණ ප්‍රවාද හා පුරාවෘත්ත කතා ආශ්‍රයෙන් ලියැවුනු, ගීතවත් බව පිලිබඳ ප්‍රකට පදවැල් කාව්‍ය ලොන්ග්ෆෙලෝ ප්‍රමුඛව රචනා කළේය.ඒ සමයෙහි ජනප්‍රියතම ඇමෙරිකානු කවියා ලෙස ප්‍රකට වූ ඔහු දේශීය මෙන්ම විදේශීය රටවල පවා ප්‍රකට විය. කෙසේ නමුත් යුරෝපිය ආරය අනුගමනය කිරීම සහ විශේෂයෙන් පොදු ජනයා පිලිබඳ නිර්මාණ කිරීම සම්බන්ධව ඔහු විවේචනයට බඳුන් විය.
තුරුණු විය සහ අධ්‍යාපනය
ලොන්ග්ෆෙලෝ 1807 පෙබරවාරි 27 වන දින ස්ටීවන් ලොන්ග්ෆෙලෝට සහ සෙල්පා (වර්ඩ්ස්වර්ත්) ලොන්ග්ෆෙලෝට දාව, එසමයෙහි මැසචුසෙට්ස් වලට අයත් දිස්ත්‍රික්කයක් වූ පෝර්ට්ලන්ඩ්, මේයින් හිදී උපත ලබා වර්ඩ්ස්වර්ත්-ලොන්ග්ෆෙලෝ ලෙස හැඳින්වූ ගෘහයේ හැදී වැඩුනේය. ඔහුගේ පියා නීතිඥයෙකු වූ අතර ඔහුගේ මවගේ පියා ප්ලේග් වර්ඩ්ස්වර්ත් ඇමෙරිකානු විප්ලව සටනේ ජෙනරාල්වරයෙකු මෙන්ම කොන්ග්‍රස් සභිකයෙකු ද විය. ඔහුව නම් තැබුණේ ඔහුගේ මවගේ සහෝදරයෙකු වූ හෙන්රි ව්ර්ඩ්ස්ව්ර්ත්ට අනුවයි. හෙතෙම නාවුක හමුදාවේ ලුතිනන්වරයෙකුව සිට එයට වසර තුනකට පෙර ට්‍රිපොලි හි අරගලයේ දී ජීවිතක්ෂයට පත්ව තිබුණි. ළදරු ලොන්ග්ෆෙලෝ ළමුන් අට දෙනෙකුගෙන් යුතු පවුලේ දෙවන දරුවා විය; ඔහුගේ අනෙක් සහෝදර සහෝදරියන් වුයේ; ස්ටීවන් (1805), එලිසබෙත් (1808), ඈන්(1810), ඇලෙක්සැන්ඩර් (1814), මේරි (1816),එලන් (1818) සහ සමුඑල් (1819)ය.
වයස අවුරුදු තුනේදී හෙන්රි වර්ඩ්ස්වර්ත් ලොන්ග්ෆෙලෝ, ආර්යා පාසලකට ඇතුලත් කරන ලද අතර වයස අවුරුදු සයේදී පෞද්ගලික පොර්ට්ලන්ඩ් විද්‍යාපිඨයට ඇතුලත් කරන ලදී. එහි අධ්‍යාපනය ලබන සමයේ ඉගෙනීමට ලදී ශිෂ්‍යයකු ලෙස ප්‍රකට වූ ඔහු ලතින් භාෂාවේ ව්‍යක්තකයෙකු විය. රොබින්සන් කෲසෝ සහ ඩෝන් ක්වික්සොටික් වැනි කතා හඳුන්වාදීම තුලින් ඔහුගේ මව ඔහු තුල ඇති කියවීමේ සහ ලිවිමේ ආශාව දිරිමත් කළාය.1820 නොවැම්බර් 17 පොර්ට්ලන්ඩ් ගැසට් පත්රයේ පළවූ දේශානුරාගී හා ඓතිහාසික සිව්පද කවයක් වූ " ද බැට්ල් ඔෆ් ලොවෙල්ස් පොන්ඩ්" ඔහුගේ ප්‍රථම මුද්‍රිත කාව්‍ය විය. වයස අවුරුදු දාහතරක් වනතුරු හෙතෙම පොර්ට්ලන්ඩ් විද්‍යාපිඨයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබීය. ළමා කල ගිම්හනයෙන් වැඩි කොටසක් ඔහු ගතකලේ බටහිර මේයින් නගරයේ පිහිටි හිරාම් වල වූ ඔහුගේ සීයා ප්ලේග් ගේ ගොවිපළේය.
තෝමස් කොග්ස්වෙල් අප්හෙම් මහාචාර්යවරයාගේ අනුබල දීමට අනුව ගද්‍ය හා පදය නිර්මාණ විවිධ පුවත්පත් හා සඟරා වලට යොමු කිරීම තුලින් ඔහු තම සාහිත්‍ය අභිලාෂයන් ලුහුබැඳ ගියේය. 1824 ජනවාරි සිට 1825 ඔහුගේ උපාධි ප්‍රධානෝත්සවය අතර කාලය තුල ඔහු කුඩා කවි පන්ති 40 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ප්‍රකාශයට පත්කර තිබුණි. ඉන් පද්‍ය 24ක් කෙටි කලක් ප්‍රකාශනය කෙරුණු බොස්ටන් වාරික සඟරාවක් වූ ඇමෙරිකානු එක්සත් ජනපදයේ සාහිත්‍ය ගැසට් පත්‍රයේ පළවුණි. උපාධි ප්‍රධානයේදී ලොන්ග්ෆෙලෝ පන්තියේ 4 වන ස්ථානයට පත්ව තිබු අතර ගෞරව සංගමයක සමජිකත්වය (ΦΒΚ) සඳහාද තේරී පත්වී තිබුණි. එහිදී ශිෂ්‍ය ආරම්භක කතාව කරන ලද්දේ ද ඔහු විසිනි.
යුරෝපිය සංචාරයන් හා මහාචාර්යධුරයන්
1825 උපාධිය ලබා ගැනීමෙන් අනතුරුව බොව්දොයින් කොලීජියට නූතන භෂා පිලිබඳ මහාචාර්ය පදවිය ඔහුට පිරිනැමුණි. අසත්‍යක් විය හැකි නමුත් මෙයට හේතුසාධක වූ කතාව ලෙස සඳහන් වන්නේ, බෙන්ජමින් ඕර් යන වැදගත් භාරකරුවෙකු ලොන්ග්ෆෙලෝගේ පරිවර්තනයක් වූ හොරේස් පිලිබඳ පැහැදී, ඔහු යුරෝපයේ සංචාරය කොට ප්‍රංශ, ස්පාඤඤ හා ඉතාලි භාෂා ඉගෙන ගැනීම යන කොන්දේසි මත රක්‍ෂාවට බඳවා ගත බවයි. අභිප්‍රේරණය කුමක් වුවද ඔහු 1826 මැයි මස දී කැඩ්මස් නෞකාවෙන් සිය යුරෝපා චාරිකාව ආරම්භ කළේය. එතෙර ගතකල කාලය වසර 3ක් වූ අතර ඒ සඳහා ඔහුගේ පියාට ඩොලර් 2 604.24ක් පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවිය. 1829 අගෝස්තු මස මද භාගයේ එක්සත් ජනපදයට නැවත පැමිණීමට පෙර හෙතෙම ප්‍රංශය, ස්පාඤඤ, ඉතාලිය, ජර්මනිය, නැවතත් ප්‍රංශය හා එතනින් එංගලන්තයටද සංචාරය කළේය. එතෙර ගතකල කාලයේදී ඔහු මනා උපදේශනයක් රහිතව ප්‍රංශය, ස්පාඤඤ, පෘතුගීසි හා ජර්මන් බසද උගත්තේය. මැඩ්රිඩ් හිදී ඔහුට වොෂිංටන් අර්වින්සමග කාලය ගත කරන්නට ලැබුණු අතර එම කතුවරයාගේ කාර්යයන් හි සදාචාර ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳව ඔහුට පැහැදීමක් ඇතිවිය. අර්වින්, තරුණ ලොන්ග්ෆෙලෝ හට ලේඛන කලාව නොනැවතී කරගෙන යාමට අනුබල දුන්නේය. ස්පාඤඤයේ සිටින සමයේ ඔහුට කනගටුදායක සිදුවිමක් දැනගැනීමට ලැබුණි, ඒ ඔහුගේ ප්‍රියතම සොයුරියක වූ එලිසබෙත් ක්ෂය රෝගය හේතුවෙන් විසිවැනි වියේදී සිය දිවියෙන් සමුගත් බවයි.
1829 අගෝස්තු මස බොව්දොයින්හි සභාපතිට ලිපියක් මඟින් ඔහු දැන්ව සිටියේ මහාචර්ය පදවිය ප්‍රතික්ෂේප කරන බවයි එයට හේතුව ලෙස ඔහු දන්වා සිටියේ ඩොලර් 600ක වැටුප ඒ සඳහා කිරිමට ඇති රාජකාරි හා සසඳා බලන කල නොගැළපෙන බවයි. භාරකාර මණ්ඩලය ඔහුගේ වැටුප ඩොලර් 800 දක්වා වැඩි කරන ලද අතර අතිරේකව ඩොලර් 100ක මුදලක් දිනකට පැයක වැඩ සහිත කොලේජියේ පුස්තකාල අධිපති තනතුර වෙනුවෙන් එක් කරන ලදී. කොලිජියේ උගන්වන සමයෙහි ඔහු ප්‍රංශ, ස්පාඤඤ හා ඉතාලි භාෂා ගුරු පොත් පරිවර්තනයෙහි යෙදුණි. 1833 පරිවර්තනය කල මධ්‍යතන යුගයේ ස්පාඤඤ කවියෙකු වූ ජෝර්ජ් මැන්රික් ගේ කාව්‍ය සංග්‍රහය ඔහුගේ පළමු ප්‍රකාශිත පොත විය. එමෙන්ම ඔහු අවුට්රේ-මර්: අ පිල්ග්‍රිමේජ් බියොන්ඩ් ද සි නමින් සංචාරක කෘතියක් ද ප්‍රකාශයන කරන ලදී. එම පොත ප්‍රකාශයට පත් කර කෙටි කලකින් අනතුරුව හෙතෙම නිව්යෝර්ක් හි සාහිත්‍ය කවයට සම්බන්ධ වීමට උත්සහ දැරීය. එමෙන්ම මොරිස් ප්‍රකාශකයන් ගේ කතෘ තනතුරක් පිළිබඳව ජෝර්ජ් පොප් මොරිස් ගෙන් විමසා බැලිය. නිව්යෝර්ක් විශ්වවිද්‍යාලය මඟින් ලොන්ග්ෆෙලෝ හට නුතන භාෂා පිලිබඳ මහාචාර්ය පදවිය පිරිනැමීම සලක බැලීමෙන් අනතුරුව එය වේතනයක් රහිත වුවද ඔහු නිව්යෝර්ක් නගරයේ පදිංචියට පැමිණියේය.මහාචාර්ය පදවිය නිර්මාණය නොවූ හෙයින් හෙතෙම පෙරසේම බොව්දොයින් කොලේජියේ ඉගැන්වීම් කරගෙන ගියේය. එය නීරස රස්සාවක් වීමට ඉඩ තිබුණි. හෙතෙම මෙසේ ලීවේය, "මට පෑනක, තීන්ත හා කඩදාසි වල දර්ශනය පවා අප්‍රසන්න විය... මා ඒවා වෙනුවෙන් ඉපදුන බව මම විශ්වාස නොකලෙමි. මා අරමුණු කර තිබුනේ ඊටත් වඩා එහා යාමටයි."
1831 සැප්තැම්බර් 14, තම කුඩාකල පොර්ට්ලන්ඩ් හි මිතුරියක වූ මේරි පොර්ටර් හා ලොන්ග්ෆෙලෝ විවාහ විය. නොකැමැත්තෙන් වුවද යුවල බ්‍රන්ස්වික් හි පදිංචි විය. 1833 ලොන්ග්ෆෙලෝ සම්පුර්ණයෙන්ම ප්‍රබන්ධිත නොවූ සාහිත්‍ය නිමාණ කිහිපයක් හා ප්‍රබන්ධිත ගද්‍ය කිහිපයක් අර්වින්ගේ අනුබලදීම මත පළ කරන ලදී. ඒවා අතර "ද ඉන්ඩියන් සමර්" හා "ද බෝල්ඩ් ඊගල්" විය.
1834 දෙසැම්බරයේදී ලොන්ග්ෆෙලෝ හට හාර්වර්ඩ් කොලේජියේ සභාපති වූ 3 වන ජොසියා ක්වින්සි ගෙන් ලිපියක් ලැබුණි. එමඟින් ඔහු වසරක හෝ ඊට ආසන්න කාලයක් විදෙස් අධ්‍යාපනය ලබන කොන්දේසිය මත ඔහුට නුතන භාෂා පිලිබඳ මහාචාර්ය පදවිය පිරිනමා තිබුණි. ඒ අනුව ඔහු වැඩිදුර ජර්මන් භාෂාවද එමෙන්ම ලන්දේසි, ඩෙන්මාර්ක්, ස්වීඩන්, ෆින්ලන්ත හා අයිස්ලන්ත යන භාෂා ඉගනීමට අවස්ථාව ලැබුණි. මෙම චාරිකාව අතරතුර 1835 දී ඔහුගේ බිරිඳ මේරිගේ මාස 6ක දරුගැබ ගබ්සාවට ලක්විය, ඉන් සුවනොවූ ඇය සති කිහිපයක් අසනීපයෙන් පසුවී 1835 නොවැම්බර් 29 දින, 22 හැවිරිදි වියේදී සිය දිවියෙන් සමු ගත්තාය. වහා ඇගේ සිරුර සුවඳ කවා ඊයම් මිනීපෙට්ටියක් තුල වූ ඕක් මිනීපෙට්ටියක් තුල බහා බොස්ටන් නගරය අසල පිහිටි අර්බන් මවුන්ට් සුසානභූමියවෙත පිටත් කිරීමට ලොන්ග්ෆෙලෝ කටයුතු කළේය. ඇගේ මරණයෙන් ඔහු දැඩිව කම්පාවට පත්විය, "එක් සිතිවිල්ලක් දිවා-රෑ මා අසල ගැවසෙනවා ....ඇය මියගිහින්-ඇය මියගිහින්! මුළු දවස පුරාම මා වෙහෙසින් හා දුකින්" යනුවෙන් ඔහු ලියා තිබෙනවා. වසර 3කට පසු "ෆූට්ස්ටෙප්ස් ඔෆ් එන්ජල්ස්" නමින් ඇය පිලිබඳ කවියක් ලිවීමට ඔහු පෙළඹී තිබෙනවා. තවත් වසර කිහිපයකට පසු "මෙසෝ කැමින්" නමින් මැදි වියේ ඔහුගේ ජීවන අරගලය පිළිබඳ කවියක් ලියා තිබෙනවා.
ෆ්‍රාන්සෙස් ඇප්ල්ටන් හා විවාහය
ස්විට්සර්ලන්තයේ තර්න් නගරයේදී ලොන්ග්ෆෙලෝ හට බොස්ටන්හි කර්මන්තකරුවකු වූ නේදන් ඇප්ල්ටන් හා ඔහුගේ පුතු වූ තෝමස් ගෝල්ඩ් ඇප්ල්ටන් ඇතුළු පවුලේ සැම මුණ ගැසුණි. එතැන් පටන් ඔහු ඇප්ල්ටන් ගේ දියණිය වූ ෆ්‍රාන්සෙස් "ෆැනි " ඇප්ල්ටන් හා සමීප ඇසුරට පෙළඹුණේය. පළමුව නිවහල් මනසක් ඇති ඇප්ල්ටන් මෙනවිය විවාහය පිලිබඳ උනන්දු නුවුවාය.එහෙත් ලොන්ග්ෆෙලෝ නොසැලෙන සුළු විය. 1839 ජුලි මසදී හෙතෙම ලිපියකින් තම මිතුරෙකුට මෙසේ දැන්වා යැවිය: "ජයග්‍රහණය සැක සහිතයි. ඇය අකමැති බව පවසා සිටිනවා, මම බල කර සිටිනවා එසේ කරන ලෙස! එය උඩඟුකම නොවේ, එහෙත් රාගයේ උමතුවයි." ඔහුගේ මිතුරෙකු වූ ජෝර්ජ් ස්ටිල්මෑන් හිලාර්ඩ් ලුහුබැඳීම පිලිබඳ ඔහු උනන්දු කරවිය; "මම මහත් සොම්නසට පත්වෙනවා ඔබ නිර්භිත හදවතක් පවත්වා ගැනීම ගැන, ජයග්‍රහණය පිලිබඳ සමතයකට පැමිණීම ආදරයෙත් යුද්ධයේත් අරගලයේ අර්ධ ජයග්‍රහණයක් පමණයි." මෙසමයෙහි ලොන්ග්ෆෙලෝ කේම්බ්‍රිජ් සිට ඇප්ල්ටන් නිවාස පිහිටි බොස්ටන්හි බිකන් හිල් වෙත බොස්ටන් පාලම හරහා නිතර ගියේය. එම පාලම 1906 දී ප්‍රතිස්ථාපනය කල අතර පසුව එය ලොන්ග්ෆෙලෝ පාලම ලෙස නම් කෙරුණි.
1839 අවසාන භාගයේ ලොන්ග්ෆෙලෝ ඔහුගේ විදෙස් සංචාරයන් හා ෆ්‍රාන්සෙස් ඇප්ල්ටන් සමඟ වූ අසාර්ථක පෙම් ඇරයුම අළලා නිමවූ කෘතියක් හයිපරියොන්නමින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. මේ අතරතුරදී ලොන්ග්ෆෙලෝ "අවස්ථාමය සංත්‍රාසයන් සහිත ස්නායුමය අවපාත" තත්වයට පත්විය. එමනිසා හාර්වර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් මාස 6ක් නිවාඩුවක් ලබාගත් ඔහු ජර්මනියේ බෝපාර්ඩ් හි පිහිටි මෙරින්බ්ර්ග් බෙනඩික්ටයින් නමින් කලක් හැඳින් වූ ආශ්‍රමයේ සෞඛ්‍ය සායනයට සහභාගී විය.නැවත පැමිණීමෙන් අනතුරුව ලොන්ග්ෆෙලෝ 1842 දී "ද ස්පැනිෂ් ස්ටුඩේන්ට්" නමින් නාට්‍යක් ලියා පල කළේය. ඒ 1820 දී ඔහු ස්පාඤඤයේ ගතකල සමයේ මතකයන් ආශ්‍රිතවයි. එහි මුල් පිටපත සම්බඳව ව්‍යකුලතාවයක් ඇති විය. ග්‍රැහැම්ගේ සඟරාවේ මුද්‍රණය කිරීමෙන් අනතුරුව එහි කතුවරයා වූ රුෆස් විල්මොට් ග්‍රිස්වෝල්ඩ් එහි පිටපත අහකට නොදමා ප්‍රවේසම් කර ඇත. සාමාන්‍යයෙන් මුද්‍රණාල එසේ නොකරන බැවින් ලොන්ග්ෆෙලෝ එය සුරැකිව ඇති බව අසා පුදුමයට පත්ව ප්‍රතිශෝධනය කරන අරමුණින් එය ඉල්ලාගත් නමුත් නැවත පිටපත ග්‍රිස්වෝල්ඩ් හට දිමට අමතක විය. නිතර පලිගනිමට කැමති ග්‍රිස්වෝල්ඩ් එයට ප්‍රතිචාර දැක්වුයේ දොස්නගා ඔහුට ලිපියක් යැවීම මගිනි.
වහල්භාවය අවලංගු කිරීමට ප්‍රසිද්ධියේ සහාය දැක්වීමක් ලෙස 1842 දී ලොන්ග්ෆෙලෝ "පොයම්ස් ඔන් ස්ලේවරී " නමින් කුඩා කවි එකතුවක් පල කරන ලදී. ඩයල් මුද්‍රණාලය එයට පවසා තිබුනේ "ලොන්ග්ෆෙලෝ මහතාගේ කුඩා (දුර්වල) පොත් අතර කුඩාතම පොත;එහි පුරෝගාමියා මෙන්ම දිරිය සම්පන්න හා සභ්‍යත්වයක් සහිතයි; නමුත් එම මාතෘකාවට එයට වඩා ගැඹුරු හඬක් නැංවීමේ හැකියාවක් තිබෙනවා" යනුවෙනි. ඩයල් මුද්‍රණාලයේ විවේචනය අනුමත කරමින් හෙතෙම මෙසේ ලීවේය "එම කවි කොතෙක් සෞම්‍යද යත් වහලුන් අයිතිකරුවෙකුට එම කවි කියවා තම උදැසන ආහාරය අරුචි නොවන අයුරෙන් ගත හැක". කෙසේ නමුත් නව එංගලන්ත වහල්-විරෝධින්ගේ සංගමය එම කවි එකතුව නැවත මුද්‍රණය කර තවදුරටත් බෙදාහැරීමට තරම් පැහැදීමට පත්ව තිබුණි.
1843 මැයි 10 වන දින, වසර 7කට පසු ෆැනි ඇප්ල්ටන් විසින් ලොන්ග්ෆෙලෝගේ විවාහ යෝජනාව පිළිගන්නා බව දන්වා ලිපියක් එවූ අතර, කලබලයට පත් ඔහු කුලී රථයකට නොනැගී විනාඩි 90ක පා ගමනකින් පසු ඇගේ නිවසට ලඟා විය. ඔවුන් ඉක්මනින් විවාපත් වුහ. මංගල තෑග්ගක් ලෙස නේදන් ඇප්ල්ටන්, ක්‍රෙරේයිග් නිවාස නව යුවලට තෑගි කළේය. ලොන්ග්ෆෙලෝ සිය ඉතිරි දිවියම එහි ගත කළේය. ෆැනි කෙරෙහි ඔහු තුල තිබු ආලය 1845 ඔක්තෝම්බරයේදී ඔහු ලියු එකම ප්‍රේම කාව්‍ය "ද ඉවිනිංග් ස්ටාර් " ලුහුඬු පද්‍යයේ පද මගින් ප්‍රකට වේ:"මගේ ආදරිය, මගේ මිහිරි හෙස්පෙරුස්! මගේ ආදරයේ උදා සහ සැන්දෑ තරුව!". වරක් ඇය නොමැතිව ආලිංග නැටුමකට සහභාගී වූ ඔහු මෙසේ ලීවේය."විදුලි ආලෝකය අඳුරුයි, සංගීතය දුක්බරයි, පුෂ්පයන් අඩුයි සහ කාන්තාවන් ශෝභාවන් රහිතයි."
ඔහු හා ෆැනි හට දරුවන් සය දෙනෙකි:චාර්ල්ස් ඇප්ල්ටන් (1844-1893),අර්නස්ට් වර්ඩ්ස්වර්ත්(1845–1921), ෆැනි (1847–1848), ඇලිස් මේරි (1850–1928), ඊඩිත් (1853–1915) හා ඈන් ඇලේග්‍රා (1855–1934).ඔවුන්ගේ දියණිය ඊඩිත්,ටූ ඉයර්ස් බිෆෝ ද මාස්ට් කෘතියේ ප්‍රකට කතුවරයා වූ [http://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Henry_Dana,_Jr. ජ්‍යෙෂ්ට රිචර්ඩ් හෙන්රි ඩානා] ගේ පුත්, 3වන රිචර්ඩ් හෙන්රි ඩානා හා විවාහ විය. 1847 අප්‍රේල් 7 ඔවුන්ගේ කුඩා දියණිය ෆැනි ඉපදෙන මොහොතේ, වෛද්‍ය නේදන් කුලෙයි කීප් ගේ අනුදැනුම ඇතිව ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ පළමු වරට නිර්වින්දකයක් ලෙස ඊතර්, ෆැනි ලොන්ග්ෆෙලෝ හට යොදා ගැනුනි.එයින් මාස කිහිපයකට පසු 1847 නොවැම්බර් 1 දින ඉවැන්ජලීන් කව්‍ය ප්‍රථම වරට ප්‍රකාශනය විය. ලොන්ග්ෆෙලෝගේ ගේ සාහිත්‍යමය ආදායම සැලකිය යුතු මට්ටමකින් ඉහල ගියේය: 1840 දී ඔහුගේ ඉපැයීම් ඩොලර් 219ක් වූ අතර 1850 දී එය ඩොලර් 1 900ක් විය.
ලොන්ග්ෆෙලෝ 1853 ජුනි 4 වන දින, විදේශගත වීමට නියමිත ඔහුගේ මිතුරු නැදනියෙල් හොව්තොර්න් වෙනුවෙන් සමුගැනීමේ සාදයක් සිය කේම්බ්‍රිජ් නිවසේදී පැවැත්වීය. 1854 දී ලොන්ග්ෆෙලෝ හාර්වර්ඩ් සරසවියෙන් විශ්‍රාම ගත්තේ සිය දිවිය සම්පුර්ණයෙන්ම ලේඛන කලාව උදෙසා කැප කිරීමටයි. 1859 දී නිතිය පිලිබඳ ගෞරව උපාධියක් හාවර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලය මගින් ඔහුට පිරිනමන ලදී.
ෆ්‍රාන්සෙස් ගේ මරණය
ඇගේ මරණයෙන් කම්පනයට පත් ඔහු කෙදිනකවත් ඉන් ප්‍රකෘති තත්වයට පත්වුයේ නැත ඒ සඳහා විවිධ බෙහෙත් වර්ග වලින් සහනයක් පැතිය. හෙතෙම උන්මත්තකයෙකු වේ යයි බිය වූ ඔහු උන්මත්තකාගාරයට නොයවන ලෙස බැගපත් විය. තමා "ඇතුලාන්තයෙන් මියයමින් සිටිනවා" යැයි හේ ලියා තැබීය. ඔහුගේ ශෝකය ප්‍රකට කරවන ද ක්‍රොස් ස්නොව් ලුහුඬු පද්‍ය, ඇගේ මරණයෙන් වසර 18කට පසු 1879 අනුස්මරණයේ වෙනුවෙන් ඔහු රචනා කළේය.
ජීවිතයේ සැන්දෑ සමය හා මරණය
ලොන්ග්ෆෙලෝ වසර කිහිපයක් දාන්තේ ඇලිගියෙරිගේ ඩිවයින් කොමඩි පරිවර්තනයෙහි යෙදුණේය.එහි පරිපුර්ණත්වයට සහය ලබාගැනීම පිණිස සෝදුපත් සමාලෝචනය් සඳහා 1864 වසරේ සිට සෑම සතියකම බදාදා දිනයන්හි මිතුරුහවුලක් පැවැත්විය. "දාන්තේ සංගමය" ලෙස හැඳින්වූ එහි විලියම් ඩීන් හොවෙල්ස්, ජේම්ස් රසල් ලොවෙල්, චාර්ල්ස් එලියට් නොර්මන්සහ අනෙකුත් ආගන්තුකයන් විය. 1864 දී සම්පුර්ණ පරිවර්ථිත වෙළුම් තුනම ප්‍රකාශනය කෙරුණු අතර ලොන්ග්ෆෙලෝ නොකඩවා එය ප්‍රතිශෝධනය කරගෙන ගියේය. පළමු වසර තුලදී එය සිව් වතාවක් මුද්‍රණය කෙරුණි. 1868 වසර වන විට ලොන්ග්ෆෙලෝගේ වාර්ෂික ආදායම ඩොලර් 48 000 ඉක්මවීය. 1874දී සැමුඑල් කට්ලර් වෝර්ඩ ගේ උදව් මත "ද හැඟින් ඔෆ් ද කරේන්" කාව්‍ය ඩොලර් 3 000ක මුදලකට නිව්යෝර්ක් ලෙජර් හට අලෙවි කෙරුණි. එය එතෙක් මෙතෙක් ඉතිහාසයේ කවියකට ගෙවන ලද උපරිම මිල විය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:1807 උපත් ප්‍රවර්ගය:1882 මරණ
නෙල්සන්
ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
ප්‍රවර්ගය:වක්‍රෝත්තිහරණ පිටු
වඩුක්කොඩෙයි ප්‍රඥප්තිය
1976 වසරෙහි මැයි 14 දිනදී, ශ්‍රී ලංකාවේ, උතුරු පළාතේ, වඩුක්කොඩෙයි අසබඩ, පන්නකම්හිදී සම්මත කර ගන්නා ලද වඩුක්කොඩෙයි ප්‍රඥප්තිය තුලින්,   එස්. ජේ. වී. චෙල්වනායගම්ගේ නායකත්වය යටතේ පැවති  දෙමළ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ   විසින් ස්වාධීන දෙමළ ඊළමක් ස්ථාපනය කිරීමේ ඉල්ලීම ඉදිරිපත් කෙරිණි. දෙමළ ඊළමක් සඳහා එම පක්ෂයෙහි ඉල්ලීම හා සමගින් 1977 මහා මැතිවරණය තරග කල අතර දෙමළ ප්‍රදේශයන්හි විශිෂ්ට වරයක් හිමි කර ගනිමින් ශ්‍රී ලංකාවෙහි ප්‍රධාන විපක්ෂය බවට පත්වූ අතර සුළුතර පක්ෂයක් එසේ වූ පළමුවන අවස්ථාව විය. වෙනම රාජ්‍යයක් වෙනුවෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පිටසනක් ලෙසින් එය හුවා දැක්වූ දෙමළ ජාතිකවාදීන්ට එය ප්‍රගාමකයක් විය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික සිවිල් යුද්ධයෙහි සම්භවයන් ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ඉතිහාසය ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ දේශපාලනය ප්‍රවර්ගය:දෙමළ ජාතිකවාදය
වයිකින්ග්ස් (රූපවාහිනි කතා මාලාව)
වයිකින්ග්ස් ඉතිහාසය සම්බන්ධ නාට්‍යයක් වන අතර,මයිකල් හර්ස්ට් විසින් හිස්ට්‍රි නාළිකාවට ලියන ලද්දක්  වේ. මෙම කතාමාලාව අයර්ලන්තයේ රූගත කරන ලද අතර මුලින්ම විකාශය වුයේ   2013 මාර්තු 3න් වන දින කැනඩාවේ දීය.
වයිකින්ග්ස් කතාමාලවට පාදක වන්නේ පුරාවෘත්තගත නෝර්වේජියානු වීරයකු වන රැග්නාර් ලොත්බ්රුක් ගේ එංගලන්ත හා ප්‍රංශ ආක්‍රමනයි.කතාවේ දැක්වෙන ආකාරයට රැග්නාර් ගොවියෙකුයි.ඔහුගේ රණකාමිත්වයත් සහ එංගලන්තයේ සිදුකල සාර්ථක වැටලීම් නිසාත් ඔහු කිර්තියට පත්විය. පසුව ඔහු මුළු ස්කැන්ඩිනේවියා වෙහිම රජු බවට පත්වෙයි.පසු කතා මාලාවල රැග්නාර් ගේ මරණයෙන් පසු ඔහුගේ පුත්‍රයන්ගේ ,ස්කැන්ඩිනේවියා හා මධ්යධරණී ආක්‍රම ගැන කියවේ.
තව කියවන්න
ප්‍රවර්ගය:රූපවාහිනී කතාමාලා
අනුෂ්කා ෂර්මා
අනුෂ්කා ෂර්මා (1988 මැයි 1) යනු ඉන්දීය චිත්‍රපට නිළියක හා නිෂ්පාදකවරියක වේ. හින්දි සිනමාවේ ජනප්‍රිය රංගන ශිල්පිණියක වන ඇය ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානලාභිනියකද වේ.