cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ශ්‍රී ලංකාවේ මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයෙහි රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව
ගලේවල අධ්‍යාපන කොට්ඨාශය
පාසැල් 38 කින් සමන්විත වන ගලේවල අධ්‍යාපන කොට්ඨාශයෙහි සමස්ත රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව සඳහා මෙය බලන්න
දඹුල්ල අධ්‍යාපන කොට්ඨාශය
පාසැල් 39 කින් සමන්විත වන දඹුල්ල අධ්‍යාපන කොට්ඨාශයෙහි සමස්ත රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව සඳහා මෙය බලන්න
නාඋල අධ්‍යාපන කලාපය
මෙම කලාපය අඹන්ගඟ කෝරළය හා නාඋල යන අධ්‍යාපන කොට්ඨාශ වලින් සමන්විතවී ඇති අතර සමස්ත පාසැල් සංඛ්‍යාව 48 වෙයි.
අඹන්ගඟ කෝරළය අධ්‍යාපන කොට්ඨාශය
පාසැල් 21 කින් සමන්විත වන අඹන්ගඟ කෝරළය අධ්‍යාපන කොට්ඨාශයෙහි සමස්ත රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව සඳහා මෙය බලන්න
නාඋල අධ්‍යාපන කොට්ඨාශය
පාසැල් 27 කින් සමන්විත වන නාඋල අධ්‍යාපන කොට්ඨාශයෙහි සමස්ත රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව සඳහා මෙය බලන්න
විල්ගමුව අධ්‍යාපන කලාපය
මෙම කලාපය විල්ගමුව හා ලග්ගල යන අධ්‍යාපන කොට්ඨාශ වලින් සමන්විතවී ඇති අතර සමස්ත පාසැල් සංඛ්‍යාව 46 වෙයි.
විල්ගමුව අධ්‍යාපන කොට්ඨාශය
පාසැල් 25 කින් සමන්විත වන විල්ගමුව අධ්‍යාපන කොට්ඨාශයෙහි සමස්ත රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව සඳහා මෙය බලන්න
ලග්ගල අධ්‍යාපන කොට්ඨාශය
පාසැල් 21 කින් සමන්විත වන ලග්ගල අධ්‍යාපන කොට්ඨාශයෙහි සමස්ත රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව සඳහා මෙය බලන්න
ද්‍රවිඩයන් සය දෙනා
ද්‍රවිඩයන් සය දෙනා යනු,  436  සිට 452 දක්වා අනුරාධපුර රාජධානිය පාලකය කල, බොහෝවිට පාණ්ඩ්‍ය රාජ වංශයට  අයත්වූ දෙමළ නායකයන් සය දෙනෙකි.
පසුබිම
ද්‍රවිඩයන් සය දෙනා විසින් දිවයින ආක්‍රමණය කිරීමට පෙර, අනුරාධපුර රාජධානිය පාලනය කලේ මිත්තසේන රජ (435-436) විසිනි.
මිත්තසේන රජ
මිත්තසේන රජ, පස්වන සියවසෙහිදී අනුරාධපුරයේ රජ ලෙසින් සිටිමින් 435 සිට 436 දක්වා රාජ්‍යය පාලනය කලේය.
සිද්ධාලෝක රසය
සිද්ධාලෝක රසය පිළිබඳ සඳහන් වන්නේ තොටගමුවේ ශ්‍රී රාහුල හිමියන්ගේ අභාවය සම්බන්ධයෙනි. උන් වහන්සේ ඉඳුරුගල ලෙනේ දී මෙම සිද්ධාලෝක රසය වැළඳූ බවත් එම ඔසුවෙන් උන්වහන්සේ දීර්ඝ නින්දකට පත් වූ බවත් ජනප්‍රවාදයේ කියවේ. උන්වහන්සේගේ සිරුර කිසිදු උපද්‍රවයකින් තොරව මෙම ගල ලෙනෙහි තිබුණු බවත් එය ආරක්ෂා කිරීමට ඇබිත්තගොඩ නම් පරම්පරාවකට පැවරී තිබුණු බවද සඳහන්ය. මෙම ගල් ලෙනෙහි තිබුණු සිරුරෙහි කෙස් නිය පොතු වර්ධනය වෙමින් තිබුණු බවත් කිය වේ.
පෘතුගීසීන් විසින් වෙරළබඩ අත්පත් කර ගැනීමත් සමග නොදිරා තිබුණු රාහුල හිමියන්ගේ සිරුර සෙබස්තියන් සේවියර් නම් ශාන්තුවරයාගේ සිරුර යැයි ගෝවට ගෙන ගිය බවත් එහි බොහෝ කාලයක් පැවතුණු බවත් සඳහන්ය.
සීඑන්එන් ඉන්ටර්නැෂනල් ඒෂියා පැසිපික්
සීඑන්එන් ඉන්ටර්නැෂනල් ඒෂියා පැසිපික් යනු සීඑන්එන් ඉන්ටර්නැෂනල් රූපවාහිනී ජාලය විසින්, ආසියා පැසිපික් කලාපීය රටවල් වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන රූපවාහිනී විකාශයකි. එහි ඉදිරිපත් කිරීම් කටයුතු සීඑන්එන් ට අයත් හොංකොං මූලස්ථානයේ සිට සිදු කෙරෙයි. මුල්ම වැඩසටහන් 1989 අගෝස්තුවේදී මුදාහරින ලදී.
1989 - 2005 අතර කාලය තුලදී, ආසියා පැසිපික් කලාපය වෙනුවෙන්, ඒෂියා දිස් ඩේ (Asia This Day), සීඑන්එන් මෝනින් නිව්ස් (CNN Morning News) (ආසියා සංස්කරණය), නිව්ස් බිස් ටුඩේ (News Biz Today) සහ ඒෂියා නිව්ස් (Asia News) වැනි විශේෂ වැඩසටහන් මෙම සංස්කරණ විකාශය තුලින් ඉදිරිපත් කෙරුණි. නමුත් වර්ථමානය වනවිට මෙම ඒෂියා පැසිපික් සංස්කරණ විකාශය සහ, සීඑන්එන් ඉන්ටර්නැෂනල් හී අනෙකුත් සංස්කරණ විකාශයන් අතර වෙනස්කම් ඉතා අවම මට්ටමක පවතී.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ජාත්‍යන්තර රූපවාහිනී නාලිකා
පාංශු සංරක්ෂණය
පාංශු සංරක්ෂණය යනු පසෙහි ඉහළම ස්ථරය ඛාදනය වීමෙන් වළක්වා ගැනීම හෝ අධික ලෙස භාවිතය, ආම්ලීකරණය, ලවණකරණය හෝ වෙනත් රසායනික පාංශු දූෂණය හේතුවෙන් ඇති වන සාරවත් බව අඩුවීම වැළැක්වීම ය.
වීරකැටිය ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
වීරකැටිය ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, දකුණු පළාතේ,   හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කය
ඒ. පී. ජේ. අබ්දුල් කලාම්
ජනාධිපතිවරයෙකු ලෙසත්, එරට මිසයිලේ පියා ලෙසත් ඔහුව ඉන්දියානුවන් විසින් හඳුන්වා දෙනවා. මේ කරුණුවලට අමතර ව ලෝකය ම පිළිගත් ලෝකයා ම ගෞරව බුහුමන් දක්වන විද්‍යාඥයෙකු ලෙසත්, කතුවරයෙකු ලෙසත් අබ්දුල් කලාම් ප්‍රසිද්ධ යි.
ඉංජිනේරුවෙකු හා ගගන විද්‍යාඥයෙකු ලෙස ඉන්දියානු අග්නි මිසයිල ව්‍යාපෘතියේ අභිවෘද්ධිය වෙනුවෙන් හා න්‍යෂ්ටික බලය අත්පත් කරගැනීමේ මෙහෙයුම්වල දීත් කැපී පෙනෙන කාර්යයක් ඉටුකළ පුද්ගලයෙකු ලෙස ආචාර්ය කලාම් ව හැඳින්විය හැකි යි.
ගණිතයට දක්ෂ කුඩා අබ්දුල් කලාම්
ඉන්පසු ව, 1955 වසරේ දී අභ්‍යවකාශ ඉංජිනේරු විද්‍යාව හැදෑරීම සඳහා මැඩ්රාස් හි තාක්ෂණික ආයතනයට ඇතුළත් වෙනවා.
එම පාඨමාලාව සාර්ථක ව සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසුව ඔහු, ඉන්දියානු “Aeronautical Development Establishment” ආයතනයට ඇතුළු වෙනවා. ඒ 1960 වසරේ දී යි. එය ඉන්දියානු රජයේ ආරක්ෂක පර්යේෂණ හා සංවර්ධන ආයතනයේ එක් කොටසක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වෙනවා.
විද්‍යාඥයෙක් ලෙස
එවකට ඉන්දියාවේ ප්‍රසිද්ධ විද්‍යාඥයෙකු වූ වික්‍රම් සර්භායි යටතේ එම ආයතනයේ සේවය කරන තරුණ අබ්දුල් කලාම් ඉන්දියානු ගුවන් හමුදාව සඳහා කුඩා හෙලිකොප්ටරයක් සැලසුම් කරනවා. මේ කාලය තුළ ඔහු නාසා ආයතනයේ සංචාරය කරමින් බොහෝ දැනුම් ප්‍රමාණයක් රැස් කර ගන්නවා. එම කාලය අතරතුර යි ඉන්දියාව පළමු වතාවට රොකට් තාක්ෂණය අත්හදා බැලීම් සඳහා සැලසුම් සකස් කරන්නේ.
ඉන්දියානු රජය විසින් ගුවන්ගත කරන ප්‍රථම චන්ද්‍රිකාව සඳහා ආරම්භ කරන ලද ව්‍යපෘතියේ අධක්ෂකවරයා ලෙස කටයුතු කරන්නේ ද අබ්දුල් කලාම්. ටික කාලයකින් අනතුරුව Indian Space Research Organisation (ISRO) වෙත ඔහු ව මාරු කර යවනවා. පෙර කී ව්‍යපෘතිය දිගින් දිගටම ක්‍රියාත්මක වෙන අතර, 1980 වසරේ ජුලි මාසයේ දී ඔහුගේ කණ්ඩායම විසින් පළමු ඉන්දියානු චන්ද්‍රිකාව වන රෝහිනී සාර්ථක ව අභ්‍යවකාශගත කිරීමට සමත් වෙනවා.
Valiant හා Devil යන ව්‍යාපෘති දෙක ආචාර්ය අබ්දුල් කලාම්ගේ මෙහෙයවීම මත නිර්මාණය වූ අතර, එම ව්‍යාපෘතිවල මූලික අරමුණ වන්නේ බැලස්ටික් මිසයිල තාක්ෂණය අත්හදා බැලීම යි. ඒ සඳහා ඊට පෙර ඔවුන් විසින් සිදුකළ චන්ද්‍රිකා ව්‍යාපෘතියේ තාක්ෂණය ද උපයෝගී කර ගන්නවා.
යම් අවස්ථාවක මෙම පර්යේෂණ සඳහා අවශ්‍ය මුදල් කැබිනට් මණ්ඩලය හරහා අනුමත නොවන විට දී ඉන්දිරා ගාන්ධි අගමැතිනිය එය රහස් අරමුදලක් ඔස්සේ ලබා දුන් බව ද ප්‍රකට කාරණයක් ලෙස සඳහන් කළ හැකි යි.
පසුව ඉන්දියානු රජයේ ආරක්ෂක අමාත්‍යංශය යටතේ ක්‍රියාත්මක වූ “Integrated Guided Missile Development Programme” ව්‍යාපෘතිය මොහුගේ යෝජනාවක් මත ආරම්භ කරන අතර එහි ප්‍රධානියා ලෙස ද කටයතු කරන්නේ ආචාර්ය අබ්දුල් කලාම් ය. ඒ 1982 වසරේ දී යි. ලෝක ප්‍රසිද්ධ ඉන්දියානු අග්නි මිසයිල ව්‍යාපෘතිය ද, ප්‍රිත්වී ව්‍යාපෘතිය ද  ක්‍රියාත්මක වෙන්නේ මෙම වැඩසටහන හරහා යි.
මේ හේතුවෙන් ඉන්දියානු මිසයිලයේ පියා යන ගෞරව නාමය ඔහු ඇමතීම සඳහා යොදා ගැනීමට බොහෝ දෙනෙක් පුරුදු වෙනවා. නමුත් මෙම ව්‍යාපෘති සඳහා වැය වූ කාලය අතිමහත් මුදල් කන්දරාව පිළිබඳ ව විවේචන නැතුවා ම නොවේ.
1992 වසරේ සිට 1996 වසර දක්වා අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ ප්‍රධාන විද්‍යා උපදේශක ලෙස ද ඔහු කටයුතු කරනවා.
ජනතාවගේ ජනාධිපතිවරයා
2002 වසරේ ජනාධිපතිවරණය සඳහා ස්වාධීන අපේක්ෂකයෙකු ලෙස ඉදිරිපත් වන අබ්දුල් කලාම්, එහි දී 89.5%ක ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් සමග ජයග්‍රහණය කරනවා. ඉන්දියාවේ ප්‍රධාන පක්ෂ දෙක වන භාරතීය ඉන්දීය ජනතා පක්ෂය හා ඉන්දියානු කොන්ග්‍රස් පක්ෂය යන පක්ෂ දෙක ම ජනාධිපතිවරණයේ දී ඔහුට සිය සහාය පළ කරනවා. ඒ හේතුවෙන් ඔහු ව හඳුන්වන්නේ, ජනතාවගේ ජනාධිපතිවරයා ලෙස යි.
ඉන්දියානු සිවිල් නිලධාරියෙකුට ලබා ගත හැකි ඉහළ ම සම්මානය වන “භාරත රත්නම්” සම්මානයෙන් මොහු ව පිදුම් ලබනවා. එම සම්මානය ලබා ගත් තුන්වන ජනාධිපතිවරයා වන්නේත් මොහු යි.
ඉන්දියානු ජනාධිපති මන්දිරය වන “රාශ්ට්‍රපති භවන”ට ගිය පළමු විද්‍යාඥයා වන්නේ ද කලාම් ය.
විශ්‍රාමික ජනාධිපතිවරයෙකු ලෙස
ජිවිත කාලය ම ඉන්දියාවේ විද්‍යාව හා තාක්ෂණය දියුණු කිරීමේ අරමුණෙන් තම සේවය ලබා දුන් ඔහු, විවාහ ජීවිතයට පවා ඇතුළත් වෙන්නේ නෑ. ඔහුට පැවරී තිබූ රාජකාරී හමුවේ එවැනි දෙයක් පිළිබඳ ව සිතීමට කාලය නොතිබුණා විය හැකි යි. ජනාධිපති තනතුරෙන් විශ්‍රාම ගිය පසු තාක්ෂණික ආයතන කිහිපයක හා විශ්වවිද්‍යාල කිහිපයක ආරාධිත මහාචාර්යවරයෙකු ලෙස සේවය කරනවා.
2015 වසරේ ජූලි 27 වන දා අබ්දුල් කලාම් ගුවාටි ප්‍රදේශයේ ශිලොන්හි දී පැවැත්වූ දේශනයක් අතරේ දී මරණයට පත්වෙනවා. ජනතා සුභසිද්ධිය වෙනුවෙන් තම ජීවිතය ම කැප කළ ඔහුගේ කියමනකින් ම මෙම ලිපිය අවසන් කිරීමට අපි තීරණය කළා.
“එක් හොඳ පොතක් හොඳ මිතුරන් 100කට සමාන ය. නමුත් හොඳ එක් මිතුරෙක් පුස්තකාලයකට සමාන ය.”
'''ඒ. පී. ජේ. අබ්දුල් කලාම්''' (1931 ඔක්තෝබර් 15 – 2015 ජූලි 27) වර්ෂ 2002 සිට 2007 දක්වා කාලය තුළ එකොළොස්වන ඉන්දීය ජනාධිපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේ ය.
හින්ඩන්බර්ග් ව්‍යසනය
1937, මැයි 6 දිනදී, හින්ඩන්බර්ග් ව්‍යසනය සිදුවූයේ ලේක්හර්ස්ට්, නිව් ජර්සි කොට්ඨාශයට කිට්ටුවෙන් පිහිටි, ලේක්හර්ස්ට් නාවුක ගුවන් ස්ථානයේ පිහිටි,  එහි නැංගුරම් කුඹය හා සමගින් ගොඩබෑම් උත්සාහයක නිරතව සිටියදී LZ 129 හින්ඩන්බර්ග් නම් ජර්මානු මගී ගුවන් නැව  ගිනිගෙන විනාශවීමෙහිදීය. ගුවන් නැවේ සිටි 97 අතුරින් (36 මගීන් සහ කාර්ය මණ්ඩලයෙහි 61 දෙනා), 35 දෙනෙක් මිය ගියහ. භෞමික කාර්ය මණ්ඩලයෙහි එක් අයෙකුද මිය ගියේය.
ක්‍රීඩා
thumb|300px|right|පාපන්දු ක්‍රිඩාවේ යෙදෙන ලමුන් පිරිසක්. මෙම ක්‍රිඩාව කණ්ඩායම් ක්‍රිඩාවක් වන අතර මෙවන් ක්‍රිඩා ලමුන්ගේ සමාජශිලි බව වර්ධනයට ඉවහල් වේ.
ක්‍රීඩා යනු නීතිරීති හෝ ව්‍යවහාරයන් මාලාවන් විසින් පාලනය කරනු ලැබෙන හා බොහෝ විට තරගකාරී ලෙස නිරත වන ක්‍රියාකාරකම් ය. ක්‍රීඩා ලෙස සාමාන්‍යයෙන් හඳුන්වන්නේ තරගකරුගේ කායික ශක්‍යතාවයන් අවසාන ප්‍රතිඵලයේ (දිනුම හෝ පරාජය) එකම සහ මූලික නිර්ණය සාධකය වන ක්‍රියාකාරකම්ය. නමුත් බුද්ධිය භාවිතා කරන ක්‍රීඩා (වාසනාවට ඉතා අඩු ඉඩකඩක් ඇති “කාඩ් සෙල්ලම්” හා පුවරු ක්‍රීඩා” හැඳින්වීම බහුලව යොදන නමකි) සහ මානසික තීක්ෂණභාවය හෝ උපකරණවල තත්වය ප්‍රධාන සාධක වන “මෝටර් රථ ක්‍රීඩා” වැනි ක්‍රියාකාරකම් හැඳින්වීමට ද මෙම යෙදුම භාවිතා කරනු ලැබේ. කායික ක්‍රීඩා සමහරකට සහයෝගීතාව අවශ්‍ය වන අතර ඊට පාපන්දු, පැසිපන්දු, ජල පන්දු ක්‍රීඩාව සහ බේස් බෝල් ක්‍රීඩාව ඇතුළත් වේ.
ක්‍රීඩා ඉතිහාසය
ක්‍රීඩාවේ ඉතිහාසය මිනිසුන්ගේ මුල් ආරම්භය තෙක් විහිදීමට බොහෝ දුරට ප්‍රයෝජනවත් වේ. ක්‍රීඩාව මිනිසුන්ගේ ස්වභාවය සහ පරිසරය ප්‍රගුණ කිරීමට බොහෝ දුරට ප්‍රයෝජනවත් වේ. ක්‍රීඩාවේ ඉතිහාසයෙන් අපට සමාජ වෙනස්වීම් ගැන බොහෝ ඉගැන්වීම් සිදු කරයි, එමෙන්ම ක්‍රීඩාවේ ස්වභාවය ද විස්තර වේ. මිනිසුන් ඔවුන්ගේ යහපැවැත්ම සඳහාම තමන්ගේ දක්ෂතාවයන් වර්ධනය කර ගැනීම සහ පුහුණු කිරීම ක්‍රීඩාවට අන්තර් ගත වන අතර මීට සමාන්තරව තමන්ගේ ප්‍රයෝජනවත් භාවය පුහුණු කිරීම සිදුවේ. බොහෝ ඈත අතීතය දෙස බලන විට ක්ෂය වී යන සාධක මෙම කාර්යයට උදව්කර ගැනීම වඩා අපහසු කරයි. එසේම එම සමාජය එහි විශ්වාසය වෙනස් කළ ආකාරයත් එම නිසාම ක්‍රීඩාවේ නීතිරීති වෙනස් කළ ආකාරයත් පෙනී යයි.
නිරුක්ති ශාස්ත්‍රය
ක්‍රීඩාව යන වචනය ප්‍රංශ භාෂාවෙන් විවේකය යන තේරුම ඇතිව බිහි වන්නකි.වචනය ප්‍රංශ භාෂාවෙන් විවේකය යන තේරුම ඇතිව බිහි වන්නකි.
පාරීභාෂික ශබ්ද මාලාව
thumb|ප්‍රදර්ශනාත්මක අශ්ව කඩුලු පැනීමේ තරඟයක්.
බ්‍රිතාන්‍ය ඉංග්‍රීසියෙහි ක්‍රීඩා ක්‍රියාකාරකම් පොදුවේ විස්තර කරන්නේ සමූහවාචී නාම පදයක් වූ "ස්පොර්ට්" යන වචනයෙනි. ඇමරිකන් ඉංග්‍රිසියෙහි වැඩි වශයෙන් යෙදෙන්නේ 'ස්පොට්ස්' යන්නයි. සියලු ඉංග්‍රිසි ව්‍යවහාරයන්හි එක් නිශ්චිත ක්‍රීඩාවකට වඩා හැඳින්වීමේදි "ස්පෝට්ස්" වචනය භාවිතාවේ. උදාහරණයක් වශයෙන් "Foot ball and swimming are my favorite sports" යනුවෙන් ව්‍යවහාර කෙරේ. මෙම භාවිතය ඉංග්‍රීසි කථා කරන සියලු දෙනා සාමාන්‍යයෙන් නිවැරදි යැයි පිළිගනිති. "I enjoy sport" කියනවාට වඩා "I enjoy sports" යනුවෙන් කථා කිරීම වඩා සුදුසු බව උතුරු අමෙරිකානුවන්ගේ මතයයි.
පුහුණුව සහිත ක්‍රීඩා සහ මෝටර් රථ තරඟ යන දෙකම පුහුණුව, ක්‍රීඩා ලෝලීත්වය යනාදි, ශාරීරික ක්‍රියාවන්හි බොහෝ ගති ලක්ෂණ ප්‍රදර්ශණය කරයි. ගුවනේ කෙරෙන ක්‍රීඩා, බිලියඩ්, චෙස්, මෝටර් සයිකල් ධාවන තරඟ සහ බෝට්ටු තරඟ ආදී සියල්ල අන්තර් ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව විසින් ක්‍රීඩා වශයෙන් පිළිගනු ලබයි.
ආශ්‍රිත
ආශ්‍රිත මාතෘකා
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සංස්කෘතිය
ෂැවොලින් කුං ෆු
ෂැවොලින් කුං ෆු ෂැවොලින් වුෂු හෝ ෂැවොලින් ක්වාන් ලෙසද හැඳින්වේ, වුෂු හෝ කුංෆු හි පැරණිතම, විශාලතම හා වඩාත් ජනප්‍රිය සටන් ක්‍රම වලින් එකකි.
ඉතිහාසය
===ෂැවොලින්ට පෙර
කටුවන බලකොටුව
දකුණු මුහුදු තීරයේ සිය දේශ සීමාව හා කන්ද උඩරට දේශ සීමාව අතර කලාපයේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සිය වාණිජ අරමුණු ඉටුකරගැනීමේදී කලාපීය මිලදීගැනීමේ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස යොදා ගැනීම
ෂැවොලින් කුං ෆු
ඉතිහාසය
චීන සටන් කලාව===
කටුවන බලකොටුව
එමෙන්ම කටුවන බලකොටුවේ සිට දොරපනේ උමගතැන්න නම් ප්‍රදේශයකට භූ ගත උමං මාර්ගයක් තිබූ බව සදහන් වන අතර දැනටත් එම උමං මාර්ගයේ සලකුණු අදාල ප්‍රදේශයේ ඇත.
ප්‍රවර්ගය:හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බලකොටු
අම්රිතා රාව්
අම්රිතා රාව් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු නිළියක සහ හිටපු නිරූපිකාවකි. ඇය වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධ වූයේ හින්දී චිත්‍රපට සඳහා ඇය දැක්වූ දායකත්වය නිසායි. රාව් රංගන වෘත්තියට පිවිසියේ අබ් කේ බරස් (2002) චිත්‍රපටය තුළින් වන අතර, ඒ සඳහා ඇය 2013 හොඳම කාන්තා ප්‍රවිෂ්ටය සඳහා ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානයට නිර්දේශ වූවා ය. අනතුරුව ඇය ඉශ්ක් විශ්ක් (2003), මේ හූ නා (2004), විවාහ් (2006) වැනි ප්‍රේම වෘත්තාන්ත නාට්‍ය චිත්‍රපට මෙන්ම මස්ති (2004) වැනි සාර්ථක ප්‍රහසන සංත්‍රාස චිත්‍රපට ගණනාවකට රංගනයෙන් දායක වූවා හ. ඇය එක් අයිෆා සම්මානයක් සහ ස්ටාර්ඩස්ට් සම්මාන ද්විත්වයක් හිමිකරගෙන තිබේ.
ජලාශ්‍රිත පුරා විද්‍යාව
ජලාශ්රිත පුරා විද්යාව යනු බෝට්ටු වර්ග, වෙරළාශ්රිත ඉදි කිරීම්, බඩු බාහිරාදිය, මානව නෂ්ටාවශේෂ සහ දියෙන් වැසුණු භූමි ප්රදේශ අධ්යයනය මඟින් මුහුදු, ජලාශ සහ ගංඟාවන් සහ මිනිසා අතර පැවති අන්තර් ක්රියාවන් අධ්යයනය කරනු ලබන පුරා විද්යාත්මක ක්ෂේත්රයකි.මෙම ක්ෂේත්රයෙහි විශේෂිත කොටසක් වන්නේ දිය යට ඇති වස්තූන් සම්බන්ධ පුරා විද්යාවයි. මේ ඔස්සේ අතීතය සම්බන්ධ තොරතුරු ගිලී ගිය වස්තූන් ඇසුරෙන් අධ්යයනය කරනු ලැබේ. මෙම ක්ෂේත්රයට අයත් තවත් විශේෂිත කොටසක් ලෙස නාවුක පුරා විද්යාව හැඳින්විය හැකි අතර ඒ ඔසසේ විවිධ නාවුක යාත්රා නිර්මාණය සහ ඒවා භාවිතය පිළිබඳව අධ්යයනය කරනු ලැබේ.
සාමාන්යයෙන් ජලාශ්රිත පුරා විද්යාවට අයත් වන පුරා විද්යාත්මක ස්ථානයන් මුහුදු බත් වූ නාවුක යාත්රා හේතුවෙන් හෝ භූ විද්යාත්මක ව්යසනයන් හේතුවෙන් හට ගන්නා අතර ඒ හේතුවෙන් එවැනි ස්ථානයන් ආශ්රිතව කාලයත් සමඟ ක්රමයෙන් තැන්පත් වූ වස්තූන් සමූහයක් වෙනුවට අතීතයේ කිසියම් මොහොතකට අනුරූප වස්තුන් සමූහයක් හමු වීම සිදු වේ. මේ හේතුවෙන් ඇතැම් විට ගිලී ගිය නාවුක යාත්රා කාල කැප්සුල ලෙස ද හැඳින්වේ.
මුහුදෙහි හෝ වෙනත් ජලජ පරිසරයක ගිලී පවතින පුරා විද්යාත්මක ද්රව්යයන් භූමිය මත පවතින මානවකෘතීන්ට සාපේක්ෂව යටත් වන්නා වූ බලපෑම් එකිනෙකින් වෙනස් වේ. කෙසේ නමුත් භූමිය හා සම්බන්ධ පුරා විද්යාත්මක කටයුතුවල දී මෙන්ම මෙවන් පරිසරයන්හි දී ද නූතන පුරා විද්යාඥයන් මඟින් අන්වේෂණය කළ හැකි පරිද්දෙන් ඉතිරි වනුයේ ආරම්භයේ තැන්පත් වූ ද්රව්ය ප්රමාණයෙන් කුඩා කොටසකි. කෙසේ නමුත් ජලාශ්රිත පුරා විද්යාවේ වැදගත් ලක්ෂණයක් වනුයේ එසේ කාලයත් සමඟ බොහෝ විට ද්රව්ය රැසක් විනාශයට භාජනය වන නමුත් ඇතැම් දුලබ අවස්ථාවන් හි දී ඉතා විශාල ද්රව්ය ප්රමාණයක් පරිහානියකින් තොරව ඉතිරි වීමයි. එවැනි අවස්ථාවන් හමු වූ විට ඒ ඔස්සේ විශාල තොරතුරු ප්රමාණයක් රැස් කරගත හැකි වේ.
පුරා විද්යාඥයින් අතරින් ඇතැමෙක් ජලාශ්රිත පුරා විද්යාව සම්පූර්ණයෙන්ම වෙන් වූ පුරා විද්යා ක්ෂේත්රයක් ලෙස සලකන අතර ඔවුන්ගේ මතය වන්නේ මෙම ක්ෂේත්රයට මුහුදුබත් වූ නාවුක යාත්රා වැනි විශේෂිත පුරා විද්යාත්මක ස්ථානයන් සහ ඒවා අන්වේෂණය කිරීමට අවශ්ය වන දිය යට පුරා විද්යාත්මක කටයුතු සිදු කිරීමේ දක්ෂතාවයන් අයත් වන බවයි. කෙසේ නමුත් ඇතැම් පුරා විද්යාඥයන්ගේ මතය වන්නේ නාවුක කටයුතු ගොඩ බිම හා සම්බන්ධ සමාජීය හා ආර්ථික කටයුතු හා බැඳී පවතින බැවින් ජලාශ්රිත පුරා විද්යාව එසේ වෙන් වූ ක්ෂේත්රයක් ලෙස නොසැලකිය යුතු බවයි.
භූමිය සහ සාගර ඒකාබද්ධ කිරීම
කාර්මික යුගයට පෙරාතුව ජලය ඔස්සේ ගමන් කිරීම බොහෝ විට භූමිය ඔස්සේ ගමන් කිරීමට වඩා පහසු වේ. මේ හේතුවෙන් සමුද්‍ර ගමන් මාර්ග, නාවුක ගමනාගමනයට සුදුසු වූ ගංඟා සහ මුහුදුවලින් එතෙර වීමට භාවිතා කළ මාර්ග ආදී සංස්කෘතීන්වල වෙළඳ මාර්ග ලෙස භාවිතා විය. උදාහරණයක් ලෙස රෝමානුවන් මධ්‍යධරණී මුහුද අභ්‍යන්තර මුහුද ලෙස සැලකීම හැඳින්විය හැක. ඊට හේතු වූයේ මධ්‍යධරණී මුහුදෙහි සීමාවන් වටා රෝමානු අධිරාජ්‍යය පැතිර පැවතීමයි. මධ්‍යධරණී මුහුද හරහා සිදු වූ වෙළඳ කටයුතු සඳහා සාධක බොහෝ පැරණි වාර්තාවන් තුළ හමුවන අතර පැරණි වරායන්, මුහුදු යාත්‍රා සහ ඒවායේ අඩංගු බඩු බාහිරාදියේ නටඹුන් ද මෙම වෙළඳ කටයුතු සඳහා සාක්ෂි වේ. පසු කාලීනව එක්සත් ජනපදය, ඩෙන්මාර්කය සහ ස්පාඤ්ඤය වැනි ප්‍රබල නාවුක සංස්කෘතියක් පැවති රටවල් අනෙකුත් මහාද්වීපවල ජනාවාස පිහිටුවීමට පවා සමත් විය. එමෙන්ම වැදගත් සම්පත්වල පාලනය ලබා ගැනීම සඳහා මුහුදු මත යුද ගැටුම් පවා හට ගැනුණි. සමුද්‍ර පුරා විද්‍යාඥයන් විසින් පැරණි වෙළඳ මාර්ගයන් ආශ්‍රිතව සොයා ගනු ලබන පුරා වස්තූන් භූමියෙහි හමුවන පුරා වස්තූන් සහ පැරණි වාර්තාවන් සමඟ එක් කිරීමෙන් අතීතයේ පැවති වාණිජ, සමාජයීය සහ දේශපාලනික පසුබිම් පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගත හැකි වේ.
පුරා විද්‍යාව ගිල්වුණ ලද වැඩ බිම්
ප්‍රාග් ඓතිහාසික භූ දර්ශනය
ජලජ පුරා විද්‍යාව මඟින් අධ්‍යයනය කරනු ලබන්නේ දේශගුණයේ හා භූ විද්‍යාවේ වෙනස් වීම් නිසා වර්තමානයේ දී ජලය යට පිහිටන ප්‍රාග් ඓතිහාසික වස්තු හා වැඩ බිම්ය.
නැවුම් හා ක්ෂාර ජලජ වස්තු අප පැවතුණු කාලය පුරාවටම මිනිසුන්ට වැදගත් ආහාර ප්‍රබවයක් බවට පත්ව තිබේ. පැරණි ගම්මාන ජල ප්‍ර‍භව ආසන්නයේ පිහිටා තිබීම එතරම් පුදුමයක් වීමට හේතුවක් නොවේ. අවසාන ‍අයිස් යුගයේ සිට මේ දක්වා මුහුදු මට්ටම අඩි 250ක් (දළ වශයෙන් මීටර් 75ක්) තරම් උස් වී ඇත.
එමනිසා අයිස් යුගය පුරාවට වූ මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම්වල වාර්තාවල විශාල ප්‍රමාණයක් දැන් සොයා ගත හැක්කේ ජලය යටිනි.
දැන් කළු මුහුද ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශය වතුරෙන් යට වීම (වර්තමානයේ පොස්පරස් පිහිටි ස්ථානයේ පිහිටි භූමි පාලමක් මධ්‍යධරණී මුහුදෙහි වැඩි වන ජල පීඩනය යටතේ බිඳී වැටීමත් සමඟ) එකල සුවිසල් මිරිදිය ජලාශයක් වූ ඒ වටා පිහිටි මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම් විශාල ප්‍රමාණයක් ගිල්වන ලදී.
‍ෛඑතිහාසික වැඩ බිම්
ඉතිහාසය පුරාවට එක් එක් කාලවල දී සිදු වූ භූමිකම්පා මඟින් මනුෂ්‍ය ජනපද ගිල්වීම සිදු වී ඇත. එවැනි ව්‍යසනවල අවශේෂ ලෝකය පුරා පිහිටන අතර ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියා පෝර්ට් රෝයල් වැනි වැඩ බිම් වර්තමානයේ දී වැදගත් පුරා විද්‍යාත්මක වැඩ බිම් බවට පත්ව තිබේ. නටඹුන් වූ නෞකා සමඟ මෙන්ම පුරා විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලට බහු තේමා අනුගමනය කළ හැකිය. ඒවාට අවසාන ව්‍යසනය පිළිබඳ සාක්ෂි, ව්‍යසනයට පෙර තිබූ ව්‍යුහ හා භූ දර්ශනය හා එහි ඇති වුණු සංස්කෘතිය හා ආර්ථිකය ඇතුළත් වේ. නැවක් මුහුදුබත් වීමක් මෙන් නොව භූ කම්පා අවස්ථාවක් හරහා නඟරයක් විනාශ වීම වසර ගණනක් පුරාවට සිදු විය හැකි අතර විනාශයේ යම් කොටස් සඳහා සාක්ෂි ද තිබිය හැක. (සමහරක් විට අතරතුර වූ නැවත ගොඩනැඟීම් ද සමඟ)
References
ප්‍රවර්ගය:ජලාශ්‍රිත පුරා විද්‍යාව
දයානන්ද ගුණවර්ධන
හෙට්ටිපතිරන්නැහැලගේ දයානන්ද ගුණවර්ධන (1934 ඔක්තෝබර් 15 - 1993 ජූනි 24), දයානන්ද ගුණවර්ධන ලෙසින් වඩාත් ප්‍රකට ඔහු ශ්‍රී ලාංකේය නාට්‍ය රචකයෙක්, නළුවෙක්, ගීත රචකයෙක්, නාට්‍යකරුවෙක්, ගුවන් විදුලි නාට්‍ය නිෂ්පාදකයෙක් සහ සිංහල ගුවන්විදුලි නාට්‍ය රචකයෙක් විය.
ළමා අවධිය
දයානන්ද ගුණවර්ධන ශ්‍රී ලංකාවේ උඩුගම්පොල හල්ගම්පිටිය ප්‍රදේශයේ උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා දොන් සයිමන් ඉංග්‍රීසි ගුරුවරයෙකි. ගුණවර්ධන උගම්පොළ රජයේ පාසලෙන් (1943-46) පාසල් අධ්‍යාපනය අවසන් කළ අතර වේන්ගොඩ රජයේ ද්විතීයික පාසලෙන් (1946-51) අධ්‍යාපනය හැදෑරීය. 1951 වසරේ සිට ඔහු කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය.
පාසල් වියේදී ඔහු කනිෂ්ඨ කැඩෙට් කපිතාන්වරයා ලෙස ක්‍රියා කළ නාට්‍ය සංගමය වැනි බොහෝ සංගම්වල ක්‍රියාකාරී වූ අතර "හොඳම කැඩෙට්" කුසලානය දිනා ගත්තේය.
ගුණවර්ධන විද්‍යාල භූගෝලීය සංගමයේ උප සභාපතිවරයා ලෙසද කටයුතු කළේය. ආනන්ද විද්‍යාලයේ දී ඩී.බී.ජයතිලක සාහිත්‍ය සම්මානය සහ අමරසේන කලා සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබුවා. 1957 දී පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයට බැඳුණු ඔහු සාමාන්‍ය කලා සුදුසුකම් විභාගය සම්පූර්ණ කළේය. ඔහු 1967 සැප්තැම්බර් 28 වන දින ගම්පහ අයිරාංගනී රණතුංග සමඟ විවාහ වූ අතර ඔවුන්ට දරුවන් තිදෙනෙක් සිටියහ.
රංග ශාලාව
ගුනවර්ධනගේ ප්‍රථම කැපී පෙනෙන නාට්‍යය වූයේ සිංහල ජනකතාවක් පාදක කරගත් නරි බෑනා (1961) ය. ජනප්‍රිය සංගීතවේදී ලයනල් අල්ගම මහතා තර්ස්ටන් විද්‍යාලයේ ගුරුවරයෙකු ලෙස සේවය කරන සමයේ එහි "ඇහල මලින් ගස් පිරිලා බලන්න හරි ලස්සනයි" සහ "කුමටද සෝබනියේ කඳුළු සලන්නේ" වැනි අමතක නොවන ගීත රචනා කිරීමට දායක විය. එය ජනප්‍රිය වූ අතර වසර හතළිහක් අඛණ්ඩව සිදු විය. ඔහුගේ මීළඟ කලා කෘතිය, බක්මහ අකුණු (1962), ප්‍රංශ නාට්‍යයක් වන The Marriage of Figaro පාදක කරගෙන, චිත්‍රපටයක් බවට පත් විය. සිංහලේ තනි වේදිකා නාට්‍යයක් ලෙස නිෂ්පාදනය කරන ලද කාමරේ පොරේ (1962), ඉංග්‍රීසි නාට්‍ය රචක ජෝන් මැඩිසන් මෝටන්ගේ <i id="mwMw">Box and Cox</i> නාට්‍යයේ අනුවර්තනයකි. එය මුලින්ම වේදිකාගත වූයේ ගීත නොමැතිව ය. ගුණවර්ධන නාට්‍ය දහසයක් නිෂ්පාදනය කළේය. ගජමන් පුවත (1975) සහ මධුර ජවනිකා (1983) විශේෂයෙන් කැපී පෙනේ. ඔහු සංස්කෘතික හුවමාරු වැඩසටහන (1978) යටතේ නරි බෑනා අධ්‍යක්ෂණය කළේය.
අධ්යාපන
ඔහු ජාත්‍යන්තර ශිෂ්‍ය හා තරුණ උළෙලට (මොස්කව්, 1957) සහභාගී විය. ඔහු රුමේනියාව, බල්ගේරියාව, චෙකොස්ලෝවැකියාව සහ රුසියාවේ (1962) ජාත්‍යන්තර නාට්‍ය සම්මේලනයේ සහ නාට්‍ය අධ්‍යයනයේ ශ්‍රී ලංකා නියෝජිතයා විය. ඔහුට ශ්‍රී ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථාව (1966) විසින් BBC හි ගුවන්විදුලිය සහ රූපවාහිනිය පිළිබඳ අධ්‍යයනය සඳහා පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ශිෂ්‍යත්වය පිරිනමන ලදී. ඔහු නොබැඳි ජාතීන්ගේ පළමු රූපවාහිනී උළෙලේ (1979) ශ්‍රී ලංකා නියෝජිතයා ලෙස කටයුතු කළේය. ඔහු දකුණු කොරියානු ජාත්‍යන්තර සංස්කෘතික පදනම (1991) විසින් පිරිනමන ලද ශිෂ්‍යත්වයකින් පසුව බුදුදහම සහ කොරියානු රඟහල පිළිබඳ පර්යේෂණ කළේය.
චිත්‍රපටය
බක් මහ දීගේ – 1969 (බක්මහ අකුණු නාට්‍යයෙන් පසුව)
යොමු කිරීම්
<references group="" responsive="0">
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:1993 මරණ ප්‍රවර්ගය:1934 උපත්
සෞදි අරාබිය
සෞදි අරාබිය, සවුදි අරාබියාව, නිල වශයෙන් සවුදි අරාබි රාජධානිය යනු මැද පෙරදිග පිහිටි විශාලතම රටයි. එහි මායිම් වන්නේ උතුරින් හා ඊසාන දිගින් ජෝර්දානය හා ඉරානය නැගෙනහිරින් කුවේට්, කටාර්, බහරේන් හා එක්සත් අරාබි එමිරේට්ස්, ගිණිකොණ දිගින් ඕමාන් හා දකුණෙන් යේමනය වේ. පර්සියානු අගාධය ඊසානයට හා බටහිරට රතු මුහුද වේ. ජනගහනය මිලියන 28 වන අතර එය වර්ග කි. මී. 21 49 690 (වර්ග සැතපුම් 830 000) විශාලය. ඉස්ලාමය තුල ඇති පුජනීයම ස්ථානයක් වන මෙඩීනා හා මක්කම මෙහි ඇති බැවින් මෙය පුජනීය දේවස්ථාන 2 ඇති නගරය වශයෙන් ද හදුන්වයි. වර්තමාන රාජධානිය සොයා ගනු ලැබුවේ, අබ්දුල් අසීස් බින් සවුද් විසිනි. 1902 ඔහු‍ෙග් වෑයම නැරඹුන අතර අල් සවුද් පුරාතන නිවහන වන රියාද් සහ 1932 එය පිලිගැනුනු අතර හා ප්‍රත්‍යාගණනය කරනු ලැබු අතර එය සවුදි අරාබිය තුල උච්චාවචනයට ලක් විය. එහි ජාතික මුලාරම්භයක් 1744 පලමු සවුදි රාජ්‍ය ස්ථාපනය දක්වා දිව යයි. සවුදි ආර්ථිකයේ ප්‍රධානතම අපනයනය වන්නේ පෙට්ට්‍රෝලියම්ය. අපනයනයෙන් 90% හා 75% ක් රාජ්‍ය ආදායම සුභසාධන රාජ්‍යයන් ගොඩ නැගීමට ඉවහල් වි ඇත.
නිළ වශයෙන් සවුදි අරාබි රාජධානිය මැද පෙරදිග පිහිටි විශාලතම රටයි. එහි මායිම් වන්නේ උතුරින් හා ඊසානෙන් ජෝර්දානය හා ඉරානය, නැගෙනහිරින් කුවේට්, කටාර්, බහරේන් හා එක්සත් අරාබි එමිරේට්, ගිණිකොණින් ඕමාන් හා දකුණෙන් යේමනය වේ. පර්සියානු අගාධය ඊසානයට හා බටහිරට රතු මුහුද වේ. ජනගහනය මිලියන 28 වන අතර එය වර්ග කි.මී. 21,49,690 (වර්ග සැතපුම් 830,000) විශාලය. ඉස්ලාමීය තුල ඇති පුජනීයම ස්ථානයක් වන මදීනා හා මක්කම මෙහි ඇති බැවින් මෙය පුජනීය දේවස්ථාන දෙකක් ඇති නගරය වශයෙන් ද හඳුන්වයි. වර්තමාන රාජධානිය සොයා ගනු ලැබුවේ, අබ්දුල් අසීස් බින් සවුද් විසිනි. 1902 දී අල් සවුද් පුරාතන නිවහන වන රියාද් සොයා ගැනීමත් සමඟම ඔහු‍ගේ වෑයම ඇරඹුනි. එය 1932 දී පිළිගැනීම හා ප්‍රකාශනය කරනු ලැබු අතර එය සවුදි අරාබිය තුල උච්චාවචනයට ලක් විය. එහි ජාතික මුලාරම්භයක් 1744 පළමු සවුදි රාජ්‍ය ස්ථාපනය දක්වා දිව යයි. සවුදි ආර්ථිකයේ ප්‍රධානතම අපනයනය වන්නේ ඛනිජ තෙල්(පෙට්ට්‍රෝලියම්)ය. අපනයනයෙන් 90% හා 75% ක් රාජ්‍ය ආදායම සුභසාධන රාජ්‍යයන් ගොඩනැගීමට ඉවහල් වි ඇත.
වර්තමානයේ දක්ෂණ සාහිත්‍යය
වර්තමානයේ දක්ෂණ සාහිත්‍යය
වර්තමානයේ දක්ෂින ඇමරිකා‍ව වේගවත් කාර්මීකරණය සහ ප්‍රාන්තය තුලට සංක්‍රාමිකයන්ගේ ඇතුලු විම ඇතුලත්ව, සමාජිය සහ සංස්කෘතික විපර්යාසයන් රැසකට මුහුණ පා තිබේ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දක්ෂිණ සාහිත්‍ය කුමන වෙනස්කම් වලට පත් වන වාද යන්න නිවැරදි අර්ථ දැක්විමක් කල නොහැක. ඇතැම් විචාරකයින් දක්ෂින සාහිත්‍යයේ පෙර අර්ථ දැක්විම් තව දුරට තිබෙන බව පවසන අතර සමහරැන් මලානික අශ්වතරයා එහි පිටුවෙහි තවදුරටත් දක්ෂිණ සාහිත්‍යයේ තිබෙන බවට යෝජනා කරනු ලබයි. තවමත් සාර්ථක ජේම් ලී බුක් ගේ අපරාධ නවකතාව, ඔවුන්ගේ දක්ෂිණභාවය පෙන්විමට ලැජ්ජා නොවන අතර ඔවුන්ගේ දේශ ව්‍යාප්ත ජනප්‍රසාදය ඔවුන්ගේ දක්ෂිණ සිත් ඇදගැනිමේ අනුග්‍රහ වී ඇත.
අනෙක් අය පවසා සිටින්නේ පැරණි දකුණු සාහිත්‍ය කල්පිත තවදුරටත් වලංග්‍ර නොවන ආකාරයෙන් දකුණේ නිර්මාණ වෙනස් වි ඇති බවයි. දකුණේ ඉපදි වැඩුන 'ට්‍රමෑන් කැපෝට්' පුසිද්ධ වුයේ ඔහුගේ 'ඉන් කෝල්ඩ් බ්ලඩ්' නවකතාවටය. එහි සදහන් කොටසක 'දකු‍ණු රචනා' ගති ගුණ කිසිවක් අඩංගු වී නොමැත. අනෙක් දකුණු රචකයින් වන ප්‍රසිද්ධ කතෘ ‍'ජෝන් ග්‍රිසාන්' දකුණු සාහිත්‍යයේ ප්‍රශ්න පිළිබද ලියුවේ ඉතා කලාතුරකිනි. ප්‍රසිද්ධ 'මිස්නයිට් ඔෆ් ද ගාඩ්න් ඔෆ් ගොඩ් ඇන්ඩ් ඊවිල්' රචිත ජෝන් බෙරට් දකුණේ වැසියෙක් නොවේ.
වුෂු ක්‍රිඩාව
වර්තමාන වුෂු ක්‍රිඩාව පැරණි සාම්‍ප්‍රධායික එන සටන් කලාවෙන් පැවත එන්නක් ලෙස හැදින්විය හැකිය. 1949 ට පසුව චීන සමුහාණ්ඩුව ක්‍රිඩාව ආරම්‍භ කෙරුණු අතර එය චීන සම්‍ප්‍රධායි සටන් කලාව ජාතික මට්‍ටම ගෙන ඒ‍මේ උත්සාහයක් විය.
වර්තමානයේ දී බොහෝ තරඟ පත්වනු ලබන්නේ රජය විසින් පත් කරනු ලැබූ කොමිටියකින් වන අතර එම තරඟ මුල් සටන් කලා සම්ප්‍රදායට අනුව සැලසුම් කෙරේ. එසේම අවුරුදු 2කට වරක් පවත්නා වුෂු ලෝක ශූරතාවය දක්වන අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩාවක් ලෙස දැනට මෙම ක්‍රීඩාව වර්ධනය වී ඇත. ප්‍රථම ලෝක ශූරතාවය 1991 දින බීජින් හි දී පැවැත්වුණු අතර ක්ලාර්ක් ෂෑන් එහි ශූරයා විය.
නූතන වූෂූ ක්‍රීඩා ප්‍රධාන අංග 2කින් පවත්වනු ලබයි. ඒවා නම් “ටඕලු” සහ “සැන්ඩා” ආරයි.
ටඕලු ආර බොහෝ දුරට චීන සටන් කලාව ඇතුළත් ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩාවට සමාන වන අතර නියමිත් නීති රීති මාලාවක් යටතේ විනිශ්චයේ දී ලකුණු ප්‍රදානය කරයි. මෙම ආරේදී මූලික චීන සම්ප්‍රදායික සටන් ශිල්ප ඇතුළත් වන අතර කෙනෙකුගේ දක්ෂතාවය ඔප් නැංවීමේ දී වෙනස් කළ හැකිය. කාල පරාසයන් තුළ බාහිර හා අභ්‍යන්තර ආරයන්ට අනුව ක්‍රීඩාව තරඟකාරීව කෙරෙන අතර නූතන තරඟකරුවන් විවිධ ශිල්ප ක්‍රමවල අනුව පුහුණු වීම් සිදු කරනු ලබයි.
“සැන්ඩා” නූතන සටන් ක්‍රමයක් වන අතර එය චීන සම්ප්‍රදායික බොක්සින්, මල්ලව පොර හා විවිධ චින සටන් ක්‍රම (Qin Na) වල අභාසය ලබා ඇත. එය චීන විවිධ පහර දීම ශිල්ප ක්‍රම ඇතුළත්ව ඇත. එම තරඟ “ටඕලු” ක්‍රීඩා තරඟ හා සමාන්තරව පැවැත්වේ.
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩා
කහ
වසර ගණනාවක් තිස්සේ යොදාගෙන ආයුර්වේදය, සිද්ධා බෙහෙත්, සාම්ප්‍රදායික චීන ඖෂධ හා යුනානි වැනි ප්‍රදාන අංගයක් වේ. එය පළමු වරට සායම් ලෙස භාවිතා කරන ලද අතර, පසුව එහි ජනක වෛද්‍ය විද්‍යාවෙහි එහි ඇති දේපල සඳහා භාවිතා කරන ලදී. [100]
නිශ්චිත ප්‍රභවය නොදන්නා නමුත් දකුණු ආසියාවේ සිට බොහෝ දුරට වියට්නාමය, චීනය හෝ බටහිර ඉන්දියාවේ සිට පැවත එන බව පෙනෙන්නට තිබේ. [1] වනාන්තරයේ දක්නට නොලැබෙන අතර, දිග ආසියාවේ, ඕසියානා සහ බටහිර අප්‍රිකාවේ සමහර රටවල වගා කර ඇත. [1] ලෝකයේ විශාලතම කර්මාන්තමය නිෂ්පාදකයා, පාරිභෝගිකයා හා අපනයනකරු වන්නේ ඉන්දියාවයි. [1]
බහු වාර්ෂික ශාක පැළෑටි උස 1 m (3 අඩි 3 ක්) දක්වා ඉහළට එළඹෙනු ඇත. ඉතා අතු බෙදි, කහ, තැඹිලි, සිලින්ඩරාකාර, ඇරිමාලි රයිසෝම සොයාගත හැකිය. කොළ එකිනෙකට වෙනස් වන අතර පේළි දෙකක් සකස් කර ඇත. කොළ කොළ, පත්රික පත්ර සහ පත්ර තලය ලෙස බෙදී ඇත. කොළ කොට්ටේ සිට ව්යාජ කඳේ පිහිටයි. පොල්ගස්වල දිග 50 - 115 සෙ.මී. (20-45) දිග. සරළ පත්ර තලවල සාමාන්යයෙන් 76 සිට 115 සෙ.මී. (30-45) දිග සහ කලාතුරකින් 230 cm (91) පමණ වේ. ඒවාට 38 සිට 45 අතර පළල (15-18 දක්වා) ඇත. අන්තිමේදී පතුලේ පටු පැල්ලමක් ඇත.
බොහෝ ආසියානු ආහාරවල අත්යවශ්ය අමුද්‍රව්‍යවලින් එකකි. අබ ඇටයක්, භූමි සුවඳක් සහ ආහාරයට මදක් කටුක රසයක් ලබා දීම. [5] [6] කහ ආහාරයට ගැනීමෙන් බහුල ලෙස රසවත් ආහාරවල භාවිතා වේ, නමුත් කේක් සව්දිය වැනි සමහර පැණිරස කෑමවල භාවිතා වේ. ඉන්දියාවේදී, කහ ආදී ශාක පත්ර කොළ පාටේ පිටි සහ පොල් කැකුළු මිශ්රණය මගින් ශාක විශේෂ මිශ්ර තැටි පිළියෙල කිරීම සඳහා යොදා ගනී. පසුව විශේෂ කට්ටලයක් (chondrõ) ද වසා දැමීමට යොදා ගනී. බොහෝ කහ රසය මගින් රයිෙසෝම් කුඩු ආකාරයෙන් රන් කහ වර්ණ ලබා දීමට භාවිතා කරයි. [6] ටින් බීම වර්ග, බේකරි නිෂ්පාදන, කිරි නිෂ්පාදන, අයිස්ක්රීම්, යෝගට්, කහ කේක්, තැඹිලි යුෂ, බිස්කට්, පොප් කොර්න් වර්ණය, ධාන්ය වර්ග, සෝස් සහ ජෙලටින් වැනි බොහෝ නිෂ්පාදන වල භාවිතා වේ. ව්යංජන කුඩු වල ප්රධානම සංඝටකයකි. සාමාන්යයෙන් වියළූ, කුඩු ආකාරයක භාවිතා කරන නමුත්, කහ, වැනි ඉඟුරු වැනි නැවුම් ලෙස යොදා ගනී. නැවුම් කහ උඳුනකින් සාදන ලද කහ කුටි විශාල කුට්ටි වැනි අච්චාරු, වැනි නැගෙනහිර ආසියානු වට්ටෝරු වල විවිධාකාර වූ භාවිතයන් ඇත.
දකුණු ආසියාවේ සහ මැදපෙරදිග ආහාර පිසීමේදී කුළු බඩු ලෙස කහ කෙටක් යොදා ගනී. විවිධ ඉරාන කෝරෝස් භාජන තෙල් සහ කහ කුකුළන් වලින් කූමාලකරණය කරගනිමින්, වෙනත් අමුද්රව්ය වලින් පසුව භාවිතා කරනු ලැබේ. මොරොක්කෝ කුළුබඩු මිශ්ර ආර්එස්එල් හැනෝවට සාමාන්යයෙන් කහ පැහැති වේ. දකුණු අප්රිකාවේ දී, තම්බන ලද සුදු සහල් සහ රතු පැහැති වර්ණයක් ලබා දෙන අතර, සාමාන්යයෙන් ජිබ්රීස් (කහ රයිස්) ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. වියට්නාම ආහාර පිසීම සඳහා කහ කුක් භාවිතා කරන අතර සමහර බඳුන්වල රසයන් වර්ණ හා වැඩිදියුණු කිරීමට භාවිතා වේ. ආමොක් ඇතුළු විවිධ ආහාර වර්ගවල භාවිතා කරන ලද කාම්බෝජියානු කරි පේස්ට්, ක්රෝංගු, සාමාන්යයෙන් අලුත් නැවුම් කහ ආදියයි. ඉන්දුනීසියාවේ, රංගන්, කැටැං පාන්ං සහ වෙනත් බොහෝ වර්ගවල වැනි සුමත්රා මුවංගා හෝ පාදාන් කරි පදනම සඳහා කහ කොළ භාවිතා කරනු ලැබේ. තායිලන්තයේ, නැවුම් කහ වන රයිසෝම බහුලව භාවිතා වන අතර, කහ කරි සහ කහ උඳුන වැනි දකුණු තායි ආහාර පිසීමේ දී බහුලව භාවිතා වේ. කහ උණ ​​සඳහා භාවිතා කරන උණුසුම් පානයක "කහට ලිටේ" හෝ "රන්වන් කිරි" යොදා නොගනිති. හැල්ඩි ඩෝඩෝ (හල්ඩි යනු හින්දි භාෂාවෙන් කහ කෘමි) යනු දකුණු ආසියාතික වට්ටෝරුවකි. එක්සත් ජනපදය හා එක්සත් රාජධානිය තුල විකුණන ලද රන් බ්ලැක් අයිවරි කෝප්පයක් ලෙස හඳුන්වන බීම වර්ග භාවිතා කරන්නේ කිරි සහ පැණිරස ආහාර නොවන අතර සමහර විට කළු ගම්මිරිස් වැනි සාම්ප්රදායික වට්ටෝරුවලට අමතරව (ගහනය භාවිතා කළ හැකිය).
ඉතා සැහැල්ලු වේගයෙන් නොවන අතර එය සාමාන්යයෙන් සාරි සහ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සළු වැනි ඉන්දියානු ඇඳුම් වල භාවිතා වේ. [6] කහ ආහාර (ආහාර ආකලන ලෙස භාවිතා කරන විට E100 ලෙස සංකේත කරනු ලැබේ) [24] හිරු එළිය සිට ආහාර නිෂ්පාදන ආරක්ෂා කිරීම සඳහා භාවිතා වේ. ඔලෙයොරසින් තෙල් අඩංගු නිෂ්පාදන සඳහා භාවිතා වේ. ඇල්කොහොල් දියාරු කිරිකින සහ පොලෝසොරබේට් ද්රාවණයකින් හෝ වල්පැලෑටි කුඩු, ජලය අඩංගු වන නිෂ්පාදන සඳහා භාවිතා වේ. අච්චාරු, ප්රසන්න සහ අබ, වැනි වර්ණක, සමහර විට මැකී යෑමට වන්දි ගෙවීමට භාවිතා වේ.
ඇන්ටාෙටෝ (E160b) සමඟ සංයෝජනයට අනුව, චීස්, යෝගට්, වියළි මිශ්ර, සලාද ආවරණ, ශීත බටර් සහ මාගරින් වර්ණය සඳහා භාවිතා කර ඇත. කහ ආදිය සඳහා කහ පැහැය ලබා ගත හැකිය, ටින් කුකුල් මස්, සහ වෙනත් ආහාර (බොහෝ විට කුංකුම සඳහා වඩා අඩු ලාභදායී ආදේශනයක් ලෙස) කහ කුරුල්ලන් සඳහා යොදා ගනී.
thumb|right|කහ right|thumb|කහ පඳුරු
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:කුළුබඩු ප්‍රවර්ගය:සිංහල බේතට ගන්නා ශාක
ක්‍රීඩා ඉතිහාසය
ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය
මීට අවුරුදු 30000 පෙර අතීතයේ අඳින ලද ගුහා චිත්‍ර ප්‍රංශය, අප්‍රිකාව, හා ඕස්ට්‍රේලියාව යන රටවල්වලින් සොයා ගෙන ඇත. මෙම චිත්‍ර තුළින් එකල පැවති ශාන්තිකර්ම, වත්පිළිවෙත් , බහු ශිල්පය පිළිබඳ සාක්ෂි සපයනු ලැබේ. මෙම ගුහා චිත්‍රවල පැවැත්ම තුළින් ඔවුන් ඒ සඳහා දැක් වූ කැමැත්තත්, දක්ෂතාවයත් මැනවින් පිළිබිඹු කෙරේ. නමුත් මෙහි ප්‍රාණවත් බව පවත්වා ගැනීම සඳහා ඔවුන් දැරූ දුෂ්කර ක්‍රියා කලාපයන් පිළිබඳ තොරතුරු සඳහන් නොවේ. එමෙන්ම මේවා තුළින් මිනිසුන් තම විවේකී කාලය ගත කළ ආකාරය පිළිබඳ සාක්ෂි සපයනු ලැබේ. එමෙන්ම මොවුන් විසින් කරන ලද විවිධ ක්‍රියාකාරකම් හා ශාන්තිකර්ම පිළිබඳ ඉතා හොඳින් හා පැහැදිලිව මෙ‍ම ගුහා චිත්‍ර තුළින් පෙන්නුම් කෙ‍රේ. එම නිසා මෙම මූලාශ්‍ර තුළින් එකල පැවති ක්‍රීඩා පිළිබඳ සෘජු සාක්ෂි යාන්තමින් සොයා ගෙන ඇත. ඒ තුළින් මේ කාලයේ පවතින ඊට සමාන ක්‍රීඩාවල සමහර ක්‍රියාකාරකම් සාධාරණ ලෙස තක්සේරු කොට තිබේ.
ලක්ෂ්මන් අල්ගම
මේජර් ජෙනරාල් චූලශෝක ලක්ෂ්මන් "ලකී" අල්ගම, VSV, USP, ndc, psc (2 ජූනි 1940 - 18 දෙසැම්බර් 1999) ශ්‍රී ලංකාවේ ජ්‍යෙෂ්ඨ හමුදා නිලධාරියෙකි. ඔහු ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ හිටපු මාණ්ඩලික ප්‍රධානියෙකු වූ අතර විශ්‍රාම ගැනීමෙන් පසු එක්සත් ජාතික පක්ෂ ක්‍රියාකාරිකයෙකු විය.
අධ්‍යාපන
කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබූ අල්ගම පේරාදෙණිය ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයෙන් උපාධිය ලබා ඇත.
හමුදා වෘත්තිය
ඔහු 1963 මැයි 10 වැනි දින 1 වැනි බලඇණියේ ගැමුණු හේවා බළකායේ දෙවැනි ලුතිනන්වරයකු ලෙස ලංකා යුද හමුදාවට බඳවා ගන්නා ලදී. ඔහු 3 වැනි (ස්වේච්ඡා) බලඇණිය, ගැමුණු හේවා බලඇණිය, යුද හමුදා මූලස්ථානය, ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය, මුලතිව් සහ ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කවල සේවය කළේය. 1964 දී ලුතිනන් නිලයට, 1967 දී කපිතාන්, 1974 දී මේජර් සහ 1981 දී ලුතිනන් කර්නල් නිලයට උසස් කරන ලදී. ඔහු 1985 දෙසැම්බර් 27 වන දින 4 වන බලඇණිය, ගැමුණු හේවා බලඇණියේ පළමු අණදෙන නිලධාරී ලෙස පත් කරන ලද අතර 1986 ඔක්තෝබර් 31 දක්වා සේවය කළේය. 1986 දී ඔහු කර්නල් තනතුරට උසස් කර යුධ හමුදා මූලස්ථානයේ කර්නල් ජෙනරාල් මාණ්ඩලික ලෙස සේවය කළේය. බ්‍රිගේඩියර් ලෙස උසස්වීම් ලද ඔහු 13 වැනි බලසේනාවේ බලසේනාධිපති ලෙස පත් කරනු ලැබුවේ ඉන් අනතුරුව හමුදා ලේකම්වරයා ලෙසය. 1989 දී, ඔහු 1987-89 කැරැල්ල ඵලදායී ලෙස යටපත් කළ ඔපරේෂන් කම්බයින් මෙහෙයුමේ මේජර් ජෙනරාල් සිසිල් වෛද්‍යරත්නගේ නියෝජ්‍ය නිලධාරියා ලෙස සේවය කළේය. ඉන්දියාවේ ජාතික ආරක්ෂක විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූ අතර 1990 දී රෙජිමේන්තු අණදෙන නිලධාරියා ලෙස පත් කරන ලදී. 1991 දී 2 වන සේනාංකයේ නියෝජ්‍ය සාමාන්‍ය නිලධාරී. 1992 දී ඔහු මේජර් ජෙනරාල් තනතුරට උසස් කරන ලද අතර, ඔහු 3 වන සේනාංකයේ අණදෙන නිලධාරී ලෙස පත් කරන ලදී. 1994 දී, ඔහු යුධ හමුදා මාණ්ඩලික ප්‍රධානියා ලෙස පත් කරන ලද අතර 1995 ජුනි 2 වන දින ඉල්ලා අස්වන තෙක් සේවය කළේය.
අල්ගම නැගෙනහිර ආරක්ෂක සේනා මූලස්ථානයේ (SF HQ (E)) ආඥාපති ඇතුළු හමුදාවේ ප්‍රධාන තනතුරු කිහිපයක් දැරූ අතර 1993 දී නැගෙනහිර පළාතේ මැතිවරණය පැවැත්වීමට රජයට හැකියාව ලබා දීමේ වගකීම දරයි.
ඝාතනය
ඔහු මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ ප්‍රහාරයකින් දොළොස් දෙනෙකුට මරු කැඳවමින් තවත් හත් දෙනකුට තුවාල ලබා ජා-ඇල කොළඹ පැවති දේශපාලන රැලියකදී මිය ගියේය. එල්ටීටීඊ මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ ප්‍රහාරයකින් ඔහු මිය ගිය බව ශ්‍රී ලංකා රජය ප්‍රකාශ කළේය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:1999 මරණ ප්‍රවර්ගය:1940 උපත්
සබරගමු මහ සමන් දේවාල‍යේ ඇසළ පෙරහැර
500px|right
හැඳින්වීම
සබරගමු මහ සමන් දේවාලය රත්නපුර පානදුර ප්‍රධාන මාර්ගයේ රත්නපුර සිට කිලෝ මීටර් තුනක් දුරින් ප්‍රධාන මාවතට වම් පසින් කළු ගඟ අසබඩ ඇති උස්බිමක පිහිටා ඇත. සුමන සමන් දෙවියන් වෙනුවෙන් ඉඳිකර ඇති මෙම දේවාලය දඹදෙනි යුගයේ දෙවැනි පැරකුම්බා රජුගේ අණින් රජුගේ අමාත්‍ය ආර්යකාමදේව විසින් තැනවූ බව සැලකේ. ඉන් අනතුරුව ශ්‍රී පරාක්‍රමබාහු, දෙවන රාජසිංහ හා දෙවන රාජසිංහ ආදී රාජ්‍ය සමයන්හිදී ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද සමන් දෙවොල අද වන විට සබරගමු පළාතේ ඓතිහාසික ස්ථාන අතුරින් ප්‍රධාන තැනක් උසුලයි. දේවාලය ආශ්‍රිත ව ගොඩනැගුණු පුද පූජා, වත්පිළිවෙත් හා සමාජීය කුල පරම්පරා ආදිය නිසා ඓතිහාසික වටිනාකම අතින් පමණක් නොව සංස්කෘතිමය වශයෙන් ද ආවේණික වටිනාකමක් ගෙන එයි. දේවාලය ආශ්‍රිත ව පවතින ප්‍රධාන සංස්කෘතිකාංග අතර දිනපතා පූජා හා කාර්තු පුජා වැදගත් වේ.
දුරුතු, බක් හා ඉල්මහ කාර්තු වලදී නැටුම්, ගැයුම්, වැයුම් වලින් තොරව හේවිසි ශබ්ද පූජාව පමණක් පවත්වමින් දේවාල ගොඩනැගිල්ල වටා ඉතා චාම් ලෙස පෙරහැර පවත්වන අතර ඇසළ කාර්තුවේදී ඉතා උත්කර්ශවත් අන්දමින් පෙරහැර පවත්වයි. එය ඇසළ මහ පෙරහැර වන අතර මෙම ලිපිය තුළින් සාකච්ඡා කෙරෙනුයේ ඇසළ මහ පෙරහැර හා ඒ ආශ්‍රිත වත්පිළිවෙත් හා විවිධ සංස්කෘතිකාංග පිළිබඳවයි.
ඇසළ මහ පෙරහැර
දඹදෙනි සමයේ දී සමන් දේවාලය ආරම්භ කළ ද ඇසළ පෙරහැරක් පැවැත් වූ බවට ප්‍රථම වරට වාර්තා වන්නේ හයවන  පැරකුම්බා රාජ්‍ය සමයේදීයි. මේ කාලයේ ඇරඹි ඇසළ පෙරහැර සීතාවක රාජසිංහ සමය වන විට දළඳා පෙරහැරක් බවට පත්විය. ඒ වන විට තහවුරුව පැවති මතයක් වුයේ දළඳාව හිමි තැනැත්තාට රජකම් උරුම බවයි. ඒ අනුව සීතාවක රාජසිංහ රජු දෙල්ගමු විහාරයේ වැඩසිටි දළඳා වහන්සේ ඇසළ සමය වන විට සමන් දෙවොලට වැඩමවා පෙරහැර පවත්වා ඇත. මෙම පෙරහැර ඉතා සංවිධානාත්මකව පවත්වා ඇති බව දළඳා පෙරහැර කවි නම් කාව්‍ය සංග්‍රහයෙන් මනාව පිළිඹිබු වන බවත් මේ අනුව සමන් දේවාලයේ ඇසළ උත්සවය ක‍්‍රමවත් ව ආරම්භ කරන්නට ඇත්තේ හයවන වන රාජසිංහ රාජ්‍ය සමයේ දී බවත් මඩලගම වජිරබුද්ධි හිමි පෙන්වා දෙයි. (වජිරබුද්ධි හිමි, 2007) දළඳා වහන්සේ මහනුවරට වැඩම කරවීමෙන් පසු දේවාභරණ සමන් දෙවොලට වැඩමවා (පෘතුගීසීන්ගෙන් බේරා ගැනීමට ඉඩම්ගොඩ දෙවොලේ සගවා තිබූ දේවාභරණ) පළවන රාජසිංහ රජු විසින් විධාන කරන ලද ආකාරයට නැවත දළඳා පෙරහැර පැවැත්වීමට දෙවන රාජසිංහ රජු සමය වන විට හැකිවී ඇත. එතැන් සිට දේවාභරණ පෙරහැරේ වැඩම කරවමින් උත්සවාකාරයෙන් ඇසළ උත්සවය පැවැත්වීම අද දක්වාම දක්නට ඇත.
මෙලෙස ආරම්භ කළ ඇසළ පෙරහැර සෑම වසරක් පාසාම ඇසළ මස අමාවකදාට පසු දින ආරම්භ කර එදින සිට පසළොස්වක පෝය දිනට පසු දින දක්වා දින පහළවක් පෙරහැර පවත්වයි. පෙරහැර අවසන් කිරීම සඳහා ගෙවැදීමට සුභ මොහොතක් උදාවන තුරු ඇතැම් විට දිනක් දෙකක් ඉදිරියට පෙරහැර පවත්වයි. මෙම ඇසළ උත්සවය පෙරහැර තුනකින් සමන්විත වෙයි.
වීදි පෙරහැර
කුඹල් පෙරහැරෙන් පසුව පවත්වන්නේ වීදි පෙරහැරයි. මෙය ද දින පහක් පැවැත්වේ. මහ දේවාලයේ ආභරණ රන් දෝලියකින් හා ඇතෙකු පිටින් ද පත්තිනි දේවාලයේ හළඹ දෝලියකින් ද ගෙන යයි. ආභරණ දෙකක් වැඩම කරවයි. මෙම පෙරහැරේ ගමන් මඟ වන්නේ දේවාලයේ සතර මායිමේ පිහිටි වීදී හතරයි.
වීදි වල ගමන් කරන පළමු පෙරහැර මෙය නිසා මෙම පෙරහැරට වීදි පෙරහැර යයි කියයි. මෙම පෙරහැර දෙවේලේ පෙරහැර යන නමින්ද හඳුන්වයි. එයට හේතුව වන්නේ එය දිනකට දෙවතාවක් පවත්වන බැවිනි. දේවාලයේ කපු මහතා පුජා වස්තූන් රැගෙන හස්තියා පිට ගමන් කරන අතර මහ දේවාලයේ දෝලාව උඩුවියනක් යටින් රැගෙන යයි. පත්තිනි දේවාලයේ දෝලාවත් මෙම පෙරහැරේ ම ගමන් කරයි. වීදි සතරේ ගමන් කරන අතරතුර නැට්ටුවෝ සමන් දෙවියන් ගැනත් සමනළ සිරිපා සටහන ගැනත් ස්ත්‍රෝත‍්‍ර ගායනා කරන අතර නුග ගස ළඟ හා සිංහාසන මණ්ඩපය ළඟ මඳකට නවත්වා චාරිත‍්‍ර ඉටු කොට අවසානයේ දී දේවාලයට නැවත පැමිණෙයි.
මහ පෙරහැර
තුන්වැනි දින පහ තුළ පවත්වන්නේ මහ පෙරහැරයි. මුලින් පැවති කුඹල් පෙරහැර සහ වීදි පෙරහැර යන පෙරහැර දෙකටම වඩා උත්සවාකාරනේ මෙය පවත්වයි. මෙම පෙරහැරේ ද ගමන් මඟ වන්නේ දේවාලයේ සතර මායිම් තුළ පිහිටි වීදි හතරයි. මහපෙරහැර පෙරහැර පහකින් සමන්විත වෙයි.
පෙරහැරේ ඉදරියෙන් ම ගමන් කරන්නේ දළඳා පෙරහැරයි. සරසන ලද හස්තියා පිට ධාතු කරඬුව තබා ඉතා ගෞරවාන්විතව පෙරහැර අරඹයි. මහ පෙරහැර නැටුම් ගැයුම් වැයුම් වලින් පමණක් නොව විශාල අලි ඇතුන් සංඛ්‍යාවකින්ද සමන්විත වෙයි. මහ පෙරහැරේ මුලින් ම ගමන් කරන දළඳා පෙරහැර පිටත්වීමට පෙර ඉටුකරන සිරිත් කිහිපයක් පවතී. හේවිසි පුජාව, තෙරුවන් නැමදීම, මඟුල් බෙර වාදනය, දළඳා වර්ණනාව ගායනය, කරඬුව පත්තිරිප්පුව දක්වා ගෙන ගොස් ඇතා පිට ඇති රන්සිව් ගෙයි තැන්පත් කරීම, පෙරහැර ඇරඹූ බව දැන්වීමට වෙඩිල්ලක් පත්තු කිරීම ආදී සිරිත් ඒ අතර ප‍්‍රධාන තැනක් ගනි. දළඳා පෙරහැර පිටත්වීමෙන් පසු දේව පෙරහැර පිටත් වීමට සූදානම් වෙයි. ප්‍රථමයෙන් දේව නමස්කාරය ද පසුව වන්දිභට්ට ගායනය ද සිදු කරයි. ඉන් පසුව සිරිත් 24 ක් පවත්වයි. මඩලගම වජිර බද්ධි හිමි එම සිරිත් 24 පහත ආකාරයට හඳුන්වා දී ඇත.
01.	ආලත්ති ගායනය දැල්වූ පහන් අතැතිව තාලයට පා තබමින් ස්ත‍්‍රීන් විසින් ඉදිරිපත් කරන ආශිර්වාද ගායනය
02.	දුම් තේවාව පෙරහැර ගමන් කරන මාර්ගයට දුම් ඇල්ලීම. 03.	සක් පීඹීම 04.	කොම්බුව කුකුළා හඬලන ආකාරයට පුරම්පේත්තුව පීඹිම මෙයින් අදහස් කරයි. 05.	දවුල සබරගමු නැටුම සඳහා යොදාගන්නා බෙරයයි. මෙය සබරගමුවට ආවේණික වූ වාදය භාණ්ඩයකි.
06.	තම්මැට්ටම දවුල් පදය ඇල්ලීමට තම්මැට්ටම සහය දෙයි.
07.	හොරණෑ 08.	කොඩි පෙරහැරේ ගෙනයන ප්‍රධාන කොඩි අටකි. 09.	පන්දම් 10.	කුඩය ශ‍්‍රී පාද ස්ථානයට අයත් ලෙස සැලකෙන රිදී කුඩය පෙරහැරේ ප්‍රධාන භාණ්ඩයකි. ඊට අමතරව මුතු කුඩ දෙකක් ද සමන්දෙවි හා කුමාර දෙවි පෙරහැරේ ගෙන යයි
11.	පේලිය පෙරහැරේ ගමන් කිරිමේදී ඇතිවන බාධා ඉවත් කිරීමත් නරඹන්නන් පෙරහැර මගට පිවිසීම වැළැක්වීමත් සිදු කරමින් පෙරහැර නිසි පරිදි හසුරුවන්නා පේළි විදානේය.
12.	කවිය පෙරහැරේ ගමන් තාලයට අනුව කවි කීම. 13.	පියවිල්ල පාවඩ එළීම 14.	හඳුන් කිරිපැන් රථය දක්වා පාවඩයට හඳුන් කිරිපැන් ඉසීම
15.	දෝලිය මෙයින් සමන් දෙවියන්ගේ බිසෝ දෙවියන් අදහස් කරයි. දේවිය වෙනුවට දෝලාවෙහි ආභරණ තැන්පත් කරයි.
16.	වැඩවීම සමන් දෙවියන් මාළිගයෙන් පිටතට වැඩම කරවීම මෙයින් අදහස් කරන අතර මෙහිදී සිදුවන්නේ ආභරණ රථයේ තැන්පත් කර රථය ඇඳගෙන යාමයි. ඒ සඳහා රථය දෙපැත්තේ වේවැල් දෙකක් බැඳ ඇති අතර ඒ සඳහා රාජකාරිකාරයන් දහ දොළොස් දෙනෙකු සම්බන්ධ වෙයි.
17.	කුමාර දෙවි වැඩවීම
18.	පළිහ දැනීම දේව පෙරහැර තුන මාළිගාවෙන් පිටත්වෙන විට ඊට පිටු පසින් පලිහ දෙකක් දැරීම.
19.	චාමර සැලීම
21.	අව්අතු දැරීම අව්ව වැළකීම සඳහා භාවිතා කරන උපකරණ
22.	ආලත්ති දෙවියන් දෙපසින් ආලත්ති සේවාව භාර කාන්තාවන් ආශීර්වාද ගායනය සිදු කරමින් ගමන් කිරීම. 23.	මාණික්කෙලා කාන්තාවන් විසින් ඉදිරිපත් කරන නැටුමකි.දේව පෙරහැර පිටුපසින් ගමන් කරයි.
24.	මූලදෑනි මහපෙරහැරේ අවසානයට ගමන් කරන්නේ මූලදෑනීන්ය.බස්නායක නිලමේ, මොහොට්ටාලවරුන්, ලේකම්වරු, විදානෙලා ආදී අය මෙලෙස ගමන් කරයි.
පෙරහැර ආරම්භ කිරීම - කප්සිටුවීම
සෑම දේවාලයක මෙන් ම පෙරහැර ආරම්භ කරන්නේ කප් සිටුවීම නම් චාරිත්‍රයෙනි.මීටරයක් පමණ දිගැති ලී දණ්ඩක් සිදුරු කරන ලද ගල් පුවරුවක සිටුවා එහි පොල් මලක් බැඳ පොල් ගෙඩි 2 ක් එල්ලා තැබීම කප්සිටුවීමේදී සිදු කෙරේ.මේ සඳහා යොදා ගන්නේ කිරි ගසක ලී දණ්ඩකි. උදා:- රුක් අත්තන කිරි ගස තෝරා ගෙන එය කැපීමට පෙර හදුන් කිරිපැන් ඉස පසුව කප් ගස කපා ගොක් කොළ ආදියෙන් සරසා පෙරහැරකින් වැඩම කරවා සිංහාසන මණ්ඩපයේ තැන්පත් කරයි.ඉන් පසු වියනක් යටින් හේවිසි හබ්ද පූජා ද සහිත පෙරහැරකින් කප් ගස සිටුවන ස්ථානයට වැඩම කරවයි.කප්ගස රැගෙන පෙරහැර සිංහාසන මණ්ඩපයෙන් පිටත් වන අවස්ථාවේ සමන් දේවාලය සහ පත්තිනි දේවාලයේ කපු මහත්වරුන් දෙදෙනා ඇතුළු පිරිසද පෙරහැරින් පැමිණ සමන් දේවාල අංගනයේදී කප රැගත්පෙරහැර සමඟ එක්වේ.මෙහිදී වළං කඳක් රැගෙන එන කුඹලා ද පෙරහැරට සම්බන්ධ වේ. අනතුරුව කප් සිටුවන ස්ථානයට පෙරහැර ගමන් කර, පිරුවටයකින් ඔතා ඇති කප් ගස ඉන්මුදා කප් සිටුවන පුද්ගලයා විසින් සුභ මොහොත උදාවත් ම කප් ගස සිටුවීම සිදු කරයි.
පෙරහැර අවසන් කිරීම - දිය කැපීම
ඇසළ උත්සවය අවසන් වන්නේ දිය කැපීමේ මංගල්‍යයෙනි.මහ පෙරහැර අවසන් වූ දා රාත‍්‍රියේ පිරිත් නිලය භාර හිමි වරුන් මහ දේවාලයට වැඩමවා පිරිත් දේශනාව ආරම්භ කරයි. ඒ අතරතුර දිය කැපීමට පෙර දේවාලයේදී සිදු කරනු ලබන චාරිත්‍ර එනම් දේවාභරණවලට පළදවා ඇති ඇඳුම් ගලවා ඉවත් කිරිම, දේවාභරණ පෙරහැරින් ගෙන ගොස් රථයේ තැනපත් කිරීම, රථය සිංහාසන මණ්ඩපය දක්වා පෙරහැරින් වැඩම කරවීම හා ආභරණ දෝලියෙහි තැන්පත් කිරීම ආදී සිරිත් ඉටු කරයි.
දිය කැපීම සිදු කරන්නේ කළු ගඟේ රත්මල් ඇල්ල නම් ස්ථනයේදීය. එය පිහිටා තිබෙන්නේ සමන් දේවාලයේ සිට සැතපුම් 7 ක් පමණ දුරින් පිහිටි අංගම්මන නම් ගමේය. ගඟේ වතුර අඩු වැඩි වීම යන සාධකය හෝ වෙනත් බාධාවක් හෝ තිබුණහොත් මෙම දියකැපීමේ මංගල්‍ය ය සිදු කරන්නේ දේවාලයේ ඉදිරිපිට බෝඹූගල කන්ද පාමුල පිහිටි බොලපැන් ලිඳෙහිය. ගගේ වතුර අඩු අවස්ථාවක් උදා වුවහොත් ගඟ දිය අඩු තැන් වලින් ඔරු ඇඳගෙන යමට අලි ඇතුන්ද සූදානම් කරයි. දෙවියන්ට ආලින්ති ගායනය කරමින් හේවිසි වයමින් රත්මල් ඇල්ල දක්වා පෙරහැරකින් ගමන් කිරීම සිදු කරයි. මෙයට ගඟේ පෙරහැර යන නමද කියනු ලබයි. අඟුල් දෙකක් පෙරහැරේ ගමන් කරන අතර එම අඟුල් දෙකටම වහලවල් යොදා අලංකාරවත් ලෙස සරසා එක් අඟුලක සමන් දේවාලයේ දෝලාව ද අනෙකෙහි පත්තිනි දේවාලයේ දෝලාවද වැඩම කරවයි. දේව අඟුල රත්මල් ඇල්ලේ යාහැකි ඉහළම තැනට ගොස් කඹ වලින් බඳිනු ලබයි. ඉන් පසුව කපු මහතාත්, බත්වඩන රාළත්, අඟුල පදවන්නාත් පමණක් අඟුලේ රැඳී සිට අන් සියලු දෙනාම ගොඩ බිමට යැවීම සිඳු කරයි. දිය කැපීම කිසිදු බාහිර පුද්ගලයෙකුට නොපෙනෙන සේ වියන් බැඳ සිදු කරන අතර එය අවසන් වීමෙන් පසු වෙඩිල්ලක් පත්තු කර පෙරහැර ආපසු ගමන් ආරම්භ කරයි. ගඟ දෙපස සිටින ජනයා ගඟට බැස අඟුල දෙපසේ සිට පූජා පවත්වන අතර කපු මහතා සඳුන් නිලක තබා ආශිර්වාද කරනු ලබයි.
බැතිමතුන්ට ආශීර්වාද කරමින් ඉතා සෙමින් ආපසු ඇදෙන ගඟේ පෙරහැර කොටාඹේ තොටුපලට පැමිණි පසු ආභරණ ඇතු පිටින් ද දිය කපා ගත් ජලය සහිත කෙන්ඩිය දෝලාවෙන් ද වැඩම කරවයි. මෙම පෙරහැර ඉදිරියෙන් පෙළ ගස්වා ඇති මහ පෙරහැරට එකතුවේ. මහ පෙරහැරේ ඉදිරියෙන්ම සිටින ගරා යකුන් දෙදෙනා දේවාභරණ ගෙන එන ඇතු ලඟට ගොස් සෙත් ශාන්ති කළ පසු වෙඩිල්ලක් පත්තු කොට මහ පෙරහැර ගමන් අරඹයි. පසුව පෙරහැර දෙකම සිංහාසන මණ්ඩපය වෙත පැමිණෙන අතර ගෙවැදීමට නියමිත නැකත් වේලාව පැමිණෙන තුරු සිංහාසන මණ්ඩපයේ දේවාභරණ තැන්පත් කර විවේක ගනියි. පසුව නැකැත් වේලාව පැමිණි පසු සංහිඳේ වීදියේ ගමන් අරඹා දිය කැපු පෙරහැර දේවාලයට ගෙවදී. ඉන් අනතුරුව ගරායකුන් නැට්මක් පවත්වයි.දියකැපීමෙන් ලබා ගන්නා ලද ජලය ඊළඟ වර්ෂයේ දිය කැපීම දක්වා ආරක්ෂා කිරීමට දේවාලය තුළ තැන්පත් කරයි.මෙම දිය කැපීමේ මංගල්‍යය සමඟ ඇසළ උත්සවය නිමාවට පත්වෙයි.
දිය කැපීමට අගුල සැරසූ ආකාරය දැක්වෙන පැරණි කාව්‍යයක්
රුවන් කණක මුතු මැණික් ද බබලන පත්මරාග යන ජය සිහිලැල් මෙවන් පසිඳු කළු ගංඟා ජල පිට මකර තොරණ සිංහාසන වල් සවන් බිහිරි කර පොකුර' ඔගෝසා යනෙන කැළඹි ගඟ ඉදිරිය රැල් සමන් දෙවිදු අඹ කෙළියට වැඩි තැන සැදුනි මෙවන් තිර දේව අඟුල්*
පින්තූර එකතුව
කරමු
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ නාමාවලිය
ප්‍රවර්ගය:ඉතිහාසය - ශ්‍රී ලංකාව
තිලකරත්න ඩිල්ෂාන්
තිලකරත්න ඩිල්ශාන් පිටුවට යන්න.
ශ්‍රී ලංකාවේ ආදි වාසීන්
හැදින්වීම
හ්‍රී ලංකාවේ ආදී වාසින් යනුවෙන් හැදුන් වනුයේ වැද්දන්ය.ඔවුන්ගේ ආරම්භය සිදුවු ආකාරයන් පිළිබදව එක් එක් කට කථා මෙන්ම ජන කථාවන්ද කිහිපයකි.ඉන් වැඩි දෙනකුගේ මතය වන්නේ ඉංදියාවෙන් පිටුවහල් කරනු ලැබු විජය කුමාරයා ලක්දිවට ගොඩ බැසීමේදි හමුවු එවකට යක්ෂ ගෝත්‍රයක කුමාරිකාවක් වශයෙන් සලකණු ලැබු කුවේණිය හා විවාහ විමෙන් පසු ෆමම යුවලට දාව උපන් දරැවන් වු ජීවන්ත හා දිසාලා යන දරැ පරපුරෙන් පැවත එන්නන් බවය. මෙසේ ඉහත කථා පුවතට අනුව ආදි වාසින් ලෙස සලකණු ලබන වැද්දන්ටත් ප්‍රථමයෙන් සිංහලයින් මෙම රටතුල ජීවත්වු බවට සාධක බොහොමයක් ඇතත් වර්ථමානයේ ආදි වාසින් ලෙස සලකනු ලබන්නේ මෙම වැද්දන්ය. '''”සිවු හෙලයන්ගෙන්” සමන්විත රට සිංහලය වී නම් සිංහලයන් වන්නේ එවකට සිටි යක්ෂ – නාග - රාක්ෂ - දේව යන ප්‍රධාන ජන කොට්ඨාසයන්ය. පුලින්ද හා සබර යන තවත් ප්‍රධාන ජන කොට්ඨාස දෙකක් ද විය. බලංගොඩ මානවයා ලෙස නම්කර ඇති ශ්‍රී ලංකාවේ ආදි මානවයාගෙන් මුල් කොට ඇතිව පසුව පැවතෙන සබරුන් සබරගමුව ප්‍රධාන කොට ඇති ආදිවාසී ජන කොට්ඨාසයෝය.වැද්දන් ආදිවාසින් යැයි නම් කිරිමට සමහර සිංහලයින් විසින් මැලිකමක් දැක්වුවද ඔවුන් ආදිවාසින්ගේ හවුල් කරැවන් කොටසක් වශයෙන් ඉහත ජන කථාවන් අනුව සනාථ වේ"' මේ ජන කොට්ඨාසය හෝර්ටන්තැන්න දක්වා සංක්‍රමණය වී ඇතැයි භූගත පුරා විද්‍යා සාක්ෂි ලැබී ඇති බව ප්‍රකටය. දිවයිනේ විවිධ පළාත්වලින් මුලින් හඳුනාගත් බලංගොඩ මානවයාට සමාන එම යුගය නියෝජනය කරන බොහෝ ජන කොට්ඨාසයන් සිටි බවට සාධක ලැබී තිබේ. මෙම මානව ශේෂ අවි ආයුධ හා මෙවලම් හා අනෙකුත් පාෂාණ කොටස් ද හමුවීමෙන් ව්‍යාප්තිය මුලු දිවයිනටම ආවරණය කරයි. පාලි හා සංස්කෘත පොත්වල දැක්වෙන “ව්‍යාධ” යනු විදීම නම් දුන්නෙන් විද සතුන් දඩයම් කර ආහාරයට ගැනීමට නිසා වැද්දන් ලෙස නම් කෙරුණ බව ප්‍රකාශිතයි. ආහාරයට හා අනෙකුත් අවශ්‍ය දෑ සොයා කැලෑවට වැද කල්ගත කර පැමිණීම නිසා ද වැදි වශයෙන් සඳහන් කළ හැකියි. මේ ස්වදේශීය ජන කොටස් දිවි පැවැත්ම හා ඒ සඳහා තෝරා ගත් මාධ්‍යයන් අනුව ප්‍රධාන කොටස් කීපයකට බෙදා දැක්වීමට තොරතුරු සෙවූ විමර්ශකයින් කටයුතු කර තිබේ.
නිරි වැද්දන්
ගස් බෙන – ගස් මණ්ඩි අතර සිටිමින් ගස් පොතු, සුඹුල් ඇඳුම් වශයෙන් යොදා ගත්තද,කයෙන් වැඩි කොටසක් නිරාවරණය වූ පිරිස
ගල් වැද්දන්
ආහාර රැස්කර ගල්ගුහා හා ගල්තලාවන් ඇසුරේ දිවි ගෙවූ අය දක්ෂ දඩයම්කරුවෝ -ඈත කැලෑවේ ජීවත් වූ අතර සිරුර වසා ගැනීම සඳහා කොළ අතු ආදිය භාවිත කෙරුණි.
දකුණු අ.එ.ජ. සාහිත්‍යය
Southern Literature
ශ්‍රී ලංකාවේ ආදි වාසීන්
ගම් වැද්දන්
ගම්මානයට සමීපව ගොවිතැන් ආහාර භෝග වගාවට සම්බන්ධ කැලෑ සීමාවේ ජීවත්වූ අය, නිවෙස වශයෙන් අතු සෙවිලි කළ කටුමැටි කුඩා නිවෙස් -කෙටි රෙදිකඩ විලි වසාගැනීමට යොදා ගත්හ.
දකුණු අ.එ.ජ. සාහිත්‍යය
thumb|නවීන අර්ථ දැක්වීම: තද රතු ජනපදය දකුණේ වත්මන් අර්ථදැක්වීම්වල බොහෝ විට ඇතුලත් වන අතර සාමාන්‍යයෙන් මධ්‍යම රතු පැහැය ද ඇතුළත් වේ. විලිඛිත ජනපද ඇතැම් විට අවස්ථාවාදිව දකුණේ ලෙස සැලකේ.
දකුණේ සාහිත්‍යය (ඇතැම් විට දකුණු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය ලෙස හැදින්වේ). දකුණු එක්සත් රාජධානියේ ඇමරිකානු සාහිත්‍යය හෝ එම කලාපයේ රචකයින් මගින් අර්ථ කථනය කර ඇත. දකුණේ සාහිත්‍යය තුළ ඇති ප්‍රධාන ලක්ෂණ ලෙස හදුනාගත හැක්කේ පොදු දකුණු ‍සාහිත්‍යය, පවුලේ විශේෂත්වයන්, සාමුහික හැඟීම්, සහ ඒ තුළ තමන්ට හිමි කාර්යභාරය, කළාපය තුල ප්‍රබල ආගම් (ක්‍රිස්තියානි - රෙපරමාදු ආගම විමසන්න) සහ ආගම් තුළින් ලැබෙන කරදර/ වරප්‍රසාද, ජාතිවාදී ආතතියේ ප්‍රශ්න, ඉඩම් සහ ඉන් ලැබෙන පොරොන්දු, සමාජ පන්ති සහ ස්ථානය පිළිබඳ හැඟීම්, සහ දක්ෂිණ දේශිය භාෂාවේ යොදා ගැනීම් වේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ ආදි වාසීන්
වෙරළබඩ වැද්දන්
මේ අය මසුන් ඇල්ලීම මඟින් ආහාර සපයා ගත්, මුහුදු වෙරළේම කළපුවලට සමීපව දිවි ගෙවූ අය. ගම්මානවල ගොවීන් හා සමීප වූ නිසා කෙටි රෙදි කඩකින් සිරුර වසා ගැනීමට පුරුදු වූ අයයි.
දකුණු අ.එ.ජ. සාහිත්‍යය
යුද්ධයට පෙර රචිත සාහිත්‍ය
17 වන හා 18 වන සියවස් වලදී බොහෝ රච‍කයෝ දකුණු ඇමරිකාව පිළිබඳ ලියූහ. බොහෝවිට ඔවුහු ඇමරිකානුවෝ වූහ. (උදා: කැප්ටන් ජෝන් ස්ම්ත්ගේ කෘති) කෙසේ වෙතත් මෙම කෘති දකුණු ඇමරිකාවට අයත් නොවුනේ ඒවා ඇමරි‍කාවේ ගොඩනැගීම විස්තර කරන බැවිනි.දකුණු ඇමරිකාව විශේෂිත වු සංස්කෘතියකින් හෙබිව පැවතීම ඇරඹුයේ 1800 යේ මුල් කාලයේදී පුළුං වගාව, වහල් භාවය ඇරඹීමත් සමඟය. යුද්ධයට ප්‍රථම කාල වකවානුයව්දී ජීවයෙන් පිරි සාක්ෂරතාවයක් සහිත සමාජයක් චාල්ස්ටන් හා දකුණු කැරොලිනාඩ්යේ දැක ගත හැකි විය. එම සමයේ ලේඛකයන් වන ජොන් හැම්ල්ටන් හයිනි ආදී කිවිවරුන් ගීතමය, හැගිම්බර කෘති එළි දැක් වූහ. එසමයේ බිහි වූ වැදගත් කෘතියක් ලෙස clotel හා The President's Daughterයන කෘති දැක්විය හැක. එම කෘතිවල කතුවරයා වනුයේ දකුණු ඇමෙරිකානූ වහලකු වන විලියම් වෙල්ස් බ්‍රවුන්ය. එය අප්‍රිකානු ඇමරිකානුවෙක් අතින් ලියවුණු ප්‍රථම කෘතිය වේ. එසමයේ පැවති කටකතාවක් වූ තෝමස් ජෙරේසන් ගේ හා ඔහුගේ වහලියකගේ දරුවා පිලිබඳව එහි අන්තර්ගත විය.
ශ්‍රී ලංකාවේ ආදි වාසීන්
වෙරළබඩ වැද්දන්
ගංගා ජලාශ හා මූදු අසල වූ ගෝත්‍රිකයින් නාග ඇදහිල්ල නිසා නාගගෝත්‍ර  වූ අතර ගොඩ බිම ඇසුරු කරමින් යක්ෂයන් හා රාක්ෂයින් ඇදහීම නිසා යක්ෂ හා රාක්ෂ ග්‍රෝත්‍ර   ලෙස හැඳින්වූවා යැයි පිළිගත හැකියි.
දකුණු අ.එ.ජ. සාහිත්‍යය
දකුණු සාහිත්‍යය විවරණය
දකුණේ සාහිත්‍යය සරලව ආකාරයේ සමන්විත වන්නේ, දකුණු ඇමෙරිකාව, දකුණු කැලිෆෝනියා උච්චතම දකුණු රාජ්‍ය ලෙස හෝ අර්ථ දක්වමින්, ජෝර්ජියා, අලබානියා‍, උතුරු කැරලිනා, වර්ජිනියා, ටෙනසි, මිසිසිපි සහ ලුයිසිනාය සහ ආකන්සාස් හෝ දකුණේ පැතිරුණ කොන්ටකි, මෙරිලන්ඩ්, බටහිර වර්ජිනියා, මිසොරි යන දේශ සීමා ඇතුලත්ව සහ පර්යන්ත දකුණු ජනපද වන ෆ්ලෝරිඩා, ටෙක්සාස් සහ ඔක්ලොහොමා
දකුණේ සාහිත්‍යයේ භූගෝලිය කොටස් වලට අමතරව, දකු‍ණු ජනපදයේ වහලුන් පිළිබඳව, ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධය සහ ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ සමාන ඉතිහාසයන් හේතුවෙන් ඇතැම් තේමාවන් මතු වී ඇත. දකුණේ ගතානූපාතික සංස්කෘතිය, දකුණේ සාහිත්‍යය තුළ ඉතා තදබල ලෙස පවුලේ සුවිශේෂත්වයන්, ආගම පුද්ගලයන් තුල සාමූහිකත්වය සහ සමාජීය ජීවිතය, දකුණේ දේශිය භාෂාව යොදා ගැනීම සහ ස්ථානය පිළිබඳ හැඟීම් අඩංගු කර තිබේ.
මෙම පොදු තේමාවකට අමතරව, දකුණේ ඔවුන්ගේ සාහිත්‍යය සහ රචකයින් බොහෝ විට මතභේදයට ලක් වේ. උදාහරණයක් ලෙස, තර්කානුකුලව දකුණේ සාහිත්‍යයේ පියා වන 'මාර්ක්ටිවේයින්' ඇසුරු කළ බොහෝ ජනතාවගේ ගති ලක්ෂණ අර්ථ කථනය කර තිබේ. තවද ඔහු තමාවත් 'දකුණේ රචකයෙක්' ලෙස සැලකුවේය. මීට අමතරව ඔහුගේ උපන් පලාත වන සම්ප්‍රදායික ලෙස දකුණේ කොටසක් ලෙස නොසැලකුණේය. මීට අමතරව බොහෝ ජනප්‍රිය දකුණේ ලේඛකයින් තමන් විසින්ම කර ගත හැකි වයසට පත් වු විගය උතුරු ඒක්සත් ජනපදයට පලා ගියේය. භූගෝලීය සාධකයක් වූ නමුත්, භූගෝලයේ උපත් ස්ථානය දකුණේ රචකයෙක් ලෙස අර්ථ දැක්වීමට සාධකයක් නොවීය.