මොල්ලිගොඩ
ඉතිහාසය
මොල්ලිගොඩ යන ග්‍රාමයේ නාමය නිර්මාණය වීම සම්බන්ධයෙන් ජනප්‍රවාද ද්විත්වයක් පවතී. ඉන් එකක් නම් මහනුවර සිට පැමිණියා වූ මොල්ලිගොඩ නිලමෙතුමාගේ ඥාතීන් පදිංචි වූ බැවින් මොල්ලිගොඩ නම් වූ බවය.එනමුදු එම ප්‍රවාදයේ පැහැදිලි පරස්පරතා පවතින බැවිනුත් කිසිඳු ප්‍රාථමික හෝ ද්විතීය මූලාශ්‍රයක එම මතය පැහැදිලි කරවීමක් නොවන බැවින් පිළිගත හැකි පුවතක් නොවේ. දෙවන ජනප්‍රවාදය මෙම භූමියේ අතීතයේ පැවති බව කියන සුදර්ශන නැමති දෙම් මැදුර සම්බන්දයෙනි. සුදර්ශන යනුවෙන් හඳුන්වා තිබෙන්නේ විශ්ණු දෙවියන් බව වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍රයේ සඳහන් වේ. පානදුර සහ පොතුපිටිය ග්‍රාම ද්විත්වය මධ්‍යයේ පැවතියා වූ සුදර්ශන නැමති දෙව් මැඳුර කෝට්ටේ ගම්පල ආදී යුගවල රචිත බොහෝ සංදේශ කාව්‍ය වල සඳහන් වේ. තිසරයේ දැක්වෙන්නේ,නොකාලයේ ඇසිරූ කළ ලොවැස්සන උ දා ල යේ කුළු දී තොස සලස්සන ලොපාල යේ බැඳ සිතු නොපසු බස්සන දෙ වා ල යේ ඉඳ යා ගන් සුදස්සන යනුවෙනි. එසේම පරවි සංදේශ කාව්‍යයේ දැක්වෙන්නේ ත ද තෙ ද පැවති යුගතග විලසින් නිබ ඳස ඳ න ඳ කරන විලසින් මද රද පබ ඳබ ඳ අ ද රින් වැඩ සිදුවන ලෙස ලොබ ඳයැ ද සු ද සුන් දෙවිඳුට යාගන් සබ ද යනුවෙනි. සුදස්සන වන්දනාව ඉපැරණි වන්දනාවක් වූ බව වස්කඩුබද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ. එම කෲතියට අනුව කතෝලික දහම වැලඳගැනීමට පෙර බොහෝ සලගම කුලයේ පිරිස් වැඳපුදා තිබෙන්නේ සුදස්සන දෙවිඳුටය. මෙම සුදස්සන දෙව් මැදුර පිහිටි භූමිය රයිගම් රාජ සමය වන විට පාලනය කළේ මාලවතී මහදේවිය නැමති ප්‍රාදේශීය නායිකාව විසින. ජනප්‍රවාදයට අනුව නම් ඇය රයිගම යකුන්දූවේ විසූ තෙන්නකෝන් මුඩිත්ත බණ්ඩාර රාළහාමිගේ දියණීයකි. ඇගේ අනෙක් සොයුරිය රයිගම බණ්ඩාර රජුගේ අගබිසෝ තනතුර හෙබවීය. ඇය ආලවතී බිසෝ බණ්ඩාර නම් විය. ඇයට බොහෝ කාලයක් යනතුරු කිසිඳු දරුගැබක් නොපිහිටිය.ඇය ගැබිණියක් වූවේ විවාහා වී දස වසරකට පසුවයි. ආඬිගුරුන් පැවසූවේ කුමාරයෙකු ගැබ්ගෙන ඇති බවය. රජතුමා ඉන් බොහෝ සන්තෝශයට පත් විය. මෙසේ දස මසක් ගෙවීගියේය. ආලවතී කුමරිය දරුවා ප්‍රසූත කළේය. ලැබී තිබුණේ ගැහැණු දරුවෙකි. මෙම ශෝකය සහ බලාපොරොත්තු කඩවීම විඳදරාගත නොහැකි වූ ආලවතී දේවිය ඉක්මනින්ම කළුරිය කළේය. කුඩා දියණියගේ වගකීම ලැබුණේ සුළු මව වූ මාලවතී බිසෝ බණ්ඩාර වෙතටයි. නමුදු ඇයට රජමාළිගය තහනම් කලාපයක් විය. එයට හේතුව ඇය වඳ ස්ත්‍රියක් වීමය. එවක වඳ ස්ත්‍රියක් දර්ශනය වීම දුර්භාග්‍යක් ලෙසින් සැලකූ නමුදු රාජකුලේ උපන් බැවින් මාලවතිය එසේ කෙලෙසා හැර නොහැකි වීලු. එබැවින් රයිගම රට කෙරවලක ඇයට නින්දගම් ලබාදුන්නේලූ. මාලවතී දේවිය විසින් ආලවතී අක්කණ්ඩියගේ දියණිය තම ග්‍රාමයට රැගෙන ගොස් ඇති දැඩි කරන ලදී. කුඩ වයසේදීම ඇගේ පිටේ මොල්ලියක් නැමති ගෙඩියක් ආවේලු. එබැවින් ඇය ප්‍රකට වූවේ මොල්ලිනා බිසෝ බණ්ඩාර ලෙසිනි. යෞවන අවධියේදීම මොල්ලිනා සිල්වත් දිවියක් ගත කිරීම අරඹා තිබේ. ඒ සඳහා ඇය තෝරා ගත්තේ සුදර්ශන දෙව් මැදුරයි. මෙම සමය වන විට ප්‍රතිගාලුන් විසින් රයිගමට අයත්ව පැවති මූදුබඩ භූමි සූක්ශමව අත්පත් කරගත් අතර සුදස්සන භූමිය පවා ඈඳාගන්නා ලදී. රජ පරපුරට අයත් වූවෙකු බැවින් මොල්ලිනා කුමරියට ප්‍රතිගාලුන් අඩම්තේට්ටම් කළේ නැතිලු. නමුත් සුදර්ශන දෙව්මැදුරේ කතෝලික භූමියක් සැකසීම අරඹා තිබේ. කුමරියව ප්‍රතිගාලුන් විසින් බෞතීස්ම කළේය. පසුව ඈ හඳුන්වන ලද්දේ දෝන මොල්ලීන පෙරේරා ලෙසින. වස්කඩුබද්ද විවරණය කෲතියේ සඳහන් වන්නේ මෙදවස වළිමුණි නම් අයෙකු වෙතට කතෝලික දේවස්ථානය සැකසීමේ වගකීම ප්‍රතිගාලුන් විසින් පවරා දුන් බවය. ඔහු වළිමුණි පරපුරෙන් පැවතෙන සලාගම වංශිකයෙකි. වලිමුණි විසින් කතෝලික දේවස්ථානයේ අල්තාරය සහිත වේදිකාව තැනුවේ සුදර්ශන දෙවියන්ගේ මූර්ථිය මධ්‍යයට කරවමිනි,බැලූ බැල්මට කතෝලික වුවත් අභ්‍යන්තරය ස්වදේශීය දහමම විය. ඒ අනුව හොර රහසේ සුදස්සන දෙවියන් පිදීමට අවශ්‍ය නොවීය. එය සුදස්සන බැතිමතුන් අතර ප්‍රකට වූත් කතෝලිකයන්ට තහනම් වූත් රහසක් විය. දේවස්ථානය සාදා කාලයක් ගතවන තුරුම මෙය ප්‍රතිගාලුන් නොදන්නා ප්‍රකට රහසක් විය. නමුදු එම රහස එසේම බොහෝකාලයක් පවත්වා ගැනීම දුශ්කර විය. වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍රයේ සඳහන් වන්නේ මෙම රහස ප්‍රතිගාලුන්ට පැවසූ අය දේශපාලුවන් වශයෙනි. එහිම එම පාවාදීම සිදුකළ පුද්ගලයාගේ නාමයද සඳහන් වේ, ඒ තල්පිටිබද්දපත්තුවේ ලියනරාළලාගේ අද්‍රියන් නම් අයෙකු බවය. එහි තවදුරටත් සඳහන් වන්නේ මෙම පාවාදීමෙන් පසුව මෙම පුද්ගලයා මොල්ලිගොඩ ප්‍රදේශයට මුහන්දිරම් වරයෙකු ලෙසින් පත්කරවා ඔහුට පෙරේරා ජයසේකර සෙනවිරත්න නමින් ගරු නම්බුනාම ලබාදුන් බවය.වලිමුණි නැමැත්තාව සොහොනේ තබා මැටිගැසූ බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ. මෙසමයේම පොතුපිටිය ප්‍රදේශයට කොළබ කොටුවේ වුල්ෆන්ඩාල් නම් පෙදෙසේ සිට පැමිණි ප්‍රතිගාල් විරෝදියෙකු මොල්ලිනා කුමරියගෙන් උදව් පැතීය. ඔහු දොන් සුසෙව් නම් විය. කතෝලික දහම වැලඳගෙන සිටියා වූ ඔහු රහසේ ප්‍රතිගාලුන්ට විරුද්ද පිරිස් වෙතට ආධාර සැපයුවේය.ඔහුගේ පියා සමඟ ඔහු කුඩාකාලයේ පොතුපිටියට පැමිණ් සිටියේ වීදියේ බණ්ඩාරට උපකාට කිරීමටලු. වරෙක ඔහු නිකපිටියේ බැණ්ඩාර නම් මිනිසුන් මුලාකළ රැවටිලිකාරයෙකුට පවා මුලාවිය. මොල්ලිනා කුමරිය සුසෙව් නැමැත්තා දෙව්මැඳුරට ගෙන්වා ගත්තේය. වස්කබඩු බද්ද විවරණ ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන්නේ මොල්ලිනා කුමරිය සුසෙව්ගේ දරුවන් තම දරුතනතුරේ තබා රැකි බවය. කරාව කුලයේ ප්‍රකට මූලාශ්‍ර වල සහ වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍රයේත්, නාරි සංදේශයට අරුත් ග්‍රන්ථයේත් සඳහන් වන්නේ මෙම පිරිස් නිසාවෙන් මෙම පළාතේ බොහෝ ප්‍රකට “සුසෙව්හේවාගේ” වාසගම සහිත පෙළපත ඇරඹුණූ බවය. ධර්මසේන පුවත කෲතියේ සඳහන් වන්නේ කරාව කුලයට අමතරව මොල්ලිගොඩ ප්‍රදේශයේ සුසෙව්හේවගේ යනුවෙන් පෙළපත් නාම සහිත වෙනත් කුලවල පිරිස් ද වෙසෙන බවය. ඔවුන් අතීතයේ සුසෙව් හින්නගේ වාසගම් දැරූවන් වූ බව එහි තව දුරටත් විවරණය වේ. මොල්ලිනා කුමරියගේ නින්දගම යන අරුතින් මොල්ලිගොඩ නම් වූ බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ.මොල්ලිගොඩ ග්‍රාමයේ නාමය නිර්මාණය වූ සමය සමග මෙම පුවතේ කාලවකවානු සමානවේ. එනම් ගම්පල සහ කෝට්ටේ යුගවල මුල්සමයේදී එතරම් ප්‍රකට ලෙසින් සුදස්සන මැඳුර විවරණය කලත් මොල්ලි නාමය භාවිතා වී නැත්තේ එවන්නාමයක් නොමැති නිසාවෙනි. නමුදු ඉන් වසර එකසිය පණහකට පමණ පසු කෝට්ටේ තෝම්බු යුගයේදී මොල්ලිගොඩ නාමය භාවිතාකර තිබේ. වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමියන් සඳහන් කරන පරිදි ඒ අනුව මොල්ලිගොඩ යන නාමය ඇරඹෙන්නට සැකසී ඇත්තේ ප්‍රතිගාල් යුගයේබව සත්‍යයකි.,