cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
යකුසා
සම්භවයේ කොටස්
එඩෝ යුගයේදී "තෙකීයා" (තොරොම්බල්කාරයෝ) සැලකුණේ පහළම පැලැන්තියේ සාමාජීය කණ්ඩායම් අතුරින් එකක් ලෙසිනි. ඔවුන්ගේම සංවිධාන ගොඩනැගීම ආරම්භ කරත්ම, වෙළෙඳ කුටි වෙන් කර දීම සහ ඔවුන්ගේ වාණිජමය ක්‍රියාකාරකම් සඳහා ආරක්ෂාව සැපයීම වැනි වාණිජය හා බැඳි යම් පරිපාලනමය යුතුකම් ඉටු කිරීම ඔවුන් භාර ගත්හ. ෂින්ටො උත්සව පැවැත්වෙද්දී, මෙම තොරොම්බල්කරුවෝ වෙළෙඳ කුටි විවෘත කල අතර සමහරක් සාමාජිකයන් ඒවායේ ආරක්ෂාව සැපයීම සඳහා ආරක්ෂකයන් ලෙසින් බඳවා ලනු ලැබූහ. වෙළෙඳ කුටි වෙන්කිරීම සහ සල්පිළ තුලදී ආරක්ෂාව සැපයීම වෙනුවෙන් එක් එක් තොරොම්බල්කාරයා විසින් කුළියක් ගෙවනු ලැබිණි.
ද කිං'ස් ෆේස්
කථාපුවත
ජොසොන්හි සොන්ජෝ රජුට දාව උපබිසවකට උපන් පුත්‍රයකු වන ග්වංහේ ජොසොන්හි කිරුළහිමි කුමරු බවට පත් වේ. ඉදිරි වසර 16 පුරාවටම මේ නීත්‍යානුකූල නොවන කුමරුගේ දිවිය ගෙවෙන්නේ නොයෙකුත් අරගල මධ්‍යයේ ය. වරෙක ඔහුට මරණ තර්ජන එල්ල වන අතර, තවත් විටෙක ධුරයෙන් පහ කිරීමේ තර්ජනයට ද ඔහු ලක් වේ. ග්වංහේ සහ ඔහුගේ පියා වූ සොන්ජෝ රජු අතර නොයෙකුත් මතභේද පැන නගින අතර, ඔවුහු දෙදෙනා ක්‍රමයෙන් දේශපාලනයේ දී මෙන්ම ප්‍රේමයේ දී ද සතුරන් බවට පත් වෙති. දේහලක්ෂණ විද්‍යාව සිය ආයුධ කරගනිමින්, මුහුණෙහි ඇති දෑ කියැවිය හැකි දෛවඥයකුගේ සහාය ලබාගන්නා ග්වංහේ ඊළඟ රජු බවට පත්වීමට උත්සාහ දරයි.
යකුසා
සම්භවයේ කොටස්
thumb|left|ඉතිහාසය පුරාවටම, විශේෂයෙන් නූතන යුගයෙන් පසුව, යකුසා සාමාජිකයන් බහුලව ජනිත වූයේ [[කියුෂු දිවයින වෙතින් වන අතර, යමාගුචි-ගුමී සංවිධානයේ ප්‍රකට නායකයන් කිහිප දෙනෙක්ද ඒ අතර වූහ. කිටාකියුෂු ප්‍රදේශයෙන් බිහිවූ  ඉසොකිචි යොසිදා (1867–1936), පළමු ප්‍රකට නූතන යකුසා ලෙසින් සැලකෙයි. මෑතදී,  යමාගුචි-ගුමී සංවිධානයේ ඉතා බලවත් කාණ්ඩ දෙකක නායකයන් වන සිනෝබු ස්කාසා සහ කූනියෝ ඉනෝවෙ බිහිවූයේ කියුෂු වෙතිනි. සියළු ප්‍රාන්ත අතුරින්, දිවයිනෙහි උතුරුදිගම පිහිටි කොටස වන ෆුකෝකා ප්‍රාන්තයෙහි, නාමෝද්දිෂ්ට මේලකයන් වැඩිම ගණනක් සහිත වෙයි.]]
ද කිං'ස් ෆේස්
රචනා චෞරත්ව මතභේදය
2014 අගෝස්තු 25 දින, 2013දී විකාශය වූ චිත්‍රපටයක් වන ද ෆේස් රීඩර් චිත්‍රපටයේ නිෂ්පාදන සමාගම වූ ජුලිටර් ෆිල්ම් සමාගම විසින් KBS නාළිකාවට එරෙහිව අධිකරණයේ නිරෝධාඥාවක් ගොනු කළේ පිටපත් හිමිකම් අයිතිය උල්ලංඝනය සහ අසාධාරණ ලෙස සිය අවසර නොලත් නිර්මාණයක් ප්‍රතිනිර්මාණය යන යන චෝදනාවන් නගමිනි. ජුපිටර් ෆිල්ම්ස් ආයතනය අනුව ද ෆේස් රීඩර් චිත්‍රපටයේ මුල් තිර පිටපතේ අයිතිය ඔවුනට හිමි වූයේ "එක් ප්‍රභවය බහු භාවිතය" යන වගන්තිය යටතේ ය. එහි දී, මෙම තේමාව ඇසුරෙන් චිත්‍රපටයක් නිෂ්පාදනය, ග්‍රන්ථ මාලාවක් නිර්මාණය, සිහසුන උදෙසා වූ දේශපාලන අරගලයක පැටලෙන මුහුණ-කියැවිය හැකි දෛවඥයකු පිළිබඳ රූපවාහිනී කතාමාලාවක් නිර්මාණය කරන විට එහි පිටපත් අයිතිය ඔවුනට හිමි විය යුතු විය. 2013 දී මෙහි චිත්‍රපටයේ ප්‍රවේශපත් මිලියන 9ක් අලෙවි වූ අතර, කතාමාලා‍ව ඇසුරෙන් නිමැවුණු ග්‍රන්ථ ද්විත්වයක් (චිත්‍රපටයේ චරිත සඳහා පසුබිම් කථා) ද එළිදැක්විණි. ජුපිටර් ෆිල්ම් ආයතනය පැවසූයේ තමන් 2012දී KBS මීඩියා අයාතනය සමග කථාංග 24කින් යුත් ද ෆේස් රීඩර් චිත්‍රපටයේ රූපවාහිනී නාට්‍ය අනුවර්තනයක් සෑදීම පිණිස තිර පිටපත් සහ සැකිලි ලබා දුන් බවත්, වෝ ඔෆ් මනී තිර රචක ලී හ්යං-හී මෙම ප්‍රතිනිර්මාණය සඳහා යෝග්‍ය බව නිර්දේශ කළ බවත් ය. නමුත් KBS මීඩියා අයතනය සහ ජුපිටර් ෆිල්ම් ආයතනයට එකඟත්වයකට පැමිණිය නොහැකි වූ නිසා එම ගිවිසුම නතර විය. ජුපිටර් ෆිල්ම් ආයතනය තවදුරටත් චෝදනා කළේ KBS මීඩියා අයතනය සිය ගනුදෙනුවට පිටුපා තමන් යෝජනා කළ තිර රචකයා ද යොදාගෙන ඔවුන්ගේම ප්‍රභේදයක් නිර්මාණය කරගෙන ඇති බවයි.
KBS ආයතනය නිවේදනය කළේ: "ද කිං'ස් ෆේස් යනු පුද්ගලයින්, යුගය, පසුතලය, කථාපුවත සහ අරගල ව්‍යූහය ද, නිරූපණ විලාසය අතින් ද ෆේස් රීඩර් චිත්‍රපටයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වූ නිර්මාණයක් බවයි." අධිකරණයේ අවසන් තීන්දුව ලැබෙන තෙක් රැඳී සිටින අතරතුර, නිෂ්පාදන කටයුතු ඉදරියට කරගෙන යාමට තීරණය කළ KBS ආයතනය චරිත නිරූපණය පිළිබඳ නිවේදන නිකුත් කළේ ය. 2014 නොවැම්බර් මස KBS ආයතනයේ පාර්ශ්වයට පක්ෂව තීන්දුව ලබා දුන් අධිකරණය පැවසූයේ මෙහි රචනා චෞරත්වයක් සිදුව නොමැති බවයි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:2010 දශකය තුළ දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලා
ආසියානු ඇතා
IUCN විසින්, 1986 සිට, ''එ. මක්සිමුස්'', අන්තරායට ලක්වූ ලෙසින් ලැයිස්තු ගත කෙරෙන්නේ, වසර 60 - 75 ලෙසින් ඇස්තමේන්තු ගත කොට ඇති අවසාන පරම්පරා තුන ඇතුලත,  අවම වශයෙන් 50% කින් හෝ සත්වගහණය පහත බැස ඇති හෙයිනි. මෙම සත්ත්ව විශේෂය ප්‍රකට ලෙසින් බැට කන්නේ, වාසස්ථානයන්හී අහිමිවීම, හායනය සහ කඩ කඩ වීම තුලිනි.
එලෆස් නම්වූ ගණයෙහි සම්භවය, ප්ලයොසීන යුගයේදී උප-සහරානු අප්‍රිකාව තුලදී ඇතිවී, අප්‍රිකාව සහ දකුණු ආසියාව පුරා පැතිර ඇත.
රෝස්මෙරි
Rosmarinus officinalis, පොදුවේ රෝස්මෙරි ලෙස හඳුන්වන අතර, එය සදාහරිත , බහු වාර්ෂික, කාෂ්ඨීය , සුවඳවත්, ඉඳිකටු වැනි පත්‍රිකා සහිත ඔසු ශාකයකි. සුදු, රෝස, දම් හෝ නිල් පාට මල් සහිත මෙම ශාකය මඩ්යධරනී කලාපයට  ආවේණික වේ.
එය තවත් බොහෝ ඖෂධ පැළෑටි ද ඇතුළත් කපුරු පවුලේ ( ලැමිඒසියේ )  සාමාජිකයෙකි. එහි නම "රෝස්මෙරි" යන්න "පිනි" ( ros ) සහ "මුහුද" ( marinus ), හෝ "මුහුදේ පිනි " ලෙස ලතින් වචනයෙන් ව්යුත්පන්න වී ඇත. මෙම ශාකය පුරාණ ග්රීක වචනයක් වන ‘ἄνθο’ ගෙන් " මල් " යන අර්ථය ඇතිව ඇතැම් විට anthos ලෙසද හඳුන්වන අතර රෝස්මෙරි වලට කෙඳි සහිත මූල පද්ධතියක් ඇත.
විස්තරය
දකුණ|thumb| රූප සටහන : Köhler's Medicinal Plants thumb|	මල් දරන රෝස්මෙරි thumb|Rosmarinus officinalis prostratus thumb|Rosmarinus officinalis – MHNT thumb|ඉතාලියට අයත් herbal, circa 1500 න් උපුටාගත් රූප සටහන : රෝස්මෙරි thumb|රෝස්මෙරි (Rosmarinus officinalis) සුගන්ධ තෙල් රෝස්මෙරි, හෙම්ලොක් ශාකය ඉදිකටු වැනි පත්‍ර ඇති සුවඳවත් සදාහරිත පඳුරකි. මෙහි පත්‍ර ආහාර රසකාරක ලෙස පුරවන ද්‍රව්‍ය, බදින ලද බැටළු, ඌරු, කුකුළු මස් හා කලුකුන් වැනි මස් සඳහා භාවිතා වේ. එය මධ්යධරණී රටවලට හා ආසියාවට ආවේණික ශාකයකි. නමුත් එය සිසිල් දේශගුණයේ නොනැසී තිබීම අසීරුවේ. මෙම ශාකය නියඟයට ඔරොත්තු දෙන අතර දැඩි ලෙස ජලය හිඟ කාලයක පවා දීර්ඝ කාලයක් නොනැසී පවතී. මෙහි ස්වරූපය එති යන වැල් වල සිට සිරස් අතට කෙලින් පවතින ශාක දක්වා පරාසයක පවතී ; සිරස් අතට කෙලින් පවතින ආකාරයේ ශාක මීටර් 1.5 (අඩි 5) ක් පමණ උස වන අතර කලාතුරකින් මීටර් 2 (6 අඩි 7 ) ක් දක්වා ළඟා විය හැකිය.සදාහරිත පත්‍ර වලින් යුක්ත මෙය 2-4 සෙ.මී.(අගල් 0.8-1.6) දිග හා 2-5 මි.මී පමණ පුළුල් පත්‍ර  වලින් යුක්තයි. පත්‍ර වල ඉහළ මතුපිට කොළ පාට සහ යටි  මුහුණත  සුදු පාටය.මෙම පත්‍ර වල ඝන සහ කෙටි ලෝම කෙස් ඇත. සෞම්‍ය දේශගුණයක් පවතින විට වසන්තයේ දී හා ගිම්හානයේ දී මෙම ශාකය මල් දරන අතර උණුසුම් දේශගුණයේ නිරන්තරයෙන් මල් හට ගනී. මෙම ශාකයේ මල් තද නිල්, සුදු, රෝස හෝ දම් පාට වේ. රෝස්මෙරි හී සමාන්‍ය මල් සමයෙහි පිටතට මල් පිපීමට ප්‍රවණතාවක් ඇත .මෙහි සාමාන්‍යයෙන් මල් පිපෙන සමය පෙබරවාරි මුල් භාගයේ සිට දෙසැම්බරයේ මුල දක්වා පවතී.
භාවිත
රෝස්මෙරි ශාකය උයන්වල අලංකාරක ශාකයක්  ලෙස ද පළිබෝධ පාලනයට  බලපෑම් ඇති කර හැකි ශාකයක් ලෙස ද භාවිතා වේ.මෙහි පත්‍ර ‚පිරවුම් හා මස් බැදුම්  වැනි විවිධ ආහාර වර්ග රස ගැන්වීමට  භාවිතා වේ
වගාව
මෙම ශාකය ආකර්ෂණීය බැවින් සහා නියං කාල සදහා ඔරොත්තු දෙන බැවින්, රෝස්මේරි විසිතුරු ශාක ලෙස උද්යාන හා සිරස්සකේප් භූමි නිර්මාණ සඳහා, විශේෂයෙන් මධ්යධරණීය දේශගුණයක් පවතින ප්‍රදේශ වල භාවිතා වේ. එය තව තවත් වර්ධනය සහ පළිබෝධ ප්රතිරෝධී කිරීමට පහසු ලෙස සැලකේ.රෝස්මෙරි තරමක් විශාල වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරන අතර වසර ගණනාවක් ආකර්ෂණය රැක ගැනීමට හැකි වන ශාකයකි.විධිමත් හැඩ හා උසින් අඩු පාත්ති බවට කප්පාදු කර ගත හැකි අතර පඳුරු කොට කර කපා හැඩ ගැන්වීම සඳහා භාවිතා කර ඇත. එය පහසුවෙන් මල් පෝච්චි වල වගා කර ඇත. මෙම බිම වැස්ම වගාවන් පුළුල් වශයෙන් පැතිර යන අතර ඝන හා කල්පවත්නා වයනයන් යුක්ත වේ.
වගා වර්ග
ගෙවතු වගාව සඳහා බොහෝ වගා වර්ග තෝරා ගෙන ඇත. පහත සඳහන් වගා වර්ග නිතර අලෙවි කර ඇත :
•	'Albus' – සුදු මල් •	'Arp' – ලා කොළ වර්ණයෙන් යුත් පත්‍ර, ලෙමන් සුවඳ •	'Aureus' – කහ වර්ණ ලප සහිත පත්‍ර •	'Benenden Blue' – පළල් නොවූ තද කොළ වර්ණයෙන් යුත් පත්‍ර •	'Blue Boy' – කෙටි ,කුඩා පත්‍ර •	'Blue Rain' – රෝස වර්ණයෙන් යුත් මල් •	'Golden Rain' – කහ වයිරම් සහිත කොළ පැහැති පත්‍ර •	'Gold Dust' - 	රන්වන් පාට වයිරම් සහිත තද කොළ පැහැති පත්‍ර •	'Haifa' – සුදු පාටින් යුත් කුඩා මල් •	'Irene' – පහතින් පිහිටි තද නීල වර්ණයෙන් යුත් මල් •	'Lockwood de Forest' –ටස්කන් බ්ලු හි බිමදුවන වර්ගය •	'Ken Taylor' – පඳුරුවලින් ගැවසී ඇත •	'Majorica Pink' – රෝස පැහැති මල් •	'Miss Jessop's Upright' – පුළුල් පත්‍ර ,සුවිශේෂී උසකින් යුත් උත්ප්‍රාන්තය ආකාරයක් ගත් •	'Pinkie' – රෝස පැහැති මල් •	'Prostratus' – 	 පහතින් පිහිටි බිම වැස්ම •	'Pyramidalis' (or 'Erectus') – උත්ප්‍රාන්තය ආකාරයක් යුත් ,අවපැහැ ගත් නිල් මල් •	'Remembrance' (or 'Gallipoli') – ගැල්ලිපොලි අර්ධද්වීපයෙන් ගෙන ලත් •	'Roseus' – රෝස පැහැති මල් •	'Salem' – අවපැහැ ගත් නිල් මල්, 'අර්ප්' වගා වර්ගයට සමානකම් පෙන්වයි •	'Severn Sea' – පැතිරී යන ,වක්‍ර හැඩ ඇති අතු සහ ජම්බූල වර්ණ මල් සහිත •	'Sudbury Blue' – නිල්  පැහැති මල් •	'Tuscan Blue' – සම්ප්‍රදායික ශක්තිමත් ,ඍජු ස්වරූපය •	'Wilma's Gold' – කහ පැහැති පත්‍ර
ඉවීම සඳහා භාවිතය
ඉතාලියට අයත් සම්ප්‍රදායික ආහාර පිසීම සඳහා මෙම ශාකයේ  නැවුම් හෝ වියළි පත්‍ර භාවිතා වේ.තිත්ත, කහට ඇති රසයක් සහිත මෙම ශාකය ආවේණික සුවඳකින් යුක්ත බැවින් පිසූ අහාර සඳහා එකතු කරන ලදි. මෙහි පත්‍ර ඖෂධ තේ සෑදීමට භාවිතා කල හැක .මස් වර්ග හෝ එළවළු සමඟ බදින විට, මෙහි පත්‍ර අබ වැනි සුවඳක් ද ඊට අමතරව දැවුණු ලී වැනි සුවඳක් ද එක්කරමින් බාර්බිකියූ ආහාර සඳහා වඩාත් උචිත වේ.
ආහාර රස ගැන්වීම සඳහා සාමාන්‍යයෙන් රෝස්මෙරි තේ හැන්දි 1ක් ( ග්‍රෑම් 1) වැනි ප්‍රමාණයක් කිසිදු  පෝෂණ ගුණයක් ලබා නොදෙයි. ඔමේගා-3 තෙල් වැනි මුඩු බවට පත් වීමට වැඩි ප්‍රවණතාවයක් දක්වන තෙල්, රෝස්මෙරි සාරය විසින් කල් තබා ගැනීමේ කාලය සහ තාප-ස්ථායීතාව වැඩි දියුණු කර ගැනීමට භාවිතා කර ඇති බව පෙන්වා ඇත.
සුවඳ ද්‍රව්‍යය
රෝස්මෙරි තෛලය සුවඳ විලවුන් හෝ කාමර තුල සුවඳ විහිදුවීම සඳහා භාවිතා කෙරෙයි .ඊට අමතරව සුවඳ දුම්, ෂැම්පු , පිරිසිදු කිරීමේ නිෂ්පාදන වල ද යොදා ඇත.
ශාකමය රසායනික ද්‍රව්‍ය සහ සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍යශාස්ත්‍ර
සාම්ප්‍රදායික ඉන්දියානු වෛද්‍යශාස්ත්‍රයේ, විවිධාකාර රෝග සුව කිරීම සඳහා මල් සහ පත්‍ර වලින් ලබාගත් සාරයන් හා සුගන්ධ තෛල භාවිතා කර ඇත.
ජනප්‍රවාද හා චාරිත්‍ර
මධ්‍යතන යුගයේ දී රෝස්මෙරි ශාකය විවාහ මංගල්‍ය චාරිත්‍ර හා සම්බන්ධ වී  ඇත.එම මනාලිය රෝස්මෙරි ශාකයෙන් සැදුම්ලත් හිස්පළඳනාවක් පළඳින අතර  මනාලයා සහ අනෙක් අමුත්තන් රෝස්මෙරි කිනිත්තක් පළඳිති. එබැවින් මෙය ආදර මන්ත්‍රයක් ලෙස ද සැලකේ.
මිත්‍යාවට අනුව රෝස්මෙරි ශාකය මතකය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා ප්‍රසිද්ධ ව ඇති අතර යුරෝපය හා ඕස්ටෙ‍්‍රලියාවේ යුධ අනුස්මරණෝත්සව හා අවමංගල්‍යයන් හිදී මෙම ශාකය අනුස්මරණ සංකේතයක් ලෙස භාවිතා කර ඇත. මළවූන් අනුස්මරණ කිරීමේ සංකේතයක් ලෙස ශෝකවන්නන් විසින් එය සොහොන් මැදට හෙළා ඇත.ශේක්ස්පියර්ගේ හැම්ලට් හි ඔෆීලියා විසින් මෙසේ පවසා ඇත ," රෝස්මෙරි ඇත, එය අනුස්මරණය සඳහා ය, . " ( හැම්ලට්, iv 5. ).ඕස්ටෙ‍්‍රලියාවේ දී, රෝස්මෙරි කිනිති ANZAC දිනය සහ ඇතැම් විට අනුස්මරණ දිනය දා සිහිකිරීම  නිමිත්තෙන් පැළඳ ඇත ; ගැල්ලිපොලි අර්ධද්වීපයේ මෙම ඔසුව වැඩි වශයෙන් වර්ධනය වේ.
හංගේරි දියරය පලමුවෙන්ම සූදානම් කර ඇත්තේ හංගේරියානු මහරැජීන වන පෝලන්තයේ එලිසබත් රැජීන වෙත " .. පක්ෂඝාත පාදයන් ප්‍රකෘතිමත් කිරීම  සඳහා " සහ රක්තවාතය සුව කිරීමටය. මෙය පිටත ආලේපනය සඳහා යොදාගන්න අතර එය සාදා ඇත්තේ නැවුම් රෝස්මෙරි ශාක සමග වයින් ස්ප්‍රීත්තු මිශ්‍රණය කිරීමෙනි. ඩොන් ක්වීසෝට්( පළමු කොටස, XVII පරිච්ඡේදය ) තම දිව්‍යමය ආලේපය වන ෆියරබ්‍රස් ආලේපනයේ වට්ටෝරුවේ මෙය මිශ්‍රණය කර ඇත.
ඊශ්‍රායෙල ජාතික පුස්තකාලය
ඊශ්‍රායෙල ජාතික පුස්තකාලය (הספרייה הלאומית - HaSifria HaLeumit - National Library of Israel) ඊශ්‍රායෙල් රාජ්යයේ ජාතික පුස්තකාල වේ. එය ජෙරුසලමේ හෙබ්රෙව් විශ්ව වල විශ්වවිද්යාලයේ වේ.
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
ප්‍රවර්ගය:ඊශ්‍රායලය
ගෝකන්න විහාරය
මහාවංශය, චූලවංශය වැනි පුරාණ මූලාශ්‍රයන්ට අනූව මහසෙන් රජ විසින් තුන්වන සියවසේදී ගෝකන්න විහාරය කරවා තිබේ.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:රජමහා විහාර ප්‍රවර්ගය:ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
අයි පෑඩ් 2
අයි පාඩ් 2 යනු අයි පෑඩ් පවුලේ දෙවන විස්මිත නිර්මානය වන මෙය අමෙරිකා ඈපල් සමගමේ අනගි ඉපයුමකි.මෙම පරිගනකය ශබ්ද සහ රුපමය ක්රියාවලි සදහා නිමවා අති මෙය අන්තර්ජාල,සිනමාව,ඉගෙනිම,පොත්පත් කියවීම සදහා ඉතා ඉහල ක්රම වලින් සමන්විතයි.අයි පාඩ් 2 ව ඩුවෙල් ඈපල් ප්රොසෙසරයකින් සමන්විත වන අතර සදහාපෑය 10 ක ප්රදනයකින් යුක්තයි.ඉදිරිපස කැමරාව සදහා විශේෂ ව්ජීඑ එකකින් යුක්තවන අතර එමගින් මුහුනට මුහුන සංවාද පහසුකම් සපයා ඇත.
අතීතය
ඇපල් සමාගම සියලුම මධය ආයතන සදහා 2011 පෙබරවරි 11 දින අරාධනාපත් යවනලදි.2011 මාර්තු 11 දින ඇපල් සමගමේ ප්රධානියා වන ස්ටීව් ජොබ්ස් විසින් මෙම උපකරනය නිකුත් කරන ලද අතර තමාගේ ශාරීරික තත්වය මත තමා නිවාඩු ලබා ගන්නා බවත් ඔහු පැවසීය.ඉන්පසු අයි පෑඩ් 1 කටයුතු සියලුම ගනුදෙනු නතර කරන ලද අතර විකිනීම පවා තහනම් කරන ලදි.
මෙම උපකරනය විකිනීම සදහා මාර්තු 11 දින ප.ව 5 ට ඇමරිකානු ජනපදයේ ආයතන සදහා විවත වූ අතර අනෙක් රටවල් වල අන්තර්ජාලය හරහා මිලදී ගැනීමට ගිය ගනුදෙනු කරුවන්ට ප්‍රමාද දොෂ අති වන ලදී.
මාර්තු 25 දින රටවල් 25 කට මෙම උපකරනය හදුන්වාදුන් අතර එවා වනුයේ ඔස්ට්‍රේලියාව,ඔස්ට්යාව,බෙල්ජියම,කැනඩාව,චෙක් ජනපදය,ඩෙන්මර්කය,ෆින්ලන්තය,ප්‍රන්සය,ජර්මනිය,ග්‍රීසිය,අයිස් ලන්තය,ඉතාලිය,අයර්ලන්තය,හන්ගෙරියව,ලක්ස්මීබර්ග්,මෙක්සිකො,අයර්ලන්තය,නවසීලන්තය,නොර්වේ,පොලන්තය ,පෘතුගලාලය,ස්පානය,ස්ව්ඩනය,ස්විඩ්ස්ලන්තය,සහ මහා බ්‍රිතානය එ අතර වේ.
ජපානය සදහා නිකුත් කිරීමට මාර්තු 25 දින සුදානම් කෙරුනත් මාර්තු 11 දින සිදුවු සුනාමි ව්‍යසනය නිසා කල් දැමින.එමෙන්ම අයි පැඩ් නිශ්පාදනය පවා මෙ හේතුව නිසා ආඩල වන ලදි.එ කේසෙද යත් ටොෂිබා සමාගම නිපදවු පරිගනක මතක ජිපය අයි පෑඩ් 2 අනිවාර්ය දෙයක් වු බැවිනි.මෙහි ප්‍රතිපලය වුයේ ඇපල් සමගාමේ උපකරන සදහා අප්‍රල් මසය නිශ්පාදන උනතා මාසයක් බවට පත් වීමයි.
අයි පෑඩ් 2 අනතුරුව අනෙක් ආසියතික රටවල් වන දකුනු කොරියාව,සිංගප්පුරුව,මැලෙසියාව යන රටවල් සහ ජපානයටත් මෙම උපකරනය නිකුත් කල අතර එය සිදු වුයේ අප්‍රල් 25 දිනයි.මැයි 6,27 දිනවල අනෙක් ආසියතික රටවල් සදහා ද  නිකුත් කරන ලදි.
මෘදුකාංගය
අයි පෑඩ් 2 ප්‍රථම නිකුතු වෙදී අයි ඔස් පරිගනක පද්ධතිය සමග පැමිනි අතර ෆෙස් ටයිම් මෘදුකාංගය ද එහි සමන්විත විය.එමෙන්ම අයි ෆොන් 5 සමහරක් මෘදුකාංගයද ඔක්තොන්බර් 12 2011 දින අයි පෑඩ් 2 සමග මුසු කරන ලදි. එහිදී නව කොටස් වන 200 ක් මුසු කරන ලදි
අයි පෑඩ් 2 නොයෙකුත් අකාරයේ මෘදුකාංගය වලින් පැමිනෙන අතර ඉ මෙල්,වීඩ්යො,රූපරාමු සදහා නොයෙකුත් මෘදුකාංගය නොමිලේ සපයනු ලබයි.ඉමෙන්ම මෘදුකාංගය 65000 භාගත කල හැකි පරිදි සකස් කර ඇත.ඇප් ස්ටොර් හිදි නොයෙකුත් මෘදුකාංග ලබාගත හැකි නමුදු මෘදුකාංග වල මිල එකිනෙකට වෙනස් වේ.විඩියො ගෙම්ස් පහසුවෙන් ලබාගත හැකි වන පරිදි සකසා ඇති මෙම උපකරනය දුරකතන පහසුකම් ලබාදී නොමැත.එසේ උවත් wifi තාක්ශනය හරහා දුරකතන පහසු කම් සදහා මෘදුකාංග ලබා දි ඇත.
2010 ඔක්තොම්බර් 19 එනම් අයි පොන් 5 නිකුතුවෙන් සතියකට පසු අයි ඔස් 6 සියලුම අයි උපකරන වලට ලබා දෙන ලදි.එය නව උපාංග වලින් සමන්විත අය නව කොටස් 200 කින් යුක්තයි.එහිදි ඇපල් මැප්ස් මෘදුකාංගය ලැබී තිබින.අයි පෑඩ් 2 හිදි නවතම වෙනස් කම් කිහිපයක් එහිදි සිදුවිය.
ගල් ඔය නිම්න සංවර්ධන වැඩසටහන
මෙය ඉතා අනර්ඝ ලෙස නිම කල යුතු එක් ජල යෝජනා ක්‍රමයකි.
අයි පෑඩ් 2
දෘඪාංග
අයි පෑඩ් 2 දෘඪාංග ගත් කල 512ම්බ් රැම් එකකින් විශේෂිත පවර් එකකින් ඉදිරිපස සහ පිටුපස කැමරාවකින් හෙඩ් සෙට් කොන්ට්‍රල් එකකින් විශෙෂිත ලයිට් සෙන්සරයකින් ශබ්ද වාහිනිය, චුම්භකමානයකින් ත්වරනමනයකින් 9.7 ටච් රෑපරාමුවකින් සමන්විත් ව ඇත.
අයි පෑඩ් 2 පැය 10ක් බලය ඇති 25 වට් බැටරියකින් සමන්විත වන අතර යුස්බ් මාර්ගයෙන් චාර්ච් කල යුතුය.එමෙන්ම බැටරිය 2.5 මිමි පලල වේ.එය සමාන්‍ය එකකට වඩා 59% කින් කුඩා වේ.
පළමුවන ටොලමි සෝටර්
ටොලමි I සෝටර් (, Ptolemaîos Sōtḗr "ටොලමි නම් ගැලවුම්කරු"; ක්‍රි.පූ. 367 පමණ – ක්‍රි.පූ. 282 ජනවාරි) ලෙස හැඳින්වෙන්නේ උතුරු ග්‍රීසියේ මැසිඩෝනියානු රාජධානියේ මහා ඇලෙක්සැන්ඩර් රජුගේ සහායක සහ ඉතිහාසඥයායි. ඔහු පසුව ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ පැරණි අධිරාජ්‍යයේ කොටසක්ව තිබූ ඊජිප්තුවේ පාලකයා බවට පත් විය. ක්‍රි.පූ. 305/304 සිට සිය මරණය තෙක්ම ටොලමි ටොලමයික ඊජිප්තුවේ පාරාවෝ ලෙස කටයුතු කළේ ය. ඔහු විසින් ආරම්භකරන ලද ටොලමයික රාජවංශය ක්‍රි.පූ. 30 ක්ලියෝපැට්‍රාගේ මරණය තෙක්ම ඊජිප්තුවේ පාලනය හෙබවූ අතර, එය ඊජිප්තුව හෙලනිස්තික රාජධානියක් බවටත්, ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාව ග්‍රීක සංස්කෘතියේ කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවටත් පත්කරලීමට සමත් විය.
ස්පර්ශය
පංචස්කන්ධය
ස්පර්ශය හෙවත් ඵස්ස (පාලි ) යනු බුදුදහමට අනුව ස්පර්ශය මඟින් ඇතිවන දැනීමකි.
ස්පර්ශය යනු හැඟිම්, හැඟිම් ඇතිකරන වස්තුව හා හැඟිම් ඇතිවන වස්තුව අතර ඇතිවන සම්බන්ධයයි. නිදසුනක් ලෙස ඇස, ආලෝකය හා යමක් දැකීම යන සම්බන්ධය දැක්විය හැක. බුදුදහමේ අනුව ස්පර්ශ ද්වාකාර සයකි. ඇස, කන, නාසය, දිව, කය හා මනස එම කොටස් සය වේ.
‍පටිච්ච සමුප්පාදයේ සයවන අංගය ස්පර්ශයයි. එය ඇතිවන්නේ විඥ්ඥානය හටගැනීම හේතුවෙන් වන අතර ස්පර්ශය නිසා වේදනා ඇතිවේ (කයට ඇතිවන හැඟීම)
සංස්කාර ධර්ම පහට අනුව රූප හා විඥ්ඥානය නිසා ස්පර්ශය ඇතිවන අතර වේදනා සංඥා හා සංස්කාර එමඟින් හටගනී.
අභිධර්මයේදී ස්පර්ශය චෛතසික 52 න් කොටසක් වන අතර සබ්බචිත්ත කොටස් 7 ද අයත් වේ.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:බුදු දහම
පාරමිතා
දස පාරමිතා
"දානං සීලඤ්ච නෙක්ඛම්මං - පඤ්ඤා විරියෙන පඤ්චමං ඛන්ති සච්චමධිට්ඨානං - මෙත්තුපෙක්ඛාතිමා දස"
යනුවෙන් මෙම ගාථාවේ සදහන් වන පරිදි එම දස පාරමිතා මෙසේය,
සය පාරමිතා
1. දාන
2. ශීල
3. ඛන්ති
4. වීර්ය
6. ප්‍රඥා
ථේරවාදි බුදු දහමේ දැක්වෙන පාරමිතා
ථේරවාදි බුදු දහමේ බුද්ධ වංශය, ජාතක පොත යන ග්‍රන්ථවල පාරමිතා පිළිබඳ සඳහන් වේ. එමනිසා පාරමිතා මුල් බුදු දහමේ අංගයක් ලෙස සැලකෙන නමුත් සූත්‍ර පිටකයේ පාරමිතා පිළිබඳ සඳහන් නොවීම නිසා මෙය අර්ධ මහායාන මතයක් බවට අදහසක් පවතී.
පළමු චින් අධිරාජයාගේ සොහොන්ගැබ
පළමු චින් අධිරාජයාගේ සොහොන්ගැබ (චින් ෂි හුවාංගේ සොහොන්ගැබ) පිහිටා ඇත්තේ චීනයේ ෂාන්ෂි පළාතේ ෂි’ආන්හි ලින්තොං දිස්ත්‍රික්කයේ ය. ක්‍රි.පූ. 246 සිට ක්‍රි.පූ. 208 දක්වා වසර 38 කාලයක් තිස්සේ නිර්මිත මෙම ‍සොහොන්ගැබ පිහිටියේ ලුප්ත පිරමීඩයක හැඩැති මීටර් 76ක් උසැති සොහොන්ගොඩැල්ලකට පහළිනි. මෙම මොසෝලියමේ (සොහොන්ගැබේ) සැලැස්ම චින් අගනුවර වූ ෂියැන්යැං ආදර්ශයට ගෙන තනා ඇති අතර, එය ඇතුළත සහ පිටත නගර ලෙස බෙදා ඇත. මෙහි ඇතුළු නගරයේ පරිමිතිය 2.5 km (සැතපුම් 1.55) වන අතර, ඇතුළු නගරයේ එය 6.3 km (සැතපුම් 3.9) වේ. සොහොන්ගෙය පිහිටියේ ඇතුළු නගරයේ නිරිග දිගට වන්නට වන අතර, එය නැගෙනහිරට මුහුණලා ඇත. මිනී පෙට්ටිය සහ භූමදාන වස්තූන් ඇතුළත් ප්‍රධාන සොහොන් කුටීරය මෙම සොහොන්ගැබෙහි ගෘහනිර්මාණ සංකීර්ණයේ මධ්‍යය වේ.
පාරමිතා
ථේරවාදි බුදු දහමේ දැක්වෙන පාරමිතා
අවසානයට සඳහන් මෙත්තා හා උපේක්ඛා සතර බ්‍රහ්ම විවරණයේද කොටසකි.
පළමු චින් අධිරාජයාගේ සොහොන්ගැබ
මෙහි සොහොන්ගෙය තවමත් කැනීම්වලට භාජනය කොට නැත. වර්තමානයේ පුරාවිද්‍යා ගවේෂණ සංකේන්ද්‍රණය වී ඇත්තේ සොහො‍න්ගෙය වටා පිහිටි විශාල නෙක්‍රොපොලිසයේ විවිධ ස්ථාන කෙරෙහි ය. මෙයට නිදසුනක් ලෙස ගොඩැල්ලේ නැගනහිරින් හමුවූ ටෙරාකොටා හමුදාව දැක්විය හැක. ටෙරාකොටා හමුදාව මෙම සොහොන්ගැබට ආරක්ෂක හමුදාවක් ලෙස යොදා ඇති අතර, සොහොන්ගැබ මුළුමණින්ම කැනීම්වලට භාජනය කළ යුතුව ඇත.
පාරමිතා
ථේරවාදි බුදු දහමේ දැක්වෙන පාරමිතා
ප්‍රවර්ගය:බුදු දහම
පළමු චින් අධිරාජයාගේ සොහොන්ගැබ
ඉතිහාසය
මෙම මොසෝලියමේ කටයුතු ආරම්භ වූයේ ක්‍රි.පූ. 246 චින් අධිරාජයා සිහසුනට පත්වූ විගස ය. ඒවන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 13ක් විය. නමුත් මෙහි මහා-පරිමාණයේ ඉදිකිරීම් ඇරඹියේ ඔහු අනෙක් ප්‍රධාන රාජ්‍ය සය යටත් කොට ක්‍රි.පූ. 221දී එක්සත් චීනය ගොඩනැගීමෙන් පසුවයි. මොසෝලියම ඉදිකිරීම පිළිබඳ තොරතුරු ලැබෙන්නේ සිමා ක්වියෑන්ගේ මහා ඉතිහාසඥයාගේ වාර්තා නම් ග්‍රන්ථයේ සයවන පරිච්ඡේදයේ ය. එහි චින් ෂි හුවාංගේ චරිතාපදානයක් ඇතුළත් ය:
"නවවන මාසයේ දී, පළමු අධිරාජයා ලි කන්දෙහි භූමදාන කෙරිණි. පළමු අධිරාජයා සිහසුනට පත්වූ විගස, ලී කන්දේ කැනීම් සහ සූදානම් කිරීමේ කටයුතු ඇරඹිණි. පසුව, ඔහු අධිරාජ්‍යය ඒකාබද්ධ කළ පසු, සිය අධිරාජ්‍යය පුරා විවිධ ස්ථානවලින් මිනිසුන් 700,000ක් එම ස්ථානය වෙත යැවී ය. භූගත ජල ස්තර තුනක් ඔස්සේ හෑරූ ඔවුහු පිටත මිනී පෙට්ටිය සඳහා ලෝකඩ වත්කළහ. නිලධාරීන් සියදෙනකු සඳහා මාලිගා සහ දර්ශනීය කුළුණු ඉදිවූ අතර, සොහොන්ගැබ දුලබ කලාකෘතීන් සහ විස්මිත නිධානයකින් පුරවන ලදී. සොහොන්ගැබට ඇතුළු වන ඕනෑම අයකුට විදීම සඳහා කර්මාන්තකරුවනට හරස් දුනු සහ ඊතල තැනීමට නියෝග කෙරිණි. ගංගා සියය, යැංසි සහ කහ ගඟ හා මහා මුහුද නිරූපණයට රසදිය යොදාගැනිණි. ඒවා යාන්ත්‍රිකව ගලායාමට සැකසිණි. ඉහළින් දිව්‍යමය තරුරටාවන්ගේ නිරූපණයන් ද, පහළින් භූමියේ ලක්ෂණ ද විය. ඉටිපන්දම් සැකසූයේ "මිනිස්-මත්ස්‍යයන්ගේ" මේදයෙන් වන අතර, මේවා දීර්ඝ කාලයක් යන තෙක්ම නිවී නොයන ලෙස සකසා තිබිණි.
දෙවන අධිරාජයා පැවසූයේ: "හිටපු අධිරාජයාගේ පුතුන් නොමැති උපබිසෝවරුන් මෙසේ නිදහසේ සිටීම නුසුදුයි" යනුවෙනි; ඒ අනුව, ඔහු ඔවුන් ද මළ තැනැත්තා සමග සිටිය යුතු බව පවසමින් විශාල පිරිසක් මරාදැමී ය. භූමදානයෙන් පසුව, යෝජනා වූයේ මෙහි යාන්ත්‍රික උපකරණ තැනවූ ශිල්පීන් මෙහි නිධන් පිළිබඳ දැනසිටි බවත්, එම රහස් හෙළි වීම දැඩි අර්බුදයක් වනු ඇති බවත් ය. එම නිසා අවමංගල උත්සවය සම්පූර්ණ කොට නිධන් සැඟවීමෙන් පසුව, ඇතුළු පැසේජ මාර්ගය අවහිර කෙරිණි. පිටත දොරටුව පහත හෙළිණි. මෙලෙසින් සියලු කම්කරුවන් සහ ශිල්පීන් ඇතුළත සිරකෙරිණි. කිසිවකුටත් මිදී යා නොහැකි විය. සොහොන් ගොඩැල්ල මත ගස් සහ ශාක වර්ග රෝපණය කෙරුණු නිමා, එය කන්දකට සමාන විය."
- සිමා ක්වියෑන්, ෂිජි, පරිච්ඡේදය 6.
ඇතැම් විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ "භූගත ජල ස්තර තුනක් හරහා කනින ලද බවට" වන සඳහන් හුදෙක් අතිශයෝක්තියක් වන බවයි. එසේම පෙළෙහි "මිනිස්-මත්ස්‍යයා" යනුවෙන් සඳහන් කොට ඇත්තේ තල්මසා සිට වොල්රස් දක්වා වූ මත්ස්‍යයකු හෝ යෝධ සැලමැන්දරා වැනි වෙනත් ජලජ සත්ත්වයකු විය හැකි යැයි මතභේද පවතියි.
පළමු චින් අධිරාජයාගේ මොසෝලියම නිම කිරීමට ප්‍රථම, පසුකාලීන චින් රාජවංශ සමයේ ගොවි කැරැල්ලක් ඇති විය. චෑං හැන් විසින් මොසෝලියම ඉදි කිරීමට යොදා ගත් මිනිසුන් 700,000 කැරැල්ල මැඬලීමට යොදා ගත්තේ ය. මේ නිසා මොසෝලියමේ ඉදි කිරීම් නැවතිණි. ෂියෑං යූ ෂියෑන්යැං වෙත ඇතුළු වූ පසු, ඔහු විසින් සොහොන්ගැබේ වූ වස්තුව කොල්ලකෑවේ යැයි පැවසේ. ඉන්පසුව, එ‍ඬේරකු අතින් නොදැනුවත්ව මොසෝලියමේ භූගත මාලිගය ගිනිබත් වූයේ යැයි පැවසේ. එම කථාවෙන් කියැවෙන්නේ, ෂියෑං යු විසින් සාරන ලද මොසෝලියමේ ලෙන වෙත ඔහු ඇතුළු වූයේ සිය නැතිවූ බැටළුවා සෙවීමට බවත්, ඔහුගේ අතෙහි වූ ගිනි පන්දම නිසා සොහොන්ගැබේ ඉතිරිව තිබූ සෙසු සියලු දෑ ගිනිබත් වූ බැව් සඳහන් වේ. මේ පිළිබඳ කිසිදු ස්ථිර සාක්ෂියක් මෙතෙක් හමුවී නැති අතර, ඇතැම් විද්වතුන් සිතන්නේ මොසෝලියම එතරම් දැවැන්ත විනාශයකට ලක්නොවූ බවයි.
1987දී මොසෝලියම හා එහි ටෙරාකොටා සෙබළුන් ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම්කෙරිණි.
ටෙරාකොටා සෙබළුන් සොයාගැනීම
මෙහි සෙබළුන්ගේ සහ ලෝකඩ ඊහිස්වල ‍පළමු කොටස් සොයාගන්නා ලද්දේ 1974 මාර්තුවේ දී ලින්තොං ප්‍රාන්තයේ ගම්මානයක් වූ ෂියෑංහි ළිඳක් කනිමින් සිටි යැං චිෆා, ඔහුගේ සොයුරන් පස්දෙනා සහ වැං පුචි යන අයටයි. මීටර් දෙකක් පමණ ගැඹුරේ දී, ඔවුනට ඝන වූ අපද්‍රව්‍ය, රතු මැටි බඳුන්, ටෙරාකොටා කැබලි, ලෝකඩ ඊහිස් සහ ටෙරාකොටා ගඩොලු හමු විය. ටෙරාකොටා කැබලි වත්තේ කෙළවරට විසිකළ යැං චිෆා ඊහිස් එකතු කරගත්තේ වෙළඳ නියෝජිතායනයකට ඒවා විකිණීම පිණිසයි. සෙසු ගම්වැසියෝ ටෙරාකොටා ගඩොලු දරණු තැනීමට යොදාගත්හ. ද්‍රවස්ථිති කටයුතු සම්බන්ධ අධ්‍යක්ෂවරයා වූ ෆැං ෂුමියාඕ මෙම වස්තූන් දුටු අතර, ඔහු ගම්වැසියනට යෝජනා කළේ ඒවා දිස්ත්‍රික්කයේ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයට අලෙවි කරන ලෙසයි. යැං චිෆා ටෙරාකොටා සෙබලුන්ගේ ප්‍රතිමාවල කොටස් යැයි සැලකිය හැකි ද්‍රව්‍ය පිරවූ කරත්ත දෙකක් අලෙවි කොට යුවාන් 10ක මුදලක් හිමි කරගත්තේ ය. සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය භාර චාඕ කංමින් ගම්මානයට පැමිණ ගම්වැසියන් සොයාගත් සෑම දෙයක්ම මිලදී ගත්තේ ය. එසේම ඔහු වෙළඳ නියෝජිතායනයට අලෙවි කළ ‍ඊහිස් ද නැවත මිලට ගත්තේ ය.
පුරාවිද්‍යාත්මක අධ්‍යයන
චින් ෂි හුවාංගේ සුසාන සංකීර්ණය අධිරාජයාගේ අධිරාජ්‍යයේ සහ මාලිගයේ පිළිඹිබුවක් වන අතර, මෙහි සොහොන් ගොඩැල්ල මධ්‍යයේ පිහිටා ඇත. මෙහි සොහොන් ගොඩැල්ල වටා ඇතුළු සහ පිටත ප්‍රාකාරය ලෙස ප්‍රාකාර දෙකකි. ප්‍රාකාරවලට ඇතුළතින් සහ පිටතින් විවිධ ප්‍රතිමා සහ කලාකෘති ඇතුළත් ආවාට ගණනාවක්ම හමු විය. ඇතුළු බිත්තියෙන් අභ්‍යන්තරයේ බටහිර වන්නට ලෝකඩ යුධ රථ සහ අශ්වයින් හමු විය. ඇතුළු ප්‍රාකාරයට ඇතුළතින් අධිරාජයාට සේවය කළ නිලධාරීන් සහ වංශවතුන්ගේ ටෙරාකොටා ප්‍රතිමා ද හමු විය. ඇතුළු ප්‍රාකාරයට පිටතින්, පිටත ප්‍රාකාරයට ඇතුළතින් විනෝදාස්වාදකයන් සහ ශක්තිමත් මිනිසුන්ගේ ටෙරාකොටා ප්‍රතිමා සහිත වළවල් (ආවාට) වූ අතර, ශෛලමය සන්නාහ ඇතුළත් වළක් ද හමු විය. පිටත ප්‍රාකාරයේ උතුරු දෙසට වන්නට අධිරාජකීය උද්‍යානය පිහිටි අතර, එහි ලෝකඩ කොකුන්, හංසයින් සහ තාරාවන් සමග සංගීතඥයන් සමූහයකගේ ප්‍රතිමා ද හමු විය. පිටත ප්‍රාකාරයට පිටතින් අධිරාජකීය ඉස්තාලය ද හමුවූ අතර, එහි වළලන ලද සැබෑ අශ්වයන්ගේ සිරුරු සමග ඔවුන් අසලින් දණගසා ගත් අස්ගොව්වන්ගේ ටෙරාකොටා ප්‍රතිමා ද විය. බටහිරට වන්නට මෙම සංකීර්ණය ඉදිකළ කම්කරුවන් භූමදානය කළ සමූහ මිනීවළක් ඇත. ටෙරාකොටා හමුදාව පිහිටියේ සොහොන් ගොඩැල්ලට 1.5 km පමණ නැගෙනහිරට වන්නට ය.
සොහොන් ගොඩැල්ල තවමත් විශාල වශයෙන් කැනීමට ලක්ව නැත. නමුත් මෙම ස්ථානය ගවේෂණය කිරීට විවිධ උපක්‍රම ගණනාවක් අනුගමනය කොට ඇත. භූගත මාලිගය පිහිටියේ ගොඩැල්ලේ මධ්‍යයේ ය. පුරාවිද්‍යාත්මක සමීක්ෂණ සහ චුම්බක විෂමතා අධ්‍යයන අනුව පෙනීගොස් ඇත්තේ මීටර 4ක් උසැති ප්‍රාකාරයක් පවතින බවයි. මෙහි උතුර සිට දකුණ දක්වා මීටර 460ක් ද, නැගෙනහිර සිට බටහිර දක්වා මීටර 390ක ද ප්‍රමාණයෙන් යුතු ය. මෙය ගඩොල්වලින් තනා ඇති අතර, භූගත මාලිගයේ ප්‍රාකාරය ලෙස ක්‍රියා කරයි. මෙහි මුදුනේ වසන ලද බිත්තියක් ඇති අතර, එය මීටර 30–40ක් උසැති තලන ලද පස් තට්ටුවකින් තනා ඇත. මෙහි බිත්ති සතර වෙත දිවෙන බෑවුම් පැසේජ මාර්ග පවතියි. බටහිර සොහොන්ගැබ් පැසේජය වළකට සම්බන්ධ අතර, එහි තිබී ලෝකඩ යුධ රථ සහ අශ්වයින් හමු විය. සොහොන්ගැබ නැගෙනහිර සිට බටහිර දක්වා මීටර 80ක දිගකින් ද, උතුරේ සිට දකුණ දක්වා මීටර 50ක දිගකින් ද යුතු අතර, උස මීටර 15කි. නමුත්, මාලිගය පවතින ගැඹුර පිළිබඳ විද්වත් ප්‍රජාව අතර නොයෙකුත් මතභේද පවතියි. මෙහි ඇස්තමේන්තු කිරීම් මීටර 20 සිට මීටර 50 දක්වා පරාසයක වේ.
විද්‍යාත්මක ගවේෂණ සහ අර්ධව සිදුකළ කැනීම් අනුව, භූගත මාලිගයෙන් සැලකිය යුතු ලෝහ ප්‍රමාණයක් හමුවී ඇත. මෙහි ඉතා හොඳ ජලවහන පද්ධතියක් ද ඇත. සොහොන්ගැබ ඉදිකිරීමේ දී භූගත ජල මට්ටමට ළඟාවූ බවට සිමා ක්වියෑන් සඳහන් කොට ඇත. මෙහි ජල වාර්තා අනුව එය මීටර 30ක් පමණ ගැඹුරෙන් පිහිටා ඇත. 2000දී භූගත වේල්ලක් සහ ජලවහන පද්ධතියක් සොයාගැනුණු අතර, සොහොන්ගැබ භූගත ජලගැනීම්වලට ලක්වූ බවක් නොපෙනේ. සොහොන් ගොඩැල්ල සහිත ප්‍රදේශයේ අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ රසදිය මට්ටමක් වාර්තා වී ඇත. පළමු චින් අධිරාජයාගේ මොසෝලියමේ ජල මාර්ග සහ මුහුදු අනුකරණයට රසදිය යොදාගත් බවට සිමා ක්වියෑන් දක්වන වාර්තාව සත්‍යය යැයි මේ නිසා විශ්වාස කළ හැක. කෙසේනමුත්, ඇතැම් විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ භූගත මාලිගයේ කැනීම් කටයුතු සිදුවුවහොත් රසදිය ඉක්මණින් වාෂ්ප වනු ඇති බවයි.
මත සහ භව්‍ය කැනීම්
1976 සිට, විවිධ විද්වතුන් විසින් ‍භූගත මාලිගය ගවේෂණයට පහත ප්‍රධාන හේතූන් දක්වා ඇත:
කෙසේනමුත්, මෙය‍ට විරුද්ධ මත ලෙස මෙවන් භූගත මාලියක මහා පරිමාණ කැනීම් සඳහා චීනයේ වර්තමාන තාක්ෂණය ප්‍රමාණව්ත නොවන බව ඉදිරිපත් වී ඇත. නිදසුනක් ලෙස, ටෙරාකොට සෙබළුන් සැලකුවහොත්, පුරාවිද්‍යාඥයන් මුලින් ටෙරාකොටා සෙබළුන්ගේ පෘෂ්ඨයේ වූ තීන්ත තට්ටුව සංරක්ෂණය කිරීමට අපොහොසත් විය. මේ නිසා වාතයට නිරාවරණය වීමේ දී එම පෘෂ්ඨයේ සායම් ස්තරයේ විවර සෑදිණි. සංස්කෘතික උරුම ප්‍රාන්ත පරිපාලනය (SACH) සඳහන් කොට ඇත්තේ භූගත මාලිගය ආරක්ෂා කරගැනීමට සැලසුමක් ගොඩනැගීමට නම් පර්යේෂණ සහ ඇගයීම් සිදුකළ යුතු බවයි. ඔවුන් මෙයට යාබදව පිහිටි අධිරාජයාගේ මුණුපුරාගේ යැයි සැලකෙන සොහොන්ගැබ කැනීමට අවසර ලබා දී නැත්තේ ඉන් ප්‍රධාන සොහොන්ගැබට හානි සිදුවේ යැයි බිය වූ නිසායි.
වෙනත්
ආකියොලොජි සඟරාවේ 7වන වෙළුමේ ප්‍රකාශිත "පළමු චින් අදිරාජයාගේ මොසෝලියමේ වැළලුණු රසදිය පිළිබඳ මූලික අධ්‍යයනයක්" නම් ලිපියේ දැක්වෙන්නේ පාංශු රසදිය අන්තර්ගතය මැනීමේ දී එක් පාඨාංකයක් බිලියනයට කොටස් 1440ක් තරම් ඉහළ අගයයක් ගත් බවයි. සෙසු පාඨාංක 53හි සාමාන්‍යය 205 ppb අවට අගයයකි. එසේම මෙම රසදිය අන්තර්ගත එම ප්‍රදේශයේ කාර්මික දූෂණය නිසා සිදුවූවක් බවට ද මතයක් ඇත. 1978 සිට 1980 දක්වා "ලින්තොං ප්‍රාන්ත අනුවාර්ෂිකයන්" හි සඳහන්ව ඇත්තේ කම්කරුවන්ගේ බෙන්සීන්, රසදිය සහ ඊයම් මට්ටම් සම්බන්ධයෙන් සිදුකළ සාමාන්‍ය සමීක්ෂණයක දී කර්මාන්තශාලා 21කින් විෂවූ පුද්ගලයින් 1193ක් වාර්තා වූ බවයි."
ඩී බී නිහාල්සිංහ
ආචාර්ය '''ඩී. බී. නිහාල්සිංහ''' යනු ශ්‍රී ලාංකීය සිනමා අධ්‍යක්වරයෙකි. ඔහු 1939, මැයි, 27දා උපත ලැබුවේය. ආදි ආනන්දයෙකු මෙන්ම පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ උපාධිධරයෙකු වන නිහාල්සිංහ මහතා ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාවේ සමාරම්භක සාමාන්‍යාධිකාරීවරයා ද වේ.වැලි‍කතර නමින් පුළුල් තිරයේ මුල්ම සිනමා ස්කෝප් චිත්‍රපටය හා ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු ටෙලි නාට්‍ය වන දිමුතු මුතු නාට්‍ය ද ඔහුගේ නිර්මාණ අතරින් වැඩි ජන ප්‍රසාධයක් ලැබූ නිර්මාණ අතර වේ.දිමුතු මුතු ටෙලි නාට්‍ය ශ්‍රී ලංකාවේ පමණක් නොව දකුණු ආසියාවේද ප්‍රථම වර්ණ ටෙලි නාටීය වේ. එමෙන්ම, විප්ලවවාදී සිනමාරූපී බවක්‌ ඉදිරිපත් කරමින් සිංහල සිනමාවට හස්‌ත ගත කැමරා කරණය' (HAND HELD CAMERA OPERATING) වෘත්තිය මට්‌ටමින් නිර්මාණාත්මකව - හඳුන්වා දෙනු ලබන්නේද - වැලිකතරෙනි.ආචාර්ය ඩී.බී. නිහාල්සිංහ මහතා මිය යනවිට 77 වන වියේ පසුවූ අතර හෙතේම ශ්‍රී ලාංකීය සිනමාවේ විප්ලවීය සලකුණ වශයෙන් හැඳින්විය හැක.හෙතේම 2016-04-21 වැනි දින කොළඹ පුද්ගලික රෝහලකදී අභාවප්‍රිප්ත විය.
ලොයලාහි ශු. ඉග්නාෂියස් තුමා
ලොයලාහි ශු;ඉග්නාෂියස් තුමා. ක්‍රි:ව: 1491 - 1556 St;Ignatius.
ඇනා ටෝර්ව්
ඇනා ටෝර්ව් (උපත 15 අප්‍රේල් 1978) යනු, ෆ්‍රින්ජ් (2008–2013) නමැති ෆොක්ස් රූපවාහිනී කතාමාලාව තුල එෆ්බීඅයි ඒජන්ත ඔලිවියා ඩනම් යන චරිතයට පණපෙවීමෙහි ඇයගේ භූමිකාව වෙනුවෙන් පසිඳු ඕස්ට්‍රේලියානු නිළියකි.
මුල් දිවිය
සූසන් (විවාහයට පෙර කර්මයිකල්) සහ හෑන්ස් ටෝර්ව්ගේ දියණිය ලෙසින් ටෝර්ව් උපන්නේ මෙල්බර්න්, වික්ටෝරියා හිදීය. ඇය හැදී වැඩුනේ ගෝල්ඩ් කෝස්ට්, ක්වීන්ස්ලන්ඩ් හිදීය. ඇයගේ පියා උපන්නේ ස්කොට්ලන්ත ජාතික මවකට දාව ස්ටර්ලිං, ස්කොට්ලන්තය හිදී වන අතර, ඇයගේ පිය පාර්ශවික සීයා එස්ටෝනියානු සම්භවයක් දරයි. ඇයගේ මව ස්කොට්ලන්ත ජාතික සම්භවයක් දරන්නීය. ඇය හැදී වැඩුනේ පියාගෙන් දූරණය වය. ඇයට ඩලන් නම් බාල සොහායුරෙක් සිටියි. පිය පාර්ශවයෙන් ඇයගේ නැන්දා වනුයේ, වසර 31 පුරාවට මාධ්‍ය ප‍්‍රභූවර රූපට් මර්ඩොක් හා විවාහ වී සිටි ලේඛිකා ඇනා මර්ඩොක් මන් වන අතර, ඇයගේ ඥාති සොහොයුරු/සොහොයුරියන් වන්නේ ජේම්ස්, ලොක්ලන් සහ එලිසබෙත් මර්ඩොක් වෙති.
1996 වසරෙහිදී බෙනෝවා රජයේ උසස් පාඨශාලාවෙන් ටෝර්ව් උපාධි සාමාර්ථය ලද්දීය. 2001 වසරෙහිදී ඇය ඕස්ට්‍රේලියාවෙහි නාට්‍යමය කලාවන් පිළිබඳ ජාතික ආයතනය (NIDA) වෙතින් ප්‍රදර්ශනීය කලා පිළිබඳ උපාධියක් ලද්දීය.
අභිවෘත්තිය
2003 වසරෙහිදී, ජෝන් බෙල්ගේ නිෂ්පාදනයක් වූ හැම්ලට් හී ඕෆේලියා ගේ චරිතය රඟපාමින් ටෝර්ව් විසින් බෙල් ෂේක්ස්පියර් සමාගමෙහි දායකත්වය සැපයුවාය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:1978 උපත්
කැවියාර්
thumb|260px|right|[[මාළු බිත්තර|සැමන් මාළු බිත්තර (වමෙහි) සහ ස්ටර්ජන් කැවියාර් (දකුණේ) සිප්පි වන් කැවියාර් හැඳි වලින් බෙදනු ලබන්නේ කැවියාර් වල රසය දූෂණය වීම වැලැක්වීමටය.]] thumb|260px|right|විරලතම හා මිල අධිකතම කැවියාර් නිපැයෙන්නේ අතිශයින් අන්තරායට ලක්වූ, කැප්සියන් මුහුදේ වසන [[බෙලූගා ස්ටර්ජන්  (බෙලූගා) මත්ස්‍යයා වෙතිනි]]
ආහාර සහ කෘෂිකර්ම සංවිධානය පරිදී, කැවියාර් යනු, ඇසිපෙන්සරිඩායි කුලයේ මත්ස්‍යයන් වෙතින් ගෙන ලුණු පිළියම් කල මාළු බිත්තර වලින් සැදි නිෂ්පාදිතයකි. මෙම මාළු බිත්තර,  "නැවුම්" (පැස්ටරීකරණය-නොකල) හෝ පැස්ටරීකෘත විය හැකි අතර, පැස්ටරීකරණය විසින් එහි සූප ශාස්ත්‍රීය සහ ආර්ථික අගය පහත හෙලයි.
පෙබරවාරි 29
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
එළු
හෙළ හෝ හෙළු ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, එළු යනු, ක්‍රිපූයු 3වන සියවසෙහි මධ්‍ය ඉන්දු-ඉරානියානු භාෂාවක් හෝ ප්‍රාකෘතයකි. එය සිංහල භාෂාවෙහි මුතුන්මිත්තා වෙයි.
පාලි සහ සංස්කෘත සමග එළු සංසන්දනය
ප්‍රාකෘතයක් වශයෙන් සලකන කල, පාලි වැනි අනෙකුත් ප්‍රාකෘත සමගින් එළු සමීප සම්බන්ධයක් දක්වයි. සැබවින්ම පවසතොත්, ආකෘතිය වශයෙන් සැලකූ කල, එළු වචන-ප්‍රකෘති අතුරින් බොහෝ කොටසක් පාලිය හා සර්වසම වෙයි. සාම්ප්‍රදායික ශබ්දවිද්‍යාත්මක අනුරූපිත මාලාවක් යොදාගනිමින් පාලි සහ සංස්කෘත තාක්ෂණික පද පහසුවෙන් එළු බස වෙතට පෙරැලීම සිදු කල හැකි වන තරමට එම සබැඳියාව ප්‍රකට වෙයි. මෙම අනුරූපිතයන්ගේ පැවතීම නිසාවෙන්, කිසියම් එළු වදනක්, පැරණි  ප්‍රාකෘත නිඝණ්ටුවක කොටසක්ද නැතිනම් සංස්කෘතයෙන් අනුරූපිත තාවකාලික භාවිතයක්ද යන්න  සැමවිට පැහැදිලිව පැවසීම නොහැකි වෙයි.
සංයුක්ත ව්‍යඤ්ජනාක්ෂර
වචනයක් ආරම්භයේදී එක් ව්‍යාඤ්ජනාක්ෂරයක් පමණක් පැවතිය හැකිය
ශ්‍රියා සරන්
ශ්‍රියා සරන් (උපත 1982 සැප්තැම්බර් 11, උපත් නම ශ්‍රියා සරන් භාත්නගර් ), ශ්‍රියා, ඉන්දියානු ජාතික නිළියක සහ නිරූපිකාවක වේ. ඇය රඟපෑ චිත්‍රපට අතර තෙළිඟු භාෂා, දෙමළ භාෂා, හින්දි භාෂා චිත්‍රපට ප්‍රධාන වන අතර ඉංග්‍රීසි භාෂා, මලයාලම් භාෂා සහ කන්නඩ භාෂා චිත්‍රපට කීපයකද වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:1982 උපත් ප්‍රවර්ගය:සිනමාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සිනමාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
නාලන්දා විශ්වවිද්‍යාලය
නාලන්දා විශ්වවිද්‍යාලය යනු අතීතයේ ඉන්දියාවේ බිහාර් ප්‍රාන්තයේ නාලන්දා පිහිටා තිබූ සහ වර්තමානයේ නැවත ගොඩනැගෙමින් පවතින  විශ්වවිද්‍යාලයකි.
නාලන්දා
නාලන්දාව බිහාර් ප්‍රාන්තයේ පැට්නාවලට සැතපුම් 55 ක් පමණ ගිනිකොණ දෙසින් පිහිටා ඇති අතර Pala අධිරාජ්‍යය යටතේ ක්‍රි.පු. 427 සිට ක්‍රි.පු. 1197 දක්වා පිහිටි බෞද්ධාගමිකයන්ගේ ඉගෙනුම් මධ්‍යස්ථානයයි. එය වාර්තාගත ඉතිහාසයේ පළමුවන මහා විශ්ව විද්‍යාලය ලෙස සැළකේ. එහි ඛණ්ඩාංක පිහිටුම 25.1357660 N 85.4449230 E වේ.
නිරුක්තිය
නාලන්දා යන සංස්කෘත වචනයේ අර්ථය දැනුම බෙදා දෙන්නා (නාලම් හෙවත් නෙළුම යනු දැනුමේ සංකේතයකි, ධා යනු දානයයි) යන්නයි. චීන දේශාඨන භික්ෂුවක් වන Xuanzang නාලන්දා යන නාමයට අර්ථකතන කිහිපයක් ලබාදේ. ඉන් එකක් නම් එහි පැවති අඹ වනයක් මධ්‍යයේ පිහිටි වැවක ජීවත් වු නාගයෙක් හේතුවෙන් බවත්, අනෙක නම් බුදුරජාණන් වහන‍්සේගේ සමයේදී මෙහි අත්හිටුවීමකින් තොරව දානය ලබා දීමත් ය.
බුද්ධ සමයේ නාලන්දාව (ක්‍රි.පු. 500)
බුදුරජාණන් වහන්සේ මගධයේ ගත කළ අවසාන චාරිකාවේදී නාලන්දාවට පැමිණි අතර සැරියුත් මහරහතන් වහන්සේ පරිනිර්වාණයට පෙර බුදුරජාණන් වහනසේ පිළිබඳ තමා තුළ ඇති භක්තිය සිංහ නාද කළේ මෙහිදීය.
රජගහනුවර සිට නාලන්දාව තෙක් මාර්ගය අම්බලම්තිකා හරහා වැටී ඇති අතර නාලන්දාවේ සිට එය පාඨලිගාම වෙත ගමන් කරයි. බහු පුත්ත චෛත්‍ය, නාලන්දාව හා රජගහනුවර අතර පිහිටා ඇත.
කේවට්ට සුත්‍රයට අනුව බුදුසමයේදී නාලන්දාව වැදගත් ජන ඝනත්වයෙන් අධික හා සමෘද්ධිමත් නගරයක් වු අතර පසු කාලීනව එය ඉගැන්වීම් මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය. සංයුක්ත නිකායට අනුව බුදුසමයේදී නාලන්දා නුවර දරුණු දුර්භික්ෂයකට මුහුණ පා තිබේ. බුදුරාජණන් වහන්සේ දකුණත් අග්‍රශ්‍රාවක සැරියුත් රහතන් වහන්සේ ඉපදීම හා පිරිනිවන් පෑම සිදුවුයේ නාලන්දාවේදීය.
අශෝක අධිරාජ්‍යයා (ක්‍රි.පු. 250) මෙහි පන්සලක් තනා ඇති අතර ටිබෙට් මුලාශ්‍රවලට අනුව නාගර්ජුන මෙහි ඉගැන්වීම සිදු කර ඇත.
නාලන්දා විශ්වවිද්‍යාලය ආරම්භ කිරීම,වර්ධනය හා අධයාපන ක්‍රමය
යුරෝපයේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථ්ම විශ්වවිද්‍යාලය බෝලෝඤ්ඤාවයි.එය 12 වන සියවසයේ අරඹන ලද්දකි.ආසියාවේ ප්‍රථම විශ්වවිද්‍යාලය නාලන්දාවයි.එය 5 වන සියවසයේ අරඹන ලද්දකි. මේ අනුව ලෝකයේ ප්‍රථම වරට විශ්වවිද්‍යාලයක් බිහි කිරීමේ ගෞරවය හිමිවන්නේ බෞද්ධ භික්ෂුන්ටය.
බෞද්ධන්ගේ ජන්ම භුමිය වන මධ්‍ය මණ්ඩලයේ භක්තියර් පුරයේ නාලන්දා නම් ස්ථානයේ පිහිටුවන ලද බැවින් නාලන්දා යන නම යොදා ඇත.බුදුන් වහන්සේ කිහිපවිටකම එම ප්‍රදේශයට වැඩම කල බව දැක්වෙන අතර එම කාලවකවානුව තුල ඉතාමත් සශ්‍රිකව පැවැති ප්‍රදේශයක් වශයෙන්ද හැදින්වේ.නාලන්දාව පිහිටි ස්ථානයේ ප්‍රථම වරට බෞද්ධ ආරාමයක් ඉදිකරන ලද්දේ ධර්මාශෝක රජු විසිනි.නාලන්දාවේ ආරම්භය ශක්‍රාදිත්‍ය රාජ්‍ය සමයයි.මෙහි උන්නතිට බුද්ධ ගුප්ත, තථාගත ගුප්ත, බාලාදිත්‍ය ආදී රජවරු විශේෂ අනුග්‍රහයක් දක්වා ඇත බාලාදිත්‍ය රජ පුත් වික්‍රමාදිත්‍ය රජු විසින් සුවිශාල ප්‍රාසාදයක් ඇතුළු ගොඩනැගිලි රැසකද සියලු ගොඩනැගිලි වටකොට දොරටු සහිත දර්ශනීය ප්‍රාකාරයක්ද ඉදි කරන ලදි.රජවරු කිහිපදෙනකු වරින් වර විද්‍යාලයට අවශ්‍ය අංගෝපාංග ඉදිකරන ලදි.
ක්‍රි:ව 05වන සියවසයේ ඉන්දියාවට පැමිණෙන චීන ජාතික පාහියන් භික්ෂුගේ වාර්තාවල නාලන්දාව පිලිබඳ කිසිදු සදහනක් නොදැක්වේ.එයට හේතුව එතරම් දියුණු තත්ත්වයක් ඒ වන විට නොපැවතීම යන්න විචාරකයන්ගේ මතයයි.නමුත් 07වන සියවසයේ එහි ගිය හියුංසියැං භික්ෂුවගේ  වාර්තාවල මේ පිලිබඳ දීර්ඝ ලෙස සාකච්ඡාවට ලක් කෙරේ.එම වාර්තාවලට අනුව මෙහි නේවාසික පිරිස 10000, ශිෂ්‍ය පිරිස 7000, ආචාර්ය මණ්ඩලය 1500,දේශනශාලා50කි. මෙසේ දීර්ඝ විස්තරයක් එහි දැක්වේ.
මෙහි ප්‍රධානියා උගත් ධර්මධර විනයධර සංඝ පීතෘවරයෙකි.එනම් ශීලභද්‍ර නම් භික්ෂුවයි.නාගර්ජුන,අසංග,වසුබන්ධු,ධර්මපාල,ස්ථිරමති,ගුණමති හිමියන් ආදි 1500කින් සමන්විත ආචාර්ය මණ්ඩලයකින් යුක්තවිය. නාලන්දාවට සිසුන් බදවා ගැනීමට ප්‍රවේශ විභාගක් පැවැතිණි.එය භාරව කටයුතු කරන ලද්දේ ද්වාර පණ්ඩිත නම් භික්ෂුවයි. මෙම විභාගය සමත් වූ සිසුන් සම්මුඛ පරීක්ෂණයකට කැදවනු ලැබිණ.මෙහි අධයාපන ක්‍රම තුනක් විය.එනම්,
1.දේශන ක්‍රමය 2.විවාද ක්‍රමය 3.පෞද්ගලික සාකච්ඡා ක්‍රමය ආදී වශයෙනි.
1.උපාධි 2.පශ්චාත් උපාධි
3.ද්විතීයික අධයාපනය යනුවෙනි. විෂය මාලාව කොටස් 5ක් විය ආදී වශයෙනි කුලපති හිමියන්ගේ සහයට කෘත්‍යාධිකාර මණ්ඩල පිහිටුවන ලදි. දේශනශාලා,පන්ති කාමර,භාවනකුටි,පුස්තකාල අදී සියලු අංගෝපාංගවලින් සමන්විත විය.
සිප්සතර නොමිලේ ලබමින් ඉතා උද්‍යොගයෙන් යුතුව ඉගෙනුම ලැබූ ශිෂ්‍යයන් අතර ගිහි පැවිදි ,දෙස් විදෙස් ශිෂ්‍යයන් වුහ. චීනය,ජපානය,කොරියාව වැනි රටවලින්ද ශාස්ත්‍රකාමීන් මෙහි පැමිණිය. මෙහි අංග සම්පූර්ණ පුස්තකාල 3ක් විය එනම් , වශයෙනි. බෞද්ධ අධයාපනය ඇසුරින් මෝහාන්ධකාරය දුරු කරමින් අති විශාල සේවයක් සැලසූ නාලන්දා විශ්වවිද්‍යාලය ආක්‍රමණකාරී භක්තියාර්භිල්ජි ඇතුළු ඉස්ලාමීකයන් විසින් 13වන සියවසයේ භභික්ෂූන් ඝාතනය කොට මුලු විශ්වවිද්‍යාලයම ගිනිබත් කලේය.
නාලන්දා විශ්ව විද්‍යාලය හැඳින්වීම
නාලන්දාව ලෝකයේ මුල්ම නේවාසික විශ්ව විද්‍යාල අතරින් එකකි. එය ලෝකයේ ඉතා ප්‍රසිද්ධව පැවති අතර එහි සමෘද්ධිමත් සමයේදී ශිෂ්‍යයන් 10,000 ක් හා ගුරුවරුන් 2,000 කට නවාතැන් පහසුකම් සැලසිය හැකි විය. එය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ අග්‍රකෘතියක් ලෙස සැළකෙන අතර එය වටා උස් තාප්පයක් හා එක දොරටුවක් පිහිටා තිබුනි. නාලන්දාවේ වෙන්ව පිහිටි අංගන 8 ක් හා පන්සල් 10 ක් මෙන්ම භාවනා ශාලා හා පන්ති කාමර විශාල සංඛ්‍යාවක්ද පැවතුණි. එහි බිමේ පොකුණු හා උද්‍යාන පිහිටා තිබුණි. පොත්පත් ගබඩා කිරීමට මහල් නවයකින් යුත් පුස්තකාලයක් පැවතුණි. නාලන්දා විශ්ව විද්‍යාලයේ අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍ර රාශියක විෂයන් ඉගැන්වු අතර කොරියාව, ජපානය, චීනය, ටිබෙටය, ඉන්දුනීසියාව, පර්සියාව සහ තුර්කිය යන රටවල්වලින් ශිෂ්‍යයන් හා පඬිවරුන් විශාල ප්‍රමාණයක් ඉගෙනීම ලැබීය.
අධ්‍යයන පටිපාටිය
එකල ලෝකයේ පැවති සියළුම දැනුම නාලන්දා අධ්‍යයන පටිපාටියේ අඩංගු විය. සියළුම විෂය කේෂ්ත්‍ර වලට අදාළ විෂයන් බුද්ධ ධර්මය හා හින්දු ධර්මය, පූජනීය හා ලෞකික, දේශීය හා විදේශිය යන සියළුම විෂයන්, ශිෂ්‍ය ඉගෙනුම් විද්‍යාව, තාරකා විද්‍යාව, වෛද්‍ය විද්‍යාව, හා තර්ක ශ්‍රාස්ත්‍රය වැනි විෂයන් යොදා ගනිමින් පාරභෞතික විද්‍යාව, දර්ශනවාදය, යෝග ශ්‍රාස්ත්‍රය, වේදය හා බුද්ධ ධර්ම ග්‍රන්ථ හැදෑරීය. තවද ඔවුන්ට විදෙස් දර්ශන පිළිබඳ අධ්‍යයනයටද අවස්ථා සැළසිනි.
බුදුදහම කෙරෙහි බලපෑම
ටිබෙට් බුදුදහම හෙවත් වජ්‍රයානයේ විශාල ප්‍රමාණයක් හට ගැනීම සිදු වුයේ 9-12 ශත වර්ෂවල අග භාගයේ නාලන්දා ගුරුවරුන් හා සම්ප්‍රදායන් තුළිනි. ඉන්දියානු දර්ශනවාදයේ මුල් ආරම්භකයෙකු හා බෞද්ධ පරමාණුක වාදයේ ප්‍රාථමික සිද්ධාන්තවාදියෙකු වන ධර්ම කීර්ති (7 වන ශතවර්ෂය පමණ) පඬිවරයා නාලන්දාවේ ආචාර්යවරයෙක් විය.
වියට්නාමය, චීනය, කොරියාව හා ජපානයේ අනුගමනය කරන මහායාන බුදුදහමේ මුලාරම්භකය මෙම පෞරාණික විශ්ව විද්‍යාලය තුළ විය.
ථේරවාද බුදු දහමද නාලන්දාව තුළ ඉගැන්වුවද, නාලන්දාව ථේරවාදී කේන්ද්‍රස්ථානයක් නොවු නිසා එහි වැඩි දියුණුවක් දක්නට නොලැබේ.
පරිහානිය හා අවසානය
1193 දී ‍බක්ටියාර් චිල්ජි (bakphi Khilite) ගේ මුස්ලිම් හමුදා නාලන්දා විශ්ව විද්‍යාලය විනාශ කරන ලදී. මෙය ඉන්දියාවේ බුදුසමය බුදුදහම පරිහානියට පත්විමේ සන්ධිස්ථානයක් ලෙස සැළකිය හැක. විශ්ව විද්‍යාලය හා එය ඉගැන්වීම් කේන්ද්‍රස්ථානයක් බව නොසැලකූ මුස්ලිම් ආක්‍රමණිකයෝ එහි තැන්පත් කර තිබු ඓතිහාසික ලියවිලි පිළිබඳව නොතැකූහ. චිල්ජි විසින් නාලන්දාවේ තැන්පත් කර තිබූ කුරානය පමණක් නැවත ලබාගන්නා ලෙස අණ කළ බව කියවේ. පර්සියානු ඉතිහාසඥයෙකු වන මින්හස් ඔහුගේ ග්‍රන්ථයක දක්වා ඇත්තේ භික්ෂුන් දහස් ගණනක් එම විනාශයේදී පණපිටින් පිළිස්සීමට ලක්වු බවත් තවත් දහසක්දෙනාගේ හිස ගසා දැමු බවත්ය. ගිනිබත් වු පුස්තකාලයේ ගින්න මාස ගණනක් පැවතුනු අතර ග්‍රන්ථ පිළිස්සීමෙන් නැගුණ දුම කඳු හරහා අඳුරු ඝන පටයක් මෙන් විහිදී තිබුනු බව කියවේ. 1235 දී නාලන්දාව වෙත නැවත ගිය ටිබෙට් පරිවර්තකයෙකු වු ඩැග් ලොට්ස්වා (Chag Lotsawa) ට දැකගත හැකි වුයේ විනාශයට හා කොල්ලකෑමට ලක්වු නාලන්දාවේ, රාහුල ශ්‍රී භද්‍ර නම් අවු. 90 වයසැති ගුරුතුමෙකු ප්‍රදේශයේ බ්‍රාහ්මණයෙකු ආධාර ඇතිව හැත්තෑවක් පමණ විශාල පිරිසකට ඉගැන්වීමේ නිරත වන අයුරුය.
නටබුන්
නාලන්දා විශ්ව විද්‍යාල‍යේ සමහරක් නටඹුන් අදටත් ඉතිරිව පවතී. වර්තමානය තෙක් කැණීම් කරන ලද කොටස වර්ග මීටර 150,000 තෙක් පැතිර පවතින අතර Xuanzang ගේ අතීත වාර්තා අනුව සලකා බලන විට තවමත් 90% ක් පමණ කැණීම් වලට ලක් වී ඇත.
නාලන්දාව මනුෂ්‍ය වාසයෙන් තොර වන අතර එයට සමීපතම ගම්මාන Bargaon නම් වේ. 1951 දී ථේරවාදි, පාලි හා බුදු දහම පිළිබඳ නවීන මධ්‍යස්ථානයක් ජග්දීෂ් කාශ්‍යප නම් භික්ෂුන් වහන්සේ විසින් ඇති කරන ලදී. එය නව නාලන්දා මහා විහාරය නම් වේ. වර්තමානයේ එය මුළු ප්‍රදේශයම චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප ගත කිරීමේ වැදගත් වැඩසටහනක් පවත්වාගෙන යයි..
නාලන්දා කෞතුකාගාරයේ පැරණි ලියවිලි රාශියක් හා කැණීම් වලින් සොයාගත් භාණ්ඩ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත. නාලන්දා විශ්වවිද්‍යාල නටබුන්  ගවේශනය කල මුල්ම බටහිර ජාතිකයා වන්නේ ඇලෙක්සැන්ඩර්  කානින්ග්හැම් පුරා විද්‍යාඥයාය.
රුමේනියාව
රොමෙනියාව ගිණිකොණින් මධ්‍යම යුරෝපය ද, උතුරින් බෝල්කන් අර්ධද්වීපය, ඇතුලත හා පිටත කාර්පේතියන් ආරුන්තුව හා කළු මුහුදට මායිම්ව පිහිටා ඇත. ඩැනියුබ් ඩෙල්ටාව මුළුමනින්ම එම ප්‍රදේශය තුල පිහිටා ඇත. රොමෙනියාව, හන්ගේරියාව හා සර්බියාවට බටහිරින් ද, යුක්රේනය හා මොලඩොවා සමුහාණ්ඩුවට ඊසාන දෙසින් හා බල්ගේරියාවට දකුණින්ද මායිම්ව ඇත. රොමෙනියාව ස්වකීය සංගමයක් ලෙස නැගී ආ අතර 1859 අලෙක්සැන්ඩර් ජෝන් කුඩා කුමාරයා යටතේ පැවැති මොල්ඩාවියා හා වොලඩියාහි ප්‍රතිපත්ති යටතේ විය. එය 1878 වර්ෂයේ දී ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යයෙන් නිදහස ලබා ගත්තේය. 1 වන ලෝක යුද්ධයේ අවසා‍නයේ ට්‍රැන්සල්වේනියා, බ්‍රතොපීනා හා බෙස‍රාබියා රොමෙනියා රාජධානිය සමඟ එක් විය. 2 වන ලෝක යුද්ධයේ අවසානයේ එහි ප්‍රදේශයන්හි කොටසක් රුසියානුවන් විසින් අත්කරගත් අතර, රොමෙනියාව සමාජවාදී සමුහාණ්ඩුවක් වු අතර, වෝර්සෝ පනතේ සාමාජිකයෙක් ද විය. 1989 අයන් කර්ටන් බිඳ වැටීමත් සමඟ රොමෙනියාව දේශපාලන හා ආර්ථික සංශෝධන අරඹන ලදි. දශකයක පමණ කාලයක් පැවැති විප්ලවයෙන් පසු එරට ආර්ථික සංශෝධනය වන 2005 පහල බදු අගයයන් හා 2007 ජනවාරි 01 දා යුරෝපානු සංගමයට එකතු විය. යුරෝපානු සංගමයේ පහලම ආදායම ලබන රටක් වන ‍‍රොමෙනියාව නව ‍සංශෝධනය සමඟ වර්ධනය වේගය වැඩි කර ගත්හ. එය වර්තමානයේ ඉහල මධ්‍යම ආර්ථිකයක් ඇති රටක් වන අතර, මානව වර්ධනය අතින් ද ඉහල තැනක් ගනී. එහි 9 වන විශාලතම භුමිප්‍රමාණය හා 7 වන විශාලතම ජනගහනය (මිලියන 21.5) ක් යුරෝපානු සංගමයේ සාමාජික රටවල් අතර ඇත. අගනුවර හා විශාලතම නගරය වන්නේ බුකාරෙස්ට්ය. එය යුරෝපානු සංගමයේ 6 වන විශාලතම නගරය වන අතර 2007 වන විට ජනගහනය මිලියන 1.9 කි. යුරෝපානු සංස්කෘතික අගනුවර ලෙස ට්‍රැන්සල්වේනියානි නගරයක් වන සිබියු තෝරාගන්නා ලදි. 2004 මාර්තු 29 දා රොමෙනියාව නේටෝ හා සම්බන්ධ වු අතර ලැයින් සංගමයේ ද සාමාජිකයෙක් වුහ. ඒ සමඟම ෆ්‍රැන්කොෆෝනියා, OSCE එක්සත් ජාතීන්ගේ හා සහායක සාමාජිකයෙක් වශයෙන් CPLP හි සිටී. රොමෙනියාව අර්ධ ජනාධිපති එක්සත් රාජ්‍යයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:යුරෝපා රටවල්
ත්‍රිකුණාමලය නාවික කෞතුකාගාරය
ත්‍රිකුණාමලය නාවික කෞතුකාගාරය (හුඩ්ස් ටවර් කෞතුකාගාරය ලෙසින්ද හැඳින්වේ) යනු, ත්‍රිකුණාමලයෙහි පිහිටි ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාවට අයත් නාවික කෞතුකාගාරයකි. ත්‍රිකුණාමල අර්ධද්වීපයෙහි, ශ්‍රී ලංකා තටාකාංගනය අභ්‍යන්තරයෙහි, ත්‍රිකුණාමල ඇතුලත වරායට පිවිසුම අබියස උස් කඳුවැටියක, ඔස්ටන්බර්ග්හී මෙය පිහිටා ඇත. හුඩ්ස් ටවර් යනු කෞතුකාගාර භූමියේ පිහිටි නිරීක්ෂණ කුළුණක් වන අතර, නැගෙනහිර ඉන්දීය සේවා ස්ථානයෙහි හිටපු අණදෙන නිලධාරීයෙකුව සිටි වයිස්-අද්මිරාල් ශ්‍රීමත් සැමුවෙල් හුඩ් සිහිවීම පිණිස එම ගොඩනැගිල්ලට එම නම ලබා දී ඇත.
ඉතිහාසය
ත්‍රිකුණාමලය නාවික කෞතුකාගාරය පිහිටි ස්ථානය පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජ (1153-1186) විසින් ඉන්දියාවේ පාණ්ඩ්‍ය දේශය ආක්‍රමණය කිරීම සඳහා සහ බුරුම දේශයට එරෙහිව සිය නාවික බළකාය පිටත් කර හැරීම සඳහා භාවිතා කළ ආරක්‍ෂිත බළකොටුවක් පැවති ස්ථානයක් වශයෙන් විශ්වාස කෙරේ.
ඔස්ටන්බර්ග් බලකොටුව
මෙම ස්ථානය සඳහා නම් ලැබී ඇත්තේ, ලන්දේසින් විසින්, ත්‍රිකුණාමලය අභ්‍යන්තර වරායට පිවිසුමෙහි තනන ලද  සහ පසුව 1795දී බ්‍රිතාන්‍යයන්ට යටත්කර දුන් කුඩා බලකොටුවක් වූ ඔස්ටන්බර්ග් බලකොටුව වෙතිනි. මුහුදු මට්ටමෙහි පිහිටවුනු ප්‍රබල කාලතුවක්කු ඇණියක් සහ එයට ඉහළින්වූ කඳුවැටියෙහි පිහිටවූ බොහෝ තුවක්කු වෙතින් සමන්විතවූ මෙය, "ලංකාවෙහි වඩාත්ම ප්‍රබල ලෙසින් තුවක්කු බලයක් සහිත බලකොටුව" ලෙසින් හඳුන්වා තිබුණි. කෙසේවෙතත්, ඔස්ටන්බර්ග් කඳු වැටියෙහි වෙරළාශ්‍රිත කාලතුවක්කු ඇණිය ස්ථානගත කිරීම, ප්‍රධාන වශයෙන් 1920 වසරෙහි සිට බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් සීමාකිරීම  හේතුවෙන්, ඒවා වෙතින් දැනට දක්නට ඇත්තේ අල්පයකි.
වෙරළාශ්‍රිත කාලතුවක්කු ඇණිය
thumb|හුඩ්ස් ටවර් කෞතුකාගාරයෙහි දක්නට ලැබෙන වෙරළාශ්‍රිත කාලකුවක්කු සමූහයක්
කෞතුකාගාරය
සංකේතාත්මක හේතූන් නිසා, ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව විසින් තුවක්කු අතරින් සමහරක්, ක්‍රියාකාරී තත්ත්වයෙහි පවතින පරිදී නඩත්තු කරනු ලැබේ.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ කෞතුකාගාර ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බලකොටු
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව
පෙන්නුම් කරන්නාවූ රෝග ලක්ෂණ
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා ප්‍රතිකර්මයක් නොමැති වුවත් ඉන් ඇතිවන රෝග ලක්ෂණ සඳහා ප්‍රතිකර කිරීමේ හැකියාව ඇත.සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යනු බෝවන රෝග අතරින් නිතර නිතර ඇති වන්නා වූ රෝගයක් වන අතර දළ වශයෙන් වැඩිහිටි පුද්ගලයෙක් වසරකට 2 - 3 වතාවක් ද කුඩා දරුවෙක් වසරකට 6 - 12 වතාවක් ද මෙයට ගොදුරු වීමේ ඉඩක් ඇත.පුරාතන කාලයේ පටන් මෙම ආසාදනයට මිනිසුන් ගොදුරුව ඇත.
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවේ මූලික රෝග ලක්ෂණ ලෙස කැස්ස, සොටු දියර ගැලීම, නාසික අවහිරය, උගුරේ අමාරුව ද ඇතැම්විට මාංශ පේශි වේදනාව, තෙහෙට්ටුව, හිසරදය සහ කෑම අරුචිය ද පෙන්නුම් කරයි. සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සෑදුනු අවස්ථා ගත් විට ඉන් 40% කම උගුරේ අමාරුව ද 50% කම කැස්ස ද ඉතිරියෙන් අඩකම මාංශ පේශි වේදනාවද පෙන්නුම් කරයි. සාමාන්‍යයෙන් මෙම රෝගයේදි වැඩිහිටියන්ගෙන් උණ අමාරුවක් දක්නට නොලැබෙන නමුත් ළදරුවන් හා කුඩා දරුවන් තුලින් එවැන්නක් පෙන්නුම් කෙරේ. ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා සමඟ සැසඳීමේදී මෘදු කැස්සක් පවතී. වැඩිහිටි පුද්ගලයෙකුට කැස්ස සමඟ උණ පෙන්නුම් කෙරේ නම් එය ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා තත්වයක් වීමේ සම්භාවිතාව වැඩිය.
ප්‍රගමනය
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවේ මුල් අවදියේදී රෝගියාට තෙහෙට්ටුව, සීතල ,හිසරදය, කිවිසුම් යාම සහ දින 2 ක් පමණ පවතින කැස්ස සහ සොටු දියර ගැලීම දක්නට ලැබේ. රෝගය අනාවරණයෙන් පැය 16 ක් ඇතුලත රෝග ලක්ෂණ මතු වීම ඇරඹේ. සාමාන්‍යයෙන් මෙම රෝග ලක්ෂණ දවස් 7 ක් පමණ ගතවන විට නැති වී යන නමුත් ඇතැම් ඒවා සති 3 ක් පමණ ද පැවතිමේ හැකියාව ඇත. කැස්ස පවතින සාමාන්‍ය කාල පරාසය දින 18 ක් වන අතර සමහර අවස්ථාවන්හිදී සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව නිමා වී සති 8 ක් පමණ වන තෙක් කැස්ස පැවතිමේ හැකියාව ඇත. (post-viral cough) කුඩා ළමුන් රෝගයට ගොදුරු වන අවස්ථාවන්ගෙන් 35-40% කදීම කැස්ස දින 10 කට වඩා පවතින අතර අවස්ථාවන්ගෙන් 10% කම කැස්ස දින 25 කට වඩා පවතී.
විද්‍යාත්මක වෛරස අධ්‍යයනය
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යනු වයිරසයක් මගින් බෝවන ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ රෝගයකි. රයිනොවයිරස්(30-80%) යනු picornavirus ගණයේ හඳුනාගත්  serotypes 99 කගෙන් සමන්විත සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට බහුලවම හේතු වන වයිරසය යි. human coronavirus (~15%),influenza viruses (10-15%),adenoviruses(5%), human parainfluenza viruses, human respiratory syncytial virus, enteroviruses සහ metapneumovirus අනෙකුත් වයිරසයන් වේ. සෑමවිටම එක් වයිරසයකට වඩා හට ගනී. මුළු එකතුවක් ලෙස ගත් විට 200 කට වැඩි විවිධ වයිරස ගණනක් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට හේතු වේ.
සම්ප්‍රේෂණය
කුඩා වාත අංශු මාර්ගයෙන්, ආසාදිත නාසික ස්‍රාවයන් ඍජු ස්පර්ශයෙන් හෝ රෝග වාහක ඕනෑම වස්තුවක් (fomites) ස්පර්ශයෙන් වයිරස මූලිකවම සම්ප්‍රේෂණය් වේ. වාත අංශු මාර්ගයෙන් රෝගය පැතිරීමට වඩා ස්පර්ශයෙන් රෝගය පැතිරීමේ ප්‍රවණතාවක් ඇත. මෙම වයිරසයන් යම්කිසි කාල පරාසයක් පරිසරයේ නොනැසී පවතින අතර (Rhinovirus පැය 18 කට වැඩි කාලයක් ) මිනිස් අත් වල තැවරී ඇස් හෝ නාස් ප්‍රදේශයට යෑමේ හැකියාවක් ඇත. මෙම ආසාදනයන් පවුලේ අනෙකුත් සාමාජිකයන්ටද බෝ වීමේ වැඩි ඉඩකඩක් ඇත. ළමුන් වැඩි පිරිසක් එකට ගැවසීම හා දුර්වල ස්වස්ථතාව හේතුවෙන් පාසැල් හා ළමුන් රැක බලා ගන්නා මධ්‍යස්ථානයන්හිදී සම්ප්‍රේෂණය වීමේ හැකියාව වැඩි වේ. ඉන්පසු ඔවුන්ගේ නිවෙස් වල අනෙකුත් සාමාජිකයන්ටද රෝගය සම්ප්‍රේෂණය විය හැක.
කාළගුණය
සාම්ප්‍රදායික ගැමි මතයට අනුව වැස්ස හෝ ශීත ඍතුව වැනි සීතල කාළගුණික තත්වයන්ට නිරාවරණය වීම සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට බලපාන ප්‍රධානම හේතුවයි. සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට හේතු වන සමහර වයිරස ඍතුමය වශයෙන් හට ගන්නා අතර සීතල කාළගුණික තත්වයන්හිදී බහුල වේ. නමුත් ඍතුමය වශයෙන් හට ගැනීමට හේතුව නිශ්චිතවම සොයා ගෙන නැත. ඇතැම් විට සීත කාලයේ ශ්වසන පද්ධතියේ ඇති වන වෙනස්කම්, ප්‍රතිශක්තීකරණ දුර්වලතා , අඩු ආර්ද්‍රතාවය හේතුවෙන් වැඩි වන වයිරස සම්ප්‍රේෂණ සීග්‍රතාව සහ වියළි වාතය කුඩා වයිරස අංශු වල අපකිරණ හැකියාව වැඩි කිරීමෙන් ඒවාට වැඩි දුරකට සම්ප්‍රේෂණය වීමේ ප්‍රවණතාව ඍතුමය බලපෑමට හේතු විය හැක. වැඩි කාල වේලාවක් ගොඩනැඟිලි තුල සිටීම, ආසාදිත රෝගියෙක් අසල සිටීම ( විශෙෂයෙන්ම පාසැල් ළමුන් ), වැනි සමාජ සාධක මත ද රෝගය වැළඳීමට හැක. අඩු ශරීර උෂ්ණත්වය සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට බලපාන අවදානම් සාධකයක් ද යන්න පිළිබඳව මත්භේදයක් පවතී. බහුතර මතය වන්නේ සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව ආසාදනය වීමේ නැඹුරුතාවට අඩු ශරීර උෂ්ණත්වය බලපාන බවයි.
ව්‍යාධි කායික විද්‍යාව
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවේ රෝග ලක්ෂණ ප්‍රතිශක්තීකරණ ක්‍රියාවලියට මූලිකවම සම්බන්ධ වන බව විශ්වාස කෙරේ. ප්‍රතිශක්තීකරණ ක්‍රියාවලියේ යාන්ත්‍රණය එක් එක් වයිරසය සඳහා විශේෂිත වේ. නිදසුනක් ලෙස රයිනොවයිරස් ඍජු ස්පර්ශය තුළින් පැතිරේ; එය මිනිස් ICAM-1 ප්‍රතිග්‍රාහක සමඟ බැඳී දැවිල්ල ඇති කරනු ලබන ප්‍රතික්‍රියාවන් ආරම්භ කරනු ලැබේ. මෙම මූලික ප්‍රතිශක්තීකරණ ප්‍රතික්‍රියා රෝග ලක්ෂණ ඇති කරලීමට හේතු වේ. සාමාන්‍යයෙන් එය නාසික අපිචජයට හානියක් නොකරයි. තවද ශ්වසන සංසෛල වයිරස(RSV) ඍජු ස්පර්ශයෙන් මෙන්ම කුඩා වාත අංශු මඟින්ද පැතිරේ. ඉන්පසු එය පහළ ශ්වසන කාර්ෂයට පැතිරීමට ප්‍රථමව නාසයට හා උගුරට ව්‍යාප්ත වේ. RSV අපිචජයන්ට හානි පමුණුවයි. මිනිස් පැරා ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වයිරසය ප්‍රධාන ලෙස නාසික, උගුරු හා ශ්වාසනාල ශාඛා (bronchi) ප්‍රදාහයන් ඇති කරයි. කුඩා ළමුන්ට සෑදුනු විට එය ශ්වාසනාලයට බලපාන අතර ශ්වසන මාර්ගය කුඩා වීම හේතුවෙන් වියළි කැස්ස සහිත රෝග ලක්ෂණ (croup) පෙන්නුම් කරයි.
රෝග විනිශ්චය
එකිනෙකට වෙනස් ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසාදන වල ප්‍රධාන වෙනස වනුයේ ඒවා රෝග ලක්ෂණ ඇති වන ප්‍රදේශ මත පදනම් වීම හා සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව නාසික ප්‍රදාහය, ග්‍රසනිකා ප්‍රදාහය සහ පෙනහළු වල බ්‍රොන්ක්‍රයිටිස් රෝගය ඇති කිරීමයි. කෙසේ වෙතත් සැලකිය යුතු සමානකම් ද තිබිය හැක. සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව බොහෝ විට නාසික ප්‍රදාහයට හේතු වන්නක් ලෙස සලකන අතර උගුර ආශ්‍රිතව ඇතිවන ප්‍රදාහයද යම් ප්‍රමාණයකින් ඇති විය හැක. සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවේදී තමන් විසින්ම රෝග විනිශ්චය කර ගැනීම බහුලව සිදු වේ. සැබෑ වයිරස කාරකය විසංගමය වීම ඉතා කලාතුරකින් සිදු වන අතර රෝග ලක්ෂණ තුළින් වයිරසයේ වර්ගය සොයා ගැනීම කල නොහැකි වේ.
තුරන් කිරීම
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව ව්‍යාප්තිය අඩු කිරීමට දෑත් සෝදා පිරිසිදුව තබා ගැනීම, රෝග ලක්ෂණ පහල වූ විට මුහුනු ආවරණ පැලදීම  සහ  සෞඛ්‍ය මධ්‍යස්ථානයන්හි දී අත් වැසුම් පරිහරණය වැනි ක්‍රියාමාර්ගයන් වැදගත් වේ. සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යනු සියල්ලම පාහේ දන්නා රෝගයක් බැවිනුත් එහි රෝග ලක්ෂණ විශේෂී නොවීම හේතුවෙනුත් හුදෙකලාව සිටීම කළ නොහැක්ක කි. උදා : කොරන්ටීන් (quarantine). සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට එකිනෙකට වෙනස් වයිරස විශාල ප්‍රමාණයක් හේතු වන නිසාත් එම වයිරසයන් ඉතා වේගයෙන් වෙනස් වීම් වලට භාජනය වන බැවිනුත් එන්නත් කිරීම අමාරු කාර්යයක් බව සොයා ගෙන ඇත. සියල්ලන්ට ගැළපෙන අයුරින් වඩා ඵලදායී එන්නතක් නිෂ්පාදනය ඉතා අපහසු වේ. නිතිපතා දෑත් සෝදා පිරිසිදුව තබා ගැනීම මඟින් විශේෂයෙන්ම කුඩා දරුවන් අතර සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට සම්ප්‍රේෂණය වීම අවම කර ගත හැක. ප්‍රතිවයිරසයන් හා ප්‍රතිබැක්ටීරියාවන් දෑත් සේදුම් දියරයන්ට එකතු කර ගැනීමෙන් විශේෂ වාසියක් අත් වේද යන්න තවමත් සොයා ගෙන නොමැත. ආසාදිත පිරිස් සමඟ ගැවසෙන විට මුහුනු ආවරණ පැළැඳීම යහපත්ය.කෙසේ වුවද සමාජ ආශ්‍රයෙන් බොහෝ ඈත් වීම අනවශ්‍යය. සින්ක් පරිපූරක(zink) මඟින් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව ව්‍යාප්ත වීම අඩු කර ගත හැක. විටමින් C පරිපූරක සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවේ දරුණුකම අඩු නොකළත් එය පවතින කාල සීමාව අඩු කරයි.
කළමණාකරණය
ආසාදිත කාල සීමාව අඩු කිරීම සඳහා බෙහෙත් හෝ ඖෂධීය ප්‍රතිකාර නිශ්චිතවම හඳුනාගෙන නැත. ප්‍රතිකාර මඟින් රෝග ලක්ෂණ අඩු කරයි. අවශ්‍ය තරම් විවේක ගැනීම,විජලනය වළක්වා ගැනීමට දියර පානය කිරීම සහ උණුසුම් ලුණු වතුරෙන් උගුර සේදීමෙන් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යම් තරමකට අවම කර ගත හැක. ඖෂධීය ප්‍රතිකාරයන්ගේ සාර්ථකත්වයට පෙර සඳහන් කරන ලද ක්‍රියාමාර්ග හේතු වේ. [ placebo effect ]