cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ආදරය
පුද්ගල බද්ධ නොවන ආදරය
භෞතික වස්තුවක් මෙන්ම සතුන් කෙරේ ඇතිවන ආදරයද පුද්ගල බද්ධ නොවන ආදරයක් ලෙස හදුන්වයි.අදාල සත්වයාගේ දක්නට ලැබෙන යම් ආකර්ශනීය සාධකයක් නිසා හෝ එම සත්වයා හා පුද්ගලයා අතර ඇතිවන භාවාත්මක චිත්තවේගී බැදීම් නිසා සතුන් කෙරේ ආදරය ඇතිවේ.
අන්තර්පුද්ගල ආදරය
අන්තර් පුද්ගල ආදරය යනු පුද්ගලයන් දෙදෙනකු අතර ඇතිවන භාවාත්මක හා චිත්තවේගී බැදීමකි.මෙහිදී පුද්ගලයෙකු තවත් පුද්ගලයෙකු සතු යම් ලක්ෂණයක් මුල්කරගනිමින් ආදරය ඇතිවේ.මෙම ගණයේ ආදරයට උදාහරණ ලෙස පවුලේ සාමාජිකයන් අතර ඇතිවන ආදරය මිතුරු මිතුරියන් අතර ඇතිවන ආදරය හා විරුද්ධ ලිංගික සහකරුවන් අතර ඇතිවන ආදරය දැක්විය හැක.
අන්තර් පුද්ගල ආදරය පිළිබද විවිධ ආගම් හා දර්ශනයන් විසින් විවිධ මත පළකර ඇත.20 වන සියවස ආරම්භයත් සමග ඇතිවූ මනෝ විද්‍යාාවේ දියුණුවත් සමග මෙම සංකල්පය විද්‍යාත්මකව අධ්‍යනය කරන්නට හැකිවිය.පසුව මානව විද්‍යාව හා ජීව විද්‍යව මෙයට එක්විය. අදවන විට පුද්ගලබද්ධ ආදරයට විද්‍යාත්මක නිර්වචනයන් ඉදිරිපත් කිරීමට විද්‍යාව සමත්වී ඇත.
අර්ධනාරීශ්වර
ආශ්‍රේයයන්
ප්‍රවර්ගය:හින්දු ආගම
ආදරය
කවුරුත් නොදත් ඒත් කවුරුත් අතර ඇතිවන ආදරයේ ජීව විද්‍යාත්මක පදනම
ජීව විද්‍යාත්මක ව ආදරය යනු කුසගින්න පිපාසය මෙන් ජීව විද්‍යාත්මක ප්‍රේරණයක් බව ජීව විද්‍යාඥයන් තර්ක කරයි.විශේෂයෙන් ක්ෂීරපායී කාණ්ඩයට අයත් සතුන් අතර මෙය සුලබ ය.ආදරය ඇතිවීම කෙරෙහි බලපානු ලබන්නේ සිරුර තුල නිපදවන හෝමෝන මගින් බව විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ මගින් සනාත කරගෙන ඇත.සත්ව ලොකය තුල පවතින මාතෘ දාරක ස්නේහයට මූලික වන්නේ ප්‍රොජෙස්ටරෝන් නම් හෝමෝනයයි.මෙම හෝමෝනය විශේෂයෙන් ක්ෂීරපායී සතුන් අතර බහුලය.
අන්තර් පුද්ගල ආදරය අතර ප්‍රධානම තැනක් හිමිවන්නේ ස්ත්‍රී පුරුෂ විරුද්ධ ලිංගිකයන් අතර ඇතිවන ප්‍රේමයයි.මේ සදහාද හෝමොනවල මැදිහත්වීම බහුලව පවතී.ස්ත්‍රි පුරුෂ සම්භන්දතා පිළිබද වසර 30 පුරා විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ වල නිරතවෙමින් ස්ත්‍රී පුරුෂ ප්‍රේමය පිළිබද වඩාත් විද්‍යත්මක සොයාගැනීම් සිදුකළ විද්‍යාඥයින් අතර මහාචාර්‍ය හෙලන් ෆිෂර් නම් මානව විද්‍යාඥවරිය ප්‍රමුඛය.ඇය ස්ත්‍රී පුරුෂ ආදරයේ අවධි 3 දක්වයි.
ආකර්ෂණය ඇතිවීම කෙරේ සෙරටීන් ඩොපමීන් නොරිෆිනේෆ්රින් ඔක්සිටොසීන් වැසොප්‍රිසීන් යන හෝමොනවල බලපෑම වැදගත්ය.මෙම හෝමොන මගින් හද ගැස්ම වේගවත් කිරීම නින්ද අඩුවීම කෑම රුචිය අඩුවීම ආදිය සිදුවේ.මෙම හෝමොන මගින් සතුට සංවේදී මොළයේ කොටස් උත්තේජනය කරයි.දුකට අදාල මොළයේ කොටස් වලට අයත් ස්නායු තාවකාලිකව අක්‍රීය කරයි.ආකර්ශන යේදී යම් පුද්ගලයෙකු අනෙක් පුද්ගලයා කෙරේ දැඩි චිත්තවේගී පෙළඹවීමක් ඇති කරයි.අනෙකුත් පුද්ගලයන්ගෙන් විශේෂිතව හදුනා ගනී.මෙයාකාරයෙන් ඉහත සදහන් ඩොපමීන් වැනි හෝමොන ක්‍රියාකාරීත්වය හේතු කොටගෙන පෙම්වතුන් අතර ප්‍රබල බන්ධනයක් ඇති කරයි.නිතර එකිනෙකා දැකීමට ඔවුනොවුන්ගේ හඩ ඇසීමට හා ශාරීරික ස්පර්ෂයන් ලැබීමට පෙළඹවීම මෙම හෝමෝන බලපෑමෙන් සිදුවේ.බොහෝවිට මෙම අවධිය ස්ත්‍රී පුරුෂ ප්‍රේමයේ ස්වර්ණමය අවධිය ලෙස සැළකිය හැකිය.මෙම කාලය සාමාන්‍ය වශයෙන් වසර තුනක් දක්වා පවතී.ඉන් පසු උදාවන්නේ බැඳීම අවධියයි.ඇතැම් මනෝ විද්‍යාඥයන් ප්‍රකාශ කරන ආකාරයට ආකාර්ශන අවධිය ස්ත්‍රීන් හා සම්භන්ධව ගත් කල දීර්ඝ කාලයක් වන අතර පුරුෂයින්ට එය කෙටි කාලයකි.මෙම ජීව විද්‍යාත්මක වෙන්කම හේතුවෙන් ස්ත්‍රීන් තුල පුරුෂයන් කෙරේ විශ්වාසය අඩුවී කාංසා තත්වයන්ට පත්වන අවස්ථා ඇත පෙර පරිදී තමා අසල රැදී සිටීමට තමාහා දොඩමළු වීමට ආදරය දැක්වීමට නොපෙළඹෙන්නේ පුරුෂයා වෙනත් සුත්‍රියක කෙරෙහි ආකරශනය වී ඇතැයි ස්ත්‍රීන් විශ්වාස කරති.මෙමයට හේතුව ඩොපමීන් සෙරටීන් වැනි හෝමොන ස්‍රාවය පුරුෂයන්ගේ ක්‍රමයෙන් අඩුවීමයි.
මේ ආකාරයට අනුරාගය ආකර්ශන යන අවධි වලින් පසු එකිනෙකා අතර ඇතිවන අනුරක්තිය හෙවත් ලිංගික ආකර්ශනය අඩුවී යයි.මේ නිසා තවදුරටත් ඔවුන්ට තම සම්න්ධතාවය ඉදිරියට ගෙනයාමට සිදුවීමේ දී ලිංගික ආකර්ශනයකින් යුතු අනුරක්ත ප්‍රේමය යටපත්වී එය දයානුකම්පිත ප්‍රේමයක් බවත ක්‍රමයෙන් පරිවර්තනයවේ.මීට කලින් එකිනෙකා මුනගැසීමේ දී කතාබහ කිරීමේ දී සිරුර තුල නිපවන හෝමෝන වෙනදාමෙන් සිදුනොවේ.එසේම ඔවුනොවුන් තවදුරටත් එකිනෙකා නිතර මුණගැසෙමින් නිරන්තර සම්භන්ධතා පැවැත්වීම සිදුවුව හෝත් ඔවුනොවුන් අතර ඇතිවන ජීව විද්‍යාත්මත ආකර්ශනයන් තවදුරටත් දුර්වලවෙයි.මෙම හේතුව නිසා බොහෝ පෙම්වතුන් විවාහයට පෙර ඉතා චිත්තවේගී භාවාත්මක සභදතා පවත්වන අතර විවාහයෙන් පසුව එම ආකර්ශනය අවමවී යයි.පර්යේෂකයන් ප්‍රකාශ කරන පරිදි දීර්ඝ කාලයක් ඉතා සාමකාමී යහපත් විවාහයන් ගතකළ අඹු සැමියන් අතර නිරන්තර අදහස් හුවමාරුව කායික සම්භන්ධතාවයන් අවම ව්ශයෙන් පවතින අතර අනොන්‍ය අවබෝධය ඉහළ මට්ටමක පැවත ඇත.එසේම මෙවන් සාර්ථක පෙම්වතුන් හා අඹු සැමියන් අතර සමාන පෞරුෂ ලක්ෂණ පැවතීම හා සමාන බුද්ධි මට්ටමක් තිබීමත් දක්නට ලැබ‌ෙන බව පර්යේෂකයන් සනාථකර ඇත.
සිරුරෙන් නිපදවන හෝමෝන පදනම් කරගෙන පුද්ගලයෙකුගේ පෞරුෂය තීරණය වන බව මනෝ විද්‍යාඥයන් හා ශෞතික මානව විද්‍යාඥයන් පැහැදිළි කරයි.
මනෝවිද්‍යාත්මක පදනම
මනෝවිශ්ලේෂණවාදයේ දී ප්‍රේමය කෙරේ ලිංගිකත්වයේ ඇති පදනම විස්තර කරයි.මව්පිය දූදරු සබධතාවයටද අවිඥානගත ලිංගික ආකර්ශනය බලපාන බව සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ් පෙන්වා දෙයි.මනෝ ලිංගික සංවර්ධන අවධීන්ට අයත් ලිංග රූප අවධියේ ඇතිවන මනෝ විද්‍යාත්ම වෙනස්කම් මෙහිදී ප්‍රමුඛව අවධානයට යොමුවේ.
සනත් ද සිල්වා
සනත් ද සිල්වා (උපත 1989 පෙබරවාරි 5) ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු 2011 සහ 2013 අතර කාලය තුළ හලාවත මේරියන්ස් ක්‍රිකට් සමාජය වෙනුවෙන් පළමු පන්තියේ තරග දහයක් සහ ලැයිස්තු A තරග දෙකක් ක්‍රීඩා කර ඇත. ඔහු 2012 ජනවාරි 27 වන දින 2011-12 ප්‍රිමියර් කුසලානයේ දී හලාවත මේරියන්ස් ක්‍රිකට් සමාජය වෙනුවෙන් සිය පළමු පෙළ මංගල තරගයට පිවිසියේය.
ආදරය
පරිණාමවාදී පදනම
මානව විද්‍යාඥයන් සදහන් කරන්නේ ස්ත්‍රින් හා පුරුෂයන් එකිනෙකට වෙනස් අයුරින් පරිණාමය වූ බවයි.අතීතයේ පිරිමින් දඩයම් කරමින් කෑමසොයා ගිය අතර ගැහැනුන් ගල් ගුහාවලටවී ආහාර පිසීයˌදරුවන් බලාගත්හˌඵලවැල එකතු කළහ.අතීතයේ සිටම පුරුෂයන් ස්ත්‍රින්ට වඩා කාය ශක්තියෙන් ඉහලින් සිටියහ.මානව පරිණාමයේ එක් අවධියක්වන නිරූපණය කරන ඔස්ට්‍රලෝපිතකස් අර්ධ මානවයාගේ පිරිමි වානරයා ස්ත්‍රී වානරයාට වඩා ශරීර ප්‍රමාණයෙන් දෙගුණයක්විය.ඒ අනුව අතීතයේ සිටම පුරුෂයා ස්ත්‍රියට වඩා ශක්ති සම්පන්නවිය.එබැවින් ප්‍රේමය ලිංගිකත්වය ආදී කරුනු වලදී පුරුෂයා මුල්තැන ගත්හ.අතීතයේ සිටම පිරිම්න්ගේ කැමැත්තට අවනතවීමට ස්ත්‍රියට සිදුවිය.පරිණාමවාදීව ගොඩනැගුන ආකල්ප වර්ධනයට සංස්කෘතියද හේතුවිය.ගැහැණුන් සතු සියුමැලි භාවයටත් පිරිමින් සතු හැඩිදැඩි භාවයටත් හේතුව පරිණාමය බව පැහැදිළිය.මෙසේ ගැහැනු පිරිමි වෙනස්ව පරිනාමයට ලක්වීම නිසා ඇතැම්විට ප්‍රේම සබදතා හා විවාහ දිවිය ගත කිරීමේදි එකිනෙකා හා ගැටුම් ඇතිවන අවස්ථා ඇත.මෙමග්න් ඔවුනොවුන් අතර ඇති ආදරය බිදවැටීම් වලට ලක්වේ.අවසානයේ ආදර සබදතා දුක්බරලෙස අවසන්වේ.
සනත් ද සිල්වා
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:Place of birth missing (living people) ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1989 උපත්
ආදරය
පරිණාමවාදී පදනම
ආදර සම්භන්ධතා වලදී ස්ත්‍රී පුරුෂ ප්‍රේමයට හරස්වන පරිණාමයෙන් උරුමවූ ලිංගික වෙනස්කම් කිහිපයක් ඇත.අතීතයේ පිරිමින් තම ආර්ථික කාර්‍ය ලෙස දඩයම් කළ අතර ස්ත්‍රීන් නිවෙස්වල දරුවන් බලා ගත්හ.දඩයක්කරුවකුට ගොදුරක් දෙස එක එල්ලේ බලා සිටීමට සිදුවේ.එබැවින් වර්ථමානයේද පිරිමින් තමා සිත්ගත් ස්ත්‍රියක් අමා අසලින් යනවිට එක එල්ලේ ඇයදෙස බැලීම සිදුකරයි.එබැවින් ඕනෑම අයකුල පුරුෂයෙකු ස්ත්‍රියක් දෙස බලන බව පැහැදිළිව දිස්වේ.එහෙත් එදා ස්ත්‍රීන් සිදුකලේ දරුවන් බලා ගැනීම ආහාර පිසීම වැනි එකිනෙකට වෙනස් කාර්‍ය සමූහයකි.එබැවින් ස්ත්‍රීන්ට එකවර වැඩ කිහිපයක් සිදුකිරීමට හැකියාව ලැබී ඇත.එබැවින් ගැහැණියකට පුරුෂයෙකු දෙස එක එල්ලේ බැලීමට අවශය නොවේ.අවට ඇති කිසි කෙනෙකුට නොදැනෙන ලෙස පුරුෂයෙකු දෙස බැලීමට ඇයට හැකිය.එබැවින් ගැහැනුන් දෙස බලන පුරුෂයන් නිතර තම සහකාරියගේ දෝෂාරෝපණයට ලක්වේ.තවද ගැහැනුන් සතු බහුකාර්‍ය හැහියාව නිසා නිවසේ වැඩ කිහිපයක් එකවර සිදුකරයි එහෙත් පුරුෂයාට කලහැක්කේ එකවරකට එක වැඩක් පමණි.පුරුෂයන් බොහොවිට එක් වැඩක් කරනවිට ඔහුට බාධාවන අනෙකුත් බාධක ඉවත්කර එය සිදුකිරීමට බලන අතර එසේ නොවූවිට කෝපයට පත්වේ.තවද පිරිමින්ට වඩා ගැහැණුන් සංවාදශීලිවෙයි.නිරන්තරයෙන් අන් අයසමග විවිධ දේවල් කතා කරමින් සිටීමට කැමතිය.එහෙත් පුරුෂයන් බොහොවිට නිහඩබව අගය කරයි.ගැහැනුන් තම පෙම්වතා තොරා ගැනීමේදීද ඔහුගැන අන්අය කියන කතා.ඔහුගේ කතා විලාසය ආදිය ගුරුකොට ගනී.එහෙත් පුරුෂයන් බොහොවිට කතාවෙන් නොව ගැහුනුන්ගේ රූපස්වභාවය කෙරේ ආකර්ශනය ඇතිවේ.
ප්‍රේමය බිඳවැටීම
ප්‍රේමය බිඳවැටීම හෙවත් විරහව පුද්ගලයාට බලවත් මානසික කම්පනයක් ඇති කෙරෙන සිදුවීමයි.කෙසේ වෙතත් ප්‍රේමය බිඳවැටීම ක්ෂණිකව සිදුවන දෙයක් නොව ක්‍රමිකව සිදුවන ක්‍රියාවලියක ප්‍රථිපලයකි.ආදර සබදතාවක් බිඳවැටීම කෙරේ බාහිර බලපෑම් ඍජුවම දායකවේ.මෙසේ බාහිර පුද්ගලයන්ගේ මැදිහත්වීම නිසා පෙම් සබදතා බිඳවැටීම එම පුද්ගලයන්ට බරපතල මානසික කම්පනයන් ඇතීවීමට හේතුවේ.දෙමාපිය වැඩිහිටියන්ගේ අකමැත්ත හා සමාජ සංස්කෘතික බාධක මේ අතර ප්‍රමුඛය.මෙසේ ඇතිවන බිඳවැටීම් හමුවේ මානසික සෞඛ්‍ය දර්වලවීම හා ඇතැම්විට සියදිවි නසාගැනීමටද පෙළඹේ.විශේෂයෙන් ආගමික හා සංස්කෘතික බලපෑම් වැඩි පෙරදිග සංස්කෘතීන් තුල ස්ත්‍රී පුරුෂ ප්‍රේමය කෙරෙහි ප්‍රබල බාධක පැනනගී.එබැවින් එවන් රටවල තරුණ තරුණියන් අතර ඇතිවන සියදිවි නසා ගැනීම් වලට ප්‍රධාන සාධකයවී ඇත්තේ ප්‍රේමය බිඳවැටීම්ය.
ආදරය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම
ඇතැම් පුද්ගලයන් ආදර සම්බන්ධතා ඇතිකර නොගෙන සිටිනු දක්නට ලැබේ.මනෝ විද්‍යාඥයන්ට අනුව මෙවන් බොහෝ පුද්ගලයින් තුල විවිධ මානසික ගැටළු පවතින බව පෙන්චා දෙයි.මෙවැනි මානසික පීඩනයන් ඇතිවීමට විවිධ හේතු බලපානු ලබයි.ළමා කාලයේදී තම පවුලේ විරුද්ධ ලිංගික සාමාජිකයන්ගේ ඇසුර හරිහැටි නොලැබීම නිසාද තරුණවියේදී විරුද්ධ ලිංගික සාමාජිකයන්ට සමීපවීමට හා ඔවුන් තේරුම් ගැනීමට අපහසුවේ.එසේම තම පවුල තුල මෙන්ම පාසැළ තුලදීද විරුද්ධ ලිංගික යහළු යෙහෙළියන්ගෙ ඇසුර නොලැබීම මෙම තත්වය තවත් වැඩිදියුණු කරයි.එසේම සංස්කෘතිය විසින් පැනවෙන තහංචිද මෙයට බලපායි.තවද සමාජයේ ඇසුරු කරන පුද්ගලයන් විසින් ආදර සබදතා කෙරෙහි ඇතිකරන ඍණාත්මක පෙළඹවීම්ද මේ අතරවේ.එසේම ඇතමුන් තුල පවතින සමාජශීලි ගති ලක්ෂණ අඩුවීම නිසාද තම මතයන් අන් අයට ප්‍රකාශ කිරීමට බියක් චකිතයක් දක්වයි.තවද ඇතමුන් තුල තමා කෙරේ පවතින හීනමානය නිසා මෙන්ම අධි මානය නිසාද සහකරුවකු තෝරා ගැනීමේ ගැටළු ඇතිකර ගනී.මීට ඇතැම් අතීතයේ සිදුවූ අමිහිරි මතකයන් නිසාද ප්‍රේමයට නොපෙළඹේ.විශේෂයෙන් ප්‍රේමයෙන් පරාජයටපත්වීම ප්‍රේමය බිඳවැටීම වැනි කරුණු නිසා යලි ආදර සමදතාවක් ඇතිකර ගැනීමට ඇතැම් පුද්ගලයන් නොපෙළඹේ.මීට අමතරව පෙරදිග රටවල නම් කුඩා අවදියේදී හෝ තරුණ අවදියේදී අතවරයට ලක්වීම කන්‍යාභාවය අහිමිවීම වැනි සාධක නිසා ස්ත්‍රීන් ප්‍රේමයට තොපෙළඹීම සිදුවේ.තවද ඇතමුන් සමලිංගික චර්‍යා වලට පෙළඹීමද ආදර සමබදතා ඇති කරනොගැනීමට හේතුවේ.ඇතමුන් තුල ලිංගික ආබාධ පැවතීම හා ඒ පිළිබඳ ඇතිකරගන්නාලද අස්ථාන බියද මෙයට හේතුවේ.
සංස්කෘතික දෘෂ්ටිය
බොහෝ සංස්කෘතීන් තුල පුරාණයේ ස්ත්‍රි පුරුෂ ප්‍රේමය කෙරෙහි තහංචි පනවා තිබිණ.අදටත් ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල ප්‍රේමය මුල්කරගත් විවාහ තහනම්ය.අතීත මිනිසා තම ආදරය ලෙංගතුකම තම විරුද්ධ ලිංගිකයන්ට නිදහස්ව ප්‍රකාශ කළහ.එහෙත් මිනිසා ක්‍රමයෙන් ශීෂ්ටාචාරගතවීමත් සමඟ ගොඩනගාගත් සංස්කෘතිය මගින් ස්ත්‍රී පුරුෂ ප්‍රේමයට තහංචි දමාගත්හ.එබැවින් බොහෝ සාම්ප්‍රධායික සමාජවල විවාහ සහකරුවන් තෝරාගනු ලැබුවේ ඔවුන්ගේ දෙමාපියන්ගේ උවමනාව මතය.එහිදී විවාහයට විවාහ අපේක්ෂිතයන්ගේ කැමැත්ත අනිවාර්‍ය නොවීය.තමා කැමති වුවද අකමැති වුවද තම දෙමාපියන් හා වැඩිහිටියන් යෝජනා කරන සහකරු සමග විවාහපත්විය යුතුවිය.
ආගමික මත
ස්ත්‍රී පුරුෂ ප්‍රේමයට ප්‍රබල ලෙස තහංචි පැනවීම් සිදුවීමට බලපා ඇත්තේ ආගමික මතයන්ය.බොහෝ ආගම්වල ස්ත්‍රී පුරුෂ ප්‍රේමය සීමා කරන තහංචි දක්නට ලැබේ.
බෞද්ධ
බුදු දහමට අනුව ස්ත්‍රී පුරුෂයන් අතර ඇතිවන ශෘංගාරාත්මක බැඳීම පරම විමුක්තිය වන නිර්වාණය සාක්ෂාත් කරගැනීමට බාධා පමුණුවයි.ස්ත්‍රී පුරුෂ ප්‍රේමය වැනි ලෞකික සැප සම්පත් බුදු දහම තුල පෙන්වා දෙන්නේ තාවකාලික සැපයක් ලෙසයි.බුදු දහම තුල ආදරයට වඩා මෛත්‍රිය උතුම් බව පෙන්වා දෙයි.බුදු දහම බැඳීම් වලට වඩා අත්හැරීම සුදුසු බව පෙන්වා දෙයි.
සැබෑ ආදරය සොයන ඒ වෙනුවෙන් ජීවිතය වුණත් පූජා කරන්නට සූදානම් බොහෝමයක් අප අතර ඉන්නවා. ඒත් ඇත්තටම මේ සැබෑ ආදරය මොකක්ද? ජීවිතය වුණත් පුද කරන්නට සූදානම් වෙන්නේ අවංකවම ජීවිත කාලය පුරාවටම තමන් ලගින්ම ඉන්න තමන්ට පංච කාම ආශ්වාදය ලබාදෙන්නට හැකි සහකාරයෙක් හෝ සහකාරියකුටයි එහෙම නේද? ඒ වගේ කෙනෙක්ව සසර පුරාවටම පතන්නට තමයි අප හැමෝගෙම කැමැත්තත් එහෙම නේද?
දැන් ඉතින් ඔබ මේ කියන්නා වූ තමන්ගේ පෙම්වතා, පෙම්වතිය, සැමියා, බිරිඳ ලෙසින් කියන්නා වූ මේ සහකරුවා හෝ සහකාරියට අවංකවම සැබෑවටම ආදරය කරනවා නම් හෝ ඔබ එවැන්නෙක් බලාපොරොත්තු වෙනවා නම් ටිකක් හිතලා බලන්නට කරුණු කාරණා කීපයක් කියන්නම්කෝ.
අවංක ආදරයක් තියෙන දුකට සැපට ඔබ ලගින්ම ඉන්න ඔබගේ සහකාරයාව / සහකාරියව නැවත නැවත ඔබ පතනවා නම්... එකිනෙකාව පංච කාම ආශ්වාදයන්ගෙන් මත්කරවමින් සතුටු කරවමින් මොහොතක සුවයක් ලබාදෙනවා නම්... එයම ආදරය යැයි කියමින් සැනසෙනවා නම්... ඒ විතරක් නෙවේ එසේ තමන් ලඟින්ම සිටිමින් තමන්ට ආදරයක් පෙන්වන්නේ නෑ... තමන්ගේ ඇසට ඒ ප්‍රිය රූපයන් ලබාදෙමින් සතුටු කරවන්නේ නෑ, තමන්ට ආදර වදන් කියන්නේ නෑ, තමන්ව ස්පර්ශයෙන් ආදියෙන් සතුටු කරන්නේ නෑ කියලා තැවෙනවා නම්... ඒ අනුව ගැටීමටත් ලක්වෙනවා නම්... ඒවා කරන්නටැයි කියලා පොළඹවනවා නම්... එසේ කරන්නා වූ සහකාරිය හෝ සහකාරයාම තමයි ඉතාමත් වටිනා සහකරුවා සහකාරිය මතු මතුත් එවැන්නෙක්ම ලැබිය යුතුයි ලෙසින් පතනවා නම්... දැන් ඉතින් ඔන්න ගැටලුවක් තියෙනවා. මොකක්ද මේ ගැටලුව?
ගැටලුව තමයි ඔබ ඇත්තටම මේ කියන්නා වූ තමන්ගේ සහකාරයාට සහකාරියට ආදරයක් නම් නෑ කියලා තමයි ඉහත දේවල් තුලින් අදහස් වෙන්නේ. ඒ කොහොමද එහෙම වෙන්නේ... පුදුම කථාවක්නේ මේ කියන්නේ කියලා ඔබට හිතේවි. ආදරය ගැන හරි හැටි දන්නේ නැති නිසා තමයි එහෙම කියන්නේ කියලාත් සමහර විට කියාවි. එහෙම නම් පොඩ්ඩක් මෙන්න මේ ගැනත් තම තම නැණ පමණින් හිතලා බලන්නකෝ.
මේවගේ අංවක සෑබෑ ආදරයේදී ඔබ හිතලා බලන්න ඔබ ඇත්තටම කෙනෙකුට මුළු හදවතින්ම ආදරය කරනවා නම් තමන්ගේ පෙම්වතා, පෙම්වතිය, සැමියා, බිරිඳ ලෙසින් කියන්නා වූ මේ සහකරුවා හෝ සහකාරිය මිය යනවට ඔබ කැමතිද? ඒ සහකරුවා හෝ සහකාරිය රෝගාතුර වෙනවට කැමතිද? එහෙමත් නැතිනම් අනතුරකට ලක්වෙනවට ඔබ කැමතිද? එහෙමත් නැතිනම් මොනයම් හෝ ජීවිතයේදී හමුවන ගැටලුවක් හමුවේ අසහනයට පත්වෙනවට දුකට පත්වෙලා කම්පාවට පත්වෙලා ඉන්නවට ඔබ කැමතිද? මම නම් කැමති නෑ. ඇයි? තමන් කෙනෙකුට ඇත්තටම ආදරයක් තියෙනවා නම් ඒ අය දුකට පත්වෙනවාට අසහනයට පත්වෙනවාට මරණය හෝ මරණය සමාන දුකකට පත්වෙනවාට කැමති වෙන්න විදියක් නෑනේ නේද?
ඒත් ඉහත වැඩපිලිවෙල ඒ කියන්නේ සැබෑම අවංක ආදරය ලෙසින් ලෝකයා පිළිගන්නා වූ ඔබ පිළිගන්නාවූ ඉහත කෙටියෙන් සටහන් තැබූ ආකාරයේ ආදරය ඔබ පණටත් වැඩියෙන් ආදරය කරනවා යැයි කියන්නාවූ ඔබගේ සහකාරයාව සහකාරියව මරණයට පත්කරන්නට මරණය හා සමාන දුකකට පත්කරන්නට හේතුවෙනවා කියලා ඔබ මොහොතකටවත් හිතන්නට නැතිව ඇති නේද?
මතු මතුත් පතනවා කියන්නේ අප ප්‍රාර්ථනා කරන්නේ නැවත ඉපදීමක්... ඉපදීමක් තියෙනවා නම් නැවතත් වෙනස්වීමට පත්වෙන්නට සිද්ධ වෙනවා... නැවතත් ලෙඩරෝග වලට මුහුණ දෙන්නට සිද්ධ වෙනවා... නැවතත් අනතුරු වලට පත්වෙන්නට සිද්ධ වෙනවා... නැවතත් වයසට යෑමේ දුර්වල වීමේ දුකට පත්වෙන්නට සිද්ධ වෙනවා... නැවතත් මරණයට පත්වීමේ දුකට පත්වෙන්නට සිද්ධ වෙනවා... මේ හැමදේකටම වැඩියෙන් මොහොතක් මොහොතක් පාසා ඇතිවන්නා වූ මානසික පීඩාවන් දුක කම්පාවන්ට ලක්වෙන්නට සිද්ධ වෙනවා. දැන් ඉතින් හිතන්න... සැබෑවටම ආදරය කරනවා කියලා ඔබ ඇත්තටම කරන්නේ බොහෝම ආත්මාර්ථකාමීදෙයක් නොවේද? අවංකවම ආදරය කරනවා කියලා පණ වුණත් දෙන්නට කැමැතියි කියලා මොහොතක සුවයක් ලබාදෙන්නා වූ පංච කාම ආශ්වාද ලැබීමේ අරමුණින් යුතුව ඔබ කරන්නේ මහා අසාධාරණයක් නොවේද? ඉතින් ඇයි ඔබ මෙච්චරටම ආත්මාර්ථකාමී පුද්ගලයෙක් වෙලා තියෙන්නේ කියලා හිතලා බලන්න!
ක්‍රිස්තියානි
ක්‍රිස්තියානි ආගමට අනුව ආදරය යනු දෙවියන් ගේ මැවීමකි.දෙවියන් වහන්සේ විසින් මුල්ම මිනිසා වන අාදම් මවා ඔහුගේ ඉල අැටයකින් ඒව මැවීමෙන් අදහස් කරන්නේ ස්ත්‍රීය පුරුෂයාට සමාන වූ ත් පුරුෂයාට හෘදයාංගම වූ ත් මැවීම ක් බවයි.
එවිට මිනිසා කතා කොට, "දැන් ඉතින්, මාගේ අැටවලින් ගත් අැටය වන, මාගේ මාංසයෙන් ගත් මාංසය වන, මැය මිනිසාගෙන් ගත් හෙයින්, අෑට ස්ත්‍රී කියා කියනු අැත".යි පැවසීය.මිනිසෙකු තම පියාද මවද අත්හැර සිය භාර්යාව ය බැදෙන්නේ එබැවින් ය.මෙලෙස ඔවුහූ එක් මාංසයක් වන්නෝය.
ශුඬ බයිබලය උත්පත්ති2:23/25
ක්‍රිස්තියානි ධර්මයට අනුව අාදරය කරන දෙදෙනෙක් අාත්මිකව බැදෙන්නේ දේව කැමැත්ත නිසා වන අතර විවාහය දේව වරප්‍රසාදයකි. කතෝලිකයන් පිරිසිදු අාදරයට උදාහරණයක් ලෙස මරිය තුමී හා ජුසේ තුමා අතර අාදරය ගන්නා අතර අනෙකුත් ක්‍රිස්තියානින් එයට උදාහරණයක් ලෙස ජාකොබ් හා රාකෙල් අතර අාදරය ගනී.මරිය තුමී හා ජුසේ තුමා අතර පැවතියේ රාගයෙන් තොර අාදරයක් වන අතර ජාකොබ් අවුරුදු හතක් රාකෙල් වෙනුවෙන් සේවය කර අැත.ඔහු අැයට අාදරය කල නිසා ඔහුට එය ස්වල්ප දවසක්් මෙන්‍ වූ බව බයිබලය පවසයි.බොහෝ රටවල අාදරයේ නාම සාන්තුවරයා ලෙස සාන්ත වැලන්ටයින් සැලකුවත් සැබවින්ම අාදරයේ නාම සාන්තුවරිය සාන්ත ඩිවින්වෙන් හෙවත් ඩොරති වේ.
දේශපාලන මත
19 වන සියවසෙන් පසු බටහිර ලෝකයතුල පැවති සාම්ප්‍රධායික ආගමික සංස්කෘතිය අභියෝගයට ලක්කරමින් විද්‍යාත්මක චින්තනය බිහිවිය.ඒ සමග පැවති රාජාණ්ඩු පාලනය බිදවැටී ප්‍රජාතන්ප්‍රවාදී ආණ්ඩු බිහිවිය.ඒ සමග සෑම පුද්ගලයෙකුටම පාලනතන්ත්‍රය කෙරේ බලපෑම් ඇති කිරීමට හැකිවිය.ඒ සමග සමාජයතුල නිදහස් මතදාරීන් බිහිවිය.ඔවුන් විසින් පැවති සාම්ප්‍රධායික මතිමතාන්දර විවේචනය කරමින් නව අදහස් හා යෝජනා ඉදිරිපත් කලහ.එහි ප්‍රථිපලයක් ලෙස පැවති ඇතැම් සංස්කෘතික හා ආගමික තහංචි ඉවත්කර ගැනීමට ඔවුන්ට හැකිවිය.බටහිර සමාජය තුල ගණිකා වෘත්තිය නිතිගත කිරීම සමලිංගික විවාහ නීතිගත කිරීම නිදහස් ආලය නීතිගත කිරීම මෙම අරගලයන්ගේ ප්‍රථිපල ලෙස දැක්විය හැකිය.
නිදහස් ආලය
නිදහස් ආලය යනු විවාහ වීමේ චේතනාවෙන් තොරව ඇතිකර ගන්නා ප්‍රේම සබදතාය.මෙම පෙම් බැඳුම් තුල ලිංගික සම්බන්දතා බොහෝවිට පවතී.බොහෝ සමාජයන්හි විවාහයෙන් පිට සිදුවන ලිංගික සබඳතා අනුමත නොකරයි.එහෙත් නිදහස් ආලය මගින් අවිවාහකව සිට ලිංගික සබදතා පැවැත්වීමේ නිදහස නීතිමය වශයෙන්ද තහවුරු කර ඇත.මෙහිදී පෙම්වතුන් උපත්පාලන ක්‍රම අනුගමනය කරමින් ලිංගික ක්‍රියාකාරකම්වල නිරතවෙයි.අවිවාහක යුවලකට දරුවන් බිහිකිරීමට නොහැකිවීම මීට හේතුවයි.මෙම සංකල්පය බිහිවීමට 18 වන සියවසයේ බිහිවූ කාන්තාවාදී අරගල හේතුවිය.
බාහිර සබැඳි
ආදරය ගැන කතිකා කරන ගූගල් කණ්ඩායම
ගණිතඥයා
thumb|right|පුරාතන යුගයෙහි ගණිතඥයන් අතර [[ආකිමීඩිස් ශ්‍රේෂ්ඨතමයෙක් විය.]] thumb|right|[[ලියොනාඩ් ඉයුලර් ශ්‍රේෂ්ඨතම ගණිතඥයන් අතුරින් එකෙකු ලෙසින් පුළුල් ලෙසින් සැලකෙයි.]]
ගණිතඥයෙකු යනු ප්‍රාථමික අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රය ගණිතය වන්නාවූ පුද්ගලයෙකි. දැනට ලොව ගණිතඥයින් බොහෝ ප්‍රමාණයක් සිටී. ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
ආජ් තක්
ආජ් තක් යනු පැය 24 පුරාම විකාශය වන හින්දි, ප්‍රවෘත්ති නාලිකාවකි. ඉන්දියාව පදනම් කර ගනිමින් විකාශය කරන මෙම නාලිකාව TV Today Network සමාගමට අයත් වෙයි. ආජ් තක් හී හින්දි භාෂාවේ තේරුම වන්නේ "අද වනතුරු" / "මේ වනතුරු" යන්නයි. ඉන්දියාව තුල, මෙම නාලිකාව නොමිලේ විසිරුවා හරිනු ලබන අතර, 2006 වසරේ පටන් මුදල් ගෙවීම සිදුකල යුතු නාලිකාවක් ලෙස ජාත්‍යන්තරට මුදා හැර තිබෙයි.
සම්මාන
ඉන්දියානු රූපවාහිනී ඇකඩමි සම්මාන උළෙල තුලදී (Indian Television Academy Awards) ආජ් තක් නාලිකාව පිට පිටම 13 වන වතාවටත් හොඳම පුවත් නාලිකාව ලෙස පිදුම් ලබා තිබෙයි.
2006 වසරේදී බීබීසී සහ රොයිටර් විසින් එක්ව පවත්වනු ලැබූ මත විමසීමකදී, ඉන්දියානු ජනතාව අතර විශ්වාසය දිනාගත් පුවත් නාලිකාව ලෙස, ආජ් තක් තේරී පත්ව තිබෙයි.
මතභේදාත්මක
2002 ගුජරාටි ගැටුම් උත්සන්න වූ අවධියේ, මුස්ලිම් වන්දනාමාන ස්ථානයක පිහිටියා වූ හින්දු හනුමාන් (Hulladia Hanumans) පිළිරුවක් සම්බන්ධ පුවතක් විකාශනය නොකිරීමට මෙම නාලිකාව තීරණය කරන ලදී.
භාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ රූපවාහිනී නාලිකා
ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය
ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය යනු වර්තමාන ලෝකයේ බොහෝ සංකීර්ණ ඉලෙක්ට්‍රොනික් උපකරණ වල භවිතා කරන විදුලියෙන් ක්‍රියා කරන ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයට සකස් කරන ලද(Micro) සංඛ්‍යාංක(Digital) විදුලි පරිපථයකි.(Micro Chip) මෙම පරිපථවලට දී ඇති උපදෙස් පෙලක අනුව ක්‍රියා කළ හැකි බැවින් විවිධ කටයුතු සඳහා විශාල වශයෙන් භාවිතා කරයි. උපදෙස් පෙළ විවිධ අයුරින් වෙනස් කිරීමෙන් විවිධ කටයුතු ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය ලවා කරවාගත හැක. එක් එක් ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක සඳහා එකිනෙකට වෙනස් උපදෙස් පෙලක් භාවිතා කිරීම ඒවා භාවිතා කරන්න් හට අපහසුතා ඇති කරයි. එයට හේතුව ඒ එක් එක් ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක සඳහා වන උපදෙස් වෙන වෙනම ඉගෙන ගතයුතු වීමයි. එම අපහසුතාව වැලැක්වීමට සියළුම ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක සඳහා පොදු උපදෙස් ක්‍රමයක් සකසා ඇත. එම උපදෙස් ක්‍රමය භාවිතා කොට ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක ක්‍රමලේඛනය කිරීම (Program) කළහැක.
වර්තමාන පරම්පරාවේ පළමු ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක වන්නේ Intell 8088 අංකය දරණ පරිපතයයි. මෙහි එන උපදෙස් පෙළ පදනම් කරගනිමින් ක්‍රමයෙන් දියනු කළ ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක දැනට පවතින ඉන්ටල් කොඩ් කෝර් ප්‍රොසසරය (Intel quad core Processor) දක්වා දියුණු කර ඇත එම ගමන් මග තුළ පහත දැක්වෙන සාමාජිකයන් ඒ ඒ කාල වලදී සිට ඇත.
ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක ක්‍රමයෙන් දියුනු කිරීමත් සමග එටය පරිහරණය කළ හැකි මතක ප්‍රමාණය, එය ක්‍රමලේඛනය කිරීමට භාවිතා කරන උපදෙස් ගනන, එයට එක් වරකට හැසිරවියහැකි දත්තයක පළළ (Bit Depth of Data) එය දත්ත හසුරුවන වේගය ආදිය විශාල වශයෙන් දියුනු විය. 8088 ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකට තත්පරයකට උපදෙස් 8000ක් පමණ ක්‍රියාත්මක කළ හැක. Intel Quad Core ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය තත්පරයකට උපදෙස් 8,000,000,000 ක් පමණ ක්‍රියාත්මක කළ හැක. ඒ අනුව ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය එදා සිට අද දක්වා දියුනු වී ඇති ප්‍රමාණය පිළිබඳ ඔබට අවබෝධයක් ලැබෙනු ඇත.
ප්‍රවර්ගය:පරිගණක වර්ග
සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ, කැලිෆෝනියා
ශාන්ත ෆ්‍රැන්සිස්කෝ, නිල වශයෙන් ශාන්ත ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ගම සහ නගරය​, උතුරු කැලිෆෝනියාවේ සහ ශාන්ත ෆ්‍රැන්සිස්කෝ බොක්ක ආශ්‍රිතව ඉදිරියෙන්ම පවතින මූල්‍යමය සහ සංස්කෘතික කේන්‍ද්‍රයයි.
කැළණි වැලි දුම්රිය මාර්ගය
කැළණි වැලි දුම්රිය මාර්ගය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයකි.
නාග­රික රථ-වාහන තද­බ­දය ඉවත් කර කඩි­නම් ප්‍රවා­හන පද්ධ­ති­යක් ස්ථාපිත කිරීම වෙනු­වෙන් ගුවන් දුම්රිය මාර්ග ඇර­ඹීමේ ක්‍රියා­ව­ලියේ ප්‍රථම ව්‍යාපෘ­තිය කැලණි-වැලි දුම්රිය මාර්ගය කේන්ද්‍ර කර­ග­නි­මින් ආරම්භ කිරී­මට රජය තීර­ණය කර ඇත.
ඒ අනුව ආසි­යානු සංව­ර්ධන බැංකුවේ (ඒඩීබී) ආධාර ඇතිව කැලණි-වැලි දුම්රිය මාර්ගය ගුවන් දුම්රිය මාර්ග­යක් ලෙස කොළඹ සිට කොට්ටාව දක්වා ඉදි කිරී­මට අවශ්‍ය සියලු කට­යුතු මේ වන විටත් ආරම්භ කර තිබේ. මෙහිදී කොට්ටාවේ සිට පාදුක්ක දක්වා බිම් මට්ටමේ ද්විත්ව දුම්රිය මඟක් ලෙසත්, එතැන් සිට අවි­ස්සා­වේල්ල දක්වා මාර්ගය තනි මාර්ග­යක් ලෙසත් සංව­ර්ධ­නය කෙරේ. වසර 5ක් තුළ මෙහි වැඩ­ක­ට­යුතු සම්පූ­ර්ණ­යෙන්ම නිම කිරී­මට පිය­වර ගැනෙනු ඇත. ඒ සඳහා ආසි­යානු සංව­ර්ධන බැංකුව විසින් ඇම­රි­කන් ඩොලර් බිලි­යන 1.5ක පමණ මුද­ලක් සැප­යී­මට කට­යුතු කර ඇත.
මෙහිදී දැනට තිබෙන දුම්රිය මාර්ගය මුළු­ම­නින්ම ඉවත් කර, එයට සමා­න්ත­රව ගුව­නින් දුම්රිය මාර්ගය ඉදි කෙරෙන අතර කොළඹ සිටම ද්විත්ව මාර්ග­යක් සහි­තව දුම්රිය මඟ ඉදි කෙරේ. ඒ අනුව සමස්ත කැලණි-වැලි දුම්රිය මාර්ග­යම විදුලි දුම්රිය සේවා­ව­න්ගෙන් සම­න්විත කෙරෙන අතර, දැනට ස්ථාපිත දුම්රිය ස්ථාන­ව­ලට අම­ත­රව තවත් දුම්රිය ස්ථාන දෙකක් ඉදි කෙරෙනු ඇත. ඒ ගොල්ෆ් ක්‍රීඩාං­ග­ණය අසල (මාතා පාර) හා කොට්ටා­වට සමී­පව (දඹ­හේන) දුම්රිය ස්ථානය වශ­යෙනි. එමෙන්ම කොටා පාර, නාරා­හේ­න්පිට, පැඟි­රි­වත්ත, කොට්ටාව දුම්රිය ස්ථාන නග­ර­යට ආසන්න ස්ථාන­වල ස්ථාපිත කෙරේ.
මදුරායි නායක්කාර රාජ වංශය
මදුරායි නායක්කාරවරු, මදුරායි ඔවුන්ගේ අගනුවර ලෙස පවත්වා ගනිමින්, ඉන්දියාවේ, වර්තමාන තමිල් නාඩුව අඩංගු ප්‍රදේශයෙහි, ක්‍රිව 1529 සිට ක්‍රිව 1736 දක්වා, පාලකයෝ වූහ. ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
අභයගිරි විහාරය
අභයගිරි විහාරය යනු ලක්දිව (වත්මන් ශ්‍රී ලංකාවේ) අනුරාධපුරයේ පිහිටා තිබූ මහායාන, ථෙරවාද සහ වජ්‍රයාන බුදුදහමේ ප්‍රධාන ආරාම සහ අධ්‍යාපන භූමියකි. වර්ථමානයේ එය ලෝකයේ වඩාත්ම පුළුල් නටබුන් වලින් එකක් වන අතර ජාතියේ වඩාත්ම පූජනීය බෞද්ධ වන්දනා නගරවලින් එකකි. ඓතිහාසික වශයෙන්, එය විශිෂ්ට ආරාම මධ්‍යස්ථානයක් මෙන්ම, රන්වන් පැහැයෙන් යුත් ලෝකඩ හෝ පිළිස්සුණු මැටි උළු වලින් සෙවිලි කරන ලද විශිෂ්ට ආරාම සහිත රාජකීය අගනුවරකි. නගරයට උතුරින්, විශාල ප්‍රාකාරවලින් වට වූ සහ විස්තීර්ණ නාන පොකුණු, කැටයම් කළ බැලුම් සහ සඳකඩ පහණ් අඩංගු "අභයගිරි" පිහිටා ඇත. එය අනුරාධපුරයේ එවැනි ආගමික ඒකක දාහතකින් එකක් වන අතර එහි ප්‍රධාන විහාර පහෙන් විශාලතම වේ. සංකීර්ණයේ එක් කේන්ද්‍රස්ථානයක් වන්නේ පැරණි ස්තූපයක් වන අභයගිරි දාගැබයි. අභයගිරි විහාරය උතුරු ආරාමයේ හෝ උත්තර විහාරයේ ආසනයක් වූ අතර දිවයිනේ දළදා වහන්සේගේ මුල් භාරකරු විය.
"අභයගිරි විහාරය" යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ සංඝාවාස ගොඩනැගිලි සංකීර්ණය පමණක් නොව, තමන්ගේම ඓතිහාසික වාර්තා, සම්ප්‍රදායන් සහ ජීවන රටාව පවත්වාගෙන ගිය බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ (සංඝයක්) සහෝදරත්වයයි. එය ක්‍රි.පූ. 2 වැනි සියවසේදී පිහිටුවන ලදී. එය ක්‍රිස්තු වර්ෂ පළවන සියවස වන විට ජාත්‍යන්තර ආයතනයක් දක්වා වර්ධනය වී ඇති අතර, ලොව පුරා විද්වතුන් ආකර්ෂණය කර ගනිමින් මෙහි බෞද්ධ දර්ශනයේ සියලු සෙවනැලි ඇතුළත් විය. එහි බලපෑම ලෝකයේ වෙනත් ප්‍රදේශවල, වෙනත් තැන්වල පිහිටුවා ඇති ශාඛා හරහා සොයාගත හැකිය. මේ අනුව, අභයගිරි විහාරය පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ අගනුවර වූ අනුරාධපුරයේ මහාවිහාරය සහ ජේතවන බෞද්ධ ආරාම නිකාය දෙස බලන විට විශිෂ්ට ආයතනයක් ලෙස වර්ධනය විය.
ඉතිහාසය
ද්‍රවිඩ ආක්‍රමණ නිසා වළගම්බා රජු පලා යන විට අභයගිරිය පිහිටි ස්ථානයේ සිටි ගිරි නම් නිගණ්ඨයා මහාකළු සිංහලයා පලා යයි යනුවෙන් අපහාස කළ බවත්, නැවත රාජ්‍ය ලබා ගත් විට රජතුමා නිගණ්ඨ දේවාලය කඩා දමා අභයගිරිය සාදා තමාට බැරි කාලයේදි උපකාර වු කුපික්කල මහාතිස්ස හිමියන්ට පුජා කළබවත් තමාගේත් නිගණ්ඨයාගේත් නම් එක් කොට එය අභයගිරි විහාර‍ය යනුවෙන් නම් කළ බවත් මහා වංශයේ සඳහන් වේ. පුරාණයේ උස් බිම් හා පර්වත ආශ්‍රිතව ඉදි කළ විහාරගිරි යන්නෙන් අවසන් කර ඇත. මේඝගිරි, චේතියගිරි, මුහුන්දගිරි, වෙස්සගිරි ආදියේත් ගිරි නිගණ්ඨයන් නොසිටි හෙයින් අභයගිරි යනු අභය රජතුමා උස් බිමක සෑදු විහාරය නිසා නම් වු බව පෙනේ. පස්වැනි සියවස වන විට මෙහි භික්ෂුන් 5000 ක් වැඩසිටි බව අභයගිරි විහාරයේ වැඩසිටි චීන ජාතික පාහියන් හිමියන් සඳහන් කරයි. එසේම හතරවැනි සියවසේදි කිත්සිරිමෙවන් රජ දවස මෙරට ගෙන ආ දළදා වහන්සේගේ භාරකරත්වය හිමි වුයේද අභයගිරියේ පැරණිතම භික්ෂූ කණ්ඩායම වු උත්තර මුලය‍ටයි. අනුරාධපුර යුගයේදි දළදා පෙරහැර පැවතුනේද ඇතුළු නුවර සිට අභයගිරියටයි. ලංකා‍රාමය මෙහි භික්ෂුණි ආරාමයක් විය. වයඹදිග ප්‍රදේශයේ තපෝවනයක් ද විය. 1017 සොළි ආක්‍රමණ නිසා අඩපණ වු අභයගිරිය 1215 මාඝගේ ආක්‍රමණය නිසා වල්වැදි ගියේය.
අභයගිරි දාගැබ
මෙය අභයගිරි උත්තර මහා චෛත්‍ය නමින්ද හඳුන්වනු ලබයි.වළගම්බා රජතුමා විසින් මෙම ස්තූපය ඉදිකර ඇත.බුදුන් වහන්සේ සිරිලකට වැඩම කළ පසු සිරිපාදය තැබු ස්ථානයක ස්තූපය ඉදිකර ඇති බවට විශ්වාසයක් වු බව ක්‍රි.ව.411-113 පාහියන් හිමියෝ පවසති. පසු කාලීන ග්‍රන්ථයක් වන සද්ධර්මරත්නාකරයහි සඳහන් වන පරිදි මෙහි සර්වඥධාතු තැන්පත් කළ වෘෂභ‍යෙකුගේ හැඩයෙන් යුතු කරඬුවක් නිදන් කර ඇත.
අභයගිරියේ කුඩා දාගැබ්
අභයගිරි භූමියේ තවත් ස්තූප කීපයක් දක්නට ඇත. ජනවහරේ ඉඳිකටු සෑය නමින් හැඳින්වෙන ප්‍රාසාද ස්තූපය කුඩා ගල්පර්වතයක් මැදි කොට ඉදිකරන ලද්දකි. මෙය පොළොන්නරුවේ සත්මහල් ප්‍රාසාදය නම් සතූපය හා සමානය. ඇත් පොකුණට බටහිරින් වේදිකාවක් මත තවත් ස්තූපයක් හමු වී ඇත. ඒ හැර තවත් කුඩා ස්තූප දෙකක නටඹුන් හමු වී ති‍බේ.
බෝධි ඝරය සහ සමාධි බුදු පිළිමය
මෙය පිහිටා ඇත්තේද අභයගිරි විහාරයේ පැරණි බෝධිඝරයකයි. ගුප්ත ශෛලියට නිමවා ඇති මෙහි පාද වීරාසන ඉරියව්වෙන්ද දෑත් සමාධි මුද්‍රාවෙන්ද දක්නට ඇත. පිළිමයට පිටුපසින් බෝරුක පිහිටි ආවාටය දක්න‍ට ලැබේ. මෙය ක්‍රි.ව.3-4 කාලයට අයත් වේ. පුරාණයේ මෙය වර්ණ ගන්වා තිබු බවට සළකුණු තවමත් දක්නට ඇත. නේත්‍ර කුහර වල වටිනා ගල් අල්ලා තිබුණි.
රත්න ප්‍රසාදය
මෙය අභයගිරි විහාරයේ පොහොය ගෙයයි. මෙහි වීදුරු වර්ණ ආලේපිත උළු සෙවිලි කර ඇත.මෙය පස් මහල් ප්‍රාසාදයක් වේ. දැනට දක්නට ලැබෙන නටබුන් ක්‍රි.ව.7-8 සියවසට අයත් යැයි සැළකේ. ලංකාවේ දක්න‍ට ලැබෙන කලාත්මක මුරගල රත්න ප්‍රාසාදය අසල දක්නට ලැබේ. මෙ‍ම මුරගල මුදුනේ මකර තොරණක් ද මකරාගේ මුවින් පිටවන ස්ත්‍රි පුරුෂ යුවලක් ද වේ. එ‍යින් ලෞකික සැපය විනාශයට හේතු වන බව එක් අදහසකි.
ඇත් පොකුණ
භික්ෂුන් වහන්සේලාගේ ජල අවශ්‍යතා සඳහා මෙම පොකුණ ඉදිකර ඇත. දිග පළල දළ වශයෙන් මීටර් 160*35 කි. ක්‍රි.ව.3-4 සියවස් වලට අයත් වේ. වර්තමානයේ ඇත්පොකුණ නමින් හැඳින් වුවත් බෝධිවංස ගැටපදය අනුව එය හැඳින් වු පැරණි නාමය මාස්පොත පොකුණ විය. ඉහළින් ඇති පෙරමියන් කුලම වැවෙන් හෝ බුන්කුලම වැවෙන් ජලය ගෙන ආ උමං ජලමාර්ග දෙකක් උතුරු පැත්තෙන් ඇත. දකුණු පැත්තෙන්ද මෙයට ජලය ගෙන ආ උමං මාර්ග දක්නට ඇත.
කුට්ටම් පොකුණ
යුගලයක් වශයෙන් පොකුණු දෙකක් ඇති හෙයින් කුට්ටම් පොකුණ නම් වේ. අභයගිරි විහාරයේ වු මුල හතරින් කපාරාමුලයේ භින්ෂුන්ගේ ජල පහසුව සඳහා කරවන ලද්දකි. පොකුණු දෙකෙහි දිග පළල දළ වශයෙන් මීටර් 40*16 සහ 28*17 වේ.පළමුවන අග්බෝ රජුගේ කළ නිර්මාණයක් ලෙස සැලකේ.පොකුණට එන ජලය කීපවරක් පෙරි එන සේ ගලින් නිම වු බිසෝ කොටුවක් දැකිය හැකිය.ජලය අපවිත්‍ර වු විට පිට කිරිමට කුහරයක් ද දැකිය හැකිය.
සුදස්සන පඨානඝරය
පාංශුකූලික භික්ෂුන් වැඩ හිඳි පඨානඝරය රත්නප්‍රාසාදය පසු කර යන විට වයඹ දෙසින් හමුවේ. මෙය වලගම්බා යුගයට පෙර සිට පැවති බවට සාක්‍ෂි හමු වි තිබේ.
අභයගිරි සඳකඩපහණ
අනුරාධපුරයේ සුප්‍රසිද්ධ සඳකඩපහණ පිහිටා ඇත්තේ අභයගිරි විහාරයේය. මහාචාර්ය පරණවිතාන මහතා සඳකඩපහණේ කැටයම් විස්තර කිරිම සඳහා තෝරා ගත්තේ මේ සඳකඩපහණයි. මීට නුදුරින් රත්නප්‍රාසාදයට පිටු පසින් එවැනිම කලාත්මක සඳකඩපහණක් ඇත. පරණවිතාන මහතාගේ අදහසට අනුව සඳකඩපහණේ කැටයමෙන් දැක්වෙන්නේ සංසාර චක්‍රයයි.
මේ පිළිවෙළට කැටයම් නොමැති සඳකඩපහණක්ද ඇත.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:අභයගිරි විහාරය ප්‍රවර්ගය:විහාර ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎ ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම උස්බිම්
ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම උස්බිම් යනු ශ්‍රී ලංකාවේ නවතම ලෝක උරුමයයි. 2010 ජූලි 31 වන දින ලෝක උරුම කමිටුව එහි 34 වෙනි සමුළුව බ්‍රසීලියාහි දී පැවැත්වූ අවස්ථාවේදී ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම උස්බිම් සහ හවායිහි පපහානෝමොකුවාකියා ලෝක උරුම ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කලේය. මෙම උරුමයට සමනළ අඩවිය රක්ෂිතය, හෝටන් තැන්න ජාතික උද්‍යානය, නකල්ස් සංරක්ෂිත වනාන්තරය අයත් වේ. මේවා වැසි වනාන්තර වන අතර උච්චය මුහුදු මට්ටමේ සිට 2500 m දක්වා ළඟා වේ. මෙම ප්‍රදේශය වලස් වඳුරා (කළු වඳුරු උපවිශේෂයක්) සහ හෝටන් තැන්න උනහපුලුවා (රත් උනහපුලු උපවිශේෂයක්) ඇතුළු  විවිධ ක්ෂීරපායි ජීවී විශේෂ කිහිපයකටම  රැකවරණය සළසයි.
මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ 1988 දී සිංහරාජ රක්ෂිත වනාන්තරය නම් කිරීමෙන් අනතුරුව, වර්ෂ 22 කින් ප්‍රකාශයට පත් කල ප්‍රථම ලෝක උරුමයයි. මුලින් මිශ්‍ර ස්වභාවික සහ සංස්කෘතික උරුමයක් ලෙස යෝජනාව භාර දුන් නමුත් කමිටුව පිලිගත්තේ උරුමයේ ස්වභාවික අගයන් පමණි.
අඩවි
ශ්‍රී ලංකා කඳුකර වැසි වනාන්තර මධ්‍යම කඳුකරයේ සහ නකල්ස් කඳු වැටියේ 1000 m ට වඩා ඉහළින් පිහිටි කඳුකර සහ උපකඳුකර තෙත් වනාන්තර නියෝජනය කරයි. ශ්‍රී ලංකාවට ආවේනික සපුෂ්පක ශාක වලින් අඩක් සහ ආවේනික පෘෂ්ඨවාංශිකයන් ගෙන් සියයට 51ක් මෙම පරිසර කලාපයට සීමා වේ. මෙම පරිසර කලාපය අතිශය ආවේනික ක්ෂීරපායි විශේෂ පහක් සහ ආසන්න ආවේනික විශේෂ අටක් වාසභූමි කොට ගනියි. එපමණක්ද නොව මෙම පරිසර කලාපයේ අතිශය ආවේනික පක්ෂි විශේෂ පහක් සහ ආසන්න ආවේනික විශේෂ 20ක් වාසය කරයි. මෙම ලෝක උරුම අඩවියට ඇතුලත් වන රක්ෂිත ප්‍රදේශ තුන;
සමනළ අඩවිය අභය භූමියක් වන අතර හෙක්ටෙයාර් 22,380 ක භූමි ප්‍රමාණයකින් යුක්ත වන අතර 25 ඔක්තෝබර් 1940 දින පිහිටුවා ඇත. නැගෙනහිර මායිම හෝටන් තැන්න ජාතික උද්‍යානය සමඟ සම්බන්ධවේ. හෝටන් තැන්න ජාතික උද්‍යානය ප්‍රථමයෙන් 5 දෙසැම්බර් 1969 දින ස්වභාව රක්ෂිතයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදුව 16 මාර්තු 1988 ජාතික උද්‍යානයක් දක්වා උසස් කරන ලදියි. නකල්ස් කඳු වැටිය ඊසාන දිගින් පිහිටා ඇති අතර එහි අවශිෂ්ට ශාක සහ සත්ත්ව සංහතිය මධ්‍යම කඳුකරයෙන් වෙනස්වේ.
මූලාශ‍්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ලෝක උරුම - ශ්‍රී ලංකාව
මහම් අංගා
මහම් අංගා (මරණය 1562) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මූඝල් අධිරාජ අක්බර්ගේ කිරි මවයි. බොහෝ අවස්ථාවල ඇය ඔහුගේ හදාගත් මව ලෙස ද සැලකෙන්නේ, අක්බර්ගේ ළමා අවධියේ බොහෝ අවස්ථාවල ඔහුගේ සැබෑ මව වූ හමීඩා බානු බෙගම් රාජ්‍යයෙන් බැහැරව වාසය කිරීමයි. එකල ඔහුගේ පියා වූ හුමායුන්ව පිටුවහල් කොට තිබිණි. මේ නිසා මහම් අංගා ළමා අක්බර් තමන්ගේම දරුවකු මෙන් හදාවඩා ගත්තා ය. 1560දී බයිරම් ඛාන්ව ඉවත් කළ සමයේ සිට 1562 අක්බර් පූර්ණ බලය හිමි කරගන්නා තෙක්, එනම් ඇගේ මරණයට මඳ කලකට පෙර දක්වා මූඝල් අධිරාජ්‍යයේ සැබෑ අනුරාජයා වූයේ ඇයයි.
ඇතැම් ඉතිහාසඥයින් විසින් මෙම යුගය "යට ගවුම් ආණ්ඩු සමයයක්" ලෙස හඳුන්වන්නේ බයිරම් ඛාන්ගේ මරණින් පසු 'හදාගත් මවගේ කණ්ඩායම' විසින් අක්බර්ව රූකඩා පාලකයකු ලෙස තබා ගැනීමට උත්සාහ ගත් නිසායි. විකල්ප මතයක් වන්නේ රාජ්‍යාධිකාරී සමය බයිරම් ඛාන්ගේ පාලන සමයයට තරම් පීඩාකාරී නොවූ බවයි. එසේම 1564-7 අතර කාලයේ අක්බර්ගේ උස්බෙක් වංශවතුන්ගේ කැරැල්ල මෙන් මෙම පාලන සමය නිමාවන විට විශාල හානියක් ද ඇති වූයේ නැත.
මහම් අංගා යනු ආදම් ඛාන්ගේ මෑණියන් ය. අක්බර්ගේ හදාගත් සොයුරා වූ ආදම්, අක්බර්ගේ ප්‍රියතම සෙන්පතියකු වූ ෂම්ස්-උද්-දීන්, අතාගා ඛාන් ඝාතනය කිරීම හේතුවෙන් දරුණු ලෙස මරණ දඬුවමට ලක්කෙරුණේ තරුණ අධිරාජයාගේ අතින්ම ය. 1562 මැයි මස සිදුවූ මෙම මරණ දඬුවම ඇයට බෙහෙවින් බලපෑවේ ය. මෙම පුවත ඇයට සැලසූ විට ඇය විසින් අක්බර්ට ඔබ එය නිවැරදිව සිදු කළා යැයි පැවසූ බව ප්‍රකට ය. නමුත් ඉන් මඳ කලකට පසු ඇය ද මරණයට පත් විය.
ඇගේ සොහොන්ගැබ සහ ඇගේ පුත්‍රයාගේ සොහොන්ගැබ ආදම් ඛාන්ගේ සොහොන්ගැබ ලෙස ප්‍රචලිත ය. මෙය අක්බර් විසින් ඉදිකරන ලද්දකි. මෙහි ඇති වංකගිරියක ස්වභාවය ගත් ව්‍යූහය නිසා එය භූල්-බුලයියාන් ලෙස ජනයා අතර ප්‍රසිද්ධ විය. මෙය පිහිටියේ මෙහ්රෞලියේ කුතුබ් මිනාරයට උතුරු දෙසිනි.
ඛයිරුල් මනාසිල්
ක්‍රි.ව. 1561දී මහම් අංගා විසින් 'ඛයිරුල් මනාසිල්' නැමැති මස්ජිදයක් ඉදිකොට ඇත. මූඝල් ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය අනුව නිර්මිත මෙය පසුකලෙක මදර්සාවක් ලෙස භාවිතයට ගැනිණි. වර්තමානයේ මෙම මස්ජිදය දිල්ලියේ පුරාණා ක්විලාහි මථුරා මාර්ගයේ ෂේර් ෂා දොරටුවට ගිනිකොන දෙසින් පිහිටා ඇත.
දඩයමේ නිරතවී පැමිණ නිසාමුද්දීන් දර්ගා වෙත ගමන් කරමින් සිටි අක්බර්ව මරන්නට තැත් කළේ ඇගේ යටතේ සිටි වහලකු විසිනි. නමුත් ඔහු විදි ඊතලය වැදුණේ රජුගේ පරිවාර සෙබලකුට ය.
පවුල් දිවිය
මහම් අංගා යනු බාබර්ගේ භාර්යාව වූ මුබ්රිකා බෙගම්ගේ දියණියකි. අංගා හට පුත්‍රයින් සිව්දෙනකු සහ එක් දියණියක විය. ඔවුන් නම් ආදම් ඛාන්, මුස්තාෆ් ඛාන්, ෂාම්ෂෙද් ඛාන් සහ මූනිම් ඛාන් ය. ඇගේ දියණියව හුමායුන්හට විවාහ කරදෙන ලදී.
පරිමාමිතික ප්ලාස්කුව
පරිමාමිතික ප්ලාස්කුව (මිනුම් ප්ලාස්කුව හෝ ක්‍රමාංකිත ප්ලාස්කුව) යනු පරීක්ෂණාගාරයන් තුල භාවිතාවට ගැනෙන, නිශ්චිත උෂ්ණත්වයක් සඳහා නිශ්චිත පරිමාවක් ක්‍රමාංකණය කර ඇති වීදුරු වලින් නිර්මිත විද්‍යාගාර උපකරණයකි. ප්‍රාමාණික ද්‍රාවණයන් පිළියෙල කිරීමට සහ ද්‍රාවණ තනුක කිරීම් සඳහා පරිමාමිතික ප්ලාස්කු යොදා ගැනේ. පේයර්-හැඩයකින් හා පැතලි අඩියකින් යුක්ත වන මෙම ප්ලාස්කු, වීදුරු හෝ ප්ලාස්ටික් වලින් නිමවා තිබෙයි. ප්ලාස්කුවෙහි මුව කොටස ප්ලාස්ටික් ඉස්කුරුප්පු වැස්මකින් ආවරණය කොට තැබිය හැකි අතර ගෙල ප්‍රදේශය සිහින් දිගැටි අයුරින් නිමවා තිබෙයි. ගෙල ප්‍රදේශයෙහි පරිමාමිතික ප්ලාස්කුවෙහි අදාල පරිමාව දක්වන වලයාකාර සීමාව සළකුණු කොට තිබෙයි.
මීට අමතරව පරිමාමිතික ප්ලාස්කුවෙහි බද කොටසහි, එහි නාමික පරිමාව, වර්ගය, අදාල නිමැවුම් සම්මත සහ නිශ්පාදකයින්ගේ සලකුණ ආදිය ලේබල් ගත කොට තිබේ. මිලි ලීටර 1 සිට 10 000 දක්වා පමණ ද්‍රාවණ පරිමාවන් මැන ගත හැකි පරිමාමිතික ප්ලාස්කු දැකගත හැකි වේ.
වේල්ස්හි කුමාරයා
ප්‍රවර්ගය:වේල්ස්හි රාජකීය තනතුරු
තැපැල් පෙට්ටිය
තැපැල් පෙට්ටිය (තැපැල් කණුව ලෙසද හැඳින්වේ), හෝ ලිපි පෙට්ටියක් හෝ ඩ්‍රොප් පෙට්ටියක් (ඇමරිකානු ඉංග්‍රීසි) ලෙසද හැඳින්වෙන්නේ, මහජනතාවට පිටතට යන ලිපි තැන්පත් කළ හැකි භෞතික පෙට්ටියකි. රටක තැපැල් සේවයේ නියෝජිතයින් විසින් එහි ලිපි එකතු කිරීම අදහස් කෙරේ. තැපැල් පෙට්ටිය යන යෙදුමට එන ලිපි සඳහා ආයතන හෝ නිවෙස් වල ඇති පුද්ගලික ලිපි පෙට්ටියක් ද අදහස් කළ හැකිය.
නල දමයන්ති
පුරාණ භාරතීය හින්දු ප්‍රේම වෘතාන්තයකි.හරි එහෙනම් අපි ගියා සිංහල නාට්‍යයක් ද මේ ඇසුරින් නිමවා තිබේ. ප්‍රවර්ගය:ප්‍රබන්ධ ප්‍රවර්ගය:වේදිකා නාට්‍ය
අනුරාධපුර කෞතුකාගාරය
මධ්‍යය|thumb|374x374පික්|අනුරාධපුර පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය
ඉතිහාසය
අනුරාධපුර පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය (පුරවිදු භාවන ලෙස ද හැඳින්වේ) ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවට අයත් කෞතුකාගාරවලින් එකකි. එය අනුරාධපුර පූජනීය නගරයේ පැරණි පරිපාලන ගොඩනැගිල්ලේ (පරණ කච්චේරි ගොඩනැගිල්ල) පිහිටා ඇත.
වාර්තාවලට අනුව 1948 දී අනුරාධපුර දෙපාර්තමේන්තු ගොඩනැගිල්ලේ දකුණු පැත්තේ තබා තිබූ මෙම භාණ්ඩ එකතුව එස්.ෂාන් මුගනාදන් සහ ජී.ඩී.රණසිංහ යන අයගේ දායකත්වයෙන් කෞතුකාගාරයක් ලෙස සංවිධානය කරන ලදී.
මෙම ඉල්ලීමට අනුව රජය විසින් පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය පිහිටුවීම සඳහා අනුරාධපුර පැරණි පරිපාලන ගොඩනැගිල්ල (පරණ කච්චේරි ගොඩනැගිල්ල) ලබා දෙන ලදී. 1940 ගණන්වල අනුරාධපුර ගංවතුරෙන් විපතට පත් වූවන්ට නවාතැන් පහසුකම් සැලසීමේ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ගොඩනැගිල්ල ක්‍රියාත්මක වූ නිසා කෞතුකාගාරය පිහිටුවීම ප්‍රමාද විය.
ඒ අනුව එවකට අනුරාධපුර ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස කටයුතු කළ නිශ්ශංක විජේරත්න මහතාගේ සහය ඇතිව මෙම ප්‍රදාන ගොඩනැගිල්ලෙන් සහ ඊට යාබද දෙමහල් පටිගත කිරීමේ ගොඩනැගිල්ලෙන් ගොඩනැගිලි දෙකක් කෞතුකාගාරයට පවරා ගැනීමට හැකි විය. නිල වශයෙන්, අනුරාධපුර පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය පිහිටුවන ලද්දේ හිටපු අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ආචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතාගේ මූලික උත්සාහය යටතේය.
අනුරාධපුර පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවට අයත් පැරණිතම සහ විශාලතම කෞතුකාගාරය වේ.
කෞතුක වස්තු එකතුව
බුද්ධ ප්‍රතිමා, ධාතු කරඬු, චිත්‍ර, රූකඩ, කාසි, ස්වර්ණාභරණ, පබළු සහ වෙනත් විවිධ දේ වැනි ශ්‍රී ලංකාවේ විවිධ ප්‍රදේශවලින් සොයා ගන්නා ලද පුරාවස්තු ප්‍රදර්ශනය කිරීම සඳහා මෙම කෞතුකාගාරය භාවිතා කරනු ලැබේ.] මෙම පුරාවස්තු අතර අභයගිරි ස්ථූපය, ජන්තාඝර සහ පංචාවාස ගොඩනැඟිල්ල ආදියෙහි ආකෘතියක් ඇත. එසේ ම අනුරාධපුර පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ශිලා ලේඛන එකතුවේ ද භාරකාරිත්වය දරයි.
ඒටීඑන් නිව්ස්
ඉතිහාසය
ඒටීඑන් නිව්ස් හී පරීක්ෂණ සම්ප්‍රේෂණ කටයුතු 2010 මැයි 1 දින සිදු කල අතර, නිල රූපවාහිනී විසිරුවා හැරීම 2010 ජුනි 7 දින සිදු කරන ලදී.
ඊඩ්න් සිල්වා
ඊඩන් ගිසෙල් සිල්වා (උපත 1996 මාර්තු 14) බ්‍රිතාන්‍ය ටෙනිස් ක්‍රීඩකයෙක් සහ රුසියානු සහ ශ්‍රී ලංකා සම්භවයක් ඇති නිරූපිකාවකි.
පුද්ගලික
සිල්වා නැගෙනහිර ලන්ඩනයේ ගැන්ට්ස් හිල්හි අයෙකි. ඉන්ස්ටග්‍රෑම් හරහා නියෝජිතායතනයක් මගින් ඇය නිරූපණ කටයුතු ද කර ඇත.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1996 උපත්
සංජානනය
මනෝවිද්‍යාවේ සහ විද්‍යාවට අනුකූලව අවබෝධය යනු තේරුම් ගැනීම් ක්‍රියාදාමය හෝ බාහිර උත්තේජන මගින් ලබාදෙන තොරතුරු හඳුනා ගැනීමයි. 50 වන සහ 60 වන දශකයේ සිතුවාමෙන් නොව මෙය ඉතා සංකීර්ණ කටයුත්තකි. එම කාලයේ ප්‍රකාශයට පත් කළ උදාන වාක්‍යයක් වන ‘අවබෝධ කර ගැනීමේ යන්ත්‍ර නිෂ්පාදනය සඳහා දශකයක් පමණ ගතවේ’ යන්න තවම යථාර්ථයක් කරගැනීම සිහිනයකි. සංජානනය යන්න ලතින් ඇමෙරිකානු පර්සෙපියෝ යන්නෙන් සෑදුණකි. එයට අනුව සංජානනය යනු උත්තේජන ලබාගැනීම, එකතු කිරීම, මනස ආධාරයෙන් තේරුම් ගැනීම ලෙස හැඳින්විය හැකිය.
අවබෝධතාවය මූලික සිද්ධාන්ත දෙකක් මගින් පැහැදිලි කළ හැකිය. එනම් අක්‍රීය සංජානනය සහ සක්‍රීය සංජානනය යයි. රෙනිඩිස්කාර්ට්ස්ට අනුව අක්‍රීය අවබෝධය යනු ,
ඇති සංජානනය යි.
ලෙස සාරාංශ ගත කළ හැකිය.මෙම මතය ඇතැම් දර්ශනවාදීන්, මනෝ විද්‍යාඥයින්, ස්නා‍යු විද්‍යාඥයින් අනුමත කළ ද එහි ප්‍රසිද්ධිය වර්ථමානයේ අඩු වෙමින් පවතී.
මහාචාර්ය රිචට් ග්‍රෙගරිගේ හැගීම් මුලාවන් පිළිබඳව වැඩි දුරට කරනු ලද පර්යේෂණ නිසා සක්‍රීය සංජානනය යන සිද්ධාන්ත ගොඩ නැගී ඇත. මෙම වාදය පර්යේෂණ මගින් ද සනාථ කරයි. මොළය, පංචේන්ද්‍රිය සහ බාහිර පරිසරය අතර පවතින ක්‍රියාශීලි වෙනස් වන සම්බන්ධතාවයක් ලෙස කිව හැක. මනෝවිද්‍යාවේම එන පුරාණතම විෂය පථයක් ලෙස වටහා‍ ගැනීම නම්කළ හැක. පුරාණතම වාදයක් වන වෙබර් / ෆෙෂ්නර්වාදය මගින් බාහිර පරිසරය උත්තේජනයේ ප්‍රබලතාවය හා ඒ මගින් අපට ඇති කරවන හැඟීම නිර්ණය කරයි. මෙම හැඟීම ගැන කරන ලද අධ්‍යයනයන් නිසා ගෙස්ටෝල්ට් මනෝවිද්‍යා පාසල බිහිවිණි.
මාක්සියානු ඉතිහාසය
thumb|මාක්ස්
ඉතිහාසය පිළිබඳ මාක්ස්වාදී විග‍්‍රහය යනු කුමක්ද ?
ඉතිහාසය පිළිබඳ මාක්ස්වාදී විග‍්‍රහය මාක්ස්ගේ ද්විඝටනාත්මක භෞතිවාදයට සම්බන්ධ කොට ඉදිරිපත් කරන ලද අනෙක් මූලධර්මය වන ඓතිහාසික භෞතිකවාදය සංකල්පය පදනම් කරගෙන විග‍්‍රහ කර ඇත. මාක්ස්වාදයට අනුව ඓතිහාසික භෞතිකවාදය යනු භෞතිකවාදී දෘෂ්ටියකින් ඉතිහාසය විග‍්‍රහ කිරීමයි. මේ අනුව මාක්ස් ඉතිහාසය විග‍්‍රහ කළේ භෞතිකවාදී අර්ථකථනයිකිනි. මෙය විඥානවාදී ක‍්‍රමයට හාත්පසින්ම වෙනස් වේ. විඥානවාදී කෝණයෙන් ඉතිහාසය දෙස බැලීම යනු රජවරුන්ගේ දේශපාලනඥයන් ගේ හා රණසූරයන්ගේ ප‍්‍රතිපත්ති හා කි‍්‍රයාවන් අනුව හෝ ආගම්වල හා අදහස්වල බලපෑමෙන් ඇතිවූ ප‍්‍රතිඵල අනුව හෝ ඉතිහාසය හා ඓතිහාසික විපර්යාසයන් තේරුම් කිරීමට වෑයම් කිරීමයි.
නමුත් මාක්ස්ට අනුව ඉතිහාසය වෙනස් වන්නේ නිෂ්පාදන මාදිලිවල ඇතිවන වෙනස්වීම් මතයි. ඒ අනුව ඔහු එකිනෙකට වෙනස් ඓතිහාසික යුගවල පැවති නිෂ්පාදන මාදිලි ගණනාවක් විග‍්‍රහ කළේය. මාක්ස්ට අනුව කිසියම් ඓතිහාසික යුගයක පවතින නිෂ්පාදන බලවේගද, ඒ නිෂ්පාදන බලවේග නිෂ්පාදනය සඳහා යොදාගැනීමට ඒ යුගවල සිටි සමාජ පන්තීන් විසින් ඇතිකරගන්නා ලද නිෂ්පාදන සම්බන්ධතාවයද, එක්ව ගත් කල නිෂ්පාදන මාදිලිය නිර්මාණය වෙයි. මෙය සමාජයේ ආර්ථික ව්‍යුහය නිර්මාණය කරන සාධකයකි. මේ ආකාරයට මාක්ස්වාදයට අනුව ඓතිහාසික විපර්යාසයන් සිදු කරනු ලබන්නේ සමාජයේ ඇතිවන මූලික ආර්ථික වෙනස්වීම්, එනම් නිෂ්පාදන විධියේ ඇතිවන වෙනස්වීම් මතයි. ‘‘මිනිස් ජීවිතය රැක ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය දේ නිපදවීමත් ඊලඟට නිපදවන ලද දේ හුවමාරු කිරීමත් සියලූ සමාජ ව්‍යුහයන් ගේ පදනම වන්නේ යැයිද, මෙතෙක් ඉතිහාසයේ දක්්නට ලැබෙන හැම සමාජ ක‍්‍රමයකම වස්තුව බෙදි යන ආකාරයත්, සමාජය පංතිවලට බෙදෙන ආකාරයත්, තීරණය වූයේ කුමක් නිපදවන්නේද? එය නිපදවන්නේ කෙසේද? හා නිපද වූ දේ හුවමාරු වන්නේ කෙසේද? යන්න අනුව යැයිද, යන සිද්ධාන්ත ඉතිහාසය පිළිබඳ භෞතිකවාදී දර්ශනයේ ආරම්භය වෙයි. මේ දර්ශන කෝණය අනුව සියලූ සමාජ විපර්යාස හා දේශපාලන විප්ලව බිහිවීමට තුඩුදුන් මූලික හේතූන් සෙවිය යුත්තේ මිනිසුන්ගේ සිත් තුළ හෝ සදාතනික සාධාරණය හා සත්‍යය පිළිබඳ ඔවුන්ගේ හැඟීම් තුළ හෝ නොව නිෂ්පාදන හා හුවමාරු විධියේ ඇති වූ වෙනස්වීම් තුළය. මේ හේතූන් සෙිවිය යුත්තේ දර්ශනයක් තුළ නොව එක් එක් යුගයේ අර්ථ ක‍්‍රමය තුළය’’ ‍ෙෆ්‍රඞ්රික් එංගල්ස් ( මනෝරාජික හා විද්‍යාත්මක සමාජවාදය) එසේම ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා භෞතික වාදය උපයෝගී කරගත හැකි අන්දම මාක්ස් පෙන්වා දුන් අතර ඔහුට අනුව මෙම අධ්‍යයනය පටන් ගත යුත්තේ දෙවියන් හා රජුන් දෙස බලමින් ඉහළ සිට නොව ජනතාව දෙස බලමින් පහළ සිටය. ප‍්‍රථමයෙන් සමාජයේ ද්‍රව්‍යමය පදනම, එනම් මිනිසා ආහාර ඇඳුම් හා ආවරණය යන දිවි රැකුම සඳහා අවශ්‍ය දේ ලබාගන්නා අන්දම විග‍්‍රහ කළ යුතු බවත් ප‍්‍රකාශ කළේය. එංගල්ස් ප‍්‍රකාශ කර ඇති ආකාරයට ‘‘දේශපාලනය, විද්‍යාව, ආගම යනාදියෙහි නිරතවීමට කලින් මිනිසා පළමුකොටම, කෑම බීම, ඇඳුම් හා නිවහනක් සොයාගත යුතු බව සරළ සත්‍යයකි’’.
මේ අනුව මිනිසාගේ අතීතය හා පැවැත්ම දෙස බැලීමේදී දෙයාකාරයක සම්බන්ධතාවයක් පැහැදිලිවම දැකගත හැකිය. එනම් මිනිසා හා ප‍්‍රකෘතිය අතර සම්බන්ධතාවය සහ මිනිසුන් අතර වූ සම්බන්ධතාවයන්ය. මේවාට යම් යම් සාධක පදනම් වෙයි. එනම් නිෂ්පාදන බලවේග, සහ නිෂ්පාදන සම්බන්ධතාවයයි. මාක්ස් හඳුන්වාදී ඇති ආකාරයට නිෂ්පාදන බලවේග යන්නෙන් මිනිසු ශ‍්‍රමයද, නිෂ්පාදන කටයුතු සඳහා උපයෝගීකරගනු ලබන ස්වභාවික සම්පත්,භූමිය, ජලය යනාදියද, මිනිසාගේ ශිල්පීය ඥාණයද, එමගින් නිපදවා ඇති යන්ත්‍රෝපකරණ හා වාෂ්පය, විදුලි බලය වැනි බලශක්තීන්ද, මේ සියලූදේ ප‍්‍රයෝජනයට ගැනීම සඳහා අවශ්‍යවන සමාජීයීය සංවිධාන ක‍්‍රමද, අදහස් වේ.
දෙවන සාධකය ලෙස නිෂ්පාදන සම්බන්ධතා හඳුන්වාදී ඇත. මාක්ස්ට අනුව මින් අදහස් කෙරෙන්නේ නිෂ්පාදනයේදී හෝ ආර්ථික කි‍්‍රයාවලියේදී මිනිසුන් උනුන් සමග අවශ්‍යයෙන්ම ඇතිකර ගනු ලබන සාමාජයීය සබඳතාවයන්ය. රඳළයන් හා ප‍්‍රවේණීදාසයන් අතර, ධනපතීන් හා කම්කරුව්න් අතර ඇති සමාජයීය සම්බන්ධතා නිදසුන් ලෙස දැකිවිය හැකිය. නෛතික වශයෙන් බලන විට මේවා නිෂ්පාදන මාධ්‍යයන්ගේ අයිතිය හෝ දේපළ සම්බන්ධතා ලෙස දැකිය හැකිය. වැඩ වසම් යුගයේ ඉඩම් අයිතිය හෝ ධනවාදී ආර්ථිකයක කර්මාන්ත ශාලාවල අයිතිය යනාදී වශයෙන් දේපළ සම්බන්ධතා පිළිබිඹු වෙයි. මේ නිෂ්පාදන සබඳතා අනුව සමාජය එකිනෙකට විරෝධී වූ අවශ්‍යතාවයන් ඇති පංතිවලට බෙදේ.
මේ අනුව නිෂ්පාදන බලවේග හා නිෂ්පාදන සම්බ්නධතාවයන් එක්ව ගත් කල ඇතිවන ප‍්‍රතිඵලය නිෂ්පාදන විධිය ලෙස මාක්ස් හැඳින්විය. මේ අනුව යම් කිසි යුගයක නිෂ්පාදන මාධ්‍යයන් සහ ඒ නිෂ්පාදන මාධ්‍යයන් මිනිස් පැවැත්ම සඳහා උපයෝගී කරගැනීමට මිනිසුන් විසින් ඇතිකරගන්නා සම්බන්දකම් ගන්නා ප‍්‍රධාන ස්වරූපය නිෂ්පාදන විධිය නම් වේ.
නිෂ්පාදන බලවේග හා නිෂ්පාදන සම්බන්ධතා සංවිධානය වී තිබෙන අයුරින් විවිධ නිෂ්පාදන විධි එකිනෙකින් වෙනස් වේ. පංති පදනමක් ඇති ඒ එක් නිෂ්පාදන විධියටම ආවේනික සූරාකෑමේ ක‍්‍රමයක් ද තිබේ. මේ ආකාරයට ඉතිහාසය පිළිබඳ මාක්ස්වාදී විග‍්‍රහය අනුව ඉතිහාසය නිෂ්පාදන අර්ථ ක‍්‍රමයක් මත පදනම් වූ පංති ක‍්‍රමයක විකාශනයකි. ‘‘මෙතෙක් පැවති සියලූ සමාජවල ඉතිහාසය පංති අරගලයන්ගේ ඉතිහාසය වන්නේය’’ මාක්ස් - එංගල්ස් (කොමියුනිස්ට් ප‍්‍රකාශය) මෙම සංකල්පය මත පිහිටා මානව සමාජයේ ආරම්භයේ සිට සමාජ පරිණාමය වී ඇති බව ප‍්‍රධාන අවධි හතරක් විග‍්‍රහ කරමින් මාක්ස් පෙන්වා දෙයි. ඔහු දක්වන ආකාරයට ඉතිහාසය මේ ආකාරයට ප‍්‍රගමනය වනුයේ තමන් එකිනෙකා සමග ප‍්‍රතිඝතතාවයන්ට අවතීර්ණ වන නිෂ්පාදන බලවේගයන් හා සම්බන්ධතාවයන් මගිනි.
ආදි කාලීන් කොමියුනිස්ට් හෝ ගෝති‍්‍රක සමාජය
ඉඩම්, සතුන් සරළ උපකරණ හා මෙවලම් යනාදිය පොදුවේ සමාජයට අයත් නිසයල්ලන්ටම සතුවිය. පුද්ගලික දේපල හිමිකමක් මෙහි නොවීය. නිපදවූයේ සියල්ලෝම පොදුවේ බෙදාගත්හ. මේ සමාජයේ පුද්ගලික අයිතියක් නොතිබූ බැවින් පංති බෙදීමක්ද නොවීය. එහෙයින් සූරාකෑඃමක්ද නොවීය.
වහල් සමාජය
කලින් සාමූහික අයිතියට යටත්ව තිබූ දේපොළ ක‍්‍රමය බිඳ වැටී පුද්ගලික දේපොළ ක‍්‍රමයක් බිහිවිය. සමහර මිනිසුන් අන් අයට අයිති වූ වහලූන් බවට පත්විය. හුදු නිෂ්පාදන මාර්ගයක් ලෙස සලකන ලද වහලූන් මෙන්ම අන් නිෂ්පාදන මාර්ගද වහල් හිමියන් සතුවිය. ගෝත‍්‍රන් අතර හටගත් යුද්ධවල ප‍්‍රතිඵලයක් වශයෙන් පරාජිතයන් වහලූන් බවට පත්වූ අතර ජයග‍්‍රාහකයන් එම වහලූන් ගෙන් අනිනිෂ්පාදන මාර්ගවලත් ස්වාමීවරුන් වී යැයි සාමාන්‍යයෙන් පිළිගැනේ. මෙය පංති භේදයේ ආරම්භය ලෙසත් එනිසාම සූරාකෑමේ පටන් ගැනීම ලෙසත් හැඳින්විය හැකිය.
වැඩවසම් සමාජය
ප‍්‍රධාන නිෂ්පාදන මාර්ගය වූ ඉඩම් රජුට හෝ රජුගෙන් ලත් ප‍්‍රදානයක් වශයෙන් රදළයන්ට අයත් විය. ඉඩම් වගාකරන ලද්දේ ප‍්‍රවේණි දාසයන් විසිනි. අස්වැන්නෙන් කොටසක් ඉඩම් හිමි රදළයාට ඔවුන් විසින් දියයුතු අතර ඔහුට අන් අයුරින් නොමිලයේ සේවය කිරීමටද ඔවුන්ට සිදුවිය. වහලාමෙන්නොව ප‍්‍රවේණිදාය ශාරීරික වශයෙන් නිදහස් විය. එහෙත් සිය දිවි පෙවෙත සඳහා ඔහු ඉඩමට බැදී සිටියේය. මේ සමාජයේ ප‍්‍රධාන සූරාකෑමේ ක‍්‍රමය ප‍්‍රවේණිදාස තත්වයකි.
ධනවාදී සමාජය
ඉඩම්, කම්හල් හා අනෙකුත් නිෂ්පාදන මාර්ගවල එකම අයිතිකරුවා ධනපතියා වෙයි. පෙර පැවති නිෂ්පාදන විධිය ටයතේ ඉඩමට සම්බන්ද වී සිටි දාසයින් හා සුළු නිෂ්පාදකයින් කිසිදු දේපළකට හිමිකමක් නැති කම්කරුවන් බවට පත්විය. ඔවුහු සිය දිවිපෙවෙත සඳහා සිය ශ‍්‍රම ශක්තිය ධනපතීන්ට විකුණන වැටුප් ශ‍්‍රමිකයන් වෙති. ඔවුන්ගේ ශ‍්‍රමය සූරාකෑමේ ක‍්‍රම ඉතාම සියුම් හා දරුණු වෙයි.
මෙම ධනවාදී සමාජයේ වූ ප්‍රධාන පංති දෙක වූ කලී ධනේෂ්වර පංතිය හා නිර්ධන පංතියයි. ධනේෂ්වර පංතිය සිය වර්ධනයේදී අවධි ගණනාවක් පසුකරගෙන යන අතර මෙම අවධි ධනවාදී සමාජයේ ආර්ථික සංවර්ධනයේ අවධිවලට අනුරූප වෙයි.
පසු විග්‍රහය
මාක්ස් මෙම සංකල්පය විග‍්‍රහ කරනුයේ බටහිර යුරෝපයේ සමාජය තුළ සිදු වී ඇති ඓතිහාසික විකාශනය පාදක කොට ගනිමින්ය. නමුත් ඔහු පසු කාලයකදී ලෝකයේ වෙනත් කොටස්වල මිනිස් ඉතිහාසය පරීක්ෂා කිරීමේ පසු තම ඉතිහාසය පිළිබඳ විග‍්‍රහය විශ්ව සාධාරණ නොවන බව දැනගත්තේය. ආසියාවේ මිනිස් ඉතිහාසය වර්ධනය දෙස අවධානය යොමු කිරීමෙන් එය තහවුරු කරගනුු ලැබීය. ආසියාවේ බොහෝ රටවල වැඩවසම් ලක්ෂන නොවූ බවත්, ඉඩම් සම්බන්ධයෙන් පෞද්ගලික අයිතියක් නොවූ බවත් සියලූ ඉඩම් අවසානයේ රජුට හෝ රජයට අයත් වූ අතර ජනයා ඒවා පොදුවේ පරිහණය කරනු ලැබීය. සමාජය කුඩා ගම්මාන ලෙස සැදී තිබූ අතර කෘෂිකර්මාන්තය හා ගෘහ කර්මාන්තයෙන් ස්වයං පෝෂිත විය. රාජතන්ත‍්‍රය ඒ සඳහා මැදිහත් වී කටයුතු කළේය. මෙම රටවල ජනයා එක්තරා ප‍්‍රමාණයකට ස්වාධීනතාවයන් භුක්ති විඳි අතර නිපද වූ අතිරික්තය රජුගේ හෝ රාජ්‍ය තන්ත‍්‍රයේ පැවැත්මට ගියෝය. මාක්ස්ට අනුව මෙම ක‍්‍රමයේ සූරාකෑම පැවතියේ මේ අයුරිනි. මේ ආකාරයට මාක්ස් සමාජ ඉතිහාසය පිළිබඳ සංකල්පය පැහැදිලි කරනු ලැබීය.
සරළ අනුවර්තීය දෝලක
සරළ අනුවර්තීය දෝලකයකට එලවුම් බලයක් සහ ඝර්ෂණ බලයක් (පරිමන්දනය) නොමැත. එනිසා ශුද්ධ බලය
චලිතය පිළිබඳ නිවුටන් දෙවන නියමයෙන්
ත්වරණය a , x හි දෙවන ව්යුත්පන්නයට සමාන වේ.(කාලය විෂයෙන්)
ලෙස අර්ථ දක්වයි නම් එවිට සමීකරණය පහත පරිදි ලිවිය හැක.
ලෙස දක්වයි. අපි එය නිරීක්ෂණය කරන්නේ
ලෙසයි.
හා ආදේශ කිරීමෙන්
අනුකළනය කිරීමෙන්
මෙහි K යනු අනුකලන නියතයයි, K කුලකය  K = (A ω0)2
අනුකලනය, ලැබෙන ප්රතිඵලය ( අනුකලන නියතය ඇතුළත්ව)
සහ සාධාරණ විසඳුම්
මෙහි විස්තාරය A හා කලාව F නිර්ණය කරනුයේ ආරම්භක තත්ව මගිනි.
විකල්පය පොදු විසඳුම ලිවිය හැක්කේ
මෙහි දී පෙර ආකාරයට සාපේක්ෂව F අගය p/2 න් මාරු කර ඇත.
මෙහි C­1 හා  C2  යනු ආරම්භක තත්වයන් මගින් නිර්ණය කරනු ලබන නියතයන් වේ.
දෝලකයේ සංඛ්යාතය දෙනු ලබන්නේ
මගිනි
චාලක ශක්තිය
එනිසා පද්ධතියේ සම්පූර්ණ ශක්තියට නියත අගයක් ඇත.
තාප ගති විද්‍යාවේ දෙවන නියම ඉතිහාසය
තාපය යාන්ත්‍රික කාර්යය බවට පරිවර්තනය වීම පිළිබඳ පළමු සිද්ධාන්තය 1824 දී නිකොලස් ලෙනාර්ඩ් සාදි කාර්නොටි විසින් ඉදිරිපත් කරන ලදී. මෙම පරිවර්තනයේ කාර්යක්ෂමතාව එන්ජිම හා ඒ අවට පරිසරයෙහි උෂ්ණත්ව වෙනස මත රඳා පවතින බව මුලින්ම නිවැරදිව තේරුම් ගත්තේ මොහුය.
ජේම්ස් ප්‍රෙස්කොට් ජූල්ගේ ශක්ති පරිවර්තනය පිළිබඳ කාර්යය වල වූ සුවිශේෂීත්වය තේරුම් ගත රුඩොල්ෆ් ක්‍ලවුසියස් 1850 දී ප්‍රථම වරට දෙවන නියමය සූත්‍රකරණය කරන ලදී. තාපය සීතල සිට උණුසුම් වස්තු දක්වා ස්වයං ‍සිද්ධව නොගලයි. දැනට පොදු දැනීම මෙය වුවත් එම කාලයේ ජනප්‍රියව තිබූ තාපය ද්‍රවයක් ලෙස සැලකූ කැලොරික් සිද්ධාන්තයට මෙය පටහැනි විය. එතැන් සිට ඔහුට සාදි කාර්නොට්ගේ නියමය හා එන්ට්‍රොපිය අර්ථ දැක්වීම තාර්කිකව නිගමනය කළ හැකි විය. (1865)
19 වන සියවසේ දී ප්‍රකාශයට පත් වුණු කෙල්වින් ප්ලාන්ක් ගේ දෙවන නියමය පිළිබඳ ප්‍රකාශනය වූයේ “චක්‍රයක් මත ක්‍රියාත්මක වන ඕනෑම උපකරණයකට තනි සංචිතයකින් තාපය ලබා ගැනීම හා ශුද්ධ කාර්යය ප්‍රමාණයක් සිදු කිරිම කළ නොහැකි බවයි.” මෙය ක්ලවුසියස්ගේ ප්‍රකාශනයට සමාන යයි පෙනිණි.
බෝල්ට්ස්මාන් ආරම්භය සඳහා එර්ගොඩික් කල්පිතය ද වැදගත් විය. එය කියා සිටින්නේ විශාල කාලයක් තුළ දී, එකම ශක්තියක් සමඟ සුක්ෂ්මාවස්ථාවේ කලාප අවකාශවල කුඩා ප්‍රදේශවල ගත කරන කාලය එම ප්‍රදේශයේ පරිමාවට සමානුපාතික වේ. i.e.  සියලු ප්‍රවේශ විය හැකි සූක්ෂ්මාවස්ථා විශාල කාල පරාසයක් හරහා සමානව සම්භාවී වේ. සමානවම, කාල සාමාන්‍යය හා සංඛ්‍යානමය සමස්ථය හරහා සාමාන්‍ය එකම වන බව ද පැවසේ.
ක‍්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාව යොදා ගනිමින් ස්ථානීය වොන් නියුමාන් එන්ට්‍රොපිය අතිශය උච්ඡ සම්භාවීතාවක් සමඟ එහි උච්ඡතම අගයේ ඇති බව පෙන්විය හැක. මේ නිසා එමඟින් දෙවන නියමය සැපයේ. ප්‍රතිඵලය ඒකලිත ක්වොන්ටම් පද්ධති විශාල පන්තියක් සඳහා වලංගු වේ. (උදා - ඇසුරුමක වූ වායුව) මුලු පද්ධති‍ය ශුද්ධ හා එම නිසා එන්ට්‍රොපියක් නැති අතර වායුව හා ඇසුරුම අතර ඇති පටලැවුම වායුවේ ස්ථානීය එන්ට්‍රොපියට ඉහල යයි. මෙම ප්‍රතිඵලය ක්වොන්ටම් තාප ගති විද්‍යාවේ වඩාත් වැදගත් ජයග්‍රහණයකි.
අවිධිමත් විස්තර
දෙවන නියමය විවිධ සංක්ෂිප්ත ආකාරවලින් පහත පරිදි ඉදිරිපත් කළ හැක.
·	තනි තාප සංචිතයකට සම්බන්ධිත චක්‍රීය ක්‍රියාවලියක් යොදා ගෙන එහි වටපිටාව තුළ කාර්යයන් සිදු කිරීම කළ නොහැක්කකි. (කෙල්වින්, 1851) ·	තාප සංචිත දෙකකට සම්බන්ධිත එන්ජිමක් යොදා ගෙන චක්‍රීය ක්‍රියාවලියක් සිදු කිරීම කළ නොහැක. මන්ද එය අඩු උෂ්ණත්ව සංචිතයේ සිට වැඩි උෂ්ණත්ව සංචිතයට ගලන තාප ප්‍රමාණයට පමණක් බල පවත්වන බැවිනි. ·	තාප ගතික කාර්යය පරිමිත සීඝ්‍රතාවයකින් කළ යුතු නම් නිදහස් ශක්තිය වැය කළ යුතුය.
ගණිතමය විස්තර
කුණ්ඩලකේසි
කුණ්ඩලකේසි කථාව ඉන්දියානු ජන කතාවකි. එක් සිටු දුවක් සිය මැදුරේ උඩු මහලේ සිට වීදිය දෙස බලා සිටියදී, සොරකම් කොට අසුවී රජු විසින් මරණ දඬුවම දුන් සොරෙකු රාජ පුරුෂයන් විසින් හිස ගසා මරන්නට ගෙනයනු දකියි. ඔහුගේ කඩවසම් රුපය දැක ඔහු කෙරෙහි ආලයක් උපන් ඇය, සිය ධනවත් පියා ලවා අල්ලස් දී ඒ සොරා මුදවා ගෙන ඔහු සරණ කරගැනී. මේ සිද්ධිය ා දඹදෙණි යුගයේ විසු ධර්මසේන ස්වාමින් වහන්සේ විසින්  ලියු සද්ධර්ම රතනාවලිය ග්‍රන්ථයේ කුණ්ඩල කේසි වස්තුව ලෙස, එක කතාවක් ලෙස අඩංගු කර ඇත. . මේ ඇසුරින් කුණ්ඩල කේශී නමින් සිංහල නාට්‍යයක් නිමවා තිබේ. ප්‍රවර්ගය:ප්‍රබන්ධ ප්‍රවර්ගය:වේදිකා නාට්‍ය ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ සාහිත්‍යය ප්‍රවර්ගය:දෙමළ සාහිත්‍යය
තාප ගති විද්‍යාවේ දෙවන නියම ඉතිහාසය
1856 දී ජර්මානු භෞතිකඥ රුඩොල්ෆ් ක්ලවුසිස් ඔහු විසින් “තාපයේ යාන්ත්‍රික සිද්ධාන්තයේ දෙවන මූලික ප්‍රමේයය” ලෙස හැඳින්වූ දෙය පහත ලෙස ප්‍රකාශ කළේය.
මෙහි N යනු චක්‍රීය ක්‍රියාවලියේ ඇතුළත් සියලු හානිපූරිත නොවූ පරිවර්තනය වීම් වල “තුල්‍යතා අගය”යි. පසුව 1865 දී ක්ලවුසියස් “තුල්‍යතා අගය” එන්ට්‍රොපියක් ලෙස අර්ථ දක්වන ලදී. මෙම අර්ථ දැක්වීමට ආසන්නයේ දීම එම වර්ෂයේදීම දෙවන නියමයේ වඩාත් ජනප්‍රිය ආකාරය අප්‍රේල් 24 වනදා සූ(z)රිච් හි දාර්ශනික සංගමයේ ඉදිරිපත් කිරීමක දී මොහු විසින් කියවන ලදී. එහි දී ඔහුගේ ඉදිරිපත් කිරීම ක්ලවුසියස් මෙසේ අවසාන කරන ලදී.
විශ්වයේ එන්ට්‍රොපිය උච්ඡයකට නැඹුරු වෙයි.
මෙම වාක්‍යය දෙවන නියමයේ දන්නා හොඳම ප්‍රකාශ කිරීමත් තව දුරටත්, මෙහි යොදා ගෙන ඇති වාග් මාලාවේ පුළුල් බව (උදා - විශ්වයේ) නිසා හා මෙම ප්‍රකාශය යෙදෙන විශේෂිත තත්ව දුලබ වීම නිසා (උදා- විවෘත, සංවෘත හෝ ඒකලිත) බොහොමයක් පුද්ගලයින් දෙවන නියමය පරිකල්පනය කළ හැකි සියලු විෂයන්ට තාප ගතා විද්‍යාව සැබැවින්ම යෙදෙනවා යැයි අදහස් කිරීමට මෙම සරල ප්‍රකාශය යොදා ගනී. මෙය ඇත්ත වශයෙන්ම සත්‍ය නොවේ. මෙම ප්‍රකාශය වඩා සංකීර්ණ විස්තරයක වඩාත් සරල සංස්කරණයකි.
කාල විචලනයේ අවස්ථාවලදී ස්ථිර තාපී පරිවර්තනයක් සිදුවන සංවෘත පද්ධතියක් සඳහා දෙවන නියමයේ ගණිතමය ප්‍රකාශනය පහත දැක්වේ.
මෙහි S යනු එන්ට්‍රොපිය වන අතර t යනු කාලයයි.