cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
නීතිය-නෛතික ආයතන
කාර්මීකරණය වූ රටවල නීතියේ ප‍්‍රධාන නෛතික ආයතන වන්නේ ස්වාධීන අධිකරණ, නියෝජිතත්ව පාර්ලිම්න්තු, වගකියන විධායකය, හමුදාව, පොලීසිය, නිලධාරිවාදී ආයතන, නීති වෘත්තිය හා සිවිල් සමාජයයි. ජෝන් ලොක් සිය Two Treatises On Civil Government කෘතියේ සහ බාරොන් ඩි මොන්ටෙස්ක්‍යු සිය The Spirit of the Laws කෘතියේ දක්වා සිටියේ අධිකරණ, ව්‍යවස්ථාදායක හා විධායක ආයතනයන් අතර බලය විභේදනය මඟින් දේශපාලන බලය මැඩපැවැත්වීම කළයුතු වන බවයි. තෝමස් හොබ්ස් සිය Leviathan කෘතියේදී දක්වන ලද නිරපේක්‍ෂතාවාදී න්‍යායට ප‍්‍රතිපක්‍ෂව ඔවුන්ගේ මූලධර්මයවූයේ කිසිවකුට රාජ්‍යයේ සියළු බලතල භාවිතයේ යෙදීමට අවසර නොතිබිය යුතු බවයි. මෑතකාලීනව මැක්ස් වෙබර් සහ තවත් බොහෝ දෙනකු විසින් විධායකයේ යටතට පත්වන රාජ්‍යයේ දිගුවන් පිලිබඳ සිතීමට නව ප‍්‍රවේශයක් ලබාදුන්හ. පුරවැසියන්ගේ දෛනික ජීවිතයට ඉහලින් ඇති නූතන හමුදාව, පොලීසිය සහ නිලධාරිවාදී බලය විසින් මුල් කාලීන ලේඛකයින් වූ ලොක් සහ මොන්ටෙස්ක්‍යු විසින් පූර්වඋපකල්පනය නොකරන ලද සුවිශේෂී ගැටළු නිර්මාණය කරයි. නීති වෘත්තියේ සම්ප‍්‍රදායන් සහ පරිචයන් යුක්තිය වෙත වන ජනතාවගේ ප‍්‍රවේශයේ වැදගත් අංගයක් වන අතර නීතියේ දේශපාලනික පදනම වන සමාජ ආයතන, ප‍්‍රජාවන් සහ හවුල්කාරීත්වයන් හැඳින්වීම සඳහා සිවිල් සමාජය යන යෙදුම යොදාගනු ලබයි.
රාජ අම්ලය
රාජ අම්ලය (ඉංග්‍රීසි:Aqua regia) යනු නයිට්‍රික් අම්ලය (HNO3) හා හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය(HCl) මවුලික අනුපාතය 1:3 මිශ්‍රණයෙන් සාදා ගන්නා සධුම(ඉංග්‍රීසි:fuming) ද්‍රවයකි. කහ පැහැයට හුරු තැඹිලි පැහැයකින් යුතු මෙම ද්‍රවය සමහර උච්ච ලෝහ(ඉංග්‍රීසි:Noble metal) එනම් රත්තරං(Au) ,ප්ලැටිනම්(Pt) වැනි ලෝහ පවා දිය කිරීමට සමත් වෙනවා.
රත්තරං දිය කිරීම
රත්තරං (Au) යනු ඉතාම අඩු ප්‍රතික්‍රියාශීලි ලෝහයකි.වෙන වෙනම ගත් විට හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලයට හෝ නයිට්‍රික් අම්ලයට හෝ රත්තරං ලෝහය දිය කිරීමට නොහැක.නමුත් මෙම අම්ල දෙකෙහි මිශ්‍රණය වන රාජ අම්ලයට මෙය කළ හැකි වන්නේ එය තුළ අඩංගු අම්ල දෙකම එකිනෙකට වෙනස් කාර්‍යයන් සිදු කරන බැවිනි.HNO3(නයිට්‍රික් අම්ලය) ප්‍රභල ඔක්සිකාරකයකි.සැබැවින්ම මෙම අම්ලය නොගිනිය හැකි තරම් ප්‍රමාණයක් රත්තරං දිය කරයි ඒවා රත්තරං අයන(Au3+) සාදයි.HCl(හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය) මඟින් ක්ලෝරීන් ඇනායන (Cl-) මුදා හරී. මෙම Cl-, Au3+ හා ප්‍රතික්‍රියා කර ටෙට්‍රාක්ලෝරවුරේට් ඇනායනය(AuCl4-) සාදයි.තව දුරටත් Au දිය වෙමින් අම්ලය තුල නිදයස් Cl සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර ක්ලෝරෝවුරික් අම්ලය(chloroauric acid) සෑදේ.තුලිත රසායනික සමීකරණය:
2019 රෝජාවා ප්‍රහාරය
තුර්කි රජය විසින් දියත් කෙරෙන, පීස් ස්ප්‍රිං මෙහෙයුම ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, 2019 රෝජාවා ප්‍රහාරය,  යනු,  තුර්කි සන්නද්ධ හමුදා සහ සිරියානු ජාතික යුද්ධ හමුදාව (එස්එන්ඒ) විසින්,  සාමාන්‍යයෙන් රෝජාවා ලෙසින් හැඳින්වෙන උතුරු සහ නැගෙනහිර සිරියාවෙහි ස්වතන්ත්‍ර පරිපාලනය (එන්ඊඑස්), සහ එහි සන්නද්ධ අංශය වන සිරියානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී බලකාය (එස්ඩීඑෆ්) යටතේ පවතින බල ප්‍රදේශ වලට එරෙහිව දැනට ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතික හමුදාමය මෙහෙයුමකි.
837
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
සරසවිය ජනප්‍රියතම නිළිය සම්මානය
සරසවිය ජනප්‍රියතම නිළිය සම්මානය සරසවි සිනමා සම්මාන අතර දක්ෂතම නිළියන්ට පිරිනැමෙන සම්මානයයි. මෙය වාර්ෂිකව පිරිනැමේ.
ප්‍රවර්ගය:සිංහල සිනමාව ප්‍රවර්ගය:සරසවිය සම්මාන
ජසින්ඩා ආර්ඩන්
ජසින්ඩා කේට් ලෝරල් ආර්ඩන් (උපත 26 ජූලි 1980) යනු නවසීලන්තයෙහි 40වන අග්‍රාමාත්‍යවරයා සහ කම්කරු පක්ෂයෙහි නායකයා ලෙසින් 2017 සිට 2023  දක්වා සේවය කල නවසීලන්ත දේශපාලනඥයෙකි.
ප්‍රථම සඳ තරණය
ප්‍රථම සඳ තරණය
වෙලාව -	ප. ව. 7 .02
අභ්‍යවකාශගාමින්
හැඳින්වීම
1.(1561-1642) ගැලිලියෝ ගැලිලි නක්ෂත්‍ර දුරේක්ෂය මුලින්ම නිපදවීම.
3.1957 සෝවියට් සංගමය(සංචාරක සගයා) "ස්පුට්නික්" නමැති ප්‍රථම කෘත්‍රිම චන්ද්‍රිකාව ගුවන් ගත කිරිම.
4.1961 යුරි ගගාරින් අභ්‍යවකාශය ජය ගැනීම.
5.1961 ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය නාසා ආයතනය පිහිටුවා ගැනිම.
ප්‍රථම සඳගාමීන්
thumb|නීල් ආම්ස්ට්‍රෝංග්|150px|right
'1.නීල් ආම්ස්ට්‍රෝංග්- 1930 අගෝස්තු 5 ඇමරිකාවේ චැපකොන්ට් ගම්මානයේ උපත ලැබිය.වයස අවුරැදු 14 සිට ගුවන්යානා පැදවු ඔහු 1955 		ගුවන් කටයුතු පිළිබද ඉන්ජිනේරු උපාධිය ලැබුවේය.
2.මයිකල් කෝලින්ස්- 1930 ඔක්තෝම්බර් 31 වනදා ඉතාලියේ උපත ලැබු අතර යුධ පවුලකින් පැවත එයි.1966 ජූලි 18 ජේම්ස් යං (James yung) සමග 				අභ්‍යවකාශයෙහි දින 3ක් ගත කළේය.
අභ්‍යවකාශයානය
මෙම යානය කොටස් තුනකින් සමන්විත විය.ඒවා නම්,
'''1.පාලන මොඩියුලය(මවු යානය)
2.සේවා මොඩියුලය
3.චන්ද්‍ර යානය(රාජාලියා)'''
මෙය නාසා ආයතනය විසින් නිපදවු අතර එහි ක්‍රියාකාරිත්වය විමසීමට කැනරි දුපත් ආදියෙහි මධ්‍යස්ථාන රැසක් පිහිටුවා තිබුණි.නාසා ආයතනය විසින් මර්කරි, ජෙමිනි යන යෝජනා ක්‍රමවලට පසුව දියත් කරන ලද ඇපලෝ යෝජනා ක්‍රමය මගින් මෙම යානාව ගුවන් ගත කරන ලදි.මෙම යානය ටොන් 3100 බරකින් යුක්ත විය.
ගුවන් ගමන ඇරඹිම
ඇපලෝ 11 යානය,සැටර්න් [saturn 5] 5 නම් රොකටය මගින් ගුවන් ගත වූහ.ගුවන් ගත වි විනාඩි 11 තත්පර 42 කට පසුව සැටර්න් රොකටයේ ක්‍රියාකාරිත්වය නවතා පෘථිවිය වටා කක්ෂ ගත වූහ.පසුව නියමුවන් රැගත් ඇපලෝ යානය කිසිවකුගේ මෙහෙයවීමකින් තොරව සඳ වටා කිහිපවරක් ගමන් කර ඇති අතර හුස්ටන් මධ්‍යස්ථානය සමග නිරතුරුව පණිවිඩ හුවමාරු කර ගත්හ.
සඳ මත කාර්යය
thumb|සඳ මත දර්ශනයක් |150px|right
1-ජූලි 21 ශ්‍රි ලංකාවේ වේලා‍වෙන් පෙරවරැ 8.08ට නීල් ආම්ස්ටෝන් චන්ද්‍රයානයේ දොරටුව විවෘත කර සඳ මතට පා තැබීම.පා 				තැබිමෙන් පසු කළ ප්‍රකාශය
"මෙය මිනිසෙකුගේ එක් පියවරක් පමණයි.එහෙත් මෙය මිනිස් සංහතිය ම ඉදිරියට තැබු වේග‍වත්ම 						පිම්මක් වනු ඇත." (නීල් ආම්ස්ට්‍රෝංග්)
2-දෙවනුව ඕල්ඩ්‍රින් සඳ මතට පා තැබීය. 3-රිදියෙන් නිමකළ සමරැවක් සඳ මත සවිකීරිම.එහි මෙ‍සේ සදහන් විය. "වර්ෂ එක්දහස් නවසිය හැටනවයක් වු ජුලි 21 දින පෘථිවි ග්‍රහයා වෙතින් පැමිණි මුල්ම මිනිස්සු සඳ මතට 						පා තැබුහ.සාමය පතා අපි මෙහි පැමිණියෙමු."
4-සූර්ය සුළං රඳනකය නමැති උපකරණය සවි කිරීම.
5-ඇමරිකානු ජාතික ධජය තැන්පත් කිරීම.
6-නීල්ආම්ස්ට්‍රෝංග් විශේෂ ආයුධයක් යොදා ගෙන චන්ද්‍ර පාෂාණ සහ පස් කිලෝග්රැම් 380 ක් විශ්ලේෂණය සඳහා එක්රැස් කර ගත්තේය.
ආපසු පෘථිවි තලයට පැමිණීම
නියමුවන් තිදෙනා රැගත් ඇපලෝ යානය ජුලි 24 වනදා රාත්‍රියේ පැයකට සැතපුම් 24,641 වේගයෙන් පෘථිවි වායුගෝලයට ඇතුළු 	විය."හෝර්නට්"(Hornut)		නැමති  නෞකාව ඇපලෝ යානය ‍ගොඩ බැස්සවීමේදි සිදුවන අනතුරු වළක්වාලීමට සුදානමින් සිටියේය.පැරෂුට් කුඩ තුනකින් යානයේ වේගය අඩු 		කරනු ලැබිණි.
ප්‍රථම සද ගමනින් පසු
1969 ජූලි මස සිදු වු සඳ තරණයෙන් පසු ‍බොහෝ රටවල් සඳ තරණයට උනන්දු වුහ.
1.ඇමරිකානු විද්‍යාඥයෝ ඇපලෝ 12,13,14,15,16,17 මගින් සඳ පිළිබද ‍තොරතුරැ ග‍වේෂණය කිරිම.
2.1969 නොවැම්බර් මස ඇපලෝ 12 යානයෙන් සඳ වෙත ගිය චාල්ස් ‍ කොන්රඩ් ,ඇලන් බීන් සහ රිචඩ් ගොර්ඩන් සඳ මත පර්යේෂණාගාරයක් පිහිටු වීම.
3. ඇපලෝ 16 දුරදක්නයක් සඳ මත සවි කිරිම
4. ඇපලෝ 17 සඳ මතට යැවීම
5.1972 දෙසැම්බර් 07 වන දින චැලෙන්ජර් (Challenger) චන්ද්‍රයානය සඳ මත ගොඩ බැසීම හා කෘත්‍රිම චන්ද්‍රිකාවක් සඳ වටා කක්ෂ ගත කිරිම.
සංස්ථා පසුබිම ඓතිහාසික
ඓතිහාසික සංස්ථා පසුබිම
ඓතිහාසිකව සංස්ථා, රජයේ විශේෂ පනතක් මගින් ආරම්භ කරන ලදි. අද වන විට සංස්ථා සාමාන්‍යයෙන් රජයේ, පළාතේ හෝ ජාතික ආණ්ඩුවේ ලියාපදිංචි වනු ලැබේ. මෙම ලියාපදිංචිවීමෙන් අනතුරුව ඒවා රජය මගින් පනවන ලද නීති මගින් විධිමත් ලෙසට පාලනය වන ආයතනයක් බවට පත්වේ. වගකීම් සීමිත ව්‍යාපාරයක් ලෙසට සංස්ථාව උපකල්පනය කිරීමට, ලියාපදිංචිය ප‍්‍රධාන පූර්ව අවශ්‍යතාවයක් වේ. මෙම ලියාපදිංචි කිරීමේ කාර්යයේදී සංස්ථාවේ සහ ලියාපදිංචි නියෝජිතවරයෙකුගේ (කි‍්‍රයාවලිය තුළ නෛතිකමය සේවාවක් ලබාගැනීමට හැකියාවක් ඇති බවට නම් කරන ලද සමාගමක් හෝ පුද්ගලයෙක්) ප‍්‍රධාන ලිපිනය නම් කිරීම අත්‍යාවශ්‍ය වේ. එසේම මෙම ලියාපදිංචි කිරීමේ කාර්යයේදී, සමහර විට නියෝජිතවරයෙක් හෝ ගොනු කරන ලද නීතිමය හෝ බලඅධිකාරයක් මත පදනම්වන සංස්ථාවේ වෙනත් නෛතික නියෝජිතවරයෙක් නම්කිරීම අත්‍යාවශ්‍ය වේ.
සාමාන්‍යයෙන් සංස්ථාවක් ආණ්ඩුවත් සමගින් සංස්ථාවේ පවතින සාමාන්‍ය ස්වභාවය, නිකුත් කිරීමට බලයලත් කොටස් ප‍්‍රමාණය සහ අධ්‍යක්ෂකවරුන්ගේ නම් සහ ලිපිනයන් ඇතුළත් ව්‍යවස්ථාවලියක් ගොනු කරනු ලැබේ. එම ව්‍යවස්ථාවලිය අනුමත වන විට, සංස්ථාවේ අධ්‍යක්ෂකවරු රැස්වී රැස්වීම් කි‍්‍රයාපටිපාටිය, නිලධාරී තනතුරු වැනි සංස්ථාවේ අභ්‍යන්තර කටයුතු පාලනය කරන අතුරු නීති නිර්මාණය කරනු ලබයි.
සංස්ථාවක් මෙහෙයවන නෛතික වූ බලඅධිකාරිමය නීතිය මගින් එහි අභ්‍යන්තර කටයුතු වැඩි ප‍්‍රමාණයක් මෙන්ම එහි මූල්‍යයද විධිමත් ලෙසට පාලනය වෙයි. තමන්ගේ මව් රාජ්‍යයෙන් පිටත යම් සංස්ථාවක් මෙහෙයවන්නේ නම් එය අදාළ රාජ්‍යයේ ”විදේශ සංස්ථාවක්” ලෙසට ලියාපදිංචි විය යුතු අතර මීට මුළුමනින්ම සහ නිතරම සත්කාරක රටේ රැකියා, අපරාධ, කොන්ත‍්‍රාත්, සිවිල් කි‍්‍රයාකාරකම් වැනි අංශවලට අදාළ වන නීතිරීතිවලට යටත්ව කි‍්‍රයාකළ යුතුය.
බොහෝ රටවල සංස්ථාපිත නම් තුළ ”සංස්ථාව” නම් පදය ඇතුළත්ව තිබේ. නොඑසේනම් සංස්ථාපිත තත්ත්වයෙන් යුත් ආයතන හැඳින්වීම සඳහා භාවිත කරන කෙටි යෙදුමක් ඒ නම්වල අඩංගු වේ. නෛතිකමය හෝ වෙනත් බලඅධිකාරිමය සාධක සහ භාෂාවට අනුව මෙම යෙදුම් වෙනස් වේ. සමහර නීතිමය හෝ වෙනත් බලඅධිකාරීන් තුළ ඒවා අනිවාර්ය වේ. නමුත් සමහර ඒවා තුළදී එය අනිවාර්ය නොවේ (භාවිත කරන නම් හෝ කෙටියෙදුම්). ඒවායේ භාවිතයන් නිර්මාණාත්මක දැක්මක් හරහා වගකීම් සීමිත ආයතන සමග ගණුදෙනු කිරීමට සිදුවන සියලූම අයට දැනුම් දෙනු ලැබේ. එය සිදුවන්නේ එම ආයතන පිහිටුවන ලද පුද්ගලයන් වෙත එය නැවත ළඟා නොවන බවට දැනුවත්භාවය තුලය.
සමහර නෛතික හෝ වෙනත් බලඅධිකාරීන් සංස්ථාපිත තත්ත්වය හැඟවීම සඳහා ”සමාගම්” යන වචනය පමණක් භාවිත කිරීමට ඉඩ නොදේ. එයට හේතුව වන්නේ සමහර විට ”සමාගම” යන වචනය තුළ හවුල් ව්‍යාපාරයක් හෝ කේවල ස්වාමි ව්‍යාපාරයක් සඳහන් කිරීමටද හැකි බැවිනි. එලෙසම පෞරාණිකව සලකද්දී අනවශ්‍ය ලෙස එකතුවුණු පුද්ගල කණ්ඩායමක් හැඳින්වීමටද එම වචනය භාවිත කළ හැකිය. (නිදසුනක් ලෙසට, තානායමක රැඳී සිටින අය)
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Corporation#Formation
සරසවිය විශිෂ්ට සිනමා යාන්ත්‍රික සම්මානය
සරසවිය හොඳම සිනමා යාන්ත්‍රික සම්මානය ඉදිරිපත් කරනු ලබන්නේ සරසවිය සම්මාන උළෙල මඟිනුයි. සරසවිය නම් ලේක් හවුස් නිෂ්පාදන සමාගමේ සතිපතා පුවත්පතකි. මෙම සම්මාන මුලින් පිරිනමනු ලැබූයේ 1964 වර්ෂයේදීය.
ඉතිහාසය පුරාවට සම්මාන ලබා ගත් පුද්ගලයින්ගේ නාමයන් පහත දැක්වේ.
ආගමික නීතිය
සමහර ආගමවල යථාර්ථය සංවිධානය කිරීමේ මූලධර්මය වන නීතිය දෙවියන් විසින් මිනිස් වර්ගයා පාලනය කිරීම සඳහා ලබාදුන් දැනුමක් බව දක්වනු ලබයි. ආගමික අර්ථයෙන් නීතියට දෙවියන් විසින් නියමකර ඇති ආචාර ධර්ම මාලාවක් සහ සදාචාරය ඇතුලත් වේ. උදාහරණ ලෙස එක්තරා දුරකට හලාකා (යුදෙව් නීතිය), හින්දු නීතිය සහ ශාරියා නීතිය(ඉස්ලාමීය නීතිය) සහ කි‍්‍රස්තියානි නීතිය දැක්විය හැක.
ශාරියා සහ කි‍්‍රස්තියානි නීතීන් අනෙක් ආගමික නීතීන්ගෙන් වෙනස්වන අතර එයින් කි‍්‍රස්තියානි නීතියට කතෝලික, ඇංග්ලිකානු සහ සාධර්මික පල්ලිවල (සිවිල් නීති සම්ප‍්‍රදායේ මෙන්) නීති මාලාවන් ඇතුලත් වන අතර ශාරියා නීතිය සිය නීතීන් අධිකරණමය පූර්වාදර්ශයන් සහ ප‍්‍රතිසාම්‍යයෙන් උකහා ගනී (පොදු නීති සම්ප‍්‍රදායේ මෙන්).
පාකිස්ථාන‍යේ බුදු දහම
පාකිස්තානයේ පිහිටි එකම ක්‍රියාකාරී බෞද්ධ විහාරය ඉස්ලාමාබාද්හි රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ප්‍රදේශය තුළ පිහිටි විහාරයයි. මෙය ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවල්වල බෞද්ධ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින් විසින් සිය ආගමික කටයුතු සඳහා භාවිතා කරනු ලබයි.
ගන්ධාරය
වර්තමාන දකුණු ඛයිබර් පඛ්තුන්ඛ්වා පළාතේ පිහිටා ඇති ගන්ධාරයේ ජනගහනයෙන් බහුතරයක් අතීතයේ බෞද්ධයන්ව සිට ඇත. ගන්ධාරය ප්‍රධාන වශයෙන්ම මහායාන බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානයක් වුවත්, එය වජ්‍රයාන බෞද්ධයන්ට ද වැදගත් ස්ථානයක් විය. අතීතයේ උද්දියාන යනුවෙන් හැඳින්වුණු ස්වාට් නිම්නය ගන්ධාරයේ යටත් රාජ්‍යයක් විය. බෞද්ධ යුගයට අයත් පුරාවිද්‍යා බිම් විශාල ප්‍රමාණයක් ස්වාට්වලින් හමුවේ.
උද්දියාන
බෞද්ධ පඬිවරයකු වූ පද්මසම්භව උපත ලැබූයේ යැයි පැවසෙන්නේ වර්තමාන පහළ දිර් දිස්ත්‍රික්කය‍ට අයත් චක්දාරා නගරය අසල පිහි‍ටා තිබූ ගම්මානයක යැයි පැවසේ. මෙය එකල උද්දියාන රාජ්‍යයට අයත්ව පැවතිණි. ටිබෙටය තුළ පද්මසම්භව, ගුරු රින්පොචේ ලෙස හැඳින්වෙන අතර, ඔහු විසින් ටිබෙටයට වජ්‍රයාන බුදු දහම හඳුන්වා දී ඇත.
පන්ජාබ් ප්‍රදේශය
පන්ජාබ් ප්‍රදේශයේ බුදු දහම පැවති අතර, බොහෝ බෞද්ධ විහාර සහ ස්තූපයන් තක්ෂිලා ලෝක උරුම අඩවිය තුළ පිහිටා ඇත. මීට අමතරව බුදු දහම සින්ධ් ප්‍රදේශවල ද ව්‍යාප්තව පැවතී ඇත.
ඉස්ලාමය සහ හින්දු ආගම
ක්‍රි.ව. 10වන සියවස තෙක්ම ගන්ධාරය විශාල වශයෙන් බෞද්ධ-හින්දු පුරවරයක් ලෙස පැවතිණි. 10වන සියවසේ දී මහමුද් සුල්තාන්වරයා විසින් මෙම ප්‍රදේශය ආක්‍රමණය කොට ඉස්ලාමය හඳුන්වා දුන්නේ ය. අනුතරුව මෙහි විශාල වශයෙන් මුස්ලිම්වරුන් පදිංචි කෙරුණු අතර, හින්දු-බෞද්ධ ප්‍රජාව වෙනත් ප්‍රදේශ කරා සංක්‍රමණය වූහ.
ක්‍රි.ව. 600 පමණ පන්ජාබ්, ඛයිබර් පඛ්තුන්ඛ්වා සහ සින්ධ් ප්‍රදේශවල බොහෝ බෞද්ධ ජනයා හින්දු ආගමට ඇතුළත් විය. බොහෝ බෞද්ධයින් ඉස්ලාම් ආගමට හරවන ලදී. ක්‍රි.ව. 710 උමයියාද් කාලිෆේටයේ අරාබි ආක්‍රමණ එල්ල වන තෙක්ම සින්ධ්හි බහුතරයක් ජනයා බෞද්‍ධයෝ වූහ. දිල්ලි සුල්තාන් අධිරාජ්‍යය සහ පසුකාලීනව මෝගල් අධිරාජ්‍යය යටතේ මෙම ප්‍රදේශවල මුස්ලිම් ජනයා ප්‍රමුඛ වන්නට විය. මෙයට හේතු වූයේ ධර්මදූත සුෆිවරුන් විසින් සිය දර්ගාවන් (පූජාස්ථාන) පාකිස්තානය සහ දකුණු ආසියාවේ සෙසු ප්‍රදේශවල තැනින් තැන පිහිටුවීමයි.
තලෙයිබාන්වරුන් විසින් ‍බෞද්ධ පුරාවස්තු වැනසීම
පාකිස්තානයේ ස්වාට් නිම්නය බොහෝ බෞද්ධ කැටයම් සහ ස්තූපවලින් සමන්විත වන අතර, ජෙහානාබාදය හිඳි බුද්ධ ප්‍රතිමාවකින් සමන්විත ය. ස්වාට් නිම්නයේ පිහිටි කුෂාණ යුගයට අයත් බෞද්ධ ස්තූප සහ ප්‍රතිමා තලෙයිබාන්වරුන් විසින් විනාශ කරන ලදී. එසේම තලෙයිබාන් ත්‍රස්තවාදීන් විසින් අවස්ථා දෙකක දී ජෙහානාබාද් බුද්ධ ප්‍රතිමාවේ මුහුණට ඩයිනමයිට් දමා විනාශ කොට ඇත. තලෙයිබාන්වරුන් විසින් විනාශ කරන ලද මැංගලෝරය අසල ස්වාට්හි බුද්ධ ප්‍රතිමාව කුඩා වූයේ බාමියන් දැවැන්ත බුද්ධ ප්‍රතිමාවට පමණි. ප්‍රතිමාව විනාශ කිරීමට ත්‍රස්තවාදීන් දැරූ පළමු උත්සාහයෙන් ප්‍රතිමාව ආරක්ෂා කරගැනීමට රජය ද කිසිදු ක්‍රියාමාර්ගය්ක අනුගමනය කළේ නැත. එහි දී ප්‍රතිමාවට ස්ථිර හානියක් සිදුනොවිණි. නමුත් දෙවන ප්‍රහාරය හේතුවෙන් ප්‍රතිමායේ පාද, උරහිස් සහ මුහුණ විනාශ විය. තලෙයිබාන්වරුන් වැනි ඉස්ලාමිකයින් සහ මංකොල්ලකරුවන් විසින් බෞද්ධ ගන්ධාර ශිෂ්ටාචාරයට අයත් පාකිස්තානයේ, විශේෂයෙන්ම ස්වාට් නිම්නයේ බෞද්ධ පුරාවස්තු ගණනාවක් විනාශ කොට ඇත. තලෙයිබාන්වරුන් විසින් ගන්ධාර ‍බෞද්ධ පුරාවස්තු විනාශ කරන ලද්දේ හිතාමතාම ය. ලාහෝරයේ ක්‍රිස්තියානි අග්‍රරාජගුරු ප්‍රසාදීන් වූ ලොර්න්ස් ඩෝන් සල්දන්හා විසින් ස්වාට් නිම්නයේ බුද්ධ ප්‍රතිමා විනාශ කිරීම, ක්‍රිස්තියානි, හින්දු සහ සිඛ්වරුන්ට හිංසා කිරීම වැනි තලෙයිබාන්වරුන්ගේ ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා පිළිබඳ දෝෂාරෝපණ නගමින් පාකිස්තාන රජයට ලිපියක් යවා තිබේ. මීට අමතරව මංකොල්ලකරුවන් විසින් ගන්ධාර බෞද්ධ පුරාවස්තු පැහැරගෙන ඇත. ඉතාලියානුවන් කණ්ඩායමකගේ සහාය ඇතිව බුද්ධ ප්‍රතිමාව ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී.
පාකිස්තාන බෞද්ධ සංචාරක කර්මාන්තය
2013 මාර්තු මස, දකුණු කොරියාවේ සිට පැමිණි බෞද්ධ භික්ෂූන් 20ක ගෙන් සමන්විත කණ්ඩායමක් ඉස්ලාමාබාදයේ මිට කිලෝමීටර 170ක් (සැතපුම් 106) දුරින් පිහිටි තඛ්ත්-ඉ-බාහි විහාරය වෙත සංචාරය කළහ. ආරක්ෂක හේතූන් මත ඔවුන්ගේ චාරිකාව අත්හැර දමන මෙන් සෝල්වලින් ශික්ෂූන්ට ඉල්ලීම් ඉදරිපත් වුව ද, විහාරය තෙක් ඔවුන්ගේ චාරිකාවේ දී පාකිස්තාන ආරක්ෂක හමුදා විසින් ඔවුනට ආරක්ෂාව සලසන ලදී. මෙම විහාර හිරියල් පැහැ පාෂාණවලින් තනා තිබූ අතර, එය කඳකර පෙදෙසක පිහිටියේ ය. ක්‍රි.පූ. යුගයේ සිට ක්‍රි.ව. හත්වන සියවස පමණ දක්වා වර්ෂ දහසක පමණ කාලයක් ඇෆ්ගනිස්ථානයේ සහ පාකිස්තානයේ ප්‍රදේශ එත්වී ගන්ධාරය තැනී තිබිණි. මෙකල ග්‍රීක සහ බෞද්ධ සම්ප්‍රදායයන් මුසුවී මහායානය තවත් ශක්තිමත් විය. වර්තමාන වයඹදිග පාකිස්තානයට අයත් ප්‍රදේශයේ විසූ මාරානන්ත භික්ෂුව හතරවන සියවසේ දී චීනය ඔස්සේ කොරියානු අර්ධද්වීපය වෙත බුදු දහම ව්‍යාප්ත‍ කොට තිබේ. වර්තමානයේ පාකිස්තානු බලධාරීන් විසින් චීන, ජපන්, සිංගප්පූරු සහ දකුණු කොරියානු සංචාරකයින්හට ඉස්ලාමාබාද් අසල බෞද්ධ පුද බිම් වන තඛ්ත්-ඉ-බාහි, ස්වාට්, පෙෂාවර් සහ තක්ෂිලා වෙත විශේෂ සංචාරක පැකේජ සැලසුම් කොට තිබේ.
838
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
පාකිස්ථාන‍යේ බුදු දහම
තඛ්ත්-ඉ-බාහි
පර්සියානු/උර්දු බසින් තඛ්ත් යනු “සිහසුන” වන අතර බාහි යනු “ජලය” හෝ “උල්පත” යන්නයි. මෙම විහාර සංකීර්ණය තඛ්ත්-ඉ-බාහි ලෙස හඳුන්වන්නේ එය කඳු මුදුනක දිය පහරකට යාබදව ඉදිකොට තිබීම නිසායි. පෙෂාවර් සිට කිලෝමීටර 80ක් දුරින් පිහිටි මෙය, මර්දන් නගරයේ සිට කිලෝමීටර් 16ක් වයඹදිගින් පිහිටා ඇත. තඛ්ත්-ඉ-බාහි නගරය යළි සොයාගන්නා ලද්දේ 20වන සියවසේ මුල් කාලයේ වන අතර, 1980දී එය එය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කෙරුණේ ගන්ධාරයේ විශාලතම බෞද්ධ නටබුන් භූමිය ලෙස යාබද සහ්ර්-ඉ-බහ්ලොල් ප්‍රදේශය සමග ය. සහ්ර්-ඉ-බහ්ලොල් නාගරික ප්‍රදේශය මෙයට කිලෝමීටරයක් පමණ දකුණින් පිහිටි අතර, එය ද මෙම නටබුන් අයත් කාලසීමාවටම අයත් යැයි සැලකේ.
තක්ෂිලාව
වර්තමාන තක්ෂිලා නගරය ඉස්ලාමාබාද් සිට 35 km දුරින් පිහිටා ඇත. තක්ෂිලාවේ බොහෝ පුරාවිද්‍යා බිම් (ක්‍රි.පූ. 600 සිට ක්‍රි.ව. 500 දක්වා) පිහිටියේ තක්ෂිලා කෞතුකාගාරය අවට ය. වසර දහසකටත් අධික කාලයක් පුරාවට තක්ෂිලාව ප්‍රකට වූයේ ගන්ධාර ප්‍රතිමා කලාව, ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය, අධ්‍යාපනය සහ බුදු දහම හැදෑරීමේ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙසයි. තක්ෂිලාව අවට 30 kmක පමණ අරයයකින් යුත් භූමි භාගයක 50කට අධික පුරාවිද්‍යා ස්ථාන සංඛ්‍යාවක් ව්‍යාප්ත වී ඇත. මේ අතුරින් වැදගත්ම ස්ථාන කිහිපයක් නම්, ධර්මරාජික ස්තූපය සහ විහාරය (ක්‍රි.පූ. 300 - ක්‍රි.ව. 200), භීර් ගොඩැල්ල (ක්‍රි.පූ. 600-200), සිර්කප් (ක්‍රි.පූ. 200 - ක්‍රි.ව. 600), ජණ්ඩියාල් විහාරය (ක්‍රි.පූ. 250 පමණ) සහ ජෞලියාන් විහාරය (ක්‍රි.ව. 200 - 600) යි.
තක්ෂිලා භූමිය සමීපයේ ඉදිකොට ඇති කෞතුකාගාරය තුළ ‍තක්ෂිලාවෙන් හමුවූ නොයෙකුත් පුරාවිද්‍යා අනාවරණ රැසක් ඒවායේ කාලානුක්‍රම අනුපිළිවෙලට සහ නිසි නාමකරණයකින් යුතුව ප්‍රදර්ශනය කෙරේ. මෙය පාකිස්තානයේ පිහිටි වඩාත් හොඳම සහ නඩත්තු කිරීම් අතින් විශිෂ්ට කෞතුකාගාරයක් ලෙස සැලකේ. කෞතුකාගාරය ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේ දී පෙ.ව. 8.30 සිට ප.ව. 5.30 දක්වා පැය දෙකක විරාමයක් සහිතවත්, සිසිර ඍතුවේ දී පෙ.ව. 9.00 සිට ප.ව. 4.00 දක්වා විරාමයක් රහිතවත් විවෘත කර තැබේ. සෑම මාසයකම පළමු සඳුදා දිනවල සහ මුස්ලිම් ආගමික නිවාඩු දිනවල කෞතුකාගාරය වසා තැබේ. කෞතුකාගාරය වෙත පිවිසුම් ගාස්තුව පුද්ගලයකුට රුපියල් 4ක් වන අතර, පුරාවිද්‍යා අඩවිය නැරඹීමට රුපියල් 4ක ගාස්තුවක් ද අය කෙරේ. කෞතුකාගරයට මඳක් පසුපසින් PTDC යටතේ පවතින සංචාරක තොරතුරු මධ්‍යස්ථානයක්, කාමර හතක් සහිත නවාතැන්පොළක් සහ අවන්හලක් පිහිටා ඇත.
මින්ගෝරා
මින්ගෝරාව පිහිටියේ සයිදු ෂරිෆ් සිට 3 km ඈතිනි. මෙහි අනර්ඝ බෞද්ධ ප්‍රතිමා රැසක් සහ මහා ස්තූපයක නටබුන් හමුවේ.
ස්වාට්
සාරවත් කොළ පැහැයෙන් බබලන ස්වාට් දිස්ත්‍රික්කයේ නිම්නය සතුව පොහොසත් ඉතිහාසයක් පවතියි. පුරාතන හින්දු වීරකථාවල එන "උදයන" ("උද්‍යානය") මෙය යැයි සැලකේ. මැසිඩෝනියාවේ ඇලෙක්සැන්ඩර් පාකිස්තානය තැන්නට ඇතුළුවීමට පෙර සටන් වැදී සිය ඇතැම් සටන් ජයග්‍රහණය කළ "වසඟ කරවන තරමේ අලංකාරයකින් හෙබි භූමිය" සහ පස්වන සහ හයවන සියවස්වල දී චීන දේශාටකයින් වූ හියුංසාං සහ ෆාහියන් විසින් දක්වා ඇති "එල්ලෙන දාමයේ නිම්නය" ද මෙය යැයි සැලකේ. ස්වාට් නිම්නය වරක් බුදු දහමේ ප්‍රධාන නිකායයන් සඳහා තොටිල්ලක ලෙස කටයුතු කළේ ය. මෙහි හීනයාන, මහායාන සහ වජ්‍රයාන නිකායයන්ට අයත් විහාරාරාම 1,400ක් පමණ පැවතී ඇත. එසේම දේශීය බෞද්ධ සම්ප්‍රදාය සමග ග්‍රීක-රෝම සම්ප්‍රදාය මුසුවූ ගන්ධාර ප්‍රතිමා ගුරුකුලය පිහිටා තිබූයේ ද මෙහි ය. කෙසේනමුත්, මහා බෞද්ධ ස්තූප සහ විහාරවල නටබුන් ස්වාට් නිම්නය පුරාම හමුවේ.
බාහිර සබැඳි
01 ප්‍රවර්ගය:රට අනුව බුද්ධාගම
මාධ්‍යයේ මානව විද්යාේව
මාධ්‍යයේ මානව විද්‍යාව (ජනමාධ්‍ය පිලිබඳ මානව විද්‍යාව, මාධ්‍ය මානව විද්‍යාව) වූ කලි නිෂ්පාදකයින් ප්‍රේක්ෂකයින් සහ ජනමාධ්‍යයේ වෙනත් සංස්කෘතිකමය හා සමාජීය පැතිකඩවල් තේරුම්ගැනීමේ මාර්ගයක් ලෙස මානව වංශ අධ්‍යනයන් වැදගත් ලෙස සලකන්නාවූ සමාජීය හෝ සංස්කෘතික මානව විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන කලාපයකි.
විවිධාක්‍රමය
මාධ්‍යයේ මානව විද්‍යාවේ සුවිශේෂීත්වය වන්නේ එහිදී මානව වංශ ලේඛයන් යොදාගැනීමයි. මධ්‍ය අධ්‍යනයන් තුල මාධ්‍ය මානවවංශ ලේඛයන් කෙරෙහි වන අවධානය වැඩිවෙමින් පවතී. කෙසේ වෙතත් මෙහිදී මානව වංශ ලේඛයන් කෙරෙහි මානව විද්යාවත්මක ප්ඩ‍රවේශයන් වන සහභාගීත්ව නිරීක්‍ෂණය සහ දීඝ කාලීන ක්ෂේත්ය‍ර අධ්‍යනයන් ආදිය අනුගමනය නොකෙරේ. මේ වෙනස්කම් හේතුකොටගෙන මාධ්‍ය කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වන මානව විද්යාආඥයෝ තමන්ව දකින්නේ මාධ්‍ය අධ්‍යනයන් සහ සංස්කෘතික අධ්‍යනයන්හි මානව වංශ ලේඛ ප්න‍රවේශයක් අනුගමනය කරන උපක්ෂේත්ෙ‍රයක් ලෙසිනි.
න්‍යාය
වෙනත් බලපෑම් අතරේ වුවද මාධ්‍යයේ මානව විද්යානව තරමක්දුරට අන්තර් දැනුම් පද්ධතිමය එකකි. මාධ්‍ය පිලිබඳ මානව විද්යාමව යොදාගනු ලබන න්‍යායන් ව්‍යවහාරික ප්ේ‍රවේශයන්ගේ සිට පියරේ බෝර්ඩියෝගේ න්‍යායන් දක්වා මෙන්ම නව තාක්‍ෂණයන් හා පරිචයන් අනුයෝජනය හා අනුවර්තනය පිලිබඳව වන සංවාදයන් දක්වා දිවෙයි. එමෙන්ම ද්‍රෘෂ්‍යමය මානව විද්යා ව සහ චිත් ‍රපට න්‍යාය මෙන්ම ශාන්තිකර්ම හා ප්ය‍රාසාංගික අධ්‍යනයන් (උදා. නැටුම් හා නාට්‍ය) යනාදී න්‍යායන්ගෙන්ද එය වෙත න්‍යායාත්මක ප්ෂ‍රවේශයන් ලබාගෙන ඇත. එමෙන්ම පරිභෝජනය මාධ්‍ය අධ්‍යනයන්හි පේ්න‍රක්‍ෂකාගාරයේ ප්න‍රතිග්්‍රහනය, නව මාධ්‍ය සහ ජාලකරණ න්‍යායන්, ගෝලීයකරණය පිලිබඳ න්‍යායන්, ජාත්‍යන්තර සිවිල් සමාජය පිලිබඳ න්‍යායන් සහ සහභාගීත්ව සන්නිවේදනය පිලිබඳ සංවාදයන් මෙන්ම සංවර්ධන අධ්‍යනයේ පාලනය යන සංකල්පයන්ද න්‍යායිකව මාධ්‍යයේ මානව විද්යා්ව කෙරෙහි බලපෑම් සහගතවී ඇත.
'ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව යුද්ධය' වැකියට එරෙහි බ්‍රිතාන්‍ය විරෝධිතාවයන්
'ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව යුද්ධය' වැකියට එරෙහි බ්‍රිතාන්‍ය විරෝධිතාවයන්
බ්‍රිතාන්‍යයේ මහජන පැමිණිලි පිළිබද අධ්‍යක්ෂක සහ බ්‍රිතාන්‍යය කීරීට පැමිණිලි සේවාවේ ප්‍රධානි වන කෙන් මැක්ඩොහල්ඩිට අනුව - බ්‍රිතාන්‍යයේ ජ්‍යෙෂ්ඨතම අපරාධ නිතීඥවරයා - 2007 ජුලි 07 ලන්ඩන් බෝම්බ පිපිරීම ආදී ත්‍රස්තක්‍රියාවලට වගකිව යුත්තේ යුද්ධයක ¨ සොල්දාදුවන්¨ නොවන බවත් එහෙත් අපරාධ යුක්ති පද්ධතිය සමග සබදතා පවත්වන¨අදක්ෂයන්¨ බවත්ය. තව දුරටත් අදහස් දක්වන ඔහු කියා සිටින්නේ ත්‍රස්ත විරෝධී නීතී සම්පාදනයේ දී ¨ ව්‍යවස්තාදායකමය සංවරය සංස්කෘතියක් අවශ්‍ය බවත් දැඩි ප්‍රහාර වලට ¨ප්‍රධාන අරමුණ වුයේ බ්‍රිතාන්‍ය වැනි රටවල් වල ¨අපගේ වටිනාකම් අත්හැර දැමීමට¨ පෙළඹවිමයි. ඔහු සදහන් කරන අන්දමට බ්‍රිතාන්‍ය අපරාධ යුක්ති පද්ධතිය තුළ, ත්‍රස්තවාදයට ලබා දෙන ප්‍රතිචාරය ¨සමානුපාතික¨ විය යුතු හා බිම් මුලික (විෂයට අදාළ) වීම නිතීයට හා ක්‍රියාත්මක වීමට අවශ්‍ය බවයි. ¨ලන්ඩනය යුධ පිටියක් නොවේ.ඝාතනය කළ අහිංසකයින් ............................. යුද්ධයේ ගොදුරැ නොවේ. ඔවුන් ඝාතනය කළ මිනිසුන්, ඔවුන්ගේ මාන්නය පෙන්වීමට යොදා ගත් හාසයෝත්ලාදන විඩියෝ පටවල පරිදි ¨ සොල්දාදුවන්¨ නොවේ. ඔවුන් මුලා කර ඇත. තමන්ගේම රෑපයට රැවටුන අදක්ෂයෝය. ඔවුන් අපරාධකරැවන්ය. ඔවුන් පිස්සන්ය. අප මේ සම්බන්ධ පැහැදිලි කර ගත යුතුය. ලංඩනයේ වීදී වල ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධයක් නොමැත. බ්‍රිතාන්‍යයේ විදී වල ඇති ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය යුද්ධයක් නොවේ. ඒ ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම් නොතකා ක්‍රියා කිරිම නිසා විපතට පත් වුවන් සදහා අපරාධ පිටු දැකීම, අපගේ නිතී බලාත්මක කිරිම සහ යුක්තිය දිනා ගැනීම සදහා කරන යුද්ධයකි. ඇ.එ.ජ අභිමතාර්ථ හා උපක්‍රම ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධයේ දී බුෂ් පාලනය විසින් පහත අරමුණු ළගාකර ගැනීමට උත්සහ දරා ඇත.
2)	ත්‍රස්තවාදීන් කවුරැන්දැයි හදුනා ගැනීම, සිටින ඉසව්ව හදුනා ගැනීම සහ ඔවුන්ගේ සංවිධාන සමග විනාශ කිරිම.
3)	ත්‍රස්තවාදීන්ට අනුග්‍රහය දැක්වීම, සහයෝගය ලබා දීම ට කටයුතුනොකිරිම.
a.	ත්‍රස්තවාදය සදහා රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලබා දීම අවසන් කිරිම.
b.	ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව කටයුතු කරන විට වගකීම පිළිබදව අභ්‍යන්තර ප්‍රමිතියක් ස්ථාපනය හා පවත්වාගෙන යෑම.
c.	ත්‍රස්තවාදයට විරැද්ධව කටයුතු කිරිමේ දී ජ්‍යාතන්තර ව්‍යායාමයක් / පරිශ්‍රමයක් ශක්තිමත් කිරිම සහ උනන්දු කිරිම.
d.	සහයෝගය ලබා දීමට කැමති හා හැකියාව ඇති රාජ්‍යයක් සමගකටයුතු කිරිම.
e.	දුර්වල රාජ්‍යයක සවිබල ගැන්වීම.
f.	සහය නොදක්වන / අකමැති රටවල් පොළඹවා ගැනීම.
h.	ත්‍රස්තවාදීන්ට ලැබෙන ද්‍රව්‍යයමය ආධාර නැවැත්වීම හා බාධා කිරිම. i.	ත්‍රස්තවාදීන්ට රැකවරණය හා ආරක්ෂාව ලබා නොදීම.
4)	ත්‍රස්තවාදීන් පුයෝජන ගැනීමට උත්සහ කරන කොන්දේසි විනාශ කිරිම හා හදුනා ගැනීම.
a.	ත්‍රස්තවාදය (නැවත) මතුවීම වැළැක්වීමට සහ දුර්වල රාජ්‍යයක් ශක්තිමත් කිරිමට ජ්‍යාතන්තර ප්‍රජාව සමග එකතු වීම.
b.	පරමාදර්ශ වාදයන්ගේ යුද්ධය ජය ගැනීම.
5)	ඇ.එ.ජ පුරවැසියන් සහ අබිලාෂ රට තුළ හා පිටස්තරව ආරක්ෂා කිරිම.
1.	ස්වදේශිය ආරක්ෂාව සදහා මව්බිමේ උපක්‍රමය ක්‍රියාත්මක කිරිම.
2.	පාලන ප්‍රදේශයක් පිළිබද දැනුම ලබා ගැනීම.
3.	මව්බිම තුළ හා ඉන් පිටත තීරණාත්මක භෞතික හා තොරතුරැ මත පදනම් වු යටිතල පහසුකම් වල ඒකාබද්ධතාව, විශ්වාසය තැබිය හැකි බව සහ පවතින බව තහවුරැ කිරිමට පියවර ගැනීම
4.	රටින් පිටත සිටින ඇමරිකානු පුරවැසියන් ආරක්ෂා කිරිමට පියවර ගැනීම.
5.	ඒකාබද්ධ ගැටුම් කළමණාකරණ හැකියාවක් පවතින බව සහතික කිරිම.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/War_on_terror#British_objections_to_the_phrase_.22war_on_terrori
කොටිකාවත්ත
කොටිකාවත්ත යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ කොළඹ නගරය ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති නාගරික ප්‍රදේශයකි. කොටිකාවත්ත ශ්‍රී ලංකාවේ සීග්‍රයෙන්ම දියුණු වෙමින් පවතින ප්‍රදේශයකි. සම්පූර්ණ ජනගහනය ( වසර 2010 දි ) 72,858 විය.
බාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ආගමේ මානව විද්යාතව
ආගමේ මානව විද්යාතව
ආගමේ මානව විද්යායවට අනෙකුත් සමාජ ආයතන වලට සාපේක්‍ෂව ආගමික ආයතනයන් පිලිබඳව අධ්‍යයනය කිරීම සහ වවිධ සංස්කෘතීන්හි ආගමික විශ්වාසයන් හා පරිචයන් සන්සන්දනය කිරීම ඇතුලත් වෙයි.
ඉතිහාසය
සෑම ආගමක්ම එය නමදින්නාවූ මානව ප්ල‍රජාවේ නිර්මාණයක්ය යන මානව විද්යානත්මක සිද්ධාන්තය 1841 දී ලූඞ්විග් ෆොයබාග් විසින් ප්ත‍රථම වරට ඉදිරිපත් කරන ලදී.
ෆොයබර්ග් අනුව යමින් 1912 දී එමිල් ඩර්කයිම් දක්වා සිටියේ ‘ආගම යම් සමාජයක සමාජ වටිනාකම්වල ප්4‍රක්ෂේපිතයක්’ වන බවයි. එමෙන්ම එය සමාජය පිලිබඳ සංකේතීය ප්ී‍රකාශ ඉදිරිපත් කරන්නක් මෙන්ම සමාජ පිලිවෙල පිළිබඳ අදහස් දක්වන්නා වූ සංකේතීය භාෂාවක් බවද ඔහුගේ අදහස විය.
19 වන සියවසේදී සංස්කෘතික මානව විද්යාබව සංස්කෘතික පරිණාමය පිලිබඳව වූ උනන්දුවකින් පිරී පැවතුනි. බොහෝ මානව විද්යාෑ්‍ඥයෝ ‘පුරාතන’ සහ ‘නූතන’ ආගම් අතර ඉතා සුළු වෙනස්කමක් පමණක් පවතින්නේ යැයි උපකල්පනය කළ අතර පුරාතන ආගම නූතන ආගම බවට පරාණාමයවීම කෙසේ සිදුවීද යන්න පිලිබඳව අදහස් දැක්වූහ. 20 වන සියවසේදී බෙහෝ මානව විද්යා ඥයෝ මෙම ප්ල‍රවේශය ප්හ‍රතික්ෂේප කරසිටියහ. වර්තමානයේ ආගමේ මානව විද්යාවව තුල ලූඞ්විග් ෆොයබර්ග්, කාල් මාක්ස්, සිග්මන් ෆ්‍රොයිඞ්, එමිල් ඩර්කයිම් සහ මැක්ස් වෙබර් යානාදීන්ගේ අදහස්වල බලපෑම දැකගත හැක. ඒවායින් බොහෝදුරට කියැවෙන්නේ ආගමික විශ්වාසයන් හා පරිචයන් තුලින් ආර්ථික හා දේශපාලනික බලවේගයන් නිරූපනය වන්නේ කෙසේද යන්න පිලිබඳව සහ ආගමික විශ්වාස හා පරිචයන්ගේ සමාජීය කාර්යභාරය පිලිබඳවය.
ජනමාධ්‍යය
සටහන්
Zzqq nun8nuuni uh
ලංකා ඉතිහාසය-මහාවංශය යනු
මහාවංශය යනු පාලි භාෂාවෙන් රචිත ඓතිහාසික කාව්‍යයකි. එහි සඳහන් වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු පිළිබඳ තොරතුරුය. විජයගේ පැමිණීමේ සිට මහසෙන් රජු සමය දක්වා (334 - 365) තොරතුරු එහි ඇතුළත් වේ.
බුද්ධාගම
මහාවංශය ආගමික තොරතුරු ඇතුළත් ආගමික ග්‍රන්ථයක් ලෙස නොසැලකුවේ වී නමුත් එය ඉතා වැදගත් බෞද්ධ ලියවිල්ලකි. එහි බුද්ධාගමේ පළමු ශාස්තෲන් වූ සිද්ධාර්ථ ගෞතමයන්ගේ සිට ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ඉතිහාසය දක්වා විස්තර ඉදිරිපත් කරයි. එහි බුදුන්ගේ පිරිනිවීමේ සිට බුදුන්ගේ ධර්මය නැවත සංස්කරණය කෙරුණු ධර්ම සංගායනාවන් කීපයක තොරතුරු ඇතුළත් කරමින් ඉන්දියානු බෞද්ධ ඉතිහාසය පිළිබඳ කෙටි විස්තරයක්ද ඉදිරිපත් කරයි. මහාවංශයේ සෑම පරිච්ඡේදයක්ම අවසාන කරනු ලබන්නේ එය ලියන ලද්දේ "සැදැහැවතුන්ගේ පහන් සංවේගය උදෙසාය" යන්න යොදමිණි. එය එක්තරා අන්දමක මහාවිහාරයට අනුග්‍රහ දැක්වූ රජවරුන්ගේ යහපත් ක්‍රියාවන් පිළිබඳ එකතුවකි. කෙසේ වෙතත් පළමු ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසඥයෙකු සහ පාලි භාෂාව පිළිබඳ ප්‍රමාණික දැනුමැත්තෙකු විසින් ලියන ලද මහාවංශය පාඨ ග්‍රන්ථයකට වඩා සැදැහැවතුන්ගේ පහන් සංවේගය උදෙසා ලියන ලද්දක් ලෙස සැළකේ.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Mahawamsa
[Sex Sex Category:මහාවංශය]]
2009 අයිසීසී ශූරයන්ගේ කුසලානය
2009 ICC චැම්පියන්ස් කුසලානය යනු දකුණු අප්‍රිකාවේ සැප්තැම්බර් 22 සහ ඔක්තෝබර් 5 අතර කාලය තුල වොන්ඩරර්ස් ක්‍රීඩාංගණයේ සහ සෙන්චූරියන් උද්‍යානයේ පැවති එක්දින ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් තරඟාවලියකි. මුලින් මෙම තරඟාවලිය 2008 වසරේ පකිස්ථානයේ සත්කාරකත්වය දැක්වීමට නියමිතව තිබූ නමුත් ආරක්ෂක හේතුන් මත එය දකුණු අප්‍රිකාවට මාරු විය. එය හයවන ICC චැම්පියන්ස් කුසලානය වන අතර, එය මීට පෙර ICC පිළිමළුන් පිටුදැකීමේ කුසලානය ලෙස හැදින්විය. කණ්ඩායම් හතරකින් යුත් කාණ්ඩ දෙකකින් කණ්ඩායම් දෙක බැගින් අවසන් පූර්ව වටයට සුදුසුකම් ලැබූ අතර අවසන් මහා තරගය ඔක්තෝබර් 5 වැනිදා සෙන්චූරියන්හිදී පැවැත්විණි. අවසන් මහා තරගයේදී නවසීලන්තය කඩුලු 6කින් පරාජයට පත් කරමින් ඔස්ට්‍රේලියාව ශූරතාව රැක ගැනීමට සමත් විය.
ඉතිහාසය
චැම්පියන්ස් කුසලානය 1990 දශකයේ අග භාගයේ ICC සභාපති වූ ජග්මෝහන් දල්මියාගේ සංකල්පයකි. එය නැගී එන ජාතීන්ට ක්‍රීඩාව ව්‍යාප්ත කිරීම සහ ලෝක කුසලාන අතර ICC සඳහා මුදල් රැස් කිරීමේ ද්විත්ව අරමුණක් ඇති අතර එමඟින් එම නව ක්‍රිකට් රටවලට වැඩි මුදලක් පොම්ප කිරීමට හැකි විය. කුඩා ලෝක කුසලානයක් ලෙස ලේබල් කරන ලද පළමු තරඟාවලිය 1998 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී ඩකා හි පැවැත්වූ අතර එය පවුම් මිලියන 10 කට වඩා වැඩි මුදලක් රැස් කරන ලදී. දෙවැන්න නයිරෝබිහි දී, පැවැත්වූ අතර වාණිජමය වශයෙන් සාර්ථක විය. 2002 ඉසව්ව පැවැත්වෙන අවස්ථාව වන විට, මාස පහකට පසු ලෝක කුසලානයට ඉතා ආසන්න වූ බැවින් නොසන්සුන්තාවයක් පැවතුනි. මීට අමතරව ක්‍රිකට් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ක්‍රීඩා කිරීමේ අදහස අතහැර දමා ආදායම් උත්පාදනය සදහා යොමු වී තිබුනි. මෙම ආකෘතිය පුළුල් කිරීමට ඉඩ සලසන බැවින් ප්‍රධාන රටවලින් එකක සිටීම අවශ්‍ය විය. 2004 දී තරගාවලිය එංගලන්තයට ගිය අතර කණ්ඩායම් ක්‍රීඩා වල ආකෘතිය බොහෝ අර්ථ විරහිත ක්‍රීඩා වලට තුඩු දුන් බව පැහැදිලි විය. 2006 ඉන්දියාවේ තරඟාවලිය පවත්වන අවස්ථාව වන විට, මෙම සිදුවීම සමහර පාර්ශවයන්ගෙන් විවේචනයට ලක්ව ඇති අතර, වරෙක ඉන්දියාව 2008 දී සහභාගී වීම ප්‍රතික්ෂේප කළ හැකි බවට ඉඟි පවා තිබුණි.
කාලසටහන සහ ස්ථානය
මෙම තරඟාවලිය මුලින්ම පැවැත්වීමට නියමිතව තිබුනේ 2008 සැප්තැම්බර් 11 සහ 28 අතර පකිස්ථානයේ ලාහෝර් සහ කරච්චි නුවරදීය. සහභාගී වන රටවල් කිහිපයක් විසින් ප්‍රකාශ කරන ලද ආරක්ෂක බිය හේතුවෙන් ICC තරඟාවලිය කල් දැමීය; ඕස්ට්‍රේලියාව, එංගලන්තය, දකුණු අප්‍රිකාව සහ නවසීලන්තය යන රටවල ක්‍රීඩකයින් රට තුළ සංචාරය කිරීම පිළිබඳව කනස්සල්ල පළ කළද, තරඟාවලිය පාකිස්තානයේ පැවැත්වෙන බව 2008 ජූලි 24 දින, ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය (ICC) නිවේදනය කළේය. 2008 අගෝස්තු 22 වෙනිදා, දකුණු අප්‍රිකාව ආරක්ෂක හේතූන් මත චැම්පියන්ස් කුසලානයට සහභාගී නොවන බව නිවේදනය කළේය. දින දෙකකට පසුව, 2008 අගෝස්තු 24 දින, තරඟාවලිය වෙනත් ස්ථානයක (එංගලන්තය, ශ්‍රී ලංකාව හෝ දකුණු අප්‍රිකාව) පවත්වනු ඇතැයි අනුමාන කිරීමෙන් පසුව, ICC තරඟාවලිය 2009 ඔක්තෝබර් දක්වා කල් තබන බව නිවේදනය කළේය.
2009 පෙබරවාරි මස පැවති රැස්වීමේදී ICC මණ්ඩලය ආරක්ෂක හේතු මත තරඟාවලිය පාකිස්තානයෙන් ඉවත් කිරීමට තීරණය කළේය. ඒ වන විට ශ්‍රී ලංකාව වඩාත් කැමති විකල්ප සත්කාරකයා විය. 2009 මාර්තු මාසයේදී ICC ප්‍රධාන විධායක කමිටුව ICC මණ්ඩලයට නිර්දේශ කළේ තරඟාවලිය දකුණු අප්‍රිකාවේ පැවැත්වීමටය. ඒ සැප්තැම්බර් සහ ඔක්තෝබර් මාසවල ශ්‍රී ලංකාවේ කාලගුණය ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ ක්‍රීඩා සෝදා හැරීමට හේතු විය හැකි බැවිනි. ICC මණ්ඩලය විසින් නිර්දේශය අනුමත කරන ලද අතර, මෙම සිදුවීම 2009 සැප්තැම්බර් 22 සහ ඔක්තෝබර් 5 අතර දකුණු අප්‍රිකාවේ සිදු විය.
ස්ථාන
ජොහැන්නස්බර්ග් ප්‍රදේශයේ වොන්ඩරර්ස් ක්‍රීඩාංගනය සහ සෙන්චූරියන් උද්‍යානය තරඟාවලිය සඳහා ස්ථාන ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.
නීති රීති
2009 ICC චැම්පියන්ස් කුසලාන තරඟාවලියට තරඟ කරන ලද්දේ හොඳම කණ්ඩායම් අට (පෙර 10) විසින් ශ්‍රේණිගත කර කාණ්ඩ දෙකකට බෙදාය. මෙම තරඟාවලියට ආශ්‍රිත සාමාජික රටවල් කිසිවක් සහභාගී නොවීය. සෑම කණ්ඩායමක්ම තම කාණ්ඩයේ අනෙක් සෑම කණ්ඩායමක් සමග වරක් ක්‍රීඩා කළේය. තරඟය පුරාවටම අදාළ වන පහත විස්තර කර ඇති ක්‍රමයට අනුව එක් එක් තරඟය සඳහා ලකුණු වෙන් කරන ලදී. කාණ්ඩ අදියරෙන් පසුව, සෑම කාණ්ඩයකින්ම පළමු කණ්ඩායම් දෙක අවසන් පූර්ව වටයට පිවිසි අතර, එහිදී A කාණ්ඩයේ ජයග්‍රාහකයා B කාණ්ඩයේ අනුශූරයා සමගද, B කාණ්ඩයේ ජයග්‍රාහකයා A කාණ්ඩයේ අනුශූරයා සමග ක්‍රීඩා කළේය. අවසන් පූර්ව වටයේ ජයග්‍රාහකයන් අවසන් මහා තරගයට ඉදිරිපත් විය.
A කාණ්ඩය
මූලාශ්රය: ESPNcricinfo
බී කාණ්ඩය
මූලාශ්රය: ESPNcricinfo
යොමු කිරීම්
<references group="" responsive="0">
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් - ශ්‍රී ලංකාව
වත්තල
වත්තල  යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ	 කොළඹ නගරය ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති අර්ධ නාගරික ප්‍රදේශයකි. වත්තල ශ්‍රී ලංකාවේ සීග්‍රයෙන්ම දියුණු වෙමින් පවතින ප්‍රදේශයකි. සම්පූර්ණ ජනගහනය ( වසර 2001 දි ) 30,086	 විය. මීගමුව කොළඹ ප්‍රධාන මාර්ගය ( A3 ) ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත.වත්තල-මාබෝල නගර සභාව මගින් පාලනය කෙරේ.
ඓතිහාසික පසුබිම
පසුගිය ශතවර්ෂ පහක කාලය දෙස විමර්ශනාත්මකව බැලීමේදී වත්තල සහ හැදල ග්‍රාමය පිළිබදව ඉතිහාසය තුළ ගෙනහැර පාන අවස්ථා කීපයක් වේ. පළමුවන රාජසිංහ හෙවත්  සීතාවක රාජසිංහ  ක්‍රි.ව. 1581 සිට 1593 දක්වා සීතාවක රාජධානියේ රාජ්‍ය කර වු ශේෂ්ඨ සිංහල රාජ වංශයේ නොමැකෙන සලකුණකි. අද පවා එතුමාගේ නිර්භිතභාවය නිසා එතුමා මහත් ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි. ටිකිරි බණ්ඩාර ලෙස හැදින්වෙන සීතාවක රාජධානියේ මායාදුන්නේ රජුට දාව එතුමා උපන්නේය. පෘතුගිසීන්ට එරෙහිව කල ජයාග්‍රාහි වීර සටනින් පසු සිංහයන්ගේ රජා යන අරුත ඇති රාජසිංහ යන නාමයෙන් එතුමා රජ විය. පෘතුගීසින් මෙරටින් ඉවත් කිරීමට උත්සහ ගත් මෙතුමා  සිංහල-පෘතුගීසි යුද්ධයේ මායාදුන්නේ හා සීතාවක රාජධානිය වැදගත් කොටසක් විය. මෙම කාලයේ දී යුරෝපා ජාතියක්, පෙරදිග දී ලැබූ දරුණුතම පරාජය මෙරටින් වාර්තා විය.මෙතුමා  මුල්ලේරියා සංග්‍රාමයේ දී පෘතුගීසින්ට එරෙහිව සටන් කර ජය ගෙන, සීතාවක බලය එළිදරවු කළ අතර  ඒ අවස්ථාවේ පෘතුගීසින්ට ද විශාල අභියෝගයක් වන තරමටම ඔවුහු ශක්තිමත් ව සිටියහ. මුලූ දිවයිනම පාලනය කිරීමට තිබූ අවස්ථාව පෘතුගීසින්ගෙන් ගිලිහී ගියේය. මෙකී සටන් වල හැදල ප්‍රදේශය මෙතුමන්ගේ පාලනය තුළ පැවති ස්ථානයක් ලෙස ඉතිහාසයේ සදහන් වේ.( පොල් ඊ. පිරිස්, Ceylon the Portuguese Era,) ධර්මපාල රජතුමා (දොන් ජුවන් ධර්මපාල) ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ අත්හරිනු ලැබීමෙන් පසුව මායාදුන්නේ රජුගේ සේනාව රාජසිංහ කුමරු යටතේ සේනාවන් ඒවා කැළ‚ ගග ආශ්‍රිත ගග දෙපස පිහිටි පෘතුගීසි නගර සහ කඩවත් විනාශ කර දැමු බවත් ඒ අවස්ථාවේදී වත්තල, හැදල යන ප්‍රදේශ ද විනාශ වූ බව සදහන් වේ. මේ පිළිබදව ප්‍රවීණ ඉතිහාසඥ ද කුටෝ සහ ක්වේරෝස් යන විද්වතුන් ද වාර්තා කර ඇත. මෙම විස්තරයට අනුව මේ ප්‍රදේශ වල කුරුදු තිබු බවත් තවදුරටත් විස්තර කරයි. ( පොල් ඊ. පිරිස්, Ceylon the Portuguese Era, පිටු 307 ) ක්‍රි.ව. 1587 - 1588 යන කාලයේ පැවති කොළඹ කොටුව වැටලීම සදහා රාජසිංහ රජු තම මධ්‍යස්ථානය ලෙස පවත්වා ගනු ලැබුවේ කොළඹ කොටුවට උතුරු දෙසින් පිහිටි කැළ‚ නදියෙන් එගොඩ ප්‍රදේශය වූ මේ ප්‍රදේශය බව සදහන් වේ. ඊට හේතුව වුයේ ක්‍රි.ව. 1587දී දොන් ජුවන් ධර්මාල රජු  තෑගි ඔප්පුවකින් කෝට්ටේ රාජධානිය පෘතුගීසීන්ට භාරදීමත් ,මල්වානේ ගිවිසුමින් කෝට්ටේ රාජධානිය පෘතුගීසින්ට අයත් වීම නිසා පෘතුගාලයේ රජු කෝට්ටේ රජු බවට ප්‍රකාශ කිරීම නිසාය.රාජසිංහ රජු කොළඹ කොටුව වැටලීම සහ පෘතුගීසින් අන්ත පරාජයකට පත්වීම පිළිබදව  හා බැඳුණු කවියක් පහත දැක්වේ.
කොළඹ කොටුවේ බළල් මසුත් ගිනි ගණන් උ   නා
පරංගි දේසේ රජුටත් මර උණ ගැනු             නා
රාජසිංහ සිරි නාමේ ලොවේ රජ වු             ණා
පුරාණ පොළොන්නරුව නගරය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුමයට අයත් බිම
ශ්‍රී ලංකාවේ රාජධානිවල දෙවැනි පුරාණ රාජධානිය වූ පොළොන්නරුව, පළමුවැනි විජයබාහු රජතුමා තම අගනුවර ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළේය. චෝල ආක්‍රමණිකයින් පරාජය කොට දේශීය රජෙකු යටතේ 1070 දී රට නැවත එක්සත් කළේ විජයබාහු රජතුමාය. විජයබාහු රජුගේ ජයග්‍රහණය සහ රාජධානිය යුද්ධෝපාය වශයෙන් වඩාත් වැදගත් වූ පොළොන්නරුවට ගෙනයාම සුවිශේෂ කරුණක් විය. එහෙත් ඉතිහාස පොත්වල සඳහන් වන පරිදි පොළොන්නරුවේ සැබෑ වීරයා වශයෙන් සැළකෙන්නේ පළමු වැනි පරාක්‍රමබාහු රජතුමාය. චෝල පාලනය යටතේ පැවති සුළු කාලය තුළ පොළොන්නරුව 'ජනනාථමංගලම්' වශයෙන්ද හඳුන්වා ඇත.
රජතුමාගේ අනුග්‍රහය ලැබ කෘෂි කර්මාන්තය සහ වෙළඳාම ඉතා දියුණු වීම නිසා පොළොන්නරුවේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස පරාක්‍රමබාහු රජ සමය සළකනු ලැබේ. "අහසින් වැටෙන සෑම වැසි බිඳුවක්ම භූමියේ සංවර්ධනය සඳහා යොදා ගැනීමෙන් තොරව නාස්ති නොවිය යුතුය" යන්න රජුගේ පරම අභිලාෂය විය. පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ කාලයේ ඉදි කරනු ලැබූ වාරි කර්මාන්ත අනුරාධපුරයේ ඒවාට වඩා අතිශයින් උසස් වූයේය. මෙම වාරි ක්‍රමයන් මගින් දරුණු නියං කාලයකදී පවා නැගෙනහිර පෙදෙසේ කුඹුරුවලට අදද ජලය සැපයේ. මෙම වාරි කර්මාන්තවලින් විශාලතම එක වන්නේ සම‍හරෙකු මුහුද ලෙස වරදවා තේරුම් ගන්නා පරාක්‍රම සමුද්‍ර නම් අති විශාල ජලාශයයි. එය කෙතරම් විශාලදැයි කිවහොත් ජලාශයේ මේ ඉවුරේ සිටින කෙනෙකුට විරුද්ධ පැත්තේ ඉවුර නොපෙනෙයි. එය ප්‍රධාන නගරය වට කොට සිටින්නේ පීත්ත පටියක් පරිද්දෙනි. එය නගරයේ ආරක්ෂක වැටක් ලෙසට මෙන්ම සාමකාමි කාලය තුළ ජනතාවගේ ජල අවශ්‍යතා සපුරන ජීවන මාර්ගයක්ද වශයෙන් එක විට ප්‍රයෝජනවත් කාර්යයන් දෙකක් ඉටු කළේය. පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ කාලයේ පොළොන්නරුව සම්පුර්ණයෙන්ම ස්වයංපෝෂිත තත්වයේ පැවතියේය.
ඔහුගෙන් පසු රජ වූ පළමු වැනි නිශ්ශංක මල්ල හැරුණු විට පොළොන්නරුවේ රජ වූ අනෙකුත් සියල්ලෝම දුර්වල පාලකයන් වූ අතර ආරවුල් ඇති කර ගැනීමේ නැඹුරුවක් ඇත්තේ වූහ. එපමණක් නොව ඔවුහු වඩා බලවත් දකුණු ඉන්දීය රාජ්‍යයන් සමග වෛවාහික සබඳතාවයන් වැඩි වශයෙන් පැවැත්වූහ. එහි ප්‍රථිඵලයක් වූයේ දේශීය රජ පරම්පරාව අභිබවමින් 1214 දී සිදුවූ කාලිංග මාඝගේ සහ ඉන් පසු 1284 දී සිදු වූ ආර්ය චක්‍රවර්තී නම් පාණ්ඩ්‍ය රජුගේ ආක්‍රමණය වැනි ආක්‍රමණයන්ට අවස්ථාව ඇති වීමයි. ඉන් පසු අගනගරය දඹදෙණියට ගෙන යනු ලැබීය.
ඉතා හොඳින් සැලසුම් කළ නගරයක ස්වභාවයද, පොළොන්නරුවේ මුල්ම රජවරුන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයද, ශික්ෂණයද පුරාණ පොළොන්නරුව නගරයේ නටබුන්වලින් පෙන්වා දෙයි. මෙහි ඇති සුන්දරත්වය 'ඩුරන් ඩුරන්' (Duran Duran) නැමති සංගීත කණ්ඩායෙම් සේව් අ පේයර් සංගීත වීඩියෝ පටය සඳහා දර්ශන ගත කරන ලද පසුබිමක් වශයෙන් යොදා ගෙන ඇත.
පුරාණ පොළොන්නරුව නගරය ලෝක උරුම බිමක් ලෙස යුනෙස්කෝව විසින් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Polonnaruwa
විපස්සනාව
විපස්සනාව යනු අනිත්‍ය දුක්ඛ අනත්ත (තමාට අයත් නොවන) යන ත්‍රිලක්ෂණය සිහි නුවණින් (සතිසම්පජන්න) මෙනෙහි කිරීමයි. විපස්සනා භාවනාව ඉන්දියාවේ පැරණිතම භාවනා ක්‍රමයක් වන අතර එය හඳුන්වා දෙන ලද්දේ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් අවු. 2500 කට වඩා අතීතයේදීය. මෙම භාවනා ක්‍රමය බෞද්ධ අබෞද්ධ බොහොදෙනෙක් භාවිතා කරන අතර විදර්ශනා භාවනාව නම් වේ. එය බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් උගන්වන ලද ‍බෞද්ධ භාවනා ක්‍රමයක් වුව ද, එය නිකායවාදි නොවන විශ්ව යෙදුමක් වේ. යමෙකුට විදර්ශනා භාවනාව වැඩීම සඳහා බෞද්ධාගම වැළඳ ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය නොවේ. විපස්සනා භාවනාවඩීමේ ක්‍රමය නිකායෙන් නිකායට වෙනස් වුව ද, සියළුම ක්‍රමවල මුලික පදනම වන්නේ සතර සතිපට්ඨානය නමින් හඳුන්වන කාය වේදනා චිත්ත ධම්ම අනිත්‍ය දුක්ඛ අනත්ත වශයෙන් අනුපස්සනා කිරීමයි.
විපස්සනා භාවනාව බුදුදහමේ ප්‍රධාන භාවනා ක්‍රම දෙක වන සමථ හා විපස්සනා භාවනා ක්‍රම දෙකෙන් එකකි. සමථ භාවනාවෙන් සිත සන්සුන් කරන භාවනාවක් වන අතර, එය යෝගා වැනි ලෝකයේ වෙනත් භාවනා ක්‍රම වලට සමාන වේ. එය මඟින් සිත සන්සුන කර සිත විනිවිද දැකිම සඳහා අවශ්‍ය සිත එකඟ කර ගැනීමේ හැකියාව ලබා දේ. සමථ භාවනාවෙන් සිත සන්සුන් කළ හැකි වුවද සිතේ ස්වභාවය පැහැදිලිව අවබෝධ කර ගත හැක්කේ විදර්ශනා භාවනාවෙනි. එයින් ප්‍රඥාවට ද, ඉන් පසුව ඥානයට ද සිත යොමු වීමෙන් සිත නැවත අකුසලයට යොමු වීම වලක්වා ගත හැක. චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධ කර සසර දුකින් අත්මිදිය හැක.
දැන් කායානුපස්සනා සතිපට්ඨානයේ සඳහන් වන ධාතු මනසිකාර භාවනාව වඩන ආකාරය කෙටියෙන් පැහැදිළි කරගනිමු.
අසූචි කියන්නේත් පඨවි ධාතුව. බාහිර අසූචි, අපි මම මගේ කියලා ගන්නේ නැහැනේ. බාහිර අසූචි පිළිකුලයි පඨවි ධාතුව මම නොවේ මගේ නොවේ, මේ කයේ කෙස් පිළිකුලයි පඨවි ධාතුව මම නොවේ, මගේ නොවේ යනුවෙන් මෙනෙහි කරන්න. මේ වගේ ලොම් නිය දත් සම් මස් නහර ඇට ඇට මිදුළු වකුගඩු හෘදය වස්තුව අක්මාව ආදී අනෙක් කොටස් ගැනත් මෙනෙහි කරගෙන යන්න. ඊලගට ආපේ ධාතුව. ඇලෙන වැගිරෙන ගතිය. බාහිර මුත්රාප වගේ දෙයක් ගැන හිතනවා. බාහිර මුත්රාබ පිළිකුලයි ආපෝ ධතුව මම නොවේ, මගේ නොවේ. මේ කයේ පිත පිලිකුලයි ආපේ ධාතුව මම නොවේ, මගේ නොවේ. මේ විදිහට සෙම සැරව ලේ දහඩිය වගේ ආපෝ ධාතු කොටස් භාවනා කරන්න.
ඊලගට වායෝ ධාතුව - අපට ගන්ධය දැනෙන්නේ වායෝ ධාතුව හරහා. කුණු ගොඩක හෝ අසූචි ගොඩක දුර්ඝන්ධය පිළිකුළයි වායෝ ධාතුව මම නොවේ මගේ නොවේ. මේ කයේ හුස්ම පිළිකුලයි වායෝ ධාතුව මම නොවේ, මගේ නොවේ යනුවෙන් මෙනෙහි කරන්න.
සාරාංශය
තමන් කළ දානමය පුණ්‍යක්‍රියා මෙනෙහි කරන්න. ඊලගට, ධාතු මනසිකාරය වඩන්න. කයේ පඨවි ආපෝ තේජෝ වායෝ යන ධාතූන් බාහිර අසූචි වැනි පිළිකුල් දෙයක් සමග සංසංන්දනාත්මකව මෙනෙහි කර තමා නොවන බව අවබෝධ කරගන්න. සුභයි සුඛයි මගේ කියා ගැනීම නිසා ඇති වෙන මුසාවට ලැජ්ජා වෙනවා පිළිකුල් කරනවා යයි එය පහ කරන්න. නිවන පමණයි සත්යක යනුවෙන් සච්චාදිට්ඨානය මෙනෙහි කරන්න. කිසිවක් මමය මගේයය් නොගෙන තමාට නොව බාහිරව අප්‍රමාණ වශයෙන් මෙත්තාව පතුරවන්න. චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධ වේ.
බටහිරින් හැදින්වීමක්. (මෙම කොටස ඉංග්‍රීසි බසින් වඩාත් හොදීන් අර්ථ ගැන්වෙන බැවින් පරිවර්තනය නොකලෙමු)
There is a Zen koan that I think is kind of cute. When I think of Zen koans I often, when you hear the exchange between the student and the master, I hear the voice of little Kwai Chang Caine from the kung fu television show talking to Master Po, the blind master. So in this one the student says, “Master what is the most important thing?” And the master says, “The most important thing is attention. Yes, master but what is the second most important thing.? The second most important thing is attention. Yes, master but what is the third most important thing? The third most important thing is attention.” What is the common denominator among all of these technologies for awakening? Tt is attention. And there are lots of ways to apply attention; lots of things to apply attention to.
Something Shinzen Young said in an offhand remark years ago got me thinking about a way to categorize all of these different practices from different traditions. Shinzen said, when things are difficult, he will downshift to mindfulness of the body as kind of first gear. So I took that ball and ran with it. I think of this as being divided into three gears, a kind of three-speed transmission. First gear is looking at the objects of awareness, the changing phenomena of mind and body, so vipassana is first gear. Second gear is to turn the attention around and ask the question to whom is this happening. So that would be Advaita Vedanta or certain kind of Zen, Hwadu.
And third gear is to recognize, as Tibetan Buddhists might say, the essential nature of mind. To recognize what is always already done. This moment is perfect as it is and you need only recognize that. So that’s the three speed transmission. And one way to approach it is to go to third gear first. If you can see that this moment is perfect as it is, well I would just look at that. If that’s difficult, if you’re not able to get traction then you can downshift to second or first gear. http://www.buddhistgeeks.com/2011/08/bg-229-enlightenment-for-the-rest-of-us/
ප්‍රසිද්ධ විදර්ශනා භාවනා ගුරුවරු
ශ්‍රී ලංකාව
ඉන්දියාව තායි ලන්තය බුරුමය
ප්‍රවර්ගය:භාවනා
බස්නාහිර පළාත, ශ්‍රී ලංකාව
බස්නාහිර පළාත  ( වෙස්ටර්න් ප්‍රොවින්ස්) (දෙමළ: மேற்கு மாகாணம்) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ අධිකතම ජන ඝනත්වයක් සහිත පළාත වෙයි. රටේ අගනගරය ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ මෙන්ම විශාලතම නගරය සහ වාණිජ කේන්ද්‍රය වන කොළඹ ද එහි පිහිටා ඇත.
බස්නාහිර පළාත සතුව 5,648,000 ප්‍රමාණයක ඇස්තමේන්තුගත ජනගහණයක් ඇති අතර එහි භූමිප්‍රමාණය ක් වෙයි. බස්නාහිර පළාත විසින් දකුණු ආසියාවේ ඕනෑම ප්‍රදේශයක් විසින් වාර්තා කර ඇති විශාලතම ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදන අගය ලෙස ඇ.එ.ඩො. 3,808 ක් වාර්තා කර ඇත.
ඉතිහාසය
15 වන සියවසේදී වත්මන් බස්නාහිර පළාතෙන් කොටසක් කෝට්ටේ රාජධානියට අයත් ව තිබුණි. මෙම ප්‍රදේශය පෘතුගීසි, ලන්දේසි, ඉංග්‍රීසි ජාතිකයින්ගේ මූලස්ථානයද විය. ක්‍රි.ව. 1815 දී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතයක් ව ශ්‍රී ලංකාව පත්වූ අවස්ථාවේ ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාව පහතරට සිංහල, උඩරට (නුවර) සිංහල, දෙමළ යනුවෙන් ජන නිකායන් 3කට වෙන්විය. බස්නාහිර පළාත් දිසාව පහතරට සිංහල ප්‍රජාවේ කේන්ද්‍රස්ථානය විය. පසුව ක්‍රි.ව. 1833 දී කෝල්බෲක් - කැමරන් ආණ්ඩුක්‍රම කාලයේදී ශ්‍රී ලංකාව භුගෝලීය වශයෙන් පළාත් පහකට වෙන්කරනු ලැබිය. ඉන් එකක් වන බස්නාහිර පළාත
භූගෝලීය පිහිටීම හා දේශගුණය
විශාලත්වයෙන් වර්ග කිලෝමීටර 3684ක් වන මෙම පළාත ලක්ෂද්වීප් මුහුදට නැගෙනහිරින්ද, සබරගමුව පළාතට බටහිරින්ද, වයඹ පළාතට දකුණින්ද, දකුණු පළාතට උතුරින්ද පිහිටා ඇත. නාගරීකරණය වී ඇති බැවින් මෙම පළාතේ සමහර ප්‍රදේශවල ගංවතුර තත්ත්ව වලින් ඉතා හානියට පත්වේ.
දිස්ත්‍රික්ක
එමෙන්ම ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස 40ක් හා ග්‍රාම නිලධාරි කොට්ඨාස 2505ක් ඇත.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:බස්නාහිර පළාත ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්
බිගෝනියා
හැඳින්වීම
center|400px
කුලයඃ බිගෝනියාසේ
බිගෝනියා විශේෂ හයදහසකටත් වඩා හඳුනා ගෙන ඇති අතර, ඒවා සියල්ලක්ම පා‍හේ අප්‍රිකාවේ හා බ්‍රසීලයේ සම්භවය ලබා ඇත. නොයෙකුත් වර්ණවලින් සහ නොයෙක් හැඩයෙන් යුතු බිගෝනියා වර්ග රාශියක්වේ.
මුල් පද්ධතියේ ස්වභාවය අනුව බිගෝනියා ප්‍රධාන ආකාර 03කට වර්ග කරයි. 1) තන්තුමය මුල් සහිත බිගෝනියා (Fibrous rooted)
මේවායේ පත්‍රය, වයනය හා වර්ණය අතින් පුළුල් පරාසයක විචලනයක් දක්වයි. බොහෝ විශේෂයන්ගේ කුඩා පොකුරු ලෙසින් ආකර්ෂණීය පුෂ්ප හට ගනී.
2) රෛසෝමීය මුල් සහිත බිගෝනියා (Rhizomatous)
මේවායේ කඳ ඝනකම්ය. පොළව මතුපිට ඔස්සේ වර්ධනය වේ. පත්‍ර ආකාරය හා වර්ධනය අතින් විචලනයක් දක්වයි.
3) ආකන්දීය මුල් සහිත බිගෝනියා (Tuberous)
230px200px150px100px
බිගෝනියා වර්ගඃ
බිගෝනියා වර්ග වර්ණය, පත්‍රවල හැඩය අනුව හා මල් පිපෙන බිගෝනියා ලෙස වර්ග කළ හැකිය.
වර්ණය අනුව
මේවා මෘදු කොටස්වලින් සමන්විත බහු වාර්ෂික එනම්, සැමදා පත්‍රදරන හෝ එක්තරා කාලයකදී පත්‍ර හැලෙන පැළෑටි කාණ්ඩයකි. මෙම කාණ්ඩයේ සමහරක් සාමාජිකයන් ඉතා ලස්සන වර්ණ රටාවලින් යුක්ත වේ. මෙම වර්ණය කොළය වටා හෝ කොළය මැඳ හෝ කොළය පුරා හෝ ඉරිතැලීම් ආකාරයෙන්දැකිය හැකිය. නොයෙක් වර්ණවලින් යුක්ත කොළ මතුපිට රළු ගතියෙන් යුක්තය. එහෙත්, පත්‍ර පුරා දිවෙන කෙඳි නිසා දිලිසෙන ගතියක් දක්නට ලැබේ. සමහර පත්‍රවල මතුපිට එළියට නෙරා ගිය ගැටිති වැනිදේවලින් සමන්විත නිසා ඒකාකාරී බවක් ඇති නොවේ. සමහරක් වර්ග පත්‍රයේ කෙළවර කැරලි ගැසී නොයෙක් දිශාවන්ට නෙරා ගිය බවක් දක්නට ලැබේ. තනි වර්ණ මෙන්ම කළු සහ අළු මිශ්‍රව පත්‍ර පවතී. නැතිනම් ලා ඔලිව් වර්ණයෙන් ද යුතු වේ. රතු හා කොළ කළවම් වූ ඒවාද පවතී.
උදාඃ බෙගෝනියා රෙක්ස් ප්‍රැන්සිස් ප්‍රභේදය
බෙගෝනියා ලිස්ටිඩා
පත්‍රවල හැඩය අනුව
හැඩය බලන විට වකුගඩු හැඩයෙන් ඇතිවන පත්‍ර, සිහින් තට්ටු ගන්නා පත්‍ර,ගස්ලබු හැඩය  ගන්නා පත්‍ර, බෝ කොළ වැනි හැඩය සහිත පත්‍ර, තරු හා ත්‍රිකෝණ හැඩයෙන් යුතු පත්‍ර හා දිගටි පත්‍රවලින් යුත් බිගෝනියා පවතී. එසේම,හබරල කොළ දෙකක් එකට එක්වූ ආකාරයේ දිගටි පත්‍ර ද පවතී.
මල් පිපෙන බිගෝනියා
මල් හට ගන්නා බිගෝනියා පහත පරිදි දැක්විය හැකිය.
thumb|right|200px|බිගෝනියා වගාව නන්ස්ටොප් බිගෝනියා මල්ටිෆ්ලෝරා බිගෝනියා මෙම පැළෑටිවල පත්‍ර ඔලිව් වර්ණයෙන් උඩු පැත්ත ද යටි පැත්ත මෙරුන් වර්ණයට හුරු වර්ණයකින් ද යුක්ත වේ. මේවායේ බොහෝවිට ඕවලාකාර හැඩයෙන් යුත් පත්‍ර හට ගනී. මේවායේ පිපෙන මල් කුඩාවූ පොකුරු ලෙස හට ගනී. තද රතු, රෝස, තැඹිලි හා කහ සාමාන්‍ය පොදු වර්ණයන්ය.
බිගෝනියා මල් හට ගන්නා විවිධ ප්‍රභේද -
බිගෝනියා ප්‍රචාරණයඃ
බිගෝනියා පැළ ව්‍යාප්ත කර ගැනීමට විවිධ ක්‍රම භාවිත කරයි. පත්‍ර නාරටි එයින් යටවන ලෙස හරහට පත්‍රය කපා එම කැපූ ස්ථානය පසට යටවන සේ තැබිමෙන් පැළෑටි බෝ කර ගත හැකිය. එසේත් නැතිනම්, පත්‍රය නාරටියත් සමඟ කැබලි වලට කපා එනම්, එක් එක් කොටස වෙන් වෙන්ව නාරටි කොටස පසට යටවන සේ තැන්පත් කොට එයින්ද පැළ ලබා ගත හැකිය. ඛණ්ඩනයෙන් පැළෑටි සකස් කරන විට රයිසෝම බිගෝනියා වර්ගවල එම භූගත කඳ අංකුර ඇති ස්ථානද සහිතව කැබලි කර එම බෝ කරන ලද කොටස්වල කැපූ පෘෂ්ඨයේ ආරක්‍ෂක දිලීර නාශක තවරා මුල් ඇද්දවීම සඳහා යොදා ගන්නා මාධ්‍යක සිටුවා පැළෑටි යට කර ගත යුතුය.
උදාඃ රයිසෝම (කඳ) වලින් සමන්විත බිගෝනියා
උදාඃ වැක්ස්, රතු මුතු කැරලි ලෝකස්
වගා මාධ්‍යය සකස් කරන ආකාරයඃ
බිගෝනියා මුල් අද්දවා ගැනීමට භාවිත කළ යුතු වන්නේ, පසේ රළු වැලි සහ කොම්පෝස්ට් 1:1 අනුපාතයට සකස් කර ගත් අකුරු මාධ්‍යයකි. හොඳින් වතුර බැස යාමට සිඳුරු ඇති කළ අඟල් 8ක්වත් පළලැති පොළිතීන් මලු හෝ එවන් විශ්කම්භයක් සහිත මැටි හෝ සිමෙන්ති මල් පෝච්චි භාවිත කළ යුතු වේ. එසේම, මෙම බඳුන්හි අඩිය මත ගල් ඇහිරීමෙන් වැඩිපුර ජලය බැස යාමට ඉඩ සැලසෙන අතර ජලය රැඳී තිබීම මෙම ශාඛවලට අහිතකරය.රෝපණ මාධ්‍යය ස්වල්ප තෙතමනයකින් රැඳී තිබීම මූලීකව පෑදීගෙන එන කුඩා අංකුරයට හිතකරය.
thumb|right|200px|පැළ සිටුවන ආකාරය‍‍‍‍‍‍‍‍‍
රෝපණ මාධ්‍යය ජීවානුහරණය කර ගැනීම වඩාත් වැදගත්ය. ඒ සඳහා භාවිතයට ගනු ලබන මිශ්‍රණය හරහා විනාඩි 30ක් පමණ හුමාලය යාමට සැළැස්වීම කළ හැකිය. මෙම මාධ්‍යය හොඳින් සිසිල් වීමට හැර පැළ සිටුවීම සඳහා යොදා ගත හැකිය. පැල සිටුවීමෙන් අනතුරුව,සෙවණ සහිත ස්ථානයක තැබිය යුතු වේ. වඩාත් සුදුසු ක්‍රමය වන්නේ, ආලෝකය පෙරී වැටීමට සැළැස්විය හැකි ඉටි කොළයක් වහලට යොදා සකස් කරන ලද මැස්සක් යට හෝ පොලිතීන් වෙනුවට විනිවිද පෙනෙන වහළ සෙවිලි කිරීමට භාවිත කරන ෂීට් එකකින් සමන්විත ස්ථානයකි. කුඩා පැළෑටි සති කීපයකදී ලබා ගත හැකි අතර එම පැළෑටි වෙන වෙනම බඳුන් කළ යුතු වේ.
බිගෝනියා වලට වැලඳෙන රෝගඃ
සතුන් නිසා විවිධ රෝග ඇති විය හැකිය. වේයන් මුල් හා භූ ගත කඳන් වලට හානි ඇති කරයි. පාලනය නොකළහොත් පැළෑටිය මැරී යයි. එසේම, වට පණුවන්ගෙන් වන හානි ද දැකිය හැකිය. ඔවුන්ගේ ආපදාවලට ලක්වූ පැළෑටිය දුර්වර්ණ වූ ලප සහිත පත්‍ර හට ගෙන ඒවා වියළී කඩා වැටේ. වට පණුවා මුල්වලට හානි කිරීම නිසා මුල් වල ගැටිති වැනි කොටස් ඇති වේ. ඇතැම් කුඩා සතුන් ළපටි පත්‍ර හා මල් ආහාරයට ගැනීම නිසා පැළෑටි වියළී හැකිළෙයි. දළඹුවා එවන් සතෙකි. මේ සියල්ලක්ම පාලනයට රසායනික පළිබෝධනාශක වෙළඳපොළන් ලබා ගත හැකිය. බිගෝනියාවලට රෝග කිපයක් වැළඳීමට ඉඩ තිබේ. මේවා බොහොමයක් දිලීර රෝග වේ. ඒ අතරින් "අළුපුස්" රෝගය ප්‍රධාන වේ.මෙම රෝගයේදී දුඹුරු වර්ණයේ පැල්ලම් පත්‍රවල සහ මල්වල ඇති වේ. තවත් රෝගයක් ලෙස "කුඩුපුස්" රෝගය ( Powder milted) හැඳින්විය හැකිය. මෙහිදී පත්‍ර මත ලප ඇති වී ඒ මත සුදු වර්ණ වූ කුඩක් හෝ දිලීර පැතිරේ. මුල් වල හට ගන්නා කළු වර්ණයේ මුල් කුණු වීමේ රෝගය නිසා පැළෑටි වල මුල් කළු වී වර්ණය වෙනස් වී කුණුවීමට පටන් ගනී. එයින් පත්‍ර දුර්වර්ණ වී වියළේ.
තවත් දිලීර රෝගයක් ලෙස, පාදස්ථ කුණුවීමේ රෝගය දැක්විය හැකිය. මෙහිදී, කුඩාවට හට ගන්නාබිජ වලින් ඇති වන පැළෑටි වලට හානි ඇති වේ. එම නිසා මෙම පැළෑටිය පෘෂ්ඨය අසලින්ම කඩා වැටේ.
thumb|200px|right|පාදස්ථ කුණුවීමේ රෝගයට ලක්වී ලප ඇති වීමේ රෝගය ඇති වූ විට බුබුළු මෙන් මෘදුව පත්‍ර මත ලප ඇති වී මේවා විශාල වී එකින් එක සම්බන්ධවීමෙන් මුළු පත්‍රයම දුඹුරු වී කුණු වන්නට පටන් ගනී. මෙම රෝග ද බිගෝනියා වගාවට වඩාත් අහිතකර වේ. මෙහිදී, පත්‍රයේ නාරටි කහ වර්ණ වී කැපී පෙනෙන ජාලයක් ලෙස ඇති කරන "මොසේන්" වයිරසය ද කහ වර්ණයෙන් දිස්වන මුදු වැනි වළලු ඇති කරන ලප වියළීමේ රෝගය ද දැක්විය හැකිය.