cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
හත්ථිකුච්චි පබ්බත
හත්ථිකුච්චියේ මීළඟ පුදුමය ' සමබර පව්ව ' යි. ගල් පර්වතයක් මත සිරස් අතට පිහිටන මේ උසැති ගල්කුළ ස්වාභාවික පිහිටීමක් ද නැතිනම් මිනිසා විසින් සකස්කරන ලද්දක් ද යන්න පිළිබඳ තවමත් නිෂ්චිත පරීක්ෂණ සිදුකර නැත. මෙය අතීත යුධ උපක්‍රමයක් වන ගල් උගුලක් බව සමබර පව්ව සම්බන්ධව ඇති එක් මතයකි.
ක්‍රිස්තු පූර්ව 3 වන සියවසේ සිට ක්‍රිස්තු වර්ෂ 10 වන සියවස දක්වා කාලය තුළ ඉතාම සශ්‍රීක බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙසින් හත්ථිකුච්චි විහාරය අඛණ්ඩව පැවති බව පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක හෙළිකරයි. හත්ත වන ගල්ල, අතිතුචි, ඇත්කුස්, හස්ථිකුච්චි වැනි බොහෝ නම් වලින් විවිධ කාලයන් හී හඳුන්වන ලද හත්ථිකුච්චි විහාරයේ මහනුවර යුගයට අයත් ලෙන් විහාරයක් සැතපෙන බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් ද සහිතව නිරුපද්‍රිතව පවතී. " රාජාංගනය හත්ථිකුච්චි පබ්බත විහාරය සහ සිරි සංඝබෝධි බෝධිසත්ව " යන මෑත කාලීන මතභේදාත්මක පරීක්ෂණ ග්‍රන්ථය අධ්‍යනයෙන් හත්ථිකුච්චි විහාරය සම්බන්ධයෙන් බොහෝ තොරතුරු සපයාගත හැකිය.
මුතියංගන චෛත්‍යය
නමුණුකුලත් නමදින ලොව එකම
෴ මුක්තක ධාතු ස්තූපය ෴
ගෞතම බුදු රජාණන් වහන්සේ සිය බුද්ධත්වයෙන් අටවන වෙසක් පොහොය දා පන්සියයක් රහතන් වහන්සේලා සමඟ කැළණියට වැඩම කළ අවස්ථාවේ ඉන්දික දිව්‍ය පුත්‍රයාගේ ආරාධනාවකට අනුව මුතියංගනයට වැඩම කළ සේක. වර්ථමාන මුතියංගණ සෑය පිහිටි භූමියේ නිරෝධ සමාපත්තියෙන් වැඩවුන් බුදුන් වහන්සේ තම දාඩිය බිඳු, මුතු බවට පත් කළ සේක.
දේවානම්පියතිස්ස රජ දවස දෙතිස් ඵල බෝධියක් රෝපණය කර, මුක්තක ධාතු ( මුතු බවට පත් කළ දා බිඳු ) හා කේශ ධාතු නිදන්පිත කරමින් බුදුන් වහන්සේ නිරෝධ සමාපත්තියෙන් වැඩවුන් පිංබිමේ මුතියංගනය චෛත්‍ය ඉදිකරන ලද බව බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ගේ සමන්ත ප්‍රාසාදිකා අටුවාව හා ථූපවංශය යන මූලාශ්‍රයන් හී සඳහන් ය.
වෙස්සන්තර ජාතකය ඇතුළත් පැතිකඩ සිතුවමක් මුතියංගණ රජමහා විහාරයේ ඇති අතර ඉඩෝර කාලය පැමිණි විට එම සිතුවම පෙරහනයකින් නමුණුකුල කඳු මුදුනට ගෙන යාමෙන් වර්ෂාව ඇති වන බව ජනප්‍රවාදයේ එන විශ්වාසයකි. ඉපැරණි චෛත්‍ය, බෝධිඝරය හා විහාරගෙය යන විහාරාංග වලින් සමන්විත මුතියංගණ රජමහා විහාරයේ මකර තොරණ ඉතා විශේෂ නිර්මාණයකි. හිඳි බුද්ධ රූපයක් හා දෙපස මොණර රූප දෙකකින් යුත් එම සුවිශේෂී මකර තොරණ වෙනයම් ස්ථානයක දකින්නට නොලැබෙන බව නම් විශ්වාස ය. එමෙන්ම මුක්තක ධාතු නිදන්පිත ලොව එකම චෛත්‍ය වන්නේ ද මුතියංගණ සෑ රජුන් ය.
ක්‍රිස්තු පූර්ව 3 වන සියවසේ සිටිම මහරහතුන් වැඩසිටි මුතියංගනය පිංබිම අවසන් වරට ප්‍රතිසංස්කරණය වී ඇත්තේ මහනුවර යුගයේදී ය. 1979 වසරේදී පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂක ස්ථානයක් ලෙස නම් කරන මුතියංගනය වෙසක් පෙරහැර කාලයට බොහෝ සේ සංචාරක ආකර්ශනය දිනාගනී.මුතියංගන විහාරය ඉතාමත් සුන්දර වටපිටාවක පිහිටා ඇත.
වස විසෙහි ඉතිහාසය
වස විසෙහි ඉතිහාසය ක්‍රි.පූ.4500 සිට වර්තමානය දක්වා විහිදෙන්නේය.මිනිස් වර්ගයාගේ පැවැත්මෙහි විවිධ අවධියන්හි වස විස නොයෙක් අභිප්‍රායන් සඳහා යොදාගත් අතර,මෙම විෂ වර්ග සර්ප විස සඳහා කරනු ලබන ප්‍රතිකාර වලට(Anti-venom) සහ ‍ඖෂධ සඳහා සුලභ ලෙස යොදා ගන්නා ලදී.විද්‍යා ශාස්ත්‍ර අතරින් විෂ විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය යන අංශ වල අභිවෘද්ධිය සඳහා විෂ වර්ග භාවිතා කිරීමට අවසර ලබා දී ඇත.
ආදි කාලීනව මෙම විෂ වර්ග සොයාගත් අතර, ප්‍රාග් ශිෂ්ටාචාරයන්හි පැරැන්නන් ගොදුරු අල්ලා ගැනීමේදී සහ සතුරන් විනාශ කිරීමේදී ඉක්මනින් සහ සුරක්ෂිතව එම කාර්යය ඉටු කර ගැනීම සඳහා දඩයම් ආයුධයක් ලෙස මේවා යොදා ගන්නා ලදී.වස විස භාවිතය ක්‍රමෙයන් වැඩිදියුණු වූ අතර බොහෝ පැරැන්නෝ විෂ වර්ග ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහාම වූ ආයුධ තැලීමට පටන් ගත්තෝය.පසු කාලීන ඉති‍හාසයේ, විශේෂයෙන් රෝමානු ආධිපත්‍යය පැවතුනු කාලෙය් බහුලව මිනිස් ඝාතනය සඳහා වස විස යොදා ගන්නා ලදී. ක්‍රි.පූ.331 ක් වූ බොහෝ ඈත අතීතයේ වසවීම වාර්තාගත වූයේ රාත්‍රී කෑම මේසයේ දී හෝ මත්පැන් වලට මිශ්‍ර කිරීමෙනි, පසුව එම ප්‍රයෝගය සුලභව සිදු කරන්නක් විය.සියලු සමාජ පන්තීන් අතර මාරක ද්‍රව්‍ය භාවිතය දැක ගත හැකි අතර රදළ පැළැන්තියේ මිනිසුන් පවා ඔවුනට අනවශ්‍ය දේශපාලන සහ ආර්ථික ප්‍රතිවිරෝධීන් ඉවත් කිරීම සඳහා විෂ වර්ග බොහෝ විට යොදාගන්නා ලදී.
මධ්‍යකාලීන යුරෝපයේ ප්‍රසිද්ධ නොයෙක් විෂ වර්ග වලට ඖෂධ සොයාගත්තද, වස විස මිනිසුන් ඝාතනය කිරීමේ ඉතා ජනප්‍රිය ක්‍රමයක් විය. වස විස වර්ග ලබා ගැනීමේ හැකියාව වැඩි වීමත් සමග ම මෙම තත්වය උත්සන්න විය. ඇපොතිකරි (apothecaries) සාප්පු සහ නොයෙක් ඔසු වෙළෙඳ සැල් සාමාන්‍ය ජනයාට පොදු වූ බැවින් සාම්ප්‍රදායිකව රෝගනාශක සඳහා යොදාගත් ද්‍රව්‍ය බොහෝ අශුභ කාරණා සඳහා යොදාගන්නට විය. මෙම කාලයට ඉතා ආසන්නව මධ්‍යම ආසියාවේ අරාබීන් ගන්ධයක් නොමැති, විනිවිද සහ විෂ වර්ගය සොයාගැනීමට අපහසු වන ලෙස ආසනික් වර්ගයක් නිෂ්පාදනය කළහ. තවද මෙම විෂ වසංගතය ආසියාවේ සමහර ප්‍රදේශ වලටද ව්‍යාප්ත විය.
ශත වර්‍ෂ ගණනාවකට ඉහත කාලය තුලදී මෙම හානිකර විෂ ප්‍රභේදයන් භාවිතය නොනවත්වා වැඩි වීමට පටන් ගත්හ. වස විස සඳහා කරන්නා වූ ප්‍රතිකාර වලින් ලැබෙන ආදායම් ද මෙයට සමාන්තරව වැඩි වෙමින් පැවතුණි. අද්‍යතන යුගයෙහි, චේතනාන්විත වස විස එක් කිරීම් මධ්‍ය යුගයට වඩා බොහෝ අඩු වශයෙන් දක්නට ලැබේ. අනෙක් අතට බොහෝ විට අවධානය යොමු වන්නේ දෛනික ජීවිතයේ අප භාවිතා කරන ද්‍රව්‍ය සහ නිශ්පාදිතයන්ගෙන් සිදු වන අහඹු වස විස වීම් වලින් වන අනතුරු සඳහාය.
නූතන යුගයේ, විෂ වර්ග හිතකර නිර්මාණ සඳහා යොදා ගැනීම සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයකින් වැඩි වී ඇත. වර්තමානයේදී පළිබෝධ​නාශක ද්‍රව්‍ය, විශබීජ නාශක, ශෝධන ද්‍රාවණ සහ සංරක්‍ෂණ ද්‍රව්‍ය සඳහා විෂ වර්ග යොදා ගනී.එහෙත් අප්‍රිකාව, දකුණු අමෙරිකාව සහ ආසියාව වැනි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ඉතා දුර බැහැර පෙදෙස්වල දඩයම් මෙවලමක් ලෙස නිරන්තරව මේවා භාවිතා කරනු දැකිය හැක.
ලකුණු ලබා ගැනීමේ වේගය (ක්‍රිකට්)
Net Run Rate (NRR) is a statistical method used in analysing teamwork and/or performance in the sport of cricket. It is the most commonly used method of ranking teams with equal points in limited overs league competitions, analogous to goal difference in association football.
වස විසෙහි ඉතිහාසය
වස විසෙහි උපත
left|thumb| ස්ට්‍රික්නොස් ටොක්සිෆ්‍රා (Strychnos toxifera), විස සහිත උල් සහ ඊතල සෑදීම සඳහා යොදා ගන්නා ශාකයකි.
ලකුණු ලබා ගැනීමේ වේගය (ක්‍රිකට්)
The NRR in a single game is the average runs per over that a team scores, minus the average runs per over that is scored against them. The NRR in a tournament is the average runs per over that a team scores across the whole tournament, minus the average runs per over that is scored against them across the whole tournament. This is the same as the weighted average of the run rates scored in each match (weighted by the lengths of the innings batted compared to the other innings batted), minus the weighted average of the run rates conceded in each match (weighted by the lengths of the innings bowled compared to the other innings bowled). This is not usually the same as the total or average of the NRRs from the individual matches in the tournament.
A positive NRR means a team is scoring faster than its opposition overall, while a negative NRR means a team is scoring slower than the teams it has come up against. It is therefore desirable for the NRR to be as high as possible.
වස විසෙහි ඉතිහාසය
වස විසෙහි උපත
මිනිසුන් විසින් වස විසෙහි භාවිතය හා අනතුරුදායක බව ප්‍රත්‍යක්‍ෂ වශයෙන් දැනගත් කල්හි, එසඳහා යමක් කිරීමට අවශ්‍ය බව පෙනෙන්නට විය. ක්‍රි.පූ.114-63 කාලය තුල පොන්ටස් (Pontus) නැමැති රාජධානියේ (උතුරු ඇනටෝලියාවේ ආදි හෙලනිස්තික රාජ්‍යයකි) රජ කල VI වන මිත්‍රිඩේට්ස් රජු, තමුන් වස විස මගින් ඝාතනයට ලක් වේ යැයි සතත බියකින් පසු වුනේය.ඔහු විස වර්ග සඳහා ඖෂධ සෙවීමේ ක්‍රියාවලියේ කාර්‍යක්‍ෂම පුරෝගාමියෙක් බවට පත් වූහ. ඔහුගේ තානාන්තරයේ තිබූ බලතල නිසා අපරාධකරුවන් ඉදිරියේ මෙම විෂ වර්ග අත්හදා බැලීම් ක්‍රියාත්මක කිරීමටත් ඒ සඳහා තිබිය හැකි ප්‍රතිවිෂ සොයාගැනීමටත් ඔහුට හැකි විය.දිනපතා විෂ ප්‍රමාණයක් ශරීරයට ඇතුල් කර ගැනීමෙන් ඔහුට හැකි තරම් විෂ ප්‍රමාණයකට තම ශරීරය ප්‍රතිශක්ත කිරීම සඳහා තැත් කිරීමට තරම් ඔහු මානසික විකෘතිභාවයකින් පෙළුනේය. අවසානයේදී, එකල ප්‍රසිද්ධව පැවති ඖෂධ ප්‍රතිකාර දුසිම් ගණනක කුඩා කොටස් සංයුක්‍ත කර එක් සූත්‍රයක් සොයා ගැනීමට ඔහුට හැකි විය. එය ඔහු විසින් මිත්‍රිඩේටියම් (Mithridatium) ලෙස නම් කරන ලදී. උතුම් වූ පොම්පේ (Pompey) විසින් ඔහුගේ රාජධානිය ආක්‍රමණය කර රෝමයට අල්ලා ගන්නා තෙක් මෙය රහසක්ව පැවතුණි. පොම්පේ විසින් පරාජයට පත් වූ පසුව මිත්‍රිඩේට් රජුගේ ඔසු පැළෑටි පිළිබඳ වූ ප්‍රතිලේඛන සහ සටහන් රෝමානුවන් විසින් ගන්නා ලද අතර ඒවා ලතින් භාෂාවට පරිවර්තනය කරන ලදී.
ලකුණු ලබා ගැනීමේ වේගය (ක්‍රිකට්)
NRR has been criticised as hard to understand, and 'often misunderstood'. Also it doesn't accurately reflect true margins of victory, as it measures how quickly teams score and concede runs, but takes no account of wickets taken or lost, so a team with a narrow victory can have a higher NRR than a team with a comfortable victory. This means a team which progresses in a tournament at the expense of another team, due to a higher NRR, may not have actually had better victories.
Step by step explanation
A team's run rate (RR), or runs per over (RPO), is the average number of runs scored per over by the whole team in the whole innings (or the whole innings so far), i.e..
වස විසෙහි ඉතිහාසය
වස විසෙහි උපත
ප්ලිනි (Pliny the Elder) නම් කර්තෘවරයා විෂ වර්ග 7000 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් පෙන්වා දී ඇත. ඔහු එක් වස වර්ගයක් ගැන මෙසේ විස්තර කරයි. "පොන්ටස් හි එක්තරා පළාතකින් විස සහිත ආහාර වලින් ජීවත් වූ තාරාවකුගේ රුධිරය හමු වූ අතර, එම තාරාවා විස සහිත ආහාර මගින් පෝෂ්‍ය වී ඇති බැවින් සහ එයින් එම තාරාවාට කිසිදු හානියක් සිදු නොවූ බැවින් පසුව එම තාරාවාගේ රුධිරය මිත්‍රිඩේටම් සැකසීම සඳහා භාවිතා කරන ලදී.”
ලකුණු ලබා ගැනීමේ වේගය (ක්‍රිකට්)
Step by step explanation
So if a team scores 250 runs off 50 overs then their RR is. Note that as an over is made up of six balls, each ball is 1/6 of an over, despite being normally written in cricket's notation as .1 of an over. So if they got that same score off 47.5 overs, their RR would be.
The concept of net run rate involves subtracting the opponents' run rate from the team's run rate, i.e..
වස විසෙහි ඉතිහාසය
ඉන්දියාව
සස්ශෘත (Sushruta) නම් ඉන්දීය ශල්‍ය වෛද්‍යවරයා මන්දගාමී වස වීමෙහි අවධීන් පිළිබඳව සහ ඒ සඳහා කරනු ලබන පිළියම් ගැන සවිස්තර කර ඇත. එමෙන්ම ඔහු විෂනාශක ඖෂධ සහ වස වීමෙන් ඇති වන ප්‍රතිවිපාක සඳහා එරෙහිව ක්‍රියා කරනු ලබන සාම්ප්‍රදායික ද්‍රව්‍යයන් පිළිබඳව සඳහන් කර ඇත.
ලකුණු ලබා ගැනීමේ වේගය (ක්‍රිකට්)
Step by step explanation
For two teams which have just played, the winning side will have a positive Match NRR, and the losing side will have the negative of this (i.e. the Match NRRs will be additive inverses, summing to zero). A single match's NRR is used very rarely, perhaps only after a team has played one match in a tournament, so their tournament NRR is the same as the match NRR.
Usually, runs and overs are summed together throughout a season to compare teams in a league table. A team's overall NRR for a tournament is not defined as the sum or average of the NRR's from the individual matches, but as:
බුද්ධාමෙහි ඉතිහාසය
පළමු ධර්ම දේශනය කුමක්ද
ලකුණු ලබා ගැනීමේ වේගය (ක්‍රිකට්)
Step by step explanation
The exceptions to this are:
Scenarios
All scenarios assume One Day International rules with 50 overs per side.
වස විසෙහි ඉතිහාසය
ඉන්දියාව
ආදිකාලීන ඉන්දියාවෙහි (ancient India) විෂ සහිත යුද්ධායුධ භාවිතා කරන ලද අතර යුද්ධෝපාය ක්‍රමයක් ලෙස විෂ වර්ග යොදාගෙන ඇත. “Jalam visravayet sarmavamavisravyam ca dusayet” නම් සංස්කෘත ශ්ලෝකය පරිවර්තනය කළ විට මෙසේ දැක්විය හැක. "ළිඳෙහි වතුරට විස මිශ්‍ර වුවහොත් එය අවසානයේදී දූෂිත ළිඳක්ම වනු ඇත."
ලකුණු ලබා ගැනීමේ වේගය (ක්‍රිකට්)
Basic example
Most of the time, in limited overs cricket tournaments, there are round-robin groups among several teams, where each team plays all of the others. Just as explained in the scenarios above, the NRR is not the average of the NRRs of all the matches played, it is calculated considering the overall rate at which runs are scored for and against, within the whole group.
වස විසෙහි ඉතිහාසය
ඉන්දියාව
කෞටිල්‍ය නමින් ද හැඳින්වූ චානක්‍ය (ක්‍රි.පූ.350-283) නම් ආචාර්‍යවරයා පළමු මයුර අගරජ වන චඳ්‍රගුප්තගේ (ක්‍රි.පූ.340-293) උපදේශක සහ මහ ඇමති තනතුර හෙබවීය.කෞටිල්‍යගේ අදහස වූයේ එකල සේවයෙහි යෙදීම යනු රහස්‍ය ලෙස අවිආයුධ භාවිතය, දූෂණය සහ දේශපාලන අභිමතාර්ථ සඳහා වස විස යෙදවීම. වැනි දේ ලෙසය. ඔහු ද රස පරීක්‍ෂකයන් යොදවා ආහාර වල ඇති විස වර්ග සොයා ගැනීමට විධි විස්තර විභාග කර, වස විස මගින් සිදු වන ඝාතනයට එදිරිව පූර්වෝපායන් සෙවීමට බලවත් උනන්දුවක් දැක්වූහ.මෙයට අමතරව රාජ්‍ය නියෝග උල්ලංඝනය කරන අය සඳහා බොහෝ විට මරණීය දණ්ඩනය පමුණුවන ලද්දේ වස විස යොදා ගනිමිනි.
ලකුණු ලබා ගැනීමේ වේගය (ක්‍රිකට්)
Basic example
Let's take as an example South Africa's net run rate in the 1999 World Cup.
වස විසෙහි ඉතිහාසය
ඊජිප්තුව
left|thumb| අතීතයේ දඩයම් අවි ආයුධයක් ලෙස යොදාගත්, ගිනිගලින් සෑදූ අසිපතක් සහ හෙල්ලක සිතුවමකි.
අනෙකුත් සභ්‍යත්වයන් මෙන් නොව වස විස භාවිතය ගැන ඊජිප්තුවන්ගේ (Egyptian) දැනුම පිළිබඳ ලේඛන ආසන්න වශයෙන් ක්‍රි.පූ 300 දී සිට පමණ ඉතිහාස ගත වී ඇත. කෙසේ වුවද පුරාණ ලේඛන අනුව පෙනී යන්නේ ඈත අතීතයේ සිටි මිසරදේශීය පාරාවෝ (Pharaoh), මීනීවරු (Menes) විෂ සහිත ශාඛ සහ සර්ප විෂ වල ගුණ පිළිබඳව අධ්‍යනය කර ඇති බවට ඇතැමුන් විශ්වාස කරන බවයි.
කෙසේ වුවද ටොලමිවරුන්ට අයත් වූ, මිසරදේශයේ ජනතාවට විෂ වර්ග පිළිබඳව තිබූ දැනුම ගැන ආදිරසායනඥයකු වන අගාතඩයමන්ගේ(ආසන්න වශයෙන් ක්‍රි.පූ.100) ලියවිලි මගින් සාධනය කළ හැක.තවද ඔහු නේට්‍රන් සමග මිශ්‍ර කළ විට සැර විෂ වර්ගයක් සාදන ඛනිජමය ද්‍රව්‍යක් (හඳුනා නොගත්) පිළිබඳව ප්‍රකාශ කර ඇත.මෙය ජලයෙහි නොපෙනී යමින් විශද ද්‍රාවණයක් ගෙන දෙන විෂ වර්ගයක් ලෙස ඔහු විසින් හඳුන්වා ඇත.
එම්ස්ලී විසින් මෙම සැර විෂ වර්ගය ආසනික් ට්‍රයොක්සයිඩ් ලෙසද, හඳුනා නොගත් ඛනිජමය ද්‍රව්‍ය සහ අගතාඩයමන්ගේ අනෙකුත් ලියවිලි සලකා බැලීමෙන් එය රියල්ගා (Realgar) හෝ ඕර්පමන්ට්(Orpiment) ඇති ද්‍රව්‍යක් ලෙස ද අනුමාන කර ඇත.
එසේම මිසරදේශිකයන් පැපිරි(papyri) ලේඛන වල සඳහන්ව ඇති ඇන්ටිමනි (antimony), කොපර්, රොළු ආසනික් (crude arsenic), ලෙඩ්, අබිං(opium), මැන්ඩ්‍රේක්(mandrake) යන මූලද්‍රව්‍ය පිළිබඳව අධ්‍යනය කිරීමට පටන් ගත්තෝය. ඊජිප්තුවන් ආසවනය(distillation) පිළිබඳව මුල් වියතුන් වූ අතර රට කොට්ටං සාරයෙන් විෂ වර්ග සාදා ගැනීමෙහි අතිදක්‍ෂයන් වූහ.
රෝමය
right|thumb| සයනයිඩ් දීමෙන් තම නෑයින් මරණයට පත් කළ නිරෝ නැමැති රෝමානු අධිරාජ්‍යාගේ උඩුකය පිළිමය​. රෝමානු අවධියෙහි, ක්‍රි.පූ.331ක් වන ඈත අතීතයේ සිට අසා නැති දුර්ලභ ගණයේ විෂ වර්ග රෝමානුවන් විසින් රාත්‍රී කෑම මේසයේදී හෝ පොදු භෝජන සංග්‍රහ වලදී යොදා ගෙන ඇත. සෑම සමාජ පන්තියක් තුලම මෙය දැකිය හැකි වූ අතර විෂ වර්ග භාවිතය ඔවුන් විසින් තම ලාභ ප්‍රයෝජනය සඳහා යොදා ගෙන ඇති බවට සලකයි. ලිවී (Livy) නම් ලේඛකයා රෝමයේ එකල ජීවත් වූ උසස් වංශවත් පන්තීන් අතර විෂ වර්ග භාවිතය සම්බන්ධ සිද්ධීන් සවිස්තරාත්මකව පැහැදිලි කර ඇති අතර, එයට අනුව නීරෝ (Nero) නැමැති අධිරාජ්‍යයා තම පෞද්ගලික සේවකයන් පවා කුලියට ගෙන ඔවුන් ලවා තම නෑයින්ට වස විස දීමෙන් සන්තෝසයට පත් වූ අයෙක් ලෙස සැලකෙයි. ඔහුගේ ප්‍රියතම විෂ වර්ගය වී ඇත්තේ සයනයිඩ් ය (cyanide).
පසු කාලීන ආසියාව
මෙම කාලයෙහිදී ඉතා ප්‍රකට වූ, බොහෝ සාමාන්‍ය ජනතාව ඉතා පිළිකුල් කළ වස විස වල ඍණාත්මක ප්‍රතිඵල වලට අමතරව, ධනාත්මක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වස විස වලින්ම ඒ සඳහා ඖෂධ ප්‍රතිකාර සොයාගන්නට හැකි වුණි. දීර්ඝ රසායනික සංයෝග, ලෝහ සහ උපකරණ (apparatus)ලැයිස්තුවක් ඇතුලත් “Secret of Secrets” නැමැති කෘතියෙහි කර්තෘ වන, පර්සියන් ජාතික චිකිත්සක, දාර්ශනික සහ විද්‍යාර්ථ රේසස්ගේ (Rhazes)සොයාගැනීම් වලින් ඉහත කී කරුණ සනාථ කළ හැක.මධ්‍යසාර ආසවනය කර එය විෂබීජනාශකයක් ලෙස යොදාගත් සහ විරේචකයක් (laxative) ලෙස රසදිය යොදා ගැනීමට යෝජනා කළ ප්‍රථම මිනිසා මොහු විය. ඔහු රසකපුරු (corrosive sublimate) නමින් හඳුන්වන මර්කරි ක්ලෝරයිඩ් පිළිබඳව සොයාගැනීම් සිදු කළහ. රේසස් දක්වා ඇති වර්තමානයේ ස්කෙබීස් (scabies) නමින් හඳුන්වන කසන හොරි (itch) නම් රෝගයට මර්කරි ක්ලෝරයිඩ් වලින් ලබාගත් විලවුන් වර්ගයක් යොදා ගන්නා ලදී. රසදිය වල විස සහිත ස්වභාවය සහ සම තුලට කාවැදීමෙන් විෂබීජය සහ හොරි රෝගය තුරල් කිරීමේ හැකියාව නිසා මෙය සාර්ථක ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් ලෙස අත්දැක ඇත.
යුධමය වාතාවරණයක් තිබූ 14 වන සහ 15 වන ශත වර්‍ෂ වල, ඉන්දියාවේ රාජස්ථාන්හි (Rajasthan) රාජ්පුත් (Rajput) නගරයේ ආක්‍රමණ බොහෝ විට දැකගත හැකි විය. තම සැමියා, සොහොයුරා හෝ පුතණුවන් සටනේදී මරණයට පත් වුවහොත් එකල රාජ්පුත් කාන්තාවන්ට ජූහාර් නමින් හැඳින්වෙන තම ජීවිතය ද මරණයට කැප කිරීමේ සිරිතක් පැවතුණි.ක්‍ෂත්‍රිය රණශූර පන්තිය විසින් මෙම ජූහාර් නැමැති ප්‍රතිපත්තිය පවත්වාගෙන ගියේ ආක්‍රමණික සේනාවට සිදුවන අවනතභාවය, වහල් බව සහ ඔවුන් අතින් සිදුවන ස්ත්‍රී දූෂණය, ඝාතනය වැනි අකටයුතුකම් වැළැක්වීමටය.
විෂ භාවිතයෙන් දිවි නසාගත් නට්සි (හිට්ලර්ගේ නාසි හමුදාවේ සාමාකයා)
නියුරම්බර්ග් ට්‍රයල්ස් (Nuremberg Trials) නමින් හැඳින්වෙන හමුදා අධිකරණය ඉදිරියේ එල්ලා මැරීමට නියමිත වූ දිනයට පෙර දින රාත්‍රියේ හැර්මන් ගූරිඞ් (Hermann Goring) නැමැති යුධ නායකයා තම දිවි නසාගෙන ඇත්තේ සයනයිඩ් භාවිත කිරීමෙනි. බර්ලින් නගරය කඩා වැඩීමට පෙරාතුව ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර් (Adolf Hitler) සයනයිඩ් (cyanide) ගුලියක් ගැනීමෙන් සහ තම හිසට වෙඩි තබා ගැනීමෙන් දිවි නසා ගත්තේ තම බිරිඳ වන ඊවා බ්‍රොන් (Eva Braun) ද සමගිනි.
වර්තමානය
20 වන ශත වර්‍ෂ අග භාගයේදී, විස සහිත නිෂ්පාදන වැඩි ප්‍රමාණයකින් භාවිතා කර ඇති බව දැක ගත හැකිය. මේ කාලයෙහිදී වස විස ගත වීමෙහි වැඩි අවදානමක් පැවතියේ අහඹු සිදුවීම් වලිනි.මෙම ගැටලුව වඩාත් මතු වන්නේ තරුණ සමාජය අතරින් වන අතර වස විස ගතවීම මොවුන්ගේ මරණයට හේතුවන කාරණා අතුරින් 4 වන ස්ථානය ගනී. අවුරුදු 5ට අඩු ළමුන් අතර අහඹු අධිග්‍රහණයන් සිදුවීම සුලබව පවතී.
කෙසේ වුවද, 20 වන ශත වර්‍ෂයේ ප්‍රථම භාගයේදී සහ ඊට පෙරාතුව පැවති තත්වයට වඩා රෝහල් සහ හදිසි අවස්ථා වලට සැපයෙන පහසුකම් වැඩි දියුණු වී ඇති අතර, ප්‍රතිවිෂ වර්ග ද ලබා ගැනීමට හැකියාව ඇත.බොහෝ විෂ වර්ග සඳහා විෂනාශක සොයාගෙන ඇති අතර, ඇතැම් ප්‍රසිද්ධ විෂ වර්ග සඳහා සොයාගෙන ඇති ප්‍රතිවිෂ ඉහත වගුවෙහි සඳහන් කර ඇත.
වස විස තවමත් දරුණු ආයුධයක් ලෙස පැවතියද එය අතීතයේදී මෙන් ඝාතනය සම්බන්ධයෙන් ප්‍රකට නොවන ආකාරයක් වන්නේ තවත් බොහෝ විධි ඝාතනය සඳහා වර්තමානයේදී යොදාගත හැකි බැවින් සහ මෙහිදී අප සැලකිල්ලට ගත යුතු කාරණා බොහෝ ඇති බැවිනි.
බොහෝ මෑතකදී විස ගත වීමකින් සිදු වූ මරණයක් ලෙස 2006 වර්‍ෂයේදී මාරාත්මක පොලෝනියම්-210 විකිරණ විෂ (polonium-210 radiation poisoning)මගින් මරණයට පත් වූ රසියානු භින්නමතික ඇලෙක්සැන්ඩර් ලිට්විනෙන්කෝගේ (Alexander Litvinenko) මරණය සැලකිය හැක.
අනෙකුත් භාවිත
left|thumb| කෘමිනාශක ද්‍රව්‍ය ඉසින ක්‍රොප්ඩස්ටර් (crop-duster) යානාවක්.වර්තමානයේදී පෙරට වඩා විෂ වර්ග, බොහෝ විවිධ අරමුණු සඳහා යොදා ගනී. උදාහරණයක් ලෙස අනවශ්‍ය පළිබෝධ ගහණය ඉවත් කිරීමට සහ වල් පැළෑටි විනාශ කිරීමට විෂ වර්ග යොදා ගැනීම ගත හැක. පළිබෝධ නාශක ද්‍රව්‍ය (pesticides) නමින් හඳුන්වන මෙම රසායනික ද්‍රව්‍ය ක්‍රි.පූ.2500 පමණ සිට භාවිතා කර ඇත. කෙසේ වුවද කෘමිනාශක ද්‍රව්‍ය භාවිතය 1950 වර්‍ෂයේ සිට ඉතා විශාල ලෙස වැඩි වී ඇති අතර වර්තමානයේදී එක් අවුරුද්දක් සඳහා කාර්මික කෘමිනාශක ද්‍රව්‍ය ටොන් මිලියන 2.5 ක් යොදා ගනී. තවද අනෙක් විෂ වර්ග ආහාර පරිරක්‍ෂණය (preserve foods) සහ ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය සඳහා යොදා ගනී.
ශිෂ්ටත්වය තුල
වර්තමානයේදී අප්‍රිකාව, දකුණු අමෙරිකාව සහ ආසියාවේ සමහරක් පළාත්වල බොහෝ දියුණු ජනතාව විෂ වර්ග, දඩයම් කිරීමෙහි සහ ආක්‍රමණය කිරීමෙහි දී ආයුධයක් ලෙස යොදාගැනීම නොනවත්වා සිදු කෙරේ.
ලකුණු ලබා ගැනීමේ වේගය (ක්‍රිකට්)
Basic example
FOR
South Africa scored:
In the case of Zimbabwe, because South Africa were all out before their allotted 50 overs expired, the run rate is calculated as if they had scored their runs over the full 50 overs. Therefore, across the five games, South Africa scored 1016 runs in a total of 238 overs and 2 balls (i.e. 238.333 overs), an average run rate of 1016/238.333 = 4.263.
AGAINST
Teams opposing South Africa scored:
Again, with Sri Lanka, England and Kenya counting as the full 50 overs as they were all out, the run rate scored against South Africa across the five games is calculated on the basis of 851 runs in a total of 250 overs, an average run rate of 851/250 = 3.404.
NET RUN RATE
Change in NRR through a tournament
In the above example of South Africa at the 1999 World Cup, after their first match their tournament NRR was
As Run Rate = Runs scored/Overs faced, the runs scored by and against South Africa in each innings can be replaced in this formula by Run Rate x Overs faced. They scored 254 runs from 47.33 overs, a rate of 5.37 runs per over. Therefore, the total of 254 runs can be replaced by 5.37 runs per over x 47.33 overs. Similarly, the total of 253 runs conceded can be replaced by 5.06 runs per over x 50 overs:
After match two
After their second match, tournament NRR was which is the same as
Making the same replacements for 254 and 253 as before, and replacing 199 runs scored in match two with 3.98 runs per over x 50 overs, and 110 runs conceded in match two with 2.20 runs per over x 50 overs, this becomes:
After match three
After their third match, tournament NRR was i.e.
Making the same replacements for 254, 253, 199 and 110 as before, and replacing 225 runs scored in match three with 4.50 runs per over x 50 overs, and 103 runs conceded in match three with 2.06 runs per over x 50 overs, this becomes:
Tournament NRR as a weighted average
මුත්‍රමාර්ගය
මුත්‍රමාර්ගය, මූත්‍රවාහිනිය. .
ෆකිං
ෆකිං බටහිර උත්තර ඔස්ට්‍රියාව ඉන්ෆෙල්ටර් ප්‍රදේශයෙහි,  ටාර්ස්ඩෝර්ෆ් නාගරිකයෙහි, පිහිටි  ඔස්ට්‍රියානු ගමකි.
මුත්‍රමාර්ගය
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:මෞත්‍ර පද්ධතිය ප්‍රවර්ගය:මිනිස් සිරුරේ අවයව
ටොප් කැට්
ටොප් කැට් හැනා-බාබරා සජීවීකරණ කාටූන් කතා මාලාවකි. මෙය පිස්සු පූසා යන නමින් ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික රූපවාහිනිය විසින් හඬකවා විකාශය කරන ලදි.
වස විසෙහි ඉතිහාසය
ශිෂ්ටත්වය තුල
අප්‍රිකාවේ සමහර විෂ ඊතල සාදා ගැනීමට අකොකන්තෙරා වැනි පැළෑටි වල මල් කොටස් යොදා ගනී. කාර්ඩියැක් ග්ලයිකොසයිඩ් වර්ගයක් වන උවාබයින් (ouabain), කනේරු (oleander) සහ කිරි (milkweeds) අකොකන්තෙරා නම් පැළෑටියේ අඩංගු වෙයි.අසම් (Assam) , බුරුමය , මැලේසියාව වැනි රට වල වනාන්තර ප්‍රදේශ වල, විෂ සහිත ඊතල තවමත් යොදා ගනී. මෙම විෂ වර්ග සාදා ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය රස ද්‍රව්‍ය උපුටා ගන්නා ලද්දේ ඉන්දුනීසියාවේ ජාවා දූපතෙහි සහ අනෙකුත් අවට පිහිටි දූපත් වල පවතින්නා වූ ඇන්ටියරිස් (Antiaris), ස්ට්‍රික්නොස් (Strychnos) , ගණ ස්ට්‍රොපැන්තස් (Strophanthus genera), Antiaris toxicaria (මල්බෙරි සහ දෙල් වර්ගයට අයත් ගසකි.) නම් ශාඛ වලිනි. මෙසේ නිශ්කර්ශ කරගත් යුෂය හෝ ද්‍රවය තවරා ගත් ඊ හිසක් මගින් එම විෂ සංක්‍ෂේප කර ගන්නා වේගය අනුව ගොදුරට ලක් වන්නාට අංශභාගය (paralysis), වළිප්පුව (convulsion) සහ සංසරණ පද්ධතියේ බාධා වැනි හානි පමුණුවිය හැකිය.
ඊ හිසට කුරුමිණියා යොදා එහි අඩංගු දේ ඊතල හිසෙහි සිර කරයි. පසුව පැළෑටි යුෂය මිශ්‍ර කර ලාටුවක් ලෙස යොදා ගනී. තවද මෙම පැළෑටි යුෂ වෙනුවට මැරුණු පිළවකුගෙන් බඩවැල් ඇද ලබාගත් කුඩු යොදාගත හැක​.
යොමුව
http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_poison
හා හා හරි හාවා
හා හා හරි හාවා (Bugs Bunny), ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික රූපවාහිනී නාලිකාවේ විකාශනය වූ කාටුන් වැඩසටහනක් වේ.
ප්‍රවර්ගය:කාටුන් වැඩසටහන්
Бъгс Бъни Duško Dugouško Bugs Bunny Snurre Snup Bugs Bunny Bugs Bunny Bugs Bunny Väiski Vemmelsääri Bugs Bunny באגס באני Zekoslav Mrkva Bugs Bunny Bugs Bunny バッグス・バニー Bugs Bunny Snurre Sprett Królik Bugs Bugs Bunny Bugs Bunny Bugs Bunny Душко Дугоушко Snurre Sprätt บักส์ บันนี Bugs Bunny 賓尼兔
2014 ඔටාවා පාර්ලිමේන්තු වෙඩි තැබීම
2014 ඔක්තෝබර් 22වන බදාදා දින උදෑසන කැනඩාවේ අගනුවර වන ඔටාවාහි පාර්ලිමේන්තු සංකීර්ණය (Parliament Hill) අවටින් වෙඩි තැබීම් කිහිපයක් වාර්තා විය. වෙඩි තැබීම් ආරම්භ වී ඇත්තේ එදින පෙ.ව. 10:00 ට සුළු මොහොතක් තිබිය දීය. මෙම අවස්ථාවේදී කැනඩා ජාතික යුධ ස්මාරකයේ සේවයේ දී සිටි කැනඩා යුධ හමුදාවේ කෝප්‍රල් නේතන් සිරිලෝ එම වෙඩි පහරවලින් බරපතල තුවාල ලැබීය. ඉන් සුළු මොහොතකට පසු දෙවන වෙඩි තැබීමක් පාර්ලිමේන්තු ගොඩනැගිල්ල තුළ සිදුවිය. එම අවස්ථාව වන විට අගමැතිවරයා ඇතුළු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් පාර්ලිමේන්තු ගොඩනැගිල්ල තුල රැඳී සිට ඇත. කැනඩා අග්‍රාමාත්‍ය ස්ටීෆන් හාපර් විසින් මෙම වෙඩි තැබිම ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයක් ලෙස පසුව කල ජාතිය ඇමතීමේ කතාවේ දී හඳුන්වන ලදී.
ලකුණු ලබා ගැනීමේ වේගය (ක්‍රිකට්)
Change in NRR through a tournament
Therefore, tournament NRR can alternatively be thought of as the weighted average of the run rates scored in each match (weighted by the lengths of the innings batted compared to the other innings batted), minus the weighted average of the run rates conceded in each match (weighted by the lengths of the innings bowled compared to the other innings bowled). Each time another match is played, the weights of the previous innings reduce, and so the contributions of the previous innings to overall NRR reduce.
For example, the 5.37 run rate achieved in match one had 100% weighting after match one, 48.6% weighting after match two, and 32.1% weighting after match three.
NRR doesn't accurately reflect margins of victory, as it takes no account of wickets lost
In the language of Duckworth-Lewis, teams have two resources with which to score runs − overs and wickets. However, NRR takes into account only one of these − overs faced; it takes no account of wickets lost. Therefore, a team regarded as having a narrow victory can have a higher NRR than a team regarded as having a comfortable victory. For example, a team which just manages to win a close game with many overs to spare but with only one wicket in hand is likely to have a higher NRR than a team which paces itself to win comfortably with only a few overs in hand but many wickets.
For example, in the 2013 Champions Trophy Group A:
This fact can encourage a team to play in an overly aggressive manner, to maximise NRR by batting with next to no regard for preserving wickets, when the required run rate alone seems low, which can then put the team in danger of losing.
Tournament NRR calculation
A team's batted and bowled overs in a match count differently to tournament NRR
All overs batted in a tournament are given equal weighting when finding tournament NRR, and all overs bowled in a tournament are also given equal weighting. However, when the total number of overs batted is different from the total number of overs bowled, the weight for each over batted is different from the weight for each over bowled. This means that batted overs and bowled overs in the same match count differently towards tournament NRR.
For example, in the 2009 World Twenty20 Group D, as New Zealand had batted 6 overs and bowled 7 overs against Scotland, the runs they scored in each of the 20 overs batted against South Africa contributed 1/26th to their tournament NRR, while the runs conceded in each of the 20 overs bowled against South Africa contributed only 1/27th. In fact, the effect of the higher weight for the batting overs was so strong that despite scoring fewer runs than South Africa from the same number of overs, and hence having a negative match NRR and losing the match, the net contribution of this match to New Zealand's tournament NRR was actually positive (127/26 − 128/27 is positive).
Each over in a match counts differently for the two teams
As a team's NRR measures how many more runs it scores per over than it concedes, the NRRs of all the teams in a league table should sum to zero. However, because of this fact of each innings usually counting differently to the two teams' tournament NRRs, this rarely happens. If the sum is positive, this implies that overall more runs were scored per over than were conceded, which is obviously impossible. (And if the sum is negative that less were scored than conceded). The teams' tournament NRRs will all sum to zero if all the teams have played one or zero matches, or if every innings had exactly the same number of overs. This happens sometimes with small league tables. For example, Group B in the 2009 World Twenty20 featured three matches. Five of the six innings had the full complement of 20 overs, and in the sixth innings the team was bowled out, which counts as the full complement of 20 overs.
The same score by two teams counts differently to tournament NRR
If two teams make the same score from the same number of overs (either in the same match or different matches), this will count differently to their respective tournament NRR's if they have different total numbers of overs batted across the whole tournament. For example, in the 2007 World Twenty20 Group B, Australia and Zimbabwe each scored 138 from 20 overs in one of their matches. However, as Australia batted for 14.5 overs in their other match, this contributed 138/34.833 = 3.96 to their tournament NRR, whereas as Zimbabwe batted for 19.5 overs in their other match, this contributed 138/39.833 = 3.46 to their tournament NRR.
This is also the case if two teams concede the same score in the same match or different matches, but have different total numbers of overs bowled in the tournament.
Tournament NRR can penalise teams which win batting second rather than first
If one team, batting first, scores 250 from their 50 overs, and another team, batting second, is set a target of 100 which it easily reaches in 20 overs, then both sides have a batting run rate of 5. Therefore, both sides will have the same match NRR, all else being equal, and should have the same contribution to tournament NRR. However, when it comes to calculating tournament NRR, the first team's innings will count more heavily than the second team's as it was longer, even though the second team achieved the same run rate and could potentially have reached the same total if it could have completed its 50 overs.
NRR may be manipulated
A team may choose to artificially reduce their margin of victory, as measured by NRR, to gain an additional advantage by not disadvantaging their opponent too much. For example, in the final round of matches in the 1999 World Cup Group B, Australia needed to beat West Indies to progress to the Super Six stage, but wanted to carry West Indies through with them to the Super Six, rather than New Zealand. This is because Australia would then have the additional points in the Super Six stage from beating West Indies in the group stage, whereas they had lost to New Zealand in the group stage. It was therefore to Australia's advantage to reduce their scoring rate and reduce their margin of victory, as measured by NRR, to minimise the negative impact of the match on West Indies' NRR, and therefore maximise West Indies' chance of going through with them.
However, this is also likely to be a possibility with alternatives to NRR.
This is similar to the way a narrow victory for one side in a game of football may enable both sides to progress to the next stage, e.g. West Germany v Austria in the 1982 World Cup.
NRR can be hard to understand
NRR can be hard to understand, and is 'often misunderstood'. For example, Tournament NRR has been incorrectly explained as the sum of the NRRs from each match.
Alternatives to NRR
A number of alternatives or modifications to NRR have been suggested.
Duckworth−Lewis
Therefore, alternatively, use Duckworth−Lewis to predict the 50-over total for every innings less than this, even, for example, if a match is reduced to 40 overs each, and a side completes their 40 overs. This would make every innings in the tournament the same length, so would remove all the criticisms above. However, a side will bat differently (less conservatively) in a 40-over innings compared to a 50-over innings, and so it is quite unfair to use their 40-over total to predict how many runs they could have scored in 50 overs.
Either way, using Duckworth−Lewis would mean relying on subjective modelling predictions, which are opinions, rather than actual performances, which are facts.
Average of the match NRRs
Calculate tournament NRR as the total or average of the individual match NRRs. This would mean all matches have equal weighting, no matter how long they were, (rather than all batted overs across the tournament having equal weighting, and all bowled overs across the tournament having equal weighting). This would remove the criticisms under the 'Tournament NRR calculation' subheading above. For example, the different teams' tournament NRRs would always sum to zero if the total of the individual match NRRs were used, or if the average of the individual match NRRs were used and all teams had played the same number of games.
An example of when using this would have made a difference was the 1999 Cricket World Cup Group B. New Zealand and West Indies finished level on points. Having scored a total of 723 runs from 201 overs, and conceded 746 runs from 240.4 overs, West Indies' tournament NRR was (723/201) − (746/240.6667) = 0.50. However, New Zealand had scored 817 runs from 196.1 overs, and conceded 877 runs from 244.2 overs, so their tournament NRR was (817/196.167) − (877/244.333) = 0.58. Therefore, New Zealand progressed to the Super Six stage and West Indies were eliminated. However, with individual match NRRs of −0.540, 0.295, 0.444, 5.525 and −0.530, the West Indies' average match NRR was 1.04, and with individual match NRRs of 1.225, 0.461, −0.444, −1.240 and 4.477, New Zealand's average match NRR was 0.90. Therefore, West Indies' average NRR was better than New Zealand's.
Ball difference
Ball difference (BD) is the number of balls remaining at the point of victory. For a team winning batting second, BD would be the number of balls remaining. For a team winning having batted first, BD would be the number of balls between the precise delivery when the beaten team was outscored and the end of their innings (either the end of the overs or until the team were all out). For the losing team, BD is the negative of the winning team's BD.
However, like the current NRR calculation, BD takes no account of wickets lost, so can produce similarly unjust results. In the example above from the 2013 Champions Trophy Group A, New Zealand's narrow victory over Sri Lanka would have a BD of +81, whereas Sri Lanka's comfortable victory over England would have a BD of only +17.
Also, if a match is affected by the weather, a side batting first can win having scored fewer runs, if Duckworth-Lewis increases the target for the team batting second, and they overtake the first team's score, but fail to reach the target. It's not clear what BD would be in this scenario.
Head-to-head record or stage a play-off match
Split teams level on points using the results from the matches between them. However, this unfairly increases the importance of that one match and reduces the importance of other matches in the league, when all matches in a league should be of equal value − the team with the better head-to-head record will have a worse record against other teams. Also, the head-to-head record will not decide it if the game between them was a No result, or if they played each other twice, and won one game each.
These two methods both also run into difficulties when three or more teams are level on points.
සිනමෝමම් වේරම්
ශ්‍රී ලාංකික කුරුඳු
සිනමෝමම් වේරම් හෝ සිනමෝමම් සෙලනිකම් ලෙස විද්‍යාත්මකව හදුන්වන සත්ය කුරුඳු හෙවත් ශ්‍රී ලාංකික කුරුඳු, ලෝරේසියේ පවුලට අයත් ශ්‍රී ලංකාවට ආවේනික බහුවාර්ෂික ශාකයකි. අනෙකුත් කුලයන් අතරින් මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ  ඇතුල් පොතු වාණිජ කුරුඳු නිෂ්පාදනයට යොදා  ගැනීමයි.
උද්භිද ව්දයාත්මකව සිනමෝමම්  සිලනිකම් නාමය පැවතෙන්නේ 'සිලෝන් ' ලෙස ලංකාව හැදින්වීමට යොදා ගත් පැරණි නාමයෙනි. කෙසේ වුවද ලංකාව මේ  වන විටත් ලෝක සත්‍ය කුරුඳු නිෂ්පාදනයෙන් 80%-90% ක් අතර ප්‍රමාණ්යක් සිදු කරයි. තවද සී-ෂෙල්ස්  සහ මැඩගස්කර් දුපත් වලද වාණිජ මට්ටමෙන් කුරුඳු වගා කරනු ලබයි.
ස්වභාවික තත්ත්ව යටතේ සත්ය කුරුඳු ගස මීටර් 10-15 ක් දක්වා  උසකට සහ කඳෙහි වට ප්‍රමාණය සෙ.මී. 60-75 ක් දක්වා වර්ධනය වේ. වරින්වර අස්වනු සඳහා කපා ගැනීමෙන් මීටර් 2.5-3.0 දක්වා  උස ප්‍රමාණ්යක් පවත්වාගෙන යන අතර කඳ පාමුලින් හටගන්නා රිකිලි කිහිපයකින් යුතු පඳුරක් ආකාරයෙන් පාලනය කරගනු ලබයි. කුරුඳු පත්‍ර සෙ. මී. 7-8 ක් දිගකින් සහ එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධ ලෙස සර්පිලාකාරව පිහිටන අතර පත්‍ර පාදයේ සිට අග්‍රය දක්වා පැහැදිලි නාරටි තුනක් ඇත. කුරුඳු මල්, කොළ පැහැයට හුරුවන අතර වරෙක ස්ත්‍රී පුෂ්පයක් ලෙසත් වරෙක පුරුෂ පුෂ්පයක් ලෙසත් ක්‍රියාකාරී වේ. හොඳින් ඉදුණු කුරුඳු බීජ දම් පැහැ වන අතර එක් බීජයක් සෙ. මී.1 ක් පමණ වේ.
කුරුදු විශේෂ
කුරුඳු පොත්තේ රස සහ සැර ගතිය අනුව කුරුඳු විශේෂ කිහිපයක් හඳුනාගෙන ඇත. වාණිජ වගාව සඳහා වඩාත් සුදුසු වන්නේ පැණි කුරුඳු හා පැණි  මිරිස් කුරුඳු වේ. මෙයට අමතරව කුරුඳු පත්‍රයේ හැඩය අනුව සත්‍ය කුරුඳු වර්ග හතක් හඳුනා ගෙන ඇත. ඒවා නම්
ඉතිහාස පසුබිම
ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුඳු පිළිබඳ පැරණිතම ලිඛිත සාක්ෂිය හමු වන්නේ 10වන සියවසේදී Buzurg B. Shariyar විසින් රචිත ‘Aja Ib al Hind’ හෙවත් ‘Wonders of India’ නම් කෘතියෙහිය. එසේම පොළොන්නරු යුගයේදී පවා ශ්‍රී ලංකාවෙන් විදේශයන් කරා කුරුඳු අපනයනය කර ඇති බවට සාක්ෂි ඇත. කයිරෝ ජෙනිසා (Cairo Geniza) හි හමු වී ඇති 12 වන සියවසේදී යුදෙව් වෙළදුන් විසින් රචනා කර ඇති ලිපිවලද කුරුඳුවල ප්‍රභවය ශ්‍රී ලංකාව බව දක්වා ඇත. 13 වන සියවසේදී යපහුවේ රජකම් කළ පළමුවන බුවනෙකබාහු රජ සමයේදී පවා ශ්‍රී ලංකාවෙන් කුරුඳු අපනයනය සිදු වූ බවට ලිඛිත සාධක ඇත.
මුල දී අරාබි ජාතිකයන්ගේ ආධිපත්යක්ව පැවති කුරුඳු ඇතුළු කුළුබඩු වෙළදාම, 1505 පෘතුගීසි ආක්‍රමණයත් සමග පෘතුගීසීන් අතට පත් වූ අතර, ඉන් පසුව 1658 ලන්දේසීන්ගේ ආක්‍රමණයත් සමග ලන්දේසීන් අතට පත්විය. ඉන්ග්‍රීසීන් විසින් 1796 දී ලන්දේසි පාලනය පරදා මුහුදුබඩ ප්‍රදේශ තම අණසකට ගැනීමත් සමග කුරුඳු වෙළදාමත් ඔවුන්ගේ අණසකට පත්විය.
1850 වසරේ ලංකාවේ මුළු කුරුඳු වගා බිම් ප්‍රමාණය අක්කර 50,000 ක් පමණ විය. 1928 වන විට මෙම කුරුඳු ඉඩම් වැඩි ප්‍රමාණයක් පොල් වගාව සඳහා යෙදවීම හේතුවෙන් මුළු කුරුඳු ඉඩම් ප්‍රමාණය අක්කර 25,000 ක් පමණ දක්වා අඩුවී ඇත. එයින් අක්කර 15,000 ක් ගාල්ල සහ මාතර දිස්ත්‍රික්කවලත් අක්කර 8,000ක් පමණ මීගමුව ප්‍රදේශයෙත් පැවතී ඇත.
පස සහ දේශගුණය
කුරුඳු නිවර්තන කලාපීය ශාකයකි. එය පුළුල් පරාසයක් සහිත දේශගුණික තත්වයන්ට ඔරොත්තු දෙන අතර විවිධ පාංශු තත්වයන් යටතේ මනාව වගා කළ හැකිය. ශ්රී ලංකාවේ තෙත් සහ අතරමැදි දේශගුණික කලාපවල ප්‍රධාන වශයෙන් ගාල්ල, මාතර, රත්නපුර, කළුතර, හම්බන්තොට, නුවර, මාතලේ සහ බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කවල වියාප්තව ඇත. මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 700ක් දක්වා වූ ඉඩම්වල මෙම බෝගය මනාව වගා කළ හැක.
පහතරට කෘෂි දේශගුණික කලාප WL3 හා WL4 වල දක්නට ලැබෙන රතු කහ පොඩ්සොලික පස කුරුඳු බෝගයට වඩාත් උචිතය. මෙයින් බොරළු, දොඩන්ගොඩ, මලබොඩ සහ වැද්දාගල යන පස් වර්ගවල කුරුඳු සාර්ථකව වගා කෙරේ. මෙයට අමතරව පහත රට, මැදරට තෙත් සහ අතරමැදි තෙත් කලාපවල ඇති රතු දුඹුරු ලැටසොලික් සහ අපරිණත දුඹුරු ලෝම පස කුරුඳු වගාවට උචිතය. වැලි සහිත දෙණිය පස් කාණ්ඩවල කුරුඳු ගසේ වර්ධනය අඩු වුවත් පොතු ගුණාත්මක භාවයෙන් ඉහළය.
නොවැම්බර් 1
ප්‍රවර්ගය:නොවැම්බර් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
කරගම්පිටිය විහාරය
කරගම්පිටිය විහාරය (හෝ සුබෝධාරාම විහාරය) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ දෙහිවල පිහිටි එෙතිහාසික බෞද්ධ විහාරස්ථානයක් වේ. කොළඹ නගරයට දකුණු දිශාගතව කොළඹ-ගාල්ල ප්‍රධාන මාර්ගයෙහි සැතපුම් 9ක් පමණ දුරින් පිහිටි දෙහිවල මංසන්ධියට ආසන්නව විහාරය පිහිටා තිබේ. ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරකයක් ලෙස වර්තමානයේදී විහාරය රජය විසින් නම් කොට තිබෙන අතර නාමකරණය 2007 වර්ෂයේ පෙබරවාරි 23වන දිනදී රජයේ ගැසට් අංක 1486 යටතේ සිදුකරන ලදී.
බාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන ප්‍රවර්ගය:කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
සන්තියාගෝ
thumb|467x467පික්
සන්තියාගො චිලි  යනු  චිලි රටෙහි අගනගරය සහ විශාලතම නගරය වෙයි.
ව්‍යවහාරික විද්‍යාව
ප්‍රායෝගික උපයෝගිතාවයක් වෙත එල්ල කරමින් විද්‍යාව මෙහෙයවෙන විට එය හැඳින්වෙන්නේ ව්‍යවහාරික විද්‍යාව ලෙසිනි. ව්‍යවහාරික විද්‍යාඥයෙක් විසින් කිසියම් විශේෂිත දෙයක් සැලසුම් කිරීම සිදු නොවිය හැකි අතර, ඒ වෙනුවට ඔහු වෙතින් නව තාක්ෂණ ක්‍රමවේද සහ ප්‍රායෝගික ක්‍රම ප්‍රවර්ධනය කිරීමෙහි අරමුණ සහිතව පර්යේෂණ සිදු විය හැකිය.
ශබ්ද කෝෂය
ප්‍රත්‍යාවේක්ශනය ශබ්ද කෝෂයක් යනු නියත භාෂා එකක හෝ කිහිපයක වචනවල එකතුවකි. බොහෝ විට ඒවා අකාරාදී පිළිවෙලට සකස් කර ඇත.
thumb|250px|A multi-volume Latin dictionary in the [[University Library of Graz.]]
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:Dictionaries ප්‍රවර්ගය:Technical communication tools
ලොව විශාලතම පෞරාණික තටාකය
ලොව විශාලම පෞරාණික තටාකය
පණ්ඩුකාභය රජතුමාගේ කාලයේ ඉදි වූ අභය වැව ලංකාවේ වාරි තාක්ෂණයේ ආරම්භය ලෙස සැළකුවත් විජය කුවේණි පුවත සාක්ෂි දරන්නේ ඊට බොහෝ කලකට පෙර සිටම නගර සැලසුම් අනුව පොකුණු නිර්මාණ තාක්ෂණයක් අප රටට හිමිව තිබූ බවයි. මහාවංසයේ හත්වෙනි පරිච්ඡේදයේ සඳහන් පරිදි කුවේණිය විජය රජුගේ පිරිස සඟවා තබන්නේ ද පොකුණකට ජලය ගෙන ඒමට සකස් කළ උමගක් තුළයි.
ස්වාභාවික පොකුණු අනූන මව් දෙරණේ ගල් තලාවක් මත ස්වාභාවිකව ජලය එක්රැස් වී නිර්මාණය වූ පොකුණු දුටු පුරාණ හෙළයා තමාට අවශ්‍ය ස්ථානයේ පොකුණක් තනා ගැනීමට යම් අදහසක් ඇති කරගත්තා වන්නට පුලුවන. වර්ථමානයේ අලංකාරය උදෙසා පමණක් පොකුණු නිර්මාණය කළත් අතීතයේ අලංකාරය සඳහා මෙන්ම ජල අවශ්‍යතා සඳහා ද, පරිසරයේ උෂ්ණත්වය සමතුලිත කිරීම සඳහා ද පොකුණු නිර්මාණය නගර සැලැස්මක විශේෂ අංගයක් ලෙස භාවිතා විය.
උමං නල මාර්ග ඔස්සේ ජලය ගෙන ඒම පිණිස පාෂාණමය නල තැනීම, ඒවා කාන්දු ඇති නොවන සේ එකිනෙක සම්බන්ධ කිරීම, ජලය ගලා ඒම අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට පාලනය කිරීම හා පරිසර අලංකාරයට හානියක් නොවන සේ ඉදිකිරීම යන කාරණා සමඟ සම්බන්ධ කර බලන විට ලෝකයේ දියුණුම ජල පීඩනය පිළිබඳ න්‍යායේ තාක්ෂණය භාවිතා කළ රට ලංකාව ය.
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 3වන සියවසේ පමණ ඉදිකරන්නන්ට ඇතැයි සැළකෙන අභයගිරියේ විශාලම පොකුණ වන ඇත් පොකුණ විශාලත්වය නිසාම එම නමින් හැඳින්වුව ද පුරාණ පොතපතෙහි සඳහන් වන්නේ මාස්පොත පොකුණ කියාය. සිව් දෙසින් ම ගල් අතුරා නිම කර ඇතත් මනාව නිරීක්ෂණය කරන්නේ නම් මෙය පිහිටි ගලේම නිර්මාණය කරන ලද්දක් බව දැකගත හැකිය. ජුරාසික් යුගයේ සිටම මේ ස්ථානයේ ස්වාභාවික පොකුණක් පැවති බවත් පසුව එයට හෙළ තාක්ෂණය එක්කරමින් සංරක්ෂණය කිරීමක් සිදුකොට මේසා විශාල පොකුණක් නිර්මාණය කළ බවත් ඇතැම් තැනක සඳහන් අතර ඇත් පොකුණ බටහිර ඉවුර දෙස බැලීමේදී එම සඳහන සත්‍ය බවත් පැහැදිලි වේ.
අඩි 500ක් දිග, අඩි 50ක් පළල හා අඩි දහයක් ගැඹුරු ඇත් පොකුණ ලොව විශාලතම සහ පැරැණිම පිහිනුම් තටාකය ලෙස සැළකේ. පොකුණට ජලය ගෙන ඒම සඳහා උතුරින් නළ මාර්ග දෙකක් ද දකුණින් එක් නල මාර්ගයක් ද ඇති අතර එ් සියල්ල භූගත නල පද්ධතිය. උතුරින් ඇති එක් නලයක් තවමත් ක්‍රියාත්මක අතර පෙරියන්කුලම වැවෙන් එයට ජලය ලැබේ. අනික් උතුරු නල මාර්ගය මහ බුලංකුලම වැවෙන් ජලය ලබාගැනීමට සම්බන්ධ කර ඇත. පොකුණේ ජලය ජල පෙරණයක් ඔස්සේ පිට කරන්නට සකසා තිබීමෙන් පුරාණ මිනිසුන් තමන් ගැන මෙන්ම පරිසරය ගැන ද අප්‍රමාදව සිතූ බව පැහැදිලිය.
කිලෝමීටරයක් පමණ දුර ඇති කුට්ටම් පොකුණට ද ජලය ගෙන යන්නේ ඇත් පොකුණෙනි. ලොවම මවිත කරන බිසෝ කොටු තාක්ෂණය හා සළපනාව මේ පොකුණු සඳහා ද භාවිතා කර තිබීමෙන් නිර්මාණකරුවා තම කාර්ය ඇති සාර්ථකව චිරාත් කාලයක් පවත්වා ගැනීම සඳහා දැක් වූ උනන්දුව කැපී පෙනේ. ජලය ආශ්‍රිත අභිචාර කලා නිර්මාණ අප සාංස්කෘතියේ පරිපූරණත්වය පසක් කරයි. ඇත් පොකුණේ සවි කර තිබූ ඇතුන් දිය කෙළින ශෛලමය කැටයම් පුවරුව අභයගිරි කෞතුකාගාරයේ දී දැකගත හැකිය.
නොවැම්බර් 2
ප්‍රවර්ගය:නොවැම්බර් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
මාකේමාකේ
මාකේ මාකේ (සංකේතය: ) වාමන ග්‍රහලොව කුයිපර් වළල්ලේ ඇති විශාල ග්‍රහවස්තූන්ගෙන් එකකි. මෙහි විශ්කම්භය ප්ලූටෝ ග්‍රහලොව මෙන් 2/3 කි. මේක්මේක් හට උපග්‍රහයන් නොමැති බැවින් එය කුයිපර් වළල්ලේ ඇති අනෙක් ග්‍රහලෝක අතුරින් වෙන්කර හඳුනාගත හැකිය. එමගින් එහි බර නිමානය කලහැකිය. එහි උෂ්ණත්වය 30 K (−243.2 °C) ක පමන ඉතාමත් අඩු ප්‍රතිශතයක උෂ්ණත්වයකි. එමගින් කියවෙන්නේ එහි මතුපිට එතේන්,මෙතේන් සහ නයිට්‍රජන් අයිස් මගින් ආවරනය වී ඇති බවයි.
පලමුව 2005 FY9 ලෙසත් ඉන් පසුව සුඵ`ග්‍රහයෙකු (136472) ලෙසත් නම් කරන ලදි. එය සොයා ගන්නා ලද්දේ 2005 මාර්තු මස 31 වන දින Michael Brown ඇතුලු කණ්ඩායම විසිනි. නමුත් එය ප්‍රකාෂයට පත්කරනු ලද්දේ 2005 ජුලි මස 29 වන දිනය. 2008 ජුලි මස මෙය වාමන ග්‍රහලොවක් ලෙස International Astronomical Union (IAU) මගින් තහවුරු කරන ලදි. නැගෙනහිර දූපත් වල වාසය කරන Rapanui ජනයාගේ පුරාවෘත ආශ්‍රයෙන් මෙම වාමන ග්‍රහලෝ්කයේ නම සැදි ඇත.
අනාවරණය
මේක්මේක් වාමන ග්‍රහලොව සොයාගනු ලද්දේ 2005 මාර්තු මස 31 වන දින Palomar Observatory නම් කණ්ඩායම විසිනි. එහි මූලිකත්වය ගෙන කටයුතු කරනු ලැබූයේ Michael Brown විසිනි. නමුත් එය සොයාගත් බව ප්‍රකාෂයට පත් කරනු ලැබුවේ 2005 ජුලි මස 29 වන දිනය. දීප්තිමත් වස්තූන් වන මේක්මේක් සහ ඊරිස් පිලිබඳ සොයාගැනිම් සහ ගනණය කිරීම් අවසාන වනතුරු මොවුන්ගේ සොයාගැනීම් පිලිබද අණාවරනය කිරීම ප්‍රමාද කලේය. නමුත් මේ අතරතුර තවත් විශාල වස්තුවක් වන Haumea වාමන ග්‍රහලොව සොයාගන්නා ලදී. මෙම සොයාගැනීම් දෙකම ජූලි මස 29 වන දින දැනුම් දෙන ලදී. මෙය මතභේදාත්මක දැනුම්දීමක් ලෙස වෙනත් ස්පාඟ්ඟ කණ්ඩායමක් විසින් ප්‍රකාශ කලේය.
කුයිපර් වළල්ලේ ඇති ඉතා දුර්වල ග්‍රහයන් සොයාගෙන තිබුනත් ඒ වනතුරුත් මේක්මේක් සොයාගෙන නොතිබුනි. එය මෙහි සාපේක්ෂ දීප්තිය නොසලකා හැරීමකි. මේක්මේක් වාමන ග්‍රහයා ප්ලූටෝ මෙන් පස් ගුණයක දීප්තියකින් යුක්තය. සුළු ග්‍රහයන් බොහොමයකගේ සොයාගැනීම් පදනම් වී ඇත්තේ සූර්යාගේ ගමන් මාර්ගයට සාපේක්ෂවය. එමගින් නව සොයාගැනීම් වලට පහසුවක් වි ඇත. මෙයින් පෙනෙන ලෙස සාපේක්ෂව විශාල කක්ෂීය ආනතියක් ඇති නිසා පෙර සොයාගැනීම් මගහැර තිබේ. මෙය සොයාගත් කාලවකවානුව තුලදි එය සූර්යයාගේ ගමන් මාර්ගයට ඉතා දුරින් වූ Coma Berenices යන උතුරු තාරකා රාශිය තුල පිහිටා ඇත.
Clyde Tombaugh හට 1930 පමණ කාල වකවානුව තුලදී නෙප්චූන් හි වෙනත් ග්‍රහයන් පිළිබද සෙවීමේදී, ප්ලූටෝ ට අමතරව වෙනත් එකම වාමන ග්‍රහලොව වන මේක්මේක් ගේ දීප්තිය ප්‍රමාණවත් විය. Tombaugh ගේ සොයාගැනීම් කාලයේදී, මේක්මේක් යන වාමන ග්‍රහයා කක්ෂීය තලයට ඉතා සුළු ආනතියකින් යුක්තව Taurus සහ Auriga ග්‍රහයන් අතර සීමාවේ පිහිටා ඇත. එහි පෙනෙන විශාලත්වය 16 කි. මෙම පිහිටීම කෙසේවෙතත් ක්ෂීරපථයට ඉතා ආසන්නය. තරුවල වටපිටාවේ ඝණත්වය සමග මේක්මේක්හි එය සිදුවිය නොහැක්කකි. ප්ලූටෝගේ සොයාගැනීමෙන් වසර ගණනාවකට පසුවත් Tombaugh ගේ සොයාගැනීම් නොනවත්වා කෙරුනද, මේක්මේක් හෝ වෙනස් නෙප්චූන්හි ග්‍රහයන් සොයාගැනීමට ඔහු අසමත් විය.
බෝගොඩ ලී පාලම
බෝගොඩ ලී පාලම 16 වන සියවසෙහි ශ්‍රී ලංකාවේ දඹදෙණි රාජධානි යුගය තුල ඉදිකරන ලද දැව පාලමකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ දැවයෙන් ඉදිකරන ලද පැරණිතම පාලමක් ලෙස සැළකේ. පාලම, බදුල්ල නගරයේ සිට කිලෝ මීටර 13 ක් දකුණු දිගින් පිහිටා ඇත. පාලමේ කොටස් එකිනෙක සම්බන්ධ කරන ඇණ ඇතුළුව එහි සියළුම කොටස් දැවයෙන් නිර්මාණය කොට තිබේ. එහි වහලයට යොදා ඇති උළු මහනුවර යුගයේ බලපෑම ඉස්මතු කරයි. අතීත බදුල්ල හා මහනුවර මං යා කරමින්, පාලම ගල්ලන්ද ඔය හරහා නිර්මිතය.
මාකේමාකේ
නම
2005FY9 යන තාවකාලික නාමයෙන් මේක්මේක් වාමන ග්‍රහයා ප්‍රසිද්ධ කරන ලදී. එලෙස නම් කීරීමට පෙර, සොයාගන්නා ලද කණ්ඩායම විසින් මෙම ග්‍රහයා “Esterbunny” ලෙස නම් කරන ලදී. මක්නිසාද යත් Ester නම් ග්‍රහයා මීට ටික කලකට පෙර සොයාගත් බැවිනි.
බෝගොඩ ලී පාලම
පාලම
වසර 400කටත් වඩා පැරණි මෙම පාලම සම්පූර්ණ වශයෙන් දැවයෙන් නිමවා තිබෙන අතර පාලම තැනීමට යොදාගෙන ඇත්තේ එක් ගසක් පමණක් යැයි පැවසේ. මීටර 15ක් පමණ දිගින් යුතුව තනා ඇති පාලම මීටර 1.5 ක පමණ පළලකින් සමන්විත වේ. මීටර 2.4 ක පමණ උසකින් යුතුව පාලමට සම්බන්ධ කොට වහළයක් නිර්මාණය කොට තිබීම බෝගොඩ පාලමෙහි සුවිශේෂත්වය වැඩිකිරීමට හේතු සාධක වී තිබේ. පාලමෙහි දැවමය වැට පැරණි කැටයම් වලින් අලංකෘත කොට තිබේ. මීටර 11 ක උසකින් යුතු විශාල දැව කඳක් මත පාළම පිහිටුවා තිබේ.මෙම පාලම සැකසීමට කොස් හා කුඹුක් දැව භාවිත කර ඇත.තවද මෙහි කොටස් සම්බන්ධ කිරීමට ලී ඇණ භාවිතකර ඇත. එසේම මෙහි කැටයම් සදහා කළුවර හා මිල්ල දැව භාවිත කර ඇත.
මේවාද බලන්න
ප්‍රවර්ගය:පාලම් ප්‍රවර්ගය:බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
මාකේමාකේ
නම
2008 ජූලි මසදී සාම්ප්‍රදායික ක්යිපර් වළල්ලේ ඇති වස්තූන් සදහා වන IAU රීති වලට අනුකූලව, 2005FY9 හට creator deity යන නම දෙන ලදී. නැගෙනහිර දූපත් වල ස්වදේශික ජනකොටස වන Rapanui ජනයා, මෙම ග්‍රහයාගෙත් Ester ග්‍රහයාගෙත් සම්බන්ධය සුරැකීමට, මානුෂත්වයේ නිමැවුම්කරු හා සශ්රීකත්වයේ දෙවියන් පිළිබද ලියැවුනු ජනකථා මගින් මෙම ග්‍රහයා මේක්මේක් ලෙස නම් කලහ.
කක්ෂය සහ වර්ගීකරණය
මේක්මේක් වාමන ග්‍රහයා හිරුගේ සිට පොදුවේ 52.3AU(7.82*109km) දුරින් පිහිටා ඇත. එය එහි කක්ෂය කරා ලගා වන විට, සම්පූර්නයෙන්ම වාගේ එය හිරුට දුරින් පිහිටයි. මේක්මේක් ග්‍රහයා Haumea ග්‍රහයාගේ කක්ෂයට ඉතාමත් සමාන ලෙස ගමන් කරයි. උපරිමය 29° ආනතියකින් සහ 0.16 ක පමන මධ්‍යහ්න විකේන්ද්රිකතාවයකින් යුක්තවේ. තවද, අඩ මහා අක්ෂය සහ අපහේලිකය මගින් ඇතිකරන කොන්දේසි මත මේක්මේක්හි කක්ෂය, හිරුගේ සිට ඉතා සුළු දුරකින් පිහිටයි. එහි කක්ෂීය කාලය ආසන්න වශයෙන් අවුරුදු 310 කි. ඊට අමතරව ප්ලූටෝගේ අවුරුදු 248ක් ද, Haumea ගේ අවුරුදු 283ක් ද වේ. මේක්මේක් සහ Haumea යන ග්‍රහයන් දෙදෙනාම පොදුවේ කක්ෂීය තලයට දුරින් පිහිටා ඇති අතර එහි කෝණික දුර 290 ට ආසන්න අගයක් වේ. Haumea එහි අපහේලිකය 1992 දී පසුකරන අතරතුර මේක්මේක් 2033දී අපහේලිකය කරා ලගා වෙමින් පවතී.