cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ගල්කිස්ස මහ හෝටලය
== ශ්‍රී ලංකාව ඉංග්‍රීසි අධිරාජ්‍යය යටතේ පැවති කාලවකවානුවේ (එවකට ශ්‍රී ලංකාව හැදින්වූයේ "සිලෝන්" [Ceylon] යනුවෙනි), 1805-1811 යන කාල පරිච්ඡේදයේ මෙරට ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුකාරවරයා වශයෙන් ක්‍රියා කළේ සර් තෝමස් මෙට්ලන්ඩ් ය. ඔහු ගල්කිස්‍‍සෙන් ලත් ඉඩමේ සිය පෞද්ගලික වාසස්ථානය ගොඩනැගුමට ඉටාගත්තේය. == පුරාවෘත්තයට අනුව, මෙම කාලවකවානුවේ ඔහු පෘතුගීසි හා සිංහල සම්භවයක් ඇති "ලොවීනා" නමැති නෘත්‍යාගනාව සමග පෙමින් වෙලිනි. සිය නිවහන ගොඩනැගෙන අතරවාරයේ එහි සිට එය අසබඩ පිහිටි ලොවීනාගේ නිවහනට රහසිගත උමගක් ඉදිකිරීමට ඔහු වගබලාගත්තේය. ඔහුගේ වයින් ගබඩාවෙන් පටන්ගෙන ඇයගේ නිවහනින් කෙළවර වන මෙම උමග ඔවුනට රහසිගතව හමුවීමට ඉඩකඩ පෑදුවේය.
එ නමුදු, සර් තෝමස් මෙට්ලන්ඩ් 1811දී ලංකාව හැරදමා මෝල්ටාවේ පදිංචි වූ අතර එහිදී තනිකඩයකු ලෙසම මියැදිනි.
1920දී පමණ උමග වසා දැමුනු අතර මන්දිරය වටා වු අහිකුණ්ඪික ගම්මානය නවීන නගරයක් බවට සංවර්ධනය විය. පසු කලෙක, මෙම "ගල්කිස්ස" නමැති නගරය "මවුන්ට් ලැවීනියා" (Mount Lavinia) යනුවෙන් ඇයව සිහිවීම පිණිස නම් කරන ලදි.
දෙවන ලෝක සංග්‍රාමය කාලයේදී හෝටලය බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාව විසින් හමුදා රෝහලක් ලෙස භාවිතයට ගැනුනි. යුද්ධයෙන් අනතුරුව 1947දී ගල්කිස්ස මහ හෝටලය ලෙස මෙය ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරිනි. "ද බ්‍රිජ් ඔන් ද රිවර් ක්වායි" (The Bridge on the River Kwai) චිත්‍රපටයේ සමහර දර්ශන මෙම හෝටලයේ දී රූගත කෙරිනි.
ග්‍රහකය - වර්ගීකරණය
වර්ගීකරණය
කක්ෂීය කාණ්ඩ හා ග්රාoහක පවුල්
බොහෝ ග්රාහක කාණ්ඩ හා පවුල්වලට වර්ගීකරණය කොට ඇත්තේ ඒවායේ කක්ෂවල ලක්ෂණවලට අනුවය. විශේෂම වර්ගීකරණයන්හිදී හැරෙන්නට සාමාන්යයයෙන් ග්රිහක කාණ්ඩවලට නම් දෙන්නේ එම කාණ්ඩයේ සොයාගන්නා ලද ප්රිථම ග්රාහකයේ නම අනුවය. කාණ්ඩ යනු සාපේක්ෂව ලිහිල් ගතික සම්බන්ධතාවයන් වන අතර පවුලක් යනු අතීතයේ දී විශාල ඇස්ටොරයිඩයක විනාශකාරී පිපිරුමකින් හටගත් ප්රීතිඵල වේ. ග්රකහක පවුල් අනාවරණය කොටගෙන ඇත්තේ ප්රකධාන ග්රරහක වළල්ලේ පමණි. ඒවා ප්රපථමයෙන්ම 1918 දී කියොට්සුගු හිරයාමා විසින් හදුනාගන්නා ලැබූ අතර එම නිසා ඒවා ඔහුට ගෞරව කිරීමක් වශයෙන් හිරයාමා පවුල් වශයෙන් ද හදුන්වනු ලැබේ.
ප්රයධාන ග්ර හක වළල්ලේ 30% - 35% පමණ වස්තූන් ගතික පවුල්වලට අයත්වන අතර ඒවාට අතීතයේ ග්රුහක අතර සිදුවූ ගැටුම් වැනි පොදු සම්භවයක් ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. එක් පවුලක් (136108)2003EL61 යන නෙප්චූන්වලට ද වඩා දුරින් ඇති (trans Neptunian Object) වස්තුවක් සමග ද සම්බන්ධය.
අර්ධ චන්ද්රිධකා හා ඛූරප වස්තූන් (Quasi Satellites and horseshoe objects)
සමහර ග්රදහකවලට පෘථිවිය සමග හෝ වෙනත් ග්රූහලෝකයක් සමග සම්බන්ධ වූ අසාමාන්යb අශ්ව ලාඩම් හැඩැති කක්ෂ පවතී. උදාහරණ ලෙස 3753 කෲත්හි හා 2002AA දැක්විය හැක. මේ ආකාරයේ කාක්ෂීය සැකැස්මකට නිදර්ශනයක් මුලින්ම සොයාගනු ලැබුයේ සෙනසුරුගේ චන්ද්ර යින් දෙදෙනෙක් වන එපිමෙතියස් හා ජැනුස් අතරය. සමහර අවස්ථාවලදී මෙම ඛුරුප (අශ්වලාඩම්) වස්තූන් දශක කිහිපයකට හෝ වසර සිය ගණනකට තාවකාලිකව අර්ධ චන්ද්රිශකා බවට පත්වන අතර පසුව නැවතත් ඒවායේ මුල් අවස්ථාවට පත් වේ. පෘථිවියට හා සිකුරුට මෙවැනි අර්ධ චන්ද්රිෙකා ඇති බවට හදුනාගෙන ඇත. පෘථිවිය, සිකුරු හා අනුමාන වශයෙන් බුධ සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති මෙවැනි වස්තූන් ඒටීන් (Aten) ග්ර හකවල විශේෂ පන්තියකට අයත් වේ. කෙසේ වුවද මෙම වස්තූන් වෙනත් ග්රනහ ලෝකයක් සමඟ ද සම්බන්ධ වී පැවතිය හැක.
වර්ණාවලි වර්ගීකරණය
433 එරොස්ගේ මෙම ඡායාරූපය ඇස්ටොරයිඩයේ යට පිහිටි බොකු නියන් හැඩය හරහා එක් කෙළවරක සිට අනෙක් කෙළවරට පෙනෙන දර්ශනය දක්වයි. 35m පමණ වන කුඩා ලක්ෂණ දැකිය හැක. පැහැය, අල්බිඩෝව හා වර්ණාවලි හැඩය මත පදනම්ව ඇස්ටොරයිඩ වර්ගීකරණ පද්ධතිය 1975 දී ක්ලාක් ආර්. චැප්මන්, ඩේවිඩ් මොරිසන්, බෙන් සිල්නර් විසින් වැඩි දියුණු කරන ලදී. මෙම ගුණාංග ඇස්ටොරයිඩවල මතුපිට භෞතික ගුණාංගවලට සම්බන්ධයක් ඇතැයි විශ්වාස කරයි. මුල් වර්ගීකරණ පද්ධතියේ ප්ර්භේද 3ක් තිබිණි. ආහාර මිශ්රිිත කළු පැහැති වස්තූන් C වර්ගය (හදුනාගෙන ඇති ග්ර්හකවලින් 75%ක් පමණ) ගල් හා සිලිකා සහිත S වර්ගයේ වස්තූන් (හදුනාගෙන ඇති ඇස්ටොරයිඩවලින් 17% පමණ) හා C හා S ට අයත් නොවූ සියළුම වස්තූන් අයත් වන U වර්ගයේ ඒවා‍ය. මේ වර්ගීකරණය දැන් තවත් ප්‍රභේද කිහිපයක් ද එකතුව ව්යාූප්ත (වර්ධනය) වී ඇත. තවත් ග්රවහක අධ්ය යනය කරත්ම තවත් ප්ර භේද මෙයට එකතු වීම සිදුවේ.
වර්තමානයේ භාවිතාවන, වඩාත් පුළුල් භාවිතයක් ඇති වර්ගීකරණ වන්නේ තෝලන් වර්ගීකරණය හා SMASS වර්ගීකරණයයි. මුලින් සදහන් කළ වර්ගීකරණය 1984 දී ඩේවිඩ් ජේ. තෝලන් විසින් යෝජනා කල අතර එය 1980 දී සිදුකරන ලද වර්ණ 8කින් යුත් ග්රවහකයක් පරීක්ෂණයට ලක් කිරීමෙන් ලැබුණු තොරතුරු මත පදනම් විය. ඇස්ටොරයිඩ ප්ර්භේද 14 කට වර්ගීකරණය වීම මෙහි ප්ර තිඵලය විය. 2002 දී කුඩා ප්ර්ධාන ග්ර1හක වළල්ලේ වර්ණාවලීක්ෂ පිරික්සුම (SMALL MAIN BELT ASTORIDE SPECTROSCOPIC Survey) හි ප්රරතිඵලය වූයේ තෝලන් වර්ගීකරණය ‍ප්රඵභේද 24 දක්වා විකිරණය වීමය. මෙම පද්ධති 2 දී ග්රවහක C,S,X යනුවෙන් ප්රවධාන ප්රපභේද 3කට වෙන් කරයි. X ට අයත් වන්නේ ප්ර ධාන වශයෙන් ලෝහමය ග්රවහකවන අතර උදාහරණ ලෙස M වර්ගයට අයත් ග්රිහක දැක්විය හැක. මෙහි තවත් කුඩා පන්ති ද රාශියක් පවතී.
වර්ණාවලි වර්ගීකරණයේ ඇති ගැටළු
මුල් අවධියේ දී වර්ණාවලි අනුව නාමකරණය පදනම්ව තිබුණේ ග්ර්හකයේ සංයුතිය හා බැදුණු කරුණු මතය. කෙසේ වුවද වර්ණාවලි ලක්ෂණ හා සංයුතිය අතර අනුරූපතාව සෑම විටම ඉතා හොඳ නොවූ අතර විවිධ වර්ගීකරණ දැනට භාවිතයේ පවතී. මෙය සැලකිය යුතු ව්යාුකූලතාවයකට මං පාදා ඇත. වෙනස් වර්ණාවලි වර්ගීකරණයන්ට අයත් ග්රවහක වෙනස් සංයුතීන්ගෙන් යුක්ත වීමේ ප්රපවණතාවයක් තිබුණ ද එකම වර්ගීකරණ පන්තියකට අයත් ග්රුහකවල සංයුතිය එකම යයි නිසැකවම කිව නොහැක.
වර්තමානයේ වුවද තවම පිළිගන්නේ 1990 දී දළ වර්ණාවලීක්ෂ පරීක්ෂා කිහිපයක් මත පදනම් වූ වර්ණාවලි වර්ගීකරණයයි. ග්ර0හක සාම්පල විශාල ගණනක විස්තර සහිත මිණුම් අඛණ්ඩව ලබා ගැනීමේ අපහසුව නිසා විද්යා ඥයින්ට තවමත් වඩා හොද වර්ගීකරණයකට යාමට නොහැකි වී ඇත. (හොද විච්ඡේදිත වර්ණාවලි හෝ ඝනත්වය වැනි වර්ණාවලි ආශ්රීොත නොවූ දත්ත ඉතා ප්රඇයෝජනවත් වනු ඇත)
http://en.wikipedia.org/wiki/Asteroid#Classification
නර්තන කලාව
නර්තනය යනු රිද්මයානුකූලව සිදුකෙරෙන දේහ චලනයකි.මෙහිදි අධයාත්මික හෑගීම් භාවාත්මක හෑගීම් ප්‍රසංගාත්මකව ඉදිරපත් කෙරෙයි.මෙය මිනිසුන් අතර වචන භාවිතයකින් තොරව සිදු කෙරෙන සන්නිවේදනයකි.ලොව පුරා විවධ නර්තන සම්ප්‍රදායන් දක්නට තිබේ.
නර්තනයේ ආරම්භය හා ඉතිහාසය
සියෙට්ට්‍රෝ ලොන්ගී (නර්තනයේ අභ්‍යාසය)
නර්තනය කලා ආකෘතියක් ලෙස සලකුණු නොලබන අතර එය මිනිස් සංස්කෘතිය තුළ ඇති වු කාලය නිශ්චිතව කිව නොහැකිය. එය නිසැකවම උත්සව, චාරිත්‍ර, සැමරුම් උත්සව හා විනෝදාස්වාද සඳහා මුල් ම මානව ශිෂ්ටාචාර බිහිවීමට පෙර ද පැවත ඇත. පුරාවිද්‍යා කැණීම් වලින්නර්තනයේ සලකුණු ආදිකල්පිත යුග වන ඊජිප්තුවානු සොහොන් කොත් තුළ සටහන් කොට ඇති නර්තන රූප (3300 BC) සහ ඉන්දියාවේ බිම්බෙන්ටා ගල් ආවරණ මත සටහන් කොට ඇති නර්තන රූප සොයා ගන්නා ලදි. නර්තනයේ මුල්ම හැඩගැසීම, රඟ දැක්වීම සමහර අවස්ථාවල විරුද්ධ පක්ෂය කෙරෙහි හැඟීම් පලකිරීමට ද යොදා ගෙන ඇත. එය 'ආලය කිරීම' යනුවෙන් මුල් ආරම්භ ප්‍රකාශ කරන අතර, ලිඛිත භාෂාව භාවිතයට පෙර මෙම කතාන්දර පාරම්පරිකව පැවත එන්නට ඉවහල් වී ඇත. නර්තනය භාවිතා කර ඇති තවත් අවස්ථාවක් වන්නේ චාරිත්‍ර ක්‍රමවලදී පුරෝගාමියෙකු ලෙසය. ශ්‍රී ලාංකික නර්තනය සතුන් පිලිබඳ විද්‍යාමතය දරණ කාලය දක්වා දිවයයි. සිංහල පුරාවෘත්තයක් වන උඩරට නර්තනය වර්ෂ 2500 පෙර මායාකාර රජෙකු විද්‍යාමාන වු චාරිත්‍රයකින් පැවත එන්නක් ලෙස පිළිගැනේ. බොහෝ සමකාලීන නර්තන විලාශයන් ‍ඓතිහාසික, සාම්ප්‍රදායික උත්සව හා ජනවර්ග දක්වා පැතිරේ.
රංගනය හා සංගීතය
බොහෝ මුලික සංගීත හා රැඟුම් ආකාර රඟ දක්වනු ලැබු‍වේ එකටය. මෙම යුගල නර්තනයන් පැවත එනු ලබන්නේ රැඟුම් හා සංගීත ඇතුලත් ජිග්, වොල්ට්ස්, ටැන්ගෝ, ඩිස්කෝ, සල්සා, ඉලෙක්ට්‍රොනිකා හා හිප්-හොප් ඔස්සේය. සමහර සංගීත වර්ග සමාන්තර නර්තන හැඩ අඩංගු බැරොක් සංගීතය පදනම් වූ බැරොක් නර්තන වූද, අනෙකුත් නර්තන ගොඩ නැඟුනේ වෙන් වෙන් වශයෙනි. එනම් සම්භාව්‍ය සංගීත සහ සම්භාව්‍ය බැලේ ලෙසයි.
නර්තනය බොහෝ විට සංගීතය හා බැඳෙන මුත්, එය ස්වාධීනව හෝ එහිම අඩංගු දෑ සැපයමින් රඟ දැක්වේ(ටැප් ඩාන්ස්). නර්තනය සංගීතය සමඟ යෙදෙන රංගන හා ශෛලීය සංගීතයට උචිත ලෙස හෝ එයින් බැහැරව යන ආකාරයට ඉදිරිපත් කරයි. සංගීතය නොමැතිව දක්වන රංගනය සෑම විටම නර්තනයේ රිද්මයට අනුව යයි.
නර්තන වෘත්තිය
නර්තන සම්බන්ධයෙන් විවිධ රැකියා තිබේ. නර්තනය, නර්තන ශිල්පියා, ගුරැවරයා, නර්තන ක්‍රිඩා උපදේශන, නර්තන චිතිස්න හා නැටුම් ශාස්ත්‍රය මේවාය.
නර්තන ශිල්පියා
නර්තන පුහුණු වීම් නර්තන ආකාරයන් අනුව වෙනස් වේ. සම්භාව්‍ය නර්තනය විශේෂ පුහුණු විම් සඳහා විශේෂඥ සමාගම් හරහා කෙරෙන විශ්වවිද්‍යාල පාඨමාලා පවතී. පුද්ගලිකව පවත්වනු ලබන නර්තන ආයතනද මේ අතර වේ. මෙම ආයතන තරඟකාරි නර්තන ශෛල මෙන්ම, සම්භාව්‍ය හා ජනවාර්ගික නර්තනයද ඇතුලත්ය. විශේෂඥ නර්තන ශිල්පීන් බොහෝ විට ගිවිසුමක් හෝ නිශ්චිත ප්‍රසංගයක් මත සේවයේ යෙදෙයි. නර්තන විශේෂඥ ශිල්පියෙකුගේ ජීවන රාටාව නිරතුරුව වෙනස්වන අවස්ථාවන්, තරඟකාරිත්වය හා අඩු ගෙවිම් මත පැවැතේ විශේෂඥ නර්තන ශිල්පීන් හට තමන්ගේ ආදායම ලඟාකර ගැනීමට බොහෝ විට නර්තනයට සම්බන්ධ චරිත වන නර්තන ඉගැන්වීම, නර්තන ක්‍රීඩා උපදේශනය, යෝග වැනි අංග වල නිරත වීමට සිදු වේ. ඇමරිකාව තුල විශේෂඥ නර්තන ශිල්පින් ඇමරිකානු සංගිතඥ පදනම හා ස්ත්‍රින් නර්තන පදනම වැනි ආයතන වල සමාජිකයන් වේ. මේ පදනම් මඟින් ඔවුන්ගේ කාර්යය ස්වභාවයන් හා අවම වේතන මට්ටම නිර්ණය කරයි.
නර්තන ගුරුවරයන්
නර්තන ගුරුවරයන් කීර්තිය හා අලෙවිය කෙරෙහි උනන්දු වෙයි. සල්සා හා ආර්ජන්ටිනො ටැන්ගෝ නර්තනයන්ට මූලික පුහුණුවක් නොමැති අතර, නර්තන ගුරුවරුන් ස්වයං රැකියා කරුවෝය.
නර්තන ක්‍රිඩා උපදේශනයන්
මොවුන් නර්තන තරඟකරුවන් හෝ කලින් මෙහි නියැලි අය වන අතර, මොවුන් නර්තන ක්‍රිඩා පදනම මඟින් පිලි ගැනේ.
''' නැටුම් නිර්මාණ ශිල්පින් ==
නර්තන අධ්‍යයනය හා ශිල්පය
1920 වර්ෂයේ නර්තන අධ්‍යනය ශ්‍රාස්ත්‍රීය විෂයක් ලෙස පිළිගැනිනි. වර්තමානයේ මෙම විෂයයන් පූර්ණ පද්ධතියන් වන්නේ විශ්වවිද්‍යාල, සෞන්දර්යය හා මානව වැඩසටහන් තුලය. 20 වන ශතවර්ෂයේ දී ප්‍රායෝගික දැනුම හා සමානව ශාස්ත්‍රීය දැනුම ද ප්‍රායෝගික පර්යේෂණ සදහා උපකාර විය. විශාල නර්තන පාඨමාලාවන් ඇති අතර ඒවායින්,
• විශේෂඥ පුහුණුව : විලාසය හා ශිල්ප ක්‍රම
• පුහුණු පර්යේෂණ : නැටුම් ශාස්ත්‍රය රඟ දැක්වීම
• මානව ශිල්ප ශාස්ත්‍රය
• නර්තන චිකිත්සාව
• නර්තන හා ශිල්පය
• ලබාන් චලනය
පරිපූර්ණ නර්තන ශාස්ත්‍රීය පාඨමාලාවන් BA (Hons) සිට PhD හා අනෙකුත් පශ්චාත් ආචාර්ය උපාධි දක්වා විහිදේ. බොහෝ නර්තන විශේෂඥයන් මෙම පාඨමාලා හදාරා විශේෂඥ නර්තන වෘත්තිකයන් ලෙස ක්‍රියා කරයි.
පරිගණක ක්‍රමලේඛකරණය
පරිගණක ක්‍රමලේඛකරණය (සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රමලේඛකරණය හෝ කේතකරණය ලෙස කෙටි කර ඇති) යනු පරිගණක ක්‍රමලේඛවල මූලාශ්‍ර කේතය ( source code) ලිවීම, පරීක්ෂා කිරීම , දෝෂ නිරාකරණය හා පවත්වා ගැනීමේ ක්‍රියාවලියයි. මූලාශ්‍ර කේතය ලියනු ලබන්නේ ක්‍රමලේඛ භාෂාවකිනි. කේතය පවතින මූලාශ්‍රයක් නවීකරණයක් හෝ නවතම දෙයක් විය හැකිය. ක්‍රම‍ ලේඛනයේ අරමුණ වන්නේ අවශ්‍ය හැසිරීම්වලින් යුක්ත පරිගණක ක්‍රමලේඛ නිපදවීමයි. (අභිරුචිකරණය, customization). මූලාශ්‍ර කේත ලිවීමේ ක්‍රියාවලියට යෙදුම් වසම (domain), විශේෂ ගණනය කිරීම් හා විධිමත් තර්කණය ඇතුළත්ව විවිධ විෂය ගණනාවක විශේෂඥ බව අවශ්‍ය වේ.
මෘදුකාංග ඉංජිනේරු ශිල්පය තුළ, මෘදුකාංග දියුණු කිරීමේ ක්‍රියාවලියේ එක් අංශයක් ලෙස ක්‍රමලේඛකරණය සැලකේ.
ක්‍රමලේඛ ලිවීම කලාවක් ද, ශිල්පයක් ද ඉංජිනේරුමය අංශයක් ද යනුවෙන් වර්තමානයේ විවාදයක් පවතී. හොද ක්‍රමලේඛගත කිරීමක් ලෙස හදුන්වන්නේ කාර්යක්ෂම හා පවත්වාගත හැකි මෘදුකාංග විසදුම් නිෂ්පාදනය කිරීමේ අරමුණ ඇති ඉහත සදහන් කළ තුනෙහිම සමබර යෙදුමකි. (‘කාර්යක්ෂමතාවේ’ හා ‘පවත්වාගෙන යා හැකි වීමේ’ මිනුම් දඩු සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වේ’) මෙම අංශය අනෙකුත් තාක්ෂණික වෘත්තීන්වලින් වෙනස් වේ. මන්දයත් ක්‍රමලේඛකරුවන් ‘ක්‍රමලේඛකරුවන්’ හෝ ‘මෘදුකාංග ඉංජිනේරුවන්’ ලෙස හැදින්වීමට සාමාන්‍යයෙන් අවසර ගැනීමක් හෝ සම්මත (හෝ රජයකින් පාලනය කරන) සහතිකයක් සමත්වීම අවශ්‍ය නොවේ.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:පරිගණක විද්‍යාව
මාතලේ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය
මාතලේ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය ශ්‍රී ලංකාවේ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයකි. ලංකා දිවයිනේ මධ්‍ය ලක්‍ෂය මාතලේ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය තුල ඇතැයි සැලකේ. මෙහි විශාලත්වයෙන් ව.කි.මී. 1993.9 කින් සමන්විත වේ. මධ්‍යම පලාතේ උතුරු කොටස නියෝජනය කෙරෙන මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය නැ‍ඟෙනහිර දේශාංශ 80º 28”, සිට 80º 59” දක්වා හා උතුරු අක්ෂාංශ 7º 24” සිට 8º 01” දක්වා පැතිර පවතී. උතුරින් අනුරාධපුරය ද නැ‍ගෙනහිරින් පොලොන්නරුව, බදුල්ල හා අම්පාර ද දකුණින් මහනුවර ද බටහිරින් කුරුණෑගල ද යන දිස්ත්‍රික්ක වලින් මායිම් වන මාතලේ, දිවයිනේ ස්වාභාවික සම්පත් වලින් අනූන ප්‍රදේශ වලින් එකකි.
සීගිරිය, දඹුලු ලෙන් විහාරය මෙන්ම නකල්ස් කඳුවැටිය ද පිහිටි මෙම දිස්ත්‍රික්කය ප්‍රාදේශිය ලේකම් කොට්ඨාස 11 ක් පුරා විහිදුනු ගම්මාන 1373 කින් සමන්විත 482,229 ක ( වර්ෂ 2012 දි ) ජනගහනයක් වෙසෙන ප්‍රදේශයකි.
භූගෝලීය පසුබිම
ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පලාතේ උතුරු අර්ධය නිරූපනය කරන මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම හා භූගෝලීය කරුණු මිණුම් දෙපාර්තමේන්තුවේ මැනුම් සිතියමේ (පරිමාණය 1 : 63360) දඹුල්ල, නාලන්ද, කුරුණෑගල, පොලොන්නරුව, ඇළහැර හා රංගල යන අඟලේ සිතියම් වලින් නිරූපනය කෙරේ.
දිස්ත්‍රික්කයේ කඳු ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ, ඒකකයක් වශයෙන් ගත් කල මූලික පාෂාණ වර්ගය චානොකයිට්ය. මෙම මූලික පාෂාණ වර්ගය කාලයක් ගතවීමේදි පෘථිවි අභ්‍යන්තරයේ ඇතිවන නොයෙක් බලපෑම් මත උඩු නැමි, විභේද හා යටි නැමි වලින් සංකීර්ණ ව්‍යුහ සාදයි. මෙම ලක්‍ෂණ නකල්ස් කඳු වැටිය ආශ්‍රිතව දැකිය හැක.
මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ නැ‍ඟෙනහිර සීමාවේ පිහිටි මහවැලි නිම්නය අසල ප්‍රදේශය භූ වර්ගීකරණයට අනූව විජයන් ශ්‍රේණියට අයත් වේ. මහවැලි ග‍ඟේ පිටාර තැන්නක් වන මෙම කලාපයේ විශේෂයෙන්ම අවසාදිත දියළු පස් තැන්පත්ව පවතී.
මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ භූ විෂමතාවය සැලකීමේදී එය ප්‍රධාන කොටස් 3 කට බෙදා දැක්විය හැක.
උතුරු දිග තැන්නට සාමාන්‍යයෙන් දඹුල්ල, ගලේවෙල, පල්ලේපොල ප්‍රාදේශිය ලේකම් කොට්ඨාශ අයත් වේ. තැන් තැන් වල උස් කඳු හා ශේෂ කඳු වලින් පිරුණු මෙම ප්‍රදේශය සාමාන්‍යයෙන් තැනිතලාවක් හා රළු බිමක ලක්‍ෂණ පෙන්වයි. මෙම ප්‍රදේශයේ පිහිටි ශේෂ කඳු අතර සීගිරිය, දඹුල්ල, බේලියකන්ද පුරාණයේ සිට ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි. මෙම තැනිතලාව සාමාන්‍යයෙන් අඩි 500 - 1000 ත් අතර උන්නතාංශයක් පෙන්වයි.
මාතලේ ප්‍රදේශය ද්‍රෝණියක් ලෙස භූ විද්‍යාත්මකව පෙන්වා දිය හැක. එයට ප්‍රධාන හේතුව කඳු වලල්ලකින් මාතලේ නඟරය වටවී තිබීමයි. නකල්ස්, ගුරුළුහෙල පන්සලතැන්න, ඕවිල්කන්ද හා හුන්නස්ගිරි කඳුවැටියෙන් වටවී ඇති මාතලේ නඟරය ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ මෙසේ ද්‍රෝණියක පිහිටයි. මෙම ප්‍රදේශයේ භූ ලක්‍ෂණ සංකීර්ණ කරවමින් ගලා බසින ගංගාව සුදු ගඟ වේ. රත්තොට හරහා නැ‍ගෙනහිර දෙසට යනවිට රළු භූ විෂමතාවයක් දක්වන නකල්ස් කඳු වැටිය හමුවේ. මුදුන් පහකින් සමන්විත මෙම වැටියේ සාමාන්‍ය උන්නතාංශය අඩි 4000 ක් පමණ වේ.
නකල්ස් කඳු වැටියේ නැ‍ඟෙනහිර බෑවුමේ පිහිටි කැපී පෙනෙන ලක්‍ෂණයකි, ලග්ගල සමාන්තර හෙල්වැටි කලාපය. නකල්ස් වැටියේ සිට ලග්ගල ප්‍රදේශයට සමාන්තරව උතුරු දෙසට විහිදෙන හෙල්වැටි තුනකින් මෙම කලාපය සමන්විත වේ. මින් එක් වැටියක් නකල්ස් හි තෙළඹුගල සිට වස්ගමුව දක්වා ද, දෙවැනි වැටිය නකල්ස් හි වමාරපුගල සිට රණමුරේ හරහා අඹන්ගඟ දක්වා ද විහිදෙන අතර තෙවැනි වැටිය රඹුක්ඔළුව ප්‍රදේශයේ සිට ලග්ගල උඩසිය පත්තුව දෙසට විහිදෙයි.
වනාන්තර ව්‍යාප්තිය ද සංකීර්ණය. එහි මධ්‍ය නිරිත හා බටහිර ප්‍රදේශ කඳුකර තෙත් කලාපීය වනාන්තර ද, නකල්ස් හි නැ‍ඟෙනහිර ප්‍රදේශ කඳුකර වියළි කලාපීය වනාන්තර ද, උතුරු හා ලග්ගල, විල්ගමු ප්‍රදේශ පහතරට වියළි කලාපීය වනාන්තර වලින් ද සමන්විත වේ. ප්‍රධාන මෝසම් සුලං දෙක මඟින්ම වර්ෂාව ලැබුවත් වැඩි වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන්නේ ඊසානදිග මෝසම් සුලං මඟිනි. ප්‍රදේශයේ ඛනිජ සම්පත් සැලකීමේදී ලග්ගල, කළුගඟ හා හත්තොට අමුණ මැණික් ද, වාරියපොල හා කයිකාවල මයිකා නිධි ද, තලාගොඩ හා ඕවල පිඟන් නිෂ්පාදනයට භාවිතා කරන පෙල්ස්පාර් ඛනිජ නිධි ද වැදගත් වේ. තවද හුණු හා කළුගල් කර්මාන්තය ද මහා පරිමාණ වශයෙන් සිදුකෙරේ.
ඓතිහාසික පසුබිම
''ලිඛිත ඉතිහාසයක් අති ලංකාවේ එකම දිස්ත්‍රික්කය මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය වේ. "ඓතිහාසික මාතලේ "''සිගිරිය නිර්මාණය කලෙ කාශ්‍යප රජතුමා විසිනි
සංචාරක ආකර්ෂණ
220px|right|thumb|සීගිරිය 300px|right|thumb|රන්ගිරි දඹුළු උයන්වත්ත රජමහා විහාරය
ජනගහන ප්‍රමානය, වර්ධනය සහ ජන ඝනත්වය
මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ ( 2012 දි ) මුළු ජනගහනය 482,229 ක් විය. 1981 සහ 2001 වර්ෂ අතරතුරදී ජනගහන වර්ධනය පුද්ගලයින් 83,974 හෝ ප්‍රතිශතය  සියයට 19.03 කි. ඉහත කාල සීමාව තුළ මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ වාර්ෂික ජනගහන වර්ධන අනුපාතිකය 1.1 % කි. 2011 වර්ෂයේ දි මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ වැඩිම ජනගහනය වන 74,529 මාතලේ ප්‍රාදේශිය ලේකම් කොට්ඨාශයෙන්ද අඩුම ජනගහනය වන 12,087 ලග්ගල පල්ලේගම ප්‍රාදේශීය  ලේකම් කොට්ඨාශයෙන්ද වාර්තා වෙයි.
දිස්ත්‍රික් ස්ත්‍රී - පුරුෂ ජනගහන තොරතුරු
( 2001 ජන හා නිවාස සංගණනය )
මැතිවරණ කොට්ඨාස
මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය ,මැතිවරණ කොට්ඨාස 4 කට වෙන්කර ඇති අතර එක් එක් මැතිවරණ කොට්ඨාසයන්හි ලියාපදිංචි ජන්ද සංඛ්‍යාව ( වර්ෂ 2014 ) අනුව පහතින් දක්වා ඇත.
චීන මහා ප්‍රාකාරය
thumb|චීන මහා ප්‍රාකාරය
චීන මහා ප්‍රාකාරය (මේ සඳහා යෙදෙන චීන නම් මගින් දිගු ප්‍රාකාරය හෝ ලී දස දහසේ (10,000) ප්‍රාකාරය යන අරුත් ගෙන දේ). යනු චීනයේ උතුරු මායිම් ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා ක්‍රි.පූ 6 වැනි ශත වර්ෂය සහ ක්‍රි.ව 16 වැනි ශතවර්ෂය අතර කාලය තුළ අනුක්‍රමික චීන රාජ වංශයන් මගින් පාෂාණ සහ පස් භාවිතයෙන් නිර්මාණය කොට පවත්වාගෙන යන ලද ආරක්ෂිත ප්‍රාකාරකයකි. පස්වැනි සියවසේ පටන් චීන මහා ප්‍රාකාරය ලෙස හැඳින්වෙන ප්‍රාකාර කිහිපයක් නිර්මාණය කරන ලදී. මේ අතරින් වඩාත් ප්‍රසිද්ධ ප්‍රාකාරය ඉදි කරන ලද්දේ පළමු වැනි චීන අධිරාජ්‍යයා වූ ක්වින් ෂි හුවාන් විසිනි. මෙහි වැඩ කටයුතු ක්‍රි.පූ 200 සහ 220 අතර කාලය තුළ සිදු වූ අතර එය වර්තමානයේ දැක ගත හැකි මින්ග් රාජ සමය තුළ ඉදිකෙරුණු ප්‍රාකාරයට උතුරු දෙසින් නිර්මාණය කෙරුණකි. කෙසේ නමුත් මේවන විට ඉන් ඉතිරිව ඇත්තේ ඉතා සුළු ප්‍රමාණයකි.
චීන මහා ප්‍රාකාරය දළ වශයෙන් කි.මී. 6400 ක (සැතපුම් 4000 ) පමණ දිගකින් යුක්ත වන අතර එය නැගෙනහිර ෂැංහයි ගුවාන් සිට බටහිර ලොප්නූර් දක්වා විහිදේ. මෙහි දළ හැඩය ආරුක්කු ස්වරූපයක් ගන්නා අතර එය දළ වශයෙන් අභ්‍යන්තර මොංගෝලියාවේ දකුණු මායිම නිරූපණය කරයි. කෙසේ නමුත් ප්‍රාකාරයේ සමස්ත දිග ප්‍රමාණය කි.මී. 6700 (සැතපුම් 4160 ) කට අධික වේ. ප්‍රාකාරයේ උච්චතම සමයේදී එය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා මිලියනයකට අධික පිරිසක් යොදවා තිබුණි. තවද, ශත වර්ෂ ගණනාවක් ඔස්සේ ක්‍රියාත්මක වුණු ප්‍රාකාරය නිර්මාණය කිරීමේ ව්‍යාපෘතිය අතුරුඵලයක් ලෙස චීන ජාතිකයින් මිලියන 2 ත් 3 ත් අතර සංඛ්‍යාවක් මිය ගිය බව ඇස්තමේන්තු කර ඇත.
ඉතිහාසය
thumb|ක්වින් රාජ වංශය විසින් නිර්මාණය කරන ලද මහා ප්‍රාකාරය thumb|හැන්ක් රාජවංශය විසින් නිර්මාණය කරන ලද මහා ප්‍රාකාරය thumb|මින් රාජ වංශය විසින් නිර්මාණය කරන ලද මහා ප්‍රාකාරය thumb|මෙම සියළු ගොඩ නැගීම් දැක්වෙන සිතියම thumb|alt=tiny globe|චීන මහා ප්‍රාකාරය ඡායාරූපයක්, 1907 ක්‍රි.පූ. 7 වන සියවස ආරම්භයේදී වසන්ත සරත් සෘතු උදාවන විට චීන ජාතිකයෝ බිත්ති ඉදිකිරීම් තාක්ෂණයේ නිපුනයෝ බවට පත්ව සිටියහ. ක්‍රි.පූ. 5 සිට ක්‍රි.පූ 221 දක්වා කාල පරාසය තුළ ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාව ඔවුන් විසින්ම සලසා ගැනීමට පුරුදු විය. සතුරාගෙන් එල්ල වන කඩු හා හෙලි වැනි සුළු ප්‍රහාර වලදී සතුරාට මුහුණ දීමට මෙම ප්‍රාකාර ඉදි කිරීම ඉතා වැදගත් ‍විය. ක්වින් එයි හැන්ග් විසින් සියළු ප්‍රතිවිරුද්ධ රාජ්‍ය පරාජය කොට විජයහ්‍රහණය ලබාගෙන එක්සත් චීනය තුළ ක්‍රි.පූ. 221 දී ක්වින් රාජ වංශය පිහිටුවන ලදි. ඉන් පසුව ඔහු වැඩවසම් විමධ්‍යගත නීති හඳුන්වා දී චීනය එක්සත් කිරීමට අණ කළේය. උතුරින් සියොන්ග්නු(Xiongnu) ගේ පිරිසගෙන් අධිරාජ්‍ය ආරක්ෂා කර ගැනීමට අළුත් ප්‍රාකාරයක් ඉදි කිරීමට පියවර ගැනුණි. ඒ සඳහා විශාල වශයෙන් අවශ්‍ය වූ ඉදිකිරීම් ද්‍රව්‍ය ප්‍රවාහනය කිරීම දුෂ්කර වීම නිසා නිතරම දේශිය සම්පත් වලින් ප්‍රයෝජන ගැනීමට කටයුතු කෙරිණි. අසල තිබු ගල් කඳු වලින් ගල් ලබා ගත්තේය. බොහෝමයක් පැරණි තැන් කඩා දමා ඒවායේ නටබුන් පමණක් අද ඇතැම් තැන්වල ඉතිරිව ඇත. මෙම ප්‍රකාරය ඉදිකිරීම පසුපස චීන ජාතිකයන් විශාල පිරිසකගේ මරණයද සැඟවී තිබිණි. පසුකාලීනව හැන්, සුයි, නදන්න් මධිසින් ආදීහු චීන මහා ප්‍රාකාරය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට හා නැවත ගොඩ නැඟීමට දායක වූහ. වර්ෂ 1949 දී චීන මහා ප්‍රාකාරය පිළිබඳව ඇඟයීමක් සිදුකෙරිණි. නව උපාය මාර්ග භාවිතා කරමින් එය රැකගත් නිසා අදටද ඉතිරිව පවතී.
ක්‍රි.පූ. 7 වන සියවස
ක්‍රි.පූ. 7 වන සියවස ආරම්භ වූ වසන්ත සරත් සෘතු වන විට චීන ජාතිකයා බිත්ති ඉදිරිකිම් තාක්ෂණයේ නිපුනයන් බවට පත් ව සිටියහ. ක්‍රි.පූ. 5 සිට ක්‍රි.පූ 221 දක්වා කාල පරාසය තුළ ඔවුන්‍ගේ ආරක්ෂාව ඔවුන් විසින්ම ගොඩනගා ගැනිමට පුරුදු විය. සතුරාගෙන් එල්ල වන කඩු හා හෙලි වැනි සුළු ප්‍රහාර වලදි සතුරාට මුහුණ දීමට මෙම ප්‍රාකාර ඉදි කිරිම ඉතා වැදගත් ‍විය. ක්වින් එයි හැන්ග් සියළු ප්‍රතිවිරුද්ධ රාජ්‍ය පරාජය කොට විජයහ්‍රහණයක් ලැබීමත් සමග එක්සත් චීනය තුල ක්‍රි.පූ. 221 දි ක්වින් රාජ වංශය ද පිහිටුවිය. ඉන් පසුව වැඩවසම් විමධ්‍යගත නීති හදුන්වා දී එක්සත් කර දැමීමට අණ කලේය. උතුරින් සටහන ගේ පිරිස් අධිරාජ්‍යා ආරක්ෂා කර ගැනීමට අළුත් වශයෙන් අවශ්‍ය වූ ඉදිකිරිම් ද්‍රව්‍ය ප්‍රමාණය දුෂ්කර වීම නිසා නිතරම දේශිය සම්පත් වලින් ප්‍රයෝජන ගැනිමට හුරු විය. අසල තිබු ගල් කදු වලින් ගල් ලබා ගති. බොහොමයක් පැරණි තැන් කඩා දමා ඒවායේ නටබුන් පමණක් අද ඇතැම් තැන්වල ඉතිරිව ඇත. මෙම ප්‍රකාරය ඉදිකිරිම පසුපස චීන ජාතිකයන් විශාල පිරිසකගේ මරණයද සැගවී තිබිම. පසුකාලීනව හැන්, සුයි, නදන්න් මධිසින් යන අය විසින් ප්‍රතිසංස්කරණය හා නැවත ගොඩ නැගිම. මෙම චින මහා ප්‍රාකාරය සංකල්පය නැවත ඇගයීමත් 1949 දී සිදුවිය. නව උපාය මාර්ග භාවිතා කරමින් එය රැකගත්නිසා අදටද ඉතිරිව පවතී.
බැලුම් කුළුණු හා බැරැක්ක
බැළුම් කුළුණ උදව් ඉල්ලීම හා සතුරු ක්‍රියා ගැන අනතුරු ඇඟවීම් ඇතුළත්ව චීන මහා ප්‍රාකාරය දිගේ වූ හමුදා ඒකක අතර සන්නිවේදනය අතිශය වැදගත් කටයුත්තක් වේ. ඔවුන්ගේ දැකීම සඳහා සංඥා කුළුණු ප්‍රාකාරය දිගේ වූ කඳු මුදුන්වල හා උස් ස්ථානවල ගොඩ නංවන ලදී...
අභ්‍යවකාශයට දිස්වීම
thumb|චීන මහා ප්‍රාකාරයේ පිහිටි ජින්ෂැන්ලින් කොටස.
හඳෙහි සිට දර්ශනය වීම
1932 මැයි මාසයේ Ripley’s believe it or not කාර්ටූනය සඳහන් කළේ “මෙම ප්‍රාකාරය මිනිසාගේ සුවිසල්ම කාර්ය වූ අතර සඳෙහි සිට මිනිස් ඇසින් දැකිය හැකි එකම දෙය මෙය වන බව” යි. රිචඩ් හැලිබර්ටන්ගේ 1938 නිකුත් කළ කෘතියක් වූ second book of Marvels ප්‍රකාශකර සිටියේද එවැනිම දෙයකි. නමුත් එය සත්‍යය නොවේ. මෙම විශ්වාසය පුරාවෘත්තවල මෙන්ම පාසල් පෙළ පොත්වල පැවතී ඇත. චීන මහා ප්‍රාකාරය නිර්මාතෘ ආතර් වෝල්ඩ්‍රන් පැවසුවේ මෙය වරක් අඟහරුවා මත පැවතියා යැයි සැලකෙන ඇළ මාර්ග මගින් ඇති කළ වශීකරණය නැවත ඇති කරනු ඇති බවයි.
චීන මහා ප්‍රාකාරය උපරිම ලෙස 9.1 m ( අඩි 30 ) පළල අතර එය වටා ඇති පසෙහි පාටට සමාන වේ. විභේධන බලය(දුර වරක් තාරා මණ්ඩලයේ පළල: මිනිස් ඇසට මිලි මීටර් ගණනක්, විශාල දූරේක්ෂයකට මීටර් ගණනක් වේ. ) පිළිබඳ ප්‍රකාශ විද්‍යා මත පදනම්ව සලකා බලන කළ එහි වටපිටාවට සැලකිය යුතු වෙනසක් ඇති විශ්කම්භය සැතපුම් 4000 වන වස්තුවක්(ඕස්ට්‍රේලියානු භූමිය වැනි ) සඳෙහි සිට (උතුරේ සිට සාමාන්‍යය දුර 384 393 km වේ) පියවි ඇසෙන් නැරඹිය හැක. නමුත් මහාප්‍රාකාරය තැටියක් නොවන අතර එය නූලක් මෙන් වේ. එනම් එය 2 µm පළල 1.5 m දිග නූලක් ‍වන අතර 100m ක පමණ ඈතක සිට බැළුවත් නොපෙනෙණු ඇත. තවද, එකදු චන්ද්‍ර ගගනගාමියෙක් හෝ චීන මහා ප්‍රාකාරය ඔහු හෝ ඇය සඳෙහි සිට දැක ඇතැයි කියා නැත. thumb| thumb|1994 අප්‍රේල් මසදී අභ්‍යවකාශ ශටලයකින් ගන්නා ලද චීන මහා ප්‍රාකාරයේ රේඩාර් රූපයක්
චීන මහා ප්‍රාකාරය පෘථිවි කක්ෂයට දෘෂ්‍යමාන වීම
වඩාත් විවාදාත්මක ප්‍රශ්නයක් වනුයේ චීනමහා ප්‍රාකාරය පහත් පෘථිවි කක්ෂ්යේ සිට දෘශ්‍යමාන වේද යන බවය. උදාහරණයක් වශයෙන් උන්නතාංශය 160km (සැ.100) ක් තරම් කුඩා අගයක දී. නාසා ආයතනය ප්‍රකාශ කරන්නේ එය ඉතා මඳ වශයෙන් දිස්වන බවයි. ඒ ද ප්‍රශ්ස්ත කාළගුණ තත්ත්ව යටතේදීයි. එය තවදුරටත් අනෙකුත් කෘත්‍රිම වස්තුවලට වඩා පැහැඳිලි බවක් නොපෙන්වනු ඇත. තවත් තර්කයක් වන්නේ ඇසේ පවතින පෙනීමේ සීමාවන් හා දෘෂ්ටි පටලය හා ප්‍රභාග්‍රාහකය අතර පවතින අවකාශය නිසාද, ප්‍රකෘති ඇසින් මෙය දැකගත නොහැකි බවයි. පහත පෘථිවි කක්ෂයේ සිට වුව ද ඒ සඳහා 20/3 (සාමාන්‍ය අගය මෙන් 7.7 ක් වැසී) ක දාෂ්ටික නිරවද්‍යතාවක් අවශ්‍ය වනු ඇත.
සැළකිය යුතු ප්‍රදේශ
බීජිං නගරයේ පහත සදහන් ප්‍රදේශ වලින් සමහරක් ප්‍රතිසංස්කරණය කර තිබේ. අදටත් සංචාරකයෝ නිරතුරුවම එම ප්‍රදේශවලට පැමිණෙති.
බැඩලින් හෙවත් ජුවොන්ගුවාන් හි උතුරු කපොල්ල
චීන මහා ප්‍රාකාරය චීන ජාතිකයන් මේ භූමිය රැක ගැනීමට යොදා ගන්නා ලද කාලයේ දී චීනයේ අගනුවර වන බීජිං නගරය ආරක්ෂා කරගැනීමට මෙම ප්‍රදේශයේ රැකවලුන් විශාල සංඛ්‍යාවක් ‍රඳවා ඇත. කඳුවලින් ලබාගත් ගල් හා ගඩොල් වලින් එය ඉදිරිකර ඇත. මෙම කොටස උසින් 7.8 m (අඩි 25.6) ක් වනඅතර පළල 5 m (අඩි 16.4) ක් වේ.
ජුවෝන් ගුවාන් හි “බටහිර කපොල්ල
මෙම බලකොටුව මහා ප්‍රාකාරයේ බටහිර මායිමේ පිහිටා ඇත.
ෂැන්හයිගුවාන් කපොල්ල
මෙම බලකොටුව මහා ප්‍රාකාරයේ නැගෙනහිර මායිමේ පිහිටා ඇත.
මින්ග් මහා ප්‍රාකාරය
මින්ග් මහා ප්‍රාකාරයේ වඩාත්ම ආකර්ශනීය කොටසක් වන්නේ එහි තියුණු බෑවුම් ඔස්සේ දිවෙන කොටසයි. එය 11 km (සැ.7) ක් දිග පළල 5 m සිට 8 m (අඩි 16 – 26) අතර පාරසයක විහිදෙන උසකින් යුක්තය. පාදම 6 m (අඩි 19.7) පළල වුද, ක්‍රමයෙන් ඉහලට යන විට පළල අඩු වී එය ඉහළ කොටසේ දී  5 m (අඩි 16.4) ක් පළල වන ලෙස ඉදිරිකර ඇත. වැන්ජින්‍ලෝ යනු 980 m (අඩි 3125) උස, ජින්ෂාන්ලින් හි නිරීක්ෂණ කුළුණු 67 න් එකකි. එය මුහුදු මට්ටමේ සිට 980 m (අඩි 3125) උස වේ.
ගිණිකොණ දිග ජින්ෂැන්ලින් හෙවත් මයුටියැන්යු මහා ප්‍රාකාරය
මෙය උස් පර්වත කූට සහිත කඳු මුදුන් ඔස්සේ 2.25 km (සැ.1.3) ක් පමණ දුරින් ගිනිකොණ දිග සිට ඊසාන දෙසට දක්වා විහිදේ. එය ජුවෝන්ගුවන් ‍කපොල්ල සමඟ බටහිර දිශාවෙන් ද, ගුබෙයිකු සමඟ නැගෙනහිර දිශාවෙන් ද සම්බන්ධ වේ.
ලියාවේ ටියැන් ලින්ග්
ලියාවේ ටියැන් ලින්ග් 25 km පමණ බටහිර දිශාවට වන්නට මහා ප්‍රාකාරයෙන් වෙන්ව පවතී. එහි උස තට්ටු 2 -3 ක් පමණි. ලින් ටියැන් හි වාර්තා වලට අනුව මෙම කොටස අනෙක් ප්‍රාකාර කොටස් වලට වඩා උසින් අඩුය. එය රිදී පැහැයෙන් දිස් වී ඇත. එය රිදී පැහැයෙන් දිස්වීමට හේතුව එය ඉදිකිරීමට යොදාගෙන ඇති පාෂාණ ඉහළ ලෝහ ප්‍රතිශතයක් අඩංගු 'ශාන් සි ' හි පතල් වලින් ලබාගෙන තිබීම බව පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ මතයයි. එහෙත් දිගු කාලීන ක්ෂය වී යාම් නිසා වර්තමානයේ එම රීදී පැහැය දිස්වන්නේ ඉතා ‍මද වශයෙනි.
තවත් එක් ආකර්ශණීය ප්‍රදේශයක් වන චීන මහා ප්‍රාකාරයේ ප්‍රථම කපොල්ල ෂැන්හයිගුවාන් යන කඳුගැට‍ය මත ඉදිරිකර ඇත. මෙය චීන මහා ප්‍රාකාරය දිවෙන ප්‍රථම කන්ද වේ. එසේම මෙය චීන මහා ප්‍රාකාරයේ නැගෙනහිර කොටසේ පිහිටා ඇත. එහි ජියා ශාන්ද, ජියනෙක්තු ද (මෙය පාලමක් ලෙස ඉදිරිකර ඇත) පිහිටා ඇත.
thumb|චීන මහ ප්‍රකාරයේ ඡායාරූපයක්.
බෙන් හව්ලට් (දේශපාලනඥයා)
බෙන් හව්ලට් (උපත 21 අගෝස්තු 1986) යනු, ඉංග්‍රීසි කොන්සර්වේටිව් පක්ෂයේ දේශපාලනඥයෙකි. මැයි 2015 සිට, බාත් සඳහා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා (පාම) වෙයි.
ප්‍රවර්ගය:1986 උපත්
රතුකැට
ප්‍රවර්ගය:මැණික් ප්‍රවර්ගය:කුරුවින්ද වර්ග
1716
1716 වසර (MDCCXVI) යනු, ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුන ප්‍රකාර බදාදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) වන අතර, දින-12ක් මන්දගාමී ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර   ඉරිදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්දක් වෙයි.
රූපවාහිනියේ ඉතිහාසය
බොහෝ දශක ගණනක් තුල බොහෝ රටවල්හී බොහෝ ඉංජිනේරුවරුන් විසින් සිදුකල කාර්යයන් රූපවාහිනියේ ඉතිහාසය තුල ලේඛන ගත වෙයි. රූපවාහිනියෙහි මූලික මූලධර්ම පළමුවෙන් විකසනය වූයේ රූපයක් පරිලෝකනය, සම්ප්‍රේෂණය හා යළිඋත්පාදනය සඳහා විද්‍යුත්යාන්ත්‍රික ක්‍රමවේදයන් උපයෝගී කර ගනිමිනි. ඉලෙක්ට්‍රොනික කැමරාව හා සංදර්ශක නාල පිරිපුන් බවට පත්කෙරෙත්ම සමස්ත වශයෙන් සියළු උපයෝග සියල්ලෙහිම පාහේ විද්‍යුත්යාන්ත්‍රිත රූපවාහිනිය වෙනුවට සමස්ත-ඉලෙක්ට්‍රොනික ප්‍රචාරණ රූපවාහිනී පද්ධති ආදේශ කෙරිණි.
විද්‍යුත්යාන්ත්‍රික රූපවාහිනිය
right|200px|thumb|[[නිප්කෝ තැටිය. මෙම පරිපාටිකය වෙතින් දැක්වෙන්නේ සිදුරු විසින් අනුරේඛනය කෙරෙන වෘත්තාකාර පථයන් වන අතර වඩාත් යථාත්‍යතාව සඳහා මේවා සතරැස් වීම අගනේය.තැටිය මත කළු පැහැයෙන් කොටු කර ඇති පෙදෙස යනු පරිලෝකනය කෙරෙන ප්‍රදේශයයි.]]
1873 දී විලෝ‍ග්බි ස්මිත් විසින් සෙලේනියම් මූලද්‍රව්‍යයේ ප්‍රකාශ සන්නායකතාවය සොයාගැනීමත්, 1884 දී පෝල් ගොට්ටිලෙබ් නිප්කෝට් විසින් පිරික්සුම් තැටිය (scanning disk) සොයාගැනීමත්, 1927 දී ෆිලියෝ ෆාර්න්ස්වර්ත‍් විසින් රූප විච්ඡේදකය (image dissector) සොයාගැනීමත් යන සොයාගැනීම් ත්‍රිත්වය රූපවාහිනී පද්ධතියේ සොයාගැනීමට ඉවහල් වී ඇත.
20 හැවිරිදි ජර්මන් විශ්වවිද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යය නිප්කෝව් විසින් ලොව පළමු විදුලි යාන්ත්‍රික රූපවාහිනි පද්ධතිය පිළිබදව වර්ෂ 1884 දී යෝජනා කල අතර එය බලපත්‍ර ගත කරන ලදී. නප්කෝච් ගේ කැරකෙන තැටි නිර්මාණය ලොව පළමු රූපවාහිනී රූප පික්සල්ගතකරණය (Rasterizer) වේ. 1990 අගෝස්තු මස 25 දින පැරිසියේ, අන්තර්ජාතික ලෝක සල්පිලේ පැවති අන්තර්ජාතික විදුලි සම්මන්ත්‍රණයේදී කොන්ස්ටන් පර්ස්කි විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද ලිපියේ "රූපවාහිනිය" යන වචනය අඩංගුව තිබිණ. නිප්කෝට් හා අනෙකුත් අයගේ කාර්ය භාරයන් සඳහන් කරමින් එම ලිපියේ විදුලි යාන්ත්‍රික තාක්ෂණයන් සමීක්ෂණය කරන ලදී.
සෙලේනියම් වල ප්‍රකාශ සන්නායකතාවය හා නිප්කෝච්ගේ පිරික්සුම් තැටිය නිශ්චල රූප වල ‍ඉලෙක්ට්‍රොනික සම්ප්‍රේෂණයෙහි ප්‍රායෝගික භාවිතයට එකතු වුයේය. 20 වැනි ශතවර්ෂයේ පළමු දශකය මුලදී, අර්ධතාන (halftone) ඡායාරූප, විදුලි ලිපි හා දුරකථන මාර්ග වලට වඩා නිවැරදිව ප්‍රවෘත්ති පත්‍ර සේවයක් ලෙස භාවිතා කරන ලදී.
කෙසේවුවත් 1907 දක්වාම විස්තාරණ නාලිකා තාක්ෂණයේ වර්ධනයන් නිර්මාණය ප්‍රායෝගික කිරීමට සමත්වුයේ නැත.
1911 දී බොරිස් රෝසින්ග් හා ඔහුගේ ශිෂ්‍යය විලැද්ටිර කොස්මා ස්වොරියිකින් විසින් යාන්ත්‍රික කැඩපත -බෙර පිරික්සුමක්, (සේවොර්සිකින්ගේ වචනවලින් රළු රූප) රූප වයරයක් හරහා ග්‍රාහකයක ඇති ඉලෙක්ට්‍රොනික බ්‍රෝන් නාලිකාවක් කරා  (කැතෝඩ කිරණ නාලිකාව) සම්ප්‍රේෂණය කරන රූපවාහිනි පද්ධතියක් ඇති කළේය. පිරික්සුමේ සංවේදිතාවය ප්‍රමාණවත් නොවු නිසා හා සෙලේනියම් කෝෂය අවශ්‍යය‍වේගයෙන් අඩුවු නිසා චලනය වන රූප ලබාගැනීම අපහසුවිය.
1925 මාර්තු 25 දින, ස්කොට් ජාතික නිර්මාණකරුවකු වන ජෝන් ලොගී බෙයාඩ් විකාෂක සිලුවට (Silhouette) රූප ප්‍රදර්ශනයක් ලන්ඩනයේ සෙල්ෆ්ජ් දෙපාර්තුමෙන්තුවේදී පැවැත්වූවේය. ටෙලිවිෂනය සජීවි, භාග-තාන (half-tone), චලනය වන රූප සම්ප්‍රේෂණයක්න වන නමුත් එව සිලුවට, ද්වි-තාන, හෝ නිශ්චල රූප සම්ප්‍රේෂණය නොවන්නක් ලෙස හෝ අර්ථ දක්වන්නේ නම්, එය ජෝන් ලොගී බෙයාඩ් 1925 මාර්තු 25 දින මුදුන්පත් කරගත්තේය. පසුව 1926 ජනවාරි 26 දින රාජකීය සංස්ථාවේ සාමාජිකයන්ට පුවත්පත් වාර්තාකරුවන් පිරිසකට ලොව පළමු වැඩකරන රූපවාහිනී පද්ධතිය ප්‍රදර්ශනය කළේය. බෙයාඩ්ගේ සිරස්ව පිරික්සන රූපයට තීරු 30 පමණද, එය ද්වි-දඟර වූ කාච වලින් යුත් පිරික්සුම තැටියකින්ද යුක්තවිය. එය මිනිස් මුහුණක් පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකිසේ පිටපත් කිරීමට සමත් විය. පසුකාලයේ පද්ධතිවලට තීරු සියගණනක් ඇති විභේදන පද්ධති වර්ධනය විය.
1927 දී බෙයාඩ් සැතපුම් 458 ප්‍රමාණයකට ලන්ඩනයේ සිට ග්ලාස්ගෝ ට සංඥාවක් සම්ප්‍රේෂණය කරන ලදී. 1928 දී, බෙයාඩ් ආයතනය (බෙයාඩ් රූපවාහිනි වර්ධන ආයතනය/සිනමා රූපවාහිනිය) පළමු අත්ලාන්තික් සාගරය හරහා වු සංඥාව ලන්ඩනයේ සිට නිව්යෝක් දක්වා සම්ප්‍රේෂණය කළේය. කාච, තැටි හා ප්‍රේරක යොදාගනිමින් ඔහු විදුලි යාන්ත්‍රික වර්ණ අධෝරක්ත ත්‍රිමානේක්ෂ රූපවාහිනියක් ප්‍රදර්ශනය කළේය. එයට සමගාමීව බෙයාඩ් වීඩියෝ පටිගත කිරීමේ පද්ධතියක්, පෝනෝදෘෂ්ටි "Phonovision", 1927 දී නිර්මාණය කළේය. ජර්මනියේ පළමු විදුලි යාන්ත්‍රික ‍රූපවාහිනී සේවයට ඔහු 1929 දී සම්බන්ධ විය. 1929 නොවැම්බර් හි දී බෙයාඩ් හා බර්නාඩ් නාටන් (පතේ හීදි) ප්‍රංශයේ පළමු රූපවාහිනී ආයතනය වන, ටෙලිවිෂන් බෙයාඩ්-නාටන් ආරම්භ කළේය. 1931 දී ඔහු ප්‍රථම සජීවි සම්ප්‍රේෂණය වන එප්සම් ඩර්බ් සම්ප්‍රේෂණය කළේය. 1932 දී ඔහු අධි-කෙටි තරංග (Vltra short-ware) රූපවාහිනිය ප්‍රදර්ශනය කළේය. මැක්‍රොනි - EMI මඟින් වර්ධනය කල 405 - තීරු ඉලේකට්‍රොනික පද්ධතියට 1936 දී මාරු කරන තුරුම BBC ය බෙයාඩ්ගේ 240 - තීරු විභේදන තම ප්‍රචාරක කටයුතුවලට යොදාගන්නා ලදී. චලනය වන සුළං මෝලක සෙල්ලම් බඩුවක් නාවික රේඩියෝ ස්ථානයක සිට තම වොෂින්ටනයේ විද්‍යාගාරයට සිලුවට (Silhouette) රූප මඟින් සම්ප්‍රේෂණය කර පෙන්වීමට 1925 ජූනි 13 දින ඇමරිකානු ජාතික චාර්ලිස් ෆිරාන්සිස් ජෙන්කින්ස් සමත්විය. මේ සඳහා ඔහු තීරු 48 පින්තූර මවන කාච සහිත තැටි පිරික්සුමක් භාවිතා කළේය. (තප්පරයට පින්තූර 16) 1925 මැයි මාසයේදි AT & T හි බෙල් ටෙලිෆෝන් විද්‍යාගාරයට භාග-තාන රූප සම්ප්‍රේෂණය කළේය.
මේ අතරතුර සෝවියට් සංගමයේ, ලියෝන් තර්මින් 16 - තීරු විභේදන කැඩපත බෙර රූපවාහිනියක් 1925 දී ද, අනතුරුව 32 - තීරු රූපවාහිනියක්ද, අවසානයේ 64 - තීරු රුපවාහිනියක් 1926 දී ද, තම නිබන්ධනයේ කොටසක් ලෙස 1926 ජූනි 7 දින ඉදිරිපත් කළේය. අඩි පහේ තිරයක් මත උස එක සමාන (near-simultaneous) චලනය වන රූප ඔහු විද්‍යුතය ආධාරයෙන් ප්‍රක්ෂේපණය කළේය. 1927 වන විට ඔහු 100 - තීරු විභේදනයක් සහිත රූප (1931 RCA මඟින් නිපැයු 120 තීරු අභිබවා යන තුරු පැවති) ඇතිකිරීමට සමත් විය.
කෙසේවුවත් 1927 අප්‍රේල් 7 දින වනවිට එතෙක් පැවති හොඳම රූපවාහිනී ප්‍රදර්ශනය කිරීමට හර්බට් E. ඊව්ස් සමත් විය. ඔහු වො‍රන්ටනයේ නිව්යෝක් නගරයට වයර් සම්බන්ධක ආධාරයෙන්ද, විපනි සිට නිව් පර්සි දක්වා ගුවන හරහා ද, කුඩා පරිමාණ (අඟල් 2 x 2.5) හා පරිමාණ (අඟල් 24 x 30) දර්ශනද සම්ප්‍රේෂණය කිරීමට අත්හදා බැලීය. ගවන-ස්ථාන-පිරික්සුම (flying - spot - scanner) කදම්භයක් මඟින් (විනාඩියට රූප 16 ක් 50 - විවර තැටියකින් මවන) ප්‍රදීපනය කිරීමට ඔහු සමත් විය.
ඉලෙක්ට්‍රෝනික රූපවාහිනී
1911 දී ඉංජිනේරු ඇලන් අකිබෝල්ඩ් කැම්බල් ස්වින්ටන් ලන්ඩනයේදී දුරස්ත විදුලි දෘෂ්ටියක් කැතෝඩ නල ආධාරයෙන් ලබාගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව දේශනයක් පැවැත්වීග්යජ්ජ්ජ්හ්ජ්. වසර 1920 වනවිට විදුලි යාන්ත්‍රික රූපවාහිනී හඳුන්වා දී තිබු අතර ෆලියෝ ෆාන්ස්වර්ත්ගේ රූප විභේදක කැමරා තලය එහි පළමු රූපය සම්ප්‍රේෂණය කළේය. 1928 වන විට ඔහු චලනය වන රූප චිත්‍රපටයක් පෙන්වීමට හැකි තරම් මට්ටමට එය වර්ධනය කර තිබිණ. 1929 වන විට එහි තිබු මෝටර් (motors) ආදිය ඉවත් කිරීමෙන් යාන්ත්‍රික කොටස් රහිත උපකරණයක් බවට එය පත්කර තිබිණ.
1934 අගොස්තු 25 දින ‍ෆිලඩෙල්පියාවේ ෆරුන්ක්ලින් ආයතනයේ දී ෆාන්ස්වරුන් ලොව ප්‍රථම ඉලෙක්ට්‍රොනික රූපවාහිනී පද්ධති පිළිබඳ ප්‍රදර්ශනය පැවැත්විය.
1923 දී වැලැද්මීර් ස්වොයිකින් ඉලෙක්ට්‍රොනික කැමරා තලයක් වර්ධනය කරන ලදී. එනමුත් එම තලයෙහි තිබු අඩුපාඩු නිසා එය දියුණු තත්වයට පත් නොවීය.
1931 දී ස්වොයිකින් වඩා දියුණු ඉලෙක්ට්‍රොනික කැමරාවක් වර්ධනය කළේය. මෙයට ඔහු ''අයිකන්ස්කෝප්" ලෙස නම් තැබීය. මෙය 1936 සිට 1946 දක්වා කාලය තුළ ඇමරිකානු රූපවාහිනී ප්‍රචාරණයේ ප්‍රාථමික තලයේ කැමරා තලය බවට පත්විය.
චීනයේ න්‍යෂ්ටික බලශක්තිය
2014 දෙසැම්බර් වන විට, මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව සතුව, 19 GW (ගිගා වොට් 19) ක ධාරිතාවයක් නිපදවිය හැකි න්‍යෂ්ටික බලාගාර 23ක් ඇත. එමෙන්ම 25.7 GW (ගිගා වොට් 25.7) ක ධාරිතාවයකින් යුත් න්‍යෂ්ටික බලාගාර 26ක් ඉදිකරමින් පවතී. වර්ෂ 2020 වනවිට අතිරේක බලාගාර හරහා එම ධාරිතාව 58 GWe (ගිගා වොට් ඉලෙක්ට්‍රිකල් 58) දක්වා වැඩිකර සැපයීමට සැලසුම් කර ඇත. චීනයේ ජාතික සංවර්ධන හා ප්‍රතිසංස්කරණ කොමිෂන් සභාව විසින් පවසන ආකාරයට ඔවුන්ගේ අරමුණ වන්නේ 2020 වන විට න්‍යෂ්ටික බලය විසින් නිෂ්පාදනය කරන චීනයේ විදුලි ප්‍රතිශතය වත්මන් 2% සිට 6% ක් දක්වා ඉහළ නැංවීමයි. (ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ 20% සහ ප්‍රංශයේ 74% හා සසඳන විට) න්‍යෂ්ටික බල ශක්තිය, 2014 දී මුළු නිෂ්පාදනයෙන් 2.4% කට දායකවී ඇත. එය බිලියන 123.8 kWh (කිලෝ වොට් පැය බිලියන 123.8) කෙසේ වෙතත්, න්‍යෂ්ටික බලය පුළුල් කිරීම මන්දගාමී වීමට තුඩුදී ඇති හේතු වන්නේ ඉන්ධන හිඟය, උපකරණ, සුදුසුකම් ලත් බලාගාර කම්කරුවන්, සහ ආරක්ෂා-පරීක්ෂක නිලධාරීන්ය.
වායුගෝලයේ ගුණාත්මක බාවය, දේශගුණික විපර්යාස සහ පොසිල ඉන්ධන හිඟකම් වැනි ගැටලු ගැන අවධානයට ලක්කර න්‍යෂ්ටික බලය චීනයේ ගල් අඟුරු බලාගාර වලට විකල්පයක් ලෙස පරීක්ෂාවට ලක් කර ඇත. චීනයේ ප්‍රධාන වශයෙන් න්‍යෂ්ටික බලය ආශ්‍රිතව කටයුතු කරන සමාගම් 2ක් ඇත, උතුරු-නැගෙනහිර චීනයේ ප්‍රධාන වශයෙන් ක්‍රියාත්මක වන චීනයේ ජාතික න්‍යෂ්ටික සංස්ථාව හා චීන ප්‍රධාන න්‍යෂ්ටික බලශක්ති සමූහය - කලින් චීන ඩුවාංග්ඩොන් න්‍යෂ්ටික බලශක්ති සමූහය ලෙස හඳුන්වන ලදී - දකුණු දිග චීනයේ ප්‍රධාන වශයෙන් ක්‍රියාත්මක වේ. මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව විසින් ITER ව්‍යාපෘතිය හරහා න්‍යෂ්ටික විලයන ප්‍රතික්‍රියා හරහා විදුලිය නිශ්පාදනය කිරීම සංවර්ධනය කරමින් පවතී, මේ සදහා හෙෆෙයි වල EAST ලෙස හැඳින්වෙන පර්යේෂණාත්මක [න්‍යෂ්ටික විලයන ප්‍රතික්‍රියාකාරක බලාගාරය ඉදි කරන ලදී, එමෙන්ම න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනය සදහා විකල්ප මාධ්‍යයක් ලෙස තෝරියම් ඉන්ධන චක්‍රය භාවිතා කිරීමට පර්යේෂණ හා සංවර්ධන කටයුතු කෙරෙමින් පවතී.
චීනය අන්තර් ජාතික සහයෝගය සහ තාක්ෂණය හුවමාරු කිරීමද ධෛර්යමත් කරනු ලැබේ, නමුත් න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියක නිෂ්පාදන හා සැලසුම් මත ස්වයං-විශ්වාසය උපරිම කිරීමට අවශ්‍යය. ACPR1000 සහ AP1000 වැනි අධි පීඩිත ජල ප්‍රතික්‍රියාකාරක නුදුරු අනාගතයේ දී ප්‍රධාන තාක්ෂණය වේ. මේ සියවසේ මැද භාගය වන විට වේග නියුට්‍රෝන ප්‍රතික්‍රියාකාරක ප්‍රධාන තාක්ෂණය වන බව පෙනෙන්නට ඇත. දිගු කාලීන සැලසුම් අනුව 2030 වනවිට 200 GW (ගිගා වොට් 200) හා 2050 වන විට 400 GW (ගිගා වොට් 400) නිපදවීමට අරමුණු කර ඇත. වේග නියුට්‍රෝන ප්‍රතික්‍රියාකාරක හරහා 2100 වන විට 1400 GW (ගිගා වොට් 1400) නිපදවීමට සැලසුම් කර ඇත. චීනය, CPR-1000 අධි පීඩිත ජල ප්‍රතික්‍රියාකාරකය සංවර්ධනය හරහා ප්‍රතික්‍රියාකාරක අපනයන කරන්නන් බවට පත්වී ඇත.
ඉතිහාසය
1970 පෙබරවාරි 8 දින, චීනය තම පළමු න්‍යෂ්ටික විදුලි බලාගාරය, හා 728 ඉන්ස්ටිටියුට් (දැන් ෂැංහයි න්‍යෂ්ටික ඉංජිනේරු පර්යේෂණ හා නිර්මාණ ආයතනය ලෙස හදුන්වයි) ආරම්භ කරන ලදි. 1991 දෙසැම්බර් 15 දින චීනයේ පලමු න්‍යෂ්ටික බලශක්ති ප්‍රතික්‍රියාකාරකය වන කුයින්ෂන් න්‍යෂ්ටික විදුලි බලාගාරයේ ඇති 228 MWe අධි පීඩිත ජල ප්‍රතික්‍රියාකාරකය විදුලි බල පද්ධතියට සම්බන්ධ කරන ලදී.
ගිරා ගෝත්‍රය
කොළ පැහැති වක් වූ හොට ඇති ගෙල රත් මාල දරන ගිරවා පළතුරු හා ධාන්‍ය කෑමට ගන්නා අතර ගස් බෙනවල කූඩු සාදයි. ගිරව් රංචු වශයෙන් හැසිරෙති. ඌ සුරතල් සතෙකි. ගිරවාට කතා කිරීමේ හැකියාව ඇත.
චීනයේ න්‍යෂ්ටික බලශක්තිය
භූ ගෝලීය පිහිටුම්
චීනයේ බොහෝ න්‍යෂ්ටික බලාගාර මුහුදු තීරයේ ඇති අතර සාමාන්‍යයෙන් සිසිලනය සඳහා සෘජු-එක්-වරක්-චක්‍රය හරහා මුහුදු ජලය භාවිතා වේ. නිව්යෝක් ටයිම්ස් පුවත්පත චීනයේ විශාල නගර අසල සිය න්‍යෂ්ටික බලාගාර තැබීමෙන්, මිලියන ගණනාවක් මිනිසුන් කිසියම් අනතුරක දී විකිරණ වලට නිරාවරණය විය හැකි බව අවධානයට ලක්කර ඇත. චීනයේ අසල්වැසි ගුවාංග්ඩොංග් හා ලින්ගාඕ න්‍යෂ්ටික බලාගාර හොංකොං ආවරණය වන කිලෝමීටර් 75 අරයක් තුළ මිලියන 28 ක් මිනිසුන් ජීවත් වේ.
චීනය high level waste (HLW) නිධිය ගෝබි කාන්තාරයේ ඉදිකිරීම ඇගයීමට ලක් විය. බොහෝ විට 2041 දී පමණ බේයිෂන් අසල ඉදිකිරීම් ආරම්භ කරනු ඇත.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණය ප්‍රවර්ගය:චීනය ප්‍රවර්ගය:විකිපීඩියා ආසියානු මාසය 2015 ප්‍රවර්ගය:ආසියාව
ශාක පේලිය
මෙම ශාක පේලියේ දර්ශනය දෙස බැලු විට එය දිගු ශාක පේළියක් වන අතර එය ඉතා තියුණු හැඩයක් ගනී. දර්ශනයේ ඉතිරි කොටස, ශාක වලින් පිරුණු ප්‍රදේශයේ සිට ශාක නොමැති කලාපය දක්වා වෙනස් වීම පෙන්නුමි කරයි. ශීත හා සුළග හේතුකොට ගෙන මෙම ශාක මිටි හා එක් දිශාවකට යොමු වූ ශාක බවට පත්ව ඇත.
මෙම ශාක පේළි අනෙකුත් ස්වභාවික පේළි ආකාරයෙන්ම දිස්වන අතර (උදාහරනයක් ලෙස දිය ඇල්ලක සීමා මායිම්) දුරින් සිට හොදින් හදුනාගත හැක. නමුත් ඒ සදහා ඉතා සමීප පරීක්ෂා කිරීමක් කළ යුතුයි. තව ද එහි ක්‍රමවත්ව මාරු වීම් සිදුවේ. ශාක ඒවායේ වර්ධනය නවතින තුරු ශාක වර්ධනයට නුසුදුසු කාලගුණයක් පවතින ප්‍රදේශ දක්වා හෙමින් වර්ධනය වේ.
ගණනය කිරීම්
ගණනය කිරීමක් යනු, ආදාන එකක් හෝ කිහිපයක් ප්‍රතිඵල එකක් හෝ කිහිපයක් බවට පරිවර්තනය කරන ක්‍රියාවලියකි.
උදාහරණයක් ලෙස 4, 5න් ගුණ කිරීම සරල ඇල්ගොරිතම ගණනය කිරීමකි.
ඇල්ගොරිතම්
ගණිතය හෝ පරිගණක විද්‍යාවේදී,
Eyesight Universe
thumb|රක්නවුන්, දෘෂ්ඨි කොමික් හි සිටින බලවත් කණ්ඩායමකි , රක්නවුන් කතාමාලාවේ පෙනී සිටී.|237x237පික් දෘෂ්ඨි විශ්වය ( Eyesight Universe ) යනු කල්පිත විශ්වයකි. එහි ප්‍රචාරණ අයිතිය දෘෂ්ඨි කොමික් (Eyesight Comic) ආයතනය සතු වෙයි. සාමාන්‍ය ලෝකයට සමාන විශ්වයක් වන මෙහි නිර්මාණයන්ට අවශ්‍යවන ආකාරයට යම් යම් කල්පිත කරුණු එක් කර ඇත. ග්‍රහලෝක ගනනාවක් ඇති මෙහි ප්‍රදාන ජීවි ලෝකයක් වන්නේ පෘතුවියයි.
ඇල්ගොරිතම්
"ඇල්ගොරිතමයක් යනු නිශ්චිත ගැටළු පන්තියක් විසඳීමට හෝ ගණනය කිරීමක් සිදු කිරීමට සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා වන හොඳින් අර්ථ දක්වා ඇති උපදෙස්වල සීමිත අනුපිළිවෙලකි."
Eyesight Universe
පෘතුවිය තුල සුපිරි වීරායන් වශයෙන් අංගම්මුණි, යාත්‍රිකයා, විද්‍යුත්, වන්නි, සිංහ, මායන්, සුර්යන්, ශක්තබා, වේගා හා දුවනා දැක්විය හැක. එමෙන්ම දුෂ්ඨයන් වශයෙන් වරද්දමුනි රජු, දලාභය, ශුන්‍ය රාක්ෂ, සොහොනා, වියකූල, විබව දුතයන්, තුනුවග හා යකදුරා දැක්විය හැක.
ඇල්ගොරිතම්
ඇල්ගොරිතම් ගණනය කිරීම්, දත්ත සැකසීම, ස්වයංක්‍රීය තර්කනය, ස්වයංක්‍රීය තීරණ ගැනීම සඳහා භාවිතා වේ.
Eyesight Universe
දෘෂ්ඨි විශ්වයේ ( Eyesight Universe ) තුල එකිනෙකට වෙනස් වූ ජීවී ලෝක රාශියකි ඒවා විමාන තල ලෙස හදුන්වයි. එය විමාන තල 97 මත ප්‍රතුවිය පිහිටා ඇත.
ඇල්ගොරිතම්
විධිමත් කිරීම
පරිගණක දත්ත සැකසීමට ඇල්ගොරිතම අත්‍යවශ්‍ය වේ. බොහෝ පරිගණක වැඩසටහන් වල පරිගණකයක් ඉටු කළ යුතු නිශ්චිත උපදෙස් විස්තර කරනුයේ ඇල්ගොරිතම භාවිතයෙනි.
Eyesight Universe
<references group="https://www.facebook.com/Eyesightuniverse" responsive="" />
= අඩවියෙන් බැහැර පිටු =
ඇල්ගොරිතම්
ඇල්ගොරිතම ප්රකාශ කිරීම
ඇල්ගොරිතම ප්රකාශ කිරීම පහත පරිදි පිළිගත් මට්ටම් තුනකට වර්ග කළ හැක.
නිර්මාණය කිරීම
ඇල්ගොරිතම නිර්මාණය යනු, ගැටළු විසඳීම සහ ඉංජිනේරු ඇල්ගොරිතම සඳහා ක්‍රමයක් හෝ ගණිතමය ක්‍රියාවලියක් ගොඩනැගිමයි. ඇල්ගොරිතම නිර්මාණයේ වැදගත්ම අංගයක් වන්නේ ඇල්ගොරිතම තුළදී සම්පත් කාර්යක්ෂමතාව(ධාවන කාලය, මතක භාවිත ප්‍රමාණය) භාවිතා වීමයි.
ඇල්ගොරිතම සෑදීමේ සාමාන්ය පියවර:
01. ගැටළු නිර්වචනය.
02. ආකෘතියක් සංවර්ධනය කිරීම.
03. ඇල්ගොරිතමයේ පිරිවිතර ගොඩනැගිම.
04. ඇල්ගොරිතමයක් නිර්මාණය කිරීම.
05. ඇල්ගොරිතමයේ නිවැරදි බව පරීක්ෂා කිරීම.
06. ඇල්ගොරිතම විශ්ලේෂණය.
07. ඇල්ගොරිතම ක්රියාත්මක කිරීම.
08. වැඩසටහන පරීක්ෂා කිරීම.
09. ලේඛන(Documentation) සකස් කිරීම.
ශුද්ධවරභාවයට එසවුනු පාප්වහන්සේලා ලැයිස්තුව
ඔවුන් විසින් නායකත්වය සැපයුනු රෝමානු කතෝලික සභාව විසින් ශුද්ධවර භාවයට එසවුනු හෝ සාන්තුවරයන් ලෙසින්  පිළිගැනුනු හෝ පාප්වහන්සේලා ලැයිස්තුවක් මෙම ලිපිය විසින් දැක්වෙයි. සම්පූර්ණ වශයෙන් පාප්වහන්සේලා 80 (265 අතුරින්) දෙනෙක් සාන්තුවරයන් ලෙසින් සැලකෙන අතර, මෙය වෙත මුල් පාප්වහන්සේලා 35 දෙනාමද පළමු 54 අතුරින් 52 දෙනෙකුද ඇතුළු වෙති. මෙයට අමතර වශයෙන්, තවත් පාප්වහන්සේලා 16 දෙනෙකු සාන්තුවරභාවයට එසවීමෙහි පෙළෙහි සිටින අතර, භාග්‍යවත්භාවයට එසවීමෙහි ප්‍රාරම්භක අවධිය පසු කර හෝ වර්තමානයෙහි එම අවධියෙහි හෝ සිටිති.
ඉතාමත් මෑතදී ශුද්ධවරභාවයට එසවුනු පාප්වහන්සේ වනුයේ දෙවන ජුවාම් පාවුළු පාප්වහන්සේ වන අතර, එතුමාගේ ශුද්ධවරභාවයට එසවීමේ ක්‍රියාවලිය ඇරඹුනේ 2005 මැයි මසදී වන අතර එතුමා භාග්‍යවත්භාවයට එසවුනේ 2011, මැයි 1 වන දිනදීය. දෙවන ජුවාම් පාවුළු පාප්වහන්සේ සහ විසිතුන්වන ජුවාම් පාප්වහන්සේ ශුද්ධවරභාවයට එහවුනේ 2014 අප්‍රේල් 27 දිනදීය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:රෝමානු කතෝලික පාප්වහන්සේලා පිළිබඳ ලැයිස්තු ප්‍රවර්ගය:ශුද්ධවර පාප්වහන්සේලා
භාවනා
alt=භාවනා ආසනයේ වැඩ සිටින සුප්‍රසිද්ධ මහාසී සයාඩෝ හිමියන්|thumb|භාවනා ආසනයේ වැඩ සිටින සුප්‍රසිද්ධ මහාසී සයාඩෝ හිමියන් සිත පුහුණුකිරීම භාවනාකිරීම නම්වේ. භාවනාව මගින් මානසික දියුණුවද ශකක්තිමත් භාවයද වර්ධනය කර ගැැනීම සියලු කටයුතුවල සාර්ථකත්වය සදහා ඉවහල් වෙයි. විවිධ ආගම් සහ දර්ශණවල විවිධ භාවනා ක්‍රම පිළිබඳව විස්තර දක්නට ලැබේ. භාවනාව කෙරෙහි වැඩි  අවධාරණයක් දැක්වන්නේ බෞද්ධ ඉගැන්වීම් තුළ නිසා භාවනා පුහුණුවට වැඩි ක්‍රියාකාරී සහභාගිත්වයක් දක්වනු ලබන්නේ බෞද්ධ ප්‍රජාවයි.
බෞද්ධ භාවනා
බෞද්ධ භාවනා යනු තථාගත ධර්මය ඉගෙනගෙන, මතකයේ ඇති ධර්ම කොටස් තමන්ගේ උදාහරණ සහිතව මෙනෙහි කර අවබෝධ කරගැනීමටය. එසේ සමුදය වය දැකීමෙන් ලැබෙන සමාධියට ආර්ය සමාධිය කියනු ලැබේ. භාවනා වඩන විට මුල් කාලයේ දී විනාඩි කිහිපයක් වුව ද භාවනා කිරීම ප්ර මාණවත් වන අතර ඉන්ද්රි්ය වැඩිම නිසා කලක් යන විට ප්රීණතිය සුඛය සහිත සමාධීන් ලැබීමෙන් වැඩි වේලාවක් භාවනා වැඩිය හැක. භාවනාව හිඳින සිටින සක්මන් කරන නිදන ඕනෑම ඉරියව්වක කළ හැකිය. කලක් භාවනා කරණ විට ප්රීසතිය සුඛය ගලන සමාධීන් (ධ්යාදනයන්) ඇති වී ඇති වී අනිත්යල දුක්ඛ අනාත්ම ආදී ත්‍රිලක්ෂණය අවබෝධයෙන් ධර්මාවබෝධය ලැබිය හැක.
පංච උපාදානස්කන්ධය යනු කුමක් ද?
රූප වේදනා සංඥා සංස්කාර විඤ්ඤාණ කියලා උපාදානයට බඳුන් වෙන ස්කන්ධයන් පහක් තියෙනවා. සත්වයා කියලා හඳුන්වන්නේ මේ ස්කන්ධ පහට. උපාදාන කියන්නේ දැඩිව ගැනීම කියන අර්ථයෙන්. සංඛිත්තේන පංචූපාදානස්කන්ධා දුක්ඛා. මේ ස්කන්ධ පහේ පහළ වීම කියන්නේ දුක් කඳු පහක පහළ වීමට යි.
1. රූප කියලා කියන්නේ කුමකට ද? රූප කියන්නේ ඇසට පෙනෙන රූප වලට විතරක් නෙමෙයි. පඨවි ආපෝ තේජෝ වායෝ කියන සතර මහා ධාතු සහ ඒ නිසා ඇති වුණ වර්ණ ශබ්ද ගන්ධ රස ස්ඵර්ශ ආදී සියල්ල රෑප යි. පඨවි ධාතුව කියන්නේ තද ගතියට. කෙස් ලොම් වැනි කොටස් වල පඨවි ධාතුව වැඩි නිසා තදයි. ආපෝ කියන්නේ ඇලෙන වැගිරෙන ගතියට. ජලය ලේ දහදිය වැනි දේවල් වල ආපෝ ධාතුව වැඩි නිසා ඇලෙන වැගිරෙන ස්වභාවයෙන් යුක්තයි. තේජෝ කියන්නේ උෂ්ණත්වයට. වායෝ කියන්නේ පිම්බෙන සෙළවෙන ස්වභාවයට. අපේ කය ඇතුලු ලොව ඇති ඕනෑම වස්තුවක් සෑදී ඇත්තේ මේ පඨවි ආපෝ තේජෝ වායෝ කියන ධාතු සතර අඩු වැඩි වශයෙන් සංයෝග වීමෙන්.
2. වේදනා කියන්නේ කුමකට ද? දුක් වේදනාවට විතරක් නෙමෙයි. සැප දුක් මැදහත් වේදනා තුනටම වේදනාස්කන්ධය කියනවා. අපට ප්රි ය අරමුණක් ඇස කන ආදී ඉන්ද්රිියක ගැටුනොත් ඇති වෙන්නේ සුඛ වේදනාවක්. අප්රි ය පුද්ගලයෙක් හෝ වස්තුවක් ගැටුණොත් ඇති වෙන්නේ දුක්ඛ වේදනාවක්. ප්රි්ය අප්රිැය නොවන මැදහත් අරමුණක් නිසා ඇති වෙන්නේ උපේක්ෂා වේදනාවක්. ස්ඵර්ශ වෙන දේ අනුව තමයි වේදනාව ඇති වෙන්නේ. එසේනම් වේදනාව අපට ඕනෑ විදිහට පවත්වාගන්න පුළුවන් දෙයක් නොවෙයි.
3. සංඥා කියන්නේ කුමක් ද? සංඥා කියන්නේ හඳුනාගැනීමට. නිල් රතු කහ ආදී වශයෙන් වර්ණ හඳුනාගන්නවා. ශබ්ද හදුනාගන්නවා. ලුණු රස තිත්ත රස ආදී වශයෙන් රස හඳුනාගන්නවා. සංඥාවෙන් මව හදුනාගන්නවා, පියා හඳුනාගන්නවා, දූ දරුවන් හිතමිත්රාවදීන් හඳුනා ගන්නවා. වේදනාව සැපය දුක්ය ආදී වශයෙන් සංඥාවෙනුයි හඳුනාගන්නේ. ඉගෙනගන්නකොට සංඥා ගොඩ වැඩි වෙනවා. ඒ ඒ දේවල් හඳුනාගැනීමේ හැකියාව වැඩි වෙනවා.
4. සංස්කාර කියන්නේ කුමක් ද? සකස් කරන නිසා සංස්කාර කියනවා. සංස්කාරයෙන් සකස් කළ දේ නැවත සකස් කරනවා. අපි යම් මනවඩනා රෑපයක් හොඳයි ලස්සන යි කියලා සංස්කාරයක් කළොත් ඒ සංස්කාරය නිසා නැවත නැවතත් ඒ වස්තුවේ රෑප සටහන, ඒ නිසා ඇති වූ වේදනාව, රෑප සංඥාව, හොඳයි ලස්සනයි ආදී වශයෙන් කළ සංස්කාරය සහ විඤ්ඤාණය නැවත නැවත ඇති වෙනවා. කුසල චේතනාව නිසා පුඤ්ඤාභිසංඛාර හෙවත් දාන ශිල භාවනා වැනි දස කුසල් ඇති වෙනවා. අකුසල චේතනාව නිසා අපුඤ්ඤාභිසංඛාර හෙවත් මුසාවාද, පරුසාවාච, පිසුණාවාච (කේලම්) වැනි දස අකුසල් ඇති වෙනවා. අරූපාවචර කුසල් ආනෙඤ්ජාභිසංඛාර යි. අපි කයෙන් වචනයෙන් සහ සිතින් නිරතුරැව සංස්කාර රැස් කරනවා. ඒවාට තවත් ආකාරයකින් කාය සංඛාර, වචී සංඛාර සහ චිත්ත සංඛාර කියනවා.
5. විඤ්ඤාණය කියන්නේ දැනගැනීමට. රෑප දැනගන්නවා, ශබ්ද දැනගන්නවා, ගන්ධ දැනගන්නවා, රස දැනගන්නවා, පහස දැනගන්නවා, මනසට එන නොයෙක් අරමුණු දැනගන්නවා. සංඥාවෙන් හඳුනාගත් දේ විඤ්ඤාණයෙන් දැනගන්නවා.
ඇසෙහි රූපයක් ගැටුණු විට රූප දකින සිත ඇති වෙනවා. ඇසයි රූපයයි රූප දකින සිතේ එකතුවයි කියන තුනට ඇසේ ස්ඵර්ශය කියනවා. ස්ඵර්ශය නිසා එම රූප අරමුණේ රසය විඳින සැප දුක් හෝ මැදහත් වේදනාවක් ඇති වෙනවා. සංඥාවෙන් ඒ රූපයේ මේ වේදනාව ඇතැයි හඳුනාගන්නවා. චේතනාවෙන් ඒ රූපය ලබාගත යුතුය, අකමැති එකක් නම් ඉවත් කළ යුතුය ආදී වශයෙන් සංස්කාර ඇති වෙනවා. මේ ආකාරයට කණ නාසය දිව කය මනස යන ආයතනයන්ට පිළිවෙලින් ශබ්ද ගන්ධ රස ස්ඵර්ශ ධම්ම යන අරමුණු ගැටී ඒ ඒ ආයතනයන්ගේ ස්ඵර්ශය ඇති වීමෙන් වේදනා සංඥා සංස්කාර ඇති වෙවී නැති වෙවී යනවා. මගේ කය, මගේ දුව පුතා ආදී වශයෙන් රෑපය මමය මගේය කියලා දැඩිව අල්ලාගෙන ඉන්නවා නම් රෑප උපාදානස්කන්ධයක් වෙනවා. ඒවාගේම මගේ සැපය, මගේ දුක ආදී වශයෙන් වේදනාව උපාදාන කරන විට වේදනා උපාදානස්කන්ධයක් ඇති වෙනවා. මගේ හැඳිනීම, මගේ මතකය, මගේ උගත් කම ආදී වශයෙන් සංඥාව උපාදාන කරන විට සංඥා උපාදානස්කන්ධයක් ඇති වෙනවා. මගේ පින, මගේ පව, මගේ රැකියාව, මගේ ලෝභය, මගේ ද්වේෂය, මගේ ප්ර්ඥාව, මගේ සතිය ආදී වශයෙන් සංස්කාර උපාදාන කරන විට සංස්කාර උපාදානස්කන්ධයක් ඇති වෙනවා. මට පේනවා, මට ඇසෙනවා, මම රස විදිනවා, මට දැනෙනවා ආදී වශයෙන් උපාදාන කරන විට විඤ්ඤාණ උපාදානස්කන්ධයක් ඇති වෙනවා. මේ ආකාරයට අපි ධර්මයක් මෙනෙහි නොකරන, භාවනාවක් නොකරන සෑම අවස්ථාවකම අවිද්යාාවත් තෘෂ්ණාවත් නිසා පංච උපාදානස්කන්ධයන් සකස් කරගන්නවා. ඒ ඒ ස්කන්ධයන් මොනවා දැයි මතකයේ තබාගෙන කාලයක් මෙනෙහි කරන විට පංච උපාදානස්කන්ධයන් පිලිබදව මනා අවබෝධයක් ලැබෙනවා. රාග ද්වේෂ මෝහ වැනි ක්ලේෂයන් අඩු විමක් ද අත්දැකිය හැකියි. විදර්ශනාව යනු පංච උපාදානස්කන්ධයන් අනිත්යව දුක්ඛ අනාත්ම අශුභ අසාර වශයෙන් යෝනිසෝ මනසිකාරය කිරීමයි, නුවනින් විමසීමයි. එය කළ යුතු අන්දම කෙටියෙන් විමසා බලමු,
1. අනිච්චානුපස්සනාව
2). දැන් මරණසතිය වඩන්න. මරණය දුකකි. උපන් හැම සත්වයාම මරණයට පත් වේ. බුදු පසේබුදු මහරහතන් වහන්සේලාට පවා මරණයට යටත් වීමට සිදු විය. එසේ නම් තමා ද ඕනෑම මොහොතක මරණයට පත් විය හැකි බව සිතන්න. තමන් දැක ඇති මළ සිරැරක් ආසන්නයේ තමන්ගේ සිරුර තබන්න. දැන් තමා මරණයට පත් වී ඇති බව සිතට කාවද්දන්න. මළ සිරුර ඉදිමී නිල්වී ඕජස් ගලන හැටි පණුවන් ගහන හැටි මස් දියවෙවී යන හැටි මෙනෙහි කරන්න. සිත සමාධි වෙන තෙක් මෙසේ මෙනෙහි කරන්න. මේ කය මෙසේ අනිච්ච නම් දුක්ඛ නම් විපරිණාමයට පත් වෙනවා නම් මගේය කියන්න වටිනවා දැයි තමාගෙන් විමසන්න. මෙසේ භාවනා කරන විට සමහරෙකුට තමා පෙර භවයක මියගොස් මනෝමය කයින් සිට මළ සිරුර දකිමින් සිට අවස්ථාවක් පෙනිය හැක. එසේ පෙනීමටම අවශ්යාම නොවේ. සිත එකග වූ පසු සමුදය අස්ථංගමය මෙනෙහි කරන්න.
3). දැන් සමුදය හෙවත් කුණු කය හටගත්ත හැටි මෙනෙහි කරන්න. මනවඩනා ආහාරයන් වැනි දෑ පතයි. සිතින් හෝ මැනවයි කියයි. නැවත නැවත ඒවායේ බැසගෙන සිටියි. ඒ නිසා ඒ රෑපයන්ගෙන් ලැබෙන සතුට උපාදාන වේ. උපාදානය නිසා ඒ මනවඩනා රෑපය, භවය හෙවත් තණ්හාව පවතියි. භවය නිසා ජාතිය ඇති වී මේ කුණු කය හටගෙන ජරා මරණ දුක් රැස හටගනියි. ආහාර වෙනුවට, මනවඩනා රූප ඇඳුම් පැළදුම් රෑපවාහිනී වැඩසටහන්, කැමති පුද්ගලයින් වැනි දෑ ආදේශ කර සමුදය මෙනෙහි කරන්න.
ඉහත සමුදය අස්ථංගමය බලන ආකාරය මතක තබාගෙන හෝ කලක් මෙනෙහි කරනවිට අවබෝධ වේ. මලක් පරවෙනවා, බාහිර දෙයක් වේගයෙන් ඇති වෙනවා නැති වෙනවා වැනි දෙයක් දැකීමෙන් චතුරාර්ය සත්යා අවබෝධය ලැබිය නොහැක. සමුදය අස්ථංගමය දැකීම ගැඹුරින් අනිත්යල දැකීමයි. එසේ දැකීම යනු උදයව්යගය වැනි විදර්ශනා ඥාණයන් ඇති වීමයි. රෑපය පමණක් ගෙන සමුදය අස්ථංගමය පළමුව අවබෝධ වූ පසුව ඒ රෑපයන්ගෙන් ලැබෙන වේදනාව, සංඥාව ආදිය පැතීම මැනවයි කීම බැසගැනීම නිසා සතුට උපාදාන වී භවය නිසා ජාතිය හටගන්නා හැටි ද එසේ නොකිරීමෙන් උපාදානය භවය ජාතිය නැති වී දුක නැති වෙන හැටි ද වැඩිදුරටත් මෙනෙහි කළ හැක.
සාරාංශය
ජාති ජරා ව්යානධි දුක්ඛය කෙටියෙන් මෙනෙහි කරන්න. මරණ සතිය වඩන්න. සමුදය හෙවත් මනවඩනා රූපයන්ගේ සතුට සෙවීම නිසා මළ මිණියක් වැනි කුණු කයක් හටගන්නා හැටි මෙනෙහි කරන්න. අස්ථංගමය හෙවත් මනවඩනා රෑපයන්ගේ සතුට නොසෙවීම නිසා කුණ කය කවදා හෝ නිරෝධ වෙන හැටි මෙනෙහි කරන්න. අවසානයේ දී මේ දුක්ඛය කෙසේ හටගත්තේ දැයි තමාගෙන්ම විමසූ විට තණ්හාව භවය වැනි පිළිතුරු ලැබේ. චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධ වේ.
2. ධාතු මනසිකාර භාවනාව
ධාතු කියන්නේ සත්ත්ව පුද්ගල නොවන හේතූන් නිසා හටගත් මූලද්රකව්ය් කියන අර්ථයෙන්. ධාතු මනසිකාරය වැඩිමෙන් අනත්ත හෙවත් තමාගේයයි කිසිවක් ගත නොහැකි බව අවබෝධ වෙනවා. අනත්තානුපස්සනාව වැඩේ. පඨවි ආපෝ තේජෝ වායෝ ආකාශ විඤ්ඤාණ කියා ධාතු සයක් තිබෙනවා. පඨවි කියන්නේ තද ගතියට. ආපෝ කියන්නේ ඇලෙන වැගිරෙන ස්වභාවයට. තේජෝ කියන්නේ උෂ්ණත්වයට. වායෝ කියන්නේ සෙලවෙන ස්වභාවයට. හැම වස්තුවකම ධාතු සතරම තිබෙනවා. ඒ ඒ ධාතූන්ගේ අඩු වැඩි බව අනුව විවිධාකාර වස්තූන් ඇති වෙලා තියෙනවා. පඨවි ගතිය වැඩි වුනොත් ඒ වස්තුව සම් මස් නහර ඇට ගස් ගල් ලෝහ වර්ග වැනි තද දෙයක් වෙනවා. ආපෝ ධාතුව යමක අධික වුනොත් සෙම සොටු ලේ සැරව ජලය වැනි ඇලෙන වැගිරෙන දෙයක් වෙනවා. තේජෝ ධාතුව අධික වෙන්න වෙන්න රස්නය වැඩි වෙනවා. ගින්නෙහි තේජෝ ධාතුව අධිකයි. සුළගෙහි වායෝ ධාතුව අධිකයි. ඒ නිසා වේගයෙන් චලනය වෙනවා. අප කායික චලනයන් කරන්නේ ඒ ක්රි යාව කිරීමට අවශ්යන සිතෙහි බලයෙන් ඒ අවශ්යර අවයවයේ උපන් වායෝ ධාතුවේ ක්රි යාකාරිත්වයෙන්.
පියවර 1 - භාවනා කර පලපුරුද්දක් නැති කෙනෙකුට තමන් කළ දානමය පින්කම් (භික්ෂූන් වහන්සේලාට දුන් දානය හෝ තමන් දානයකට සහභාගි වූ අවස්තාවක්, දුගී මගී යාචකයින්ට දන් දුන් අවස්තාවන්, කඨින පින්කම් පිරිත් පින්කම්, සත්වයෙක්ව මරණයෙන් නිදහස් කරගැනීම ආදිය) සිහිපත් කරගෙන සිත එකග කරගන්න පුලුවන්. දන්දෙන්න අමාරුම දේ මොකක් දේ තණ්හාවයි. තණ්හාව තමයි දුක්ඛ සමුය කියන්නේ. තමන්ගේ ඡාග ගුනය සිහි කරගන්න. දෙයක් අත්හැරීමේ හැකියාව තමන්ටත් තියෙනවා කියලා සිතන්න. එතකොට ප්රීනතිය ප්රවමෝදය ඇති වෙලා සිත සමාධි වෙනවා.