cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
නිඛිල
වීජීය ගුණ
ගුණනය සඳහා ඉහත ලැයිස්තුගත කොට ඇති මුල් ගුණාංග හතර මඟින්, ගුණනය යටතේ z න්‍යායදේශ ඒකාභයක් බව කියැවේ. කෙසේ නමුත්, සෑම නිඛිල සංඛ්‍යාවකටම ගුණන ප්‍රතිලෝමයක් නොමැත. උදා -2x =1 ආකාරයේ නිඛිලයක් නොපවතී. මන්දයත් දකුණු පස ඔත්තේ වන අතරතුර වම්පස ඉරට්ටේ වන බැවිනි. මින් අදහස් වන්නේ ගුණනය යටතේ z සමූහයක් නොවන බවයි.
පාලිත සිල්වා
වේදිකා නාට්‍ය වෘත්තිය
1984 දී ඔහුගේ මංගල නාට්‍ය අධ්‍යක්ෂණය වූයේ බල්ලංගෙන් ප්‍රවේශම් වෙනු නාට්‍යය හරහාය. ජාතික යොවුන් නාට්‍ය උළෙලේදී මෙම නාට්‍යය බොහෝ සම්මාන සහ ඇගයීම් ලබා ගත්තේය. ඔහු බම්බලපිටිය ශුද්ධ වූ පවුලේ කන්‍යාරාමය සහ ගල්කිස්ස එස්. තෝමස් විද්‍යාලය වැනි පාසල් රැසක වේදිකා නාට්‍ය අධ්‍යක්ෂණය කළේය. ඔහු බොහෝ බ්‍රිතාන්‍ය සහ ජර්මානු නාට්‍යකරුවන් සමඟ ද වැඩ කර ඇත.
නිඛිල
වීජීය ගුණ
ඉහත වගුගත කොට ඇති ගුණවලින් අවසාන ගුණය හැර අනෙක් සියල්ල එකට ගත් කළ ඉන් කියනු ලබන්නේ ආකලනය හා ගුණනය එක්ව ගත් විට ඒවා සඳහා z යනු ඒකීයත්වය සහිත න්‍යායදේශවලියක් වන බවයි. අවසන් ගුණාංගයක් සමඟ ගත් විට, එමඟින් z නිඛිල වසමක් බව කියැවේ. ඉහත ආකාර ගුණ සහිත ව්‍යුහයක් අර්ථ කථනය සඳහා අවශ්‍ය කරන පෙළඹවීම z මඟින් සැපයේ.
පාලිත සිල්වා
වේදිකා නාට්‍ය වෘත්තිය
වසර 28කට පසු, ඔහු සර්කස් කරයෝ නමින් තවත් වේදිකා නාට්‍යයක් අධ්‍යක්ෂණය කළේය, එය ප්‍රථම වරට 2012 ජූලි 31 වන දින ලයනල් වෙන්ඩ්ට් රඟහලේදී ඉදිරිපත් කරන ලදී
නිඛිල
වීජීය ගුණ
z සඳහා ගුණන ප්‍රතිලෝමයක් නොමැති වීම, එය බෙදීමේ කර්මය සහ සංචරණ නොවේ යන්නට තුල්‍ය වන අතර ඒ හෙයින් z ක්ෂේත්‍රයක් නොවේ. නිඛිල අඩංගු වන කුඩාම ක්ෂේත්‍රය වන්නේ පරිමේය සංඛ්‍යා ක්ෂේත්‍රයයි. මෙම ක්‍රියාවලිය අනුකරණයෙන් සියලු නිඛිල සහ ඒවායේ භාග අයත් වසමක් නිර්මාණය කරගත හැකි අතර එය ක්ෂේත්‍රයක් ද වේ. සාමාන්‍ය බෙදීම z මඟින් අර්ථ කථනය කර නොමැති නමුත් ඇල්ගොරිතමය නම් වැදගත් ගුණයක් එය සතු වේ. එනම්, a හා b ,( b ≠ 0 ) ආකාර නිඛිල යුගලක් සඳහා a = q × b + r සහ 0 ≤ r < |b| වන ආකාරයට q හා r නම් අනන්‍ය නිඛිල යුගලක් පවතී. මෙහි |b| මඟින් b හි නිරපේක්ෂ අගය දැක්වේ. මෙහි a හා b ගෙන් බෙදූ විට ලැබෙන ප්‍රතිඵලයෙහි ඇති q නිඛිලය ලබ්ධිය ලෙස ද r ශේෂය ලෙස ද හැඳින්වේ. මෙය මහා පොදු භාජකය ගණනය කිරීම සඳහා වූ යුක්ලීඩ් ඇල්ගොරිතමෙහි පදනම වේ.
පාලිත සිල්වා
රූපවාහිනී වෘත්තිය
1998 දී සිල්වා අධ්‍යක්ෂණය කළ අමුත්තක් ඇවිත් ටෙලි චිත්‍රපටය සම්මානයට පාත්‍ර විය. 2000 දී ඔහු ස්වර්ණවාහිනිය සඳහා ත්‍රස්තාවඩිංගේ සිද්ධිය අධ්‍යක්ෂණය කළේය. ඔහු වඩාත් ජනප්‍රිය වූයේ ස්වාධීන රූපවාහිනී සේවයේ විකාශය වූ කීටයා නාට්‍ය අභිරහස් රූපවාහිනී කතාමාලාව හරහාය. ඔහු දැනට ක්‍රිකට් පුහුණුකරු ලෙස දෙවෙනි ඉනිම ටෙලිනාට්‍යයේ රඟපායි.
රංගනයෙන් ඔබ්බට
ඔහු බ්‍රිතාන්‍ය කවුන්සිලයේ තරුණ ඉගෙනුම් මධ්‍යස්ථානයේ වැඩමුළු අධ්‍යක්ෂවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. ඔහුගේ ලොකුම අභිලාෂය ලේඛකයෙකු වීම බව ඔහු ප්‍රකාශ කළේය. ඔහු 1998 දී ඊ දීගෙක ගියාය සහ 2004 ඔක්තෝබර් 8 වැනි දින අටක් බරට හෙණ්ඩුවක් ලෙස නවකතා දෙකක් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. ඔහු අධ්‍යක්ෂක, තිර රචක සහ සිනමාකරණය පිළිබඳ කථිකාචාර්යවරයෙකු ලෙසද කටයුතු කරයි.
චිත්‍රපටකරණය
සිල්වා සිය සිනමා ජීවිතය ආරම්භ කළේ 1987 දී ජැක්සන් ඇන්තනි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද කවුළුව චිත්‍රපටයෙන් සුළු චරිතයකින්. ඔහුගේ ජනප්‍රියම සිනමා රංගනය වූයේ සර් ලාස්ට් චාන්ස්, අනගාරික ධර්මපාල ශ්‍රීමතාණෝ සහ මහරජ අජාසත් යන චිත්‍රපට හරහාය. මහරජ අජාසත්හි දෙව්දත්ත රහතන් වහන්සේගේ චරිතය විචාරකයන්ගේ නොමඳ පැසසුමට ලක් විය.
සම්මාන සහ සම්මාන
ඔහු දේශීය වේදිකා නාට්‍ය උළෙලවල් සහ රූපවාහිනී උත්සවවලදී රංගනය සහ අධ්‍යක්ෂණය යන දෙඅංශයෙන්ම සම්මාන කිහිපයක් දිනාගෙන ඇත.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:1967 උපත් ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා
රූප සංයෝජන න්‍යාය
කලාකෘතියක අවධානය යොමුවන ප‍්‍රධාන වස්තුව කුමක්ද යන්න සිත්තරා විසින් තීරණය කරනු ලබයි. අනතුරුව ඒ අනුව අනෙකුත් වස්තූන් සංවිධානය කෙරෙයි නරඹන්නාගේ බැල්ම මෙම උන්න්දුවක් දක්වන වස්තූන් වෙත යොමුවනු ඇත. වස්තූන් සකස් කිරීමේදී අපේක්‍ෂිත ප‍්‍රකාශනය ඉදිරිපත් වන සේ වස්තූන් සියල්ල තනි සාම්‍යයක් තුලට ගොනු කිරීම කෙරෙහි සැලකිල්ල යොමුවේ.
පින්තූරයක රූප සංයෝජනයේදී සැලකිල්ලට ගනු ලබන සාධක කිහිපයක් පහතින් දැක්වේ. <ul> <li>හැඩය සහ ප‍්‍රමාණය</li> <li>භාණ්ඩ අතර සමබරතාවය</li> <li>භාණ්ඩ අතර සාම්‍යය හෝ ඒකමිතිය</li> <li>භාණ්ඩයන්ගේ පෙළගැස්ම</li> <li>පින්තූරය භාවිතා කරන දර්ශන පථයේ ප‍්‍රමාණය </li> <li>නරඹන්නා රූපය නැරඹීමේදී ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ඇස ගමන් කරන මාර්ගය</li> <li>හිස් අවකාශය</li> <li>වර්ණ</li> <li>තිලක්‍ෂණනය - පින්තූරය තුල ආලෝකය හා අඳුර භාවිතා කරනු ලැබ ඇති ප‍්‍රමාණය</li> <li>රිද්මය</li> <li>දීප්තිය හෝ ආලෝකමත් බව</li> <li>පුනරාවර්තනය (සමහර අවස්ථාවලදී යම් යම් දේ කිසියම් රටාවකට පිහිටුවා තිබෙනු ඇත මෙහිදි රිද්මය හා ජ්‍යාමිතියද වැදගත් වෙයි)</li> <li>පර්යාලෝකය</li> <li>රීති කඩකිරීම ආතතියක් හෝ අපහසුතාවයක් ජනනය කරයි</li> </ul>
පහත දක්වන ලද ආකාරයේ රූප සංයෝජනයේදී සැලකිල්ලට ගනු ලබන සාධකයන් කලාවේ සංඝටකයන් සමඟ පටලවා ගැනීමෙන් වැලකිය යුතුය. උදාහරණයක් ලෙස හැඩය සංඝටකයක් වන අතරම හැඩය භාවිතා කිරීම සංයෝජනයෙදී වැදගත් වෙයි.
නරඹන්නා ස්ථානගතවී සිටින ආකාරය රූපයක සෞන්දර්යාත්මක බව කෙරෙහි තදින්ම බලපායි. රූපය සම්පූර්ණයෙන්ම පරිකල්පනීය, එනම් ‘මනසින් දකින්නක්’ වුවද එය වෙනස් නොවේ. එය චිත‍්‍රයක ඇති වස්තූන් කෙරෙහි පමණක් නොව නරඹන්නා එයට ලබාදෙන අර්ථනිරූපනය කෙරෙහිද එය තදින් බලපායි.
උදාහරණයක් ලෙස පිරිමි ළමයකු ඉහල සිට සමහරවිට වැඩිහිටියකුගේ ඇස් මට්ටමේ සිට ඡායාරූපයකට නැගුවහොත් ඔහුගේ පෞරුෂය අවප‍්‍රමාණ වී දර්ශනය වේ. එය ඡායාරූපයට නැගුවේ දරුවාගේ ඇස් මට්ටමේ සිට නම් එහිදි ළමයාට හිමිවන්නේ සමාන තත්වයකි. පහල සිට ඡායාරූපය ලබාගත්තේ නම් ප‍්‍රතිඵලය වනු ඇත්තේ ළමයාට අධිපතිත්වය හිමිය වැනි අර්ථයකි. ඒ අනුව ඡායාරූප ශිල්පියා තොරන්නේ නරඹන්නාගේ පිහිටුමය.
වස්තුවක් සම්පූර්ණ රාමුවම පුරවන විට එය වඩාත් නාට්‍යමය ආකාරයෙන් සලකනු ලැබිය හැක. එහිදි සැබෑ ප‍්‍රමාණයට වඩා විශාලව දේවල් පෙනෙයි. රාමුව පිරී තිබීම නිසාවෙන් මානසිකවද පිරුනු ස්වභාවයක් ඇතිවේ. පසුබිමින් ඇතිවන බාධාවන් ඉවත්කිරීම සඳහාද මෙය යොදාගත හැක.
ඡායාරූප ශිල්පයේදී කැමරාවේ පිහිටුම වෙනස් කිරීම මඟින් පසුබිම වෙනස් කළ හැක. එවිට වස්තුව කෙරෙහි අවධානය යොමුකිරීමට ඇතිවන බාධාවන් අවම කළ හැක. වස්තුවට ළංවීම, පාර්ශ්විකව චලනය වීම හෝ කැමරාව සිරස් අතට හැරවීම මගින්ද මෙය සිදුකළ හැක.
ලන්දේසීන් සහ පෘතුග්‍රීසීන්
පෘතුග්‍රීසී පාලනය හැම විටම සීමා වී තිබුණේ මුහුදු බඩ පළාත්වලටයි. ඔවුන්ගේ ආගමට හරවා ගත් බොහෝ මිනිසුන් ධීවරයෝ වූහ. ඔවුන්ගේ බලයේ කොඳු නාරටිය වූයේ එයයි.
තම පාලන ප්‍රදේශ පුළුල් කර ගැනීමට අවශ්‍යව සිටි පෘතුග්‍රීසීන්ගෙන් පළිගැනීම සඳහා සිංහල රජු විසින් ලන්දේසීන් ප්‍රයෝජනයට ගන්නා ලදී. ලන්දේසීන්ගේ පැමිණීම පෘතුග්‍රීසීන්ට සතුරන් දෙදෙනෙකු සමග ගණු දෙණු කිරීමක් වූයේය. අවසානයේ ලන්දේසීන් සමග ගිවිසුමකට බැඳීමට පෘතුග්‍රීසීන්ට බල කෙ‍රිණි. එහි අර්ථය වූයේ විවෘත ආර්ථිකයට එළඹීමයි. අවසානයේ පෘතුග්‍රීසීහු ලංකාව අත හැරදා ගිය අතර ඉතිහාසය රොඩු ගොඩක් බවට පත් වූහ.
පෘතුගාලය සමග යුද්ධ කිරීම ඔවුන්ගේ පාලකයා වූ ස්පාඤ්ඤයේ රජුට එරෙහිව කරන යුද්ධයක් විය. එක් වතාවකදී පෘතුගාලය ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස ඉල්ලා සිටි අවස්ථාවෙදී නෙදර්ලන්තය, පෘතුගාලය සමග සාමයක් ඇති කර ගත්තේය. ඉන් පසු ගෝවේදී අත්සන් කරන ලද ගිවිසුමක් මගින් ලංකාවේ අත්පත් කර ගත් ප්‍රදේශ බෙදූහ. සෙමෙන් සෙමෙන් ලන්දේසීහූ ලංකාවේ සහ ඉන්දුනීසියාවේ මුහුදු බඩ පෙදෙස් සහ පිටත පෙදෙස්වල පාලකයෝ වූහ. පෘතුග්‍රීසීන්ට ඉතිරි වූ පෙදෙස් ලන්දේසීන් හා ඉංග්‍රීසීන් සමග සසඳන කළ කුඩා පෙදෙස්වලට සීමා විය. ප්‍රංශයට ප්‍රථම යුරෝපයේ සමූහාණ්ඩුවක් අත් හදා බැලූවේ නෙදර්ලන්තයයි. ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ආකල්පය වූයේ අනිකුත් යුරෝපීය රටවල්වලට වඩා වූ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයකි. ලන්දේසී ප්‍රවේශය, පෘතුග්‍රීසි පාලකයින් සමග නොවූ ජනතාවට සංස්කෘතික හා භාෂා පිළිබඳ නිදහස ලබා දෙන ලදී.
ලන්දේසීහු ඔවුනට එරෙහිව යුද්ධ කළ නරකම සතුරන්ගේ එකෙකු වූ පෘතුග්‍රීසීන්ට අවස්ථාව දුන්හ. එපරිදි ඔවුනට ස්වදේශික ජනතාවගේ බධා කිරීමකින් තොරව ලංකාව යටත් කර ගැනීමට හැකි විය.
ලංකාවේ ලන්දේසි පාලනයේ ගැටළු
ලන්දේසීහු ඔවුන්ගේ ප්‍රදේශ පාලනය කිරීම හා පුළුල් කිරීම ඇරඹූහ. මෙහිදී මහනුවර රජු තමනට උදව් ලබා ගැනීම සඳහා වෙනත් පාර්ශවයක් සෙව්වේය. මේ සඳහා ඔහු හැරුණේ ප්‍රංශය දෙසටය. අවසානයේ ඉංග්‍රීසීන් විසින් උපායශීලීව ලන්දේසි පාලන ප්‍රදේශ ලන්දේසීන්ගෙන් ලබා ගන්නා ලදී. ඒ නැපෝලියානු යුද්ධ කාලයේදීය.
ලන්දේසීන් විසින් මැලේ සොල්දාදුවන් කීප දෙනෙක් සහ පොලිස් නිලධාරීන් ලංකාවේ පදිංචි කරවූයේ ස්වදේශික ජනතාව පාලනය කිරීමේ ක්‍රමයක් වශයෙනි.
ලන්දේසින් රිපබ්ලිකන් වරුන් ලෙස රිපබ්ලිකන් නොහොත් සමූහාණ්ඩු පිළිබඳ අදහස් ලංකාවට ගෙනාවෝය.
ලන්දේසි ජනතාව අතර ඔරෙන්ජ් හි ප්‍රින්ස් පාලනයට වඩා බතාවියාවේ පාලනය ජනප්‍රිය විය. 1799 දී සිදු වූ බ්‍රිතාන්‍ය -රුසියන් ආක්‍රමණයේදී මෙය විද්‍යාමාන විය.
ප්‍රංශ ගැති රාජ්‍යයක් ලෙසට බතාවියන් සමූහාණ්ඩුව ප්‍රංශයේ සහායයෙකු විය. ඒ ප්‍රංශය බ්‍රිතාන්‍යයට එරෙහිව කළ යුද්ධයේදීය. මෙය ලන්දේසි ජනපද ඔවුනට අහිමි වීමට මග පෑදුවේය. එමෙන්ම 1797 දී සිදු වූ කැම්පර්ඩවුන් සටනේදී ලන්දේසි නාවික බලඇණියක් පරාජයට පත් වීමද හේතු විය. ලන්දේසීන්ගේ වෙළඳාම කඩා වැටීම ආර්ථික අර්බුද කීපයකට හේතු විය. 19 වෙනි ශත වර්ශයේ දෙවැනි භාගයේදී ලන්දේසීන්ගේ ධනය පෙර තිබූ මට්ටමට ගෙන ආ හැකි වූයේ 19 සියවසේ දෙවැනි භාගය තරමේදීය.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Dutch_Ceylon#The_Dutch_and_the_Portuguese
අංකනය භාෂාව සහ අශිථිල බව
thumb| 16 වැනි සියවස තෙක්ම වර්තමානයේ භාවිත වන බොහෝ ගණිතමය අංකනයන් සොයා ගෙන නොතිබුණි. එකල ගණිතයේදී අංකනයන් වෙනුවට වචන භාවිත වු අතර එය ඉතා අපහසු ක්‍රියාවලියක් වු බැවින් ගණිතමය සොයා ගැනීම් සීමා විය. 18 වැනි ශතවර්ෂයේ විසු ඉයුලර් වර්තමානයේ භාවිතා වන බොහෝ අංකන ක්‍රම හදුන්වා දෙන ලදී. වර්තමාන අංකන ක්‍රම හේතුවෙන් වෘත්තීය වශයෙන් ගණිතය අධ්‍යයනය කරන්නන් හට එය ඇතිමුත් ආධුනිකයින් සදහා එය පසු බට කරවන සුළුය. වර්තමාන ගණිතමය අංකනයන් ඉතා සංක්ෂිප්ත වන අතර සංකේත කිහිපයකින් තොරතුරු විශාල ප්‍රමාණයක් දැක්විය හැකිය. සංගීතමය අංකනයන් සේම වර්තමාන ගණිතමය අංකනයන්ටද නිශ්චිත කාරක රීති පවතින අතර වෙනත් ක්‍රමයක් මගින් ලිවීමට අපහසු තොරතුරු කේත කොට දක්වයි.
ආධුනිකයන් හට ගණිතමය භාෂාවද අපහසු වේ. “හෝ” සහ “පමණි” වැනි වදන්වලට එදිනෙදා භාවිතයේදී මෙන් නොව වඩාත් නිශ්චිත අරුත් පවතී. තවද “විවෘත” සහ “ක්ෂේත්‍රය” වැනි වදන් සදහා විශේෂිත ගණිතමය අරුත් පැවතීමද ආධුනිකයින් සදහා පැටලිලි සහගත වේ. “ස්ථලක පරිණාමණය” සහ “අණුකල්‍ය” වැනි ශිල්පීය යෙදුම් ද ගණිතමය ප්‍රභාෂාවෙහි අඩංගු වේ. නමුත් විශේෂ අංකනයන් සහ ශිල්පීය භාෂාව සදහා විශේෂිත හේතුවක් පවතී. එනම් ගණිතයේදී එදිනෙදා ජීවිතයේදී මෙන් නොව වඩාත් නිශ්චය බවක් අවශ්‍ය වීමයි. මෙසේ භාෂාවේ සහ තර්කනයේ ඇති නිශ්චය බව අශිථිල බව ලෙස ගණිතඥයන් හදුන්වති.
අශිථිල බව මුලික වශයෙන් ගණිතමය සාධනයන්ට අදාළ වේ. ප්‍රමාණුරූප හේතු දැක්වීමක් මගින් ප්‍රත්‍යක්ෂව සිය ප්‍රමේයයන් නිර්මාණය කිරීමට ගණිතඥයන් කැමැත්තක් දක්වති. ඒ ඔස්සේ ඔවුහු වැරදි ප්‍රතිභානයන් මත පදනම් වු වැරදි ප්‍රමේයයන් නිර්මාණය වැළක්වීමට උත්සාහ කරති. ගණිත ඉතිහාසයේ මේ ආකාර වැරදි ප්‍රමේයයන් ඉදිරිපත් වු අවස්ථා බොහෝය. ගණිතයෙහි දී අපේක්ෂා කෙරෙන අශීථීල බවෙහි මට්ටම කාලයත් සමග වෙනස්කම්වලට භාජනය වී ඇත. ග්‍රීකයින් සවිස්තරාත්මක තර්කනයක් බලාපොරොත්තු වු අතර නිවුටන්ගේ කාලයේ දී භාවිත වු ක්‍රමවේදයන් එතරම් අශිථිල ඒවා නොවීය. නිවුටන් විසින් භාවිතකළ අර්ථ දැක්වීම්වල සහජයෙන්ම අන්තර්ගත වු ගැටලු හේතුවෙන් පසුකාලීනව 19 වැනි සියවසේදී ඒවා සුක්ෂමව විශ්ලේෂණයකර විධිමත්ව සාධනය කරන ලදී. වර්තමානයේදී ගණිතඥයන් අතර පරිගණක ආධාරයෙන් සිදුකරන සාධනයන් පිළිබද විවිධ මත වාදයන් පවතී. පරිගණක ආශ්‍රිත විශාල ගණනය කිරීම් සත්‍යායනය අපහසු බැවින් එවන් සාධනයන් ප්‍රමාණවත් තරම් අශිථිල නොවිය හැකිය. සාම්ප්‍රදායික චින්තනයේදී ස්වයං ප්‍රත්‍යක්ෂක, සත්‍ය ප්‍රත්‍යක්ෂක ලෙස සැලකුණ නමුත් මෙම සංකල්පය ගැටලු සහගත වේ. විධිමත් මට්ටමේදී ප්‍රත්‍යක්ෂකයක් යනු ප්‍රත්‍යක්ෂක පද්ධතියක සියළු ව්‍යුත්පන්නක සමීකරණ ඇසුරෙන් සැලකූ විට පමණක් අභ්‍යන්තර අර්ථයක් පවතින සංකේත සමුහයකි. හිල්බට් ප්‍රකමණයේ අරමුණ වුයේ ශක්තිමත් සම්පුර්ණ ගණිතමය ප්‍රත්‍යක්ෂක පද්ධතියක් මත පිහිටු වීමයි. නමුත් ගොඩල්ගේ අසම්පුර්ණක ප්‍රමේයයට අනුව සියලු(ප්‍රමාණවත් තරම් ප්‍රබල) ප්‍රත්‍යක්ෂක පද්ධති සඳහා ඒවා මගින් නිර්ණය කල නොහැකි සමීකරණ පවතියි. එබැවින් ගණිතය පුර්ණව ප්‍රත්‍යක්ෂකරණය කළ නොහැකිය. කෙසේ නමුත් බොහෝ විට කිසියම් ප්‍රත්‍යක්ෂ කරණයක් යටතේ පවතින කුලක වාදයේ කොටසක් ලෙස ගණිතය (එහි විධිමත් අන්තර්ගතයක්) සැලකේ. සියලු ගණිතමය ප්‍රකාශ හා සාධන කුලක වාදය තුළ පවතින සමීකරණවලට ඇතුළත් කළ හැකි වීමෙන් මෙය වඩාත් පැහැදිලි වේ.
සටහන්
{|
ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
අනුභුතිවාදය
අනුභුති හේතුව හා ඵලය අතර අවශ්‍ය සම්බන්ධයක් නොපෙනේ. හෙවත් එක් සිද්ධියක් මුලින් ඇතිවේ, ඊට පසුව තවත් සිද්ධියක් ඇතිවේ. අපේ අනුභූතියට ප්‍රත්‍යක්ෂ වන්නේ එපමණකි. එම සිද්ධි දෙක අතර අවශ්‍ය සම්බන්ධයක් ඇත්තේ යැයි අපි සිතන්නේ නම් එය හුදු මනඃකල්පිතයක් පමණි.
ආත්මයක් තිබේදැයි බැලීමට 'අන්තර් අවලෝකනය' හෙවත් අපේ සිත තුළටම නැඹුරු වී බැලිය යුතුය. එසේ බැලූවිට අදහස් සිතුවිලි හා විවිධ චිත්තරූප ආදියට අමතරව යමක් නොපෙනේ. එහෙයින් ආත්මයක් නැත.
ද්‍රව්‍යයන් වැනි දේ අපේ අනුභූතියට ලක් නොවේ. අපට ප්‍රත්‍යක්ෂ වන්නේ ලක්ෂණ සමූහයක් පමණි. මලක සුවද වැන්නක් අනුභූතියෙන් තොරව පැවැතිය නොහැක. ඒවා පවතින්නේ ප්‍රත්‍යක්ෂ කරන විට පමණි. අපේ අනුභූතියෙන් පිටස්තර වූ ලෝකයක් මේ නිසා තිබිය නොහැක. "ද්‍රව්‍ය යනු සැබැවින්ම අදහස් රාශියක එකතුවක් පමණකි.
ඒ අනුව බාහිර ලෝකයක් කියා දෙයක් පවතින්නේ කෙනෙකුගේ මනසෙහි පමණක් යැයි නිගමනය වේ.
සාමාන්‍ය අවකල සමීකරණ
ගණිතයේ දී එක් ස්වායත්ත විචල්‍යයක සහ ඊට සාපේක්ෂව එහි ව්‍යුත්පන්නයක සම්බන්ධය ඇතුළත් ශ්‍රිත සාමාන්‍ය අවකල සමීකරණයකට අයත් වේ. සරල උදාහරණයක් ලෙස m ස්කන්ධයක් ඇති අංශුවක චලිතය සඳහා නිව්ටන්ගේ චලිතය පිළිබඳ දෙවැනි නියමයෙන් ලැබෙන අවකල සමීකරණය සලකන්න.
පොදුවේ F බලය t මොහොතේ අංශුවේ පිහිටීම x(t) මත රඳා පවතින අතර එබැවින් F(x(t)) අංකනය මඟින් පැහැදිලි වන පරිදි x(t) නොදන්නා ශ්‍රිතය අවකල සමීකරණයේ දෙපසම දැකිය හැකිය. සාමාන්‍ය අවකල සමීකරණ, ආංශික ව්‍යුත්පන්න ඇතුළත් ස්වායත්ත විචල්‍ය කිහිපයක් සහිත ආංශික අවකල සමීකරණවලින් වෙන් කර හඳුනාගත යුතුය. ජ්‍යාමිතිය, යාන්ත්‍ර විද්‍යාව, තාරකා විද්‍යාව සහ පහත ආදර්ශනය ආදී විවිධ ක්ෂේත්‍ර ආශ්‍රිතව සාමාන්‍ය අවකල සමීකරණ ලැබීම සිදුවේ. නිව්ටන්, ලිබ්නිස්, බර්නූලි පවුල, රිකාටි ක්ලෙයරට්, ඩී. ඇලම්බර්ට් සහ ඉයුලර් ආදී බොහොමයක් සුප්‍රසිද්ධ ගණිතඥයන් අවකල සමීකරණ අධ්‍යයනය කර ඇති අතර අවකලන ක්ෂේත්‍රය සඳහා දායකත්වය ද සපයා ඇත. සාමාන්‍ය අවකල සමීකරණවල විසඳුම් පිළිබඳ දැඩි පර්යේෂණ සිදු කර ඇත. සමීකරණය ඒකජ වේ නම් එය විෂ්ලේෂණ ක්‍රම මඟින් විසඳිය හැක. නමුත් අවාසනාවක් ලෙස බොහෝ පොළඹවන සුළු අවකල සමීකරණ ඒකජ නොවන අතර කිහිපයක් හැරුණු විට අනෙක්වා සම්පූර්ණයෙන්ම විසඳිය නොහැකිය. පරිගණක සන්නිකර්ෂණ ඇසුරින් මේවා සඳහා සන්නිකර්ෂිත විසඳුම් ලබා ගැනේ. (“අනෙක සාමාන්‍ය අවකල සමීකරණ” බලන්න)
සටහන්
{|
ලීසාන් බුදු පිළිමය
“කන්ද බුදුවරයෙකි - බුදුවරයා කන්දකි“
alt=ලීසාන් බුදු පිළිමය|border|right|553x553px|ලීසාන් බුදු පිළිමය ලීසාන් බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ ක්‍රි.ව. 618–907 කාලය තුල චීනයේ ලීසාන් ප්‍රදේශයේ ඉදිකර ඇත. එය නෙළා ඇත්තේ සිචුවාන් පලාතේ ලීසාන් නගරය අසල මින්ජිආන්ග්, ඩාඩු සහ ක්වින්යි යන ගංගා තුන එක්වන මෝය අසල දකුණු කොටසේ ඇති සුවිශාල ශෛලමය බෑවුමකය. මේ යෝධ ප්‍රතිමා වහන්සේ එමි නම් කදුවැටියට මුහුණලා ඇති අතර ගංගාවෝ උන්වහන්සේගේ පාදයන් අසලින් ගමන් කරයි. මේ ලොව ඇති සුවිශාලතම බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ වන අතරම අතීතයේ නිර්මාණය වූ උසම බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ වෙයි.
1996 සිට එමි කදුවැටියත් ලීසාන් පිළිමවහන්සේ පිහිටි ප්‍රදේශයත් යුනිස්කොව විසින් ලෝක උරුමයක් ලෙස නම් කරන ලදි. 2008 වසරේ සිට මේවනතෙක් භූමිකම්පා ආදියද බලපෑවේ නැත.
ප්‍රතිමාවහන්සේගේ ඉදිකිරීම් ආරම්භ වූයේ ක්‍රි.ව. 713 දී වන අතර හයිටොන්ග් නම් ස්වාමීන්වහන්සේ නමක් විසින් එය ඉදිකිරීම් ආරම්භ කරන ලදි. ජලපහරින් නාවික යාත්‍රාවන්ට සිදුවන අනතුරු අවම කර මේ ප්‍රදේශයට ක්ෂාන්තිය උදාවනු ඇතැයි යන අදහසින් උන්වහන්සේ මේ බුද්ධ ප්‍රතිමාවහන්සේ ඉදිකර ඇත. උන්වහන්සේ මේ සදහා රැස්කල මුදල් එම ප්‍රදේශයේ බලධාරීන් විසින් අත්පත් කරගැනීමට තැත්කල අවස්ථාවේ උන්වහන්සේ ඇස්දෙක උගුලුවා දුන්නත් මුදල් ලබා දෙන බව පවසා ඇසක් ගලවාලූ බව දැක්වේ.
උන්වහන්සේගේ අපවත්වීමෙන් පසු අරමුදල අවසන් වූවයන් නිර්මාණ කටයුතු ඇණහිටි අතර ඉන් වසර 70කට පසු ජයිඩිෂු නම් පලාතේ හමුදා පාලක තැන මේ ව්‍යාපෘතිය වෙනුවෙන් අනුග්‍රහය දැක්වීමට තීරණය කල අතර හයිටොන්ග් හිමියන්ගේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්වහන්සේ දෙනමක් විසින් ක්‍රි.ව. 803දී පමණ මෙහි වැඩකටුයුතු අවසන් කරන ලදි.
මීටර 71ක් නැතහොත් අඩි නැතිනම් අඩි 233ක් උසැති මේ පිළිම වහන්සේ අති දනහිස මත තබාගෙන සිටී. උන්වහන්සේගේ උරහිස් මීටර 28ක් පලල් වන අතර පාදයේ කුඩාම ඇගිල්ල මිනිසෙකුට පහසුවෙන් නවාතැන් ගැනීමට ප්‍රමාණවත් වෙයි. පෙනෙන අයුරින් මේ දැවැන්ත බුදුපිළිම වහන්සේ නිර්මාණය කිරීමට ශෛලමය බෑවුමෙන් අතිවිශාල ප්‍රමාණයක් කලුගල් කුට්ටි ඉවත්කිරීමට සිදුවූ අතර ඒ හේතුවෙන් ගංගා පත්ලේ තැන්පත් වූ එම ගල් කැබලි නිසා සැබැවින්ම එහි ජලපහරේ වේගය අඩුවී ඇත.
මෑතකදී ඇතිවූ අහිතකර සංවර්ධන ක්‍රියාමාර්ග නිසා මෙන්ම සංචාරකයන්ගේ නොමනා ක්‍රියාකලාපයන් නිසා ලීසාන් බුද්ධ පිළිම වහන්සේ අවට පරිසරය විශාල වශ‍ෙයන් දූෂණය වීමට පටන් ගති.
මේ රටේ වැසියන් පවසන අපූරු කථාවක් ඇත.
එනම් “ කන්ද බුදුවරයෙකි - බුදුවරයා කන්දකි” යන්නයි. එහෙත් මේ කන්ද ගංගාවට පෙනෙන්නේ නිදා සිටින බුදුවරයෙක් ආකාරයෙනි. ඒ අනුව ලීසාන් බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ ඒ බුදුවරයන් වහන්සේගේ හදවත වැනිය. මේ අතිපාරිශූද්ධ ලීසාන් බුද්ධ ප්‍රතිමාවහන්සේට මගේ නමස්කාරය වේවා. ... ...
ඇපලෝ 1
AS-204 ලෙසින් මුලින් හැඳින්වුනු ඇපලෝ 1 යනු, සඳ මත පළමුවෙන් මිනිසෙකු ගොඩබැස්සවීමෙහි ඇමරිකානු ප්‍රයත්නය වූ ඇපලෝ වැඩසටහනෙහි, පළමුවන මිනිසුන් සහිත මෙහෙයුම විය. ඇපලෝ අණදීමෙහි සහ සේවා මොඩියුලයෙහි පළමුවන පහළ පෘථිවි කක්ෂ පරික්ෂණය ලෙසින් 1967 පෙබරවාරි 21 දින එය දියත් කිරීමට නියමිතව තිබුණි. මෙහෙයුම කිසි දිනෙක දියත් නොවීය; ජනවාරි 27 දින කෙනඩි තුඩුව ගුවන් හමුදා දියත්කෙරුම් සංකීර්ණය 34 තුලදී සිදුකෙරුණු දියත් කෙරුම් අත්හදාබැලීමෙහිදී කුටියෙහි ඇතිවුණු ගින්නකින් —අණදෙන නියමු ගස් ග්‍රිස්ම්, ජ්‍යෙෂ්ඨ නියමු එඩ් වයිට්, සහ නියමු රොජර් බී. චේෆී—යන කාර්යමණ්ඩල සාමාජිකයන් තිදෙනම මිය ගිය අතර අණදෙන මොඩියුලය (CM) විනාශ විය. කාර්ය මණ්ඩලය විසින් තෝරාගත් නම වන ඇපලෝ 1 යන්න, ගින්නෙන් පසුව නාසා ආයතනය විසින් නිල වශයෙන් භාවිතා කෙරුණේ ඔවුනට ගරු කිරීමක් වශයෙනි.
669
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
ලන්දේසි ජයග්‍රහණය
16 වන ශත වර්ෂයේදී පෘතුග්‍රීසීන් ඉතා හොඳින් ලංකාවේ බලය තහවුරු ගත් අවස්ථාව වන විට ලන්දේසීන් එපරිදිම ජාවා හි බලය තහවුරු කර ගෙන සිටියහ. පෘතුග්‍රීසීන් බටහිර සංස්කෘතිය ලංකාවට ගෙන ආහ. පෘතුග්‍රීසි ගුරුවරුන් විසින් මහනුවර රජවරුන්ට උගන්වන ලදී. මහනුවර රජ මාළිගයේද පෘතුග්‍රීසි ඇමතිවරු උපදේශකයින් වශයෙන් සිටියහ. එහෙත් රාජසිංහ රජු පෘතුග්‍රීසීන් සමඟ සතුටකින් පසු නොවීය. පෘතුග්‍රීසීහු ලාංකිකයන් සමඟ වෙළඳාම පිණිස පැමිණියහ. ලංකාවේ මිනිසුන් මෝඩයින් වූ හෙයින් පෘතුග්‍රීසීහු ඔවුන්ගේ ස්වාමිවරු වූහ. කුළු බඩු වැනි වෙ‍‍‍‍‍‍‍‍‍ළඳ ද්‍රව්‍ය ගත හැකි ඉතාම අඩු මුදලට මිළදී ගෙන ඒවා යුරෝපීය වෙ‍‍‍‍‍‍‍‍‍ළඳ පොළට විකුණා පෘතුග්‍රීසීහු අධික වශයෙන් ලාභ ලැබූහ.
ලාංකිකයෝ ඔවුන්ගේ ඉඩම් සහ නිදහස පෘතුග්‍රීසීන් නිසා අහිමි වීමෙන් නොසතුටට පත්වී සිටියහ. ලිස්බන් ආණ්ඩුවක් පැමිණ රට උදුරා ගනු දැකීමෙන් ඔව්හු කරකියා ගත නුහුණු තත්වයකට පත්වූහ. කදිම රටක් සහ සංස්කෘතියක් පෘතුග්‍රීසීන් විසින් විනාශ කරන ලදී. කතෝලික ආගම සහ පෘතුග්‍රීසි භාෂාව බලෙන්ම වාගේ ඔවුන්ගේ උගුරෙන් පහළට තල්ළු කරනු ලැබීය. ඔවුන්ට පෘතුගාලයෙන් ආගමික නිදහස සහ දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීමට අවශ්‍ය විය. පෘතුග්‍රීසීන්ට බලවත් සතුරෙකු වූ ඕලන්දය තමන්ගේ උදව්වට පැමිණීම ඔවුන්ට අවශ්‍ය විය. ඩෙන්මාර්කය උදව් දීම සඳහා ඉදිරිපත් වුවද මහනුවර රජුට ලන්දේසීන්ගේම උදව් අවශ්‍ය වූයේ ඒ වන විට ලන්දේසි - පෘතුග්‍රීසි යුද්ධයක් පැන නැගී තිබුණු හෙයිනි.
ලන්දේසි නැව් සමූහයක් පැමිණ මඩකලපුවේ ගොඩ බැස රජු සමග සාකච්ඡා පැවැත්වූයේ දෙපාර්ශවයම එක් වී පෘතුග්‍රීසීන්ට එරෙහිව කටයුතු කිරීමේ අදහසිනි. රාජසිංහ රජු මෙම අවස්ථාව තදින් ග්‍රහණය කර ගත්තේ පෘතුග්‍රීසීන් ලංකාවෙන් එලවා දැමීමටයි.
ලන්දේසීන්ගේ සහ නායක්කාර් පාලකයින්ගේ යටි කූට්ටු වැඩ
ලන්දේසීන් සමග ගණුදෙනු කරන ලද ලියවිලිවලින් රාජසිංහ රජු ගැන අපට හොඳින් කරුණු වටහා ගත හැකිය. මියගිය ඩොනල්ඩ් ෆර්ගියුසන් මහතා විසින් මෙම ලියවිලි සංස්කරණය කර ඇත. එසේම 1659 සිට 1679 දක්වා ලංකාවේ සිරකරුවෙකු වශයෙන් සිටි ඉංග්‍රීසි ජාතික රොබර්ට් නොක්ස් විසින් උඩරට රාජ්‍යය ගැන ලියන ලද විස්තරවලින් ද ඒ සම්බන්ධ තොරතුරු හෙළි වේ.
ඔහු ඉතා දැඩි පාලකයෙකි. ඔහුගේ පියාගේ කාල‍යේ දී විනාශකාරී පෙදෙස් බවට පත්ව තිබූ රාජ්‍යයන් එක්සත් කළේය. මෙසේ කිරීමේදී ඔහු තමාගේම අර්ධ සහෝදරයාට වස දී මැරුවේය. ඉතිරි අය එලවා දැමුවේය. අත්තනෝමතික හා කෲර, නිතරම සැකයෙන් පසු වූ නමුත් දුරදක්නා නුවණින් යුත් ඔහු, ඔහුගේ ප්‍රධානීන් ප්‍රාණ ඇපකරුවන් වශයෙන් මාළිගය තුළ රඳවා ගෙන සිටියේය. එමෙන්ම දේශපාලන වාසියක් ගැනීමට වුවමනා වූ විට ඉඩම් කොල්ල කෑමට ‍හෝ රට වැසියන්ගේ ඉඩම් වැනසීම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් පසු තැවිලි නොවීය. ඔහු සූක්ෂම උපායෙහි මෙන්ම යටි කූට්ටු වැඩ කිරීමෙහි අති දක්ෂයෙකුද විය. ලන්දේසීන් සමග රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතුවලදී ප්‍රබලයෙකු ලෙස කටයුතු කළේය. එය කෙතරම් ප්‍රබල තත්වයක වූවාද කියතොත් රජු සමග කටයුතු කිරීමේදී උපායශීලීව සහ සහයෝගීව කටයුතු කළ යුතු බව ලන්දේසීහු තේරුම් ගත්හ. ඔහුට පෘතුග්‍රීසීන් පිළිඹද මනා තේරුම් ගැනීමක් තිබුණු අතර ඔහුට පසුව සිටි පාලකයන්ට වඩා පෘතුල දැක්මක් ඒ සම්බන්ධයෙන් තිබුණේය. ඔහු සීතාවක රාජසිංහ හා සම වීමට හෝ ඊට වඩා උසස් තත්වයෙන් කටයුතු කිරීමට බලාපොරොත්තු වුවද යුද්ධ කටයුතු සම්බන්ධයෙන් එසේ නොවීය. ඔහුගේ සේනාවෝ ගරිල්ලා සටන් ක්‍රමවල අති දක්ෂයෝ වූහ. ඔවුන් කොළඹට පැමිණි විට ලන්දේසීහු ඉදිරියට ඒමට පසු බට වූහ. "ඉඟුරු දී ගම් මිරිස් ගත්තා වගේ" යන සිංහල ප්‍රස්ථාව පිරුළ කරළියට ආවේ රාජසිංහ රජු පෘතුග්‍රීසීන් පලවා හැරීම‍ට ලන්දේසීන්ගේ උදව් ලබා ගැනීම චිත්‍රණය කිරීමටය. ප්‍රශ්න විසඳීමට වඩාත් බලවත් පාර්ශවයකට ආරාධනා කිරීමෙන් රාජධානිය තනි වීම ද ඉදිරි කටයුතු සියල්ල ඉවත් කිරීමක් ද සිදු විය.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Dutch_Ceylon#The_Dutch__Conquest
ඇපලෝ 5
AS-204 ලෙසින්ද හැඳින්වුනු, ඇපලෝ 5 (දියත්කෙරුම ජනවාරි 22, 1968) යනු, ඇපලෝ චන්ද්‍ර මොඩියුලයෙහි (LM) පළමුවන මිනිසුන් රහිත පියාසැරිය වන අතර පසුව මෙවැන්නක් විසින් අභ්‍යාවකාශගාමීන් ස‌‌ඳෙහි පෘෂ්ඨය වෙත ගෙන යන ලදි. LM රැගත් සැටර්න් IB රොකට්ටුව 1968 ජනවාරි 22 දිනදී, කෙනඩි තුඩුව වෙතින් උඩුගත කෙරිණි. පරිගණක වැඩසටහන් ප්‍රශ්න හේතුවෙන් මුලින් සැලසුම් කල මෙහෙයුම වෙනුවට විකල්ප මෙහෙයුමක් ක්‍රියාත්මක කෙරුනද, මෙහෙයුම සාර්ථක වූ ලෙසින් සැලකිණි.
670
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේ
අනුරුද්ධ ( Anuruddhā  ) ප්‍රධාන ශ්‍රාවකයින් දස දෙනාගෙන් කෙනෙක් වූ අතර ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඥාති සහෝදරයෙක් විය.
අනුරුද්ධ අමිතෝදනගේ පුත්‍රයා වූ අතර මහානාමගේ සහ රෝහිණී නම් කුමරියගේ සහෝදරයා විය. අමිතෝදන කපිලවස්තුවේ ශාක්‍යවරුන්ගේ රජු වූ සුද්ධෝදනගේ සහෝදරයා වූ බැවින්, අනුරුද්ධ සිද්ධාර්ථ ( ගෞතම බුදුන් ) ගේ ඥාති සොහොයුරා විය. ඔහු උපතින් ක්ෂත්‍රියයෙකු  විය. ගෞතම බුදුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත්වී දෙවසරකට පසු නැවත තම උපන් නගරයට වැඩම කළේ ශාක්‍ය රාජ්‍යයට තම ධර්මය දේශනා කරමිනි. ඔහුගේ ඥාති සොහොයුරන් තිදෙනා වන භද්දිය, ආනන්ද සහ දේවදත්ත සහ ඔවුන්ගේ සේවක උපාලි සමඟ අනුපිය අඹ වනයේදී බුදුන් වහන්සේ විසින් පැවිදි විය.
අනුරුද්ධ "දිව්‍ය දර්ශනය" ( දිබ්බ-චක්ඛු ) ලබා ගත් අතර හැකියාව ඇති අය අතර ප්‍රමුඛයා විය. සාරිපුත්ත මහරහතන් වහන්සේ විසින් අනුරුද්ධ මහරහතන් වහන්සේට භාවනා මාතෘකාවක් ලෙස භාවිතා කිරීමට මහා පුරුෂ සිතිවිලි අටක් පැවරුවා. සීටි රටේ පාසිනවංශයට ගොස් පුහුණුවීම් කළ ඔහුට හතක් ප්‍රගුණ කිරීමට හැකි වූ නමුත් බුදුන් වදාළ අටවැන්න ඉගෙන ගැනීමට නොහැකි විය. අනුරුද්ධ තීක්ෂ්ණ බුද්ධිය දියුණු කර පසුව අරහත්වය අවබෝධ කරගත්තා.
බුදුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවරදී අපවත් වන විට අනුරුද්ධ එහි සිටියේය. ඔහු අනුගමනය කරන ලෙස බුදුන් වහන්සේ නියෝග ඔවුන් මතක්, බෞද්ධ භික්ෂූන් සනසමින් සහ ඔවුන්ගේ ඉදිරි කටයුතු පිළිබඳ පාඨමාලාව අවවාද කරන එකයි ධර්ම. බුදුරජානන් වහන්සේ සැතපෙන කල්හි ඡාන මැදින් වඩින කල්හි ආනන්ද අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේට මෙය වදාළ සේක: ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අවසාන නිවනට පැමිණි සේක. අනුරුද්ධ, දිව්‍යමය දැක්මක් ඇතිව, බුදුන් වහන්සේ “නිරෝධ” තත්ත්වයට පත් වූ නමුත්, තවමත් අපවත් වී නැති බව ප්‍රකාශ කළේය. බුදුරදුන්ගේ අවසන් කටයුතු පිළිබඳව කුසිනාරාවේ මල්ලයන් අනුරුද්ධගෙන් උපදෙස් ලබා ගත්හ.
පසුව ප්‍රථම බෞද්ධ සභාවේදී කැපී පෙනෙන කාර්යභාරයක් ඉටු කළ උන්වහන්සේට අංගුත්තර නිකායේ භාරකාරත්වය පැවරිණි. අනුරුද්ධ වජ්ජි රටේ වේළුවගමදී උණ ගස් සෙවණේ මිය ගියේය. මිය යන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු එකසිය පනහකි.
බෞද්ධ චරිතවල පෙර පුනරුත්පත්තිය විස්තර කරන ජාතකයේ අනුරුද්ධ නිතර නිරූපණය කෙරේ. පදුමුත්තර බුදුරදුන් වැඩ සිටි කාලයේ ඔහු ධනවත් ගෘහපතියෙක් විය. එක් භික්ෂුවක් "දිව්‍ය දර්ශනය" ( දිබ්බ-චක්ඛු ) ඇති අය අතර හොඳම බව ප්‍රකාශ කිරීම අසා, ඔහු එවැනිම ගෞරවයක් අපේක්ෂා කර එය පැතුහ.
ගාමිණී ෆොන්සේකා
සෙම්බුගේ ෂෙල්ටන් ගාමිණී ෆොන්සේකා (දෙමළ: காமிணீ பொன்சேகா ) වන මොහු අග්‍රගණ්‍ය නළුවෙකුද, දේශපාලනඥයෙකුද වෙයි. සිංහල සිනමාවේ සක්විති යනුවෙන් විරුදාවලි ලබයි.
සෙම්බුගේ ෂෙල්ටන් ගාමිණී ෆොන්සේකා උපත ලැබූයේ 1936 මාර්තු 21 වැනි දින දෙහිවලදීය. ඔහුගේ මූලික අධ්‍යාපනය ප්‍රෙස්බිටීරියන් (බාලිකා) සහ ගල්කිස්ස සාන්ත තෝමස් විද්‍යාලයන් ගෙනි. සිංහල සිනමාවේ එදා මෙදා තුර බිහි වූ විශිෂ්ටත ම චරිතාංග නළුවෙකු වන ගාමිණී ෆොන්සේකා දකුණු ඉන්දියානු ආධිපත්‍යයට නතු වූ වේදිකා නාට්‍ය හා දකුණු ඉන්දීය සිනමා රංගනය පිටු දැක සිංහල සිනමා මාධ්‍යයට උචිත යථාර්ථවාදී රංග සම්ප්‍රදායක් මෙරට තුළ ගොඩ නැංවීමෙහි පුරෝගාමියෙකු ද වන ගාමිණී සිංහල සිනමාවේ පෙරළියක් ඇති කළ රංගන වේදියෙකි. එකල බොහෝ නළුවන් දකුණු ඉන්දියානු සම්භවයට නතු වීමත් පිරිමි පෞරුෂත්වයෙන් විනිර්මුක්ත වූ ස්ත්‍රී සුකුමාලත්වයන් සමඟ රඟපෑ නළුවන් හට ද පුරුෂාකාර ස්වභාවයක් මුල් වරට රඟමින් රංගනවේදය කියා දුන්නේ ඔහු ය.
තම ද්වීතියික අධ්‍යාපනය හමාර කිරීමෙන් පසු ගාමිණී ෆොන්සේකා සිනමා ක්ෂේත්‍රයට ඇතුළු වූයේය. ප්‍රථමයෙන් ඔහුට අවශ්‍ය වූයේ කැමරාකරුවකු ලෙස සේවය කිරීමටයි. මෙම බලාපොරොත්තුව ඔස්සේ ගමන් කළ ඔහුට ඩේවිඩ් ලීන්ගේ "ද බ්‍රිජ් ඔන් ද රිවර් ක්වායි" (Bridge on the River Kwai) සහ ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස්ගේ රේඛාව (1956) යන චිත්‍රපට වලට සම්බන්ධ වීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව හිමිවිය. රේඛාව චිත්‍රපටයේ සමුහ දර්ශණයකට පෙනී සිටිමින් ඔහු රංගන ක්ෂේත්‍රයට පිවිසියේය. එමෙන්ම එකල ශ්‍රී ලංකාවේ දී රූගත කරනු ලැබූ ඉංග්‍රීසි රූපවාහිනී වැඩසටහනකටද ඔහු රංගනයෙන් දායක වූයේය.
"රන්මුතු දූව" හිදී ඇරඹූ ඔහුගේ ක්‍රියාදාම රංගනය "චණ්ඩියා", "ගැටවරයෝ", "සොරුන්ගෙත් සොරු" වැනි චිත්‍රපටවල සිට ලෙනින් මොරායස් අධ්‍යක්ෂණය කළ 'සූර' චිත්‍රපට මාලාව දක්වා ගාමිණී වර්ධනය කර ගත්තේ එම චරිතාංගයේම විවිධ පැතිකඩය.
එදා මෙදාතුර අති විශිෂ්ටතම චරිතාංග රංගනය ඉදිරිපත් කළ ගාමිණීගේ එම විශිෂ්ටතම රංගනය ඇතුළත් වූයේ නිධානය හි ය.
"නිධානය" හැරුණු කොට "පරසතු මල්", "වැලිකතර", "සරුංගලය" හා "යුගාන්තය" ගාමිණී ගේ අග්‍රගණ්‍ය චරිතාංග නිරූපණ රැගත් චිත්‍රපට ලෙස ගත හැකිය.
ළමා සහ තරුණ අවධිය
ගාමිණී ෆොන්සේකා උපත ලැබුවේ 1936 වර්ෂයේ මාර්තු 21 වෙනිදා දෙහිවලදීය. ඔහු විලියම් සහ ඩේසි ෆොන්සේකා යුවළට දාව උපන් තෙවන දරුවාය. ප්‍රෙස්බිටීරියන් ආයතනයෙන් මූලික අධ්‍යාපනය හැදෑරූ ඔහු පසුව ගල්කිස්ස ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලයට ඇතුළත් වුයේය. ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලයේදී අරිසෙන් අහුබුදු ගුරුතුමන්ගෙන් සිංහල ද, පසුව සුසිල් ප්‍රේමරත්න චිත්‍ර ශිල්පියාගෙන් චිත්‍ර ශිල්පයද හැදෑරූ ගාමිණී එම අංශ දෙකටම දක්ෂයකු වූයේ ය. පාසලෙහිදී සිංහල භාෂාව සහ සාහිත්‍යය ඉගෙනීමෙහිලා දස්කම් පෑ ගාමිණී එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍යව සිටි ඩී.එස්. සේනානායක මහතා විසින් පිරිනමන ලද සිංහල සාහිත්‍යය දක්ෂතා ඇඟයීමේ ත්‍යාගයකට පවා හිමිකම් කීවේය. විෂය පිළිබඳ දක්ෂතා පෑමට අමතරව ගාමිණී දක්ෂ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයකු ලෙසද පාසලේ ප්‍රසිද්ධියක් ඉසිලීය.
බාල අවධියේ ගාමිණී ජීවත් වූ ගාමිණීගේ මහගෙදර පිහිටි "රත්මලානේ" සිරිමල් උයනේ වත්ත කොනක ද්‍රවිඩ ජාතික බාබර් කෙනකුට බාබර් සාප්පුවක් දමා ගැනීමට ගාමිණීගේ පියා විලියම් ඉඩ දී තිබුණි. කුඩා ගාමිණී, වත්තේ දුව පැන යන විට ඔහුව වඩාගෙන සැලූනයට ගෙන යන කරණවෑමියා සිඟිති ගාමිණීගේ හිස ක්‍රීම් ආදිය ගා පීරා හැඩ වැඩ කරනු ලබයි. එහි වූ බිත්තිවල එල්ලා ඇත්තේ එකල ඉන්දීය සිනමාවේ එම්.ජී. ආර්. වැනි ද්‍රවිඩ මහා නළුවන්ගේ සේයාරූය. ඒවා පෙන්නා පුංචි ගාමිණීට ද්‍රවිඩ කරණවෑමියා "පුංචි මාතියා කවදාහරි පුංචි මාතියත් අපේ මේ පෙරිය ඇක්ටර්ල වගේ බයිස්කෝප්වල ලොකුම ලොකු ඇක්ටර් කෙනෙක් වෙන්න ඕනෑ." යැයි කියයි. ගාමිණීගේ සිතට එසේ "නළුකම" පිළිබඳ ව ආශාවක් ඇති කරනු ලැබුවේ මේ ද්‍රවිඩ කරණවෑමියා බව පසු කාලයක ඔහු පැවසුවේ ය.
සිනමා ක්ෂේත්‍රයට ඇතුළු වීම සහ 1960 දශකය
එම අවදියේදී ම වාගේ ඔහුට ලංකාවේ දී රූගත කළ ඩේවිඩ් ලීන්ගෙ බ්‍රිජ් ඔන් ද රිවර් ක්වායි චිත්‍රපටයට ද සම්බන්ධ වන්නට අවස්ථාවක් ලැබිණි. තෙවන සහාය අධ්‍යක්ෂවරයා ලෙසින් ය. සිනමාවේ හි කාර්මික පැතිකඩ ගැන ගාමිණී හට ඉන් පෘථුල අවබෝධයක් ලැබී ය. "බ්‍රිජ් ඔන් ද රිවර් ක්වායි" චිත්‍රපට කණ්ඩායම විවේක අවස්ථවල දී ප්‍රදර්ශනය කළ මි. මී. 16 චිත්‍රපට නැරඹීමට ද ගාමිණීට භාග්‍යය උදා වූයේ ය. ඉන් වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් වූයේ ඔහු නැරඹූ මාලන් බ්‍රැන්ඩෝ රඟපෑ විවා සපාටා, පෝල් මුනි රඟපෑ ද ස්ටෝරි ඔෆ් ලුවී පාස්චර් වැනි චිත්‍රපට පළමු වතාවට දැකගැනීමට හැකි වූ ගාමිණී එම චිත්‍රපටවල එම නළුවන් රඟපෑ ආකාරය ස්වයං අධ්‍යයනය කළේ ය. මෙරට අන් කිසිදු නළුවකු නොලද තවත් සුවිශේෂ වරමක් ගාමිණී මෙහිදී අත්පත් කර ගත්තේය. ඒ "බ්‍රිජ් ඔන් ද රිවර් ක්වායි" චිත්‍රපටයේ සර් ඇලෙක් ගිනස්, විලියම් හෝල්ඩන් වැනි නළුවන් සජීවීව රඟපාන අයුරු දැකගන්ට ලැබීම ය. ගාමිණී පසු කලෙක තම රංග ලීලාව සකස් කර ගැන්මෙහිලා ඒ අත්දැකීම් මහෝපකාරී වන්නට ද ඇත.
එස්.කේ. ඕජා විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරනු ලැබූ දෛවයෝගය(1959) ගාමිණී චරිතයක් වශයෙන් රඟපෑ පළමු චිත්‍රපටය වූවා ය. ඔහු එහිදී "මානමූල"ගේ චරිතය සඳහා රඟපෑවේ ය. ඔහුගේ මේ ප්‍රථම රංගනය එවක සිටි ජයවිලාල් විලේගොඩ වැනි විචාරකයන් යැයි කියාගත් උදවියගේ නිර්දය විවේචනයට හසු වූයේ ය. "පිරිමියෙක් නිසා" ගාමිණී ප්‍රධාන චරිතයක් රඟපෑ ප්‍රථම චිත්‍රපටය වූයේ ය. එහි රංගනය ද ජයවිලාල් විලේගොඩගේ නිර්දය විවේචනයට හසු වූයේ ය. එහිදී ජයවිලාල් කියා සිටියේ මාලන් බ්‍රැන්ඩෝ පාට් දැමීමට උත්සාහ නොකර වර්ණනාවෙන් හිස උදුමවා නොගතහොත් ගාමිණීට හොඳ අනාගතයක් තිබෙන බවය.
ඉන් අනතුරුව ඔහුට ආචාර්ය ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් මහතාගේ සංදේශය චිත්‍රපටයේ උප ප්‍රධාන චරිතයක් "තම්මිට" නම් චරිතය රඟපෑමට අවස්ථාවක් හිමි විය. එහි දී ඔහුගේ රංගනය එහි ප්‍රධාන චරිතය රඟපෑ ආනන්ද ජයරත්නට ද වඩා කැපී පෙනෙමින් දක්ෂ අන්දමින් ඔපනැංවීය ය. මෙහි ප්‍රධාන චරිතයට ආනන්ද ව යොදා ගැනීම වැරදි තේරීමක් බව ආචාර්ය පීරිස් පශ්චත්තාපයෙන් යුතුව පසු කලෙක කියා තිබිණි.
ලංකාවේ ප්‍රථම වර්ණ චිත්‍රපටය වූයේ මයික් විල්සන් විසින් එතෙරින් ගෙන ආ තාක්ෂණය යොදා නිපද වූ රන්මුතු දූව යි. එය ගාමිණී රඟපෑ සුවිශේෂ චිත්‍රපටයක් ද වේ. මන්ද එය ගාමිණී ප්‍රථම වතාවට තරුවක් බවට පත් වූ චිත්‍රපටියයි. "රන්මුතු දූවේ" ඔහු වීර වික්‍රමාන්විත චරිත රඟපෑවේ ය. 1962 දී තිරගත වූ "රන්මුතු දූවේ" සිට 1982 තිරගත "සක්විති සුවය" චිත්‍රපටය දක්වා වූ දෙදශකය සිංහල සිනමාවේ ගාමිණී ෆොන්සේකා යුගය වූයේ ය.
වාණිජමය චිත්‍රපට වලට දායක වනවාට අමතරව ඔහු ගම්පෙරළිය (1964) වැනි කලාත්මක සිනමා කෘති වලටද දායක වුයේය. ටයිටස් තොටවත්තයන්ගේ චණ්ඩියා චිත්‍රපටයේ ගාමිණී ෆොන්සේකා ප්‍රථමවරට දුෂ්ඨ චරිතයකට පණපෙවීය. මයික් විල්සන් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද සොරුන්ගෙත් සොරු චිත්‍රපටයේ ඔහු රඟපෑවේ ජේම්ස් ‍බණ්ඩා ලෙසය. මෙම චරිතය ශ්‍රී ලාංකිය ජේම්ස් බෝන්ඩ් ලෙස බොහෝදෙනකු හඳුන්වයි.
ගාමිණී ප්‍රථම වතාවට චරිතාංග නිරූපණයේ නියැලෙන්නේ ආචාර්ය ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස්ගේ ගම්පෙරළියෙනි. එහි "ජිනදාස ළමාහේවා" ගේ චරිතයට පණ පෙවුවේ ඔහුය. ජිනදාස යනු හකුළා ගත් පෞරුෂයෙන් යුතු චරිතයකි. රන්මුතු දූව වැනි වූ චිත්‍රපටයක වීර වික්‍රමාන්විත චරිතයක රඟපෑ නළුවා මෙබඳු චරිතයක් නිරූපණය කරන්නේ කෙසේ ද යන්න ගම්පෙරළියේ කතෘ මාර්ටින් වික්‍රමසිංහයන්ට පවා ප්‍රශ්නයක්ව තිබිණි. එහෙත් ගාමිණී තම රංග ප්‍රතිභා මහිමයෙන් ජිනදාසගේ චරිතයේ බාහිර හා අභ්‍යන්තර සුවිශේෂතා මැනවින් හඳුනාගෙන එය සාර්ථකව නිරූපණය කළේ ය.
"ගම්පෙරළිය" තිරගත වූ පසු චිත්‍රපටය විචාරය කළ ප්‍රවීණ නාට්‍යවේදී සුගතපාල ද සිල්වා තම විචාරය හමාර කළේ මෙපරිද්දෙනි. "ගම්පෙරළිය වූ කලී චිත්‍රපට බලන, නොබලන හැම කෙනකු විසින්ම වරක් දෙවරක් නොව කීප වරක්ම නැරඹිය යුතු චිත්‍රපටයකි. ඒ කොතෙක් බැලුවත් ගාමිණී ෆොන්සේකාගේ රඟපෑම් නිසා තවත් වරක් නැරඹිය යුතුමය" ලෙස සඳහන් කළේ ය.
පසුව, ගාමිණී පරසතු මල් චිත්‍රපටයෙන් අධ්‍යක්ෂණයට ද ප්‍රවිෂ්ට වන්නේ ය. චිත්‍රපටයක ප්‍රධාන චරිතය රඟපාමින් එය අධ්‍යක්ෂණය කිරීම ඕනෑම සිනමාවේදියකුට කිසියම් අභියෝගාත්මක කාර්යක් වුවද ගාමිණී ප්‍රථම වතාවට "පරිපූර්ණ චරිතයක්" (ROUND CHARACTERS) නැතහොත් වඩාත් සංකීර්ණ චරිතයක්(COMPLEX CHARACTERS) රඟපෑවේ ය.
1970 සහ 1980 දශක
ඔහු රංගනයට අවතීර්ණ වූ යුගය දමිළ චිත්‍රපට අනුකාරක යුගයකි. දමිළ චිත්‍රපට අනුකාරක දකුණු ඉන්දියානු අධ්‍යක්ෂකවරුන් නළුවන් යොදා තම වුවමනාව අනුව දමිළ නළුවන් අනුකාරක යුගයක් බිහි කළේ ය. ගාමිණී රඟපෑ බොහෝ වාණිජ ධාරාවේ චිත්‍රපට දෙමළ අනුකාරක චිත්‍රපටයන් වේ. නමුදු ඔහු කිසි දිනක එම චිත්‍රපටවල රඟපෑ දමිළ නළුවන් අනුකරණය නො කළේ ය. එම චිත්‍රපටවල දමිළ නළුවන්ගේ රංගනය පුස්සක් කර ඔහු තම ආවේණික ශෛලියකින් රංගනය ඉදිරිපත් කළේ ය.
ගාමිණී හට අනෙක් බොහෝ නළුවන්ට සේ එකම ආරේ චිත්‍රපට නොව විවිධ ගණයේ චිත්‍රපට රංගනය සඳහා ලැබුවේ ය. විලී අබේනායක (නිධානය), වික්‍රම රන්දෙණිය (වැලිකතර), ධාරා (හුලවාලි), සෙබස්තියන් ස්වාමි (දෙවියනි ඔබ කොහිද), නඩරාජා (සරුංගලේ), සවිමන් කබලාන (යුගාන්තය) වැනි චරිත ඊට මාහැඟි නිදසුන්ය. එවායෙන් බොහොමයක් ම පරිපූර්ණ චරිත වීම ද තවත් සුවිශේෂත්වයකි ය. මේ එක් එක් චරිත රංගනයට ගාමිණී හට ඊටම ආවේණික වූ රංගනයක් ද ඉදිරිපත් කර තිබුණේ ය. නළුවකු ලෙස ගාමිණීගේ සුවිශේෂත්වය වූයේ ඔහු එවකට ජනප්‍රිය ධාරාවේ චිත්‍රපටවල සරල, සැහැල්ලු, ඒකාංශ චරිත රඟපෑමත් සම්භාව්‍ය සිනමා කෘතීන්හි සාරගර්භ චරිත රඟපෑමත්ය. එකී සිනමා ප්‍රවාහයන් දෙකෙහිම වඩාත්ම සාර්ථක නිළිය මාලිනී ෆොන්සේකා නම් නළුවා ගාමිණී ෆොන්සේකා වේ. ගාමිණී "පරසතු මල්" චිත්‍රපටයේ බීමත්ව නිවෙසේ ඉහළ මාලයේ ලී සොල්දරය මත දෑත් දෙපසට විහිදා සිටින සෙවණැලි රූපය සිංහල සිනමාවේ සිහිවටනාත්මක රූප රාමුවක් වනුයේ යම් සේද ඔහු 'සූරයන්ගෙත් සූරයා' චිත්‍රපටයේ එක අතකින් බ්‍රීෆ් කේසය ද අනෙක් අතකින් රිවෝල්වරය ද රැගෙන සිටින රූපය ද එලෙසම සිංහල සිනමාවේ සිහිවටනාත්මක රූප රාමුවකි. මේ රූප රාමු දෙකේම සිංහල සිනමාවේ ප්‍රධාන ධාරාවන් දෙක මූර්තිමත් කෙරෙන සංකේතාත්මක වටිනාකමක් පවතී.
ගාමිණි ෆොන්සේකාගේ රංග ප්‍රතිභාව එකකට එකක් වෙනස් ආකාරයෙන් ඉදිරිපත් කර ඔපනැංවූ ආකාරයක් ලෙස "ගම්පෙරළිය" හි ඔහුගේ රංගනය ගත හැක. ගම්පෙරළිය චිත්‍රපටයේ ජිනදාසගේ චරිතය රඟපෑ ගාමිණී එහි තෙවැනි කොටස වන යුගාන්තයේ සවිමන් කබලාන ගේ චරිතය ද නිරූපණය කළේය. නමුත් "යුගාන්තයේ" ගාමිණීගේ රංගනය දුටු කිසිදු ප්‍රේක්ෂකයකුට එමගින් "ගම්පෙරළියේ" ජිනදාස සිහිපත් වූයේ නැත.
තමාම අධ්‍යක්ෂණය කරනු ලැබූ සාගරයක් මැද චිත්‍රපටයේ චරිත දෙකකට පණ පොවමින් තම දක්ෂතව මෙතෙකැයි කියා මැනිය නොහැකි බව පෙන්වා දුන්නේ ය. එහි ද පරස්පර චරිතාංගනයක යෙදුන ඔහු දොස්තර මොලදන්ඩට ද අනික දේශපාලනඥ ෆෙඩ්රික් රාමනායක ලෙසත් රඟපෑවේ ය. මේ චරිත දෙකේම රංග ලීලා එකිනෙකට පරස්පරය.
ගාමිණී ඔහොම හොඳද චිත්‍රපටයේ එක් අවස්ථාවක විසුළු ස්වරූපයකින් යුක්තව කොටුව දුම්රිය පළ ඉදිරිපිටින් කෙසෙල් කැනක් ඔසවා ගෙන යයි. "නිධානයේ" විලී අබේනායක ලෙස අති විශිෂ්ට චරිතාංග නිරූපණයක යෙදෙන්නේ මේ නළුවාම යැයි සිතන්නට කිසිදු ප්‍රේක්ෂකයකුට එමඟින් අනුබල නොදෙයි.
එසේම ගාමිණී නම් තරුණයාගේ අගය දැන ගත් ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් මහතා, ඔහුගේ නිධානයට ද ඔහුව එක්කර ගැනීය. එහි සාර්ථකත්වය හිනි පෙත්තෙහි ඉහලට ම ගියේ ගාමිණීගේ ප්‍රතිභාපූර්ණ රංගනය ද නිසාවෙනි. ගාමිණී ෆොන්සේකාගේ රංගන ජීවිතයේ විශිෂ්ඨත ම උත්කෘෂ්ඨත ම චරිතාංග නිරූපණය ලෙස සලකනුයේ ආචර්ය ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස්ගේ නිධානය (1970) චිත්‍රපටයේ විලී අබේනායක චරිතයෙන් ඉදිරිපත් කළ රංගනයයි. නිධානය චිත්‍රපටය එදා මෙදාතුර ශ්‍රී ලාංකීය සිනමා වංශ කතාවේ විශිෂ්ඨතම චිත්‍රපටය ලෙස සැලකේ. සිනමා කෘතියක් වශයෙන් ගත් කල "නිධානයේ" ගාමිණීගේ රංගනය ඉක්ම වූ රංගනයක් හෝ චිත්‍රපටයක් තරම් නොවේ.
ගාමිණී ඩී බී නිහාල්සිංහගේ වැලිකතර තුළින් ද අතිවිශිෂ්ට ම රංගනයක් ඉදිරිපත් කළේ ය.
ලෙනින් මොරායස් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරනු ලැබූ සූරයන්ගෙත් සූරයා, එදත් සූරයා අදත් සූරයා, සූරයා සූරයාමයි ගාමිණී විනෝදාත්මක හා වාණිජ සිනමාවෙ හි සූරයා බවට පත් කළේ ය. තවද ඔහු රඟ පෑ නීල් රූපසිංහයන්ගේ හතරදෙනාම සූරයෝ ද ගාමිණී ජනප්‍රියත්වයේ ඉහළටම ගෙන ආ විශිෂ්ඨ නිර්මාණයකි.
1972 දී බැප්ටිස් ප්‍රනාන්දු, ප්‍රේම් ජයන්ත් සමඟ එක්ව ගාමිණී සහනය නිෂ්පාදනය කළේ ය. චිත්‍රපට 108ක රඟපෑ ඔහු චිත්‍රපට 10ක් අධ්‍යක්ෂණය කරනු ලැබුවේ ය. පරසතු මල්, උතුමාණෙනි, මයුරිගේ කතාව, සාගරයක් මැද, කොටි වලිගය, බාඳුරා මල්, රෑ මනමාලි, සක්විතිසුවය, නොමියෙන මිනිසුන් හා අන්තිම රැය එම චිත්‍රපටයි.
1980 දී සුනිල් ආරියරත්න විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ‘සරුංගලේ’ චිත්‍රපටයේ දී ගාමිණී, යාපනයේ ද්‍රවිඩ ලිපිකරුවකු වූ නඩරාජා ලෙස අපූරු රංගනයක් ඉදිරිපත් කළේය.
ගාමිණී විසින් විවිධ දේශපාලන තේමාවන් ඔස්සේ සෘජුව ම චිත්‍රපට සෑඳීම සාගරයක් මැද තුළින් ඇර‍ඹුවේ ය. අවසාන කාලයේ "ප්‍රභාකරන්" පිළිබඳ ආශ්‍රිත වූ තීන්දුව (Judgement) නමින් චිත්‍රපටයක් කිරීමට ගිය ද විවිධ හේතූන් මත එය නැවතුණේ ය. ඉන් කලකිරීමකට පත් ව පසෙකට වී සිටි ගාමිණී යළිත් දිනේෂ් ප්‍රියසාද් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන්නට වුව "යකඩ යකා" තුළින් පෙරළිකාර චරිතයක නිරූපණයක යෙදෙන්නට සූදානම් වුව ද එවකට දේශපාලන පෙරළි සිදු වී චිත්‍රපට සංස්ථා බාර ඇමැති ලෙස විජිත හේරත් පත්වීමෙන් පසු "යකඩ යකා" සංස්ථාව මඟින් නිපදවීම නැවැත්විම නිසා එයද වැළකී ගියේ ය. "බලනවකො අයිසෙ' මෙච්චර හරියක් සිනමාවට කරපු මටත්, මේ යක්කු මෙහෙම කළානෙ..." යනුවෙන් විටෙක කලකිරීමෙන් බොහෝ තැවුලට පත් ව "යකඩ යකා" චිත්‍රපටය නිපදවද්දී ගාමිණී ෆොන්සේකා එකල පැවසුවේ අතිශය කලකිරීමෙනි.
ඔහු සේන සමරසිංහ චිත්‍රපටයේ පකිස්තාන, නේපාල සහ බංගලිදේශයේ "සාගර පෙරළිය", "දෝංකාරය", "ඔට්ටුයි බරුවට", "සෙබලියෝ" යන චිත්‍රපට සඳහාද රංගනයෙන් දායක වේ.
සිනමා ක්‍රියාන්විතය
ඔහු මියයන විට චිත්‍රපට 108කට දායකත්වයක් ලබා දී ඇත. එම චිත්‍රපට 108න් චිත්‍රපට 86ක්ම ප්‍රධාන චරිතයට පණ පොවනු ලැබූ අතර, ඉන් චිත්‍රපට 19ක සහය චරිතද, චිත්‍රපට 10ක් තම අධ්‍යක්ෂණයෙන්ද, චිත්‍රපට 2ක් නිෂ්පාදකයෙකු ලෙස සිනමාව වෙත දායක වී ඇත. 1964හි සිට 1997 වසර දක්වා සරසවිය සම්මාන උළෙලෙහි කුමන හෝ සම්මානයක් හිමිකරගැනීමට සමත්විය.
වියෝව
ඇමැතිවරයා ලවා යකඩ යකා වාරණය කරවූ කුමන්ත්‍රණය දිගටම පැවතිය දී 2004 ඔක්තෝබර් මස 1 දින එය ගැන යළි සළකා බලමු යැයි තීරණයක් ගත්තද ඊට පෙර දින සක්විති කිරුළ හැර වයස අවුරුදු 68 දී ජා ඇල පිහිටි තම නිවසේදී ගාමිණි ෆොන්සේකා මෙලොවින් ගොසිනි. යකඩ යකා සිනමාවට ගෙන ඒමට ගාමිණීගේ පැතුම ඉටු නොවීම නිසාවෙන් ඔහු අවසන් භාගය ඒ ගැන සිතමින් කලකිරීමෙන් ගත කළ බවද කියවේ.
ප්‍රවර්ගය:1936 උපත් ප්‍රවර්ගය:2004 මරණ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ගල්කිස්ස ශාන්ත තෝමස් ආදි සිසුවෝ ප්‍රවර්ගය:සිංහල සිනමාවේ ක්‍රියාදාම නළුවන් ප්‍රවර්ගය:නළුවන් ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන් ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
Nuuk
thumb|NUUK නූක් යනු ග්‍රීන්ලන්තයේ අග්නුවර්‍යි
671
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
සැන් මරිනෝ
සැන් මැරීනෝ යනු දකුණු යුරෝපයේ පිහිටි දේශයකි .මෙය සිව්පසින්ම ඉතාලිය ට මායිම් වේ ්
උපකාරක චිකිත්සාව
උපකාරක චිකිත්සාව යනු අදාල රෝගීතත්වයකට බලපෑම් කරනවා වෙනුවට රෝගියාට සහනයක් සැලසීම කෙරෙහි අවධානය යොමුකරන චිකිත්සාව කි. උදාහරණයක් ලෙස උණ, සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව හෝ gastrointestinal upset වලදී අදාල උපකාරක චිකිත්සාව වනුයේ විවේක ගැනීම (rest), දියර වර්ග පානය කිරීම (fluids) සහ over the counter වේදනානාශක භාවිතා කිරීමයි. ඒවා රෝග මූලය වෙත ප්‍රතිකාර නොවනමුත් රෝග ලක්ෂණ වලට බලපෑම් කරන හෙයින් රෝගියාට සහනයක් සැලසෙයි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර
672
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
ෆෙඩරල්
කලින් වෙනම තිබී පසුව එකව තනි රටක් බවට පත්වූ රටක් ‍ෆෙඩරල් රටක් ලෙස හැඳින්වේ. ප්‍රධාන රජයක්ද එක් එක් ෆෙඩරලයකට වෙනම රජයන්ද ඇත.
දෙවන කොන්ටිනෙන්ටල් කොංග්‍රසය
දෙවන කොන්ටිනෙන්ටල් කොංග්‍රසය යනු ඇමරිකානු විප්ලවීය යුද්ධය තුල එක්සත්ව ක්‍රියාකල ඇමරිකාවෙහි විජිත දහතුන වෙතින් නියෝජිතයන් අතර පැවති රැස්වීමකි. ලෙක්සිංටන් සහ කොන්කෝඩ් සටන් වෙතින් සුළු කලකට පසුව, ෆිලඩෙල්ෆියා, පෙන්සල්වේනියා හිදී විජිත 12 ක නියෝජිතයන් අතර 1775, මැයි 10 දිනදී එය ඇරඹුනේ, 1774 සැප්තැම්බර් 5 සිට ඔක්තොම්බර් 26 දක්වා ෆිල්ඩෙල්ෆියා හිදී රැස්වූ පළමුවන කොන්ටිනෙන්ටල් කොංග්‍රසයට අනුප්‍රාප්තික වශයෙනි.
673
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
674
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
නිර්ජ් දේව
තාකූර් අර්ථ නිරංජන් ජෝශප් ද සිල්වා දේව ආදිත්‍ය, FRSA, DL (උපත 1948 මැයි 11), නිර්ජ් දේවා ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ බ්‍රිතාන්‍ය දේශපාලනඥයෙකි. කොන්සර්වේටිව් පක්ෂයේ සාමාජිකයෙකු වන ඔහු 1999 සිට 2019 දක්වා අග්නිදිග එංගලන්තයේ යුරෝපීය පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු ලෙස සේවය කළේය. ඔහු බ්‍රෙන්ට්ෆර්ඩ් සහ අයිල්වර්ත් ආසනය සඳහා 1992 සිට 1997 දක්වා බ්‍රිතාන්‍ය මහජන මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු (පාර්ලිමේන්තු) විය.
දේවා දේශපාලන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී පවුලක ශ්‍රී ලංකාවේ උපත ලැබූ අතර හැදී වැඩුණේ බ්‍රිතාන්‍යයේ ය. ඔහු පොදු මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ මන්ත්‍රීවරයෙකු ලෙස තේරී පත් වූ පස්වන ආසියානු-උපත වූ පුද්ගලයා වූ අතර, 1999 දී පක්ෂ ලැයිස්තු ක්‍රමයක් හරහා ක්‍රියාත්මක වන යුරෝපීය පාර්ලිමේන්තුවට කොන්සර්වේටිව් ලෙස තේරී පත් වූ දෙවන පුද්ගලයා විය. 2005 සිට 2006 දක්වා කාලය තුළ යුරෝපා සංගමය නියෝජනය කරමින් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අදාළ භූමිකාවන් තුනක් අනුගමනය කරමින් 2011 නොවැම්බරයේදී දේවා යුරෝපීය පාර්ලිමේන්තුවේ සභාපති සඳහා යුරෝපීය කොන්සර්වේටිව් සහ ප්‍රතිසංස්කරණවාදී කණ්ඩායමේ අපේක්ෂකයා බවට පත්විය.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1948 උපත්
පයි (අංකය)
සන්තත භාගය ආවර්තනය නොවන බව නිරීක්ෂණය කරන්න. පයි හෙවත් π ඉතා වැදගත් ගණිතමය නියමයන් අතරින් එකකි. එහි දළ අගය ආසන්න වශයෙන් 3.14159 කි. එය යුක්ලීඩියානු ජ්‍යාමිතියේ දී ඕනෑම වෘත්තයක පරිධිය එහි විෂ්කම්භයට දක්වන අනුපාතයට සමාන වන අතර තවද එය වෘත්තයක ක්ෂේත්‍රඵලය එහි අරයෙහි වර්ගයට දක්වන අනුපාතයට ද සමාන වේ. ගණිතය විද්‍යාව සහ ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ ඇති බොහෝ සමීකරණවල π අඩංගු වේ. π අපරිමේය සංඛ්‍යාවකි. එනම් m හා n නිඛිල වූ විට m/n ආකාරයේ භාගයක් ලෙස ප්‍රකාශ කළ නොහැක. ඒ අනුව එය දශමය ආකාරයට ලියා අවසන් කළ නොහැකි අතර සමාවර්තනය ද නොවේ. අපරිමේය වීම හැරුණු විට π අත්‍යුත්තර සංඛ්‍යාවක් ද වේ. එනම් නිඛිල මත සිදු කරන වීජ ගණිත කර්ම (බල, වර්ගමූල, ඓක්‍යය ආදී) පරිමිත සංඛ්‍යාවක් ඇසුරින් එය ලබා ගත නොහැකිය. ගණිතයේ ඉතිහාසය පුරාම π හි අගය වඩාත් නිවැරදිව නිර්ණය කිරීමටත් එහි ගුණාංග අවබෝධ කිරීමටත් විවිධ උත්සාහයක් ගෙන තිබේ. මෙසේ π සිත්ගන්නා සුළු ගුණ දැක්වීම හේතුවෙන් එය පොදුවේ සංස්කෘතියේ කොටසක් බවට ද පත්ව ඇත. පයි ලෙස ලියැවෙන π නම් ග්‍රීක අක්ෂරය පරාමිතිය යන අරුත දෙන "περίμετρος", ග්‍රීක වචනය ඇසුරින් 1706 දී විලියම් ජෝන්ස් විසින් උපුටා ගන්නා ලද බව සැලකිය හැකිය. පසුකාලීනව මෙම යෙදුම ලියනැබ් ඉයුලර් විසින් ප්‍රචලිත කරන ලදී. මෙම නියතය ඇතැම්විට වෘත්ත නියතය, ආකිමිඩීස් නියතය (ආකිමිඩීස් සංඛ්‍යා සමඟ පටලවා නොගත යුතුය) හෝ ලුඩෙල්ෆ් සංඛ්‍යාව ලෙස ද හැඳින්වේ. ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
චේස් ප්‍රොමනේඩි
Chase Promenade (formerly Bank One Promenade) is an open-air, tree-lined pedestrian walkway that opened July 16, 2004. It is part of Millennium Park, which is located in the Loop community area of Chicago, Illinois in the United States. The Promenade was made possible by a gift from the Bank One Foundation. It is 8 acre and used for exhibitions, festivals and other family events as well as private rentals.
The Chase Promenade has hosted the 2005 Revealing Chicago: An Aerial Portrait photo exhibition, the 2008 Paintings Below Zero exhibition and the 2009 Burnham Pavilions. The Burnham Pavilions were the cornerstone of the citywide Burnham Plan centennial celebration.
Details
The Promenade, which spans the park from Randolph Street on the north to Monroe Street on the south, has three sections: North Promenade, Central Promenade, and South Promenade. Throughout the year it is available for private rental, and it has permanent tent anchors that make it accommodating year-round.
Past exhibitions
The city has used the Promenade to host several festivals and exhibitions.
Revealing Chicago: An Aerial Portrait was displayed on the Central Chase Promenade and South Boeing Gallery from June 10 to October 10, 2005. The exhibit featured 100 images from Chicago metropolitan area taken on 50 flights that occurred between March 2003 and August 2004 at various seasons of the year. Photographer Terry Evans, a Chicagoan, says that although 90% of the photographs were taken while in a helicopter, her preferred method of travel is hot air balloon, but Chicago was usually too windy to shoot by balloon.
Chicago Tribune art critic Alan G. Artner noted that the Mark di Suvero installation (2007–-08) hosted at the smaller Boeing Galleries was limited to his midsize pieces, and even these were a bit tightly bunched. He felt the Chase Promenade might have served as a better forum and would have left the artist unfettered to choose from a wider range of pieces.
From February 1 through February 29, 2008, Millennium Park hosted a winter celebration called the Museum of Modern Ice. This event featured an exhibition located on the Central Promenade by artist Gordon Halloran entitled Paintings Below Zero. The exhibition's centerpiece was an abstract artwork on the surface of four ice panels that measured 95 by. In addition to the icewall painting, Halloran painted the surface of the McCormick Tribune Ice Rink.
In 2009, the celebration of the fifth anniversary Millennium Park and the 100th anniversary of the Burnham Plan will include two temporary the privately funded pavilions located on the South end of the Chase Promenade. The pavilions by Zaha Hadid and Ben van Berkel will feature information highlighting the Burnham Plan and its implications for Chicago's present and future. They will be on display from June 19 – October 31, 2009.
තල බඹරය
ටර්බයිනයක් යනු තරල ප්‍රවාහයකින් ශක්තිය උකහාගෙන එය ඵලදායක කාර්යය බවට පරිවර්තනය කරන භ්‍රමණ යන්ත්‍රයකි.
turbo යන ලතින් භාෂාවේ වචනය අනුසාරයෙන් turbine යන වචනය හදුන්වා දී ඇත්තේ ක්ලෝඩ් බ'ඩින්(Claude Burdin)(1788-1873) විසිනි. ඔහුගේ ශිෂ්‍යයකු වන Benoit Fourneyron(1802-1876) විසින්, පලමු ප්‍රායෝගික ජල ට'බයිනය නිපදවීය.
සරලතම ටර්බයිනයක්, එක් චලනය වන කොටසකින් සහ තල සහිත, භ්‍රමණය වන දණ්ඩකින් යුක්තය. ගලා යන තරලය තල මත ඇති කරන බලය නිසා ඒවා භ්‍රමණය වන අතර එමගින් භ්‍රමකයට ශක්තිය සැපයේ. සුළං මෝල, ජල රෝදය වැනි දෑ අතීතයේ යොදාගත් ටර්බයිනවලට උදාහරණ වේ.
යොදා ගන්නා තරලය රඳවා තබා ගැනීමටත්,එය පාලනය කිරීමටත්,වායු,වාෂ්ප සහ ජල ටර්බයිනවල තල වටා ආවරණයක් යොදා ඇත. බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික ඉංජිනේරුවරයකු වන සර්.චාර්ල්ස් පාසන්ස්(Charles parsons) (1854-1931)හට, නූතන වාෂ්ප ටර්බයිනය සොයා ගැනීමේ ගෞරවය හිමිවේ.
සම්පීඩකය/පොම්පය යනු ටර්බයිනයට සමාන එහෙත් ඊට ප්‍රතිවර්ත ක්‍රියාවක් සිදු කරන උපකරණයකි. බොහෝ වායු ටර්බයිනවල එන්ජිමේ අක්ෂීය සම්පීඩකයක් දැකිය හැක.
වායු තල බඹරය
වායු තලබමරය යනු මූලධර්මයන් අතින් හුමාල තලබමරයට සමාන වූ භ්‍රමණ යන්ත්‍රයකි.එය ප්‍රධාන කොටස් තුනකින් සමන්විත වේ; ඒවා නම් සම්පීඩකය, දහන කුටිය සහ තලබමරය වේ.සම්පීඩනය කිරීම මඟින් වාතය සම්පීඩකය තුළට ඇතුළු කළ පසු එහි ඇති ඉන්ධන දහනය කිරීමෙන් හෝ පිටතින් වූ තාප හුවමාරුකාරකයක්(heat exchanger) තුළ ඉන්ධන දහනය කිරීම මඟින් රත් කෙරේ. මෙසේ උණුසුම් කරන ලද වාතය දහන ඵල සහිතව හෝ රහිතව තලබමරයක් තුල ප්‍රසාරණය කිරීම මඟින් කාර්යය ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය කරගනී. මෙයින් තුනෙන් දෙකක් පමණ වන සැළකිය යුතු කාර්යය ප්‍රමාණයක් සම්පීඩකය ක්‍රියාකරවීම සඳහා යොදා ගනී. තුනෙන් එකක පමණ වන ඉතිරි ඵලදායී කාර්යය ප්‍රමාණය වෙනත් කටයුතු සඳහා යොදාගත හැකිය. මෙම උපකරණය එක් පිය කේන්ද්‍රාපසාරී සම්පීඩකයක් (single-stage centrifugal compressor) සහ තලබමරයක්, රිකපරේටරයක් (recuperator) සහ ලෝපත් බෙයාරිම්(foil bearings) වලින් සමන්විත වේ. වායු තලබමරය, සම්පීඩිත වාත ධාරාවක වායු හෝ ඉන්ධන් තෙල් දහනය කිරීමෙන් නිපදවාගත් උණුසුම් වායු ප්‍රවාහයක් මඟින් ශක්තිය අවශෝෂණය කරගනී. මෙය යාන්ත්‍රික ලෙස යටිහොය තලබමරයකට(downstream turbine) සම්බන්ධ කරනලද උඩුහොය වායු සම්පීඩකයක් (upstream air compressor) (අරීය හෝ අක්ෂීය ප්‍රවාහය ) හා ඒ අතරමැද දහන කුටියකින් සමන්විත වේ. "වායු තලබමරය" යන්න තලමබර කොටසක් පමණක් හැඳින්වීමටද යොදාගැනේ. සම්පීඩිත වාතය ඉන්ධන සමඟ මිශ්‍ර කර දාහකය තුළ ජ්වලනය කිරීමේදී ශක්තිය මුදාහැරේ. මෙහිදී ඇති වන වායු ඵල තලබමරයේ තල මතින් යැවීම මඟින් තලබමරය කරකැවීම හා යාන්ත්‍රිකව සම්පීඩකය බල ගැන්වීම සිදුකෙරේ. අවසානයේදී වායූන් නොසලයක්(nozzle) හරහා යවා එම උණුසුම් පිටාර වායූන් ප්‍රසාරණය කර වායුගෝලීය පීඩනයට නැවත පත්කිරීම මඟින් ත්වරණය කර එමඟින් අමතර තෙරපුමක් ඇති කෙරේ. දණ්ඩේ බලය(shaft power)ලෙසින්, සම්පීඩිත වායුන් හා තෙරපීම ලෙසින් යන ඕනෑම සංකලනයකින් ශක්තිය අවශෝෂණය කෙරේ. එම ශක්තිය ගුවන්යානා, දුම්රිය, නැව්, විද්‍යුත් උත්පාදක යන්ත්‍ර, එමෙන්ම ටැංකියද බල ගැන්වීම සඳහා යොදා ගැනේ.
ප්‍රවර්ගය:වායු ගතික විද්‍යාව
ප්‍රෝ‌ටෝ-ඔස්ට්‍රොලොයිඩ්
Proto-Australoids යනු වසර 100,000 කට පෙර අප්‍රිකාවෙන් පිටව ගිය නවීන මානවයන්ගේ පළමු ප්‍රධාන රැල්ලෙන් පැවත එන උපකල්පිත පුරාණ දඩයම්-එකතු කරන්නන් ය. විචිත්‍රවත් ශරීර වර්ග වලින් සංලක්ෂිත, ඔවුන් කළු සහ රැලි සහිත හෝ රැලි සහිත කළු හිසකෙස් වෙත ළඟා වන අඳුරු සමේ පැහැයක් ඇති බව සැලකේ.
(Extracted from the internet and this text is been translated to sinhala.)
676
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
ප්‍රසන්න රණතුංග
ප්‍රසන්න රණතුංග, පා.ම (දෙමළ: பிரசன்ன ரணதுங்க, ඉංග්‍රීසි:Prasanna Ranatunga; උපත 1 ජනවාරි 1967 ) යනු ශ්‍රී ලංකික දේශපාලකයෙක් වන අතර වත්මන් නාගරික සංවර්ධන සහ නිවාස අමාත්‍ය වේ. රණතුංග ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය සඳහා ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පොදුජන සන්ධානය නියෝජනය කරමින් ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරයෙක්. ඔහු බස්නාහිර පළාතේ 8 වන ප්‍රධාන අමාත්‍ය ලෙසද කටයුතු කළේය. ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ හිටපු නායක අර්ජුන රණතුංග මහතා ඔහුගේ සහෝදරයායි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලඥයෝ
පෙයිල් බලකොටුව
පෙයිල් බලකොටුව හෝ පෙයිල් පාස් බලකොටුව  යනු,  යාපනය අර්ධද්වීපයෙහි පටු කොටස වන අලිමංකඩ බලකොටුව ප්‍රදේශයන්හී පිහිටා තිබූ කුඩා බලකොටුවකි. ප්‍රධාන භූමිප්‍රදේශය වෙතින් නික්මෙන ප්‍රහාරයන්ගෙන් යාපනය අර්ධද්වීපය ආරක්ෂා කරගැනුමට හැකිවන පරිදී, මෙම බලකොටුව පිහිටා තිබුණේ අලිමංකඩ බලකොටුව සහ බෙෂ්ෂටර් බලකොටුව යන වෙනත් බලකොටු දෙකක් අතර රේඛීයව වෙයි.
සතරැස්-හැඩැති බලකොටුව තනා තිබුණේ අලිමංකඩ බලකොටුව සහ බෙෂ්ෂටර් බලකොටුව යන්නන්ට බෙහෙවින් සමරූපීව විය. එය විනෘශ කෙරුණු අතර බලකොටුව පිළිබඳ කිසිදු සාක්ෂියක් වර්තමානයෙහි විද්‍යාමාන නොවෙයි.
ඇපලෑචියන් කඳු
බොහෝවිට ඇපලෑචියානුවන් ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, ඇපලෑචියන් කඳු යනු, උතුරු ඇමරිකාවෙහි නැගෙනහිර සිට ඊසාන දෙසට විහිදෙන   කඳු පද්ධතියකි. ඇපලෑචියානුවන් මුලින්ම නිර්මාණය වුනේ දළ වශයෙන් වසර මිලියන 480 කට පෙර ඕඩෝවිෂියන් යුගයෙහිදීය. ස්වභාවික ඛාදනයට ලක් වීමට පෙර, ඒවා වරෙක ඇල්ප්ස් සහ රොකී කඳු වල උස තරමට පැවතිණි. නැගෙනහිර-බටහිර අතර ගමනාගමනයට ඇපලෑචියන් දාමය බාධකයක් වන්නේ, නැගෙනහිර-බටහිර අතර දිවෙන බොහෝ මහාමාර්ග සහ දුම්රිය මාර්ග වෙත විරුද්ධ දිශානතියක් සහිතව එය විසින් ඒකාන්තරණ වැටිරේඛා සහ නිම්න මාලාවක් සදන බැවිනි.
පෙයිල් බලකොටුව
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවෙහි ලන්දේසි බලකොටු ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවෙහි උතුරු පළාතෙහි බලකොටු
භූ රූප
භූ රූප යනු පෘථිවියේ හෝ වෙනත් ග්‍රහලෝකයක මතුපිට ඇති ස්වභාවික හෝ anthropogenic  භූමි ලක්ෂණ වේ.
චාරුමතී
චාරුමතී යනු උපබිසවකට දාව උපන් ඉන්දියානු අධිරාජ අශෝකගේ දියණියකි. එසේම ඇය අසන්ධිමිත්‍රා අධිරාජිනියගේ හදාගත් දියණිය ද වූවා ය. ඇය විසින් චාරුමතීහට හෙදකම් උගන්වන ලදී. ඇය කත්මන්ඩුහි නේපාල කුමරකු වූ දේවපාල ක්ෂත්‍රීය සමග විවාහ වූවා ය. නේපාලයේ පැරණිතම බෞද්ධ විහාරයන්ගෙන් එකක් වන චාබාහිල් ආශ්‍රමය (චාරුමතී විහාරය ලෙස හැඳින්වේ) ගොඩනංවන ලද්දේ ඇය විසින් යැයි සැලකේ. සිය පියාගේ අවසන් කාලයේ ඇය විසින් සිය පියාව රැකබලාගන්නට ඇතැයි සැලකෙන අතර, උපගුප්ත සමග බෞද්ධ වන්දනා ගමන්වල දී ඔහුට සහාය වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. ඇය සහ අශෝක අධිරාජයා නේපාලය නැරඹීමට පැමිණි බවට ලිඛිත සාක්ෂි හමුවුවත්, 2003 තෙක්ම ඒ බවට කිසිදු පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂියක් හමුනොවිණි. 2003දී ධන්දෝ චෛත්‍යයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු අතරතුර දී, පුරාවිද්‍යාඥයනට ඇගේ නාමය කැටයම් කළ ගඩොල් කැබැල්ලක් හමු විය. එහි ඉහළ මුහුණතේ බ්‍රාහ්මී අක්ෂරවලින් චා රු ව ති යන්නත්, භූජිමොල් අක්ෂරවලින් චා රු ව ති ධන්දේ / හේ තු ප්‍ර භා යන්නත් සඳහන් වේ. මෙම ගඩොල 35.5 cm x 23 cm x 7 cm යන මිනුම්වලින් සහ 8.6 kg ක බරකින් යුතු ය.
ඉලන්දාරි දෙයියෝ
මී හරකුන්ට සහ එල හරකුන්ට අධිපති දේවතාවා ඉලන්දාරි දෙයියෝ හෙවත් ගොපළු යකා වේ.
ඉලන්දාරි දෙවියෝ
අපෙන් ගිලිහී යන පැරණි සිංහල දෙව විශ්වාසයන්ගෙන් තවත් එකක් තමයි ඉලන්දාරි දෙවියෝ.
හියු නෙවිල් විසින් රචනා කරන ලද සිංහල කවි සංග්‍රහයේ කවි පංතියක් ඉලන්දාරි දෙවියන් වෙනුවෙන් වෙන්වී තිබීමෙන් එකල ජනප්‍රයව පැවති දේව විශ්වාසයක් ලෙස උපකල්පණය කල හැකයි.