cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ඉස්ලාමීය ආර්ථික නීති සංග්‍රහ
මහ්මඩ් ටෙලකානි සහ මොහොමඩ් බාකීර් අල් සාඩර් වැනි ශියා වියතුන් විසින් පැරණි ක්‍රියාමාර්ගයන් දියුණු කර ඇත. සකට්, ජිස්යා, නිසාබ්, කුම්ස්, ර්බා, රක්ෂණය සහ ප්‍රවේණිය වැනි සිද්ධි සඳහා පමණක් ඉස්ලාමීය රෙගුලාසි බලපැවැත්වීම සිදු නොවන අතර එය පුළුල් ඉස්ලාමීය ජන සමාජයේ පැවතිය යුතු ආර්ථිකමය අභිමථාර්ත සහ ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කරවීමට රුකුලක් වෙයි. වරප්‍රසාදය නොලත් ජන කොටස් ඔසවා තබන ආර්ථිකයක් මෙයින් විමසා බැලේ. ප්‍රධාන කාර්යයන් වශයෙන් සමාන ලෙස ධනය බෙදී යාම, වෙළදපොලවලින් භාණ්ඩ මිලදී ගන්නන් උපද්‍ර හෝ වගකීම් වලට ආවරණය වීම අවම කිරීම දැක්විය යුතුය. ඉස්ලාමීය සංවිධාන සහ විවිධ කතෘවරුන් මෙය සමාජවාදි සහ ධනවාදි නොවූ ආර්ථික ක්‍රමයක් ලෙස අර්ථකථනයට පෙළඹෙන මුත් මෙය එම ක්‍රම දෙකහිම අවාසි මඟ නොහැරුනු ආර්ථික ක්‍රමයකි.
පසුව සඳහන් කළ ක්‍රියාපිළිවෙත අනුගමනය කිරීමේ අවශ්‍යතාවය සීමා කර ඇති අතර වැඩි ප්‍රමාණ‍යක් ඉස්ලාමීය ප්‍රතිපදාව මත සිදු වේ. උදාහරණයක් ලෙස විශ්වාස කරන්නන් විසින් "සකට්" ගෙවීම. පොළියක් නොමැතිව ණයට ගැනිම හෝ ණයට‍දීම (ර්බා) සහ සමාජ වගකීමක් ලෙස ආයෝජනය දැක්විය හැකිය. වෙනත් ආගම් වල පවතින ආර්ථික පිළිබඳ දෘෂ්ඨිය වෙනස්වන්නේ පොළි රහිත වීමයි. ඊට හේතුව බොහෝ ආගම් පිනට දීම සහ සමාජ වගකීමක් ලෙස ආයෝජනය අගය කිරීමයි. පොලි රහිතව ආයෝජනය වල යෙදීම තහනම් කිරීම ඉස්ලාමීය සමාජවල අනිවාර්යෙන්ම පැතිරී පවතින නමුත් සමහර මධ්‍යස්ථ මතධාරී ඉස්ලාමීය ව්‍යාපාර මෙම අදහස ප්‍රතික්ෂේප කරමින් පවසන්නේ ඉස්ලාම් ධර්මය සාමාන්‍යයෙන් නූතන ලෞකික ආශා හා නීති සමඟ ගැළපෙන බවයි.
සටහන්
{|
ඩූලන්ඩ් බුල්ට්ජන්ස්
ඩූලන්ඩ් පිලිප් බුල්ට්ජන්ස් (1933 අගෝස්තු 23 – 2004 අප්‍රේල් 25) යනු ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් විනිසුරුවෙකි. ඔහු 1984 සහ 1986 අතර ටෙස්ට් තරඟ තුනකට සහ 1983 සහ 1992 අතර එක්දින තරඟ 18 කට විනිසුරුවරයකු ලෙස සහභාගී විය.
යොමු කිරීම්
<references group="" responsive="1"> ප්‍රවර්ගය:2004 මරණ ප්‍රවර්ගය:1933 උපත්
සෙරමික් ලලිත කලාව
thumb|මරිය මව් තුමිය, 1906, කලාකරුවා අඥාතය
සෙරමික් ලලිත කලාවට අතින් නිර්මාණය කළ සෙරමික් සහ වෙනත් ප‍්‍රායෝජනයන් සඳහා නොව කලාත්මක වුවමනාවක් වෙනුවෙන් පමණක් සකසනු ලැබූ එනම් නැරඹීම සහ ද්‍රෘෂ්ඨිමය හා මනසින් සන්තෘෂ්ඨියට පත්වීම සඳහා නිර්මාණය කළ සෙරමික් නිර්මාණයන් අයත් වේ.
නූතන කලානයට අනුව ලලිත කලා මැටි භාණ්ඩ නොඑසේනම් ප‍්‍රකාශනමය මැටි භාණ්ඩ යන යෙදුම හුදු උපයෝගීතා වටිනාකමෙන් ඔබ්බට ගිය සෞන්දර්යාත්මක වටිනාකමකින් යුත් සෙරමික් නිර්මාණයන් හැඳින්වීමට යොදාගනු ලබයි.
මෙම සංකල්පය විලියම් මරේ, ලූවිස් රේ, හෑන්ස් කොපර් වැනි පශ්චාත් යුධ කලාකරුවන් විසින් ඉදිරියට ගෙන එන ලදී.
නූතන මැටි භාණ්ඩ සෑදීමේ කලා ව්‍යාපාරයන් ස්වභාවයෙන්ම සම්පරීක්‍ෂණාත්මකය. බෙහොමයක් ශෛලීන් කලා හා අත්කම් ව්‍යාපාරය තුලින් පැනනැඟුනු ඒවා වන අතර නිෂ්පාදනය යාන්ති‍්‍රක ස්වරූපයට පරිවර්තනය වූ කාර්මීකරණ යුගයේදී අත්කම් පිලිබඳ අර්ථනිරූපනය තුල තමන්ට ස්ථානයක් දිනාගැනීමට කලාගාර මැටි භාණ්ඩ නිර්මාණ ශිල්පියෝ උත්සාහ කළහ. ඔවුන් තුල වූ අපේක්‍ෂාව වූයේ නැවතත් සෙරමික් කලාව ලලිත කලා මාධ්‍යයක් ලෙස ස්ථාපිත කිරීමයි. නූතන සෙරමික් කලාකරුවෝ ‘කලාවට එදිරිව අත්කම් සංවාදය’ නම් සංවාදයක නියැලී සිටිති.
ඉස්ලාමය සහ ප්‍රචණ්ඩත්වය
ඉස්ලාමය යනු පරිපූර්ණ ජීවන පද්ධතියකි. එනම් එය අනෙකුත් බොහෝ ආගම් මෙන් ආධ්‍යාත්මික මතවාද පමණක් ඉදිරිපත් කිරීමෙන් වැළකී රාජ්‍යය පාලනය, මානව හිමිකම්, අපරාධ, පවුල් කටයුතු, ගනුදෙනු වැනි සෑම අංශයක් ම සම්බන්ධයෙන් අනුගමනය කළ යුතු ක්‍රමය දක්වා ඇත. ඒ හුදු අනුශාසනාවක් වශයෙන් නොව නීතිය වශයෙනි. එම නීතිය ම අනුගමනය කරන ලෙස ඔවුන්ට අණ කර තිබේ. එම නීති කඩකිරීම ආගමික වශයෙන් පවක් ලෙස සැලකෙන අතර ඇතැම් වැරදි සදහා මෙලොව දී ලබා දිය යුතු දඩුවම් ද නියම කර ඇත.
මෙසේ කුරානයේ ඇති වැකි සහ නබිතුමාගේ කියමන් හා ක්‍රියාවන් මත පදනම් ව ඊට සපයන අර්ථ නිරූපණ හරහා බිහිකරගන්නා චර්යා ධර්ම පද්ධතිය ඉස්ලාමීය නීතිය (ෆික්) වේ. විවිධ ඉස්ලාමීය නිකායන් හා නීති විද්වතුන්ගේ අර්ථ නිරූපණය හේතුවෙන් මෙය සුලු වශයෙන් වෙනස් වන තැන් ද ඇත. මෙසේ විවිධ වීම හේතුවෙන් නීති ගුරුකුල (මද්හබ්) ද බිහි වී තිබේ. බහුතරයක් මුස්ලිම්වරු අයත් වන සුන්නි නිකායේ ෂාෆි ඉ, මාලිකි, හන්බලි, හනෆි ලෙස මෙවැනි ගුරුකුල හතරක් පවතින අතර සුලුතර මුස්ලිම්වරු වන ෂියා මුස්ලිම්වරුන්ගේ ජෆාරි ලෙසත් පවතින ගුරුකුල ඉන් ප්‍රධාන ය.
ෂරියා නීතිය
ෂරියා නීතිය යනු ඉස්ලාමය තුළ දක්නට ලැබෙන ආගමික නීතිය යි. එය ගොඩනැගී ඇත්තේ කුරානයේ සදහන් ආගමික නියමකිරීම් සහ නබිතුමාගේ ක්‍රියාවන් (සුන්නා) සහ ප්‍රකාශයන් (ඒකවචන – හදීත්/ බහුවචන - හදීස්) මූලාශ්‍ර කර ගනිමිනි. කුරානය සහ නබිතුමන්ගේ ක්‍රියා සහ කියමන් මෙහි ප්‍රාථමික මූලාශ්‍ර ලෙස සැලකේ. ඒවායෙහි කිසිවක් සදහන් නොවන අවස්ථාවන් හි දී ඉස්ලාමීය විද්වතුන් විසින් නීතිය නිපදවෙනු ලැබෙති. සුන්නි හා ෂියා යන ඉස්ලාම් ධර්මයේ ආගමික බෙදීම් සහිත කණ්ඩායම් අතර මෙන් ම සුන්නි නිකායේ හනෆි, මාලිකි, ෂාෆි ඉ, හන්බලි වැනි නීතියේ අර්ථනිරූපණ පදනම් කරගත් ගුරුකුලයන් අතර ද මෙසේ නිපද වූ ඇතැම් නීති අතර වෙනස්කම් ඇත. මෙසේ නීති නිපදවීමේ දී නබිතුමන්ගේ සහගාමිකයන් (සහාබාවරු) එකග වූ කරුණු සැලකීම (ඉජ්මා), කුරානයේ සහ හදීත්හි දක්වා ඇති වෙනත් කරුණු අනුසාරයෙන් අපෝහනය කිරීම (කයියා), ඉස්ලාමීය ව නිවැරදි දෙය පිළිබද නීති විද්වතුන්ගේ අභිමතය යෙදීම (ඉජ්තිහාද්) සහ පැවති සිරිත් දෙස යොමුවීම (උර්ෆ්) යන ක්‍රමවේදයන් අනුපිළිවෙළින් යොදාගැනේ. එනම් පළමුවැන්න යොදාගත නොහැකි නම් දෙවැන්න ද, දෙවැන්න යොදාගත නොහැකි නම් තෙවැන්න ද ආදී වශයෙනි. ෂරියා නීතිය මුස්ලිම් රටවල නීති සම්පාදනය කෙරෙහි විශාල බලපෑමක් කිරීමට සමත් වී තිබේ. සමහර මුස්ලිම් රටවල් එය රටේ ව්‍යවස්ථාව ලෙස හෝ ප්‍රධාන නීති මූලාශ්‍රය ලෙස හෝ යොදාගනිති. නිදසුන් වශයෙන් සවුදි අරාබිය, සුඩානය, ඉරානය, ඉරාකය, ඇෆ්ගනිස්ථානය, පාකිස්තානය, බෲනායි, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය, කටාර්, යේමනය සහ මොරිටානියාව දැක්විය හැකි ය. මේ රටවල නීතියේ වැඩිකොටසක් හෝ සියල්ල ම ෂරියා ව වෙයි. සවුදියේ ලිඛිත නීතියක් හෝ මිනිසුන් විසින් සම්පාදිත නීතියක් නැති අතර කුරානය ප්‍රමුඛ ඉස්ලාමීය නීතිය රටේ එකම නීතිය ලෙස ක්‍රියාකරයි. ඉහත සදහන් කළ ෂරියාව අනුගමනය කරන රටවල හිස ගසා මරා දැමීම, කසපහර දීම, ගල් ගසා මැරීම යන ඉස්ලාමීය නීතියේ එන දඩුවම් ක්‍රියාත්මක කරනු දැකිය හැකි ය. අධිකරණයෙන් ම හෝ වෙනත් ආයතනයක් විසින් ඒ ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබෙති. ෂරියා නීතිය මුලුමනින් ම ස්ථාපිත කරගැනීම ලොව පුරා විවිධ ඉස්ලාම්කරණ න්‍යායපත්‍රවල දිගුකාලීන අරමුණ වී තිබේ. බටහිර රටවල ද සංක්‍රමණය වූ මුස්ලිම්වරු බහුසංස්කෘතිකත්වයේ නාමයෙන් එය ක්‍රියාත්මක කරවන මෙන් හඩනගති. ෂරියා නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ යෝජනාව සමාජ ආන්දෝලනයන් සහ වාර්ගික ගැටුම් Staff (January 3, 2003). "Analysis: Nigeria's Sharia Split". BBC News. Retrieved September 19, 2011. "උතුරු නයිජීරියාවට අයත් පලාත්වල ෂරියා දඩුවම් හදුන්වා දීමෙන් අනතුරුව ක්‍රිස්තියානි ජනතාව සහ මුස්ලිම් ජනතාව අතර ඇති වූ ගැටුම්වලින් පසුගිය වසර 3ක කාලය තුළ දහස් ගණනක් මිනිසුන් මියගොස් ඇත. ".
• p. 16. "ජනගහණයෙන් අඩක් ම මුස්ලිම් නොවන්නන් වන කඩුනා ප්‍රදේශයේ ආණ්ඩුකාරවරයා ෂරියාව අදාල කිරීම නිවේදනය කිරීමත් සමග පැන නැගි ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාවල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1000කට වැඩි පිරිසක් මිය ගියහ." • p. 189. "පෙබරවාරියේ සිදු වූ ගැටුමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 200ක් පමණ මිය ගියහ. මක් නිසා ද යත් කඩුනාහි සිටින ප්‍රබල ක්‍රිස්තියානි සුලුතරය ෂරියා නීතිය යටතේ පාලනය වීමට කිසිසේත් සූදානම් නොවූ බැවිනි. සුල්තාන් සහ ඔහුගේ නියෝජිතයන් වූ එමිර්වරු 18 දෙනෙක් ආණ්ඩුකාරයා හමු වී පනත ක්‍රියාත්මක කරන ලෙස බල කර සිටියහ." "Fight for Sharia Leaves Dozens Dead in Nigeria – Islamic Militants Resisting Western Education Extend Their Campaign of Violence". The Independent. Retrieved September 19, 2011.
ජිහාඩය
ජිහාඩ් (جهاد) යනු සිය ආගම ආරක්ෂා කිරීමට මුස්ලිම්වරුන්ට ආගමින් පැවරී තිබෙන වගකීම හැදින්වීම සදහා යෙදෙන ඉස්ලාමීය ආගමික යෙදුමකි. අරාබි බසින් ජිහාඩ් යනු වීර්යය, අරගලය, සුරක්ෂිතවීම යන අරුත් දෙන නාමපදයකි. ජිහාඩයේ යෙදෙන පුද්ගලයා මුජාහිද්වරයකු වේ. එහි බහුවචනය මුජාහිදීන් (مجاهدين) යන්නයි. ජිහාඩ් යනු කුරානයේ නිරන්තර ව දකින්නට ලැබෙන වචනයක් වේ. "අල්-ජිහාඩ් ෆි සබිල් අල්ලාහ්" (අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයෙහි වීර්යය කරන්න/සටන් කරන්න) යනාදී වශයෙන් එය මනුෂ්‍යයන් වශයෙන් දෙවියන්ගේ අභිලාෂය කෙරෙහි ක්‍රියාකිරීම/අවනත වීම හදුන්වනු පිණිස භාවිත වී ඇත. ෂාෆි ඉ ගුරුකුලයේ ෂරියා අත්පොත වන Reliance of the Traveller ග්‍රන්ථයට අනුව ජිහාඩ් යනු මුස්ලිම් නොවන්නන්ට එරෙහි ව කරන යුද්ධය වන අතර නිරුක්තිමය වශයෙන් ආගම ස්ථාපිත කිරීම සදහා කරන සංග්‍රාමය හැදින්වීමට යෙදෙන මුජාහදා යන වදනින් බිදී ඇත. thumb|300px|[[මුහම්මද් නබි|මුහම්මද්ගේ සහ රශිදුන් හෙවත් සත්‍ය මගපෙන්වීම ලද යනුවෙන් හැදින්වෙන මුල් කාලිෆ්වරුන් සිව්දෙනාගේ යුධ ජයග්‍රහණයන්|alt=]] මුස්ලිම්වරුන් සහ ඉස්ලාම් විද්වතුන් අතර ද ජිහාඩ් යන්නේ නිර්වචනය පිළිබද මතභේද පවතී. මුස්ලිම්වරුන් සහ මුස්ලිම් නොවන අය ද ඇතුලු ව බොහෝ විද්වතුන් මෙන්ම Dictionary of Islam ග්‍රන්ථය ද ජිහාඩ් යන්නේ අර්ථ දෙකක් ඇති බව පිළිගනී. එනම් සිය අභ්‍යයන්තරය සමග කරන ආධ්‍යාත්මික අරගලය (උත්තම ජිහාඩය) සහ බාහිරය සමග කරන භෞතික අරගය හෙවත් ඉස්ලාමයේ සතුරන්ට එරෙහිව කරන අරගලය (ද්විතීයික ජිහාඩය) ත් වශයෙනි. ඉස්ලාමයේ සතුරන්ට එරෙහි ව කරන යුද්ධය සන්නද්ධ අරගලයක් වීමට හෝ නොවීමට පුලුවන. ජිහාඩ් යන්න බොහෝවිට ශුද්ධ යුද්ධය යනුවෙන් පරිවර්තනය වී ඇතත් එම පරිවර්තනය ප්‍රශ්නකාරී ය.
ප්‍රාචීනවාදියකු වන බර්නාඩ් ලුවිස්ට අනුව "සම්භාව්‍ය ඉස්ලාමීය විද්වතුන්ගෙන්, නීතිවේදීන්ගෙන් සහ හදීස් කලාවේ විශේෂඥයන්ගෙන්” අති බහුතරය ජිහාඩය යන්න අවබෝධ කරගෙන ඇත්තේ සන්නද්ධ අරගලයක් යන අර්ථයෙනි. ජාවෙද් අහ්මද් ඝමිදි නම් නූතන ඉස්ලාමීය විද්වතා පවසන පරිදි ජිහාඩය සෑමවිටම වරදකාරීව හැසිරෙන පුද්ලයන්ට එරෙහිව සන්නද්ධ අරගලයක් විය යුතු බවට ඉස්ලාමීය විද්වතුන් අතර එකගත්වයක් පවතී. ජොනතන් බර්කීට අනුව කුරානය ජිහාඩයේ යෙදෙන ලෙස මුලින් සදහන් කරන්නට ඇත්තේ මුහම්මද්ගේ කාලීන පසමිතුරන්, මක්කාවේ ගෝත්‍රික ලබ්ධිකයන් හෝ මදීනාවේ යුදෙව්වන් ඉළක්ක කරගෙන විය හැකි වුවත් මේ පිළිබද ව කුරානීය ප්‍රකාශ නව සතුරන් අභිමුඛ වූ විගස ඔවුන් දෙසට එල්ල කළ හැකි පරිද්දෙන් ඉදිරිපත් වී තිබේ. ජිහාඩයේ නීති පිළිබද ව ප්‍රථම ලියවිල්ල අබ්ද් අල්-රහ්මාන් අල් අව්සායි සහ මුහම්මද් ඉබ්න් අල්-හසන් අල් ෂයිබානි විසින් රචනා කරන ලදී.
ප්‍රථම වරට යුධමය ජිහාඩයක් ඇතිවූයේ මුහම්මද් සහ ඔහුගේ අනුගාමිකයන් වූ සුලු පිරිස මක්කම සිට මදීනාවට ගමන් කිරීමෙන් අනතුරුව මදීනාවේ සිටි අයගෙන් පිරිසක් ඉස්ලාමයට හරවා ගැනීමට හැකි වූ පසුව ය. මක්කාවාසීන්ට එරෙහිව සටන් කිරීමට අණකරන ප්‍රථව වැකි 22 වන පරිච්ඡේදයේ 39-40 වැකි වෙයි. මුහම්මද්ගේ පසුකාලීන ජීවිතයේ ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ සිය පාර්ශ්වකරුවන් සංඛ්‍යාවද මුස්ලිම් පාලනය යටතේ පවතින ප්‍රදේශය ද පුලුල් කරගැනීමයි.
රිචඩ් එඩ්වර්ඩ්ස්ට සහ ෂෙරීෆා සුහුර්ට අනුව ආක්‍රමණික ජිහාඩය යනු මුල් මුස්ලිම් ප්‍රජාව විසින් කරන්නට යෙදුණු ජිහාඩයයි. ඔවුන් ව අතුගා දැමීමට බලා සිටි අරාබි ගෝත්‍රවල සාමූහික බලයට එරෙහිව සන්නද්ධ ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය නොකර ආරක්ෂා විය නොහැකි වූ බැවිනි. සාමූහික වගකීමක් ලෙස සිදුකරන ජිහාඩය (ෆාඩ් කිෆායා) සහ ආක්‍රමණික ජිහාඩය සම්භාව්‍ය ඉස්ලාම් නීති සම්ප්‍රදාය තුළ පර්යාය සංකල්ප වන අතර ආක්‍රමණික ජිහාඩයක් පිණිස අණ කළ හැක්කේ කාලිෆ්වරයකුට පමණි. එහෙත් පුද්ගලික වගකීමක් ලෙස කළ යුතු ජිහාඩය (ෆාඩ් අයින්) කිරීම සදහා අවශ්‍ය වන්නේ ඉස්ලාමය හෝ මුස්ලිම්වරුන් ඉළක්ක කරගනිමින් පීඩනයක් සිදුවන බව පෙනී යාම පමණි.
ජලය පිළිබඳ නීතිය
ජලය පිළිබඳ නිතීමය භාරකාරත්වය යනු පාලනය සහ සම්පතක් ලෙස ජලයේ භාවිතය ගැන ඇත්තා වු නීතිරීති සමූහයකි. එය බොහෝ සෙයින් දේපල පිළිබඳ නීතියට ආසන්න වන නමුත්, පාරිසරික නීතිය මඟින් ද එය සන්නද්ධ වී තිබේ. මීට හේතුව වන්නේ ජලය සියලු ජීවින්ට අත්‍යාවශ්‍ය නිසා සහ ආර්ථික කටයුතු කෙරේ ද අත්‍යවශ්‍ය වු බැවිනි. එබැවින් ජලය පිළිබඳව සඟවා ඇති නීති විශාල අයුරින් ප්‍රතිඵල මත බලපාන ලෙස පාලනය කිරීමට උත්සාහ දරයි.
ඉස්ලාමය සහ ප්‍රචණ්ඩත්වය
ජිහාඩය
ආර්හස් විශ්වවිද්‍යාලයේ ව්‍යාපාර සංවර්ධනය සහ තාක්ෂණය පීඨයේ සහකාර මහාචාර්යවරියක වන ටීනා මෙගාර්ඩ් ලොව විශාලත ම ආගම් 10 හි ආගමික ලියවිලිවල ප්‍රචණ්ඩත්වය පිළිබද ව අධ්‍යයනයක් කර තිබේ. සංවාදයක දී ඇය පවසා සිටියේ ඉස්ලාම් ධර්මයේ මූලික ග්‍රන්ථ අනිකුත් ආගමික ග්‍රන්ථවල ඇති ප්‍රමාණයට වඩා විශාල පරිමාණයකින් අන්‍යලබ්ධිකයන්ට එරෙහි ව ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ ප්‍රහාරකත්වය පිණිස අණ කරන බවයි. එම මූලාශ්‍ර තුළ ත්‍රස්තවාදයට සෘජුව ම අනුබල දෙන තැන් ද තිබෙන බව ඇය තර්ක කරමින් පවසයි.
ජලය පිළිබඳ නීතිය
ජලය සතු විශේෂ ගුණාංග, භූමිය සඳහා නිර්මාණය වූ නීති මඟින් හැසිරවීමට අපහසු වී තිබේ. ඊට හේතුව ජලය  ජංගම  මාධ්‍යයක් වීමයි. ඇතැම් ප්‍රදේශවලට බලපාන සෘතු අනුව, ප්‍රදේශ අනුව හා යම් යම් කාලයන් අනුව ජල සැපයුම පාලනය වන අතර සමහරක් ප්‍රදේශයන්ට නොකඩවා ජල සැපයුම ලැබේ. භූමිය පිළිබඳවු නීති සමඟ සසඳන විට ජලය පිළිබඳ අයිතින් “කෝටු කැබලි මිටියක්” සේ විවිධ පරාසයන්ගෙන් යුතු නීතිරීති ඇති, නොයෙක් ලෙස වෙන්කොට හඳුනා ගත හැකි  ක්‍රියාකාරීත්වයන්ගෙන් සමන්විතය. ගොවිතැන වැනි කාර්යයන්ට අධික ලෙස ජලය භාවිතා කරයි. සමහරක් අවස්ථාවන්හිදී ස්වාභාවික ජල සම්පත් යොදා ගෙන බලශක්තිය උපදවන අතර එහිදී වැයවූ ජල ප්‍රමාණයම නැවත ලබාදෙයි. (උදා: ජල විදුලි බලාගාර). ඒ අතර ඇතැමුන් ජලයෙහි ස්ථානීය වෙනසක් නොකරම ප්‍රයෝජනයට ගනී. (උදා: බෝට්ටු පැදීම). සෑම ක්‍රියාකාරකමක්ම එයටම වෙන්වු අවශ්‍යතාවන් වෙන්කර නියාමනය කළ හැකි හේතු සාධකයන් මවති. දැන් ජලය ගබඩා කිරීම පිළිබඳ විවිධ මත ගැටුම් පවති. ජලයේ වාමාවර්නය නිසා අනෙකුත් පුද්ගයන් සඳහා ඇති ජල ප්‍රමාණය අවම කරයි. දූෂණය නිසා හෝ වෙනත් කරුණු නිසා (උදා:- උෂ්ණත්වය, වාෂ්පිභවනය ) මෙය වෙනත් පුද්ගලයන්ට සුදුසු නොවන  තත්ත්වයට ජලය පත්කරනු ඇත.
ඉස්ලාමය සහ ප්‍රචණ්ඩත්වය
තවලම් කොල්ලකෑම
තවලම් කොල්ලකෑම් යනු මුහම්මද් නබිතුමන් විසින් සිය අනුගාමිකයන්ගේ ද සහයෙන් කරන ලද සන්නද්ධ වැටලීම් මාලාවකි. මක්කාවේ වැසියන් දැක්වූ සතුරු ප්‍රතිචාර හේතුවෙන් මක්කම සිට මදීනාවට පැමිණි පසු එහි සිටි, මුස්ලිම්වරුන්ට පක්ෂපාත වූ ගෝත්‍ර ද සමග එක් ව මක්කාවේ සිට ගමන් කළ කුරයිෂ්වරුන්ට අයත් තවලම් ඉළක්ක කරගනිමින් සිදුකළ මෙම යුධ මෙහෙයුම් සිදුකළේ අල්ලාගත් පිරිස්වලින් බුද්ධි තොරතුරු සපයා ගැනීමටත් තවලම්වල වූ බඩු බාහිරාදිය අත්පත් කර ගැනීමටත් ය. නබිතුමන්ගේ අරමුණ වූයේ එ මගින් මක්කාවේ ආර්ථිකය බිද දැමීමයි. අනෙක් අතට ඔහුගේ අනුගාමිකයන්ට ආදායම් මාර්ගයක් නොවීම ද මීට හේතු විය. සිය සනුහරයේ ම අය සමග සටන් නොකළ යුතු බවට වූ අරාබි සම්ප්‍රදායක් ද ඔහු විසින් මෙසේ තවලම් කොල්ලකෑම විසින් කඩකරන ලදී. <!--
ඉස්ලාමික මූලධර්මවාදීන් ඇල්ජීරියාව තුළ thumb|අැල්ජීරියාවේ ළමා සොල්දාදුවන් Lalith Karunaratna 16 February at 15:37 ඇල්ජීරියාවේ ඉස්ලාමික මූලධර්මවාදීන්.
සහරාවේ කොටසක්ද අයිති විශාල රටක් වන ඇල්ජීරියාව තෙල් සම්පතින් අනුන රටකි. අද දින එය සාමකාමීය. එහෙත් ඕනෑම මූලධාර්මික ඉස්ලාමික රටක් මෙන්, ඉස්ලාමික සමාජයක් මෙන් කොයි මොහොතක හෝ පුපුරා යෑමේ ඛේදනීය තත්වය එහිද පවතී. 1996 වසරේ ආණ්ඩුව සහ මූලධර්මවාදී ඉස්ලාමික කණ්ඩායම් අතර දරුණු සටන් ඇවිලිණි. මෙහි වන්දිය ගෙව්වේ ඊට මැදි වූ අහිංසක ජනතාවය.
එකළ කුඩා කොල්ලෙක් වූ නසීම් එම කාලය ගැන කිව්වේ මෙසේය.
… “සිඩි එල් කබීර්”, මගේ ගම විය. එය කඳුකර ප්‍රදේශයක ආණ්ඩුවේ හමුදා සහ ඉස්ලාමික ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම් පාලනය කරන ප්‍රදේශ දෙකක් අතර මැදිව පිහිටා තිබුනේය. මේ වන විට එම ගම්මානයේ මිනිසුන්, ගැහැණුන් සහ ළමා ළපටින් හාරසීයක් පමණ ඝාතනය කර තිබුණි. මොන මොහොතක ඉස්ලාමික ත්‍රස්තවාදීන් අප වෙත කඩා පනිතයි අප බියෙන් පසු වුනෙමු. මේ ඉස්ලාමික ත්‍රස්තවාදීන්ගේ බලාපොරොත්තු වූයේ උතුරු අප්‍රිකානු රටක් වූ ඇල්ජීරියාව අති ධාවන කාරී මුස්ලිම් රටක් කිරීමටය.
ඔවුන් කියා සිටියේ ආණ්ඩුව දෙවියන්ට විරුද්ධ බවය”...
… “ මා නිදා සිටින විට දොරට තට්ටු කරනවා ඇසිණි. රළු කට හඬකින් මෙසේ කියනු ලැබීය. … “උඹලගේ පුතා හමුදාවේ ඉන්නවා කියා අපට ආරංචි වුනා ..! එවිට මගේ මව මෙසේ ඇසීය. … “ඔහුගෙන් ඔබට මොනවාද අවශ්‍ය වී ඇත්තේ?... පිළිතුර මෙසේ විය. … “ඔහු දෙවියන් අදහන්නේ නැහැ”... “ඔහු ආණ්ඩුවට සේවය කරනවා”,... “දොර කඩන්න පෙර දොර ඇරපන් !... අම්මා දොර අරින්නට නොදී හඬා වැටුනාය. තවත් මොහොතකින් දිග කඩු වැනි පිහි සහ තුවක්කු රැගත් මිනිසුන් ගේ වටකර තිබි තාප්පය නගින බව දුටුවෙමි. දෙදෙනෙක් ඇතුලට පැමිණ අම්මාගේ කෙස් වැටියෙන් අල්ලා ඇයව දනින් වැට්ටුවාය.
තුන් වෙනියා දිලිසෙන පිහියක් රැගෙන ඇයගේ බෙල්ල කැපුවේය.
… “ඒ සමඟම එහි කඩා පැන මගේ සොහොයුරා සහ පියා අල්ලා ගත් තවත් කිහිප දෙනෙක් අම්මාට දුන් දඬුවම ඔවුන්ටද දුන්නෝය. කපන ලද බෙලි වලින් විදි ලේ දහරාවෙන් බිත්ති තෙත් විය. මා ඊළඟ ඉරණම බව දැන ගල් ගැසී සිටියෙමි. එහෙත් අම්මා තාත්තා සහ සහෝදරයා ගේ මළ කඳන් අබියස ඔවුන් මා තනි කර දමා ගියහ. මේ අයුරෙන් අපේ ගමේ තිස් දෙදෙනෙක් එදින රාත්‍රියේ ඝාතනය කළහ” ...
පාසැල් 500 කට වඩා විනාශ කර ගුරුවර ගුරුවරියන් 200ක් ඝාතනය කල ඔවුන්, හිජාබ් වේලය නොපැළඳ සිටින පාසල් ශිෂ්‍යාවන්ගේ බෙලි අනුකම්පා විරහිතව කපා දැමුහ.
ඇල්ජීරියාවේ දේශපාලනය ආරම්භ වන්නේ 1962 වසරේ ප්‍රංශ යටත් විජිතවාදී පාලනය පෙරලා දැමීමෙනි. අලුත් නායකයන් එකළ සෝවියට් සංගමයේ ප්‍රතිපත්ති අගය කළහ. ඒ අනුව තෙල් වලින් ලැබුණු ආදායම ඔවුන් විසින් එතරම් කාර්යක්ෂම නැති කර්මාන්ත වලට භාවිතා කළහ. මේ අතර ඉස්ලාමික මුල්ලා වරු ප්‍රධාන ගුරුවරුන් අරාබි අගයයන් රටේ ප්‍රචලිත කිරීමට තරුණ තරුණියන් අතර මූලධර්ම ඉස්ලාමය ප්‍රචලිත කළහ.
1980 තෙල් මිල කඩා වැටීම සමඟම පාලක පැලැන්තිය දුර්වල වීමත්, රැකියා නැති වීමත් හේතුවෙන් ජනතාව පීඩා වින්දහ.
රටේ සිටි පාලකයන් මේ කාලයේ විශාල දූෂණ වලට මැදිවී සිටි නිසා මිනිසුන් කලකිරී සිටි සමයේ විදේශීය ණය බරද ජනතාවට අමතර පීඩනයක් වය. මේ තත්වය අතරේ ඉස්ලාමික දේශපාලන පක්ෂයකට [Islamic salvation front - ISF], නගර සභා චන්දයේදී 50%ක චන්ද ගැනීමට හැකි විය. ඊළඟ වසරේ මහ චන්දයෙන් පහසු ජයක් ගත හැක යයි එම පක්ෂය සිතා ගෙන සිටියද, යුධ හමුදා පාලනයක් පැමිණීමෙන් ඔවුන්ගේ බලාපොරොත්තු කඩ විය. හමුදා පාලනය යටතේ රට හදිසි නීති තත්වයක තිබිණ. චන්දය ඇත හිටවුනු අතර ISF පක්ෂය තහනම් විය.
මෙය රුසියානු සහ ඇෆ්ගනිස්ථාන් යුධ පෙරමුණු වල සේවය කල ගරිල්ලා වරුන්ගේ නැගිටීමට හේතුකාරක විය. මුල් කාලයේ සාමාන්‍ය ජනතාවගේ සහයෝගයය ඔවුන්ට ලැබුනද, ත්‍රස්තවාදී සංවිධානයක් නිසා සාමාන්‍යයෙන් වන නීතිය කඩවීම් ඉදිරියේ සාමාන්‍ය ජනතාව පසු කලෙක ඊට විරුද්ධ වුවද, ජනතාවට කරන්නට දෙයක් නොතිබිණි. නිවාස කොල්ල කෑම, දහස් ගණන් මිනී මැරුම් සහ දහස් ගණන් ස්ත්‍රී දූෂණ බහුලව සිදු විය. මෙය එල්. ටී. ටී. සංවිධානයේ ගමන් මඟට බොහෝ සමීප විය.
ඔවුන් විදේශිකයන්ද මරා දැමූහ. මුස්ලිම් නොවන ඕනෑම කෙනෙක් ඝාතනය කරන්නට ඔවුන් පැකිලුනේ නැත. මේ අතර රටේ පැවතුනු පාලක තන්ත්‍රය කෙමෙන් නිදහස් ආර්ථිකය සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට යොමුවීම මේ තත්වය වෙනස් වීමේ ප්‍රථම පියවර විය. 1994 වසරේ ‘ලියමින් සෙරුල්’ [Liyamine Zeroul] යන හමුදා නිලධාරියා රටේ ජනාධිපති බවට පත් විය. මේ කාලයේද මිනී මැරුම් සහ ස්ත්‍රී දූෂණ වල නිමක් නැති විය. මිනිසුන් කෙමෙන්, ‘ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ අගය’ වටහා ගනිමින් සිටියහ. මෙහිදී රජය වුවද සාධාරණ ආකාරයෙන් ක්‍රියා කලේ නැති බව කියැවේ.
රජය විසින් ගරිල්ලා භටයන් අනුකම්පා විරහිතව ඝාතනය කළහ. ඒ හැර අන් විකල්පයක් නැති බව රජය කියා සිටියේය.
රජය විසින් මාධ්‍ය වල පුවත් ප්‍රකාශය පාලනය කරන ලදී. බොහෝ මාධ්‍යවේදීන් මෙතත්වය තේරුම් ගත්හ. එක්තරා ප්‍රසිද්ධ මාධ්‍යවේදියෙක් වන මොහොමඩ් ගසේලි [Mohammad Ghezeli] මෙසේ කියා සිටියේය. … “ මා කිසි දිනෙක ඉස්ලාමිකයෙක් නොවීමි”... “එහෙත් ඉස්ලාමිකයන්ට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය අනුව කටයුතු කල හැකි යයි විශ්වාස කරමි”... “මූලධාර්මික ඉස්ලාමය, කිසිසේත්ම විසඳුමක් නොවේ” …
අද දින වාසනාවට ඇල්ජීරියාව මේ ප්‍රශ්ණ වලින් මිදී යථා තත්වයට පැමිණ ඇත. එහෙත් මුස්ලිම් ප්‍රජාව සිටින ඕනෑම රටක ක්ෂණිකව ඇති වන ලේ වැගිරීම් සහ අන්තවාදී ඉස්ලාමික ක්‍රියා පටිපාටිය තීරණය වන්නේ කිසියම් රටක අන්ධ සේ ඉස්ලාමය අදහන්නේ නම් පමණි. මේ ආකාරයේ තත්වයකට රටක ආර්ථිකය දුර්වල වීම හේතුවක් වේ. අද දින තෙල් සම්පතින් අනුන වුවද, පුනර්ජනනීය බලය යටතේ ෆොසිල ඉන්ධන වලට ඇති ස්ථානය කෙමෙන් ගිලිහී යන බැවින් ඇල්ජීරියාවේ අනාගතය නම් අවිනිශ්චිතය.
අරගල සියල්ල ආර්ථිකයට වක්‍රව හෝ සම්බන්ද වේ. අරගලයේ ස්වරූපය ඒ ඒ රටවල සංස්කෘතිය ආගමට නෑදෑ කම් කියයි. එවිට නැවතත් මූලධර්මවාදී ඉස්ලාමය හිස ඔසවන්නේ නැතැයි කීමට සාධක නැත. කුඩා දරුවන්ටද මේ විෂා කැවීම ඉස්ලාමයේ කොටසක් වී තිබීම ඉතා අවාසනාවන්ත තත්වයකි.
ඉස්ලාමිකයන් තරම් බෙදී වෙන් වන්නට වෙර දරන තවත් කොටසක් ලෝකයේ නැත. ටියුනීසියාවේ පමණක් නොව ලංකාවේ වුවද ඉස්ලාමිකයා ඉස්ලාමිකයාමය. 21 වන සියවසේ ලෝකය විශ්ව ගම්මානයක් වන බව ඔහු පිළිගන්නේ නැත. ඕනෑම රටක ඉස්ලාමිකයන් වැඩි වත්ම ඒ රටේ ගැටළුද, අසමගියද, අසහනයද ඊට අනුලෝමව සමානුපාතික වේ.
භෞතික සේම මනුෂ්‍යයන් වශයෙන් දියුණු වන ජර්මනිය වැනි රටක මිනිසුන්, මෙයට වසර ගණනාවකට පෙර නැගෙනහිර සහ බටහිර ජර්මනිය සේ බෙදා වෙන් කල තිබු රටවල් දෙකක් එකට එකතු කළහ.
මෙය කිසි දිනෙක ඉස්ලාමිකයා අතින් වන්නේ නැත. ගමක් හෝ කඩා වෙන්කර ඉස්ලාම් ලේබලය ඇලවීම ඔවුන්ගේ සිරිතකි. -->
දේවාපහාසය
thumb|මුහම්මද් සහ ඔහුගේ අනුගාමිකයන් ඉදිරියේ අලි විසින් නද්ර් ඉබ්න් අල් හාරිත්ගේ හිස ගසා දමන අයුරු දැක්වෙන සියෙර් අයි නබි හි එන සිතුවමක්. දෙවියන්, මුහම්මද් හෝ ඉස්ලාමය තුළ ශුද්ධත්වයෙන් සැලකෙන වෙනත් කවර හෝ දෙයක් සම්බන්ධයෙන් භක්තියෙන් තොර බව හෝ හෙලාදැකීම පෙන්නුම් කරන ක්‍රියාවක් හෝ ප්‍රකාශයක් දේවාපහාස වරද යටතට ගැනේ. කුරානය දේවාපහාසය නොකරන ලෙස අවවාද කරන නමුත් ඒ සදහා මෙලොව දී ලබා දිය යුතු කිසිදු දඩුමක් සදහන් නොකරයි. එහෙත් ෂරියා නීතියේ කුරානය හැරුණු කොට ඇති ප්‍රබල මූලාශ්‍රයක් වන හදීස (නබිතුමාගේ ප්‍රකාශ) දේවාපහාසය සදහා මරණ දඩුවම තෙක් විවිධ දඩුවම් යොදාගැනීමට පදනම සපයයි. දේවාපහාසය සම්බන්ධයෙන් අදහස් පළකරන කුරාන වැකි රැසක් ඇති අතර දේවාපහාසකයන්ට දඩුවම් කිරීමට සහ දඩුවම් කිරීම සාධාරණීකරණයට ඉස්ලාමීය ඉතිහාසය තුළ නිතර භාවිත වී ඇත්තේ මේ අතරින් 5 වැනි පරිච්ඡේදයේ 33 වන වැකියත් 33 වන පරිච්ඡේදයේ 57-61 වැකිත් ය. වරද කරන පුද්ගලයාගේ ස්ත්‍රී-පුරුෂභාවය මත මෙන් ම ඔහු හෝ ඇය මුස්ලිම්වරයකු ද නැත් ද යන්න මත ද දේවාපහාසය සදහා එක් එක් මද්හබය විසින් වෙනස් දඩුවම් අදාල කෙරේ. මේ දඩුවම දඩයක්, සිරගත කිරීමක්, කසපහර ගැසීමක්, අත්/පා කපා දැමීමක්, එල්ලා මැරීමක් හෝ හිස ගසා දැමීමක් විය හැකි ය.
දේවාපහාස වරදක් කළ බවට චෝදනා ලැබූ තැනැත්තකුට දිය යුතු දඩුවම නියම කර එය ඉටු කරන ලෙස ප්‍රසිද්ධ නියෝගයක් (ෆත්වා) ඉස්ලාම් පූජකවරයකු විසින් නිකුත් කරනු ලැබිය හැකි ය.
ඉස්ලාමීය මූලාශ්‍රවලට අනුව පූර්ව ඉස්ලාමීය ගෝත්‍රික ආගමිකයකු වූ අරාබි ජාතික නද්ර් ඉබ්න් අල් හාරිත් නම් වෛද්‍යවරයා අරාබිවරුන්ට ඉපැරණි මිත්‍යා කතන්දර කීමටත් මුහම්මද්ට සමච්චල් කිරීමටත් පුරුදු ව සිටියේ ය. බද්ර් යුද්ධයෙන් පසු අල් හාරිත් ජීවග්‍රහයෙන් ගත් අතර පළිගැනීම් වශයෙන් ඔහු ව මරාදැමීම මුහම්මද් විසින් සිය බෑණා වන අලිට පවරන ලදී.
ආගම අත්හැරීම
thumb|360px|2013 වන විට මුස්ලිම් බහුතර රටවල් කීපයක ඉස්ලාමය අත්හැරීම සදහා දඩුවම් ක්‍රියාත්මක වී තිබුණු හෝ යෝජිත වී තිබුණු ආකාරය. |alt= ඉස්ලාමය තුළ ආගම අත්හැරීම බරපතළ අපරාධ වරදක් ලෙස සැලකේ. කෙසේනමුත් නූතන විද්වතුන් අතලොස්සක් මීට වෙනස් මතයක් දරනු දැකිය හැකි ය. මෙහි දී ආගම අත්හැරීම යන්නෙන් මුස්ලිම්වරයකු සිය ක්‍රියා හෝ වචන මගින් චේතනාන්විත ව සිය ආගම අත්හළ පෙන්නුම් කිරීම අදහස් වෙයි.
ආගම අත්හැරීම සංයුක්ත වන කාරණා සහ එයට නිසි දඩුවම පිළිබද ව ඉස්ලාමීය නීති විද්වතුන් අතර මතභේද පවතී. ඉස්ලාමය තුළ ආගම අත්හැරීම යන්නට නව දහමක් වැළද ගැනීම, කිසිදු ආගමික විශ්වාසයකින් බැහැර වීම, කිසියම් ඉස්ලාම් ආගමික විශ්වාසයක් හෝ මූලධර්මයක් (නිදසුන් ලෙස අල්ලාහ්ගේ සර්වබලධාරීත්වය හෝ නබිවරයාගේ වක්තෘත්වය) ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හෝ ප්‍රශ්න කිරීම, දෙවියන් සරදමට ලක් කිරීම හෝ පිළිම වන්දනය යන සියලු ක්‍රියා මෙම වරද යටතේ ගැනේ. කෙසේවුවත් සිය කැමැත්තෙන් සිදු නොවන මෙවැනි ක්‍රියා, එනම් උමතුබව නිසා, බලකිරීම නිසා හෝ ආගමික හිංසනයකින් ගැලවීම සදහා නොමග යැවීමක් ලෙස සිදුකරන විට අපරාධයක් ලෙස නොසැලකේ. (වැඩි විස්තර සදහා තකිය්යා සහ කිත්මාන් යන සංකල්ප ඇසුරු කරන්න.)
කෙසේනමුත් ඇතැම් මුල්කාලීන ඉස්ලාමීය විද්වතුන් මරණ දඩුවම ලබාදීමට එකග වී නැති අතර ඒ වෙනුවට යළි ඉස්ලාමය වැළදගන්නා තුරු නොවෙනස් සිරදඩුමක් ලබාදිය යුතු බව පවසා ඇත. හනෆි මද්හබයට අයත් ඉස්ලාමීය වියතකු වන සරක්ෂි ද මහජන කැළඹීම් ඇතිකරනසුලු දේශපාලනික (රාජද්‍රෝහී) ස්වභාවයේ ආගම් අත්හැරීම් සහ එසේ නොවන ආගම් අත්හැරීම් කෙරෙහි වෙනස් දඩුවම් අදාල කළ යුතු බව පෙන්වා දී තිබේ.
ඇතැම් නූතන විද්වතුන් ද ආගම අතහැරීම කෙරෙහි මරණ දඩුවම ලබා දීම ඉස්ලාමයට එකග නොවන බව පෙන්වා දී තිබේ. එය කුරානයේ 88:21-22 වැකිවල නියමයන්ට හෝ නැතිනම් "ආගමෙහි බලකිරීමක් නොමැත" යනුවෙන් පවසන 2: 256 වැකියට ද පටහැනි බව ඔවුහු පෙන්වා දෙති. එමෙන් ම ඉස්ලාමය අතහැර ගිය අය ව මරාදැමීමට නබිතුමන් අණ කළ අවස්ථා නිශ්චිත ඓතිහාසික පසුබිමක, එනම් මුස්ලිම් සමාජය විනාශ කිරීම සහ එය බිදහෙලීම සදහා අවියක් ලෙස ඉස්ලාමයේ සතුරන් විසින් අන්‍යාගමිකකරණය භාවිත වූ සමයක එය වැළැක්වීම සදහා ගත් මාවතක් (රාජද්‍රෝහීත්වයට දඩුවම් කිරීම වැන්නක්) මිස සදාකාලික නියමයක් නොවන බව ද ඔවුහු පවසති. ඒ අනුව මරණ දඩුවම ක්‍රියාත්මක කළ යුත්තේ ආගම අතහැරීම සමාජයේ විනය බිදහෙලීමේ ව්‍යාපාරයක් සහ කැරළිකාරීත්වයක ප්‍රවේශයක් වන අවස්ථාවක දී පමණක් බව ඔවුන්ගේ මතය යි.
සුන්නි, ෂියා දෙපිරිස විසින් ම මිත්‍යාදෘෂ්ටිකයන් (කාෆිර්වරුන්) සහ ඉස්ලාමයට ද්‍රෝහී වූ මුස්ලිම් පිරිසක් ලෙස  සලකනු ලබන සුලුතර මුස්ලිම් නිකායක් වන අහමදියාවරුන් ආගම හැර යාම සදහා මරණ දඩුවමක් කුරානයෙන් හෝ නබිතුමා විසින් නියම කර ඇති වගක් නොපිළිගනී.
ඉස්ලාමීය රටවල කාලීන නීතිය ආගම හැර යාම සදහා දඩුවම් නොකිරීමේ සිට මරණය හෝ සිරගත කිරීම දක්වා පරාසයක විවිධත්වයක් පෙන්නුම් කරයි. ෂරියා නීතිය සහිත ඉස්ලාමීය රාජ්‍යයන්හි ආගම අත්හරින මුස්ලිම්වරුන්ගේ විවාහ ශූන්‍ය කිරීමට සහ දරුවන්ගේ භාරකාරත්වය කෙරෙහි ඇති අයිතිය සහ දේපල උරුමයට ඇති අයිතිය අහිමි කිරීම සදහා සිවිල් නීතිය යොදාගෙන තිබේ. 2013 වන විට මුස්ලිම් බහුතරයක් සිටින රටවල් 23ක ම සිවිල් නීතියට අමතර ව අපරාධ නීතිය තුළින් ද ආගම අත්හැරීමට එරෙහි ව කටයුතු කර තිබුණි. අද ද මුස්ලිම් බහුතර රටවල් 49කින් 23ක ම ආගම අතහැරයාම අපරාධ වරදක් වන අතර ඉන්දුනීසියාව සහ මොරොක්කෝව වැනි තවත් සමහර රටවල මෙය වෙනත් නීති මගින් අනියම් ලෙස ආමන්ත්‍රණය කර ඇත. ක්‍රියාත්මක වී ඇත්තේ කළාතුරකින් වුවත් සවුදිය හා ඉරානය වැනි ආගම අතහැරයාම සදහා මරණ දඩුවම ක්‍රියාත්මක වන රටවල් කීපයක් සම්බන්ධයෙන් උණුසුම් කථාබහක් ද ඇති වී තිබේ. තුර්කිය වැනි ලෞකික නීති ක්‍රම පවතින මුස්ලිම් රටවල ආගම අතහැරයාම නීතියෙන් වරදක් වී නැත. මුස්ලිම් බහුතර රටවල් රැසක බොහෝ පුද්ගලයන් හුදෙක් ආගම හැරයාමේ වරදට අත්අඩංගුවට ගැනීම හෝ දඩුවම් කිරීම සිදු වී ඇත. මුස්ලිම් බහුතර රටවල් 13ක ම අදේවවාදීත්වය මරණ දඩුවම් ලැබිය හැකි වරදකි.
2013 වසරේ දී ආගමික ආකල්ප පිළිබදව සිදුකළ අන්තර්ජාතික සමීක්ෂණයක් ඇසුරින් පළ කළ වාර්තාවකට අනුව මුස්ලිම් රටවල් 6ක ජනගහණයෙන් 50%කට වැඩි පිරිසක් ඉස්ලාමය අතහැර යන ඕනෑම මුස්ලිම්වරයකුට මරණ දඩුවම දිය යුතු බව විශ්වාස කරති. 2007 වසරේ එක්සත් රාජධානියේ මුස්ලිම් ප්‍රජාව අළලා කළ එවැනි ම සමීක්ෂණයකට අනුව ද වයස 16ත් 24ත් අතර තරුණ පිරිසෙන් තුනෙන් එකකට ආසන්න පිරිසක් වෙනත් ආගම් කරා යන මුස්ලිම්වරු මරාදැමිය යුතු බව විශ්වාස කරන බව පෙනීගොස් තිබේ. නමුත් වයස 55ට වැඩි පිරිසෙන් එම මතය දරා ඇත්තේ පහෙන් එකකට අඩු පිරිසකි.
ලිංගික වැරදි සහ දඩුවම්
thumb|360px|වැඩිහිටියන් අතර කැමැත්තෙන් සිදුවන විවාහ පූර්ව ලිංගික හැසිරීම්වලට සහ විවාහයෙන් බැහැර ලිංගික හැසිරීම්වලට එරෙහි සිනා නීති පවතින මුස්ලිම් බහුතර රටවල්. |alt= මුස්ලිම්වරුන් අතර විවාහයකින් පරිබාහිර ව ඇතිවන ලිංගික එක්වීම් සිනා (Zina) යනුවෙන් හැදින්වේ. මෙයට විවාහක අය අතර අනාචාරය මෙන් ම විවාහ පූර්ව මෛථූන්‍යය ද අයත් වේ. මෙය ඉස්ලාම් නීතිය තුළ සෑම ගුරුකුලයක ම නීතිමීමංසාව (jurisprudence) අනුව බරපතළ අපරාධ වරදක් ලෙස ගැනේ. විවාහකයකු අනියම් ලිංගික සබදතා පැවැත්වීම, විවාහයට පෙර ලිංගික සබදතා පැවැත්වීම , වහල් කාන්තාවක් අනීතික ලෙස ලිංගික ව හැසිරීම සහ සමලිංගික සබදතා යන සියල්ලම මේ යටතට ගැනේ. මුස්ලිම් පිරිමියකුට ඔහු විවාහකයකු වුවත් නොවූවත් තමා යටතේ සිටින මුස්ලිම් නොවන වහල් කාන්තාවන් සමග ඔවුන්ගේ කැමැත්ත ඇති ව හෝ නැති ව ලිංගික ව එක්විය හැකි අතර සම්ප්‍රදායට අනුව එය සිනා වරදක් ලෙස නො සැලකේ.
විවාහයකින් බැදී නැති වැඩිහිටි යුවළක් අතර ලිංගික සංසර්ගයක් සිදු වූ බව ඔප්පු කිරීමට ඒ බව ඇසින් දුටු සාක්ෂිකරුවන් 4 දෙනෙකු සිටිය යුතු බව කුරානයේ 24: 4 වැකිය පවසයි. එසේ නොහැකි වුවහොත් එම චෝදනාව සිදුකරන අය කුරානයේ 24: 13ට අනුව අන් අයට එරෙහි ව සාවද්‍ය චෝදනා ඉදිරිපත් කරන්නන් වන අතර කුරානයේ 24: 4ට අනුව කසපහර 80ක් ගැසිය යුතු ය. එමෙන් ම ඉන්පසු කිසිදු නඩු විභාගයක දී ඔවුන්ගේ සාක්ෂිය පිළිනොගැනෙනු ඇත. ඇසින් දුටු සාක්ෂිකරුවන් 4 දෙනකු ගෙන ඒම වෙනුවට වරදකරු ඒ බව පාපොච්ඡාරණය කිරීමෙන් ද වරදක් ඔප්පු වූ බව සැලකේ. මේ පාපොච්ඡාරණය සිහි බුද්ධිය හොදින් ඇති අයකු විසින් කිසිදු බලපෑමකින් තොර ව ස්වේච්ඡාවෙන් ම කළ යුතු අතර වෙන් වෙන් අවස්ථා 4ක දී ම ඒ බව පැවසුවහොත් පමණක් බාර ගැනේ. සාමාන්‍යයෙන් ෂරියා නීතිය තුළ කාන්තාවකගේ සාක්ෂිය පිරිමියකුගේ සාක්ෂියෙන් අඩක් වන නමුත් ස්ත්‍රී දූෂණය සම්බන්ධ සිද්ධියක දී තනි කාන්තාවකගේ සාක්ෂිය පිළිගත හැකි බවට ඇතැම් ඉස්ලාම් වියත්තු එකග වෙති. අන් අවස්ථාවල දී කාන්තාවන් දෙදෙනකුගේ සාක්ෂිය එක් පිරිමි සාක්ෂියකට සමාන බව සැලකේ. ඒ කුරානයේ 2:282වැකියට අනුව ය.
thumb|360px|2013 වන විට ප්‍රසිද්ධියේ ගල් ගසා මැරීම අධිකරණමය හෝ අධිකරණ පරිබාහිර දඩුවමක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වූ රටවල් දැක්වෙන සිතියමක්. |alt= සිනා යනු හද් දඩුවම් ලැබිය යුතු (දෙවියන්ට එරෙහි) අපරාධයකි. සහී හදීත් (නබිතුමා පැවසූ බව කියවෙන ප්‍රකාශයන්ගෙන්, එය වාර්තා කළ අය සහ පැමිණි ආකාරය අනුව විශ්වාසවන්ත යැයි ගැණිය හැකි ඒවා මෙ නමින් හැදින්වේ.) රැසකට ම අනුව එයට ගල්ගසා මරා දැමිය යුතු ය. එනම් ගැහැනුන් හා පිරිමින් අතර විවාහයෙන් බැහැර ලිංගික සබදතා සදහා ගල්ගසා මරා දැමීම දඩුවම ලෙස නිර්දේශ කර ඇත. නබිතුමාගේ ක්‍රියාවන් දැක්වෙන ඇතැම් වාර්තාවන් පවසන පරිදි එය ක්‍රියාත්මක කර ඇත්තේ වළක් සාරා චූදිතයාගේ (ස්ත්‍රීන් ද ඇතුලු ව) ඉණෙන් පහළ කොටස වළ තුළ සිරවන සේ පස් පිරවීමෙන් අනතුරු ව ය. මේ මත පදනම් වෙමින් ඇතැම් මුස්ලිම් රටවල විවාහක අනාචාරිකයන් ව මරණ දඩුවමට ලක් කරනු ලැබෙන අතර ස්වකැමැත්තෙන් විවාහ පූර්ව මෛථූන්‍යයේ යෙදුණු අයට කසපහර 100කින් දඩුවම් කරති. අනාචාරය සදහා ද දඩුවම කසපහර 100කින් දඩුවම් කළ හැකි වුවත් එය රදා පවතින්නේ විනිසුරුවරයාගේ අභිමතය මත ය. කෙසේනමුත් කුරානයේ අනාචාරය සදහා ගල්ගසා මැරීම හෝ මරණ දඩුවම ගැන සදහනක් නැති අතර ඒ සදහා දඩුවම ලෙස කසපහර පමණක් සදහන් කර තිබේ. එහෙත් නබිතුමාගේ කියමන් සහ ආදර්ශයන් ගල්ගසා මැරීම දඩුවම ලෙස සැලකීමට ප්‍රමාණවත් සාධක සපයන බව ඉස්ලාම් වියතුන්ගේ බහුතර පිළිගැනීම යි.
සිනා වැරදි යන පොදු වර්ගය යටතට ගත්තත් ෂරියා නීතිය දූෂණය සහ අනාචාරය නෛතික ව වෙන්කර දක්වයි. ඒ අනුව මේ තත්ත්වයන් දෙකේ දී ක්‍රියාකරන ආකාරය ද වෙනස් වේ. ස්ත්‍රී දූෂණයක් සිදු වූ අවස්ථාවක දී දූෂණය සිදුකළ වැඩිහිටි පිරිමියා හද් දඩුවමට ලක් වුණත් සිය කැමැත්තෙන් ලිංගික ක්‍රියාවට එක් නොවූ (දූෂණය වූ) කාන්තාවට ඇසින් දුටු සාක්ෂි හතරක් මගින් ඒ බව පෙන්වාදීමෙන් හද් දඩුවමින් මිදිය හැකි ය. එවිට ඇය සිනා වරදකට හවුල්කාරියක් ලෙස නො සැලකෙන බැවිනි. මෙසේ සාක්ෂි හතරක් හරහා සිද්ධිය ඔප්පු කරන අවස්ථා හෝ සැකකරු විසින් වරද කළ බවට කරන පාපොච්චාරණ ඉතා දුර්ලභ ය. බොහෝ විට සිදුවන්නේ දූෂණයට ලක් වූ කාන්තාවක් යුක්තිය සොයා නීතියේ පිහිට පැතූ විට ෂරියා අධිකරණ සැකකරු ව නිසි විමසුමකට ලක් කර ඒ බව තහවුරු කරගැනීම වෙනුවට ඇසින් දුටු සාක්ෂි හතරක් ගෙන ඒමට අපොහොසත් වීම මත ඇය ව සිනා වරදකට වරදකාරියක් කර දඩුවම් කිරීම යි.
සිනා වැරදි යන සංකල්පය අදාල වන්නේ නිදහස් මුස්ලිම් පුරවැසියන්ට පමණි. මුස්ලිම් නොවන වහල් කාන්තාවක් දූෂණය කිරීම සිනා වරදක් නොවන අතර එවැනි ක්‍රියාවක් සැලකෙන්නේ වහල් කාන්තාවට එරෙහි ව සිදු කළ වරදක් ලෙස නොව ඇගේ හිමිකරුවාට එරෙහි ව කළ අපරාධයක් ලෙස ය.
ෂරියා නීතිය පිළිපදින රටවල සිනා වැරදි සහ ස්ත්‍රීදූෂණය සම්බන්ධව පණවා ඇති නීති ගෝලීය ප්‍රජාව තුළ මානව හිමිකම් කඩවීම සම්බන්ධ දැඩි කථාබහක් ඇතිකිරීමට සමත් වී ඇත. ඉස්ලාමය නූතන යුගයට සුදුසු පරිදි ප්‍රතිසංවිධානය කළ යුතු බවට වන යෝජනා මෙන් ම ඉස්ලාම් නීතිය තුළ ලෞකික සහ ආගමික කාරණා වෙන් නොකිරීම ගැන විවේචනය ද බොහෝවිට පැන නැගී ඇත්තේ මේ වැනි කරුණු මුල්කරගනිමිනි. සම්ප්‍රදායධාරීන් සහ මුස්ලිම් ලෝකයේ නූතනවාදීන් අතර මේ ආශ්‍රිත ව ඇති මත ගැටුම ඉස්ලාමය තුළ ලිංගික බල දේශපාලනය සම්බන්ධ සුවිශේෂී කඩඉමක් බව සමකාලීන මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරීහු පවසති. මක් නිසා ද යත් ඉස්ලාමීය ආගමික මූලාශ්‍රවලට නෛතික බලය ලබා දීම තුළින් ලිංගභාවය පදනම් කරගත් ප්‍රචණ්ඩත්වය පිළිගැනීමට සහ අභ්‍යාස කිරීමට අවස්ථාව සැලසීමක් දක්නට ලැබෙන හෙයිනි.
එහෙත් මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරීන්ගේ මතයට එරෙහි ව ඉස්ලාමීය වියතුන් හා දේශපාලන පක්ෂ පවසන්නේ විශ්ව මානව හිමිකම් ප්‍රකාශනය පදනම් කරගත් තර්කවලින් සිදුවන්නේ මුස්ලිම් නොවන සංස්කෘතියක් මුස්ලිම්වරුන් මත පැටවීම බවත් තම පාරම්පරික සංස්කෘතික භාවිතාවන්ට සහ ඉස්ලාමයේ මූලික ව පිළිගැනෙන ලිංගිකත්වය පිළිබද සීමාකිරීම්වලට ගරු නොකිරීමක් බවත් ය. සිනා වැරදි අයත් වන්නේ හදද් යනුවෙන් හැදින්වෙන අල්ලාහ්ට එරෙහි වැරදි යටතට බැවින් සිනා වැරදි සම්බන්ධ ඉස්ලාම් නීතියේ සහ වෙනත් ඒ ආශ්‍රිත නීතිවල කරන වෙනස් කිරීමක් තමන්ට අනුමත කළ නොහැකි යැයි ඉස්ලාම්වාදීහු පවසති. එසේ කිරීම සිය ආගම කපා කොටා වෙනස් කිරීමක් යැයි ඔවුහු පවසති. අන්තර්ජාතික මානව හිමිකම් සංවිධාන ඉස්ලාම් නීතිය වෙනස් කිරීමට කරන මැදිහත්වීම් බටහිර සංස්කෘතික ආක්‍රමණයන් ලෙස දැක්වීම ඉස්ලාම්වාදී ව්‍යාපාරවල දේශපාලන උපක්‍රමයක් ද වී තිබේ.
සමලිංගික ජනතාවට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය
ලූත්ගේ ජනයාට අත් වූ ඉරණම සම්බන්ධ ව කුරානයේ අවස්ථා හතක සදහන් වන අතර ඔවුන් තුළ පැවති ලිංගික චර්යා එම විනාශ කිරීමට හේතු වූ බව අවධාරණය කර තිබේ. අරාබි උච්චාරණය අනුව කුරානයේ ලූත් යනුවෙන් හදුන්වන්නේ පැරණි බයිබලයේ එන ලොත් නම් චරිතයයි. මොහු ජීවත් වූ සොදොම් නම් නගරයේ ඇතැම් වැසියන් සමලිංගික චර්යාවෙහි නියැළුණු බැවින් ලොත් හට ඉන් පිටවන ලෙස අණ කර දෙවියන් විසින් එම නගරය විනාශ කර දමයි. මෙ බයිබලීය කථව කුරානයේ ද යළි සිහිපත් කෙරේ. (පැරණි ඉංග්‍රීසියේ සමලිංගික චර්යාව /ගුද රමණය හැදින්වීමට යෙදුණු සොදොමි යන වචනයේ ප්‍රභවය ද සිදු වී ඇත්තේ මේ පුවත ඇසුරිනි.) සමලිංගික චර්යාවන් උදෙසා දිය යුතු දඩුවම කුරානයේ සෘජු ව පවසා නොමැති බැවින් මෙය හදද් ගණයේ වරදක් බව පෙන්වාදීමට ඉස්ලාමීය නීතිවේදීහු හදීත් සහ සීරා (නබිවරයාගේ චරිතාපදාන වාර්තා) ව කරා යොමු වෙති. සමලිංගිකයන්ට මරණ දඩුවම ලබාදිය යුතු ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් විවිධ මත පවතී. අබු බක්ර් මේ සදහා බිත්තියකට යට වීමට සැලැස්වීම හෝ පණපිටින් පිළිස්සීම නිර්දේශ කර ඇති සෙයක් පෙනී යන අතර අලි බින් අබි තාලිබ් එක් අයකුට ගල්ගසා මැරීමටත් තවත් අයකු උස් ගොඩනැගිල්ලක් මුදුනින් හිස පහතට සිටින සේ බිමට වැටෙන්නට සැලැස්වීමටත් අණ කර තිබේ. ඉබ්න් අබ්බාස්ට අනුව මේ අවසන් දඩුවම ගල්ගැසීමෙන් අනතුරුව සිදුවිය යුතු ය. ව්‍යතිරේඛයන් කිහිපයක් හැරුණු විට ෂරියා හෙවත් ඉස්ලාමීය නීතිය පිළිබද සියලුම විද්වතුන් සමලිංගික ක්‍රියාකාරකම් දඩුවම් ලැබිය යුතු අපරාධයක් ලෙස මෙන් ම බලවත් අකුසලයක් ලෙස ද දැක තිබේ. නිශ්චිත දඩුවමක් මේ සදහා නියම කර නැති අතර අධිකාරී පුද්ගලයන්ගේ අභිමතය මත දඩුවම අවස්ථාගතව තීරණය කරනු ලැබේ. ලිංගිකව හැසිරුණු පුරුෂ සහ ස්ත්‍රී සමසරාගිකයන්ට දඩුවම් කළ යුතු ආකාරය සම්බන්ධයෙන් ඉස්ලාමීය නීතිවේදීන් ඉදිරිපත් කරන අදහස් කීපයක් ඇත. එකක් නම් සමලිංගික චර්යාවක නියැළුණු තැනැත්තාව මුස්ලිම් ජන පිරිසක් ලවා ගල්ගසා මරණයට පත්කිරීමයි. මෙයට වෙනස් මතය දරන විද්වතුන් ඉජ්මා තීරණයක් අනුව යමින් පවසන්නේ සමලිංගික ව හැසිරුණු අය ව උස් ගොඩනැගිලිවල සිට පහළට අතහැරීමෙන් මරණයට පත් කළ යුතු බවයි. සලෆිවරුන් බහුතරයකගේ අදහස වන්නේ ද මෙයයි.
ගෘහස්ත ප්‍රචණ්ඩත්වය
බොහෝ විද්වතුන් සහ මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරිකයන් පෙන්වා දෙන පරිදි ෂරියා නීතිය කාන්තාවන්ට එරෙහි ගෘහස්ත හිංසනයට අත්වැල් සපයයි. ඒ කුරානයේ 4 වන පරිච්ඡේදයේ 34 වන වැකිය සැමියාට බිරිදගේ අවනත නොවීමක්, චපලබවක්, කැරලි ගැසීමක් හෝ අවකල් හැසිරීමක් (මෙහි භාවිත ව ඇති නුශුස් යන අරාබි වචනය මෙවැනි අරුත් දෙයි) ගැන සැක ඇති වූ විට ඇයට පහර දීමට  අණ කිරීම හේතුවෙනි. "කාන්තාවන්ගේ පරිපාලකයන් වශයෙන් පිරිමීහුම සිටින්නෝය. මන්දයත් ඔවුන්ගෙන් කෙනෙකුට වඩා අනිත් කෙනාව අල්ලාහ් උසස් කර තබා ඇත්තේය. හැරත් ඔවුහු තමන්ගේ වස්තුව කාන්තාවන් වෙනුවෙන් වියදම් කරන්නාහ. එබැවින් හොද සීලාචාර ගති පැවතුම් ඇති කාන්තාවෝ අල්ලාහ්ටද ස්වාමිපුරුෂයාටද යටහත් පහත් වී කටයුතු කරන්නාහ. තමන්ගේ ස්වාමිපුරුෂයා ඉදිරියේ නැති අවස්ථාවන්හිදී ආරක්ෂා කරගත යුතුය යනුවෙන් අල්ලාහ් කැමති වන දෙය (තමන්වද ස්වාමිපුරුෂයාගේ වෙනත් වස්තූන්ද) ඉතාමත් ප්‍රවේශමෙන් ආරක්ෂා කරගන්නාහ. කවුරුන් හෝ ස්වාමිපුරුෂයාට වෙනස්කම් කරනු ඇතැයි ඔබ බිය වුවහොත්, ඇයට හොද ඔවදන් ලබා දෙනු. එයින් ඇය නිවැරදි නොවුවහොත් යහනාවෙන් ඈත් කර තබනු. එයිනුත් ඇය පිළිසකර නොවුවහොත් ඇයට ගසනු. එමගින් ඇය ඔබට අවනත වුවහොත් ඇය කෙරෙහි වෙනත් වැරදි පැටවීමට කිසි මාර්ගයක් නොසොයනු. නියත වශයෙන්ම අල්ලාහ් අති ශ්‍රේෂ්ඨවන්තයකු හා අති විශාලවන්තයකුද වශයෙන් සිටින්නේය. (අන් නිසා - 34)"නමුත් ඇතැම් ඉස්ලාම් විද්වතුන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම වැකිය පිළිබද නවීන අර්ථකථන අනුව බිරිදට පහරදීමක් පිළිගත නොහැකි බවයි. නූතනයේ සිටින ඊජිප්තු ජාතික ඉස්ලාමීය විද්වතකු වන අබ්ද් අල්-හලීම් අබු ෂක්කා මධ්‍යකාලීන යුගයේ සිටි ෂාෆි-ඉ ගුරුකුලයේ විද්වතෙක් වන ඉබ්න් හජාර් අල් අස්කලානි සහ යේමන ජාතික සලෆි විද්වතකු සහ ඉස්ලාමීය නීතිවේදියකු වන අල් ෂව්කානි වැනි විද්වතුන්ගේ මත දක්වමින් පෙන්වා දෙන්නේ පහරදිය යුත්තේ ඉතා ම සීමාසහිත (නොඉවසිය හැකි හැසිරීම් පෙන්වන = in extraordinary cases) අවස්ථාවල දී පමණක් බව ය. පහරදීමට අවසර දී තිබුණ ද එය සිදුකළ යුත්තේ දරුණු ලෙස නොවන බව ද ඇතැම් ඉස්ලාම් වියතුන් පවසා ඇත.
ඇතැම් අය මෙහි පහරදීම හදහා යෙදී ඇති අරාබි වචනයේ තවත් අර්ථයක් මතු කරමින් මින් අදහස් වන්නේ පහරදීමක් නොව බිරියගෙන් ඈත්වීමක් බව පැවසීමට උත්සහ කර ඇතත් මෙය පිළිගැනීමකට ලක් වී නොමැත. මේ තර්කය ඉස්ලාමය ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමට තැත් කරන නූතනවාදීන් සහ මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරිකයන් වෙතින් පැන නැගී ඇත.
[[ගොනුව:Use of Sharia by country.svg|thumb|රටවල් අනුව කාන්තාවන්ට බලපාන කාරණා සම්බන්ධයෙන් ෂරියා නීතිය යොදාගැනෙන ආකාරය: {{legend|#179C86|ෂරියාවඅධිකරණ පද්ධතිය තුළ කිසිදු අයුරකින් යොදා නොගැනේ. }}{{legend|#F6DD4F|ෂරියාව පුද්ගලික කරුණු සම්බන්ධයෙන් අදාල වේ. }}{{legend|#706EA4|ෂරියාව අපරාධ නීතිය ද ඇතුලු ව සෑම කරුණක් සදහා ම භාවිතා වේ. }}{{legend|#FF9950|ෂරියාව යොදාගැනෙන ප්‍රමාණය පලාත් අනුව වෙනස් වේ. }}
ඉස්ලාමය සැමියාගේ වධහිංසා ඉවසීමට නොහැකි වීම මත කාන්තාවකට දික්කසාදය ලබාගැනීමට අවස්ථාව දුන්නත් ඉස්ලාම් නීතිය තුළ කාන්තාවන්ට දික්කසාදය ලබාගැනීමේ ක්‍රියාවලිය ඉතා දුෂ්කර වූවක් නිසා ගෘහස්ත හිංසනයට ලක්වන කාන්තාවන්ට දික්කසාදය ලබාගැනීම දුෂ්කර වූවක් වී තිබේ. 4: 34 වැකියේ සැමියාට ඇති අයිතිය පිළිගැනීම හේතුවෙන් ෂරියා නීතිය පවතින බොහෝ රටවල ගෘහස්ත හිංසනය ගැන කාන්තාවන් වෙතින් ඉදිරිපත් වන පැමිණිලි විභාග කිරීමට හෝ භාරගැනීමට ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සිදු වේ.
ආශ්‍රිත නාමාවලිය
ප්‍රවර්ගය:ඉස්ලාම් ප්‍රවර්ගය:ඉස්ලාම්වාදය ප්‍රවර්ගය:මානව අයිතිවාසිකම් ප්‍රවර්ගය:නීතිය ප්‍රවර්ගය:ඉස්ලාම් ආගම ප්‍රවර්ගය:ෂරියා ප්‍රවර්ගය:ෆිඛ්
ද බෝයි මස්ට් ලිව්
"ද බෝයි මස්ට් ලිව්" යනු, ෆ්‍රින්ජ් නමැති  ෆොක්ස් විද්‍යා-ප්‍රබන්ධ/නාට්‍යමය රූපවාහිනී කතාමාලාවෙහි, පස්වන කතාවාරයෙහි  එකළොස් වන කතාංගය වන අතර සමස්තයක් වශයෙන් ගත් කළ කතාමාලාවෙහි 98වන කතාංගය වෙයි.
Supernova nucleosynthesis
සුපර්නෝවා නියුක්ලියෝ සින්තසිස් යනු සුපර්නෝවා පිපිරුම් වලදී සිදුවන, න්‍යෂ්ටි සංස්ලේෂණය මගින් රසායනික මූලද්‍රව්‍ය නිපදවෙන ක්‍රියාවලියයි.
ආශ්‍රිත
• Big Bang nucleosynthesis
• Critical mass
• න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනය
• න්‍යෂ්ටික විලයනය
• න්‍යෂ්ටි සංස්ලේෂණය
• Primordial nuclide
• විකිරණශීලී ක්ෂය වීම
• Stellar nucleosynthesis
කොස්
කොස් ගස හෙවත් බත් ගස ( හෙරලිය ) ආහාරයක් ලෙස ඉතා වැදගත් ඵල දරන ගසකි. මෙය මල්බෙරි (mulberry) පවුලට අයත් ගස් වර්ගයක් වන අතර, ලෝකයේ දකුණු හා දකුණු ආසියාවට අවේනික වූ ගස් විශේෂයකි.මෙම ශාකයෙන් දැව ලබා ගැනීම ප්‍රධාන ප්‍රයෝජනයක් ලෙස සැලකෙන අතර මෙම දැව යොදා ගෙන ගෘහ නිර්මාණ කරනු ලබයි.
කොස් ගස නිවර්තන පහත බිම් වලට වඩාත් යෝග්‍ය වූ රුක්ෂයකි. එහි හට ගන්නා වූ ඵලයන්, එනම් කොස් ගෙඩි, ලෝකයේ දැනට පවතින විශාලතම ඵලයන් වේ. මෙම ගෙඩි බරින් පවුම් 80 (කි. ග්රෑම් 36) දක්වා විහිදෙන අතර අගල් 36 (සෙන්ටිමීටර 90) සහ අගල් 20 (සෙන්ටිමීටර 50) ක් දක්වා වූ විෂ්කම්භයකින්ද යුක්ත වේ.
ඉදුණු ඵලයේ ස්වභාවය අනුව වරකා සහ වැල ලෙස ප්‍රධාන වර්ග දෙකකි.
නිරුක්ති ශාස්ත්‍රය සහ නාම මාත්‍රයන්
මෙම ගස ලෝකය පුරා විවිධ නම් වලින් හදුන්වනු ලබයි.
ංග්‍රීසි නාමය වන්නේ "ජැක්ෆ්‍රුට්" (Jackfruit)ය.
බෙන්ගාලි හෝ බංගලා: කතල් (কাঁঠাল)
කැරිබියෙන්: "කටහර්"
චයිනීස්: (:波羅蜜|波羅蜜) (බෝලුඔමි)
හින්දි: කතල් (कटहल)
ලුගන්ඩ: ෆෙනේ
මලයාලම්: චක්ක (ചക്ക)
නේපාලි: "කටහර්" (कटहर)
සිංහල: "කොස්" | "හෙරලි"
දෙමල: "පල" (பலா)
තෙලිගු : "පන්ස" (పనస)
තායි: "ඛනූන්" (ขนุน)
වගාව සහ පාරිස්ථිකවිද්‍යාව
left|thumb|කොස් ගෙඩිය
කොස් යනු ඉන්දියානු කෘෂිකර්මාන්තය තුල ශතවර්ෂ ගණනාවක්පුරා වැදගත් මෙහෙයක් ඉටුකළ දෙයකි. පුරාවිද්‍යායාත්මක සොයාගැනීම් වලට අනුව ඉන්දියාව තුල අවුරුදු 3000-6000 පෙර සිටම මෙම වගාව සිදුකර තිබේ. තවදුරටත් කරන ලද සොයාගැනීම් වලට අනුව ඉන්දියානු අධිරාජ්ජවාදියකු වූ අශෝක රජතුමාගේ කාලයේ උයන් වතු සැදීමේදී යොදාගත් පලතුරු ගස් අතර කොස් ගසද වූ බව පෙනේ. ඉන්දියානු තාරකාවිද්‍යාඥයකු, ගණිතඥයකු සහ නක්ෂත්‍රඥයකු වූ වරහමිහිරා (Varahamihira) විසින් රචිත "Brhat Samhita" ග්‍රන්තයේද මෙම ගස ගැන සදහන් වී තිබේ. එමෙන්ම, මෙම ගස අවුරුදු 35-40 පමණ වූ විට එහි ලීය ගෘහභාණ්ඩ සැදීමට යොදා ගත හැකිය. මෙම ගසේ ඇති දියරය භාජන වල කුඩා සිදුරු වැසීමට යොදා ගන්නා ආලේපනයක්ද වේ. ඉන්දියානු කේරල ප්‍රදේශයේ කළු ගම්මිරිස් වැල් වලට ආධාරකයක් වශයෙන්ද ගොවියන් කොස් ගස ප්‍රයෝජනයට ගනී. එබැවින් කේරල ප්‍රදේශයේ බහුලව කළු ගම්මිරිස් වැල් වලින් වැසී ගිය කොස් ගස් දකින්නට ලැබේ. thumb|upright|කොස් ගෙඩියක විශාලත්වය විදහාපායි.
බ්‍රසීලයේ කොස් ගස ආක්‍රමණශීලී ශාකයක් ලෙස සැලකේ. විශේෂයෙන්ම "Rio de Janeiro" හි ටිජුකා ෆොරස්ට් (Tijuca Forest) ජාතික උද්‍යානයෙන් මෙම කොස් ගස් ඉවත් කිරීමටද යෙදිනි. ටිජුකා ෆොරස්ට් යනු 19 ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේ රුක් රෝපණය ආරම්භ කල කෘතීම දිවිතීක වනාන්තරයකි. මුල් කාලයේදී කොස් ගසද මෙම වනාන්තරය තුල දකින්නට ලැබුණු අතර පසුව උද්‍යාන කළමනාකරණ මණ්ඩලය මෙම ගස් ඉවත් කිරීමට යෝජනා කරන ලදී. මෙම තීරණයට හේතුව වුවේ කොස් ගස් විශාල වශයෙන් එම වනය පුරා පැතිරයාමත්, එම කොස් ගස් වල ඵලයන්ට ආස කරන ඇතැම් ක්ෂීරපායී සතුන් නිසා දේශීය කුරුල්ලන්ට ඇති වූ තර්ජනයන්ය. මෙම නිසා 2002 සිට 2007 දක්වා වූ කාලසීමාව තුල කොස් ගස් 55,662 කපා විනාශ කිරීමට උද්‍යාන බලධාරීහු පියවර ගත්තාහුය.
වාණිජ්‍යමය ප්‍රයෝජන
උපන් රටෙන් පිටතදීද අපට කොස් ඵලදාව දක්නට ලැබේ. ආසියානු ආහාර වෙළද පොළ තුලද, විශේෂයෙන්ම පිලිපීන වෙළද පොළ තුලද බහුලව කොස් ඵලදාව දකින්නට ලැබේ. බ්‍රසීලයේ මුහුදු බඩ ප්‍රදේශ වල බහුල වශයෙන් කොස් වගාව සිදු කරන අතර ඒවා බොහෝසෙයින් දේශීය වෙළද පොලට යොමු කෙරේ. කොස් ටින් කරන ලද සීනි සිරප් ලෙසද, ශීතකළ ටින් ලෙසද වෙළද පොලේ දකින්නට ලැබේ. වියලු කොස් කැබලි විවිධ නිෂ්පාදකවරු යටතේ වෙළද පොලේ පවතී.මීට අමතරව, උතුරු ඔස්ට්‍රලියාවේ ඩාවින්(Drawin) හි උණුසුම් සෘතුවේ එළිමහන් වෙළද පොළවල් වල බොහෝසෙයින් කොස් ඵල ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන දක්නට ලැබේ.
thumb| 1656 පින්තුරයක්
පොලොස්
ශ්‍රි ලංකාවේ පොලොස් ලෙස හදුන්වනු ලබන මෙය, ඉංග්‍රීසියෙන් "යo ෆ්රුට්" ලෙසද කේරල භාෂාවේ "ඉදිචක්ක"(idichakka) ලෙසද හදුන්වනු ලබයි. මෙය ශ්‍රී ලංකාව තුල මාංශමය ආහාර වලට ප්‍රතිස්ථාපිත ආහාරයක් ලෙස යොදා ගන්නා ප්‍රණීත ආහාරයකි. මෙහිදී නොඉදුණ කොස් ගෙඩියේ පොත්ත සෙමින් ඉවත්කර කුඩා කැබලි වලට කපා ආහාරයට ගත හැකි වන පරිදි පිස ගනු ලබයි. මෙම පොලොස් ආහාරය බහුලව ඉන්දියාව, නේපාලය, බංගලාදේශය, ශ්‍රී ලංකාව, ඉන්දුනීසියාව, කාම්බෝජය සහ වියට්නාමය යන රටවල් වල දකින්නට තිබේ. සංස්කෘතීන්ට අනුවද කොස් භෝජනය විවිධ ආකාරයෙන් පිසගනු ලබයි. තෙලිගු සංස්කෘතිය තුල කොස් අබ සමග මිශ්‍ර කොට ප්‍රණීත තෙලිගු ආහාරයක් සාදා ගනී. thumb||upright|කොස් කැබලි
වැල හා වරකා
කොස් වර්ග දෙකක් හමුවන අතර ඒවා "වරකා" සහ "වැල" ලෙස හදුන්වයි. "වරකා" වල යන්තම් ඝන මදයක් ඒවා ඉදුණු පසුවද පවතියි. නමුත් "වැල" ඉදුණු පසු ඉතාම මෘදු ද්‍රාවනයක් ආකාරයේ මදයකින් යුක්ත වේ.
"චක්ක වරට්ටියතු"(Chakka Varattiyathu) නම් වූ පැනිරසමය ආහාරය "වරික්ක" වලින් පිළියෙළ කරනු ලබන අතර එය "වරික්ක" කල් තබා ගන්නා ක්‍රමයක් ලෙසද භාවිතා කරනු ලබයි. ක
පිළියෙළ කර ගත හැකි දෑ
thumb|upright|පොලොස්
කොස් යනු දකුණු හා දකුණු ආසියාතික කෑම මේසයේ බහුලව දකින්නට ලැබෙන ආහාරයකි. අමු කොස් මදුළු පිසූ පසු ආහාරයට ගත හැකි අතර ඉදුණු කොස් මදුළු පිසීමකින් තොරවම ආහාරයට ගත හැකිය. ඉදුනු ෙකාස් වැල සහ වරකා යනුෙවන් වර්ග ෙදකකට ෙබෙද් මෙහි අඩංගු වන කොස් ඇට තම්බා බෝංචි පිස ගන්න ආකාරයෙන් පිස ගත හැකිය. කොස් පත්‍රයන් ඉටිලි වැනි වාෂ්ප තැම්බිමෙන් සාදා ගනු ලබන ආහාර පිසීමට යොදා ගනී.
කේරල භෝජන
1. ඉදිචක්ක තෝරන් (Idichakka Thoran): මෙය පිළියෙළ කර ගනු ලබන්නේ ඉතාම ළපටි, නොඉදුණු කොස් ගෙඩි යොදා ගනිමින්ය. මෙම කොස් ගෙඩියේ උල් සහිත ඝන පොත්ත තියුණු පිහියකින් සහිනු ලබන අතර පසුව එය ඉතා කුඩා කැබලි වලට කපා, අවශ්‍යතරමට වතුර එකතු කර තම්බා ගනී. පසු එයට හීනියට ගා ගත් පොල්, වියලි ගම්මිරිස්, ලුණු, වියලි කහ යනාදිය අවශ්‍යපරිදි දමා මද ගින්නේ පිස ගනී. එය තවත් රස කර ගැනීමට පොල්තෙලෙන් බැදගත් අබ ඇටද එක් කර ගත හැකිය.
2. චක්ක අවියල් (Chakka Aviyal): නොඉදුණ කොස් ගෙඩි යොදා ගනිමින් සාදනු ලබන මෙම විශේෂ ආහාරයට හීනියට අබරගත් පොල්, වියලි මිරිස්, වියලි කහ යනාදිය එකතු කරයි. මෙහිදී භාවිතා කරනු ලබන්නේ කොස් මදුළු පමණි. මෙම කොස් මදුළු කේරලයේ "චක්ක චුල"(Chakka Chula) යන නමින් හදුන්වයි. කොස් ඇටද, එහි වටා වූ ඝන පොත්ත ඉවත් කර පසු කැබලි කර මෙම මාළුවටම එකතු කරනු ලබයි.
3. චක්ක කුළ්හචථු (Chakka Kuzhachathu) හෝ  චක්ක පුළ්හුක්කු (Chakka Puzhukku): නොඉදුණ නමුත් හොදින් මේරූ කොස් මෙම පිළියෙළ කිරීම සදහා යොදා ගනී. පළමුව කොස් මදුළු හොදින් තම්බා ගනී. පසුව ගා ගත් පොල්, කුඩුකර ගත් වියලි මිරිස්, වියලි කහ හා සුදුලූනු ද තම්බා ගත් කොස් මාළුවට දමා, යලි පිස ගනී. පසු හොදින් තැම්බුණු කොස්, ලී හැන්දක් ආධාරයෙන් හොදින් පොඩි කර ගනී. පසු මෙය මතට පොල්තෙල් හැදී දෙකක් පමණ දමා ගනී. මෙම රසැති ආහාරය "කන්ජි"(Kanji) බත් සහ "කදුමඟ"(Kadumanga) නැමැති ආහාරය සමගද කෑමට ගනී.
4. චක්ක කූන්ජු තොරණි (Chakka Koonju Thoran): මෙය හොදින් මෙරූ කොස් ගෙඩියක මැද කොටස ගෙන සාදනු ලබන රසවත් ආහාරයකි.
5. චක්කකුරු අස්ට්‍රම් (Chakkakuru Astram): කොස් ඇට යොදා ගනිමින් සාදනු ලබන දකුණු කේරලයේ මධ්‍යම "ට්‍රවන්චොරේ"(travancore) ප්‍රදේශයට ආවේණික ආහාර වර්ගයකි.
6. චක්කකුරු මෙළ්හුක්කුපුරත්ති (Chakkakuru Mezhukkupuratti) හෝ  චක්කකුරු උප්පෙර්ල් (Chakkakuru Upperi) : කොස් ඇට හොදින් තම්බා මද ගින්නේ පොල්තෙලින් බැද සාදා ගනු ලබන ආහාරයකි.
7. චක්ක උප්පෙරි (Chakka Upperi)  හෝ චක්කචුල වරුතතු (Chakkachula Varuthathu)  හෝ කොස් කැබලි (Jackfruit Chips) : නොඉදුණු නමුත් ඉදීමට ඉතාමත් ආසන්න කොස් මේ සදහා යොදා ගනී. එනම්, මෙයට යොදා ගනු ලබන කොස් මදුලේ පැණි රසය නොපැමිණිය යුතුය. පසුව මෙම මදුළු කුඩා කැබලිවලට කපා ගැබුරු තෙලෙන් බැද ගනී. රසය වැඩි කර ගැනීමට ලුණුද එකතුකර ගනී.
8. චක්ක වරට්ටියතු (Chakka Varattiyathu): ඉදුණු කොස් මදුළු යොදා ගනිමින් සාදනු ලබන ආහාරයකි. මෙය "එලයප්පම්"(elayappam) හෝ "එලයදු"(elayadu) වැනි රසවත් උදෑසන ආහාර සැදීමට යොදා ගනී.
9.චක්ක ප්‍රතමන් (Chakka Prathaman): මෙය පොල් කිරි සහ "චක්ක වරට්ටියතු"(chakka varattiyathu) එක් කර සාදා ගනු ලබන "පගසම්"(pagasam) එකකි. මෙය නැවුම් ඉදුණු කොස් මදුළු වලට පොල් කිරි දමා ද සාදාගත හැකිය. ගිතෙල් තුල බැදගත් පොල් කැබලි, මිදී වැනි දෑ එක් කර වඩාත් රසයක් ලබා ගත හැකිය.
කොස් ලීය
කොස් ගසේ ලීය බොහෝ සෙයින් සංගීත භාණ්ඩ නිෂ්පාදනයට යොදා ගනී. ඉන්ඩ්දුනීසියවේ "ගමෙලේඅන්"(gamelean) වලට පිලිපීනයේ "කුටියපි"(kutiyapi) වලටත් මෙම කොස් ලීය යොදා ගනී. මීට අමතරව ඉන්දීය සංගීත භාණ්ඩක් වන "වීණාව", "ම්රිදන්ගම්"(Mridangam) සහ "කන්ජිර"(Kanjira) යන බෙර වල බද සෑදීමටත් මෙම ලීය යොදා ගනී. එමෙන්ම ඉන්දියාවේ ගෘහ භාණ්ඩ නිෂ්පාදනයට, නිවාස සැදීමේ කටයුතුවලට ද කොස් ලී බහුලව යොදා ගනී. කේරලයේ හින්දු උත්සව සදහා භාවිතා කරන "අවනී පාලක"(Avani Palaka) යන නමින් ප්‍රසිද්ධ අලංකෘත ලී පෝරැව සැදීමට ද යොදා ගන්නේ කොස් ලීය.
මීට අමතරව, කොස් ගසේ අරටුව බෞද්ධ ආරණ්‍යවාසී භික්ෂුන්ගේ සිවුරු පාඩු ගැසීමට අවශ්‍ය ඩයි වර්ග නිපදවා ගැනීමටද යොදා ගනී.
ශ්‍රී ලංකාව
මල්වර චාරිත්‍ර වලදී කිරි ගස ලෙස යොදා ගනී.
වෙනත් රටවල
තමිල්නාඩුවේ ශුභ පලතුරු තුනෙන් එකක් ලෙස කොස් හැදින්විය හැකිය. අනෙක් ශුභ පලතුරු දෙක වන්නේ අඹ සහ කෙසෙල්ය.
මුලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:පලතුරු ප්‍රවර්ගය:ගස් - ශ්‍රී ලංකා ප්‍රවර්ගය:කොස් ගස
ජල කුණ්ඩය
thumb|230px| [[මොරොක්කෝව|මොරොක්කෝවේ පිහිටි එල් අඩිඩා පෘතුගීසි ජල කුණ්ඩය]] thumb|230px|නවීන ජල කුණ්ඩයක් thumb|230px| [[කාර්තේජ්|කාර්තේජ්හී පිහිටි ලා මල්ගා ජල කුණ්ඩය, 1930]] ජල කුණ්ඩයක් (මධ්‍යයුග ඉංග්‍රීසි සිස්ටෑන්, ලතින් භාෂාව සිස්ටර්නා වෙතින්, "පෙට්ටිය" යන අරුත් දෙන සිස්ටා වෙතින්, ග්‍රීක κίστη, සිස්ටෙ, "පෙට්ටිය" වෙතින්) යනු ද්‍රව, සාමාන්‍යයෙන් ජලය,  ධාරණය සඳහා වන ජලරෝධක ග්‍රාහකයකි. වැසි ජලය ධාරණය කොට ගබඩාකෙරුමටද ජල කුණ්ඩයන් බොහෝ විට තනනු ලැබේ. ජලකුණ්ඩයක් ළිඳකින් වෙනස් වන්නේ එහි ඇති ජලරෝධක අතුරුණු නිසාය. නූතන ජල කුණ්ඩ ලීටර කිහිපයක සිට ඝන මීටර් දහස් ගණනක් දක්වා ධාරිතාවක් සහිත වන අතර ආවරිත  ජලාශ සඳහා භාවිතා වෙයි.
853
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
දත්ත සම්ප්‍රේෂණය
දත්ත සම්ප්‍රේෂණය, සංඛ්‍යාංක සම්ප්‍රේෂණය, හෝ සංඛ්‍යාංක සන්නිවේදනය යනු ලක්ෂ්‍යයෙන්-ලක්ෂ්‍යයට හෝ ලක්ෂ්‍යයෙන්-බහු ලක්ෂ්‍යයන්ට සන්නිවේදනය සිදුකරන නාලිකාවක් ඔස්සේ භෞතික වශයෙන් දත්ත ( සංඛ්‍යාංක දත්ත ප්‍රවාහයක්) මාරුවකි. එවැනි නාලිකා පිළිබඳ නිදසුන් වශයෙන් දැක්විය හැක්කේ තඹ කම්බි, ප්‍රකාශ තන්තු, නොරැහැන් සන්නිවේදන නාලිකා, සහ ආචයන මාධ්‍ය වෙති. මෙම දත්ත නිරූපණය කෙරුමට විද්‍යුත් වෝල්ටීයතාවයක්, රේඩියෝ තරංගයක්, සුක්ෂ්ම තරංගයක්, හෝ අධෝරක්ත සංඥාවක් වැනි විද්‍යුත් චුම්බක සංඥාවක් භාවිත කළ හැක.
ප්‍රතිසම සන්නිවේදනයේදී සිදුවන්නේ අඛණ්ඩව වෙනස්වන තොරතුරු සංඥාවක් සමර්පණය කිරීම වන අතර, සංඛ්‍යාංක සන්නිවේදනයේදී සිදුවන්නේ වියුත පණිවුඩ සමර්පණයයි. මෙම පණිවුඩ නිරූපණය කෙරුම සඳහා එක්කෝ මඟ කේතයක් අනුසාරයෙන් ස්පන්දන අනුක්‍රමයක් (පාදම් කලාප සන්නිවේදනය) හෝ, සංඛ්‍යාංක මූර්ජන ක්‍රමයක් භාවිතා කරමින් නිමැවෙන අඛණ්ඩව වෙනස්වන තරංග හැඩයන් සීමිත ගොන්නක් (ගිලිහුම් කලාප සන්නිවේදනය) හෝ භාවිතා කල හැක. ගිලිහුම් කලාප මූර්ජනය හා අනුරූප විමූර්ජනය (අනනාවරණය ලෙසින්ද හැඳින්වේ) සිදුකෙරෙන්නේ මෝඩම උපකරණ අනුසාරයෙනි. සංඛ්‍යාංක සංඥාවක වඩාත්ම සුලභ අර්ථදැක්වීම අනුව, බීටු-ප්‍රවාහ නිරූපණය කරන පාදම් කලාප සහ ගිලිහුම් කලාප සංඥා දෙවගයම සංඛ්‍යාංක සන්නිවේදනය ලෙසින් සැලකෙන අතර, විකල්ප අර්ථදැක්වීමක් ප්‍රකාර පාදම් කලාපය පමණක් සංඛ්‍යාංක ලෙසින් සැලකෙන අතර සංඛාංක දත්තයන්හී ගිලිහුම් කලාප සම්ප්‍රේෂණය සැලකෙන්නේ සංඛ්‍යාංක සිට ප්‍රතිසම පරිවර්තනයෙහි ආකාරයක් ලෙසිනි.
සම්ප්‍රේෂණය කෙරෙන දත්ත, නිදසුනක් ලෙසින් පරිගණකයකින් හෝ යතුරුපුවරුවකින් වැනි දත්ත මූලාශ්‍රයකින්  උපදවෙන  සංඛ්‍යාංක පණිවුඩයක් විය හැක. එලෙසම එය නිදසුනක් ලෙසින් ස්පන්ද-කේත මූර්ජනය (PCM) භාවිතයෙන් හෝ  වඩාත් ප්‍රගත ප්‍රභව කේතකරණය (ප්‍රතිසම-සිට-සංඛ්‍යාංක පරිවර්තනය සහ දත්ත සම්පීඩනය) පරිපාටීන් අනුසාරයෙන් හෝ  දත්ත ප්‍රවාහයක් බවට සංඛ්‍යාංකකරණය කල දුරකතන ඇමතුමක් හෝ සදෘශ්‍ය සංඥාවක් හෝ වැනි ප්‍රතිසම සංඥාවක් වුව හෝ විය හැක. මෙම ප්‍රභව කේතකරණය සහ විසංකේතීකරණය සිදුකෙරෙන්නේ කොඩෙක් උපකරණ විසිනි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:පරිගණක ජාලකරණය
සරලා කාරියවසම්
thumb|සරලා කාරියවසම් සරලා කාරියවසම් ගාල්ල ප්‍රදේශය නිජබිම වූ ශ්‍රී ලාංකික ළමා නිළියකි. සංඝමිත්තා බාලිකා විද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යාවක් වන සරලා ජාත්‍යන්තරයට ගිය පළමු ශ්‍රී ලාංකික ළමා කලාකාරිනියයි. දැනට ඇය ශ්‍රීලංකාවේ විකාශනය වන වෙළඳ ළමා වැඩසටහනකට දායකත්වය ලබා දෙයි.
රංගනය
හොලිවුඩ් හි තරුණ කලාවේදී පදනම විසින් ඇය හට ලොව හොඳම ළමා නිළියට හිමි සම්මානය ලබා දුනි. මෙය ඇය රගපෑ "වෝටර්" චිත්‍රපටයේ ළමා වැන්දඹුවක ගේ චරිතය උදෙසා පිරිනැමිණි. මෙය දීපා මේහ්තාගේ නිර්මාණයකි.
වෝටර් චිත්‍රපටය කලාපීය ජයග්‍රහණයක් ලෙස සැලකෙන අතර එය චන්ද්‍රන් රත්නම්ගේ ෆිල්ම් ලොකේෂන් සවිසස් ලංකා සමාගමේ සහ ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාවේ සහයෝගයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම ශ්‍රීලංකාවේ රූගත කරන ලද්දකි. ගැහැනු ළමයින් පනස් දෙනෙකු අතරින් මෙම අභියෝගාත්මක චරිතය සඳහා සරලා තෝරගනු ලැබු අතර මෙහෙතා විසින් සම්මුඛ පරික්ෂණය පවත්වන ලදි. රඟපැමට එක්වන විට අවුරුදු අටක තරම් වයසක පසුවුවත් ච්ත්‍රපට යේ ප්‍රධාන චරිතයට පණ පෙවීමට සුදුසු ම පුද්ගලයා ඇය බව ඇගේ රංගනය මගින් සපථ කර ඇති බව මෙහෙතාගේ මතයයි. වෝටර් රඟපැමට පෙර ඇය පාසලේ වේදිකා නාට්‍ය කිහිපයක ම රඟපා ඇති අතර ම මැතක දී පැවැත්වූ සමස්ත ලංකා නර්තන, ගායන සහ කථික තරගවලින් ද ප්‍රථම ස්ථාන දිනා ඇත.