ජර්මනිය
හිට්ලර්ගේ මරණය (30.04.1945)
අප්‍රේල් 29 දා හිරු උදාවත් සමඟ බංකරයට ඉහලින් පා වෙමින් පැවති මහ සෙනෙවි මණ්ඩලයට අයත් රේඩියෝ-ටැලිපෝන් ඇන්ටෙනාව සවි කල වායු බැලුමට වෙඩි තැබූ රුසියානුවෝ එය බිම හෙලූහ. ඒ සමඟම හමුදා අණදෙන මූලස්ථනය හා බංකරය අතර වූ අවසන් ගුවන් විදුලි සබඳතාවද බිඳ වැටුනේ මාණ්ඩලික ප්රධානී ක්රෙබ්ස් හා මහ සෙනෙවි මණ්ඩලයේ මෙහෙයුම් නිළධාරී ජෝඩ්ල් අතර සංවාදය අතරමඟ  ඇණ හිටුවමිනි. බංකරයේ සිටි කාර්ය මණ්ඩල නිළධාරීන්ට තව දුරටත් ඉටුකිරීමට රාජ කාරී නොවීය. එහෙයින් බංකරයෙන් පලා ගොස් දිවි ගලවා ගැනීමට අවසර දෙන මෙන් ලුතිනන්-කල්නල් වරයෙක් හා මේජර් වරු දෙදෙනෙක් තම ප්ර්ධානීන් ගෙන් අයැද සිටියහ. ඉල්ලීම නායකතුගේ අනුමැතිය සඳහා ඉදිරිපත් කිරීමට බර්ග්ඩෝර්ෆ් එකඟ විය. දහවල් පැවති යුද සාකච්ඡාවට ක්රෙලබ්ස්, බර්ග් ඩෝර්ෆ් හා ඇජුටන්ට් වරු කිහිප දෙනා හැරුන කොට බෝර්මන් හා ගොබ්ල්ස් ද සහභාගි වූහ. ගෲන්වෝල්ඩ් පෙදෙස හරහා එන රුසියන් හමුදා තවත් තවත් දුම්රිය පොලක් අත්පත් කොටගෙන ඇති බවත් සැපයුම් ප්රමාණවත් නොවීම නිසා සටන අසීරු බවත් ක්රෙබ්ස් වාර්තා කලේය. කණිෂ්ඨ නිළධාරීන් තිදෙනා ගේ ඉල්ලීම ඉදිරිපත් කෙරුනේ ඉන් අනතුරුවය. වැඩි ගණනකට නොගත් හිට්ලර් ඊට එකඟ විය. “වෙන්ක්ගෙ හමුදාවට ඉක්මන්ට එන්න කියල පණිවිඩයකුත් යවන්න,” හේ ක්රෙබ්ස් ට කීය. පුරා අට වසරක් හිට්ලර්ගේ ගුවන්හමුදා අජුටන්ට් වරයා වූ කල්නල් නිකොලස් වොන් බෙලෝ ටද පණ බේරාගෙන පළායාමට විශාල ආශාවක් තිබිණ. අප්රේල් 23 දා හිට්ලර් සියළු දෙනාට පිටව යාමට අවස්ථාව දුන් මොහොතේ ඔහු නොගොස් නැවතුනේ හුදෙක්ම ගෞරවය පිළිබඳ ප්රශ්නය නිසා මිසෙක දිවිනසා ගැනීමට ඇති කැමැත්ත නිසා නොවේ. නායකතුමා මොනයම් හෝ උප්පරවැට්ටියක් යොදනු ඇතැයි යන විශ්වාසයක් ඔහු තුල වී නම් එයද වියැකී ගියේ හිම්ලර්ගේ පාවාදීම හෙලිවීමෙන් පසුවය. අනතුරුව ඔහු සියළු බලාපොරොත්තු අතහැර ගත්තේය. එහෙත් කණිෂ්ඨ නිළධාරීන් තිදෙනා පස්වරුවේ බංකරයෙන් පිට වූ මොහොතේ පටන් පණ බේරාගැනීමේ ආශාව ඔහුතුල දළු ලායි. ක්‍රෙබ්ස් හා බර්ග්ඩෝර්ෆ් බංකරය තුල දිවි නසාගන්නා බව ප්‍රකාශ කලද තම අජුටන්ට් වරුනට යාමට ඉඩ දුන්නා නොවේද? තමාටද එවන් අවස්ථාවක් උරගා බැලිය නොහැක්කේ මන්ද? බංකරයේ සෙසු කනිෂ්ඨයන්ද අවස්තාවක් ලදොත් පලා යාමට කැමැත්තෙන් සිටින බව ඔහු දනී. රුසියන් අත්යාවශ්ය ලයිස්තුවේ සිටින ලොක්කන් හැර සෙස්සන්ට සැඟවී පලායාමේ අවස්ථාවක් තවමත් තිබිණ. ක්රෙබ්ස් හා බර්ග්ඩෝර්ෆ් විසින්ද ධෛර්යමත් කරනු ලැබූ වොන් බේලෝ කල්නල් තැන කෙලින්ම හිට්ලර් බැහැ දැක තම ඉල්ලීම ඉදිරිපත් කලේය. හිට්ලර් එකවරම එකඟ විය. ඔහු සොයමින් සිටියේද තම අන්තිම කැමැත්තේ ඇමිණුමක් මහ සෙනෙවි මණ්ඩල මූලස්ථානයට යැවීමට ක්රමයකි. “හොඳයි රෑ සාකච්ඡාවෙන් පස්සෙ යන්න ලෙස්ති වෙනවා. ෆීල්ඩ්-මාෂල් කයිටල්ට දෙන්න ලියුමක් තියනවා. එකත් මතක ඇතිව ඉල්ලගෙන යනවා.” අප්රේල් 23 දා මෙන් එදිනෙද ඔහු ඉතා සන්සුන්ය. තීරණය ගෙන අවසන් බැවින් කලබල කිරීමට හේතුවක් නැත. රෑ 11.00 ට ඇරඹුන යුද සාකච්ඡාවට සුපුරුදු පිරිසට අමතරව නගරයේ අණදෙන නිළධාරී ජනරාල් හෙල්මුත් වීඩ්ලින්ග් ද පැමිණ සිටියේ තත්වය ඉතාම නරක අතට හැරී ඇති බව වාර්තාකිරීමටය. රුසියන් යුද ටැංකි දැන් සටන් වදිමින් සිටින්නේ ගුවන් අමාත්යාංශය අසලය. බටහිරින් බිස්මාර්ක් වීථිය අත්පත්කොටගෙන සෝවියට් ‘කම්පන’ බල ඇණි පිටුපසින්ද පහර දෙති. සිවු දිසාවෙන් ලඟාවන රතු හමුදාව තවත් පැය 24 ත් 48 ත් අතර චාන්ස්ලර් මන්දිර උද්යානයට ලඟා වනු ඇත. සේම මොහොතක් පාසාම බර්ලිනයේ ගෙල වටා තද වන රුසියන් තොණ්ඩුව මේ මොහොතේ කඩාගෙන එලියට පැනීමට කොටුවූ සිටින තම හමුදා උත්සහ නොකරන්නේ නම් තවත් අවස්තාවක් නොඑළඹෙනු ඇතැයි වීඩ්ලින්ග් කියා සිටියේය. “ඕක කරන්න පුළුවන් වැඩක් නෙවෙයි,” හිට්ලර් හිස දෙපසට සැලීය. “ඕනනම් කුඩා කණ්ඩායම් වලට රුසියන් වලලු අස්සෙන් රිංගන්න පුළුවන් වෙයි. ඒත් හරිහමන් ආයුද නැති ලොකු බල ඇණියකට වැටලීමක් කඩන්න බැහැ.” සැමවිටම මෙන් එහිදීද හිට්ලර්ගේ තීරණය අවසන් තීරණයයි. සාකච්ඡාවට පසුව වොන් බේලෝ කල්නල් තැන තම සහායකයාද සමඟ පිටවීමට සූදානම් විය. හිට්ලර් ඔහුට අතදී සමු දුන්නේ නිහඬවය. හැකියාවක් වෙතොත් තම සුභ පැතුම් පිරිනමන මෙන් ඉල්ලා තම බිරියගේ ලිපිනය ඔහුට දුන් ජනරාල් ක්රෙබ්ස්, ප්රධාන මෙහෙයුම් නිළධාරී ජෝඩ්ල්ට දෙනු වස් ලිපියක්ද අත්පත් කලේය. බර්ලින් සටන අවසන් වෙමින් පවතින බවත්, වෙන්ක් ගේ හමුදාවේ පැමිණිම තවදුරත් අපේක්ෂා නොකරන බවත් එහි සදහන් විය. බර්ලිනය දිනකින් හෝ දෙකකින් ඇද වැටෙනු ඇත. සියළු පෙරමුණු වල අවසන් භටයා හා උණ්ඩය දක්වා සටන් කල යුතු බවට නායක තුමා ඉල්ලා සිටී. හිට්ලර් විසින් කයිටල්ට යවන ලද තෙස්තමේන්තුවට අදාල ඇමිණුමේ සඳහන් වූයේද බර්ලින් ඇදවැටීමට ආසන්න බවත්, යටත් වීම වෙනුවට තමා සියදිවි නසා ගන්නා බවත්, ගෝරින් හා හිම්ලර් තමා පාවා දී ඇති හෙයින් ඩොනියස්ට් තම අනුප්රාප්තිකයා ලෙස පත් කල වගය. සිය අවසන් සටහන මගින් නාවුක හමුදාව මහත් සේ අගැයූ ඔහු ගුවන් හමුදාවට ද සමාව දුන්නේය. වරද ගෝරින් අතය. එහෙත් තම විශ්වාසයෙන් අයුතු ප්රයෝජන ගෙන ඇත්තෙ හමුදාවයි. “හමුදා සෙනෙවි මණ්ඩලය (පළමු) ලෝක යුද්ධයේ සෙනෙවි මණ්ඩලය හා සමකල නොහේ. ඔවුන් පෙරමුණු සෙබලුන්ටත් වඩා බොහෝ පසුගාමීය. ඒ යෝධ උත්සාහය අපතේ ගියේ යැයි මට විශ්වාස කල නොහැක. එහෙයින් අනාගතයේ හෝ නැගෙනහිර භූමි ප්රදේශ අත්පත් කොට ගැනීමට ජර්මන් ජාතිය අධිෂ්ඨාන කොට ගත යුතුව ඇත…” ලහිලහියේ ලියැවිලි ටික එකතු කොට ගත් වොන් බේලෝ කල්නල් තැන යන්නට ගියේය.ඒ හිට්ලර්ගේ මරණයට පෙර බංකරයෙන් පිටවූ අන්තිමයාය. අනතුරුව බාහිර ලෝකයෙන් පැමිණි අවසන් පුවතද හිට්ලර්ට පිළිගන්වන ලදී. පාටිසාන් වරු විසින් අල්ලා මරා දමනු ලැබූ ඔහුගේ සහකරුවා වූ මුසෝලිනි හා ඔහුගේ පෙම්වතිය ගේ සිරුරු මිලාන් නුවර ලාම්පු කණුවක ඔළු පහතට සිටිනසේ එල්ල ඇති බව ප්රචාරක අමාත්යාංශයෙන් ලද වාර්තාවේ සඳහන් විය. තමා ගත් තීරණය ඉතා නිවැරදි යයි හිට්ලර්ට හැඟුන බවට සැක නැත. තම සුනඛ ධෙනුව වන බ්ලොන්ඩිට විෂ ශරීර ගත කොට මරා දමන මෙන් ඔහු අණ කලේ ඉන් අනතුරුවය. ඒ සඳහා බර්ලින් නුවර බිම් ගෙයක ස්වේච්ඡාවෙන් තුවාල කරුවන්ට ප්රතිකාර කරමින් සිටි ඔහුගේ හිටපු පෞද්ගලික ශල්ය වෛද්යවරයා ලහිලහියේ බංකරයට කැදවන ලදී. ද්වේශයෙන් කැකෑරෙමින් සිටින රුසියන් හමුදා විසින් බ්ලොන්ඩිට වද හිංසා පමුණුවනු ඇතැයි හිට්ලර් තුල විශාල බියක් තිබිණ. බංකරය මිදුලේ ඇති කල බල්ලන් දෙදෙනාට වෙඩිතබන ලද්දේ උන් බලා කියාගත් සාර්ජන්ට් තැන විසින්මය. අනතුරුව හිට්ලර් කැඳවූයේ ලේකම් වරියන් දෙදෙනාය. ‘අවසාන හදිසියකදී’ භාවිත කරනු පිණිස පොටෑසියම් සයනයිඩ් පිරවූ වීදුරු කරල් දෙකක් ඔවුනතට දුන් ආඥාදායකයා වඩාත් හොඳ ‘වෙන්වීමේ තිලිණයක්’ ලබා දීමට තමාට නොහැකිවී යැයි බොහෝ කණගාටු විය. කාර්ය මණඩලයේ කවදත් සිය ප්රියතමයා වූ ජුන්ග් මහත්මිය කෙරේ හිට්ලර් කවදත් දයාබරය. හේ ඔවුන්ගේ ධෛර්යය බොහෝ පැසසීමටද අමතක කලේ නැත. “හමුදාවෙ ජනරාල් වරු ටිකත් ඔය දෙන්න වගේ මට විශ්වාසවන්ත උනා නම් මේව මෙහෙම කෙලවර වෙන්නෙ නෑ.” වතුර ගලා බසීන්නේ පහත් තැනකිනි. මේ පැය කිහිපයේ ඔහුට කිවිසුමක් පිට වුවද වරද සෙනෙවි මණ්ඩලය විසින් භාර ගත යුතුය. අළුයම දෙකට පමණ බාහිර කාර්ය මණ්ඩලය පහත මාලයට කැඳවන ලදී. සියළුදෙනාට හිට්ලර් නිහඬව අත දෙන විට බෝර්මන් ද පසෙකින් සිටියේය. ඇතමෙක් කිසිවක් කීවද ඔහු පිළිතුරු නුදුන්නේය. තරමක් කුදු ගැසී සිටි ඔහුගේ ඇස් වැසී ගිය තුනී පටලයකි. වමත වෙව්ලයි. ඔහු පැමිනියේ හීනෙන් ඇවිදන අන්දමට බව ඇතමෙක් පසුව කීහ. නායක තුමා දිවිනසා ගැනීමට ඉතා ආසන්න බවට කට කතාවක් සේවකයන් අතර පැතිර යාමට ගත්වූයේ නිමේෂයකි. සියල්ලෝ අහුමුළු වලට වූ කුටු කුටු ගෑමට වන්හ. බොහෝදෙනා විස්මයට පත්වූයේ එම පුවතත් සමඟ තමා තමා එක්වරම අත්දුටු සැහැල්ලුව නිසාය. හරියටම මෙතෙක් කල් හිසෙහි වූ විශාර බරක් එක්වරම ඉවත් වූවාක් සේය. අනතුරුව සෙබළුන් හා සුළු සේවකයන් අහාර ගත් චාන්ස්ලර් මන්දිරයේ භෝජන ශාලාව තුල නැටුමකි. ශබ්දය අඩු කරන මෙන් බංකරයෙන් පණිඩුඩයක් ලැබුනද ඒ ගැන තැකීමක් කෙරුනේ නැත. ලඟ ලඟ ඇසෙන රුසියන් වෙඩි හඬ ඔවුනට තාල සැපයීය. අප්රේල් 30 දා හිමිදිරි පාන්දර බංකරයේ සේවයට අනුයුක්ත කොට සිටි මියුලර් නම් ඇදුම් මසන්නාට සිය ඇස් කන් අදහා ගත නොහැකි වූයේ හිට්ලර්ට අරක්ෂාව සැපයූ පොලිස් කොමාන්ඩෝ බල ඇණියේ ප්රධානියා හා එස්. එස්. මේජර් ජනරාල් වරයෙක් ( SS Brigadefuehrer) වූ ජොහාන් රැටන්හියුබර් ඉතා උණුසුම් ලෙස සිය පිටට පහරක් ගසා තමාට  සුභ උදෑසනක් පැතූ නිසාය. ඉහල නිළධාරියෙක් එසේ හැසිරෙනු ඔහු මීට පෙර දැක නැත. හිට්ලර් ගේ දිවි නසා ගැනීම ගැන ඇසීමෙන් සැහැල්ලුවක් ලද බව පෙනුනේ පහල නිලයන් පමණක්ම නොවේ. එදින නැවතත් බංකරයේ කොරිඩෝර හරහා ඇවිදීමට අවසර නොමැති හෙයින් දවසේ ආහාර සලාක සියල්ල ලබා ගන්නා මෙන් උදෑසන සියළුම මුර භටයන්ට අණ ලැබිණ අවසන් යුද සාකච්ඡාව පැවතියේ දහවලය. අවට උමං මාර්ග රැසක් මේ වන විට රුසියන් හමුදා අත පවතින බවත්, තවත් පැය 24කට වඩා අල්ලා සිටිය නොහැකි බවත් බංකරය ඇතුළු රජයේ ගොඩනැගිලි කලාපය භාර ආඥාපති එස්. එස්. මේජර් ජනරාල් (SS Brigadefuehrer) විල්හෙල්ම් මොන්කේ වාර්තා කොට සිටියේ. හිට්ලර් ඔහුට සවන් දුන්නේ හැඟීම් විරහිතවය. ඉන්ධන ලීටර් 200 චාන්ස්ලර් මන්දිරයේ මිදුලට එවන ලෙස පෞද්ගලික ඇජුටන්ට් එස්. එස්. මේජර් (SS Sturmbannführer)  ඔටෝ ගුන්චේ ගෙන් ප්රවාහන අංශයට නියමයක් ලැබුනේ ඒ අතරය. මෙම අසාමාන්ය ඉල්ලීම ගැන පුදුමටය පත්වුවද මහත් වෑයමකින් අනතුරුව ලීටර 180 ක් එකතුකොට එවීමට රථවාහන භාර ප්රධානියා සමත් විය. එහෙත් චාන්ස්ලර් මන්දිර උයනේ සිටි පොලිස් ආරක්ෂයෙක් ඒවා ගෙන ආ කම්කරුවන්ගෙන් ප්රශ්න කරන්න වූයේ ඔහුට ඇතිවූ යම් සැකයක් ඇතිවූ නිසාය. වහ වහා එතැනට දිව ආ හිට්ලර්ගේ පෞද්ගලික ආවතේව කරු වූ එස්. එස්. ලුතිනන් කල්නල් (SS Obersturmbannführer) හයින්ස් ලින්ග් ඉන්ධන කෑන් සියල්ල සිය භාරය ගෙන පොලිස් ආරක්ෂකයා වහා  පිටත් කොට හැරියේ ට සියල්ල හරිබව තහවුරු කරමින්ය. අනතුරුව බංකරයෙන් චාන්ස්ලර් මැදුරේ ආරක්ෂක කුටියට පැමිණි නියෝගයකින් කියැවුනේ සියළු ආරක්ෂකයන් නැවත දැනුම් දෙන තුරු අවට ප්රදේශයෙන් ඉවත්ව සිටිය යුතු බවයි. හිට්ලර් අවසන් ආහාරය ගත්තේ දවල් 2 ටය. ඊවා ට එදින බඩගිනි නොදැනුනා විය යුතුය. නැතහොත් ඈ සිය කාමරයේ සිට අනුභව කලා විය හැක. එහෙයින් කෑම මේසයේ සිටියේ ලේකම් වරියන් දෙදෙනා හා නිර්මාංශ කෝකි වරිය පමණි. හිට්ලර් නිහඬව කෑම කා සුපුරුදු පරිදි කෝකියාට ස්තුති කොට සිය කාමරයට වැදුනේය. අනතුරුව සමු ගැනීමේ අවසන් හෝරාව එලැඹියේය. කොරිඩෝරය දිගේ බෝමන් හා ගොබ්ල්ස් ද, ක්රෙබ්ස් හා බර්ග්ඩොර්ෆ් යන ජනරාල් වරුද, ලේකම් වරයන් දෙදෙනා හා කෝකි වරියද, ලින්ග් හා ගුන්චේ ද ඇතුළු පුද්ගලික කාර්ය මණ්ඩලය පෙල ගැසී සිටියහ. ලඟා වෙමින් පවතින සිය දරුවන්ගේ මරණය පිළිබඳ වැලපෙමින් සිටි නිසා දෝ මැග්ඩා ගොබෙල්ස් සිය කාමරයෙන් එලියට නොපැමිණියාය. නිහඬව අතදී සියළු දෙනාගෙන් ගෙන් සමු ගත් හිට්ලර් හා ඊවා ආපසු කෙලින්ම ගියේ හිට්ලර්ගේ කුටිය තුලටයි. දොර ද වැසී ගියේය. මඳ වේලාවකින් පිස්තෝල වෙඩි හඬක් ඇසින. මඳ විරාමයක පසු කාමරය ඇතුලූ වූ ගුන්චේ හා බෝමන් දුටුවේ ලෙයින් පෙඟුන සෝපාව මත වැටී සිටි හිට්ලර්ය. කට හරහා වෙඩි තබා ගෙන තිබු ඔහුගේ හිස සුනු විසුනුව තිබිණ. සෝපාවේ අනිත් කෙලවර ඊවා වැටී සිටියාය. වහනය වූ අමිහිරි ආමන්ඩ් සුවඳින් පෙනී ගියේ ඈ පොටෑසියම් සයනයිඩ් අනුභව කොට මිය යන්නට ඇති බවයි. ඒ වන විට අප්රේූල් 30 දා සවස 3 පසුවී විනාඩි 30 කි. නායක තුමාගෙන් සමුගැනීම සඳහා ‘හිට්ලර් යොවුන් කවයේ’ නායක ආතර් ඇක්ස්මන් එ මොහොතේ එතැනට පැමිණෙන විට ප්රකමාද වැඩිය. ගොබ්ල්ස් විසින් කෙලින්ම හිට්ලර්ගේ කුටියෙ තුලට කැදවාගෙන යන ලදී. ඇක්ස්මන් මඳ වේලාවක් මළ සිරුරු දෙක අසල තනිවී සිටින අතරතුර එහි පැමිණි ලුතිනන් කල්නල් ලින්ග් හා තවත් නිළධාරියෙක් හිට්ලර්ගේ මළ සිරුරේ හිස පෙදෙස බ්ලැන්කට්ටුවකින් එතූහ. අනතුරුව  ඊට අඩි 50 ඉහලින් වූ චාන්ස්ලර් උද්යානයේ සෙස්සෝ අවමංගල්යවයට සූදානම් වූහ. බෝමන් පැමිණ ඊවා ගේ සිරුර ඔසවා ගත්තේය .ඇගේ මරනය වඩාත් පිරිසිදු වූ හෙයින් බ්ලැන්කට්ටු උවමනා වූයේ නැත. බංකරයේ සියළු කොරිඩෝර දොරවල් වසා දමා තිබුනේ මෙම ඝොර අවමඟුල අවශෙෂ කිසිවකුත් විසින් නොදකිනු පිණිසය. බංකරයේ දොරටුව ඉදිරිපිට චාන්ස්ලර් උයනේ තිබූ ෂෙල් වෙඩිල්ලකින් හෑරී තිබූ වලක තැන්පත් කෙරුනු මල සිරුරු දෙක මත පෙට්රාල් කෑන් කිහිපයක්ම හලන ලදී. කොහෙන්දෝ පැමිණි ආරක්ෂයෙක් බලා සිටිනු දුටු ගුන්චේ කෑ ගසා ඔහුට වහා එතැනින් ඉවත් වන ලෙස අණ කලේය. මෙම බිහිසුනු දර්ශනයේ ත්රාසය වඩාත් උත්සන්න කෙරුනේ අවට හෙන හඬ නංවමින් පුපුරා යන රුසියන් ෂෙල් වෙඩි නිසාය. කිසිවෙක් විසින් මල සිරුරු මතර පන්දමක් වැනි යමක් විසි කිරීමත් සමඟ සිරුරු දෙක මතින් දැවැන්ත ගිණි ජාලාවක් මතුවිය. අනතුරුව සීරුවට පැමිණි වැලපෙන්නෝ ආචාර කොට බංකරය තුලට වහ වහා නික්ම ගියෝය. ගුන්චේ පසුව පැවසුවේ හිට්ලර්ගේ සිරුර පිලිස්සීම සිය ජීවිතයේ ලද බිහිසුනුම අත් දැකීම බවයි. එහෙත් ගුන්චේ විසින් කලින් එලවා දැමුන ආරක්ෂකයා සිය නිරීක්ෂණ කුළුණින් බැස නැවත හොරෙන් හොරෙන් එබිකම් කලේ ඔහු තුල හටගත් කුතුහලය නිසාය. ඒ වනසිට සිරුරු බොහෝ දුරට දැවී අවසන් ය. හිට්ලර්ගේ දෙපා තවමත් පැහැදිලිව දකිය හැකි විය. පරිවාරයේ සිටි එස්. එස්. නිළධාරීන් වරින් වර බංකරය තුල සිට පැමිණ ඒ මත තව තවත් පෙට්රල් හැලනු ඔහුට පෙනින. එදින රෑ වැඩ මුරය අවසන් කොට නැවත වතාවක් එතැනට ගිය ඔහු දුටුවේ සිරුරු දෙක අතුරුදන්ව ඇති බවයි. එහෙත් බංකරයේ පිවිසුම අසල ඊයේ පෙරේදා ෂෙල් වෙඩිල්ලක් පිපිරීමෙන් හෑරී තිබූ වල පුරවා ඇති බව දුටු ඔහුට එය මිනීවලක් ලෙස යොදාගන්නට ඇති වග පසක් වූයේ කිසිදු පිපිරීමකින් මෙතරම් පරිපූර්ණ ජ්යාමිතික නිර්මානයක් ඇති නොවන නිසාය. රැයේ සිය නිළධාරීන් හා භටයන් කැඳවූ හිට්ලර් ගේ පෞද්ගලික ආරක්ෂක බලැණිය භාර මේජර් ජනරාල් රැටන්හියුබර් දවසේ සිදුවීම් ‘ශුද්ධවූ' රහසක් ලෙස රකින බවට ඔවුන්ගෙන් දිවුරුම් ගත්තේය. කටමැත දොඩවන ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට තරාතිරම නොබලා වෙඩි තබා දමනු ඇත. බලවත් කම්පනයට පත්ව සිටි ලේකම් වරියන් දෙපලට ලුතිනන් කල්නල් ලින්ග් පැවසුවේ නායකතුමා නියම කල පරිදිම ‘කිසිවක් ඉතිරි නොවන’ සේ සිරුරු දවාලූ බවය. එහෙත් වැලි සහිත පොලොවේ සෙමින් දැල්වෙන තෙල් ලීටර් 180 ක් මාංශය අඟුරු කිරීමෙහිලා සමත් විය හැකි වුවද ඇට කටු එම තාපයට ඔරොත්තු නොදෙතැයි සිතිය නොහේ. විවිධ කටකතා ඕපාදූපා සහ වලංගු භාවය ඒත්තු නොගැන්වූ හුදෙකලා සාක්ෂි හැරුන කොට හිට්ලර් හා ඊවාගේ අවමගුල පිළිබඳ නිශ්චිතව දන්නා කරුණු මෙපමණකි. හිට්ලර් අවසන් මොහොතේ ගුවන් යානයකින් බර්ලිනයෙන් පලා ගිය බවට ඇතිවූ මතයට හේතුව තම ගුවන් යානා නාශක වෙඩි මධ්යයේ අප්රේල් 28 දා ගුවන් හමුදා පති ග්රයිම් හා රයිට්ෂ් මෙනෙවිය රැගෙන අඩි 20,000 ක් එක තැන රවුම් ගසා බර්ලිනයෙන් ඉවතට පියාසර කල ගුවන් යානය රුසියන් හමුදා විසින් නිරීක්ෂණය කොට තිබීමය. වාර්තාව කියැවූ ස්ටැලින් සිතුවේ මිත්ර ජාතීන්ගේ උදවු උපකාරයෙන් හිට්ලර් බර්ලිනයෙන් පැනගන්නට ඇති බවයි. මිත්ර ජාතීහූ මෙම චෝදනාව නිසා පුදුමයෙනුත් පුදුමයට පත් වූහ. ආචාර්ය ට්රේවෝ රෝපර් නැමති ඉංග්‍රීසි ඔත්තු සේවා නිළධාරියා මිත්‍ර පාක්ෂික හමුදා අධිකාරීන් විසින් පත් කරනු ලැබුවේද මෙම අභි රහස විසඳනු සදහාය. හිට්ලර්ගේ අවසන් දින 10 පිළිබඳ මෙම ලිපි පෙලෙහි අඩංගු කරුණු වලට පාදක වන්නේ ආචාර්ය රෝපර් විසින් මිත්ර හමුදා අත් අඩංගුවට පත් බංකර්වාසීන්ගෙන් ප්රශ්න කොට ලබාගත් වාර්තා වේ සාරාංශය අඩංගු The Last Days of Hitler නම් කෘතියයි. සියළු මතභේදයට තුඩු දෙන කරුණු ඉවත් කොට තහවුරු කොට ගන්නා ලද සාක්ෂි මත ආචාර්ය රෝපර් ගේ වාර්තා කෘතිය සමන්විත හෙයින ජනප්රිය මත වාද සමඟ මෙහි ඇතැම් කරුණු නොසැසදීමට ඉඩ ඇත. සත්‍යය මොක වුවද හිට්ලර් තම අවසන් අභිප්රාය නම් ඉටු කොට ගත්තේය. බුසෙන්ටෝ ගං පත්ලේ මිහිදන් කල රෝමය වැනසූ ඇලරික් මෙන් වත්මන් ලෝකයේ වැනසුම්කරුවා වූ හිට්ලර් චාන්ස්ලර් මන්දිරය මිදුලේ පිළිස්සී ගියේ අද දක්වාම බොහෝ වාද විවාද වලට තුඩු දුන් අභිරහසක් ඉතිරි කරමිනි. අවමඟුල් යාගයෙන් පසු නැවත බංකරය තුලට රැස්වූ සෙස්සෝ ඊලඟට කලයුත්තේ කුමක්දැයි සිතුවේ ඉන් අනතුරුවය. දෘෂ්ඨිමය වශීකරණය පහව යමින් තිබුනද විසදීමට ප්රායෝගික ගැටළු රැසක් නායක තුමා විසින් ඔවුනට ඉතිරි කොට ගොස් තිබිණ. බෝමන් නව ජනාධිපති ඩොනියෙට්ස්ට විදුලි පුවතක් යවමින් ‘තෙස්තමේන්තුව බල ගැන්වුන බව’ දැනුම් දුන්නද හිට්ලර්ගේ මරණය එමගින් හෙලිකලේ නැත. ඔහුගේ අදහස වූයේ නව රජයක් ලෙස රුසියානුවන් සමග සාකච්ඡා කිරීමට උත්සහ කිරීම ඵල දායක විය හැකි බවය. ජනරාල්වරු දුම් වළලු පිට කරමින් ඊට එකඟ වූහ. හිට්ලර් ජීවතුන් අතර සිටියදී ඔවුනට කිසිවිටෙකත් බංකරය තුල දුම් බීමට අවසර නැත. ගුරා නික්ම ගොස් ඇති හෙයින් ගෝලයෝ නීති කඩති. හිට්ලර් නොමැති පලමු සාකච්ඡාව සඳහා ඔවුන් රැස් වන අතර වීථි කිහිපයක එපිටින් වූ ජර්මන් පාර්ලිමෙන්තුව මුදුනේ දෑකැත්ත හා මිටිය සහිත රතු ධජය එසවීමට කල්නල් ජනරාල් වැසිලි කුස්නෙට්සොව් ගේ 3 වන සෝවියට් 'කම්පන' හමුදාවට අයත් භට කණ්ඩායමක් සමත් විය.