cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
අනන සූත්‍රය
අණන සූත්‍රය
ස්වභාව ධර්මයට විරුද්ධ වුණොත්, අධර්මවාදී වුණොත්, බලවත් වුණොත්, ස්වභාව ධර්මයට පුළුවන් මේ ලෝකය නැති කරන්න කියන සංඥාවකුත් ඒ තුළින් අපට ලබා දෙනවා. දැන් අපේ රට ගැන කථා කරනවා. අප දන්න තරම් කාලයක කලින් ස්වභාවික විපත් සිදු වුණා කියලා මතක් කරන්න පුළුවන්ද, කලින් සිදු වුණා කියලා කියනවා. නමුත් අපි දන්නේ නැහැ. මේ රටේ ස්වාභාවික විපත් ගැන එච්චර ආරංචියක් නැහැ. භූ චලන ගැන, දැඩි සුළි සුළං වගේ දේවල් ගැන ආරංචියක් නැහැ.
මේ ස්වභාව ධර්මය පවා කුපිත වෙන්නේ මොකද? පින්වතුනි, මිනිසුන්ගේ මනස නරක් වීමෙන්, ස්වභාව ධර්මය පවා හොඳ වෙන්නේ මොකද, මිනිසුන්ගේ මනස හොඳවීම නිසයි. ඒ නිසා මේ මනුෂ්‍යයා හදන එක තරම් ලොකු දෙයක් මේ ලෝකේ තවත් නම් නැහැ පින්වතුනි, නමුත් ලෝකයේ නොසළකා හැරලා තියෙන්නෙ මොකක්ද? මිනිසා හදන එක. ඒ අය කරන්නේ මොකක්ද? මේ මනුෂ්‍යයාගේ මනස තව තවත් විකෘතිවෙන විධියට, ආවේග වැඩි වන විධියට ඕන කරන දේවල් සපයා දෙනවා. ඇසට, කණට, නාසයට, දිවට, ශරීරයට ඒවා ලබා දෙනවා. දැන් ඇමෙරිකාදී රටවල් බොහොම කැළඹීමට පත්වෙලා ඉන්නවා. මේ අනාගත පුරපුර ගැන.
ඒ අය පුදුම විධියට ප්‍රචණ්ඩත්වයට පත්වෙලා. බොහොම සැඩ වෙලා. අම්මලා තාත්තලා හඳුනන්නේ නැතිව සමාජයේ විකෘති ආශාවන්ගෙන් පෙළෙන අය බවට පත්වෙලා. ඉතින් ඒ අය මොකද මේ කියලා හේතු හොයලා බලනවා. ඒ ගැන හොයන්නේ විද්‍යාඥයෝ, නමුත් අපේ රටේ ඇත්තෝ ඒවාට හේතු සොයන්නේ නැහැ. තව තවත් ඒක වර්ධනය කරන්න කටයුතු කරන බව නම් පේනවා. ඉතින් ඇත්ත වශයෙන්ම මේ දැහැමින් ජීවත්වීම තරම් ලෝකයට යහපතක් කරන්න පුලුවන් දෙයක් තවත් නැහැ.
අණන සුඛය
තුන්වැන්න “අනන සුඛය”යි. මොකක්ද මේ අනන සුඛය කියන්නේ ණය නැති සැපය. තමන් කිසිම කෙනෙකුට කිසිම ආයතනයකට ස්වල්ප වශයෙන් හෝ විශාල වශයෙන් හෝ ණයක් නැත්නම් ණය තුරුස්වලට බැඳිලා නැත්නම් ඒ තැනැත්තාට කොච්චර සතුටක්ද? පින්වතුනි, දැන් අපි සමාජ රටාව දිහා කල්පනා කරලා බැලවොත් පුද්ගලයා තවත් කෙනෙකුට, පිරිසකට ණය වෙනවා. ඒ වගේම අපේ රට තවත් ලෝකයේ රටවලට ණය වෙනවා. මේ විධියට ණය කියන එක සාමාන්‍ය දෙයක්.
නමුත් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දේශනාවේ සඳහන් වෙනවා ණය වීම කියන එක හොඳ දෙයක් නොවෙයි. ණයට ගන්නවා කියන එක හොඳ දෙයක් නොවෙයි. ණය ගෙවා ගන්න බැරි වුණොත් ඒකෙන් ලැබෙන විපාකය හොඳ විපාකයක් නොවෙයි. මේ පින්වතුන්ලාට ප්‍රයෝජනවත් වන, මා අසා තිබෙන කථාන්තරයක් කෙටියෙන් මතක් කරලා දුන්නොත් හොඳයි කියලා මට මතක් වුණා. කඳුබොඩ භාවනා මධ්‍යස්ථානයේ ආදි කර්‍ත¡ෘ අපගේ නායක හාමුදුරුවන් වහන්සේ එක්තරා කාලයක බුරුම දේශයේ ඉන්න කාලේ උන්වහන්සේ අහලා තිබුණ කථාවක් මේක. අද තරම් බුරුමය ඒ කාලේ දියුණු තත්ත්වයක තිබිලා නැහැ. පහළ බුරුමේ ඉඳලා තිබෙනවා වෙළෙන්දෝ දෙන්නෙක් එකට වෙළඳාම් කළා. මේ අය හාල් වෙළදාමයි කළේ.
වෙළඳාම කරගෙන යනකොට මේ දෙන්නාගෙන් එක්කෙනෙක් එයාගේ ක්‍රියාකලාපය නරක්වීම නිසා බැහැගෙන බැහැගෙන ගියා. ව්‍යාපාරය බැහැගෙන ගිහිල්ලා දිළින්දෙක් බවට පත් වුණා. බොහෝම අමාරුවෙන් ජීවත්වන තත්ත්වයට පත්වුණා. ඉතින් මේ වෙළෙන්දා මොකද කරලා තිබෙන්නේ එදා වේල පිරිමසා ගන්න බැරි නිසා හාල් නැලියක් ණයට අරන් තිබුණා. සමහර විට මේ තැනැත්තා දිළින්දෙක් වෙන්න කලින් නිකනුත් හාල් දෙන්න ඇති. නමුත් දැන් හාල් නැලියක් ණයට අරගෙන තිබෙනවා. ඉතින් මේ දෙන්නා වෙන වෙනම මොන මොන කර්ම කළාද කියලා අපි දන්නේ නැහැ. මේ පුනර්භවය පිළිබඳව කියවෙන හරිම වැදගත් සිදුවීමක්. හාල් නැලිය ණයට ගත්ත මේ තැනැත්තාට ඒ ණය ගෙවා ගන්න බැරි වෙලා තිබෙනවා.
අද හැටියට කල්පනා කළොත් මිලියන, බිලියන ගණනින් ණය වෙන්නේ ලෝකයාට, අපේ මිනිස්සු ණය වෙන්නේ ලක්‍ෂ කෝටි ගණනින් ආයතනවලට, පුද්ගලයන්ට, හාල් නැලියක් ණයට ගත්ත මේ පුද්ගලයා අවසාන වෙනකම් ගෙවා ගන්න බැරිවුණා. මේ මනුෂ්‍යයා මැරුණයින් පසුව නැවතත් ඒ රටේම එක්තරා ප්‍රදේශයක ඉපදිලා තිබෙනවා. ඉතින් යමක් කමක් තිබුණ පවුලක ඉපදුණා. නමුත් කථා කරන්න සුදුසු වයසෙත් මේ ළමයා කථා කරන්නේ නැහැ. ඉතින් අපේ රටේ වගේම බුරුමෙත් තිබෙනවා ඔය නොයෙකුත් විධියේ යාතු කර්ම නොයෙකුත් විධියේ ශාස්තර කාරයෝ පසු පස්සේ යන එක. නොයෙකුත් විධියට ස්තෝත්‍ර කරන එක ඒ රටේත් තිබෙනවා.
ඉතින් මේ අම්මා තාත්තා දෙන්නා දරුවා අරගෙන හැම තැනම ගියා නමුත් ඒ අය මේකට මොකුත් කියන්නේ නැහැ. මේ ළමයාට ලෙඩක් නැහැ රෝගයක් නැහැ අපලයක් නැහැ කියලා කියනවා. එක දවසක් අම්මා කුස්සියේ වැඩ කර කර ඉන්නකොට මේ ළමයා ළඟට ඇවිල්ලා හාල් නැලියක්, හාල් නැලියක් කියලා වචනයක් කියලා තිබෙනවා. අම්මා අර සේරම පැත්තක දාලා අර ළමයා වඩාගෙන එළියට ගිහිල්ලා ළමයා සිපගෙන අනේ පුතේ කථා කරන්න. අනේ පුතේ කථා කරන්න කියලා බැගෑපත් වුණා. නමුත් මේ ළමයා කථා කළේ එච්චරයි. ආයේමත් දවස් කීපයක් ගත වුණාම කියලා තිබෙනවා එක්තරා මුදලාලි කෙනෙකුගේ නමක්. ඒ විතරක් නොවෙයි වරින්වර මේ ළමයා තොරතුරු ටික ටික කිව්වා.
එයා මගේ යාලුවෙක්. අපි එකට ගණුදෙනු කළා. ආදි වශයෙන් ඉතින් මේ අම්මා ඇවිටිලි කරලා තියෙනවා පුතේ අපි හාල් නැලියක් නෙමෙයි හාල් කරත්තයක් දෙන්නම් පුතාට හොඳට කථා කරන්න කියලා. ඒ නිසා මේ ළමයා තව තව විස්තර කිව්වා.
පසුව මේ බෞද්ධ මව්පියෝ දෙපළ කරත්තයක හාල් ගෝනි කීපයක් පටවාගෙන තවත් තෑගි භෝග රැගෙන ළමයාත් නංවාගෙන ඔය කියපු ප්‍රදේශයට අහගෙන අහගෙන ගියා. කරත්තෙන් බැස්සා විතරයි මේ ළමයා ගිහිල්ලා අර වයසක මනුෂ්‍යයාගේ අතට තට්ටු කරලා නම කියලා කථා කරලා තියෙනවා. ඒ වෙලාවේ මේ තැනැත්තා තරමක් නොසන්සුන් වුණා. මේ කුඩා ළමයෙක් තමන්ට නම කියලා කථා කිරීම පිළිබඳව. ඉතින් අම්මා තාත්තා බැගෑපත් වුණා පුතාට සැර වැර කරන්න එපා අපේ දරුවා අපි නොදන්නා මොනවා හරි දෙයක් කියනවා. ඒ නිසා ඔබතුමාට අපි තෑගි භෝග ගෙනාවා.
දිගින් දිගට මේ ළමයා තොරතුරු කීවාම අර තැනැත්තා පිළිගත්තා තමන් සමග එකට වෙළඳාම් කළ පුද්ගලයාගේ පුනර්භවය කියලා. අර ගෙනා බඩු බාහිරාදිය සියල්ලම ඒ පුද්ගලයාට දීලා ළමයත් අරගෙන මව්පියෝ යන්න ගියා. එදා ඉඳලා ළමයා හොඳට කතා කරනවා. මේක පොතේ එන එකක් නොවුණත් අපට පේනවා මේක සත්‍ය සිද්ධියක් බව. මෙයින් අපේ හිතට ගත යුත්තේ කුමක්ද? ණය වීම කියන එක බොහොම භයානකයි. අපේ මිනිස්සු මේවා ගණන් ගන්නේම නැති දේවල්.
තවත් සිද්ධියක් ලංකාවේ දී අවුරුදු තිහකට හතළිහකට ඉහත දී සිදුවුණා. එය කොළඹ කෙසෙල් කැන් මාර්කට් එකේ ඉඳලා තිබෙනවා. දෙමළ මුදලාලි කෙනෙක් එක්ක ගණු දෙනු කරන සිංහල මුදලාලි කෙනෙක්. කොහොම හරි මේ දෙමළ මුදලාලිගෙන් යම් කිසි ණයක් අරගෙන තිබෙනවා සිංහල මුදලාලි. ඒක ගෙවා ගන්න බැරි වුණා. ඔන්න මූලික අවස්ථාව, මේ සිංහල මුදලාලි මළායින් පස්සේ පුතා මොකද කරන්නේ. තාත්තා ගැන තොරතුරු අහන්න තැන් තැන්වල ගිහිල්ලා තිබෙනවා.
මෙහෙම තැනකට ගියායින් පස්සේ මම හිතන්නේ ඉන්දියාවේ වෙන්න ඕනෑ කියලා තියෙනවා තාත්තාගේ පුනර්භවය තියෙන්නේ ඔය රටේම යි කියලා. උතුරුකරයේ යාපනයේ, වැඩිදුරටත් තොරතුරු කථා කරනකොට තාත්තා මනුෂ්‍ය ආත්මයක් ලබා නැති බවත් තිරිසන් ආත්මයක් ලබාගෙන මුදලාලි කෙනෙකු ළඟ ඉන්න බව ඔහු කොළඹට කෙසෙල් කැන් ප්‍රවාහනය කරන අහවල් ඉසව්වේ ඉන්න බවත් කියවුණා. හඳුනා ගන්නේ කොහොම අපේ තාත්තා කියා ඇහුවාම, ඔබ ගියාම ඒ තිරිසන් සත්වයා ඔබව පුතා බව හඳුනා ගනියි කියා කිව්වා. හැබැයි බැරිවෙලාවත් එයා එතැනින් ඉවත් කරගෙන ගෙදර ගෙනියන්න හිතන්නවත් එපා කියලත් කිව්වා.
පුතා කෙසෙල්කැන් ඇවරිය මේ සතාට දුන්න. පුතාගේ සැකය සන්සිඳුණා මේ තාත්තා තමයි කියලා. ඉතින් මේ ළමයාට අර ශාස්තර කාරයා කියපු දෙය අමතක වුණා මේ සතාව දුටුවම. සෑහෙන මුදලකුත් ළඟ තිබුණ නිසා මුදලාලිත් සමග කථා කරගෙන ලොකු මුදලක් දීලා මේ සතාව අරගෙන කෝච්චියට ගොඩ කරගෙන කොහොම හරි ගෙනිහිල්ලා තියෙනවා. මේකව කෝච්චියෙන් අරගෙන සුළු වේලාවකදී මැරිලා තියෙනවා. පුතා ලොකු ශෝකයකින් මේ සතාව අරගෙන ගිහින් මිහිදන් කරලා තියෙනවා.
මේවා පින්වතුනි මේ රටේදී සිද්ධ වුණ දේවල්. නමුත් අපි මේවා ගණන් ගන්නේ නැති තැනට අද ඇවිල්ලා තියෙනවා. නමුත් අපි කාගෙන් හරි රුපියල් දාහක් ණයට අරගන ගෙවාගන්න බැරිව මරණයට පත්වුණොත් සමහර විට කෝටි ගණනින් තමයි ණය ගෙවන්න වෙන්නේ. හාල් නැලියට වන්දි ගෙවන්න වෙච්ච හැටි අපි දන්නවා. බලන්න දැන් ඔය ඉන්නවා නිවෙස්වල දාසකම් කරන මිනිස්සු ඔවුන් මැරිගෙන වැඩ කරනවා. සතුන් ඉන්නවා උන්ගෙන් වැඩ ගන්න එකේ ඉවරයක් නැහැ. මේවා ඇත්ත වශයෙන්ම බැලුවොත් සියයට වැඩි ප්‍රමාණයක් ණය තුරුස් වෙච්ච ණය තුරුස් ගෙවා ගන්න බැරිව සිදුවුණ දේවල්, තිලෝගුරු බුදුරජාණන්වහන්සේ දේශනා කරනවා ණය නොවි ජීවත් වෙන්න. යම් යම් අවස්ථාවල ණය වෙන්න සිද්ධ වෙයි.
නමුත් අපි කොහොම හරි ඒ ණය ගෙවන්න ඕනි. ඒ ණය ගෙව්වේ නැත්නම් ඒ ණය ගෙවන්නේ කවුද? තමන්ගේ පවුලේ කෙනෙක් නොවෙයි. ඒක ගෙවන්න වෙන්නේ තමන්ටමයි. ඒ නිසා ලෞකික වශයෙන් ජීවත්වන ගිහි පින්වතුන්ලාට මේ අණන සුඛය ඉතාම වැදගත් දෙයක්. අද අපි බැලුවොත් ඇත්ත වශයෙන්ම සමාජ ජීවන රටාව සකස් වෙලා තිබෙන්නේ ණය මතයි. ණයෙන් තොරව ජීවත්වන කෙනෙක් සොයා ගන්න බොහොම අමාරු තත්ත්වයකට තරම් ණය කියන එක සාමාන්‍ය දෙයක් වෙලා. එම නිසා ණය නැති සැපය පරලොවදී ලබන එකක් නොවෙයි. මෙලොවදීම ලබන එකක්.
අනවජ්ජ සුඛං
අත්ථි සුඛං, භෝග සුඛං, අණන සුඛං හතර වෙනි එක අනවජ්ජ සුඛං, ඒක අර තුනටම වඩා වැදගත් වෙනවා. නිවැරදිව ජීවත්වෙනවා කියන සංතෝෂය.
කයෙන් වැරදි නොකිරීමත්, වචනයෙන් වැරදි නොකිරීමත්, සිතෙන් වැරදි නොකිරීම ත්, කියන මේ තුන් දොර සංවර කරගන්න පුළුවන් නම් ඒක තමයි මේ මනුෂ්‍ය ජීවිතයක් ලබා ගත්ත කෙනෙක් විසින් ලබා ගන්න තියෙන ඉහළම සතුට කියලා මට කියන්න පුළුවන්. මේ ජීවිතයට පමණක් ඒක සීමා වෙන්නේ නැහැ. සාංසාරික ජීවිතයටත් උපකාරි වෙනවා. බෞද්ධයෙක් වශයෙන් සාංසාරික ගමන කොට කර ගන්නත් හේතු වෙනවා. මොකක්ද මේ තුන්දොර සංවර කරගැනීම, එච්චර අමාරු දෙයක් නොවෙයි.
කය වචනය සංවර කර ගන්නවා කියන එක. මිනිස්සු හිතට ගත්තොත්, ඕනකම් කළොත්, එච්චර දෙයක් නෙවෙයි. කය වචනය සංවර කරගන්නවා කියන එක. මිනිස්සු හිතට ගත්තොත් ඕනෑකම් කළොත්, එච්චර අමාරු දෙයක් නොවෙයි. සතුන් මැරිමෙන්, සොරකම් කිරීමෙන්, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වළකින්න බැරිද? මේ වැරදි තුනෙන් වළකිනවා නම් පින්වතුනි කෙනෙකුගෙ ජීවිතය කොයි තරම් ගෞරවනීයද ? කොච්චර පිරිසිදු ද ඒ ජීවිතය. අද අපි සාමාන්‍යයෙන් සතුන් කියනකොට පොඩි සතුන් ගණන් ගන්නේ නැහැ.
ඒ වගේම මසට සතුන් මරණවා. බිත්තර පාවිච්චි කරනවා. අපි ඇත්ත වශයෙන්ම කල්පනා කරලා බැලුවොත් මේ මිහිපිට ජීවත් වන සෑම කෙනෙකුටම මනුෂ්‍යයෙකුට පමණක් නොවෙයි. තිරිසන් සතෙකුට පමණක් නොවෙයි. කුරා කුහුඹුවාට පවා ජීවත්වීමේ අයිතිය තිබෙනවා. හොඳට කල්පනා කරලා බලන්න මේ විශ්වය අයිති අපට පමණක් නොවෙයි. සෑම දෙනාටම පොදුවේ මේක අයිතියි.
යම්කිසි කෙනෙක් යම් සතෙකුගේ ජීවත්වීමේ අයිතිය. උදුරාගන්නවා නම්, පැහැර ගන්නවා නම් පින්වතුනි ඒක මනුෂ්‍යකමට ගැළපෙනවාද? කිසිසේත් ගැළපෙන්නේ නැහැ.
යුද්ධ නැව්
යුධ නෞකා ප්‍රමාණයෙන් ඉතා විශාල වන අතර අධික බරකින්ද යුක්ත වේ. සන්නාහ සන්නද්ධ වූ මෙම නෞකා වල, විශාල තුවක්කු සංඛ්‍යාවක් සහිත කාලතුවක්කු කණ්ඩායමක් ඇත. මෙම යුධ නෞකා වල අවිබලය සහ සවිබලය, කෲශර් සහ ඩිස්ට්‍රෝය්‍රර් යාත්‍රා වලට වඩා ඉහළ තත්ත්වයක පවතී. සැම විටම තියුණු බව රඳවා ගැනීමට මෙම යුධ නෞකා වල මෝස්තර, කාලීනව, තාක්ෂණයට අනුකූලව වෙනස් කම් වලට බඳුන් වෙයි. "යුධ නෞකාව" යන අරුත 1974 වර්ෂයේදී පමණ "යුධ නෞකා සේනාව" යන්නෙන් බිඳී ආවකි. 1905 මැයි මස 27 වන දින "සුෂීමා සටන" අතරතුර වැඩියෙන්ම යොදා ගත් නැව් හැඳින්වීමට, යුධ නෞකා යන වචනය යොදා ගන්නා ලදී. මෙම නෞකා පූර්ව "ඩ්‍රෙ(ඩ්)නෝට් නෞකා ලෙස හඳුන්වයි. සුෂීමා සටනින් මාස පහකට පසු, එනම් 1905 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී යුධ නෞකාවල නව වංශ කතාව ආරම්භ විය. 1906 පමණ සිට මෙම යුධ නෞකා ඩ්‍රෙ(ඩ්)නෝට් ලෙස හඳුන්වනු ලැබිණි. යුධ නෞකා, නාවික ආධිපත්‍යයේ සහ ජාතික ශක්තියේ බලසම්පන්න සලකුණක් විය. දශක ගණනාවකට ජාතික හා හමුදාමය මූලයෝපයන්හි ප්‍රධාන සාධකය වීමට මෙම යුධ නෞකා වලට හැකි විය. යුධ නැවු තැනීම සඳහා වූ ගෝලීය අවි තරඟය පලමුවන ලෝක යුද්ධය සඳහා හේතු විය. වර්ෂ 1920-1930 අතර කාලයේදී යුධ නෞකා ප්‍රමාණයෙහි අඩුවක් දක්නට තිබුනද, ඒවායේ වර්ධනය හෝ නවීකරණය වීම පෙරසේම සිදු විය. දෙවැනි ලෝක යුද්ධයේදී, මිත්‍ර පාර්ශවයන් මෙන්ම අක්ස පාර්ශවයන් පැරණි හා අලුත් යුධ නෞකා භාවිත කලහ.
එහෙත් සමහර ඉතිහාසඥයින් සහ නාවික න්‍යායාචාරීන් ඩ්‍රෙ(ඩ්)නෝට් හි වටිනාකම පිළිබඳව ප්‍රශ්න කලහ. ඩ්‍රෙ(ඩ්)නෝට් නෞක වලට වැඩි අවිබලයක් හා සවිබලයක් තිබුනද, මේවා කුඩා හා මධ්‍යම ප්‍රමාණ යුධ නාශක උපක්‍රම වන, ටොර්පිඩෝ, නාවික බෝම්බ, ගුවන් ප්‍රහාර හා ඉලක්කගත මිසයිල වලට පහසුවෙන්ම ගොදුරු වෙයි. මෙම අනතුරු වල ඉහළ යාම නිසා මේවා ක්‍රමයෙන් ගුවන් යානා රැගෙන යන්නන් ලෙස ආදේශනය විය. එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව මඟින් මෙම නෞකා, වෙඩි තැබීම් සහායකයක් ලෙස යොදා ගත්හ. 2006 මාර්තු මාසයේදී අවසාන යුධ නෞකාවද එක්සත් ජනපද නාවික බලගණයෙන් ඉවත් කෙරිණි.
වර්තමානය දක්වා වර්ධනය වී ඇති අයුරු
වර්තමානයේ යුධ නෞකා නිෂ්පාදන කලාවේ යුධ නෞකා අනාවරණය වලක්වන තාක්ෂණ‍නයන් භාවිත වේ. එසේම යුධ නෞකා වල හැඩය නිර්මාණය වන්නේ අවට රේඛා හරස්කඩක් ද හොදින් සුළගට විරුද්ධව ගමන් ගැනීමට හැකිවන අයුරිනි. මෙම නෞකාවල තරණය කිරීමේ හැකියාව රුවල් නැව් වලට සමාන යැයි පවසා තිබේ. ඊට උදාහරණය වන්නේ ප්‍රංශ ලෆැයට් ශ්‍රේණියත්, ඇස්ටර් 15 මිසයිල ප්‍රතිමිසයිල  හැකියාව සඳහා සහ ජර්මන් F125 පකිස්තාන් සැශන් පන්තියේ යුධ නෞකාව.
වර්තමානයේ ප්‍රංශ නාවික හමුදාව "යුධ නෞකා" යන පදය යුධ නෞකා මෙන්ම ප්‍රහාරක යුධ නෞකා වලට ද භාවිතා කරයි. මෙහිදී දිග කොඩ් අංක මෙන් කරනු ලබන්නේ, F ශ්‍රේණියේ අංක අන්තර්ජාලය ලෙස යුධ නෞකා ලෙසින් පිලිගත් නැව් වලට ලැබෙන පරිදි සහ D ශ්‍රේණියේ අංක සම්මතයක් ලෙස ප්‍රති ප්‍රහාරක නැව් ලෙස පිළිගත් නෞකාවලට ලැබෙන පරිදිය. මෙය මෙහි එක් ප්‍රතිඵලයක් වන්සේ ළගදී නිපදවුණු සමහර ප්‍රංශ නෞකා පන්ති ලොව විශාලතම යුධ නෞකා ලෙස හඳුන්වනු ලැබීමයි.
තවද ජර්මන් ‍නාවික හමුදාව තුළ යුධ නෞකා ප්‍රහාරක යුධ නෞකා වෙනුවට භාවිතා කරන ලදී. නමුත් ප්‍රමාණයෙන් හා අරමුණෙන් අලුත් ජර්මන් යුධ නෞකා, ප්‍රහ්‍රරය යුධ නෞකා වලට වඩා විශාල විය. ටොන් 6800 කට විස්ථාපනයක් සහිත අනාගතයේ එළි දක්වන F125 S පන්ති යුධ නෞකා ලොව විශාලම යුධ නෞකා පන්තිය වේ. මෙම අයුරින්ම ස්පාඤ්ඤයේ ‍නාවික හමුදාවේද ඊජිස් යුධ නෞකාව ද F - 100 පන්තියේ යුධ නෞකා භාවිතා කරන ලදී.
සමහරෙක් නව පන්තියේ යුධ නෞකා වෙතින් තත්වයෙන් උපරිම ලබාගත්තේ මේ නිර්මාණය කර ඇත්තේ කුඩා නෞකා සමඟ සටන් වැඳීමට මිස සමාන ප්‍රතිවාදීන්ට එරෙහිව සටන් වදින්නට නොවේ. මීට උදාහරණයක් වන්නේ ඇමරිකානු ලිටොරල් ප්‍රහාර නෞකාව.
ප්‍රවර්ගය:යුධ අවි
කොඩිගහකන්ද
300px|thumb|right කොඩිගහකන්ද ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතට අයත් ප්‍රදේශයකි. එරට වානිජ අගනගරය වන කොළඹ නගරයට කිලෝමීටර30 ක් පමණ ආසන්නව පිහිටා ඇති කොඩිගහකන්ද පරිසර පද්ධතිය ස්වභාවික සුන්දරත්වය, ඡෛව විවිධත්වය සහ ‍ඓතිහාසික වටිනාකමද කැටිවු අතිශය සුන්දර පරිසර පද්ධතියකි. කොඩිගහකන්ද පරිසර පද්ධතිය තුළ අපට පෙනෙන්නට ඇති දේ මෙන්ම සැඟවි ඇති දේ බොහෝය. තවද මෙහි වඳවීමේ තර්ඡනයට ලක්ව ඇති ශාක වර්ග මෙන්ම සත්ව වර්ගද රාශියක් ඇත. ඒ අතර ශ්‍රී ලංකාවට ආවේනික වු ශාක හා සත්ව වර්ගද වෙයි. සාපේක්ෂව කුඩා පැළෑටි ‍හා කුඩා තෘණ වර්ග බහුල ප්‍රදේශ තිබීම හා ස්වාභාවික දිය පාරවල් මගින් මෙහි සුන්දරත්වය ඔප් නංවා ඇත. ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රමාණාත්මකව කුඩා වූද සාගරයකින් වටවු කුඩා දිවයිනක් වීමත් ස්වාභාවික වර්ෂාපතනයන්ට  ලක් වීමත් හේතුවෙන් මෙවැනි විශේෂිත වු පරිසර පද්ධති  සකස් වීමට හේතු වී ඇත. නමුත් අද මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා විනාශ මුඛයට පැමිණෙමින් පවතින මෙම ස්වාභාවික පරිසර පද්ධතිය රැක ගැනීම අප සතු යුතුකමකි.
කාලගුණ විද්‍යාව
300px|දකුණ
කොඩිගහකන්ද
කොඩිගහකන්ද යන නාමය ලැබීම
ඉංග්‍රීසි පාලන සමයේ මිනින්දෝරු දෙපාර්තම්න්තුව මඟින් පිහිට වු  කොඩිගල නිසා මෙම නාමය ලැබී ඇතැයි සැළකේ. එහි වු කොඩිය ප්‍රදීපාගාර නොමැති යුගයේ නැව් ගමනාගමනයට මග පෙන්වීය. thumb|250px
කාලගුණ විද්‍යාව
250px|දකුණ 285px|දකුණ
කොඩිගහකන්ද
කොඩිගහකන්දේ ස්වභාව සෞන්දර්ය
බටහිරින් පෙනෙන මහ සයුරත් ඒ මත පාවෙන දැවැන්ත නෞකාවනුත් ,අහස් තලය සඹින ගොඩනැගිලිත් ඔරුවල වානේ සංස්ථාවත් සපුගස්කන්දේ තෙල් පිරිපහදුවේ නොනිමෙන ගිනි සිළුවත් පනාගොඩ හමුදා කඳවුරත් කළුතර  චෛත්‍යය සහ අනෙක් පසින් මධ්‍යම කඳුකරය තෙක් දිවෙන කඳු පන්තියත් දිස්වේ. අපට හැඟි යන්නෙ මධ්‍යම කඳුකරයත් ඉන් දකුණු පසට විහිදෙන මුළු නිරිත දිග තැනිතලාවත් අප ඉදිරියේ මැවී ඇත්තා සේය. ඉහතින් සඳහන් වනුයේ කොඩිගහකන්ද තරණය කළ ගවේශකයෙකු අතින් ලියැවුනු වදන් පෙළකි.කොඩිගහකන්දේ ස්වභාව සෞන්දර්ය මේ ආකාරයෙන් දිස්වේ.
කාලගුණ විද්‍යාව
300px|දකුණ.
කොඩිගහකන්ද
කොඩිගහකන්දේ භුගෝලීය පසුබිම
thumb|175px පහතරට තෙත් කලාපීය පඳුරු ගණයට අයත් වන අක්කර 33ක භුමි භාගයකි. මෙම ප්‍රදේශයේ පිහිටි කුඩා ප්‍රමාණයේ වනාන්තර ‍‍ බොහෝමයක් මේ වන විට විනාශය මුඛයට පැමිණියද කොඩිගහකන්දට අයත් භුමි ප්‍රමාණය තවමත් සුරැකි ති‍බේ. උතුරු අක්‍ෂාංශ 6 46 හා නැගෙනහිර දේශාංශ 80  01 අතරෙහි පිහිටා ඇත. කළුතර හා කොළඹ දිස්ත්‍රික් මායිම් 2 ටම අයත් වුවද වැඩි ප්‍රමාණයක් කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයට අයත්ය. ඔල‍බොඩුව ගෝනපල හා කෝරළඉම යන ගම්මාන වලින් මෙ‍ම වනාන්තරය වටවි ඇත. වනයේ ඊශාන සහ නිරිත දෙසින් සුන්දර දියපහර 2 ක් ගලා යයි.
කාලගුණ විද්‍යාව
බාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
කොඩිගහකන්ද
කොඩිගහකන්දේ භුගෝලීය පසුබිම
200px|thumb|right
භුරූපනය
1 මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 344 ක් පමණ උසින් පිහිටා ඇත.
2 උසම ස්ථානය අඩි 378 ක් උස කොඩිගල කන්දය.
3 කොළඹ නගරය නැරඹිය හැකි වීම විශේෂ කරුණකි.
දේශගුණය
1 වාර්ෂික වර්ෂාපතනය 3200mm-3500mmකි.
2 ඊශාන දිග සහ නිරිත දිග මෝසම් වැසි දෙවර්ගයම ලැබේ.
3 පෙබරවාරි සහ මාර්තු මාස වල සාමාන්‍යයෙන් වියළි කාළගුණයක් පවති.
4 සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වයසෙල්සියස් අංශක 27-30 වේ.
භුවිද්‍යාව සහ පස
1 ප්‍රාග් කේම්බ්‍රීය යුගයට අයත් ග්‍රැනයිට් පාෂාණ වලින් යුතු මඳ බෑවුම සහිත පෙදෙසකි.
2 ගල්පර සංයුක්ත වී ඇත්තේ ගාන පිපිරස්, මිට් මැග්පික් සහ නයිබ් යන පාෂාණ වර්ග වලිනි.
3‍‍ මෙහි පස රතුකහ ගණයට අයත් වන අතර තුනී පස් තට්ටුවක් ලෙස ගල්තලාව මත පිහිටා ඇත.
ජල වහනය
thumb|200px
ස්වාභාවික දිය දහර 2කි. ඊශාන හා නිරිත දෙසින් කුඩා ඇළවල් ආකාරයට ගලා බසින මේවා මහඔයට එක්වේ.පසුව බොල්ගොඩ ගඟට සම්බන්ධ වේ. අවුරුද්ද පුරාම නොසිඳි පවතින දිය කඩිත්තක් කොඩිගලේ පිහිටා ඇති අතර විශ්කම්භය 1.5 ක් පමණ වේ.
ශාක අධ්‍යනය
1 ශාක විශේෂ 131 ක් පමණ ඇත.
2 එරමිණියා ,ගල් වෙරළු, වෙනිවැල් , කළුමැදිරිය වැනි ශ්‍රී ලංකාවට ආවේනික ශාක විශේෂ ද මේ අතර වේ. thumb|200px
සත්ත්ව අධ්‍යනය
1 සමනළයන් විශේෂ 45 ක් වාර්තා වී ඇත.
2 පක්‍ෂීන් වි‍ශේෂ 72ක් පමණ සිටිති.
3 ක්‍ෂීරපායින් (මී මින්නා, කොළ වඳුරා වැනි ආවේනික වර්ගද සිටිති.)
thumb|250px|
මෙහි විෂ සහිත සර්පයින්ද සිටී
200px|thumb|center
මුලාශ්‍ර
1986" සංරක්ෂණය සඳහා පානගමු" සංවිධානයේ ගවේශණ වාර්තා
වනඡීවි සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව ආශ්‍රිත වාර්තා
"මිහිතල මිතුරෝ" සංවිධානයෙන් ලබා ගත් තොරතුරු
Prometaphase
Prometaphase
Prometaphase Definition
Prometaphase is the stage of eukaryotic cell division that falls between prophase and metaphase. During prophase, the cell’s chromosomes have condensed and the cell’s centrosome, or microtubule organizing center, has divided and moved to opposite sides of the cell. During prometaphase, several key steps take place, including the breakdown of the nuclear envelope and the attachment of microtubules to each of the chromosomes.
Although the breakdown of the nuclear membrane is not clearly understood, it is known that the membrane breaks apart during prometaphase. The nuclear membrane is made of two lipid bilayers, with many pores that allow ribosomes to pass through membrane. At the onset of prometaphase, proteins are released that remove specific molecules from the nuclear membranes. Without the molecule, the membranes fall apart. They will be reassembled during telophase before the cell is fully divided into two new cells.
The breakdown of the nuclear membrane allows the attachment of microtubules to the chromosomes. Chromosomes have special regions associated with proteins that allow sister chromatids to attach to each other. These regions are known as centromeres. The centromere of each chromosome contains other specialized areas, called kinetochores, which allow the attachment of microtubules. Originating in the centrosome on each end of the cell, the microtubules form a matrix throughout the cell known as the spindle apparatus.
The spindle apparatus contains several types of microtubules, as seen in the graphic below. The kinetochore microtubule find their way to every chromosome, from each side. Motor proteins can move substances along the microtubules. Also, the microtubule organizing center, or centrosome, can add or remove monomers of the microtubule, increasing or decreasing its overall length. This can push and pull the chromosomes towards the metaphase plate for the next stage in eukaryotic cell division.
During prometaphase of mitosis, the mitotic spindle is formed, and the two halves of each duplicated chromosome are aligned on the metaphase plate. These sister chromatids will be divided during anaphase, because the proteins that hold them together at the centromere will be released. In meiosis, the stage of prometaphase is usually broken into the late parts of prophase or the early parts of metaphase, but the processes of prometaphase must still happen. In the first division of meiosis, however, the meiotic spindle is created, which aligns homologous chromosomes on the metaphase plate.
The following is a picture of a cell during late prometaphase. The bright colors in the photograph have been created by fluorescent molecules that attach to various structures. The green lines are the spindle fibers, or microtubules. The red dots represent individual kinetochores. The blue is created by fluorescent molecules attached to the DNA. The bright green lines are kinetochore microtubules, and prometaphase will continue until all of the red kinetochores are attached to microtubules.
ප්‍රහාරක ගුවන්යානා සිව්වන පරම්පරාව (1970-1990)
ප්‍රහාරක යානවන්හි අඛණ්ඩව ඉහළ නගින මිල හා F-4 Phantom II යානවන්හි සර්ථකත්වය මත පදනම්ව මෙම අවධිය තුළදී බහුකාර්යය ප්‍රහාරක බොහෝ සෙයින් ප්‍රචලිත වූ අතරම විශේෂිත කාර්යයන් සඳහා නිර්මාණය වූ ගුවන්යානාවන්ටද බහුකාර්යය හැකියාවක් පැවතිණි. (උදා: F-4). MiG-23 සහ Panavia Tornado යන ප්‍රහාරක විවිධ කාර්යයන් සඳහා විශේෂිත වූ ආකාර දැරූ අතර F/A-18 Hornet හා Dassault Mirage 2000 යන යානා සැබෑ බහුකාර්යය යුධයානා විය. මෙය ගොඩබිම් හා ගුවන් ආකාර අතර සිදුකල හැකි සියුම් හුවමාරු වීම මත වර්ධනය වීම සිදුවිය. සංවර්ධනය සඳහා වූ මිල ඉහළ යාමත් සමඟම බහුකාර්යය ගුවන්යානා සංවර්ධනය සඳහා අර්ථිකය යොමු විය.
පෙර යුග වලදී මෙන් නොව, නවීනතම සුපිරි ගුවන්යානා කාර්යශූර ප්‍රහාරක ලෙස නිර්මාණය වූ අතර MiG-23 සහ Panavia Tornado යානවන් සාමාන්‍ය තත්වයෙන් විකරණය වූ ඒවා විය. Fly-by-wire controls සහ relaxed stability යන ආකාර නවීනතම ප්‍රහාරක අතර සුලබ විය. මෙම ගුවන්යාන බොහොමයක් "සිව්වන පරම්පරාවෙ"හි ජෙට් ප්‍රහාරක යානා විය. අනෙක් විශේෂිත වූ විප්ලවය සිදුවූයේ උපාංග ප්‍රමිතිකරණය සහ නඩත්තුකිරීම සඳහා වූ විශ්වසනීයත්වය මතය. ඇතම් මුල් යුගයේ ජෙට් ප්‍රහාරක ගුවන්යානා ගුවන්ගත පැයක කාලයක් සඳහා බිම් සේවකයින්ගේ මිනිස් පැය 50ක කාර්යයක් අවශ්‍ය වූ අතර පසු කාලීන යානා වේගවත් පියාසර කාලයන් හා එක් දිනක එල්ල කරන්නාවූ ප්‍රහාරක සංඛ්‍යාව වැඩි කරලීම සඳහා භාවිතා කලාවූ මිනිස් පැය ගණන අවම කරවීය. ඇතම් නූතන යුධ ගුවන්යානා පැයක ගුවන්ගත කාලයක් සඳහා අවශ්‍ය කරනුයේ මිනිස් පැය 10ක් පමණක් වන අතරම ඇතැම්වා මීටත් වඩා බොහෝසෙයින් කාරයක්ෂම විය.
සැලකිය‍යුතු ගුවන්යානා:
·	France
o	Dassault Mirage 2000/2000N/2000D
·	 India
o	HAL Tejas
·	 People's Republic of China
o	Shenyang J-11 'Flanker'
·	Republic of China (Taiwan)
o	AIDC F-CK-1 Ching-kuo
·	 Soviet Union
o	Mikoyan MiG-29 'Fulcrum' o	Mikoyan MiG-31 'Foxhound'
o	Sukhoi Su-27/33 'Flanker'
·	 United Kingdom /  Germany /  Italy
o	Panavia Tornado
·	 United States
o	Grumman F-14 Tomcat
o	General Dynamics / Lockheed Martin F-16 Fighting Falcon o	McDonnell Douglas F/A-18 Hornet
o	Northrop F-20 Tigershark
thumb|
ප්‍රවර්ගය:යුධ අවි
ශ්‍රී ලංකාවේ දේශගුණය
වර්ෂාපතනය
400px|මධ්‍යය
ශ්‍රී ලංකාවේ කාලගුණ දෙපාර්තමේන්තුව
දේශගුණික විපර්යාස අධ්‍යයන පිළිබඳ මධ්‍යස්ථානය, කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව,
385, බෞද්ධාලෝක මාවත,
කොළම 07, ශ්‍රී ලංකාව.
දුරකථන : +94 11 2676259
ෆැක්ස් : +94 11 2676259
ප්‍රවර්ගය:දේශගුණය
ඉල් මැස්සා
ඉල් මැස්සා (Bactrocera cucurbitae) යනු ටෙෆ්රිටයිඩේ පවුලේ පලතුරු මැස්සෙකි. එය බරපතල කෘෂිකාර්මික පළිබෝධකයෙකි.
පළතුරු මැස්සා
ගිනිකොණදිග ආසියාවට ආවේණික වූ ටෙෆ්රිටයිඩ් පළතුරු මැස්සන් විශේෂයක් වන Bactrocera dorsalis, කලින් Dacus dorsalis ලෙස හැඳින්වූ අතර පෙරදිග පළතුරු මැස්සන් ලෙස හැඳින්වේ.
ජෝන් චිල්කොට්
ශ්‍රීමත් ජෝන් චිල්කොට්, GCB PC (උපත 22 අප්‍රේල් 1939) යනු, බ්‍රිතාන්‍ය රාජාධිකරණ සාමාජික සහ හිටපු සිවිල් සේවකයෙකි. 2003 මාර්තු මාසයේදී ඉරාකය ආක්‍රමණය කිරීම සහ එහි ප්‍රතිවිපාකය ආශ්‍රිත වාතාවරණය පිළිබඳපෙත් කෙරුණු විමර්ශන මණ්ඩලයක සභාපතිත්වයට ඔහු පත් කිරීම 2009 ජූනි මාසයෙහිදී ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි.
කාන්තාරීකරණය
thumb|400px|ගෝලීය කාන්තාරීකරණය අවදානම් සහිත බව දැක්වෙන සිතියම thumb|300px| 2001 චන්ද්‍රිකා රූපයක දැක්වෙන [[චැඩ් විල, සත්‍ය විල නිල් පැහැයෙන් දැක්වෙයි. 1960 ගණන් වල සිට ගත් කල විල 95%කින් හැකිළී ඇත. ]] කාන්තාරීකරණය වර්තමාන ලෝකයේ තවත් ප්‍රබල පාරිසරික ගැටලුවක් වේ.කාන්තාරීකරණය යන වචනයෙන් අදහස් වනනේ ලෝකයේ කාන්තාර නොවන වගාබිම් ඇතුළු වෙනත්බිම් කාන්තාර බවට පත්වීමේ ක්‍රියාවලියයි. ඒ අනුව ශුෂ්ක හා අර්ධ ශුෂ්ක ප්‍රදේශවල කෘෂිකාර්මික කටයුතු සඳහා යොදාගත් භූමිය, වගාකල නොහැකි තත්වයට පත්වීම කාන්තාරීකරණය ලෙස සරළව දැක්විය හැකිය. එක්සත් ජාතීන්ගේ පරිසරය හා සංවර්ධනය පිළිබඳ ජගත් කොමිසමේ ගණන් බැලීම් වලට අනුව කාන්තාර ලෙසට ස්ථිර ලෙසම පිරිහී ඇති භූමිය වාර්ෂිකව හෙක්ටයාර් මිලියන 6 බැගින් වර්ධනය වේ. කාන්තාරීකරණය ලෝකයේ සෑම ප්‍රදේශයකම පාහේ ව්‍යාප්තව ඇති මුත් ඉතාම විනාශකාරී තත්වයට පත්වී ඇත්තේ අප්‍රිකාව, ආසියාව හා ලතින් ඇමරිකානු රටවල වියළිබිම් ආශ්‍රිතවයි. කාන්තාරීකරණය කෙතරම් දරුණු තත්වයට පත්වී තිබේදයත් ලෝකයේ ගොඩබිම් ප්‍රමාණයෙන් 1/3ම කාන්තාරීකරණයට ගොදුරු වී ඇත.මේ තත්වය ලෝක ජනසංඛ්‍යාවෙන් මිලියන 850ට බලපායි. කෙසේවෙතත් කාන්තාරීකරණය පැතිරුණු ප්‍රධාන ප්‍රදේශය ලෙස අප්‍රිකාවේ "සාහෙල්" කලාපය දැක්විය හැකියි.ඒ ප්‍රධාන ලෙසම මානව කටයුතු හේතුවෙන් සිදුවන කාන්තාරීකරණයකි.
කාන්තාරීකරණයට හේතු
කාන්තාරීකරණය ස්වභාවික හා මානුෂික සාධකවල සාමූහික ඒකාබද්ධතාවයක ප්‍රතිඵලයකි.ඒ සඳහා බලපාන සෘජු සාධක කීපයකි. එනම්,
ගෝලීය වශයෙන් සිදුවන වායුගෝලීය තාපවත් වීම හා නියඟය කාන්තාරීකරණය සඳහා හේතුවන ප්‍රධාන සාධකයන් වේ. ඉහත දැක්වූ සාධක නිසා ඉතියෝපියාව, මාලි, නයිගර්, චැඩ් හා සුඩානය වැනි ප්‍රදේශ දෙසට සහරා කාන්තාරය ව්‍යාප්ත වීමට පටන්ගෙන තිබේ. මේ ආකාරයට සහරා කාන්තාරය වාර්ෂිකව උතුරු හා දකුණු දිශා වලට‍ හෙක්ටයාර් 100,000 ක් පමණ පැතිරී යන බවට ඇස්තමේන්තු කර තිබේ. ඇතැම් රාජ්‍යයන්හි ප්‍රතිපත්තිද කාන්තාරීකරණයට බලපායි.උදාහරණ ලෙස බ්‍රසීලයේ "ඇමසෝනියා මෙහෙයුම" යටතේ ඇමසන් වනාන්තර ප්‍රදේශයේ වනාන්තර බිම් විශාල ලෙස එළිපෙහෙළි කිරීම සිදුව ඇත. පාංශූඛාදන ගැටලුව ලෝකයේ සෑම රටකම පාහේ පොදු තත්වයකි.1970 දශකයේ අග භාගය වන විට ඇමරිකා එක්සත් ජනජදයේ කෘෂිකාර්මික බිම් වලින් 1/3ට පමණ මෙම ගැටලුව අදාල විය.
කාන්තාරීකරණයේ ප්‍රතිඵල
ලොව පුරා විශේෂයෙන් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල බිලියන 1.2ක ජන සංඛ්‍යාවකට කාන්තාරීකරණය ප්‍රබලව බලපායි.මේ නිසා ඇතිවන ප්‍රධාන ගැටලු කීපයක් හදුනාගත හැකිය.
වගාබිම් අහිමි වීම
අප්‍රිකාව, ආසියාව හා ලතින් ඇමරිකානු කලාපයන්හි හෙක්ටයාර් මිලියන 870ක භූමියක් හෙවත් කෘෂිකාර්ම්ක බිම් වලින් 18.5ක් දැඩි ලෙස කාන්තාරීකරණයට ගොදුරු වී ඇත.
වගාබිම් වල ඵලදායීතාවය අඩුවීම
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන (UNDP) ඇස්තමේන්තු කර ඇති ආකාරයට ලෝකයේ වනාන්තර, තෘණ භූමි, වැසිදියෙන් වගාකරන බිම් හා වාරිමාර්ග පහසුකම් සැපයෙන බිම් වලින් හෙක්ටයාර් බිලියන 3.3 පමණ කාන්තාරීකරණයට ගොදුරුවීමේ අවධානමක් පවතී. ලෝකයේ වනාන්තර හා තෘණභූමි වලින් 63%ක් හෙවත් හෙක්ටයාර් බිලියන 2.6 ද වැසි ජලයෙන් වගාකරන භූමියෙන් 60%ක් හෙවත් හෙක්ටයාර් මිලියන 347ද වාරිමාර්ග ජල සම්පාදන බිම් වලින් 30%ක් හෙවත් හෙක්ටයාර් මිලියන 40ද මීට අයත් වේ.
සාගතය පැතිරීම
ඉහත‍ හේතු නිසා ජනතාවට අවශ්‍ය ආහාර සපයා ගැනීමට දුෂ්කර වී සාගත පැතිරේ. 1982-1983 කාලයේ අප්‍රිකාවේ ඇතිවූ සාගතය පුද්ගලයින් මිලියන 35ට සෘජු වශයෙන් අදාල විය. ඉතියෝපියාව, සූඩානය, නයිගර්, මාලි.....වැනි රාජ්‍ය එසේ සාගත පැතිර ගිය රාජ්‍ය වේ.
කාන්තාර වර්ධනය වීම
මෙය කාන්තාරීකරණයේ තවත් සෘජු ප්‍රතිඵලයකි. සහරා කාන්තාරය ක්‍රමයෙන් පුළුල් වන බව සොයාගෙන තිබේ.
කාන්තාරීකරණය වළක්වාගත හැකි ක්‍රියාමාර්ග
200px|thumb
මේවාද බලන්න
වෙනත් ආශ්‍රිත ද්වාර:
ඩන්සිනන් දියඇල්ල
ශ්‍රී ලංකාවේ, මධ්‍යම පලාතේ, නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ, කොත්මලේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය තුල පූඩළු ඔය-නුවරඑළිය මාර්ගයේ කිලෝමීටර දෙකහමාරක් පමණ ගිය පසු පුඩළුඔය ඇල්ල (ඩන්සිනන් දියඇල්ල) නම් දිය ඇල්ල හමුවේ. කොටස් දෙකක් වශයෙන් ගලා හැලෙන මෙහි මුළු උස අඩි 328(මීටර 100) පමණ වේ.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දිය ඇලි
කාම මනෝ විද්‍යාව
280px|thumb|දකුණ|ෆෙඩ්රික් ගොඩල් මහතාගේ Passionate Encounter චිත්‍රය
ප්‍රවර්ගය:ලිංගිකත්ව අධ්‍යාපනය ප්‍රවර්ගය:ලිංගික ක්‍රියා ප්‍රවර්ගය:ලිංගිකවේදය ප්‍රවර්ගය:ලිංගිකත්වය
බිම්බා දේවී හෙවත් යශෝධරා
බිම්බා දේවී හෙවත් යශෝධරා යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ ඉදිරියේ දී තිරගත වීමට නියමිත සුනිල් ආරියරත්න විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපටයකි. සිංහල-භාෂා චරිතාපදාන චිත්‍රපටයක් වන මෙය සඳහා පාදක වී ඇත්තේ සිද්ධාර්ථ කුමරුන්ගේ පතිනිය වූ යශෝධරා දේවියගේ කථා පුවතයි.
මෙම චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ ඉන්දියානු නළු නිළියන් දෙපළක වන පල්ලවී සුභාෂ් සහ අර්පිත් චෞධරි විසිනි. (මෙය පල්ලවී සුභාෂ්ගේ චිත්‍රපට වෘත්තියේ සිංහල-භාෂා ප්‍රවිෂ්ඨයයි) මෙහි සෙසු චරිත දිනෙත් ද සිල්වා, සංගීතා තෙදානි, අජිත් වීරසිංහ, උදාරි පෙරේරා, හේෂාන් මනුල සහ කමල් දේශප්‍රිය ඇතුළු නළු නිළියන් පිරිසක් විසිනි. මෙය අධ්‍යක්ෂණය කරන්නේ ශ්‍රී ලාංකික චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂකවරයකු වන මහාචාර්ය සුනිල් ආරියරත්න‍යන් විසිනි.
මෙම චිත්‍රපටයේ රූගත කිරීම් සිදුවන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ රන්මිහිතැන්න ටෙලි සිනමා ගම්මානයේ ය‍. වෙසක් උළෙල හා සමගාමීව 2018 අප්‍රේල් 26 දින මෙම චිත්‍රපටය මුදාහැරීමට නියමිත ය.
පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාව
thumb පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාව අනුව මනෝ විද්‍යාව ස්වභාවික මනෝ විද්‍යාවක් ලෙස ද පර්යේෂණයට බඳුන් කළ හැකි පථයක් ලෙස ද සැලකේ. බොහෝ පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාඥයින් පර්යේෂණයන් හැර අනෙකුත් අන්වේශනය කිරීමේ ක්‍රම පිළිබඳ සැක උපදවති. විශේෂයෙන්ම සායනික සහ වර්ධනාත්මක මනෝ විද්‍යාවේ භාවිතා වන රෝගී අධ්‍යයනය, සහ සම්මුඛ සාකච්ඡා අඩු වශයෙන් යොදා ගැනීමට නැඹුරුතාවයක් දක්වති.
Ibn al-Haytham පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාවේ ආරම්භකයකු ලෙස ඇතැමුන් සලකන අතර ඔහුගේ දෘෂ්ටිය පිළිබඳ ග්‍රන්ථයේ දෘෂ්ටි සංජානනය සහ දෘෂ්ටි මායාවන් පිළිබඳ පර්යේෂණාත්මක ප්‍රවේශණය මෙයට හේතු වේ. ඔහුගේ සමකාලීන පර්සියානු ම‍නෝ චිකිත්සකයකු Abū Rayhān al-Bīrūnī විසින් ද ප්‍රතිචාර කාලයේ සංකල්පයේ මොහු සොයා ගන්නා ලද පර්යේෂණාත්මක ප්‍රවේශණයක් බිහි කරන ලදී. නමුදු 19 වන සියවසේ පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාවේ පියා ලෙස සැලකෙන Wilhelm Wundt කාලය තෙක් තවදුරටත් වර්ධනයක් මෙම ක්ෂේත්‍රයේ සිදු නොවිණි. මොහු විසින් පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාව සඳහා ගණිතමය සහ ගුණාත්මක ප්‍රවේශනයක් ලබා දෙන ලදී. Wundt මනෝ චිකිත්සකයකු ලෙස හැඳින්වූ පළමුවැන්නා වන අතර ප්‍රථම පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාඥයා ද වෙයි. ඔහු විසින් ප්‍රථම මනෝ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණාගාරය ලෙප්සිග්හි දී ස්ථාපනය කළ අතර ව්‍යුහාත්මක මනෝ විද්‍යා පාසල සඳහා මූලිකත්වය ලබා දෙන ලදී.
හර්මාන් ජබින්ග්ස් සහ එඩ්වඩ් ටිචිනර් වැනි අනෙකුත් මුල් කාලීන පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාඥයින් අන්තර්ධ්‍යානය තම පර්යේෂණාත්මක ආකෘතීන් තුළ අන්තර්ගත කරන ලදී. නමුදු 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ දී පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාව චර්යාවාදය සමඟ තදින් සමානකම් දක්වන‍්නට විය. විශේෂයෙන්ම ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තුළ දී මෙම තත්වය ඇතැම් මානසික ප්‍රපංචයන් නොසලකා හැරීමට ද පත් විය. යුරෝපය තුළ මෙම තත්වය (සමානකම) වඩා අඩු වූ අතර සර්. පෙඩ්‍රික් බාට්ලඩ්, කෙනත් කේක, ඩබ්.ඊ. හික් සහ ඩොනල්ඩ් බ්‍රෝඩ්බන්ට් වැනි පර්යේෂණාත්මක මනෝ චිකිත්සකයෝ චින්තනය, මතකය, අවධානය වැනි මාතෘකා කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් දක්වන ලදී. මෙය පසුකාලීනව ගුණාත්මක මනෝ විද්‍යාව බිහි වීම සඳහා අඩිතාලමක් ද විය.
20 වන සියවසේ අග භාගයේ දී ම‍නෝ විද්‍යාවේ වර්ධනය සහ උප ක්ෂේත්‍ර වැඩි ව‍ශයෙන් ඇති වීම නිසා ද ඥාණාත්මක මනෝ විද්‍යාව යන පදයේ අර්ථය වෙනස් වීම බඳුන් විය. විද්‍යාවේ දර්ශනයේ ඇති වූ වර්ධනය පර්යේෂණයන් හි ඇති වටිනාකමට බලපෑම් කිරීම නිසා අද පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාඥයෝ වෙනස් ආකාරයේ ක්‍රම අනුගමනය කරන අතර තමා හුදෙක් පර්යේෂණාත්මක ප්‍රවේශණයට පමණක් සීමා කොට නොගනී. නමුත් මෙයට ප්‍රති විරුද්ධ ලෙස කලින් පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාව අංග නොවූ වර්ධනය සහ සමාජීය මනෝ විද්‍යාව වැනි අංග වඩා පුළුල් ලෙස පර්යේෂණාත්මක ක්‍රමය පුළුල් ලෙස යොදා ගනී. එමෙන්ම ඉතා පිළිගත් සමාජ තුළ ද, විද්‍යාත්මක සඟරා තුළ ද, ඇතැම් විශ්ව විද්‍යාලයන්හි මනෝ විද්‍යා පාඨමාලාවන්හි දී මෙම යෙදුම නිරන්තරයෙන් ව්‍යවහාර කෙරේ.
ප්‍රවර්ගය:මනෝ විද්‍යාව
මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමි
මෑත යුගයේදී බුද්ධ ශාසනයේ චිර පැවැත්ම උදෙසා මහගු ශාසනික සේවයක් ඉටුකල බෞද්ධ භික්ෂුන් අතරින් ඉදිරියෙන්ම කියවෙන නාමයක් වේ නම් ඵ් මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමියන්ගේ නාමයයි. එවකට බෞද්ධයන් විසින් කිතුණුවන් සමග යෙදුණු වාද වලදි උන් වහන්සේ නායකත්වය ගෙන කටයුතු කිරිමත් සමග උන් වහන්සේ නිතැතින්ම මහත් ප්‍රසිද්ධියට පත්වුයේය.
මුල්කාලීන ජිවිතය
බලපිටිය මොහොට්ටිවත්ත නම් ගම්මානයේදී අසනේරිස් මැන්දිස් මහතාටත් සීනිගම කලුදුර මිල්ඩෝ ද සිල්වා මැතොණියටත් 1823 පෙබරවාරි 09 වෙනි දින පුත්‍ රුවනක් ලැබින. හේ නමින් මිගෙල් මැන්දිස් නම් විය. දොලොස් හැවිරිදි වියෙදී සසුන් ගත වු මේ කුමරා පසූව මොහොට්ටිවත්තෙ ගුණානන්ද හිමි නම් විය. සිය ගුරු හිමියන්ගේත් පියාණන්ගේත් අභාවයෙන් මහත්සේ කම්පාවට පත් ගුණානන්ද හිමියො සිය පැවිදි දිවියෙන් තාවකාලිකව සමුගත් බව පෙනෙන්නට තිබේ. 1874 දී උපසම්පැපදාව ලැබූ උන්වහන්සේ පැවිදි දිවිය තුලදි තමනට හැකි උපරිමයෙන් සිංහල,පාලි,සංස්කෘත ආදි භාෂාවනුත් බුදු දහමත් උගත් උන්වහන්සේ පසුකාලිනව ලද ඉංග්‍රීසි භාෂා අධය්‍යාපනයත් සමග කිතු දහමද මැනවින් උගත්තේය. බුදු දහමෙත් කිතු දහමේත් සංසන්දනාත්මක අධය්‍යනයෙන් එලඹ් නිගමන ඔස්සේ පසුකාලීනව බුදු දහමෙහි චිරස්ථිතිය වෙනුවෙන් කැප වු බවක් පෙනෙන්නට තිබේ.
එකල කරදරයක් නැතිව මහ මග ගමන් ගන්නා අයෙක් වි නම් හෙතෙම බයිබලයක් අතින් දරා සිටින්නෙකු විය යුතුය. ඊට හේතුව වුයෙ කිතුදහමටත් බටහිර ඌජාරුවටත් එකල හිමිව තිබු සැලකිල්ලය. එසේ නොවන්නට යම් ‍යම් දුෂ්කරතාවයන්ට ලක්වන්නට සිදුවිම සුලභ සිද්ධියක් විය. එමෙන්ම සිංහල ජාතියටත් බුදු දහමටත් මෙකල රජයෙන් එතරම් සැලකිල්ලක් නොදැක්වින. 1849 වර්ෂයෙ දී පැනවු එක් නියෝගයකට අනුව කොළඹ නගරයේ වු සියලු බෝ ගස් කපා ඉවත් කිරිම කළ යූතු විය. එහෙත් මෙකි නියෝගය නිසියාකාරයෙන් ක්‍රියාත්මක කරන්නට මොහොට්ටිවත්තේ ගුනාණන්ද හිමියන් ප්‍රමුඛ කොළඹ බෝධිරාජ සමිති‍යෙන් ඉඩ නොලැබිණි. තිබු බෝ ගස් කැපිමට ඉඩ නොදිමත් කැපු ගස් වෙනුවට තවත් බෝ ගස් සිටුවිමත් උන්වහන්සෙගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පිහිටවු සමිතියෙන් සිදු කෙරිණ.
උන් වහන්සේ ක්‍රිස්තියානි වාද විසාතනිය, සත්‍ය විය, රිවිරැස, බුද්ධ ඇදහිල්ල ඇති පොත් පත් ද රචනා කළහ. මෙකල බුදු දහමත් කිතුනුදහමත් අතර පැවති පංච මහාවාද වැඩ සටහන පිලිබදවත් නොකියාම බැරිය.1865 බද්දේගම දී ද 1865 කැලණියේ වරාගොඩ දී ද 1866 උදම්මිට දී ද 1871 ගම් පොළ දී ද 1873 පානදුරේ දී ද බෞද්ධ - ක්‍රිස්තියානි දෙපිරිස අතර ප්‍රසිද්ධ වාද ඇති විය. පංචමහාවාද යනුවෙන් හැඳිවෙන්නේ ඒවාය. එවැනි වාද අතුරින් පානදුරා වාදය බෞද්ධාගමට වාසි ලබා දෙමින් නිමාවු‍යෙය. මෙම ජයග්‍රහනයෙන් වාර්තා ඉංග්‍රිසි භාශාවෙන් කිය වු හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට් තුමා ඉන් පැහැදි ශ්‍රි ලංකාවේ බෞද්ධාගමික කටයුතු කෙරෙහි මුල් වු බව කියවේ. සිංහල බෞද්ධ කොඩියේ ආරම්භය සනිටුහන් වන්නේ මොහොට්ටිවත්තෙ ගුණානන්ද හිමියන්ගේ විවාදයන් හි එසවු ධර්ම චක්‍රය ඇතුලත් කොඩියේ සිටය.1873 දී මෙම වාදයට ජාත්‍යන්තර ප්‍රසිද්ධියට පත් විය. මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමි නමින් ‍යම් තැනක සදහන් වන උන්වහන්සේගේ චතුර කථිකත්වය නිසාම "වාදිභසිංහ" නාමය උරුම කරගත් බව සදහන් වෙයි. මෙවන් නිර්භීත ශාසනික සේවාවන් ‍රැසක් ඉටුකල උන්වහන්සේ ඓතිහාසික සැමරුම් රාශියක් ඉතිරි කරමින් වර්ෂ 1890 සැප්තැම්බර් 21 වන දිනයේ අපවත් වී වදාළහ. ඔහු මිය යන විට ඔහුගේ වයස අවුරැදු 67කි.
ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ ලේඛකයෝ ප්‍රවර්ගය:ථේරවාද බෞද්ධ සංඝයා වහන්සේ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ සංඝයා වහන්සේ ප්‍රවර්ගය:1823 උපත්
869
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ද මමී (1999 චිත්‍රපටය)
"ද මමී" (The Mummy) නැමැති ඇමෙරිකානු චිත්‍රපටය 1999 දී නිෂ්පාදනය වූ ගවේෂණ සහ ත්‍රාස්‍යයජනක චිත්‍රපටයක් වන අතර තිර රචනය සහ අධ්‍යක්ෂණය "ස්ටීෆන් සොමර්ස්" විසින්ද "බ්‍රෙන්ඩන් ෆ්රේසර්", "රේචල් වෛස්", "ජෝන් හැනා" සහ "කෙවින් ජේ ඕ' කෝනර්" විසින් රඟ දක්වන අතර "අර්නෝල්ඩ් වොස්ලූ" විසින් චිත්‍රපටයේ දැක්වෙන චරිත නාමය රඟ දක්වයි. මෙම චිත්‍රපටය නිර්මාණය වන්නේ 1932 නිර්මාණය වූ මෙම නාමයම රැගත් චිත්‍රපටයක් වන "ද මමී" චිත්‍රපටය පාදක කොට ගෙනය. එහි ප්‍රධාන චරිතය නිරූපණය කලේ "බොරිස් කර්ලොෆ්" විසිනි. මෙම චිත්‍රපටය නිර්මාණය කිරීමට පටන් ගනු ලැබුවේ අඩු වියදමකින් නිෂ්පාදනය කිරීමට සැලසුම් කල ත්‍රාස්‍යයජනක චිත්‍රපට මාලාවක් ලෙස වුවත් එය අවසානයේ වාර්තා පිහිටවූ ත්‍රාස්‍යය පිරි ගවේෂණ චිත්‍රපටයක් බවට පත් විය.
චිත්‍රපට රූගත කිරීම් "මරකෙක්, මොරොක්කෝවේ", 1998 මැයි මස 4 වෙනි දින ඇරඹුනු අතර සති දාහතක් පුරා රූගත කිරීම් කරන ලදී. කණ්ඩායමට විජලනය, වැලි කුණාටු, සහ සර්පයන්ගෙන් හානි සිදුවූයේ සහරා කාන්තාරයේ රූගත කිරීම් කරන අතරතුරය. විශේෂ දෘෂ්‍ය චලන 'ඉන්ඩස්ට්‍රියල් ලයිට් ඇන්ඩ් මැජික්' ආයතනය විසින් සපයන ලද අතර ඔවුන් චිත්‍රපටය සමඟ පරිඝනකය මඟින් සකස් කරන ලද මමී චරිතයේ රූප එක් කිරීමද කරන ලදී. "ජෙරී ගෝල්ඩ් ස්මිත්" විසින් ඕර්කේස්ට්‍රා වාදනයෙන් දායක විය.
"ද මමී" චිත්‍රපටය 1999 මැයි 7 වන දින නිකුත් වූ අතර එය නිකුත්වූ සති අන්තයේ දී ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ චිත්‍රපට ශාලා 3210 ක තිරගත වීමෙන් ඩොලර් මිලියන 43 ක ආදායමක් ලැබිණි. ඔවුන්ගේ විශාල ආදායමෙන් ලද සාර්ථකත්වය නිසා 2001 දී, "ද මමී රිටර්න්ස්" චිත්‍රපටයද, "ද මමී : ද ඇනිමේටඩ් සීරීස්" සහ "ස්කෝපියන් කිංග්" නමැති චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයටද මං සැලසිණි. අවරුදු 7 කට පසුව තුන්වන අදියර ලෙස "ද ටූම්බ් ඔෆ් ද ඩ්රැගන් එම්ප්‍රරර්" 2008 අගෝස්තු 1 වැනි දින නිකුත් කරන ලදී. "යුනිවර්සල් පික්චර්ස්" ආයතනය "රෝලර් කෝස්ටර්" සහ "රිවේන්ජ් ඔෆ් ද මමී" චිත්‍රපටද 2004 දී නිකුත් කරන ලදී. මෙම චිත්‍රපටයේ කෘතියක් ලෙස "මැක්ස් ඇලන් කොලින්ස්" විසින් එළි දක්වන ලදී.
කථා වස්තුව
ක්‍රි.පූ 1290 ඊජිප්තුවේ, උත්තම පූජක "ඉමෝටෙප්", "පලවන පාරාවෝ සේති" රජුගේ බිරිය වන "අනක්-සුන-මෝන්" සමඟ සම්බන්ධතාවක් ඇති කර ගනී. මේ පිළිබඳ පාරාවෝ රජු දැනගත් විට, ඉමෝටේප් සහ අනක්-සුන-මොන් විසින් රජුව මරණයට පත් කරති. රජුගේ සොල්දාදුවන් පැමිණෙන විට ඉමෝටෙප් පලා යන අතර අනක්-සුන-මොන් සිය දිවි නසා ගන්නේ ඉමෝටෙප් ඇයව නැවත මරණයෙන් නැගිටුවනු ඇතැයි යන බලාපොරොත්තුවෙනි. අනක්-සුන-මොන් ගේ මරණ කටයුතු වලින් අනතුරුව, ඉමෝටෙප් සහ ඔහුගේ අනෙකුත් පූජක වරුන් ඇයගේ මළ සිරුර සොරකම් කර "හමුනප්ට්‍රා" නම් මළවුන්ගේ දේශයට පලා යන අතර එහිදී මළවුන්ගෙන් නැගිටීමේ උත්සවය පැවැත්වීම අරඹන ලදී. ඔවුන් එම උත්සවයේ ආගමික/සංස්කෘතික පිළිවෙත් නිම කිරීමට ප්‍රථම රජුගේ සොල්දාදුවන්ට හසු වන අතර, අනක්-සුන-මොන් ගේ ආත්මය නැවත පාතාලයට යවන ලදී. ඉමෝටෙප් ගේ අනිකුත් පූජක වරුන් පණපිටින් මමී බවට පත් කරන ලද අතර, ඉමෝටෙප් වෙත සාපයක් හෙළා දඩුවම් කලේ මිනී කන කෘමීන් සමඟ ඔහුව පණපිටින් වළලා එහි වේදනාව සදාකාලිකව අත්විදීමට සැලසීමෙනි. ඔහුව වළලනු ලැබුවේ තදබල මුර ආරක්ෂාවක් යටතේ වන අතර ගලින් තනවන ලද පෙට්ටියක් තුල මුද්‍රා තබා ඊජිප්තු දෙවියෙකු වන "අනුබිස්" දෙවියාගේ පිළිමය යට තැන්පත් කරන ලදී. මෙයට මුර ලෙස තැබුවේ "මෙඩ්ජායි" නැමැති සොල්දාදුවන් පිරිසකි.
1926 දී "ජොනතන් කාර්නහැන්", "කයිරෝ" හි පුස්තකාල භාරකාරකාරියකද, ඊජිප්තු ඉතිහාසඥවරියක්ද වන ඔහුගේ සහෝදරිය "ඉවලින්" වෙත පුරාණ පෙට්ටියක් සමඟ සිතියමක් පෙන්වන ලද්දේ ඔහු මේවා "තිබේ" හි සොයාගත්තේ යැයි පවසමිනි. ඔවුන් දෙදෙනා පසුව මෙම සිතියම "හමුනප්ට්‍රා" වෙත යන මාර්ගය පෙන්වන්නේ යැයි සොයා ගන්නා ලද අතර, ජොනතන් මෙය ඇමෙරිකානු ගවේෂකයෙකු වන දැනට සිරගතව සිටින "රික් ඕ'කොනෙල්" ගෙන් සොරා ගත්තේ යැයි හෙළි කරයි. ඉවලින් සහ ජොනතන්, රික්ව මුණගැසීමෙන් අනතුරුව රික් කියා සිටියේ ඔහු එම ස්ථානය දන්නා බවත් අවුරුදු කිහිපයකට කලින් එම ස්ථානය තමන් ප්‍රoශ හමුදා කණ්ඩායමක සිටියදී සොයා ගනු ලැබූ බවත්ය. ඔහු ඉවලින් සමඟ ගිවිසුමකට පැමිණෙන්නේ ඉවලින් ඔහුට නියම වී ඇති එල්ලා මැරීමේ දඬුවමෙන් බේරාගන්නේ නම් හමුනප්ට්‍රා වෙත යන මඟ පෙන්වන්නේ යැයි පවසමිනි.
රික් විසින් ඉවලින් සහ ජොනතන්ව රැගෙන ගවේෂණයේ යෙදෙන අතර මඟදී, ඔවුන්ට ඇමෙරිකානු නිදන්වස්තු සොයන්නන් කණ්ඩායමක් මුණ ගැසෙන අතර ඔවුන් මෙහෙයවනු ලබන්නේ ප්‍රසිද්ධ බ්‍රිතාන්‍ය ඊජිප්තු ඉතිහාසඥවරයෙකු වන ආචාර්‍ය "ඇලන් චෙම්බර්ලෙන්" වන අතර මං පෙන්වනු ලබන්නේ රික්ගේ පැරණි මෙන්ම ඉක්මනින් බියට පත්වන සගයෙකු වූ "බෙනී ගේබර්" විසිනි. හමුනප්ට්‍රා වලට පැමිණීමෙන් පසුව ඔවුන්ට මෙඩ්ජායි හමුදාවෙන් පහර කෑමට ලක්වන අතර, "ආර්ඩේත් බේ" විසින් මෙඩ්ජායි මෙහෙය වනු ලබයි. ආර්ඩේත් පසුව මෙම නගරයේ භයංකාරත්වය ගවේෂණ කණ්ඩායම් දෙකට පැහැදිලි කර දෙන නමුත් ඔවුන් එය සැලකිල්ලට නොගෙන කණ්ඩායම් කැඩී නගරය විමර්ශනය කරන්නට නික්මයයි. ඉවලින්, "අමුන්-රා" නැමැති රත්රන් වලින් නිමවන ලද දැඩි ඝනකමකින් යුතු පොතක් සොයමින් සිටින අතර එම පොත හට ජීවයක් බිලිගැනීමේ බලයද සතුබව පැවසේ. නමුත් ඇයට හමුවන්නේ ඉමෝටෙප්ගේ සුන්බුන් කිහිපයකි. මේ අතරතුර ඇමෙරිකානු ගවේෂණ කණ්ඩායමට "මළවුන්ගේ කළු පොත" නැමැති පොතක් අඩoගු පෙට්ටියක් හමුවන අතර එය සමඟ අනක්-සුන-මොන් ගේ ශරීර කොටස් තැන්පත් කරනු ලැබූ ජෝගු කීපයක් සොයාගැනීමට ඔවුන්ට හැකිවේ. චෙම්බර්ලෙන් මළවුන්ගේ පොත රැගෙන යන අතර, කණ්ඩායමේ සෑම දෙනාම එක් ජෝගුවක් බැගින් රැගෙන යන ලදී. පොත අඩoගු පෙට්ටිය වීවෘත කිරීමට පෙර චෙම්බර්ලෙන් එහි කොටා ඇති ලියමනක් කියවන අතර එහි සඳහන් වනුයේ එම පෙට්ටිය වීවෘත කරන්නා හෝ කරන්නන්, ඉමෝටෙප් නැගිටවනු ලැබුවොත් සාපයක් ඔවුන් වෙත පැමිණවෙන බවය. කණ්ඩායමේ අනිකුත් අය එය සැලකිල්ලට නොගන්නා නමුත්, බෙනී උදව් කිරීමට පැකිලෙන අතර අනතුරුව පලා යයි.
රාත්‍රියේදී, ඉවලින් මළවුන්ගේ පොත ගෙන එහි පිටුවක් හඬ නගා කියවා අතපසුවීමෙන් හදිසියේ ඉමෝටෙප් නැගිටවනු ලැබිණ. ගවේෂණ කණ්ඩායම් කයිරෝ වලට පලා යන නමුත් ඉමෝටෙප් ඔවුන්ව බෙනී ගේ සහය ඇතුව පසුපස ලුහුබදී. බෙනී සහය වීමට කැමති වන්නේ ඔහුගේ ජීවිතය මෙහිදී විනාශ නොකරන්නේ යැයි පොරොන්දු ඇතිවය. ඉමෝටෙප්, ඇමෙරිකානු ගවේෂණ කණ්ඩායමේ පිරිසගේ ජීවය උරා ගෙන නැවත ප්‍රාණවත් වේ. ඉමෝටෙප් නතර කිරීමට උපායක් සොයන රික්, ඉවලින්, ජොනතන් ට කෞතුකාගාරයකදී ආර්ඩේත් හමු වේ. ඉවලින් එහිදී කියා සිටියේ ඉමෝටෙප් ඇයව අනක්-සුන-මෝන් ලෙස ආමන්ත්‍රණය කරන ලද බවය. මෙය අසා සිටි ආර්ඩේත් සහ කෞතුකාගාර භාරක "ටෙරන්ස් බේ" කියා සිටියේ ඉමෝටෙප් තමන් ආදරය කරන්නිය නැවත මරණයෙන් නැගිටුවීමට අවශ්‍ය බවත් එයට ඉවලින් මිනිස් බිල්ලක් ලෙස පාවිච්චි කිරීමට සැලසෙන බවත්ය. ඉවලින් අනතුරුව කල්පනා කරන්නේ මළවුන්ගේ පොත ඉමෝටෙප්ව නැගිටවනු ලැබුවා නම් අමුන්-රා පොත ඔහුව නැවත මරණයට පත් කල හැකි බවය.පොත ඇති ස්ථානය සොයාගැනීමෙන් අනතුරුව ඉමෝටෙප් එම කණ්ඩායම සොල්දාදුවන් යොදවා කොටු කර ගනී. ඇතිවූ තත්වය නිසා ඉවලින් තම ජීවිතය ඉමෝටෙප්ට භාරදීමට එකඟවන අතර ඒවෙනුවෙන් තමන්ගේ කණ්ඩායමේ ඉතුරු සගයන්ගේ ජීවිතවලට හානි නොකරන ලෙස ඉල්ලා සිටියාය. ඉමෝටෙප් පොරොන්දු ඉෂ්ට නොකර ඔහුගේ සේවකයන් යොදවා ගවේෂණ කණ්ඩායම මැරීමට යොදවයි. උමඟකට දොරටුවක් සොයාගැනීමට වාසනාවන්තවූ රික් නිසා ඔවුන්ට පලා යාමට ඉඩ සැලසිණි. ටෙරන්ස් අනෙක් සගයන්ගේ ජීවිත බේරාගැනීමට ඉඩ සලසන විට තම ජීවිතය බිලිදීමට සිදුවේ.
ඉමෝටෙප්, ඉවලින් සහ බෙනී සමඟ හමුනප්ට්‍රා වෙත නැවත පිවිසෙන අතර රික්, ජොනතන්, සහ ආර්ඩේත් ඔවුන් ලුහුබදී. ඉමෝටෙප්ගේ මමීවරුන් බවට පත්වූ පූජකවරුන් සමඟ සටන් වැඳීමෙන් අනතුරුව ඉවලින් බේරාගැනීමට හැකි වන අතර ඉවලින්, අමුන්-රා පොතෙන් කොටසක් කියවන අතර ඉන්පසු ඉමෝටෙප්ට තිබූ අමරණීයත්වය නැතිවීයයි. ඉන්පසු රික් ඔහුව මරණයේ නදිය වෙත තල්ලු කරයි. ඉමෝටෙප් ජීවතුන්ගේ ලෝකයෙන් නික්මී යන්නේ 'මරණය පටන් ගැන්ම පමණයි' යනුවෙන් පලිගැනීමට පොරොන්දු වෙමින් වන අතර ඔහු එම කී වචන වූයේ තමාගේ මිනීපෙට්ටියේ කොටා තිබූ වදනකි. පිරමිඩයේ ගබඩා කරතිබූ වස්තුන් ගෙන යාමට තැත් කරන විට බෙනී අතපසුවී මිනී කන කෘමීන් සහිත උගුලක් ලිහිල් වෙන අතර මුළු හමුනප්ට්‍රාවම වැලිවලට යටවී යයි. පලායන අතරතුර අමුන්-රා පොත අස්ථානගත වන නමුත් කතාවේ වීරයන්ට තමන්ගේ ජීවිත බේරාගැනීමට හැකි වේ. අවසානයේදී රික්, ජොනතන් සහ ඉවලින් ඔටුවන් පිට නැගී කාන්තාරය තරණය කරන්නේ බෙනී සොයාගත් වස්තු සම්බාරයද රැගෙනය.
ආරම්භය
1992 දී, නිෂ්පාදක ජේම්ස් ජැක්ස් පළමු 'මමී' චිත්‍රපටය 1990 ට සරිලනසේ නැවත නිර්මාණය කිරීමට තීරණය කළේය. 'යුනිවර්සල් ස්ටූඩියෝ' සහ 'එම්බ්ලින් එන්ටටේන්මන්ට්' සමාගම එයට සමබන්ධ වීමට කැමැත්ත පල කලේ ඔහු එහි වියදම ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 10 කට සීමා කරන්නේ නම් පමණි කොන්දේසිය පිටය. නිෂ්පාදකවරයා පෙර සිටම දැන සිටියේ 'යුනිවර්සල් ස්ටූඩියෝ' ආයතනයට අඩු වියදම් සහිත ත්‍රාස්‍යයජනක චිත්‍රපටයක් නිපදවීමට අවශ්‍යතාවක් තිබු බවය. ඊට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස ජැක්ස් ත්‍රාස්‍යය චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂක/ තිර රචක, 'ක්ලයිව් බාර්කර්' අධ්‍යක්ෂණය සදහා කැදවා ගනී. බාර්කර්ගේ අදහස වුයේ චිත්‍රපටය ඉතා බිහිසුණු මෙන්ම කතාවේ ප්‍රධාන චරිතය ලෙස පෙන්නුම් කලේ, මමීවරුන් නැගිටවන මායාකාරයෙක් වන කලා කෞතුකාගාර භාරකරුවෙකුගේ වෙස් ගෙන සිටින්නෙක්ය. ජැක්ස් නැවත මතක් කර කියා සිටින්නේ බාර්කර්ගේ අදහස වුයේ චිත්‍රපටය අඳුරු, රාගාත්මක එමෙන්ම මායාවලින් පිරී තිබිය යුතුබවය. එය නිෂ්පාදනය වුයේ නම් එය හොඳ අඩු වියදම් සහිත චිත්‍රපටයක් වීමට තිබිණ. සාකච්චා කීපයකින් පසු බාර්කර් සහ යුනිවර්සල් ආයතනය මේ පිලිබඳ උනන්දුව නැතිවී යයි. චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂ 'ජෝර්ජ් ඒ. රොමේරෝ' විසින් ගෙනා අදහස වුයේ චිත්‍රපටය ඇවිදින මළවුන් පිලිබඳ විය යුතු බවත් ත්‍රාස්‍යයජනක චිත්‍රපටයක් වන 'නයිට් ඔෆ් ද ලිවින් ඩේඩ්' හා සමාන චිත්‍රපටයක් විය යුතු බවය. නමුත් ජැක්ස් මෙන්ම ප්‍රායෝගික අදහසක් අවශ්‍ය වී තිබු ස්ටූඩියෝවද එම අදහස් වන චිත්‍රපටය භයංකාර එකක් වනු ඇතැයි තීරණය කළෝය.
ඊලඟට 'ජෝ ඩන්ටේ' සමග සම්බන්ධ වූ අතර ඔහුගේ අදහස වුයේ වැඩි වියදමක් සහිතව 'දනියෙල් ඩේ ලුවිස් ' ඉතා නපුරු මමීයකගේ චරිතයක් නිරූපනය කරන චිත්‍රපටයක් නිර්මාණය කිරීමයි. මෙම අනුවාදයට අනුව (ජෝන් සේල්ස් සමඟ තිර රචනය කල) වර්තමාන කාලය පදනම් කරගෙන ආදරකතාවක නැවත උත්පත්තිය පිලිබඳ කියවේ. මෙම චිත්‍රපටය නිර්මාණය වීමට ආසන්නව තිබු නමුත් එනම් මිනී කන කෘමීන් වැනි දෑ නිර්මාණය වූ පසුත්, ස්ටූඩියෝවට ඩොලර් මිලියන 15 ක අයවැයක් වූ ච්ත්‍රපටයක් අවශ්‍ය වූ නිසා ඩන්ටේගේ අනුවාදය අනුමත නොවීය. ඉන් මද කලකට පසු 'මික් ගැරිස්' අධ්‍යක්ෂණයට එක්වූ නමුත් නැවත ව්‍යාපෘතිය හැර යන අතර, 'වෙස් ක්‍රාවේන්' ට මෙම චිත්‍රපටය පිළිගැන්වෙන නමුත් එය ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබේ. ඉන්පසු 1997 දී ස්ටීෆන් සොමර්ස්, ජැක්ස්ට කතා කර කියා සිටින ආකාරයට ඔහුගේ අදහස වන්නේ 'ඉන්දියානා ජෝන්ස්' හෝ 'ජේසන් ඇන්ඩ් ද අර්ගොනොට්ස්' යන චිත්‍රපට වල ආකාරයට මමී නැමැති සත්වයා චිත්‍රපටයේ වීරයන්ට අනතුරු ඇති කරන බවය. සොමර්ස් මමී පළමු චිත්‍රපටය වයස 8 දී දැක තිබුණු අතර ඔහුට එය නැවත විශාල ලෙස ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට අවශ්‍ය විය. ඔහුට මමී සම්බන්ධ චිත්‍රපටයක් 1993 දී සිට නිර්මාණය කිරීමට අවශ්‍ය වුවත් තිරරචකයින් සහ අධ්‍යක්ෂකවරුන් එම කාර්යයේ යෙදී සිටියෝය. අවසානයේදී සොමර්ස්ට තම අවස්ථාව උදා වී ඔහුගේ අදහස යුනිවර්සල් ආයතනයට පිටු 18 ක වාර්තාවක් පිළිගන්වන ලදී. එවන විට යුනිවර්සල් ආයතනයේ කළමනාකාරිත්වය, 'බේබ්: පිග් ඉන් ද සිටි' චිත්‍රපටය නිසා මේ පිලිබඳ අදහස වෙනස් වී තිබු නිසාත්, එම චිත්‍රපටය තිරගත වීමෙන් ලද පාඩුව නිසාත් එය මකාගෙන 1930 දී තිබී සාර්ථකත්වය ළඟා කරගැනීමට ආයතනයට අවශ්‍යවේ. යුනිවර්සල් ආයතනය මෙම අදහසට කැමති වන අතර එය අනුමත කර, අයවැය ඩොලර් මිලියන 15 සිට ඩොලර් මිලියන 80 දක්වා වැඩි ක‍රයි.
මූලික ජායාරූපකරණය
චිත්‍රපට රූගත කිරීම් "මරකෙක්, මොරොක්කෝවේ", 1998 මැයි මස 4 වෙනි දින ඇරඹුනු අතර සති දාහතක් පුරා රූගත කිරීම් කරන ලදී. ජායාරූපකරණය පසුව 'අරෆ්වුඩ්' නැමැති කුඩා නගරයෙන් පිට පිහිටි සහරා කාන්තාරයට රැගෙන ගිය අතර ඉන්පසු එක්සත් රාජධානියටද, 1998 අගෝස්තු 29 දින රූගතකිරීම් අවසන් වීමට ප්‍රථම මාරුවෙමින් පැවතිනි. කණ්ඩායම ඊජිප්තුවේ රූගත කිරීම් කිරීමට නොහැකි වුයේ යහපත් දේශපාලන වාතාවරනක් නොතිබූ නිසාය. සහරා කාන්තාරයේ දැඩි රස්නය නිසා ඇතිවන විජලන තත්වය මගහරවා ගැනීමට නිෂ්පාදන කණ්ඩායමේ, ප්‍රථමාධාර පිරිස විශේෂ පානයක් සකස් කල අතර එය පැය දෙකෙන් දෙකට රූගත කරන කණ්ඩායමට මෙන්ම රංගන ශිල්පීන්ට පානය කිරීමට සිදු විය. දෛනිකව වැලි කුනාටුවලට හසු විය. සර්පයන්, මකුණන් සහ ගෝනුස්සන් ඉතා බරපතල ප්‍රශ්නයක් වූ අතර, කණ්ඩායමේ සමහරුන්ව මෙම සතුන් සපා කෑම නිසා ගුවන් මගින් ප්‍රතිකාර සදහා ගෙන යාමට සිදු විය. බ්‍රෙන්ඩන් ෆ්‍රේරේසර්ගේ ජීවිත හානි වීමට පවා සිදුවූයේ ඔහු එල්ලා මැරීමේ දර්ශනය රූගත කරන අතරතුරය. වෛස් ඒ පිලිබඳ මතක් කරන ආකාරයට '' ඔහු (ෆ්‍රේරේසර්) හුස්ම ගැනීම නැවතූ නිසා කෘතීම ශ්වසනය දීමට සිදුවූ බවය." නිෂ්පාදන කණ්ඩායමට මොරොක්කෝවේ හමුදාවේ නිල ආරක්ෂාව ලැබී තිබුණු අතර රංගන ශිල්පීන්ට පැහැර ගෙන යාම පිළිබද ජීවිත රක්ෂණයක්ද ගැනීමට සිදු විය. මෙය සොමර්ස් රංගන ශිල්පීන්ට කියා සිටින්නේ රූගත කිරීම් අවසන් කල පසුවය.
නිෂ්පාදක නිර්මාණක 'ඇලන් කැමරන්' ක්‍රියාවිරහිතවූ ගිනිකන්දක් අර්ෆ්වුඩ් ආසන්නයේ සොයාගත් අතර, එය හමුනප්ට්‍රා නගරය නිර්මාණය කිරීමට යෝග්‍ය විය. සොමර්ස් මෙයට කැමැත්ත පල කර සිටියේ " ගිනිකන්දකට මුවාවී සැගවී තිබෙන නගරයක් මෙයට ඉතාමත් යෝග්‍ය බවය. " කාන්තාරය මැදදී එය නොපෙනේ. ගිනි කන්ද පිළිබද විමර්ශනයක් සිදු කරන ලද්දේ, බිත්ති සහ පිළිමවලට නියමිත පරිමා තීරණය කර 'ශේපර්ටන් ස්ටූඩියෝ' හීදී නිර්මාණය කිරීමය. මෙහි උමං සහ මළවුන්ගේ දේශය වැනි දර්ශන රූගත කිරීම සිදු විය. මෙම ආකෘති සති 17 ක් පුරා නිර්මාණය වූ අතර, ෆෛබෙර් වීදුරු වලින් නිර්මාණය කරන ලද ඉදිකිරීම් විශේෂ දෘෂ්‍ය ප්‍රයෝග වලින් පිරි චිත්‍රපටයේ අවසන් කොටස්වලට පාවිච්චි කෙරිණි. තවත් එක රූගත කිරීම් ස්ථානයක් එක්සත් රාජධානියේ 'චත්තම්' හි වාරයෙහි තිබුණු අතර එය තවත් විශාල කාර්යයක් වුයේ 'නයිල්' නදියේ 'ගීසා' වරායෙදී මෙවැනි රූගත කිරීමක් තිබුණු නිසාය. මෙම රූගත කිරීම සදහා අඩි 600 ක් (මීටර් 183) දිග දුම් කෝච්චියක්, ඇජැක්ස් එන්ජිමක්, පස් අයින් කිරීමේ යන්ත්‍ර තුනක්, අශ්ව කරත්තයක්, අශ්වයන් ඇදගෙන යන රථ හතරක්, මනාව පිළියෙළ කරන ලද අශ්වයින් පස්දෙනෙකු සහ ආශ්වාරෝහකයන්, බුරුවන් නව දෙනෙකුද, වෙළදසැල්ද, අරාබි වෙළදුන් මෙන්ම අමතර වෙස් ගන්වන ලද තුන්සීයක පිරිසක්ද මෙයට අයත් විය.
සංගීත දායකත්වය
ද මමී: නියම මෝෂන් පික්චර් සංගීතය නිර්මාණය හා මං පෙන්වීම "ජෙරී ගෝල්ඩ්ස්මිත් " විසින් සිදුකල අතර ඔකෙස්ට්‍රා වාදනයෙන් "ඇලෙක්සැන්ඩර් කරේජ්" දායක විය. මෙම සංගීත පටය"ඩෙකා රෙකෝඩ්ස්" මගින් 1999 මැයි 4 දින නිකුත් කල අතර ගෝල්ඩ්ස්මිත් ගේ අනෙකුත් සංගීත පට ලෙස, ප්‍රධාන සංගීත තනුව ග්‍රාස් සහ පකෂන් බහුල ලෙස යොදාගනී. ගෝල්ඩ්ස්මිත් ඉතා දක්ෂ ගායකයන් බොහොමයක් ද මෙම කාර්‍ය සදහා යොදාගන්නා ලදී.
සමස්තයක් වශයෙන් ගෝල්ඩ්ස්මිත් ගේ සංගීතයට යහපත් ප්‍රතිචාර හිමිවිය. "ඇල් ම්යුසික්" එය විස්තර කලේ මෙය අපේක්ෂාකළ විශේෂ අවස්ථා ඉස්මතු වන ආකාරයට "ඉතා ප්‍රෞඩ" භාවයක් පෙන්වන බවය. අනෙකුත් විචාරකයන් යහපත් ප්‍රතිචාර දැක්වුයේ අදුරු භාවයක් හගවන සංගීතය, මෙහි කතා වස්තුවට මනාව ගැලපෙන බවත් එම සංගීතයේ ශක්තිමත් භාවය එය තවත් ඉස්මතු කරන බවත්ය. සීමාසහිත නමුත් විශේෂ ලෙස යොදා ගත් කෝරසය මනා ලෙස ප්‍රසංසාවට ලක් විය. එමෙන්ම බොහෝ විචාරකයින් සී.ඩී තැටියේ අන්තිම ගීතය සමස්ථයක් වශයෙන් හොදම ගීතය ලෙස පෙන්නුම් කරන ලදී.
තවත් විචාරකයින් කියා සිටියේ එම සංගීත පටය ඒකීයත්වය අඩුවෙන් පෙන්වු බවත් නැවත නැවත ඇසෙන ඉතා ශක්තිමත් සංගීතය තරමක් ඇසීමට අපහසු බවය. "සන්මියුසික්.නෙට්" හි සේවය කරන "රොඩ්රික් ස්කොට්" කියා සිටියේ එම සංගීත පටය ගෝල්ඩ්ස්මිත්ගේ "ඉතා හොදම මෙන්ම යම් දුරකට සාමාන්‍ය හැකියාවන් පෙන්වන්නක්" බවය. ඔහුගේ කාර්ය වාසනාවට ඔහු ජයග්‍රාහි ලෙස නිම කරයි.
බොක්ස් ඔෆිස් වාර්තා තැබීම් (ආදායම්)
ද මමී" චිත්‍රපටය 1999 මැයි 7 වන දින නිකුත් වූ අතර එය නිකුත්වූ සති අන්තයේ දී ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ චිත්‍රපට ශාලා 3210 ක තිරගත වීමෙන් ඩොලර් මිලියන 43 ක ආදායමක් ලැබිණි. මුළු ලෝකය පුරා දර්ශනය කර එය ඩොලර් මිලියන 415 උපයා ගැනීමට හැකි විය. (ඇම.ඩො.මිලියන 155, අනෙක් රටවල ඩොලර් වලින් මිලියන 260)