cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය
මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයෙහි (CPU) ඉතිහාසය
සංඛ්‍යාංක (digital) උපාංග වීම හේතුවෙන් සියලුම මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU)  විවික්ත අවස්ථා සමඟ කටයුතු කරන අතර එමනිසා ඒවා සඳහා කිසියම් ආකාරයක අවස්ථා අතර හුවමාරු වීමේ අවයවයක් තිබීම මෙම තත්ත්ව වෙන් වෙන්ව හඳුනාගැනිම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වේ. ට්‍රාන්සිස්ටරයට වාණිජමය වටිනාකමක් ලැබීමට පෙරාතුව, විද්‍යුත් ප්‍රතියෝජක හා රික්තක නල බොහෝවිට අවස්ථා හුවමාරු අවයව ලෙස භාවිතා විණි. මීට පෙර පැවැති පුර්ණ වශයෙන් ‍යාන්ත්‍රික සැලසුම් වලට සාපේක්ෂව මේවායේ පැහැදිලි වේග පරිමාණ වෙනසක් ඇතත්, ඒවායේ විශ්වාසීභාවය එතරම් ‍ හොඳ මට්ටමක් නොවිණි. මේ සඳහා උදාහරණයක් ලෙස ප්‍රතියෝජන මඟින් සරල ධාරා අනුක්‍රමික තර්ක පරිපථ සෑදීමේදී ඇතිවන ස්පර්ශය පොළා පැනීම නමැති (contact bounce) දුෂ්කරතාවය මඟහැරවීමට අමතර දෘඩාංග අවශ්‍ය වීම සැලකිය හැක. රික්තක නලයක ස්පර්ශය පොළා පැනීම තත්ත්වයට පත්වීමට ඉඩක් නොමැති නමුත් ඒවා පූර්ණ සක්‍රීය තත්ත්වයට පත් වීමට පෙර නියමිත උෂ්ණත්වයකට ගෙන ආයුතු අතර ක්‍රමයෙන් එය අඩු වී අක්‍රිය වී යයි. සාමාන්‍යයෙන් නලයක ක්‍රියාකාරිත්වය නැවතුනු විට මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) පිරික්සා බැලීමෙන් අක්‍රිය වු කොටස හරහා ගෙන එය නැවත ප්‍රිතිස්ථාපනය කිරීම සිදු කෙරේ. එම නිසා මුලික ඉලෙක්ට්‍රෝනික (රික්ත නල මුලික වු ) පරිගණකයන් සාමාන්‍යයෙන් විද්‍යුත් යන්ත්‍ර (ප්‍රතියෝජක මුලික වු) පරිගණක වලට වඩා වේගවත්, නමුත් විශ්වාසනීයභාවය තරමක් අඩු ඒවා ලෙස සැලකේ. EDVAC ආදී නාල පරිගණක සාමාන්‍යයෙන් පැය 8 කට වරක් අක්‍රීය වීමක් කරා නැඹුරු විය හැකි මුත්, Harvard Mark I ආදී ප්‍රතියෝජක පරිගණක (මදවේග නමුත් පෙරාතුව) අක්‍රීය තත්ත්වයට පත්වුයේ ඉතා කලාතුරකිනි. (Weik 1961:238) අවසානයේ නාල මුලික පරිගණක ප්‍රමුඛ ස්ථානයකට පැමිනියේ, එමඟින් සැපයුන සුවිශේෂි වේග වාසිය විශ්වාසය පිළිබඳ දුෂ්කරතාවලට වඩා වැදගත් වු බැවිනි. බොහෝමයක් පැරණි සම මුහුර්තක මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) නූතන ක්ෂ්‍රදු ඉලෙක්ට්‍රොනික සැකසුම් වලට සාපේක්ෂව අඩු ස්පන්ද වේගයකින් ධාවනය විය. (ස්පන්ධ වේග පිළිබඳ සාකච්ඡාවක් සඳහා පහත බලන්න) 100 Khz 4 MHz ස්පන්ද සංඥා සංඛ්‍යාතයක් මේ කාලයේදී බොහෝ සුලබ වු අතර ඒවා ගොඩනගන ලද හුවමාරු අවයවයන්ගේ වේගයන් මත විශාල වශයෙන් සීමා විය.
අණුසකසු
thumb|ඉන්ටෙල් 8742 හි සංගෘහිත පරිපථයකි. 12MHz ක්‍රියාකරන CPU එකක්, බයිට් 128 ක RAM , බයිට් 2048 ක EPROM හා 1/10 එකට චිපයේ ඇති බිට් 8ක ක්ෂුද්‍ර පාලකයකි.
thumb|ඉන්ටෙල් 80486 DX2 මයික්‍රො ප්‍රොසෙසරය සෙරමික් PGA  ඇසුරුමක් තුල
1970 දී මයික්‍රො ප්‍රොසෙසරය හදුන්වාදීම CPU සැලසුම් කිරීමට හා නිෂ්පාදනයට සැලකිය යුතු බලපෑමක් සිදු කළේය. 1970 දී ප්‍රථම මයික්‍රො ප්‍රොසෙසරය (intel 4004) හා 1974 දී ප්‍රථම විශාල ලෙස භාවිතා කළ මයික්‍රො ප්‍රොසෙසරය (Intel 8080) හදුන්වාදීමේ සිට මෙම වර්ගයේ CPU එකකුත් සියලු මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) නිෂ්පාදන ක්‍රම අභිබවා යාමට සමත් විය. එම කාලයේ මේන්ෆ්‍රේට් (Mainframe) හා මිනි කම්පියුටර (minicomputer) නිෂ්පාදකයන් ඔවුන්ගේ පැරණි පරිගණක සැලසුම් ශිල්ප ආකෘති වැඩි දියුණු කිරීමට (upgrade) වෙළද නාම යටතේ (හිමිකම් සහිත) 1C දියුණු කිරීමේ වැඩසටහන් දියත් කළ අතර ඔවුන්ගේ පැරණි දෘඩාංග හා මෘදුකාංග සමග පසු ගැළපුම් වන මයික්‍රොප්‍රොසෙසර නිෂ්පාදනය කරන ලදී. වර්තමානයේ බහුලව ඇති පුද්ගලික පරිගණකවල ආගමන හා විශාල සාර්ථකත්වයක් සමග CPU යන්න දැන් බොහෝ විට ව්‍යවහාර වන්නේ මයික්‍රොප්‍රොසෙසර භාවිත සඳහාය.
පෙර පරම්පරාවේ CPU පරිපථ පුවරු එකක් හෝ කිහිපයක් මත එකිනෙකට වෙන් වෙන්ම පවතින ලෙස සහ කුඩා සංගෘහිත පරිපථ (IC) ගණනාවකින් යුක්තව නිර්මාණය කරන ලදී. නමුත් CPU නිෂ්පාදය කරන්නේ IC ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයක් යොදාගෙනය. (සාමාන්‍යයෙන් එකක් පමණක්), තනි අච්චුවක් යොදාගෙන නිෂ්පාදනය කරන නිසා ප්‍රමාණයෙන් කුඩාවන CPU වල ද්වාර පරපෝෂිත ධාරිතාව (gate parasitic capacitance) අඩු වීම වැනි භෞතික සාධක නිසා වඩා වේගවත් මාරු වීමේ කාල ලැබී ඇත. මේ නිසා සම මුහුර්තිත (syn chronons) මයික්‍රොප්‍රොසෙසරවලට මෙගා හර්ට්ස් 10 සිට ගිගාහර්ට්ස් කිහිපයක් දක්වා පරාස ගතවන ස්පන්ද සීග්‍රතා (Clock rate) ඇත. අතිරේකව IC මත ඉතා කුඩා ට්‍රාන්සිස්ටර නිර්මාණය කිරීමේ හැකියාව වැඩිදියුණු වී ඇති හෙයින් තනි CPU එකක් මත ට්‍රාන්සිස්ටර ගණන හා සංකීර්ණතාව ක්‍රමානුකූලව වැඩි‍වී ඇත. මෙම පුළුල්ව නිරීක්ෂිත ප්‍රවණතාව “මුවර්ගේ නීතිය” (Moore’s law) මඟින් විස්තර කරයි. CPU හි සංකීර්ණත්වයේ වර්ධනය පිළිබද වඩාත්ම නිවැරදි අනාවැකිකරුවා වන්නේ මූර්ගේ නීතියයි.
CPU වල සංකීර්ණතාව, ප්‍රමාණය , නිෂ්පාදනය හා සාමාන්‍ය ආකාරය පසුගිය වසර 60 තුළ විශාල ලෙස වෙනස් වී ඇතත් මූලික සැකැස්ම හා ක්‍රියාකාරීත්වය වෙනස්ව ඇත්තේ ඉතා සුළු වශයෙනි. වර්තමානයේ ඇති CPU බොහොමයකට පාහේ ඉතා නිරවද්‍ය ලෙස‍ “වොන් නියුමාන්” (Von Neumann) ගබඩාගත - ක්‍රමලේඛ යන්ත්‍රන ලෙස විස්තර කළ හැකිය. පෙර සඳහන් කරන ලද මූර්ගේ නීතිය දිගින් දිගටම සත්‍ය ලෙස රදා පවතින නිසා සංගෘහිත පරිපථ ට්‍රාන්සසිස්ටර තාක්ෂණයේ සීමා ගැන විවිධ සංකල්ප මතුවෙමින් පවතී. ඉලෙක්ට්‍රොනික ‍ද්වාර (electronic gates) අධික ලෙස කුඩා කිරීම ඉලෙක්ට්‍රෝන සංරචණ (electromigration) හා උප සීමක කාන්දුව (subthreshold leakage) වැනි සංසිද්ධිවල බලපෑම වඩාත් කැපී පෙනීමට හේතු වී ඇත. මෙම නව සංකල්ප පර්යේෂකයන්ට ක්වොන්ටම් පරිගණක වැනි පරිගණක ක්‍රම පිළිබද පර්යේෂන පැවැත්වීමට හේතුවන හේතු සාධක අතර ඇති අතර අනුවර්තී වාදයේ (parallelism) භාවිතා වන සම්භාව්‍ය වොන් නියුමාන් ආකෘතිය ප්‍රයෝජනවත් බව වැඩි කිරීමට හේතු වී ඇත.
මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයෙහි උපදෙස් මට්ටමේ සමාන්තරතාවය
සමාන්තරතාව උත්සන් කළ හැකි සරලම ක්‍රමයක් වන්නේ මුල් උපදෙස් ක්‍රියා කරවීම හා නිමවීමට පෙර උපදෙස් ආහරනය කිරීමේ හා විකේතනය කිරීමේ මුල් පියවර ගැනීමයි. මෙය උපදෙස් නල මාර්ගකරණය නැමති ශිල්පීය ක්‍රමයේ සරලම ආකාරය වෙයි. මේ සඳහා සියළුම නවීන පොදු කාර්ය මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයක්ම (CPU) පාහේ යොදා ගැනේ. නල මාර්ගකරණය මඟින් ක්‍රියා කරවීම වි‍විධ අවධි වලට වෙන් කරන බැවින් එක් අවධියකදී, එක් උපදෙසකට වඩා ක්‍රියා කරවීමට අවස්ථාව ලැබේ. උපදෙස් ක්‍රියා කරවා නළ මාර්ගයෙන් ඉවත් කෙරෙන තෙක් එක් එක් අවධියේදී වඩ වඩා පුර්ණ කිරීම සිදු කරන බැවින් මෙම වෙන් කිරීම එක්ලස් පෙළකට සමාන කල හැකි වේ.
කෙසේ වෙතත් නළ මාර්ගකරණයෙන් සිදුවන මුල් මෙහෙයුමක ප්‍රතිඵලය ඊළඟ මෙහෙයුම නිම කිරීමට අවශ්‍ය වන අවස්ථා ඇති වීමට පුළුවන. මෙම තත්ත්වය දත්ත ආයත්තතා ගැටුම ලෙස හැඳින්වේ. මෙවැනි තත්ත්ව මැඩ පැවැත්වීමට හැකි ආකාරයක් උදා වුවහොත් උපදෙස් නළ මාර්ගයේ කොටසක් පමා කිරීම සඳහා අතිරේක පරිපථාවලියක් අවශ්‍ය වෙයි. ඒ නිසා නළ මාර්ගස්ථ සකසනය (subscalar) ඊට වඩා සංකිර්ණ වේ. (නමුත් සුවිශේෂ ලෙස සංකිර්ණ නොවේ). නළ මාර්ගයක සකසනයක අදීශ තත්වයට ඉතාමත් ලන්විය හැකි අතර නිෂේධනය විය හැක්කේ නළ මාර්ග හදිසියේ නතර වීමෙන් පමණි. (උපදෙස් එක් අවදියකදී එක් ස්පන්දන චක්‍රයකට වඩා ගැනීමෙනි) උපදෙස් නල මාර්ගය පිළිබඳ අදහස තවදුරටත් වැඩිදියුණු කිරීමෙන් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) අංගයන්හි අභාවිත කාලය තවදුරටත් අවම කරන ක්‍රම දියුණු වීමට මඟ පෑදිනි. සුපිරි අදීශ ලෙස හඳුන්වන සැලසුම් වල දිගු උපදෙස් නල මාර්ග හා බහු සර්වසම ක්‍රියාකරවන ඒකක අඩංගු වේ. සුපිරි අදීශ නල මාර්ග බහු උපදෙස් ප්‍රමාණයක් කියවා ඒවා සන්දේශය (dispatcher) වෙත යවන අතර, උපදෙස් සමාන්තරව එක විටම ක්‍රියා කරවිය හැකිද, නැද්ද  යන්න තීරණය කරන්නේ ඒවා ‍මඟිනි. එසේ නම් ඒවා ක්‍රියාකරවන තිබෙන ඒකක වෙත යැවෙන අතර, මෙමඟින් උපදෙස් කිහිපයකට එකවර ක්‍රියා කරවීමේ හැකියාව ලැබේ. සමස්ථයක් ලෙස ගත් විට සුපිරි අදිශ මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) මඟින් ක්‍රියා කරවන ඒකක වෙත එකවිට යැවිය හැකි උපදෙස් ප්‍රමාණය වැඩිවත්ම, වැඩි උපදෙස් ප්‍රමාණයක් එක් චක්‍රයකදී සම්පුර්ණ කර ගත හැකිවේ. සුපිරි අදීශ මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) නිර්මිතය සැලසුම් කිරීම ගත්විට අපහසුම කාර්යය වන්නේ සන්දේශකය (dispatcher)  නිර්මාණය කිරීමයි. සන්දේශකයට (dispatcher) කුමන උපදෙස් සමාන්තරව ක්‍රියා කරවිය හැකි දැයි ඉක්මනින් හා නිවැරදිව නිර්ණය කළ හැකි විය යුතු අතරම, උපරිම ක්‍රියාකරවන ඒකක ගණනක් කාර්ය බහුලව තැබෙන ආකාරයට එම උපදෙස් යැවිය යුතුය. මේ සඳහා උපදෙස් නල මාර්ගය ඉක්මනින් පිරිවය යුතු අතර, මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) හැඹිලියේ සැලකිය යුතු කොටස් ප්‍රමාණයක් සුපිරි අදීශ නිර්මිතය යොදා ගැනීමේ අවශ්‍යතාව වැඩි කරයි. එසේම ඉහල මට්ටමක කාර්ය සාධකයක් ‍පවත්වා ගැනීම උදෙසා ශාඛා අනාවැකිය (branch prediction), විචාරාත්මක සම්පාදනය (speculative execution) සහ ක්‍රියා විරහිත සම්පාදනය(out-of-order-execution) වැනි උපද්‍රව මඟහැරිම් ශිල්පීය ක්‍රම යොදා ගැනීම තීරණාත්මක වේ. කොන්දේසි සහගත උපදෙස් මඟින් කුමන ශාඛාවක් ‍(හෝ පථයක්) ගනීදැයි අනුමාන කිරීමට උත්සාහ කිරීමෙන් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක හට කොන්දේසි සහගත උපදෙසක් නියම කරන තුරු මහත් ‍නල මාර්ගයම නවතා බලා සිටි මුළු වාර ගණන අඩු කරගත හැකි වේ. කල්පිත ක්‍රියාකරවීම මඟින් කොන්දේසි සහගත මෙහෙයුම් අවසානයේ අවශ්‍ය වන හෝ නොවන කේත කොටස් ක්‍රියා කරවීමෙන් බොහෝ විට ප්‍රමාණවත් කාර්ය සාධන වර්ධනයක් ලබා දේ. අපිළිවෙලට ක්‍රියා කරවීම මඟින් යම් ප්‍රමාණයකට උපදෙස් ක්‍රියා කිරීමේ පිළිවෙල නැවත සැකසීමක් සිදුවන අතර, දත්ත ආයත්තතාවයන් මඟින් ඇතිවන ප්‍රමාද අඩු කර ගත හැකිවේ.
මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU)හි කොටසක් සුපිරි අදීශ හා කොටසක් එසේ නොවන අවස්ථාවකදී එම සුපිරි අදීශ නොවන කොටසට උපලේඛනය කිරීම නතර වීම නිසා කාර්ය සාධනය අතින් පාඩු විදීමට සිදුවේ. මුල්  Intel Pentium(P5)  හට එකකින් එක කාල චක්‍රයකදී එක් උපදෙසක් ප්‍රතිග්‍රහණය කරන සුපිරි අදීශ අංක ගණිතය තර්ක ඒකක දෙකක් තිබු නමුත්, එහි FPU හට එක් කාල චක්‍රයකදී එක් උපදෙසක් ප්‍රතිග්‍රහණය කළ ‍නොහැකි විය. එමනිසා Intel Pentium(P5) නිඛිල අතින් සුපිරි අදීශ වු අතර, ඉපිලෙන ලක්ෂ්‍ය අතින් සුපිරි අදීශ නොවීය. Intel හි Pentium නිර්මිතියට අනුප්‍රාප්තිකයාවු P6  හි ඉපිලෙන ලක්ෂීය විශේෂාංග වලට සුපිරි අදීශ හැකියාව එක් කර තිබු අතර, එම නිසා ඉපිලෙන ලක්ෂීය උපදෙස් ක්‍රියා කරවීමෙහි සුවිශේෂී වර්ධනයක් සලසවා ගත හැකිවිය.
දත්ත සමාන්තරතාව
වැඩි කතාබහට ලක් නොවන නමුත් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයෙ (CPU) හි ඉතා වැදගත් අංගයකි, දත්ත සමාන්තරතාවය. දත්ත සකසන (Processor) සියල්ලම අදීශ උපකරණ ලෙස හැඳින්වේ. එක් උපදේසයක් ගැන සැලකීමේදී, දෛශික සකසන ක්‍රියා කරන්නේ දත්ත කොටස් රාශියක් සමඟයි. එම නිසා දෛශික සකසන, අදීශ සකසන වලින් වෙනස් වෙයි. මක් නිසාද අදීශ සකසන ක්‍රියාකරන්නේ දත්ත එක් කොටසක් සමඟ පමණක් බැවිනි. ෆ්ලින් (Flyn)ගේ වර්ගීකරණයට අනුව, දත්ත හසුරුවන මෙම ක්‍රම 02 පිළිවෙලින් SISD (එක් උපදෙසක් හා එක් දත්තයක්) හා SIMD (එක උපදෙසක්, දත්ත ගොඩක්) ලෙස හඳුන්වයි. දෛශික දත්ත හා ක්‍රියාත්මක මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය (CPU) නිපදවීමේ වැදගත්කම නම් විශාල දත්ත ප්‍රමාණයක් මත ක්‍රියා කරන, එකම මෙහෙයුමෙන් (උදා: එකතුව, තිත් ගුණිතය) උවමනා වන කාර්යයන් හොඳින් ක්‍රියාත්මක කිරීමට ලැබීමයි. එයට හොඳ උදාහරණයන් ලෙස බහු මධ්‍යම යෙදුම් (රූප, වීඩියෝ ශබ්ද) හා විද්‍යාත්මක හා ඉංජිනේරු කාර්යයන් දැක්විය හැක. අදීශ මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU) එකක් අනිවාර්යයෙන් දත්ත ගොන්නක් එක් එක් උපදෙස් හා අගයන් ආහරණය, විකේතනය හා ක්‍රියාත්මක කිරීම යන මුළු ක්‍රියාවලියම සම්පුර්ණ කළ යුතුය. නමුත් දෛශික මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU) එකක් එක් උපදෙසක් සමඟ ඇති ඊටත් වඩා විශාල දත්ත ගොන්නක මෙහෙයුමක් සිදු කිරීමට සමර්ථය. ඇත්තෙන්ම මෙය කලහැකි වන්නේ යෙදුමක් විශාල දත්ත ගොන්නක මෙහෙයුමක් කරද්දී එක් පියවරකට වඩා අවශ්‍ය වු විටය.
Cray-1 ‍වැනි මුල්ම දෛශික මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU), බොහෝ දුරට ක්‍රියාත්මක වුණේ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ හා ගුප්ත ලේඛන (Cryptography) යෙදුම් ආශ්‍රිතවය. කෙසේ වෙතත්, බහු මාධ්‍ය බොහෝ ලෙස සංඛ්‍යාංක (Digital) මාධ්‍යයට මාරු වෙද්දී මෙම SIMD හි අවශ්‍යතාව පොදු කාර්ය පරිගණක සඳහා  ඉතා වැදගත් විය.
සුළු කාලයකට පසු ඉපිලෙන ලක්ෂ්‍ය ක්‍රියාකාරී ඒකක පොදු කාර්ය සකසන වල ඇතුළත් වෙද්දී, SIMD ක්‍රියාකාරී ඒකක ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා වන නියමාවලිද පොදු කාර්යය මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU) වල දක්නට පටන් ගැනුණි. Intel හි MMX වැනි සමහර SIMD නියමාවලි නිඛිල වලට සීමා වුණි. මෙය සමහර මෘදුකාංග නිපදවන්නන්ට බාධාවක් විය. මක්නිසාද මුලිකවම SIMD වලින් උදව් ලබන යෙදුම් ක්‍රියා ක‍ළේ ඉපිලෙන ලක්ෂ්‍ය අංක සමඟ පමණි. ක්‍රම ක්‍රමයෙන් සාමාන්‍යයන් ISA සමඟ කටයුතු කරන නව SIMD නාමාවලි හඳුන්වාදීමත් සමඟ මෙම තත්ත්වය මඟ හැරි ගියේය. උදාහරණයක් ලෙස Intel හි SSE හා  Power PC ආශ්‍රිත AltiVec (VXX) පෙන්වා දිය හැක.
පොට මට්ටමේ සමාන්තරතාව
උසස් කාර්ය සාධනයක් අත්කර ගැනීමේ තවත් උපාය මාර්ගයක් වන්නේ බහු ක්‍රම ලේඛන සංඛ්‍යාවක් හෝ පොට සංඛ්‍යාවක් සමාන්තරව ක්‍රියා කරවීමයි. මෙම පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍රය සමාන්තර පරිගණක ලෙස ද හඳුන්වයි. ෆ්ල්යින්ගේ වර්ගීකරණය අනුව එය බහු උපදෙස්, බහු දත්ත හෝ MIMD ලෙස හැඳින්වේ. මෙම අරමුණු ‍උදෙසා යොදා ගත් එක් තාක්ෂණයක් වන්නේ බහු සැකසුමයි. මෙම තාක්ෂණයේ මුල් අවස්ථාව වන්නේ සමමිතික බහු සැකසුම (SMP) වෙයි. එහි මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) කුඩා ප්‍රමාණයක්ම ඒවායේ මතක පද්ධති ගැන සංසක්ත දර්ශනයක් ඇත. මෙම ක්‍රමයේදී සෑම මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයක්ම (CPU) මතක පිළිබඳ දර්ශනයක් තබා ගැනීම සඳහා නිතරම යාවත්කාලීන වන අතිරේක දෘඪාංග තිබේ. මතකය පිළිබඳ යාවත්කාලීන දර්ශනයක් තිබීමෙන් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය (CPU) හට එකම ක්‍රමලේඛණ සම්බන්ධයෙන් සහයෝගයෙන් වැඩ කල හැකිය. එසේම ක්‍රමලේඛවලට එක් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයකින් තවත් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයකට සංක්‍රමණය විය හැක. සහයෝගයෙන් වැඩ කල හැකි මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක සංඛ්‍යාව අතලොස්සක ප්‍රමාණයේ සිට ඉහල දැමීමට අනේකාකාර මතක ප්‍රවේශ (non-uniform memory access) (NUMA) හා නිර්දේශක සංසක්ත ප්‍රොටොකෝලය (directory - based coherence protocols) වැනි ක්‍රම 90 දශකයේ හඳුන්වා දෙන ලදී. SMP පද්ධති මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU) කුඩා සංඛ්‍යාවකට සීමා වන අතර NUMA පද්ධති සකසන දහස් ගණනක් සහිතව ගොඩනගා ඇත. මුල් අවස්ථාවේදී බහු සැකසුම ගොඩනැගුවේ විවික්ත මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU) විශාල ගණනක් හා සකසන අතර අන්තර් සම්බන්ධතාවය ගොඩ නැඟීමේ පුවරු සහිතවය. සකසනයන්හි අන්තර් සම්බන්ධතාවය තනි සිලිකන් චිපයක් මත ගොඩ නගා ඇති විට බහු-මාධ්‍ය අණු සැකසුම ලෙස හැඳින්වේ. ක්‍රම ලේඛයක් තුළ සියුම් අයුරින් සමාන්තරතාවයක් ඇති බව පසුව සොයා ගන්නා ලදි. එක් ක්‍රම ලේඛයක සමාන්තරව හෝ වෙන වෙනම ක්‍රියාකරවිය හැකි පොට (හෝ කර්යය) කිහිපයක් තිබිය හැක. මෙම තාක්ෂණයේ සමහර මුල් උදාහරන වලින් ඍජු මතක ප්‍රවේශය ආගණන පොටෙන් වෙනත් පොටක් ලෙස ගැනීම වැනි ආදායක/ප්‍රතිදායක සැකසුම් ක්‍රියාත්මක කරවන ලදී. 70 දශකයේදී මීට වඩා පහසු ප්‍රවේශයක් මෙම තාක්ෂණයට ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ බහු ආගණන පොට ගණනක් සමාන්තරව ධාවනය වනසේ පද්ධති සැලසුම් කිරීමෙනි. මෙම තාක්ෂණය බහුපොට තාක්ෂණය ලෙස හැඳින්වේ. මේ පිවිසුම් බහු පොටට ආධාර කිරීම සඳහා මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයෙහි(CPU) ඇති උපාංග කුඩා ප්‍රමාණයක් පමණක් ප්‍රතිචලන කල යුතුය. බහු සැකසුමේදී මුළු මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU)යම ප්‍රතිචලන කල යුතු නිසා, බහු සැකසුම වඩා පිරිවැය ඵලදායී ලෙස සැළකේ. බහුපොටේදී ක්‍රියා කරවන ඒකක, (හැඹිලි ඇතුළු මතක පද්ධතිය ද) බහු පොටවල් විසින් හවුලේ භුක්ති විදීම සිදු කරයි. බහුපොටෙහි ඇති දුර්වලතාවයක් නම් බහුපොට සඳහා දෘඪාංග දක්වන අනුග්‍රහය දෘඪාංග බහු සැකසුමට දක්වන අනුග්‍රහයට වඩා දැඩිව මෘදුකාංගවලට දර්ශනය වීමයි. එනිසා මෙහෙයුම් පද්ධති වැනි අධීක්ෂක මෘදුකාංග වලට බහුපොට හට ආධාර කිරීම සඳහා වඩා විශාල වෙනස්කම් කල යුතු වෙයි. ක්‍රියාත්මක කරන ලද එක් බහුපොට ආකාරයක් ඒකක බහුපොටකරණය ලෙස හැඳින්වෙන අතර, එහිදී එක් පොටක් බාහිර මතකයෙන් දත්ත ලැබී නතර වනතුරු ක්‍රියාකරවනු ලැබේ. මෙම පටිපාටියේදී මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය (CPU), එවිට ක්‍රියාකරවීම සුදානම්ව බලා සිටින වෙනත් පොටක් වෙත යොමු වන අතර, මෙම මාරුවීම සාමාන්‍යයෙන් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU) ස්පන්ද චක්‍රයකදී සිදුවේ. තවත් බහුපොට ආකාරයක් සමගාමී බහු උපකරණය ලෙස හැඳින්වෙන අතර, එහිදි එක් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයක් ස්පන්ද චක්‍රයකදි පොට කිහිපයක උපදෙස් ක්‍රියාකරවීමට සිදුවේ.
70 දශකයේ සිට මේ දශකයේ (වසර 2000 ඇරඹි දශකය) මුල් භාගය වන තෙක් වු දශක කිහිපය තුළ උසස් කාර්ය සාධනයක් යුත් පොදු කාර්යය මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක සැලසුම් කිරීම උදෙසා යොදා ගත් ක්‍රමයන් කිහිපයකි. ඒ නල මාර්ගකරණය, හැඹිලි, සුපිරි අදිශ (Superscalar) ක්‍රියා කරවීම, අපිළිවෙල  (out-of- order) ක්‍රියා කරවීම ආදි ඉහල  ILP ලබා දෙන තාක්ෂණයයි. මෙම නැම්මෙහි ප්‍රතිඵලය වුයේ ශක්තිය වැඩිපුර අවශ්‍ය වන Intel Pentium 4 වැනි  CPU  බිහි වීමයි. මේ දශකයේ ‍මුලදී මෙවැනි මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) සැලසුම්කරුවන් හට ILP  ශිල්පීය ක්‍රම වලින් උසස් කාර්ය සාධනයක් ලබා ගත නොහැකි වුයේ මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) මෙහෙයුම් සංඛ්‍යාත හා ප්‍රධාන මතක මෙහෙයුම් සංඛ්‍යාත අතර වු වැඩි වන විෂමතාවය හා නොපැහැදිලි ILP  ශිල්පීය ක්‍රම මඟින් බලය අපතේ යාම වැඩිවීමයි.
මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක සැලසුම්කරුවන් විසින් ඊළඟට ගනුදෙනු සැකසුම වැනි වාණිජ පරිගණක වෙළඳපොල වලින් අදහස් ලබා ගන්නා ලදී. මෙවැනි ගනුදෙනු සැකසුමේදී වඩා වැදගත් වන්නේ තනි පොටක හෝ ක්‍රමලේඛයක කාර්ය සාධනයට වඩා සාධික ප්‍රමාණය(throughput) පරිගණනය ලෙස හැඳින්වෙන ක්‍රම ලේඛ ගණනක සමස්ථ කාර්ය සාධනයයි.
මෙම අවධානය වෙනස්වීමට බලපෑ සාධක නම් ද්විත්ව හා බහු මාධ්‍යය චිප-මට්ටමේ බහු සැකසුම් (CMP) සැලසුම් ප්‍රගුණනය කිරීමත්, විශේෂයෙන්ම අඩුවෙන් සුපිරි අදිශ ලක්ෂණ පෙන්වන Intel PC නිර්මිතයට සමානකම් දක්වන මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU)  වල  ක්‍රියාකාරිත්වයත්ය. පසුව පැමිණි සකසන පවුල් කිහිපයකම චිප-මට්ටමේ බහු සැකසුම් ලක්ෂණ තිබේ. x86-64, Opteron, සහ Athlon 64xz, SPARC, UltraSPARC T1, IBM POWER4, POWER5 හි මෙන්ම Xbox 360 හි ත්‍රිත්ව මාධ්‍යය Power PC සැලසුම හා PS3  හි එක් මධ්‍යය අණු සැකසුම වැනි වීඩියෝ ක්‍රීඩා කන්සෝල මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU)  කිහිපයකම දක්නට ලැබේ.
නිය මඟක (bus) විස්තරය
එක්තරා කාලයක “නිය මඟ” යන්නෙන් අදහස් කරන ලද්දේ මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) අග්‍ර වලට සමාන හෝ සර්වසම විද්‍යුත් සන්නායක සහිත විද්‍යුත් වශයෙන් සමාන්තර පද්ධතියකි.
නියමඟවල් ගැන සලකන විට දත්ත පදවලට සමාන්තරව බහු තන්තුවල හෝ ගෙන යන සමාන්තර නියමඟක හෝ දත්ත ශ්‍රේණියක බිටු ආකාරයෙන් ගෙන යන ශ්‍රේණිගත නියමඟක් විය හැකිය. අතිරේක බල හා පාලන සබැඳුම්, විශේෂිත ධාවක සහ දත්ත සබැඳුම් එක එක අත් වලට ති‍බිමේ සාමාන්‍ය ප්‍රතිථලය වන්නේ බොහෝ ශ්‍රේණිගත නියමඟවල, 1-wire (තන්තු) ශ්‍රේණිගත නියමඟ වල ඇති අවම සන්නායක සංඛ්‍යාව වන එකට වඩා වැඩි ගණනක් සන්නායක අඩංගු වීමයි. දත්ත හුවමාරු ශීඝ්‍රතාව ඉහළයත්ම, කාල නිශ්චය කුටිකය(timing-skew) හි ගැටලු, බලය පාරිභෝජනයත්, විද්‍යුත් චුම්භක බාධකය සහ සමාන්තර නියමඟ අතර cross talk යන ගැටළු මඟ හැර යාමත් වඩාත්ම අපහසු වේ. නියමඟ අතර ද්විත්ව පොම්ප(double pump) කිරීම මෙයට ඇති එක් අර්ධ විසඳුමකි. අඩු විද්‍යුත් සබැඳුම් ගණනක් ඇති වුවත් ශ්‍රේණිගත නියමඟවල සහජයෙන්ම timing skew හෝ වචන හුවමාරුව (cross talk) හෝ ‍නොමැති නිසා බොහෝ අවස්ථා වල දී සමාන්තර නියමඟට වඩා වැඩි සමස්ථ දත්ත හුවමාරු ශීඝ්‍රතාවයක් දැකවීමට පුලුවන. USB, Fire Wire හා ශ්‍රේණිගත ATA  මෙයට උදාහරණ වේ. වේගවත් ශ්‍රේණිගත නියමඟ සඳහා multi drop සබැඳුම් එතරම් හොඳින් ක්‍රියා නොකරන නිසා බොහෝ නවීන ශ්‍රේණිගත නියමඟ සඳහා යොදා ගන්නේ ඩේසි - චේන්(daisy-chain) හෝ හබ් (hub, මධ්‍යස්ථානය) සැලසුම්ය.
බොහෝ පරිගණකවල අභ්‍යන්තර හා බාහිර නියමඟ ‍යන දෙවර්ගයම ඇත. අභ්‍යන්තර නියමඟ මඟින් පරිගණකයේ සියලුම අභ්‍යන්තර කොටස් මව් පුවරුවට සම්බන්ධ කෙරේ. (CPU හා අභ්‍යන්තර මතක ද ඇතුලත්ව) වෙනත් පරිගණක වල ඇති හෝ බාහිර උපකරණ සම්බන්ධ කිරීමට නොව පෙදෙසි උපකරණ සම්බන්ධ කිරීමට ඇති නිසා මෙම වර්ගයේ පෙදෙසි ,අනුමත පෙදෙසි ලෙස ද හැඳින්වේ. එසේම බාහිර පර්යන්ත සම්බන්ධ කිරීමට බාහිර නියමඟ යොදා ගනි.
ප්‍රායෝගික වෙනසකට වඩා ඇත්තේ සංකල්පිත වෙනසක් වුවත්, Ethernet වැනි ජාල සබැඳුම් සාමාන්‍යයෙන් නියමඟ ලෙස නොගැනේ. InfiniBand සහ අති පරිවහනය (Hyper Transport) වැනි නව තාක්ෂණ වල සම්ප්‍රාප්තියත් සමඟ ජාල හා නියමඟ අතර ඇති වෙනස තවදුරටත් බොද වේ. අභ්‍යන්තර හා බාහිර නියමඟ අතර ඇති වෙනස පවා සමහර අවස්ථාවන්හි අනියත වන අතර, I² C අභ්‍යන්තර හෝ බාහිර නියමඟ (මෙහිදී ACCESS.bus)ලෙස හැඳින්වේ) ලෙස භාවිතා කළ හැකි අතර, InfiniBand මඟින් PCI වැනි අභ්‍යන්තර නියමඟ හා තන්තු අනුමඟ(Fibre Channel) වැනි බාහිර අනුමග යන දෙකොටසම ප්‍රතිස්ථාපනය කරනු ඇත.
නූතන මධ්‍ය සැකසුම් ඒකක නිෂ්පාදන ආයතන
ප්‍රධාන CPU වර්ග නිෂ්පාදන ආයතන තුනකි. ( 2021.03.19 වන විට )
* Intel (ඉන්ටෙල්)
* AMD (Advanced Micro Devices) (ඒ.එම්.ඩී.)
* Apple (ඇපල්)
හන්තාන
ශ්‍රි ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරයේ මහනුවර නගරයට ආසන්නයේ පිහිටා අති හන්තාන කඳුවැටිය ශ්‍රි ලංකාවේ සුන්දරම කඳුවැටියකි. මහවැලි ගඟේ අතු ගංගා නිම්න වලින් වෙන්වීඈති මෙය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 1240 දක්ව විහිදි ඈත. මෙය මහවෑලි ගඟේ ජල පෝෂක ප්‍රදේශයකි. කඳුවැටිය හරහා ගලා බසින ගැරඬි ඔය, මහ ඔය, ගොල්ල ඔය, දොඩම් ඔය, කුඩා ඔය වැනි අතු ගංගා රෑසකට ජලය ලබා දේ. මෙම කඳුවැටියට ඈතුලු වීම සදහා මර්ග හතරක් ඈත.
දේශගුණය
හන්තාන කඳුවැටිය මධ්‍ය කඳුකරයේ අතර මැදි තෙත් කලාපයට අයත්ය,මිලි මීටර් 2000 ක්‌ පමණවන වාර්ෂික වර්ෂා පතනය වසර පුරා.නිරිත දිගාහා ඊසාන දිග මෝසම් මගින් පෝශනය ලබයි. ඒ නිසා සෙල්සියස්‌ අංශක 23 ත් 25 අතර උෂ්ණත්වයක් ඈත.
ටොලමි XIII තියොස් ෆිලොපේටර්
ටොලමි XIII තියොස් ෆිලොපේටර් (ග්‍රීක:Πτολεμαῖος Θεός Φιλοπάτωρ, Ptolemaĩos Theós Philopátōr, දිවිය ක්‍රි.පූ. 62/61 – ක්‍රි.පූ. 47 ජනවාරි 13?, ක්‍රි.පූ. 51 සිට රාජ්‍ය පාලනය කොට ඇත) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ ටොලමියානු රාජවංශයේ (ක්‍රි.පූ. 305–30) අවසන් සාමාජිකයන් අතුරින් අයෙකි.
ඊජිප්තුවේ සම-අනුරාජයා සහ අභ්‍යන්තර අරගල
ඊජිප්තුවේ XIIවන ටොලමි පාරාවෝවරයාගේ (ක්‍රි.පූ. 80–58 සහ ක්‍රි.පූ. 55–51) පුත්‍රයා වූ මොහු ක්‍රි.පූ. 51 වසන්ත ඍතු‍වේ දී සිය වැඩිමහල් සොයුරිය වූ ඊජිප්තුවේ VIIවන ක්ලියෝපැට්රා (ක්‍රි.පූ. 69–30) සමග විවාහ වී සම-අනුරාජයා ලෙස සිහසුනට පත් විය. ක්‍රි.පූ. 50 ඔක්තෝබර් මස XIIIවන ටොලමි සිය සොයුරියගේ ජ්‍යෙෂ්ඨ පාලකයා ලෙස පත්කෙරිණි. පණ්ඩක පොතිනියස් ඔහුගේ අනුරාජයා ලෙස කටයුතුකළේ ය.
ක්‍රි.පූ. 48 වසන්ත ඍතුවේ දී, XIIIවන ටොලමි සහ පොතිනියස් එක්ව VIIවන ක්ලියෝපැට්රාව සිහසුනෙන් නෙරපීඹට උත්සාහ කළහ. එයට හේතුව රැජිනක ලෙස ඇගේ තත්ත්වය ඉහළ යමින් පැවතීමයි. උදාහරණ ලෙස XIIIවන ටොලමිගේ නාමය නිල ලේඛනවල සටහන් නොවූව ද, ඇගේ රුව කාසිවල පවා සටහන් විණි. ටොලමි ප්‍රධාන පාලකයා ලෙස පත්වීඹට අදහස් කළේ ය. නමුත් සිහසුන පිටුපස සිටි බලවේගය පොතිනියස් ය.
සිවිල් යුද්ධය
XIIIවන ටොලමි සහ පොතිනියස් එක්ව ක්ලියෝපැට්රාව සිරියාව වෙත පලවා හැරියහ. නමුත් එහිදී ඇගේම සේනාවක් සංවිධානය කළ ක්ලියෝපැට්රා ඊජිප්තුව තුළ සිවිල් යුද්ධයක් ඇරඹූවා ය. මෙම තත්ත්වය වඩාත් තීව්‍ර කරමින් මඳ කලෙකින්ම ඔවුන්ගේ අනෙක් සොයුරිය වූ ඊජිප්තුවේ IVවන ආර්සිනෝයි (රාජ්‍ය. ක්‍රි.පූ. 48-47) ඊජිප්තුවේ රැජින ලෙස සිහසුනට හිමිකම් පාන්නට වූවා ය.
මේ අවස්ථාවේ පරාජිත රෝම සෙන්පතියකු වූ මහා පොම්පේ තමන් පසුපස ලුහුබැඳි සිය සතුරා වූ ජුලියස් සීසර් ගෙන් බේරීමට සරණ පතා ඊජිප්තුව වෙත පැමිණියේ ය. මුලින් එම ආයාචනය XIIIවන ටොලමි විසින් පිළිගත් නමුදු, ක්‍රි.පූ. 48 සැප්තැම්බර් 29 දින සීසර්ගේ ප්‍රසාදය ලබාගැනීමේ අරමුණින් ඔහු පොම්පේව මරා දැමීමට අණකළේ ය. සීසර් පැමිණි පසු ඔහු වෙත ඔහුට ඔහුගේ පැරණි මිතුරකු වූ මියගිය සතුරු පොම්පේගේ හිස පිළිගැන්විණි. නමුත් වාර්තා අනුව, ප්‍රීතියට පත්වනු වෙනුවට අප්‍රසාදය පලකළ සීසර්, පොම්පේගේ දේහයට නිසි රෝම භූමදානයක් ලබා දීමට කටයුතු කළේ ය. මේ අතර VIIවන ක්ලියෝපැට්රා සීසර්ගේ ප්‍රදානය දිනා ඔහුගේ පෙම්වතිය බවට පත්වූවා ය. සීසර් විසින් පොතිනියස්ට දඬුවම් පමුණුවා VIIවන ක්ලියෝපැට්රාට නිල වශයෙන් සිහසුන හිමිකරදුන්නේ ය. නමුත් ඔහු කිසිදින නිල වශයෙන් XIIIවන ටොලමි සමග ඇගේ විවාහය කටුගා දැමූයේ නැත.
VIIවන ක්ලියෝපැට්රාව යළි සිහසුනෙන් නෙරපීමේ අරමුණින් යුතුව, XIIIවන ටොලමි IVවන ආර්සිනෝයි සමග සම්බන්ධ විය. VIIවන ක්ලියෝපැට්රාට පක්ෂපාතී හමුදාවට එරෙහිව ඔවුහු හවුලේ සේනා සංවිධානය කළහ. මෙම පාර්ශ්වයන් දෙක අතර යුද්ධය ක්‍රි.පූ. 48 දෙසැම්බර් මැද කාලයේ ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාව තුළ සිදු විය. (ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාව වටලෑම (ක්‍රි.පූ. 47)) මෙමගින් දැවැන්ත හානියක් සිදුවූ අතර, (ඇතැම් මූලාශ්‍ර අනුව) එහිදී ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ පුස්තකාලයට අයත් ඇතැම් ගොඩනැගිලි ගිනිබත් විය.
ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ
චලන චිත්‍රපටයක් වන ක්ලියෝපැට්රා (1963) තුළ ටොලමිගේ චරිතය නිරූපණය කරන්නේ රිචඩ් ඕ'සුලිවාන් විසිනි.
CPU උපදෙස් මට්ටමේ සමාන්තරතාවය
CPU උපදෙස් මට්ටමේ සමාන්තරතාවය
මුලික පංච අවස්ථා නල මාරග හොදම සෙනාර්ියේදි මෙම නල මාර්ගයයට වක්‍රය එක් උපදෙසක් සම්පුර්ණ කිරිමේ සීග්‍රතාවයක් සම්පුර්ණ කර ගත හැකි වේ.
කෙසේ වෙතත් නළ මාර්ගකරණය මගින් මුල් මෙහෙයුමක ප්‍රතිඵලය ඊලග මෙහෙයුම නිම කිරිමට අවශ්‍ය වන අවස්ථා ඇති විමට පුළුවන මෙම තත්ත්වය දත්ත ආයතනය ගැටලු ලෙස හැදින්වේ. මෙවඇනි තත්ව වැඩ පැවැත්විමට මෙවැනි ආකාරයේ තත්ව ගැන හා මෙවැනි තත්වයක් උදා වුවහොත් උපදෙස් නල මාර්ගයේ කොටසක් පවා කිරිම සදහා අතිරේක පරිපතවලියක් අවශ්‍ය වන නිසා නල මාර්ගස්ථ සකසන Sbscater ඒවාට වඩා සංකිර්ණ වේ. 9නමුත් සුවිශේෂ ලෙස සංකිර්ණ නොවේ) නල මාර්ගයක සකසනකය අදිශ තත්තවයට ඉතාමත් ලංවිය හැකි අතර නිෂේධනය විය හැක්කේ නල මාර්ග හදිසියේ නතර විමමෙන් පමණි. (උපදෙස් එක් අවදියකදි එක් ස්පන්දන ච්‍ක්‍රයකට වඩා ගැනිමෙනි)
සරල සුපිරි අදිශ නල මාර්ගය එක් වරකට උපදෙස් දෙක් ආහරනය කිරිමෙන් හා යැවිමෙන් උපරිම ලෙස ගත් විට එක් චක්‍රයකචදි උපදෙස් දෙකක් සදම්පුර්ණ කර ගත හැකිවේ.
CPU හි කොටසක් සුපිරි අදිශ හා කොටස් එසේ නොවන අවස්ථාවකදි එම සුපිරි අදිශ නොවන කොටසට උපලේඛනය කිරිම නතර විම නිසා කා්ය සාධනය අතින් පාඩු විදිමට සදිදුවේ. මුල්  Interl pentium(PS)  හට එකකින් එක කාලය චක්‍රයකදි එක් උපදෙසක් ප්‍රතිගහළුණය කරන සුපිරි අදිශ අංක ගණිතය තර්ක එකක දෙකක් තිබු නමුත් එහි FPU හට එක් කාල චක්‍රයකදි එක් උපදෙසක් ප්‍රතිග්‍රහණය කළ ‍ොනාහැකි විය. එම නිසා P5 නිකිල අතින් සුපිර අදිශ වු අතර ඉපිලෙන ලක්ෂ්‍ය අතින් සුපිරි අදිශ නොවිය. Intel හි Penti um නිර්මිකතියට අනුප්‍රාපිතයාවු  P6  හි ඉපිලෙසන ලක්ෂිය විශේෂාංග වලට සුපිරි අදිශ හැියාව එක් කර තිබු අතර එම නිසා ඉපිලෙන ලක්ඹෂිය උපදෙස් ක්‍රියා කරවිමෙහි සුවිශේෂි වර්ධනයක් සලසවා ගත හැකිවිය.
සරල නර මාර්ගකරණය හා සුපරි අදිශ සැලසුම් යන දෙනකම මගින් CPU හි උපදෙස් මට්ටමේ සමානතරතාවය (ILP) වර්දනය කරන අතර තනි සකසනයකට චක්‍රයකට එක් උපදෙසක් ඉක්මවන සීඝ්‍රතාවයකින් උපදෙස් ක්‍රියා කරවිමට අවස්ථාව ලැබේ. බොහො නවින CPU සැලසුම් යම් දුරකට සුපිරි අිශ වන අතර පසුගිය දශකයෙි සරලසුම්කල පොදු කාර්ය CPU සියල්ලම පාහේ සුපිර අදිශ වෙ. පසුගිය වසර වලදි ඉහල ILP පරිගණක සැලසුම් කිරිමට තිබු ප්‍රමුඛතාවය CPU  දෘඩාංගය වලින් ඉවත් කොට එහි මෘදුකාංග අතුරැමුහුණතකට හෝ හට ඍජුව මෘදුකාංග මගින් ගම්‍යමානවිමට ඉඩ සලසන අතර එමගින් CPU  මගින් ILP හුවා දැක්විමට කල යුතු වැඩ ප්‍රමාණය අඩු කරන අතර මේ හේතුවෙන් සැලසුමෙහි ඇති සංකිර්ණතාව අඩු වේ.
වන්නම්
වන්නම් යනු එක් එක් අප්‍රාණික හා සප්‍රාණික වස්තූන් පිළිබඳ වර්ණනා අන්තර්ගතවන මාතෘකාවට අදාල තාලයකිව් ගායනා කරන ගායනා විශේෂයකි. පසු කලෙක මේවාට අදාල නැටුම්ද නිර්මාණය වී ඇත
මෙරට වෙනම ආකාරයක දෙමළ වන්නම් 20 ක්ද, අනුරාධපුර පරම්පරාවට අයත් වන්නම් 21 ක්ද, පහතරට සින්දු වන්නම් 32 ක්ද ඇත. වන්නම් භාවිතය පැමිණීමට පෙර සන්දේශ,ප්‍රශස්ති ආදිය භාවිතා විය.
දහ අට වන්නම්
වර්ථමානයේ භාවිතා වන වන්නම් මීට වර්ෂ 300 කට පමණ පෙර, මහනුවර ශ්‍රී වීර පරාක්‍රම නරේන්ද්‍රසිංහ රජ සමයේ, මල්වතු විහාර වාසී භික්ෂූන්වහන්සේ නමකගේ සහයද ඇතිව, ඉන්දීය අභාෂයක් හිමි ගණිතාලංකාර බමුණෙකු විසින් නිබන්දනය කෙරූ බව විශ්වාස කෙරේ.
වන්නම් පටුන/නෙර්ත වන්නම
වන්නම් දහඅටේ නාමයන් අන්තර් ගත වන කවි හතරකි..
ගාහක වන්නම
සක් දෙවිදුගේ දක්ෂිණාවෘත මංගල හක්ගෙඩි නාදය වර්ණනා වේ. නාදය උස්ව පැතිරී යන අන්දම නිරූපිතය. අත්භූත රසය මවයි.
ගජගා වන්නම ඇතාගේ ගමන් විලාසය
තුරඟා වන්නම
සිදුහත් කුමරු ගිහිගෙයින් නික්ම කන්ථක අසුපිට නැගී ගමන් ගත් ආකාරය වර්ණනා කෙරේ. වීර රසය මවයි.මෙහි තාලය අශ්වයාගේ ගමන් කරන ආකාරය ඉස්මතු කරයි.
උරගා වන්නම
නාගයෙකුගේ ගමන හා ගතිගුණ ප්‍රකාශ වේ. වීර රසය මවයි.
උකුසා වන්නම
උකුස්සෙකු පියාඹන විට දක්නට ලැබෙන දර්ශනීයත්වය වර්ණනා කරයී. වීර රසය මවයි.
වෛරොඩි වන්නම
ඊශ්වර දෙවි හා මහලොව අතර වූ සංවාදාත්මක වර්ණනාවකි. අත්භූත රසය මවයි.
හනුමා වන්නම
වඳුරෙකුගේ ගමන් විලාසය, උසුළු විසුළු ආදිය ප්‍රකාශිතය. කරුණා හා හාස්‍ය රසය මවයි. විශේෂයෙන්ම රාම-රාවණ යුද්ධයේදී සීතා බේරාගැනීම සඳහා ඔත්තු බැලීමට ලංකාපුරයට වෙත පැමිණි හනුමා නම් වානරයාගේ හැසිරීම් මෙම වන්නම් ගායනාවන්ගෙන් සහ නර්තනයන්ගෙන් ප්‍රකාශ වේ. අවිනිශ්චිත වටපිටාවක ගිරෙන් ගිරට පනිමින් දුෂ්කර සහ සැකමුසු වීර වික්‍රමාන්විත ගමනක යෙදෙන හනුමා සම්බන්ධ සිදුවීම මෙම වන්නමෙන් විස්තර කෙරේ.
මයුරා වන්නම
කතරගම දෙවිගේ වාහනය වූ රණ මයුරා පිල් විදහා යෙදෙන රංගනය වර්ණනා කෙරේ. අත්භූත රසය මවයි.
සැවුලා වන්නම
කුකුළාගේ උපත ගතිගුණ විස්තර හා කතරගම දෙවිගේ සැවුල් කොඩිය ගැන කියවේ. අත්භූත රසය මවයි.
සිංහරාජ වන්නම
ඉබ්බෙකුගේ ප්‍රයෝගයකට අසුවී ලිඳකට පැන මරණයට පත් සිංහ රජෙක් පිළිබඳ වර්ණනා වේ. හාස්‍ය රසය මවයි.
කිරලා වන්නම
කිරලෙකුගේ ඉරියවු හා නැටුම් විලාසය විදහයි. කරුණා රසය මවයි.
ඊරඩි වන්නම
යුධ භටයෙකුගේ ගතිගුණ මින් විස්තර කෙරේ. වීර රසය මවයි.
සුරපති වන්නම
උමයංගනාව නැතිවී වැලපෙන ඊශ්වර දෙවි ගැන විස්තර වේ. අත්භූත රසය මවයි.
ගණපති වන්නම
ගණ දෙවිගේ ස්වභාවය හා නුවණ ගැන වර්ණනා වේ. අත්භූත රසය මවයි.
උදාර වන්නම
රාජාභරණ වලින් විභූෂිත රජුගේ තේජාන්විත ගමන් විලාසය
අසදෘස වන්නම
අසමසම තෙරුවන් ගුණ අලලා සකස් වූවකි. වන්නම් දහ අට අතුරින් උසස්ම නිබන්ධනය මෙය වේ. මහනුවර යුගයේ රචිත අවසන් වන්නමයි. ශාන්ත රසය මවයි.
දෙමළ වන්නම් විස්ස
මීට අමතරව 17 වන සියවසේ දකුණු ඉන්දියාවේ ආනන්ද කවිවීර රාසව මුඩ්ලියාර් රජුව වර්ණනා කොට වන්නම් නිර්මාණය වූ බව පැවසේ.
මේවාද බලන්න
ප්‍රවර්ගය:වන්නම්
Congress Hall United States capital building
කොන්ග්‍රස් ශාලාව නම් ගොඩනෑගිල්ල පිහිටා තිබෙන්නේ "ඡෙස්ට්නුට්" හා ඵිලඩෙල්ඵියා, පෙන්නිස්ය්ල්වනියා වේ 6 වන වීදියේය.එය 1970,දෙසෑම්බර් 06 සිට එක්සත් ජනපදයෙ මන්ත්‍රිඩුර ආසනය ලෙස සේවය කරන ලදි."වෙර්මොන්ට්,කෙන්ටුකුඉ" හා "ටෙන්නෙස්සී" නම් ජනපද තුනක් රට තුල පිලිගනු ලබුවෙය් කොන්ග්‍රස් ශාලව ඈති කාලය තුලදිය.
ඈමරිකා එක්සත් ජනපදයේ අයිතිවසිකම් පනත සම්මත කිරිම හා "ජෝඔර්ජ් වොශින්ටන්" හ "ජොන් ඈඩම්ස්" ජනාදිපති නිල ආරම්භය ද සිදු විය.එය 20 වන සියවසේ,1796 පෑවතුනු මුල් පෙනුමට කොන්ග්‍රස් ශාලව ප්‍රතිසන්ස්කරනය කරන ලදි.වර්තමනයේ මෙම ගොඩනෑගිල්ල පාලනය කරනු ලබන්නේ නිදහස් ජාතික ඓතිහාසික උද්යානයේ ඈතුලත පිහිටි ජාතික උද්යාන සේවය විසින් වන අතර එය සන්චාරකයන් සදහ විවුර්තව ඈත.කොන්ග්‍රස් මන්දිරය,නිදහස් මන්දිරය අසන්නයේ පිහිටා ඈති නිසා ඒ සමග පටලවා නොගත යුතුය.
පසුබිම
ඈමරිකනු විප්ලවවාදි යුද්දෙය පවතින කාලය තුල ඈමරිකා එක්සත් ජනපද්යේ අගනුවර ලෙස "ඵිලඩෙල්ඵියා" පිහිටුවන ලදි.එයට අසන්නයෙ පිහිටි නිදහස් මන්දිරය යුරොපා කොන්ග්‍රසයේ සාකච්ජා පවත්වන ස්තානය ලෙස ද "පෙනුසුයිලෙවනියා හමුදා කෑරලි ගෑසිම් ඈති වු 1783 තෙක් පවත්වගෙන යන ලදි.
පෙනුසුයිලෙවනියා රජයේ අසමත් විම නිස කොන්ග්‍රසය කෑරලිකරුවන්ගෙන් ආරක්ශා කර ගෑනිමට නොහෑකි වු බෑවින් කොන්ග්‍රස් නියොජිතයො එය ප්‍රින්ස්ටොන්,නිව් ජෙර්සි වලට ගෙන යන ලදි.අවසානයේ අගනුවර නිඩ්යොර්ක් නගරයට ගෙන එමට පෙර ඈන්නාපොලිස්,මාරියලන්ඩ් වලට 1784 දි ගෙන යන ලදි.එනමුත් සම්මුතිය අතර තුල කාලයේ නිව් යොර්ක් නිලලත් අගනුවර ලෙස පෑවතිණි.කොන්ග්‍රස් ශාලව මුල්වරට නිර්මාණය කරන ලද්දේ සෑමුවෙල් ලුවිස් විසින් වන අතර 1787 ඉදිකිරිම් ආරම්භකර ඈති අතර එය සාදා නිම කිරිමට වසර 2 ක් ගත වු අතර එය ඉදි කරන ලද්දේ පිලඩෙල්පියා රාජ්යයේ උසාවිය ලෙසටය.
තාවකාලික ඈමරිකාවේ මහා මන්ත්‍රනසභා ශාලාව
ඈමරික එක්සත් ජනපදයේ විවස්තාවලියේ 01 පනතේ ,08 වන පරිජ්ජේදයේ කොන්ග්‍රසය සදහා ෆෙඩරල් දිස්තිරික්කය ඈති කර ජාතික අගනුවර ලෙස කටයුතු කිරිමට බලතල ලබා දෙන ලදි.ව්‍යාවස්තාවලියේ සම්ම්ත කිරිමට අනුගමනය කරමින් කොන්ග්‍රසය නිව් යොර්ක් හි සාක්ච්ජා අතරතුර නිවාස පනත 1790,ජුලි 09 දින සම්මත කරන ලදි. නව ෆෙඩරල් අගනුවර සේවය කිරිම පිනිස මාරිලන්ඩ් හා වර්ජිනියා ජනපද අතරමෑද පිහිටි පොටොමෑක් ගග අද්දරදි පනත ස්තාපිත කරන ලදි.කෙසේ වෙතත් සෙනෙට් සභික වු රොබෙට් මොරිස්,කොන්ග්‍රස්යට නවතත් පිලඩෙල්පියා ව නව ස්තිර අගනුවර ස්තාපනය කිරිමට එත්තු ගන්වීය.එහි ප්‍රතිපලයක් ලෙස නිවාස පනත,පිලඩෙල්පියා ව තාවකාලික අගනුවර ලෙස වසර 10 ක් සදහා ප්‍රකාශ කරන ලදි.
එහි වෑයමක් ලෙස කොන්ග්‍රසය අගනුවර ලෙස පිලඩෙල්පියා ව එත්තු ගෑන්විය.නගරයේ නව ජනදිපති මන්දිරයක් 9 වන විදියේ හා රටේ උසාවිය පුලුල් කරන ලද අතර එය කොන්ග්‍රස් ශාලව බවට පත් විය. කොන්ග්‍රසයට නෑවත පිලඩෙල්පියා වේ 1790,දෙසෑම්බෙර් 06 පිහිටු විම මත කොන්ග්‍රසයේ ශාලාවේ පලමු මට්ටමේ මහජ්න මන්ත්‍රී මණ්ඩලය ලෙස පරිණාමිත කරන ලදි.දෙවන මහල සෙනට් සභා මණ්ඩලය ලෙස පරිවර්තනය කරන ලදි. ෆෙඩරල් රජය සදහා නව ගොඩනෑගිල්ලක් ඉදිකිරිමට විරොඪය තිබියදිත් නගරයේ වෑසියන් පිලඩෙල්පියා ව ස්තිර අගනුවර ලෙස පෑවෑත්විමට කොන්ග්‍රසයට කල අභිප්‍රය අසාර්තක විය.ජාතික රජය වොශින්ටන් ඩි.සි වලට ගෙනයන තෙක් කොන්ග්‍රසයේ ශාලාව ඈමරිකා මහා මන්ත්‍රණසභා ශලාව ලෙස 1800,මෑයි 14 තෙක් පෑවතුණි.
ගෘහ නිර්මණ
thumb|කුඩා ළමයෙක් ඉන්දීය ධජය අල්ලාගෙන සිටින අයුරු
පළමු මහලේ ඈති මහජන මන්ත්‍රීමන්ඩලය සරල හා මහොගනි මේස හා හම් පුටුවලින් සෑදුම් ලදි.එහි ජනපද 16 ක නියොජ්තයන් 106 ක් සදහා නවාතෑන් ගත හෑකි ලෙස අවකාශ ඈත.එනම් මුලික ජනපද 13 ද නව ජනපද නියොජිතයන් වන වර්මෞන්ට් 1972 ද කෙන්ට් ටර්කි 1992 ද ටෙන්නිස්සී 1796 ද වේ.එම කාමරය 1796 තිබු මුල් පෙනුමට ප්‍රතිසන්ස්කරණය කරන ලදි.
දෙවන මහල සෙනට් සභා මණ්ඩලය වන අතර එය අලන්කාර හම් සහිත ඝණ රතු තිර වේ.1796 දි කාමරය ලේකම් මේස 32 ද වර්තමන ඈමරිකානු මහා මන්ත්‍රණ සභා ශාලාවේ ඈති මේස වලට ඉතා සමානය.කොන්ග්‍රස් ශාලවේ ඈති 28 ක් මේස ආදිමය ඒවා වේ.ඈමරිකානු මුඩු රාජාලියාගේ බිතු සිතුවම් සිවිලිම හුනු බදාමයෙන් සෑදු විශාල පදක්කමක් අව්වට පිලිස්සුනු ආකාරයට තරු 13 කින් මුලික ජනපද වාසින් පෙන්නෙනුම් කරයි.එම නිර්මාණයට බිම්තලයේ විලියම් ස්ප්‍රෑගු නම් දෙශිය මසන්නා විසින් නිමකල පලස තුල දිස් වේ.වර්තමනයේ දෑකිය හෑකි පලස එහි ප්‍රතිනිර්මණයකි.
විසිකැල්ක්
හැඳින්වීම
Visicalc, ක්ෂුද්‍ර පරිගණකය සඳහා බිහි වූ පැතුරුම්පත් ගණයට අයත් පළමු මෘදුකාංගය ලෙස සැලකේ. විනෝදයට පරිගණකය භාවිතා කිරීමේ සිට ව්‍යාපාර පරිපාලනය දක්වා මයික්‍රෝ කම්පියුටරය රැගෙන ආවේ මෙම Visicalc මෘදුකාංගය යි.
Congress Hall United States capital building
ප්‍රතිශ්ටාපනය හා වර්තමාන තත්වය
කොන්ග්‍රසය විසින් 1948 දී අනුමත කළ සන්ගම් ප්‍රවේශ ශාලාව පිහිටවුයේ 1956 ජුලි 04 වන දින ජාතික නිදහස් එතිහාසික උද්යානයේදීය.
විසිකැල්ක්
ආරම්භය
ඩැන් බ්‍රැන්ක්ලින් (Dan Bracklin) විසින් නිර්මාණය කරන ලදුව පසුව බොබ් ෆ්‍රැන්ක්ස්ටන් (Bob Frankston) අතින් වඩාත් ඔප මට්ටම් වූ මෙම මෘදුකාංගය ඔවුන්ගේ සොෆ්ට්වෙයා ආර්ට්ස් (Software Arts) නම් වූ අයතනයේ නිපදවා පර්සනල් සොෆ්ට්වෙයා (Personal Software) නම් වූ ආයතනය මඟින් Apple II නම් මයික්‍රෝ කම්පියුටරය සඳහා 1979 දී බෙදා හරින ලදී.
Congress Hall United States capital building
ප්‍රතිශ්ටාපනය හා වර්තමාන තත්වය
කොන්ග්‍රස් ශාලාව වර්තමානයේ පාලනය කරනුයේ ජාතික උද්යාන සේවය විසින් වන අතර සන්චාරකයන් සදහා මාර්ග උපදේශද සපයයි.
2008 දෙසෑම්බර් 02 වන දින ඡන්ද රෑස්වීම් සදහා ජනාදිපති බෑරක් ඔබාමා ගේ ජාතික රාජ්ය සන්ගමය විසින් සාකච්ඡා කළ "ආර්ථික ව්‍යසනය" රෑස්වීම පෑවෑත්වීමට මෙම ගොඩනෑගිල්ල භාවිතා කරන ලදී.
විසිකැල්ක්
ආරම්භය
පසුව මෙය Atari, TRS 80, Commodore Pet හා IBM PC යන පරිගණක සඳහා ද නිපදවන ලදී.
ප්‍රමාණය හා හැකියාවන්
මෙම නම් පැතුරුම්පතෙහි තීරු 64ක් හා පේලි 256ක් තිබූ අතර අවශ්‍ය විටෙක '/ ' නම් යතුර භාවිතා කරමින් මෙනුව තිරයේ ඉහළින් ලබා ගැනීමේ හැකියාවක් ද තිබිණ. එසේම ගණිතය හා ව්‍යාපාර කළමණාකරණය ඇතුළු නොයෙක් ක්ෂේත්‍ර සඳහා ශ්‍රිත ගණනාවක් ද තිබීම වසර 6ක් තුළ එහි පිටපත් 700,00ක් විකිණීමට හේතුවක් ද වන්නට ඇත.
වර්තමානය හා සැසඳීම
අද පැතුරුම්පතක් මෙන් බොහෝ පිටු ගණනාවක් නොතිබි අතර තීරු හා පේලි ප්‍රමාණය ද ප්‍රමාණාත්මක ව අඩු විය. තනි කොළ පැහැයෙන් තිරය දිස් වූ අතර ප්‍රස්ථාර ලබා ගැනීමේ හැකියාවක් ද නොතිබුණි.
නමුත් ඒ ආරම්භයයි.
අනුප්‍රාප්තිකයෝ
VisiCalc නම් වූ මෙම අති විශිෂ්ඨ නිර්මාණයෙන් අදහස ගෙන ඒ ආකාරයේ පැතුරුම්පත් ගණනාවක් පසු කාලයේදී ලෝකයට බිහි විය. ඒ අතර SuperCalc (1980), Multiplan (1982), Lotus 123 (1983), AppleWorks (1984), Macintosh සඳහා MicroSoft Excel (1985) හා Windows සඳහා MicroSoft Excel (1987) යන පැතුරුම්පත් ද වෙයි.
ප්‍රවර්ගය:පැතුරුම්පත්
චැලෙන්ජර් අභ්‍යාවකාශ ෂටල ව්‍යසනය
චැලෙන්ජර් අභ්‍යවකාශ යානා ව්‍යවසනය සිදුවුයේ NASA ආයතනය මඟින් චැලෙන්ජර් අභ්‍යාවකාශ යානාවේ 10 වෙනි දියත් කිරීම සිදුකර තත්පර 73 කට පසුවය. එහි සිටි සාමාජිකයන් හත් දෙනාම මරුමුවට පත් කරමින් යානාව පිපිරී ගියේය. 1986 ජනවාරි 28 වන දින අත්ලාන්තික් මුහුදට ඉහළදී මෙම පිපිරීයාම සිදුවුනි. දකුණු පස ඝන රොකට් බුස්ටරය (Solid Rocket Booster/SRB) නිසි පරිදි ක්‍රියාත්මක නොවීම නිසා හටගත් ගින්න බාහිර ඉන්ධන ටැංකිය වෙත පැතිරුනි. ක්‍රම ක්‍රමයෙන් යානාව විනාශ වන්නට පටන් ගත් අතර යානාව තුල සිටි සියල්ලෝම මරණයට පත් විය. යානාවේ මගීන් සිටින කොටස සහ වෙනත් කොටස් දීර්ඝ වෑයමකින් පසුව අත්ලාන්තික් මුහුදු පතුලෙන් සොයා ගැනිනි.
මෙම විනාශය නිසා අභ්‍යවකාශ යානා වැඩසටහන මාස 32 ක් යන තුරු නතර කිරීමට සිදු විය. එවකට සිටි ඇමරිකානු ජනාධිපති රොනල්ඩ් රේගන් විසින් මෙම ව්‍යවසනය පිළිබදව සොයා බැලීමට විශේෂ කමිටුවක් පත්කරන ලදී. එහිදී පෙනී ගියේ NASA හි සංවිධාන සංස්කෘතියෙහි සහ තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලියෙහි දුර්වලතා මෙම අනතුර සඳහා බලපෑ ප්‍රධාන සාධක බවය. මෝටර්න් නිකෝල් නමැති කොන්ත්‍රාත්කරුවාගේ SRB නිර්මාණයේ ගැටලු තිබෙන බව 1977 සිටම NASA හි කළමනාකරුවෝ දැන සිටියහ.
නමුත් මේ පිළිබඳ නිසි ක්‍රියාමාර්ගයක් ගැනීමට ඔවුන්ට නොහැකි විය. ඉතා සීත දිනයක යානාව දියත් කිරීම අනතුරු සහගත බව පිළිබඳ ඉංජිනේරුවන් විසින් කරන ලද අනතුරු ඇඟවීම කළමණාකාරිත්වය විසින් නොසලකා හරින ලද අතර ඒ පිළිබඳව උසස් නිලධාරීන්ට දැන්වීමට ඔවුහු අපොහොසත් වූහ. අභ්‍යවකාශ යානා දියත් කිරීමට පෙර අවශ්‍යතා 9 ක් සපුරාලිය යුතු බව රොජර්ස් කමිටුව විසින් නාසා ආයතනයට දන්වන ලදි.
අභ්‍යවකාශයට ගුරුවරුන් ගෙනයාමේ වැඩසටහනේ ප්‍රථම සාමාජිකයා වූ ක්‍රිස්ටා මැක් ඒලිෆ්, යානාවේ සාමාජිකාවක් වූ බැවින් මෙම යානාව දියත් කිරීම බොහෝ දෙනා විසින් සජීවිව නරඹන ලදී. අනතුර පිළිබඳ මාධ්‍ය ආවරණය අති දැවැන්ත වූ අතර අනතුරෙන් පැයක් ඇතුලත ඇමරිකානුවෝ 85%  ක් මෙම පුවත දැන සිටියහ. චැලෙන්ජර් ව්‍යවසනය නිසා ඉංජිනේරු ආරක්ෂාව සහ වැඩපොළෙහි සාරධර්ම පිළිබද විශේෂයෙන් සාකච්ඡා කෙරුණි. මේ සිද්ධිය අළලා 1990 දී 'චැලෙන්ජර්' නමැති චිත්‍රපටය නිර්මාණය විය.
STS-51-L
STL-51 L යනු චැලේන්ජර් අභ්‍යවකාශ ෂටලයේ 10 වැනි සහ අවසාන පියාසැරිය යි. එය ඇමරිකානු ෂටල ව්‍යාපෘතියේ 25 වැනි දියත් කිරීමද විය. මෙය දියත් කිරීම 1985 ජුලි මාසයේ යෙදී තිබූ නමුත්, පසුව 1986 ජනවාරි මාසය දක්වා ප්‍රමාද කරවන ලදී. මෙහෙයුමේ සමාජිකයන් 1985 ජනවාරි 27 වැනිදා දැනුම් දෙන ලද අතර, අණ දෙන නිලදාරියා වූයේ ගගනගාමී ෆ්‍රැන්සිස් ස්කොබී ය. මයිකල් ස්මිත් යානයේ නියමුවා ලෙස ද, එලිසන් ඔනිසුකා, ජුඩිත් රෙස්නික් සහ රොනල්ඩ් මැක්'නෙයා මෙහෙයුම් විශේෂඥයන් ලෙසද, ග්‍රෙගරි ජාවිස් සහ ක්‍රිස්ටා මැක්'ඔලිෆ් ගුවන් භාණ්ඩ විශේෂඥවරු ලෙස ද මෙහෙයුමට සහභාගි වූහ. ක්‍රිස්ටා මැක්'ඔලිෆ් මෙහෙයුමට එක්වූයේ ගුරුවරයින් අභ්‍යවකාශයට යැවීමේ ව්‍යාතියේ (Teacher in Space) කොටසක් ලෙසයි.මෙහෙයුම දියත් කිරීමට නියමිතව තිබුනේ නැගෙනහිර සම්මත වේලාවෙන් උදාසන 9:38 වූ නමුත්, අයිස් දියවීම සඳහා කාලය ලබාදීමට, එය පැය දෙකක් කල් දැමුනි. උදෑසන 11:00 ට STS-51-L මෙහෙයුම සඳහා චැලේන්ජර් ෂටලය කෙනඩි අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ LC-39B පීඨිකාවෙන් දියත් විය.
දියත් කිරීම සහ අනතුර
"T=0 යනු දියත් කිරීමේ මොහොතයි. එයට සාපේක්ෂව තත්පර වලින් කාලය දක්වා ඇත. උදා:- T+5 යනු දියත් කිරීමෙන් තත්පර 5කට පසු යන්නයි."
දියත් කිරීම සහ ආරම්භක ආරෝහණය
T-6 ට ප්‍රධාන එන්ජින දහනය ආරම්භ කරන ලදි. ෂටලයේ ප්‍රධාන එන්ජීන දියර ඉන්ධන දහනයෙන් ක්‍රියාත්මක වූ අතර දියත් කිරීමට පෙර මෙහෙයුම අවලංගු කළහොත් ක්ෂනිකව සහ ආරක්ෂිතව ක්‍රියා විරහිත කළ හැකිය. නමුත් ඝන රොකට් බූස්ටර ක්‍රියාත්මක වූයේ ඝන ඉන්ධන වලින් බැවින් ක්‍රියාත්මක කළපසු ඒවා ඉන්ධන අවසන් වන තෙක් දහනය වේ. එම හේතුව නිසා ඝන රොකට් බූස්ටර ක්‍රියාත්මක කරනුයේ යානය දියත්වන අවස්තාවේදි (T=0 හෙවත් උදෑසන 11:00 ට) ම ය. T=0 වන විට රොකට්ටුව දියත් කිරීමේ පීඨීකාවට සම්බන්ධ කර ඇති ආධාරකයන් ඉවත් වෙන ලදී.
යානය බිඳ වැටීම
T+72 ට දකුනු පස ඝන රොකට් බූස්ටරය, එය භාහිර ඉන්ධන ටැංකියට සම්බන්ධ කර ඇති මුක්කුවෙන් ඉවතට තල්ලු විය. පසුව නිරීක්ෂනය කරන ලද ටෙලිමිතික දත්තයන්ට අනුව එම මොහොතේ යානය දකුනු පසට පාර්ශ්වික ත්වරනය වීමක් ඇති වූ බවට හෙලිවුනි. ගගනගාමින්ට එය දැනෙන්නට ඇති බවට සැලකේ. කාර්‍ය මණ්ඩල කැබිනයේ තිබූ පටිගත කිරීමේ යන්ත්‍රයට පටිගත වූ යානයේ ගගනගාමින්ගේ අවසාන වචනය පිටවූයේ නියමු මයිකල් ස්මිත් ගෙනි. ඒ "අහ්, ඕහ්" යනුවෙනි. එය ප්‍රධාන එන්ජින කාර්‍ය සාධනය සහ පිටත ඉන්ධන ටැංකියේ පීඩනය වේගයෙන් අඩු වන බව දුටු ඔහු ඊට ප්‍රතිචාර දැක්වූ අයුරු විය හැකිය. thumb|චැලේන්ජර් ෂටලය පුපුරා විනාශ වීම T+73 ට ද්‍රව හයිඩ්‍රජන් ටැංකියේ පසුපස භාගය අසමත් වූ අතර එයින් ඇතිවූ ප්‍රචාලන බලයෙන් හයිඩ්‍රජන් ටැංකිය, භාහිර ඉන්ධන ටැංකියේ ඉදිරිපස කොටසේ තිබූ ද්‍රව ඔක්සිජන් ටැංකියේ ගැටුනි. එම මොහොතේම දකුනු පස ඝන රොකට් බූස්ටරය ඉදිරිපස මුක්කුව වටා භ්‍රමනය වී බාහිර ඉන්ධන ටැංකි සම්බන්ධ කරන ව්‍යූහයේ සිරවුනි. මේ මොහොතේ භාහිර ඉන්ධන ටැංකිය සම්පූර්ණ ව්‍යූහාත්මක බිඳ වැටීමකට ලක්වූ අතර ද්‍රව හයිඩ්‍රජන සහ ද්‍රව ඔක්සිජන ටැංකි කැඩී ගොස් ද්‍රව ඔක්සිජන සහ ද්‍රව හයිඩ්‍රජන මිශ්‍ර වී, ජ්වලනය වී විශාල ගිනි ජාලාවක් ඇති වූ අතර ක්ෂනයකින් එය මුලු යානයම ආවරණය කරන ලදි.
යානය විනාශ වීම ආරම්භ වූයේ T+73.162 ට, අඩී 48 000 ක උන්නතාංශයකදී ය. භාහිර ටැංකිය කොටස් වලට කැඩී යද්දී චැලේන්ජර් එහි නියමිත ඉරියව්වෙන් වෙන්වී වායු ගතිකයට අනුව වේගයෙන් දිශාව වෙනස් වන්නට ගත්තේය. (මේ අතර නිසි පාලනයක් නොමැති ඝන රොකට් බූස්ටර දිගින් දිගටම දහනය වෙමින් ත්වරණයක් ඇති කරන ලදි) මේ සියල්ල හේතුවෙන් ඇති වූ 20 g ක පමණ ගුරුත්ව බලය 5 g ක් පමනක් දරාගත හැකි ‍යානය ක්ෂනයකින් කඩා විනාශ කර දමන ලදි. නමුත්, ඊට වඩා පීඩනයක් දරාගත හැකි ඝන රොකට් බූස්ටර දෙක පමණක් විනාශ වූ යානයේ සුන්බුන් අතරින් ඉවතට ඇදී, පාලනය-නොකළ බල ගැන්වූ පියාසැරියක යෙදෙන්නට විය. ඝන රොකට් බූස්ටර වල පිටත ආවරණය අඟල් භාගයක් පමන ඝනකමක් ඇතිව වානේ වලින් නිපදවා තිබූ නිසා ඒවා යානයට සහ භාහිර ඉන්ධන ටැංකියට වඩා ශක්තිමත් විය.
මෙහෙයුම් පාලන මැදිරියේ ප්‍රතිචාරය
T+110 ට කේප් කැනරවල් ගුවන් හමුදා මූලස්ථානයේ සිටි දුරස්ථ ආරක්ෂක නිළධාරියා විසින් දුරස්ථ ආරක්ෂක පද්ධතියේ තිබූ "විනාශ කිරීමේ" පැකේජ ක්‍රියාත්මක කළේ ඝන රොකට් බූස්ටර් ගුවනේදිම විනාශ කර දැමීම සඳහා ය. ඒ ඒවා තවදුරටත් පාලනයකින් තොරව ගමන් කිරීමෙන් ගොඩබිමට හෝ මුහුදට තර්ජනයක් විය හැඛි බැවිනි.
ගගනගාමින් මරණයට පත්වීම
ගගනගාමින් සිටි යානයේ කැබිනය නිමවා තිබුනේ ශක්තිමත් ඇලුමිනියම් වලිනි. එය රොකට්ටුවේ පිපිරීමේදි ඇතිවු 20 g ක පමන ගුරුත්ව බලය දරාගන්නට සමත්විය. කැබිනය යානයෙන් වෙන්වී බැලැස්ටික කවයක ගමන් කරන්නට විය. තත්පර දහයක් තුල කැබිනය යටත්ව සිටි ගුරුත්ව බලය බින්දුව දක්වාම අඩුවී එය පොලොව දෙසට වැටෙන්නට විය. මෙම කාලය තුල ඇතිවූ කිසිම බලයක් ගගනගාමීන් මරනයට පත් කිරීමට තරම් ප්‍රමානවත් නැත. එම නිසා ගගනගාමින් සියලුදෙනාම මේ අවස්තාවෙදී ජීවතුන් අතර සිටි බවට සැළකේ. thumb|ගගනගාමින් සහිත කැබිනය විනාශ වූ යානයෙන් පිටතට ගමන් කරන අයුරු අධික ගුරුත්ව බලය ඔවුන් මරණයට පත් නොකළත් ඔවුන්ගෙන් කිහිප දෙනෙක්වම සිහිසුන් කරන්නට සමත් විය. ගගනගාමින් තුන් දෙනෙකු (ස්මිත්, සහ හඳුනා නොගත් දෙදෙනෙකු) ඔවුන්ගේ පුද්ගලික වායු සැපයුම් ඇසුරුම් ක්‍රියාත්මක කර තිබූ බවට පසුව හෙලිවිය. එයින් පැහැදිලි වූයේ ඔවුන් තිදෙනා ඒ වනවිට මරණයට පත් වී හෝ සිහිසුන්ව නොසිටි බවයි. මීට අමතරව ස්මිත් ගේ දකුනු පස පිහිටි විදුලි පද්ධති ස්විචය පෙර තිබූ ස්ථානයෙන් ඉවත් කර ඇති බව සොයා ගැනුනි. එය තිබෙන තැනින් ඉවත් කිරීමට නම් එයට උඩින් ඇති ලීවර අගුල ඇදිය යුතුයි. පසුව කළ පරීක්ෂන වලින් හෙලිවූයේ මෙලෙස ලීවර අගුල ඉවත්වී ස්විචය තිබූ තැනින් ඉවත් වූයේ පිපිරීමෙන් හෝ ගැටීමෙන් ඇති වූ බලයකින් නොවන බවයි. එනම්, ස්මිත් විසින් ඒවා සිදු කර ඇති බවයි. යානයෙන් වෙන්වූ කැබිනයෙහි විදුලි බලය අහිමි වූ නිසා එය නැවත ලබාගැනීමට ඔහු අසාර්ථක උත්සාහයක යෙදෙන්නට ඇති බවට සිතිය හැකිය.
කෙසේ නමුත් කැබිනය සාගරයේ ගැටෙන මොහොතේ ගගනගාමින් සිහීසුන්ව සිටීම සැකසහිත වන්නේ පිපිරීමෙන් කැබිනයට හානි වී එය අවපීඩනය වූවා දැයි නිවැරදිව නොදන්න බැවිනි. පුද්ගලික වායු සැපයුමෙන් ආශ්වාසයට පමණක් වායුව ලබා දෙන නිසා, කැබිනය තුල වාතය හිස් වුනහොත්, අවපීඩනය නිසා ඔවුන් සිහිසුන් බවට පත්විය යුතුය. (පුද්ගලික වායු සැපයුම ප්‍රයෝජනවත් වූයේ යානය පොලොවෙන් දියත් වීමට පෙර, පොලොව මතදී සිදුවන අවපීඩනයකදී භාවිතා කිරීමට බව සැලකිය යුතුය. නමුත් යානය ඒ වනවිටත් 15 කි.මි. ක් පමණ අහසේ තිබූ බැවින් අවට වායුගෝලය ඉතා තුනී විය.)
ගගනගාමින් හත්දෙනා සිටි කැබිනය, චැලේන්ජර් විනාශ වී මිනිත්තු දෙකයි තත්පර 45 කට පමන පසුව පැයට කිලෝමීටර 333 ක (207 පැ.සැ.) වේගයෙන් අත්ලාන්තික සාගරයේ ගැටුනි. එයින් ඇතිවූ 200 g ක බලය කැබිනයටවත්, එහි සිටි ගගනගාමින්ටවත් දරා ගත හැකි බලයක් නොවීය.
ගගනගාමින්ගෙ සිරුරු ගොඩ ගැනීමේ මෙහෙයුම් ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව සහ නාසා ආයතනය එකාබද්ධව සති කිහිපයක් තිස්සෙ සිදු කරන ලදි. එයට වෙරළාරක්ෂක නිළධාරින්ගෙන්ද සහය ලබා ගන්න ලදි. මාර්තු 9 වෙනිදා වන විට අධික ලෙස හානිවි විනාශ වී තිබූ කැබිනය සහ එහි සුන්බුන් අතර සිරවී, මුහුදු ජලයෙන් සහ මුහුදු ජීවින්ගේ බලපෑමට ලක්ව විකෘති තිබූ ගගනගාමින්ගේ සිරුරුද සොයාගන්නා ලදි.
අනුස්මරණ
ඔවුන් සත් දෙනාගේ නම් කෙනඩි අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ නැරඹුම් සංකීර්ණයේ ඉදි කර ඇති "අභ්‍යවකාශ කැඩපත" නමින් හැඳින්වූ, රාජකාරියේදි මියගිය අභ්‍යවකාශගාමින්ගේ නම් සඳහන් අනුස්මරණ සමරුවට ඇතුලත් කරන ලදි.
අභ්‍යවකාශගාමින්ගේ නම් වලින් ග්‍රහක හතකුත්, හඳේ අදුරු පෙදෙසේ ඇති ආවාට 7 කුත් නම් කරන ලදි.
මූලාශ්‍ර
{|
ඊඩිපස්
ඊඩිපස් ( හෝ හෝ ; Οἰδίπους Oidípous අර්ථය "ඉදිමුණු පාද") යනු තීබ්සයේ පුරාණෝක්තිගත ග්‍රීක රජ කෙනෙකි. ග්‍රීක පුරා‍ණෝක්තිවේදයේ එන ශෝකාන්ත වීරයකු වන ඊඩිපස් නොදැනුවත්ව එක්තරා අනාවැකියක් සම්පූර්ණ කරයි. එමගින් කියැවුණේ ඔහු සිය පියාව ඝාතනය කොට මව සමග විවාහ වීමෙන් පසු සිය නගරයට සහ පවුලට නොයෙකුත් උපද්‍රව ගෙන එන බවයි.
ඊඩිපස්ගේ කථාපුවත සොෆොක්ලීස්ගේ ඛේදාන්ත නාට්‍ය වන ඊඩිපස් නම් රජ සහ අනතුරුව කොලෝනස්හි ඊඩිපස් හා ඇන්ටිගනි සඳහා තේමා විය. මෙම නාට්‍ය සියල්ල එක්ව ගත් විට සොෆොක්ලීස්ගේ ත්‍රිත්ව තීබානු නාට්‍ය සෑදිණි. ඊඩිපස් තුළින් ග්‍රීක පුරාණෝක්ති සහ නාට්‍යවල වැදගත් ගුණාංග දෙකක් නිරූපණය කරයි: මනුෂ්‍යත්වයේ ඇති දෝෂ සහගත ස්වභාවය සහ රළු විශ්වයේ තනි පුද්ගලයකුගේ ඉරණම එම ගුණාංග වේ.
මෙහි වඩාත්ම ප්‍රකට පුරාණෝක්තියේ ප්‍රභේදය සැලකූ විට එය මෙසේ ය: ඊඩිපස් උපත ලැබූයේ ලේයස් රජුට සහ ජොකැස්ටා රැජිනට දාව ය. අනාවැකිය ඉටු වීම වැළැක්වීමට සිතා ලේයස් ඊඩිපස්ව මියයනු පිණිස කඳුකර පෙදෙසක දමා ගියේ ය. කෙසේනමුත්, ‍එ‍ඬේරන් විසින් ඊඩිපස්ව සොයාගත් අතර, පොලිබස් රජු සහ මෙරෝප් රැජින ඔහුව සිය දරුවකු ලෙසම හදාවඩා ගත්හ. ඩෙල්ෆියේ දිවැස් දෙවොලේ දී ඔහුට තමන් සිය පියාව ඝාතනය කොට මෑණියන් සමග විවාහ වන බවට වූ අනාවැකිය දැනගන්නට ලැබිණි. සිය සැබෑ දෙමාපියන් පිළිබඳ නොදත් ඔහු මෙමගින් තමන් පොලිබස් මරා මෙරෝප් සමග විවාහ වීම පැවසේ යැයි සිතා තීබ්සය වෙත පිටව ගියේ ය. ගමන අතරතුර දී ඔහුට වියපත් මිනිසකු මුණගැසෙන අතර එහි දී ඇතිවන රණ්ඩුවක දී ඊඩිපස් ඔහුව මරාදැමී ය. තීබ්ස් වෙත යාමෙන් පසු ඔහුට දැනගන්නට ලැබෙන්නේ මෑතක දී නගරයේ රජු (ලේයස්) මරාදමා ඇති බවත්, නගරය ස්ෆින්ක්ස් යටතට පත්ව ඇති බවත් ය. මෙම රාක්ෂයාගේ ප්‍රහේලිකාවට නිවැරදිව පිළිතුරු දෙව ඊඩිපස් ඔහුව පරදා මියගිය රජුගේ කිරුළ හිමි කරගත්තේ ය. අනතුරුව ඔහු රජුගේ වැන්දඹුව වූ සිය මෑණියන් වන ඩොකැස්ටාව (නොදැනුවත්ව) විවාහ කරගත්තේ ය.
වසර ගණනාවකට පසු, තීබ්සයේ වසංගය අවසන් කිරීමට සිතා ඊඩිපස් ලේයස්ව මරාදැමූ තැනැත්තා පිළිබඳ සොයාබැලී ය. එහි දී එය සිදුකොට ඇත්තේ තමන් බැව් ඔහු වටහා ගත්තේ ය. තමන් විවාහ කොටගෙන ඇත්තේ සිය සැමියාගේ ඝාතකයා හෙවත් තමන්ගේම පුත්‍රයා බව වටහා ගන්නා ජොකැස්ටා ගෙල වළලාගෙන සිය දිවි හානි කරගන්නී ය. අනතුරුව ඇගේ වස්ත්‍රයේ වූ කූරු දෙකක් ගලවා ගන්නා ඊඩිපස් ඉන් සිය දෑස් අන්ධ කොට ගත්තේ ය.
ඊඩිපස්ගේ පුරාවෘත්තය නොයෙකුත් වෙනස්කම් සහිතව දක්නට ලැබේ. සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ් විසින් ද මෙම නාමය ඊඩිපස් සංකීර්ණය හැඳින්වීමට භාවිතා කොට තිබේ.
තැම්බූ සහල්
තැම්බූ සහල් යනු තැම්බූ වී, කොටා ලබා ගන්නා සහල් වෙයි.
වැඩිදුර කියවීම්
ප්‍රවර්ගය:සහල්
ගව කිරි
එළකිරි සහ මී කිරි පොදුවේ ගව කිරි ලෙස හැඳින්වේ.
ප්‍රවර්ගය:ගව කිරි
ජාතික දිනය
upright=1.4|thumb|[[පේඩ්රෝ ඇමෑරිකෝ විසින් නිමැවුනු ඉන්ඩිපෙන්ඩන්ස් ඕ ඩෙත් (: නිදහස හෝ මරණය) නමැති ප්‍රසිද්ධ සිත්තම විසින් වර්ණනා කරනුයේ, බ්‍රසීලයේ නිදහස් දිනයයි.]] ජාතියක් හෝ ස්වෛරී-නොවන රටක් විසින් ජාතියක තත්ත්වය හිමිකරගැනීම සැමරීම සඳහා විශේෂිත ලෙසින් නම් කෙරුණු දිනයක් ජාතික දිනය වෙයි.
ජාතික දින ලැයිස්තුව
thumb|right|500px|ජාතික දින සඳහා හේතු සිතියම
ස්වෛරී රාජ්‍යයන් හෝ ෆෙඩරල් පද්ධතීන් (හවුල් ස්වෛරීත්වය) හී කොටස් හෝ නොවන බල ප්‍රදේශ වෙතින් දක්වා ඇත.
ප්‍රවර්ගය:නිදහස් දිනයන්
මනෝවිද්‍යා පොත්
books of mental health - මනෝවිද්‍යා පොත් පොල් mean coconut
බාල්දිය
thumb|right|250px|ප්ලාස්ටික් බාල්දියක්
මෙයද බලන්න
ප්‍රවර්ගය:භාජන
G-වර්ගයේ ප්‍රධාන අනුක්‍රමණ තාරකාව
ඨඡඣජඵපෞෞෞෞෞෞෞෞෞෞෞෞඤගකඖගඤකඤනචගඤගකඖගඤකඤනචඤගකඖගඤකඤනඤගකඖගඤකඤඤගකඖගඤකඤගකඖගඤඤගකඖගඤගකඖඤගකඤගඤ6id7ofuyfjvukvyifhfyfubhvuv oubuguvuvපඩජපඡඣප එකක් හදමු ඔතන ඉන්න අය ගැන නෙමෙයි කියලා අම්මා දුක් වෙනව මම අහගෙන ඉන්න අය ගැන නෙමෙයි කියලා අම්මා දුක් වෙනව මම අහගෙන ඉන්න අය ගැන නෙමෙයි කියලා අම්මා කෙනෙක් නම් තණ කොළ
ඉන්දියාවේ ජාතික ගීය
ඉන්දියාවේ ජාතික ගීය
තාවකාලික ජංගම ජාල
තාවකාලික ජංගම ජාල (mobile ad hoc network (MANET)) යනු ජංගම උපාංග සඳහා යටිතල පහසුව නොමැතිව, රැහැන් රහිතව,  ස්වයංක්‍රියව හැඩගැසිය හැකි අයුරින් නිමවු ජාල විශේෂයකි.
MANET ජාලයක තිබෙන සෑම උපාංගයකටම ඕනෑම දිශාවකට නිදහසේ ගමන් කල හැකි බැවින් ජාල සම්බන්ධතාවයන්ද නිතර වෙනස් වේ. ජාලයේ තිබෙන සෑම උපාංගයක්ම මංහසුරුවක් ලෙස වැඩ කරන අතර එයට අදාල නොවන පනිවුඩ ද ඉදිරියට යොමු කිරීමට සහය වේ.
CPU පොට මට්ටමේ සමාන්තරතාව
CPU පොට මට්ටමේ සමාන්තරතාව
උසස් කාර්ය සාධනයක් අත්කර ගැනිමේ තවත් උපාය මාර්ගයක් වන්නේ බහු ක්‍රම ලේඛන සංඛ්‍යාවක් හෝ පොට සංඛ්‍යාවක් සමාන්තරව ක්‍රියා කරවිමයි. මෙම පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍රය සමාන්තර පරිගණක ලෙස ද හදුන්වයි. Flgunn ගේ වර්ගිකරණය අනුව බහු උපදෙස් බහු දත්ත හෝ MIMD ලෙස හැදින්වේ. මෙම අරමුණු ‍උදෙසා යොදා ගත් එක් තාක්ෂණයක් වන්නේ බහු සැකසුසයි. මෙම තාක්ෂණයේ මුල් අවස්ථාව වන්නේ සමමිතික බහු සැකසුම වන අතර එහි CPU තුඩා ප්‍රමසාණයයක්ම ඒවායෙය් නිතරම යටත් කාලින වන එහි මතක පිළිබද දර්ශනයක් තබා ගැනිම සදහා අතිරේක දෘඪාංග තිබේ. මතකය පිළිබද යවත්කාලින දර්ශනයක් තිබේමෙන් CPU හට එකම ක්‍රමලේඛන සම්බන්ධයෙන් සහයෝගයෙන් වැඩ කල හැකි අතරම ක්‍රම ලේඛ වලට එක් CPU  න් තවත් CPU  ට සංක්‍රමණය විය හැක. සහයා්ගයෙන් වැඩ කල හැකි CPU සංඛ්‍යාව අතලොස්සක ප්‍රමාණයේ සිට ඉහල දැමිමට non-uniform memory access (NUMA) හා  directory- based coherence proyocola වැනි ක්‍රම 90 දශකයදේ හදුන්වා දෙන ලදි. SMP පද්ධති CPU විශාල ගණනක් හා සකසන අතර අන්තර් සම්බන්ධතාවය ගොඩ නැගිමේ හුවමාැ සහිතවය සකසන එ්වායේ අන්තර් සම්බ්නධතාව තනි සිලිකන් විෂයක් මත ගොඩ නගා ඇති විට බහු මාධ්‍ය අනු සැකසුම ලෙස හැදින්වේ.
ක්‍රම ලේඛනයක් තුල සියුම් අයුරින් සමස්කාරතාවයක් ඇති බව පසුව සොයා ගන්නා ලදි. එක් ක්‍රම ලේඛනයක් සමාන්තරව හෝ වෙන වෙම ්ක්‍රියාකරවිය හැකි පොට (හෝ ාකර්යයච) කිහිපයක් තිබිය හැක. මෙම තාක්ෂණයේ සමහර මුපලල් උදාහරන වලින් ඍජු මතක ප්‍රවේශය ආහාරය පොටෙන් පෙතක් සමාන්තරව ධාවනය වන සේ පද්ධති සැලසුම් කිරමෙනි. මෙම තාක්ෂණය බහු පොත තාක්ෂණය ලෙස හැදින්වේ. බහුපොටදි ක්‍රියා කරවනඒකක හැඹිලි ඇතුුලු මතක පද්ධතිය ද බහු පොටවල් විසින් හවුලේ භුක්ති විදිම සිදු කරයි. බහුපොටෙහි ඇති දුර්වලතාවයක් නම් බහුපොට සදහා දෘඪාංලග දක්වන අනුග්‍රහය දෘඪාංග බහු සැකසුමට දක්වන අනුග්‍රහයට වඩා දැඩිව මෘදුකාංග වලට දර්ශනය වින නිසා මෙහෙයුම් පද්ධති වැනි අධික්ෂණ මෘදුකාංග වලට බහු පොට හට අාධාර කිරිම සදහා වා විශාල ටෙවනස්කම් කල යුතු විමයි. ක්‍රියාත්මක කරන ලද එක් බහුපොට ආකරයක් එකක බහුපොටකරණය ලෙස හැදින්වෙන අතර එහිදි එක් පොටක් බාහිර මතකයේදන් දත්ත ලැටෙබන තරැ බලා සි‍ටියමහන් නතර වන තුරැ ක්‍රියාතකරනු වයලැබේ. මෙම පටිපබාටියේදි එවිට ක්‍රියාකරවිමෙ සුදානම් ව බලා සිටින වෙනත් පෙටක් වෙත යොමු වන අරත මෙම මාරැ විම සංඛ්‍යාවෙන් CPU ස්ථන්ද චක්‍රයකදි සිදුවේ. තවත් බහුපොට ආකාරයක් සමගාමි බහුපොකරණය ලෙස හැදින්වෙන අතර එහිදි එක් CPU වක් ස්ථන්ද චක්‍රයකදි පොට කිහිපයක් උපදසේ ක්‍රියාකරවිමට සිදුවේ.
70 දශනයේ සිට මේ දශකයේ (වසර 2000 ඇරඹි දශකය) මුල් භාගය වන තෙක් වු දශක කිහිපය තුල උසස් කාර්ය සාධනයක් යුත් පොදු කාර්ය CPU සැලසුම් කිරිම උදෙසා යොදා ගත්තේ නල මාර්ගකරණය, හැඹිලි, සුපිරි අදිශ (Superscaler) ක්‍රියා කරවිම, අපිලිවෙල  (out-of- order) ක්‍රියා කරවිම ආදි ඉහල  ILP ලබා දෙන තාක්ෂණයයි. මෙම නැම්මෙහි ප්‍රතිඵලය වුයේ ශක්තිය වැඩිපුර අවශ වන Intel pentium 4 වැනි  CPU  බිහි විමයි. මේ දශකයේ ‍මුලදි මෙවැනි CPU සැලසුම්කරැව්න් හට ILP  ශිල්පිය ක්‍රම වලින් උසස් කාර්ය සාධනයක් ලබා ගත නොහැකි වුයේ CPU මෙහෙයුම් සංඛයාත හා ප්‍රධාන මතකය මෙහෙයුම් සංඛ්‍යාත අතර වු වැඩි වන විසමතාවය හා නොපැහැදිලි ILP  ශිල්පිය ක්‍රම මගින් බලය අපතේ යාම වැඩිවිමයි.
CPU සැලසුම්කරැවන් විසන් ඊලගට ගනුදෙනු සැකසුම වැනි වානිජ පරිගණක වෙළදපොල වලින් අදහස් ලබා ගන්නා ලදි. මෙවැනි ගනුදෙනු සැකසුමේදි වඩා වැදගත් ව්නේ තනි පොටක හෝ ක්‍රමලේඛයක කාර්ය සානයට වඩා සංධික ප්‍රමාණය පරිගණනය ලෙස හැදින්වෙන ක්‍රම ලේඛ ගණන සමස්ත කාර්ය සාධනයයි.