cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
නැමීබියාව
වනජීවීන්
thumb|නැමිබියාවේ වනාන්තරයක් Namibia is one of few countries in the world to specifically address conservation and protection of natural resources in its constitution. Article 95 states, "The State shall actively promote and maintain the welfare of the people by adopting international policies aimed at the following: maintenance of ecosystems, essential ecological processes, and biological diversity of Namibia, and utilisation of living natural resources on a sustainable basis for the benefit of all Namibians, both present and future."
In 1993, the newly formed government of Namibia received funding from the United States Agency for International Development (USAID) through its Living in a Finite Environment (LIFE) Project. The Ministry of Environment and Tourism, with the financial support from organisations such as USAID, Endangered Wildlife Trust, WWF, and Canadian Ambassador's Fund, together form a Community Based Natural Resource Management (CBNRM) support structure. The main goal of this project is promote sustainable natural resource management by giving local communities rights to wildlife management and tourism.
දේශපාලනය
thumb| Tintenpalast, the centre of Namibia's government නැම්බියාව ස්වාධීන හා ඒකීය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යයකි. මෙරට ජනාධිපතිවරයා වසර පහකට පත්වේ.ජනාධිපතිවරයා රජ්‍ය නායකයා ලෙස පිළිගනී. කෙසේ වෙතත් ජනපති සතු විධායක බලතල බෙදීයාමක් දැකගත හැක.අගමැතිවරයෙකු හා කැබිනට් මණ්ඩලයටද විධායක බලතල බෙදීයයි.
විදේශ සම්භන්ධතා
Namibia follows a largely independent foreign policy, with persisting affiliations with states that aided the independence struggle, including Cuba. With a small army and a fragile economy, the Namibian Government's principal foreign policy concern is developing strengthened ties within the Southern African region. A dynamic member of the Southern African Development Community, Namibia is a vocal advocate for greater regional integration. Namibia became the 160th member of the UN on 23 April 1990. On its independence it became the fiftieth member of the Commonwealth of Nations.
හමුදාව
The constitution of Namibia defined the role of the military as "defending the territory and national interests." Namibia formed the Namibian Defence Force (NDF), comprising former enemies in a 23-year bush war: the People's Liberation Army of Namibia (PLAN) and South West African Territorial Force (SWATF). The British formulated the plan for integrating these forces and began training the NDF, which consists of a small headquarters and five battalions.
The United Nations Transitional Assistance Group (UNTAG)'s Kenyan infantry battalion remained in Namibia for three months after independence to help train the NDF and to stabilise the north. According to the Namibian Defence Ministry, enlistments of both men and women will number no more than 7,500.
පරිපාලන  තොට්ඨාසය
නැමීබියාව ප්‍රාන්ත 14 බෙදී පවතීන අතර ඡන්ද කොට්ඨාශ 121 පමණ පවතී. The administrative division of Namibia is tabled by Delimitation Commissions and accepted or declined by the National Assembly. Since state foundation four Delimitation Commissions have delivered their work, the last one in 2013 under the chairmanship of Judge Alfred Siboleka.
Local authorities in Namibia can be in the form of municipalities (either Part 1 or Part 2 municipalities), town councils or villages.
ආර්ථිකය
thumb|Downtown Windhoek thumb|Tsumeb's main road Namibia's economy is tied closely to South Africa's due to their shared history. The largest economic sectors are mining (10.4% of the gross domestic product in 2009), agriculture (5.0%), manufacturing (13.5%), and tourism.
Namibia has a highly developed banking sector with modern infrastructure, such as online banking and cellphone banking. The Bank of Namibia (BoN) is the central bank of Namibia responsible for performing all other functions ordinarily performed by a central bank. There are four BoN authorised commercial banks in Namibia: Bank Windhoek, First National Bank, Nedbank and Standard Bank.
According to the Namibia Labour Force Survey Report 2012, conducted by the Namibia Statistics Agency, the country's unemployment rate is 27.4%. "Strict unemployment" (people actively seeking a full-time job) stood at 20.2% in 2000, 21.9% in 2004 and spiraled to 29.4% in 2008. Under a broader definition (including people that have given up searching for employment) unemployment rose to 36.7% in 2004. This estimate considers people in the informal economy as employed. Labour and Social Welfare Minister Immanuel Ngatjizeko praised the 2008 study as "by far superior in scope and quality to any that has been available previously", but its methodology has also received criticism.
The cost of living in Namibia is relatively high because most of the goods including cereals need to be imported. Business monopoly in some sectors causes higher profit bookings and further raising of prices. Its capital city, Windhoek is currently ranked as the 150th most expensive place in the world for expatriates to live.
Taxation in Namibia includes personal income tax, which is applicable to total taxable income of an individual and all individuals are taxed at progressive marginal rates over a series of income brackets. The value added tax (VAT) is applicable to most of the commodities and services. thumb|The B2 between Swakopmund and Walvis Bay, Namibia. Despite the remote nature of much of the country, Namibia has seaports, airports, highways, and railways (narrow-gauge). The country seeks to become a regional transportation hub; it has an important seaport and several landlocked neighbours. The Central Plateau already serves as a transportation corridor from the more densely populated north to South Africa, the source of four-fifths of Namibia's imports.
කෟෂිකර්මය
thumb|Welcoming sign of the Burgsdorf farm in Hardap. නැමීබියාවේ ජනගහනයෙන් භාගයක්ම කෘෂිකර්මය තම ජීවනෝපාය කරගෙන සිටී .ස්වං පොෂිත කෘෂිකර්මයක් පවතින රාජ්‍යයක් වුවද ඇතැම් ආහාර ද්‍රව්‍ය ඔවුන්ට විදේශ රටවලින් ආනයනය කරගැනීමට සිදුවී ඇත.අනෙකුත් අප්‍රිකානු රාජ්‍යයන් මෙන්ම නැම්බියාවද ඌන සංවර්ධිත රාජ්‍යයක් ලෙස සැළකේ.ජනගහනයෙන් වැඩි කොටසක් ග්‍රාමීය පෙදෙස්වල වාසය කරති.නාගරිකරණය අවමය.ඒක පුද්ගල ආදායම ඉතා අවම අගයක් ගනී.ජාතික ආදයමෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ප්‍රාථමික නිෂ්පාදන ඇසුරෙන් ලබාගනී.අවම යටිතල පහසුකම් ඇති යැපුම් කෘෂිකර්මය මත රඳා පවතින අතර වානිජ බෝග වගාව අවමය.නැම්බියා ජනගහනයෙන් හරි අඩකගේ පමණ ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගය කෘෂිකර්මයයි.
About 4,000, mostly white, commercial farmers own almost half of Namibia's arable land. The governments of Germany and Britain will finance Namibia's land reform process, as Namibia plans to start expropriating land from white farmers to resettle landless black Namibians.
Agreement has been reached on the privatisation of several more enterprises in coming years, with hopes that this will stimulate much needed foreign investment. However, reinvestment of environmentally derived capital has hobbled Namibian per capita income. One of the fastest growing areas of economic development in Namibia is the growth of wildlife conservancies. These conservancies are particularly important to the rural, generally unemployed, population.
An aquifer called "Ohangwena II" has been discovered, capable of supplying the 800,000 people in the North for 400 years. Experts estimate that Namibia has 7720 km3 of underground water.
පතල් කර්මාන්තය හා විදුලිය
Providing 25% of Namibia's revenue, mining is the single most important contributor to the economy. Namibia is the fourth largest exporter of non-fuel minerals in Africa and the world's fourth largest producer of uranium. There has been significant investment in uranium mining and Namibia is set to become the largest exporter of uranium by 2015. Rich alluvial diamond deposits make Namibia a primary source for gem-quality diamonds. While Namibia is known predominantly for its gem diamond and uranium deposits, a number of other minerals are extracted industrially such as lead, tungsten, gold, tin, fluorspar, manganese, marble, copper and zinc. There are offshore gas deposits in the Atlantic Ocean that are planned to be extracted in the future. According to "The Diamond Investigation", a book about the global diamond market, from 1978, De Beers, the largest diamond company, bought most of the Namibian diamonds, and would continue to do so, because "whatever government eventually comes to power they will need this revenue to survive".
Domestic supply voltage is 220V AC. Electricity is generated mainly by thermal and hydroelectric power plants. Non-conventional methods of electricity generation also play some role. Encouraged by the rich uranium deposits the Namibian government plans to erect its first nuclear power station by 2018, also uranium enrichment is envisaged to happen locally.
සංචාරක කර්මාන්තය
thumb|නැමීබියාවේ වාසය කරන සීබ්‍රාවන් Tourism is a major contributor (14.5%) to Namibia's GDP, creating tens of thousands of jobs (18.2% of all employment) directly or indirectly and servicing over a million tourists per year. The country is a prime destination in Africa and is known for ecotourism which features Namibia's extensive wildlife.
There are many lodges and reserves to accommodate eco-tourists. Sport hunting is also a large, and growing component of the Namibian economy, accounting for 14% of total tourism in the year 2000, or $19.6 million US dollars, with Namibia boasting numerous species sought after by international sport hunters. In addition, extreme sports such as sandboarding, skydiving and 4x4ing have become popular, and many cities have companies that provide tours. The most visited places include the capital city of Windhoek, Caprivi Strip, Fish River Canyon, Sossusvlei, the Skeleton Coast Park, Sesriem, Etosha Pan and the coastal towns of Swakopmund, Walvis Bay and Lüderitz.
The capital city of Windhoek plays a very important role in Namibia's tourism due to its central location and close proximity to Hosea Kutako International Airport. According to The Namibia Tourism Exit Survey, which was produced by the Millennium Challenge Corporation for the Namibian Directorate of Tourism, 56% of all tourists visiting Namibia during the time period, 2012 – 2013, visited Windhoek. Many of Namibia's tourism related parastatals and governing bodies such as Namibia Wildlife Resorts, Air Namibia and the Namibia Tourism Board as well as Namibia's tourism related trade associations such as the Hospitality Association of Namibia are also all headquartered in Windhoek. There are also a number of notable hotels in Windhoek such as Windhoek Country Club Resort and some international hotel chains also operate in Windhoek, such as Avani Hotels and Resorts and Hilton Hotels and Resorts.
Namibia's primary tourism related governing body, the Namibia Tourism Board (NTB), was established by an Act of Parliament: the Namibia Tourism Board Act, 2000 (Act 21 of 2000). Its primary objectives are to regulate the tourism industry and to market Namibia as a tourist destination. There are also a number of trade associations that represent the tourism sector in Namibia, such as the Federation of Namibia Tourism Associations (the umbrella body for all tourism associations in Namibia), the Hospitality Association of Namibia, the Association of Namibian Travel Agents, Car Rental Association of Namibia and the Tour and Safari Association of Namibia.
ජල සැපයුම් හා සනීපාරක්ෂාව
Namibia is the only country in Sub-Saharan Africa to provide water through municipal departments. The only bulk water supplier in Namibia is NamWater, which sells it to the respective municipalities which in turn deliver it through their reticulation networks. In rural areas, the Directorate of Rural Water Supply in the Ministry of Agriculture, Water and Forestry is in charge of drinking water supply.
Compared to the efforts made to improve access to safe water, Namibia is lagging behind in the provision of adequate sanitation. This includes 298 schools that have no toilet facilities. Over 50% of child deaths are related to lack of water, sanitation, or hygiene; 23% are due to diarrhea alone. The UN has identified a "sanitation crisis" in the country.
Apart from residences for upper and middle class households, sanitation is insufficient in most residential areas. Private flush toilets are too expensive for virtually all residents in townships due to their water consumption and installation cost. As a result, access to improved sanitation has not increased much since independence: In Namibia's rural areas 13% of the population had more than basic sanitation, up from 8% in 1990. Many of Namibia's inhabitants have to resort to "flying toilets", plastic bags to defecate which after use are flung into the bush. The use of open areas close to residential land to urinate and defecate is very common and has been identified as a major health hazard.
ජනවිකාශය
In addition to the Bantu majority, there are large groups of Khoisan (such as Nama and San), who are descendants of the original inhabitants of Southern Africa. The country also contains some descendants of refugees from Angola. There are also two smaller groups of people with mixed racial origins, called "Coloureds" and "Basters", who together make up 8.0% (with the Coloureds outnumbering the Basters two to one). There is a large Chinese minority in Namibia.
Whites (mainly of Afrikaner, German, British and Portuguese origin) make up between 4.0 and 7.0% of the population. Although their percentage of population is decreasing due to emigration and lower birth rates they still form the second-largest population of European ancestry, both in terms of percentage and actual numbers, in Sub-Saharan Africa (after South Africa). The majority of Namibian whites and nearly all those who are mixed race speak Afrikaans and share similar origins, culture, and religion as the white and coloured populations of South Africa. A large minority of whites (around 30,000) trace their family origins back to the German settlers who colonized Namibia prior to the British confiscation of German lands after World War One, and they maintain German cultural and educational institutions. Nearly all Portuguese settlers came to the country from the former Portuguese colony of Angola. The 1960 census reported 526,004 persons in what was then South-West Africa, including 73,464 whites (14%).
Namibia conducts a census every ten years. After independence the first Population and Housing Census was carried out in 1991, further rounds followed in 2001 and 2011. The data collection method is to count every person resident in Namibia on the census reference night, wherever they happen to be. This is called the de facto method. For enumeration purposes the country is demarcated into 4,042 enumeration areas. These areas do not overlap with constituency boundaries to get reliable data for election purposes as well.
The 2011 Population and Housing Census counted 2,113,077 inhabitants of Namibia. Between 2001 and 2011 the annual population growth was 1.4%, down from 2.6% in the previous ten–year period.
ආගම
නැමීබියා ජනගහනයෙන් 80%–90% ක්‍රිස්තියානි බැතිමතුන්ය,ඔවුන්ගෙන්  75% ප්‍රොතෙස්තන්ත නිකායට අයත් අතර  50%  පමණ දෙනා රෙපෙරමාදු නිකායට අයත්ය. යටත් විජිත බලපෑම නිසා වැඩි දෙනෙක් ක්‍රිස්තියානි බැතිමතුන් වුවද 10%–20% අතර දෙනෙක් අදිවාසීන්ට අයත් ප්‍රාථමික ආගම් අදහති.
ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරී ක්‍රියාකාරකම් නිසා 19 වන සියවස වනවිට නැමීබියානුවන් වැඩි දෙනෙක් ක්‍රිස්තියානි බැතිමතුන් විය.මේ අතර රෝමානු කතෝලිකයන් මෙතෝදිස්ත යන නිකායන්ට අයත් අයද මේ අතර වෙයි.මොවුන් වැඩි දෙනකුගේ ශාතෘෘ වරයානන් වන්නේ ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සෛ්ය.
නැමීබියාව තුල යුදෙවු ආගමිකයන්ද සුළු පිරිසක් වාසය කරති.
භාෂාව
thumb|නැමීබියාවේ රාජ්‍ය භාෂාව ඉංග්‍රීසි භාෂාව වන අතර ඊට අමතරව ජ්ර්මන් බස අප්‍රිකානු බව ආදී විවිධ භාෂාවන් ව්‍යවහාර වෙයි. Up to 1990, English, German and Afrikaans were official languages. Long before Namibia's independence from South Africa, SWAPO was of the opinion that the country should become officially monolingual, choosing this approach in contrast to that of its neighbour South Africa (which granted all 11 of its major languages official status), which was seen by them as "a deliberate policy of ethnolinguistic fragmentation." Consequently, SWAPO instituted English as the sole official language of Namibia though only about 3% of the population speaks it as a home language. Its implementation is focused on the civil service, education and the broadcasting system. Some other languages have received semi-official recognition by being allowed as medium of instruction in primary schools. It is expected of private schools to follow the same policy as state schools, and "English language" is a compulsory subject. As in other postcolonial African societies, the push for monolingual instruction and policy has resulted in a high rate of school drop-outs and of individuals whose academic competence in any language is low.
According to the 2011 census, the most common languages are Oshiwambo (the most spoken language for 49% of households), Nama/Damara (11.3%), Afrikaans (10.4%), Kavango (9%), Otjiherero (9%). The most widely understood and spoken language is English. Both Afrikaans and English are used primarily as a second language reserved for public communication.
Most of the white population speaks either German or Afrikaans. Even today, 101 years after the end of the German colonial era, the German language plays a role as a commercial language. Afrikaans is spoken by 60% of the white community, German is spoken by 32%, English is spoken by 7% and Portuguese by 1%. Geographical proximity to Portuguese-speaking Angola explains the relatively high number of Portuguese speakers; in 2011 these were estimated to be 100,000, or 4–5% of the total population.
ක්‍රීඩා
නැම්බියානු ජාතික රග්බි කණ්ඩායමද කැපී පෙනෙන දක්ෂතා දැක්වූ කණ්ඩායමකි.ඔවුන් 1999, 2003, 2007, 2011 සහ 2015 වසර වලදී ලෝක කුසලාන තරඟාවලියන්ට සහභාගීවී ඇත.ක්‍රිකට් හා දැල් පන්දු ක්‍රීඩාවන්ද නැම්බියාවේ ජනප්‍රියම ක්‍රීඩා වෙයි.
Inline hockey was first played in 1995 and has also become more and more popular in the last years. The Women's inline hockey National Team participated in the 2008 FIRS World Championships. Namibia is the home for one of the toughest footraces in the world, the Namibian ultra marathon. The most famous athlete from Namibia is Frankie Fredericks, sprinter (100 and 200 m). He won four Olympic silver medals (1992, 1996) and also has medals from several World Athletics Championships. He is also known for humanitarian activities in Namibia and beyond.
Golfer Trevor Dodds won on the PGA Tour in 1998 (The Greater Greensborough Open) and won 15 tournaments in his career. He achieved a career high world ranking of 78 in 1998.
Professional cyclist and Namibian Road Race Champion Dan Craven represented Namibia at the 2016 Summer Olympics in both the road race and individual time trial.
මාධ්‍ය
Although Namibia's population is fairly small, the country has a diverse choice of media; two TV stations, 19 radio stations (without counting community stations), 5 daily newspapers, several weeklies and special publications compete for the attention of the audience. Additionally, a mentionable amount of foreign media, especially South African, is available. Online media are mostly based on print publication contents. Namibia has a state-owned Press Agency, called NAMPA.
The first newspaper in Namibia was the German-language Windhoeker Anzeiger, founded 1898. Radio was introduced in 1969, TV in 1981. During German rule, the newspapers mainly reflected the living reality and the view of the white German-speaking minority. The black majority was ignored or depicted as a threat. During South African rule, the white bias continued, with mentionable influence of the Pretoria government on the "South West African" media system. Independent newspapers were seen as a menace to the existing order, critical journalists threatened.
Other mentionable newspapers are the tabloid Informanté owned by TrustCo, the weekly Windhoek Observer, the weekly Namibia Economist, as well as the regional Namib Times. Current affairs magazines include Insight Namibia, Vision2030 Focus magazine and Prime FOCUS. Sister Namibia Magazine stands out as the longest running NGO magazine in Namibia, while Namibia Sport is the only national sport magazine. Furthermore, the print market is complemented with party publications, student newspapers and PR publications.
The broadcasting sector is dominated by the state-run Namibian Broadcasting Corporation (NBC). The public broadcaster offers a TV station as well as a "National Radio" in English and nine language services in locally spoken languages. The nine private radio stations in the country are mainly English-language channels, except for Radio Omulunga (Oshiwambo) and Kosmos 94.1 (Afrikaans). Privately held One Africa TV has competed with NBC since the 2000s.
Compared to neighbouring countries, Namibia has a large degree of media freedom. Over the past years, the country usually ranked in the upper quarter of the Press Freedom Index of Reporters without Borders, reaching position 21 in 2010, being on par with Canada and the best-positioned African country. The African Media Barometer shows similarly positive results. However, as in other countries, there is still mentionable influence of representatives of state and economy on media in Namibia. In 2009, Namibia dropped to position 36 on the Press Freedom Index. In 2013, it was 19th. In 2014 it ranked 22nd
Media and journalists in Namibia are represented by the Namibian chapter of the Media Institute of Southern Africa and the Editors' Forum of Namibia. An independent media ombudsman was appointed in 2009 to prevent a state-controlled media council.
අධ්‍යාපනය
thumb|නැමීබියාවේ පාසැලක් නැම්බියාව තුල නිදහස් අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් පවතී.පළමු ශ්‍රේණියේ සිට හත්වන ශ්‍රේණිය දක්වාවූ ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනයක්ද අටවන ශ්‍රේණියේ සිට දොළහ ශ්‍රේණිය දක්වාවූ ද්වීතිය අධ්‍යාපන ක්‍රමයක්ද නැම්බියාව තුල පවතී.1998 දී නැම්බියාව තුල ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය හදාරන සිසුන් ප්‍රමාණය 400,325 පමණ විය.එහි ද්වීතීය අධ්‍යාපනය හදාරන ප්‍රමාණය 115,237 පමණ විය.මෙහි පාසැල් තුල ශීෂ්‍ය-ගුරු අනුපාතය1999 දී තිස් දෙකට එකක් (32:1) ලෙස පැවතිණ.
බොහෝ පාසැල් රජය මගින් පාලනයවන රජයේ පාසැල්වන අතර පෞද්ගලික පාසැල්ද තිහිපයක් පවතී.මෙහි විශ්ව විද්‍යාල හතරකින් පමණ ගුරුවරුන් පුහුණු කිරීම සිදුකරයි.කෘෂිකර්මය සදහා විශ්ව විද්‍යාල ආයතන තුනක්ද පොලිස් විශ්ව විද්‍යාලයක් හා තවත් විශ්ව විද්‍යාල දෙකක් පවතී.
සෞඛ්‍ය
Life expectancy at birth is estimated to be 52.2 years in 2012 – among the lowest in the world. The AIDS epidemic is a large problem in Namibia. Though its rate of infection is substantially lower than that of its eastern neighbour, Botswana, approximately 13.1% of the adult population infected with HIV. In 2001, there were an estimated 210,000 people living with HIV/AIDS, and the estimated death toll in 2003 was 16,000. According to the 2011 UNAIDS Report, the epidemic in Namibia "appears to be leveling off." As the HIV/AIDS epidemic has reduced the working-aged population, the number of orphans has increased. It falls to the government to provide education, food, shelter and clothing for these orphans.
The malaria problem seems to be compounded by the AIDS epidemic. Research has shown that in Namibia the risk of contracting malaria is 14.5% greater if a person is also infected with HIV. The risk of death from malaria is also raised by approximately 50% with a concurrent HIV infection. Given infection rates this large, as well as a looming malaria problem, it may be very difficult for the government to deal with both the medical and economic impacts of this epidemic. The country had only 598 physicians in 2002.
බාහිර යොමු
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව තුළ රටවල්
තනි වචන (සිංහල භාෂාව)
වචන කිහිපයක් වෙනුවට යොදන තනි වචන සිංහල භාෂාවේ දක්නට ලැබේ.
ප්‍රවර්ගය:සිංහල ප්‍රවර්ගය:සිංහල වචන
ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය
ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය යනු ශ්‍රී ලංකා රජයේ පොදු පුවත් සඟරාව (public journal) වේ.
ප්‍රාග් න්‍යෂ්ටික
ප්‍රාග් න්‍යෂ්ටික : සංවිධානය වූ එනම් න්‍යෂ්ටියක් හෝ වෙනත් පටලමය ඉන්ද්‍රියිකාවක් හෝ රහිත සරල ජිවින්ය. මොහුන් සාමාන්‍යයෙන් 0.5μm-5μm අතර අගයක් ගනී. බැක්ටීරියාවන් සහා සයනෝබැක්ටීරියාවන් මෙම කාණ්ඩයට අයත්ය. මෙම කාණ්ඩය ජීවානුහරණය නොකරන ලද, මිහිමත සෑම පරිසරයකම පාහේ ව්‍යාප්ත වන අතර විශාල විවිධත්වයක් සහා බහුලත්වයක් දරයි.
2017 අයිසීසී ශූරයන්ගේ කුසලාන අවසන් තරගය
අයිසීසී ශූරයන්ගේ කුසලානයෙහි අටවන අදියරෙහි ජයග්‍රාහකයා තීරණය කර ගැනීමට, 2017 ජූනි 18 දිනදී පකිස්තානය සහ ඉන්දියාව අතර, ලන්ඩනයෙහි දි ඕවල් ක්‍රීඩාංගණයෙහිදී  2017 අයිසීසී ශූරයන්ගේ කුසලානයෙහි අවසන් තරගය ක්‍රීඩා කෙරිණි.
ඔක්සිජන්
ඔක්සිජන් හෙවත් අම්ලකර යනු ජීවින් ශ්වසනය කරන වායුවයි. ප්‍රභාසංස්ලේශණය මගින් ඔක්සිජන් නිපදවේ. ප්‍රෝටීන්, කාබෝහයිඩ්‍රේට් හා මේද වැනි සජීවි පටක තුල ඇති ව්‍යුහමය අනු වල සියලුම ප්‍රධාන වාක්‍ය වල පාහේ ඔක්සිජන් අන්තර්ගත වේ. තවද දත් හා අස්ථි වල අඩංගු ප්‍රධාන අකාබනික සංයෝග වලද ඔක්සිජන් අන්තර්ගත වේ. ඇල්ගි හා සයනෝ බැක්ටීරියා මගින්O2 ඔක්සිජන් නිපදවයි. තවද ශාක ප්‍රභා සංස්ලේශණයෙන්ද O2 නිපද වේ. සෛලීය ශ්වසනය සිදුවීමේදී මෙම O2 භාවිතයට ගැනේ. වායුගෝලයේ O2 ප්‍රමාණය වැඩිවීමට පෙර එනම් අවුරුදු බිලියන 2.5 කට පෙර ලෝකයේ ප්‍රධාන ජීවි ස්වරූපය වු නිර්වායු පටක වලට ඔන්සිජන් විශ සහිත මුලද්‍රව්‍යයකි. ඕසෝන් (O3) යනු ඔක්සිජන්හි තවත් ස්වරූපයක් (බහුරූපී) වන අතර වායුගෝලයේ උසින් පිහිටි ඕසෝන් වියනක් මගින් ජෛව ගෝලය හානිකර පාරජම්බූල විකිරණ වලින් ආරක්ෂා කරයි. නමුත් පෘථිවි පෘෂ්ඨය ආසන්නයේදී O3 දැඩි ධ්‍රැවිකාවක් ඇති කරන නිසා පෘතුවි පෘෂ්ඨය අසලදී දූෂකයක් ලෙසද ක්‍රියා කරයි.
රසායනවේදමය හැඳින්වීම
ඔක්සිජන් පරමාණුක ක්‍රමාංකය 8 වු, O සංකේතයෙන් හදුන්වනු ලබන මූල ද්‍රව්‍යයකි. ආවර්තිතා වගුවේ දෙවන ආවර්තයට හා කැල්තෝජන කුලයට අයත් වන මෙම අලෝහ මුලද්‍රව්‍ය ඉතා ප්‍රතික්‍රියාශීලි වන අතර බොහෝමයක් මූල ද්‍රව්‍ය සමග ප්‍රතික්‍රියා කර සංයෝග ඔක්සයිඩ සාදයි. සම්මත උෂ්ණත්ව හා පීඩනයේදී මූලද්‍රව්‍යයේ පරමාණු 2 ක් සම්බන්ධ වී වර්ණයක් ගන්ධයක් රසයක් නැති ද්විපරමාණුක ඩයොක්සීන් නැමති වායුවක් සාදයි. එය O2 ලෙස රසායන සූත්‍ර මගින් දැක්වේ. ස්කන්ධය අනුව විශ්වයේ තෙවනුවට වඩාත්ම ඇති මූල ද්‍රව්‍ය වන්නේ ඔක්සිජන් වන අතර ඔක්සිජන් දෙවැනි වන්නේ හයිඩ්‍රජන්ට හා හීලියම්ට පමණි. තවද පෘතුවි කබොලේ වඩාත් සුලභම මුලද්‍රව්‍ය වන්නේ ඔක්සිජන්ය. ස්කන්ධය අනුව ජලයෙහි 88.8% ඔක්සිජන් අඩංගු වන අතර වාතයේ 20.9% අඩංගුවේ.
ඔක්සිජන් සොයාගැනීම
ඔක්සිජන් පළමුව සොයාගන්නා ලද්දේ ස්වීඩන් ජාතික බෙහෙත් වෙළෙන්ඳකු වන කාල් විල්ගෙට් ෆිලොස් විසිනි. ඔහු මර්කියුරික් ඔක්සයිඩ් හා විවිධ නයි‍ට්‍රෙට් රත්කිරීම මඟින් 1772 පමණ ඔක්සිජන් වායුව නිපදවන ලදී. ෆිලොස් මෙම වායුවට ගිනි වායුව" ලෙස නම් තැබීය. ඊට හේතුව වූයේ දහනයට රුකුල්දෙන වායුව ලෙස දැන සිටි එකම වායුව එම යුගයේ ඔක්සිජන් වීමයි. මෙම සොයාගැනීම සඳහන් කර ට්‍රිටයිස් මන් එයාර් ඇන්ඩ් ෆයර්" නමින් අත්පිටපතක් ඔහුගේ ප්‍රකාශක වෙත 1775 දී ඔහු යවන ලදී. කෙසේවුවත් මෙම අත්පිටපත 1777 පමණ වන තෙක් ප්‍රකාශයට පත් නොවිණ.1770 දී ජෝසප් ප්‍රීස්ලි හා කාල් විල්හෙල්ට් ස්කීල් විසින් තනි තනිවම ඔක්සිජන් සොයා ගත් නමුත් ප්‍රීස්ලි විසින් ඔහුගේ සොයාගැනීමට‍ මුලින්ම ප්‍රසිද්ධියට පත් කල නිසා ඔහුට මුල්තැන ලැබුණි.මෙය සිදුකරන ලද්දේ සූර්යාලෝකය වීදුරු නලයක් තුළ රැඳවූ මර්කියුරික් ඔක්සයිඩ් මත වැටීමට සැලස්වීමෙන්ය. මෙමඟින් නිදහස් වූ වායුවට ඔහු "ඩෙෆ්ලො ජිස්ටිකේටඩ් වායුව" ලෙස නම් තැබීය. එම වායුවට බඳුන්වූ ඉටිපන්දම් වඩා දීප්තිමත්ව දැල්වුණු බවත්, මීයන් වඩා ක්‍රියාශිලි ලෙස ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කළ බවත් ඔහුට පෙණින. එම වායුව ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කල ඔහු එය සාමාන්‍යය වාතයට වඩා සුවයක් තමන්ගේ පෙනහළු තුලට ලබාදුන් බව සඳහන් කර සිටියේය. 1775 දී ඔහු තමන්ගේ සොයාගැනීම ''ඇන් එකවුන්ට් ඔෆ් ජර්දර් ඩිස්කවර්ස් ඔෆ් එයාර්" නම් ලිපියෙන් ප්‍රකාශයට පත්කළ අතර, තමන්ගේ පොත වන "එක්ස්පරිමන්ට්ස් ඇන්ඩ් ඔබ්සර්වේෂන්ස් ඔන් ඩිෆරන්ට් කයින්ඩ්ස් ඔෆ් එයාර්" ටද එය ඇතුලත් කළේය. 1777 දී ඇන්ටොයින් ලැවොයිපියර් විසින් එම මුලද්‍රව්‍ය ඔක්සිජන් ලෙස නම් තබන ලදී. ඔහුගේ පර්යේෂණ ඒ දින වල ප්‍රචලිතව තිබු දහනය හා මළ කෑම පිලිබද ලොජිස්ටන් වාදය බිද හෙලීමට සමත් විය.තවද කාර්මික ඔක්සිජන් වාදය බිද හෙලීමට සමත් විය. කාර්මිකව ඔක්සිජන් නිෂ්පාදනය කරන්නේ ද්‍රව වාතය භාගික ආසවනයට ලක් කිරීමෙනි. මෙහිදී වාතයේ ඇති නයිට්‍රජන් හා කාබන්ඩයොක්සයිට් ඉවත් කිරීම සියෝලයිට් යොදා ගනී. මීට අමතරව ඔක්සිජන් නිෂ්පාදනයට ජල විච්ඡේදනයද උපයෝගි කර ගනී. ඔක්සිජන්හි ප්‍රයෝජන ලෙස ලෝහ නිෂ්පාදනය, ප්ලාස්ටික් හා රෙදි පිලි, රොකට් ප්‍රචාලක, ඔක්සිජන ප්‍රතිකර්මය ආදිය දැක්විය හැකිය. තවද ගුවන් යානා, සම්බැරීන්, අභ්‍යවකාශ ගමන් හා කිමිදීමේ ජීව ආධාරක ලෙස ඔක්සිජන් යොදා ගනී.
සැකැස්ම
thumb|left|Oxygen discharge (spectrum) tube
ව්‍යුහය
සම්මත උෂ්ණත්ව හා පීඩන තත්ව යටතේ දී ඔක්සිජන් නම් අණුක සූත්‍රය සහිත අවර්ණ, ගන්ධ රහිත වායුවක් වන අතර එක් ඔක්සිජන් අණුවකට ත්‍රි බැමුම් ඉලෙක්ට්‍රෝනික වින්‍යාසය ඔස්සේ රසායනිකව බැඳී ඇති ඔක්සිජන් පරමාණු යුගලක් අයත් වේ. මෙම බන්ධනයේ පෙළ 2ට සම වන අතර බොහෝ විට අතිශයින්ම සරල කොට ද්විත්ව බන්ධනයක් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.
පිරිහුණු අණුක කාක්ෂික යුගලක් තල අඩංගු වූ යුගලනය නොවූ ඉලෙක්ට්‍රෝන ද්විත්වයකින් ද යුතු ඉලෙක්ට්‍රෝනික වින්‍යාසයක් දරන ත්‍රෛකය ඔක්සිජන් අණුවේ ස්ථායී ආකාරය වේ. මෙම කාක්ෂික ප්‍රතිබන්ධිත වර්ගයට අයත් වන අතර මේ හේතුවෙන් (බන්ධනය දුර්වල වන අතර බන්ධන පෙළ 3 සිට 2 දක්වා පහත වැටේ) සමහර ප්‍රතිබන්ධිත කාක්ෂික පිරී නොමැති එහෙත් සියළු අණුක කාක්ෂික පිරී ඇති ද්වි පරමාණුක නයිට්‍රජන් ත්‍රිත්ව බන්ධනයට වඩා ද්වි පරමාණුක ඔක්සිජන් බන්ධන දුර්වල වේ.
සාමාන්‍ය ත්‍රෛකය තත්වයේ ඔක්සිජන් අණු ඒවායේ අඩංගු යුගලනය නොවූ ඉලෙක්ට්‍රෝනවල භ්‍රමණ චුම්භක ඝූර්ණ සහ යාබද ඔක්සිජන් අණු අතර ඇති සෘණ හුවමාරු ශක්තිය හේතුවෙන් අණු චුම්භක ගුණ දරන අතර චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් හමුවේ චුම්භකයක් බවට පත්වේ. පරීක්ෂණාගාර ආදර්ශනයක දී ප්‍රභල චුම්භකය ධ්‍රැව දෙක අතර බාහිර ආධාරකයකින් තොරව ද්‍රවිත ඔක්සිජන් දහරක් රඳවා තැබිය හැකි තරම් ද්‍රවිත ඔක්සිජන් චුම්භකයක් වෙත දක්වන ආකර්ෂණය ප්‍ර‍භල වේ.
බහු රූපී ආකාර
thumb|අපරවර්තී ගෝලයේ වඩාත් බහුලව දැකිය හැකි ඕසෝන් පෘථිවියේ ඇති දුලභ වායුවකි
ඔක්සිජන් වඩාත් බහුලම බහුරූපී ආකාරය ඔක්සිජන් හෙවත් ඩයිඔක්සිජන් වේ. එහි බන්ධන දිග 121 pm වන අතර බන්ධන ශක්තිය 498 kJ• mol-1 වේ. මෙය පෘථිවි වායුගෝලයේ මූලික සංඝටකයක් වන අතර බොහෝ සංකීර්ණ ජීවී ආකාරවල සෛලීය ස්වසනය සඳහා අවශ්‍ය වන වායුව ද වේ. ඔක්සිජන් හි අනෙකුත් වැදගත්කම් හා පැති කඩ මෙම ලිපියෙහි ඉතිරි කොටස්වල අඩංගු වේ. (වැඩි විස්තර් සඳහා “ඔක්සිජන් හි බහුලත්වය” හා “ජීව විද්‍යාත්මක වැදගත්කම” බලන්න)
--,පෙනහළු පටකවලට හානිකර වූ ට්‍රයි ඔක්සිජන් හෙවත් ඕසෝන් ඔක්සිජන්හි අතිශය ප්‍රතික්‍රියාශීලී බහුරූපී ආකාරයකි. ඉහල වායුගෝලයේ පාරජම්බුල විකිරණ මඟින් බිඳීමට ලක්වී සෑදෙන පරමාණුක ඔක්සිජන් සමඟ අණුක බැඳීමෙන් ඕසෝන් නිපදවේ. ඕසෝන් වර්ණාවලියේ පාරජම්බුල කලාපය හොඳින් අවශෝෂණය කරගන්නා බැවින් එය විකිරණ ආරක්ෂක ආචරණයක් සේ ක්‍රියාකරයි. (“ඕසෝන් ස්ථරය” බලන්න) නමුත් පෘථිවි පෘෂ්ටයට ආසන්න‍ෙය් දි රථ වාහන දුමාරයේ අතුරුඵලයක් සේ නිපදවෙන විට ඕසෝන් පරිසර දූෂකයකි.
අධි ස්ථායී අණුක චතුර් ඔක්සිජන් (O4) නම් ප්‍රභේදය 2001 ව‍සරේ දී සොයාගන්නා ලද්දකි. එය ඝන ඔක්සිජන් හි අවස්ථා හයෙන් එකක පවතින බව විශ්වාස කෙරුණි. ඔක්සිජන් ගිගා පැස්කල් 20 ක පීඩනයකට යටත් කිරීමෙන් නිපදවාගන්නා මෙම අවස්ථාව රොම්බස තලීය O8 පොකුරුවලින් සෑදී ඇති බවව 2000 දී ඔප්පු කරන ලදී. මෙම පොකුරු ආකාර ඔක්සිජන් බහුරූපය O2 හා O3 ට වඩා ප්‍රභල ඔක්සිකාරකයක් වන බැවින් එය රොකට් ඉන්ධනයක් ලෙස භාවිතයට ගැනීමේ හැකියාවක් පවතී. 1990 වසරේ දී ඔක්සිජන් හි ලෝහමය බහුරූපී ආකාරයක් සොයාගන්නා ලදී. ඝන ඔක්සිජන් 96 ගිගා පැස්කල්ට වැඩි පීඩනයකට යටත් කළ විට නිර්මාණය වන මෙම කලාපය ඉතා අඩු උෂ්ණත්වයන්හි දී සුපිරි සන්නායක තත්වයට පත්වන බව 1998 වසරේ දී පෙන්වා දෙන ලදී.
භෞතික ලක්ෂණ
ඔක්සිජන් නයිට්‍රජන්ට සාපේක්ෂව වඩාත් ජලයේ ද්‍රාව්‍ය වන අතර මේ හේතුවෙන් වායුගෝලයේ 4:1 වන නයිට්‍රජන් ඔක්සිජන් අනුපාතය ජලය තුළ දී දළ වශයෙන් 2:1 ක් පමණ වේ. ඔක්සිජන් ජල ද්‍රාව්‍යතාව උෂ්ණත්ව පරායත්ත වන අතර 0 °C හිදී O2 හි ජල ද්‍රාව්‍යතාව (14.6 mg• L-1)  20 °C  හි දී එම අගය (7.6 mg• L-1) මෙන් දෙගුණයකට ආසන්න වේ. 25 °C උෂ්ණත්වයක් ද 1 atm වායු පීඩනයක් ද පවතින විට මිරිදිය ලීටරයක ඔක්සිජන් මිලලීටර 6.04 පමණ අඩංගු වේ. මෙම තත්ව යටතේ ම කරදිය ලීටරයක අඩංගු / දියවී ඇති O2 පරිමාව 4.95 mL වේ. 5 °C උෂ්ණත්වයේ දී මිරිදිය හා කරදිය සඳහා මෙම අගයන් පිළිවෙලින් 9.0 mL හා 7.2 mL දක්වා ඉහල යන අතර මේ අනුව ද්‍රව්‍යතාවන්ගේ වැඩිවීමේ ප්‍රතිශතයන් පිළිවෙලින් 50% ට වැඩි සහ 45% වැඩි අගයක් ගනී.
90.20 K (−182.95 °C, −297.31 °F) උෂ්ණත්වයේ දී ඔක්සිජන් ද්‍රව තත්වයට පත්වන අතර 54.36 K (−218.79 °C, −361.82 °F) හි දී ඔක්සිජන් ගනීභවනය වීම සිදුවේ. ද්‍රව සහ ඝන ඔක්සිජන් පැහැදිලි ස්වභාවයක් ගන්නා අතර රතු ආලෝකය අවශෝෂණය කර ගැනීම හේතුවෙන් ලා නිල් පැහැයකින් දිස් වේ. (අගය නිල් පැහැයෙන් පෙනෙනුයේ මේ හේතුව නිසා නොවේ. එය රේලි ප්‍රකිරණය නම් ක්‍රියාවලිය ඔස්සේ නිල් ආලෝකය ප්‍රකිරණය වීමෙන් ඇති වේ) ද්‍රවිත වාතය භාගික ආසවනය මඟින් ඉතා සංශුද්ධ ඔක්සිජන් ලබාගන්නා අතර ද්‍රව නයිට්‍රජන් සිසිල් කාරකය සේ යොදා ගනිමින් වාතය සිසිලනයෙන් ද්‍රව ඔක්සිජන් ලබාගැනීම ද කළ හැක. ද්‍රව ඔක්සිජන් අතිශය ප්‍රතික්‍රියාශීලී සංයෝගයක් වන අතර දාහ්‍ය සංයෝග හා ද්‍රව්‍යවලින් වෙන්කර තැබිය යුතු වේ.
තාරකා විද්‍යාත්මක මූලයන් සහ සමස්ථානික
thumb|දැවැන්ත තාරකාවක ජීවිත කාලයේ අවසාන තුළ දී O - කවචයේ 16O ද H- කවචයේ 17O ද He- කවචයේ 18O ද සාන්ද්‍රණය වේ
ස්වභාවයේ හමුවන වායුව 16O, 17O හා 18O යන ස්ථායී සමස්ථානික 3ක් සමන්විත වන අතර ස්වභාවයේ සුලභ වන්නේ 99.762% ප්‍රතිශත සුලභතාවයකින් යුත් 16O සමස්ථානිකයයි. ඔක්සිජන්හි සමස්ථානිකවල ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය 12 – 28 පරාසයේ පවතී.
16O වැඩි ප්‍රමාණයක් තාරකා තුළ සිදුවන හීලියම් විලයන ක්‍රියාවලිය අවසානයේ සංස්ලේෂණය වන අතර සුළු ප්‍රමාණ‍යක් නියෝන් දහන ක්‍රියාවලියේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සංස්ලේෂණය වේ. 17O ප්‍රධාන වශයෙන්ම තාරකා තුළ CNO චක්‍රයේ දී හයිඩ්‍රජන් හීලියම් බවට දහනය වීමේ දී නිපදවෙන අතර එබැවින් තරුවල හයිඩ්‍රජන් දහන කලාපයන්හි 17O සුලභ සමස්ථානිකයක් වේ. 18O සමස්ථානිකයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් CNO දහන ක්‍රියාවලියේ දී බහුලව ඇතිවන 14N, 4He න්‍යෂ්ටියක් හා බැඳීමෙන් නිපදවෙන අතර මේ හේතුවෙන් 18O තාරකා තුළ He ගහණ කලාපයන්හි සුලභ වේ. ඔක්සිජන්හි විකිරණශීලී සමස්ථානික 14ක් හඳුනාගෙන ඇති අතර ඉන් වඩාත්ම ස්ථායී 15O සමස්ථානිකයේ අර්ධ ආයු කාලය තත්පර 122.24 ක් වන අතර ඊළඟට වඩාත්ම ස්ථායී 14O හි අර්ධ ආයු කාලය තත්පර 70.606 ක් වේ. ඉතිරි විකිරණශීලි සමස්ථානික තත්පර 27ට අඩු අර්ධ ආයු කාලයක් සහිත ඒවා වන අතර ඒ අතරින් ද බහුතරයක අර්ධ ආයු කාලය මිලි තත්පර 83 කට වඩා අඩුය.16O ට වඩා ස්කන්ධයෙන් අඩු සමස්ථානික බහුලවම ක්ෂය වන්නේ ඉලෙක්ට්‍රෝන ප්‍රතිග්‍රහණය කර නයිට්‍රජන් බවට පත්වීමෙනි. මේ අතර 18O ට වඩා වැඩි ස්කන්ධ ඇති සමස්ථානික බහුලවම බීටා ක්ෂය වීමට භාජනය වෙමින් ෆ්ලුවොරීන් බවට පත්වේ.
සුලභත්වය
භූමිය සාගර සහ වාතය ඇතුළත් ජෛවගෝලයේ ස්කන්ධය අනුව වඩාත් සුලභම මූලද්‍රව්‍ය ඔක්සිජන් වේ. තවද හයිඩ්‍රජන් හා හීලියම්ගෙන් අනතුරුව විශ්වයේ තෙවැනි වඩාත් සුලභතම මූලද්‍රව්‍යය ද ඔක්සිජන් වේ. සූර්යයාගේ ස්කන්ධයෙන් .9% ක් පමණ ඔක්සිජන් වේ. ලෝකයේ සාගරවල ස්කන්ධයෙන් 88.8% ක ප්‍රතිශතයක් ද පෘථිවි කබොලේ ස්කන්ධයෙන් 49.2% ක ප්‍රතිශතයක් ද ඔක්සිජන්වලින් සමන්විත වන අතර ඒ අනුව සාගරවල ප්‍රධානතම සංඝටකය ද ඔක්සිජන් වේ. පෘථිවි වායුගෝලයේ දෙවැනි වඩාත් සුලභම සංඝටකය ඔක්සිජන් වන අතර වායුගෝලයේ මුළු පරිමාවෙන් 21% ක් පමණ, නැතහොත් එහි මුළු ස්කන්ධයෙන් 23.1% ක් (ටොන් 1015 ක් පමණ) පමණ ඔක්සිජන්වලින් සමන්විතය. සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ අනෙකුත් ග්‍රහලෝක හා සැසඳූ කළ පෘථිවි වායුගෝලයේ ඔක්සිජන් ප්‍රතිශතය අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහල අගයක ගනී. අඟහරු (ගොනුව:O2 a1.JPG පරිමාව අනු 0.1%) හා සිකුරු වැනි ග්‍රහලෝකවල වායුගෝල‍යන්ගේ ඔක්සිජන් සාන්ද්‍රණය පෘථිවියට සාපේක්ෂව අල්ප වේ. කෙසේ නමුත් මෙම අනෙක් ග්‍රහ‍ලෝක වටා පවතින ගොනුව:O2 a1.JPG නිෂ්පාදනය වන එකම ක්‍රමය වන්නේ ඔක්සිජන් අඩංගු කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වැනි සංයෝග මත පාරජම්බුල විකිරණ පතිත වීම මඟින් එම අණු බිඳීමට ලක්වීමයි
thumb|සිසිල් ජලය තුළ O2 හි ද්‍රාව්‍යතාව ස‍ාපේක්ෂව ඉහල අගයක් වේ.
පෘථිවියේ අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහල ඔක්සිජන් ප්‍රතිශතයක් පැවතීමට හේතුව ඔක්සිජන් චක්‍රයයි. මෙම ‍ෛ‍ජව භූ රසායනික චක්‍රය මඟින් පෘථිවියේ ඔක්සිජන් ප්‍රධාන සංචිත ත්‍රිත්වය වන වායුගෝල‍ය, ජෛව ගෝලය සහ ශිලා ගෝලය අතර ඔක්සිජන් හුවමාරු වීමේ ක්‍රියාවලිය පැහැදිලි කෙරේ. ඔක්සිජන් චක්‍රයේ ප්‍රධාන එලවුම් සාධකය ප්‍රභාසංස්ලේෂණය වන අතර එය නූතන පෘථිවි වායුගෝලයේ සංයුතිය සඳහා ප්‍රධාන ලෙසම දායක වී තිබේ. වර්තමාන පෘථිවි වායුගෝලයේ ඇති ඔක්සිජන් පරිමාව‍ කෙතරම් ද යත් ප්‍රභාසංස්ලේෂණය මුළුමනින්ම නතර වුව ද වර්තමාන වේගය යටතේ සියළුම ඔක්සිජන් වැයවන ක්‍රියාවලීන් එක්ව වායුගෝලය මුළුමනින්ම ඔක්සිජන්වලින් මුක්ත කිරීමට ගතවන කාලය වසර 5000කට ද වැඩි බව ගණනය කර තිබේ. ලෝකයේ ජලීය දේහයන් තුළ ද ද්‍රවිත ආකාරයට නිදහස් O2 පවතී. සාගර ජීවීන් සඳහා අඩු උෂ්ණත්වයන් හිදී ඔක්සිජන් හි ජල ද්‍රාව්‍යතාව වැඩි වීම දැඩිව බලපාන අතර මේ හේතුවෙන් ධ්‍රැවාසන්න සාගර කලාප සාගර ජීවීන් වැඩි ප්‍රමාණයකට වාසස්ථාන සපයයි. දූෂිත ජලයේ අඩංගු දිරායන ඇල්ගේ සහ අනෙකුත් ජෛව සංඝටක හේතුවෙන් එහි ඔක්සිජන් ප්‍රතිශතය පහල බැසිය හැක( සුපෝෂණය) විද්‍යාඥයන් ජලයේ මෙම ගුණය නිර්ණය කිරීම සඳහා ජලයේ ජෛව රසායනික ඔක්සිජන් ඉල්ලුම හෝ ජලයේ ඔක්සිජන් සාන්ද්‍රණය සාමාන්‍ය තත්වයට ගෙන ඒමට අවශ්‍ය ඔක්සිජන් ප්‍රමාණය ගණනය කරනු ලබයි.
ජීවවිද්‍යාත්මක පසුබිම
thumb|335px|ප්‍රභාසංස්ලේෂණය මගින් ජලය ඔක්සිකරණයෙන් ඔක්සිජන් නිපදවීම
ප්‍රභාසංස්ලේෂණය හා ස්වසනය
ප්‍රභාසංස්ලේෂණය මගින් ජලය ඔක්සිකරණයෙන් ඔක්සිජන් නිපදවීම, ඇද වී ඇති ඊතල ආකාර රේඛා සටහනින් photon 4ක් මගින් S තත්වයේ චක්‍රයක් ඔස්සේ ඔක්සිජන් නිදහස් කිරීමේ මධ්‍යස්ථාන හරයෙන් ඉලෙක්ට්‍රෝන 4ක් උත්තේජිත තත්වයට පත් කර නිදහස් කිරීම නිරූපණය වේ.
ස්වභාවයේ දී නිදහස් ඔක්සිජන් ජනිත වීම, ඔක්සිජන් ජනිත ප්‍රභාසංස්ලේෂණ ක්‍රියාවලිය තුළ ජලය ප්‍රභාවිච්ඡේදනයෙන් සිදු වේ. මෙසේ නිපදවෙන ඔක්සිජන් ප්‍රමාණයෙන් 70%ක් ම ජලජ හරිත ඇල්ගේ හා සයනොබැක්ටීරියා මගින් නිපදවන අතර ඉතිරිය භෞමික ශාක මගින් නිපදවනු ලැබේ.
ප්‍රභාසංස්ලේෂණය සරලව පහත ආකාර සමීකරණයකින් දැක්විය හැක.
6CO<SUB>2</SUB> + 6H<SUB>2</SUB>O + ‍ප්‍රෝටෝන 		C<SUB>6</SUB>H<SUB>12</SUB>O<SUB>6</SUB>  + 6O<SUB>2</SUB>
හෝ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් + ජලය + හිරුඑළිය 		ග්ලූකෝස් + ඩයොක්සිජන්
ප්‍රභාසංස්ලේෂක ජීවීන් තුළ පවතින තයිලකොයිඩ පටල මත ප්‍රභාවිච්ඡේදනයෙන් ඔක්සිජන් ජනනය සිදුවන අතර ඒ සඳහා ශක්ති ලබා ගැනීමට ෆෝටෝන 4ක් අවශ්‍ය වේ. මෙම සමස්ත ක්‍රියාවලිය පියවර ගණනාවකින් සමන්විත වන නමුත් ප්‍රභාසංස්ලේෂණයේ දී අවසාන වශයෙන් සිදුවන්නේ තයිලකොයිඩ පටලය හරහා ප්‍රෝටෝන අනුක්‍රමණයක් ගොඩනැගීම හා ඒ ඔස්සේ ප්‍රභා පොස්පොරයිලීකරණය මගින් ATP සංස්ලේෂණයයි. මෙම ක්‍රියාවලියේ දී ජලය ඔක්සිකරණයෙන් ලැබෙන O2 වායුගෝලයට නිදහස් කෙරේ.
සියලු ස්වායු ජීවීන්ට සෛලීය ස්වසනය සඳහා අණුක ඔක්සිජන් (O2 / ඩයිඔක්සිජන්) අත්‍යාවශ්‍ය වේ. මෙම ජීවීන්ගේ මයිටොකොන්ඩ්‍රියා තුළදී ඔක්සින් භාවිතයෙන් ඔක්සිකාරක පොස්පරලීකරණය ඔස්සේ ATP (Adenosine triphospate) සංස්ලේෂණය කෙරේ. ස්වායු ස්වස‍නය සඳහා වන සරල සමස්ත ප්‍රතික්‍රියාව ප්‍රභාසංස්ලේෂණයට ප්‍රතිවිරුද්ධ ක්‍රියාවලිය වන අතර පහත පරිදි දැක්විය හැක.
6H12O6 + 6O2		6CO2 + 6H2O + 2880 kJmol-1
පෘෂ්ඨවංශීන්ගේ පෙනහැලි තුළදී සියුම් පටල හරහා විසරණයෙන් ඔක්සිජන් රතු රුධිර සෛල තුළට ඇතුල් වේ. එහිදී හීමොග්ලොබීන් මගින් O2 අණු ග්‍රහණය කරගන්නා අතර එවිට රතු රුධිර සෛලවල වර්ණ නිල්වන රතු පැහැයේ සිට දීප්තිමත් රතු පැහැය දක්වා වෙනස් වේ. අනෙක් සතුන් අතරින් ආත්‍රො‍පෝඩාවන් හා මොලුස්කාවන් ආදීන් හීමොසයිකින් ද, මකුණන් හා පොකිරිස්සන් ආදීන් හීමොචරිත්‍රීන් ද ඉහත ක්‍රියාවලිය සඳහා යොදා ගනී. රුධිර ලීටරයක් තුළ ඔක්සිජන් වායුව ඝන සෙන්ටිමීටර 200 ක් (200 cm3 / 200 cc) පමණ දිය කරගත හැක.
සුපර් ඔක්සයිඩ් අයන (O2 ) හා පෙරොක්සයිඩ (O22-) වැනි ප්‍රතික්‍රියාශීලී ඔක්සිජන් ප්‍රභේද ඔක්සිජන් භාවිතයේ අතුරුඵල ලෙස ඇතිවිය හැකි අතර ජීවීන්ට අහිතකර බැලපෑම් ඇති කරයි. නමුත් ඇතැම් උසස් ජීවීන්ගේ ප්‍රතිශක්තීකරණ පද්ධතීන් පෙරොක්සයිඩ, සුපර් ඔක්සයිඩ සහ ඔක්සිජන් මුක්ත ඛණ්ඩ ආක්‍රමණික ක්ෂුද්‍ර ජීවී විශේෂ විනාශ කිරීමට යොදා ගනී. ඔක්සිජන්හි මෙම අධි ප්‍රතික්‍රියාශීලී ප්‍රභේද ශාක රෝග කාරක ජීවීන් හමුවේ දක්වන අතිසංවේදී ප්‍රතිචාරයන්හි දීද වැදගත් කෘත්‍යයක් ඉටු කරයි.
විවේකීව වැඩුණු මිනිසෙකු විනාඩියකට O2 ග්‍රෑම් 1.8 ත් 2.4ත් අතර ප්‍රමණයක් ආශ්වාස කරන අතර මේ අනුව වසරක මානව වර්ගයා මගින් O2  වායුව ‍ටොන් බිලියන 6ක් ආශ්වාස කරනු ලැබේ.
වායුගෝලයට ඔක්සිජන් වායුව එක් වීම
ප්‍රභාසංස්ලේෂක archea බැක්ටීරියාවන්ගේ පරිණාමයට පෙර පෘථිවි වායුගෝලය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ඔක්සිජන් වායුවෙන් තොර වූවාක් විය. සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයකින් වායුගෝලයට නිදහස් ඔක්සිජන් එකතුවීම පේලියප්‍රොටිරොසෙයික යුගයේදී එනම් අදින් වසර බිලියන 2.5ත් 1.6ත් අතර කාලයේ දී සිදුවිය. ආරම්භයේ දී O2 සාගර ජලයේ ද්‍රවිත යකඩ හා එක්ව තීරුමය යකඩ සහිත තැන්පතු ඇති කරන ලදී. අනතුරුව සාගර ජලයෙන් O2 වායුව වායුගෝලයට එක්වීම අදින් වසර බිලියන 2.7 කට පමණ පෙර කාලය වන විට වායුගෝලීය O2 ප්‍රතිශතය එහි වර්තමාන ප්‍රතිශතයෙන් 10% ක තත්වයට ළගා විය.
මෙසේ වායුගෝලයේ හා සාගර ජලයේ O2 වායුව සුලභව නිදහස් හා ද්‍රවිත ආකාර වලින් පැවතීම ආරම්භ වූ අවධියේ දී එය එකල බහුල වූ නිර්වායු ජීවීන්ට ඉතා විනාශකාරී ප්‍රතිඵල ගෙන යන අතර අදින් වසර බිලියන 2.4 කට පමණ පෙර කාලයකදී මේ හේතුවෙන් බොහෝ නිර්වායු ජීවී විශේෂ වද වී යෑම සිදුවිය. තවද O2 යොදාගෙන සෛලීය ස්වසනය සිදු කිරීමෙන් ස්වායු ජීවීන්ට නිර්වායු ජීවීන්ට හා සාපේක්ෂව වැඩි ATP ප්‍රමාණයක් සංස්ලේෂණය කළ හැකිවීම ස්වායු ජීවීන්ට පෘථිවි ජෛව ගෝලයේ ප්‍රමුඛත්වයට පැමිණීමට ආධාර ‍විය. මේ අනුව ප්‍රභාසංස්ලේෂණයේ හා ස්වායු ස්වසනයේ අවසාන ඵලය ලෙස ක්‍රමයෙන් සූන්‍යෂ්ටික සෛලවලින් ඇරඹී අවසානයේ සංකීර්ණ බහු සෛලික ජීවීන් වන ශාක හා සතුන් දක්වා වන පරිණාමික ක්‍රියාවලිය ආරම්භ විය.
වසර මිලියන 540 කට පෙර කේම්බ්‍රියන් අවධියේ ආරම්භයේ සිට වායුගෝලයේ පරිමාව අනුව වූ O2 ප්‍රතිශතය 15% ක් 30%ත් අතර විචලනය වී තිබේ. අදින් වසර මිලියන 300ට පමණ පෙර වායුගෝලීය O2 ප්‍රතිශතය (පරිමාව අනුව) එහි උපරිමය වූ 35% ක් දක්වා ඉහළ යාම සිදු විය. මෙකල කාබොනිෆෙරස් අවධියේ අවසාන භාගය වූ අතර වායුගෝලීය අධික O2 සාන්ද්‍රණය නිසා වර්තමාන ප්‍රමාණයන්ට වඩා විශාල කෘමීන් හා උභය ජීවී විශේෂවල පැවැත්මට ඉඩ සැලසුණි. වසරකට ෆොසිල ඉන්ධන ‍ටොන් බිලියන 7ක් දහනය ඇතුළු මානව ක්‍රියාකාරකම් මගින් වායුගෝලීය O2 ප්‍රතිශතයට සිදුව ඇති බලපෑම නොගිනිය හැකි තරම් වන අතර වර්තමාන ප්‍රභාසංස්ලේෂක සීඝ්‍රතාව අනුව වායුගෝලයේ පවතින O2 ප්‍රමාණයට සම ප්‍රමාණයක් සංස්ලේෂණය සදහා ගතවන කාලය වසර 2000ක් පමණ වේ.
ඔක්සිජන් සොයාගැනීම
මේ අතර තුර බ්‍රිතාන්‍යය දේවගැති ජෝෂප් ප්‍රීස්ථලි විසින් 1774 අගෝස්තු 1 දින පරීක්ෂණයක් පවත්වන ලදී. මෙය සිදුකරන ලද්දේ සූර්යාලෝකය වීදුරු නලයක් තුල රුදවූ මර්කියුරික් ඔක්සයිඩ් මත වැටීමට සැලස්වීමෙන්ය. මෙමගින් නිදහස් වූ වායුවට ඔහු "ඩෙෆ්ලො ජිස්ටිකේටඩ් වායුව" ලෙස නම් තැබීය. එම වායුවට බදුන්වූ ඉටිපන්දම් වඩා දීප්තිමත්ව දැල්වුණු බවත් මීයන් වඩා ක්‍රියාශිලි ලෙස ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කල බවත් ඔහුට පෙණින. එම වායුව ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කල ඔහු එය සාමාන්‍යය වාතයට වඩා සුවයක් තමන්ගේ පෙනහළු තුලට ලබාදුන් බව සදහන් කර සිටියේය. 1775 දී ඔහු තමන් ගේ සොයාගැනිම ඇන් එකවුන්ට් ඔෆ් ජර්දර් ඩිස්කවර්ස් ඔෆ් එයාර්" නම් ලිපියෙන් ප්‍රකාශයට පත්කල අතර තමන්ගේ පොත වන "එක්පරිමන්ට්ස් ඇන්ඩ් ඔබ්සර්වේෂන්ස් ඔන් ඩිෆරන්ට් කයින්ඩ්ස් ඔෆ් එයාර්" ටද එය ඇතුලත් කලේය.
පසුකාලීනව ප්‍රංශ රසායනඥ ඇන්ටෝනියෝ ලෝරන්ට් ලෝසියර් මෙම වායුව වෙනමම සොයාගැනිම සිදුකරන ලදි. කෙසේවුවද ප්‍රිස්ථලේ 1774 ඔක්තොම්බර් මස ලෝසියර්ට මුණගැසුන අතර තමන්ගේ පරීක්ෂණය ගැනත්, එම වායුව නිපදවූයේ කෙසේද යන්නත් පැවසීය. 1774 සැප්තැම්බර් 30 දින ෂීලේ පවා ලිපියක් මගින් ලෝසියර්ට එම වායුව ‍නිපදවූයේ කෙසේද පිළිබදව දැනුම් දුන්නද එම ලිපිය ලද බවත් ලෝසියර් සදහන් කර නොමැත.
යෙදවුම්
thumb|upright|An [[oxygen concentrator in an emphysema patient's house|alt=A gray device with a label DeVILBISS LT4000 and some text on the front panel. A green plastic pipe is running from the device.]]
වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක
වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී ඉතා අවශ්‍ය වන ඔක්සිජන් වායුව අතිරේක හා රෝගීන්ගේ ශ්වසන අවශ්‍යතා සැපරීමට භාවිතාවේ. ඔක්සිජන් මුහුණු ආවරණ හා නාසික ආධාරක (nasal cannels) ආධාරයෙන්, නියුමෝනියා, එම්පිසිමා හා හදවත් රෝග වැනි අපහසුතා මඟ හරවා ගැනීමට ඔක්සිජන් වායුව අතිරේක ලෙස භාවිත කරයි. රුධිරයේ හිමෝග්ලොබින් වල කාබන්මොනොක්සයිඩ් ඉවත් කිරීමටත් ඔක්සිජන් භාවිතා වේ. රෝගින්ට අවශ්‍ය යාන්ත්‍රික වාතාශ්‍රය ලබාදීමටත් ඔක්සිජන් භාවිතා කරයි.
ජීවිත ආරක්ෂාව හා විනෝදජනක ක්‍රියාවලට
පීඩනයට ලක්කළ ඔක්සිජන් වායුව සමන්විත ඇඟලුම් අභ්‍යවකාශ තරණයේදී භාවිතා කරයි. සාමාන්‍ය පීඩනයේ පවතින කෘත්‍රීමව සපයන ඔක්සිජන් සැපයුම් කිමිදුම්කරුවන් හා සමුද්‍ර නැවියන් භාවිතා කරයි. ගැඹුරු මුහුදේ පිහිනන විට ඔක්සිජන් අනිකුත් වායුන් වන නයිට්‍රජන් හෝ හීලියම් වැනි වායුන් සමඟ මිශ්‍ර කරයි. මීට හේතු වන්නේ ඔක්සිජන් විෂවීම් වළක්වා ගැනීමයි. කඳු නගින්නන් ‍හෝ ස්ථිර-තටු-අහස්යානා (Fixed-wing-aircraft) වල ගමන් ගන්නන් ඔක්සිජන් අතිරේක භාවිතා කරයි. වාණිජ අහස්යානාවල ගමන්ගන්නන් හදිසි අවස්ථාවල සැපයීම සඳහා ඉබේම සැපයෙන පීඩනයට පත්කල ඔක්සින් භාවිතා කරයි. මේවා අහස්යානයේ කුටි (cabins) පීඩනයට ලක්වීමකදී ක්‍රියාත්මක වේ.
කාර්මික ‍භාවිත
යපස් ලෝහ බවට උණුකිරීමට වාණිජව නිෂ්පාදනය කරන ඔක්සිජන් 55% පමණ භාවිතා කරයි. රසායනික කර්මාන්තයේදී වාණිජ ඔක්සිජන් වලින් 25% පමණ ප්ලාස්ටික් හා රෙදිවර්ග නිපදවීමට අවශ්‍ය එතිලීන් ග්ලයිකෝල් නිෂ්පාදනයට භාවිතා කරයි. අනෙකුත් වාණිජ ඔක්සිජන් වලින් 20% වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක භාවිත වලට යොදා ගනී.
විද්‍යාත්මක භාවිත
කාලගුණ විද්‍යාඥයන් සාගර ජීවීන්ගේ කවච (Shells) හා සැකිලි වල ඔක්සිජන්-18 හා ඔක්සිජන්-16 අනුපාතය මඟින් මිලියන ගණනකට පෙර කාලගුණය කෙසේ පැවතියාද යන්න තීරණය කිරීමට භාවිතා කරයි. භූගෝල විද්‍යාඥයන් පෘථිවියේ සකස්වීමේදී, ඔක්සිජන් හා සම්බන්ධ සූර්ය ක්‍රියාවලි ගැන අධ්‍යයනයට ද ඔක්සිජන් භාවිතා කරයි. මේ සඳහා ඔවුන් සාම්පල (samples) පෘථිවියෙන්, චන්ද්‍රයාගෙන්, අඟහරුගෙන් හා උල්කාපාත වලින් එකතු කරයි.
ප්‍රධාන සටහන : ඔක්සිජන් විෂ වීම
ඔක්සිඩන් වායුව වැඩි ආංශික පීඩනවල දි විෂදායක විය හැකිය. එමගින් වලිප්පුව හා තවත් සෞඛ්යමය ගැටලු ඇති විය හැක. ඔක්සිජන් විෂවීම සාමාන්‍යයෙන් ආරම්භ වන්නේ ආංශික පීඩනය කිලෝ පැස්කල් (kPa) 50 ඉක්ම වූ විටය. එසේ නැතිනම් සාමාන්‍ය මුහුදු මට්ටම මෙන් 2.5 වාරයක් දී ඔක්සිඩන් හි ආංශික පීඩනය වන 21 kPa වූ විටදීය. එමනිසා වෛද්‍යමය යෙදීම්වල දී ඔක්සිඩන් මුහුණු ආවරණ හරහා ඔක්සිජන් ලබා දීමේදී භාවිතා කරන්නේ පරිමාව අනුව ඔක්සිජන් ප්‍රතිශතය 30% ක් වූ වායු මිශ්‍රණයකි. (සම්මත පීඩනයේ දී 30kPa පමණ වන ) එක්තරා කාලයක දී නොමේරූ ළදරුවන් ඔක්සිජන්වලින් පෙහොසත්  බීජෞෂක තුළ තබන ලදි. නමුත් ළදරුවන් කිහිප දෙනෙකුගේ ඇස පෙනීම නැති වූ විට මෙම ක්‍රමය ඉවත දමන ලදී.
ඇපලෝ වැනි පැරණි අභ්‍යවකාශ යානා වලදි හා සමහරක් නවීන අභ්‍යවකාශ ඇදුම් වලදී ගඟනගාමීන්ට හුස්ම ගැනීමට සිදුවන්නේ සංශුද්ධ ඔක්සිජන්ය. නමුත් මෙහිදී විෂවීමක් සිදු නොවන්නේ භාවිතා කරන මුළු පීඩනය අඩු නිසාය. අභ්‍යවකාශ ඇදුම්වල දී ගඟනගාමින් හුස්ම ගන්නා වායුවේ ඔක්සිජන් හි ආංශික පීඩනය සාමාන්‍යයෙන් 30 kPa පමණ වේ.(සාමාන්‍ය තත්වය මෙන් 1.4 ගුණයකි) එමගින්  ගඟනගාමීන්ගේ ධමනිවල රුධිර පීඩනය සාමාන්‍ය මුහුදු මට්ටමේ ඔක්සිජන් හි ආංශික පීඩනයට වඩා වැඩි වන්නේ මද වශයෙනි. (ධමනිවල රුධිර වායුව බලන්න)
පෙනහළුවලට හා මධ්‍යම ස්නායු පද්ධතියට ඔක්සිජන් විෂවීම ගැඹුරු  ස්කූබා කිමිදීමේ දී හා මතුපිට වායු ආධාරක කිමිදීමේ දී  සිදුවිය හැක. ඔක්සිජන්හි ආංශික පීඩනය 60 kPa වැඩි වායු මිශ්‍රණයක් වැඩි කාලයක් තුළ ආශ්වාස කිරීම පුප්ඵුශිය සම්බන්ධක පටක නිත්‍ය ඝන වීමට මග පෑදිය හැක. ඔක්සිඩන්හි ආංශික පීඩනය 160 kPa  ට වැඩි වායු මිශ්‍රණයකට නිරාවරණය වීමෙන් වලිප්පුව ඇති විය හැක. (කිමිදුම්කරුවන්ට මරණීය වේ) 66m ඊට වඩා වැඩි ගැඹුරක දී 21%  ඔක්සිජන් අඩංගු වායු මිශ්‍රණයක් ආශ්වාස කිරීමෙන් තීව්‍ර ඔක්සිජන් විෂවීමකට ලක් විය හැක. 6m ගැඹුරක දී 100% ඔක්සිජන් ආශ්වාස කිරිම ද ඒ හා සමාන තත්වයක් ඇති කරයි.
දහනය හා වෙනත් ආපදා
thumb
අධි සාන්ද්ර ඔක්සිජන් සැපයුම් වේගවත් දහන සඳහා රුකුල් දෙයි. සාන්ද්‍ර ඔක්සිකාරක හා ඉන්ධන එකිනෙක ආසන්නයට ගෙන ආ විට දැඩි ගිනි ගැනීම් හා පිපිරීම් ආදී ආපදා සිදුවිය හැක. නමුත් මේ සදහා තාපය හෝ පුළිගු වැනි ජ්වලන උපක්‍රමයක් අත්‍යවශ්‍ය වේ. ඔක්සිජන් ඉන්ධනයක් නොවුනද ඔක්සිකාරකය වෙයි. වැඩි ඔක්සිකාරක හැකියාවක් ඇති පෙරොක්සයිඩ, ක්ලෝරේට , නියිට්‍රේට , පර්ක්ලෝරේට හා ඩයික්‍රොමේට වැනි ඔක්සිජන් අඩංගු සංයෝග ද දහනය සදහා ඔක්සිඩන් සැපයිය හැකි බැවින් ගිනි ගැනීම් ආපදා සඳහා හේතු වේ. ඇපලෝ  1 හා එහි කාර්ය මණඩලය නැති වීමට හේතු වූයේ සාමාන්‍ය පීඩනයට වඩා වැඩි සංශුද්ධ ඔක්සිජන් සැපයුමක් හා පුලිගුවක් පමණි.
දැව, පෙට්‍රො රසායනික හා asphalt ඇස්ෆල්ට් වැනි කාබනික ද්‍රව්‍ය ද්‍රව ඔක්සිජන් වලින් පෙගවූ විට යාන්ත්‍රික ගැටුමක දී නොසිතූ ලෙස පුපුරායාමට භාජනය විය හැක. මිනිස් ශරීරය හා ගැටීමේ දී සමෙහි හා ඇස්වල(cryogenic) පිලිස්සීම් ඇති විය හැකිය.
කාර්මික නිෂ්පාදනය
වාර්ෂිකව කාර්මික භාවිතය සඳහා වාතයෙන් වෙන්කර ගනු ලබන ඔක්සිජන් ටොන් මිලියන 100 නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා ප්‍රධාන ක්‍රම යුගලක් භාවිත කෙරේ. වඩාත් ප්‍රචලිත ක්‍රමය වන්නේ ද්‍රවිත වාතය එහි විවිධ සංරචක වලට භාගික ආසවනයෙන් වෙන්කිරීමයි. එහිදි නයිට්‍රජන් වාෂ්පයක් ලෙස ආසවනය වී ඉවත් වන අතර ඔක්සිජන් ද්‍රවය ලෙස ඉතිරිවේ.
ජලය විද්‍යුත් විච්ඡේදනය සඳහා යොදා ගනු ලබන්නේ හොෆ්මාන් විද්‍යුත් විච්ඡේදන උපකරණයයි.