cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
සීනි
රසායනික සංයුතිය
වැසුනු දාමයක හැඩය ගන්නා මොනොසැක්‍රයිඩ (Monosaccharides) වලට ග්ලයිකොසයිඩ හා අනෙකුත් මොනොසැක්‍රයිඩ සමග එකතු වී ඩයිසැක්‍රයිඩ (disaccharides ) (සුක්‍රෝස් වැනි) හා පොලිසැකරයිඩ (polysaccharides) (පිෂ්ඨය වැනි) සෑදිය හැක. එන්සයිම ජල විච්ජේදනය කල යුතු වන අතර එසේ නොවුන හොත් සංයෝග පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලියට භාජනය වීමට පෙර ග්ලයිකොසයිඩ බන්ධන බිදී යයි. ආහාර ගැනීමෙන් හා උරා ගැනීමෙන් පසු ප්‍රධාන ලේ වල හා අභ‍යන්තර පටක වල ඇති වන ප්‍රධාන මොනොසැක්‍රයිඩ වල ග්ලූකෝස්, ෆෲක්ටෝස් සහ ග්ලැක්ටෝස් අඩංගුය. බොහෝ පෙන්ටෝස් හා හෙක්සෝස්වලට දාමයක ව්‍යුවහය සාදා ගත හැක. මෙම වැසුනු දාම ආකෲතියේදී ඇල්ඩිහයිඩ හෝ කීටෝන් සමූහ තවදුතරටත් නොනිදහස්ව පවතී. මෙම සමූහ සදහා නියම ප්‍රතික්‍රියා බොහෝමයක් සිදු විය නොහැක. ග්ලූකෝස් දාම ආකෲතියේදී බොහෝ විට එහි සමතුලිතයේ පවතින අතර විවෘත දාමයේදී එයට වඩා 0.1% අඩුවෙන් පිහිටයි.
සීනිවල ස්වභාවික බහුඅවයවක
සීනිවල ජෛවත්වය​ (Biopolymers) ස්වභාවධර්මයේ පොදු දෙයකි. ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය උපයෝගී කරගෙන ශාක C6H12O6 සුත්‍රය ඇති ග්ලූකෝස් නිපදවා ඒවා පිෂ්ඨධාතු නැතහොත් සුක්‍රෝස් වැනි කාබෝහයිඩ්‍රේට (රසායනික සුත්‍රය C12H22O11) අමතර ශක්ති සංචිතයක් ලෙස ගබඩා කිරීමට පරිවර්තනය කරයි. එකිනෙකට වෙනස් බහුඅවයවක දෙකකින් සමන්විත වන ග්ලූකෝස්වල පිෂ්ඨධාතු අතර සෛල මඟින් ගබඩා කර ඇති ඉක්මනින් හායනය වන ශක්ති ස්වරූපයක් ඇති රසායනික ශක්තියකි. තවද වෙනත් ස්වරූපයේ ශක්තීන් සදහා පහසුවෙන් පරිවර්තනය කල හැකි වේ. සෙලියුලෝස් යනු ග්ලූකෝස් වල තවත් බහුඅවයවයකි. එය ග්ලූකෝස් ඒකක සිය ගනණකින් හෝ දහස් ගනණකින් සෑදුණු රේඛීය දාමයකි. තවද එය ශාක විසින් ඔවුන්ගේ සෛල බිත්තිවල ව්‍යුහාත්මක අංගයක් ලෙස භාවිතා කරයි. මිනිසුන්ට සෙලියුලෝස් දිරවීමේ හැකියාව ඇත්තේ ස්වල්ප වශයෙනි. වමාරා කන සත්වයින්ට ඔවුන්ගේ බඩවැල්වල ඇති බැක්ටීරියා ආධාරයෙන් මෙය සිදු කල හැක. මොනොසැක්‍රයිඩ් ඩී.එන්.ඒ. (DNA) හා ආර්.එන්.ඒ. (RNA ) සෑදී ඇත්තේ පිලිවෙලින් deoxyribose හා ribose වලිනි. deoxyribose සූත්‍රය C5H10O4 වන අතර ribose සූත්‍රය C5H10O5 වේ.
මොනොසැක්‍රයිඩ
ග්ලූකෝස්, ෆෲක්ටෝස් සහ ග්ලැක්ටෝස් යන සෑම එකක්ම සාමාන්‍යය සීනිය. මෙම මොනොසැක්‍රයිඩ සැමගේම පොදු සූත්‍රය C6H12O6 ය. ඒ සෑම එකකටම හයිඩ්‍රොක්සියල් සංයෝග හා කාබන් සංයෝග පහක් ඇති අතර ජලයේ දිය කල විට චක්‍රීය වේ. ඒ සෑම එකක්ම සමාවයවිකතා කිහිපයක දක්‍ෂිණාවර්තව හා වාමාවර්තව භ්‍රමණයවන ආකාරයෙන් දකුණට හා වමට ප්‍රසාරණය වීමට හැකි පරිදි ආලෝකය ධ්‍රැවිත කිරීමට හේතු වේ.
ග්ලූකෝස්, ඩෙක්ස්ට්‍රෝස් හෝ මිදි යුෂ ස්වාභාවිකවම පලතුරු හා ශාක යුෂවල ඇති වන අතර එය ප්‍රභාසංස්ලේෂණයේ පළමු නිෂ්පාදිතයයි. උකහා ගත් බොහෝ කාබෝහයිඩ්ඩ්‍රේට, ග්ලූකෝස් බවට පරිවර්තනය කිරීමක් ආහාර දිරවීමේ ක්‍රියාවලියේදී සිදුවේ. ඉන්පසු එය සීනි ස්වරූපයෙන් සතුන්ගේ ලේ මඟින් ශරීරය පුරා ගමන් කරයි. අම්ලාකාරක ඇතිවීම හෝ එන්සයිම වැඩිවීම තුලින් පිෂ්ඨධාතුවල මේවා නිෂ්පාදනය විය හැක. ග්ලූකෝස් සිරප් යනු ග්ලූකෝස් සෑදෙන දියරය වන අතර බොහෝ විට ආහාර වර්ග නිෂ්පාදනයට බහුලව යොදා ගැනේ. එන්සයිම තුලින් පිෂ්ඨධාතූන්වල මේවා නිෂ්පාදනය විය හැක.
ෆෲක්ටෝස් හෝ පලතුරු සීනි ස්වාභාවිකවම පලතුරු හා සමහර එළවළුවල ඇති වේ. උක් දඬු හා පැණි මේවා අතරින් පැණි රස වැඩිම වර්ගයන්‍ ය. එය සුක්‍රෝස් හෝ මේස සීනිවල එක් අංගයකි. ඉරිඟු සිරප් ලබා ගැනීමට ක්‍රියාකරන ද්‍රවීකරණය කරන ලද ඉරිඟු පිෂ්ඨධාතු සමඟ එන්සයිම එකතු කර ග්ලූකෝස්වල කොටසක් ෆෲක්ටෝස් සිරප් නිෂ්පාදනය කිරීමට යොදා ගැනේ.
ග්ලැක්ටෝස් සාමාන්‍යයෙන් ස්වාභාවික තත්වයන් යටතේ ඇති නොවන නමුත්, ඩයිසැකරයිඩ ලැක්ටෝස් හෝ සීනි කිරිවල ඇති ග්ලූකෝස් සමඟ සම්බන්ධ වේ. එය ග්ලූකෝස්වලට වඩා පැණි රසින් අඩුය. එය ලේ වර්ගය හඳුනාගැනීමට උපකාරී වන රතු රුධිරාණු සෛලවල මතුපිට හමුවන ප්‍රතිදේහකවල කොටසකි.
ඩයිසැකරයිඩ
සුක්‍රෝස්, මෝල්ටෝස් සහ ලැක්ටෝස් යන සෑම එකක්ම සංයුක්ත/මිශ්‍රිත සීනිය. මෙම ඩයිසැකරයිඩවල පොදු සූත්‍රය වේ. ඒවා සැකසෙනුයේ මොනොසැක්‍රයිඩ අණු දෙකක ජල අණු බහිෂ්කරණය වී එකට එකතු වේමෙනි.
සුක්‍රෝස් උක් දඬුවල හෝ ශුගර් බීට්වල මුල්වල සොයාගැනීමට ඇත. තවද එය ස්වාභාවිකවම අනෙකුත් ශාකවල ෆෲක්ටෝස් හා ග්ලූකෝස් සමඟ පැත්තකින් ඇතිවේ. බොහෝ විට පලතුරු හා කැරට් වැනි මුල් ජාතිවල මෙසේ සිදු වේ. මෙම ආහාරවල සොයාගැනීමට ලැබෙන විවිධ සීනි ප්‍රමාණවලින් ඒවා ආහාරයට ගැනීමේදී අත්දැකීමට ලැබෙන පැණි රස තත්වයන් නිර්ණය වේ. ග්ලූකෝස් අණුවක් හා ෆෲක්ටෝස් අණුවක් එකතු වීමෙන් සුක්‍රෝස් අණුව සැදේ. ආහාර ගැනීමෙන් පසු සුක්‍රෝස්, සුක්‍රේස් නැමති එන්සයිමය සමඟ දිරවීමේදී එහි සංගටක කොටස්වලට ඛණ්ඩනය වේ.
මෝල්ටෝස් සෑදෙන්නේ ධාන්‍ය වර්ග ප්‍රරෝහණයේදීය. මෝල්ට් බවට පත්කරන බාර්ලි (සීනි වර්ගයේ මූලාශ්‍රයේ නම) මේ සඳහා දැන්විය හැක. ග්ලූකෝස් අණු දෙකක් එකතු වී මෝල්ටෝස් අණුව සෑදේ. ග්ලූකෝස්, ෆෲක්ටෝස් හෝ සුක්‍රෝස්වලට වඩා පැණි රසින් අඩුය. ඇමිලේස් නම් එන්සයිමය මඟින් පිෂ්ඨධාතු දිරවන අවස්ථාවේදී ශරීරය තුල නිපද වී, එය විසින්ම මෝල්ටෝස් එන්සයිම මඟින් ජීරණය වන විට ඛණ්ඩනය වේ.
ලැක්ටෝස් ස්වාභාවික කිරි වල සොයාගැනීමට ලැබෙන සීනිවල පවතී. ග්ලැක්ටෝස් අණුවක් සමඟ ග්ලූකෝස් අණුවක් සම්බන්ධ වීමෙන්, ලැක්ටෝස් අණුවක් සෑදේ. එය දිරවීමේදී ලැක්ටෝස් එන්සයිමය මඟින් සංඝඨක කොටස්වලට බෙදී යයි. දරුවන් තුල මේ එන්සයිමය තිබෙන නමුත් වැඩිහිටියන්ගේ මෙම එන්සයිම නිපදවීම සිදු නොවේ. එම හේතුවෙන් ඔවුනට ලැක්ටෝස් දිරවීමට නොහැකි වේ.
ශුගර් බීට් ​
ශුගර් බීට් යනු තම්පලා පවුලට අයත් වර්ෂයකට වරක් වැවෙන ශාකයකි. අල සහිත එහි මුලෙහි විශාල ප්‍රමාණයෙන් සුක්‍රෝස් අඩංගු වේ. එය ප්‍රමාණවත් හා වුවමනා කරන සාරවත් පස් අඩංගු, සෞම්‍යය ප්‍රදේශවල වගා කරනු ලැබේ. සිසිර ඎතුවේදී මෙම භෝගය යාන්ත්‍රිකව නෙලාගනු ලැබන අතර අග්ගිස්සේ ඇති කොළ හා වැඩිපුර පස් අයින් කර දැමේ. මුල් ඉක්මණින් දිරාපත් නොවන අතර, ඒවා සැකසීම සිදු කරන කර්මාන්තශාලාවට ගෙන යන තෙක් සති කිහිපයක් එහිම තබයි. මෙහිදී භෝගය සෝදා පෙති ගසා අපවියලනය මඟින් සීනි ලබා ගනී. කිරිහුණු ද මෙම පිළියෙල කල මි‍ශ්‍රණයට එකතු කර එය ශුද්ධ කිරීම සඳහා පියවර කිහිපයකින් කාබනේටභවනය සිදු කරයි. රික්තකයක් යොදාගෙන සිරපය උතුරා නටන තෙක් රත්කර එහි ජලය වාශ්ප කෙරේ. ඉන්පසු සිරපය කූල් කර සීනි කැට සාදයි. කැටවුණ සුදු සීනි වෙන්කර කේද්‍රාපසාරණය කර වේලයි. ඒ සඳහා තවදුරටත් ප්‍රසාදනය අවශ්‍යය වේ.
උක් දඬු
උක් දඬු (සක්කරම්) යනු පොඒසියා යන පවුලට අයත් බහු වාර් ෂිකව වැවෙන ශාකයකි. ඒවාහි දඬුවල පවතින සුක්‍රෝස් ලබා ගැනීමට නිවර්තන හා නිවර්තන නොවන කලාපවල වගා කෙරේ. පැළය වැඩෙන සමයේදී එහි උපරිම වැඩීම ලබාගැනීමට, ප්‍රමාණවත් වැස්සක් හා හිම නොමැති කාලගුණයක් අවශ්‍යය. මෙම භෝගය යාන්ත්‍රිකමය වශයෙන් හෝ අතින් වගා කෙරේ. යම් දිග ප්‍රමාණයක කැබලිවලට කපා කර්මාන්තශාලාවට ගෙනයාමත හැකි පරිදි කපාගනී. එහිදී එය අඹරා, වතුර සමඟ යුෂ ගැනීම හා අපවියලනය කර සීනි ලබාගනී. මෙම යුෂ ඉන්පසු හුණුවලින් පිරිසිඳු කර, එන්සයිම නැති කිරීමට රත් කරනු ලැබේ. එහි ප්‍රතිථලයක් ලෙස ලැබෙන තුනී සිරපය වැකුම් බඳුන් මඟින් වාශ්පීකරණ කිහිපයකට භාජනය කොට තවදුරටත් එහි ජලය ඉවත් කෙරේ. එමඟින් ලැබෙන අතිසංතෘප්ත ප්‍රතිඵලය සීනි කැට බවට පත්කර, ද්‍රවවලින් වෙන් කොට වියලා ගනී. අතුරු නිෂ්පාදනයක් ලෙස උක් පැණි ලැබේ. කඳේ තන්තු, සීනි උකහා ගැනීමේ ක්‍රියාවලියේදී ඉන්ධන යොදා ලෙස ගනී. මෙයින් ලැබෙන සීනි දුඹුරු පැහැයක් ගන්නා අතර, ඒවා ඒ ආකාරයෙන්ම හෝ සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ දමා සුදුකර හෝ කාබනේටභවනය කර සුදු කර ගත හැක.
නිෂ්පාදන රටවල්
2011 වසරේ සීනි සපයන ප්‍රධාන රටවල් 5 වූයේ බ්‍රසීලය, ඉන්දියාව, යුරෝපා සංවිධානය, චීනය හා තායිලන්තයයි. මෙම වසරේම වැඩිම සීනි අපනයනකරු බ්‍රසීලය වන අතර ඉන්පසු පිලිවළින් තායිලන්තය, ඕස්ට්‍රේලියාව හා ඉන්දියාවය. විශාලතම ආනයනකරුවන් යුරෝපා සංවිධානය, ඇමරිකාව හා ඉන්දුනීසියාවයි. දැනට, වැඩිම ඒක පුද්ගල සීනි පරිභෝජනය බ්‍රසීලය වන අතර ඉන්පසු ස්ථානවල ඕස්ට්‍රේලියාව, තායිලන්තය හා යුරෝපා සංවිධානය පසුවේ.
විවිධ හැඩ හා ප්‍රයෝජන
පෙනේර සීනි යනු ධාන්‍යවල ප්‍රමාණයට වෙන්කරන ලද ස්ඵටිකරූපී නිෂ්පාදිතය. මේවා අලංකාර මේස සීනි ලෙසද, බේක් කිරීමේදී හා රසකැවිලි සෑදීමේදී මිශ්‍ර කිරීමට යොදා ගනී.
දුඹුරු සීනි යනු ආලෝකය, කළුවර ලැබීමට ධාන්‍ය වැස්මක් ඇති කැටකල සීනි ය. මේවා බේක් කෙරූ ආහාර, කැවිලි සහ ටොෆි සඳහා යොදා ගනී.
සීනි කියුබ යනු සුදු හෝ දුඹුරු පැහැති කැටකල කොටුවක ස්වරූපයට සෑදූ සීනි වර්ගයකි. පානයන් පැණිරස කිරීමට යොදයි.
දියර සීනි යනු ඉතා තියුණු සිරපයකි. මෙය 67%ක් කැටිකල සීනි වතුරේ දියකර සාදයි. ඒවා බීම වර්ග, අයිස් ක්‍රීම් හා ජෑම් වැනි ආහාර නිපදවීමට යොදා ගනී.
අපවර්තිත සීනි හා සිරප්, විවිධ වට්ටෝරු නිෂ්පාදනයට හා පාන්, කේක්, පානයන් වල, පැණිරස සැකසීමට, තෙතමනය රඳවා ගැනීමට හා සීනිවල මහීකරණය නැති කිරීමට එකට මිශ්‍ර කරයි.
සිරප හා පැණි යනු ආවේනික වට්ටෝරු සෑසීමට රත්කරන ලද ද්‍රාවික අපවර්තිත සීනි වේ. පැණිවල මණ්ඩි අඩංගු වේ. ඒවා විවිධ වර්ගයේ බේක් කෙරූ ආහාර, ටොෆි හා වැල්මී වැනි රස කැවිලිවල අඩංගු වේ.
අඩු කැලරි සහිත සීනි හා පැණි රසකාරක, පැණි රසකාරක එකතු කල මෝල්ටොඩෙක්ස්ට්‍රින් වලින් සාදයි. මෝල්ටොඩෙක්ස්ට්‍රින් යනු පහසුවෙන් දිරවිය හැකි කෘතිම පොලිසැකරයිඩයි. එය කුඩා ග්ලූකෝස් අණු සහිත දාම හා පිෂ්ඨධාතුවල අසම්පූර්ණ ජලවිච්ජේදනය මඟින් සමන්විතය. ඇස්පාට්මේ, සැකරින්, ස්ටේවියා හෝ සුක්‍රෝස් මෙහි අඩංගු කරන පැණි රසකාරකය.
පොලිලෝස් යනු සීනි ඇල්කොහොල්‍ ය. ඒවා පැණි රස දිගු කාලයක් මුවේ රඳවා තැබීමට අවශ්‍යය වන චුයින්ගම් වාගේ ද්‍රව්‍යයවල අඩංගු කරයි.
වයින් සෑදීමේදී පලතුරු යුෂ, ඇල්කොහොල් බවට පරිවර්තනය කරන්නේ පැසවීමේ ක්‍රියාවලියෙනි. අඩු සීනි නොපැසුණ පලතුරු ගෙන වැඩිපුර සීනි එකතු කර ඇල්කොහොල් ප්‍රමාණය වැඩිකර වයින් සාදයි. මෙම ක්‍රියාවලිය චැප්ටලයිසේශන් නම් වේ. සෞම්‍ය වයින් සෑදීමේදී අවශේෂ සීනිද අඩු කරමින් පැසවීමේ කාලය අඩුකල යුතුය.
පරිභෝජනය
ලෝකයේ බොහෝ කොටස්වල, මිනිසුන්ගේ ආහාර වේලේ  ප්‍රධාන දෙයක් ලෙස සීනි හැඳින්විය හැක. එමඟින් ආහාර ප්‍රියතාවය වැඩිකර ශක්තියක් ලබා දේ. ධාන්‍ය හා එළවළු තෙල් වලට පසු, උක් දඬු හා අලවලින් ලැබෙන සීනි, එක පුද්ගලයෙකුගේ එක් දිනක සාමාන්‍යය කැලරි ප්‍රමාණය අනෙකුත් ආහාර ඛාණ්ඩවලට වඩා වැඩියෙන් සපයයි. ආහාර හා ​කෘෂිකර්ම සංවිධානයට අනුව (FAO), සාමාන්‍යයෙන් සීනි කි.ග්‍රෑ.24 (එල්.බී.531) ක්, දිනකට කැලරි 260ට වඩා වැඩි ආහාරවලට සමාන වේ. මෙය 1999 වසරේ සෑම වයසකම වාර්ෂික ඒක පුද්ගල පරිභෝජනය විය. වැඩි වන ජනගහනයත් සමඟම, සීනි පරිභෝජනය ද කි.ග්‍රෑ.25.1 (එල්.බී.551) දක්වා 2015 වන විට වැඩි වේ යැයි අපේක්‍ෂිතය.
ලෝකය පුරා කරන ලද සමීක්‍ෂණවලින් ලැබුණු දත්ත අනුව 1999 හා 2008 අතර සීනිවල පරිභෝජනය සෑම වයසකම, වර්ගයේම හා ආදායම් මට්ටමකම කාණ්ඩවල 23.4% කින් අඩු වී ඇත.
කැට කල සීනිවල ඒක පුද්ගල පරිභෝජනය, ඇමරිකාවේ කි.ග්‍රෑ.27 හා 46 (එල්.බී.60 හා 100) අතර පසුගිය අවුරුදු 40 තුලදී වෙනස් වී ඇත. 2008 දී වාර්ෂික ඒක පුද්ගල මුළු සීනි පරිභෝජනය කි.ග්‍රෑ.61.9 (එල්.බී.136) වලට සමාන විය. මෙය ප්‍රසාදිත සීනි කි.ග්‍රෑ.29,65 (එල්.බී.65.4) හා ධාන්‍යවලින් ලද පැණි රස කි.ග්‍රෑ.31 (එල්.බී.68.31) වලින් සමන්විත විය.
සෞඛ්‍යය බලපෑම්
සීනිවලින් ඇතිවන සෞඛ්‍යය බලපෑම් පිළිබඳව කර ඇති සමහර අධ්‍යයනයන් ප්‍රතිඵල අතින් අවිනිශ්චිතය. ලෝක සෞඛ්‍යය සංවිධානය (WHO) හා ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානය (FAO) විසින් සෘජුවම ශෝධිත හා ශෝධිත නොකළ සීනිවලින් ඇති වන බලපෑම අධ්‍යයනයක් කර ඇත. මෙම අධ්‍යයන සඳහා සීනි භාවිතා කරන පුද්ගලයින් ඇතුලත් නොවන බැවින් පාද රේඛාව දෝෂ සහිතය. "පාරිභෝගික සෞඛ්‍යය පිළිබඳ වර්තා" වැනි ලිපිවල 2008 දැක්වෙන පරිදි "සීනි හා සම්බන්ධ බලාපොරොත්තු වූ ආහාරමය ගැටළු" වැඩි වී ඇත. බොහෝ අධ්‍යයන, අධි ආම්ලිකතාවය පිළිබඳ බොරු හෙලිදරව් කරයි. මෙය නොසලකා මෙම ලිපියේ දිගින් දිගටම සීනිවලින් ශරීරයට ඇතිවන බලපෑම ඉදිරිපත් කරයි. අනෙකුත් ලිපි හා අධ්‍යයන මෙයට විරුද්ධ ආකාඅරයට අදහස් දක්වයි. ලෝක සෞඛ්‍යය සංවිධාන හා ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධාන අධ්‍යයන පවසන ආකාරයට මෙවැනි අවිනිශ්චිත ප්‍රතිඵල, නිවැරදිව නොවිමසා හා පාලනයකින් තොරව කරන අධ්‍යයනවලින් බලාපොරොත්තු විය හැක.
ලේවල ග්ලූකෝස් මට්ටම
සීනි ශරීරයේ ලේවල ග්ලූකෝස් මට්ටම, පිෂ්ඨයට වඩා ඉතා ඉක්මණින් ඉහළ නංවන බවට මතයක් පවතී. එසේ වන්නේ එහි සරල රසායනික ව්‍යුවහයයි. මෙම මතය දැන් ප්‍රතික්‍ෂේප කර ඇති අතර, තවදුරටත් දියවැඩියාව සඳහා ග්ලූකෝස් මට්ටම පාලනයේදී මෙම ද්‍රව්‍යයන් වෙන් කිරීමට හේතුවක් නොමැති බව සොයාගෙන ඇත. මේ හේතුවෙන් දියවැඩියාව ඇති පුද්ගලයින් තම ආහාරය සැකසීමේදී, කාබෝහයිඩ්‍රේට ගණනයක් සිදු කරයි. කෙසේ හෝ අධ්‍යයනවලින් සීනි හා කාබෝහයිඩ්‍රේට පරිභෝජනයන් මුඛ සෞඛ්‍යයට වන බලපෑම වෙනස් බව පෙන්වා දී ඇත. පිෂ්ඨමය ආහාර හා පලතුරු මඟින් දත් දිරා යාමට ඇතිවන බලපෑම අඩු ය.
තරබාරුකම හා දියවැඩියාව
සීනි හා දියවැඩියාව අතර සම්බන්ධ අධ්‍යයන අවිනිෂ්චිත වී ඇත්තේ සමහර පුද්ගලයින් වැඩිපුර ප්‍රමාණයක් සීනි ආහාරයට ගැනීමෙන් දියවැඩියාව ඇති වීමේ අවධානමක් ඇති නොවන බව පැවසීමෙනි. වැඩිපුර සීනි පරිභෝජනයෙන් වැඩිවන කැලරිවලින් ස්ථූලබවට පත් වී එයින් පරිවෘත්තීය රෝග හට ගනී. තවත් අධ්‍යයන ශෝධිත සීනි පරිභෝජනත හා දියවැඩියාව වැළඳීම අතර සම්බන්ධතාව සහ තන්තු ආහාරයට ගැනීමේ ප්‍රතිවිරුද්ධ බලපෑම පෙන්වයි. මෙයට 2010හේ අධ්‍යයන 11ක දත්ත අයත් වන අතර 310,819ක සහභාගිකරුවන් හා 2වන වර්ගයේ දියවැඩියා තත්ව 15,043ක් ඇතුලත්‍ ය. මෙයින් සීනි දැමූ පානයන්, පරිවෘත්තීය රෝග ලක්‍ෂණ හා 2වන වර්ගයේ දියවැඩියා ඇතිවීමේ අවධානම වැඩි බව සොයා ගෙන ඇත. මෙය තරබාරු බව වැඩි වීමට පමණක් නොව, ආහාර දිරවීමේ කාලය වැඩි වී, ඉන්සියුලින් අඩු වී, සෛල නිවැරදි පරිදි ක්‍රියා නොකිරීම හා දවිල්ල හා ඉඳිමුමට හේතු වේ. නිදන්ගත රෝග හා තරබාරුකමට හේතුවන පරිභෝජනයන් පිළිබඳ දළ විශ්ලේෂණයන්ට අදාළව ලෝක සෞඛ්‍යය සංවිධානයේ නිදහස් පශ්ච අධ්‍යයන, සීනි නොමැති (මොනොසැකරයිඩ හා ඩයිසැකරයිඩ දමා නිශ්පාදනය කරන, උයන හෝ පරිභෝජනය කරන, ස්වාභාවිකවම පැණිවල ඇති සීනි, සිරප හා පලතුරු යුෂ) හා සීනි ඇති ආහාර පිළිබඳ පැහැදිලිව දක්වා ඇත. 2000 වසරේ මුල් කාලයේ වාර්තා, සීනි නොමැති ආහාර සඳහා තිබිය යුතු කාබෝහයිඩ්‍රේට ප්‍රමාණය 10%ක් ලෙස සීමා ඇති කලේය (ස්කන්ධය නොසලකා ශක්තිය පමණක් සලකමින්). 2002 සිට එය මුළු ජනගහනයෙන් 10%කට පැතිරවීම මෙහි අරමුණ විය. උපදේශණ කරක සභාව මෙහි අරමුණ මතභේදකාරී බව හඳුනාගත්තේ ය. කෙසේ හෝ උපදේශන සභාවේ අධ්‍යයන පෙන්වන පරිදි සීනි නොමැත්තන්ගේ බර ඉක්මවා යෑමේ බලපෑමක් නොමැති බව සැලකේ.
කන්තුක වාහිනී ආබාධ
සතුන් මත කරන ලද අධ්‍යයන කිහිපයක් පවසන පරිදි බොහෝ කාලයක් ශෝධිත සීනි පරිභෝජනය කිරීමෙන් පරිවෘත්තීය රෝග හා කන්තුක වාහිනී ආබාධ ඇතිවේ. සමහර විද්වතුන් පවසන පරිදි ශෝධිත ෆෲක්ටෝස්, ශෝදිත ග්ලූකෝස්වලට වඩා කන්තුක වාහිනී රෝග සඳහා බලපායි. හෘදයේ ක්‍රියාවලියට, කාබෝහයිඩ්‍රේට හා තන්තු සහිත ආහාරයකින් කාබෝහයිඩ්‍රේට සහිත ආහාරයකට මාරු වූ විට බාධා ඇති වේ. සන්තෘප්ත තෙල්වලින්, කාබෝහයිඩ්‍රේට වැඩි ආහාරවලින් අඩු වන අතර, වැඩි කාබෝහයිඩ්‍රේට ඇති ආහාරවලින් අඩු වීමක් සිදු නොවේ. මෙයින් පැවසෙන්නේ වැඩි ග්ලයිසමින් ප්‍රමාණයක් ඇති ආහාර පරිභෝජනයෙන් කිරීටක හෘද රෝග වැඩි වීමේ අවධානමක් ඇති බවයි.
සීනිවල එකතු කල පරිභෝජනය සහ යෞවනයන්ගේ හා වැඩිහිටියන්ගේ කන්තුක වාහිනී ආබාධ වැඩිවීම අතර ධනාත්මක සම්බන්ධයක් ඇත. අධ්‍යයනවලින් පවසන පරිදි ප්‍රසාදිත කබෝහයිඩ්‍රේට හෝ වැඩි ග්ලයිසමික් ප්‍රමාණයක් ඇති කබෝහයිඩ්‍රේට, කන්තුක වාහිනී ආබාධ සඳහා සන්තෘප්ත මේදයට වඩා වැඩි බලපෑමක් ඇති කරයි. වැඩිපුර සීනි ගැනීමෙන් ද (සුක්‍රෝස් හෝ ඩයිසැකරයිඩ) සැලකිය යුතු තරමින් කන්තුක වාහිනී හා හෘද රෝග වැඩි කරයි. ස්වීඩනයේ ලුන්ඩ් විශ්වවිද්‍යාල හා මැලමෝ විශ්වවිද්‍යල විසින් 4031ක පිරිසක් සහභාගි කරගෙන සිදුකරන ලද අධ්‍යයනයක් අනුව, සීනිවලින් ලේ තුල අනවශ්‍යය පරිදි වැඩි ලිපිඩ ප්‍රමාණයක්, සුළු හා මධ්‍යම අඩු ඝනත්ව ලිපොප්‍රෝටීනය වැඩි කිරීමට හා වැඩි ඝනත්ව ලිපොප්‍රෝටීන අඩු කිරීමට සමත් වේ. එයට වෙනස්ව ආහාරයට ගත් මේදය, ලේවල මේද ප්‍රමාණයට බලපෑම් නොකරයි. සීමිත පරිමාණයක ඇල්කොහොල් හා ප්‍රෝටීන එකතු වීමෙන්, වැඩි ඝනත්ව ලිපොප්‍රෝටීනය සහිත මේද ප්‍රමාණය වැඩිකිරීමට හේතු වේ.
අල්ට්ස්හයිම රෝගය
අල්ට්ස්හයිම රෝගයට, අපරදිග ආහාර සමඟ සම්බන්ධතාවක් ඇති බව පවසේ. එම රෝග තත්ත්වය වැඩිපුර රතු මස්, සීනි ආහාර, වැඩිපුර මේද සහිත ආහාර හා ප්‍රසාදිත ධාන්‍ය ගැනීමෙන් ඇති වේ. ඩිමෙන්‍ෂියාව රෝගය සමහර විටමින් හා බෙහෙත් වර්ග ගැනීමෙන් සුව කල හැකි බවට මතයක් තිබුනද, සමහර අධ්‍යයන එයින් සතුටුදායක ප්‍රතිඵල නොලැබෙන බව පෙන්වා දේ.
ආහාර චක්‍රයේ රටා අධ්‍යයනයදී, සෑම ආහාර ගැනීමේ රටාවක්ම, අල්ට්ස්හයිම රෝගය ඇති මිනිසුන්ගේ හා නීරෝගී පුද්ගලයින්ගේ ප්‍රධාන ආහාර රටා සසඳමින් සිඳු කරයි. මෙම අධ්‍යයනය පෙන්වන්නේ අල්ට්ස්හයිම රෝගය ඇති වන්නේ විශාල ප්‍රමාණයෙන් මස්, බටර්, මේද වැඩි කිරි නිෂ්පාදන, ​බිත්තර හා ප්‍රසාදිත සීනි පරිභෝජනයෙන් බවයි. මෙයට සාපේක්‍ෂව එම රෝගය නොමැති පුද්ගලයින් වැඩිපුර ධාන්‍ය වර්ග හා එලවළු ආහාරයට ගනී.
එක් පරීක්‍ෂණයක් සාමාන්‍ය ආහාර වේලක් (ප්‍රෝටීන් 19%, මේද 5%, කාබෝහයිඩ්‍රේට 60%), ජලය 10%ක් හා අනෙකට සුක්‍රෝස් 10%ක් දමා පරීක්‍ෂා කළ විට, සීනි පරිභෝජනය අල්ට්ස්හයිම රෝගය සෑදීමට බලපෑම් කරන බව පැහැදිලි විය.
දත් දිරායාම
දත් දිරායාමේ රෝගයට පිළියමක් ලෙස සීනි පරිභෝජනය, උපරිමය 10%ක් හා අවමය 0%ක් වන පරිදි ගන්නා ලෙස නියම කර ඇත. සාමාන්‍ය සීනි හා දත් දිරායාම අතර සම්බන්ධතාවය බැලීමට මිනිස් මැදිහත්වීමෙන් කර ඇති ඒත්තු ගැන්විය හැකි අධ්‍යයන, වසංගත රෝග පිළිබඳ අධ්‍යයන, සත්ත්ව අධ්‍යයන හා ප්‍රායෝගික අධ්‍යයන කර ඇත. අනෙකුත් සීනි (සංයුක්ත කාබෝහයිඩ්‍රේට) පරිභෝජනයෙන් සාමාන්‍යයෙන් ඇතිවන දත් දිරා යාමේ අවධානම අඩු බවත් පැවසේ. පාරම්පරිකව ෆෲක්ටෝස් අසහනය ඇති පුද්ගලයින් අතර දත් දිරා යාමේ රෝගය අඩුවෙන් දැමීමට ලැබේ.
මිනුම්
විවිධ වර්ගයේ සීනි වර්ග, අණුවල විවිධ ප්‍රමාණයන් හා අඩංගු තෙතමනයේ ප්‍රමාණය අනුව විවිධ ඝනත්වයන් ගනී..
ඩොමිනෝ සීනි ආයතනය පහත බර පරිවර්තනය සඳහා පහත ධාරිතා පිහිටුවා ඇත​.:
තොග ඝනත්වය​
මූලාශ්‍ර​
ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා විශ්වකෝෂය: ​ [Sugar]
බාහිර සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:කාබෝහයිඩ්‍රේට ප්‍රවර්ගය:පෝෂණය ප්‍රවර්ගය:සීනි
ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2020
ශ්‍රී ලංකාවෙහි 16වන පාර්ලිමේන්තුව සඳහා මන්ත්‍රීවරු 225 දෙනෙකු තෝරා පත් කර ගනු ලැබීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාවෙහි පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය 2020 අගෝස්තු 5 දිනදී පැවැත්විණි.
තරග වැදුණු පක්ෂ
මැතිවරණය සඳහා තරග වැදුණු ප්‍රධාන පක්ෂ සහ සන්ධාන අතර ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂගේ පාලක ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පොදුජන සන්ධානය (ශ්‍රීලංනිපොස), ප්‍රධාන විපක්ෂය වූ රනිල් වික්‍රමසිංහගේ එක්සත් ජාතික පක්ෂය (එජාප), සජිත් ප්‍රේමදාසගේ සමගි ජන බලවේගය (සජබ) සහ අනුර කුමාර දිසානායකගේ ජාතික ජන බලවේගය (ජාජබ) විය.
විකාශනය
2020 මාර්තු 19 දිනදී, මැතිවරණ කොමසාරිස් මහින්ද දේශප්‍රිය හෙළිදරව් කලේ කොවිඩ්-19 ව්‍යාප්ත වසංගතය හේතුවෙන් මැතිවරණය දින නියමයක් නොමැතිව කල් දමනු ලැබෙන බවයි.
පසුබිම
2018 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය අර්බුදය තුලදී සිරිසේන විසින් පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හැර හදිසි මහා මැතිවරණයක් පැවැත්වීමට නියම කලේ අග්‍රාමාත්‍ය තනතුර සඳහා ඔහුගේ  නාමික මහින්ද රාජපක්ෂ විසින් ඔහුගේ නාමිකත්වය අනුමත කිරීමට පාර්ලිමේන්තුව තුල බහුතරයක් ලබා ගැනුමට අපොහොසත් වීම හා සමගය.
මැතිවරණ ක්‍රමය
විවෘත පක්ෂ-ලැයිස්තු සමානුපාතික නියෝජන ක්‍රමය යටතේ, බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක 22ක් සඳහා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් 196 තෝරා ගනු ඇත.
ප්‍රතිඵල
2020 අගෝස්තු 6 දිනදී පළමු නිල ප්‍රතිඵලය නිකුත් කෙරුණේ ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයෙහි තැපැල් ඡන්ද ප්‍රතිඵලය හා සමගිනි.
දිවුරුම් දීම
සිව්වන වරට ශ්‍රී ලංකාවෙහි අග්‍රාමාත්‍යවරයා ලෙසින් 2020 අගෝස්තු 9 වන දිනදී  කොළඹ අසබඩ කැලණිය රාජ මහා විහාරයෙහිදී මහින්ද රාජපක්ෂ දිවුරුම් දුන්නේය.
පාර්ලිමේන්තු සංයුතිය
16th Sri Lanka Parliment August 2020
ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ: ආසන 145
ඊළාම් ජනතා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය: ආසන 2
ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය: ආසන 1
ජාතික කොංග්‍රසය: ආසන 1
සමගි ජන බලවේගය: ආසන 54
එක්සත් ජාතික පක්ෂය: ආසන 1
සමස්ත ලංකා මක්කල් කොංග්‍රසය: ආසන 1
ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය: ආසන 1
ඉලංකෙයි තමිල් අරසු කච්චි: ආසන 10
ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ: ආසන 3
අකිල ඉලංකෙයි දෙමළ කොංග්‍රසය: ආසන 2
අපේ ජනතා පක්ෂයේ බලය: ආසන 1
දෙමළ ජනතා ජාතික සන්ධානය: ආසන 1
මුස්ලිම් ජාතික සන්ධානය: ආසන 1
ඊශ්‍රායෙලයෙහි කාන්තාවෝ
ඊශ්‍රායෙලයෙහි කාන්තාවෝ යනු, 1948 වසරෙහිදී සංස්ථාපනය කරනු ලැබූ   ඊශ්‍රායෙල රාජ්‍යයෙහි වෙසෙන හෝ එහි උපන් හෝ කාන්තාවෝ වෙති. ඊශ්‍රායෙලය වෙත ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් නොමැති මුත්, ඊශ්‍රායෙල නිදහස් ප්‍රකාශනය දක්වා සිටින්නේ: “ඊශ්‍රායෙල රාජ්‍යය විසින් (…) ආගම, ජාතිය හෝ ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය නොසලකමින් එහි සියළු වැසියනට සම්පූර්ණයෙන් සමාන සමාජීය සහ දේශපාලන අයිතිවාසිකම් ලැබීම පිළිබඳ සහතික වෙයි” යනුවෙනි.
සේවා නියුක්තිය සහ වැටුප් අරභයා ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය පදනම් කර ගනිමින් වෙනස්කම් කිරීම ඊශ්‍රායෙල නීතිය අනුව තහනම් වන අතර, පන්ති ක්‍රියාමාර්ග නඩු පැවරීමට අවස්ථා සලසා දෙයි; මෙසේවුවද, පුරුෂයන් සහ කාන්තාවන් අතර සැලකිය යුතු වැටුප් විෂමතා පවතින බවට දෝෂාරෝපණ පවතියි. සේවාස්ථානයෙහි කාන්තාවන්ගේ සහභාගිත්වය අනුව සැලකීමේදී සංවර්ධිත ජාතීන් 59 ක් අතුරින් එකොළොස්වන අනුස්ථිතිය ලැබුමට 2012 වසරෙහිදී ඊශ්‍රායෙලය සමත් විය. එම සමීක්ෂණය තුලදීම, කාන්තාවන් විසින් විධායක තනතුරු දැරීමෙහි අනුපාතිකය සැලකිල්ලට ගැනීමේදී 24වන අනුස්ථිතිය ලැබුමට ඊශ්‍රායෙලය සමත් විය.
කාන්තා අයිතිවාසිකම්
ඊශ්‍රායෙල රාජ්‍යය තැනීමට පෙරදී පවා, පසුව ඊශ්‍රායෙලය බවට පත්වූ භූමියෙහි කාන්තාවෝ කාන්තා අයිතිවාසිකම් සඳහා අරගල කල අතර නව යිෂූෆ් හී කාන්තාවන් මෙයට නිදසුනක් වශයෙන් දැක්විය හැක. යිෂූෆ් යන පදයෙන් අදහස් වන්නේ ඊශ්‍රායෙල රාජ්‍යය සංස්ථාපනය කිරීමට පෙරදී පලස්තීනයෙහි ජීවත්වූ යුදෙවු වැසියන් වන අතර, නව යිෂූෆ් යන්නෙන් අදහස් වන්නේ 1860 ගණන් වලදී  පැරණි නගරයෙහි ජෙරුසලෙම ප්‍රාකාරයට පිටතින් නිවෙස් තැනීම ඇරඹූ අයවළුන් වෙති. 1919 වසරෙහිදී, නව යිෂූෆ් හී පළමු දේශව්‍යාප්ත කාන්තා පක්ෂය (සමාන අයිතිවාසිකම් සඳහා එරෙට්ස් ඊශ්‍රායෙලයෙහි හෙබ්‍රෙව් කාන්තාවන්ගේ සංගමය) සංස්ථාපනය කෙරුණු අතර, එම වසරෙහිදී එය වෙතට සංක්‍රමණය වූ රෝසා වෙල්ට්-ස්ට්‍රවුස් එහි නායිකාව වශයෙන් පත් කෙරුණු ලදුව ඇයගේ මරණය දක්වා එම තනතුර දැරුවාය. 1926 වසරෙහිදී ජනමත විමසුමකට මුහුණදීමෙහි හැකියාවට මගහැරීම රිසිවූ හරෙදිම් සමූහය විසින්, යිෂූෆ් හී නියෝජිත මන්ත්‍රණ සභාවෙන් ඉවත්ව ගිය අතර, එම වසරෙහිදීම නිල ප්‍රකාශයක් නිකුත් කෙරුණේ (1927 වසරෙහිදී අනුගම්‍ය රජය විසින් අපරානුමත කෙරුණේ) " යිෂූෆ් හී දිවි පෙවෙතෙහි සමස්ත ආකාරයෙහිදී කාන්තාවන් සඳහා සමාන අයිතිවාසිකම් - සිවිල්, දේශපාලන සහ, ආර්ථික" සහතික කෙරෙන බවය.
ගෝල්ඩා මෙයර් යටතෙහි කාන්තා අග්‍රාමාත්‍යවරියකගේ නායකත්වය යටතට පත්වූ තෙවන රට බවට ඊශ්‍රායෙලය පත්වූ අතර, 2010 වසර වන විට, ඊශ්‍රායෙලයෙහි පාර්ලිමේන්තු නියෝජනයෙහි කාන්තා සහභාගිත්වය සියයට 18 ක් වෙමින්, අරාබි ලෝකයෙහි සාමාන්‍ය අගය වූ සියයට 6 ඉක්මවූ අතර  එ.ජ. කොංග්‍රස් මණ්ඩලයෙහි අගය සම කළේය. එනමුදු, එය ස්කැන්ඩිනේවියානු රටවල සාමාන්‍ය අගය වන සියයට 40 ට බෙහෙවින් පහළ පැවතිණි.
ද නෙසට් නමැති ඊශ්‍රායෙල පාර්ලිමේන්තුව විසින්, “කාන්තාවන්ගේ තත්ත්වය පිළිබඳ කමිටුව” පිහිටුවන ලද්දේ කාන්තාවන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ සලකා බැලීම සඳහාය. මෙම කමිටුවෙහි ගෙන හැර දක්වන ලද පරමාර්ථ වූයේ වෙනස්කම් කිරීම හා   කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රහාරාත්මක ප්‍රචණ්ඩතාව වැලැක්වීම සහ දේශපාලනයෙහිදී, ජීවිතචක්‍ර සිද්ධීන් තුලදී සහ  අධ්‍යාපනයෙහිදී සමානත්මතාවය සඳහා අනුබල දීම විය. 1998 වසරෙහිදී, නෙසට් සභාව විසින් "ලිංගික වද හිංසාව වැලැක්වීම" සඳහා පණතක් සම්මත කරන ලදි.
2013 වසරෙහිදී, ආගමික කටයුතු අමාත්‍යවරයා සහ ප්‍රධාන රබීවරු විසින් ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් පැවසුවේ එම කාන්තාවන් විසින් එසේ කිරීම ඉල්ලා සිටියොත් පමණක් චාරිත්‍රමය ස්නාන උපස්ථායකවරුන් විසින් කාන්තාවන් පරික්ෂා කළ යුතු බවට වන අතර, මික්වේ ස්නානයන්හිදී බලහාත්කාරයෙන් කාන්තාවන් පරීක්ෂා කිරීම මෙයින් නිම කෙරිණි.
ආශ්‍රිත
+   ඊශ්‍රායෙලය
පරාකාමභෝගය
ලිංගික ඒක්විම්
1973
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
හම්බන් යාත්‍රාව
thumb|250px|right|[[චීනය|චීනයේ, යැංසි ගංගාවේ (චැං ජියැං), යාත්‍රා කරන හම්බන් ]] හම්බන් යනු, සාපේක්ෂ වශයෙන් පැතලි පතුලැති,  සිට දිගැති, චීන දැවමුවා බෝට්ටුවකි.
බ්ලඩ් ඔන් ද ඩෑන්සිං ‍ෆ්ලෝ
"බ්ලඩ් ඔන් ද ඩෑන්සිං ‍ෆ්ලෝ" (සිංහල තේරුම - නැටුම් බිමේ රුධිරය)යනු මයිකල් ජැක්සන් ගායනා කරන ගීතයකි.එම ගීතය නිකුත් කලේ නැවත සංකලනය කළ ඇල්බමයක පළැමුවැන්න ලෙසටය.1991 දීඅනතුරුදයකබව නිකුත් කරන අවස්තාවේ ජැක්සන් සහ ටෙඩී රිලේ එක්ව මෙම ගීතය නිර්මාණය කරන ලදි.කෙසේ වුවත් එය බලාපොරොත්තු වූ තරම් වාරතාගත නොවූ අතර 1997 දී වානිජමය නිකුත් කිරීමට පෙර කුඩා වෙනසකටද භාජනය කර ඇත.ජැක්සන්ට පිහියෙන් අනීමට පෙර ඔහු විසින් වරදට පොළඹවාගත් "සුසී" නමැති කොල්ලකාර කාන්තාවක් ගැන මෙම ගීතයෙන් කියැවේ.
මැක්සිමිලියන් කෝල්බ
මැක්සිමිලියන් මාරියා කෝල්බ (උපත රේමන්ඩ් කෝල්බ;1894–1941) යනු,  දෙවන ලෝක යුද්ධය තුලදී ජර්මානු-අධිවාසිත පෝලන්තයෙහි පිහිටි  අවුෂ්විට්ස් නමැති ජර්මානු මරණ කඳවුරෙහිදී,  ෆ්‍රන්ෂිසෙක් ගයෆ්නීෂෙක් නම්වූ පුද්ගලයෙකු වෙනුවෙන් මරණයට ස්වේච්ඡාවෙන් මුහුණදුන් පෝලන්ත ජාතික කතෝලික පූජකවරයෙක් සහ තාපසාරාමික ප්‍රැන්සිස්කානු තාපසවරයෙකි. නිර්මල කන්‍යා මරියාව පිදීම ප‍්‍රවර්ධන කිරීම, වෝර්සෝ අසබඩ පිහිටි නිපොකලානොෆ් ආශ්‍රමය ඇරඹුම සහ අධීක්ෂණය, ආධුනික-රේඩියෝ ස්ථානයක් (SP3RN) ක්‍රියාත්මක කරවීම, සහ වෙනත් බොහෝ සංවිධාන සහ ප්‍රකාශන ඇරඹුම හෝ ක්‍රියාත්මක කරවීම පිළිබඳව මෙතුමා සක්‍රීය දායකත්වයක් දැරීය.
යොම් කිපුර් යුද්ධය
රාමදාන් යුද්ධය, ඔක්තොම්බර් යුද්ධය, 1973 අරාබි ඊශ්‍රායෙල් යුද්ධය, හෝ සතරවන අරාබි–ඊශ්‍රායෙල යුද්ධය ලෙසින්ද හැඳින්වුනු, යොම් කිපුර් යුද්ධය යනු ඊශ්‍රායෙලය සහ ඊජිප්තුව සහ සිරියාව විසින් නායකත්වය සැපයුනු අරාබි රාජ්‍යයන්ගේ සභාගයක් අතර, 1973 ඔක්තොම්බර් 6 සිට 25 දක්වා සටන් වැදුනු සන්නද්ධ ගැටුමකි. දෙපිල අතර සටනෙහි බහුතරය සිදුවූයේ සයිනායි අර්ධද්වීපය සහ ගෝලාන් කඳුකරය යන ප්‍රදේශ තුලදී වූ අතර—මෙම ප්‍රදේශ දෙකම 1967 වසර වන විට ඊශ්‍රායෙලය විසින් අධිවාසිත ප්‍රදේශ විය—සමහරක් සටන් අප්‍රිකානු ඊජිප්තුව සහ උතුරු ඊශ්‍රායෙලය තුල සිදුවිය.
ටියුනීසියානු විප්ලවය
උතුරු අප්‍රිකාවේ ටියුනීසියා රාජ්‍යයයේ 2010 දෙසැම්බර් මාසයේ සිට මේ දක්වාම ක්‍රියාත්මක සිවිල් ජනතා ව්‍යාපාරයකි. මාසයකට අඩු කාලයකදී, ටියුනීසියාව වසර 23ක් පාලනය කල ජනාධිපති සිzනේ එල් අබිදින් බෙන් අලි පලවා හැරීමට මෙම විරෝධතා සමත් වූ අතර, දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ ඉල්ලා අදටද එය ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී.
විරැකියාව, උද්ධමනය, දුෂණය, දේශපාලනික නිදහස සීමා කිරීම සහ පොදුවේ ගත් කල නරක ජීවන තත්වය උද්ඝෝෂණවලට හේතු විය. උද්ඝෝෂණ හේතුවෙන් 200 කට වැඩි පිරිසක් මිය ගිය අතර, වැඩිම මරණ ගණනකට හේතු වූයේ, ආරක්ෂක අංශවලින් විරෝධතාකරුවන්ට එල්ල වූ ප්‍රහාර හේතුවෙනි.
ආරම්භය
ටියුනීසියානු විප්ලවයට මුල පිරූ ආසන්නතම හේතුව වූයේ පලතුරු වෙළෙන්දෙකු වූ මොහමඩ් බෞඅසීzසිz තම සිරුරට ගිනි තබා ගැනීමයි. 2010 දෙසැම්බර් 17 වන දා, සිඩි බෞසිඩ් නම් නගරයේදී මෙය සිදු විය. බෞඅසීzසිz මෙවැනි ක්‍රියාවකට පෙළඹුනේ ඔහුගේ පලතුරු කරත්තය පොලිසිය විසින් රාජසන්තක කිරීමෙන් ඔහුට ජීවිකාව කර ගැනීමට නොහැකි වීම හේතුවෙනි. මෙම සිද්දිය හේතුවෙන් සිඩි බෞසිඩ් නගරයේ විරෝධතා හට ගත්තේය. රජය ඒවා යටපත් කිරීමට උත්සාහ කලද, අනෙක් පළාත්වලටද විරෝධතා පැතිර ගියේය. විරෝධතාකරුවන්, අන්තර්ජාලය තම ක්‍රියාවනට බෙහෙවින් යොදා ගත් හ.
බෙන් අලි පලවා හැරීම
හැකි සාම ප්‍රයත්නයක්ම දරුව ද, බෙන් අලිගේ ආණ්ඩුවට විරෝධතා පාලනය කිරීමට නොහැකි විය. 2011 ජනවාරි 4 වනදා රෝහල්ගත ව සිටි මොහමඩ් බෞඅසීzසිz මිය යාමෙන් පසුව, විරෝධතා තවත් උත්සන්න විය. ටියුනිස් අගනුවර පවා විරෝධතා උත්සන්න වන විට, බෙන් අලි රටින් පලා ගියේ ය. ජනවාරි 14 වනදා, බෙන් අලි තම ධුරයෙන් ඉල්ලා අස් විය.
බෙන් අලිගෙන් පසුව
බෙන් අලිගේ වැටීමෙන් පසු, අගමැති මොහොමඩ් ගනෞචි යටතේ භාරකාර රජයක් පිහිටවන ලදී. මීට බෙන් අලිගේ පක්ෂය මෙන්ම විරුද්ධ පාක්ෂිකයන් ද ඇතුලත් විය. බෙන් අලිගේ RCD පක්ෂය එම භාරකාර ආණ්ඩුවට ඇතුලත් වීමට එරෙහිව තව දුරටත් විරෝධතා පැවතින. 2011 පෙබරවාරි 27 වන දා, අගමැති ගනෞචි ඉල්ලා අස් වූ අතර සියාඩ් එල් සෙබ්සි එම ධුරයට පත් විය.
ප්‍රතිඵල
රට තුල සිදු වූ මූලිකම වෙනස නම් ජනපති බෙන් අලිගේ පලා යාමයි. නමුත් අද වන විට ද, අවසන් විසඳුමක් නැති දේශපාලන ගැටලුවක් එරට තුල පවතී.
ප්‍රවර්ගය:ටියුනීසියා ප්‍රවර්ගය:විප්ලව
Favipiravir
අවිගන්, Favipiravir, T-705, Avigan, හෝ favilavir යනු Toyama Chemical (Fujifilm group) විසින් නිපදවනු ලබන RNA virus වලට එරෙහි antiviral drug එකකි.
ක්‍රියාකාරී සිද්ධාන්තය
මෙම ඖෂධයේ ක්‍රියාකාරී සිද්ධාන්තය selective inhibition of viral RNA-dependent RNA polymerase සබැඳෙතැයි සැලකේ. තවත් පර්යේෂණ ප්‍රකාශ කරන්නේ favipiravir induces lethal RNA transversion mutations, producing a nonviable viral phenotype බවය.
අනුමතිය
2014 දී ජපානය විසින්, වෙනත් ප්‍රතිවෛරස ඖෂධ වලට ප්‍රතිරෝදී වෛරස ප්‍රභේධ සඳහා භාවිතය සඳහා Favipiravir අනුමත කරන ලදී.
2015 මාර්තු මස දී the US Food and Drug Administration, influenza රෝගයට ප්‍රතිකාර ලෙස Favipiravir භාවිතයේ සුරක්ෂිතභාවය සහ සඑලත්වය (safety and efficacy) පිළිබඳ Phase III clinical trial අධ්‍යයනයක් අවසන් කරන ලදී.
SARS-CoV-2 වෛරස් රෝගය
2020 මාර්තු මාසයේ දී චීන බළදාරීන් ප්‍රකාශ කළ ආකාරයට මෙය කොවිඩ්-19 (COVID-19) සඳහා සාර්ථක ඖෂධයක් ලෙස භාවිතා කළහැකිය.
KV33
KV33 සොහොන්ගැබ යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ රජුන්ගේ නිම්නයේ පිහිටි රාජකීය නොවන සොහොන්ගැබකි. මෙය සොයාගන්නා ලද්දේ 1898දී වික්ටර් ලොරෙට් විසිනි. නමුත් ඒවන විට එය සම්පූර්ණයෙන් පාදාගෙන නොතිබිණි. මෙහි පසුකාලීන සවිස්තරාත්මක කැනීම් කටයුතු සඳහා සොහොන් අඩවිය මුද්‍රා තැබිණි.
අත්තනගල්ල මැතිවරණ බලප්‍රදේශය
අත්තනගල්ල මැතිවරණ බලප්‍රදේශය අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ බස්නාහිර පළාතේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ, අත්තනගල්ල නගරය අනුව යමිනි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශ වූ බලප්‍රදේශ 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශ 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුනු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී අත්තනගල්ල මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට ගම්පහ බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුල ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස අත්තනගල්ල දිගටම පවතියි.
1947 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
23 අගෝස්තු 1947 සිට 20 සැප්තැම්බර් 1947 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුනු පළමුවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1952 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
24 මැයි1952 සහ 30 මැයි1952 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුනු දෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1956 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
5 අප්‍රේල් 1956 සහ 10 අප්‍රේල් 1956දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුනු තෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (මාර්තු) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
19 මාර්තු 1960 දිනදී පැවැත්වුනු සතරවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (ජූලි) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
20 ජූලි 1960 දිනදී පැවැත්වුනු පස්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1965 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
22 මාර්තු 1965 දිනදී පැවැත්වුනු  හයවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1970 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
27 මැයි 1970 දිනදී පැවැත්වුනු සත්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය
කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලය, ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික විශ්වවිද්‍යාල අතරින් එකකි. එය ලංකාවේ ප්‍රධාන නගරය වන කොළඹට ආසන්නයේ ඓතිහාසික කැලණි පුරවරයේ දළුගම පිහිටා ඇත. වර්තමානයේදී පෑලියගොඩ විද්‍යාලංකාර පිරිවෙනේ පරිවේණාධිපති, කොළඹ හලාවත දෙදිසාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ත්‍රිපිටක වාගීශ්වරාචාර්ය, මහෝපාධ්‍ය, පණ්ඩිත පූජ්‍ය වැලමිටියාවේ ධර්මකීර්ති ශ්‍රී කුසලධම්මාභිධාන ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ කුලපති ධූරය හොබවන අතර උපකුලපති ධූරය දරන්නේ මහාචාර්ය නිලන්ති ද සිල්වා මහත්මියයි. වර්තමානය වන විට කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලය පීඨ 6 කින් ද අනුබද්ධිත ආයතන 3 කින් ද ප්‍රත්‍යායිත විද්‍යායතන 3 කින් ද සමන්විත වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ උසස් අධ්‍යාපන ආයතන වර්ගීකරණය අනුව 2015 වර්ෂයේදී මෙම විශ්ව විද්‍යාලය මෙරට 4 වන ස්ථානය හිමිකරගෙන තිබෙන අතර, ලෝකයේ හොඳම විශ්වවිද්‍යාල වර්ගීකරණය අනුව 3087 ස්‌ථානය හිමිකරගෙන තිබෙයි.
ඉතිහාසය
කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලය රත්මලානේ ශ්‍රී ධර්මාලෝක නාහිමියන් විසින් විද්‍යාලංකාර පිරිවෙන නමින් 1875 දී කැලණිය, පෑලියගොඩ පිහිටවනු ලැබිණි. එතැන් සිට වසර 100 කට ආසන්න කාලයක් පිරිවෙනක් ව පැවති මේ ආයතනය 1957 අංක 45 දරන විද්‍යෝදය, විද්‍යාලංකාර විශ්වවිද්‍යාල පනත අනුව 1959 ජනවාරි 01 දින සිට විශ්වවිද්‍යාලයක් බවට පත්කෙරුණු අතර ඒය ශ්‍රී ලංකා විද්‍යාලංකාර විශ්වවිද්‍යාලය ලෙස නම් කෙරිණි. මෙහි දී එවකට විද්‍යාලංකාර පිරිවෙනේ පරිවේණාධිපති ව වැඩ විසූ අපවත් වී වදාළ කිරිවත්තුඩුවේ ශ්‍රී ප්‍රඥාසාර නාහිමිපාණන් වහන්සේ මේ අභිනව විශ්වවිද්‍යාලයේ කුලපතිවරයා ලෙස පත් කරන ලදී.
පසුව 1972 අංක 01 දරන ශ්‍රී ලංකා විශ්වවිද්‍යාල පනත මඟින් ශ්‍රී ලංකාවේ සියලුම විශ්වවිද්‍යාල එක ම විශ්වවිද්‍යාලයක් බවට පත් කරනු ලැබූ අවස්ථාවේ දී 1972 පෙබරවාරි 15 වන දා සිට මෙම විශ්වවිද්‍යාලය ශ්‍රී ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයේ විද්‍යාලංකාර මණ්ඩපය බවට පත් විය. 1978 අංක 16 දරන විශ්වවිද්‍යාල පනත යටතේ සිදු වූ ශ්‍රී ලාංකික විශ්වවිද්‍යාල ව්‍යුහය සංශෝධනයේ දී යථෝක්ත මණ්ඩපය කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලය, ශ්‍රී ලංකාව ලෙස නැවත වරක් ස්වායත්ත විශ්වවිද්‍යාලයක් බවට පත් කරන ලදී.
හලාස්ථිය
හලාස්ථිය (Vomer -  ) යනු හිස්කබලේ ඇති යුගලමය නොවූ වක්ත්‍ර අස්ථි අතරින් එකකි. එය පිහිටා ඇත්තේ මධ්‍ය ශරීය රේඛාවේ වන අතර, එය කීලාස්ථිය, ජිද්‍රාස්ථිය, වම් හා දකුණු තාලව අස්ථි සහ වම් හා දකුණු උර්ධ්වහනුක අස්ථි යන අස්ථි සමග සන්ධානය වේ. හලාස්ථිය මගින් නාසා ආවාරයේ අධර පෙදෙස සාදන අතර, එහි උත්ත‍ර පෙදෙස ජිද්‍රාස්ථියේ ලම්බ තලය මගින් සෑදේ. මෙහි ඉංග්‍රීසි නාමය වන “Vomer” යන්න එම අස්ථියේ හැඩය ඇති, නගුල් දැත්තට යෙදෙන ලතින් වදනකින් සම්භවය වී ඇත.
කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය
ඉතිහාසය
1957 පනත අනුව ආරම්භයේ දී ගිහි පැවිදි ශිෂ්‍යයින් පමණක් මෙම ආයතනයට ඇතුළත් කරගනු ලැබූ අතර 1966 අංක 20 දරන ජාතික උසස් අධ්‍යාපන පනත ක්‍රියාත්මක වීමත් සමඟ ශිෂ්‍යවන්ටද මේ සඳහා ඇතුළත් වීමට හැකි විය. ආරභයේ දී පෑලියගොඩ පිරිවෙන් භූමියේ ම පිහිටවනු ලැබූ මෙම විශ්වවිද්‍යාලය ඉඩකඩ මඳ වීමේ ගැටලුව නිසා වර්තමානයේ විශ්වවිද්‍යාලය පිහිටුවා තිබෙන භූමි භාගයට 1975 වන විට ගෙන එන ලදී. 1959 ආරම්භක අවස්ථාවේ දී එය ප්‍රාචීන භාෂා ශාස්ත්‍ර, භූගෝල විද්‍යාව, බෞද්ධ අධ්‍යයන හා දර්ශනය, ආර්ථික විද්‍යාව, ගණිතය හා අධ්‍යාපන විද්‍යාව වැනි විෂය කීපයකට සීමා වුවද,
අද වනවිට මානවශාස්ත්‍ර, විද්‍යා, සමාජීය විද්‍යා, වෛද්‍ය විද්‍යා, වාණිජ හා කළමනාකරණ අධ්‍යයන සහ පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යයන වශයෙන් හැඳින්වෙන පීඨ 6 කින් හා අධ්‍යයන අංශ 48 කින් සමන්විත මුල්පෙලේ විශ්වවිද්‍යාලයක් බවට පත් වී ඇත.
හලාස්ථිය
ව්‍යූහය
මෙය සිහින්, තරමක් චතුරස්‍රාකාර අස්ථියකි. එය නාසා ආවාරයේ පසුපස සහ පහළ කොටස් සාදයි. මෙය සතුව පෘෂ්ඨ දෙකක් සහ දාර හතරක් ඇත.
කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය
තේමා පාඨය
පඤ්ඤාය පරිසුජ්ඣති - ප්‍රඥාව තුළින් පාරිශුද්ධත්වයට පත්වන්න.
හලාස්ථිය
ව්‍යූහය
මෙහි පෘෂ්ඨයේ රුධිර වාහිනී සඳහා ඇගිලි වැනි ප්‍රදේශ ඇති අතර, ඒ සෑම එකකම නාසාතාලව ඇලිය පිහිට අතර එය හරස්ව ඉදිරියට සහ පසුපසට විහිදෙමින්, නාසාතාලව ස්නායුව සහ වාහිනී සඳහා අවකාශ සපයයි.
කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය
කුලපති සහ විශ්වවිද්‍යාල බලධාරීහු
කුලපති: පෑලියගොඩ විද්‍යාලංකාර පිරිවෙනේ පරිවේණාධිපති, කොළඹ හලාවත දෙදිසාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ත්‍රිපිටක වාගීශ්වරාචාර්ය, මහෝපාධ්‍ය, පණ්ඩිත පූජ්‍ය වැලමිටියාවේ ධර්මකීර්ති ශ්‍රී කුසලධම්මාභිධාන ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ
උපකුලපති: මහාචාර්ය ඩී.එම්. සේමසිංහ මහතා
හලාස්ථිය
දාර
උත්තර දාරය, ඝනකම්ම දාරය වන අතර, එහි ගැඹුරු ඇගිලියක් ඇත, එය එක්පසෙකින් අස්ථියේ පිහිටි තිරස්ව විහිදෙන නෙරුමකින් සීමා වේ. – මෙය හලාස්ථි පියාපත නම් වේ. මෙම ඇගිලිය කීලාස්ථියේ තුණ්ඩය තෙක් විහිදේ.
කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය
කුලපති සහ විශ්වවිද්‍යාල බලධාරීහු
පීඨාධිපති - වාණිජ හා කළමනාකරණ අධ්‍යයන පීඨය: ආචාර්ය R.P.C. රන්ජනී මහත්මිය B.Com. [Kelaniya], M.Com., Ph.D. [Panjab]
හලාස්ථිය
දාර
අධර දාරය ඌර්ධ්වහනුක අස්ථිය සහ තාලව අස්ථිය මගින් සාදන ශිඛාව සමග සන්ධානය වේ.
කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය
කුලපති සහ විශ්වවිද්‍යාල බලධාරීහු
පීඨාධිපති - සමාජීය විද්‍යා පීඨය: මහාචාර්ය ඒ්.ඒච්.ඒම්.ඒච්. අබේරත්න මහතා පීඨාධිපති - විද්‍යා පීඨය: මහාචාර්ය නලින් ද සිල්වා මහතා B.Sc. [Ceylon], D.Phill.[Sussex]
හලාස්ථිය
දාර
පූර්ව දාරය දිගම දාරය වන අතර, පහළට සහ ඉදිරියට විහිදේ. එහි ඉහළ අර්ධය ජිද්‍රාස්ථියේ ලම්බ තලය සමග සම්බන්ධ වේ. එහි පහළ අර්ධය නාසාවාරික කාටිලේජය සඳහා ඇලියක් තනයි.
කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය
කුලපති සහ විශ්වවිද්‍යාල බලධාරීහු
පීඨාධිපති - මානවශාස්ත්‍ර පීඨය: මහාචාර්ය කුලතිලක කුමාරසිංහ මහතා B.A. [Sri Lanka], Ph.D. [Kelaniya], Dip. in Japanese [Osaka U.]
හලාස්ථිය
දාර
අපර දාරය අස්ථි සමග සන්ධානය වී නොමැති අතර, පේශී සන්ධානයන් ද නොමැත. එය අවතල ය. එය අන්තෝන්‍යාසය වෙන් කරයි. එය ඝනකම් වන අතර, ඉහළින් ද්වීභින්න සහ පහළින් සිහින් ව්‍යූහයකි.
කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය
කුලපති සහ විශ්වවිද්‍යාල බලධාරීහු
පීඨාධිපති - වෛද්‍ය පීඨය: මහාචාර්ය A.R. වික්‍රමසිංහ මහතා M.B.B.S. [Colombo], MPH [Tulane], Ph.D. [Tulane], Ph.D. [Louisiana]
අධ්‍යක්ෂ - පාලි හා බෞද්ධ අධ්‍යයන පශ්චාද් උපාධි ආයතනය: මහාචාර්ය G.D. සුමනපාල මහතා B.A., M.A., Ph.D. [Kelaniya], Prachina Panditha
හලාස්ථිය
සන්ධානයන්
හලාස්ථිය අස්ථි හයක් සමග සන්ධානය වේ:
කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය
කුලපති සහ විශ්වවිද්‍යාල බලධාරීහු
අධ්‍යක්ෂ - පුරාවිද්‍යා පශ්චාද් උපාධි ආයතනය: මහාචාර්ය T.K.N.P. ද සිල්වා මහතා B.Sc. [BE], M.Sc. [Archt]
හලාස්ථිය
සන්ධානයන්
මීට අමතරව එය නාසයේ ආවාරික කාටිලේජ සමග ද සන්ධානය වේ.
කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය
කුලපති සහ විශ්වවිද්‍යාල බලධාරීහු
අධ්‍යක්ෂ - වික්‍රමාරච්චි ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යායතනය: මහාචාර්ය J.A. ලියනගේ මහත්මිය B.Sc. [Sri J'pura], Ph.D. [Cardiff], FRCS, F.I.Chemc.C., C.C.Chem., C.Sci.
හලාස්ථිය
කෘත්‍යය
හලාස්ථිනාසා අවයවය, හෙවත් ජේකබ්සන් අවයවය, යනු රසායනික ප්‍රතිගාහකයක් වන අතර, එය හලාස්ථියට සහ නාසාස්ථිවලට සමීපව පිහිටි නිසා මෙසේ හඳුන්වයි. මෙය විශේෂයෙන්ම බළලුන් වැනි සතුන්ගේ (මොවුන්ගේ එම අවයවය භාවිතකරන විට ලාක්ෂණික ප්‍රතිචාරයක් වන ෆ්ලෙමෙන් ප්‍රතික්‍රියාව හෙවත් ෆ්ලෙමිං යන ක්‍රියාව දැකගත හැක) දක්නට ඇති අතර, එය ඇතැම් පෙරමෝන මගින් සංජානනය වේ යැයි සැලකේ.
කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය
කුලපති සහ විශ්වවිද්‍යාල බලධාරීහු
විද්‍යාපීඨාධිපති - නාවික හා සාගරික විද්‍යාපීඨය: කොමදෝරු S.S. රණසිංහ මහතා WWW, RWP, USP, PSC, M.Sc. [D&SS], M.Sc. [WS&DM], AOWC
හලාස්ථිය
වෙනත් සතුන් තුළ
අස්ථික මසුන්ගේ, හලාස්ථි පැතලි, වෙන් වූ අස්ථිවන අතර ඒවා පූර්වෝර්ධ්වහනු අස්ථිය අස්ථියට වහාම පිටුපසින්, පිහිටා මුඛයේ පියස්ස සාදයි. බොහෝ විශේෂවල හනුවට අමතරව මේවායේ දත් දක්නට ඇත. ඇතැම් නෂ්ට වූ විශේෂවල, හලාස්ථියේ දත් ප්‍රාථමික දත් කට්ටලයට වඩා විශාල ය. උභයජීවීන් සහ උරගයින් තුළ, විශාල අන්තෝන්‍යාසයක් (නාසාවිවරවල ඇතුළු කොටස) පැවතීම හේතුවෙන් හලාස්ථි පටු වී ඇති අතර, එය හනුවේ පිටුපසට වැඩිදුරක් දක්වා විහිදේ. නමුත් පක්ෂීන් තුළ මේවා සාමාන්‍යයෙන් කුඩා ය. ඒවා හොටෙහි ඉහළ පිටුපස පෙදෙස සාදන අතර, අන්තෝනාසය අතර පිහිටා ඇත.
කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය
කුලපති සහ විශ්වවිද්‍යාල බලධාරීහු
විද්‍යාලාධිපති - ආරක්ෂක සේවා අණ හා මාණ්ඩලික විද්‍යාලය: සේනා විධායක/ මේජර් ජෙනරාල් N.A. රණසිංහ මහතා RSP, USP, PSC
හලාස්ථිය
වෙනත් සතුන් තුළ
ක්ෂිරපායීන් තුළ, හලාස්ථි තවත් පටු වී ඇති අතර, එය තනි සිරස්ව දිශානත වූ අස්ථියක් දක්වා ක්ෂීණ වී ඇත. හලාස්ථියට පහළින් දැඩි තල්ල වර්ධනය වන විට සිදුවන්නේ නාසා කුහරයේ දැන් පිහිටි අස්ථිය මුඛයෙන් වෙන් වීමයි.
කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය
කුලපති සහ විශ්වවිද්‍යාල බලධාරීහු
විද්‍යාලාධිපති - ගුවන් හමුදා කනිෂ්ඨ අණ හා මාණ්ඩලික විද්‍යාලය: ගුවන් කොමදෝරු N.H.V. ගුණරත්න මහතා USP, M.Sc. [Human Sec.], NDU-USA, PSC, CTF-NDU, PG. Dip. [LS] Colombo U., Dip. in HRM [UK], Dip. in Psy. [UK]
ලේඛකාධිකාරී: W.M. කරුණාරත්න මහතා B.Sc. Pub. Ad. [Sri J'pura], MSSC [Kelaniya]
පුස්තකාලාධිකාරී: L.A. ජයතිස්ස මහතා B.Sc. [Vidyalankara], Dip.Lib.Sc. & Inf.Studies [Kelaniya], M.L.I.Sc [Delhi]
වැඩබලන මූල්‍යාධිකාරී: L.M. ජයවීර මහතා B.A. Sp. [Sri J'pura], PG. Dip. in Mgt. [Open University]
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල
1975 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය
1975 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය (නිල වශයෙන් පෘඩෙන්ෂනල් කුසලානය '75 ලෙස හැඳින්වූ) යනු ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් සම්මේලනය (ICC) විසින් සංවිධානය කරන ලද ලෝක ක්‍රිකට් කුසලාන තරඟාවලියේ පළමු සංස්කරණයයි. එය එක්දින ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ පළමු ප්‍රධාන තරඟාවලිය විය. 1975 ජුනි 7 සිට 21 දක්වා එංගලන්තයේ පැවැත්වුණි.
එංගලන්තය සහ නවසීලන්තය "ඒ" කාණ්ඩයේ පළමු කණ්ඩායම් දෙක ලෙස තේරී පත්වූ අතර බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන් හා ඕස්ට්‍රේලියාව "බී" කාණ්ඩයේ පළමු කණ්ඩායම් දෙක ලෙස පත්වූ අතර කණ්ඩායම් හතර අවසන් පූර්ව වටයට සුදුසුකම් ලබා ගත්හ. ඔස්ට්‍රේලියාව අවසන් පූර්ව වටයේදී එංගලන්තය පරාජය කරමින් සහ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන් නවසීලන්තය පරාජය කිරීමෙන් පසු අවසාන තරගයට තේරී පත්විය. ලෝඩ්ස්හිදී පැවැති අවසන් මහා තරගයේදී ඔස්ට්‍රේලියාව ලකුණු 17කින් පරදවා පළමු ලෝක කුසලාන ජයග්‍රාහකයන් බවට බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන් පත්විය. නවසීලන්ත පිතිකරු ග්ලෙන් ටර්නර් ලකුණු 333ක් රැස්කරමින් තරගාවලියේ වැඩිම ලකුණු ලාභියා වූ අතර ඔස්ට්‍රේලියානු පන්දු යවන ක්‍රීඩක ගැරී ගිල්මෝර් කඩුලු 11ක් දවාගනිමින් වැඩිම කඩුලු ලාභියා විය.
පසුබිම
ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ පළමු බහුපාර්ශ්වික ක්‍රිකට් තරගාවලිය වූයේ 1912 එංගලන්තයේ පැවති තුන්කොන් තරඟාවලියයි. මෙය එවකට පැවති ටෙස්ට් රටවල් තුන අතර (එංගලන්තය, ඕස්ට්‍රේලියාව සහ දකුණු අප්‍රිකාව) අතර පැවැත්විණි. අයහපත් කාලගුණය සහ මහජන උනන්දුව නොමැතිකම හේතුවෙන් මෙම සංකල්පය පසුව ඉවත් කරන ලදී. පළමු එක්දින තරගය ලෙස 1962 දී ඉංග්‍රීසි ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් කණ්ඩායම් හතරක් සීමිත ඕවර පිළිමළුන් පිටුදැකීමේ තරගාවලියකට ක්‍රීඩා කිරීම මේ සදහා පැවති හිඩස පුරවන ලදී. එම කුසලානය ලෙස්ටර්ෂයර් කණ්ඩායම කඩුලු පහකින් පරාජය කළ නෝර්ත්හැම්ප්ටන්ෂයර් කණ්ඩායම විසින් දිනා ගන්නා ලදී.
1966 සහ 1967 දී එංගලන්තයේ 'ලෝක ක්‍රිකට් කුසලානයක්' ලෙස සිදු කරන ලද සීමිත ඕවර ආකෘතිය (එංගලන්තය, සෙසු ලෝක XI සහ සංචාරක කණ්ඩායම ලෙස 1966 දී බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් සහ 1967 දී පකිස්ථානය) භාවිතා කර ඇත. 1966 FIFA ලෝක කුසලානයේ සත්කාරකත්වය එම රටේදීම සිදුවීම මෙම අලෙවිකරණයට පැහැදිලිවම බලපෑවේය. 1966 'ලෝක ක්‍රිකට් කුසලානය' එංගලන්තය විසින් දිනා ගන්නා ලදී. 1967 දී සෙසු ලෝක XI කණ්ඩායම ලෝක කුසලානය විසින් දිනා ගන්නා ලදී. ක්‍රිකටර් සගරාවේ වාර්තාවක සදහන් කළේ මෙම "ත්‍රිකෝණ තරඟාවලියේ" පාකිස්තානය සහ සෙසු ලෝක XI කණ්ඩායම අතර පැවති අවසන් තරඟය හොඳින් සහභාගී නොවූ හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම බැරෑරුම් ලෙස නොසලකන ලද තරගයක් බවයි: "විශාල ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් පැමිණ නොතිබීම කණගාටුවට කරුණකි." ගාර්ෆීල්ඩ් සෝබර්ස් විසින් කුසලානය සෙසු ලෝක Xl කණ්ඩායම වෙත ලබා ගත්හ.
ඔස්ට්‍රේලියාව සහ එංගලන්තය අතර 1970-71 අළු බඳුන තරඟාවලියේ තුන්වන ටෙස්ට් තරඟයට ආදේශකයක් ලෙස මෙල්බර්න් ක්‍රිකට් පිටියේ (MCG) පළමු නිල එක්දින ජාත්‍යන්තර තරඟය පැවැත්වුණේ 1971 දීය. ඒ ටෙස්ට් තරගයේ පළමු දින තුනේ තරගයට වර්ෂාපතනයක් බලපා තිබීම හේතුවෙනි. තරගය ඕවර හතළිහක තරගයක් වූ අතර එක් ඕවරයකට පන්දු අට බැගින් විය. එංගලන්තය ඕවර 39.4 කදී ලකුණු 190 ක් ලබා ගත් පසු, ඔස්ට්‍රේලියාව පන්දු 42 ක් ඉතිරිව තිබියදී තරගය ආරක්ෂා කර ගැනීමට ස්ථාවර වේගයකින් ඉලක්කය හඹා ගියේය. වසර දෙකකට පසුව 1973 කාන්තා ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය අතරතුර ලෝඩ්ස්හිදී, 1975 දී පිරිමි තරගාවලියක් පැවැත්වීමට සැලසුම් සකස් කරන ලදී. එම තරගාවලියට එකල සියලුම ටෙස්ට් රටවල් කාණ්ඩ දෙකකට බෙදා එක් එක් කාණ්ඩයේ පළමු කණ්ඩායම් දෙක බැගින් පිළිමළුන් පිටුදැකීමේ අදියරට සුදුසුකම් ලබා ලෝඩ්ස් හිදී අවසන් මහා තරඟය පැවැත්වීමට සැලසුම් කරනු ලැබීය.
ආකෘතිය
පළමු ලෝක කුසලානයේ ආකෘතිය කණ්ඩායම් හතරක කාණ්ඩ දෙකක් විය. එක් එක් කණ්ඩායම එකිනෙකා ක්‍රීඩා කරමින් සෑම කණ්ඩායමකින්ම ඉහළම කණ්ඩායම් දෙකක් පසුව අර්ධ අවසන් පූර්ව වටයට පිවිසෙන අතර ජයග්‍රාහකයින් පසුව අවසන් වටයට සුදුසුකම් ලබයි.
පළමු ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය එංගලන්තයේදී පැවැත්වූයේ විවිධ ස්ථාන හතකි. 1975 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලනය තුළ අර්ධ අවසන් පූර්ව වටය සහ අවසාන තරඟය සමග තරඟ 15 ක් පැවතුනි.
සහභාගීත්වය
ලෝක කුසලාන තරඟාවලිය සඳහා තරඟ කිරීමට කණ්ඩායම් අටකට ආරාධනා කර ඇත. ඉන් රටවල් හයක් ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලයේ (අයිසීසී) පූර්ණ සාමාජිකයින් වූ අතර, ඉතිරි ස්ථාන දෙක පිරවීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාව සහ නැගෙනහිර අප්‍රිකාවට ආරාධනා කරන ලදී. දකුණු අප්‍රිකාව තරගාවලියේ එක් කණ්ඩායමක් වීමට නියමිතව තිබූ නමුත් රට තුළ පවතින වර්ණභේදවාදී නීති හේතුවෙන් කණ්ඩායමට 1992 සංස්කරණය දක්වා තරඟ කිරීමෙන් ඉවත් වීමට සිදුවිය.
ක්‍රීඩාංගණ
1973 ජුලි 26 වැනි දින ක්‍රීඩාංගන ප්‍රකාශයට පත් කිරීම ආරම්භ වූයේ අවසන් මහා තරගය සඳහා ලෝඩ්ස් පිටිය තෝරාගෙන තරගාවලිය පවත්වන බව අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් කවුන්සිලය හෙළිදරව් කිරීමත් සමඟය. 1975 වාරයේ පැවැත්වෙන ප්‍රාන්ත තරඟාවලි පහ සමඟ තරඟාවලිය සඳහා කාලසටහන් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමත් සමඟ ඉතිරි ස්ථාන 1974 නොවැම්බර් 5 වන දින අනාවරණය කරන ලදී. හෙඩිංලි සහ ඕවල් අවසන් පූර්ව වටයේ සත්කාරකයන් ලෙස තහවුරු විය.
බාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් - ශ්‍රී ලංකාව
අලීෂා ඩික්සන්
අලීෂා ඩික්සන් 1978 ඔක්තෝබර් 07 දින උපන් බ්‍රිතාන්‍යය ගායිකාවකි.ගායන වෘත්තීයට අමතරව ඇය නර්තන ශිල්පිනියක්, රැප් ගායිකාවක්, නිරූපන ශිල්පිනියක්, සහ බ්‍රිතාන්‍යය වෙල්වින් ගාඩ්න් නගරයේ රූපවාහිනී ඉදිරිපත් කිරීම් කරන්නියක් ලෙස ජනප්‍රිය වී ඇත. ඇය තම ජනප්‍රියත්වය ආර් ඇන්ඩ් බී/යූ කේ ගරාජ් ඔස්සේ මිස්-ටීක් නම් චරිත ත්‍රිත්වය ඔස්සේ උපයා ගත්තාය. 2005දී මිස්-ටීක් කණ්ඩායම බිඳ වැටෙන අතර අලීෂා තම වෘත්තීය ඒකල ගායිකාවක් ලෙස පොලිඩෝර් රෙකෝඩ්ස් සමග එකතුව සිදුකිරීමට ආරම්භ කලාය. ඇය ෆයර්ඩ් අප් නම් තම මංගල ගීත ඇල්බමය 2006දී නිකුත් කලාය.එනමුත් ඇයගේ පලමු ඒකල ගායන යුගලය වන "ලිප්ස්ටික්" සහ "නොක්ඩවුන්" හට ලැබුනු අඩු විකුනුම් වාර්තා හේතුවෙන් ඇයව පොලිඩෝර් රෙකෝඩ්ස් ආයතනය විසින් ප්‍රතිකේෂ්ප කරන ලදි.
විද්‍යාව (වක්‍රෝත්තිහරණය)
ඔබට අවශ්‍ය ලිපිය තෝරාගන්න
ව්‍යූහ විද්‍යාත්මක ශබ්දමාලාව
ව්‍යූහ විද්‍යාත්මක ශබ්දමාලාව යනු වෛද්‍යවරුන් විසින් භාවිතා කරණු ලබන scientific terminology එකක් වේ.
WV24
WV24 සොහොන්ගැබ යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ රජුන්ගේ නිම්නයේ බටහිර බාහුවේ පිහිටි පුරාතන ඊජිප්තු සොහොන්ගැබකි. 1820 දශකයේ දී රොබට් හේ සහ ජෝන් විල්කින්සන් විසිනි. හොවාඩ් කාටර් විසින් මෙය නරඹා ඇත; කෙසේනමුත්, 1991ඔටෝ ෂේඩ්න්ගේ කැනීම් තෙක්ම මෙය සම්පූර්ණයෙන් ගවේෂණයට ලක්ව නොතිබිණි.
මානව සම්පත්
මානව සම්පත් යන්න බොහෝ සංවිධාන තුළ සම්ප්‍රදායික පරිපාලන සේවක සහ කාර්ය ඵල කළමණාකාරීත්ව ආශ්‍රිත විවිධ සංවිධාන තුළ විස්තර වෙන සංයුතියකි. සේවක සබඳතා සහ සම්පත් සැලසුම්කරණයද ඊට අඩංගු වේ. කාර්මික සහ සංවිධානාත්මක මනෝවිද්‍යාවේදී සංවර්ධනය කරන ලද සංකල්ප මත එය රඳා පවතී. සන්ධර්භය අනුව මානව සම්පත් යන්නට අවම වශයෙන් අදාල තේරුම් ගැනීම් දෙකකි. මුල් භාවිතය දේශපාලන ආර්ථික සහ ආර්ථික විද්‍යාවෙන් පැවතේ. එහිදී එය සම්ප්‍රදායානුකූලව ශ්‍රමය ලෙස හැඳින්වේ. එය නිෂ්පාදන සාධක හතරෙන් එකක්ද විය. වඩා ප්‍රචලිත සංස්ථා සහ වානිජ භාවිතයේදී එය ගැනෙන්නේ සමාගමක් තුළ සිටින පුද්ගලයන් ලෙසය. එම සංවිධානයේ බඳවාගැනීම්, අස්කිරීම්, පුහුණුව සහ වෙනත් සේවා කටයුතු පිළිබඳව ක්‍රියා කරන කොටසට අයත්වේ. මෙම ලිපියට නිර්වචන දෙකම අඩංගු වේ. මානව සම්පත් යන්නෙහි ඉලක්කය වන්නේ සංවිධානයේ මානව ප්‍රාග්ධනයෙන් උපරිම ලාභයක් ලබාගැනීමටත් මූල්‍යමය අවධානය අවම කිරීමත්ය. මෙම කාර්යභාරයන් බලපාන ආකාරයට නිත්‍යානුකූලව සාධාරණව සහ සමාන ආකාරයට සිදුකිරීම මානව සම්පත් කළමනාකරුවන්ගේ වගකීම වේ. මානව සම්පත් කළමනාකරණය පහත දැක්වෙන අත්‍යාවශ්‍ය ශ්‍රිතයන් ඉටු කරයි.
මානව සම්පත පිළිබඳ නව සංකල්ප
මානව සම්පත අතීතයේ පටන් ව්‍යාපාර වලට යොදා ගැනුනත්, එය කළමනාකරණය පිළිබඳ අදහස “Fedric. W. Teylor” ගෙ සංකල්පයක් අනුව 1900 යුගයේ සිට ආරම්භ විය. 1920 වන විට ඇමරිකාවේ මානසික හා ව්‍යවසායකත්වය පිළිබඳ විශේෂඥවරුන්, ව්‍යාපාරයේ සේවකයාගේ හා ආයතනයේ සම්බන්ධතාව හා මානසික ස්ථායිතාවට ව‍ඩා ඉඩ ලබා දුනි. 20 වැනි සියවස මැද පැමිණි “නායකයා” සංකල්පය, සේවකයන් අතර කණ්ඩායම් හැගීම ඇති කිරීම ආදිය ආයතනයේ සාර්ථකත්වයට තුඩු දෙන හේතුන් ලෙස හඳුනාගන්නා ලදී. කෙසේ වුවත් මෙම සංකල්ප, මිනිසා තදින් පාලනය කළ යුතු බව කියන හා ලාභ පදනම් කරගත් සංකල්ප සමග ගැටීම් ඇති වේ. ආයතනයක එබැවින් ඕනෑම ආයතනයක මෙම සංකල්ප, කල්පනාකාරීව භාවිතා කළ යුතුය.
ප්‍රවර්ගය:මානව සම්පත් කළමනාකරණය
බෙනින්
බෙනින් (, ; Bénin ), නිළ වශයෙන් බෙනින් ජනරජය ලෙස (République du Bénin), සහ අතීතයේ ඩහෝමි, ලෙස හදුන්වන බටහිර අප්‍රිකානු රටකි. එහි මායිම් වන්නේ බටහිරින් ටෝගෝ, නැගෙනහිරින් නයිජීරියාව, වයඹ දෙසින් බුර්කිනා ෆාසෝ සහ ඊසාන දෙසින් නයිජර් ය. එහි ජනගහනයෙන් බහුතරයක් ජීවත් වන්නේ අත්ලාන්තික් සාගරයේ උතුරුදිග නිවර්තන කොටසේ ගිනියා බොක්කෙහි කොටසක් වන බයිට් ඔෆ් බෙනින් හි දකුණු වෙරළ තීරයේ ය. අගනුවර පෝර්ටෝ-නොවෝ වන අතර, රජය ක්‍රියාකාරී වන්නේ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය සහ ආර්ථික අගනුවර වන කොටනොව් හි ය. බෙනින් වර්ග කිලෝමීටර් 114,763 (වර්ග සැතපුම් 44,310 ) ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරන අතර එහි ජනගහනය 2021 දී දළ වශයෙන් මිලියන 13ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත. එය කෘෂිකර්මාන්තය මත යැපෙන ඝර්ම කලාපීය ජාතියක් වන අතර පාම් ඔයිල් සහ කපු අපනයනකරුවෙකි. යැපුම් ගොවිතැනින් යම් රැකියා සහ ආදායමක් ඇති වේ.
17 වැනි සියවසේ සිට 19 වැනි සියවස දක්වා, ප්‍රදේශයේ දේශපාලන ආයතනවලට ඩහෝමි රාජධානිය, පෝටෝ-නොවෝ නගර රාජ්‍යය සහ උතුරේ වෙනත් ප්‍රාන්ත ඇතුළත් විය. අත්ලාන්තික් සාගරයේ වහල් වෙළඳාමේ දී නව ලෝකයට විකුණන ලද සහ ජාවාරම් කරන ලද පුද්ගලයින්ගේ අධික සංඛ්‍යාව හේතුවෙන් මෙම කලාපය 17 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට කොම්පඤ්ඤ වෙරළ ලෙස හැඳින්විණි. ප්‍රංශය 1894 දී මෙම ප්‍රදේශ අත්පත් කර ගත් අතර එය ප්‍රංශ ඩහෝමි ලෙස ප්‍රංශ බටහිර අප්‍රිකාවට ඇතුළත් කළේය. 1960 දී ඩහෝමි ප්‍රංශයෙන් පූර්ණ නිදහස ලබා ගත්තේය. ස්වෛරී රාජ්‍යයක් ලෙස බෙනින් සතුව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩු, හමුදා කුමන්ත්‍රණ සහ හමුදා ආණ්ඩු ඇත. බෙනින් මහජන සමූහාණ්ඩුව නමින් ස්වයං-විස්තර කරන ලද මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී රාජ්‍යයක් 1975 සහ 1990 අතර පැවතුනි. 1991 දී එය බෙනින් බහු-පක්ෂ ජනරජය මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය විය.
ඉතිහාසය
වම|thumb|ඩහෝමි රාජධානියේ සිතියම, 1793 1600 ට පෙර, වර්තමාන බෙනින් විවිධ දේශපාලන පද්ධති සහ ජනවර්ග සහිත විවිධ ප්‍රදේශවලින් සමන්විත විය. මේවාට වෙරළ දිගේ නගර-රාජ්‍ය (මූලික වශයෙන් අජා ජනවාර්ගික කණ්ඩායමේ සහ යොරුබා සහ ජීබී ජනයා ද ඇතුළුව) සහ රට අභ්‍යන්තරයේ ගෝත්‍රික ප්‍රදේශ (බරිබා, මහී, ගෙදේවි සහ කබී ජනයාගෙන් සමන්විත) ඇතුළත් විය. ඔයෝ අධිරාජ්‍යය, ප්‍රධාන වශයෙන් බෙනින් නගරයට නැගෙනහිරින් පිහිටා ඇති අතර, වෙරළබඩ රාජධානි සහ ගෝත්‍රික ප්‍රදේශවලින් වැටලීම් සහ කප්පම් ගනිමින් සිටි කලාපයේ හමුදා බලකායක් විය. 17 වන සහ 18 වන ශතවර්ෂ වලදී, බොහෝ දුරට ෆොන් ජනයාගෙන් සමන්විත ඩහෝමි රාජධානිය, ඇබොමි සානුව මත පිහිටුවා වෙරළබඩ ප්‍රදේශ අත්පත් කර ගැනීමට පටන් ගත් බැවින් තත්වය වෙනස් විය. 1727 වන විට ඩහෝමි රාජධානියේ අගජා රජු අල්ලද සහ වයිදහ් වෙරළබඩ නගර යටත් කර ගත්තේය. ඩහෝමි, ඔයෝ අධිරාජ්‍යයේ අතු ගංගාවක් බවට පත් වී ඇති අතර, තරඟ කළ නමුත් ඔයෝ-අනුකූල නගර-ප්‍රාන්තය වන පෝර්ටෝ-නොවෝ වෙත සෘජුවම පහර දුන්නේ නැත. ඩහෝමි හි නැගීම, පෝර්ටෝ-නොවෝ සමග එහි එදිරිවාදිකම් සහ උතුරු ප්‍රදේශයේ ගෝත්‍රික දේශපාලනය යටත් විජිත සහ පශ්චාත් යටත් විජිත යුගය දක්වා පැවතුනි.
ඩහෝමි හි, සමහර තරුණ අය වැඩිහිටි සොල්දාදුවන් වෙත ආධුනික වූ අතර, ඔවුන් හමුදාවට බැඳීමට තරම් වයසින් පසුවන තෙක් රාජධානියේ හමුදා චාරිත්‍ර ඉගැන්වූහ. ඩහෝමි විසින් අහෝසි (රජුගේ භාර්යාවන්), මයිනෝ (ෆොන්ග්බේ හි "අපේ මව්වරුන්") හෝ "ඩහෝමි ඇමර්සන්ස්" ලෙසින් හැඳින්වෙන ප්‍රභූ කාන්තා සොල්දාදුවන් බළකායක් පිහිටුවන ලදී. යුධමය සූදානම සහ ජයග්‍රහණ පිළිබඳ මෙම අවධාරනය, යුරෝපීය නිරීක්ෂකයින් සහ ශ්‍රීමත් රිචඩ් බර්ටන් වැනි 19වන සියවසේ ගවේෂකයින් වෙතින් ඩහෝමිට "බ්ලැක් ස්පාටා" යන අන්වර්ථ නාමය ලබා දුන්නේය. වම|thumb|පෘතුගීසි අධිරාජ්‍යය බෙනින් හි දීර්ඝතම යුරෝපීය පැවැත්ම වූ අතර එය 1680 දී ආරම්භ වී 1961 දී අවසන් හමුදාවන් අජුඩා හැර යන විට අවසන් විය.