cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
මරණය සහ උරුමය
ඔහුගේ රාජ්‍ය කාලය තුළදී දකුණු ඉන්දියාවේ චෝලවරුන්ගේ බලය අස්ථාවර කිරීමට ශ්‍රී ලංකාවේ බලය දායක විය. 12 වෙනි සියවස අවසානය දක්වා ශ්‍රි ලංකා හමුදා රාමේශ්වර් හි දිගටම රැඳි සිටියහ. නිශ්ශංක මල්ල රජුගේ කාලය දක්වා (1187 - 1196) සිංහල හමුදාවන්ගේ ජයග්‍රහණයන් ගැනද වාර්තා තිබේ. තව දුරටත් කියතොත් දිවයින පුරා විසිරී තිබෙන මහා රජු විසින් කරවන ලද කාර්‍යයන්හි වර්ණනාව දැක්වෙන කැටයම් සහ නෙළීම්වලට අමතරව රජු විසින් කරවන ලද ඉදිකිරීම් ව්‍යපෘතිවල විශාලත්වය, තරම, හා පැතිරී ඇති ප්‍රමාණය, හා සංඛ්‍යාව දැනුදු පොළොන්නරුවේදී දැක ගත හැකිය. එහෙත් මෙම සාර්ථකත්වයට වන්දියක් ගෙවිය යුතු විය. කෲරවූ යුද්ධයන් වෙනුවෙන් රටටම වන්දිගෙවීමට සිදුවිය. පරාක්‍රමබාහු රජු විශ්වාසය තැබූ ඔහුගේ කුලී හමුදාව ඔහුගේ මරණයෙන් පසු රට අස්ථාවර කිරීමට බල පෑ එක් සාධකයක් විය. ඔහුගේ කාලය තුළ බදු අය කිරීම ඉහළ ගියේය. ඔහුගේ පාලනයේ අවසාන කාලයේ දුගී බව ඉස්මතු වීම විදහා දක්වමින් වැඩි වටිනාකමින් යුක්ත කාසි නිකුත් කිරීම, භාවිතය නැත්තටම නැති වුනාක් මෙන් විය. ඔහුගෙන් පසු රජකමට පත්වූ නිශ්ශංකමල්ලගේ ජනප්‍රිය කාර්යයක් වූයේ බදු අඩු කිරීමයි. ඔහුටම විශේෂ වූ බලඅධිකාරිය හා කීර්තිය හේතුවෙන් තමන්ගෙන් පසු පත්වන අනුප්‍රාප්තිකයාගේ බලය ස්ථාවර තත්වයේ පවත්වාගෙන යාමට අවශ්‍ය පියවර පරාක්‍රමබාහු රජු නොගත්තේය. මෙයට එක් හේතුවක් වූයේ රාජ්‍ය ප්‍රාප්තිය සම්බන්ධයෙන් ලංකාවේ තිබූ නිශේධනාත්මක සම්ප්‍රදායික නීතියයි. එහි රාජ්‍ය අනුප්‍රාප්තිකත්වය පිළිබඳ පැහැදිලි සාධාරණ ක්‍රමවේදයක් අඩංගු වී තිබුනේය. ඔහුගේ යුගයෙන් පසු බොහෝ කල් පැවති අස්ථාවරත්වය හේතුවෙන් සමහරක් කරන ලද කාර්යයන් අභාවයට ගිය අතර නැවත ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කළ නොහැකි ලෙස රට අර්බුදවලට මැදි විය. පරාක්‍රමබාහු රජතුමා කෙතරම් ජනප්‍රිය වූයේද කියතොත් ඔහුගෙන් පසු ගත වූ ශත වර්ෂ 4 ක පමණ කාලයක් තුළ රජකමට පත් වූ හත්දෙනෙකු පමණ ඔහුගේ නම භාවිතා කිරීමෙන් ඒ බව තහවුරු වේ. එසේ වුවද පරාක්‍රමබාහු ලද සාර්ථකත්වයේ අංශු මාත්‍රයක්වත් ලබා ගත හැකි වූයේ ඔවුන්ගෙන් දෙතුන් දෙනෙකුට පමණි. දිගු කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ තත්වය උච්චඅවස්ථාවකට ගෙන ඒමේ කාර්‍යයේදී ඔහුගේ ලොකුම දුර්වලකම වූයේ අන් කිසිවක් නොව දිවයිනේ සියලු සම්පත් සංයමයකින් තොරව සම්පූර්ණයෙන්ම නැති නාස්ති කිරීමයි.
11 වන සියවස
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:2 වන සහස්‍රවර්ෂය ප්‍රවර්ගය:සියවස්
ලංකා ඉතිහාසය-බෙදුම්වාදයේ නැගීම
පළමුවෙන්ම ෆෙඩරල් පක්ෂය තුළින් දෙමළ දේශපාලනඥයෝ ෆෙඩරල් ක්‍රමයක් කරා තල්ලූ වූහ. බොහෝ සිංහලයින්ට මෙය සැකයට හා විරෝධයට කාරණයක් විය. 1960 වර්ෂවල සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක රජය මිෂනාරී පාසැල් බොහොමයක් රජය සතු කිරීමේ ක්‍රමයක් ක්‍රියාත්මක කළේ එම පාසැල්වල පැවති ආගමික ස්වරූපය ඉවත් කිරීමේ සහ ඉගැන්වීමේ භාෂාව වූ ඉංග්‍රීසිය, සිංහල හා දෙමළ බසටද හැරවීමේ අදහසිනි. මින් පසු සිංහල හා දෙමළ සිසුන් එකට එක්ව පාසැල්වලට පැමිණීම විරළ කරුණක් විය. ඉංග්‍රීසි දැනුම ලබා ගැනීමේ වාසිය අහිමිවීම නිසා දෙමළ තරුණයන්ට ඔවුන් මහත් ආශාවක් දැක් වූ රජයේ පරිපාලන සේවයට ඇතුළත් වීමේ අවස්ථා අහිමි වූ අතර විරැකියාව ඉහළ ගියේය.
1970 දී රටේ එතෙක් භාවිතා වූ සිලෝන් යන්න ශ්‍රී ලංකාව ලෙසට වෙනස් විය. මෙය සිංහල නාමයක් වූ අතර දෙමළ ජනතාව එයට එරෙහි වූහ.
1981 යාපනය පුස්තකාලය විනාශ කිරීම
මැයි 31 සිට ජුනි 2 දක්වා රාත්‍රී කාලයේදී කලහකාරී පිරිස් යාපනයේ වෙළඳපොල ප්‍රදේශය ද, දෙමළ පුවත්පත් කාර්යාලය ද, යාපනය පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයාගේ නිවස ද, යාපනය මහජන පුස්තකාලය ද, ගිනි තැබූ අතර හතර දෙනෙකු ඝාතනය කළහ. යාපනය මහජන පුස්තකාලය ගිනි තැබීමේ සිද්ධිය යාපනය දෙමළ ජනතාවට මහ විපතක් සේ දැණුනු කාරණයක් විය. පොත් කාණ්ඩ 95000 ක්ද අප්‍රමාණ සංස්කෘතික වටිනාකමින් යුත්, නැවත සොයා ගත නොහැකි, ලබා ගත නොහැකි අත් පිටපත් ද එම ගින්නෙන් විනාශ විය. මෙම කළහකාරී පිරිසේ නිල ඇඳුම් ලා ගත් පොලිස් නිලධාරීන් සිටි බවත්, ඉහත කී සිව්දෙනාගේ මරණ සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ද සම්බන්ධ බවත් සාක්ෂි මගින් වාර්තා විය.
http://en.wikipedia.org/wiki/Origins_of_the_Sri_Lankan_civil_war#Rise_of_separatism
ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය
right|350px|thumb|ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය
හැදින්වීම
ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය යනු ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව විසින් බිහිකරගන්නා ලද ස්වාධීන වූත් ස්ථිර වූත් අධිකරණ ක්‍රමයකි.මෙය ක්‍රියාත්මක වන්නේ 1998 ජූලි 17 වන දින සම්මත කරගන්නා ලද රෝම ව්‍යවස්ථාව (Rome Statute) තුළිනි.වර්ග ඝාතනය,මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි වූ වෙනත් අපරාධ, යුධ අපරාධ,සහ ආක්‍රමණික අපරාධ යන බරපතල අපරාධ සඳහා වරදකරුවන් වන පුද්ගලයන්ට දඬුවම් දීම පිණිස විශ්ව රාමුවක් මෙයින් ස්ථාපිත කර ඇත.රෝම නගරයේදී අනුමත කර ගන්නා ලද මෙම ව්‍යවස්ථාව බලාත්මක වීමට ලෝකයේ රටවල් 60 ක අපරානුමත කිරීම් අවශ්‍ය වනු ඇත.
ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය නෙදර්ලන්තයේ හේග් නගරය මූලස්ථානය කරගෙන පිහිටුවා ඇත.මෙය ජාත්‍යන්තර සම්මුතියක් මඟින් පිහිටුවන ලද්දක් නිසා එක්සත් ජාතීන්ගේ ආයතනයක් නොවූවද විවිධ ගිවිසුම් මඟින් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සමඟ සමීප සම්බන්ධතාවයක් පවත්වයි.
රෝම ව්‍යවස්ථාව
එසේම ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය ක්‍රියාත්මක වන්නා වූ රෝම ව්‍යවස්ථාව අනුව එහි පූර්විකාව මඟින්ද පිළිගෙන ඇත්තේ බරපතල අපරාධ ලෝකයේ සාමය,ආරක්ෂාව සහ මනා පැවැත්මට තර්ජනයක් වන හෙයින් මානව අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වීම වැළැක්වීම උදෙසා වඩාත් ඵලදායී උපාය මාර්ගයක් තිබීමේ හදිසි අවශ්‍යතාවයයි.මෙම රෝම ව්‍යවස්ථාවලිය කොටස් 13 කින්ද,ව්‍යවස්ථා128කින්ද සමන්විත වන අතර එහි සිව්වන කොටස මඟින් අධිකරණයේ සංයුතිය සහ පරිපාලනය පිළිබඳ විග්‍රහ කර ඇත.එහිදී අධිකරණයේ විනිසුරුවරුන්ගේ සුදුසුකම් සහ ස්වාධීනත්වයන් දක්වන අතර එම අධිකරණය විනිසුරුවරුන් 18 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත බවද වේ.එම විනිසුරුවරුන් පත් කරනු ලබන්නේ මෙම ව්‍යවස්ථාවට අනුමැතිය දී ඇති රටවල 2/3ක ඡන්දයෙන් වන අතර ඔවුන්ගේ ධූර කාලය වසර 9කි.එම නිල කාලය නැවත දීර්ඝ කළ නොහැක.මෙම විනිසුරුවරුන් පූර්ව විභාග අවස්ථාව,විභාග අවස්ථාව සහ අභියාචන අවස්ථාව ලෙස අංශ තුනකට වෙන් කර ඇත.
අධිකරණ බලය
ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ බල සීමාවට ඇතුළත් වන අපරාධයන් සම්බන්ධ සාකච්ඡා කිරීමේදී ,රෝම ව්‍යවස්ථාවේ 1වන ව්‍යවස්ථාව ප්‍රකාශ කරනුයේ " ජාත්‍යන්තර සැලකිල්ලට ලක්වන වඩාත්ම බරපතල අපරාධ සම්බන්ධයෙන් එම අධිකරණයට බලය හිමිවන බවයි".එනම් ජන ඝාතන ,යුධ අපරාධ,මානුෂිකත්වයට එරෙහිව සිදු කරන අපරාධ සහ ආක්‍රමණ අපරාධ සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාත්මක වීමට එම අධිකරණයට හැකියාව පවතී. රෝම ව්‍යවස්ථාව මඟින් මෙම අපරාධයන් පිළිබඳ තවදුරටත් විග්‍රහ කරන අතර එහි 6 වන ව්‍යවස්ථාව මඟින් වර්ග ඝාතනය (Genocide) යන්න නිර්වචනය කරයි.ඒ අනුව පහත දැක්වෙන තහනම් ක්‍රියාවන්,ජාතික හෝ වාර්ගික හෝ ආගමික හෝ ජන සමූහයක් සම්පූර්ණයෙන් හෝ කොටසක් ලෙස විනාශ කිරීමේ චේතනාව ඇතිව ,සිදු කර තිබේ නම් එවැනි ක්‍රියාවක් ජන ඝාතන යන්නට ඇතුළත් වේ.
ව්‍යවස්ථාවලියේ 25(3)(ආ) ව්‍යවස්ථාව යටතේ ජන ඝාතන සඳහා වූ වැරදි සිදු කරනු ලැබූ පුද්ගලයකුට අනුබල දුන් හෝ සහාය දුන් හෝ නියෝග කළ හෝ ඕනෑම පුද්ගලයකු ජන ඝාතන වරද සම්බන්ධයෙන් වරදකරු කර ඇත.මේ අනුව පුද්ගලයාගේ තරාතිරම නොසලකා ඕනෑම තැනැත්තෙකුට එරෙහිව ජන ඝාතන සම්බන්ධයෙන් නඩු පැවරිය හැකිය.
මානුෂිකත්වයට එරෙහිව සිදු කරන අපරාධ(Crimes against humanity) යන්න රෝම ව්‍යවස්ථාවේ 7 වන ව්‍යවස්ථාව මඟින් විග්‍රහ කරන අතර ඒවා ආකාර තුනක් මඟින් සාමාන්‍ය අපරාධයන්ගෙන් වෙනස් කර දක්වයි.ප්‍රථමයෙන් එවැනි වරදක් සිදුකර තිබිය යුත්තේ පුළුල් ලෙස පැතිරුනු හෝ සැලසුම්ගත වූ ප්‍රහාරයක කොටසක් වශයෙනි.දෙවනුව,එවැනි වරද සිවිල් ජනතාවකට එරෙහිව දැන දැනම එල්ල කරන ලද්දක් විය යුතුය.තෙවනුව,එවැනි වරදක් සිදුකරන ලද්දේ රාජ්‍යයක හෝ සංවිධානයක ප්‍රතිපත්තියකට අනුකූලව විය යුතුය.මේ ආකාරයට මෙවැනි වරදක් රජයේ නියෝජිතයන් විසින් හෝ ඔවුන්ගේ අනුග්‍රහය සහිතව ක්‍රියාත්මක වන තැනැත්තන් විසින් හෝ සිදුකරනු ලැබිය හැකි අතර,තවදුරටත් රෝම ව්‍යවස්ථාව මඟින් එවැනි වැරදි මොනවාද යන්න දක්වා ඇත.මිනීමැරීම,මූලෝත්පාඨනය,වහල්කමට ගැනීම,ජන සමූහයක් රටින් නෙරපීම හෝ බලහත්කාරයෙන් විතැන් කිරීම,සිරගත කිරීම,වධහිංසා කිරීම,ස්ත්‍රී දුෂණය,ලිංගික වහල් කමට ගැනීම,බලහත්කාර ගණිකා සේවනය,බලහත්කාර ගැබ් ගැන්වීම,වඳබවට පත් කිරීම ආදී බරපතල ලිංගික අපරාධ,වර්ග හිංසාව,වර්ණ භේද අපරාධ,අතුරුදහන් කිරීම,බරපතල කායික හෝ මානසික හානි කිරීම් ඇතුළු ජගත් ප්‍රජාව වේදනාවට පත් කරන වෙනත් අති අමානුෂික අපරාධ ඒ යටතට ඇතුළත් කර තිබේ. එසේම මෙවැනි ක්‍රියා යුධමය වාතාවරනයක් තුළ දීම සිදුවීම අවශ්‍ය නොවන අතර සාමකාමී කාලයක් තුළදී සිදු කළද වරදක් සේ සලකනු ලබයි.
රෝම ව්‍යවස්ථාවේ 8 වන ව්‍යවස්ථාව යටතේ දීර්ඝ වශයෙන් යුධ අපරාධ(War Crimes) යන්න විස්තර කර තිබේ. මෙම අපරාධ බොහොමයක්ජාත්‍යන්තර මානුෂවාදී නීතිය(International Humanitarian Law) මඟින් හඳුනාගන්නා ලද අපරාධයන්ය.1907 සිව්වන හේග් සම්මුතිය සහ එහි රෙගුලාසි,1949 ජීනීවා සම්මුතීන් හතර සහ 1977දී ඇතිකරගත් එහි අතිරේක සම්මුතීන් මඟින් මෙන්ම ජාත්‍යන්තර චාරිත්‍රානුකූල නීතිය මඟින්ද හඳුනාගනු ලැබූ ජාත්‍යන්තර සන්නද්ධ ගැටුම් තුළදී සිදුකරනු ලබන විවිධ ආකාරයේ වූ අපරාධ ගණනාවක් සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියා කිරීමේ අධිකරණ බලය මෙම 8 වන ව්‍යවස්ථාව යටතේ ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය වෙත ලබා දී ඇත.එසේම සිවිල් යුද්ධ වැනි අභ්‍යන්තර සන්නද්ධ ගැටුම් වලදී සිදු වන යුධ අපරාධ සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියා කිරීමේ අධිකරණ බලයද මෙම අධිකරණය වෙත ලබා දී තිබීම සුවිශේෂී වේ.
රෝම ව්‍යවස්ථාවලිය මඟින් ආක්‍රමණික අපරාධ (The Crime of aggression) සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාත්මක වීමට ජාත්‍යන්තර අපරාධ ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය වෙත බලය ලබා දුන්නද ආක්‍රමණික අපරාධ යනු මොනවාද යන්න නිර්වචනය කර නැත.එබැවින් ඒ සම්බන්ධයෙන් රෝම ව්‍යවස්ථාවට අත්සන් කර ඇති පාර්ශවයන් විසින් තවදුරටත් සාකච්ඡා කළ යුතුව තිබේ.
ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය වෙත අධිකරණ බලය ලබා දී ඇත්තේ රෝම ව්‍යවස්ථාව බලාත්මක වීමෙන් පසුව සිදු කරනු ලැබූ අපරාධ සම්බන්ධයෙන් පමණි.එනම් අතීතයට බලපෑමක් නැත.
ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයට නඩුගෙන එන ආකාරය සහ එහි අධිකරණ බලය පිළිගැනීම
තවදුරටත් ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය ඉදිරියට නඩු ගෙන එන්නේ කෙසේද යන්න සලකා බලන කල,
අදාළ අපරාධය පිළිබඳව දැනුම් දීම හෝ පැමිණිල්ල යොමු කිරීම සිදු කළේ රාජ්‍යයක් විසින් නම් හෝ අභිචෝදකවරයා විසින් නම් එහිදී මෙම අධිකරණයට අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කිරීමට නම්, අදාළ අපරාධය සිදු වූ ස්ථානයට අයත් රාජ්‍යය හෝ චූදිත තැනැත්තාගේ ජාතිකත්වය හිමිවන රාජ්‍යය අතරින් එක් රාජ්‍යයක් හෝ වැඩි ගණනක් මෙම අධිකරණ බලය පිළිගෙන තිබීම අවශ්‍ය වේ.එසේ නැතිනම් ව්‍යවස්ථාවට අත්සන් කර තිබීම අවශ්‍ය වේ. මෙම ව්‍යවස්ථාවට අත්සන් තබා නොමැති හෝ අපරානුමත කර නොමැති රාජ්‍යයන් මෙම අධිකරණයේ අධිකරණ බල සීමාවට අයත් නොවූවද මෙම අධිකරණයේ අධිකරණ බලය පිළිගෙන ව්‍යවස්ථාව ක්‍රියාත්මක කරවීමට සහාය දැක්විය හැකිය. එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය විසින් කිසියම් තත්ත්වයක් පිළිබඳව මෙම අධිකරණයේ අවධානය යොමු කරනු ලැබූ විට,මෙම අධිකරණයේ අධිකරණ බලය යටතට ගැනෙන ඕනෑම අපරාධයක් සම්බන්ධයෙන් ,ඕනෑම පුද්ගලයකුට එරෙහිව,කිසිදු රටක කැමැත්ත විමසීමකින් තොරව, නඩු කටයුතු ආරම්භ කිරීමට නඩු පවරන්නාට බලය ඇත. එසේ වුවද රාජ්‍ය පාර්ශවයක් විසින් අධිකරණයේ අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබූ විටක හෝ නඩු පවරන්නාට පරීක්ෂණයක් කිරීමට අවශ්‍ය වූ විටක හෝ අධිකරණයට අධිකරණ බලය ඇත්තේ මෙම අධිකරණයේ අධිකරණ බලය පිළිගන්නා රාජ්‍යයන්ගේ පුරවැසියන් හෝ භූමිය සම්බන්ධව වන නඩු සඳහා පමණි.
ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය සම්මුතිය අනුමත කිරීමෙන් හෝ එම අධිකරණයේ අධිකරණ බලය පිළිගන්නා ප්‍රකාශයක් කිරීමෙන් හෝ රාජ්‍යයකට මෙම අධිකරණයේ අධිකරණ බලය නිල වශයෙන් පිළිගත හැකිය.
ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය ක්‍රියාත්මකවීමට දේශීය ප්‍රතිකර්ම හමාර කළ යුතුද?
ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය විසින් නඩුවක් භාර ගැනීමට නම් එම නඩුව සම්බන්ධයෙන් දේශීය ප්‍රතිකර්ම භාවිතා කර තිබීම අවශ්‍ය නැත.මක්නිසාදයත් මෙම අධිකරණය අභියාචනා අධිකරණයක් නොවන හෙයිනි.එසේ වුවත් කිසියම් නඩුවක් දේශීය අධිකරණ මඟින් නිසි ලෙස විභාග කර තිබේ නම් හෝ එසේ කරමින් පවතින්නේ නම් එවැනි නඩුවක් විභාග කිරීම සඳහා භාර නොගන්නා බවට ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය විසින් ප්‍රකාශ කළ හැකිය.
මක්නිසාදයත් ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය මඟින් ජාතික අධිකරණ බලය යටපත් කිරීමක් සිදු වන්නේ නැත.රෝම ව්‍යවස්ථාවේ 1 වැනි ව්‍යවස්ථාව මඟින්ම දක්වනුයේ මෙම අධිකරණය ජාතික අපරාධ අධිකරණ බලයට අනුපූරක වන බවයි.එනම් අදාල අපරාධ සම්බන්ධව වගකිවයුතු පුද්ගලයන්ට එරෙහිව නඩු පැවරීම පිළිබඳ වගකීම දරන රාජ්‍යය විසින්,එම චූදිත තැනැත්තා එම රාජ්‍යයේ පදිංචිකරුවෙකු හෝ රට වැසියෙකු වන විටක ,එම තැනැත්තාට එරෙහිව නඩු පැවරීමට නොහැකියාවක් තිබෙන විට හෝ එසේ නඩු පැවරීමට කැමැත්තක් නොමැතිව සිටින විටක පමණක් එකී අපරාධය සම්බන්ධයෙන් පියවර ගැනීමේ බලය ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයට හිමිවන බවයි.මේ අනුව දේශීය අධිකරණ එලෙස කටයුතු කිරීමට අපොහොසත් වන විටක අපරාධ නඩු පැවරීමට හා විභාග පවත්වාගෙන යාමට ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය ක්‍රියා කරනු ලබයි.
ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ ඇති තවත් සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් නම් රාජ්‍ය නායකයන්ට ලබා දෙන විනීර් මුක්තිය ඉන් බැහැර කර තිබීමයි.එනම් රාජ්‍ය හෝ ආණ්ඩුවක නායකයෙකු හෝ සාමාජිකයකු හෝ පාර්ලිමේන්තු සාමාජිකයකු හෝ යන කිසිම අයෙකු අපරාධ වගකීමෙන් බැහැර නොවන බව රෝම ව්‍යවස්ථාවලිය පැහැදිලිවම පිළිගනී.
පාර්ශවයන්ගේ අයිතිවාසිකම්
එසේම තවදුරටත් රෝම ව්‍යවස්ථාවලිය යටතේ විත්තිකරුවන්ගේ,විපතට පත්වූවන්ගේ හා සාක්ෂිකරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂාකරදීම උදෙසාද ප්‍රතිපාදන සලසා ඇත.ඒ අනුව සාධාරණ නඩු විභාගයක් පවත්වාගෙන යාම සහ විධිමත් ක්‍රියාදාමයන් සඳහා වූ සියළු ජාත්‍යන්තර සම්මතයන් අදාල කර ගැනීමට ක්‍රියා කර ඇති අතර නඩු විභාගයේ සෑම අදියරකදීම විත්තිකරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් තහවුරු කර ඇත.මෙහිදී නීතීඥ සහාය ලබා ගැනීමේ අයිතිය සැකකරුවන්ට මෙන්ම චූදිතයන්ටද ලබාදී ඇත.වරදකරුවකු කිරීමට පෙර සෑම චූදිතයකුම නිර්දෝෂී බවට පූර්ව නිගමනය කරනු ලබයි.එසේම විත්තිකරු නොමැතිව නඩු විභාග පැවැත්වීමට අවසරයක් නොමැති අතර කෙතරම් බරපතල වූ අපරාධයක් සිදු කළ පුද්ගලයකු වුවද මරණ දඬුවම පැනවීමේ බලයක් මෙම අධිකරණයට නැත.
විපතට පත්වූවන්ගේ හා සාක්ෂිකරුවන්ගේ ආරක්ෂාව,ආත්ම ගරුත්වය,ශාරීරික මානසික සුවතාවය සහ පුද්ගලිකත්වය තහවුරු කිරීම සඳහාද අධිකරණය බැඳී ඇත.ලිංගික හෝ ලිංගිකත්වය මත පදනම් වූ අපරාධ සහ ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාද ළමුන්ට එරෙහි අපරාධ සම්බන්ධයෙන් වන නඩු විභාග වලදීද මේ තත්ත්වය සලකා බැලේ.එසේම විපතට පත්වූවන්ට සැලසිය යුතු සහන සම්බන්ධයෙන්ද ඒ පිළිබඳව වරදකරුවන්ට එරෙහි නියෝග පැනවීම සම්බන්ධයෙන්ද මූලික ප්‍රතිපත්ති සකස් කිරීමේ බලය මෙම අධිකරණය සතු වේ.එහිදී සහන සැලසීම සඳහා භාර අරමුදලක් ඇති කරගැනීමටද අධිකරණයට හැකියාව පවතී.
නියෝග බලාත්මක කිරීම
ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ අධිකරණ නියෝග බලාත්මක කිරීම සම්බන්ධව සලකා බැලීමේදී රෝම ව්‍යවස්ථාවලියට පාර්ශව වූ රාජ්‍යයන් මෙම අධිකරණය සමඟ සම්පූර්ණයෙන්ම සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට නීතිමය වශයෙන් බැඳී සිටී.එහිදී තම දේශීය නීතියේ විධිවිධාන නිසි පරිදි පවතින බවට සහතික කිරීමේ වගකීම රාජ්‍යයන් සතු වනු ඇත.විශේෂයෙන්ම මෙම අධිකරණයේ අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කිරීමට එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයෙන් ඉල්ලීමක් ලැබුනු විට, එක්සත් ජාතීන්ගේ සියළුම සාමාජිකයන් ඒ සඳහා සහයෝගය දීමට බැඳී සිටී.එවිට රාජ්‍යයන් මෙම ව්‍යවස්ථාව අනුමත කර තිබේද නැද්ද යන්න අදාල නැත.
යම් හෙයකින් රාජ්‍ය පාර්ශවයන් එසේ සහයෝගය නොදී සිටී නම් එහි ප්‍රථිඵලද රෝම ව්‍යවස්ථාවේ දක්වා තිබේ.එහිදී අදාළ රාජ්‍ය සම්බන්ධයෙන් අවශ්‍ය පියවර ගැනීම සඳහා රාජ්‍ය පාර්ශව සම්මේලන වෙත යොමු කිරීමට මෙන්ම එසේ සහාය නොදී සිටිනුයේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය විසින් යොමු කරන ලැබූ කරුණක් සම්බන්ධයෙන් නම් එම සහාය නොදීම පිළිබඳව ආරක්ෂක මණ්ඩලයට දැනුම් දීමටද හැකිය.
ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ නියෝග යොමු කරනුයේ අදාල වැරදිකරුවන් භාර ගැනීමට කැමැත්ත දක්වා ඇති රාජ්‍යයන් වෙතය.එහිදී තීන්දු ක්‍රියාත්මක කිරීම මෙන්ම සිරගෙවල් පිළිබඳව අධීක්ෂණයද මෙම අධිකරණය මඟින් සිදු වේ.
මේ අඩවියත් බලන්න
ප්‍රවර්ගය:නීතිය
නයිට්‌ පදවිය
නයිට් පදවිය යනු එලිසබත් රැජින විසින් පිලිගන්වනු ලබන ගෞරව නාමයකි.යමෙකුට නයිට් පදවියක් ලැබුණු විට, ඔවුන් විධිමත් ලෙස "සර්" ලෙස ආමන්ත්‍රණය කරනු ලැබේ.
සූර්ය විදුලිය - ශ්‍රී ලංකා
rightගග
හැඳින්වීම
ලෝක ඉන්ධන අර්බුධය අද ලෝකය මුහුණ දෙන ප්‍රධානතම ගැටලුවක් බවට පත් වී තිබේ.ලොව බහුලව භාවිතා කරන බලශක්ති ප්‍රභවය ලෙස පොසිල ඉන්ධන හැඳින්විය හැක.කාර්මික විප්ලවයෙන් පසුව සහ ලෝක ජනගහණ වර්ධනය හේතුවෙන් බලශක්ති භාවිතයේ සීඝ්‍ර ඉහළ යාමක් හඳුනා ගත හැක.පොසිල ඉන්ධන භාවිතයත් සමඟ ක්ෂය වන අතර නැවත නිෂ්පාදනය වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ මන්දගාමී ස්වරූපයකින් සිදුවන ක්‍රියාවලියකි.මේ තත්වය තුළ ඉහළ යන ඉල්ලුමට සරිලන සැපයුමක් ලබා දීම බරපතල ගැටලුවක් බවට පත් වී තිබේ.අද දවසේ බලශක්ති භාවිතය එදිනෙදා ජීවිතයට අත්‍යාවශ්‍ය සාධකයක් බවට පත් වී තිබීම තුළ සූර්ය විදුලි බලය,සුළං බලය,මුහුදු රළ,ජීව වායු ආදී විකල්ප බලශක්ති මාධ්‍ය කෙරේ මෑත කාලීන අවධානය යොමු වී තිබේ.මෙම විකල්ප අතරින් සූර්ය විදුලි බලය  කාර්යක්ෂම හා ඵලදායී ක්‍රමයක් ලෙස භාවිතා කිරීමේ හැකියාව ඉහළ මට්ටමක පවතී.
විශේෂ ලක්ෂණ
පෘථිවි තලයට පතිත වන සූර්ය ශක්තිය පැය දෙකක් තුළ භාවිතා කළ හොත් එමගින් මුළු ලෝකය‍ටම අවශ්‍ය බලශක්තිය නිපදවිය හැකි බව ඒ සම්බන්ධ පරීයේෂණ කළ විද්‍යාඥන්ගේ අදහසයි.එමෙන්ම සහරා කාන්තාරයෙන් 1/8 ක ප්‍රමාණයක් තුළ සූර්ය පැනල සවි කළ හොත් ලෝකයටම අවශ්‍ය විදුලි බලය නිපදවිය හැකි බව ඔවුහු දක්වති.සූර්ය විදුලි බල නිෂ්පාදනයේදී මූලික පිරිවැය පමණක් දැරිය යුතු අතර නඩත්තු වියදම් ඉතා අවම මට්ටමක පවතී.එය සූර්ය විදුලි බල භාවිතයේ ප්‍රධානතම ප්‍රතිලාභයකි.පරිසර හිතකාමී බව අනෙක් ප්‍රධානතම ප්‍රතිලාභය ලෙස දැක්විය හැක.
සූර්ය විදුලි භාවිතයේ අවශ්‍යතාව
ලංකාවේ විදුලිය නිෂ්පාදනයෙන් 65% පමණ සිදු වනුයේ ඉන්ධන බලාගාර ආශ්‍රිතවයි.30% පමණ ජල විදුලි බලාගාර ආශ්‍රිතව ද ඉතිරි 5% විකල්ප බල ශක්ති මාධ්‍යන් මගින් ද නිෂ්පාදනය කරනු ලබයි.ලංකාවේ විකල්ප විදුලි බල නිෂ්පාදන මාධ්‍යක් ලෙස බහුලව භාවිතා වන්නේ සූර්ය ශක්තියයි.නමුත් එය මුළු විදුලි බල නිෂ්පාදනයෙන් ඉතා සුළු ප්‍රතිශතයක් පමණි.මිලියන 19.5 ක් වන  ශ්‍රි ලංකාවේ  ජනගහණයෙන් 40% පමණ විදුලි බල පහසුකම් නොමැත.රජයේ දත්ත අනුව ඉන් 50%  ආසන්න ප්‍රමාණයකට ජාතික විදුලි බල පද්ධතියෙන් විදුලි බලය ලබා ගැනීමට ප්‍රවේශ විය නොහැක.වාර්ෂිකව ලංකාවේ විදුලි බල ඉල්ලුම 8% ප්‍රතිශතයකින් ඉහළ නගිනු ලබන බව හා 2010 වන විට එය දෙගුණ වන බව මහ බැංකු වාර්තා අනුව පෙනී ගොස් තිබේ.නමුත් මේ වන විට වාර්ෂිකව ජාතික විදුලි බල පද්ධතිය මගින් සපයනුයේ 1% ප්‍රමාණයක් පමණි.මේ තත්වය තුළ සූර්ය විදුලි බලය කෙරේ ලංකාව ඉහළ අවධානයක් යොමු කළ යුතුව ඇත.
සූර්ය විදුලිය පිළිබඳ තාක්ෂණය
සූර්ය විදුලි බල නිෂ්පාදනය ඉතා සරල තාක්ෂණයක් භාවිතා කොට සිදු කරන්නකි.එහිදී සිලිකන්(silicon]),බෝ‍රෝන්([[borown) වැනි ද්‍රව්‍ය භාවිතා කර සකස් කරන ලද පැනලය (panel) මත සූර්ය කිරණ පතිත කළ විට විද්‍යුතය නිෂ්පාදනය වේ.නිෂ්පාදිත විද්‍යුතය පාලකයක්(controller) හරහා ගමන් කරවා බැටරියක් (battery)තුළ තැන්පත් කරනු ලබන අතර නැවත පාලකයක් හරහා ගමන් කරවා අවශ්‍යතා සඳහා විදුලිය බෙදා හැරේ.මෙම පැනල් විවිධ ධාරිතාවලින් සීමාවකින් තොරව සකස් ගගුලැලි හැකි අතර සාමාන්‍යයෙන් 40w (වොට්),50w,60w,70w,80 w ,100ආදී වශයෙන් ගෘහස්ථ භාවිතය සඳහා සකස් කර තිබේ. සූර්ය විදුලි බල භාවිතයෙන් විශාල කර්මාන්ත ශාලාවන්හි විදුලි අවශ්‍යතාවය වුවද සපුරාලිය හැක.සූර්ය විදුලිය භාවිතයෙන් තම සම්පුර්ණ විදුලි අවශ්‍යතා සපුරා ගනු ලබන පරිසර හිතකාමී පළමු කර්මාන්ත ශාලාව මේ වන විට කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ ඉදි වෙමින් පවතී.
right|සූර්ය පැනලය
තාක්ෂණය දියුණු කිරීම
සූර්ය විදුලි බලය මගින් සාමාන්‍ය ගෘහස්ථ පාරිභෝජන අවශ්‍යතා එනම් ආලෝකය ලබා ගැනීම,ගුවන් විදුලි යන්ත්‍ර,කළු සුදු රූපවාහිනී භාවිතය (DC විදුලි උපකරණ) ආදිය ඉටු කර ගත හැක.නමුත් දියුණු කරන ලද ඉන්වර්ටර් (Invertor) තාක්ෂණය භාවිතයෙන් සූර්ය විදුලි බල පද්ධතියක් මගින් ඕනෑම විදුලි බල අවශ්‍යතාවක් ඉටු කර ගත හැකි සේ සකස් කළ හැක.ඒ වැනි පද්ධතියක් මගින් ශීතකරණ,පරිඝනක,වර්ණ රූපවාහිනී වැනි (AC විදුලි උපකරණ) උපකරණද භාවිතා කළ හැක.මෙහිදී දැරිය යුතු මූලික පිරිවැය ඉහළ වීම නිසා මෙම ක්‍රමය ලංකාව තුළ ව්‍යාප්ත  වී නොමැත.සාමාන්‍ය ගෘහස්ථ අවශ්‍යතා ඉටු කරන සූර්ය විදුලි පද්ධතියක මිල රුපියල් 50 000 ඉක්මවා තිබෙ.මෙම මිල සාමාන්‍ය ජනතාවට දරා ගත හැකි මිලක් යැයි කිව නොහැක.මූලික අවශ්‍යතා ඉටු කරන සූර්ය විදුලි බල පද්ධතියක මිල එතරම් අධික නම් දියුණු කළ පද්ධතියක මිල කෙසේවත් ජනතාවට දරා ගත නොහැකිවනු ඇත. සූර්ය පැනල නිෂ්පාදනයද ඉතා සරල තාත්ෂණයක් භාවිතා කරනු ලබන්නකි.නමුත් ලංකාවේ සූර්ය විදුලි පද්ධති නිෂ්පාදනය නොකරන අතර ඉන්දියාව,චීනය,ඕස්ටේලියාව වැනි රටවලින් ආනයනය කරනු ලැබේ.මෙහිදී අවධානයට ලක් කළ යුතු ප්‍රධාන කරුණ සුර්ය පැනල් නිෂ්පාදනය සඳහා යොදා ගන්නා ප්‍රධාන අමුද්‍රව්‍ය වන බෝරෝන්.සිලිකන් වැනි ද්‍රව්‍ය ලංකාවේ පැවතීමයි.එම අමුද්‍රව්‍ය භාවිතා කොට ලංකාව තුළ පැනල් නිෂ්පාදනය කරන්නේ නම් සූර්ය විදුලි පද්ධති වල මිල ඉතා පහළ මට්ටමකට අඩු කළ හැක.
රාජ්‍ය මැදිහත්වීම
සූර්ය විදුලිය නිෂ්පාදනය සම්බන්ධයෙන් ලංකාවේ රාජ්‍ය අංශයේ මැදිහත් වීම ඉතාම පහළ මට්ටමක පවතින අතර මෙම කාර්ය සම්පූර්ණයෙන්ම පෞද්ගලික අංශය වෙත පැවරී ඇත.රජය මගින් ලෝක බැංකු ආධාර මත රුපියල් 10000 ප්‍රතිදානයක් සූර්ය විදුලි බල පද්ධතියක් මිල දී ගන්නා ප්‍රධාන විදුලිය නොමැති පාරිභෝගිකයන් වෙත ලබා දුන්නද එය ප්‍රමාණවත් මැදිහත් වීමක් නොවේ.සර්වෝදය වැනි රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන මගින්ද පාරිභෝගිකයන් වෙත ණය පහසුකම් සපයනු ලැබේ.ලංකාවේ සූර්ය විදුලිය සම්බන්ධව Solar Industrial association යන ආයතනය(SIA) ක්‍රියාත්මක වන අතර සූර්ය විදුලි බලය ලබා දීම සම්බන්ධ ආයතන මෙහි ලියාපදිංචි විය යුතුය.දැනට ආයතන 18 පමණ මෙහි ලියාපදිංචි කර තිබේ.
නව ප්‍රවනතා
ලංකාවේ සූර්ය විදුලිය දඹුල්ල, කතරගම, ඇඹ්ලිපිටිය, රත්නපුරය, දැරණියගල, යටියන්තොට ආදී ප්‍රදේශවල බහුලව භාවිතා වනු දැකිය හැක.නාගරික ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතවද සූර්ය විදුලිය ක්‍රමයෙන් ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතිනු දැකිය හැක.නගර ආශ්‍රිතව සූර්ය උණු ජල පද්ධතිවලට ඉහළ ඉල්ලුමක් ඇති වී තිබේ.ලෝකයේ ඇතැම් රටවල සූර්ය විදුලි බලය මගින් ධාවනය වන මෝටර් රථ,බෝට්ටු ආදියද නිපදවා තිබේ. ජර්මනිය තුළ සූර්ය විදුලිය ඉතා කාර්යක්ෂම හා ඵලදායි ලෙස භාවිතා කරනු ලැබේ.එරට නිවෙස්වල සවි කරන ලද සූර්ය විදුලි පද්ධතිවල අතිරික්ත විදුලි බලය ජාතික පද්ධතිය වෙත එකතු කරනු ලබන අතර ඒ වෙනුවෙන් රජය විසින් නිවැසියන් වෙත ගෙවීමක්ද කරනු ලබයි. ලංකාවේද ඉතාම මෑතදී බත්තරමුල්ල, තලවතුගොඩ ප්‍රධාන මාර්ගය තුළ මාර්ග ආලෝකරණ සූර්ය විදුලි ව්‍යාපෘතියක් සකසා තිබේ.මෙම නව නැඹුරුව අගය කළ හැකි තත්වයක් වන අතර එය රට පුරා ව්‍යාප්ත කළ හැකි නම් අගනේය.වර්තමාන විදුලි අර්බුධය ජය ගැනීම‍ට විකල්ප බල ශක්ති මාධ්‍යක් ලෙස සූර්ය විදුලි බලය ඉතා වැදගත් වනු ඇත.
Rheumatologist
රක්තවේදීන්
රක්තවේදියෙකු යනු රක්ත වේදය පිළිබදව විශේෂඥ දැනුමක් ඇති වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ අස්ථි චිකිත්සාව සදහා විශේෂ උපාධි සහිත වෛද්‍ය වරයෙකි. මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි පුහුණුව ලබාගැනීම සදහා උපාදි ශිෂ්‍යයෙකු ලෙස වෛද්‍ය විද්‍යාලයෙහි වසර 4 ක පුහුණුවක් ද ඉන්පසුව ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නම් ඊට අමතරව වසර 2 ක් හෝ 3 ක් පශ්චාත් උපාධි පුහුණුවක් ද අවශ්‍යවේ. රක්ත වේදයෙහි පශ්චාත් උපාධි අපේක්ෂකයන් හට විශේෂ පුහුණුව ලබාගත යුතු කාලසීමාව විවිධ රටවල් වල අවශ්‍යතාවය අනුව වෙනස්වේ. රක්ත වේදියෙකු යනු හන්දිපත්, පේශී හා අස්ථි වල රෝග නිර්ණය පිළිබදව හා ප්‍රතිකාර ක්‍රම පිළිබදව අතිරේක පශ්චාත් උපාධි පුහුණුවක් ලද වෛද්‍ය වරයෙකි. ඇතැම් රක්තවේදීන් විසින් ආබාධිත තත්ත්වයට පත් කරන සහ ඇතැම් විට මාරාන්තික හන්දිපත් රෝග සදහා වඩා හොද ප්‍රතිකාර ක්‍රම සොයාගැනීම හා සම්බන්ධව පරීක්ෂණ පවත්වති. ප්‍රතිකාර ක්‍රම පදනම් වී ඇත්තේ විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ මතය. රක්ත වේදය තුළ දැනට භාවිතා වන ක්‍රමෝපායන් බෙහෝ විට සාක්ෂි මත පදනම්ව ඇත.
රක්තවේදීන් විසින් හන්දිපත් ප්‍රදාහය, ඇතැම් ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග, මස්පිඩු සහ අස්ථීවල රෝග සහ ඔස්ටියෝපොරෝසිස් යන රෝග සදහා ප්‍රතිකාර කරයි.මේවායෙහි හටගන්නා රෝග තත්ත්වයන් 200 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ඇත. ඒවායින් සමහරක් නම් රුමටෝයිට් හන්දි ප්‍රදාහය, ඔස්ටියෝ ආතරයිටීස්,  රක්තවාතය, ලූපස්, කොන්ද කැක්කුම, ඔස්ටියෝපොරෝසිස්, ෆයිබ් රෝමයැල්ජියා සහ ඛණ්ඩරාවල ආසාදනයන්ය. මේවායින් සමහරක් දරුණු රෝග තත්ත්වයන් වන අතර රෝග නිර්ණය හ‍ා ප්‍රතිකාර ක්‍රම අපහසුය. මෙහිදී සන්දාරක පද්ධතිය හා සම්බන්ධ මෘදු පටක වල රෝග තත්ත්වයන්ටද ක්‍රීඩාව හා සම්බන්ධ මෘදු පටකවල රෝග තත්ත්වයන්ටද භෞත චිකිත්සක ක්‍රමද ආබාදිත පුද්ගලයන් හට පුණුරුත්තාපන ක්‍රමවේදයන්ද භාවිතා වේ. මෙහිදී අදාල රෝගියා දැනුවත් කිරීමේ වැඩ සටහන්ද වෘත්තීමය චිකිත්සාවද එකසේ වැදගත් කමක් ගනී.
ආසන්න වශයෙන් රක්ත වේදය පිළිබද විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන් 480 ක් එක්සත් ජනපදය තුළ ‍ෙස්වය කරති. මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි විශේෂඥ දැනුම කෙරෙහි ඇති ඉල්ලුම සහ දිනෙන් දින සීඝ්‍රව වැඩිවන වයස් ගත ජනගහනයෙහි වෛද්‍ය අවශ්‍යතා සපුරාලීම සදහා සියලුම රටවල්වල රක්තවේදීන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩිවෙමින් පවතී.
නාගරීකරණය
250px|right කෘෂිකාර්මික නොවන ආර්ථීක කටයුතු සදහා ඒකරාශී වු පුද්ගලයන් සමුහයක් වාසය කරන ප්‍රදේශයක් නාගරික ප්‍රදේශයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය. නාගරික යැයි නිර්වචනය කළ ප්‍රදේශ වල ජන සංඛ්‍යා ප්‍රතිශතය ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වීම නාගරීකරණය ලෙස හැදින්විය හැකිය.ලොස් ඇන්ජලිස්හි මෙට්‍රොපොලිටන් පෙදෙස
නාගරීකරණය යනු ලෝකය පුරා විශාල ලෙස පැතිරී ඇති සමාජමය විපර්යාසයන් අතර ප්‍රධාන එකකි.ලෝක ජනවිද්‍යාත්මක වෙනස්‍වීම් පැහැදිලි ලෙස පෙන්විය හැකි දර්ශකයක් වුව ද නාගරීකරණය සෑම තැනකම සමාකාරව වර්ධනය වූ ක්‍රියාවලියක් නොවේ.එමෙන්ම "නගර" යන්න සඳහා පැහැදිලි ඍජු නිර්වචනයක් සපයා ගැනීම ද දුෂ්කර වූවකි.නගරයක් යනු වාණිජ,කාර්මික, මූල්‍ය, අධ්‍යාපන, සෞඛ්‍ය ,පරිපාලන, නේවාසික යනාදී විවිධ වූ කාර්යයන් සංකේන්ද්‍රණය වූ ජනාවාසයකි.එබැවින් කඩසාප්පු, කර්මාන්තශාලා, බැංකු, පාසල්, රෝහල් ,රාජ්‍ය ආයතනයන්, නිවාස වැනි විවිධ කාර්යයන් සඳහා වෙන්වූ ගොඩනැඟිලි නගරය තුළ පවතී.නගරයක් තුළ වගාබිම්, වනාන්තර වැනි භූමි පරිභෝජනයන්ට වඩා ඉදිකළ බිම් සාපේක්‍ෂව කැපී පෙනෙයි.මෙවැනි ලක්‍ෂණ සහිත ප්‍රදේශ නාගරික ප්‍රදේශ ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. ‍බොහෝ රටවල ජනසංඛ්‍යාව පදනම් කර ගනිමින් නාගරික ප්‍රදේශ හඳුනා ගැනීමට උත්සාහ කරනු ලබන අතර ග්‍රීසිය, ප්‍රංශය වැනි ර‍ටවල පරිපාලන කටයුතු සඳහා බෙදා ඇති කුඩා පරිපාලන ඒකකයක් තුළ සිටින වැඩිම ජනසංඛ්‍යාව සැළකිල්ලට ගනිමින් මුළු ඒකකයම නාගරික හෝ ග්‍රාමීය ජනාවාසයක් ලෙස පිළිගනු ලබයි. ලෝකයේ සමහර රටවල නිවාස සංඛ්‍යාව පදනම් කොට ගෙන නාගරික ප‍්‍රදේශ හඳුනා ගනු ලබන අතර ශ‍්‍රී ලංකාව, පකිස්ථානය වැනි රටවල් පරිපාලන සීමා පමණක් යොදාගනිමින් නාගරික ප‍්‍රදේශ හඳුනා ගැනීමට උත්සාහ ගනී. කෙසේ වෙතත් නාගරික ප‍්‍රදේශ හඳුනාගැනීමේදී මුළු ජන සංඛ්‍යාව, භූමි ප‍්‍රමාණය, ජන ඝණත්වය හා ආර්ථික, සමාජ සංවිධාන ව්‍යුහය යන සියලූම සාධක කෙරෙහි අවධානය යොමු කර ඇත. එබැවින් නාගරික ප‍්‍රදේශයක් ග‍්‍රාමීය ප‍්‍රදේශයකින් වෙන් කර හඳුනාගැනීම සඳහා 1971 වර්ෂයේ දී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් නිශ්චිත නිර්ණායක කිහිපයක් හඳුන්වා දෙනු ලැබීය. එනම්,
01.	පරිපාලන තත්වය
02.	ජන සංඛ්‍යාවේ ප‍්‍රමාණය
03.	පළාත් පාලන ප‍්‍රදේශ
04.	නාගරික ලක්ෂණ
05.	මූලික ආර්ථික කටයුතු
එබැවින් නාගරීකරණය යනු කාර්යාංශ රාශියක් කේන්ද්‍ර කරගත් අවකාශීයව සංකීර්ණ මාර්ග ජාලාවකින් එකිනෙකට සම්බන්ධ වූ භූමි කොටසකි.
නාගරික ප‍්‍රදේශයේ හඳුනාගැනීම සඳහා ජනසංඛ්‍යාව, නිවාස සංඛ්‍යාව, පරිපාලනමය ප‍්‍රදේශ වශයෙන් එක් නිර්වචනයක් පමණක් යොදාගැනීම සාර්ථක නොවීම හේතුවෙන් ඉන්දියාව, උස්බෙකිස්ථානය, ලිතුවේනියාව ආදී රටවල් කිහිපයක නාගරීකරණය සඳහා නිර්වචන කිහිපයක් භාවිතා කරනු ලබයි.
නාගරීකරණය මැනීම සදහා ප්‍රධාන ක්‍රම සතරක් උපයෝගී කොට ගැනේ. නාගරික ප්‍රදේශයක් සාධක සතරක ශ්‍රිතයක් ලෙසද දැක්විය හැකිය. නාගරීකරණය =  ජනගහනයේ ප්‍රමාණය, භුමි ප්‍රමාණය, ජන ඝණත්වය, ආර්ථීක සමාජ සංවිධාන ක්‍රමය සංක්‍රමණය පිළිබද අධ්‍යයනය කරන විට ඉන් බලපැම් ලබන වැදගත් සංරචකයකි නාගරීකරණය. ලෝක ජනගහන ව්‍යාප්තිය තීරණය කරන සාධක අතරින් වැදගත්ම සාධකයක් ලෙස නාගරීකරණය හැදින්විය හැකිය. දැනට ලොව ජීවත් වන මුළු ජනගහනයෙන් 48% පමණ නාගරීක යැයි සම්මත ප්‍රදේශ වල ජීවත් වෙති. ඵක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ නාගරීකරණය සම්බන්ධ නිර්වචනය අනුව නාගරික ප්‍රදේශයක තිබිය යුතු මූලික ලක්ෂන තුනකි.
1.පරිපාලනය
2.ආර්ථීක ක්‍රියාවලිය
3.පාරිසරික තත්ත්වයන්
නාගරීකරණ මිනුම්
නාගරීකරණය පිළිබඳ අධ්‍යයනයේදී නාගරික මිනුම් හරහා නාගරීකරණයේ ස්වභාවය සහ තත්ත්වය හඳුනා ගත හැකිය. නාගරික මිනුම් අතර
300px|right
මෙහිදි නාගරීකරණය මැනීම සදහා බහුලව යොදා ගන්නා මිනුම ලෙස නාගරීකරණ ප්‍රතිශතය දැක්විය හැකිය. මෙය සාපේක්ෂ මිනුමකි.
ගොනුව:නාගරික_ප්රඛතිශතය.JPG
ආර්ථික ප්‍රතිලාභ
ගෙවී ගිය කාලයේදි ගම්බද ප්‍රදේශ නාගරීකරණයට ඉතා සීග්‍රයෙන් බඳුන්විය. ඊට ගොවිතැන් කටයතු, පොදු සේවාවන්, කුඩා පරිමාණ ව්‍යාපාර වෙනුවට ඇතිවූ නව කර්මාන්ත ක්‍රම සහ අමුද්‍රව්‍ය යොදා ගන්නාවු නව භාණ්ඩ හේතු විය.
නාගරීකරණය සමගම බඩුමිල ඉහළ යාමක් දැකිය හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස එරික් හොබොස්වෑම් (Eric Habswam) ගේ "The age of revolution" කෘතියෙහි සඳහන් වන පරිදි, එම යුගයේදී නාගරිකරණය ඉතා සීඝ්‍රයෙන් සිදු වුණි.එමෙන්ම වැඩ කරන ජනතා ඉතා අසීරු ජීවිතයක් ගත කළහ. යුරෝපයේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල දුප්පත් ජනයා විසු බවත් ඊට සාපේක්ෂව බටහිර ප්‍රදේශ පොහොසත් වු බවත්ය. නාගරීකරණය දෙස ජනතාව සෘණාත්මක ආකල්පයකින් බැලුවත් එහි ධනාත්මක පැතිකඩ වන්නේ, රැකි රක්ෂා ලබාදීම, අධ්‍යාපනය දියුණුව, නිවාස සහ ප්‍රවාහන දියුණුව හා විවිධාකාර වු ජාතීන් ආගම් අතර මෙන්ම වෙළෙදපොල තරගකාරීත්වයද දැකිය හැකි විය.
නාගරීකරණය කෙරෙහි බලපාන මුලික සාධක
නාගරීකරනය සාධක හතරක් නිසා සිදු විය හැකිය.
2.ස්වභාවික වර්ධනය
3.ජාත්‍යන්තර නාගරික සංක්‍රමණ
4.ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ නාගරික ප්‍රදේශ ලෙස නැවත නිර්වචනය
ලෝක නාගරික ප්‍රවණතාවයන්
නාගරික ජනගහනයේ ප්‍රතිශතය 400px|right
මුලාශ්‍රය- (එක්සත් ජාතීන්)
නාගරීකරණය සම්බන්ධ ගැටළු
200px|right නාගරික ක්‍රියාවලිය සමඟ බොහෝ රටවල විවිධ
2.නුපුහුණු ශ්‍රමිකයන් ප්‍රමාණය වැඩි වීම
3.රැකියා විරහිත තරුණයන් බිහි වීම වැනි දේ ඇතිවේ.
300px|right
මෙහිදී පහත ගැටළු ප්‍රධාන වේ
1.මිනිස් භුමි අනුපාතය පහළ වැටීම
2.ජනගහන තදබදය හා පාරිසරික ප්‍රශ්න
3.ජනගහන වර්ධනය හා දුගීකම
4.නාගරීකරණය හා සෞබ්‍ය ප්‍රශ්න
ආශ්‍රිත ලිපි
• Back to the land
• City-state
• Counterurbanization
• Division of labour
• Exurb
• Ghetto
• Human population planning
• Megalopolis (city type)
• Political demography
• Pseudo-urbanization
• Push and pull factors in migration
• Urban ecology
• Urban exploration
• Urban history
• Urban morphology
• Urbanization by country
• White flight
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:කාර්මික විප්ලවය
බෙක්ජේහි රන් ආලේපිත ‍ලෝකඩ සුවඳ දාහකය
බෙක්ජේහි රන් ආලේපිත ලෝකඩ සුවඳ දාහකය 1996 මැයි 30 දින 287වන කොරියානු ජාතික වස්තුව ලෙස නම්කෙරිණි. වර්තමානයේ මෙම කෞතුක වස්තුව බුයෝ ජාතික කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත. මෙය සොයාගන්නා ලද්දේ, 1993දී චුංචොංනම්-දෝහි බුයෝ ප්‍රාන්තයේ න්‍යුංසන්-රි ප්‍රදේශයේ පුරාතන විහාර භූමියක සිදුකළ කැනීම්වලිනි. කැනීම් කටයුතුවල දී හමුවූ පුරාවස්තු 450 අතුරින් විශාලතම සොයාගැනීම වූයේ ද මෙම සුවඳ දාහකයයි.
බෙක්ජේහි රන් ආලේපිත-ලෝකඩ සුවඳ දාහකය බෙක්ජේ ජනයාගේ කලා කෞශල්‍යයේ මහිමය නිරූපණය කරන අතර, එය කොරියානු කලාවේ අග්‍ර කෘතියක් ලෙස ද සැලකේ.
සුවඳ දාහකය සෙන්ටිමීටර 64ක උසින් යුක්ත ය. එහි දේහයේ විෂ්කම්භය සෙන්ටිමීටර 19ක් වන අතර බර කි‍ලෝග්‍රෑම් 11.8කි. මෙය 6වන සියවසේ දී පමණ නිර්මාණය වන්නට ඇත.
ඉතිහාසය
"පසුගිය සියවසේ කිරුළු පළන් කැනීම් ජයග්‍රහණ අතුරින් එකකි, බෙක්ජේ රන් ආලේපිත ලෝකඩ සුවඳ දාහකය. මෙය බෙක්ජේ රාජවංශ ඉතිහාසය පිළිබඳ අධ්‍යයනයේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් ලෙස සැලකිය හැක. යතාර්ථවාදී ලෝකය විශිෂ්ට තාක්ෂණ ක්‍රම සහ කලාත්මක නෙතකින් යුතුව මෘදු අයුරින් නිරූපණයට තැත් කළ බෙක්ජේ ජනයාගේ චින්තනය මෙමගින් විදහා පායි. ඒ වනතෙක් මේ ආකාරයේ සුවඳ දාහකයක් ලෝකයේ කිසිදු ස්ථානයකින් සොයාගෙන නොතිබිණි. සැබැවින්ම මෙය අග්‍රකෘතියක් ලෙස හැඳින්වුව ද එහි පුදුමයට පත් වන්නට දෙයක් නැත", ඉහත පරිදි සඳහන් කරන්නේ චුංචොංනම්-දෝහි සංස්කෘතිය සහ සංචාරක කර්මාන්තය පිළිබඳ වූ වෙබ්අඩවියයි.
මෑතක් වනතෙක්ම පුළුල්ව පිළිගැනුණේ බෙක්ජේ සුවඳ දාහකය හන් රාජවංශයේ බක්සන් (හංගුල්: 박산 향로, හන්ජා: 博山香爐) දාහකවලින් අනුකරණය කෙරුණක් බවයි. නමුත් ඉතිහාසඥයින් සහ පුරාවිද්‍යාඥයින්ගෙන් සැදුම්ලත් කොරියානු පර්යේෂක කණ්ඩායමක් විසින් සිදුකළ විශිෂ්ට අනාවරණයත් සමග එය අසත්‍ය බව පෙනී ගියේ ය. මෙය පුරාතන චීන මූලාකෘතිවලින් වෙනස් වන්නේ එහි සැලැස්ම සහ ව්‍යූහය හේතුවෙනි. විශේෂයෙන්ම සංගීතඥයින් පස්දෙනාගේ කැටයම එයට හේතු වී ඇත. මෙහි හන් රාජවංශ සුවඳ දාහකවල අලංකරණ මෝස්තර අංග දක්නට නොලැබේ. මීට අමතරව, කැටයමේ ඇතුළත් එක් සංගීත භාණ්ඩයක් මෙම අධ්‍යයනයට තවත් ඉඟියක් ලබා දෙයි. 'වන්හම්' (හංගුල්: 완함, හන්ජා: 阮咸) නැමැති මෙම සංගීත භාණ්ඩය 7වන සියවසේ දී පළමු වරට ටෑං රාජවංශය වෙත හඳුන්වා දෙන ලද්දේ බෙක්ජේ රාජධානිය අභාවයට යාමෙන් පසුවයි. පසුකාලීන 8වන සියවසේ ටෑං රාජවංශ යුගයේ දී මෙම සංගීත භාණ්ඩය අතිශයින් ජනප්‍රියත්වයට පත් විය. මේ බව ටෑංහි නව ග්‍රන්ථය (සම්ප්‍රදායික චීන: 新唐書) තුළ සඳහන් වේ. එහි දැක්වෙන්නේ 'වන්හම්' උපකරණයට එහි නාමය ලබාදෙන ලද්දේ ටෑං යුගයේ එකල ප්‍රමුඛ කලා ශිල්පියකුගේ ගෞරව නාමය අනුව ය. මෙය සිදුවූයේ බෙක්ජේ සුවඳ දාහකය නිමවා සියවසකට පමණ පසුව ය. 'වන්හම්' සම්භවය වූයේ කිසිල් ගුහාවල කුචාවෙන් වන අතර, එහි මෙම සංගීත භාණ්ඩයේ මුල්ම ස්වරූපය තවමත් දැකගත හැක.
බෙක්ජේ දාහකය තාත්වික අයුරින් නිමවා ඇති අතර, එය ත්‍රිමාන ස්වභාවයකින් යුක්ත ය. සුවඳ දාහකය තුළ බෞද්ධ සහ තාඕවාදී තේමා දක්නට ලැබෙන අතර, ඇතැමුන් අදහස් දක්වන්නේ එහි ඊසානදිග ආසියානු සංස්කෘතික තේමාවන් සංකේතවත් කරන බවයි. මෙහි මකර සහ ෆීනික්ස් ‍රුව යිං සහ යැං මෝස්තරයක් බව යෝජනා වී ඇති අතර, මෙය සොයාගන්නා ලද්දේ බෞද්ධ විහාරයක තිබී බැවින් එයට පක්ෂව අදහස් ගණනාවක් ‍ඉදරිපත් වී ඇත. කෙසේනමුත්, මෙම කෞතුක වස්තුවේ ඇති අනන්‍ය ස්වභාවය හේතුවෙන් මෙම දාහකය මුතුන්මිත්තන්ගේ වතාවත් සඳහා හෝ විශේෂිත උත්සවයක් සඳහා භාවිතා වන්නට ඇතැයි සිතිය හැක.
පෙනුම
සුවඳ දාහකය ප්‍රධාන කොටස් හතරකින් සමන්විත ය. එනම්: දේහය, පියන, ෆීනික්ස්-හැඩැති මිට සහ ආධාරක ඵලකයයි.
මෙහි පියන වටා, ස්තර පහකින් යුක්තව තුනී කඳු 74ක් මුදුන තෙක් විහිදී යන අයුරින් වාත්තු කොට නිමවා ඇත. මෙහි පියන ද විවිධ කැටයම්වලින් සමන්විත අතර, එහි විවිධ සංගීත භාණ්ඩ රැගත් සංගීතඥයින් පස්දෙනකු ද, වෙනත් මිනිස් රූ දහසයක් සහ ව්‍යාඝ්‍රයන්,මකරුන් හා මුවන් ඇතුළු සත්ත්ව රූ තිස් නවයක් ද දැකගත හැක. මීට අමතරව පියනේ වෙනස් ආකාරවල දර්ශන ද කැටයම් කොට ඇති අතර, වෘක්ෂ ආකාර සයක්, ගල් පර්වත, පාරවල්, දිය ඇලි සහ විල් ඒ අතර වේ. මෙමගින් තාඕවාදී තාපසයින්ගේ පරමාදර්ශී භූමිදර්ශනවාදය සංකේතවත් කෙරේ. කඳුවැටියේ උසැති මුදුන් පහක පක්ෂින් පස්දෙනකු ලැග සිටිනු නිරූපිත ය. පියනේ මුදුන මකර රුවකින් විසිතුරු කොට ඇත. පියනට වාතාශ්‍රය ලැබීම සඳහා සිදුරු පහක් ද දැකගත හැකි අතර, ෆීනික්ස් පක්ෂියාගේ ලයෙහි ඇති සිදුර තුළින් සුවඳ දුම් මුදාහරින්නට ඇත.
පියනෙහි අග්‍රය මුතු ඇටයක් දරා සිටින බොංහ්වං (ෆිනික්ස්) රුවකින් අලංකාර කොට ඇත. බොංහ්වං රුවේ වල්ගය ආරුක්කුවක ආකාරයෙන් වක්‍ර වී ඇත.
දාහකයේ දේහය පොබයන නෙළුම් පොහොට්ටුවක අයුරින් නිර්මාණය කොට ඇත. නෙළුම් පොහොට්ටුවෙහි පෙතිවල පාර්ශ්වික පෘෂ්ඨයේ සත්ත්ව රූ විසි හය් දැකගත හැකි අතර, මේ අතර මත්ස්‍ය රූ, දිව්‍යමය මෘග රූ සහ පක්ෂි රූප වේ. ඇතැම් සත්ත්වයින් නෙළුම් පෙති මත ලැගුම්ගෙන සිටින අතර, තවත් සමහර සත්ත්වයින් මුදුනෙහි ඇතුළත් කොට ඇත.
ආධාරක ඵලකය මකර හැඩයෙන් යුක්ත වන අතර, එහි මුඛය එයට ආධාරව ඇති දේහයේ පාදම වෙත මුහුණලා ඇත. මකර රුව වටා වලාකුළු ආකාර ලෝකඩ සැරසිල්ලක් දැකගත හැකි අතර, මකර රුවේ වල්ගය වක්‍ර හැඩයක් ගෙන තිබීම නිසා සචල පෙනුමක් ලබා දී ඇත.
සේරුවිල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
සේරුවිල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, නැගෙනහිර පළාතේ,   ත්‍රිකුණාමල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කය
පුරා විද්‍යාත්මක භූ භෞතික විද්‍යාව
thumb|පුරාතන ඇප්රෝ ඩිසියස් හි විද්‍යුත් ප්‍රතිරෝධි සිතියම
දළ විශ්ලේෂණය
ජෛව භෞතික විද්‍යාත්මක සමීක්ෂණය, පුරා විද්‍යාත්මක අංගවල උප මුහුණත්වල සිතියම් නිර්මාණය කිරීම සඳහා යොදා ගනී. අංග යනු පුරා විද්‍යාත්මක වාර්තාවල චලනය කළ නොහැකි කොටස් එය නැගී සිටින ව්‍යුහයක් හෝ පසෙහි ඉතිරි වී ඇති මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ ඉඟියක් විය හැකිය. වැළලී ඇති අංගවල විද්‍යුත් හා චුම්භක ගුණ ඒවායේ ඒවා අඩංගු පරිසරය සමඟ සැලකිය යුතු තරම් වෙනස්කමක් දක්වන විට භූ භෞතික විද්‍යාත්මක උපකරණ මඟින් ඒවා අනාවරණය කර ගත හැකිය. සමහරක් අවස්ථාවලදී ඒකජ මානව කෘති (විශේෂයෙන් ලෝහ) ද හමුවිය හැක. ක්‍රමානුරූප රටාවකට ගන්නා ලද කියවුම් දත්ත කුලකයක් බවට පත්වන අතර එය රූප සිතියමක් ලෙස විදැහීම සිදු කළ හැක. සමීක්ෂණ ප්‍රතිඵල, කැනීම් මෙහෙයවීම සඳහා හා පුරා විද්‍යාඥයින්ට වැඩ බිමෙහි කැ‍නීම් සිදු නොකළ කොටස් බලා ගැනීම සඳහා උදව් වේ. වෙනත් පුරා විද්‍යාත්මක ක්‍රම මෙන් නොව ජෛව භෞතික විද්‍යාත්මක සමීක්ෂණය ආක්‍රමණික හෝ විනාශකාරී නොවේ. මේ හේතුව නිසා සංරක්ෂණය කිරීම (කැනීමට වඩා) අරමුණ වන ස්ථානයන්හි දී මෙය බහුලව භාවිතා වේ.
භූ භෞතික විද්‍යාත්මක ක්‍රම
පුරා විද්යාවේ දී භාවිතා වන භූ භෞතික විද්යාත්මක ක්රම බොහොමයක් උකහා ගෙන ඇත්තේ ඛනිජ ගවේෂණයේ දී, ඉංජිනේරු විද්යාවේ දී හා භූ විද්යාවේ දී යොදා ගන්නා ඒවායිනි. භූ විද්යාත්මක සිතියම්කරණය ආවේනික අභියෝග ප්රදර්ශනය කරන නමුත් එය ක්රම හා උපකරණවල වෙන් වෙන් වශයෙන් වූ දියුණු වීමකට මඟ පාදා ඇත. සාමාන්යයෙන් භූ විද්යාත්මක යෙදීම් සලකා බලනු ලබන්නේ සාපේක්ෂව විශාල ව්යුහ අනාවරණය කර ගැනීමත් සමඟය (බොහෝ විට හැකිතාක් ගැඹුරින්). සන්සන්දනාත්මකව බොහොමයක් පුරා විද්යාත්මක වැඩ බිම් සාපේක්ෂව මතුපිටට ආසන්නයෙන් පිහිටයි. (බොහෝ විට පෘථිවියේ උඩම මීටරය තුළ) උපකරණ බොහෝ විට සැලසුම් කර තිබෙන්නේ මතුපිට අසල සංසිද්ධිය හොඳින් විසඳීම සඳහා ප්රතිචාර දක්වන ගැඹුර සීමා වන ලෙසය. තවත් අභියෝගයක් වන්නේ සියුම් හා ඉතා කුඩා අංග (දිරාපත් වූ ලීවලින් හට ගැනෙන කාබනික වර්ණක වැනි අචීර) අනාවරණය කිරීම හා ඒවා ගල්,මුල් හා අනෙකුත් ස්වාභාවික අපද්රව්යවලින් වෙන් කර ගැනීමයි. මෙය සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා අවශ්ය වන්නේ සංවේදීතාවය පමණක් නොවේ. එයට දත්ත ලක්ෂ්ය අධි ඝනත්වයක් (අඩුම තරමින් එකක් වත්) හා සමහරක් විට වර්ග මීටරයකට කියවුම් දුසිමක් පමණ අවශ්ය වේ.
පුරා විද්යාවේ දී බහුලවම භාවිතාවන උපකරණ වන්නේ චුම්භක මාන, විද්යුත් ප්රතිරෝධ මාන, භූමිය විනිවිද යන රේඩාර් (GPR) හා විද්යුත් චුම්භක (EM) සන්නායක මානයි. මෙම ක්රම බොහොමයක් වර්ගවල පුරා විද්යාත්මක අංගවල විශිෂ්ට විභේදනයක් ලබා දෙන අතර විශාල ප්රදේශවල අධික සාම්පල ඝනත්ව සමීක්ෂණ සඳහා හැකියාවෙන් යුක්ත වන අතර පුළුල් තත්ව පරාසයක් යටතේ ක්රියාත්මක වේ. සාමාන්ය ලෝහ අණාවරක භූ භෞතික විද්යාත්මක සංවේදක වන අතර ඒවාට අධි විභේදන රූප නිර්මාණය කළ නොහැක. අනෙකුත් ප්රකාශ කර ඇති හා මතුවෙමින් පවතින තාක්ෂණික ක්රම ද භූ විද්යාත්මක යෙදුම්වල භාවිතා වේ.
ප්‍රවර්ගය:පුරාවිද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
නිව් කැලිඩෝනියා පයින්
thumb|නිව් කැලිඩෝනියා පයින් ගස් (කුක් පයින්), Araucaria columnaris
Araucariaceae කුළයට අයත් කෝනිෆර් (කේතුධර) ශාඛයක් වන නිව් කැලිඩෝනියා පයින් ගස කුක් පයින් ලෙසද හඳුන්වනවා.
ව්‍යාප්තිය
සාමාන්‍යයෙන් කේතුධර ශාඛ උතුරු අර්ධගෝලයේ ශීත ප්‍රදේශවල වැවුනත්, නිව් කැලිඩෝනියා පයින් ගසේ නිජබිම ඝර්මකළාපයට අයත් පැසිෆික් සාගරයේ කැලිඩෝනියා දූපත් සමූහයයි.
මේ ගස් වලට කුක් පයින් කියලත් හඳුන්වන්නේ මේවා පලමුවරට අධ්‍යනය කරලා තියෙන්නේ කැප්ටන් කුක් ගේ නායකත්වයෙන් ලොව වටා ගමන් කරපු ගවේශණ චාරිකාවකට සම්බන්ධ වෙලා හිටපු යෝහාන් රයින්හොල්ඩ් ෆොස්ටර් කියන උද්භිද විද්‍යාඥයා. ඔහු තමයි  මේවා කුක් පයින් කියලා හඳුන්වන්න පටන් ගත්තේ.
ලක්ෂණ
වම|thumb|නිව් කැලිඩෝනියා පයින් ගසක, අතු, රිකිලි හා ගෙඩි කුක් පයින් සිය නිජබිම් ප්‍රදේශවල මීටර් 60 (අඩි 200) ක් පමණ උසින් වැඩෙන සුවිශේෂී පටු කේතුකාකාර ගසකි. ගස් සිහින්, සර්පිලාකාර ලෙස ඉහලට විහිදෙන මුදුන් කොතක් ඇත. කුක් පයින් වල පොත්ත කඩදාසි තීරු මෙන් ගැලවී යන අතර ගෝරෝසු අළු පැහැයෙන් යුක්තවන අතර මැළියම් බහුලයි.
ගසේ අතු සාපේක්ෂව කෙටිවන අතර තිරස්ව පිහිටා සර්පිලාකාරව කඳ දිගේ පැතිර පවතී. නිව් කැලිඩෝනියා පයින්අතු රැහැන් වැනි තිරස් කුඩා රිකිලි වලින් ආවරණය වී ඇත.
සිහින්, ත්‍රිකෝණාකාර කොළ මෙම රිකිලිවල බූවක් මෙන් පෙනෙන ආකාරයට පැතිර පවතින අතර රිකිලි කෙලවර ගෙඩි හටගනී.ගැහැණු බීජ කේතුවල (female seed corns) කොරපොතු ඇති අතර බිත්තර හැඩැතිවේ. විශාලත්වයෙන් සෙන්ටිමීටර 10–15 (අඟල් 4–6) දිග සෙන්ටිමීටර 7–11 (අඟල් 3–4) පළල වේ. සංඛ්‍යාවෙන් වැඩි පිරිමි පරාග කේතු (male pollen corns) රිකිලි අගිස් වල ඇති අතර ඒවා කොරපොතු සහිත නරිවල්ග හැඩැති (scaly and foxtail-shaped) අතර සෙන්ටිමීටර 5 (අඟල් 2) දිග වේ.
ප්‍රයෝජන
උණුසුම් සෞම්‍ය දේශගුණයක් සහිත ඔස්ට්‍රේලියාවේ ක්වීන්ස්ලන්තයේ සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේ වික්ටෝරියා ප්‍රාන්ත, උතුරු නවසීලන්තය, දකුණු කැලිෆෝනියා, පුවර්ටෝ රිකෝ, මෙක්සිකෝව, ඉන්දියාව, පිලිපීනය, හවායි හා ශ්‍රී ලංකාව  යන ප්‍රදේශවල උද්‍යානවල විසිතුරු ගසක් හා වීදි ගසක් ලෙස කුක් පයින් සිටුවන දකින්නට තිබේ.
නිව් කැලිඩෝනියා පයින් ඇලයට වැවෙන්නේ ඇයි?
අඩි 200ක් විතර උසට වැඩෙන නිව් කැලිඩෝනියා පයින් ගස හැම විටම ඇලවෙලා තියෙන්නේ. ගොඩක් දෙනෙක් හිතන්නේ සුළඟේ බලපෑමට මෙහෙම ඇලවෙනවා කියලයි. මෑතක් වෙනකම් විද්‍යාඥයින් වුනත් මේ කුක් පයින් ගස් මෙහෙම ඇලවෙන්නේ ඇයි කියලා සොයා බැලුවේ නෑ. මේ ගැන ඉස්සෙල්ලම උනන්දුවක් දැක්වූවේ කැලිෆෝනියා පොලිටෙක්නික් සරසවියේ මැට් රිටර් කියන මහාචාර්යවරයා.
වේ හැම වාර්තාවකින්ම කියවුනේ, මේ කුක් පයිනස් ගස් එය පිහිටි රටේ ඉඳලා නිරක්ෂය පැත්තට හැරිලා ඒ පැත්තට ඇලවෙලා තියෙන බවයි. උතුරු අර්ධගෝලයේ ඉඳන් බලනකොට නිරක්ෂය තියෙන්නේ දකුණු පැත්තට. එහේ කුක් පයිනස් හැම ගහක්ම දකුණු පැත්තට ඇලවෙලා නිර්ක්ෂය දෙස බලාගෙන සිටියා. ඔස්ට්‍රේලියාව, ආජන්ටිනාව වගේ දකුණු අර්ධගෝලයේ කුක් පයිනස් උතුරු දිසාවට හැරිලා තිබුණා. ඒ දකුණු අර්ධගෝලයට නිර්ක්ෂය  තියෙන්නේ උතුරින් නිසා. ඒ වගේම නිරක්ෂයෙන් ඈතට යන්න යන්න මේ ගස්වල ඇලවීමත් වැඩියි කියලත් නිරීක්ෂණය වුනා.
මෙහෙම වෙන්න හේතුවක් විධියට අනුමාන කරන්නේ ග්‍රැවිට්‍රෝපිස්ම් කියන සංසිද්ධිය. ගස් කෙලින් උඩට වැඩෙන්නේ ග්‍රැවිට්‍රෝපිස්ම් කියන සංසිද්ධිය නිසා. ග්‍රැවිට්‍රෝපිස්ම් මගින් ගස් ගුරුත්වාකර්ෂණයට සංවේදී කරන අතර ඒමගින් ගුරුත්වබලයට ප්‍රතිවිරුද්ධ ලෙස ගස උඩට වර්ධනය වනවා. එහෙත් කුක් පයිනස් වලට මේ ග්‍රැවිට්‍රෝපිස්ම් එනම් ගුරුත්ව බලයට ප්‍රතික්‍රියා කිරීමේ හැකියාව නැතැයි කියලා තමයි අනුමාන වෙන්නේ.
ත්‍රිමාන සජිවකරණය
පරිගණක ත්‍රිමාන සජීවිකරණය
පරිගණක සජීවිකරණය යනු පරිගණකය භාවිතයේ චලනය වන අනුරූ නිර්මාණය කිරීමේ කලාවයි. මෙය පරිගණක චිත්‍රක සහ සජීවිකරණයේ උප කොටසකි. වැඩි වශයෙන් මේවා නිර්මාණයට ත්‍රිමාන පරිගණක චිත්‍රක යොදා ගත්තද, ශෛලිගත, දුබල කලාප පළල සහ වඩා වේගවත් තථ්‍ය කාල විදුදැනුම අවශ්‍යතා සඳහා තවම ද්විමාන පරිගණක චිත්‍රක ද විශාල වශයෙන් යොදා ගැනේ. සමහර අවස්ථාවලදි සජීවිකරණයේ අරමුණු පරිගණකය මත වන අතර තවත් විටකදි එය චිත්‍රපට වැනි වෙනත් මාධ්‍යයක් ද විය හැකිය. මෙය බොහෝවිට චිත්‍රපට වල යොදා ගන්නා විට CGI (Computer Generated Imagery හෙවත් පරිගණක ආශ්‍රිත නිර්මිත අනුරූ) ලෙස හැඳින්වේ.
චලිතයේ දෘෂ්ටි මායාව නිර්මාණය කිරීම සඳහා පරිගණක තිරය මත එක් අනුරුවක් දර්ශනය කොට සැනෙකින් ඊට වඩාත් සමාන එහෙත් සියුම් ලෙස වෙනස් කරනු ලැබු තවත් අනුරුවක් දර්ශනය කරයි. මෙම ක්‍රමය රූපවාහිනි තුළ සහ චලිත රූප (motion pictures) යන්හි චලිතයේ දෘෂ්ටි මායාව නිර්මාණය කිරීමට සමානය. පරිගණක සජීවිකරණය, ත්‍රිමාන ආදර්ශනයෙහි stop - motion සජීවිකරණයෙහි සහ ද්විමාන නිදර්ශනවල රාමුවෙන් රාමුවට වන සජීවිකරණයෙහි ඩිජිටල් අනුප්‍රාප්තිය ලෙස හැඳින්විය හැකිය. ත්‍රිමාන සජීවිකරණයේ දි වස්තූන් (ආකෘති) පරිගණක තිරය මත ගොඩනැගෙන අතර (ආදර්ශනය) ත්‍රිමාන හැඩයන් අතාත්වික සැකිලි මඟින් නිරූපණය වේ. ද්විමාන සජීවිකරණයේදී වෙන් වෙන් වස්තූන් (නිදර්ශන) සහ වෙන් වෙන් ‍විනිවිද පෙනෙන ස්ථර, අතාත්වික සැකිලි ඇතුව හෝ නැතුව යොදා ගනි. Key frames දෘෂ්‍යමාන වන ආකාර වල වෙනස්වීම්, පරිගණකය මඟින් ස්වයං පාලිතවම ගණනය කරනු ලබන්නේ ට්වීනින් (tweening) හෝ මෝපීන් (morphing) ලෙස හඳුන්වනු ලබන ක්‍රියාවලිය මඟිනි. ඉන්පසුව සජීවිකරණ නිර්මාණය විදුදැනුමට ලක් කරයි. ත්‍රිමාන සජීවිකරණයේදී සෑම රාමුවක්ම ආදර්ශනයෙන් පසු විදුදැනුම භාජනය කළ යුතුය. ද්විමාන දෛනික සජීවිකරණයේදි යොදා ගනු ලබන විදැහුම් ක්‍රමයක්ම key frame නිදර්ශන ක්‍රියාවලියක් (key frame illustration process) වන අතර ට්වීන් (tween) කරන ලද රාමු අවශ්‍ය ආකාරයට විදැනුම් කර ගනු ලබයි. කලින් පටිගත කර ගන්නා ලද දර්ශන සඳහා, විදුදැනුම රාමු, වෙනත් ආකෘතියකට හෝ මාධ්‍යයක‍ට (චිත්‍රපට හෝ ඩිජිටල් වීඩියෝ ආදි) මාරු කර ගනු ලැබේ. මේවා දත්ත පරිශිලන ප්‍රේක්ෂක පිරිසකට දර්ශනය කරන බැවින්, මෙම රාමු නිත්‍යකාලිනව වුවද විදුදැනුම් කර ගත හැකිය. දුබල කලාප සහිත සජීවන වලද අන්තර්ජාලය හරහා පරිශිලක පරිගණකයෙහි නිත්‍යකාලිව විදුදැනුම භාවිත කර ගැනීම සඳහා මෘදුකාංග භාවිත කරයි. මෙය ප්‍රවාහනය හා පුර්ව ප්‍රවේශක (per-loaded) ඉහළ කලාප පළලකින් යුක්ත සජීවන නිර්මාණ වලට වඩා වෙනස් ක්‍රමයකි.
(Animation - Traditional)
මෙය සෙල්  (cell animation)ලෙසද හදුන්වයි. 20 ‍වැනි සියවසේ දී සජීවිකරණ චිත්‍රපට සඳහා වැඩි වශයෙන් භාවිතා කර ඇත්තේ සාම්ප්‍රදායික සජීවිකරණයයි. සාම්ප්‍රදායික සජීවිකරණ චිත්‍රපට වල එක් එක් රූප රාමු මුලින් සිත්තම්කරුවෙකු අදින අතර චිත්‍ර පසු ඡායාරූපගත වූ ඒවාය. චිත්‍රයේ අංග චලන  පෙන්වීම සඳහා එක් රූප රාමුවක් අනෙකින් ඉතා සියුම් ලෙස වෙනස් වේ. සජීවිකරණ ශිල්පියාගේ දළ රූප විනිවිද පෙනෙන පත්‍ර වල ඡායාපිටපත් කරනු ලබයි. මෙම පත්‍ර සෙල් (cel) ලෙස හැදිනේවේ  පසුව මෙම සෙල් වලට අදාල වර්ණ ඊට විරුද්ධ දිශාවට ආලේප කරනු ලබයි. සම්පූර්ණ කරන ලද කැරැක්ටර් සෙල් (character cel) වරෙක‍ට 1ක බැගින් චලන පටලයක වර්ණවත් පසුතලයකට  (rostrum camera) ආධාරයෙන් ඡායාරූප ගත කරයි.
21 වැනි සියවසේ ආරම්භයත් සමග සාම්ප්‍රදායික සජීවිකරණය ක්‍රමය අභාවයට ගියේය. අද සජීවිකරණ ශිල්පියාගේ  දළ සටහන් පරිලෝකනය කිරීමක් හෝ සෘජුවම පරිගණකයේ ඇඳීමක් සිදු කරයි. විවිධ මාදුකාංග භාවිතා කරමින් එම දළ සටහන් වර්ණ ගැන්වීමක් ද කරනු ලබයි. අවසාන සජීවිකරණ ප්‍රතිඵලය මාධ්‍යයන් කිහිපයකින් සමන්විත විය හැක. එනම් සාම්ප්‍රදායික මි.මි. 35 වීඩියෝ පට හෝ වර්තමාන ඩිජිටල් වීඩියෝ  (Digital videl) විය හැකිය. සාම්ප්‍රදායි සජීවිකරණයේ පෙනුම අදටත් පෙර සේම පවතින අතර සජීවිකරණ නිරූපන ශිල්පියාගේ ක්‍රියාදාමයන් අදටත් අත්‍යාවශ්‍ය වේ. 70 දශකයේදී පවා නොවෙනස් ව පැවතී ඇත. සමහර සජීවිකරණ ශිල්පීන් සාම්ප්‍රදායික සජීවිකරණ ලෙස හදුන්වා දි ඇත්තේ වැඩි වශයෙන් පරිගණක තාක්ෂණය භාවිතා කරන ක්‍රමවේද වලටයි.
(Limited Animation) හිදී භාවිතා කරනුයේ විස්තරාත්මක බවින් අඩු දළ සටහන් ය. යුනයිටඩ් ප්‍රඩක්ෂන්ස් ෆොම් ඇමරිකා (United productions from america) නිර්මාණ කරුවන් විසින් මුලින් සොයා ගන්නා ලද මෙම ක්‍රමය මඟින් වඩාත් අලංකාර මෙන්ම නිර්මාණාත්මක සජීවිකරණ කිරිමේ හැකියාවක් ඇත. මෙය ජෙනරල් මැක්බොරින් බොයිං (Gernral Meboring Boing), යෙලෝ සබ්මැරින් (Yellow submarine)වැනි චිත්‍රපට වලින් පැහැදිලි වේ. මෙහි ප්‍රධාන අරමුණ වී ඇත‍්තේ කාර්යක්ෂම හා මිල අඩු සජීවිකරණ, මාධ්‍යයට ගැලපෙන එනම් රූපවාහිනියට හැනා බාබෙරා   (Hannah Barbera) ෆිල්ටේෂන්  (filmation) යනාදී අන්තර්ජාලයට නිපදවීමයි.
(Rotoscoping) මැක්ස් ෆ්ලේශර් (Mar fleissher) විසින් 1917 දී නිපදවා පේටන්ට් සහතිකයක් ලබා  ගෙන සජීවිකරණ කිරීම සටහන් වලට ඇතුලත්  කළ හැකිය. මෙය ‍ලෝඩ් ඔෆ් ද රින්ග්ස් (lord of the rings) චිත්‍රපටයේ යොදා ගෙන චරිත සජීවිකරණයටද  බොහෝ ඩිස්නි  චිත්‍රපට සඳහා ද යොදා ගෙන ඇත. උදාහරණ ලෙස වේකින් ලයිෆ් (Waking life) හා අ ස්කැන‍ර් ඩාර්ක්ලි  (a scanner Darkly) නම් කළ හැකිය.
සාම්ප්‍රදායික සජීවිකරණය යොදාගත් චිත්‍රපට වලට උදාහරණ ලෙස පිනෝකියෝ (Pinocchio) ඇනිමල් ෆාම් (Animal farm) හා අකිරා  (Akira) හැදින්විය හැකිය. පරිගණක තාක්ෂණය යොදා ගනිමින් කරන ලද සාම්ප්‍රදායික චිත්‍රපට වන්නේ ද ලයන් කිංග් (The lion king) ස්ප්‍රිට්  එවේ  (Spirat away)  හා ලේස් ට්‍රිප්ලෙට්ස් ඩි බෙල්විල් (les triplets de Bellrille)
(Full Animation) යනු තත්ත්වයෙන් උසස් සාම්ප්‍රදායික සජීවිකරණ චිත්‍රපට නිපදවීමේ ක්‍රියාවලියයි. මෙහිදී විස්තරාත්මක දළ සටහන් භාවිතා කරයි. මෙම චිත්‍රපට විවිධ මාදිලි වලින් නිපදවිය හැකිය. එනම් වොල්ට් ඩිස්නි ස්ටුඩියෝ (Walt Disney Study) මඟින් නිපදවන ජීවමය බවක් රැදි චිත්‍රපට, වෝනර් බ්‍රදර්ස් ඇනිමේෂන් ස්ටුඩියෝ  (Wanner Brothers Animation Studio) මඟින් ඉදිරිපත් කර කාටුන් බවට වඩා නැඹුරුවක් දක්වන චිත්‍රපට වේ. තවද බොහෝ ඩිස්නි ඇනිමේටඩ් ෆීචර්ස් (Disney Animated feater) මෙන්ම ඩිස්නි නොවන චිත්‍රපට වන ඇන් ඇමරිකන් ටොයිල්  (An American Toil) හා ලයන් ජයන්ටි  (The lion Giant) චිත්‍රපටද නිදසුන් වේ.
පරිගණක සජිවන ප්‍රවර්ධන උපකරණ
පරිගණකයක් සහ සජිවන මෘදුකාංගයක් භාවිතයෙන් පරිගණක සජිවන නිර්මාණය කර ගත හැකිය. Amorphium, Art of illusion, Poser ray Dream studio, Bryce, Maya, Blender, Truespece, Light ware, 3D studio max, soft image XSI Alice සහ Adobe Flash (ද්විමාන) සජිවන මෘදුකාංග වලට උදාහරණ වේ. මීට අමතරව තවත් මෘදුකාංග රැසක් ඇත. ඒවා ඉලක්කගත වෙළෙඳපොළ අනුව මෙම මෘදුකාංගයන්හි මිල විශාල වශයෙන් වෙනස් වේ. ප්‍රාථමික ගණයේ ක්‍රමලේඛ මඟින් ද ඉතාම අගනා සජිවන නිර්මාණ කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත් මෙම විදුදැනුම සඳහා සාමාන්‍ය ගෘහස්ත පරිගණකයක් භාවිතා කරන්නේ නම් ඒ සඳහා බොහෝ වේලාවක් ගත වේ. එබැවින් වීඩියෝ ක්‍රියා නිර්මාණකරුවන් අඩු විශ්ලේෂණ (Low resolution) සහිත  අඩු බහුඅස‍්‍ර ගණන් කිරීම් ක්‍රම භාවිතා කිරීමට හුරු වි සිටිති. එමඟින් එම චිත්‍රක තත්‍ය කාලිනව ගෘහස්ථ පරිගණකයෙහි නිරූපණය කළ හැකිය. මෙම සංදර්භය තුළ photorealistic සජිවනය ප්‍රායෝගික නොවේ.
චිත්‍රපට, ටෙලිනාට්‍ය සහ පරිගණක ක්‍රිඩාවන්හි වීඩියෝ පටිපාටි නිර්මාණකරණයේ නියැලෙන වෘත්තිමය සජිවිකරණ ශිල්පියෝ වඩාත් විස්තරාත්මක photorealistic සජීවන නිර්මාණය කරති. මෙවැනි උසස් ප්‍රමිතියකින් යුක්ත වන චිත්‍රපට සජීවන නිර්මාණයක් අවසන් කිරීමට, ගෘහස්ථ පරිගණකයක් සඳහා වසර 10 සිට 100 දක්වා කාලයක් වැය විය හැකිය. එබැවින් මේ සඳහා වඩා ප්‍රබල වර්ක් ‍ස්ටේෂන් පරිගණක, සකසන 2 සිට 4 පමණ ඇති බැවින් එම පරිගණක වඩා ප්‍රබලය. තවද ඒවා විදු දැනුම් සඳහා විශේෂිත පරිගණක වේ. එක් යෝධ පරිගණකයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීම සඳහා වර්ක් ස්ටේෂන් පරිගණක විශාල ප්‍රමාණයක් ජාල ගත කර ඇත. මෙහි ප්‍රතිපලය වනුයේ වසර 5,6 කින් නිමා කර ගත හැකි පරිගණක සජිවන චිත්‍රපටයකි(කෙසේ වෙතත්, මෙම ක්‍රියාවලිය සම්පුර්ණයෙන්ම විදැනුම් පමණක් ඇතුලත් නොවන්නකි). වර්ක් ස්ටේෂන් පරිගණකයක් ඩොලර් 2000 - 1600 ක් පමණ මිලක් වන අතර වඩා මිල අධික වර්ක් ස්ටේෂන් හි භාවිතා වන අධි තාක්ෂණික දෘඩාංග නිසාවෙන් ඒවායෙහි විදු දැනුම වේගවත්ය. විදු දැනුම මෘදුකාංගයක් වන පිස්සාර්ස් රෙන්ඩමන්, මෙන්ටල්රේ යන විදු දැනුම් මෘදුකාංගයට අභියෝගයක් එල්ල කරමින් සජිවන කර්මාන්තයේ විශාල වශයෙන් යොදා ගැනේ. මෙය නිල පික්සාර් වෙබ් අඩවියක ඩොලර් 5000 - 8000 ත් අතර මිලකට ලබා ගත හැකිය. එමෙන්ම මෙම මෘදුකාංගය maya සහ Soft Image XSI වැනි සජීවිකරණ ක්‍රමලේඛ සමඟ Linux, Mac OSX සහ Microsoft Windows පාදක වර්ක් ස්ටේෂන් පරිගණකයන් හි යොදා ගත හැකිය. වෘත්තිමය සජීවිකරණ ශිල්පියෝ ඩිජිටල් චිත්‍රපට කැමරා අංගචලන අල්ලා ගැනීමට (motion capturer) සහ ක්‍රියාව ග්‍රහණය කරගැනීමට (performance capture),  නිල්තිර (bluescreens) චිත්‍රපට සංස්කරන ‍මෘදුකාංග සහ වෙනත් උපකරණ භාවිතා කරයි.
අතත්‍ය චරිත සජීවිකරණ ක්‍රම
බොහෝ ත්‍රිමාණ පරිගණක වල සජීවිකරණයට අදාල සරල සැකිල්ල, චරිත,ශරීරයේ ව්‍යුහයට අනුකූලව සාදනු ලබයි. ඉන්පසුව මෙම සැකිල්ලේ පිහිටීම අනුව සජීවිකරණය වෙනස් විම් නැතහොත් (Avors) අරුත් දක්වයි.
මිනිස් හා සත්ව චරිත වල සරල සැලකිල්ලේ බොහෝ අංග සත්‍ය අටසැකිල්ලේ අනුරුව ගන්නා නමුත් එම (Skeletal animation) ක්‍රමවේදයම මුහුණේ රුව සැකසුම (වෙනත් මුහුණු රුව සැකසුම් සජීවිකරණ ක්‍රමවේද තිබුණද) වැනි සජීවිකරණ සඳහා ද යොදාගැනේ. මෙයට උදාහරණයක් ලෙස (Toy Story) චිත්‍රපටයේ woody චරිතය දැක්විය හැකිය. එහි (Arars 700) යොදාගන්නා අතර එයින් (Arars 100)යක්ම මුහුණට අයත් වේ. පරිගණකය සෘජුවම සරල සැකිල්ල යොදා නොගන්නා නමුත් චරිතයේ පිහිටීම හා හැඩය ගණනය කිරීමට එය භාවිතා කරයි. එලෙස සජීවිකරණය ශිල්පියා අවස්ථාරූපව (Avars) වලට යොද ඇති අගයන් වෙනස් කිරීම මඟින් චරිතයට චලන ලබාදේ.
මෙලෙස (Avar Value ) ලබාගෙන තාත්වික චලන ලබා ගැනිමේ ක්‍රමවේදයන් කිහිපයක් ඇත. සාම්ප්‍රාදායික ක්‍රමය නම් තම සජීවිකරණ ශිල්පියා (Avar) සෘජුවම චලනය කිරීමය. අනෙක නම් (Avar) රාමුවෙන් රාමුව වෙනස් කරනවා වෙනුවට සජීවිකරණ ශිල්පියා (Avar) තෝරාගත් ස්ථාන වල පිහිටුවා කාලානුරූපව පරිගණක මඟින් එම අකුරු අගයන් (Tween) ඇතුලත් කිරීමයි. මෙම ක්‍රියාවලිය (Key framing) ලෙස නම්කර ඇත. (Key framing) යොදා ගැනීම මඟින් සජීවි ගත කරන ශිල්පියාට වැඩි පාලනයක් ලබා දේ.
නමුත් නව ක්‍රමවේදයක් වන (Motion capture) සජීවි ක්‍රියාකාරකම් වලට යොදා ගැනේ. පරිගණක, සජීවිකරණ (Motion capture) කාර්යයට යොදාගන්නා අවස්ථා වලදි එක් ශිල්පියෙකු විසින් එම දර්ශනය රඟපෑමක් සිදු කරනු ලබයි. එවිටම ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ක්‍රියාව වීඩියෝ කැමරාවක් යොදා ගනිමින් පරිගණකයක පටිගත කරන අතර පසුව එම ක්‍රියාව සජීවි ගත කරන ලද චරිත සඳහා යොදා ගනී.