cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ශ්‍රී ලංකාවේ රථවාහන පරිභෝජනය.
විශේෂයෙන්ම ප්‍රවාහන ගාස්තු අඩු කළහ.කෙසේ වෙතත් ජාත්‍යන්තර වෙළදපොල තුල තම කර්මාන්තයේ ඉහළ වර්ධනයක් හෙවත් භාණ්ඩ ඉතා ඉහළ ප්‍රමිතියකට සැපයීමටද කටයුතු කළහ.වර්තමානයේ ලෝක ආර්ථික අර්බුධය සමස්ථ රටවල් පුරා ප්‍රචලිත වීමත් සමඟ වෙළදපොල තුල භාණ්ඩ මිලදී ගැනීම පහල මට්ටමක පවතින බව පෙන්වා දිය හැක.උදා පකිස්ථානයේ ඔටෝමොබයිල් කර්මාන්තය දේශිය ආයෝජන හා ඉතුරුම් ක්‍රි යාත්මක වුවද වර්තමානයේ ඉතා දුර්වල තත්වයක පවතී.එනම් මෝටර් රථ පරිභෝජනය පහළ ගිය අතර ඊට හේතු වුයේ මේ අතර ක්ෂණිකව හටගත් පොළී හා මුල්‍ය අංශයේ හිඟය ඉතා ප්‍රබල විය. එනම් 2008 ඇමරිකානු ඩොලර් වලට සාපේක්ෂව පකිස්ථාන් රුපියල පහළ යැම හා ජපන් යෙන් වල අගය ඉහළ යැම නිසා පිරිවැය ඉහළ යාම තුලින්කර්මාන්ත බංකොලොත් තත්වයට පත් විම නිසා සේවකයන් නෙරපා හැරීම හා අනෙකුත් අත්‍යවශය නොවන වියදම් අත්හැරීම නිසා ආර්ථික වර්ධනයට බලපැම් කර ඇත.මෝටර්රථය යන්න මුලින්ම භාවිත වූයේ 19 වන සියවසයේ මුල් භාගයේ දෝලා රථ බිහිවීමත් සමගය.එය අශ්වයකු පිටින් ගෙන යනු ලැබීය. මෙම දෝලා රථ ගෙනයෑම සදහා වෙනම අසරුවෙක්ද යොදවන ලදි.ක්‍රමයෙන් රික්ෂෝ රථයද ලංකාවට ගෙන ආ අතර එය 1883 දී විටෝල් යන සමාගම විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලදි. එම කාලවකවානුවේදි රික්ෂෝ රථයන් මිලට ගැනීම ගෞරව සහිත දෙයක් ලෙස සැලකිය. මෙරට ධනවත් උදවිය එය මිලට ගැනීමට දැඩි සේ උත්සුක විය. මේවා පහසුවෙන් කුලියට ගත හැකි වූ අතර මිනිස් බලය මත එය පැදවීම සිදුකරනු ලබයි. මේසඳහා ගාස්තු අයකරනු ලැබුවේ ගමනේ දුර ප්‍රමාණයට නොව ඒ සඳහා ගත වන කාලයටයි. මෙහි රිය සහයකයකුද සිටි අතර ඔහුගේ වගකීම වූයේකන්දක් හසු වූ විට ඒ සඳහා තල්ලූ දැමීමයි. කෙසේ වෙතත් මෙම රික්සෝ රථය ලංකාවේ කොපමණ ජනප්‍රිය වීද යත් නිදහස ලබන විට ලංකාව තුළ රික්සෝ රථ රියදුරන් 3129 දෙනෙක් සේවයේ යෙදී සිටියහ. ඉන්පසුව  ලංකාවේ ප්‍රවාහන කටයුතු සඳහා තැපැල් රථය එක්විය. 1832 දි ආරම්භ වූ මෙය ආසියාතික රටක් භාවිත කල ප්‍රථම මේල් රථය විය. මෙය අශ්වයන් දෙදෙනෙකුවිසින් ඇදගෙන ගියේය. 1832 ජුලි 01 වන දින ආරම්භ වූ එහි පර ‍ප්‍රථම ගමන් වාරය සඳහා පවුම් 2 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් අයකරන ලදි. මෙහි එක් ගමන්වාරයක් සඳහා පැය 12 කට වැඩි කාලයක් වැයවෙන ලදි. මෙය වැවිලිකරුවන් අතර ඉතා ජනප්‍රිය විය.
පසුව 20 වන සියවසේ මෙරට ප්‍රවාහන මාධයෙය් යම් වර්ධනයක් විය. ඒ අනුව මෙරට දුම්රිය මාර්ගය මෙන්ම ටරෑම් රථ සේවාවක්ද ක්‍රියාත්මක විය. පසුව 1900 ජනවාරි 13 වන දින විදුලි බලයෙන් ගමන් කරන මෝටර් රථයක් ධාවනය කරන ලදි. පසුව එංගලන්තයේ බර්වවුස්ටඞ් සමාගම සමග ලංකා ආණ්ඩුව ගිවිසුමකට බැදී පසුව ටරෑම් රථ සේවය ආරම්භ කරන ලදි. මෙම සේවය මගී ගමනාගමනය සඳහා ඉතා ජනප්‍රිය විය. එය ආරම්භ වූ සතියේ ගමන් කළ සංඛ්යා‍ව 20000 ක් වූ බව පැවසේ. මෙහි මගියන්ගෙන් මුදල් අයකර ගැනීමට වෙනම කොන්දොස්තරවරු පිරිසක්ද විය. 20වන සියවස මුල් භාගයේදී මෝටර්රථ මෙරට මගී ප්‍රවාහන මාධයයක් ලෙසින් වඩාත් ප්‍රචලිත විය. 1899 දී වාෂ්ප බලයෙන් පණගැන්විය හැකි මෝටර්රථයක කොටස් මෙරටට ගෙනවුත් රජයේ කාර්මාන්තශාලාවේදි එම කොටස් සවිකර ධාවනයේ යොදවනු ලැබීය. මාර්ග පරත් වාහනය සඳහා පෙටරයයකල්වලින් හා තෙල්වලින් ධාවනය කළ හැකි මෝටර් රථයක් මුල්වරට මෙරටට ගෙනවූයේ 1902 දීය. අශ්වයින් පස් දෙනෙකුගේ වේග බලයසහිත මෙය ඕල්ඩස් මොබිල් ලෙස හැදින්විය. එහි පිරිවැය අධික නිසා ධාවනයෙන් ඉවත්කරන ලදි. 1911 දී මෙරට තිබී ඇත්තේ මෝටර් රථ 745 ක් පමණි. එහෙත් 1926 වන විට මේ සංඛ්යාෙව 14947 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. 1928 දී මෝටර් රථ ලියාපදිංචිය ඇරඹුණු අතර 1931 දී මෝටර්රථ 17135 ක් ලියාපදිංචි කර ඇත. මේ අනුව මෙරට තුළ මෝටර් රථය ලැබූ ජනපරිරථ යත්වය හා ඊට පැවති ඉල්්ලූම වටහා ගැනීම අපහසු නොවීය.
මෝටර්රථ ලියාපදිංචි කිරීමේදී රට පුරාම රථවාහන සඳහා ඉංගරීථ සි හෝඩියේ ්   අකුරේ සිට උ තෙක් තනි අකුරක් පමණක් භාවිත කළත් ඒ කරරට මය 1940 සිට වෙනස් කරනුලැබීය. ඉන් අනතුරුව ශරීඅ  ලංකාව ඉංගරීිං සි භාෂාවෙන් හැඳින්වූ ක්‍ෑශඛධභ යන නම අනුව අකුරු යෙදිම ඇරඹීය. ඒ යටතේ 1947 සිට ක්ශ ල ක්‍ෑල ක්ඛංල ක්භාල ෑශල ෑඛල ෑභ ආදී ලෙස අකුරු දෙකක් යෙදීමට මුල පිරුණි. එදා පටන් ජනපරි ෑ යව පැවති අදටත් ජනපරිමට ය පරනස වාහන මාධ්ය යක් ලෙස බස් රථ හැඳින්විය හැක. 1907 දී ටී. ඩබ්ලිව්. කොලට් නැමැත්තා විසින් ශරීජනපලංකාවේ පර‍ කථම බස්රථ සේවය ආරම්භ කරනු ලැබීය. එය ධාවනය වූයේ කොළඹ සහ හලාවත අතරයි. පසුව එය පුත්තලයම තෙක් දික් කරනු ලැබීය. 1913 වන විට මේ බස්රථ සේවය ගාල්ල හා තරීත අකුණාමලය අතරත් බදුල්ල හා මඩකලපුව අතරත් පවත්වාගෙන යනු ලැබිය. බස් රථයේ ඉතිරි කොටසේ බඩු බාහිරාදියටද සිටගෙන ගමන් කරන මගින්ටද පහසුකම් සැලසි තිබිණි. මෙකී වාහන අතරින් ඉන්ධන මගින් ධාවනය වන පරස‍ වාහන මාධ්යුයන් ලෙස අද පවතින්නේ මෝටර්රථ, බස්රථ හා දුම්රියයි. යටත් විජිත සමයේ අපට උරුම වූ මේ දායාදයන් අද අප ජන ජීවිතයේ අත්යේවශ්යලම අංගයන් බවට පත්ව ඇති අන්දම විශේෂයෙන් පහදා දිය යුතු නොවේ. වර්තමානයේ පුද්ගල ගමන් අවශ්යතා සඳහා භාවිත වන යතුරුපැදි පරයන ථම වරට ගෙන එනු ලැබුවේ 1903 දී ලන්ඩන් නුවර සීමාසහිත වෝකර් සහ සමාගමෙනි. 1931 වන විට යතුරු පැදි 3370 ක් ශරී ද ලංකාවේ ලියාපදිංචි කර ඇත. ඉන් යතුරුපැදි 3036 ක් පමණ නිෂ්පාදනය කර ඇත්තේ එක්සත් රාජධානියේය. 1946 වන විට යතුරුපැදි 5018 ක් පමණ විය. වර්තමානයේ එය වාහන පරිභෝජන සංඛ්යායවෙන් 50% කට වැඩි පරදි තිශතයක් ගනි. කෙසේ වෙතත් වර්තමානයේ භාණ්ඩ පර පවාහනය සඳහා ලොරි, වෑන්, ටරැද  ක්ටර්, ටේලර් ආදිය යොදාගනු ලබයි. 1930 වන විට ලංකාවේ ධාවනය වූ මුළු ලොරි සංඛ්යා්ව 2960 කි. මෙසේ වර්තමානයේ පරිභෝජනය කරන පෞද්ගලික මෝටර්රථ ඉතිහාසය ගැන සලකා බැලීමේදී මිනිස් අවශ්යලතා වර්ධනය වීමත් මිනිස් ජීවිතට කාර්යබහුල වීමත් සමග මෝටර් රථ අත්යසවශ්යී අංගයක් බවට පත්ව ඇත. වර්තමානයේ ශරීට ක ලංකාවේ පරිභෝජනය වන මුළු මෝටර්රථ සංඛ්යා ව 3390993 ක් බවට වාර්තා වී ඇත.
වර්තමාන පරිභෝජනයේ ස්වභාවය
මෝටර් රථවාහන පරිභෝජනය පිළිබඳව අදහස් විමසීමේදී එහි පිළිබඳව අධ්යවයනය කිරීම වැදගත් වේ. 1950 දශකයේ මහබැංකුව ස්ථාපිත කිරීමත් සමඟ සෑම අංශයක් පුරාම නිශ්චිත පදනමක් සහිතව සංගණනය කරන ලදි. ඒ අනුව මෝටර් රථ පරිභෝජනය තුළ 1950 වන විට ශරීතව ලංකාවේ පරීට ධාන කාණ්ඩ 4 ක් දක්නට ලැබුණි. එනම්, මෝටර් කාර්, මෝටර් සයිකල්, බස් සහ ලොරි අන්තර්ගත වේ. කෙසේ වෙතත් 1950 වන විට ශරී ද ලංකාව තුළ සැලකිය යුතු මට්ටමක ඉහළ පරිභෝජනයක් දක්නට ලැබුණි.
වගුව 1 : 1950 වන විට මෝටර් රථ පරිභෝජන ප්‍ර මාණය
මූලාශ්‍රය : ලංකා මහ බැංකු වාර්තාව, 1950.
1950 වන විට ලංකාවේ 58,606 ක් සාමාන්යා ජනතාව අතර පරිභෝජනය විය. මෙහි යම් ආකාරයේ වර්ධනයක් 1952 හා 1960 දත්ත සංසන්දනය කිරීම තුළින් පුළුල් අවබෝධයක් ලබාගත හැක. වගුව 2 : මෝටර් රථ පරිභෝජනයේ වෙනස්වීම (1952 - 1960)
මූලාශරසය ය : ලංකා මහ බැංකු වාර්තා, 1952 සහ 1960.
1952 සහ 1960 අතර අවුරුදු කිහිපය තුළ ලංකාව තුළ ඉතා ශීතාතයෙන් මෝටර් රථවාහන පරිභෝජනය ඉහළ යෑමක් දක්නට ලැබේ. බොහෝවිට බස් රථ හැර අන් සියලූම කාණ්ඩවල රථවාහන 50% කට ආසන්න මට්ටමින් වර්ධනය වීම් දක්නට ලැබේ. මෙසේ ශරීය  ලංකාව තුළ මොටෝ රථ පරිභෝජනය සාමාන්ය ය පරිදි සිදුවෙද්දී 1976 වන විට ඉහත කාණ්ඩය තුළට වර්තමානයේ ඉහළ පරිභෝජන රටාවක් දක්නට ලැබිණ. තරිා රෝද රථ එක් වූ අතරම 1985 වනවිට ද්විත්ව කාර්යය වාහන (ෘම්ක චමරචදිැ ඩැයසජකැ* එක්විය. ඒ අනුව 1976 දී මෙරට රථවාහන සංඛ්යාිවට වඩා 1985 දී ඉහළ රථවාහන පරිභෝජනයක් දක්නට ලැබිණ.
1960 වන විට ශරී ් ලංකාව තුළ පෞද්ගලික මෝටර් රථ 247653 ක් පුද්ගල අවශ්ය තා වෙනුවෙන් පරිභෝජනය කරන ලදි. කෙසේ වෙතත් පුද්ගල අවශ්යවතා වර්ධනය වීමත් සමඟම මිනිසා තම අවශ්යලතා ඉටු කර ගැනීමේ පහසුව වෙනුවෙන් තව තවත් මෝටර්රථ පරිභෝජනය ඉහළ දමන ලදී. ඒ අනුව 1985 දී මෙම කාණ්ඩය තුළට ද්විත්ව කාර්යය වාහන අන්තර්ගත වේ. ඒ බව ඉහත වගුවෙන් පැහැදිලි වේ. ද්විත්ව කාර්යය වාහන පරිභෝජනයත් සමඟ මුළු රථවාහන 536712 ක් වූ අතර 1979 ට වඩා 53.85% ක පරත් තිශතයකින් ඉහළ ගියේය. 1977 විවෘත ආර්ථික රටාව ශරී367 ලංකාව තුළ ඇතිවීමත් සමඟම සාමාන්යක පරිදි දක්නට ලැබුණු මෝටර් රථ පරිභෝජනය ඉහළ යෑමක් දක්නට ලැබිණි. මෝටර් සයිකල් හා ද්විත්ව කාර්යය වාහන හැර 82290 ක් පරිභෝජනය කරන ලදි. සෑම වර්ෂයකම සමස්ත රථවාහන සංඛ්යා ව තුළ 50% කට ආසන්න පරපරිමාණයකින් මෝටර් සයිකල් ඇතුළත් වේ. මෙසේ ආර්ථික රටාව කරඛ්යමයෙන් විකාශය වෙද්දී ශරීසන් ලංකාව තුළ රථවාහන පරිභෝජනය ශීඝරඇතුයෙන් ඉහළ ගියේය. ශරීභ  ලංකාවේ වාහන පරිභෝජනය 2000-2001 තුළ ඍණාත්මක වර්ධනයක් ඇතිවිය. මෙසේ ඍණාත්මක වර්ධනයක් ඇතිවීමට මෙම කාලය තුළ ඇතිවූ දැඩි නියං සමයත් සමඟ ගොවීන්ගේ ආදායම් පහළ යෑමත්, 2001 දී ඇති වූ කටුනායක ජාත්යින්තර ගුවන් තොටුපලට තරේ ස්තවාදී පරී ශහාරය එල්ලවීමත් ආදී කරුණු නිසා වාහන පරිභෝජනය පහළ ගියේය. ඒ අනුව 2001 දී 177906 ක් ලංකාවේ මෝටර් රථ පරිභෝජනය විය.
ඉහත 1 පරජක ස්තාරය තුළින් පෙන්නුම් කරනුයේ 1985 සිට 2008 දක්වා කාලය තුළ මෙරට මෝටර් රථවාහන වර්ධනයයි. ඒ අනුව 1985 වර්ෂය තුළ මන්දගාමී ස්වරූපයෙන් මෝටර් රථ පරිභෝජනය සිදුවී ඇති අතර මෝටර් රථ, බස්රථවලට අමතරව අනෙක් සියලූම වාහන කාණ්ඩයක්ම ඍණාත්මකව වර්ධනය වී ඇත. එහි සුළු සුළු වෙනස්කම් සහිතව 2000 වර්ෂය දක්වා වර්ධනය වූ අතර මේ කාල වකවානුයේ පැවති සිවිල් අර්බුද හා ස්වභාවික අර්බුදයන් නිසා 2001 වර්ෂයේ ඍණ පරිභෝජනයක් දක්නට ලැබුණි. පසුව 2005 සහ 2008 යන වර්ෂයන් හා ඒ අතර වර්ෂයන් තුළ වාහන පරිභෝජනයේ ඉහළ වර්ධනයක් පෙන්නුම් කර ඇති අතර සියලූම වාහන කාණ්ඩයන් 95% කට වැඩි වර්ධනයක් 2005 දී පෙන්නුම් කරයි.
වර්තමානයේ මෝටර් රථවාහන ලියාපදිංචිය මෝටර් රථ ප්‍රවාහන දෙපාර්තමේන්තුව හරහා සිදුවන අතර ඒ තුළ විශේෂිත ක්‍රම අනුගමනය කරමින් එය අදාළ පළාත සහ වාහනයේ භාවිත කරන ඉන්ධන වර්ගය සහිත අංක තහඩු නිකුත් කරන ලදි. 2005 දී ලංකාවේ විදුලිබලයෙන් ධාවනය වන මෝටර් රථය පළමුවෙන්ම ලියාපදිංචි වී ඇති අතර 1928 අතින් ලියන ලද ලියාපදිංචි සහතික වෙනුවට 1985 සිට පරිගණක අාධාරයෙන් භාවිත කරන ලියාපදිංචි සහතික නිකුත් කරයි. 1928 26623 ක් ලියාපදිංචි කර ඇති අතර එය 2008 දී 3390993 ක් වැනි ඉහළ සංඛ්‍යාවක් ලියාපදිංචි කර ඇත. වර්තමානයේ රටේ සිවිල් අර්බුද අවසන් වීමත් දේශපාලන අස්ථාවරත්වය ආදිය ඉවත්වීම නිසා අනාගත ආර්ථික වර්ධනයත් සමඟ මෝටර් රථවාහන පරිභෝජනය ඉහළ යාමක් තවදුරටත් පෙන්නුම් කරයි යන්න ගණන් බලා ඇත.
විකිරණ
වායූන් අයණීකරණය කිරීමේ හැකියාවෙන් හා ද්රව්ය තුලින් විනිවිද යාමේ හැකියාවක් සහිත කිරණ විකිරණ ලෙස හඳුන්වයි.
ඇල්ෆා,බීටා,ගැමා යනු විකිරණ සඳහා උදාහරණ කිහිපයකි.මේවා ඉහත පරිදි පිළිවෙලින් ,ගමන් කරන දුර හෙවත් දෘව්යය විනිවිද යාමේ හැකියාව වැඩි වන අතර අයණීකරණය වීමේ හැකියාව පිළිවෙලින් අඩුවේ.
පිළිකා සෛල විනාශ කිරීම,රෝග නිර්ණය කිරීම වැනි වෛද්යය කටයුතු සඳහා විකිරණ ප්රයෝජනයට ගනී.
නවීන පරිගණක, ලැප්ටොප්, නවීණ ජංගම දුරකථනයන්(smart phones/smart watches) වැනි උපකරණයන් තුළින් ශරීරයට අහිතකර විකිරණයන් පිටවිය හැකි බැවින් ප්රවේසම් වීම වඩාත් සුදුසු වේ.
සංස්කරණය - Hansaka Shiran
ලීෂාන්
වර්ථමානයේ මෙම කන්ද "එමී" (Mount Emei) ලෙස හදුන්වන අතර එහි ඇති සුවිශේෂී බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් නිසා ප්‍රතිමාව සහ අවට ප්‍රදේශය ලෝක උරුමයක් ලෙස UNISCO සංවිධානය විසින් 1996 දී නම් කර ඇත.
භද්දේකවිහාරි කුටි සංචිතය
බලන්ගොඩ තන්ජන්තැන්න ග්‍රාමය කේන්ද්‍ර කොට ගෙන අවට ගම් 30 ක පමණ ප්‍රදේශයක විහිදුණු කුටි සෙනසුන් එකතුවකි. 2003 වසරේ එක් කුටියකින් ආරම්භ වී අද වනවිට ප්‍රදේශයේ එක් ගමකට එක් කුටි සෙනසුන බැගින් ව්‍යාප්ත වූ භික්ෂු සේනාසන සමූහයකි. හුදෙකලා වාසය ප්‍රිය කරන භාවනානුයෝගී භික්ෂූන් වහන්සේලා නිකාය භේදයකින් තොරව මෙම හුදෙකලා කුටිවල වැඩ වාසය කරති.
භද්දේකවිහාරි කුටි සෙනසුන් වල වැඩ වාසය කරන භික්ෂූන් වහන්සේලා කලින් කලට රැස්වන ස්ථානය තන්ජන්තැන්න ග්‍රාමයේ ගිලන්හල හෙවත් භද්දේකවිහාරි උපස්ථාන කුටියයි.
මහින්දාගමනය (2011 චිත්‍රපටිය)
මහින්දාගමනය යනු, 2600 වැනි සම්බුද්ධ ජයන්තිය වෙනුවෙන් මහින්දාගමනයේ ඓතිහාසික සංසිද්ධිය කේන්ද්‍ර කරගත් මහින්දාගමනය ලෙසින් ම නම්කළ බෞද්ධ චිත්‍රපටයෙහි දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා ගේ ප්‍රධාන චරිතය ප්‍රවීණ නළු ජීවන් කුමාරතුංගයන්ට බාරකර තිබේ. රාමදත්තා බිසවගේ ප්‍රධාන චරිතයට රිදී තිරයේ අවිහිංසකාව යන විරුදාවලි ලත් දිල්හානි අශෝකමාලායි.
නිෂ්පාදනය
මෙහි රූගත කිරීම් සඳහා අනුරාධපුර, පොළොන්නරුව ත්‍රිකුණාමලය හා වවුනියාව මෙන්ම ඉන්දියාවේ විවිධ ප්‍රදේශ ද තෝරා ගෙන තිබේ. නිෂ්පාදකත්වය දමින්ද උපාලි ප්‍රනාන්දුගෙනි. ජයම්පති බෝපිටිය සහ නාලක රත්නායක සහාය අධ්‍යක්‍ෂවරුන්ය.
ජාතික දුම්රිය කෞතුකාගාරය, කඩුගන්නාව
ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික දුම්රිය කෞතුකාගාරය කඩුගන්නාවේ පිහිටුවා තිබේ. එය ශ්‍රී ලංකා දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුවට අයත් වේ.
ශ්‍රී ලංකා දුම්රිය සේවයට වර්ෂ 150 ක් සැපිරීම සිහිගන්වමින් 2014 වර්ෂයේ දෙසැම්බර් 27 වන දිනදී මෙම කෞතුකාගාරය කඩුගන්නාවේදී විවෘත කරන ලදී. මීට පෙර මෙම කෞතුකාගාරය කොළඹ පිහිටුවා තිබුණි. එම කෞතුකාගාරය 2009 වර්ෂයේ මැයි මසදී විවෘත කරන ලද්දකි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ කෞතුකාගාර
අඹන්පොළ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
අඹන්පොළ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, වයඹ පළාතේ,   කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය
කාල් ඔබේසේකර
කාල් ඹබේසේකර (ඉංග්‍රීසි: Carl Obeysekera) හිටපු සමස්ත ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි.
ජීවන සටහන්
කාල් කොළඹ නාලන්දා විදුහලෙහි ආදි සිසුවෙකි. 1949 සිට 1951 දක්වා කාල් කොලඹ නාලන්ද විද්‍යාලයෙහි  ජ්‍යෙෂ්ඨ ක්‍රිකට් පිලේ ක්‍රීඞා කර ඇත. හිටපු සමස්ත ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක හා එංගලන්තයෙහි ලැන්කෂයර් ක්‍රීඩක ස්ටැන්ලි ජයසිංහ, ලින්කන් පෙරේරා මොහුගේ නාලන්දා හා සමස්ත ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ සමකාලීනයකි.
ආශ්‍රිත
කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු ක්‍රීඩකයින්
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
ඉන්දියාවෙහි ඉලෙක්ට්‍රොනික් ඡන්දය දැමීම
thumb|right|ඉන්දියානු මැතිවරණ වල භාවිතා වන, වීවීපීඒටී සහිත ඉන්දියානු [[ඉන්දියානු ඡන්දය-දැමීමේ යන්ත්‍ර |ඉලෙක්ට්‍රොනික් ඡන්දය-දැමීමේ යන්ත්‍ර]]
thumb|ඊවීඑම් යන්ත්‍රයෙහි පාලන ඒකකය thumb|ඉන්දීය ඉලෙක්ට්‍රොනික් ඡන්ද-දැමීම් යන්ත්‍රයෙහි ඡන්දය දැමීම් ඒකකය ඉලෙක්ට්‍රොනික් ඡන්දය දැමීම යනු, ඉන්දියාවෙහි සමහරවිට "ඊවීඑම්" ලෙසින් හැඳින්වෙන  ඉලෙක්ට්‍රොනික් ඡන්ද-දැමීම් යන්ත්‍ර භාවිතයෙන් මැතිවරණ පැවැත්වීමෙහි සම්මත ක්‍රමයක් වෙයි. ඊවීඑම් යන්ත්‍ර භාවිතය සහ ඉලෙක්ට්‍රොනික් ඡන්දය දැමීම, ප්‍රවර්ධනය කිරීම සහ පරික්ෂණයට ලක් කිරීම රජය-සතු ඉන්දීය ඉලෙක්ට්‍රොනික් සංස්ථාව සහ භාරත් ඉලෙක්ට්‍රොනික් විසින් 1990 ගණන් වලදී සිදු කෙරිණි. 1998 සහ 2001 අතරතුර ඉන්දියානු මැතිවරණ සඳහා ඒවා හඳුන්වා දුන්නේ පියවරෙන් පියවර ආකාරයටය. 2004 වසරෙහි සිට, ඉන්දියාවෙහි සියළුම මහා මැතිවරණ සහ රාජ්‍ය සභා මැතිවරණ සඳහා ඉලෙක්ට්‍රොනික් ඡන්ද-දැමීම් යන්ත්‍ර භාවිතා කර ඇත.
මෑත මැතිවරණ වලදී, විවිධ විරුද්ධ පක්ෂ විසින් ආසනය හිමිකරුවන් පරාජය කිරීමට නොහැකි වූ විට චෝදනා එල්ල කලේ ඊවීඑම් යන්ත්‍ර තුල දෝෂ ඇති බවක්ය. දිල්ලි මහාධිකරණය විසින් දුන් තීන්දුවෙන් පසුව, ඉන්දියාවෙහි ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින්  2011 වසරෙහිදී  මැතිවරණ කොමිසම වෙත නියෝග කලේ ඊවීඑම් යන්ත්‍රවල විශ්වසනීය ක්‍රියාකාරිත්වය තහවුරු කිරීම පහසු කරනු වස් කඩදාසි  පටයක් අඩංගු කරන ලෙසයි. මැතිවරණ කොමිසම විසින් 2012 සහ 2013 වසර අතරතුර ඡන්දදායකයා-විසින්-තහවුරු කල කඩදාසි විගණන පටය (වීවීපීඒටී) පද්ධතිය සහිත ඊවීඑම් යන්ත්‍ර  ප්‍රවර්ධනය කෙරිණි. මෙම පද්ධතිය නියමු පදනමක් මත 2014 ඉන්දියානු මහා මැතිවරණය තුලදී අත්හදා බැලිණි. ඉලෙක්ට්‍රොනික් ඡන්දය දැමීමේ යන්ත්‍ර සහ ඒ සමග ඡන්දදායකයා-විසින්-තහවුරු කල කඩදාසි විගණන පටය (වීවීපීඒටී) දැන් ඉන්දියාවෙහි සෑම මන්ත්‍රණ සභා සහ මහා මැතිවරණ තුලදී භාවිතා කෙරෙන අතර, වීවීපීඒටී කුඩා ප්‍රතිශතයක් සත්‍යායනය කෙරෙයි. 2019 අප්‍රේල් 9 දිනදී, ඉන්දියාවෙහි ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් ඉන්දියාවෙහි මැතිවරණ කොමිසම වෙත නියෝග දුන්නේ, සෑම මන්ත්‍රණ සභා මැතිවරණයකදීම වීවීපීඒටී කඩදාසි පට පද්ධතිය සෑම මන්ත්‍රණ සභා ඡන්ද කොට්ඨාශයකදීම භාවිතා කරන ලෙසත් එනමුදු 2% පමණ ඊවීඑම් සංඛ්‍යාවක් පමණක්, එනම් එක් කොට්ඨාශයකට ඡන්ද පොළ 5 කදී පමණ,  අවසන් ප්‍රතිඵලය සහතික කිරීමට පෙර සත්‍යායනය කරන ලෙසත්ය. ඉන්දියාවෙහි මැතිවරණ කොමිසම මේ නියෝගය පරිදී ක්‍රියාකරමින් 2019 ඉන්දියානු මහා මැතිවරණය තුලදී, ඊවීඑම් යන්ත්‍ර 20,625 සඳහා වීවීපීඒටී සත්‍යායනය යෙදවීය.
ඉතිහාසය
1990 ගණන් වන තුරු ඉන්දියාව භාවිතා කලේ කඩදාසි ඡන්ද පත්‍රිකා වෙයි.
ඊවීඑම් යන්ත්‍ර සහ ඉන්දියානු අධිකරණය
ඊවීඑම් යන්ත්‍ර සහ ඉලෙක්ට්‍රොනික් ඡන්දය දැමීම්, ඉන්දියාවෙහි ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ඇතුළු ඉන්දීය අධිකරණයන්හී විවිධ අධිකරණ නඩු සම්බන්ධයෙන් විෂය කාරණා බවට පත් විය.
ඉලෙක්ට්‍රොනික් ඡන්දය දැමීම්
ඉන්දියාවෙහි මැතිවරණ කොමිසම විසින් 1989 වසරෙහිදී ඉන්දියානු ඉලෙක්ට්‍රොනික් ඡන්දය දැමීමේ යන්ත්‍ර (ඊවීඑම්) ප්‍රවර්ධනය කෙරුණේ භාරත් ඉලෙක්ට්‍රොනික් සමාගම සහ සීමාසහිත ඉන්දීය ඉලෙක්ට්‍රොනික් සංස්ථාව සමග සහයෝගීත්වයෙනි.
නිර්මාණය සහ තාක්ෂණය
thumb|ඡන්දය දැමීමේ ඒකකය (වම), පාලන ඒකකය (දකුණ) ඊවීඑම් යන්ත්‍රයක්, පාලන ඒකකයක් සහ ඡන්දය දැමීමේ ඒකකයක් වශයෙන්  ඒකක දෙකකින් සමන්විත වෙයි.
ඒකක දෙකම සතුව විවිධ අපවේක්ෂණ-රෝධක  නියමාවලී තිබේ. නිර්මාණය කර ඇති ආකාරය නිසාවෙන්ම, ඒවායේ දෘඨාංග, ප්‍රකමණය කල හැක්කේ නිෂ්පාදනය කරන අවස්ථාවෙහිදී එක් වරක් පමණක් වන අතර,  ඒවා යළි-ප්‍රකණමය කල නොහැක.
ඊවීඑම් යන්ත්‍රයක් විසින් උපරිම වශයෙන් ඡන්ද 3840 (දැන් 2000) ලකුණු කල හැකි අතර අපේක්ෂකයන් උපරිම වශයෙන් 64 සංඛ්‍යාවක් සඳහා භාවිතා කල හැකි වෙයි.
වර්තමානයෙහි ඉන්දියාවෙහි භාවිතා කෙරෙන ඉලෙක්ට්‍රොනික් ඡන්දය දැමීමේ යන්ත්‍ර, වීවීපීඒටී හැකියාව සහිත එම්3 අනුවාදය වන අතර පැරණි අනුවාද වූයේ එම්1 සහ එම්2 වෙති. වරක් පමණක් ලිවිය හැකි මෘදුකාංග (කියවීම-පමණක් හැකි ප්‍රතිඡන්න මතකයක්) වෙතින් ඒවා සදන්නේ සහ  කේතාංකනය කෙරෙන්නේ, සීමාසහිත භාරත් ඉලෙක්ට්‍රොනික් සහ සීමාසහිත ඉන්දීය ඉලෙක්ට්‍රොනික්ස් සංස්ථාව යන රජය-සතු සහ අධි-ආරක්ෂක  පරිශ්‍ර තුලදීය.
භාවිතා කල යුතු ක්‍රමය
ඡන්ද පොල භාර නිලධාරියා හෝ ඡන්ද විමසීම මෙහෙයවන නිලධාරියා වෙත පාලන ඒකකය සතු වෙන අතර ඡන්දය දැමීම් ඒකකය ඡන්දය දමන කුටිය තුල තැන්පත් කර ඇත.
ප්‍රතිලාභ
1989–90 කාලසීමාවෙහි යන්ත්‍ර මිලදී ගන්නා විට ඊවීඑම් යන්ත්‍රවල මිල inr 5500 විය.
සීමාවන්
ඡන්ද පොළක් වෙතින් ඔහුට ඡන්දය දුන් පුද්ගලයින් සංඛ්‍යාව ඡන්ද අපේක්ෂකයෙක් විසින් දැන ගත හැකිවෙයි.
ආරක්ෂක ගැටළු
ජනතා පක්ෂයෙහි සභාපති සහ මධ්‍යම රජයෙහි නීතිය, වානිජ්‍යය සහ අධිකරණය පිළිබඳ හිටපු කැබිනට් අමාත්‍යවර සුබ්‍රමානියම් ස්වාමි ප්‍රධානත්වයෙන් ඉන්දියානු ඊවීඑම් සහ ඒවායෙහි අපවේශන හැකියාව පිළිබඳව ජාත්‍යන්තර සම්මේලනයක් 2010 පෙබරවාරි 13 දිනදී චෙන්නායි හිදී පැවැත්විණි.
2019 චෝදනා
දි ඉන්ඩියා ටුඩේ විසින් ඊවීඑම් යන්ත්‍ර පිළිබඳ "ස්වයං-හිමිකම් පෑ විශේෂඥයෙක්" ලෙසින් හැඳින්වුණු සෙයිඩ් ෂූජා විසින් චෝදනා නැගුවේ, ඉන්දියානු ඊවීඑම් යන්ත්‍ර අපහරණය කල හැකි බවත්, ඒඒපී, බීජේපී, කොන්ග්‍රස්, එස්පී, සහ අනෙකුත් ඉන්දියානු දේශපාලන පක්ෂ විසින් එසේ අපහරණය කර ඇති බවත්ය.
ෂූජා විසින් පැවසූ පරිදී ඊවීඑම් යන්ත්‍ර අපහරණය කල හැකිය යන කරුණ ඉන්දියාවෙහි මැතිවරණ කොමිසම විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදි.
ඡන්දදායකයා-විසින්-තහවුරු කල කඩදාසි විගණන පටය
අපහරණය සිදුකල හැකි බවට චෝදනාවන්ට ප්‍රතිඋත්තර වශයෙන්, ඊවීඑම් යන්ත්‍ර තුල වීවීපීඒටී භාවිතා කල යුතු බවට යෝජනාවකට සියළු-පක්ෂ රැස්වීමකදී බහුතරයක් දේශපාලන පක්ෂ ඡන්දදායකයා-විසින්-තහවුරු කල කඩදාසි  විගණන පට විසින් සහයෝගය පලවුනු බැවින්, මැතිවරණ කොමිසම විසින්, 2010 ඔක්තොම්බර් 8 දිනදී, මහාචාර්ය පී. වී. ඉන්ඩිරේසන් (අයිඅයිටී-එම් හී හිටපු අධ්‍යක්ෂ) ප්‍රධානත්වය යටතේ විශේෂඥ තාක්ෂණික කමිටුවක් පත් කරන ලදි. ඡන්දදායකයා විසින් ඡන්දය ලබා දුන් පක්ෂයෙහි ලාංඡනය දක්වන මුද්‍රිත පටයක් ඔවුන්ට ලැබෙන පරිදී කඩදාසි පටයක් හඳුන්වා දීමෙහි හැකියාව පරික්ෂා කර බැලීමට කමිටුව වෙත පවරන ලදි.
2011 ජූනි 21 දිනදී, මැතිවරණ කොමිසම විසින් ඉන්ඩිරේසන් කමිටුවෙහි නිර්දේශ පිළිගත් අතර, පද්ධතියෙහි ක්ෂේත්‍ර පරික්ෂණ සිදු කිරීමට තීරණය කෙරිණි. 2011 ජූලි 26 දිනදී, වීවීපීඒටී පද්ධතියෙහි ක්ෂේත්‍ර පරික්ෂණ, ජම්මු සහ කාශ්මීරයෙහි ලඩාක් හීද, කේරලයෙහි තිරුවෙනත්තපුරම් හීද, මෙඝාලයාහී චෙරාපුන්චී හීද, දිල්ලියෙහි නැගෙනහිර දිල්ලියෙහිද සහ රාජස්තානයෙහි ජයිසල්මෙර් හීද පැවැත්විණි.
ඡන්දය දැමීම සඳහා "කඩදාසි පටයක්" එක් කිරීමට මැතිවරණ කොමිසම විසින් 2012 ජනවාරි 19 දිනදී එකඟ වන ලදි. එයින් පසු සිදුකෙරණු ඊවීඑම් යන්ත්‍රයන්හී උත්ශ්‍රේණි කිරීම තුලදී ඊවීඑම් මෘදුකාංග වෙනස් කෙරුණු අතර යන්ත්‍රයට මුද්‍රණ යන්ත්‍රයක් ඈඳන ලදි. වීවීපීඒටී පද්ධතිය සමග, ඡන්දයක් ප්‍රකාශ කල විට, එය එහි මතකයෙහි ගබඩා වන අතර එසැණෙහිම අනුක්‍රමික අංකයක් සහ ඡන්ද දත්ත මුද්‍රණය කෙරෙයි. රජය-සතු ඊවීඑම් නිෂ්පාදක සීමාසහිත භාරත් ඉලෙක්ට්‍රොනික් හී කළමණාකාර අධ්‍යක්ෂක අනිල් කුමාර් පවසන පරිදී, මෙය විසින් ඡන්ද ප්‍රතිඵල පිළිබඳ වඩාත් විශ්වාසනීයත්වයක් තහවුරු කෙරෙයි. කුමාර් පවසන්නේ, මෙම මුද්‍රිත, "ඊවීඑම් යන්ත්‍ර තුල ගබඩා කර ඇති ඡන්ද දත්ත යළි-පරික්ෂා කිරීමට පසුව භාවිතා කෙරෙයි".
අපනයන
නේපාලය, භූතානය, නැමිබියාව සහ කෙන්යාව විසින් ඉන්දියානු-නිෂ්පාදිත ඊවීඑම් යන්ත්‍ර මිලදී ගෙන ඇත.
වධ හිංසාව
175px|right වධ හිංසා උදෙසා දේශියව මෙන්ම ජාත්‍යන්තරවද විවිධ අර්ථනිරුපන ලබා දී තිබේ.ඒ කුමන අර්ථනිරුපනය තුලට වැටෙන වධ හිංසාවක් වුවත් තමනට සිදුවනවාට කිසිවෙකු කැමති නොවන අතර ,එවැනි වධ හිංසාතුලින් වැලකී සිටිමට සැමවිටම ප්‍රයත්න දරනු ලබයි.මෙලෙස යමෙකුට වධ හිංසාවක් වීමේ අවධානමක් තිබේ නම් ඉන් වැළකී සිටීමටත් අයිතියක් ඇත.
ජාත්‍යන්තර නීතිය තුල වධ හිංසාව වැලැක්වීමේ ප්‍රතිපාදන
නිදසුන් -පිනොචේ නඩුවේදි චිලි රටේ නායකයා වන පිනොචේ කරන ලද වධ හිංසාවන්ට අදාලව ස්පාඤ්ඤ රජයට නඩු පැවරිමට හැකි වූයේ මෙම විශ්වමය අධිකරණ බලය නිසාවෙනි.
ශ්‍රි ලංකා නීතිය තුල වධ හිංසාව පිළිබඳ ප්‍රතිපාදන
25 වන වගන්තිය
"පොලිස් නිලධාරියෙකුට කරන ලද වරද කියා පැමක් චෝදනා ලැබ සිටින්නකුට විරුද්ධව ඔප්පු නොකල යුතුය."ඉන් අත් අඩංගුවට පත් පුද්ගලයෙකුට බලපැම් කර හෝ වධ හිංසා කර හෝ ප්‍රකාශ ලබා ගැනිම වලක්වා ඇත.
26(1) උප වගන්තිය
"පොලිස් නිලධාරියෙකුගේ ආරක්‍ෂාව යටතේ සිටින කාලය තුල යම් තැනැත්තකු විසින් කරනු ලබන වරද කියා පෑම ඔහුට විරුද්ධව ඔප්පු කල නොහැකිය." මෙහිදි මහේස්ත්‍රාත් ඉදිරියේ කරනු ලබන වරද කියා පෑමක් පමනක් ඔහුට විරුද්ධව ඔප්පු කිරිමේ හැකියාව ලබා දී ඇත්තේ ද ඔහුට වධ හිංසා කර ප්‍රකාශ ලබා ගැනීම වැලැක්වීම සදහාය.
28 වන වගන්තිය
"සිර භාරයට ගනු ලැබූ තැනැත්තෙකු ඔහු පැනයාම වැලැක්වීමෙහිලා අවශ්‍ය ප්‍රමානයට වැඩි හැඩ පැවත්වීමක් ඔහු සම්බන්ධයෙන් නොකල යුතුය."
38 වන වගන්තිය
"වරෙන්තුවක් නොමැතිව අත්අඩංගුවට ගන්නා සෑම පුද්ගලයකු පිළිබඳව පොලිස් ස්ථාන භාර නිලධාරි විසින් අදාල මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය වෙත වාර්ථා කළ යුතුය." මෙමගින් සිරභාරයට පත් පුද්ගලයින්ට පොලිසිය හෝ අනෙක් සාම නිලධාරින් අතින් වන වධ බන්ධන වලින් වැලැක්වීමට කටයුතු කරයි.
ශ්‍රි ලංකාව එක්සත් ජාතින් විසින් සම්මත කළ වධ දීම හා අනෙකුත් කෲර,අමානුෂික හෝ අවමන් සහගත සැලකීම හෝ දඩුවම් වලට එරෙහි වූ සම්මුතිය 1984 දී අත්සන් කිරීම හා පසුව එයි ප්‍රතිපාදනයන් ආශ්‍රයෙන් 1994 අංක 22 හරහා ඉහත පනත ලංකාව තුල වධ හිංසාව වැලැක්විම උදෙසා ප්‍රතිපාදන සැලැස්වීය.එහි 2 වන වගන්තිය වධ දෙන,වධ දීමට තැත්කරන,වධ අනුබල දෙන හෝ වධ දීමට කුමන්ත්‍රනය කරන අයෙකු "මෙම පනත යටතේ වරදකරුවකු වන අතර වසර 7ක සිර දඩුවමකට ලක්වන්නේය.
පනත යටතේ වධ හිංසාවට වරදකරුවකු වීමට එම වධ හිංසාව පහත අයුරින් සිදුකල තිබිය යුතුය.
මෙම පනත යටතේ වධ හිංසාවක් සිදු වූ හෝ සිදු වීමට අත්‍යාසන්න තත්ත්වයක් පිළිබඳ විමර්ශනය කොට ඒ පිළිබඳ නිර්දේශ නිකුත් කිරිමට බලය ඇත.පනත යටතේ ,ත්‍රස්තවාදය වැලැක්වීමේ පනත යටතේ හෝ හදිසි රෙගුලාසි යටතේ අත්අඩංගුවට ගන්නා පුද්ගයන් හා එකී පුද්ගලයන්ගේ රැදවුම් ස්ථානමාරු කිරිම පීළිබද පැය 48 ඇතුලත ශ්‍රි ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාවට දැන් විය යුතුයැයි(28 වන වගන්තිය) ප්‍රතිපාදන සලසා ඇත.
එසේම කොමිෂන් සභා පනත තුල බලතල යටතේ බලයලත් නිලධරීන්ට පොලිසිය,බන්ධනාගාර ඇතුළු රැදවුම් ස්ථාන පරීක්‍ෂා කිරීමට හා එකී කරුණු පරීක්‍ෂා කර ඒ පිළිබඳ නිර්දේශ ඉදිරිපත් කිරිම උදෙසා ප්‍රතිපාදන සලසා ඇත.මෙම ප්‍රතිපාදන හරහා අත්අඩංගුවට ගත් පුද්ගලයන්ට සිදුකරනු ලබන  වධ හිංසාවන් නීතිය මගින් තුරන් කිරිමට කටයුතු කර ඇත.
අත්අඩංගුවට ගනු ලැබූ සැකකරුවන් වධ හිංසාවට ලක් වීම වැලැක්විම උදෙසා පියවර ගෙන ඇත.එනම් පොලිස් දෙපාර්තමේන්තු රෙගුලාසි මගින් රැදවියන්ට සැළකිය යුතු ආකාරය හා උප සේවා නියෝග මගින් ද දක්වා ඇත්තේ රැදවියන් පිළිබද නිරන්තරයෙන් පරීක්‍ෂා කළ යුතු බවත්,ඔවුන්ගේ සෞඛ්‍ය තත්ත්වය පිළිබද සැලකිය යුතු බවත්ය.
ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථාව තුල ඇති ප්‍රතිපාදන
1978 ආණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ මූලික අයිතිවාසිකම් පිළිබද දැක්වෙන 3 වැනි පරිච්ජේදයේ 11 වන ව්‍යවස්ථාව යටතේ දක්වන්නේ "කිසිම තැනැත්තෙකු වධ හිංසාවලට හෝ කෲර,අමානුෂික හෝ අවමන් සහගත සැලකීම හෝ දඩුවම් වලට ලක් නොකල යුත්තේය.
නඩු තීන්දු නීතිය තුල වධ හිංසාව පිළිබද ප්‍රතිපාදන
ආණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 126 ව්‍යවස්ථාව යටතේ හානියට පත් පුද්ගලයාට හෝ ඔහුගේ නීතිඥයාට නඩු පැවරිමට ශ්‍රේඨාධිකරණයට යා හැකි වූව ද මුල්කාලීන නඩු තීරණ තුලදී ඊට ලැබුණු ඉඩ ප්‍රමාණය අවම විය.නිදසුන් ලෙස සෝමාවති එ වීරසිංහ (1990 2 SLR 121) නඩුවේ දි ස්වාමියා සිරගත වී සිටින විට භාර්යාව ගෙන ආ නඩුකරය ප්‍රතික්‍ෂ්ප විය.
මේ අනුව ඇනස්ලීන් ප්‍රනාන්දු එ සරත් පෙරේරා (1992 1SLR 411) හීදී තම පුතා නීතිවිරෝධි ලෙස අත්අඩංගුවට ගෙන ශාරීරික වධ හිංසා කලා යැයි තම මවට මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමක් ‍ගෙන ඒම හරහා ඇයට වන්දි ලබාගත හැකි විය.එසේම ශ්‍රියානි සිල්වා එ <U>OIC පයාගල (2003 2SLR 630 ) සැමියා සිර භාරයේ සිටිය දි  වධ හිංසාවට ලක්ව මිය යාම ‍වෙනුවෙන් භාර්යාවට හා දරුවන්ට අනුප්‍රාප්තික අයිතිය යටතේ නඩු පැවරීමට හැකි විය.
තවද වධ හිංසාව මානසික ලෙස සිදු වූ ඩග්ලස් බණඩාර (2000 1 SLR 225) නඩුවේ දි විදුහල්පතිවරයෙකු සිසුවෙකුට කම්මූල් පහරක් දිම නිසා වූ අවමානය නිසා 11 ව්‍යවස්ථාව යටතේ සහන ලබා ගත හැකි විය.
ලංකාවේ වධහිංසා පිළිබද සහන
800px
සිංහාවලෝකණය
{{Infobox film රයිනි චාරුකා මේනක රාජපක්ෂ තිලකරත්න දිල්ෂාන්
මරබා කෝපි
මරබා කෝපි  වගා කෙරෙන්නේ දකුණු රුවන්ඩාවේ මරබා ප්‍රදේශයේ ය.
මරබාහී කෝපි ගස් කොෆියා ඇරාබිකා විශේෂයෙහි බර්බන් වර්ගයට අයත් වන අතර උස්-උන්නතාංශයක් සහිත කඳුවල සරුසාර යමහල් පසෙහි වගාකෙරෙති. මෙහි ඵලදාව බොහෝවිට නෙළාගනු ලබන්නේ මාර්තු සහ මැ‍යි අතර වැසි සමයේ දී ය. ඉන් පසු මෙම ඵලදාව මරබා හි සේදුම් මධ්‍යස්ථානයක් වෙත ගෙන යන අතර එහිදී මෙහි ඇට වෙන් කර වියළා ගනු ලැබේ. විවිධ අවස්ථා වලදී තෝරගත් බීජ ගුණාත්මක භාවය අනුව නැවත වර්ග කිරීමට ලක්වන අතර ගෙවීම් සිදු කරනුයේ සපයන ලද බීජ වල ගුණාත්මකභාවය සහ ප්‍රමාණාත්මක භාවය මත ය.
මෙම බීජ විවිධ කර කිරීම් මධ්‍යස්ථාන වලට විකිණුම් කරන අතර ගුණාත්මක බවින් වැඩි බීජ මිළට ගනු ලබන්නේ එක්සත් රාජධාණියේ Union Coffee Roasters සමගම සහ ඇමෙරිකානු සමාගමක් වන Community Coffee සමාගම විසිණි. මින් එක්සත් රාජධාණියේ සමාගම Fairtrade-certified සහිතක ලද්දකි. රුවන්ඩා කෝපි කර කරන්නන් මිළට ගනු ලබන කෝපි බීජ නිකුත් කරනු ලැබෙන්නේ දේශීය වෙළඳපොළට ය. 2,000 කට අධික වූ කුඩා පරිමාණ වගා කරුවන් කෝපි වගා කරනුයේ 1999 දී පිහිට වනු ලැබූ Abahuzamugambi නම් සමාගම යටතේ ය. 2000 වර්ෂයේදී මෙම සංගමයට රුවන්ඩා ජාතික විශ්වවිද්‍යාලය (NUR) සහ PEARL  සමාගම එක් වීමත් සමග කෝපි වල ගුණාත්මක භාවය වර්ධනය වූ අතර වෙළෙදපොල ඉල්ලුමද ඉතා සීග්‍රයෙන් ඉහළ ගියේය. මෙම කෝපි බීර සෑදීමට ද යොදා ගැනෙයි.
මුලාරම්භය
රුවන්ඩා ජනපදිකයන් යටත් විජිත සමයේ සිටම මෙම කෝපි නිශ්පාදනයේ නියුතු වූහ. නමුත් 1999 වන තුරුම එම නිශ්පාදිතයන් වර්ග කෙරුනේ "C" කාණ්ඩයට ය. මේ හේතුව නිසා ලෝක වෙළෙඳපොලෙහි රුවන්ඩා නිශ්පාදිත සඳහා නිසි මිළක් නොලැබුණි. අස්වැන්න නිසි පරිදි සේදීමකට ලක් කර වෙළෙඳපොලට නිකුත් කිරීමත්, නිසි කාර්යක්ෂමභාවයක් නොමති කමත් හේතු කොට ගෙන මෙම වෙළෙඳපොල අස්ථාවරත්වයට හේතු විය. මේ හේතුකොට ගෙන ගැණුම්කරුවන් කෝපි කිලෝග්‍රැමයක් මිළට ගනු ලැබුවේ ඇ.ඩො. 0.33ක් වැනි සුළු මුදලකට බැවින් වගාකරුවන්ගේ ආර්ථික මට්ටම ඉතා පහත් මට්ටමක විය. 1999 යේ දී කෝපි වගා කරුවන් 220ක් එකතුව මරබා දිස්ත්‍රික්කයේ දී සංගමයක් පිහිටුවගත් අතර එහි ප්‍රදාන අරමුණ වූයේ මෙම ගැණුම් මිල ඉහළ නංවා ගැනීමයි. 1994 දී රුවන්ඩාවේ සිදු වූ වර්ග භේද ගැටුම් හේතුවෙන් අහිමි වූවන් මෙන්ම ගැටුම් වලට සම්බන්ධ යැයි සිරගත වූවන්ද බොහෝමයක් කෝපි වගකරුවන් විය. මෙම අරගල වලින් අනතුරුව කඩා වැටී තිබූ කෝපි කර්මාන්තය නගා සිටු වීම ද මෙම සංගමයේ අරමුණු ලෙස සටහන් විය. මෙහි නම ලෙස Abahuzamugambi යන්න තෝරගත් අතර එය Kinyarwanda භාෂාවෙන් අරමුණක් සඳහා එකමුතුව වැඩ කිරීම යන අරුත් දෙන්නකි. ( Kinyarwanda යනු රුවන්ඩා උප භාෂාවාකි) මෙම සමාගම මගින් අස්වැන්න අතරමැදියන් නොමැතිව කිගාලි නගරයෙහි නිර්යාතකරුවන් ට විකිණීමෙන් ශුද්ධ ලාභය වැඩි කර ගැනීමට කටයුතු කළහ. මෙහිදී උපයන ලාභය කොටස් කර නැවත බීජ ලබා ගැනීමටත්, පොහොර ලබා ගැනීමටත්, උපකරණ ලබා ගැනීමටත් යොදවන ලදී. 2000 වර්ෂයේ දී මරබා නගරාධිපති විසින් කරනු ලද ඉල්ලීමකට අනුව ""බුතාරේ"" ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති රුවන්ඩා ජාතික විශ්ව විද්‍යාලය (UNR) මගින් සංවර්ධන සහයෝගයන් සැපයීමට එකඟ විණි. පසුව විශ්වවිද්‍යාලයය සම්බන්ධීකරණය මගින් "රුවන්ඩා කෘෂිකර්මාන්තය වැඩිදියුණු කිරීමේ සහයෝගීතා කමිටුව" හෙවත් PEARL සංගමය පිහිටුවන ලදී. එය 2001 පෙබරවාරි මස සිට ඇමෙරිකානු අන්තර්ජාතික සංවර්ධන මණ්ඩලය, මිචිගන් විශ්වවිද්‍යාලය, ටෙක්සාස් විශ්වවිද්‍යාලය, රුවන්ඩා ජාතික කෘෂිකර්ම පර්යේෂණ මද්‍යස්ථානය, කිගාලි තාක්ෂණ මද්‍යස්ථානය,වැනි ආයතන සමග එක්ව කටයුතු කිරීම ඇරඹිණි. මෙහිදී ඇමෙරිකානු වෙළෙඳපොල සදහා ගුණාත්මක භාවයෙන් යුතු කෝපි නිෂ්පාදනය අරමුණු විය. මරබා කෝපි නිෂ්පාදකයින්ගේ මූලික අවශ්‍යතාවය වූයේ සේදුම් මද්‍යස්ථානයක් පිහිටුවා ගැනීම ය.මෙහිදී කෝපි වල ඇති සීනි සහිත සිවිය ඉවත් කෙරෙන අතර බීජ නෙළාගනීමෙන් පැය 12ක් ඇතුළත මෙම ඉවත්කිරීම සිදු නොකළහොත් කෝපි රසය නියමාකාරයෙන් පවත්වා ගැනීමට නොහැකි වේ. ඔවුන් 2001 ජුලි මස ක්යරුම්බො ප්‍රදේශයේ දී පළමු සේදුම්හළ් විවෘත කළ අතර ඒ සඳහා ආධාර සැපයූවේ PEARL සංවිධානය විසිණි. පළමු වරට මෙහි සේදුමට ලක්වූ කෝපි ප්‍රමාණය කිලෝ ග්‍රෑම් 200 උනු අතර 2002 දී එක්වර සේදිය හැකි ප්‍රමාණය වැඩි කිරීමට පියවර ගැණිනි.
අන්තර් ජාතික පිළිගැනීම
PEARL ආයතනය විකුණුම්කරුවන් සමග සම්බන්ද වෙමින් රුවන්ඩා වෙළෙඳපොල පුළුල් කිරීමට කටයුතු කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 2002 වසරේ දී හි community coffee හි නියෝජිතයෙක් රුවන්ඩාවට පැමිණියේ ය. එවකට රුවන්ඩා ජනපති පෝල් කගාමේ ද මෙම අවස්ථාවට සහභාගී විණි. මෙම අවස්ථාව රුවන්ඩා ජනතාවට කොතරම් වැදගත් විණි දැයි එමගින් වැටහේ. කෝපි කිලෝ ග්‍රෑම් 18,000ක් මිළට ගත් සමාගම කිලෝ ග්‍රෑමයකට ඇ.ඩො.3 බැගින් ගෙවන ලදී. ලුසියානාවට අපනයනය කෙරුණු මරබා කෝපි එහිදී වියළා community coffee ආයතනයේ නිශ්පාදිත සමග මුහු කරන ලදී. මෙය ඇමෙරිකානු වියළීමේ මද්‍යස්ථානයක් සහ අප්‍රිකානු කෝපි සමාගමක් අතර සිදු වූ පළමු ඍජු ගණුදෙනුව විය. Comic Relief පුණ්‍යාධාර සංගමය ද මරබා ව්‍යාපෘතිය සඳහා දායක වීණි. ඉන් පසු 2001 වසරේ පැවති රතු නාස් ව්‍යාපාරය(Red Nose Day campaign) හෙතුවෙන් පවුම් මිලියන 55 ක ව්‍යපෘති එක්සත් රාජධානියෙන් සහ වෙනත් අප්‍රිකානු රටවලින් ලැබිණි.
වර්තමාන පුනරුදය : නිදහස සහ කෝපි බීර
2003 වසර ආරම්භයත් සමඟ PEARL ආයතනය Abahuzamugambi සංගමයට ලබා දුන් මූල්‍යමය ආධාර අඩු කල අතර ඔවුන් ගොවියන් සමඟ සෘජුව කටයුතු කිරීමට පටන් ගත්හ. එමඟින් ගොවියන් හට ණය පහසුකම් සැපයුණු අතර තම ජීවන තත්වය නගා සිටුවා ගැනීමට අවශ්‍ය ණය පහසුකම්, පශු සම්පත් ණයාධාර, දැරිය හැකි වෛද්‍ය රක්ෂණ පහසුකම්, සහ අධ්‍යාපන පහසුකම් සැලසිණි. මෙම වසරේ මාර්තු වන විට මරබා ප්‍රදේශයේ සමූපකාර බැංකුවක් විවෘත වූ බැවින් ගොවියන්ගේ මුදල් ගම් මට්ටමින්ම කළමණාකරනය කරගත හැකි විය. ඒ සඳහා  බුතාරේ නගරය වෙත යන දිගු ගමන තවදුරටත් අනවශ්‍ය විය. 2004 අග භාගය වන විට ලන්ඩන් කර්මාන්ත ශාලවක් වන Meantime Brewing විසින් මරබා කෝපි යොදා ගනිමින් නිෂ්පාදනය කළ කෝපි බීර වෙළෙඳපොලට නිකුත් කෙරිණි. මෙය සීත කළ මධ්‍යසාර මිශ්‍රිත පෙණ නැංවූ කෝපි පානයක් ලෙස මෙන්ම ආහාර ජීර්ණ පහසුකාරකයක් ලෙස ද භවිතා කෙරෙ යි. brewer සමාගම මරබා හි චොක්ලට් සහ වැනිලා රසැති කෝපි තම නිශ්පදනයන් ට යොදා ගත්තේ දකුණු දිග අප්‍රිකානු කෝපි වල ඇති තිත්ත රසය ප්‍රතික්ෂේප කරමිණි. මුල් බීර වල අඩංගු වූ 4%ක කැෆේන් ප්‍රමාණයම මෙම කෝපි හි අඩංගු වීම නිසා එය ඉතා ඉක්මනින් වෙළෙඳපොල ආක්‍රමණය කල අතර සෑන්ස්බරී ඇතුළු නගර වල ඉතා හොඳ අළෙවියක් දැක්විය. 2006 වන විට එක්සත් රාජධාණිය තුල ස්ථාපිතව තිබූ Fairtrade සහතික ලත් ආයතනයන් දෙකෙන් එකක්  වූයේ beverage සමාගමයි. එය මේ දක්වාම නිශ්පාදන කටයුතු සඳහා යොදා ගනු ලබන්නේ මරබා කෝපි වන අතර එය දනට එංගලන්තයේ ඇති එකම කෝපි බීර නිශ්පාදනායතනය වේ. එය 2006 ලෝක බීර තරඟාවලියේ දී රන් පදක්කම දිනා ගනු ලැබිණි.
භූ ගෝලීය පිහිටුම සහ දේශගුණය
මරබා කෝපි වැවෙනුයේ දකුණු රුවන්ඩාවේ 2°35′S 29°40′E ඛණ්ඩාංක පිහිටුමකිණි. දළ වශයෙන් ගත් කල එය බුටාරෙ නගරයේ සිට කිලෝ මීටර 12 ක් සහ කිගාලි නගරයේ සිට කිලෝ මීටර 150ක් දුරින් වූවකි. මරබා ව්‍යපෘතිය ආරම්භ වූයේ බුතාරේ ප්‍රදේශයේ වුවද වර්තමානයේ එම ප්‍රදේශය අයත් වෙන්නේ හුයේ දිස්ත්‍රික්කයට ය. ඒ 2006යේ සිට ක්‍රියාත්මක වූ දේශීය රාජ්‍ය පනත යටතේ ය. මෙම ප්‍රදේශය අධික කඳු සහිත වන අතර එයට හේතුව ලෙස බටහිර පැළුම් මිටියාවතට(Western rift valley) සහ න්යුන්ග්වේ(Nyungwe) වැසි වනාන්තරයට ළංව පිහිටිම දැක්විය හැකිය. එසේම මෙම ප්‍රදේශය යමහල් වලින් විදාරණය වූ සරු පසින් ද සාරවත් ය. කෝපි සඳහා සුදුසු වන්නේ මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 1,700 සහ 2,100 උසින් පිහිටි ප්‍රදේශ ය.විශේෂයෙන්ම තද බෑවුම් සහිත පේසාදිත කඳු මේ සඳහා ඉතා යෝග්‍ය වේ. එමෙන්ම සෙන්ටි මීටර් 115 ක සාමාන්‍ය වර්ෂාපතනයක් ලැබීම මෙම ප්‍රදේශ කෝපි වගාවට හිතකර වීමට තවත් හේතුවකි. උස් අක්ෂාංශ උෂ්ණත්වය පහත් හෙළන අතර අවුරුද්ද පුරාවටම සෙන්ටිග්‍රේට් අංශක 20ක පමණ සාමන්‍යයක පවත්වා ගනී.
නිශ්පාදන චක්‍රය
මෙලෙස සකස් කර ගත් බීජ ඉන්පසු යැවෙනුයේ "කීසී" නගරයේ පිහිටි තාක්ෂණාගාරයක් වෙතට ය. මෙහිදී ගනකම් සිවිය නැවත ඉවත් කෙරෙන අතර අවසන් තත්ව පර්යේෂණ ක්‍රියාවලියකට එම බීජ යටත් කෙරේ. එය යන්ත්‍ර භාවිතයෙන් කෙරෙන්නක් නොවෙන අතර පළපුරුදු කාන්තාවන් විසින් මෙම තත්වයෙන් ඉහළ බීජ වෙන් කරනු ලැබේ.
නිෂ්පාදිත සහ ගැණුම්කරුවන්
2006 වසරේ වසරේ සිට වසරක ට කිලෝ ග්‍රෑම් 80ක් නිෂ්පාදනය කළ අතර කිලෝ ග්‍රෑම් 40ක් ඇමෙරිකාවට ද කිලෝ ග්‍රෑම් 40ක් එක්සත් රාජධානියට ද අපනයනය කරන ලදී. මෙම කෝපි පහත නිෂ්පාදන සඳහා යොදා ගනී. Maraba Bourbon coffee, විසින් නිශ්පාදනය කරන එක්සත් රාජධානිය සඳහා කරනු ලබන අපනයන කිරීම් සඳහා. Café de Maraba, රුවන්ඩා වියළුම් කරුවන් විසින් දේශීය වෙළෙඳපොලට නිකුත් කරන ලබන කෝපි නිපැයුම්. Meantime Coffee, Meantime Breweries of London මඟින් නිපදවන බීර සඳහා.
චෞ රාජවංශය (690–705)
මෙහි එකම පාලකයා වූයේ රාජාභිෂේකයෙන් පසුව වූ සේටියෑන් යන නාමය භාවිතා කළ වූ චාඕ අධිරාජිනියයි. තමන් පුරාතන චෞ රාජවංශයෙන් පැවතෙන්නියක යැයි විශ්වාස කළ වූ ‍ඇගේ රාජවංශය ද චෞ ලෙස නම්කළා ය.
රාජවංශයේ අගනුවර වූයේ ෂෙන්ඩු (神都 දිව්‍යමය අගනුවර, වර්තමාන ලුවෝයැං) ය. වූ කුප්‍රකට අයුරින් බලයට පත්වුව ද, ඇගේ රාජ්‍ය සමයේ කාන්තාවන්ට බොහෝ වරප්‍රසාද හිමිවූ බවටත්, එකල චීනය ඉමහත් සමෘද්ධිමත්භාවයකට පත්ව සිටි බවටත් සාක්ෂ්‍ය තිබේ. රාජවංශයේ රාජ්‍ය ආගම වූයේ බුද්ධාගමයි. වූ සේටියෑන් සිය හිමිකම නීත්‍යානුකූල කරගනු පිණිස බුද්ධාගම ප්‍රවර්ධනය කළා ය. එසේම ඇය මහා මේඝ සූත්‍රය නම් සූත්‍රයක් රචනා කරමින් තමන් මෛත්‍රෙය බුදුන් වහන්සේගේ ආත්ම භවයක් බැව් දේශනා කරන්නට වූවා ය. එම සූත්‍රයෙන් කියැවුණේ කාන්තා අධිරාජයකු විසින් රෝගීභාවය, දුක සහ ව්‍යසනයන් ලෝකයෙන් තුරන් කරන බවයි. එසේම ඇය බෞද්ධ පූජ්‍ය ප්කෂයේ සහාය ද අපේක්ෂා කළා ය. වූ සේටියෑන් බුදු දහමේ ප්‍රබල අනුගාමිකාවක බවට පත්වූයේ කුමන කාලයේදැයි පැහැදිළි නැත. නමුත් ඇය රාජ්‍ය ආගම ලෙස බුද්ධාගම තෝරාගත්තේ කොන්ෆියුසියානුවාදය මගින් රාජ්‍ය පාලනය කිරීමට අධිරාජිනියනට අවසර නොදුන් බැවින් විය හැක. සිය පූර්වප්‍රාප්තිකයන්ගේ රාජවංශය මෙන් ‍නොව, ඇය සිය රජය සඳහා ජනයා බඳවා ගත්තේ ඔවුන්ගේ සමාජ තත්ත්වය නොසලකා දක්ෂතාවන් මත ය. බෞද්ධ පූජකයින් විසින් ෂෙන්හුවාං පිළිබඳ අනාගත වාක්‍යයේ අර්ථය පිළිබඳ ව්‍යාඛ්‍යානයක් සම්පාදනය කළ අතර, එමගින් කියැවුණේ විමලප්‍රභාගේ නැවත උපතක් ලෙසින් චක්‍රවර්තී රැජිනියක ජම්බුද්වීපය පාලනය කරන බවයි. මෙම ලේඛනය වූ සේටියෑන් චෞ රාජවංශය ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට මාස දෙකකට පෙර ඇයට ප්‍රදානය කෙරිණි.
රාජ්‍ය පාලිකාවකගේ පිබිදීම පිළිබඳ කියැවෙන නිර්මල ශුද්ධාලෝකයේ මහා මන්ත්‍රය වැනි විවිධ ලේඛන මෙකල රචනා කෙරිණි. ඉහත සඳහන් ගන්ථයෙන් පිටපත් 10,000ක් රචනා කිරීමට වූ සේටියෑන් නියෝග කළා ය.
සම්ප්‍රදායික චීන ඉතිහාසලේඛය තුළ මෙම රාජවංශය තාං රාජවංශයේම යුගයක් ලෙස සලකා ඇති අතර, වූ තාං රාජවංශයේ හිටපු වල්ලභ අධිරැජිනිය (අගබිසව) ලෙස සලකා ඇත. ඇගේ දේහය තාං රාජවංශ ස්මාරකයක් වූ ක්වියෑන්ලිං සොහොන්ගැබේ තැන්පත් කෙරිණි. මීට අමරව මෙම රාජවංශයේ එකම අධිරාජයා වූයේ ද වූ සේටියෑන් වූ බැවින් මෙය රාජවංශ සංකල්පය හා නොගැළපේ. කෙසේනමුත්, මේ හා සමාන දිගකින් යුත් ෂින් රාජවංශය වැනි රාජවංශ සහ එයටත් වඩා කෙටි ෂුන් රාජවංශය වැනි රාජවංශය ද පැවතී ඇත. දීර්ඝ කාලයක් පුරා වූ සේටියෑන්ගේ පාලන සමය මහත් කෲර සමයයක් ලෙස සැලකුණ ද, මෑතකාලීන දශකයන් තුළ එම මතය තරමක් වෙනස් වී ඇත. චීන ප්‍රබන්ධ කෘති ගණනාවකම ඇය දූරදර්ශී පාලිකාවක ලෙස නිරූපණය කොට තිබීමෙන් මෙය පෙනී යයි.
පසුබිම
රාජාභිෂේකයට ප්‍රථම, වූ චාඕ (එකල ඇගේ නම) ඇගේ සැමියා වූ ගඔෂොං අධිරාජයා සහ ඇගේ පුත්‍රයින්ගේ රාජ්‍යාධිකාරිණිය ලෙස ක්‍රියා කරමින් සැබෑ බල මූලය ලෙස කටයුතු කළා ය. 655 ආරම්භයේ දී වූ අධිරාජයාගේ නාමයෙන් මාලිග රැස්වීම් මෙහෙයවීමෙහි යෙදුණා ය. ගඔෂොං‍ගේ මරණයෙන් පසු ඇය ඇගේ පුත්‍රයන්ගේ නාමයෙන් රාජ්‍ය පාලනය කළා ය. මෙකල ඇගේ පුතුන් රූකඩ අධිරජුන් බඳු විය. 690දී ඇය ඇගේ පුත්‍රයා වූ රුයිෂොං අධිරාජයාව ධුරයෙන් පහකොට තමන්වම හුවාංඩි (අධිරාජයා) ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර ගනිමින් ස්වකීය චෞ රාජවංශය පිහිටුවූවා ය.
ස්ටැන්ලි ජයසිංහ
ජීවන සටහන්
ස්ටැන්ලි ජයසිංහ නාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹහි ආදි සිසුවෙකි. 1951 ස්ටැන්ලි කොලඹ නාලන්ද විද්‍යාලයේ  ජේෂ්ට ක්‍රිකට් පිලේ නායකත්වය දැරීය. හිටපු සිලෝන් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක කාර්ල් ඹබේසේකර මොහුගේ නාලන්දා හා සිලෝන් ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ සමකාලීනයකි. කරුණාරත්න අබේසේකර, හරිශ්චන්ද්‍ර විජයතුංග, වෛද්‍ය ගුණදාස අමරසේකර, ගෞරවණීය රුපා කරුණාතිලක, ගෞරවණීය (වෛද්‍ය) ධර්මසේන ආටිගල, ආචාර්ය හෙන්රි ජයසේන, කීර්තිමත් සිවිල් නිලධාරි රිජ්වේ තිලකරත්න , ලින්කන් පෙරේරා ඒවකට කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ස්ටැන්ලිගේ එකම පංතියේ උගත් කීර්තිමත් ආදි නාලන්දියයන් කිහිපදෙනෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:1931 උපත් ප්‍රවර්ගය:ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ - ශ්‍රී ලංකා
ප්ලාස්ටික් සැත්කම්වල ඉතිහාසය
බුද්ධ වර්ෂ පළවන සියවසෙහි මුල භාගයෙහි විසු රෝමාණුවන් හට විනාශ වූ කණක් බද්ධ කිරීම වැනි සරළ ක්‍රමෝපායන් සිදු කිරීමට හැකියාව තිබූ බවට සාක්ෂි ඇත. 1465 දී රචිත ග්‍රන්ථ වලට අනුව අධෝව්‍යපනිය පිළිබදව (Hypospadias) වර්ගීකරණයක් විස්තරාත්මකව සදහන් කර ඇත. මෙහිදී බාහිර මුත්‍ර විවරය පිහිටීම පිළිබදව විස්තරාත්මක විග්‍රහයක් ලබාදී ඇත. තවද උභයාර්ථ ලිගේන්ද්‍රිය පිළිබදව වර්ගීකරණය හා විස්තර කිරීමක් කර ඇත. පහලොස් වන ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේ දී යුරෝපයෙහි Heinrich Von Pfolspeundt විසින් සුනඛයන් විසින් කා දමා විනාශ කරනු ලැබූ නාසයක් නැවත පුනරුත්ථාපනය කිරීම පිළිබදව විග්‍රහ කර ඇත. මෙය සිදු කිරීම අතෙහි පිටුපසෙහි ඇති සම කොටසක් ඉවත් කර එය අදාල ස්ථානයට බද්ධ කිරීම මගින් කෙරේ. නමුත් හිසෙහි හෝ මුහුණෙහි සිදු කරන සැත්කම් සදහා ඇති අවධානම හේතු කොට ගෙන 19 වන සහ 20 වන ශත වර්ෂයන් වන තෙක්ම ඒවා බහුලව සිදු නොවුනි.
නිර්වින්දන ක්‍රම පිළිබදව සොයාගැනීම් ඇති වීමට ප්‍රථම සිදු කරන ලද සියලුම සැත්කම්වල දී රෝගියාට අතිශය වේදනාකාරී තත්වයන්ට මුහුණ දීමට සිදු වුණි. සැත්කම් නිසා ඇතිවන බැක්ටීරියා ආසාදන ප්‍රමාණය විෂබීජහරණ ක්‍රම හා ජීවානුහරණ ක්‍රම හදුන්වාදීමත් සමගම කැපී පෙනෙන ලෙස පහත වැටුණි. තවද පෙනිසිලින් සහ සල්ෆර් අන්තර්ගත ප්‍රතිජීවක ඖෂධ හදුන්වාදීමත් සමගම ඉහතකී ආසාදනයන් වළක්වා ගැනීමට හැකියාවන් ලැබුණි.
1791 දී Chopart විසින් බෙල්ලෙන් ලබා ගන්නා ලද පටක කොටසක් භාවිතා කර තොලෙහි සැත්කමක් සිදු කරන ලදී. 1814 දී Joseph Carpue විසින් රසදිය මගින් සිදු කරන ලද ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් හේතුවෙන් සිය නාසය අහිමි වූ බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා සේවකයෙකු හට සැත්කමක් සාර්ථක ලෙස සිදුකරන ලදී. කාල්ෆර්ඩිනන්ඩ් නම් ජර්මානු ජාතික ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙකු විසින් 1818 දී ඔහු විසින් නාසයෙහි සිදු කරනු ලැබූ සැත්කම් පිළිබදව ග්‍රන්ථයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඔහු විසින් මුල් යුගවල දී සිදු කරන ලද සැත්කම් ක්‍රමයට වඩා නිදහස් සම බද්ධ කිරීමේ ක්‍රමයක් උපයෝගී කර ගනිමින් නව ඉතාලි ක්‍රමයක් භාවිතා කරන ලදී. 1845 දී Johann Friedrich Dieffenbach විසින් නාසයේ සිදු කරන සැත්කම් පිළිබදව විස්තරාත්මක විග්‍රහයක් රචනා කරන ලදී. මෙය Operative Chirurgie ලෙස නම් කරන ලද අතර පුනුරුත්ථාපනයට පත් කරන ලද නාසයක් නැවත සැත්කමකට භාජනය කිරීම මගින් එහි පෙනුම වැඩි දියුණු කර ගත හැකි අන්දම විස්තර කරන ලදී. ඇමරිකානු උගුර ,කන, නාසය පිළිබද විශේෂඥ වෛද්‍යවරයෙකු වූ ජෝන් රෝ විසින් තරුණ කාන්තාවකගේ නාසයෙහි වූ ගැටිත්තක් සැත්කමක් මගින් ඉවත් කර යථා තත්වයට පත් කරන ලදී. 1892 දී Robert Weir විසින් ගිලුණු නාසයක සිදු කරන ලද බද්ධ කිරීමේ සැත්කමක් අසාර්ථක වුණි. 1896 දී ජර්මානු ජාතික මුත්‍රා රෝග පිළිබද විශේෂඥ වෛද්‍යවරයෙකු වූ James Israel හා 1889 දී ඇමරිකානු ජාතික  George Monks  විසින් නාසයෙහි වූ ආබාධයක් සදහා සාර්ථකව අස්ථි බද්ධ කිරීමක් මගින් සැත්කමක් සිදුකරන ලදී. 1898 දී ජර්මානු ජාතික විකලාංග ‍ශල්‍ය වෛද්‍යවරයකු වන Jacques Joseph විසින් ප්ලාස්ටික් සැත්කම් පිළිබදව මුල්ම සදහන් කිරරීමක් සිදුකරන ලදී. 1928 දී ඔහු විසින් Nasenplastik und Sonstige Gesichtsplastik ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මුල්ම ප්ලාස්ටික් ශල්‍ය වෛද්‍යවරයා වූයේ වෛද්‍ය John Peter Mettauer ය. 1827 දී විදලිත තල්ල (Cleft Palate) සහිත රෝගියකු හට ඔහු විසින් නිර්මාණය කරගන්නා ලද උපකරණ භාවිතා කරමින් මුල්වරට සැත්කමක් සිදු කරන ලදී. නවසීලන්ත ජාතික උගුර ,කන, නාසය පිළබද විශේෂඥවරයකු වූ සර් හැරල්ඩ් ගිලීස් විසින් පළමු වන ලෝක යුද්ධයේ දී මුහුණෙහි තුවාල නිසා විකෘතිතා ඇතිවූ රෝගීන්හට නුතන ප්ලාස්ටික් සැත්කම් ක්‍රම සිදු කරන ලදී. ඔහු විසින් කරන ලද වැඩ කටයුතු ඔහුගේ ආදි ශිෂ්‍යයකු වූ Archibald McIndoe විසින් දෙවන ලෝක යුධ සමයේ දී වඩා ව්‍යාප්ත කරන ලදී. ඔහු RAF ගුවන් සේවකයන් දරුණු ලෙස පිලිස්සුම් තුවාල ඇති අවස්ථාවන්හි දී ප්‍රතිකාර ක්‍රම ලබාදුන් පුද්ගලයන් අතරින් ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් ගනී. Archibald McIndoe විසින් සිදු කරන ලද පර්යේෂණාත්මක ප්‍රතිකාර ක්‍රම පසුකාලීනව Guinea Pig Club ඇති වීම සදහා හේතු වුණි. 20 වන ශතවර්ෂයේ දී ප්ලාස්ටික් සැත්කම් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තුළ ඉමහත් වූ විශේෂ ඥාණයක් ලබා ගති. වෛද්‍ය Vilray Blair යනු මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි එක් නිර්මාතෘවරයකු වන අතර ඔහු සෙන්ලුවිස් මිසූරි හි වොෂින්ටන් සරසවියෙහි ප්ලාස්ටික් සහ ප්‍රතිසංස්කරණ සැත්කම් පිළිබදව ප්‍රධානියා විය. ඔහු විසින් පළමුවන ලෝක යුද්ධයේ දී සංකීර්ණ වශයෙන් මුඛය හා හණු ප්‍රදේශයෙහි තුවාල ඇතිවූ සෙබලුන්හට ප්‍රතිකාර කරන ලද අතර ඔහු විසින් රචිත ‘ මුහුණ ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමේ ශල්‍ය විද්‍යාව’ ප්‍රකාශනය මගින් එම ‍ක්ෂේත්‍රයෙහි විශේෂඥ දැනුම ලබාගත හැකිය. ඔහු දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළබදව දැණුමක් නොමැතිව ඇමරිකානු මුඛ සහ ප්ලාස්ටික් සැත්කම් සංගමයට තේරී පත් වූ මුල්ම ශල්‍ය වෛද්‍යවරයා වන අතර ඔහු විසින් පසු කාලීනව ප්ලාස්ටික් සැත්කම් ක්ෂේත්‍රයෙහි ප්‍රමුඛයන් වූ ශල්‍ය වෛද්‍යවරුන් සදහා දැනුම ලබා දී ඇත.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Plastic_surgery#History
හරියානු පදනම් කුඤ්ඤ
හරියානු පදනම් කුඤ්ඤ හෙවත් ඌර්කිෂ් සිංහ රූ යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ සිංහ හැඩයෙන් යුත් තඹ අත්තිවාරම් කුඤ්ඤ ද්විත්වයකි. මේවා සිරියාවේ පුරාතන ඌර්කෙෂ් (නූතන ටෙල් මොසාන්) නගරයට අයත්ව තිබූයේ යැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙම කුඤ්ඤ සමග ඇති කීලාක්ෂර ඵලකය අනුව ඒවා ඌර්කෙෂ් නගරයේ නෙර්ගාල් දේවස්ථානයේ අත්තිවාරමෙහි සවිකොට තිබී ඇත. මෙම කුඤ්ඤ යුගලෙහි සහ ඒ සමග ඇති අනුගාමී ශිලා ඵලකයේ ඇති අක්ෂර මෙතෙක් සොයාගැනුණු පැරණිතම හරියානු භාෂා වෙළ යැයි සැලකේ. මින් එක් සිංහ රුවක් එහි හුනුගල් ඵලකය සමග පැරීසියේ ලූවර් කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කොට ඇත. දෙවන සිංහ රුව නිව් යෝක්හි මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.
සමාලෝචනය
මෙම පදනම් කුඤ්ඤ අක්කාඩියානු යුගයට c. 2300 කාලනිර්ණය කොට ඇත. මේවා පාතාලයට අධිපති දෙවියා වන නෙර්ගාල් සඳහා ඉදිකළ දේවස්ථානයක අත්තිවාරමේ සවිකොට තිබී ඇත. මෙම කුඤ්ඤ තැන්පත් කොට ඇත්තේ දේවාලයේ සහ එය කැපකළ ඌර්කෙෂ්හි හරියානු කුමරකු වූ තිෂ්-අතාල්‍ගේ ආරක්ෂාව උදෙසා ය. මෙම රූ වල ඉහළ කොටස දත් විලිස්සාගත් සිංහයකු ඉදිරි පාද වලින් එල්ලී සිටින අයුරින් නිර්මාණය කොට ඇති අතර, පහළ කොටස ඝනකම් කුඤ්ඤයක අයුරින් නිර්මාණය කොට ඇත. සිංහයා සිය පාද තබාගෙන සිටින තඹ ඵලකයේ කීලාක්ෂර අභිලේඛනයක් දක්නට ලැබේ. තඹ ඵලකය සහ සිංහ කුඤ්ඤය වෙන්වෙන්ව නිර්මාණය කොට පසුව එකිනෙට සම්බ්නධ කරන ලදී. ආරක්ෂාව උදෙසා මෙවැනි සිංහ රූ තැන්පත් කිරීම පුරාතන මෙසපොතේමියාවේ සුලබ දර්ශනයක් වුව ද, ඌර්කිෂ් සිංහ රූ අත්තිවාරම් කුඤ්ඤ ලෙස භාවිතා කොට ඇති අයුරු එයටම අනන්‍ය ය.
ලූවර් සිංහ රුව සහ ඵලකය
ලූවර් සිංහ රුව 12.2 x යන මිනුම්වලින් යුත් අතර, ඒවා සම්බන්ධ කොට ඇති ඵලකයේ පළල 8.5 cm කි. තඹ ඵලකයේ ඇති ලේඛනයේ බොහෝ කොටස් මැකීගොස් ඇතත්, එහි කියවාගත හැකි මට්ටමේ පවතින කොටස් අනුව සනාථ වී ඇත්තේ ඒවා ශිලා ඵලකයේ ඇතුළත් ලේඛනයේම පිටපතක් බවයි. සුදු හුනුගල් ඵලකය තඹ ඵලකයේ පහළ කොටස හා ගැළපෙන අතර, එහි මිනුම් 10 x පරිදි වේ. එහි පහත අභිලේඛනය ඇතුළත් ය:
""ඌර්කෙෂ්හි [එන්දන්] රජ තිෂතාල් නෙර්ගාල් දෙවියන් වෙනුවෙන් දෙවොලක් ඉදිකොට ඇත. නුබාදග් දෙවියෝ මෙම දෙවොල ආරක්ෂා කරත්වා. [එය] විනාශ කරන්නට තැත්කරන ඕනෑම අයකුව නුබාදග් විසින් විනාශ කරන සේක්වා; එම තැනැත්තාගේ දෙවියන් ඔහුගේ යාඥාවන්ට ඇහුම්කන් නොදේවා. නගාර්හි ආර්යා, [සූර්ය දෙවි] ෂිමිගා, සහ කුණාටුවේ දෙවිඳුන් [එය විනාශ කරන්නට තැත් කරන්නාට 10,000 වරක් ශාප කරත්වා].""
මෙම අභිලේඛනය හරියානු භාෂාවෙන් ලියැවුණු මෙතෙක් හඳුනාගැනුණු පැරණිතම ලේඛනය වේ. මෙම ශිලා ඵලකය ද පෝහ කුඤ්ඤය සමග වළලා තිබී ඇති බව පෙනෙන්නේ, ඵලකයේ ඇති කොපර් ඔක්සයිඩ සලකුණු අනුව ය. එසේම ශිලා ඵලකයේ තැවරී තිබූ කොපර් ඔක්සයිඩවල සලකුණු නැවත තඹ ඵලකයේ ද තැවරී ඇත.
මෙට්‍රොපොලිටන් කෞතුකාගාර සිංහ රුව
මෙට් සිංහ රුව 11.7 x යන මිනුම්වලින් යුත් අතර, එය නිර්මාණය කොට ඇත්තේ ලූවර්හි ඇති සිංහ රුවේ අච්චුවට වඩා වෙනස් අච්චුවකිනි. නමුත් ඒවා ශෛලිය අතින් සමානකම් දක්වයි. තඹ ඵලකයෙහි තවමත් කියවීමට පැහැදිළි අයුරින් කීලාක්ෂර දැකගත හැක. මෙම අභිලේඛනය පේළි දාහතරකින් සමන්විත ය. පේළි 1–12 දක්වා කැටයම් කොට ඇත්තේ ඵලකයේ දාරය සහ සිංහයාගේ වම් ඉදිරි පාදය අතර සිරස් අතට ය. පේළි 13 සහ 14 කැටයම්‍කොට ඇත්තේ තිරස් අතට සිංහයාගේ ඉදිරි පාද දෙක අතර ය. අභිලේඛනයේ ඇති සලකුණු අනුව, මෙහි අභිලේඛිත පෙළ ලූවර් ශිලා ඵලකයේ හමුවන සම්පූර්ණ අභිලේඛනයෙහිම පිටපතක් බැව් සනාථ කරයි.
අත්පත් කරගැනීම
මෙම පුරාවස්තූන් කිසිවක ඒවා අත්පත් කරගත් ආකාරය පිළිබඳ පුරාවිද්‍යාත්මක වාර්තාවක් ඇතුළත් නොවේ. මේ නිසා ඒවා මුලින් පිහිටුවා තිබූ ආකාරය සනාථ කළ නොහැකි ය. ලූවර් සිංහ රුව සහ අනුගාමී ශිලා ඵලකය හිමි කරගැනුණේ 1948දී පැරීසියානු පුරාවස්තු වෙළෙන්දකුගෙනි. මෙට් සිංහ රුව ද 1948දී නිව් යෝක් පුරාවස්තු වෙළෙන්දකුගෙන් මිලදී ගැනුණේ ජෝසෆ් පුලිට්සර් බික්වෙස්ට්ගේ අනුග්‍රහය යටතේ ය.
රාජාවලිය
රාජාවලිය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාතන වංශකථා ලේඛනයකි. මෙහි විජය රජුගේ සිට IIවන විමලධර්මසූරිය දක්වා රජවරුන්ගේ ඉතිහාසය ඇතුළත්ව තිබේ. සිංහල භාෂාවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය අඛණ්ඩව රචිත එකම වංශකථාව මෙයයි.මෙහි දේශපාලනික තොරතුරු ඇතුළත්ව තිබේ.
පැගිරි
thumb|354x354පික්|පැගිරි ශාකය පැගිිරි (Citronella) භෝගයේ පත්‍ර හා දඩු කොටස් වියලා පැඟිරි තෙල් නිස්සාරණය කරගත හැක මෙවා සුවද විලවුන්, ක්‍රීම් වර්ග, සබන්, තින්ත වර්ග හා කෘමි විකර්ෂක නිපද වීමට යොදා ගැනේ. එසේම ආර්යුවේද ඖෂධ නිපදවීම සඳහා ද භාවිත කෙරේ.
1003
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
අලගක්කෝනාර
අලගක්කෝනාර නැතහොත් අලකේශ්වර( දෙමළ:அழகக்கோன் ) යනු 3 වන වික්‍රමබාහුගේ රජුගේ කාලයේ (1357-1374 ) ශ්‍රී ලංකාවේ සිටි සේනාධිනායකයෙකි. සමහර විද්වතුන්ගේ මතය වන්නේ ඔහුගේ පවුලට මලයාලම් සමිභවයක් ඇති බවයි, සමහරෙක් ඔවුන්ගේ ආරමිභය ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩු වල කාංචිපුර යයි පවසති. 13 වන සියවසේ පමණ ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි ඔවුන්,ශ්‍රී ලංකාවට අනුව හැඩගැසුණි. එම පවුලේ එක් සාමාජිකයෙක් ශ්‍රී ලංකාවේ වර්තමාන අගනුවර වන ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ ආරමිභයට මූලික විය. එකල ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ හා රයිගම බලකොටු, යාපන රාජධානියෙහි ආර්ය චක්‍රවර්ති ගේ ආක්‍රමණයන්ට එරෙහි ව භාවිතා කරන ලදි. ක්‍රි: ව 1411 දි චින අද්මිරාල් ෂැන් හේ  විසින් අලගක්කෝනාර පවුලේ නායක වු  වීර අලකේශ්වර  ඔවුන්ගේ සිර භාරයට ගත් පසු එම පවුලේ බලය බෙහෙවින් පිරිහුණි.
පවුල් සම්භවය
එම පවුලේ ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි මුල්ම සාමාජිකයා නිශ්ශංක අලගක්කෝනාර නම් විය. ඔහු ඉන්දියාවේ වාංචිපුර හෝ කාංචිපුර සිට පැමිණියේය. එකල ඔහුගේ මව්බිම මුස්ලිම් ආක්‍රමණ වලට ලක්වී තිබුණි. ප්‍රධාන වශයෙන් වෙළදාමට හිත යොමු කල අලගක්කෝනාරවරු එයින් ධනවතුන් බට පත් විය. අවසානයේදි 14 වන සියවසේ ගම්පොළ රාජධානියේ ප්‍රමුඛ දේශපාලන බලයක් ඇති වුවන් බවට පත් විමට ඔවුනට හැකියාව ලැබිණ. මෙයට ඔවුන් බෞද්ධයන් බවට පත්වීමද මහඟු පිටුවහලක් විය.
රයිගම් කෝරළ ජනප්‍රවාද අනුව ඇත්තේ මීට වඩා වෙනස් අදහසකි. දුරාතයේ පටන් පැවති රවි ශෛලාෂ හෙවත් ඉරුගල් පරපුරේ හිරුගොත් හෙවත් සූරාය ගුප්ත කුමරුත් දේවානම් පියතිස්ස රජුගේ දියැණිය මයුරවතී දේවියත් එක්ව සෑදුනු වංශය ගිරි වංශය නමින් හැදින්විය. මෙම ගිරි වංශයේ කීර්තිමත් භික්ප්‍ෂූන්ර වහන්සේලා, පාලකයින්, ප්‍රභූන්, සාහිත්‍යධරයන් බිහිවිය. රදළ ග්‍රාම හෙවත් රයිගම ඔවුන්ගේ ජන්ම ප්‍රවිනිය විය. මහා පරාකුමබාහු රජ සමයේ වංචි පුරයෙන් පැමිනෙන ප්‍රභූවරයෙක් මෙම ගිරි වංශයෙන් විවාහ ප්‍රප්ථිව රයිගම් පුරය වාසභූමි කර ගනී. ඔහුට ලැබෙන ගෞරව නාමයක් වන්නේ අලකේෂ්වර අභිදානයයි. ඉන් අනතුරුව ගිරි වංශයේ පුතුන් හා බෑණා වරුන් අලකේෂ්වර විරුදය භාවිතා කර ඇති බව පෙනේ.
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
හක්ගල උද්භිද උද්‍යානය
පිහිටීම
මිඩ්ඩෙනියෙ , [නුවරඑළිය]]-බදුල්ල ප්‍රධාන පාරේ, කිලෝ මීටර 16 ක් පමණ දුරින් උද්‍යානය පිහිටුවාසිට[ තිබෙයි. උද්‍යානය සහිත භූමි ප්‍රදේශය මුහුදු මට්ටෙම් සිට අඩි 5,400 ක් පමණ ඉහලින් පිහිටා තිබීම නිසා සිසිල් දේශගුණයක් සහිත වෙයි. වාර්ෂික උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 16° - 30° පමණ අතර අගයකින් විචලනය වෙයි. දෙසැම්බර් සිට පෙබරවාරි අතර කාල සීමාව සිසිල් දේශගුණයක් සහිත වන අතර, අප්‍රියෙල් හා අගෝස්තු අතර කාලය සාපේක්ෂව උනුසුම් වෙයි.
අඩුම වර්ෂාපතනය ජනවාරි සිට මාර්තු දක්වා වන අතර එය මිලිමීටර් 70 සිට 100 දක්වා විය හැකියි. වර්ෂා කාළය අප්‍රේල් මාසය අවසන්වන විට පැමිණෙන අතර වැඩිම වර්ෂාපතනය ඔක්තෝම්බර් සිට දෙසැම්බර් දක්වා ලැබේ. එය මිලිමීටර් 190 සිට 225 තරම්වේ.
ඉතිහාසය
1861 වසරේ දී ප්‍රථමයෙන්ම මෙම භූමිය තුල සින්කෝනා වගා කිරීම අත්හදා බැලූ අතර, සින්කෝනා වගා කිරීමට වඩා තේ වගා කිරීම සුදුසු වීම නිසා, මේ භූමිය තුල තේ වගාකිරීම අත්හදා බලන ලදී. රාජකීය උද්භිද උද්‍යානයේ අධ්‍යක්ෂක ආචාර්ය ත්වේයිට්ස් සිංකෝනා අත්හදා බලන්න හක්ගල තෝරගෙන තියෙන්නේ එහි සමශ්‍රීතෝෂ්ණ දේශගුණය සිංකෝනා ගසේ නිජබිම වෙන පීරූ රාජ්‍යයේ ඇන්ඩීස් කඳුවැටිය ප්‍රදේශයේ දේශගුණයට බොහෝ සමානවුනු නිසා බව සටහන් වෙනවා.
සිංකෝනා අතීතයේදී විශාල ලෙස වගාකෙරුනු වාණිජ භෝගයක් වූ අතර එයින් ලබාගත් ප්‍රධානම ඖෂධය වූයේ මැලේරියාව සඳහා ප්‍රතිකාරයක් ලෙස දෙන ක්විනීන් (quinine) නම් ඖෂධයයි. මේ සඳහා ලන්දේසි හා බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලකයින් ආසියාතික රටවල අක්කර දහස්ගණනක සිංකෝනා වගාකොට තිබුණා.
හක්ගල ආරම්භවූ සමයේ ලංකාවේ ප්‍රධාන අපනයන භෝගයවූ කෝපි වගාවට ආදේශක භෝග පිලිබඳව පර්යේෂණ පවත්වමින් සිටි යටත් විජිත ආණ්ඩුව විසින් සිංකෝනා වගාවට ලංකාව සුදුසුදැයි සොයා බලන්න හක්ගල ප්‍රදේශය තෝරා ගෙන අත්හදාබැලීමේ වගාවන් ආරම්භකලා. කෝපි කොළ රෝගය නිසා ලංකාවේ කෝපි කර්මාණ්තය විනාශවී යනවිට හක්ගල උද්‍යානයෙන් සිංකෝනා පැල ලක්ෂ ගණනක් ලංකාවේ සිටි බ්‍රිතාන්‍ය වැවිලිකරුවන් හට ලබාදීමට ආචාර්ය ත්වේයිට්ස් හා හක්ගල උද්‍යාන පාලකවරුන්ට හැකිවුන බව බ්‍රිතාන්‍ය යටත්-විජිත වාර්තා පවසනවා.
පසුව 1884 වර්ෂයේදී මෙම භූමිය සංවර්ධනය කරමින් උද්භිද උද්‍යානයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන අතර මූලික වෙලා තියෙන්නෙත් එවක පේරාදෙණිය රාජකීය උද්භිද උද්‍යානයේ අධ්‍යක්ෂක  ආචාර්ය ඩී.එච්.කේ ත්වේයිට්ස් මහතා.
සිංකෝනා වැවීම සඳහා හක්ගල උද්‍යානයේ පලමුවෙනි භාරකාරයා විධියට  එම්.ආර්.ඩබ්ලිව් මැක්නිකෝල් (1861 - 1866) මහතා පත්කර තිබෙනවා. මැක්නිකෝල්ගෙන් පසුව පේරාදෙණිය රාජකීය උද්භිද උද්‍යානයේ ආචාර්ය ඩී.එච්.කේ ත්වේයිට්ස් (1868 - 1881) මෙහි භාරකරු බවට පත්වෙනවා.
හක්ගල හා නොක් පවුල
thumb|නොක් අණුස්මරණ ග්‍රීෂ්ම නිවහන. මේ ග්‍රීෂ්ම නිවහන තනා තිබෙන උස්භූමියේ සිට බැලූ විට නමුණුකුල කඳුපන්තියද, ඊට එපිටින් ඌව ද්‍රෝණියද, දකුණු පසින් හපුතලේ කපොල්ලද, වම්පසින් මදුල්සිමා කඳුවැටියද දකින්නට පුලුවන්. 1882දී (සමහර මූලාශ්‍රවලට අනුව 1884දී) හක්ගල උද්භිද උද්‍යානයක් බවට පර්වර්තනය කිරීමේ මූලික පියවර තැබුණු අතර මේ මහා කර්තව්‍යයේ පුරෝගාමීන්වූයේ නොක් පවුලයි. හක්ගල උද්‍යානයක් බවට පරිවර්තනය කිරීම සඳහා එහි පලමු භාරකරු ලෙස පත්කරන ලද්දේ විලියම් නොක් (1882 - 1904) නැමති බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයෙක්. ඔහුගේ ඇවෑමෙන් ඔහුගේ පුතුන් දෙදෙනා වන ජේ.කේ නොක් (1904 - 1909) හා ජේ.ජේ නොක් (1911 - 1940) හක්ගල භාරකරුවන් ලෙස ක්‍රියාකලා.