cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
කුර් ආන් ලේඛනගත කිරීම හා මුද්‍රණය කිරීම
ඉරාන් (දැන් ඇෆ්ගනිස්ථානය) ජාතික උමර් අක්තා ලියූ අල් - කුර්ආන් (පිටුවක්) Opaque - දිය සායම්, තීන්ත හා රත්‍රන් ආලේප කර ඇති මුක්කතා මුද්‍රණයකි. 170 x 109cm (66 15/16 x 42 15/16in) ලෝකයේ බහුලව භාවිතා කරන්නේ ශුද්ධ වූ අල් කුර්ආනයේ මුද්‍රිත පිටපත්ය. ශුද්ධ වූ අල්-කුර්ආනයේ පරිවර්තන විශාල සංඛ්‍යාවක් ලොව පුරා මුද්‍රණය කර ඇත. ලොකු පොඩි, සරසා නැති, සරසා ඇත, වියදම් අධික හෝ අඩු වියදම් ප්‍රසිද්ධියට පත්වී ඇත්තේ ද්වි භාෂාවන්ගෙන් යුක්ත වූ එනම් එක් පැත්තක අරාබි භාෂාවෙන් ද අනෙක් පැත්තෙන් එහි තේරුම සහිත එම රටවල්වල බොහෝ දුරට නිතරම භාවිතා වන හුරු පුරුදු භාෂා‍වකින් ද වේ. අල් කුර් ආන‍ය නොයෙක් ප්‍රමාණයෙන් යුත් කෘති ලෙස එලි දක්වා ඇත. බොහෝමයක් සාමාන්‍ය පොතක ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත වන අතර ප්‍රදර්ශනය සඳහා යොදා ගත හැකි විශාල ප්‍රමාණයෙන් ද ත්‍යාග හැටියට ලබා දීමට තරම් වූ කුඩා ප්‍රමාණයෙන් ද ඇත. මුලින්ම ශුද්ධ වූ අල් කුර් ආනය මුද්‍රණය කළේ කැටයම් කරන ලද ලී පුවරුවල එක පිටුවක එක පුවරුවක් ලෙස යෙදාගෙනය. දහවන සියවස සිට දින යොදන ලද පුවරු විශාල ප්‍රමාණයක පිටු මුද්‍රණය කර ඇත. අඩු වියදමින් යුත් මුද්‍රණ තොගයක් ලිතොග්‍රැෆි නම් මුද්‍රණ ක්‍රමයකට එලි දක්වා ඇත. එමෙන්ම අල් කුර්ආනය නැවත නැවත අතින් නිමවන ලද අලංකාර අක්ෂර කළා සහිතව ද මුද්‍රණය කර ඇත. 1573/1538 වකවානුවල වැනීසියේ මුද්‍රණය කර භාවිතා වූ පැරණිම අල් කුර් ආන් පිටපත් ඉතාමත් සීඝ්‍රයෙන් අලෙවි කර ඇත. එය උස්මාන් පාලකයාටග් පාලන කාලයේ සකස් කර රටවල්වලට බෙදා හරින ලද පිටපතින් උපුටා ගෙන ඇත. 1787 දී රුසියානු ජාතික කැතරින අල් කුර් ආන් පිටපත් මුද්‍රණය කිරිම සඳහා තමන් විසින්ම වියදම් දරා ඇත. මෙය අනුගමනය කර 1828 දී කාසාන් වලද 1833 දී පර්සියාවේ ද 1877 දී ස්තාන්බුල්වල ද මුද්‍රණය කර ඇත. පරිගණකය උපයෝගී කර ගෙන වුවද මුළු අල් කුර් ආනයේම ඇති මූලික අදහස් සියල්ලම කැටි ‍කොට එලි දැක්වීම ඉතාමත්ම අපහසු කාර්යයකි. ඉන්ටනෙට් ජාලයේ වැදගත් කෘති අංශයේ කුර්ආන් පිටපත් මුද්‍රිතව හා තාවකාලික එකතුවක් ලෙස නොමිළයේ සපයා ඇත. පරිගණකය තාක්ෂණිය උපයෝගී කරගෙන බොහෝ නිර්මාණකරුවන් පරිගණක අක්ෂරයන් අල් කුර් ආන් අක්ෂරවලට අදාලව සැකසීමට ඉදිරිපත් වී උනන්දුවෙන් කටයුතු කරයි. අල් කුර්ආන‍ය තොග වශයෙන් මුද්‍රණය වීමට පෙර මෙය අත් පිටපත් ලෙස හා අක්ෂර කලාවන් ලෙස හුවමාරු විය. අතීතයේ පටන් මුස්ලිම්වරුන්ගේ ප්‍රතිපත්තිය හා පිළිගැනීම වන්නේ අල් කුර්ආනයේ තො‍රතුරු ඇසුරින් රූප නිර්මාණය කිරීම, එය රංගනයක් වශයෙන් එලි දැක්වීම, හෝ එහි අදහසට අංශු මාත්‍රයක් හෝ පටහැනි වන ආකාරයට කටයුතු කිරීම බරපතල වරදක් වන බවය. එදා පටන්ම මුස්ලිම්වරු ශුද්ධ වූ අල් කුර්ආනය තම ජීවිතයටත් වඩා උසස් කොට සලකා ආදරයෙන් ආරක්ෂා කරති. අරාබි අක්ෂර විවිධ අක්ෂර කළා අනුව හැඩකර ඉදිරිපත් කර ඇති අතර සමහර වාක්‍ය සංකීර්ණ හා අලංකාර ලෙස නිමවා ඇත. අරාබි අක්ෂර කලාව චීන අක්ෂර කලාව හා සමානවම ඉහලින්ම පසසා ඇති කලාවකි. මුස්ලිම්වරු ද අල් කුර් ආනයේ අක්ෂර වර්ණ තීන්ත රත්‍රන් තහඩුවල අරබෙක්ස් ක්‍රමයට සකස් කරන ලද පුවරු මේ සමඟ ප්‍රදර්ශනය කිරීමට උපයෝගී කර ගෙන ඇත.
ශ්‍රී ලංකා යෝනකවරු
ක්‍රි.ව. 2005 ශ්‍රී ලංකාවේ මුළු ජනගහනය වූ 20,263,723 න් 8% ක් මුස්ලිම් ජනගහනය වන අතර එයින් 93% ක් ශ්‍රී ලංකා යෝනකවරු වෙති. සංඛ්‍යාවෙන් වැඩි මෙම බලවත් පිරිස ෂාෆි මස්හබයට අයත් සුන්නි මුස්ලිම්වරුන් වේ. ශ්‍රී ලංකා යෝනකවරු අනුගමනය කරන්නේ 8 වැනි සහ 15 වැනි සියවස අතර කාලයේ වෙළෙඳාම සඳහා ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණ පදිංචි වූ අරාබි මුතුන්මිත්තන්ගේ ජීවන පිළිවෙතයි. මුල් කාලයේ අරාබි වෙළෙන්දන් භාවිතා කළ අරාබි භාෂාව පසු කාලීනව භාවිතයෙන් ඉවත් වූ නමුත් සමහර අරාබි වචන සහ වාක්‍ය කණ්ඩ අදත් එදිනෙදා ව්‍යවහාර කරන භාෂාව භාවිතයේ පවතී. මෑත අතීතය දක්වාම යෝනකවරු තම මව් භාෂාව ලෙස භාවිතා කළ අර්වි භාෂාව ද භාවිතයෙන් ඉවත් වී කථාවට පමණක් සීමා විය. වර්තමාන ශ්‍රී ලංකා යෝනකවරු තම මූලික භාෂාව ලෙස දෙමළ භාෂාව භාවිතා කළ ද එහි අරාබි භාෂාවෙන් උපුටාගත් වචන බොහෝමයක් ගැබ් වී ඇත. යෝනකවරුන්ට සිංහල භාෂාව පිළබඳව මනා නිපුණත්වයක් ඇති අතර ශ්‍රී ලාංකීය බහුතරයක් සිංහල කථා කරන්නන් ඉන්දු යුරෝපීය ආභාෂයට අනුවය. ඒ නිසා යෝනකවරුන් සිංහල හා දෙමළ යන භාෂා දෙකටම අදාළ සංස්කෘතීන් අතර නිවැරදි භාෂාමය භාවිතය ඌණ වූ තත්ත්වයක පසුවෙති. මුල් අවධියේ ශ්‍රී ලංකා යෝනකවරු මුහුදු බඩ ප්‍රදේශවල වෙළෙඳ කටයුතුවල නිරත වී සිටි අතර ඔවුන්ගෙන් සමහර අය කෘෂිකාර්මික කටයුතුවල ද නිරත වුහ. ඔවුන් තම මුතුන් මිත්තන් අනුගමනය කළ ඉස්ලාමීය ජීවන පිළිවෙත අනුගමනය කළද සමහර අවස්ථාවල දී දකුණු ආසියාතික සංස්කෘතික පිළිවෙත් ද අනුගමනය කළහ. පෘතුගීසින් මෙරට ආක්‍රමණය කර මුහුදු බඩ ප්‍රදේශවල පදිංචිවීමෙන් පසු මුස්ලිම්වරුන්ගේ එදිනෙදා ජීවන කටයුතුවලට බාධා එල්ල වන්නට විය. මෙනිසා බොහෝ දෙනා තම මුතුන් මිත්තන් ජීවත්ව සිටි කඳුකර ප්‍රදේශවලට සංක්‍රමණය වුහ. නැඟෙනහිර යෝනකවරු (ශ්‍රී ලංකාවේ නැඟෙනහිර වෙරළබඩ වෙසෙන යෝනකවරු) මුල සිටම ගොවිතැනින්, මාළු ඇල්ලීමෙන් සහ වෙළෙඳාම් කිරීමෙන් තම ජීවන මඟ සකසා ගත්හ. නිරිත දිග ඉන්දියාවේ රාජ්‍ය ප්‍රාන්තය වන කේරල ආභාසය නිසා ස්ත්‍රීයගේ මූලිකත්වයෙන් පවුල් ජීවිතය සකස් කරගෙන කටයුතු කළත් ඔවුන් තමන්ගේ එදිනෙදා කටයුතු සියල්ලම ඉටු කර ගන්නා ලද්දේ ඉස්ලාමීය නීති රීතිවලට අනුකූලවය.
ආබාධිතවුවන්ගේ ක්‍රීඩා
අන්තර්ගත කිරීම
1980 දශකයේ අගභාගය සහ 1990 දශකයේ මුල් භාග‍ය ආශ්‍රිතව රටවල් කිහිපයක් සහ සංවිධාන කිහිපයක් ආබාධ සහිත ක්‍රීඩකයන් සඳහා වූ තරඟ සාමාන්‍ය ක්‍රීඩා තරඟ පද්ධතිය තුළට ඇතුළත් කිරීම සඳහා මූලිකත්වය ගෙන කටයුතු කිරීම ආරම්භ කළහ. මෙම ක්‍රියාවලිය ඔස්සේ ඔලිම්පික් තරඟාවලිය සහ පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල වැනි ප්‍රධාන තරඟාවලි තුළට ආබාධ සහිත වූවන් සඳහා වන ඉසව් ඇතුළත් කිරීමත් ආබාධ සහිත ක්‍රීඩකයන්ට සාමාන්‍ය ක්‍රීඩා සංවිධාන සමඟ සම්බන්ධ වීමේ හැකියාව ලබා දීමත් අරමුණු කෙරුණි. 1984 පටන් ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලට පැරා ඔලිම්පික් මලල ක්‍රීඩකයන් සම්බන්ධ වූ ප්‍රදර්ශන ඉසව් ඇතුළත් විය. කෙසේ නමුත් මේ වන තෙක් ආබාධ සහිත ක්‍රීඩකයන් සඳහා ඔලිම්පික් පදක්කම් ප්‍රදානය කෙරෙන ඉසව් පැවැත්වීම සිදු වී නොමැත. මේ අනුව ඔලිම්පික් තරඟාවලිය තුළ ආබාධ සහිත ක්‍රීඩකයන්ගේ භූමිකාව අද වන විට ද විවාදයට තුඩු දුන් මාතෘකාවක් වේ. පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේ දී මුල් වරට ආබාධ සහිත ක්‍රීඩකයන් සඳහා ප්‍රදර්ශන තරඟ පැවැත්වීම ආරම්භ වූයේ 1994 වසරේ දී වේ. 2002 වසරේ දී මැන්චෙස්ටර්හි දී පැවති පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේ දී ආබාධ සහිත ක්‍රීඩකයන් ඔවුන්ගේ ජාතික කණ්ඩායම්වල පූර්ණ සාමාජිකයන් ලෙස සලකන ලද අතර ඒත් සමඟම පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය ලොව ප්‍රථම පූර්ණ අන්තර්ගතය සහිත බහු ක්‍රීඩා උළෙල බවට පත්විය. මෙම ක්‍රියාවලිය 2006 වසරේ මෙල්බර්න්හි දී පැවති පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල තුළ ද ක්‍රියාත්මක වූ අතර එහි දී කැනේඩියානු කණ්ඩායම නියෝජනය කළ චැන්ටල් පැටික්ලර්ක් ආබාධිතයන් සඳහා වන ක්‍රීඩා ඉසව් සහ සාමාන්‍ය ක්‍රීඩා ඉසව් යන දෙවර්ගයම අන්තර්ගත වන ක්‍රීඩා තරඟාවලියක සමාරාම්භක උළෙලේ දී තම රට වෙනුවෙන් එහි ධජය ගෙන ගිය ප්‍රථම ආබාධ සහිත ක්‍රීඩකයා බවට පත් විය. ප්‍රවර්ගය:පැරාලිම්පික්
වෙබ් බ්‍රව්සර ලයිස්තුව
thumb|right|400px|වෙබ් බ්‍රව්සර ඉතිහාසය දක්වන සටහනක්. වෙබ් බ්‍රව්සර ලැයිස්තුව පහත දක්වා ඇත.
පෞරාණික වටිණාකමක් ඇති වෙබ් බ්‍රව්සර
නිකුත් කල දිනයේ පිළිවලින්:
ට්‍රයිඩෙන්ට් (Trident) සහ ගෙකෝ(Gecko) පිරිසැලසුම් යන්ත්‍ර පදනම් කරගත් වෙබ් බ්‍රව්සර
Microsoft සමාගම ඉන්ටර්නෙට් එක්ස්ප්ලෝරා වෙබ් බ්‍රව්සරයේ වින්ඩෝස් ‍මෙහෙයුම් පද්ධතිය සඳහා වු අනුවාදය සඳහා ට්‍රයිඩෙන්ට් පිරිසැලසුම් යන්ත්‍රය (Trident layout engine) දියුණු කරන ලදී.
ගෙකෝ පිරිසැලසුම් යන්ත්‍රය (Gecko layout engine) මොසිල්ලා පදනම විසින් දියුණු කරන ලදී.
ජයන්ත චන්ද්‍රසිරි
ජයන්ත චන්ද්‍රසිරි යනු  ශ්‍රී ලංකාවේ සිටින එක් සිනමා අධ්‍යක්ෂකවරයෙකි. එමෙන්ම ඔහු රංගකලාව හා රූපවාහිනිය යන අංශවලද අධ්‍යක්ෂණ කටයුතු කරන්නෙකි.
වෙබ් බ්‍රව්සර ලයිස්තුව
ට්‍රයිඩෙන්ට් (Trident) සහ ගෙකෝ(Gecko) පිරිසැලසුම් යන්ත්‍ර පදනම් කරගත් වෙබ් බ්‍රව්සර
මෙම පිරිසැලසුම් යන්ත්‍ර දෙකම අන්තර්ගත වෙබ් බ්‍රව්සර නම්,
ට්‍රයිඩෙන්ට් පිරිසැලසුම් යන්ත්‍රය පදනම් කරගත් වෙබ් බ්‍රව්සර
නොයෙක් මෘදුකාංග නිෂ්පාදකයින් ඉන්ටර්නෙට් එක්ස්ප්ලෝරා කවච (Internet Explorer shell) තනා ට්‍රයිඩෙන්ට් පිරිසැලසුම් යන්ත්‍රයේ ක්‍රියාකාරිත්වය වැඩි දියුණු කරන ලදී. මෙම ට්‍රයිඩෙන්ට් යන්ත්‍රය පදනම් කරගත් වෙබ් බ්‍රව්සර නම්,
KHTML හා WebKit පිරිසැලසුම් යන්ත්‍ර පදනම් කරගත් වෙබ් බ්‍රව්සර
KDE ව්‍යාපෘතිය විසින් KHTML පිරිසැලසුම් යන්ත්‍රය දියුණු කරන ලදී. WebKit ඇපල් සමාගම විසින් දියුණු කරන ලදී.
වර්තමාණයේ ඇති විශේෂිත වෙබ් බ්‍රව්සර
වෙබ් අඩවි ආශ්‍රිත වු විශේෂත ක්‍රියාකාරකම් පහසුවෙන් කිරීම සඳහා තැනූ වෙබ් බ්‍රව්සර.
අඩවි‌යෙන් බැහැර පිටු
* Web browsers ප්‍රවර්ගය:Internet history
1736
ප්‍රවර්ගය: ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
දොන් කුලසිරි
මහාචාර්ය දොන් කුලසිරි (ඉංග්‍රීසි: Don Kulasiri) යනු නවසීලන්තය ලින්කන් විශ්ව විද්‍යාලය පරිගණක සැලසුම් පීඨය ප්‍රධාන මහාචාර්ය වරයායි.
දොන් කුලසිරි කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:මහාචාර්යවරු - ශ්‍රී ලංකා
හින්දුස්ථානී බස
හින්දුස්ථානි (/ˌhɪndʊˈstɑːni/; දේවනාගරි: हिन्दुस्तानी,*
යොමුකිරීම්
ප්‍රවර්ගය:හින්දුස්ථානී බස
මේළකර්තා
මේළකර්තා යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ දක්ෂිණ භාරතීය ශාස්ත්‍රීය සංගීතය වන කර්ණාටක සංගීතය තුළ හමුවන මූලික රාග සමූහයකි. මේළකර්ත රාග වෙනත් රාගයන් නිර්මාණය වීමට පාදක වන බැවින් ඒවා ජනක රාග ලෙස හැඳින්වේ. මේළකර්තා රාගයන් ඇතැම් අවස්ථාවල දී මේළ, කර්තා හෝ සම්පූර්ණ ලෙස හඳුන්වනු ලැබුව ද, සම්පූර්ණ රාගයක් හැමවිටම මේළකර්තා ගණයට අයත් නොවේ (නිදසුනක් ලෙස භෛරවී රාගය).
හින්දුස්තානී සංගීතය තුළ හමුවන ථාට මේළකර්තාවට අනුරූප වේ. හින්දුස්තානී සංගීතය තුළ ථාට 10ක් හමුවූව ද, පොදුවේ පිළිගැනෙන මේළකර්තා සැකැස්ම තුළ රාග 72ක් හමුවේ.
1901
ප්‍රවර්ගය: ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
භූමි අලංකරණය
ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය
ගොඩනැගිලි ඉදිකරන්නෝ ගල්, ගඩොල් දැව ආදි විවිධාකාර දෑ උපයෝගී කර ගත්හ. ඉදිරියට නෙරා ඇති කවාකාර ගඩොල් ආරුක්කු, කවාකාර පියැසි, සහ ගෝලාකාර ශිඛර යනාදිය ද ගොඩනංවන ලදි. ගොඩනැගිලිවල ආධාරක බිත්ති වශයෙන් පර්වතවල මුහුණත යොදාගන්නා ලදී. සීගිරියේ කැටපත් පවුර දරා සිටින වේදිකාව ද ගඩොලින් කරන ලද පියගැට පෙල ද පිහිටා තිබෙන්නේ ප්‍රපාතාකාර ගල් පර්වතයෙහිය. 6 වැනි ශත වර්ෂයේදී පමණ ගොඩනැගිලි නිර්මාණකරුවෝ හුණුගල්වලින් නයිස් නම් කලු ගල් වර්ගය වෙත මාරු වූහ. පොළොන්නරුවේ වටදාගෙයිහි බිත්ති ගල්වලින් නිර්මාණය කරන ලදී. ඒවා ඉහල මහළ දක්වා උස් විය. ඉහල මාලය කරා යොමු වුණු ගල් පඩි පේලියක පහලම පඩිය පොළොන්නරුවේ පරාක්‍රමබාහු රජ මාළිගයේ ඇති නටබුන්වල අදත් දැකිය හැක. පස් වෙනි ශත වර්ෂයේ ආරණ්‍යවල විසූ භික්ෂුන් වහන්සේලා පාවිච්චි කළ අතු සෙවිලි කල මඩුව ද ඉතා නිවැරදිව සැලසුම් කරන ලද ඒවා විය.
දැව
පුරාණ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේදී පාවිච්චි කර ඇත්තේ ගල් පමණක් නොවන බව සටහන් කර ගැනීම වැදගත්ය. දැනට දක්නට තිබෙන ගල් නිමැවුම්වල නටබුන්වලින් යමක් නිශ්චය කිරීම නිරවද්‍ය නොවේ. ඒවා මැටි හෝ කපලාරු බිත්ති සහිතව මූලික වශයෙන් දැවවලින් කරන ලද ගොඩනැගිලිය. 3 වැනි සියවසේ සිටම ඉතා අලංකාරව නිර්මාණය කළ දැව ගොඩනැගිලි තිබුණේය. සීගිරියෙහි කොටස් කීපයකින් යුත් වහලක් සමග දැවයෙන් සහ ගඩොල් යොදා නිර්මාණය කල අලංකාර වාහල්කඩක් තිබුණේය. අද ද දක්නට ලැබෙන අති විශාල උළුවහු කණුවලින් මේ බව සනාථ වේ.
බර දරා සිටීම සඳහා දැව යොදා ගෙන තිබුණි. සැකිළි සඳහා ගසක කඳ සම්පූර්ණයෙන්ම යොදා ගෙන ඇත. ක්‍රි.පු 4 වැනි සියවසේදි ඉදිකරන ලද අනුරාධපුර නැගෙනහිර වාහල්කඩ නිර්මාණය කිරීමට යොදා ගෙන තිබුණේ සම්පූර්ණ දැව කඳන්ය. පොළොන්නරුවේ සහ පඬුවස්නුවර මාළිගාවල තිබෙන ගඩොල් බිත්තිවල සිරස් විවරයන් තුල, ඉහල මාලයේ සහ වහලේ බර දරා සිටීමට යොදාගෙන තිබෙන දැව කණු තනි ගසකින් නිර්මාණය කර ගත් දැව කණු වෙයි.
මංජු ශ්‍රි ශිල්පය නැමති ග්‍රන්ථයේ දැව කැපීම සහ පදම් කිරීම පිළිබඳව තොරතුරු ඇතුලත් වේ. හොඳින් වැඩුනු ගස් තෝරා ගෙන නව සඳ කාලයේදි ඒවා කපනු ලබයි. එසේ කරන්නේ ඵ් කාලයේදි ගසෙහි ක‍ඳේ සීනි ප්‍රමාණය අඩු බැවිනි. එසේ වූ විට ගසේ කඳට හානි කරන කෘමින් ඒම වැළකේ. ශෛලමය නටබුන්වල ඉතිරි වී තිබෙන සළකුණුවලින් පෙනෙන්නේ ඉතා විශිෂ්ඨ වඩු තාක්ෂණයක් යොදාගෙන තිබුණු බවයි. වඩු වැඩ සඳහා යොදාගෙන තිබුණේ පොරව, වෑය, සහ නියන වැනි සාමාන්‍ය ආයුධයි. වඩු කර්මාන්තයේදී භාවිතයට ගන්නා ශිල්පීය ක්‍රම දෙකක් සද්ධර්මරත්නාවලියේ විස්තරවේ. දැව නරක් නොවීම සඳහා තෙල් ගැල්වූ අතර ඇද ඇරීම සඳහා රත් කර ඇත.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Architecture_of_ancient_Sri_Lanka#Landscaping
ජන්‍ය
ජන්‍ය යන්නෙහි අර්ථය "ජනිත වූ" යන්නයි. දක්ෂිණ භාරතීය කර්ණාටක සංගීතය තුළ ජන්‍ය රාග ලෙස හැඳින්වෙන්නේ මේළකර්තා රාග 72ට අයත් කුමන හෝ රාගයකින් ව්‍යුත්පන්න වූ රාගයන් ය. විවිධ ලක්ෂණ අනුව ජන්‍ය රාග විවිධ කාණ්ඩවලට වර්ගීකරණය කෙරේ.
ශ්‍රී ලංකා සම්භවයක් සහිත දෙමළ ජනයා
19 වන සියවසට පෙර සිට ලක්දිව පදිංචිව සිටි දෙමළ ජනයාගෙන් පැවත එන දෙමළ ජනතාව ශ්‍රී ලංකා සම්භවයක් සහිත දෙමළ ජනතාවවේ. ඉන්දියානු සම්භවයක් සහිත දෙමළ ජනයාගෙන් වෙන්කොට හඳුනාගැනීම සඳහා මෙම වදන භාවිතාවේ.
106
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු  ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක්   (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත)  විය. එකල එය හැඳින්වුනේ, 	කොමඩුස්ගේ	 සහ 	චීවිකාගේ	 රාජ්‍යතාන්ත්‍රික  ධූර වර්ෂය  (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්,  අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා 	859	  වසර  ) ලෙසිනි. මෙම වසර සඳහා  යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය.
ප්‍රවර්ගය: ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
1950 සිට වර්තමානයට
පශ්චාත් යුධ සමයේ ගත වූ වසර කිහිපය තුල නව ලේඛකයෝ නව ස්වරූපයන් විදහා දැක් වූහ. ඇලෙක්සැන්ඩර් ට්‍රොචි (1950 දීද) කෙනෙත් වයිට් (1960 දීද) ස්කොට්ලන්තය අතහැර වාසය පිණිස සහ තමන්ගේ වැඩ කටයුතු කිරීමට ප්‍රංශය බල‍ා ගියහ. යුරෝපීය භාෂාවන් බොහෝ ගණනකින් කරන ලද කෘතීන් පරිවර්තනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඔහු ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.
එඩ්වින් මෝර්ගන් ‘ජාතික කවියා’ විරුදාවලිය ලත් නිල වශයෙන් පත් වීම් ලැබු කවියා විය. ඔහු ලෝක සාහිත්‍ය කෘතින් පරිවර්තනය කළේය. ඔහුගේ කවි වලට වර්තමාන සිදු වීම් මෙන්ම දේශපාලනික ප්‍රශ්නද විෂය විය.
අර්වින් වෙල්ෂ්ගේ කෘතින් විශිෂ්ඨ ස්කොට්ලන්ත ඉංග්‍රිසියෙන් ලියැවුණු අතර සමකාලීන ස්කොට්ලන්ත සංස්කෘතිය පිළිබිඹු කළේය. (Trainspotting) ට්‍රේන්ස්පොටින් ඔහුගේ වඩා ප්‍රසිද්ධියට පත් කෘතියක් විය. වාණිජ පරමාර්ථ සහිත ලේඛකයන් වූ ඉයන් බෑන්ක්ස් සහ ඉයන් රැන්කින් දෙදෙනාද ඔවුන්ගේ කෘතින් සඳහා ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ප්‍රසිද්ධියක් ලැබූහ. එමෙන්ම ඔවුන්ගේ කෘතින් චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනිය සඳහා පාදක කර ගනු ලැබිනි.
ඇලෙක්සැන්ඩර් මැකෝල්, ඇලන්වොර්නර් සහ ග්ලාස්ගෝහි සිටිමින් නවකථා රචනය කළ සුහායිල් සාදි යනාදිහු 21 වෙනි ශත වර්ෂයේ කැපි පෙනෙන ශාස්ත්‍රීය සේවාවන් වලට දායක වූහ.
නව ලේඛකයින් සහ කවියන් ධෛර්යමත් කළ An Leabhar Mòr සහ Ùr Sgeal කාණ්ඩ ප්‍රකාශයට පත් කිරීමත් සමග ස්කොට්ලන්ත ගේලික් සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථ පල කිරීමේ පුනර්ජීවයක් දැනට දක්නට ඇත.
ස්කොට්ලන්ත සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදාය ගැහැණු කර්තෘවරුන්ගේ අදහස් වලටද දොරටු විවෘත කළේය. මෙහි පරමාර්ථය වුයේ අතීතයේ සිට මේ දක්වා කෙරනු ගැහැණුන්ගේ කෘතින් නැවත සළකා බැලීම ධෛර්යමත් කිරීමයි.
පසු ගිය අවුරුදු කිහිපය තුළ සිට ‘කැනන්ගේට් හවුස්’ ප්‍රකාශන ආයතනය ක්‍රම ක්‍රමයෙන් දියුණු තත්වයට පත් වෙමින් තිබේ. එය සෑම යුගයකටම අයත් ස්කොට්ලන්ත සාහිත්‍ය කෘති ප්‍රකාශයට පත් කරමින් නව සාහිත්‍යකරුවන් උනන්දු කරමින් සිටි.
අමනුස්සයෝ
මිනිසුන් හැර අන් සියළු ප්‍රාණීන් අමනුස්සයෝ නමින් හැඳින්වේ. මෙවුන් උසස් ප්‍රාණීන් හෝ පහත් ප්‍රාණීන් විය හැක.
අමනුස්ස වර්ග
මේ අනුව පක්ෂී, උරග. උභයජීවි, පෘෂ්ඨවංශීක ආදි සත්ත්වයෝද අමනුස්සයෝය. මේ අනුව මිනිසුන්ගේ පැවැත්ම සඳහා අමනුස්සයන් අනුභව කිරීමට සිදුවී ඇත. සමහරක් මිනිස් අමනුස්සයන් පියෙවි ඇසින් පෙනෙන අතර තවත් සමහරක් අන්වීක්ෂයන් මගින් දැක ගත හැක. සමහරෙක් කිසිලෙසක නොපෙනේ.
ශාක වලට ප්‍රාණයක් ඇත. ඒවා ට තැනින් තැන යා නොහැක. ඒ හැර සතුන් කරන සැම දෙයම කළ හැක. එබැවින් මෙම ප්‍රාණින්ද අමනුස්සයෝය.
පෙනෙන්නේ නැති අමනුස්සයන් දැක්කේ නැතුව සිටින බව කියන්නේ කෙසේද යන ප්‍රශ්නය මතුවෙයි. ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂයෙන් හෝ උන් පෙනිය යුතුය.
ප්‍රවර්ගය:ප්‍රාණියෝ ප්‍රවර්ගය:අමනුස්සයෝ
සුදසිංහ ලීලානන්ද
මහාචාර්ය සුදසිංහ ලීලානන්ද (ඉංග්‍රීසි: S. A. Leelananda) යනු පේරාදෙනිය විශ්ව විද්‍යාලය භෞතික විද්‍යා පීඨ මහාචාර්ය  වරයායි.
සුදසිංහ ලීලානන්ද කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:මහාචාර්යවරු - ශ්‍රී ලංකා
ප්‍රකෘති සංඛ්‍යා
මිලියනය යනු දස-ලක්ෂයකි.
මිලියනය = 1,000,000
ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
මැඩ්රිඪ නඩුවිභාගය
මැඩ්රිඪ නඩුවිභාගය
චූදිතයන් 29 දෙනාගේ නඩුවිභාගය 2007 පෙබරවාරි 15 වැනි දින ආරම්භ විය. එල් පයිස් ("El pais") ට අනුව උසාවිය සියලුම දොහි න්‍යායන් (conspiracy theories) එකින් එක නිෂ්ප්‍රභා කල අතර ETA සමඟ එක්ව කල බව යැයි පැවසු සියලු පිපිරවීම් (Bombings) පදනමක් නොමැති බව පෙන්වා දනෙ ලදී. නඩුවිභාගය අතර තුර විත්තිකරුවන් තමන්ගේ කලින් ප්‍රකාශ හා සම්බන්ධ වීම ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. එල් මූන්ඩෝ ("El mundo") ට අනුව, මෙම පහරදීම සිදුකල සූක්ෂම පිරිස් නිදහස් වීම නිසා මැඩ්රිඪ දුම්රිය පහරදීම සිදුකලේ කෙසේද? ඇයි? එය කලේ කවුද? හා එය සැලසුම් කලේ කෙ‍ෙස්ද? යන ප්‍රශ්න වලට පිළිතුරු තවමත් නොලැබී ඇත. තවද ස්පාඤ්ඤා උසාවිය මෙම පහරදීමට සම්බන්ධ පුපුරණ ද්‍රව්‍යය පිළිබඳව විද්‍යාත්මක දුර්වල උපකල්පන වලට එළඹුණ බව හා "අල්කයිඩා" සංවිධානයේ සෘජු බලපෑමක් නොමැති යයි පැවසූ බව "එල් මුන්ඩෝ" පවසයි. මෙය මෙම පහරදීම පිළිබඳව කලින් කර තිබු නීත්‍යානුකූල පිටපත බොරුවක් බව එළිදරව් කිරීමක් වැනිය. ශ්‍රස්ත්‍රවේදී "ස්තෙථ ඇට්‍රන්" (scott Atran) පවසා සිටින්නේ මැඩ්රිඪ නඩුවිභාගය සම්පූර්ණ විහිළුවක් බවයි. ඇට්‍රන් මහතා හොඳින් නිරීක්ෂණය කර නඩු විභාගය පිළිබඳව සවිස්තරව ලියා ඇත.
නඩුවිභාගය පළමු මාස කීපය තුල හොඳින් පැවතිය ද දේශපාලනික හා මාධ්‍ය අංශය අසාධාරන ලෙස තමන්ට සලකන බව පවසා චූදිතයන් 29 දෙනාගෙන් 14 දෙනෙක් මැයි මාසයේ උපවාසයක් අරඹන ලදී. විනිසුරු ජැවියර් ගෝමස් බර්මුඩස් (Javier Gomez Bermudez) නඩුවිභාගය නතර කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කල නිසා උපවාසකරුවන් මැයි මස 21 වන දින තම උපවාසය නතර කරන ලදී. අවසාන නඩුවිභාග දර්ශනය 2007 ජූලි මස 2 වන දින පැවත්විණ.
මෙම දර්ශන වල පිටපත් හා වීඩියෝ data diar tv (ඩේටාඩියර් ටීවී) ඔස්සේ නැරඹිය හැක.
විනිසුරු 2004 මැඩ්රිඪ දුම්රිය පිපිරවීම් නඩුවිභාගයේ තීරණය ලබා‍ දේ.
2007 ඔක්තොම්බර් 21 දින ස්පාඤ්ඤ ජාතික උසාවිය අවසන් තීරණය ලබා දෙන ලදී. විත්තිකරුවන් 28 දෙනාගෙන් 21 දෙනෙකු සොරකම් සිට මිනිමැරුම් දක්වා විවිධ වරදවලට වරදකරුවන් බවට ඔප්පු විය. විත්තිකරුවන් දෙදෙනෙකු වසර 40,000 කට වඩා සිරගත කිරීමට ස්පාඤ්ඤ නීතිය තීරණය කලද පසුව එය අවුරුදු 40 දක්වා සීමා කරන ලදී.
ගණිතයේ ශ්‍රිත සංකල්පයේ ඉතිහාසය
ගණිතයේ ශ්‍රිත සංකල්පයේ ඉතිහාසය “දා පොන්ටේ” (da Ponte) (1992) මගින් විස්තර කරයි. 1694 දී ගොට්ෆ්‍රයිඩ් ලෙයිබ්නිස් විසින් “ශ්‍රිතය” යන වදන හඳුන්වා දුන්නේ, විශේෂ ලක්ෂ්‍යයක දී වක්‍රයක බෑවුම් වැනි වක්‍රවලට සම්බන්ධ ගුණ විස්තර කිරීමටය.ලෙයිබ්නිස් විසින් සැලකූ ශ්‍රිත වර්තමානයේ හඳුන්වනු ලබන්නේ අවකල්‍ය ශ්‍රිත ලෙසය. මෙම වර්ගයේ ශ්‍රිත සඳහා කෙනෙකුට සීමා හා ව්‍යුත්පන්න පිළිබඳ කතා කළ හැක. මේවා ආදානය හා ආදානයේ වෙනසක් මත ප්‍රතිදානයේ හා ප්‍රතිදානයේ වෙනසක් පිළබඳ මිනණුමකි. එවැනි ශ්‍රිත කලනයේ මූලික පදනම වී ඇත. 18 වන ශත වර්ෂයේ මැද භාගයේ දී ලෙනාර්ඩ් ඉයුලර් ශ්‍රිතය යන වදන, විවිධ ස්වායත්ක විචල්‍ය අඩංගු ප්‍රකාශන ‍හෝ සමීකරණ විස්තර කිරීමට යොදා ගන්නා ලදී. උදාහරණ වශයෙන් ƒ(x) = sin(x) + x3. 19 වන සියවසේ දී ගණිතඥයන්, ගණිතයේ සියලු වෙනස් අංශ විධිමත් කිරීම ආරම්භ කලෝය. වෙයර්ස්ට්‍රාස්, ජ්‍යාමිතියට වඩා අංක ගණිතය මත කලනය ගොඩ නැංවීමට ‍පක්ෂව කතා කළ අතර එය ලෙයිබ්නිස් ගේ අර්ථ දැක්වීමට වඩා ඉයුලර්ගේ අර්ථ දැක්වීමට වාසි සහගත විය. (විශ්ලේෂණයේ අංකගණිතකරණය බලන්න) මුලදී ශ්‍රිතයක් පිළිබඳ අදහස සීමා වී තිබුණි. උදාහරණයක් ලෙස ජොසප් ෆවුරියර් සෑම ශ්‍රිතයකටම ෆවුරියර් ශ්‍රේණියක් තිබෙන බවට ප්‍රකාශ කළේය. වර්තමානයේ කිසිදු ගණිතඥයෙක් එසේ ප්‍රකාශ නොකරයි. ශ්‍රිතවල අර්ථ දැක්වීම පුළුල් කිරීම තුළින් ගණිතඥ‍යන්ට, කිසිඳු ලක්ෂයක් අවකලනය නොවන සන්තතික ශ්‍රිත වැනි වෙනස් ගණිතමය වස්තූන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීමට හැකි විය. ආරම්භයේ දී මෙම ශ්‍රිත සිද්ධාන්තමය කුතුහල පමණක් බවට සැලකූ අතර 20 වන සියවස දක්වාම හැඳින්වූයේ අද්භූත යන අර්ථය දෙන “මොන්ස්‍ටර්ස්” යනුවෙනි. කෙසේ නමුත් ශ්‍රිතීය විශ්ලේෂණයේ බලවත් තාක්ෂණික ක්‍රම පෙන්වා දී ඇත්තේ මෙම ශ්‍රිත අවකල්‍ය ශ්‍රිතවලට වඩා බහුල බවයි. මෙවැනි ශ්‍රිත බ්‍රවුනීය චලිතය වැනි භෞතික විද්‍යාත්මක සංසිද්ධි ආදර්ශනය කිරීමට යොදා ගෙන ඇත. 19 වන සියවසේ අවසාන කාලයේ දී ගණිතඥයන්. ගණිතයේ සියල්ල, කුලක සිද්ධාන්තය යොදා ගනිමින් විධිමත් කිරීම ආරම්භ කරන ලදී. ඔවුන් විසින් සෑම ගණිතමය වස්තුවක්ම කුලකයක් ලෙස නම් කළහ. ඩිරිචෙල්ට් හා ලොබෑෂ්ව්ස්කයි සාම්ප්‍රදායික වශයෙන් ශ්‍රිතයේ නව අර්ථ දැක්වීම සඳහා ස්වාධීන උපහාර ලබයි. ඔවුන් ශ්‍රිතය හැඳින්වූයේ, සියලු ප්‍රථම අවයවයකටම ආවේණික දෙවන අවයවයක් ඇත්තක වූ සම්බන්ධයක් ලෙසය. නමුත් ඩිරිචෙල්ට් ගේ විධිගත කිරීම ඉම්‍රේ ලාකටොස්ගේ පහත කියමනෙන් අපහාසයට ලක්වේ.
“ඩි‍රිචෙල්ට්ගේ ක්‍රියාකාරකම්වල කිසිසේත්ම එවැනි අර්ථ දැක්වීමක් නොමැත.නමුත් ඔහුට මෙම සංකල්පය පිළිබඳ කිසිදු අදහසක් නොතිබූ බවට ඕනෑ තරම් සාක්ෂි ඇත. උදාහරණයක් ලෙස ඔහුගේ (1837) දී, ඔහු කොටසක් වශයෙන් සන්තතික ශ්‍රිත සාකච්ඡා කිරීමේ දී පැවසුවේ අසන්තතිකතා ලක්ෂ්‍යවලදී ශ්‍රිතයට අගයන් දෙකක් පවතින බවය”. (සාක්ෂි හා නිශ්ප්‍රභා කිරීම්,) 151, කේම්බ්‍රිජ් විශ්වවිද්‍යාල මුද්‍රණාලය 1976)
වතසුදු ශාරිකාවා
වතසුදු ශාරිකාවා, (Sturnornis albofrontatus) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ශාරිකා කුලයට අයත් පක්ෂියෙකි. මෙම පක්ෂියා ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික නේවාසික පක්ෂියෙකි. දිගු කාලයක් පුරා මෙම පක්ෂියා S. senex ලෙස වරදවා වටහාගෙන තිබිණි. එම විශේෂය අනතුරුව රතු-හොටැති ශාරිකාවාගේ කනිෂ්ඨ පර්යාය නාමයක් ලෙස හඳුනා ගැනිණි (මීස් 1997).
මෙම පක්ෂියාගේ වැඩුණු සතුන් සෙන්ටිමීටර 22ක් පමණ දිගැති අතර, සිරුරේ ඉහළ කොටම දීප්තිමත්-කොළ පැහැති අඳුරු අළු වර්ණයක් ගන්නා අතර, පහළ කොටස් සුදු පැහැයට හුරු ය. හිස සිරුරේ පහත කොටස්වලට වඩා ලා පැහැයෙන් යුක්ත ය. ස්ත්‍රී පුරුෂ පක්ෂීන් දෙදෙනාම පෙනුමින් සමාන නමුත්, නැහැඹි පක්ෂීන් අඳුරු පැහැ වන අතර, ඔවුන්ගේ ඉහළ පෙදෙස දුඹුරු පැහැයක් ද, පහළ පෙදෙස් අළු පැහැයක් ද ගනියි.
ඇඹුල්
ව්‍යාජ කඳ රතු පැහැතිය‍. ව්‍යාජ කඳ මීටර් 3-6 උස් වන අතර පත්‍ර කඳ මීටර් 0.3-1 උස්ව වැඩේ. පත්‍ර නටුව පිටතට වක් වී ඇත. පත්‍රයේ මැද නාරටිය රතු පැහැතිය‍. පත්‍ර තලයේ උඩ පෘෂ්ඨය තද කොළ පාටය, යටි පෘෂ්ඨය ලා රතු පාටට හුරු කොළ පාටය. කෙසෙල් මුහය දම් පාටය. ‌කෙසෙල් ‌ගෙඩියේ මදය රසවත්ය, පිටි රහිතයි. මෙම කෙසෙල් කැනක ඇවරි 7 -13 ක් ලබාගත හැකි ය. මෙම කෙසෙල් ප්‍රභේදය ඉදුණු විට කහ පැහැයට හැරේ. කැනේ මැද නාරටිය කොළ පැහැතිය‍. කැනක බර කි.ග්‍රෑම් 18-25 ක් පමණ වේ. මෙම කෙසෙල් ප්‍රභේදය පැනමා රෝගය සඳහා ප‍්‍රතිරෝධීතාවය ඇත. මෙම කෙසෙල් ප්‍රභේදයට වෙළඳපොලෙහි සාමාන්‍ය වටිනාකමක් පවතී.
වතසුදු ශාරිකාවා
Sturnus ගණය අතිශයින් පාරවංශික ගණයක් බැවින්, මෙම විශේෂය තවුදරටත් එම ගණය යටතේ රැඳවිය හැකි ද යන්න අවිනිශ්චිත ය. මෑතකාලීන අධ්‍යනවල (ජොන්සන් සහ ෆ්ජෙල්ඩ්සා 2006, සුකොන් ඇතුළු පිරිස 2006) තුළ එය ඇතුළත් නොකෙරුණ ද, එහි බාහිර ස්වරූපය අනුව පෙනීයන්නේ මෙම පක්ෂීන් Sturnus ගණයේ දර්ශීය විශේෂය වන යුරෝපීය ශාරිකාවාට සමීපත්වයක් නොපෙන්වන බවයි. එසේම බොහෝවිට (සහ බොහෝදුරට නිවැරදිව) Acridotheres යටතේ ඇතුළත් කෙරෙන විශේෂ සාමාන්‍යයෙන් මෙම විශේෂ අතරට ඇතුළත් නොකෙරේ. ‍බොහෝ වර්ගීකරණ අධිකාරීත්වයන් විසින් මෙම විශේෂ එයටම අනන්‍ය Sturnornis ගණයට ඇතුළත් කොට ඇත.
සංස්කෘතිය තුළ
ශ්‍රී ලංකාව තුළ මෙම පක්ෂියා සිංහල බසින් හිස සුදු ශාරිකාවා, හිස සුදු මයිනා වැනි නම්වලින් ද හඳුන්වයි. මෙම පක්ෂියා ඉංග්‍රීසි බසින් White-faced Starling නම් වේ.
පින්නවල අලි අනාථාගාරය
අනාථවන අලි ඇතූන් රැක බලාගනු ලබන ශ්‍රී ලංකාවේ එකම මධ්‍යස්ථානය පින්නවල අලි අනාථාගාරයයි. මෙය කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ රඹුක්කන නගරයේ පින්නවල ප්‍රදේශයේ පිහිටුවා තිබේ. මාර්ග අංක A 01 දරන කොළඹ නුවර මහා මාර්ගයේ කෑගල්ලේ සිට 82km කණුව අසලින් හැරී උපරිම වශයෙන් 10km ගිය විට පින්නවල හමුවේ. දුම්රියෙන් ගමන් කිරීමේදී රඹුක්කන දුම්රිය ස්ථානයේ සිට කෑගල්ල දෙසට 2km පමණ ගිය විට අලි අනාථාගාරය හමුවේ. අලි ඇතුන් සම්බන්ධව ඡීවී කෞතුකාගාරයක්, ප්‍රදර්ශනාගාරයක් මෙන්ම සංරක්ෂනාගාරයක් ලෙස සුවිශේෂී වැදගත්කමක් දැරීම හේතුකොටගෙන පින්නවල අලි අනාථාගාරය දේශීයව මෙන්ම විදේශීයව ද ඉමහත් ප්‍රසිද්ධියක් උසුළයි. සත්වෝද්‍යාන දෙපාර්තමේන්තුව යටතේ පාලනය වන මෙම පින්නවල අලි අනාථාගාරය අලි ඇතුන් සම්බන්ධව සිදුකරන සේවාව හැරුණු විට දේශීය හා විදේශීය සංචාරකයන් ඇදී එන ප්‍රධාන සංචාරක කේන්ද්‍රස්ථානයක් ද වේ. එමනිසා පින්නවල අලි අනාථාගාරය ලංකාවට විදේශ විණිමය ලබා දෙන සංචාරක කේන්ද්‍රයක් ලෙසද වැදගත් තැනක් ගනී.
පින්නවල අලි අනාථාගාරයේ ආරම්භය හා වර්ධනය
වනයේ හමුවන අනාථ වූ අලි ඇතුන්ගේ ජීවත්වීමේ අවස්ථාව තහවුරු කිරීම පිණිස 1975 දී වනඡීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් අක්කර 25 ක භුමි භාගයක පින්නවල අලි අනාථාගාරය ආරම්භ කරන ලදී. 1987 වසරේ දී මෙය ජාතික සත්වෝද්‍යාන දෙපාර්තමේන්තුවට පවරාගත් අතර 1982 දි සත්ව අභිජනන වැඩසටහන ආරම්භ කරන ලදී. අලි අනාථාගාරයක් ලෙස මෙය ආරම්භ කිරීමේදී අලි ඇතුන්ගේ වාසයට සුදුසු වූ දේශගුණික ස්ථානයක් තෝරාගනු ලැබුණි. තෙත් භූගෝලීය කලාපයට අයත් වන මෙම ප්‍රදේශය ඝර්ම කලාපීය වනාන්තර වලින් යුත් කඳු වලල්ලකින් වටවී තිබීම දැකගත හැකි වෙයි. හෙක්ටයාර 9කින් යුත් පොල් වගා බිමක් තුල මෙය ස්ථාපිත කර ඇති අතර ආරම්භයේදී අලි 5 දෙනෙකුගෙන් සමන්විතව මෙය ආරම්භ කරන ලද්දේ අලි අනාථාගාරයක් මෙන්ම ප්‍රදර්ශනාගාරයක් ද වශයෙනි. නමුත්ආරම්භයේ දී තිබූ ප්‍රධාන ගැටළුව වූයේ සංචාරකයින් මෙය නැරඹීමට එයිද? යන්නයි. ප්‍රධාන මාර්ගයට තරමක් ඈතින් පිහිටා තිබීම ඊට හේතු විය. නොයෙක් හේතු සාධකයන්හි බලපෑමෙන් අනාථභාවයට පත්වූ අලි ඇතුන්ට රැකවරණය සැලසීම මෙම මධ්‍යස්ථානයේ මුඛ්‍ය පරමාර්ථය බවට පත්ව තිබේ. මෙහි ගෙන එන්නට හේතු වන්නාවූ අලි ඇතුන් අනාථභාවයට පත්වූ ආකාර කිහිපයක් හඳූණාගත හැකි වෙයි.
right|200px
ලෝකයේ ඇතිදැඩිවන විශාලතම අලි රංචුවේ නිවහන ලෙස පින්නවල වැදගත් වන අතර විවිධ වයස් ප්‍රමාණ වලට අයත් විශාල අලි ප්‍රමාණයක් එකවර දැකගත හැකි ලෝකයේ එකම ස්ථානය වශයෙන් මෙය සුවිශේෂී වේ. ඉහත දැක්වූ පරිදි විවිධ හේතූන් නිසා අනාථවන අලි ඇතුන් වනඡීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්ත මේන්තුව විසින් මෙම ස්ථානයට භාරදීමෙන් අනතුරුව ඔවුන් රැක බලා ගන්නට කටයුතු කරන අතර‍ම මහඡනයාට නැරඹීමට ද ඉඩකඩ සලසා දෙයි. පින්නවල අලි අනාථාගාරය ඡීවීකෞතුකාගාරයක් ලෙස දැක්විය හැකි අතරම පර්යේෂණාගාරයක් වශයෙන්ද වැදගත් වේ. තවද මෙහි කලින් කලට අලිි ඇතුන් උප්පත්තිය ලබන බැවින් අලි අභිජනනය කරන මධ්‍යස්ථානයක් වශයෙන් ද මෙය වැදගත් වේ. පරිභාහිර සත්ව සංරක්ෂණ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වන පින්නවල අලි අනාථාගරය 1982 වර්ෂයේදී  සත්ව අභිජනන වැඩසටහන ආරම්භ කළ අතර මෙම වැඩසටහන සාර්ථකත්වයට පත්කරමින් 1984 වර්ෂයේදී පින්නවල අලි අනාථාගාරයේ ප්‍රථම අලි උපත ලෙස විජය අලියාට හා කුමාරි  කෙනෙරට දාව සුකුමලී  පැටවා බිහි විය. එමෙන්ම මෑතකදී පින්නවල  අලි අනාථාගාර‍ ඉතිහාසයට නව්‍ය පරිච්ජේදයක් එක් කරමින්  අගෝස්තු මස 31 වන දින අවුරුදු 25 වියේ පසු වන සුරංගි කෙනෙර නිවුන් අලි පැටවුන්  දෙදෙනකු බිහි කළ අතර එය පින්නවල අලි අනාථාගාරයේ  ප්‍රථම නිවුන් උපත ලෙස සනිටුහන්වේ. එමෙන්ම ආසියාවේ සාර්ථක අභිජනන මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස කැපී පෙනෙන පින්නවල අලි අනාථාගාරයේ මේ වන විට අලි උපත් 75ක් සිදුව ඇති අතර පින්නවල අලි අනාථාගාරයේ රැකවරණය ලබන මෙම අලි ඇතුන් වෙත ස්වභාවික පරිසරයට සමාන පරිසරයක් පැවතීම මෙයට හේතු සාධක වී ඇත. මෙවැනි විවිධ හේතු සාධක නිසා පින්නවල අලි අනාථාගාරය පිළිබඳව සැලකිය යූතු පරිදි පර්යේෂණ වාර්තා ගණනාවක් හා පොත්පත් විශාල ප්‍රමාණයක් විවිධ භාෂා ඔස්සේ ලියවී තිබේ. අනාථාගාරයේ දී සත්ත්ව සුභසාධනය නැමති ප්‍රශ්නයට අදාලව ලියවුණු "Born Free Foundation" නැමති වාර්තාවට විෂය වූයේ පින්නවල අලි අනාථාගාරය වේ. center|300px
දෛනික කාලසටහන
right|200px
දෛනික කාලසටහන ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය
උදෑසන 8.30 ට නරඹන්නන් සඳහා විවෘත කරනු ලබන අලි අනාථාගාරය තුල මුලින්ම සිදුකරනු ලබන්නේ  අලි ඇතුන් ඛගාල් තුල සිටියදීම ඔවුන්ට ආහාරසැපයීමයි. මෙහිදී කුඩා පැටවුතන්ටකිරි පෙවීම පෙ.ව.9.15ට ආරම්භ කෙරෙන අතර වැඩුණු අලින්ට ආහාර සඳහා කොළ අතු ගාල් තුලට සපයා දෙයි. පෙ.ව.10.00ටඅලින් දිය නෑම පිණිස මහ ඔයට ගෙනයාම සඳහා ඇති විශේෂ මාර්ගයෙන් නරඹන්නන් ඉවත් කරනු ලැබේ.අලි ඇතුන් එකා පිටුපස එකා වශයෙන් ගමන් කරමින් මහ ඔය වෙත යති.යම් අවස්ථාවක අලියෙක් පේලියෙන් ඉවත් වුවහොත්නැවත පෙර සිටි ස්ථානයටම පැමිණීම දක්නට ලැබෙ. හොඳින් හීලෑ වූ අලි ඇතුන් මෙසේ ගෙනයනු ලැබුව ද සමහර ප්‍රචණ්ච කාරී අලින් ගෙන යනු ලබන්නේ රංචුවම ගෙන යාමෙන් අනතුරුව පාද වලට විලංගු දැමීම වැනි ආරක්ෂක පියවරයන් අනුගමනය කරමිනි.
center|350px
අලි රංචුව දිය නෑම පිණිස ගෙනයනු ලබන්නේ මහ ඔය වෙතය. විශාලත්වයෙන් හා ඡල ප්‍රමාණයෙන් ලංකාවේ ගංගා අතර 3 වන ස්ථානය හිමිකරගන්නා මහ ඔයේ පතුල ගල් තලාවකින් යුක්ත වන අතර එය අලින්ට දිය නෑම සඳහා කදිම තටාකයකි.නොවැම්බර් හා ඡූනි මාසවල දින කිහිපයක් හැරුණුවිට මහ ඔයෙහි ඡල මට්ටම 1/2 m ක් පමණ වේ.මෙය අලින්ට සුදුසු මට්ටමයි. පෙබරවාරි, ඡූලි , අගෝස්තු වැනි වියලි මාසවල පවා අලින්ට උවමනා තරම් ඡල ප්‍රමාණයක් මහ ඔයේ ඇත.
left|350px
අලි ඇතුන් රැක බලා ගනීම
මෙම දෙකොටසටම අයත් අලින් සඳහා යොදනු ලබන අවධානය එකිනෙකට වෙනස් ය. මෙහිම උපත ලබන අලින්ට මව් සෙනෙහස හා මවගේ ආරක්ෂාව ලැබෙන නිසා එවැනි අලින්ට වඩා විශේෂ අවධානයක් යොමුකරනු ලබන්නේ අනාථ වී ගෙන එනු ලබන අලි ඇතුන් කෙරෙහිය. මේ අතුරින් ආභාධිත තත්වයට පත්වූ අලින්ට සුවිශේෂී අවධානයක් යොමු කරනු ලැබේ. අනාථ වී අලි පැටවෙක්ගෙන ආ විට ඇත් ගොව්වන් දෙදෙනෙක් වෙන්කර පැටවා හුරු කරවීමසිදු කරයි. මෙම දෙකොටසටම අයත් අලින් හීලෑ කිරීම උදෙසා වචන මඟින් හැසිරවීමේ  සංඥා ක්‍රමයකට හුරු කරවනු ලැ‍‍බේ.
අලි ඇතුන් රැක බලා ගැනීමේ දීආහාර ද්‍රව්‍ය සැපයීම දවැගත් වේ. අලින්ගේ ප්‍රධාන ආහාරය වන්නේකිතුල් ගසේ කොටස් ය. කිතුල් ගසේ බොඩය සහ අතු යන කොටස් දෙකම අලින් ආහාරයට ගනිති. මීට අමතරව පොල් අතු, කොස් අතු වැනි අතු වර්ග ද ආහාර වශයෙන් සපයනු ලබයි.
left|200px
අලි ඇතුන් ආහාර වශයෙන් කොළ අතු වලට පමණක් සීමා නොවෙති. කෙසෙල් ගෙඩි උක් දඞු පැණි කොමඩු අන්නාසි වැනි පළතුරු වලට ද කැමැත්තක් දක්වති. පින්නවල අලි අනාථාගාර යේ වසන අලිඇතුන් සඳහා කොළ අතු සපයාගනු ලබන්නේ ටෙන්ඩර් ක්‍රමයක් මගිනි.ටෙන්ඩර් කැඳවා වාර්ෂික සැපයුම් කරුවකු තෝරා ගන්නා අතර ඔහු විසින් මුළඵවර්ෂය පුරාම කොළඅතු සැපයිය යුතුය. සැපයුම් කරු විසින් මෙම ආහාර ද්‍රව්‍ය නියමිත ප්‍රමාණයෙතන් හා නියමිත වේලාවට ලබා දිය යුතුය.ඔහුට ගෙවීම් කරනු ලබන්නේ චෙක්පත් මගිනි.right|200px
අලි ඇතුන් රැක බලා ගැනීමේදී ආහාර ලබාදීම හැරුණුවිට රෝග වලට ප්‍රථිකාර සැපයීම ද වැදගත් වේ. අලි ඇතුන්ට බහුලව වැලඳෙන්නේ ආහාර මාර්ගය ආශ්‍රිත රෝගයන්ය. මෙහිදී කොකු පණු රෝග හාවට පණු රෝග ප්‍රධාන තැනක් ගනීමීට අමතරව බැක්ටීරියා ආසාධන, ඇස්වල ආසාධන ආදිය හේතුකොටගෙන සෑදෙන රෝග දැකිය හැකි වේ. වෛරස මගින් ඡලභීතිකාව වැනි රෝග ද බැක්ටීරියා මගින් ක්ෂය රෝගය ද බැක්ටීරීයා, දිලීර, ප්‍රොටොසෝවා මිශ්‍ර රෝග කාරකයන් මගින් පාදවල ඇඟිලි කුණුවීම වැනි රෝගී තත්ව ඇතිවේ. අලි ඇතුන්ගේ සෞඛ්‍ය තත්වය නිසි පරිදි පවත්වා ගැනීම සඳහා අලි අනාථාගාරය විිධිමත් පියවර ගෙන තීබේ. මේ සඳහා අලි අනාථාගාරයෙහි විශේෂ වෛද්‍ය වරයෙක් පත්කර තිබේ. බොහෝ දුරට මිනිසුන් සඳහා භාවිත කරනු ලබන ඖෂධ වර්ග අලි ඇතුන් සඳහා ද භාවිත කරනු ලැබේ.අවශ්‍ය ඖෂධ ගබඩා කොට තබාගෙන ප්‍රයෝඡනයට ගැනේ.
සෞඛ්‍ය සම්බන්ධව කතා කිරීමේ දී ප්‍රඡනනය ද වැදගත් වේ. අලින්ගේ මද කිපීම මාස 2ත් 3ත් අතර කාලයක් පුරා පවතී. බොහෝ විට නොවැම්බර්, දෙසැම්බර් මාසවල මෙය සිදුවේ. ඇතින්නියකගේ ගැබ් කාලය මාස 22කි. පැටව් ලැබීමට ආසන්න ඇතින්නියකගේ සෞඛ්‍යය පිළිබඳව වැඩි සැලකිල්ලක් දක්වනු ලබන අතර එවැනි ඇතින්නියන් අසල දිවා රෑ දෙකෙහිම සේවකයන් තබනු ලැබේ. පැටවා ලැබී දින කිහිපයක් යන තුරුම ආරක්ෂාව එලෙසම සැපයෙයි.
left|200px center|200px අලි ඇතුන් අවුරුදු 60-70 අතර කාලයක් ඡීවත් වන අතර වැඩි වශයෙන් මරණයට පත් වන්නේ වයසට යාමෙන් අනතුරුවය. නමුත් රෝගාතුර වීම නිසා ද මියයාම් දැකියහැකි වෙයි.
සංචාරක කටයුතු
සංචාරකයන් සඳහා ලබා දී ඇති විශේෂ අවවාද.
සංචාරක කර්මාන්ය මගින් ශ්‍රී ලංකාව උපයන මුදලට පින්නවල අලි අනාථාගාරය ද දායක වේ. පින්නවලට සංචාරකයන්මගින් ලැබෙන ආදායම සත්වෝද්‍යාන අරමුදලට බැර කෙරෙයි. අලි අනාථාගාරයට වසරක වියදමට අවශ්‍ය මූදල් අය වැයෙන් වෙන්කරනු ලබන අතර අවශ්‍ය අවස්ථාවන් වලදී සත්වෝද්‍යාන අරමුදලෙන් ද මුදල් ලබා දේ.
අලි අනාථාගාරයේ සේවකයෝ
මෙහි සේවය කරනු ලබන සේවකයන්කොටස් කිහිපයක් යටතේ වර්ග කළ හැක.
left|200px center|200px right|300px
මෙහි සේවකයන් සඳහා සලසා ඇති පහසුකම් ගණනාවකි.
ෂෝල්ස් ඇන්ඩ් ග්ලිඩ්න්ස් යතුරුලියනය
thumb|alt=A black typewriter decorated with ornate floral patterns sits affixed to an iron sewing machine stand with a treadle.| ඊ. රෙමිංටන් සහ පුත්‍රයෝ විසින් නිපැයුනු ෂෝල්ස් ඇන්ඩ් ග්ලිඩ්න්ස් යතුරුලියනය
ෂෝල්ස් ඇන්ඩ් ග්ලිඩ්න්ස් යතුරුලියනය (රෙමිංටන් අංක. 1 ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි) යනු, වාණිජ වශයෙන් සාර්ථක වූ පළමු යතුරුලියනය වෙයි. ඇමරිකානු නිවැවුම්කරු ක්‍රිස්ටෝපර් ලේතම් ෂෝල්ස් විසින් ප්‍රමුඛ ලෙසින් සැලසුම් කෙරුණු මෙය, සහාධ්‍ය මුද්‍රණ ශිල්පී  සැමුවෙල් ඩබ්. සෝල් සහ ආධුනික යාන්ත්‍ර ශිල්පි කාර්ලොස් එස්. ග්ලිඩ්න් යන්නන්ගේ සහය ඇතිව ප්‍රවර්ධනය කෙරිණි. මෙය සම්බන්ධ කටයුතු 1867 වසරෙහිදී ඇරඹුනු නමුදු, කෙටි කලකදී ව්‍යවසායෙන් ඉවත් වීමට සෝල් ක්‍රියා කල අතර, ඔහු වෙනුවට ආදේශ කෙරුණු ජේම්ස් ඩෙන්ස්මෝර් විසින්, මූල්‍ය පිටුබල සපයමින් යන්ත්‍රයේ අඛණ්ඩ ප්‍රවර්ධනයේ බල සැපයුම විය. මෙම උපකරණය නිපැයීමට ගත් මන්දායුෂ්ක උත්සාහයයන් කිහිපයකට අනතුරුව, ඊ රෙමිංටන් සහ පුත්‍රයෝ විසින් 1873 වසරෙහි මුල් භාගයෙහිදී යන්ත්‍රය අත්පත් කර ගැනිණි. විවිධාංගකරණයට පාත්‍ර වීමට රුචිකත්වයක් දැක්වූ ආයුධ නිෂ්පාදකයෙක් ලෙසින්, රෙමිංටන් සමාගම විසින් යතුරුලියනය තවදුරටත් ප්‍රසාදනය කොට අවසානයේදී 1874, ජූලි 1 දිනදී, වෙළෙඳපොලට නිකුත් කෙරිණි.
එහි ප්‍රවර්ධනය අතරතුර, කුතුහලය දැනවූ රළු ආම්පන්නයක සිට ප්‍රායෝගික උපකරණයක් බවට පරිණාමය වීමට යතුරුලියනය සමත්වූ අතර, එහි මූලික ආකාරය කාර්මික ප්‍රමිතිය බවට පත් විය. යතුරුලියනයන් සැලසුම් කිරීමේදී මූලිකවූ අංගයන් මෙම යන්ත්‍රයෙහි අඩංගුවූ අතර, ඒවා අතර සිලින්ඩරාකාර ප්ලැටනයක් සහ පේලි-සතරක QWERTY යතුරුපුවරුවක් වූහ. කෙසේවෙතත්, සැලසුම් ඌණතා කිහිපයක් පැවතිනි. ෂෝල්ස් ඇන්ඩ් ග්ලිඩ්න්ස් වෙතින් මුද්‍රණය කල හැකි වූයේ ලොකු මුද්‍රණ අකුරු පමණක් වූ අතර—මෙම ගැටළුවට එහි අනුප්‍රාප්තික, රෙමිංටන් අංක. 2විසින් පිළියම් යෙදිණි—එය "අන්ධ ලියනයක්" විය, යන්නෙන් අදහස් වූයේ යතුරු ලියන්නා විසින් එයට ලියන අතරතුර ලියන්නේ කුමක්දැයි දැක ගත නොහැකි වූ බවයි.
සංස්ථාපිත වෙළෙඳපොළක් නොමැතිවීම, අධික මිල සහ, පුහුණු කල ක්‍රියාකරුවන් අවශ්‍යවීම ආදී කරුණු නිසා, මුලදී, මෙම යතුරුලියනය සඳහා ලැබුණු මහජන ප්‍රතිචාරය  උද්‍යෝගිමත් එකක් නොවීය. සංස්ථාපිත වෙළෙඳපොළක් නොමැතිවීම, අධික මිල සහ, පුහුණු කල ක්‍රියාකරුවන් අවශ්‍යවීම ආදී කරුණු විසින්, එහි ප්‍රතිග්‍රහණය පමා කෙරිණි. මීට අමතර වශයෙන්, යතුරු ලියවන ලද පණිවුඩ ලද පුද්ගලයන්, එම යාන්ත්‍රික, ලොකු මුද්‍රණඅකුරු පමණක් සහිත ලීවීම්, අපුද්ගල සහ සමහරවිට නින්දාදනවනසුළු ලෙසින් සැලකූහ. කෙසේවෙතත්, 19වන සියවසෙහි අපර භාගයේදී ඇතිවූ නව සන්නිවේදන තාක්ෂණයන් සහ දියුණුවන ව්‍යාපාර විසින්, යතෝචිත සහ කියවීමට පැහැදිලි ලිපි හුවමාරුව සඳහා අවශ්‍යතාවය ඉස්මතු කල අතර, එබැවින් ෂෝල්ස් ඇන්ඩ් ග්ලිඩ්න්ස්  සහ එහි සමකාලිකයන්, සාමාන්‍ය කාර්යාල සවිකුරුවන් බවට විගසින් පත්වූහ. ලිපිකාර වෘත්තිය සඳහා කාන්තාවන්ගේ ආගමනය, මෙම යතුරුලියනයේ සහායයෙන් සිදුවූ බව සඳහන් වන්නේ, නව උපකරණය ක්‍රියාකරවීම සඳහා බොහෝ කාන්තාවන් බඳවා ගත් බැවිණි.
මුල් ප්‍රවර්ධනය
thumb|alt=A 45-degree view of a wooden device with piano-like keyboard and, centered on its top, a metal disk over which a mechanical arm with two spindles is suspended| 1868, ජූනි 23 දිනදී ස්වාධිකාරි ලද යන්ත්‍රය,   "පියානෝවක් සහ මුළුතැන්ගෙය මේසයක් අතර දෙමුහුමක්" ලෙසින් දිස්විය.
ෂෝල්ස් ඇන්ඩ් ග්ලිඩ්න්ස් යතුරුලියනයේ සම්භවය වන්නේ, වසර 1866 දී ක්‍රිස්ටෝපර්
ප්‍රවර්ගය:1874 හඳුන්වාදීම් ප්‍රවර්ගය:ඇමෙරිකානු සොයාගැනීම් ප්‍රවර්ගය:යතුරුලියන
අනගාරික
අනගාරික යනු භික්ෂුවකගේ ගිහි උපස්ථායක වරයෙකුට ථේරවාද බුද්ධාගම භාවිතා කරන පදයකි. ශ්‍රමන නීති හෙවත් විනය අනුව, මිල මුදල් පරිහරණය, වෙනත් ස්ථානයකට වාහනයක් පදවා ගෙන යාම, ඇතුළු ජීවිතයට අවශ්‍ය සමහරක් කර්තව්‍යයන්, භික්ෂූන් හට සිදුකිරීම නුසුදුසු හෝ අකැප බව දක්වා ඇති බැවින්,  ගිහි උපස්ථායක වරුන්ට මේ පිළිබඳ කටයුතු කිරීමට අවකාශ සලසා ඇත. සෑම අනගාරික වරුන්ම දස සිල් සුරකින අතර, බොහෝ විට පසු කලෙක භික්ෂූන් බවට පත් වීමේ බලාපොරොත්තු ඇතිව සිටින නමුදු, සැමවිටම එසේ නොවෙති.
සිම් කාඩ් පත
සිම් කාඩ් පතක් තුල, එහි අනන්‍ය අනුක්‍රමික අංකය, ජංගම දුරකථන ග්‍රාහකයා පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර ලෙසින් අනන්‍ය අංකයක් (IMSI), ආරක්ෂණ සත්‍යාපන සහ කේතාංකන තොරතුරු, පෙදෙසි ජාලය ආශ්‍රිත තාවකාලික තොරතුරු, ග්‍රාහකයා හට ප්‍රවේශය විය හැකි සේවාවන් ලැයිස්තුවක් සහ මුරපද දෙකක් (සාමාන්‍ය භාවිතය සඳහා PIN සහ වැලකුම් ඉවත් කෙරුම සඳහා PUK) අඩංගු වෙයි.
සිම් කාඩ් පත් සම්මත ප්‍රමාණ තුනකින් ලබාගත හැක. පළමුවැන්න ක්‍රෙඩිට් කාඩ් පතක (85.60 මිමී × 53.98 මිමී x 0.76 මිමී) ප්‍රමාණය ගනියි. නවතම, ඉමහත් ජනප්‍රිය සිඟිති අනුවාදය එම ඝනකමම සහිත වුවද, 25 මිමී දිගක් සහ  15 මිමී පළලක් සහිතව, එහි එක් කොණක් ලෝපනය (සපරම් කිරීම) කර ඇත්තේ වැරදි ඇතුළු කිරීම වැලැක්වීමට‍ය. 3FF හෝ ක්ෂුද්‍ර-සිම් ලෙස හැඳින්වෙන නවීනතම මූර්තියෙහි මානයන් 15 මිමී × 12 මිමී ලෙසින් වෙයි. කුඩා ප්‍රමාණ දෙකෙහි කාඩ් බොහෝ විට සපයනු ලැබන්නේ, කුඩා කාඩය ප්ලාස්ටික් සබැඳි කිහිපයක් භාවිතයෙන් නියමිත ස්ථානයෙහි රඳවමින් පූර්ණ-ප්‍රමාණ කාඩයක් නිමවමිනි; කුඩා ප්‍රමාණ සිම් භාවිතා කරන උපකරණයක් තුල භාවිතා කිරීමට මෙය මහත් පහසුවෙන් කඩා වෙන් කර ගත හැක.
පළමු සිම් කාඩ් පත 1991 දී තනන ලද්දේ මියුනික්හී  යස පත් (ස්මාට් කාඩ් පත්) නිවැවුම්කරු  ගෙයිසෙකේ සහ ඩෙව්රියන්ට් විසින් වන අතර, ෆින්ලන්ත නොරැහැන් (වයර්ලස්) ජාල ක්‍රියාකරු  රේඩියෝලින්ජා වෙත හෙතෙම පළමු සිම් කාඩ් 300 අලෙවි කලේය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:Mobile phone standards ප්‍රවර්ගය:Authentication methods ප්‍රවර්ගය:Cryptographic hardware ප්‍රවර්ගය:Smart cards
වායු
right|thumb|[[විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රය|විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයකට බඳුන් කොට නොමැති වායු කලාපයේ අංශු (පාරමාණු, අණු, හෝ අයන) නිදහසේ ඔබමොබ ගමන් කරති.]]
වායු යනු පදාර්ථයේ සම්භාව්‍ය අවස්ථා තුනෙන් (අනෙකුත් ඒවා නම් ඝන හා ද්‍රව  වෙති) එකකි. උච්ච උෂ්ණත්වයකදී වායුවක් අධික ලෙස අයනීකෘතවී ප්ලාස්මා අවස්ථාවට පත්විය හැකි අතර එය පදාර්ථයෙහි සම්භාව්‍ය අවස්ථාවක් සැටියට නොගැනෙයි.
භෞතික ගති ලක්ෂණ
right|thumb|border|text-bottom|upright=1.1|ගසාගෙන යන [[දුම|දුම් අංශු වලින් අවට වායුවෙහි චලනය පිළිබඳ ඉඟි ලබා දෙයි.]] මුලින් සඳහන් කරන ලද අංශුන්ගේ විද්‍යුත් ස්වභාවය නිසා ඒවා අවට අවකාශයේ බල ක්ෂේත්‍රයක් නිර්මාණය වෙයි. අංශු දෙකක් අතර මෙම බල ක්ෂේත්‍රවල අන්තර් ක්‍රියාකාරිත්වය නිසා අන්තර් අනුක ආකර්ෂණ බල ඇතිවේ. අංශු දෙක අතර දුර මත රඳා පවතින මෙම අන්තර් අණුක ආකර්ෂණ බල මගින් ඒවායේ චලිතයට හා තාප ගතික ගුණවල‍ට බලපෑම් ඇති කරයි. සාමාන්‍යයෙන් මෙම අංශු උෂ්ණත්වය හා පීඩනය හමුවේදී විශාල ප්‍රමාණයකින් එකිනෙකින් ඈත් වෙයි. මෙය ඉතා කුඩා‍ආකර්ෂණ බලයක් සඳහා හේතු වේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මෙහි යෙදීම් බොහෝමයක් සඳහා අන්තර්ගත අණුක ආකර්ෂණ බල නොසලකා හැරිය හැක.
වායුවක් පහත සඳහන් ගති ගුණද පෙන්ණුම් කරයි.
මහේක්ෂීය
පද්ධතිය විශ්ලේෂණය කිරීමේදී දිග පිළිබඳ පරිමාණයක් තිබීම අපේක්ෂිතය. විශාල දිග පරිමාණය මහෙක්ෂ පද්ධතිය සදහා අදාල වන අතර වඩා කුඩා දිග පරිමාණ ක්ෂුද්‍ර මට්ටමේ පද්ධති සඳහා අදාල වේ. මහේක්ෂ පද්ධතිවල දී මනින සංරචක, වායුවක් පද්ධතියක් මත හෝ එහි වටපිටාව මත ඇති කරන ප්‍රවේගය, පීඩනය හෝ උෂ්ණත්වය මැන විශාල පරිමාණ බලපෑම් වැනි ඒවා වෙයි. ද්‍රව ගතික සමීකරණවල විවිධ ආකාර, Navier-Stokes සමීකරණය හා Euler සමීකරණය වැනි ගණිතමය සමීකරණ චලනය වන වායුවල පීඩනය, ඝනත්වය, උෂ්ණත්වය හා ප්‍ර‍ෙව්ගය අතර සම්බන්ධතා‍ ආදර්ශනය සඳහා ගොඩනගා ඇත.
පීඩනය
අඩංගු භාජනයේ බිත්තිමත අඩංගු වායුව මගින් ඇති කරන පීඩනය සරළ චාලක සිද්ධාන්ත මගින් පැහැදිලි කළ හැක. වායු අංශු ඒ මේ අත අහඹු චලිතයේ යෙදෙන අතර ඒවා භාජනයේ බිත්ති සමග මෙන්ම එකිනෙක සමග ද ගැටේ. මෙම අංශු සියල්ල ස්කන්ධය, ගම්‍යතාව හා ශක්තිය යන සංස්ථිතික විය යුතු භෞතික ලකෂණ පෙන්නුම් කරයි. (ආදී යන්ත්‍ර විද්‍යාවට අනුව ගම්‍යතාව යනු ස්කන්ධ හෝ අර්ධ ප්‍රවේගයේ වර්ගයේත් ගුණිතයෙන් ලැබෙන අගයයි).
අංශු භාජනයේ බිත්තිවල ගැටීම නිසා ඇතිවන සියළු බලවල සියළු සංරචකවල එකතුව භාජන බිත්තියේ වර්ගඵලයෙන් බෙදූ විට පීඩනය ලැබේ. එමනිසා පීඩනය චලනයවන අංශුවල රේඛීය ගම්‍යතාවල සාමාන්‍ය ලෙස ද පැවසිය හැක. පොදු දුර්මනයක් වන්නේ වායු පීඩනය විස්තර කිරීමට අණු එකිනෙක හා ගැටීම අත්‍යවශ්‍ය වන බවයි. නමුත් මේ සඳහා ඒවායේ අහඹු ප්‍රවේගය ප්‍රමාණවත්ය.
උෂ්ණත්වය
ඕනෑම භෞතික පද්ධතියක උෂ්ණත්වය එය තැනී ඇති පරමාණු හා අණුවල චලිතයේ ප්‍රතිඵලයකි. සංඛ්‍යානමය යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ දී උෂ්ණත්වය යනු අංශුවක අඩංගු මධ්‍යයන චාලක ශක්තිය පිළිබඳ මිනුමකි. මෙම ශක්ති ගබඩාවක ආකාරය අංශු වල ස්වතන්ත්‍රතා ප්‍රමාණය මගින් කියැවේ( ශක්ති තත්ව) අංශුවලට විවිධ ප්‍රවේග පවතින අතර එක් අංශුවක ප්‍රවේගය අනෙකුත් අංශු සමග ගැටුම් නිසා නිතර වෙනස් වේ. වේග පරාසය සාමාන්‍යයෙන් මැක්ස්වෙල් - බෝල්ට්ස්මාන් ව්‍යාප්තිය මගින් පැහැදිලි කෙරේ.
විශිෂ්ට පරිමාව
තාපගතික විශ්ලේෂණයක් සිදුකිරීමේ දී ඝටන විත්ති ගුණ පිළිබඳ කතා කිරීම අත්‍යවශ්‍යය. වායු ප්‍රමාණය මත රඳා පවතින ගුණ විත්ති ගුණ ලෙසද වායු ප්‍රමාණය මත රඳා නොපවතින ගුණ ඝටන ගුණ ලෙස හැඳින්වේ. විශිෂ්ට පරිමාව ඝටනා ගුණයකට උදාහරණයක් වේ. මන්ද යත් විශිෂ්ට පරිමාව යනු පදාර්ථ ඒකක ස්කන්ධයක් මගින් අයත් කරගන්නා පරිමාව වන හෙයිනි. පරිම‍ාව හා විශිෂ්ට පරිමාව අතර වෙනස වන්නේ විශිෂ්ට පරිමාව ස්කන්ධයෙන් ස්වායත්ත වීමයි.
ඝනත්වය වායුවල අණුවලට නිදහසේ චලනය විය හැකි නිසා වායුවක ස්කන්ධය සාමාන්‍යයෙන් විදහා දක්වන්නේ එහි ඝනත්වයෙනි. ඝනත්වය යනු ඒකක පරිමාවක ස්කන්ධයයි. සරළව විශිෂ්ට පරිමාවේ විලෝමයයි. වායු සදහා ඝනත්වය විශාල පරාසයක් තුළ වෙනස් විය හැක. එසේ වන්නේ වායු අණු අහඹු චලනයේ යෙදෙන බැවිනි. මහේක්ෂීය ලෙස ඝනත්වය යනු වායුවක තත්ව විචල්‍යයන් පිළිබඳව කිසියම් ක්‍රියාවලියක් තුළදී ඝනත්වයේ වෙනස්වීම තාප ගතික නියමවලට අනුකූලව සිදුවේ. අහඹු චලිතයේ යෙදෙන අංශු විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇති බව දී තිබුණද ස්ථිතික වායුවක් සදහා මුළු භාජනය පුරාම ඇත්තේ සමාන ඝනත්වයකි. එම නිසා ඝනත්වය අදිශ රාශියකි. එනම් එය විශාලත්වයක් ඇති දිශාවක් නැති සරළ භෞතික රාශියකි. නිත්‍ය ස්කන්ධයක් ඇති භාජනයක පරිමාව වායුවේ ඝනත්වයට සමානුපාතික බව චාලක සිද්ධාන්ත මගින් පෙන්වා දිය හැක.
අන්වීක්ෂීය
අන්වීක්ෂීය පරිමාණයකදි මනිනු ලබන්නේ අණුක මට්ටමේ රාශීන්ය. අණුක හෝ අංශුමය චලිතය විස්තර කිරීම සදහා විවිධ සිද්ධාන්ත හා ගණිතමය ආදර්ශන බිහිවී ඇත. වායුන්ට අදාල ආදර්ශන කිහිපයක් පහත පෙළ ගස්වා ඇත.
චාලක වාදය
චාලක වාදය (හෝ වායු පිළිබද චාලකවාදය) වායුවල අණුක සංයුතිය හා චලිතය සලකමින් පීඩනය, උෂ්ණත්වය හෝ පරිමාව වැනි මහේක්ෂීය ගුණ විස්තර කිරීමට යත්න දරයි. මෙම වාදය කියා සිටින්නේ පීඩනය ඇති වන්නේ සර් අයිසැක් නිව්ටන් අනුමාන කළ පරිදි අණු අතර ස්ථිතික විකර්ෂණයෙන් නොව විවිධ ප්‍රවේගවලින් චලනය වන අණු එකිනෙක ගැටීම නිසා කියාය. මෙය අණුක චාලනවාදය ලෙස ද ගැටුම් පිළිබදවාදය ලෙස  ද හදුන්වයි.
බ්‍රවුනීය චලිතය
thumb|වායු අංශූන්ගේ අහුඹු චලනය නිසාවෙන් [[විසරණය සිදුවෙයි.]] බ්‍රව්නීය චලිතය යනු තරලයක් තුළ ඇති අංශුවක අහඹු චලිතය විස්තර කිරීමට යොදා ගන්නා ගණිතමය අකෘතියකි. අංශු පිළිබදවාදය ලෙසද මෙය හදුන්වයි.
තනි වායු (පරමාණු හෝ අණු) නිරීක්ෂණය සදහා වූ නූතන තාක්ෂණික සීමා තුළ දී සිදු කළ හැක්කේ සෛද්ධාන්තික ගණනය කිරීම් මගින් ඒවායේ චලිතය ගැන අදහස් ඉදිරිපත් කිරීමයි. නමුත් එම චලිතය බ්‍රව්නීය චලිතයෙන් වෙනස් වේ. එයට හේතුව බ්‍රව්නීය චලිතය ඇති වන්නේ අදාල අංශු සමග වායු අණු එකක් හෝ කිහිපයක් වේගයෙන් ගැටීමෙන්, විටින් විට වෙනස් වන වායු අණුවල ඝර්ෂණ බල නිසා ඇති වන සුමට ඇදීමක් හේතුවෙන් වන බැවිනි. මෙම අංශුව ( සාමාන්‍යයෙන් පරමාණු මිලියන් හෝ බිලියන ගණනක අඩංගු) අක්- වක් මාර්ගයක චලිත වුවද, තනි වායු පරමාණුවක් පරීක්ෂා කිරීමේදී බලාපොරොත්තු විය හැකි තරම් අක්වක් චලිතයක් නිරීක්ෂණය කළ නොහැක.
අන්තර්අණුක බල
භෞතික විද්‍යාවේදී, රසායන විද්‍යාවේ දී හා ජීව විද්‍යාවේ දී අන්තර් අණුක ආකර්ෂණ බල යනු ස්ථායී අණු අතර හෝ මහාපරිමාණ අණුවල ක්‍රියාකාරී භාණ්ඩ අතර ඇති වන බලයි. අණු ද්වි පරමාණුක නිදහස් මූලද්‍රව්‍ය හා තනි පරමාණු අතර ඇතිවන ක්ෂණික ආකර්ශන අන්තර් අණුක ආකර්ෂණ බලවලට අයත් වේ. අස්ථායී නිසා අයනික හා සහ සංයුජ බන්ධනවලින් වෙනස් වන අතර මේවා ඇති වන්නේ අංශුවල ක්ෂණික ධ්‍රැවීකරණය නිසාය. අණුවක හෝ පරමාණුවක ව්‍යුහයෙහි ඉලෙක්ට්‍රෝන චලන නියමිත ස්ථානයක් නොමැති නිසා ඉලෙක්ට්‍රෝන හරියටම ව්‍යාප්ත වී නොතිබීමේ හැකියාවක් ඇත. එම නිසා විද්‍යුත් ආරෝපණ ද හරියටම ව්‍යාප්ත නොවී තිබිය හැක.
සරල ආකෘතිය
වායුවක් විස්තර අනාවරණය කිරීමට ගණිතමය ආකෘතියක් යටතේ නිර්මාණය කරන ලද සමීකරණයකි. අද වන විට එකදු තනි සමීකරණයකින් සියලු තත්ත්ව යටතේ වායූන්ගේ ගති ලක්ෂණ නිවැරදිව දක්වා නොමැත. නමුත් යම් යම් තත්ත්ව හා උපකල්පන යටතේ එකඟවන සමීකරණ කිහිපයක් ඇත. වායු ආකෘති ‘තාත්වික වායු’ ‘කල්පිත’ හා ‘පරිපූර්ණ’ වශයෙන් පුළුල්ව සාකච්ඡාවට ලක් කෙරේ. ඉහත එක් එක් ආකෘතිවලට අදාළ උපකල්පනද අන්තර්ගත වේ. එය තාප ගතික පද්ධතියක අධ්‍යයනය පහසු කරයි.
තාත්වික වායු
තාත්වික වායු ක්‍රියාවලි උපකල්පන මත පදනම වූවකි.
පහත උපකල්පන
බොහෝ යෙදීම් සදහා ඉහත කරුණු පිළිබඳ වැඩි දුර අධ්‍යයනයක් අවශ්‍යවේ. උදාහරණයක් ලෙස තාත්වික වායු ක්‍රියාකාරිත්වය වැදගත්වන අංශයක් වන අභ්‍යවකාශ පටලයක් නැවත පෘථිවි ගත වීමේදී ඇතිවන අධික පීඩනය හා තාපය ගැන අධ්‍යයනය කිරීම අද දින වන විට සිදුවේ.
කල්පිත වායු
පරිපූර්ණ වායු යනු තාත්වික වායු තව දුරටත් උපකල්පන යොදා සුළු කිරීමකි. එනම් සම්පීඩ්‍ය සාධකය මෙහිදී 1 වශයෙන් යොදා ගනී. එම නිසා විචල්‍ය තත්ත්ව යටතේ කල්පිත වායු නියමය පිළිපදී. ඉහත ආසන්න කිරීම් ඉංජිනේරු ශිල්පයේදී සුදුසුය. ආසන්න කිරීම් නිසා සත්‍ය සංයෝග අතර වෙනස යම් සැලකිය යුතු පරාසයක පවතියි. උදාහරණයක් ලෙස, පරිපූර්ණ වායුවේදී යොදා ගන්නා උපකල්පන මගින් මෙම විශ්මිත දහන කුටීරය තුළ සිදුවන දහනය පැහැදිලිව ඉදිරිපත් කිරීමට හා ගණනය සිදුකළ හැකිය.
පරිපූර්ණ වායු
අර්ථ දැක්වීම අනුව අන්තර් අණුක ආකර්ෂණ බල නොසලකා හැර ඇත. කල්පිත වායූන් හිදී කරන ලද උපකල්පන සියල්ල ද මෙහිදී උපකල්පනය කරනු ඇත. ඊට අමතරව පහත උපකල්පනද අන්තර්ගත කර ඇත.
අන්තර් අණුක ආකර්ශන බල නොසලකා හැරීම නිසා පරිපූර්ණ වායුවක් පවතින අවස්ථාව චාලක වාදය හෝ ස්ථිත යාන්ත්‍රික විද්‍යාව මගින් පහසුවෙන් පැහැදිලි කළ හැකිය.
තාපජ පරිපූර්ණ
e = e(T) h = h(T) de = CvdT dh = CpdT මෙවැනි උපකල්පනයක් ආදර්ශනය සදහා උපකාරීවේ. උදාහරණයක් ලෙස අක්ෂීය සම්පීඩකය ගත් විට එහි උෂ්ණත්වය තාපජ පරිපූර්ණ ආකෘතියෙන් පිට පැනීමට තරම් ප්‍රමාණවත් නොවේ. තාප ධාරිතාවට විචලනය වීමට ඉඩ ඇත, එනමුත් උෂ්ණත්වයට හා අණුවලට මැදිහත් වීමට අවසර නොමැත.
කැලරික පරිපූර්ණ
සියළුම සීමා කිරීම් හා උපකල්පන කරන ලද වායු ආකෘතියට පහත උපකල්පනය ද ඇතුළත් කරනු ලැබේ.
e = CvT h = CpT කෙසේ වුවත් මෙය සීමා කිරීම් අධික වූ වායු ආකෘතියක් වුවද එයට සෑහෙන තරම් නිරවද්‍ය ගණනයක් කිරීමට අවකාශ තිබිය හැකිය. උදාහරණයක් වශයෙන් අක්ෂීය සම්පීඩකයේ සම්පීඩන ක්‍රියාවලිය, අප ඉහත සලකා බලන ලද උදාහරණයේදී (නියත පීඩනය තාප ධාරිතාව Cp සහ විචල්‍ය පීඩනයේ තාප ධාරිතාව Cp) සසඳන ලද සරල කිරීම් හා සිදුවන අපගමනය අනෙක් සාධක සම්පීඩක ක්‍රියාවලියට එකතු වන විට අවසාන ප්‍රතිඵලය කෙරෙහි විශාල බලපෑමක් Cp නියතව පැවතුණත් හෝ නැතත් එල්ල කළ හැකිය. (සම්පීඩකයෙහි අවකාශය, මායිම් ස්ථරය , ඝර්ෂණ හානිය , නිෂ්පාදන අපද්‍රව්‍යය ආදිය වේ.)
ඉතිහාසමය නිපදවීම්
ඇතැම් විට බොයිල්ගේ නියමය, අවස්ථා සමීකරණයක ප්‍රථම ප්‍රකාශනය විය හැකිය.1662 දී අයර්ලන්ත ජාතිකයකු වන, රොබට් බොයිල් විසින් එක් කෙළවරක් සීල් කරන ලද J හැඩැති වීදුරු නලයක් යොදා ගෙන පර්යේෂණ ශ්‍රේණියක් ඉදිරිපත් කළේය. එම නලයේ කෙටි සීල් කරන ලද කෙළවරෙහි නියත වායු ප්‍රමාණයක් සිරවන පරිදි නලයට ‍රසදිය එකතු කළේය. අතිරේක රසදිය නලයට එකතු කර වායුවේ පරිමාව ප්‍රවේශමෙන් මැන ගත්තේය. නලයේ දිග විවෘත කෙළවර හා කෙටි කෙළවර අතර රසදිය මට්ටම් අන්තරය අනුව වායුවේ පීඩනය නිර්ණය කර ගත හැකි විය. මෙම ‍පර්යේෂණ තුළින් වායු පරිමාව, පීඩනය සමග ප්‍රතිලෝමව විචලනය වන බව බොයිල් සටහන් කර ගත්තේය. ගණිතමය ප්‍රකාශනයක් ලෙස එය pV = නියතයක් සේ දැක්විය හැක.
pVn = නියතයක් ලෙස මෙම සමීකරණයක් පිළියෙල කර ගැනීම මගින් විවිධ තාප ගතික ක්‍රියාවලි පුළුල්ව විස්තර කිරීමට යොදා ගත හැකිය. එසේම විශිෂ්ට තාප අනුපාතය (γ) වැනි විවිධ අගයන් තුළින් n හි අගය වෙනස්වීම සිදුවේ.
1787 දී ප්‍රංශ භෞතික විද්‍යාඥ ජැක් චාල්ස් ඔක්සිජන්, නයිට්‍රජන්, කාබන්ඩයොක්සයිඩ් හා වාතය, නියමිත 80 K ප්‍රාන්තර වලදී එකම ප්‍රමාණයකට ප්‍රසාරණය වන බව සොයා ගන්නා ලදී.
1802 දී ජෝසෆ් ලුවිස්ගේ-ලුසැක් පරිමාව හා උෂ්ණත්වය අතර රේඛීය සම්බන්ධය පෙන්වා දෙන සමාන පර්යේෂණවල ප්‍රතිඵල ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.
V1/T1 = V2/T2
මුළු පීඩනය	=	පළමු වායුවේ	+ 	2වන වායුවේ 	+	n වැනි වායුවේ පීඩනය		   	පීඩනය ...... වායුවේ පීඩනය
සම්පීඩ්‍යතාවය
සම්පීඩ්‍යතා සාධකය (Z) යොදාගනු ලබන්නේ සත්‍ය වායුවක පරිපූර්ණ  වායු සමීකරණය වෙනස් කිරීමෙන් ගණනය කිරීම සදහා වේ. පරිපූර්ණ වායු සමීකරණය වඩා නිරවද්‍යව යොදා ගැනීමට මෙය භාවිතා කරනා අතර ඇතැම් විට එය   (fudge –factor)  නමින් ද හඳුන්වයි. සාමාන්‍යයෙන් 2හි අගය 1ට ඉතා ආසන්න වේ.
රෙනෝල්ඩ්ස් අංකය (Reynolds Number)
තරල ගති විද්‍යාවේදී රෙනෝල්ඩ්ස් අංකය තරලයේ අභ්‍යන්තර බල හා දුස්‍රාවී බල අතර අනුපාතයක් වන අතර එය තරල ගති විද්‍යාවේදී යොදාගන්නා වැදගත් මාන රහිත අංකයක් වේ. අනෙකුත් මාන රහිත අංකයන් මෙන්ම රෙ‍නෝල්ඩ්ස් අංකය ද ගති විද්‍යාවේ නිවැරදි බව පෙන්වන‍ හොඳ මිණුම් දණ්ඩක් ද වේ.
දුස්ස්‍රාවීතාවය
උදාහරණ - අප මුලින් දැනගත් පරිදිම පීඩනය බිත්තියක් මත ලම්භකව ක්‍රියා කිරීම. (සාමාන්‍යයෙන්) එම බලයේ අපසාරී සංරචකය වායුවේ දුස්ස්‍රාවීතාවය මත රඳා පවතී. වස්තුවක් වායුවක් හරහා ගමන් කිරීමේදී දුස්ස්‍රාවීතා බලපෑම වඩාත් වැදගත් වේ.
ආකූලතාවය
තරල ගති විද්‍යාවේදී ආකූතාවය හෝ ආකූල ප්‍රවාහය යනු එහි ලාක්ෂණික ව්‍යාකූලවීම අනුමානිකව වෙනස්වීමයි. මෙහිදී අඩු ගම්‍යතා විසරණයක් හා විශාල ගම්‍යතා සංවහනයක් මෙන්ම කාලය හා අවකාශය හමුවේදී පීඩනය හා ප්‍රවේගය වෙනස්වීම් වේ.
මායිම් ස්ථරය (Boundary Layer)
අංශු ඒ හරහා ගමන්කරන වස්තුවක පෘෂ්ඨියට ඇලේ. මෙම අංශු ස්ථරය මායිම් ස්ථරය ලෙස හැඳින්වේ. වස්තුවේ පෘෂ්ඨය මතදී අංශුව පෘෂ්ඨයේ ඝර්ෂණය නිසා නිෂ්ඵල වී පැවතීම අනිවාර්යෙන්ම සිදුවන්නකි.
මායිම් ස්ථරය සමග ඇති වස්තුවේ හැඩයට එම මායිම් ස්ථරය හරහා බලපෑමක් ඇති කිරීම මගින් එහි හැඩය වෙනස් කිරීමට හැක. තවද “මායිම් ස්ථරය” පෘෂ්ඨයෙන් වෙන් කිරීමට ද හැක. එලෙස වෙන් කිරීමේ දී අනිවාර්යෙන්ම එය නැවතත් තවත් පෘෂ්ඨයක් සාදා ගනිමින් ගලා යාමේ මාර්ගය වෙනස් කර ගනී. මේ සඳහා පැරණි උදාරණයක් නම් ව‍ායු පත්‍ර නිපදවීමයි. (stalling airfoil)
උපරිම එන්ට්‍රොපිය පිළිබඳ මූලධර්මය
මුළු නිදහස් ශක්ති ප්‍රමාණවල එකතුව අනන්තය කරා ළගා වන්නට එම පද්ධතියම එහි මහේක්ෂ අවස්ථාවට ළගාවීමට සමරූපීවම එය එහි උපරිම ගුණාකාරය බවට ද පත්වේ.
තාපගති සමතුලිතතාවය
තාපගති සමතුලිතතාවය යොදාගනු ලබන්නේ පද්ධතිය තුළ හටගන්නා ශක්ති වෙනස ප්‍රමාණවත් තරම් අණු අතර ගැටීම ඇතිවීමට තරම් විශාල කාල පරිමාණයක සිදු වන විට පරමාණු එකිනෙක වේගයෙන් ගැටීමෙන් පිටවන ශක්තිය පරමාණු තමන් සතු ශක්තිය වශයෙනුත් ශක්තිය විවිධ ප්‍රභේද වශයෙන් ද පද්ධතියේ පවතිනා මුළු ශක්තිය සියළුම පරමාණු අතර සමතුලිතතාවය පවතින පරිදි බෙදී‍ යන්නේ නම් පමණි. (දර්ශීය පද්ධතියක වුවද මෙය සිදු වීමට ගතවන්නේ නැනෝ තත්පර කිහිපයක් පමණි)
ප්‍රවර්ගය:වායු
තුන් රාජධානි
තුන් ‍රාජධානි යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි.ව. 220 සිට 280 දක්වා චීනය වෙයි, ෂූ, සහ වූ යන රාජ්‍ය ත්‍රිත්වය අතර බෙදී පැවති කාලයයි. මෙම තුන් රාජධානි යුගය ආරම්භ වන්නේ හන් රාජවංශයේ අවසානය සමඟ වන අතර, ජින් ‍රාජවංශය මෙහි අවසානය සනිටුහන් කළේ ය. ලියාඕදොං අර්ධද්වීපයේ ක්‍රි.ව. 237 සිට 238 දක්වා පැවති කෙටි කාලීන යැන් ‍රාජධානිය ඇතැම් අවස්ථාවලදී "4වන රාජධානිය" ලෙස හඳුන්වනු ලබයි.
ප්‍රාණියෝ
400px|thumbnail|දකුණ|ප්‍රාණියෝ සහ ජීවියේ හඳුනාගැනීම සඳහා සටහනක් පන අති යන අරුත දේ.
බුදු දහමට අනුව
බුදු දහමට අනුව ප්‍රාණියෝ විවිධාකාරය. මොවුන් මරණින් මතු වෙනත් ඕනෑම ප්‍රාණී ආකාරයකට ප්‍රතිසන්ධි වනු ඇත.
ජෛන ආගමට අනුව
ප්‍රාණියෝ සංකල්පය ජෛන ආගම තුලද ඇත.
විවිධ භාෂා වල ප්‍රාණී සංකල්පය
පණ සහ ප්‍රාණියෝ යන්න ආසියාතික සංකල්පයක්. බොහෝ ආසියානු භාෂාවල මේ සඳහා වෙනම වදනක් ඇත. බොහෝ බටහිර භාෂාවල මේ සඳහා වෙනමම වදනක් නැත. එබැවින් බටහිර ජාතීන් ජීවීන් ස﻿ඳහා ඇති වදනම ප්‍රාණීන්  සඳහා යොදාගනු දක්නට ලැබේ.
සිංහල ව්‍යාකරණ
සිංහල ව්‍යාකරණ වලදී ප්‍රාණීන් (පන ඇති) සහ ප්‍රාණීන් නොවනදේ (පණ නැති) සඳහා වෙනම වාක්‍ය ක්‍රම ඇත.
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:ප්‍රාණියෝ
වින්ඩෝස් එක්ස්පී
වින්ඩෝස් එක්ස්පී යනු, ගෘහස්ත සහ ව්‍යාපාරික පරිගණක, ලැප්ටොප් පරිගණක සහ මාධ්‍ය   මධ්‍යස්ථානද ඇතුළු පෞද්ගලික පරිගණකයන්හී  භාවිතය සඳහා මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම විසින්   නිෂ්පාදිත    මෙහෙයුම් පද්ධතියකි. 2001, අගෝස්තු 24 දිනදී හා පුරා කියා පරිගණක නිෂ්පාදකයන් වෙත නිකුත්කෙරුණු මෙය එය ස්ථාපනය කොට භාවිතා කරන පරිශීලක සමුදායෙහි ප්‍රතිචාර පරිදී වින්ඩෝස්හී දෙවන විශාලතම ලෙසින් ජනප්‍රිය අනුවාදය වෙයි. "එක්ස්පී" "XP" යන නම "eXPerience" යන්න වෙනුවෙන් භාවිතා වන කෙටි නමකි.
වින්ඩෝස් 2000 සහ වින්ඩෝස් Me යන්නන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වන වින්ඩෝස් එක්ස්පී, මයික්‍රොසොෆ්ට් විසින් වින්ඩෝස් NT කර්නලය මත පදනම්ව නිපැයුනු පළමු පාරිභෝගික-දිශානත මෙහෙයුම් පද්ධතිය වෙයි. 2001 ඔක්කොම්බර් 25 දිනදී ලොව පුරා සිල්ලර වෙළෙඳපොළට  වින්ඩෝස් එක්ස්පී නිකුත්කෙරුණු අතර, 2006 ජනවාරි වන විට මිලියන 400 ක් අභිබවන පිටපත් ප්‍රමාණයක් භාවිතයේ පැවතිණි. 2008 ජූනි 30 වන ටිට වින්ඩෝස් එක්ස්පී හී සෘජු OEM සහ සිල්ලර වෙළෙඳාම නවතන ලදි. ඔවුන්ගේ පද්ධති නිමැවුම් (එකලස් කළ පරිගණක විකුණන කුඩා OEM) වැඩසටහන ඔස්සේ 2009 ජනවාරි 31 දක්වා මයික්‍රොසොෆ්ට් විසින් වින්ඩෝස් එක්ස්පී විකිණීම කරගෙන යන ලදි.