cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
රග්බි පන්දුව
ඉතිහාසය
thumb|218x218පික්|රිචාර්ඩ් ලින්ඩන් 1880 වසරේදී රග්බි පන්දු දෙකක් සමග. රිචාර්ඩ් ලින්ඩන් සහ බර්නාඩෝ සොලානෝ යන අය රග්බි පාසල සදහා අතින් මසමින් ලෙදර් ආවරණ සහ සූකර මුත්‍රාශය යොදාගනිමින් රග්බි පන්දු නිර්මාණය කරන ලදී. රග්බි පන්දුවේ ලාක්ෂණික හැඩය සූකර මුත්‍රාශයේ හැඩයට බෙහෙවින් සමානකම් දරන අතර මීට පෙර නිර්මාණය කරන ලද රග්බි පන්දු අණ්ඩාකාර හැඩයකට වඩා වියලි මිදි ගෙඩියක හැඩයකින් යුක්ත විය.ආරම්භයේ සිට රග්බි පන්දුවේ හැඩය සූකර මුත්‍රාශයේ හැඩය සමග විශාලත්වයෙන් විවිද අයුරින් සකසුණි..
වසර 1870ව දක්වා වූකර මුත්‍රාශයේ අන්තර් කපාටයකින් නිර්මාණය කරන ලද ගෝලාකාර පන්දුවකින් රග්බි ක්‍රීඩාව පවත්වා ඇත.වසර 1870දී රිචාර්ඩ් ලින්ඩන් විසින් රබර් යොදාගනිමින් එහි සුනම්යතාවය උපයෝගී කරගනිමින් පන්දුවේ හැඩය ගෝලාකාර සිට බිත්තරයක හැඩය දක්වා අනුක්‍රමයෙන් වෙනස්වන අයුරින් පන්දුව නිර්මාණය කරන ලදී. වසර 1892දී රග්බි පාපන්දු ආයතනය විසින් අණ්ඩාකාර හැඩය අනිවාර්ය හැඩය ලෙස අනුමත කරන ලදී. මෙම ක්‍රමානුකූල පැතලිවීම වසරින් වසර නොනවත්වා සිදුවන ලදී. මෙම රසායනික සංස්ලේශිත රග්බි පන්දුවල ආරම්භය නියමාකාරයෙන් කාලගුණ වෙනස්වීම් අනුව නිර්මාණය වන ලදී.සෙල්ලම් කරනු ලබන මතුපිට තෙත්නම් රසායනික සංස්ලේශිත පන්දුව භාවිතා කරන අතර එයට හේතුව වන්නේ එයට ජලය අවශෝෂණය නොවීම සහ බර නොවැඩිවීමයි. අවසානයේදී ලෙදර් පන්දුව සම්පූර්ණයෙන් ක්‍රීඩාවෙන් ඉවත් කරන ලදී.
රග්බි සංගමය
දකුණ|thumb|රග්බි සංගමය විසින් යොදාගන්න ගිල්බර්ට් රග්බි පන්දුව. රගර් ක්‍රීඩාව සඳහා යොදා ගන්නා බෝලය රගර් බෝලය ලෙස හදුන්වන අතර එය දීර්ඝ ගෝලාකාර ප්‍රධාන වශයෙන්ම ඉලිප්සීය හැඩයෙන් යුක්ත වේ. සාම්ප්‍රදායිකව එය දුඹුරු සත්ව සමෙන් සාදා තිබෙන අතර,වර්තමානයේ එය නොයෙක් වර්ණයන්ගෙන් හා මොස්තරයන්ගෙන් නිපදවයි. රගර් බෝලය 28-30 cm දිගකින් හා 58-65 cm පමණ වටප්‍රමණයකින් යුක්ත වන අතර බර 410-460 g පමණ වේ.).සහ මෙයට 65.7 - 68.8 kPa (9.5–10.0 psi) ප්‍රමාණයක් හුලං පිරවීම සිදුකරයි.
1980 වර්ෂයේදී, ජලය කාන්දු වන සත්ව සමෙන් සාදන ලද රගර් බෝලය වෙනුවට ජලය කාන්දු නොවන කෘතීම ද්‍රව්‍යයන්ගෙන් නිපදවන ලද රගර් බෝල යොදා ගන්නා ලදී. 2007 රග්බි ලෝක කුසලානය සදහා ගිල්බර්ට් සිනර්ජි නම් රග්බි බෝලය යොදාගන්නා ලදී.
රග්බි ලීගය
දකුණ|thumb|රග්බි ලීගය සදහා යොදාගන්නා ස්ටීඩන් රග්බි පන්දුව. රග්බි ලීගය සදහා හුලන් පුරවන ලද දීර්ඝ ගෝලාකාර හැඩයක් සහිත පන්දුවක් යොදාගනී..කෙසේ නමුත් තරගය සඳහා යොදා ගන්න රගර් බෝලය අදාළ ප්‍රමාණයෙන් හා හැඩයෙන් යුක්ත නොවේ නම් තරග තීරක විසින් තරගය වහා නවතනු ලැබේ.සාම්ප්‍රදායිකව මෙය දුඹුරු පැහැති සත්ව සමෙන් යුක්ත වූ අතර වර්තමානයේ රගර් බෝලය කෘතීම ද්‍රව්‍යයන්ගෙන් හා විවිධ වර්ණයන්ගෙන් හා මොස්තරයන්ගෙන් නිපදවනු ලැබේ.උසස් තරගාවලියන් හිදී ප්‍රේක්ෂකයන්ගේ පහසුව තකා  ළා පැහැයෙන් යුත් පන්දු අනිවාර්යයෙන් භාවිතා  කළයුතු වේ,එමගින් ඔවුනට පහසුවෙන් පන්දුව දැකීමට  හැකියාව ලැබේ.රග්බි ලීගය සඳහා භාවිතා කරන රගර් බෝලය අන්තර්ජාතික ප්‍රමාණයහෝ ප්‍රමාණය 5 ලෙස හදුන්වන අතර එය ආසන්න වශයෙන් 27cm  දිගකින් හා 60cm  වටප්‍රමාණයකින් යුක්ත වේ. කුඩා ප්‍රමාණයේ පන්දු කනිෂ්ඨ අනුවාදයෙන් යුත් තරඟ සඳහා යොදා ගනී.පූර්ණ ප්‍රමාණයෙන් සමන්විත බෝලය 383 හා 440 g අතර බරකින් යුක්ත වේ.රග්බි ලීගය ඇමෙරිකානු රග්බි පාපන්දු වලට වඩා විශාල වන අතර රග්බි සංගම් පාපන්දු වලට වඩා යන්තමින් රග්බි ක්‍රීඩාව කෙරෙහි යොමුකර ඇත.
ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික රගර් ලීගය භාවිතා කරනුයේ ස්ටීඩන් සාදන පන්දුය එමෙන්ම යුරෝපියානු සුපිරි ලීගය   භාවිතා කරනුයේ රයිනෝ රග්බි  විසින් සාදන ලද පන්දුය.යම් අවස්ථා වලදී ස්ටීඩන්  යන නාමය රගර් බෝලය හැඳින්වීමට භාවිතා කෙරේ.
සත්මහල් ප්‍රාසාදය
thumb|සත්මහල් ප්‍රාසාදය සත්මහල් ප්‍රාසාදය ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය තුල දළදා මළුවෙහි ගල් පොත ආසන්නයේ ඉදි කොට ඇති මීටර 9ක් පමණ උස් වූ පැරණි ඉදිකිරීමක් වේ. සාම්ප්‍රදායිකව සත්මහල් ප්‍රාසාදය ලෙස හැඳින්වූවද මෙහි පැරණි නාමය හෝ අනෙකුත් විස්තර අවිනිශ්චිත වේ. මහා පරාක්‍රමබාහු රජු (ක්‍රි.ව. 1153-1186), විසින් පොළොන්නරුවේ සත්මහල් ප්‍රාසාදයක් කරවූ බවට මහාවංශයේ සඳහන්ව ඇතත්, මෙම ගොඩනැගිල්ල එය බැව් විශ්වාස කිරීම අපහසු බැව් පැවසෙයි.
ඉහළට නැගෙන විට පියවරෙන් පියවර කුඩාවන සේ චතුරස්‍රාකාර හැඩයෙන් මහල් හතක් වන සේ ඉදිකොට ඇති මෙම ඉදිකිරීම මෙරට විරල ඝණයේ සතූපයක් විය හැකි බව විශ්වාස කෙරේ. සත්මහල් ප්‍රාසාදය හැරුණු විට මෙම විශේෂිත ආකාරයේ ඉදිකිරීම් ත්‍රිත්වයක් අනුරාධපුර අභයගිරි විහාරයේ හා නඛා වෙහෙරහීදී දැකගත හැකිවේ. තායිලන්තයේ ලම්න්හ වාත් කුකුත් විහාරයේ ස්තූපයටද මෙය සමානකමක් දක්වයි. අග්නිදිග ආසියාතික රටවල වාස්තු ලක්ෂණ මෙම ගොඩනැගිල්ලෙහි දැකගත හැකි වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
හුසෆෙල් පාෂාණය
thumb|කිලෝග්රෑම් 186 ක් බරැති හුසෆෙල් පාෂාණය හුසෆෙල් පාෂාණය නොහොත් හුසෆෙල් ගල යනු කිලෝග්රෑම් 186 ක් බරැති අයිස්ලන්ත පුරාවෘත්තයක් හා සබැදි දැවැන්ත එසවුම්-ගලකි. රෙයිකවික් අගනුවර සිට කිලෝමීටර 132 ක් ඊසාන දෙසින් පිහිටි ගොවි වත්තක මෙම ගල පිහිටා ඇත. තරමක් ත්‍රිකෝණාකාර, ස්ලැබ් හැඩැති හුසෆෙල් ගල 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේ ගරු ස්නෝරි බියෝර්ංසන් පියතුමා විසින් ස්වභාවික ගල් වලින් සාදන ලද එළු හා බැටළු පට්ටියක තබා ඇත.
පුරාතනයේ සිට අයිස්ලන්ත වයිකිංවරුන් හුදෙක් ගල එසවීමෙන් හෝ එළු හා බැටළු පට්ටිය වටා ගල ඔසවාගෙන යාමෙන් ශාරීරික ශක්තිය පරීක්ෂා කර ඇත. එහි මුල් අරමුණ වූයේ එළු හා බැටළු පට්ටියෙහි දොරටුව ලෙස ක්‍රියා කිරීම මගින් සතුන් පැන නොගොස් පට්ටිය තුළ රැඳී සිටීම සහතික කිරීමයි.
කායශක්තිය මැනීම
හුසෆෙල් ගල තම දණහිස දක්වා එසවිය හැකිනම් (අයිස්ලන්ත භාෂාවෙන් amlóði අම්හ්‍ර්‍රොල්දි) ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර, ගල තම ඉණ මට්ටම දක්වා එසවිය හැකි ඕනෑම අයෙකු අර්ධ ශක්තිමත් (අයිස්ලන්ත භාෂාවෙන් hálfsterkur හෆ්ස්ටෙර්කූර්) ලෙස සලකනු ලැබේ. කෙසේ වෙතත්, පූර්ණ-ශක්තිමත් තත්ත්වය (අයිස්ලන්ත භාෂාවෙන් fullsterkur ෆුල්ස්ටෙර්කූර්) සඳහා, පුද්ගලයෙකු එය තම පපුව දක්වා ඉහළට ඔසවා, මීටර් 34 (අඩි 112) ක පරිමිතියක් සහිත එළු හා බැටළු පට්ටිය වටා සම්පූර්ණ වටයක් ගමන් කළ යුතුය. එම අවසාන කර්තව්‍යය කර පෙන්වීම ලෝක මට්ටමේ අසහාය-කායශක්තියක් සහ විඳදරාගැනීමක් ඇති කෙනෙකුට පමණක් කල හැක්කකි. ගල පොළොවෙන් එසවීමම 99% කට නොහැක්කකි. ශක්තිවන්තයෙක් කෙසේ හෝ ගල පපුව මත තැබූවද එය ඔබේ ඉළ ඇට කුඩු කරන තරම් බරකින්ද, හුස්ම ගැනීමද අතිශය අපහසු කරවයි.
ලෝක වාර්තාව
එදා මෙදාතුර මිහිමත බිහිවූ ලොව ශක්තිවන්තම මිනිසා ලෙස විරුදාවලිය ලත් අයිස්ලන්ත ජාතික ලෝක ශූර ස්ට්‍රෝංමෑන් ක්‍රීඩක හැෆ්තෝර් ජූලියස් බියෝර්ංසන් විසින් 2019 අයිස්ලන්තයේ ශක්තිමත්ම මිනිසා තරඟය අතරතුරදී හුසෆෙල් ගල තම පපුව මත හොබවා මීටර් 98.16 (අඩි 322 යි අඟල් 1 ක්) දුර ගමන් කරමින් ලෝක වාර්තාව පිහිටුවා ඇත.
ජනප්‍රිය මාධ්‍යයේ
2018 දී නිකුත්වූ රෝග් වාර්තාමය විශේෂාංග චිත්‍රපටය වන 'Fullsterkur' (ෆුල්ස්ටෙර්කූර්) හි අයිස්ලන්ත ජාතික ස්ට්‍රෝංමෑන් ක්‍රීඩකයෙකුවන ස්ටෙෆාන් සොල්වි පීටර්සන් විසින් අනෙකුත් ජනප්‍රිය අයිස්ලන්ත ඉසිලීමේ ගල් අතර හුසෆෙල් ගලට ප්‍රමුඛස්තානයක් දී ඇත.
වැව්
thumb|තිසා වැව|300px|right වියලි කාල වලදී වගා කටයුතු කරගැනීම සඳහා ජලය රැස්කර ක්‍රමවත්ව යොදාගැනීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති සංකීර්ණ ජල පද්ධති වැව නමින් හැඳින්වේ.
වැවේ ප්‍රභවය
කිසියම්‍ පහත් කදු වෑටියක කපොල්ලක් තූළින් ගංගා,ඈළ,දොළ,පිහිටා තිබු අතර ඵ කපොල්ල වසා වේල්ලක් බෑද ඵ කදුවෑටියෙහි නෙරෑදෙක ඵකට සම්බන්ධ කරමින් පෑරණි සිංහලයෝ වෑව් නිර්මාණය කළහ.
වාරි කර්මාන්තයේ විකාශනය
ක්‍රි.ව 6 වන සියවසේ ඡලාශ්‍රිත ප්‍රදේශවල ආර්ය ජනපද පිහිටා තිබු බව මහාවංශටීකාවේ දෑක්වේ. වාරීමාර්ග මුල් යුගයේ ගම් වැව් ලෙස නිර්මාණය විය. ක්‍රි.පු 6 වන සියවසේ විජය කුමරෑ සමඟ අනුරාධ ඈමතියා විසින් කුඩා ගම් වැවක් ඉදිකළ බව මහාවංශයේ දෑක්වේ. වාරිකර්මාන්තයේ වර්ධනය නදී පද්ධතීන් 03 ක් මුල්කොට ගෙන විකාශනය විය. රජරට ශිෂ්ටාචාරයේ මල්වතුඔය හා කලා ඔය නදී පද්ධතිය මුල් කොටගෙන වර්ධනය වු වැව් හා ඈළ මාර්ග වන්නේ යෝධ වැව,මහගල්කඩවල වැව,නුවර වැව,මහකණදරා වැව,පත්තපාසාන වැව,මහවිලච්ච්ය වැව,කලා වැව වෑදගත්ය. කලා වැවේ සීට අනුරාධපුරයේ තිසා වැවට ජලය ගෙන ගියේ සෑතපුම් 54 දිගැති ජය ගග මගිනි. අඹන් ගග හා මහවැලි ගග මුල් කොට ගෙන වැව් අමුණු නිර්මාණය විය. 1වන අග්ග‍බෝධ් රඡු මහවෑලි ගග මුල් කොටගෙන මණිමේඛලා අමුණ හා මින්නේරි වැවේන් ගලා බසින විශාල ඇළක් නිර්මාණය කර ඇත. මහවෑලි ගගේ ශාඛාවක් වු කඵ ගග හරහා හත්තොට අමුණ බෑදීමෙන් ගිරිතලේ හා කන්තලේ වැව්වලට ජලය සපයා ඇත. පරාක්‍රම සමුද්‍රය ,එරබඳු වැව, දුබුටුළු වැව,තෝපා වැව,යන වැව් 3 ඵක් කොට මහා පරාක්‍රමබාහු රජ  විසින් නිර්මාණය කර ඇත.
වැවක අංග
thumb|වැවක අංග|350px|right|link=Special:FilePath/වැවක_ලක්ෂණ.jpg
පොටා වැටිය යනු කදු වලින් එන අපද්‍රව්‍ය වළක්වා ගැනීමට යොදන බැමි ය වැව් පතුලේ කලිඟු බැමි යන නමින් හදුන්වන කළුගල් බැමි කීපයක් තිබේ මේවා යොදා ඇත්තේ පිටවාන කැඩී ගියහොත් එය රදවා ගැනීමටය. මේවා මතුපිටින් අපට නොපෙනේ.
වැවකින් ජලය බෙදා හැරිමේදි ඇති විය හැකි පීඩනයෙන් වේල්ල ආරක්ෂා කර ගැනීමේදි උපක්‍රමයකි. චූල වංශයට අනුව බිසෝ කොටුව කොටස් 03 කට බෙදන ලදී. පරණවිතාන මහතා දක්වන්නේ සොරොව්ව හරහා බැහැර කරනු ලබන වැව් ජලයේ වේගය බිඳ දැමිම බිසෝ  කොටුවේ ප්‍රධාන කාර්යය බවයි වැවක ඵක් රැස් කරගත් ජලය කුඹුරැ වලට බෙදා හැරිම සඳහා සකස් කර ගත් ක්‍රමයකි. පැරණි වාරි ශිල්පින් ඇළමාර්ග පද්ධතියේ කාර්යය ප්‍රමාණය අනුව කොටස් 03 වර්ග කර ඇත. ලෝකයේ ව්ශිෂ්ඨ ජල තාක්ෂණයක් සැතපුමකට අගල් 1ක බෑවුමක,පළමු සැතපුම්18 තුළ ඇතිවනසේ අනුරාධපුර තිසා වෑව තෙක් සැතපුම්54 දිගට කනින ලද යෝධ ඇළ ධාතුසේන රඡු කල තිබු තාක්ෂණික දියුණුවයි. වැව් බැම්ම තුළින් ජලය සුරක්ෂිතව තබා ගැනිම සිදුවේ.(වැවක ජලය රඳවා ගැනීම) සියළු වැව් වල වැව් බැම්මේ ඇතුල් පැත්ත මෙන්ම පිට පැත්තද බෑවුම් වන ලෙස ඉදි කොට ඇති අතර ඵසේ නිර්මාණය කොට ඇත්තේ ජල ධාරිතාව නිසාවැව් බැම්මට වන හානිය වළක්වා ගැනීමටයි. ගොනුව:වැව්.jpg|400px|right|thumb|link=Special:FilePath/වැව්.jpg
රළපනාව භාවිතාවන්නේ වැව් බැම්ම දියපහරවල් වලින් සේදී යාම වලකාගැනීමටය. මෙය ගල් පතුරු වලින් සාදා තිබේ. ඇළ මාර්ගයෙහි වේගයෙන් ජලය ගලා යන බෑවුම් සහිත ස්ථානයෙහි වේල්ල ආරක්ෂා කිරිම සඳහා ගල්වාන් යොදා ඇත. ඇතුලවාන යොදාගන්නේ වැවට වෙනත් ඇළකින් ජලය ගැනීමටය. ශ්‍රී ලංකා වාරි තාක්ෂණයේ සැලකිය හැක්කේ මෙම බිසෝ කොටුවයි.සොරොව්ව මගින් පිට කරන ජලයේ පීඩනය අවම කිරීම මෙමගින් සිදු කරයි.සොරොව්වේ කාර්යභාර්යට ජල කරාමයක කාර්යභාරයට සමාන වේ.එමගින් ඉටු වන්නේ වැවෙහි ඇති ජලය අවශ්‍ය වෙලාවට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වාරි ඇළට නිදහස් කිරීමයි. සොරොව්ව විවෘත කළ විට සොරොව් නළය දිගේ එන ජලයේ අධික පීඩනය, කොටසක් බිසෝ කොටුව හරහා මුදා හැරේ. පීඩනය අඩු වූ ජලය ඉදිරියට ගලා එන අතර සොරොව්ව අවසානයේදී නළ දෙකකට බෙදී වර්ගඵලය දෙගුණ වී ඇති නිසා පීඩනය තවත් අඩු වෙයි. වැව් හා බැදුණු අති විශිෂ්ඨ තාක්ෂණයක් ලෙස මෙය හදුනාගත හැක.'''
සොරොව්වක කොටස් දෙකක් දක්නට ඇත.
සාමාන්‍ය තත්ත්ව යටතේ ගොඩ සො‍රොව්වෙන් ජලය නිකුත් කෙරෙන අතර ගොඩ සොරොව්වේ මට්ටමකට වඩා වැවේ ජලය අත්‍යාවශ්‍ය අවස්ථාවල වැවේ ජලය නිකුත් කිරීමට මඩ සොරොව්ව යොදා ගනියි.රොන් මඩ පිරී වැව අපවිත්‍ර වූ අවස්ථාවල වැව පිරිසිදු කිරීමට ද මඩ සොරොව්ව යොදා ගනියි. සළපනාව
Create the page
සිව්හෙළේ ජාතික සංවිධානය
වැව්
වැවක අංග
වැව් බැම්මේ ආරක්ෂාව සදහා වැව් බැම්මේ ඇතුළු පැත්තේ පාදමේ කළුගල් පුවරු අතුරනු ලැබීම සිදුකරනු ලැබූවා. එමගින් වැව් බැම්ම ශක්තිමත් වූවා වගේම රළ පහරට වැව් බැම්ම සේදී යාමෙන්ද ආරක්ෂා වූවා. මේ ගල් පුවරු අතුරනු ලැබූ කොටස රළපනාව, රළ පැන්නුම, සළපනාව යන නම් වලින් හදුන්වනු ලබනවා.
පිටවාන
Create the page
නිල ලාංචනය :
වැව්
වැවක අංග
වැවක ජලය අධික වන විට එම අතිරික්ත ජලය පිටට ගලා යාමට ඉඩ සලසන ස්ථානය වූයේ පිටවානයි. බොහෝ අවස්ථාවලදී වැව් බැම්මේ කෙළවරක වැව් බැම්මේ මට්ටමට පහත් වන ලෙස ගල් පුවරු අල්වා කපොල්ලක් ලෙස මෙය සාදනු ලැබූවා. ජලය වැඩි කාලයේදී අතිරේක ජලය මින් බැස යාම හේතුවෙන් වැව් බැම්මට ඇතිවිය හැකි හානිය වැළකුණා.
සොරොව්ව
වැවකින් ජලය පිටකරන විවරය සොරොව්ව නමින් හැදින්වෙනවා. විශාල වැව්වල සොරොව් කිහිපයක් පිහිටි අවස්ථා දැකිය හැකියි. සාමාන්‍ය වැවක සොරොව් දෙකක් දැකිය හැකි වනවා. වැවේ ජල මට්ටම ඉහල තිබෙන අවස්ථාවක ජලය සැපයිය හැකි ආකාරයෙන් ඉහළ ජල මට්ටමේ පිහිටි සොරොව්ව ගොඩ සොරොව්ව නමින් හදුන්වනු ලබනවා. මේ ගොඩ සොරොව්ව මගින් ජල මට්ටමට සාපේක්ෂ මට්ටමේ පිහිටි උස්බිම් ප්‍රදේශ සදහා ජලය සැපයිය හැකි වූවා.
Create the page
ප්‍රධාන අරමුණ වසර 2500කට අධික කාලයක සිට සිංහල බෞද්ධ රජ්යක් වූ අපගේ මාතෘ භූමියේ  සිංහල දීපයේ වෙසෙන සියලු සිංහල බෞද්ධ ජනතාව ආගමික සංස්කෘතික සදාචාරාත්මක හා  ආර්ථිකමය වශයෙන් ඉහල නැංවීම අපගේ ප්‍රධාන අරමුණ වේ. එ සදහා වැසී වල්බිහිවී ඇති වෙහෙර විහාර නැවත නගා සිටුවීමත්. සම්යක් දුශ්ටික බුදු දහම සිංහල බෞද්ධ ජන මනසට කාවැද්දීමත්, පෙර සිංහලයා තුල තිබූ ඒ සදාචාරාත්මක හා සංස්කෘතීන් පිලිබද සිංහල බෞද්ධයා දැනුවත් කිරීමත් ඔවුන් ආර්ථිකමය  වශයෙන් පෝශණය කිරීමත් වසර දහස් ගනනනක සිට යක්ෂ රාක්ෂ නාග දේව යන සිව්හෙළයේ  අභිමානය විදහා පාන අපගේ  ශ්‍රේශ්ඨ ඉතිහාසය පිලිබදව ලක් වාසී ලෝක වාසී ජනතාව දැනුවත් කිරීම   සිංහල  බෞද්ධ  මූල ධර්ම  මත සමබර පෞරුෂයකින් යුතු ගෝලීය අභියෝග ජය ගත හැකි  තම රට දැය සමයේ අනන්යයතාවය  රැක ගනිමින්  විශ්ව ගම්මානයේ අභියෝග වලට අභිමානවත්ව  මුහුණ දී ජීවත් වියහැකි දේශප්‍රේමී, ජාතිමාමක සිංහල බෞද්ධයෙකු නිර්මාණය කිරීම අපගේ මූලික අරමුණු වේ.”
සිංහලයා ආර්තිකමය සංස්කෘතිමය හා සදාචාරාත්මකව නාගා සිටුවීමට  කරන වැඩ පිලිවෙල
වැව්
වැවක අංග
බිසෝකොටුව
පැරණි වැව් කර්මාන්තයේ විශිෂ්ඨ ශ්‍රී විභූතීය පෙන්නුම් කරන අංගයක් ලෙස බිසෝකොටුව හැදින්විය හැකිය. විශාල ගැඹුරු වැවකින් වැව් බැම්ම හරහා සොරොව්වක් මගින් ජලය පිටට ගලා යාමේදී ඇතිවන පීඩනය වැව් බැම්මට හානිකර විය හැකිය. වැව් ඉවුරත් ජල මට්ටමත් එක්වන තැන ගැඹුරු හතැරැස් ළිඳක හැඩයට තනා ඇති බිසෝකොටුව මගින් එකී පීඩනය පාලනය කරනු ලැබේ. බිසෝකොටුව යනු සොරොව්වෙහි ඉදිකල ප්‍රධාන කොටසකි.එම බිසෝකොටුව පතුලේ සිට වැව් කණ්ඩිය හරහා පිටට ජලය ගෙනයනු ලැබේ. අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට හා අවශ්‍ය වේලාවට ජලය ලබා ගැනීම සදහා මෙම බිසෝකොටුවේ විශේෂ ජල පාලක උපකරණයක් යොදා තිබිණි. පැරණි සෙල්ලිපි ආදියෙහි මෙය මොහොල ලෙස හදුන්වා තිබේ.
Create the page
2.බුදු සසුනේ වර්තමාන මෙන්ම අනාගත සුරක්ෂිත භාවය වෙනුවෙන් වැඩ කටයුතු කිරීම ඒ සදහා a.අවම පහසුකම් සහිත වෙහෙර විහාර නිවැරදිව හදුනගෙන පිලිසකර කිරීම. b.වැසී ගිය විහාරස්ථාන හදුනාගෙන ඒවා පිලිසකර කර සංඝ රාත්නයට පූජා කිරීම. c.ධර්ම ප්‍රචාරක වැඩ සටහන් දියත් කිරීම d.බෞද්ධ බික්ෂුන් ආරක්ෂා කර ගැනීමට සහ ඔවුනට අවශ්‍ය පහසුකම් ලබා දීමට අරමුදල උපයෝගී කර ගනිමින් ක්‍රියාත්මක වීම. e.පුරාවස්තු විනාශ කිරීම හා සොරා ගැනීම, විහාර දේපල විනාශ කිරීම සහ සොරකම් කිරීම සදහා දැඩි දඩුවම් සදහා නීති ගෙන ඒම සහ සම්මත කරවා ගැනීම.
3.සිංහල බෞද්ධ ජනයාගේ ආර්ථිකය ශක්තිමත් කිරීම සදහා රටේ පරිසර පද්ධතියට සහා දේශගුණික රටාවට ගැලපෙන පාරම්පරික දැනුම පදනම් වූ සර්වකාලීන යහපත් ධරනීය සංවර්ධනයක් හා පූර්ණ ස්වයංපෝශිත හා සංරක්ෂණ ආර්ථික රටාවන් හදුන්වා දීම.
වැව්
වැවක අංග
මුල් යුගයේ තනන ලද බිසෝකොටු වලටත් පසු කාලයේ තනන ලද බිසෝකොටුවලත් දක්නට ඇති එකම වෙනස විශාලත්වයෙන් වැඩිවීම පමණි. තාක්ෂණික ලක්ෂණවල වෙනසක් සිදුවී නොමැත. එයින් පැහැදිලි වනුයේ බිසෝකොටුව මුල් අවස්ථාවේදීම තාක්ෂණික අංග අතින් පරිපූර්ණ නිර්මාණයක් වූ බවයි.
Create the page
4.පාරම්පරික ස්වයං රැකියා සදහා අරමුදල මගින් ආධාර ලබාදීම හා ගැලපෙන ස්වයං රැකියා හදුන්වාදී පුද්ගල ජන ජීවිතය ආර්ථිකමය වශයෙන් ශක්තිමත් කිරීම
වැව්
වැවක අංග
මුරගල
Create the page
5. වසර 6000කටත් වඩා පැරණි අපේ ඉතිහාසය සංස්කෘතිය පිළිබදව දහම් පාසැල් මට්ටමින් අධ්‍යාපනය ලබා දීම. හෙළ ඉතිහාසය එනම් ප්‍රාග් ඉතිහාසය පිළිබදව පාසැල් මට්ටමින් දැනුවත් කිරීම ආරම්භ කිරීම.
වැව්
වැවක අංග
වැවක සොරොව්වේ හෝ ඒ අසල හෝ නාග රූපයක් සහිත මුරගලක් බොහෝවිට දක්නට ලැබේ. නාගයා ජලයට අධිගෘහිත යැයි පැරැන්නන් විසින් සලකන ලදී. ඒ නිසා වැව් පොකුණු ආදිය සෑදූ කළ ඒවාට ආරක්ෂාව සදහා නාග රූප ඉදිකරන ලද බව පෙනී යයි. එසේ නාග රූපයක් ඉදිකළ විට වැවේ ජලය අඩු නොවන බවට විශ්වාසයක් තිබුණි.
මේ මූලික නිර්මාණ එක්වීමෙන් සෑදුණු වැව අපේ පැරණි තාක්ෂණික නිපුණතාවය විදහා දක්වනු ලබයි. වැවක සියලූම අංග විදහා දක්වන වැවක් ලෙස මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමන් විසින් ඉදිකළ පරාක්‍රම සමුද්‍රය දැක්විය හැකියි.
වාරි මාර්ග නඩත්තුව හා පාලනය
200px|right|thumb
මේ අඩවිත් බ‍ලන්න
ප්‍රවර්ගය:සාම්ප්‍රදායික සිංහල දැණුම ප්‍රවර්ගය:වැව්
Create the page
clash of clans
දෙ රොවාලොටියොනිබුස් ඕර්බියුම් කොයෙලේස්තියුම්
ඉතිහාසය
thumb|left|190px|[[කොපර්නිකස්|කොපර්නිකස්ගේ අත් පිටපතෙහි සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි සූර්යකේන්ද්‍රීය ආකෘතිය දැක්වෙන අයුරු]] කොමෙන්තරියොලුස් ලෙසින් හැඳින්වුනු, කෙටි, මාතෘකාවක්-නොමැති, නිර්නාමික අත්පිටපතක් තුල, කොපර්නිකස් විසින් සිය පද්ධතියේ සංක්ෂිප්තය සකසා සිය මිතුරන් කිහිප දෙනෙකුට බෙදා හැරියේය. 1514 වසරට කාල-නිර්ණය කර ඇති වෛද්‍යවරයෙකුගේ ලේඛනාල ලැයිස්තුවක,  කොමෙන්තරියොලුස් හා ගැලපෙන විස්තරයක් සහිත අත්පිටපතක් අඩංගුව ඇති අතර, කොපර්නිකස් විසින් තම නව පද්ධතිය පිළිබඳ කටයුතු ඒ කාලය වන විට අරඹන්නට ඇති බව එම නිසා සිතිය හැක. බොහෝ ඉතිහාසඥයින් විශ්වාස කරනුයේ, ඔහු විසින් කොමෙන්තරියොලුස්  රචනය කලේ ඉතාලියෙන් ඔහුගේ පැමිණීමෙන් පසුව බව වන අතර, මෙම වකවානුව බොහෝ විට  1510 වසරට පසුව විය හැක. මෙම කාලය වන විට, කොපර්නිකස්ගේ පූර්වාපේක්ෂ වූයේ, ග්‍රහලෝකයන්ගේ  ප්‍රත්‍යක්ෂ කර ගත් චලිත අනුසාරයෙන්,  පෘථිවියේ චලිතය ඔහු විසින් පහසුවෙන් ප්‍රතිසන්ධානය කල හැකි බවද,  එකල භාවිතයේ ප්‍රචලිතව පැවති ටොලමික පද්ධති අනුවාදයවූ, ඇල්ෆොන්සීනේ වගු භාවිතයේදී අවශ්‍ය චලිත සංඛ්‍යාවට වඩා අඩු සංඛ්‍යාවක් අනුසාරයෙන් එය කල හැකි බවත්ය.
රෙජීයමන්ටේනස්ගේ ශිෂ්‍යයෙක්වූ, බෙර්නාර්ඩ් වෝල්තර් (1430–1504) විසින් නියුරම්බර්ග්හිදී, සිදු කල බුද ග්‍රහයා පිළිබඳ නිරික්ෂණ, ජොහානස් ෂොනාර් විසින් කොපර්නිකස් වෙත සැපයුනු අතර, සම්පූර්ණයෙන් 45 ක්වූ මෙම නිරික්ෂණ අතරින්, 14 ක් දේශාංශ සහ අක්ෂාංශ සහිත විය. කොපර්නිකස් විසින්, මෙයින් තුනක්,  දෙ රොවාලොටියොනිබුස්  තුල භාවිතා කලේ, දේශාංශ පමණක් ලබා දෙමින් වන අතර, සාවද්‍ය ලෙසින්  ෂොනාර් වෙත උප ලක්ෂණය කෙරිණි. ෂොනාර් විසින් 1544 දී ප්‍රකාශිත ''ඔබ්සර්වේෂන්ස් XXX අකොරුම් අග්‍රීමෝ රෙජිමොන්ටානො  එට් බි. වොල්තේරො නොරිම්බෙර්ගෙ හබීතේ, [4°, නෝරිම්බ්. 1544]'' හි සඳහන් අගයයන් වෙතින් කොපර්නිකස්ගේ අගයයන් මදක් වෙනස් විය.
කොපර්නිකස්ගේ අත් අකුරින්ම ලියවුනු දෙ රොවාලොටියොනිබුස්  හී අත්පිටපතක් විනාශ නොවී පැවතිනි. ඔහුගේ මරණින් පසු, ඔහුගේ ශිෂ්‍ය, රෙටිකස් හට, ප්‍රකාශනය සඳහා එහි පිටපතක් ලබා දී ඇත්තේ පරිකථන නොමැතිවයි. හයිඩ්ල්බර්ග් හරහා, එය ප්‍රාග් වෙත ළඟා වී ඇති අතර, 19වන සියවසෙහි එය නැවත සොයා ගෙන අධ්‍යයනය කර ඇත. භාවිතා කර තිබූ විවිධ කඩදාසි වර්ග ඇතුළු සියල්ල අනුසාරයෙන් අත්පිටපත සියුම් විමර්ශනයකට භාජනය කල ප්‍රාඥයන් හට එය නිර්මාණය කෙරුණු දළ කාලසටහනක් නිමවා ගත හැකි විය. පෙනී යන ආකාරයට, කොපර්නිකස් විසින් මෙය අරඹා ඇත්තේ, ඔහුගේ නව ආකෘති පරිපූර්ණ කිරීමේ අරමුණින්, තාරකාවිද්‍යාත්මක නිරීක්ෂණ කිහිපයක් සිදු කිරීමෙනි. නිරීක්ෂණ සිදු කරමින් සිටියදීම ඔහු පොත ලිවීම ආරම්භ කරන්නට ඇත. 1530 ගණන් වන විට පොතෙහි සැලකිය යුතු කොටසක් නිමව තිබුණද, ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට කොපර්නිකස් පසුබට විය.
විටෙන්බර්ග් වෙතින් වූ තරුණ ගණිතඥයෙකු වූ, ජොජ් ජොයාකීම් රෙටිකස්, 1539 වසරෙහිදී  ෆ්‍රොයෙන්බුග් (ෆ්‍රොම්බෝර්ක්)  වෙත පැමිණියේ ඔහු සමග අධ්‍යයනයෙහි යෙදීමටය. රෙටිකස් විසින් කොපර්නිකස්ගේ අත්පිටපත කියවූ අතර, නම්බර්ග් හී ඔහුගේ ජ්‍යෝතිෂවිද්‍යා ගුරුවරයා වූ ෂනර් වෙත විවෘත ලිපියක් ලෙසින් එහි ප්‍රධාන සිද්ධාන්තයන්හී තාක්ෂණ-නොවන සාරාංශයක් වහාම ලිවීය ; 1540 වසරෙහිදී ඔහු විසින් ඩන්ෂිස් හිදී මෙම ලිපිය ප්‍රකාශයට පත් කලේ  නරාටියො ප්‍රීමා ලෙසිනි. රෙටිකස්ගේ මිත්‍රයා සහ උපදේශකයා වූ අහිලිස් ගසාර් විසින් නරාටියෝ හි දෙවන සංස්කරණයක් 1541 වසරෙහිදී බාසල් හිදී ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි. එහි අනුකූල පිළිගැන්ම නිසා, ඔහුගේ ප්‍රධාන නිර්මාණයන්හී බොහෝ කොටස් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට කොපර්නිකස් අත්‍යන්තයේදී එකඟවූ අතර, එතෙකුදු ප්‍රකාශයට පත් නොවී තිබූ දෙ රොවාලොටියොනිබුස්  හී දෙවන පොතෙහි කොටස් 1542 වසරෙහිදී, ත්‍රිකෝණමිතිය පිළිබඳ නිබන්ධයක පළ කෙරිණි. රෙටිකස් විසින් එය කොපර්නිකස්ගේ නමින් ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි.
රෙටිකස්ගේ දැඩි බලපෑම මධ්‍යයෙහි සහ, ඔහුගේ නිර්මාණයන් සඳහා පළමු සාමාන්‍ය පිළිගැන්ම අසතුටුදායක නොවූ බැවින්, කොපර්නිකස් අත්‍යන්තයෙහිදී එකඟ වූයේ, ජොහැන්නස් පෙත්‍රෙයූස් විසින් නුන්බර්ග් (නියුරම්බර්ග්) හිදී විසින් මුද්‍රණය කිරීම සඳහා, විටෙන්බර්ග් හීදී රෙටිකස් වෙත බාර දීම සඳහා, ඔහුගේ සමීප මිතුරා වූ, රදගුරු  ටීඩර්මාන් ගීස වෙත ඔහුගේ පොත ලබා දීමටය. කොපර්නිකස්ගේ මරණයට කෙටි කලකට පෙර, 1543 වසරෙහිදී, එය ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි.
අන්තර්ගතය
thumb|200px|ග්‍රන්ථනාම පිටුව, 2වන සංස්කරණය, [[බාස්ල්, ඔෆ්සිකීනා හෙනරිකපැට්‍රිනා, 1566]]
ඔහුගේ නව සිද්ධාන්තය තේරුම්ගැනීමට සහ පිළිගැනීමට, භෞතික විද්‍යාව නොව ගණිතය පදනම් විය යුතු බව තර්ක කරමින් ලියන ලද සංඥාපනයක් තුලින්, මෙම පොත තුන්වන පාවුළු පාප් වහන්සේ වෙත කැප කර තිබුණි.
"පොත්" (කාණ්ඩ හෝ කොටස්) සයකට දෙ රොවාලොටියොනිබුස්  බෙදා තිබුණේ, මෙය විසින් යාවත්කාල කෙරුණු සහ ආදේශ කෙරුණු ටොලමිගේ ඇල්මජෙස්ට් හී පිරිසැලැස්ම අනුව යමිනි:
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:1543 දී රචිත පොත් ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාවෙහි 1543 වසර ප්‍රවර්ගය:තාරකාවිද්‍යාවෙහි ඉතිහාසය ප්‍රවර්ගය:තාරකාවිද්‍යාත්මක පොත් ප්‍රවර්ගය:ලතින් පාඨ ග්‍රන්ථ ප්‍රවර්ගය:මෙමරි ඔෆ් ද වර්ල්ඩ් ලේඛනය ප්‍රවර්ගය: නිකොලස් කොපර්නිකස් විසින් සිදු කෙරුණු කෘති ප්‍රවර්ගය:කොපර්නිකානු විප්ලවය
කොපර්නිකානු සූර්යකේන්ද්‍රවාදය
thumb|300px| නිකොලස් කොපර්නිකස්ගේ දෙ රොවාලොටියොනිබුස් ඕර්බියුම් කොයෙලේස්තියුම් හී සූර්යකේන්ද්‍ර ආකෘතිය
කොපර්නිකානු සූර්යකේන්ද්‍රවාදය යනු, නිකොලස් කොපර්නිකස් විසින් 1543 වසරෙහිදී ප්‍රවර්ධනය කොට ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණු,  තාරකා විද්‍යාත්මක ආකෘතියකට භාවිතා වන නමකි. එය විසින්, අචල සූර්යයා, විශ්වයෙහි කේන්ද්‍රය අසබඩ ස්ථානගත කරන ලද අතර, පෘථිවිය සහ අනෙකුත් ග්‍රහලෝක එය වටා, අපිචක්‍රයන්ගෙන් වෙනස් කෙරෙන වෘත්තාකාර පථයන්හී ඒකාකාර වේගයන්ගෙන් චලනය වන බව දක්වයි. සියවස් ගණනාවක් පුරා, බටහිර සංස්කෘතිය තුල මුල් බැස ගත්, පෘථිවිය විශ්වයෙහි කේන්ද්‍රයෙහි තැබූ, ටොලමීය විධික්‍රමයෙන් බැහැරව යෑමට කොපර්නිකානු ආකෘතියට හැකිවූ අතර, නූතන  තාරකා විද්‍යාවෙහි සහ විද්‍යාත්මක විප්ලවයෙහි දියත් කිරීම ලෙසින් සැලකෙයි.
පුරාතන ග්‍රීකයෙක්වූ ඇරිස්ටාකස් විසින් ඒ වන විටත් සූර්යකේන්ද්‍රීය සිද්ධාන්තයක් යෝජනා කර තිබූ බව කොපර්නිකස් දැන සිටි අතර, ආශ්‍රිතයක් තුල එහි යෝජකයෙක් ලෙසින් ඔහු හුවා දැක්වූ බව සහ  එනමුදු එය ප්‍රකාශනය කිරීමට පෙර එම සඳහන මකා දැමූ බවත් පෙනෙන මුත්, ඇරිස්ටාකස්ගේ සිද්ධාන්තය පිළිබඳ විශේෂිත විස්තර හෝ එය පරිශීලනය කිරීමට හැකියාව හෝ කොපර්නිකස් වෙත තිබුණු බවට සාක්ෂි නොමැත. 1514 වසරට පෙරදී, ස්වීය සූර්යකේන්ද්‍රීය සිද්ධාන්තයෙහි සංක්ෂිප්තයක් ඔහු විසින් සිය සහායයන් අතරෙහි සංසරණය කර යැවුවද, සිය ජීවිත කාලයෙහි බොහෝ කල් ඉක්මගිය තන්හී සිය ශිෂ්‍ය රෙටිකස් විසින් පොළඹවන ලබන තුරු, එය ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට ඔහු තීරණය නොකලේය. ගණිතමය අනුපිළිවෙළක් සහිත විශ්වලෝකයෙහි පාරභෞතිකවාදාත්මක ගම්‍යාර්ථයන් ආරක්ෂණය කරමින්ම, සූර්ය වසරක දිග වඩාත් මනෝඥ ලෙසින් හා නිරවද්‍ය ලෙසින් නිර්ණය කරමින්, ටොලමීය ආකෘතියට ප්‍රායෝගික විකල්පයක් ඉදිරිපත්කිරීම, කොපර්නිකස් වෙත වූ අභියෝගය විය. එබැවින්, ඔහුගේ මෙම සූර්යකේන්ද්‍ර ආකෘතිය විසින්, ග්‍රහලෝකයන්හී වෘත්තාකාර පථ, අපිචක්‍රයන් සහ, ඒකාකාර වේගයන් වැනි ටොලමික මූලාංග කිහිපයක් රඳවා ගබා ගැනීම නිසා, සාවද්‍යතාවයන් ඇති වුවද, ඒ අතරතුරදීම පහත ආකාර නවෝත්පාදනයන් ඉදිරිපත් කරන ලදි:
පෘථිවිය චලනය වන බව සැලකූ පැරණි සිද්ධාන්ත
ෆිලලොස් (ක්‍රිපූයු 4වන සියවස) යනු, පෘථිවිය චලනයෙහි යෙදෙන බවට උපන්‍යාසයෙහි යෙදුණු මුල් කිහිපදෙනොගෙන්  එක් අයෙක් වන අතර,  ගෝලීය පෘථිවියක් පිළිබඳ පයිතගරස්ගේ සිද්ධාන්තවලින් පොළඹවනු ලැබුවා විය හැක. ක්‍රිපූයු 3වන සියවසෙහිදී සැමොස්හී ඇරිස්ටාකස් විසින්, දැනට දන්නා පරිදී, පළමුවන සූර්යකේන්ද්‍රීය  සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය පිළිබඳ යෝජනා ඉදිරිපත් කරන්නට, (තම අක්ෂය වටා පෘථිවියේ භ්‍රමණය ගැන කථා කල)  ඉරක්ලීඩිස් පොන්ඩිකොස්ගේ සමහරක් සිද්ධාන්ත ප්‍රවර්ධනය කළේය. ඔහුගේ මුල් පාඨ ග්‍රන්ථය අස්ථානගතවී ඇතත්, ආකිමීඩියස්ගේ ද සෑන්ඩ්  රෙකනර් (ආකීමෙඩි සිරාකූසනි ආරෙනරියුස් ඇන්ඩ් ඩිමෙන්සියො සියර්කුලි) පොතෙහි එන ආශ්‍රයක් වෙතින්, සූර්යකේන්ද්‍ර ආකෘතිය වැඩිදියුණු කල ඇරිස්ටාකස්ගේ කෘතියක් පිළිබඳ විස්තර කෙරෙයි.
පුස්තක නාමාවලිය
ප්‍රවර්ගය:තාරකා විද්‍යාවෙහි ඉතිහාසය ප්‍රවර්ගය:චින්තනයන්හි ඉතිහාසය ප්‍රවර්ගය:නිකොලස් කොපර්නිකස් ප්‍රවර්ගය:කොපර්නිකානු විප්ලවය
ශ්‍රී ලංකා විශේෂ යාත්‍රා බලඝණය
විශේෂ යාත්‍රා බලඝණය(SBS) (Special Boat Squadron) ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාවේ විශිෂ්ඨතම විශේෂ බලකා ඒකකය වේ. බ්‍රිතාන්‍ය විශේෂ යාත්‍රා සේවය අනුව යමින් 1993 වසරේ මෙම විශේෂ ප්‍රහාරක බලඝණය ශ්‍රීලංකා නාවික හමුදාවේ ස්ථාපනය කරන ලදි.
ශ්‍රි ලංකා හමුදාවට අයත් විශේෂ බලකා යටතේ වර්ගීකරණය වන මෙය කොමාන්ඩෝ රෙජිමේන්තුව (CR), විශේෂ බලකාය (SF), රෙජිමේන්තු විශේෂ බලකාය (ශ්‍රීලංකා ගුවන් හමුදාව ) යන විශේෂ බලකා බලඝණ හා එක්ව ක්‍රියා කරන එකම නාවික හමුදා විශේෂ බලකා බලඝණය වේ.
කාර්‍ය භාරය
විශේෂ යාත්‍රා බලඝණය, එක්සත් රාජධානියේ නාවුක විශේෂ ඒකකය වන විශේෂ යාත්‍රා සේවාව(Special Boat Service - SBS) ආදර්ශයට ගෙන නිර්මාණය කොට ඇත. මෙහි කාර්‍ය භාරය වන්නේ නාවුක විශේෂ බලකායක් ලෙස   මුහුදහා ජලාශ්‍රිතව සිදුවන මෙහෙයුම්, සමුදුරේදී ඇතිවන ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාර වලට එදිරිව සිදු කරන මෙහෙයුම් , ත්‍රස්තවාදීන් හා ඉලක්ක පිරික්සීම් හා හඳුනාගැනීම් , කිමිදුම් සටන්කරුවන් හා කුඩා වේග ප්‍රහාරක යාත්‍රා මගින් සිදු කරන මෙහෙයුම් වැනි විශේෂ නාවුක මෙහෙයුම් සඳහා දායකත්වය ලබා දීමයි. විශේෂ බලකා ඒකකයක් ලෙස, එහි කාර්යභාරයන් මුහුදේ සිදුකරන ක්‍රියාන්විත සඳහා පමණක් සීමා නොවේ. බොහෝ අවස්ථා වලදී ශ්‍රීලංකා කොමාන්ඩෝ රෙජිමේන්තුව, යුධ හමුදා විශේෂ බලකාය හා එක්ව ගොඩබිම ඒකාබද්ධ සටන් සඳහා ද මෙම බලඝණය තම දායකත්වය නිතැතින්ම දක්වා ඇත.
විශේෂ යාත්‍රා බලඝණයේ කර්තව්‍යයන් හා කාර්යභාරයන් ලෙස සලකනු ලබන්නේ,
ඉතිහාසය
ශ්‍රීලංකා නාවික හමුදා විශේෂ යාත්‍රා බලඝණය 1993 ජනවාරි 13 දින, ලුතිනන් කමාන්ඩර් රවීන්ද්‍ර විජේගුණරත්න ගේ නායකත්වයෙන් යුතු ව අධිකාරිලත් නිලධාරින් 2ක් හා සෙසු නිලයන් 76 කගෙන් සමන්විතව යාපනය කරෙයිනගර් වල පිහිටි ශ්‍රිලං.නා.නෞ. එළාර හිදී ආරම්භ කරන ලදි. විශේෂ පුහුණුවකින් පසුව 25 දෙනෙකුගෙන් යුතු ප්‍රථම විශේෂ යාත්‍රා බලඝණය පිහිටුවන ලදි. මෙම ඒකකයේ පළමු මෙහෙයුම වූයේ 1993 නොවැම්බර් මසදී ත්‍රස්තවාදීන් විසින් අත්පත් කරගත් පූනරීන් නාවික කඳවුර නැවත අත්පත් කර ගැනීමයි. වි.යා.බ විසින් ශ්‍රීලංකාවේ පැවති  රිවිරැස, දිරිතර, අග්නිඛීල වැනි ප්‍රධාන මෙහෙයුම් රැසකදී තම දායකත්වය මාතෘභූමිය වෙනුවෙන් සපයා ඇත. තවද අවසන් මානුෂීය මෙහෙයුමේදී ක්‍රියාකාරීව තම දායකත්වය වි.යා.බ විසින් විශිෂ්ට ලෙස දක්වා ඇත.
යුද්ධයේ අවසාන කාල පරිච්ඡේදයේ වේග ප්‍රහාරක ජෙට් බෝට්ටු වැනි කුඩා ප්‍රහාරක යාත්‍රා මගින් මුහුදු කොටින්ගේ යාත්‍රා හා මරාගෙන මැරෙන කොටි බෝට්ටු වලින් සිදු කල ප්‍රහාර වලට එරෙහිව ක්‍රියාන්විත දියත් කිරීම විශේෂ යාත්‍රා බලඝණය මගින් සිදුවිය.
බාහිර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ත්‍රස්ත මර්දනය
මහා පරාක්‍රමබාහු රජ මාළිගය
thumb|මහා පරාක්‍රමබාහු රජ මාළිගය මහා පරාක්‍රමබාහු රජ මාළිගය (හෝ වෙෙජයන්ත ප්‍රාසාදය/ විජයොත්පාය) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරයේ ඇතුල් නුවර තුල දැකගත හැකි මහා පරාක්‍රමබාහු රජුගේ (ක්‍රි.ව. 1153-1186) සත් මහල් මාළිගාව වේ. මෙම මාළිගය එහි වූ මූලික සැළැස්මට අනූව 12 වන ශතවර්ෂයේ අනුරාධපුර විජයබා මාළිගයට, පඬුවස්නුවර හා යාපහුව යන මාළිගාවන්ට සමාන බව පැවසේ.
නාමය
ශක්‍ර දෙවියින්ගේ වාසභවන හැඳින්වීම සඳහා යොදන වෙෙජයන්ත ප්‍රාසාදය යන නාමය අතීතයේදී මෙම පරාක්‍රමබාහු රජ මාළිගය හැඳින්වීමට යොදා තිබූ බව ප්‍රකාශ වේ. රජු සහ දෙවියන් සමාන යැයි යන සංකල්පය ඉස්මතුකරවීම සඳහා මෙවැනි නාමයක් සිය රජ මාළිගාවට යෙදීමට රජු කටයුතු කරන්නට ඇතැයි මින් ගම්‍ය කෙරේ.
මාළිගය
thumb|මහා පරාක්‍රමබාහු රජ මාළිගාවේ ඇතුලත බිත්තිහී පැරණි කපරාරු කොටස් තවමත් ශේෂව පවතී ඉතාමත් ඝන ශක්තිමත් ගඩොලින් නිමවා ඇති මෙම මාළිගය එකල මහල් හතකින් සමන්විතව තිබූ බව පැවසෙයි. උඩු මහල් ලී බාල්ක මත ලෑලි සවිකිරීම මගින් නිමවා තිබී ඇති අතර මහල් තරණය සඳහා ගල් පඩි යොදා තිබූ බව විශ්වාස කෙරේ. තිබූ යැයි කියැවෙන මහල් හතෙන්, මහල් තුනක අවශේෂ වර්ථමානයේ දැකගත හැකි වන අතර දැව බාල්ක සඳහා උපයෝගී කොට ගත් තව් හා බිත්ති කුහර, ඝන ගඩොල් බිත්ති අතර ශේෂව පවතී. මාළිගාව ගිනිගෙන දැවීමෙන් විනාශ වූ බවට සාධක පවතී.
මහාවංශයට අනූව මෙම මාළිගයෙහි කාමර දහසක් තිබූ බව කියැවෙයි. කෙසේවූවද මාළිගා ගොඩනැගිල්ලෙහි කාමර දහසක් පැවතීම සිදුවිය නොහැක්කක් සේ සැළකුණද සමස්ථ මාළිගා පරිශ්‍රය තුල කාමර දහසක් තිබෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. මාළිගය අවට නොයෙකුත් ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම් දැකගත හැකි වන අතර ඒවා විවිධ පූජා, විනෝද කටයුතු, දැසි දස්සන්ගේ ලැගුම්හල් හා ගබඩා ආදිය සඳහා යොදා ගන්නට ඇතැයි සැළකේ.
ආශ්‍රේය
ප්‍රවර්ගය:පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
1616
1616 වසර (MDCXVI) යනු, ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුන ප්‍රකාර සිකුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්දක් (සබැඳිය විසින් මුළු දින දසුන පෙන්වනු ඇත) සහ   දින-10 ක් මන්දගාමී ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර   සඳුදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්දක් විය.
ලිබර්ටි ප්ලාසා, කොළඹ
ලිබර්ටි ප්ලාසා (Liberty Plaza) යනු කොළඹ කොල්ලුපිටියේ පිහිටි ශ්‍රී ලාංකික සාප්පු සංකීර්ණයකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු වෙළෙඳ සංකීර්ණයයි. ලිබර්ටි ප්ලාසා ඇඳුම්, සෙල්ලම් බඩු, වයින්, ආහාර, උපාංග සහ ස්වර්ණාභරණ වැනි විවිධ නිෂ්පාදන අලෙවි කරයි. එය ජංගම දුරකථන සාප්පු සඳහා ප්රසිද්ධය. එය ඉරිදා හැර සෑම දිනකම විවෘත වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:කොළඹ
උල්පත් විහාරයේ බුද්ධ ප්‍රතිමාව
උල්පත් විහාරයේ බුද්ධ ප්‍රතිමාව (චීන: 中原大佛; සරල චීන: 山大佛; සම්ප්‍රදායික චීන: 魯山大佛) යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ චීනයේ හෙනාන්හි ලුෂාන් ප්‍රාන්තයේ ෂාඕකුන් නගරයේ පිහිටා ඇති දැවැන්ත බුද්ධ ප්‍රතිමාවකි. වෛරෝචන බුදුන් වහන්සේ‍ගේ රුව නිරූපිත මෙම ප්‍රතිමාව වර්ෂ 1997 සිට 2008 දක්වා කාලය තුළ ඉදිවූවකි. මෙම ප්‍රතිමාව පිහිටා ඇත්තේ චීනයේ ජාතික අබාධ මාර්ගය අංක. 311 ආසන්නයේ ෆොඩුෂාන් දර්ශනීය පෙදෙස තුළ ය. 128 m (අඩි 420) ක් උසැති මෙම බුද්ධ ප්‍රතිමාව, 20 m (අඩි 66) ක් උසැති පද්මාසනයක් මත වැඩ හිඳින අයුරින් නිර්මාණය කොට තිබේ. උල්පත් විහාරයේ මෙම බුද්ධ ප්‍රතිමාව ලොකයේ උසම ප්‍රතිමාව ලෙස සලකනු ලබයි.
විස්තරය
මෙම බුද්ධ ප්‍රතිමාවට අමතරව එම ප්‍රතිමාව පිහිටුවා ඇති 25 m (අඩි 82) ක් උසැති පාදම/ගොඩනැගිල්ල ද සැලකිල්ලට ගත්විට මෙම ස්මාරකයේ සම්පූර්ණ උස ලෙස 128 + 25 = 153 m (අඩි 502) ක් ලැබේ. 2008 ඔක්තෝබර් මාසය වන විට මෙම ප්‍රතිමාව පිහිටුවා ඇති කඳු ගැටය තවත් අමතර පාදස්තල දෙකක් පිහිටුවීම පිණිස යළි හැඩගන්වමින් පැවතිණි. ඉන් ඉහළ පාදම 15 m පමණ උසැති ය. ඒ අනුව වර්තමානය වන විට මෙම ස්මාරකයේ සම්පූර්ණ උස ලෙස 208 m (අඩි 682) ක් ලැබෙන බව පැවසේ.
මෙම ව්‍යාපෘතිය සමස්තයක් ලෙස සැලකූ විට සම්පූර්ණ පිරිවැය ලෙස ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 55ක පමණ වියදමක් දරන්නට සිදුවන්නට ඇති බව ඇස්තමේන්තුගත කෙරිණි. ඉන් මිලියන 18ක්ම බුද්ධ ප්‍රතිමා‍ව වෙනුවෙන් වැය විය. මුලින් ඇස්තමේන්තුගත කෙරුණේ මෙම ප්‍රතිමාව තඹ කැබලි 1,100ක් (තඹ ලෝකඩ හෝ පිත්තල නොවේ) ආධාරයෙන් වාත්තු කොට තැනවීමටයි. බුද්ධ ප්‍රතිමාවේ සම්පූර්ණ ස්කන්ධය ටොන් 1,000ක් පමණ වේ. බුද්ධ ප්‍රතිමාවට පහළින් බෞද්ධ විහාරයක් ද ඉදිකොට තිබේ.
උච්ඡිෂ්ට ගණපති
උච්ඡිෂ්ට ගණපති (उच्छिष्ट-गणपति, ) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ හින්දු දෙවි ගනේෂයන්ගේ (ගණපති) තන්ත්‍රික ස්වරූපයකි. මොහු උච්ඡිෂ්ට ගණපත්‍ය නිකායයෙහි ප්‍රධාන දේවතාවා වන අතර, එය ගණපත්‍යයන්ගේ ප්‍රධාන ගුරුකුල සය අතුරින් එකකි.
හිස්ටමින්
හිස්ටමින් යනු ස්ථානීය ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිචාර සන්නිවේදනයට සම්බන්ධ කාබනික නයිට්‍රජන් සංයෝගයක් මෙන්ම බඩවැලේ භෞතික විද්‍යාත්මක ක්‍රියාකාරකම් නියාමනය කරන අතර මොළය, සුෂුම්නාව සහ ගර්භාෂය සඳහා ස්නායු සම්ප්‍රේෂකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. හිස්ටමින් 1910 දී සොයා ගන්නා ලද බැවින්, එය ස්‍රාවය කිරීම සඳහා සම්භාව්‍ය අන්තරාසර්ග ග්‍රන්ථි නොමැති නිසා එය දේශීය හෝමෝනයක් ( ඔටොකොයිඩ ) ලෙස සැලකේ. කෙසේ වෙතත්, මෑත වසරවලදී, හිස්ටමින් මධ්යම ස්නායු සම්ප්රේෂකයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. හිස්ටමින් ප්‍රදාහක ප්‍රතිචාරයට සම්බන්ධ වන අතර කැසීම සඳහා මැදිහත්කරුවෙකු ලෙස ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. ආගන්තුක රෝග කාරක සඳහා ප්රතිශක්තිකරණ ප්රතිචාරයේ කොටසක් ලෙස, හිස්ටමින් නිපදවනු ලබන්නේ බේසොෆිල සහ අසල ඇති සම්බන්ධක පටක වල ඇති කුඹ සෛල මගිනි. හිස්ටමින් මගින් කේශනාලිකා වල සුදු රුධිරාණු සහ සමහර ප්‍රෝටීන වලට පාරගම්යතාව වැඩි කරන අතර එමඟින් ආසාදිත පටක වල රෝග කාරක වලට සම්බන්ධ වීමට ඉඩ සලසයි. එය එතිලමයින් දාමයකට සවි කර ඇති ඉමිඩසෝල් වළල්ලකින් සමන්විත වේ; කායික තත්ව යටතේ පැති දාමයේ ඇමයිනෝ කාණ්ඩය ධන ආරෝපිත වේ.
අමෙන්හොටෙප් II
අමෙන්හොටෙප් II (ඇතැම්විට අමෙනෝෆිස් II ලෙස ද කියවනු ලබයි; අරුත අමුන් ප්‍රීතියට පත්වන) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ 18වන රාජවංශයේ හත්වන පාරාවෝවරයායි. අමෙන්හොටෙප් සිහසුනට පත්වූයේ ඔහුගේ පියා වූ IIIවන තුත්මෝස්ගෙනි. මෙම විශාල අධිරාජ්‍යය පවත්වා ගැනීමට ඔහුට සිරියාවේ යුධ ව්‍යාපාර කිහිපයක් මෙහෙයවීමට සිදු විය; කෙසේනමුත්, ඔහු සිය පියා මෙන් සටන් වැදුණේ නැත. ඔහුගේ සමයේ සිරියාවේ බලය සඳහා තරග වැදුණු ප්‍රධාන රාජධානි ද්විත්වය වූ ඊජිප්තුව සහ මිටැනිය අතර එදිරිවාදිකම් පහ වන ස්වරූපයක් පෙනිණි. සාමාන්‍යයෙන් ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය ලෙස ක්‍රි.පූ. 1427 සිට 1401 දක්වා කාලය පිළිගැනේ.
පවුල සහ මුල්කාලීන දිවිය
IIවන අමෙන්හොටෙප් උපත ලැබූයේ IIIවන තුත්මෝස් රජුට දාව රජුගේ සුළු භාර්යාවක වූ මෙරිට්‍රේ-හට්ෂෙප්සුට් හට ය. ඔහු මෙම පාරාවෝවරයාගේ පළමු පුත්‍රයා නොවී ය. ඔහුගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා වූ අමනෙම්හාට් රජුගේ මහා රාජකීය භාර්යාව වූ සාටියාගේ පුත්‍රයායි. මුලින් සිහසුනේ උරුමකරු ලෙස නම් කිරීමට යෝජිතව තිබූයේ අමනෙම්හාට් බව තුත්මෝස්ගේ 24වන වර්ෂයේ ඔහුව රජුගේ වැඩිමහල්ම පුත්‍රයා" සහ අමුන්ගේ ගව රැළ බලාගන්නා යන තනතුරුවලට පත්කොට තිබීමෙන් පෙනේ. කෙසේනමුත්, IIIවන තුත්මෝස්ගේ 24වන සහ 15වන වර්ෂ අතර කාලයේ සාටියා රැජින සහ අමනෙම්හාට් කුමරු මියගිය හෙයින්, පාරාවෝවරයා රාජකීය-නොවන මෙරිට්‍රේ-හට්ෂෙප්සුට්ව විහා කරගැනීමට පෙළඹිණි. ඇය IIIවන තුත්මෝස්ට දාව දරුවන් ගණනාවක් බිහිකළ අතර, ඒ අතර අනාගත IIවන අමෙන්හොටෙප් ද විය. IIවන අමෙන්හොටෙප් උපත ලබා හැදී වැඩුණේ සම්ප්‍රදායික අගනුවර වූ තීබ්ස්හි නොව උතුරේ මෙම්ෆිස් හි ය. කුමරකු වුවත්, මෙම්ෆිස්හි පෙරු-නූෆේ නාවික තටාකාංගනය වෙත යැවුණු දැව සැපයුම් බලාගන්නා ලද්දේ ඔහු විසිනි. ඔහුව පහළ ඊජිප්තුවේ ප්‍රධාන පූජක සෙටෙම්'' ධුරයට පත්කෙරිණි. සිංහාසනාරූඪයට පෙර හමුදාවේ ප්‍රධානීත්වය ඉසිලූ අමෙන්හොටෙප් ඔහුගේ මලල ක්‍රීඩා හැකියා පිළිබඳ ශිලාලේඛන කිහිපයක්ම පිහිටුවා තිබේ. නමුත් අමෙන්හොටෙප් ඔහුගේ බලවත් පියාමෙන් දක්ෂයකු නොවී ය. ඔහුට තඹ ඉලක්කයක් වෙත අත්ලක ගැඹුරට හී විදීමට හැකියාවක් තිබූ බව පැවසේ. එසේම නාවික හමුදාවේ දෙසිය දෙනකු පදින වේගයට වඩා වැඩි වේගයෙන් ඔහුට නැව් පැදවිය හැකි බව ද පැවසේ. නමුත් ඊජිප්තුවේදීන් ඇතර මෙම ප්‍රකාශවල සත්‍යතාව සම්බන්ධයෙන් ඇත්තේ සැකයකි.
අමෙන්හොටෙප් සිහසුනට පත්වූයේ අඛෙට් ඍතුවේ සිව්වන මාසයේ පළමු දිනයේ ය. නමුත් ඔහුගේ පියා මියගියේ පෙර‍ට් ඍතුවේ තෙවන මාසයේ තිස්වන දිනයේ ය. ඊජිප්තු කිරුළහිමි කුමරකු රජු ලෙස ප්‍රකාශ කෙරුණත්, ඔහු සිය පියාගේ මරණයට පසු දින සිහසුනට පත් නොවූයේ නම් ඉන් හැඟවෙන්නේ ඔහු සිය පියාගේ රාජ්‍ය සමයේ කනිෂ්ඨ හවුල් පාලනයක් ගෙනගොස් ඇති බවයි. මේ අනුව IIIවන තුත්මෝස් සහ IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ හවුල් පාලනය වර්ෂ දෙනන් සහ මාස හතරක් පැවති බව විශ්වාස කෙරේ.
ඔහුගේ මහා ස්ෆින්ක්ස් ශිලාව අනුව පෙනී යන්නේ IIවන අමෙන්හොටෙප් සිහසුනට පත්වන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 18ක් බව ය:
පාරාවෝ බවට පත්වීමෙන් පසු, අමෙන්හොටෙප් ටියා නැමැත්තියක සමග විවාහ වී ඇත. ඇගේ දෙමව්පියන් මෙතෙක් හඳුනාගෙන නැත. ඔහුට පුතුන් දස දෙනකු සහ එක් දියණියක සිටි බවට යෝජනා වී ඇත. ඒ අතුරින් ඔහුගේ වඩාත් වැදගත්ම පුත්‍රයා IVවන තුත්මෝස් විය. ඔහු අමෙන්හොටෙප්ගෙන් පසු සිහසුනට පත් විය. නමුත් ඔහුට තවත් දරුවන් විශාල සංඛ්‍යාවක් සිටි බවට සාක්ෂි ඇත. අමෙන්හොටෙප්, වෙබෙ‍න්සෙනු, අමෙනෙමෝපෙට් සහ නෙඩ්ජෙම් යන කුමාරවුන් පැහැදිළිව ඔහුගේ පුත්‍රයින් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. අ‍මනෙම්හාට්, ඛාඑම්වැසෙට් සහ ආඛෙපෙරුරේ යන පුත්‍රයින් සහ ඉයාරෙට් නැමැති දියණිය ද ඔවුන්ගේ දරුවන් යැයි යෝජනා වී ඇත.
මේ යුගයට අයත් රජුගේ පුත්‍රයින් පිළිබඳ වාර්තාව හමුවුවත්, ඔවුන් ඇතැම්විට IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ පුත්‍රයින් නොවිය හැක. සහෙල්වලින් හමු වූ කුරුටු ලිපි ද්විත්වයක රජුගේ පුත්‍රයකු වූ ඉස්තාල අධිපති ඛාඑම්වැසෙට්ගේ නාමය දැක්වේ. නමුත් ඔහුගේ පියා කුමන රජු ද යන්න හඳුනාගෙන නැත. අමෙන්හොටෙප් නම් කුමරකුගේ ප්‍රතිමාව පිටුපස අ‍මනෙම්හාට් යන නාමය සටහන් කළ ප්‍රතිමාවක් තීබානු සොහොන්ගැබ 64න් හමුවූ අතර, B.M. 10056 අනුව අමෙන්හොටෙප් රජුගේ පුත්‍රයා ලෙස සැලකෙයි. ඒ අනුව අ‍මනෙම්හාට් ද IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ පුත්‍රයකු යැයි සැලකීමට සිදු වේ. මීට අමතරව කොනොසෝ කුරුටු ලිපියෙහි අමෙන්හොටෙප් නැමැති කුමරකුගේ නාමය සමග ආඛෙපෙරුරේ කුමරුගේ නාමය සටහන් කොට ඇත. මෙම අමෙන්හොටෙප් B.M. 10056 ශිලාවෙහි සඳහන් තැනැත්තාම නම්, ආඛෙපෙරුරේ ද IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ පුත්‍රයකු වනු ඇත. නමුත් බොහෝ අවස්ථාවල මෙම අමෙන්හොටෙප්, පසුකාලීන රජකු වූ IIIවන අමෙන්හොටෙප් යැයි සලකනු ලැබේ. එසේ වී නම්, මෙම කුමාරවරුන් දෙදෙනා IVවන තුත්මෝස්ගේ පුත්‍රයින් ලෙස සැලකීමට සිදු වේ. පුත්‍රයින්ට අමතරව IIවන අමෙන්හොටෙප්ට ඉයාරෙට් නැමැති දියණියක් සිටින්නට ඇත. නමුත් ඇතැම්විට ඇය IVවන තුත්මෝස්ගේ දියණියක වන්නට ද පුළුවන.
අතීතයේ තවත් පුත්‍රයින් දෙදෙනකුගේ නම් IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ යැයි යෝජනා වී තිබිණි. නමුත් ඔවුන්ගේ දෙමව්පියන් වෙනත් අය බව සනාථ විය. ගෝතියර් විසින් "කුෂ්හි රජුගේ පුත්‍ර" (හෙවත් නුබියාවේ ප්‍රතිරාජ) උසර්සැටෙට් නැමැති කුමරකු සහ රේ‍ නැමැත්තකු IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ පුත්‍රයින් යැයි යෝජනා කොට තිබිණි. නමුත් වර්තමානයේ ඔවුන් රාජකීය පවුලට අයත් නොවන බව පිළිගැනේ. උසර්සැටෙට් යනු නුබියාවේ අමෙන්හොටෙප්ගේ ප්‍රධාන නිලධාරියා ලෙස කටයුතු කළ රජුගේ ලේ ඥාතියකු නොවන පුද්ගලයෙකි.
විදේශ සම්බන්ධතා
ඔහුගේ සත්වන වර්ෂයේ අප්‍රේල් මස අමෙන්හොටෙප්ට සිරියාවේ නහාරින්හි යටත් රාජ්‍යවල මහා කැරැල්ලකට මුහුණ දීමට සිදු විය. මෙය මර්දනය කිරීමට ඔහු සිය හමුදාව ලෙවැන්තය වෙත පිටත් කරහැරී ය. මෙම කැරැල්ලට අනුබල දෙන ලද්දේ ඊජිප්තුවේ ප්‍රධාන මෑත පෙරදිග සතුරා වූ මිටැනි රාජ්‍යය යැයි සැලකේ. මෙම ජයග්‍රහණයෙන් පසු ඉදිකළ ඔහුගේ විජයග්‍රහණ ශිලාවෙහි විශාල සටනක් නොපැවති බව දැක්වේ. මෙය විවිධ අයුරින් අර්ථ නිරූපණය කොට ඇත‍. ඇතැම්විට මෙම ආක්‍රමණය සිය පියා සටන් යෙදුණු සිරියානු ආක්‍රමණයට සමාන වන්නට ඇත. ඔහු කුඩා ආරක්ෂකභට පිරිසක් සමග ගොස් යුධ වැදී, ඔහුගේ පිටත්ව යෑමෙන් පසු බිඳවැටුණු ඔවුන්ගේ රාජපාක්ෂිකභාවය තමන්ට නැවත ලබාදෙන ලෙස එම නගරවාසීන්ට බලකළේ ය. මීට අමතරව අමෙන්හොටෙප් මිටැනිය සමීපයට පැමිණි පසු සති දෙකක කාලය පිළිබඳ තොරතුරු මෙහි සඳහන් කොට නොමැති බව පෙනේ. මේ නිසා ඇතැම්විට ඔහුගේ හමුදාව මෙම ආක්‍රමණයේ දී පරාජය වන්නට ඇත. අමෙන්හොටෙප්ගේ අවසන් ආක්‍රමණය ඔහුගේ නවවන වර්ෂයේ සිදු විය. කෙසේනමුත් එය ගලීල මුහුදෙන් උතුරට මෙහෙයවීමට අපොහොසත් විණි. මෙම ආක්‍රමණයේ දී කොල්ලකෑ වස්තූන් ලැයිස්තුව අනුව, අමෙන්හොටෙප් විසින් වහලුන් 101,128ක් අල්ලා ගත්තේ ය යන තොරතුර අතිශයෝක්තියක් ලෙස සැලකේ. මින් ඇතැම් වහලුන් 7වන වර්ෂයේ ආක්‍රමණයේ දී යටත් කරගත් නුඛාෂ්හි වැසියන් 15,070 දෙනා ද ඇතුළත්ව සඳහන් කෙරුණක් බව සිතිය හැක. එයට හේතුව අමෙන්හොටෙප් සිය 9වන වර්ෂයේ නුඛාෂ් හෝ ඒ අවට කිසිදු ආක්‍රමණයක් මෙහෙයවා නොතිබීමයි. කෙසේනමුත්, ඔහුගේ පෙර වහල් සංඛ්‍යා ද ඇතුළත් කොට බැලීමේ දී මෙම සංඛ්‍යා සත්‍ය විය නොහැකි බව පෙනේ. ඒ නිසා මෙය හුදු අතිශයෝක්තියකැයි සිතිය හැක.
අමෙන්හොටෙප්ගේ නවවන වර්ෂයේ ආක්‍රමණයෙන් පසුව, ඊජිප්තුව සහ මිටැනියානු හමුදාව යළ කිසිදින සටන්වැදුණේ නැත. ඔවුන් දෙපාර්ශ්වයම සාමය අපේක්ෂා කළ බැව් පෙනේ. අමෙන්හොටෙප් දක්වා ඇත්තේ සිය නවවන වර්ෂයෙන් පසු බැබිලෝනියානු, හිටයිට් සහ මිටැනි රජවරුන් තමන් සමග සමාදාන වී තමන්ට පඬුරුකප්පම් ගෙවීමට කැමති වූ බවයි. මෙය ද ඔහුගේ අතිශයෝක්තියක් බව පෙනේ. කෙසේනමුත්, කාර්නැක්හි බිත්තිවල ඇති දෙවන සටහනක දක්වෙන්නේ මිටැනියෙහි කුමාරවරුන් අමෙන්හොටෙප් සමග සමාදාන වීමට පැමිණි බවයි. මෙය පහසුවෙන් ඉවතලිය හැකි නොවේ. හිටයිට්වරුන් බලවත් වෙමින් සිටි හෙයින්, මිටැනියට මිත්‍රශීලී රාජ්‍යයක් අවශ්‍යව තිබිණි. අමෙන්හොටෙප්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයාගේ සමයේ මිටැනිය සහ ඊජිප්තුව අතර නිසැකවම යම් ආකාරයක ගිවිසුමක් පැවතී ඇත. මෙය අමෙන්හොටෙප්ගේ ආක්‍රමණවලින් පසුව සිදුවූවක් විය හැක. මෙලෙස රූපිකව සාමය ප්‍රකාශ කෙරුණ ද, අමෙන්හොටෙප් සහ මිටැනියෙහි රජු අතර අවිධිමත් අයුරින් සාම සබඳතා පැවති බව පෙනේ. ඉන් පසුව අමෙන්හොටෙප් අභ්‍යන්තර අර්බුද කෙරෙහි අවධානය යොමුකළ අතර, අමෙන්හොටෙප්ගේ නුබියානු ප්‍රතිරාජයාගේ දෙවස්ථානය මගින් අමෙන්හොටෙප් නුබියානු ආක්‍රමණයෙන් පසු පඬුරු කප්පම් ලබාගත් බවට සාක්ෂි සපයයි. නමුත් මෙය සිදු වූයේ කුමන කාලයේ දැයි නිර්ණය කිරීම අපහසු ය.
ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘති
IIIවන තුත්මෝස් රජු විශාල වශයෙන් කාර්නැක් දෙවොල පුළුල් කිරීම කෙරෙහි සිය අවධානය යොමුකළ නිසා, අමෙන්හොටෙප්ලේ ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘති ප්‍රධාන වශයෙන්ම ඊජිප්තුව පුරා පැවති කුඩා දේවස්ථාව පුළුල් කිරීමේ අරමුණින් සිදුකෙරිණි. ඩෙල්ටා‍වේ, ඔහුගේ පියාගේ වැඩ පරීක්ෂකවරයා වූ මින්මෝස් විසින් බොහෝ දේවස්ථාන ඉදිකිරීම අධීක්ෂණය කළ බව ටුරාහි ශිලා ලිපියකින් පැහැදිළි වේ. ඉහළ ඊජිප්තුවේ, කුඩා දේවස්ථාන මෙඩාමුඩ්, එල්-ටොඩ් සහ ආර්මන්ට් යන ස්ථානවල පැවතිණි. සිය පියා විශාල වශයෙන් කාර්නැක් දෙවොල කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ ද, අමෙන්හොටෙප් ද එය සම්පූර්ණයෙන් නොසලකා හැරියේ නැත. ඔහු මිටැනියෙහි පඬුරු කප්පම් පිළිගැනීම අනුස්මරණයට එහි අංගණයේ සිව්වන සහ පස්වන අටලු අතර ස්තම්භයක් පිහිටුවී ය. නුබියාව තුළ, අමෙ‍න්හොටෙප් විසින් කාසර් ඉබ්‍රිම් සහ සෙම්නා ප්‍රදේශවල ඉදිකිරීම් සිදුකළ අතර, කලබ්ෂාහි දෙවොල අලංකරණයට කටයුතු යොදන ලදී. කෙසේනමුත්, ඔහුගේ වඩාත් ප්‍රකට නූබියානු දේවස්ථානය පිහිටුවූයේ අමාඩා හි ය. එම ස්ථානයේ IIIවන තුත්මෝස් රජු විසින් හොරස් දෙවිඳුන් වෙනුවෙන් දෙවොලක් ඉදිකිරීම අරඹා තිබිණි. නමුත් එහි රේ-හරාඛ්ති සහ අමුන්-රේ දෙවිවරුන්ගේ රූ ද දැකගත හැක. අමෙන්හොටෙප් විසින් එය නිමාව අවසන් කළ අතර, එය සිය 3වන වර්ෂයේ ආක්‍රම්‍ණය පිළිබඳ සඳහන් ශිලාවෙහි සටහන් කරවා ඇත. 1942 වනතෙක්ම අමෙන්හොටෙප්ගේ යුද්ධ පිළිබඳ තොරතුරු ලබාදුන් ප්‍රධාන මූලාශ්‍රය ලෙස එය සැලකිණි.
සොහොන්ගැබ
1898 මාර්තු මස දී වික්ටර් ලොරෙට් විසින් රජුන්ගේ නිම්නයේ ඔහු‍ගේ KV35 සොහොන්ගැබේ තිබී අමෙන්හොටෙප්ගේ මමිය සොයාගන්නා ලදී. මෙය ඔහුගේ මුල් මීනීපෙට්ටිය තුළම පැවතිණි. ඔහුගේ මතකාගාර දේවස්ථානය පිහිටා තිබූයයේ තීබානු සුසානභූමියේ වගාබිම් කෙළවර පසුකාලීන රැම්සසියම ඉදිවූ ස්ථානයේ ය. නමුත් එය පුරාතන කාලයේම විනාශ වී තිබිණි. IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ KV35 සොහොන්ගැබ මගින් නව රාජධානි පාරාවෝවරුන් ගණනාවකගේ සිරුරු අන්තර්ගත ගබඩාවක් ඇති බව සාක්ෂි හමු විය. මෙම පාරාවෝවරුන් අතර IVවන තුත්මෝස්, IIවන සෙටි, IIIවන රැම්සෙස්, IVවන රැම්සෙස් සහ VIවන රැම්සෙස් යන පාරාවෝවරුන්ගේ සිරුරු ද විය. මෙම සිරුරු 21වන රාජවංශ සමයේ සියාමුන් රජ සමයේ IIවන පිනෙඩ්ජෙම් නැමති අමුන් ප්‍රධාන පූජකවරයා විසින් IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සොහොන්ගැබේ යළි භූමදානය කොට ඇත. ඒ එම සිරුරු සොහොන් මංකොල්ලකරුවන්ගෙන් ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහායි. IIවන අමෙන්හොටෙප් රජසමය පිළිබඳ සවිස්තර සහ කාලානුක්‍රමය, සිදුවීම් හා බලපෑම පිළිබඳ සමබර වාර්තාවක් පීටර් ඩර් මැනුවලියන් විසින් 1987දී මෙම රජු පිළිබඳ ග්‍රන්ථයේ ඇතුළත් කොට ඇත.
පෞරුෂත්වය සහ පසුකාලීන දිවිය
මෙම පාරාවෝවරයාගේ අවසන් වර්ෂවලට අයත් ශිලාස්තම්භයකින් ඔහු විවෘතව ඊජිප්තුවරුන් නොවන අය කෙරෙහි දැක්වූ අපහාසාත්මක ආකල්පය නිරූපණය වේ. මෙම ලේඛනය "වර්ෂය 23 IV අඛෙට් [දිනය] 1, උත්සව දිනය" ලෙස දින දක්වා ඇත. මෙම උත්සවය IIවන අමේනහොටෙප්ගේ අනුප්‍රාප්තිය සැමරීම සඳහා විය. මෙය රජු විසින්ම කුෂ් (නූබියාවේ) ප්‍රදේශයේ ඔහුගේ ප්‍රතිරාජයා ‍වූ උසර්සැටෙට් වෙනුවන් ලියූ පෞද්ගලික ලිපියක පිටපතකි. එහි IIවන අමෙන්හොටෙප් උසර්සැටෙට් හට සිය සිරියාවේ යුධ ජයග්‍රහණ පිළිබඳ සිහිපත් කොට ඇති අතර, ප්‍රතිරාජයා ලෙස එම නිලධාරියා ධුරය හෙබවූ ආකාරය විවේචනය කොට ඇත. අමෙන්හොටෙප් මෙසේ ලියා ඇත: රා‍ජෝත්තමයාණන් වහන්සේ, සියතින්ම ප්‍රතිරාජ උසර්සැටෙට් වෙත ලියූ ආඥාවේ පිටපතයි මේ. රාජෝත්තමයාණන් වහන්සේ [රාජකීය] නිවහනේ සිටියේ ය...ඔහු අසුන්ගෙන පානය කරමින් නිවාඩු දිනයක් ගතකළේ ය. බලන්න, මේ රජුගේ ආඥාව ගෙන ආවේ ඔබටයි...දුරබැහැර නුබියාවේ සිටින, සියලු විදේශ රටවලින් ධනය රැගෙන ආ වීරයා, යුධරිය ධාවකයා...ඔබ බැබිලෝනියාවේ භාර්යාවකගේ ස්වාමියායි. එසේම බිබ්ලෝසයෙන් ආ සේවිකාවකගේ, අලාලඛ්හි තරුණ දැරියකගේ සහ අරාප්ඛාහි වියපත් ස්ත්‍රියකගේ අධිපතියායි. දැන් මේ ටෙක්ෂි (සිරියාවේ) ජනයා වැදගැම්මකට නැත--ඔවුන් හොඳ කුමකට ද? ප්‍රතිරාජයා වෙත තවත් පණිවිඩයක්: නුබියානුවන් විශ්වාස නොකරන්න. නමුත් ඔවුන්ගේ ජනයා සහ මායාකර්මවලින් ප්‍රවේසම් වන්න...
අමෙන්හොටෙප්ගේ පණිවිඩයෙන් විස්මයට (හෝ භීතියට) පත් උසර්සැටෙට් එහි පිටපතක් "වරක් [නුබියාවේ] දෙවන ඇල්ල අසල [පිහිටා] තිබූ, වර්තමානයේ බොස්ටන්හි ඇති ශිලා ස්තම්භයේ එය කැටයම් කරවී ය."
IIවන අමෙන්හොටෙප් සිය රැජිනියන්ගේ නම් විවෘතව වාර්තා කොට නැත. ඇතැම් ඊජිප්තුවේදීන් විශ්වාස කරන්නේ අමුන්ගේ දෙවියන්ගේ බිරිඳ වැනි පදවි ලබාදීමෙන් කාන්තාවන් බලවත් වන බව ඔහු සිතූ නිසා විය හැකි බවයි. ඔවුන් පවසන්නේ ඔහු සිය පියා විසින් සිදු කළ හට්ෂෙප්සුට් රැජිනගේ නාමය ඇගේ ස්මාරකවලින් ඉවත් කොට, ඇගේ රූප විනාශ කරවීමට දායක වන්නට ඇති බවයි.
හට්ෂෙප්සුට් රැජිනියගේ රූප විනාශ කිරීම අමෙන්හොටෙප් සහ ඔහුගේ පියා අතිශයින් මහලුව සිටි කාලයේ හවුල් පාලන සමයේ සිදුවන්නට ඇතැයි සැලකේ. නමුත් ඔහුගේ ස්වාධීන රාජ්‍ය සමයේ දී එය නවතා තිබේ. කෙසේනමුත්, තවත් කාන්තාවක සිහසුනේ හිඳගැනීම වැළැක්වීමට ඔහුගේ පියා තුළ වූ අපේක්ෂාව ඉටු කරන්නට ඔහු උත්සාහ දැරී ය. ඔහු එවන් උත්සාහ දරුව ද, ඔවුන්ගේම 18වන රාජවංශයේ අවසන් කාලයේ තවත් අක්නාටන්ගේ සම -රාජ්‍යාධිකාරිණියක් පාරාවෝවරිය ලෙස රාජ්‍ය පාලනය ගෙනගොස් තිබේ. ඔහුගේ මරණයට හේතුව නොදනී.
ඉන්ඩෙක්ස් ලිබරාරුම් ප්‍රොහිබිතාරුම්
thumb|  ඉන්ඩෙක්ස් ලිබරාරුම් ප්‍රොහිබිතාරුම්  ග්‍රන්ථයේ මුඛපත්‍රය (වැනිසිය 1564). ඉන්ඩෙක්ස් ලිබරාරුම් ප්‍රොහිබිතාරුම් යනු,  ධර්මවිරෝධී, පූජ්‍ය-විරෝධී හෝ කාමුක යැයි සිතන බැවින්, කතෝලික සභාව විසින් තහනම් කරන ලද ප්‍රකාශන ලැයිස්තුවකි. 1559 වසරේදී, පළමු අනුවාදය (පෝලින්  ඉන්ඩෙක්ස්) පනවන ලද්දේ  සතරවන පාවුළු පාප්වහන්සේ විසින් වන අතර, එය විසින් "කතෝලික ලෝකයේ විමසීමේ නිදහසෙහි සන්ධි ස්ථානයක්" සනිටුහන් කල බව පෝල් එෆ්. ග්‍රන්ඩ්ලර් විශ්වාස කල අතර, වසරකට අඩු කාලයක් පැවති එය, පෝලින් ඉන්ඩෙක්ස් හී පිළිගැනුමට බාධා ඇති කල හා එහි විවේචනයට හේතු කාරක වූ දෘෂ්ටියන් ලිහිල් කල ට්‍රයිඩෙන්ටින් ඉන්ඩෙක්ස්  (ට්‍රෙන්ට් මන්ත්‍රණ සභාව විසින් බලාත්මක කල බැවින් එම නම ලදි) වෙතින් ආදේශ කරන ලදි.
20වන සහ අවසන් අනුවාදය 1948දී එළිදැක්වුනු අතර, හයවන පාවුළු පාප්වහන්සේ විසින් 1966 ජූනි 14 දිනදී, මෙම සූචිය විධිගත ලෙසින් අවලංගු කරන ලදි.
ලැයිස්තුවේ අරමුණ වූයේ, මිථ්‍යාදෘෂ්ටික සහ දුරාචාර පොත් කියවීම වැලැක්වීම මගින්, ඇදහිල්ල සහ භක්තිමතුන්ගේ ආචාරවිධි ආරක්ෂා කිරීමයි. සාවද්‍ය කරුණු ඇතුලත් පොත් යැයි සැලකුණු ඒවා අතර, 1621 සිට 1835 දක්වා ලැයිස්තුවෙහි පැවතුණු ජොහන්නස් කෙප්ලර්ගේ  ඒපීටෝමෙ ඇස්ට්‍රොනෝමියා  කොපර්නීකනයි වැනි, තාරකා විද්‍යාඥයන්ගේ කෘති සහ,  ඉම්මැනුවෙල් කාන්ට්ගේ ක්‍රිටීක් ඔෆ් පියෝ රීසන් වැනි, දර්ශනවේදීන්ගේ කෘතිද විය. සූචියෙහි විවිධ අනුවාද විසින්, පොත් කියවීම, විකිණීම සහ විකිණීමට-පෙර පොත් වාරණය පිළිබඳ සභාවෙහි නීතිද ඇතුලත් කර තිබුණි. සභාව විසින් අනුමත කර නොතිබූ බයිබලයේ පරිවර්තන සහ සංස්කරණ තහනම් කල හැකිව තිබුණි.
කතෝලික ධර්ම නීතිය තවමත් නිර්දේශ කරනුයේ ශුද්ධවූ ලියවිලි, දේවධර්මය, ධර්ම නීතිය, සභා ඉතිහාසය සහ, විශේෂයෙන් ආගම හෝ සදාචාර පිළිබඳ කිසියම් ලියවිලි යන දෙයට අදාළ කෘති,  දේශීය  අවිශේෂියෙකුගේ  විචාරයට ඉදිරිපත් කල යුතු බවය. විනිශ්චය ලබා දීමට ප්‍රවීණත්වයක් ඇති බවට දේශීය අවිශේෂියා විසින් සැලකෙන යමෙකු වෙතින් ඔහු විසින් අදහස් විමසනු ලබන අතර, එම පුද්ගලයා විසින් නිහිල් ඔබ්ස්ටාට් ("කිසිවක් ප්‍රතිෂේධ නොකෙරෙයි") ලබා දුනි නම් දේශීය අවිශේෂියා විසින්  ඉම්ප්‍රිමාතූර් ("මුද්‍රණය කිරීමේ අවසරය") පිරිනමනු ලැබේ. ආගමික ආයතනයන්හී සාමාජිකයන් විසින්, ආගම හෝ සදාචාරය හෝ පිළිබඳ පොත් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට පෙර, ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ශ්‍රේෂ්ඨයා වෙතින් ඉම්ප්‍රීමි පෝටෙස්ට් (එය මුද්‍රණය කල හැක) ලබා ගත යුතුව ඇත.
සූචියේ මුල් අනුවාදයන්හී සඳහන් කර තිබූ කෘතීන්හි අඩංගුවූ විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්තයන්ගෙන් සමහරක්, ලොවපුරා කතෝලික විශ්වවිද්‍යාලයයන්හී බොහෝ කලක සිට චර්යානුගතව උගන්වනු ලබයි; නිදසුනක් වශයෙන්, සූර්ය කේන්ද්‍රවාදය වෙත පක්ෂපාතීව අදහස් දැක්වූ පොත් සඳහාවූ සාමාන්‍ය තහනම සූචිය වෙතින් අවසානයේ ඉවත් කරනු ලැබූයේ 1758 වසරෙහිදී වුවද, 1742 වන විට පවා  ප්‍රැන්සිස්කානු ගණිතඥයින් දෙදෙනෙකු විසින්, විවරණ සහ ප්‍රස්තාවනාවක් හා සමගින්  අයිසැක් නිව්ටන් ගේ    ප්‍රින්චිපියා මැතේමාටිකා හී (1687) සංස්කරණයක් ප්‍රකාශයට පත් කරමින් කියා සිටියේ, මෙම කෘතිය විසින් සූර්යකේන්ද්‍රවාදය උපකල්පනය කර ඇති බවද, එසේ නොකොට එය පැහැදිලි කල නොහැකි බවත්ය.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:රෝමානු කතෝලික ආගමෙහි ඉතිහාසය ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිස්තියානි ආගම තුල වාරණය ප්‍රවර්ගය:ප්‍රොතෙස්තන්තවාදයට-විරෝධය ප්‍රවර්ගය:නීතිය තුල 1559 වසර ප්‍රවර්ගය:16වන-සියවසෙහි රෝමානු කතෝලික ආගම ප්‍රවර්ගය:16වන-සියවසෙහි ක්‍රිස්තියානි පාඨ ග්‍රන්ථ ප්‍රවර්ගය:16වන-සියවසෙහි ක්‍රිස්තියානි ආගමෙහි නීති ප්‍රවර්ගය:ප්‍රතිසංස්කරණ-විරෝධය ප්‍රවර්ගය:වතිකානු පුස්තකාලය ප්‍රවර්ගය:ග්‍රන්ථ වාරණය
මූඝල්-ඉ-අසාම්
මූඝල්-ඉ-අසාම් (සිංහල: මූඝල්වරුන්ගේ අධිරජ) යනු කේ. අසීෆ් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 1960 ඉන්දියානු වීරකථා ඓතිහාසික නාට්‍ය චිත්‍රපටයකි. මෙය නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ ෂාපූර්ජි පල්ලෝන්ජි විසිනි. ප්‍රිත්විරාජ් කපූර්, දිලීප් කුමාර්, මධුබාලා, සහ දුර්ගා ඛෝටේ විසින් ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන මෙමගින් නිරූපණය වන්නේ, මූඝල් කුමරකු වූ සලීම් (අනාගත ජහාන්ගීර් අධිරාජයා) සහ මාලිග නළඟනක වූ අනාර්කලී අතර ඇතිවන පෙම් සබඳතාවයයි. සලීම්ගේ පියා වන අක්බර් මෙම සබඳතාව අනුමත නොකරන අතර, ඒ නිසා පිය පුතු දෙපළ අතර යුද්ධය්ක ඇතිවේ.
මූඝල්-ඉ-අසාම් ගොඩනැගීමේ කටයුතු 1944දී ආරම්භ වූයේ අසීෆ් අක්බර් අධිරාජයාගේ රාජ්‍ය සමය (1556–1605) පිළිබඳ ගෙතුණු නාට්‍යයක් කියවන අතරතුර ය. එහි නිෂ්පාදනය මූල්‍ය අවිනිශ්චිතතා නිසා ප්‍රමාද කෙරිණි. 1950 දශකයේ මෙහි ප්‍රධාන ඡායාරූපකරණය ඇරඹීමට පෙර, මෙම ව්‍යාපෘතියට අනුග්‍රාහකයකු නොවූ අතර, නළු කැළ සම්පූර්ණයෙන් වෙනස් කිරීමට සිදු විය. පෙර කිසිදු ඉන්දියානු චිත්‍රපටයකට වඩා මූඝල්-ඉ-අසාම් චිත්‍රපටයට අධික මුදලක් වැය විය. මෙහි එක් ගීත ජවනිකාවක් සඳහා වූ පිරිවැය එකල සම්පූර්ණ චිත්‍රපටයක්ම සඳහා වූ පිරිවැය ඉක්මවා ගියේ ය. සම්භාව්‍ය සහ ජන සංගීතයේ ආභාසය ලද මෙහි ධ්වනිපථය ගීත 12කින් සමන්විත අතර, ලතා මංගේෂ්කාර් සහ සම්භාව්‍ය ගායක බා‍ඩේ ඝුලාම් අලි ඛාන් වැනි පිළිවැයුම් ගායන ශිල්පීහු එය හඬ මුසුකළහ. මෙය බොලිවුඩ් සිනමා ඉතිහාසයේ අනර්ඝතම නිර්මාණයක් ලෙස සැලකේ.
මූඝල්-ඉ-අසාම් එකල පැවති සෑම ඉන්දියානු චිත්‍රපටයකටම වඩා පුළුල් මුදාහැරීමක් සතු විය. නරඹන්නන්ට ප්‍රවේශපත් ලබාගැනීමට දවස පුරාම පෝළිමේ සිටින්නට සිදු විය. 1960 අගෝස්තු 5 දින මුදාහළ මෙම චිත්‍රපටය ඉන්දියාවේ සියලු බොක්ස් ඔෆීස් ආදායම් වාර්තා බිඳ හෙළමින් සර්වකාලීන ඉළම ආදායම් ලද බොලිවුඩ් චිත්‍රපටය බවට පත් විය. එම වාර්තාව වර්ෂ 15ක් මෙම චිත්‍රපටය සතුව පැවතීම විශේෂත්වයකි. මෙම චිත්‍රපටය ලද සම්මාන අතර ජාතික චිත්‍රපට සම්මානයක් සහ ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන තුනක් වේ. ඩිජිටල් වර්ණගැන්වූ ප්‍රථම කළු-සුදු හින්දි චිත්‍රපටය වන්නේ ද මූඝල්-ඉ-අසාම් ය. එසේම එය එසේ නැවත-ප්‍රදර්ශනය ඇරඹූ ලොව ප්‍රථම චිත්‍රපටය ද වේ. 2004 නොවැම්බර් මස මුදාහරින ලද මෙහි වර්ණගැන්වූ ප්‍රභේදය ද ආර්ථික අතින් සාර්ථක විය.
ඉන්දීය සිනමාවේ මුවිශේෂී මංසලකුණක් ලෙස සැලකෙන මෙම චිත්‍රපටය එහිවූ ශ්‍රීවිභූතිය සහ සවිස්තරාත්මකභාවය නිසා ප්‍රශංසාවට පත් විය. චිත්‍රපට විද්වතුන් පවා මෙහි තේමා අගය කළ ද, එහි ඓතිහාසික නිවරද්‍යාතාව ගටැලුවක්ව පවතියි.
කථාපුවත
අක්බර් (ප්‍රිත්විරාජ් කපූර්) අධිරාජයාට උරුමකරුවකු නොවන හෙයින් ඔහු ආශ්‍රමයක් වෙත ගොස් යාඥා කරන්නේ සිය බිසව වන ජෝධාබායි (දුර්ගා ඛෝටේ) හට පුතකු ලැබේවායි යන ප්‍රාර්ථනයත් සමගයි. පසුව, අධිරාජයාගේ පුත්‍රයාගේ උපත පිළිබඳ සේවිකාවක රජුට සැලකරයි. සිය යාඥාව සඵල වීම පිළිබඳ සතුටට පත්වන අක්බර් සේවිකාවට සිය මුදුව ලබාදී ඇයට ඇය ඉල්ලන ඕනෑම දෙයක් ලබාදෙන්නට එකඟ වෙයි.
සංගීතය
මෙහි ධ්වනිපථය නිමවන ලද්දේ සංගීත අධ්‍යක්ෂක නෞෂාද් විසින් වන අතර, පද රචනය සිදුකරන ලද්දේ ශකීල් බදායුනි විසිනි. චිත්‍රපටය පිළිබඳ අදහස පහළ වීමෙන් පසු, අසීෆ් නෞෂාද් හමුවීමට ගොස් මුදල් පිරි බ්‍රීෆ්කේසයක් දී පැවසූයේ මූඝල්-ඉ-අසාම් සඳහා "අනුස්මරණීය සංගීතයක්" ගොඩනගන ලෙසයි. මෙලෙස මුදල් ලබාදීම නිසා කෝපයට පත් නෞෂාද් මුදල් නෝට්ටු ජනේලයෙන් ඉවතට විසි කළේ ය. මෙය ඔුහගේ බිරියගේ විස්මයට හේතු විය. අනතුරුව ඇය මේ දෙදෙනා නැවත සමාදාන කරවූවා ය. අසීෆ් සමාව ඉල්ලා සිටි අතර, නෞෂාද් මෙම චිත්‍රපටයේ ධ්වනිපථය නිර්මාණය කිරීම භාරගත්තේ ය.
නෞෂාද්ගේ බොහෝ ධ්වනිපථ සේම මූඝල්-ඉ-අසාම් ගීත ද ප්‍රධාන වශයෙන් ඉන්දියානු සම්භාව්‍ය සංගීතය සහ ජන සංගීතයේ ආභාසය ලද ඒවා විය. විශේෂයෙන්ම දර්බාරි, දුර්ගා වැනි රාග "ප්‍යාර් කියා තෝ දර්නා ක්‍යා" ගීතය සඳහා භාවිතා වී ඇත. කේදාර් රාගය "බෙකාස් පේ කරම් කීජෙයේ" ගීතය තුළ භාවිතා වී ඇත. සිය සංගීතයට විභූතියක් ගෙනදීම සඳහා ඔහු අතිශයින්ම සංධ්වනික වාද්‍ය වෘන්දයක් භාවිතයට ගෙන ඇත. සම්පූර්ණ ගීත 12කින් සමන්විත ධ්වනිපථය පිළිවැයුම් ගායකයින් සහ සම්භාව්‍ය සංගීත කලාකරුවන්ගේ දායකත්වයෙන් නිර්මාණය විය. ආසන්න වශනේ මෙම ගීත චිත්‍රපටයේ ධාවන කාලයෙන් තුනෙන් එකක් පමණ වේ.
සම්මාන
1961 ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන උළෙලේ දී මූඝල්-ඉ-අසාම් හොඳම හින්දි වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය සඳහා ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය හිමි කරගත්තේ ය. 1961 ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන උළෙලේ දී මූඝල්-ඉ-අසාම් පහත ප්‍රවර්ග හත යටතේ නිර්දේශ හිමි කරගත්තේ ය: හොඳම චිත්‍රපටය, හොඳම අධ්‍යක්ෂක (අසීෆ්), හොඳම නිළිය (මධුබාලා), හොඳම පිළිවැයුම් ගායිකාව (මංගේෂ්කාර්), හොඳම සංගීතය (නෞෂාද්), හොඳම සිනෙමාරූපණය (මාථූර්), සහ හොඳම දෙබස් (අමන්, වජාහත් මීර්සා, කමාල් අම්රෝහි සහ එෂාන් රිස්වි). එහි දී හොදම චිත්‍රපටය, හොඳම සිනෙමාරූපණය සහ හොඳම දෙබස් සඳහා වූ සම්මාන මෙම චිත්‍රපටයට හිමි විය.
කාව්‍ය
කාව්‍ය යනු ඉංගිරිසියෙන් poems යන අර්ථය දෙන ලේඛන විශේෂය හඳුන්වයි. එසේ නමුත් ඉපැරණි සංස්කෘත අර්ථයන්ට අනුව කාව්‍ය යන්න යටකී කවිය හෙවත් පද්‍ය යන වර්තමාන තේරුම ඉක්මවා යයි. මන්ද යත්, පද්‍ය කාව්‍ය, ගද්‍ය කාව්‍ය, ද්‍රෘෂ්‍ය කාව්‍ය, චම්පු කාව්‍ය වැනි සියලු කලාංගයන් හැඳින්වීම සඳහා කාව්‍ය යන්න එකල භාවිත වූ හෙයිනි. ඒ අනුව වර්තමාන අර්ථයේ කවියත්, ගද්‍ය සාහිත්‍යත්, නාට්‍යත්, ගද්‍ය පද්‍ය දෙකොටසෙහිම සම්මිශ්‍රණයක් සේ ගැනෙන චම්පු කාව්‍යත් එකල පොදුවේ කාව්‍ය ලෙස හැඳින්වූ බව ප්‍රත්‍යක්ෂ වේ. එසේ නමුත් මෙහිදී අප කාව්‍ය ලෙස සලකා බලන්නේ කවිය යනුවෙන් නූතන අර්ථයෙන් ගැනෙන poems යන්නෙහි සිංහල සූචිතයයි.