cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
මිචෙල් ඩි නොස්ට්‍රෙඩමේ
අනාගත වාක්‍ය
ඉතාලියට නැවත වරක් පැමිණීමෙන් පසුව, නොස්ට්‍රෙඩමේ වෛද්‍ය විද්‍යාවෙන් ඇත වී ගුප්ත විද්යාවන් කෙරේ වැඩි අවධානයක් යොමු කළේය.ප්‍රසිද්ද නැඹුරුවීම් අනුගමනය කරමින්, ඔහු 1550 සදහා පංචාංගයක් ලියු පසු,ප්‍රථම වරට ඔහුගේ නම නොස්ට්‍රෙඩමේ සිට නොස්ට්‍රෙඩාමස් ලෙස ලනිස්ටිකරනය කරන ලදී. එම පංචාංගය බොහෝ සාර්ථක වීම නිසා නිතිපතාම එකක් හෝ කිහිපයක් ලිවිම සදහා ඔහු උනන්දු විය. සියලු වශයෙන්, ඒවා අනාගත වාක්‍ය අඩුම තරමින් 6,338 හා සාමාන්‍යයෙන් ජනවාරි 1 හෝ සමහරවිට මාර්තු වලින් පටන් ගැනෙන වාර්ශික දින දර්ශන 11ක් අඩුම තරමින් අන්තර්ගත වී ඇති යයි සැලකෙයි. ඉතාම ඉක්මනින් දුර ඇත ප්‍රදේශයන් සිට පැමිණි රදළයින් හා අනෙකුත් ප්‍රසිද්ධ පුස්ගලයන් ඔහුගෙන් ජන්මපත්‍ර හා ආධ්‍යාත්මික උපදේශයන් සදහා පැමිණීම නිසා ඊට උපකාරයන් ලෙස එම පංචාංගයන් ඔහුට උපකාර විය.වෘත්තිමය ඡ්‍යෝතීර්වේදියකු අයුරින් එම සටහන් ඔහු විසින්ම ගණනය කරනු වෙනුවට,ඔහු සාමාන්‍යයෙන් ඔහුගේ උපදෙස් පතන්නන් ගෙන් එම උපන් වාර්තාවන් සපයයි යයි බලාපොරොත්තු විය.දවසේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද වගු ආශ්‍රයෙන් එය කිරීමට කරන්නට බැඳී සිටින මුත්,ඔහු නිරන්තරයෙන් ඔහුගේ සේවාදායකයන් ගේ උපන් වෙලාව හා උපන් ස්ථානය නිශ්චිතව සොයාගැනීමට අපොහොසත් විය.
ඔහු ඉන් පසුව ඔහුගේම වියාපෘතියක් ලෙස පොතක් ලිවිම අරඹ කරන ලද අතර එහි ප්‍රංශ සිව්පද කාව්‍යයන් දහසක් පමණ අඩංගු වෙයි.ඒවායින් බොහොමයක් දින නියමයකින් තොර ඒවා වන අතර වර්තමානයේ විශාල ලෙස ජනප්‍රිය වී තිබේ. ආගමික පරිසරය තුල විරුදවාදීන් වෙතින් අනතුරට භාජනය වියහැකි වූවත්, ඔහු ඔහුගේ අර්ථයන් "රහස් ඉගි" යොදාගනිමින් සම්මීලනය කිරීමේ උපායක් යොදාගත් අතර, වචන ක්‍රීඩා හා ග්‍රීක, ඉතාලියානු, ලතින්, හා ප්‍රොවෙන්කල් අනික් භාෂාවන් යොද්ගන්නා ලදී.ඒවා වාරිකය වශයෙන් එලි දැක්වීමේඩි ඇතිවූ තාක්ෂණික හේතුන් නිසා (තුන්වන හා අවසන් වරිකයන් හි ප්‍රකාශකයා,පැදි 100ක් අවසානයේ නැවත අරඹ කිරීමට අකමැති වීම ), හත්වන සියයේ අවසාන සිවුපදයන් 58 ඊලග වෙළුම් සදහා නොනැසී පවතීමට අපොහොසත් විය.
ලෙස් ප්‍රෝපටිස්(අනාගත වාක්‍ය) ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කල පොතෙහි අඩංගු සිව්පද කාවයන්, ප්‍රකාශයට පත් වූ විට මිශ්‍ර ප්‍රතිචාරයන් ලබාගත්තේය. සමහර මිනිසුන් නොස්ට්‍රඩාමස් යනු මාරයාගේ අතවැසියෙක්, බොරුකාරයෙක්, පිස්සෙක් ලෙස සලකු අතර, බොහොමයක් 	ප්‍රභූ පිරිස් පැහැදිලිවම එසේ සිතුවේ නැත. කැතරින් ඩි මෙදිසිස්, ප්‍රංශයේ දෙවන හෙන්රි රජුගේ අග මෙහෙසිය, නොස්ට්‍රඩාමස් ගේ ශ්‍රේෂ්ට ලෙස අගය කරන්නියකි. ඇය ඔහුව ප්‍රංශ මාලිගයට කැදවා ඔවුන්ට හේතු දක්වන ලෙස හා අගේ දරුවන්ට හදහන් අදින්න යයි පැවසුයේ, ඔහු රාජකීය පවුලට අනතුරක් වේ යයි 1555 දී ඔහුගේ පංචාංගය මගින් අනාවැකි පළකර තිබු බැවිනි. එම කාලයේදී, ඔහුව හිස ගස මර දමාවි යයි ඔහු බිය වුවත්, 1566 ඔහු මරණයට පත්වන විට,කැතරින් රැජින විසින් ඔහුව උපදේශකයෙකු හා ඇයගේ පුතු වන,ප්‍රංශයේ හතරවන තරුණ චාර්ල්ස් රජුගේ පුද්ගලික භෞතවෛද්‍යවරයා ලෙස පත්කර තිබුණි.
සමහර නොස්ට්‍රඩාමස් ගේ වාර්තාවන් පෙන්වාදෙන පරිදි, ඔහු මිථ්‍යාදෘෂ්ටිය සදහා විභාග කිරීම මගින් හිංසා කිරීම සදහා බිය වී සිටි බවයි. නමුත් අනාගත වාක්‍ය කීම හෝ ජෝතිෂ්‍යය මෙම ගොඩට අයත් නොවේ. ඔහුට අනතුරක් ඇති වන්නේ ඉන්ද්‍රජාල අභ්‍යාසයේ යෙදීම හෝ ඒවාට සහය දීම හෝ කල හොත් පමණි. ඇත්ත වශයෙන්ම, නිතරම පල්ලිය සමග ඔහුගේ තිබුනේ ඉතා යහපත් සම්බන්දයකි. ඔහුගේ 1561 අගබගයේ දී මරිග්නනේ හි කෙටිකාලින සිරගතවීම ට මුලිකවම හේතු වුයේ, ඔහු ඔහුගේ 1562 පන්චාන්ගය, බිශෝප්වරයකුගේ අවසරය නොමැතිව ප්‍රකාශයට පත් කල බැවිනි. එය රාජකීය නියෝග පහරහරීමක් ලෙස සලකමිනි.
අවසාන කාලය සහ මරණය
1566 වන විට ඔහුට වේදනා සහිතව වසර ගණනාවක් වැලදී තිබුණු රක්තවාතය නිසා, ඔහුට චලනය වීම ඇත අපහසු විය. පසුව එය ඉදිමුම් රෝගයක් බවට පරිවර්තනය විය.ජුනි අග වන විට ඔහු ඔහුගේ නීතිඥවරයා කැදවා, ඔහුගේ වත්කම් හා 3,444ක් ක්‍රවුන් ( අද ඩොලර් 300,000 පමණ), ඔහුගේ නය සදහා, බිරිද ගේ නැවත විවාහය වෙනුවෙන්, ඔහුගේ පුතුන් 25 විය සමරයි යයි විස්වාසයෙන් හා ඔහුගේ දුවරුන්ගේ මංගල්‍යයන් වෙනුවෙන්, සවිස්තර අන්තිම කැමති පත්‍රයක් ඇදීමට පසවස්න ලදී. මෙයට අමතරව ඉතාම කෙටි අන්තිම කැමති පත්‍රයේ උපලේඛණයක්ද තිබුණි. ජුලි පළමුවන දා සවසක ඔහු ඔහුගේ ලේඛකාධිකාරි වරිය වන ජීන් ඩේ චාවිග්නි හට "ඔබ හෙට මම ජිවිත්ව ඉන්නවා නොදකිනු ඇත" පැවසුයේ යයි සැලකේ. පසුදා උදැසනම ඔහුගේ ඇද හා බංකුව අතර බිම මියගියේ යයි වාර්තා වෙයි. (අශුභ නිමිති 141 [මුලින් 152] 1567 නොවෙම්බෙර්, චාවිග්නි විසින් සිදුවුයේ කුමක්දයයි මරණින් පසුව සංස්කරණය කරන ලද ). ඔහුව නගරයේ ප්‍රැන්සිස්කානු දෙව්මැදුරක (එහි කොටසක් අද ලා බ්රෝෂරි අවන්හල ට යති වෙයි ) මිහිදන් කරන ලද අතර ප්‍රංශ විප්ලවය අතරතුර සාන්ත-ලෝරෙන්ට්-කොලිගිල්හි, අද පවතින ස්ථානය වෙත නැවත තැම්පත් කරන ලදී.
කාර්යයන්
ඔහු පලකල අනාවැකි බොහොමයක් ප්‍රධාන වශයෙන්ම දිර්ගකාලින ඒවා වෙයි. ප්‍රථම එකතුව වර්ෂ 1555 දී ප්‍රකාශිත කල අතර එහි ශ්ලෝක 353 ක් අඩංගු විය.දෙවැන්න අනාගතය හෙළි කරන පැදී 289 ක් ඇතුලත් එකතුවක් 1557 දී ම ප්‍රකාශනය කරන ලදී.තෙවැන්න  පැදී 300 ක් ඇතුලත් වූ අතර වාර්තාගත ලෙස මුද්‍රණය කල අතර ඒ 1558 මෙතුමාගේ අභාවයෙන් පසුවය.අදටත් එම එකතුව ඔහුගේ අභාවයෙන් පසුවත් නොනැසී පවතී.මෙම පිටපතෙහි එළිසමය සහිත හා අලිසමය නොමැති පැදි 941 ඇත.මෙම පැදි කාණ්ඩ 9 කට බෙදා තිබුණු අතර  ඒවා ගණනින් 100කි.42 සහිත කාණ්ඩයක් "සියවසක්" ලෙස හඳුන්වන ලදී.
මෙම කාලය තුලදී මුද්‍රණ පුහුණුව ලබා දුන් අතර (වචන අස ලිවිම ඇතුලත්ව), ප්‍රකාශන දෙකක් සර්වසම ප්‍රකාශන වුයේ නැත.එමෙන්ම එකම වර්ගයේ ප්‍රකාශන දෙකක් සොයා ගැනීම ඉතා අපහසු වුන දුර්ලබ අවස්ථාවක් විය.එමෙන්ම මෙතුමාගේ මුල් පිටපත් හොර රහසේ මුද්‍රණය කරන පුද්ගලයන්ට කිසිදු බලපත්‍රයක් නිකුත් කලේ නැත. සමහරුන් මුල් පිටපත් වල වචන වෙනස්කම් මෙන්ම විරාම ලක්ෂණ වල වෙනස්කම් පවා සිදු කරන්නට වුහ.
ලිත මෙතුමාගේ ඉතාමත් වැදගත් ප්‍රකාශනයක් වූ අතර වාර්ෂිකව එය ප්‍රකාශනය කෙරිණි එතුමාගේ මරණය වෙන තෙක්.මෙතුමා ඇතැම් විට අවුරුද්දට තුනක් හෝ හතරක් මුද්‍රණය කරන ලදී.ඒ අසුබ නිමිති හා පෙර නිමිතිද ඇතුළත්වය.
නොස්ට්‍රදමුස් අනාවැකි කියන්නෙකු පමණක් නොව ඔහු වෘත්තිමය රෝග සුවකරන්නෙකු ද විය.එතුමා වෛද්‍ය විද්‍යාව ගැනද ග්‍රන්ථ 3ක් පමණ රචනා කරන ලදී.එමෙන්ම එයින් එකක් අනුවාදනයක් විය.එය ගාලෙන් නම් කෙනෙක් රචනා කරන ලද්දකි.(ඩේ සි ගැලියන් අනුවාදය sus l'Exhortation de Menodote aux estudes des bonnes Artz, mesmement Medicine)මෙතුමා එම අනුවාදනයේ වෛද්‍ය අහර නිෂ්පාදනය හා ඒ සඳහා භාවිත කරන දේවල් සඳහන කෙරුවේය.එමෙන්ම මෙම ග්‍රන්ථයේ මෙතුමා මහාමාරිය රෝගය සුව කරන ක්‍රම ද සදහන් කළේය.ශරීරයෙන් රුදිරය ඉවත් කිරීම පමණක් නොව තවත් ක්‍රම ඇති බව එතුමා පෙන්වා දුන්නේය.තවද මෙම ග්‍රන්ථයෙහි විලවුන් සාද ගන්න ආකාරයද විස්තර කර ඇත. මේ අත්පිටපත "ඔරුස් ඇපොලෝ" යන නමින් හඳුන්වන අතර ලියොන් පොදු පුස්තකාලයේ දක්නට ලැබේ.මෙම පුස්තකාලයේ නොස්ට්‍රඩාමස් ගේ 200 කට අසන්න මුල් පිටපත් මිචෙල් චෝමර්ට් නම් පුද්ගලයා ගේ අනුග්‍රහය යටතේ සුරක්ෂිතව පවතී.මෙය පැරණි ග්‍රීක හෛරෝරෙකනයඅදහස් කරගෙන සම්පාදනය කෙරුණු අනුවාදනයකි.මෙය ලතින් පිටපත් අනුසාරයෙන් කරන ලද්දක් වන අතර පැරණි ඊජිප්තු පිටපතෙහි සත්‍ය අදහස හුව දක්වන්නක් නොවේ.මෙය19 වන සියවසෙහි චම්පොලියන් යුගය වන තෙක් කිසි කෙනෙකු හරි හැටි කියව තේරුම් ගත්තේ නැත.
මෙතුමාගේ මරණය වන තෙක් මරණය ගැන පැවසු අනාවැකිය ප්‍රසිද්ද වූ අතර අනිත් පුද්ගලයන්ට මෙය ඇති විශේෂ විය.මෙම කාලය වන විට ප්‍රකාශන 200 කට අසන්න සංක්යාවක් අර්ථකතන 2000ක් සමග ප්‍රකාශනය ට පත් විය.නමුත් මේව අද වශයෙන් ජනප්‍රිය විය.එයට හේතුව වුයේ ඒවායෙහි ඇති නොපැහැදිලි බව හා කල නිර්ණය ඉතා දුර්වල වූ හෙයිනි.ඔවුන් ඒවා ඉතා පහසුවෙන් මුල් පිටපත් වලින් උපුටා ගත ඒවා වන අතර  ඒවා අතීතයට බල පැවැත්වෙන් ඒවා විය(නොස්ට්‍රඩාමස් ප්‍රසිද්ධ හැදියාව බලන්න).
ද ප්‍රෝෆසිස් මුලාරම්භය
අපක්ෂපාතී නොස්ට්‍රඩාමස් ඔහුගේ ප්‍රකාශයට පත්කරන ලද අනාවැකි, ඡ්‍යෝතිශ්ශාස්ත්‍රයට අනුව අපක්ෂපාතී ලෙස කරන ලද,උපත්, මංගල්‍යයන්, මරණයන්, ආදී විශේෂ සිදුවීම් කරන ලද 'මතයන්', හෝ තක්සේරුවක් අයිතිවාසිකම් සපයන ලදී. නමුත් ඒ සදහා ඔහුව ඔහුගේ කාලින ඡ්‍යෝතිශ්ශාස්ත්‍රඥයන් වූ ලෝරන්ස් විඩෙල් විසින්, අශක්නුවත්බව හා "සන්සන්දනාත්මක හඳහන් කීම" මගින් සත්‍ය වශයෙන්ම අනාගත සිදුවීම් ප්‍රකාශ කල හැකි යයි පැවසීම(අතීතයේ සිදිවු සිදුවීම් ඇසුරින් අනාගතය සදහා අනාවැකි පළකිරීම) විවේචනය කරන ලදී.
පර්යේෂණයන් යෝජනා කරන පරිදි ඔහුගේ ඔහුගේ අනාවැකි කාර්යයන්,අතීත ලෝක අවසානය පිළිබද අනාවැකි වල අනුවාදයන් (බොහෝවිට බයිබලය අනුසාරයෙන්), අතීත සිදුවීම් වලින් එකතු කරන ලද හා පෙරනිමිති වාර්තාවන් වල ගද්‍ය පද්‍ය සංග්‍රහයන් සහ සංසන්දනාත්මක හදහන් කීම ආධාරයෙන් අනාගතය සදහා කරන ලද කෘතියක් ලෙස සැලකිය හැකි බවයි. මේ අයුරින් ඔහුගේ බොහෝ අනාවැකි න් අතීත සිදුවීම් ඇසුරින් වෙය්. උදාහරණ වශයෙන් සුල්ලා, ගායස් මේරියස්, නීරෝ, සහ අනෙකුත් අතීත පුද්ගලයින් හා "වලාකුළු අතර යුද්දය" හා "අහසින් වැටෙන ගෙම්බන්" යන සිදුවීම් ගෙන කරන ලද විස්තරයන් දැක්විය හැකිය. ඡ්‍යෝතිෂ්ශාස්ත්‍රය ඔහුගේ පොත්වල පූර්විකාවන්හි දෙවරක් පමණක් සදහන් වන අතර 41 වතාවක් ඔහුගේ "සියවස්" තුල සදහන් වෙයි.නමුත් 2වන හෙන්රි රජුට ලියන ලද ඔපුපු කරන ලියමනෙහි නිතර නිතර එය භාවිත කර තිබේ. ඔහුගේ හයවන සියවසේ අවසාන ශ්ලෝකදී ඔහු විශේෂයෙන්ම ඡ්‍යෝතිෂ්ශාස්ත්‍රඥයන්හට නිග්‍රහ කරන ලදී.
ඔහුගේ අතීත ප්‍රභවහි පහසුවෙන් හදුනගතහැකි පාඨයන් ඇතුලත්වන අතර ලිවී, සුටිනියස්, ප්ලුටර්ක්, සහ අනෙකුත් සම්භාව්‍ය ඉතිහාසඥයන් වගේම, විලහර්දොයින් හි ජෙෆ්රි හා ජීන් ෆ්රෝයිසාර්ට් වැනි මෙදිවල් ඉතිහාසකරුවන් ඇතුලත් වෙයි.ඔහුගේ බොහොමයක් ඡ්‍යෝතිශ්ය මුලාශ්‍රයන්, රිචර්ඩ් රුසට්ස් ගේ 'ලිව්රේ ඩි ලෙසාර්ට් එට් මියුටෂන්ස් දෙස් ටෙම්ප්ස් ඔෆ්' (1949-50) නමැති පොතෙන් වචනයෙන් වචනය උපුටාගත් ඒවා වෙයි.
පැහැදිලිවම ඔහුගේ මුලික අනාවැකි පලකිරීමේ ප්‍රභවයක් වූයේ 1522 දී නිකුත් කල අනාවැකි විශාල ප්‍රමාණයක් අඩංගු වන මිරබිලිස් ලිබෙර් හි, සුඩෝ-මෙතෝදියස්, ටර්බටින් සිබිල්, ෆියෝරි හි ජෝචිම්, සවොනරෝල සහ අනෙකුත් අය (ඔහුගේ මුල්පිටුවෙහි බයිබලයේ අඩංගු වන උපුටාගැනීම් 24 අඩංගු වෙයි,සවොනරෝල විසිය් දෙකක් හැර අනෙක් සියල්ල භාවිත කර ඇත). 1520 වන විට මෙම පොත සැලකිය හැකි පමණ සාර්ථකත්වයක් ලබා තිබුණි. නමුත් එය මුද්‍රනයන් 6ක් පමණ යනවිට, එහි බලපෑම රදවාගැනීමට නොහැකි විය. සමහරවිට එහි වූ ලතින් වචනයන්ටම සිමා වෙමින්, ගොතික් හා බොහෝ අපහසු කෙටි කිරීම් අඩංගු වූ නිසා විය හැක. මෙම අනවකින් ප්‍රංශ බසින් නැවත අනුවාදනායක ලෙසින් ඉදිරිපත් කල පුද්ගලයන් අතරින් මුල් අයෙක් වෙයි. එය ඔවුන් ඔහුට සම්මානයන් දෙන අයුරින් විස්තර වෙයි. 16 වන සියවසේදී වර්තමානයේ මෙන් රචනා සොරකම පිළිබද අදහස් උදහස් යොදා නොගත් බව සදහන් කලයුතු කරුණක් වෙයි. කතෘන් විසින් නිරන්තරයෙන් පෙර දැනුම් දීමකින් තොරව පොත්වලින් වදන් උපුටාගැනීම සිදී කරන ලද අතර, විශේෂයෙන්ම ශාස්ත්‍රීය පොත්වලින් ඒසේ උපුටා ගන්න ලදී. වර්තමාන ගවේෂණයන් පෙන්වාදෙන පරිදි, ඔහු විසින් පොත් ඇසුරින් පේනකීම සදහා ඔහුගේ සිතැගි පරිදි අසම්බව්‍ය ලෙස පොතක් තෝරාගෙන විවර වන ඕනෑම පිටුවකින් ඔහු අතීත අනාවැකියක් තොර ගන්නා බවයි.
තවදුරත් ඔහු විසින්, 1504 දී පිට්රුස් ක්‍රිනිටුස් විසින් ලියවුනු ඩි ඔනෙස්ට දිසිප්ලිනා පොත මගින් අදහස් අහිදගනු ලබයි, එම ග්‍රන්ථයත් අනෙක් පොත් මගින් අදහස් ඇහිද ගනු ලබා ඈති අතර මයිකල් සෙලොස් ගේ ඩි දිමොනිබස්, හතරවන සියවසේ විසු නියෝ-ප්ලතෝනිකවාදයෙකු වූ ඉයම්බ්ලිකස් විසින් ලියන ලද, කෙල්දියන් හා අසිරියන් ඉන්ද්‍රජාල අඩංගුවන, ඩි මිස්ටිරියස් ඉජිප්ටෝරියම් උදාහරණ වෙයි. පොත් දෙකම ලතින් භාෂාවෙන් ලියොන් හි ප්‍රකාශයට පත් කර ඇති අතර, දෙකෙන්ම උපුටා ගන්න ලද අනුවාදයක් ( දෙවන අවස්ථාවේදී සත්‍ය වශයෙන්ම ) ඔහුගේ මුල්ම වැඩි පෙළෙහි අඩංගු වන අතර, දෙකෙන්ම ප්‍රථම එක මෙම විස්තරයෙහි අමුණනා ඇත. 1555 ඩි නොස්ට්‍රදාමුස් විසින් ඔහු විසින් කරන ලදුව පුස්තකාලයේ තිබු සියලුම රහස් ලියවිලි, පුළුස්ස දමනු ලැබී යයි සනාථ වුවත්, සැබෑ ලෙසම කුමන පොත් විනාශ වුව දැක නිසැකයෙන්ම කාටවත් පැවසිය නොහැක.
මිනිසුන් ඔහුව විස්වාස කිරීමට මුලින්ම පටන් ගනු ලබන්නේ 17 වන ශතවර්ශ දී වන අතර බොහොමයය් සම්ප්‍රදායික මුලරම්බයන් වෙයි. එම කල වකවානුවේදීම, ප්‍රංශයේ පන්තිකමරවල අනාවැකි පිලිබදව කතාකිරීම අරඹ වූ නිසා මෙම සිදිඋවිම විය හැකිය.
පශුපති මුද්‍රාව
පශුපති මුද්‍රාව යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ මොහෙන්ජො-දාරෝ පුරාවිද්‍යා අඩවියෙන් සොයාගැනුණු ස්ටීටයිට් පාෂාණයෙන් නිමවූ මුද්‍රාවක් හඳුන්වන නාමයකි‍. මෙම මුද්‍රාව මගින් හිඳි රුවක් නිරූපණය වන අතර, එහි ත්‍රිශීර්ෂක (හිස් තුන්ක සහිත) ස්වභාවයක් ඇත. වරක් මෙම මුද්‍රාව මගින් ඍජු ශිෂ්ණය සහිත රුවක් නිරූපණය වෙතැයි විශ්වාස කෙරුණ ද, වර්තමානයේ එම මතය බොහෝදෙනකු විසින් ප්‍රතික්ෂේප කොට ඇත. මෙම පුද්ගලයා අං සහිත ශීර්ෂාවරණයක් පැළඳ සිටින අතර සත්ත්වයින් පිරිවරා සිටියි. ඇතැම්විට මෙමගින් අං සහිත දෙවියකු නිරූපණය වනවා විය හැක. මෙය හින්දු දෙවි ශිව (මෙම මුද්‍රාව නම්කෙරුණේ ද ශිවගේ විරුද නාමයක් වන "පශුපති" යන්න ඇසුරෙනි) හෝ රුද්‍රගේ ආදිතම නිරූපණයක් යැයි යෝජනා වී ඇත. මොහු තපස, යෝග, සහ ලිංග සමග සම්බන්ධ ය. එසේම සත්ත්වයින්ගේ අධිබති ලෙස සැලකෙන ඔහු බොහෝ අවස්ථාවන්හි හිස් තුනක් සහිතව නිරූපණය කෙරේ. මෙම රුව පුරාතන මෑත පෙරදිග සහ මධ්‍යධරණී කලාව තුළ පුළුල්ව හමුවන සත්ත්වයින්ගේ අධිපති මෝස්තරය සහ අං සහිත දෙවිවරුන් නිරූපිත වෙනත් සම්ප්‍රදායයන් සමග සම්බන්ධ යැයි විශ්වාස කෙරේ.
සොයාගැනීම සහ විස්තරය
මෙම මුද්‍රාව නිර්මාණය කොට ඇත්තේ ස්ටීටයිට්වලින් වන අතර එහි මිනුම් 3.56 cm x 3.53 cm පරිදි වේ. මෙහි ඝනකම 0.76 cmකි. මෙහි මධ්‍යයේ ඇති වේදිකාව මත හිඳගෙන සිටින මිනිස් රුව ඉදිරිය බලා සිටියි. රූපයේ දෙපා දෙදණ අසලින් නවා විලුඹවල් ස්පර්ශවන ලෙසත්, පා ඇඟිලි පහතට යොමුවන අයුරිනුත් නෙළා ඇත. පිටතට විහිදෙන දෑත් ලිහිල්ව දෙදණ මත තබා ඇත. මහපටැඟිලි සිරුරෙන් බවතට යොමුවන සේ කැටයම් කොට ඇත. අත් වැසෙන සේ පැළඳි කුඩා වළලු අටක් සහ විශාල වළලු තුනක් දක්නට ලැබේ. ළය පෙදෙස මාල වැනි ව්‍යූහවලින් වැසී ඇති අතර, ඉණ වටා ද්විත්ව පටියක් පැළඳ සිටියි. මෙම රුව පැළඳ සිටින උසැති විසිතුරු ශීර්ෂාවර‍ණයේ මධ්‍යයේ අවාන් හැඩැති ව්‍යූහයක් සහ දෙපස දාර සහිත අං යුගළක් දැකගත හැක. මිනිස් රුව වටා වන සතුන් හතරක් දක්නට ලැබේ. එක් පසෙක හස්තියකු සහ ව්‍යාඝ්‍රයකු සිටින අතර, මී ගවයකු සහ රයිනෝසිරස් සත්ත්ව‍යකු අවෙක් පසින් දැකගත හැක. උස් ආසනයට පහළින් මුවන් හො අයිබික්ස් සත්ත්වයින් දෙදෙනකු පසුපස බලමින් සිටිනු නිරූපිත ය. මේ නිසා උන්ගේ අං ද මධ්‍යය දෙසට යොමුවී ඇත. මුද්‍රාව මුදුනේ රූපාක්ෂර හතක් දැකගත හැකි අතර, තිරස් අවකාශය ප්‍රමාණවත් නොවීම නිසා එහි අයසන් අක්ෂරය පහලින් ලියා ඇති බව පෙනේ.
මාර්ෂල්ගේ විශ්ලේෂණය
ඉන්දු නිම්න භූමියේ කැනීම් කටයුතු මෙහෙයවූ ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ අධ්‍යක්ෂ-ජනරාල් ලෙස කටයුතු කළ පුරාවිද්‍යාඥ ජෝන් මාර්ෂල් විසින් මුද්‍රාවේ නිරූපිත රූපය පිළිබඳ ආදිතම විස්තරයක් සහ විශ්ලේෂණයක් සපයා ඇත. ඉහතින් විස්තර කළ මුද්‍රාවේ සාමාන්‍ය ලක්ෂණවලට අමතරය ඔහු දකින්නේ මධ්‍යයේ ඇති රුව පුරුෂ දේවතා රුවක් ලෙසයි. එය හිස් තුනක් සහිත බවත් ඇතැම්විට සිව්වන හිස පසුපසට විහිදී ඇති බවත්, ඍජු ශිෂ්ණයක් සහිත තැනැත්තකු බවත් ඔහු පවසයි. ඉණපටියෙන් පහළට විහිදෙන මල් කරළක් වැනි ව්‍යූහය ශිෂ්ණයක් විය හැකි යැයි ඔහු යෝජනා කොට ඇත. වඩාත්ම වැදගත් කාරණය වන්නේ ඔහු මෙම මුද්‍රාව හින්දු දෙවි ශිවගේ (හෝ ඔහුගේ වේදික පූර්වප්‍රාප්තික රුද්‍රගේ) මූලාදර්ශයක් ලෙස හඳුනාගැනීමයි. ඓතිහාසික සමයේ ඔහුව පශුපති ('ගවයන්ගේ අධිපති') ලෙස හඳුන්වා ඇත. 1928-1929 ප්‍රකාශනයක මාර්ෂල් මෙම හඳුනා ගැනීමට හේතූන් පහත පරිදි සාරාංශ කොට දක්වා ඇත: "මෙම හැඳින්වීමට මට ඇති හේතූන් සතරකි. පළමුවැන්න නම් රූපයේ ඇති මුහුණු තුනයි. ශිව ද මුහුණු තුනකින් සහ සුලබව මුහුණු පහකින් යුතුව නිරූපණය කොට ඇත. මේ සඳහා නිදසුන් බහුලව දැක්විය හැක. දෙවනුව, හිසෙහි ඇති කිරුළ ගවයකුගේ අං වලින් යුතු අතර ත්‍රිශූලය ශිවගේ සංකේතයක් ද වේ. තෙවනුව මෙම රුව දර්ශීය යෝගී ඉරියව්වෙන් සිටින අතර, ශිව ද එසේ සිටිනු නිරූපණය කොට ඇත. ශිව මහායෝගී—යෝගිවරුනගේ කුමරු යන නාමයෙන් ද හඳුන්වා තිබේ. සිව්වැන්න නම්, ඔහු සත්ත්වයින් පිරිවරා සිටීමයි. ශිව "සත්ත්වයින්ගේ අධිපති" (පශුපති) වනාන්තරයේ වන සතුන්ගේ අධිපති ලෙස හඳුන්වා ඇත. පශු යන්නෙහි වේදික අර්ථය ගෘහස්ථකරණය කළ ගවයන්ට වඩා එහා ගිය දෙයකි."
පසුව, 1931දී ඔහු ශිව පිළිබඳ වූ මතය තවත් විහිදුවාලමින් ඔහු සහ ඍජු ශිෂ්ණය අතර සම්බන්ධතාව ලිංග සංකල්පය ආශ්‍රයෙන් පැහැදිළි කොට ඇත. එසේම මධ්‍යකාලීන කලාව තුළ ශිව මුවන් හෝ අයිබික්සයන් සමග දක්වා ඇත්තේ මුද්‍රාවේ අසුන යට නිරූපිත අයුරිනි. ඉන්දු නිම්න ප්‍රදේශය සහ පශුපති මුද්‍රාව පිළිබඳ මාර්ෂල්ගේ විශ්ලේෂණය අතිශයින් බලවත් මතයක් වූ අතර, එය ඉදිරි පරම්පරා දෙක තුළ ද ව්‍යාප්ත විය. උදාහරණයක් ලෙස හර්බට් සුලිවන් විසින් 1964දී මාර්ෂලගේ විශ්ලේෂණය "බොහෝදුරට සර්වත්‍රව පිළිගැනෙන බවත්, හින්දු ආගමේ ඓතිහාසික සංවර්ධනය කෙරෙහි එය අතිශයින් බලපෑ බවත්" රචනා කොට තිබීම දැක්විය හැක. 1976දී ඩොරිස් ශ්‍රීනිවාසන් විසින් මාර්ෂල්ගේ අර්ථනිරූපණය පිළිබඳ විවේචනාත්මක ලිපියක් ලියන්නට වූයේ "මුද්‍රාවේ ප්‍රතිමා ශිල්පය පිළිබඳ ඇත්තේ කුමන පිළිගැනීමක් වුවත්, එය හැමවිටම මාර්ෂල්ගේ අර්ථ නිරූපණය මූලික කොට තිබීම නිසායි. මුද්‍රාවේ ප්‍රාක්-ශිව චරිතය පිළිගැනීමට ලක්ව ඇත." ඇල්ෆ් හිල්ටිබෙයිටල් සඳහන් කළේ, මාර්ෂල්ගේ විශ්ලේෂණයෙන් පසුව, "[ඉන්දු නිම්නයේ] ආගම අර්ථ කථනයට කිරීම දැරූ ප්‍රයත්න සියල්ලම පාහේ [පශුපති මුද්‍රාවේ] රුව වටා කේන්ද්‍රගත විය".
විරෝධතා සහ විකල්ප අර්ථනිරූපණ
මෙම මුද්‍රාව පිළිබඳ පුළුල් සංවාදයක් ඇතිවී තිබේ. මාර්ෂල්ගේ අදහසට කිසියම් සහයෝගයක් හිමිව ඇති නමුත්, බොහෝ විද්වතුන් සහ ආධාරකරුවන් පවා එහි ඇතැම් කරුණු සම්බන්ධයෙන් එකඟ නොවේ. ඩොරිස් ශ්‍රීනිවාසන් තර්ක කරන්නේ මෙම රුවට මුහුණු තුනක් හෝ යෝගික ඉරියව්වක් නොමැති බවයි. එසේම වෛදික සාහිත්‍යයේ එන රුද්‍ර වන සතුන්ගේ ආරක්ෂකයා නොවන බවත් පවසයි. හර්බට් සුලිවන් සහ ඇල්ෆ් හිල්ටිබෙයිටල් විසින් ද මාර්ෂල්ගේ නිගමය ප්‍රතික්ෂේප කොට ඇත. මින් පළමු පුද්ගලයා පැවසූයේ මෙම රුව ස්ත්‍රී රුවක් බවයි. දෙවන පුද්ගලයා පැවසූයේ මෙම රුව මහීෂ හෙවත් මී ගව දේවතාවා හා සම්බන්ද බවත්, අවට සිටින සත්ත්වයින් ප්‍රධාන දිශා සතරට අධිපති දෙවිවරුන්ගේ වාහන බවයි. කෙසේනමුත්, මහීෂ ශිවගේ ස්වරූපයක් වන මහේෂහට ප්‍රබල සමානත්වයක් දක්වයි. මේ නිසා පශුපති, ශිවගේ වාහගේ වාහනය නන්දි නම් ගවයා ද සැලකිල්ලට ගැනීමට සිදු වේ. මෙය ද පශුපති මුද්‍රාව සහ ශිවගේ මූලාදර්ශ අතර කිසියම් සම්බන්ධයක් පවතින බවට සාක්ෂි ලබා දෙයි. මෙම මුද්‍රාව පිළිබඳ විවිධ අර්ථකථන ඉදිරිපත් වී ඇති අතර, ඉන් ඇතැම් මතයන් වෛදික දේවතාවන් වන රුද්‍ර, අග්නි, මශීෂ, වරුණ, යෝගී, ත්‍රිශූලය ශීර්ෂාවරණය ලෙස පැළඳි යෝගී, දසාරතාන්ඩ්ගේ සමකාලීනයකු වන රිෂ්‍යශෘංග (අං සහිත මුනිවරයෙක්) වැනි පුද්ගලයන් සමග සම්බන්ධ ය. මීට අමතරව අසම්භාව්‍ය ද්‍රවිඩ සම්භවයක් ඇතැයි පැවසෙන ආර්ය-නොවන දෙවිවරුන් පිළිබඳ ද යෝජනා පවතියි.
වර්තමාන මතය
2002දී ග්‍රෙගරි එල්. පොසේල් විසින් නිගමනය කළේ මෙම රුව දේවතාවකු ලෙස හැඳින්වීම උචිත වන බවයි. දිය මී ගවයා සමග සම්බන්ධතාව, ආගමික ශාස්තෘවරයකු ලෙස ඉරියව්ව සහ ශිවගේ මූලාදර්ශය පිළිබඳ අදහස් "තවදුරටත් දිගට විහිදෙන" බව සැලකේ.
හරිතාගාර ආචරණය
හරිතාගාර ආචරණය යනු යම් ග්‍රහලොවක හෝ උපග්‍රහලොවක වායුගෝලයේ අධෝරක්ත කිරණ රඳවා තබා ගැනීම නිසා සිදුවන තාප සමතුලිතතාවයේ වෙනස් වීමයි. පෘථිවි පෘෂ්ඨයෙන් හා වායුගෝලයෙන් විමෝචනය වන අධෝරක්ත විකිරණ උරාගන්නා හරිතාගාර වායුන් වායුගෝලය උණුසුම් කිරීම සිදු කරයි. වායු ගෝලය රත් වීමේ ප්‍රථිඵලයක් ලෙස පෘථිවිය මතු පිටට ඇතුළු සෑම දිශාවකටම අධෝරක්ත කිරණ විහිදුවයි. මෙමගින් නිපදවන තාපය පරිවර්තිගෝලයේ පවතින හරිතාගාර වායුන් විසින් රඳවා ගැනෙයි.
සාමාන්‍ය හරිතාගාරයකදි සිදුවනුයේ කුටීරයක සිරිකරන ලද වාතයෙහි පවතින තාපය සංවහනය හෝ සන්නයනය මගින් හානි වීම වැළැක්වීමයි.
හරිතාගාර ආචරණය ජෝසප් ෆූරියර් විසින් 1824 දී සොයාගන්නා ලද අතර පළමු සාර්ථක පරීක්ෂණය සිදු කරන ලද්දේ ජෝන් මිණ්ඩල් විසින් 1858 වසරෙහිය. මේ හා සබැඳුන පළමු ප්‍රමාණාත්මක වාර්ථාව වන්නේ 1896 දී ස්ටන්ටේ ආහිනියස් ගේ වාර්ථාවයි.
හරිතාගාර ආවරණය නොවන්නට පෘථිවිය මත සාමාන්‍ය උෂ්නත්වය - 18oC පවා වන්නට ඉඩ තිබුණි. (මෙම උෂ්ණත්වය පෘථිවියේ කෘෂ්ණ වස්තු උෂ්ණත්වයයි) නමුත් පෘථිවියේ පහල වායුගෝලයේ සිදුවන අසාමාන්‍ය උෂ්නත්ව වෙනස් වීම් වලට හේතුව වන්නේ මූලික වශයෙන්ම මිනිස් ක්‍රියාකාරකම්ය. වායුගෝලයට හරිතාගාර වායුන් මුදා හැරීම, භුමිය යොදාගන්න‍ා පිළිවෙලිහි පවතින අක්‍රමිකතා වැනි ක්‍රියාවන් නිසා සිදුවන මෙය , මානව ක්‍රියාකාරකම් නිසා සිදු වන හරිතාගාර ආචරණය, ලෙස හැඳින්වෙයි.
හරිතාගාර ආචරණය පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය සදහා බලපාන එක් සාධකයක් පමණි. ධන හෝ සෘණ උත්ප්‍රේරක මගින් මෙහි ක්‍රියාකාරිත්වය වැඩි අඩු කිරීම සිදුකරයි.
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති අගහරු, සිකුරු සහ ටයිටන් චන්ද්‍රයා මත හරිතාගාර ආචරණය දක්නට ලැබෙයි.
මුලික හැදින්වීම
පෘථිවියට ශක්තිය සම්ප්‍රේෂණය වන ප්‍රධාන ආකාරය වනුයේ සුර්යාලෝකයයි. නමුත් වායුගෝලය පාරදෘශ්‍ය බැවින් මෙම ආලෝක ශක්තියෙන් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් අවශෝෂණය කර ගැනීමකින් තොරව පරාවර්තනය වෙයි. නමුත් සුර්යයාගෙන් ලැබෙන තාපයෙන් 50% පමණ ප්‍රතිශතයක් අවශෝෂණය කරගැනීමට පෘථිවිය සමත්ය. මෙනිසා සිදුවන උෂ්ණත්වයේ ඉහලයාම මගින් පෘථිවි පෘෂ්ඨය හා වායු ගෝලය මගින් අධෝරක්ත කලාපයේ පිහිටි කිරණ විමෝචනය කරයි. මෙම කිරණ අවශෝෂණය කරගන්නා හරිතාගාර වායුන් ඒවා තාපය ලෙස මුදාහරියි. මේ හේතුව නිසා පෘථිවි පාෂ්ඨය හා පහල වායුගෝලය උණුසුම් වන අතර පෘථිවිය මත ජීවය පැවතීමට මෙය සාධකයක් වේ.
කාබන්ඩයොක්සයිඩ්CO2,මී‍තේන්(CH4),ක්ලෝරෝ ‍ෆ්ලෝරෝ කාබන්, නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ්,සහ ජල වාෂ්ප ප්‍රධාන හරිතාගාර වායු වශයෙන් හැඳින්වේ.මෙම වායු පෘථිවියේ වායුගෝලයේ පහළ මට්ටම්වල සුළු ප්‍රමාණවලින් ස්වභාවිකව පවති.සුර්යයාගේ සිට පෘථිවි පෘෂ්ඨය කරා පැමිණ නැවතත් ආකාශයට පිට කරනු ලබන තාප ප්‍රමාණයෙන් කොටසක් වායුගෝලය තුළ රඳවා ගැනිමෙන් පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය පාලනය කිරීම හරිතාගාර වායු මඟින් සිදු කරයි.මෙයට හරිතාගාර ආචරණය යයි කියනු ලැබේ.මෙයින් අදහස් කරන්නේ ජීවීන්ගේ පැවැත්ම සඳහා හරිතාගාර වායු වැඳගත් කාර්යයන් ඉටු කරන බවයි.එහෙත් පසු ගිය දශකවලදි වායුගෝලයේ ඇති හරිතාගාර වායුවල සාන්ද්‍රණය වැඩි වි ඇති බව සොයා ගෙන ඇත.ඉන්ධන පිළිස්සීම, වන විනාශය වැනි මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා මෙම වායුවල සාන්ද්‍රණය වැඩි වි ඇති බවට දේශගුණ වෙනස්වීම් හා සම්බන්ධ පර්යේෂණ කටයුතුවල යෙදෙන විද්‍යාඥයින්ගේ මතයයි.මෙසේ අස්වභාවිකව හරිතාගාර වායුවල සාන්ද්‍රණය ඉහළ යාම වැඩි කරන ලද හරිතාගාර ආචරණය යනුවෙන් හැඳින්වේ.ඒ අනුව හරිතාගාර ආචරණය ස්වභාවික ක්‍රියාවලියකි. වැඩි කරන ලද හරිතාගාර ආචරණය අස්වභාවික ක්‍රියාවලියක්‍ වේ.
හරිතාගාර යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ "වීදුරු වහළක් සහිත ආවරණ වු ප්‍රදේශයක් (කුටියක්) වන අතර ඵ්වා තුළ ඉහළ පරිසර උෂ්ණත්වයක් අවශ්‍ය වන ශාක වවනු ලැබේ.වීදුරු වහළ මඟින් තාපය ඇතුළු පැත්තට ගලා යන නමුත් ඉන් කොටසක් ආපසු පිටතට විකිරණ වීම වළක්වයි.මේ නිසා වීදුරුවලින් සකස් කළ ගොඩනැඟිල්ලක් තුළ කෘතිම වශයෙන් උෂ්ණත්වයක් වැඩිවේ. ඒ අනුව හරිතාගාරයක් පිටතට වඩා ඇතුළත උෂ්ණත්වයක් තබා ගැනීමට සකස් කරන ලද කෘතිම ගොඩනැඟිල්ලකි.මෙවැනි වීදුරුවලින් සැකසු ගෙවල් ලෝකයේ උෂ්ණත්වය අඩු ශීත රටවල වැඩි උෂ්ණත්වයක් අවශ්‍ය ඇතැම් ‍‍බෝග වගා කිරිමට කෘතිමව උෂ්ණත්වය වැඩි කර ගැනීමේ අරමුණින් සකස් කර ගෙන ඇත.
වායුගෝලයේද ඇතැම් විට ගිම්හලක් පරිදි ක්‍රියාත්මක වෙයි. සුර්ය විකිරණය වායුගෝලය මතට වැටී එය පෘථිවි තලය දක්වා පැමිණ එයින් කොටසක් අවශෝෂණය කරන අතර කොටසක් පරාවර්තනය කරයි.නමුත් වායුගෝලයේ ඉහළ වළා වැස්මක් නිර්මාණය වුවහොත් පෘථිවි තලයට අවශෝෂණය වු කෙටි තරංග පරිදි පිටකිරිමට එමඟින් බාධා ඇතිවේ.පිටතට විකිරණය වී නොයන තාප ශක්තිය වායුගෝලය තුළම පවතින බැවින් එය "ගිම්හලක්" පරිදි ක්‍රියාත්මක වෙයි.
අවුරුදු මිලියනයක් පමණ වු ඉතිහාසය තුළ පුර්ව මානව ක්‍රියා නිසා පෘථිවි වායුගෝලයේ සංයුතිය වෙනස් නොවු බැවින් මෙලෙස වායුගෝලය අතීතයේ සිට ස්වභාවික ගිම්හලක් ලෙස ක්‍රියාත්මක විය.නමුත් මෑත කාලයේ පෘථිවියෙහි කෘතිමව හඳුන්වා දෙන ලද ගිම්හල් ඵලය ඇති කිරිමට ප්‍රධාන වශයෙන් දායක වන්නේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ්ය.ඒ හැරුන විට ක්ලෝරෝ ෆ්ලෝරෝ කාබන් ,මීතේන්,හා ඕසෝන් වැනි වෙනත් වායු වර්ග ද ගිම්හල් ඵලය ඇතිකිරිමේ ක්‍රියාවලියට දායක වන අතර ක්‍රියාකාරිත්වය නිසා වර්තමානයේ එම දායකත්වය වැඩිවෙමින් පවතින බව අනාවරණය වී ඇත.මෙම ගිම්හල් වායු වර්ග මගින් උරා ගනු ලබන අධෝරක්ත කිරණ(දිගු තරංග) නිසා වැඩි වැඩියෙන් වායුගෝලය තාපවත් වේ.එමෙන්ම ඒ මගින් වැඩි ජලවාෂ්ප ප්‍රමාණයක් වායුගෝලයේ ඇති වී වැඩියෙන් වලාකුළු නිර්මාණය වීමක් සිදුවේ.මෙහි ප්‍රතිඵලයක් පරිදි වායුගෝලය තුළ තාපය එක් රැස් වීමක් නැතහොත් "ගිම්හල් ඵලයක්" හ‍ට ගැනීමක් සිදු වේ.මෙම ගිම්හල් ඵලය කෙටි කාලීන මෙන්ම දිගු කාලීන දේශගුණ විපර්යාසය කෙරෙහි බලපානු ලැබේ.
ගිම්හල් ඵලයෙහි ඉතාම කෙටිකාලීන ප්‍රතිඵලය වන්නේ යම් ප්‍රදේශයකට ලැබෙන වැසි ප්‍රමාණය වැඩි වීම වේ. උෂ්ණත්වය ඉහළ යන විට ජල වාෂ්ප ප්‍රමාණය ද ඉහළ යන නිසා වාෂ්පීකරණ ද වැඩි වී වළා වියන පැතිරී වර්ෂාව ලැබේ.නමුත් වායුගෝලයේ පවතින සාමාන්‍ය සංසරණයෙහි සංකීර්ණ හැසිරීම සහ විවිධ ප්‍රාදේශීය සාධක හේතු කර ගෙන වැඩි වන වර්ෂාව සෑම ප්‍රදේශයකටම එක හා සමානව නොලැබිය හැක.මේ නිසා ඇතැම් ශුෂ්ක ප්‍රදේශ හෝ වියළි ප්‍රදේශ තව තවත් වියලීම හා කාන්තරීකරණයට ලක්වීමක් සිදුවිය හැකි වේ.ගිම්හල් ඵලයෙහි දිගුකාලීන ප්‍රතිඵලය වන්නේ පෘථිවිය ක්‍රමයෙන් සිසිල් වීම බව අනාවරණය
සවිස්තර දිගහැරුම
පෘථිවියට ශක්තිය ලැබෙනුයේ සුර්ය විකිරණය මගිනි. මින් බොහො‍්මයක් ලැබෙනුයේ දෘශ්‍ය ආලෝකය ලෙස හෝ අධෝරක්තකලාපය‍ට ආසන්නව පිහිටි කිරණ මගින්වේ. සුර්යාගේ සිට ලැබෙන මුළු ශක්ති ප්‍රමානයෙන් 30% පමණ පරාවර්ථනය වන අතර අවශෝෂණය කරගන්නා 70% ක පමණ ප්‍රමාණය භූමිය, වායු ගෝලය හා සාගර උණුසුම් කිරීම පිණිස යෙදවේ.
පෘථිව් උෂ්ණත්වයේ අසාමාන්‍ය උච්චාවචනයක් ඇති නොවන පරිදි ස්ථායි අගයක් පවත්වා ගැනීම සදහා සූර්ය විකිරණයෙන් උරාගන්නා ශක්තිය මනා සමතුලිතතාවයකින් යුතුව අධෝරක්ත තරංග පරාසයෙන් වායුගෝලයට මුදාහැරීම සිදුකෙරෙයි. උෂ්ණත්වය වැඩිවීමත් සමගම නිකුත්වන අධෝරක්ත කිරණවල තීව්‍රතාවද වැඩිවන හෙයින් අවශෝෂණය කරගත් සුර්ය ශක්තිය සමතුලිත කිරීමට, පිටවු අධෝරක්ත කිරණ ප්‍රමාණය මගින් උෂ්ණත්වය තීරණය වන බව සිතිය හැකිය.
සංවහනය හා ජලවාෂ්ප වල වාෂ්පීභවනය හා සංඝනීභවනය නොසලකා හැර විකිරණයෙන් පමණක් හරිතාගාර ආචරණය වන්නේ යැයි සලකා පැහැදිලි කිරීම පහසුය. අධෝරක්ත කිරණ විමෝචනය උඩුකුරුව මෙන්ම යටිකුරුවද සිදුවේ. උඩුකුරුව විමෝචනය වන අධෝරක්ත කිරණ මගින් යටිකුරුව විමෝචනය වන අධෝරක්ත කිරණ කදම්භය මෙන්ම අවශෝෂණය කරගත් සූර්ය ශක්ති කදම්භයද සමතුලිත කල යුතුවේ. මේ නිසා මෙයට අනුරූප වන අයුරින් උඩුකුරු අධෝරක්ත කිරණ කදම්භයක් නිපදවා ගැනීමට හැකිවන තුරු පෘථිවි පෘෂ්ඨය රත්වීම සිදුවේ.
තවත් පැහැදිලි කිරීමක් මෙසේ දැක්විය හැකිය.
නමුත් පෘථීවි පෘෂ්ඨයේ සිට කි.මි 10-15 දක්වා 6.5C/km ක උන්නතාංශයක් පවතී. ඉහල අව‍කාශයේ උෂ්ණත්වය නියත අගයක පවති යැයි උපකල්පනය කර 6.5C/km බැගින් එකතුකරගෙන යාමෙන් මතුපිට උෂ්ණත්වය ගණනය කල හැකිය. මේ අනුව වායු ගෝලයේ පාරන්ධ බව වැඩිවන විට මතුපිට උෂ්ණත්වයද වැඩිවන බව සිතිය හැකිය.
හරිතාගාර වායුන්
අණු හා විකිරණය අතර පවතින සම්බන්ධතානවය ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාව මගින් පහදා දෙයි. අණුක කම්පන වලදී ඒවායෙන් විමෝචනය වන ශක්තීන්ට අනුරෑප සංඛ්‍යාත වලින් යුත් විකිරණ විමෝචනය සිදුවේ. (ඉලෙක්ට්‍රෝන උත්තේජිත අවස්ථාවට පත්වී නැවත භෞමික අවස්ථාවට පත්වීමට අනුරූපව අධෝරක්ත කිරණ මුක්තවීමක් සිදු නොවේ. ඒ මන්ද යත් එයට අවශ්‍ය ශක්ති ප්‍රමාණය එහිදි නිපද නොවෙන බැවිනි. )
ශක්ති මට්ටම් පළල, විකිරණ අවශෝෂණය සැලකීමේදි වැදගත් සාධකයක් වේ. පෘථිවියේ ශක්ති මට්ටම් පළල තීරණය කිරීමට වායුගෝලීය පීඩන විහිදුම සෘජුවම බලපායි. අණු දෙකක් එකි‍ෙනක ගැටීමේදි අධෝරක්ත කිරණ අවශෝෂණය වීම සිදුවේ. නමුත් හුදකලා අණුවක් හා ගැටීමෙන් ශක්තිය අවශෝෂණය කිරීමේ අවස්ථා විරළය. විකිරණ හා සම්බන්ධ මිණුම් ලබා ගැනීමට සෛද්ධාන්තික ගණනය කිරීම් වලට වඩා සූක්ෂම වර්ණාවලීක්ෂ මිනුම් භාවිතා කරයි.
කාබන් ඩයොක්සයිඩ් යනු රේඛීය අණුවකි. නමුක් කම්පනය නිසා සහ අණු අතර ගැටුම් නිසා මෙහි ධ්‍රැවිය ආරෝපණයක් ප්‍රේරණය වේ. මේ නිසා කාබන් ඩයොක්සයිඩ් අණු වලට අධෝරක්ත කිරණ විමෝචනය හා අවශෝෂණය කිරීමේ හැකියාව ලැබී ඇත. අණු සංඝට්ඨනය වීමේදි අවශෝෂණය කරගත් මෙම ශක්තිය තාපය ලෙස අවට වායුන්ට පිට කරයි. තවද මෙම අණුක ගැටුම් මගින් කාබන් ඩයොක්සයිඩ් උත්තේජිත අවස්ථාවට පත්වේ. කාමර උෂ්ණත්වයේදි පවා කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වලින් 5% ක් පවතින්නේ උත්තේජිත අවස්ථාවේය.
කාබන් ඩයොක්සයිඩ් අණුවලට කම්පනය විය හැකි තවත් ආකාර දෙකකි. ඒ සමාකාර සහ විෂමාකාර ලෙසය. නමුත් මෙම අවස්ථා දෙකහිදීම අධෝරක්ත කිරණ පිටවීමක් සිදුනොවේ.
ජල අණු කෝණික හැඩයෙන් යුක්ත වේ. මෙහි පවතින ස්ථිර ද්වි ධ්‍රැව ආරෝපිත තත්වය හේතුවෙන් විකිරණ විමෝචකයක් හා අවශෝෂකයක් ලෙස ක්‍රියාකරයි. වළාකුළු, මීතේන් වායුව, නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ්, ක්ලෝරො ෆ්ලෝරො කාබන් වැනි වායුන්ද අධෝරක්ත අවශෝෂක ලෙස ක්‍රියා කරයි.
ඉහත වගුවට අනුව හරිතාගාර ආචරණය සදහා ජලවාෂ්ප මගින් 36% ක දායකත්වයක්ද කාබන් ඩයොක්සයිඩ් මගින් 9% ක දායකත්වයක්ද දක්වන බව පෙනී යයි. නමුත් මෙම සංඝටක දෙකම ඉවත් කර ගන්න‍ා ප්‍රතිඵලය 45% නොව ඊට වැඩි අගයකි. තවද මෙම ගණනය කිරීම් වලදී වායු ඝණත්වය සහ අනෙකුත් සාධක නියතව පවතින බවට උපකල්පනය කරන ලදී.
ධන ප්‍රතිපෝෂක විනාශක ඵල හා අන්ත ලක්ෂය
ගෝලීය උණුසුම වැඩි වීමෙන් කඩා වැටීමේ ලක්ෂණය යනු මිනිසාගේ ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් පරිසරයේ සිදුවන්න‍ා වු විපර්යාසයන් නැවත යථාතත්වයකට පත්කල නොහැකි අවස්ථාවකට  පත්වීමයි.සමහර දේශගුණ විද්‍යාඥයන් මෙම අවස්ථාව 2007දී පමන උදාවන බවට ඉගි පලකල අතර නාසා ආයතනයේ ප්‍රධාන දේශගුණ විද්‍යාඥයන් වන ජේම්ස් හැන්සන් වැන්නවුන් එම අවස්ථාවම දැනටමත් ලෝකය පත්ව ඇති බව විශ්වාස කරයි.
යම් දෙයක් චක්‍රාකාරව සිදුවන විට උද‍ාහරණයක් ලෙස වායුගෝලයේ හරිතාගාර වායුන්ගේ ඝනත්වය වැඩිවන විට එය උෂ්ණත්වය කෙරෙහි බලපායි. මෙවැනි චක්‍රාකාර ක්‍රියා සෑම විටම උත්ප්‍රේරක බලපෑම සිදුවේ. හරිතාගාර වායු වැඩිවීම උෂ්ණත්වය වැඩි කරයි නම් එය ධන උත්ප්‍රේරකයක් ලෙසද අනෙත් දිශාවට සිදුවේ නම් සෘණ උත්ප්‍රේරකයක් ලෙසද නම් කෙරේ. උත්ප්‍රේරකය, තවත් හරිතාගාර වායුවක වැඩිවීමක් වියහැකි අතර තවත් විටෙක ධ්‍රැවාසන්න ග්ලැසියර් දියවීම නිසා පෘථිවියෙන් පිටවන විකිරණවල අඩුවීමක්ද සිදුවිය හැක. ධන උත්ප්‍රේරක, උත්ප්‍රේරක විෂ ඇති නොකරයි. ස්ටීවන්- බෝල්ස්මාන් නියමයට අනුව පෘථිවියේ විකිරණශීලිතාවය පෘථිවියේ උෂ්ණත්වයේ හතරවැනි බලයට සමානුපාතික වේ. හරිතාගාර වායු වල වැඩි වීමෙන් පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය වැඩි වන අතර මෙය තවත් හරිතාගාර වායුවක් වන ජල වාෂ්ප ප්‍රමාණය වායු ගෝලය තුල වැඩි කිරීමට හේතුවයි.
මෙම වැඩි වන ජල වාෂ්ප හරිතාගාර වායුවක් වන අතර එය ගෝලීය උෂ්ණත්වය තවත් වැඩි කරයි. මෙය ධන ධන ප්‍රතික්‍රියකයකි. මෙය විනාශක ඵලයක් ඇති කරන්නේ නම් (Run a way effect) එය බොහෝ කලකට පෙර සිදුවිය යුතුය. ධන ප්‍රතික්‍රියක ඵල සාමාන්‍ය සිදු වන සිදුවීම් වන අතර විනාශක ඵල අහඹු සිදුවීම් වේ.
දෙවන චක්‍රයේ ඇති වන ඵලය පළමු චක්‍රයෙන් ඇති වන ඵලයට වඩා විශාල නම් එවැනි සිදු වීම් නොනවත්වාම පවත්වා ගත හැකිය. මෙය සිදුවන අවස්ථාවලදී ප්‍රතික්‍රියාව අවසන් වන්නේ විශාල උෂ්නත්ව වැඩිවීමකින් පසුවය. මෙම තත්වය විනාශක ඵලයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය. මෙම ප්‍රතික්‍රියා විරුද්ධ අතට හැරී ලොව නැවතත් “හිම යුගයට” (Ice Age) ගෙන යනු ඇත. මෙවැනි ප්‍රතික්‍රියා කිසියම් මොහොතක හෝ නැවතිය යුතු වන්නේ උෂ්ණත්වය අනන්තව වැඩි විය නොහැකි නිසාය. මෙවැනි නැවැත්වීමේ ක්‍රම ලෙස හරිතාගාර වායු සැපයීම අඩුකිරීමට හෝ වායු හෝ අයිස් ප්‍රමාණයන් ඉතාම අඩුකිරීම හෝ අපරිමිතව වැඩි කිරීම සිදුකල හැක.
“ක්ලැත් රේට් ගන් “ සංකල්පයට අනුව පරිසරයේ අස්ථාවර ජලජ කාබනික අංශු පවතී නම් ඒවායෙන් මුදා හැරෙන මීතේන් වායුව නිසා හරිතිගාර ආචරණය සිදුවිය හැකිය. වසර මිලියන 251.7 කට පමණ පෙර සත්වයන් මහාපරිමාණයෙන් වදවීමට හේතුව මෙවැනි විනාශක ඵලයක් යැයි අනුමාන කෙරේ. සයිබීරියානු මුඩුබිම් වලින් මහා පරිමාණයෙන් මීතේන් වායුව මුදාහැරීම නිසා මෙය සිදුවන්නට ඇතැයි සැලකේ. ‍ මීතේන් වායුව කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වායුව මෙන් 21 ගුණයක ප්‍රබල හරිතාගාර වායුවකි.
සිකුරු ග්‍රහයා තුල ජලවාෂ්ප හා කාබන්ඩයොක්සයිඩ් සම්බන්ධව ඇතිවු විනාශකාරි ක්‍රියාවට හේතුව එය සුර්යයාට ආසන්නව පිහිටීමයි. අද සිකුරු මත ඇත්තේ ඉතා ස්වල්ප ජලවාෂ්ප ප්‍රමාණයකි. ජීවය පැවතීමට සරිලන උෂ්ණත්වයක් සිකුරු මත කලකට පෙර පැවතියද තද හිරැ එළිය නිසා ඉහල යන ජලවාෂ්ප පාරජම්බුල කිරණ මගින් හයිඩ්‍රජන් සහ ඔක්සිජන් බවට විඝටනය වන තරම් අධික උෂ්ණත්වයක් දැන් පවතී. මේ නිසා ජලවාෂ්ප අඩුවී කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වලින් සැදුනු වායු ගෝලයක් සිකුරු මත දක්නට ලැබේ. තවද මෙහි කාබන්ඩයොක්සයිඩ් චක්‍රිකරනයේ දුර්වලතාද එමටය. පෘථිවියේදි ගිනිකදු වලින් පිටවන වායුන් යලි ආවර්ථියව පොළවට උරාගන්නා මුත් සිකුරු මත මෙය සිදු නොවේ.
මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා සිදුවන හරිතාගාර ආචරණය
ෆොසිල ඉන්ධන දහනය, වනාන්තර එළිපෙහෙලි කිරීම, සිමෙන්ති නිෂ්පාදනය වැනි කර්මාන්ත නිසා වායු ගෝලයේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණයෙහි වැඩිවීමක් දක්නට ලැබේ. “මොනා‍ ලෝවා” නිරීක්ෂණාගාරය දක්වන අන්දමට 1960දී මිලියනය කට කොටස් 303ක් ව පැවති කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණය 2005 වන විට මිලියනයකට කොටස් 375 දක්වා වැඩිවී ඇත.
කාබන්ඩයොක්සයිඩ් හරිතාගාර වායුවක් බැවින් එය පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය ඉහළ දැමීසට හේතුසාධක වේ. Inter Governmental Panel On Climate Change වාර්ථාවට අනුව විසිවන සියවසේ මැදභාගයේ සිට ගෝලීය උෂ්ණත්වය වැඩිවීමට හේතුව මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් වේ.
උත්තර ධ්‍රැවය ආසන්නයේ සිදුකරන ලද හිම ඝර්භ පරීක්ෂණයෙන් ලැබුනු දත්ත වලට අනුව කාර්මික විප්ලවයට පෙර වසර 800,000ක කාලයක් පුරාවට කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණය වැඩිවී ඇත්තේ මිලියනයකට කොටස් 160 සිට 270 දක්වා පමණී. දේශගුණික විපර්යාස වලට මෙම කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වැඩිවීම සෘජුවම බලපාන බව කාළගුණ විද්‍යාඥයෝ ප්‍රකාශකර සිටිති.
සැබෑ හරිතාගාර
හරිතාගාර ආචරණයේදි හා හරිතාගාරයකදි යන දෙකේදීම තාපය රදවා ගැනීම සිදුවේ. නමුත් මේවා තාපය රදවා ගන්න‍ා ආකාර වෙනස්වේ. එනම් හරිතාගාර ආචරණයේදි අධෝරක්ත විකිරණය මගින් තාපය රදවා ගන්නා අතර හරිතාගාරයකදී සංවහනය අවහිර කිරීම මගින් තාපය රදවා ගැනීම සිදුකරයි.
හරිතාගාර ආචරණය වැඩිදුරටත්
හරිතාගාර ආචරණය පළමු ලෙස අනාවරණය කරගන්නා ලද්දේ 1824 ජෝසෆ් ෆොරියර් විසිනි. ඒ පිළිබඳව පළමු ලෙස විමර්ශනය කෙරුනේ 1896 දී ස්වාන්ටේ ආර්හේනියස් විසිනි. මෙය අධෝරක්ත කිරණ විහිදුවීමෙන් වාතය ඒවා අවශෝෂණය කිරීම හේතු කොට ගෙන පෘතුවිය මතුපිට හා පහල වායුගෝලීය වායූන් රත් වීමෙන් සිදුවන ක්‍රියාවලියයි.
හරිතාගාර ආචරණයේ පැවැත්ම මත භේදයට ලක්ව නැත. ස්වභාවිකව සිදුවන මෙම ක්‍රියාවලිය නිසා ඇතිවන උෂ්ණත්වය 33C(54F) පමණ වේ.මෙය සිදුවන්නේ හුමාලය මඟින් 36% - 70% පමණ (මෙහිඳී වළාකුළු සළකා නොමැත ), කාබන්ඩයොක්සයිඩ් (CO2) මඟින් 25% පමණ, මීතේන් මඟින් 4% - 9% පමණ සහ ඔසෝන් මඟින් 3% - 7% පමණ වේ. නමුත් ප්‍රශ්නය වන්නේ විවිධ වූ මිනිස් ක්‍රියකාරකම් නිසා මෙම හරිතාගාර වායු සාන්ද්‍රණය සැලකිය යුතු ලෙස ඉහල යාමයි.
කාර්මික විප්ලවයේ පටන් විවිධ වූ මිනිස් ක්‍රියාකරකම් නිසා වායුගෝලයේ මෙම වායු සාන්ද්‍රණය ඉහල යාමට පටන් ගෙන ඇත්තේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ්, මීතේන්, ට්‍රොෆොස්ෆෙරිකොසෝන්, CFC, නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ් වැනි වායුන් පිටවීම වැඩි වූ නිසායි. මීතේන් කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වලට වඩා වැඩිපුර හරිතාගාර ආචරණය සිදුකරන වායුවක් වුවද එහි සාන්ද්‍රණය ඉතා කුඩා හෙයින් ඉන් හරිතාගාර ආචරණයට වන බලපෑම කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වලින් වන බලපෑමෙන් 1/4 ක් පමණ වේ. ස්වභාවිකව පිටවෙන වෙනත් වායූන් ද හරිතාගාර ආචරණය සුළු වශයෙන් සිදුකරයි. නයිස්ට්‍රස් ඔක්සයිඩ් මින් එකකි. නයිස්ට්‍රස් ඔක්සයිඩ් සාන්ද්‍රණය කෘෂිකර්මාන්තය වැනි මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා වැඩි වෙමින් පවතී.18 වන ශතවර්ෂයේ මැද ගණන් වල ආරම්භ වූ කාර්මික විප්ලවය නිසා වායුගෝලයේ මේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් හා මීතේන් සාන්ද්‍රණ 31% න් හ 141% න් වැඩි වී ඇත.මේ අගයන් පසුගිය වර්ෂ 650,000 සැළකූ විට ඉතා විශාල වැඩි වීම් වේ.වක්‍ර මාර්ග වලින් ලත් භූ විද්‍යා සාක්ෂි අනුව විශ්වාස කෙරෙන්නේ මෙවන් වූ අගයන් පැවතුනේ වසර මිලියන 20 ට පමන පෙර බවයි. වැඩිව ඇති කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වලින් 3/4 ක් පමන පසුගිය වසර 20 තුල නිපදවී ඇත්තේ ඉන්ධන දහනය මඟිනි. ඉතිරිය වන නාශනය නිසා වැඩිවී ඇත.
ග්රාෆ්
වායුගෝලීය කාබන්ඩයොක්සයිඩ් සාන්ද්‍රණයන්ගේ වැඩිවීම
මාසිකව ලබාගන්නා කාබන්ඩයොක්සයිඩ් මිනුම් මඟින් වාර්ශිකව වෙන කුඩා ඍතුමය දෝලනයන් පෙන්වනු ලැබේ.සෑම වසරකම උත්තර අර්ධගෝලයේ වසන්තය පසුවීම සහ ඉන්පසුව ඇතිවන ශාක කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණය අඩුකිරීම හේතු කොටගෙන එය දීර්ඝ වීම සිදුවේ.
වර්තමානයේ වායුගෝලීය කාබන්ඩයොක්සයිඩ් සාන්ද්‍රණය පරිමාව අනුව මිලියනයකට කොටස් 385 පමන වේ.අනාගතයේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් සාන්ද්‍රණය ඉන්ධන දහනය හා වන නාශනය නිසා වැඩි වන බව තහවුරු වී ඇත. මෙම කාබන්ඩයොක්සයිඩ් නැග්ම ආර්ථික, සමාජීය, තාක්ෂණික, ස්වඹ්හවික සංවර්ධනය මත රඳා පවතින නමුත් ෆොසිල වල සීමා සහිත බව නිසා අවම විය හැක. වසර 2100 වන විට කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වල වැඩි වීමේ පරාසයක් ලෙස මිලියනයකට කොටස් 541 සිට 970 දක්වා ලෙස ඉදිරිපත් වී ඇත. මේ මට්ටමට ලඟා වීමට ෆොසිල දහනය, ගල් අඟුරු තාර හෝ මීතේන් භවිතයම ප්‍රමාණවත් වේ. නාසා ආයතනයේ කෙරුනු පරීක්ෂාවකට අනුව කාලගුණ විද්‍ළ්‍යාඥ ජේම්ස් හැන්සන් පවසන්නේ මෙසේ වැඩිවුනු කාබන්ඩයොක්සයිඩ් නිසා වායුගෝලීය උෂ්ණත්වය පසුගිය වසර 100 තුල සෙල්සියස් අංශක 0.75 කින් පමණ වැඩි වී ඇති බවයි.
යොමුව
ෆ්ලීගල් ආර්. ජී සහ බසින්ගර් An introduction to atmospheric physics දෙවන වෙළුම 1980 IPCC ශක්‍යතා වාර්ථා http://www.ipcc.ch
ප්‍රවර්ගය:පරිසරවේදය ප්‍රවර්ගය:ධරණීයතාව ප්‍රවර්ගය:වායුගෝලීය විකිරණය ප්‍රවර්ගය:දේශගුණික වෙනස්වීම් උත්ප්‍රේරක හා හේතු ප්‍රවර්ගය:දේශගුණික බලපෑම් ප්‍රවර්ගය:වායුගෝලය
ප්‍රතිලෝම කෝටෑංජන
ප්‍රතිලෝම කෝටැංජන හෙවත් චාප කෝටැංජන යනු දී ඇති කෝටැංජන අගයක කෝණයයි. උදාහරණ වශයෙන් කෝටැංජන 45හි අගය 1 බැවින් ප්‍රතිලෝම කෝටැංජන 1 හෙවත් චාප කෝටැංජන 15 හි අගය අංශක 45 වේ. පහත දැක්වෙන්නේ විශේෂ චාප ටැංජන අගයයන් කිහිපයකි. පිළිතුර ඇත්තේ අංශක වලින් බව සලකන්න.
කෝටැංජන 0 හි අගය අනන්තය නිසා ප්‍රතිලෝම කෝටැංජන අනන්තය අංශක 0 යැයි කියනු ලැබේ.
ප්‍රතිලෝම කෝටැංජන \sqrt 3    (චාප කෝටැංජන \sqrt 3) = 30
ප්‍රතිලෝම කෝටැංජන 1   (චාප කෝටැංජන 1 ) = 45
ප්‍රතිලෝම කෝටැංජන   (චාප කෝටැංජන ) = 60
මෙය සමහර පැතුරුම්පත් සඳහා වන මෘදුකාංගවල ද පරිගණකා භාෂාව්ලද ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයක් වශයෙන් දක්නට ඇත.
ප්‍රවර්ගය:ත්‍රිකෝණමිතිය
එෆ්එන් එෆ්ඒඑල්
ෆුසි ඔටොමැටික් ලෙජර් ("සැහැල්ලු ස්වයංක්‍රීය රයිෆලය") හෝ එෆ්ඒඑල් යනු, ෆැබ්රීක් නැසියොනල් ඩි හේස්ටාල් (එෆ්එන්) නම් බෙල්ජියානු යුද්ධෝපකරණ නිෂ්පාදකයා විසින් නිෂ්පාදිත ස්වයං-පූරණ, වරණාත්මක වෙඩි සටන් රයිෆලයකි.
ෆෝ ෆෝ බ්‍රාවෝ
ෆෝ ෆෝ බ්‍රාවෝ යනු, 1983 ජූලි 23 දින යාපනය අර්ධද්වීපයෙහි ක්‍රියාන්විතයේ යොදවා තුබූ භටයන්-පසළොසක ශ්‍රී ලාංකික යුද්ධ හමුදා මුර සංචාර ඛණ්ඩයක ඇමතුම් සන විය. දෙඊවිකො විසින් මුර සංචාර ඛණ්ඩය වෙත රැක සිට පහරදී එහි සාමාජිකයන් දහතුන්දෙනෙක් මරා දමන ලදි. මෙම සිද්ධිය නිසා කළු ජූලි කෝලාහල ඇති වූ අතර ශ්‍රී ලාංකික සිවිල් යුද්ධයේ ඇරඹුම ලෙසින් සැලකෙයි.
පසුබිම
1983 ජූලි මස වන විට යාපනය අර්ධද්වීපයෙහි සහ රට පුරා කලබල ගතිය උත්සන්න වූ අතර, දෙඑවිපෙ විසින් ඔවුන්ගේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් ආසන වලින් ඉල්ලා අස්වන බව තීරණය කර තිබුණු අතරතුර,   1983 ජූලි 21 දිනදී පාර්ලිමේන්තුවේදී වී.එන්.නවරත්නම් චිත්තවේගාත්මක සමුගැනීමේ කතාවක් පවත්වා තිබුණි. ජූලි 23 වනදා යාපනයේ නිසොල්මන් දිනයක් වූයේ, මන්නාරමෙහි දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් තිබුණදීය. එදිනදී ගුරුනගර් යුද්ධ හමුදා කඳවුරෙහිදී, බ්‍රිගේඩියර් ජේ.ජී.බැල්තසාර්ගේ අණදීම යටතේ, යුද්ධ හමුදාව සූදානම් වූයේ, ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවන්හී නිරත වූ සෙල්ලකිලි නම් දෙඊවිකො නායකයෙකු වෙත රැක සිට පහර එල්ල කිරීමටය. එය කොන්ඩවිල්හිදී සිදුකිරීමට නියමිතව තිබුණේ ෆෝ ෆෝ චාලි නම් ඇමතුම් සන යටතේ කොමාන්ඩෝ භටයන් කණ්ඩායමක් විසිනි.
සැතපුම් 20 ක් පමණ එපිටින්වූ මාදගල්හී කඳවුරු ලා සිටි ශ්‍රී ලංකා සැහැල්ලු පාබල හමුදාවේ පළමු පාබල සේනාංකයෙහි සී භට කණ්ඩායම විසින් චර්යානුගතව සිදුකෙරෙන මුර සංචාරයක් සිදු කරනු වස්,  (කේත නාමය  ෆෝ ෆෝ සහිතවූ) ගුරුනගර් කඳවුරෙන් ෆෝ ෆෝ බ්‍රාවෝ මුර සංචාරක ඛණ්ඩය පැය 2200 වන විට පිටත්වීමට නියමිතව තිබුණි. මුර සංචාර ඛණ්ඩය පැය 2147 වන විට පැමිණ තිබුණි. එය සමන්විත වූයේ දෙවන ලුතිනන් ඒ.පී.එන්.සී. ද එස්. වාස් ගුණවර්ධන විසින් මෙහෙයවුනු සොල්දාදුවන්15 කින් සමන්වික අනුඛණ්ඩයකිනි. බ්‍රිගේඩියර්වරයාගේ උපදෙස් වූයේ, අවශ්‍ය නම් නිර්දිෂ්ට පෙත කෙටි කර හෝ,   මුර සංචාර ඛණ්ඩය, පැය 2359 ට පෙරාතුව මාදගල් වෙත සපැමිණි විය යුතු බවය: ගුරුනගර් - යාපනය - නාග විහාරය - නල්ලූර් - කෝපායි - උරුම්පිරායි - කොන්ඩවිල් - කොකුවිල් - යාපනය- කාලියන් - කාඩු - මාදගල්. දෙවන ලුතිනන් ගුණවර්ධන විසින් මේජර් ද සිල්වා වෙතින් උපදෙස් ලබා ගත් අතර, ඔහු තවදුරටත් අවධාරණය කොට සිටියේ මධ්‍යම රාත්‍රිය වන විට මුර සංචාර ඛණ්ඩය මාදගල් කඳවුර වෙත ගොස් සිටිය යුතු බවයි. ෆෝ ෆෝ බ්‍රාවෝ පැය 2206 වන විට ගුරුනගර් වෙතින් පිටත්වූ අතර සෑම විනාඩි පහකට වරක් සිදු කල රේඩියෝ සම්බන්ධතා සියල්ලෙන්ම කියැවුනේ යාපනය සන්සුන් බවකි.
රැක සිට පහරදීම
මේ වන විට, සීලන් නමින්ද හැඳින්වුනු   චාල්ස් ලූකස් ඇන්තනීගේ මරණය වෙනුවෙන් පළිගැනීමට සෙල්ලකිලි විසින් සැලසුම් කර තිබුණු අතර, යුද්ධ හමුදා මුර සංචාර ඔහු විසින් නිරික්ෂණය කෙරිණි. වේළුපිල්ලේ ප‍්‍රභාකරන්, කිට්ටු, අයියර්, වික්ටර්, පුලෙන්ද්‍රන්, සෙල්ලකිලි, සන්තෝසම් සහ අප්පයියා ඇතුළු දෙඊවිකො සාමාජිකයන් 25 දෙනෙකුගේ කණ්ඩායමක්, එම රාත්‍රියෙහිදී,  පලාලි-යාපනය මාර්ගයේ, නව දුරසන්නිවේදන උපකරණ සවි කිරීමට මාර්ගය කැණ තිබූ ස්ථානයක් වූ තින්නවේලි හිදී  රැස්වූහ. එවැනි එක් කැණීම් ස්ථානයක් අසල බිම් බෝම්බ සතරක් තැන්පත් කරන ලද අතර කන්කසන්තුරෙයි පොලිස් ස්ථානයෙන් සොරකම් කරන ලද නිමජ්ජකයක් අසල නිවසක සඳලුතලයෙහි තබන ලදි. මැෂින් තුවක්කු කදලු ස්පෝඨකය අසල සහ මාර්ගයෙන් අනික් පස ස්ථාපනය කෙරිණි. බල පිරිස දෙකඩ කොට මාර්ගයේ දෙපස ස්ථානගත කරන ලද අතර සෙල්ලකිලිද එහි විය.
පැය 2328 වන විට මුර සංචාර ඛණ්ඩය වාර්තා කලේ එය උරුම්පිරෙයි මං සන්ධියෙන් පිටත් වන බවත් සියල්ල සන්සුන් බවත්ය. මුර සංචාර ඛණ්ඩය සැදී තිබුණේ දෙවන ලුතිනන් වාස් ගුණවර්ධන, සාමාන්‍ය සෙබළ එන්.ඒ.එස්. මනුතුංග රිය පදවමින් සහ කෝප්‍රල් ජී.ඩී. පෙරේරා, සාමාන්‍ය සෙබළ එස්.එස්. අමරසිංහ, සාමාන්‍ය සෙබළ එස්.පී.ජී. රාජතිලක සහ සාමාන්‍ය සෙබළ කේ.පී. කරුණාරත්න පසුපස ගමන් කල ජීප් රථයකින් සහ ඉදිරි අසුනෙහි සාජන්ට් එස්.අයි. තිලකරත්න සහ රියැදුරු ලෙසින් කෝප්‍රල් ජී.ආර්. පෙරේරා ද මැදින් සාමාන්‍ය සෙබළ ඒ.ජේ.ආර්. පෙරේරා සහ ඛණ්ඩයෙහි සෙසු පිරිස පිටුපස ගමන් කල ටාටා බෙන්ස් බාග ට්‍රක් රථයකින්ද විය. උරුම්පිරෙයි මං සන්ධිය පසුවී විනාඩි පහකට පසුව තින්නවේලි අසලදී ජීප් රථය එහි වේගය අඩාල කලේ දුරසන්නිවේදන උපකරණ සවි කිරීමේ ක්‍රියා නිසා මාර්ගයෙහි ගමනට ඇතිව තිබූ බාධා නිසාය. එය මාර්ගයේ කැණීම පසු කරනවාත් හා සමගම, ස්පෝඨකය ඇසුරෙන් බිම් බෝම්ප පුපුරවා හැරීමෙන් අනුතුරුව ජීප් රථය හා බාග ට්‍රක් රථය වෙත මැෂින් තුවක්කු ප්‍රහාර වර්ෂාවක් එල්ල කෙරිණි.
උපකරණ
සබ් මැෂින් තුවක්කුවකින් හා බෝම්බ වලින් සන්නද්ධව සිටි දෙවන ලුතිනන් ගුණවර්ධන හැරුණු විට, ෆෝ ෆෝ බ්‍රාවෝහී අනෙකුත් සාමාජීකයන් සන්නද්ධව සිටියේ එස්එල්ආර් රයිෆල වලිනි. දෙඊවිකො විසින් භාවිතා කෙරුණේ සබ් මැෂින් තුවක්කු සහ චාවකච්චේරි පොලිස් ස්ථානයෙන් සොරකම් කර තිබූ රිපීටර් වර්ගයේ පතොරම් තුවක්කු වෙති. ඔවුන් වෙත ටී56 ඇසෝල්ට් රයිෆල සහ එස්එල්ආර් රයිෆලයක්ද විය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික සිවිල් යුද්ධයේ සම්භවය ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාව
රත්නපුර පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය
රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය පිහිටා ඇත්තේ ලංකාවේ සබරගමුව පළාතේ ය. රත්නපුර යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මැණික් කර්මාන්තයේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයයි .එය දකුණු තැනිතලා සහ නැගෙනහිර කඳු අතර ප්‍රධාන මංසන්ධියකි. එය අවට නගර බොහොමයකට සේවය කරන දිස්ත්‍රික්කයකි. ශ්‍රී ලංකාවේ සුප්‍රසිද්ධ මැණික් වෙළෙන්දෝ බොහෝ දෙනෙක් මෙම දිස්ත්‍රික්කයේ වෙති. . රත්නපුර සිට ශ්‍රී පාද දක්වා මාර්ගයක් තිබේ. සිංහරාජා වන රක්ෂිතය සහ උදවලවේ ජාතික වනෝද්‍යානය මෙම දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත.
පරිපාලන විස්තර
Ratnapura district is divided into the 17 local political entities:
ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස
For the administrative purpose district is divided into 17 Divisional Secretariat divisions
වැවිලි සමාගම්
The Ratnapura district includes areas managed by Five Plantation Companies. Namely, Agalawatte Plantations PLC managed by Mackwoods, Balangoda Plantations PLC managed by Stassens, Pussellawa Plantations PLC, managed by Freelanka, Hapugastenne Plantations PLC Managed by Finlays, and Kahawatte Plantations PLC managed by Forbes.
The ownership of these companies lie with the State.
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්ක
බලකොටුකරණය
300px|thumbnail|දකුණ|බෙල්ජියමෙහි ඇති මධ්‍යකාලීන බලකොටුවක් වන බාබා වීඩා.
බලකොටුකරණය යනු, යුද්ධකරණයෙහිදී බලප්‍රදේශ සුරක්ෂිත කිරීමට සහ සාමය පවතින කාලසීමාවලදී ප්‍රදේශයක පාලනය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා, හමුදාමය ගොඩනැගීම් හෝ ගොඩනැගිලි හෝ සැලසුම් කොට තැනීම වෙයි. වසර දහස්ගණනක් තිස්සේ මානවයෝ රැකවල්කාරක ව්‍යුහයන් ගොඩනැගූ අතර, ඒවා කෙමෙන් සංකීර්ණත්වයට පත් විවිධ සැලසුම් වලින් සම්පන්න විය. ෆොර්ටිස් ("ප්‍රබල") සහ ෆාචරේ ("කිරීම සඳහා") යන ලතින් වදන් වලින් මෙම පදය ව්‍යුත්පන්න වී ඇත.
ආක්‍රමණ හා යටත්කිරීම් ක්‍රමවිධි නිරතුරු-වෙනස්වන ලෝකයක, නගර ආරක්ෂා කරගැනුම සඳහා ප්‍රාකාරයන් සහිත වීම, ඉතා ආදිතම ඉතිහාසයෙහි සිට නූතන කාලයන් දක්වා පැවති අවශ්‍යතාවයක් විය. පළමුවෙන්ම බලකොටුකරණය කෙරුණු කුඩා නගර වූයේ ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ඨාචාරයෙහි සමහරක් ජනාවාස වූහ. පුරාතන ග්‍රීසිය සැලකූ විට, මයිසීනියානු ග්‍රීසියෙහි, (එහි 'සයික්ලෝපියානු' ප්‍රාකාරයන්හී මහත් පාෂාණ කුට්ටි සඳහා පසිඳු වන්නාවූ) මයසීන් වැනි පුරාතන අඩවියන්හීදී විශාල පාෂාණ ප්‍රාකාරයන් තනා ඇත.
ගෝලීය ආර්ථිකය
දියුණු වන තාක්ෂණයක් සමාගම ලෝකයම එක් ඒකකයක් බවට පත්වෙමින් පවති. ලෝකව්‍යාප්ති ආර්ථික ක්‍රමය මගින් ව්‍යාපාරවලට ලොව පුරා තම භාණ්ඩ හා සේවා අලෙවි කිරීමට හැකියාව ඇත. ලොවපරා සමුහ ව්‍යාපාර හා මිත්‍රසම්මුතිය ගිවිසුම් ඇතිකර ගැනීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව සලසා තිබීම, වත්මන් ව්‍යාපාරවල සාර්ථකත්වට හේතු වේ.
වාසි
ලෝකව්‍යාප්ති ආර්ථික ක්‍රමයකට යොමු විමේ වාසින් බාහොමයක් ඇති අතර පමාණුකූල පිරික්සුම (Economies of Scole) ප්‍රධාන වාසියක් වේ. සම්බාධක ඉවත් කිරීම මගින් ව්‍යාපාරයකට ලාභ කම්කරු අමුද්‍රව්‍ය හා තාක්ෂණ පහසුකම් ලබාගත හැක. උදා "බොහෝමයක් ඇමරිකානු මෘදුකාංග සමාගම් ඒවා ඉන්දියාවේදී නිෂ්පාදනය කරයි" අනෙක් වාසින් ලෙස කුඩා ව්‍යාපාර වලට සීග්‍ර වර්ධනයක් ලබ ගැනීමට හැකිවීම, සේවකයන බඳවා ගැනීමේදි වැඩි තේරිම් ගණනක් තිබීම හා විශාල පාරිභෝගික ප්‍රධානය දැක්විය හැක.
එලෙසට ජාත්‍යන්තර ආයතන දියුණුවත්, රටවල් අතර වෙළඳාමෙන් ඇතිවන අ‍න්යෝන්‍ය යැපීම නිසා ජාතින් අතර සාමය ඇතිවිමටත් ලෝකව්‍යාප්ත ආර්ථික ක්‍රමය හේතුයක් වේ. උදා. ලෙස ඉන්දියාව හා පාකිස්ථානය අතර කාෂ්මිරය සම්බන්ධ ආරවුල් තිබුනත් ඒ සම්බන්ධ යුද්ධයකට වලසිටි ආර්ථික වශයෙන් රටවල් දෙකකට දැඩිව බලපෑමක් ඇති වන බැවින් යුද්ධයක් ඇති නොවේ. එනමුත් ලෝකය සමඟ ගනුදෙනු නොකරන රටවල් මෙවන් අවස්ථාවක යුද්ධයකට පෙළඹිමට වැඩි ඉඩක් ඇත. එබැවින් ලෝක සාමයට ගෝලියකරණය ඇති බලපෑමක් ගැන මත පල කිරීමට පෙර එය අධ්‍යයනය වැදගත් වේ.
අවාසි
ගෝලීය ප්‍රාග්ධන අවශ්‍යතාවයක් ලෙස මානව හිමිකම් හා මිනිසාගේ යහ පැවැත්ම යටපත්වීම ගෝලීය ආර්ථිකයට එරෙහි වන සිද්ධාන්තයන් සමහරකි.
යම් රටක් සතු බලයටත් වඩා වැඩි බලයන් මෙම සුපිරි සමාගම් ලබා ගැනීමේ හැකියාවක් ඇත. බොහෝ ඖෂධ සමාගම් ඔවුන්ගේ බලය ආණ්ඩුවලට බලපෑම් කිරීමට පවා යොදා ගන්නා බවට චෝදනා තිබේ. එතරම් ම නොවුවත් බොහෝ දුරකට මෙම සුපිරි සමාගම් සිය බලය යොදා ගැනීමේ ඉඩකඩ ඇත. නිෂ්පාදනයන්හි උප කොන්ත්‍රාත් ගලා යාමට සලස්වති. මෙම ව්‍යාපාර භාවිතයන්, සමාගම්වලට මුදල් ඉතිරි කර ගැනීමට ඉඩ සලසන අතර ආයෝජකයන්ට විශාල ප්‍රතිලාභ ලබා ගැනීමටත්, සේවා ලාභීන්ට වඩා පහසු මිළ ගණන්වලට නිෂ්පාදනයන් ලබා ගැනීමටත් මඟ හෙලි කරයි. ඒ සමඟම ලෝක ආර්ථිකය තුලනය කරයි. සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල පාරිසරික හා කම්කරු නීති ලිහිල්ව තබා ගැනී‍ම සඳහා එම රටවල ආණ්ඩුවලට තමන් අභිප්‍රේරකයක් වන්නේ යැයි සමහරු විශ්වාස කරති. දියුණු වෙමින් පවතින රටවලට ප්‍රවේශ වීමේ හැකියාව ලබා ගැනීමට මෙම බහු ජාතික සමාගම් නිරන්තරයෙන්ම එම රටවල් පෙළඹවීට ලක් කරති. දියුණු වෙමින් පවතින රටවල භාණ්ඩ දියුණු රටවල වෙළඳ පොළට ආනයනය කිරීම වලකාලන ආරක්ෂණ රාජ්‍ය නීති, වර්ධනයත් සමඟ කපා හැරිය යුතු යැයි සමහරු විශ්වාස කරන අතර ගෝලීයකරණයට අදාලවන බොහොමයක් ආර්ථික ගැටළුවලට හේතුව එම රාජ්‍යායන්ම යැයි ආර්ථික නිදහස සඳහා වූ යෝජනා තර්ක කරයි.
උතුරු අර්ධ ගෝලය හා සංසන්දනය කරද්දී දකුණු අර්ධ ගෝලයේ ආර්ථික වර්ධනය වෙළඳ සම්බාධක විසින් නිරන්ත‍රයෙන් වළකාලයි. ආර්ථික බාධාවන් අඩු වීමේ වේගය අන්තර් ජාලය වැනි නව තාක්ෂණයන් විසින් වැඩි කරනු ලැබේ. චීනයේ Haiet ඉන්දියාවේ PATA වැනි සමාගම්, ඉදිරියට එන සමාගම් සඳහා ගෝලීය වෙළඳ පොලේ ඇති ඉඩ ප්‍රස්ථාව දෙසට, ගෝලීය ආර්ථිකයට ගෝලීයකර‍ණයේ මෙම වර්ධනය අවකාශ වෙළඳපොළ (Niche Market) වැනි නව අවස්ථා බිහි කොට ඇත. සෑම කෙනෙකුටම තරඟකාරීත්වය තුළ පැවතීමට නම් ගෝලීයකරණය හා බැඳී සිටීමට සිදුවේ. “ගෝලීය ආර්ථිකය තුළ ජයග්‍රහණ ලැබීමට තරුණයා කුසලතාවයන් උකහාගත යුතුය”යන මැයෙන් “ඩේවිජ් ශේන්” විසින් ලියා ඇති ලිපියේ “ගෝලීය ආර්ථිය තුළ ක්‍රියා කිරීම සහභාගීවීමට අවශ්‍ය කුසලතාවය සහිත හා රහිත යනුවෙන් කඳවුරු දෙකකට තාක්ෂණ හා වෘත්තීය විසින් ආර්ථිකය බෙදා වෙන් කරයි.” යනුවෙන් ඔහු පෙන්වා දෙයි. අධ්‍යාපනය හා කුසලතාවයන් පිළිබඳ කොන්දේසියේ දී දියුණු රටවල් සමඟ සෘජුවම තරඟ කිරීමේ හැකියාව දියුණුවෙමින් පවතින රටවලට, තාක්ෂණයේ ඉදිරි ගමන විසින් ලබා දී ඇතැයි ශේන් සඳහන් කරයි. සදාකල්හිම වර්ධනය වන ගෝලීය ආර්ථිකය සහ පුළුල්ව පැතිරුණ අන්තර් ජාල භාවිතය සමඟ තමන් නිරතුරුව ලොව වටා සිටින මිනිසුන් සමඟ බව මිනිසුන් සහ සමාගම් විසින් අවබෝධ කරගනිමින් සිටිති. බොහෝ විශාල සමාගම් අන්තර් ජාතික වෙළඳ සමාගම් බවට පත්වන පරිසරයක් ‍ගෝලීයකරණය විසින් බිහිකොට තිබේ. මෙම තත්වය “පතුල කරා ඇදී යන තරඟ දිවිල්ලකට හේතු වී ඇතැයි මෙම හැඩරුවේ විචාරකයෝ පවසති. මෙහි දී සමාගම්, තරඟය තුළ රැඳී සිටීම පිළිබඳ කෙතරම් උනන්දුවේ ද යත්, ඔවුහු නිරන්තරයෙන්ම අක්‍රිය ශ්‍රමික වැටුප් ආර්ථික හා පාරිසරික තත්වයන් සහිත, දියුණුවෙමින් පවතින රටවලට සිය ආවඩන්නෝ ඇස යොමු කරද්දී ගෝලීය ආර්ථිකයේ විවේචකයෝ දියුණු වෙමින් පවතින රටවල ඇති ආරක්ෂිත සමාගම්වලට වෙළඳ බාධක වඩාත් අපහසු තරඟයක් ඇති කරතැයි තර්ක කරති. 2006 වසරේ ගෝලීය ආර්ථිකය අඛණ්ඩව වර්ධනය වෙමින් බොහෝ ඒක පුද්ගල සමාගමික හා රාජ්‍ය ණයගැතියන්ගේ බැඳීම්වලට යහපත් තත්වයක් උදාකරදෙමින් තිබේ. මේ නිසා මූල්‍ය වෙළඳ පොළ රඳවා තිබේ.
මානව අයිතින් හා ආර්ථික සාධක ගෝලික ප්‍රාග්ධනය උදසා යටත් කර ගැනිම යනු ගෝලිය ආර්ථිකයට විරැද්ධ සංකල්පයයි. මෙම ව්‍යාපාර රටකටත් වඩා බලවත් විය හැකත බොහෝ ඖෂධ සමාගම් රජයකට බලපෑම් කිරිමට තරම් බලවත් වන අතර මෙම සුපිර ව්‍යාරද ඊට වැඩි බලයක් හිමිකර ගත හැක. ‍ ගෝලීය කරණය සමග නවිකේතන වෙළදපල වැනි ගෝලියකරණ තරගකාරිත්වයට මුහුන දිමට අවශ්‍ය නව අවකාශයන් විවෘත වේ. Doivid Shane ගේ ලිපි වල "තරැණයක් ගෝලිය ආර්ථිකය ජය ගැනීමට අවශ්‍ය කුසලතා ලබාගත යුතුයි" තාක්ෂණය හා වෙළදාම මගින් අර්ථිකය දෙකොටසක් බෙදෙයි. ඒ ගොලීය ආර්ථිකයට සහභාගි විමට කුසලතා සහති හා රහිත ලෙසයි. ෂේන් (shonel) ට අනුව දියුණු තාක්ෂණය නිසා සංවර්ධන වෙමින් පවතින රටවලට අධ්‍යාපන හා කුසලතා අතින් දියුණු රටවල් සහග තරගකිිමට හැකිවේ. එයට හේතුව තාක්ෂනික දියුණුවක් සමග අන්තර්ජාලය භායිතය ඉහල යමෙන් රැකියාවලට හා ව්‍යාපාර අවස්ථාව වලට ගෝලිය තරගයක් තිබිමයි. ගෝලිය ආර්ථික සමග ව්‍යාපාර දේශසිමාවෙන් ඕබබට පැතිරිම ඇරඹිය ව්‍යාපාර ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන කටයුතු කම්කරැ පරිරිත නිති හා ආර්ථික මට්ටම අඩු රටවලට පවා තරගකාරි විමට තනයි. මෙමගින් ව්‍යාපාර වල වියදම අඩුවන බැවින් ප්‍රමුඛ ව්‍යාපාරිකයන්ට ඔවුනගේ පාරිභෝගිකයන්ට දැරිය හැකි නිෂ්පාදන සැපයිම හැකියාව ලබා දෙන අතර ලෝක ආර්ථිකය සමතුලිතව තබවයි. මෙම ව්‍යාපාර මගින් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට දියුනු රටවල වෙළදපොලට අතුරැ විමට අවස්ථා උදවේ. එනමුත් බොහෝ දුයුණු රටවල් දියුනවෙමින් පවතින රටවල භාණ්ඩ ආනයන වැලැක්විමට ආරක්ෂණ ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරයි. සමහරකේ වැලැක්විමට ආරක්ෂණ ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරයි. සමහරෙක් නිති වැඩිකර මෙම ආනයන නැවතිමට යොජනා කරන අතර තවත් පිරිසක් මෙවැනි ගෝලීකරණය සම්බන්ධ ගැටළු පැනනැගිමට රජයන්ගේ වැරැද්ද බව සලකයි දේශසිමාවලින් ඔබ්බට පැතිරැණු ව්‍යාපාර දියුණු වෙමින් පවතින රටවල කම්කරැ හා පාරිසරික නීති අවමයෙන් තබා ගැනවීමට ‍හේතුවේ. වෙළද සම්බාධක දකුණු ලෝකයේ (Gobble South) රටවලට උතුරේ රටවලට සාපේක්ෂව අඩු ආර්ථික දියුණුවක් තිබිමට හේතුවයි. අන්තර්ජාලය වැනි නව තාක්ෂනයන්ගේ වෙළද බාධක අවම වේ. ලෝක වෙළදපොල පුළුල් කිරිමට මෙම සම්බාධක බධාවක් බැවින් අවම කර දියුණු රටවල සමාගම් වලට තරගයක් උදාකර දිමට යෝජනා වී ඇත. එය දියුණු වෙමින් පවතින වෙළදපොල වල Haier (චීනය) හා Teta group(ඉන්දියාව) මෑත ව්‍යාපාර වලට හිතකර වේ. හාර ලෝක ආර්ථිකයට පුළුල් විම සිදුවු අතර බොහෝ පුද්ගපලයන්, ව්‍යපාර හා රජයන් ණය ලබගෙන භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය කල අතර, එම නිසා මුල්‍ය වෙළදපොල පහල ගොස් තිබුනි.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/The_Global_Economy
සෙරමික් ඉංජිනේරු විද්‍යාව
මෙයට පතල් කැනීම, වායු අභ්‍යාවකාශය,ඖෂධ, පිරිපහදු කිරීම්, ආහාර කර්මාන්තය, රසායනික කර්මාන්තය, ඇසුරුම් කිරීමේ විද්‍යාව, ඉලෙක්ට්‍රොනික්, කර්මාන්තමය විදුලිය හා සම්ප්‍රේෂණ විදුලිය අයත්වේ. ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ අනෙකුත් උපාධිධරයන්ට සත්‍ය පරිදි සෙරමික් ඉංජිනේරුවරුන් සඳහා රැකියාව තීරණය කිරීමට සීමා හෝ මායිම් නොපවතී.
සාම්ප්‍රදායික පිඟන් මැටි අමුද්‍රව්‍යවලට සාමාන්‍යයෙන් මැටි ලෙස හඳුන්වන බෙටොනයිට්, කෞලිනයිට් හා රිහොලයිට් වැනි ඇළුමිනෝ සිලිකේට ඇතුලත් වේ. අනෙකුත් සාම්ප්‍රදායික ද්‍රව්‍යවලට ඇලුමිනියම් ඔක්සයිඩ් හෝ ඇලුමිනා අයත් වේ. අවසාන වශයෙන් තවත් සාම්ප්‍රදායික සෙරමික් අමුද්‍රව්‍යයක් වන්නේ වැලි ලෙස සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේ පවතින සිලිකා හෝ සිලිකන් ඩයොක්සයිඩ්ය. උසස් පිඟන් මැටි ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇති වඩා නූතන පිඟන් මැටි ද්‍රව්‍ය අතරට සිලිකන් කාබයිට් හා ටංග්ස්ටන් කාබයිට් ඇතුලත් වේ. මේ දෙකම පතල් කැනීමේ දී තැනීම හෝ තෙල් හෝ වායු ළිඳවල්වල දී විදීම වැනි අධි පීඩන යෙදුම්වල දී භාවිතා වේ.
උසස් සෙරමික් විදුලි හා විද්‍යුත් කර්මාන්තය, ඖෂධ හා ප්‍රකාශ තන්තු වැනි ක්‍රියාවලි හා නිෂ්පාදන සමඟ ද සම්බන්ධ වේ.
ප්‍රවර්ගය: ඉංජිනේරු විද්‍යාව
ඇෆ්ගනිස්තානයෙහි ස්ත්‍රී දූෂණය
ස්ත්‍රී දූෂණය, ඇෆ්ගනිස්තානයෙහි ප්‍රධාන ප්‍රශ්නයකි. මානව අයිතිවාසිකම් සංවිධාන බොහෝ ගණනක් විසින් රටෙහි ස්ත්‍රී දූෂණ නීති සහ ඒවායෙහි බලාත්මක කිරීම විවේචනයට ලක් කරති.
අර්ථදැක්වීම
ස්ත්‍රී දූෂණය යනු, සාමාන්‍යයෙන් ලිංගික සංවාසය හෝ අනෙකුත් ආකාරයෙහි ලිංගික ප්‍රවේශනය ඇතුළත් වන ලිංගික අඩන්තේට්ටම් වර්ගයක් වන අතර එම තැනැත්තාගේ එකඟතාවය නොමැතිව යම් තැනැත්තෙකුට එරෙහිව මෙම වරද සිදු කෙරෙයි.