cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
කාව්‍ය
ආරම්භක අවධියේ සිට කාව්‍ය යන්න තුළින් හැඟවුම් කරනු ලැබූවේ තාලයකට ගැයිය හැකි, නිශ්චිත විරිතක් නිශ්චිත මාත්‍රා ප්‍රමාණයක් හා නිශ්චිත යතියක් සහිත නිර්මාණයි.
එවන්නකට උදාහරණයක් ලෙස පහත සඳහන් සිංහල ජන කවිය ගෙන බලමු.
මැද වත්තේ සෙල්ලම් පාරකි   යන්ට
නෙලාගන්න බෑ අත රිදෙනව   අපට
සාදු සාදු මල් පිපියන් සොඳ    රුවට
නිරූපන ශිල්පීන්
නිරූපන ශිල්පියෙක් යනු වෙළෙඳ නිශ්පාදන (විශේෂයෙන්ම විලාසිතා ඇදුම්) නිරූපණය කිරීමට, වෙළෙඳ ප්‍රචාරණයට හෝ කළාමය කටයුතු වල නියැලෙන පුද්ගලයන්ගේ දෘෂ්‍යමය සහයකයන් හෝ ඡායාරූපකරනයේදී නිරූපණය සඳහා පෙනීසිටින වෘත්තීයමය පුද්ගලයන් ලෙස හැදින්විය හැක.
කාව්‍ය
සමුද්‍ර ඝෝෂ විරිත නම් සුප්‍රකට විරිතට අනුව ලියා ඇති පහත සඳහන් සැළලිහිණි සංදේශ කාව්‍යය ද ගෙන බලන්න.
නිරූපන ශිල්පීන්
රඟපෑම නර්තනය වැනි අනෙකුත් පොදු රඟ දැක්වීම් වලට වඩා නිරූපන ශිල්පය වෙනස් බාවයක් පෙන්නුම් කරයි. නිරූපණය හා රඟ දැක්වීම් අතර වෙනස එතරම් පැහැදිලි නැති නමුත් චිත්‍රපටයක හෝ නාට්‍යයක පෙනී සිටීම සාමාන්‍යයෙන් "නිරූපනයක්" සේ නොසලකයි.
කාව්‍ය
මනහර නා මෙනවියනිඳ ළවැලි      පිට
නිරූපන ශිල්පීන්
විලාසිතා, ව්‍යාජ අලංකරණය, ශාරීරික යෝග්‍යතාව, නාන ඇදුම්, ලලිත කලාවන්, ශරීර අංග සහ වෙළෙඳමය මුද්‍රණ නිරූපනය ලෙස නිරූපන ශිල්පය වර්ගීකරණය කර තිබේ. පොත්, සඟරා, පුවත්පත් සහ රූපවාහිනිය වැනි මාධ්‍ය ආකෘතීන් ගනනාවකටම නිරූපණ ශිල්පීන් විසින් දායකත්වයන් ලබා දෙයි. මෝස්තර නිරූපන ශිල්පීන් ඇතැම් විට චිත්‍රපටවලද (ලුකර් චිත්‍රපටය), රූපවාහිනී දර්ශන වලටද (ඇමරිකාස් නෙක්ස්ට් ටොප් මොඩ්ල්, ද ජැනිස් ඩිකින්සන් මොඩ්ලින්ග් ඒජන්සි), සහ සංගීත වීඩියෝ (ෆ්රීඩම්!, විකඩ් ගේම්, ඩෝටර්ස්, බ්ලර්ඩ් ලයින්ස්) ආදියටද මුහුනුවර පානු ලබයි.
කාව්‍ය
ගෙන මිණි වෙණ තත් නියගින් මැද  රුවට
කන එව කියන බුදු ගුණ ගී මියුරු  කොට
නිරූපන ශිල්පීන්
නලු නිලියන්, ගායක ගායිකාවන්, ජනප්‍රිය ක්‍රීඩා තාරකාවන් සහ රූපවාහිනී රියැලටි තාරකාවන් තම සාමාන්‍ය කටයුතුවලට අමතරව නිරූපන කොන්ත්‍රාත්තුද භාරගනු ලබයි.
කාව්‍ය
සැනහෙව කැළණි ගඟ බඩ මද කලක් සිට
යනුවෙන් කාව්‍යමය උපශානරයක් නිර්මාණය වීම නිසාය. නිසදැස් කවිය බටහිර කවිය තුළ නිෂ්පන්න වූවාය යන්න සාමාන්‍ය පිළිගැනීම වුවත් ඉපැරණි චීන කවි හා ජපන් හයිකු කවි වැනි
ගෙන බලන්න.
නෙත් කැලුම් ගටා
සඳුන් අරටුව දැල්වූයෙ නුඹයි
විහිදෙන්නෙ හෙමින්
ඒ සුවඳ බිඳයි
සිරවෙන්න රිසිසේ
ඒ සුවඳ කුටියේ
මුදවන්න ඒ
ශ්වේත සළුව රහසේ
''මේ පොකෙහි පද්‍යාවලීන්ගේ විලාසයෙන් එන නිර්මාණ මා සලකන්නේ ගද්‍යටත් පද්‍යටත් අතර ඇති නිබන්ධන විශේෂයක් හැටියටය. ඒවා කියවිය යුත්තේ ගද්‍ය කියවන ආකාරයටය. එසේ නමුත් පද සංඝටනාවේදී ශබ්ධ මාධූර්යය පිළිබඳ දක්වන සැලකිල්ල ගද්‍ය කියවීමේදී ඒ අරබයා දක්වන සැලකිල්ලට වඩා වැඩි විය යුතු ය.''
ජී.බී.සේනානායක මහතාගේම අලුත ගෙනා මනමාලි නම් කවිය ගෙන ඔහු පවසන කතාව තේරුම්ගැනීමට උත්සාහ කරමු.
හිස නමා ගති ඈ
සිහින් රතැඟිලි පටලවා ගති,
සතියකට පෙර ගෙනා වර
විළිබර ය මගෙ රන්වන් මනාලිය.
පෙනෙයි ඈ
ඔබ යනු මොබ එනු
පට පිළී ගෙන අබරණ පෙට්ටි ගෙන.
ඇසෙයි නොපෙනෙන විටත්
සාලයෙන් කාමරයට
කාමරෙන් සාලයට
යන පා හඬ.
මා වෙත එතත් ඈ
වුවමනාවන් කිසිත් නැතිවද,
නොරැඳෙයි, පලායෙයි.
ගෑ විලවුනෙහි,
නැත,රන්වන් සමෙහි
සුවඳ නොව‍
හෙළන සුස්මෙහි සුවඳ ය ඒ
ඈ බඳ සුවඳ
දැනෙන්නෙ මට විතරද?
ඇසෙයි
දැනෙයි
මට ගේ හැම තැන.
ඒ අනුව නූතන අර්ථයට අනුව කවිය යනු තනුවකට කියවිය හැකි හෝ වේවා කියවිය නොහැකි හෝ වේවා සුවිශේෂ සාහිත්‍යමය ලඝුලේඛන ක්‍රමයක් ලෙස සැලකිය හැකිය.
-පී.එන්.බී විජේකෝන්
ප්‍රවර්ගය:කාව්‍ය
ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍ය ලයිස්තුව
බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාවේ, ලංකාවේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍ය තනතුර දැරූවන් මෙහි දැක්වේ.1947 දී ලංකා අගමැති තනතුර ඇති කිරීමේ සිට මෙ දක්වා ශ්‍රී ලංකාවේ ( 1948 දක්වා ලංකා යටත්විජිතයේ අගමැති, 1972 දක්වා ලංකාවේ අගමැති නමිනුත් ) අග්‍රාමාත්‍යවරු 13 දෙනෙකු පත්වී ඇත. 1978 දක්වා ආණ්ඩුවේ ප්‍රධානියා වූයේ අග්‍රාමාත්‍යවරයායි.
1972 දී රට නිදහස් ස්වයිරී ස්වාධීන ජනරජයක් ලෙස හැදින්වූ අතර මෙතැන් සිට මෙම තනතුර ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍ය ලෙස හදුන්වන ලදී.වෙළද සහ රාජයය ආරක්ෂාව පිළිබද අමාතය ධූරයද 1977 දක්වා අග්‍රාමාත්‍යවරයා විසින් උසුලන ලදී.ජේ.ආර්.ජයවර්ධන බලයට පත්වීමත් සමග මෙම අමාතය ධූරය ආරක්ෂක අමාතය ධූරය සහ විදේශ කටයුතු අමාතය ධූරය ලෙස වෙන් වෙන් වශයෙන් ස්ථාපිත කරන ලදී.
1978 දී ජේ ආර් ජයවර්ධන අග්‍රාමාත්‍යවරයා විසින් ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් කරන ලදී.මෙහිදී විධායක ජනාධිපති ධූරය හදුන්වා දුන් අතර අග්‍රාමාත්‍යවරයාට පවති බලතල අඩු විය.ඉන්පසුව රජයේ ප්‍රධානියා විධායක ජනාධිපතිවරයා වූ අතර අග්‍රාමාත්‍ය ධූරය සාමානය තනතුරක් බවට පත් විය. ශ්‍රී ලංකාවේ නව විවස්තාධායකය යටතේ අග්‍රාමාත්‍යවරයා කැබිනට් මණ්ඩලයේ ප්‍රධානියා වූ අතර නියෝජය ජනාධිපති ධූරයද හොබවන ලදී.ජනාධිපතිවරයා තනතුරේ ‍රැදී සිටියදී මිය ගියහොත් නව ජනාධිපතිවරයෙක් පත් කිරීම සදහා නැවත ජනමත විචාරණයක් පවත්වන තුරු අග්‍රාමාත්‍යවරයා ජනපති ධූරයේ වගකීම හොබවනු ලබයි.1993 දී ජනාධිපති ව සිටි රණසිංහ ප්‍රේමදාස හදිසියේම ඝාතනය කල අතර ඩිංගිරි බණ්ඩා විජේතුංග ජනාධිපති ධූරය සදහා පත් විය.
1947 න් පසුව නිල දැරූ අග්‍රමාත්ය වරු 14 දෙනාගෙන් දෙදෙනකු අවස්ථා තුනකදී නිල තල දරන ලද අතර දෙදෙනකු දෙවරක් නිල තල දරන ලදී.මින් අග්‍රාමාත්‍යවරු පස් දෙනෙකු ජනාධිපති ධූරය ලබා ගැනීම සදහා ඉදිරිපත් විය. 2015 ජනවාරි 9 සිට ශ්‍රී ලංකාවේ වර්ථමාන අග්‍රාමාත්‍ය ධූරය දරනු ලබන්නේ රනිල් වික්‍රමසිංහ මැතිතුමා විසිනි.
ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍යවරු (1948–1972)
හෝ එක්සත් ජාතික පක්ෂය ප්‍රධාන සංධාන ප්‍රධාන සංධාන
ජීවත්ව සිටින හිටපු අග්‍රමාත්‍යවරු
2008 සැප්තම්බර් 21 දී වයස අවුරුදු 92 වූ ඩිංගිරි බණ්ඩා විජේතුංගගේ(1989 - 1993) අභාවප්‍රාප්ත විමෙන් පසු ඉතාම ආසන්න අග්‍රාමාත්‍ය වරයකුගේ මරණය වූයේ රත්නසිරි වික්‍රමනායක 27 දෙසැම්බර් 2016 දි ( වයස 83 දි) මිය යැමයි.
සටහන්
යොමුව
Perdana Menteri Sri Lanka 斯里蘭卡總理
අන්තර්ජාල නීතිය
අන්තර්ජාල නීතිය අධිකරණ බලය සහ ස්වෛරීත්වය අන්තර්ජාල යුගයේදී අධිකරණ බලය සහ ස්වෛරීත්වය සම්බන්ධ වාදයන් ඉක්මනින් ඉදිරියට පැමිණ ඇත. අන්තර්ජාලය තුල භූගෝලීය සහ අධිකරණ බල සීමාවන් පැහැදිලි නොමැති අතර එය භාවිත කරන්නන් අන්තර්ජාලයේ රැඳී සිටීමෙන් ස්වායත්ත ව භෞතිකව සිටින්නා වූ අධිකරණ සීමාවන් තුළ පවතින නීතියට යටත් වේ. මෙසේ සිදු කරනු ලබන එක් කටයුත්තක දී අවම වශයෙන් අධිකරණ බල ප්‍රදේශ 3 කට සම්බන්ධ වේ.
එක්සත් ජනපදයේ පුද්ගලයෙක් බ්‍රිතාන්‍යයේ සිටින පුද්ගලයෙක් සමඟ කැනේඩියානු සේවා සපයන්නෙක් හරහා ගණුදෙණු සිදුකරන විටක දී ෙසෙද්ධාන්තිව කටයුතු සම්බන්ධ වන රටවල් තුනෙහිම නීතියට යටත් වේ. අධිකරණ බල සීමාවන් රටක ස්වෛරීත්වයේ අංගයක් වන අතර එය අධිකරණ, ව්‍යවස්ථාදායකය සහ පරිපාලනමය නීත්‍යානුකූල බලයට අදාළ වේ. අධිකරණ බල සීමාවන් රටක ස්වෛරීත්වයේ අංගයක් වුවත් එය ස්වෛරීත්වය සමඟ එකසේ නොපවතී. රටක නීතිය එම රටේ ස්වෛරීත්ව සීමා සහ දේශ සීමාවන්ගෙන් ඔබ්බට විහිදෙන දේශභූමි-බාහ්‍ය බලපෑම් ඇත. අන්තර්ජාල මාධ්‍යයයේ දී මෙම තත්වය වඩාත් ගැටළු සහගත වන්නේ ස්වෛරීත්ව සීමා සහ දේශ සීමාවන් පැහැදිව හඳුනා ගත නොහැකි නිසාය. පොදුවේ භාවිත වන නොවෙනස් ජාත්‍යන්තර නීතිය ක් නොමැති අතර මෙම ගැටළු සාමාන්‍යයෙන් පුද්ගලික ජාත්‍යන්තර නීතියේ පවතින නීති පිළිගැටුම් වේ. මීට හොඳම උදාහරණයක් ලෙස එක් වෙබ් අඩවියක් එක් රටක නීත්‍යානුකූල වන අතර තවත් රටක එය නීති විරෝධි වේ. පොදුවේ භාවිත වන නොවෙනස් ජාත්‍යන්තර නීතියක් නොමැති බැවින් නීතිඥයන් සමාන්‍යයෙන් එවැන්ි අවස්ථාවන් නීති පිළිගැටුම් ලෙස සලකා ඉවත දමනු ලැබේ. තවත් වැදගත් ප්‍රශ්ණයක් වන්්නේ අන්තර්ජාල නීතිය පවතින්නේ අන්තර්ජාලය භෞතික අවකාශයේ ඇතැය් සලකා (එ මඟින් දී ඇති අධිකරණ සීමා වලට යටත් වන බවත්) හෝ අන්තර්ජාලය ලෝකයක් ලෙස සැලකීම(එ මඟින් සීමා කිරීම් වලින් තොරව). දෙවනුවට ඉදිරිපත් කරන ලද මතය ට සහය පලකරන්නන් ගේ අදහස වන්නේ රජයන් අන්තර්ජාල ප්‍රජාවට ස්වයං පාලනයකට ඉඩ හැරිය යුතු බවයි. ජෝන් පෙරී බාර්ලෝ ලෝකයේ රටවලට අමතා ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ නියම වශයෙන් ගැටුම් පවතින අවස්ථාවේ දී, වැරදි සිදු වන අවස්ථාවේ දී අපි ඒවා සඳුනා ගෙන අපගේ ක්‍රමයට ඒවා විසඳා ගනිමු. අපි අපේ ම සාමාජ ගිවිසුම නිර්මාණය කරමු. මෙම පාලනය හට ගන්නේ අපගේ ලෝකයේ තත්වයනට අනුව මිස අන්‍යයකුගේ නොවේ. අපගේ ලෝකය වෙනස් ය. (බාර්ලෝ ං ඪඑචලඅරඅටඉඔන ඔෆ ටහඑ ඊනඩඑපඑනඩඑනචඑ ඔෆ ඡයබඑරසපඅචඑ). වඩා සමබර විකල්පය වන්නේ අන්තර්ජාල අපක්‍රමණයයි. නීතිමය සීමාවන් නොමැති ව සම්පූර්ණයෙන් ම නිදහසේ ජීවත්විය හැකි මනසක් මනුෂ්‍යයින් සතුව පවතී. මානව ශිෂ්ටාචාරය තම මනස (සාමූහික) සංවර්ධනය කරයි. අප සියලු ම දෙනාට අවශ්‍යය වන්නේ නීතිමය බාධා වලින් තොරව ජීවත් වීමේ නිදහස යි. අප ඔබට හානියක් නොකරන බවටසහතික වන නිසා අපගේ ජීවිත වලට අනවසරයෙන් ඇතුළු වීමට ඔබට සදාචාලාත්මක අයිතියක් නොමැත. එම නිසා අනවසරයෙන් ඇතුළු වීම නවත්වන්න. අනෙකුත් විචාරකයන් ගේ තර්කය නම් ජාතීන් දෙකක් අතර සමථයකට පත්වූ තත්වයක් වන අතර ලෝරන්ස් ලෙසිග් ගේ තර්කය නම් නීතිමය ප්‍රශ්ණය වන්නෙ ජාතීන් දෙකක නියමයන් යොදා ගැනීමේ දී ඒවා යොදා ගන්නේ කෙසේ ද ඒවාට යටත් වන්නේ කවු ද ඒවා දෙරටේ දීම යොදා ගත හැකි ද යන්න්යි. (ලෙසිග් සංග්‍රහය 190) බාහිරින් ආකර්ෂණීය ලෙස පෙනුන ද අන්තර්ජාල අපක්‍රමණයට මුලපිරීම අනතර්ජාලය සහ එය පාලනය කරන නීති සම්බන්ධයෙන් වන බලපෑම ඉතා අල්පය. ප්‍රායෝගික වශයෙන් අන්තර්ජාලය භාවිත කරන්නා සෘජුවම පරිගණකයේ මධ්‍යම පාලනයට සම්බන්ධ වී සිටින රටේ නීතියට අනුව පාලනය කරනු ලබයි. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය් ජේක් බේකර් නමැත්තා ඔහුගේ ඉලෙක්ට්‍රොනික මාධ්‍යය තුළ හැසිරීම නිසා අපරාධ චෝදනා වලට ලක් වූ අතර සහ සමීප මිතුරන් අතර ලේඛන හුවමාරු කර ගැනීමේ මෘදුකාංගය භාවිත කරන බොහෝ දෙනෙක් ප්‍රකාශන හිමිකම උල්ලංඝනය කිරීමේ සිවිල් නීතිය යටතේ නඩු පවරන ලදී. මෙම ක්‍රමය ගැටළුසහගත වන්නේ ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ නඩු හබ වලදීය. සිවිල් නඩුවක ඔප්පු කිරීමේ භාරය සම්බන්ධයෙන් පවතින වෙනස්කම් නිසා අධිකරණ බලය සම්බන්ධ ප්‍රශ්ණ ඇතිවිය හැකීය. ඇමෙරිකාවේ කීර්තිමත් පුද්ගලයෙකු ඇමෙරිකානු අන්තර්ජාල සඟරාවක් මඟින් තමාට අපහාස කලේ යැයි වන්දි ඉල්ලා පැවරූ නඩුව ජයග්‍රහණය සඳහා දුෂ්කරතාවන් ට මුහුණ දීමට සිදු විය.
ප්‍රවර්ගය:අන්තර්ජාලය
පුර්ණ තත්ත්ව කළමනාකරණය
= පූර්ණ තත්ත්ව කළමනාකරණය = විකිපීඩියා වෙතින් Jump to navigation		Jump to search
තත්වය (Quality) යනු භාවිතය සඳහා සුදුසු වීමයි (Fitness for use), නැතහොත් එසේ ඇති හැගීමයි. පුර්ණ තත්ත්ව කළමනාකරණය යනු, සංවිධානයක සැම ක්ෂේත්‍රයක් ම සහ කාර්යයක් ම සම්බන්ධයෙන් අඛණ්ඩ වර්ධනය ළඟා කරගැනීම සඳහා කැපවූ සංවිධාන සංස්කෘතියක් (Organizational Culture) නිර්මාණය කර ගැනීමයි. වඩාත් පුළුල් ලෙස නිර්වචනය කළහොත්, නිෂ්පාදන වල, ක්‍රියා පටිපාටියන්හි, මානව සහ භෞතික සම්පත් වල තත්වය කළමනාකරණය කරගැනීම තුලින් බාහිර සහ අභ්‍යන්තර පාරිභෝගිකයින් තෘප්තිමත් කිරීම සඳහා ඇති ව්‍යුහගත ක්‍රමවේදයක් පුර්ණ තත්ත්ව කළමනාකරණය තුලින් හඳුන්වා දෙයි.
තත්ත්ව පාලනය
ඉජිනේරැ විච්‍යාව හා නිෂ්පාදනයේදි තත්ත්ව පාලනය හා ගුණාත්මක ඉංජිනේරැ ශිල්පය මගින් පාරිභෝගිකයාගේ අවශ්‍යතාව සපුරාලීමට වගබලාගනී. මෙම ක්‍රමය ඉංජිනේරැ විද්‍යාව හා ව්‍යාපාරයන් සම්බන්ධ කර නිර්මාණය කර ඇත.
ඉතිහාසය කාර්මික විප්ලවය සමග මිනිසුන් රාශියක් සේවය කරන තැත් ඇතිවිම සමග ඔවුන් පරික්ෂාවට තනතුරැ පත්කිරිම අවුරැදු 82-92 සිට තතත්ව සහතික කිරීම ජනප්‍රිය ක්‍රමය වී තිබේ.
මුලධර්ම
යම් වරදක් සිදු වූ විට, එහි මුලය සොයාගන ඉක්මනින් ම නිවැරදි කිරීම පුර්ණ තත්ත්ව කළමනාකරණයේ දී ඉතා වැදගත් කාර්යයකි. මෙමගින් නැවතත් එවන් වරදක් සිදුවීම වලකාලයි. මේ අනුව පුර්ණ තත්ත්ව කළමනාකරණය යටතේ සංවිධානයක සෑම අංශයකම අඛණ්ඩ වර්ධනයක් බලාපොරොත්තු වෙයි.
ඩේමින් ගේ මතය
විලියම් එඩ්වර්ඩ් ඩේමින්
පුර්ණ තත්ත්ව කළමනාකරණය පිලිබඳ විවිධ දේශකයින් මත ඉදිරිපත් කර ඇති අතර එඩ්වඩ් ඩේමින් විසින් හඳුන්වාදෙනු ලැබූ කළමනාකරණ ක්‍රමවේදයන් ට අනුව, පුර්ණ තත්ත්ව කළමනාකරණය ප්‍රධාන කරුණු 14 කට සාරාංශ කල හැක.
පුර්ණ තත්ව කළමනාකරණය
පුර්ණ තත්ත්ව කළමනාකරණය - Total Quality Management (TQM) TQM  යනු කාර්ය මණ්ඉලයේ සියළු ක්‍රියාකාරකම් සදහා ගුණවත්බව පිලිබද වැටහිමක් ලබාදෙන උපාය මාර්ගයකි. TQM නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ, අධ්‍යාපනික රාජ්‍ය හා සේවා ආයත වල භාවිතාවේ. NASA හි අභ්‍යවකාශය හා විද්‍යාත්මක වැඩමුළු වලදිත් මෙම ක්‍රමය භාවිතා වේ.
TQM ව්‍යාකරණ 3 කින් සමන්විත වේ.
Total (සම්පුර්ණ)	-	සම්පුර්ණ ආයතන, සපයුම් වර්ග භාණ්ඩක ජිව චක්‍රය (Life Cycle) Quality 		-	ගුණවත්බව Management		-	කළමණාකරණය (සැලසුම් කිරීම, සංවිධානය, පාලනය, මෙයෙවිම වැනි දෑ.)
ISO හි අර්ථ දැක්විම TQM යනු ගුණාත්ම බව කේන්ද්‍රකරගත්, සහභාගිවන කණ්ඩායම පදනම් වු දිගුකාලීන පාරිභෝගික තෘප්තිය (Customer Satisfaction) මගින් සමාජයට හා ආයතනයට වැඩි උදාකරණ ක්‍රමයකි.
මෙහි ප්‍රධාන අරමුණක් නම් සැම ක්‍රියාකාරකමකට විචලතාව අවම කිරිමයි. එමගින් දිගුකාලීන යහපැවැත්මක් ඇති වේ. (Royee D, thyer B, Pedsett D හා Logen T ) ජපානයේ TQM ක්‍රියාවලිය 4 කින් සමන්විත වේ. Kazen			- 	අඛණ්ඩ දියුණුව (ව්‍යාපෘති නැවත කිරිමට හැක)
Atorimoe Hishitu	-	විය යුතු දේ ඒ අයුරින්ම සිද්ධ වේවි (උදාහරණයක් ලෙස පැනක් මගින් ලිපි ලිවිය හැක)
Locrse			-	පාරිභෝජකයා නිශ්පාදිතය භාවිතා කරන අයුරැ බලා වැඩිදියුණු කිරීම
Miryokuteki Hinshistu-	නිෂ්පාදකයේ සංවේදි ගුණයක් තිබිය යුතුයි (උදාහරණ ලෙස පැන ලිපිය යුත්තේ ලියන්නාට අවශ්‍ය පරිදිය.)
TQM මගින් ආයතනයේ සියළු අංශයන්ගේ මෙම ගුණාත්මක තත්ත්වයක් පවත්වාගෙන යාමට උපදෙස් දෙයි මෙහිදි කරන ක්‍රියාව පලමු වරට නිවැරදිව කර දොස් ඇතිවිම හා නාස්තිය වලක්වා ගැනිම සිදුවේ.
තත්ත්ව සහතිකය
තත්ත්ව සහතික කිරිමට, නිර්මාණය, ප්‍රවර්ධනය, නිෂ්පාදනය, ස්ථාපනය, සේවය හා ලේඛණගත කිරිම යන සියළු ක්‍රයිවන් අයත්වේ. "උවමනාව සරිලිම (Fit for purpose) " හා පළමුවර නිවැදිව නිපදවිම" යන පුරැදු හදුන්වාදිම තත්ත්ව සහතකිය මගින් සිදුවිය. මේ සදහා ගුණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය මිලට ගැනීම, එකලස් කිරීම භාණ්ඩ හා උපාංග සේවාවන් සම්බන්ධ වු නිෂ්පාදිත, කළමණාකරණය, නිෂ්පාදනය හා පරික්ෂාවන් සදහා වෙන වෙනම තත්ත්වයන් හා රෙගුලාසි නියම කර ඇත.
තත්ත්ව සහතිකයට යොදාගන්නා ජනප්‍රිය ක්‍රමයක් වන්නේ PDCA (Plan do check Act) සලසුම් කරන්න, යොදද්ද, පරික්ෂාකරන්න, ක්‍රියාකරන්න ක්‍රමය හෙවත් Shewort වක්‍රයයි.
සංඛ්‍යානය පානය
බොහෝ ආයතන සංඛ්‍යනය පාලවයෙන් ආයතන "Six Sigma" තත්ත්වයට ගෙනවිම තැත් කරයි. එනම් ප්‍රමිත ව්‍යාප්තිය (Normal Distribution) Six Sigma හි සම්මත අපගමනය(Standard Devicition)සාන කිරිමයි. මෙලෙස පාලනය කල හැකි සම්භාවිතාවය මිලියන 4 ක් පමණ ‍වේ. මෙහිදි බොහා් අණවුම් නිවැරදි ලේඛනගත කිරිම ආදි ලිපිකාරකාර්තව්‍යයන් වැදගත් වේ. සාම්ප්‍රදායික අහඹුලෙස කතාරාගෙනව පරික්ෂාවෙන් ස්‍යාත දත්ත සකසයි. මෙලෙස දිගින් දිගට හදිසියේ තොරා ගන්නා භණ්ඩ කණ්ඩායක් පරික්ෂා කර අපගමනය (Voriance) නිර්ණය කරයි.
අර්ථ දැක්වීම් කිහිපයක්
1.සම්පූර්ණ 	-	සම්පූර්ණ ආයතනයම අඩංගු වේ. භාණ්ඩයක ජීවන වක්‍රය (Product life Cycle ) සම්පූර්ණයෙන්ම ආවරණය වේ.
2.තත්ත්වය	-	වචනයේ අර්ථයෙන් ම ගුණාත්මක බව හා තත්ත්වය පිළිබඳ සැලකේ.
3.කළමණාකරණය -	සැලසුම් කිරීම, සංවිධානය කිරීම, පාලනය කිරීම, නායකත්වය සැපයීම, සේවක මඩුල්ල සහ සියලු අංශ කළමණාකරණය කිරීම.
සම්මතකරණය සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර සංවිධානය - International Organization for standardization (ISO)
සම්පූර්ණ තත්ත්ව කළමණාකරණය යනු තත්ත්වය හෝ ගුණත්මක බව සුරැකීම කේන්ද්‍ර කොටගත්, දීර්ඝ කාලීන දියුණුවක් ඉලක්ක කර ගනිමින්, පාරිභෝගික තෘප්තිය මෙන්ම සියලු ආයතනික පාර්ශවකරුවන්ට වාසි අත්වන අයුරින් ආයතනයේ සියලුම අංශ පෙළගස්වන කළමණාකරණ ප්‍රවිශ්ටයයි.”
මුලික අරමුණ වනුයේ එකිනෙකට වෙනස් ක්‍රියාවලින්හි දී සිදුවන වෙනස්කම් අවම කරගෙන ඉතා ඉහළ ලෙස යොදවන වෙහෙසට අනුරූප ඒකාකාර ප්‍රතිඵල ලබා ගැනීමයි. (Royse, D, Thyer, B, Padgett. D, & Logan T. 2006)
ජපානයේ TQM  සංකල්පය මෙලෙස පියවර හතරකින් විස්තර කරයි.
2.	Atarimae Hinshitsu	-	යම් දෙයක් සිදුවිය යුතු පරිදි ක්‍රියා කළ යුතුයි යන අදහස මෙහිදී විස්තර කෙරේ. (උදා: පෑනෙන් ලිවිය යුතුයි)
3.	Kansei 	-	යම්කිසි භාණ්ඩයක් භාවිතා කරන ක්‍රමය අනුව, එම භාණ්ඩ වැඩිදියුණු කිරීමට මඟ සැලසීම පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීම.
4.	Miryokuteki Hinshitsu	-	යම් දෙයකට හෝ වස්තුවකට හෝ භාණ්ඩයකට කලාත්මක බවක් තිබිය යුතුයි යන්න මින් අදහස්  කෙරේ. (උදා: පෑනක් එය භාවිත කරන්නාට සිත්ගන්නා සුළු විය යුතුය)‍
මෙම සම්පූර්ණ තත්ත්ව කළමණාකරණ ක්‍රමවේදය භාවිතා කිරීමෙන් ආයතන තම නාස්තිය/අපතේ යාම්/දෝෂ/ප්‍රතික්ෂේප වන භාණ්ඩ ප්‍රමාණය  ආදිය අවම කර ගනිමින් අවශ්‍ය ගුණාත්මක  බව /නිරවද්‍යාතාව පළමු උත්සාහයෙන්ම ලබා ගැනීමට වෙර දරයි.
යාපනය මැතිවරණ බලප්‍රදේශය (1947–1989)
යාපනය මැතිවරණ බලප්‍රදේශය අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ උතුරු පළාතේ  යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ,  යාපනය නගරය අනුව යමිනි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශ වූ බලප්‍රදේශ 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශ 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී යාපනය මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  යාපනය බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස යාපනය දිගටම පවතියි.
1947 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
23 අගෝස්තු 1947 සිට 20 සැප්තැම්බර් 1947 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු පළමුවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1952 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
24 මැයි1952 සහ 30 මැයි1952 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු දෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1956 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
5 අප්‍රේල් 1956 සහ 10 අප්‍රේල් 1956දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු තෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (මාර්තු) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
19 මාර්තු 1960 දිනදී පැවැත්වුණු සතරවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (ජූලි) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
20 ජූලි 1960 දිනදී පැවැත්වුණු පස්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1965 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
22 මාර්තු 1965 දිනදී පැවැත්වුණු  හයවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1970 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
27 මැයි 1970 දිනදී පැවැත්වුණු සත්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුණු අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ බලප්‍රදේශ ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
ෂටල
දකුණ|thumb|100x100පික්|නයිලෝන් ෂටල දකුණ|thumb|133x133පික්|පිහාටු ෂටල ෂටලය (කුරුල්ලෙක් හෝ කීරා ලෙස ද හඳුන්වයි ) බැඩ්මින්ටන් ක්‍රීඩාවේ භාවිතා වන ඉහළ- රෝධය ප්රක්ෂේපනයකි. එය විවෘත කේතුකාකාර හැඩයකින් යුක්ත වේ: කේතුව සෑදී තිබෙන්නේ පාත්ත හෝ තාරා පිහාටු  16 හෝ ඊට වැඩි ගණනක් වටකුරු කිරළ ඇබ පදනමකට අතිච්ඡාදනය කර කාවැද්ද වීමෙනි. කිරළ ඇබය තුනී සමකින් ආවරණය කර තිබේ. ෂටලයේ හැඩය එය ඉතාමත්  සින්ක් ස්ථාවර කර තබනවා. මූලික දිශානතිය ඉවතලුවෝතින්, කිරළ ඇබය පළමුව පියාසර කරන අතර, කිරළ ඇබයේ පළමු දිශානතිය පවති. shuttlecock යන විවහාරික නාමය shuttle ලෙස සාමාන්‍ය බසින් හඳුන්වනු ලබයි. එහි නාමයෙහි "shuttle" යන කොටස සමහරවිට ව්යුත්පන්න වී ඇත්තේ තරඟය අතර තුර එහි පසුපස හා ඉදිරි චලනය රෙදි වියන යන්ත්‍රයක ෂටලයේ ක්‍රියාවලියට සමාන නිසා විය හැක; එහි නාමයෙහි "cock" යන කොටස සමහරවිට ව්යුත්පන්න වී ඇත්තේ කුකුලෙකුගේ ආකාරයට පිහාටු සවි කර ඇති නිසා විය හැක.
පිහාටු ෂට්ල් එදිරිව කෘතිම ෂට්ල්
පිහාටු ෂටල නිවැරදි දුර නිසි වේගයෙන් පියාසර කිරීමට හා වැඩි කලක් භාවිතා කිරීමට එය ක්‍රීඩාවට යොදා ගැනීමට අඩුම වශයෙන් පැය 4 කටවත් පෙර එය හොඳින් ආර්ද්‍ර කරගත යුතුය. හොඳින් ආර්ද්‍ර කරගත් පිහාටු, ෂටලයේ වේගය වෙනස් වීම හා එහි කල්පැවැත්ම වැඩි දියුණු කරමින් තරඟය අතරතුර හොඳින් නැමීමට ලක් වේ. වියළි පිහාටු බිඳෙන සුළු අතර පහසුවෙන් කැඩීමට ලක්වීම ෂටලය පැත්තෙන් පැත්තට වැනීමට හේතු වේ. සංතෘප්ත පිහාටු 'තලප' වැනිය, එය තදින් පහර දුන් විට පිහාටු කේතුව ඕනෑවට වඩා පටු කිරීමෙන් ෂටලයට ඕනෑවටත් වඩා දුර හා වේගයකින් පියාසර කිරීමට හැකියාව ලබා දෙයි. සාමාන්‍යයෙන් අර්ද්‍රතා පෙට්ටි භාවිත කරනු ලබන අතර, වසන ලද ෂටල නලයේ පිහාටු අගට සරල තෙත් ස්පොන්ජියක් ඇතුළු කිරීමෙන්ද මෙම කාර්යය සාර්ථකව ඉටුකර ගත හැක. ෂටලයේ කිරල ඇබය කොටසේ ජලය කිසිසේත් ස්පර්ශ නොවිය යුතුය. ෂටල නිවැරදි හා නිසි වේගයෙන් හා දුර පියාසර කරන්නේද යන්න සහතික කරගැනීමට ක්‍රීඩා කිරීමට පළමුව ෂටල පරීක්ෂා කරනු ලැබේ. දේශීය වායුගෝලීය තත්වයන්ට සරිලන ආකාරයට විවිධ බර වලින් යුත් ෂටල යොදාගනී. ආර්ද්‍රතාවය හා මුහුදු මට්ටමේ සිට ඇති උස යන දෙකම ෂටලයේ ගුවන් චලිතයට බලපායි. සාමාන්ය ක්රීඩකයකුගේ අත යටින් එල්ල කල පහරකින් නිවැරදි ෂටලයක් සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රීඩා පිටියේ දැලෙහි එක් පැත්තක පසුපස රේඛාවේ සිට අනෙක් පැත්තේ දිගු යුගල සේවා රේඛාවට කෙටි දුරක් ආසන්න වන තෙක් ගමන් කරයි.
හොඳ තත්වයේ පිහාටු ෂටලයක මිල හොඳ තත්වයේම ප්ලාස්ටික් ෂටලයක මිලට සමාන වන අතර, ප්ලාස්ටික් ෂටලය දීර්ඝ කාලයක් භාවිත කල හැක, සාමාන්යයෙන් එහි ගුවනේ චලනයට බාධාවක් ඇති නොවී වැඩි තරඟ සංඛාවක් කල් පවත්වා ගත හැක.
වඩාත් අත්දැකීම් බහුල හා දක්ෂ ක්‍රීඩකයින් පිහාටු සඳහා කැමැත්තක් දක්වන අතර ප්‍රධාන තරඟාවලි හා ලීගයන් හීදී සෑම විටම ක්‍රීඩා කිරීම සඳහා උසස් තත්වයෙන් යුත් පිහාටු ෂටල යොදා ගනී. අත්දැකීම් බහුල ක්‍රීඩකයින් සාමාන්‍යයෙන් පිහාටු ෂටලයක "හැඟීම්" වලට අසා කරන <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false">[<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2010)">citation needed ] අතර ප්ලාස්ටික් වලට වඩා පහසුවෙන් පිහාටු වල ගුවන් චලනය පාලනය නතු කර ගනී. යුරෝපයේ හා උතුරු ඇමරිකානු කලාපයට වඩා ආසියාවේ පිහාටු ෂටල වැඩි වශයෙන් යොදා ගන්න අතර ප්ලාස්ටික් ෂටල ඉතා අඩුවෙන් භාවිත වේ.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false">[<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2010)">citation needed ]
ප්ලාස්ටික් සහ පිහාටු වලින් ක්‍රීඩා කිරීමේ ලක්ෂණ වල සැලකිය යුතු වෙනසක් තිබේ. මුලික බලපෑමේදී ප්ලාස්ටික් මදක් සෙමින් පියාසර කරන අතර, ගුවන් චලිතයේ අවසනය වන විට තවත් මන්දගාමී වේ. නිශ්චිත පහරක් හමුවේ පිහාටු කෙළින්ම පහළට වැටීමට නැඹුරු වන අතර, ප්ලාස්ටික් කිසිසේත්ම කෙළින්ම පහළ වැටීමට ලක් නොවී, විකර්ණයක් ආකාරයට පහලට වැටේ. පිහාටු ෂටල නුල් වලින් 320 km/h (200 mph) වඩා වැඩි වේගයකින් පිට වන අතර, නමුත් ඉක්මනින් මන්දගාමී වේ පහලට ඇද වැටේ. මේ හේතුව නිසා පිහාටු ෂටල යොදා ගන්නා තරඟ වඩා වේගවත් කරන බවක් දක්නට ලැබෙන,<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false">[<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2010)">citation needed ] අතර පහර එල්ල කිරිඉමට වැඩි වෙලාවක් ඉඩ ලබා දෙයි. පිහාටු ෂටල රැකටයේ මුහුණතේ වැදී වඩා වේගයෙන් ගමන් කරන නිසා ඒවා උරහිස් වලට ඇතිවන බලපෑම හා ආබාධ අඩු කිරීමට නැඹුරු තාවයක් දක්වයි. .<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false">[<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2010)">citation needed ]
පිරිවිතර
ෂටලයක බර සාමාන්‍යයෙන් ග්‍රෑම් 4.75ත් 5.50ත් අතර වේ (අවුන්ස 0.168ත් 0.194ත් අතර). එක පිහාටුවක දිග මිලිමීටර් 70 (අඟල් 2.8) බැගින් වන පිහාටු 16 කින් එය සමන්විත වේ. කිරළ ඇබයේ විෂ්කම්භය මිලිමීටර් 25ත් 28ත් (අඟල් 0.98ත් 1.10ත් අතර) අතර ද පිහාටු වලින් සදෙන වෘත්තයේ විෂ්කම්භය මිලිමීටර් 54 (2.1 අඟල්) ද වේ.
වැඩිහිටි නීතිය
වැඩිහිටි නීතිය යනු වැඩිවන වැඩිහිටි ජනගහනය සම්බන්ධයෙන් බලපාන ඒ පිළිබඳ අවධානයක් යොමු කරන නීතියේ ක්ෂේත්‍රය යි.
ප්‍රභේදයන්
වැඩිහිටි නීතිය සමන්ව්ත වන ප්‍රධාන ආකර තුනකි.
වැඩිහිටි නීතියේ ඉතිහාසය
ඇමෙරිකානු වැඩිහිටි පණත (ුංං) හිටපු ජනාධිපති ලිනඩන් බී. ජොන්සන් විසින් 1965 ජූලි මස 14 වන දින නීතියක් බවට මුලින්ම අත්සන් කරන ලද අතර (එම වර්ෂයේ දීම මෙඩිකෙයාර් ආයතනය පිහිටුවන ලදී) එය සෞඛ්‍යය සහ මානව සේවා දෙපාර්තමේන්තුව තුළ මහළු පරිපාලන ආංශය (ංුං) පිහිටුවීම සඳහා මහෝපකාරී විය. ඇමෙරිකානු වැඩිහිටි පණත මෙම ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රජා පාලනය සහ සේවා වැඩසටහන් පර්යේෂණ සඳහා මුදල් සැපයීම ආදර්ශණ සහ පුහුණු වැඩසටහන් සඳහා ජනපද රාජ්‍යයන් ට බලය පවරා ඇත. 1972 දී ඇමෙරිකානු වැඩිහිටි පණත සංශෝධනය කරමින් වැඩිහිටියන් සඳහා ජාතික පෝෂණ වැඩපිළිවෙලක් එකතු කරන ලදී. ඇමෙරිකානු වැඩිහිටි පණත සිය රෝගී වූ හෝ අබල දුබලතාවන් ඇති වයස්ගත ආදරණීයයන් රැක බලා ගනීමට දුෂ්කරතාවන් ඇති සිය දහස් ගණනක් වූ පවුල් සාමාජිකයින්ට අධාර කිරීම අරමුණු කරගෙන 2000 වර්ෂයේ දී ජාතික පවුල් රැකවල් ලබාදීමේ ආධාරක වැඩසටහන ඇතුළත් කිරීමට නැවත වරක් සංශෝධනය කරන ලදී. මෙම වැඩසටහන උපදේශණ සේවා, ආධාරක කණ්ඩායම් සහ වෙනත් ප්‍රජා මූලික සේවා වැනි රාජ්‍යය සහ ප්‍රාදෙශීය ආයතන අතර ඒකාබද්ධ සේවාවන් සඳහා මූල්‍යයමය ප්‍රතිපාදන සපයනු ලබයි. මෙම සේවාවන් දුබල සහ වයස්ගත සාමාජිකයන් සඳහා රැකවරණය සැලසීම කේන්ද්‍ර කර ගෙන ඇත. තව ද මෙම වැඩසටහන මඟින් අවුරුදු 18 හෝ ඊට අඩු දරුවන් සඳහා රැකවරණය සලසන වැඩිහිටි නෑදෑයන් සිටින පවුල් ඒකක සේවාවන් සැපයීම ද සිදු කරයි. වැඩිහිටි නීතිය සහ සම්බන්ධ වෘත්තීන් වැඩිහිටි නීති ක්ෂේත්‍රයේ වර්ධනය වෙමින් පවතින වෘත්තීන් වන්නේ නීතීඥ, නීති සහයක, නීති ලෙඛකාධිකාරී, මනෝ චිකිත්සක, රැවරණ සපයුම්කරු, මූල්‍යය සැලසුම්කරු, ප්‍රතිපත්ති සම්පාදක සහ නීතිවේදී ප්‍රතිලාභ විශේෂඥ, හොඳම ව්‍යාපාරික මණ්ඩලය, නීතිපති කාර්යාලය, පාරිභෝගික ආරක්ෂක ඒජන්සිය, දේශපාලනය ගැන අවධානයෙන් සිටින කණ්ඩායම්, සෞඛ්‍යය රැකවරණ සපයන්නන්, පරීක්ෂක, අවමංගල්‍යය සැලසුම්කරුව, මැසිවිලි උපදේශක, අයථාභාවිතය සහ වංචා පරීක්ෂක, අධ්‍යාපක, නිෂ්පාදන වර්ධක, ප්‍රවාහන පහසුකම් සැපයුම්කරු, විනෝදාස්වාදය සහ සංචාරක මඟ පෙන්වන්නන්, දේපළ නියෝජිත, උකස් තැරැව්කරු, රක්ෂණය සපයන්නන් සහ වැඩිහිටි සහායක වැනි වෘත්තීන් ය. ඕනෑම වෘත්තීය ක්ෂේත්‍රයකට මහළු වෙමින් පවතින සමාජය ට ප්‍රතිලාභයන් සැලසිය හැකිය.
හිමෝෆීලියා
හිමෝ‍ෆිලියාව යනු ජාන හරහා සම්ප්‍රේෂණය වන රෝගී තත්වයකි.
අරාබි භාෂාව
අරාබි භාෂාව, ඉස්ලාම් ආගම හා සබැඳුන භාෂාවක් වේ.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:අරාබි භාෂාව
ආරුගම් බොක්ක
දකුණ|thumb|200x200පික්|ආරුගම්බේ වීදි දරුවන් දකුණ|thumb|200x200පික්| ආරුගම්බේ ප්‍රධාන වීදිය 2004 සුනාමියනේ කෙටි කලකට පසුව. ආරුගම්බේ ශ්‍රී ලංකාවේ අග්නිදිග වෙරළ තීරයේ, වියළි කලාපීය ඉන්දියන් සාගරය ආශ්‍රිත  පිහිටා ඇති බොක්කක් වේ. මෙම බොක්ක ආසන්න වශයෙන් පොතුවිල් වෙළෙඳපොළ නගරයේ සිට කිලෝමීටර 4ක් (සැතපුම් 2.5)දකුණින් සහ කොළඹ සිට කිලෝමීටර 320ක් ( සැතපුම් 200) නැගෙනහිරින් පිහිටා ඇත.මෙම ප්‍රදේශයේ  ජනාවාසය, ප්‍රධාන වශයෙන් මුස්ලිම් වන අතර එය  උල්ලයි නමින් හැඳින්වේ.කෙසේ වෙතත් ගමේ දකුණු ප්‍රදේශයේ සැලකිය යුතු දෙමළ  හා සිංහල ජනගහනයක් සිටින අතර ඵමෙන්ම බොහෝ දුරට යුරෝපයේ හා ඕස්ට්රේලියාවේ සිට පැමිණි ජාත්‍යන්තර සංක්‍රමණිකයින් ගණනාවක් ඇත. සාම්ප්‍රදායිකව ධීවර කර්මාන්තය දේශීය ආර්ථිකය තුල ආධිපත්‍ය උසුලන අතර, මෑත වසර කිහිපය තුල සංචාරක කර්මාන්තය ප්‍රදේශයේ වේගයෙන් වර්ධනය වී ඇත. ආරුගම්බේ සංචාරක ආධිපත්‍ය සර්ෆ් සංචාරක කර්මාන්තය දරන්නේ, මෙම ප්රදේශය ගුණාත්මක විරාම කිහිපයකට ස්තුති වන්නටයි. කෙසේ වෙතත් සංචාරකයන් දේශීය මුහුදු වෙරළ, කලපු, ඓතිහාසික වෙහෙර විහාර සහ අසල පිහිටි කුමන ජාතික උද්‍යානය ටද ආකර්ශනය වී සිටිති.
ඉතිහාසය
බොහෝ ගොඩනැගිලි 2004 සුනාමිය ව්‍යාසනයෙන් විනාශ වන ලදී. ආරක්ෂක කටයුතු පිළිබඳ ආණ්ඩුවේ අමාත්‍යංශය (වෙරළ සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව) සියලු වෙරළ ව්‍යූහයන් බුල්ඩෝසර් විසින් කඩා ඉවත් කර, 2011 සැප්තැම්බර් අවසානයේ දී ආරුගම් දෙවන "සුනාමි" ලෙස දැන් විස්තර කර ඇත දේ නිර්මාණය කර ඇත. සංචාරකයන් අතර ජනප්‍රියත්වය නිසා,මන්දගාමී ලෙස පෞද්ගලික වැඩසටහන් විසින් පමණක්, ප්‍රදේශය යථා තත්වයට පත් කිරීමට සමත් වී ඇති. 2011පසු  කිසිම උපකාරයක් කිසිදු නිල මූලාශ්‍රයකින් හෝ ජාත්‍යන්තර සංවිධාන වලින් ලැබී නැත. ව්යතිරේකයක් සෑම ප්රජා සඳහා පමණක් බෙදුම්වාදී පාසල් ලබාදීම සඳහා අඛණ්ඩව නිසා, ධීවර සමාජයේ සඳහා තොරය සහයෝගය මෙන්ම පාසල් නැවත ගොඩනැගීම වැඩසටහන් රැසක් වේ. ජාත්‍යන්තර පාසලක් සඳහා විශාල ඉල්ලුමක් පවතින නමුත්, ජපාන ජනතාව විසින් පරිත්‍යාග කරන ලද විශාල නව ගොඩනැගිල්ල 2007 වසරේ දී විවෘත කිරීමේ උත්සවයේ සිට භාවිතා කොකර පවතී.
සංවර්ධනය
බොහෝ සංවිධාන ප්‍රදේශයේ පුළුල් වැඩ සටහන් ක්‍රියාත්මක කර ඇත. කිසිදු සැලකිය යුතු ප්‍රගතියක් 2010 අලුත් අවරුදු දිනට පසු නිරීක්ෂණය කල නොහැක. ප්‍රධාන මාර්ගය, 2004 දී පැවති ආකාරයට සමානවම 2009 වන විටත් පකොන්ත්‍රාත්කරුවන් විසින් පසුගිය දා (සැප්තැම්බර්, 2010) ඇවිදීමේ වීදි වල ඉදිකිරීමේ කටයුතු නිම කරන ලදී. මීගමුව සහ හික්කඩුව වැනි අනෙකුත් මුහුද ආශ්‍රිත සංචාරක නිකේතන වල සිදු වූ වැරදි නැවත නැවතත් මෙහිද සිදු වේ. එක්සත් ජනපදයේ මර්සි බලකාය සෑම සංවිධානයකටම වඩා ක්‍රියාකාරී වී ඇත. එක්සත් ජනපදය තුල ඔප්රා වින්ෆ්රෙයි මහතාගේ 'ඒන්ජල් නෙට්වර්ක්' විසින් විශාල අරමුදල් එකතු කිරීමේ රූපවාහිනී වැඩසටහන් මාලාවක් මගින් අරමුදල් සපයන ලදි. නමුත් කනගාටුවට කරුණ වන්නේ, එම ව්‍යාපෘති කිසිවක් අවුරුද්දක කාලයක් වත් ක්‍රියාත්මක නොවීමයි. නව පාලම යු. එස්. ඒ. අයි. ඩී. විසින්  ඉදිකර ඇති. එය 2008 දී වාහන ගමනාගමනය සඳහා විවෘත කරන ලදි. එය 1960 දී නැවත ඉදි කල අතර,මුල් සන්ධිස්ථානීය කොටුව ඉදිකිරිම ආරුගම් බේ පොතුවිල්  පවතී. ප්‍රධාන ඒ4 මාර්ගයේ 31කිලෝ මිටර් කනුව අසලින්(ප්‍රසිද්ද කොළඹ හයිලෙවල් පාර. - පොතුවිල් ) ආරුගම් බේ දක්වා වැටෙන ඉතා ආසන්න කෙටි මාර්ගයක් ඇත . මෙම සුන්දර මාර්ගය දුලි සහිත පොතුවිල් නගරය මගහරිමින් දිවෙන අතර කිසිදු පාලමක් පසුකිරීමටද අවශ්‍ය නොවේ.
රාජ්‍ය නොවන ඉතාලි එන් ජී ඕ සංවිධාන දෙකක් වන 'ICEI' සහ 'Overseas' විසින් දීර්ග කාලීන සංවර්ධන වියයාමයක් සිදු කර ඇති අතර,එය 2013 සිට මේ වන තුරු ප්‍රදේශයේ ක්‍රියාත්මක වන එකම සංවර්ධන මූල්‍ය ආයතනය වන අතර වගකිව යුතු සංචාරක හා තිරසාර කෘෂිකාර්මික වැඩ කටයුතු එය මගින් සිදු කරයි. As a මෙම රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන දෙක මගින් සිදු කල වැඩ කටයුතු වල උරුමය, ඉකොවේව් නම් වන සමාජ ව්‍යාපාරයක් ලෙස ක්‍රියාත්මකවන දේශීය සංවිධානය විසින් ස්ථාපිත කර ඇත. Ecowave දැනට ආරුගම් බේ ප්‍රධන පාරේ අලෙවිහලක් කළමනාකරණය කර ඇති අතර ගොවීන්ට වෙළෙඳපොළ අවස්ථා ලබාදීම, හා සංචාරකයන් සඳහා ප්‍රජා සංචාරක විස්තර සටහන් ඉදිරිපත් කරයි.
රළ ක්‍රිඩා
ආරුගම් බේ ප්‍රදේශයේ ගුණාත්මක සර්ෆ් විරාම ගණනාවක් සඳහා නිවහනක් වී ඇත, වඩාත් ජනප්‍රිය වන්නේ බොක්කේ දකුණු දෙසට වන්න පිහිට ඇති 'ප්‍රධාන ස්ථානය' යි. මෙම මූලික ගල් පර සහ අනෙකුත් බැරල් කොටස් ගණනාවක්ද ඇත. එම ප්‍රදේශයේ වෙනත් විරාම ලෙස විස්කි පොයින්ට් සහ පොතුවිල් පොයින්ට් ඇතුළත් වන අතර, හා එලිෆන්ට් රොක්, පීනට් ෆාම් හා ඔකඳ දකුණ.ත මෙම විවේකයන් දශක ගණනාවක් තිස්සේ ජාත්‍යන්තර සංචාරකයන්ගේ අඛණ්ඩ ජන ආකර්ෂණයට ලක් වී ඇත. අරුගම්බේ, අගනා දේශීය සරෆ් ස්ථානයක් වන අතර ලංකාවේ වඩාත් දක්ෂ සර්ෆ් කරුවන්ට නිවහනක් ද වී ඇත.මෑත වසර කිහිපය තුළ දී ආරුගම් බේ සිට සරෆ් කරන්නන් ජාතික තරගාවලි ආධිපත්යද දරා ඇත. 2010 මැද බාගයේදී,සර්ෆ් වෘතිකයන්ගේ සංගමය එහි පළමු ජාත්‍යන්තර සර්ෆ් තරගයට සත්කාරකත්වය දැරීය. ජයග්‍රාහකයා ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික ජූලියන් විල්සන්ජූලියන් විල්සන් විය. 2011 සහකාර පොලිස් අධිකාරී තරගයේදී අරුගම්බේ පිරිමි දිගු මණ්ඩල ශූරතා තරගය සදහා කාන්තා තරගයක්ද එකතු කරන ලදී.
අවට ප්‍රදේශ
ආසන්නයේ (4 කිලෝමීටර s (2.5 සැත))පොතුවිල් මුස්ලිම් ගම්මානය, සංචාරක ලැගුම් හලක්ද,වාණිජ හා ප්රවාහන මධ්යස්ථානයක් ද වන පොතුවිල් අරුගම්බේ දකුණු වෙරල තිරයේ පිහිට ඇති අතර (4 කිලෝමීටර s (2.5 සැත)) දොරටුවක් හා යාල නැගෙනහිර ජාතික වන උද්‍යානය වෙත ඇති එකම පිවිසුම් මාර්ගය ද වේ.2.2 කිලෝමීටර s (1.4 සැත) දුරකින් පසරිචේන්නයි වෙරළ පවතී. මෙම ප්‍රදේශය කුමන නමින් හදුන්වන අතර (44 කිලෝමීටර s (27 සැත)) පානම සිංහල ජනාවාස හරහා ළගා විය හැක (17 කිලෝමීටර s (11 සැත)) සහ ඔකඳ ශයස් හරහා (32 කිලෝමීටර s (20 සැත)). එම ප්‍රදේශය අලි ඇතුන් ගණනාවක් සඳහා නිවහනක් වී ඇති අතර බොහෝවිට ලුණුගල සහ කුමන ජාතික වන උද්‍යානය අතර ගමන් කරයි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
ජාතිවාදය
ජාතිවාදයේ සරලම අර්ථ දැක්වීම පක්ෂපාතීත්වයයි. විවේචනයද පාදක වන්නේ ජාතිය මතයි. ජාතිවාදීන් බිහිවන්නේ, සමහර ජන කොටස් පිළිබඳව ඔවුන්ගේ ජාතිය නිසා උපදින වෛරය හෝ අකමැත්ත මතය (උදා - ආගමක් හෝ දේශපාලන දර්ශනයක් කෙරෙහි වු තම මතයක තදින් එල්බ සිටින්නන්). එසේත් නැත්නම් චාරිත්‍රානුකූල ජාතිවාදයෙහි, ඇතැම් ජාතිවාදි කණ්ඩායම්වලට ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම් හෝ ලාභ ප්‍රයෝජන ලබා නොදෙන අවස්ථාද ඇත. ජාතිවාදය ආරම්භ වන්නේ විවිධ ජන කණ්ඩායම්වල වර්ගීකරණ වෙනස්කම් ඇතැයි යන උපකල්පනය මත වුවත් එම සෑම විටම එක උපකල්පනයට පමණක් සීමා නොවේ. පක්ෂපාතිත්වය යන්න ජාතික හෝ ප්‍රාදේශීය ජන කොටස් විවේචනය, ආගම, රැකියාව, සමාජ තත්ත්වය හෝ වෙනත් ප්‍රභේද වලට වර්ගීකරණය කළ හැක.
එක්සත් ජාතීන්ගේ පොදු සම්මේලනයට අනුව ජාතීය වෙනස් කිරීම සහ වාර්ගික වෙනස් කිරීම යන පද දෙකෙහි පැහැදිලි වෙනසක් දක්නට නොමැත.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ජාතිවාදය
පටිපාටීය නීතිය
පටිපාටීය නීතිය සීවීල් සහ අපරාධ පටිපාටීයකරණයේ දී, අධිකරණය විසින් සිදු වූයේ කුමක් ද යන්න විමර්ශනය කර තීන්දු කිරීම සඳහා අනුගමනය කරනු ලබන රීතින් වලින් සමන්විත වේ. මෙම රීතීන් සම්පාදනය කරණු ලබන්නේ අධිකරණය වෙතට ගෙන එනු ලබන නඩු වලදී නිසි ක්‍රියාදාමය සාධාරණ සහ ස්ථාවර අයුරින් ක්‍රියාවේ යෙදවෙන (ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපයයේ) හෝ මූලිකව සාධාරණත්වය ඉෂ්ට වන (පොදු නීති සම්ප්‍රදාය අනුගමනය කරන රටවල් වල) පරිදි ය. නීතිඥයින් විසින් පටිපාටීය නීතියේ ක්‍රියාවලිය මඟින්, හිමිකම් සහ විත්තිවචකයන් ගේ වලංගුභාවය පිරික්සුමට යොදා ගනු ලබන සත්තාවී නීතයෙන් වෙන් කර හඳුනා ගනී. සිවිල් සහ දේශපාලිනික අයිතිවාසිකම් ඇතුළත් වන පරිදි පටිපාටීය අයිතිවාසිකම්
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:නීතිය
මීරිගම
මීරිගම යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටා තිබෙන නගරයකි. එය කොළඹ සිට කිලෝමීටර 57 ක හා, මීගමුව සිට කිලෝමීටර 34 ක දුරින් පිහිටා තිබේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම අග්‍රාමාත්‍යවරයා වූ ඩී.එස්. සේනානායක මහතාගේ උපන්බිම වන්නේද මීරිගමයි.
මීට අමතරව සිංහ රෙජිමේන්තු හමුදා පුහුණු කඳවුර සහ ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවට අයත්, ප්‍රධාන රේඩාර්පළ පිහිටුවා තිබෙන්නේද මීරිගම තුල වෙයි.
මීරිගම ධාවන පථය
මීරිගම ඉදිකොට තිබෙන, සුපිරි ධාවන පථය (Super Race Track), මෝටර්සයිකල් හා කාර් ධාවන තරඟ පැවැත්වීම සඳහා භාවිතා කරනු ලැබේ. කිලෝමීටර 1.4 ක් දිග හා මීටර් 30 ක් පළල මීරිගම ධාවන පථය, අක්කර 11 ක පමණ විහිදුණු භූමි ප්‍රමාණයක ඉදිකොට තිබෙයි.
මහාස්ථාමප්‍රාප්ත
මහාස්ථාමප්‍රාප්ත යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ප්‍රඥාවේ මහිමය සංකේතවත් කෙරෙන බෝධිසත්ත්ව මහාසත්ත්වවරයෙකි. බොහෝ අවස්ථාවන්හි, විශේෂයෙන්ම සුඛාවතී බුදු දහමේ දී මෙම බෝධිසත්ත්වයන් අවලෝකිතේශ්වර (ගුවාන්යින්) බෝසතුන් සමගින් අමිතාභ බුදුන් වහන්සේ දෙපස අගසව් දෙනම සේ නිරූපණය කෙරේ. මෙම බෝසතුන්ගේ නාමයෙහි අර්ථය "මහා ශක්තියේ ආගමනය" යන්නයි.
මහාස්ථාමප්‍රාප්ත මහායාන බුද්ධාගමේ එන අෂ්ට මහා බෝධිසත්ත්වවරුන්ගෙන් අයෙකි. එම සෙසු බෝධිසත්ත්වවරුන් වන්නේ,
ඔරෙගන්,පෝ(ර්)ට්ලන්තයෙහි රෝස
ඔරෙගන්හි, පෝ(ර්)ට්ලන්ත නගරය, එළිමහන් රෝස වගාව සඳහා කල්පිත වන්නේ එහි පිහිටීම බටහිර මුහුදුබඩ වෙරළ දේශගුණයට අයත් කලාපයක් අතුළත වීමත්, එහි උෂ්ණත්වයත්, වියළි ග්‍රීෂ්ම ඍතු සහ වැසි සහිත නමුත් සෞම්‍ය ශීත ඍතු, සහ එහි මැටි බහුල පාංශු තිබීමත් ය. කැරෝලින් මහත්මියගේ පරීක්ෂාවෙන් අනතුරුව, විශාල රෝස පැහැති දෙමුහුන් තේ රෝස ප්‍රභේද ප්‍රංශයෙහි අභිජනනය කිරීම නගරයට හඳුන්වා දීමත් සමඟ, 1888 සිට පෝ(ර්)ට්ලන්තය හඳුන්වනු ලැබුවේ "රෝස මල් සහිත නගරය" නොහොත් "රෝස පුරය" යනුවෙනි. 1905, ලුවිස් සහ ක්ලාර්ක් ශතසංවත්සරය විභාවනයට සූදානම් වීම සඳහා දහස් ගණනින් රෝස පඳුරු සැතපුම් 20 ක් (32 කි.මී.) පමණ පෝ(ර්)ට්ලන්තයෙහි වීථි වල අවසානයෙහි රෝපණය කෙරිණි.
1907, ඊශාන දිග පෝ(ර්)ට්ලන්තයෙහි රෝස පුර උද්‍යානය ස්ථාපිත කිරීමත්, එම වර්ෂයෙහිදීම පළමු වන වාර්ෂික පෝ(ර්)ට්ලන්ත රෝස උලෙළත් පැවැත්විණි. පළමුවන ලෝක යුද්ධය අතරතුර, පෝ(ර්)ට්ලන්ත තවාන් හිමිකරුවන් විසින් යුරෝපයෙහි රෝස විශේෂයන් යුද්ධයෙන් ආරක්ෂා කර ගැනීමට, විශාල රෝස උද්‍යානයක් සැළසුම් කිරීමට ආරම්භ කලහ. 1917 දී එම උද්‍යානය ජාත්‍යන්තර රෝස පර්යේෂණ උද්‍යානය යන නමින් වොෂින්ටන් උද්‍යානයෙහි පිහිටුවන ලදී. වර්තමානයේදී නගරය දියුණු කිරීම සඳහා, සෑම ජුනි මාසයකදීම පෝ(ර්)ට්ලන්ත රෝස උළෙලෙහි සැණකෙළි, පෙළපාලි, සහ නාවික හමුදා නෞකාවන්, ටොම් මැකොල් ජලතීර උද්‍යානය ඔස්සේ නැංගුරම් ලා තිබේ. ජාත්‍යන්තර රෝස පර්යේෂණ උද්‍යානය, වර්තමානයේ එක්සත් රාජධානියෙහි පැරණිතම මහජන රෝස උද්‍යාන අතුරින් එකක් වන අතර, 8000 කට අධික රෝස පැළ සහ 550 කට අධික විවිධාකාර ප්‍රභේදයන්, අක්කර 4.5 ක් (හෙ.යා. 1.8) ආවරණය කරයි. 2003 වර්ෂයේදී පෝ(ර්)ට්ලන්තය "රෝස පුරය" නිල අන්වර්ථ නාමය ලෙස තෝරා ගන්නා ලදී.
ඉතිහාසය
1888 දී ඔරෙගන්හි ප්‍රවෘත්ති පත්‍ර ප්‍රකාශකයකු සහ ධනපති ව්‍යාපාරිකයකු වන හෙන්රි පිටොක්ගේ භාර්යාව වන, ජෝ(ර්)ජියානා බර්ට්‍රන් පිටොක් විසින් ඔවුන්ගේ රෝස මල් ප්‍රදර්ශනය කිරීම සඳහා ඇයගේ උද්‍යානයේ කූඩාරමක් සකස් කොට, මිත්‍රයන් සහ අසල්වාසීන්ට ආරාධනා කළා ය. එම ඉඩ ප්‍රමාණය වර්තමානයේ හඳුන්වනු ලබනුයේ "පිටොක් කුටිය" යනුවෙනි. 1889 දී පෝ(ර්)ට්ලන්ත රෝස සංගමය ස්ථාපිත කිරීම සඳහා, නීතීඥවරයකු සහ ප්‍රජා නායකයකු වන ෆ්‍රෙඩ්‍රික් වෑන් වූහීස් හොල්මන්ගේ සහය ලැබිණි. කැරලයින් මහත්මියගේ පරීක්ෂාවෙන් අනතුරුව රෝස ප්‍රභේද, දෙමුහුන් තේ රෝස ප්‍රභේද ලෙස නම් කිරීම සිදුවූයේ, 1890 ඇඟලුම් නිර්මාණකරුවකුගෙන් පසුව, ප්‍රංශ ජාතික රෝස මල් වගා කරන්නෙකු වන ජෝසෆ් ප(ර්)නට් ඩුචර්ගේ හඳුන්වන්වා දීමෙන් අනතුරුව ය. වගා ප්‍රභේද සඳහා ජනප්‍රියභාවය ලැබීමත් සමඟ, 1905 දී ලුවිස් සහ ක්ලාර්ක් ශතසංවත්සරය ප්‍රදර්ශනය කිරීමට ආගන්තුකයන් ආකර්ෂණය කිරීම සඳහා, සැතපුම් 20 ක් පමණ රෝස මල් පාත්ති පෝ(ර්)ට්ලන්තයේ වීථිවල තිබිණි. පෝ(ර්)ට්ලන්තයේ වීථි දිගේ මිලියන බාගයක් පමණ රෝස පඳුරු රෝපණය වූයේ, ලුවිස් සහ ක්ලාර්ක්ගේ විභාවනය සඳහා ය.
1915 දී විනෝදාංශයක් ලෙස රෝස වගාවෙහි නිරත තැනැත්තෙකු සහ ඔරෙගන් පුවත්පත් කතෘ කෙනෙකු වන, ජෙසී කුරේ විසින් පළමුවන ලෝක යුද්ධය අතරතුර යුරෝපයේ දෙමුහුන් රෝස වගාවන් ආරක්ෂා කර ගැනීමට, රෝස පර්යේෂණ උද්‍යානයක් පිහිටුවන ලෙස නගර නිළධාරීන්ට ඒත්තු ගන්වන ලදී. එංගලන්තයේ රෝස පිළිබඳ උද්යෝගීන්ගේ සියලුම රෝස තවාන් සංරක්ෂණය සඳහා පෝ(ර්)ට්ලන්තයට පිටත් කිරීමට අවස්ථාව ලබා දීමේ අදහස,පෝ(ර්)ට්ලන්තයේ උද්‍යාන කාර්යාංශය විසින් 1917 දී අනුමත කර ඇත. 1921 දී නගර, භූමි ගෘහනිර්මාණ ශිල්පී ෆ්ලෝරන්ස් හෝම්ස් ග(ර්)කෙ විසින් ජාත්‍යන්තර රෝස පර්යේෂණ උද්‍යානය සැලසුම් කිරීම ආරම්භ වීම සහ එය සමඟම රංගපීඨය ද සැලසුම් කෙරිණි. පළමු වන භාරකරු ලෙස කුරේ මහතාට 1924 ජුනි මාසයේදී උද්‍යානය කැප කරන ලදී. 1927, ඔහු මිය යන තෙක් සේවයෙහි නිරත විණි. ආරම්භකයකු ලෙස කුරේ මහතාගේ කාර්යය, උද්‍යානයේ ඇති ශෛලමය ඵලකය ගෞරව දක්වයි.
රෝස පුරය
thumbnail|දකුණ| 1905 දී, පෝ(ර්)ට්ලන්ත නගරාධිපති හැරී ලේන් විසින් පවසා සිටියේ නගරයට "රෝස සැණකෙළියක්" අවශ්‍ය බවය.
පෝ(ර්)ට්ලන්තය සඳහා නිල සහ වඩාත්ම පොදු අන්වර්ථ නාමය වනුයේ "රෝස සහිත නගරය" නොහොත් "රෝස පුරය" ලෙසය. 1888 දී බිෂොප්වරුන් පිළිබඳ වූ දේවස්ථාන ස්ම්මේලනයේදී, ආගන්තුකයන් විසින් පෝ(ර්)ට්ලන්තය සඳහා පළමුවන නිර්දේශය ලෙස "රෝස සහිත නගරය" නිර්මිත වූ බව, 1917 සිට 1950 තුළ පෝ(ර්)ට්ලන්තයේ උද්‍යාන පාලකයකු වන, චාල්ස් පෝල් කේසර් විසින් පැවසිනි. නගරයේ පළමුවන වාර්ෂික රෝස ප්‍රදර්ශනය ඊළඟ වර්ෂයෙහි පැවැත්වුණ අතර, 1904 දී පෝ(ර්)ට්ලන්ත රෝස සංවිධානය විසින් සැණකෙළි සමඟ ප්‍රදර්ශන පැවැත්වීමට අනුග්‍රහය දැක්වීම ආරම්භ කරන ලදී. අන්වර්ථ නාමයේ ජනප්‍රියභාවය වර්ධනය වීම සිදු වූයේ, 1905 න් පසු එනම් ලුවිස් සහ ක්ලාර්ක් ශතසංවත්සරය විභාවනයේදීය. එහිදී නගරාධිපති හැරී ලේන් යෝජනා කර සිටියේ නගරය සඳහා "රෝස සැණකෙළියක්" අවශ්‍ය බවය. පළමුවන පෝ(ර්)ට්ලන්ත රෝස සැණකෙළිය අවුරුදු දෙකකට පසුව පැවැත්වූ අතර, නගරයේ ප්‍රධාන වාර්ෂික සැණකෙළිය අවුරුදු සියයකට පසු ඉතිරිව පවතී. "රෝස වගාව" පිළිබඳ අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් පිරිනැමීම සහ භූමීන් තුළ රෝස වගාව භාවිතය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම, පෝ(ර්)ට්ලන්තයේ රෝස සංවිධානය මගින් වර්තමානයේ ඉටු කරන කාර්යයන් වේ.
1906 දී ඔරෙගන් ජීවිත රක්ෂණ සමාගමේ ආරම්භකයා වන ලියෝ සැමුවෙල්, පෝ(ර්)ට්ලන්තයේ අන්වර්ථ නාමය නිරන්තරයෙන් ආරෝපණය කර ගත්තේය. සැමුවෙල් විසින් ඔහුගේ නිවසින් පිටත රෝස වගා කල අතර, නිවසින් පිටත කතුරු යුගලයක් තබා, එමගින් ඔහුගේ උද්‍යානයෙන් රෝස මල් කපා මිනිසුන්ට ඔවුන්ගේ නිවෙස්වලට ගෙන යාමට ඉඩ සලස්වා දුන්නේය. 2003, ජුනි 18 වන දින නගර සභාව විසින් නගරයේ නිල අන්වර්ථ නාමය ලෙස "රෝස පුරය" යන යෝජනාව එකහෙළාම අනුමත කර ඇත.
උද්‍යාන
400px|thumbnail|වම|2010 වර්ෂයේදී ජාත්‍යන්තර රෝස පර්යේෂණ උද්‍යානය පො(ර්)ට්ලන්තයෙන් බහුල වශයෙන් රෝස උද්‍යාන හමු වුවත්, ජාත්‍යන්තර රෝස පර්යේෂණ උද්‍යානය ප්‍රමුඛ වේ. 1909 දී පෙනිසියුලා උද්‍යානය, නගරයේ ප්‍රථම මහජන රෝස උද්‍යානය වූ අතර, 1908 දී ආධාර රැස් කිරීමත් සමඟ එය $60000(2014 දී $1,574,889 )කට මිලට ගන්නා ලදී. එමනුඑල් එල්. මිෂේ විසින් නිර්මාණය කෙරුණු, අක්කර දෙකක පමණ (හෙ.යා. 0.81) උද්‍යානය විවිධ වර්ගයේ රෝස ප්‍රභේද හැටපහක් පමණ පැළ 8900 ක් අන්තර්ගත වේ. කැරලයින් මහත්මියගේ පරීක්ෂාවෙන් අනතුරුව, පෙනිසියුලා උද්‍යානයේ පො(ර්)ට්ලන්ත රෝස වගා කෙරිණි. 1917 දී, ජාත්‍යන්තර රෝස පර්යේෂණ උද්‍යානය ලෙස වොෂින්ටන් උද්‍යානය තෝරා ගැනුණු අතර, ඉන්පසුව 1913 දී වාර්ෂික රෝස ප්‍රදර්ශනයට ස්ථානයක් ලෙස එම පෙනිසියුලා උද්‍යානය තෝරා ගැනිණි. එම උද්‍යානය පො(ර්)ට්ලන්තයේ ප්‍රකට සංචාරක නවාතැනක් ලෙස පවතින අතර, 9500කට අධික රෝස පදුරු සහ ප්‍රභේද 600 කට වඩා නියෝජනය කරයි.
ලැඩ්ගේ දියමන්ති හැඩැති රෝස උද්‍යාන සතර ආරම්භයේදී නිර්මාණය වූයේ 1890 දී විලියම් සාජන් ලැඩ් විසිනි. 1909 දී එමනුඑල් මිෂේ විසින් උද්‍යානයේ භූමි ප්‍රදේශය නිර්මාණය කෙරිණි. මිෂේ විසින් වර්ණකාරක වීදුරුවක් මෙන් පෙනුමක්, දියමන්ති ආකාර උද්‍යාන වලට රෝස වගා කිරීම තුළින් ලබා දුන්නේය. එම උද්‍යානය 1981 දී පො(ර්)ට්ලන්ත උද්‍යාන සහ විනෝද ක්‍රීඩා ආයතනය මගින් අත්පත් කර ගන්නා ලද අතර, 20 වන ශතවර්ශයේ ප්‍රකට වූ 3000කට අධික රෝස ප්‍රභේදයන් 60ක් නියෝජනය කරමින් වර්තමානයේ පවතී.
පො(ර්)ට්ලන්ත පුරය අවටින් පිහිටි අනෙකුත් රෝස උද්‍යාන වන්නේ, වැන්කූවර්, වොෂින්ටන්හි පිහිටි ඒස්තර් කුඩා උද්‍යානයත්, කෝ(ර්)වලිස්හි ඇව(ර්)රි රෝස උද්‍යානයත්, ඉයුජින්හි ඕවන් රෝස උද්‍යානයත් සහ ශාන්ත පෝල්හි පිහිටි හෙය(ර්)ලූම් රෝස උද්‍යානයත් ය.
සිදුවීම්
පෝ(ර්)ට්ලන්ත රෝස සැණකෙළිය යනු, ජුනි මාසය තුළ පවත්වනු ලබන වාර්ෂික ප්‍රජා සැණකෙළියකි. එහි අන්තර්ගත වන ඉසව් වන බහුවිධ පෙළපාලි, නාවික බළඇණි සතිය, ක්‍රීඩෝත්සවයක් සහ රැජිනකට කිරුළු පැළඳීම, ආදීන් සංවිධානය කරනු ලැබුවේ, පෝ(ර්)ට්ලන්ත ප්‍රදේශය දියුණු කිරීමේ අරමුණ සහිතව, ලාභ නොලබන ස්වෙච්ඡා සේවක, පෝ(ර්)ට්ලන්ත රෝස සැණකෙළි සංගමය විසිනි. සැණකෙළිය සහ වාර්ෂික වසන්ත රෝස ප්‍රදර්ශනය, දේශයේ විශාලතම සහ දීර්ඝ කාලයක් පැවැත්වෙන සැණකෙළි අතුරින් එකක් ලෙස සලකනු ලබයි. පෝ(ර්)ට්ලන්තයේ උත්කෘෂ්ටතම රෝස උත්සවයේ අංගයක් සඳහා, අනුග්‍රහය දෙනු ලැබුවේ 1996 දී ආරම්භ වූ පෝ(ර්)ට්ලන්ත රෝස සමාජය විසිනි. උසස් ප්‍රභේදයන්හි ඉතා වැදගත් නොවන තරඟ සඳහා ද විනිසුරුකරුවන් සියයක් පමණ තරඟාවලියේ අන්තර්ගත වේ. තරඟාවලියට දිනකට ප්‍රථමයෙන්, මහජනයාගේ කැමැත්ත මත කුසලානය ලැබිය යුත්තා තේරීම සඳහා, ඡන්දය ලබා දීමට මහජනයාට ආරාධනා කරයි.
ප්‍රාදේශීය සමාන නාමයන්
රෝස නගර උද්‍යානය යනු, 	ඊශාන දිග පෝ(ර්)ට්ලන්තයෙහි අසල්වාසි උද්‍යානයකි. එය 1907 දී, එනම් පළමු වන පෝ(ර්)ට්ලන්ත රෝස සැණකෙළිය පැවැත් වූ වර්ෂයේදීම ආරම්භ විණි. රෝස සැණකෙළියෙහි ප්‍රධාන කාර්යාල පිහිටා ඇත්තේ, ආගන්තුකයන්ගේ තොරතුරු මධ්‍යස්ථානයෙහි වන අතර, එය රෝස ගොඩනැගිල්ල යනුවෙන්ද හඳුන්වයි. එම ගොඩනගිල්ල නිර්මාණ කරනු ලැබුවේ 1948 දී ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පී ජෝන් යෙඔන් විසින් වන අතර, ඔහු වාණිජ කාර්යාල මණ්ඩලයේ සහ ආගන්තුක මධ්‍යස්ථානයේත්, නගර කාර්යාලයන්හීත්, ආපන ශාලාවකත් තවද රෝස සැණකෙළි මූලස්ථානවලත් සේවය කොට ඇත. ටොම් මැකොල් ජලතීර උද්‍යානයත් සමඟම, 2010 දී එය ඓතිහාසික ස්ථාන පිළිබඳ ජාතික නාමලේඛනයට ඇතුළත් විය. අනෙකුත් නාමයන් ඇතුලත්, පෝ(ර්)ට්ලන්තයේ ගොඩනැගිලිවල පැතිවල රෝස බිතු සිතුවම් වලින් විස්තර කර ඇති අතර, 1956 සිට 1969 කාලය තුළ පෝ(ර්)ට්ලන්තයේ ප්‍රධානතම මාර්ගස්ථ සේවාවන් සැපයූ ආයතනය, පෞද්ගලික රෝස නගර මාර්ගස්ථ ව්‍යාපාරයද විය.
රෝස මල්, පෝ(ර්)ට්ලන්තයේ ක්‍රීඩාවත් සමඟ දිගු කලක් මුළුල්ලේ එක්ව කටයුතු කර ඇත. ක්‍රීඩා හා විනෝදත්මක කේන්ද්‍රයක් වන ලොයිඩ් දිස්ත්‍රික්කයේ, රෝස උද්‍යානය යන නම ගෘහස්ත ක්‍රීඩාංගනය සඳහා යෙදුනේ, රෝස මල් තිබීම හේතුවෙනි. අතළොස්සක් තරම් වූ මෙම ස්ථානය රැඳී පවතිනුයේ, ජාතික පැසිපන්දු සංගමය විසින් මෙය විකුණා නොදැමීමට පහසුකම් සලසන නිසාවෙනි. මීට අමතරව 20 වන සියවසෙහි මැද භාගයෙදී, වෘත්තීමය ක්‍රීඩා කණ්ඩායම් තුනක් පෝ(ර්)ට්ලන්ත රෝස් බඩ්ස් ලෙස නම් කළ අතර, පෝ(ර්)ට්ලන්තයේ හිම අංගනයේ ක්‍රීඩා කළ වෘත්තීමය පිරිමි හිම හොකී කණ්ඩායම් සහ බටහිර වෙරළ බේස් බෝල් සංගමයේ, එක් නීග්‍රෝ බේස් බෝල් කණ්ඩායමක්ද හදුන්වනු ලැබුවේ, "පෝ(ර්)ට්ලන්තයේ රෝස" ලෙසිනි. 1914-1918 කාලය තුළ, පළමු වන හොකී කණ්ඩායම, පැසිපික් වෙරළ හොකී සංගමය තුළින් ක්‍රීඩා කළේය. 1915-1916 කාලය තුළ ස්ටැන්ලි කප් අවසාන තරඟාවලියට සුදුසුකම් ලැබූ, ප්‍රථම ඇමරිකානු හොකී කණ්ඩායම රෝස් බඩ්ස් විය. දෙවන හොකී කණ්ඩායම බටහිර හොකී තරඟාවලියෙහි පස්වන සහ අවසාන තරඟ වටයන් සඳහා තරඟ වැදිණි.(1925-1926). අනෙකුත් කණ්ඩායම් තමන්ගේ සන්නම් නාමය සඳහා "රෝස පුරය" යන අන්වර්ථ නාමය අතුළත් කර ගත්හ. 2004 වර්ෂයේදී පිහිටවනු ලැබූ කාන්තා තුරඟ සංගමය විසින්, සියලු කාන්තා තුරඟ තරඟාවලීන් ඇතුළත් දේශීය කණ්ඩායම් සතරකට සහ සංචාරක කණ්ඩායම් දෙකකට සහයෝගය ලබා දුන්හ. ඔවුන් සහයෝගය ලබා දුන් කනිෂ්ඨ තරඟාවලිය හදුන්වනු ලැබුවේ, "රෝස් බඩ්ස්" ලෙස ය. කාන්තාවන් දෙදෙනකුගෙන් යුත් වෘත්තීමය පා පන්දු කණ්ඩායම්, රෝස පුර කැලෑ බළලුන් ලෙස නම් කරනු ලැබූ අතර, 2001 වර්ෂයේදී කාන්තා ඇමරිකානු පා පන්දු තරඟාවලිය වෙනුවෙන් ප්‍රථමයෙන් පිහිටුවීමත්, 2011 වර්ෂයේදී කාන්තා වසන්ත පා පන්දු තරඟාවලිය වෙනුවෙන් දෙවන වරටත් පිහිටුවීම සිදු විය.
පෞද්ගලිකත්වයේ නීතිය
පෞද්ගලිකත්වයේ නීතිය පුද්ගලයෙකු සතු පෞද්ගලිකත්ව අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම ට අවධානය යොමු කරනු ලබන නීතිය යි. බොහෝ රටවල් පෞද්ගලිකත්වය තනි පුද්ගල අයිතිවාසිමක් මිස ආයතනික අයිතිවාසිකමක් ලෙස නොසලකන බව අර්ථ දැක්වීවෙන් ම පෙනී යයි. රජයන් සහ වෙනත් සංවිධාන විවිධ අරමුණු සඳහා පුද්ගල තොරතුරු රැස්කර තබා ගනී. පෞද්ගලිකත්ව නීතිය මඟින් එම ආයතන විසින් මෙවැනි තොරතුරු එක්රැස් කිරීමට සහ භාවිතා කිරීමට සීමාවන් පනවයි. මූලික පෞද්ගලිකත්ව මූලධර්මයන් ලොව පුරා බොහෝ පෞද්ගලිකත්ව නීති සඳහා පදනම් වී ඇත්තේ සාධාරණ ලෙස තොරතුරු භාවිත කිරීමේ මූලධර්මයන වේ. එම මූලධර්මයන් වන්නේ විවෘතභාවය පෙද්ගලික තොරතුරු භාවිතයන් සහ මූලධර්මයන් ගේ විවෘතභාවය පිළිබඳ මූලික ප්‍රතිපත්තියක් තිබිය යුතුය. සාමාන්‍යයෙන් පෞද්ගලිකත්ව මූලධර්මයන් ප්‍රකාශයට පත්කිරීම මෙහි ප්‍රතිථලයයි. තොරතුරු එකරැස් කිරීම සීමා කිරීම පුද්ගලික තොරතුරු රැස්කර ගත හැකි වන්නේ සඳහන් කරන ලද අරමුණක් සඳහා නෛතික සහ සාධාරණ අන්දමින් සහ දැනුවත්බවකින් සහ ඒ සඳහා කැමැත්ත ඇතුවය. මෙම මූලධර්මය අනුව පුද්ගලයෙකුට ඒ සඳහා එකඟ වීම සහ එකඟ නොවීම තීරණය කල හැකිය. විශේෂිත අරමුණ පුද්ගලික තොරතුරු එක රැස්කර ගන්නා අවස්ථාවේදී ම එහි අරමුණ කුමකි ද යන්න පැහැදිලි කල යුතුය. එ මඟින් එම තොරතුරු ඒ අරමුණු වලින් පරිබාහිර ව තව දුරටත් භාවිතය සීමාකෙරේ. උදා. වෙළඳ හවුල්කරුවන් සමඟ ගනුදෙනු වල දී හෝ පුවත් පත්‍රිකා හෝ අමතර නිෂ්පාදන තොරතුරු යැවීම අවස්ථා වල දී එකඟත්වය පල කල විට ඒ සඳහා සඳහන් කරන ලද අරමුණ දැක්විය යුතුය. භාවිතයේ සීමා පුද්ගලික තොරතුරු දක්වන ලද අරමුණ හැරෙන්න ට වෙනත් අරමුණු සඳහා එම තැනැත්තාගේ අවසරය සහ නීතියේ අවසරය ඇතිව පමණක් යොදා ගත යුතුය. පුවත් පත්‍රිකාවක් යැවීම සඳහා ලබාගත් විද්්‍යුත් ලිපිනය අමතර නිෂ්පාදන තොරතරු යැවීම එම තැනැත්තාගේ අවසරය නොමැති ව නොකල යුතුය. තොරතුරු වල තත්වය පුද්ගලික තොරතුරු නිවැරදි, සම්පූර්ණ, කාලානුරූපී සහ එවා භාවිතයේ අරමුණ සඳහා අදාළ විය යුතුය. මෙය සෞඛ්‍යාරක්ෂක තීරණ සහ මූල්‍යයමය තීරණ වැනි තීරණාත්මක තීන්දු ගන්නා ක්ෂේත්‍ර සම්බන්ධයෙන් ඉතා වැදගත් මුලධර්මයක් වන අතර විශ්වාස කළ හැකි තොරතුරු පමණක් එම අරමුණු සඳහා භාවිතා කළ යුතුය. තනි පුද්ගල සහභාගීත්වය සෑම තොරතුරක් මඟින් ම ඉතා වැදගත් තීරණ වලට එළඹෙන නිසා තම පුද්ගලික තොරතුරු පරීක්ෂා කිරීම සහ ඒවා නිවැරදි කිරීම ට සෑම පුද්ගලයෙකුටම අයිතියක් ඇත. පුද්ගලික තොරතුරු නැති වීම, බලය නොලත් ප්‍රවේශය, විනාශ කිරීම, වෙනස් කිරීම සහ හෙළි කිරීම වැනි අවධානම් වලින් ආරක්ෂා කර ගත යුතුවේ. ආයතනයේ පුද්ගලික ප්‍රතිපත්ති වලට අනුකූලව ආයතනයේ කවුරුන් හෝ මේ සම්බන්ධයෙන් වග කිව යුතුය.
පර්සියානු අධ්‍යයනයන්
පර්සියානු භාෂාව සහ එහි සාහිත්‍ය මුලික වශයෙන් අධ්‍යයනය කිරිමත් පර්සියානු අධ්‍යනයේදි සිදු කෙරේ. ඉරාන ජනතාවගේ ඉතිහාසය සහ සංස්කෘතිය ප්‍රධාන වශයෙන් මුලික කොටගත් අන්තර් ක්ෂේත්‍ර අධ්‍යනයක් වූ ඉරාන අධ්‍යයනයෙන් පර්සියානු අධ්‍යනය වෙනස් වෙයි.
ඉස්ලාමයට පෙර
ඉරානයේ භාෂා අධ්‍යයනය ඉස්ලාමය පැමිණීමට පෙර සියවස් ගණනාවක් පසු පසට දිවෙන්නේය. සස්සනිද් අධිරාජ්‍යය පැවති කාලයේ වර්ධනය වුනු අවෙස්තන් ස්වර මාලාවට මුල් වී තිබෙන්නේ පාලවී අක්ෂර මාලාවයි. මෙම ස්වර මාලාව නූතන කාලය දක්වා ස්වර ශාස්ත්‍රානුකූලව අලංකාර අක්ෂර මාලාවක් ලෙස භාවිතයේ පවතී. සොරොස්ත්‍රියන් (Zoroastrian) ක්‍රමය ඒ අවස්ථාව දක්වා වාචිකව පවත්වාගෙන එන ලදි. මෙම පුරාණ පාඨයන් ලේඛණ ගත කිරීම ඒවා ආරක්ෂා වීමට හේතුවක් විය. කෙසේ හෝ ඊටත් කලින් පවා පැරණි පර්සියානු අක්ෂර මාලාවේ සොයා ගැනීමෙන් ඉරාන ජනතාව තර්කානුකූලව, සහ නිර්මාණාත්මකව ඔවුන්ගේ භාෂාව ගැන සිතා තිබෙන බව පෙන්වා දෙයි. මෙම භාෂාවේ අක්ෂර වල හැඩය උකහා ගෙන ඇත්තේ කලින් පැවතුනු අකුරු ක්‍රමයක් උපයෝගී කර ගනිමිනි.
මුල් යුගයේ ඉස්ලාමය
•	සිබවයිස් නම් පළමු අරාබි ව්‍යාකරන පොත් වලින් එකක් ලියූ තැනැත්තා. •	අවිසෙන්නා - අබු අලි අල් - උසයින් ඉබ්න් අබ්ද් අල්ලාහ් ඉබන් සිනා - (ක්‍රි.ව. 980) නමැත්තා ඉස්ලාමයේ ස්වර්ණමය යුගයේ දාර්ශනිකයින්ගෙන් කෙනෙකි. එමෙන්ම තාරකා විද්‍යාව, දර්ශනය, තර්ක ශාස්ත්‍රය සහ තාක්ෂණය වැනි විෂයයන්ට දායකත්වය සැපයූ අයෙකි. එමෙන්ම නව වචන එකතු කරමින් පර්සියානු භාෂාවේ වර්ධනයටද දායක විය. •	අසාද් ලෙසි - පර්සියන් භාෂවේ ප්‍රමිතියක් ඇති කිරීමට ඔහුගේ ශබ්ද කෝෂය ඉවහල් විය.
මෙම අරාබි අධිරාජ්‍යයේ බොහෝ ප්‍රදේශ සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ ස්වදේශීය භාෂාවන් ඉවත් කර අරාබි භාෂාව ප්‍රයෝජනයට ගත්හ. සිරියා, ඉරාක, ඊජිප්තු සහ උතුරු අප්‍රිකාව වැඩි වශයෙන් අරාබි භාෂාව භාවිතා කළහ. ඉරානය එසේ නොවීය. එහි පර්සියානු භාෂාව නොකඩවා පැවතුනේය. එහෙත් අරාබි ශබ්ද ශබ්ද කෝෂයේ සාරය ප්‍රයෝජනයට ගැනුනේය. එමෙන්ම ඉස්ලාමීය පෙරදිග වැදගත් භාෂාවක් ලෙස සාර්ථක තත්වයට පත් විය.
දම්සක් මන්දිරය
"දම්සක් මන්දිරය" (Damsak Mandiraya) යනු පූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන්ගේ සංකල්පයකට අනුව මාලබේ පිහිටි අමාවතුර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ ඉදිවන ලොව ප්‍රථම තුන්තරා බෝධි විහාරයයි. මේ අසදෘශ විහාර සංකීර්ණය තුල සිරි ඝටිකාර මහා සෑය, සර්වඥ ධාතු මන්දිරයක්, බෝධි මණ්ඩපයක්, සත් බුදු විහාර මන්දිරයක්, පසේ බුදු විහාර මන්දිරයක්, අසූ මහා ශ්‍රාවක විහාරයක් සහ ධර්ම ශාලාවක් ඇතුලත්ව පවතී.
පර්සියානු අධ්‍යයනයන්
මුල් සමාසදයන්
පර්සියන් භාෂාව විශාල ප්‍රදේශයක් පුරා පැතිරී පැවතුනු භාෂාවක් වූ අතර ඉරානයට පමණක් සීමා නොවීය. පර්සියන් භාෂාව සමග ගනුදෙනු කළ ප්‍රථම යුරෝපීයයන් වූයේ ඔටෝමන් තුර්කියට සහ වෙනත් ප්‍රදේශ වලට යුරෝපීය ජාතින් විසින් යවනු ලැබූ රාජදූතයින්ය. පර්සියානු භාෂාව අධ්‍යයනය කිරීමේ මුල්ම පරමාර්ථය වූයේ ක්‍රිස්තියානි ආගමට හරවා ගැනීම සඳහා මිනිසුන් දිනා ගැනීමයි.
•	කෝඩෙක්ස් කුමැනිකුස් - ලතින් භාෂාවෙන් වූ පර්සියන් සහ කුමන් තුර්කි වචන අඩංගු ගැටපද විවරණය. •	යුදෙව් ටාවුස් විසින් පර්සියනු භාෂාවට පරිවර්තනය කරන ලද පෙන්ටාටෙඋච් - (Pentateuch) •	ෆ්‍රැන්සිස් ක්ෂේවියර්ගේ ක්‍රිස්තුගේ ඉතිහාසය සහ පීටර්ගේ ඉතිහාසය පිළිබඳව වෘතුගීසි භාෂාවෙන් කළ පරිවර්තනයක් (ක්‍රි.ව. 1602)
ව්‍යවහාර භාෂාව පිළිබඳ අධ්‍යයනය, 17 වැනි සියවස
පර්සියානු භාෂාව තේරුම් ගැනීම සඳහා පර්සියානු භාෂාව පිළිබඳ ව්‍යාකරණ සහ ශබ්දකෝෂ පළමුවෙන් සකස් කරන ලද්දේ 17 වන සියවසේදී ය. පසු කලෙක සම්භාවනීය පර්සියානු සාහිත්‍යය මහාද්වීපයට හඳුන්වා දීමත් සමග ඒ වන විට භාවිතා කරමින් තිබුනු පර්සියන් භාෂාවේ වැදගත් කම අඩු වී ගියේය. පර්සියානු ව්‍යාකරණයේ සැලැස්ම රචනා කළ තැනැත්තා ක්‍රිමොනාවේ රයිමොන්ඩෝයයි අදහස් කර තිබෙන නමුත් ඔහුගේ අත් පිටපත් සොයා ගැනීමට නැත.
•	පර්සියානු භාෂාවේ පද විචාරය සහ ස්වර ශාස්ත්‍රය සංස්ථාපනය කළ රියුඩිමෙන්තේ ලිංගුවේ පර්සිකේ (Rudimentae Linguae persicae – 1639) නම් ප්‍රකාශනය ප්‍රසිද්ධියට පත් ක‍ෙළ්ය. •	පතේර් ඇන්ගෙලුස් (ජෝශප් ලැබ්‍රොසෙ) ඔහුගේ වතිකානුවේ පෙරදිග මීසම් කාර්යයේ කොටසක් ලෙස අගනුවර වූ එස්ෆහන් හි සිටිමින් අවුරුදු 14 ක් පර්සියානු භාෂාව හැදෑරුවේය. ඔහු සංක්ෂිප්ත ව්‍යාකරන සහ ජීව භාෂාවේ වචන සහ වාක්‍ය සම්ප්‍රදායයන් අඩංගු පිටු 450 කට අධික වූ කුඩා පොත් 14 ක් ප්‍රසිද්ධ ‍කළේය.
ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ පර්සියානු අධ්‍යයන
සමාග්‍රාහකයාගේ මුඛ්‍යධාරා ප්‍රතිපත්තියේ අධිශීක්ෂණය සහ එක්සත් ජනපදය පුරාවට K -12 පාසල් වල සහ විශ්වවිද්‍යාලවල උගන්වා ඇති දේ ගැන 1950 -1960 මිනිස් අයිතිවාසිකම් සම්මේලනයේදී ප්‍රශ්න කෙරිණි. ඇමෙරිකානු ඉන්දියානු ශිෂ්‍යයන් දයාබර මහාචාර්යවරුන්ගේ සහය ඇතිව නව අරමුණු සහිත නව වැඩසටහන් සෑදීමට පොළඹවන ලදි. ඉන්දියානුවන් ඔවුන්ගේ සමාජයට ගොස් සමාග්‍රහණයට පුහුණු කරවනවාට වඩා බලය පැවරීමට ඔවුන්ව පුහුණු කරවන ලදී. සමාජය පුරා පැතිරි යන සහ වි‍ශ්වවිද්‍යාල ශිෂ්‍යන්ට ධාරණය කරගත හැකි වැඩසටහන් ඉහත කී සම්මේලනය විසින් ගොඩනඟා ඇත. තවදුරටත්, පාසල් වල ඇති එවැනි සටහන් ඇමෙරිකානු ඉන්දියානු ඉතිහාසයට, සමාජ විද්‍යාවට සහ දේශපාලනයට නව අරුතක් ගෙන දෙන ලදී.
කැබැල්ලෑවා
ඈයා, කැබැල් ඈයා, කැබැල්ලෑවා හෝ කබල්ලෑවා යනු දුර්ලභ සත්ත්වයෙකි.