cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ඉන්දියානු ධජය
ඉතිහාසය
ඒ කාල සීමාවදේදීම ධජය සඳහා තවත් යෝජනාවක් ප්‍රතිසංස්කරණවාදියෙකු වන ස්වාමි විවේකන්දගේ ශිෂ්‍යාවක වන කන්‍යා සහෝදරිය නිවේදිතා ඉදිරිපත් කළාය. ධජයෙහි මධ්‍යයේ අකුණක් සහ දාරයේ පහන් එකසිය අටකින් ද,වන්දේ මාත්‍රම් නම් ශීර්ෂ පාඨය අකුණ වටේ සඳහන් වී තිබිණි. එයද 1906 දී ඉන්දියානු ජාතික සභාවේදී ඉදිරිපත් කෙරිණි. තවත් විවිධ යෝජනා ඉදිරිපත් වුවත් ජාතිවාදීන්ගේ අවධානයට ලක් නොවුණි.1916 දී මධුරාසි පාලන පෙදෙසෙහි ශේෂ්ඨාධිකරණ සභික අරමුදලින් සාදන ලද ග්‍රන්ථයක පිංගලී වෙන්කයියා විසින් නව මෝස්තර තිහක් ඉදිරිපත් කර තිබුණි.මෙම යෝජනා සහ නිර්දේශ ධජයේ ඉදිරි ගමන ප්‍රාණවත් කෙරිණි.එම වර්ෂයේදීම ඇනී බේසන්ට් සහ බාල් ගන්ධාර් තිලක් විසින් නව ධජයක් සාදන ලද්දේ ඉන් කොටසක් ඉන්දියානු ස්වදේශීය නීති ව්‍යාපාරයේ ලෙසට්ය. ධජයෙහි ඉහළ ව්ම් කෙළවරෙහි එක්සත් අධිරාජ්‍යයේ ධජය ද,ඉහළ දකුණු කෙළවරෙහි තරුව සහ අඬසඳ ද, පහළ දකුණු කෙළවරෙහි සිට විකර්ණී ලෙස විදහා පෙන්වන තරු හතක් ද, පසුබිමෙහි රතු පටි පහක් හා කොළ පටි හතරක් එකක් හැර එකක් වන ආකාරයෙන් සමන්විත වී තිබේ. මෙම ධජය පළමු රාජ්‍ය විරෝධය මුල් පිරීමක් ලෙස සළකා කෝවයි නඩුකාරතුමා එහි භාවිතය තහනම් කරන ලදී. මෙම තහනම යොදා ගන්නා අවස්ථා හා ජාතික ධජයේ වැදත්කම පිළිබඳ මහජන විවාද සඳහා තුඩු දුන් හේතුවක් විය.
1920 මුල් භාගයේදී ජාතික ධජය පිළිබඳ බොහෝ සාකච්ඡා වලට ලක් වූයේ බ්‍රිතාන්‍යය යටත් ව්ජිතයන් බ්‍රිතාන්‍යය හා අයර්ලන්තය සමඟ සාම ගිවිසුම් වලට එළඹීමත් සමඟය. 1920 මුල් භාගයේදී ඉන්දියානු නියෝජිත මණ්ඩලයට ජාතික ගිවිසුම අනුව ඉන්දියානු ධජයක් භාවිතයේ අවශ්‍යතාවක් පැන නැඟුනු අතර මෙය බ්‍රිතාන්‍ය-ඉන්දියානු ආණ්ඩුවට ධජය ජාතියේ සංකේතයක් බවට ප්‍රාණවත් කර  සෑදීමට පෙළඹ්වීමක් ද විය. 1921 අප්‍රියෙල් මස මොහන්දාස් කර්මචාන්ඩ් ගාන්ධි විසින් තරුණ ඉන්දියාව නම් සඟරාවේ ලියනු ලැබුවේ ඉන්දියානු ධජයක අවශ්‍යතාවයත්, යෝජනා කරනු ලබන ධජයෙහි මධ්‍යයේ චක්‍රය හෝ කටින රෝදයක් පිලිබඳවය. තවද එහි කටින රෝදය කරළියට ගෙනාවේ ලාලා හන්සරාජ් වන අතර ගාන්ධි විසින් වෙන්කයියා වෙත මෝස්තරයට කටින රෝදය හා රතු, කොළ පටි යොදා නිර්මාණය කිරීමට අවස්ථාව ලබා දෙන ලදී. රතු පැහැයෙන් හින්දු ආගමිකයන් ද, කොළ පැහැයෙන් මුස්ලිම් ආගමිකයන් ද වේ.ගාන්ධිතුමා හට එම ධජය සභා වාරයේදී ඉදිරිපත් කිරීමට අවශ්‍ය වුවත් නියමිත කාලයේදී නොලැබීම හේතුවන් වෙනත් ධජයක් එහිදී යෝජනා විය.ගාන්ධිතුමා පසුව ලියා තිබුණේ පමා වීම බලාපොරොත්තු නොවුවක් වුවත් අනෙකුත් ජාතීන් ඉන් නිරූපණය නොවූ බව වටහා ගත් බවත්ය. ඉන් පසුව ඔහු සුදු පැහැය යොදා ගනිමින් අනෙකුත් ජාතීන් නිරූපණය කළේය.අවසානයේදි ආගමික හා දේශපාලනික සංවේදී ධජයක් නිර්මාණය කළ අතර පසුව ඔහු එය අනාගමික අර්ථ කථනයක් නිරූපනණය වන සේ රතු පැහැයෙන් මිනිසුන්ගේ කැප කිරීම ද, සුදු පැහැයෙන් පවිත්‍රතාවය ද, කොළ පැහැයෙන් බලාපොරොත්තුව ද නිරූපණය කෙරෙණි.
1923 අප්‍රියෙල් 13 දින නාග්පූර් පළාත් සභාවෙහි ස්වේච්ඡා සේවක අනුස්මරණ පෙරහැරේදී ජාලියාවාලා බග් මසාක්හි, වෙන්කයියා නිර්මාණය කරන ලද ස්වරාජ් ධජයේ කටින රෝදය සහිත ධජය ඔසවන ලදී.එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් සභිකවරුබන් සහ පොලීසිය අතර ගැටුමක් ඇති වී පුද්ගලයන් පස් දෙනෙකු සිර ගත වීමට සිදු වීමය. සියයකට අධික විරෝධතාකරුවන් රැස්වීම අවසානයේ විරෝධතාවය පළ කළහ. පසුව මැයි පළමු වනදා නාග්පූර් පළාත් සභා ලේක්ම් ජම්නලාල් බජාජ් ධජයේ සත්‍යග්‍රහය නමින් ජාතියේ අවධානය ධජයේ වෙනසක් කරා ගෙන ගියහ. සත්‍යග්‍රහ වර්ධනයත් සමඟ ව්‍යාපාරය ඇතුලත බෙදීමක් සිදු විය. එනම් ගාන්ධිගේ පාර්ශවය සහ ස්වරාජ් පාර්ශවය ලෙසටය.අවසානයේදී සියළු සභිකයින්ගේ රැස්වීමක් ජුලි මාසයේදී පවත්වනු ලැබිණි. එහිදී ජවහර්ලාල් නේරු සහ සරෝජනී නායිදු මුල් වී ධජ ව්‍යාපාරයකට අනුමත කළහ.ධජයේ ව්‍යාපාරය පාලනය කරනු ලැබූයේ සාරදා වල්බායි පටෙල් වන අතර එහි පෙන්නුම් වුයේ මහජන සහභාගිත්වය සහ සාමාන්‍ය ජනතාවයි. අවසානයේදී මිනිසුන් 1500 ක් බ්‍රිතාන්‍ය-ඉන්දියාවට විරුද්ධව අත් අඩංගුවට ගැනිණි. ධජ ව්‍යාපාරය පාලනය කරනු ලැබුයේ සාරද වල්ලබ්බායි වන අතර සාමාන්‍ය ජනතාව විසින් මහජන පෙරහැරකදී එය ඉදිරිපත් කරන ලදී.බොම්බේ ක්‍රෝනිකල් වාර්තාකරණයට අනුව මෙම ව්‍යාපාරය ගෙන ගියේ සමාජයේ සිටින ගොවියෝ, ශිෂ්‍යයෝ, වෙළෙන්දෝ, කම්කරුවෝ, සහ රාජ්‍ය සේවකයෝය.මේ අතරතුරදී මුස්ලිම් සහභාගිත්වය සාමාන්‍ය තත්වයක පැවති අතර සාමයේ ව්‍යාපාරයට කාන්තා දායකත්වය අවම මට්ටමක පැව්තුණි.
ගාන්ධි විසින් ධජය පිළිබඳ ආන්දෝලාත්මක හා ප්‍රවේගකාරී ලිපි ලියා පල කිරීමත් සමඟ ඒ සඳහා දේශපාලනික පිළිගැනීමක් නාග්පුර් සිද්ධියත් සමඟ ඇති විය.පුවත්පත් වාර්තා, කතුවැකි සහ ලිපි කතෘ විසින් විවිධ සඟරා වල ප්‍රකාශ කරන ලද අතර එහිදී ධජය හා ජාතියේ සම්බන්ධතාවය මනා ලෙස ඔප්පු කර ඇත. ජාතික ධජයේ ගෞරවනීයත්වය ආරක්ෂා කිරීම යන සංකල්පය නිදහස් සටනේ අඛණ්ඩව ගෙන යාමට රුකුලක් විය.මේ අතරතුරේදී මුස්ලිම් පිරිස පරික්ෂාකාරී ලෙස ස්වරාජ් ධජය ගැන සළකා බැලූ අතර එහිදී මුස්ලිම් නායකයින්ගේ සම්මේලනය කිලාෆැට් ව්‍යාපාරය විසින් එය ජාතික ධජය ලෙස පිළිගැනුණි.ජාතික ව්‍යාපාරයට අගුණ කියන්නෙක් වන මොතිලාල් නේරු ක්ෂණිකවම ස්වරාජ් ධජය ජාතික එකමුතුකමේ සංකේතයක් ලෙස පිලිගැනිණි.මේ ආකාරයට ඉන්දියානු සමාජය තුළ ධජය වැදගත් නිර්මාණයක් බවට පත් විය. අතීතයේදී අසමානතාවයට විරෝධතාවය දක්වන ලද බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියානු රජය වැදගත් විචාරණයක් නව ධජය සඳහා ලබා දුන් අතර ඒ සඳහා ප්‍රතිපත්තීන් හඳුන්වා දෙන ලදී.බ්‍රිතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තුව ධජයේ පොදු භාවිතය පිළිබඳව, බ්‍රිතාන්‍ය නියමයන්ට අනුව, බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියානු රජයට කියා සිටියේ නඟර සභා වලට අරමුදල් ආපසු දෙන ලෙස සහ දේශීය රජයට ස්වරාජ් ධජය ප්‍රදර්ශනය කිරීමට අවස්ථාව දෙන ලෙසත්ය. ස්වරාජ් ධජය නිළ ධජය බවට 1931 සමුළුවේදී පත් විය.පසුව ධජය නිදහස් ව්‍යාපාරයේ සංකේතයක් බවට පත් විය.
නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය
ජාතික ධජය සඳහා මෝස්තරය හා නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය කරනු ලබන්නේ ඉන්දියානු ප්‍රමිති ආයතනය විසින් නිකුත් කරනු ලබන ලේඛන තුනකට අනුකූලවය.සියළු ධජයන් නිර්මාණය කරනු ලබන්නේ ක්හාඩි නම් වූ සේද හෝ කපු රෙදි වලිනි.මෙම ප්‍රමිතීන් නිර්මාණය කරන ලද්දේ 1968 වන අතර 2008 දී යාවත්කාලීන කරන ලදී. නීතියට අනුව ධජයන් ප්‍රමාණ නවයකට ප්‍රමිතීන් සකසා තිබේ.එහි විශාලතම ධජය (6.3 න් 4.2 මීටර(අඩි 21xඅඩි 14)) මහාරාස්ත්‍ර ආණ්ඩුව විසින් මුම්බායි මන්ත්‍රාලය පරිපාලන මූලස්ථාන ගොඬනැඟිල්ලෙහි  ඉගිල්වණු ලැබිණි.
ක්හාඩි හෝ අතින් නිපදවන ලද රෙදි පමණක් ධජ නිෂ්පාදනය සඳහා භාවිතා කෙරෙන අතර වෙනත් රෙදි වලින් නිෂ්පාදනය කරන ලද ධජ, එසවීම අවුරුදු තුනක් දඩ මුදල් සමඟ බන්ධනාගාර දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදකි.ක්හාඩි සඳහා අමු ද්‍රව්‍ය ලෙස කපු හෝ සේද හෝ වූල් සීමා කෙරෙන අතර ක්හාඩි වර්ග දෙකක් භාවිතා වේ. පළමු ක්හාඩි රෙදි ධජයේ බඳ සාදන අතර දෙවන ක්හාඩි දුඹුරු පැහැති දළ රෙදි ධජය කණුවෙහි රැඳවීමට භාවිතා වේ. ක්හාඩි දළ රෙදි යොදා ගනිමින් සාම්ප්‍රදායික නොවන ගෙතීමක් සිදු කරන අතර එය නූල් තුනක් යොදා ගනිමින් ගෙතීම සිදු කරයි.මෙම වර්ගයේ ගෙතුම ඉතා දුර්ලභ වන අතර මෙම හැකියාව ඇත්තේ විසි දෙනෙකුටත් වඩා අඩු පිරිසකටය. මෙහි මඟ පෙන්වීමට අනුව සෙන්ටිමීටරයේ කොටුවකට ගැට 150ක් ද, එක් ගෙත්තමකට මැහුම් ගැට හතරක් සහ අඩියක බර ග්‍රැම් 205 ක් නිසියාකාරව තිබිය යුතුය.
(ටයිරැන්ගා)ඉන්දියානු ධජය ඉන්දියාවේ සංකේතයකි.වියන ලද ක්හාඩි රෙදි ලබා ගනුයේ අත් යන්ත්‍ර අංශයන් වන උතුරු ප්‍රදේශයේ කර්නාටකහි ධාර්වද් සහ බගල්කොට් දිස්ත්‍රික්ක වලින්ය. වර්තමාණයේ ඉන්දියාවේ හබ්ලිහි කර්නාටක ක්හාඩි ග්‍රාමයෝග සම්යුක්ත සංහා එකම බලපත්‍ර සහිත නිෂ්පාදන සහ සැපයුම් අංශය වේ. එම නිෂ්පාදන අංශයේ අවසර ගැනීම සඳහා වෙන් කර ඇත්තේ ක්හාඩි සංවර්ධන හා ග්‍රාමීය කර්මාන්ත අධිකාරිය වන අතර එම ආයතනයට වැරදි භාවිත බලපත්‍ර අහෝසි කිරීමට බලය ඇත. ජාතික ධජය සඳහා අතින් ගොතන ලද ක්හාඩි මූලිකවම නිෂ්පාදනය කරනුයේ ධාර්වද් දිස්ත්‍රික්කයේ ගරාග් නැමැති කුඩා ගම්මානයකය. එම මධ්‍යස්ථානය ගරාග්හි පිහිටවනු ලැබූයේ 1954 දී වන අතර එහිදී ධජ නිෂ්පාදන මධ්‍යස්ථානයට බලපත්‍ර ලබා ගැනුණි.
වරක් වියන ලද ද්‍රව්‍ය ඉන්දියානු ප්‍රමිති ආයතනය වෙත පරීක්ෂාවට යැවිය යුතුය.තත්ව පරීක්ෂාවෙන් පසුව අනුමත කළ ද්‍රව්‍ය නැවත කර්මාන්තශාලාවට යවනු ලැබේ.ඉන් පසුව එය කොටස් තුනකට බෙදන අතර ඒවා නම් සායම් කරන ලද ඝන කහ, සුදු සහ කොළ වශයෙනි.අශෝක චක්‍රය සඳහා සුදු රෙද්දෙහි දෙපැත්තම ස්ටෙන්සිල් හෝ පින්තාරු කිරීම හෝ එම්බ්‍රොයිඩර් කිරීම සිදු කරනු ලබේ. එහිදී චක්‍රය එහා මෙහා පෙනෙන නිසා හා සමමුහුර්ත වන බැවින් පරිස්සම් වීම වැදගත් වේ,අවශ්‍ය විශාලත්වයෙන් යුත් එක් වර්ණයකින් එක් පටියක් වන සේ ගත් පටි තුන එකිනෙකට මසා ගනු ලබන අතර පිරිවිතරයන්ට අනුකූල විය යුතුය.අවසාන නිමැවුම මැද ඇසුරුම් කෙරේ.ඉන්දියානු ප්‍රමිති ආයතනය විසින් පරීක්ෂා කරනු ලබන අතර පසුව විකිණිය හැකි තත්වයට පත් වේ.
මූලලේඛය
ධජයෙහි ප්‍රදර්ශනය සහ භාවිතය පාලනය කරනු ලබන්නේ ඉන්දියානු ධජ ව්‍යවස්ථාව වන අතර 2002 (ධජ ව්‍යවස්ථාවේ අනුප්‍රාප්තිකයා;-ඉන්දියා ධජ ව්‍යවස්ථාවේ මුල් පිටපත); ලාංජනය සහ නම් (අනිසි භාවිත වැළැක්වීම) දක්වන පනත, 1950; සහ ජාතික ගෞරවනීය නිග්‍රහ කිරීම් වැළැක්වීමේ පනත. ජාතික ධජය හෙළා දැකීම සහ අපහාස කිරීම හෝ ධජ ව්‍යවස්ථාවේ ඇතුළත් නියෝග උල්ලංඝනය කිරීම දඞුවම් ලැබිය හැකි අතර නීතියට අනුව අවුරුදු 3ක් බන්ධනාගාර ගතකිරීමට හෝ දඩ වලට යටත් වීමට හෝ දෙකම සිදු විය හැක. රාජ්‍ය ව්‍යවස්ථාව පවසන ආකාරයට ධජය බිම හෙලීම හෝ වතුරට දැමිම හෝ ඇඳුම් ආකාරයට සාදා ගැනීම නොකළ යුතුය. ධජයෙහි උඩු පැත්ත පහළට යොමු වන සේ හෝ යමක ගිල්වා තැබීම හෝ බඩු එල්ලා තැබීම හෝ නොකළ යුතුය.ධජය තුළ කිසිවක් නොලිව යුතුය.ධජය එළි මහනේ තිබෙන විට උද්යේ සිට හවස් වනතුරු කාළගුණය නොසළකා ඔසවා තැබිය යුතුය.2009ට පෙර ධජය පොදු ගොඩනැඟිලි වල රාත්‍රියේදී ද විශේෂ අවස්ථා වලදී ඔසවා තැබිණි.වර්තමාණයේ ඉන්දියානු පුරවැසියන්ට රාත්‍රියේදී ද ඉගිල් වීමට හැකියාව අති අතර ධජය ඉතා ඉහළ කොඩි ගසක ඔසවා හොදින් දීප්තිමත් කළ යුතුය. ධජය වචනයෙන් හෝ ප්‍රදර්ශනය කිරීමේදී හෝ ඉඟිල් වීමේදී උඩු පැත්ත පහළට නොවිය යුතුය.සාම්ප්‍රදායට අනුව ධජය සිරස් අතට පළඳවයි නම් ධජය සම්පූර්ණ්යෙන්ම අංශක 90 ටම නොහැර විය යුතු අතර පොතක පිටුවක් හරවන ආකාරයෙන් එනම් උඩ සිට පහළට ද, වමේ සිට දකුණට ද විය යුතුය.වැරදි ආකාරයට භාවිතය ධජයට අපහාස කිරීමක් සේ සළකනු ලබන අතර කොඩිගස හා කොඩියේ කඹය මනා පැවැත්මෙන් හ මනා නඩත්තුවක් තිබිය යුතුය. ඉන්දියානු ධජ ව්‍යවස්ථාවේ මූලික පිටපතට අනුව පෞද්ගලික පුරවැසියන්ට ජාතික දිනයන්හිදී ඉන්දියානු නිදහස් දිනය හෝ ඉන්දියානු ජනරජ දිනය හැර ජාතික ධජය ඉගිල්වීමට අවස්ථාව නොලැබේ.2001 දී කර්මාන්තකරුවකු වන නවීන් ජින්දාල් විසින් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙහි තම අධ්‍යන කටයුතු කරන අතර තම කාර්යාලයයේ ඉන්දියානු ධජය ඔසවා තැබිණි. ධජය රාජසන්තක වූ අතර නඩු සඳහා චෝදනා ඉදිරිපත් කෙරණි.ජින්දාල් විසින් මහජන සම්බන්ධතා නඩු අයඳුම්පතක් දිල්ලියේ මහ අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ අතර ඔහු පෞද්ගලික පුරවැසියන්ට ධජය භාවිතය පිළිබඳ තහනමට විරුද්ධව විරෝධතාවයන් දැක්වූ අතර තව දුරටත් පෙන්වා දෙන ලද්දේ පුරවසියෙක් වශයෙන් රටට ගෞරවය දැක්වීමට අයිතියක් තිබෙන බවය. අභියාචන ක්‍රියාවලිය අවසානයේදී, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් නඩුව විභාග කරන ලද අතර අධිකරණය විසින් ඉන්දියානු අණ්ඩුවට මෙය සළකා බලන ලෙස ඉල්ලා සිටින ලදී.ඒ අනුව ඉන්දියානු අමාත්‍ය මණ්ඩලය ඉන්දියානු ධජ ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කරමින් 2002 ජනවාරි 26 දින සිට බලපාන පරිදි පෞද්ගලික පුරවැසියන්ට වර්ෂයේ ඕනෑම දිනක ධජය භාවිතය සඳහා අවසර ලැබුණු අතර උපහාරය සහ ගෞරවය දැක්විය යුතුය. ධජ ව්‍යවස්ථාවෙහි ධජය අනුගමනය කිරීමට පනතක් හෝ සීමාවක් නොමති අතර ධජය නියමාකාරයෙන් ඉගිල් වීමට සම්පූර්ණ අයිතිය පුරවැසියන්ට ඉන්දියානු ව්‍යවස්ථාවේ 19 වන වගන්තියට අනුව කටයුතු කිරීමට අවස්ථාව ඇත. ධජ ව්‍යවස්ථාවේ මූලික පිටපතට අනුව ධජය ඇඳුමක් ලෙස භාවිතා කිරීම තහනම් කරන ලදී. පසුව 2005 ජුලි මස ඉන්දියානු ආණ්ඩුව විසින් සංශෝධනය කරන ලද අතර එහිදී සමහර ආකාරයේ ඇඳුම් සඳහා භාවිතයට ඉඩ දෙන ලද අතර යට ඇඳුම් හා කොට්ට උර සඳහා විසිතුරු මැහුමක් ලෙස හෝ ලේන්සු හෝ අනෙකුත් ඇඳුම් භාවිත සඳහා යොදා ගැනීම තහනම් කරන ලදී.
පලුදු වූ ධජ බැහැර කිරීම සඳහා ධජ ව්‍යවස්ථාවට අනුව ධජ විසි කර හෝ අගරු කර නොදැමිය යුතු අතර ඒවා පොදුවේ අප්‍රසිද්ධව අගෞරව නොවන ආකාරයෙන් පුළුස්සා දැමිය යුතුය.
ප්‍රදර්ශනය
ධජය ප්‍රදර්ශනය කිරීමේ නිවැරදි ක්‍රමයට අනුව වේදිකාවට පිටුපසින් ඇති බිත්තියේ ධජ දෙකක් සිරස්ව ප්‍රදර්ශනය කිරීමේදී ඔසවනු ලැබූ ධජය එකිනෙක දෙසට පිහිටන ආකාරයට ඝන කහ පාට කොටස ඉහළට පිහිටන ආකාරයෙන් තැබිය යුතුය.ධජය කෙටි කොඩි ගසක ප්‍රදර්ශනය කර තිබේ නම් එය ඉහළ නැංවිය යුත්තේ බිත්තියේ මුල්ලකට පිහිටන ආකාරයෙනි.ධජ දෙකක් එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධව ඔසවා තබන විට ඔසවනු ලැබූ ධජය දෙපසට විහිදී යන ආකාරයට ප්‍රදර්ශනය කළ යුතුය.ධජය මේස වැස්මක් ලෙස හෝ ධර්මාසයනය වැස්මක් ලෙස හෝ වේදිකා වලට හෝ යොදා නොගත යුතුය. ධජය මහජන සභාවකදී වැනි ඇතුළතක ප්‍රදර්ශනය කරන්නේ නම් එය ප්‍රදර්ශනය කල යුත්තේ දකුණු පසය.එනම් නරඹන්නාගේ වම් පසය.ධජය සභාවකදී කතිකයා ආසන්නයේ නම් කතිකයාගේ දකුණත් පසින් පිහිටවිය යුතුය.ධජය සභාවේ වෙනත් ස්ථානයක පිහිටියේ නම් සභාවේ ප්‍රේක්ෂකයන්ගේ දකුණු පසින් පිහිටිය යුතුය.ධජය තිරස් ලෙස වේදිකාවේ බිත්තියේ එල්ලා තිබේ නම් ඝන කහ පාට කොටස ඉහළටම සිටින සේ නරඹන්නන්ගේ වම් පසින් පිහිටිය යුතුය.
ධජය පෙරහැරක හෝ පෙළපාළියක අනෙකුත් ධජයන් සමඟ රැගෙන යන විට පෙළපාලියේ දකුණින් හෝ ඉදිරියේ මධ්‍යයේ තනිව ඔසවා ගෙන යා යුතුය.ධජය ආකාරයට සාදන ලද විශේෂ ලක්ෂණ සහිත ප්‍රතිමාවක් හෝ ඵල්කයක් විවෘත කිරීමට යොදා ගත හැකි වුවත් වස්තූන් ආවරණය කිරීමට ධජය යොදා ගත නොහැක. පුද්ගලයෙකුට හෝ වස්තුවකට සඳහා ගෞරව කිරීමක් වශයෙන් ධජය පහතට ඇල කිරීම නොකළ යුතු අතර රෙජිමේන්තු වර්ණයන් හෝ ආයතනික හෝ සංස්ථා ධජ ඉන්දියානු ධජය ඉදිරියේ ගෞරවයක් වශයෙන් පහතට ඇල කරනු ලැබේ.උත්සවයක් අතරතුරදී ධජය එසවීම හෝ පහත් කිරීම හෝ පෙරහැර ධජය පසු කර යාම සිදු කරන විට සියළු පුද්ගලයින් ධජය වෙත අවධානය යොමු කළ යුතුය. ධජය ඉදිරිපත් කරන විට එයට පිරිනැමිය යුතු ආචාර දැක්වීම කළ යුතුය.ධජය පිරිස ඉදිරියට පැමිණෙන විට නැඟිට ආචාර කළ යුතුය.උසස් පදවි දරන්නන් හිස පළදනාව ගලවා ආචාරය දැක්විය යුතුය.ධජ ආචාරය සිදු කල යුත්තේ ජාතික ගීය ගායනා කරමිනි.
වාහන වල ජාතික ධජය ඉගිල් වීමේ වරප්‍රසාදය ජනාධිපති, උප ජනාධිපති හෝ අගමැති. ආණ්ඩුකාරවරුන් හා උප ආණ්ඩුකාරවරුන්, ඉන්දියාවේ ප්‍රධාන ඇමතිවරුන්, ඉන්දියාවේ ඇමති මණ්ඩල සංගමය, ඉන්දියාවේ පාර්ලිමේන්තුවේ සභිකයින්, සහ ඉන්දියාවේ රාජ්‍ය ව්‍යවස්ථාදායකවරුන්ට්, විධාන් සභා සහ විධාන් පාරිශද්, ඉන්දියාවේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ හා ඉන්දියාවේ මහ අධිකරණ විනිශ්චයකරුවන් සහ ඉන්දියානු හමුදාවේ, ඉන්දියානු නාවික හමුදාව, ඉන්දියානු ගුවන් හමුදාව න්හි ධජ නිළදාරීන් සීමිත වේ. නිළදාරී මණ්ඩල කාරයේ ධජය ඉගිල්වනු ලැබිය යුත්තේ කාරයේ ඉදිරිපස මැද හෝ ඉදිරිපස දකුණු පැත්තෙහි ස්ථීර ලෙස සම්බන්ධකයක් මඟිනි. රජය මඟින් සපයන ලද විදේශීය පදවි දරන්නන්ගේ කාරයන්හි ධජය ඉගිල්විය යුත්තේ කාරයේ දකුණු පැත්තෙහි වන අතර විදේශීය ධජය වම් පැත්තෙහි ඉගිල්වනු ලැබේ. ජනාධිපති හෝ උප ජනාධිපති ගුවන් යානයක විදේශ රටකට ගමන් කරන විට ධ්ජය ඉගිල්විය යුතුය. එහිදී ජාතික ධජයේ පැත්තකින් විදේශීය ධජය ද ඉගිල් විය යුතු අතර ගුවන් යානය ගුවන් පථයට පැමිණෙන අවස්ථාවේදී අදාළ රටෙහි ජාතික ධජය වෙනුවට ඉගිල්වනු ලැබේ. ජනාධිපතිව ඉන්දියාව ඇතුළත ගුවන් යානයක ගමන් කරන් විට ගොඩ නඟින හා බසින අවස්ථාවේ ප්‍රදර්ශනය කළ යුතුය. මේ හා සමානවම දුම්රියේ ගමන් කරන විට් දුම්ටිය ස්ථානයට ලඟා වන විට ධජය ප්‍රදර්ශනය කෙරේ.
ඉන්දියානු ධජය අනෙක් ධජයන් සමඟ දේශ භූමියේ ඉගිල්වා තබන විට පොදු නීතිය වනුයේ ධජයන්ගේ ආරම්භක ස්ඨානයේම ධජය ඉගිල්වා තැබීමය.ධජයන් කෙලින් ඉරක් සේ පිහිටන විට දකුණත පැත්තෙන් ඉන්දියානු ධජය එනම් (නිරීක්ෂකයන්ගේ වම් පසින්) පිහිටිය යුතු අතර `අනෙකුත් ධජයන් හෝඩියේ අකුරු පිළිවෙලට පිහිටිය යුතුය.ධජයන් වෘත්තාකාර ආකාරයට පිහිටුවනු ලැබුවහොත් ඉන්දියානු ධජය පළමු ස්ථානයේ පිහිටිය යුතු අතර අනෙකුත් ධජයන් හෝඩියේ අකුරු අනුපිළිවෙලට පිහිටිය යුතුය.ඒ ආකාරයට පිහිටුවනු ලැබූ විට අනෙකුත් සියළුම ධජයන් සමාන් ප්‍රමාණයන්ගෙන් යුක්ත විය යුතු අතර ඉන්දියානු ධජයට වඩා විශාල නොවිය යුතුය.සෑම ධජයනක්ම තම කණුවෙහිම පිහිටවිය යුතු අතර කණුවේ උස සමාන ප්‍රමාණයන් යුක්ත විය යුතු අතර කිසිදු කණුවක් අනෙක් කණු වලට වඩා උස නොවිය යුතුය. කතිර ආකාරයට කණුව පිහිටන්නේ නම් ඉන්දියානු ධජය අනෙක් ධජයට අභිමුඛව සහ දකුණට පිහිටන ආකාරයෙන් (නිරීක්ෂකයාගේ වම් පසින්) පිහිට විය යුතුය. විශේෂ අවස්ථාවකදී පමණක් එනම් එක්සත් ජාතීන්ගේ ධජය සමඟ පිහිටන විටදී ඉන්දියානු ධජයට දකුණතින් එය පිහිටු විය හැක.
ඉන්දියානු ධජය අනෙකුත් ධජයන් සමඟ ප්‍රදර්ශනය කරන විටදී එනම් ඒකාබද්ධ ධජයන් සහ දැන්වීම් ප්‍රචාරක බැනරයන් සඳහා වෙනම ආධාරක තිබිය යුතු අතර ඉන්දියානු ධජය මධ්‍යයේ හෝ නරඹන්නාගේ වම් පසට වීමට හෝ ඉන්දියානු ධජය අනෙක් ධජයන්ට වඩා උසින් පිහිටන අකාරයට සකස් කළ යුතුය. ඉන්දියානු ධජය අනෙක් ධජයන් සමඟ පෙරහැරක ගමන් කරන්නේ නම් එය පෙරහැරේ ඉදිරියෙන්ම ගමන් කළ යුතු අතර එක පෙළට සියළු ධජ ගමන් කරන්නේ නම් පෙළපාළියේ දකුණින් ධජය රැගෙන යා යුතුය.
අඩකුඹ
ධජය අඩකුඹ ආකාරයට ඉගිලුම් කරන්නේ ශෝක අවස්ථාවක් පෙන්නුම් කිරීමටය.මෙම තීරණය ගනුයේ ඉන්දියාවේ ජනාධිපති වන අතර ඔහු ශෝකී කාලයද තීරණය කරනු ලැබේ.ධජය අඩ කුඹ ආකාරයට ඉගිල්වීමේදී පළමුව කුඹ ගසේ ඉහළටම එසවිය යුතු අතර පසුව සෙමෙන් පහළට කළ යුතුය.ඉන්දියානු ධජය අඩකුඹ කරන විට අනෙකුත් ධජයන් සාමාන්‍ය උසින් පිහිටවනු ලැබේ.ධජය අඩකුඹ කරනුයේ ජාතික වශයෙන් ජනාධිපතිවරයෙකුගේ මරණයකදී හෝ උපජනාධිපතිවරයෙකුගේ මරණයකදී හෝ අගමැතිවරයකුගේ මරණයකදීය.ධජය දිල්ලියෙහි අඩකුඹ කරන අවස්ථා ලෙස ලොක් සභාවේ මූලස්ථාන කථානායකගේ, ශේෂ්ඨාධිකරණ අග විනිසුරුගේ සහ රාජ්‍යයේ ඇමතතිවරුන්ගේ එනම් පාලකයන්ගේ මරණ වලදීය. ඉන්දියානු ධජය අඩකුඹ නොකරන අවස්ථා ලෙස ජනරජ දිනයෙහිදී (ජනවාරි 26) සහ නිදහස් දිනයෙහිදී (අගෝස්තු 15), ගාන්ධි ජයන්ති (ඔක්තොම්බෙර් 2), ජාතික සතිය (අප්‍රියෙල් 6-13) හෝ රාජ්‍ය නිර්මාණ සංවත්සර වලදී අභාවප්‍රාප්ත නිළදාරියාගේ නිවස හැර අනෙකුත් ස්ථාන වලදී ධජය ඔසවා තැබිය යුතුය. විදේශීය උසස් නිළදාරියෙකුගේ මරණ අවස්ථාවකදී ඉන්දීය ධජය අඩකුඹ කිරීමට ස්වදේශ කටයුතු අමාත්‍යංශය මඟින් උපදෙස් නිකුත් කළ යුතුය. එසේ කරනු ලබන්නේ විදේශීය රාජ්‍යයේ නායකයා හෝ ආණ්ඩුවේ නායකයෙක් විය යුතුය. රාජ්‍යයේ යුධ හමුදාවේ හෝ හමුදා බලකායන් වල අවමංගල්‍යය වලදී ධජය මිනී පෙට්ටියේ ඔතනු ලබන අතර ධජය මිනී වළට යට කිරීමට හෝ චිතකය සමඟ පිලිස්සීම නොකළ යුතුය.
උපත සහ අනන්‍යතාවය
ආසියානු පරම්පරාගත ජාතියක් වන හන් වරුන්ගේ උපත ගැන පර්යේෂණ සහ වාද විවාද 18 වන ශත වර්ශයේ සිට පවතිනවා.
වර්තමාන ජාන පර්යේෂණ පෙන්වාදෙන්නේ යුධ වීරයන්ගෙන් බොහෝ දෙනා පෙළපතේ නොවන බවයි. ඒ වෙනුවට යුරෝපීය ජන වර්ග සමග ඔවුන්ගේ ජාන මුසුවී තිබෙනවා. මේ නිසා බොහෝ කණ්ඩායම් හන් වරු ලෙස නම් කර තිබෙනවා. නවින පර්යේෂන පෙන්වා දෙන්නේ මෙසේ එකතු වූ යුධ වීරයන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් (උදා, ස්කිතියන්, ක්ෂියොගුනු, හන්, ඇවාර්ස්, කුමන්ස්,මොන්ගෝල් වැනි) සමජාතීය නොවන බවයි. ඒ වෙනුවට ටර්කික්, යේනිසේයන්, ටන්ගුසික්, අග්රික්, මොන්ගොලික් වැනි මිනිස් වර්ග වල එකතුවක් බවයි.
ඉන්දියාවෙහි ජනාධිපතිවරයා
ඉන්දියාවෙහි ජනාධිපතිවරයා යනු ඉන්දියානු ජනරජයේ රාජ්‍ය නායකයා වෙයි. ජනාධිපතිවරයා, ඉන්දියාවේ විධායකයෙහි, ව්‍යවස්ථාදායකයෙහි සහ අධිකරණයෙහි ආකෘතික නායකයා වන අතර ඉන්දියානු සන්නද්ධ හමුදාවන්හී සේනාධිනායකයාද වෙයි.
ඉන්දියානු පාර්ලිමේන්තුවේ (ලෝක් සභාව සහ රාජ්‍ය සභා) මෙන්ම ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්තයන්හී ව්‍යවස්ථාදායක මන්ත්‍රණ සභාවන්‍ ( විධාන් සභා) සඳහා මහජනතාව විසින් තෝරා පත් කර ගනු ලබන මන්ත්‍රීවරුන් හරහා, ජනාධිපතිවරයා වක්‍රාකාරයෙන් තෝරා පත් කෙරෙන අතර, වසර පහක කාල සීමාවක් සේවය කරයි.
ඓතිහාසික වශයෙන් ගත් කල, පාලක පක්ෂය (ලෝක් සභාවේ බහුතරය) විසින් නම් කෙරෙන්නන් (නිදසුනක් වශයෙන්, එක්සත් ප්‍රගතශීලි සන්ධානය විසින් නම් කෙරුණු ප්‍රනාබ් මුකර්ජි) තෝරා පත් කරනු ලැබ ඇති අතර බොහෝ විට නිතරගයෙන් තේරී පත්වී ඇත. තනතුරුධාරි ජනාධිපතිවරුන් හට යළි තේරී පත්වීම සඳහා ඉදිරිපත්වීමට අවසර දෙනු ලැබේ. එක් එක් ප්‍රාන්තයෙහි ජනගහණය සහ ප්‍රාන්තයක ව්‍යවස්ථාදායක මන්ත්‍රීවරුන් විසින් භාවිතා කල හැකි ඡන්ද ගණන අතර සංතුලනයක් ඇති කරලීම සඳහා සහ ප්‍රාන්ත ව්‍යවස්ථාදායක මන්ත්‍රීවරුන් සහ ඉන්දියානු පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරුන් අතර සංතුලනයක් ලබා දීම සඳහාද, ඡන්ද ගණන නියම කරන කිසියම් සූත්‍රයක් භාවිතා කෙරෙයි. අපේක්ෂකයන් කිසිවකු හෝ ඡන්ද වලින් බහුතරය ලබා නොගත හොත්, එක් අපේක්ෂකයෙක් බහුතරය ලබා ගන්නා තුරු, පරාජිත අපේක්ෂකයන් තරගයෙන් ඉවත් කොට ඔවුන්ගේ ඡන්ද අනෙක් අපේක්ෂකයන්ට පැවරීම සිදු කෙරෙන ක්‍රමයක් පවතියි.
ඉන්දියාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 53 වන වගන්තිය විසින් දක්වන පරිදී, ජනාධිපතිවරයා විසින් ඔහුගේ හෝ ඇයගේ බලතල සෘජුව හෝ උපසේවී අධිකාරයක් තුලින් හෝ, භාවිතා කල හැකි බැව් දැක්වෙතත්, ව්‍යතිරේකයන් කිහිපයක් හැරුණු විට, ජනාධිපතිවරයා වෙත පැවරී ඇති විධායක අධිකාරයේ සමස්ත බලයම, ප්‍රායෝගික වශයෙන්, භාවිතා කරන්නේ  ඉන්දියානු රජය විසිනි. මෙම විධායක බලය ක්‍රියාත්මක කරනුයේ, අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ උපකාරය සහිතව, අග්‍රාමාත්‍යවරයා විසිනි.
ඉන්දියාවේ ජනාධිපතිවරයා වාසය කරන්නේ, නව දිල්ලියේ රාෂ්ට්‍රපති භවන් නමැති ඉඩකඩමකය (මෙහි දළ පරිවර්තනය ජනාධිපතිගේ මාලිගය වෙයි). ජනාධිපතිමය විවේකී ස්ථානයන් වන්නේ චරබ්රා, ෂිම්ලා හී පිහිටි ද රිට්‍රීට් සහ හයිද්‍රබාදයෙහි  රාෂ්ට්‍රපති නිලයම් (ජනාධිපතිගේ පදිංචි ස්ථානය) වෙති.
හමුදා උත්තමාචාර මැද, මුර්මුගේ දිවුරුම්දීම සිදුවූයේ 2022 ජූලි 25 දින උදෑසන 10.15 ට, ඉන්දීය අගවිනිසුරු එන්.වී. රාමනා ඉදිරියේය.
සම්භවය
ඉංග්‍රීසින් වෙතින් ඉන්දියාව නිදහස ලද්දේ 1947 අගෝස්තු 15 දිනදී වන අතර, මුලදී එය අග්‍රාණ්ඩුකාරවරයා විසින් ඉන්දියාවේ රජ ලෙසින් හයවන ජෝර්ජ් රජ නිරූපණය කල, ජාතීන්ගේ පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය තුල ඩොමීනියන් රාජ්‍යයක් ලෙසින් විය. කෙසේවතුදු, මෙයින් පසුව, ආචාර්ය බී. ආර්. අම්බේඩ්කර් වෙතින් නායකත්වය සැපයුනු, ඉන්දියාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සම්පාදන මණ්ඩලය විසින්, රට සඳහා නවතම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් කෙටුම්පත් කිරීමේ ක්‍රියාවලියට උර දුනි. අත්‍යන්තයෙහිදී, 1949 නොවැම්බර් 26 දිනදී, ඉන්දියාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව නීතිගත කෙරුණු අතර, 1950 ජනවාරි 26 දිනදී බලාත්මක වෙමින්,  ඉන්දියාව ජනරජයක් කරලීය. රජු සහ අග්‍රාණ්ඩුකාරවර යන තනතුරු, ඉන්දියාවේ ජනාධිපතිවරයා යන නව තනතුරෙන් ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරුණු අතර, පළමු තනතුරුධාරියා රාජේන්ද්‍ර ප්‍රසාද් විය.
ආශ්‍රිත ලිපි
ඉන්දියාවේ අගමැති
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ ජනාධිපතිවරු ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
රෝදය නිපදවීම
රෝදයේ ඉතිහාසය
ටෙහෙරන්හි ඉරාක ජාතික කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශණය සදහා ඇතිගරාදි සහිත රෝදයක් එම රෝදය ක්‍රි.පු. 2 වන සහස්‍රයේ පසු භාගයේ චෝකා සන්බිල්වල කැනිම් වලින් සොයා ගන්නා ලදී.
මෙම රෝදය බොහෝ දුරට ක්‍රි.පු. 4 වන සහස්‍රයේදී ප්‍රාග් මෙසේපොටේබියාවේ දී ආරම්භවුවා විය හැකිය. එම රෝදය ක්‍රි.පු. 3 වන සහස්ස්‍රයේදී ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ඨාචාරය සමග පැරණි චන්ද්‍රයාවට ලගා විය. ක්‍රි.පු. 3700 පමණ සිට මිනිසුන් භුමිදාන කිරිම සදහා යොදා ගත් මැගන් රථ හෝ කරත්ත (දෙවර්ගයම) සහිත සොහොන් කිහිපයක් කොකේසස් හි උතුරු දෙසින් හමුවිය රෝද සහිත වාහනයක් යැයි සිතිය හැකි දේක. (රෝද හතරක් අක්ෂ දඹු දෙකක් සහිත මැගනයක් ) පැරණිම චිත්‍රගත කිරීම දක්නට ලැබෙන්නේ එවකට ප්‍රොටෝ ඉන්දු යුරෝපියානුවන් පදිංචිව සිටි ප්‍රදේශයක් වු දකුණු පෝලන්තයේ කැණිම් වලින් සොයාගත් ක්‍රි.පු3500 තරම් පැරණි රොනසිස් වලද ලෙස හැදින්වෙන මැටි වලදකය.
මෙම රෝදය ක්‍රි.පු 4 වෙනි සහස්‍ර‍යේදි යුරෝපයට හා ඉන්දියාවට (ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ඨාචාරය) ලගා විය. චිනයේ ක්‍රි.පු. 1200 පමණ යුධ රථ යොදා ගැනිමත් සමග මෙම රෝදය පැවති බව පැහැදිලිවම සනාථ වන අතර බාර්බියරින් ලෝච් (2000) මීටත් ඈත අතීතයේ, එනම් ක්‍රි.පු. 2000 පමණ සිට චීනයේ රෝද සහිත වාහන පැවති බවට තර්ක කරයි. ඇඩම්වෝර්ක් හි ස්වාධින වු " රෝදයේ නිමවිමක්" විද යන්න විවෘත ප්‍රශ්නයක් ලෙස පවති. ඊට විකල්ප වශයෙන්, එම සංකල්පය හිමාලයානු මායිම් පැනඑමෙන් පසුව එහි ලගා වුවාද විය හැකිය. චීනයට රෝදය හදුන්වා දිම ෂැන්ක් පෙලපතෙහි (ක්‍රි.පු. 1700 දී පමණ) ආරම්භය හා බැදුණු ආක්‍රමණිකයන් විසින් යොදාගත් වාහනයන් ඔස්සේ සිදු වුනායැයි ද අදහස් ඉදිරිපත් වී ඇත.
ඔවුන් නියම රෝදය සැදුවේ නොවුවද, ක්‍රි.පු. 1500 පමණ අතිතයේදි කුඩා ළමයින්ගේ සෙල්ලම් බඩු ලෙස හදුනාගත් යම් යම් ද්‍රව්‍යයන්ගේ රෝද ආකාරයට කැටයම් කල ගල් හමුවීම නිසා, ඔල්මේක් සහ සමහර අනෙකුත් බටහිර අර්ධ ගෝලයේ සංස්කෘතින් ඊට ආසන්න වුවායැයි සිතිම‍ට ඉඩ ඇත.
ආරම්භයේ දී නිපදවු රෝද සිදුරක් සහ අක්ෂ දණ්ඩක් සහිත සරල ලී තැටියක් විය. දැව වල වපුනයේ ස්වභාවය අනුව කඩා වැටිමක් සිදුනොවි බර ඉසිලිමට එහි වපුහය ශක්තිමත් නොවිම නිසා ගසක කදක හරස් පැතිකඩක් ඉට නොගැලපේ. දික් අතට කැපු ලෑලි වල රවුම් කැබලි ඒ සදහා අවශ්‍ය වේ. ඇලකර්න් ගොත්‍රකයින් විසින් සාදන ලදැයි විශ්වාස කරන එවැනි පැරිණිම රෝද‍ය ඉස්ලෝවේලියානු පුරාවිද්‍යාඥ ජැනස් ද ජෙක් විසින් 2002 පොදු සමයේදී ස්ලෝවේනියාවේ ලුබල්ජානා වගුරුවලින් ගිනිකොණ දෙස ක්‍රිලෝමීටර් 20 ක් පමණ දුරින් පිහිටි ලුබුල් ජානා වගුරුවලින් සෝයා ගන්නා ලදී. ඔස්ට්‍රේලියාවේ වියනාහි විශේෂඥයන්ට අනුව මෙම නිර්දේශණය ක්‍රි.පු. 3350 -3100 අතර කාලයේදී නිර්මාණය කරන ලද්දක් වන අතර එය ස්විස්ටර් ලන්තයේ හා ජර්මනියේ හමුවු වු එවැනි නිර්මාණයන්ට වඩා පැරණිය.
ගරාදි සහිත රෝදය වඩා මෑතකදි නිමවන ලද අතර එය වඩා වේගවත් සැහැල්ලු වාහන නිර්මාණයට ඉඩ සැලසිය ඊට පැරණිම උදහරණ හමුවුයේ ක්‍රි.පු. 2000 තරම් පැරණි ඇන්ඩ්‍රනෝර්වෝ සංස්කෘතියෙහිය. ඊට ටික කාලයකට පසු කෝකේසස් කලාපයේ අශ්ව සංස්කෘතින් විසින් සියවස් 3 කින් වැඩි කොටසක් තුල අශ්වයින් විසින් ඇදගෙන යන ගරාදි සහිත රෝද වලින් යුක්ත යුධ රථ පාවිච්චි කලහ. මිනෝවාන් අධිපත්‍යය සහ පුර්ව සම්භාව්‍යය ස්පාටර් හා ඇකන්ස් වලින් නායකබයින්දුන් සංස්ථාපනයන් කඩා දමා ඔවුහු ග්‍රික අර්ධ වීපයේ ඉතාමත් අභ්‍යන්තරයට ඇතුලත් වි එහි ජීවත් වු මධ්‍යය රාජ්‍යය ජනතාව සමග එකතුවිය. ක්‍රි.පු. 1 වෙනි සහස්‍රයේදි සේල්ටික් රථවලින් රෝද‍ය වටා යොදන යකඩ පට්ටම හදුන්වා දෙන ලදී. වයර් රෝදය සහ සුලන් පුරවන ලද ටයර් නිමවනු ලැබු ක්‍රි.ව. 1870 වන තෙක් ගරාදි සහිත රෝද විශාල වෙනසක් කිරිම් වලින් තොරව අඛණ්ඩව භාවිතයේ යෙදිනි.
රෝදයේ නිමැවිම තාක්ෂණයට පොදු වේද, ජල රෝදය, දැති රෝදය කටින රෝදය, නරින්සුවර් හෝ ඇදරැම් රෝදය වැනි සොයා ගැනීම් වලට විශේෂ වශයෙන් ද වැදගත් විය. රෝද පරම්පරාවේ වඩා නුතන නිමැවිමක් වනුයේ අවරපෙත්ත, ජෙට් යන්ත්‍රය, ජව රෝදය හා ටර්බයිනයයි.
සටහන්
{|
බ්‍රිතාන්‍යයන් හා උඩරැටියන්-පසුබිම
පසුබිම - බ්‍රිතාන්‍යයන් හා උඩරැටියන්
නෙදර්ලන්තයේ බලය ප්‍රංශයට නතු වීමෙන් කලබලයට පත්වු බ්‍රිතාන්‍ය, යුධමය වශයෙන් ඉතා වැදගත් වරායක් වුද , ලන්දේසීන්ට අයත්ව තිබු ත්‍රිකුණාමලය වරාය අත්පත් කරගත් හ. එමෙන්ම මඩකලපුව, ගාල්ල හා යාපනය මෙන්ම ලංකවේ මුහුදුබඩ පහත් බිම්ද එසේ අත්පත් කර ගත්හ. මුලු ශ්‍රී ලංකවේම පාලනය තමන් නතු කර ගැනීම දක්වා බලය ව්‍යාප්ත කළ යුතු යයි කල්පනා කළ ඔවුහු රාජකාරිය සහ කුල ක්‍රමය වැනි සමාජයේ ස්ථාපිතව තිබු අංගද වෙනස් කළහ. මෙම ක්‍රියාවලිය මහනුවර රාජධානිය හා ඔවුන් අතර තිබු අවුල් තත්වය තවදුරටත් වර්ධනය වීමට බලපෑවේය.
ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍ය කදුකරය නායක්කාර් රජුන් ගේ පාලනය යටතේ ස්වාධීනව පැවතියේය. කන්ද උඩරට රාජධානිය සමග ගිවිසුමක් අත්සන් කිරීමට ඉන් පෙර ගන්නා ලද උත්සාහයන් ප්‍රතික්ෂේප විය. සිංහල රදළවරු නිරන්තයෙන් රජුට එරෙහිව කුමන්ත්‍රණය කිරීමත්, යටි උගුල් ඇටවීමත් හේතුවෙන් උඩරට රාජධානියේ සුරක්ෂිතභාවය අස්ථාවර විය. ඒ වන විට බ්‍රිතාන්‍ය පාලන ‍ප්‍රදේශයට පලා ගොස් සිටි රාජාධිරාජසිංහ රජුගේ මස්සිනා වු මුත්තුසාමි රාජ්‍ය බලය උදුරා ගැනීමට කරන උත්සාහයට මුහුණ පෑමටද රජුට සිදුවිය. මෙම මුත්තුසාමි 1800 වර්ෂයේ මුල බ්‍රිතාන්‍ය ය‍ටත් ප්‍රදේශයට ගොස් උඩරට රජුට එරෙහිව කටයුතු කරමින් සිටියේය.
අලුතෙන් බදවා ගත් ඉන්දියානු භටයන්ද සමග 6000ක් පමණ බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා ඇණියද, අධිරාජ්‍ය හමුදාව තව දුරටත් මුහුදු බලයේ තනි අයිතිය භුක්ති වින්දාහ.
එම කරුණ එසේ සිදුවන විට මහනුවර රාජධානිය දුෂ්කර ගිරි දුර්ග මධ්‍යයේ පිහිටා තිබීමේ වාසිය එම රාජධානියට හිමි විය. එසේම ශත වර්ෂ හතරම මුළුල්ලේ යටත් විජිත වාදීන්ට යටත් නොවී සිටීමේ අත්දැකීම්ද තිබුණේය.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Kandian_Wars#Background_-_the_British_and_the_Kandyans
හෝමර්
හෝමර්ගේ නිර්මාණ විශ්වය පුරාව ඒවායේ අග්‍රගන්‍ය භාවය පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධ අතර ග්‍රීක වරු ඔහු ඔවුන්ගේ උපදේශකයා ලෙස සලකති. thumb|250px|[[විලියම්-ඇඩොල්ෆ් බෝගරෝ විසින් නිර්මික (1825–1905), හෝමර් සහ ඔහුගේ මාර්‍ගේපදේශකයා. මෙම දර්ශනයෙන් දැක්වෙන්නේ, බල්ලන් විසින් වටකෙරුනු හා ග්ලාවුකුස් නම් එළු-එ‍ඞේරා විසින් මග පෙන්වනු ලබමින් හෝමර්  අයිඩා කන්දෙහි පසුවූ ආකාරයයි.]]
ධම්මපද
ධම්මපද (පාලි - ප්‍රාකෘත - ධමපද, සංස්කෘත - ධර්මපද )යනු ධර්ම පාඨ ඇතුළත් කාව්‍යමය ලක්ෂණවලින් යුතු ථෙරවාදී බුද්ධාගමේ ඉතා ප්‍රසිද්ධ සහ ජනප්‍රිකෘතියකි. මෙය ඛුද්දක නිකායට අන්තර්ගත කොට ඇත.
බොහෝ ගාථාවන් ධර්ම කරුණු හා සම්බන්ධය. පාලි ධර්ම ග්‍රන්ථයන්හි කොටස්වල ගාථාවලින් භාගයක් පමණ දක්නට ලැබෙන්නේ වුවද, ධම්මපද සූත්‍ර පිටකයේ ඛුද්දක නිකායේ කොටසකි. හතරවැනි හෝ පස් වැනි සියවසේ බුද්ධඝෝෂ හිමි විසින් අර්ථකථන දක්වා ඇත. එහි ගාථාවල අර්ථය පැහැදිලි කරන කථා 299 ක් අඩංගු වේ.
හමුවී ඇති පැරණිම සංස්කරණ
ධම්මපදයෙහි බොහෝ ප්‍රසිද්ධව ඇත්තේ පාලි සංස්කරණ වුවද වෙනත් පුර්ණ අනුවාද ද ඇත.
සංවිධානය
පාලි ධම්මපදයෙහි ගාථා 423 ක් ඇතුළත් වේ. පරිච්ඡේද 26 කි. ඒවා පාලි භාෂාවෙන් පහත පරිදි වේ.
කැලණිය මැතිවරණ කොට්ඨාසය
කැලණිය මැතිවරණ කොට්ඨාසය අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ කොට්ඨාස අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය නම් ලද්දේ බස්නාහිර පළාතේ  ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ,  කැලණිය නගරය අනුව යමිනි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස වූ කොට්ඨාස 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී කැලණිය මැතිවරණ කොට්ඨාසය වෙනුවට  ගම්පහ බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය තුළ ඡන්ද කොට්ඨාශයක් ලෙස කැලණිය දිගටම පවතියි.
ධම්මපද
සංවිධානය
{| }|
කැලණිය මැතිවරණ කොට්ඨාසය
1947 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
23 අගෝස්තු 1947 සිට 20 සැප්තැම්බර් 1947 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු පළමුවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ධම්මපද
කෘතියේ මූලාශ්‍ර
ධම්මපද කෘතියේ ගාථා බොහෝමයක් වෙනත් මූලාශ්‍ර වලින් ලබාගෙන ඇත.
කැලණිය මැතිවරණ කොට්ඨාසය
1952 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
24 මැයි 1952 සහ 30 මැයි1952 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු දෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ධම්මපද
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ඛුද්දක නිකාය
කැලණිය මැතිවරණ කොට්ඨාසය
1956 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
5 අප්‍රේල් 1956 සහ 10 අප්‍රේල් 1956දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු තෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (මාර්තු) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
19 මාර්තු 1960 දිනදී පැවැත්වුණු සතරවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1965 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
22 මාර්තු 1965 දිනදී පැවැත්වුණු  හයවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1970 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
27 මැයි 1970 දිනදී පැවැත්වුණු සත්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුණු අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය: ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය
බුදු පිළිම
බුදු පිළිමයේ උපත
සැදැහැවත් බෞද්ධයාගේ වන්දනාමානයට ලක් වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ නියෝජනය කරනු ලබන සංක්ත තුනකි.එනම් බෝධීන් වහන්සේ,දාගැබ් වහන්සේ හා බුදු පිළිම වහන්සේය.බෝධි වන්දනාව හා දාගැබ් වන්දනාව බුද්ධ කාලයේ දී ම ආරම්භ වුවත්,බුදු පිළිම වන්දානාව ආරම්භ වී ඇත්තේ බුද්ධ පරිණිර්වාණයෙන් සියවස් පහකටත් පසුව බව පෙනේ.ආදී සැදැවත් බෞද්ධයන් අසමසම වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ රූප කායකින් නිරූපණය කර දැක්වීම කළ නොහැකි දෙයක් ලෙස හෝ එසේ කිරීම උන්වහන්සේට කරන අගෞරවයක් ලෙස හෝ සැලකීම මෙසේ බුද්ධ ප්‍රතිමාව පහළවීම ප්‍රමාද වීමට හේතුවක් විය හැකිය.ක්‍රි.පූ.3 වන සියවසට අයත් සේ සලකනු ලබන සාංචි,හාරුත් ආදී කැටයම් වල සිද්ධාර්ථ බෝධි සත්වයන් වහන්සේ හෝ බුදුරජාණන් වහන්සේ හෝ නිරූපණය කර ඇත්තේ සිරිපතුල,ධර්මචක්‍රය,බෝධි වෘක්ෂය, ආසනය වැනි සංකේතයක් ඉදිරිපත් කිරීමෙනි.
ග්‍රීක්වරුන්ගේ පිළිම නෙලීමේ ශිල්පය වයඹ දිග ඉන්දියාවට පැතුරුණු පසු ගන්ධාර දේශයේ දී ග්‍රීක් ශිල්පීන් අතින් මුල්ම බුද්ධ ප්‍රතිමාව නිර්මාණය වෙන්නට ඇතැයි පුරාවිද්‍යාඥයෝ කියති.කණිෂ්ක රජු ගේ (ක්‍රි.ව.78-144) කාසියක දක්නට ලැබෙන බුදු රූ සටහන පළමු වරට බුදුන් වහන්සේ රූපකායෙන් දක්වනු ලැබූ අවස්ථාවක් ලෙස ද සලකනු ලැබේ.ඝන්ධාර සම්ප්‍රදායේ බුදු පිළිමවල විශේෂ ලක්ෂණයක් නම් ග්‍රීක් දෙවිවරුන් පරිද්දෙන් බුදුන් වහන්සේ ද මනා කඩවසමින් යුත් බාහිර රූප ලාවණ්‍යයෙන් අගතැන් පත් කෙනෙකු ලෙස දැක්වීම ය.
මේ කාලයේ දී ම වාගේ ඉන්දියාවේ මථුරා ප්‍රදේශයේ ද බුදු පිළිම නිර්මාණය වෙමින් පැවතුන බව පෙනේ.දේශීය සම්ප්‍රධාය අනුගමනය කළ මථුරා බුදු පිළිමවල ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වූයේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මහා කරුණාව,ප්‍රඥාව වැනි ආධ්‍යාත්මික ගතිගුණ මූර්තිමත් කිරීම ය.ඉහත සඳහන් ගන්ධාර ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායත්,මථුරා ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායත් යන දෙකම සංකලනය වීමෙන් දකුණු ඉන්දියාවේ ආන්ද්‍ර රාජ්‍යයේ අමරාවතී ප්‍රදේශයේ තවත් ප්‍රතිමා සම්ප්‍රධායක් බිහි විය.ලංකාවේ බුදු පිළිම නෙලීම ආරම්භ වූයේ මෙම අමරාවතී සම්ප්‍රධාය ගුරු කොට ගෙන බව හිටපු පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස්වරයෙකු වූ මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතාගේ අදහස යි.එහෙත් ඩී.ටී.දේවේන්ද්‍ර,නන්දදේව විජේසේකර හා ආචාර්ය සිරි ගුණසිංහ යන විද්වතුන් කියා සිටින්නේ බුදුදහම ලක්දිවට පැමිණි මුල් කාලයේ සිට ම ලංකාවේ බුදු පිළිම ඇති වූ බව ය.
මහාවංශයේ එන තොරතුරු අනුව දෙවන පෑතිස් රජු ථූපාරාමයේ පිහිට වූ "ශිලා පටිමා" නැමති පිළිමය දෙටුතිස් රජ (230-273) විසින් පාචීන පබ්බත විහාරයේ තැබූ බව සඳහන් වේ.එසේ ම රුවන්වැලි සෑ විස්තරයේ දී දුටුගැමුණු රජ විසින් තබවන ලද රනින් කළ බුදු පිළිමයක් ගැන ද මහාවංශයේ සඳහන් වේ.එහෙත් ක්‍රි.ව.2 වන ශතවර්ෂයට පෙර නෙලන ලද්දේ යැයි සැළකිය හැකි පිළිම කිසිවක් ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාඥයන්ට තව ම ලැබී නැත්තේ ය.
සනෝජා බිබිලේ
නිරෝමි සනෝජා බිබිලේ (උපත 1961 දෙසැම්බර් 27), ශ්‍රී ලංකාවේ සිනමාවේ සහ රූපවාහිනියේ නිළියකි. නාට්‍යමය චරිතවලින් සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළ ඇය හාස්‍ය චරිත වෙත යොමු වූවාය. සනෝජා නෝනාවරුනි මහත්වරුනි රූපවාහිනී කතාමාලාවේ මාලි නන්දනී සහ 1996 චෙරියෝ ඩාලිං චිත්‍රපටයේ කිටී මෙනවියගේ චරිත සඳහා ප්‍රසිද්ධය.
ඇය මිස් ශ්‍රී ලංකා තරගයේ ජයග්‍රාහිකාවකි.
පෞද්ගලික ජීවිතය
ඔහුගේ පියා සුමිත් බිබිලේ උමතු විශ්වාසය, අශෝක වැනි චිත්‍රපටවල රංගනයෙන් දායක වූවෙකි. සුමිත් 1930 නොවැම්බර් 30 වන දින මහනුවරදී උපත ලැබූ අතර 2017 සැප්තැම්බර් 5 වන දින මිය ගියේය. ඔහු අධ්‍යාපනය ලැබුවේ ධර්මරාජ විද්‍යාලයේය. ඇගේ මව නන්දනී දෙහිගමය. සනෝජා සිය අධ්‍යාපනය අවසන් කළේ මහනුවර උසස් බාලිකා විද්‍යාලයෙනි.
2019 නොවැම්බර් 4 වන දින පෙරවරු 8. 45 ට මරදාන ඩීන්ස් පාරේදී ඇය අනතුරකට ලක් වූ අතර සුළු තුවාල ලබා රෝහල් ගත කරන ලදී.
වෘත්තීය
ඇය 1987 වසරේ එච්. ඩී. ප්‍රේමරත්න අධ්‍යක්ෂණය කළ මංගල තෑග්ග චිත්‍රපටයෙන් සිනමා ජීවිතය ආරම්භ කළාය. ඇගේ කැපී පෙනෙන සිනමාව ආවේ අවරගිර, චෙරියෝ ඩාලිං, රෑ ඩැනියෙල් දවල් මිගල් 3 සහ සුපිරි අන්දරේ හරහාය. 2000 වසරේදී ඇය අලු යට ගිනි චිත්‍රපටය සමඟින් චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයට පිවිසියාය.
ඇය සුනිල් මාලවන විසින් ගායනා කරන ලද අශෝකමාලා නව සංගීත වීඩියෝවේ රඟපෑවාය.
මතභේද
2012 වසරේ හදිසි අසනීපයකට ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීමට බිබිලේ රෝහලට ගිය අවස්ථාවේදී දෙදෙනා අතර ඇති වූ බහින්බස් වීමක් දුරදිග යාමෙන් කතරගම රෝහලේ ප්‍රධාන වෛද්‍ය නිලධාරී (CMO) ගේ සැමියා බිබිලේට කඩුව පෙන්වා තර්ජනය කර ඇත. සිද්ධියත් සමඟ ප්‍රධාන වෛද්‍ය නිලධාරීවරයා වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි මිද්දෙණිය ග්‍රාමීය රෝහල වෙත මාරුකර යවා තිබේ.
2015 නොවැම්බර් 29 වැනිදා බොරලැස්ගමුවේදී රංගන ශිල්පිනී දමිතා සළුවඩන මහත්මියගේ දේහයට අවසන් ගෞරව දැක්වීමට පැමිණෙමින් සිටියදී බිබිලේගේ මෝටර් රථයේ වීදුරු ෂටර් කඩා රු. 32,000 ක මුදලක්, රු. 30,000 ක් වටිනා ජංගම දුරකථනයක් සහ ස්වර්ණාභරණ රු. මිලියන 3.5 ක් සොරකම් කර තිබේ. සොරකම සම්බන්ධයෙන් ඇය වහාම පැමිණිලි කර ඇති අතර පිළියන්දල පොලිසිය පරීක්ෂණ ආරම්භ කළේය.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:1961 උපත් ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා
ඉස්ලාම් සහ නූතනත්වය
ඉස්ලාම් සහ නූතනත්වය වනාහි, නූතනත්වය නැමති සංසිද්ධිය සහ ඒ හා සබැදි සංකල්ප සහ අදහස්, සහ ඉස්ලාම් ආගම අතර පවත්නා වූ සම්බන්ධතාව සහ අනුකූලතාවයයි. ඉස්ලාම් සහ නූතනත්වය අතර සම්බන්ධතාව අවබෝධ කර ගැනීම පිණිස, ආරම්භ‍යේදීම අවධාරණය කල යුතු කරැණක් නමි, ඉස්ලාම් සහ නූතනත්වය සරල නොවන සහ ඒකාබද්ධ කාරණා යුගලක් බවයි. ඒවා සරල කොටස් වල‍‍ට ඌනනය කල නොහැකි තනි ප්‍රමාණයන් වේ. ඉස්ලාම් ආගමේ ඉතිහාසයද අනෙකුත් ආගමි වල ඉතිහාසයන් සේම, විවිධ අර්ථ නිරූපණයන් සහ ඉස්ලාමික ප්‍රවේශයන්‍‍ගේ සංකලනයකින් යුතු ඉතිහාසයකි. “පෞරාණික සංවර්ධන ක්‍රියාවලියෙන් බැහැර වූ ‍‍ඓතිහාසික ඉස්ලාම් ආගමක් නැත්තේය.” එලෙසම, නූතනත්වයද ඒකාබද්ධ සහ එකිනෙක සම්බන්ධිත සංසිද්ධියකට‍වඩා සංකීර්ණ සහ බහුමාන සංසිද්ධියකි. අතීතයේදී එහි විවිධ දිශාවන්ගෙන් ගලා ආ සාමිප්‍රදායික චින්තනයන් තිබුණි.
අල්ලා - වෙනත් භවිතාවන් - ආගම් සැසදුම
බ්‍රිටනිකා (Britannica) විශ්වකෝශයට අනුව: කුරානයෙහි දැක්වෙන පරිදි දෙවියන් වහන්සේ "යහපතෙහි යෙදෙන්නාට ආදරය කරයි." මිනිසා සහ දෙවියන් අතර අන්‍යෝන්‍ය ආදරයෙන් කුරානයේ පාඨයන් දෙකක දී පැහැදිලි ලෙස සඳහන් කරයි. එහෙත් ජුදෝ ක්‍රිස්තියානුවන්ගේ (Judeo-Christian) ශික්ශාපදයක් වන "දෙවියන් වහන්සේට හදවතින්ම ප්‍රේම කරන්න" යන්න මුස්ලිම්හි කිසිඳු තැනක සඳහන් නොවේ. දෙවියන් වහන්සේගේ ගුප්ත, තේරුම්ගත නොහැකි ශ්‍රේෂ්ඨත්වය වඩ වඩාත් අවධාරණය කරන අතර ඒතුළ කෙනෙකු තවකෙකු අතහැර දැමීමටද සිදුවනු ඇත.සරළව ගත් කළ මුස්ලිම් ආගමෙහි හරය වනුයේ "අල්ලාට යටත් වීම" යන්නයි. එනමුඳු කුරානයෙහි දැක්වෙනුයේ "ආදරයෙන් ඔබගේ දෙවියන් වහන්සේ දෙසට හැරෙත්ව" ලෙසයි. (Sur'a 94:8)
සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:ඉස්ලාම් ආගම
මහා මංගල සුත්‍රය
ඒවං මේ සුතං ඒකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජේතවනේ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමේ. අථඛෝ අඤ්ඤතරා දේවතා අභිකන්තාය රත්තියා අභිකන්ත වණ්ණා කේවල කප්පං ජේතවනං ඕභාසෙත්වා යේන භගවා තේනුපසංකමි. උපසංකමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා ඒකමන්තං අට්ඨාසි. ඒකමන්තං ඨිතා ඛෝ සා දේවතා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි.
1.	බහු දේවා මනුස්සා ච - මංගලානි අචින්තයුං ආකංඛමානා සොත්ථානං - බ්රෑ හි මංගල මුත්තමං
2.	අසේවනා ච බාලානං - පණ්ඩිතානං ච සේවනා පූජා ච පූජනීයා නං - ඒතං මංගල මුත්තමං
3.	පතිරූපදේසවාසෝ ච - පුබ්බේ ච කතපුඤ්ඤතා අත්තසම්මා පණිධි ච - ඒතං මංගල මුත්තමං
4.	බාහු සච්චඤ් ච සිප්පඤ් ච - විනයෝ ච සුසික්ඛිතෝ සුභසිතා ච යා වාචා - ඒතං මංගල මුත්තමං
5.	මාතා පිතු උපට්ඨානං - පුත්තදාරස්ස සංගහෝ අනාකුලා ච කම්මන්තා - ඒතං මංගල මුත්තමං
6.	දානඤ් ච ධම්මචරියා ච - ඤාතකානඤ් ච සන්ගහෝ අනවජ්ජානි කම්මානි - ඒතං මංගල මුත්තමං
7.	ආරති විරති පාපා - මජ්ජපානා ච සඤ්ඤමෝ අප්පමාදෝ ච ධම්මේසු - ඒතං මංගල මුත්තමං
8.	ගාරවෝ ච නිවාතෝ ච - සන්තුට්ඨි ච කතඤ්ඤතා කාලේන ධම්ම සවණං - ඒතං මංගල මුත්තමං
9.	ඛන්තී ච සෝවචස්සතා - සමණානඤ් ච දස්සනං කාලේන ධම්ම සාකච්ඡා - ඒතං මංගල මුත්තමං
10.	තපෝ ච බ්ර්හ්ම චරියං ච - අරියසච්චානදස්සනං නිබ්බාන සච්චකිරියා ච - ඒතං මංගල මුත්තමං
11.	ඵුට්ඨස්ස ලෝකධම්මේහි - චිත්තං යස්ස න කම්පති අසෝකං විරජං ඛේමං - ඒතං මංගල මුත්තමං
12.	ඒතාදිසානි කත්වාන - සබ්බත්ථමපරාජිතා සබ්බත්ථ සොත්ථිං ගච්ඡංති - තේසං මංගල මුත්තමංති
ගොනුව:MahamangalaSuthraya.jpg
මාධ්‍යවේදීන්ගේ අයිතිවාසිකම් සහ පුද්ගලයන් හා ආයතන වල අයිතිවාසිකම්
මාධ්‍යවේදීන්ගේ අයිතිවාසිකම් සහ පුද්ගලයන් හා ආයතන වල අයිතිවාසිකම්.
පුද්ගලයන් සහා අායතන මෙන්ම මාධ්‍යවේදීන් ද යම් බලයක් සහ වරප්‍රසාද භුත්ත විදිත මාධ්‍ය වේදීන්ට පුද්ගලයන් වෙත එල්ලකර හැකි බලය, පුද්ගලයාගේ නිදහස නිසා සිමා වේ. ජනමාද්‍ය තුල හොද නම රැක ගැනිමට අවශ්‍ය සමහරුන් මාධ්‍ය ට වැඩි නිදහසක් ලබා දෙයි. එහෙත් සාමාන්‍යදන තමන් ගේ ක්‍රියාවක් නිසා හෝ පොදු කටයුත්තකට සම්බන් ද වීම නිසා පුද්ගලයෙකු මහජන දෘෂ්ටියට පැමිණිමෙන් ඔහු ගේ පද්ගලක නිදහස සීමාවේ.
සමහර හෝ සියලු මාද්‍යවේ දීන් සමග ගනු දෙනු කිරීම ප්‍රතිෂේප කිරීමට පුද්ගලයන්ට ආයතන වලට හැක. එහෙත් බොහෝ රට වල මාධ්‍ය අයිති වාසිකම් නිසා මේ හැකියාව යටපත් වී ඇත. මාධ්‍ය මගින් අප කිර්තයට ලක් කිරීමට එරහිව ක්‍රියා කිරීමට පුද්ගලයන්ට අයිතියක් ඇත. තමන් අපකිර්තයට ලක් කල මාධ්‍යවේදියාට එරහිව නඩු පැවරිය හැක. මෙවෙන විටක මාධ්‍යවේදියාගේ ප්‍රකාශන අයිතිය සහ පුරවැසියාගේ ප්‍ුද්ගලික නිදහස පිළිබද අයිතිය අතර ගැටුමක් ඇති විය හැක. සමහර මාධ්‍යවේදීන් පවසන්නේ මෙවෙන නඩු වල දී සමහර විට පැමිණිලි කරු ජය නොලැබුව ද එමගන් තමන් ගේ ක්‍රියාකාරීත්වය පාලනය කිරීමට උත්සාහ දරන බවය.
බොහෝ රට වල සාදන භාවය පවතන්නේ අයිති වාසකම් කඩ කෙරුනේ යැයි පවසන පුද්ගලයා මතය. එහෙත් එක්සත් රාජධානයේ එය පවතින්නේ ජනමාධ්‍ය වේදියා හෝ පුවත් පත් ආයතනය මතය.
බොහෝ රට වල මාධ්‍ය වේදීන් පුරවැසියන්ගෙන්,ආයතන වලින් මෙන්ම රජයෙන් ද තර්ජන පවති. එසේම ඔවුහු අපරාද කරුවන් ගේ අපරා ද කල්ලි වල, දේශපාලන පක්ෂ වල, සමහර ආගමික කන්ඩායම් වල තර්ජනනයට සහ දඩුවමට ලක් විය හැක. තර්ජන, ශාරීරික හින්සනය, දේපල හානිය, පහර දීම සහ මරාදැමීම මෙම දඩුවම්‍ය.
සූ චි
සූ චි පදනම හෝ සූ චි, වචනාර්ථය "දයාබර සහනය", යනු ජාත්‍යන්තර මානවවාදී සංවිධානයක් වන අතර එක්සත් ජාතීන්ගේ ආර්ථික සහ සාමාජීය මණ්ඩලයේ විශේෂ උපදේශක තත්ත්වයක් උසුලන චීන බස-කථා කරන ලෝකයේ විශාලතම රාජ්‍ය-නොවන සංවිධානය වෙයි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ සංවිධාන ප්‍රවර්ගය:තායිවානය පදනම් කරගත් ලාබ-නොලබන සංවිධාන ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ නිකාය ප්‍රවර්ගය:තායිවානයේ ආගම ප්‍රවර්ගය:තායිවානයේ බුද්ධාගම
සේවා පත්‍රකලාවේදනය
සේවා පත්‍රකලාවේදනය පෘද්ගලිකය. මෙය විනෝදාශ්වාදනය ලබා දෙන මාධ්‍යක් නොව, ජනතාව උපායයන්, උපදෙස්, රහස් සහ ඇතුලාන්ත තොරතුරු ලබාදෙන ක්‍රමයකි. මේ අනුව විශාල වශයෙන් අලවි වන බොහෝ සගරා මේ ගනයට වැටේ.
සේවා පත්‍රකලාවේදනය හරහා සාර්ථක වූ සගරානම් බජට් ක්‍රැවල්, බෙටර් හෝම්ස් ඇන් ගඞෆනස් , ෆැමිල සර්කල්, ග්ලැමර් හෙප්ත , ඩේලේඩීස් හෝම් මෝර් , විමෙස් හෙල්ත් සහ වියුමැන් ආදියය. මේවානයේ බොහෝ ලිපි සෘජුවම පාටකයාව අමතයි.
ඉස්ලාම් - වර්ගීකරණයන්
ඉස්ලාම්හි විවිධ ආගමික වර්ගීකරණයන් පවතී. ඒවා සියල්ලක්ම විශ්වාසයන් අතින් සමාන වුවද සැලකියයුතු ලෙස දේවධර්මය අතින් හා නීතිමය වෙනස්කම් දක්නට ලැබේ. සුන්නි, ෂියා සහ සුෆිස්ම් (Sufism) ඒ අතර ප්‍රාථමික බෙදීමයි. බොහෝ වාර්තා අනුව අද වන විට ලෝක මුස්ලිම් ජනගහනයෙන් 85% සුන්නි මුස්ලිම්වරු ද 15%ක් ෂියා මුස්ලිම්වරු ද වන අතර සුළුතරයක් වෙනත් මුස්ලිම් කොටස් වලට අයත් වේ.
ඉස්ලාම් - ජන විකාශණය
2007 වසරේ වාර්තා වූ පරිදි අනුමාන වශයෙන් මුස්ලිම් ජනගහනය බිලියන 1 සිට 1.8 දක්වා වෙනස් වේ. ඒයින් 85%ක් සුන්නි මුස්ලිම්වරු වන අතර 15% ෂිආ මුස්ලිම්වරු වේ. මුස්ලිම් ප්රජාව බහුතරය වන රටවල් 30-40ක පමණ වන අතර ලොව පුරා අරාබික ප්රජාව 20%ක් පමණ වේ. දකුණු ආසියාවේ සහ ගිණිකොනදිග ආසියාවේ සුප්රසිද්ධ මුස්ලිම් රටවල් ගහණය. ඉන්දුනීසියාව, පකිස්ථානය, ඉන්දියාව හා බංගලාදේශය මින් ප්රධානය.එක්සත් ජනපද රාජ්ය දත්ත අනුව 2006 වසරේ මිලියන 20ක මුස්ලිම් ප්රජාවක් චීනයේ සිටින ලදී. තුර්කිය සහ ඉරානය වැඩිම මුස්ලිම් ප්රජාවක් වෙසෙන මැද පෙරදිග අරාබීය නොවන රටවල් වන අතර, ඊජිප්තුව සහ නයිජීරියාව වඩාත් ප්රසිද්ධ මුස්ලිම් ප්රජාවන් වෙසෙන අප්රිකානු රටවල් වේ. බොහෝ යුරෝපීය රටවල ක්රිස්තියානි ආගමට පසුව දෙවන බහුතරයක් අදහනුයේ ඉස්ලාම් දහමයි.
ඉස්ලාම් යනු
ඉස්ලාම් (අරාබි : الإسلام; අල්-ඉස්ලාම්) යනු මුහම්මද් නැමති හත් වන සියවසේ, අරාබීය සහ ආගමික චරිත්යක් වූ ඉස්ලාමීය ශාස්තෘවරයාගේ ඉගැන්වීම් පදනම් කොට ඇරඹි ඒකදේවවදී අබ්රහාමීය ධර්මයකි. ඉස්ලාම් යන වචනයේ අරුත වන්නේ "අවනතිය" නොහොත් මුළුමනින්ම දෙවියන් (අරාබි: الله ; අල්ලාහ්) ට යටත් වීමයි. ඉස්ලාමයේ අනුගාමිකයෙකු, මුස්ලිම්වරයෙකු "අවනත වන්නා (දෙවියන්ට )" ලෙස හඳුන්වයි. මුස්ලිම්වරු බිලියනයක සිට බිලියන 1.8ක් පමණ සිටින අතර, ඉස්ලාමය ක්රිස්තියානු ධර්මයට පසු ලොව විශාලතම ආගම වේ.
මුස්ලිම්වරු විශ්වාස කරනුයේ දෙවියන් අල්-කුරානය දෙවියන්ගේ අවසන් මාර්ගෝපදේශකයා වන මුහම්මද් ට ලබා දුන් බවත්, අල්-කුරානය සහ සුන්නහ්ව (මුහම්මද්ගේ වචන සහ ක්රියා) ඉස්ලාමයේ මූලධර්ම මූලාශ්ර වන බවයි. ඔවුන් මුහම්මද්ව නව ආගමන ආරම්භ කරුවෙකු ලෙස නොසලකන නමුඳු, අබ්රහාම්, මෝසස්, යෙසුස් සහ අනෙක් ඒක දේව වාදී ශාස්තෘවරුන්ගේ මුල් ආගමික දර්ශනය ප්රකෘතිමත් කල පුද්ගලයෙකු ලෙස සලකයි. ඉස්ලාමිය සම්ප්රදායට අනුව, යුදෙව්වරුන් සහ ක්රිස්තියානිවරුන්, දෙවියන් විසින් මෙම ශාස්තෘවරුන්ට ලබා දුන් දේව වැකි, වැකි වෙනස් කිරීමෙන් හෝ වැරදි අර්ථ දැක්වීමකින් හෝ මෙම ආකාර දෙකින්ම විකෘති කර ඇති බව ව්ශ්වාස කෙරේ.
ඉස්ලාමය තුළ නොයෙක් ආගමික වතාවත් පවත්වයි. අනුගාමිකයන් සමන්ය වශයෙන් ඉස්ලාමයේ "කුළුණු පහ", හෙවත් මුස්ලිම්වරු ප්රජාවක් වශයෙන් එක්සේසත් කරන යුතුකම් පහ පිළිපඳිය යුතුය. මෙම "කුළුණු පහ"ට අමතරව, ඉස්ලාමීය නීතිය (ශරියාව ) ජීවිතයේ සහ සමාජයේ සකලාංගවලට අදාළව තීරණ සම්ප්රදායක්ද ගොඩ නඟා ඇත. මෙම සම්ප්රදාය තුළ ආහාර පිලිබඳ නීති සහ බංකු ක්රමයේ සිට යුධෝපක්රම සහ ශුභ සාධනය සහ විවිධ ප්රායෝගික කරුණු සලකා බැලෙයි.
සියලුම මුස්ලිම්වරුන් වාගේ ප්රධාන නිකායන් දෙකක් වන, සුන්නි (85%) සහ ෂිආ (15%) වලින් එකකට අයත් වේ. මෙම නිකාය භේදය ඇති වීමට හේතු පාදක වූයේ හත් වන සියවසේ අග භාගයේ මුස්ලිම් ප්රජාවෙහි දේශපාලනික සහ ආගමික නායකත්වය තුළ ඇති වූ මත භේදයකි. ඉස්ලාමය මද පෙරදිග මෙන්ම අප්රිකාවේ සහ ආසියවේ සමහර පෙදෙස්වල ප්රමුඛ ආගම වේ. චීනය, පෙරදිග යුරෝපයේ බෝල්කන් අර්ධද්වීපයේ සහ රුසියාවේ ද, විශාල මුස්ලිම් ප්රජාවක් දක ගත හැක. තවද, බටහිර යුරෝපය වැනි ලොව අනෙක් කොටස් වලද විශාල වශයෙන් සංක්රමණික මුස්ලිම් ප්රජාවක් දක්නට ලැබේ. මුස්ලිම්වරු 20% පමණ අරාබි රටවලද, 30%ක් ඉන්දීය අර්ධද්වීපයේද, 15.6% ලොව විශාලතම මුස්ලිම් ජනගහනය සිටින ඉන්දුනීසියාවේද ජීවත් වේ.
මාළු මිරිස්
මාළු මිරිස් එසේත් නැතිනම් මාළුමිරිස් යනු එළවළුවකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:කරල් මිරිස් ප්‍රවර්ගය:එළවළු
විද්‍යා පත්‍රකලාවේදනය
විද්‍යා පත්‍රකලාවේදනය
විද්‍යා පත්‍රකලාවේදනය යනු විද්‍යාවන් පිළිබදව තොරතුරු වාර්තාකර මහජන කතකාවත්  ගොඩ නැගිමට උත්සාහ දරන, පත්‍රකලාවේදනයේ නව ප්‍රවණතාවයකි. මේ සදහා විද්‍යා ලෝකය සහ ජනමාධ්‍ය අතර විශේෂ සබදතාවක් අවශ්‍යය වන අතර එය දැන් දැන්ගොඩ නැගෙමින් පවති.
විද්‍යා පත්‍රකලාවේදියෙකු ගේ ප්‍රථම කාර්ය නම් විශාල තොරතුරු ප්‍රමාණයක් සහිත විද්‍යාත්මක භාෂාවන් දක්වා ඇත ප්‍රවෘත්තියක් නිවරදි ආකාරයට සරල බසට හැරවීමය. බොහෝ විට මොහු සිය ෙශ්ත්‍ර පිළිබදව පුහුනුවක් ලැබූවන් හෝ ඒ පිලිබදව හැකයාවත් වෙත. මෑත කාලයේ විද්‍යාව සමාජය තුල ප්‍රධාන චරිතයක් රගපාන බැවින් විද්‍යාව ප්‍රවෘත්ති වර්ධනය වී ඇති අතර විද්‍යාත්මක ප්‍රජාව සහ ජනමාධ්‍ය අතර ප්‍රතික්‍රියාදිහලගොස් ඇත. එහෙත් මෙම ක්‍රම වේයන් දෙක අතර පවතින මූලික වෙනස් කම් නිසා යම් යම් අපසුතාවන් මතුව ඇත. පත්‍රකලාවේදීන් සත්‍ය සහ විචාරාත්මක තොරතුරු ෙකරෙහ වැඩි ඇල්මක් දක් වද්දී විද්‍යාව වැඩි නැබුරුවක් දක්වන්නේ වාත්තක සහ අනාබූමික කරුනු කෙරෙහිය.
ශ්‍රී ලංකාව තුල ඉස්ලාමය
ශ්‍රී ලංකාව තුල ඉස්ලාම් දහම අදහනුයේ මුළු ජනගහනයෙන් 7%ක් පමණ වන සුළුතරයක් විසිනි. මෙහි ඉස්ලාම් ප්‍රජාව ප්‍රධාන ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 3කට වෙන් කල හැකිය. එනම්, ශ්‍රී ලංකා යෝනක, ඉන්දියානු යෝනක සහ මැලේ ජාතිකයන් ය. මෙහි සෑම කණ්ඩායමකටම එයට අයත් වූ ඉතිහාසයක් හා සම්ප්‍රදායන් ඇත. ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් නොවන බහුතර ජනතාවක් "මුස්ලිම්" යන වචනය භාවිතා කරනුයේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් යන අදහසින්ය, විශේෂයෙන් ශ්‍රී ලංකික යෝනක ජනතාව ඇමතීමේදී.
ප්‍රවර්ගය:ආගම් සහ ඇදහිලි - ශ්‍රී ලංකා
රේ ඉෂර්වුඩ්
රේමන්ඩ් චාල්ස් ඉෂර්වුඩ් (1938 ජනවාරි 29, මෙල්බර්න්, වික්ටෝරියා - 2014 සැප්තැම්බර් 24 ඇඩිලේඩ්, දකුණු ඕස්ට්‍රේලියාව) ඕස්ට්‍රේලියානු ටෙස්ට් ක්‍රිකට් විනිසුරුවෙකි.
ඉෂර්වුඩ්ගේ අවසන් ටෙස්ට් තරගය ඕස්ට්‍රේලියාව සහ ඉන්දියාව අතර 1985 දෙසැම්බර් 26 සිට දෙසැම්බර් 30 දක්වා මෙල්බර්න් හිදී පැවති අතර එය ජය පරාජයෙන් තොරව අවසන් විය. ඇලන් බෝඩර් සහ ග්‍රෙග් මැතිව්ස් ශතක රැස් කළ අතර, බෲස් රීඩ් ඉන්දීය කඩුලු 12න් 6ක්ම බිඳ වැටුණි. ඉෂර්වුඩ්ගේ සගයා වූයේ ඩික් ෆ්‍රාන්ස්.
පිටියෙන් පිටත ඉෂර්වුඩ් විදුලි සිල්ලර වෙළෙන්දෙකුගේ කළමනාකරුවෙකි.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:2014 මරණ ප්‍රවර්ගය:1938 උපත්
ජාන විද්‍යාව
380px|දකුණ ජාන (genes) යනු සිය පරපුරේ ආවේනික ලක්ෂණ උරුම කරගන්නා ක්‍ර‍මය ක්‍රියාත්මක කිරීම පිණිස ජීවි සෛල තුල පිහිටා ඇති ඒකක විශේෂයකි. ජාන විද්‍යාවෙන් (Genetics) කෙරෙන්නේ එසේ උරුමයට යන ලක්ෂණ කවරේද යන්න හඳුනා ගැනීම සහ එම ලක්ෂණ පරපුරෙන් පරපුරට උරුම වන්නේ කෙසේද යන්න විස්තර කිරීමයි.
ඩී.එන්.ඒ විශ්වකෝෂ ව්‍යාපෘති පර්යේෂණයේදී ජාන ක්‍රියාකාරිත්වය ජීව රසායනික වශයෙන් නිර්වචනය කළ අන්දම බෙහෙවින් පළල් වූ බවත් ඵලප්‍රයෝජනයක් නැති ජානක්‍රියාකාරකම් පවා එයට අඩංගු වූ බවට ඇතැමුන් චෝදනා කළහ. එහෙත් නව පර්යේෂණයේදී ජාන ක්‍රියාකාරිත්වය යනුවෙන් සැලැකුවේ කිසියම් නිශ්චිත ප්‍ර‍තිඵලයන් ගෙන එන ජානක්‍රියාකාරකම් පමණි.
ජෙනෝමය (Genome) යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ ජීවියාගේ ජාන සමස්තයටයි. එය ඩී.එන්.ඒ වලින් කේතාංකනය (encode) වී ඇත. ( බොහෝ වයිරසයන්ගේ ජෙනොමය ආර්.එන්.ඒ වළින් කේතාංකනය වෙයි)ජෙනෝමයට ජාන මෙන්ම ඩී.එන්.ඒ/ආර්.එන්.ඒ වල කේතාංකනය නොවෙන අනුපිළවෙළද අයත්වේ.
ක්‍රියාකාරී ජාන
340px|දකුණ කිසියම් වැදගැම්ම්කට ඇති කටයුත්තක් ඉටුවන්නේ අපේ ජාන ප්‍ර‍මාණයෙන් 8.2%ක් වැනි සුළුතරයකින් පමණක් බව ආචාර්ය ගර්ට්න් ලුන්ටර්ගේ ප්‍ර‍ධානත්වයෙන් ඔක්ස්ෆර්ඩ් සරසවියේ මිනිස් ජාන පිළිබඳ වෙල්කම් ට්‍ර‍ස්ට් මධ්‍යස්තානයේ විද්‍යාඥයන් කණ්ඩායමක් කළ පර්යේෂණ වලට අනුව හෙලිවෙයි. මේ ප්‍ර‍මාණය 1912දී ඩී.එන්.ඒ විශ්වකෝෂ ව්‍යාපෘතියේ පර්යේෂකයන් විසින් පළ කළ ප්‍ර‍මාණයට වඩා බෙහෙවින් අඩුය. ඩී.එන්.ඒ විශ්වකෝෂ ව්‍යාපෘතියට අනුව මිනිස් ජාන වලින් 80%ක්ම ක්‍රියාත්මකව පවතී.
ඩී.එන්.ඒ විශ්වකෝෂ ව්‍යාපෘති පර්යේෂණයේදී ජාන ක්‍රියාකාරිත්වය ජීව රසායනික වශයෙන් නිර්වචනය කළ අන්දම බෙහෙවින් පළල් වූ බවත් ඵල ප්‍රයෝජනයක් නැති ජානක්‍රියාකාරකම් පවා එයට අඩංගු වූ බවට ඇතැමුන් චෝදනා කළහ. එහෙත් නව පර්යේෂණයේදී ජාන ක්‍රියාකාරිත්වය යනුවෙන් සැලැකුවේ කිසියම් නිශ්චිත ප්‍ර‍තිඵලයන් ගෙන එන ජානක්‍රියාකාරකම් පමණි.
ජාන ක්‍රියාකාරීත්වය
මීයන්, හාවුන්, සුනඛයන්, අශ්වයන් සහ මනුෂයන් වැනි ක්ෂිරපායී සත්ව විශේෂයන්ගේ පරිගණක ගත කළ පූර්ණ ජාන අනුපිළිවෙල එකිනෙක හා සසඳා බැලීමෙන් ආවේණිය පවත්වා ගැනීමේදී වඩා වැදගත් වන ජාන ක්‍රියාකාරිත්වයන් හඳුනා ගත හැකි විය.
ජාන වල වැදගත්කම
ඔක්ස්ෆර්ඩ් සරසවි පර්යේෂණයේ මුල් නියමුවා වන ආචාර්ය ක්‍රිස් රාන්ඩ් පවසන අන්දමට මේ 8.2%ට අයත් හැම ජානයක්ම එක සමානව වැදගත් නැහැ. ශරීරය තුළ සිදුවන තීරණාත්මක ජීව විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවන් වලට අවශ්‍යවන ප්‍රෝටීන් වලට හේතුවන්නේ මිනිස් ජාන වලින් 1%ක් පමණයි. ඊළඟට වැදගත් වන අනෙක් 7%න් කෙරෙන්නේ ප්‍රෝටීන් කේතාංකනය කිරීමේදී අවශ්‍ය පරිදි ශරීරයේ විවිධ කොටස්වල විවිධ අවස්ථා හා තත්වයන් යටතේ ජාන ක්‍රියාකරව‍න හා ක්‍රියාවිරහිත කරවන යතුරු මෙන් තටයුතු කිරීමයි. කොටින් කිව්වොත් මේ ජාන හුදෙක් පාලන හා නියාමන කටයුතු වල යෙදෙන ඒවායි. ආචාර්ය ලුන්තර් පවසන අන්දමට අපේ ජෙනෝමයේ ඇති ඉතිරි කොටස් ඇත්තටම වෙනස්වීම් වලට භාජනය වී පරිණාමයෙන් ශේෂවී ගිය ඩී.එන්.ඒ කේත (code) වලින් යුත් ඉඳුල්ය.
ජාන විද්‍යාව පිළිබද මතයන්
“අපේ මිනිස් ජෙනෝමයේ ක්‍රියාකාරී කොටස 8.2%ක් බව අප දැනගත්තා. ඒත් ඒ ප්‍ර‍තිශතයට අයත් හැම කොටසක්ම ජෙනෝමය තුළ පිහිටා තියෙන්නේ කොතැනද යන්න අපට කිව නොහැකියි. කෙසේ වෙතත් අප යොදාගත් විධික්‍ර‍මය හුදෙක් උපකල්පන මුල්කොටගත් එකක් නොවේ. උදාහරණයක් වශයෙන් ගත්තොත් අපේ පර්යේෂණය ජෙනෝමය පිළිබඳ අපේ නිශ්චිත දැනුම හෝ ජාන වල ජීව විදයාත්මක ක්‍රියා හඳුනා ගැනීමට කිනම් ආකාරයක පරීක්ෂණ කළ යුතුද යන්න මත පදනම් වුවක්ද නොවේ” යැයි ද අචාර්ය ලුන්තර් පවසයි.
ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
863
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
බටහිර කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාසය
බටහිර කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාසය ජූලි  1977 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ කොට්ඨාස අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය නම් ලද්දේ බස්නාහිර පළාතේ  කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ,  කොළඹ නගරය අනුව යමිනි. 1977 ජූලි හිදී මෙම දිස්ත්‍රික්කය තනන ලද්දේ දකුණු කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාසය නැගෙනහිර කොළඹ සහ බටහිර කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාශයන් ලෙසින් බෙදා වෙන් කිරීමෙනි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස වූ කොට්ඨාස 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී බටහිර කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාසය වෙනුවට  කොළඹ බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය තුළ ඡන්ද කොට්ඨාශයක් ලෙස බටහිර කොළඹ දිගටම පවතියි.
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුණු අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය: කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය
ළමා මෙහෙකරුවන්
ළමා මෙහෙකරුවන් යනු දරුවන්ගේ ළමා කාලය අහිමි කරන ඕනෑම රැකියාවක නිරත වන දරුවන් ය. එය නිතිපතා පාසැල් යෑමට ඇති හැකියාව බාධා කරන අතර එය මානසික, ශාරීරික, සමාජීය හෝ සදාචාරාත්මක භයානක හා හානිකර ය.
ප්‍රවර්ගය:ළමා මෙහෙකරුවන්
නැගෙනහිර කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාසය
නැගෙනහිර කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාසය ජූලි  1977 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ කොට්ඨාස අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය නම් ලද්දේ බස්නාහිර පළාතේ  කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ,  කොළඹ නගරය අනුව යමිනි. 1977 ජූලි හිදී මෙම දිස්ත්‍රික්කය තනන ලද්දේ දකුණු කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාසය නැගෙනහිර කොළඹ සහ බටහිර කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාසයන් ලෙසින් බෙදා වෙන් කිරීමෙනි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස වූ කොට්ඨාස 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී නැගෙනහිර කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාසය වෙනුවට  කොළඹ බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය තුළ ඡන්ද කොට්ඨාසයක් ලෙස නැගෙනහිර කොළඹ දිගටම පවතියි.
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුණු අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය: කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය