cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
නාට්‍ය ශාලා වර්ග 3
2.	ප්‍රේක්ෂකයනුත්, වේදිකාවත් ලෙස වෙන්වූ රංග භූමියක් නොවීය. ඒ වෙනුවට නළුවන් සහ ප්‍රෙක්ෂකයින් එකම වේදිකාවේ බෙදා හදාගත්හ.
3.	නළුවන් සියල්ලටම ප්‍රධාන විය. නමුත් සරල ඇදුම් භාවිතා කලහ. මාසයක් පුරාවටම පෙර රංගනයන්ගේ නිරත වන්නෝ විය.
මෙම නාට්‍ය භූමි ක්‍රමය බොහෝ සෙයින් 1960 හා 70 සමයේ ප්‍රචලිත වූ අතර ලෝකය පුරා බොහෝ නිර්මාණ කරුවන් මෙම ක්‍රමය අනුගමනය කලේය.
Physical theatre - ඉදිරිපත් කිරීමකට වඩා ශරීරය යොදා කරන නර්තනය, චලනයන් හා රූකඩ බෙදොගෙන තම අදහස් හුවා දක්වන ක්‍රමයකි.
Reck opera : compept album - Opera පාදක කර රූප දැක්වෙන ලෙස Rock සංගීත පසුබිම් කර ගනී
Ronantic Comedy - වීරයාගේ හෝ වීරවරියගේ කෙලින්ම දායක වන අදහස් වලට තැනුන අරුම පුදුම සොයා ගැනීම් අහඹු සිදුවීම් හිත හා ආදරය මූලික කොට තැනුන තනුවක් යොදාගෙන රඟ දක්වන්නා වූ නිර්මාණයකි.
Satric - හාස්‍ය පදනම් කොට රඟ දැක්වෙන මෙය මනුෂ්‍ය වර්ගයාගේ අපහාසය, ව්‍යාජත්වය, සමච්චලය යොදාගෙන මනුෂ්‍යයන් අතර සිටින මෝඩයන්ට හා දුශ්චරිතයන්ට පහර දෙයි. එමෙන්ම සමච්චලය ප්‍රෝඩාව, නින්දා සහගත බව අපහාසාත්මක තේමා වදන් මෙම රංගනයට ආචාර කරයි.
Theatre for socid shange - සමාජ ගත  ප්‍රශ්න අයුක්තිය තුළින් රඟ දක්වා ප්‍රේක්ෂකයින්‍ට ඉදිරිපත් කරයි.
Theater of the Absurd - මෙම නාමය Moren Esslin විසින් දෙවන ලෝක යුද්ධයට පසු රචිත නිර්වචන සඳහා යොදා ගන්තකි. මෙම නිර්මාණ ලෝකයේ වටිනාකම විනාශ වූ ආකාරය පිළිඹිබු කරයි. Semuel Beckett Eugene loneseo වැනි පුද්ගලයන් නිසා අනෙකුත් පුද්ගලයන් අතර මෙය ප්‍රසිද්ධ විය.
ලෝනි
ලෝනි (Loney) යනු ඉංග්‍රීසි පෙළපත් නාමයකි. එය පහත දැක්වෙන පුද්ගලයන් ගැන සඳහනක් විය හැකි යි.
දුපත උතුර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
දුපත උතුර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, උතුරු පළාතේ,   යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
ඒබ්‍රම් ලින්කන් හැරිස්
ඒබ්‍රම් ලින්කන් හැරිස්, ජුනියර්(1899 ජනවාරි 17 - 1963 නොවැම්බර් 6) ඇමරිකානු ජාතික ආර්ථික විද්‍යාඥයෙක්,ශාස්ත්‍රඥයෙක්,මානවවේදියෙක් සහ ඇමරිකානුවාසී කළු ජාතිකයින් පිළිබඳ සමාජ විචාරකයෙකි. ආර්ථික විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රමුඛත්වය දිනාගත් ප්‍රථම අප්‍රිකා-ඇමරිකානුවා ලෙස බොහෝ දෙනා සළකන අතර, ඇමරිකාව තුළ කළු ජාතික විප්ලවවාදය හා නියෝ-කොන්සවේටිව්(neo-conservative) අදහස් සඳහා ලැබුණු විශාල අනුබලය උදෙසා ද හැරිස් ප්‍රචලිතය. හැරිස්, ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු ලෙස 1931 දී ස්ටර්ලින් ස්පෙරෝ(Sterling Spero) නම් දේශපාලන විද්‍යාඥයා සමඟ සහයෝගීත්වයෙන් නිකුත් කළ කළු ජාතික කම්කරුවා (The Black Worker) නම් අප්‍රිකා-ඇමරිකානු කම්කරු ඉතිහාසය පිළිබඳ අධ්‍යයනය සහ කළු ජාතික ව්‍යාපාරිකයින් අන්තර් ජාතික වෙළඳාම ව්‍යාප්ත නොකිරීම පිළිබඳ විවේචනය කරමින් 1931 දී කළ නීග්‍රෝ ජාතිකයා ධනවාදියෙකු ලෙස (The Negro as Capitalist) නම් අධ්‍යයනය සඳහා ඉතා ප්‍රසිද්ධය. ඔහු 1936 සිට 1945 දක්වා හොවඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ (Howard University) ආර්ථික විද්‍යා අංශයේ ප්‍රධානියා ලෙස ද, එතැන් සිට මිය යන තෙක්ම චිකාගෝ විශ්ව විද්‍යාලයේ(University of Chicago) ඉගැන්වීම්  කටයුතු වලද  නිරත වූයේය. හැරිස් සමාජ විචාරකයෙකු ලෙස, වැඩබිම තුළ ඉතිහාසයේ සිට කළු ජාතික මැදිහත්වීම පරීක්ෂාවට බඳුන් කරමින් ජාතිවාදී සබඳකම් පිළිබඳ ක්‍රියාශීලී විප්ලවවාදී මතයක් ගොඞනැගු අතර, අප්‍රිකා-ඇමරිකානුවන්  විසින් ජාතික සබඳකම්  පිළිබඳව වැඩි වශයෙන් ක්‍රියකළ යුතු බව යෝජනා කරන ලදි.
මුල් දිවිය
1899, ජනවාරි 17 දින වර්ජිනියාවේ රිච්මන්ඩ් (Richmand,Verginia) හිදී මධ්‍යම පාන්තික අප්‍රිකා-ඇමරිකානු පවුලක හැරිස් උපදින ලදී. ඔහුගේ පියා මස් වෙළඳපලක මස් වෙළෙන්ඳෙක් වූ අතර ඔහුගේ මව පාසල් ගුරුවරියකි. හැරිස්ගේ පියා සේවය කළ මස් වෙළඳපළෙහි හිමිකරුවන් වූයේ ජර්මන්-ඇමරිකානු ජාතික පවුලකි. මෙම පවුල සමඟ ඇතිවූ නිරන්තර සබඳකම නිසා හැරිස් ජර්මානු භාෂාව ඉගෙනගත් අතර චතුර ජර්මානු කථිකයෙක් ද වූයේය. හැරිස්ගේ භාෂාව පිළිබඳ විශාරදත්වය පසුකාලීන ජීවිතයේදී කාල් මාර්ක්ස්(Karl Marx) වැනි සමාජ සංශෝධකයන් හා ජර්මානු ආර්ථික විද්‍යාඥයින් විසින් ලියන ලද ලිපි විමර්ශනය සඳහා ඔහුට ප්‍රයෝජනවත් වන්නට ඇත.
ඔහු වර්ජිනියා යූනියන් විශ්ව විද්‍යාලයට(Virginia Union University) ඇතුළත්වී 1922 දී විද්‍යාවේදී උපාධියක්(Bachelor of Science) ලබා ගත්තේය. 1924 දී ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධියක් ලබා ගැනීම සඳහා පිට්ස්බර්ෆ් විශ්ව විද්‍යාලයට(University of Pittsburgh) ඇතුළත් විය. "පිට්ස්බර්ෆ්හි නීග්‍රෝ කම්කරුවා" (The Negro Laborer in Pittsburgh) ඔහුගේ උපාධි නිබන්ධනය වූ අතර එය ජීවිත කාලය පුරාවටම ඔහුගේ විමර්ශනයට බදුන් වූ අප්‍රිකා-ඇමරිකානු කම්කරු බලකායේ ආරම්භය විය.
වෘත්තිය
පසුව ඔහු නැෂනල් අර්බන් ලීග් ජර්නලයේ(National Urban League Journal) ලිපි දෙකක් පළ කරන ලදි. අප්‍රිකා-ඇමරිකානු පතල් කරුවන් මුහුණපාන දුෂ්කරතා පිළිබඳව ඒ හරහා සාකච්ඡා කරන ලදී. මෙම ක්ෂේත්‍රය තුළ ඔහුගේ ක්‍රියකාරකම් තුළින් ඔහුගේ අවධානය කළු ජාතිකයින් හා ඔවුන්ගේ සුදු ජාතික ප්‍රතිපූර්ණය පිළිබඳව යොමු විය. කළු ජාතිකයින් පිළිබඳව සුදු ජාතිකයින් තුළ ඇති පූර්වමතය පිළිබඳව හැරිස් විමර්ශනය කරන ලදි. මේ අතරතුර ඔහු කළු ජාතික පාසලක් වන බටහිර වර්ජිනියාවේ ප්‍රාන්ත විශ්ව විද්‍යාලයේ(West Virginia State University) ඉගැන්වීම් කටයුතුවල නිරත විය. ඔහු එම වසර තුළදීම වී.එෆ්.කාල්වර්ටන්(V.F.Calverton) සමඟ දිගුකාලීන මිත්‍රත්වය ඇති කර ගන්නා ලදි. ඔහු මෙහි වසරක කාලයක් ඉගැන්වීම් සිදු කළේය. ඉන්පසුව ඔහු අර්බන් ලීග් මිනෙපොලිස්(Minneapolis Urban League)හි අධ්‍යක්ෂ තනතුරට පත් විය. එහි අධ්‍යක්ෂවරයා වශයෙන්, ඔහු මිනෙපොලිස් මිනෙසොටා(Minneapolis Minnesota)හි සිටින අප්‍රිකා-ඇමරිකානුවන්ගේ ජීවන තත්වයට බලපාන ජාතික සබඳකම් පිළිබඳ සවිස්තර වාර්තාවක් ප්‍රකෘත කළේය. සංගණන හා සමීක්ෂණ දත්ත යොදා ගනිමින්, වැඩබිමේදී සුදු ජාතිකයින් හා කළු ජාතිකයින් අතර සමාජමය භේදයක් ඇති බව පෙන්වීමට උත්සාහ කළේය. ඉන්පසුව ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳව ආචාර්ය උපාධිය සඳහා කොළොම්බියා විශ්ව විද්‍යාලය(Columbia University)ට ඇතුළත් විය. 1927 දී ඔහු හොවඩ් විශ්ව විද්‍යාලය (Howard University)ට ඇතුළත්වී සමගාමී කළු ජාතික මිත්‍රයන් වූ රැල්ෆ් බන්ච්(Ralph Bunche) හා ඊ.ෆ්‍රැන්ක්ලින් ෆ්‍රසියර්(E.Franklin Frazier) සමඟ සහයෝගීත්වයෙන් ජාතිය පිළිබඳ දර්ශනය හා අතීත වටිනාකම් පිළිබඳව හඬ නඟන ලදි.
පෙර විමර්ශනයන්ම ඉදිරියට කරගෙන යන අතර ඔහුගේ උපාධිය සඳහා නිබන්ධනය වශයෙන් ඇමරිකාව තුළ සුදු ජාතිකයින් හා අප්‍රිකා-ඇමරිකානු කම්කරුවන් අතර ඇති මතභේද පිළිබඳව ලියන ලදි. 1930දී, ඇමරිකාව තුළ ආර්ථික විද්‍යාව උදෙසා ආචාර්ය උපාධිය ලබාගත් දෙවන අප්‍රිකා-ඇමරිකානුවා විමට ඔහු සමත් විය. ඊළඟ වසරේදි ඔහුගේ උපාධි නිබන්ධනය සඳහා ස්ටර්ලින්ග් ස්පෙරෝ(Sterling Spero) නම් දේශපාලන විද්‍යාඥයා සමඟ සහයෝගයෙන් ක්‍රියාකර අප්‍රිකා-ඇමරිකානු කම්කරු ඉතිහාසය පිළිබඳ සුප්‍රසිද්ධ අධ්‍යයනයක් වන "කළු ජාතික කම්කරුවා, නීග්‍රෝ ජාතිකයා හා කම්කරු සංචලනය" (The Black Worker, the Negro & The Labor Movement)එළි දක්වන ලදි. ඇමරිකාව තුළ කම්කරු පාන්තික දේශපාලන පක්ෂයේ සංවර්ධනයට අප්‍රිකා-ඇමරිකානුවන් දායක විය යුතු බව හැරිස් විශ්වාස කළේය. තවද, කැරළි ගැසීම්, ඉවත්වීම් හා නැවත අප්‍රිකාව වෙත සංචලනය වීම (මෙය මාර්කස් ගාවේ, හෙයිලී සෙලැසී ආදී පුද්ගලයින් විසින් මෙහෙය වන ලදි) ආදී උපාය මාර්ග පිළිබඳ ඔහුගේ අකමැත්ත ප්‍රකාශ කලේය.
කළු ජාතික කම්කරුවා ලිපියේදි හැරිස් හා ස්පෙරෝ විසින් තරයේ ප්‍රකාශ කර සිටියේ අප්‍රිකා-ඇමරිකානුවන්ට, කම්කරු පන්තිය තුළ ජාතිවාදී එදිරිවාදිකම් සඳහා නැවතීමේ තිත තැබිය හැකි බවයි. වහල් සේවය පැවති වකවානුවේ සිට පැවති සුදු හා කළු ජාතික අසීරුතාවයන් පිළිබඳ ඉතිහාසය ඔහු ලිපියට නඟන ලදි. අප්‍රිකා-ඇමරිකානුවන් ඉතා මෑතකදී නාගරික පසුබිමකට සංක්‍රමනය වූ බවද වෙළද සංගම්වාදය පිළිබඳ නොදැනුවත්කම ගැනද ඔවුන් තර්ක කළේය. 1930දී ඇමරිකාව තුළ කම්කරු පාන්තික දේශපාලන පක්ෂයක නිර්මාණය සඳහා හේතු වූ ප්‍රගතිශීලී කම්කරු පක්ෂ(Progressive Labor Party) පත්‍රිකාවේ නිර්මාතෘ වූයේද හැරිස්ය. හැරිස් හා සුදු ජාතික පුවත්පත් කලාවේදියෙක් වූ බෙන්ජමින් ස්ටොල්බර්ග්(Benjamin Stolberg), එකිනෙකාගේ ක්‍රියවන් විවේචනය කරගනිමින් එකිනෙකාගේ නිපුණත්වය වර්ධනය කරගත්තේය.
1933 ඇමෙනියා සම්මන්ත්‍රණයේ(Amenia Conference)දී හැරිස්, ෆ්‍රසියර් හා බන්ච් සමඟ සහයෝගයෙන් NAACPහි වැඩිහිටි පරම්පරාවට බලපෑම් එල්ල කරන ලදි. හැරිස්ගේ විප්ලවවාදී මතයන් තුළින් 1935දී නිකුත් වූ "හැරිස් වාර්තාවේ" (Harris Report) යෝජනා වූයේ ඇමරිකාව තුළ ජාතිවාදී සබඳකම් පිළිබඳ ක්‍රියාකාරී ස්ථිර මතයක් NAACP තුළින් ගත යුතු බවයි. ආර්ථික බිඳවැටීම් හැරිස්ගේ රැඩිකල්වාදය දුර්වල වීමට හේතු විය. බැංකු කටයුතු හා වෙළඳාම පිළිබඳ සුප්‍රසිද්ධ ආර්ථික විද්‍යා අධ්‍යයනයක් වූ "ද නීග්‍රෝ ඈස් කැපිටලිස්ට්" (The Negro as Capitalist) 1936දී එළි දැක්විය. සුදු ජාතිකයින් හා කළු ජාතිකයින් අතර පැවති ජාතිවාදී සහයෝගීතාව පිළිබඳ වූ පරාජිත හැඟීමට කළු ජාතික ව්‍යාපාරිකයින් යටත්ව සිටි බව හැරිස් තර්ක කලේය. සුදු ජාතික ව්‍යාපාරිකයින් සමඟ වෙළඳ සංගම්වාදයට අප්‍රිකා-ඇමරිකානුවන් සහභාගී විය යුතු බව ඔහු ප්‍රකාශ කර සිටියේය. කළු ජාතිකයින්ගේ ව්‍යාපාර සංවර්ධනයට ඇති වූ ප්‍රශ්න වලට හේතුව මෙය විය.
හැරිස් 1945දී හොවඩ් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් චිකාගෝ විශ්ව විද්‍යාලයට මාරු වූ අතර එහිදී සුදු ජාතික අධ්‍යයනායතනයක උසස් ස්ථානයක් ලබා ගත් ප්‍රථම අප්‍රිකා-ඇමරිකානුවා වීමට හැකි විය. චිකාගෝ ආර්ථික විද්‍යා අධ්‍යයනායතයේ(Chicago School of Economics) ආදි කතෘවරයෙක් වූ ෆ්‍රැන්ක් නයිට්(Frank Knight)ගේ ප්‍රයත්නයන් හැරිස්ගේ මෙම සංචලනයට පහසුකම් සලසා දෙන ලදි. හැරිස් හොවඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ සිටි වකවානුවේ පටන් හැරිස්ගේ ආර්ථික විද්‍යා මතයන් අන්තර්ගත වූ ලිපි "දේශපාලන ආර්ථික ජර්නලයේ" (The Journal of Political Economy) පළ කිරීමට නයිට් දායක විය.හැරිස්ගේ චිකාගෝ සංචලනයත් සමඟ ආර්ථික විද්‍යා මතයන් වෙනස් වූ බව පෙනෙන්නට විය.ඔහුගේ ලිපි ශාස්ත්‍රීය ආර්ථික විද්‍යා(Orthodox Economics) නැඹුරුවක් ගෙන ඇති බව දක්නට ලැබුණි. කෙසේනමුත් හැරිස් ජාතිය නම් වූ මාතෘකාව තුළ නිශ්ශබ්ද වූවා මෙන්ම ඒ පිළිබඳ කිසිවක් ලිපියට නොනඟුවේය. හැරිස් තම ඉතිරි දිවිය චිකාගෝ විශ්ව විද්‍යාලයේ ගත කළ අතර, 1963 නොවැම්බර් 18 දින මිය ගියේය.
දායාදය
අප්‍රිකා-ඇමරිකානු ව්‍යාපාරය පිළිබඳ සමාජ විවේචනය හා ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු ලෙස සිදුකළ ක්‍රියාකරකම් සඳහා හැරිස් ප්‍රසිද්ධය. ඔහු තුළ කළු ජාතික විප්ලවවාදය හා නියෝ-කොන්සවේටිව්(neo-conservative) අදහස් සදහා විශාල අනුබලයක් විය. මොහු 1935, 1936, 1943, 1953 වසර වලදී ආර්ථික විද්‍යාව සඳහා ගූගන්හයිම් සභාධ්‍යායත්වය(Guggenheim Fellowship) හිමිකර ගැනීමට සමත් විය. හැරිස්, විසිවන සියවස මුල් භාගයේ හා මැද භාගයේ කළු ජාතික ආර්ථික විද්‍යාඥයින් අතර ප්‍රධානතම පුරුකකි. ඔහුගේ මූලාරම්භයක් වූ "නීග්‍රෝ ජාතිකයා ධනවාදියෙකු ලෙස" (The Negro as Capitalist) ආදී විවේචන වර්තමාන අප්‍රිකා-ඇමරිකානු විප්ලවවාදී අදහස් සඳහා පූර්වාදර්ශයක් විය. "කළු ජාතික කම්කරුවා" (The Black Worker) ආදී ඔහුගේ ජාතිවාදී සබඳකම් පිළිබඳ ක්‍රියාවන් අප්‍රිකා-ඇමරිකානු අධ්‍යාපන ආකෘතියක් ගොඩනැගීමට ඉඩ සලසන ලදි. ඔහු විසින් "දේශපාලන ආර්ථික ජර්නලය" (The Journal of Political Economy)ට රචිත ලිපි ආර්ථික විද්‍යා මතය පිළිබඳ අධ්‍යයනය සඳහා සැළකිය යුතු කාර්යභාරයක් ඉටු කරන ලදි. විසිවන සියවස මුල් භාගයේ සිටි ප්‍රමුඛතම අප්‍රිකා-ඇමරිකානුවෙක් ලෙසද, අප්‍රිකා-ඇමරිකානුවන් ආශ්‍රිත පුළුල් මාතෘකා පිළිබඳ බලවත් දර්ශනයක් සහිත පෞර්ෂයක් ලෙසද බොහෝ දෙනා අදටත් මොහුව පිළිගනී.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:1899 උපත් ප්‍රවර්ගය:1963 මරණ
කෝට්ටේ යුගය
සිංහලේ අගනගරය වශයෙන් හෝ කෝට්ටේ රාජධානියේ අගනුවර අගනගරය වශයෙන් ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ පවත්වාගනිමින් රාජ්‍ය පාලනය සිදු වූ සමය කෝට්ටේ යුගය වශයෙන් හැඳින්වේ. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1415 දී මුළු තුන් සිංහලය එක් සේසත් කරමින් කෝට්ටේ දී ඔටුනු පැළඳි සවැනි පැරකුම්බා රජුගෙන් මේ යුගය ආරම්භ වූ සේ සැලකේ.
කෝට්ටේ යුගය ගැන තවත් මත
* සැළලිහිණියේ සඳහන් ඉසුරු දේවාලය ඇත්තේ බත්තරමුල්ලත් කොස්වත්තත් අතර පිහිටි ක්‍රිස්තු දේවස්ථානයකය. - 1 පරිච්ඡේදය කෝට්ටේ කළාලේ - හිස්ස අබේසේකර ශූරීන් ගේ අයාලේ ගිය සිතක සටහන් කෘතියෙන්
* කෝට්ටේ අලකේශ්වර පාරේ මඳ දුරක් යද්දී කුමාර අලකේශ්වර මාලිගාවේ නටබුන් හමු වේ. - 1 පරිච්ඡේදය කෝට්ටේ කළාලේ - හිස්ස අබේසේකර ශූරීන් ගේ අයාලේ ගිය සිතක සටහන් කෘතියෙන්
ප්‍රවර්ගය:කෝට්ටේ යුගය
මුහුදුබත් වු නෞකා පිළිබද පුරා විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්ත
මුහුදුබත් වු නෞකා පිළිබද පුරා විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්ත
මියුක්ලොරිගේ (Muckelroy) ආකෘති
මුහුදුබත් වු නෞකා පිළිබද පුරාවිද්‍යාව වර්ගීකරණය කිරීම සදහා හා තේරුම් ගැනීම සදහා වු ක්‍රමානුකූල ආකීතියක් ප්‍රථම වරට යොජනා කරනු ලැබුවේ කෙයිත් මියුක්ලොරියෝ විසින් 1976 දීය. මියුක්ලොරිගේ පද්ධති ආකෘතිය මුහුදුබත් වීමේ ක්‍රියාවලිය හරහා සිදු වන ද්‍රව්‍ය වල අවශේෂ වල පරිණාමනය, ඒ අතරතුර සිදුවන ගලාවා ගැනීමේ මෙහෙයුම් හා පාරිසරික බලපෑම මත සිදු වන අවශේෂ වල විඝටනය වීම් හා නැවත සකස් වීම් විස්තර කරනු ලැබේ. මැක්ලොරි විසින් ඔහුගේ ආකෘතියේදී ස්වාභාවික ක්‍රියාවලි හා මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම් සලකා බැලුව ද ඒ අතරතුර සිදුවු පරේෂණ මූලිකවම පාරිසරික හේතු වයාප්ත කළ අතර මනුෂ්‍ය ක්‍රියාවලි පිළිබදව වුයේ අඩු අවධානයකි.
මනුෂ්‍ය මැදිහත් වීම් සලකා බැලීමයි. 2006 දී මාටින් ගිබ්ස් විසින් ලියන ලද පත්‍රිකාවක් වෙසනය සිදු වන අවස්ථාවේදී මනුෂ්‍ය හැසිරීම හා මනුෂ්‍යයන් හා මුහුදුබත් වු නෞකා අතර ඇති දිර්ගකාලීන සම්බන්ධතාවය සැලකීමට මියුක්ලොරිගේ ආකෘතිය විස්තීර්ණ කරන ලදී. මෙම ආකෘතිය මුහුදුබත් වීම සිදුවන කාලය අතර තුර විවිධ පළාත් වලට මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම් වර්ගීකරණය කිරීම සදහා මනුෂ්‍ය මැදිහත් වීම් අධ්‍යයනය කිරීමට ඉඩ සලසා දෙයි. මෙම ආකෘතිය පහත ඒවා සලකා බලයි.
·	පෙර ගැටුම් තර්ජන කලාප මෙහිදි ක්‍රියාව වැළැක්වීම සදහා ගන්නා ලද උත්සාහයන් මනුෂ්‍යයන් සලකා බලන අතර එහිදි මුහුදුබත් වීමක් සිදුනොවීමට ඉඩ ඇත. එසේත් නැතිනම් අදාල තර්ජනය අවම කිරීමට අසාර්ථක උත්සාහයන් ගනු ඇත. උදාහරණ ලෙස මුහුදුබත් වීම් ස්ථානය වැඩි තර්ජනයක් මග හැරීමට ගත් උත්සාහයක ප්‍රතිඵලයක් විය හැක. බඩු ඇසිරීම ද සමහරක් විට තර්ජනය පිළිබද සැලකීම නිරූපණය කරයි. ·	පුර්ව ගැටුම් අවවාධාත්මක කලාපය, මෙහිදි මනුෂ්‍යයන් විසින් ව්‍යවසනය වැළැක්වීම සදහා ක්ෂණික ක්‍රියාමාර්ග ගනු ඇත. උදාහරණ ලෙස නෞකාව ගොඩ බිමට ගෙනයාම, භාණ්ඩ ඉවතට දැමීම හෝ ඇන්කරය ඉවතට දැමීම දැක්විය හැක. ·	ගැටුම, මෙහිදි නෞකාව අතහැර දැමීමට හෝ දිගටම තබා ගැනීමට තීරණය කරයි. උදාහරණ ලෙස නැවත පාවීමට ප්‍රයත්න දැරීම. ·	පසු ගැටුම, මෙහිදි ගැලවුමු කරුවන් නැවත එකතුවන අතර උදාහරණ ලෙස ඔවුන්ගේ බඩු ගොඩ ගැනීම හෝ නඩත්තු කිරීම් සිදු කිරීම කරයි. ·	ගලවා ගැනීම හා පසු ව්‍යවසනය, මෙහිදි නෞකාව මුහුදු බත් වන අතර භාණ්ඩ ගොඩගැනීමේ හෝ මග පෙන්වීමට අපදාවක් වන අවශේෂ ඉවත් කිරීමට තුන් වන පාර්ෂවයක මැදිහත් වීමක් සිදු විය හැක.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Archaeology_of_shipwrecks#Archaeological_theories_of_shipwrecks
ක්‍රි.පූ තුන්වැනි ශතවර්ෂයේ ඊබ්ලා
එම කාලවකවානුවේ සිට බොහෝමයක් ඊබ්ලා රාජමාලිගාවල පුවරුවල සටහන්ව තිබුණේ ආර්ථික ප්‍රශ්ණ පිළිබඳවයි. ඔවුන්ගෙන් වැසියන්ගේ දෛනික ජීවිතයට ඉතා හොඳ රැකවරණයක් ලැබුණි. එසේම උතුරු සිරියාව හා නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල ආර්ථික, සමාජිය හා දේශපාලනික ජිවිතය පිළිබඳව ඉතා වැදගත් දර්ශනයක් ක්‍රි.පූ 3000 මැද භාගයේ දී ලබා දුනි. සටහන් රජයේ ආදායම් බදුවල අයවැය ලේඛකයයි. නමුත් මේවායේ රාජකීය ලියවිලි, ශබ්දකෝෂ, පාසල් පාඨ සහ ගිවිසුම පිළිබඳ ලිපි ද ඇතුලත් වේ.
ඊබ්ලාහි ඉතාම බලවත්ම රජතුමා වුයේ Treaty with Ashaur කියන ලද ඊබ්‍රියම් ය. මෙම කාලවකවානුවේ ඊබ්ලාහි පස්වන හා අවසාන රජතුමා වුයේ ඊබ්‍රියම් රජතුමාගේ පුත්‍රයා වන ඉබ්- සිපිෂ් ය.
අම්පාර
ඉතිහාසය
අම්පාර එතරම් පැරණි නගරයක් නොවේ. 1949 දී ගල්-ඔය බහු කාර්ය යෝජනා ක්‍රමය ඇරඹීමට පෙර මෙහි නවීන නගරයක් නොවී ය. කෙසේ වුවද, දුටුගැමුණු රජ සමයේදී පවා (ක්‍රි. පූ. 2 වන සිය වස) මෙම ප්‍රදේශය ජනාවාස වී තිබූ බවට සාධක ඇත. එකල, දිගාමඩුල්ල ප්‍රදේශය කෘෂි කර්මාන්තයට නම් දැරූ ප්‍රදේශයක් විය.
දේශගුණය
අම්පාර නගරය ශ්‍රී ලංකාවේ වියලි කලාපයට අයත් වේ. අවුරුද්දේ බොහෝ කාළවල ප්‍රදේශයට වර්ෂාව නොලැබේ. මාර්තු-සැප්තැම්බර් මාසවල එතරම් වර්ෂාව නොලැබේ. නගරයට වැසි ලැබෙන්නේ ඊසානදිග මෝසම් වර්ෂා සමයෙහි, එනම් ඔක්තෝම්බර්-පෙබරවාරි කාලයේදී ය.
සංචාරක ආකර්ෂණ
thumb|left|අම්පාර සාම චෛත්‍යය
බාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:අම්පාර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
RF resonant cavity thruster
RF resonant cavity thruster, එම් ඩ්‍රයිව් යනු නිවුටන් ගේ තුන්වන නියමය පිළිපදින්නේ නැතැයි සලකන අභ්‍යවකාශ එන්ජින් විශේෂයකි.
දිරාපත්වීම
දිරාපත්වීම හෝ කුණුවීම යනු කාබනික ද්‍රව්‍යමය වස්තූන් සරල ආකාරවලට පත්වීමේ ක්‍රියාවලියයි. දිරාපත්වීම පියවර කිහිපයකින් යුකත් වේ.
විකීලීක්ස්
විකිලීක්ස් යනු වෙනත් මුලාශ්‍ර වලින් ලබා ගත නොහැකි රහසිගත ලේබන නිර්නාමික මුලාශ්‍ර වලින් සපයා ගනිමින් ඒවා පල කරන සංවිධානයකි. විකිලීක්ස් වෙබ් අඩවිය 2006 වසරේ සන්ෂයින් ප්‍රෙස් ආයතනය විසින් අරඹන ලද අතර වසරක් තුල මෙම අඩවියට ඇතුලත් කරන ලද ලියවිලි ප්‍රමාණය මිලියන 1.2 ඉක්මවා ඇත.
මෙම සංවිධානය චීන රජයට විරුද්ධ පුද්ගලයින් හා ඇමරිකාව,තායිවානය,යුරෝපය,ඔස්ට්‍රේලියාව හා දකුණු අප්‍රිකාව යන රටවල මාධ්‍යවේදීන්, ගණිතඥයින් සහ නව සමාගම් ආරම්භ කරන්නන් විසින් පිහිටවා ඇත. ඕස්ට්‍රේලියානු මාධ්‍යවේදී ජුලියන් ඇසෙන්ජ් මෙම සංවිධානයේ අධ්‍යක්ෂක ලෙස කටයුතු කරයි.
මෙම වෙබ් අඩවිය ලියාපදිංචි කොට තිබූ 'every DNS' සමාගම මීට සේවා සැපයීමෙන් ඉවත්වූ අතර අඩවි පරිපාලකයන් පවසනුයේ එය ඉතා ඉක්මණින් යථා තත්‍වයට පත් කරලන බවයි.
වර්තමානයේ එම අඩවියේ තොරතුරු අඩංගු mirror sites මගින් විකිලික්ස් අඩවියට ඇති වාරණයට එරෙහිව කටයුතු කෙරේ.
එස්-පහ
ගෘහ පාලනය ගෘහනියන් විසිනුත්, වැඩපොළෙහි දි පිරිසිදු කිරිම හා අතුගෑම හා අතු ගාන්නන් විසිනුත් කළ යූතු බව ‍බොහෝ දෙනා සිතති. තම තමන්ගේ ගේ-දොර සහ වැඩ කරන ස්ථානයන් පිරිසිදුව තබා ගැනීමෙිදී තමා විසින් ද වැදගත් භූමිකාවක් රගපෑ යුතු බව ඹවුහු අවබෝධ කර නොගනිති.මනා ගෘහ පාලනයක් පුහුණු කිරීමෙන් තමන්ට ම කෙතරම් යහපතක් කර ගත හැකිදැයි ඹවුහු නොදනිති.
ඹබ දිනපතා වැඩ කරන විට, කරන කිර්යයන්හි දි තම වැඩපොළෙහි පිරිසිදුනකම, පිළිවෙල සහ අාරක්ෂාව පවත්වා ගැනිම සමස්තයක් වශයෙන් ඉතා වැදගත් බව ඔබ දන්නවාද? ඔබ කොතරම් ඉක්මනින් සහ කාර්යක්ෂමව වැඩ කරනවාද යන්න ඔබේ වැඩ පොළෙහි පරිසරය විසින් තීරණය කරන බව ඔබ දන්නවාද?
ඔබ කාර්යාලයක, සාප්පුවක, කර්මාන්ත ශාලාවක, වත්තක හෝ වෙනත් ස්ථානයක හෝ රැකියාව කළ ද, ගෘහ පාලනය ඔබට අදාළ වේ.මෙම පරිච්ඡේදය ඔබට ප්රීයෝඡනවත් වන්නේ මෙතැනදී ය.මෙම පරිව්ඡේදය කියවීමෙන් පසුව-
යන්න දැන ගත හැකි වේ. එමෙන්ම ඔබේ වැ‍ඩපොළේ ගෘහ පාලනයට සහභාහි වීම ගැන ඔබ සිතන විට උද්්ය් ගයෙන් ඔකඳ වනු ඇත.
"එස්-5” කුමක්ද?
එස් 5 යන්නෙන් ජපන් ව‍චන 5ක් කියවේ.
සත්ව වර්ගිකරණය
පෘෂ්ඨික සතුන්:-පෘෂ්ඨික සතුන් යනු රොන් මඩ හෝ පස මතුපිට ජීවත්වෙන සතුන්ය. අභ්‍යන්තර සතුන්:- අභ්‍යන්තර සත්වයින් යනු ජලය යට පිහිටි තට්ටුව තුළ (එය මත ජීවත් වනවාට වඩා) ජීවත් වන ජලජ සතුන්ය.බැක්ටීරියාත්, ක්ෂුද්‍ර ඇල්ගීත් පතුලෙහි ඇති අවසාදිතයන්ගේ සිදුරු තුළ ජීවත් වේ.පොදුවේ ගත්කල ජලයේ ගැඹුර සහ වෙරළේ සිට ඇති දුර වැඩිවන විට අභ්‍යන්තර සතුන් ක්‍රමයෙන් දුලබ වී යයි. බැක්ටීරියාවන්ගේ අන්තරාලීය මුහුදු ජලය එක් මිලි ලීටරයකට සෛල බිලියනයක් වශයෙන් සුලභතාවය ඒකාකාර ලෙස පවතී. ( අභ්‍යන්තර සත්වයින් යනු ජලය යටින් පිහිටි මඩෙහි සැඟැවී ජීවත් වන නිතල වාසීන්ය. )
එස්-පහ
"එස්-5” කුමක්ද?
එහෙත් මේවා පුහුණු කිරිම සඳහා ජපන් ජාතිකයෙකු විය යුතු බවට මින් අදහස් නොවේ.අපි, එක් එක් වචනය කියවා එයින් අදහස් වන දෙය සහ අපට යෙදෙන්නේත කෙසේදැයි බලමු.
සත්ව වර්ගිකරණය
විශාල සත්ත්වයින් :- විශාල ජීවීන් යනු අවම වශයෙන් මිලිමීටරයක්වත් දිගැති නිතල හෝ පාංශු ජීවීන්ය.
එස්-පහ
සෙයිරි
අවට ඇති ද්‍රව්‍ය වලින් අවශ්‍ය හා අනවශ්‍ය දෑ තෝරා අනවශ්‍ය දේවල් ගෙන පරිසරයට හානියක් නොවෙන පරිදි විසිකර දමන්න.
සත්ව වර්ගිකරණය
ඉතා විශාල සත්වයින්:-ඉතා විශාල සත්ත්වයින් යනු ඕනෑම විශේෂිත ප්‍රදේශයක හෝ කාලයක සිටින විශාල ජීවීන්ය.උදාහරණයක් ලෙස ඕස්ට්‍රේලියානු අති විශාල ජීවීන්. ‍  අල්ප ප්‍රමාණයේ සත්ත්වයින්:ඌන සත්ත්වයින් යනු කරදිය හා මිරිදිය පරිසරවල නිතල වාසී අපෘෂ්ටවංශිකයන්ය.ඌන සත්වයින් යන යෙදුම ජීවී කාණ්ඩයක් වර්ගීකරණ විද්‍යාවට අනුව වර්ග කරනවාට වඩා ඔවුන්ගේ ප්‍රමාණය (ක්ෂුද්‍ර සත්ත්වයින් වඩා විශාල වන අතර විශාල සත්ත්වයින් වඩා කුඩාය. )විස්තර කරයි. ප්‍රායෝගිකව මොවුන් මිලිමීටර එකක දැලක් හරහා යැවිය හැකි අතර මයික්‍රොමීටර 45 ක දැලකින් රඳවා ගනි.නමුත් නිවැරදිම ප්‍රමාණය පරීක්ෂකයාගෙන් පරීක්ෂකයාට වෙනස් වේ.යම් සත්වයින් මිලිමීර 1 ක දැලක් හරහා යැවුවද වර්ග කරන විට සත්වයා ජීවත් වනවාද ,නැතහොත් මියගොස්ද යනවග මත රදා පවතී.
එස්-පහ
සෙයිටෝන්
අවශ්‍ය දේවල් නිසි පිළිවෙලට තබන්න. එවිට ඒවා පාවිච්චිය සඳහා පහසුවෙන් ගත හැක.
සත්ව වර්ගිකරණය
මධ්‍යම ප්‍රමණයේ සතුන්:- මධ්‍යම ප්‍රමණයේ සතුන් යනු ආර්ත්‍රොපෝඩාවන්, බිම් පණුවන් සහ නෙමටෝඩාවන් වැනි මහේක්ෂ පාංශු අපෘෂ්ඨවංශිකයන්ය.
ක්ෂුද්‍ර ප්‍රමණයේ සතුන්:- ක්ෂුද්‍ර ප්‍රමාණයේ සතුන් යනු අන්වීක්ෂීය හෝ ඉතාම කුඩා සතුන්ය (සාමාන්‍යයෙන් මෙයට ප්‍රොටොසෝවාවන් සහ, රොප්ටේරුවන් වැනි ඉතා කුඩා සතුන් අයත්වේ. )
එස්-පහ
සෙයිසෝ
කුණු රොඩ්ඩක්වත් නොතිබෙන පරිදි   වැඩපොල සම්පූර්ණයෙන්ම පිරිසිදු කරන්න
සත්ව වර්ගිකරණය
වෙනත්:- ඇවිෆෝනා එනම් කුරුල්ලන් මත්ස්‍ය සත්ත්වයින් (හෝ ඉක්තියෝෆෝනා ), එනම් මසුන් වැනි යෙදුම් මෙයට අයත්වේ. Other terms include avifauna, which means "bird fauna" and piscifauna (or ichthyofauna), which means "fish fauna".
එස්-පහ
සෙයිකෙත්සු
සෑම විටම මනා ගෘහ පාලනයක් සහ වැඩපොළෙහි මනා පිළිවෙලක් තබා ගන්න
සත්ව වර්ගිකරණය
සටහන්
{|
එස්-පහ
ෂිත්සුකේ
මනා ගෘහ පාලනය පිළිබඳව විනය රීති නිදහසේ අනුගමනය කිරිමට පුහුණු කිරිම.
එස් 5 න් ලබන ප්‍රයෝජන
ප්‍රවර්ගය:කළමනාකරනය
දුපත දකුණ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
දුපත දකුණ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, උතුරු පළාතේ,   යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
අපරාධය හා දඬුවම
කතා සාරාංශය
රැස්කොල්නිකොව්, පීටර්ස්බර්ග් නුවර විශ්වවිද්‍යාලයක අධ්‍යාපනය ලබන සිසුවෙකි. නමුත් මුදල් අගහිඟකම් නිසා කතාව ආරම්භ වන විට ඔහුගේ විශ්වවිද්‍යාල ගමන නතර වී තිබෙයි. මේ නිසා තමා සතු යම් යම් වටිනා වස්තු, ඇලියෝනා අයිවනොව්නා නම් මුදල් පොලියට දෙන මහළු ගැහැණියක ළඟ උකසට තබා මුදල් ලබා ගැනීමටත්, තම මව සහ සොහොයුරිය ගමෙහි සිට මුදල් එවන තුරු බලා සිටීමටත් ඔහුට සිදුවෙයි. මේ අතරතුරදී යම් භයානක සැලැස්මක් ඔහුගේ සිත තුළ දිවයමින් පවතී.
ඇලියෝනා අයිවනොව්නා ඉතා ලෝභී, සටකපට සහ දැඩි කාන්තාවක වන අතර, රැස්කොල්නිකොව් ඇය හමුවී ඔරලෝසුවක් උකසට තබා මුදල් රැගෙන එන අතරතුර දී බිර වීදුරුවක් බිමට තැබෑරුමකට ගිය අවස්ථාවේ මාමිලාඩොව් නම් මිනිසෙකු ඔහුට හමුවේ. දැඩි ලෙස බීමට ඇබ්බැහි වී සිටින මාමිලාඩොව්, රැස්කොල්නිකොව්ට තමා සහ තම පවුල පිලිබඳ විස්තර පවසයි. ඔහුගේ සෝනියා නම් දියණිය පත්ව සිටින අවාසනාවන්ත තත්ත්වය පිළිබඳව රැස්කොල්නිකොව් විශේෂයෙන් කම්පා වෙයි.
මේ අතර රැස්කොල්නිකොව්ට තම මවගෙන් ලිපියක් ලැබෙන අතර එහි සඳහන් වන්නේ ඔහුගේ සොයුරිය ඩුන්යා, පීටර්ස්බර්ග්හි නීති උපදේශකයෙකු වන පීටර් පෙට්‍රොවිච් ලූෂින් සමඟ විවාහ වීමට අදහස් කරගෙන සිටින බවයි. ඩුන්යා, මාෆා පෙට්‍රොවුනා නම් කාන්තාවකගේ නිවසට ගොස් ඇගේ දරුවන්ට ඉගැන්වීම් සිදු කරන අතර දී මාෆා පෙට්‍රොවුනාගේ සැමියා වන ස්විඩ්‍රිගේයිලොවූ, ඩුන්යාට අයුතු යෝජනා ඉදිරිපත් කළ බැව් ප්‍රසිද්ධියට පත් වීමෙන් ඇගේ කීර්තියට හානි වී ඇති බැවින් මේ විවාහ යෝජනාව ඇයට ආශිර්වාදයක් බවත්, තම සොහොයුරාගේ යහපත උදෙසා එම ධනවත් නීති උපදේශකයා සමඟ විවාහ වීමට ඇය ඉඳුරා කැමැත්ත පළ කළ බවත් රැස්කොල්නිකොව් මැතිණිය තම ලිපියෙන් වැඩි දුරටත් දන්වා එවයි.
ප්‍රවර්ගය:නවකතා ප්‍රවර්ගය:සාහිත්‍යය ප්‍රවර්ගය:රුසියානු සාහිත්‍යය ප්‍රවර්ගය:ලෝක සාහිත්‍යය
මධ්‍යසාර-මුක්ත කලාපය
thumb|upright=0.9| එංගලන්තයෙහි [[ලිවර්පූල්හී මධ්‍යසාර-මුක්ත කලාපයක් දැක්වීමට භාවිත දැන්වීම් පුවරුවක් ]]
මධ්‍යසාර-මුක්ත කලාපයක් යනු, මධ්‍යසාරීය පානයන් පොදුවේ පරිභෝජනය කිරීම හෝ විකිණීම හෝ තහනම් කර ඇති භූගෝලීය ප්‍රදේශයක්, ස්ථානයක් හෝ ආයතනයක් හෝ වෙයි. සුරා පානය කිරීම- සහ සිත්සේ සුරා පානය කිරීම -ආශ්‍රිත අපරාධ, සමාජ විරෝධී හැසිරීම, අඩන්තේට්ටම් කිරීම සහ නොහික්මුණු හැසීරීම පිළිබඳ ප්‍රශ්නකාරී තත්ත්වයන් පාලනය කිරීමට සමහරක් ප්‍රදේශය වල මෙවැනි මධ්‍යසාර-මුක්ත කලාප පිහිටුවා ඇත. "එළිමහනෙහි සුරාසැල් සහ බොදුන්හල් පවත්වාගෙන යෑම සාම්ප්‍රදායිකව සිදුකෙරෙන" එංගලන්තයෙහි බාත් වැනි සමහරක් ප්‍රජාවන් විසින් මධ්‍යසාර-මුක්ත කලාප වෙත විරෝධය එල්ල කර ඇත.
ඕස්ට්‍රේලියාව
ඕස්ට්‍රේලියාවෙහි නිව් සවුත් වේල්ස් ප්‍රදේශයෙහි සමහරක් වීදීන් මධ්‍යසාර-මුක්ත කලාප ලෙසින් නම් කොට ඒ බව දැන්වීම් පුවරු භාවිතයෙන් මායිම් නියම කර ඇත. නීති කඩකරන්නන් හට පොලීසිය විසින් අවවාදයක් නිකුත් කොට ඉන්පසු දිගටම සුරා පානය කරන්නන් හට දඩ නියම කොට ඔවුන් භාවිතා කරන මධ්‍යසාරීය පානයන් අත්අඩංගුවට ගැනීම සිදුකල හැකි වෙයි. නිව් සවුත් වේල්ස් ප්‍රදේශයෙහි බොහෝ උද්‍යාන මධ්‍යසාර-මුක්ත කලාප ලෙසින් නම් කර ඇත. ඕස්ට්‍රේලියාවෙහි නිව් සවුත් වේල්සයෙහි බොන්ඩි ප්‍රදේශය තුල, 2004 වසරෙහිදී මධ්‍යසාර-මුක්ත කලාපයක් සංස්ථාපනය කෙරුණේ, වීදී තුල මත්පැන් පානය කිරීම නිසා ඇතිවී තිබුණු අඩන්තේට්ටම් සහ සමාජ-විරෝධී හැසිරීම් අවම කර ගැනීමෙහි ප්‍රයත්නයක් වශයෙනි.
2016 අප්‍රේල් වන විට, ඕස්ට්‍රේලියාවෙහි සිඩ්නි ප්‍රදේශයෙහි 60 කට වැඩි මධ්‍යසාර-මුක්ත කලාප පැවතුනි. 2016 අප්‍රේල් මාසයෙහිදී සිඩ්නි නගර සභාව යෝජනා කලේ මධ්‍යසාර-මුක්ත කලාප අහෝසි කල යුතු බවයි.
අන්තර්පාදක ලිංගික චර්යාව
ගල් කැපීම ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, අන්තර්පාදක ලිංගික චර්යාව යනු, ප්‍රවේශන-නොවන ලිංගික චර්යා ක්‍රමයක් වන අතර, මෙහිදී පුරුෂයා විසින් ඔහුගේ හවුල්කරුගේ කලවා දෙක අතරට ඔහුගේ ශිෂ්නය ස්ථානගත කොට (බොහෝ විට ස්නේහනය සහිතව ), ඇතිල්ලීම සිදුවීමට තෙරපනු ලැබේ.
ජැක් ද රිපර්
ජැක් ද රිපර් යන නාමය ලබාදී ඇත්තේ ප්‍රසිද්ධ මිනීමරුවෙකුටයි. 1888 වසරේදී හා ඒ ආසන්නයේදී බ්‍රිතාන්‍යයේ ලන්ඩන් නගරයේ වයිට්චැපල් දිස්ත්‍රික්කයේ දිළිදු ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව මොහු ජීවත් වූවායැයි සැලකේ.
ෆ්ලෑෂ් සජීවීකරණය (Flash Animation)
ෆ්ලෑෂ් සජීවිකරණයක් හෝ ෆ්ලෑෂ් කාටුන් ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ, ඇඩොබ් ෆ්ලැෂ් සජීවිකරණ (Adobe Flash Animation) මෘදුකාංගය මඟින් නිර්මාණය කරන සජීවිකරන චිත්‍රපටයකටයි. එය වැඩිපුර නිර්මාණය වන්නේ "Swf" ගොනු ආකාරයටයි. එවැනි චිත්‍රපට Swf ආකාරය ඇති වෙනත් මෘදුකාංග මඟින් ද නිර්මාණය කළ හැක. මෙම මෘදුකාංගයට ඊටම අදාල වූ ක්‍රම හා කළාවක් ඇත. සාමාන්‍යයෙන් එය සරළ හා ඔපවත් ‍නොවූ ලෙස පිළිගනු ලැබේ. ඒ කෙසේ වුවත් දුසිම් ගණන් වලින් ඇති ෆ්ලෑෂ් ටෙලි වෘතාන්ත හා ටෙලි වාණිජමය දැන්විම් මඟින් පිළිඹිඹු වනුයේ මෙහි යහපැවැත්ම හා පුනර්ජීවනයයි.
90 දශකයේ අවසාන භාගයේ බොහෝ ෆ්ලෑෂ් නිර්මාණ කෙටි හා කුඩා ධාරිතාවලින් යුක්ත විය. ඊට හේතු වුයේ අන්තර්ජාල කළාප පළල 56 kbit/s තරම් කුඩා වූ නිසාවෙනි. මෙය ගැටලුවක් නොකර කරගත් නිර්මාණකරුවෝ උසස් කෙටි නිර්මාණ 1mb ට අඩුවෙන් ඉදිරිපත් කරන ලදි. එවැනි නිර්මාණයක් වන ද ‍ගොඩ්ඩෑමෑන්, ජෝර්ජ් ලික්නර් ප්‍රෝගෑම්   (The Goddaman George Liqnor Program)  1999 දී නිකුත් වුනේ  628kb තරම් වූ කුඩා ධාරිතාවකිනි.
නියමාකාරයෙන් නිර්මාණය නොවූ ෆ්ලෑෂ් සජිවිකරණවල ලක්ෂණ වන්නේ අමුතු අමුතු චලන, ස්වංක්‍රීය චරිත චලන හා බලාපොරොත්තු නොවන ආකාරයේ මුහුණතෙහි වෙනස්වීම් ආදිය වේ. බිතුසිතුවම, Raster – based චිත්‍ර හා වීඩියෝ ෆ්ලෑෂ් මඟින් නිර්මාණය කළ හැකි වුවත් බොහෝ නිර්මාණ දෛශික මත (Vector – based) මත පදනම්ව නිර්මාණය වන නිසා පිරිසිදු චිත්‍ර සටහන්ලැබේ.
සාමාන්‍යයෙන් ෆ්ලෑෂ් භාවිතා කරන බො‍හෝ අය දැකගත හැක්කේ අන්තර්ජාලයේ ය. ඒවා අන්තර්ජාල කාටුන්, අන්තර්ජාලය හා අඛන්ඩව සබැඳි කාටුන් (Online cartoons),  හෝ ජාල කාටුන් චිත්‍රපට (Web toons)ලෙස හඳුන්වයි. මෙවැනි දේවල් භාවිතා කරන්නාට ද හැසිරවිය හැකි අතර මාලාවක් ලෙස පවතින අවස්ථාද ඇත. අන්තර්ජාල විකට චිත්‍රයක්, ෆ්ලෑෂ් සජිවිකරණයකින් වෙනස් වන්නේ ඒවා විකට තීරයක් (comic –strip) ඔස්සේ නිර්මාණය වී අන්තර්ජාලය ඔස්සේ බෙදා හරින නිසාය.
වෘත්තීය මට්ටමේ චිත්‍රාගාර තුළ ෆ්ලෑෂ් සජීවීකරණ
ලොව වටා බොහොමයක් ප්‍රධාන සජීවීකරණ චිත්‍රාගාර තුළ ෆ්ලෑෂ් සජීවීකරණ නිෂ්පාදන සැලකිය යුතු මට්ටමේ ජනප්‍රියත්වයක් අත්කර ගෙන ඇත. එයට හේතුවන්නේ සජීවීකරණ නිර්මාණකරුවන් විසින් පසුව නැවත භාවිතය සඳහා විශාල වස්තු (චරිත, සිද්ධි, චලන වැනි ) ප්‍රමාණයක් සකස් කිරීම සඳහා මෘදුකාංගයේ වූ හැකියාවේ වාසිය ලබා ගැනීමය. ෆ්ලෑෂ් ගොණු වෙක්ටර් ගොණු ආකෘතියෙහි වන නිසා ඒවා රූප තත්වයේ කිසිදු බාල වීමකින් තොරව සජීවීකරණ 35 mm සේයාපට සඳහා යැවීම‍ට භාවිතා කළ හැක‍. මෙම අංගය ෆිල් නිබලින්ක් ඇතුළුව ලොව පුරා ස්වාධීන සජීවීකරණ නිර්මාණකරුවන් කිහිප දෙනෙකු විසින් භාවිතා කර ඇත‍. ෆිල් නිබලින්ක්ස් යනු මිනිත්තු 77 වන Romeo and Juliet : sealed with a kiss යන චිත්‍රප‍ටයේ නිර්මාතෘවරයාය. ඩිස්නිලන්තයේ 50 වන මැජික් වසර සඳහා වූ ඩොනල්ඩ් ඩක් (Donald duck) සමග ස්ටීව් මාර්ටින් චරිත නිරූපණය කරන චිත්‍රපටියේ ඩොනල්ඩ් ඩක්ගේ අතින් අඳින ලද සජීවීකරණය පිරිසිදුකර වර්ණ ගන්වනු ලැබුයේ ෆ්ලෑෂ් මගිනි.
සටහන්
{|
නවසීලන්ත ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා තරග සංචාරය 1992
1992/93 නවසීලන්ත ශ්‍රී ලංකා සංචාරය 1987 සිට නවසීලන්තයට එරෙහිව ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති දෙවන ටෙස්ට් තරගමාලාවයි.
අවාසනාවකට මෙන් 1992 නොවැම්බර් 16 වන දින ක්‍රීඩකයන්ගේ හෝටලය අසල තවත් බෝම්බ පිපිරීමක් සිදුවිය. කෙසේ වෙතත්, තරගමාලාව සැලසුම් කළ පරිදි ඉදිරියට ගියේය.
ටෙස්ට් තරගමාලාව තරග 1–0ක් ලෙස ජය ගැනීමට ශ්‍රී ලංකාව සමත් විය.
එස්එස්සී හි ටෙස්ට් ජයග්‍රහණය එවකට පැවති ටෙස්ට් 42 න් 3 වන ටෙස්ට් ජයග්‍රහණයයි.
මෙම තරගමාලාවේ වැඩිම ලකුණු ලාබියා වූයේ රොෂාන් මහනාම ය.
නවසීලන්තය වෙනුවෙන් කෙන් රදෆර්ඩ් වැඩිම ලකුණු රැස් කළේ ලකුණු 196 ක් ලබා ගනිමිනි.
එදිජා තරගමාලාව
ශ්‍රී ලංකාව එදිජා තරගමාලාව 2-0 ලෙස ජය ගත්තේය.
3වන තරගය
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් - ශ්‍රී ලංකාව
ආරාම
right|200px
හැදින්වීම
ග්‍රී ලාංකීය ඉතිහාසයේ අනුරාධපුර යුගයේ සිට යුග ගණනාවක් තුල නිර්මාණය වෙමින් පැවති සුවිශේෂි බෞද්ධාගමික කලා නිර්මාණයක්ලෙස ආරාම හදුන්වාදිය හැක.මෙම ලිපිය තුලින් අනුරාධපුර යුගයේ ක්‍රි. පූ. 3 සිට ක්‍රි. ව. 10 දක්වා කාලපරිච්ජේදය තුල නිර්මාණය කරනලද ආරාම පිළිබඳ තොරතුරු දැක්වෙයි.අනුරාධපුර යුගයේ ආරාම නිර්මාණය හා එහි පාලනය සිදු වු ආකාරයත් ආරාම නිර්මාණයට පාදක වූ හේතූන්, එහි මූලාරම්භය හා වර්ධනයත් එහි පාලන කටයුතු සිදු වූ ආකාරයත්මෙමගින් විස්තර කරේ. ආරාම බිහිවීම ප්‍රථමයෙන් ම සිදු වුයේ අනුරාධපුර යුගයේය. ආරාම යනු භික්‍ෂුන්ගේ වාසස්ථාන සඳහාත් අනෙකුත් කාර්යයන් උදෙසාත් නිර්මාණය කරන ලද්දකි. මුල් යුගයේ ආරාම නොතිබුණ අතර භික්‍ෂුන් වාසය සඳහා යොදා ගත්තේ ගල්ලෙන්ය. එසේ ලෙන් වල වාසය කිරිමට එක් හේතුවක් වූයේ ලෙන් භාවනායෝගිව වැඩසිටීමට වඩාත් සුදුසු බවට අතීතයේ සිටම සලකුණු ලැබීමයි. උදා: තම්බපණ්ණියේ චූලනාග ලෙන, උදුම්බරගලලෙන ද බොහෝ භික්‍ෂුන් භාවනාව සඳහා වඩින ලද ලෙන් ලෙස සඳහන් වේ.
අනුරාධපුර යුගයේ ආරාම නිර්මාණය වී ඇති ආකාරය
ලංනකාවේ බිහි වූ පලමු ආරාමය අනුරාධපුර මහමෙව්නා උයනෙහි දෙවනපෑතිස් රජු කරවූ තිස්සමහාරාමයයි. මෙය පසු කලෙක මහාවිහාරය ලෙස හඳුන්වන ලදි. මුලින්ම කාලප්‍රසාද පිරිවෙණ නමින් භික්‍ෂූනගේ ආවාසය සඳහා මැටි වලින් කරවන ලද ගෙයක් ලෙස මෙය පැවත ඇත. පසු කලෙක රජවරු හා ඇමතිවරු භික්‍ෂූන්ගේ ප්‍රයෝජනය සඳහා ගෙවල් කිහිපයක් මහමෙව්නා උයනෙහි සාදා ඇත. මේ කාලයේම රුහුණ හා සෙසු පළාත් වලද විශාල ආරාම බිහි වී ඇත. දුටුගැමුණු රජු කාලයේ දී ප්‍රසාද ගණනාවකින් යුත් අනුරාධපුර මහාවිහාරය බිහි විය.අභයගිරිය හා ජේතවනය අනුරධපුරයෙහි පිහිටි ප්‍රධාන ආරාම දෙකකි. ආරාම, විහාර යන නමින් ද හඳුන්වනු ලබන අතර විහාරයක තිබිය යුතු අත්‍යවශ්‍ය අංග කිහිපයකි. එනම් චෛත්‍යය, ලැගුම් ගෙය, ධර්ම දේශනා කරන ස්ථානයයි. ආරාම භූමිය ඇතුලත ප්‍රධාන පූජ්‍ය වස්තුව වූයේ බුදුන් වහන්සේගේ ධාතු නිධන් කළ චෛත්‍යයයි.චෛත්‍යය වටා සුදුවැලි ඇතිරූ මළුවක් ඇත. එම මළුව වටා පවුරක් ඇති අතර ඊට ඉහලින් ඇතුළු මළුව පිහිටා ඇත. මෙම මළුව වටා ඇත් රූප වලින් පවුරක් ද මහ දොරටු සතරෙහි තොරන් හතරක් තිබී ඇත. චෛත්‍යය ලංකාවේ ආරාමයක අංගයක් බවට පත්ව ඇත්තේ ථූපාරාමය කරවීමෙන් පසුවයි. චෛත්‍යය හැරුණු විට ආරාමයක ප්‍රධාන කොට සලකන ලද්දේ බෝධියයි. බෝමළුවෙහි සතර දිසාවෙහි තොරන් සතරක් ද බෝධිය වටා උස් ගල් මළුවක් ද තිබී ඇත.
ආරාමයක මීළග වැදගත්ම අංගය වූයේ ධර්ම දේශනා ඇසීමට ඇති ධර්ම ශාලාවයි. ලෝවාමහාපායේ පහත මාලය ධර්මශාලාවක් වශයෙන් පැවත ඇත. එකළ ධර්ම ශාලාව සැප පහසු එකක් ලෙස පැවතිණි. විශාල පිරිසකට ඉඩ කඩ නොතිබුණු අතර අවට වල් බිහි වී ඇත.සෑම විහාරයකම පෝය ගෙයක් ද විය. භික්‍ෂූන් පසලොස්වක පෝය දා විනය කර්ම සෑම විහාරයකම පෝය ගෙයක්ද විය.භික්ෂූන් පසළොස්වක පෝයදා සහ මාසේ පෝයදා විනය කර්ම කිරීම  සදහා රැස්වී ඇත්තේමෙමස්ථානයටයි. ලෝවාමහාපාය, අනුරාධපුර මහාවිහාවාසී භික්ෂූන්ගේ පෝය ගෙය විය.අනුරාධපුරයෙහිම ථූපාරාමය,මිරිසවැටිය,දකුණු වෙහෙර ආදී ආරාමවල වෙනවෙනම පෝය ගෙවල් තිබී ඇත.මේවාහි සතරවාසල දොර-කොටු හතරක් තිබී ඇති අතර ඒවායෙහි දොරටුපාල රූපද තිබී ඇත.පසුකලකදී ඇතැම් ආරාමවල සම්බුද්ධ ධාතුන් තැන්පත් කර තැබීම පිණිස දාගැබී තිබී ඇත.මෙම ගෙවල් කේෂ ධාතූ හා දන්ත ධාතූ වැඩසිටුවීම පිණිස කරවා ඇත.අනුරාධපුර දළදා ගෙය අතිශයින් පූජ්‍ය හා ශෝභාසමිපන්න වූ මන්දිරයයකි.දළදා මැදුරේ මළුව හුණින් කළ ඇත් රූප වලින් අලංකාර කොට ඇත.එමෙන්ම මහා විහාරයත,ජේතවනය හා අභයගිරිය වැනි විශාල ආරාම සමහරක රත්න ප්‍රාසාද නම් ගොඩනැගිල්ලක් තිබී ඇති අතර එය කුමක් සඳහා යොදා ගනු ලැබුවේදැයි තීරණය කිරීමට හැකියාවක් නොමැති වී ඇත.
එකල හැම ආරාමයකම බත් හලක් (හත්තසාලා) තිබුනු අතර භික්ෂූන්ට දන් පිළිගන්වා ඇත්තේ මෙහිය.මුලින්ම දේවානම්පියතිස්ස රජු විසින් මහාවිහාරයෙහි කරවන ලද බත්හල 'මහාපාලි'නමින් හදුන්වා ඇත.එය අනුරාධපුරයේ සියලුම ප්‍රධාන ආරාමවල භික්ෂූන් ට පොදු බත්හලක් වී ඇත.බත් දැමීම සදහා ගලින් කළ ඔරුද තිබී ඇත.එකල ආරාමවල පිරිවෙන් බොහෝ ගණනක් තිබීමද විශේෂත්වයකි. අනුරාධපුර මහවිහාරයේ පිරිවෙන් හා ප්‍රසාද 364ක් තිබී ඇත.ථූපාරාමයේද පිරිවෙන් රැසක් තිබී ඇත.භික්ෂූන් සෙනසුන් සදහා පරිභෝග කළ ස්ථානය විහාරය,ආවාසය හෝ පිරිවෙන නම් විය.සම්පූර්ණ ආරාමයක දොරටුවේ දොරටු පැන් මඩිය නම් ගොඩනැගිල්ලක් තිබිණි. එහි පැන් කළයත් තබා ඇති අතර එයින් වන්දනාකරුවන් අත් දෝවනය ,මල්වලට පැන් ඉසීමට හා බීමට යොදා ගෙන ඇත.උදා- ජේතවනාරාමයේ විශාල දොරටු පැන් මඩිය නම් ගොඩනැගිල්ලක් තිබී ඇත. පඨානඝර හෙවත් ආරාම ගෘහයද ආරාමවල තවත් වැදගත් අංගයක් විය.මුලදී මෙම ගොඩනැගිල්ල භාවනා කිරීමට පාවිච්චි කර ඇති අතර පසුකලකදී ආරාමයේ නායක ස්ථවිරයන්ගේ ලැගුම් ගෙය වී ඇත. ඇතැම් විට පඨානඝරය තුළ ධර්ම දේශනා ද පවත්වා ඇත. ආරාමයක ප්‍රධාන අංග වලින් එකක් ලෙස වැසිකිළියද සදහන් කළ හැකිය. ආරාම භූමිය ඇතුළත සුදුසු තැන් වල මුසුන් මඩු හා දර මඩු ද තිබී ඇත. මීට අමතරව පැන් මඩුවක්ද තිබී ඇත. පොත්ගුල්ද ආරාමවල තිබී ඇති අතර අනුරාධපුරයේ හා මාගම විශාල ආරාමවල පොත්පත්ද රැස්කර තබා ඇත. ක්‍රි.ව. 4හා 5වන ශතවර්ෂවලදී දීපවංශයද පාලි අට්ඨ කතාද මහවංශයද ලියැවී ඇත. බුද්ධඝෝෂාචාරයන් පාලි අට්ඨ කතා ලියුවේ ගන්ථාකර විහාරයෙහි වැඩ සිටිමින් බව මහවංශයේ දක්වා ඇත.
අනුරාධපුර යුගයේ ආරාම පාලනය
ආරාමයක පාලනය මුලුමනින්ම සංඝයා සතු කාර්යයක් විය.එක එක ආරාමයෙහි නේවාසික මහා ස්ථවිර කෙනෙක් සිට ඇත.ආරාමයේ විනයත් සාමයත් ගැන වගකීම පැවරුනේ උන් වහන්සේටය.විහාර,ගම් නොතිබුණු කාලයේ ආරාම පාලනය සුලු කටයුත්තක් වුවද ජනාවාස බිහිවීමත් සග පිරිස වැඩි වීමත් සමග ආරාම පාලනය කිරීම භාරදූර කටයුත්තක් විය.පුරාණ ලංකාවේ ආරාම පාලනය වූ ආකාරය ගැන සෙල් ලිපිවල දැක්වේ.ආරා‍මයෙහි සංඝයාද ආරාමිකයන්ද,දාසයන්ද විහාර ගම් පාලනයද පිළිබද එකල ව්‍යවස්ථා තිබී ඇත.එක් එක් අය විසින් ඉටු කළ යුතු කාර්ය නියම කොට දිවෙල්ද එක් එක් කාර්යට ගෙවිය යුතු පඩිනඩි ද නියම කොට තිබිණි.මෙම සියලු පාලන කටයුතු සලසන ලද්දේ සංඝයාගෙන් විමසා ඔවුන්ගේ කැමැත්ත අනුවය.ආරාම තුළ දී ආහාර ලබා ගැනීම,බෙහෙත්,ගිතෙල් ආදිය ලබා ගැනීම භික්ෂූන් විසින් වැඩිමහල් පිළිලෙට ගොස් ලබා ගත යුතු විය.දුසිල් හෙණුන්ට ආරාමයේ වාසය තහනම් වූ අතර ආරවුල් ඇති කර ගන්නා භික්ෂූන්ට ආහාර නොදී ඒවා බලු කපුටු ආදී සතුන්ට දැමිය යුතු බව එක් සෙල් ලිපියක දක්වා ඇත.එසේම වෙනත් ආරාම වලට අධාර කරන්නන් හෝ වෙනත් ආරාම සමග ආශ්‍රය කරන්නන් ඒ ආරාමයෙහි නොවිසිය යුතු බව ජේතවන සංස්කෘත සෙල් ලිපියේ දක්වා ඇත.මීට අමතරව ආරාම භූමියේ ගහකොළ කැපීමද තහනම් වූ අතර එසේ තහනම් කර ඇත්තේ පිටස්තර අමුත්තන්ගෙන් ආරාම රැක ගැනීම පිණිසය.මෙකළ අභයගිරියේ භික්ෂූන් 5000 ක් ද මහාවිහාරයේ භික්ෂූන් 3000 ක් ද වැඩවසා ඇත.මේනිසා ආරාම වල නඩත්තුව සදහා විශාල පිරිසක් සිට ඇත.පස්වන මිහිදු රජුගේ මිහින්තලා සෙල් ලිපියෙහි දැක්වෙන ආකාරයට මිහින්තලේ ආරාමයේ විවිධ වැඩකටයුතු පිණිස ස්ථිර සේවකයෝ 200ට වඩා සිට ඇත.ආරාමයේ සියලු කාර්මිකයින්ට ද භික්ෂූන්ට ද  රාජකාරියට වැටුප් ගෙවන ලදි.ආරාම නඩත්තු කර බලා ගැනීම පිණිස විශාල මුදලක් අවශ්‍ය වූ අතර එම ආදායම විවිධ මාර්ගයෙන් ලබා ගෙන ඇත.සැදැහැවතුන් තම වත්කමින් කොටසක් සංඝයාට පූජා කර ඇති මුත් ඒ අල්ප වශයෙනි.එම නිසා ස්ථිර ආදායම් මාර්ග හතරක් තිබී ඇත.එනම් ගම්බිම් හා කෙත්වතු,වැව් හා වේලි,පොලී ලබාගැනීම,බදු හා දඩ මුදල් අයකර ගැනීමයී. මෙකළ රජවරුන් සහ මෙහෙසියන් විසින් ද වෙනත් පුද්ගලයන් විසින් ද ආරාම වලට වැව් හා වේ ලි රාශියක් ද පූජා කර ඇත.ථෙරිය නිකායට ධාතුසේන රජු වැව් 18 ක් පූජා කර ඇත.එම වැව් හා වේලි වටිනා ආදායම් මාර්ගයක් ලෙස පැවත ඇති අතර දිය බදු නමින් බද්දක් වශයෙන් එම ආදායම ලබා ගෙන ඇත. 4වන හා 5වන ශත වර්ෂ වන විට ආර්ථිකමය වශයෙන් වෙනස්කම් සිදු වූ අතර ආගමික කටයුතු වලද පුදපූජා ක්‍රම වෙනස් විය.කෙත් වතු වැව් වේලි වෙනුවට ‍භෝග හා මිල මුදල් තැන්පත් කිරීම සිදු විය.උදා:-ඇමතියකුගේ පුතකු වූ සිරිනෙක නම් අයෙක් නුවර ට නැගෙනහිරින් පිහිටි දේවගිරි නම් ආරාමයක ප්‍රයෝජනය සදහා මහබතක ශ්‍රේණියෙහි කහවනු 100ක් තැන්පත් කළ බව ලබු ඇට බැදිගල ලිපියෙහි සදහන් වේ.තවත් ආදායම් ක්‍රමයක් නම් ආරාමවල දාසයන්ගේ නඩත්තුව සදහාත් ඔවුන් දාසකමින් මුදවාලීම සදහාත් මුදල් පූජා කිරීමයි.දාසයකු ලෙස සිටියදී පැවදි කරලීමද තහනම් විය.දාසයන් එම දාස බවින් මුදවාලීමත් ඔවුන්ගේ නඩත්තුවට මුදල් පරිත්‍යාග කිරීමත් මහගු පිනක් ලෙස සළකන ලදී.උදා- අනුරාධපුරයේ අභයගිරියේ දාසයන්ගේ පැවැත්ම පිණිස කහවනු පූජා කළ අය පිළිබද එම යුගයේ තිබී හමු වූ හයවන හා හත්වන ශත වර්ෂවලට අයත් නකටි සෙල් ලිපි 8ක සදහන් වී ඇත.එසේම ආරාමයක දාසයකු ලෙස කැපවීම මහත් ථල මහානිසංශ ගෙන සදන ආගමික පිංකමක් ලෙස සැළකිණි. 8වන අග්බෝ රජු තම මෑණියන් ලවා තමා සංඝයාට ජූජා කරවා තමාගේ වටිනාකමට සරිලන මුදලක් ගෙවූ බව සදහන් වේ.ක්‍රි.ව.පස්වන ශතවර්ෂයේ සිට අටවන ශතවර්ෂය පමණ වනතෙක් මෙම ආගමික සිරිත පැවත ඇති බව සෙල් ලිපිවල දක්වා ඇත.මෙම වහල් වෙළදාමෙන්ද සැබෑ වෙළදාමෙන්ද ආරාම වලට විශාල ආදායමක් ලැබී ඇත.
මහාවිහාරය
අනුරාධපුර යුගයේ තිබූ විශාලතම හා වැදගත්ම ආරාමය වූයේ මහාවිහාරයයි.ථෙරවාදී බුදුදහම ආරක්ෂා වූයේ ද මෙම විහාරෙහිය.මහාවිහාරය ගොඩනැගිලි කිහිපයකින් යුක්ත වූ අතර ඉතා සමෘද්ධිමත් විහාරයක් විය. ලෝවාමහාසෑය,මහාථූපය,ස්වර්ණමාළී මහාසෑය,මහා බෝධි යන ස්ථාන මහා විහාරයට අයත් විය.මෙහි භික්ෂූන් 3000ක් වැඩවාසය කර ඇත.තවද බුදුදහම වැලඳ ගැනීම පිණිස විදේශිකයෝ ද මහාවිහාරයට පැමිණ ඇත.මෙම යුගයේ මහාවිහාර හා අභයගිරි විහාර භික්ෂූහු අතර විවිධ මත ගැටුම් ඇති වී තිබේ.එය ථෙරවාදී හා මහායාන බුදුදහම අතර ඇති වූ නිකායවාදී මතභේධයකි.එසේම බ්‍රාහ්මණතිස්ස සාගතයෙහිදීද දමිළ ආක්‍රමණ වලදීද භික්ෂූන් විසින් අතහැර දැමීමක් ද සිදු විය.කෙසේ වෙතත් අනුරාධපුර යුගය පමණක් නොව ලාංකීය ආරාමයන් පිළිබද විමසීමේදී මහවිහාරය ප්‍රමුඛස්ථානයක් ගනී.
ථුපාරාමය
ථූපාරාමයද අනුරාධපුරයේ ඇති පූජනීය වූ විහාරයකි.එහි දාගැබෙහි කකුසද,කෝණාගම,කාශ්‍යප හා ගෞතම යන බුදුවරුන්ගේ ධාතු නිදන් කර ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.එසේම බුදුන් වහන්සේ නිරෝධ සමාපත්තියට සමවැදීමෙන් මෙම ‍චෛත්‍ය පාරිශුද්ධ කරන ලද බවට විශ්වාසයක් පවතී.ථූපාරාම විහාරයෙහි ශ්‍රීමහ බෝධියේ පැලයක් රෝපණය කර තිබේ.තවද ගජබාහු රජු විසින් ථුපාරාමයේ සංඝයා වෙත කරන ලද පරිත්‍යාගයක් ගැන පාලුමැකිච්චාව ශිලා ලිපියෙහි දැක්වේ.
ඉසුරුමුණිය හා වෙස්සගිරිය
මෙම විහාර දෙක කරවන ලද්දේ දේවානම්පියතිස්ස රජු විසිනි.ස්වභාවිකව පිහිටි ගලක් හාරා වෙස්සගිරිය නිර්මාණය කරඇත.මහාවිහාරය,ථූපාරාමය,චේතියවහාරය,ඉසුරැමුණිය හා වෙස්සගිරිවිහාර අනුරාධපුර පංච මහා විහාර ලෙස හදුන්වන ලදි.නමුත් අනෙකුත් විහාර මෙන් ඉසුරුමුණිය හා වෙස්සගිරිය ගැන තොරතුරු පලිඅටිඨකතාවන් හි සඳහන් වී නොමැත.
අභයගිරිවිහාරය
අභයගිරිය වට්ටගාමිණීඅභය රජු විසින් කරවන ලද්දකි.එකල අභයගිරිය හා ජේතවන විහාර දෙක,අභයගිරිය ජේතවනය ලෙසත් ජේතවනය අභයගිරිය ලෙසත් වරදවා වටහාගෙන ඇති බව ගයිගර් මහතා විසින් පෙන්වා දී ඇත. වෛතුල්‍යයවාදීන්ගේ ප්‍රධානස්ථානය වූයේ අභයගිරියයි.නිකාය භේදය නිසා මහාවිහාරවාසීන් සමග මතභේද ඇති වීමද මහායාන බුදු සසුනෙහි චිරස්ථිතිය උදෙසා කටයුතු කිරීම නිසාද අභයගිරි විහාරවාසීන් වැදගත්වේ.
දක්ඛිණගිරි විහාරය
අනුරාධපුර නගරයට දකුණු දෙසින් පිහිටා ඇති මෙම විහාරය කලක් සාගලිය නිකායෙහි ප්‍රධාන ස්ථානය වී පැවතිණි. අට්ඨ කතා වලද මහවංශයෙහිද දක්ඛිණගිරි විහාරය ගැන සදහන් වේ.සද්ධාතිස්ස රජු විසින් කරවන ලද්දක් වන මෙම විහාරය කලක් රහතුන් වහන්සේලාගේ වාසස්ථානයක් ලෙස ප්‍රකටව ඇත.
සමාලෝචනය
ලාංකීය ඉතාහාසය දෙස බැලූ විට අනුරාධපුර යුගය ලාංකීය සංස්කෘතික අංග වර්ධනයට මූලික වූ අතිශය වැදගත් යුගයක් ලෙස හැදින්විය හැක. බෞද්ධ සංස්කෘත වර්ධනයෙහිලා මෙකළ සිටි රජවරු හා රට වැසියන් ඉමහත් ලෙස දායක වී ඇත. අනුරාධපුර යුගයේ සියලු ආගමික ගොඩනැගිලි ආරාම ඇසුරින් නිර්මාණය වී ඇත. අනුරාධපුර යුගය මෙකළ රටේ අගනුවර වශයෙන් පැවතීම තුල එහි වූ විහාරාරාම විශේෂ සැලකිල්ලට ලක්ව ඇත. එමෙන්ම මුල් යුගයේ ගල්ලෙන් භික්‍ෂූ වාසස්ථාන වූ අතර පසු කලෙක ඒවා විශාල ගොඩනැගිලි වලින් යුත් ආරාම බවට පත්ව ඇත. ආරාම පාලනය විධිමත් අයුරින් පැවත ඇත. ආරාම වලට ලැබුණූ ආදායම් තුලින් පෙනී යන්නේ විශාල ධනස්කන්ධයක් ආරාම සතුව පැවති බවයි.ආරාම මගින් විශාල ධන පරිත්‍යාග ද සිදුකර ඇත.අනුරාධපුර යුගයේ ආරාම ලාංකීය සංස්කෘතියටත් බුදු සසුනටත් මධස්ථානයක් වී ඇත.
මුලතිව් මැතිවරණ කොට්ඨාසය
මුලතිව් මැතිවරණ කොට්ඨාසය ජූලි 1977 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ කොට්ඨාස අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය නම් ලද්දේ උතුරු පළාතේ මුලතිව් දිස්ත්‍රික්කයේ,  මුලතිව් නගරය අනුව යමිනි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස වූ කොට්ඨාස 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී මුලතිව් මැතිවරණ කොට්ඨාසය වෙනුවට  වන්නි බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය  ආදේශ කරනු ලැබුව ද බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය තුළ ඡන්ද කොට්ඨාසයක් ලෙස මුලතිව් දිගටම පවතියි.
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුණු අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:මුලතිව් දිස්ත්‍රික්කය
ඇස (බහුරුත්හරණය)
ඔබට අවශ්‍ය අංශය තෝරාගන්න.
කිංසි පරිමාණය
කිංසි පරිමාණය, විෂමලිංගික-සමලිංගික ශ්‍රේණිගත කිරීමේ පරිමාණය ලෙසද හැඳින්වේ. යම් අවස්ථාවක දී කෙනෙකුගේ අත්දැකීම් හෝ ප්‍රතිචාරය මත පදනම්ව පුද්ගලයෙකුගේ ලිංගික දිශානතිය විස්තර කිරීමට භාවිතා වේ. පරිමාණය සාමාන්‍යයෙන් 0 සිට, එනම් තනිකරම විෂමලිංගික, 6 දක්වා, එනම් තනිකරම සමලිංගික දක්වා විහිදේ. කිංසි වාර්තාවන්හි හි පිරිමි සහ ගැහැණු වෙළුම් දෙකෙහිම, "X" ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇති අතිරේක ශ්‍රේණියක්, "සමාජ-ලිංගික සම්බන්ධතා හෝ ප්‍රතික්‍රියා නොමැත" ලෙස දක්වා ඇත. මෙම වාර්තා මුලින්ම Sexual behavior in the human male නම් කෘතිය තුළ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද්දේ Alfred Kinsey, Wardell Pomeroy විසිනි (1948).
ඉතිහාසය
කිංසි පරිමාණයේ නිර්මාතෘ ඇල්ෆ්‍රඩ් කිංසි "ලිංගික විප්ලවයේ පියා" ලෙස හැඳින්වේ. කිංසි පරිමාණය නිර්මාණය කරන ලද්දේ ලිංගිකත්වය සමලිංගික සහ විෂමලිංගික ලෙස දැඩි කාණ්ඩ දෙකකට නොගැලපෙන බව පෙන්වීම සඳහා ය. ඒ වෙනුවට, කිංසි විශ්වාස කළේ ලිංගිකත්වය තරලයක් වන අතර කාලයත් සමඟ වෙනස් වීමට යටත් වන බවයි. සමාජ සංස්කෘතික ලේබල් භාවිතා කිරීම වෙනුවට, කිංසි ප්‍රධාන වශයෙන් පරිමාණයෙන් පුද්ගලයන් ඇගයීම සඳහා හැසිරීම් තක්සේරු කිරීම් භාවිතා කළේය. කිංසිගේ පළමු ශ්‍රේණිගත කිරීමේ පරිමාණයට විවිධ සිද්ධි අධ්‍යයනයන් තිහක් නියෝජනය කරන කාණ්ඩ තිහක් තිබුණි, නමුත් ඔහුගේ අවසාන පරිමාණයට ඇත්තේ කාණ්ඩ හතක් පමණි. ඔහුගේ පර්යේෂණය පුරාවට සම්මුඛ පරීක්ෂණ 8,000 කට වඩා පවත්වන ලදී.
පරිමාණයේ වගුව
කිංසි පරිමාණය තුළ විෂමලිංගික ආශාවන් හෝ ලිංගික අත්දැකීම් ඇති අය සඳහා 0 සිට, සම්පූර්ණයෙන්ම සමලිංගික ආශාවන් හෝ අත්දැකීම් ඇති අය සඳහා 6 දක්වා, සහ විවිධ මට්ටමේ ආශාවන් හෝ අත්දැකීම් ඇති අය සඳහා 1-5 දක්වා පරාසයක පවතී. පරිමාණයේ කාණ්ඩ හතට සෑම පුද්ගලයෙකුගේම ලිංගිකත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම ග්‍රහණය කර ගත නොහැකි බව කිංසි හඳුනා ගත්තේය.
තෝරියම්
තෝරියම් යනු රසායනික මූලද්‍රව්‍යයකි. එහි පරමාණුක ක්‍රමාංකය 90 වන අතර සංඛේතය Th වේ. ස්වභාවිකව විශාල වශයෙන් හමුවන විකිරණශීලී මූලද්‍රව්‍යයකි.
මූලද්‍රව්‍ය ලැයිස්තුව
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:රසායන ද්‍රව්‍ය
ජීවන්ත හා දිසාලා
ර්හ්ග්ග්ග්ග්ෆ්ෆ්ෆ්ෆ්ෆ්ක්ව්ව්වූඋය්ජ්ම්ම්ජ්ජ්ජ්ජ්ජ්ජ්ජ්
ප්‍රඥ්ඥාව (බුදු දහම)
අනිච්ඡ, දුක්ඛ, අනත්ත යන ස්වභාවික ධර්මතා පිළිබඳව පුද්ගලායකු තුල නිවැරදි අවබෝධය ඇත්නම් එය ප්‍රඥ්ඥාව නම්වේ.
පාලි ධර්ම ග්‍රන්ථ
පාලි ධර්ම ග්‍රන්ථයන්හි ප්‍රඥාවට විවිධ අර්ථ නිරූපණ සහිත වන අතර එය සියලු වස්තුවල අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම හා චතුරාර්ය සත්‍ය පිළිබඳව ඇති සමාධිගත විදර්ශනාව යන අර්ථය මත පදනම් ව ඇත.
පංච ඉන්ද්‍රිය සංකල්පය පැහැදිලි කිරීම සඳහා බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රඥාව යොදාගෙන ඇත.
“අවබෝධය යනු අනිත්‍යතාවය වටහාගැනීම නිසා සියළුදේහිම යථාස්වරූපය අවබෝධ කර ගැනීමයි. මෙය දුක, දුකට හේතුව, දුක නැතිකිරීම, නැති කිරීමේ මග යන්න නියම ලෙස අවබෝධයයි.”
ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේදී සම්මා දිට්ඨි (නිවැරදි දැක්ම), සම්මා සංකප්ප (නිවැරදි සිතුවිලි) යන කොටස් දෙක ප්‍රඥාවට අයත් වේ.
විශුද්ධි මාර්ගය
ක්‍රි.ව 5 වන සියවසේ දි බුද්ධඝෝෂ හිමිපාණන් වහන්සේ විසින් ලියන ලද විශුද්ධි මාර්ගයේ ප්‍රඥාව යනු අවිද්‍යාවේ අන්ධකාරය දුරු කරන මඟයි. එය හට ගැනීමට හේතුවන්නේ සමාධියයි.
'''ප්‍රඥාව වර්ධනය වීමේ මාර්ගය බුද්ධ ඝෝෂ හිමියෝ ගසක ස්වරූපයෙන් පෙන්වුහ. මෙම ගස වැඩීමට හේතුවන පස වන්නේ,'''
-	පංචා‍ආයතන
-	ඉන්ද්‍රිය හා ආයතන 18
-	ඉන්ද්‍රිය 22
-	චතුරාර්ය සත්‍යය
-	පටිච්ච සමුප්පාදය
එහි මුල නම්,
-	සීලයෙන් පරිපුර්ණ වීම
-	සිහියෙන් පරිපුර්ණ වීම
එහි කඳ තැනී ඇත්තේ,
-	අවිශ්වාසයෙන් තොරවීම
-	ප්‍රඥාවෙන් හා දෘෂ්ටියෙන් පිරිසිදු වීම.
බුද්ධ ඝෝෂ හිමිපාණන්ට අනුව ‍යමෙකුට ප්‍රඥාව අවබෝධ කර ගැනීමට අවශ්‍ය නම් පළමුව පස, මුලය හා කඳ යන පිළිවෙලින් අවබෝධ කර ගත යුතුය. ප්‍රඥාව දස පාරමිතාවෙන් 4 වන පාරමිතාවයි.
ති‍්‍රවිධ ශික්‍ෂා යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන, සීල, සමාධි, ප‍්‍රඥාව අධි සීල, අධි චිත්ත, අධි ප‍්‍රඥා වශයෙන් දැක්වේ. එහෙත් මේ දෙක අතර සාමාන්‍ය වෙනසක් පවතින බව පමණක් දැනගෙන සිටීම ප‍්‍රයෝජනවත්ය.
බුදු රජාණන් වහන්සේ තම ශ‍්‍රාවක වූ ශ‍්‍රමණයන් විසින් අනුගමනය කළයුතු ‘ශ‍්‍රමණ කරණීය’ නම් කාර්ය තුනක් දේශනා කොට ඇත.
“මහණෙනි ශ‍්‍රමණ කරණිය තිදෙනෙකි. කවර තිදෙනෙක් ද.
අධි ශීල
ශික්‍ෂා සමාදානය, අධි චිත්ත ශික්‍ෂා සමාදානය, අධි පඤ්ඤා ශික්‍ෂා සමාදානය යනුය.
“තීණිමානී භික්‍ෂුවේ, සමණස්ස සවණ කරණීයානී කතමානි තීණී අධි සීල සික්ඛා සමාදානං, අධි චිත්ත සික්ඛා සමාදානං, අධි පඤ්ඤා සික්ඛා සමාදානං” සීලයෙන් (අධි ශීලය) හා සමාධියෙන්
(අධි චිත්ත)
සංයමය ඇතිකරගත් කල්හි මාර්ග ඵලාවබෝධය පිණිස ප‍්‍රඥාව (අධි පඤ්ඤාවම) දියුණු කරගත යුතුයි.
එනම් සතර මඟ, සතර ඵල හා ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයම ප‍්‍රගුණ කළ යුතුය. මෙහි අධි ප‍්‍රඥා යනුවෙන් හැඳින්වූයේ සතර මඟ, සතර ඵල අවබෝධ කර ගැනීමයි.
“සචිත්ත පරියෝ දපනං යන තන්හී දි සිය සිත මනාව පිහිටුවා පිරිසුදු කර ගැනීම ගැන කියවේ. සිත පිරිසුදු කරගන්නවා යැයි කියනුයේ නීවරණයන් කෙරෙන් තම සිත පිරිසුදු කර ගැනීමයි.
නිවන් මඟ අවුරන, නිවන වලක්වන අර්ථයෙන් නීවරණ යැයි කියන මොව්හු නම් කාමච්ඡන්ද, ව්‍යාපාද, තීනමිද්ධ, උද්ධච්ච කුක්කුච්ච, විචිකිච්චා යන මොව්හු පස්දෙන පංචනීවරණයෝ ය.
අධි ප‍්‍රඥා යනු අනුක‍්‍රමයෙන් දියුණුවන ප‍්‍රඥාවයි. ලෞකික ප‍්‍රඥාව නොව ලෝකයේ යථා ස්වභාවය අවබෝධ කරගනු ලබන නුවණ මින් අදහස් කෙරේ.
සමාධි – විදර්ශණ අතුරෙන් විදර්ශනාවම අධි ප‍්‍රඥාවයි. අනිත්‍ය, දුºඛ, අනාත්ම යන ති‍්‍රලක්‍ෂණයන් විශේෂ කොට දැකීම, දැනීම විදර්ශනාවයි. ඒ තීක්‍ෂණ දැක්ම අධි ප‍්‍රඥා ශික්‍ෂාවයි. මජ්ම නිකායේ රථ විනීත සූත‍්‍රයේ සප්තවිධ විශුද්ධියක් දක්වා ඇත. සීල විශුද්ධිය, චිත්ත විශුද්ධිය, කංඛා විකරණ විශුද්ධිය, මග්ගාමග්ග දස්සන විශුද්ධිය, පටිපදාඤාණ දස්සන විශුද්ධිය, ඤාණ දස්සන විශුද්ධිය යනු ඒ විශුද්ධි හතයි.
ඉන් මුල් විශුද්ධි දෙක විදර්ශනා ප‍්‍රඥා නමැති වෘක්‍ෂයේ මූල හැටියටත් ඉතිරි විශුද්ධි පහ විදර්ශනා ප‍්‍රඥා නමැති වෘක්‍ෂයේ කඳ හැටියටත් දැක්වේ. ඒ ප‍්‍රඥාව විශුද්ධිය උපදවා ගැනීමෙන් අධි ප‍්‍රඥාව ලබා අමා මහ නිවන් ඵලය ලබාගනී.
දෘෂ්ඨි විශුද්ධිය
නාම රූප ධර්මයන් අනිත්‍ය, දුºඛ, අනාත්ම යන ති‍්‍රලක්‍ෂණ නාම වශයෙන් ඇති සැටියෙන් නුවණින් සලකා බලා සිත පිරිසිදු කර ගැනීම දෘෂ්ඨි විශුද්ධියයි. මේ දෘෂ්ඨි විශුද්ධිය උපදවා ගැනීමෙන් ශාස්වත හා උචෙච්ද දෘෂ්ඨි දුරුවී යන්නේය.
කංඛා විතරණ
විශුද්ධිය
නාම, රූප, ධර්ම සර්වබලධාරී දෙවියකුගේ නිර්මාණයක් නොව හේතුඵල අනුව ඇතිවන්නක් බව නුවණින් පිරිසිඳ දැනීම කංඛාවිතරණ විශුද්ධියයි. අවිද්‍යා, තෘෂ්ණා, උපාදාන, කර්ම යන ධර්මතාවයන් හතර නාම, රූපයාගේ ඉපදීමට හේතු ප‍්‍රත්‍යයන් විසින් ද ආහාර උපනිශ‍්‍රය ප‍්‍රතාපයන් විසින් ද නුවණින් පිරිසිඳ දැනගනී.
මෙසේ හේතු ප‍්‍රත්‍යයන් දුටු යෝගාවචරයා තවදුරටත් ත‍්‍රයිකාලික තම පැවැත්ම සොයා බලයි. එකල්හි ෂොඩශවිධ කංඛාව පහළ කර ගෙන පඤචස්කන්ධය පිළිබඳ ඇතිවූ සැකය ප‍්‍රහීණ කරගනී.
මාර්ගාමාර්ග ඥාන දර්ශන විශුද්ධිය
නිවන් මාර්ගය මෙයයි. නිවන් මාර්ගය මෙය නොවේයැයි මග නොමග පිරිසිඳ දැනුම් වශයෙන් උපදවන ඤාණය මාර්ගාමාර්ග ඤාණ දර්ශන විශුද්ධියයි. නාම, රූප, ධර්ම, කාල, විමර්ශන වශයෙන්ද මෙනෙහි කිරීමෙන් පඤචස්කන්ධය අතිත්‍ය, දුºඛ, අනාත්ම වශයෙන්ද විමර්ශනය කළ යුතුය.
රූපස්කන්ධය අතීත රූපාදි එකලොස් ආකාරයකින් බෙදා නුවණින් පිරිසිඳ බැලිය යුතුය. එම එකලොස් වැදෑරුම් හැම රූපයක්ම ක්‍ෂය වන හෙයින් අනිත්‍ය වේයැයි සම්මර්ශනය කළ යුතුය.
එකල්හි අනිත්‍ය සම්මර්ශන ඥානය පහළවේ. අනතුරුව දුºඛ වශයෙන් මෙනෙහි කිරීමෙන් දුºඛ සම්මර්ශන ඤාණය පහළවේ. අනාත්ම වශයෙන් මෙනෙහි කරන කල්හි අනාත්ම සම්මර්ශන ඤාණය පහළවේ.
විවිධාකාරයෙන් උත්පාදයත්, විනාශයත් නුවණින් විමසා බලන කල්හි උදව්‍ය ඤාණය පහළවේ. තවදුරටත් නුවණින් භාවනා කරන කල්හි මාර්ගාමාර්ග ඤාණදර්ශන විශුද්ධිය පහලවේ.
මින් මුල් ඥාන අට වෙන් වෙන්ව ගෙන නැවත නැවත අනු පිළිවෙලින් සලකා බැලීමෙන් නව මහා විදර්ශන ඥානය පහළවේ. පෘථග්ජන ආසාව ඉක්මවා මාර්ගඵලයන් ලබාගැනීමට මේ ප‍්‍රතිඥා ඥාන දස්සන විශුද්ධිය උපලයෝගි වේ.
ඥාන දස්සන විශුද්ධිය
සතර මග, සතර ඵල පිළිබඳවූ ඥානය, ඥාන දස්සන විශුද්ධියයි. පටිපදා ඥාන දස්සන විශුද්ධියත්, ඥාන දස්සන විශුද්ධියත් අතර ඇති සම්බන්ධය ඉතා වැදගත්ය. එය පෘථග්ජන භාවයෙන් මිදී ආර්ය භාවයට, නිර්වාණ මාර්ග ඵලයන්ට පත්වීමේ අවස්ථාව නිසාවෙන්ය.
සොතාපත්ති ආදී මාර්ග ඵලයන් පසක් කරගැනීම ඥාන දස්සන විශුද්ධිය වේ.
නිවන කරාම ගමන් කරන අර්ථයෙන් සොතාපත්‍ය වූ ප‍්‍රථම ආය්‍ය¡ මාර්ග පුද්ගලයා කවර කවම දාවත් සතර අපායොත්පත්තියට පත් නොවී සත්වෙනි ජන්මය පරම (අවසන් කොට නිවන් පසක් කරගනී.
ඒ සත්තක්ඛත්තුපරම සොතාපත්ති පුද්ගලයාය. දෙවන ජන්මයේදී නිවන් පසක් කරගන්නා ඒක බීජී සොතාපත්ති පුද්ගලයාය. ඒ අතරතුර ජන්මවලදී නිවන් පසක් කරගනු ලබන්නේ කෝලං කෝල සොතාපත්ති පුද්ගලයාවේ.
සත්වයා සසර බැඳ තබන බැමි වූ දස සංයෝජනයන් ගෙන් සක්ඛාය දිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බත, පරාමාස යන සංයෝජනයෝ සම්පූර්ණයෙන් ප‍්‍රහීණ වෙති.
දෙවෙනි මාර්ග ඵලස්ථ ආර්ය පුද්ගලයා වනුයේ සකුදාගාමී පුද්ගලයාය. එක්වරක් පමණක් මනුෂ්‍ය භූමියට පැමිණ නිවන් පසක් කරගනී. කාමරාග - ව්‍යාපාද සංයෝජනයෝ තුනීවීම සිදුවේ.
ප‍්‍රතිසන්ධි වශයෙන් නැවත කාම ලෝකයට නොපැමිණ සුද්ධාවාසයේදීම නිවන් පසක් කරගනු ලබන්නේ අනාගාමී ආර්යය පුද්ගලයාය. සකුදාගාමි ආර්යය පුද්ගල අවස්ථාවේදී තුනී කරගත් කාමරාග, ව්‍යාපාද සංයෝජනයෝ සම්පූර්ණයෙන්ම ප‍්‍රහීනවේ.
අග‍්‍ර දක්‍ෂිණර්භ හෙයින් පූජාවන් ලබන්නට සුදුසු බැවින් අර්හත් වූ නම් සංසාර චක‍්‍රයෙහි කෙලෙස් අර කැපූහෙයින් අර්හත් වූ රහසින්වත් පව් නොකරන හෙයින් අර්හත්වූ මේ ආර්යය පුද්ගලයා දස සංයෝජනයන් අතුරින් උද්ධම්භාගීය වූ රූප රාග, අරූපරාග, මාන – උද්ධච්ච හා අවිජ්ජා යන සංයෝජිතයන් සම්පූර්ණයෙන් ප‍්‍රහීණ කොට සියලු කෙලෙස් මුළුමනින්ම දැන ක්‍ෂය කිරීමෙන් සෝපාදිසේස පරි නිර්වාණයට පත්වන්නේය.
ඉහතින් දක්වන ලද අධිප‍්‍රඥා සංඛ්‍යාත සප්ත විශුද්ධි අතුරින් මුල් විශුද්ධි හය ලෞකිකවේ. ඤාණ දස්සන විශුද්ධිය ලෝකෝත්තර වේ. සීල, සමාධි, ප‍්‍රඥා යන ති‍්‍රවිධ ශික්‍ෂාවන්ට සප්ත විශුද්ධින් ඇතුළත් වන්නේ මේ අයුරින්ය. ශීල විශුද්ධිය ශීල ශික්‍ෂාවටත්, චිත්ත විශුද්ධිය සමාධි ශික්‍ෂාවටත් ඇතුළත් වන අතර දිට්ඨි විශුද්ධි ආදී සෙසු විශුද්ධින් ඇතුළත් වන්නේ ප‍්‍රඥා ශික්‍ෂාවටය.