cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
සියම් නිකායේ ශ්‍රී රෝහණ පාර්ශවය
ඉතිහාසය
මෙලෙස ශිෂ්‍යානුශිෂ්‍ය පරම්පරා බිහිකර ගනිමින් ස්‍යාමෝපාලි වංශික මල්වතු විහාර පාර්ශ්වය පහත රට ව්‍යාප්ත කරවීමෙහි ලා සුවිශේෂී කාර්යභාරයක් පහතරට භික්ෂූන් වහන්සේ විසින් සිදු කළ බව පැහැදිලිය. ඉහත දැක්වූ අයුරින් රෝහණ දේශීය සංඝයා සමග මල්වතු මහාවිහාරයේ පැවති දැඩි සබැඳියාව බිඳීගියේ මල්වතු මහාවිහාරීය හිමිවරු කිහිපදෙනෙකුගේ අත්තනෝමතික, අදූරදර්ශී ක්‍රියාකලාප හේතුවෙනි. මුල දී ඒකාබද්ධව පැවති උක්ත සබරගමුව ඇතුළු පහතරට නායක ධුරය හා ශ්‍රීපාදස්ථාන නායක පදවිය බෙදා වෙන්කර කිහිප නමකට දීම, ඒ තනතුරු දැරූ රුහුණේ නා හිමිවරුන්ට විරුද්ධව රජුට ගතුකියමින් භේදකිරීම වැනි කූටෝපක්‍රම මගින් එම නායක පදවි රුහුණු සංඝයාගෙන් උදුරාගෙන මල්වතු විහාරීය භික්‍ෂූන්ට ම හිමිකර ගැණුනි. එමෙන් ම උපසම්පදාව දීමේ දී මූලිකව ක්‍රියාකරන, ස්‍යාමෝපාලිවංශික මහානිකායේ ප්‍රධාන තනතුරු හිමිවනුයේ මල්වතු විධායක කාරක සංඝ සභාවේ හිමිවරුන්ට පමණි. එම විධායක සභාවට රුහුණේ භික්‍ෂූන්ට ඉදිරිපත්විය හැකි අවස්ථාව ද ක්‍රමයෙන් අහිමි කෙරුණි. ක්‍රමයෙන් පහතරට භික්‍ෂූන්ට කෙණහිලිකම් කිරීම හා පහත් කර සැලකීම් මල්වත්තෙන් සිදුවිය. උපසම්පදාපේක්‍ෂකයන් පවා මූලස්ථානයේ අපේක්‍ෂකයන් හා පිටපළාත්වල අපේක්‍ෂකයන් ලෙස දෙපිලකට බෙදා උපසම්පදා කිරීම ද සිදුවිය. උපසම්පදාපේක්‍ෂකයන්ට ලැබෙන විශේෂ අවස්ථාවක් වන ‘වාහලනාග’ හිමිකම පිටපළාත්වල අපේක්‍ෂකයන්ට නොදෙන ස්වභාවයක් ද ඇතිවිය. මෙවැනි අගතිගාමී අකටයුතුකම් රැසක් ඇතිවී ඒකාධිකාරයක් මල්වතු මහා විහාරයේ ඇතිවිය. ස්‍යාමෝපාලි මහා නිකායයේ මූලස්ථානය වන මල්වතු විහාරීය විධායක සංඝ සභාවට ඇතුළත් හිමිවරු පිළිබඳවත්, එම සභාවට හිමිවරු පත්කරන ක්‍රමවේදය පිළිබඳවත් තත් නිකායික නාහිමිවරු පවා නොදනිති. රාජනියෝගයක් වරදවා ගැනීමෙන් ලබා දෙන උපසම්පදාව ද එක් කුලයකට පමණක් සීමා විය.
මෙම තත්ත්වයන් නිසා 1753 වර්ෂයෙන් පසුව ලක්දිව වෙනත් නිකාය රැසක් ඇති විය. පසුව ඒවා සමගි සම්පන්න වූ අතර දැනට සියම් නිකාය, අමරපුර නිකාය හා රාමඤ්ඤ නිකාය නමින් ප්‍රධාන නිකාය තුනක් ව පවතියි. ඒ විතරක් නොව 1764 දක්වා ඒකාබද්ධව උපසම්පදාවන් සිදුවූ ස්‍යාමෝපාලි වංශික මහා නිකායයේ වෙන් වෙන් පාර්ශ්ව ඇතිවී පැවිදි උපසම්පදාවන් වෙන් වෙන් ව සිදුකරන තත්ත්වයට පත්විය. සියම් මහා නිකායයේ අස්ගිරි පාර්ශ්වය 1765 දී ත්, කැලණි පාර්ශ්වය 1856 දී ත්, කෝට්ටේ පාර්ශ්වය 1894 දී ත්, ඌව පාර්ශ්වය 1939 දී ත්, වනවාස පාර්ශ්වය 1968 දී ත් මල්වතු විහාරයේ පෝයගෙයින් බැහැරව උපසම්පදා කර්ම කිරීම හා විහාරාධිපති-නායක පදවි පිරිනැමීම සිදුකිරීම ඇරඹූහ. 1986 දී රෝහණ පාර්ශ්වය ආරම්භ වූයේත් උක්ත මල්වතු මහාවිහාරයේ ඒකාධිකාරීත්‍වයේ ප්‍රතිඵලයක් වශයෙනි. එම කර්තව්‍යයේ පුරෝගාමී වූ මහාචාර්ය කඹුරුපිටියේ වනරතනාභිධාන මහානායක හිමි මල්වතු මහා විහාරයේ පැවති අධිකාරීත්‍වයට එරෙහිව තමන් වහන්සේට පෙර සිදු වූ විරෝධතාවන් කිහිපයක් දක්වති.
මෙම ක්‍රියාදාමයන් ව්‍යර්ථවීමට බලපෑ හේතු විමසා බැලූ අතිපූජ්‍ය කඹුරුපිටියේ වනරතන මහ නා හිමියෝ රුහුණේ සියලු විහාරස්ථාන නියෝජනය වන පරිදි ඒවායේ දෙවන, තෙවන තනතුරු දරණ උගත් හිමිවරු තිස් නමක් කැඳවා 1981 අප්‍රේල් 02 දින මල්වතු පාර්ශ්වයේ මාතර දිස්ත්‍රික් ප්‍රාදේශීය සංඝ සභාව පිහිටවූහ. එහි සභාපති වශයෙන් මහාචාර්ය කඹුරුපිටියේ වනරතන නා හිමි පත්වූ අතර සපුගොඩ විද්‍යානිකේත පිරිවෙන් විහාරාධිපති ගතාරේ සුගතපාල හිමියෝ ලේකම් වශයෙන් පත්වූහ. එම ප්‍රදේශීය සංඝ සභාව පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන පරමාර්ථ තුනක් විය.
මෙම සංඝ සභාව මගින් මල්වතු විහාරය සමග සාකච්ඡා කිරීමට අවස්ථා ඉල්ලූ නමුත් නොලැබුණි. පසුව බෞද්ධ කටයුතු පිළිබඳ කොමසාරිස් අර්ඩ්ලි රත්වත්තේ මහතාගේ මැදිහත්වීමෙන් 1984 නොවැ. 03 දින රුහුණෙන් වැඩි හිමිවරු සමග මල්වතු මහාවිහාරයේ දී මල්වතු මහනාහිමියන් සමග සාකච්ඡාවක් පැවැත්විණි. එහි දී ඉදිරිපත් කළ ඉල්ලීම් පහකි.
මෙසේ ඉල්ලන ලද්දේ මල්වතු විහාරීය ව්‍යවස්ථාවේ ම ඇති අයිතියකි. ‘මහනුවර උභය විහාරවාසී ධර්මධර, විනයධර ස්ථවිරයන් දාහතර නමක් ද පිටිසර රටවල්, දිසාවල්වල සංඝයා ද ඇතුළුව මහනුවර උභය විහාරයේ මහානායක, අනුනායක ආදී තනතුරු පත්කරන්නට ඕනෑය.’ සියමෙන් වැඩි උපාලි තෙරුන් ප්‍රධාන පළමු දූත පිරිස මල්වතු පොහොය සීමාව සම්මත කිරීමෙන් පසුව ශ්‍රී වර්ධනපුරාදී නානා ස්ථානවල සීමා බන්‍ධනය කළ බව ස්‍යාමෝපසම්පදා වතෙහි කියැවේ. අස්ගිරි විහාරයේ ගෙඩිගේ ලඟ මළුවෙහි බද්ධ සීමා බැඳීමේ පටන් ස්ථාන 25 ක සීමා බඳින ලද්දේ ප්‍රදේශීය වශයෙන් උපසම්පදාවන් සිදුකිරීමට පහසුවනු පිණිසයි. එදා පිහිට වූ දකුණේ මුල් ම පොහොය සීමාව මූලගිරි මහා විහාරයේ ඇතැයි කියැවේ. එනිසා ඉහත ඉල්ලීම් මල්වතු ව්‍යවස්ථාවටත්, ස්‍යාමෝපාලි මහා නිකායේ ආදීකර්තෲන්ගේ අභිමතාර්ථයන්ටත් අනුකූල වූ ඒවා ම විය.
මේ ඉල්ලීම් සියල්ල මල්වතු විහාරයෙන් ප්‍රතික්‍ෂේප වූ බැවින් 1984 දෙසැම්බර් 21 දින මාතර කොටුවේ මිගදාය සිරි රතනපාල පිරිවෙණට රැස්වූ රුහුණේ තෙරවරු ‘ශ්‍රී රෝහණ මහා සංඝ සභාව’ පිහිටුවා ගෙන එතෙක් ‘සම්මුති’ නමින් පැවති පුවත්පත ‘ශ්‍රී රෝහණ’ නමින් පළකිරීමට තීරණය විය. වලස්ගල ශ්‍රී සරණංකර පිරිවෙණ හා මිද්දෙණිය පුරාණ විහාරය යන ස්ථානයන්හි පැවති සාකච්ඡාවලින් රුහුණේ වෙන ම උපසම්පදාවක් කළ යුතුයැයි යෝජනා ස්ථීර වූ හෙයින් මල්වතු විහාරීය නායක තනතුරෙන් වනරතන හිමියෝ ඉල්ලා අස්වූහ. ඒ සම්බන්‍ධ සාකච්ඡාවකට සිරිමල්වත්තේ ආනන්දාභිධාන මල්වතු මහනාහිමියන් කළ ආරාධනාවට අනුව කොළඹ චාරිකාරාමයේ දී තත් සාකච්ඡාව පැවැත්වුණි- එහි දී රෝහණ උපසම්පදාවට මල්වත්තේ විරුද්ධත්‍වයක් නැති බව පැවසුණි. ඒ අනුව රෝහණ සංඝ සභාවේ උපසම්පදාවන් ලියාපදිංචි කිරීමට නීතිමය අවසරය 1984 දෙසැ. 30 දිනැති ලිපියෙන් බෞද්ධ කොමසාරිස් විසින් ලබා දෙන ලදී.
රෝහණ සංඝ සභාවේ පළමු උපසම්පදා මහෝත්සවය 1986 අප්‍රේල් 24 දින ඌරාපොල සිරි රතනජෝති පිරිවෙන් විහාරස්ථානයේ පැවැත්වුණි. පූර්ණ සංඝ සභාවකට අවශ්‍ය ව්‍යවස්ථා හා කතිකාවත් සකසා, බුද්ධශාසන අමාත්‍යාංශයේ ලියාපදිංචි කර, කෝට්ටේ කල්‍යාණි සාමග්‍රී ධර්ම මහා සංඝ සභාවේ උපකාර ලබා කර්මාචාර්යවරු පුහුණුකර, උපාධ්‍යායවරු පත්කර, පළමු හා දෙවන උපසම්පදා උත්සව පැවැත්වීමෙන් අනතුරුව රෝහණයේ ඓතිහාසික උරුමය සහ අනන්‍යතාවය සුරකිනු සඳහා පිහිට වූ ශ්‍රී රෝහණ මහා සංඝ සභාවේ ප්‍රථම මහානායක ධුරයට එවකට ඌරාපොල සිරි රතනජෝති විද්‍යායතන පිරිවෙන් විහාරාධිපති ධුරය දැරූ, ත්‍රිපිටකවාගීශ්වරාචාර්ය, සාහිත්‍යසූරී, පුරාවිද්‍යා චක්‍රවර්ති, මහාචාර්ය, මහෝපාධ්‍යාය අතිපූජ්‍ය කඹුරුපිටියේ වනරතනාභිධාන මහා ස්වාමීන්‍ද්‍රයන් වහන්සේ 1987 අප්‍රේල් 02 දින තේරී පත්වූයේ තත් සංඝ සභාවේ ඒකමතික තීරණයෙනි. අත්තුඩාවේ ශ්‍රී රාහුල හිමි, ගාල්ල කදුරුපොකුණේ ධම්මාවාස හිමි යන මාහිමිවරු අනුනායක පදවි දෙකටත්; ගොම්බද්දල නන්දාරාම මාහිමියෝ ප්‍රධාන අධිකරණ නායක පදවියටත් පත්වූහ. ආරම්භයේ සිට ප්‍රධාන ලේඛකාධිකාරී පදවිය දැරූවෝ මහාචාර්ය පූජ්‍යපාද ගතාරේ ධම්මපාල මා හිමියෝය.
කාලානුරූපව සිදු වූ උන්වහන්සේලාගේ අපවත්වීම්වලින් පසුව ශ්‍රී රෝහණ පාර්ශ්වයේ මහානායක පදවියට 1998 නොවැම්බර් මාසයේ දී සාහිත්‍යසූරී, ග්‍රන්‍ථවිසාරද රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයේ කුලපති අත්තුඩාවේ ශ්‍රී රාහුල මාහිමියෝ ද අනුනායක පදවි දෙකට මහලේඛකාධිකාරී පූජ්‍යපාද ගතාරේ ධම්මපාල, සංස්කෘත කාව්‍ය චක්‍රවර්ති රාජකීය පණ්ඩිත පූජ්‍ය කැකුණේවෙල පියරතන යන මාහිමිවරු ද පත්වූහ. 2011 වසරේ දී  පූජ්‍යපාද ගොම්බද්දල නන්දාරාම මාහිමියෝ සහ ගාල්ල කොට්ටව ශ්‍රී සුමනාරාම පුරාණ විහාරාධිපති, සමස්ත ලංකා සාමවිනිසුරු, විනය කීර්ති ශ්‍රී රතනසාර ගාලු දිසාවේ ප්‍රධාන අධිකරණ සංඝනායක, උපාධ්‍යාය පූජ්‍ය උඩුමලගල ශ්‍රී මහින්ද මා හිමියෝ අනුනායක පදවි දෙකට සමානච්ඡන්දයෙන් තේරී පත්වූහ. 2010 සිට මේ දක්වා මහලේඛකාධිකාරී වශයෙන් විද්‍යානිකේත පිරිවෙන් විහාරාධිකාරී ශාස්ත්‍රපති අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ උපදේශක පූජ්‍යපාද ඕමාරේ කස්සප මාහිමියෝ ක්‍රියාකරති. 2011 වසරේ සිට වසර කිහිපයක් ප්‍රධාන අධිකරණ සංඝනායක ධුරය ද උන්වහන්සේ හෙබවූහ. 2011 දෙසැම්බර් 01 දින අත්තුඩාවේ ශ්‍රී රාහුල මහනාහිමිපාණෝ අපවත් වූ හෙයින් ශ්‍රී රෝහණ මහා සංඝ සභාවේ තෙවැනි මහානායක ධුරයට ඒ වනවිට අනුනායක ධුරය දැරූ රාජකීය පණ්ඩිත, ත්‍රිපිටක විශාරද, ගෞරව ශාස්ත්‍රවේදී, ගොම්බද්දල ශ්‍රී ශෛලාරාමාධිපති මහෝපාධ්‍යාය අතිපූජ්‍ය ගොම්බද්දල ශ්‍රී නන්දාරාමාභිධාන මහාස්වාමීන්‍ද්‍රයන් වහන්සේ පත්වූහ. (2011 දෙසැම්බර් 16 දින) 2011 වර්ෂයේ දී පුරප්පාඩු වූ අනුනායක ධුරය සඳහා රම්මල වරාපිටිය සිත්තම්ගල්ලෙන රාජමහා විහාරාධිපති හම්බන්තොට දිසාවේ ප්‍රධාන සංඝ නායක උපාධ්‍යාය විචිත්‍රභාණී සද්ධර්ම කීර්ති ශ්‍රී ධර්මරක්‍ෂිත ශාස්ත්‍රපති පූජ්‍යපාද අගලබඩ පියසිරි මා හිමිපාණෝ පත්වූහ. ඒ අනුව 2012 වර්ෂයේ සිට ශ්‍රී රෝහණ මහා සංඝ සභාවේ ප්‍රධාන තනතුරු සංඝ සභාව වැඩි වශයෙන් ව්‍යාප්තව ඇති ගාල්ල, මාතර, හම්බන්තොට යන දිස්ත්‍රික්ක තුනට විමධ්‍යගතව ක්‍රියාත්මක කළ හැකි විය. 2015 වර්ෂයේ අතිපූජ්‍ය ගොම්බද්දල ශ්‍රී නන්දාරාමාභිධාන මහානායක ස්වාමීන්‍ද්‍රයන් වහන්සේගේ අපවත්වීමෙන් පසු 2015 පෙබරවාරි 21 දින පූජ්‍ය උඩුමලගල ශ්‍රී මහින්දාභිධාන අනුනායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ මහානායක ධුරයට පත් වූ අතර පුරප්පාඩු වූ අනුනායක ධුරයට ප්‍රධාන ලේඛකාධිකාරී, ශාස්ත්‍රපති ඕමාරේ කස්සප මා හිමියෝ තේරී පත්වූහ.
1986 සිට 2002 දක්වා ශ්‍රී රෝහණ පාර්ශ්වයේ උපසම්පදා විනයකර්ම 17 ක් තිහගොඩ ඌරාපොල සිරි රතනජෝති විද්‍යායතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානයේ පැවැත්විණි. ඒ සඳහා ශාස්ත්‍රපති පූජ්‍ය පොලොම්මාරුවේ හේමසිරි මා හිමි ප්‍රමුඛ සංඝරත්නයෙන් ලැබුණේ අමිල සහායකි. 18 වන උපසම්පදා වාරය සියම් නිකාය පිහිටුවා 250 වසරක් පිරීම නිමිත්තෙන් ඓතිහාසික තිස්සමහාරාම රාජමහා විහාරස්ථ සීමා මාලකයේ දී (2003) පැවැත් වූ ශ්‍රී රෝහණ මහා සංඝ සභාව; 2004 සිට 2013 දක්වා පැවැති උපසම්පදෝත්සව පවත්වන ලද්දේ මාතර කොටුවේගොඩ රන්දූපත උපෝසථාගාර රාජමහා විහාරයේ ය. මුහුදින් වට වූ දූපතක පිහිටි මෙම උපෝසථාගාරය අනෙකුත් පාර්ශ්ව නිකායන්හි උපසම්පදා විනය කර්මයන්ට අවශ්‍ය නම් ලබාදීමේ කැමැත්ත ද ඇත. නිලබලයෙන් ම ශ්‍රී රෝහණ මහා සංඝ සභාවේ අතිගරු මහානායක මාහිමියෝ රන්දූපත උපෝසථාගාරයේ විහාරාධිපති වශයෙන් පත්වෙති. 2010 වර්ෂයේ දී ශ්‍රී රෝහණ මහා සංඝ සභාවේ 25 වන රජත ජයන්ති උපසම්පදා පුණ්‍යෝත්සවය රාජ්‍යානුග්‍රහයෙන් සිදුවිය. 2004 සිට 2010 දක්වා උපසම්පදාපේක්‍ෂකයන්ගේ දැක්වීම්-ප්‍රශ්න ඇසීම් ආදී මූලික කටයුතු මෙන් ම ශ්‍රී රෝහණ සංඝ සභාවේ විධායක සභා රැස්වීම් හා නායකෝත්සව ආදිය ද සිදුකළේ මාතර පහළ පීක්වැල්ල පන්‍ථාරාම පුරාණ විහාරයෙහිය. මහෝපාධ්‍යාය මාතර පළාතේ ප්‍රධාන සංඝනායක විචිත්‍රභාණී පූජ්‍යපාද ඌරුමුත්තේ සෝමරතන නායක මාහිමියෝ ඒ සඳහා සුවිශාල සේවයක් ඉටුකළහ. ශ්‍රී රෝහණ සංඝ සභාවේ මූලස්ථානය වන ඌරාපොල සිරි රතනජෝති විද්‍යායතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානයේ විධායක කාරක සංඝ සභික හිමිවරුන් සඳහා වෙන ම සංඝ සභා ගොඩනැගිල්ලක් ඉදිව පවතියි. තත් විහාරාධිපති සහකාර පිරිවෙන් අධ්‍යාපන අධ්‍යක්‍ෂ ශාස්ත්‍රපති පූජ්‍යපාද ගෝනදෙණියේ තපස්සි හිමියන් විසින් කරන ලද ආරාධනාව අනුව 2011 වසරේ සිට මේ දක්වා උපසම්පදා වාරයන්හි සිදුකෙරෙන දැක්වීම් ආදී මූලික කටයුතු සහ විධායක සභා රැස්වීම් ආදිය ඌරාපොල සිරි රතනජෝති පිරිවෙන් විහාරස්ථානයේ දී සිදුකෙරේ. ශ්‍රී රෝහණ මහා සංඝ සභාවේ ‘සංඝ සභා මූලස්ථානය’ වශයෙන් ඌරාපොල පිරිවෙණ සලකනු ලබන අතර උපසම්පදා මූලස්ථානය වශයෙන් මාතර කොටුවේගොඩ රන්දූපත ‘ශ්‍රී රෝහණ මංගල උපෝසථාගාර රාජමහා විහාරය’ සලකනු ලබයි.
2003 වසරේ රන්දූපතේ විනය සීමාව පිහිටුවීමේ දී එවක කෝට්ටේ කල්‍යාණි සාමග්‍රී ධර්ම මහා සංඝ සභාවේ අනුනායක ආචාර්ය ඉත්තෑපානේ ධම්මාලංකාර, පූජ්‍යපාද විචිත්‍රභාණී මාපලගම බුද්ධසිරි යන නාහිමිවරු සීමාබන්‍ධන විනය වාක්‍ය දේශනා කළහ. උඩපීක්වැල්ල උග්ගල්බැවුල ගංගාතිලක රාජමහා විහාරාධිපති මහෝපාධ්‍යාය රාජකීය පණ්ඩිත පූජ්‍ය මොදරවානේ සිද්ධත්‍ථ ද්විතීය අධිකරණ සංඝනායක නාහිමියන්ගේ මූලිකත්‍වයෙන් රන්දූපත උපෝසථාගාර මහාවිහාරයේ සත්දවසේ පිරිත් දේශනාවක් පවත්වා උපසම්පදා කටයුතු ඇරඹූ 2004 වසරේ ආරම්භක මහෝත්සවයේ මුලසුන හෙබවූවෝ අස්ගිරි පාර්ශ්වයේ මහානායක උඩුගම ශ්‍රී ධම්මදස්සි රතනපාල බුද්ධරක්ඛිත මා හිමියෝය.
පූජ්‍ය කඹුරුපිටියේ වනරතන නාහිමියෝ රුහුණේ සංඝයා එකතු කර ශ්‍රී රෝහණ මහා සංඝ සභාව පිහිටුවන මොහොතේ (1986) පැවතියේ සාමාජික පන්සල් 51 කි. 2013 වර්ෂය වනවිට ශ්‍රී රෝහණ සංඝ සභාවේ සාමාජික විහාරස්ථාන දිස්ත්‍රික්ක දහනවයක විහිද පවතියි.
යනුවෙන් 2013 වසරේ සිදුකරන ලද සංගණනය අනුව සියලු සාමාජික විහාරස්ථාන සංඛ්‍යාව 555 කි.
ප්‍රථම මහානායක නිලකාලය තුළ දී (1992 දී) ශ්‍රී රෝහණ මහා සංඝසභායත්ත ශ්‍රී රෝහණ තරුණ භික්‍ෂු සංවිධානය පිහිටුවන ලද්දේ ශාස්ත්‍රපති ඕමාරේ කස්සප මා හිමියන්ගේ අප්‍රතිහත ධෛර්යයෙනි. උන්වහන්සේගේ විශේෂ මැදිහත්වීමෙන් දෙවැනි මහානායක නිලකාලය තුළ දී (2010 දී) ශ්‍රී රෝහණ මහා සංඝසභායත්ත උපසම්පදා කාරක සභාව පිහිටුවා සංඝ සභාව වෙනුවෙන් අනේකවිධ කැපකිරීම් කළ හිමිවරුන්ට සංඝ සභාව තුළ ගෞරවණීය බවක් ඇති කළහ.
ශ්‍රී රෝහණ මහා සංඝ සභාවේ විධායක කාරක සභාව තිස් නමකගෙන් යුක්තය. එම ත්‍රිංශත්වර්ගික විධායක සභාවට සුදුසු හිමිවරු තෝරාපත් කරගනුයේ ශ්‍රී රෝහණ මහා සංඝ සභායත්ත උපසම්පදා කාරක සභාවෙනි. (එම තනතුරු ගුරුවරයාගෙන් ශිෂ්‍යයාට හිමි නොවේ.) සෑම උපසම්පදාවාරයක දී ම විධායක සභාවේ ඌණපූරණයන් සිදුකරනුයේ ද මේ උපසම්පදා කාරක සභික හිමිවරු මගිනි. 2013 වසරේ දී උපසම්පදා කාරක සභාවට සාමාජික හිමිවරු පනස් (50) නමක් තේරී පත්ව සිටිති. මෙම විධායක සභාව හා උපසම්පදා කාරක සභාව ශක්තිමත් කරනු සඳහා ශ්‍රී රෝහණ මහා සංඝ සභායත්ත තරුණ භික්‍ෂු සංවිධානය 2010 වසරේ සිට ප්‍රතිසංවිධානය වී ගාල්ල, මාතර, හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික් තුන මූලිකව ක්‍රියාත්මක කෙරේ. එක් තැනකට සීමා නොවී ප්‍රදේශීය වශයෙන් උපසම්පදා විනය කර්මය විනයානුකූලව හා ගෞරවාන්විතව සිදුකිරීමත්, සෙසු පාර්ශ්ව හා නිකායයන් සමග සුහදතාවෙන් ක්‍රියාකිරීමත්, පැවිදි උපසම්පදාවන්හි දී කුලභේද නොසලකා ගුණදොස් පමණක් විමසීමත්, විධායක සභික තනතුරුවලට පත්වීමට ප්‍රජාතාන්ත්‍රික ක්‍රමවේදයක් යටතේ සාමාජිකත්‍වය දරණ සියලු හිමිවරුන්ට අවස්ථාව සැලසීමත්, නායකපදවි පිරිනැමීමේ දී සීමා සහිතව සීලතපෝගුණ වෘද්ධභාවයන් අනුව එය සිදුකිරීමත් ශ්‍රී රෝහණ මහා සංඝ සභාවේ ඇති සුවිශේෂී ලක්‍ෂණ වේ.
ප්‍රවර්ගය:සියම් නිකාය
සියම් නිකායේ ඉතිහාසය
ශ්‍රී විජය රාජසිංහ රජුගෙන් අනතුරුව එනම් 1746 දී රාජ්‍යශ්‍රීයට පත්වූයේ ඔහුගේ සහෝදර කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ ය. මහුගේ කාලයේ දී ද වැලිවිට සරණංකර හිමියන් සියම් දේශයට දූතයන් යවා ලක්දිවට උපසම්පදාව රැගෙන ඒමට ක්‍රියා කළ අතර එය සාර්ථකත්වයට පත්විය. ඒ අනුව උපාලි හිමියන් ප්‍රධාන උපසම්පදා භික්‍ෂූන් වහන්සේලා 18 නමක් ද සාමණේරවරු 7 නමක් ද ඇමතිවරු 5 දෙනෙක් ද ඇතු`ඵව සියල්ල ම 74 දෙනෙකුන් ලංකාවට සැපත් වූ බව මධ්‍යකාලීන ලංකාවේ පුරාවෘත්ත නම් ග්‍රන්ථයෙහි සඳහන් වේ. ඒ අනුව ක්‍රි. ව. 1753 ඇසළ මස 14 වන දින උපාලි මහතෙරුන් වහන්සේගේ මූලිකත්වයෙන් මල්වතු විහාර ධර්මශාලාවේ දී පළමු උපසම්පදා මහෝත්සවය රාජ්‍ය අනුග්‍රහය යටතේ සිදු කරන ලදී. මෙම උපසම්පදාවත් සමඟ ලංකාවේ ස්‍යාමෝපාලිවංශික මහා නිකාය ආරම්භ විය.
එම උපසම්පදා උත්සවයෙන් අනතුරුව පසුවස් එළඹෙන දින ලංකා ශාසන ඉතිහාසයෙහි වැදගත් පදවි තුනක් කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජතුමාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පත්කරන ලදී. ඒ අනුව සංඝරාජ තනතුරට වැලිවිට සරණංකර හිමියන් ද, පෝයම`ඵ විහාරයේ නායක තනතුරට සරණංකර හිමියන්ගේ ශිෂ්‍ය තිබිබටුවාවේ සිද්ධාර්ථ බුද්ධරක්ඛිත තෙරුන් ද, අස්ගිරි විහාරයේ නායක තනතුරට උරුලෑවත්තේ ධම්මසිද්ධි තෙරුන් ද පත් කරන ලදී. වැලිවිට අසරණසරණ සරණංකර සංඝරාජයන් වහන්සේගෙන් පසු නැවත සංඝරාජ කෙනෙකු පත් නොවූ අතර මල්වතු අස්ගිරි වශයෙන් පාර්ශ්ව දෙකක් බිහිවිය. එම විහාර දෙකට ලංකාව පුරා තිබූ විහාරස්ථාන සමසේ දෙදහස් හාරසිය බැගින් විහාරස්ථාන හාරදහස් අටසීයක් පවරා දෙන ලදී. සඟරජ හිමියන් ප්‍රමුඛ ලාංකික භික්‍ෂූන්ට වස් දොළොසක් පිරුණු 1764 වර්ෂයේ දී ලංකාවේ භික්‍ෂූන් වහන්සේලා විසින් සිදුකළ ප්‍රථම උපසම්පදාව විහාර දෙකෙහි පැවැත් වූ ආකාරය මන්දාරම්පුර පුවතෙහි කියැවේ. 1753 උපසම්පදාව මල්වතු මහාවිහාරීය ධර්මශාලාවේ දී සිදුවුවත් 1764 වර්ෂයේ උපසම්පදාව විහාර දෙකේ වෙන වෙන ම සිදුවූයේ භේදකාරී තත්ත්වයන් වර්ධනය වී තිබූ හෙයිනි. එතැන් පටන් මෙම පාර්ශ්වයන් දෙක මඟින් වෙන වෙන ම මහණ උපසම්පදා විනය කර්මයන් සිදුකරමින් තම පාර්ශ්වයෙහිත්, විහාරස්ථානවලත් අභිවෘද්ධිය වෙනුවෙන් කටයුතු සිදු කළ බව පැහැදිලි වේ.
තුර්ක්මෙන් ආභරණ
තුර්ක්මෙන් ආභරණ යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ බටහිර සහ මධ්‍යම ආසියාවේ තුර්ක‍්මෙන්වරුන්ට අයත් විවිධ සංස්කෘතීන්හි සම්භවය වූ ආභරණ ප්‍රභේදයකි. මෙම ආභරණ බාහිර අලංකාරය සඳහාම පමණක් නොව අධ්‍යාත්මික හේතූන් මත ද පළඳින ලදී. පුද්ගලයකු පැළඳි ආභරණ ප්‍රමාණය මත ඔහුට සමාජයේ හිමි තත්ත්වය නිරූපණය විය.
ඉතිහාසය
අර්ධ-සංචාරක ජනතාවක් වූ විවිධ තුර්ක්මෙන් ගෝත්‍ර නිරන්තරයෙන් මැද පෙරදිග ජනාවාස මධ්‍යස්ථානවල වූ ජනයා සමග සම්බන්ධතා ඇති කරගන්නා ලදී. මෙම සම්බන්ධතාවන් තුර්ක්මෙන් ආභරණ නිර්මාණකරුවන් සඳහා බෙහෙවින් වාසිදායක විය. මෙමගින් ආභරණ නිර්මාණකරණය පිළිබඳ නවීන දැනුම තුර්ක්මෙන්වරුන් කරා සංක්‍රමණය විය. තුර්ක්මෙන් ආභරණ එකම ප්‍රභේදයට අයත් ඒවා නොවේ. වෙනස් තුර්ක්මෙන් ගෝත්‍රවල වූ කලා ශිල්පීන්ගේ ආභරණ අතර විවිධ වෙනස්කම් දක්නට ලැබිණි. වටිනා පාෂාණ එබ්බවූ රිදී ආභරණ තුර්ක්මෙන් ආභරණ අතර වඩාත්ම පුළුල් ලෙස නිර්මාණය වූ ආභරණ ප්‍රභේදය ලෙස සැලකේ. තුර්ක්මෙන් සම්ප්‍රදායයන් තුළ විශ්වාස කෙරෙන්නේ වටිනා පාෂාණ මානව සෞඛ්‍යය කෙරෙහි වාසිදායක වන බවයි. එසේම බොහෝ තුර්ක්මෙන් ‍ගෝත්‍රික ජනයා මෙම ආභරණ සතුව මායාමය බලයක් පවතින්නේ යැයි විශ්වාස කරන්නට වූහ. ආභරණවල නිරූපණය කළ දර්ශන ද විවිධත්වයක් පෙන්නුම් කරයි; ඇතැම් ආභරණවල සත්ත්ව රූ සහ මල් මෝස්තර නිරූපණය වූ අතර, ඇතැම් ආභරණවල තුර්ක්මෙන් ජනයාට පූජනීය වූ කඳුවැටිවල දර්ශන හෝ ජ්‍යාමිතික මෝස්තර ඇතුළත් විය. වෙනස් වර්ගවල මැණික් වර්ග භාවිතයෙන් එය පළඳින්නාට විවිධ වූ බලපෑම් එල්ල වන්නට ඇත. කාර්නේලියන් පාෂාණ සහ රිදී බාවිතය මගින් මරණය සහ රෝග වැළැක්වෙන්නේ යැයි විශ්වාස කෙරිණි. නිල් මැණික් පාරිශුද්ධත්වයේ සංකේතයක් ලෙස පැළඳීම සිදු විය.
තුර්ක්මෙන් සමාජයේ එක් එක් පුද්ගලයාට හිමිව තිබූ තත්ත්වය එම පුද්ගලයා පළඳින ආභරණ ප්‍රමාණය අනුව වටහා ගත හැකි විය. කලා ඉතිහාසඥ ලයිලා ඩිබා අනුව, තුර්ක්මෙන් ආභරණ නිර්මාණය කොට පැළඳීම තුර්ක්මෙන් සමාජයේ සෑම තරාතිරමකම පුද්ගලයන් විසින් සිදු කළ බවයි. ඛාන්වරුන්ගේ සිට "යැපුම් මට්ටමේ" සැමදෙනාම පැළඳි බව ඇය පවසයි. එසේම සිය දිවියේ මුල්කාලයේ වටිනා පාෂාණවලින් යුත් ආභරණ පැළඳීම තුළින් සිය සරුභාවය ඉහළ නැංවෙන බවට තරුණ කාන්තාවන් අතර විශ්වාසයක් ද විය. දරු උපතකින් පසුව, වයස්ගත වීමත් සමග කාන්තාවන් පළඳින ආභරණ ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් අඩු වන්නට විය. පළඳින්නාගේ ආභරණයේ ඇති විලාසිතාව අනුව වස්ත්‍ර ද එයට උචිත මෝස්තරවලින් යුක්තව නිර්මාණය කරන ලදී.
තුර්ක්මෙන් ආභරණ කර්මාන්තය වර්තමානයේ පවා දක්නට ලැබේ. වටිනා ලෝහ සහ මැණික් වර්ග සඳහා වියදම අධික නිසා ඇතැම් තුර්ක්මෙන් ආභරණ නිර්මාණකරුවෝ මැණික් වෙනුවට වීදුරු පබළු ආදේශයක් ලෙස යොදාගනිති.
සන්ඩේ ඔබ්සවර් (ශ්‍රී ලංකාව)
සන්ඩේ ඔබ්සවර්  යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ඉරිදා දිනවලදී ප්‍රකාශයට පත් කරනු ලබන සතිපතා ඉංග්‍රීසි භාෂා පුවත්පතක් වේ. සන්ඩේ ඔබ්සවර්  සහ එහි අනෙකුත් සහෝදර ප්‍රවෘත්ති පත්‍ර වන ඩේලි නිවුස්, දිනමිණ, සිළුමිණ සහ තිනකරන් යන පුවත්පත් ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලබන්නේ රජයට අයත් සීමාසහිත එක්සත් ප්‍රවෘත්ති පත්‍ර සමා‍ගම (ලේක් හවුස්) විසිනි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය: ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන ඉංග්‍රීසි-භාෂා පුවත්පත් ප්‍රවර්ගය:ලංකාවේ සීමාසහිත එක්සත් ප්‍රවෘත්ති පත්‍ර සමාගම
ක්වාලාලම්පූර් ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ
ක්වාලාලම්පූර් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ (KLIA) යනු මැලේසියාවේ ප්‍රධානතම ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ වෙයි. එය අග්නිදිග ආසියා කලාපයේ ප්‍රධාන ගුවන් තොටුපළ අතරින් එකක්ද වෙයි. ගුවන් තොටුපළ ඉදිකිරීම සඳහා අමෙරිකා ඩොලර් බිලියන 3.5 ක් පමණ වැයවූ බව සඳහන්ය. ගුවන් තොටුපළ ක්වාලාලම්පූර් අගනුවර සිට කිලෝ මීටර 45 ක් පමණ දුරින් පිහිටුවා තිබෙයි.
ගුවන් තොටුපළට වාර්ෂිකව මිලියන 40 මගීන් සංඛ්‍යාවක් සහ ටොන් මිලියන 1.2 භාණ්ඩ ප්‍රමාණයක් හැසිරවීමේ හැකියාව පවතී. 2010 වසරේදී, එය මගීන් 34,087,636 ප්‍රමාණයක් සහ; 2011 වසරේදී මෙට්‍රික් ටොන් 669,849 ක භාණ්ඩ ප්‍රමාණයක් හසුරුවා තිබෙයි. ලොව 9 වන සහ ආසියාවේ 4 වන කාර්යබහුලම මගී හැසුරුම් ගුවන් තොටුපළ වන්නේද, මෙම ගුවන් තොටුපළයි. 2010 වසරේදී එය ලොව 19 වන කාර්යබහුලතම භාණ්ඩ හැසුරුම් ගුවන් තොටුපළ බවට පත්විය.
ගුවන් පථ
ක්වාලාලම්පූර් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ සතුව, එකිනෙකට කිලෝ මීටර් 2 ක් දුරින් පිහිටි, සමාන්තරව විහිදුනු ගුවන් පථ දෙකක් පවතී. ගුවන් යානා ගොඩබැස්සවීමත්, ගුවන් ගත වීමත් එකවර සිදු කිරීමට හැකිවන පරිදි, එම ගුවන් පථ නිර්මාණය කොට තිබෙයි. මින් පළමු ගුවන් පථය මීටර 4000 ක් දිග සහ මීටර 60 ක් පළල වේ. අනෙක් පථය මීටර 4019 ක දිගකින් සහ මීටර 60 ක පළලකින් යුක්තය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:1998 වසරේ ඉදිකල ගුවන්තොටුපළවල්
ජෝන් ෆෙරිස්
ජෝන් ෆෙරිස් යන්නෙන් පහත පුද්ගලයන් අදහස් විය හැක:
තිප්පිලි
,,මෙක්ල්ෆික්‍රික්ෆ්ජ්,.ව්ලොඩ්ප්[ල්ද්,.;/ඔඩ්0ඩ්ඩ්ක්ඩ්ප්ව්[ප්=-ව්][ව්,ඩ්ල්ක්ජ්ඩි0කොල්'.ක්09අ[ද්ද්.[පොඩ්ඩ්;ඩ්,;ඔ;
'ව්;ඩ්ක්ල්;ක්‍ර්ජිඔෆ්කේ;ෆ්ල්ප්99ෆ්.,කොක්ක්;ල්ඩ්කො9ව්ද්ඩ්;ම්ල්ෆ්'ක්ල්ල්;;ඩ්ල්ක්ක්ක්‍ර්ජ්ක්';ක්ජ්හ්ග්ෆ්ඩ්සස්ඩ්ෆ්ඝ්ජ්ක්ල්;'
; ල්ක්ජ්හ්ග්ෆ්ඩ්ංසස්ංෆ්ග්භ්ජ්ම්ක්,./;ඩ්ල්කොරිව්හ්ජ්‍ර්මුඉ31බ්4 ක්
ශාන්තිකර්ම
රෝග, ප් සහ ඒවායින් සුවය ලැබීම පිණිස සාම්ප්‍රදායික ශාන්ති කර්ම සිදු කරනු ලැබේ.
සිංහල ශාන්තිකර්ම
සිංහල සම්ප්‍රදායන්ට ආවේණික වූ විවිධාකාර වූ ශාන්ති කර්ම දැක ගත හැකි අතර, ඒ එක් එක් ශාන්ති කර්ම ප්‍රාදේශීය වශයෙන් සහ පූජා විධි වලට මුල්වන දෙවිවරු හා යකුන් අනූව වෙනස් වේ. උදාහරණයක් ලෙස පහතරට සන්නි යකුම දැක්විය හැකිවේ. කළුතර ප්‍රදේශයේ සන්නි යකුම ශාන්ති කර්මයේ සැන්දෑ සමයම පුද ලබන යකුන් වන්නේ කළු යකා, රීරි යකා, තොට යකා හා අභිමාන යකා වූවත්, අම්බලන්ගොඩ ප්‍රදේශයේ පුද ලබන්නේ කළු යකා, රීරි යකා, අභිමාන යකා, සූනියම් යකා හා බිල්ලේ යකා වේ.
ආශ්‍රිත
ඕං ග්‍රීං පුලිප්පුඩා කකුන් පෝඩුම් අඩි නඩි නාක්කුන් පදියාරේ  ඕඩ්ඩියා වාවා කාලී වාවා ත්‍රීප්‍රාරි වාවා ආකාස කාලී වාවා උදයගිරි පර්වතේ නොසිට වර අවරගිර පර්වතේ  නොසිට වර නීලගිර පර්වතේ මදනගිර පර්වතේ නොසිට වර තාල කූට පර්වතේ රත්මල් ඇල්ලෙන් වර කපුරු ඇල්ලෙන් වර සෘද්ධි ඇල්ලෙන් වර කෝවිල් හතේ නොසිට වර අටකොන නොසිට වර සොළොස් කොන  නොසිට වර අහස පොළව ඉර සඳ මුහුදු ජල අකනිටා බඹ ලොව නොසිට වර සදෙව් ලොව නොසිට වර ඔඩ්ඩියා යාළුවේ මගේ මස්සිනේ මාගේ තීන්දුවට වර වර කෛලේ කොන්ඩුකතුන් පෝඩුම් කෛකොන්ඩේන් ඉරත්තනානේ ඕන් ඔරුවේන් ඔරු කෛලේන් මදනරූපී ශ්‍රියා කාලී මහමෙර සලිතකර වර මෙරඟ මඩලට වර ක්‍රිදනේ කාරී ඔඩ්ඩියා පුල්ලේ ගුරු මුණ්ඩේන් ගුරු වෙන්තිලේන් ආකාසක්කාලී තකරී මකරී යමකාරීය යමීය යම දූතීය කාලරාක්ෂී ඔඩ්ඩි යක්ෂණී මොහුට විනකල ඇදුරාගේ හිස තකරීට බාරයි.
ඕං උපුටාගන් ගිණි උපුටන් ගිණ කාමීට බාරයි කාම රූපණී අම්මේ කැපගන් ලේ රීරි බීගන් මරාගන් බිල්ල කෙලගන් මකරීට දකුණු උරය බාරයි.
ඕං ගුරු වාලකට්ටි අඩි මුරින්ඩී අම්මේ ඔහු ගිණි කර ගිණි උපුටං ගිණි කාමීට බාරයි යමීට වම් උරය බාරයි.
ඕං තකරී මකරී ඔඩ්ඩි කාලී ත්‍රිංචි කාලී අම්මේ ඔහු හතුරාගේ සියොගත ගිණිජල් විහිදුවා ගිණිවිසගන් ගිණි කන්ඩී මරාගන් බිල්ල කෙළගන් යම දූතීට දෙතන අක්මා කැවුතු ලේ රීරි බාරයි.
ඕං ග්‍රීං සොරාෂ්ධ ක්‍රි පුරන්දරී නාහා බහිරවී ක්‍රි කාලී අම්මේ ඔහු හතුරාගේ සියොගත ගිනිජල් විහිදුවා ඔහු උපුටා ගන් ඔහුට උපුට උපුටා පුෂ්ප සුන්දරී ඔහු හතුරාගේ දෙකලව දණහිස් සන්ධි බාරයි.
ඕං පුෂ්ප සුන්දරී විනදර දේවී ගිණි පන්දු කෝවිලේ සත් යොදුනක් බුරා වදිනා ගිණි ජල් මාලාවේ වැඩ ඉන්නා ගිණි ජල් කාම රාක්ෂ දේවතාවීට බාරයි. කැපයි දිෂ්ටියි. සලිත කුමාරීට දෙකන් දෙවළු කර දෙපිටි පතුල විසි නිය බාරයි.
ඕං සලිත කුමාරී අන්ජන කූට දේවී අකක්‍ර විකක්‍ර වී වාරුන් එන් නාරායනේ සේ ගැප්පුල්ලේ ඔහුට උපුට උපුටන් කැපගන් ගිණි වැදී ගන් මරා ගන් බිල්ල කෙලගන් අටසීයක් සාඩී ලේ කාලී ලේ මස්  අම්මාට බාරයි. සිටකරි කරින්චි වන්ද තකු යායා රීරා නේම් ඉඩගු ස්වාමියානේ  ඕං විල්ලූ වන්නී ඊස්වර අනින් පෝ පෝ ස්වාමියානේ පොඃ
ඕං ආනා සේවා ගුරුවරනේහ් තික්කා අඩුතතු හසපතත්‍රහේ නේරියං ඉඩහරු.
ඕං ඉක්කාත්කුන්නේරු පානේ රීරිනේකෝ ඉඩහරු.
ඕං සන්තානේන් කුරු කුරු ඉඩන්කෝ රීරි මංගලියානේ කූක්නරු පොඃ....... මෙය සුදුසු පරිදි මාතෘකාවක් යටතේ එක් කරන්න තවත් විවිධ මන්ත්‍ර එක් කළ හැකිවේ. ප්‍රවර්ගය:ශාන්තිකර්ම
ඇල්බේනියාව at the 2016 Summer Olympics
බ්‍රසීලයේ රියෝ ද ජැනයිරෝ නුවර පැවැත්වෙන 2016 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උලෙළට ඇල්බේනියාව සහභාගී වන්නේ අටවැනි වරටය.
මලල ක්‍රීඩා
ඇල්බේනියාව වෙනුවෙන් 2016 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උලෙළට එක් ක්‍රීඩකයෙකු සහ ක්‍රීඩිකාවක් මලල ක්‍රීඩා සඳහා සහභාගී වී ඇත.
ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානය (කොළඹ)
කොළඹ ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය ශ්‍රී ලංකාවේ උසම ගොඩනැගිලි අතුරින් එකක් වේ. බිම් මට්ටමේ සිට උස 152 mක් වන ගොඩනැගිලි ද්විත්වය දකුණු ආසියාව තුල ඉදි කෙරූ උසම ගොඩනැගිලි අතරටද අයත් වෙයි. කොළඹ ලෝක වෙළෙද මධ්‍යස්ථානය Overseas Realty Ceylon plc (ORCPLC) කළමනාකාරීත්වය යටතේ පවතී. ORCPLC යනු Mireka Capital Land (pvt) Ltd හි කොටසක් වන අතර, එය ආසියාව තුල දැවැන්ත ඉදි කිරීම් සමාගමක් වෙයි.
ඉතිහාසය
ලෝක වෙළෙද මධ්‍යස්ථානය 1997 ඔක්තෝම්බර් 12 වැනි දින ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු ජනපතිනිය චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග මැතිණිය විසින් විවෘත කරන ලදී. මහල් 39 බැගින් වූ නැගෙනහිර හා බටහිර කුළුණු දෙකකින් කොළඹ ලෝක වෙළෙද මධ්‍යස්ථානය සමන්විත වේ.
ගැට කිඹුලා
ගැට කිඹුලා (ක්‍රොකඩිලස් පොරෝසස්) යන සත්ත්ව විශේෂය, ජීවත් වන සමස්ත උරගයන්ගෙන් විශාලතමයා වන අතර, ලෝකයේ විශාලතම භෞමික සහ ගංගාබද විලෝපියා වෙයි.
ෂීබාහි රැජින
ෂීබාහි රැජින යනු බයිබලීය චරිතයකි. ඇය සොලමන් රජු මුණගැසීමට පැමිණි පුවත විවිධ යුදෙව්, අරාබි සහ ඉතියෝපියානු ප්‍රභේදනයනට පක්ව පෙරදිග වඩාත් ප්‍රකට පුරාවෘත්තයක් බවට පත්ව ඇත.
අළු බඳුන තරගාවලිය
The Ashes is a Test cricket series played between England and Australia. The Ashes are regarded as being held by the team that most recently won the Test series. If the test series is drawn, the team that currently holds the Ashes retains the trophy. The term originated in a satirical obituary published in a British newspaper, The Sporting Times, immediately after Australia's 1882 victory at The Oval, their first Test win on English soil. The obituary stated that English cricket had died, and "the body will be cremated and the ashes taken to Australia". The mythical ashes immediately became associated with the 1882–83 series played in Australia, before which the English captain Ivo Bligh had vowed to "regain those ashes". The English media therefore dubbed the tour the quest to regain the Ashes.
After England had won two of the three Tests on the tour, a small urn was presented to Bligh by a group of Melbourne women including Florence Morphy, whom Bligh married within a year. The contents of the urn are reputed to be the ashes of a wooden bail, and were humorously described as "the ashes of Australian cricket". It is not clear whether that "tiny silver urn" is the same as the small terracotta urn given to the MCC by Bligh's widow after his death in 1927.
The urn has never been the official trophy of the Ashes series, having been a personal gift to Bligh. However, replicas of the urn are often held aloft by victorious teams as a symbol of their victory in an Ashes series. Since the 1998–99 Ashes series, a Waterford Crystal representation of the Ashes urn (called the Ashes Trophy) has been presented to the winners of an Ashes series as the official trophy of that series. Irrespective of which side holds the tournament, the urn remains in the MCC Museum at Lord's; it has however been taken to Australia to be put on touring display on two occasions: as part of the Australian Bicentenary celebrations in 1988, and to accompany the Ashes series in 2006–07.
An Ashes series is traditionally of five Tests, hosted in turn by England and Australia at least once every two years. There have been 70 Ashes series: Australia have won 33, England 32 and five series have been drawn.
ඉතිහාසය
The first Test match between England and Australia was played in Melbourne, Australia, in 1877, though the Ashes legend started later, after the ninth Test, played in 1882. On their tour of England that year the Australians played just one Test, at the Oval in London. It was a low-scoring affair on a difficult wicket. Australia made a mere 63 runs in its first innings, and England, led by A. N. Hornby, took a 38-run lead with a total of 101. In their second innings, the Australians, boosted by a spectacular 55 runs off 60 deliveries from Hugh Massie, managed 122, which left England only 85 runs to win. The Australians were greatly demoralised by the manner of their second-innings collapse, but fast bowler Fred Spofforth, spurred on by the gamesmanship of his opponents, in particular W. G. Grace, refused to give in. "This thing can be done," he declared. Spofforth went on to devastate the English batting, taking his final four wickets for only two runs to leave England just eight runs short of victory.
When Ted Peate, England's last batsman, came to the crease, his side needed just ten runs to win, but Peate managed only two before he was bowled by Harry Boyle. An astonished Oval crowd fell silent, struggling to believe that England could possibly have lost to a colony on home soil. When it finally sank in, the crowd swarmed onto the field, cheering loudly and chairing Boyle and Spofforth to the pavilion.
When Peate returned to the pavilion he was reprimanded by his captain for not allowing his partner, Charles Studd (one of the best batsman in England, having already hit two centuries that season against the colonists), to get the runs. Peate humorously replied, "I had no confidence in Mr Studd, sir, so thought I had better do my best."
The momentous defeat was widely recorded in the British press, which praised the Australians for their plentiful "pluck" and berated the Englishmen for their lack thereof. A celebrated poem appeared in Punch on Saturday, 9 September. The first verse, quoted most frequently, reads:
On 31 August, in the Charles Alcock-edited magazine Cricket: A Weekly Record of The Game, there appeared a mock obituary:
On 2 September a more celebrated mock obituary, written by Reginald Shirley Brooks, appeared in The Sporting Times. It read:
Ivo Bligh promised that on 1882–83 tour of Australia, he would, as England's captain, "recover those Ashes". He spoke of them several times over the course of the tour, and the Australian media quickly caught on. The three-match series resulted in a two-one win to England, notwithstanding a fourth match, won by the Australians, whose status remains a matter of ardent dispute.
In the 20 years following Bligh's campaign the term "the Ashes" largely disappeared from public use. There is no indication that this was the accepted name for the series, at least not in England. The term became popular again in Australia first, when George Giffen, in his memoirs (With Bat and Ball, 1899), used the term as if it were well known.
The true and global revitalisation of interest in the concept dates from 1903, when Pelham Warner took a team to Australia with the promise that he would regain "the ashes". As had been the case on Bligh's tour 20 years before, the Australian media latched fervently onto the term and, this time, it stuck. Having fulfilled his promise, Warner published a book entitled How We Recovered the Ashes. Although the origins of the term are not referred to in the text, the title served (along with the general hype created in Australia) to revive public interest in the legend. The first mention of "the Ashes" in Wisden Cricketers' Almanack occurs in 1905, while Wisden's first account of the legend is in the 1922 edition.
අළු නැවත ගෙන ඒමේ තරගාවලිය
Later in 1882, following the famous Australian victory at The Oval, Bligh led an England team to Australia, as he said, to "recover those ashes". Publicity surrounding the series was intense, and it was at some time during this series that the Ashes urn was crafted. Australia won the First Test by nine wickets, but in the next two England were victorious. At the end of the Third Test, England were generally considered to have "won back the Ashes" 2–1. A fourth match was played, against a "United Australian XI", which was arguably stronger than the Australian sides that had competed in the previous three matches; this game, however, is not generally considered part of the 1882–83 series. It "is" counted as a Test, but as a standalone. This match ended in a victory for Australia.
1884 සිට 1896
After Bligh's victory, there was an extended period of English dominance. The tours generally had fewer Tests in the 1880s and 1890s than people have grown accustomed to in more recent years, the first five-Test series taking place only in 1894–95. England lost only four Ashes Tests in the 1880s out of 23 played, and they won all the seven series contested.
There was more chopping and changing in the teams, given that there was no official board of selectors for each country (in 1887–88, two separate English teams were on tour in Australia) and popularity with the fans varied. The 1890s games were more closely fought, Australia taking their first series win since 1882 with a 2–1 victory in 1891–92. But England dominated, winning the next three series to 1896 despite continuing player disputes.
In 1896 England under the captaincy of W. G. Grace won the series 2–1, and this marked the end of England's longest period of Ashes dominance.
1897 සිට 1902
Australia resoundingly won the 1897–98 series by 4–1 under the captaincy of Harry Trott. His successor Joe Darling won the next three series in 1899, 1901–02 and the classic 1902 series, which became one of the most famous in the history of Test cricket.
Five matches were played in 1902 but the first two were drawn after being hit by bad weather. In the First Test (the first played at Edgbaston), after scoring 376 England bowled out Australia for 36 (Wilfred Rhodes 7/17) and reduced them to 46–2 when they followed on. Australia won the Third and Fourth Tests at Bramall Lane and Old Trafford respectively. At Old Trafford, Australia won by just 3 runs after Victor Trumper had scored 104 on a "bad wicket", reaching his hundred before lunch on the first day. England won the last Test at The Oval by one wicket. Chasing 263 to win, they slumped to 48–5 before Jessop's 104 gave them a chance. He reached his hundred in just 75 minutes. The last-wicket pair of George Hirst and Rhodes were required to score 15 runs for victory. When Rhodes joined him, Hirst reportedly said: "We'll get them in singles, Wilfred." In fact, they scored thirteen singles and a two.
The period of Darling's captaincy saw the emergence of outstanding Australian players such as Trumper, Warwick Armstrong, James Kelly, Monty Noble, Clem Hill, Hugh Trumble and Ernie Jones.
පුරාවෘත්තයේ නිමාව
After what the MCC saw as the problems of the earlier professional and amateur series they decided to take control of organising tours themselves, and this led to the first MCC tour of Australia in 1903–04. England won it against the odds, and Plum Warner, the England captain, wrote up his version of the tour in his book How We Recovered The Ashes. The title of this book revived the Ashes legend and it was after this that England v Australia series were customarily referred to as "The Ashes".
1905 සිට 1912
England retained the Ashes when they won the 1912 Triangular Tournament, which also featured South Africa. The Australian touring party had been severely weakened by a dispute between the board and players that caused Clem Hill, Victor Trumper, Warwick Armstrong, Tibby Cotter, Sammy Carter and Vernon Ransford to be omitted.
1920 සිට 1933
After the war, Australia took firm control of both the Ashes and world cricket. For the first time, the tactic of using two express bowlers in tandem paid off as Jack Gregory and Ted McDonald crippled the English batting on a regular basis. Australia recorded overwhelming victories both in England and on home soil. They won the first eight matches in succession including a 5–0 whitewash in 1920–1921 at the hands of Warwick Armstrong's team.
The ruthless and belligerent Armstrong led his team back to England in 1921 where his men lost only two games late in the tour to narrowly miss out of being the first team to complete a tour of England without defeat.
England won only one Test out of 15 from the end of the war until 1925.
In a rain-hit series in 1926, England managed to eke out a 1–0 victory with a win in the final Test at The Oval. Because the series was at stake, the match was to be "timeless", i.e., played to a finish. Australia had a narrow first innings lead of 22. Jack Hobbs and Herbert Sutcliffe took the score to 49–0 at the end of the second day, a lead of 27. Heavy rain fell overnight, and next day the pitch soon developed into a traditional sticky wicket. England seemed doomed to be bowled out cheaply and to lose the match. In spite of the very difficult batting conditions, however, Hobbs and Sutcliffe took their partnership to 172 before Hobbs was out for exactly 100. Sutcliffe went on to make 161 and England won the game comfortably. Australian captain Herbie Collins was stripped of all captaincy positions down to club level, and some accused him of throwing the match.
Australia's ageing post-war team broke up after 1926, with Collins, Charlie Macartney and Warren Bardsley all departing, and Gregory breaking down at the start of the 1928–29 series.
Despite the debut of Donald Bradman, the inexperienced Australians, led by Jack Ryder, were heavily defeated, losing 4–1. England had a very strong batting side, with Wally Hammond contributing 905 runs at an average of 113.12, and Hobbs, Sutcliffe and Patsy Hendren all scoring heavily; the bowling was more than adequate, without being outstanding.
In 1930, Bill Woodfull led an extremely inexperienced team to England.
Bradman fulfilled his promise in the 1930 series when he scored 974 runs at 139.14, which remains a world record Test series aggregate. A modest Bradman can be heard in a 1930 recording saying "I have always endeavoured to do my best for the side, and the few centuries that have come my way have been achieved in the hope of winning matches. My one idea when going into bat was to make runs for Australia." In the Headingley Test, he made 334, reaching 309* at the end of the first day, including a century before lunch. Bradman himself thought that his 254 in the preceding match, at Lord's, was a better innings. England managed to stay in contention until the deciding final Test at The Oval, but yet another double hundred by Bradman, and 7/92 by Percy Hornibrook in England's second innings, enabled Australia to win by an innings and take the series 2–1. Clarrie Grimmett's 29 wickets at 31.89 for Australia in this high-scoring series were also important.
Australia had one of the strongest batting line-ups ever in the early 1930s, with Bradman, Archie Jackson, Stan McCabe, Bill Woodfull and Bill Ponsford. It was the prospect of bowling at this line-up that caused England's 1932–33 captain Douglas Jardine to adopt the tactic of fast leg theory, better known as Bodyline.
Jardine instructed his fast bowlers, most notably Harold Larwood and Bill Voce, to bowl at the bodies of the Australian batsmen, with the goal of forcing them to defend their bodies with their bats, thus providing easy catches to a stacked leg-side field. Jardine insisted that the tactic was legitimate and called it "leg theory" but it was widely disparaged by its opponents, who dubbed it "Bodyline" (from "on the line of the body"). Although England decisively won the Ashes 4–1, Bodyline caused such a furore in Australia that diplomats had to intervene to prevent serious harm to Anglo-Australian relations, and the MCC eventually changed the Laws of cricket to curtail the number of leg side fielders.
Jardine's comment was: "I've not travelled 6,000 miles to make friends. I'm here to win the Ashes".
Some of the Australians wanted to use Bodyline in retaliation, but Woodfull flatly refused. He famously told England manager Pelham Warner, "There are two teams out there. One is playing cricket; the other is making no attempt to do so" after the latter had come into the Australian rooms to express sympathy for a Larwood bouncer had struck the Australian skipper in the heart and felled him.
1934 සිට 1953
On the batting-friendly wickets that prevailed in the late 1930s, most Tests up to the Second World War still gave results. It should be borne in mind that Tests in Australia prior to the war were all played to a finish. Many batting records were set in this period.
The 1934 Ashes series began with the notable absence of Larwood, Voce and Jardine. The MCC had made it clear, in light of the revelations of the bodyline series, that these players would not face Australia. It should be noted that the MCC, although it had earlier condoned and encouraged bodyline tactics in the 1932–33 series, laid the blame on Larwood when relations turned sour. Larwood was forced by the MCC to either apologise or be removed from the Test side. He went for the latter.
Australia recovered the Ashes in 1934 and held them until 1953, though no Test cricket was played during the Second World War.
As in 1930, the 1934 series was decided in the final Test at The Oval. Australia, batting first, posted a massive 701 in the first innings. Bradman (244) and Ponsford (266) were in record-breaking form with a partnership of 451 for the second wicket. England eventually faced a massive 707-run target for victory and failed, Australia winning the series 2–1. This made Woodfull the only captain to regain the Ashes and he retired upon his return to Australia.
The 1938 series was a high-scoring affair with two high-scoring draws, resulting in a 1–1 result, Australia retaining the Ashes. After the first two matches ended in stalemate and the Third Test at Old Trafford never started due to rain. Australia then scraped home by five wickets inside three days in a low-scoring match at Headingley to retain the urn. In the timeless Fifth Test at The Oval, the highlight was Len Hutton's then world-record score of 364 as England made 903-7 declared. Bradman and Jack Fingleton injured themselves during Hutton's marathon effort, and with only nine men, Australia fell to defeat by an innings and 579 runs, the heaviest in Test history.
The Ashes resumed after the war when England toured in 1946–47 and, as in 1920–21, found that Australia had made the better post-war recovery. Still captained by Bradman and now featuring the potent new-ball partnership of Ray Lindwall and Keith Miller, Australia were convincing 3–0 winners.
Aged 38 and having been unwell during the war, Bradman had been reluctant to play. He batted unconvincingly and reached 28 when he hit a ball to Jack Ikin; England believed it was a catch, but Bradman stood his ground, believing it to be a bump ball. The umpire ruled in the Australian captain's favour and he appeared to regain his fluency of yesteryear, scoring 187. Australia promptly seized the initiative, won the First Test convincingly and inaugurated a dominant post-war era. The controversy over the Ikin catch was one of the biggest disputes of the era.
In 1948 Australia set new standards, completely outplaying their hosts to win 4–0 with one draw. This Australian team, led by Bradman, who turned 40 during his final tour of England, has gone down in history as The Invincibles. Playing 34 matches on tour—three of which were not first-class—and including the five Tests, they remained unbeaten, winning 27 and drawing 7.
Bradman's men were greeted by packed crowds across the country, and records for Test attendances in England were set in the Second and Fourth Tests at Lord's and Headingley respectively. Before a record attendance of spectators at Headingley, Australia set a world record by chasing down 404 on the last day for a seven-wicket victory.
The 1948 series ended with one of the most poignant moments in cricket history, as Bradman played his final innings for Australia in the Fifth Test at The Oval, needing to score only four runs to end with a career batting average of exactly 100. However, Bradman made a second-ball duck, bowled by an Eric Hollies googly that sent him into retirement with a career average of 99.94.
Bradman was succeeded as Australian captain by Lindsay Hassett, who led the team to a 4–1 series victory in 1950–51. The series was not as one-sided as the number of wins suggest, with several tight matches.
The tide finally turned in 1953 when England won the final Test at The Oval to take the series 1–0, having narrowly avoided defeat in the preceding Test at Headingley. This was the beginning of one of the greatest periods in English cricket history with players such as captain Len Hutton, batsmen Denis Compton, Peter May, Tom Graveney, Colin Cowdrey, bowlers Fred Trueman, Brian Statham, Alec Bedser, Jim Laker, Tony Lock, wicket-keeper Godfrey Evans and all-rounder Trevor Bailey.
1954 සිට 1971
In 1954–55, Australia's batsmen had no answer to the pace of Frank Tyson and Statham. After winning the First Test by an innings after being controversially sent in by Hutton, Australia lost its way and England took a hat-trick of victories to win the series 3–1.
A dramatic series in 1956 saw a record that will probably never be beaten: off-spinner Jim Laker's monumental effort at Old Trafford when he bowled 68 of 191 overs to take 19 out of 20 possible Australian wickets in the Fourth Test. It was Australia's second consecutive innings defeat in a wet summer, and the hosts were in strong positions in the two drawn Tests, in which half the playing time was washed out. Bradman rated the team that won the series 2–1 as England's best ever.
England's dominance was not to last. Australia won 4–0 in 1958–59, having found a high-quality spinner of their own in new skipper Richie Benaud, who took 31 wickets in the five-Test series, and paceman Alan Davidson, who took 24 wickets at 19.00. The series was overshadowed by the furore over various Australian bowlers, most notably Ian Meckiff, whom the English management and media accused of illegally throwing Australia to victory.
Australia consolidated their status as the leading team in world cricket with a hard-fought 2–1 away series. After narrowly winning the Second Test at Lord's, dubbed "The Battle of the Ridge" because of a protrusion on the pitch that caused erratic bounce, Australia mounted a comeback on the final day of the Fourth Test at Old Trafford and sealed the series after a heavy collapse during the English runchase.
The tempo of the play changed over the next four series in the 1960s, held in 1962–63, 1964, 1965–66 and 1968. The powerful array of bowlers that both countries boasted in the preceding decade moved into retirement, and their replacements were of lesser quality, making it more difficult to force a result. England failed to win any series during the 1960s, a period dominated by draws as teams found it more prudent to save face than risk losing. Of the 20 Tests played during the four series, Australia won four and England three. As they held the Ashes, Australian captains Bob Simpson and Bill Lawry were happy to adopt safety-first tactics and their strategy of sedate batting saw many draws. During this period, spectator attendances dropped and media condemnation increased, but Simpson and Lawry flatly disregarded the public dissatisfaction.
It was in the 1960s that the bipolar dominance of England and Australia in world cricket was seriously challenged for the first time. West Indies defeated England twice in the mid-1960s and South Africa, in two series before they were banned for apartheid, completely outplayed Australia 3–1 and 4–0. Australia had lost 2–1 during a tour of the West Indies in 1964–65, the first time they had lost a series to any team other than England.
In 1970–71, Ray Illingworth led England to a 2–0 win in Australia, mainly due to John Snow's fast bowling, and the prolific batting of Geoffrey Boycott and John Edrich. It was not until the last session of what was the 7th Test (one match having been abandoned without a ball bowled) that England's success was secured. Lawry was sacked after the Sixth Test after the selectors finally lost patience with Australia's lack of success and dour strategy. Lawry was not informed of the decision privately and heard his fate over the radio.
1972 සිට 1987
The 1972 series finished 2–2, with England under Illingworth retaining the Ashes.
In the 1974–75 series, with the England team breaking up and their best batsman Geoff Boycott refusing to play, Australian pace bowlers Jeff Thomson and Dennis Lillee wreaked havoc. A 4–1 result was a fair reflection as England were left shell shocked. England then lost the 1975 series 0–1, but at least restored some pride under new captain Tony Greig.
Australia won the 1977 Centenary Test which was not an Ashes contest, but then a storm broke as Kerry Packer announced his intention to form World Series Cricket. WSC affected all Test-playing nations but it weakened Australia especially as the bulk of its players had signed up with Packer; the Australian Cricket Board (ACB) would not select WSC-contracted players and an almost completely new Test team had to be formed. WSC came after an era during which the duopoly of Australian and English dominance dissipated; the Ashes had long been seen as a cricket world championship but the rise of the West Indies in the late 1970s challenged that view. The West Indies would go on to record resounding Test series wins over Australia and England and dominated world cricket until the 1990s.
With Greig having joined WSC, England appointed Mike Brearley as their captain and he enjoyed great success against Australia. Largely assisted by the return of Boycott, Brearley's men won the 1977 series 3–0 and then completed an overwhelming 5–1 series win against an Australian side missing its WSC players in 1978–79. Allan Border made his Test debut for Australia in 1978–79.