cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ශ්‍රී ලංකාවේ සිනමාව
රේඛාව ආරයට ගොඩ නැගුනු කලාව (1957-1963)
රේඛාව චිත්‍රපටයෙන් පිබිදුනු අමරතුංගයන්, සෙනෙවිරත්නගේ කුරුළුබැද්ද ගුවන්විදුලි නාට්‍යය චිත්‍රපටයකට නැගීමට යෝජනා කළේ ය. සුළු සුළු අඩුහුඩුකම් තිබුනද ශ්‍රී ලාංකීය සංස්කෘතියේ විවිධ පැතිකඩවල් ගෙනහැර දැක්වීමට එම චිත්‍රපටය සමත් විය. ප්‍රවීණ නිලි පුන්‍යා හීන්දෙනිය මෙම චිත්‍රපටයේ විශිෂ්ඨ රංගනයක යෙදෙන්නේ පෙර නිළියන්ගෙ තිබූ ඉන්දියානු සම්භවය සම්පූර්ණයෙන්ම බැහැරව සත්‍යවශයෙන්ම ශ්‍රී ලාංකීය ලෙසටය.එය එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ අති සාර්ථක වූ අතර එහි වූ ශ්‍රී ලාංකීය බව වඩාත් ඇගයීමට ලක්විය.මෙය මොවුන් විසින්ම මේ හා සමාන සිකුරු තරුව නිශ්පාදනයට හේතු විය
ගම්පෙරළිය (1963)
1963දී ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් මහතා නිෂ්පාදක ඇන්ටන් වික්‍රමසිංහ මහතා සමග එකතුව, ජනප්‍රිය නවකථාවක්වූ මාටින් වික්‍රමසිංහයන්ගේ ගම්පෙරළිය නවකතාව ඇසුරෙන්, චිත්‍රපටයක් නිෂ්පාදනය කළ අතර, පොදුවේ චිත්‍රපටවල අඩංගුව තුබූ සිංදු, නැටුම්, විහිළු තහලු සහ සටන් වලින් තොර චිත්‍රපටයක් බවට එය පත් විය. මෙය කලාත්මක එකක් වුවද, වානිජමය සාර්තකත්වයක්ද ලබා ගැනීමට සමත් විය. මෙම චිත්‍රපටය නවදිල්ලියේදී පැවති තුන්වන ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙලීදී රජත මොනර සම්මානය (Golden Peacock Award) හා විචාරකයන්ගේ තිළිණයද (Critics Prize) ලැබිනි.
කලාත්මක පිබිදීම (1964 -1970)
thumb|200px|ගාමිණී ෆොන්සේකා thumb|200px|ජෝ අබේවික්‍රම ගම්පෙරළිය චිත්‍රපටයේ සාර්ථකත්වය, ශ්‍රී ලංකා චිත්‍රපටවල මාර්ගය විශාල වශයෙන් වෙනස් කරන ලදී. ගම්පෙරළිය ප්‍රදර්ශනයෙන් පසු මෙතෙක් ඉවත දමා තුබූ, සැබෑ බාහිර දර්ශන අඩංගු චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයට යුහුසුළු විය.
සෙනවිරත්න නැවතත්, ගැමි දිවිය පිළිබඳවවූ පරසතු මල් නැමති තිර රචනය සමග මතුවිය. මෙවර ඔහුට චිත්‍රා බාලසූරිය නැමති පොහොසත් නිෂ්පාදකයකුගේ සහාය ලැබුනු අතර ඔහු අමරතුංගයන් මෙන් ආර්ථික අපහසුතාවලට නොවැටෙනු ඇත. බාලසූරිය කලාත්මක චිත්‍රපට නිපදවීම පිළිබඳව හොඳ උනන්දුවක් දැක්වූ අතර ඔහුට උවමනා වූයේද ගම්පෙරළිය වැනි චිත්‍රපටයක් නිෂ්පාදනය කිරිමටය. මෙහිදී ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් මහතාගෙ බිරිඳ වන සුමිත්‍රා පීරිස් මහත්මිය තාක්ෂණ අධ්‍යක්ෂක ලෙස යොදාගෙන, ගාමිණී ෆොන්සේකාට අධ්‍යක්ෂ්ණයේ අවස්ථාවක් දෙන ලදී. ඔහු රේඛාව චිත්‍රපටයේද මෙවැනි තත්වයක සිටින ලදී. කැමරාකරු සුමිත්ත අමරසිංහ වූ අතර, රජයේ චිත්‍රපට ඒකකයේ පුහුණුවලත් ඔහු බාහිර කැමරාකරණය පිළිබඳව පුහුනුවක් ලබා ඇත. චිත්‍රපටය ජනප්‍රිය හා වනු ඇතැයි අදහස් කෙරිනි.
1965දී සෙරන්ඩිබ් නිෂ්පාදකයන් (Serandib Productions) ද කලාත්මක නිෂ්පාදනයට අනුකූලව සාරවිට නැමති චිත්‍රපටය නිෂ්පාදනය කරන ලදී. ජෝ අබේවික්‍රම නැමති විකට නළු පළමු වරට ශ්‍රී ලංකා සිනමාවට එකතුවන ලදී. එම වසරේ ජාතික තිළිණයන් බොහෝමයක්ම මෙම චිත්‍රපටය විසින් දිනා ගන්නා ලදී. සන්දේශය චිත්‍රපටයෙන් පසු ටයිටස් තොටවත්තයන් ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් මහතාගෙන් ඉවත්වී චන්ඩියා චිත්‍රපටය එම අවුරුද්දේම අධ්‍යක්ෂණය කළහ.
ජී.ඩී.එල් පෙරේරා ඔහුගේ කලා පෙල සමඟ වෙනමම අංශයකට යොමුවෙමින් සමකාලීන නාගරික වටපිටාවක දහසක් සිතුවිලි නැමති චිත්‍රපටය නවතම කැමරාවකින් හා විශේෂිත පෙරනයන් යොදා පලමු වරට ශ්‍රී ලංකා සිනමාවේදී පටිගත කරන ලදී. පෙරේරා සහ ඔහුගේ කණ්ඩායම ග්‍රාමීය ජීවිතය අලලා සාමා නැමති චිත්‍රපටය නිපදවන ලද අතර එය අතිශය ජනප්‍රියත්වයට පත්විය.
සිරි ගුණසිංහයන්ගේ සත්සමුදුර 1966දී නිෂ්පාදිත ඉතාමත් සාර්ථක චිත්‍රපටයක් විය. මෙය ධීවර වටපිටාවක් පිළිබඳ වූවක් වන අතර දෙනවක හාමිනේ, එඩ්මන්ඩ් විජේසිංහ සහ සිරිල් වික්‍රමගේ යන අය රඟපෑමෙන් එක්වූවා. ගුණසිංහයන්ගේ නවතම සිනමා උපක්‍රම, එනම් ඉතා බහුල ලෙස සමීප රූප යෙදීම විය. තිර රචණයෙන්, අධ්‍යක්ෂණයෙන් ගුණසිංහයන් සමග සිටියේ වසන්ත ඔබේසේකරය. සංස්කරනය හා ඡායා ගත කිරීම කරන ලද්දේ ඩී බී නිහාල්සිංහයන් විසිනි.
මේ අවදියේදී නිශ්පාදිත වෙනත් වැදගත් චිත්‍රපට වනුයේ වසන්ත ඔබේසේකරගේ වෙස්ගත්තෝ සහ ඩී බී නිහාල්සිංහයන්ගේ වැලි කතර, නිම්වලල්ල, මහගම සේකරගේ තුන්මන් හන්දිය හා පියසිරි ගුණරත්නයන්ගේ මොකද උනේ සහ සුගතපාල සෙනරත් යාපාගේ හන්තානේ කථාව ආදියයි. හන්තානේ කථාවෙන් අතිශය ජනප්‍රියත්වයට පත් විජය කුමාරතුංගයන් හඳුන්වා දෙනු ලැබීය.
පමාවු සංවර්ධනය / පෞද්ගලික මුදුන්පත්කරගැනීම (1971-1976)
right|thumb|200px|ධර්මසේන පතිරාජ right|thumb|200px|වසන්ති චතුරාණි right|thumb|200px|මාලනී ෆොන්සේකා right|thumb|200px|විජය කුමාරතුංග 1971දී සමාජවාදී රජයක් රටෙහි බලයට පත්වන ලදී. චිත්‍රපට කර්මාන්තය කෙරෙහි යම්කිසි පාලනයක් ඇතිකිරීමට ඔවුන් උත්සුකවු අතර චිත්‍රපටයක් නිශ්පාදනයට පෙර මූලික අවශ්‍යතා සමහරක් සම්පූර්ණ කල යුතුව තිබින. මේ සමයේදී, නිදහස්වු දක්ෂතාවන් පිළිබිඹු කරමින් ඉදිරියට ආ සිනමාව, බාල වානිජ චිත්‍රපට ගලා ඒමනිසා ඉවතට විසිවී ගියහ. මෙය ඇතිවූයේ අලුතින් ඇතිකරන ලද රජයේ ණය දීමනා නිසාවෙනි.
ටයිටස් තොටවත්තයන් හා ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් යන දෙදෙනා කලාත්මක චිත්‍රපට නිපදවීම පිළිබඳ ප්‍රධාන තැන ගන්නා ලදී. තොටවත්ත, හාර ලක්ෂය, සිහසුන, සාගරිකා සහ මංගල යන චිත්‍රපට නිපදවා තාක්ෂණ දක්ෂතා තත්ව සමග සම්මිශ්‍රණය කර ප්‍රධාන ප්‍රෙක්ෂක ආකර්ෂණය ඩැහැගත් අතර, රජයේ යම්යම් තහනම් තිබුනද, ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් ඔහුගේ ඉතාම වැදගත් කෘතීන් මෙම අවදියේදී නිපදවීමෙන් වඩාත් සාර්තක විය.
ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් විසින් 1972 දී නිශ්පාදිත නිධානය චිත්‍රපටය අවුරුදු 50ක් ඇතුලත නිපදවූ විශිෂ්ඨම චිත්‍රපටය ලෙස රජයේ මණ්ඩලයක් විසින් තීරණය කරන ලදී. එහි ගාමිණී ගේ සහ මාලිනී ගේ රඟපෑම් අති දක්ෂවූ අතර, පීරිස් ගේ අධ්‍යක්ෂණයද අති දක්ෂ විය. පීරිස්ට එය ජාත්‍යන්තර සාර්තකත්වයක්වූ අතර, වැනීසියේදී පවත්වන ලද ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙලීදී සිල්වර් ල්යන් ඔෆ් සෙන්ට් මාර්ක් තිළිණය (Silver Lion of St.Mark Award) දිනාගැනීමට හැකිවූ අතර එම අවුරුද්දෙදී කැපීපෙනෙන චිත්‍රපටය බවටද පත්විය. ලන්ඩන් චිත්‍රපට උළෙලීදී ඩිප්ලෝමා සහතිකයක් ලද අතර ඔහුගේ මේ සමයේ පසු නිශ්පාදන ඉතා සාර්තක විය.(දෑස නිසා සහ මඩොල් දූව )
යාපාගේ හන්තානේ කථාවෙහි වැඩ කළ ධර්මසේන පතිරාජ, ඔහුගේම අධ්‍යක්ෂණයක්වූ අහස් ගව්ව සමගින් 1974දී මතුවිය. එයට නාගරික තාරුන්‍යයේ ජීවය අල්ලා ගැනීමට හැකිවූ අතර, සිරිල් වික්‍රමගේ වැනි නළුවනට වඩා හොඳ කළාත්මක කෘති වලට සම්බන්ධවීමේ හා දියුණුවීමේ අවස්ථාව ලැබින. ඔබේසේකරද සමානවූ තේමාවක් ඔහුගේ කෘතියන්හීදී අනුගමනය කරන ලදී.( වල්මත්වූවන් )
යලි මතුවීම (1977-1983)
1977 ඡන්දයත් සමගින් වඩාත් ධනවාදී පක්ෂයක් බලයට පැමිණි අතර පනවා තුබූ සමහර තහනම් ඉවත් කරන ලදී. සුමිතරා පීරිස්, ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් මහතාගේ බිරිඳ, 1978දී ගැහැණු ළමයි සමගින් ඇගේ අධ්‍යක්ෂණ සම්ප්‍රාප්තිය සිදු කළාය. එය ග්‍රාමීය ගැහැණු ළමයකු කෙරෙහි සමාජ බලපෑම් කෙළෙස ඇතිවන්නේද යන්න පෙන්වූ අතර, එය වසරේ හොඳම චිත්‍රපටය බවට පත්විය. වසරේ හොඳම චිත්‍රපටය ලෙස සැලකූ එය ප්‍රසංසාවට හා වාර්තාමය මුදල් ඉපයීමේ තත්වයට පත්වූ අතර, ලන්ඩන් චිත්‍රපට උළෙලට ඉදිරිපත් කෙරීය. එමෙන්ම කාර්තගේ ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙලී (Carthage International Film Festival) දී ජූරියේ තිළිණයටද හිමිකම් කීය. වසන්ති චතුරානි ඇගේ ප්‍රථම චිත්‍රපටයේම ප්‍රධාන චරිතයෙන් දක්වන රඟපෑම වර්ණනාවට භාජනය විය.
ගඟ අද්දර චිත්‍රපටයෙන් පීරිස් මහතාගේ ඊ ලඟ චිත්‍රපටය වූයේ 1980 නිෂ්පාදිත ගඟ අද්දර චිත්‍රපටයයි. මෙය ශ්‍රී ලංකා ප්‍රේක්ෂකයින්ගේ සිත් සතන් බැඳගන්නා සුළුවූ, රට තුල වාර්තාගත සියළු ආදායම් අභිබවා ගිය එකක් විය. විවේචකයන්ගේද ප්‍රසංශාවට භාජනයවූ මෙය චිත්‍රපට සඳහා ප්‍රධානය කරනු ලබන ජාතික තිළිණයන් කිහිපයක්ම දිනාගැනීමට සමත්වූ අතර, දකුණු ආසියාතික චිත්‍රපට උළෙලීදී ඩිප්ලෝමා සහතිකයක්ද හිමි විය.
මෙම කාලය තුල පතිරාජ ඉතා ක්‍රියාශීලීව, එයා දැන් ලොකු ලමයෙක් 1977දීද, බඹරු ඇවිත් 1978දීද, පොන්මනී සහ සොල්දාදු උන්නැහේ 1981දීද අධ්‍යක්ෂණය කරන ලදී. බඹරු ඇවිත් ඔහුගේ ප්‍රධානම කර්තවයවූ අතර, ධීවර සමාජයේ සහ නාගරික තාරුණ්යයේ සමාජීය ආතතිය පිළිබඳව විවරණයක යෙදෙන ලදී. පතිරාජගේ පොන්මනී චිත්‍රපටය දමිල භාශාවෙන් නිෂ්පාදනය වූවකි. දමිල සිනමාව රටතුල වර්ධනය කිරීමේ අදහසින් එම චිත්‍රපටය කරන ලදී. කෙසේ වෙතත් දමිල ප්‍රේක්ෂකයින් මෙම චිත්‍රපටය නොසලකා හැරියේ සිංහල අධ්‍යක්ෂවරයා කෙරෙහි විශ්වාසය නොතැබූ හෙයිනි. සොල්දාදු උන්නැහේ- පැරණි සොල්දාදුවකුගේ, ගණිකාවකගේ, මත් පැන් සොඬකුගේ හා සොරෙකුගේ ජීවිතයන්හි ඉරණම කෙරෙහි ආලෝකයක් පතිත කිරීමට උත්සහා දරා ඇත.
පිරිහීම ( 1983-1990 )
අනෙකුත් පරිබාහිර සාධක කුමක් වුවත්, සිනමාව රස විඳීමට ප්‍රේක්ෂකයා නොපැමිණියේ නම් එකී සිනමාවේ බිඳවැටීම නිසැකය. 70 හා 80 දශකයේ ස්වර්ණමය යුගයෙන් පසු නූතන සිංහල සිනමාව එබඳු ප්‍රේක්ෂකයා ආකර්ශණ්‍ය කරගන්නා නිර්මාණ බිහි නොකිරීම නිසා සිංහල සිනමාව ආගාධයට ගමන් කර තිබේ.
මෙම අවදියේ ඉතාමත් වැදගත් චිත්‍රපට වූයේ, සුමිත්‍රා පීරිස්ගේ සාගර ජලය මදි හැඬුවා ඔබ හන්දා, මාටින් වික්‍රමසිංහ ගේ විරාගය නවකථාව ඇසුරින් තිස්ස අබේසේකර නිපදවූ  විරාගය (1988) සහ ඩී.බී. නිහාල්සිංහයන්ගේ රිදී නිම්නය (චිත්‍රපටය) (1983), මල්දෙනියේ සිමියොන් (චිත්‍රපටය (1986) සහ කෙළි මඬළ (1991) වේ. නිහාල්සිංහ ඔහුගේ චිත්‍රපට වලට අතිදක්ෂ තාක්ෂණ අධ්‍යක්ෂණයන් කවන ලදී.
ස්වාධීන චිත්‍රපට සාදන්නන්ගේ නැගිටීම (1990-2000)
ශ්‍රී ලංකා සිනමාවේ ඉතාමත් වැදගත් චිත්‍රපට සාදන්නකුවූ ප්‍රසන්න විතානගේ ඔහුගේ ප්‍රථම වෘතාන්ත චිත්‍රපටයවූ සිසිල ගිනිගනී 1992දීද, අනන්ත රාත්‍රිය 1995දීද සාදන ලදී. දෙවැන්න ඉතා සාර්ථක එකක් වූ අතර, ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උත්සව රාශියක ප්‍රදර්ශනය කල හා තිළිණ රාශියක් දිනාගත්තක් විය. අවුරුදු දෙකකට පසු නැවතත් විතානගේ පවුරු වලළු නැමති පැරණි නාට්‍යය, පෙර දීප්තිමත් තාරකාවක් වූ නීටා ප්‍රනාන්දු යොදා සාදන ලදී. මෙම චිත්‍රපටයද විවේචකයන්ගේ ප්‍රසංශාවට භාජනය විය. ඔහුගේ දශකයේ අවසාන චිත්‍රපටයවූ පුර හඳ කළුවර ශ්‍රී ලංකාවේ සොල්දාදුවන්ගේ පවුල් වලට සිවිල් යුද්දය බලපාන්නේ කෙසේදැයි පරීක්ෂණයට ලක් කරන ලදී. ප්‍රධාන භූමිකාව රඟපෑ ජෝ අබේවික්‍රම, භාවනානුයෝගී රඟපෑමක නිරතවූ අතර, චිත්‍රපටය විතානගේගේ විශිෂ්ඨම නිපැයුම ලෙස සලකන ලදී.
නූතන යුගය (2000- අද දක්වා)
thumb|right|200px|විමුක්ති ජයසුන්දර thumb|right|200px|අශෝක හඳගම thumb|right|200px|ජැක්සන් ඇන්තනී thumb|right|200px|රන්ජන් රාමනායක thumb|right|200px|අබා චිත්‍රපටය thumb|right|200px|හෝ ගානා පොකුණ thumb|right|200px|ආදරණීය කතාවක් ලෝක ප්‍රසිද්ධ කෑන්ස් චිත්‍රපට උළෙලේ (Cannes Film Festival)දී කැමරා ඩ් ඔර් (Caméra d'Or) නැමති ගෞරවනීය සම්මානය දිනාගැනීමට, ප්‍රථම ශ්‍රී ලාංකිකයාවූ විමුක්ති ජයසුන්දරට සුලඟ එනු පිණිස(2005) නිපයුමෙන් හැකිවිය.
විවාදාත්මක චිත්‍රපට නිපැයුම් කරු අශෝක හඳගමගේ චිත්‍රපටි දැනට රටෙහි පවත්නා වර්ගවාදී ගැටුම් පිළිබඳව යථාර්තවාදී සැබෑ විග්‍රහයක් කෙරෙන ඒවා බව සිනමා කර්මාන්තයට අදාල බොහෝ විද්වතුන්ගේ අදහසවේ. ඔහු චිත්‍රපට පහක් නිර්මානය කර ඇත. සඳ දඩයම, චන්ද්‍ර කින්නරී, මේ මගේ සඳයි, තනි තටුවෙන් පියාඹන්න හා අක්ෂරය මෙම චිත්‍රපටි පහ වේ. මේවා බොහෝ ජාත්‍යන්තර සිනමා උළෙලවල් වලදී තිළිණ ලබාගෙන අත. ඔහු බොහෝ අවස්ථා වල චිත්‍රපට පරීක්ෂක මණ්ඩලයේ තහන්චි වලට ලක්විය. මෑතකදී ඔහුගේ අක්ෂරය චිත්‍රපටය ශ්‍රී ලංකාවේ තහනමට ලක්විය.
මෑත අතීතයේ ප්‍රදර්ශනයවූ සූරිය අරණ, සමනල තටු, හිරි පොද වැස්ස යන චිත්‍රපට ශ්‍රී ලංකා ප්‍රේක්ෂකයින් සිනමා ශාලා වලට ඇද ගැනීමට සමත්ව ඇත. සූරිය අරණ චිත්‍රපටය, ශ්‍රී ලංකා චිත්‍රපට ඉතිහාසයේ වැඩිම ආදායම් වාර්ථා තැබුවේ මිලියන 121ක වාර්ථා අදායමක් ලබමින්ය. ජැක්සන් ඇන්තනීගේ අබා චිත්‍රපටය ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ වැඩිම මුදලක්, එනම් රුපියල් මිලියන 60ක් වැය කල චිත්‍රපටය වේ. චීනය, ඉතාලිය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව ආදී රටවල මෙම චිත්‍රපටයේ පූර්ව ප්‍රචාරක පටය දැක්වීමෙන් පසු එම රටවල චිත්‍රපටය ප්‍රදර්ශනය කිරීම පිළිබඳව උනන්දුවක් දක්වා ඇත. චීනය විශේෂයෙන්ම මෙය චීන බසට හඬකවා ප්‍රදර්ශනය කිරීමට උනන්දුවක් දක්වා ඇත. අබා 2008 අගෝස්තු 08 දින තිරගත කරන ලදී.
2009 වන විට එය අවුරුද්දකට මිලියන 7.2 ක පමණ පැමිණීමකට ලක් විය. 1979 දී 365 ක් වූ සිනමාහල් සංඛ්‍යාව 147 ක් දක්වා පහත වැටී ඇත. 2010 අවසානය වන විට වාර්ෂික සිනමා ශාලා ආදායම මිලියන 5.5 දක්වා පහත වැටුනි. ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාව විසින් නිකුත් කරන ලද සංඛ්‍යා ලේඛන අනුව 2009 සඳහා තිරගත කරන ලද දේශීය චිත්‍රපට සංඛ්‍යාව 15 කි.
ජනාධිපති චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංගගේ චිත්‍රපට බෙදාහැරීම සහ ආනයනය පෞද්ගලීකරණය කිරීම හේතුවෙන් සිනමාහල්වලට වාර්ෂිකව පැමිණීම පහත වැටිනි. ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාව පදනම් කරගත් ශ්‍රී ලාංකීය සිනමාවේ අනාගතය පැහැදිලිවම අඳුරු විය.
මෑත වසරවලදී ආලෝකෝ උදපාදි, අබා, පත්තිනි, මහරජ ගැමුණු සහ හෝ ගානා පොකුණ වැනි ඉහළ චිත්‍රපට කිහිපයක් සාර්ථක ප්‍රතිපල අත්පත් කර ගත්හ.
හොඳම අධ්‍යක්ෂවරුන් දසදෙනා තේරීම
1987 වසරේදී සිංහල සිනමාවට වසර 40 ක් පිරීම නිමිත්තෙන් ජාතික මට්ටමේ අවධානයට යොමුවන සුවිශේෂ දෙයක් කළ යුතු බව සංගමය තීරණය කරණු ලැබූයේ හතළිස් වසරක පුරා හොඳම චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරුන් දස දෙනා තේරීමයි. මේ පිළිබඳ විශේෂ රැස්විමක් 1986 දෙසැම්බර් 2 දා කොළඹ ගංගාරාම මාධ්‍ය කේන්ද්‍රයේදී පවත්වා 'සිවු දශකයේ දස මහා සිනමා නිර්මාතෘන්ට' ප්‍රණාම පිළිගැන්වීමේ මහෝත්සවයක් 1987 පෙබරවාරි 17 වැනි දින කොළඹ ශ්‍රී ලංකා පදනම් ආයතනයේදී පවත්වන ලදී. එහිදී ප්‍රණාම පිළිගැන්වුණු අධ්‍යක්ෂවරුන් දස දෙනා ලෙස,
පෙරමුනේ සිටින නළුවන් හා නිළියන්
1969දී විජය කුමාරතුංග, හන්තානෙ කථාවේ ප්‍රධාන නළුවා ලෙස තරුවක් බවට පත්විය. ඊ ලඟ දශකය තුල, ෆොන්සේකා ලඟට ඉතාමත් ජනප්‍රිය නළුවා වූයේ ඔහුයි. බොලිවුඩ් වානිජ චිත්‍රපටවල ආභාශය ලද චිත්‍රපට වලට අමතරව, බඹරු ඇවිත්, එයා දැන් ලොකු ලමයෙක් හා ගඟ අද්දර වැනි කලාත්මක චිත්‍රපට වලද ඔහු රඟපෑවේය. 1988 දී ඔහුගේ හදිස්සි මරණය හේතුවෙන් ප්‍රසිද්ධ සිනමාව කෙරෙහි විශාල බලපෑමක් ඇතිවිය.
1990දී ජීවන් කුමාරණතුංග,හිත හොඳ පුතෙක්, චන්ඩි රජා,හොඳ හොඳ සෙල්ලම්,හිත හොඳ චණ්ඩියා,ජීවන් මල්ලී වැනි චිත්‍රපට ඔස්සේ චන්ඩි චිත්‍රපට පෙරමුණ ගනිමින් ශ්‍රී ලාංකීය ජනතාව වෙනම ක්‍රියාදාම යුගයකට යොමු විය. එකල්හි ක්‍රියාදාම චිත්‍රපට බෙහෙවින් අධි ආදායම් වාර්ථාද තබමින් තිරගත විය.
එකල්හිම සනත් ගුණතිලක ද කැපී පෙනුන ප්‍රධාන නළුවකි. ඔහු වඩාත් ආදරණීය චිත්‍රපට වල කැපී පෙනුණ නළුවෙකි. ඔහු සමඟ බොහෝ චිත්‍රපට හි රඟපෑ සබීතා පෙරේරා මෙම යුගයේ කැපී පෙනි ජනප්‍රිය නිළියකි. එම් හේතුවෙන් සනත්-සබීතා යුගලක් බිහි විය.
1990 දශකයේ බන්දු සමරසිංහ,ටෙනිසන් කුරේ සුසංයෝජනය හා රන්ජන් රාමනායකගේ ග්‍රහණයත් මේ කල සිදුවිය. බන්දු-ටෙනි සමඟ ඇතිවූ සුළු හාස්‍ය රැල්ලේ චිත්‍රපට වඩාත් ප්‍රසිද්ධියට ඉහල ආදායම් ත්ත්වයට පත් විය. එම දශකයේ ප්‍රේක්ෂකයා විනෝදාත්මක චිත්‍රපට කෙරෙහි ඇල්මක් දැක්වීය. මෙහිදී ප්‍රේමවන්තයා යට කොට විකටයා ඉදිරියට පැමිණියේය මේ දක්වා සිනමා ක්ෂේත්‍රයේ උන්නතියට හා කඩාවැටීම් වලටද ලක්වුනේය.රෑ දනියෙල් දවල් මිගෙල්-2-3,පාර්ලිමන්ට් ජෝක්ස්,'සොමි බෝයිස්,කොළොම්පූර් වැනි සිනමාපට මුල් කාලයේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධියක් සේම එදිනෙදා ආදායම් වාර්ථා බිඳහෙළමින් චිත්‍රපට දින 100කට එහා දිවීමටද සමත් විය. 2000-2016 තෙක් කැපී නොපෙනුණද සුපර් ස්ටාර් ලෙස සලකන්නේ රන්ජන් රාමනායකයි.
සමුද්‍ර ජීවවේදය
මුහුදු ජීව විද්‍යාව - සාගරවල කරදියේ හෝ කළපු ආශ්‍රිත ජලයේ (කිවුල් දිය) වෙසෙන ජීවීන් ගැන කෙරෙන විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනy. ජීව විද්‍යාවේ ඇති පරිදි වංශ කුල, පරම්පරා යන විවිධ වර්ගීකරණවලට අයත් සත්වයන් විශාල ප්‍රමාණයක් මුහුදේ ද අනෙකුත් අය ගොඩබිම ද වෙසේ. මුහුදු ජීව විද්‍යාවේ දී සාමාන්‍ය වර්ගීකරණය නොව පරිසරාත්මක හේතු පාදක කර ගනිමින් සතුන්\ බෙදා දැක්වේ.
මුහුදු ජීවිතය විශාල සම්පත් ප්‍රභවයක් වන අතර ආහාර, ඖෂධ වර්ග හා විවිධ අමුද්‍රව්‍ය යනාදිය සපයයි. තවද ලොව පුරාම සංචාරක කර්මාන්තයට සහ විනෝද ක්‍රීඩාවලට ද උදව් වේ. මූලික අවධියේ දී මුහුදු ජීවිත, අපේ ග්‍රහලෝකයේ ස්වභාවය නිර්ණය කිරීමට උදව් විය. මුහුදු ජීවීන් ඔක්සිජන් චක්‍රය කෙරෙහි සැලකිය යුතු දායකත්වයක් සපයයි. එසේම පෘථිවි දේශගුණය පාලනය කිරීම කෙරෙහි ද මුහුදු ජීවීන්ගේ මැදිහත් වීමක් සිදුවේ. මුහුදු වෙරළවල් නිර්මාණය කිරීමට ත් රැක ගැනීමටත් මුහුදු ජීවීන්ගේ බලපෑම් ඇති විය හැකි අතර සමහර නව ගොඩබිම් නිර්මාණය ද මුහුදු ජීවීන් නිසා සිදු වූ අවස්ථා ඇත.
ප්‍රා‍ථමික නිෂ්පාදකයින් ලෙස වැදගත්කමක් උසුලන මයික්‍රෝමීටර 0.02 පමණ වූ අන්වීක්ෂීය සත්ව සහ ශාක ප්ලාවාංගවල සිට මීටර් 48 (අඩි 125) පමණ දිගින් යුතු ඉතා විශාල සිටේසියාවන් (තල්මසුන් ) පවා මුහුදු ජීව විද්‍යාවෙන් ආවරණය වේ.
මුහුදේ වෙසෙන බොහෝ විශේෂවල මිනිසාට ආර්ථිකමය වටිනාකමක් ඇත. ප්‍රධාන‍ කොටම මුහුදු මත්ස්‍ය ආහාර වේ. තවද මුහුදු ජීවීන්ගේ\ සහ අනෙකුත් ජීවීන්ගේ පැවැත්ම අතර මූලික ක්‍රමවල සිටම මනා සබැඳියාවක් ඇති අතර එය වටහා ගැනීමට දැන් සමත් වී ඇත. මුහුදු ජීවිතය හා ද්‍රව්‍යට (කාබන් චක්‍රය වැනි), වාතය (පෘථිවියේ ශ්වසනය සහ පරිසර පද්ධති තුළ ශක්ති යාමනය) පිළිබඳ ද මිනිසාගේ\ වැටහීම ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී.
ඒ කෙසේ වෙතත් සාගරයේ ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක් තවමත් අප විසින් සොයා නොගත් නිරාවරණය නොවූ කොටස් ලෙස ද පවතී. ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ග්‍රීන්ලන්තය
ග්‍රීන්ලන්තය (ග්‍රීන්ලන්ත: Kalaallit Nunaat, උච්චාරණය [kalaːɬit nʉnaːt]; ඩෙන්මාර්ක: Grønland, උච්චාරණය [ˈkʁɶnˌlænˀ]) යනු කැනේඩියානු ආක්ටික් දූපත් සමූහයට නැගෙනහිරින් ආක්ටික් සහ අත්ලාන්තික් සාගර අතර පිහිටා ඇති දූපත් රාජ්‍යයකි. ග්‍රීන්ලන්තය ලොව විශාලතම දූපත වන අතර, ඩෙන්මාර්කය සහ ෆැරෝ දිවයින් සමඟ ඩෙන්මාර්ක රාජධානිය පිහිටුවනු ලබන සංඝටක රටවල් තුනෙන් එකකි; මෙම රටවල පුරවැසියන් සියලු දෙනා ඩෙන්මාර්ක ජාතිකයන්ය. ග්‍රීන්ලන්තය මහ නගර සභා පහකට බෙදා ඇත: Sermersooq, Kujalleq, Qeqqata, Qeqertalik සහ Avannaata. දිවයිනේ ඊසාන දෙසින් සංස්ථාපිත නොවූ ඊසානදිග ග්‍රීන්ලන්ඩ් ජාතික වනෝද්‍යානය පිහිටා ඇත. Avannaata මහ නගර සභාව තුළ පිහිටා ඇති Thule ගුවන් කඳවුර (එක්සත් ජනපද අභ්‍යවකාශ හමුදාව විසින් පරිපාලනය කරනු ලබන) ද සංස්ථාපිත නොවේ. ග්‍රීන්ලන්තයේ අගනුවර Nuuk වේ.
භූ ගෝලීය වශයෙන් උතුරු අමෙරිකා මහාද්වීපයේ කොටසක් වුවද, ග්‍රීන්ලන්තය දේශපාලනිකව සහ සංස්කෘතික වශයෙන් යුරෝපය සමග (විශේෂයෙන් යටත් විජිත බලවතුන් වන නෝර්වේ සහ ඩෙන්මාර්කය) 986 සිට සහස්‍රයකට වැඩි කාලයක් සම්බන්ධ වී ඇත. එහි පදිංචිකරුවන්ගෙන් බහුතරය Inuit වන අතර, ඔවුන්ගේ මුතුන් මිත්තන් ඇලස්කාවේ සිට උතුරු කැනඩාව හරහා සංක්‍රමණය වූ අතර, ක්‍රමයෙන් 13 වන සියවස වන විට දිවයින පුරා පදිංචි විය.
අද වන විට එහි ජනගහනය ප්‍රධාන වශයෙන් දිවයිනේ නිරිතදිග වෙරළ තීරයේ සංකේන්ද්‍රණය වී ඇති අතර සෙසු ප්‍රදේශ ජනාකීර්ණ වන්නේ ඉතා අඩුවෙනි. ග්‍රීන්ලන්තයෙන් හතරෙන් තුනක්ම ඇන්ටාක්ටිකාවෙන් පිටත පිහිටන එකම ස්ථිර අයිස් තට්ටුව වන අයිස් තට්ටුවකින් වැසී ඇත. 56,081 (2020) ක ජනගහණයක් සහිත එය ලෝකයේ අඩුම ජනාකීර්ණ කලාපය වේ. ජනගහණයෙන් තුනෙන් එකක් පමණ ජීවත් වන්නේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන Nuuk හි ය; ජනගහණය අනුව දෙවන විශාලතම නගරය නුක් සිට කිලෝමීටර් 320 (සැතපුම් 200) උතුරින් පිහිටි Sisimiut වේ. ආක්ටික් උමියාක් ලයින් යාත්‍රාව විවිධ නගර සහ ජනාවාස සම්බන්ධ කරමින් බටහිර ග්‍රීන්ලන්තයේ ජීවන මාර්ගයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.
ග්‍රීන්ලන්තය අවම වශයෙන් පසුගිය වසර 4,500 තුළ ආක්ටික් ජනයා විසින් ජනාවාස වී ඇති අතර, ඔවුන්ගේ පූර්වගාමීන් වර්තමාන කැනඩාවේ සිට එහි සංක්‍රමණය වී ඇත. නොර්ස්මන්වරු ග්‍රීන්ලන්තයේ ජනාවාස නොවූ දකුණු ප්‍රදේශය ජනාවාස කළේ 10 වැනි සියවසේ සිට, මුලින් අයිස්ලන්තය ජනාවාස කරවීමෙන් පසුවය. මෙම නෝර්ස්වරුන් පසුව ග්‍රීන්ලන්තයෙන් සහ අයිස්ලන්තයෙන් යාත්‍රා කළ අතර, කොළොම්බස් කැරිබියන් දූපත් වෙත ළඟා වීමට වසර 500 කට පමණ පෙර, උතුරු ඇමරිකාවට ළඟා වූ පළමු යුරෝපීයයා බවට ලීෆ් එරික්සන් පත්විය. Inuit ජනයා 13 වන සියවසේදී පැමිණියහ. නෝර්වේ සහ නෝර්වේජියානුවන්ගේ අඛණ්ඩ බලපෑම යටතේ වුවද, ග්‍රීන්ලන්තය 1261 වන තෙක් විධිමත් ලෙස නෝර්වීජියානු කිරුළ යටතේ නොපැවතුණි. 15 වැනි සියවසේ අගභාගයේදී නෝර්වේ කළු මරණයට ගොදුරු වී දරුණු පරිහානියකට පිවිසීමෙන් පසු නෝර්ස් ජනපද අතුරුදහන් විය. ඔවුන්ගේ අභාවයෙන් ඉක්බිතිව, 1499 ආරම්භයේ සිට පෘතුගීසීන් කෙටි කලක් ගවේෂණය කර දිවයිනට හිමිකම් කී අතර, එය ටෙරා ඩෝ ලැව්රඩෝර් ලෙස නම් කරන ලදී (පසුව කැනඩාවේ ලැබ්‍රඩෝර් වෙත යෙදී ඇත).
17 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේදී ඩෙන්මාර්ක ගවේෂකයෝ නැවතත් ග්‍රීන්ලන්තයට ළඟා වූහ. වෙළඳාම සහ බලය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා, ඩෙන්මාර්ක-නෝර්වේ සංගමය විසින් දිවයින පුරා ස්වෛරීභාවය තහවුරු කරන ලදී. නෝර්වේහි දුර්වල තත්ත්වය නිසා 1814 දී සංගමය විසුරුවා හරින විට එයට ග්‍රීන්ලන්තයේ බලය අහිමි විය. ග්‍රීන්ලන්තය 1814 දී ඩෙන්මාර්කය බවට පත් වූ අතර 1953 දී ඩෙන්මාර්ක ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ ඩෙන්මාර්ක ප්‍රාන්තයක් ලෙස සම්පූර්ණයෙන්ම ඒකාබද්ධ විය. 1953 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සමඟ ග්‍රීන්ලන්තයේ ජනතාව ඩෙන්මාර්කයේ පුරවැසියන් බවට පත් විය. 1961 සිට ග්‍රීන්ලන්තය යුරෝපීය නිදහස් වෙළඳ සංගමයට (EFTA) සම්බන්ධ වූ අතර ඩෙන්මාර්කය 1960 දී EFTA හි ආරම්භක සාමාජිකයෙකු ලෙස එක් වූ නමුත් ඩෙන්මාර්කය යුරෝපීය ප්‍රජාවන්ට සම්බන්ධ වූ විට, 1973 සිට ක්‍රියාත්මක වන පරිදි එහි සාමාජිකත්වය නතර විය. 1973 දී ග්‍රීන්ලන්තය ඩෙන්මාර්කය සමඟ යුරෝපීය ආර්ථික ප්‍රජාවට (EEC) සම්බන්ධ විය. කෙසේ වෙතත්, 1982 ජනමත විචාරණයකදී, ජනගහනයෙන් බහුතරයක් ග්‍රීන්ලන්තයට EEC වෙතින් ඉවත් වීමට ඡන්දය දුන්හ. මෙය 1985 දී ක්‍රියාත්මක වූ අතර, ග්‍රීන්ලන්තය EEC දැන් යුරෝපා සංගමය (EU) හා සම්බන්ධ OCT (විදේශීය රටවල් සහ ප්‍රදේශ) බවට වෙනස් කරන ලදී. එම සබඳතාවයෙන් අදහස් වන්නේ සියලුම ග්‍රීන්ලන්ත ජාතිකයන් (OCT-ජාතිකයන්) EU පුරවැසියන් බවයි.
ග්‍රීන්ලන්තයේ ලොව විශාලතම සහ උතුරු දෙසින් පිහිටි ජාතික වනෝද්‍යානය වන ඊසානදිග ග්‍රීන්ලන්ත ජාතික වනෝද්‍යානය (Kalaallit Nunaanni nuna eqqissisimatitaq) පිහිටා ඇත. 1974 දී පිහිටුවන ලද, සහ 1988 දී එහි වර්තමාන ප්‍රමාණය දක්වා ව්‍යාප්ත කරන ලද එය, ග්‍රීන්ලන්තයේ අභ්‍යන්තරයේ සහ ඊසානදිග වෙරළ තීරයේ 972,001 km2 (වර්ග සැතපුම් 375,292) ආරක්ෂා කරන අතර ලෝකයේ රටවල් විසි නවයක් හැර අන් සියල්ලටම වඩා විශාල වේ.
1979 දී ඩෙන්මාර්කය ග්‍රීන්ලන්තයට ස්වදේශීය පාලනය ලබා දුන්නේය. 2008 දී, ග්‍රීන්ලන්ත ජාතිකයන් ස්වයං පාලන පනතට පක්ෂව ඡන්දය දුන් අතර, එමඟින් ඩෙන්මාර්ක රජයෙන් ප්‍රාදේශීය ග්‍රීන්ලන්ත රජයට වැඩි බලයක් පැවරිණි. නව ව්‍යුහය යටතේ ග්‍රීන්ලන්තය ක්‍රමක්‍රමයෙන් පොලිස්, අධිකරණ පද්ධතිය, සමාගම් නීතිය, ගිණුම්කරණය, විගණනය, ඛනිජ සම්පත් ක්‍රියාකාරකම්, ගුවන් සේවා, නෛතික ධාරිතාව පිළිබඳ නීතිය, පවුල් නීතිය සහ අනුප්‍රාප්තික නීතිය, සංක්‍රමණ සහ දේශසීමා පාලනය, සේවා පරිසරය සඳහා වගකීම භාරගෙන ඇත. සහ මූල්ය නියාමනය සහ අධීක්ෂණය. ඩෙන්මාර්ක රජය තවමත් පුරවැසිභාවය, මුදල් ප්‍රතිපත්ති සහ ආරක්ෂාව ඇතුළු විදේශ කටයුතු පාලනය කරයි. එය DKK බිලියන 3.4 ක මූලික වාර්ෂික සහනාධාරයක් ද ලබා දුන් අතර එය ක්‍රමයෙන් අඩු වනු ඇත. ග්‍රීන්ලන්තය ස්වභාවික සම්පත් නිස්සාරණයෙන් ලැබෙන ආදායම මත පදනම්ව තම ආර්ථිකය වර්ධනය කිරීමට අපේක්ෂා කරයි. අගනුවර, Nuuk හිදී, 2016 ආක්ටික් ශීත ඍතු ක්‍රීඩා උළෙල පවත්වන ලදී. එහි බලශක්තියෙන් 70% ක් පමණ පුනර්ජනනීය බලශක්තිය වන අතර, ග්‍රීන්ලන්තය ලෝකයේ පුනර්ජනනීය බලශක්තිය වැඩිම ප්‍රතිශතයක් සහිත රටවල් වලින් එකක් වන අතර බොහෝ දුරට එම බලශක්තිය ජල විදුලියෙන් පැමිණේ.
අතථ්‍ය මතකය
thumb|250px| සක්‍රීය [[සප්‍රමයක් සහ සෘප්‍රආඋයක අක්‍රීය මතකයක් සංයෝග කරන අතථ්‍ය මතකය විසින් විශාල පරාසයක යාබද යොමු සදයි.]]
කිසියම් ක්‍රියාවලියක් (Process) සඳහා ප්‍රධාන මතකය ප්‍රමාණවත් නොවන විට දෘඩ තැටියෙහි ඉඩ ප්‍රධාන මතකය ලෙස භාවිත කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා ක්‍රමවේදයකි.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:පරිගණක විද්‍යාව
කාර්මික ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාව
කාර්මික ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාව යනු කාර්මික නිෂ්පාදන විශාල වශයෙන් නිපදවීමට 'ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාව' යොදන ජෛව තාක්‍ෂණයේ ශාඛාවකි. ඔවුන් බොහෝ විට මේ සඳහා ක්ෂුද්‍ර ජීවී සෛල කර්මාන්තශාලා භාවිතා කරයි. උපරිම නිෂ්පාදන අස්වැන්න වැඩි කිරීම සඳහා ක්ෂුද්‍ර ජීවියෙකු හැසිරවීමට විවිධ ක්‍රම තිබේ. නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීමට එක් ක්‍රමයක් වන්නේ ජාන විස්තාරණය; මෙය සිදු කරනු ලබන්නේ ප්ලාස්මිඩ සහ දෛශික භාවිතා කිරීමෙනි. ප්ලාස්මිඩ සහ හෝ දෛශික භාවිතා කරනුයේ නිශ්චිත ජානයක බහු පිටපත් ඇතුළත් කිරීම සඳහා වන අතර එමඟින් වැඩි එන්සයිම නිපදවීමට ඉඩ සලසයි. නිශ්චිත නිෂ්පාදනයක් ලබා ගැනීම සඳහා ජීවීන් හැසිරවීම සමහර ප්‍රතිජීවක, විටමින්, එන්සයිම, ඇමයිනෝ අම්ල, ද්‍රාවක, මධ්‍යසාර සහ දෛනික නිෂ්පාදන නිෂ්පාදනය වැනි සැබෑ ලෝකයට බොහෝ යෙදුම් ඇත. ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් කර්මාන්තයේ විශාල කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි, භාවිතා කිරීමට විවිධ ක්‍රම ඇත. ඖෂධීය වශයෙන්, ආසාදනවලට ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා ප්‍රතිජීවක ඖෂධ සෑදීම සඳහා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භාවිතා කළ හැකිය. ආහාර කර්මාන්තය සඳහා ද ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භාවිතා කළ හැකිය. මිනිසුන් විසින් පරිභෝජනය කරන මහා පරිමාණයෙන් නිපදවන නිෂ්පාදන කිහිපයක් නිර්මාණය කිරීමේදී ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ඉතා ප්‍රයෝජනවත් වේ. රසායනික කර්මාන්තය ඇමයිනෝ අම්ල සහ කාබනික ද්‍රාවක සංස්ලේෂණය කිරීම සඳහා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ද භාවිතා කරයි. ශාක ව්‍යාප්තියට උපකාර කිරීම සඳහා භයානක රසායනික ද්‍රව්‍ය හෝ එන්නත් භාවිතා කිරීම වෙනුවට ජෛව පළිබෝධනාශකයක් ලෙස භාවිතා කිරීම සඳහා කෘෂිකාර්මික යෙදුමක ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ද භාවිතා කළ හැකිය.
ප්‍රතිජීවක
සමහරවිට කාර්මික ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව වඩාත් ප්‍රචලිතවී ඇත්තේ ප්‍රතිජීවක හා ඖෂධ කාරක ප්‍රවර්ධනය කිරීම වෙනුවෙනි. පෙනිසිලින්, ස්ට්‍රෙප්ටොමයිසීන්, සහ තවත් බොහෝ ප්‍රතික්ෂුද්‍රජීවී කාරකයන්ගේ සම්භවය 1950 ගණන් හා 1960 ගණන් අතරතුර කාර්මික ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව තුල සිදු විය. ප්‍රතිජීවක සොයා ගන්නා ලද්දේ සර් ඇලෙක්සැන්ඩර් ෆ්ලෙමින් විසිනි.එය Penicillium notatum දිලීරය විසින් නිපදවන පෙනිසිලීන් නම් ප්‍රතිජීවකයයි.
ආහාර ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව
යෝගට්, චීස්, චොකලට්, බටර්, අච්චාරු, සෝයා සෝස් , ගෝවා අච්චාරු, විටමින, ඇමයිනෝ අම්ල, ආහාර ඝන කාරක (ක්ෂුද්‍ර ජීවී පොලිසැකරයිඩ), මද්‍යසාරය, සොසේජස් සහ සත්ව ආහාර ආදිය කර්මාන්ත ක්ෂුද්‍ර ජීව ක්‍රියාවලියන්ගෙන් නිර්මිත ආහාර වර්ග ‍වේ. ප්‍රෝබයෝටාවන් වැනි හොඳ බැක්ටීරියාවන් ක්‍රමයෙන් ආහාර කර්මාන්තයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් කරා වර්ධනය වෙමින් පවතී. කර්මාන්ත සදහා ක්ෂුදු ජීවීන් යොදාගැනීම — කිරි ආහාර නිපදවීම ලැක්ටික් අම්ලය නිපදවීම මේ සඳහා චීස්,බටර් කර්මාන්තයේදී නිපදවෙන අපදුවෳ සහ බැක්ටීරියාව යොදා ගනී.මෙම බැක්ටීරියාව පැස්ටරීකරණය කරන ලද කිරි වලට එකතු කළ විට කිරි වල වූ ලැක්ටෝස් සීනි ලැක්ටික් අම්ලය බවට පත් කරයි. මුදවපු කිරි නිපදවීම කිරි දුාවනය Lactobaillus bulgaricus මගින් පැසීමට ලක් කර ලැක්ටික් අම්ලය සාදයි.එමගින් දුව කිරි අණු එකිෙනක සම්බන්ධ වීමෙන් කිරි මිදීම සිදුවේ. යෝගට් නිශ්පාදනය Lactobacillus bulgaricus සහ Streptococcus lactis යන ලැක්ටික් අම්ල බැක්ටීරියා යොදා ගනී. චීස් නිපදවීම පලමුව කිරි මිදවීම සිදු කරන අතර ඉන්පසුව කිරි මේරීමට ලක් කරයි.ලුණුද එකතු කරයි.ක්ෂුදු ජීවී විශේෂ ගණනාවක් සහභාගි වේ.
ජෛව බහු අවයවක
පොලිසැකරයිඩ, පොl]එස්ටර් සහ පොලිඑ\මයිඩ ආදී බහු අවයවක වර්ග ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක් නිපදවෙන්නේ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් මඟිනි. දුස්ස්‍රාවී ද්‍රවණවල සිට ප්ලාස්ටික් දක්වා පරාසයක් තුළ මෙම නිෂ්පාදන පිහිටයි. ජාන සැකසීම මඟින්, ක්ෂුද්‍ර ජිවීන්ගේ ජෛව තාක්ෂණික නිෂ්පාදන වන බහු අවයවක වලට පටක නිෂ්පාදනය,  ඖෂධ බෙදා හැරීම වැනි උසස් වටිනාකමකින් යුත් වෛද්‍යමය උපයෝගීන් සඳහා සුදුසු ගුණාංගයක් පවා ඇඳීමට හැකි වී ඇත. කර්මාන්ත ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව, ක්සැන්තන්, ඇල්නේට්,සෙලියුලෝස්, සයනොෆයිs]න්, පොලි(ගැමා - ග්ලුටමික් අම්ලය), ලීවෑන් හයලුරොනික් අම්ල, කාබනික අම්ල, ඔලිගොසැකරයිඩ සහ පොලිසැකරයිඩ සහ පොලිහයිඩ්‍රොක්සි ඇල්කනේට යන ද්‍රව්‍යයන්ගේ ජෛව සංස්ලේෂණය සඳහා භාවිතා කළ හැක.
ජෛව හායනය
ක්ෂුද්‍ර ජෛව හායනය විෂ වූ අපිරිසිදු වූ පරිසරයක් පිරිසිදු කිරීමට භාවිතා කළ හැක. මෙම ජෛව හායනය සහ ජෛව හුවමාරුv යන ක්‍රම ස්වාභාවිකව හමුවන ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් යොදා ගනිමින් යොදා ගනිමින් වියෝජනය, ද්‍රව්‍ය පරිවර්තනය කිරීම, විශාල පරාසයක ඇති සංයෝග රැස් කිරීම (හයිඩ්‍රොකාබන් ද ඇතුළුව) s]q[ kry]. හයිඩ්‍රොකාබන්(උදා -තෙල්)), බහු ක්ලෝරිනීකෘත බයිෆීනයිල, ‍ෙපාලිඇරෝමැටික හයිඩ්‍රොකාබන, ඹෟෂධ ද්‍රව්‍යයන් , විකිරණ නියුක්ලයිඩ සහ ලෝහ වර්ග ද ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් යොදා ගනිමින් රැස් කරගත හැක.
අපතේ යන ද්‍රව්‍යය සඳහා ජෛව පිළියම් යෙදීම
නව සමාජ පද්ධතීන් තුළ උපදින විශාල පරිමාණයේ අපද්‍රව්‍යවලට පිළියම් යෙදීමට ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භාවිතා කර ගනු ලැබේ. ජෛව පිළියම් යෙදීම, භෞත රසායනික පිරිසිදු කිරීමට විකල්පයක් ලෙස භාවිතයට ගනු ලැබේ. මෙලෙස ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් අපද්‍රව්‍යය මත ක්‍රියා කිරීමට සැලැස් වීම, පරිසරයට හිතවත්, සාපේක්ෂව සරල වූ , වියදම් අඩු පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රමයකි. අපද්‍රව්‍ය පිරිහදුව සඳහා “ජෛව ප්‍රතික්‍රියාකාරක පද්ධති” නම් සංවෘත පද්ධතීන් යොදා ගත හැක.
සෞඛ්‍ය රැක ගැනීම සහ ඖෂධ
ඉන්සියුලින්, වර්ධන හෝමෝන සහ ප්‍රතිදේහ වැනි ජෛව ද්‍රව්‍යයන් (මනුෂ්‍ය සහ සත්ව) නිෂ්පාදනයට ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භාවිතා වේ. රෝග නිර්ණ පරීක්ෂණවලදී භාවිතා වන ඒකලිත ප්‍රතිදේහ, DNA ඒෂණ (ප්‍රෝබ්) තාක්ෂණය සහ PCR ආදී වේගවත් පරීක්ෂණ, සායනික විද්‍යාගාර තුළ රෝග කාරක ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් නිර්ණය සඳහා භාවිතා‍ වේ.
ප්‍රාග් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් (Archaea)
අසාමන්‍ය පරිසරවල (අධික උෂ්ණත්වයේ, අධික ලවණ ඇති, pH අගය අඩු මාධ්‍යවල, අඩු උෂ්ණත්වය ඇති, ඉහළ විකිරණශීලී තැන්වල) සිට පරීක්ෂණවලින් සොයාගන්නා ලද මෙබඳු ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් නව හැකියාවන්ගෙන් යුත් අතර කාර්මික ක්‍රියාවලියේ දී ඒවා භාවිතා කළ හැක.
කොරයින බැක්ටීරියා
වෙනස් පාරිසරික නිකේතන තුළ එනම් පස, එළවළු, අපද්‍රව්‍ය , සම සහ චීස් ආදිය මතින්  සොයාගන්නා ලද විවිධ ග්‍රෑම් පොසිටිව් බැක්ටීරියා අඩංගු ක්ෂුද්‍ර ජිවී කාණ්ඩයක් කොරයිනොබැක්ටීරියා නම් වේ. Corynebacterium glutamicum (කොරයින\බැක්ටීරියm| ග්ලූටැමීkම්) යනු වාර්ෂික නිෂ්පාදනය ටොන් මිලියන දෙකක් පමණ වන ඇමයිනෝ අම්ල ප්‍රමාණයක් කාර්මිකව නිපදවන වැදගත් බැක්ටීරියාවකි. මින් L- ග්ලූටැමේට් සහ L- ලයිසීන් නිෂ්පාදනය ප්‍රධාන තැනක් ගනී. C. glutamicum බැක්ටීරියාවේ ජාන අනුපිළිවෙළ ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.
ප්‍රවර්ගය:ක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය
සංගෘහිත පරිපථ
ඉලෙක්ට්‍රොනික් පරිපථයක් හොඩනැගීමේදී අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම උවමනා වන තවත් එක් උපාංගයක් තමයි මේ සංගෘහිත පරිපථයක් (Integrated Circuit) හෙවත් අයි.සී එකක් ලෙස කෙටි යෙදුමෙන් හදුන්වන්නේ.සැබවින්ම පරිපථයක් තුළ තිබෙන තවත් එක් කුඩා පරිපථයක් ලෙස මෙම උපාංගය සම්බන්ධයෙන් සරලව විස්තර කළ හැකියි. මීට කලින් විස්තර කළ රෙසිස්ටර්, කැපෑසිටර්, ට්‍රාන්සිස්ටර් සහ ඩයෝඩ වැනි උපාංගයන්ගෙන් සැදුම්ලත් යම් නිශ්චිත ක්‍රියාවක් වෙනුවෙන්ම නිපදවුන පරිපථ විශේෂයකුයි සංගෘහිත පරිපථ ලෙස හැදින්වෙන්නේ.පහත රූප සටහන මගින් මා ඔබට ඉදිරිපත් කරන්නේ ඇම්ප්ලිෆයර් පරිපථයන්හි බල වර්ධකයක් ලෙස යොදාගන්නා STK 4191 II නැමැති අයි.සී. එකේ අභ්‍යන්තරයයි.
සංගෘහිථ පරිපථයක අභ්‍යන්තරය
වචනාර්ථයෙන්ම සංගෘහිත පරිපථයක් යනු තවත් එක් පරිපථයක්ම යන වගට ඉහත රූප සටහන කදිම නිදසුනක්. නමුත් භාවිතයේ පවතින සෑම අයි.සී. එකකම අභ්‍යන්තරය මෙසේ දැක බලා ගත නොහැකි වුවත් බල වර්ධක කාණ්ඩයේ සමහර සංගෘහිත පරිපථයන්හි ඇති ප්ලාස්ටික් වැස්ම ඉවත් කළ හැකි ආකාරයට ඉහත පරිදි නිපදවා තිබෙනවා. ඇනලොග් (Analog) සහ ඩිගිටල් (Digital) වශයෙන් සංගෘහිත පරිපථයන් දෙවර්ගයක් වන අතරම මෙම ලක්ෂණ දෙකම සම්ම්ශ්‍රණ වූ සංගෘහිත පරිපථයන්ද (Mixed Signal) දැකිය හැකියි.ඔබ මෙම බ්ලොග් සටහන කියවන පරිඝනකය තුළ මෙම තෙවර්ගයේම සංගෘහිත පරිපථයන් අන්තර්ගත වනවා. පරිඝණකයේ බල සැපයුමෙහි ඇනලොග් අයි.සී. ද මව් පුවරුව තුළ ඩිගිටල් අයි.සී ද Sound Card එක තුළ ඇනලොග් සහ ඩිගිටල් සම්ම්ශ්‍රණයෙන් යුත් සංගෘහිත පරිපථයන්ද දැකිය හැකි වනවා.
අප භාවිතා කරන බොහොමයක් ඉලෙක්ට්‍රොනික් උපාංග තුළ අඩංගුවනුයේ ඇනලොග් වර්ගයේ අයි.සී. වන නමුත් වර්ථමානයේ වෙළදපළට පැමිනෙන නවීන උපාංග තුළ ඩිගිටල් වර්ගයේ සංගෘහිත පරිපථයන් දැකිය හැකියි. අතිතයේදි අප භාවිතා කළ ස්ටීරියෝ කැසට් රෙකෝඩරයේ ඩිගිටල් අයි.සී නොතිබුණ මුත් වර්ථමානයේදී පැමිණෙන වෝක්මන් තුළ පවා ඩිගිටල් අයි.සී. අන්තර් ගත වනවා.. ප්‍රධාන කොටම සංඤා හෝ ධාරා පාලකයක් ලෙස ඇනලොග් අයි.සී යොදා ගැනුනද තාර්කික ද්වාරයන් (Logic Gates) ආධාරයෙන් ඉතා සංකීර්ණ ක්‍රියාදාමයන් සරල කර ගැනීමට ඩිගිටල් අයි.සී. යොදා ගත හැකියි.
සංගෘහිථ පරිපථයේ සංකේතය
සංගෘහිථ පරිපථයන් විවිධ ස්වරූපයෙන් දක්නට ලැබෙන අතර නිශ්පාදනයේදී විශේෂ ආකාරයකට ඉංග්‍රීසි අක්ෂර සහ අංක සම්මිශ්‍රණයෙන් හදුනාගැනීමේ අංකයක් ලබා දේ. සියළුම සංගෘහිත පරිපථයන්හි මතුපිට මෙම අංකය මුද්‍රණය කර තිබීම හේතුවෙන් හදුනාගැනීම ඉතාමත්ම පහසුය. එලෙසම සංගෘහිථ පරිපථයකින් ඉටු කරගැනෙන කාර්යය විස්තර කර තිබෙන දත්ත වගු මෙන්ම ක්‍රියාකාරීත්වයේදී එක් එක් පාදමයේ (Pin) තිබිය යුතු වෝල්ටීයතාවය සදහන් දත්ත සටහන්ද (IC Data Sheet) බොහෝ විට අන්තර්ජාලය මගින්ම ලබාගතහැකිය.
ප්‍රවර්ගය:Digit
තාප ගති විද්‍යාව
තාපගති විද්‍යාව (ග්‍රික භාෂාවට අනුව therme යනු තාපය වේ dunamis යන්නෙන් තේරුම බලය වේ) යනු භෞතික විද්‍යාව සහ රසායනික විද්‍යාවේ ශාඛාවකි. එම අධ්‍යනය මගින් උෂ්ණත්වය පිඩනය සහ පරිමාව භෞතික පද්ධති මත අන්වික්ෂය පරිමානයෙන් බලපෑම සාකච්ඡා කර සංඛ්‍යනය අනුව ඒවා විශ්ලේෂණය කරනු ලබයි. දල වශයෙන් තාපය යනු ශක්තිය සංක්‍රමණය විම සහ ගති විද්‍යාව යන්නේ චලනය වීම යන්න අදහස් කරයි. තවද තාපගති විද්‍යාවේ ස්වබාවය මගින් ශක්තිතිය චලනය විම සහ ශක්තියේ චලනය ඇතුල්වන්නේ කෙසේදැයි අධ්‍යනය කරනු ලැබේ. ඓතිහාසික ලෙස ආදි වාෂ්ප එන්ජි‍මෙහි කාර්යෂමතාව වැඩි දියුණු කිරිමේ අවශ්‍යතාව සදහා තාපගති විද්‍යාව සංවර්ධනය වන ලදි.
ඉතිහාසය
thumb| 1650 දී ඔටෝ වොන් ගුවේරික් විසින් ලොව ප්‍රථම රික්තක පොම්පය නිර්මාණය කිරීම හා නිපදවීමත් සහ ලොව ප්‍රථම වතාවට රික්තකයක් (මැග්ඩෙබර්ග් අර්ධගෝලය සේ හඳුන්වන)  නිර්මාණය කිරීමත් සමග තාප ගති විද්‍යාවේ කෙටි ඉතිහාසය ආරම්භ විය. ඔහුට රික්තය නිර්මාණය කිරීමට හේතුපාදක වූයේ, දිගු කාලයක් සිට පැවති, ඇරිස්ටෝටල් විසින් ඉදිරිපත් කළ “ස්වභාව ධර්මය රික්තය අප්‍රිය කරයි” යන සංකල්පය නිවැරදි නොවන බව පෙන්වීමටයි. ඉන් කෙටි කලකට පසු අයර්ලන්ත භෞතිකඥ හා රසායන විද්‍යාඥ රොබට් බොයිලේ, ගුවේරික්ගේ නිර්මාණය අධ්‍යයනයෙන් පසු 1856 දී ඉංග්‍රීසි ජාතික විද්‍යාඥ රොබට් හුක් හා එක්ව වායු පොම්පයක් නිර්මාණය කරන ලදී.එම පොම්පය භාවිතයෙන් බොයිල් හා හුක් විසින් පීඩනය, උෂ්ණත්වය හා පරිමාව අතර සහසම්බන්ධයක් සොයා ගන්නා ලදී. එමගින් බොයිලේගේ නියමය වන පීඩනය පරිමාවට ප්‍රතිලෝමව සමානුපාතික බව සොයා ගන්නා ලදී. පසුව, 1679 දී මෙම සංල්පය පදනම් කරගෙන බොයිලේගේ සහායකයකුවන ඩෙනිස් පැපින් විසින් අධි පීඩන උඳුනක් තැනීය.(ඉහළ පීඩනයක් ලැබෙන තෙක් හුමාලය සිරකොට තැබිය හැකි තදින් මූඩිය වසන ලද භාජනයක්)
පසු කාලීන නිර්මාණවල, යන්ත්‍රය පිපිරීමෙන් වළක්වා හුමාලය නිදහස් කිරීමට කපාටයක් සවිකරන ලදී. කපාටය රිද්මයානුකූලව උස් පහත් වීම නැරඹීමෙන්, පිස්ටනය හා සිලින්ඩර එංජිම පිළිබඳ අදහස පැපින්ගේ සිතේ හට ගත්තේය. ඔහු කළේ නැතත්, ඔහුගේ නිර්මාණ පසුකළක පිළිපදින ලදී. එසේ නමුත් 1697 දී පැපින්ගේ නිර්මාණ පදනම් කර ගනිමින් තෝමස් සැවෙරි නම් ඉංජිනේරුවා  පළමු  එංජිම නිපදවීය. මෙම මුල්කාලීන එංජින් අසම්පූර්ණ හා අකාර්යක්ෂම වුවත්, ඒවා ඒ සමයේ ප්‍රමුඛ විද්‍යඥයින‍්ගේ අවධානය ඇද ගැනීමට සමත් විය. තාපය, බලය හා එංජින් කාර්යක්ෂමතාව පිළිබඳ දේශනයක් සහිතව ‘ගින්දරේ ගාමක බලයේ පරාවර්තනය’ ප්‍රසිද්ධියට හා ප්‍රකාශයට පත්කරන ලද්දේ එවැනි ප්‍රමුඛ විද්‍යාඥයකුවන, තාපගති විද්‍යාවේ පියා වූ සාදි කා(ර්)නට්ය. කානොට් එංජිම, කානොට් චක්‍රය හා ගාමක බලය අතර මූලික සම්බන්ධතාව  එකල පුවත්පතක ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. එය නූතන විද්‍යාවක් ලෙස තාප ගති විද්‍යාව සනිටුහන් කිරීමේ ආරම්භයයි.
තාපගති විද්‍යාව ලෙස,තාපය හා බලය අතර විද්‍යාත්මක සම්බන්ධතාවය සඳහා සමක් යෝජනා කරන ලද්දේ 1958, ජේම්ස් ජූල් විසිනි. 1849 දී, කාර්නොට්ගේ, “තාපයේ ගාමක බලයේ සිද්ධාන්තයීය ඇගයීමක්” වන ලිපියක් විලියම් තොම්සන් “තාපගති විද්‍යාව” කෘත්‍යාත්මක නියමයක් සේ භාවිතා කළේය. ග්ලැස්ගෝ විද්‍යාලයේ සිවිල් හා යාන්ත්‍රික ඉං‍ජිනේරු මහාචාර්යවරයකු සහ භෞතිකඥයකු සේ පළමුව පුහුණුව ලැබූ විලියම් රැන්කින්, 1859 දී ප්‍රථම තාපගති විද්‍යා ග්‍රන්ථය ලියන ලදී.
අවේණික තාපගති විද්‍යා පද්ධතිය
තාපය උණුසුම් (බොයිරැම්) සිට සිසිල් (ඝනිකරණය) චලනය වේ. මෙහිදි කාර්ය පිස්ටන් ශ්‍රේණියක් මගින් ලබා ගනු ලැබේ.බොහෝ තාපගති විද්‍යාවේ පද්ධති සැලකිල්ලට ගැනිමේදි ආරම්භක අවස්ථාව තතාපලති විද්‍යා නියම වේ. එමගින් ශක්තිය භෞතික පද්ධති තුල හුවමාරැ විම තාපය හෝ කාර්ය ලෙසින් සිදුවන බව කල්පිතයක් ලෙස ඉදිරිපත් කරන ලදි. තවද එන්ට්‍රොපිය නැවත ප්‍රමානය පවතින බවද කල්පිත ඉදිරිපත් කරන ලදි. මෙය ප‍ඕනෑම පද්ධතියක් සහා අර්ථ දැක්විය හැක. තාපගති විද්‍යවේ විශාල වස්තුන්‍ගේ සමස්තය අතර අන්තර් ක්‍රියාව අධ්‍යනය කර වර්ගීකරණය කරන ලදි. මෙහිදි පද්ධති හා වටපිටාව යන සංකල්ප අර්ථ දක්වන ලදී. පද්ධති අංශු වලින් සමන්විත වන අතර ඒවායේ චලනය මධ්‍යනය එහි ගතිගුණ තිරණය කරන අතර අවස්ථා‍වේ සවිස්තර මගින් එකිනෙකට සම්බන්ධ වේ. ගතිගුණ එකට සම්බන්ධයෙන් අභ්‍යන්තර යන්හි සහ තාපගනිත විභාවයන් ප්‍රකාශ කල හැකි අතර ඒක සමතුලිතව හා ස්වයංසිද්ධි ක්‍රියාවලින් යන තත්ත්වය තිරණය කිරීම වැදගත් වේ.
මෙම උපකරණ සමග තාපගති විද්‍යාව එමගින් අනුව පද්ධතියේ සිදුවන වෙනස් කම් පිළිබද විස්තර කරනු ලබයි. මෙම විද්‍යාව යන ඉන්ජිනේරැ විද්‍යා විවිධ මතෘකා සදහා යොදා ගත හැක. ඒවා නම් එන්ජිම, කලාජ වෙනස්විම, රසයනික ප්‍රතික්‍රියා ගමනාගමනය සංසිද්ධි වේ. තාපගති විද්‍යාවේ ප්‍රතිඵල භෞතික විද්‍යාව, රසායනික විද්‍යාව රසායන විද්‍යාව යන්ත්‍රික ඉන්ජිනේරැ විද්‍යාව සෛල ජීව විද්‍යාවථ ජීවවෛද්‍ය ඉංන්ජිනේරැ විද්‍යාව සහ ද්‍රව්‍ය විද්‍යාවත් වලදි අනවශ්‍ය වේ.
සාමාන්‍ය තාපගතික පද්ධතිය
තාපගති විද්‍යාවේ වැදගත්ම සංකල්පය "පද්ධතියවේ" විශ්වයෙන් තෝරාගත් ‍කොටස හැරැණු කොට ඉතිරි සියල්ල පරිසරය නම් වේ. විශ්වයෙන් අධ්‍යයනය සදහා තොරාගත් කොටස පද්ධතිය නම් වේ. පද්ධතිය හා පරිසරය වෙන්කෙරෙන සීමාව මායිම ලෙස හදුන්වන අතර ඒය අනාත්වික හෝ නොවැය හැකි නමුත් සම්මුතියට අනුව නියමිත පරිමාවකින් සිමා මායිම් නියම කෙරේ. මෙම මායිම හරහා පද්ධතිය හා වටපිටවා අතර කාර්ය, තාපය හෝ ද්‍රව්‍ය හුවමාරැ වීම සිදුවිය හැක. මායිම් වාර්ග හතරක් ඇත. ඒවා නම් ස්ථර, චලනය විය හැකි, තාත්තිවක සහ අතාත්වික වේ. මුලිවම මායිමක් යනු යම් පරිමාවක් වටා අදින ලද අනාත්වික කැඩි ඉරක් වන අතර එය තුළින් යමක් ගමන් කිරිමේදි අභ්‍යන්තර ශක්තිය වෙනසකට භාජනය වේ. යම් දෙයක් මායිම් හරහා ගමන් ගන්නේ නම් එයඅභ්‍යන්ත ශක්තිය වෙනස්විම කෙරෙහි බලපාන අතර එය ශක්ති තුලික සමීකරණය මගින් ගනනය කල හැකි වේ. එය 1900 මැක්ස් ජලනාත් අර්ථ දක්වන ලද තනි පරමාණුවක් වට හැකි සම්පුයුත්ත ශක්ති ප්‍රදේශයක් විය හැක. එය 1824 සාදි කානම් අර්ථ දක්වන ලද හුමාල කදක් හෝ හුමාල එන්ජමේ වායු ධාරාවක් විය හැක. එසේම එය 1986 දි වායුගෝලිය තාපගති විද්‍යවේ කේෂේයේ මුලධර්මයෙක් වු කෙරි පරමානුවෙල් හදුන්වාදුන් නිවර්තන සුලිසුලගක් විය හැක. එසේම එය එක් නියුක්ලක්ඩයක් විය හැක අතර අන් රික්ෂ සමහරක් වන ක්වෝන්ටම් තාපගති විද්‍යාවේ හදාරනු ලැබේ. එන්ජිමක් සදහා නිශ්චිත සිමාව යනුනේ එය පිහිටිමේ දි පිස්ටනය අගුල් කර ඇති අවස්ථාව වේ. එම අවස්ථාවේ නියත පරිමාවක් ඇත. එම එන්ජිමේදි චලනය වන සිමාව සංවෘත පද්ධති සදහා මායිම් තාත්වික වන අතර විවෘත ප්‍රධාන පද්ධති වර්ග පහක් ඇත.
ඒකලිත පද්ධති වල කාලය ගතවිමන් සමග පද්ධියේ වෙනස්විම මගින් පීඩනය හා උෂ්ණත්වය සමාන විමට උත්සහ දරන අතර ඝනත්වය වෙනස් වේ. පද්ධතිය සියලු සමාන සමතුලිත අවස්ථාවක් යැයි කියනු ලැබේ.
තාපගතික සමතුලිත අවස්ථාවකදි අර්ථ දැක්විම අනුව පද්ධති වල ගතිගුණ කාලයත් සමග වෙනස් නොවි පවති. සමතුලිත පද්ධති සමතුපිත නොවන පද්ධති වලට වඩ සරල වන අතර හොදින් අවබෝධ කර ගත හැක.
බොහෝ විට තාපගති ක්‍රියාවලියක් විශ්ලේෂණයේදි අතරහැදි අවස්ථාවේ ක්‍රියාවලියක්ද සමතුලිතතාවයේ ඇති බව උපකල්පනය කරනු ලැබේ මෙමගින් තත්ත්වය සැලකිය යුතු ලෙස සරලව බව පැහැදිලි වේ. තාපගති ක්‍රියාවලිය ඉතා සෙමින් වර්ධනය වෙමින් එක් එක් අන්තර් මධ්‍ය පියවර සමතුලිගත අවස්ථාවලට එළඹිමට ඉඩ දෙනු ලබන අතර ඒවා ප්‍රතිවර්තන ක්‍රියාවන් ලෙස හදුවනු ලැබේ.
තාපය හෙවත් උෂ්ණත්වය වැඩි තැන (බොයිලේරුව) සිට අඩු තැනට (ධාරිත්‍රකය) ගමන් කරයි. (දෙකේම දක්වා නැත) එම වෙනස්වීමෙන් ප්‍රතිඵලය පිටතට එයි. බොහෝ තාපගතික පද්ධති සලකන විට එහි ආරම්භක අවස්ථාව වන්නේ තාපගතික නීතියයි.මෙම නීතිවලින් ශක්තිය, භෞතික පද්ධති වල තාපය හෝ ඵලය හුවමාරු වීම විස්තර කරයි. එලෙසම ඕනෑම පද්ධතියක් සම්බන්ධයෙන් එන්ට්‍රොපි නම් අගයක් පැවතීමද විස්තර කරයි. තාප ගති විද්‍යාවේ දී වස්තු රාශියක ඇති අන්තර් සම්බන්ධය අධ්‍යයනය කරමින් වර්ග කරයි. මෙයට පදනම වන්නේ පද්ධති සහ වටපිටාවයි. පද්ධතිය අංශුවලින් සමන්විත වී ඇත. එහි සාමාන්‍ය චලනය තුළින් එහි ලක්ෂණ ගම්‍ය වේ. තත්ත්ව සමතුලිතතාව තුළින් එය අනෙක්වා සමඟ සම්බන්ධ ව පවතී. අභ්‍යන්තරික ශක්තිය හා තාප ගතික හැකියාවන් ප්‍රකාශ කිරීමට මෙම  ලක්ෂණ යොදා ගත හැක. සමතුලිත අවස්ථාව හා ඉබේ සිදුවන ක්‍රියා අවශ්‍ය සාධක නීර්ණය කිරීමට ප්‍රයෝජනවත් වේ.
මේවා යොදාගෙන පද්ධති හා ඒවා අවට සිදුවීම්වලට තාපගතික විද්‍යාවෙන් කෙසේ ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ දැයි විස්තර කරයි. මෙය විද්‍යාව හා තාක්ෂණයේ විවිධාකාර මාතෘකා රැසකට යොදා ගත හැකිය. එනම් එන්ජින් මාරුවීම් වලට, රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවලට, ප්‍රවාහනය සහ කළු කුහර සඳහා පවා යොදාගත හැක.
තාප ගතික විද්‍යාවේ ප්‍රතිඵල භෞතික විද්‍යාවේ අනෙක් ක්ෂේත්‍රවලට මෙන්ම රසායනික විද්‍යාව, රසායනික ඉංජිනේරු විද්‍යාව, සෛල විද්‍යාව, ජෛව වෛද්‍ය ඉංජිනේරු විද්‍යාව සහ ද්‍රව්‍ය විද්‍යාව වැනි කේෂේත්‍ර වලටද වැදගත් වේ.
තාපගති විද්‍යාව පිළිබද නියම
තාපගති විද්‍යාවේ නියමය තාපගති විද්‍යාවේ ඉතා ‍පොදු වලංගුතාව‍නේ යුත් නියමයන් හතරක් ඇති අතර ඒවා සම්බන්ධතා ‍‍තොරතුරු ‍හෝ අධ්‍යනය කල පද්ධති මත රදා නොපවතී. එනිසා ඒවා ශක්ති සමතුලිතාව සහ පදාර්ථය හුවමාරුව යන කරුණු හැරුනු කොටවු අනිත් පද්ධති සදහා භාවිතා කල හැකි මෙයට උදාහරණ වශයෙන් 20 වන සියවසේ අග භාගය වන විට ස්වයංසිද්ධ විමෝචනය පිළිබද අයන්ස්යින්ගේ අනුමැතිය සහ කළු කුහරය පිළිබද තාපගතික නුතන පර්යේෂණ ඉදිරිපත් කල හැක.
මෙම නියම හතර මෙසේ ඉදිරිපත් කල හැක. •‍‍‍‍තාපගති විද්‍යාව පිළිබද ශුන්‍ය නියමය මගින් තාපගනිත සමතුලිතතාව සමතුලය සම්බන්ධතාවයක් ලෙස ප්‍රකාශ කරයි. තාපගතික සමතුලිත පද්ධති දෙකක් වෙන් වෙන්ව තුන්වන පද්ධති නයාමය සමතුලිතය ඇත්නම් ඒවා එකිනෙකට තාමය සමතුලිතාවයේ පවතී •ශක්ති සංස්ථිතිය පිළිබද තාපගති විද්‍යාවේ පළමුවන නියමය - සංවෘත තාපගතික පද්ධතියක අභ්යතන්තර ශක්තියේ වෙනස්විම් පද්ධතියට සැපයු තාප ශක්ති ප්‍රමානයේ එකතුව පද්ධතිය මත කරන ලද කාර්යයේ එකතුවට සමාන වේ. •එන්ට්‍රොපිය පිළිබද තාපගති විද්‍යාවේ දෙවන නියමය - ඕනෑම ඒකලිත තාපගනිත පද්ධතියක මුලු ඒන්ට්රෝවපිය කාලයක් සමග වැඩිවන අතර එය උපරිම අගයට එළඹේ. •නිර්පේක්ෂ ශුන්යි උෂ්ණත්වය පිලිබද තාපගති විද්‍යාවේ තුන්වන නියමය - පද්ධතියක් සියලුම කාර්යයන් අනුක්ර්මික ලෙස අඩු වී පද්ධති ස්පර්ශෝක්ති මුඛ ලෙස උෂ්ණත්වය නිරපේක්ෂ ශුන්යනඵලයටයන පද්ධතියේ එන්ට්රොපපිය සපර්ශේන්මුඛ ලෙස අවම අගයකට ලගා වේ. එය මෙසේද සදහන් කල හැක "නිරපේක්ෂ ශුන්යකයේදි සියලු පද්ධිති වල එන්රෝ ලග පිය සහ පද්ධතියේ සියලුම අවස්ථාවන් ශුන්යක වේ" හෝ සමතුලිත ලෙස ඕනෑම නිශ්චිත සංඛ්යාල ක්‍රියාවලියකින් උෂ්ණත්වය නිරපේක්ෂ ශුන්යා දක්වා ලංවිම කල නොහැක. •සමහර අංශුවලදී තාපගති විද්‍යාවේ හතරවැනි නියමය ලෙස හැදිනවේ. තාපගති පද්ධතිය සමතුලිතව හැරුණු විට ගැලිම් සහ බලයන් වල එක්තරා සම්බන්ධතා වල තුලනතාව ප්‍රකාශ කිරිම නමුත් ප්‍රාදේශිය සමතුලිතාව පවතින බව සංකෝතවත් කිරීම තවත් බලන්න බෝස් - අධින්ෂ්ටයින් සානද්ර කිරීම හා ඝණ උෂ්ණත්ව
ඉතිහාසය
තාපය යාන්ත්‍රික කාර්ය බවට පත් කිරිමේ පළමු න්‍යාය 1824 දි නිකොලාස් ලියොනාඩ් සඩෙ කාර්නට් (Nicolas Leonard sade Carnot) විසින් ඉදිරිපත් කරන ලදි. මෙම පරිවර්තනය එන්ජිමේ උෂ්ණත්වය සහ පරිසරයේ උෂණත්වයේ වෙනස මත රදාපවතින බව මුල්වරට කාර්නට් විසින් නිවැරදිව අවබෝධකර ගන්නා ලදි. ජේමිස් පෙස්ක්‍රොට් ජුලගේ (Jama Proscotte Joule) ශක්තිය සර්යෙක්ෂණයේ වැදගත්කම හදුනාගැනිමෙන් 1850 දි රුඩෝල්ප් සෙල්සියස් විසින් පළමු වරට දෙවන සියවස සකස් කරන ලදි. එය නියම අනුව තාපය ස්වසං සිද්ධ් ලෙස සිසිල් වස්තුන් වල සිට උෂ්ණ වස්තුන් වෙත ගලා නොයයි. දැනට පවතින පොදු දැනිමක් අනුව තාපය පිලිබද ප්‍රසිද්ධ වු කැලෝරික් න්‍යයාට පටහැනිවේ. එහිදි න්‍යාය ද්‍රව්‍යයක් ලෙස සලකන ලදි. එහිචි ඔහු යාදි තහනම් නියමය අනුමත කිරිමට සහ එන්ට්‍රොපිය පිලිබද අර්ථ දැක්විම (1865) ඉදිරිපත් කිරිමට හැකි විය. 19 වන සියවසේ ඉදිරිපත් කල දෙවන නියමය පිලිබද කෙල්වින් ප්ලාන්ක් ගේ ප්‍රකාශනයට අනුව චක්‍රියට ලෙස ක්‍රියාත්මක වන ඕනෑම උපාගයකට තාප ප්‍රභවයකින් මුළු උෂ්ණත්වය ලබාගැනීම හා ඊට සරිළන කාර්යයක් කිරීමට නොහැකි. මෙය සෙල්සිගේ ප්‍රකාශයට සමානය. බෝල්ට්ස්මාන් ප්‍රවේශයට එර්ගොඩින් හයිපොතිසීස්ගේ කල්පිතයද වැදගත් වේ.
තාප ගති විද්‍යාවේ දෙවන නියමය
තාපගති විද්‍යාවේ දෙවන නියමය ප්‍රකාශ කරන විවිධ ආකාරය ඇති නමුත් අර්ථයෙන් සමාන වේ. දෙවැනි නියමය එක් ආකාරය තර්කානුකුලව අනිත් ආකාර වලින් ගම්‍ය වේ. (ෂර්මි 1936) තවද තාපලි විද්‍යාවේ න්‍යයාන් දෙවැනි සහ තෙවන නියමයෙන් භාවිතයෙන් ඔප්පු කල හැක. එක්ට්‍රොපිය සම්බන්ධ වු දෙවන නියමය සැකසිම් රැබ්ලොප් සෙලිස්යස් විසින් සිදුකරන ලදී.
ඒකලිත පද්ධතියක මුලු නියුට්‍රොපිය වැඩි වනනේ නම් පමණක් ක්‍රියාවලිය සිදුවනු ලැබේ. තවද පද්ධතියක් ඒ ආකාරයෙන්ම පවති නම් හෝ සමහර භෞතික ක්‍රියාවලින් සිදුවේ නම් එන්ට්‍රොපිය වැඩිවේ (මෙම නියමය සර්ෂණයක් නොමැති තාපගතික සංකෝචනය ඇත) පුතිවර්ත හෝ ක්‍රියාවලිය සදහා වලංගු නොවේ මුළු එන්ට්‍රොපිය අඩු කරගන්න ක්‍රියාවලින් ඒකලිත පද්ධතිය සිදු නොවේ. යම් පද්ධතියක් සමතුලිතතාවයේ ඇති නම් අර්ථ දැක්විම අනුව කිසිදු ස්වයං සිද්ධි ක්‍රියාවලියක් සිදු නොවේ. එමනිසා පද්ධතියම උපරිම එන්ට්‍රොපියාක් ඇත.
සෙල්සියන් අනුව දෙමින් නිවසේ සරල ආකාරය තාපය සම්බන්ධ වේ.
අඩු උෂ්ණත්වයෙ ඇති ද්‍රව්‍යයක් සිට වැඩි උෂ්ණත්වයක් ඇති ද්‍රව්‍යයක් දක්වා න්‍යායා ස්වයං සිද්ධි ගමන් කල‍ නොහැක. අවිධිමත් ලෙස ගත් විය තාපයට සිසිල් අවස්ථාවේ සිට උණුසුම් අවස්ථාවටම ගැල්ව සිදුකල නොහැක. (වැඩ යෙදවුවක් නාමැත) එය අපගේ එදිනෙදා පලසුරුදු පැහැදිලි සාක්ෂිවේ. උදාහරණයක් ලෙස ශිතකරණයක තාපය සිසිල් අවස්ථා සිට උණුසුම් අවස්ථාවල ගලා යනු ලැබේ. එක්ට්‍රොපිය පිළිද ගණිතමය අර්ථ දැක්විම අනුව එක්ට්‍රෝපිය ගලායයි. ඒකලිත නොවන පද්ධති සදහා ද වලංගු නමුත් වැඩිවන දෙවන සියවස අනුව සිදුවේ. උදාහරණයක් ලෙස ශිතරකණයක් වෙන යන විද්‍යුත් තාක්ෂණ තාප ශක්තිය බවට පරිවර්තනය වි ආපසු පැමණෙමින් එන්ට්‍රොපියේ මුලු වැඩිවිම නිරුපනය කරයි.
දෙවන සියවසේ තුන්වන සතුන් කිරිම කෙල්වියන් විසින් සිදුරන ලද තාප රන්ජිමේසකස් කිරිම.
තාපය සම්පූර්ණ ලෙස කාර්ය බවට පත් කිරිම කල නොහැක. උෂ්ණත්වය ඉහල ශඹක්ති මුලාශ්‍රයන් ලබාගන්න තාපය මගින් ශක්ති වෙන්කර තැනිම සිදුකල නොහැකි අතර සියලුම ශක්තින් කාර්ය බවට පරිවර්තනය කල හැක. තවද තාපගතික ලෙස කාර්යක්ෂමතාවය යුත් තාප එන්ජිමක් බලාපොරොත්තු වේ.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශක්තිය ප්‍රවර්ගය:රසායනික ඉංජිනේරු විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:තාප ගති විද්‍යාව
Thisarana Arama
තිසරණ අරම (English: Thisarana Arama, Tamil: திசரண அரம) යනු බොහෝ දෙනාට යහපත පිණිස 2012 ජනවාරි 31 දින ආරම්භ කරන ලද කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ හොරණ ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති ආයතනයකි.
අඳුර කරා යන ජීවිත ඉන් මුදවා දැණුමින් සන්නද්ධ කර, ඔවුන් යහපතෙහි යොදවන උත්සහය ප්‍රධාන අරමුණ කොටගෙන මෙය ආරම්භ කරන ලදි.
මූලස්ථානය
ලක්වැසි ජනතාවගේ ඉමහත් ‌ගෞරවයට පාත්‍ර ඉංගිරිය මඩකඩ අරණ්‍ය සේනාසනයට අනුබද්ධ ශාඛාවක් වන අතර වතුරුවිල සංඝ මූලස්ථානයේ ලියාපදිංචි කල ආයතනයකි.
පෝය
චන්ද්‍ර මාසයක දින 30න් 4ක් බෞද්ධයන් විසින් සාම්ප්‍රදායිකව ආගමික කටයුතු සඳහා යොදාගනී. මෙම දින 4 පෝය නමින් හැඳින්වෙ.
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර මාස
මාස
කාලය මැනීමේ ඒකකයකි.
ද ඩිෆරන්ස් එන්ජින්
ද ඩිෆරන්ස් එන්ජින් යනු විලියම් ගිබ්සන් සහ බෲස් ස්ටර්ලින් විසින් රචිත අනුකල්ප ඉතිහාස නවකථාවකි.
මෙම නවකතාව 1990 දී බ්‍රිතාන්‍ය විද්‍යා ප්‍රබන්ධ සම්මානය සඳහාද, 1991 දී හොඳම නවකතාව සඳහා නෙබියුලා සම්මානය සඳහාද, 1992 දී ජෝන් ඩබ්. කැම්ප්බෙල් අනුස්මරණ සම්මානය සහ ප්‍රී අවුරෝරා සම්මානය සඳහාද නම් කරනු ලැබීය.
පසුතලය
නවකතාව ප්‍රධාන වශයෙන් දිගහැරෙනුයේ 1855 වසරෙහිදීය. 1824 පමණදී චාල්ස් බැබේජ් ඔහුගේ ආන්තර එන්ජිම තැනීම සාර්ථක ලෙසින් නිම කොට විශ්ලේෂී එන්ජිම ප්‍රවර්ධනය කෙරුමේ කටයුතු වල නියැලුනු බවට මනහ්කල්පනය කෙරෙමින් ඓතිහාසික පසුබිම යථාර්ථයෙන් අපසරණය වෙයි. ඔහු දේශපාලනික වශයෙන් ප්‍රබලයෙකු බවට පත් වන අතර 1830 මහා මැතිවරණයේදී වෙලින්ටන් හී සාමිවරයාගේ ටෝරි රජයට  විරුද්ධ වෙයි. තමන්ගේ පරාජය පසුපෙරළීම හා තාක්ෂණික විපරිණාමය සහ සාමාජීය උක්ත්ෂේපණය කඩිනමින් සිදුවීම වැලැක්වීම අරමුණු කොට ගෙන වෙලින්ටන් විසින් රාජ්‍ය විරෝධී කුමන්ත්‍රණයක් 1830 දී දියත් කරන නමුදු 1831 දී ඔහු ඝාතනය කෙරෙනු ලබයි. ග්‍රීක නිදහස් යුද්ධයේදී මරණයට පත් නොවූ බයිරන් සාමිවරයා විසින් නායකත්වය සැපයූ කාර්මික රැඩිකල්වාදී පක්ෂය මේ අයුරින්  බලයට පත් විය.
ඩයනා මෙන්ඩෝසා
ඩයනා සබ් රිනා මෙන්ඩෝසා මොන්කාඩා (උපත 1986 ජූනි 01) වෙනිසියුලානු නිළියක,නිරූපිකාවක සහ රූ රැජිනක්වේ.වර්ෂ 2008දී ඇය විශ්ව රූ රැජිණ බවට පත්විය.මීට පෙර 2007දී (2007 සැප්තැම්බර් 13 කැරකස් හිදී) ඇය වෙනිසියුලානු රූ රැජිණ බවට පත්විය.
ප්‍රවර්ගය:1986 උපත් ප්‍රවර්ගය:සිනමාව ප්‍රවර්ගය:වෙනිසියුලානු සිනමාව
ඇසල මංගල්‍යය, දළදා මාළිගාව
ශ්‍රී ලංකාවේ ශ්‍රී දළදා මාළිගාව මගින් සෙංකඩගල පැවැතවන වාර්ශික සාම්ප්‍රදායික මංගල්‍යයකි.
කාල වකවානුව
ඇසල මස පසළොස්වක දින සිට නිකිණ මස අව පක්‍ෂය දක්වා.
දිය කැපීමේ මංගල්ලය
පෙරහැර මංගල්‍යෙය් අවසන්දින පාන්දර පැවැත්වේ. දිය කැපීම ගැටඹේ දී මහවැලි ගඟේ සිදුකෙරේ.
හත්දින වලියක් මංගල්ලය
දවල් පෙරහැර අවසන්වී හත්වන දින පැවැත්වේ.
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:ඇසල මංල්‍යය
මඩු දේවස්ථානය
පෘතුගීසි යුගය
පෘතුගීසි යුගය තුල මෙරට ධර්මදානිය මෙහෙවරේ යෙදුණු ප්‍රැන්සිස්කාන නිකායික ධර්මදුතවරුන් විසින් යාපන රාජධානියේ ඉදිකරන දේවස්ථාන අතුරින් මන්නාරමට කිලෝමීටර 05ක් උතුරින් පිහිටා තිබු — මාන්තෙයි˜ දේවස්ථානයට හිමි වුයේ සුවිශේෂී ස්ථානකි. සුප්‍රකට ඉතිහාසටබ ක්වේරෝස් හා ත්‍රින්දාදීගේ වාර්තාවන්ට අනුව ර්‍ණක්‍රි.ව. 1583 වන විට ප්‍රැන්සිස්කාන මාන්තෙයි නමින් මන්නාරමට නුදුරින් පිහිටා තිබු දෙව්මැදුර ආරෝග්‍ය දේවමාතාවන්ට කැපවු දේවස්ථානයක් තිබු.........˜ බව සදහන් කරයි. අද මරුද මඩු ජපමාල මාතාවන් ලෙස හදුන්වන ඓතිහාසික ප්‍රතිමාවේ මුල් නිජබිම වන්නේ මේ දේවස්ථානයයි.
මඩු මංගල්‍යය
ක්‍රි.ව. 1868 දී රාජගුරුධුරයට පත්වූ අති උතුම් ක්‍රිස්ටෝෆර් බොන්ජින් හිමිපාණන් විසින් ක්‍රි.ව. 1870 දී මේ සිද්ධස්ථානයේ පවතින ජුලි 02 දින මහා මංගල්‍යය ස්ථාපිත කළ අතර එදා සිට අද දක්වා වසරක් වසරක් පාසා ලක්ෂ සංඛ්‍යාත දේවජනතාවක් මහවන ගෙවමින් මව් සෙනෙහස පතා එති.
නමසිය හැත්තෑවේ දශකයට පෙර මඩු වන්දනාව සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ සතර දෙසින්ම මහ පිරිස් ඇදෙන්නට වුණේ ආගමික භේද පංති භේද කිසිත් නොසලකමිනි. මඩු වන්දනාව සර්ව ආගමික වන්දනාවක් විය. එකළ සෑම වසරකම අගෝස්තු 15 වැනිදා වන විට මඩු දේවස්ථාන භූමිය බැතිමතුන්ගෙන් පිරී පවතියි. මඩු වන්දනාවට බැතිමතුන් එන්නේ පවුල් පිටින් හෝ ගම්පිටින් එකතුවෙමිනි. ඈත අතීතයේ දී පයින්, ගොන් කරත්තයෙන් ආ ගමනට පසුව දුම්රියේ, බස්රියේ පිහිට පතන්නට සිදුවූයේ ගමනාගමනයේ දියුණුවත් සමඟය.
මඩු වන්දනාව
මඩු වන්දනාව ඇරබීමට පෙර ජනතාව ඉටුකරන්නාවූ සිරිත් විරිත් බොහෝමයක් වේ. ඒ අතුරින් පළමු වැන්න ලෙස තම තමන්ගේ දේවස්ථානය වෙත ගොස් බාරහාර වී ඉටිපහන් දල්වා, අසල්වැසියන් සියලු දෙනා සම`ග සුහද ශීලි ව හා මිත්‍රශිලිව අමනාපකම් මග හැර දමා හොදහිත වර්ධනය කර ගනිමින් වන්දනාවට සරිලන ලෙස පේවෙති. මෙහිදී වැඩිහිටියන් තම දුවාදරුවන්ට ආසිරි පතා ලබා දෙන උපදෙස් අතර —කටවරද්ද ˜ නොගන්නා ලෙසද ඔවුනට උපදෙස් දෙයි. මඩු වන්දනා යෙදෙන සියල්ලන්ගේ ප්‍රබල යැදුම ආයුධය ජපමාලය යැයි පැවසුවහොත් එය නිවැරදිය. පැරැන්නෝ මේ වන්දනාගමන පුරාවටම ජපමාලයෙන් සන්නාද්ධ වුවෝය. පුරාණ ගිවිසුම තුල දේවජනතාව දේවාදරයේ පහස ලබන්නට ජෙරුසලම වෙත වන්දනාවේ පැමිණි විලසින් මරියෝත්තමාවන්ගේ යැදුම් පිහිට තුළින් දෙවි`දාණන්ගේ සංරක්ෂණය සොයමින්ද ලබමින්ද මේ වන්දනාව සමන්විත වුණි. මෙහිදී එදා ඉශ්‍රායෙල් ජනතාව ජෙරුසලම් දේවමාලිගය වෙත පැමිණිම තුළින් වන්දනා ගමනේ පුර්ණත්වය ප්‍රකාශවූ පරිද්දෙන් මඩු වන්දනා ගමන තුල වන්දනාකරුවන්ට වන්දනාගමනේ පුර්ණත්වය විදහාපෑවේ, සිද්ධස්ථානය තුළ ස්ථාපිත මඩු හි අප ස්වාමීදුගේ අසිරිමත් පිළිරුව හමුවේ මවක් ඉදිරියේ දරුවන් හැගුමින් පිරි යැදුමන් පුදකිරීම තුළිනි. ඕතුමිය පාමුල යදින යැදුමන් සැබවින් ම ජනදිවිය හා හදවතට සංවේදී අත්දැකීමක් වේ. වන්දනාවේ යෙදෙන සියල්ලන් ගත කරන සරල, සුගම දිවිය හා සුන්දරත්වය වචනයෙන් විස්තර කල නොහැක. මේ වන්දනා ගමන දේවජනතාවට විපුල ඵල ලබාදෙන ධර්මවිවේක සමයකි. තද, රෞද්‍ර, ගලක් වැනි සිත් පවා, ඉටිමෙන් දිය කරලමින් සමගි සන්ධානයේ සක්‍රමේන්තුව තුල යලිත් සමිඳුන් හා එක්කරලන්නට මේ වන්දනා ස්ථානය ප්‍රධාන තැනක් ගනී. මෙහිදී මරියෝත්තමාවන්ගේ යැදුම් පිහිට හා මධ්‍යස්තිය ඉතා ප්‍රබල ලෙස වන්දනාකරුවෝ අත්දකින්නාහ. යාච්ඤා කිරීමට ඔබින මනරම් පරිසරයක් හා වටාපිටයක් තුල වෙනදාට වඩා දිව්‍ය පුජා යාගයට ද ජපමාල ධ්‍යානය ද භක්ති අභ්‍යාස වලට ද ප්‍රමුඛස්ථානයක් ලබාදෙන තෝතැන්නකි. මේ වන්දනා ගමන තුල මරියෝත්තමාවන්, ජපමාල රාෙජ්ශ්වරිය , රුදුරු වන්නියේ මාතාවන් හා රැජිනියද ලෙස විරුදාවලියෙන් ගෞරවාදරයට ලක්වන්නාහ. ලක්දිව සතර විද ප්‍රදේශයන්ගෙන් ඒකරාශි වන දේවජනතාව මෙහි ගත කරන්නාවූ දින කීපය පුරාවට හෝ බි`දවැටි ඇති මානව සබදතා මෙන්ම අධ්‍යාත්මික සබදතාද යළිදු තහවුරු කරගනිමින් දෙවිදුන් ද තම සහෝදරයන් හා සමග නැවත වරක් මිත්‍රශීලීවන්නට උත්සුක වන්නාහ.විශේෂයෙන් සමගිසන්ධානයේ සක්‍රමේන්තුව තුල ගල් මෙන් ඇති හිත් පවා ඉටිමෙන් දියකර ලන්නට මේ වන්දනා සමය වන්නේ මහගු රුකුලකි. මෙහිදී විශේෂයෙන් —පව්කාරයන්ගේ සරණය˜ හා — ක්‍රිස්තියානින්ගේ පිහිට˜වන මරියෝත්තමාවන්ගේ යැදුම් පිහිට හා මධ්‍යස්ථිය කුමන වදනකින් කෙසේ හෝ විස්තර කල හැකිද? දුකින් පේළි පීඩිතව, නානා විධ පැතුම් හා බලාපොරොත්තු ඕතොමන් ඉදිරියේ තබන්නාවූ තම ආදර දරු කැලගේ අයදුම් හමුවේ, දෙව්පියානන් ඉදිරියේ තබන්නාවූ ස්වර්ගිය මාතාවන් ලෙස මරියෝත්තමවෝ ඒ සැම යැදුමක්, පැතුමක් ම වෙනුවෙන් අප වෙනුවෙන් දෙවි`දාණන් ඉදිරියේ යදින්නාහ.