cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
පෘථිවියේ ජල ව්‍යාප්තිය
පෘථිවියේ බොහෝ විට ජල ග්‍රහලොවක් ලෙස නම් කෙරේ. මෙයට හේතුව අභ්‍යාවකාශයේ සිට බලන විට එය නිල් පැහැයෙන් පෙනීමයි. මෙම පැහැයට හේතුව පෘථිවියෙන් 70% ක් පමණ පැතිරි සාගර ජලයයි. පෘථිවියේ සාගර කබොල්ල තුනී ඝනත්වයකින් යුක්තවන අතර එහි පවතින එක් පාෂාණයක්වත් පැන්ජියාවේ වෙන්වීම් අවධිය තරම් වත් පැරණි නොවන ලාබාල අවධියක පසු වේ. ජලය, වායු වලට වඩා ඝනත්වයෙන් වැඩි නිසා කබොල්ලේ දැඩි ඝනත්වයෙන් හටගත් නිම්න වලට ජලය ගලා බසී. (සිකුරු වැනි ජලය නොමැති ග්‍රහලොවක නිම්න විශාල තල ලෙස සෑදී ඇති අතර ඒවාට ඉහළින් සානු පිහිටයි) මහද්වීපික කබොල්ලේ පවතින අඩු ඝනත්වයක් සහිත පාෂාණ වල දක්නට ලැබෙන භාෂ්මික ලෝහවල පහසුවෙන් ඛාදනය ‍වන ලවණ බහුල වන නිසා අවුරුදු බිලියන ගණනක් තිස්සේ ලවණ සාගරයේ තැන්පත්ව තිබේ. වාෂ්පීකරණයෙන් ජලය වර්ෂාව හා හිම ලෙස නැවත ගොඩබිමට ලබාදීමෙන් මෙම ලවණ තැන්පත්වීම සිදුවේ. එමනිසා පෘථිවියේ පවතින විශාල ජල ප්‍රමාණය ලවණ හෝ ලුණු වතුර ලෙස සලකන අතර සාමාන්‍ය ලවණතාවය 35% පමණ වේ. මෙම අගය අවට ඇති ගොඩබිම් වලින් ලැබෙන ජල මාර්ග ප්‍රමාණය අනුව වෙනස් වේ. පාථිවියේ මුළු ජල ප්‍රමාණයෙන් 98% පමණ ඇත්තේ සාගර ජලයයි. නමුත් කිසිම සංවෘත විලක ගෝලීය වශයෙන් සැලකිය යුතු ජල ප්‍රමාණයක් රඳවා ගත නොහැක. ලවණීය භූගත ජලය ගෝලීය ඝන කි.මි. 100 පමණ ඇති බවට විශ්වාස කෙරෙනමුත් මෙම ජල ප්‍රමාණය ශුෂ්ක ප්‍රදේශවල ජලයේ තත්වය මැන බලන විට පමණක් සැලකිල්ලට ගනී. පෘථිවියේ ඉතිරි ජල ප්‍රමාණයට ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි ජල මුලාශ්‍ර ගනයට වටේ. ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි ජලය ලෙස සලකන්නේ ලවණතාවය සාගරයට වඩා 1% ක් අඩු එනම් 0.35% හෝ ඊට අඩු ජලයයි. ලවණතාවය මෙම අගය හා 1% අතර අගයක් ගන්නා ජලය ආන්තික ලෙස සලකන අතර එයට හේතුව මනුෂ්‍ය හා සත්ව අවශ්‍යතා වලින් සීමිත ප්‍රමාණයක් පමණක් මෙම ජලයෙන් ඉටුකර ගත හැකි විමයි. පෘථිවියේ ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි ජල ප්‍රමාණයද ව්‍යාප්තව ඇත්තේ අසමානවය. මසොසෝයික හා පැලියෝජින වැනි උණුසුම් යුගවල ග්ලැසියර් දක්නට නොලැබුණු අතර සියළුම ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි ජලය ගංගා හා ඇලදොළ වල පැවතුනි. වර්තමානයේ පෘථිවියේ ජල සංයුතිය ආසන්න වශයෙන් පහත පරිදි වේ.
මෙම ජල මුලාශ්‍ර වලින් ප්‍රයෝජනවත් වන්නේ ගංගා ජලය පමණි. බොහෝ විල් ජලය පවතින්නේ මිනිසාට ළගා විය නොහැකි ප්‍රදේශ වලය. කැනඩාවේ ග්ලැසියර විල් මේ සඳහා උදාහරණ වේ. බයිසිකල් හා Khovsgol විල් ශුෂ්ක භාවය නිසා චතුර් ග්ලැසියරකරණයෙන් ආරක්ෂා වී ඇති අතර සමාන ජල ප්‍රමාණ වලින් යුක්ත වේ. Khovsgol විල මොන්ගෝලියාවේ පානීය අවශ්‍යතාව සපුරා ගැනීමට භාවිතා වේ. ‍ගංගා ජලයට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් භූගත ජලය ඇති නමුත් භූගත ජලයෙන් වැඩි කොටසක් ලවණතාවයෙන් යුක්ත නිසා එය ඉහතින් සඳහන් කළ ලවණ ජල කාණ්ඩයට අයත් වේ. ශුෂ්ක ප්‍රදේශවල අවුරුදු දහස් ගණනක් තිස්සේ ප්‍රයෝජනයට නොගැණුනු භූගත ජලය පොසිල ලෙස විශාල ප්‍රමාණයක් ඇති නමුත් ඒවා ලබා ගැනීමට අපහසු වේ. ඉන්දියාව වැනි ශුෂ්ක රටවලට භූගත ජලය ඉතාම වටිනා සම්පතක් වේ. භූගත ජලය ව්‍යාප්තිය ද ගංගා ජලයට සමාන වුවත් උණුසුම් හා වියළි දේශගුණික තත්වවලදි භූගත ජලය ගබඩා කිරීම පහසුය. එයට හේතුව වේලි වලට වඩා භූගත ජල සංචිත වාෂ්පිකරණයෙන් ආවරණය වී තිබීමයි. යේමනය වැනි රටවල වර්ෂා කාලයේදි ලැබෙන වර්ෂා ජලය එහි ප්‍රධානම ජල මුලාශ්‍රයයි.
භූගත ජලය නැවත තැන්පත් වීමට ගතවන කාලය ගංගා ජලය මෙන් නිවැරදිව මැනීමට අපහසු නිසා ඉතා අඩු ජල ප්‍රමාණයක් පවතින ප්‍රදේශවල පවා භූගත ජලය භාවිතයට නොගනී. වර්තමානයේදි මුළු භූගත ජල ප්‍රමාණය නැවත තැන්පත් වීමට ගතවන කාලය එකම ප්‍රදේශයක වුවද භාවිතයට ගන්නා මුලාශ්‍ර මත වෙනස් වේ. තවද භූගත ජලය නැවත තැන්පත් වීමට වඩා වැඩි වේගයෙන් ඒවා භාවිතයට ගැනීම (Ogallala ජලධරය ) ගැටළුවක් වී ඇත.
වයිකිං අසිපත
වයිකිං යුගය හා බැඳි අසිපත (වයිකිංවරුන්ගේ අසිපත) හෙවත් කැරොලිංජියන් අසිපත යනු බටහිර හා උතුරු යුරෝපයේ පූර්ව මධයන යුගයන්හිදී (Early Middle Ages) බහුලව භාවිතා කරන ලද කඩු වර්ගයකි(Sword).
වයිකිං යුගය (Viking Age) හෙවත් කැරොලිංජියන් අවධිය (Carolingian-era)ගොඩනැගී ඇත්තේ 8 වන සියවසේදී මිරොවින්ජියන් (6 වන සහ 7 වන සියවසෙදී ෆ්රෑන්කිෂ් නිෂ්පාදන අසිපත (Merovingian sword), රෝමන් ස්පත (spatha) යන්නෙන් පැවත එන්නනකි.) ගෙන් වන අතර 11 වන සහ 12 වන සියවස් අතරතුරදී රෝමාකාර (Romanesque period) නයිට්වරුන්ගේ කඩුවක් ( knightly sword) දක්වා දියුණු විය.
පාරිභාෂික ශබ්දමාලාව
thumb|C.830 වර්ගයට අයත් ; Stuttgart Psalter (fol.7v) හිදී හාමු වූ, අසිපත් වලින් සන්නද්ද වූ මිනිසුන් දෙදෙනෙක් නිරුපනය වන චිත්‍රය. වයිකිංවරුන්ගේ අසිපත ලෙස ප්‍රචලිත වුවත්, මෙම වර්ගයේ අසිපත් නිෂ්පාදනය කලේ ෆ්රෑන්කිෂ් අධිරාජ්‍යයේ (Frankish Empire) කැරොලිංජියන් යුගයේදීය (Carolingian era). 8 වන සියවසේදී ක්‍රිස්ටියන් ෆ්රන්සියා හි සොහොන් භාණ්ඩ (grave goods) අතුරුදහන් වීමත්, මහත්ද්වීපික යුරෝපයේ බොහෝ සොයාගැනීම් අහම්බෙන් ගo ඉවුරු වලින් හමුවන සොයා ගැනීම් වලට සීමා වුවත් වයිකිං යුගයේ (Viking Age) ස්කැන්ඩිනෙවියානු මිත්‍යාදෘෂ්ටික (pagan) සොහොන් තුල තිබී ෆ්‍රෑන්ක් නිෂ්පාදන  කඩු තුල ගොනුවක් සොයා ගැනීමත් නිසා “වයිකිං” (Viking) යන නම මෙම කඩු සමග සම්බන්ධ විය.
8 වන සහ 10 වන සියවස් වලදී අසිපත්, "කැරොලිංජියන් (Carolingian) කඩු" ලෙස නම් කළ අතර, පසු වයිකිං යුගය හා උසස් මධ්‍යතන යුගයේ (High Middle Ages) ආරම්භයේදී (10 වන සියවසේ අවසානයේ සිට 11 වන සියවසේ ආරම්භය දක්වා) නෝර්මන් අසිපත් (Norman swords) හෙවත් පූර්ව ගොඩනැගීම් අවදියේ ඇති නයිට්වරුන්ගේ අසිපත්(Knightly sword) සමඟ මුහු වී ඇත.
ඉතිහාසය
thumb|Carolingian අසිපතේ කොපුවේ නිරූපිතය ( South Tyrol හි St.Benedict in Mals වෙත ප්‍රදනය කරන කරන ලදයි සැලකෙන ආලේඛි චිත්‍රය - 9 වැනි සියවසේ මුල්භාගයට අයත්ය) චාර්ලිමේන්(Charlemagne) රාජ්‍ය සමයේදී, කඩු කොපුවක් සමඟ අසිපතක (ස්පාටා හෙවත් ලෝන්ග්ස්වර්ඩ්) වටිනාකම ඝන(Solidi) (Lex Ribuaria)හතක් විය. දැනට වුවද අසිපත්, අවි ආයුධ වලට වඩා මිල අධික නමුත් මිරොවින්ජියන් සමයේදී මෙන් සීමා කරන ලද්දක් නොවන අතර චාර්ලිමේන් රජුගේ තුරඟ සෙනාවේ සාමාජිකයන්ට පමණක් අසිපත් දරා සිටීමේ ඉඩ සලසා දී තිබිණි. 9 වන සියවස අගභාගයේදී රෙජිනෝ ගේ (Regino's Chronicle)ක්රොනිකල් සිදුකළ යෝජනාවකට අනුව තුරඟ සේනාවේ (Warhorse) ප්‍රධාන අවිය බවට අසිපත සළකන ලදි.
ෆ්රෑන්ක් කඩු වල බොහෝ විට ඛණ්ඩක තුනක් හෝ පහක් සහිත ගෝලාකාර හැඩයක් තිබුණි. මෙය 8 වන සියවසේ පූර්ව අවධියේ නොතිබූ ස්වදේශික ෆ්රෑන්ක් වර්ධනයක් වන අතර නිර්මාණයන්ගෙන් කාලය අනුව වෙනස් වන රූපමය කලාව නිරූපණය කෙරේ. උදා: ස්ටට්ගාට් ගීතිකා පොත ( Stuttgart Psalter), ඩිට්‍රැට් ගීතිකා පොත, ලොතර් ශුභාරංචි පොත් (Lothar Gospels) සහ බර්න් සයිකොමකියා (Bern Psychomachia) අත්පිටපත් මෙන්ම දකුණු තෛරොල් පළාතේ මැල්ස් සභාව ( the church in Mals, South Tyrol) තුළ පවුරේ බිතු සිතුවම්.මේ ආකාරයට කඩු තල තුල ශිලා ලිපි ලීවීමේ සිරිත ෆ්‍රෑන්ක් නව නිපැයුමක් ලෙස චාර්ලිමෙන් රජ සමයේ වන අතර අල්ෆ්බර්ට් (Ulfberht) තල ගොනුවල වුවත් ඉහල මධ්‍යතන යුගයේදී පැවතවිත් 12 වන සියවසේදී වඩාත් ජනප්‍රිය විය.වයිකිං යුගයේ තල ශිලා ලේඛණ බොහෝ පොදු වුවත්,වටිනා ලෝහ වලින් කඩු මිට සෑදීමේ සිරිත පවත ආවේ මිරෝවිජියන් කඩුවලින් (Merovingian sword) සහ පුළුල්ව පැතිරුනේ  8 වන සහ 9 වන සියවසයන්වලදී වුවත් 10 වන සියවස පුරාවට පරිහානියට පත් විය.දැනට ශුද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යය ( Holy Roman Empire) ලෙස හදුන්වන 10 වන සියවසේ අගභාගයේ නිපදවන ලද බොහෝ කඩු,රුඋපමය වශයෙන් වයිකිං වලට අනුකුලව සරල වානේ මිටකින් යුතුය.
ස්කැන්ඩිනේවියානුව පුරා ෆ්රෑන්ක් තල බෙදාහැරීම සහ ඈත නැගෙනහිර වොල්ගා බල්ගේරියාව (Volga Bulgaria) තුල ෆ්රෑන්ක් අවි අපනයන සැලකිය යුතු වැදගත්කම සහතික කරයි, එසේ වුනත් කැරොලිංජියන් රජවරුන්864 දී සතුරන්ට ආයුධ අපනයනය වැළැක්වීමට උත්සාහ දරා ඇත; චාල්ස් වයිකිංවරුන්හට (Charles the Bald) අවි ආයුධ විකිණීම කෙරෙහි මරණ දඬුවම නියම කොට ඇත. 10 වන සියවසේ විසු Ibn Fadlan  වොල්ගා වයිකිංවරු (Volga Vikings) ෆ්රෑන්ක් කඩු දැරුව බව පැහැදිලිවම සටහන් කරයි. 869 දී Camargue වැටලූ අරාබි ජාතිකයන් අගරදගුරු රොට්ලන්ඩ් (Rotland of Arles) සඳහා වන්දියක් වශයෙන් කඩු 150 ඉල්ලා සිටියේය.
කැරොලිංජියන් කඩු කොපු දැවයෙන් හා සම් වලින් කරන ලදී.කඩු කොපුවල තිබු සැරසිලි පිළිබඳව අත් පිටපත් කීපයක නිරූපණය කරඇත (Stuttgart Psalter, Utrecht Psalter, Vivian Bible).එහි  කුඩා රූප ගනනාවක් මගින් කඩුව කඩු පටිය මගින් එල්ලා තැබීමේ ක්‍රමය පෙන්වයි.ඔවුන් කඩු කොපු හා බද පටි කිසිදාක පාහේ ආරක්ෂා කරන අතරතුර,ඔවුන්ගේ ලෝහ සවිකිරීම ස්කැන්ඩිනේවියානු රිදී ගබඩා හා ක්රෝසියන් සොහොන්වල සොයා ගෙන තිබේ. ඒ සම්පූර්ණ කට්ටලයට ඕවලාකාර හෝ අර්ධ ඕවලාකාර සවිකිරීම දෙකක් හෝ තුනක් ,එක් විශාල පටි අන්තයක්, ගාංචුවක් සහිත පටියක් සහ පෙති තුනේ සවිකිරීමක් ඇතුළත් වී ඇති බව පෙනේ.කඩු පටිය මත ඔවුන්ගේ සැකසීම් මෙන්ග්හින්(1973) මගින් ප්‍රතිසංස්කරණය කර ඇත.
පද විචාරය
thumb|B වර්ගයට අයත් "රන්-රෝද" විසිතුරු පළදන සහිත කඩු මිටි හිසක් සහිත අසිපත C.750-850 වර්ෂ වලට අයත් නෙදර්ලන්තයේ Den Bosch හි Meuse නදියෙන් හමුවිණි. thumb|D වර්ගයට අයත් "රන් කම්බියෙන්" කරන ලද විසිතුරු පළදනා සහිත කඩු මිටි හිසක් සහිත අසිපත C.750-850 වර්ග වලට අයත් අතර, හමු වී ඇත්තේ නෙදර්ලන්තයේ Meuse නදියේ Alburg ට ආසන්න කොටසෙනි. thumb|10 වැනි සියවසට අයත්, frankish අසිපතේ කඩු මිටි හිස හමුවුයේ , සුවිශේෂී ලෙස ඛන්ඩිකමය වන ලෙස සැදු කඩු මිටි හිසේ ගෝලාකාර කොටසක්ද සමගිනි. මේ පිලිබදව විස්තරාත්මක අධ්‍යනයක් සිදුව ඇත්තේ ජෑන් පීටර්සන් (Jan Petersen) නිසයි.
කඩු මිටෙහි (hilt) හැඩයට අදාළ දර්ශීය අදාළ කඩුවල වියුහයක් හදුන්ව දී ඇත.පීටර්සන් විසින් ඉදිරිපත් කල වරගීකරණය A සිට Z දක්වා වන කැපිටල් අක්‍ෂර වලින් දක්වනු ඇත.නොර්වේ රාජ්‍යයෙන් හමු වූ නිදර්ශක 110 ක ප්‍රමාණයක් පීටර්සන් විසින් ලැයිස්තු ගත කොට ඇත.මේවා අතුරින් 40ක් කඩු තලයේ දෙපසම මුවහත් අතර,67 ක් එක් පසක් පමණක් මුවහත්ය.නිදර්ශක තුනක පමණක් එය නිර්ණය කල නොහැක.
R. E. M.වීලර්  (R.E.M. Wheeler) විසින් 1972 දී,පීටර්සන් විසින් ඉදිරිපත් කල කඩුවේ මිටි වලට අදාළ දර්ශීය විග්‍රහයක් කඩු තලයට අදාළ දර්ශීය විග්‍රහයක් ඒකාබද්ධකොට නවමු දර්ශීය විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කලේ I සිට IX දක්වා මට්ටම් 09 ක වර්ගීකරණයක් සමගිනි.
වීලර් දර්ශීය ව්‍යුහය
ඕකෙෂොට් දස්ර්ශීයවාදය (Oakeshott typology) යනු වීලර්ගේ දර්ශීවාදයට ඉහළ මධ්‍යතන කඩු ( high medieval swords) වර්ගය ඇතුළත් කිරීමෙන් ව්‍යුත්පන්න වූවකි.
Artilength, fuller length, තලයේ පළල සහ තලය තියුණු වීමේ තීව්‍තාව..
ලෝහ විද්‍යාව
මුල් කාලීන සහ ඉහල මධ්‍යතන යුගයනහිදී යුරෝපිය කඩු වර්ගයන්ගේ දියුණුවට හේතු වුයේ ඉහළ ගුණාත්මකභාවයෙන් යුතු වනේ පැවතීමයි.සංක්‍රමණික කාලපරිච්චේදයේ සේම, මුල් ම්ධ්‍යකාලීන කඩු තලයකින්ද ප්‍රාථමික වශයෙන් නිපදවූයේ රටා පෑස්සුම් (pttern welding) නම් ක්‍රමවේදනි,[11]මෙය "ව්‍යාජ ධමස්කස් "වානේ නමින්ද හැදින්වේ.ස්වස්ථ කඩු තලයක්ම නිපදවීමට තරම් වන, ඉහළ ගුණාත්මක තත්වයේ වානේ නිෂ්පාදනය යුරෝපයේ එවකට සුලභ නොවිණි.බොහෝදුරට මේවා ගෙන්වුයේ මාධ්‍ය ආසියාවෙන් වූ අතර, හේතු වුයේ 8 වන සියවසේ සිට කොව වනේ කර්මාන්තය ස්ථාපිතව පැවතීමයි.ක්‍රි.පූ 1000 ට අනුව නිපදවු ඉහළ තත්වයේ කඩු කෝව වනේ  (crucible steel) වලින් සුසැදි තල වලින් සමන්විත විණි.අල්ෆ්බර්ට් කඩු ( Ulfberht swords) නම් වූ වර්ගය නිපදවූයේ වඩා විවිදත්වයකින් යුතු වානේ සහ නිෂ්පාදන ක්‍රම වලිනි.එක් උදාහරණයක් වනුයේ මොරේවියාවේ නෙමිලනි නම් ප්‍රදේශයේ ඇති 10 වන සියවසට අදාළ සොහොන් ගැබකින් සොයාගත් කඩුවක් සතුව සවිගන්වූ කැපුම් තල මත පෑස්සුම් කල රටා-පෑස්සුම් හරයක් තිබීමයි.තවත් උදාහරණයක් වනුයේ ඉහළ තත්වයේ hypoeutectoid වානේ (hypoeutectoid stee l) වලින් තනන ලද කඩුවක් හමුවීමයි.(මෙය බොහෝ දුරට මාධ්‍ය ආසියාවෙන් ආනයනය කරන ලද්දක් විය හැකියි.)
විශිෂ්ට උදාහරණ
thumb|පීටර්සන් ගෙන් වූ අභිලේඛනයක් සහ එහි සිතුවමක්.(1919)
OneUI
One UI යනු Android 9 "Pie" සහ up ධාවනය වන Android උපාංග සහ Windows 11 සහ ඉහළ ධාවනය වන Windows උපාංග සඳහා Samsung Electronics විසින් සංවර්ධනය කරන ලද මෘදුකාංග ආවරණයකි. Samsung Experience UX සහ TouchWiz ප්‍රතිස්ථාපනය කරමින්, මෘදුකාංගය නිර්මාණය කර ඇත්තේ ස්මාර්ට්ෆෝන් භාවිතය පහසු සහ දෘශ්‍යමය වශයෙන් වඩාත් ආකර්ෂණීය කිරීමටය. Galaxy S10 ශ්‍රේණි, Galaxy Buds සහ Galaxy Fold සමඟින් 2019 හි Samsung හි සංවර්ධක සමුළුවේදී එක් UI හඳුන්වා දෙන ලදී.
{{Infobox OS worldwide Azərbaycan{{small| - Azerbaijani}} Bosanski{{small| - Bosnian}} Català{{small| - Catalan}} Čeština{{small| - Czech}} Dansk{{small| - Danish}} Deutsch (Deutschland){{small| - German (Germany)}} Deutsch (Österreich){{small| - German (Austria)}} Deutsch (Schweiz){{small| - German (Switzerland)}} Eesti{{small| - Estonian}} English (Australia){{small| - English (Australia)}} English (Canada){{small| - English (Canada)}} English (Ireland){{small| - English (Ireland)}} English (New Zealand){{small| - English (New Zealand)}} English (Philippines){{small| - English (Philippines)}} English (South Africa){{small| - English (South Africa)}} English (United Kingdom){{small| - English (United Kingdom)}} English (United States){{small| - English (United States)}} Español (España){{smal
ඊට අමතරව, One UI යනු Tizen ස්මාර්ට් ඔරලෝසුව සහ Samsung Google සමඟ එක්ව සංවර්ධනය කරන ලද ඔවුන්ගේ Wear OS වේදිකාව සඳහා මෘදුකාංග ස්ථරයකි. <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true"><span style="white-space: nowrap;" title="Sentence followed by this tag require reference. since March 2022">[ යොමු කිරීම අවශ්‍යයි ]
ශල්‍යචර්මියා
එකයිනොඩමාටා වංශයට කරදියෙහි පමණක් වෙසෙන පංච අරීය සමමිතියකින් යුතු සත්තු අයත් ය.
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
මැග්මා යමහල්
මැග්මා යමහල්
පින්තූරය - යමහල් විවරය හමා ලාවා ගලා යාම 2 පීන්තූරය - ශාන්ත හෙලේනා කන්ද, 1980 මැයි 18පිපිරිමට පසු
මැග්මා ගිනිකදු වර්ගීකරණය සදහා යොදාගන්නා ප්‍රකටම ක්‍රමය වන්නේ ඒවායේ පිපිරqම් සංඛ්‍යාව අනුව වර්ග කිරීමයි. නිරතුරැව පිපිරීමට ලක්වන ගිනිකදු සක්‍රිය ලෙසත් ඉතිහාසයේදි පිරිරීම් වලට ලක්වු නමුත් වර්තමානයේ නිහඩ ගිනිකදු උදාසීන ලෙසත්, ඉතිහාසයේ පිපිරීම් වලට ලක් නොවු ගිනිකදු අක්‍රිය ගිනිකදු ලෙසත් නම් කෙරේ. නමුත් මේ ප්‍රසිද්ධ වර්ගිකරණයත. විශේෂයෙන්ම අක්‍රීය තත්තය, විද්‍යවාඡයින්ට ප්‍රමාණවත් නොවේ. එවුන් කර්නනේ ගිනි ක්නේ නිර්මාණය පිපිරැම් ක්‍රියාවලිය හා එයින් හටගන්නා හඩ අනුව ගිනිකදු විශේෂඥයින් අතර සක්‍රිය ගිනි කන්දකට නිශ්චිත පැහැදිලි කිරීමත් පිළිබද ඒකමතික භාවයක් වැත ගිනිකද්ක ආයු කාලය මාස කීපයක් සිට අවුරැදු මිලියන ගණනක් දක්වා විවිධාකාර වේ. ඒමනිසා එවැනි වර්ධිකරණයන් මිනිසාගේ ආයු කාලය සහර විට ශිෂ්ඨාවන්ක පැවැත්මද සලකා බලන විට තේරැමක් රහිත ‍ෙව්. උහාරණයක් ලෙස‍ෙ ාබහෝ ගිනිකදු පසුගිය අවුරැදු දහස් ගණනක් තුළ පිපිරැම් ඇතිකළද වරතමානයේ එවැනි ලක්ෂණ නොපෙන්වයි. හවැනි ගිනිකදු ආයු කාලය අතින් කැලකු විට ඒවා සක්‍රිය ගිනිකදු ගණයට වැටේ. මනුෂ්‍ය ජීවිත කාලයක් හා සසදන විට ඒවා අක්‍රිය හෝ උදාසීන ලෙස සැලකිය හැක. විද්‍යාඥයින්ට අනුව වර්තමානයේදී පිපිරීහ් වලට ලක්ෂණ හෝ අසාමාන්‍ය භූමිකම්පාථ සැලකියයුතු ලෙස දුම්පිටවිම වැනි ක්‍රියාකාරි ලක්ෂණ පෙන්වයි නම් ගිනිකන්දත් සක්‍රිය ගණයට ලැබේ. බොහෝ විද්‍යාචයෝ ඈත අතීතයේ පිපිරීමට ලක්වු ගිනිකදු සක්‍රිය ගණයේ ලා සලකති හෙිදි සැලකිය යුතු වැදගත් කරැණක් ව්නනේ ලේඛණ ගත ඉතිහාස තොරතරැ ප්‍රමාණය ප්‍රදේශයෙන් ප්‍රදේශයට වෙනස් විමයි. මධ්‍යධරණී ප්‍රදේශයේ අවු 3000 තේ වඩා වැඩි ලේඛනගත ඉතිහාසවයට හිමිකම් කියන මුත් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වයෂ පැසිෆික් කාලපායේ අවුරැදු 300 ක්, හවායි දුප්ත් වල අවුරැදු 200 කටත් වැඩි ප්‍රමාණයකුත් තොරතරැ පවතී. ස්ටිකෝනියන් ගෝලීය ගිනිකදු වැඩසටහන අනුව සක්‍රිය ගිනිකන්ද නම් එය පසුගිය අවුරැදු 10 000 කාලය තුළ පිපිරිම් වලට ලක්විය යුතුය. උදාසින ගිනිකදු යනු ඉහතින් දැක්වු ආාරයට වර්තමානයේ සක්‍රිය නොවනමුත් නැවත පිපිරමකට හෝ නැවත චචප ස්වබාවට පත්විය හැකි ඒවාය. මෙහිදී විද්‍යාඡයින් සක්‍රිය ලෙස සලකන ගිනිකදු බොහොමයක් සාමාන්‍ය ජනයා හෝ මධ්‍ය මගින් උදාසීන ලෙස හැදින්වීම මගින් යම් ව්‍යාකූල තත්තවයක් හටගනී. අක්‍රිය ගිනිකන්දක් යනු ලාවා සැපයුමක් නොමැති නිසා නැවත පිරපිරීමට ලක් නොවන ඒවාය.
අක්‍රිට ගිනිකදු වලට උදාහරණය ලෙස ඇ.එ. ජනපදයට අයත් හවායි දුපත් වල බොහොමයක් ගිනි කදු හා පැරකුටින් දැක්විය හැක. ගිනිකන්දක් සැබැවින්ම අක්‍රිය දැඩි තිරණය කිරීම අපහසුය අධියමහල් විවර වලට පිපිරීම් සදහා ගතවන කාලය සමහර විට අවුරැදු මිලියන ගණනක් නිසා අවුරැදු දස දහස් ගණනක් නිසා පිපිරමට ලක් නොවු මෙවැනි ගිනිකදු අක්‍රිය ලෙස නොව උදාසීන ලෙස සැලකීම යෝග්‍ය වේ. උදාහරණ ලෙස යෙලොස්ටොන් ජාතික වන උදා්‍යානයේ පිහිටි සොලෝසටොන් ගිනිකන්දඅවුරැදු මිලියන 2 ක් පමණ පැරණි වන අතර එය දරැණු පිපරැමක් අවු 640,000 කාලය තුළ නොපෙන්වුවද අවු.10 000 කට පමණ පෙර ජල තාපන පිපිරිම්ද අවයු 70,000 පමණ පෙර ලාවා ගලායාම වාරත් විය. මෙම කරැණු නිසා විද්‍යාඡයො යෙලෝස්ටෝන් ගිනිකන්ද අක්‍රිය ලෙස නොසලකති එය අවට නිතරතරැව සිදුවන භූකම්පන කහා ක්‍රයිකාරී භූ තාපන පද්ධති (යෙලෝසටෝන් ජාතික උද්‍යාන පුරාම පවිතන භඋතාපන ක්‍රියාකාරිත්වය) සහ වේගවත් පොළෙවනේ ඉහළට එසවීම හේතුවෙන් විද්‍යාඡයෝ යොලෝසටෝන් සක්‍රිය ගිනිකන්දක් ලෙස සලකති.
පුවත්පත් කලාව
පොදු මූලික කරුණු
පුවත්පත් කලාවේ ප්‍රමිතීන් සහ ආචාර ධර්මවලට අදාල බොහෝ රෙගුලාසිවලට පොදු මූලික තේමාවන්.
විෂය මූලික කරුණු
·	ප්‍රවෘත්ති සහ තම තමන්ගේ මත අතර තිබිය යුතු පැහැදිලි වෙනස - කර්තෘ මණ්ඩල අදහස් සහ මත පැහැදිලිවම ප්‍රවෘත්ති සමග වෙනස් වේ. ප්‍රවෘත්ති වාර්තාකරුවන් සහ කර්තෘ මණ්ඩල යනු දෙපාර්ශවයකි. ·	ප්‍රවෘත්ති සහ දැන්වීම් අතර වෙනස - සියලු දැන්වීම් පැහැදිලි දැන්වීමක් පරිදි හඳුනාගත හැකි විය යුතුය. ·	වාර්තාකරුවා ලාභ ප්‍රයෝජන පිළිබඳ ගැටලු මග හැරී - දෙන ලද මාතෘකාවක් යටතේ කථාවක් ලිවීමට ධෛර්යමත් වීම - මෙයට අල්ලස් නොගැනීම ද ඇතුළත් වේ. වාර්තාකරුවො‍් පෞද්ගලික, ආර්ථික හෝ දේශපාලන වුවමනා එපාකම් මත වාර්තා නොකිරීම (බලන්න Envelope Journalism) ·	විවාදයට බඳුන් වන මතවාද පිළිබඳව මධ්‍යස්ථ විය යුතු අතර සාධාරණව විස්තර කළ යුතුය. ·	කෙනෙකුට එරෙහිව කිසියම් ප්‍රවෘත්තියක් පළ කිරීමට අදහස් කරන විට එය ප්‍රසිද්ධ කිරීමට පළමු එයට ප්‍රතිචාර දැක්වීම සඳහා ප්‍රවෘත්තියට අදාල තැනැත්තාට අවස්ථාව දීම. ·	වාරණය ඇතුළු වෙනත් හේතූන් නිසා වාර්තාකරණයට බාධා ඇති වීම්, විරුද්ධ වීම්, මැදිහත් වීම් හෙළි විය යුතුය.
මූලාශ්‍ර (තොරතුරු ලැබෙන මාර්ග)
·	නිර්ණාමිකව ලැබෙන තොරතුරුවල රහස්‍ය භාවය. ·	හැකිතරම් දුරට නිර්ණාමිකව ලැබෙන තොරතුරුවලින් ඈත් වී සිටීම. ·	වෙනත් ප්‍රවෘත්ති මාධ්‍යයන් මගින් හෝ පුද්ගලය මගින් ලැබෙන ප්‍රකාශවල නිර්වද්‍යතාවය. ·	නොමග යවන ආකාරයෙන් පින්තූර, ශබ්ද සහ කියමන් ඉදිරිපත් නොකිරීම. ·	අනුන්ගේ රචනා, කෘති සොරකම් කිරීම ගර්හාවට කරුණක් වන අතර බොහෝ අවස්ථාවල නීති විරෝධි වේ. (බලන්න Copy right - කර්තෘ අයිතිය)
නිවැරදි භාවය සහ සත්‍ය වාර්තාකරණය සඳහා ප්‍රමිතීන්
·	කථාවක් පිළියෙල කිරීමට වෙන් කළ කාලයක් සහ තිබෙන ඉඩකඩ ප්‍රමාණය දුන් විට සහ තොරතුරු සොයා යාමේදී වාර්තාකරුවන් හැකි සෑම විටම හැකි තාක් දුරට නිවැරදිව කටයුතු කිරීම බලාපොරොත්තු වේ. ·	කිසියම් සිද්ධියක් පිළිබඳව තනි පුදගලයෙකු ඇසින් දුටු සාක්ෂියක් වාර්තා විය යුත්තේ එම තැනැත්තාටම ආරෝපණය කිරීමෙනි. සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනෙකු හා ඊට වැඩි නම් තොරතුරු තිබෙන ආකාරයෙන් වන අතර විවාදයට තුඩු දෙන කරුණු ඒ හැටියටම වාර්තා කළ යුතුය. ·	ප්‍රකාශකයාගේ තවත් සේවකයෙකු විසින් ස්වාධීන කරුණු පරීක්ෂා කර බැලීම සුදුසු වේ. ·	වැරැද්දක් එළි වූ විට එහි නිවැරදි කිරීම්ද ප්‍රසිද්ධ කළ යුතුය. ·	නඩුවල වගඋත්තරකරුවන් හැඳින්වීමේදී දඬුවම් ලබන තෙක් ඔවුන් හැඳින්විය යුත්තේ ‘වරද කළා යැයි කියන’ යෙදුම භාවිතා කරමිනි.
අපවාද සහ අපහාස සළකා බැලීම
·	ඇත්ත ප්‍රකාශ කිරීම කිසි දිනෙක අපහාසයක් නොවෙනවා මෙන්ම එය ඉතා වැදගත්ය. ·	අප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයින්ට රහසිගත ජීවිතයට අයිතියක් තිබෙන අතර ඔවුන් ගැන ප්‍රවෘත්ති ලිවීමේදී එය මහජන වුවමනා එපාකම්වලට එරෙහිව සමබර විය යුතුය. ·	ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයන්ට රහසිගත ජීවිතයක් ගත කිරීමේදී සීමාවන් තිබේ. ·	ප්‍රකාශකයෝ ඔවුන්ගේ වාර්තාකරුවන්ට එරෙහිව අපහාස නඩු කටයුතුවලදී ඔවුන් ආරක්ෂා කිරීමට ඉතා උනන්දුවෙන් කටයුතු කරති.
හානි සීමා කිරීමේ මූලධර්ම
වාර්තාකරුවෙකු තමන්ගේ කිසියම් කාර්යක් කර ගෙන යාමේදී, සාධක එකතු කිරීම, සම්මුඛ සාකච්ඡා හැසිරවීම පර්යේෂණ කිරීම, පසුබිම පරික්ෂා කිරීම, ඡායා රූප ගැනීම, වීඩියෝ සහ ශබ්ද පටිගත කිරීම ආදිය කිරීමට සමහර විට සිදු වේ. ඔහුට දැන ගැනීමට ලැබෙන සියලු දේ වාර්තා කළ යුතුද. එසේ නම් මෙය කෙරෙන්නේ කෙසේද, අනර්ථ, සීමා කිරීමේ මූලධර්ම යනු ප්‍රායෝගික සහ ආචාර ධර්ම පිළිබඳ උභතෝකෝටික ප්‍රශ්නයක් නිර්මාණය කරමින් සම්පූර්ණ හෙළිදරව්වේ අශුබවාදී ප්‍රථිඵලවලට කිසියම් බරක් යෙදීමයි. වෘත්තීය පත්‍ර කලාවේදීන්ගේ ආචාර ධර්ම සංග්‍රහයේ පහත සඳහන් උපදෙස් ඉදිරිපත් කර ඇත. මේවා බොහෝ වෘත්තීය පත්‍ර කලාවේදීන්ගේ ප්‍රායෝගික පරමාදර්ශයන්හි නියෝජනයයි. මේවා කෙලින්ම සඳහන් කරන්නේ,
·	පුවත් ආවරණයෙන් පීඩාවට පත් විය හැකි අය සම්බන්ධයෙන් කරුණාව දැක්වීම ළමයින් සහ අත්දැකීම් නැති ප්‍රභවයන් සහ විෂයන් ගැන කටයුතු කිරීමේදී විශේෂ සංවේදී කමක් දැක්වීම ·	ව්‍යසනයකට හෝ විපතකට කරදරයකට භාජනය වූ තැනැත්තන් ඡායාරූප ගත කිරීමේදී හෝ සම්මුඛ සාකච්ඡා පැවැත්වීමේදී සංවේදී වීම. ·	තොරතුරු එකතු කිරීම හා වාර්තා කිරීම ඇතැම් විට අනර්ථකර හෝ අපහසුතාවයට පත් කිරීමක් විය හැක. ප්‍රවෘත්ති ලුහුබැඳයාම ආඩම්බරයට බලපත්‍රයක් නොවේ. ·	බලය, ආධිපත්‍ය සහ අවධානය බලාපොරොත්තු වන රජයේ සේවකයින් සහ අනෙකුත් අයට වඩා සාමාන්‍ය ජනතාවට ඔවුන්ගේම තොරතුරු පාලනයට විශාල අයිතියක් තිබෙන බව පිළිගැනීම කිසිවෙකුගේ පෞද්ගලිකත්වයට එබී බැලීම සාධාරණීකරණය කළ හැක්කේ විශාල මහජන අවශ්‍යතාවයකට පමණි. ·	හොඳ රසයක් ඇත්තෙකු බව පෙන්වීම - නපුරු ගුප්ත දේවල් පිළිබඳ උවමනාවට වඩා සෙවීමෙන් වැළකීම. ·	ලිංගික අපරාධවලට ගොදුරු වන බාල වයස්කාර වින්දිතයන් සහ සැකකරුවන් සම්බන්ධයෙන් විපරම් වීම. ·	අපරාධයක සැකකරුවෙකුගේ සාධාරණ නඩු විභාගයක් සහ මහජනතාවට දැනගැනීමට තිබෙන අයිතිය සමබර කිරීම.
ඉදිරිපත් කිරීම
ආචාරධර්ම ප්‍රමිතීන්, ඉදිරිපත් කිරීමේ ගුණාංගවල පොදු ප්‍රමිතීන් සමග පටලවා ගත යුතු නැත. ·	නිවැරදිව කථා කිරීමේ හා ලිවීමේ භාෂාව (බොහෝ විට පෘථුලව කථා කරන ඉංග්‍රිසි වැනි විධිමත් භාෂාවක්) ·	පැහැදිලි බව ·	සංරක්ෂිත භාවය (නැතහොත් ප්‍රකාශකගේ ඉඩකඩ මත රැඳෙන ගැඹුර.
ප්‍රමිතිය හෝ තත්වය රැක ගැනීමට නොහැකි වීම
‍බොහෝ වාර්තාකරුවන් ඔවුන්ගේ පූර්ව මත හැකි තරම් වෙන්ව තබන්නට උත්සාහ කළත් ඔවුන් ඉතා සුළුව මේ ‍පිළිබඳව දැනුවත් නොවේ. වැඩිහිටි වාර්තාකරුවන්ට දයාවෙන් නිකුත් කිරීමට තරුණ වාර්තාකරුවන් අන්ධ විය හැකිය. පලපුරුදු 20 වියැති වාර්තාකරුවා දෙපාර්තමේන්තුව පවා දූෂණය විය හැකි කටකතාවලට බිහිරි විය හැක. ප්‍රකාශන සමෘද්ධිමත් උප නඟර වැසියන්ට අලෙවි කළ විට ඒවා නාගරික වැසියෝ ගණනකට නොගනී. ඇත්තෙන්ම අහිංසක, කපටි නැති නමුත් අපරික්ෂාකාරී වාර්තාකරුවෝ මෙන්ම කතුවරු පොදු මහජනතා සම්බන්ධතාවයන්, ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හා නොමඟ යවන වැරදි තොරතුරු මඟින් ගොදුරු කර ගැනීමට මාන බලයි.
ප්‍රවෘත්ති ඒජන්තවරු කතුවරු, නිෂ්පාදකවරු හෝ ප්‍රවෘත්ති අධ්‍යක්ෂකවරු මඟින් වාර්තාකරුවන් නොයෙකුත් මට්ටම්වලදී අවස්ථාවලදී පරීක්ෂාවට ලක් කරයි. නමුත් කතුවරු බොහෝ විට වෙහෙසට ලක් වී, කම්මැලි වී, කිසි දෙයක් ගණනට නොගෙන හෝ පක්ෂපාතී විය හැක. එසේම කතුවරයා ජනප්‍රිය වාර්තාකරුවකුගේ වාර්තාවලට අඩු කරමින්, අගතිගාමී පූර්ව මත ඇති කරමින් හා අතින් ගොතා එකතු කරමින් කරන දේ නොදැක්කා සේ හිඳී. (ජේසන් බ්ලෙයාර් බලන්න) ප්‍රාදේශීය කතුවරු ද නිවැරදිව කිරා බලා ගැනීමට තරම් උත්සුක නොවේ. (දුර බැහැර නඟරයක හෝ පිටරටක සිට වාර්තා කරන ලියුම් සම්බන්ධව - නිව්ස් මැනේජ්මන්ට්)
ප්‍රවෘත්ති සංවිධානයක අයවැය මඟින් තීරණ ගැනීම ගැන අනිවාර්යයෙන්ම දැන ගත හැක. එනම් ආවරණය කළ යුතු ප්‍රවෘත්ති මොනවාද, කුමන පාඨකයන් සඳහා ද සහ ඒ කොපමණ ගැඹුරකට ද යන්නයි. මේ තීරණ මඟින් දැන හෝ නොදැන කරන පක්ෂපාතීත්වය පරාවර්තනය කරයි. අයවැය කැපූ විට කතුවරු ඈත ප්‍රවෘත්ති කාර්යාංශවල වාර්තාකරුවන්ට පරිත්‍යාග කිරීම, අඩු ආදායම් ප්‍රදේශවල සේවය කිරීමට බැඳී සිටින කාර්යය මණ්ඩලය අඩු කිරීම හෝ ප්‍රකාශනවල කැමැත්ත දිනා ඇති ප්‍රදේශවල ජන කොට්ඨාශ මුළුමනින්ම අකා මකා දැමීම සිදු කරයි.
ප්‍රකා‍ශකයෝ, හිමිකරුවෝ සහ අනෙකුත් ඒකාබද්ධ විධායකයෝ විශේෂයෙන්ම වෙළඳ දැන්වීම් අලෙවි විධාකයෙන් ඔවුන්ගේ බලය භාවිතා කර පුවත්පත් වාර්තාකරුවන්ට පුවත් වාර්තාකරණය සහ ප්‍රකාශ කිරීම පිළිබඳව බලපෑම් කළ හැක. පුවත් වාර්තාකරුවන් බොහෝ විට ඉහල කළමණාකාරීත්වය මත විශ්වාස තබා ප්‍රවෘත්ති සංවිධානයේ ප්‍රවෘත්ති දෙපාර්තමේන්තුව සහ අනෙකුත් දෙපාර්තමේන්තු අතර බැම්මක් මවා එය පවත්වාගෙන යෑමට උත්සාහ ගන්නේ ප්‍රවෘත්ති දෙපාර්තමේන්තුවට නොමනා බලපෑම් ඇතිවීම් වැළැක්වීමට වේ. එක්තරා සඟරාවක් (කොළොම්බියා ජ’නලිසම් රිවීව්) මෙය ප්‍රායෝගිකව පුවත් වාර්තාකරණයේ දී බලපෑම් ඇති කිරීමට උත්සාහ කිරීමෙන් විධායකයෝ ‍ඔවුන්ගේ බලය අනිසි ලෙස භාවිතා කර ඇති නමුත් සඟරා‍කරුවෝ එම පීඩනයට ප්‍රතිරෝධය දැක්වීය.
පුවත්පත් කලාව - ආචාර ධර්ම හා සම්මත ස්වයං - යාමනය
ආචාර ධර්ම සංග්‍රහයන්ට අමතරව බොහෝ ප්‍රවෘත්ති ආයතන තමන්ගේ ආයතන තුළ ඔම්බුඩ්ස්මන් කෙනෙකු නොහොත් මහජන පැමිණිලිවලට ඇහුම්කන් දෙන නිලධාරියෙකු සේවයේ යොදවා සිටිති. ඔහුට අයත් කාර්ය භාරයෙන් කොටසක් නම් ප්‍රවෘත්ති ආයතනයේ ගෞරවය ආරක්ෂා කිරීම සහ මහජනයාට වගකීමය. මෙම නිලධාරියා අභ්‍යන්තර හා බටහිර බලපෑම් වළක්වමින් අර්බුද විසඳීම සඳහා මැදිහත් විය යුතුවා සේම වාර්තා වන ප්‍රවෘත්ති සම්බන්ධයෙන් ජනතාවට වගකිව යුතු යයි ද අපේක්ෂා කෙරේ. එසේම ස්වයං විවේචනයන් වැඩි දියුණු කර ගැනීම සහ සංග්‍රහ කරන ලද හෝ නොකරන ලද ආචාර ධර්මවලට ඇල්ම දැක්වීම ධෛර්මත් වීමද අපේක්ෂා කෙරේ. මහජන කර්තෘවරු කියවන්නන් සමග සම්බන්ධව කටයුතු කරන සාමාන්‍ය ප්‍රවෘත්ති ඔම්බුඩ්ස්මන්ලාගේ සංවිධානයේ සාමාජිකයින් නොවන අය වුවත් මෙම තනතුර මහජන කර්තෘ යන තනතුරම හෝ එයට සමාන විය හැක.
මෙයට විකල්පයක් වන්නේ ප්‍රවෘත්ති කවුන්සිලයකි. එය එක්සත් රාජධානි‍යේ ප්‍රවෘත්ති සහ සඟරා විසින් ඇති කළ පුවත්පත් පැමිණිලි කොමිසම වැනි ස්වයං පාලිත ආයතනයකි. මෙවැනි ආයතන සාධාරණවූත් සුදුසුවූත් තත්වයන් ක්‍රියාත්මක කිරීමට සහ පැමිණිලි විශාල ප්‍රමාණයක් සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීමේ හැකියාව ඇත්තේය. එසේ පුවත් විවේචනවලට මුහුණ දීමෙන් ගැලවී යා නොහැක.
අනුරාධපුර යුගයේදී ලක්දිව මාර්ග
තැනක
සාහිත්‍යය හා අභිලේඛන මුලාශ්‍ර වලට අනුව පැවති මාවත් වර්ග
තැනක
අගනගරය හා ප්‍රධාන වරායවල් සම්බන්ධ කළ මාර්ග
අනුරාධපුරය - මහාතිත්‍ථ මාර්ගය
අනුරාධපුරය - ජම්බුකෝල පටිටන මාර්ගය
අනුරාධපුරය - ගෝකණ්ණ මාර්ගය
අනුරාධපුරය - උරැවල පට්ටන මාර්ගය
අනුරාධපුරය - පල්ලවවංක මාර්ගය
අනුරාධපුරය - මහාතිත්‍ථ මාර්ගය
මේය වයඹ ප්‍රදේශයේ පැවති ප්‍රධාන වරාය විය.මල්වතු ඔය දකුණු ඉවුර අසබඩ පිහිටි තම්බපණ්ණි නගරය හා සම්බන්ධව පැවති මාර්ගයයි. මේය ක්‍රි.පු.5 වන සියවස සිටම පැවත ඇත.මහාතිත්‍ථ නැවි තොට සිංහල සාහිත්‍යය හා සෙල්ලිපි විවිධ නම්වලින් හදුන්වා ඇත,ඵ්වනම්, මහාතොට,මහාවොටි,මහපුටු,මාවටු,මවතුතොට,මහපටන,මාතොට,මාතෝට්ටම් ආදියෙන්, වළගම්බා රජු කළ (ක්‍රි.පු.89-77) බැමිණිතියා සාය දුර්භික්‍ෂය ඇති කළ ඉන්දියාවට ගිය භික්‍ෂුන් ආපසු ඵන ගමනේදි මේම වරායෙන් ගොඩබැස මේම මාර්ගයෙන් රට අභ්‍යන්තරයට පැමිණ තිබේ.තැනක
අනුරාධපුරය - ජම්බුකෝළ පට්ටන මාර්ගය
ශ්‍රි ලංකාවේ උතුරු ප්‍රදේශයේ යාපනය අර්ධද්වීපයේ කන්කසන්ටුරයේ සිට බටහිරට වෙන්නට වු සම්බිල්තුරය පැරණි දඹකොලපටුන නොහොත් ජම්බුකෝළ පට්ටනය. උතුරු භාරතය සමග සම්භන්දතා පැවැත්වීමේදී අනුරාධපුර සිට මෙම ස්ථානය දක්වා වූ මාර්ගය ක්‍රි පු සියවස් වල ප්‍රදාන ස්ථානයක් හිමිකරගත් බව පෙනේ.දේවානම් පියතිස්ස රජු(ක්‍රි.පු.250-210) විසින් අශෝක අදිරාජ්‍යා වෙත යවූ දුත පිරිස් දෙක මෙම මාර්ගය ඔස්සේ යවා ඇත.එහිදී සංඝමිත්තා තෙරණිය විසින් ශ්‍රි මහා බෝධීඅංකුරය වැඩම කොට ගෙන අනුරාධපුරයට ආවේ මේම මාර්ගයෙනි. ජම්බුකෝල පට්ටන සිට අනුරාධපුරයට දින 4 පමණ ගතවී ඇත. දේවානම් පියතිස්ස රජු අශෝක අදිරාජ්යාට යවන ලද ප්‍රථම දුත පිරිස දබකොලපටුනේ සිට සත් දිනක් සාගරයේ ගොස් තාම්මලිප්තියට ලගාවූ අතර ආපසු දින පුර පෑල විය එතැනින්ම නැවු නැග දොළොස්වක් දින අනුරාධපුරයට ලගාවිය. පස්වන සියවසයේදී ෆාහියන් හිමි තාම්මලිප්ති සිට ලංකාවට පැමිණ අනුරධප්‍රයට පැමිණීමේදීද  මෙම මාර්ගයම යොදාගෙන ඇත.
අනුරාධපුරය - ගෝකණ්ණ මාර්ගය
ශ්‍රි ලංකාවේ නැගෙනහිර පිහිටි වරාය වන මේය වර්තමානයේ ත්‍රිකුණාමල වරාය ලෙස හදුනාගෙන ඇත.ඵළාර රජු (ක්‍රි.පු.2 සියවස) සේනාව සමඟ පැමිණ ඇත්තේ මේම මාර්ගයෙනි.
අනුරාධපුරය - උරුවේල පට්ටන මාර්ගය
අනුරාධපුරය සිට බටහිරෙන් කළා ඔය මුවදොරින් මේය පිහිටා .අනුරාධපුර මහාථුපය ගොඩනැංව්ම සඳහා උරැවේල ජනපදයේ ධීවරයන් හට මහත්ඵල හා සදිසි මුතු ලැබුන බව දැන්විමට අනුරාධපුරයට (ක්‍රි.පු.161-137) පැමිණ ඇත්තේ මේම මාර්ගයෙනි.මේම වරාය හා ප්‍රධාන නගරය සම්බන්ධ කරමින් පැවති මාර්ග ජාලය අනුව අභ්‍යන්තර හා බාහිර වේළඳ කටයුතු කරගෙන යාමට තරම් විහිදුණු මාර්ග ජාලයක් පැවති බවට සඳහන් කළ හැකිය.
අගනගරය හා ප්‍රාදේශීය පාලන මධ්‍යස්ඨාන අතර පැවති මාර්ග
පුරාණ ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රධාන ජනාවාස හතරක් විය,අනුරාධපුරය අගනගරය කරගත් උතුරු තැනනිතලා,රෝහණ ජනපදය,කැළණිය,මධ්‍යම කදුකරයේ මලය රට යන්නයි.
අනුරාධපුරය සිට රෝහණ ජනපදය තෙක් වු මාර්ගය
මේ පිළිබඳව මහාවංශයේ ප්‍රථම සිද්ධීය දේවානම්පියතිස්ස සොයුරුමහානාම සියදිවි රැකිම සඳහා රෝහණයට පලා යැමයි.
කේඛිතුං සතමත්තානං රෝහණාභිමුඛෝ අගා'''"
රෝහණ ජනපදය සිට අනුරාධපුරය තෙක් පැවති මාර්ගය පිළිඳව සද්ධර්මාලංකාරයෙදි සඳහන් වේ,එයට අනුව,මේම මාර්ගය පුඵල්ව හා ශක්තිමත්ව ඉදිකර තිබු බවට,
පාළන ඒකක තුළ පැවති මාර්ග
රාජධාණියක් ඇතුළත කොට්ඨාස කිහිපයක් විය,මේවා දේශ,පදේශ,මණ්ඩල යා ජනපද ලෙස හදුනා ගනි.මේවා අගනගර හා සම්බන්ධ කිරිම මාර්ග නිසා සිදුවිය.රාජධානි ඇතුලත සැම අතටම විහිදුණු මාර්ග පැවති බවට මංමාවත්,සන්ධි,දෙමං සන්ධි, සතර මං සන්ධි ගැන සඳහන් විමේන් පැහැදිළි වේ.විසුද්ධිමාර්ග සන්නසඅනුව,සිතුල්පව්වට යන ගමනේදි දෙමන් සන්ධියකට පැමිණි මඟියකුට මාර්ගය සොයා ගැනිමට නොහැකි වි තිබේ.
විථි
අනුරාධපුර උතුර සිට දකුණට හා නැගෙනහිර සිට බටහිරට විහිදුණු මාර්ග පද්ධතියක් පැවති බවට මහාවංශයෙන් හෙළි වේ.මේවා ගඩොල් අතුරා සකස් කර විථි යටින් ගලා බස්නා ජලප්‍රවාහන ක්‍රමයක් පැවත තිබේ.
රාජ විථිය
සිදු කරන ලද කැණිම් වලට අනුව සොයා ගෙන ඇති පරිදි මේම විථියක් අඩි පනස් හතක් පළල් වු බව සොයා ගෙන ඇත.
කුඹල් විථිය
මේහි ජිවත් වුයේ කුඹල් කුලයේ ජනතාවයි,වේඵසුමන යෝධයාපැන් ගැනිම සඳහා කළයක් ගෙන ඵ්මට මේමවිථියට පැමිණි බව මහාවංශය සඳහන් කරයි.
මඟුල් විථිය
අනුරාධපුර ඇතුල් නුවර පිහිටි විථියක් විය.
බස්නාහිර විථිය
මේම ප්‍රදේශය තුළ දුටුගැමුණු රජ සිය කුමාරයාට මාළිඟයක් සාදවා දි තිබේ
මාවටු විථිය
කේවට්ට විථිය
ථුපාරාමය අසල වැටි තිබු මාර්ගයයි.
කුඩා මංමාවත්
විශාළ වැව් හා ප්‍රධාන ඇළවල් වල වෑකණ්ඩි හා ඉවුරැ ඒවාට ආසන්නව පැවති ජනාවාස සම්බන්ධ කළ කුඩා මංමාවත්,අඩිපාරවල් ලෙස භාවිතයට ගෙන තිබේ.
මාර්ග වල ස්වරුපය
පැරණි ලක්දිව මාර්ග වල ස්වරුපය පැහැදිළිව දැක්විය නොහැකි වුවද,සෑම පාළකයකුම මංමාවත් ඉදිකිරිම හා අලුත් වැඩියා කිරිම කෙරෙහි සැලකිළිමත් වි තිබේ.ඉළනාග රජු'(ක්‍රි.ව.34-43)මහාථුපයට මාර්ගයක් ඉදිකළ බවත් දිඹුලාගල පර්‍වත ලිපියේ'' එන පාඨයකින් පැහැදිළි වේ. 'කැබලිගල් හස්වා මඟ වත්කොට'
උපුටා ගැනිම්
ආරියපාල,ඇම්.බි,මධ්‍යකාලීන ලංකා සමාජය,ඇස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ
මුණසිංහ,ඉණ්ද්‍රාණි,ශ්‍රී ලංකාවේ මාර්ග ප්‍රවාහනය,ශ්‍රී දේවී ප්‍රකාශකයෝ
හිමි,සුමංගල,බටුවන්තුඩාවේ පණ්ඩිත සංස්කරණය,මහාවංශය,දීපානී ප්‍රකාශකයෝ
සුරවීර,ඒ.වී,රාජාවලිය සංස්කරණය,අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දේපාර්තමේන්තුව
තාර්කික ද්වාර සංකේත
thumb
ANSI / IEEE 91 – 1984 සම්මුතිය හා IEC  60617-12 ප්‍රකාශනයට අනුකූල ව ය. 4 bit සමමූහුර්තක උඩු / යටි දශක ගණකයේ සංකේතය (74LS192)
සාමාන්‍ය භාවිතයේ දී සංකේත වර්ග 2ක් භාවිතා කෙරේ. ඒ දෙක ම ANSI / IEEE 91 – 1984  සම්මුතිය හා එහි ඌණපූරණය මගින් අර්ථකථනය කෙරෙන  ANSI / IEEE 91 – 1991 සම්මුතිය යි. ‘විශේෂ රූප’ සමූහය සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමානුරූපය පදනම් කර ගනිමින් සරල  ඇදීම් හා අතින් ක්ෂණික ව ඇඳිය හැකි පරිදි පිහිටුවා ඇත. සමහරක් අවස්ථාවන්හි දී නිල නොලත් ලෙස මෙය ‘යුධමය’ලෙස පහදනුයේ එහි නවීන භාවිතයක් පිළිබඳ නොවේ නම් එහි සම්භවය දැක්වීම පිණිස ය. ‘සෘජුකෝණාස්‍රාකාර රූප’ සමූහය IEC 60617-12 මත පදනම් වන අතර සෑම වර්ගයක ම ද්වාර සදහා සෘජුකෝණාස්‍රාකාර පිට මායිමක් ඇති බැවින් සාම්ප්‍රදායික සංකේතවලට වඩා වැඩි පරාසයක් උපාංග නිරූපණය කිරීමට හැකි ය. 1999 යුරෝපයේ IEC 60617-12 හා 1999 එක්සත් රාජධානියේ BS EN  60617-12  වැනි අනෙකුත්සම්මුතීන් මගින් IEC  හි පද්ධතිය උපයෝගී කර ගෙන ඇත.
IEEE 91 – 1984 සම්මුතියහි අරමුණ වූ‍යේ සංඛ්‍යාංක පරිපථවල සංකීර්ණ තාර්කික ක්‍රියාවලි ක්‍රමානුරූපී සංකේත භාවිතයෙන් විස්තර කළ හැකි ස්ථිර ක්‍රමයක් සැපයීම යි. මෙම ක්‍රියා සරල AND හා OR  ද්වාර වලට වඩා සංකීර්ණය ඒවා 4 bit  ගණකයක් වැනි මධ්‍ය පරිමාණ පරිපථවල සිට ක්ෂුද්‍ර සකසනයක් වැනි විශාල පරිමාණ පරිපථ තෙක් විය හැක. 1984 අනුවාදය තුළ ‘විශේෂ රූපී’ සංකේත අඩංගු වූයේ නැත. 1991 අතිරේකයට මේවා එකතු කරන ලද්දේ ‘විශේෂ රූප’ සංකේතය IEC  ප්‍රකාශනය 617 හි 12 වන කොටසට අනුව ඉදිරිපත් නොකළ නමුත් සම්මතවලට පරස්පර වන විට නොසලක යි’ යන සටහනක් සමගිනි.
1980 ගණන්වල දී ක්‍රමානුරූපණය පරිපථ පුවරු හා ද්වාර පෙළ ලෙස හැඳින්වූ සංගෘහිත පරිපථ සැලසුම් කිරීමේ දී මූලික ව ම යොදාගත් ක්‍රමය යි. වර්තමානයේ භාවිත සංගෘහිත පරිපථ හා ක්ෂේත්‍ර සැකසුම් ද්වාර පෙල Verilog හෝ VHDL  වැනි දෘඩාංග සටහන් භාෂා (HDL)  මගින් නිර්මාණය කර ඇත. සංකීර්ණ තාර්කික සංකේතවල අවශ්‍යතාව ක්‍රමයෙන් හීන වූ අතර දැනටත් විශේෂ රූපී සංකේත ප්‍රමුඛ ව ම භාවිත ස්වරූපය යි.
ප්‍රායෝගිකව ගත් කළ නිෂ්පාදනය සඳහා වඩාත් ලාභ ම ද්වාරය NAND ද්වාරය  ඊට අමතරව චාල්ස් පීර්ස් (Charles Peirce)  මගින් NAND  ද්වාර පමණක් යොදාගෙන (NOR  ද්වාරය තනිව භාවිතායෙන්) සියලු ම තාර්කික ද්වාරවල ක්‍රියාවලි සියල්ලක් ම නැවත සැකසිය හැකි බව පෙන්වා දෙන ලදී.
සංකේතාත්මක ව, NAND ද්වාරය , OR ද්වාර සංකේත හා එහි ප්‍රදානයන්ට බුබුළු යොදාගනිමින් පෙන්විය හැකි අතර NOR  ද්වාරය , AND  ද්වාර සංකේත හා  එහි ප්‍රදානයන්ට බුබුළු යොදා පෙන්විය හැක. මෙය ඩි මෝගන්ගේ නියමයට අනුව තුල්‍යතාව පෙන්නුම් කරන නමුත් එමෙන්ම සටහන වඩා පහසුවෙන් කියවීමට හැකියාව, නැතිනම් පැකේජ තුළ ප්‍රයෝජනයට ඇති භෞතික ද්වාරවලට පරිපථයක් අනුරූපණය පහසුවෙන් කිරීමට හැකියාව ලබා දෙයි. එමගින් ඕනෑම පරිපථයක දෙපසම බුබුළු සහිත සන්ධියක්, බුබුළු රහිත සුදුසු ද්වාරයක් මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කළ හැක. NAND ද්වාරය  OR ද්වාර හා ප්‍රදානය බුබුළු සමගින් ඇද දැක්වුවහොත් හා NOR  ද්වාරයක් AND  හා ප්‍රදානය බුබුළු සමගින් ඇද දැක්වුවහොත් ද්වාර ආදේශනය ස්වයංක්‍රීයවම සිදුවේ. (ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බුබුළු අවලංගු වන හෙයින්) මෙය සැබෑ තාර්කික සටහන්වල නිතර ම දැකිය හැකි ය. එබැවින් කියවන්නා OR හෝ AND හැඩයන්ම විශේෂයෙන් සැලකීමට පුරුදු නොවිය යුතු නමුත් දක්වන ‘සත්‍ය’ තාර්කික ශ්‍රිතය නිශ්චය කර ගැනීමට ප්‍රදානයේ හා ප්‍රතිදානයේ බුබුළු සැලකිය යුතු ය.
තවත් විශේෂ ද්වාර දෙකක් වනුයේ විශේෂ OR හෝ XOR  ශ්‍රිතය හා එහි ප්‍රතිලෝමය විශේෂ NOR හෝ XNOR ය. විශේෂ OR ද්වාරයේ ශ්‍රිත සත්‍ය වනුයේ ප්‍රදානයන් දෙකේ අගයන් එකිනෙකට වෙනස් වන විට හා අගය කුමක් වුවත් අගයන් දෙක සමාන විට අගය අසත්‍ය වීමෙනි. ප්‍රදානයන් දෙකකට වැඩි ප්‍රමාණයක් ඇති විට, ඔත්තේ අගයන් ප්‍රමාණයක් ප්‍රදානයේ වූ විට සත්‍ය ප්‍රතිදානයක් ලැබේ. ප්‍රායෝගික භාවිතයේ දී මෙම ද්වාර, සරල තාර්කික ද්වාර කිහිපයක් සංයුක්ත කිරීමෙන් සාදාගනියි.
ගොනුව:Hlghkgfhkgfk.JPG
මනස (සඟරාව)
ශ්‍රී ලංකාවේ මනස සංවර්ධන සේවා සංවිධානය මගින් සිංහල බසින් පළකරණ සඟරාවකි. ඉතාමත්ම සාර්ථක ව්‍යාපාරිකයෙකු මෙන්ම ධනාත්මක චින්තකයෙකු වන සාන්ත ජයසුන්දර මහත්මා මෙම සඟරාව 2001 වර්ෂයේ සිට ලියා ජාතියට පිළිගන්වයි.
ජාවා (ක්‍රමලේඛන භාෂාව)
ජාවා යනු සමගාමී, පන්ති-මූලික, වස්තු-නැඹුරු, පොදු-කාර්ය පරිගණක ක්‍රමලේඛන භාෂාවකි, එය විශේෂයෙන් ම ක්‍රියාත්මක කිරීමේ පරායත්තතාවන් අවම කරමින් සැලසුම් කර ඇත. එමගින් යෙදවුම් සංවර්ධකයන්ට "එක් වරක් ලියා, ඕනෑම තැනක ධාවනය කිරීමට" (WORA) අවස්ථාව ලබා දීමට අපේක්ෂා කර ඇත, එනම් සම්පාදිත ජාවා කේතය ඊට සහාය දක්වන සියලු ප්ලැට්ෆෝම් වල ප්‍රතිසම්පාදනය කිරීමකින් තොරව ධාවනය කළ හැක. ජාවා යෙදවුම් නියමාකාරයට සම්පාදනය (Compile) කරන්නේ පරිගණක වාස්තුව නොසලකා ඕනෑම ජාවා වර්චුවල් යන්ත්‍රයක (JVM) ධාවනය වන බයිට්කෝඩ් වලටය. 2016 වනවිට, ජනප්‍රියම පරිඝනක ක්‍රමලේකන භාෂාවකි, එමෙන්ම ලොව පුරා මිලියන 9ක් පරිශීලකයන් භාවිතා කරන අතර ප්‍රධාන වශයෙන් වෙබ් යෙදුම් නිර්මාණය කිරීමට යොදාගනි. Java was originally developed by James Gosling at Sun Microsystems (which has since been acquired by Oracle Corporation) and released in 1995 as a core component of Sun Microsystems' Java platform. The language derives much of its syntax from C and C++, but it has fewer low-level facilities than either of them.
The original and reference implementation Java compilers, virtual machines, and class libraries were originally released by Sun under proprietary licenses. As of May 2007, in compliance with the specifications of the Java Community Process, Sun relicensed most of its Java technologies under the GNU General Public License. Others have also developed alternative implementations of these Sun technologies, such as the GNU Compiler for Java (bytecode compiler), GNU Classpath (standard libraries), and IcedTea-Web (browser plugin for applets).
The latest version is Java 8 which is the only version currently supported for free by Oracle, although earlier versions are supported both by Oracle and other companies on a commercial basis.
ජාවා යනු පරිගණක ක්‍රමලේඛණය කිරිමට හාවිතා කරයි. "සන් මයික්‍රෝසිස්ටම්ස්" (Sun Microsystems) නැමැති ආයතනය විසින් 1995 වර්ෂෙය්දි හදුන්වාදෙන ලදි. මෙමය C සහ C++ යන පරිගණක ක්‍රමලේඛණ හාෂා වලට සමානකම් දැක්වුවද ඊට වඩා වැඩි පහසුකම් අන්තර්ගතය. ජාවා වැඩසටහන් bytecode නැමැති ක්‍රමයට පරිවර්තනය කොට "ජාවා වැඩකරන පරිසරය" තුල ක්‍රියාත්මක වේ. "ජාවා" යනු දැනට භාවිතයේ පවතින ජනප්‍රියතම ක්‍රමලේඛන භෂාවක් වන අතර,එය පරිගනක යෙදවුම් මෘදුකාංග (Computer Application Software) සැකසීමේ සිට වෙබ් යෙදවුම් (Web Application) දියුණු කිරීම දක්වා වූ පුළුල් පරාසයක ව්‍යප්ත වී පවතී. නමුත් දැන් ජාවාහි අයිතිය "ඔරකල් ආයතනය" (Oracal Corp.) සතුව පවති.
ඉතිහාසය
ජේම්ස් ගොස්ලිං (James Gosling), මයික් ෂෙරිඩන් (Mike Sheridan) සහ පැට්‍රික් නෝටන් (Patrick Naughton) යන අය ඇතුලු "ග්‍රීන් ටීම්" (Green Team) නමින් හැන්දින්වු කන්ඩායම 1991 ජූනි මාසය පමන වන විට "Green Project" ව්‍යපෘතිය ආරම්භ කරන ලදී. මෙම ක්‍රම ලේඛන භාෂාව මුලින්ම "ඕක්"(oak) ලෙස හඳුන්වන වනු ලැබූ අතර,ජේම්ස් ගොස්ලිං ගේ කාර්යාලය ඉදිරිපිට තිබූ "ඕක්" ගසක් එයට හේතු වූ බව සඳහන් වේ. පසුව එය "ග්‍රීන්"(Green) ලෙස වෙනස් වූ අතර, අවසානයේදී සසම්භාවීව තෝරා ගත් වචන සමූහයක් අතරින් "ජාවා" (Java) යන නමින් නම් කරනු ලැබීය. සන් මයික්‍රෝසිස්ටම්ස් ආයතනය විසින් 1995 වර්ෂයේදී ජාවා පරිගනක භාෂාව මුලින්ම මහජනයා වෙත ඉදිරිපත් කරන ලදී (2010 ජනවාරි 27 වන දින සිට ඔරකල් ආයතනය විසින් අත්පත් කරගන්නා ලදී ). එය එවකට ජනප්‍රිය පද්ධති වෙනුවෙන් වියදම් රහිත භාෂාවක් ලෙස ප්‍රචලිත විය.
මුලික වැඩසටහනක්
මෙම කුඩා වැඩසටහන වදන් සැකසීමෙ වැඩසටහනක් (Notepad) මගින් සකස් කර HelloWorldApp.java නම්න් ගබඩා කර විධාන ක්‍රියාත්මක කිරීමේ වැඩසටහනක් (eg: Windows Command Prompt) ආධාරයෙන් ක්‍රියාත්මක කර බැලිය හැකිය. මෙම වැඩසටහන ධාවනය කිරිමට පෙර compile කර ගත යුතුය. ඒ සදහා javac විධානය යොදා ගත හැකිය. (eg: javac HelloWorldApp.java). ධාවනය කිරීම සදහා java විධානය යොදා ගත හැකිය. (උදා: java HelloWorldApp)
ඔබගේ මෙහයුම් පද්දතිය WINDOWS නම්,
දෑන් ඔබ සාර්තකව පිහිටුවාගෙන අවසානය්. ඔබ සාර්තක දෑය් දෑන ගෑනීමට විධාන පුවරුවක් ගෑන java අතුල්කරන්න එවිට ඔබට නව පිහිටුවා ගෙනීමේ විස්තර ලෙබෙනු ඈත.
සංස්කරණය
සන් ආයතනය ජාවා ක්‍රමලේඛන විවිධ මාධ්‍ය (Platform) ඉලක්ක කරගනිම්න් සකස්කර ඇත. ඒවා නම්,
ඉහත සදහන් එක් එක් සංස්කරණ සදහා වෙන වෙනම ඊට අදාල සම්පත් ජාවා සතුව පවති. අදාල කේතයන් Sun ආයතනය මගින් නඩත්තු වන අතර ඒ පිලිබද උනන්දුවක් දක්වන්නන්ට එම ක්‍රියාවලියට සහභාගි විය හැක.
බාහිර සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:පරිගණක වැඩසටහන්කරණය ප්‍රවර්ගය:පරිගණක භාෂා ප්‍රවර්ගය:පරිගණක විද්‍යාව
ඩ්‍රීම් හයි
ඩ්‍රීම් හයි (드림하이) යනු 2011 දී කේ බී එස් 2 ආයතනය විසින් ප්‍රචාරණය ලද දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතා මාලාවකි. මෙහි මිස් ඒ කණ්ඩායමේ බේ සුසී, කිම් සූ හ්යන්, ටී-ආරා කණ්ඩායමේ ඉඋන් ජන්ග්, අයි යූ, සහ 2 පී එම් කණ්ඩායමේ ටේසියොන් සහ වූයංග් යන නලු නිලියන් මුහුනුවර ගෙන තිබෙයි.
මෙම නාට්‍ය නව යොවුන් ප්‍රජාව අතර ඉතා ජනප්‍රිය වූ අතර එහි ද්වී මාසික තිරගත කිරීමේදී 18-20% ක නරඹන්නන්ගේ තක්සේරුවකට ලක් විය. 2011 මාර්තු 1 දින, එනම් කතා මාලාවේ අවසානයට පසු දින, ඩ්‍රීම් හයි ස්පෙශල් කොන්සර්ට් යනුවෙන් කතා මාලාවේ විශේෂ කතාංගයක් නළු නිලි කැල එකතුව සෝල් නගරය ආසන්නයේ වේදිකාවක ඉදිරිපත් කලහ.
ඩ්‍රීම් හයි කතා මාලාවට අනුරූපීව වසරකට පසුව වෙනස් නළු කැලක් සමගින් ඩ්‍රීම් හයි 2 යනුවෙන් නව කතා මාලාවක්ද ප්‍රචාරය විය.
කේ බී එස් 2 ආයතනයේ සහෝදර ආයතනයක් වන කේ බී එස් 1 ආයතනය මගින් 2013 අගෝස්තු 12 සිට සැප්තැම්බර් 5 වන දින දක්වා මෙම නාට්‍යයේ නැවත විකාශනය කරන ලදි.
අනුහුරුව
මෙම නාට්‍ය ජපන් වේදිකා සංගීතයට එක් කතාංගයකදී අනුහුරු වීමක් පෙන්නුම් කරයි. එම දර්ශනයේදී යුයා මත්සුශිතා සහ බ්‍රයිට් නම් ජපන් සංගීත කණ්ඩායමේ නන්කා විසින් වාදනය කරන සංගීත කණ්ඩයකට සොන්ග් සම් දොම් සහ ගූ හ්යේ මී ඉදිරිපත් කිරීමක් කරනා දර්ශනයක් පෙන්නුම් කරයි. මෙහි දර්ශන ටෝකියෝ නව ජාතික රංගශාලාව තුලදී 2012 ජූලි 3 සිට 20 දක්වා කාලයේ පටිගත කරන ලදි. මෙහි නිශ්පාදන කටයුතු "ඩ්‍රීම් හයි: සංගීත අධ්‍යක්ශක කමිටුව" (ミュージカル「ドリームハイ」製作委員会), සංයුග්මිකව ටී බී එස්, ඇවෙක්ස් ලයිව් ක්‍රියේටිව්, නෙල්කේ ප්ලෑනින්ග් සහ ලෝසන් එච් එම් වී එන්ටටේන්මන්ට් විසින් සිදුකරන ලදි.
2011 පෙබරවාරි මස ඩ්‍රීම් හයි නළු නිලියන්තිගේ තිරය පිටුපස කතා/පින්තූර හා විශේෂ සම්මුඛ සාකච්ඡා ඇතුලත් ඩ්‍රීම් හයි ස්පෙශල් මේකින්ග් බුක් නිකුත් කිරීමෙන් අනතුරුව නාට්‍යයේ නිසල දර්ශන ඡායාරූප ඇතුලත් වෙලුම් 2කින් සමන්විත "ඡායාරූප නවකතාව"ක්ද නිකුත් විය.
අනුබද්ධය
ඩ්‍රීම් හයි 2 නම් අනුබද්ධය වසරකට පසු වෙනස් නළු නිලි පිරිසක් සමගින් තිරගත විය. කංග් සෝ රා, GOT7 කන්ඩායමේ ජේ බී සහ ජූනියර්, 2 ඒ එම් කණ්ඩායමේ ජියොන් ජින් වූන්, ටී ආරාකණ්ඩායමේ පාක් ජියොන්, සිස්ටාර් කණ්ඩායමේ හ්යෝලින්, ඇයිලී, සහ පාක් සියෝ ජූන් යන නළු නිලි කණ්ඩායම මෙහි රඟ දක්වනු ලැබිණි.
පාර්ලිමේන්තු පටිපාටිය
පාර්ලිමේන්තු පටිපාටිය යනු, සමාජයයන්, සංවිධාන, ව්‍යවස්ථාදායක මණ්ඩල සහ, අනෙකුත් විමර්ශනාත්මක මණ්ඩල සම්බන්ධ රැස්වීම් සහ අනෙකුත් කාර්යයන් පාලනය කරන නීති, ආචාර ධර්ම සහ, චාරිත්‍ර  සමූහය වෙයි. පොදු නීතියෙහි කොටසක් වන එය, ප්‍රාථමික වශයෙන්, එක්සත් රාජධානියේ පාර්ලිමේන්තුවෙහි  මහජන මන්ත්‍රී මණ්ඩලයෙහි ක්‍රියාමාර්ගයන් තුලින් ජනිත වීම නිසා, එහි නම ව්‍යුත්පන්න වී ඇත.
එක්සත් ජනපදය තුලදී, පාර්ලිමේන්තු නීතිය, පාර්ලිමේන්තු ව්‍යවහාරය, ව්‍යවස්ථාදායක පටිපාටිය හෝ, විධාන නීති යන නම් වලින්ද  පාර්ලිමේන්තු පටිපාටිය  හැඳින්වෙයි. එක්සත් රාජධානියෙහි, අයර්ලන්තයෙහි, ඕස්ට්‍රේලියාවේ, නවසීලන්තයේ, දකුණු අප්‍රිකාවේ සහ, අනෙකුත් ඉංග්‍රීසි-කථා කරන රටවල, මූලාසනය හැසිරවීම, මුලාසනය දැරීම, රැස්වීම් නීතිය, රැස්වීම් සම්බන්ධ පටිපාටිය හෝ, රැස්වීම් පවත්වා ගෙන යෑම ලෙසින්ද එය සමහරවිට හැඳින්වෙයි.
එන්.කියු. දියෙස්
ලංකාවේ ඉහල තනතුරු රැසැක් දැරූ සිවිල් සේවකයෙකි. ඉතා සුවිශේෂී දුරදක්නා ඥාණයක් තිබූ පුද්ගලයෙකු ලෙස සැලකේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ලංකා සිවිල් සේවකයෝ
ශ්‍රී ලංකාවේ දික්කසාද නීති
ශ්‍රී ලංකීය නීතිය තුල ක්‍රියාත්මක නීත්‍යානුකූල විවාහ ක්‍රම
ශ්‍රී ලංකික පුරවැසියකුවන ඕනෑම පුද්ගලයකු තම විවාහය අවසන් කර ගැනීමේදී නැතහොත්	දික්කසාද වීමේදී ඒ සඳහා ඉහත ඒවා අතුරින් පහත සඳහන් කුමන හෝ නීතියක් බලපායි. ඒවා නම් ,
මේ නීති ක්‍රම තුන හැරෙන්නට,තේසවලාමෙ නීතිය යට‍තේ පාලනය වන පුද්ගලයන්ද දික්කසාදය සම්බන්ධයෙන් සාමාන්‍ය නීතියෙන් පාලනය වේ. ඕනෑම නීති ක්‍රමයක් යටතේ වුවද දික්කසාදය ලබාදෙන්නේ වෙනස් පදනම් යට‍තේය.
රෝම ලන්දේසි විවාහ (සාමාන්‍ය විවාහ)
අප නීතියේ පදනම වන්නේ වෛවාහක වරදයි.ඒහිදී 1907/19 දරන සාමාන්‍ය විවාහ ආඥා පනතේ 13වන වගන්තිය යටතේ දික්කසාදය ලබාගැනීම සඳහා ඔප්පු කර පෙන්විය යුතු අවස්ථා 3කි.
අනාචාරය
සිවිල් නඩු විධාන සංග්‍රහයේ "598" වගන්තිය ප්‍රකාරව අනාචාරයට අදාල අනියම් පුරුෂයා /කාන්තාවද වගඋත්තරකරුවකු විය යුතුය. නමුත් මේ සඳහා ව්‍යාතිරේඛී අවස්ථා තුනක් පවතී.
ද්වේශ සහගත අතහැර යාම
අනෙක් පාර්ශවයට වෛවාහක නිවස අතහැරයාමට වන පරිදි කටයුතු කිරීම තුලින් එෂේ කරන පුද්ගලයා අනුමිත ද්වේශ සහගත අතහැර යාමකට මුල් වේ. උදාහරනයක් වශයෙන් බබුන් නෝනා එ. ඇල්බන් කෙම්පස් දී අනාචාරයේ යෙදුනු සැමියාට විත්තිකාර බිරිඳ පහරදී ‍රෝහල් ගතකළමුත්,ඇය එසේ කළේ සැමියාගේ චරිතය අයහපත් වූ හෙයින් නිසා එය අනුමිත ද්වේශ සහගත අතහැරයාමක් ලෙස සැළකුණි.
ලිංගික බෙලහීනතාව
විවාහ වන අවස්ථාවේ පවා තිබිය යුතු සුවකළ නොහැකි ලිංගික බෙළහීනතාව මෙයින් අදහස් වේ. බෙළහීනතාව වරදක් වන්නේ ඒ බව දැනගෙන විවාහ වු විටය. මේ කරුණු මත සාමාන්‍ය නීතියේ දික්කසාදය සාකච්ඡා වේ.දික්කසාදය සිවිල් වරදක් වන නිසාවෙන් සිවිල් නඩු විධාන සංග්‍රහය ප්‍රකාරව, දිසා අධිකරණයේ , එදිරිවාදී නඩු පටිපාටිය අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. එසේම ඉහත කරුණු වලට අමතරව සිවිල් නඩු විධාන සංග්‍රහයේ "608"ට, 1970 ගෙනා සංශෝධනය ප්‍රකාරව, අවුරුදු 7ක් වෙන්ව සිටියදී හෝ අවුරුදු 2ක අධිකරණමය වෙන්වීමක් වී තිබේ නම් ලඝුකාර්‍ය පටිපාටියෙන් දික්කසාදය ගත හැක.(නමුත් කාර්‍ය පටිපාටියට වූ මෙම වෙනස්කම , හරයාත්මක නීතියට හඳුන්වා නොදීම නිසා ප්‍රායෝගිකව මෙම තත්වය ක්‍රියාත්මක නොවේ.)
උඩරට (සිංහල) විවාහ
පහත සඳහන් කාරණා මත උඩරට විවාහයක් දික්කසාද කළ හැකිය. යන කාරණාවලින් එකක් හෝ සියල්ලම මත පුරුෂ පක්ෂය විසින්ද,
යන කාරණාවලින් එකක් හෝ සියල්ලම මත ස්ත්‍රී පක්ෂය විසින්ද තම විවාහය අවලංගු කර හෝ දික්කසාද තීන්දුවක් ලබාදෙන ලෙස ඉල්ලා සිටිය හැක. දෙදෙනාගේම කැමැත්තෙන් හා අන්‍යේන්‍ය එකඟතාවය මත නම් දෙදෙනා එකතුව ඉල්ලීම් කළ හැකිය.
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
ප්‍රවර්ගය:ප්‍රජාව ප්‍රවර්ගය:විවාහය
භෞතික විද්‍යාව හැදින්වීම
thumb
භෞතික විද්‍යාව යනු පදාර්ථවල විද්‍යාව හා ඒවායේ චලන සහ එසේම ඒවායේ අවකාශය හා කාලය පිළිබඳ හදාරන විද්‍යාව ය. මෙහි බලය, ශක්තිය , ස්කන්ධය හා ආරෝපණය වැනි සංකල්ප සමග ගනුදෙනු කරනු ලැබේ. භෞතික විද්‍යාව යනු පරීක්ෂණාත්මක විද්‍යාවකි.එලෙසම පරමාණුවේ සිට විශ්වය දක්වාම විහිදුණු පුළුල් වූ විශයකි. එය ස්වභාව ධර්මයාගේ සාධාරණ විශ්ලේෂණයයි. එහි අරමුණ වන්නේ විශ්වය හැසිරෙන අයුරු තේරුම් ගැනීම යි.
විශ්වයේ සිදුවන්නාවූ සියලුම ක්‍රියාවලීන් වල තැනුම් ඒකකය භෞතික විද්‍යාවයි. භෞතික විද්‍යාවේ ප්‍රගමනයන් බොහෝ විට තාක්ෂණික අංශයට පරිවර්තනය වන අතර සමහර විට අනෙකුත් විද්‍යාවන්ට බලපෑම් කරන අතර ඒ වගේම ගණිතය හා දර්ශන විද්‍යාවට ද එසේ වේ. උදාහරණයක් ලෙස විද්‍යුත් චුම්භකත්වය තේරුම් ගැනීමේ ප්‍රගමනයෙන් විදුලි බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන පුළුල්ව විහිදුණු උපාංග(රූපවාහිනි, පරිගණක, ගෘහ උවාරණ ආදී) භාවිතයට මග පෙන්වීම, තාප ගති විද්‍යාවේ ප්‍රගමනයන් මෝටර් රථ ප්‍රවාහනය සංවර්ධනයට සහ යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ වැඩි දියුණුව කලනයේ සංවර්ධනයට , ක්වොන්ටම් රසායන විද්‍යාවේ දියුණුවට සහ ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාවේ ඇති ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂය වැනි උපකරණ නිර්මාණයේ දී උපකාර විය.
අවසන් ශතවර්ෂ 4 දී වූ වැදගත් සොයාගැනීම් නොසලකමින් විශාල වශයෙන් භෞතික විද්‍යාවේ නොවිසඳුනු ගැටළු හා බොහෝ ව්‍යවහාර ගවේෂණ ප්‍රදේශ පවතී.
ස්වභාවික සංසිද්ධි ඇසුරින් නව නිපැයුම් බිහිකර එදිනෙදා ජීවිතය පහසු කර ගැනීමට භෞතික විද්‍යාව මූලික වේ.
ස්ටැන්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලය
ස්ටැන්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලය, නිලවශයෙන් Leland Stanford Junior University, යනු ඇමෙරිකාවේ, කැලිෆෝනියාවේ පිහිටි පෞද්ගලික විශ්ව විද්‍යාලය කි.
ප්‍රකාශ විද්‍යාව
thumb
ප්‍රකාශ විද්‍යාව, පදාර්ථ සමග ආලෝකයේ අන්තර් ක්‍රියා හා ආලෝකයේ ගතිගුණ හා ආලෝකයේ හැසිරීම විස්තර කරන විද්‍යාව යි. ප්‍රකාශ විද්‍යාව ප්‍රකාශ සංසිද්ධි විස්තර කරයි.
ප්‍රකාශ විද්‍යා ක්ෂේත්‍රය සාමාන්‍යයෙන් දෘශ්‍ය, අධෝරක්ත හා පාරජම්බුල ආලෝකයේ හැසිරීම අධ්‍යයනය කරයි. කෙසේ නමුත් ආලෝකය විද්‍යුත් චුම්භක තරංගයක් නිසා, X - කිරණ , ක්ෂුද්‍ර තරංග, ගුවන් විදුලි තරංග හා වෙනත් ආකාරවල විද්‍යුත් චුම්භක විකිරණවල ද ආලෝකය ඒ හා සමාන සංසිද්ධි සිදු වන අතර එවැනි ම සංසිද්ධි ආරෝපිත අංශු කදම්භ වලද සිද්ධ වේ. ප්‍රකාශ විද්‍යාව බොහෝ දුරට විද්‍යුත් චුම්භකත්වයේ උපක්ෂේත්‍රයක් ලෙස සැලකිය හැකි ය. සමහර ප්‍රකාශ සංසිද්ධියක් ආලෝකයේ ක්වොන්ටම් ස්වභාවය මත රදා පවතී. නමුත් බහුතරයක් වූ ප්‍රකාශ විද්‍යා සංසිද්ධි ආලෝකයේ විද්‍යුත් චුම්භක තරංගයක් ලෙස සලකා මැක්වෙලීගේ සමීකරණය භාවිතයෙන් පැහැදිලිකල හැකි ය.
ප්‍රකාශ විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයටම අයිති වූ  අනන්‍යතාවක්, සමාජයක් (සංසදයන්) හා සංවාදයන් පවතී. ක්ෂේත්‍රයේ ශුද්ධ විද්‍යා දශාවන් නිතරම ප්‍රකාශ විද්‍යාව බොහෝ විට ප්‍රකාශ ඉංජිනේරු විද්‍යාව ලෙස හඳුන්වයි. ප්‍රකාශ ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ යෙදීම් ප්‍රදීපන ඉංජිනේරු විද්‍යාව නම් වන ප්‍රදීපන පද්ධති නිරූපිත වශයෙන් සම්බන්ධ වේ. මෙම එක් එක් නීතීන් ඒවායේ යෙදීම් තාක්ෂණික කුසලතාවයන්, නාභිගත කිරීම (නාභිය), වෘත්තිය අනුබද්ධ කිරීම්වල දී තරමක් වෙනස් වීමට නැඹුරු වේ. බොහෝ ප්‍රකාශ ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ මෑත කාලීන නව්‍යකරණ‍යන් ෆෝටෝන විද්‍යාව හා දෘෂ්ටි ඉලෙක්ට්‍රෝන විද්‍යාව ලෙස බොහෝ විට වර්ග කරයි. මෙම ක්ෂේත්‍ර හා ප්‍රකාශ විද්‍යාව අතර සීමාවන් බොහෝ විට අපැහැදිලි වන අතර වචන ‍ලෝකයේ විවිධ කොටස් සහ කර්මාන්තවල විවිධ ප්‍රදේශවල එම අර්ථය වෙනස් ලෙස භාවිතා කරයි.
සත්‍ය ලෝකයේ යෙදීම්වලට ආලෝකයේ විද්‍යාත්මක යෙදීම් පුළුල් නිසා, ප්‍රකාශ විද්‍යාවේ කොටස් හා ප්‍රකාශ විද්‍යා ඉංජිනේරු විද්‍යාව ඉතා සංකීර්ණ හික්මවීම ඇති කිරීමට නැඹුරු වී ඇත. ප්‍රකාශ විද්‍යාව විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව, භෞතික විද්‍යාව, මනෝ විද්‍යාව , වෛද්‍ය විද්‍යාව (විශේෂයෙන් අක්ෂි විද්‍යාව හා දෘෂ්ටිමිතිය) සහ තවත් දෑ අන්තර්ගත බොහෝමයක් නීතීන් ආශ්‍රිත කොටසකි. අමතරව, ප්‍රකාශ විද්‍යාවේ හැසිරීම පිළිබඳ අතිශය සම්පූර්ණ විස්තරය භෞතික විද්‍යාවට අනුව, බොහෝ ප්‍රශ්න අනවශ්‍ය ලෙස අවුල්වන නිසා සුවිශේෂ සුළු කළ මාදිලි භාවිතා කරයි. මෙම සීමිත මාදිලි සම්බන්ධ නොමැති හැසිරීම නොසලකා හරිමින් සහ/හෝ සැළකිලි පද්ධතියට අනාවරණය කරගත නොහැකි ප්‍රකාශ සංසිද්ධි උප කුලක ප්‍රමාණවත්ව විස්තර කරයි.
පැරණි ප්‍රකාශ විද්‍යාව
ක්වන්ටම් ප්‍රකාශ විද්‍යාව දියුණුවට පත්වීමට පෙර ප්‍රධාන වශයෙන් ආලෝකය සඳහා පැරණි විද්‍යුත් චුම්භකත්වය හා එහි  ඉහළ සංඛ්‍යාත සන්නිකර්ෂණයේ  යෙදීම් ප්‍රකාශ විද්‍යාවට  අන්තර්ගත විය. පැරණි ප්‍රකාශ විද්‍යාව ප්‍රධාන කොටස් දෙකකට බෙදනු ලබයි. ඒවා ජ්‍යාමිතික ප්‍රකාශ විද්‍යාව හා භෞතික ප්‍රකාශ විද්‍යාවයි.
ජ්‍යාමිතික ප්‍රකාශ විද්‍යාව හෝ කිරණ ප්‍රකාශ විද්‍යාව මගින් විස්තර කරනුයේ කිරණ ආකාරයේ සිදුවන ආලෝකයේ ප්‍රචාරණයයි. අසමාන මාධ්‍යයන් දෙකක් හමුවන අතුරු  මුහුණතේ දී ආලෝක කිරණ මුල් ගමන් මඟින් අපගමනය වන අතර වර්තන අංකය එහි පිහිටුමේ ශ්‍රිතයක් වන විටදී ආලෝක කිරණයක පථය වක්‍ර විය හැක. ජ්‍යාමිතික ප්‍රකාශ විද්‍යාවේ ‘කිරණය’ යනු සැබෑ ප්‍රකාශ තරංගවල තරංග පෙරමුණට ලම්භකව ඇති සංකල්පීයමය රේඛාවකි. සැබෑ තරංගයක මුහුණත ප්‍රචාරණය වන ආකාරය සඳහා ජ්‍යාමිතික ප්‍රකාශ විද්‍යාව මගින් නීති සපයයි. මෙහිදී අප මතක තබාගත යුතු වන්නේ එය ප්‍රකාශ විද්‍යාව සැලකිය යුතු සරළ කිරීමක් වන අතර විවර්තනය හා ධ්‍රැවීකරණය වැනි වැදගත් ප්‍රකාශ විද්‍යා ආචරණ ගණනය කෙරෙහි මෙය අසමත් බවයි.
භෞතික ප්රකාශ විද්‍යාව හෙවත් තරංග ප්‍රකාශ විද්‍යාව හයිජන්ගේ මුලධර්ම මත ගොඩනගන අතර තරංගයේ විස්තාරය හා කළාව යන දෙකම යොදා ගනිමින් ප්‍රකාශ පද්ධතියක් තුළ සංකීර්ණ තරංග පෙරමුණේ පැතිරීයාම ආදර්ශනය කරයි. පරිගණකය භාවිතයෙන් මෙම තාක්ෂණය ඔ‍ස්සේ විවර්තනය, නිරෝධනය , ධ්‍රැවීකරණය මෙන්ම අප්‍රේරණය සහ වෙනත් සංකීර්ණ ආචරණයන් සලකමින් සංඛ්‍යාත්මක ගණනය කිරීම් කළ හැකිය. එහෙත් තව දුරටත් සන්නිකර්ෂණයන් භාවිතා කෙරේ. ‍එහෙයින් මෙය ආලෝකයේ ප්‍රචාරණය පිළිබඳ වූ පූර්ණ සෛද්ධාන්තික විද්‍යුත් චුම්භක තරංගවාදය නොවේ. එවැනි පූර්ණව සෛද්ධාන්තික විද්‍යුත් චුම්භක තරංගවාදයට එකඟ ආකෘතීන් සඳහා පරිගණක සැකසුම් ශක්තිය විශාල ලෙස අවශ්‍ය වන බැවින් බොහෝ ගැටළු සඳහා එවැනි ආකෘතියක් යොදා ගැනීම වර්තමානයේ පවා අපහසු වේ. නමුත් සමහර කුඩා පරිමාණ ගැටළු මෙවන් පූර්ණ ආකෘති ඇසුරින් අධ්‍යයනය කළ හැක.
ජ්‍යාමිතික දෘෂ්ටි විද්‍යාව
ආලෝක කිරණවල වර්තනය සහ වර්තනය පිළිබඳ ජ්යාමිතික නිරූපණය. ජ්‍යාමිතික ප්‍රකාශ විද්‍යාව හෝ කිරණ ප්‍රකාශ විද්‍යාව, ආලෝකයේ චලිතය විස්තර කරන්නේ සරල රේඛාවල ගමන් කරන "කිරණ" ලෙස වන අතර, ඒවායේ චලිතයන් යාබද පරිසරයන් දෙකක් අතර සංක්‍රාන්ති පෘෂ්ඨයේ වර්තන සහ වර්තන නීති මගින් බලපෑම් ඇති කරයි. මෙම නීති ආනුභවිකව සොයා ගන්නා ලද අතර 984  දක්වා දිවෙන අතර අද දක්වා දෘෂ්‍ය සංරචක සහ උපකරණ නිෂ්පාදනයේදී භාවිතා වේ. ඒවා පහත පරිදි ලැයිස්තුගත කළ හැකිය:
ආලෝක කදම්භයක් විනිවිද පෙනෙන පරිසර දෙකක මායිම් මතුපිටකට පහර දෙන විට, එය පරාවර්තනය වූ සහ වර්තන කදම්භයකට බෙදේ.
මෙහි n යනු ඕනෑම ද්‍රව්‍ය පරිසරයක් සඳහා සහ ආලෝකයේ ඕනෑම වර්ණයක් සඳහා නියතය වේ. උල්ලංඝනය දර්ශකයක් ලෙස හැඳින්වේ.
ආලෝකයේ වර්තන සහ වර්තන නියමයන් ලබා ගන්නේ ආලෝකය ලක්ෂ්‍ය දෙකක් අතර ගමන් කරන මාර්ගය කෙටිම කාලයකින් ගමන් කළ හැකි මාර්ගය බව පවසන ෆර්මැට් මූලධර්මය මගිනි. ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ප්‍රකාශ විද්‍යාව