cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
චිත්‍රපට ඉතිහාසය
චිත්‍රපටවල අතීත ආවර්ජන ගොඩනැංවීම
මෙම කාලය තුළ දී හඳුනාගත් තවත් වැදගත් ක්‍රමෝපායක් වන්නේ චිත්‍රපට කතාන්දර ගොඩනැංවීම සඳහා “අතීත-ආවර්ජන”(Flash – back) යොදා ගැනීමයි. අතීත-ආවර්ජන යනු කතාවක වර්තමාන දර්ශනයකට අනුගත අතීත දර්ශනයක් පෙන්වීම සහ අවසානයේදී එම දර්ශනවලින් ආපසු වර්තමාන දර්ශනයට පැමිණීමයි. චිත්‍රපට නිර්මාණයේ මුල් කාලයේදී මෙම ක්‍රමය භාවිතා කළේ එක් චරිතයක් අතීතය ආවර්ජනය කර ගන්නා දර්ශනයක් පෙන්වීම සඳහා පමණි. 1901 දී තිරගත වූ Pathe ගේ චිත්‍රපටයක් වූ Histoire Dun Crime (The Story of Crime) චිත්‍රපටයේදී මෙය දක්නට ලැබේ. පළමුවරට චිත්‍රපටයක චරිතයක් අවධියෙන් සිටින අතරතුර අතීතය ආවර්ජනය කර ගන්නා සිද්ධියක් නිරූපනය කර ඇත්තේ 1909 දී තිරගත වූ Vitagraph ගේ Napoleon – Man of destiny යන චිත්‍රපටයෙනි. මෙම චිත්‍රපටයේදී Napoleon සටනින් පසු තම මාළිගයට වී අතීතයේ සිදුවූ විශිෂ්ට සිදුවීම් ආවර්ජනය කරන අවස්ථාවක් නිරූපණය කර ඇත. අවස්ථාපිත මාතෘකාවක පෙන්නුම් කරන්නේ ඔහු සිතමින් සිටින අවස්ථාව ගැන සහ එම අවස්ථාව නිමා වූ වහාම එම දර්ශනයෙන් ඉවත් වී නැවතත් නැපෝලියන් සිතමින් සිටින අවස්ථාව හඳුනාගැනීමටයි. මෙම අදහස හෙමින් ඊළඟ වසර ගණනක් පුරා පැතිරුණු මෙම ක්‍රියාවලියේදී සාමාන්‍යයෙන් එක් චරිතයක් කතාවේ අතීත අවස්ථා විස්තර කිරීම ප්‍රේක්ෂකයින්ට අසා සිටීමට සලස්වයි. මෙවැනි අවස්ථාවක් ලුයිගි මැගී (Luigi Maggi) ගේ Nozze d’oro (Golden Wedding) නැමති 1911 දී තිරගත වූ චිත්‍රපටයේත් සහ 1912 දී තිරගත වූ එඩිසන් (Edison) සමාගමේ The Passer – By චිත්‍රපටයේත් දක්නට ඇත. අතීත ආවර්ජනයන් යොදා ගැනීමේ සම්මත තත්ත්වය කුමක්ද යන්න හඳුන්වාදීම මෙම චිත්‍රපටයෙන් සිදු විය. පුද්ගලයෙක් ඔවුන්ගේ අතීත කතාවක් පවසන විට කැමරා කෝණය කෙලින්ම ඔහුගේ මුහුණ දෙසට යොමුවී ක්‍රමයෙන් ඔහුගේ මුහුණ මැකී ගොස් ඔහුගේ තරුණ කාලයේ මුහුණ දිස්වී එමඟින් අතීත ආවර්ජනය සිදුවීමද තවත් ක්‍රමයකි. මෙහිදී එක් දර්ශන ඛණ්ඩයක අතීත මතක ආවර්ජනවලට විශාල නිදසුන් ප්‍රමාණයක් 1913 කාලයේ දක්නට තිබුණි. මතකයන් පෙන්වන අතරතුර දීර්ඝ කරන ලද දර්ශන ඛණ්ඩ මාලාවකින් පෙන්වීම දුර්ලභ දෙයක් විය. මෙහිදී තවත් එක් උදාහරණයක් වන්නේ අතීත ආවර්ජනයන් තුළ තවත් අතීත ආවර්ජනයක් තිබෙන දර්ශනයකි. 1913 දී තිරගත වූ Thanhouser සමාගමෙන් නිෂ්පාදනය කරන ලද Just a Shabby Doll චිත්‍රපටයේ එවැන්නක් නිරූපණය කර ඇත.
චිත්‍රපටවල මානසික ආත්මීය රංගෝපාක්‍රම දියුණුවට යොදාගත් එක් ක්‍රමයක් වන්නේ මත්ද්‍රව්‍ය, මායා වැනි දේ චිත්‍රපටවලින් නිරූපණය කිරීමයි. Victorian Jasset නම් 1912 දී තිරගත වූ විශේෂඥ කතාව වන Zigomar Contra Nick Cartar කතාවේ ඇතුළත් කංසා ගුහාවක් හා වැඩිහිටියෙකුගේ මත් දර්ශනය අධි ස්ථාපිතව ප්‍රධාන දර්ශනය මතින් ඉවත් කොට අවසානයේ බහු ප්‍රතිබිම්බයන් එකම රාමුවකට දක්වා ඇත. මෙම අදහසේ සංවර්ධනයක් වන්නේ 1913 දී Itala සමාගමේ Tigris චිත්‍රපටයයි. මත්ද්‍රව්‍ය ග්‍රහණය කර ගැනීමේ බලපෑම ද මෙහි රාමුවේ පසෙකින් නිරූපනය කර ඉන් පසු අලංකාර පසුබිම් තලයේ එකකට එකක් වෙනස් පින්තූර එකතු කර විසුරුවා හරිමින් අධිස්ථාපනය කරයි.
චිත්‍රපට සජීවීකරණයේ සංවර්ධනය
තනි රාමුවේ සජීවීකරණ තාක්ෂණය වැඩිදුර සංවර්ධනය කරනු ලැබුවේ 1907දී Edvin S. Poter ගේ The Teddy Bears සහ J. Stuart Blackton ගේ Work Made Easy යන චිත්‍රපටි වලිනි. මෙම චිත්‍රපට සඳහා ප්‍රථම වරට පැහැදිලිව පෙනෙන පරිදි එහාමෙහා චලනය වන වලසුන් නිර්මාණය කෙරිණි. රාමුවෙන් රාමුවට සජීවීකරණ භාවිතයට ගනිමින් මෑත කාලීනව චිත්‍රපටි ප්‍රදර්ශනයේදී මිනිසාගේ මැදිහත්වීමකින් තොරව චිත්‍රපටි ප්‍රදර්ශනය කළහැකි උපකරණද නිර්මාණය කරන තත්ත්වයට පත්විය. මෙම තාක්ෂණය යුරෝපය කරා ඉතා ශිඝ්‍රයෙන් ව්‍යාප්ත වූ අතර Segundo De Chomon සහ Pathe සමාගම විසින් මැටි සජීවීකරණය තවදුරටත් ඉදිරියට ගෙනයාම සිදුකරනු ලැබීය. ඒ විරූපී මූර්ති එක් රාමුවක සිට අනෙක් රාමුවට මාරු කිරීමේ මූර්ති ශිල්පී හැඩය මඟිනි. ඉන්පසු ඊළඟ පියවර ලෙස සජීවීකරණ ප්‍රදර්ශන හැඩය ඇති විය. ප්‍රංශ ජාතික Emile Chole ගේ සංවර්ධිත සජීවීකරණ චිත්‍රපට මාලාව Fantasmagorie චිත්‍රපටයෙන් ආරම්භ කරන අතර එහි මිනිසුන් සහ උපකරණ සංඛ්‍යා ආකෘති වශයෙන් ඇද චිත්‍රපට පාඨමාලාව පුරා විශිෂ්ට අන්තර් ක්‍රියා විපර්යාසයක් ලෙස ඉදිරිපත් කරන ලදී. එක්සත් ජනපදයේ සුප්‍රසිද්ධ කාටුන් චිත්‍රපටි කලාකරුවෙක් වන Minsor Mccay විසින් වර්ෂ 1911දී වඩාත් තාත්වික සජීවීකරණ සුමට හා වඩාත් ස්වාභාවික අංග චලන සමඟ චිත්‍රපට පාඨමාලාවක් Vitagraph සමාගම විසින් නිපදවිය. ඉන්පසු වසර කීපයක් තුළදී එක්සත් ජනපදයේ මෙන්ම ලොව වෙනත් රටවල පුද්ගලයින්ද මෙම සජීවීකරණ කාටුන් කලාවේ දියුණුව සඳහා දායක විය.
විවිධ චිත්‍රපට ශෛලීන්
1906 න් පසුව චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයේ ශීඝ්‍ර වැඩිවීම මඟින්, ඉහළ යන ශ්‍රම විභජනයත් සමඟ විශේෂඥ ලේඛනයක් චිත්‍රපට නිපදවීමට යොමු කරන ලදී. නමුත් එය එසේ වුවත් චිත්‍රපට සමාගම්වලට තම නිෂ්පාදනයන් සඳහා ප්‍රමාණවත් තරම් යෙදවුම් ලබා ගැනීම පිණිස තවදුරටත් බාහිර පුද්ගලයින්ගෙන් කතා මිලදී ගැනීමට සිදු විය. මේ නිසා චිත්‍රපටවලට භාවිතා කරන / යොදා ගනු ලබන කතාවල විශාල විවිධත්වයක් පැවතුණි. මෑත අතීතයේ සාහිත්‍ය හා වේදිකාවෙන් පැන නැඟුණු වඩාත් සංකීර්ණ කතාන්දර භාවිතා කිරීමද පිටපත් මඟින් චිත්‍රපට නිපදවීම සංවර්ධනය කිරීමෙහිලා දායකත්වය ලබා දෙන ලදී. සාමාන්‍ය ඇමෙරිකානු ප්‍රවණතාවය වූයේ නවකතා මඟින් ලබා ගත් කතා වස්තුව සරල කිරීම හා එය එක් සේයා පටයකින් කටයුතු කළ හැකි ආකාරයට සකස් කර ගැනීමයි.එසේම කතා වස්තුවේ අන්තර්ගතය, සරල කිරීම හැකිතාක් උපරිම කිරීමයි. නමුත් මේවාට වියතිරේඛ පවතී. රූපගත කිරීමට අපහසු තොරතුරු පවතින අවස්ථාවලදී හා දැඩි නාට්‍යමය රසයක් (ප්‍රබෝධමත් කරන ආකාරයේ ශෛලියක් / රුචිකත්වයක්) හිඟ හෙවත් අඩු අවස්ථාවලදී එම තොරතුරු සෑම දර්ශනයකටම පෙර කතාවේ තේමා යටතට ගනු ලැබේ. මෙය යුරෝපීය චිත්‍රපටවල බහුලව යොදා ගැනෙන පුරුද්දක් ලෙස දැක්විය හැකිය. අනෙකුත් මාධ්‍යයන්වල දැනටමත් ස්ථාපිතකර ඇති විභජනයන් (අංශයන්) අනුගමනය කරමින් චලන පින්තූර විවිධ ශෛලීන්වලට (කලාවේ හෝ සාහිත්‍යයේ ශෛලීන්) චිත්‍රපට කර්මාන්තය විසින් වර්ගීකරණය කරන ලදී. එහි ප්‍රධානතම අංශ වූයේ හාස්‍යමය හා නාට්‍යමය යන්නයි. නමුත් මෙම වර්ගීකරණයන් තවදුරටත් උප අංශවලට බෙදන ලදී. හාස්‍යමය ‘Slapstick’ ‘හෙවත් දැඩි හා රළු රඟපෑම් ඇති විනෝදජනක නාට්‍ය’ [මෙය බොහෝ විට ‘Burlesque’(එනම් සිනා පහළ කරවන යන අර්ථ ඇති) ලෙස හඳුන්වන ලදී.] හෝ ‘Polite Comedy’ හෙවත් ආචාරශීලී (විනීත ආකාරයේ) නාට්‍ය ලෙස කොටස් දෙකක් යටතේ හඳුනාගත හැකි විය. පසුව මෙම අංශ දෙක ‘Domestic Comedy’ හෙවත් ගෘහස්ථ හාස්‍යමය ජවනිකා හෝ ‘Sophisticated Comedy’ හෙවත් විදග්ධ හාස්‍යමය ජවනිකා ලෙස හඳුන්වන ලදී. D.W. Griffith විසින් Biograph වල ගෙවූ ඔහුගේ පළමු වසර දෙක තුළ ඉහත දෙවනුව සඳහන් කළ චිත්‍රපට ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක් නිපදවන ලදී. නමුත් ශෛලීන් කෙරෙහි ඔහු තුළ පැවතියේ අල්ප රුචිකත්වයකි. 1910 සිට Frank Powell සහ ඉන් පසු Mack Sennett විසින් මෙම හාස්‍යමය චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂණය කරන ලදී. Sennett විසින් 1912 දී මෙය හැර ගිය අතර Keystone සමාගම පිහිටුවාලමින් දැඩි හා රළු රඟපෑම් ඇති හාස්‍යමය චිත්‍රපටවලට එනම් (Slapstick Comedy) ඔහුගේ අවධානය යොමු කරන ලදී. මේවා “The Runaway Horse” වැනි මුල් කාලීන Pathe හාස්‍යමය චිත්‍රපටවලින් පැන නඟින ලදී. යුරෝපයෙන් බාධා පමුණුවනු ලැබු හෝ වළක්වනු ලබන ආකාරයේ හාස්‍යමය චිත්‍රපට, සැලකිය යුතු තරම් ප්‍රමාණයන්ගෙන් ප්‍රංශයේ නිෂ්පාදනය වූයේ Max Linder ගේ චිත්‍රපට සමඟිනි. Linder ගේ හාස්‍යමය චිත්‍රපට සකස් කරන ලද්දේ මෙහිදී ලැජ්ජාවට පත්වන කාරණාවන් හා අරමුණු කරා හඹා යාමේදී පැන නඟින්නා වූ බාධක නිසා පැහැදිලි හා නව මාවත් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන ලදී. බොහෝ විට මෙය ලිංගික ස්වභාවයේ අරමුණක් විය. චිත්‍රපට කතාන්දර සරල කිරීමෙහිලා මහඟු බලපෑමක් D.W. Griffich සිදුකළේය. ඔහු Biograph හි වසරක් සිට පසුව, අඩු කතා අන්තර්ගතයක් සහිත (කලින් තිබූ තනි සේයා පටල චිත්‍රපටයකටම වඩා) චිත්‍රපට නිපදවීම ආරම්භ කළේය. උදා: ලෙස The Country Doctor චිත්‍රපටයේ වැඩිපුර චරිත නොවූ අතර එහි ඇතුළත් වූයේ වෛද්‍යවරයෙකු, ඔහුගේ රෝගී වූ දරුවා, ඔහුගේ නිවස ඉදිරිපස හා පිටුපස තවත් අසනීප දරුවෙකු විසූ අසල්වැසි නිවාසයක් පමණි. 1912,1913 වන විට ඇමෙරිකානු සමාගම් විසින් නිපදවූ බොහෝ චිත්‍රපටවල රුචිකත්වය රඳවා ගැනීම උදෙසා නාට්‍යටම ද්විකරණය (පෙරළි) යොදා ගැනීමට වඩා කතාවට නවමු විචිත්‍රත්වයක් යොදා ගන්නා ලදී.
යුරෝපීය චිත්‍රපට නිෂ්පාදන සමාගම්
ඉතාලි චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය යුද්ධය අතරතුරදී ආරම්භ විය. කෙසේ වෙතත් “ඩීවා චිත්‍රපට” නමින් විනාශකාරී වෙනසක් ඉහත කාරණයේදී ඇති විය. මෙම ප්‍රේමාන්විත නාටක නොසතුටු ප්‍රේමයෙන් පසුතැවෙන කාන්තා තරුවකින් (ඩීවා) සමන්විත වේ. එමෙන්ම මනහර, නිමා නොවන දුක්බර ලීලාව (Art Nouveau Poses) වගේම පිරිමින්ගේ ප්‍රශංසා කිරීම් හා සුඛෝපභෝගීත්වය මෙම චිත්‍රපටය තුළ අඩංගු වේ. 1915, 1916 වසරවල ඩෙන්මාර්කයේ නොර්ක්ඩිස්ක් සමාගම එහි නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීම හේතුවෙන් එම චිත්‍රපට විකිණීමට නොහැකි විය. එය ඩැනීෂ් නිෂ්පාදන ශීඝ්‍ර ලෙස පහළ බැසීමට හා ලෝක චිත්‍රපට ක්ෂේත්‍රයේ ඩෙන්මාර්කයේ වැදගත් දායකත්වය අවසන් වීමට හේතු විය. 1917 දී ජර්මානු රජය විසින් ජර්මනියේ නෝර්ඩිස්ක් බෙදා හැරීමේ හා සිනමා දාමයෙහි භුක්තිය සාර්ථක ලෙස පැහැරගන්නා ලදී. නිෂ්පාදනය, වෙළෙඳපොළ ඉල්ලුම,පවතින සමතුලිතතාවය මේ සඳහා හේතුවිය. ඩෙන්මාර්ක් චිත්‍රපටවලට වඩා ස්වීඩන් චිත්‍රපටවලට ඉහළ ගුණාත්මකභාවයක් පැවතීම හේතුවෙන් ස්වීඩන් චිත්‍රපට කර්මාන්තය මෙම ප්‍රශ්නයට මුහුණ පෑවේ නැත. ප්‍රධාන සමාගම් පෙර පරිදිම ක්‍රියාත්මක වුවත් ජර්මානු චිත්‍රපට කර්මාන්තය යුද්ධය හේතුවෙන් දරුණු ලෙස දුර්වල තත්ත්වයකට මුහුණ දෙන ලදී. තනි නිෂ්පාදන වලට ආධාර දීමෙන් සහ මෙස්ටර් (Messter) සමාගම බොහෝ චිත්‍රපට නිපදවීම මඟින් මෙන්ම බෙදා හැරීමේ සංවිධාන ප්‍රක්ෂේපණයෙන්ද “AG සමිතිය” (PAGU) කුඩා සමාගමක් (Umbrella Company) ලෙස ක්‍රියා කරන ලදී. යුද්ධය පැවති වර්ෂ මුළුල්ලේ ත්‍රාසජනක කතා මාලා හා වික්‍රමාන්විත චිත්‍රපට නිපදවූ ජෝ මේ සහ ඉතා සාර්ථක හාස්‍යජනක නාට්‍ය හා නාටක නිපදවූ අර්නස්ට් ලුබ්ටිෆ් මෙම කාලයේ විසු ඉතා වැදගත් චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයන් ලෙස සැලකේ. හුදකලා බව හා රටෙහි ස්වභාවය අතින් විශේෂ ලක්ෂණ රුසියානු චිත්‍රපට කර්මාන්තයට හිංසාවක් ඇති නොවීමට හේතු විය. කන්සොන්කොට් සමාගම එය හඳුනාගනිමින් චිත්‍රපට කර්මාන්තය තුළ ආධිපත්‍ය ගනු ලැබීය. නමුත් තරුවක් වන අයිවන් මොස්ජෝකින් සහ ප්‍රධාන අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු වන යකොව් ප්‍රොටසනෝව්ගේ ක්‍රියාවක් නිසා 1914 දී පිහිටුවන ලද අර්මෝලි සමාගම කන්සන්කෝට් සමාගමේ ප්‍රධාන තරඟකරුවකු බවට පත් විය. 1918 මුළුල්ලේ නිෂ්පාදනය අඩු වුවත් 1917 ඔක්තෝම්බරයේ ඇතිවූ බෝල්ෂෙවික් විප්ලවය චිත්‍රපට සමාගම්වල පෞද්ගලික අයිතිය මුලදීම ඉවත්කළේ නැත.ඔවුන්ගේ දක්ෂතාවයන් නිසා රට හැර යාම සිදු වූයේ 1919 දී පමණි. එමෙන්ම ප්‍රායෝගිකව කිසිත් නොමැතිවීම හේතුවෙන් ප්‍රබන්ධ චිත්‍රපට නිපදවීම අඩු විය.
චිත්‍රපටි චිත්‍රාගාරය
මේ කාලයේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ චිත්‍රපට නිර්මාණයේ සිදුවු විශාලම වෙනස වුයේ අදුර‍ැ චිත්‍රාගාර තුල චිත්‍රපටි නිෂ්පාදනය කිරීමයි. විදුරු වහලවල් වලින් යුතු චිත්‍රාගාර ඉවත් කර අලුතින් බිත්ති සහ සිවිලිම් සහිත චිත්‍රාගාර විශාල ප්‍රමාණයක් ලොස් ඇන්ජලීස් අවට ඉදිකර ඇත. මේ අනුව රෑ දවල් සහ හිරු එළියේ වෙනස් වීම් වලින් බාධා නොමැතිව චිත්‍රපටි පටිගත කිරීම් කළ හැකි විය. ප්‍රධාන වශයෙන්ම පරණ චිත්‍රාගාර වල පතුරවන සමාන ආලෝකය සම්පුර්ණයෙන්ම ප්‍රබල ආලෝක ධාර වලට වෙනස් කර නළුවන් වෙන් වෙන්වම ආලෝක ධාර වලින් දීප්තිමත් කළ හැකි විය. ස්ථාන‍යේ ආලෝකයේ ප්‍රයෝජනයෙන් නළුවන් වෙත ආලෝකය යවා ඔවුන් ආලෝකමත් කිරීම නිතර නිතර සිදුවිය. මෙම 1918 කාලයේ ඇමරිකානු කැමරා ශිල්පයෙන් ඉදිරි පසින් නළුවන් ආලෝකමත් කිරීමට ස්ථානයේ ආලෝකය ප්‍රයෝජනයට ගැනීම ආරම්භ කලා.
මෙම සිදුවීම නිසා නළුවන්ගේ රූපය මෙම ආලෝකයෙන් වඩාත් අලංකාරවිය. තවද මෙමගින් පසුබිමේ ඇති අඩු ආලෝකයෙන් කැපීපෙනෙන්නටද යොදාගත හැකිවිය. මෙය මෙම කාලයේ සම්ප්‍රදායක චිත්‍රාගාර වල ආලෝක කරණයේ විශාල පියවරකි. මෙම කාලයේදී ආරම්භ වුණ තවත් නව්‍යතාවයක් වන්නේ විවිධ ස්ථාන වල සිටින නළුවන් ආලෝකමත් කිරීම සදහා කෘතීම ආලෝකය යොදා ගැනීමය. මේ අනුව සමහර විශාල චිත්‍රාගාර මෙම කාරණය සදහා විද්‍යුත් උත්පාදන ට්‍රක් මිල දී ගන්නා ලදී.
මේ සියළු සංවර්ධනයන් යුරෝපය පුරා පැතිරීමට වසර ගණනාවක් ගත විය.
චිත්‍රපට කර්මාන්තයේ නිහඬ යුගය 1900
නිහඩ යුගයේ චිත්‍රපටවල විශ්මය ජනක අනුපිළිවෙල; 1923 දී Harold Lloyd සමඟ Safety Last!, 1925 දී The Gold Rush Charlie Chaplin. නමුත් වර්තමානයෙහි පවා හොලිවුඩ් විනෝදාශ්වාදයන්හි මුඛ්‍යධාරාවන්ගේ ප්‍රමුඛතාවය එහි තිබිය යුතු තරමටම ශක්තිමත් නොවේ. එසේම විකල්පයන් පුළුල් ලෙස දැකගත හැකි වූ අතර ඒවා බොහෝ වැදගත් විය. 1915 දී ප්‍රංශයේදී විදේශ ආනයනකයින්ට පනවා තිබු තහනම අවසන් වීමෙන් පසු මුල් කාලීන හොලිවුඩ් ගාස්තූන් සිනමා සාහිත්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ පුරෝගාමීන්ගේ පිබිදීමට පෙළඹවීමක් සිදුකරන ලදී. ඇතැම් සිනමා නිෂ්පාදක කණ්ඩායම් ප්‍රකාශනාත්මක හා චිත්‍රාත්මක බලපෑම් මෙන්ම රිද්මයානුකූල සංස්කරණයන් සමඟින් පර්යේෂණ සිදු කිරීම ආරම්භ කරන්නට කටයුතු යොදන ලදී. මෙම නව රැල්ල ප්‍රංශ ස්වරය ප්‍රතිපාදක සිනමාව (French Impressionist Cinema) ලෙස හැඳින්විය හැකිය.
ජර්මනිය ඇමරිකාවේ බලවත්ම තරඟකරු විය. එහි ඉතා වැදගත් දායකත්වය සැපයුවේ ජර්මානු ප්‍රකාශන වාදයේ අඳුරු මායාකාරී ලෝකයයි. එසේම එය මනසින් දකින අභ්‍යන්තර තත්ත්වයන් දැමීමට යථාර්ථ විරෝධී ගෙනහැරපෑම්හි බලය මඟින් වඩා උසස් බවට පත්කරයි. එමෙන්ම එය හාස්‍යජනක ප්‍රභේදයන් හෙලිදරව් කිරීමට වඩාත් ශක්තිමත් බලපෑමක් සිදුකරනු ලබයි.
අලුතින් ඇතිවූ සෝවියට් සිනමාව රැඩිකල්වාදී වූ නව නිර්මාණයක් විය. මෙහිදී පෙර පැවති කාර්යභාරයට වඩා කථාව උසස් කිරීම කෙරෙහි සංස්කරණ කලාව සැඩපහරක් සේ වේගවත්ව ඉදිරියට යන්නට විය. ඊනියා, තාර්කික හා බුද්ධිමය සමෝධානය වූ තාක්ෂණය Sergei Eisenstein පූර්ණත්වයට පත් කෙරිණි. එම තාර්කික හා බුද්ධිමය සමෝධානය වූ තාක්ෂණය බොහෝවිට බලන්නාගේ සිත තුළ සාහසික ගැටුම්, රූපන පිළිබිඹු වන අදහස්, ඇවිස්සුනු හැගීම් හා බුද්ධිමය ප්‍රතිචාර ඒකජ නොවන ආකාරයට සැසදීමට යත්න දැරීය. මේ අතරතුර ඉන්දියානු සිනමාවේ පියා ලෙස සැලකෙන Badasaheb Phalke විසින් ඉන්දියාවේදී ප්‍රථම දීර්ඝ වෘත්ත්‍රාන්ත නිහඩ චිත්‍රපට තැනීය. එම චිත්‍රපටය 1913දී Period Piece හෙවත් රාජා හරිස්චන්ද්‍ර විය. එසේම එය කාල චිත්‍රපට සඳහා පදනම් දමනු ලැබීය. ඊළඟ දශකය තුළදී ඉන්දියානු සිනමාවේ වාර්ෂික නිමැවුම් සාමාන්‍ය චිත්‍රපට 27ක් විය.
බොහෝ රටවල සංස්කෘතික පෙරටුගාමී පරපුර, කෙටිවූ, සම්පූර්ණයෙන් තනිවූ ඒකීය කතාන්දර, ශුද්ධ සෞන්දර්ය වාදී වූ හා උප වින්‍යානිකව අවිචාරී වූ පර්යේෂණාත්මක චිත්‍රපට සමඟ එක්ව වැඩ කරන්නට විය. මෙය ස්පාඤ්ඤ කලා සාම්ප්‍රදායික Luis Bunuel ගේ වැඩ නිසා වඩා ප්‍රසිද්ධ විය. කෙසේ හෝ මෙම දශකය තුළ චිත්‍රපටයේ මුඛ්‍ය ධාරාව දරුණු ලෙස බෙදීමට ලක්වීම සනිටුහන් කරමින් ජනප්‍රිය හා කලාත්මක චිත්‍රපට ලෙස වර්ගීකරණය විය.
නමුත් මුඛ්‍යධාරාව තුළදී පවා ශිෂ්ටත්වය වඩා වේගවත් විය. නිහඩ චිත්‍රපටයක් පවා සෞන්දර්යාත්මකව ඉහළ තලයකට ගෙන ඒමට හැකි විය. සිනමා ශිල්පයේ පැවත්මට උපකාර වෙමින් කැමරා වඩාත් පහසුවෙන් ගෙනයාහැකි ලෙස වේගවත්ව පරිවර්තනය විය. එසේම චිත්‍රපට තොග බොහෝ සංවේදී හා හුරුබුහුටි බවට පත්විය. තිර රචනය එහි පළමුව පැවති අස්වාභාවික අතිශෝක්තිය තොරවූ කලාවක් බවට පත්විය. එසේම මනෝමය තේරුම්ගැනීමක් හා විශිෂ්ට විතක්ෂණභාවයක් ළඟාකර ගැනීමට හැකිවිය. දුෂ්‍ය වාග් චාතුර්ය වඩා වර්ධනය වීමක් ලෙස අභ්‍යන්තර මාතෘකා (Intertiles) පිළිබඳ පැවති විශ්වාසය අඩු විය. කලාතුරකින් නිදසුනක් ලෙස වර්ෂ 1926දී ජර්මනියේ නිපදවූ F.W. Murnau ගේ The Last Laugh වැනි චිත්‍රපටවල මෙයින් වැළකිණි. තේරුම් ගැනීමට දුෂ්කර ලෙස මෙම කාලයේදී නිහඩ චිත්‍රපට යුගය අවසාන විය.
ශබ්ද සහිත යුගය
හඬ සහිත චිත්‍රපටි තාක්ෂණය සම්බන්ධයෙන් පටිගත කිරීම සහ නැවත ප්‍රදර්ශනය කරවීම ආශ්‍රිත පර්යේෂණ නිහඬ චිත්‍රපට යුගය පුරාවටම බොහෝ දුරට ඒකකාරී තත්ත්වයක පැවතුණි. කෙසේ නමුත් ශබ්දය රූප සමග සමමුහුර්තණය සහ ශබ්දය ප්‍රමාණවත් තරම් වර්ධනය කිරීම පිළිඳව වූ ගැටලු විසඳා ගැනීම අපහසුවිය. (Eyman 1997) 1926 දී හොලිවුඩ් චිත්‍රාගාරයක් වූ Warner Bros. ආයතනය මගින් “Vitaphone” පද්ධතිය හඳුන්වාදෙන ලදී. මේ ඔස්සේ සජිවී විනෝදාත්මක ක්‍රියා සහ ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයන් පිළිබවඳ කෙටි චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය කිරීමටත් ඔවුන් සමත්වූ අතර ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන නිර්මාණ කිහිපයකටම පටිගත කළ ශබ්ද ප්‍රයෝග සහ වාද්‍ය වෘන්ද මගින් නිර්මාණය කළ සංගීතය එක් කිරීමටද ඔවුන් සමත්විය. 1927 වසරේ අගභාගයෙහි වෝනර් සමාගම මගින් The Jazz Singer නම් නිර්මාණය ඉදිරිපත් කරන ලදී. එය බොහෝ දුරට නිහඬ චිත්‍රපටයක් වූ නමුදු වාර්තා වැඩසටහනක ප්‍රථම වරට ඇතුළත් වූ සම මුහුර්තිත සංවාද (සහ ගීත) ඇතුළත් වූයේ මෙම නිර්මාණයේ වෙයි. මෙම නිර්මාණය අති සාර්ථක වූ අතර ඉන්පසු ඒහා සමානවම නිර්මාණය කළ The Lights of New York (1928 මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම සමමුහුර්තිත ශබ්ද සහිත පළමු වාර්තාමය චිත්‍රපටිය වේ) නිර්මාණයද අතිසාර්ථක විය. මුල් කාලීන තැටිමත ශබ්ද පටිගත කිරීමේ ක්‍රමවේදයන් අනුව(Vitaphone වැනි) ශීඝ්‍රයෙන් සේයාපටය මතම ශබ්දය පටිගත කළ හැකි ලෙස නිර්මාණය කෙරිණි. Fox සමාගමේ Movietone, DeForest හි Phonofilm සහ RCA හි Photophone වැනි ක්‍රමවේදයන් මගින් එම පාට ප්‍රතිස්ථාපනය විය. මෙම නව රැල්ලත් සමග මුලදී ශබ්ද සහිත චිත්‍රපට පිළිබඳව වැඩි විශ්වාසයක් තැබීමට මැලිවිය. කර්මාන්තකරුවන්ගේ අනාගතය කතානාද චිත්‍රපටවලට අයත් බව ඒත්තු ගියේය.
ශබ්දයේ නිර්මාණාත්මක බලපෑම
නිර්මාණාත්මකව කෙසේ වුවත් වේගවත් වෙනස්වීමක් අසීරු වුවද ඇතැම්විට චිත්‍රපට එහි අතීත දිනයන්හි පැවති තත්ත්වයන්ට ආපසු පැමිණේ. කලා ශිල්පියා කැමරාව ඉදිරිපිට හා පිටුපස සිට පැරණි ශබ්ද උපකරණවල ප්‍රබල සීමාවන් හා තමන්ගේම අවිනිශ්චිතතාවන් සමග නව මාධ්‍ය යොදා ගැනීම සම්බන්දයෙන් බොහෝසේ වෙහෙසුනු බැවින් 20 වන සියවසේ අග භාගය සම්පූර්ණයෙන්ම නිහඩ කතා චිත්‍රපටවලින් පිරී තිබුණි. බොහෝ වේදිකා රංගන ශිල්පීන් අධ්‍යක්ෂකවරුන් රචකයන් නිෂ්පාදකයන් දෙබස් මූලික කතා ඉදිරිපත් කිරීමේ ක්‍රමය සොයා ගැනීමත් සමග සිනමාවට හදුන්වා දෙන ලදී. බොහෝ නිහඩ චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයින් හා නළුවන්‍‍ට මේ සමග කටයුතු කිරීමට නොහැකි වූ අතර ඇතැම් අයට ක්ෂේත්‍රයෙන් සමුගැනීමට සිදු විය.
මෙම අදුරු යුගය ඉතා කෙටි විය. 1929 වර්ෂය නැවුම් වසරක් විය. William Wellman ගේ         “China town Nights” හා The man I hove, Ronben Mamonlia ගේ Applause, Alfred Hitchcock ගේ blachmal (බ්‍රිතාන්‍යයේ ප්‍රථම නාද තලය) ප්‍රබල ද්‍රවතාවයක් කතා චිත්‍රපටවල‍ට එක්කළ අතර බහුලව නාදය යොදා ගැනීම් පිළිබද අත්හදා බැලීමක් ද විය. (Eyman 1997)
මෙහි වාසි දෙපිරිසම අත් කර ගන්නා ලද අතර මයික්‍ර‍ෆෝනයන්හි හා කැමරාවන්හි අතර තාක්ෂණික වැඩිදියුණු කිරීම් මෙන්ම නාද සංස්කරණය හා පසු සමකලනය සඳහා තවදුරටත් උත්සුක විය. ශබ්ද චිත්‍රපට නිහඬ චිත්‍රපටයන්ට වඩා විවිධ ප්‍රභේදයන්ට වාසිදායක විය. ප්‍රත්‍යක්ෂවම සංගීතාත්මක චිත්‍රපට බිහිවිය. පළමු සම්භාව්‍ය සංගීතාත්මක චිත්‍රපටය The Broadway Melody වූ අතර අධ්‍යක්ෂක Busby Berheley මෙම ක්‍රමයේ නිර්මාණකරු වේ. ප්‍රංශයේ සාහිත්‍ය කේෂ්ත්‍රයේ පුරෝගාමී අධ්‍යක්ෂක Rane Clair විසින් නිෂ්පාදනය කළ Surreal චිත්‍රපටයේ විකට දර්ශනවලදී ගීත හා නැටුම් යොදා ගන්නා ලදී. (Eg: Under the root of Paris, Le Million) රටේ සාම්ප්‍රදායික ගීත හා නාට්‍යවල බලපෑම ප්‍රබල ඉන්දියාව මෙම ක්‍රමය ඉක්මණින් ග්‍රහණය කරගත් අතර බොහෝ ශබ්ද චිත්‍රපටවල මූලික පදනම ලෙස මෙම සාම්ප්‍රදායික ගීත හා නාට්‍යවල බලපෑම ලෙස හඳුනාගත හැක.
මේ අවස්ථාවේදී ඇමෙරිකානු සටන් චිත්‍රපට වන (Little Caesar) වෙල්මන්ගේ The public Enemy ප්‍රසිද්ධියට පත්විය. හොල්වුඩ් විකට චිත්‍රපටවලදී විනෝදජනක නාට්‍යයට වඩා සංවාදය වඩා වැදගත් බවට පත්විය. (උදා:The Front Page හෝ It Happened One Night හි විටී බැක්ටර් 1934) මේල් වෙස්ට්ගේ ද්විත්ව තේරුම් රැගත් She done him wrong -1933 හෝ මැක්ස් බ්‍රදර්ගේ බොහෝ අවුල් වියවුල් ඇති වචන රැගත් Duch Soup(1933). The Wizard of O2 හා gone with the wind වැනි චිත්‍රපට බිහිවූ 1939 වර්ෂය ඇමෙරිකානු සිනමාවට දිගු වසරක් විය.
1985 සිට 1906 දක්වා චිත්‍රපටි ඉතිහාසය
1986 දී Kinetoscope pee-show යන්ත්‍රවලින් චිත්‍රපටි ප්‍රදර්ශනය කරනවාට වඩා ප්‍රක්ෂේපණ යන්ත්‍රයක් භාවිතයෙන් පින්තූර චිත්‍රපටි විශාල නරඹන්නන් ප්‍රමාණයකට පෙන්වීමට වඩා වැඩි මුදල් ප්‍රමාණයක් යෙදවීමට සිදු විය.
Armat සහ Jenkins විසින් සංවර්ධනය කරන ලද ‘Phantoscoe’ නම් ප්‍රක්ෂේපණ යන්ත්‍රය Edison සමාගම විසින් ලබා ලන්නා ලද අතර පසුව එය vitascope ලෙස නැවත නම් කරන ලදී. එසේම එය Edison සමාගම විසින් සහ ප්‍රංශයේ සහ එංගලන්තයේ අනෙකුත් පුද්ගලයන් විසින් නිපදවන මී.මී 480 පළල චිත්‍රපටි පෙන්වීම සඳහා වෙනත් පුද්ගලයන් විසින් සාදන ලද විවිධ ප්‍රක්ෂේපණ යන්ත්‍ර සම්බන්ධ කර ගන්නා ලදී.
කෙසේ වුවත්, එක්සත් ජනපදයේ වඩාත්ම සාර්ථක චලන පින්තූර සමාගම වුයේ American Mutoscope සමාගමයි.1900 දක්වාම විශාලතම චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය ඔවුන් සතු විය. මෙය මූලිකවම පිහිටු වන ලද්දේ W.K.L Dickson විසින් 1985 දී Edison සමාගම හැරයාමෙන් පසු ඔහු නිපද වූ ආකෘතීන් හා නිර්මාණ භාවිත කරමින් විවර දර්ශන ආකාරයේ චිත්‍රපටිවලින් වාසි ලබා ගැනිමටය. ඔවුන්ගේ උපකරණ මී.මී 70 ප්‍රමාණයේ පුළුල් ලෙස භාවිතා කළ අතර, Mutoscope ලෙස හැඳින්වෙන ඔවුන්ගේ නැරඹුම් යන්ත්‍රයට නිවේශය සඳහා සෑම රාමුවක්ම වෙන වෙනම පත්‍රිකාවලට මුද්‍රණය කරන ලදී. ප්‍රතිබිම්බ පත්‍රිකා ,භ්‍රමණය වන බෙරයක් වැන්නක පර්යන්තයෙන් කැපී පෙනෙන ලදී. Mutoscope හැරුණු විට, ඔවුන්ද Biograph ලෙස හඳුන්වන ප්‍රක්ෂේපණ යන්ත්‍රයක් නිපදවන ලදී. එමගින්, සමාජ ප්‍රතිඡායාවන්ගෙන් / සේයාපට නිපදවන ලැබූ , අඛණ්ඩ චිත්‍රපටි මුද්‍රණයන් ප්‍රක්ෂේපණය කිරීමට හැකි විය. වෙනත් කුඩා නිෂ්පාදකයන්ද විශාල ප්‍රමාණයක් එක්සත් ජනපදයේ විසූ අතර ඔවුන්ගෙන් ඇතැමෙක් විසින් ශත වර්ෂයේ දිගු කාලීන රූපාකාරයෙක් ගොඩනංවන ලදි. මෙම සුළු පරිමාණ නිෂ්පාදකයන්ගෙන් කෙනෙක් වන American Vitagraph ආයතනය Brookiyn හි ඡායාරෑපගාරයක් ගොඩනංවන ලද අතර එහි මෙහෙයුම් කටයුතු 1905 දී පුළුල් කරන ලදී. 1896 සිට චලන පින්තූර බා දිය හැකි මූලික යන්ත්‍රයන් ආවරණය කරන පේටන්ට් හිමිකම් අඛණ්ඩ නඩු පටිපාටින් එක්සත් ජනපදය තුළ ක්‍රියාත්මක විය. ප්‍රංශයේ Lumiere සමාගම ,1896 සිට, චිත්‍රපටි කැමරාගත කිරීම පිණිස ලෝකය පුරාම කැමරා ශිල්පීන් යවන ලදී. ඒ කටයුතු මෙම ඡායාරූප ශිල්පීන් විසින් ප්‍රාදේශියව සිදු කරනු ලැබු අතර පසුව ඒවා Lyons වල පිහිටි සමාගමේ කර්මාන්තශාලාවට මුද්‍රණය කිරීම පිණිස යවන ලදී. තවද ඒවා, අවශ්‍ය වන්නා වූ ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට විකුණනු ලැබේ.1901වන විට මෙවැනි චිත්‍රපට 1000කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් පැවතුන අතර ඒවා බොහෝමයක්ම පාහේ සැබෑ ඒවා වේ. 1898 වන විට ප්‍රංශයේ විශාලතම ප්‍රබන්ධ චිත්‍රපටි නිපදවන්නා වුයේ ceorges melies ය. නිපැයුම් සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ උපක්‍රමික ලක්ෂණ විදහා පෑහ. එමෙන්ම සියලුම චිත්‍රපට වෙළෙඳ පොළේ ඉතාමත් සාර්ථක ලෙස අළෙවි විය. ඔහුගේ දිගු චිත්‍රපටි සම්බන්ධයෙන් පැවති විශේෂ ජන ප්‍රසාදය (1989 සිට ඉදිරියට ඔහුගේ චිත්‍රපටි මිනිත්තු කිහිපයක් දිගු වු අතර අනෙකුත් බොහෝ චිත්‍රපට දිගු වුයේ මිනිත්තුවක කාලයක් පමණි.) අනෙකුත් වෙළෙඳ පොළවලටද වඩා දිගු චිත්‍රපටි නිපදවීමට යොමු කරවන ලදී.
1900 සිට Charles Pathe විසින් Pathe -frrers සන්නම යටතේ චිත්‍රපටි නිපදවීම ආරම්භ කළ අතර චිත්‍රපටි සැබෑ ලෙසම නිපදවීම සඳහා Ferdinand Zecca කුලියට ගන්නා ලදී. 1905 වන විට ලෝකයේ විශාලතම චිත්‍රපට සමාගම වුයේ Pathe ආයතනයයි. පළමු ලෝක යුද්ධය දක්වාම ඔවුන් මෙම ස්ථානය යොදා ගන්නා ලදී. Leon Gaumont විසින් 1900දී චිත්‍රපටි නිෂ්පාදනය ආරම්භ කළ අතර ඔහුගේ නිපදවීම Alice Guy විසින් අධීක්ෂණයට ලක් කරන ලදී.
එංගලන්තයේ,Robert W.lul ,James William son සහ G.A.Smith සහ වෙනත් නිෂ්පාදකයින් සුළු පිරිසක් 1899 දී Cecll Hepworth සමඟ සම්බන්ධ වු අතර වසර කිහිපයක් ගත වන විට ඔවුන් වසරකට චිත්‍රපට 100ක් පමණ මුදා හරින ලදී.ඔවුන්ගේ සමාගම බ්‍රිතාන්‍යයේ විශාලතම චිත්‍රපට නිෂ්පාදන සමාගම බවට පත්විය.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:සිනමා කලාව
ලාඕසය
ලාඕසය (නිල නාමය: ලාඕ මහජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය) ගිනිකොණදිග ආසියාවේ පිහිටි රටකි. සතර අතින්ම ගොඩබිමින් මායිම් වුණු ලාඕසයේ වයඹින් බුරුමය සහ චීනය ද, නැගෙනහිරින් වියට්නාමය ද, දකුණින් කාම්බෝජය ද, බටහිරින් තායිලන්තය ද පිහිටා ඇත. 2012 දී එහි ඇස්තමේතුගත ජනගහණය මිලියන 6.5ක් පමණ විය. රටේ ජනගහණයෙන් 33%ක් පමණ ලෝක දරිද්‍රතා මායිමෙන් පහළ, එනම් දිනකට ඇමෙරිකානු ඩොලර් 1.25කට වඩා අඩු ආදායමක් උපයමින්, ජීවත් වෙති.
ලාඕසය ඒක-පාර්ශ්වික සමාජවාදී ජනරජයකි. එක මිලිටරි නායකයන්ගෙන් සැදුණු කොමියුනිස්ට් දේශපාලන පක්ෂයකින් පාලනය වෙයි. අගනුවර වියෙන්තියාන් වන අතර ලාඕ බස රාජ්‍ය භාෂාව ලෙස භාවිතා වෙයි.
වයෝවෘද්ධ විද්‍යාව
වයෝවෘද්ධ විද්‍යාව හෙවත් Geronotology යනු "වයස පිළිබදව හැදැරිම" යන තේමාව ඇති ග්‍රීක සම්භවයක් දරණ වදනකි. පුද්ගලයෙක් වියපත්වත්ම සමාජිය, මානසික හා ජෛව විද්‍යාත්මක වශයෙන් සිදුවන වෙනස්වීම පිළිබඳ හැදැරිම මේ යටතේ සිදුවේ. මෙම විෂය වෘද්ධ චික්ත්සාව හෙවත් Geriatries වලින් වෙනස් වන්නේ වෘද්ධ චිකිත්සාව යනු වයසට යැමේදි ඇතිවෙන රෝගී තත්ත්වය පිළිබඳව විද්‍යාත්මකව හදාරනු ලබන විෂයක් නිසාය. වයෝවෘද්ධ විද්‍යාවට අයත් වන සහ හැදැරිමට වැයම් කරන ක්ෂේත්‍ර වන්නේ,
වයෝවෘද්ධ විද්‍යාව ඒ වටා ඇති අනෙකුත් ක්ෂේත්‍ර, එනම් මානසික විද්‍යාව, සමාජ විද්‍යාව ආදි ක්ෂේත්‍ර සමග නිරතුරුවම ගැටීම සිදු වේ. කෙසේ නමුදු මෙවන් ගැටීම් ඇති නොවි වෘද්ධ විද්‍යාව තනි ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස ඉදිරියට යා යුතුය. උදාහරණ ලෙස මානසික විද්‍යාඥයින් පුර්ව වැඩිහිටි හෝ වැඩිහිටි වැනි කරුණුවල විශේෂඥයින් විය යුතුය.නමුත් වෘද්ධවේදින් නොවිය යුතුය.
වෘද්ධ විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රය මෑතකාලීනව බිහිවු බැවින් එම ක්ෂේත්‍රයට ඇති ව්‍යුහාත්හක මෙන්ම සංස්ථායික සහයද අඩුය. උදාහරණයක් ලෙස වෘද්ධ විද්‍යාව සදහා පශ්චාත් උපාධිය ප්‍රදානය කරන විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රමාණයද ඉතා සිමිතය. නමුත් බටහිර රටවල මහලු ජන ප්‍රතිශතය ඉහළ යැම නිසා වේගයෙන් වර්ධනය වන විෂයක් බවට පත්වි ඇත.
ලුෂන් මැකුල් ඩොමිනික් ද සිල්වා
ලූෂන් මැකුල් ඩොමිනික් ද සිල්වා, QC, පළාත් සභා (25 අප්‍රේල් 1893 - 28 නොවැම්බර් 1962) ලංකාවේ නීතිඥයෙක් සහ විනිසුරුවරයෙක් වූ අතර, ඔහු ලංකාවේ සොලිසිටර් ජනරාල්වරයෙකු වූ අතර, ලංකාවේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ සහ ප්‍රිවි කවුන්සිලයේ අධිකරණ කමිටුවේ අසුන් ගත්තේය.
අධ්‍යාපනය
ජී ද සිල්වාට දාව ලංකාවේ උපත. ද සිල්වා කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයෙන්, මහනුවර ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය ලබා 1911 දී කේම්බ්‍රිජ් හි ශාන්ත ජෝන් විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය. ඔහු 1914 දී ගණිත ට්‍රිපෝස් පිළිබඳ ශාස්ත්‍රවේදී උපාධියක් ලබා ගත්තේය.
නීති වෘත්තිය
ඔහු 1916 දී ග්‍රේස් තානායමෙන් ඉංග්‍රීසි බාර් එකට බැරිස්ටර්වරයෙකු ලෙස කැඳවනු ලැබීය. ඔහු ආපසු පැමිණීමෙන් පසු ඔහු නීතිඥයෙකු ලෙස ලියාපදිංචි වූ අතර නිල නොවන බාර්එකක ඔහුගේ නීති පුහුණුව ආරම්භ කළේය. ඔහු 1931 දී ලංකාව සඳහා සොලිසිටර් ජනරාල් ලෙස පත් කරන ලද අතර 1934 දක්වා සේවය කළ අතර 1932 දී ලංකා රජුගේ නීතිඥයෙකු ලෙස පත් කරන ලදී. 1932 දී ඔහු කෙටි කලක් ලංකාවේ වැඩ බලන නීතිපතිවරයා ලෙස සේවය කළේය. 1933 දී ඔහු ලංකාවේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ පුයිස්නේ විනිසුරුවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. ඔහු 1934 දී ලංකා රජයේ සේවයෙන් විශ්‍රාම ගියේය. 1938 දී ඔහු දී ඉංග්‍රීසි රජුගේ නීතිඥයෙකු ලෙස පත් කරන ලදී.
ඔහු 1941 සිට 1943 දක්වා අල්ලස් විමර්ශන කොමිෂන් සභාවේ සභාපතිවරයා ලෙස පත් කරන ලදී, රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාව, 1943, ලංකා රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේ තේරී පත් වූ මන්ත්‍රීවරුන් කිහිප දෙනෙකු අල්ලස් ලබාගෙන ඇති බව සොයා ගත් අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඔවුන් රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවෙන් ඉවත් කරන ලදී. ඉන්පසුව ඔහු 1943-45, ලංකා ගොවිතැන් කරන්නන්ගේ ඉඩම් උකස් කිරීම, ණය පහසුකම් සහ ආරක්ෂා කිරීම සම්බන්ධ නීතිය විමර්ශනය කිරීමේ කොමිෂන් සභාවේ සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. සභාපති, සීමා නිර්ණය කොමිෂන් සභාව, ලංකා, 1946. ඔහු 1947 පුරවැසිභාවය පිළිබඳ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය සමුළුවට ලංකා නියෝජිතයා විය.
1951 දී, ලංකා රජය විසින් ප්‍රිවි කවුන්සිලයේ අධිකරණ කමිටුවට දිවයිනෙන් අර්ධ ස්ථීර විනිසුරුවරයෙකු පත් කිරීමට තීරණය කළ අතර, පුරප්පාඩුව සඳහා ද සිල්වා තෝරා ගන්නා ලදී. බදු හේතූන් මත 1952 ඔක්තෝම්බර් 1 වන දින ද සිල්වා ලංකා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ විනිසුරුවරයෙකු ලෙස පත් කරන ලදී. 1953 ජනවාරි මාසයේදී ද සිල්වා ලන්ඩනයට පැමිණ අධිකරණ කමිටුවේ අසුන් ගැනීමට පටන් ගත්තේය.
ද සිල්වා දී කේම්බ්‍රිජ් හි ශාන්ත ජෝන් විද්‍යාලයේ ගෞරවනීය සාමාජිකයෙකු ලෙස තේරී පත් වූ අතර ග්‍රේස් තානායමේ විනිසුරුවරයෙකු බවට පත් විය.
ඔහු 1930 දී මොන්ට්ගොමරිෂයර් හි ලියන්ඩ්‍රිනියෝ හි ජෝර්ජ් ජී. එඩ්වර්ඩ්ස් ගේ දියණිය වන ඈන් එඩ්වර්ඩ්ස් සමඟ විවාහ විය. ඔවුන්ට දරුවන් සිටියේ නැත. ඔහු 1962 නොවැම්බර් 28 වන දින සසෙක්ස් හි හැසොක්ස් හි විලෝ බෲක් හි පිහිටි ඔහුගේ නිවසේදී කෙටි රෝගාබාධයකින් පසු මිය ගියේය.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:1962 මරණ ප්‍රවර්ගය:1893 උපත්
වැලිගෙපොල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
වැලිගෙපොල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, සබරගමුව පළාතේ,   රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය
ජපානයෙහි සිනමාව
සතුව වසර 100 ඉක්මවන ඉතිහාසයක් ඇත. ජපානය සතුව ලෝකයේ පැරණිතම සහ විශාලතම චිත්‍රපට කර්මාන්තයක් සතු වෙයි; 2010 වසර වන විට, නිපදවෙන වෘත්තාන්ත චිත්‍රපට සංඛ්‍යාව පරිදී එය සතරවන විශාලතමය විය. 2011 වසරෙහිදී ජපානය තුල වෘත්තාන්ත චිත්‍රපට 411 නිපැයුනු අතර එය වෙතින්  54.9% ක ජනකාන්තභාවයකට හිමිවූ  US$2.338 බිලියන ප්‍රමාණයක ආදායමක් උපැයිණි.
1940 ගණන්
අකිරා කුරෝසාවා 1943 වසරෙහිදී වෘත්තාන්ත චිත්‍රපට වෙත ඔහුගේ මංගලාවතරණය සිදු කලේ සුනාටා සන්ෂිරෝ සමගිනි.
Alain Delon
thumb|Alain Delon (1959) 1935 දී ස්කෝස් හි උපත ලද ඇලයින් ඩෙලොන් ප්‍රංශ නළුවෙකි. ප්‍රංශ බොක්ස් ඔෆිස් ශූරයකු වන ඔහු සිය චිත්‍රපට හා මිලියන 135 කට අධික රසිකයින් ආකර්ෂණය කරගන්නේ ලෝකයේ එක් ප්‍රංශ නළුවෙකු අතර ය.
ගම්පහ දුම්රිය ස්ථානය
ගම්පහ දුම්රිය ස්ථානය ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ පිහිටි ගම්පහ නගරයේ ඇති දුම්රිය ස්ථානයකි. ශ්‍රී ලංකා දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුව මඟින් පරිපාලනය වන මෙය, දුම්රිය ස්ථාන අංක 15 දරයි.
ස්ථානය
ගම්පහ දුම්රිය ස්ථානය ගම්පහ නගරයේ හෙනරත්ගොඩ උද්භිද උද්‍යානය ට යාබදව පිහිටා ඇත. මුහුදු මට්ටමේ සිට උස මීටර් 10.97ක් ඉහලින් පිහිටා ඇති මෙය කටුනායක බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළට කිලෝමීටර් 15ක් හා කොළඹ කොටුව දුම්රිය ස්ථානයට කිලෝමීටර් 28ක් පමණ දුරින් පිහිටා තිබේ.
මෙම දුම්රිය ස්ථානයට වේදිකා තුනක් හා වෙදිකවන්ට මාරුවිම සදහා මාගී ගුවන් පාලමක් තිබේ.
හබරාදූව
හබරාදුව ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ, ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි කුඩා නගරයකි. ගාලු නගරයේ සිට කිලෝ මීටර 12ක් පමණ දුරින් මාතර දෙසට වන්නට මුහුදු වෙරළට මායිම්ව පිහිටා ඇත. මෙම නගරයට අයත්ව ශ්‍රීලංකාවේ ප්‍රධාන නිදහස් වෙළඳ කලාපයක්, ගුවන් හමුදා කඳවුරක් ඇත. ධීවර කර්මාන්තය මෙන්ම,කෘෂිකෘෂිකර්මාන්තය,සංචාරක කර්මාන්තය,ඇඟළුම් කර්මාන්තය ප්‍රධාන වශයෙන් සම සමව මෙම ප්‍රදේශයේ දැකිය හැක.
ගම්පහ දුම්රිය ස්ථානය
ඉතිහාසය
පසුව මුල් හෙනරත්ගොඩ දුම්රිය ස්ථානය අතහැර දමා "ගම්පහ දුම්රිය ස්ථානය" යනුවෙන් නම් කොට එය වත්මන පිහිටි ස්ථානයට ගෙන එන ලදී. තවමත් පැරණි හෙනරත්ගොඩ දුම්රිය ස්ථානය වත්මන් දුම්රිය ස්ථානයෙන් මීටර් 100ක් පමණ දුරින් දැකබලාගත හැකිය.​‍ වර්තමානයේ මෙම පැරණි හෙනරත්ගොඩ දුම්රිය ස්ථාන ගොඩනැගිල්ල ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ ගම්පහ ප්‍රාදේශීය කාර්යාලය ලෙස භාවිතා කෙරේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය ස්ථාන ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ දුම්රිය ස්ථාන
ලවර්ස් ලීප් ඇල්ල
ලවර්ස් ලීප් ඇල්ල ශ්‍රී ලංකාවේ නුවරඑළිය පිහිටි දිය ඇල්ලකි.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දිය ඇලි
රෝමානු සංඛ්‍යා
thumb|300px|[[කොලසියමය|කොලසියමයෙහි (52) කොටසට ඇතුළුවන දොරටුව, සංඛ්‍යා තවමත් දර්ශනය වෙයි]]
අංගුලිමාල (චිත්‍රපටිය)
ගීතයන්
ගීත ප්‍රබන්ධය – අජන්තා රණසිංහ, ආනන්ද එස්. විජේසිරි, සමන් චන්ද්‍රනාත් වීරසිංහ සංගීත අධ්‍යක්ෂණය - සරත් දසනායක
රෝමානු සංඛ්‍යා
පුරාතන රෝමයේ භාවිතා කෙරුණු සංඛ්‍යා ක්‍රමය වූ රෝමානු සංඛ්‍යා යනු, අගයයන් විදහා පෑමට ලතින් හෝඩියේ අකුරු වල සංයෝජනයන් භාවිතා කල ක්‍රමයකි. . 1 සිට 10 දක්වා සංඛ්‍යා, රෝමානු සංඛ්‍යා විසින් දක්වන්නේ පහත ලෙසිනි:
රෝමානු සංඛ්‍යා ක්‍රමය, එට්‍රස්කානු සංඛ්‍යා වලට ඥාතිත්වයක් දක්වයි. රෝමානු අධිරාජ්‍යයෙහි අභාවයෙන් පසුව වුද රෝමානු සංඛ්‍යා භාවිතය දිගටම පැවතිණි. 14වන සියවසෙන් පසුව, රෝමානු සංඛ්‍යා වෙනුවට, වඩාත් පහසු හින්දු-අරාබි සංඛ්‍යා ආදේශ වීම ඇරඹිණි; කෙසේවෙතත් මෙම ක්‍රියාවලිය ක්‍රමයෙන් සිදුවූවක් වූ අතර, වර්තමානයේ වුවද සමහරක් සුළු නියැලුම්හී රෝමානු සංඛ්‍යා භාවිතය දක්නට ලැබේ.
රෝමානු සංඛ්‍යා කියැවීම
වර්තමානයේ භාවිතා කෙරෙන, රෝමානු සංඛ්‍යා පදනම්ව ඇත්තේ සංකේත හතක් මතය:
සංඛ්‍යා සදනු ලබන්නේ සංකේත සංයෝග කිරීමෙන් සහ අගයයන් එකතු කිරීමෙනි. මෙලෙස,  යනු එකේ ඒවා දෙකකි, එනම් 2 වෙන අතර,  යනු දහයේ එකක් සහ එකේ ඒවා තුනකි, එනම්  13 වෙයි. මෙම ක්‍රමයෙහි ශුන්‍ය නොමැති අතර, එබැවින් 207, නිදසුනක් ලෙසින්, වන්නේ, සියයේ ඒවා දෙකක්, පහේ එකක් හා එකේ ඒවා දෙකක් සඳහා සංකේත භාවිතයෙනි. 1066 යනු, එක් දහස්, පනහ සහ දහය, පහක් සහ එකක් වෙයි.
සිරිසේන කැබිනට් මණ්ඩලය
සිරිසේන කැබිනට් මණ්ඩලය යනු, ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන විසින් නායකත්වය සැපයෙන, ශ්‍රී ලංකාවෙහි 15වන මධ්‍යම ආණ්ඩුව  වෙයි. ජනාධිපතිවරණයෙන් පසුව, 2015 ජනවාරි මාසයෙහිදී එය පිහිටුවන ලදි. 2019 ජනවාරි 11 දින වන විට, කැබිනට් මණ්ඩලයෙහි සාමාජිකයන් 30 දෙනෙකු– ජනාධිපතිවරයා, අග්‍රාමාත්‍යවරයා සහ අමාත්‍යවරු 28 දෙනෙකු– සිටියහ. කැබිනට් මණ්ඩලයෙහි සාමාජිකයන් නොවන කැබිනට්-නොවන අමාත්‍යවරු පස්දෙනෙකුද, රාජ්‍ය අමාත්‍යවරු 17 දෙනෙකු සහ නියෝජ්‍ය අමාත්‍යවරු අටදෙනෙකුද සිටියහ.
කැබිනට් අමාත්‍යවරු
අමාත්‍යවරු පත්කෙරෙන්නේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙහි 43(1) ඡේදය ප්‍රකාරව වෙයි.
ශ්‍රී ධර්මේන්ද්‍රාරාම පුරාණ රජ මහා විහාරය
ශ්‍රී ධර්මේන්ද්‍රාරාම පුරාණ රජ මහා විහාරය (හෝ මායාදුන්න පන්සල) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර පළාතේ මායාදුන්න පිහිටි පුරාණ බෞද්ධ විහාරස්ථානයක් වේ. ගොනාගොල්ල ග්‍රාමයට අයත් වන විහාරය අම්පාර – මහඔය ප්‍රධාන මාර්ගයෙහි උහන නගරයේ සිට කිලෝමීටර 10ක් පමණ දුරින් පිහිටයි. ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරකයක් ලෙස වර්තමානයේදී විහාරය, රජය විසින් නම් කොට තිබෙන අතර නාමකරණය 2014 වර්ෂයේ ඔක්තෝම්බර් 10වන දිනදී රජයේ ගැසට් අංක 1884 යටතේ සිදුකොට තිබේ.
විහාරය
පිහිටි ගල්තලාවක් මත ඉදිකර ඇති මායාදුන්න පිහිටි විහාරය උහන ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයට අයත් වේ. වර්තමාන විහාරයේ වූ බොහොමයක් ඉදිකිරීම් මෑතකාලීන ඒවා වන නමුත්, සිරිපතුල් ගල්, සදකඩපහණ කොටස්, ගොඩනැගිලි සහ කණු පාදම් වැනි සමහරක් පුරාණ ඉදිකිරීම් තවමත් විහාර පරිශ්‍රයෙහි දැකගත හැකිය. බුද්ධ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට පෙරාතුව ජනයා විසින් ආසනඝර සහ සිරිපතුල් ගල් වැනි විවිධ වස්තූන් වෙත බුදුන් වහන්සේ අදහස් කරමින් වන්දනාමාන කලහ. මේ හේතුවෙන් විහාරයකදී සිරිපතුල් ගල් හෝ ආසනඝර හමුවීම පුරාවිද්‍යාවේදී සළකණු ලබන්නේ එම විහාරය රටේ බුද්ධ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට පෙර පටන් පැවති බවට සාධකයක් වශයෙනි. විහාරයේ ප්‍රතිමා ගෘහය සහ පොකුණ අතරමැදි ගල්තලාවේ පිහිටි පර්වත ලිපිය ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් සංරක්ෂණය කොට තිබේ.
බාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන ප්‍රවර්ගය:අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
මරදාන
රාජගිරිය
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ලිනෙන් තැන්සෝන නාමකරණයය
ලිනෙන් තැන්සෝන නාමකරණයය
ලිනෙයස් තකයෝගකරකරණයේ වැදගත්කම නම් එමගින් විෂමකාර සජිවි සංගම් සරල සහ ප්‍රායෝගික ලෙස සංවිධානය කර ගැනිමට හැකිවීමයි මෙහිදි සෑම විමෂයකටහ එයට ම අනන්‍ය සහ ස්ථිර නමක්ද ඇත. වෙනත් නම් අනන්‍ය හෝ නියත තැන ඒවා තැනිතැට භාෂාවෙන් භාෂාවට වෙනස්ය මෙම අනන්‍යය හා ස්ථාවර බව නියැමලිනෙයන් තක්සෝනකරණය වර්ගිකරණයන්ගෙ පිලිගැනිමට ලක් වි ඇත. එය හුදෙක් ද්විපද නාමකරඛයක් පමණක් නොව ඊටත් වඩා සංකීර්ණ නීති සහ ක්‍රියාපටිපාටිවන් සුහයක එකතුවකි.
මෙ නීති පාලනය කරන්නේ ජීව විද්‍යාත්මක නාමකරණයේ සම්මත නීති සංග්‍රහමය මගිනි. දිලීර හා ශාක වර්ගීකරණය නාහ කරණය නීති අඩංගුවන්නේ ශාක තක්සෝග කරණය පිළිබද ජාත්‍යන්තර සංවිධාන මගින් පාලනය කරන උද්බිද විද්‍යාත්මක ශාක නාමකරණයේ ජාත්‍යන්තර නීති සංග්‍රහයෙහි වර්තමානයේ භවිතා කරන නීති හෙවත් Sain - Lo- code මුල් වරට හදුන්වාදුන්නේ 1999 දිය මේ නිසා මුලින් භාවිතා කල "Tokyo coodes" නම් නීති මාලාව අභාවයට යන ලදි.
මීට සමාන සත්ව නාමකරණය පිළිබද නීති මාලාවක් සන්ධ විද්‍යාත්මක නාමකරණය පිළිබද ජාත්‍යන්තර නීති සංග්‍රහය හෙවත් lczn ලෙස හදුන්වයි මේවාද 1999 බිහි වු අතර සත්ව විද්‍යාව පිළිබද ජාත්‍යන්තර කොමිසම මගින් පාලනය වේ.
බැක්ටීරියා නාමකරණය පිළිබද ජාත්‍යන්තර නීති ICNB ලෙස හදුන්වන අතර එය 1990 දි බිහි වු අතර ප්‍රාග්නයන්ධික වර්ගිකරණය පිළිබද ජාත්‍යන්තර කොමිසම හෙවත් (ICSP) මගින් පාලනය වේ.
I24නිව්ස්
i24නිව්ස් යනු ඊශ්‍රායෙලයේ ටෙල් අවිව් නුවර පදනම් කොට ගත්, පැය 24 පුරාම විකාශන කටයුතු සිදු කරන රූපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති නාලිකාවකි. මෙම නාලිකාවේ විකාශය කරන වැඩසටහන් ඉංග්‍රීසි, ප්‍රංශ සහ අරාබි යන භාෂා ත්‍රිත්වයෙන් නිපදවයි.
ලිනෙන් තැන්සෝන නාමකරණයය
මීට අමරව වෛරස සදහා නාමකරණයක් ඇති අතර එය වෛරද තක්යෝගකරනය පිළිබද ජාත්‍යන්තර කොමිසමේ සාර්වත්‍ර වෛරස ලිපිගොනුව හෙවත් (ICTVDB) වේ. ‍ෙමය තරමක් වෙනස් මුලධර්මයක් මත පදනම් වු වක් වන අතර මෙයට ‍මුලික හේතුව වෛරසවල පරිනාමික ඉතිහාසය පිළිබද නිවැරදි අව‍බෝධයක් නැති කමය. ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
සාන්ත ඩෙනිස් බැසිලිකාව
සාන්ත ඩෙනිස් බැසිලිකාව එසේත් නැතිනම් සාන්ත ඩෙනිස්‌ දේවස්‌ථානය, පැරිස් නුවර ආසන්නයේ ප්‍රංශයේ පිහිටි දෙව්මැදුරකි.
බර්ටි ගුණතිලක
බෙස්තියගේ දොන් බර්ටි සංඝතිස්ස ගුණතිලක (උපත 1924 අගෝස්තු 2 - විපත 2022 මාර්තු 6), හෙවත් බර්ටි ගුණතිලක, යනු ශ්‍රී ලංකා සිනමාවේ, වේදිකාවේ සහ රූපවාහිනියේ නළුවෙකි. ඔහු වඩාත් ජනප්‍රිය වන්නේ "විනෝද සමය" රූපවාහිනී විකට කතාමාලාවේ "බබා" චරිතය සඳහා ය.
පෞද්ගලික ජීවිතය
බර්ටි ගුණතිලක 1924 අගෝස්තු 2 වන දින මහනුවර අම්පිටියේදී උපත ලැබීය. අම්පිටිය ප්‍රාථමික විද්‍යාලයෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලබා මහනුවර සංඝරාජ පිරිවෙනෙන් ද්විතීයික අධ්‍යාපනය ලබා ඇත. ඊට පසු ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාලයට බැඳුණු අතර පාසල් කාලයෙන් පසු ඔහු කුලියාපිටිය ගල්පොල විද්‍යාලයේ සහකාර ගුරුවරයෙකු ලෙස සේවයට බැඳුණි. ඊට පසු තම ‍රැකියාව එපා වනතුරු පොත් කඩයක් පටන් අරන් සිංහල බෞද්ධයා පත්තරේ සෝදුපත් කියවන්නෙක් විදියට වැඩ කළේය. ඔහු 1953 මහජන පුවත්පත ආරම්භ කරන විට බෙදාහැරීමේ අංශයේ සිටියේය. 1953 දී ඔහු චන්ද්‍රරත්න මානවසිංහ සහ මීමන ප්‍රේමතිලක ගේ සහාය ඇතිව ලංකා සීමාසහිත එක්සත් ප්‍රවෘත්ති පත්‍ සමාගම හෙවත් ලේක්හවුස් ප්‍රකාශකයන් හා සම්බන්ධ විය. ඔහු එහි කනිෂ්ඨ සෝදුපත් කියවන්නෙක් ලෙස වසර දොළහක් සේවය කළේය. ඒ කාලයේ ඔහු ලේක්හවුස් වෘත්තීය සමිතිය විසින් ගෙන ගිය අරගලවලට සම්බන්ධ වු නිසා ඔහුට රැකියාව අහිමි වෙන ලදි.
ඔහු විවාහ වී සිටියේ සෝමා ගුණතිලක නමැති ගුරුවරිය සමඟය. ගොඩකවෙල ඇමටියාගොඩ විද්‍යාලයේ පැවැති උත්සවයකට ආරාධිතයකු ලෙස ගුණතිලකට ආරාධනා කර තිබූ පාසලක උත්සවයකදී ඔහුට සෝමා හමුවිය. ඔහුගේ බිරිඳ 1993 දී මිය ගියාය. මෙම යුවළට පුතුන් දෙදෙනෙක් - භාරත සහ හර්ෂ; සහ දියණියන් දෙදෙනෙක් - ජීවනී සහ කුමුදුනී - සිටී. භාරත රූපවාහිනී කාර්මික ශිල්පියෙකි. හර්ෂ ව්‍යාපාරිකයෙකි. කුමුදුනී රූපවාහිනී සංස්ථාවේ සේවය කරයි.
ගුණතිලක 2022 මාර්තු 6 වන දින කහවත්ත කහවත්ත මූලික රෝහලේදී වයස අවුරුදු 97 දී මිය ගියේය.
වෘත්තීය ජීවිතය
ගුණතිලක 1947 දී "ළමා පිටිය" වැඩසටහනෙන් රේඩියෝ සිලෝන් වෙත සම්බන්ධ විය. ඉන්පසු ජෝසප් සෙනෙවිරත්න, වින්සන්ට් වීරසේකර, හැරියට් සුරවීර, පිටිපන සිල්වා, සිසිර කුමාර මානික්කආරච්චි සමඟින් 1948 “විනෝද සමය” ගුවන් විදුලි නාට්‍යයට සම්බන්ධ වෙන ලදි.
1954 දී ගුණතිලක ඔහුගේ සමීප මිතුරන් වූ ඇනස්ලි ඩයස් සහ සැමුවෙල් රොද්‍රිගු සමඟ එක්ව රේඩියෝ සිලෝන් සඳහා "විහිළු තහළු" විකට වැඩසටහන ඉදිරිපත් කළේ එච්.ඩී. විජේදාසගේ ආරාධනාවකට අනුවය. එය අතිශයින් ජනප්‍රිය වූ අතර "ඩයස්-සැමුවෙල්-බර්ටි" ජනතාව හඳුන්වනු ලැබුවේ ‘‘රාජ තුන් කට්ටුව’’ යනුවෙනි. පසු වසරවලදී, ගැමුණු විජේසූරිය, ජෝසප් සෙනෙවිරත්න, ඇල්ෆ්‍රඩ් පෙරේරා සහ මර්සි එදිරිසිංහ වැනි තවත් බොහෝ චරිත වැඩසටහනට ඇතුළත් විය.
1983 දී ශ්‍රී ලංකාවේ රූපවාහිනී වැඩසටහන් ආරම්භ විය. රූපවාහිනියේ ආරම්භක වැඩසටහන "නන්දන වින්දන" සඳහා බර්ටි, ඇනස්ලි සහ සැමුවෙල් යන තිදෙනා ඇතුළත් විය. 1960 සිට 1990 දක්වා ඔවුන් රූපවාහිනියේ සහ ගුවන් විදුලියේ සෑම විකට වැඩසටහනකම පාහේ පෙනී සිටියහ. වරක් ගුණතිලක ජනප්‍රිය හාස්‍ය කතා නාට්‍යයක් වන ‘‘විනෝද සමය’’ හි කෙටි කලිසමක්, කටේ සූප්පුවක්, වතුර බෝතලයක්, පැන්සලක් සහ පොතක් පැළඳ පාසල් සිසුවකු ලෙස “ටූ ටෝන්” චරිතයක් මවා පෑවේය. මෙම චරිතය අතිශයින්ම ජනප්‍රිය විය. ඔහු "විනෝද සමය" හි "අපුරු මළුව", "සන්තෝෂය", "අතේ අමරුව", "අපුරු ආදරය", "මාදුරු මැදිරි රෑ ගැනීම", "ඌ මට ගැහුව, මට ඌ ගැහුව" වැනි ජනප්‍රිය කථාංග බොහොමයක් ලියා ඇත.. මෙම වාක්‍ය ඛණ්ඩය ශ්‍රී ලංකාව තුළ ඉතා ජනප්‍රිය විය.
ඔහුගේ මංගල සිනමා දර්ශනය 1951 දී රාජා වහබ් කාශ්මීර් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද "බණ්ඩා නගරයට පැමිණීම" චිත්‍රපටය හරහා පැමිණියේය. එය දේශීය චිත්‍රාගාරයක නිර්මාණය වූ පළමු චිත්‍රපටය ලෙසද ඉතිහාස ගතවේ. ඉන්පසුව "පෙම් මල් මාලා", "පාලම යට", "දෙවියනි සත්‍ය සුරකින්න", "මන මෝහිනී" සහ "සෝමි බෝයිස්" වැනි ජනප්‍රිය වාණිජ චිත්‍රපටවල සහය ප්‍රහසන චරිත රැසක රඟපෑවේය.
2013 දී කිංස්ලි විජේසුන්දර විසින් රචිත ඔහුගේ චරිතාපදානය "සදාදරණීය බර්ටි" ගුණතිලක මහතාගේ 89 වැනි උපන්දින සාදයට සමගාමීව කොස්නාතොට ගොඩකවෙල පිහිටි ඔහුගේ නිවසේදී එළිදැක්විණි.
2013 නොවැම්බර් මස 13 වන දින සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍යාංශය විසින් ජාතික සාහිත්‍ය කලා උළෙලේ දී "දේශ නේත්‍රු" සම්මානය පිරිනමන ලදී. 2014 ජනවාරි 12 වැනි දින රූපවාහිනී රාජ්‍ය සම්මාන උළෙලේදී රූපවාහිනී ක්ෂේත්‍රයට කළ සේවය වෙනුවෙන් ඔහුට ජීවිතයේ එක් වරක් පිදෙන් යාවජීව සම්මානයෙන් පිදුම් ලබා ඇත. 2021 දී, සිංහල සිනමාවේ මුල් දශකවල සිංහල සිනමාවට අමිල මෙහෙවරක් කළ කලාකරුවන් 21 දෙනෙකු වෙනුවෙන් පවත්වන ලද උත්සවයේදී ඔහු සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබීය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික නළුවෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික අධ්‍යක්ෂවරු ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා
තට්ටු දෙකේ බස් රථයක බෝම්බ පිපිරිම
9.47 මාර්බල් ආර්ක් සිට හැක්නිවික් දක්වා දිවෙන ස්ටේජ්කෝච් ගංඩන් මගින් ක්‍රියාත්මක කරන LXO3BUF ලියා පදිංචි අංකයක් ඇති තට්ටු දෙකේ බස් රථයක් තුල පිපිරිමක් ඇති විය. මීට ප්‍රථම, හැක්නිවික් සිට "මාර්බල් ආර්ක්" දක්වා " කින්ග්ස් ක්‍රෝස් " ප්‍රදේශය පසු කරමින් ගමන් කරයි. "මාර්බල් ආර්ක්" හි දි බස් රථය හරවා නැවත හැක්නිවික් වෙත ගමන් ආරම්භ කරන ලදි. එය "මාර්බල් ආර්ක්" වෙතින් උදෑසන 9ට පමණ පිටත්වු අතර ඉයුස්ටන් බස් නැවතුම් පොළට 9.35ට පමණ ළගා වු අතර එහිදී බසයේ මගින් උමං දුම්රිය පොළෙන් බස් රථයට නැගුනු අතර " කින්ග්ස් ක්‍රෝස් " මාවත වසා දමා ඇති හෙයින් පොලිසිය බස් රථය සාමාන්‍ය දිනවල භාවිතාකරන මාර්ගයෙන් බාහිරව වෙනත් මාර්ගයක ධාවනය කරවුහ. බිම්ගත මාර්ගවල සිට ජනතාවද බසයට ගොඩ විය. පිපිරිම සිදුවන වේදාවේදී බසය "ටච්ස්ටොක්" චතුරස්‍රය හරහා ඉහළ "වොබර්න් පෙදෙස" දක්වා ගමන් කරමින් සිටියේය.
සන්දර්භය
මෙම බෝම්බ සිදු වීම වාර්තා වුයේ බ්‍රිතාන්‍යය විසින් 31වන G8 සමුළුව පැවැත්වු පළමු දිනයේ දීය. එමෙන්ම 2012 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙල සදහා ලංඩන් නගරය සුදුසුකම් ලැබීමට දිනකට ප්‍රථමයෙන්ද මුලධර්මවාදී පුජකයෙකු වන අබු හම්සා අල් - මස්රි ගේ නඩු විභාගයට දින දෙකකට කලින්ද " Live 8" ප්‍රසංගයට දින 05ක් තිබිය දීද සහ යුරෝපීය සංගම් කවුන්සිලයේ සභාපතිත්වය බ්‍රිතාන්‍යය විසින් භාර ගැනීමෙන් ස්වල්ප වේලාවකට පසුව ද ආදී වශයෙන් වු සිද්ධි දාමයකට පස්ව මෙම බෝම්බ පිපිරීම වාර්තා විය. එමෙන්ම වර්ගවාදී පෙළඹවීමකින් බිහිවු " බ්‍රැඩ්ෆිර්ඩ් කැරැල්ල"එම සිදු වීමේ හතරවන සංවත්සරය යෙදුණු දිනම මෙම ප්‍රහාරය ද වාර්තා විය.
කිතුල්ගල
කිතුල්ගල, සබරගමු පළාතේ, යටියන්තොට ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ ගමකි. එක් පසෙකින් නුවරඑලිය දිස්ත්‍රික්කයට මායිම් වන අතර කඳු පන්ති වලින් වටවී ඇත. කොළඹ හැටන් A7 මාර්ගය දිවෙන්නේ කිතුල්ගල හරහායි. එමෙන්ම කැළණි ගඟ ගලා යන්නේද කිතුල්ගල හරහායි.
සංචාරක කර්මාන්තයටද සම්භන්ද කිතුල්ගල වඩාත් ජනප්‍රිය වන්නේ සැඩ දියෙහි ඔරු පැදීම නිසායි. කිතුල්ගල ගැන සදහන් කිරිමේදි තවත් විශේෂ කරුනක් ඇත. එනම් මාකන්දාව රක්ෂිතය නම් ප්‍රදේශයයි. බංඩාර කැලය නමින්ද හදුන්වන මෙම ප්‍රදේශය තුල විවිද ආවේනික මෙන්ම සංචාරක පක්ෂීන්ද දැකගත හැකී. බෙලිලෙන නම් ආදි මානවයා විසූ ස්ථානය පිහිටා ඇත්තේද කිතුලගල වන අතර වසර 16000කට කාල නිර්ණය කළ හැකි පුරා විද්‍යා වටිනාකමක් ඇති ප්‍රෙදේශයකි.
ඇකඩමි සම්මාන දිනූ ක්වායි ගඟේ පාලම (The Bridge on the River Kwai) නම් වූ චිත්‍රපටිය නිපදවන ලද්දේ, කිතුල්ගල ආසන්නයේ කැළණි ගඟ ආශ්‍රිතවය.
මූඩීස්
බොහෝවිට මූඩීස් නමින් ව්‍යවහාර වන, මූඩීස් ඉන්වෙස්ටර් සර්විස්  යනු ඇමරිකානු ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතනය කි. එස් ඇන්ඩ් පී සහ ෆිච් රේටින්ග්ස්, සමඟ මූඩීස් ද බිග් ත්‍රී ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතන වලින් එකකි. මෙම සමාගම 2021 ෆෝචූන් 500 ලැයිස්තුවට ද ඇතුළත් විය.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතන
අතිතයිරොයිඩතාවය
අතිතයිරොයිඩතාවය යනු තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය මගින් තයිරොයිඩ් හෝමෝනය අධික ලෙස නිපදවීම නිසා ඇති වන තත්වයකි.
පැතලි පෘථිවිය
පැතලි පෘථිවිය යනු පෘථිවිය තලයක හෝ තැටියක හැඩයක් ගනී යැයි සැළකූ පෞරාණික සංකල්පය වේ. අතීත සංස්කෘතීන් ගණනාවක්ම ලෝකයේ ගෝලාකාර හැඩය පිළිබඳ සොයා ගැනීමට ප්‍රථමයෙන්, පෘථිවිය පැතලි යැයි විශ්වාස කොට ඇත. උදාහරණ ලෙස ග්‍රීසිය (ක්‍රි.පූ. 5 වෙනි ශතවර්ෂය තෙක්), ලෝකඩ සහ යකඩ යුගවල ශිෂ්ඨාචාරයන් (ක්‍රි.පූ. 31 තෙක්) සහ චීනය (ක්‍රි.ව. 17 වැනි ශතවර්ෂය තෙක්) දැක්විය හැකිය.
පුරාතන ග්‍රීක දාර්ශනිකයන්ගෙන් මුලින්ම පෘථිවියේ ගෝලාකාරබාවය ගැන සඳහන් කොට ඇත්තේ පෛතගරස් විසින් ක්‍රි.පූ. 6 වැනි ශතවර්ෂය දීය. ක්‍රි.පූ. 4 වැනි ශතවර්ෂයේ දී ප්ලේටෝ නම් දාර්ශනිකයා ද ගෝලාකාර පෘථිවියක් ගැන ලියා තිබේ. ක්‍රි.පූ. 330 වන විට, ප්ලේටෝ ගේ හිටපු සිසුවෙකු වූ ඇරිස්ටෝටල් විසින් පෘථිවියෙහි ගෝලාකාර ස්වභාවය ගැන ප්‍රබල ආනුභවික සාක්ෂි ඉදිරිපත් කරන ලදී.
පෘථිවියෙහි ගෝලාකාර ස්වභාවය යනු තහවුරු කළ විද්‍යාත්මක සත්‍යයක් වන අතර, පෘථිවියෙහි ගෝලාකාරබාවය නිසා ඇතිවන බලපෑම් ද පැහැදිළිව දැක ගත හැක. එහෙත් නූතනයේදී ද ඇතැම් පිරිස් විසින් සමාජ මාධ්‍ය හරහා පෘථිවිය පැතලි යැයි කුමණ්ත්‍රණ න්‍යායන් ප්‍රචාරය කෙරෙයි.
යකඩ යුගය
සාමාන්‍යයෙන් ලෝකඩ යුගයට පසුව පැමිණෙන යුගය වන යකඩ යුගය ලක්ෂිත වනුයේ යකඩ ලෝහයේ ව්‍යාප්ත භාවිතය විසිනි.
යුගයෙහි මුල් කාල පරිච්ඡේදය නිරූපණය කරනුයේ, යකඩ හෝ වානේ යන ද්‍රව්‍යයන්ගේ පුළුල් භාවිතයයි. කෘෂිකාර්මික ප්‍රගණයන්, ආගමික විශ්වාස සහ කලාත්මක ශෛලීයයන් යන දේවල්හී වෙනස්වීම්ද අඩංගු සමාජයේ අනෙකුත් වෙනස්කම් හා සමගින් මෙවැනි ද්‍රව්‍යයක ප්‍රතිග්‍රහණය සමපාත වී ඇත. පුරාවිද්‍යාත්මක පදයක් වශයෙන්, යකඩ යුගය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ, කිසියම් ජන කොටසක ශිෂ්ටාචාරයක් හෝ සංස්කෘතියක් හෝ විසින්, ඔවුන්ගේ කැපුම් ආයුධ සහ යුද්ධායුධ සඳහ‍ා ද්‍රව්‍යයක් ලෙසින් යකඩ භාවිතා කිරීම වෙයි.
සර් (2018 චිත්‍රපටය)
සර් ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ රොහේනා ගේරා විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද, 2018 ඉන්දියානු හින්දි-භාෂා ප්‍රේම වෘත්තාන්ත නාට්‍ය චිත්‍රපටයකි. මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරනේ තිල්ලෝතමා ශෝම් සහ විවේක් ගොම්බේර් විසිනි. මෙය රොහේනා ගේරා සහ බ්‍රයිස් පොයිසන්ගේ නිෂ්පාදනයකි. සර් හි ප්‍රාරම්භක නිකුතුව 2018 කාන් චිත්‍රපට උළෙලේ දී සිදුවූ අතර, අනතුරුව යුරෝපීය සිනමාශාලාවන් හි මුදාහැරිණි. මෙම චිත්‍රපටය ඉන්දියාව තුළ මුදාහැරුණේ 2020 නොවැම්බර් 13 දින ය.
ධ්වනිපථය
චිත්‍රපටයේ සංගීත නිර්මාණය සිදුකරන ලද්දේ රාගව් වාගව් විසිනි. පද රචනය සිදුකරන ලද්දේ මෝහිත් චෞහාන් විසිනි.
Pahamune Sumangala
Pahamune Sri Sumangala Mahanayake thero (1927-1945)
Born as the eldest son of Ekanayaka Ranhami Madhurasinghe Veda, who lived in Pahamune village of Kurunegala district, and Ukkuamma Mahakumarihami of Jayasundara Ralahamila of Henepola Ellanda Kotuve, Rakeva Patthu Korale, he was the eldest son of the late Kiribanda.
When his parents passed away when he was a child, he spent his princely days in the company of his grand-in-law Hindagolla Sri Vijayarama Viharaya Chief Venerable Pahamune Sumana Thero, and in the year 1863 AD, he was succeeded by Badagamuwa Viharaya Chief Dr. At the historic Badagamuwa Rajamaha Vihara.
Venerable Lord Medagama Sri Devamittabhidhana Thero, who served as Mahanayaka of Malwatu Mahavihara, was Higher ordained in May 1871 under the guidance of Godtale Sri Sumangala Thero, who was the head teacher of Vavgonne Sri Vipassyabhidhana Anunayake.
After that, he lived in Gadaladeniya Sri Saddharmathilaka Vihara and went to our Malvatu Maha Vihara in 1877. There, Hippola Sri Dharmarakshita Sobhitabhidhana the Thirteenth Mahanayaka Therodra became the Karmavagacharya Thanantarapraptah of the Malvatu Maha Viharaya and became the Honorary Secretary of the Sangha.
Not only that, but His Holiness Thibbattuave Sri Siddhartha Sumangalabhidhana the 23rd Mahanayake received the post of anuijjaka and became the chief Sanghanayaka of the North-West District.
ශ්‍රී ලංකාවේ මාතර දිස්ත්‍රික්කයෙහි රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව
ශ්‍රී ලංකාවේ මාතර දිස්ත්‍රික්කයෙහි රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව දැක්වීමේදී එය මාතර, අකුරැස්ස, මුලටියන (හක්මන) හා මොරවක (දෙනියාය) යන අධ්‍යාපන කලාප  වලට අදාල රජයේ පාසැල් ලැයිස්තු වශයෙන් වෙන් වෙන් වශයෙන් දැක්විය හැකිය.
Pahamune Sumangala
On the 9th of December 1927, after the death of Ambanwella Sri Siddhartha Sumangalabhidhana the Seventeenth Mahanayake Lord, who became the Anunayake of Malwatu Maha Vihara in 1922 AD.
ශ්‍රී ලංකාවේ මාතර දිස්ත්‍රික්කයෙහි රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව
මාතර අධ්‍යාපන කලාපය
මෙම කලාපය දෙවිනුවර, දික්වැල්ල, මාතර හා වැලිගම යන අධ්‍යාපන කොට්ඨාශ වලින් සමන්විතවී ඇති අතර සමස්ත පාසැල් සංඛ්‍යාව 114 වෙයි.
Pahamune Sumangala
He passed away on December 2, 1945 AD.
ශ්‍රී ලංකාවේ මාතර දිස්ත්‍රික්කයෙහි රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව
මාතර අධ්‍යාපන කොට්ඨාශය
පාසැල් 46 කින් සමන්විත වන මාතර අධ්‍යාපන කොට්ඨාශයෙහි සමස්ත රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව සඳහා මෙය බලන්න
වැලිගම අධ්‍යාපන කොට්ඨාශය
පාසැල් 26 කින් සමන්විත වන වැලිගම අධ්‍යාපන කොට්ඨාශයෙහි සමස්ත රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව සඳහා මෙය බලන්න
අකුරැස්ස අධ්‍යාපන කලාපය
මෙම කලාපය අකුරැස්ස, මාලිම්බඩ හා වැලිපිටිය යන අධ්‍යාපන කොට්ඨාශ වලින් සමන්විතවී ඇති අතර සමස්ත පාසැල් සංඛ්‍යාව 86 වෙයි.
අකුරැස්ස අධ්‍යාපන කොට්ඨාශය
පාසැල් 46 කින් සමන්විත වන අකුරැස්ස අධ්‍යාපන කොට්ඨාශයෙහි සමස්ත රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව සඳහා මෙය බලන්න
අලුත්කඩේ
අලුත්කඩේ (කොළඹ 12) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ, කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි උප නගරයකි.
ශ්‍රී ලංකාවේ මාතර දිස්ත්‍රික්කයෙහි රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව
මාලිම්බඩ අධ්‍යාපන කොට්ඨාශය
පාසැල් 15 කින් සමන්විත වන මාලිම්බඩ අධ්‍යාපන කොට්ඨාශයෙහි සමස්ත රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව සඳහා මෙය බලන්න
අලුත්කඩේ
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ශ්‍රී ලංකාවේ මාතර දිස්ත්‍රික්කයෙහි රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව
වැලිපිටිය අධ්‍යාපන කොට්ඨාශය
පාසැල් 25 කින් සමන්විත වන වැලිපිටිය අධ්‍යාපන කොට්ඨාශයෙහි සමස්ත රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව සඳහා මෙය බලන්න
මුලටියන (හක්මන) අධ්‍යාපන කලාපය
මෙම කලාපය හක්මන, කඹුරුපිටිය, මුලටියන හා තිහගොඩ යන අධ්‍යාපන කොට්ඨාශ වලින් සමන්විතවී ඇති අතර සමස්ත පාසැල් සංඛ්‍යාව 100 වෙයි.
මොරවක (දෙනියාය) අධ්‍යාපන කලාපය
මෙම කලාපය කොටපොල, මොරවක හා පස්ගොඩ යන අධ්‍යාපන කොට්ඨාශ වලින් සමන්විතවී ඇති අතර සමස්ත පාසැල් සංඛ්‍යාව 75 වෙයි.
අගහරුගේ-ඩයිමෝස් චන්ද්‍රයා
ඩයිමෝස් යනු අඟහරු ග්‍රහයාගේ චන්ද්‍රයින් දෙදෙනාගෙන් කුඩාම හා පිටතින්ම පිහිටි චන්ද්‍රයාය. (අනෙක් චන්ද්‍රයා වන්නේ ෆෝබොස් ය) ඩයිමෝස් ලෙස එයට නම තබා ඇත්තේ ග්‍රීක සාහිත්‍යයේ එන බියජනක පුද්ගලයකු සිහිපත් කරමින්ය. එහි ක්‍රමානුකූල තනතුර වන්නේ අඟහරු II (Mars II) යන නමය.
සුවිශේෂ ලක්ෂණ
ඩෙයිමෝස් යනු බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගෙන් කක්ෂයට විසිවුනු ග්‍රහකයක් වන්නට ඇති බවත් අඟහරු ග්‍රහයා විසින් එය ග්‍රහණය කර ගන්නට ඇති බවටත් මතයක් පවතී. ඩෙයිමෝස්ගේ පෘෂ්ඨයේ සිට බලන කල අඟහරු ග්‍රහයා පෘථිවියේ සිට චන්ද්‍රයා‍ගේ දිස්වන දීප්තිය මෙන් හාරසිය ගුණයක් දීප්තිමත් වන අතර දහස් ගුණයක් විශාලව පෙනේ.
අඟහරුගේ සිට බලන කල ඩෙයි‍මෝස්ට 2.5' කට අඩු කෝණාකාර විෂ්කම්භයක් ඇති අතර එබැවින් එය තරුවක් ලෙස බො‍හෝ දුරට පියවි ඇසට දිස්වේ.ඩෙයිමෝස්ගේ දීප්තිමත්ම අවස්ථාවේ දී එය පෘථි‍වියේ සිට සිකුරු තරුව දිස්වන තරම් දීප්තියකින් දිස්වුනු ඇත. දින 1.2648 ක් ගත වන ඩෙයිමෝස්ගේ අවධි, කුඩා දුරදක්නයක් මඟින් අඟහරු නිරීක්ෂණය කරන්නෙකු ට දැකගත හැකිය.
ඉතා වේගයෙන් කක්ෂගත වන ෆෝබෝස් බටහිරෙන් නැග නැගෙනහිරෙන් බැසී ගියත්, ඩෙයිමෝස් නැගෙනහිරෙන් නැග බටහිරෙන් බැසයයි. ඩෙයිමෝස්ගේ කක්ෂය අඟහරු ග්‍රහයාට සාපේක්ෂව ඉතා ආසන්න බැවින් සහ අඟහරුගේ සමකයට කුඩා ආනතියකින් පිහිටන බැවින් එය අඟහරුගේ අංශක 82.7 කට වැඩි අක්ෂාංශ වලදී දැක ගත නොහැකිය.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:අඟහරු
රඹුක්වැල්ල විපස්සි හිමි
Rambukwella Sri Vipassi Mahanahimi (1989-2004)