රුසියානු_ඉතිහාසය
සීතල යුද්ධය
1945 ජුලි මස පෝස්ට්ඩෑම් හිදී ‘මහ තිදෙනා’ නැවත හමුවූයේ ජර්මනියේ පමනක් නොව යුරෝපයේද ඉරණම විසදීමටය. නාසි ව්‍යාපාරය තහනම් කොට පරාජිත යුද අපරාධකරුවන්ට එරෙහිව යුක්තිය පසිඳලීමටද, ජර්මනිය හා ඔස්ට්‍රියාව පාලන කලාප හතරකට බෙදීමටද එහිදී ගිවිස ගන්නා ලදී. බග් නදියෙන් මෙපිට නැගෙනහිර පෝලන්ත භූමිය රුසියාව විසින් බලාත්කාරයෙන්ම ඈඳා ගැනීම නිසා ඊට හිලව් වශයෙන් ජර්මනියේ නැගෙනහිර දේශසීමාව ඕඩර්-නයිසී ඉවුරු ඔස්සේ ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීමට සිදුවිය. භූමියෙන් තුනෙන් පංගුවක් අහිමි කරනු ලැබූ ජර්මනියට අවි නිපදවීම තහනම් කෙරිණ. මේ වන විට රතු හමුදාව මධ්‍යම යුරෝපයේ වාඩිලා සිටීම කරන කොටගෙන බටහිර බලවතුන් හටගෙන තිබූ ආතතිය තවදුරටත් සැඟවිය හැකි නොවීය. තව දුරටත් සටන් කරමින් සිටි ජපානයට එරෙහිව ‘විස්මිත අවියක්’ තමා සතුව ඇතැයි හැරී ටෲමන් විසින් ස්ටැලින්ට දැනුම් දුන්නේ මේ සමුළුව අතරතුරදීය. එහෙත් ඔත්තු සේවා වාර්තා මඟින් ඇමෙරිකානුවන් න්‍යෂ්ඨික අවියක් නිපදවා ඇති බව ස්ටැලින් දැන සිටියේය. මෑන්හැට්න් ව්‍යාපෘතියෙන් සොරකම් කරන ලද තොරතුරු මත පදනම්ව රුසියානු විද්‍යාඥයන් ද මේ වනවිට ලහිලහියේ යුරේනියම් බලගැන්වීමේ අත්හදා බැලීම්වල නිරත වී සිටියහ. අවි බිමතබා කොන්දේසි විරහිතව යටත් වන ලෙස කල අවසන් නිවේදනයට ජපානය ප්‍රතිචාර නොදැක්වීය යන නිදහසට කරුණ මත ඇමෙරිකාව විසින් හිරෝෂිමා නාගසාකි නගර දෙකට පරමාණු බෝම්බ හෙලන ලද්දේ ඊලඟ සතියේය. දෙලක්ෂයකට අධික පිරිසක් ඉන් මරු දුටු අතර කර කියාගත දෙයක් නුහුන ජපානය අවසානයේදී යටත් වූවාය. න්‍යෂ්ඨික පිපිරීම නිසා හිරෝෂිමා හා නාගසාකි නගර දෙකට සිදුවූ සිදුවූ විනාශයෙන් විමතියට පත් ස්ටැලින් ජපානයට පරමාණු බෝම්බ හෙලීම ‘ඉහවහා ගිය ම්ලේඡත්වයක්’ ලෙස හෙලා දුටුවද ඔහු සැබවින්ම කණගාටු වූයේ බල තුලනය බිඳීයාම ගැන බවට සැකයක් නොතිබිණ. මෙකල රුසියාව මුහුණ දුන් ප්‍රධානතම ගැටළුව වූයේ ස්ඵෝඨනය සඳහා ප්‍රමාණවත් යුරේනියම් ලබා ගැනීමට මාර්ග නොතිබීමයි. රුසියානුවන්ගේ ඔද බිදීමට තම ‘විස්මිත අවිය’ දේශපාලන මෙවලමක් ලෙස යොදා ගැනීමට කිසිසේත් පැකිළුනේ නැත. ආතතිය වඩාත් උත්සන්න වූයේ ඇමෙරිකානුවන් දකුණු කොරියාවට හමුදා ගොඩ බැස්වීමත් සමඟිනි. රුසියානුවෝ උතුරු කොරියාවට හමුදා යැවූහ. එමෙන්ම රතු හමුදාව විසින් වාඩිලාගෙන සිටි ලැට්වියාව ලිතුවේනියාව එස්ටෝනියාව නැගෙනහිර ෆින්ලන්තය බයිලෝරුසියාව, යුක්‍රේනය හා මෝල්දාවියාව සෝවියට් සංගමයට ඈඳාගැනීමත්, පෝලන්තය, රොමේනියාව හංගේරියාව, බල්ගේරිය, චෙකොස්ලෝවැකියාව, යුගොස්ලාවියාව හා ඇල්බේනියාව තුල සෝවියට් ආකෘතියට අනුව කොමියුනිස්ට් පාලන තන්ත්‍ර පිහිටුවනු ලැබීමත් බටහිර බලවතුන්ට රුචි නොවූ බව නොකිවමනාය. ඇමෙරිකානුවන්ගේ අදහස වූයේ ක්‍රෙම්ලිනය වත්මන් යථාර්ථයන්ගෙන් පරිබාහිරව සර්ව ස්ලාව් වාදයේ ඓතිහාසික අභිලාෂයන් මුදුන් පත් කොටගැනීමට කටයුතු කරන බවකි. උතුරු ඉරානයෙන් රතු හමුදාව ඉවත් කොටගැනීමට මැලිවීම කරණ කොටගෙන ආරවුල වඩාත් උත්සන්න වූ අතර ස්ටැලින් යුරෝපය හරහා ‘අයෝමය තිරයක්’ (Iron Curtain) එල්ලා ඇතැයි චර්චිල් චෝදනා කලේය. මෙය ප්‍රතික්ෂෙප කරමින් ස්ටැලින් කියා සිටියේ චර්චිල් ද හිට්ලර් මෙන් ‘ඉංග්‍රීසි’ ආධිපත්‍යය ලෝකය පැතිරවීමට තැත් දරන බවයි. යුරෝපය යලි ගොඩ නැඟීම සඳහා ‘මාෂල් සලැස්ම’ [Marshal Plan] යටතේ ඇමෙරිකානුවන් ඩොලර් බිලියන 12 ලබා දීමට යෝජනා කලද තම පාලනය යටතේ වූ නැගෙනහිර යුරෝපය ඊට ඇතුලත් කිරීමට ස්ටැලින් කැමැති වූයේ නැත. ඉන් නොනැවතුන ඔහු මිත්‍ර ජාතීන් විසින් පාලනය කල බටහිර බර්ලිනයට ඇති සැපයුම් කොරිඩෝරය අවහිර කල හෙයින් අත්‍යාවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය ගුවනින් හෙලීමට ඇමෙරිකානුවන්ට සිදු විය. වර්දනය වෙමින් පැවති රුසියානු අභියෝගයට මුහුණ දීමේ අරමුනින් 1949 අප්‍රෙල් මාසයේ බටහිර බලවතුන් විසින් ‘උතුරු අත්ලාන්තික් ගිවිසුම් සංවිධානය’ (NATO) ව පිහිටුවා ගත්හ. එහි අරමුණ වූයේ එක් සාමාජික රටකට එල්ලවන ප්‍රහාරයකදී ඊට සාමුහිකව මුහුන දීමයි. අගෝස්තුවේ දී රුසියානුවෝ තම පළමු පරමාණු බෝම්බය සාර්ථකව අත්හදා බැලූහ. ඊලඟ මාසයේදී ජර්මනියේ ඇමෙරිකානු බ්‍රිතාන්‍ය හා ප්‍රංශ පාලන කලාප තුන එකාබද්ධ කොට බටහිර ජර්මනිය පිහිටුවන ලදී. සෝවියට් පාලන කලාපය නැගෙනහිර ජර්මනිය බවට පත් වූවාය. මෙ තත්වය යටතේ මාඕ සේතුං යටතේ චීනය කොමියුනිස්ට් කඳවුරට එක්වීම බටහිර ලෝකයට අත්වූ විශාල පසුබෑමක් ලෙස සැලකිය හැක. 1953 දී ස්ටැලින් මියයන විට ලෝක ගෝලය මත විශාලතම අධිරාජ්‍යය වූයේ සෝවියට් සංගමයයි. ඔහුගෙන් අනතුරුව බලයට පත් නිකිතා කෘෂෙව්ගේ උපාය වූයේ හමුදාවේ දැවැන්ත පිරිස් බලය අඩු කොට ස්ටාව්කාවේ නවතම ශාඛාව වූ උපාය මාර්ගික රොකට් බලඇණි (Strategic Rocket Forces) මඟින් එය හිලව් කිරීමය. නේටෝව බරපතල අභියෝගයක් ලෙස නොතැකුවද බටහිර ජර්මනිය නැවත සන්නද්ධ කරවීමට ඇමෙරිකානුවන් ගෙන ගිය වැඩපිළිවෙල කෙරේ රුසියානුවන් තුල වූයේ දැඩි නොමනාපයකි. මීට ප්‍රතිචාර වශයෙන් නැගෙනහිර ජර්මනිය සන්න්ද්ධ කල කෘෂෙව් 1955 දී වොර්සෝ යුද හවුල පිහිටවීය. මීට පෝලන්තය, රොමෙනියාව, හංගේරිය, බල්ගේරිය, චෙකොස්ලෝවැකියාව ඇල්බේනියාව හා නැගෙනහිර ජර්මනිය ඇතුලත් වූහ. එහි පරමාර්ථය වූයේද එක් සාමාජික රටකට එරෙහිව එල්ලවන ප්‍රහාරයකට සාමුහිකව ප්‍රතිචාර දැක්වීමයි. වොර්සෝ හමුදාවන්ගේ අණදෙන නිලධාරියා ලෙස පත් කෙරුනේ දෙවන ලෝක යුද්ධයේ කීර්තිමත් රතු හමුදා සෙන්පතියෙකු වූ මාෂල් ඉවාන් කොනෙව් ය. නැගෙනහිර යුරෝපය තුල රතු හමුදාවේ රැදී සිටීමට නීත්‍යානුකූල භාවයක් ලැබීම මෙම ගිවිසුම මඟින් රුසියාවට අත්වූ අමතර වාසියකි. කෙසේ වුවද වොර්සෝ ගිවිසුම නිසා නේටෝව තුල හටගත් ව්‍යාකූලත්වය භීතියක් බවට පත් වීමට හේතුවූයේ වසරාවසානයේ රුසියානුවන් විසින් පළමු හයිඩ්‍රජන් බෝම්බය සාර්ථකව අත්හදා බැලිමයි. තාපන්‍යෂ්ඨික මූලධර්මයට අනුව තැනුන මෙම දෙවන පරම්පරාවේ බහු-අදියර බෝම්බය මඟින් ඇති කල ස්ඵෝටනය සාම්ප්‍රදායික ටීන්ටී (Trinitrotoluene) මෙගා ටොන් 1.7 කින් නිකුත් කෙරෙන ශක්තියට සමානය. 1918 දී කබල් රයිපල් තුවක්කු අතැතිව සිවිල් යුද්ධයට එලැඹි රුසියානුවෝ මේ වන විට රොකට් හා පරමාණු තාක්ෂණයේ කෙල පැමිණ සිටියහ. ස්ටැලින්ගේ දැඩි පිළිවෙත් ප්‍රතිසංස්කරණයට ලක් කල කෘෂෙව් 1956 දී බ්‍රිතාන්‍යයේ මිත්‍රත්ව සංචාරයක නිරත වුවද එය දෙපාර්ශ්වය අතර වර්දනය වෙමින් පැවති අන්‍යොන්‍ය සැකය ලිහිල් කිරීමට දායක වූයේ මඳ වශයෙනි. සංචාරය අතරතුරදී බ්‍රිතාන්‍ය විකට ශිල්පියෙකු වූ චාලි චැප්ලින් ට ඉඩලබා දෙනු වස් කෘෂෙව්ගේ රතු හමුදා ආරක්ෂකයන් විසින් බ්‍රිතාන්‍ය විදේශ ලේකම් වරයා ගරු සරු නැති අන්දමින් කාමරයෙන් පිටමන් කරවීම ලොව පුරා ඉමහත් ආන්දෝලනයට තුඩු දුන් අතර ඉංග්‍රීසීහූ මෙය හිතාමතා තමාට කල මදිපුංචි කමක් ලෙස සැලකූහ. මේ පිළිබඳ වැඩි දුර විස්තර ‘ඉවාන්ලා ලන්ඩන් ගියහ’ නැමති පෙර ලිපි දෙකෙන් විස්තර කොට ඇත. හිට්ලර්ගේ මරණයෙන් පසු දශකයකින් අනතුරුවද යුරෝපයට උදාවූ සාමයක් නම් නැත. යකඩ තිරය දෙපස කේශාන්තයේ සිට පාදාන්තය දක්වා සන්නද්ධවූ නේටෝ හා වොර්සෝ බලඇණී දෙකක් තවදුරටත් එකිනෙකා වෙත අවි අමෝරාගෙන සිටීමෙන් අදහස් වූයේ සීතල යුද්ධයක් (Cold War) ඇරඹී තිබූ බවයි.