cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
කැරිබියානු ගල්පර මෝරා
මානව අන්තර්ක්‍රියා
thumb|left|බොහෝ කැරිබියානු ගල්පර මෝරුන් ගොදුරු ඇමකට ආකර්ෂණය වීම. සාමාන්‍යයෙන් කිමිදුම් කරුවන් අභියස උදාසීන හෝ ලැජ්ජාශීලී ලෙස හැසිරෙන කැරිබියානු ගල්පර මෝරා ආහාර ඇති තැන්හි ආක්‍රමණශීලී ලෙස හැසිරෙන් අතර අනතුරුදායක සත්වයෙකු ලෙස හැඳින්වීමට තරම් විශාල ලෙස වර්ධනය වේ. 2008 වර්ශයේදී අන්තර්ජාතික මෝර ආක්‍රමණ ලිපිගොනුව ශ්‍රේණිගත කරන පරිදි මෙම විශේෂයට ආරෝපිත ආක්‍රමණ 27න් 4ක් ප්‍රකෝපයෙන් සිදුනොවුන සහ මාරාන්තික නොවන ලෙස හන්ඳුනාගෙන ඇත.
මෙම විශේෂය වාණිජ, කාර්මික, longline සහ gillnet යන ධීවරයනි විසින් අල්ලනු ලබයි. මොවුන් මාංස, පදම්කල සම්, අක්මා තෙල් සහ මාළු ආහාර සඳහා වටිනාකමක් උසුලයි. කොලොම්බියා වේ ඉතාමත් බහුල ලෙස අල්ලනු ලබන මෝරුන් විශේෂය කෑරිබියානු ගල්පර මෝරා වේ. සඳහා මූලික හේතුව, ඔවුන්ගේ දළ, මෝර තෙල් හා හනු(විසිතුරු කර්මාන්ත සඳහා විකුණනු ලබයි) ලබාගෑනීම වේ. බෙලිස් හි මෙම වර්ගයා මූලික වශයෙන් bycatch ලෙස, grouper සහ snapper  ඈල්ලීම සඳහා යොදනු ලබන කොකු ඈමෙහි පෑටලෙයි; දළ, ලාබදායී ආසියානු වෙළඳපලට විකුණනු ලබන අතර, මාංස කොටස්, "panades" (tortilla වෑනි ඖෂධයක්) නිපදවීම සඳහා, බෙලිස්, මෙක්සිකෝ සහ ගෝතමාලා වට විකුණනු ලබයි. 1900 මෑද භාගයේ පටන් 1990 මුල් අවධිය දක්වා බෙලිස් හි ක්‍රියාත්මක වූ මෝර ධීවර මධ්‍යස්ථානයක් හේතුවෙන් මෝර විශේෂයන්හි සීග්‍ර අඩුවීමක් සිදුවිය. මෙම විශේෂයන්හි මාංස වල මෙතිල්මර්කරි සහ අනිකුත් බෑර ලෝහ විශාල වශයෙන් අඩංගු විය හෑක..
මෝරුන් පෝෂණය
thumb|upright=1.2|බහමාස් හි "මෝරුන් පෝෂණය"කදී, කෑරිබියානු ගල්පර මෝරුන් කිහිපදෙනෙක් පෝෂණය කරමින් ඈම යොදාගෑනීමෙන් මෝරුන් කිමිදුම්කරුවන් වෙත ආකර්ෂණය කරගනිමින් සිදුකරන "මෝරුන් පෝෂණය" ඈසුරු කරගනිමින් ලාබදායක සංචාරක ආකර්ෂණ ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ වී ඈත. US$6,000,000 ක පමණ මුදලක් මෝරුන් දර්ශනය සඳහා බහමාස් හිදී වාර්ශිකව යොදවන අතර සමහර ස්ථානයන්හිදී ජීවමාන කෑරිබියානු ගල්පර මෝරෙකුගේ වටිනාකම US$13,000 සහ US$40,000 අතර ප්‍රමාණයක් වේ ( ජීවමාණ මෝරෙකුගේ එක්වරක දර්ශන වටිනාකම US$50 සහ අජීවී මෝරෙකුගේ දර්ශන වටිනාකම US$60 ක් වේ). මෙම ක්‍රියාව මතභේදයට තුඩුදුන් කරුණක් වනුයේ, ගල්පර මාළුන් ඉවත්කිරීමෙන් දේශීය පරිසර පද්ධතිය හානිවීම සහ මෝරුන්, ආහාර සඳහා මිනිසා ඈසුරු කිරීමෙන් මෝර ආක්‍රමණ වෑඩිවීමේ අවධානමක් ඈතිබව ප්‍රතිපාක්ෂිකයින් කරුණු ගෙනහෑර දෑක්වීම හේතුවෙනි. මෙයට ප්‍රතිවිරුද්ධව යෝජකයින් දරන මතය නම්, මෝරුන් ආරක්ෂාකරමින් ඔවුන් සංරක්ෂණය සඳහා දායක වීමත්, මෝරුන් පිළිබඳව ජනයා දෑනුවත් කිරීමට හෑකිවීමත්ය. මේ දක්වා ඒ අවට ප්‍රදේශයෙහි මෝරුන් පෝෂණය හේතුවෙන් මෝර ආක්‍රමණ අවධානම වෑඩිවී ඈතිබවට සාධක පවතිනුයේ ඉතා අල්ප වශයෙනි. ෆ්ලොරිඩාවට ඔබ්බෙන් වූ මුහුදු තීරයේ මෝරුන් පෝෂණය නීතියෙන් තහනම් කර ඈතත් කෑරිබියානු මුහුදේ අනෙකුත් ස්ථානයන්හි එය තව දුරටත් ක්‍රියාත්මක වේ.
සංරක්ෂණය
කෑරිබියානු ගල්පර මෝරා, ආසන්න තර්ජනයට ලක්වූ විශේෂයක් ලෙස International Union for Conservation of Nature (IUCN) විසින් තක්සේරුකර ඈත. අධික මසුන් ඈල්ලීම හේතුවෙන් බෙලිස් සහ කියුබාව අවට මෝරුන් ගහණය අඩුවී ඈති අතර අනෙකුත් කලාපයන්හිද එය සිදුවෙමින් පවතියි. හිරිගල්පර පරිසර පද්ධතිය කෙළෙසීම සහ විනාශය හේතුවෙන්ද ඔවුන් තර්ජනයට ලක්වී ඈත. ඈමෙරිකා එක්සත් ජනපදය ආශ්‍රිත මුහුදේ මෙම විශේෂයෙහි වාණිජ මසුන් ඈල්ලීම තහනම්කර ඈත. බහමාස් හි සහ බ්‍රසිල් වලට ඔබ්බෙන් ඈති අනෙකුත් සමුද්‍ර ආරක්ෂිත කලාප බොහොමයක ද පරිසර පද්ධතියේ ඔවුන්ගේ වෑදගත්කම හේතුවෙන් රක්ෂිත කර ඈත. කෙසේනමුත් මෙම සංචිතය කිහිපයක නීතිවිරෝධී මසුන් ඈල්ලීම කෙරෙහි බලපැම අඩු අතර බොහෝ කලාපවල මෙම විශේෂයන්හි බොහොමයක් ආරක්ෂිත බවින් තොරය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:Carcharhinidae
කැරල් ඈන් ඒබ්‍රම්ස්
කැරල් ඈන් ඒබ්‍රම්ස් (විවාහයට පෙර කෙල්වින්; සැප්තැම්බර් 23, 1942 – ජූනි 3, 2012) යනු ඇමරිකානු රූපවාහිනී සහ චිත්‍රපට නිෂ්පාදිකාවක්, ලේඛිකාවක් සහ ශාස්ත්‍රඥවරියක් වූවාය. එ්බ්‍රම්ස් සහ ඇයගේ සැමියා, රූපවාහිනී නිෂ්පාදක ජෙරල්ඩ් ඩබ්. ඒබ්‍රම්ස්, චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂක සහ නිෂ්පාදක ජේ. ජේ. ඒබ්‍රම්ස්ගේ, සහ තිර-රචක ට්‍රේසි රොසෙන්ගේ දෙමව්පියන් වෙති.
අමෙන්හොටෙප් I
අමෙන්හොටෙප් I හෙවත් පුරාතන ඊජිප්තු බසින් "jmn-ḥtp" හෝ "yamānuḥātap", අරුත "අමුන් සතුටට පත්කරන" හෙවත් අමෙනෝෆිස් I  නැතහොත් පුරාතන ග්‍රීක බසින් Ἀμένωφις යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ, ඊජිප්තුවේ 18වන රාජවංශයේ දෙවන පාරාවෝවරයායි. ඔහු සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රි.පූ. 1526 සිට 1506 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය සිදුකරන්නට ඇතැයි සැලකේ. ඔහු Iවන අහ්මෝස් රජුගේ සහ අහ්මෝස්-නෙෆටාරි රැජිනගේ පුත්‍රයායි. නමුත් ඔහුට අවම වශයෙන් අහ්මෝස්-අන්ඛ් සහ අහ්මෝස් සැපෙයාර් ඇතුළු වැඩිමහල් සොහොයුරන් දෙදෙනකුවත් සිට ඇති නමුත් ඔවුන් සිහසුනට පත්ව නැත. කෙසේවෙතත්, Iවන අහ්මෝස්ගේ 17වන රාජ්‍යවර්ෂයත් ඔහුගේ මරණයත් අතර වර්ෂ අට තුළ, ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා මියගිය හෙයින් අමෙන්හොටෙප් කිරුළහිමි කුමරු තනතුරට පත් විය. අනතුරුව ඔහු වර්ෂ 21ක් රාජ්‍ය පාලනය සිදුකළේ ය.
ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය පිළිබඳ ලිඛිත වාර්තා අල්ප වුවත්, පවතින සාධක අනුව මූලික අවබෝධයක් ලබා ගත හැක. සිය පියා යුධ ආක්‍රමණ මගින් ගොඩනැගූ රාජධානිය ඔහුට හිමි වූ අතර, නුබියාව සහ නයිල් ඩෙල්ටාවේ බලය ඊජිප්තුව යටතේ පැවතිය ද, නැගෙනහිර මධ්‍යධරණී පෙදෙසේ බලය ඔවුනට හිමිව තිබුණේ නැත. ඉහළ ඊජිප්තුවේ දේවස්ථාන ප්‍රතිනිර්මාණය කළ ඔහු, සිය සොහොන්ගැබ සිය මතකාගාර දේවස්ථානයෙන් වෙන්ව ඉදිකළේ ය. මෙය නව රාජධානියේ රාජකීය අවමංගල්‍ය ස්මාරක ක්ෂේත්‍රයේ විප්ලවයක් ලෙස සැලකෙයි. ඔහුගේ මරණින් පසු, ඔහු ඩේර් එල්-මෙදිනාහි ආරක්ෂකයා ලෙස දේවත්වයෙන් අදහන ලදී.
පවුල
මේ හැර Iවන අමෙන්හොටෙප් සහ සෙසු පවුලේ සාමාජිකයින් අතර පැවති සම්බන්ධය පැහැදිළි නැත. සාමාන්‍යයෙන් IIවන ආහොටෙප් ඔහුගේ බිරිඳක් මෙන්ම සොහොයුරියක වූ බව පැවසෙතත්, වෙනත් න්‍යායන් අනුව ඇය ඔහුගේ මිත්තණිය විය. IIවන ආහොටෙප්ට බිසවට දාව ඔහුට අමනෙම්හාට් නැමැති එක් පුත්‍රයකු සිටි බව සඳහන් වුවද, ඔහු ඉතා කුඩා වියේ දීම මියගොස් ඇත. රජු සහ ආහොටෙප් අතර සම්බන්ධය අපැහැදිළි වුවද, මෙම කරුණ පිළිබඳ බොහෝ විද්වතුන් එකඟ වේ. සිහසුනට උරුමකරුවකු නොවූ හෙයින්, අමෙන්හොටෙප්ගෙන් පසු සිය "සොහොයුරිය" වූ ආහ්මෙස්ගේ සැමියා වූ Iවන තුත්මෝස් සිහසුනට පත්කෙරිණි. කිසිදු ශිලාලේඛනයක ආහ්මෙස්ට "රජුගේ දියණිය" යන විරුදය ලබා දී නොමැති හෙයින්, ඇය Iවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සොහොයුරියක ද යන්න විවාදයට තුඩු දී ඇත.
දින සහ රාජ්‍ය සමයේ දිග
Iවන අමෙන්හොටෙප්ගේ නවවන රාජ්‍ය වර්ෂයේ දී, ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේ තෙවන මාසයේ නවවන දිනයේ සොතිස් තාරකාවේ සූර්ය උදාව සිදු වූ බව නිරීක්ෂණය කොට ඇත. නූතන තාරකා විද්‍යාඥයින් විසින් ගණනය කරන ලදුව, මෙම නිරීක්ෂණය මෙම්පිස් හෝ හීලියොපොලිස් සිට නිරීක්ෂණය කරන ලද්දක් නම් එම දිනය ක්‍රි.පූ. 1537හි දිනයක් බවත්, තීබ්ස් සිට නිරීක්ෂණය කරන ලද්දක් නම්, ක්‍රි.පූ. 1517 ලෙසත් ගැනීමට සිදු වන බව පෙනී යයි. 18වන රාජවංශයේ අගනුවර තීබ්ස් වූ බැවින්, පසුව සඳහන් වර්ෂය බොහෝ දෙනකු විසින් අනුමත කරයි. ඒ අනුව සැලකූ විට, Iවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සිංහාසනාරූඪය ක්‍රි.පූ. 1526දී සිදුවූයේ යැයි පිළිගැනීමට සිදු‍ වේ. නමුත් ක්‍රි.පූ. 1546ද සම්පූර්ණයෙන් නොසලකා හැරිය නොහැක.
මැනතෝගේ විස්තරය අනුව Iවන අමෙන්හොටෙප් ඊජිප්තුව වර්ෂ 20ක් සහ මාස 7ක් හෝ වර්ෂ 21ක් ඊජිප්තුව පාලනය කළ කොට ඇත. Iවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සාක්ෂි සහිත උපරිම දිනය වර්ෂය 10ට අයත් එකකි. අමනෙම්හට් නැමැති මන්ත්‍රකරුවකුගේ සොහොන්ගැබෙහි ඇති ඡේදයක් මගින් මැනතෝගේ ප්‍රකාශය සනාථ කරයි. එම ඡේදයේ සඳහන් වන්නේ ඔහු Iවන අමෙන්හොටෙප් යටතේ වර්ෂ 21ක් සේවය කළ බවකි. මේ අනුව, ඉහළ කාලානුක්‍රමය සැලකූ විට Iවන අමෙන්හොටෙප්ගේ රාජ්‍ය සමය ලෙස ක්‍රි.පූ. 1546 සිට 1526 දක්වා කාලයත්, පහළ කාලානුක්‍රම ක්‍රමවේදය අනුව, ක්‍රි.පූ. 1526 සිට 1506 දක්වා හෝ ක්‍රි.පූ. 1525 සිට 1504 දක්වා කාලයත් ලැබේ. ඇතැම් විද්වතුන්ගේ අදහස් අනුව මෙම වර්ෂ මඳක් එහාමෙහා විය හැක.
විදේශ ප්‍රතිපත්තිය
Iවන අමෙන්හොටෙප්ගේ හොරස් සහ ද්විත්ව ආර්යා නාමයන් වූ පිළිවෙලින්, "භුමි ආක්‍රමණය කරන ගවයා" සහ "විශාල භීතියක් ඇති කරවන" වැනි වදන් මගින් Iවන අමෙන්හොටෙප්ට අවට ජාතීන් යටත් කරගැනීමට අවශ්‍යව තිබූ බව පැහැදිළි වේ. ඔහු නුබියාවට එරෙහිව යුධ ව්‍යාපාර මෙහෙයවූ බව සොහොන්ගැබ් දෙකක සටහන්වල දක්නට ඇත. එබානාගේ පුත් අහ්මෝස් නැමැත්තාගේ සොහොන්ගැබේ සඳහන් වන පරිදි, ඊජිප්තුවේ දේශසීමා නුබියාව තෙක් දකුණට ව්‍යාප්ත කිරීමට අපේක්ෂා කළ අමෙන්හොටෙප් නුබියානු හමුදාවට එරෙහිව ආක්‍රමණයක් දියත් කර ඔවුන්ව පරාජය කළේ ය. අහ්මෝස් පෙන්-නෙඛෙබෙට් නැමැත්තාගේ සොහොන්ගැබේ ස්වයංචරිතාපදානයෙහි කුෂ් වෙත ඔහු දියත් කළ ආක්‍රමණයක් පිළිබඳ සඳහන් වේ. කෙසේනමුත්, මෙය එබානාගේ පුත් අහ්මෝස් විසින් සඳහන් කර ඇති ආක්‍රමණයම විය හැකි බව පිළිගැනේ. අමෙන්හොටෙප් තමන් තෙවන ඇල්ල තරම් ඈතට ඊජිප්තු රාජ්‍යය ව්‍යාප්ත කළ බව පෙන්වීමට සායි දිවයිනේ දෙවොලක් ඉදිකළේ ය.
අහ්මෝස් පෙන්-නෙඛෙබෙට්ගේ සොහොන්ගැබේ ඇති තනි සටහනක, කෙහෙක් දේශයේ ඉයාමු වෙත සිදුකළ ආක්‍රමණයක් පිළිබඳව ද සඳහන් වේ. අවාසනාවට කෙහෙක් දේශයේ පිහිටීම තවමත් හඳුනාගෙන නැත. දිගුකලක් විශ්වාස කෙරුණේ කෙහෙක් යන්න ලිබියානු ගෝත්‍රයක් වූ ‍ක්වෙහෙක් සමග සම්බන්ධයක් ඇති බවයි. මේ අනුව උපකල්පනය කළ හැක්කේ අහ්මෝස්ගේ මරණින් පසු ලිබියානු ආක්‍රමණිකයින් බටහිර නයිල් ඩෙල්ටාව ටවත ප්‍රහාර දියත් කළ බවයි. අවාසනාවට ක්වෙහෙක් ජනයා දක්නට ලැබෙන්නේ ඉතිහාසයේ පසුකාලීනව බැවින් ඔවුන්ගේ මූලාරම්භයන් නොදනී. අමෙන්හොටෙප් ආක්‍රමණ දියත් කළ නුබියාව මෙන්ම බටහිර කාන්තාරය සහ ක්ෂේමභූමිය ද මේ සඳහා යෝජනා වී ඇත.
Iවන අමෙන්හොටෙප් සමයේ සිරියා-පලස්තීන පෙදෙස් වෙත ආක්‍රමණ සිදුකළ බවට වාර්තා නැත. නමුත් ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තික Iවන තුත්මෝස්ගේ සමයේ ලියැවුණු ටොම්බොස් ශිලාව අනුව, තුත්මෝස් ආසියාවේ යුප්‍රටිස් වෙත යුධ ව්‍යාපාර දියත් කළ ද, කිසිවකු ඔහුට එරෙහිව සටන් කොට නැත. මෙම ආක්‍රමණයට පෙර තුත්මෝස් ආසියාව වෙත ආක්‍රමණ සිදු කළ බවට වාර්තා නොමැති හෙයින්, ඔහුට පෙර සිටි පාරාවෝවරයා විසින් සිරියාව මැඬපවත්වන්නට ඇති බව පෙනේ. ඒ අනුව Iවන අමෙන්හොටෙප් විසින් ආසියානු ආක්‍රමණ සිදුකලා විය හැකියි. ලෙවැන්තයට සම්බන්ධ මොහුගේ සමයේ ලියැවුණේ යැයි සිතිය හැකි මූලාශ්‍ර දෙකක සඳහන් තොරතුරු මොහුගේ යුධ ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ ඒවා විය හැකියි. අමෙන්හොටෙප්ගේ වියහැකි යැයි විශ්වාස කෙරෙන සොහොන්ගැබක ක්වෙඩ්මි නැමැති ප්‍රදේශයක් පිළිබඳ සඳහන් ය. මෙම ස්ථානය කනාන්හි හෝ එතෙරජෝර්දානයේ (Transjordan) කිසියම් ස්ථානයක පිහිටන්නට ඇතැයි සිතිය හැක. එසේම අමනෙම්හට්ගේ සොහොන්ගැබේ මිටානි දේශයට එරෙහි ප්‍රකාශ සටහන්ව ඇත. කෙසේනමුත්, මෙම මූලාශ්‍ර යුධ ව්‍යාපාරවලට අදාළ ද යන්නවත්, අමෙන්හොටෙප්ගේ සමයට අයත් ද යන්නවත් නිශ්චිත නැත. එසේම අමෙන්හොටෙප්ගේ සොහොන්ගැබේ පිහිටීම නිශ්චිතව හඳුනාගෙන නැති අතර, මිටානියට පහරදුන් රජවරුන් කිහිපදෙනකුගේම රාජ්‍ය සමයයන් තුළ අමනෙම්හට් ජීවත්වන්නට ඇතැයි සැලකේ. සිරියානු ආක්‍රමණ පිළිබඳ නිගමනයකට එළැඹීමට තරම්, අමෙන්හොටෙප්ගේ සමයේ මූලාශ්‍ර ප්‍රමාණවත් නොවේ.
සංස්කෘතික සහ ශාස්ත්‍රීය සංවර්ධනයන්
අමෙන්හොටෙප්ගේ ප්‍රතිමා විශාල සංඛ්‍යාවක් හමු වී තිබුණ ද, ඉන් බොහෝමයක් රැම්සෙස් යුගයට අයත් ඒවායි. ඉන් වැඩි ප්‍රමාණයක් මරණින් පසු, ඔහුව ඇදහීම පිණිස නිර්මාණය වූ ඒවායි. මේ හේතුවෙන් ඔහුගේ සමයේ කලාව පිළිබඳ අධ්‍යයනය අපහසු ය. ඔහුගේ රාජ්‍ය සමයට අයත් ප්‍රතිමා ස්වල්පය අනුව පෙනීයන්නේ අමෙන්හොටෙප් මධ්‍ය රාජධානි යුගයේ ශෛලීය අනුකරණය කොට ඇති බවයි. මුල්කාලීන 18වන රාජවංශයේ කලා සම්ප්‍රදාය මුල්කාලීන මධ්‍ය රාජධානි කලා සම්ප්‍රදායට සමානත්වයක් දක්වයි. Iවන අමෙන්හොටෙප් විසින් ඉදිකළ සිය ප්‍රතිමා පැහැදිළිවම IIවන මෙන්ටුහොටෙප් සහ Iවන සෙනුස්රෙට්ගේ ප්‍රතිමා අනුකරණය කොට තැනූ ඒවා බව පෙනේ. මෙම ප්‍රතිමා දෙක අතිශයින් සමාන නිසා නූතන ඊජිප්තුවේදීනට ද මෙම ප්‍රතිමා වෙන්කර හඳුනා ගැනීමේ දී ගැටලුවලට මුහුණ පෑමට සිදු විය.
ඩේර් එල්-මෙදිනාහි කර්මාන්තකරුවන්ගේ ගම්මානය ඉදිකිරීමට පියවර ගත්තේ ද Iවන අමෙන්හොටෙප් විසිනි. මෙම කර්මාන්තකරුවන් විසින් පරම්පරා ගණනාවක් පුරා තීබානු සුසානභූමියේ නව රාජධානි රජවරුන්ගේ සහ වංශවතුන්ගේ සොහොන්ගැබ්වල නිර්මාණ කටයුතු සිදුකරන ලදී. එහි හමුවන පැරණිතම නාමය Iවන තුත්මෝස්ගේ නමුත්, අමෙන්හෙටෙප් සහ ඔහුගේ මව එහි දෙවිවරුන් ලෙස සලකා ඇදහීම තුළින් අමෙන්හොටෙප් මෙය ඉදිකළ බව පැහැදිළි වේ.
අමෙන්හොටෙප්ගේ සමයේ ශාස්ත්‍රීය අංශයන්ගේ ද සංවර්ධනයක් සිදු විය. නව රාජධානියේ භාවිත වූ වැචගත් අවමංගල ලේඛනයක් වන ඊජිප්තු මළවුන්ගේ පුස්තකය එහි අවසාන ස්වරූපය තෙක් සංවර්ධනය වූයේ අමෙන්හොටෙප් සමයේ යැයි සැලකේ. එය එම ස්වරූපයෙන් පළමුව හමුවන්නේ ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තික Iවන තුත්මෝස්ගේ සොහොන්ගැබේ වීම එයට හේතුවයි. පුරාතන ඊජිප්තු වෛද්‍යකර්මය පිළිබඳ ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර ග්‍රන්ථය වන එබර්ස් පැපිරසය ද මෙම කාලයේ ලියැවුණු එකක් (මෙම ලේඛනයේ පසුපස තිබී මුල්කාලීන නව රාජධානි යුගයේ සිදු වූ සොතිස්හි සූර්ය උදාව පිළිබඳ සඳහන් ය) බව පෙනේ.
මීට අමතරව Iවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සමයේ මුල්ම දිය ඔරලෝසුව නිර්මාණය වූ බව පෙනේ. අමෙන්හොටෙප්ගේ මාලිග නක්ෂත්‍රකරුවකු වූ අමනෙම්හෙබ් මෙම නිර්මාණය සඳහා ගෞරවය ලබාගත් බව ඔහුගේ සොහොන්ගැබෙහි සඳහන් ය. නමුත් මෙහි යන්ත්‍රණය සඳහන් පැරණිතම සටහන IIIවන අමෙන්හොටෙප් රජ සමයට අයත් ය. මෙම නිර්මාණය කාලය මැනීමට බෙහෙවින් උපකාරී විය. එයට හේතුව ඊජිප්තු පැය නිශ්චිත එකක් නොවීමයි. එය සාමාන්‍යයෙන් රැයකින් 1/12ක් ලෙස මනින ලදී. ග්‍රීෂ්ම ඍතුවෙහි රාත්‍රිය කෙටි වන විට, දිය ඔරලෝසු කෙටි පැයවලට ගැළපෙන පරිදි සකස් කළ හැකි විය.
ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති
අමෙන්හොටෙප් විසින් ඉහළ ඊජිප්තුවේ දේවස්ථාන බිම්වල ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති රැසක් ක්‍රියාත්මක කළ නමුත්, පසුකාලීන රජවරුන් විසින් ඒවා විනාශ කිරීම සහ කොටස් ඉවත් කිරීම සිදුකොට තිබේ. ලිඛිත මූලාශ්‍ර අනුව, ඔහු යටතේ ඉනෙනි නැමැති ගෘහනිර්මාණ ශිල්පියා විසින් කාර්නැක් දෙවොල විශාල කොට තනවා තිබේ. ඉනෙනිගේ සොහොන්ගැබේ චරිතාපදානය තුළ ඔහු විසින් කාර්නැක්හි දකුණුපස රියන් 20ක හුනුගල් දොරටුවක් ඉදිකළ බව සඳහන් ය. මීට අමතරව ඔහු විසින් අමුන් දේවස්ථානයේ පූජනීය බාක් දෙවොලක් ඉදිකර ඇති අතර IIIවන සෙනුස්රට්ගේ ශ්වේත දෙවොලෙහි ඇලබැස්ටර් අනුරුවක් ඉදිකොට ඇත. වර්තමානයෙහි මෙම ව්‍යූහ කාර්නැක්හි නැවත ඉදිකිරීම සඳහා IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ තෙවන අටලුවෙහි කොටස් භාවිත කර ඇත. අමෙන්හොටෙප් සිය සෙඩ් උත්සවය වෙනුවෙන් කාර්නැක්හි ගොඩනැගිලි ඉදිකළේ ය. මෙම මංගල්‍යය පාරාවෝ බලයට පත්ව වර්ෂ 30කට පසුව පවත්වන්නකි. නමුත් එය භාවිතයට ගැනීමට පෙර ඔහු මියගොස් ඇත. නුබියාවේ සායිහි දේවස්ථානයක් ඉදිකළ ඔහු, ඉහළ ඊජිප්තුවේ එලිෆන්ටයින්, කොම් ඔම්බෝ, ඇබයිඩොස්හි දෙවස්ථාන අංග සහ නෙඛ්බෙට් දෙවොල ඉදිකළේ ය. අමෙන්හොටෙප් සිය පියා මෙන් පහළ ඊජිප්තුවේ වැදගත් ස්ථාන කිසිවක් ඉදිකළේ නැත.
මතකාගාර සංකීර්ණය
අමෙන්හොටෙප්ගේ නියම සොහොන්ගැබේ නිශ්චිත පිහිටීම තවමත් සොයාගෙන නැත. IXවන රැම්සෙස් රජ සමයේ තීබානු සුසානභූමියේ වූ රාජකීය සොහොන්ගැබ්වල ආරක්ෂාව පිළිබඳ වූ විස්තරයක, එකල එම සොහොන්ගැබ ඒ අයුරින්ම පැවති බව දක්වා ඇතත්, එහි නිශ්චිත පිහිටුම සඳහන් කොට නොමැත. Iවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සොහොන්ගැබ ලෙස ස්ථාන‍ දෙකක් යෝජනා වී ඇත. ඉන් එකක්, රජුන්ගේ නිම්නයේ ඉහළ පිහිටි KV39 සොහොන්ගැබයි. අනෙක ඩ්‍රා' අබු එල්-නගා'හි පිහිටි ANB සොහොන්ගැබයි. KV 39හි කැනීම් අනුව යෝජනා වී ඇත්තේ එම ස්ථානය භාවිත කරන්නට ඇත්තේ ඩේර් එල්-බහ්රි කුටියේ තැන්පත් කිරීමට පෙර රජුගේ මමිය ගබඩා කර තැබීම සඳහා බවයි. කෙසේනමුත්, ANB සොහොන්ගැබ ඔහුගේ සොහොන්ගැබ වීමට බොහෝදුරට ඉඩ ඇත. එයට හේතුව එහි එහි තිබී ඔහුගේ නම සහ ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන් කිහිප දෙනකුගේ නම් සටහන් කළ භාණ්ඩ හමුවීමයි.
භූමදානය
ඇතැම්විට 20වන හෝ 21වන රාජවංශ සමයේ අමෙන්හොටෙප්ගේ මුල් සොහොන්ගැබ කොල්ලකෑමට ලක් වූ හෙයින් හෝ අනාරක්ෂිත බව පෙනුණු හෙයින්, එය හිස් කොට ඔහුගේ දේහය ආරක්ෂිතව වෙනත් ස්ථානයකට (කිහිප වරක්ම) රැගෙන ගොස් ඇති බව පෙනේ. ඔහුගේ මමිය ඩේර් එල්-බහ්රි රහස් කුටියක නව රාජධානියේ රජවරුන්ගේ සහ වංශවතුන්ගේ මමී අතර තිබී හමු විය. මෙය හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානයට ඉහළින් වූ ස්ථානයක තිබී හමුවූවකි. වර්තමානයේ මේ මමිය කයිරෝහි ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත. 21වන රාජවංශ සමයේ දී ඔහුගේ මමිය කොල්ලකා නැත. මමිය රැගෙන ආ පූජකයින් ඔහුගේ මීනී පෙට්ටියට අත තබා නැත. එහි වූ විශිෂ්ට මුහුණු වැස්ම හේතුවෙන්, නූතන ඊජිප්තුවේදීන් විසින් ලිහා බලා අධ්‍යයනය නොකළ එකම රාජකීය මමිය ලෙස අමෙන්හොටෙප්ගේ මමිය සැලකෙයි.
අනුප්‍රාප්තිය
දැනට හඳුනාගෙන ඇති පරිදි Iවන අමෙන්හො‍ටෙප්ට සිටියේ එක් දරුවෙකි. එම පුත්‍රයා ළමාවියේ දී ම මියගියේ ය. (ඇතැම් මූලාශ්‍රවල ඔහුට දරුවන් නොවූ බව සඳහන් වේ) Iවන අමෙන්හොටෙප්ගෙන් පසු සිහසුනට පත් වූ Iවන තුත්මෝස් ජ්‍යෙෂ්ඨ යුධ නිලධාරියකු බව පෙනේ. නමුත් මේ දෙදෙනා අතර රුධිර සම්බන්ධයක් පැවතියේ ද යන්න පැහැදිළි නැත. Iවන තුත්මෝස් යනු අමෙන්හොටෙප්ගේ වැඩිමහල් සොයුරා වූ අහ්මෝස් සිපෙයාරිගේ පුත්‍රයකු බවට මතයක් ද පවතී. ඇතැම්විට අමෙන්හොටෙප් සිය මරණයට පෙර Iවන තුත්මෝස් සහ-පාලකයකු ලෙස පත්කරන්නට ඇත. කාර්නැක්හි තෙවන අටලුවේ දිව්‍යමය යාත්‍රාවක් මත අමෙන්හොටෙප්ට පසුපසින් Iවන තුත්මෝස්ගේ නාමය යොදා තිබීමෙන් මේ බව පෙනේ. කෙසේනමුත්, බොහෝ විද්වතුන් පිළිගන්නේ තුත්මෝස් ඔහු සමග සිටිනු නිරූපිත එකම සාක්ෂිය එය බවයි. එක්තරා පාඨයක් මගින් අමෙන්හොටෙප් සිය බිළිඳු පුතු සහ-පාලක වශයෙන් පත්කළ බවත්, නමුත් ඔහු රජුට කලින් මියගිය බවටත් අදහසක් ලැබෙන බවට පැවසේ. කෙසේනමුත්, මෙම හවුල් පාලනය පිළිබඳ විද්වතුන්ගේ අදහස වන්නේ මේ සඳහා සාක්ෂි ප්‍රමාණවත් නොවන බවයි.
දායාදය: අවමංගල්‍ය වන්දනාව
මරණින් පසු අමෙන්හොටෙප්ට දේවත්වය ආරෝපණය කෙරුණු අතර, ඔහු විසින් ආරම්භ කළ ඩේර් එල්-මෙදිනා ගම්මානයේ ආරක්ෂක දේවතාවා ලෙස ඔහු සැලකිණි. ඔහුට වඩා අවම වශයෙන් වසරක්වත් වැඩියෙන් ජීවත් වූ ඔහුගේ මවට ද මරණින් පසුව දේවත්වය ආරෝපණය කෙරිණි. පෙර සඳහන් කළ පරිදි, අමෙන්හොටෙප්ගේ බොහෝ ප්‍රතිමා නිර්මාණය වන්නේ පසුකාලීනව ඔහුව වන්දනා කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙසයි. වන්දනාමාන කිරීමේ දී, ඔහුට දිව්‍යමය ස්වරූප තුනක් ඇති බව පිළිගැනිණි. එනම්: "නගරයේ අමෙන්හොටෙප්," "අමුන්ගේ ප්‍රිය අමෙන්හොටෙප්," සහ "අංගණයේ අමෙන්හොටෙප්" යන්නයි. එසේම ඔහුව දිවැස් කීමට අධිපති දෙවියන් ලෙස නම්කෙරිණි. ඔහුගෙන් අසන ලද ප්‍රශ්න කිහිපයක් ඩේර් එල්-මෙදිනාවලින් හමු වූ ඔස්ට්‍රාකාවල සඳහන්ව ඇත. ඔහු වෙනුවෙන් වසර පුරා උත්සව ගණනාවක් පැවැත්විණි. පළමු මාසයේ දී, සුසනභූමි කම්කරුවන්ගෙන් අමෙන්හොටෙප් රුවට ගෞරවයක් ලෙස උත්සවයක් පැවැත්විණි. මෙහි දී ඔහුගේ ප්‍රතිමාව ඩේර් එල්-මෙදිනා වෙත ගෙන යන ලදී. සිව්වන මාසයේ තිස්වන දා තවත් උත්සවයක් පැවිත අතර, හත්වන මාසයේ තවත් දෙකක් පැවැත්විණි. පළමුවැන්න වූ "අමෙන්හොටෙප් වෙනුවෙන් අවමංගල සයනය පැතිරවීම" මගින් ඔහුගේ මරණය සිදු වූ දිනය සිහි කෙරිණි. මාස අවසානයේ දින හතරක් පුරාවට පැවැත්වුණු දෙවන උත්සවය, "නගරයේ අධිපති අමෙන්හොටෙප් රජුගේ මහා උත්සවය" නම් විය. ඊජිප්තු ඉතිහාසය තුළ පසුකාලීනව, මෙම උත්සවය හේතුවෙන් හත්වන මාසය "ෆාමෙනොත්" ලෙස නම්කරන ලදී. නවවන මාසයේ 27වන දිනයේ තවත් උත්සවයක් පැවැත්විණි. අවසාන උත්සවය එකොළොස්වන මාසයේ එකොළොස්වන සහ දහතුන්වන දිනයන් අතර දින කිහිපයක් පුරාවට පැවැත්විණි. මෙමගින් අමෙන්හොටෙප් සිහසුනට පත් වූ දිනය අනුස්මරණය කෙරිණි.
අමෙන්හොටෙප් වෙනුවෙන් පුදකළ චාරිත්‍ර පිළිබඳ සඳහන් ලේඛන හමුවීමත් සමග අමෙන්හොටෙප්ගේ අවමංගල වන්දනාව පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු හෙළි විය‍. IIවන රැම්සෙස් රජ සමයට අයත්, පැපිරස් ලේඛන තුනක පූජකයන් විසින් අනුගමනය කළ වන්දනා ක්‍රම, තෝරාගත් චාරිත්‍ර සහ මන්ත්‍ර කාර්නැක් සහ මෙඩිනෙට් හබු දේවස්ථානවල කැටයම් කිරීම වැනි තොරතුරු සඳහන් ය. මෙම චාරිත්‍ර රාශියක් මගින්, ප්‍රතිමාවට දිනපතා වයින් වැනි පූජා පවත්වා ඇති අතර විශේෂ සූත්‍රයක් ගායනා කොට දිනය අවසානයේ දෙවොල පවිත්‍ර කොට මුද්‍රා තබන ලදී. සෙසු චාරිත්‍ර මගින් වසර පුරා විවිධ උත්සව පවත්වන අයුරු පිළිබඳ අවධානය යොමු කෙරේ. මෙම අවස්ථාවල දී, අමෙන්හොටෙප්ගේ ප්‍රතිමාව හෝ පූජකයා මගින් බොහෝ විට අමුන් වන්දනාව සිහිපත් කෙරිණි.
අෂ්ටසම්භු ශිව දේවාල
අස්ටසම්භු ශිව දේවාල යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සා ප්‍රාන්තයේ අගනගරය වන භුබනේස්වර්හි පිහිටි ශිව දෙවියන් උදෙසා කැපකළ හින්දු දේවාල 8කින් යුත් සංකීර්ණයකි.
දේවාලය
උත්තරේස්වර ශිව දේවාලයේ සීමාවේ සමාන ප්‍රමාණයෙන් සහ මිනුම්වලින් යුත් මෙම දේවාල අට දක්නට ලැබේ. මෙය ප්‍රාදේශීය ජනයා විසින් අෂ්ටසම්භු ලෙස හඳුන්වයි. අෂ්ට යනු අට වන අතර, "සම්භු" යන්න ශිව දෙවියන් සඳහා යෙදෙන අන්වර්ථ නාමයකි. මින් පහක් එකම පේළියට පිහිටා ඇති අතර, ඒවා "පංචු පාණ්ඩව" යනුවෙන් ද හැඳින්වේ. මෙම දේවාලය පවතින්නේ පෞද්ගලික හිමිකාරීත්වයක් යටතේ වන අතර, එය පවත්වාගෙන යන්නේ රත්නකාර ගර්ගාබාටු පවුල විසිනි. බාදා බෙදීම වැනි වාස්තු විද්‍යා ලක්ෂණ සහ පභාග බොරදම් අනුව මෙම දෙවොල ක්‍රි.ව. 10වන සියවස අවට නිර්මාණය වූ‍ බැව් පෙනේ. ගල්වලින් තැනූ මෙම ගොඩනැගිල්ල රේඛා දොවොල් ආකාරයෙන් යුක්ත ය. මෙම දේවාලයේ නැගෙනහිරින් ගෝදාවරී ජලාශය ද, බටහිරින් උත්තරේස්වර ශිව දේවාල ප්‍රාකාරයත් සහ දකුණින් ප්‍රාකාරයට පිටතින් බින්දුසාගර් ජලාශයෙනුත් මායිම් වේ. මෙම දේවාලයේ නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටි ආශ්‍රමයක් ඇත.
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මෙම දේවාලයේ චත්‍රරස්‍රාකාර විමානම් අංගයක් ඇති අතර මීටර 2.45ක ප්‍රමාණයෙන් යුත් එහි මීටර 0.53ක ඉදිරි ද්වාර මණ්ඩපයක් ද ඇත. මෙහි පංචරථ අංගයෙහි වූ විශේෂ ලක්ෂණයක් ලෙස මධ්‍ය රාහ අංගයකුත්, රාහ අංගයේ දෙපස වූ 'අනුරථ සහ කණික පාග යුගළත් සැලකේ. උච්චත්වය සැලකූ විට, රේඛා ශෛලියෙන් යුත් විමානය පභාගයේ සිට කලස තෙක් මීටර 5.72ක උසකින් යුක්ත ය. දේවාලයේ පහළ සිට ඉහළට බාදා, ගණ්ඩි සහ මස්තක යන අංග පිහිටයි. මෙම දේවාලයේ බෙදීම් තුනකින් යුතු ත්‍රියංග බාදා අංගයක් පිහිටි අතර එය මීටර 1.72ක් පමණ වේ. පභාග කො‍ටසෙහි පහළ මීටර 0.47ක ප්‍රමාණයේ ඛුර, කුම්හ, පට, බසන්ත යන පාදම් බොරදම් තීරු හතරක් ඇත. මෙහි ජංඝ කොටස මීටර 0.90ක් උසැති අතර, බරණ්ඩ කොටස මීටර 0.35ක ඝනකමින් යුත් අතර, එහි ද බොරදම් තුනක් පවතියි. මීටර 3.00ක් උසැති ගණ්ඩි කොටස කිසිදු මෝස්තර අංගයකින් තොර ය. මීටර 1.00ක් උසැති මෙහි මස්තකය බේකි, ආම්ලක, ඛාපූරි සහ කලස යන අංගවලින් විසිතුරු කොට ඇත.
ජංඝ කොටසේ රාහ පාග අංගයන්හි දක්නට ලැබෙන පාර්ශ්වදේවතා අවකාශ උතුරු, බටහිර සහ දකුණ යන දිශා තුනෙහි දක්නට ලැබේ. මේවා මීටර 0.50 x මීටර 0.32 ප්‍රමාණයෙන් සහ මීටර 0.20ක ගැඹුරකින් යුක්ත වේ. දකුණු අවකාශය හැර සෙසු අවකාශ දෙක හිස්ව පවතියි. මෙම අවකාශඛාඛරා ශෛලියේ තාලගර්භික සහ ඌර්ධගර්භික අංගවලින් විසිතුරු කොට ඇත. දකුණු අවකාශය තුළ අත් සතරක් සහිත ගනේෂ ප්‍රතිමාවක් ‍දක්නට ලැබේ. ගනේෂ පහළ වමතෙන් පරසුවක් ද, වරද මුද්‍රාවෙන් යුත් පහළ දකුණතින් නව ගුණ වැලක් ද දරා සිටියි. මෙම ප්‍රතිමාවේ ඉහළ අත් කැඩී ගොසිනි. මෙම දේවතා රුව වටා පරිවාර පියාඹන විද්‍යාධර රූ දෙකක් දැකගත හැක. මෙම විද්‍යාධරයෝ මල් මාලා දරා සිටිති. මෙම දේවාලය නිර්මාණය කොට ඇත්තේ වයිරම් සහිත අළු වැලිගලිනි. වියළි පෙදරේරු තාක්ෂණය භාවිතා කකොට නිමැවූ මෙය කාලිංග සම්ප්‍රදායයෙන් යුක්ත ය.
මෝස්තර අංග
උළුවහු කණු මීටර 1.20ක උසකින් සහ මීටර 0.84ක පළලින් යුත් සිරස් තීරු තුනකින් විසිතුරු කොට ඇත. උළුවහු කණුවල පාදමේ දෙපස දේවාපාල අවකාශ ඇති අතර, ඒවා උසින් මීටර 0.28ක් සහ පළලින් මීටර 0.12ක් වේ. මේවායේ ත්‍රිශූල අතින් ගත් ශෛවීය ද්වාරපාල රූ දැකගත හැක. ලලාටබිම්බයෙහි වමතෙහි නෙළුම් මලක් සහ දකුණත වරද මුද්‍රාවෙන් යුත් ගජලක්ෂ්මී කැටයමක් දැකගත හැක. උළුවස්සට ඉහළින් වූ ස්තරය සම්ප්‍රදායික නවග්‍රහ කැටයම්වලින් අලංකාර කොට ඇත.
ස්හාංග්යා ජාතික භූ උද්‍යානය
ගන්සු ස්හාංග්යා ජාතික භූ උද්‍යානය, පිහිටා තිබෙන්නේ චීනයේ ස්හාංග්යා නම් දිස්ත්‍රික්ක මට්ටමේ නගරයේ සුනන් සහ ලින්සෙ ප්‍රාන්ත අතරය. මෙය වර්ග කිලෝමීටර 322ක භූමිප්‍රමාණයක් පුරා පැතිර පවතී. මෙම භූමි භාගය 2012 අප්‍රේල් 23 දින අර්ධ-ජාතික භූ උද්‍යානයක් බවට පත් විය. (ප්‍රාදේශිය නාමය: ගන්සු ස්හාංග්යා ඩැන්සියා ජාතික භූ උද්‍යානය). මෙම භූ උද්‍යානය වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධව ඇත්තේ එහි ඇති වර්ණවත් පාෂාණ පිහිටීම නිසාය. චීන මාධ්‍ය පවසන අන්දමට මෙම භූමිය චීනයේ සුන්දරම භූමි භාග වලින් එකක් සේ සැලකේ.
පිහිටීම
මෙම උද්‍යානය පිහිටා තිබෙන්නේ ලින්සෙ සහ සුනන් යන ප්‍රාන්ත 2ට අතරමැදි වූ ක්යිලියන් කඳු (祁连山) පන්තියේ උප කන්දක් අසලය.
ඩැන්ක්සියා
ඩැන්ක්සියා භූ රූපාකාරයක් යනු ගිනිකොණ, නිරිතදිග, සහ වයඹදිග චීනයේ හමු වන විවිධාකාර භූ දර්ශනයි. මේවා බොහෝ විට පටු ප්‍රපාත වලින් සමන්විත රතු පැහැති භූ තට්ටු ලෙසින් දර්ශනය වේ.
භූ දර්ශනය
ස්හාංග්යා ඩැන්ක්සියා එහි ඇති සුමට, තියුණු, මීටර සිය ගනනක් උස, අසාමාන්‍ය වර්ණවත් පාෂාණ හේතුවෙන් වඩාත් ජනප්‍රිය වී තිබේ. මේවා වසර මිලියන 24ක පමන කාලයක පටන් තැන්පත් වූ වැලිගල් සහ අනෙකුත් ඛණිජ වල ප්‍රතිපලයකි. තට්ටු කේක් එකකට සමාන ප්‍රතිරූපයක් නිරූපණය කරන මෙම පාෂාණ හිමාලයා කදු නිර්මාණය සඳහා දායක වූ භූ චලන තැටි වල ක්‍රියාකාරීත්ව සමග සහසම්බන්දකමක් පෙන්නුම් කරයි. සුලඟ, වැස්ස, සහ කාලය පාෂාණ වල අසාමාන්‍ය හැඩ නිර්මාණයට දායක වී ඇත.
මාධ්‍ය සහ සංචාරක ක්ෂේත්‍රය
2005දී ප්‍රසිද්ධ මාධ්‍ය ආයතන 34කින් සමන්විත කමිටුවක් මගින් ස්හාංග්යා ඩැන්ක්සියා චීනයේ ඇති සුන්දරම භූ දර්ශන වලින් එකක් ලෙස නම් කෙරෙනු ලැබූහ. 2009දී, චයිනා නැෂනල් ජියෝග්‍රැෆි සඟරාව මගින් චීනයේ ඇති සුන්දරම භූ දර්ශන 6න් එකක් ලෙස ස්හාංග්යා ඩැන්ක්සියා නම් කරනු ලැබිණ. මෙම ප්‍රදේශය ස්හාංග්යා නගරයට සංචාරක ආකර්ශනය කරන මූලාශ්‍රය බවට පත්ව ඇත. සංචාරකයන්ගේ පහසුව තකා ඇතුල්වීමේ මාර්ග සහ ඇවිදුම් පථ දාමයක් මෙහි ඉදි කර ඇත. 2014දී යුවාන් මිලියන 100ක් මෙම ප්‍රදේශයේ පහසුකම් ඉහල නැංවීම සඳහා ආයෝජනය කරන ලදි.
පාෂාණ සැකැස්ම
ස්හාංග්යා ඩැන්ක්සියා නිර්මාණය වීමට මූලිකම ප්‍රභවය ලෙස සැලකෙන්නේ රතු වැලිගල් වල ඛාදනයයි. මෙම රතු වැලිගල් ඛාදනය වී හුදෙකලා ශිඛර සහ අධික බෑවුම් සහිත ස්ථරීභවනය වූ උද්ගත නිර්මාණය කර තිබේ. මෙහි විශේෂ භූ විද්‍යාත්මක සැකැස්ම හා ඊට සමගාමී දිගුකාලීන කාන්තාර තත්වය, රාත්‍රී කාලයේ ඇති වන අධික සීත තත්වය නිසා පාෂාණ වල පතුරු ගැලවීම, වැස්ස සහ සුලගින් ඇති වූ ඛාදන හේතුවෙන් මෙම වර්තමාන තත්වයට මෙම පාෂාණ පත්ව ඇත.
මිෂෙල් දිල්හාරා
මිෂෙල් දිල්හාරා (උපත 1996 මැයි 1) නිළිය, කතුවරයා, සමාජ ක්‍රියාකාරිනිය, ගායිකාව, ජාත්‍යන්තර කරාතේ රන් පදක්කම්ලාභී සහ ආසියානු ඉන්ස්පිරේෂන් සහ ජාතික යෞවන අයිකන සම්මානය 2019 දිනා ගත්තාය.
පුද්ගලික ජීවිතය
පාසල් අවධියේදී, වයස අවුරුදු 11 දී දිල්හාරා සෙන්සෙයි රොහාන් පී. උදයකුමාර යටතේ සටන් කලාව සහ කරාතේ-දෝ-ෂිටෝකායි පුහුණුවීම් ආරම්භ කළේය.මේ අතර ඇය දේශීය හා ජාත්‍යන්තර කරාටේ ශූරතා කිහිපයකට සහභාගී වී පදක්කම් කිහිපයක් දිනා ගත්තාය. 2010 දී ඇය 2 වන ජාත්‍යන්තර ගොජෝ රයි කරාතේ විවෘත ශූරතාවලියේ රන් පදක්කම දිනා ගත්තාය.
දිල්හාර මේ වන විට තොරතුරු තාක්ෂණයේ බාහිර උපාධියක් සහ මනෝ විද්‍යාව පිළිබඳ උසස් ජාතික ඩිප්ලෝමාව හදාරමින් සිටී.
රංගන වෘත්තිය
උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය නිම කිරීමෙන් පසු ප්‍රවීණ කලාකාරිණී අනෝජා වීරසිංහ යටතේ ප්‍රථම වරට රංගනය හැදෑරීම සිදු කල අතර පසුව දමයන්ති ෆොන්සේකා මහත්මිය යටතේ මෙන්ම ඉන්දීය ජාතික චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂ වරයෙකු වන උජ්වාල් සිංහා යටතේද සිය රංගන කෞශල්‍යය වැඩිදියුණු කර ගැනීමට කටයුතු කර ඇත.
රූපවාහිනිය
2016 දී දිල්හාරා ප්‍රථම වරට ටෙලිනාට්‍යයක පෙනී සිටියේ සාරංග මෙන්ඩිස් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද දෙදුන්නයි ආදරේ නැමැති නාට්‍යයෙනි.ඉන්පසු ඇය නාලන් මෙන්ඩිස් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ජනප්‍රිය රූපවාහිනී කතා මාලාවක් වන සල්සපුනා හි රඟපෑ අතර සිරස රූපවාහිනියේ විකාශය වූ අතර එය රංගන දිවියේ කැපී පෙනෙන වෙනසක් ඇති කළේය.
චිත්‍රපටය
දිල්හාරා සිය සිනමා දිවියට පිවිසියේ 2018 ක්‍රීඩා චිත්‍රපටය වන උඩුමබරා සහායක චරිතයක් ලෙසය.
කර්තෘ වැඩ
"වසර හතරක් තුල සිදුකල පරීක්සෂණයන් වල ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් නිකුත් කරන ලද පර්‍යේශනාත්මක කෘතියකි. සමාජයේ හුදකලාව වෙසෙන පිරිස වෙනුවෙන් ඔවුන්ගේ අදිසි භාවය මතුකර පෙන්වීමට හා ඔව්න් නැවත සමාජය හා මුසු කරලීම පිළිඹඳ මූලිකව සවිස්තරාත්මක කෘතියකි."
ලෝක තරුණ සමුළුව
2019 නොවැම්බරයේ ඇය ඉන්දියාවේ නවදිල්ලි නුවර පැවති ලෝක තරුණ සමුළුවට සත්කාරකත්වය ලබා දුන්නාය.
සම්මාන
දිල්හාර ජාත්‍යන්තර හා දේශීය සම්මාන උළෙලවලදී සම්මාන කිහිපයක් දිනා ඇත. දකුණු ආසියානු තරුණ සමුළුව සහ ලෝක තරුණ සමුළුව. ඇයට මැලේසියාවේ තරුණ හා ක්‍රීඩා රජයේ අමාත්‍ය සයිඩ් සද්දික් මහතාගෙන් සම්මානයක් ද හිමි විය.
රයිගම් ටෙලීස්
රයිගම් ටෙලීස් වඩාත් ජනප්‍රිය නිළිය සම්මානය | වඩාත්ම ජනප්‍රිය නිළිය ||
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:1973 උපත් ප්‍රවර්ගය:රංගන ශිල්පීන්
සම්මුඛ සාකච්ඡා
__INDEX__ __NEWSECTIONLINK__
තිස්ස කරල්ලියද්ද
තිස්ස කරල්ලියද්ද (ඉංග්‍රීසි: Tissa Karalliyadde) ගරු හිටපු අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී, හිටපු ළමා සංවර්ධන හා කාන්තා කටයුතු අමාත්‍යතුමා.
ජීවන සටහන්
මෙතුමා කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
තිස්ස කරල්ලියද්දගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුව
කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු දේශපාලනඥයින්
ප්‍රවර්ගය:1952 උපත් ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන් ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
අයිරින් සුළි කුණාටුව (2005)
'' අයිරින් සුළි කුණාටුව 2005 අත්ලාන්තික් සුළු කුණාටු සමයේ දිගු කලක් කේප් වර්ඩ් හි පැවති සුළි කුණාටුවකි. කුණාටුව අගෝස්තු 4 වන දින කේප් වර්ඩ් ආසන්නයේ සෑදී අත්ලාන්තික් හරහා ගමන් කර එය තවත් නිවර්තන කලාපයක් වූ අග්නිදිග නිව්ෆවුන්ඩ්ලන්තයට පෙර බර්මියුඩා වලින් උතුරු දෙසට හැරවෙනවා. අයිරින් 2005 වසරේ නිවර්තන පද්ධතියක වැඩිම කාලයක් පැවති කුණාටුව ලෙස දින 14 ක් තිස්සේ දිගටම පැවතුණා. එය වාර්තාගත කාලය තුල පැවති 9 වන කුණාටුව සහ 4 වන සුළි කුණාටුව විය.
අයිරින් කුණාටුව එය දෝලනය වන ශක්තිය අනුව එහි අමාරුතාව පිළිබඳව අනාවැකි පල කළා. පසුව අගෝස්තු 10 දින විසිරී යාමට පෙර අයිරින් උච්ච අවස්ථාවකට එනවා ප්‍රභේද දෙකකින්. අගෝස්තු 16 දින විශාල නිවර්තන පද්ධතියේ තීව්රවතාවය අඩු වීමට පෙර සහ අගෝස්තු 18 වන දින. නමුත් ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයට බයක් තිබුණා අවිනිශ්චිතව කුණාටුව ගොඩබිමට සේන්දු වෙයි කියලා. නමුත් එය ගොඩබිමට සේන්දු නොවූ නිසා වාර්තාගත අලාභ හානි සිදු නොවිණි. කෙසේ වුවද එය අඩි 8(මීටර් 2.4) ක් තරම් විශාල විය. තවද එක් මාරක විපතකද සමඟින් නිව් යෝර්ක් හි දිගු වැලියේ දිය රැළි ශක්තිමත් විය.
කාලගුණික ඉතිහාසය
ශක්තිමත් නිවර්තන තරංග සීතල මුහුදු මට්ටමේ උෂ්ණත්වය නිසා අප්‍රිකාවේ බටහිර වෙරළ තීරයෙන් ඉවතට ගමන් කරන්නට විය. සංවහන ධාරා වැඩිවීමත් සමඟ එය කේප් වර්ඩ් හි බටහිර දෙසට චලනය වීමට විය. මේ පද්ධතිය බොහෝ සන්විධානය වීමෙන් හා සංවර්ධනය වීමෙන් අගෝස්තු 4 වනදා දහවල් කේප් වර්ඩ් දූපතේ නිරිත දෙසින් සැතපුම් 690 (කිලෝමීටර් 1100) දුරින් අවපාතයක් බවට පත විය. අගෝස්තු 5 වනදා අවපාතය අනපේක්ෂිත ආකාරයට දැඩි සුළං ප්‍රවාහ සමඟින් වයඹ දෙසට හැරිණි. මේ හේතුවෙන් පරිගණක ආකෘති අවපාතය විනාශ වේවි යයි අනාවැකි පල කරන අතරම අනෙක් අය එය අනවරත ලෙස ශක්තිමත් වේ යයි අනාවැකි පල කළේය. කුණාටුවේ අනපේක්ෂිත අවදානමත් සමඟ ජාතික සුළි කුණාටු මධ්‍යස්ථානයේ අනාවැකි පල කරන ලික්සියොන් අවෛලා විසින් "නිවර්තන කලාපයේ ප්‍රභවයන් ගැන අපි දන්නේ කෙතරම් අල්පයක්ද" යන්න ප්රයකාශ කළේය. නිවර්තන අවපාතය තදින්ම පැවතිලා එය අගෝස්තු 7 වන දින අයිරින් සුළි කුණාටුව බවට පත්විය.
පරිසරයේ අඩංගු වූ වියලි වාතය හා දැඩි ප්‍රවාහ හේතුවෙන් අගෝස්තු 8 වන දා වන විට නිවර්තන අවපාතය දුර්වල විය. ඉතිරි වූ අයිරින් කුණාටුවේ අවපාතය අගෝස්තු 10 උදෑසන එය ලෙෂර් ඇන්ටිලස් පසුකර ගමන් කරන්නට විය. නමුත් අනාවැකිකරුවන් අනාවැකි පල කළා ඒ ගැන විශ්වාස කරන්න අපහසුයි සහ තව දුරටත් කුණාටුව පැවතිය හැකි බවට. කෙසේනමුත් උණුසුම් ජලය සහ අඩු සුළං ප්‍රවාහ ඉඩ ලබාදුන්නා අගෝස්තු 11 වනදා බර්මියුඩාවේ දකුණු ප්රුදේශයේදී නැවත අයිරින් සුළි කුණාටුව ඇතිවීමට.
කුණාටුව පහත් නිවර්තන කලාපවල ගැටි සමඟ සිදුවන ප්‍රතික්‍රියාවන් නිසා ආකෘති විසින් කුණාටුවේ අනාගතය ගැන අපැහැදිලි සංඥා ලබා දෙන්නට විය. සමහර ආකෘති අයිරින් කුණාටුව උතුරු කැරොලිනා වල ගොඩබිමට සේන්දු විය හැකි බවට අනාවැකි පල කරන අතරම තවත් සමහර ආකෘති අයිරින් අඩු වී යා හැකි බවට අනාවැකි පල කරන්නට විය. අවසානයේ කුණාටුව දුර්වල වී උතුරු කැරොලිනාව හා බර්මියුඩාව අතර පිටත ඉවුරු පසුකර ගිය පසු මේ අවිනිශ්චිතතාවය නැති විය. අගෝස්තු 16 සවස මෙය බර්මියුඩාවේ ඊසාන දෙසින් සැතපුම් 350 (කිලෝමීටර 560)ක් අතර පළමුව සුළි කුණාටුවක් බවට පත්වී පසුව පැයට කිලෝමීටර 170 ක් උච්ච තීව්ර5තාවක් ඇති විය. මේ වෙලාවේ දී මෙහි අඩුම පීඩනය මිලි බාර් 970 ක් විය. තවද අයිරින් සුළි කුණාටුවක් බවට පත් වේ යයි ජාතික සුළි කුණාටු මධ්‍යස්ථානයේ විදඥා‍යින් සිතීය. නමුත් ඔවුන් විශාලත්වය විශාල ලෙස තියුණු වේ යයි බලාපොරොත්තු නොවීය.
අගෝස්තු 18 උදෑසන නිව්ෆවුන්ඩ්ලන්ඩ් වල කේප් රේස් වලට සැතපුම් 520 (කිලෝමීටර 830)ක් දුරින් වැඩිවන සුළං ප්රිවාහ සහිත ප්ර දේශයට අයිරින් ඇතුල් වීමෙන් එය දුර්වල වීමට විය. අගෝස්තු 18 දින ගෙවී යාමත් සමඟ දින 14 ක් තිස්සේ පැවති අයිරින් නිවර්තන පද්ධතියක් බවට පත්විය. මෙය 2005 වසරේ වැඩිම කාලයක් පැවති කුණාටුවයි.
බලපෑම, වාර්තාව සහ නම් කිරීම
අයිරින් පැවතියේ ගොඩබිමට ඈතින් නිසා වෙරළබඩ ජනතාවට අනතුරු ඇඟවීමක් කර නොතිබුණි. දිගු කලක් පැවති අයිරින් වලින් නැව් සම්බන්ධව වාර්තාවක් නොමැත. සැලකිය යුතු අලාභ හානි හෝ මරණ සිදු නොවිණි. කෙසේ වුවද ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ නැගෙනහිර වෙරළ තීරයට දියවැල් නිසා ඇතිවන අවදානම වැඩි විය. නිව් ජර්සි වල බොහෝ වෙරළ තීරයන්හි දින තුනක් සඳහා පිහිනුම් කටයුතු නතර කළ අතර හා ජීවිත ආරක්ෂක කටයුතු යොදවා තිබුණි. අගෝස්තු 14 නිව් යෝර්ක් හි වෙරළ තීරයට අඩි 4 සිට 8 (මීටර 1.2 සිට 2.4) දක්වා වන තරංග සේන්දු විය. මෙදින නිව් යෝර්ක්හි ලෝන්ග් බීච් හිදී අවුරුදු 16 ක් වයසැති පිරිමි ළමයෙකු දියවැල් විසින් අල්ලාගෙන ජීවිතක්ෂයට පත්විය. ඔහුගේ මෘත ශරීරය දින දෙකකට පසු අගෝස්තු 16 දින වෙරළට ගොඩගසා තිබුණි.
අගෝස්තු 7 මුල්ම දිනයේ සෑදුනු කුණාටුව අත්ලාන්තික් කලාපයේ සුළි කුණාටු සමයේ සැදුණු 9 වැනි කුණාටුව විය. එය 1936 වර්ෂයේ කුණාටු සමයේ දින 13 ක් පැවති කුණාටුවේ වාර්තාව බිඳ හෙලන ලදී. අවස්ථා 5 ක් පැවති නිසා අත්ලාන්තික් නිවර්තන කලාපයේ සැදුණු මෙම කුණාටුව "අයිරින්" ලෙස නම් කරන ලදී. මෙය ගොඩබිමට සිදුකළ බලපෑම අවම නිසා මේ නම ලෝක කාළතුණ විද්‍යාඥයින්ගේ සංගමය විසින් 2011 අත්ලාන්තික් කුණාටු සමය සඳහා ද නැවත භාවිත කරන ලදී.
1058
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ජෙරල්ඩ් ඩබ්. ඒබ්‍රම්ස්
ජෙරල්ඩ් විලියම් ඒබ්‍රම්ස් (උපත සැප්තැම්බර් 26, 1939) යනු ඇමරිකානු රූපවාහිනී නිෂ්පාදකවරයෙක් සහ   ජේ. ජේ. ඒබ්‍රම්ස්ගේ පියා වන අතර, 1970 ගණන් වල මැද භාගයෙහිදී ඔහු විසින් නිෂ්පාදනය කෙරුණු රූපවාහිනී චිත්‍රපට විශාල සංඛ්‍යාව නිසා ප්‍රචලිත පුද්ගලයෙකි.
උඩුබැද්දාව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
උඩුබැද්දාව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, වයඹ පළාතේ,   කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
ආගමික වාර්ගිකත්වය අනුව ජනගහනය.
බෞද්ධ                      38640
රෝමානු කතෝලික   7506
ඉස්ලාම්                       5412
ක්‍රිස්තියානි                    447
හින්දු                              223
වෙනත්                               3
ෝ
ෞ
ආ
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය
නිර්මල කොතලාවල
නිර්මල කොතලාවල (ඉංග්‍රීසි: Nirmala Kotalawala) ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ හිටපු වරාය හා මහාමාර්ග නියෝජ්‍ය අමාත්‍යත්‍යවරයෙකු වේ.
ජීවන සටහන්
කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:1965 උපත්
ජේන් ඕස්ටන්
ජේන් ඕස්ටන්
ජේන් ඕස්ටන්ගේ දිය සායම් හා පැන්සල් චිත්‍රය සලකනු ලබන්නේ ඇගේ සොයුරිය වූ කැසෙන්ඩ්‍රා විසින් ඇගේ ජීවිතයෙන් ගෙන ඇඳි චිත්‍රයක් ලෙසිනි.
1775 දෙසැම්බර් මස 16 වන දින උපත ලැබූ ජේන් ඕස්මන් ඉංග්‍රීසි නවකතා කතුවරියක වූවාය. යථාර්තවාදීව තියුණු ලෙස සමාජ විවරණයක යෙදුණු ඇය අති දක්ෂ ලෙස වක්‍රෝත්තිය, පරිභාසය හා ව්‍යංගය උපයෝගී කොට ගෙන බ්‍රිතාන්‍ය සාහිත්‍යය තුළ පුළුල් ලෙස ජනාදරයට පාත්‍ර විය.
ඕස්ටන් මුළු ජීවිත කාලයම සිය පවුල සමඟ සමීපව ගත කරන ලදී. ඇය තම ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය තම පියාගෙන් හා වැඩිමල් සහෝදරයන්ගෙන් ද, ස්වකීය කියවිම තුළින් ද වැඩි දියුණු කරගත් අතර ඇය තම පවුල තුළින් ලද ස්ථිරසාර සහයෝගය වෘත්තිමය ලේඛිකාවක් වශයෙන් දියුණුවට පත්වීමට මහඟු පිටුවහලක් විය. ඕස්ටන්ගේ කලා හැකියාවේ ආධුනිකත්වය ඇයගේ තාරුණ්‍යයේ සිට තිස්පස් විය දක්වාම නොනැසී පැවතුණි. මේ කාලය තුළ ඇය විසින් ප්‍රධාන වශයෙන් කෘතීන් තුනක් රචනා කළ අතර සිවුවන කෘතිය ද රචනා කිරීමට අරඹන ලදී. 1811 සිට 1815 දක්වා වූ වකවානුව තුළ “සංවේදනය හා සංවේදීතාව (1811), මානය හා අගතිය (1813), මැන්ස්ෆීල්ඩ් පාර්ක් (1814) හා ඒවා (1815)” යනාදී නවකතා එළි දැක්වූ අතර ඉනව් ඇය ප්‍රසිද්ධ ලේඛිකාවක වශයෙන් සාර්ථකත්වයට ළඟා වුණි. ඇය විසින් තවත් අමතර කෘති 2ක් රචනා කරනු ලැබූ අතර ඒවා, නොතෙන්ජර් ඇබේ” (1798 හා 1799 දී රචනා කොට පසුව සංශෝධනය කරන ලදී) හා “පෙළඹවීම” නම් විය. මෙකී නවකථා දෙකම එළි දුටුවේ 1817 දී ඇගේ මරණයෙන් පසුව වේ. එමෙන්ම ඇය විසින් තෙවන කෘතිය ද රචනා කිරීමට ආරම්භ කළ නමුදු (එය සැන්ඩිෂන් ලෙස නම් කරන ලදී) එය සම්පූර්ණ කිරීමට පෙර ඇය මෙලොවින් සමුගත්තාය.
ඇගේ ජීවිත කාලය තුළ ඇය විසින් ඉටු කරන ලද සේවයට කුඩා කීර්තියක් හා ධනාත්මක විවේචන කිහිපයක් පමණක් කුඩා කීර්තියක් හා ධනාත්මක විවේචන කිහිපයක් පමණක් ගෙන දුන් අතර 19 වන සියවසේ මැද භාගය වන විට සාහිත්‍යයේ පරිපූර්ණත්වය පැමිණි අය පමණක් අගේ නවකථා අගය කොට සලකන ලදී. කෙසේ වුවත් ඕස්ටන්ගේ බෑණා විසින් 1870 දී පළ කරන ලද “ජේන් ඕස්ටන්ගේ ජීවිත කථා නිබන්ධනය” නම් වූ කෘතිය මඟින් ඇගේ ජීවිතය හා ඇය විසින් කරනු ලැබූ සේවය පොදු මහත් ජනතාවටම හඳුන්වා දෙන ලදී. 1940 වන විට ඇය විශිෂ්ට ඉංග්‍රීසි ලේඛිකාවක් ලෙස නම් දැරීය. එමෙන්ම 20 වන ශත වර්ෂයේ දෙවන භාගයේ දී ඇය කෙරෙන් දිස්වූ විශේෂ ප්‍රාගුණ්‍යය ඇයගේ කෘතීන් හරහා විවිධාකාරයෙන් පිළිඹිබු විය. කලාත්මක, මතවාදීය හා ඓතිහාසිකමය වශයෙන් ඇගේ නවකථාවල වූ විවිධ පැතිකඩයන් ගවේෂණයට භාජනය කරන ලදී. වර්තමානයේ දී ඕස්ටන් විසින් රචිත කාතීන් ශාස්ත්‍රීය සාහිත්‍ය විවරණය තුළ බහුල වශයෙන් අධ්‍යනයට හා විවාදයට භාජනය වේ. ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ ඕස්ටන්ගේ ජීවිතය හා ඇගේ සේවය පාදක කොට ගෙන මෙන්ම ඒවා අනුවාද කොට ගෙන විවිධාකාරයේ චිත්‍රපට හා රූපවාහිනී රචනා බිහි විය.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Jane_Austen
ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය, 1994
1994 ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණයයේ තුන්වන විය ජනාධිපතිවරණය පිළිබඳ ශ්‍රී ලංකා. 1994 ඔක්තෝබර් 7 වන දින නාමයෝජනා පිළිගත් අතර මැතිවරණය 1994 නොවැම්බර් 9 දින පැවැත්විණි. මැතිවරණ සහභාගීත්වය 70.47% කි. පාලක පොදු පෙරමුණ අග්‍රාමාත්‍ය චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග තේරී පත් වූ අතර, ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් 62% ක් ලැබුණි.
මයික් වියර් (දේශපාලනඥයා)
මයිකල් ෆ්‍රේසර් වියර් (උපත 24 මාර්තු 1957) යනු, ස්කොට්ලන්තයේ ඇංගස් සඳහා ස්කොට්ලන්ත ජාතික පක්ෂය (එස්එන්පී) පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා (පාම) වෙයි. ඔහු, වෙළෙඳ, කර්මාන්ත, ව්‍යාපාර, බලශක්ති සහ දේශගුණික විපර්යාස සඳහා එස්එන්පී හී වෙස්ට්මිනිස්ටර් නියෝතයා වෙයි. ඔහු පෙරදී, මන්ත්‍රණ සභිකයෙක් සහ  ඇංගස් දිස්ත්‍රික්  මන්ත්‍රණ සභාවෙහි පොදු කාර්ය කමිටුවෙහි කැඳවුම්කරුවා විය. 2001 දී ඔහු තේරී පත් වීමට පෙර, මයික් සොලිසිටර්වරයෙක් වූ අතර, බ්‍රිහින්හී ජේඇන්ඩ්ඩීජී ෂියල් සඳහා හවුල්කරු විය.
ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය, 1994
පසුබිම
ජනාධිපති රණසිංහ ප්‍රේමදාස 1993 දී දෙමළ කොටින් විසින් ඝාතනය කරන ලද අතර ඔහුගෙන් පසුව අග්‍රාමාත්‍ය ඩිංගිරි බණ්ඩා විජෙතුංග විසින් පාලනය කරන ලදී. ජනාධිපති විජේතුංග 1994 මැතිවරණයට ඉදිරිපත් නොවීමට තීරණය කළේය. එබැවින් එක්සත් ජාතික පක්ෂය ඔවුන්ගේ අපේක්ෂකයා ලෙස විපක්ෂ නායක ගාමිනි දිසනායක මහතා තෝරා ගත්තේය. ඔහුගේ ප්‍රධාන අභියෝගකයා වූයේ 1994 දී පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙන් ජයගත් මහජන සන්ධානයේ අගමැති චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග ය.
මයික් වියර් (දේශපාලනඥයා)
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ස්කොට්ලන්ත ජාතික පක්ෂය පාමවරුන් ප්‍රවර්ගය:එරා පාමවරුන් 2001–05 ප්‍රවර්ගය:එරා පාමවරුන් 2005–10 ප්‍රවර්ගය:ස්කොට්ලන්ත සොලිසිටර්වරු ප්‍රවර්ගය: ඇබර්ඩීන් විශ්වවිද්‍යාලයේ උපාධිධරයෝ ප්‍රවර්ගය:1957 උපත් ප්‍රවර්ගය:ජීවත්වන්නෝ ප්‍රවර්ගය: අර්බ්‍රෝත් හී උපත ලද්දෝ ප්‍රවර්ගය:එරා පාමවරුන් 2010–15 ප්‍රවර්ගය:එරා පාමවරුන් 2015–20
ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය, 1994
පසුබිම
1994 ඔක්තෝබර් 24 වන දින ජනාධිපතිවරණ සමයේදී ගාමිනි දිසානායක දෙමළ කොටින් විසින් ඝාතනය කරන ලදී. ඡන්ද පත්‍රිකාවේ ඔහුගේ නම ඔහුගේ බිරිඳ ශ්‍රීමා දිසනායක විසින් ආදේශ කරන ලදී.
ප්රතිපල
කුමාරතුංග මැතිවරණය වාර්තා කළේ 62.28% ක ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගනිමිනි. 1994 ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණයේ සාරාංශය ! style="text-align:left;vertical-align:top;" colspan=2 | අපේක්ෂකයා !! style="text-align:left;vertical-align:top;" | පක්ෂය !! style="text-align:center;vertical-align:top;" | ජනප්‍රිය ඡන්දය!! style="text-align:center;vertical-align:top;" | ප්‍රතිශතය
යොමුව
ප්‍රවර්ගය:Pages using deprecated image syntax
නෙවිල් සමරකෝන්
ඔහු මහනුවර ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයෙන්, පසුව කොළඹ යුනිවර්සිටි විද්‍යාලයෙන් සහ කොළඹ නීති විද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබීය. ඔහු 1945 දී නීතිඥයෙකු ලෙස වැඩ ආරම්භ කළ අතර, ඔහු නැවත පෞද්ගලික රැකියාවට යන විට 1948 සිට 195? දක්වා ඔටුන්න හිමි උපදේශකයෙකු ලෙස සේවය කළේය. ඔහු 1968 දී රැජිනගේ නීතිඥයා බවට පත් කරන ලදී. 1964 සිට 1977 දක්වා ඔහු නීතීඥ කවුන්සිලයේ සාමාජිකයෙකු වූ අතර, 1971 සිට 1974 දක්වා නීතිඥවරුන් සඳහා වූ විනය මණ්ඩලයේ ද පසුව 1976 සහ 1977 දී ද අසුන් ගත්තේය.
ඔහු 1977 දී ශ්‍රී ලංකාවේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ අගවිනිසුරු ලෙස පත් කරන ලද අතර, ඔහුගෙන් පසුව සුප්පයියා ශර්වානන්ද පත් විය.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:1990 මරණ ප්‍රවර්ගය:1919 උපත්
ඉලීය නෂ්ටාසේ
ඉලීය "නාස්ටි" නෂ්ටාසේ (, උපත 19 ජූලි 1946) යනු, a රුමේනියානු හිටපු ලෝක අංක 1 වෘත්තීය ටෙනිස් ක්‍රීඩකයෙක් වන අතර, 1970 ගණන් වලදී ලෝකයේ ඉහළ මට්ටමේ ක්‍රීඩකයන්ගෙන් එක් අයෙකු විය. 1973 අගෝස්තු 23 දින සිට 1974 ජූනි 2 දක්වා ඔහු ලෝකයේ අංක 1 අනුස්ථිතිය දැරීය. ඉතිහාසය පුරා ඒටීපී වෘත්තීමය අභිධානයන් සියයකට වඩා (58 කේවල සහ 45 යුග්ම) දිනාගත් ක්‍රීඩකයන් පස් දෙනා අතුරින් නෂ්ටාසේ එක් අයෙකු වෙයි. ජාත්‍යන්තර ටෙනිස් කීර්තිමතුන්ගේ ගොන්න වෙතට ඔහු එක්කෙරුණේ 1991 වසරෙහිදීය. නෂ්ටාසේ විසින් ග්‍රෑන්ඩ් ස්ලෑම් අභිධානයන් හතක්, කේවල දෙකක්, පිරිමි යුගල තුනක් සහ මිශ්‍ර යුගල දෙකක්, දිනා ගන්නා ලදි. මාස්ටර්ස් ග්‍රොන් ප්‍රී වසර-අවසාන ශූරතා අභිධාන සතරක් සහ වර්තමාන මාස්ටර්ස් 1000 සඳහා පූර්වගයන්වූ ශූරතා තරග මාලා අභිධාන (1970–73) හතක්ද ඔහු විසින් දිනා ගන්නා ලදි. ටෙනිස් සඟරාව විසින්, 2005 වසරෙහිදී, ඔහු පෙර වසර 40 තුල බිහිවූ  28වන-හොඳම ක්‍රීඩකයා ලෙසින් නම් කෙරිණි. එක් තරගයක් හෝ නොපැරදී ප්‍රංශ විවෘත අභිධානයක් දිනා ගත් පළමු පිරිමි ක්‍රීඩකයා ඔහු විය (1973).
මතභේදාකාරී හැසිරීම
ගිජෙර්මෝ වීලාස්ගේ තරග 46 ක් පුරා අඛන්ඩව පවත්වාගෙන පැමිණි ජයග්‍රහණ මාලාව අවසන් කිරීම සඳහා, 1977 වසරෙහිදී ' ස්පැගෙටි තන්තු වියැණු' (දෙවරක්-තන්තු වියැණු) පිත්තක් භාවිතා කිරීමට නෂ්ටාසේ විසින් ක්‍රියා කරන ලදි. දින කිහිපයකින් අනතුරුව, ඒටීපී විසින් එවැනි පිති භාවිතා කීරීම තහනම් කෙරිණි.
1994 වසරෙහිදී,  ඔහුගේ රටෙහි ඩේවීස් කුසලාන නායකයාවූ නෂ්ටාසේ, මහා බ්‍රිතාන්‍යයට එරෙහිව රටින් පිට තරගයක් වෙනුවෙන් තහනමකට ලක්වූයේ, දකුණු අප්‍රිකාවකට එරෙහිව තරගයකදී ඔහුගේ අපචාරී හැසිරීම නිසාවෙනි. 2017 වසරෙහිදී, මහා බ්‍රිතාන්‍යයට එරෙහිව ඔහුගේ රටෙහි ෆෙඩ් කුසලාන කණ්ඩායම සඳහා නායකත්වය සපයද්දී නෂ්ටාසේ යළිත් මතභේදකාරී තත්ත්වයක් මධ්‍යයට පිවිසියේය. වාරය තෝරා ගැනීම සඳහාවූ උත්සවය තුලදී සෙරිනා විලියම්ස්ගේ නූපන් දරුවා පිළිබඳ ඔහු විසින් පරිභවතාත්මක පරිකථනයක් සිදු කරන ලද අතර පෙර දින රාත්‍රියෙහි කණ්ඩායම් රාත්‍රි භෝජන සංග්‍රහයෙහිදී ප්‍රති කණ්ඩායමෙහි ඔහුගේ අනුරූප නිලධාරියා  ඈන් කියොතෝවෝං වෙතින් සෙරිනාගේ කාමර අංකය විමසා ඇත. විලියම්ස්ගේ ප්‍රොක්ත මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයක් පිළිබඳව නෂ්ටාසේ විසින් මීට පෙර අභූත පරිකථන සිදු කොට තිබුණි. ඉන්පසු, තරග මාලාව ක්‍රීඩාකිරීම ඇරඹීමට පෙර, පෙරදිනයේ වූ ඔහු විසින් සිදු කල පරිකථන වාර්තා කිරීම පිළිබඳව බ්‍රිතාන්‍ය මාධ්‍යවේදීන් අභියෝගයට ලක්කිරීමට නෂ්ටාසේ විසින් මාධ්‍ය කේන්ද්‍රයට කඩා වැදුණු බවට ප්‍රෝක්ත අයුරින් සඳහන් වෙයි. ප්‍රෙස් එසෝෂියේෂන් ස්පෝට් හී ටෙනිස් වාර්තාකරු ඇලනෝර් කෲක් පමණක් හමුවූ නෂ්ටාසේ විසින් එහිදී මෙම වාර්තාකරණය පිළිබඳව අක්‍රෝෂ පරිභවයක් දියත් කර ඇත. දෙවන තරගය තුලදී නෂ්ටාසේ ක්‍රිඩාංගණයෙන් පිටුවහල් කෙරිණි. අයිටීඑෆ් විසින් වැඩිමනත් වශයෙන් නිකුත්කල ප්‍රකාශනයක් පරිදී නෂ්ටාසේගේ නිල පිළිගැනීම ඉවත් කර ඇති බවත් තරග මාලාව තුල තවදුරටත් ඔහු සහභාගී නොවන බවත් දන්වා තිබුණි. (බ්‍රිතාන්‍ය්‍යන් මේ දිනවල ඉතා සංවේදී වන බැවින්).
ගම්‍යතා සංස්ථිති නියමය
ගම්‍යතා සංස්ථිතිිි නියමය
ගම්‍යතාව ( P ) = ස්කන්ධය × ප්‍රවේගය
= m × v
= mv
ගම්‍යතාව දෛශිකයකි.
ඒකක = kgms-1
මාන  = MLT-1
රේඛීය චලිතයේ දී ,
ගම්‍යතා සංස්ථිති මූලධර්මය :
වස්තුවක් හෝ වස්තු පද්ධතියක් මත බාහිර බල ක්‍රියා නොකරන විට සලකන ලද දිශාවක් ඔස්සේ එම වස්තුවේ හෝ වස්තු පද්ධතියේ මුළු ගම්‍යතාව සංස්ථිිිතිික වේ.
මෙහි දී බාහිර අසමතුලිත බලයක් (F) කරන තුරු ගම්‍යතාව නියත ව පවතී.
බාහිර අසමතුලිත බලයක් (F) නොමැති විට,
පෙර ගම්‍යතාව = පසු ගම්‍යතාව වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සංස්ථිති නියම ප්‍රවර්ගය:යාන්ත්‍ර විද්‍යාව
Lua (programming language)
Lua (බිඳී ඒම lua අර්ථය චන්ද්‍රයා) යනු පරිගණක යෙදුම් වල එම්බෙඩඩ් භාවිතය සඳහා ප්‍රධාන කොට ම නිර්මාණය කර ඇති සැහැල්ලු, ඉහළ-මට්ටමේ, multi-paradigm පරිගණක භාෂාවකි. Lua හි කම්පයිල් කරන ලද බයිට් කේතයේ ඉන්ටප්‍රිටරය ලියා ඇත්තේ ANSI C, වලින් හෙයින් Lua, cross-platform වන අතර පරිගණක යෙදුම් වල භාවිතය සඳහා සාපේක්ෂව ගත් කළ සරළ C API එකක් Lua සතුව ඇත.
ඉතිහාසය
Lua, 1993 දී Roberto Ierusalimschy, Luiz Henrique de Figueiredo, සහ Waldemar Celes, එනම් බ්‍රසීලයේ Pontifical Catholic University of Rio de Janeiro හි Computer Graphics Technology Group (Tecgraf) හි සාමාජිකයන් විසින් නිර්මාණය කරන ලදී.
1060
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ජා-ඇළ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
ජා-ඇළ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, බස්නාහිර පළාතේ,   ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි එක්තරා ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි."ජා-ඇල" යන නම ලැබීමේ ප්‍රධානම හේතුවක් හැටියට්ට සැලකෙන්නේ ලන්දේසි පාලන යුගයේ "ජා"(මැලේ) ජාතික මිනිසුන් විසින් කනින ලද ඇල නිසා බව බහුතර මතයයි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය
ගුවන්යානා වැසිකිළිය
thumb|එයාර් කැනඩා බෝයිං 777-200LR (2011) ගුවන්යානයක් තුල ඇති ජනේලයක් සහිත ව්‍යාපාර පංතියෙහි වැසිකිළියක් ගුවන්යානා වැසිකිළියක් යනු, ගුවන්යානයක් තුල ඇති, ප්‍රසාධනාගාරයක් සහ සොරොව් බේසමක් සහිත කුඩා කාමරයකි.
ඉතිහාසය
thumb|right| දෙවන ලෝක යුද්ධය සමයෙහි රාජකීය ගුවන්හමුදා [[විකස් වෙලිංටන් බෝම්බ හෙලන යානයක් තුල ගුවන් කාර්ය මණ්ඩලයෙහි සාමාජිකයෙක්. ඔහුට දකුණු පසට වන්නට ඇති බහාලුම යනු ගුවන්යානයෙහි "එල්සන්" රසායනික වැසිකිළිය වෙයි (1939-1941)]]
Lophotrochozoa
thumb|රෝමානු ගොලුබෙල්ලෙක්, Helix pomatia Lophotrochozoa වන් හට සත්ත්ව වංශයෙහි වඩාත් සාර්ථක මෘද්වංශකයින් සහ ඇනලිඩාවන් අයත් වේ. මොලුස්කාවන් හට ගොලුබෙල්ලන්, බෙල්ලන් සහ දැල්ලන් ද ඇනලිඩාවන් හට කණ්ඩනය වු පණුවන් හෙවත් ගැඩවිලුන් සහ කූඩැල්ලන් අයත් වේ. මෙම කාණ්ඩ දෙකම කලක් තිස්සේ සමීප සම්බනන්ධතාවයක් පවතින බවට සලකනු ලබන්නේ ඔවුන්හට පොදු trochophore පිළවුන් හේතුවෙනි. නමුත් ඇනලිඩාවන් සන්දිපාදිකයන් හ‍ට වඩාත් සමීප සම්බන්ධතාවයක් ඇති බවට සැලකේ. මෙසේ වන්නේ ඔවුන් දෙවර්ගයම කණ්ඩනය වී ඇති බැවිණි. මෙය අභිසාරි පරිණාමයක් ලෙස සැලකේ. එසේ වන්නේ එම වංශ දෙකෙහි රූපාකාරයේ සහ ජානමය වශයෙන් ඇති වෙනස්කම් මත පදනම්වය.
Lophotrochozoa වන් හට නෙමටෝඩා හෙවත් පටිපණුවන් අයත්වේ. Sipuncula සහ මුඛය වටා පක්ෂ්ම රාහියක් පිහිටා ඇති ඇතැම් වංහිකයින් හට lophophore යැයි හැදින්වේ. මොවුන් සම්ප්‍රදායික වශ‍යෙන් එක්ව ගත් කල lophophorates යැයි වර්ග කරනය කරනු ලැබේ. නමුත් දැනට පෙනිගොස් ඇති අන්දමට ඔවුන් නෙමටෝඩාවන් හට සමීප සම්බන්ධතාවයක් ඇති සහ ඇතමුන් මෘද්වංශිකයන්ට සහ ඇනලිඩාවන්ට සමාන සම්බන්ධතාවයක් ඇති paraphyletic ලෙසට වර්ගිකරණය කරනු ලැබේ. ඔවුන්හට බෙල්ලන් හෙවත් Brachiopoda වන් අයත්වෙයි. ඔවුන් පොසිල ව‍ාර්තා වල වඩාත් ප්‍රමුඛ වේ. Entoprocta, Phoronida සහ Bryozoaහෙවත් පාසි වැනි සතුන්ද අයත්ය.
න්‍යාදේශ්‍ය න්‍යාය
ගණිතය විෂයේදී, ද්විමය කර්මයක් තුල ඇති කර්තව්‍යයන් අනුපිලිවළෙහි වෙනස් වීම එහි අවසන් පිළිතුර කෙරෙහි බලපෑමක් ඇති නොකරන්නේ නම් පමණක් එම ද්විමය කර්මය න්‍යාදේශයක් වශයෙන් හදුන්වනු ලැබේ. බොහෝ ද්විමය කර්මයන් සහ බොහෝ ගණිතමය සාධනය කිරීම් එම මූලික ලක්‍ෂණය මත රදාපවතියි. සරල කර්මයන්හි න්‍යාදේශ‍‍ය‍තාව, එනම් සංඛ්‍යා ගුණකිරීම් සහ සංඛ්‍යා එකතු කිරීම් වැනි ගණිතමය කර්මයන්හි න්‍යාදේශ‍‍ය‍තාව, මීට බොහෝ කාලයක සිට පැවතියද, 19 වැනි සියවසෙහි පමණ ආරම්භ වූ ගණිතය විධිමත් කිරීමේ කාලවකවානුව වන තෙක් එය නාමික ලෙස නම්කර නොතිබුණි. එමෙන්ම, බෙදීම සහ අඩු කිරීම යන ගණිත කර්මයන් න්‍යාදේශ නොවේ.
පොදු භාවිතයන්
න්‍යාදේශ්‍ය ගුණය (හෙවත් න්‍යාදේශ්‍ය න්‍යාය) ද්විමය කර්මයන් සහ ශ්‍රීතයන් අශ්‍රිත ලක්‍ෂණයක් වේ. එසේම, යම් ද්විමය කර්මයකට යටත්ව ඇති අවයවයන් යුග්මයකට න්‍යාදේශ්‍ය ගුණය බලපවත්නේ නම් එම අවයවයන් දෙක එම කර්මය යටතේ න්‍යාදෙශ්‍ය වී ඇතැයි කියනු ලබේ.
අදේශනය කිරීමේ නිතීය
සම්මතයට අනුව සත්‍ය-ශ්‍රිතීය ප්‍රස්තුත න්‍යාය, න්‍යාදේශනය හෙවත් න්‍යාදේශතාව යනු වලංගු අදේශනය කිරීමේ නිතීන් දෙකක් වේ. මෙම නිතීන්ට අනුව, තර්කානුසාරී ප්‍රකාශනයක් තුල ඇති ප්‍රස්තුත විචල්‍යන්ට ස්ථාන මාරුකිරීමට ඉඩ ලබාදෙයි. එම නිතීන් නම් : සහ “"" ” මගින් තර්ක ශාස්ත්‍රීය සංකේතයක් නිරූපනය කරන අතර " එය සාධනය මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කළ හැක.”
සත්‍ය ශ්‍රිතීය සම්බන්ධක
න්‍යාදේශ්‍යතාව යනු සත්‍ය ශ්‍රිතීය ප්‍රස්තුත න්‍යායේ තර්කානුසාරී සම්බන්ධකයන්හි ලක්‍ෂණයක් වේ. පහත සදහන් තර්කානුසාරී සමානතාවයන් මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ නයාදේශ්‍යතාව යනු යම් විශේෂ සම්බන්ධකයන්හි ගුනයක් බවයි. පහත සදහන් වන්නේ සත්‍ය ශ්‍රිතීය පුනරුක්තිකයන්‍ වේ.
සංයුඤජනයේ න්‍යාදේශ්‍යතාව වියුඤජනයේ න්‍යාදේශ්‍යතාව සංකරණ න්‍යායේ න්‍යාදේශ්‍යතාව සමානතාවයේ න්‍යාදේශ්‍යතාව (එමෙන්ම මෙයට සමානතාවයේ සම්පූර්ණ න්‍යාදේශ්‍ය යැයි ද කියනු ලබේ.
ගණීතමය අර්ථ දැක්වීම
තවත් විස්තර සදහා : සමමිතීය ශ්‍රීතය
චන්දිම වීරක්කොඩි
ගෞරවණීය චන්දිම වීරක්කොඩි (ඉංග්‍රීසි: Chandima Weerakkody) ගරු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී ගාල්ල දිස්‌ත්‍රික්‌කය, හිටපු ඛනිජතෙල් හා පෙට්‍රෝලියම් වායු අමාත්‍ය, හිටපු නියෝජ්‍ය කථානායකතුමා.
න්‍යාදේශ්‍ය න්‍යාය
ගණීතමය අර්ථ දැක්වීම
“න්‍යාදේශ්‍ය” යන වචනය නොයක් අභිප්‍රායන් සදහා භාවිතා කරයි. 1.	ද්විමය කර්මයක් යන කුලකයක ඇති න්‍යාදේශ්‍යයක් වන්නේ: ඉහත ලක්‍ෂණය සම්පූර්ණ නොකරන කර්මයක් "නිර්න්‍යාදේශ්‍යක්" වශයෙන් හදුන්වයි. 2.	තවද සමහරුන් කියන පරිදි සමග න්‍යාදේශ්‍ය වන්නේ ම නම්: 3.	ද්විපද ශ්‍රිතයක් මෙය න්‍යාදේශ්‍යක් වන්නේ:
චන්දිම වීරක්කොඩි
ජීවන සටහන්
මෙතුමා ශාන්ත ඇලෝසියස් විද්‍යාලය (ගාල්ල) හා කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
න්‍යාදේශ්‍ය න්‍යාය
ඉතිහාසය හා නිරුක්ති ශාස්ත්‍රය
right|thumb|250px|පළමුවෙන්ම මෙම වචනය භාවිතයට ගෙන ඇත්තේ 1814 දී පලවු ප්‍රංශ සගරාවකය​. න්‍යාදේශ්‍ය න්‍යාය භාවිතා කිරීම පිළිබද වාර්තා ඉතා පැරණි අතීතය තෙක් දිවයයි. පෙර මිසර වැසියෝ ගුනිතය ආගනනය කිරීමේ පහසුව සදහා ගුණ කිරීමේ න්‍යාදේශ්‍ය ගුණය තම එලිමන්ට්ස් නැමැති පොතේ සදහන් කර ඇත. විධිමත් ලෙස න්‍යාදේශ්‍ය න්‍යාය භාවිතයට ගැනුනේ 18 හා 19 වන සියවසයන්හි දී ගණිතවේදීන් විසින් ශ්‍රිත වාදය පිළිබදව ගනනය කිරීම් කල කාලයේදීය. න්‍යාදේශ්‍ය න්‍යාය අද වන විට ප්‍රකට වී ඇති අතර එහි මූලික න්‍යායන් ගණිත විෂයෙහි විවිධ කොටස් වල භාවිතා කරයි.
චන්දිම වීරක්කොඩි
ආශ්‍රිත
කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු දේශපාලනඥයින්
න්‍යාදේශ්‍ය න්‍යාය
ඉතිහාසය හා නිරුක්ති ශාස්ත්‍රය
1814 දී, ෆ්‍රැන්කොයිස් සර්වොයිස් විසින් රචනා කරන ලද නිබන්ධනයක න්‍යාදේශ්‍ය පිළිබද පළමු වාර්තාව හමුවන අතර, එහිදි න්‍යාදේශ්‍ය යන වචනය ශ්‍රිත විස්තර කිරීමට යොදාගෙන ඇති අතර එය අද න්‍යාදේශ්‍ය න්‍යාය ලෙස හදුන්වයි. ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
චන්දිම වීරක්කොඩි
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:1968 උපත්
කලම්බෝ ස්ට්‍රයිකර්ස්
කලම්බු ස්ට්‍රයිකර්ස්, කලින් කලම්බු කිංග්ස් සහ  කලම්බු ස්ටාර්ස් ලෙස හඳුන්වනු ලැබු, ලංකා ප්‍රිමියර් ලීග් තරඟාවලිය සඳහා තරඟ කරන ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹ පදනම් කරගත් විස්සයි20 ක්‍රිකට් කණ්ඩායමකි. ඩුබායි හි සිටින ඉන්දීය ව්‍යාපාරිකයෙකු වන මර්ෆාඩ් මුස්තාෆා කණ්ඩායමේ මුල් හිමිකරු විය. කණ්ඩායමේ පුහුණුකරු ලෙස කටයුතු කිරීමට නියමිතව තිබුණේ හිටපු ඕස්ට්‍රේලියානු ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක ඩේව් වට්මෝර් විසිනි. කෙසේ වෙතත්, ඔහු පෞද්ගලික හේතූන් මත 2020 ලංකා ප්‍රිමියර් ලීගයට පෙර ඉවත් වූ අතර ඒ වෙනුවට හිටපු ඉංග්‍රීසි ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක කබීර් අලි ඇතුළත් විය. Covid-19 සඳහා ධනාත්මක බව පරීක්‍ෂා කිරීමෙන් පසු කබීර් අලි නැවතත් හර්ෂල් ගිබ්ස් විසින් ආදේශ කරනු ලැබීය. නිරූපක ක්‍රීඩකයා ලෙස ඇන්ජලෝ මැතිව්ස් ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර අයිකන විදේශීය ක්‍රීඩකයා ලෙස ඇන්ඩ්‍රේ රසල් නම් කර ඇත.
2021 ජුනි මාසයේදී, ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් (එස්එල්සී) මූල්‍ය ගැටලු හේතුවෙන් 2021 ලංකා ප්‍රිමියර් ලීගයට පෙර හිමිකාරිත්වය අවසන් කළේය. 2021 නොවැම්බර් මාසයේදී, හිමිකරුවන් වෙනස් කිරීමෙන් පසු කණ්ඩායම එහි නම කලම්බෝ ස්ටාර්ස් ලෙස වෙනස් කළේය.එවර එහි අයිතිය ශ්‍රී ලාංකික ව්‍යාපාරිකයෙක් වන අශොක් පතිරගේ විසින් ලබා ගන්නා ලදී.
නැවත 2023 වසරේදී ද අයිතිය අහෝසි කිරීමට කටයුතු කර තිබෙන අතර නව කණ්ඩායම කලම්බු ස්ට්‍රයිකර්ස් ලෙස වේ.
කන්ඩායම් අනුව
ප්‍රවර්ගය:ලංකා ප්‍රිමියර් ලීග් ප්‍රවර්ගය:කලම්බෝ කින්ග්ස් ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට්
රිදිගම ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
රිදිගම ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, වයඹ පළාතේ,   කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය