cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ෂර්ලොක් හෝම්ස් පටලැවිල්ලක
නිෂ්පාදනය
එඩිසන්ගේ පේටන්ට් බලපත්‍රය උල්ලංඝණය කිරීම වැළැක්වීමට, 1895 සිට 1902 අතර කාලයේ බයෝග්‍රාෆ් කැමරා සඳහා භාවිතා කලේ අඟල් 2-23/32 (මිලිමීටර් 68) පළල සහ රූප වපසරිය අඟල් 2 × 2½ වූ විශාල සේයා තිර පටලයන්ය. මෙය එඩිසන්ගේ මිලිමීටර් 35 ආකෘතිය මෙන් 4 ගුණයක් විය. බයෝග්‍රාෆ් තිර පටල, සිදුරු කල ඒවා නොවේ; තිර පටය තත්පරයකට රාමු 30 කට නිරාවරණය වන විට, කැමරාව විසින් එහි දෙපස තීරය දැති රෝදයක ඇති සිදුරු මගින් සිදුරු කරනු ලැබේ. “ෂර්ලොක් හෝම්ස් පටලැවිල්ලක” මීටර් 86.56 ක දිගක් සහිතව, තත්පර 30 ක ධාවන කාලයක් පුරාවට තිරගත වෙයි. (මුටෝස්කෝපයක කරකවන අත් අඬු ගියරය නිසා ගතවන කාලය වෙනස් විය හැකියි.).
1903 ට පෙර බයෝග්‍රාෆ් චිත්‍රපටි වලට බොහෝදුරට සත්‍ය සිදුවීම් (සැබෑ පුද්ගලයින්, ප්‍රදේශ හා සිද්ධි පිලිබඳ වාර්තා වැඩසටහන්) පදනම් විය. පළමු යුගයේ බයෝග්‍රාෆ් ප්‍රහසන වෘතාන්ත චිත්‍රපටියකට, නිව්යෝර්ක් නගරයේ පුළුල් මාවතකඋඩුමහල් ස්ටුඩියෝවක රූප ගත කෙරුනු “ෂර්ලොක් හෝම්ස් පටලැවිල්ලක” උදාහරණයක් වෙයි. ක්‍රිස්ටෝපර් රෙඩ්මොන්ඩ්ගේ “ෂර්ලොක් හෝම්ස් අත්පොත”ට අනුව චිත්‍රපටිය රූගත කෙරුනේ 1900 අප්‍රේල් 26 වන දිය. ජුලී මැක්කුරස් කියා සිටින්නේ චිත්‍රපටිය ප්‍රදර්ශණය කිරීම ඇරඹියේ එම වර්ෂයේ මැයි මස බවයි. ප්‍රචාරණ කටයුතු තිබියදීත්, “ෂර්ලොක් හෝම්ස් පටලැවිල්ලක” ලියාපදිංචි වුනේ 1903 පෙබරවාරි 24 දිනයේ දී වන අතර එම දිනය චිත්‍රපටියේ ප්‍රකාශන හිමිකම් කාඩ්පතේ ද දක්නට ලැබේ. මෙහි ලියාපදිංචි දිනය ලෙස 1905 දිනයක් යෝජිතව තිබුනේ විටාග්‍රාෆ් චිත්‍රපටියක් වන “ෂර්ලොක් හෝම්ස්ගේ වීර වික්‍රම; කප්පම් ගැනීමට රැඳවීම” චිත්‍රපටියද, 1905 දී තිරගත වීමෙන් ඇතිවූ ව්‍යාකුලතාවය නිසාය.
නැවත සොයාගැනීම
අවුරුදු කීපයක් පුරාවටම චිත්‍රපටිය නැතිවී ඇතැයි සැලකුනි. 1968 දී කොන්ග්‍රස් පුස්තකාලයේ පත්‍ර මුද්‍රණ ලේඛනාගාරයේ තිබියදී සොයා ගත් මෙම පත්‍ර පිටපතෙහි හිමිකාරිත්වය මයිකල් පොයින්ටර් නම් ෂර්ලොක් හෝම්ස් චිත්‍රපටි සම්බන්ධ ඉතිහාසඥයෙක් සතුය. 1912 තෙක් හිමිකම් නීති මගින් චලන රූප පද්ධති ආවරණය නොවූ නිසා, ඔවුන්ගේ වැඩ ලියාපදිංචි කිරීමට චිත්‍රාගාරය විසින් පත්‍ර මුද්‍රණ ඉදිරිපත් කරන ලදී. මෙම පත්‍ර මුද්‍රණ, චිත්‍රපටියේ හා සමාන දිග හා පළල ඇති ආලෝක සංවේදී පත්‍ර මගින් සාදා තිබුණු අතර, නිශ්චල චායාරූප ලෙස මුද්‍රණය කර තිබුණි. එඩිසන් සමාගම සහ බයෝග්‍රාෆ් සමාගම සියලු චලන රූප, පත්‍ර මුද්‍රණ ලෙස ඉදිරිපත් කල නිසාම ඒවා දිගු කලක් සුරැකිව පැවතුනි. චිත්‍රපටිය පසුව කොන්ග්‍රස් පුස්තකාලයේ මිලිමීටර් 16 චිත්‍රපටි එකතුවට මාරු කරනු ලැබීය.
විශ්ලේෂණය
“ෂර්ලොක් හෝම්ස් පටලැවිල්ලක”හි කතා වස්තුව, සර් ආතර් කොනන් ඩොයිල්ගේ ශාස්ත්‍රීය ෂර්ලොක් හෝම්ස් කතන්දර වල ආකෘතියට නොගැලපේ. “ෂර්ලොක් හෝම්ස්” චරිත නාමය මහජනයා අතර ප්‍රසිද්ධ වීමට යොදාගත් උපක්‍රමයක් පමණක් ලෙස මෙය හැඳින්විය හැක. “ෂර්ලොක් හෝම්ස් පටලැවිල්ලක” වේදිකාවේ එක් දිශාවකින් පමණක් රූගත කර ඇත. එහි මූලික අරමුණ, රඟ දැක්වීමේදී මූලික චිත්‍රපටි ප්‍රයෝග සහ චිත්‍රපටි සංස්කරණ උපක්‍රම යෙදීමයි. විශේෂයෙන්ම ඊට අවුරුදු 4 කට පෙර, එනම් 1896 දී, ප්‍රංශ අධ්‍යක්ෂකයෙකු වූ ජෝර්ජ් මිලී විසින් මුලින්ම සොයාගත් නතරකිරීමේ ප්‍රයෝගය (stop trick) ප්‍රථම වරට යොදාගත්තේ මෙම චිත්‍රපටියේයි.
“ෂර්ලොක් හෝම්ස් පටලැවිල්ලක”, විනෝදකාමී චරිත සඳහා ඇති ජනතා නැඹුරුව නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා ප්‍රාථමික චිත්‍රපටි නිපදවන්නන් විසින් යොදාගත් අතර, එහිදී අති රහස් පරීක්ෂක ශුරතාවයක් ඇති හෝම්ස් සැහැල්ලු ඇඳුමකින් අපිළිවෙළට සැරසීම මෙන්ම ගෙවල් බිඳින්නෙක් නිසා ‘’අන්දමන්ද’’ වුනු අන්දම ඔහුගේ ශාස්ත්‍රීය රහස් පරීක්ෂක නාමයට පටහැනි වේ. විලියම් කේ. එවර්සන් තම “චිත්‍රපට රහස් පරීක්ෂකයා” නම් පොතෙහි සඳහන් කර ඇත්තේ “ෂර්ලොක් හෝම්ස් පටලැවිල්ලක” අනෙක් නිහඬ රහස් පරීක්ෂක චිත්‍රපටිය සමග පොදු බවයි. “දීර්ඝ ප්‍රශ්න කිරීම් හෝ වාචික බාධා කිරීම් රහිත බැවින් මවාපෑම් හා භෞතික ක්‍රියාකාරකම් සඳහා වැඩි අවදානයක් යෙදී ඇත”. කොනන් ඩොයිල්ගේ චරිතය දැඩි ලෙස ආදේශ කරගැනීමට 1916 දී විලියම් ගිලට්ගේ “ෂර්ලොක් හෝම්ස්” උත්සාහ දරා ඇත. මයිකල් පොයින්ටර් යෝජනා කලේ “ෂර්ලොක් හෝම්ස් පටලැවිල්ලක”හි නිර්නාමික රංගන ශිල්පියාගේ හැඩරුව සහ ඇඳුම්, ගිලට්ගේ වේදිකා නිරූපිත හෝම්ස් අනුකරණය කිරීමක් බවයි. 1899 නොවැම්බර් 6 දින ගිලට්ගේ “ෂර්ලොක් හෝම්ස්” නාට්‍ය ගැරික් රඟ ශාලාවේ දී තම ප්‍රථම දර්ශනය රඟ දක්වන ලදී.
1968 දී මයිකල් පොයින්ටර්ගේ වාර්තා වල සඳහන් වන්නේ, එය මුටෝස්කෝපයක හෝ පිප් ෂෝ යන්ත්‍රයක පෙන්විය හැකි සේ තැනූ පැහැදිලි ප්‍රාථමික ප්‍රයෝග චිත්‍රපටියක් බවයි. ඉතා සුළු කොටසක් වුවද, එය චලන රූප සඳහා ප්‍රථම වරට ෂර්ලොක් හෝම්ස් යොදා ගැනීම හේතුවෙන් ඉතිහාස ගතවේ. ෂර්ලොක් හෝම්ස් කතා මාලාවේ පළමු කතාව ලෙස මෙන්ම චරිත අන්තර්ගතය නිසා රහස් පරීක්ෂක චිත්‍රපටි සඳහා වූ පළමු ප්‍රකට නිදසුන බවටද මෙය පත්වේ. ෂර්ලොක් හෝම්ස්, සිනමා ඉතිහාසයේ අති සාර්ථක රංග චරිතයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් වී ඇත.
වරුව
සූර්ය දවසක හිරු උදාවෙ සිට හිරු බැසීම දක්වා කාල සීමාව දවල් වරුව ලෙසත් හිරු බැසීමේ සිට පසු දින හිරු උදාව දක්වා කාල සීමාව රාත්‍රී වරුව ලෙසත් සැලකේ.
යාමය
එක් වරුවක් යාම 5කට බෙදේ. මේ අනුව යාමයකට දල වශයෙන් ඔරලෝසු පැය 2කුත් මිනිත්තු 24ක් ඇත
ප්‍රවර්ගය:කාලය මැනීම - සිංහල ක්‍රම
නර්තනයේ අනතුර
රංගනයට මනා ඉල්ලුමක් ඇත. ශාරිරික අනතුරුව වෘත්තිමය නර්තනය තුල පෙන්වා දෙන්නේ තරුණ නර්තනය ශිල්පීන් හා වාත්තියන් හට බලපාන විවිධ ප්‍රකාරය. තවද 'ක්‍රීඩා අනතුරු' සහ 'සේවාස්ථාන ආතතිය' නර්තන ශිල්පින් හට සාමාන්‍යය තත්ත්වට වැඩි ශරීර නිරූපණය ප්‍රශ්ණ සහ ආහාර ගැනිමේ ආබාධ ඇති වේ. මෙම ලිපියෙහි මෙම ප්‍රශ්ණ විලින් මිදීම ගෙන යුතු ‍පියවරද විස්තර කෙරේ.
අප්‍රේල් 23
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රේල් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
දස ප්‍රයාම ඉසව්ව
මෙම ලිපියෙහි අන්තර්ගත වන්නේ දස ප්‍රයාම ඉසව්ව ලෙස හැඳින්වෙන ක්‍රීඩා තරඟය පිළිබඳවයි. මෙම ඉසව්ව හැඳින්වීමට භාවිතා කෙරෙන ඉංග්‍රීසි පදය වූ ‍Decathlon යන නමින්ම හැඳින්වෙන ක්‍රීඩා උපකරණ අලෙවිසැල් සමූහය පිළිබඳ තොරතුරු Decathlon Group නම් ලිපියෙහි අන්තර්ගත වන අතර එම නමින්ම හැඳින්වෙන ගුවන් යානාව පිළිබඳ තොරතුරු American Champion Decathlon නම් ලිපියෙහි අන්තර්ගත වේ. මෙම නමින්ම යුතු ඇමරිකානු අධ්‍යාපන තරඟාවලිය පිළිබඳ තොරතුරු Academic Decathlon නම් ලිපියෙහි අන්තර්ගත වේ.
දස ප්‍රයාම ඉසව්ව යනු ජවන හා පිටිය මලල ක්‍රීඩා ඉසව් 10ක් එක් කිරීමෙන් නිර්මාණය කෙ‍රුණු මලල ක්‍රීඩා ඉසව්වකි. මෙම ඉසව්ව එක ළඟ දින 2ක් තුළ පැවැත්වෙන අතර තරඟයෙහි දිනුම පැරදුම සියළු ඉසව්වන්හි දක්වන ලද දක්ෂතා ඇසුරෙන් නිර්ණය කෙරේ. එක් එක් තරඟය සඳහා දක්ෂතාවය නිර්ණය කෙරෙනුයේ ලකුණු සංඛ්‍යාවක් මත වේ. මෙම ඉසව්ව පිරිමින් සඳහා විශේෂිත වූවක් වන අතර කාන්තාවන් සඳහා පැවැත්වෙන ඉසව් සත්ප්‍රයාම නම් වේ.
සාම්ප්‍රදායිකව ලොව දක්ෂතම ක්‍රීඩකයා සඳහා හිමි සම්මානය දස ප්‍රයාම ඉසව්ව ජයගන්නා ක්‍රීඩකයාට හිමි වේ යැයි සැලකේ. මෙම සම්ප්‍රදාය ආරම්භ වූයේ ස්වීඩනයේ ස්ටොක්හෝම් නුවර වසර 1912 දී පැවති ඔලිම්පික් තරඟාවලිය අවසානයේ දී දස ප්‍රයාම ඉසව්වේ ජයග්‍රාහකයා වූ ජිම් තෝප් හට ස්වීඩනයේ රජු වූ පස්වැනි ගුස්ටාව් රජතුමා “You, sir, are the world’s greatest athlete” ලෙස පැවසීමත් සමඟයි. ඔහුගේ ප්‍රකාශයේ අරුත වූයේ “මහත්මයානෙනි ඔබ ලොව විශිෂ්ටතම මලල ක්‍රීඩකයා වේ” යන්නයි. වර්තමානයේ මෙම ඉසව්වෙහි ජයග්‍රාහකයා වන්නේ චෙක් ජාතික රොමෑන් සෙබ්‍රීල් වේ. පසුගිය වසර 7ක කාලය තුළ පස්වතාවක් ඔහු මෙම තරඟයෙහි ජයග්‍රාහකයා වූ අතර ක්‍රීඩකයකු විසින් වාර්තා කරන ලද උපරිම ලකුණු සංඛ්‍යාවට හිමි වාර්තාව ද ඔහු සතුය.
දස ප්‍රයාම ඉසව්ව පුද්ගලයකුගේ වේගය, ශක්තිය, දක්ෂතාවය, දරා ගැනීමේ හැකියාව සහ පෞරුෂත්වය පරීක්ෂා කිරීම සඳහා මලල ක්‍රීඩා ඉසව් සමූහයක් එක් කොට නිර්මාණය කරන ලද ඉසව්වක් වේ. මෙම ඉසව්ව හැඳින්වීම සඳහා යෙදෙන ඉංග්‍රීසි පදය Decathlon නම් වන අතර එහි සම්භවය ග්‍රීක භාෂාව ආශ්‍රිතව සිදු වී යැයි සැලකිය හැක. ග්‍රීක බසින් deka යන්නෙහි අරුත 10 නම් වන අතර athlon යන්නෙහි අරුත තරඟය යන්නයි. මෙම ඉසව්ව සඳහා යාබද දින දෙකක් තුළ ක්‍රියාවට නැංවෙන 10ක් පැවැත්වෙන අතර මින් එක් එක් දිනයක් තුළ ඉසව් 5ක් බැඟින් පැවැත්වේ. පළමු දිනයෙහි දී මීටර් 100 දිවීම, දුර පැනීම, යගුලිය විසි කිරීම, උස පැනීම සහ මීටර් 400 දිවීම යන ඉසව් පැවැත්වේ. මේ අනුව පළමු දිනයේ දී වේගවත් චලන හැකියාව, ක්ෂණික ජවය සහ පැනීමේ හැකියාව යන දක්ෂතා පරීක්ෂා කෙරේ. දෙවැනි දිනයේ දී මීටර් 110 කඩුළු මතින් දිවීම, කවපෙත්ත විසි කිරීම, රිටි පැනීම, හෙල්ල විසි කිරීම සහ මීටර් 1500 දිවීම යන ඉසව් පැවැත්වේ. දෙවැනි දිනයෙහි දී පරීක්ෂා කෙරෙනුයේ තාක්ෂණික දක්ෂතාවය සහ දරා ගැනීමේ හැකියාවයි.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Decathlon
ප්‍රවර්ගය:මලල ක්‍රීඩා
අයිරිස් තිරය
අයිරිස් (紙本金地著色燕子花図) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ රින්පා ගුරුකුලයේ ජපන් ශිල්පියකු වන ඔගතා කෝරින් විසින් නිර්මාණය කරන ලද පනේල සයකින් යුත් නැමුම් තිරයකි (බ්යෝබු). මෙමගින් නිරූපණය වන්නේ ජලයේ දර්ශනයක් වන අතර ජපන් අයිරිස් (Iris laevigata) මල් එහි පාවී යයි. මෙම කෘතිය බොහෝවිට 1701–05 අතර කාලයේ නිර්මාණය වන්නට ඇත. මෙය එදෝ යුගයේ ගෙන්රොකුබුන්කා නැමැති සුඛෝපභෝගී දර්ශන කාලසීමාවක නිර්මාණය වී ඇත.
මෙම තිර වර්ෂ 200කට අධික කාලයක් කියෝතෝවේ නිෂි හොන්ගන්ජි නම් බෞද්ධ විහාරයේ තැන්පත් කොට තිබිණි. වර්තමානයේ මේවා නේසු කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කොට ඇති අතර, එය ජපානයේ ජාතික වස්තුවක් ද වේ.
මෙම තිර ද්විත්වයම ඉසේහි කථා (伊勢物語) තුළ එන කථා පුවතකින් ආභාසය ලබා ඇත. එපමණක් නොව මෙම තිරවල පිටපතක් වින්සන්ට් වැන් ගෝගේ අයිරිස් මල් ඇතුළු උපස්ථිතිවාදී සිතුවම් සඳහා ආබාසය සපයන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.
අයිරිස්
බෞද්ධ කලා ශිල්පීන් සඳහා පිදෙන තෙවන ඉහළම පදවි නාමය වූ හොක්ක්යෝ (法橋) (අර්ථය "ධර්මයේ පාලම") හිමිවීමෙන් පසුව ඔගතා කෝරින් (尾形光琳) විසින් නිර්මාණය කළ පළමු කෘති අතුරින් එකක් ලෙස මෙම තිරය සැලකේ. මෙමගින් උපස්ථිතිවාදීව නිරූපිත පිපුණු නිල් ජපන් අයිරිස් පොකුරක් සහ ඒවායේ කොළ පැහැ අතුරිකිලි දක්නට ලැබේ. මෙය පනේල ඔස්සේ රිද්මයානුකූල දර්ශනයක් මවා පායි. ඇතැම් මල් පොහොට්ටුවල ඇති සමානකම් මගින් ස්ටෙන්සිල් අච්චුවක් භාවිතා වූ බැව් පෙනී යයි. මෙම කෘතියේ තවරායා සෝතත්සුගේ ආභාසය දක්නට ලැබේ. මෙය නව ශිල්පී ගුරුකුලයක් වන රින්-පා (琳派) සම්ප්‍රදායේ දර්ශීය නිර්මාණයක් වන අතර, එම ගුරුකුලයට මෙම නම ලැබී ඇත්තේ "කෝරින්" යන්නෙහි අවසන් අක්ෂරයෙනි.
කෝරින් ඉතා සීමිත වර්ණ පදාසයක් අනුගමනය කොට ඇති අතර, එය මල්වල අල්ට්‍රාමැරීන් නිල, ඒවායේ පත්‍රවල වූ කොළ පැහැය සහ රන්වන් පසුබිම තුළින් දක්නට ලැබේ. කඩදාසිය මත තීන්ත සහ වර්ණවලින් නිමවූ මෙහි රන් පත්‍රවලින් තැනූ චතුරස්‍ර සිතුවම් කළ ප්‍රදේශ වටා යෙදීමෙන් මෙයට දිදුලක පසුබිමක් ලැබී ඇත. එය ජලයේ ස්වභාවය සිහිගන්වයි. තද නිල් වර්ණය නිර්මාණය කොට ඇත්තේ කුඩු කරන ලද ඇසූරයිට් (群青 (ගුන්ජෝ)) භාවිතයෙනි.
සෑම තිර සයේ පනේලයක්ම 150.9 x යන මිනුම්වලින් යුක්ත ය. මෙම තිර බොහෝවිට නිජෝ පවුල සඳහා නිර්මාණය කොට ඇති බැව් පෙනෙන අතර, ඒවා කියෝතෝවේ නිෂි හොන්ගන්ජි බෞද්ධ විහාරස්ථානයට ප්‍රදානය කොට ඇත. 1913දී විහාරයෙන් මේවා අලෙවි කරන ලදී.
යට්සුහෂිහි අයිරිස්
අවුරුදු 5 සිට 12 දක්වා කාලයකට පසු කෝරින් විසින් මෙයට සමාන තවත් පනේල සයකින් යුත් නිර්මාණයක් සිදුකොට ඇති අතර, එය යට්සුහෂිහි (පාලම් අටේ) අයිරිස් (八橋図屏風) ලෙස හැඳින්වේ. මෙම දෙවන තිර යුගල 1953දී නිව් යෝක් නගරයේ මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත. 2013දී ඒවා අවසන් වරට ප්‍රදර්ශනය කෙරිණි.
1710–16 අවට කාලයේ නිමවූ මෙම දෙවන අයිරිස් තිර යුගල ද නිර්මාණය කොට ඇත්තේ රන් පත්‍ර ඇලවූ කඩදාසිය මත තීන්ත සහ වර්ණ යොදාගනිමිනි. මේවා එක එකක් සෙන්ටිමීටර 163.7 × 352.4 (64.4 in × 138.7 in) යන මිනුම්වලින් යුක්ත වේ.
මුල් අයිරිස් තිර යුගල මෙන් නොව, දෙවන අයිරිස් තිර යුගලේ කෝණික පාලමක නිරූපණයක් ද ඇතුළත් ය.
ඉසේහි කථා
මෙම තිර යුගල සඳහාම පෙළඹවීමක් ලැබී ඇත්තේ ඉසේහි කථා (伊勢物語) තුළ එන කථා පුවතකිනි. කථාවේ එන නමක් නොමැති ප්‍රධාන චරිතය (බොහෝවිට අරිවරා නෝ නරිහිරා) ගඟකට ඉහළින් වූ පුවරු අටකින් යුත් ග්‍රාම්‍ය පාලමක් අසල දී මල් දකියි. එය ප්‍රේමාන්විත පද්‍යයකට පෙරළී ඇත. මෙහි සෑම පේළියකම පළමු අක්ෂරය එක පෙළට ලියුවහොත් අයිරිස් සඳහා යෙදෙන ජපන් වදන ලැබේ. (ක-කි-ත්සු-හ-(බ)-තා). ජපන් අයිරිස් විශේෂය වන Iris laevigata (කකිත්සුබතා (カキツバタ)) වැවෙන්නේ වගුරු සහිත තෙත්බිම්වල ය.
බලපෑම
පැහැදිළිවම වින්සන්ට් වැන් ගෝගේ අයිරිස් මල් සිතුවම සඳහා මෙම සිතුවමේ ආභාසය බලපාන්නට ඇත: ඔහුට මෙහි සැබෑ සිතුවම දැකගත නොහැකි විය. තවමත් මෙහි මුල් පිටපත ජපානයේ ඇති අතර, කොරින් හ්‍යකුසු කොහෙන් එකතුවේ දැව කැටයමක් ලෙස එය ප්‍රතිනිර්මාණය වී ඇත.
ජේසුස් වහන්සේ (වක්‍රෝක්තිහරණය)
frameless|දකුණ|ව්ස්‍ර්ට්ට්ය්
අප්‍රේල් 21
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රේල් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
කොයිමොයි
කොයිමොයි යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ බොලිවුඩ් පුවත්, බොක්ස්-ඔෆීස් වාර්තා සහ චිත්‍රපට විචාර සපයන බොලිවුඩ් විනෝදාස්වාද වෙබ්අඩවියකි. 2016 පෙබරවාරියේ ඉන්දියාව තුළ මෙහි ඇලෙක්සා ශ්‍රේණිගත කිරීම අනුව 732වන ස්ථානයේ පැවතිණි.
සම්භවය
2009 නොවැම්බර් 23 දින, 23 Contest2win.com සහ කෝමල් නාහ්තා’ස් ෆේස් එන්ටර්ටේන්මන්ට් යන සමාගම්වල හවුල්කාරීත්වයෙන් Koimoi.com වෙබ්අඩවිය දියත් කෙරිණි. චිත්‍රපට කර්මාන්ත විශ්ලේෂකයකු වන කෝමල් නාහ්තා කොයිමොයිහි සම-ආදිකර්තෘ සහ සංස්කාරක වේ.
Malyatko TV
චන්ද්රිකා විකාශනය
2021 සැප්තැමිබර් 1 සිට Malyatko TV රූපවාහිනී නාලිකාවේ විකාශනය පහත සඳහන් පරාමිතීන් සමඟ සිදු කෙරේ:
පුවටෝ රිකෝ හී රජයේ නිවාඩු දින
නිල රජයේ නිවාඩු දිනයන්
කිල රජයේ නිවාඩු දිනයන් යනු පුවටෝ රිකෝ රජයේ පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය විසින් පිළිගෙන ඇති ඒවාය. සියළු රජයේ කාර්යාල වසා දැමිය යුතු වෙයි. බොහෝ වෙළෙඳ ව්‍යාපාරයන්ද වසා දැමීමට ස්වීය තීරණ ගනිති. මෙම රජයේ නිවාඩු දිනයන් තුල, ෆෙඩරල් සහ පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය විසින් සංස්ථාපිත නිවාඩු දිනයන් යන දෙවර්ගයම ඇතුලත් වන්නේ පුවටෝ රිකෝ විස්න් සියළු එ.ජ. ෆෙඩරල් නිවාඩු දිනයන් පිළිගන්නා බැවිනි.
ධර්මරාජ – කිංග්ස්වුඩ් ක්‍රිකට් හමුව
ධර්මරාජ-කිංස්වුඩ් ක්‍රිකට් හමුව යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මහනුවර පිහිටි රජය විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන විශාලතම ජාතික පිරිමි පාසල් දෙකක් අතර වාර්ෂික ක්‍රිකට් තරගයයි: ධර්මරාජ විද්‍යාලය සහ කිංග්ස්වුඩ් විද්‍යාලය. එය වසර ක් තිස්සේ ක්‍රීඩා කර ඇති මධ්‍යම පළාතේ පැරණිතම ක්‍රිකට් තරඟ මාලාව වන අතර ශ්‍රී ලංකාවේ දෙවන පැරණිතම ක්‍රිකට් තරඟාවලිය වේ. එය පාසල් දෙකේ පාසල් වර්ණ ගැන සඳහන් කරමින් මෙරූන් සටන ලෙසද හැඳින්වේ.
පළමු තරගය 1893 දී පවත්වන ලද අතර, එවකට ධර්මරාජ විද්‍යාලයේ වත්මන් විදුහල්පතිවරයා වූ දොන් බාරොන් ජයතිලකගේ නායකත්වයෙන් ධර්මරාජ කණ්ඩායම සහ AE Spencer විසින් කිංග්ස්වුඩ් කණ්ඩායම මෙහෙයවන ලදී. එය ක්‍රීඩා කළේ බෝගම්බර ක්‍රීඩාංගණයේ වන අතර එය තවදුරටත් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයක් නොවේ. මෙම තරඟය, පසුව පැවති තරඟ කිහිපයක් සමඟින්, තනිකරම පාසල් ක්‍රීඩක තරඟ නොවූ අතර, එක් එක් පාසලේ කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් කණ්ඩායම්වලට ඇතුළත් කර ඇත. 1899 දී ප්‍රථම පාසල් මහා තරගය පැවැත්වුණේ ධර්මරාජගේ නායකත්වයෙන් JC ද මෙල් සහ කිංග්ස්වුඩ් නායකයා ලෙස TB Marshall විසිනි. සියලුම මහා තරග 2010 වසර දක්වා අස්ගිරිය ක්‍රීඩාංගණයේ පැවැති අතර 2011 වසරේ සිට සියලුම මහා තරග පල්ලෙකැලේ ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයේදී පවත්වා ඇත.
මාලාවේ සාරාංශය
දැනට කිංග්ස්වුඩ් පිලට එරෙහිව ජයග්‍රහණ 19 ට එරෙහිව ජයග්‍රහණ 33 ක් සමඟින් ධර්මරාජ ඉදිරියෙන් සිටින අතර තරග 57 ක් ජය පරාජයෙන් තොරව අවසන් වී ඇත. 1981 සිට 2010 දක්වා පැවති සියලුම තරඟ ජය පරාජයෙන් තොරව අවසන් විය. 1980 දී ජානක මෙන්ඩිස්ගේ නායකත්වයෙන් කිංග්ස්වුඩ් පිල කඩුලු 9කින් පරදවා ධර්මරාජ පිලට එරෙහිව අවසන් වරට තීරණයක් ගැනීමට හැකිවිය. කිංග්ස්වුඩ් අවසන් වරට ජයග්‍රහණය කළේ 1957 මොරිස් ප්‍රනාන්දු යටතේය. 2011 මාර්තු 26 වැනිදා පල්ලෙකැලේ ක්‍රිකට් ජාත්‍යන්තර ක්‍රීඩාංගණයේදී හේමාල් මුණවීරගේ නායකත්වයෙන් ධර්මරාජ විදුහල කඩුලු 7ක ජයග්‍රහණයක් වාර්තා කළේ වසර 30කට ආසන්න අවිනිශ්චිත තරග නිමා කරමිනි.
ඉස්මතු කිරීම්
දකුණ|thumb|250x250පික්| ධර්මරාජ - කිංග්ස්වුඩ් 104 වැනි තරගය අස්ගිරි ක්‍රීඩාංගණයේදී
මධ්‍යය|thumb|625x625පික්| ධර්මරාජ එදිරිව කිංග්ස්වුඩ් 106 වැනි මහා තරගය අතරතුර පල්ලෙකැලේ ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයේ පරිදර්ශක දසුන
මේකත් බලන්න
<references group="" responsive="1">
ප්‍රවර්ගය:මහා ක්‍රිකටි තරග - ශ්‍රී ලංකා
චෙක්මේට් මෙහෙයුම
ඔපරේෂන් චෙක්මේට් හෙවත් චෙක්මේට් මෙහෙයුම යනු 1988 ජූනි මාසයෙහිදී උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ වඩමරච්චි ප්‍රදේශයෙහිදී ඉසාසාහ විසින්  දෙඊවිකො ට එරෙහිව දියත් කරන ලද එදිරි-ත්‍රස්තවාදී මෙහෙයුමකි. කොටින් විසින් වර්ජනය කරන ලෙස බලකෙරුනු උතුරු නැගෙනහිර පළාත් මැතිවරණයට ඉතා ආසන්නයෙහි හා ඊට පෙර දියත් කෙරුනු මෙහි ඉලක්කය වූයේ මැතිවරණ ක්‍රියාවලියට බාධා ඇතිකෙරුමට කොටින්ට ඇති හැකියාව විනාශ කර දැමීමයි. එය අවසන් වූයේ ඉසාසාහ සඳහා ජය අත්කර දෙමිනි.
ආශ්‍රීත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවෙහි 1988 ප්‍රවර්ගය:20වන-සියවසෙහි ගැටුම් ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකා සිවිල් යුද්ධයෙහි සටන් ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාව ප්‍රවර්ගය: ඉන්දියාවෙහි 1988
සමාජ නර්තනය
සමාජ නර්තනය, නර්තන රූප හා නර්තන ශෛලවල ප්‍රධාන කොටසකි. එය සමාජීකරණය හා පොදු අයිතිය මූලිකව විදහා පායි. මෙය අනෙකුත් මුලික වර්ගයන් හා සැසදේයි.
බොහෝ සමාජ නර්තන සහකාර නර්තනයයි. නමුත් බොහෝ විට සමාජ නර්තන පිළිබදව කථා කරන විට බෝල්රූම් හා අනෙකුත් සහකාර නර්තන මතකයට නැගේ.
•	බෝල්රෑපි
•	ක්ලබ් නර්තනය
•	කොන්ට්‍රා නර්තනය
•	කන්ට්‍රි ඇන්ඩ් වෙස්ට(ර්) නර්තනය
ජොවනෙල් මොයිස්ගේ ඝාතනය
හෙයිටි රාජ්‍යයෙහි ජනාධිපතිවරයාවූ ජොවනෙල් මොයිස්, 7 ජූලි 2021 දින 1 පෙ.ව. EDT (UTC−04:00) වේලාවෙහි ඔහුගේ නිවසට කඩා වැදී වෙඩි ප්‍රහාර එල්ල කල තුවක්කුකරුවන් 28 දෙනෙකුගේ කණ්ඩායමක් විසින් ඝාතනය කෙරිණි. එම දිනය තුල පසුව හෙයිෂියානු නිලධාරින් නිවේදනය කලේ, ඝාතකයින් යැයි සැකකෙරෙන අයගෙන් තිදෙනෙකු පොලිසිය විසින් මරා දමා ඇති අතර කවත් 20 දෙනෙක් අත් අඩංගුවට ගෙන ඇති බවයි. මෙය සංවිධානය කල තැනැත්තා හෝ කුලියට ගත් පාර්ශවය හඳුනාගැනුමට විමර්ශනය තවමත් කෙරෙමින් පවතින අතර මෙහි අභිප්‍රාය තවමත් හඳුනාගෙන නැත.
සමාජ නර්තනය
•	ෆෝල්ක් නර්තනය
•	ස්කොට්ලන්ත ජන නැටුම
•	ස්කොයාර් නර්තනය
•	ස්ට්‍රීට් නර්තනය
2013දී දකුණු අප්‍රිකානු ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා සංචාරය
2013 ජූලි 20 දින සිට අගෝස්තු 6 දින දක්වා දකුණු අප්‍රිකානු ක්‍රිකට් කණ්ඩායම ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරයක නිරත විය.
අප්‍රේල් 28
අප්‍රේල් 28: අද දිනය ගැන තවමත් කිසිවක් තොරා ගෙන නැත.
</ul>
මුවංගල රජ මහා විහාරය
මුවංගල රජ මහා විහාරය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර පළාතේ මුවංගල පිහිටි පුරාණ බෞද්ධ විහාරස්ථානයක් වේ. එය හිඟුරාණ – අම්පාර මාර්ගයෙහි හිඟුරාණ නගරයේ සිට කිලෝමීටර 3ක් පමණ දුරින් පිහිටයි. ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරකයක් ලෙස වර්තමානයේදී විහාරය, රජය විසින් නම් කොට තිබෙන අතර නාමකරණය 2014 වර්ෂයේ ඔක්තෝම්බර් 10වන දිනදී රජයේ ගැසට් අංක 1895 යටතේ සිදුකොට තිබේ.
විහාරය
මුවංගල පිහිටි විහාර සංකීර්ණය, අම්පාර සහ හිඟුරාණ අතර පිහිටි පර්වත මස්තක ද්විත්වයක පිහිටා තිබේ. නූතන විහාරාරාම ගොඩනැගිලි පර්වතය පාමුල පිහිටා තිබෙන අතර පුරාණ විහාරයට අයත් නටඹුන් ඉදිකිරීම් පර්වතයෙහි මුදුනත මත විසිර පවතී. පුරාණ ඉදිකිරීම් අතර, සිරිපතුල් ගල්, ආසනඝරයක්, සදකඩපහණ කොටස්, පඩිපෙල්, පර්වත ලිපි, කටාරම් ලෙනක්, ගොඩනැගිලි වල පාදම් සහ කණු හදුනාගත හැකිය. බුද්ධ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට පෙරාතුව ජනයා විසින් ආසනඝර සහ සිරිපතුල් ගල් වැනි විවිධ වස්තූන් වෙත බුදුන් වහන්සේ අදහස් කරමින් වන්දනාමාන කලහ. මේ හේතුවෙන් විහාරයකදී සිරිපතුල් ගල් හෝ ආසනඝර හමුවීම පුරාවිද්‍යාවේදී සළකණු ලබන්නේ එම විහාරය රටේ බුද්ධ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට පෙර පටන් පැවති බවට සාධකයක් වශයෙනි.
ද ඔබ්සර්ව˝ (The Observer) එළිදරව්
2006 ැප්රේශල් 09වන දා ද ඔබ්සර්ව පුවත්පත විසින් අභ්ය්න්තර කටයුතු කාර්්යා ලය විසින් ඉදිරියේ දී එළි දැක්වීමට නියමිත ව තිබු ඉහළ පෙලේ රාජ්ය් / සිවිල් නිළධාරියෙකු විසින් එවක අභ්ය්න්තර කටයුතු ලේකම් වන චාර්ල්ස් ක්ලාක් වෙත භාර දීමට නියමිත වු බෝම්බ ප්රවහාර පිළිබද පළමු වාර්තාව ප්රුකාශයට පත් කරන ලදී. එහි සදහන්වුයේ එහෙන් මෙහෙන් උපුටා ගන්නා ලද පුවත්පත් වාර්තා වන අතර එය කියවිය යුත්තේ සත්යන ප්ර කාශ කරන වාර්තාවක් ලෙස සිතා නොගෙනයි. මෙම ලිපිය වාර්තා කරන අන්දමට ප්ර හාරය සැළසුම් කරන ලද්දේ පවුම් සිය ගණනක පමණ අයවැයක් තුළ වන අතර එය අන්තර්ජාලයෙන් තොරතුරැ ලබා ගෙනපුද්ගලයන් සිව් දෙනෙකු විසින් සැළසුම් කරන ලද්දකි. ඔවුන් පතිස්තානයට සංචාරය කළත් සෘජු සහයෝගයක් හෝ සැළසුම් කිරිමක් අල්කයිඩා මගින් ලැබී නැත ; පකිස්තානය තුළ රැස්වීඹ මන:කල්පිත වන අතර එය ප්රා යෝගික ද නොවන්නේය.
ලියෝ සමාජ
thumb ලියෝ (Leo) යනු ජාත්‍යන්තර සිංහ සමාජ විසින් ආරම්හ කරන ලද තරුණ සංවිධානයයි. තරුණ තරුණියන්ට සමාජ සේවා කටයුතු වල නියැලීම තුලින් නායකත්ව ගුණාංග වර්ධනයට ඉඩ සැලසීම ලියෝ සමාජ මගින් සිදු කරයි. ලියෝ සමාජ සිංහ සමාජ වල අනුග්‍රාහකත්වයෙන් ක්‍රියාත්මක වෙන අතර ලියෝ සමාජ සාමාජිකයින් "ලියෝ වරුන්" ලෙස හධින්වේ. ලියෝ වරු සෞක්‍ය, වැඩිහිටියන් , ළමුන් , අබාධිත ජනතාව , අධ්‍යාපනය හා ස්ව සංවර්ධනය යන ක්ෂේත්‍ර වල ක්‍රියාකාරකම් වල නියුතු වේ. මෙමෙ වැඩසටහන් වලට තමන් විසින්ම මුදල් ඉපයීමේ ව්‍යපෘති මගින් මුදල් සපයා ගනු ලැබේ. තනිව කරන ව්‍යපෘති වලට අමතරව වෙනත් ලියෝ සමාජ, සිංහ සමාජ හා බාහිර ආයතන හා එක්ව ලියෝ වරුන් සමාජ සේවා ව්‍යපෘති වල දේ. ලියෝ වැඩසටහන සිංහල සමාජ මගින් අනුග්‍රහකත්වය දක්වන සිංහ සමාජ ජාත්‍යන්තරයේ නිල වැඩසටහනකි.
ඉතිහාසය
1957 දී බේස් බෝල් පුහුණුකරුවකු වන ජිම් ග්‍රේවර් ලියෝ ව්‍යාපාරය ආරම්භ කරන ලදී. ඇබින්ග්ටන් උසස් විදුහලේ සිසුන් මුල්කරගෙන පලමු ලියෝ සමාජය ආරම්හ කරන ලදී. 1964 දී ලියෝ වැඩසටහන සිංහ දිස්ත්‍රික්ක වල නිල වැඩසටහනක් බවට පත් විය. එය ඇමරිකාවෙන් ඔබ්බට පැතිරී ගිය අතර 1967 වන විට රටවල් 18 ක ලියෝ සමාජ 200 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් තිබුණි.
ශ්‍රී ලංකාවේ ලියෝ ව්‍යාපාරය
ලංකාවේ පලමු ලියෝ සමාජය වත්තල ලියෝ සමාජය වන අතර එය 1969 දී ආරම්හ විය. කොළඹ (හොස්ට්) ලියෝ සමාජය ලංකාවේ දීර්ඝතම කාලයක් අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක වන ලියෝ සමාජය සේ සැලකේ. පරිසරය සුරැකීම, ළමා අභිවුර්ධිය, වැඩිහිටි සරණ , ආගමික වැඩසටහන් හා පෞරුෂත්ව සංවර්ධන වැඩසටහන් ලංකාවේ ලියෝ සමාජ වැඩසටහන් අතර මුලික වේ. thumb මිට අමතරව මාසිකව රැස්වීම පවත්වනු ලබන අතර සාමාජිකයන් අතර ක්‍රීඩා උත්සව පවත්වනු ලැබේ. වාර්ෂිකව පවත්වන සම්මේලනයකදී ලියෝ ව්‍යපෘති වලින් හොදම ව්‍යපෘති තෝරා ඒවාට දිස්ත්‍රික් හා සමස්ත ලංකා මට්ටමෙන් සම්මාන ප්‍රධානය කරනු ලැබේ.
ලංකාව එක් ලියෝ බහු දිස්ත්‍රික්කයක් යටතේ වන ලියෝ දිස්ත්‍රික්ක 6 කට බෙදා වෙන් කර ඇත.ලංකාව http://www.leomd306.org ට අයත් වන අතර ඒ යටතේ 306A1,306A2,306B1,306B2,306C1,306C2 යන ලියෝ දිස්ත්‍රික්ක 6 ක් ක්‍රියාත්මක වේ.thumb
බුද්ධදාස විතානාරච්චි
බුද්ධදාස විතානාරච්චි (උපත 1947 ජුනි 30), ශ්‍රී ලංකා සිනමාවේ, වේදිකාවේ සහ රූපවාහිනියේ නළුවෙකි. ඔහු ජාතික නිදහස් පෙරමුණ දේශපාලන පක්ෂයේ හිටපු සාමාජිකයෙකි. ඔහු වඩාත් ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත්තේ දඬුබස්න මානය, අකල සන්ධ්‍යා ටෙලි නාට්‍ය චරිත සහ මහසුපින වේදිකා නාට්‍යය සඳහාය.
පෞද්ගලික ජීවිතය
ඔහු 1947 ජුනි 30 වන දින ශ්‍රී ලංකාවේ කෑගල්ලේදී උපත ලැබීය. ඔහු ගමේ පාසලෙන් ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ලබා ඇති අතර ඉන්පසු කෑගල්ල ශාන්ත මරියා විද්‍යාලයෙන් ද්විතීයික අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණ කරන ළදි. කුඩා කල සිටම ඔහු කථන හැකියාව, පාසල් රංග ශාලාවේ මෙන්ම චිත්‍ර ඇඳීමේ හැකියාව ද පෙන්නුම් කළේය.
ඔහු විවාහ වී සිටින්නේ කැනඩාවේ බ්‍රිටිෂ් කොලොම්බියා විශ්ව විද්‍යාලයෙන් හෙද විද්‍යාව පිළිබඳ ශාස්ත්‍රපති උපාධිය ලබා ඇති පශ්චාත් උපාධිධාරිනියක වන ඔහුගේ දිගුකාලීන සහකාරිය වන සීතා ලලනි හේමමාලා සමඟයි. මාණ්ඩලික හෙදියක් ලෙස සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළ සීතා ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්වවිද්‍යාලයයේ හෙද අංශයේ ප්‍රධානියා ලෙසින් විශ්‍රාම ගත්තාය. පසුව ඇය ශ්‍රී ලංකාවේ පෞද්ගලික විශ්වවිද්‍යාලයක් වන Katsu International හි හෙද ප්‍රධානියා ලෙස සේවය කළාය. මෙම යුවළට දියණියන් දෙදෙනෙක්: ප්‍රියන්වදා, සුලෝචනා සහ පුතෙක්, සිද්ධාර්ථ, සිටී. ඔහුගේ බාල දියණිය වන සුලෝචනා වේදිකා නාට්‍ය, ටෙලිනාට්‍ය කිහිපයක රඟපෑ අතර ශ්‍රී ලංකාවේ රූපවාහිනී නිවේදිකාවක් ලෙසද කටයුතු කළාය. ඔහුගේ පුතා රූපවාහිනී සංස්ථාවේ නිෂ්පාදකවරයකු ලෙස කටයුතු කළේය. ප්‍රියංවදා විවාහ වී සිටින්නේ රුක්මන් සමඟින්, සුලෝචනා විවාහ වී සිටින්නේ උදය සමඟින් සහ සිද්ධාර්ථ විවාහ වී සිටින්නේ කාංචනා සමඟයි.
වෘත්තීය ජීවිතය
හැත්තෑව දශකයේ මුල් භාගයේදී ඔහු සිය නාට්‍ය ජීවිතය කරගෙන යාමට කොළඹට පැමිණියේය. ඉන්පසු ලයනල් වෙන්ඩ්ට් රඟහලෙන් නාට්‍ය හා රංග කලාව හැදෑරූ ඔහු මුලින්ම වේදිකා නාට්‍යවලට පිවිසියේය. විතානාරච්චි රූපවාහිනී රංගනය ආරම්භ කළේ 1990 දශකයේදීය. ඔහුගේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන රූපවාහිනී රංගනය පැමිණියේ ජයන්ත චන්ද්‍රසිරිගේ වීර කතා මාලාවන්: දඬුබස්න මානය සහ අකාල සන්ධ්‍යා හරහාය.
විතානාරච්චි සිය සිනමා ජීවිතය ආරම්භ කළේ 1978 දී ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ‘‘වීර පුරන් අප්පු’’ චිත්‍රපටියෙනි. ඔහුගේ ජනප්‍රියම සිනමා රංගනය පැමිණියේ "අග්නිදාහය", "ශ්‍රී සිද්ධාර්ථ ගෞතම" සහ "ආලෝකෝ උදපාදි" චිත්‍රපට හරහාය.
ඔහු රංගනයට අමතරව වසර 15ක් පමණ ශ්‍රී ලංකා රූපවාහිනී සංස්ථාව සති අන්ත වැඩසටහන් ඉදිරිපත් කළේය.
External links
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික නළුවෝ ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා
නාම රූප
ද්වෙ ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්‍යා :- නාමංච රූපංච
පරිඤ්ඤෙය්‍ය වූ ධර්මතා දෙකකි:- නාමය හා රූපයයි.(පටිසම්භිදාමග්ග,40පිට)
1. ස්ඛන්ධ න්‍යාය.
"නාමංච රූපංච පටිච්ච ඵස්සො" යන තැන මහා නිද්දේස පාලියේදී තව දුරටත් විග්‍රහකොට දක්වයි.
"චක්ඛුං පටිච්ච රූපෙච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සංගති ඵස්සො. චක්ඛුංච රූපාච රූපස්මිං. චක්ඛු සම්ඵස්සං ඨපෙත්වා සම්පයුත්තකා ධම්මා නාමස්මිං. ඒවංපි නාමඤ්ච රුපඤ්ච පටිච්ච ඵස්සො" එහි ඇස රූපය රූප වන අතරම චක්ඛුවිඤ්ඤාණය හා ස්ඵර්ශය හැර අනෙක් සියල්ලම නාම ධර්ම ලෙස දක්වයි. ඒ අනුව එහි විඤ්ඤානයද නාම සංඛ්‍යාවටම ඇතුළත්කොට දක්වා ඇත. (කලහවිවාද සුත්ත නිද්දෙසො, මහා නිද්දෙසපාලි, 374 පිට)
ද්වේ ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්‍යා ‍යන තැනද පටිසම්භිදාවේ නාම රූපය ස්ඛන්ධ න්‍යාය ඔස්සේම සංගෘහිතය. ඒ අනුව ස්ඛන්ධ දැක්වෙන බොහෝ තැන් නාම රූප යටතේ ස්ඛන්ධ න්‍යාය ඔස්සේ සාකච්ඡා කල හැකිය. එහිදී චක්ඛු ආදී රූපය පුරේජාතවත් නාම ධර්ම සහජාතවත් දැක්වේ. නාමයන්ගෙන් වේදනා ආදියේ වෙන වෙනම පැවැත්මක් නැත. (පට්ඨානපාලි1, 6 පිට)
2. පටිච්චසමුප්පාද න්‍යාය.
පටිච්චසමුප්පාදයේ එන නාම රූප විග්‍රහයද ඉතා සුවිශේෂී වූවකි. එහි නාම රූප යෙදෙන තැන් තුනකි.
නාමරූප පච්චයා විඤ්ඤාණං.
නාමරූප පච්චයා සලායතනං(දීඝ නිකාය 2,  මහාපදාන සුත්ත, 48 පිට.)
මේ තුන් තැනම නාමරූප යෙදි ඇතිමුත් එයි ගම්‍යාර්ථය එකක් නොවේ. එනම් මේ තුන් තැන දක්වන නාම රූප එකිනෙකට වෙනස් ලෙස ධර්මානුකූල ලෙසම අර්ථ දැක්විය හැකිය. නමුත් බොහෝ දෙනෙකු මේ එකම නාමරූපය ලෙස වරදවා ගනී.
නාමරූප ප්‍රත්‍යයෙන් විඤ්ඤානය වේ. මෙය මහා පදාන සූත්‍රය හා මහා නිදාන සූත්‍රය ආදියෙහි විග්‍රවී ඇත. ඒ අනුව විඤ්ඤානයට හේතුව නාමරූපයි. නාමරූපය ඇති තැනෙකම විඤ්ඤානය හටගනී. පුරාණ කර්මය නිසා ඇතිවන කර්ම කර්ම නිමිති ගති ගති නිමිති ආදිය මෙහි නාම රූප යන්නෙන් අදහස් වන අතර ඒ නිසාම විඤ්ඤානයාගේ මවුකුසට බැස ගැනීම වෙයි. අවිද්‍යා මූලිකව කතා කරන කල නම් අවිද්‍යා ප්‍රත්‍යයෙන් සකස් වන සංස්ඛාරයම මෙහි නාම රූප ලෙස දැක්වෙයි. ඕලාරික මට්ටමෙන් ගතහොත් අවසාන චුති චිත්තයට අරමුණුවන ගතිය හා නිමිත්ත නාමරූපයෙන් විග්‍රහ කරයි. ඒ නාමරූපය අනුවම විඤ්ඤානායාගේ ප්‍රතිසන්ධිය වේ. අරමුණු කරන තැන පහල වීමක් මෙනි. පටිසම්භිදාවේ උදයබ්බ්‍ය ඤානයේදී විඤ්ඤාණය අවිද්‍යා, කර්ම, තණ්හා, ආහාර, නිබ්බත්ති ලක්ඛන ඔස්සේ හටගැනීම දැකිය යුතුයැයි කරන විග්‍රහයේදී විඤ්ඤාණයට හේතුවන නාමරූපය කෙලෙස් සහිත බවකින්ම ප්‍රකට කරයි.
විඤ්ඤානය නිසා නාමරූපයාගේ හට ගැනීම යන තැනෙක නාමරූපය ඉහත නාමරූපය නොවේ. මෙහි විඤ්ඤාණය තේරුම් ගැනීම නාමරූප සුඛාවබෝධයට හේතු වෙයි. ඕපපච්චයික නිබ්බත්ති ලක්ඛනණය මේ විඤ්ඤාණයේ ලක්ෂණයයි. (නෙත්තිප්පකරණ, පදට්ඨානහාර, 48 පිට) එනම් වස්තු සවිඤ්ඤාණක කරන ලක්ෂණයයි. (පේටකෝපදෙස, 152 පිට) විඤ්ඤාණය නාමරූපයට බැසගත් කල එය සවිඤ්ඤාණකයැයි කියනු ලැබේ. ඒ සවිඤ්ඤාණක බව නිසාම නාමරූප සැකැස්ම වේ. එහි රූපය චක්ඛු ආදී ආයතනයන්ගේ සැකසීම ලෙසටත් නාමය වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර,ලෙසටත් දැක්වෙයි. (විභඞගප්පකරණ-1, පටිච්චසමුප්පාද විභඞගො, 260 පිට)  ඒ නාමරූප රැස්කිරීම් අර්ථයෙන් වේ. ඇස රුප හා ඒ කෙරෙහි නැමුන මනසිකාරාදිය මෙහි නාමරූපය වේ. මේ ධර්මයන්ගේ රැස් කිරීම නාමරූපයයි. ඒ රැස්වීම නිසාම සලායතනය වේ.
3. පටිච්චසමුප්පාදයට අදාලව පොදු න්‍යායක් ලෙසත් මජ්ඣේ සූත්‍රය හා සම්මාදිට්ඨි සූත්‍රයත් ඇතුලත්ව බොහෝ සූත්‍රයන්ගේත් එන නාම රූප විග්‍රහය.
එහි රූපය ලෙස සතරමහා ධාතුව හා උපාදාය රූපය ලෙස දැක්වෙන අතර නාමය ලෙස වේදනා සඤ්ඤා චේතනා ඵස්ස මනසිකාර ලෙස දැක්වේ. ස්ඛන්ධ භේදයේදී නාම ස්ඛන්ධ සතරක් ලෙස හා පටිච්චසමුප්පාදයේදී ස්ඛන්ධ තුනක් ලෙස දැක්වුවද මෙහි  නාම ධර්ම පසක් වෙයි. වේදනා සඤ්ඤා යෙදීම සාමාන්‍ය වන අතර මෙහි විශේෂව යෙදී ඇත්තේ චේතනා, ඵස්ස, මනසිකාර යන ලක්ෂණයි. මේ තුන හා අනෙක් දෙකද ඇතුළත්ව පොදුවේ සංස්කාරස්ඛන්ධයටම ඇතුලත් කල හැකි වුවද ඒ ඒ දෙයින් වෙන වෙනම ස්වීය අර්ථයක් ප්‍රධාන ලෙසම සිදුකරන නිසාම වෙනම දක්වා ඇත. වේදනාව අරමුණේ රස විඳීම ස්වභාව කොට ඇති අතරම සඤ්ඤාවේ ස්වභාවය හැඳිනීමයි. චේතනාව යනු සිතීමයි. ඵස්ස යනු ස්ඵර්ශයයි. එය සාමාන්‍යයෙන් ඇසට රූප ගැටීමෙන් වන ස්ඵර්ශය නොව වේදනා සඤ්ඤා චේතනාවන්ගේ සඞගතියයි. මනසිකාරය යනු ඒ අනුව සිදුවන මනසි කාරයයි. පටිච්චසමුප්පාදයේ එන නාමරූප ප්‍රත්‍යයද මේ ආකාරයට අර්ථ ගන්වා ඇත.
පොදුවේ ගත්කල නාමරූපයන්ගේ පොදු යෙදීම් මෙලෙස සමස්ථයක් ලෙස වර්ගීකරණයට ලක් කල හැකි අතර මෙහි අරුත් ගැනීම ඒ ඒ ප්‍රස්තුතයට අදාලව සිදුකල යුතුය. විශේෂයෙන් පටිච්චසමුප්පාදය වැනි න්‍යායක අර්ථ ග්‍රහණය කිරීමේදී ඉතාමත් සැලකිලිමත් විය යුතුය. පටිච්චසමුප්පාදය අප කිහිප න්‍යායකින් සාකච්ඡාවට බඳුන් කරයි. අභිධර්ම ක්‍රමය හා සූත්‍ර ක්‍රමයයි. සූත්‍ර ක්‍රමයට පොදුවේ සන්තති අර්ථයකින් සිත් රැසක් එක්ව හෙන පටිච්චසමුප්පාදය පැහැදිලිකොට ඇත. අභිධර්ම න්‍යායේදී පටිච්චසමුප්පාදය ඒ සංතතිය ඇතුලත පටිච්චසමුප්පාද රාශියක් විග්‍රහ කොට දක්වයි. මේ දෙක අවුල් නොකර ගත යුතුය.
අප්‍රේල් 24
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රේල් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
1502
වසර 1502 (MDII) යනු, ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,  සෙනසුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රි.ව. 1502
බම්බලපිටිය
19වන සියවසේ මුල් යුගයේදී මෙම ප්‍රදේශය සර්පයින්ගේන් ගහණ වූ කැලෑ රොදක් ලෙස පවතින්නට ඇතැයි සැලකේ.
පාවට්ටා
පාවට්ටා ලක්දිව වැවෙන පැලෑටියකි.
සීතාවක රාජධානිය
ප්‍රතිෂ්ඨාපනය
විජයබාහුගේ සතරවන පුත් කුමරාවූ දේවරාජා හට සිහසුන ලබා දීම සඳහා කිරුළ වෙත ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම නොසලකා හැරීම නියත බවට බියවූ ඔහුගේ පුතුන් තිදෙනා විසින් 1521 වසරෙහි දියත් කෙරුණු මාළිගා කුමන්ත්‍රණයක් වූ විජයබා කොල්ලය තුලදී  කෝට්ටේ හත්වන විජයබාහු රජු  (1509–1521) බලයෙන් පහ කෙරිණි. වැඩිමහල්ලා සත්වන බුවනෙකබාහු ලෙසින් සිංහාසනාරූඨ වූ අතර, අනෙකුත් දෙදෙනා කෝට්ටේ රාජධානියෙහිකෝට්ටේ අත්පත් කරගැනුමට තවද උත්සාහයයක් 1537 වසරෙහිදී ව්‍යර්ථ වූයේ, අෆෝන්සො ඩි සූසා නමැති කොළඹ පෘතුගීසි කපිතාන්-ජනරාල්ගේ නායකත්වය යටතේ වූ හමුදාවන් විසින් මායාදුන්නේගේ හමුදා පරාජය කිරීම සමගිනි; මායාදුන්නේගේ සහාය සඳහා කැලිකට් වෙතින් එවුණු නැව් හමුදාව පෘතුගීසින් විසින් වෙඩාලායි හිදී පරාජය කෙරිණි. කොටස් සඳහා අයිතිවාසිකම් පාමින්, මායාදුන්නේ  සීතාවක පාලනය කිරීම සහ පරරාජසිංහ රයිගම රාජධානිය පාලනය කිරීම ඇරඹූහ. මෙසේ බිහිවූ අනුප්‍රාප්තික රාජ්‍ය්‍යන් වෙතින්, මහනුවර රාජධානිය කාර්යසාධක ලෙසින් පරිබාහිරව ක්‍රියාත්මක විය.
කළු කුහර
alt=මෙසියර් 87 මන්දාකිණිය මධ්‍යයේ ඇති අති විශාල කළු කුහරයේ ඡායාරූපයක්|thumb|[[මෙසියර් 87 මන්දාකිණිය මධ්‍යයේ ඇති අති විශාල කළු කුහරයේ ඡායාරූපයක්]] කළු කුහරයක් යනු කිසිදු පදාර්ථයකට මෙන්ම ආලෝකයට පවා පිටවිය නොහැකි අභ්‍යවකාශයේ ප්‍රදේශයකි. එය ඉතාමත් ඝන වූ ස්කන්ධයක් විසින් අවකාශ-කාල විරූපී කිරීමේ ප්‍රතිඵලයකි. කළු කුහරය වටා පවතින්නේ හඳුනා ගත නොහැකි, සිද්ධි ක්ෂිතිජය යනුවෙන් හැඳින්වෙන, නැවත නොපැමිනී‍මේ සීමාව ලකුණු කරන මතුපිටයි. එය කළු ලෙස හඳුන්වන්නේ එය මතට පතිත වන කිසිදු විද්‍යුත් චුම්භක තරංගයක් හෝ අංශුවක් පරාවර්තනය නොකර සම්පූර්ණයෙන් අවශෝෂණය කරගන්නා නිසාය. (තාප ගති විද්‍යාවේ එන කෘෂ්ණ වස්තු (Black Body) වැනිය). ක්වොන්ටම් විද්‍යාවට අනුව කළු කුහර, සීමිත උෂ්ණත්වයකින් යුතු වස්තුවක් මෙන්, හෝකින් කිරණ විහිදුවයි. මෙම උෂ්ණත්වය කළු කුහරයේ ප්‍රමාණය අනුව අඩු වන බැවින් විශාල ස්කන්ධයකින් යුතු කළු කුහර නිරීක්ෂණය කිරීම අපහසුය.එය අදෘශ්‍ය වුවත්, වෙනත් පදාර්ථ සමග සිදුවන අන්තර්ක්‍රියා මගින් කළු කුහර හඳුනාගත හැකිය. අවකාශයේ ප්‍රදේශයක් වටා පරිභ්‍රමණය වන තරු පොකුරක චලන රටා අධ්‍යනය කිරීමෙන් කළු කුහරයක පිහිටීම හඳුනාගත හැකිය. එමෙන්ම, තරු යුග්මයකින් විශාල කළු කුහරයකට පදාර්ථය ඇදගන්නා විට, එම වායු සර්පිලාකිරව හැඩගැසී, අධි උෂ්ණත්වයකට භාජනය වී නිකුත් කරන විකිරණය, ප්‍රථිවි-ගත දුරෙක්ෂක මගින් හඳුනාගත හැක.
සීතාවක රාජධානිය
නැගුම (1521–1551)
සීතාවක වෙතින් ඔහුගේ සිහසුන වෙත එල්ල වීමට ඉඩ ඇති කිසියම් තර්ජනයක් වෙතින් කිරුළ රැක ගැනීමේ අභිප්‍රායයෙන් පෘතුගීසීන් සමග සබඳතා දියුණු කර ගැනුමට සිංහාසනාරූඨ වීම සමගම බුවනෙකබාහු උත්සුක විය. බලකොටුවක් තනා නිම කිරීම සිදුකෙරුමට දේශීයයන් විසින් විරෝධය පෑවද, 1524 වසරෙන් පසුව රජුගේ ආරක්ෂාව යටතේ පෘතුගීසි ඒජන්තවරයෙක් කෝට්ටේ හී රැඳී සිටිය අතර, පෘතුගීසි නාවුක හමුදා විසින්   කුරුඳු වෙළෙඳාමෙහි ආධිපත්‍යය වෙනුවෙන් මලබාරි මාපිලාවරුන් හා සමගින් ආරාවුල් ඇති කර ගත් අතර ගෝව පෘතුගීසි ප්‍රතිරාජයන් විසින් එවුණු බලකායන්ගේ සහය ලබමින් බුවනෙකබාහු විසින් අත්‍යන්තයෙහිදී මෙම මලබාරින් පලවා හරින ලදි. කෝට්ටේ අත්පත් කරගැනුමට තවද උත්සාහයයක් 1537 වසරෙහිදී ව්‍යර්ථ වූයේ, අෆෝන්සො ඩි සූසා නමැති කොළඹ පෘතුගීසි කපිතාන්-ජනරාල්ගේ නායකත්වය යටතේ වූ හමුදාවන් විසින් මායාදුන්නේගේ හමුදා පරාජය කිරීම සමගිනි; මායාදුන්නේගේ සහාය සඳහා කැලිකට් වෙතින් එවුණු නැව් හමුදාව පෘතුගීසින් විසින් වෙඩාලායි හිදී පරාජය කෙරිණි. මෙම ගැටුමට පසුව, සීතාවක සහ කෝට්ටේ අතර තාවකාලික සටන් විරාමයකට එකඟතාවයක් ඇතිවුණු අතර, මායාදුන්නේ විසින් දකුණු දිග පිහිටි රයිගම රාජධානිය වෙත අවධානය යොමු කරමින්, 1538 වසරෙහිදී රයිගම් බණ්ඩාරගේ (පරරාජසිංහ) මරණයෙන් පසු එය ඈඳා ගති.
ඊළඟ වසර පහ ඇතුළත තවත් කෝට්ටේ ආක්‍රමණ දෙකක් ක්‍රියාත්මක විය. 1539 වසරෙහිදී ඇරඹි පළමුවැන්න, කොළඹ නව පෘතුගීසි කපිතාන්-ජනරාල්, මිගුයෙල් ෆෙරෙයිරා විසින් සංවිධානය කෙරුණු ප්‍රතිප්‍රහාර හමුවේ ව්‍යර්ථ විය. හමුදා සහ ආයුධ කැලිකට් විසින් යළිත් සීතාවක වෙත සපයන ලදි; කෙසේවෙතත්, පරාජයෙන් පසුව, සැමොරින්ගේ ජනරාල්වරුන් දෙදෙනෙකුවූ කුල්හේනමරික්කාර් සහ පාචිමරික්කාර්, පෘතුගීසින් වෙත බාර දීමත් හා සමගින්, කැලිකට් සහ සීතාවක අතර පැවති සන්ධානය නිමාවට පත් විය. බුවනෙකබාහු විසින් 1543 වසරෙහිදී ඔහුගේ මුණුපුරු ධර්මපාල සිය අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසින් නම් කල බවට ලද පුවත විසින් තවද ආක්‍රමණයක් සඳහා හේතුපාදක ඇතිවූ අතර, නව කපිතාන්-ජෙනරාල් අන්ටෝනියෝ බැරෙටෝ ගේ විධාන යටතේ වූ පෘතුගීසි හමුදාවන්ගේ සහය සමගින් පරාජය කෙරිණි.
කළු කුහර
ඉතිහාසය
thumb|upright=1.35|right|black holeඉතාමත් ඝන වස්තු මගින් ආලෝකයට පවා පිටවීමට නොහැකි අදහස මුලින්ම ඉදිරිපත් වූවේ භු විද්‍යාඥ ජෝන් මිසෂල් විසින් හෙන්රි කැවෙන්ඩිශ් හට 1783දී ලියූ ලිපියකිනි:
සීතාවක රාජධානිය
කෝට්ටේ අභිභවනය (1551–1581)
1550 වසරෙහිදී ප්‍රතිරාජ ඇෆොන්සෝ ඩි නොරොඤ්ඤා සහ පෘතුගීසි සොල්දාදුවන් 500 ක බලකාය පැමිණීමත් සමගම කෝට්ටේ අභ්‍යන්තර දේශපාලනය වෙත පෘතුගීසි ඇඟිලි ගැසීම උත්සන්න විය. එම වසරෙහි පසු කාලයෙහිදී පෘතුගීසින් විසින් සීතාවක කොල්ල කෑවද නගරය දිගටම අල්ලා ගෙන සිටීමට අපොහොසත් වූහ.
කළු කුහර
ඉතිහාසය
- ජෝන් මිෂෙල් 1796දී ගණිතඤ පියර්-සයිමන් ලා‍ප්ලේස්, එම අදහසම, ඔහුගේ Exposition du système du Monde ග්‍රන්ථයේ පළමුවන සහ දෙවන සංස්කරණ වලින් ඉදිරිපත් කර තිබුනි (පසු සංස්කරණ වලින් එය ඉවත් කෙරිණි). එවන් අඳුරු තාරකා පිළිබඳ අදහස 19 ශතකයේ විශාල වශයෙන් ප්‍රතික්ෂේප විණි. එම කාලයේ ගුරුත්වාකර්ශෂණය මගින් ආලෝකයට බලපෑම් කල නොහැකි බවට විශ්වාස කෙරිණි.
සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවාදය
1915 දී ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් විසින් සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවාදය ඉදිරිපත් ‍කලේ ගුරුත්වාකර්ෂණය ආලෝකයේ ගමන් මාර්ගයට බලපෑම් කරන බව පෙන්වා දීමෙන් පසුවය. ඉන් මාස කිහිපයකට පසුව Karl Schwarzschild විසින් ලක්ෂ්‍ය-ස්කන්ධයක සහ ගොලීය ස්කන්ධයක ගුරුත්වාකර්ෂණයට විසඳුමක් ලබා දුන්නේය. තවත් මාස කිහිපයකට පසු Schwarzschild සහ Hendrik Lorentz ගේ ශිෂ්‍යයෙකු වූ Johannes Droste, තනි තනිවම ඒවාගේ ලක්ෂණ පිළිබඳව වැඩිදුර ලිව්වෝය. මෙම විසඳුම වර්තමානයේ ෂ්වාස්චයිල්ඩ් අරය ලෙස හැඳින්වෙන සුවිශේෂී හැසිරීමක් ඇති අතර එය ඒකීය බවට පත් විය, එයින් අදහස් වන්නේ අයින්ස්ටයින් සමීකරණවල සමහර යෙදුම් අනන්තය බවට පත්ව ඇති බවයි. මෙම පෘෂ් of යේ ස්වභාවය එකල එතරම් අවබෝධ වී නොතිබුණි. 1924 දී ආතර් එඩින්ග්ටන් පෙන්නුම් කළේ ඛණ්ඩාංක වෙනස් වීමෙන් පසුව ඒකීයභාවය අතුරුදහන් වූ බවයි (එඩින්ටන් ඛණ්ඩාංක බලන්න), නමුත් 1933 වන තෙක් ජෝර්ජස් ලෙමාට්‍රේට මෙය තේරුණේ ෂ්වාස්චයිල්ඩ් අරයෙහි ඒකීය භාවය භෞතික නොවන ඛණ්ඩාංක ඒකීය භාවයක් බව වටහා ගැනීමටය..
891/5000
1931 දී සුබ්රමනියම් චන්ද්රසේකර විසින් සාමාන්ය සාපේක්ෂතාවාදයෙන් ගණනය කරන ලද අතර ඉලෙක්ට්රෝන පරිහානිගත ද්රව්ය 1.04 ස්කන්ධ ස්කන්ධයන් (චන්ද්රසේකර සීමාව) බිඳවැටෙනු ඇත. ඔහුගේ තර්කවලට එඩින්ටන් සහ ලෙව් ලන්ඩෝ වැනි බොහෝ සමකාලීනයන් විසින් විරුද්ධ වූ අතර, තවමත් නොදන්නා යාන්ත්රණයක් බිඳවැටීම නතර කරන බවට තර්ක කළහ. ඒවා අර්ධ වශයෙන් නිවැරදියි: චන්ද්රසේකර් සීමාවට වඩා කුඩා විශාල වාමනාවක් නියුට්රෝන තාරකාවක බිඳ වැටෙනු ඇත, පාවුලි බැහැර කිරීමේ මූලධර්මය නිසා ස්ථායී වේ. එහෙත් 1939 දී රොබට් ඔප්න්හෙමාර් සහ අනෙකුත් අය අනාවැකි පළ කළේ සූර්ය ස්කන්ධ 3 ක් පමණ වන නියුට්රෝන තාරකා (ටෝල්මෑන්-ඔප්න්හයිමර්-වොල්කොෆ් සීමාව) කළු කුහර බවට කඩා වැටෙනු ඇති අතර, භෞතික විද්යාවේ කිසිදු නීතියක් මැදිහත් වීමට ඉඩ නොතබන බව නිගමනය කලේය. අඩුම තරමින් සමහර තරු කළු කුහර දක්වා කඩා වැටෙනු ඇත
.ඒවා අර්ධ වශයෙන් නිවැරදි ය: චන්ද්‍රසේකර් සීමාවට වඩා තරමක් විශාල සුදු වාමන නියුට්‍රෝන තාරකාවකට කඩා වැටෙනු ඇත. එය පෝලි බැහැර කිරීමේ මූලධර්මය නිසා ස්ථායී වේ. නමුත් 1939 දී රොබට් ඔපන්හෙයිමර් සහ තවත් අය අනාවැකි පළ කළේ ආසන්න වශයෙන් සූර්ය ස්කන්ධ තුනකට වඩා වැඩි නියුට්‍රෝන තාරකා (ටෝල්මන්-ඔපන්හෙයිමර්-වොල්කොෆ් සීමාව) චන්ද්‍රසේකර් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද හේතු නිසා කළු කුහර වලට කඩා වැටෙනු ඇති අතර භෞතික විද්‍යාවේ කිසිදු නීතියක් මැදිහත් නොවන බවත් නිගමනය කළ බවත්ය. අවම වශයෙන් සමහර තරු කළු කුහර වලට කඩා වැටීම නවත්වන්න
ඔපන්හෙයිමර් සහ ඔහුගේ සම කර්තෘවරු ෂ්වාස්චයිල්ඩ් අරයෙහි මායිමේ ඇති ඒකීයභාවය අර්ථකථනය කළේ මෙය කාලය නතර වූ බුබුලක මායිම බවයි. මෙය බාහිර නිරීක්ෂකයින් සඳහා වලංගු දෘෂ්ටි කෝණයකි, නමුත් වැරදි නිරීක්ෂකයින් සඳහා නොවේ. මෙම දේපල නිසා, කඩා වැටුණු තාරකාවන් "ශීත කළ තරු" ලෙස හැඳින්වේ. මක්නිසාද යත් බාහිර නිරීක්ෂකයෙකුට තාරකාවේ පෘෂ් surface ය කාලයාගේ ඇවෑමෙන් ශීත කළ බව පෙනෙනු ඇත. මෙය නූතන කළු කුහරවල දන්නා දේපලකි, නමුත් ශීත කළ තාරකාවේ මතුපිටින් ලැබෙන ආලෝකය ඉතා වේගයෙන් රතු පැහැයට හැරෙන අතර කළු කුහරය ඉතා ඉක්මණින් කළු පැහැයට හැරේ. බොහෝ භෞතික විද්‍යා ists යන්ට ෂ්වාස්චයිල්ඩ් අරය තුළ රැඳී සිටීම පිළිබඳ අදහස පිළිගැනීමට නොහැකි වූ අතර වසර 20 කට වැඩි කාලයක් තිස්සේ මෙම විෂය කෙරෙහි එතරම් උනන්දුවක් නොතිබුණි.
ස්වර්ණමය යුගය
1958 දී, ඩේවිඩ් ෆින්ස්කෙලේෂ්ටින් අවබෝද කරගන්නා ලද   මෙය ඔපන්හයිමර්ගේ ප්‍රතිඵලවලට තදින්ම පටහැනි නොවූ නමුත්, නිරීක්‍ෂකයන්ගේ බලපෑමට ලක්වීමේ දෘෂ්ටිකෝණය ඇතුළත් කිරීමට ඒවා දීර්ඝ කළේය.ෆින්ස්කෙලේෂ්ටින්  ගේ විසඳුම කළු කුහරයට වැටෙන නිරීක්ෂකයින්ගේ අනාගතය සඳහා Schwarzschild විසඳුම දිගු කළේය. සම්පූර්ණ දිගුවක් දැනටමත් මාටින් කෘස්කාල් විසින් සොයාගෙන ඇති අතර, එය ප්‍රකාශයට පත් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය.
මෙම කාල පරිච්චේදය තුළ වඩාත් පොදු කළු කුහර විසඳුම් සොයා ගන්නා ලදී. 1963 දී Roy Kerr විසින් භ්‍රමණය වන කළු කුහරයක් සඳහා නිවැරදි විසඳුම සොයා ගන්නා ලදී. වසර දෙකකට පසුව Ezra T. Newman විසින් භ්‍රමණය වන සහ විද්‍යුත් ආරෝපණය වන කළු කුහරයක් සඳහා අක්ෂ සමමිතික විසඳුම සොයා ගන්නා ලදී,
කළු කුහර ද්‍රාවණවල ඇති අමුතු ලක්‍ෂණ පනවා ඇති සමමිතික තත්ත්‍වයෙන් ව්‍යාධිජනක කෞතුක ද්‍රව්‍ය බවටත්, සාමාන්‍ය අවස්ථාවන්හිදී ඒකවචනයන් නොපෙන්වන බවටත් දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ සැක පහළ විය. මෙම මතය විශේෂයෙන්ම බෙලින්ස්කි, ඛලට්නිකොව් සහ ලිෆ්ෂිට්ස් විසින් පැවැත්විණි, ඔවුන් සාමාන්‍ය විසඳුම්වල ඒකීය බවක් නොපෙන්වන බව ඔප්පු කිරීමට උත්සාහ කළහ. කෙසේ වෙතත්, හැටේ දශකයේ අගභාගයේදී රොජර් පෙන්රෝස් සහ ස්ටීවන් හෝකින් විසින් ඒකීයත්වය සාමාන්‍ය බව ඔප්පු කිරීමට ගෝලීය ශිල්පීය ක්‍රම භාවිතා කළහ.
"කළු කුහරය" යන යෙදුම ප්‍රථම වරට ප්‍රසිද්ධියේ භාවිතා කරන ලද්දේ 1967 දී දේශනයකදී ජෝන් වීලර් විසිනි. සාමාන්‍යයෙන් මෙම වාක්‍ය ඛණ්ඩය නිර්මාණය කිරීමේ ගෞරවය ඔහුට හිමි වුවද, එය ඔහුට වෙනත් අයෙකු විසින් යෝජනා කළ බව ඔහු නිතරම අවධාරනය කළේය. මෙම යෙදුමේ පළමු වාර්තාගත භාවිතය 1964 දී ඈන් එවින්ග් විසින් විද්‍යාවේ දියුණුව සඳහා වූ ඇමරිකානු සංගමයට ලියූ ලිපියකි. වීලර් විසින් මෙම පදය භාවිතා කිරීමෙන් පසුව, එය ඉක්මනින් සාමාන්‍ය භාවිතයේ දී සම්මත විය.
ලක්ෂ්‍ය-භාවය
සිද්ධි ක්ෂිතිජය යනු කලු කුහරයේ මධ්‍ය ලක්ෂය වේ.සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවාදය මගින් විස්තර කර ඇති පරිදි එය කාලඅවකාශය අනන්තයටම වන කලාපයක් විය හැක. භ්‍රමණය නොවන කළු කුහරයක් සඳහා, මෙම කලාපය තනි ලක්ෂ්‍යයක හැඩය ගනී.එම ඒකීය කලාපයට අනන්ත ඝනත්වයක් ඇති බව සිතිය හැක. යම් කිසි මිනිසෙක් කලු කුහරය තුලට ඇදවැටුනහොත් ඔහු කෙටි දුරක් යන විටම අනන්ත ස්කන්ධය විසින් ඇද ඉරී යනු ඇත(මෙහිදී දෙපයට සාපේක්ශව සාපේක්ශව හිසට ක්‍රියාත්මක වන ගුරුත්වය අඩුය.එබැවින් දෙපයින් වැඩි බලයකින්ද හිසින් ඊට සාපේක්ශව අඩු බලයකින් අදිනු ලබයි. එවිට එම පුද්ගලයාව පරමාණු දක්වාම ඇදී ඉරී යයි.මෙය "noodle effect" ලෙස හදුන්වනු ලබයි.) එම ඇදගන්නා දෙය අනන්ත ස්කන්ධය මගින් ඇද තලා දාමා ඉන්පසු එය ගිලගනී. මෙසේ වස්තූන් ගිලගන්නා විට කලු කුහරයේ ස්කන්ධය තවදුරටත් වැඩි වෙයි. සිද්ධි ක්ෂිතිජයේදි විශ්වයේ අනිකුත් තැන් වල ක්‍රියාත්මක වන අප දන්නා භෞතික විද්‍යා නියම සියල්ල බිදවැටෙයි.(article by: Dulen S.L)
Ergo ගෝලය
thumb|right|ergosphere of a rotating black hole|The ergosphere is an oblate spheroid region outside of the event horizon, where objects cannot remain stationary.
ගුරුත්වාක්ෂණ හැකිළීම
ගුරුත්වාකර්ෂණ හැකිලීම සිදුවන්නේ යම් වස්තුවක අංශු අතර ඇතිවන ගුරුත්වාකර්ණයට ඔරොත්තු දීමට තරම් එහි අභ්‍යන්තර පීඩනය ‍ප්‍රමාණවත් නොවීමය. තාරකාවකට මෙය සිදුවන්නේ න්‍යෂ්ටික-විලයනය මගින් එහි උෂ්ණත්වය පවත්වා ගැනීමට තරම් එහි ඉන්ධන ප්‍රමාණවත් ‍නොවීම හෝ පිටතින් අමතර පදාර්ථයක් එක්වී එහි ස්කන්ධය වැඩි වීම නිසාය. මෙවන් අවස්ථාවකදී තාරකාවේ ගුරුත්වය මගින් තමාවම හකුලවාගැනීම වැලැක්වීමට එහි උෂ්ණත්වය අසමත් වෙයි.
අධි ශක්ති ඝට්ටනය
thumb|right|A simulated event in the CMS detector, a collision in which a micro black hole may be created.
වර්ධනය
කළු කුහරයක් ඇතිවීමෙන් පසු එය පිටතින් පදාරථ උරා ගනිමින් වර්ධනය වීමට පටන් ගනී. ඕනෑම කළු කුහරයක් දිගින් දිගටම අවට ඇති වාතය සහ අභ්‍යවකාශ දූවිලි මෙන්ම සර්වව්‍යාප්ත විශ්ව පසුබිම් විකිරණයද උරා ගනී. අධි-ස්කන්ධ කළු කුහර වරධනය වීමට ප්‍රාථමික දායක්ත්වය ලැබී ඇත්තේ මෙම කියාවලිය මගිනි. ගෝලාකාර තරු පොකුරු වල මධ‍්‍යම ප්‍රමාණයේ කළු කුහර සෑදී ඇත්තේද මෙමගින් බවට යෝජනා වී ඇත.
කළු කුහරයකට තාරකාවක් මෙන්ම තවත් කළු කුහරයක් සමග බද්ධ විමේ හැකියාවක් ඇත. කුඩා වස්තු කීපයක එකතුවකින් සෑදී ඇති අධි-ස්කන්ධ කළු කුහරවල ප්‍රථම අවදියේදී ඒවා වර්ධනය වීමට මෙවැනි දෑ වැගදත් වී ඇති බවට විශ්වාස ‍කෙරෙයි. සමහරක් මධ‍්‍යම ප්‍රමාණයේ කළු කුහර ආරම්භය වීම සඳහා දායක වූ බවටද මෙම ක්‍රියාවලිය යෝජනා වී ඇත.
පදාර්ථ එකතුවීම
thumb|right|Formation of extragalactic jets from a black hole's [[Accretion disc|accretion disk]]
අප්‍රේල් 25
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රේල් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
කළු කුහර
ගැමා කිරණ පිපිරුම්
නියුට්‍රෝන තරු දෙකක් එකිනෙක ඝට්ටනය වීමේදී පිටවන අධිශක්ති විකිරණ ගැමා කිරණ පිපිරුමක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය බොහෝ විට නියුට්‍රෝන තරු දෙකක් එකිනෙක හා වේගයෙන් ගැටීමේදී දෙපසට විහිදී යන අති විශාල ශක්ති ප්‍රමාණයකි එහි අඩංගු අධික ගැමා කිරණ ප්‍රමාණ නිසා එය ගැමා කිරලා පිපුරුමක් ලෙස හඳුන්වයි
චක්‍රාවාට කේන්ද්‍ර
right|thumb|The jet originating from the center of [[Messier 87|M87 in this image comes from an active galactic nucleus that may contain a supermassive black hole. Credit: Hubble Space Telescope/NASA/ESA.]]
චක්‍රාවාට කේන්ද්‍රය එනම් චක්‍රාවාටය මැද බොහෝ විට කළු කුහරයක් පවතී. ක්ෂීරපථ මන්දාකිණිය වන අපගේ මන්දාකිණිය මධ්‍යයේ අති විශාල කළු කුහරයක් (supermassive black hole) පවතී. එහි පවත්නා අධික ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය නිසා චක්‍රාවාට සම්පූර්ණ ස්කන්ධයන් ඒ වෙත ආකර්ෂණය වී ඇත. කෙටියෙන් කිවහොත් සූර්යයා ඇතුළු අපගේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය ද ක්ෂීරපථ මන්දාකිණියේ වූ දහස් ගණනක් තාරකා ද එම කළු කුහරය වෙත ආකර්ෂණය වී පවතී.
ගුරුත්ව කාච
ගුරුත්වාකර්ෂණ කාචයක් නිරීක්ෂකයෙකු වෙත ගමන් කරන විට ආලෝකයේ ආලෝකය විහිදුවන හැකියාවෙන් දුරස්ථ ආලෝක ප්‍රභවයක් සහ නිරීක්ෂකයකු අතර යම් ද්රව්යයක් බෙදා හැරීම (පදාර්ථ පොකුරු වැනි) බෙදා හැරීමකි. මෙම බලපෑම ගුරුත්වාකර්ෂණ ආතතිය ලෙස හැඳින්වේ. ඇල්බට් අයින්ස්ටයින්ගේ සාපේක්ෂතාවාදය පිළිබඳ සාමාන්‍ය න්‍යායේ පුරෝකථනයන්ගෙන් එකක් වන්නේ නැමීමේ ප්‍රමාණයයි.(සම්භාව්ය භෞතික විද්යාව ආලෝකයේ නැඹුරුවක් ද අනාවැකි පල කරයි, නමුත් සාමාන්ය සාපේක්ෂතාවාදයෙන් පුරෝකථනය කරන ලද භාගය පමණයි.
කළු කුහර ඒකීය භාවය
sf
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
ප්‍රවර්ගය:කළු කුහර ප්‍රවර්ගය:සාපේක්‍ෂතාව ප්‍රවර්ගය:අඳුරු පදාර්ථ ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
අප්‍රේල් 26
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රේල් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
1503
වසර 1503 (MDIII) යනු, ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,  ඉරිදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රි.ව. 1503
මාධ්යබ ප්රිතිවාර
ප්රාහාර පිළිබද ප්රaවෘත්ති ආවරණයන් ජුලි 7වන දිනය පුරාම BBC One හා ITVI වලින් නොකඩවා රාත්රි් 7වන තෙක් විකාශනය විය. Sky News පැය 24 පුරාම කිසිදු දැන්වීඹක් නොමැතිව සිදුවීම් ප්රරචාරය කරන ලදී. ITN විසින් ඔවුන්ගේ ITVI ආවරණය එම ගුව්න විදුලි ඉතිහාසයේ පසුගිය පනස් වසර තුළ එක දිගට ප්ර චාර කටයුතු කළ  පළමු අවස්ථාව ලෙස  සදහන් කරන ලදී. CCTV කැමරා මගින් මෙන්ම සාමාන්ය ය ජනතාවද එවන ලද ජංගම දුරකතනවිඩි‍යෝ දර්ශණද රැපවාහිනි මගින් ප්රදයෝජනයට ගෙන තිබුණි. ප්රාදදේශිය හා ජාතික ගුවන් විදුලි සේවාවන් තම දෛනික වැඩසටහන් නවත්වා ප්රතවෘත්ති විකාශය කිරිම හෝ විකාෂය වන වැඩසටහන් අතරතුර අළුත් තොරතුරැ පිළිබද දැනුවත් කිරිම සිදු කරන ලදී.
බොහෝ චිත්රිපට සහ ටෙලිනාට්යුය විකාශය අවලංගු කිරිම හෝ පසුව විකාශයට කල් දමන ලදී. උදාහරණයක් වශයෙන් BBC රේඩියෝ 04 කිසිදු විස්තර කිරිමකින් තොරව කලින් පෙළ ගස්වන ලද    ˝Classic Serial˝  (ක්ලැසිකල් ස්ටීරියෝ ) වැඩසටහන ප්රකකාශ කිරිම පසුවට කල් දමන ලදී. එදින ප්රිචාරය වීමට නියමිතව තිබුණේ බ්රි(තාන්ය්යේ විදේශ අභිලාෂයන්ට විරැද්ධව මුස්ලිම්වරැන්ගේ විල්ලවයක් / කැරැල්ලක් පිලිබද කියවෙන බචන්ගේ ග්රීරන්මැන්ටල් වැඩසටහනයි.  ITV විසින්  X- files වෘතාන්තය, ස්ටේක් අවුට්  (Stakeout ) වෙනුවෙන් ප්රමචාරය කරන ලදී. x- files  හි එදිනකතා පුවත බෝම්බ පිපිරිමකින් ගොඩනැගිල්ලක කොටසක් විනාශ වන බවට වුවකි.
එමෙන්ම ගෝන් ඉන් සික්ස්ටි සෙකන්ඩ් (Gone in 60 Second) වෙනුවට බසයක් තුළ දී බෝම්බ පිපිරිකින් එහි ගමන් ගත් පිරිස සියයන The Siege ප්රcචාරය විය. BBC හි Soap East enders එදින රාත්රිකයේ ප්රගචාරය විමට නියමිත කතාංගය නැවත සංස්කරණයට සිදුවු අතර එහි අන්තර්ගතවුයේ විෂ ආඝ්රාිහනයක් නිසා දිවිගලවාගත් පිරිස් ස්වශන අපහසුතාවලින්පෙළිමේ දර්ශන, නිවසක් තුළ සිදුවු පිපිරිමක් සහ අම්බියුලන්ස් රථ ආදියයි. big Brother 2005 නියමිත වේලාවට විකාෂනය වු අතර සිද්ධියෙන් අනතුරට පත් සේවකයන් පිළිබද විස්තර ප්රතචාරයට සුදානම්වුවත් නිෂ්පාදකයන් සොයා ගනු ලැබුවේ කිසිම අයෙකුගේ මිත්රයයෙක් හෝ ඥාතියෙක් අනතුරට පත්ව නැති බවයි. Sky One විසින් විකාශය කිරිමට තිබු “Star Trek : The next Generation, Terror Attacks : Could you Survire..? (ත්ර ස්ත ප්රාහාර : ඔබට ඉන් ගැලවිය හැකිද?) වැඩසටහන වෙනුවට ප්රuචාරය විය.
ව්‍යාජ පාපෝච්චාරණය
ව්‍යාජ පාපෝච්චාරණයක් යනු, පාපෝච්චාරණය කරන්නා අපරාධයට වග නොකියන විටෙක, අපරාධයකට වරදකාරිත්වය පිළිගැනීමයි.
එප්පාවල පොස්පේට් නඩුව
බුලන්කුලම හා තවත් අය එදිරිව කර්මාන්ත සංවර්ධන අමාත්‍යංශයේ ලේකම් සහ තවත් අය ලෙස ගොනු කර ඇති මෙම නඩුව ශ්‍රී ලංකාවේ පරිසරය, ස්වභාවික සම්පත් හා පරිසර නීතිය හා බදුන වැදගත් නඩුවකි. 1997 වසරේදී එප්පාවල පොස්පේට් නිධිය ඇමෙරිකානු සමාගමකට පැවරීමට එරෙහිව මෙම නඩුව පැවරුන අතර එප්පාවල ප්‍රදේශයේ ගොවින් කිහිප දෙනෙක් මෙම ක්‍රියාවලිය නිසා පරිසරයට වන විනාශය පිලිබදව සැලකිලිමත් වෙමින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ මෙම පෙත්සම ගොනු කරන ලදී.
ප්‍රවර්ගය:නීතිය ප්‍රවර්ගය:පරිසර නීතිය ප්‍රවර්ගය:පරිසරය
පීන්තූරය/ජිටර්බගින් ජුක් සංගීත ස්ථානයක
ස්ටින්ග් ඩාන්ස්' යනු 1920, 30 හා 40 ජෑස් සංගීතයට අනුව පැද්දිම නර්තනයක් කොට ගත් ජන කණ්ඩායමක් විසින් ගොඩ නැගුවකි. නමුත් මෙම නර්තන ආකාරය ජෑස් සංගීතයේ රිද්මය දක්වා දිවයයි. වඩාත් ප්‍රචලිත නර්තන කණ්ඩායමක් වන්නේ ලින්ඩා බෝච් නැමැති හාලෙම් සිට අද දක්වා පැවත එන සහකාර නර්තනයකි. මෙම නර්තන වැඩි සංඛ්‍යාවක් අප්‍රිකානු ඇමරිකන් ජන සමුහය හා වර්ණ කියුලර් අප්‍රිකානු ඇමරිකන් නර්තන ශීල්පින් හා ආකාරයන් වන 'වැල්බෝ ආ ඇන්ජලෝ' ඇමරිකානු හා අනෙකුත් ජන සමාජ තුලය. මෙම පැද්දෙන නර්තනයේ මුල් ආකාරයන් වන 'බැලැක් බොටම්' චාල්ස්ටන්, ටැබ්ඩාන්ස්, ඩික්සිලන්ඩ් ජෑස් හා හවුල් වන අතර එය දකුණු ඇමරිකන් හි නව සර්ලියන්ස් හි ගොඩ නැගි ඇත. මෙම නර්තන උතුරු දිශාවේ නගරවන නිව් යෝර්ක්, කැන්සාසිටි, හා චිකාගෝ යන නගර කරා 1920 ගිය අතර ගම්බර කළු ජාතිකයන් ද පිඩා වලින් මිදිමට උතුරට ගිය අතර ජිම්ක්‍රෝලෝස්, ලින්චින් හා පසුව දකුණේ පැවැති රැකියා වියුක්තිය එහි පැවැති අවනතිය හේතුවෙන් සංක්‍රමණය වුහ. ස්වින්ජෑස් බටහිර අප්‍රිකානු සහ ඇමරිකන් අප්‍රිකානු නර්තනය හා සංගීතයෙහි ස්වර සංයෝග විදහා පායි. මෙය 'ස්ව කාල' සහ 'අට වන ස්වර' නො‍හොත් තුම්පියවර වශයෙන්ද එහි නාද වන රිද්මයන්ගේ වෙනස් විම්ද කාලය අනුව පරතරයද වේ. වර්තමානයේ බොහෝ දියුණු රටවල මෙම ස්වින්ග් ඩාන්ස් ශෛලයන් තිබේ. ලින්ට් හෝප් වඩාත් ප්‍රචලිත වුවන් හැම රටක, නගරයකම රග දැක්විම් නර්තනයන් අනුව වෙනස් වේ. සෑම ප්‍රදේශිය ස්වින්ඩාන්ස් සමාජය තුළ ආවේණික සංස්කෘතියන් හා ස්වීන් ඩාන්ස් භාවිතා වන විවිධ ආකාරයන් ඇත.
අප්‍රේල් 29
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රේල් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
1504
1504 වසර (MDIV) යනු, ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,  සඳුදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
22.අමුණුගම ශ්‍රී විපස්සි මහනාහිමි.(1964 - 1969)
අතිගෞරවාර්හඅතිගෞරවාර්හඅමුණුගමරාජගුරුශ්‍රීවිපස්‍යභිධානමහාවිහාරවංශිකස්‍යාමෝපාලිමහානිකායේමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේ (1964-1969)
අමුණුගමවලව්වේරාජගුරුනායකබණ්ඩාරලාගේකුඩාබණ්ඩාරනිලමේතුමානිසායටිනුවරදියකෙළිනාවලවලව්වේකිත්සිරිමෙවන්රාජගුරුබණ්ඩාරලාගේලොකුකුමාරිහාමිටදාව වර්ෂ 1907 මැච් 17 දා යටිනුවරදෙහිගමවලව්වේදී උපත ලැබූ මුන්වහන්සේගේ ගිහිනම ඇල්ෆ්‍රඩ් අමුණුගමය. යටිනුවරමුරුතලාවේසිංහලපාඨශාලාවෙන්සයවසක්අධ්‍යාපනයලබාගිහිකළතමමුත්තණුවූඅමුණුගමරාජගුරුශ්‍රීනිවාසපියදස්‍යභිධානමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේවෙතපැමිණක්‍රිස්තාබ්ධයෙන්1919 ක්වූපෙබරවාරිමසදීඅපගේශ්‍රීසංඝරාජමහපිරුවන්පින්බිමෙහිදීප්‍රව්‍රජ්‍යාවලදහ.
ඉනිබඅතිගෞරවාර්හබෝරුග්ගමුවේශ්‍රීරේවතාභිධානකොළඹනවකෝරළයේප්‍රධානසංඝනායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේගේආධිපත්‍යයයටතේපැවැතිගංගොඩවිලසුභද්‍රාරාමයෙන්ධර්මශාස්ත්‍රඋගත්හ.තවදුරටත්ස්වීයඥානෝද්දීපනාභිලාෂීවවර්ෂ1925 දීකොළඹමාලිගාකන්දේවිද්‍යෝදයමහපිරිවෙණටඇතුලත්වූහ.ඉන්ලදසුවිසල්ජයග්‍රහණයනම්වර්ෂ1933 දීස්‍යාමරාජත්‍යාගසහිතවවිද්‍යෝදයඅවසානපරීක්ෂණයෙන්  උත්තීර්ණවීමයි.
වර්ෂ1922 දීපහමුණේධර්මකීර්තිශ්‍රීසරණංකරසුමංගලාභිධානමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේඋපාධ්‍යායකොටමාතලේමකුලේතැන්නරජමහවිහාරාධිපතිඅපගේශ්‍රීසංඝරාජපරිවේණාධීශ්වරවවැඩවුසූමඩුගල්ලේපවරනෙරුත්තිකවිනයාචරියශ්‍රීසුමනධම්මසිද්ධිශ්‍රීසිද්ධාර්ථාභිධානඅනුනායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේහාකාරකසංඝසභික,හැරමිටිගලේශාස්ත්‍රාලංකාරපරිවේණාධීශ්වරවවැඩවුසූහැරමිටිගලේශ්‍රීසද්ධර්මවාගීශ්වරාචාර්යරතනපාලධීරානන්දාභිධානනායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේකර්මාචාරීවවාහලනාගනාමයෙන්සුපරිශුද්ධෝපසම්පදාවලැබූහ.එහිදීඋන්වහන්සේසානුනායකගරුතරකාරකමහාසංඝසභාවවෙතපිදූත්‍රිභාෂාමයමංගලප්‍රබන්ධයඋන්වහන්සේගේපාණ්ඩිත්‍යයමොනවටඋද්දීපනයකරලන්නකි.
මහනුවරධර්මරාජවිද්‍යාලයෙහිආචාර්යවරයෙකුවශයෙන්කටයුතුකළමුන්වහන්සේවර්ෂ1936 දීඅපේමල්වතුමහාවිහාරයීයමංගලඋපෝසථාගාරයේකර්මවාගාචාර්යධූරයකටදවර්ෂ1940 දීපහමුණේධර්මකීර්තිශ්‍රීසරණංකරසුමංගලාභිධානමහානායකස්වාමීන්ද්‍රවරප්‍රමුඛසානුනායකගරුතරකාරකසංඝසභාවවෙතින්කාරකසභිකධූරයකටදවර්ෂ1943 ජූනිමස10 වැනිදාරාජකීයපණ්ඩිතමාබෝපිටියේමේධංකරාභිධානමහාස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේගේඅපවත්වීමෙන්සිස්වූඅපේසංඝරාජමහපිරුවන්හිපරිවේණාධිපතිධූරයටදවර්ෂ1946 දීදළදාතේවාමුරයටදපත්වීවදාළහ.
එපමණකුදුනොවමුන්වහන්සේඉහතකීඅතිගෞරවාර්හහැරමිටිගලේධීරානන්දාභිධානඅනුනායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේගේඅපවත්වීමෙන්සිස්වූඑමඅනුනායකපදවියටහාලේකම්පදවියටමුන්වහන්සේපත්වූහ.වර්ෂ1956 දීශ්‍රීසම්බුද්ධජයන්තෝත්සවයටසම්බන්ධවීම,ත්‍රිපිටකධර්මසභාවෙහිසාමාජිකත්වයගැනීම,බුරුමයේඡට්ඨමහාසංගායනාවටසම්බන්ධවීමමෙන්මවර්ෂ1959 දීවිද්‍යෝදයවිශ්වවිද්‍යාලයීයසනාතනසභාවට  තේරීපත්වීමහාජපානයේපැවතිසම්බුද්ධජයන්තිඋළෙලටසම්බන්ධවීමදමුන්වහන්සේගේජීවිතයපිළිබඳවවීසදාතනිකමතකසටහන්ය.කාරකසභාවමගින්මුන්වහන්සේවෙතගංගාරාමරජමහවිහාරයේවිහාරාධිපතිනායකපදවියටදපත්කොටවදාළහ.
වර්ෂ1963 දීඅතිගෞරවාර්හපුරිජ්ජලශ්‍රීසිද්ධාර්ථසරණංකරාභිධානමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේගේඅපවත්වීමෙන්සිස්වූයථෝක්තමහපදවියමුන්වහන්සේටහිමිවීමවිශේෂත්වයකි. ලෝකබෞද්ධසම්මේලනයේසභාපතීත්වයටදමුන්වහන්සේපත්වූහ.වර්ෂ1969 දීඋන්වහන්සේශාස්ත්‍රසූරිඋපාධියෙන්සම්මානිතවූහ.ලංකාතිලකරජමහවිහාරය,යටිනුවරකොබ්බෑකඩුවරජමහවිහාරය,කඩුගන්නාවමාවෙලරජමහවිහාරයමුන්වහන්සේගේආධිපත්‍යයයටතේපාලනයවූවිහාරස්ථානයන්වනඅතරඅමුණුගමරාජගුරුශ්‍රීපියදස්සි,අමුණුගමඅත්ථදස්සි,අලවතුගොඩපඤ්ඤානන්දයනහිමිවරුන්ශිෂ්‍යපුත්‍රයන්වහන්සේලායි.වත්මනෙහිතත්පරම්පරානුගතවකොත්මලේපුසුල්පිටියරජමහවිහාරය,මහනුවරකොටුගොඩැල්ලේරජමහවිහාරය,මාතලේඇඹිල්ලරජමහවිහාරය,උඩුනුවරනියමකන්දේසංඝරාජපිරිවෙන්රජමහවිහාරය,කළුගොමුවබෝධිරාජාරාමයහාගොඩවෙලබෝධිරාජාරාමයදපාලනයවෙයි.
මුන්වහන්සේවර්ෂ1969 පෙබරවාරිමස04 වැනිදාඅපවත්වීවදාළහ.
රාජගුරුශ්‍රීවිපස්‍යභිධානමහාවිහාරවංශිකස්‍යාමෝපාලිමහානිකායේමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේ (1964-1969)
පාතදුම්බර,අමුණුගමවලව්වේරාජගුරුනායකබණ්ඩාරලාගේකුඩාබණ්ඩාර  නිලමේතුමානිසායටිනුවරදියකෙළිනාවලවලව්වේකිත්සිරිමෙවන්රාජගුරුබණ්ඩාරලාගේලොකුකුමාරිහාමිටදාවක්‍රිස්තාබ්ධයෙන්1907 ක්වූමැයිමස17 වැනිදිනයටිනුවරදෙහිගමවලව්වේදීජන්මලාභයලදමුන්වහන්සේගේගිහිනමඇල්ප්‍රඩ්අමුණුගමය.