cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
නිරූපිකාව (පුද්ගලයා)
ප්‍රවර්ගය:විලාසිතා
Model (profession)
ජූලි 17
ප්‍රවර්ගය:ජූලි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
රත්නපුර මහනගර සභාව
https://www.facebook.com/anushka.dilhara
වවුල්පනේ
වවුල්පනේ යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ඇඹිලිපිටියේ බුලුතොට රක්වාන කලාපයේ පිහිටි පුරාවිද්‍යා ස්ථානයකි.
මේවාද බලන්න
ප්‍රවර්ගය:රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
ආදදොල උප දුම්රිය ස්ථානය
ශ්‍රී ලංකාවේ මුහුදුබඩ දුම්රිය මාර්ගයේ අම්බලන්ගොඩ හා බලපිටිය දුම්රිය ස්ථාන අතර පිහිටි උප දුම්රිය ස්ථානයකි. මෙම දුම්රිය ස්ථානය 2004 ජනවාරි 4 දින විවෘත කරන ලදී.thumb
ඔස්වල්ඩ් ලෙස්ලි ඩි ක්‍රෙට්සර් II
විනිසුරු ඔස්වල්ඩ් ලෙස්ලි ඩි ක්‍රෙට්සර් II, CMG (1882 ජූනි 7- 1959 නොවැම්බර් 11) යනු ලංකා (ශ්‍රී ලාංකික) විනිසුරුවරයෙකි. ඔහු ලංකාවේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ පුයිස්නේ විනිසුරුවරයෙකි.
ඔස්වල්ඩ් ලෙස්ලි ඩි ක්‍රෙට්සර් I ට දාව උපත ලැබුවේ ලංකාවේ ප්‍රසිද්ධ වැඩ දෙපාර්තමේන්තුවේ දිස්ත්‍රික් ඉංජිනේරුවෙකු වූ ඔහු අධ්‍යාපනය ලැබුවේ කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයෙන්ය. 1905 දී ඔහු ලංකාවේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ අධිනීතිඥයෙකු බවට පත් වූ අතර ඔහුගේ නීතිඥ වෘත්තිය ආරම්භ කළේය.
1924 දී මඩකලපුව දිසා විනිසුරු, 1925 දී හලාවත දිසා විනිසුරු, 1935 දී අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාවේ සේවය කළා. 1936 දී ඔහු කොළඹ අතිරේක දිසා විනිසුරුවරයා සහ යාපනය වැඩබලන දිසා විනිසුරුවරයා මෙන්ම වැඩබලන සොලිසිටර් ජනරාල්වරයා ලෙසද කටයුතු කළේය. ඔහු මීගමුව, කළුතර, රත්නපුර සහ යාපනයේ සහකාර කොමසාරිස්වරයා ලෙසද කටයුතු කළේය. 1938 දී ඔහු වැඩ බලන පුයිස්නේ විනිසුරුවරයෙකු බවට පත් වූ අතර 1945 දී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයෙන් විශ්‍රාම ගියේය. ඔහුගේ සේවය වෙනුවෙන් ඔහු ශාන්ත මයිකල් සහ ශාන්ත ජෝර්ජ් අනුපිළිවෙලෙහි සහකරු බවට පත් කරන ලදී.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:1956 මරණ
විලාසිතා-ධාවන මාර්ගය
thumb|නිව් යෝර්ක් සිටි [[2007 වසන්ත විලාසිතා සති අතරතුර දී ධාවන මාර්ගයක් මත සිටින නිරූපිකාවක්.]] ධාවන මාර්ගයක් යනු විලාසිතා සංදර්ශණයක් අතරතුර දී නිරූපිකාවන් විසින් ඇඳුම් පැලඳුම් නිරූපණය කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා ප්‍රේක්ෂකාගාරය දෙසට දිවෙන සාමාන්‍යයෙන් ඔසවන ලද පටු වේදිකාවකි.
එය සමහරක් විටක රෑම්ප් ලෙස ද හඳුන්වනු ‍ලැබේ. (රෑම්ප් මත ඇවිදී මෙන්)
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Runway_%28fashion%29
කෑගල්ල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
කෑගල්ල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, සබරගමුව පළාතේ,   කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කය
ඉන්දු-ශ්‍රී ලංකා සබඳතා
ශ්‍රී ලංකාව සහ ඉන්දියාව අතර දිගු කාලයක පටන් පවතින්නේ මිත්‍රශීලී සම්බන්ධතාවයකි. නමුත් ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති වූ සිවිල් යුද්ධයේ සමහර කාරණා පිළිබඳ දෙරට අතර මතභේද පවතියි. ශ්‍රී ලංකාවේ ආසන්නතම අසල්වැසියා ඉන්දියාව වන අතර දෙරට එකිනෙක වෙන්වන්නේ පෝක් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහායි. දෙරටම භූ ගෝලීයව දකුණු ආසියාව තුල උපක්‍රමශීලීව වැදගත් ස්ථාන වල පිහිටා තිබීම නිසා, ඉන්දියන් සාගරයේ පොදු ආරක්ෂක ඡත්‍රයක් (common security umbrella) නිර්මාණය කිරීමට දෙරටේම අවධානය යොමුව තිබෙයි. ඉතිහාසමය සහ සංස්කෘතිකමය වශයෙන්, ඉන්දියාව හා ශ්‍රී ලංකාව අතර වැදගත් සම්බන්ධතා පවතී. වර්ථමාන ශ්‍රී ලාංකිකයින්ගේන් 70% පමණ දෙනා ථේරවාදී බෞද්ධයෝ වෙති.
මුල් යුගය
ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මූලාශ්‍ර වලට අනූව (දීපවංශය වැනි), ක්‍රිස්තු පූර්ව 4 වන සියවසේ දේවානම්පිය තිස්ස රජු සමයේදී ශ්‍රී ලංකාවට, ඉන්දියානු අශෝක අධිරාජයාගේ ගිහි කල පුත්‍රයෙකු වූ මිහිදු මහ රහතන් වහන්සේ විසින් බුදු ධහම රැගෙන ආ බව පැවසෙයි. මේ කාලයේදීම, සංඝමිත්තා මහ රහත් තෙරණිය විසින් ඉන්දියාවේ ශ්‍රී මහා බෝධියේ අංකුරයක් ශ්‍රී ලංකාවට වැඩම කරවීමත්, ලංකා රාජ්‍යය තුල බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන ඉදිකිරීම ආරම්භ වූ බවත් සඳහන් වෙයි. ඒවා අතරින්, ඉසුරුමුණි විහාරය සහ වෙස්සගිරිය විහාරය අදටත් වැදගත් වන්දනාමාන ස්ථාන වෙයි.
ලෝකයේ අනෙකුත් සියළුම බෞද්ධ ජාතීන්ට වඩා, සංඝයා වහන්සේලා විසින් අඛණ්ඩව පවත්වා ගෙන ආ දීර්ඝ බෞද්ධ ඉතිහාසයක්, ශ්‍රී ලංකාව සතුව පවතියි. ලංකා රාජ්‍යය තුල බුදු ධහම දුර්වල වූ අවස්ථාවේදී, සංඝයා වහන්සේලා මියන්මාරය සහ තායිලන්තය යන රටවල සහයෙන් නැවතත් ථේරවාද බුදු ධහම ගොඩනංවා ගත් බව ඉතිහාසයේ දැක්වෙයි. ශ්‍රී ලංකාව තුල ථේරවාදී බුදු ධහම පිරිහීමට ලක්වූ අවස්ථා ලෙස, ශ්‍රී ලංකාව බටහිර ජාතීන්ගේ යටත් විජිතයක්ව පැවති යුගය සහ ශ්‍රී ලංකාවට මහායාන බලපෑම් එල්ල වූ යුගයන් හැඳින්විය හැක. 19 වන සියවසෙන් අනතුරුව ශ්‍රී ලංකාව තුල නැවතත් ථේරවාද බුදු දහම තහවුරු වීම සිදුවූ අතර, වර්ථමානය වන විටත්, එනම් වසර 2,600 කට වඩා වැඩි කාලයක් ථේරවාද බුදු දහම ශ්‍රී ලංකාව තුල අඛණ්ඩව සහ ජීවමානව පවතියි.
ශ්‍රී ලංකා සිවිල් යුද්ධයේ අසාර්ථක ඉන්දියානු මැදිහත් වීම
1970-1980 දශක කාලය තුලදී, ඉන්දියානු තමිල්නාඩුවේ වූ සමහර දේශීය සංවිධානයන්, ශ්‍රී ලංකාවේ දෙමළ කොටි ත්‍රස්ථවාදී සංවිධානය වෙත ආධාර සිදු කරන බවට විවිධ මූලාශ්‍ර ඔස්සේ තොරතුරු හෙලිවිය. 1987 කාලය තුලදී, වඩමාරච්චි ප්‍රහාර නිසා ශ්‍රී ලංකාවේ යුද්ධයට මැදි වූ දෙමළ වැසියන් හා කොටි ත්‍රස්ථ සාමාජිකයින් විශාල වශයෙන් ඉන්දියාවට පලා යාමත් සහ, ශ්‍රී ලංකා හමුදාව උතුරේ යාපනය හි බලය අත්පත් කර ගැනීමත් සමග, ඉන්දියාවද මෙම ගැටළුව කෙරේ සිය අවධානය සෘජුවම යොමු කිරීමට පියවර ගන්නා ලදී. මේ වන විට ශ්‍රී ලංකා හමුදාව යාපනයේ බලය තහවුරු කොට ගෙන තුබූ නිසා ඉන්දියාව විසින් එවන ලද සහනාධාර යාත්‍රාවක් ප්‍රතික්ෂේප කොට ආපසු හරවා යවන ලදී. මීට ප්‍රතිචාර දක්වමින් ඉන්දියානු රජය, ස්වෛරී රාජ්‍යයක් වූ ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන් සීමාව අනවසර ලෙස උල්ලංඝණය කරමින් ආහාර මළු ගුවනින් හෙළූ අතර එවැනි ක්‍රියාවක් සිදු කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියාව, ජාත්‍යන්තරය තුලදී දැඩි අප්‍රසාදයට පත්විය. පසුව 1987 දී ශ්‍රී ලංකාව සහ ඉන්දියාව අතර සිදුවූ සාකච්ඡා වලින් අනතුරුව, සිවිල් ගැටුම් නිමා කරනු වස් පලාත් සභා වලට බලය බෙදන ඉන්දු ලංකා ගිවිසුමේ 13වන සංශෝධනය ක්‍රියාත්මක කිරීමට දෙරට අවධානය යොමු කල අතර, එයට එකඟ වී අවි බිම හෙළන ලෙස දෙමළ කොටි සංවිධානයටද දැනුම් දුනි. 1987 ජුලි 27 ඉන්දු-ලංකා ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක කල අතර 1988 නොවැම්බර් 17දී උතුරු නැගෙනහිර පලාත් සභාව පිහිටුවුණි. තවදුරටත් ක්‍රියාත්මක වෙමින් ඉන්දියානු රජය, ත්‍රස්ථවාදීන් නිරායුධ කිරීමට සහ ගිවිසුම් කටයුතු නිරික්ෂණය කිරීමට ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාව ශ්‍රී ලංකාවට එවන ලදී.
අළුතින් බිහි කල උතුරු නැගෙනහිර පලාත් සභාව වෙත Eelam Peoples Revolutionary Liberation Front විසින් ඉදිරිපත් කල අපේක්ෂකයාව ප්‍රතික්ෂේප කරමින්, දෙමළ එල්ටීටීඊ සංවිධානය, එම තනතුර වෙනුවෙන් වෙනත් තිදෙනෙකුගේ නම් යෝජනා කරන ලදී. නමුත් එල්ටීටීඊ සංවිධානය විසින් ඉදිරිපත් කල එම නාමයෝජනා ඉන්දියාව විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. මේ නිසා ගිවිසුම නොසළකා හරිමින් එල්ටීටීඊ සංවිධානය සිය ආයුධ ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදා වෙත භාරදීම ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී.
මෙහි ප්‍රතිපලයක් ලෙස දෙමළ කොටි සංවිධානය, ඉන්දියානු හමුදාව සමග ගැටුමක් නිර්මාණය කර ගනිමින්, ඔක්තෝම්බර් 8 වන දින ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාව වෙත මාරාන්තික ප්‍රහාරයක් එල්ල කරන ලදී. මේ මාරාන්තික ප්‍රහාරයෙන් පසුව ඉන්දියානු රජය එල්ටීටීඊ සංවිධානය නිරායුධ කරනු වස්, ඔවුන් වෙත දිගින් දිගටම දරුණු ප්‍රහාර එල්ල කරන ලදී. මෙම ඉන්දියානු මෙහෙයුම ඔපරේෂන් පවන් ලෙස හඳුන්වන ලදී.
ජේ. ආර්. ජයවර්ධන  මහතාගෙන් පසුව ජනපතිධූරයට පැමිණි රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ රජය, එල්ටීටීඊ සංවිධානය සමග රහස් සාකච්ඡා සිදුකර, ඉන්දියානු හමුදාව පලවා හරිනු වස් කොටි සංවිධානයට ආයුධ සහ මුදල් ආධාර දෙන ලදී.
යුධ අපරාද චෝදනා එල්ල වීම
එල්ටීටීඊ සංවිධානය වෙත ප්‍රහාර දියත් කල ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාවන්ට, අහිංසක සිවිල් වැසියන් ඝාතනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් යුධ අපරාධ චෝදනා එලල විය. වෛද්‍යවරු, හෙදියන් සහ රෝගීන් ඇතුළුව අහිංසක සිවිල් වැසියන් 70 කට වඩා පිරිසක් මරුමුවට පත් කල යාපනය ශික්‍ෂණ රෝහලේ සමූලඝාතනය ඉන් ප්‍රධාන තැනක් ගනියි.
එල්ල වූ යුධ අපරාධ චෝදනා
ඉන්දියානු හමුදාවේ මෙම කුරීරු ඝාතන රැල්ලත් සමග, ශ්‍රී ලංකා දෙමළ ජනයා අතර ඔවුහූ දැඩි පිළිකුලට ලක් වූහ. එල්ටීටීඊ සංවිධානය සමග සිදුවූ මෙම ගැටුම් වලින් ඉන්දියානු හමුදාවට 1,000 කට වැඩි ජීවිත හානි ප්‍රමාණයක් සිදුවිය.
ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාව ශ්‍රී ලංකාවෙන් ඉවත් වීම
ඉන්දු-ලංකා ගිවිසුම, ශ්‍රී ලාංකිකයින් අතර දැඩි දෝෂ දර්ෂණයට ලක්වීම නිසා, අලුතින් පත්වූ ශ්‍රී ලංකා ජනපති රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතා, ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදා 1990 මාර්තු වන විට ශ්‍රී ලංකාවෙන් ඉවත් කිරීමට පියවර ගන්නා ලදී. 1991 මැයි 21 වන දින, එල්ටීටීඊ සංවිධානය, ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩුවේදී එරට අගමැතිවරයා වූ රජිව් ගාන්ධි මහතාව මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ ප්‍රහාරයකින් ඝාතනය කරන ලදී. එහි ප්‍රතිපලයක් ලෙස ඉන්දියාව 1992 දී එල්ටීටීඊ සංවිධානය, ත්‍රස්ථ සංවිධානයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදී. ශ්‍රී ලංකා සිවිල් යුද්ධයේදී පාකිස්ථානය ශ්‍රී ලංකා රජයට සහය පල කරමින් අවි ආයුධ ලබා දීම සම්බන්ධයෙන් නොසතුටට පත් ඉන්දියාව කියා සිටියේ, මෙලෙස මිලිටරි ආධාර ලබා දීම ශ්‍රී ලංකාවේ සාම වැඩපිලිවෙලට බාධාවක් විය හැකි බවයි.
වාණිජ සබඳතා‎
ඉන්දියාවේ ජාතික තාප බලශක්ති සංස්ථාව (NTPC), ශ්‍රී ලංකාවේ සාම්පූර් හි මෙගාවොට් 500 ක ධාරිතාවයක් සහිත තාප විදුලි බලාගාරයක් ඉදිකිරීමට නියමිතය.
ධීවර ගැටළුව
ශ්‍රී ලංකාව සහ ඉන්දියාව නාවික සැතපුම් 12 ක පමණ දුරකින් පෝක් සමුද්‍ර සංධිය හරහා වෙන්වී තිබෙයි. ශ්‍රී ලංකා හමුදාව විසින්, ශ්‍රී ලංකා මුහුදු තීරයේ නීති විරෝධීව මසුන් අල්ලමින් සිටි ඉන්දීය ධීවරයින් රාශියක් දිගින් දිගටම පසුගිය සමය තුලදී අත්අඩංගුවට ගනු ලැබූ අතර, ඉන්දියානු නාවික හමුදාවද ශ්‍රී ලංකා ධීවරයින් අත්අඩංගුවට ගෙන තිබෙයි. මෙම කරුණ වර්ථමානය වන විට දෙරට අතර රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මට්ටමේ ගැටළුවක් නිරිමාණය කිරීමට තරම් සමත්ව තිබෙන අතර ඉන්දියානු ධීවරයින්ට වෙඩි ප්‍රහාර එල්ල කරන බවට ඉන්දියානු පිරිස් ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව වෙත චෝදනා එල්ල කරයි.
මෙම ගැටළුව විසඳීම පිණිස දෙරට අතර සාකච්චා වටයක් 2014 ජනවාරි 27 වන දින තමිල්නාඩුවේ පැවැති අතර, ඊළඟ සාකච්චා වටය එම වසරේ මාර්තු 3 වනදා ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැත්වීමට එහිදී තීරණය විණි. නමුත් ශ්‍රී ලංකා මුහුදු සීමාව උල්ලංගනය කල ඉන්දීය ධීවරයන්, ශ්‍රී ලංකාව විසින් නැවතත් අත්අඩංගුවට ගැනීමට විරෝධය පළකරමින් ඉන්දීය නියෝජිතයෝ මාර්තු 3 දින සාකච්චාවට සහ පසුව තීරණය කරගත් මාර්තු 25 දින සාකච්චා වටයටද නොපැමිණෙන ලදී.
භාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව
බුදුරුවගල
බුදුරුවගල යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ වැල්ලවාය පිහිටි ඓතිහාසික පුදබිමක් වේ.
ගල් පර්වතයෙන් මදක් ඉස්මතු වන සේ නෙලා තිබෙන මෙම මූර්ති ක්‍රි. ව. 7-9 ශතවර්ෂයන්ට අයත් මහායානික මූර්ති ලෙස පිළිගැනේ. මෙහි ප්‍රධාන බුදුරුව උසින් අඩි 51ක් පමණ වන අතර ඒ දෙපස ප්‍රථිමා තුන බැගින් ප්‍රතිමා හයකි. බුද්ධ ප්‍රථිමාවේ දකුණු පසින් අවලෝකිතේෂ්වර නාථ බෝසතුන් මැදිකොට ගෙන තාරා දේවියගේ සහ සුධන පෝසතුන්ගේ ප්‍රථිමා වේ. එසේම වම් පසින් මෛත්‍රී බෝසත් රුවක් සහ දෙපසින් වජ්‍රපාණී බෝසත් රුවක්ද, හදුනාගැනීමට අපහසු වෙනත් රුවක්ද වේ.
මීට අමතරව බුදුරුවගල සංඝාරාමයට අයත් ගොඩනැගිලි හා නටඹුන් රැසක් හාත්පස භූමියේ විසිර පවතියි.
බුද්ධ ප්‍රථිමාව
බුදුරුවගල පිහිටි ප්‍රථිමා සංකීර්ණයෙහි මධ්‍යගතව පිහිටි ප්‍රථිමාව වේ. උසින් මීටර 15ක් පමණ වන මෙම හිටි බුද්ධ ප්‍රථිමාව සමභංග ඉරියව්වෙන් යුක්ත වේ. අර්ධ උන්නතට පිහිටි ගලෙහි ඉස්මතු කොට ඇති ප්‍රථිමාව බදාමයෙන් පූර්ණ කොට රතු, කහ, සුදු හා දුඹුරු වැනි වර්ණයන්ගෙන් හැඩ කොට තිබූ බවට සාධක දැකගත හැකිවේ.
තාරා ප්‍රථිමාව
බුද්ධ ප්‍රථිමාවට දකුණු පසින් පිහිටා තිබේ. ත්‍රිභංග හිටි ඉරියව්වෙන් නිර්මිත මෙහි දකුණු අත ඉහලට ඔසවා ගෙන සිටින අතර කටක හස්ත මුද්‍රාව දක්වයි. වම් අත පහලට හෙලා පුන් කළසක් දරා සිටියි.
අවලෝකිතේෂ්වර ප්‍රථිමාව
තාරා ප්‍රථිමාවට දකුණු පසින් පිහිටි මෙම උඩුකය නිරුවත් ප්‍රථිමාව මහභංග ඉරියව්වෙන් නිර්මිත වේ. යටිකය දෝතියකින් සරසා ඇත. සිරසෙහි වූ ජටා මකුටයෙහි ධ්‍යාන මුද්‍රාවෙන් යුතු බුදුරුවක් දැකගත හැකිවේ.
සුධන කුමාර ප්‍රථිමාව
අවලෝකිතේෂ්වර ප්‍රථිමාවට දකුණු පසින් පිහිටා තිබේ. ප්‍රථිමාව උසින් මීටර 6ක් පමණ වේ. වම් අතින් යම්කිසි මුද්‍රාවක් පෙන්නුම් කරයි.
මෛත්‍රී බෝසත් ප්‍රථිමාව
හඳුනා නොගත් දේව ප්‍රථිමාවට වම් පසින් පිහිටි මෙම ප්‍රථිමාව උසින් මීටර 7.5ක් පමණ වේ.
වජ්‍රපානී ප්‍රථිමාව
මෛත්‍රී බෝසත් ප්‍රථිමාවටව වම් පසින් පිහිටා තිබේ. සමභංග හිටි ඉරියව්වෙන් යුක්ත වේ.
වැව් පාමුල නටඹුන් සංකීර්ණය
බුදුරුවගල මාර්ගයේ කිලෝ මීටර 2ක් පමණ දුරින් මාර්ගයේ දකුණු පස මෙම නටඹුන් පිහිටා තිබේ. වැව් බැම්මේ සිට මීටර 125ක් පමණ නැගෙනහිර දෙසින් වූ අක්කරයක පමණ භූමි ප්‍රමාණයක මෙම නටඹුන් විසිර පවතියි.
ස්තූප ගොඩැල්ල
විෂ්කම්භය මීටර 30ක් හා උස මීටර 5ක් පමණ වූ නටඹුන් ස්තූප ගොඩනැගිල්ලක් වේ. 2007 වර්ෂයේදී සිදුකල කැණීම් මගින් වර්ථමානය වන විට සංරක්ෂණය කොට තිබේ.
සීමා පවුර
ස්තූප ගොඩනැගිල්ලේ සිට මීටර 38ක් පමණ උතුරු දෙසින් පිහිටා තිබේ.
පුරාණ ආර්ථික විද්‍යා දැක්ම
අතිතයේ මෙසපොතේමියානු, ග්‍රීක, රෝමානු, ඉන්දියානු, චීන පර්සියානු හා අරාබි ජනයාට අතර ආර්ථික විද්‍යාවට අදාළ සිතු අයුරු වාර්ථා වෙයි. අතීතයේ රචකයන් වු ඇරිස්ටෝටල් චානක්යා (Chancliya) ක්වින් (Qin) ෂි හුආන්ග් (Shi Huang) ‍තොමස් ඇක්වෙනිස් (Thomes Aquines) හා Ibn Kholdun 14 සියවස දක්ව කාලය තුළ ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබද අදහස් දැක් වූවෝ වෙති. පසුකාලින ගුරුකුලයට අයත්වු 14-07 සියවස දක්වා කාලය "අනෙක් කිසිම කණ්ඩායමක් සැදු පිරිසකට වැඩිය ශාස්ත්‍රිය ආර්ථිකය විද්‍යවට ළගා වු කාලයක් " ලෙස මුල්‍යමය, පොලි හා ස්වභාවිත නීතියට අනුව මිල සංකල්පය සලකා Joeseph Schumpeter විසින් ප්‍රකාශ කරන ලදී. Khaldn ‍ගේ Muqattdinch සංකල්පය හඳුනාගත් පසු නුතන ආර්ථික විද්‍යාවට සමීප සංකල්පයක් ‍ලෙස එය පිළිගත්තේය. මෑතක් වනතුරු ඔහුගේ සංකල්පය යුරෝපය විසින් දැන නොසිටි‍යේය.
පිසියෝක්‍රැමියෝ වු ප්‍රංශ න්‍යාය වාදි ලේඛනයන් කණ්ඩායමටත් 18 සියවසේ ආර්ථික යනු ආදායම් හා වියදම් ඇති වක්‍රාකාර ක්‍රියාවලියක් ලෙස හැඳින්විය. Adem Smith  විසින් මෙම වාදය එහි වු අඩුපාඩු සහිතවත් ප්‍රකාශ නොවු පරම සත්‍ය ලෙස ප්‍රකාශ කළේය. මොනුක්ට අනුව සත්‍ය වශයෙන් ආදායමක් ලබාගත හැක්කේ කෘෂි කර්මාන්තය ලෙස සලකා කෘෂිකර්මාන්තයට අනුබලදීමෙනි. කෘෂිකර්මානතයේ වියදම් ප්‍රතික්ෂේප කළ වාණිජ වාදය මොවුන්ගේ තර්කයට ලක්විය. පිසියෝකැමින් විවිධ වු බදු වර්ග වතුහිමින්ට පැවරූ එක් බද්ධකින් නිම කිරිමට යෝජනා කළේය. මෙසේ ඉඩම් බද්ධකින් සියල්ල නිමකිරිමට ආර්ථික විද්‍යාඥයන්ට(සියවකට පසුව සිටි Hennry George ඇතුළුව ) අනුව පැහැදිලි වු බදු ක්‍රමයක් ඇති විය. වාණිජ වාදයට එරෙහිව පිසියෝක්‍රැමියෝ ආර්ථික ආණ්ඩුවේ මැදිහත්විම අවම නිර්බාධක ක්‍රමයක් හදුන්වා දුනි.
Iris මල් දත්ත කට්ටලය
thumb| දත්ත කට්ටලයේ විසිරුණු කොටස අයිරිස් මල් දත්ත කට්ටලය හෝ ෆිෂර්ගේ අයිරිස් දත්ත කට්ටලය යනු බ්‍රිතාන්‍ය සංඛ්‍යාලේඛනඥයෙකු සහ ජීව විද්‍යාඥයෙකු වන රොනල්ඩ් ෆිෂර් විසින් 1936 දී ඔහුගේ 1936 පත්‍රිකාවේ භාවිතා කර ප්‍රසිද්ධියට පත් කරන ලද බහුවිචල්‍ය දත්ත සමූහයකි. එය සමහර විට ඇන්ඩර්සන්ගේ අයිරිස් දත්ත කට්ටලය ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ එඩ්ගා ඇන්ඩර්සන් විසින් අදාළ විශේෂ තුනක අයිරිස් මල් වල රූප විද්‍යාත්මක විචලනය ගණනය කිරීමට දත්ත රැස් කළ බැවිනි. විශේෂ තුනෙන් දෙකක් ගස්පේ අර්ධද්වීපයේ "සියල්ලම එකම තණබිම් වලින් එකතු කරන ලද අතර, එකම දිනක නෙළා එකම උපකරණයක් ඇති එකම පුද්ගලයා විසින් එකම වේලාවක මනිනු ලැබේ".
දත්ත කට්ටලය Iris විශේෂ තුනෙන් ( Iris setosa, Iris virginica සහ Iris versicolor ) සාම්පල 50කින් සමන්විත වේ. එක් එක් සාම්පලයෙන් ලක්ෂණ හතරක් මනිනු ලැබේ: සීපල් සහ පෙති වල දිග සහ පළල, සෙන්ටිමීටර වලින්. මෙම ලක්ෂණ හතරේ එකතුව මත පදනම්ව, ෆිෂර් විසින් විශේෂයන් එකිනෙකින් වෙන්කර හඳුනා ගැනීම සඳහා රේඛීය වෙනස්කම් කිරීමේ ආකෘතියක් නිර්මාණය කරන ලදී. ෆිෂර්ගේ පත්‍රිකාව Anals of Eugenics හි ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර phrenology ක්ෂේත්‍රයට අන්තර්ගත තාක්ෂණික ක්‍රම පිළිබඳ සාකච්ඡාව ඇතුළත් වේ. thumb| අසතුටුදායක k- යනු පොකුරු කිරීම (දත්ත දන්නා පන්තිවලට පොකුරු කළ නොහැක) සහ ELKI භාවිතයෙන් සත්‍ය විශේෂ දෘශ්‍යමාන කරයි වම|thumb| "මෙට්‍රෝ සිතියම" සඳහා උදාහරණයක් Iris-virginica හි කුඩා කොටසක් පමණක් Iris-versicolor සමඟ මිශ්‍ර කර ඇත. විවිධ අයිරිස් විශේෂවල අනෙකුත් සියලුම සාම්පල විවිධ නෝඩ් වලට අයත් වේ. ෆිෂර්ගේ රේඛීය වෙනස්කම් විශ්ලේෂණය යෙදූ උදාහරණ දත්ත කට්ටලයක් ලෙස මුලින් භාවිතා කරන ලදී, එය ආධාරක දෛශික යන්ත්‍ර වැනි යන්ත්‍ර ඉගෙනීමේ බොහෝ සංඛ්‍යාන වර්ගීකරණ ශිල්පීය ක්‍රම සඳහා සාමාන්‍ය පරීක්ෂණ අවස්ථාවක් බවට පත්විය.
ජූලි 18
ප්‍රවර්ගය:ජූලි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
Iris මල් දත්ත කට්ටලය
කෙසේ වෙතත්, පොකුරු විශ්ලේෂණයේදී මෙම දත්ත කට්ටලය භාවිතා කිරීම සාමාන්‍ය දෙයක් නොවේ, මන්ද දත්ත කට්ටලය තුළ ඇත්තේ තරමක් පැහැදිලි වෙන්වීමක් සහිත පොකුරු දෙකක් පමණි. එක් පොකුරක Iris setosa අඩංගු වන අතර අනෙක් පොකුරේ Iris virginica සහ Iris versicolor යන දෙකම අඩංගු වන අතර Fisher භාවිතා කරන විශේෂ තොරතුරු නොමැතිව වෙන් කළ නොහැක. දත්ත කැණීමේදී අධීක්‍ෂණය කළ සහ අධීක්‍ෂණය නොකළ ශිල්පීය ක්‍රම අතර වෙනස පැහැදිලි කිරීමට දත්ත හොඳ ආදර්ශයක් සපයයි: ෆිෂර්ගේ රේඛීය වෙනස්කම් කිරීමේ ආකෘතිය ලබා ගත හැක්කේ වස්තු විශේෂ දන්නා විට පමණි: පන්ති ලේබල් සහ පොකුරු අනිවාර්යයෙන්ම සමාන නොවේ.
එසේ වුවද, රේඛීය නොවන සහ අතු බෙදී යන ප්‍රධාන සංරචකය මත ප්‍රක්ෂේපණයේදී Iris විශේෂ තුනම වෙන් කළ හැකිය. දත්ත කට්ටලය ආසන්නතම ගසකින් ආසන්න වශයෙන් නෝඩ් ගණන, නැමීම සහ දිගු කිරීම සඳහා යම් දඬුවමක් ඇත. එවිට ඊනියා "මෙට්රෝ සිතියම" ඉදිකරනු ලැබේ. දත්ත ලක්ෂ්‍ය ආසන්නතම නෝඩයට ප්‍රක්ෂේපණය කෙරේ. එක් එක් නෝඩ් සඳහා ප්රක්ෂේපිත ලක්ෂ්යවල පයි රූප සටහන සකස් කර ඇත. පයි ප්රදේශය ප්රක්ෂේපිත ලක්ෂ්ය ගණනට සමානුපාතික වේ. විවිධ අයිරිස් විශේෂවල සාම්පලවල නිරපේක්ෂ බහුතරය විවිධ නෝඩ් වලට අයත් බව රූප සටහනෙන් (වමේ) පැහැදිලිය. Iris-virginica හි කුඩා කොටසක් පමණක් Iris-versicolor (රූප සටහනේ මිශ්‍ර නිල්-කොළ නෝඩ්) සමඟ මිශ්‍ර කර ඇත. එබැවින්, Iris විශේෂ තුන ( Iris setosa, Iris virginica සහ Iris versicolor ) රේඛීය නොවන ප්‍රධාන සංරචක විශ්ලේෂණයේ අධීක්ෂණ ක්‍රියා පටිපාටි මගින් වෙන් කළ හැකිය. ඒවා වෙනස් කොට සැලකීමට, ප්‍රධාන ගසෙහි අනුරූප නෝඩ් තෝරා ගැනීම පමණක් ප්‍රමාණවත් වේ. thumb| අයිරිස් සෙටෝසා thumb| Iris versicolor thumb| අයිරිස් වර්ජිනිකා thumb| ෆිෂර්ගේ අයිරිස් දත්ත කට්ටලයේ වර්ණාවලි සිතියම් බිප්ලොට් යන්ත්‍ර ඉගෙනීමේ අරමුණු සඳහා ආරම්භක දත්ත කට්ටලයක් ලෙස අයිරිස් දත්ත කට්ටලය බහුලව භාවිතා වේ. දත්ත කට්ටලය R පාදයේ සහ Python යන්ත්‍ර ඉගෙනුම් පුස්තකාලයේ Sikit-Learn හි ඇතුළත් කර ඇත, එවිට පරිශීලකයින්ට ඒ සඳහා මූලාශ්‍රයක් සොයා නොගෙන ප්‍රවේශ විය හැක.
දත්ත කට්ටලයේ අනුවාද කිහිපයක් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.
භාවිතය නිදර්ශනය කරන Python කේතය
මෙම කේතය ලබා දෙන්නේ:
යොමු කිරීම්
<references group="" responsive="1">
තොටියා
ගංඟා ඉවුරු වල තනා ඇති තොටුපොල අතර (ඇතැම් තැනක කලපුවක තොටුපොල අතර) ඔරු, පාරු පදවන්නා තොටියා නමින් හැඳින්වෙයි.
ජූලි 19
ප්‍රවර්ගය:ජූලි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
එක්සත් ජනපදයෙහි ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය
ජනාධිපතිවරයා විසින් නාම යෝජනා කරනු ලැබීමෙන් පසුව සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය විසින් අනුමත කරනු ලබන එක්සත් ජනපදයෙහි අග්‍ර විනිශ්චයකාරයා සහ සහායක විනිශ්චයකාරවරුන් අටදෙනෙකු වෙතින් අධිකරණය සමන්විත වෙයි. පත් කරනු ලැබීමෙන් පසුව, ඔවුන් ඉල්ලා අස්වුවහොත්, විශ්‍රාම ගියහොත්, ජ්‍යෙෂ්ඨ විනිශ්චයකාර තරාතිරමකට පත්වුවහොත් හෝ, දෝෂාභියෝගයක් මගින් තනතුරෙන් පහ කෙරුවොත් (කිසිම විනිශ්චයකාරයෙක් කිසිවිටෙක එසේ නොකර ඇති නමුදු) හෝ නොවුනු විටෙක, විනිශ්චයකාරවරුන් හට යාවජීව නිල කාලයක් ඇත. වර්තමාන චර්යාව දක්වන පරිදී, ගතානුගතිකවාදී, මධ්‍යස්ථමතවාදී හෝ, නිදහස් මතධාරි නීතිමය දර්ශනයන් සහ අධිකරණමය විවරණය කිරීම් සහිත ලෙසින් විනිශ්චයකාරවරුන් බොහෝ විට වර්ගීකරණය කෙරෙති. එක් එක් විනිශ්චයකාරවරයාට එක් ඡන්දය බැගින් ඇති අතර, බොහෝ නඩු විභාග ඒකඡන්දයෙන් තීරණය වන නමුත්, ඉහත සඳහන් කෙරුණු දර්ශන විද්‍යාත්මක හෝ දේශපාලනමය ප්‍රවර්ග අනුව පවතින විනිශ්චයකාරවරුන්ගේ මතවාදීය විශ්වාසයන්, උසස්ම මට්ටමෙහි නඩු විභාග බොහෝමයකදී බොහෝ විටෙකදී ඉස්මතු වී දැක්වෙයි. අධිකරණය රැස් වෙන්නේ වොෂින්ටන්, ඩී.සී. තුල පිහිටි එක්සත් ජනපද ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ ගොඩනැගිල්ල තුල වෙයි.
ජූලි 20
ප්‍රවර්ගය:ජූලි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
අෂේන් බණ්ඩාර
දේශීය වෘත්තීය දිවිය
ඔහු 2016 ජනවාරි 6 වන දින 2015-16 ප්‍රිමියර් වි20 තරඟාවලියේදී ගාලු ක්‍රිකට් සමාජය වෙනුවෙන් ඔහුගේ මංගල වි20 තරගය ක්‍රීඩා කළේය.
2017 දෙසැම්බර් මාසයේදී, ඔහු 2018 අවුරුදු 19න් පහළ ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය සඳහා වන ශ්‍රී ලංකා සංචිතයට නම් කරන ලදී. ඔහු 2017-18 ප්‍රිමියර් ලීග් තරඟාවලියේදී 2018 පෙබරවාරි 15 වන දින සරසන්ස් ක්‍රීඩා සමාජය වෙනුවෙන් සිය පළමු පන්තියේ මංගල තරඟයට පිවිසියේය. ඔහු 2017-18 ප්‍රිමියර් ලිමිටඩ් ඕවර් තරඟාවලියේදී 2018 මාර්තු 14 වන දින සරසන්ස් ක්‍රීඩා සමාජය වෙනුවෙන් ඔහුගේ පළමු ලිස්ට් A තරගය ආරම්භ කළේය.
2018 මාර්තු මාසයේදී, ඔහු 2017-18 සුපර් ෆෝ පළාත් තරඟාවලිය සඳහා ගාල්ල කණ්ඩායමට නම් කරන ලදී. ඊළඟ මාසයේ, ඔහු 2018 සුපිරි පළාත් එක්දින තරඟාවලිය සඳහා ගාල්ල කණ්ඩායමට ද නම් කරන ලදී. 2018 අගෝස්තු මාසයේදී, ඔහු 2018 SLC වි20 ලීගයේ කොළඹ සංචිතයට නම් කරන ලදී. 2019 මාර්තු මාසයේදී ඔහු 2019 සුපිරි පළාත් එක්දින තරඟාවලිය සඳහා දඹුල්ල කණ්ඩායමට නම් කරන ලදී.
අන්තර්ජාතික වෘත්තීය දිවිය
2019 නොවැම්බරයේදී, ඔහු බංග්ලාදේශයේ පැවැත්වෙන 2019 ACC නැගී එන කණ්ඩායම් ආසියානු කුසලානය සඳහා වන ශ්‍රී ලංකා සංචිතයට නම් කරන ලදී. එම මාසයේම පසුව, ඔහු 2019 දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙලේ පිරිමි ක්‍රිකට් තරඟාවලිය සඳහා වන ශ්‍රී ලංකා සංචිතයට නම් කරන ලදී. අවසන් මහා තරගයේදී බංග්ලාදේශය හමුවේ කඩුලු හතකින් පරාජයට පත් වූ ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම රිදී පදක්කම දිනා ගත්තේය.
2021 පෙබරවාරි මාසයේදී, බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන්ට එරෙහි තරඟමාලාව සඳහා වන ශ්‍රී ලංකා සීමිත පන්දුවාර සංචිතයට බණ්ඩාර නම් කරන ලදී. ඔහු 2021 මාර්තු 3 වන දින බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන්ට එරෙහිව ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් ඔහුගේ පළමු විස්සයි 20 ජාත්‍යන්තර (T20I) ආරම්භය කළේය. ඔහු 2021 මාර්තු 10 වන දින බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන්ට එරෙහිව ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් සිය මංගල එක්දින ජාත්‍යන්තර (ODI) ක්‍රීඩා කළේය. එක්දින මංගල තරගයේදී ඔහු සිය මංගල එක්දින අර්ධ ශතකය වාර්තා කළේය. ඔහුගේ තෙවැනි එක්දින තරගයේදී ඔහු සිය දෙවැනි එක්දින අර්ධ ශතකය වාර්තා කළ අතර වනිදු හසරංග සමගින් හත්වැනි කඩුල්ලට නොදැවී ලකුණු 123ක සබඳතාවක් ගොඩනැගුවේය.
2021 ඔක්තෝබර් 1 වන දින, ඔහු 2021 ICC පිරිමි වි 20ලෝක කුසලානය සඳහා වන ශ්‍රී ලංකා සංචිතයට එක් කරන ලදී. 2022 අප්‍රේල් මාසයේදී ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් (SLC) විසින් ඔහුව එංගලන්ත සංචාරය සඳහා ශ්‍රී ලංකා නැගී එන කණ්ඩායමේ සංචිතයට නම් කරන ලදී. 2022 ජුනි මාසයේදී, ඕස්ට්‍රේලියානු ශ්‍රී ලංකා සංචාරයේදී ඕස්ට්‍රේලියානු A කණ්ඩායමට එරෙහිව ඔවුන්ගේ තරඟ සඳහා ශ්‍රී ලංකා A සංචිතයට ඔහු නම් කරන ලදී.
පරිගණක ජාල
පරිගණක ජාලයක් හෝ, බොහෝවිට සරල ලෙසින් ජාලයක් ලෙසින් හෝ හැඳින්වෙන්නේ, පරිශීලකයන් අතර සන්නිවේදන පහසුකම් සලසන සහ සම්පත් බෙදාගැනුමට පරිශීලකයන්ට ඉඩ සලසන පරිදී සන්නිවේදන නාලිකා මගින් එකිනෙක සම්බන්ධ කර ඇති පරිගණක සහ උපකරණ සමූහයකි. ලක්ෂණයන්හී පුළුල් ප්‍රභේදයක් අනුව ජාල වර්ගීකරණය කළ හැක. එකිනෙක සම්බන්ධ කර ඇති උපකරණ අතර සම්පත් හා තොරතුරු බෙදාගැනුමට පරිගණක ජාලයක් ඉඩ සලසයි. මෙම ලිපියෙන් සිදුකෙරෙනුයේ එයින් සමහරක් මාදිලි හා වර්ගයන් පිළිබඳ සාමාන්‍ය සමාලෝචනයක්  සිදුකිරීම සහ  ජාලයක මූලික උපාංග පිළිබඳ පූර්වාබෝධයක් ලබාදීමයි.
පරිගණක ජාලයකින් අවකාශ සැලසෙනුයේ, පරිගණකයන්ට තවත් බොහෝ පරිගණක සමග සන්නිවේදනයෙහි යෙදීමට සහ සම්පත් හා තොරතුරු හවුලේ බෙදා හදා ගැනුමට ය. ප්‍රගත පර්යේෂණ ව්‍යාපෘති කාර්යාංශය (DARPA|ARPA) හි මූල්‍ය අනුග්‍රහය යටතේ, එක්සත් ජනපද ආරක්‍ෂක දෙපාර්තමේන්තුවෙහි භාවිතය සඳහා "ප්‍රගත පර්යේෂණ ව්‍යාපෘති කාර්යාංශ ජාලය" (ARPANET) සැලසුම් කෙරිණි. එය ‍ලොව පළමු ක්‍රියාකාරි පරිගණක ජාලය විය. 1960 ගණන් වලදී ඇරඹුණු සැලසුම් මත පදනම් වෙමින්, ජාලයෙහි ප්‍රවර්ධන කටයුතු ඇරඹුණේ 1969දී ය.
ජාල වර්ගිකරණය
පහත සඳහන් විධික්‍රම, ජාල වර්ගීකරණය සඳහා බහුලව යොඳා ගනී.
සබැඳුම් විධික්‍රමය
ජාල වර්ගිකරණය සඳහා යොඳා ගන්නා ප්‍රධානතම විධික්‍රමයක් ලෙස, එම පරිගණක එකිනෙක සහසම්බන්ධ වීම සඳහා යොඳා ගන්නා මෘඳුකාංග හා ඳෘඬාංග තාක්ෂණය ගෙන හැර ඳැක්විය හැක. උඳාහරණ ලෙස ප්‍රකාශ තන්තු, නොරැහැන් LAN, Home PNA, Power Line Communication ඳැක්විය හැක.
නොරැහැන් LAN රැහැන් රහිතව උපකරණ සම්බන්ධ කර ගනී. මෙම උපකරණ ගුවන් විඳුලි තරංග හෝ අධෝරක්ත කිරණ, සම්ප්‍රේෂණ මාධ්‍ය ලෙස යොඳා ගනී.
ITU - T G.hn තාක්ෂණය ඳැනට නිවෙස්හි පවතින රැහැන් (ඳුරකථන මාර්ග, බල රැහැන්) මගින් වේගවත් LAN නිර්මාණය කරයි.
සමාවෘත රැහැන් යුගල (Twisted pair Wire)
thumb|upright|සමාවෘත රැහැන් යුගල (Twisted pair Wire)
විඳුලි සංඳේශ ක්ෂේත්‍රයේ සුලහවම යොඳා ගන්නා මාධ්‍ය මෙය වේ. මේවා සාමන්‍ය ඳුරකථන රැහැන් වන අතර මෙහිඳි පරිවෘත තඹ රැහැන් 2 සමාවෘත කර කටහඬ හා ඳත්ත සම්ප්‍රේෂණයට යොඳා ගනී. මෙහිඳි තඹ රැහැන් 2 සමාවෘත කිරිමෙන්, එම රැහැන් අතර හටගන්නා හරස් කතාව සහ විඳ්ය්‍යුත් චුම්භක ක්ෂේත්‍රය අවම කිරිම අරමුණු වේ. මෙහි සම්ප්‍රේෂණ වේගය තත්පරයට බිටු මිලියන 2 සිට 100 ඳක්වා පරාසයක පැතිර පවතී.
සමක්ෂක විඳුලි රැහැන (Coaxial Cable)
thumb|upright|සමක්ෂක විඳුලි රැහැනක හරස්කඞක් (Coaxial Cable)
ප්‍රකාශ තන්තු (Fiber Optics)
මෙම රැහැන් ඉතා සිහින් ආරක්ෂක ස්තරයකින් ආවරණය කරන ලඳ වීඳුරු සූත්‍රිකා වලින් සමන්විත වේ. මෙමගින් ආලෝකය ඉතා ඳිගු ඳුරකට, ඉහළ කලාප පළලකින් සම්ප්‍රේෂණය කිරිමට හැකියාව පවති. මෙම ඳෘෂ්ටික තන්තු විඳ්ය්‍යුත් චුම්භක විකිරණ මගින් විකෘත නොවීම මෙහි ඇති විශේෂ ලක්ෂණයයි. සම්ප්‍රේෂණ වේගය තත්පරයට බිටු ට්‍රිලියනයකට වඞා ඉහළ අගයක් ගනී. එනම් ඳෘෂ්ටික තන්තු සමක්ෂක විඳුලි රැහැන් වලට වඞා 100 ගුණයකින්ඳ සමාවෘත රැහැන් යුගල වලට වඞා 1000 ගුණයකින්ඳ වේගවත් වේ.
භූගෝලීය සුක්ෂම තරංග (Terrestrial Microwave)
මෙහිඳි සම්ප්‍රේෂකය සහ ග්‍රාහකයා භූමිය ආධාර කර ගනී. මෙම උපකරණය චන්ඳ්‍රිකා තැටි වලට ඉතා සමාන වේ. භූගෝලීය සුක්ෂම තරංග, පහල ගිගා සංඛ්‍යාත පරාසයක් භාවිත කරමින් එකිනෙක අතර දුර ආසන්න වශයෙන් සැතපුම් 30 පමණ වන සේවා ස්ථාන අතර සම්ප්‍රේෂණය සිඳු කරයි. මෙම සුක්ෂම තරංග ස්පර්ශක සාමාන්‍යයෙන් ගොඩනැගිලි මුඳුන් හා කඳු මුඳුන් වල ස්ථාපනය කර ඇත.
සන්නිවේඳන චන්ඳ්‍රිකා
සන්නිවේඳන චන්ඳ්‍රිකා ගුවන් විඳුලි තරංග සම්ප්‍රේෂණ මාධ්‍ය ලෙස යොඳා ගන්නා අතර, ඒවා පෘථිවි වායුගෝලය මගින් පරාවර්තනයකට ලක් නොවේ. මෙම චන්ඳ්‍රිකා නිරක්ෂ රේඛාවට සාමාන්‍යයෙන් සැතපුම් 22,000 පමණ ඉහල අභ්‍යවකාශයේ කක්ෂගත කර ඇති අතර මෙම පෘථිවි කක්ෂ පඳ්ධති කටහඬ, ඳත්ත හා විඳුලි තරංග ප්‍රතිග්‍රහණයට හා ප්‍රතිචාරණයට සමර්ථ වේ.
සෛලීය සහ PCS පඳ්ධති
මෙහිඳි ගුවන් විඳුලි සන්නිවේඳන තාක්ෂණ කිහිපයක් යොඳා ගන්නා අතර මෙම පඳ්ධති භූගෝලිය ප්‍රඳේශ අනුව බෙඳා වෙන් කර ඇත. එක් එක් ප්‍රඳේශය සතුව ඇති පහළ ශක්තියකින් යුතු සම්ප්‍රේෂකයක් හෝ ගුවන් විඳුලි තරංග ප්‍රතිචාරණ ස්පර්ශක උපකරණයක් මගින් එක් ප්‍රඳේශයක සිට තවත් ප්‍රඳේශයක ට ඇමතුම් ප්‍රතිප්‍රචාරය සිඳු කෙරේ.
පරිමාණය
ජාලයන් බොහෝ විට LAN, WAN, MAN, පෞඳ්ගලික සරි ජාලය (PAN), අතාත්වික පෞඳ්ගලික ජාලය (VPN), CAN, SAN ආඳි වශයෙන් වර්ග කිරිම සිඳුවන්නේ ඒවායේ පරිමාණය, විෂය පථය හා අභිමතාර්ථය අනුවය. භාවිතය, විශ්වාස මට්ටම හා ප්‍රවේශ හිමිකම එක් එක් ජාලය අනුව වෙනස් වේ.
උඳාහරණයක් ලෙස LAN අභ්‍යන්තර පරිහරණය සඳහා නිර්මාණය වි ඇති අතර (සංවිධානයක අභ්‍යන්තර පඳ්ධති සහ එක් භෞතික නිශ්චයනයට සිටින සේවකයින් LAN භාවිත කරයි) WAN නිර්මාණය වි ඇත්තේ විසංයුක්ත සංවිධානයක කොටස් එකිනෙක අතර සන්නිවේඳනය සිඳු කිරිමටයි. තෘතිය පාර්ශව හා සබැඳුම් පවත්වා ගැනිමටත් මෙය භාවිතා කෙරේ.
කෘත්‍යත්මක සබැඳියාව (ජාල නිර්මිතය)
ජාල එහි අංගයන් අතර පවතින සබැඳියාවන් අනුව සක්‍රිය ජාලකරණය (Active Networking), සේවාලාභියා-සේවාඳායක (Client-Server), සම සම ජාල (Peer to Peer) ලෙස වර්ග කල හැක.
ජාල ස්ථලක
ජාලයන් එහි පඳනම අනුව නිය මග ජාලය (Bus Network), අරීය ජාලය (Star Network), මුඳු ජාලය (Ring Network), ඳල ජාලය (Mesh Network) ආඳි වශයෙන් වර්ග කල හැක. ජාල ස්ථලකය මගින් ජාලයක අඞංගු උපකරණ එකිනෙක අතර තාර්කික සබැඳියාව නිරුපණය වේ. ජාලයක තාර්කික සබැඳියාව එහි භෞතික පිරිසැලසුමෙන් අනායක්ත වේ. එනම් පරිගණක ජාලයක් භෞතික වශයෙන් රේඛියව පිහිටා තිබුණඳ එය හබ් උපාංගයක් තුලින් සම්බන්ධ වී ඇත්නම් එම ජාලය සතු ස්ථලකය අනුව අරීය ස්ථලකයක් වන අතර, එය නිය මග ජාලයක් ලෙස නොපිළිගනී. තාර්කික ජාල ස්ථලකය එහි භෞතික ජාල පිරිසැලසුමත් එක සමාන විම අවශ්‍ය නොවේ.
ජාල වර්ග
පහත ඳැක්වෙන්නේ සුලභ පරිගණක ජාලයන් එහි පරිමාණය අනුව පිළිවෙලටය.
පෞඳ්ගලික සරි ජාලය (Personal Area Network)
පුඳ්ගලයාට සමිපව ඇති පරිගණක ආම්පන්න සමග සන්නිවේඳනය සඳහා මෙම ජාලය උපයෝගි කර ගනී. ආම්පන්න සඳහා උඳාහරණ ලෙස පරිගණක, මුඳ්‍රණ යන්ත්‍ර, ෆැක්ස් යන්ත්‍ර, ඳුරකථන, ස්කෑනර් යන්ත්‍ර ආඳිය ඳැක්විය හැක. මෙම පෞඳ්ගලික සරි ජාල, ආම්පන්න අතර රැහැන් සහිත හෝ රහිත සම්බන්ධයන් පවත්වා ගනී. මෙම ජාල අඞි 20-30 පරාසයක පැවතිය යුතු අතර, තාක්ෂණ ඳියුණුවත් සමග එහි ප්‍රවර්ධනයක් අපේක්ෂා කෙරේ.
LAN (Local Area Network)
LAN සහ WAN සසඳා බැලු කළ LAN සහ WAN අතර ප්‍රතිවිරෝධතා පෙන්වයි. LAN සතුව ඉහළ ඳත්ත හුවමාරු වේගයක්, පටු භූමි ප්‍රඳේශයක්, අවම කල් බඳු විඳුලි සංඳේශ මාර්ග අවශ්‍ය වීම යන ලක්ෂණ පවතී. වර්තමාන ඊතර්නෙට් හෝ IEE 802.3 LAN තාක්ෂණයට තත්පරයට ගිගා බිටු 10 පරාසයක ක්‍රියාත්මක විමේ හැකියාව පවති. මෙම වේගය ගිගා බිටු 40 සිට 100 ඳක්වා ප්‍රමිතිකරණය කිරිමට IEE ව්‍යාපෘතිය විමර්ශණ සිඳු කරමින් පවති.
CAN (Campus Area Network)
CAN පටු ප්‍රඳේශයක පිහිටි LAN කිහිපයක් එකිනෙක සම්බන්ධ විමෙන් නිර්මාණය වේ. මෙය MPN හි ප්‍රභේඳයක් ලෙසඳ සැලකිය හැක. බොහෝ විට CAN, LAN වලට වඞා විශාල වන අතර WAN වලට වඞා කුඞා වේ.
MAN (Metropolitan Area Network)
MAN නිර්මාණය වන්නේ LAN කිහිපයක් හෝ CAN කිහිපයක් එකිනෙක සම්බන්ධ විමෙන්ය. නමුත් එම ජාලය ආසන්නතම නගර සිමාවෙන් ඔබ්බට විහිඳි නොයයි. රවුටරය, ස්විචය, හබ් උපාංගය සම්බන්ධ කර MAN නිර්මාණය කරයි.
WAN (Wide Area Network)
WAN පෘථුල ප්‍රඳේශයක් ආවරණය කරයි. බොහෝ WAN රවුටර සහ පොඳු සන්නිවේඳන මාර්ග යොඳා ගනි. WAN යන සංකල්පය PAN, LAN, CAN හෝ MPN වලට වඞා හාත්පසින්ම වෙනස් වේ. විශාලතම සහ ප්‍රචලිතම WAN උඳාහරණය ලෙස අන්තර්ජාලය ඳැක්විය හැක. WAN තාක්ෂණය OSI සමුඳ්ඳේශ ආකෘතියෙහි සඳහන් භෞතික ස්ථරය, ඳත්ත බන්ධන ස්ථරය සහ ජාල ස්ථරය යන ස්ථරයන්හි ක්‍රියාත්මක වේ.
අතාත්වික පෞඳ්ගලික ජාලය (Virtual private Network)
VPN යනු භෞතික රැහැන් වෙනුවට විවෘත සැබැඳුම් හෝ අතථ්‍ය පරිපථ යොදා ගනිම්න් විශාල ජාලයන් හා සම්බන්ධ විමේ තාක්ෂණයයි. මෙහිදි සිදුවන්නේ පවතින පොදු සන්නිවේදන මාර්ගයේ ආරක්ෂාකාරි උමගක් තනා ගැනිමෙන් සන්නිවේදනය කිරිමයි.
VPN ස්ථලකය ලක්ෂ්‍යයෙන් ලක්ෂ්‍ය තාක්ෂණයට වඞා ඉතා සංකිර්ණ තාක්ෂණයකි.
ජාලකරණ ස්ථල විද්‍යාව
ජාලකරණ ස්ථල විද්‍යාව යනුවෙන් අර්ථ දක්වා ඇත්තේ පරිගණක, පරිගණක මුදුණ යන්ත්රන සහ අනෙක් උපාංග භෞතිකව සහ තර්කානුකූලව සම්බන්ධ කිරීම පිළිබඳවය. ජාලකරණ ස්ථල විද්යාවවෙන් දත්ත හුවමාරුවේදී භාවිත වන ස්ථල විද්‍යාවන් පහත දක්වා ඇත.
ඉහත දැක්වූ ජාලකරණ ස්ථලවිද්යාතවෙන් සාමාන්යවයෙන් බහුලවම භාවිත වන විද්යායවන් වන අතර ඒවා මුලික ස්ථලවිද්යාෙවන් යන නමකින්ද හඳුන්වයි.
ජාල මුහුණත් පත් (NIC)
මෙය පරිගණක ජාලයක් තුළ පරිගණක හට සන්නිවේඳනය සදහාම නිර්මාණය කර ඇත. මෙමගින් ජාල මාධ්‍යට භෞතික ප්‍රවේශයක් ලබා දෙන අතර පහළ මට්ටමේ යොමු පඳ්ධතියක් MAC යොමු භාවිතයෙන් ලබා දේ.
පුනරාවර්තකයන් (Repeaters)
ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංගයක් වන පුනරාවර්තකය මගින් කෙරෙන ප්‍රධාන කාර්යය වනුයේ සංඥා ලබා ගැනිම සහ ප්‍රතිසම්ප්‍රේෂණය, ඉහල ප්‍රභලත්වයකින් සිඳු කිරිමයි. මෙම නිසා සංඥා දිගු ඳුර පරාසයක අවක්‍රමණයකින් තොරව ගමන් කිරිමට හැකිවේ. thumb|upright|නොරැහැන් පුනරාවර්තකයක්
හබ් (Hubs)
ජාල හබ් උපාංගය බහු තොට වලින් සමන්විත වේ. එක් පැකට්ටුවක් තොටක් ලගට පැමිණි විට, හබ් උපාංගය එය අනෙකුත් සියලු තොට වලට අවකරණිත පිටපත් ලෙස සම්ප්‍රේශණය කරයි. මෙහිදි ගමනාන්ත යොමුව ප්‍රචාරණ යොමුව බවට පරිවර්තනය නොවේ.
පාලම් (Bridge)
පාලම් ජාල පුරුක් කිහිපයක් දත්ත බන්ධන ස්ථරයේදි සම්බන්ධ කරයි. මෙහිදි හබ් වලදී මෙන් සියලු තොට වලට පිටපත් කිරිමක් සිඳු නොකර, MAC යොමු මගින් අදාල යොමුව පිළිබද ඉගෙන එම අදාල යොමුව සමග පමණක් ගනුඳෙනු කරයි.
ප්‍රධාන පාලම් වර්ග
ස්විචස් (Switches)
මෙම ආම්පන්නයෙන් සිදු කරන ප්‍රධානතම කාර්යය වන්නේ ඳත්ත පැකට් MAC යොමුව අනුව අදාල තොට අතර ඉදිරියට යැවිම හා පෙරණයයි. හබ් උපාංගය මෙන් නොව මෙහිදි සන්නිවේඳන තොටට පමණක් දත්ත පැකට් යැවිම සිදු කරන අතර බොහෝ විට සවිමය IP යොමුව මගින් ගමනාන්තය සොයා ගැනිමට සමත් බවක් නොපෙන්වයි.
ස්විචයට OSI ආකෘතියෙහි සදහන් භෞතික, දත්ත බන්ධන, ජාල, ප්‍රවාහන ස්ථරයන්හි ක්‍රියාත්මක විමට හැකියාව පවතී. මෙලෙස බහු ස්ථරයන්හි ක්‍රියාත්මක ස්විච බහුස්ථර ස්විච ලෙස හැදින්වේ.
ජාල පිළිබඳ සංකල්පන
පරිශීලනයන්ට හා ජාල පරිපාලකයන්ට ඔවුන්ගේ ජාල පිළිබඳ විවිධ දර්ශන පවතී. බොහෝ විට පරිශීලකයන්, ක්‍රියාකාරී පරිගණක සමූහයෙන් මුදුක හා ‍සමහරක් සේවාදායක හවුල් කර ගනී. එයින් ඔවුන් එකම භූ විද්‍යාත්මක ස්ථානයක සිටින බව හා එකම LAN එකක සිටින බව හැඟවේ. ඇල්මක් ඇති ප්‍රජාවන් පෙදෙස්වල (local area) වල අඩු කැමැත්තක් දක්වන අතර සේවාදායක කිහිපයක් හවුල් කරගන්නා අහඹු ලෙස තෝරාගත් පරිශීලකයන් ලෙස ඔවුන් සැලකිය යුතු වේ. තවද සම - සම (peer-to-peer) තාක්ෂණ ද සන්නිවේදනය සඳහා යොදා ගනී.
ජාල පරිපාලකයන් ජාල භෞතික හා තාර්කික යන අංශ දෙක කෙලින්ම දකී. භෞතික අංශයට භූ විද්‍යාත්මක ස්ථානය, භෞතික රැහැන් ඇදීම හා ජාල උපාංග (උදා - රවුටර, බ්‍රිජ් (bridges) හා භෞතික මාධ්‍ය සම්බන්ධ කරන යෙදුම් ස්තර පිවිසුම් මඟ (application layer gateways) ආදයි ඇතුලත් වේ. TCP/IP නිර්මිතයේ දී සබ්නෙට් (subnets) ලෙස හඳුන්වන තාර්කික ජාල, භෞතික මාධ්‍යය එකකට හෝ කිහිපයකට අන්තර්ගත වී ඇත. විශ්ව විද්‍යාවල ගොඩනැඟිලිවල පොදු ක්‍රියාවලියක් වන්නේ අතාත්වික LAN (VLAN) තාක්ෂණය යොදාගෙන එක් එක් ගොඩනැගිල්ලේ LAN රැහැන් සමූහයක් පිහිටුවීමයි. මෙය සුලබ සබ්නෙට් එකකට උදාහරණයක් වේ.
පරිශීලක හා පරිපාලක යන දෙපක්ෂයම ජාලවල විශ්වාස හා ක්‍රියා කිරීමට ඇති ඉඩකඩ පිළිබඳව විවිධ මට්ටම් දක්වා අවධානය යොමු කරයි. නැවත TCP/IP නිර්මිත පාරිභාෂිතය අනුසාරයෙන් අන්තර්ජාලය යනු සාමාන්‍යයෙන් සමාගමක් යටතේ පුද්ගලිකව පරිපාලනය වන උනන්දුවක් ඇති ප්‍රජාවකි. තවද මෙයට ප්‍රවේශ විය හැක්කේ අවසර ලත් පරිශීලකයන්ට පමණි. (උදා - සේවකයන්) (RFC 2547) අන්තර්ජාල අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ කිරීමට අවශ්‍ය ‍නොවන නමුත් සාමාන්‍යයෙන් සීමා කළ සබඳතාවක් තිබේ. එක්ස්ට්‍රානෙට් (extranet) යනු අන්තර්ජාලයෙහි දිගුවක් වන අතර එමඟින් අන්තර්ජාලයෙන් පරිබාහිර පරිශීලකයන්ට ආරක්ෂිත සන්නිවේදනයක් ලබා‍දේ. (උදා - ව්‍යාපාර හවුල්කරුවන්, පාරිභෝගිකයන්) RFC 3547
සාමාන්‍ය ලෙස අන්තර්ජාලය යනු අන්තර්ජාල සේවා සපයන්නන් (ISP) මඟින් අන්තර්ව බැඳුනු පරිශීලකයන්, සමාගම් හා අන්තර්ගත සපයන්නන් සමුහයකි. ඉන්ජිනේරුමය ලෙස සැලකුවහොත් අන්තර්ජාලය යනු සබ්නෙට් සමූහයකි. ඒවා ලේඛනගත කළ IP ලිපින ඉඩ හවුල් කර ගන්නා අතර දාර පිවිසුම් මඟ ප්‍රොටෝකෝලය (Border Gateway Protocol) යොදාගෙන එම IP ලිපිනවලට ළඟා වීමේ හැකියාව පිළිබඳ තොරතුරු හුවමාරු කර ගනී. ආකෘතිමය ලෙස, සේවාදායකවල මිනිසුන්ට කියවිය හැකි නම්, වසම් නාම පද්ධතියේ (DNS) නාමාවලි අංගය හරහා IP ලිපින බවට පරිවර්තනය කරනු ලැබේ.
ක්‍රීඩා සඳහා භාවිතා කරන විට එක් පරිගණකයක් සේවා දායකයා බවට පත් විය යුතු අතර අනෙක්වා එය හරහා ක්‍රීඩා කිරීම සිදු කරයි.
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
ප්‍රවර්ගය:පරිගණක විද්‍යාව
මේකොං ගඟ
මේකොං ගඟ (ක්මාය්: ទន្លេមេគង្គ, //තොන්ලෙය්මේය්කොං//; ඉංගිරිසි: Mekong River //මීකොං රිවර්//) යනු නැඟෙනහිරි හා ගිනිකොණදිගු හා ආසියාවේ දේසසීමා හරහා දහරන ගඟෙකි. එය ලොවැ දොළොස්වැන්නටත් ආසියාවේ තුන්වන්නටත් දිගුතම ගඟ වේ. තිබ්බත සානුවේ සිටැ චීනය, මියන්මාරය, ලාඕසය, තායිලන්තය, කාම්බෝජය හා වියට්නාමය හා හරහා ගලන මෙහි අනුමැනි1 දිග දහසුමීටර 4,909 (සැතැපුම් 3,050) වේ. 795,000 km2 (හතරැස් සැතැපුම් 307,000) වසා අවුරුද්දකට 475 km3 (114 cu mi) දිය සුවිසුරයි2. දැහැරුමේ අදි උතුහුරු වෙනැසියාවන් හා මේකොංහි සැඩවර හා දිය ඇලි හා වීම දිය තැරුම දුකර කරයි. එසේ වුවද, ගඟ බටහිරි චීනය හා ගිනිකොණදිගු ආසියාව හා අතර ප්‍රධාන වෙළෙඳ මඟෙකි.
මේකොං ගංගා කමිසුම
1995 දී, ලාඕසය, තායිලන්තය, කාම්බෝජය හා වියට්නාමය මේකොංහි භාවිතය ද රැකබලාගැන්ම ද කළමනාකරණය කිරීම හා සම්බන්ධීකරණය කිරීම හා සඳහා මේකොං ගංගා කමිසුම (MRC) පිහිටැවී යැ. 1996 දී චීනය හා මියන්මාරය හා එහි "සංවාද හවුල්කරුවන්" බවට පත් වී යැ. 2000 දී, චීන, ලාඕස, තායිලන්ත හා මියන්මාර රජයයන් මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව, ලාඕ මහජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය, මියන්මාර සංගමය හා තායිලන්ත රාජධානිය අතර ලන්කාං-මේකොං ගඟේ වෙළෙඳ නාවික ගමනාගමනය පිළිබැඳි ගිවිසුමකට අත්සන් තැබී යැ. මෙය මීකොංහි ඉහළ පෙදෙස්වලැ ගඟ ආශ්‍රිත වෙළෙදාම සැබැඳියෙන් සහයෝගීතාවය සඳහා වන යාන්ත්‍රණය වේ.
1. අනුමැනි - estimated; 2. සුවිසුරයි - discharges
ප්‍රවර්ගය:Articles containing traditional Chinese-language text ප්‍රවර්ගය:Articles containing simplified Chinese-language text ප්‍රවර්ගය:චීන-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
බැටරි
thumb|වෝල්ට් 9 බැටරි, AA, AAA, D අතේ රඳවා ගත හැකි ගුවන් විදුලි බැටරි , රැහැන් රහිත දුරකථන බැටරි , කැම්කෝඩර් බැටරි , C ලෙස විවිධාකාර බැටරි ( විදුලි කෝෂ) පවතී.(ඉහත රූපයේ දක්වා ඇත.) ඉලෙක්ට්‍රෝන විද්‍යාවේදී, රසායනික ශක්තිය ලෙස ශක්තිය ගබඩා කරන ශ්‍රේණිගතව සම්බන්ධ කළ විද්‍යුත් ශක්තිය නිපදවිය හැකි විද්‍යුත් කෝෂ 2ක් හෝ කීපයක් බැටරියක් නම් වේ. භාවිතය නිසා එක් විද්‍යුත් කෝෂයක් ද බැටරියක් සේ හැදින්වීමට අප යොමුව ඇත. දැනට විද්‍යුත් රසායනික කෝෂ වර්ග කිහිපයක් පවතී. ගැල්වානී කෝෂය, විද්‍යුත් විච්ඡේද කෝෂ, ඉන්ධන කෝෂ හා වෝල්ටීය කෝෂ ඒවායින් කිහිපයකි. අභ්‍යන්තර රසායනය, ගලායන ධාරාව හා උෂ්ණත්වය මත බැටරියක ලක්ෂණ වෙනස් වේ.
බැටරි පොදුවේ වර්ග 2කට වෙන් කරනු ලැබේ. ප්‍රාථමික (ඉවතලිය හැකි) හා ද්විතීක ( නැවත ආරෝපණය කළ හැකි) වශයෙනි. ප්‍රාථමික කෝෂවල රසායන ද්‍රව්‍ය අප්‍රතිවර්ත ලෙස ප්‍රතික්‍රියාව කර විද්‍යුතය උපදවන නිසා නිසා ඒවා රසායන ද්‍රව්‍ය අවසන් වන තෙක් ක්‍රියා කරන අතර එක් වරක් පමණක් භාවිතයට නිමවා ඇත. ද්විතීක කෝෂවල භාවිතා වන රසායනික ද්‍රව්‍ය ප්‍රතිවර්ත්‍යව ප්‍රතික්‍රියා කරන නිසා නැවත ආරෝපණය කළ හැක. ඒවා මඟින් ධාරාව ලබා දෙන දිශාවට විරුද්ධ දිශාව ඔස්සේ ධාරාවක් යැවීම මඟින් ආරෝපණය කළ හැක. ද්විතීක කෝෂ වාර ගණනාවක් නැවත ආරෝපණය කළ හැකි නිසා ඒවා ‘ආරෝපණය කළ හැකි කෝෂ’ සේද හැදින්වේ. නරක් වීමෙන් පසු සමහර බැටරි ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කළ හැක.
මුල් කාලීනව යම් බැටරි ආකාරයක් භාවිතා කරන්නට ඇති වුව ද නූතන බැටරියේ වැඩි දියුණුව ඇරඹුනේ ඉතාලි ජාතික භෞතික විද්‍යාඥ ඇලෙස්සැන්ඩ්‍රෝ වෝල්ටා විසින් 1800 දී වෝල්ටීය පුංජය සොයා ගැනී‍මත් සමගය. ඉන්පසු බැටරිය ප්‍රවාහනය(එහා මෙහා ගෙනයාම)පහසු වීම නිසාත් එමඟින් කරගත හැකි කාර්යන් බහුල වීම නිසාත් ජනප්‍රියත්වයට පත් විය. බැටරිය පුළුල්ව භාවිතයත් සමග පරිසර පිළිබඳ මහත් අවධානයක් දැක්වීමට සිදුවිය. බැටරියේ අඩංගු බැර ලෝහ මඟින් සිදුවන පරිසර දූෂණය මීට හේතු විය. බොහෝ පිළිසැකසුම් සමාගම් ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීම මඟින් අපද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීමේදී පොළවට යටවන බැටරි ප්‍රමාණය අවම කර ගැනේ.
ඉතිහාසය
අද සමාජයේ භහුල වශයෙන් භාවිතා කරන මෙම බැටරිය මුලින්ම සොයාගනු ලැබුයේ ඉතාලි ජාතික ,කොමෝ විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය ඇලෙස්සැන්ඩ්‍රෝ වෝල්ටා විසිනි. ඉතාලි ජාතික ලුයීජි ගැල්වානි 1791දී, දිනක් ගෙම්බෙකු විච්චේදනය කරමින් සිටින විට ගෙඹි කකුලෙ එක් පසක ස්නායු තන්තුවක් තඹ කම්බියකට සවිකර, අනෙක් කෙලවර විච්චෙදන පිහියේ සවිකර පිහිය මගින් ගෙඹි කකුලෙ ඇඟිලි ස්පර්ශ කරන විට කකුල මදක් ගැස්සෙන බව නිරික්ශණය කරන ලදී. මියගිය සතකුගේ පටක වලට විද්යුනතය ලබාදුන් විට මෙලෙස ගැස්සීමක් ඇතිවන බව පෙරසිටම දැනසිටි කරුණක් විය. ඇලෙස්සැන්ඩ්‍රෝ වෝල්ටා මෙම ගෙඹි කකුලේ ගැස්සීමද සිදුවනුයේ විදුලිය නිසා යැයි උපකල්පනය කළේය. ගෙඹි කකුලේ පවතින රසායනික සහ වෙනස් ලෝහ වර්ග දෙක නිසා මෙය සිදුවන බව හෙතෙම උපකල්පනයකර, පරීක්ශන පවැත්වීය. ඇලෙස්සැන්ඩ්‍රෝ වෝල්ටා ලුණු(NaCl(aq)) පෙඟවූ කඩදාසි දෙපසට Zn සහ Cu තහඩු තබා තනි කොශයක් සාදා එවැනි කෝශ ගනනාවක් සමාන්තරගතව සවිකර බැටරියක් නිපදවූයේය. මෙය වෝල්ටා පුංජය ලෙස හදුන්වයි.
කෝශයක සිදුවන රසායනික ක්‍රියාවලිය
බැටරියක් යනු එහි පවතින රසායනික ශක්තිය කෙලින්ම විද්‍යුත් ශක්තිය බවට පත් කරන උපකරණයකි. කෝශ කීපයක් එකතු වීමෙන් බැටරියක් සෑදෙයි. කෝශයක අර්ධ කෝශ දෙකකි. එක් අර්ධ කෝශයක ඉලෙක්ට්‍රෝඩයක් සහ විද්‍යුත් විච්චේද්‍යයක් පවතියි. මෙහි පවතින ඉලෙක්ට්‍රෝඩයක් යනු ලෝහ තහඩුවකි. විද්යුතත් විච්චේද්‍යය යනු අයනික ද්‍රාවණයකි.
ඇනායන යනු (-) ආරෝපිත අයනයි.(උදා:-Cl-,SO42-) කැටායන යනු (+) ආරෝපිත අයනයි.(උදා:-Zn+,Cu2+)
Zn ඉලෙක්ට්‍රෝඩයේ සහිත අර්ධ කෝශයේ සිදුවන ප්‍රතික්‍රියාව. Zn  Zn2+ --- E0Zn = -0.76V
Cu ඉලෙක්ට්‍රෝඩයේ සහිත අර්ධ කෝශයේ සිදුවන ප්‍රතික්‍රියාව. Cu  Cu2+ --- E0Cu = +0.34V
සමස්ථ කෝශ ප්‍රතික්‍රියාව. Cu2+ + Zn  Cu + Zn2+
ෆැරඩේ ගේ නියම වලට අනුව සමස්ථ කෝශයේ විද්‍යුත් ගාමක බලය. E = E0Zn - E0Cu E = +0.34 – (-0.76) = +1.10
වර්ගීකරණය
බැටරි වර්ගීකරණය කිරිම ආකාර කීපයකටම සිදුකළ හැකිය. ප්‍රධාන වශයෙන් ප්‍රාථමික සහ ද්විතීක කෝශ ලෙස කොටස් දෙකකට බෙදයි. ඊට අමතරව,
ප්‍රාථමික කෝශ
ප්‍රාථමික බැටරි යනු එක් වරක් පමණක් භාවිතා කළ හැකි බැටරිය. මෙම බැටරි නැවත ආරෝපණය කළ නොහැකිය. මක්නිසාදයත්, මෙම බැටරි වල සිදුවන රසායනික ප්‍රතික්‍රියාව ප්‍රත්‍යාවර්ත නොවීමයි. නමුත් විශාල ශක්තියක් වැය කර ආරෝපණ ප්‍රතික්‍රියාව සිදුකළ හැකිය. නමුත් එය ආර්ථික අතින් අවාසිදායක ක්‍රියාවලියකි. මෙම බැටරි බොහෝවිට ජංගම උපකරණ වලට යොදාගනියි. නමුත් එකවර විශාල ධාරාවක් ලබාගන්න උපකරණ වලට මෙම බැටරි යොදාගැනීම අපහසුය. බහුලව භාවිතාවන මෙම ඛාන්ඩයට අයත් වන බැටරි වර්ග ලෙස ඇල්කලයින් සහ සින්ක්-කාබන් බැටරි පෙන්වාදිය හැකිය. පහත දැක්වෙන බැටරි වර්ගද නැවත ආරෝපණය කළ නොහැකි ප්‍රාතමික බැටරිය.
ද්විතික කෝශ
ද්විතික බැටරි යනු එක් වරකට වඩා භාවිතා කළහැකි බැටරිය. මෙම බැටරි වර්ගය වර්ථමානයේ ඉතා සිඝ්‍රයෙන් දියුණු වෙමින් පවතින වර්ගයකි. මෙහි පැරණිතම බැටරියකට දිය හැකි උදාහරණයක් වණුයේ ඊයම්-අම්ල කෝශයයි. දැනට භහුලව භාවිතාවන මෙම ඛාණ්ඩයට අයත් බැටරිය වනුයේ LI¬¬¬+ බැටරියයි. Ni-Cd,Ni-MH යන බැටරි වර්ග තවමත් දියුණු වෙමින් පවතියි. ප්‍රාථමික කෝශ වලට වඩා මෙම බැටරි වල ධාරිතාවය ඉහළය. එමෙන්ම විශිෂ්ට ශක්තිය(Specific Energy) ඉහළය. එම නිසා වැඩි කාලයක්, වැඩි ධාරාවක් ලබාගන්නා උපකරණ වලට මෙම බැටරි උචිතය. මෙම බැටරි වල 10Ah-100Ah වැනි අධික ධාරාවක් ලබාගැනීමේ හැකියාව ඇත.
බැටරි වල ප්‍රමාණය
නොයෙක් ප්‍රමාණවල බැටරි වෙලදපොලේ ලබා ගැනීමට හැකිය. මෙම බැටරි වල ප්‍රමාණයන් නියමිත සම්මතයකට අනුව සකසා ඇත. කුමන සමාගමකින් නිපද වුවද මෙම සම්මතයන්ට අනුව බැටරි නිපද විය යුතුය. නමුත් විවිද සමාගම් අනුව බැටරි වල කල්පැවැත්ම, වෝල්ටීයතාවය ආදී කරුණු වෙනස් විය හැකිය. සම්මත ප්‍රමාණ කීපයක් පහත දැක්වෙයි.
නැවත භාවිතා කිරීමේ හැකියාව
ද්විතීක බැටරි නැවත ආරොපණය කළ හැකිය. මෙසේ ආරෝපණය කිරීමේදී සිදුවනුයේ කෝශයේ ආරෝපණ ක්‍රියාවලියයි. එනම් මෙහිදී සිදුවන කෝශ ප්‍රතික්‍රියාව ප්‍රත්‍යාවර්ත වෙයි. බැටරියේ පවතින වියෝජනය වූ රසායනික භාහිර විද්‍යුත් ශක්තිය ලබාගෙන නැවත මුල් ආකාරයට සැකසෙයි.
බැටරි වල විශිෂ්ට ශක්තිය
ශක්ති ඝනත්වය යනු යම් බැටරියක ඒකක ස්කන්ධයක පවතින විද්‍යුත් ශක්තියයි. මෙය JKg-1 හෝ WhKg-1වලින් මනිනු ලබයි. ජංගම උපකරණ වැනි කුඩා, සැහැල්ලු උපකරණ නිපදවන විට මෙම සාධකය ගැන අවධානය යොමු කිරීම වැදගත් වෙයි.
විශිෂ්ට ශක්තිය = බැටරියේ මුලු ශක්තිය/ බැටරියේ පරිමාව
බැටරි වල ශක්ති ඝනත්වය
බැටරියක ශක්ති ඝනත්වය යනු එම බැටරියේ ඒකක පරිමාවක ඇතුළත්ව ඇති ශක්තියයි. ශක්ති ඝනත්වය වැඩි බැටරි යනු කුඩා සහ වැඩි ශක්තියක් පවතින බැටරි වෙයි. ජංගම දුරකතන, GPS උපාංග වැනි කුඩා මෙන්ම වැඩි කාලයක් තුළ ශක්තිය ලබාදීමට අවශ්‍ය උපකරණ වලට මෙම බැටරි ගැලපෙයි. මෙම ගුණාංගය Jm-3 හෝ Whl-1වලින් මනිනු ලබයි.
ශක්ති ඝනත්වය = බැටරියේ මුලු ශක්තිය/ බැටරියේ මුලු ස්කන්ධය
වර්ග
කෝශයක් (Battery) යනු, විදයුත් ශක්තිය ලබාදිය හැකි උපකරණයකි. කෝශයක් හෙවත් බැටරියක් සෑදි ඇත්තේ කුඩා කොටස් (Cells) එකක් හෝ කිහිපයක් එකතු වීමෙනි. මෙහිදී පිටතට ලබාදෙන විද්යුිත් ශක්තිය ජනනය කරනු ලබන්නේ කෝශය මගිනි. කෝශයේ පවතින රසායනික, යාන්ත්‍රික, න්‍යශ්ටික හෝ වෙනත් ශක්තියක් එහිදී විද්‍යුත් ශක්තිය බවට පරිවර්තනය වෙයි. අද භාවිතයේ පවතින බොහෝ බැටරි වල සිදු වනුයේ රසායනික ශක්තිය, විද්‍යුත් ශක්තිය බවට පත් වීමයි.
ඇල්කලයින් බැටරි
මෙය ප්‍රාථමික බැටරි විශේයකි. මෙම බැටරිය Zn සහ MnO2 රසායනික මගින් විද්‍යුත් ශක්තිය උත්පාදනය කරයි. මෙහි නැවත ආරෝපණය කළහැකි වර්ගයක්ද පවතියි. සින්ක්-කාබන් සහ සින්ක්-ක්ලෝරයිඩ් බැටරි සමග සසඳන කළ මෙම වර්ගයේ වැඩි ශක්ති ඝණත්වයක් පවතියි. ඇල්කලයින් බැටරිය Union Carbide Corporation සමාගම වෙනුවෙන් Lewis Urry විසින් 1950 දී නිපදවන ලදී. මෙම බැටරිය Everady යන වෙලඳ නාමයෙන් ප්‍රසිද්ද විය. 1957දී මෙම බැටරිය සඳහා පේටන්ට් බලපත්‍රය ලබාගන්නා ලදී. මෙම බැටරියෙ - අග්‍රය හෙවත් ඇනෝඩය Zn කුඩු වලින් නිර්මිතය. එය බැටරිය වටා විසිරී පැවතීම නිසා වැඩි ධාරාවක් ලබා ගත හැකිය. කැ‍තෝඩය හෙවත් + අග්‍රය MnO2 සහ KOH මිශ්‍රණයකි. KOH මෙහිදි කෝශ ප්‍රතික්‍රිවයාවට සහභාගී නොවන නමුත්, කෝශ ප්‍රතික්‍රියාව(රෙඩොක්ස් ප්‍රතික්‍රියාව) වීමට අවශ්‍ය භාෂ්මික මාධ්‍ය සපයයි.
Zn(s) + 2OH−(aq) → ZnO(s) + H2O(l) + 2e− [e° = -1.28 V]
2MnO2(s) + H2O(l) + 2e− → Mn2O3(s) + 2OH−(aq) [e° = +0.15 V]
මේ අනුව සාමාන්‍ය ඇල්කලයින් බැටරියක විද්‍යුත් ගාමක බලය 1.5V පමණ වන බව පෙනීයයි. මෙම බැටරි විවිධ ප්‍රමාණ වලින් ඇති නිසා එම ප්‍රමාණ අනුව ලබාගත හැකි උපරිම ධාරාව තීරණය වෙයි. සාමාන්‍යයෙන් AA බැටරියකින් 700mA පමණ ධාරාවක් ලබාගත හැකිය. AAA, AA, C, sub-C, D යන සම්මත ප්‍රමාණ වලින් මෙම බැටරි නිපදවයි.
ඊයම්-අම්ල බැටරි
මෙය ලෙඩ්-අම්ල ඇකියුමිලෙටරය, ලෙඩ්-ඇසිඩ් බැටරිය යන නම් වලින්ද හඳුන්වයි. මෙය මුලින්ම සොයාගත් ද්විතික කෝශයයි. මෙය කිහිප වරක් නැවත ආරෝපණය කල හැකිය. මෙම බැටරි මෝටර් රථ, හදිසි විදුලි ඇනහි‍ටුම් පරිපත, නවීන හයිබ්රිතඩ් මෝටර් රථ, සූර්ය කෝශ වල ශක්තිය ගබඩාකර තබාගැනීම, පරිගණක වල UPS(Uninterruptible Power Supplies) සඳහා භාවිතා කරයි. මෙම බැටරි තෙත් කෝශ (Wet Cell) වෙයි. මෙහි තනුක H2SO4 අම්ලය සහිතය. ඉලෙක්ට්රෝoඩ ලෙස ඊයම්(Pb) තහඩු ඇත. බැටරියෙන් ධාරාවක් ලබාගැනීමෙදී මෙම Pb තහඩු H2SO4 සමග ප්‍රතික්‍රිහයාකර PbSO4 සාදයි. තවද ජලයද නිපදවයි.
Pb(s) + H2SO4(aq) → PbSO4(s) + 2H+(aq) + 2e
PbO2(s) + H2SO4(aq) + 2H+(aq) + 2e → PbSO4(s) + 2H2O(l)
නැවත ආරෝපණය කිරීමේදී ,පෙරදී සෑදුනු PbSO4, නැවත Pb සහ PbO2 බවට පරිවර්ථනය වෙයි. නමුත් මෙහිදී නැවත H2SO4 සෑදීමක් සිදු නොවේ. මෙනිසා මෙම බැටරි වලට නඩත්තුවක් අවශ්‍යම වෙයි.
PbSO4(s) + 2H+(aq) + 2e → Pb(s) + H2SO4(aq)
PbSO4(s) + 2H2O(l) → PbO2(s) + H2SO4(aq) + 2H+(aq) + 2e
යම් හෙයකින් නැවත ආරොපණය කිරිමෙදී වැඩිපුර ආරෝපණයක් සිදුවුවහොත් O2 සහ H2 සෑදී කෝශය විනාශ වෙයි.
ලිතියම් අයන බැටරි
මෙම බැටරි විශේෂය වර්ථමානයේ භහුලව භාවිතා වෙමින් පවතියි. ජංගම උපාංග, වෛද්‍ය උපකරණ වල, කුඩා ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංග (Strip Watch,MP3/4 player, BIOS memory)Electric මෝටර් රථ වල සහ නවීන චන්ද්‍රිකාවල මෙම බැටරි භාවිතා වෙයි. මෙම බැටරි මෙසේ ජනප්‍රිය වීමට හේතුව එහි පවතින වැඩි ශක්ති ඝනත්වයයි. එමෙන්ම මෙහි කාර්යක්ශමතාවය හා සැසඳූ විට මෙහි නිෂ්පාදන වියදම ද පහලය. වෙනත් බැටරි වර්ග වලට සාපේක්ශව මෙම බැටරි වල සිදුවන රසායනික ක්‍රියාවලිය සංකීර්ණය. මෙහි ඇනෝඩය ලෙස කාබන් C වල එක් ස්වරූපයක් වන Graphite භාවිතා කරයි. කැතොඩය ලෙස ලෝහ වර්ග කීපයක ඔක්සයිඩ භාවිතා කරයි. විද්‍යුත්විචේද්‍යය ලෙස ද රසායනික මිශ්‍රන කීපයක් භාවිතා කරයි. නමුත් මෙම රසායනික ජලීය ඒවා (aqueous) නොවෙයි. මක්නිසාදයත්, Li යනු ජලය සමග ප්‍රතික්‍රියා කරන ලෝහයකි. එමනිසා කාබනික ද්‍රාවණයක දියකරන ලද Li යොදා ගනියි. මෙම කාබනික ද්රායවක වර්ග තුනකි. මෙම ද්‍රාවණ වල දිය කරනු ලබන Li ලවණ වර්ග කිහිපයකි.
බැටරිය නිපදවීමේදී යොදාගන්නා ඉලෙක්ට්‍රොOඩ, විද්‍යුත්විච්චේද්‍යය අනුව බැටරියේ කොශ වෝල්ටීයතාවය, ශක්ති ඝනත්වය, ආරෝපණය කළහැකි වාර ගනන යනාදිය තීරණය වෙයි.
නිකල්-කැඩ්මියම් බැටරි
මෙම බැටරි ඇල්කලයින් බැටරි වලට කදිම ආදේශකයකි. මෙම බැටරි වල සාමාන්‍යකෝශ වෝල්ටීයතාවය 1.2V පමණ වෙයි. මෙම බැටරි Sealed සහ Vented යන වර්ග දෙකකින් පවතියි. Sealed බැටරි භහුලව භාවිතාකරයි. කුඩා සෙල්ලම් උපාංග, විදුලි පන්දම්, Emergency light system යනාදියට කුඩා බැටරි භාවිතා කරයි. මෙම බැටරි වල Button type cells පරිගණක වල BIOS memory, කුඩා කැමරා වල Flasher unit යනාදියෙදි භාවිතා කරයි. Ni-Cd cells එකතු කර සාදන ලද විශාල බැටරි Standby Power Supply, ගුවන්යානා, බොට්ටුද, Electrical මෝටර් රථ, චන්ද්‍රිකා යනාදියේදී භාවිතා කරයි.
ඇනෝඩය අසල සිදුවන ප්‍රතික්‍රියාව
Cd + 2OH- Cd(OH)2 + 2e
කැ‍තෝඩය අසල සිදුවන ප්‍රතික්‍රියාව. 2NiO(OH) + 2H2O + 2e  2Ni(OH)2 + 2OH-
2Ni(OH) + Cd +2 H2O  2Ni(OH)2 + Cd(OH)2
මෙය ජලීය මාධ්‍යක සිදුවන නිසා ජලය පවතියි. මෙහි KOH මගින් ප්‍රතික්‍රියාව සිදුවීමට අවශ්‍ය භාශ්මික මාධ්‍යය සපයයි. ප්‍රතික්‍රියාව ප්‍රත්‍යාවර්ථ නිසා ආරෝපණය වීමෙදී මෙයම අනෙක් දිශාවට සිදු වෙයි.
නිකල්-මෙට්ල් හයිඩ්‍රයිඩ් බැටරි
මෙය බොහෝ දුරට Ni-Cd බැටරියට සමානය. මෙහිදීද කැතොඩය ලෙස nickel oxyhydroxide (NiOOH) යොදාගනියි. නමුත් ඇනෝඩය ලෙස මෙහිදී යොදාගනු ලබන්නේ H+ අවශෝෂනය කළහැකි මිශ්‍ර ලෝහයකි. මෙයද නැවත ආරොපණය කළහැකි ද්විතික බැටරියකි. Ni-Cd බැටරියකමෙන් තුන් ගුණයක පමණ ධාරිතාවයක් මෙම බැටරි වල පවතියි. AA-Size බැටරියක 1100mAh - 3100mAh පමණ ධාරිතාවක්ද, කෝෂ වෝල්ටීයතාවය 1.2V ද පමණ වෙයි. සාමාන්‍ය ශක්ති ඝනත්වය ලිතියම් අයන බැටරියකට සමානය. මෙම බැටරිවල පවතින අධික ධාරිතාවය නිසා මෙම බැටරි Electric motarcar වලට බහුලව භාවිතාවෙයි.(General Motors EV1, Honda EV Plus, Ford Ranger EV,Vectrix) හයිබ්‍රිඩ් මෝටර් රථ වලටද භාවිතා කරයි.(Toyota Prius, Honda Insight, Ford Escape Hybrid, Chevrolet Malibu Hybrid,Honda Civic Hybrid ). මෙහි රසායනික ක්‍රියාවලියද Ni-Cd බැටරි වලට බොහෝ දුරට සමානය.
H2O + M + e  OH- + MH
(M යනු මිශ්‍ර ලෝහයයි. මිශ්‍ර ලෝහයේ හයිඩ්ර්යිඩ්රහයිඩය MH ය.)
Ni(OH)2 + OH-  NiOOH + H2O + e
ඉහත දැක්වෙන ප්‍රතික්‍රියා විසර්ජනය වීමේදී සිදු වෙයි. ප්‍රතික්‍රියාව ප්‍රත්‍යාවර්ත නිසා ආරෝපණය වීමෙදී මෙයම අනෙක් දිශාවට සිදු වෙයි.
රසදිය ඔක්ස්යිඩ් බැටරි
( Mercury oxide)
Uthpala Adeesha bandara warshakoon 8- B
සිල්වර් ඔක්සයිඩ් බැටරි
මෙම බැටරි ප්‍රාථමික කෝශ විශේෂයකි. නැවත ආරෝපණය කළ නොහැකිය. මෙහි විෂිශ්ට ශක්තිය ඉහළ අගයකි. එනිසා මෙය සැහැල්ලු විදුලි උපාංග සඳහා භාවිතා කරයි. මිල අධික Strap watch වලට භාවිතා කරයි. තවද, Mark 37 ටොර්පිඩෝව, Alfa class සබ්මැරීන වල මෙම බැටරිය සහිතය. මෙම බැටරි මිලෙන් අධිකය. ලිතියම් බැටරියකට සාපෙක්ශව මෙහි 40% ආයු කාලයක් පවතියි. විසර්ජනය වීම සාමාන්‍ය ඇල්කලයින් බැටරියකට වඩා සීඝ්‍රයෙන් සිදුවෙයි. මෙහි ඇනෝඩය ලෙස ZnO2 කුඩු භාවිතාවෙයි. කැතොඩය පිරිසිදු Ag වලින් නිර්මිතය. විද්‍යුත්විච්චේද්‍යය ලෙස KOH හෝ NaOH භාවිතා වෙයි.
මෙහි විසර්ජණ ක්‍රියාවලියේදී,
Zn + Ag2O  ZnO + 2 Ag සිදුවෙයි.
ආරෝපණයේදී Ag නැවත ඔක්සිහරණය වෙයි,
2Ag + 2OH– → Ag2O + H2O + 2e Ag + 2OH– → 2AgO + H2O + 2e
Button Cells
මෙම බැටරි බොහෝ කුඩා උපකරණ වල දැකිය හැකිය. වෛද්‍ය උපකරණ, සෙල්ලම් උපාංග සහ නොයෙක් තාක්ශනික උපකරණ වල දැකිය හැකිය. මෙම බැටරි වලටම විශේෂ රසායනික ක්‍රියාවලියක් නොමැත. මෙම බැටරි සිල්වර්-ඔක්සයිඩ්, ලිතියම්, ඇල්කලයින් වැනි බැටරිම වේ.
සූර්යය කෝශ
සූර්ය ශක්තිය මගින් විදුලිය නිපදවයි. න්‍යෂ්ටික කෝශ න්‍යෂ්ටික ශක්තියද, මෙතනෝල්/එතනෝල් සහිත කෝශ ඒවායේ පවතින රසායනික ශක්තියද විද්‍යුත් ශක්තිය බවට පරිණාමනය කරයි.
බැටරි ප්‍රතිචක්‍රීකරණය
සියලුම බැටරි වර්ගවල සිදුවනුයේ රසායනික ක්‍රියාවලියකි. මෙම රසායනික ක්‍රියාවලිය නිම වීමෙන් පසුව එම බැටරිය නිසි අයුරින් ඉවත දැමිය යුතුය. මක්නිසාදයත් බැටරි වල පවතින රසායනික ද්‍රව්‍ය පරිසරයට සහ සත්ත්වයන්ට අහිතකර බැවිනි. බොහෝ බැටරි වල පවතින Hg, Cd, Ni, Mn, Cr වැනි ලෝහ බැර ලෝහ ඝණයට අයත් වේ. මෙම බැර ලෝහ බැටරි අක්‍රමවත් ලෙස පරිසරයට බැහැරලීමෙන් එම ලෝහ ශාක මගින් උරාගනු ලබයි. මෙම ශාක ආහාරයට ගන්නා මිනිසුන් සහ සතුන් අධික ලෙස බැර ලෝහ තම ශරීරයට ඇතුළු කර ගනියි. විවිද බැටරි වර්ග වල පවතින රසායනික ද්‍රව්‍ය නිසා මිනිසුන්ට අක්මාවේ විවිධ රෝග, වකුගඩු රෝග ආදිය සහ සමහර පිලිකාවන්ද සෑදීමේ ප්‍රවණතාවයක් ඇත. Zn, C සහ විවිද ඔක්සයිඩ මෙන්ම නවීන ලිතියම් බැටරි වල භාවිතා කරන කාබනික ද්‍රව්‍යද මිනිසාට අහිතකරය. මෙම නිසා ඉවතලන බැටරි ප්‍රතිචක්‍රීකරණය සඳහා නියමිත වැඩ පිළිවලක් අත්‍යවශය. භාවිතා කරන බැටරි වලින් 90% ම ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කල හැකිය. විශේෂයෙන් ලෙඩ්-ඇසිඩ් බැටරි, ඇල්කලයින් බැටරි සහ Button type බැටරි කාර්යක්ශමව ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කළ හැකිය. යම් බැටරියක් යොදා යම් නිශ්පාදනයක් කරන සමාගමක් (උදා:-ජංගම දුරකථන) එම උපාංගයේ ආයු කාලය අවසන වූ පසුව එය නැවත ලබාගෙන ප්‍රතිචක්‍රීකරණයකට ලක් කළ යුතු බවට නීති දැන් ක්‍රියාත්මක වෙයි. මෙම නීති යුරෝපා සංගමය තුළ දැඩිව ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවත්යි. ජපානය, කොරියාව, ජර්මනිය, එක්සත් රාජධානිය, ඇමෙරිකාව සහ තවත් නොයෙක් රටවල් වල පවතින NOKIA, SONY, TOSHIBA, SAMSUNG, General Electrical වැනි සමාගම් මෙම නීතිය අනුව තම නිෂ්පාදන නැවත ලබාගෙන ප්‍රතිචක්‍රීකරණය සඳහා මධ්‍යස්ථාන ද පිහි‍ටුවා ඇත.
ප්‍රවර්ගය:විදුලි කෝෂ ප්‍රවර්ගය:බැටරිය (විද්‍යුතය)
ජූලි 21
ප්‍රවර්ගය:ජූලි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
රත්නගිරි, ඔඩිස්සා
රත්නගිරි යනු, ඉන්දියාවෙහි ඔඩිස්සා හී පිහිටි නටබුන්ව ගිය, මහාවිහාර අඩවියක් වන අතර, නූතන ඉන්දියාවෙහි ප්‍රධාන බෞද්ධ සංඝාරාමයකි.
සජීවීකරණ මෘදුකාංග
සජීවීකරන මෘදුකාංග මඟින් පරිගණකය තුළ අඳින ලද චිත්‍රයක් හෝ නිර්මාණය කරන ලද රූප සදහා චලනයන් එකතු කිරීම සිදු වේ. මෙම මෘදුකාංග වර්තමානයේ දී ඉතාමත් ජනප්‍රිය මාදුකාංගයකි. ඉසුරු ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය තුල ද මෙවැනි සජීවිකරන මෘදුකාංග කිහිපයක් ඒකරාශි කර තිබේ.
බ්ලෙන්ඩර් (Blender)
ඉතාමත් පහසුවෙන් ත්‍රිමාන සජීවීකරණයන් කර ගත හැකි මෘදුකාංගයකි බ්ලෙන්ඩර්. මෙම මෘදුකාංගය Microsoft Windows, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත භාවිතා කල හැක.