cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
සසෙක්ස්හි ලිලිබට් කුමරිය
සසෙක්ස්හි ලිලිබට් ඩයනා කුමරිය දෙවන එලිසබෙත් මහ රාජෝත්තමාවියගේ හා ෆිලිප් කුමරුගේ මුණුපුරෙකු වන හැරී කුමරුගේ එකම දියණිය හා දෙවන දරුවා වේ. දෙවන එලිසබෙත් රැජිනගේ මීමිණිබිරියක් වේ.
උපත - 2021 ජූනි 04
සීයලා සහ ආච්චිලා - තුන්වන චාල්ස් රජතුමා, ඩයනා වේල්සයෙහි කුමරිය , තෝමස් මාකල් මහතා , ඩෝරියා රැග්ලන්ඩ් ආර්යාව
සහෝදර සහෝදරියන් - ආචි කුමරු
නොවැම්බර් 8
ප්‍රවර්ගය:නොවැම්බර් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
සාර්වත්‍ර වේලාව
සාර්වත්‍ර වේලාව (සාවේ UT) යනු, පෘථිවියෙහි භ්‍රමණය හා පදනම් වූ  වේලා සම්මතයකි. ග්‍රිනිච් මධ්‍යන්‍ය වේලාව (GMT), එනම්, ග්‍රිනිච් නගරය මතින් ඇදෙන ප්‍රධාන ම්‍යහ්න රේඛාවෙහිදී මධ්‍යන්‍ය සූර්ය වේලාවෙහි, නූතන පවත්වා ගෙන යාම වන අතර, සමහරවිට UTC සඳහා පර්යාය පදයක් ලෙසින් GMT ලිහිල් ලෙසින් භාවිතා වෙයි. ඇත්ත වශයෙන්ම, "සාර්වත්‍ර වේලාව" නමැති ප්‍රකාශනය සන්දිග්ධාර්ථවත් වන්නේ, එහි අනුවාද බොහෝමයක් ඇති නිසා වන අතර, එයින් බොහෝ සුලභ භාවිතයේ පවතින්නේ UTC සහ UT1 (පහත බලන්න) වෙති.
යාපනය මැතිවරණ කොට්ඨාසය (1947–1989)
යාපනය මැතිවරණ කොට්ඨාසය අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ කොට්ඨාස අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය නම් ලද්දේ උතුරු පළාතේ  යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ,  යාපනය නගරය අනුව යමිනි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස වූ කොට්ඨාස 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී යාපනය මැතිවරණ කොට්ඨාසය වෙනුවට  යාපනය බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය තුළ ඡන්ද කොට්ඨාශයක් ලෙස යාපනය දිගටම පවතියි.
1947 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
23 අගෝස්තු 1947 සිට 20 සැප්තැම්බර් 1947 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු පළමුවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1952 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
24 මැයි1952 සහ 30 මැයි1952 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු දෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1956 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
5 අප්‍රේල් 1956 සහ 10 අප්‍රේල් 1956දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු තෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (මාර්තු) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
19 මාර්තු 1960 දිනදී පැවැත්වුණු සතරවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (ජූලි) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
20 ජූලි 1960 දිනදී පැවැත්වුණු පස්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1965 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
22 මාර්තු 1965 දිනදී පැවැත්වුණු  හයවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1970 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
27 මැයි 1970 දිනදී පැවැත්වුණු සත්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුණු අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
OJ 287
OJ 287 යනු, දළ වශයෙන්  වසර 120 ක සිට,  සදිසි-කාලාවර්තක ප්‍රකාශ නිර්ගමයන් නිපැයූ, මුලින්ම 1891දී ඡායාරූප තහඩුවල පෙන්නුම් කෙරුණු,   ආලෝක වර්ෂ  බිලියන 3.5 ඈතින් පිහිටි බීඑල් ලැක් වස්තුවකි. ඔහයියෝ අහස් සමීක්ෂණය අතරතුරදී එය පළමුවෙන් සොයාගැනුනේ රේඩියෝ තරංග ආයාම අනුසාරයෙනි.
එහි මධ්‍යයේ වන අතිමහත් කළු කුහරය, අප දන්නා විශාලතමයන් අතුරින් එකක් වන අතර, සූර්ය ස්කන්ධ බිලියන 18 ක ස්කන්ධයක් සහිත වෙමින්, පෙරදී විශාලතම යැයි සිතූ වස්තුවෙහි ස්කන්ධය මෙන් සය ගුණයකට අධික වෙයි.
වෝල්ට් මීටරය
thumb|ප්‍රදර්ශනාත්මක වෝල්ට් මීටරය වෝල්ට් මීටරය යනු අන්ත දෙකක් අතර විභව අන්තරය මැනීම සදහා භාවිතා කරන උපකරණයකි. ඇනලොග් වෝල්ට් මීටරය පරිපථයේ විභව වෙනසට සමානුපාත පරිමාණයක් පෙන්වමින් චලනය වන අතර ඩිජිටල් වෝල්ට් මිටරය, ඇනලොග් ඩිජිටල් පරිවර්තකයක ආධාරයෙන් සංඛ්‍යාත්මක දර්ශකයක් ලබා දේ.
වෝල්ට් මීටර පරිපථ තුලදී රවුමක් ඇතුලත වූ V අකුරකින් සංකේතවත් කරනු ලැබේ.
වෝල්ට් මීටර විවිධාකර රාශියකින් නිෂ්පාදනය කරයි. ප්‍රධාන වශයෙන් විදුලි හා ඉලෙක්ට්‍රෝනික් කටයුතු සදහා බාවිතා වන වෝල්ට් මිටර වර්ග දෙකකි. පැනලයක් මත සවි කරන ලද වෝල්ට් මිටර් මාදිලිය ජෙනේරේටර් හා වෙනත් උපකරණ අධික්ෂණය සදහා බාවිතා කරයි. එමෙන්ම ජංගම වෝල්ට් මිටර් මාදිලිය විභව අන්තරය මෙන්ම ධාරාව හා ප්‍රතිරෝධය මැනීම සදහා වූ මල්ටිමීටරයක් ලෙසින් දැකගත හැකිය. විභව අන්තරයක් බවට පරිවර්තනය කල හැකි ඕනෑම මිනුම් ඒකකයක් (පීඩනය,උෂ්ණත්වය) සුදුසු පරිදි ක්‍රමාංකනය කිරීමෙන් පසු වෝල්ට් මීටර දර්ශකයක් තුල දැක්විය හැකිය.
සාමාන්‍ය භාවිතයේ පවතින ඇනලොග් වෝල්ට් මීටරයක නිරවද්‍යතාව ප්‍රතිශතයක් ලෙස කුඩා අගයක් විය හැකිය. මේවා දශම අගයන්ගේ පවතින වොල්ටියතාවන්ගේ සිට දහස් සංඛ්‍යාත වෝල්ටීයතාවන් මැනීම සදහා භාවිතා කරයි. ඩිජිටල් වෝල්ට් මීටර් 1% වඩා ඉහළ නිරවද්‍යතාවකින් මිනුම් ඉදිරිපත් කිරීම සදහා භාවිත කල හැකි අතර විශේෂයෙන් ක්‍රමාංකනය කල උපකරණ ඉතා ඉහල නිරවද්‍යතාවක් පෙන්වයි. මෙසේ විශේෂයෙන් ක්‍රමාංකනය කල උපකරණ මගින් මිලියනයට කොටස් කිහිපයක නිරවද්‍යතාවකින් යුතුව මිනුම් ලබා ගත හැකි වේ. කාරකත්මක වර්ධක (amplifiers) යොදා ගනිමින් නිපදවා ඇති වෝල්ට් මිටර ඉතා කුඩා විභව, මයික්‍රෝවෝල්ට් පරාසයේ හෝ ඊට පහල විභව මැනීමට භාවිතා කල හැක.
නිරවද්‍ය වෝල්ට් මීටර සෑදීමට ඇති ප්‍රධාන අභියෝගය වන්නේ එය නිවැරදිව ක්‍රමාංකනය කිරීමයි. විද්‍යාගාර තුලදී සියුම් කටයුතු සදහා “වෙස්ටන් කෝෂ(Weston cell)” සම්මත වෝල්ටීයතාව ලෙස භාවිතා වේ. නිවැරදි වෝල්ටීයතාවන් ඉලෙක්ට්‍රෝණික පරිපථ පදනම් කරගෙන ලබා ගත හැකි වේ.
ඇනලොග් වෝල්ට්මීටරය
thumb| [[:en:D'Arsonval|d'Arsonval වර්ගයේ සල දගර ගැල්වනොමිටරය. ]] සල දගර ගැල්වනොමීටරයකට ශ්‍රේණිගතව යෙදු ප්‍රතිරෝධයක් ආධාරයෙන් එය වෝල්ට් මීටරයක් ලෙස භාවිතා කල හැක. ගල්වනොමීටරය තුල පරිවරණය කරන ලද කම්බි දගරයක් චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් තුල රදවා ඇත. විද්‍යුත් ධාරාවක් යෙදු විට චුම්බක ක්ෂේත්‍රය හා කම්බි දගරය තුල ඇතිවන චුම්බක ක්ෂේත්‍රය අතර ඇතිවන ගැටීම නිසා ඇතිවන ව්‍යාවර්ථය හේතුවෙන් කම්බි දගරය වක්‍රාකාරව චලනයට නැඹුරු වේ. මෙහිදී ඇතිවන ව්‍යාවර්ථය, කම්බි දගරය තුල ධාරාවට සමානුපාත වේ. කම්බි දගරය, එය චලනය වන දිශාවට ප්‍රතිවිරුද්ධව ඇති දුන්නක් සම්පීඩනය කරමින් කරකැවෙන අතර කම්බි දගරයේ ඇතිවන අපගමනය ධාරාවට හා විභව අන්තරයට සමානුපාත වේ. සලකුණු කල පරිමාණයක් මත ඇති පිහිටුම් දර්ශකයක් මගින් මෙම විභව අන්තරය පෙන්නුම් කරයි.
වෝල්ට් මීටර් නිර්මාණයේදී සලකා ඇති ප්‍රධාන කරුණක් නම් එය අදාල පරිපථයට අවම බාදාවක් වන ලෙසින් හා ක්‍රියාකිරීමට ඉතා කුඩා ධාරාවක් ලබා ගන්නා ලෙසින් නිර්මාණයි. සංවේදී ගල්වනොමිටරයක් විශාල ප්‍රතිරෝධ සමග භාවිතයෙන් මෙම අරමුණ සාක්ෂාත් කරගෙන ඇත.
එවැනි මීටරයක සංවේදීතාව “වෝල්ටයට ඕම්” මගින් ප්‍රකාශ කල හැකිය.
ස්ථිර චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් සහිත සල දගර උපකරණ සරල ධරා වලට පමණක් ප්‍රතිචාර දක්වයි. ප්‍රත්‍යාවර්ථ වෝල්ටීයතා මැනීමට පරිපථය තුල සෘජුකාරක සවිකිරීම මගින් දගරය දෙපසට චලනය වීම වලක්වා ගනී. සමහර සල දගර උපකරණ වල පරිමාණය 0 මධ්‍යස්ථ කර අන්ත දෙකක් සහිතව පිහිටුවා ඇති අතර මේවා විභවයේ දිශාව මාරු වීම හදුනා ගැනීම සදහා උපකාරී වේ.
ස්ථිති විද්‍යුත් මුලධර්ම මත පදනම් වූ වෝල්ට් මීටර තුල ආරෝපිත තල දෙකක් එකිනෙකා මත ඇති කර ගන්නා විකර්ෂණය උපයෝගී කර ගනිමින් දුන්නකට සවි කරන ලද දර්ශකයක් චලනය කිරිම සිදුවේ. මේ ආකාරයේ වෝල්ට් මීටර් නොසැලකිය හැකි තරම් කුඩා ධාරාවක් ලබා ගන්නා අතර 100v වැඩි විභවයන් සදහා සංවේදී වේ. එමෙන්ම මේවා සරල හා ප්‍රත්‍යාවර්ථ යන ධාරා වර්ග දෙකම සමග මිනුම් ලබා ගැනීමට භාවිතා කල හැකිය.
රික්ත කපාට වෝල්ට් මීටර සහ ක්ෂේත්‍ර ආචරණ ට්‍රාන්සිස්ටර් වෝල්ට් මීටර
වොල්ට් මීටරයේ දර්ශකය චලනයට අවශ්‍ය ධාරාව, පරීක්ෂණයට යොදා ගන්නා පරිපථයෙන් ලබා නොගෙන ඒ වෙනුවට කාරකත්මක වර්ධකයක් හා බල සැපයුමක් මගින් ලබා ගැනීමෙන් වෝල්ට් මීටරයේ ප්‍රතිරෝධය හා සංවේදීතාවය වැඩි කර ගත හැක. ඉලෙක්ට්‍රොණික කාරකත්මක වර්ධකයක් ආදානය හා වොල්ට් මීටරය අතර යෙදීමෙන් ලබාගත හැකි ප්‍රධාන ප්‍රයෝජන දෙකකි. සංවේදීතාව ඉතා ඉහල වීම අත්‍යාවශ්‍ය නොවන නිසා රළු සල දගර උපකරණ භාවිතා කල හැකි වීම හා ආදාන ප්‍රතිරෝධය ඉතා ඉහල අගයකට පත් කල හැකි වීම එම ප්‍රයෝජන ලෙස දැක්විය හැකිය. මේ ආකාරයේ වෝල්ට් මීටර වල සාමාන්‍යයෙන් මෙගා ඕම් 1, 2 හෝ 20 පමණ ප්‍රතිරෝධයක් පවතින අතර මේ සාමාන්‍යයෙන් තෝරාගන්නා පරාසයෙන් ස්වාධීන වේ. කලකට ඉහතදී ජනප්‍රියව පැවති උපකරණයක් ලෙස “රික්ත කපාට වෝල්ට් මීටරය” (vacuum tube voltmeter/VTVM) දැක්විය හැකිය. මේවා ගෘහස්ථ විදුලි සැපයුමේ ප්‍රත්‍යාවර්ථ ධාරා භාවිතයෙන් පණගන්වන ලදී. අද වන නිට මේවා ක්ෂේත්‍ර ආචරණ ට්‍රාන්සිස්ටර්(field-effect transistors) යොදා නිපදවූ කාරකත්මක වර්ධක භාවිතා කරන අතර මේවා FET-VM ලෙස හදුන්වනු ලැබේ. මෙම FET-VM ජංගම මල්ටිමීටර හා නොයෙකුත් විද්‍යාගාර උපකරණ තුල දක්නට ලැබේ.
බොහෝ FET-VM හා VTVM උපකරණ වලින් සරල ධාරා වෝල්ටීයතා, ප්‍රත්‍යාවර්ථ ධාරා වෝල්ටීයතා හා ප්‍රතිරෝධ මිනුම් ලබා ගත හැකි වේ. නවීන FET-VM උපකරණ ධාරා මිනුම් හා වෙනත් නොයෙකුත් අමතර කාර්යයන් කරගත හැකි ලෙස නිපදවා ඇත. විශේෂයෙන් නිපදවූ FET-VM හෝ VTVM උපකරණයක් ලෙස ප්‍රත්‍යාවර්ථ ධාරා වොල්ට් මීටරය( AC voltmeter) දැක්විය හැකිය. මේවා ප්‍රත්‍යාවර්ථ ධාරා වෝල්ටියතා මැනීම සදහා විශේෂයෙන් නිපදවා ඇති අතර සාමාන්‍ය බහු කාර්ය උපකරණ වලට වඩා වැඩි සංවේදීතාවක් හා වැඩි පරාසයක මිනුම් ලබා ගැනීමට හැකිය.
ඩිජිටල් වෝල්ට් මීටර්
දකුණ|thumb|267x267පික්|මෙහි ඇති ඩිජිටල් වෝල්ට් මීටර්  දෙකෙහි මයික්‍රෝ වෝල්ට් 40 වෙනසක් ඇත.මෙය මිලියනයට කොටස් 34 ක පමණ අපගමනයක් වේ. ඩිජිටල් වෝල්ට් මීටර්, නොදන්නා විභවයක අගය මැන එය ඩිජිටල් අගයකට පරිවර්තනය කර සංඛ්‍යාත්මකව දර්ශනය කරයි. ඩිජිටල් වෝල්ට් මීටර් සාමාන්‍යයෙන් විශේෂයෙන් සැකසු Integrating converter නම් ඇනලොග් ඩිජිටල් පරිවර්තකයක් (ADC) උපයෝගී කර ගනිමින් නිර්මාණය කරයි.
ඩිජිටල් වෝල්ට් මීටර් වල නිරවද්‍යතාව සාධක කිහිපයක් මත රදා පවතී. උෂ්ණත්වය, ආදාන ප්‍රතිරෝධය හා බල සැපයුම් වෝල්ටීයතාවේ විචලනයන් එම සාධක අතර වේ. අඩු මිල ඩිජිටල් වෝල්ට් මීටර් වල ආදාන ප්‍රතිරෝධය 10MΩ පමණ වේ. ඉහල නිරවද්‍යතාවක් සහිත ඩිජිටල් වෝල්ට් මීටර් වල ආදාන ප්‍රතිරෝධය 1GΩ හෝ අඩු වෝල්ටියතා පරාස (20V ට අඩු) සදහා 1GΩ ට ඉහල අගයක් ගනී. මෙම උපකරණ වල නිරවද්‍යතාව නිෂ්පාදකයා සදහන් කරන ලද පරාසයේ පවත්වා ගැනීමට කලින් කලට එය වෙස්ටන් කෝෂයක් (Weston cell) සමග සංසන්දනය කර ක්‍රමාංකනය කල යුතු වේ.
මීනාක්ෂි (නායක් රැජින)
මීනාක්ෂි (රාජ්‍ය. 1731–1736) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මදුරෛ නායක් රාජවංශයේ අවසන් පාලකයායි. ඇය මංගම්මාල් රැජිනගේ මිණිපිරි-ලේලිය වූවා ය.
1731දී විජය රංග චෝක්කනාථ මියයාමත් සමග, ඔහුගේ වැන්දඹුව වූ මීනාක්ෂි සිහසුනට පත්වූ අතර, ඇය සිය මියගිය සැමියාගේ උරුමකරු යැයි නම් කළ හදාගත් ලාබාල පුත්‍රයා වෙනුවෙන් රාජ්‍යාධිකාරිණිය ලෙස රාජ්‍ය පාලනය කළා ය. නමුත් රැජින වසරක් හෝ දෙකක් රාජ්‍ය පාලනය කරන විට ඇගේ හදාගත් පුත්‍රයාගේ පියා වූ වෙන්ගාරු තිරුමලා ඇයට විරුද්ධව කැරැල්ලක් මෙහෙයවී ය. ඔහු පවසන්නට වූයේ මදුරෛ සිහසුනට තමන්ට ද උරුමයක් ඇති බවයි. මේ අවස්ථාවේ මූඝල්වරුන්ගේ නියෝජිතයන් පැමිණි අතර, ඔවුහු මෙම රංගලයේ වාසිය තමන්ට හිමි කරගැනීමට උත්සාහ දැරූහ.
1693 සිට, මදුරෛ නාමිකව මූඝල් අධිරාජ ඖරංෂෙබ්ගේ යටත් රාජ්‍යයක් ලෙස පැවතිණි. 1698 සිට කොලෙරූන් (කොල්ලිදම්) ගංගාවට උතුරින් වූ කර්ණාටික ප්‍රදේශය ඍජු මූඝල් පාලනය යටතේ විය. මූඝල් අධිරාජ මුහම්මද් ෂාගේ ප්‍රාදේශීය නියෝජිතයා වශයෙන් කටයුතු කළේ අර්කොට්හි නවාබ්වරයා විසිනි. එසේම න්‍යායිකව මූඝල් අධිරාජයාගේ යටත්වැසියුක ලෙස සැලකුණු, නවාබ්වරුන්ගේ ප්‍රධානියා වූ හයිදරාබාද්හි නිසාම්ට ද මධ්‍යස්ථ බලයක් පැවතිණි.
තන්ජෝරයේ සහ මදුරාවේ රජවරුන් සිය පඬුරු කප්පම් කෙතරම් ක්‍රමානුකූලව ගෙවූයේ ද යන්න පැහැදිළි නැත. නමුත් 1734දී— එනම් මීනාක්ෂි සහ වංගාරු තිරුමලා අතර සිහසුන වෙනුවෙන් අරගලයක් පැවති සමයේ— අර්කොට්හි නවාබ්වරයා දකුණෙහි රාජධානිවල පක්ෂපාතීත්වය සහ පඬුරු කප්පම් රැස්කරගැනීමට ගවේශනයක් දියත් කළේ ය. මෙම ගවේශනයට දායක වූ නායකයින් වූයේ නවාබ්ගේ පුත්‍රයා වූ සෆ්දාර් අලි ඛාන් සහ ඔහුගේ බෑනා මෙන්ම විශ්වාසවන්ත උපදේශකයා ද වූ සුප්‍රකට චන්දා සහීබ් ය.
මෙම කණ්ඩායම තන්ජෝරයට කඩාවැදුණු අතර ත්‍රි‍චිනොපොලි බලකොටුව වෙත ගමන් කළේ නැත. අනතුරුව මදුරේ සහ තිනෙවෙල්ලි ඔස්සේ ට්‍රැවන්කෝරය දක්වා ප්‍රදේශවල ධනය ලබාගත්තේ ය. නැවත පැමිණීමේ දී ඔවුහු මීනාක්ෂි සහ වෙංගාරු තිරුමලාගේ අරගලයට මැදිහත් වූහ. තිරුමාලා, සෆ්දාර් අලි ඛාන් වෙත පැමිණ රුපියල් මිලියන තුනක මුදලක් ලබාදී ඉල්ලා සිටියේ රැජිනව ධුරයෙන් නෙරපා තමන්ට සිහසුන ලබාගැනීමට උපකාර කරන ලෙසයි. අනතුරුව පිටත්ව ගිය ඔහු සිය සිය කාර්යය ක්‍රියාත්මක කිරීමට චන්දා සහීබ්ව එහි තබාගියේ ය. මෙම අවස්ථාව පිළිබඳ විමසිල්ලෙන් පසුවූ රැජින මෙම නම්‍යශීලී දේශපාලනඥයාට ඇය සමග රුපියල් කෝටියක (මිලියන දහයකට) පොරොන්දුව පිට සිහසුනට ඇති සිය අයිතිය සුරක්ෂිත කොටදෙන මෙන් ඉල්ලා සිටියා ය.
මීනාක්ෂි රැජිනට මෙම ගිවිසුමේ දී චන්දා සහීබ් පක්ෂපාතීව කටයුතු කරනු තහුවරු කරගැනීමට කුරානය මත දිව්රනු දැකීමට අවශ්‍ය විය. ඒ අනුව ඔහු සිය සිපෝයිවරුන් සහ සොවාර්වරුන් ඉදිරියේ ප්‍රතිඥා දුන්නේ ය. ඔහුව ත්‍රිචිනොපොලි බලකොටුව වෙත පිටත් කරහැරිණි. මේ අතර රැජිනගේ හොඳ හිත දිනාගන්නා වෙංගාරු තිරුමලා තමන්ට අනතුරක් නොමැති බව සිතා මදුරෛ වෙත පැමිණෙන්නේ එම රාජ්‍යය සහ තින්නෙවෙල්ලි පාලනය කිරීම පිණිසයි.
රුපියල් කෝටියේ මුදල ලබාගත් චන්දා සහීබ් අර්කොට් වෙත පිටත්ව ගියේ ය. වසර දෙකකට පසු, 1736දී ඔහු යළි පැමිණි අතර, නැවත බලකොටුව වෙත අනුයුක්ත කෙරිණි. ඔහු මෙම රාජධානියේ අධිපතියා වීමට සැලසුම් කළේ ය.
ක්‍රමිකව චන්දා සහීබ් දකුණ පාලනය කරමින් සිටි වෙංගාරු තිරුමලාට එරෙහිව සටන්වැදුණේ ය. අම්මායා නායක්කනුර් සහ දින්දිගුල්හි දී තිරුමලාව පරාජය කරන ලදී. තිරුමලා සිවගංගාහි ආරක්ෂාව පතා පලාගියේ ය. චන්දා සහීබ් මදුරෛ රාජධානියේ දකුණුදිග ප්‍රදේශ යටත්කර ගත්තේ ය. මෙලෙසින් මෙම සම්පූර්ණ ප්‍රදේශයේම අධිපතියා බවට පක් ඔහු මූඝල් අධිරාජ අහමද් ෂා බහදූර් වෙත ලිපියක් ලියමින් තමන් තින්නෙවෙල්ලියේ නවාබ් ලෙස ප්‍රකාශ කළේ ය. පසුව ඔහු කර්ණාටික්හි නවාබ්‍ ලෙස ද තමන්ව ප්‍රකාශයට පත් කරගත්තේ ය.
4වන කාණ්ඩයේ මූල ද්‍රව්‍ය
4 වන කාණ්ඩයේ මූල ද්‍රව්‍ය යනු ආවර්තිතා වගුවේ ඇති මූල ද්‍රව්‍ය සමූහයකි. වර්තමාන IUPAC හි නාමකරණයට අනුව ආවර්තිතා වගුවේ 4 වන කාණ්ඩය ටයිටේනියම්(Ti), සර්කෝනියම්(Zr), හැfප්නියම්(Hf) සහ රුදර්fපෝඩියම්(Rf) යන මූල ද්‍රව්‍ය වලින් සමන්විත වේ. මෙම කාණ්ඩය ආවර්තිතා වගුවේ d- block හි පිහිටයි. මෙම කාණ්ඩය ඔවුන් විසින් ම පොදු නාමයක් දිනාගෙන නොමැති අතර අන්තරික ලෝහ වල පුළුල් වර්ගීකරණයට අයත් වේ.
රසායනික
අනෙක් කාණ්ඩ මෙන් මෙම පවුලේ සාමාජිකයන් ද ඔවුන්ගේ ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසයේ රටාව පෙන්වන අතර බාහිර කවච ප්‍රතිඵල වශයෙන් රසායනික ක්‍රියාකාරීත්වයේ නඹුරුතාව පෙන්වයි.
බොහෝ විට රසායන විද්‍යාවේ දී මෙම කාණ්ඩයේ පළමු සාමාජිකයන් තිදෙනා ගැන පමණක් කතා කරනු ලැබේ. රුදර්fපෝඩියම්(Rf) හි රසායනය නිසියාකාර ව පිළි ගත නොහැකි අතර එම නිසා මෙම සටහනේ ඉතිරිය ටයිටේනියම්(Ti), සර්කෝනියම්(Zr), සහ හැfප්නියම්(Hf) යන මූල ද්‍රව්‍ය යටතේ පමණක් සාකච්ඡා කරනු ලැබේ. කාණ්ඩයේ සෑම මූල ද්‍රව්‍යයක් ම ඉහළ ද්‍රවාංකයක් සහිත (1668 °C, 1855 °C, 2233 °C) ප්‍රතික්‍රීයක ලෝහ වේ. ස්ථායි ඔක්සයිඩ ස්ථරයක් සීඝ්‍ර ලෙස සෑදීම ප්‍රතික්‍රිකාරීත්වය සෑම විට ම පැහැදිලි ව නොපෙනීමට හේතු වන අතර තව දුරටත් ප්‍රතික්‍රියා වීම වළකයි. ටයිටේනියම් ඩයොක්සයිඩ් (TiOZrO2), සර්කෝනියම් ඩයොක්සයිඩ්(ZrO2) සහ හැfප්නියම් ඔක්සයිඩ්(HfOZrO2) වන මෙම ඔක්සයිඩ ඉහළ ද්‍රවාංක සහිත සුදු පැහැ ඝන ද්‍රව්‍ය වන අතර බොහෝ අම්ල වලට විරුද්දව ප්‍රතික්‍රියා නොදක්වයි.
බොහෝ විට සමාන රසායනික ක්‍රියාකාරීත්වයේ දී මෙන්ම සමාන රසායනික සංයෝග සෑදීමේදී ද මෙම සමාන බව පෙන්වයි. රසායනික ප්‍රතික්‍රියාකාරීත්වයන් මත වෙන් කිරීම කළ නොහැකි තරමට හැfප්නියම්(Hf)හි රසායනය සර්කෝනියම්(Zr)හි රසායනයට බොහෝ සෙයින් සමාන වන අතර සංයෝගයන්ගේ බාහිර ගුණ පමණක් වෙනස් වේ. මෙම සංයෝගයන්ගේ ද්‍රවාංක, තාපාංක සහ ද්‍රාවක තුළ ද්‍රාව්‍යතාව යන කරුණු පමණක් මෙම නිවුන් මූල ද්‍රව්‍ය 2 හි ප්‍රධාන වෙනස්කම් ලෙස රසායන විද්‍යාව දක්වයි.
භෞතික
4 වන කාණ්ඩයේ මූල ද්‍රව්‍ය වල ප්‍රධාන භෞතික ලක්ෂණ සංක්ෂිප්ත කොට පහත වගුවේ දක්වා ඇත. * ලකුණෙන් සලකුණු කර ඇත්තේ අනුමාන කරන ලද අගයන් වේ.
ටයිටේනියම්(Ti)
විලියම් ග්‍රෙගර්(William Gregor), ප්‍රෑfන්ස් ජෝසප් මුලර්(Franz Joseph Muller) සහ මාර්ටීන් හෙයින්රිච් ක්ලාප්‍රොත්(Martin Heinrich Klaproth) විසින් 1791 සහ 1795 අතර වකවානුවේ දී වෙන වෙන ම ටයිටේනියම් සොයා ගන්නා ලදී. ග්‍රීක ජනප්‍රවාද වල එන ටයිටන්වරු වෙනුවෙන් ක්ලාප්‍රොත් විසින් නම් කරන ලදී.
සර්කෝනියම්(Zr)
1789 දී ක්ලාප්‍රොත්(Klaproth)විසින් ම ඛනිජමය සර්කෝන් තුළ සර්කෝනියම් සොයා ගනු ලැබූ අතර මේ වන විටත් දන්නා සර්කොනර්ඩ්(zirconia) වලින් පසු නම් කරන ලදී.
හැfප්නියම්(Hf)
1869 දී හැfප්නියම්(Hf) පිළිබඳ ව ඩ්මිට්‍රි මෙන්ඩලීව්(Dmitri Mendeleev) විසින් අනාවැකියක් පළ කරන ලද අතර දී හෙන්රි මෝස්ලෙ(Henry Moseley) විසින් X- කිරණ වර්ණාවලියක් මඟින් ප්‍රබල න්‍යෂ්ටික ආරෝපණය 72 වීමට, එය අතර ඒ වන විටත් දැන සිටි මූල ද්‍රව්‍ය වන ලැන්තනම්(lanthanum) හා ටැන්ටලම්(tantalum) තැබීමෙන් නියම ලෙස සොයා ගන්නා ලදී. සර්කෝනියම් ඛනිජයෙහි නව මූල ද්‍රව්‍යය සඳහා ප්‍රථම ගවේශණය කරන ලද්දේ ඩර්ක් කොස්ටර්(Dirk Coster) සහ ජෝර්ජ් වොන් හෙවසි(Georg von Hevesy) විසිනි. 1923 දී ඩෙන්මාර්කයේ කොපෙන්හගන්හි(Copenhagen) දී මේ දෙදෙනා විසින් මෙන්ඩලීව්ගේ ප්‍රථම අනුමානය තහවුරු කරමින් හැfප්නියම්(Hf) සොයා ගනු ලැබී ය. හැfප්නියම්(Hf) සොයා ගැනීම සහ එය විරල ගොඩබිම මූල ද්‍රව්‍යයකට වඩා ස්ංක්‍රාන්ති ලෝහයක් වේ යැයි බෝහර්(Bohr) විසින් කරන ලද අනාවැකිය කොස්ටර්ට සහ හෙවසිට කොතෙක් දුරට මඟ පෙන්වූයේ ද යන්න වටා මත බේද පැවතුණි. අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් අති බහුල මූල ද්‍රව්‍ය වන ටයිටේනියම්(Ti) සහ සර්කෝනියම්(Zr) 18 වන සියවස අගභාගයේ දී සොයා ගනු ලැබූ අතර 1923 තෙක් හැfප්නියම්(Hf) හඳුන්වා දීම සඳහා යොදා ගන්නා ලදී. හැfප්නියම්(Hf) හි සාපේක්ෂ දුබලතාව නිසා මෙය යම් ප්‍රමාණයකට පමණක් සිදු වුණි. සර්කෝනියම්(Zr) සහ හැfප්නියම්(Hf) අතර රසායනික සමානාත්මතාව විසංයෝගය දුර්වල කරන අතර සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් අඩංගු සර්කෝනියම්(Zr)හි සෑම සාම්පලයක් ම සහ එහි සියළුම සංයෝග යොදා ගනිමින් කරනු ලැබූව ද කිසිඳු සොයා බැලීමකින් තොරව හැfප්නියම්(Hf) ඉතිරි විය.
රුදර්fපෝඩියම්(Rf)
1966 දී ඩුබ්නා(Dubna) හි න්‍යෂ්ටික පර්යේෂණ සඳහා වූ ඒකාබද්ධ ආයතනයේ(Joint Institute of Nuclear Research) දී ප්‍රථම වරට වාර්තාගත ලෙස රුදර්fපෝඩියම්(Rf) සොයා ගනු ලැබීය(ඉනික්බිති ව සෝවියට් ඒකාබද්ධතාවයේදී). පර්යේෂ්කයින් 242Pu සමඟ ත්වරිත 22Ne අයන ප්‍රතික්‍රියා කරවා ZrCl4 සමඟ අන්තර් ප්‍රතික්‍රියා කිරීමෙන් ක්ලෝරයිඩ බවට පරිවර්ථනය වීමෙන් පසු ලැබුණු ඵලය අනුක්‍රමික තාප අවශෝෂක භාවිතයෙන් සංයෝග විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් වෙන් කරනු ලැබී ය.
එක-රුදර්fපෝඩියම්
රුදර්fපෝඩියම්ට පහළින් ඇති ඊළඟ මූල ද්‍රව්‍යය ලෙස 154වන මූල ද්‍රව්‍යය(unpentquadium - Upq) හෝ 156(unpenthexium - Uph) වැන්න අපේක්ෂා කරනු ලැබේ. මොවුන් 8 වන ආවර්ථයේ මූල ද්‍රව්‍යයන්ගේ අවසාන සාමාජිකයන් නිසා මේ දෙකෙන් 1 ක් හෝ නුදුරු අනාගතයේ දී එකතු කිරීමට කිසිඳු ]අදහසක් නැත.දැනට 8 වන ආවර්ථ⁣යේ කිසිඳු මූල ද්‍රව්‍යයක් සොයා ගෙන නැති අතර ස්‍රාව අස්ථායිතාව නිසා 8 වන ආවර්ථයේ වඩා පහළින් පිහිටි මූල ද්‍රව්‍යයන් භෞතික වශයෙන් පැවතිය හැක.
නිෂ්පාදනය
ලෝහ වල ප්‍රතික්‍රියාකාරීත්වය නිසා ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදනය අපහසු වේ. ප්‍රයෝජනවත් ලෝහ උත්පාදනයට ඔක්සයිඩ, නයිට්‍රයිඩ සහ කාබ්යිඩ සෑදීම වැළැක්විය යුතු අතර මෙය සාමාන්‍යයෙන් Kroll process යන ක්‍රියාවලිය හරහා සිදු වේ. ගල් අඟුරු සහ ක්ලෝරීන් සමඟ ඔක්සයිඩ(MO2) ප්‍රතික්‍රියා කොට ක්ලෝරයිඩ සාදනු ලබයි. ලෝහ වල ක්ලෝරයිඩ මැග්නීසියම් සමඟ වඩා වැඩියෙන් ප්‍රතික්‍රියා කරවා මැග්නීසියම් ක්ලෝරයිඩ සහ ලෝහ ලබා දෙයි.
Anton Eduard van Arkel සහ Jan Hendrik de Boer විසින් වැඩි දියුණු කරන ලද රසායනික පරිවහන ප්‍රතික්‍රියාව(chemical transport reaction) මඟින් තව දුරටත් පරිශෝධනය කරනු ලබයි. ලෝහය 500 °C ට ඉහළ උෂ්ණත්වයේ දී සංවෘත බඳුනක් තුළ ලෝහ අයඩයිඩ සාදමින් අයඩීන් සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කරන අතර 2000 °Cක පමණ උෂ්ණත්වයේ ඇති ටංග්ස්ටන් සූත්‍රිකාවක් හමුවේ දී ආපසු ප්‍රතික්‍රියාව සිදු වන අතර එහිදී අයඩීන් සහ ලෝහය වෙන් වේ. ටංග්ස්ටන් සූත්‍රිකාව හමුවේ දී ලෝහය ඝන ආවරණයක් සාදන අතර අයඩින් ඝනයකට පෙරළෙමින් වැඩිපුර ඇති ලෝහය සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කරයි.
හට ගැනීම
Ti, Zr සහ Hf සඳහා පෘථිවි පෘෂ්ඨයේ මූල ද්‍රව්‍යයන් ගේ බහුලත්වය සැසඳුවහොත් එය පරමාණුක ස්කන්ධයන්ගේ වැඩි වීමත් සමඟ අඩු වේ. පෘථිවි පෘෂ්ඨයේ හත් වෙනියට බහුල ම ලෝහය Ti වන අතර එය 6320 ppm වේ. Zr හා Hf වල බහුලත්වය පිළිවෙළින් 162 ppm හා 3 ppm වේ.
මෙම සියළුම මූල ද්‍රව්‍ය අධික ඛනිජමය ලෝපස් නිධි එනම් මාfපික්(mafic) සහ අල්ට්‍රාමාfපික්(ultramafic) යන පර්වත වලින් එන ඛාදන ද්‍රව්‍ය වල ඛනිජමය ධාන්‍ය නිශ්චිත ගුරුත්වාකර්ෂණ නිසා වෙරළ පරිසරයේ ඇති වන ලෝවැලි නිධි සාන්ද්‍රණයෙන් ඇති වේ. ටයිටේනියම් ලෝහ බොහෝ විට ඇනටස්(anatase) සහ රූටයිල්(rutile) වන අතර සර්කෝනියම් ඛ්නිජමය සර්කෝන් තුළ හට ගනී. රසායනික සමානතාව නිසා සර්කෝන් තුළ සර්කෝනියම් 5 % තෙක් Hf විසින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරනු ලබයි. 4 වන කාණ්ඩයේ මූල ද්‍රව්‍ය වල විශාලත ම නිෂ්පාදකයෝ ඕස්ට්‍රේලියාව, ද්කුණු අප්‍රිකාව සහ කැනඩාව වේ.
භාවිතය
ටයිටේනියම් ලෝහයට සහ එහි මිශ්‍ර ලෝහ වලට පුළුල් පරාසයක යෙදීම් ඇති අතර ප්‍රයෝජන ලෙස ක්ෂය වීමට ප්‍රතිරෝධකතාව, තාප ස්ථායිතාව සහ අඩු සාන්ද්‍රණය දැක්විය හැක. Hf සහ Zr න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරක තුළ පැවතීම මලකඩ කෑමේ ප්‍රතිරෝධකත්වයේ ප්‍රධාන භාවිතය යි. Zr වලට ඉතා අඩු සහ වලට වැඩි තාප නියුට්‍රෝන අල්ලා ගැනීමේ හරස්කඩක් ඇත. එම නිසා Zr (බොහෝ විට zircaloy ලෙස) ප්‍රතික්‍රියාකාරක තුළ ඉන්ධන දඩු වල ආවරණ ලෙස භාවිතා කරන අතර සෑම Hf පරමාණුවකට ම විවිධ නියුට්‍රෝන අවශෝෂණය කර ගත හැකි නිසා Hf, න්‍යෂ්ටික සඳහා පාලක දඩු ලෙස භාවිතා කරයි. Hf හා Zr හි කුඩා ප්‍රමාණ උසස් මිශ්‍ර ලෝහ වල දී ඒවායේ ගුණ වැඩි කිරීමට යොදා ගනී.
ජීව හට ගැනීම
4 වන කාණ්ඩයේ මූල ද්‍රව්‍ය කිසිඳු ජීව පද්ධතියක ජීව රසායනය සමඟ සම්බන්ධ නොවේ. ඔවුහු ජීව ගෝලය තුළ අඩු ජලීය ද්‍රාව්‍යතාවක් හා අඩු පැවැත්මක් සහිත දැඩි ඝන ලෝහ වේ. ටයිටේනියම් යනු දන්නා ජීව විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවකින් තොර d-block පළමු පේළි කීපයේ සංක්‍රාන්ති ලෝහ වලින් 1 කි. රුදර්fපෝඩියම්(Rf) හි විකිරණශීලීතාව ජීවී සෛල වලට විෂ ද්‍රව්‍ය නිපදවයි.
පූර්වාරක්ෂාව
ටයිටේනියම් විශාල ප්‍රමාණ වලදී පවා විෂ නැති මූල ද්‍රව්‍යයක් වන අතර මිනිස් සිරුර තුළ කිසිඳු ප්‍රතික්‍රියාවක් සිදු නොකරයි. සර්කෝනියම් කුඩු අසාමාන්‍ය උද්දීපනයක් ඇති කරවන නමුත් ඇස් සමඟ ස්පර්ශයේ දී පමණක් වෙද්‍ය අවධානය අවශ්‍ය වේ. සර්කෝනියම් සඳහා OSHA නිර්දේශ කරනුයේ 5 mg/m3ක කාල භරිත සාමාන්‍ය(time weighted average) සීමාවක් සහ 10 mg/m3 ක කෙටි කාලීන නිරාවරණ(short-term exposure) සීමාවකි. හැfප්නියම්(Hf) හි විෂ විද්‍යාව පිළිබඳ ව සීමිත දත්ත ප්‍රමාණයක් පමණක් පවතී.
යොමුව
ප්‍රවර්ගය:ආවර්තිතා වගුව
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
මෙයිජි ප්‍රතිස්ථාපනය
මෙම මෙයිජි යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම (明治 維新 මෙයිජි වන ඉෂිනි?), ද මෙයිජි වන ඉෂිනි ලෙස හඳුන්වනු, ප්රතිසංස්කරණය කිරීම, විප්ලවය, ප්රතිසංස්කරණ, හෝ බලපත්රය අළුත් කිරීම, අධිරාජයා මෙයිජි යටතේ 1868 දී ජපානයේ ප්රායෝගික අධිරාජ්ය පාලනය යථා තත්ත්වයට සිද්ධි මාලාවක් විය. අධිරාජ්යයන් වන මෙයිජි යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම පෙර තිබුණත්, යළි ප්රායෝගික හැකියාවන් ස්ථාපිත සහ මීට පෙර Tokugawa shogunate විසින් පවත්වන ලද ජපන් අධිරාජයා යටතේ දේශපාලන පද්ධතිය තහවුරු. ප්රතිසංස්කරණය කළ ආණ්ඩුවේ අරමුණු ප්රඥප්තිය දිවුරුමි නව අධිරාජ්යයා විසින් ප්රකාශ කරන ලදී. මෙම යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම ජපානයේ දේශපාලන හා සමාජ ව්යුහය තුල දැවැන්ත වෙනස්කම් කිරීමට හේතු, සහ (බොහෝ විට දිවංගත Tokugawa shogunate හැඳින්වේ) අග ඉඩෝ හා කාල අයිනුවරුන් ආරම්භයේ දෙකම සමගාමීය. කාලය 1868 සිට 1912 දක්වා පුරා පැතුරුණු හා විසි වන සියවසේ මුල් භාගයෙහි දී නවීකරණය ජාතියක් ලෙස, ජපාන ඉස්මතු සඳහා වගකිව යුතු විය.
සන්ධාන හා allegiances [සංස්කරණය] මෙම මෙයිජි ප්රතිසංස්කරණය පදනම Saigō Takamori හා Kido Takayoshi අතර 1866 Satsuma-Chōshū සන්ධානය, Satsuma වසම් සහ Chōshū වසම් දී ප්රතිසංස්කරනවාදී මූලද්රව්ය නායකයන් විය. මේ නායකයන් දෙදෙනා අධිරාජයා Kōmei (අධිරාජයා මෙයිජි පියා) සහාය හා පාලක Tokugawa Shogunate (bakufu) අභියෝග හා බලයට අධිරාජයා ලබා දීමේ කාර්යය සඳහා Sakamoto Ryōma එකට ගෙන එන ලදී. ජනවාරි 30, 1867 දින අධිරාජයා Kōmei මරණයෙන් පසුව අධිරාජයා මෙයිජි ඒ කාල පරිච්ඡේදය ද වෙළඳපොළ ආර්ථිකය ඇති වීම සඳහා වැඩවසම් සමාජය වීම සිට ජපානයේ වෙනස් දුටු හා කල් බටහිර බලපෑම සමග ජපන් ඉතිරි පෙබරවාරි 3. මත සිංහාසනාරූඩ.
මෙම Shogunate අවසානය [සංස්කරණය] ප්රධාන ලිපිය: Bakumatsu මෙම Tokugawa Shogunate Tokugawa Yoshinobu, 15 වැනි Tokugawa ෂෝගන්ගේ, "අධිරාජයා ගේ බැහැර දී ඔහුගේ බලය වැනි ය" සහ 10 දින ගණනකට පසු ඉල්ලා අස් වූ විට නොවැම්බර් 9, 1867, මත තම නිල අවසන් විය. මෙම ඵලදායී අධිරාජ්ය පාලනය "පුනස්ථාපනය" (Taisei Hōkan) විය - Yoshinobu තවමත් සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති අතර එය ජනවාරි 3 වන තෙක් නොහැකි වූ නමුත්, ඊළඟ වසරේ, යළි සම්පූර්ණයෙන්ම සිදුවූ තරුණ අධිරාජ්යයා ගේ අනු දැනුම සමග [1].
ඉන් ටික කලකට පසුව ජනවාරි 1868 දී, Boshin යුද්ධය (ඔෆ් ද ඩ්රැගන් වසරේ යුද්ධය) Chōshū හා Satsuma හමුදාවන් හිටපු ෂෝගන්ගේ හමුදාව පරාජය කරන ටෝබා-Fushimi සටනින් කටයුතු ආරම්භ කරන ලදී. මෙම නිල නැවත පිහිටුවීම සඳහා වේදිකාව සකසා, සියලු බලය Yoshinobu ඉවත් කිරීමට අධිරාජයා බල (හෝ අවසර). ජනවාරි 3, 1868 දින අධිරාජයා සිය බලය පුනස්ථාපනය විධිමත් ප්රකාශයට පත් කිරීම සිදු:
ජපන් අධිරාජයා අවසර ඔහුගේ ම ඉල්ලීම අනුව ආණ්ඩු බලය නැවත යාමට ෂෝගන්ගේ Tokugawa Yoshinobu සඳහා ලබා දී ඇති බව සියලු විදේශ රටවල් පවුම් හා ඔවුන්ගේ විෂයයන්ට නිවේදනය කරයි. අපි henceforward රටේ සියලු අභ්යන්තර හා බාහිර කටයුතු උත්තරීතර බලය පෙන්විය යුතුයි. එහි ප්රතිඵලයක් අධිරාජයා යන ශීර්ෂය ගිවිසුම් කර ඇති, Taikun බව ආදේශ කර ගත යුතු ය. නිලධාරීන් විදේශ කටයුතු හැසිරීම අපට විසින් පත් කර ඇත. එය මෙම ගිවිසුම බලතල නියෝජිතයන් මේ බව පිළිගන්නා බව හොඳය.
- Mutsuhito, ජනවාරි 3, 1868 [2] සමහර shogunate හමුදා ඔවුන් කැඩී ගිය Ezo ජනරජය පිහිටුවීම සඳහා උත්සාහ එහිදී හොකයිඩෝ, පලා, කෙසේ වෙතත්, අධිරාජයා පක්ෂපාත හමුදා හොකයිඩෝ දී Hakodate සටනින් මැයි 1869 දී මෙම උත්සාහය අවසන් විය. අධිරාජයා බලය සම්පූර්ණයෙන්ම යථා සමග (Enomoto Takeaki හා Hijikata Toshizō නායකත්වය) හිටපු ෂෝගන්ගේ හමුදාව පරාජය වන Tokugawa Shogunate අවසන් අවසන් වන බව පෙනිණ.
මෙම මෙයිජි යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා බොහෝ හේතු තිබුණා. ජපන් ඇමරිකානු කොමදෝරු මතෙව් සී පෙරී වෘත්තීය ජපාන වරාය විවෘත කරන බව ගිවිසුමක් නිකුත් කිරීමට උත්සාහ කිරීමට ජපානය පැමිණි විට. ඔවුන් යුරෝපා ලෝක පිටුපස සිටි බව දැන පෙරී දුර ජපානයේ එම ළකුණු බව යුධෝපකරණ හා තාක්ෂණය විශාල යුද නැව් ජපන් විය. මෙම විප්ලවය ප්රසිද්ධියට පත් විය ලෙස මෙයිජි යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම නායකයින්, අවසන් Sakoku ලෙස හඳුන්වන යුගය ගෙන ඒම, දවසේ යටත් විජිත බලවතුන් විසින් නියෝජනය තර්ජනයට එරෙහි ජපානය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා අධිරාජ්ය පාලනය යළි ස්ථාපිත කිරීමට නාමයෙන් ක්රියා කළා. යන වචනය "මෙයිජි" "ප්රබුද්ධ පාලනය" යන්නයි සහ ඉලක්කය සාම්ප්රදායික, "නැගෙනහිර" වටිනාකම් සමග "නූතන අත්තිකාරම්" ඒකාබද්ධ කිරීමට විය. [3]
මෙම ප්රධාන නායකයන් ඉටෝ Hirobumi, Matsukata Masayoshi, Kido Takayoshi, Itagaki Taisuke, යමාගතා Aritomo, මෝරි Arinori, Ōkubo Toshimichi, සහ යමාගුචි Naoyoshi වූහ. මෝරි Arinori නායකත්වය යටතේ, ප්රමුඛ ජපන් විද්වතුන් පිරිසක් නවීන ධර්ම සහ අදහස් හරහා "ශිෂ්ටාචාරය හා බුද්ධත්වයට ප්රවර්ධනය" දිගටම 1873 දී මෙයිජි සය සංගමය පිහිටුවීම සඳහා ගියේ ය. කෙසේ වෙතත්, යළි තුළ, දේශපාලන බලය හුදෙක් බොහෝ දුරට Satsuma පළාත (Ōkubo Toshimichi හා Saigō Takamori), සහ Chōshū පළාත (ඉටෝ Hirobumi, යමාගතා Aritomo, සහ Kido Takayoshi) සිට, මේ නායකයන් සමන්විත කතිපයාධිකාරයේ කිරීමට Tokugawa Shogunate පැමිණියා. මෙම ජපන් අධිරාජයා පමණක් ජාතියේ ආධ්යාත්මික අධිකාරිත්වය ලෙස සේවය හා ඔහුගේ ඇමතියන් ඔහුගේ නමින් ජාතිය පාලනය සේවක් අධිරාජ්ය පාලනය, වඩාත් සම්ප්රදායික භාවිතාවෙන් ඔවුන්ගේ විශ්වාසය පිළිබිඹු.
බලපෑම් [සංස්කරණය] මූලික ලිපියන්: මෙයිජි කාලය, හැන් පද්ධතිය මෙයිජි ජපානය, මෙයිජි ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව සහ අහෝසි කිරීම රජයේ
අධිරාජයා පාලනය යටතේ රජයක් පිහිටුවන බව මෙයිජි කතිපයාධිකාරයේ මුලින්ම ඉඩෝ කාලය රජය ඉතිරිව එම shogunate, daimyo, සහ සමුරායි පන්තියට එරෙහිව තම බලය තහවුරු කිරීමට පියවර හඳුන්වා දෙන ලදී.
1868 දී, සියලු Tokugawa ඉඩම් මෙසේ නව මෙයිජි රජය සතු පරමාධිකාරී යටතේ ඔවුන් ඇතිකරන, "අධිරාජ්ය පාලනය" යටතේ අල්ලා තබා ගියේය. Fuhanken Sanchisei සමග, ප්රදේශ වර්ග තුනක් කට බෙදා තිබිණි: (? 府 ෆු) නාගරික ප්රාන්ත, ග්රාමීය ප්රාන්ත (? 県 කෙන්) සහ දැනට පවතින වසම්. 1869 දී, shogunate එරෙහිව වඩාත් දැඩි තල්ලු වූ Tosa, Hizen, Satsuma හා Chōshū වසම්, එම daimyo, "අධිරාජයා සිය වසම් නැවත" කිරීම අරඹා ඇත. වෙනත් daimyo පසුව, විවාදාත්මකව පළමු වරට මෙසේ නිර්මාණය, එසේ කිරීමට සමස්ත "විෂය" හරහා සෘජු බලය ක්රියාත්මක වන ජපානයේ මධ්යම රජය එකඟකරවා
2008 ගිම්හාන ඔලිම්පික්
ප්‍රවර්ගය:ඔලිම්පික්
2016 ගිම්හාන ඔලිම්පික් තරග වලදී ඇල්ජීරියාව
බ්‍රසීලයේ රියෝ ද ජැනයිරෝ නුවර පැවැත්වෙන 2016 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උලෙළට ඇල්ජීරියාව සහභාගී වන්නේ දහතුන්වැනි වරටය.
මගධ - භූගෝලීය පිහිටීම
මගධ - භූගෝලීය පිහිටීම
2012 ගිම්හාන ඔලිම්පික්
ප්‍රවර්ගය:ඔලිම්පික්
ගැල්වනයිස් කිරීම
ගැල්වනයිස් කිරීම යනු, මල කෑම වැලැක්වීම සඳහා, වානේ හෝ යකඩ මත, ආරක්ෂිත සින්ක් තට්ටුවක් යෙදීමෙහි ක්‍රියාවලියයි.
ශාන්ත පාවුළු බාලිකා විද්‍යාලය, මිලාගිරිය
මිලාගිරිය ශාන්ත පාවුළු බාලිකා විද්‍යාලය කොළඹ, මිලාගිරිය පිහිටි බාලිකා පාසලක් වේ.
ගලපටල රෝගය
ගලපටල රෝගය යනු, වෛකල්පික නිර්වායු, ග්‍රෑම්-ධන බැක්ටීරියාවක් වන,  කොරිනිබැක්ටීරියම් ඩිප්තීරියේ විසින්, උඩු ශ්වසන පථයේ ඇති කරනු ලබන රෝගයකි.
කම්මුල්ගාය
අඩප්පරය හෝ කම්මුල්ගාය (වසංගත පරාශ්‍රොතදාහය) යනු, මානව විශේෂයන් අතර පවතින හා, කම්මුල්ගාය වයිරසය විසින් ඇති කරනු ලබන, වයිරස රෝගයකි.
දෙසැම්බර් 3
ප්‍රවර්ගය:දෙසැම්බර් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
දෙසැම්බර් 1
සිදුවීම්
1948 – "ඕස්ට්‍රේලියාවේ අතිශයින් දුරාවබෝධ අභිරහස් අතුරින් එකක්" වන, හඳුනානොගත් පුරුෂයාගේ සිරුර, ඇඩිලේඩ්හී සමර්ටන් වෙරළෙහිදී හමු වුනු අතර, මෙම සිද්ධිය වර්තමානය දක්වා නොවිසඳී ඇත.
1984 – කෝකිලායී සමූලඝාතනය සිදුවුණ දිනය.
උපත්
1985 – සෞරභ් රාජ් ජෛන්, උපත.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:දෙසැම්බර් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
ශ්‍රී ලංකාව තුළ වන විනාශය
වන විනාශය  යනු  ශ්‍රී ලංකාව තුළ පවතින වඩාත් බරපතල පාරිසරික ගැටලු වලින් එකකි.වර්ෂ 1920 දී,දිවයින සතුව පැවති වන වැස්ම 49% ක් වූ අතර වර්ෂ 2005 වන විට එය  ආසන්න වශයෙන් 20% ක් දක්වා පහත වැටී ඇත. වර්ෂ 1990 -2000 අතර කාල පරාසයේදී මධ්‍යන්‍ය අගයක් ලෙස වසරකට හෙක්ටයාර 26800 බැගින් වන ගහනය අඩු වී ඇත.මේ අනුව සාමාන්‍ය වාර්ශික වන විනාශ සීඝ්‍රතාව 1.14% ක්  පමණ වේ. වර්ෂ 2000 – 2005 අතර කාල සීමාව තුල මෙම සීඝ්‍රතාව වසරකට 1.43% කින් වැඩි වී ඇත. කෙසේ වුවත් පාරිසරික ආරක්ෂාව පිළිබඳ ප්‍රතිපත්ති සහ නීති වල දීර්ඝ ඉතිහාසය හමුවේ සංරක්ෂණ මිනුම් වලට අනුව 1990 වසරේ සිට ප්‍රාථමික වන වැස්මේ වනනාශන සීඝ්‍රතාව 35% කින් පමණ අඩුවී ඇත. ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණුදිග කඳුකර කලාපයේ පවතින ස්වාභාවික පරිසර ආරක්ෂාව නිසා එහි වනනාශනය, උතුරුදිග කඳුකර කලාපයට සාපේක්ෂව සැලකිය යුතු මට්ටමක නැත.
හේතු සහ ප්‍රතිවිපාක
වම|thumb|වනාන්තර ආවරණය ඉවත් කර ඇති ආකාරය හෙළිදරව් කරන එළවළු ගොවිපලක් කෘෂිකාර්මික ඉඩම්, වැවිළි, ඉන්ධන සහ දැව සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ වනාන්තර එළි-පෙහෙළි කරනු ලැබේ. දැව විකිණීම යනු ජාතික ආර්ථිකය සතු ආදායම ඉහළ නැංවීම සඳහා දායක වන අංගයකි. මෙරට තේ කර්මාන්තය ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන නිශ්පාදකයෙක් වන අතර  තේ වගාව සඳහා සැලකිය යුතු භූමි ප්‍රමාණයක් ඇවැසි වේ. වර්ෂ 1980 දී ප්‍රධාන ක්‍රියාවලියක් වූ කුඹුරු බිම් සැකසීම සහ වාරිමාර්ග සම්පාදනය මෙන්ම ජනගහන පීඩනයද වනාන්තර ප්‍රදේශ අඩු කිරීමෙහිලා සැලකිය යුතු සාධක වේ. පාරිසරික බලපෑම් හැරුණු විට ශ්‍රී ලංකාවේ වන විනාශයෙන් නිරාවරනය වන ප්‍රදේශ වල ජල ගැලීම්, නායයෑම් හා පාංශු ඛාදනය වැනි තත්වයන් ඇතිවේ.එය ශ්‍රී ලංකාවේ ජෛව විවිධත්වයේ පැවත්ම සඳහා බලපාන ප්‍රාථමික සාධකයක්ද වේ. ශ්‍රී ලංකාව සතුව දැනට හඳුනා ගත් උභය ජීවීන්, පක්ෂීන්, උරගයින් හා ක්ෂීරපායීන් විශේෂ 751 කට අධික ප්‍රමාණයක් සිටින අතර  ඉන් 21.7% ඒක දේශික ජීවීන් වන අතර 3314 කට අධික සනාල ශාඛ විශේෂ අතරින් 26.9% ඒක දේශික වේ.
ප්‍රතිචාර
වර්ෂ 2007 වන විට දිවයිනේ මුළු භූමි ප්‍රදේශයෙන් 15% ක්  පමණ ආවරණය කරනු ලබන ජාතික උද්‍යාන,  රක්ෂිත සහ අභය භූමි ඉදි කිරීම  ශ්‍රී ලංකා රජය හා ජාත්‍යන්තර පරිසර සංවිධාන මගින් වන විනාශය අවම කිරීම සඳහා ගෙන ඇති විසඳුම් කිහිපයක් වේ. වඳවී යන පහත රට නිවර්තන වැසි වනාන්තර ආරක්ෂා කිරීම සඳහා 1978 දී ස්ථාපිත කරන ලද සිංහරාජ ජාතික උරුම වන රක්ෂිතය,1988 දී ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම් කරන ලදී.
පාරිසරික නීතිය හා ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ ඉතිහාසය
වම|thumb|සිංහරාජ ජාතික උරුම වන රක්ෂිතය මගින් ශ්‍රී ලංකාවේ පහතරට නිවර්තන වැසි වනාන්තර ආරක්ෂා වීම සිදු වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ පාරිසරික ප්‍රතිපත්ති හා නීති පිළිබඳ ඉතිහාසය ඈත අතීතය දක්වා දිව යයි. වර්ෂ 1848 දී, අංක 24 දරණ  දැව ආඥා පනත විශාල වශයෙන් දැව නිශ්පාදනයට වනාන්තර වෙන් කිරීම සඳහා අත්සන් කරන ලදී.වර්ෂ 1873 දී, වර්ග අඩි 5000 ට වඩා වැඩි ස්වාභාවික වනාන්තර දේශගුණික සංචිත ලෙස ආරක්ෂා කිරීමට හූකර් නම් පුද්ගලයා පෙනී සිටි අතර, 1938 දී  වර්ග අඩි 5000 ට වැඩි වනාන්තර ඉවත්කිරීමේ තහනම සම්මත විය.වර්ෂ 1885 දී ඉදිරිපත් කරන ලද අංක 10 දරණ වන සංරක්ෂණ ආඥා පනත  හේතුවෙන් තිරසාර ලී නිශ්පාදනය සඳහා වනාන්තර විනාශය සහ අභය භූමිවල ජීවත් වන වන ජීවීන් විනාශ වී යාමද තරමක් දුරට අඩු විය. මෙය තවදුරටත් වර්ෂ 1907 දී හදුන්වා දුන් අංක 16 දරණ වන ආඥා පනත තුළින් වනාන්තර,රක්ෂිත වනාන්තර,ග්‍රාමීය වනාන්තර වල නිශ්පාදිත දැව ලබා ගැනීම පාලනය කිරීම දක්වා වැඩි දියුණු කරන ලදී.
වර්ෂ 1929 දී පළමු බලාධිකාරී වනාන්තර ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශය,ශාක හා සතුන්ගේ ආරක්ෂාව පිළිබඳව නිකුත් කල අතර, 1937 දී අංක 02 දරණ පනත සත්ව හා වෘක්ෂලතා ආරක්ෂාව සහ ජාතික වන සංචිත වල වන ජීවී ආරක්ෂාව පිළිබඳව අත්සන් කරන ලදී.කෙසේ වුවද මෙය අභය භූමි වලට පමණක් සීමා වූ අතර රාජ්‍ය ඉඩම් තුල වනාන්තර ආරක්ෂා වුවද, පෞද්ගලික ඉඩම්වල  වන විනාශය සඳහා සම්පූර්ණ නිදහස හිමි විය.1964 දී  හඳුන්වා දුන් අංක 44 දරණ  සංශෝධන පනත යටතේ ස්වාභාවික සංචිත හා කැලෑ ප්‍රදේශ ,ශ්‍රී ලංකාවේ ආරක්ෂා  කල යුතු ජාතික  සංචිත ලෙස හඳුනා ගනු ලැබීය.1970 දී සංශෝධන පනත් අංක 01 යටතේ වන දඩයම් පාලනය සඳහා අතරමැදි කලාප නිර්මාණය කල අතර, 1969 දී යුනෙස්කෝ ජීව විද්‍යාත්මක වැඩසටහන සහ 1975 දී යුනෙස්කෝ  මිනිසා සහ ජෛව ගෝල වැඩසටහන් මගින් තවදුරටත් ශ්‍රී ලංකාව තුල ජෛව දේශගුණික කලාප සහ  නව සංචිත ඉදිකිරීමටද යෝජනා කරන ලදී.1982 දී මහවැලි පරිසර ව්‍යාපෘතිය යටතේ වන ජීවින් සහ වන විනාශය  නිසා සිදුවන බලපෑම් සහ මහවැලි ගඟ ඉහළ පෝෂණ ප්‍රදේශ ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වන රක්ෂිත  ප්‍රදේශ ජාලයක් ස්ථාපිත කරන ලදී.1988 දී  ජාතික වන උරුම භූමි පනත් අංක 03 යටතේ රාජ්‍ය ඉඩම් වල පවතින සුවිශේෂී පරිසර පද්ධති, ජාන සම්පත් හා ප්‍රකට ස්වාභාවික ලක්ෂණ ආරක්ෂාව සඳහා ජාතික උරුම ආරක්ෂණ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කරන ලදී. දකුණ|thumb|ශ්‍රී ලංකාවේ තේ වගාවක් 1990 දී ශ්‍රී ලංකා කැබිනට් මණ්ඩලය විසින් වන ජීවී සංරක්ෂණය සඳහා වන ජාතික ප්‍රතිපත්තිය, පරිසර පද්ධති හා පාරිසරික ක්‍රියාවලි වල තිරසාර පැවැත්ම සහ ජාන විවිධත්වය සංරක්ෂණය කිරීම යන අරමුණු සහිතව අනුමත කරන ලදී.රජය විසින් වන අංශයේ සංවර්ධන වැඩසටහන් යටතේ ශ්‍රී ලංකාවේ සියළු වනාන්තර තුල ක්‍රියාත්මක කල යුතු “තහනම් කටයුතු” හදුන්වා දී ඇත. 1993 වර්ෂයේදී සංශෝධන පනත් අංක 49 යටතේ වන ආවරන සහ සාගර සංචිත අවරෝධන කලාපයන් අමතර විධිමත් කාණ්ඩ ලෙස ජාතික සංචිත සඳහා එකතු කරන ලදී.සියළු ප්‍රතිපත්ති හා  නීති සහ විශේෂයෙන් පහත විස්තර කර ඇති වර්ෂ 1995 දී හඳුන්වා දුන් ජාතික වන ප්‍රතිපත්තිය හේතුවෙන් ප්‍රාථමික ආවරනයේ වන විනාශ සීඝ්‍රතාව 1995 වර්ෂයේ අග භාගය වන විට 35% කින් පමණ අඩු වී ඇත.
යෝධ ගැටුම් උපකල්පිතය
thumb|270px|ග්‍රහලෝක වස්තූන් දෙක අතර ගැටුම සිත්තරකු දුටු සැටි. පෘථිවිය හා අඟහරු-ප්‍රමාණයේ වස්තුවක් අතර එවැනි ගැටුමක් තුලින් චන්ද්‍රයා සැදුනා විය හැකිය.
යෝධ ගැටුම් උපකල්පිතය පවසන්නේ, දළ වශයෙන්  4.5 Gya (වසර බිලියන සතරක් සහ අඩකට පෙර),  පෘථිවිය සහ  අඟහරු ප්‍රමාණයෙහි වස්තුවක් අතර සිදුවූ ගැටුමක ප්‍රතිඵලය වූ සුන්බුන් තුලින්, චන්ද්‍රයා සැදුණු බවයි. මෙම ගැටුනු වස්තුව, චන්ද්‍ර දෙවඟන සෙලීන්ගේ මව වූ, පුරාකථාගත  ග්‍රීක ටයිටන්වරියක අනුව, සෙයියා ලෙසින් සමහරවිට හැඳින්වෙයි.
ගංගා ද්‍රෝණි
ජලාප්‍රවාහණ ද්‍රෝණිවල වැදගත්කම
භූ දේශපාලනික සීමා ලෙස
thumb|මධ්‍යම ආසියානු කලාපයේ පිහිටි Endorheic ද්‍රෝණිය. සීමා නිර්ණයේදී ඓතිහාසිකවම ජලප්‍රවාහණ ද්‍රෝණි වැදගත් වී ඇත. විශේෂයෙන්ම ජලය හරහා සිදු කරන වෙළෙඳාම කෙරෙහි වැදගත් වන ප්‍රදේශවලදී ඒ බව දැකිය හැකිය. උදාහරණයක් වශයෙන් ඉංග්‍රීසි අධිරාජ්‍ය සමයේ හඩ්සන් බොක්ක ආයතනයට හඩ්සන් බොක්ක දියබස්නාවේ සම්පූර්ණ අයිතිය ඉන්දීය වෙළදාමේ ඒකාධිකාරය වෙත පවරා දෙන ලදී. එම ප්‍රදේශය Rupwrt භූමිය ලෙස හැඳින්විණි. මෙම ආයතනය පසුව ආක්ටික් සාගරයේ උතුරු ඇමෙරිකානු දියබස්නාව මඟින් අත්පත් කර ගන්නා ලදී. (වයඹ දිග භූමිය) මෙම වයඹ දිග භූමීන් පසුකාලීනව කැනඩාවේ කොටස් බවට පත්විය. ඒවා කැනඩාවේ භූමියෙන් බහුතරය අයත්කරගෙන සිටී.
වර්තමානයේ Sistan ද්‍රෝණිය ඇෆ්ගනිස්ථානය හා ඉරානයේ දකුණු ප්‍රදේශ හරහා පැතිර පවතී. Shangrial විල පකිස්ථානයේ Skardu හිදී.
අද ජෛව ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය විසින් විශේෂිත ජලාප්‍රවාහණ ද්‍රෝණියක් ආරක්ෂා කිරීමට ඇතිකර ගනු ලැබ තිබෙන එකඟතාද ඊට අන්තර්ගත කර ඇත. මේවා මහාවිල් කොමිසමට අයත් වේ.
ජලවිද්‍යාවේදී ජලා ප්‍රවාහන ද්‍රෝණිවල වැදගත්කම thumb|මිසිසිපි ගංගාවේ ජලාප්‍රවාහන ද්‍රෝණියේ කොටසක් වන ඔහියෝ ගංගාවේ ජලාප්‍රවාහන ද්‍රෝණිය ජල විද්‍යාවේදී ජලාප්‍රවාහන ද්‍රෝණි ජලචක්‍රය තුළ ජලයේ චලන අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා තාර්කික වශයෙන් වැදගත් ඒකකයකි.ඒ එම ද්‍රෝණිය සෘජුවම අහසින් වැටෙන වර්ෂා ජලයෙන් සමන්විත වන නිසාවෙනි. මෙහිදී ජලාප්‍රවාහන ද්‍රෝණියට යටින් ඇති භූගත ජල පද්ධතියට ජල ප්‍රමාණයක් එකතු වී වෙනත් ජලාප්‍රවාහණ ද්‍රෝණියක් කරා ගලායයි. ඒ භූගත ජල ගැලීමේ දිශානතියෙන් පිටත ජලාප්‍රවාහණ ජාලයට හැමවිටම ගැලපීම සිදු නොවන බැවිණි. ද්‍රෝණියේ මුව විට තබන ලද ප්‍රවාහ ආමාණයක් මගින් ද්‍රෝණියෙන් විසර්ජනය වන ජල ප්‍රමාණය මැන ගත හැකිය.
ජලාප්‍රවාහණ ද්‍රෝණියක් මතට වැටෙන මුළු වර්ෂාපතනය මැනීමට වර්ෂා ආමාන යොදා ගනී. එම දත්ත ලබාගැනීමට වෙනත් ක්‍රමද ඇත. නියත වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන ප්‍රදේශයක ආමාණ රාශියක් ඒකාකාරීව පැතිරී ඇත්නම් අංක ගණිතමය මධ්‍යන්‍ය ක්‍රමය වඩා හොඳ ප්‍රතිඵල ලබාදේ. Thiessen බහු අස්‍ර ක්‍රමයේදී දිය බස්නාව බහු අස්‍රවලට බෙදෙන අතර ප්‍රධාන ආමානය සෑම බහුඅස්‍රයකම මැද පිහිටුවා ඇත. එය එම ප්‍රදේශයේ වර්ෂාපතනයට නිදර්ශකයක් ලෙස ක්‍රියාකරයි. මෙම බහු අස්‍ර ආමාන අතර රේඛා ඇඳීමෙන් නිර්මාණය කෙරේ. අනතුරුව බහුඅස්‍රවල සිට ඒවාට ලම්භ සමච්ඡේදකයක් නිර්මාණය කරයි. සම වර්ෂා රේඛා ක්‍රමය භාවිතයේදී සමාන වර්ෂාවක් වැටෙන සමෝච්ච රේඛා සිතියමක අඳිනු ලැබේ. එම චාපයන් අතර වර්ගඵලය ගණනය කොට ජල පරිමාව එකතු කිරීම කල්ගත වන ක්‍රියාවකි.
පරිසර විද්‍යාවේදී ජලා ප්‍රවාහන ද්‍රෝණියක වැදගත්කම
thumb|මිසිසිපි ගංගාවේ ජලාප්‍රවාහන ද්‍රෝණිය එක්සත් ජනපද ගංගාවක විශාලතම වර්ගඵලය අයත් වන්නේ මිසි සිපි ගංගා ද්‍රෝණියටයි. ඉන් වැඩි ප්‍රමාණයක් කෘෂිකාර්මික ප්‍රදේශ වේ. කෘෂි කාර්මික අපවාහයන් හා වෙනත් ජල දුෂණ කාරක මෙක්සිකෝ බොක්කේ මළ කලාපයක් ඇති කිරීමට හේතු වී ඇත. ජලාප්‍රවාහන ද්‍රෝණි පරිසර විද්‍යාවේදී ද වැදගත් මූලකාරකයන් වේ. ඊට හේතුව නම් පොළව හරහා ගලායන ජලයේ පෝෂක අවසාධක හා දුෂක එකතුකර ගත හැකි බැවිනි. ජලය මෙන්ම ඒවාද ද්‍රෝණියේ පිටත විවරය දෙසට ගලායයි. ඒවා සිය ගමන් මග තුළ පරිසර විද්‍යාත්මක ක්‍රියාකාරකම්වලට බලපෑම් ඇති කරවන අතර ඒ අතර තුරදීම ජල ප්‍රභවයට ද බලපෑම් සිදු කළ හැකිය.
කෘත්‍රීම පොහොරවල වර්තමාන භාවිතයේදී නයිට්‍රජන්, පොස්පරස් හා පොටෑසියම් භාවිතය දියබස්නාවල මුවවිට වෙත බලපෑම් ඇති කොට ඇත. ඛණිජ දියබස්නාව මගින් එහි මුවවිට දක්වා ගමන්කරවන අතර එහිදී තැන්පත් වේ. එය ස්වාභාවික ඛණිජ තුලනයට බාධා කරයි.
ජල සම්පත් කළමණාකරණයේදී ජලා ප්‍රවාහන ද්‍රෝණි
ජල විද්‍යාත්මක දැක්මට අනුව ජලාප්‍රවාහන ද්‍රෝණි සංක්ෂිප්ත වස්තූන් වන බැවින් තනි ද්‍රෝණි පදනම මත ජල සම්පත් කළමනාකරණයට පොදුවේ යොදා ගනී. Minnesota එක්සත් ජනපද ප්‍රාන්තයේදී මෙම ක්‍රියාව සිදු කරන රාජ්‍ය වස්තූන් හැඳින්වෙන්නේ දියබස්නා දිස්ත්‍රික්ක ලෙසය. නවසීලන්තයේදී ඒවා හැඳින්වෙන්නේ ජලධාරක මණ්ඩල වශයෙනි. කැනඩාවේ පොන්ටෙරියෝහිදී සංසන්දනාත්මක ප්‍රජා කණ්ඩායම් සංරක්ෂණ අධිකාරීන් නම් වේ. උතුරු ඇමෙරිකාවේදී මෙම ක්‍රියාව දියබස්නා කළමනාකරණය නම් වේ. බ්‍රසීලයේදී එය හඳුන්වන්නේ ජල සම්පත් පිළිබඳ ජාතික ප්‍රතිපත්තිය යනුවෙනි. එය සම්මත කොට තිබෙන්නේ 1997 9.433 දරණ පනතෙනි. ඒ අනුව ජලාප්‍රවාහන ද්‍රෝණි බ්‍රසීලිය ජල කළමනාකරණයේ භෞමික බේදීම් ලෙස එළි දක්වා ඇත.
දෙසැම්බර් 4
ප්‍රවර්ගය:දෙසැම්බර් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
දෙසැම්බර් 5
ප්‍රවර්ගය:දෙසැම්බර් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
ඊජිප්තියානු දේවාල
thumb|right|300px|alt=Stone building fronted by a tall gateway, a colonnade, and another gateway.| වමෙහි [[අටළුව (වාස්තු විද්‍යාව)|අටළු සහ ආවෘත මළුවක්ද දකුණෙහි ඇතුළු ගොඩනැගිල්ලද සහිත ෆිලේහී අයිසිස් දේවාලය]]
පුරාතන ඊජිප්තුවෙහි සහ ඊජිප්තියානු ආධිපතිත්වය යටතේ පැවැති පළාත්වල ඊජිප්තියානු දේවාල තැනුනේ දෙවිවරුන්ට නිල වන්දනාව සිදුකිරීමට පාරාවෝවරුන් සිහිකිරීමටය. ඔවුන් සඳහා කැපකෙරුනු දේවාල සැලකුණේ දෙවිවරුන් හෝ රජවරුන් සඳහා නිවෙස් ලෙසටය. ඊජිප්තියානු ආගමෙහි කේන්ද්‍රීය කාර්යයන් ලෙස සැලකුණු විවිධ පූජාවිධි මාලාවක්, ඊජිප්තියානුවන් විසින් මෙම දේවාල තුල සිදුකෙරුණු අතර, මේවා අතර දෙවිවරුන් වෙත සිදුකෙරුණු පූජාවන්, ඔවුන් හා පැවැති මිථ්‍යාවාදී අන්තර්-සම්බන්ධතා උත්සව මාර්ගයෙන් අළුත් කර ගැනුම, සහ ව්‍යාකූලත්වය ජනිත කරවන බලයන් පලවා හැරීම වැනි දෙය විය. මාආට් නම්වූ විශ්වය තුල දිව්‍යමය ක්‍රමතාවය පවත්වාගෙන යෑමට දෙවිවරුන්ට උපකාරී වීම සඳහා ඔවුන් වෙත මෙම පූජාවිධි පැවැත්වීම ආවශ්‍යයික බවට අදහස් කෙරිණි. දෙවිවරුන්ට නිවහන් සැපයීමට සහ ඔවුන්ට සාත්තු කිරීමට පාරාවෝවරු බැඳී සිටි අතර, එබැවින්ම මෙම දේවාල තැනීම සහ නඩත්තු කිරීම සඳහා ඔවුහූ අතිමහත් සම්පත් සම්භාරයක් වෙන් කලහ. පූජාවිධි සිදුකිරීමට ඔවුන් වෙත පැවැරී තිබුණු රාජකාරි බොහෝමයක්, අවශ්‍යතාවය සපුරාලීමට හැකි වන පරිදී, පාරාවෝවරුන් විසින් පූජකවරුන් සමූහයකට පවරන ලද නමුත්, ජනගහණයෙහි බොහෝ කොටසක් සඳහා මෙම උත්සවයන් හා සෘජු ලෙසින් සහභාගීවීමට අවසර නොලැබුනු අතර සහ දේවාලයන්හී මහත් ශුද්ධවූ කොටස් වලට ඇතුළුවීම ඔවුන්ට තහනම් කර තිබුණි. කෙසේවෙතත්, දේවාලයක් යනු සෑම සමාජ පංතියකම ඊජිප්තිවරුන් සඳහා වැදගත් ආගමික ස්ථානයක් වූ අතර, යාච්ඤාකිරීමට, පූජාවන් පැවැත්වීමට, සහ  එහි නිවැසි දෙවියන්ගෙන් දිවැස්මය උපදේශනය ලැබුමට ඔවුහූ එහි ගියහ.
දේවාලයෙහි වඩාත් වැදගත් කොටස වූයේ අභය ස්ථානය වූ අතර, සාමාන්‍යයෙන් එහි වන්දන රූපයක් එනම් දේවාලයෙහි දෙවිවරයාගේ පිළිමයක් තැන්පත් කෙරිණි. ඉතිහාසයෙහි විවිධ කාලසීමාවන් පසුවත්ම, අභය ස්ථානයට පිටතින් වූ කාමරවල ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් විස්තාරිත වූයේ, පසුකාලීන  පූර්ව-රාජවංශික යුගයෙහි (පසුකාලීන ක්‍රිපූ   සතරවන සහස්‍රයෙහිදී) කුඩා සිද්ධස්ථානයන්ගෙන් ඇරඹී නව රාජධානියට ( ක්‍රිපූ   1550–1070 පමණ) සහ ඉන්පසුව අතිවිශාල පාෂාණමය ප්‍රාසාද බවට පරිණාමය වීමට දේවාල ලක්වූ බැවිණි. ඊජිප්තියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයෙහි විශාලතම සහ වඩාත් චිරස්ථායී නිදසුන් අතරට මෙම ප්‍රාසාද ගැනෙන අතර, ඒවායේ කොටස් ආගමික සංකේතත්වයෙහි සංකීර්ණ රටාවන් පරිදී සකස් කොට සහ අලංකෘත කොට තිබුණි.
2016 ගිම්හාන ඔලිම්පික්
2016 ගිම්හාන ඔලිම්පික්, නිළ වශයෙන් Games of the XXXI Olympiad සහ Rio 2016 ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව (IOC) විසින්  පාලනය කරනු ලදුව ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා සම්ප්‍රධායට අනුව පැවැත්වීමට නියමිත ලොව ප්‍රධානතම  බහු-ක්‍රීඩා උළෙලයි.
2009 ඔක්තෝබර් 2 දින ඩෙන්මාර්කයේ කෝපන්හේගන් හිදී පැවති 121 වැනි IOC සැසියේදී 2016 ගිම්හාන ඔලිම්පික් සත්කාරක නගරය ලෙස බ්‍රසීලයේ රියෝ ද ජැනයිරෝ නුවර නිවේදනය කරන ලදි. 2016 අගෝස්තු 5 දින සමාරම්භක උත්සවය පැවැත්වීමට නියමිතව ඇති අතර 2016 අගෝස්තු 21 දින අවසන් දින උත්සවය පැවැත්වෙනු ඇත.
කාල සටහන
ප්‍රවර්ගය:ඔලිම්පික්
හුමා කුරේෂි
හුමා සලීම් කුරේෂි (උපත 1986 ජූලි 28) ඉන්දියානු සිනමා නිළියක් සහ නිරූපිකාවක් වන අතර ඇය ෆිල්ම් ෆෙයාර් සම්මානය, නාමයෝජනා තුනක් ලබාගෙන ඇත.
මුල් ජීවිතය
කුරේෂි 1986 ජූලි 28 වන දින ඉන්දියාවේ නවදිල්ලියේ මුස්ලිම් පවුලක උපත ලැබීය.ඇගේ පියා සලීම් කුරේෂි අවන්හල් ජාලයක් පවත්වාගෙන යන ආපනශාලා හිමියෙකි.ඇගේ මව අමීනා කුරේෂි (කාශ්මීර) ගෘහණියක්.ඇයට නළු සාකිබ් සලීම් ඇතුළු සහෝදරයන් තිදෙනෙක් සිටී.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:සිනමාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දීය සිනමාව
ටැන් ලී
ටැන් ලී (උපත 1977 මැයි 20), - වියට්නාම-ඕස්ට්රේලියානු විදුලි සංදේශ ව්‍යවසායිකාවක සහ  Emotivහි සම නිර්මාතෘවරියද වේ. ඇය 1998 වසරේදී තරුණ ඕස්ට්රේලියානුවා බවටද නම් කරන ලදී.
මුල් කාලය
දකුණු වියට්නාමය උපත ලද ටැන් ලී 1982 දී තම පවුලේ අය සමඟ සරණාගත ලෙස ඕස්ට්‍රේලියාවට සංක්‍රමණය විය.
වෘත්තීය
Footscray සංගමයේ වියට්නාම ප්‍රජා සභාපති ලෙස, ඇය, මෙල්බර්න් පුරා පුන්‍යාධාර ආයතන මගින් සහ පුවත්පත් මාර්ගයෙන් ඇය දායකත්වයන් ගණනාවක් කර ඇත.
පිළිගැනීම්
ඇය 1998 වසරේදී තරුණ ඕස්ට්රේලියානුවා බවටද නම් කරන ලදී. සහ වයස අවුරුදු 30න් පහළ සාර්ථක ඕස්ට්රේලියානු කාන්තා තිස්දෙනා අතරටද පත්ව ඇත.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:1977 උපත් ප්‍රවර්ගය:ඕස්ට්‍රේලියානු ව්‍යාපාරික කාන්තාවන් ප්‍රවර්ගය:වියට්නාම සම්භවයක් ඇති ඕස්ට්‍රේලියානු ජනතාව
යුරෝපයේ රටවල් සහ පරායත්ත භූමිප්රදේශ
ඩෙන්මාර්කය ඔස්ට්‍රියාව පෘතුගාලය ස්වීඩනය ජර්මනිය ස්විට්සර්ලන්තය ස්පාඤ්ඤය ෆින්ලන්තය ඉතාලිය ග්‍රීසිය නෝර්වේ පෝලන්තය එක්සත් රාජධානිය අයර්ලන්තය නෙදර්ලන්තය ස්ලොවේනියාව රුසියාව එස්තෝනියාව බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා මැසිඩෝනියාව යුක්රේනය බෙල්ජියම ලක්සම්බර්ග් රුමේනියාව හංගේරියාව ලිතුවේනියාව ක්‍රෝඒෂියාව ඇල්බේනියාව ප්‍රංශය ස්ලොවැකියාව ලැට්වියාව මෝල්ඩෝවා ඇන්ඩෝරා අයිස්ලන්තය ලීච්ටෙන්ස්ටයින් මොනාකෝ චෙක් ජනරජය මෝල්ටාව සර්බියාව බල්ගේරියාව මොන්ටිනීග්‍රෝ සැන් මැරිනෝ කොසොවෝ ට්‍රාන්ස්නිස්ට්‍රියා ෆැරෝ දූපත් ඒලන්ඩ් දූපත් අයිල් ඔෆ් මෑන් ගුවෙන්සි ජර්සි ජිබ්‍රෝල්ටාර් ස්වැල්බාඩ්
මානව පැපිලෝමා වෛරසය
මෙම මානව පැපිලෝමා වෛරස් පවුලට අයත් වෛරස් විශේෂ 170 පමණ පවතී. මේ අතරින් වෛරස් විශේෂ 40 පමණ ලිංගිකව සංප්‍රේෙෂණයවේ. බොහෝවිට මෙම වෛරසය ප්‍රථම ලිංගික එක්වීමේදී ආසාධනයවේ.මීට අමතරව සමලිංගික වර්‍යා,ලිංගික සහකරුවන් කිහිප දෙනෙක් සමග සංසර්ගයේ යෙදීම,දුම්පානය හා ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ ඇති දුර්වලතා හේතුවෙන් ආසාධනයවේ. මෙම වෛරසය ඍජු ස්පර්ශය මගින් ද ආසාධනයවේ. ඇතැම්විට මවගෙන් දරුවාටද බොවේ. කෙසේ වෙතත් පොදු වැසිකිළි භාවිතය මෙයට ඍජුව බලපෑමක් නොකරයි. මෙම වෛරස විශේෂ කිහිපයක් පවතී. මෙම වෛරසය මිනිසාගෙන් මිනිසාට පමණක් බෝවේ.සතුන් මගින් බෝ නොවන වෛරසයකි.
මෙම වෛරස් කාණ්ඩ කිහිපයක්ම පවතී. මෙම වෛරස ආසාදනය වැළක්වීම සදහා විවිද ක්‍රම පවතී.ඒ අතර ප්‍රතිශක්තීකරණ එන්නත් මූලික තැනක් ගනී.විශේෂයෙන් කාන්තාවන්ට වැළදෙන ගැබ්ගෙල පිළිකා වැළක්වීම සදහා පාසැල් වයසේ සිටින වයස අවුරුදු නමයත් දහතුනත් අතර වයසේ ගැහැණු ළමුන්ට මෙම ප්‍රතිශක්තිකරණ එන්නත ලබාදෙයි.මෙම වෛරසය ආසාධනයවී දීර්ඝ කාලයකට පසුව පිළිකා තත්වය දක්වා වර්ධනයවීම සිදුවේ.ප්‍රතිශක්තීකරන එන්නත ලබාදීම ඉතා සාර්ථක හා ප්‍රථිපලදායි ක්‍රමයක් ලෙස පර්යේෂකයන් පෙන්වාදෙයි.සංවර්ධනය වෙමින්පවතින රටවල් රැසකම ගැබ්ගෙල පිළිකා නිසා මියයන ප්‍රමානය ඉතා ඉහල අගයක් ගනී. එබැවින් බොහෝ රජ්‍යයන් වර්ථමානයේදී මානව පැපිලෝම වෛරසය සදහා ප්‍රතිශක්තීකරණ එන්නත ලබාදීමට පියවරගෙන ඇත.
ලොව පුරා ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වන වෛරස අතරින් වැඩිම මරණ සංඛ්‍යාවකට හේතුවී ඇත්තේ මෙම මානව පැපිලෝමා වෛරසයයි.2012 වසරේදී ඇමරිකාවේ මෙම වෛරසය ආසාදනයවූ පුද්ගලයන් 528,000  අතරින් 266,000ම මියගොස් ඇත. විශේෂයෙන් දියුණු වෙමින් පවතින රටවල වෛරස ආසාධනයවූවන් අතරින් මියයන ප්‍රමාණය 85% පමණ වෛයි. මෙම වෛරසය නිසා ඇතිවන ලිංගික ඉන්නන් පිළිබද අතීතයේ සිට දැනුමක් තිබුනද මෙය වෛරසය මුල්වරට සොයාගනු ලැබූවේ 1907දීය.
රෝග ලක්ෂණ
thumb|මානව පැපිලෝමා වෛරස කාණ්ඩ හා රෝග මානව පැපිලෝමා වෛරස (HPV) කාණ්ඩ 170 පමණ සොයාගෙන ඇති අතර මේවා වර්ගීකරණයකට ලක්කර ඇත.
ඇතැම් මානව පැපිලෝමා වෛරස (HPV) කාණ්ඩ ශරීරගත වුවද කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් පෙන්නුම් නොකරයි.උදාහරණ ලෙස HPV-5 වෛරස කාණ්ඩය දැක්විය හැක.HPV  1 සහ 2 කාණ්ඩ මගින් කුඩා ඉන්නන් කිප දෙනෙක් ඇතිවීම පමණක් සිදුවේ.HPV  6 සහ 11 මගින් ලිංගික අවයව තුල ඉන්නන් ඇතිවේ.HPV  16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 68, 73, සහ 82 යන වෛරස කාණ්ඩ මගින් පිළිකා අවධානම ඇතිවේ.
ඉන්නන්
HPV වෛරසය හේතුවෙන් කුඩා දරුවන්ටද සම මතුපිට ඉන්නන් ඇතිවීම දැකිය හැකිය.කෙසේ වෙතත් මානව පැපිලෝමා වෛරසය ශරීරගතවී බොහෝ කලකට පසුව රෝග ලක්ෂණ මතුවීම සාමන්‍යයේන් සිදුවන්නකි.ඇතැම් විට පුද්ගලයන්ගේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය ශක්තිමත් නම් මෙම වෛරසය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත්වීයයි.එවිට කිසිදු අවදානමක් ඇති නොවේ.ඇතැම් මානව පැපිලොමා වෛරස (HPV) කාණ්ඩ ආසාදනයවූ පුද්ගලයන්ට කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් පෙන්නුම්කර නැත.
ඔසිරිස්
ඔසිරිස් ( නැතහොත් ඕසිර්, අසිරි හෝ ඕසර් වෙනත් උච්චාරණ අතර වේ) යනු ඊජිප්තු දෙවි කෙනෙකි. සාමාන්‍යයෙන් ඔහු මරනින් මතු ජීවිතය, පාතාලය සහ මළවුන්ට අධිපති දෙවියන් ලෙස සැලකුණ ද, ඔහු සංක්‍රාන්තියේ, පුනරුත්ථානයේ සහ පුනර්ජනනයේ දෙවියා ලෙස සැලකීම වඩාත් උචිත ය. සම්ප්‍රදායිකව ඔහුව පාරාවෝ රැවුලක් සහිත කොළ-පැහැ සමක් ඇති මිනිසකු ලෙස නිරූපණය කෙරෙන අතර, අර්ධව මමී-වෙළූ පාද සහිත මොහු දෙපස විශාල පැස්බර පිහාටු දෙකක් සහිත විශේෂ කිරුළක් පැළඳ සංකේතාත්මක හෙණ්ඩුව සහ කසය දරා සිටියි. අතීතයේ ඔසිරිස් යනු පෘථිවි දේවතාවා වන ගෙබ්ගේ වැඩිමහල්ම පුත්‍රයා ලෙස සැලකිණි. නමුත් ඇතැම් මූලාශ්‍රවල ඔහුගේ දෙමාපියන් හිරු-දෙවි රා සහ ආකාශයට අධිපති නුට් බව දැක්වේ. අයිසිස් ඔහුගේ සොහොයුරිය මෙන්ම භාර්යාව ද වූ අතර, හොරස් යනු ඔහුගේ මරණාපර පුත්‍රයා වේ. ඔහු ඛෙන්ටි-අමෙන්ටියු යන විරුදය සමග ද සම්බන්ධ අතර, එහි අර්ථය "බටහිර වැසියන්ගේ පුරෝගාමියා" යන්නයි. මෙය මළවුන්ගේ දේශයේ ඔහු රජු බව හැඟවෙන පදයකි. මළවුන්ගේ පාලකයා ලෙස, ඔසිරිස් ඇතැම්විට "ජීවත් වන්නන්ගේ රජ" ලෙස ද හඳුන්වා ඇත. එයට හේතුව පුරාතන ඊජිප්තුවරුන් විසින් ආශිර්වාද ලද මළවුන් "ජීවත් වන්නන්" ලෙස සලකා තිබීමයි.
මානව පැපිලෝමා වෛරසය
ලිංගික ඉන්නන්
HPV වෛරසය හේතුවෙන් ලිංගික අවයව ආශ්‍රිත ඉන්නන් ඇතිවීම බොහෝ දුරට අසන්නට ලැබේ.විශේෂයෙන් ජනනේද්‍රිය හා ගුදය ආශ්‍රිතව ඉන්නන් හටගනී.සමලිංගික චර්‍යා හා ගුද ලිංගික චර්‍යා මගින් මෙය ඉක්මනින් ව්‍යාප්තවේ.
ඔසිරිස්
ඔසිරිස් අයිසිස්, සෙට්, නෙෆ්තිස්, සහ වැඩිමහල් හොරස් යන දෙවිවරුන්ගේ සොහොයුරා වන අතර, ලාබාල හොරස්ගේ පියා වේ. ඔසිරිස් පළමු වරට දක්නට ලැබෙන්නේ ඊජිප්තවේ පස්වන රාජවංශයේ මැද කාලයේ වන නමුත්, ඔහු ඊට බොහෝ කලකට පෙර වන්දනයට ලක් වන්නට ඇතැයි සිතිය හැක; ඛෙන්ටි-අමෙන්ටියු විරුදය අවම වශයෙන් පළමු රාජවංශ සමයට කාලනිර්ණය කළ හැක. එය පාරාවෝ පදවි නාමයක් ලෙස ද භාවිතා කොට ඇත. ඔසිරිස්ගේ පුරාණෝක්ති පිළිබඳ බොහෝමයක් තොරතුරු හමුවන්නේ පස්වන රාජවංශයේ අග කාලයේ පිරමීඩ පාඨග්‍රන්ථවලින්, පසුව නව රාජධානි මූලාශ්‍ර ලේඛන වන ෂබාකා පාෂාණය සහ හොරස් සහ සෙත් පිළිබඳ වාදය තුළිනි. එසේම වඩාත් පසුකාලීනව, ප්ලූටාර්ක් සහ ඩියඩෝරස් සිකියුලස් වැනි ග්‍රීක ලේඛකයන්ගේ මූලාශ්‍රවලිනි.
මානව පැපිලෝමා වෛරසය
ලිංගික ඉන්නන්
HPV හෙවත් මානව පැපිලෝමා වෛරසය ආසාදනය වීම හා රෝග ලක්ෂණ පෙන්වීම පුද්ගලයා ගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස්වේ.ඇතමුන්ගේ ප්‍රතිශක්තිකරන පද්ධතිය ශක්තිමත් නිසා වෛරසය ශරීරගත වුවද එය මැඩපැවැත්වීමට ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට හැකිවේ.ඇතැම් අයට මෙය ශරීරගතවී පැවතුනද කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් පෙන්නුම් නොකරන අතර කෙසේ වෙතත් තවදුරටත් ඔහු රෝග වාහකයෙකු ලෙස ක්‍රියාකරයි.එවන් රෝග වාහකයෙකු සමග ඇතිකරගන්නා ලිංගික සංසර්ගයක් මගින් නිරෝගී පුද්ගලයෙකුය බෝවේ.ඇතැම්විට රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන පුද්ගලයෙකු හා ලිංගිකව එක් වුවද අනෙකාගේ ස්වාභාවික ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය ශක්තිමත් නම් කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් පෙන්නුම් නොකරයි. HPV වෛරසය ලිංගිකව පැතිරීමේදී සමලිංගික ඇසුර මගින් බෝවීමේ ප්‍රවනතාව ඉතා ඉහළ අවධානමක් ඇති අතර විරුද්ධ ලිංගිකයන් කිහිපදෙනෙක් සමග ඇසුර මගින් පැතිරීම ඊට සාපේක්ෂව අඩුය.එක් අයකු සමග පමණක් ලිංගිකව ඇසුරු සිදුකල අය අතර පවා HPV වෛරසය ආසාදනයවූවන් දක්නට ලැබේ.එයට හේතුව  HPV වෛරසය ශරීරගතවීමට ලිංගික ඇසුර පමනක් නොව වෙනත් සාධකත් බලපාන නිසාය.ලිංගික ඉන්නන් සහිත පුද්ලයන්ගේ ඉන්නන් සමෙහි ස්පර්ෂ වීමෙන්ද බෝවේ.එම ස්පර්ශයන් ලිංගික හෝ ලිංගික නොවන ස්පර්ශයන් වියහැක.
පිළිකා
thumb මානව පැපිලෝමා වෛරස කාණ්ඩ දොළහක් පමණ පිළිකා ඇතිකිරීමේ වැඩි අවධානමක පවතී.මෙම වෛරස යෝනිය,ශිශ්නය,ගැබ්ගෙල,ගුදය වැනි ස්ථානවල පිළිකා ඇති කිරීමට හේතුවේ. HPV 16 මෙන්ම HIV 18 වෛරසද ගැබ්ගෙල හා ගුද පිළිකා ඇතිවීමේ ඇතිවීමේ අවධානම වැඩි කරයි.
මානව පැපිලෝමා වෛරසය හේතුවෙන් ඇතිවන පිළිකා රෝග ලොවපුරාම බහුලව වාර්ථාවේ.සංවර්ධිත හා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලද මෙය දක්නට ලැබේ.කෙසේ වෙතත් සංවර්ධිත රටවලට වඩා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල රෝගීන් ප්‍රමාණය හා ඒ හේතුවෙන් මියයන ප්‍රමාණය වැඩිය.සංවර්ධිත රටවල පවතින ඉහළ සෞඛ්‍ය පහසුකම් නිසා මෙම පිළිකා රෝග ඉතා පහසුවෙන් හඳුනාගෙන ප්‍රතිකාර කරන බැවින් රෝගීන් ඉක්මනින් සුවය ලැබීම සිදුවේ.එබැවින් මරණ සංඛාවද සංවර්ධිත රටවල අවමය.