cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ජාන
ප්‍රවේණි දේහ
ජීවියෙක්ගේ මුළු ජාන සංඛ්‍යාව ගෙනෝමය ලෙස හඳුන්වන අතර ඒවා ප්‍රවේණි දේහ එකක හෝ බොහෝමයක ගබඩා වී ඇත. යම්කිසි ජානයක ප්‍රවේණි දේහයක් ස්ථානගත වී ඇති ස්ථානය පථය නම් වේ. ප්‍රවේණි දේහ තනි ඉතා දිගු DNA හෙලික්සයක් වන අතර එහි ජාන දහස් ගණන් අඩංගුය. ප්‍රෝකැරියෝටා, බැක්ටීරියා ආකියාවන් දර්ශීය ලෙස ඔවුන්ගේ ජිනෝම තනි විශාල වලයාකාර ප්‍රවේණි දේහ තුළ තැන්පත් කරන අතර ඉතා කුඩා ජාන සංඛ්‍යාව අඩංගු වන අතර ජීවීන් අතර ලෙහෙස්ගේ මාරු කරගත හැක. උදා - ලෙස ප්‍රතිජීවකවලට ඔරොත්තු දෙන ජාන බැක්ටීරියා ප්ලාස්මිඩවල අඩංගු අතර තිරස් ජාන ජාන මාරුව මඟින් වෙන වෙනත් විශේෂ හරහාත් සෛල අතර මේවා මාරු වේ. සමහර සරල ඉයුකැරියෝටාවන් ද මෙලෙස ඉතා කුඩා ජාන සංඛ්‍යාවක් සහිතව ප්ලාස්මිඩ තබා ගත්ත ද බොහෝ ඉයුකැරියෝට ජාන ගබඩා වී ඇත්තේ දිගු ප්‍රවේණි දේහ බහු සංඛ්‍යාවක් තුළ හිස්ටොන් මඟින් බැඳ තබා ගන්නා සංකීර්ණයක් ලෙසට න්‍යෂ්ටියේ තැන්පත්වය. හිස්ටෝනවල DNA ගබඩාවන ආකාරයත්, හිස්ටෝනවල ඇති රසායනික වෙනස්කම් ද ජානයක් ප්‍රකාශ වීමට DNA වල කුමන පෙදෙසක් අදාල ද යන්න පාලනය කරන නියාමක ක්‍රියාවලීන් වේ. ඉයුකැරියෝටා ප්‍රවේණි දේහවල අන්ත නැවත නැවත යෙදෙන එකම අනුපිළිවෙලවල් සහිත ටෙලොමියර් නම් වූ කොටස්වලින් ආවරණය වී ඇත. මෙම ටෙලෝමියර් ජාන සඳහා කේත නොකරන අතර DNA බෙදීමේ දී කේත පෙදෙස හා නියාමක පෙදෙස් බිදී යාම වැළකීමට යෙදේ. සෛල බෙදීම සඳහා සුදානම් වීමේ දී කෙරෙන DNA බෙදෙන සෑම වාරයක් ගණනේම මෙම ටෙලෝමියරවල දි අඩුවේ. මෙම සංසිද්ධිය සෛල මහළු වීම සඳහා පිළිතුරක් ද සපයයි. එනම් මෙය සෛල ජාන බෙදීමට ඇති හැකියාවක් කෙමෙන් අඩු වී ගොස් ජීවියාගේ වයස්ගත වීම සිදු කරයි, යන්නය.
ප්‍රෝකැරියෝටාවන්ගේ ප්‍රවේණි දේහ තුළ ජාන පමණක්ම අඩංගු වන අතර ඉයුකැරියෝටාවන් ගේ ජනක් හිස් DNA නම් වූ කිසිම කෘත්‍යයක් ඉටු නොකරන කොටස ද අඩංගුය. ඒක සෛලික ඉයුකැරියෝටාවන්ගේ එම DNA කොටස් කුඩා සංඛ්‍යාවක් ඇති අතර සංකීර්ණ බහු සෛලිකයන්ගේ (මානවයන් ඇතුළුව) හඳුනාගත් කෘත්‍යයක් නැති DNA වලින් බොහෝමයක් මෙසේ වේ. නමුත් දැන් පෙනෙන අයුරින් මානව ජිනෝ‍මයේ ප්‍රෝටීන කේත සඳහා ඇති ජාන 2%ක් පමණ වුව 80% පමණ වූ භෂ්ම ප්‍රකාශ වේ.
ප්‍රවේණික සංඥා
ජානයක් ප්‍රෝටීන බවට පරිවර්තනය කරන නීති කාණ්ඩයක් ලෙස ප්‍රවේනික කේත/ සංඥා හැඳින්විය හැක. සෑම ජානයක්ම DNA වල අඩංගු වන විශේෂිත නියුක්ලියෝටයිඩ අනුපිළිවෙලක් අඩංගුය. ජානයක් සාර්ථක ලෙස ක්‍රියාකාරී ප්‍රෝටීනයක් බවට පත්වීමට ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍යයේ අච්චු ගල් වන නියුක්ලියෝටයිඩ හා ප්‍රෝටීනයේ තැනුම් ඒකක වන ඇමයිනෝ අම්ල ද අතර අනුරූපතාවක් තිබිය යුතුය. කෝඩෝන නම් වූ නියුක්ලියොටයිඩ 36න් කාණ්ඩ එක එකක් විශේෂිත ඇමයිනෝ අම්ලයකට හෝ සංඥාවකට අනුරූප වන අතර මෙම කොඩාන 3 “නැවතීමේ කොඩෝන” වේ. නව ඇමීනෝ අම්ලයක් සඳහා විශේෂිත වීමට අමතරව ජානයක අවසානය පැමිණ ඇති බවට පිටපත් කිරීමේ යාන්ත්‍රණයට ඒත්තු ගන්වයි. කොඩෝන 64ක් පමණ ඇති අතර (එක් එක් ස්ථාන 3 නියුක්ලියෝටයිඩ වර්ග 4කින් එනිසා 43 තිබිය හැකි කොඩෝන ගණවේ) ප්‍රමිතිගත ඇමයිනෝ අම්ල 20ක් පමණ ඇත්තේ එම නිසා සංඥා අතිරික්ත අතර සංඥා විශාල ගණනක් එකම ඇමයිනෝ අම්ලයට සංඥා කේත සපයයි. ඇමයිනෝ අම්ල හා කොඩෝන අතර ඇති අනුරූපතාවය සෑම ජීව සංවිධානයකට සමස්ථයකි.
ජාන පිටපත් කිරීම
ජාන පිටපත් කිරීමේ ක්‍රියාවලියේ දී පණිවිඩ RNA නම් වූ ඒක රැහැනකින් යුත් RNA අණු නිෂ්පාදනය වේ. එහි අනුපිළිවෙල පිටපත් වන DNA අණුවේ රැහැනට අනුරූප වේ. මෙම DNA රැහැන් සංඥා රැහැන් නම් වේ. RNA නිෂ්පාදනය වන DNA රැහැන අච්චු රැහැන වේ. RNA පොලිමරේස් එන්සයිමයෙන් පිටපත්වීම සිදු කරන අතර එහිදී අච්චු රැහැන 31 සිට 51 දිශාවට කියවන අතර RNA රැහැන 51 - 31 දිශාවට නිෂ්පාදනය වේ. පිටපත් වීම ඇරඹීමට එම එන්සයිමය මඟින් ජානයේ අනුග්‍රාහක ‍පෙදෙස හඳුනාගත යුතුයි. එම නිසා ජාන පාලනයේ ප්‍රධාන යාන්ත්‍රණයක් වන්නේ අනුග්‍රාහක පෙදෙස හඳුනාගැනීමෙන් වැලකීම සඳහා අනුග්‍රාහක පෙදෙස සිර කිරීම, හෝ තනි කිරීම මඟිනි. (මෙය පොලිමරේස්ව කායිකව වළකන repressor නම් වූ මැඩ පවත්වන අණුවක් තදින් බැඳී හෝ DNA අණුව සංවිධානය වීමෙනි) ප්‍රෝකැරියෝටාවන්ගේ පිටපත්කරණය සෛල ප්ලාස්මයේ සිදු කෙරේ. දිගු පිටපත්වලට, පිටපත්කරණය 51 අන්තය පිටපත් වෙද්දීම RNA වල 51 අන්තයෙන් ද සිදුවේ. ඉයුකැරිහෝටාවරුන් මෙය න්‍යෂ්ටිය නම් වූ සෛලයේ DNA තනිව එක්රැස් වූ ස්ථානයේ දී සිදු වේ. ප්‍රථම පිටපත වු RNA අණුව පොලිමරේස් මඟින් ද නිපදවෙන අතර එය පශ්චාත් පිටපත් නවීකරණය සෛල ප්ලාස්මයට නිදහස්වීමට පෙර සිදු වේ.
පරිවර්තනය සඳහා ඉයුකැරියෝටාවන්ටම විශේෂිත ලෙස පිටපත් වූ පෙදෙසේ ඇති ඉන‍්ට්‍රෝන පුරුද්දීම සිදුවේ. විකල්ප පිරිද්දීම් යාන්ත්‍රණයක් මඟින් වැඩුණු පිටපත්වල එකම ජානයෙන් වුව ද වෙන වෙනත් අනුපිළිවෙලවල් ඇති අතර වෙන වෙනත් ප්‍රෝටීනවලට සංඥා සපයයි. ඉයුකැරියෝටා සෛලවල සිදුවන වැදගත් නියාමනයකි.
DNA විභාජනය හා ප්‍රවේණිගත වීම
ජීවියෙකු ගේ, වැඩීම , වර්ධනය ,වර්ගයා බෝකිරීම සෛල විභාජනය මත රඳාපවතී. එනම් තනි සෛලයකින් එකහා සමාන දුහිතෘ සෛල 2ක් බිහිකිරීම් ක්‍රියාවලියයි.මෙහිදී මුල්ම විභාජනය මගින් ජිනෝමයේ සෑම ජානයකින්ම පිටපත් සෑදීම කල යුතුය.මේ සඳහා පොලිමරේස් නම් විශේෂිත එන්සයිම අවශ්‍යයි. මෙය විසින් DNA ද්විත්ව හෙලික්සයේ එක් රුහැනක් කියවන අතර (එය පිටපත් කරන රුහැන නම් වේ) නව සමාන රුහැනක් නිෂ්පාදනය කරයි. DNA ද්විත්ව හෙලික්සය එකට තබා ගන්නේ භෂ්ම ගැලපීම නිසා බැවින් එක් රැහැනක අනුපිළිවෙල එහි අනෙක් රැහැනක අනුපිලිවෙල එහි අනෙක් රුහැනේ අනුපිළිවෙල තීරණය කරයි. එම නිසා එන්සයිම මගින් එක් රුහැනක් කියවීම ප්‍රමාණවත්ය. මෙම DNA විභාජනය ඒකගුණ එනම් දුහිතෘ සෛලවල අඩංගු වන්නේ එක් මාතෘ DNA රුහැනක් හා අලුතින් සෑදුනු DNA රැහැනකි.
DNA විභාජනය සම්පූර්ණ වූ පසු සෛලය කායිකව ජිනෝමය පටලයකින් වට වූ කොපි 2ක් ලෙසට ජිභෝමය වෙන්කරයි. ප්‍රෝකැරියෝටාවන් වූ බැක්ටීරියා, ඒකියාවන් මෙය සිදුවන්නේ Binary fission සරල ක්‍රියාදාමයකිනි. එහිදී එක් එක් වලයාකාර ජිභෝමයන් සෛල පටලයන්ට සම්බන්ධ වී දුහිතෘ සෛල බවට වෙන් වේ. එහිදී සෛල පටලය ඇතුලට නැවී සෛල ප්ලාස්මය පටලයකින් වටවූ කොටස් දෙකට බෙදී සිදු කරයි. ඉයුකැරියෝවන්ට වඩා ද්විඛණ්ඩනය ඉතා වේගවත්ය. යුකැරියෝටා සෛල විභාජනය සංකීර්න අතර සෛල චක්‍රය නම් වූ ක්‍රියාවලියක් S අවධ්යේදී DNA විභාජනයටද ,M අවධ්යේ දී ප්‍රවේනි දේහ (දුහිතෘ) හා සෛලප්ලාස්මය බෙදේ. සිස්ට් වැනි ඒක සෛලික ඉයුකැරියොවන් බොහොමයක අංකුරනය සිදුවේ. එහිදී සෛල ප්ලිස්මය සමාන නොවූ දෘහිතෘ ජීවීන්ට බෙදේ.
ජාන අණුක ප්‍රවේණිය
ජාන ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍ය පිටපත් වී පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට සම්ප්‍රේෂණය වීම අණුක ප්‍රවේණියේ පදනම වේ. තවද ජාන වල අණුක හා පැරණිකම අතර සම්බන්ධයයි. ජීවසංවිධානයක් ඹවුන්ගේ මාතෘ ජීවීන්ට සමාන ලක්ෂණ ලබන්නේ දුහිතෘ ජීවියාගේ සෛලවල මාතෘ ජාන වල කොපි ලැබීම නිසාය. අලිංගික ප්‍රජනනය සිදුකරන ජීවීන්ගේ දුහිතෘ ජීවියා මාතෘ ජීවියාගේ ප්‍රවේණික කොපියක් හෝ ක්ලෝනයක් වේ. ලිංගික ප්‍රජනනය සිදුකරන ජීවීන්ගේ විශේෂිත සෛල විභාජනයක් වන ඌනනය මගින් ජන්මානු හෙවත් ජන්මානු සෛල (ඒකගුණ) නිපදවන අතර ඒවායේ ජානයක එක් කොපියක් පමණක් අඩංගු ඒක ගුණ නම් වේ. ස්ත්‍රි නිපදවන ජන්මාණු ඩිම්බ ලෙසත් පුරුෂ නිපදවන ජන්මාණු ශුක්‍රාණුත් නම් වේ. ජන්මාණු දෙකක් එක් වී සංසේචිත බිත්තරයක් සාදයි. එය ද්විගුණ වන එක් සෛලයකි. මවගෙන් හා පියාගෙන් එක බැගින් ලැබුණු කොපි 2ක් අඩංගුය. ඌනනයේ දී ජාන ප්‍රතිසංවිධානය / මංසල සෑදීම සමහර විට සිදු වේ මංසල තැනීමේ දී එක් ක්‍රොමැටිඩය නමින් හඳුන් වන එක් ප්‍රවේනි දේහයක එක් භාගයක ඇති DNA කොටසක් කැඩී අනෙක් ක්‍රොමැටිඩයේ ඇති DNA කොටසක් සමඟ හුවමාරු වේ. ක්‍රොමැටිඩ වල ඇති ඇලිල සමාන නම් කිසි වෙනසක් සිදු නොවේ. ක්‍රොමැටිඩ වර්ණදේහාංශ නම් වේ. මෙන්ඩල්ගේ මූලධර්මයට අනුව පීතෘ/මාතෘ ජාන වලින් ජණ්මාණු වලට යැවෙන්නේ කුමන කොපියයෙන්න අහඹුව සිදු වේ.
ජීවියකුගේ කුමන ඇලීලය යම් කිසි ලක්ෂණයක් උරුම කරයිද යන වග හා මොන ඇලීලය එය වෙනත් ලක්ෂයක් උරුම කරන්නේද යන්න අතර සම්බන්ධයක් නැත. ඇත්ත වශයෙන්ම මෙය සතය වන්නේ එකම ප්‍රවේණි දේහයක් මත නොමැති (වෙන වෙනත් ප්‍රවේනි දේහ වල ඇති) ජාන වලටත් නැතිනම් එකම ප්‍රවේනි දේහය බොහෝ දුරින් ඇති ජාන වලටත් පමණි. ජාන දෙකක් එකම ප්‍රවේණි දේහයක ලඟින් පිහිටන තරමට ජන්මාණු වලට ඒදෙකට එකට සම්ප්‍රේෂෂණය වීමේ සම්භාවිතාව වැඩිය. ඉතා ලඟින් පිහිටන ජාන දෙකක් මංසල තනා වෙන්වීම ඇත්තවශයෙන්ම කවදාවත් සිදුනොවන තරම්ය. හේතුව මංසල සංධි එම ජාන අතරින් සිදු නොවන බැවිනි. මෙය ප්‍රවේණික බන්ධය නම්වේ.
ජාන ඉතිහාසය
200px|thumbnail|දකුණ|ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල් ජාන පවතින බවට පළමු වරට මතයක් ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල් (1822 – 1884) විසිනි. ඔහු 1860 වර්ෂවලදී මෑ ශාකවල ආවේණික පිළිබද අධ්‍යයනය කරමින් ජනකයින්ගේ ලක්ෂණ ජනිතයින් වෙත රැගෙන යාමේ සාධකයක් ‍පිළිබද කල්පිතයක් ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඔහුගේ එක් පරීක්ෂණයක් සදහා වසර 10 කටත් වැඩි කාලයක් ගත කෙරිණි. මෙන්ඩල් විසින් ජාන යන වචනය භාවිතා නොකළ නමුත් ආවේනික ලක්ෂණ යන පදය භාවිතයෙන් තම පරීක්ෂණ ප්‍රතිඵල පැහැදිලි කරන ලදී. තවද ස්වාධීන සංරචකය, ප්‍රමුඛ හා නිලීන ලක්ෂණ අතර විශිෂ්ටතාවය , විෂම යුග්මක හා සමයුග්මක විශිෂ්ටතාව , පසු කලෙක එනමින් හදුන්වන ලද රූපාණු දර්ශ හා ප්‍රවේණිදර්ශ අතර විශිෂ්ටතාව යන කල්පිත ද පළමු වරට ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල් පළමු වරට ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල් විසිනි. 1889 වසරේ දී හියුගෝ ඩිව්රිස් විසින් මෙන්ඩල්ගේ සංකල්පයට නමක් යොදන ලදී. එම කාල වකවානුවේදී මෙන්ඩල්ගේ පරීක්ෂණ පිළිබද බොහෝවිට ඩිව්රිස් නොදැන සිටියා විය හැක. කෙසේ වුවත් ඩිව්රිස් විසින් අන්තඃසෙලීය ස්වර්ජනනය නැමැති තම පොතෙහි “එක් ආවේණික ලක්ණයක් රැගත් කුඩාම කොටස” යන අර්ථයෙන් “සර්වාංශු” යන වචනය ප්‍රබන්ධ කර තිබිණි. ඊට දශක දෙකකට පසුව විල්හෙල්ම් ජොනැන්සන් විසින් එම වචනය කෙටි කොට ජානය ලෙසින් නම් කරන ලදී.
1900 වසරවල මුල් කාලයේ දී මෙන්ඩල්ගේ පරීක්ෂණ කෙරෙහි විද්‍යාඥයින‍්ගේ අවධානය නැවත යොමු විය. 1910 වසරේදී තොමස් හන්ට් මෝර්ගන් විසින් විශේෂ වර්ණදේහ තුළ ජාන පවතින බව පෙන්වා දෙන ලදී. වර්ණදේහවල යම් විශේෂිත ස්ථානයන්හි ජාන පවතින බව පසු කලෙක දී ඔහු විසින් පෙන්වා දෙන ලදී. මේ කරුණු උපකාරයෙන් මෝර්ගන් සහ ඔහුගේ ශිෂ්‍යයින් පළමුවරට Drosophila නම් පළතුරු මැස්සාගේ වර්ණ‍දේහ සිතියම් කිරීම ආරම්භ කරන ලදී. 1928 දී තමා විසින් සිදු කරන ලද පරීක්ෂණ පදනම් කොට ගෙන ජානවලට හුවමාරු විය හැකි බව ෆෙඩ්‍රික් ග්‍රිෆික් විසින් පෙන්වා දෙන ලදී. ඔහුගේ පරීක්ෂණයේදී තාපය හමුවේ අඩපණ කරන ලද මාරාන්තික බැක්ටීරියාවක් මීයෙකු තුළට එන්නත් කිරීමේ දී බැක්ටීරියාවේ අඩංගු වූ ප්‍රවේනික තොරතුරු ඒ හා සමාන මාරාන්තික නොවන බැක්ටීරියා සම හුවමාරු වීමෙන් මීයා මරණයට පත්විය. මෙම පරීක්ෂණය ග්‍රිෆිත්ගේ පරීක්ෂය ලෙසින් හදුන්වනු ලැබේ. ජාන විකෘති මගින් පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලින්ගේ සමහර පියවරවලදී ගැටලු ඇතිවන බව 1941 වසරේදී ජෝර්ජ් වෙල්ස් බීඩ්ල් සහ එඩ්වඩ් ලව්රි ටාටම් විසින් පෙන්වා දෙන ලදී. ඒක විශේෂිත ප්‍රෝටීනයකට එක් විශේෂිත ජාන සංඥා කේතයක් ඇති බව මෙයින් පැහැදිලි වේ. 1944 වසරේ දී ඔස්වල්ඩ් අව්රි කොලින් මැක්ලියෝ සහ මැක්ලින් මැකාටි විසින් ජානයක තොරතුරු DNA තුළ අඩංගු වන බව පෙන්වා දෙන ලදී. 1953 වසරේ දී ජේම්ස්. ඩී. වොට්සන් සහ ෆ්‍රැන්සිස් ක්‍රික් විසින් DNA හි අණුක ආකෘතිය ඉදිරිපත් කරන ලදී.
ජානයේ සංඝටක
වෙන වෙනත් ජීවීන්ගේ ජාන සංඛ්‍යාව [8]	 විශේෂය ජාන ගණන	 ප්ලස්මා ජෙනිටැලියම්	500	 ස්ට්‍රොප්ටොකොකස් නියුමෝනියාව	2,300	 එෂ්චරිසියා කෝලයි 4,400	 සැකරෝමයිසිස් සර්ව්සියේ	5,800	 ඩ්‍රොසෆිලා මෙලනොගැස්ටර්	13,700	 සේනොහැබ්ඩයිට්ස් එලිගන්ස්	19,000	 හොමෝ සේපියන්ස්	20,500[7]	 සී අර්වින් 23,300	 ඇබිඩොප්සිස් කැලියානා	25,500	 මස් මස්කියුලස්	29,000	 ඔරයිසා සැටීවා	50,000
පරිනාමික ලෙස සමීප වුව ද බොහෝ ජීවී සංවිධානවල ජීනෝමයේ දර්ශීය ජාන සංඛ්‍යාව හා විශාලත්වය පුළුල් ලෙස වෙනස් වේ. මානව ජීනෝම ව්‍යාපෘතිය ඇරඹීමට පෙර මීයන්, පළතුරු මැස්සන්, ආදී වූ සරල සතුන්ට වඩා ඉතා විශාල ජාන සංඛ්‍යාවක් මිනිස් විශේෂවලට ඇතැයි යන්න විශ්වාස කළ ද එය ඇරඹූ පසු මානවයන්ගේ ජාන ඝනත්වය බොහෝ අඩු බව පෙනුණි. ජීනෝමයක ඇති ජාන සංඛ්‍යාවෙන් ඇස්තමේන්තු සකස් කිරීම අමාරු කාර්යයකි. එනම් එය ඉයුකැරියෝටාවන්ගේ TATA නියාමක පෙදෙස්, ඒකමතික අනුග්‍රාහක අනුපිළිවෙලට සමාන අනුග්‍රාහක ප්‍රදේශ විවෘත කියවන රාමු ආදී වූ ජාන සෙවීමට යොදා ගන්නා ඇල්ගොරිදම් මත තීරණය වන නිසාවෙනි. ප්‍රෝකැරියෝටාවන්ට වඩා ඉයුකැරියෝටාවන්ගේ ජීනෝමයේ ජාන සොයා ගැනීම අසීරුය. හේතුව ඉන්ට්‍රෝන බො‍රු ජාන නම් වූ කේත නොකරන DNA අඩංගු නිසාය. පරිගණක ජාන සෙවීම් ක්‍රම කළින් භාවිතා වූ යම් කිසි ඇලිලයකට (සොයාගත හැකි) මං විවර කළ විශේෂිත විකෘති සෑදූ ස්ථානයක් සෙවීමට ගත් සිතියම් ගත කිරීම්වලට වඩා මෙය විශ්වාසදායකය. බොහෝ ඉයුකැරියෝටාවන්ගේ විශේෂවල ජීනෝමයේ DNA කොටස් විශාල ප්‍රමාණයකින් ජාන වෙන් වන අතර මෙම කොටස් බොහෝමයක් ජීවියාට කිසිම කාර්යභාර්යක් ඉටු නොකරන junk DNA වේ. මෙම DNA වල බොරු ජාන නම් වූ ආකාරය පිළිබඳ අධ්‍යයනයන් කර ඇත. ඒවා ජාන ලෙසට ප්‍රකාශ වන නමුත් අත්‍යවශ්‍ය පරිදි අනුග්‍රාහක හා පාලක අනුපිළිවෙලවල් නැති කේත රහිත DNA කොටස්ය. අතීතයේ පරිනාමක පෙළපත්වල සිදු වූ ජාන පිටපත් කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙසට ඇති වූ පෙදෙස් ලෙස උපකල්පනය කරයි. තවදුරටත් ජාන කේත රහිත පෙදෙස වූ ඉන්ට්‍රෝන වලින් කොටස වී ඇති අතර එම ඉන්ට්‍රෝන කේත සහිත අනුපිළිවෙලවල්වලට වඩා බොහෝ විශාල විය හැකි අතර මුල් mRNA වල පිටපත් කළ පසු සිදුවන වෙනස්කම් වලදී මේවා කැපී ඉවත් වේ.
ජානයේ පරිණාමය පිළිබඳ සංකල්පය
හැඩ ගැසීම හා ස්වභාවික වරණය නම් 1966 දී පළ කළ ඔහුගේ පොතට අනුව ජෝජ් විලියම් ජානය පරිනාමයේ මධ්‍යස්ථානය ලෙස ඔහු සඳහන් කරයි. ස්භාවික වරණය මඟින් සමහර ජානවල කැමැත්තක් දක්වන විට දී ඔහු මෙම මතය ඉදිරිපත් කළේය. අර්ථ කථනය : වෙන් කිරීම හා ප්‍රති සංවිධානය පිළිගත හැකි සම්භාවිතාවයකින් සිදුවේ. මෙයට අනුව අලිංගික ජිනෝමයන් පවා ජානයක් ලෙස සැලකිය හැක. පරම්පරා ගණනක් තුරා එයට හොඳ පිළිගත හැකි සදාකාලික බවක් ලැබී ඇත. වෙනස නම් : අණුක ජානය ඒකකයක් ලෙස පිටපත් වන අතර පරිනාමික ජානය ඒකකයක් ලෙස උරුම වේ. වොර්ඩ් ඩ්වොකින්ස් “ආත්මාර්ථකාමී ජානය, පැතිර ගිය රූපාකාරය” මඟින් ජානයක් යනු ජිව පද්ධතිවල බෙදෙන එකම දේ ජානය පමණි යන්න අදහස ආරක්ෂා කරයි. මෙයින් අදහස් කෙරෙන්නේ ජාන පමණක් එම ව්‍යුහය බොහෝ දුරට නොවෙනස්ව සම්ප්‍රේශණය වන අතර කොපි ලෙසට යම් කිසි සදාකාලික බවක් ද ලබයි. එම නිසා වරණයේ ඒකක ජානය විය යුතුයි. ඩ්වොකින්ස් ඔහුගේ ආත්මාර්ථකාමී ජාන නම් වූ කෘතියෙන් ජානය නැවත අර්ථ කථනයක් කරන අතර එය උරුම වීමේ ඒකකය ලෙස (සාමාන්‍යයෙන් පවතින ලෙසට ‍ජානයක් නම් DNA යනු DNA කොටසක් ප්‍රෝටීනයක් බවට කේත කරන්නක් බවට පවතින) හැඳින්වීමට උත්සාහ කරයි. River out of Eden නම් කෘතියෙන් ඔහු තවදුරටත් ඔහු ජානයේ මධ්‍ය - වරණය නැවත විග්‍රහ කරන අතර ජිවියෙක් තාවකාලික දේහ හෝ නොනැසීමට ඇති යන්ත්‍ර ලෙසට ජානවලට සේවය කරයි. භූ විද්‍යාත්මකව වෙන් කිරීම් වල දී මෙම ජාන ගංඟාව අන්තර් අභි ජනනයෙන් සරාවිහිතයෙක් බිහි නොකළ හැකි විශේෂ 2ක් තනමින් ශාඛා දෙකට බෙදේ.
ජාන ඉලක්ක කිරීම් සහ භාවිතා
ජාන ඉලක්ක කිරීම් ලෙස සාමාන්‍යයෙන් හඳුන්වන්නේ මීයන්ගේ ජාන වෙනස් කිරීමට හෝ බිද දැමීම යොදා ගන්නා තාක්ෂණික ක්‍රම හා කළල වර්ධනයේ දී ජාන කෙසේ ක්‍රියා කරයි ද යන්න මානව රෝගී තත්ව, වයසට යෑම හා අකර්මන්‍ය අධ්‍යයනය කිරීමට මීයන්ගේ ආකෘති සැපයීම හා යොදන ශිල්ප ක්‍රමයි. අකර්මන්‍ය මීයෙක් / knockout mice ලෙස හඳුන්වන්නේ එම මී ආකෘතියේ ජාන 1ක් හෝ බහුතරයක් ක්‍රියා විරහිත තත්වයකට පත් කළ මීයන්ටය. ඒක ගුණ ප්‍රති සංවිධානය (කලලයේ ක්‍රියා විරහිත තත්වයකට පත් කළ මීයන්ටය. ඒක ගුණ ප්‍රති සංවිධානය (කළලයේ වංශ සෛල Stem cell වල) මුලින්ම වාර්තාගත වූ අවධියේ සිට එය ජාන ඉලක්ක කිරීමට භාවිතා කෙරුණි. ජාන ඉලක්ක කිරීම ඉතා ශක්තිමත් තාක්ෂණයක් වන බවට ඔප්පු කර ඇති අතර ක්ෂීරපායී ජීනෝමය ඉතා නිවැරදි ලෙසට යොදාගෙන විකෘති සහිත මීයන් දස දහසක්වත් නිෂ්පාදනය කරන අතර විශේෂිත කාල වකවාණුවල විශේෂිත සෛලවල හෝ ඉන්ද්‍රියන්වල ක්‍රියාකාරී වන / කළ හැකි විකෘති ඇති කිරීම කළ හැක. මෙය වර්ධනය වන කාලයේ දීත් වැඩිහිටි සත්වයෙකුගේත් කළ හැක. ජාන ඉලක්ක කිරීමේ ශිල්ප ක්‍රමය ස්ථාන විකෘති (point mutations) සමාකාර මැනීම් විකෘති ඇලිල නිවරද්‍ය කිරීම්, ප්‍රවේණි දේහයේ DNA විශාල කොටසක ඇතුල් කිරීමේ හා මැකීමේ විකෘති ඇති කිරීම පටක විශේෂිත බිඳ දැමීම් අවකාශාත්මක හා කාලීන නියාමනයන්ට ද සම්බන්ධ කරන ආදී නවීකරණයන් දක්වා පුළුල්ව පැතිරී ඇත. අනුමානකරණ රූපාකාරයක් ඇති මී ආකෘතියක් තැනීමේ හැකියාවෙන් වර්ධනය, ප්‍රතිශක්තිකරණ විද්‍යාව, ස්නායු ජීව විද්‍යාව, පිළිකා විද්‍යාව, කායික විද්‍යාව, පරිවෘත්තීය හා මානව රෝගී තත්ව යන අංශවල අධ්‍යයනවල සෑම අවධියක දීම විශාල බලපෑමක් කළ හැකි බව අනුමාන කරයි. ඕනෑම සෛලයක් බවට විකරණය විය හැකි සෛල ලබා ගත හැකි ඕනෑම විශේෂයකට මෙය යෙදිය හැකි බවට මත දරයි. එම නිසා ගෘහස්ථ සතුන්, ශාකවල වැඩි දියුණු කිරීමවල ද යොදා ගත හැක.
ජාන ප්‍රකාශනය
සෑම ජිවියෙකුගේම ප්‍රෝටීනයක් එකම ප්‍රෝටීනයේ සංඥා සපයන ජානයෙන් වෙන් කිරීමට ප්‍රධාන පියවර 2හි 1. DNA සිට පණිවිඩ (mRNA) වලට එම DNA වල ඇති ජාන පිටපත් කරයි. 2. (mRNA) සිට ප්‍රෝටීනයට එය පරිවර්තනය විම. RNA වලට කේත සපයන ජාන ද පළමු පියවර හරහා යා යුතු නමුත් ප්‍රෝටීනවලට පරිවර්තනය නොවේ. මෙම ජීව විද්‍යාත්මකව ක්‍රියාකාරී RNA හෝ ප්‍රෝටීන අණුවක් නිපදවීමේ ක්‍රියාවලිය ජාන ප්‍රකාශ වීම නම් වේ. ඵලය ජාන නිෂ්පාදනයක් නම් වේ.
ප්‍රවේණිගත ද්‍රව්‍ය ජාන සංවිධාන
ජීවියෙක්ගේ මුළු ජාන සංඛ්‍යාව ගෙෙනා්මය ලෙස හඳුන්වන අතර ඒවා ප්‍රවේණි දේහ එකක හෝ බොහෝමයක ගබඩා වී ඇත. යම්කිසි ජානයක ප්‍රවේණි දේහයක් ස්ථානගත වී ඇති ස්ථානය පථය නම් වේ. ප්‍රවේණි දේහ තනි ඉතා දිගු DNA හෙලික්සයක් වන අතර එහි ජාන දහස් ගණන් අඩංගුය. ප්‍රෝකාරියෝටා, බැක්ටීරියා ඒකියාවන් දර්ශීය ලෙස ඔවුන්ගේ ජිනෝම තනි විහාල වලයාකාර ප්‍රවේණි දේහ තුළ තැන්පත් කරන අතර ඉතා කුඩා ජාන සංඛ්‍යාව අඩංගු වන අතර ජීවීන් අතර ලෙහෙස්ගේ මාරු කරගත හැක. උදා - ලෙස ප්‍රතිජීවකවලට ඔරොත්තු දෙන ජාන බැක්ටීරියා ප්ලාස්මිඩවල අඩංගු අතර තිරස් ජාන ජාන මාරුව මඟින් වෙන වෙනත් විශේෂ හරහාත් සෛල අතර මේවා මාරු වේ. සමහර සරල ඉයුකැරියෝටාවන් ද මෙලෙස ඉතා කුඩා ජාන සංඛ්‍යාවක් සහිතව ප්ලාස්මිඩ තබා ගත්ත ද බොහෝ ඉයුකැරියෝට ජාන ගබඩා වී ඇත්තේ දිගු ප්‍රවේණි දේහ බහු සංඛ්‍යාවක් තුළ හිස්ටොන් මඟින් බැඳ තබා ගන්නා සංකීර්ණයක් ලෙසට න්‍යෂ්ටියේ තැන්පත්වය. හිස්ටෝනවල DNA ගබඩාවන ආකාරයත්, හිස්ටෝනවල ඇති රසායනික වෙනස්කම් ද ජානයක් ප්‍රකාශ වීමට DNA වල කුමන පෙදෙසක් අදාල ද යන්න පාලනය කරන නියාමක ක්‍රියාවලීන් වේ. ඉයුකැරියෝටා ප්‍රවේණි දේහවල අන්ත නැවත නැවත යෙදෙන එකම අනුපිළිවෙලවල් සහිත ටෙලොමියර් නම් වූ කොටස්වලින් ආවරණය වී ඇත. මෙම ටෙලෝමියර් ජාන සඳහා කේත නොකරන අතර DNA බෙදීමේ දී කේත පෙදෙස හා නියාමක පෙදෙස් බිදී යාම වැළකීමට යෙදේ. සෛල බෙදීම සඳහා සුදානම් වීමේ දී කෙරෙන DNA බෙදෙන සෑම වාරයක් ගණනේම මෙම ටෙලෝමියරවල දි අඩුවේ. මෙම සංසිද්ධිය සෛල මහළු වීම සඳහා පිළිතුරක් ද සපයයි. එනම් මෙය සෛල ජාන බෙදීමට ඇති හැකියාවක් කෙමෙන් අඩු වී ගොස් ජීවියාගේ වයස්ගත වීම සිදු කරයි, යන්නය.
ප්‍රෝකැරියෝටාවන්ගේ ප්‍රවේණි දේහ තුළ ජාන පමණක්ම අඩංගු වන අතර ඉයුකැරියෝටාවන් ගේ ජනක් හිස් DNA නම් වූ කිසිම කෘත්‍යයක් ඉටු නොකරන කොටස ද අඩංගුය. ඒක සෛලික ඉයුකැරියෝටාවන්ගේ එම DNA කොටස් කුඩා සංඛ්‍යාවක් ඇති අතර සංකීර්ණ බහු සෛලිකයන්ගේ (මානවයන් ඇතුළුව) හඳුනාගත් කෘත්‍යයක් නැති DNA වලින් බොහෝමයක් මෙසේ වේ. නමුත් දැන් පෙනෙන අයුරින් මානව ජිනෝ‍මයේ ප්‍රෝටීන කේත සඳහා ඇති ජාන 2%ක් පමණ වුව 80% පමණ වූ භෂ්ම ප්‍රකාශ වේ.
ප්‍රවර්ගය:ජාන ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමි
වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති මහ නාහිමි (1835 - 1917 අප්‍රියෙල් 19) ශ්‍රී ලංකාවේ පහලවූ කීර්තිමත් බෞද්ධ භික්ෂූන්වහන්සේ නමකි. පාලි, සංස්කෘත, සිංහල සහ ඉංග්‍රීසි යන භාෂා පිළිබඳව මනා ප්‍රගුණත්වයක් හිමි කර ගෙන තුබූ උන්වහන්සේ, මෙරට කැපී පෙනුනු භාෂා පඬිවරයෙක් ලෙසද හැඳින්වෙයි.
මුල් අවධිය
කළුතර තොටමුණේ වස්කඩුව නම් ග්‍රාමයෙහි ජීවත් වූ කරුණාමුනි පනිස්ද සිල්වා මහතාට සහ පුංචි හාමි මැතිණියට දාව, සොයුරන් පස්දෙනෙකුට සහ සොහොයුරියන් දෙදෙනෙකුට පසු පවුලේ බාලම දරුවා ලෙසින්, එතුමා උපත ලදහ. ග්‍රාමයෙහි වූ ගොගර්ලි පාදිලිතුමා යටතේ පාලනය වූ වැස්ලියන් පාසලෙන් සිය මුල් අධ්‍යාපනය හැදෑරූ එතුමා, කුඩා කල සිටම අධ්‍යාපන කටයුතු කෙරේ දක්ෂතා පෙන්වූ දරුවෙකු බව සඳහන් වෙයි.
පැවිදි දිවියේ මුල් සමය
ඉනික්බිතිව, වස්කඩුවේ සුභූති සාමණේරයන් වහන්සේ, පැල්මඩුල්ලේ විහාරාධිපති, ශ්‍රී පාදස්ථාන හා සබරගමු පළාත් නායක ධූරය දැරූ ශ්‍රී සුමංගල හිමියන් යටතේ තවත් සත් වසරක් සිය අධ්‍යාපන කටයුතු හදාරමින්, පාලිභාෂාව, ත්‍රිපිටක ධර්මය හා අනෙකුත් සමයාන්තර ධර්මයන්ද මැනවින් හදාරණ ලදී.
උපසම්පදාව ලැබීම
සිය දිවියට විසිහතර විය සැපිරෙද්දී එනම් බුද්ධ වර්ෂ 2002 (ක්‍රි. ව. 1859) දී, බලපිටිය උදකුකුඛේප සීමා මාලකයේ රැස්වූ මහ සඟ රුවන වෙතින් සහ සිරිසද්ධම්ම වංශපාල ධීරානන්ද නායක හිමියන්ගේ උපාධ්‍යානත්වයෙන්, පාරිශුද්ධ උපසම්පදාව ලබා ගැනීමට සුභූති හිමියන්ට හැකිවිය.
ධර්මය ප්‍රචාරණය
උපසම්පදාව ලැබීමෙන් අනතුරුව සුභූති හිමියන් වහන්සේ සිය දිවියේ ඊළඟ පනස්අට වසර තුල, වස්කඩුව අභිනවාරාමයේ වැඩවසමින් දෙස්විදෙස් හී පැතිරුණු ශාසනික සහ භාෂාමය සේවාවේ යෙදුණු බව සඳහන් වෙයි.
ශාසනික සේවය
කොළඹ විද්‍යෝදය පිරිවෙන ආරම්භ කරන ලද, හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල හිමියන්ගේ ධර්ම ශාස්ත්‍රීය සේවයට, වස්කඩුවේ සුභූති හිමියෝද මහත් සේ දායක වූ බව සඳහන් වේ.
භාෂාමය සේවය
උපසම්පදාව ලබා පස් වසරකින්, එනම් 1864 වර්ෂයේදී සිය මුල්ම ශාස්ත්‍රීය ධර්ම ග්‍රන්ථය එළිදැක්වූ සුභූති හිමියන්, 1876 වසරේදී උන්වහන්සේ විසින් සකස් කරන ලද නාමමාලා පාලි ග්‍රන්ථය, එකල ලංකාවට සපැමිණි හත්වන එඩ්වඩ් මහ රජ වෙත ලබා දීමට කටයුතු කරන ලදී. ඉනික්බිතිව සිදුවූ සියම් රජුගේ ලංකාගමනය වෙනුවෙන්ද සුභූති හිමියන් වහන්සේ, සියම් පිරිත් පොත, සිංහල හා බුරුම හෝඩිය සමග සකස් කොට මුද්‍රණය කරවීමට පියවර ගන්නා ලදී.
පසු කාලීනව ආර්. ඩී. විල්ඩර්ස් පඬිතුමා සහ ලන්ඩන් හී ඉන්දියා ඔෆිස් පුස්තකාලාධීපති ආර්. රෝසට් මහතා විසින් සිදුකල ඉල්ලීමක් පරිදි, අභිධානප්පදීපිකාවේ අන්තර්ගත සියළු වචන පද විග්‍රාහාදිය සහිතව අභිධානප්පදීපිකා සූචී අකාරාදිය (ග්‍රන්ථො) නමින් මුද්‍රණය කරවීමට, සුභූති හිමියෝ පියවර ගත්හ. එම ග්‍රන්ථය 1893 වසරේදී මෙරටට පැමිණි වික්ටෝරියා අධිරාජිණියගේ තෙවන පුතු ඩියුක් ඔෆ් කොනට් ආදිපාදයන්ට, ලබාදීමට උන්වහන්සේ ක්‍රියා කරන ලදී.
ගෞරවාදරයට පාත්‍රවීම
වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමියන් පිළිබඳව පැහැදුණු, සියම් රාජ්‍යයේ චූලාලංකාර රජතුමා වරක් උන්වහන්සේ වෙත අභිධර්ම පිටකයේ පද යෝජනා සහිත පොත් පෙට්ටි දෙකක් සහ වටිනා පිරිකර එවූ බව පැවසෙයි. ඊට අමතරව රජතුමා ලංකාවට පැමිණි අවස්ථාවකදී, උන්වහන්සේ වෙත කොළඹදී සියම් පිළියෙන් නිර්මාණය කල තුන් සිවුරු පූජා කල බවද සඳහන් වෙයි.
සර්වඥධාතුන් වහන්සේලා
1898 දී වස්කඩුවේ රාජගුරු ශ්‍රී සුභූති නාහිමිපාණන් වහන්සේට ඉන්දියාව විසින් කපිලවස්තුපුර ශ්‍රී සර්වඥධාතුන් වහන්සේලා පිරිනැමූ බව පැවසෙයි.
සද්ධම්මවංශ නිකායේ නායක ධූරය
රන්දොඹ මහා මංගල සමුදාරාමාධිපතිව වැඩ විසූ ධම්මාලංකාර නාහිමියන්ගේ අපවත් වීමෙන් අනතුරුව, පුරප්පාඩු වූ අමරපුර සද්ධම්මවංශ නිකායේ නායක ධූරය, 1893 වසරේදී වස්කඩුවේ සුභූති හිමිපාණන් වෙත පිළිගැන්වුණි.
අපවත් වීම
මෙලෙස බුද්ධ ශාසනයට සහ භාෂාවට අමිල සේවයක් සිදුකල වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමියන්, 1917 වසරේ අප්‍රියෙල් මස 19 වන දිනදී, වසර 82 ක් ආයු වැළඳීමෙන් අනතුරුව වස්කඩුවේ පිහිටි සිය ආරාමයේදී අපවත් විය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික භික්ෂූහූ ප්‍රවර්ගය:1835 උපත් ප්‍රවර්ගය:භික්‍ෂූහූ ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
සංඛ්‍යානමය කල්පිත පරීක්ෂාව
श्रीलंका सरकार आतंकवादी हैं
සංඛ්‍යානමය කල්පිත පරීක්ෂාව, පරික්ෂා දත්ත භාවිතා කොට සංඛ්‍යානමය තීරණ ගැනීම සඳහා භාවිතා වන ක්‍රමවේදයකි. එය ඇතැම් විට ස්ථීරකාරක දත්ත විශලේෂණය (confirmatory data analysis) ලෙසද හැඳින්වේ. එහි විලෝමය ගවේෂණාත්මක දත්ත විශ්ලේෂණයයි (exploratory data analysis). සංඛ්‍යාත සම්භාවිතාවයෙහි (freqency probability), සැමවිටම පාහේ මෙම තීරණ වලට එළඹෙන්නේ අප්‍රතිෂ්ඨෙය කල්පිත පරික්ෂා(null-hypothesis tests) භාවිතයෙනි. එනම් අප්‍රතිෂ්ඨෙය කල්පිතය සත්‍යයැයි උපකල්පනය කර අසන "සත්‍ය වශයෙන් නිරීක්ෂිත අගය තරම් වත් සීමාන්තික පරික්ෂා සංඛ්යාතියේ අගය නිරීෂණය කිරීම සඳහා සම්භාවිතාව කුමක්ද?" යන ප්‍රශ්නයට(Assuming that the null hypothesis is true, what is the probability of observing a value for the test statistic that is at least as extreme as the value that was actually observed?) පිළිතුරු සපයන අප්‍රතිෂ්ඨෙය කල්පිතයි. සම්ප්‍රදායික මතය පිළිඹඳ කුකුසක් ඇති කිරීමට තරම් තොරතුරු පරීක්ෂාත්මක ප්‍රතිඵල තුල තිබේ දැයි තීරණය කල හැකි වීම කල්පිත පරීක්ෂාවන් ගේ ප්‍රයෝජනයකි
උදාහරණය
As an example, consider determining whether a suitcase contains some radioactive material. Placed under a Geiger counter, it produces 10 counts per minute. The null hypothesis is that no radioactive material is in the suitcase and that all measured counts are due to ambient radioactivity typical of the surrounding air and harmless objects. We can then calculate how likely it is that the null hypothesis produces 10 counts per minute. If the null hypothesis predicts (say) on average 9 counts per minute and a standard deviation of 1 count per minute, then we say that the suitcase is compatible with the null hypothesis. (This does not guarantee that there is no radioactive material, just that we have no reason to believe it); on the other hand, if the null hypothesis predicts 3 counts per minute and a standard deviation of 1 count per minute, then the suitcase is not compatible with the null hypothesis, and there are likely other factors responsible to produce the measurements.
The test described here is more fully the null-hypothesis statistical significance test. The null hypothesis is a conjecture made solely to be falsified by the sample. Statistical significance is a possible finding of the test – that the sample is unlikely to have occurred by chance given the truth of the null hypothesis. The name of the test describes its formulation and its possible outcome. One characteristic of the test is its crisp decision: reject or do not reject (which is not the same as accept). A calculated value is compared to a threshold, which is determined from the tolerable risk of error.
විස්තරය
නිරීක්ෂණය කල හැකි ප්‍රතිඵල මත පමණක් පදනම් ව ඇති අවිනිශ්චිත කල්පිතයක් (uncertain hypothesis) පිළිබඳ නිශ්චිත තීරණයක් ගැනිමේ ගැටළුවට යමෙකුට මුහුණ පෑ හැක. සංඛ්‍යාතීය කල්පිත පරීක්ෂාවක් (statistical hypothesis test) යනු මෙවන් කල්පිතයක් සඳහා විකල්ප (පිලිගැනීම හෝ බැහැර කිරීම) තෝරා ගැනීමේ දී සමහර අවදානම් අඩුකළ හැකි ඇල්ගොරිතමයක් වන අතර මෙය කෙටියෙන් කල්පිත පරීක්ෂාවක් (hypothesis test) ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.
මෙම ලිපිය මගින් බහුලව භාවිතා වන කල්පිත පරීක්ෂා කිරීමේ සංඛ්‍යානමය ක්‍රමය (Frequentist inference) විස්තර කෙරේ. බේසියානු මතවාදයට (Bayesian inference) අනුව ප්‍රමිතීය තීරණවාදයේ (normative decision theory) විශේෂ අවස්ථාවක් ලෙස (විශේෂයෙන්ම ආදර්ශ (model) තෝරා ගැනී‍මේ ගැටළුවක් ලෙස) කල්පිත පරීක්ෂණ සැලකිය හැකි අතර කල්පිතයකට පක්ෂව (හෝ ඊට එරෙහිව) සාක්ෂි රැස්කිරීම, යමක් සිදුවීමේ සම්භාවිතා සාධක(බෙස් සාධක (Bayes factors)) ඇසුරෙන් කළ හැක.
මෙවන් පරීක්ෂණයක දත්ත නීරීක්ෂණයට ප්‍රථම පහත ආකාරයට සුදානම් විය යුතුය.
දත්ත රැස්කිරීමෙන් අනතුරුව පරීක්ෂණසංඛ්‍යාතිය ගණනය කර එය අවධි පෙදෙස අයත් වන හෝ නොවන බව තීරණය කරනු ලැබේ.
නිගමන
පරීක්ෂණසංඛ්‍යාතිය අවධි පෙදෙස තුල වේ නම් අපගේ නිගමනය පහත ඒවායින් එකකි:
පරීක්ෂකයාට මෙම තාර්කික විකල්ප යුගලෙන් එකක් තෝරා ගැනීමට සිදුවේ. උදාහරණය සැලකු කල, ප්‍රතිකාරය සඳහා නිරීක්ෂිත ප්‍රතිචාරය(observed response) සංඛ්‍යාන වශයෙන් වෙසෙසි (statistically significant) යැයි අපට ප්‍රකාශ කළ හැක.
පරීක්ෂණසංඛ්‍යාතිය අවධි පෙදෙසින් පිටත නම්, අප්‍රතිෂ්ඨ කල්පිතය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි නොමැති බව පමණක් නිගමනය කළ හැක. මෙය අප්‍රතිෂ්ඨ කල්පිතය පිළිගතහැකි සාක්ෂි තිබෙන අවස්ථාවට සමාන නොවේ. එනම් අප්‍රතිෂ්ඨ කල්පිතයක් වෙනුවෙන් සාක්ෂි ලැබීම හා එයට විරුද්ධව සාක්ෂි නොලැබීම එකිනෙකින් පරිභාහිර සිද්ධීන් වේ. එනම් කල්පිතයට විරුද්ධ සාක්ෂි නොලැබීම එය සඳහා සාක්ෂියක් කරගත නොහැක. කල්පිතයක් සදහා සාක්ෂි මෙම තර්ක මත ලබාගත නොහැකිය. මෙම ක්‍රමය මත පදනම්ව සංඛ්‍යාත ක්‍රම යොදා ගන්නා පරීක්ෂණ ප්‍රගමනය වන අතර එහිදී සත්‍ය සොයාගැනීම් වෙනුවට වැරදි / සාවද්‍ය කරුණු ඉවත් කිරීම තුලින් ප්‍රගමනය සිදුවේ.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:සංඛ්‍යානය
ආදාන උපාංග
පරිගණක තුලට දත්ත හා උපදෙස් ලබා දීමට භාවිත වන උපාංග 'ආදාන උපාංග (Input Devices)' ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.
මේවා විවිධ ආකාර වේ.
යතුරු පුවරුව(Keyboard)
වම|thumb පරිගණකයට දත්ත හා උපදෙස් ලබා දීමට භාවිත කරන මූලික ආදාන උපාංගය යතුරු පුවරුව ලෙස හැඳින්වේ. මේවා යතුරු පිහිටා ඇති ආකාරය අනුව විවිධ වර්ග වේ. යතුර පුවරු වර්ගය අනුව එක් එක් යතුරු පුවරුවේ ඇති යතුරු ගණන වෙනස් වේ.
ලක්ෂීය උපාංග
නුතන තිරසර සංවර්දනය කොතනටද
අනාගත අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීමට හැකි වන පරිදි පවත්නා සම්පත් කාර්යක්ෂමව උපයෝජනය කල යුතුව ඇත. එහිදී පාරිසරික, සමාජය , ආර්ථික යන පැතිකඩ කෙරෙහි අවදානය යොමු කල යුතුය. නමුදු අප රට තුල මෙම සංකල්පය කොතරම් දුරට ප්‍රායෝගිකව සිදු වන්නේද යන්න සොයා බලමු. thumbඅප රට තුල ඉහත කී අංශයන් හි දියුණුවක් අද වනතුරුත් දැක ගත නොහැක.
මානව කායිකවේදය
මානව කායික විද්‍යාව යනු නීරෝගී සෞඛ්‍යය තත්ත්වයෙන් පසුවන මානවයන්ගේ යාන්ත්‍රික, භෞතික, සහ ජෛවරසායනික ක්‍රියාවලීන්, ඔවුන්ගේ අවයව, හා ඒවා සෑදී ඇති සෛලයන් පිලිබඳ විද්‍යාවයි. කායික විද්‍යාවෙහි ප්‍රධාන අවධානය යොමුවන්නේ අවයවයන් හා පද්ධතින් පිලිබඳ තලයටයි. මානව කායික විද්‍යාවෙහි බොහෝ අංශයන් සත්ත්ව කායික විද්‍යා‍වෙහි අනුරූප අංශයන් කෙරෙහි කිට්ටු සමප්‍රභවතාවයක් දක්වන අතර, සතුන් යොදා පරීක්ෂන කිරීම තුලින් කායික විද්‍යාත්මක දැනුමෙහි පදනම සකසා ගැනීමට ඉඩකඩ සැලසී ඇත. ව්‍යුහ විද්‍යාව සහ කායික විද්‍යාව, කිට්ටු සම්බන්ධතාවයන් දක්වන අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රයන් වේ: ස්වරූපය පිලිබඳ විද්‍යාව වන ව්‍යුහ විද්‍යාව හා, ක්‍රියාකාරිත්වය පිලිබඳ විද්‍යාව වන කායික විද්‍යාව, නිසගයෙන් එකිනෙකට බැඳී පවතින අතර වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක විෂය මාලාවෙහි සහබද්ධ අයුරින් අධ්‍යයනය කෙරේ.
ඉතිහාසය
ග්‍රීසියේ සහ ඉන්දියාවෙහි වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක ඉතිහාසය ඉතා පැරණිය. ග්‍රිසියේ කායික විද්‍යාත්මක ඉතිහාසයෙ පිළිබද අවධාරණය කිරිම ඇරිස්ටෝටල් විසින් ආරම්භ කරන ලද අතර ඔහු කාර්යෙහි ව්‍යුහයේ සහ කෘත්‍යය අර ඇති සම්බන්ධතාවය පිලිබද පරිච්චනාත්මක චින්තන ඉදිරිපත් කරන ලදි. ඉන්පසු ක්ලෝසියස් ගැලනසි ක්‍රි.පු. 126-199 දක්වා කාලය කුලදි ශරිරියේ කාර්යයන් පිලිබදව පරියේෂණ පවත්වන ලදි. ශරීරයෙහි කාර්යයන් පිලිබදව පරියේෂණ පැවැත්වු පළමු විද්‍යාඥය ඔහුය. ඉන්දියාවේ ආයුර්වේදයට සම්බන්ධ පැරණි ග්‍රන්ථවල මනුෂ්‍ය ව්‍යුහය විද්‍යාව සහ කායික විදයාව පිලිබද තොරතුරු සටහන්ව පවති.
මධ්‍යකාලින යුගයේදි ඉන්දියානු සහ ග්‍රීක වෛද්‍ය විද්‍යව මුස්ලිම් වෛද්‍යවරැන්ගේ බලපෑමෙන් තවදුරටත් වර්ධනය විය. ඇවිලේනා 980-1037 දක්වා කාලවකවානුව තුළදි වෛද්‍ය විද්‍යාව අදාල පරික්ෂණ පැවැත්විම සහ ප්‍රමාණකරණය සිදු කර, ඉන්පසු ඉබින් අලි - නාෆස් විසින් 213-1288 කාල වකවනු තුළදි කායික විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයෙහි බොහෝ තොරතුරැ අනාවරණය කර ගන්නා ලදි. ඒ අනුව ඔහු හැදවතෙහි ව්‍යුහය ප්‍රථම වතාවකට නිවැරදි විස්තර කනර ලද අතර කිරිටයේ ක්‍රියාකාරිත්වය පෙණහල්ලේ ව්‍යුහය සහ සංසරණ කායකාර්මය පිලිබදව ද නිවැරදි ද විස්තර කරන ලදි.
පුනරැදය කාල සමයේදි බටහිර ලොව කුප කාය විද්‍යාව සහ ව්‍යුහය විද්‍යාව පිලිබද පර්යේෂළු පැවැත්විම අරඹන ලදි. මෙම සමයේදි වවච්ඡේකයා පිලියම් හාවි විසින් සිදුකළ පර්යේෂණ වලදි සංසරණ පද්ධතිය පිළිබද තොරතුරැ සොයා ගන්නා ලදි.
19 වන සියවසේදි කායික විද්‍යාත්මක දැනුම ඉතා සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය විය. මැතියාස් ශිල්ඩන් සහ තියොඩොර් ශ්වෑන් විසින් සොයාගන්නා ලද සෛලීය න්‍යාය තුළින් අවයවයන් සෛල තුළින් නිර්මාණය වි ඇති බව ප්‍රථම වරට සොයා ගන්නා ලදි ක්ලෝඕ බර්නාඩ් 1813-1879 සහ වෝල්ටර් කැනෝන 1871-1945 මෙම සමයේ සිටි තවත් ඉතා ප්‍රසිද්ධ කාය වෛද්‍යවරයන් දෙනෙක් වේ.
සංකලනය, සන්නිවේදනය, සහ සමස්ථිතිය
කායික විද්‍යාව අධ්‍යයනයෙහි ජීව විද්‍යාත්මක පදනම වන්නාවූ, සංකලනය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ, මිනිස් සිරුරෙහි බොහෝ කෘත්‍යයන් මෙන්ම අනුබද්ධිත ආකාරද එකිනෙක සමපාත වන බවය. මෙය ඉෂ්ටසිද්ධ කරගනුයේ, විද්යුත් මෙන්ම රසායනික අයුරින්ද, විවිධාකාරයෙන් සිදු වන්නාවූ  සන්නිවේදන මාර්ගයෙනි.
මිනිස් සිරුර සැලකූ කල, එහි කෘත්‍යයන් සංකලනයෙහිදි උපයෝගී වන්නාවූ සංඥා පරිග්‍රහණය හා සම්ප්‍රේෂණය සිදුකිරීමේ සුවිශේෂ කාර්යභාරයක් අන්තරාසර්ග සහ ස්නායු පද්ධතියන්  මගින් සිදු වේ. ස්ථායි අභ්‍යන්තර පරිස්ථිතියක් හෝ වෝල්ටර් බ්‍රැඩ්ෆර්ඩ්  කැනන් විස්තර කල පරිදි “සජාතීය තත්ත්වයන්” අතුරින් එකක් පවත්වාගෙනයෑමට සිරුර භාවිතා කරන ක්‍රියාවලිය  සමස්ථිතිය ලෙස හැඳින්වේ. pH අගය, උෂ්නත්වය, තරල පරිමාව, පීඩනය හා ආස්‍රැතිය නියාමනය කිරීමට සිරුරෙහි ඇති හැකියාව, කැනන්ගේ උපග්‍රහණයෙහිදී අන්තර්ග්‍රහණය කෙරෙනුයේ අතිශයින් විකාශයට පත්වූ හා, විවිධ රසායනික සහ විද්‍යුත් ප්‍රතිචාරයන් සියුම්ව සකස්කිරීමට ඉවහල් වන්නාවූ ප්‍රතිපෝෂණ පද්ධතීන් ලෙසිනි.
කායික විද්‍යාව යනු මෙම පද්ධතීන්ගේ සංකලන කෘතයන් සහ ක්‍රියාවලීන් තුලින් පවත්වා ගෙන යන්නාවූ අභ්‍යන්තර පරිසරය හා මිනිස් සිරුරු පිලිබඳ අධ්‍යයනයයි.
පද්ධතීන්
සාම්ප්‍රදායිකව, කායික විද්‍යාවෙහි ශාස්ත්‍රීය ශික්ෂාව විසින් සිරුර දකින්නේ, අන්තර්ක්‍රියාවෙහි යෙදෙන පද්ධතින් සමූහයක සංකලනයක් ලෙසින් වන අතර, මේ එක් එක් පද්ධතිය ස්වීය කෘත්‍යයන් හා අරමුණු සංයුක්තයක් සහිත වේ.
මුත්‍රා පද්ධතිය - වකුගඩු, මුත්‍රා වාහිනී මුත්‍රාශය, මුත්‍රා මාර්ගය වලින් සමන්විතය. රුධිරයෙන් ‍ජලය වෙන්කර (අපද්‍රව්‍ය හා වැඩිපුර ඇති අයනවලින් සමන්විත ජලය මුත්‍රා නිපදවයි.	nephrology (function), urology (structural disease)	renal physiology	  ප්‍රතිශක්තිකර පද්ධතිය - සුදු රුධිරාණු තයිමස්, වසා ගැටිති, වසා නාලිකාවලින් සමන්විතය. (වසා පද්ධතියට අයත් වූ) මෙම පද්ධතිය මඟින් සිරුරට අයත්, තමන්ගේම සෛල හා පටක, සිරුරට පිටින් පැමිණෙන සංඝටක හා සෛල හඳුනාගැනීමට හැකියාවක් ලබා දෙන අතර ඒවා ක්‍රියාකාරී නොවන අවස්ථාවකට පත් කිරීම හෝ විනාශ කිරීම සිදු කරයි. එම ක්‍රියාව දේහ, සෛටොතෛයින ග්‍රාහික අණු (receptors) සහ වෙනත් නොයෙක් දේ මඟින් සිදු කරයි. 	immunology	immunology	   හෝමෝන පද්ධතිය - හෝමෝන නිපදවන ප්‍රධාන ග්‍රන්ථි (පිටියුටරිය, තයිරොයිඩ් ඇඩ්රීනල්, අග්‍යනාශයික, පැරාතයිරොයිඩ හා ලිංගික (ඩිම්බ කෝෂය, වෘෂණ) වලින් සමන්විතය. නමුත් බොහෝ දුරට සියලු අවයව හා පටක විශේෂිත හෝමෝනයක් ස්‍රාවය කරයි. සංඥා නිකුත් කිරීම මඟින් එක් පද්ධතියක් තවත් පද්ධතියක් සමඟ යම් කිසි අනුපිළිවෙලකට අන්තර් ක්‍රියා කිරීමට සලස්වා ඒවායේ කායික ක්‍රියාකාරකම්වල නොයෙක් වෙනස්කම් සිදු කරයි. endocrinology	endocrinology ප්‍රජනන පද්ධතිය - ප්‍රජනන ඉන්ද්‍රියින්වලින් සමන්විත අතර අභ්‍යන්තර, බාහිර ලිංගික අවයව, ජන්මාණු ස්ත්‍රී/ පුරුෂ නිපදවයි. ඒවා සංයෝජනය වන අතර පෝෂ්‍යදායී පරිසරයක් ද පළමුමාස 9 තුළ සපයා දුහාතෘ ජීවිත වර්ධනය මඟ සලසයි. gynecology (women), andrology (men), sexology (behavioral aspects) embryology (developmental aspects)	reproductive physiology integumentary system - සිරුර ආවරණය කරන සමෙන් ද (රෝම, නියපොතු හා අනෙකුත් කෘත්‍යාත්මක වැදගත් ‍ස්වේද ග්‍රන්ථි, ස්නේහ ස්‍රාවී ග්‍රන්ථි ඇතුළත ද්‍රව්‍ය රඳවා තබා ගන්නා අතර, ව්‍යුහයක් හා ආරක්ෂාවක් සපයයි. බාහිර පරිසරය සමඟ ක්‍රියා කරන වැදගත් සංවේදන පද්ධතියකි. 	dermatology	cell physiology
පද්ධති වශයෙන් ඇති බෙදීම් සමහර විට නියමයක් වේ. බොහෝ ශරීරාංග එක් පද්ධතියකට වඩා අයත් වේ. මෙම පද්ධති කෘත්‍ය අනුව කළල උපත හා අනෙකුත් ක්‍රම අනුව වර්ග කළ යුතුය. විශේෂයෙන් ස්නායු අන්ත්‍යසාවී පද්ධතිය, ස්නායු හා අග්න්‍යස්‍රාවී පද්ධතිය අතර සංකීර්ණ අන්තර් ක්‍රියා (ශාරීරික කායික විද්‍යාව පවත්වාගන්නා) ඇත.
තවදුරටත් කායික විද්‍යාවේ බොහෝ පැතිකඩ ඉන්ද්‍රී පද්ධති වර්ගීකරණය මෙන් ලෙහෙසි නැත. රෝගවලදි කායික විද්‍යාව වෙනස වන්නේ කෙසේ ද යන්න පිළිබඳ අධ්‍යයනය ව්‍යාධි කායික විද්‍යාවයි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
රේ විජේවර්ධන
අධ්‍යාපනය හා වෘත්තිය ජිවිතය
එමෙන්ම ඔහු ශ්‍රිලංකාවේ ව්‍යාපාරික,පර්යේෂන හා නිති ප්‍රතිපත්ති සම්පාද ප්‍රජාවන්ට තම විශේෂඥ දැනුමෙන් දායකත්වය ලබාදෙන ලදි. ජාතික තේ මණ්ඩලයේ සභාපති ධුරය,නව නිපැයුම්කරුවන්ගේ කොමිෂන් සභාවේ සාමාජිකයෙකු ලෙසද කටයුතු කර ඇත.එමෙන්ම බොහෝ පොදු විද්‍යා පර්යේෂන ව්‍යාපෘති සදහා තම දායක්තවය දෙනලදි. මොරටුව විශ්වවිද්‍යාල‍ය‍ෙඋපකුලපතිවරයා ලෙස 2002 සිට 2007 දක්වා කටයුතු කරන ලදි. ශ්‍රිලාංකිකයෙකුට හිමවන ඉහලම විද්‍යා ගෞරව නාමය වන විද්‍යාජෝති නාමයේනන එතුමන් පිදුම් ලැබිය.
රේ විජේවර්ධනගේ පවුල් පසුබිම
රේ ලංකාවේ ධනවත්, වගේම දේශපාලනික හා ව්‍යාපාරික ලෝකයේ ප්‍රභල පවුල්වලට ලේ නෑකම් දක්වන්නෙක්. රේ ගේ පියාවූ දොන් එඩ්මන්ඩ් විජේවර්ධන සුප්‍රකට ලේක්හවුස් පුවත්පත් සමූහය ආරම්භකල ඩී ආර් විජේවර්ධනගේ සොයුරාවූ අතර මව කොරින් ඇමැන්ඩා ජෙනින්ග්ස් යටත් විජිත ලංකාවේ ධනවත් ප්‍රභූපවුලක තැනැත්තියක් වූවාය. මව හා පියා යන දෙදෙනාම ප්‍රසව හා නාරි විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන් වුනා.
1949දී ඔහු සීලා ද මෙල් මෙනෙවිය සමග විවාහවූ අතර ඇය ලංකාවේ පලමුවෙන්ම නයිට් පදවිය (CBE) ලැබූ ශ්‍රී ලාංකිකයාවූද, H L De Mel සමාගම් සමූහයේ හිමිකරුවූද  සර් හෙන්රි ද මෙල් ගේ සොයුරාගේ දියණිය වුනා. සුප්‍රකට ව්‍යාපාරික උපාලි විජේවර්ධන හා හිටපු ජනාධිපති ජේ. ආර් ජයවර්ධන රේ විජේවර්ධනගේ ලඟම ඥාතීන් වූවා. අනෝමා, රොෂ්නී හා මැන්ඩී යන දියණියන් තිදෙනෙක් ලැබූ වාසනාවන්ත පියෙකු වූ රේ අවුරුදු 85ක් ආයු වැලඳූවා.
== කෘෂිකර්මාණ්තයට සිදුකල දායකත්වය == කලින් කලට දැඩි නියං හා අවාභාවික ආපදා නිසා ආසියාතික හා අප්‍රිකා රටවල් දහස් ගණන් කුසගින්නේ මියයන දුර්භික්ෂ නිමා කිරීම සඳහා 1950 ගණන්වලදී හරිත විප්ලවය ලෙසින් හඳුන්වන ලෝක ව්‍යාප්ත වැඩපිලිවෙලක් ආරම්භවුනා. වී ආදී ධාන්‍යවල අස්වැන්න වැඩිකොට, වගා භූමිප්‍රමාණය වැඩිකිරීමේ තාක්ෂණයන් දියුණු කිරීම හා ගොවි ජනයාට සම්ප්‍රේෂණය කිරීමේ මහා පරිමාණ වැඩ පිලිවෙලක් වූ හරිත විප්ලවය මැක්සිකෝව, අග්නිදිග ආසියාව හා ඉන්දියාව රටවල ඉමහත් උද්යෝගයෙන් ක්‍රියාත්මකවූ අතර ශ්‍රී ලංකාවද මෙම වැඩ පිලිවෙලේ ඉදිරියෙන්ම සිටියා.
කුඩා කට්ටිවල ගොවිතැන් කරන ආසියාතික ගොවීන්ටද බටහිර රටවල ගොවි අස්වැන්න අධික ලෙස වැඩි කල යාන්ත්‍රික විප්ලවයේ ප්‍රතිපල ලබාදීමට කුඩා ට්‍රැක්ටරයක් නිපදවීමේ උත්සයක් රේ සිය ඉන්ජිනේරු හා කෘෂිකාර්මික දැනුම යොදාගෙන ඇරඹූ අතර එහි ප්‍රතිපලයක් ලෙස  රෝද දෙකේ  අත් ට්‍රැක්ටරය නිර්මාණය වුනා.
එම ට්‍රැක්ටරය නිෂ්පාදනය සඳහා බ්‍රිතාන්‍යයේ ලෑන්ඩ් මාස්ටර් සමාගමට නීතිමය අයිතිය ලබාදුන් අතර අදටත් රෝද දෙකේ අත්ට්‍රැක්ටරය ලෑන්ඩ්මාස්ටර් එක ලෙස හඳුන්වන්නේ ලංකාවට පලමුවෙන්ම ගෙන ආ අත්ට්‍රැක්ටර් ලෑන්ඩ්මාස්ටර් සන්නාමයෙන් පැමිණි නිසාය.
1970 ගණන්වලදී රේ විජේවර්ධන එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර වැඩසටහන හා ලෝක බැංකුවේ ඝර්මකලාපීය කෘෂිකර්මාණ්තය පිලිබඳව විශේෂඥයෙකු ලෙස සිය දායකත්වය ලබාදුන් අතර 1973-1974 කාලයේදී මැලේසියාවේ ක්වාලාලම්පූර් නුවර පිහිටි Mechanization and Automation Research Centre (MARDI) ආයතනයේ ප්‍රධාන ඉන්ජිනේරු තනතුර ඉසිලුවා. 1975-1980 කාලයේ නයිජීරියාවේ International Institute of Tropical Agriculture (IITA) ආයතනයේ කෘෂිකර්මාණ්ත ඉන්ජිනේරු විද්‍යාව පිලිබඳව ප්‍රධානියා ලෙස කටයුතුකලා.
1980 ගණන්වලදී රේ විජේවර්ධන, ආචාර්ය පරාක්‍රම වෛද්‍යනාත සමග එක්ව "Conservation Farming for Small Farmers in the Humid Tropics" නම් පොතක් පලකලා. ආසියාවේ, අප්‍රිකාවේ හා දකුණු ඇමරිකාවේ සාම්ප්‍රදායික කෘෂිකාර්මික ක්‍රම වල ඇති පරිසර හිතකාමී බව හා ඒ සාම්ප්‍රදායික ක්‍රම නූතන කෘෂිකර්මාණ්තයට යොදාගත හැකි ආකාරය පිලිබඳව ගවේෂණයක් මෙන්ම රූපසටහන් අතිවිශාල ප්‍රමාණයක් සමග ඇති අත්පොතක් ලෙසද භාවිතාකල හැකි පරිදි ලියා තිබෙනවා.
ආනත කෘෂිකාර්මික ඉඩම් තාක්ෂණය - Sloping Agricultural Land Technology (SALT)
ලොව පුරා ඝර්මකලාපීය රටවල සාම්ප්‍රදායික ගොවීන් ඇසුරු කරමින් ඔවුන් නව ගොවිතැන් ක්‍රම වලට හුරුකරන්නට උත්සහ කල රේ විජේවර්ධන කල් යත්ම සාම්ප්‍රදායික ගොවිතැන්වල පරිසර හිතකාමී බව හා තිරසාරත්වය පිලිබඳව අවබෝධකර ගත්තා. මින් එක් වැදගත් අවබෝධයක් නම් ඝර්මකලාපීර රටවල කෘෂිකාර්මික පස සේදීයාම / හුලඟට ගසාගෙන යාම වැලැක්වීමේ වැදගත් කමයි.
මේ සඳහා රුක් ආවරණ යෙදිය හැකි ක්‍රම පිලිබඳව අධ්‍යයනය කල ඔහු පිලිපීනයේදී 1970 ගණන්වලදී වැඩිදියුණුකල, කඳුකර ප්‍රදේශවල භාවිතාකල හැකි Sloping Agricultural Land Technology (SALT) උපක්‍රමය ප්‍රවර්ධනය කරන්නට වෙහෙසුනා.
වේගයෙන් වර්ධනය වන, පසට නයිට්‍රජන් එකතුකරන රනිල කුලයේ ශාඛ කඳුවැටිවල වැවීමෙන් මේ අරමුණ සාර්ථක කරගත හැකි බව පිලිපීනයේ අත්දැකීම් වලින් පෙනීගොස් තිබුණු අතර රේ, එම තාක්ෂණය ලංකාවේ හා වෙනත් රටවල අනුවර්තනය කරගත හැකි ආකාරය අධ්‍යයනය කරමින් එම සරල තාක්ෂණය ප්‍රවර්ධනය කරන්නට පටන් ගත්තා.
සෝල්ට් තාක්ෂණයෙන් පස සුරැකීම සඳහා රනිල කුළයේ ශාකයක් වන ගිනිසීරියා / වැටහිරියා / ඇල්බීසියා යන නම් වලින් හැඳින්වූ Gliricidia sepium ලංකාව තුල ප්‍රවර්ධනය කරන්නට රේ කටයුතුකලා. වේගයෙන් වැඩෙන ගිනිසීරියා ගසේ අතු හා කොල පාංශු ආවරණයක් මෙන්ම පොහොරක් ලෙසත් යොදාගත හැකියි.
දඩයම්පොල ලැබූ සාර්ථකත්වය මත මුලු මහත් කඳුකරයේම දුම්කොළ ගොවීන් සෝල්ට් තාක්ෂණයට අනුවර්තනය වී සිය ගොවිබිවල ගිනිසීරියා වගාකරමින් පස සංරක්ෂණයට දායකවුනා. 1989දීම රේ විජේවර්ධන තේ පර්යේෂණ ආයතනයේ සභාපති බවට පත්කරන ලද අතර ඒ අනුව සෝල්ට් තාක්ෂණය තේ කර්මාණ්තය තුලටද ව්‍යාප්තකරන්නට රේ විජේවර්ධනට හැකිවුනා.
ගුවන්යානා නිර්මාපකයා
තරුණයෙකු ලෙස බ්‍රිතාන්‍යයේ ගගනවිද්‍යාව හැදෑරූ රේ විජේවර්ධනට බ්‍රිතාන්‍යයෙන් බිහිවූ කීර්තිමත්ම ගුවන්යානා නිර්මාපකයාවූ සර් ජෙෆ්‍රි ඩී හැවිලන්ඩ් යටතේ අභ්‍යාසලාභියෙකු ලෙස ගුවන්යානා ඉන්ජිනේරු තාක්ෂණය ඉගෙන ගන්නට වාසනාව ලැබුනා. ඩි හැවිලන්ඩ් දෙවන ලෝක යුධ සමයේ රාජකීය ගුවන් හමුදාවට නිර්මාණය කල De Havilland Mosquito - Fighter/Bomber  යානය එකල ලොව හොඳම යුධ ගුවන්යානය බවට පිලිගැනුනා. එමෙන්ම හැවිලන්ඩ් නිර්මාණය කල De Havilland Comet Jetliner මගී ප්‍රවාහන යානය ලොව පලමු  මගී ප්‍රවාහණ ජෙට් ගුවන්යානය ලෙස වාණිජ ගුවන්සේවාවලට එක්වුනා.
හැවිලන්ඩ් වැනි ලෝක පූජිත ගගනයාත්‍රා නිර්මාපකයෙකු සෙවනේ ගගනවිද්‍යාව උගත් රේ, සිය ජීවිතයේ බොහෝ කාලයක් විනෝදාංශයක් ලෙස සිදුකලේ ගුවන්යානා නිර්මාණය හා එලෙස නිර්මාණය කල යානා තමන්ම පියාසර කිරීමයි. වසර 50ක් තිස්සේම ගුවන්යානා පියාසර කල රේ විජේවර්ධන වරක් පැවසූවේ කෘෂිකර්මාණ්තය මාගේ ජීවිකාව වුවත් මා ජීවත්වන්නේ ගුවන්යානා පියාසර කරන්නට කියායි.
80 දශකයේ අවසානයේ ඊළාම් යුද්ධය දරුණුවූ පසු රජය පැනවූ රටතුල සිවිල් ගුවන්යානා පියාසැරි තහනම් කිරීමේ නියෝගය නිසා රේගේ ප්‍රියතම විනෝදාංශයට නැවතීමේ ලකුණ වැටුනා.දක්ෂ ගුවන් නියමුවෙකු වූ රේ විජේවර්ධනට ගුවන්යානා වර්ග තුනක් සඳහා ගුවන් නියමු බළපත්‍ර තිබුණා. අචල පියාපත් ගුවන්යානා (fixed wing aircraft), හෙලිකොප්ටර් හා ගයිරෝකොප්ටර් නම් කුඩා පියාසර යන්ත්‍ර පියාසර කිරීමට ඔහුට අවසර තිබුණා.
රේ විජේවර්ධන සිය නිවසේ විශාල වැඩපොලක් නිර්මාණය කරගෙන සිටි අතර එහි විවිධ වර්ගයේ ගුවන්යානා ගණනාවක් නිෂ්පාදනය කලා කිවහොත්, රේ නැමති අරුම පුදුම හැකියාවන් ඇති මිනිසා ගැන නොදන්නා අය පුදුම වනවා. පහල ඡායාරූපයේ තියෙන්නේ රේ විජේවර්ධන සිය නිවසේම තනාගත් ආසන දෙකේ ගුවන්යානයයි. "ලිහිණියා" යන සුරතල් නාමයෙන් හඳුන්වන මේ ගුවන්යානයෙන් 1980 ගණන්වල ජේ ආර් ජයවර්ධන ජනාධිපතිවරයාගේ විද්‍යා උපදේශකවූ මහාචාර්ය සිරිල් පොන්නම්පෙරුම, එතුමා පර්යේෂණ කල මහනුවර මූලික අධ්‍යයන ආයතනයට රගෙන ගොස් ආපසු කොළඹට ගෙන ආවා.
රේ විජේවර්ධනගේ නිවසේ බිහිකොට තිබූ දේශීය ගුවන්යානා කර්මාණ්තශාලාවේ බිහිවුනේ ගුවන්යානා විතරක් නෙමෙයි. පුංචි හෙලිකොප්ටර් යානාත් එකේ බිහිවෙලා තියෙනවා. මේ තියෙන්නේ රේ ගෙදර හදපු සූටික්කා හෙලිකොප්ටරේ.
පුණර්ජනනීය බලශක්ති ප්‍රවර්ධනයට රේ විජේවර්ධනගේ දායකත්වය
ලංකාව අතිවිශාල ලෙස බොරතෙල් ආණනය කරමින් විදුලි ජනනය සඳහා පවා බොරතෙල් මත යැපෙන්නට සිදුවෙනු ඇතැයි අනාවැකි පලකල රේ ලංකාවේ බළශක්ති සුරක්ෂිතතාවයට (අනාගතයේ බළශක්තිය ලබාගැනීමේ හැකියාව සුරැකීම) අවශ්‍ය ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනය කරගැනීමට මහත් වෙහෙසක් ගත්තා. පුණර්ජනනීය බලශක්තිය සූර්ය බලය, සුලං බලය හා ජීව-ද්‍රව්‍ය බළශක්තිය (bio-mass energy) ආදී විවිධ බළශක්ති ප්‍රභව භාවිතාකරමින් ශ්‍රී ලංකාවේ බළශක්ති ප්‍රභව විවිධාංගීකරණයට බන්ඳුන්විය යුතු බවයි ඔහුගේ යෝජනව වූයේ. අනවශ්‍ය ලෙස ජලවිදුලිය මත යැපීම භයානක බව ඔහු පෙන්වා දුන්නා.
කුඩා ජලවිදුලි බළාගාර (mini hydro-electric plants) තවත් ඔහු කැපවීමෙන් ප්‍රවර්ධනය කල ව්‍යාපෘතියක්. එමගින් තේ වතු ආදී කර්මාණ්තශාලාවලට ප්‍රධාන විදුලි සැපයුමෙන් විසන්ධිවී විදුලිය ජනනය කරගෙන පිරිවැය අඩුකරගත හැකි බව ඔහු පෙන්වා දුන්නා.
ඩෙන්ඩ්‍රෝ බළශක්ති ව්‍යාපෘතිය
ඩෙන්ඩ්‍රෝ බළශක්ති ව්‍යාපෘතිය නමින් පුණර්ජනනීය බළශක්ති ව්‍යාපෘතියක් ආරම්භකල රේ, එම බළශක්තිය නිපදවීම සඳහා වේගයෙන් වැවෙන ශාක යොදාගත හැකි බව  පර්යේෂණාත්මකව තහවුරු කලා. එම  වෙනත් කෘෂිකාර්මික වගා සඳහා යොදාහත නොහැකි බිම්වල මේ ශාක වාණිජමය ලෙස වගාකොට ගැමි ජනතාවට ආදායම් මාර්ගයක් ලබාගත හැකි බවද ඔහු පෙන්වා දුන්නා.
රනිල කුළයේ ගිරිසීලියා ශාක කොටස් දහනයෙන් බළශක්තිය නිපදවන 4 kW බලාගාරයක් නිර්මාණය කල රේ, එය කාක්කපල්ලියේ පිහිටි සිය පොල් වත්තේ පිහිටුවා, වත්තේම වවාගත් ගිරිසීලියා ශාකවලින් ක්‍රියාත්මක කරවූවා. එම කුඩා ඩෙන්ඩ්‍රෝ බළාගාරය වසර ගණනාවක් සාර්ථකව ක්‍රියාත්මකකරවිමින් සිය කල්පිතයේ ප්‍රායෝගිකත්වය ඔප්පුකලා. මෙමගින් ජාතික විදුලි පද්ධතියට සම්බන්ධ නොවූ ගම්මාන වලට විදුලිය ලබාදීමට යෝජනා කල රේ, එම බලාගාරවලට අවශ්‍ය ගිරීසීලියා, එම ගම්මානවලම වවාගැනීමට හැකි බවද පෙන්වා දුන්නා. පසුව ඔහු කිලෝවොට් 35ක ගිරිසීලියා දහන ඩෙන්ඩ්‍රෝ බලාගාරයක් ලංකා ට්‍රාන්ස්ෆෝමර් සමාගමේ අනුග්‍රහයෙන් ඉදිකල අතර එය තවමත් ක්‍රියාත්මක බවයි වාර්තාවෙන්නේ.
මේ සාර්තකත්වයෙන් පසුව ලංකා ට්‍රාන්ස්ෆෝමර් හා ලංකා දුම්කොළ සමාගම්වල දායකත්වයෙන් නුවර එලිය, වළපනේ මෙගාවොට් 1ක ඩෙන්ඩ්‍රෝ බළාගාරයක් පිහිටවන්නට ක්‍රියාකලා. 2009දී ත්‍රිකුණාමළයේදී මෙගාවොට් 10ක ඩෙන්ඩ්‍රෝ බළාගාරයක් පිහිටුවන්නට රේගේ උත්සහයයෙන් හැකිවූ අතර එය හොඳින් ක්‍රියාත්මකවන බවයි පැවසෙන්නේ.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:1924 උපත්
ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා
ධ්‍වනි විද්‍යාව
ධ්‍වනි විද්‍යාව යනු විවිධ වූ ක්ෂේත්‍රයන්, ධ්වනිය අති ධ්වනිය හා අධෝධ්වනිය (පදාර්ථයේ අවස්ථා වන ඝන ද්‍රව හා වායුන්ගේ තුල පවතින සියළු යාන්ත්‍රික තරංග) පිළිබඳ වූ විද්‍යාවකි. ධ්‍වනි විද්‍යාව අධ්‍යයනය කරන විද්‍යාඥයා ධ්‍වනි විද්‍යාඥයෙක් වශයෙන් හඳුන්වනු ලබයි. ධ්වනි විද්‍යා‍ෙව් තාක්ෂණික යෙදීම්‍ ධ්‍වනි ඉංජිනේරු විද්‍යාව වශයෙන් හඳුන්වයි. ධ්‍වනි විද්‍යාඥයෙකුගේ ක්‍රියාකාරකම්‍ පරාසය බොහෝ විට සමාන කමක් දක්වයි.
සත්ව ලෝකයේ දිවි පැවැත්ම සඳහා ශ්‍රවණය ඉතා වැදගත් හැකියාවක් වන සේම කථා කිරී‍ෙම් හැකියාව මිනිස් දියුණු‍ෙව් හා සංස්කෘතියේ ඉතා වැදගත් ලක්ෂණයකි. ෙම්‍ නිසා ශබ්‍දය පිළිබඳ වූ විද්‍යාව අප සමාජයේ විවිධ පැතිකඩවල් ඔස්සේ වර්ධනය වීම පුදුම දනවන කරුණක් නො‍‍ෙව්‍. සංගීතය, වෛද්‍ය විද්‍යාව, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, කාර්මික නිෂ්පාදන හා යුධ විද්‍යාව මෙවැනි ක්ෂෙත්‍ර කිහිපයකි. කලාව, කර්මාන්ත, විද්‍යාව හා තාක්ෂණ‍ය යන ක්ෂේත්‍රයන් එකිනෙකෙහි වර්ධනයට රුකුල් දෙමින් අනෙක් බොහෝ දැනුම් ක්ෂේත්‍ර පරිද්දෙන්ම ධ්වනි විද්‍යාවද සමස්ත ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස ප්‍රගමනය කිරීමට දායක වී තිබේ.
ධ්‍වනි විද්‍යාව (acoustic) යන වචනය සැදී ඇත්තේ ශ්‍රීක භාෂා‍ෙව් වචනයක් වන ακουστός, යන වචනයෙනි. මෙහි තේරුම වන්නේ “ඇසීමට ඇති හැකියාවයි” (Woodhouse 1910, B92) ලතින් භාෂාවෙන් මෙයට “Sonic” යනුවෙන් හඳුන්වයි. ධ්වනි විද්‍යාඥයන් සිය අධ්‍යයනයන් මිනිස් පරාසයෙන් ශ්‍රව්‍ය ඉහළ හා පහළ සංඛ්‍යාත පරාසයක් දක්වා විස්තාරණය කිරීමත් සමග එම ධ්වනි පරාස පිළිවෙලින් අතිධ්වනි හා අධෝ ධ්වනි පරාස ලෙස පොදුවේ හැඳින්වීම සිදු වූ අතර ධ්වනි විද්‍යාව මෙම සියළු සංඛ්‍යාත අධ්‍යයනය හඳුන්වන පොදු වදන බවට පත් විය.
ධ්වනිය පිළිබද ඉතිහාසය
තන්තුවක් කම්පනය කිරිමේදී ඇතිවන මුලික යන පළමු උපරිතානය පළමුවෙන්ම මෙම විද්‍යාමාන වන දේ අධ්‍යයනය කරනු ලැබුවේ පයිතගරස් විසිනි.
ධ්වනිය පිළිබද විද්‍යාව 6 වැනි සහ 1 වැනි සියවස අතර ග‍්‍රික සහ රෝම සංස්කෘතියේ පටන් ගන්නා ලදි. එය සංගිතයක් ලෙස ආරම්භ වු අතර අවුරුදු දහස් ගනනක් කලාවක් ලෙස ආරම්භ වු අතර අවුරුදු දහස් ගනනක් කලාවක් ලෙස භාවිත කල අතර පයිතගරස් සංගිත ප‍්‍රාන්තරවල ස්වභාවය ගැන උනන්දුවක් දක්වනතෙක් විද්‍යාත්මක ආකාරයට ඉගෙන ගත් බවට සාක්ෂි නොමැත. ඇරිස්ටෝටල්ට සමහර ප‍්‍රාන්තර අනිත් ප‍්‍රාන්තරවලට වඩා ලස්සන ඇයි දැයි දැන ගැනිමට අවශ්‍ය විය. එය පිළිතුරු සංඛ්‍යාත්මක අනුගත වලින් සොයා ගැනිමට ඔහු සමත් විය. ඇරිස්ටෝටල් (384-322) ධ්වනිය වායුන්ගේ සංකෝචනය සහ ප‍්‍රසාරණය අනුව සිදුවන බව තේරුම් ගන්නා ලදි. 20ඊක්‍ දි රෝමානු ගෘහ නිර්මාණ හිල්පියකු සහ ඉංජිනේරුවා වු බර්ටුවිකස් ධ්වනිත්ව ගතිගුණ වන දෝංකාරය සහ අනුනාදය යන ගෘහ නිර්මාණාත්මක ධ්වනිය පිළිබද සාකච්ඡුා අඩංගු ශාස්ත‍්‍රිය ග‍්‍රන්ථයක් ලියන ලදි.
ධ්වනිමය ක‍්‍රියාවලිය පිළිබද භෞතිකමය තේරුම් ගැනිම විද්‍යාත්මක විප්ලවය තුල සහ පසුව වේගයෙන් සිදුවිය. ගැලිලියෝ (1564-1642) සහ මර්සෙන් (1588-1648) තන්තු කම්පනය පිළිබද සම්පුර්ණ නියම ස්වායත්ව සොයා ගන්නා (පයිතගරස් අවු 2000 කට පෙර කලින් සම්පුර්ණ කරන ලද) ගැලිලියෝ විසින් රුව්දෙන වස්තුන්ගේ කම්පන මගින් තරංග නිපදවනු ලැබේ. එය වායු තුලින් ගමන් කර කනේ කන්අඩියට ගොස් මොලය සංවේදනය වි ශබ්දයක් ලෙස හදුනා ගනි. මෙම සැලකිය යුතු ප‍්‍රකාශනය මගින් කායික සහ මානසික ධ්වනිය පිළිබද කරුණු ඉදිරිපත් කරයි. වාතයේ ධ්වනියේ ප‍්‍රවේගය පිළිබද පරියේෂණාත්මක මිනුම් 1630 සහ 1680 කාලය තු මරියින් විසින් විමර්ශනය කරන ලදි. මේ අතර නිව්ටන් (1642-1727) ඝනවල තරංග ප‍්‍රවේගය යන කොන්ගල භෞතික ධ්වනිය පිළිබද සම්බන්ධතාවයක් ව්‍යුත්පන්න කරන ලදි
ධ්වනි විද්‍යාවේ මූලික සංකල්ප
ධ්වනිය පිළිබද අධ්‍යයනයේදී සිදුවන්නේ යාන්ත්‍රික තරංග කම්පන ලබා ගැනීම, සෑදීම හා ප්‍රචාරණය යන ක්ෂේත්‍ර ඔස්සේය.
ගොනුව:340-1.JPG
ඉහත ආකාරයේ වන ක්‍රියාපිළිවෙත් සෑම ධ්වනි අංශයකම හෝ ක්‍රියාවලියකම දැකිය හැක. ස්වභාවික හා චේතනාත්මක හේතූන් සඳහා බොහෝ උදාහරණ ඇත. ශක්තීන් ධ්වනි තරංග සාදමින් ධ්වනි තරංගවලට පරිවර්තනය කරන පරනායක ක්‍රියාවලි බොහෝමයක් පවතී. ධ්වනි තරංග ප්‍රචාරණය විස්තර කරන එක් මූලික සමීකරණයක් ඇත. නමුත් එහි සංකල්ප ඉතා සංකීර්ණ හා විචලනය වන්නකි. තරංගය ප්‍රචාරණ මාධ්‍යය හරහා ශක්තිය රැගෙන යයි. එසේම මෙම ශක්තිය නැවතත් වෙනත් ශක්තියක් බවට පරිවර්තනය වේ. (ස්වාභාවික හෝ චේතනීය උපක්‍රම ලෙසට) අවස්න ප්‍රතිඵලය සම්පූර්ණයෙන් භෞතික හෝ ජීව විද්‍යාත්මක හෝ චේතනීය ව්‍යමනට ළගා වේ. අප භූමිකම්පාවක් පිළිබද කථාකරන විට, සබ්මැරීනයක් තම සතුරා සෙවීමට “සොනාර්” භාවිතා කරන විට හෝ ප්‍රසංගයක වාද්‍ය වෘන්දයක් වාදනය කරන විට මූලික පියවර පහ සෑම අවස්ථාවකම අනුගමනය කරනු ලැබේ.
ධ්වනි ක්‍රියාවලිය ප්‍රධානතම පියවර වන්නේ ධ්වනි තරංග ප්‍රචාරණයයි.මෙය අයත් වන්නේ භෞතික ධ්වනි විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයටයි. තරල තුළ මූලිකව ශබ්දය පීඩන තරංගයක් ලෙස ප්‍රචාරණය වේ. ඝණ තුළ යාන්ත්‍රික තරංග, පෘෂ්ඨ තරංග, අන්වායාම තරංග , තීර්යක් තරංග ලෙස විවිධ ආකාර ගනු ලබයි.
ධ්වනිය පළමුව ධ්වනි තරංගයේ පීඩන කලාප හා සංඛ්‍යාත පිළිබද සොයයි. පරිනායක ක්‍රියාවලදී විශේෂ වැදගත්කම් සහිත වේ.
තරංග ප්‍රචාරණය : පීඩන කලාප
ජලය හා වාතය වැනි තරලවල පරිමන්දිත පීඩන කලාපවල කැලඹීම් ලෙස ශබ්ද තරංග ප්‍රචාරණය වේ. මෙම කැළඹීම් සාමාන්‍යයෙන් කුඩා වූවත් මිනිස් කනට එය අනාවරණය කළ හැක. මිනිස් කනට සංවේදී කුඩාම ශබ්දය ශ්‍රව්‍යය දේහලීයතාවය වශයෙන් හදුන්වන අතර එය පරිමන්දිත පීඩනයේ විශාලත්වයෙන් 9 බලයක් කුඩා වේ. මෙම කැළඹීම්වල ශබ්දය ශබ්ද පීඩන මට්ටම් ලෙස හදුන්වන අතර ඩෙසිබල්වලින් මණිනු ලබන ලඝු පරිමාණයක් භාවිතා කරයි. ගණිතමය වශයෙන් ශබ්ද පීඩන මට්ටම් පහත පරිදි අර්ථ දැක්විය හැක.
Pref යනු ශ්‍රව්‍යය දේහලීයතාවය හා P යනු පරිමන්ධිත පීඩනයෙන් වෙනස්වන පීඩනයයි. පහත වගුව ශබ්දය හා එහි ශක්තිය පිළිබද ඩෙසිබල් හා පැස්කල්වලින් වූ යම් උදාහරණ කිහිපයකින් සමන්විතය.
තරංග ප්‍රචාරණය සංඛ්‍යාතය
‍භෞතික විද්‍යාඥයන් හා ධ්වනි ඉංජිනේරුවන් ශබ්ද පිඩන මට්ටම් සංඛ්‍යාත අනුසාරයෙන් අධ්‍යයනය කරනු ලබන්නේ මිනිස් කනට ශබ්ද විචාරණය වනුයේ සංඛ්‍යාතය ආශ්‍රයෙන් වන බැවිනි. අප උස් හා පහත් තාරකාවන් වශයෙන් හඳුන්වන්නේ තත්පරයකට සිදුවන උස් හෝ පහත් පීඩන කම්පනවල චක්‍ර ගණනයි. සාමාන්‍යය ධ්වනි මැණුමේ දී ධ්වනි සංඥාවන් සාම්පලයක් කාලයක් තුල ගෙන එය වඩා තේරුම් සහගත ලෙස අෂ්ඨක ලෙස හෝ කාල සංඛ්‍යාත ලෙස හෝ දක්වනු ලබයි. මෙම ප්‍රචලිත ක්‍රම දෙකම ශබ්දයක් වර්ගීකරණය කිරීමේ දී හා ධ්වනි සංකල්ප අධ්‍යයනයේ දී යොදා ගැනේ.
සමස්ථ ධ්වනි සංඛ්‍යාත පරාසය කොටස් තුනකට දැක්විය හැක. ශබ්දය, අතිධ්වනිය හා අධෝධ්වනිය මෙම කොටස් තුනයි. ශබ්ධ කලාපය 20 Hz සිට 20,000 Hz දක්වා වේ. මෙම කලාපය ඉතා වැදගත් වන්නේ මෙම කලාපය තුළ සංඛ්‍යාත මිනිස් කනට සංවේදී නිසාය. මෙම කලාපයේ ඇති සංගීතය හා නවීන සංන්නිවේදනය වැනි මේ යෙදීම් ගණනාවක් ඇත. අති ධ්වනි කලාපය අධික සංඛ්‍යාත සහිත තරංගවලින් සමන්විතය. එනම් 20,000 Hz  වලින් ඉහළ සංඛ්‍යාතයන්ය. මෙම කලාපය තුළ (පරිලෝකනය සඳහා ) හොඳ විභේදනයන් ලබා දෙන අඩු තරංග ආයාමයන් සහිත තරංග ඇත. වෛද්‍ය විද්‍යාවේ දී ද මෙහි යෙදීම් ගණනාවක් ඇත. වර්ණාවලියේ අනෙක් පස ඇත්තේ සංඛ්‍යාතය අඩු ‍අධෝධ්වනි සංඛ්‍යාතයි. මෙම සංඛ්‍යාතයන් භූකම්පා වැනි භූගෝල අධ්‍යයනය සඳහා වැදගත් වේ.
ධ්වනියේ පරණායකය
thumb|සාමාන්‍යයෙන් කුඩා ගුවන් විදුලි යන්ත්‍ර තුල දැකිය හැකි මිලෙන් අඩු අනුකූලතාවද අඩු 3.5 “ඩ්‍රයිවර්” උපාංගයක් පරණායකයක් යනු ශක්තියක් තවත් ශක්තියකට පත් කරන උපක්‍රමයකි.ධ්වනි විද්‍යාවේ දී මෙය සාමාන්‍යයෙන් යොදාගැනෙන්නේ ශබ්ද ශක්තිය විද්‍යුත් ශක්තිය බවට හෝ විද්‍යුත් ශක්තිය ධ්වනි ශක්තිය බවට පත් කිරීමටයි. ඕනෑම ධ්වනි විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලියක් සඳහා යම් ආකාරයක ධ්වනි පරණායකයක් සාමාන්‍යයෙන් අවශ්‍ය වේ. ධ්වනි පරණායකය යනු ශබ්ද විකාශන, මයික්‍රොෆෝන , හයිඩ්‍රොෆෝන හා සොනාර් ප්‍රක්ෂේපණ යන්ත්‍ර හා අති ධ්වනි උපකරණයි. මින් බොහෝමයක් විද්‍යුත් සංඥා හා ශබ්ද පීඩන තරංගවල පරිවර්තක වන විද්‍යුත් යාන්ත්‍රික උපකරණයි. එක් වැදගත් උදාහරණයක් ලෙස ස්පීකර් ශ්‍රව්‍යය පද්ධතියක කුඩා ශබ්ද සදහා “සබ්වූපරය” දැක්විය හැක. මෙය තරංග සාදන්නේ ඒල්ලන ලද ප්‍රාචීරයක් දෝලනය වීමෙන් පීඩනය තරංග සෑදීමෙනි. විද්‍යුත් මයික්‍රොෆෝන ක්‍රියා කරන්නේ මේ ආකාරයටමය. ශබ්ද තරමක මයික්‍රොෆෝන පෘෂ්ඨයේ වැදීමෙන් එය විද්‍යුත් තරංග පිට කරයි. ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
එඩ්වඩ් ජයකොඩි
කෑගල්ලේ හෙට්ටිමුල්ලේදී 6 අප්‍රේල් 1952 උපන් එඩ්වඩ් ජයකොඩි, ශ්‍රී ලාංකික සංගීතඥයෙකි. එමෙන්ම සංගීත අධ්‍යක්ශකවරයෙකුද වේ. සිංහල චිත්‍රපට, ටෙලි නාට්‍ය සඳහා ගීත විශාල ප්‍රමාණයක් නිර්මාණය කොට ඇත.