cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
කුරුළු උණ
විශේෂිත වු ධාරකයකු(කුරුල්ලන්) මගින් රෝගය ඇති කරන යන තේරුම ඇතිව කුරුලු උණ යන්න ව්‍යවහාර කෙරේ. කුරුලු උණ ඇති කරන සියලුම වෛරස ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා ඒ වෛරස වර්ගයට අයත් වෙයි. ඉන්ෆ්ලුවෙන්ස් ඒ වෛරස් සියලුම උප කාණ්ඩයන් පක්ෂීන් තුළ දක්නට ඇත. මේ නිසා කුරුලු උණ වෛරසය පොදුවේ ඉනෆ්ල්වෙන්සා ඒ වෛරස නමින් හැදින්වෙයි. යම්කිසි සත්ව විශේෂයක් සදහා වෛරසයෙහි සිදුවන අනුගත වීම දීර්ඝ කාලීන නොවේ. මේ ආකාරයට ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වෛරසය බොහෝ ජීවිත සදහා අනුගත වුවද එය එක් ධාරකයෙකු සඳහා පමණක් විශේෂනය වීමේ කැමැත්තක් දක්වයි. උදාහරණයක් ලෙස ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වසංගත රෝග තත්වය ඇති කරන වෛරසය මනුෂ්‍යයන් සහ පක්ෂීන් සඳහා අනුගත වුවකි. ස්පාඤ්ඤයේ උණ ඇති කිරීමට‍ හේතු කාරක වෛරසයේ ජාන සම්බන්ධව සිදුකරන ලද සමීක්ෂණයෙන් පෙන්නුම් කරන ලද පරිදි එයට කුරුල්ලන් සහ මනුෂ්‍යයන් සඳහා රෝග ඇති කිරීමට ආවේනික වු ජාන පිහිටා ඇත. මෙයින් බහුතරයක් ජාන කුරුල්ලන් සඳහා රෝග ඇති කරන අතර එහි මාරාන්තික බව අඩු වේ.
ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වසංගතය
H5N1  ‍බොහෝ ජීවී විශේෂ ආසාදනයට ලක්කරන වෛරස විශේෂයක් බවට පත්වී ඇති අතර එය මින් පෙර තිබු වෛරස විශේෂයන්ට වඩා මාරාන්තික වේ. රොබට් වෙබ්ස්ටර් නම් ප්‍රමුඛ පෙළේ විශේෂඥයකු ඇමරිකන් සයනටිස්ට් නම් සඟරාවෙහි ප්‍රකාශයට පත් කළ ලිපියක සඳහන් වන්නේ මුළු ලොවම අති විශාල මිනිස් මරණ සංඛ්‍යාවක් ඇති කළ හැකි වසංගත රෝග තත්වයක එලිපත්තේ සිටින බවයි. ඔහු මිනිස් ජීවිත බිලියන ගණනක් බේරා ගැනීම සඳහා මෙම සෞඛ්‍ය තර්ජනයට එරෙහිව සටන් වැදීම සඳහා අවශ්‍ය මුල්‍යාධාර සොයාගැනීමේ උත්සාහයක නිරත වුණි. ඔහුගේ මෙම උත්සාහයත් සමග ලෝක ප්‍රජාව ඩොලර් බිලියන ගණන් වියදම් කොට මෙයට එරෙහිව සටන් වැදීමට උත්සාහ කළද එමගින් ලැබු ජයග්‍රහණයන් සීමිතය.
වෛරස් නියුමෝනියාව
වෛරස් නියුමෝනියාව යනු වෛරසයක් හේතුකොට ගෙන ඇතිවන නියුමෝනියාව රෝගී තත්වයකි.
වෛරස, නියුමෝනියාව ඇතිකිරීමට මූලික වශයෙන් හේතුවන ආකාර දෙකෙන් එකකි. අනෙක බැක්ටීරියා වේ. එසේම සුළු වශයෙන් දිලීර සහ පරපෝෂිතයන් ද ඒ අතර සිටිති. කුඩා ළමුන් අතර නියුමෝනියාවට බෙහෙවින් ම හේතු වන්නේ වෛරස වන අතර එම සාධකය වැඩිහිටියන් අතර බැක්ටීරියා වේ.
වසංගතවේදය
මිලියන 200 ක් පමණ වන පිරිසකට, එනම් මිලියන 100 ක් පමණ ළමුන් සහ මිලියන 100 ක් පමණ වන වැඩිහිටියන් හට වසරක දී වෛරස් නියුමෝනියාව වැළඳේ.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:නියුමෝනියාව
Triple-alpha process
Triple-alpha process (ත්‍රිත්ව ඇල්ෆා ක්‍රියාවලිය) යනු හීලියම්-4 (helium-4) න්‍යෂ්ටීන් (ඇල්ෆා අංශු/alpha particles), කාබන් (carbon) බවට පරිවර්තනය වන න්‍යෂ්ටික විලයන ප්‍රතික්‍රියාවකි.
සතුන්ගේ සන්නිවේදනය
සත්ත්ව පාරාදීසය
250px|center ඕනෑම ජීවියෙකු බාහිර පරිසරයේ පාරිසරික වෙනස්වීම් කෙරෙහි විවිධ ප්‍රතික්‍රියා දැක්වීම නිරතුරුවම සිදු කරයි‍. මිනිසුන් භාෂාව උපයෝගි කරගෙන අදහස් හුවමාරු කරගන්නවා මෙන්ම සතුන්ද ඉව කිරිමෙන්, ශබ්ද තරංග නිකුත් කිරිමෙන්, ඉරියව් මගින් ආදි විවිධ ක්‍රම වලින් අදහස් හුවමාරු කරගනිති. මෙය සත්ත්ව සන්නිවේදනය ලෙස හැඳින්වේ.
මිනිස් සන්නිවේදනයට වඩා සපුරාම වෙනස් වු සන්නිවේදන ක්‍රමයක් සතුන්ට හිමිය. සතුන් තම සන්නිවේදනය සිදු කරන්නේ පරම්පරා ලක්ෂණ වලට අනුවය. වැඩිහිටි සතුන් සතුව ඇති මේ ලක්ෂණ ඵ් ආකාරයෙන්ම අනෙකුත් සතුන්ටද පිහිටයි. සතුන්ගේ ජිවන චක්‍රය හැඩ ගැසී ඇත්තේ ආහාර පාන හා ලිංගිකත්වය යන කරුණු දෙක පදනම් කරගෙනය. සත්ත්ව විද්‍යාඥයින්ගේ නව සොයා ගැනිම් අනුව යෙදෙන අංශ කිහිපයක් සොයාගෙන ඇත.
1.ස්ථායිතාවය
2.නොනැසී ජීවත් වීම
3.ප්‍රමුඛතාවය
4.ලිංගික ආකර්ෂණය
5.ජෛවීය අවශ්‍යතාවය
ස්ථායිතාවය
තමා පරිසරය තුළ ජීවත් වීම සඳහා ගනු ලබන්නා වු ක්‍රියා මාර්ගයක් මෙයට අයත් වේ. සතුන්ගේ ජීවත්වීමේ අවශ්‍යතාවය පදනම් කරගත් ක්‍රියාවලියකි. ස‍තෙකු ජීවත් වීම සඳහා විවිධ ක්‍රියා මාර්ග අනුගමනය කරයි. බොහෝ විට උන් අනෙකාගෙන් තමාට එල්ල විය හැකි තර්ජන පිළිබඳ දැඩි විමසිල්ලෙන් පසු වේ.
මේ හේතුව නිසාම රංචු වශයෙන් ජීවත් වීමට සමහර සතුන් වගබලා ගනිති. ආහාර සොයා ගැනීමත් ආරක්ෂාවත් යන කරුනු දෙකම මෙමගින් විසඳෙනු ඇත. මේ ලක්ෂණ වැඩිපුර ඇත්තේ පක්ෂීන් හට බවද හෙළි වී ඇත. ලංකාවේ පක්ෂීන් අතර දෙමලිච්චා, පරෙවියා, ගිරවා ආදි සතුන් රංචු වශයෙන් සිටින ආකාරය දැක ගත හැකිය. වනාන්තර වලද ශාක භක්ෂකයන්ද මෙන්ම මාංශ භක්ෂකයන්ද බොහෝ විට ජීවත් වන්නේ රංචු වශයෙනි.
250px|center
නොනැසී ජීවත්වීම
පරිසරය තුළ තමාගේ ප්‍රබලතාව පෙන්නුම් කිරීම යම් සතෙකු‍ නොනැසී ජීවත් වීම සඳහා අනෙක් සතුන් සමඟ සන්නිවේදනය කිරිම අත්‍යවශ්‍ය කරුණකි. එය ඉටුකරගන්නේ ආදරය දැක්වීම මඟින් හෝ තමාගේ බලය පෙන්වීම මඟිනි. මෙම ක්‍රියාවලිය තුළින් නොනැසී ජීවත් වීමට අවශ්‍ය පසුබිම සකසා ගනී. ඒ ඒ සතාගේ ශරීර ප්‍රමාණය අනුව හෝ උගේ ජව සම්පන්න බව අනුව අනෙකා අවනත වීම හෝ මග හැරයාම මෙම ක්‍රියාවලියේදී සිදු කරයි. සමහර සතුන් සටන් කිරිම මගින් තම ශක්තිය පෙන්වයි. සමහරු වසඟය මගින් තම ශක්තිය පෙන්වති. සිංහයා ප්‍රබලතාව පෙන්වන අතර මොනරා තම ආකර්ෂණය පෙන්වමින් තමාගේ ශක්තිය විදහාපායි.
ප්‍රමුඛතාවය
කණ්ඩායම තුළ නායකත්වය ගැනීම සඳහා උත්සාහ ගැනීම ප්‍රමුඛතාවයයි. සත්තු තම කණ්ඩායම තුළ සහ සමස්ත ගහනය තුළ ජීවත්වීමේදි නායකත්වය ලැබීම මගින් ප්‍රමුඛතාවයට පත්වීමට උත්සාහ දරති. බොහොමයක් සත්ත්ව කොට්ඨාශවල කාය ශක්තිය මත ප්‍රමුඛතාවය පදනම් වේ. එහිදී කණ්ඩාය‍මේ බොහෝ පිරිමි සතුන් අතර සටන ඇතිවන අතර අවසානයේදි වැඩි කාය ශක්තියකින් යුතු වු සතා ප්‍රමුඛයා නැතිනම් නායකයා වන අතර, පසුව ඔහු විසින් රැලේ අනෙක් සතුන්ට පීඩා කිරීම සිදු කරයි. එසේම එම රැලේ ගැහැනු සතුන්ගේ පුමුඛයා වන්නේ මොහුය. වඳුරු විශේෂයන් අතර දක්නට ලැබෙන ලක්ෂනයකි.
250px|center
ලිංගික ආකර්ෂණය
දියුණු මානවයා ලිංගිකත්වයත් ප්‍රජනනයත් යන මේ දෙඅංශයේම කාර්යයන් වෙන වෙනම සැලකුවද, සතුන්ගේ මූලික අවශ්‍යතාවයක් ලෙස ලිංගික කාර්යයන් සහ ප්‍රජනනය සැලකිය හැකිය. මෙය ජීව අවශ්‍යතාවයක් ලෙස සලකනු ලබන්නේ වර්ගයා නැතිනම් පරම්පරාව බිහිකිරිමේ මූලික අවශ්‍යතාවයන් නිසාය. ලිංගික ක්‍රියාවලිය සඳහා තම සහකරුවා හෝ සහකාරිය තමා ළඟට කැඳවීම සඳහා විවිධ සතුන් විවිධ සන්නිවේදන ක්‍රියාමාර්ග උපයෝගි කරනු ලබති. මොනරා තමාගේ සහකාරිය කැඳවා ගැනිමට රංඟනයක යෙදෙයි.
250px|center
ජෛවීය අවශ්‍යතාවය
සතුන්ට බඩගින්න, පිපාසය, නින්ද වැනි අවශ්‍යතා ඇති වන්නේ ජෛවීය අවශ්‍යතා ලෙසිනි. සතුන්ට මෙම අවශ්‍යතා පැන නගින විටදී ඔවුන් විවිධ සන්නිවේදන ක්‍රම වලට යොමු වෙති. බොහෝ විට තමාගේ වර්ගයා තමා වෙත ගෙන ඒමට බොහෝමයක් සතුන් උත්සාහ දරති. කපුටා ආහාර තිබෙන තැනක් දුටු විට වර්ගයා ඒ වෙතට ගෙන ඒමට කෑ ගසයි.
සතුන් විවිධ අවශ්‍යතා සඳහා සන්නිවේදනයේ යෙදෙන විට එසේ සන්නිවේදනයේ යෙදීම සඳහා විවිධ උපක්‍රම භාවිතා කරන බව විද්‍යාඥයින්ගේ මතයයි. ඒ අනුව සතුන් වර්ග කිහිපයකි.
6.ශබ්ද උපයෝගි කර ගැනිම
8.අවයව උපයෝගි කර ගැනිම
9.ආලෝකය උපයෝගි කර ගැනිම
10.වර්ණ උපයෝගි කර ගැනිම
සත්ව සන්නිවේදනය මානව සන්නිවේදනය මෙන් විධිමත් සංකීර්ණ භාෂාවක් නොවේ. එයට හේතුව සත්ව භාෂාවට හිමි සංකේත නිරවුල් සංකේත නොවන හෙයිනි.
250px|center
අවයව උපයෝගි කර ගැනිම
කෘමි සතුන්ගේ මුඛය දෙපස ඇන්ටෙනා මෙන් විකිරණය වු සන්නිවේදාත්මක අවයව වලින් ඔවුහූ සන්නිවේදනයේ යෙදෙති. බල්ලෝ වලිගය භාවිතා කරමින් සන්නිවේදනයේ යෙදෙති. දෙපත් නයා තමාගේ වලිගය මඟින් අනෙකාට පහර දේ. වඳුරන් රිලවුන් වැනි සත්තු අංග චලනය මඟින් අදහස් හුවමාරු කර ගනිති.
250px|center
ආලෝකය උපයෝගි කර ගැනීම
තම සිරුරෙන් ආලෝකය නිකුත් කර සන්නිවේදනයේ යෙදේ. කණා මැදිරියා, රෑ බදුල්ලා, ගැඹුරු මුහුදේ මාළුන් මෙහිදි දැක්විය හැකිය. 250px|center
ශබ්ද උපයෝගි කර ගැනීම
මිනිස් කනට ඇසිය හැකි ප්‍රමානයට වඩා දිගු ශබ්ද තරංග සමඟ අලි, ඇතුන්, මෝරුන්, වවුලන් වැනි සත්තු සම්බන්ධතා පවත්වති. 250px|center
වර්ණ උපයෝගි කර ගැනීම
පරිසරයේ පවතින වර්ණ වලට සමාන වන අයුරින් කටුස්සා තම සිරුරේ වර්ණය වෙනස් කිරිම සිදු කරයි. තවද එමූ, කැස්වරි, මොනරා, තාරා විශේෂ තටු වල වර්ණ වෙනස් කිරීමෙන් විවිධ අදහස් ප්‍රකාශ කරයි.
චර්යා උපයෝගි කර ගැනීම
සතුන් හැසිරෙන ආකාරය කුළු හරකුන් පොළොව හාරා දූවිලි අවුස්සා පොරයට පැමිනීම මගින් බලය ප්‍රදර්ශනය කරයි. බල්ලන් තමාගේ ස්වාමියා දුටු විට ශබ්ද පිට කරමින් ඇඟේ දැවටෙමින් බිම පෙරළි කීකරු චර්යා පෙන්නුම් කරයි. පරෙවියන් ඇ‍ඟේ ඇති තටු පුම්බා රවුමට කැරකෙමින් රංගනයේ යෙදෙමින් අනෙකාට තම චර්යා මගින් සන්නිවේදනය කරයි.
250px|center
රසායනික ද්‍රව්‍ය මගින් සන්නිවේදනයේ යෙදීම
උරුලෑවා ගමන් කිරිමේදි උගේ ශරීරයෙන් රසායනික ද්‍රව්‍යක් පිට වේ. බල්ලාද මුත්‍රා කිරිම මගින් තමාගේ සීමාවන් ලකුණු කරයි. කුහුඹුවන් කෙළ හැළිමෙන් අනෙකාට මාර්ගය පිළිබඳ වැටහීමක් ලබා දේ.
දරුවා මෙලොව බිහි වු දා පටන් වාචිකව සන්නිවේදනයේ යෙදෙයි. සතුන්ද ඒ ආකාරයෙන්ම සන්නිවේදනයේ යෙදෙති. ඒ ඔවුනටම ආවේනික වු සන්නිවේදන රටාවක් මතය. එය පරම්පරාවෙන්ම පැවත එන්නකි. නිර්මාණශිලි සන්නිවේදනයේ යෙදිමට සතුන්ට අපහසු වුවත් ඔවුනොවුනට දැනෙන ආකාරයට අදහස් හුවමාරු කර ගැනීමටත් ඔවුන්ගේ පැවැත්ම තහවුරු කර ගැනීමටත් විවිධ සන්නිවේදන උපක්‍රම භාවිතා වේ.
ආශ්‍රිත
කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ සත්ත්ව විද්‍යා අංශයේ ආචාර්ය දේවක වීරකෝන් <P Align="center"> 2005 ජුනි 14 වැනි අඟහරුවාදා විජය පුවත්පත ඇසුරිනි </P>
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ගිනි-ප්‍රතිරෝධී පැළඳුම්
තාපරෝධක පැළඳුම්වල අරමුණ හිස, ගෙල, මුහුණ සහ අත් කෙටිකාලීන ගිනිවලට නිරාවරණයෙන් සහ තාපයෙන් ආරක්ෂා කර ගැනීමයි. ගින්නක් ඇතිවන අවස්ථාවක හෝ එවැනි අවස්ථාවකට මුහුණපෑමට සූදානම් වීමේ දී නැවේ කාර්ය මණ්ඩලයේ සියලු දෙනා මෙම ආම්පන්න පළඳිනු ලබයි.
තාපරෝධක ඇතැම් අවස්ථාවල දී පැළඳුම් ජීවිතාරක්ෂක බඳ පටි, හෙල්මට්, වායු මුහුණු ආවරක වැනි ආරක්ෂක උපාංග සමග පළඳිනු ලැබේ. මෙය පළමු ප්‍රතිචාර ගිනි නිවන පක්ෂ විසින් පැළඳිය ද, සාමාන්‍ය නාවික ගිනි නිවන භටයින් විසින් සිවිල් ගිනි නිවන භටයින්ට සමාන ආකාරයේ පූර්ණ ආරක්ෂක උපාංග පළඳිනු දැකගත හැක.
ඉතිහාසය
ගිනි-ප්‍රතිරෝධී පැළඳුම් රාජකීය නාවික හමුදාවට හඳුන්වා දෙන ලද්දේ ජුට්ලන්ඩ්හි සටනේ දී, බ්‍රිතාන්‍ය යුධ නැව් ගණනාවක් කෝඩයිට් ඉන්ධන පිහිටි ස්ථානය වෙත මැගසින් ඔස්සේ එල්ල කළ ප්‍රහාර ගණනාවකින් විනාශ වීමත් සමගයි. බෝරැක්ස් හෝ බෝරික් අම්ලය භාවිතයෙන් ගිනි-ප්‍රතිරෝධී හිස්වැසුම් සහ අත්වැසුම් වඩාත් සාර්ථකව නිපදවිය හැකි බව සොයාගන්නා ලදී.
වර්ධරාජා පෙරුමාල්
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු සහ නැගෙනහිර ප්‍රදේශයේ ඊලාම් නමින් වෙනම රාජ්‍යයක් ප්‍රකාශයට පත්කල පුද්ගලයෙකි. වෙනම රාජ්‍යයක් ප්‍රකාශයට පත්කරන අවස්ථාවේ හෙතෙම උතුරු නැගෙනහිර පළාත් සභාවේ මහ ඇමත් ධුරය දැරීය.
ඇලෙක්සැන්ඩ' හැමිල්ටන්
ඇලෙක්සැන්ඩර් හැමිල්ටන් (ජනවාරි 11, 1755 හෝ 1757 *ජූලි 12, 1804) ඇමරිකානු ලෙසත් හා එක් ආරම්භක පියවරුන් එක්සත් ජනපදය. ඔහු බලවත් භාෂා පරිවර්තක හා අනුග්රාහකයෙකු, එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවමෙන්ම, නිර්මාතෘ ජාතියේ මූල්ය පද්ධතිය, මෙම ෆෙඩරලිස්ට් පක්ෂය, එක්සත් ජනපදය වෙරළ ආරක්ෂක, හා නිව් යෝක් පෝස්ට් පුවත්පත. ලෙස පළමු ලේකම්, භාණ්ඩාගාර, හැමිල්ටන් ප්රධාන කර්තෘ ආර්ථික ප්රතිපත්ති ජෝර්ජ් වොෂින්ටන් පරිපාලනය. ඔහු පෙරමුණ ගෙන අරමුදල් ජනපදය' ණය විසින් ෆෙඩරල් ආණ්ඩුව, මෙන්ම පිහිටුවීම, ජාතික බැංකුව, පද්ධතිය ගාස්තු, හා මිත්රශීලී වෙළෙඳ සබඳතා බ්රිතාන්ය සමග. ඔහුගේ දැක්ම ඇතුළත් ශක්තිමත් මධ්යම රජය විසින් මෙහෙයවන ප්රබල විධායක ශාඛාව, ශක්තිමත් වාණිජ ආර්ථිකය, ජාතික බැංකුව හා සහයෝගය සඳහා නිෂ්පාදන, එමෙන්ම ශක්තිමත් හමුදාවක්. මෙම අභියෝගයට ලක් මගින් වර්ජිනියා ගොවිජන  තෝමස් ජෙෆර්සන් සහ ජේම්ස් මැඩිසන් කළ පිහිටුවා ප්රතිවාදී පක්ෂය. ඔවුන් ඇගයීමට ලක්වී ශක්තිමත් ජනපදය මත පදනම් වූ ග්රාමීය ඇමරිකාව හා මගින් ආරක්ෂා රාජ්ය සන්නද්ධ කන්ඩායම් ලෙස විරුද්ධ ශක්තිමත් ජාතික හමුදාව හා නාවික හමුදාව. ඔවුන් හෙලා හැමිල්ටන් ලෙස ද හිතකාමී දෙසට බ්රිතාන්ය හා දෙසට රාජාන්ඩුව, පොදුවේ, සහ ඉතා අභිමුඛ දෙසට නගර, ව්යාපාර හා බැංකු.
රිටිගල ස්වාභාවික දැඩි රක්‍ෂිතය
මහ වැව් දාගැබ් සිය ගණනක් ඉදිවු රජ ර‍‍‍‍ටේ වන වදුලින් ආවරණය වු රක්ෂිත වනාන්තර වලින් මුල් තැනක් රිටිගලවන පියසට හිමි‍‍‍‍‍වෙයි.‍‍‍‍‍‍ වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ දැඩි රක්ෂිතයක්ව ඇති මෙම කඳු ශිඛරයේ ඇති රූස්ස ගස් වලින්ද මෙහි ඉතිහාසය පිළිබිඹු වේ.
පිහිටීම
උතුරු මැද පළාතේ,අනුරාධපුරයට නුදුරින් රිටිගල කන්ද පිහිටා ඇත. පලුගස් වැව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයටත් කැකිරාව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයටත් මායිම්ව රිටිගල පිහිටා ඇත. හබරණ අනුරාධපුර මාර්ගයේ ගලපිටිගල හා ගනේවල්පොල අතර දකුණු පසින් අක්කර 7200ක පමණ රමණීය භූමි භාගයක් මෙම වනපියසින් වැසී ඇත්තේය.
විදේශීකයන්ගේ පවා අවධානයට ලක්ව ඇත. රිටිගල කඳුකරය කඳු මුදුන් හතකින් සමන්විත වේ.ඒවා නම්, ආසියා කන්ද, බට කන්ද, කොඩිගල, උණ කන්ද, අඹරාපති කන්ද, පටලීය හින්න, කිරිවැල් හින්න ආදිය වේ. 600mක් (අඩි 2000ක්) පමණ උසින් යුත් රිටිගල වියළි කලාපයේ ඉහළම ස්ථානය ද වේ. කිරිය ගස් වැව, කළුඑබේ, මොරගොඩ, මූරියා, කඩවල, බමුණුගම, උල්පත, හීනුක්කිරියාව, ගලපිටිගල ආදි ගම්මාන 14කින් වටව මෙම වන පියස පිහිටා ඇත. රිටිගල කන්දට පිවිසෙන්නට මුලින්ම ඇත්තේ කුඩා ගල් කුළු කිහිපයක් උඩිනි. ඒ සමඟම හමු වන්නේ තරමක දිග පළලකින් යුතු ගැඹුර අඩි 30ක් තරම් වූ ගරා වැටුණු "බන්දා පොකුණ" නම් වූ සුවිශාල පොකුණයි. ඉන් පසුව තැනින් තැන විසිරී පැතිරී ඇති ගල් පාලම්, පියගැට පේළි, කවාකාර වූ ‍ශෛලමය වේදිකා, ඔපමට්ටම් කරන ලදවිශාල ගල් පුවරු, සෙල්මුවා පහන්, තටාක, බෙහෙත් ඔරු, සල පතල මළු, සක්මන් මළු, කටාරන් කෙටූ ගල් ලෙන්, පධානගර හා ගල් කුළුණුය. වසර 1500ක පමණ කාලයක් අද්විතීය වටිනාකමකින් යුක්ත ආරාමික සංකීර්ණයක් වශයෙන් පැවති රිටිගල 11 සියවසේදීචෝළ ආක්‍රමණයත් සමඟ ක්‍රමයෙන් නටඹුන් වන්නට විය. වනගත වීම නිසා වන සතුන්ගේ වාසස්ථානයක් බවට පත් වූ රිටිගල කන්දවර්තමානයේදී වනාන්තරයෙන් වැසී පවතී. මහාවංශයේ "අරිට්ඨ පබ්බත" යනුවෙන් දැක්වෙන්නේ රිටිගල බව ඉතිහාසඥයන්ගේ මතයයි. භාවනානුයෝගි භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා යෝග‍්‍ය වූ නිසසල වනගත පෙදෙසක් වශයෙන් රිටිගල වැදගත්කම එහි දක්නට ලැබෙන නටඹුන් වලින්ද හෙළි වේ.
රිටිගල ලෙස හැඳින්වීම
පාලි 'අරිට්ඨ පබ්බත' සංස්කෘත 'අරිෂ්ට පර්වත' යන්නෙන් සිංහලයට බිඳී එන්නට අතැයි සාමාන්‍ය‍යෙන් සැලකේ. 'රිටි' යනු පාලි 'අරිට්ඨ' යන්නෙන් බිදී ආ 'ආරක්ෂාව' යන අරුත් ඇති පදයකි. ඒ අනුව රිටිගල ආරක්ෂක පර්වතයකි. මහාවංශයේ 'අරිට්ඨ පබ්බත' ලෙස සඳහන් වන්නේ ‍මෙම ස්ථානයයි.
ගවේෂණය කිරීම
දැනට අවුරුදු 2434ක් පමණ (ක්‍රි.පූ.437) දක්වා පැහැදිලි අතීතයක් කරා දිවෙන රිටිගල මෙරට ඉතිහාසයේ මුල්ම රාජධානිය වන අනුරාධපුරයටත් පෙර පණ්ඩුකාභය කුමරුගේ සටන් මධ්‍යස්ථානයක්ව පැවතුණි. ඔහු සිය මාමාවරුන් සමඟ කළ සටනට මධ්‍යස්ථානය කර ගත්තේ මෙම කඳවුරයි. එමෙන්ම මීටත් පෙර විජය කුමරු තම්මැන්නාවේ සිට ආ ගමනේදී ඒ ගමන් මඟ රිටිගල අසලින් වැටී තිබුණුබව ද කියවේ.
මහා වංශයේ සඳහන් වන පරිදි ක්‍රි.පූ.833-835 පළමු වන සේන රජු පාංශුකූලික භික්ෂූන්ට මෙහි ආරමයක් කරවා දී ඇති බව ද සඳහන් වේ.
ජනප්‍රවාද
රාම-රාවණ යුද්ධයේදී තුවාල ලත් රාමට ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා හනුමාන් විසින් භාරත දේශයේ සිට ඔසවාගෙන එන ලද බෙහෙත් පර්වතයෙන් කොටසක් රිටිගල මතට කඩා වැටී ඇතැයි යන්නද ජන ප්‍රවාදයේ එන්නකි. රිටිගල පුරා ඉරරාජ, සඳරාජ, බිං කොහොඹ, වැනි දුර්ලභ ගනයේ බෙහෙත් පැළෑටි අද මෙම වනයේ ඇති බව පැවසේ.
රක්ෂිත වනයක් වීම
1942 දී රිටිගල දැඩි රක්ෂිතයක් ලෙස නම් කෙරුණු අතර, එහි ශාක හා සත්ව විශේෂ රැක ගැනීම කෙ‍රෙහි විශේෂ අවධානය යොමු වන්නට විය. පුරාවිද්‍යාත්මක කටයුතු සඳහා රිටිගල සංරක්ෂණය කිරීම නැවත වරක් ආරම්භ වූයේ 1960දී පමණ ආචාර්ය රාජා ද සිල්වා මහතාගේ මූලිකත්වය යටතේය.
වැදගත්කම
ශාක විශේෂ රාශියක් මෙම වනයේ ඇත. පළු, වීර, මොර, අන්නාසි, දෙහි, දොඩම් වැනි නොයෙකුත් පළතුරු හා ඉතාම දුර්ලභ වර්ගයේ අශෝක වැනි මල් වලින් සැදුම් ලත් මේ වන රොදෙහි තිත් කොහා, කහ කුරුල්ලා, වලි කුකුළා, ගිරවා, මයිනා, නීල බෙයියා, බට ගොයා, දෙමලිච්චා වැනි පක්ෂීහු ද විවිධ සමනල් වර්ග මෙන්ම අලි, කොටි, වලස්, මුව, ගෝන ආදි සිවුපාවෝ ද පිඹුරා, නයා, පොළඟා හා උරඟ සත්ව විශේෂයෝ ද එමට වෙති.
නූතන යුගයේ රිටිගල වැදගත්කම වඩාත් ඉස්මතු වූයේ එහි ඇති බ්‍රාහ්මි ශිලා ලිපි හේතු කොට ගෙනය. මිහින්තලේ, වෙස්සගිරිය, යන ස්ථානවල දක්නට ලැබෙන ලෙන් ලිපිවලට නොදෙවෙනි වැදගත්කමක් රිටිගල සෙල්ලිපිවලටද හිමි වේ. මෙරට සෙල් ලිපි අධ්‍යයනයේ ප්‍රමුඛයකු වූ සෙනරත් පරණවිතාන වැනි විද්වතුන්ගේ අවධානය ද රිටිගල කෙරෙහි යොමු වීමත්සමඟ මෙම ස්ථානයේ වටිනාකම තවත් වැදගත් වන්නට විය. වර්ෂ 1980 සංස්කෘතික ත්‍රිකෝණයේ කටයුතු ආරම්භ වීමත් සමඟ,ඊට අයත් පෞරාණික ස්ථානයක් වශයෙන් රිටිගල වැදගත්කම යළිත් වරක් ඉස්මතු වූ අතර, පුරා විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව යටතේ කැණීම් හා සංරක්ෂණ කටයුතු දැනට සිදු කරගෙන යනු ලැබේ.
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
ප්‍රවර්ගය:ස්වාභාවික දැඩි රක්‍ෂිත - ශ්‍රී ලංකා ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
Carbon-burning process
Carbon-burning process යනු න්‍යෂ්ටි සංස්ලේෂණ ක්‍රියාවලියකි.
Neon-burning process
Neon-burning process යනු න්‍යෂ්ටි සංස්ලේෂණ ක්‍රියාවලියකි.
අක්කරපත්තුව
අක්කරපත්තුව යනු ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර පළාතට අයත් අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇති නගරයකි.
සංචාරක ආකර්ෂණ
ප්‍රවර්ගය:අම්පාර පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
රයිගම් ටෙලීස් හොඳම රූපවාහිනී කාලීන සිදුවීම් වැඩසටහන සදහා සම්මානය
රයිගම් ටෙලීස් හොඳම රූපවාහිනී කාලීන සිදුවීම් වැඩසටහන සදහා සම්මානය යනු වසරේ හොඳම ශ්‍රී ලාංකේය රූපවාහිනී කාලීන සිදුවීම් වැඩසටහන සඳහා රයිගම් සමාගම විසින් වාර්ෂිකව පිරිනමන රයිගම් ටෙලීස් සම්මානයකි.
එංගලන්ත ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා තරග සංචාරය 2001
එංගලන්ත ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 2001 පෙබරවාරි සහ මාර්තු මාසවලදී ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරයක නිරත වූ අතර, ටෙස්ට් තරග තුනකට සහ එක්දින ජාත්‍යන්තර තරග තුනකට ක්‍රීඩා කළේය. එංගලන්තය ටෙස්ට් තරගමාලාව 2-1ක් ලෙස ජයගත් අතර එක්දින තරගමාලාව 3-0ක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාව ජය ගත්තේය.
රයිගම් ටෙලීස් හොඳම රූපවාහිනී කාලීන සිදුවීම් වැඩසටහන සදහා සම්මානය
මෙම සම්මානය ප්‍රථම වරට ලබා දුන්නේ 2005 වසරේදීය.
එංගලන්ත ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා තරග සංචාරය 2001
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් - ශ්‍රී ලංකාව
භද්දා කුණ්ඩලකේසී තෙරණිය
ඇය බිම්බිසාර රජුගේ මගධ රාජධානියේ අගනුවර වූ රජගහනුවර "භද්ද" නමින් උපත ලැබුවාය. භද්දගේ දෙමාපියෝ ඇයව දැඩි ලෙස ආරක්ෂා කළේ ඇයට ආවේගශීලී ස්වභාවයක් තිබූ නිසාත්, පිරිමින් කෙරෙහි ඇය තුළ ඇති දැඩි ආකර්ෂණය නිසා ඇය වේදනාවට පත්වේ යැයි ඔවුන් බිය වූ නිසාත් ය. දිනක් ඇගේ නිවසේ ජනේලයෙන් සොරෙකු ඝාතනය කරන ස්ථානයට ගෙන යන අයුරු ඇය දුටුවාය. ඔහු බ්‍රාහ්මණයෙකුගේ පුත්‍රයෙකු වූ නමුත් සොරකම පිළිබඳ දිගු ඉතිහාසයක් ඇති අයෙකි. බැලූ බැල්මට භද්ද ඔහුට ආදරය කළේය. ඔහුට ඔහු නොමැතිව ජීවත් විය නොහැකි බව ඇගේ පියාට ඒත්තු ගැන්වීමට ඇයට හැකි වූ අතර, ඔහු සිර දඬුවම් නියම වූ පුද්ගලයාට බන්ධනාගාරයෙන් පිටතට යාමට ඉඩ දුන් බන්ධනාගාර පාලකයන්ට අල්ලස් දුන්නේය.
මෙම යුවළ විවාහ වූ අතර වැඩි කල් නොගොස් මනාලයා තම බිරිඳගේ ආභරණ ලබා ගැනීමට දැඩි ලෙස උනන්දු විය. මරණීය දණ්ඩනය වළක්වා ගත හැකි නම්, යම් කඳු දෙවියෙකුට පුද පූජා පවත්වන බවට තමා පොරොන්දු වූ බව ඔහු භද්දට පැවසීය. මෙම කඩතුරාව යොදා ගනිමින් භද්දා තම නිවසින් පිටමං කිරීමට ඔහු සමත් විය. ඇයගේ වටිනා ආභරණ සොරකම් කිරීම සඳහා ඇයව උස් කඳු මුදුනකට තල්ලු කිරීමට ඔහුට අවශ්‍ය විය. ඔවුන් ප්‍රපාතයට පැමිණි විට ඔහු තම අරමුණ ගැන ඇයට කීවේය. ඇගේ දුකේදී, භද්දා ඔහුගේ මරණය කරා තල්ලු කිරීමට ඇයට හැකි වූ උපක්‍රමයක් සඳහා තීරණය කළාය.
තම ස්වාමිපුරුෂයා ඝාතනය කිරීම නිසා ඇති වූ වරදකාරී හැඟීමෙන් බර වූ භද්දට නැවත ගිහි ජීවිතයට යාමට අවශ්‍ය නොවීය. ඉන්ද්‍රිය සැප සහ දේපළ තවදුරටත් ඇගේ අවධානයට ලක් නොවූ අතර ඇය ඉබාගාතේ යන තාපසයකු බවට පත්විය. ඇය තපස්වරියක් ලෙස ජෛන ආගමට ඇතුළු වූවාය. විශේෂ පිංකමක් ලෙස ඇය පැවිදි වූ විට ඇගේ හිසකෙස් මුල් වලින් ඉරා දමා ඇත. ඇගේ හිසකෙස් නැවතත් වර්ධනය වූ අතර එය ඉතා රැලි සහිත වූ අතර ඇයට කුණ්ඩලකේසා (රැලි සහිත හිසකෙස්) යන නම ලබා දුන්නේය. භද්ද කුණ්ඩලකේසා ජෛන ධර්මයෙන් සෑහීමකට පත් නොවූ බැවින් ඇය හුදකලා සක්මන් තාපසයකු බවට පත් වූවාය. වසර පනහක් පුරාවට ඇය පුරාණ ඉන්දියාව පුරා සංචාරය කර බොහෝ අධ්‍යාත්මික ගුරුවරුන් හමුවීමට ගිය අතර එමඟින් ආගමික ග්‍රන්ථ සහ දර්ශන පිළිබඳ පුළුල් දැනුමක් ලබා ගත්තාය. ඇයගේ අනුදැනුම මත ඇය ඇගේ කාලයේ ප්‍රමුඛතම විවාද කරන්නියක් බවට පත් විය. ඇය නගරයකට ඇතුළු වූ විට, ඇය වැලි ගොඩක් සාදා රෝස-ඇපල් අත්තක් එයට ඇලෙව්වාය. මෙය වැලි ගොඩ පාගා දැමීමට විවාදයකට කැමති ඕනෑම කෙනෙකුට අභියෝග කරනු ඇත.
දිනක් සැවැත් නුවරට වැඩම කළ ඇය යළිත් සිය වැලි ගොඩ දැම්මාය. එකල්හි ශාරිපුත්‍ර නම් බුදුරදුන්ගේ අග්‍ර ශ්‍රාවකයින් දෙනමගෙන් එක් අයෙක්ද, විග්‍රහ කිරීමේ ශ්‍රේෂ්ඨතම ශ්‍රාවකයාද, නුවර ජේතවන නම් ආරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. භද්දගේ පැමිණීම ගැන ඔහුට ආරංචි වූ අතර, ඔහු වාද කිරීමට ඇති කැමැත්තේ ලකුණක් ලෙස, ඔහු වැලි ගොඩ පාගා ගැනීමට ළමයින් කිහිප දෙනෙකු පිටත් කර හැරියේය. භද්ද පසුව විශාල ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් සමඟින් ජේතවනය නම් අනාථපිණ්ඩික ආරාමයට ගියේය. සෑම වාද විවාදයක්ම සාමාන්‍ය දෙයක් ලෙස ජය ගැනීමට ඇය පුරුදු වී සිටි නිසා ජයග්‍රහණය පිළිබඳ ඇයට දැඩි විශ්වාසයක් තිබුණි. භද්ද සාරිපුත්‍රයාට ප්‍රශ්න ගණනාවක් ඉදිරිපත් කළේය. ඇයට තවත් ප්‍රශ්න කිසිවක් සිතා ගත නොහැකි වන තුරු ඔහු ඒ සියල්ලටම පිළිතුරු දුන්නේය. එවිට ඇයගෙන් ප්‍රශ්න කිරීම සාරිපුත්‍රගේ වාරය විය. ඔහුගේ පළමු ප්‍රශ්නය භද්දට තදින්ම බලපෑවේය, එනම් "එක එක කුමක්ද?" භද්ද නිශ්ශබ්දව සිටියේ ඔහු විමසන දේ ගැන කුතුහලයෙන්. ඇයට "දෙවියන්" හෝ "බ්‍රහ්ම" හෝ "අනන්තය" ලෙස පිළිතුරු දිය හැකිව තිබුණි, එය හොඳ පිළිතුර විය හැකිය. නමුත් භද්ද උත්තරයක් සකස් නොකිරීමට තීරණය කළ අතර එමඟින් විවාදයෙන් පැරදුණාය, මන්ද ඇය අඩ සියවසක් ඉන්දියාව පුරා සැරිසැරූ දේ තමාට සොයාගත් බව ඇය දන්නා බැවිනි. ඇය සාරිපුත්‍ර ගුරුවරයා ලෙස තෝරා ගත් නමුත් ඔහු ඇයව ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙත යොමු කළාය.
ප්‍රවර්ගය:රහතන් වහන්සේලා
මැදිරිගිරිය ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
මැදිරිගිරිය ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ,  උතුරු මැද පළාතේ,   පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
ග්‍රාම නිළධාරි වසම්
උල්පත් ala gama
Oxygen-burning process
Oxygen-burning process යනු න්‍යෂ්ටි සංස්ලේෂණ ක්‍රියාවලියකි.
රන්ග්රසියා
රන්ග්රසියා (සිංහල: මා වර්ණවත් කරන්නා) යනු 2013 දෙසැම්බර් 30 සිට 2014 සැප්තැම්බර් 19 තෙක් කලර්ස් ටීවී නාළිකාව ඔස්සේ විකාශය වූ ඉන්දියානු රූපවාහිනී කතාමාලාවකි. ආරම්භයේ දී, මෙම වැඩසටහන මගින් ආයුධ ජාවාරමකට මැදිවන සරල, රූමත් තරුණියක වන පාර්වතී (සනායා ඉරානි) සහ දේශසීමා ආරක්ෂක (BSD) ප්‍රධානී රුද්‍ර ප්‍රතාප් රනාවත් (අශිෂ් ෂර්මා) අතර ඇතිවන පෙම් සබඳතාව නිරූපණය වේ. 2014 ජූලි 31 දින වැඩසටහන වසර 7ක් ඉදිරියට කථාව වෙත දිවගිය අතර, පාර්වතීගේ අනුප්‍රාප්තිකාව වන මයිරා හඳුන්වා දීම ද සිදු විය. මෙය මලයාලම් බසින් හඬකවා ප්‍රාණයාවර්ණංගල් ලෙසත්, දෙමළෙන් අලගිය ලයිලා (සිංහල: මනහර ආදරවන්තිය) ලෙස රාජ් ටීවී නාළිකාවෙනුත් විකාශය විය. එසේම මෙය අරාබි බසින් "හබීබි දයිමාන්" "حبيبي دائما " ඉංග්‍රීසි බසින් "My Love Forever " සහ තුර්කි බසින් සෙස්සිස් ඔල්මාෂ් නම් විය. වර්තමානය වන විට රිෂ්තේ නාළිකාව ඔස්සේ මෙය නැවත විකාශය වෙමින් පවතියි.
කථාපුවත
පාර්වතී හෙවත් ආදරයට පාරෝ ලෙස හඳුන්වන යුවතියට දේශසීමා ආරක්ෂක (BSD) නිලධාරීන් කෙරෙහි කෝපයක් ඇත්තේ සිය දෙමව්පියන්ගේ මරණයට ඔවුන් වගකිව යුතු යැයි සිතමිනි. ඇයව හදාවඩා ගනු ලබන්නේ ඇගේ මාතෘ පාර්ශ්වීය නැන්දණියක වන ඨාකුරායින් මාලා (සාදියා සිද්දිකි) ය. මිය දෙමාපියන්ගේ මෘත ශරීර දුටු අවස්ථාව පිළිබඳ ඇයට නොයෙකුත් නපුරු සිහින පෙනෙයි. ඇගේ විවාහය වරුන් (විශාල් ගාන්ධි) නම් ටාබද ගම්මානයේ තරුණයකු සමග ස්ථිර කරන්නේ දූෂිත ඨාකූර් තේජාවත් (තරුන් ඛන්නා) විසිනි. වරුන් පාරෝ ඉදිරියේ අවංක, හිතවත් තැනැත්තකු සේ පෙනී සිටිය ද ඔහුගේ සැබෑ අභිප්‍රාය වන්නේ සිය විවාහය සිදුකරන මුවාවෙන් දේශසීමාව හරහා ආයුධ ජාවාරම් සිදු කිරීමයි. විවාහය සාර්ථක වුවත්, මඟුල් පෙරහැර සඳහා BSD නිලධාරීන්ගේ බාධා පැමිණේ. මෙහි නායකත්වය දරන්නේ මේජර් රුද්‍ර ප්‍රතාප් රනාවත් (අශිෂ් ෂර්මා) ය. මෙහි දී වරුන් මියයයි. මෙය පසුපස ඇති සැබෑ සිදුවීම පිළිබඳ නොදන්නා පාර්වතී, සිය සැමියාගේ මරණය වෙනුවෙන් රුද්‍රහට චෝදනා නගමින් පරිභව කරයි. ඇය ද්‍රව්‍යමය සාක්ෂියක් යැයි විශ්වාස කරන රුද්‍ර ඇයව සිරගත කරන්නේ ඇය සියල්ල පාපොච්චාරණය කරනු ඇතැයි සිතා ය. මෙම සිදුවීමෙන් පාර්වතී දිවි ගලවාගෙන ඇති බව වටහා ගන්නා තේජාවත්, ඇගේ සාක්ෂි ලැබීම වැළැක්වීමට ඇයව මරාදමනු පිණිස මැරයන් යොදවයි. ඇගේ දිවියට ඇති අනුතර වටහාගන්නා රුද්‍ර ඇයව ඔහුගේ පිය පාර්ශ්වීය නිවස වෙත යවයි. රුද්‍ර ඇයව දැකගැනීමට අවස්ථාව සලසන්නේ සිය පියාට පමණකි. ඔහුගේ දුෂ්ට නැන්දණිය වන මෝහිනී විසින් ඇයව සොයාගනු ලබන අතර, ඇගේ චරිතවත්භාවය පිළිබඳ විමසයි. මෙහිදී රුද්‍රගේ පියා ඇයට මුසාවක් බවසන්නේ ඇය රුද්‍ර සමග විවාහ ගිවිසගත් තැනැත්තිය බවයි. මෙය යුවලගේ අප්‍රසාදයට හේතුවන අතර ඔවුන් දෙදෙනාගේ විවාහය පැවැත්වීමට යෝජනා වේ. ක්‍රමයෙන් පාර්වතී රුද්‍ර කෙරෙහි හැඟීම්බර වන්නේ ඔහුගේ මව වෙනත් පුරුෂයකු සමග පැනගොස් ඇති බව දැනගැනීමෙන් පසුවයි. ඔහුගේ මව යනු ඨාකුරායින් බව ඇය නොදනී. රුද්‍ර සමග ව්‍යාජ විවාහ දිනයේ දී වරුන්ගේ විවාහය පසුපස ඇති සත්‍යය දැනගැනීම පිණිස ඇය තේජාවත් සමග පලා යයි. සිය වරද වටහා ගැනීමෙන් පසුව, ඇය තමන් රුද්‍රට පෙම් කරන බව ඇය වටහා ගනියි. පාර්වතී රුද්‍රගේ සිත දිනාගැනීමට තැත් කරයි. ඔහු සිතන්නේ සිය පියා කාමරයේ සිටින විට ගින්නක් ඇති කළේ ඇය විසින් කියායි. පාරෝට කුරිරු අයුරින් සැලකීම පිළිබඳ රුද්‍රට ‍චෝදනා එල්ල වන අතර, මේ නිසා රුද්‍රට සිය රක්ෂාව අහිමි වේ. මෙය ඔහුගේ කෝපයට හේතු වන අතර, බීමත් වන ඔහු පාරෝ සමග විවාහ වෙමින් පොරොන්දු වන්නේ ඇගේ දිවිය මිහිපිට අපායක් කරන බවයි. නමුත් ඔහුට සිය රැකියාව යළි හිමිවේ. මුලින් තමන්ට ද්‍රෝහී වීම සම්බන්ධයෙන් ඔහු පාර්වතීව පිළිනොගත්තත්, තමන් ඇයට පෙම් කරන බව ඔහු වටහා ගනියි. සිදුවීම් මාලාවකින් පසු ඔවුන් දෙදෙනා එක්වේ. අනතුරුව ඨාකුරායින් මාලා සහ රුද්‍ර මුණගැසෙයි. රුද්‍ර ඇයට වෛර කරන්නේ ඇය තමන්ව හැරගිය හෙයිනි. කෙසේනමුත්, මේ මව සහ පුතු දෙදෙන යළි එකතු කිරීමට පාරෝ සමත් වේ. පවුලේ සියල්ලන්ම සතුටින් පසුවෙයි. නමුත් රුද්‍රට තර්ජනාත්මක දුරකථන ඇමතුමක් ලැබෙන්නේ පාර්වතීව මරාදමන බවට පවසමිනි. ආරක්ෂාව පතා පවුලේ සාමාජිකයෝ නිවෙස හැර යති. වරුන්ගේ බාල සොයුරා වන ශාන්තනු කුමාර් (විශාල් කර්වාල්) ආරක්ෂකයකු ලෙස නිවසට පැමිණෙයි. ඔහුට අවශ්‍ය වන්නේ සිය සොයුරාගේ මරණයේ පලිය ගැනීමටයි. පාර්වතී සත්‍යය දැනගන්නා අතර, ශාන්තනු ඇයව මරාදැමීමට තැත් කරන විට රුද්‍ර පැමිණ ඇයව බේරාගනියි. ශාන්තනු සිරභාරයට ගැනෙයි. පසුව, පාර්වතී දරුවකු පිළිසිඳ ගන්නා අතර, ඇය ධෲව් නම් පුත්‍රයකු බිහි කරයි. ඔවුන්ගේ සතුට දෙදරා යන්නේ ශාන්තනු සිරභාරයෙන් පලාවිත් පාර්වතීව මරාදැමීමෙනි. ඇය රුද්‍රගේ දෑත් මත අවසන් හුස්ම හෙළයි. ශානත්නු මරාදැමීමෙන් පසුව ඔහු සිය මාසයක් වියැති පුත්‍රයාට යහපත් පියකු වන බවට පොරොන්දු වෙයි.
කථාව වසර හතක් ඉදිරියට දිවෙයි. රුද්‍ර සත් වියැති ධෲව් සහ සිය පවුල සමග දිවි ගෙවයි. ඔහුට ලැබෙන නව පත්වීම වනුයේ මයිරා මෙහ්රාගේ (මෙම චරිතය ද නිරූපණය කරන්නේ සනායා ඉරානි විසින්ම ය) ආරක්ෂකයා ලෙස කටයුතු කිරීමයි. පාර්වතීට පෙනුමින් සමාන රුවක් හිමි මයිරා NRI පුද්ගලයකු වන අතර ඇය එක්සත් ජනපද‍යේ සිට පැමිණ ඇත්තේ රෝහිත් සේගාල් (ගුර්ප්‍රීත් සිං) සමග ඇගේ විවාහයට සුදුසු ස්ථානයක් සොයාගැනීමටයි. රුද්‍ර ඇගෙන් දුරස්ව සිටීමට තැත් කරන අතර, මේ නිසා ඔවුන් දෙදෙනා අතර ආරවුල් ඇතිවේ. ඇය රුද්‍රගේ නිවසේ සිටින අතරතුර, නොදැනුවත්වම මයිරා රුද්‍ර සමග ප්‍රේමයෙන් බැ‍ඳෙයි. රුද්‍ර ඇය සමග මිතුරු වෙයි. ඔහු ඇයව සොරුන්ගෙන් බේරාගන්නා විට, ඉන් කෝපයට පත්වන ඇය පවසන්නේ එය ඔහුගේ වගගකීමක් බවයි. මයිරාව පැහැර ගැන්මට ලක්වන අතර රුද්‍ර ඇයව බේරාගන්නේ ඔහු සිය රාජකාරිය නිසි ලෙස ඉටු කිරීමට අපොහොසත් බව පෙන්වමිනි. ඇයට ලබාදෙන ඖෂධයක් හේතුවෙන් මයිරා රුද්‍රව සිපගනියි. ඇය පාරෝ යැයි රුද්‍රට හැඟීගිය ද, ඇය ඔහුගේ පාර්වතී නොවන බවත් තව දින කිහිපයකින් විවාහ වීමට සිටින බවත් ඔහුට සිහිපත් වේ. මයිරා ඔහු කෙරෙහි උනන්දු වන්නට පටන්ගත්ත ද, ඔහු ඇයට සිය අප්‍රසාදය පල කරන්නේ ඇය සහ සිය හිටපු බිරිඳගේ ඇති සමානත්වය නිසායි. මින් සිත් තැවුලට පත්වන ඇය රුද්‍රගේ දිවියෙන් ඈත්වීමට තීරණය කරයි. මෙවිට ඇය සමග විවාහ ගිවිසගත් තැනැත්තා පැමිණෙන අතර, ඔහු රුද්‍ර කෙරෙහි ඊර්ෂ්‍යාවෙන් පසුවෙයි. මයිරා විසින් දරුවන් නොමැති මෛතිලී සහ සම්රාට්හට දරුවකු හදාවඩා ගැනීමට උපකාර කරන විට රුද්‍ර ද මයිරා නෙරෙහි උනන්දු වේ. රුද්‍ර තමන් මයිරා පෙම්කරන බව පිළිගැනීමට මැළි වේ. නමුත් සිහිනයකින් පැමිණෙන පාරෝ පවසන්නේ මයිරා සමග ප්‍රීතියෙන් දිවි ගෙවන ලෙසයි. ඔහු පවසන්නේ තමන් වෙන සිසිවකුටත් පෙම් නොකරන බවයි. එවිට ඔහු සහ ධෲව් වෙනුවෙන් මයිරාව එවනු ලැබූයේ තමන් විසින් බව පවසයි. ඔහු මයිරාව භාර ගතහොත් ඉන් තම ආත්මය සතුටු වන බව ද ඇය පවසයි. බීමත් අවස්ථාවක දී රුද්‍ර මයිරාට සිය හැඟීම් හෙළි කරයි. නමුත් මුරණ්ඩු වන ඇය රෝහිත් සමග විවාහ වීමට තීරණය කරයි. රුද්‍ර ලිපියක් ලියමින් ඇගේ විවාහයට තමන්ට පැමිණීමට නොහැකි වන බව දන්වයි. මයිරා තමන් රුද්‍රට පෙම් කරන බව පවසමින් රෝහිත්ට වීඩියෝ පටයක් යවයි. රෝහිත් පවසන්නේ ඇයට රුද්‍ර සමග එක්වන ලෙසයි. කථාව අවසන් වන්නේ රුද්‍ර සහ මයිරා සිය ප්‍රේමය පාපොච්චාරණය කරන විට, මුළු පවුලම සතුටට පත්වීමෙනි.
ඇල්ෆා ක්‍රියාවලිය
ඇල්ෆා ක්‍රියාවලිය යනු න්‍යෂ්ටි සංස්ලේෂණ ක්‍රියාවලියකි.
චෙකොස්ලෝවැකියාව
චෙකොස්ලෝවැකියාව (නිල නාම​: චෙකොස්ලෝවැකියා ජනරජය​, චෙකොස්ලෝවැකියා සමාජවාදී ජනරජය​(1960-1990), චෙක් සහ ස්ලෝවැකියානු ජනරජ ෆෙඩරේෂනය(1990-1992))​ 1918 ඔක්තෝබර් 29 වැනි දා සිට 1992 දෙසැම්බර් 31 වැනි දා දක්වා මධ්‍යම යුරෝපයේ පැවති රාජ්‍යයකි. පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් පසු හැප්ස්බර්ග් අධිරාජ්‍යය බිඳ වැටීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, බොහීමියාව​, මොරාවියාව​, චෙක් සිලේසියාව​, ස්ලෝවැකියාව, සහ පහළ කාර්පේතියාව​ යන ප්‍රදේශ අඩංගු කර ගනිමින් මෙම රාජ්‍ය බිහි විය​.
ප්‍රවර්ගය:පෙර පැවති රටවල් ප්‍රවර්ගය:1992 දී බිඳ වැටුණු රාජ්‍ය​ ප්‍රවර්ගය:1918 දී පිහිට වූ රාජ්‍ය​​
කෘත්‍රිම කන්‍යාපටල
කෘත්‍රිම කන්‍යාපටල යනු කෘත්‍රිමව නිර්මානය කල ව්‍යාජ කන්‍යාපටලයකි. එමගින් කන්‍යාභාවය ව්‍යාජව ලබාගත හැක.
භාවිතයන්
මෙම කෘත්‍රිම කන්‍යාපටලය යෝනි මාර්ගයේ තැන්පත් කලවිට සංසර්ගයේදී එය තුල ඇති රුධිරයට සමාන ද්‍රාවණයක් පිටවේ. මෙම ක්‍රමය මගින් කන්‍යාභාවය ව්‍යාජව ඔප්පුකල හැක.
මතභේද
මෙම උපකරණය අන්තර්ජාලය හරහා අලෙවි කරනු ලැබිණි. එහෙත් පසුව මෙම උපකරණය ඇතැම් රටවල තහනමට ලක්විය.
මෙමගින් ව්‍යාජ කන්‍යාභාවයක් පෙන්වමින් තවෙකෙකු රැවටීමට ලක්වන බව ඇතමුන් තර්ක කළහ. එහෙත් වෛද්‍යවරුන් පෙන්වා දුන්නේ ඇතැම් කාන්තාවන්ට උපතින්ම කන්‍යාපටලය අහිමිව උපත ලබන බවයි. එම නිසා රුධිර පරික්ෂාව මගින් කන්‍යාභාවය පරික්ෂා කිරීම අවිද්‍යාත්මක මෙන්ම මිථ්‍යා විශ්වාසයක් පමණක් බවයි.
Silicon-burning process
Silicon-burning process යනු න්‍යෂ්ටි සංස්ලේෂණ ක්‍රියාවලියකි.
කැමරව
නූතන තනි කාච Reflex කැමරාවක්|thumb|250px
thumb|200px|මෙහි වමේ සිට දකුණට පිළිවෙලින් Agfa පෙට්ටි කැමරාවක්. පොලොරොයිඩ් බිම් කැමරාවක් සහ Yashica 35mm SLR කැමරාවක් යනාදිය මෙහි දැක්වේ.
කැමරාවක් යනු ප්‍රතිබිම්බ ප්‍රතිග්‍රහණය සඳහා භාවිත වන උපාංගයක් වන අතර, එමගින් නිශ්චල ඡායාරූප හෝ චලනයක් දැක්වෙන ඡායාරූප අනුක්‍රමයක් (චිත්‍රපටයක හෝ වීඩියෝ පටයක්) ප්‍රතිග්‍රහණය කළ හැක. කැමරාව සඳහා භාවිත වන ඉංග්‍රීසි වදන camera obscura නම් ලතින් පදයෙන් නිර්මාණය වූවක් වන අතර එහි අරුත 'අඳුරු කුටිය' යන්නයි. මෙය ප්‍රතිබිම්භ ප්‍රක්ෂේපණය සඳහා තත්කාලීන ප්‍රතිබිම්භක පද්ධතියක් ලෙස සම්පූර්ණ කාමරයක් භාවිත වූ මුල් කාලීන ක්‍රමවේදයක් හැඳින්වීම සඳහා භාවිත වූ පදයකි. නූතන කැමරාව මෙම camera obscura ඇසුරෙන් නිර්මාණය වී ඇත.
ඉතිහාසය
කැමරාවට පසුබිම් වූ පුරෝගාමී නිර්මාණය කැමරා ඔබ්ස්ක්‍යුරාවයි. කැමරා ඔබ්ස්ක්‍යුරාවේ ක්‍රියාකාරිත්වයවුයේ අඳුරු කුටියක් නැතිනම් පෙට්ටියක් තුලට උත්තල දර්පනයක් ඔස්සේ ආලෝකය ඇතුල්වීමට සැලැස්වීම තුලින් පිටත ඇති වස්තූන්හි ප‍්‍රතිබිම්භයක් කඩදාසි හෝ වීදුරු වැනි මතුපිටක් මතට ලබාගැනීමයි. කැමරා ඔබ්ස්ක්‍යුරා සංකල්පය ප‍්‍රථම වරට ඉරාක ජාතික විද්‍යාඥයකු වූ ඉබන් අල්- හයිතන් ඔහු විසින් නමින් රචිත Optics (1015-1021) නම් කෘතියක් මඟින් ඉදිරිපත් කර තිබින. 1660 දී ඉංග්‍රිසි ජාතික විද්‍යාඥයකුවූ රොබට් බොයෙල් සහ ඔහුගේ සහායක රොබට් හුක් විසින් අතේ ගෙනයා හැකි කැමරා ඔබ්ස්ක්‍යුරාවක් නිර්මාණය කිරීමට සමත්විය.
පළවන ස්ථිර ඡායාරූපය 1826 දී ජෝසෆ් නිසෙෆෝර් නියේසේ විසින් චාල්ස් සහ වින්සන්ට් චාවලියර් යන අය විසින් නිර්මාණය කළ ලී පෙට්ටියක් යොදාගනිමින් නිර්මාණය කළ කැමරාවක් ආධාරයෙන් පැරීසියේදී ලබාගන්නා ලදී. නියේසේ යොදාගනු ලැබූයේ ජොහැන් ෂූල්ස්(1724) විසින් රිදී සහ හුණු මිශ‍්‍රණයක් ආලෝකයට නිරාවරනය වූ විට කලූ පැහැයට හැරෙන බවට කළ සොගැනීමයි. කෙසේවෙතත් එය ඡයාරූප ශිල්පයේ ආරම්භය වූ අතර කැමරාවේ ඉතිහාසය ඊටත් බොහෝ ඈතට දිවයන්නකි. ඡායාරූප ශිල්පය සොයාගැනීමට පෙර මෙම කැමරාවන් මඟින් ලබාගත් ප‍්‍රතිබිම්භයන් අතින් ඇඳීම හැරෙන්නට ස්ථිරව තබාගැනීමේ ක‍්‍රමයක් නොවීය.
රූපය ග්‍රහනය කරගැනීම
19 වන සියවසේ චිත‍්‍රාගාර කැමරාවක්
සාම්ප‍්‍රදායික කැමරා ආලෝකය, පටල පටය හෝ ඡායාරූප තහඩුව මතට මතට ලබාගනීම සිදුකරන ලදී. වීඩියෝ හෝ ඩිජිටල් කැමරාවන් ඉලෙක්ට්‍රොනික මාධ්‍ය උපයෝගී කරගනිමින් CCD හෝ CMOS සංවේදක යොදාගෙන ලබාගනු ලබන රූප පසු අවස්ථාවක නැවත ධාවනය කිරීම සඳහා හෝ මුද්‍රණය කිරීම සඳහා කැමරාව තුල ඇති ටේප් පටයක හෝ පරිගණක මතකයේ හෝ තැම්පත් කරනු ලබයි.
රූප මාලාවක් එක දිගට ග‍්‍රහනය කරගැනීමේ හැකියාව ඇති කැමරා චිත‍්‍රපට කැමරා හෙවත් සිනේ කැමරා නමින් හැඳින්වේ. තනි රූපයක් ග‍්‍රහනය කරගැනීම සඳහා නිර්මාණය කළ කැමරාවන් තනි කැමරාවන් හෙවත් නිශ්චල කැමරාවන් ලෙසින් හැඳින්වේ. කෙසේ නමුත් මෙම දෙබෙදුම අතිපිහිත වන අවස්ථාවන්ද දැකගත හැක. විශේෂ ද්‍රෘෂ්‍ය ප‍්‍රයෝග සිදු කිරීම සඳහා චලනය වන රූප ග‍්‍රහනය කරගැනීමට නිශ්චල කැමරාවන් බොහෝවිට යොදාගනු ලබන අතර නවීන ඩිජිටල් කැමරා අවශ්‍ය විටෙක චලන රූප පටිගත කිරීමේ පහසුව සහ නිශ්චල ඡායාරූප ගැනීමේ පහසුකම යන දෙකම සහිතව නිපදවා ඇත. වීඩියෝ කැමරාව සිනමා කැමරා කාණ්ඩයට අයත්වන අතර එහිදී රූප ග‍්‍රහනය කරගනු ලබන්නේ ඉලෙක්ට්‍රොනිකවය (ප‍්‍රතිසම හෝ ඩිජිටල් තාක්‍ෂණය උපයෝගී කරගනිමින්).
ස්ටීරියෝ කැමරාව මගින් ‘ත්‍රිමාණ’ ස්වරූපයේ ඡායාරූප ලබාගත හැක. මෙහිදී ඡායාරූප දෙකක් ලබාගෙන රූපයේ මිත්‍යාමිතික ගැඹුරක් නිර්මාණය වන පරිද්දෙන් ඒ දෙක එක් කරනු ලැබේ. මෙම ත්‍රිමාණ මුද්‍රණ හෝ ස්ලයිඩ නිර්මාණය කිරීම සඳහා යොදාගනු ලබන ස්ටීරියෝ කැමරාවන්හි දෙපැත්තේ කාච දෙකක් ඇත. කවාකාර දර්ශන පථයක් අන්තර්ගත මුද්‍රණ සඳහා ඡායාරූප ගැනීමට යොදාගනු ලබන ස්ටීරියෝ කැමරාවල සමහරවිට කාච 3- 4- 5 ක් හෝ ඊට වඩා පවා පැවතිය හැක. සමහර චිත‍්‍රපට කැමරාවල දිනය මුද්‍රණය කිරීමේ පහසුකම් ඇති අතර එහිදී ඍණ පටය මත දිනය මුද්‍රණය වේ.
දල සේයා පටය
දලසේයා පටයක් යනු ප්ලාස්ටික් පත්‍රයකි. (පොලියෙස්ටර්, නයිට්‍රෝසෙලුලෝස්, සෙලුයු‍ලෝස් ඇසිටේට්) විවිධ ප්‍රමාණයේ ආලෝක සංවේදී සිල්වර් හේලයිඩ්වල ලුණු (silver halide salt) ආලේපකොට තෛලෝදකරණයට ලක් කර ඇත. මෙම කුඩු මත ඡායාරූප සංවේදිබව, විලක්ෂණය හා තියුණු බව රඳා පවති. මෙම තෛලෝදය ආලෝකයට අනාවරණය වු විට (හෝ අනෙකුත් විද්‍යුත් චුම්බක කිරණ)එහි නෛසර්ගික රූපයක් ගොඩනගයි. රසායනික ක්‍රියාවලි මඟින් මෙම නෛසර්ගික රූප නැවත දෘශ්‍ය තත්ත්වයට පත් කළ හැකිය. මෙය සේයාපට නැංවුම (film developing) ලෙස හඳුන්වයි.
කළු සුදු පටයක දී සිල්වර් හෙලයිඩ් තනි තට්ටුවක් පමණක් ආලේප කරයි. ආලෝකය අනාවෘත කණිකා පටලය නංවන විට සිල්වර් හේලයිඩ, සිල්වර් ලෝහක(metallic Silver) සංයෝග බවට හැරේ. මෙම ආලෝකය අනාවරණය කොට ආලෝකවත් වු කොටස් සේයා පටලයේ කලු පැහැයෙන් දක්වයි.
වර්ණ සේයා පටලයක ඇති සිල්වර් හේලයිඩයේ අවම තරමින් ලුණු තට්ටු 3 ක් වත් ආලේප කරයි. සිල්වර් ලුණු මුහුණතට ඩයි උරාගත් විට එය විවිධ වර්ණයන්ට සංවේදි වේ. සාමාන්‍යයෙන් ඉහළින්ම වන්නේ නිල් පැහැයට සංවේදි තට්ටුවය. ඉන්පසු කොළ හා රතුය. මෙය නැංවීමේ දී සුපුරුදු ලෙස ආලෝකයට නිරාවරණය වූ කොටස් සිල්වර් ලෝහක නිසා කලු පැහැයට හැරේ. නමුත් වර්ණ පටලයකට නැංවීමේ දී ඇතිවන අතුරු ප්‍රතිඵල නිසා වර්ණ ඈඳනය(Color couplers) නම් රසායනික සමඟ සංයෝග වීම ප්‍රතික්‍රියා කරයි. මෙම වර්ණ ඈඳන බොහෝ විට දළ සේයා පටලයේ හෝ නංවන්නා විසින් ද්‍රව වර්ණක ‍බවටද පත් කරයි. අතුරු ප්‍රතිඵල නිරාවරණය වූ ප්‍රමාණය හා නංවන ලද ප්‍රමාණයට සමානුපාත නිසා ඇතිවන වර්ණක (ඩයිද), නිරාවරණය වූ ප්‍රමාණය හා නංවන ලද ප්‍රමාණයට සමානුපාතික වේ. ඉහළ නැංවීමේදී සිල්වර් බවට පත්වු ලුණු නැවත විභජනයේ දී සිල්වර් ලුණු (silver salt) බවට පත්වේ. සැකසුම් පියවරේ දී මෙය සේයා පටයෙන් ඉවත් කෙරේ. එවිට ඇති වු වර්ණ පමණක් ඇතිවේ. ඉහත සියල්ල අවසානයේ දර්ශිත ඡායාරූපයක් මත ගොඩනැගේ.
නවතම සේයා පට වන kodacolor II වැනි සේයා පට තෛලෝදකරණය කරන ලද ස්ථර 12 කින් ද, ඒ සෑම ස්ථරයක් තුලම රසායනික වර්ණ 20 කින්ද සමන්විත වේ. මෙම දල සේයා පට රූප හා චිත්‍රපට සඳහා ද බහුල ලෙස යොදාගන්නා නිසා ඒවා චිත්‍රපට ලෙසින් ද හඳුන්වයි.
කාච විවරය
ප්‍රකාශ විද්‍යාවේදී කාච විවරය ලෙසින් හැඳින්වෙන්නේ කාචය වෙත ආලෝකය ඇතුලූ කරගන්නා විවරය හෙවත් සිදුරයි. වඩාත් නිවැරදිව පවසන්නේනම් එය කැමරාව තුලට ඇතුලූවන අලෝක කිරණ කදම්බ කුමණ කෝණයකින් ඇතුලූවන්නේද යන්න තීරණය කෙරෙන ප‍්‍රකාශ පද්ධතියකි. එහිදී සිදුවන්නේ කැමරාවට ඇතුල්වන ආලෝක කිරණ කෙතරම් සමාන්තරද යන්න තීරණය කිරීමයි. කුඩා කාච විවරයකින් කැමරාව තුලට ඇතුලූවන කිරණ පටු කෝණයක් සහිත වන අතර ඒවා කාචය හරහා ගමන්කොට තියුණු ප‍්‍රතිබිම්භයක් නිර්මාණය කරයි. විශාල කාච විවරයකින් ඇතුලවන කිරණ පුළුල් කෝණයක් සහිත වන අතර ඒවා තියුණු ප‍්‍රතිබිම්භයක් නිර්මාණය කරන්නේ නිවැරදි නාභිදුරකදීය. එනම් නිවැරදි ලෙස නාභිගත නොවුවහොත් විශාල කාච විවරයකින් ලැබෙන ප්‍රතිබිම්භය බොඳවූ ස්වභාවයේ එකක් වනු ඇත. එමෙන්ම කැමරාව තුලට ඇතුලූ කරගන්නා ආලෝක ප්‍රමාණයද කාච විවරය විසින් පාලනය කරනු ලබයි (කාච විවරය පටු වන තරමට රූපය අඳුරු වනු ඇත).
සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රකාශ පද්ධතියකට විවෘතවීම් හෝ ආලෝක කිරණ කදම්බ පාලනය කිරීමේ ව්‍යුහයන් කිහිපයක්ම තිබේ. මෙම ව්‍යුහයන් කාචයක හො දර්පනයක හෝ මුදුවක දාරයේ පිහිටවනු ලබන අතර මෙහිදී පද්ධතිය තුලට ඇතුල්වන ආලෝකය ගමන්කරන මාර්ගයේ පිහිටවන එකී ආලෝකය සීමා කරන සීමා කරන ඩයප‍්‍රමයක් වැනි විශේෂ ප්‍රකාශමය විධික්‍රමයක් යොදාගනු ලැබේ. පොදුවේ මෙවැනි ව්‍යුහයන් නැවතුම් ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර කාච විවර නැවතුම යනු ආලෝක කිරණවල කෝණය මෙන්ම එම ආලෝක කිරණ විසින් නිර්මාණය කරනු ලබන ප‍්‍රතිබිම්භයේ දීප්තියද නිර්ණය කරනු ලබන නැවතුම වෙයි.
නාභිගත කිරීම
ස්වයංක්‍රිය නාභිගත කිරීමේ පහසුකම සහිත කැමරාවන්ට විෂය වස්තුව විවිධාකාරයෙන් ග‍්‍රහනය කරගත හැක. මෙහිදී කැඩපතෙහි ඇති පුද්ගල රූපය වෙත නාභිගත වී ඇත.
ඡායාරූප ගැනීම සඳහා යොදාගනු ලබන කාචයන්ගේ ප‍්‍රකාශ ගුණය අනුව කැමරාවේ සිට කිසියම් දුර පරාසයක් තුල පවත්නා වස්තූන් පමණක් පැහැදිලිව ප‍්‍රතිනිර්මාණය වෙයි. මෙම පරාසය සීරුමාරු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය නාභිගත කිරීම ලෙසින් හැඳින්වේ. වඩාත් නිවැරදි ලෙස කැමරාවක් නාභිගත කළහැකි ආකාරයන් කිහිපයක්ම ඇත. සරළතම කැමරාවන් සතුව ඇත්තේ ස්ථිර ලෙස නාභිගත කළ පුළුල් කෝණ කාචයකි. කිසියම් දුර ප‍්‍රමාණයක් තුල (සාමාන්‍යයෙන් මීටර් 3 ක එනම් අඩි 10 ක පමණ සිට අනන්තය දක්වා) පවත්නා සියලූම වස්තූන් පැහැදිලිව මෙමඟින් සැලකිය යුතු මට්ටමකින් නාභිගත කරනු ලබයි. ස්ථිර නාභිගත කිරීමක් සහිත කැමරාවන් සාමාන්‍යයෙන් මිළ අඩු ඒවා වෙයි. එමෙන්ම සීමාසහිත පරාසයක තමන්ට අවශ්‍ය පරිදි නාභිගත කරගැනීමේ පහසුකම් සහිතවද කැමරා නිර්මාණය කරනු ලබයි. එකී පරාසය කැමරාවේ බඳේ සටහන්ව ඇත. කැමරාව භාවිතා කරන්නා කැමරාවේ සිට වස්තුවට ඇති දුර අනුමාන කොට ඒ අනුව නාභිගත කිරීම සිදුකරනු ලබයි. සමහර කැමරාවන්හි මෙය රූප මඟින්ද දක්වා ඇත (හිස සහ උරහිස්, සිටගෙන සිටින දෙදෙනක්, ගසක්, කඳු).
තවත් සමහර කැමරාවල වස්තුවට ඇති දුර කැමරාව මුදුනේ ඇති අසම්පාත මාපකයක් මඟින් මැන ඊට අනුව වඩාත් නිවැරදි ලෙස නාභිගත කිරීමේ පහසුකම පවතී. ඒක කාච ප‍්‍රතිඡායා කැමරාවන්හි චලනය කළහැකි දර්පනයක් මඟින් ලබාගන්නා රූපය ප්ලාස්ටික් ක්‍ෂුද්‍ර පි‍්‍රස්මයන්ගෙන් සමන්විත තිරයක් මතට ලබාගැනීමේ පහසුකම පවතින බැවින් ඡායාරූපය මෑනීම සහ ගැනීම යන දෙකම එකම කාචයක් තුලින් දැගත හැකිවීමෙන් ඡායාරූප ශිල්පියාට සිය ඡායාරූපයේ නාභිගත කිරීම සහ වස්තු සංවිධානය පිලිබඳව ඇසින් බලා අවශ්‍ය නිවැරදි කිරීමේ කිරීමට අවස්ථාව ලැබීමයි.
අනාවරනය පාලනය කිරීම
විවරයේ ප‍්‍රමාණය සහ පවත්නා ආලෝක තිව්‍රතාවය විසින් අදාල කාලය තුල කැමරාව තුලට ඇතුලූවන ආලෝක ප්‍රමාණය තීරණය කරනු ලබයි. ද්වාරය විසින් ආලෝකයට පටල පටය නිරාවරණය කර තබන කාලය තීරණය කරයි. වැඩි අනාවරනයක් සහ වේගවත් ද්වාර වේගයක් යෙදීමෙන් ලැබෙන ප‍්‍රතිඵලයට සමාන ප‍්‍රතිඵලයක් කුඩා අනාවරනයක් සහ අඩු ද්වාර වේගයක් යෙදීමෙන් ලබාගත හැක.
සැනෙලි පහන්
සැනෙලි පහන් යනු දර්ශන දීප්තිමත් කිරීමට ඡායාරූපකරණයේ දී භාවිතා වන 5500 K පමණ වර්ණ උෂ්ණත්වයක දී කෘතිම ආලෝකයේ ක්ෂණික සැනෙලි (සාමාන‍්‍යයෙන් තත්පරයෙන් 1/1000 සිට 1/200 දක්වා) නිපදවන උපකරණයකි. බොහෝමයක් කාරණා (උදා - වේගයෙන් චලිත වන වස්තු ග්‍රහණය, විහිදුණු ආලෝකයට වඩා වෙනස් උෂ්ණත්ව ආලෝක නිර්මාණය කිරීම) සඳහා සැනෙලි පහන් යොදා ගත හැකි වුවත් ඒවා බහුලවම යොදා ගන්නේ ඡායාරූප සඳහා ආනාවරණය වීමට ප්‍රමාණවත් ආලෝක නොමැති දර්ශන දීප්තිමත් කිරීමටය. වර්තමානයේ ඇති බොහෝමයක් සැ‍නෙලි ඒකක ඉලෙක්ට්‍රොනික වන අතර ඒවා තනි භාවිත සැනෙලි බල්බ හා ගිනි ගන්නා සුළු කුඩුවලින් විකාශනය වූ දෑ වෙයි.
frame|thumb|alt=tiny globeකැනොන් 430EX|left|කැනොන් 430EX පහත් තත්වයේ භාවිත ඡායාරූපකරණයේ දී සැනෙලි ඒකක සෘජුවම කැමරාව තුළම නිපදවා ඇත. ඒ අතර උසස් තත්ත්වයේ කැමරා, හොට්ෂු ලෙස හඳුන්වන සම්මත උපාංග සවි කිරීමේ බ්‍රැකට්ටුවක් හරහා වෙන් වූ සැනෙලි ඒකක ස්ථාපනය කිරීමට ඉඩ ලබා දෙයි. වෘත්තීය චිත්‍රාගාර ඡායාරූපකරණයේ දී සැනෙලි ‍ඒකක විශාල තනිව ඇති ඒකක හෝ චිත්‍රාගාර පරිභ්‍රමණමාන ආකාර ගනී. මේවාට විශේෂ බැටරි මඟින් ජවය ලබා දෙන අතර සැනෙලි සමමුහුර්තීකරණ රැහැන් හෝ රේඩියෝ සම්ප්‍රේශක මඟින් කැමරා සමඟ සම්බන්ධ කර ඇත. කැමරා සමඟ සම්බන්ධ කිරීමට ආලෝකයෙන් ක්‍රියාත්මක වන ආකාරයක් ද යොදා ගනී. එහිදී කැමරාව සමඟ සම්බන්ධ කළ යුත්තේ එක් ඒකකයක් පමණි. එමඟින් අ‍නෙක් ඒකක ක්‍රියාත්මක කරවයි.
සටහන්
{|
http://en.wikipedia.org/wiki/Camera
ප්‍රවර්ගය:ඡායාරූපකරණය ප්‍රවර්ගය:කැමරා
දූස්රා
විස්තරය ඩූස්රා යනු ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ නොබැඳි පන්දු යවන්නෙකු විසින් ලබා දෙන විශේෂිත වර්ගයකි. ඩූස්රා ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවට ඕෆ් බ්‍රේක් වෙත භ්‍රමණය වන අතර, පිතිකරුවා දුර්වල පහරක් එල්ල කිරීම ව්‍යාකූල කිරීම අරමුණු කරයි. දූස්රා යන්නෙහි තේරුම හින්දුස්ථානි භාෂාවෙන් ‘දෙවන’ හෝ ‘වෙනත්’ යන්නයි
මහා සේජොං
මහා සේජොං (මැයි 15, 1397 – අප්‍රේල් 8, 1450, රාජ්‍ය වර්ෂ. 1418–1450) යනු කොරියාවේ ජොසොන් රාජවංශයේ සිව්වන පාලකයායි. යි (හංගුල්:이; හන්ජා:李) පවුලට උපන් ඔහුට දෙන ලද නාමය දෝ (도; 祹) වේ. ඔහුගේ පවුලේ සම්භවය ජොන්ජු (전주; 全州) පෙදෙසේ සිදු විය. ඔහුගේ විකට නාමය වොන්ජොං (원정; 元正) ය. ඔහු තේජොං රජු සහ මින් අගබිසවගේ තෙවන පුත්‍රයායි. ඔහුව කිරුළහිමි කුමරු තනතුරට පත්කෙරුණේ, ඔහුගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා වූ ජේ කුමරු සිය තනතුර අත්හැරීමත් සමගයි. 1418දී ඔහු සිහසුනට පත් විය. ඔහුගේ ප්‍රථම වර්ෂ හත‍ර තුළ, තේජොං රජු රාජ්‍යාධිකාරී ලෙස කටයුතු කළේ ය. එහි දී සේජොංගේ මාමණ්ඩිය වූ සිම් ඔන් සහ ඔහුගේ සමීප ඥාතීනට දඬුවම් පමුණුවන ලදී. කොන්ෆියුසියානු ප්‍රතිපත්ති ප්‍රතිසංවිධානය කළ සේජොං ප්‍රධාන නීතිමය සංශෝධන (공법; 貢法) සම්පූර්ණ කළේය. කොරියානු වර්ණමාලාව වූ හංගුල් නිර්මාණය කළ ඔහු, විද්‍යා හා තාක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රගමනයට උපකාර කළේය. එසේම රට සමෘද්ධිමත් සහ ස්ථාවර කිරීමට ඔහු නොයෙකුත් ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කළේය. උතුරු පෙදෙස වෙත යුධ ව්‍යාපාර මෙහෙයවූ ඔහු සාමින් ප්‍රතිපත්තිය (사민정책; 徙民政策) ආරම්භ කොට, ප්‍රදේශයට නව පදිංචිකරුවන් ආකර්ෂනය කොට පත්තේය. දකුණු දෙසින් ජපන් ආක්‍රමණ මැඬලූ ඔහු ට්සුෂිමා දූපත අල්ලාගත්තේය.
රාජ්‍ය සමයේ 1418 සිට 1450 දක්වා කාලය සැලකූ විට, 1422 සිට 1442 දක්වා ඔහු තනිව රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවූ අතර 1442 සිට 1450 ඔහුගේ මරණය දක්වා කාලයේ ඔහු සිය පුත් කිරුළහිමි මුන්ජොං කුමරු සමග හවුල් පාලනයක් ගෙනගියේය.
"මහා" / "大王" යන නාමය ගෝර්යෝ සහ ජොසොන් රාජවංශවල සියලු රජවරුනට මරණාපරව ලබා දී තිබුණත්, සාමාන්‍යයෙන් මෙම නාමය ව්‍යවහාර වන්නේ ග්වංගෙටෝ සහ සේජොං යන රජවරුන් සඳහා පමණකි.
මුල්කාලීන දිවිය
තෙවන පුත්‍රයා වුවත්, සේජොං සිහසුනට පත්වූයේ සාධාරණ අයුරිනි. 1404දී තේජොං රජු සිය වැඩිමහල්ම පුත්‍රයා වූ යංන්‍යොං (양녕대군) යුව රජු ලෙස නම්කළේය. කෙසේනමුත්, යංන්‍යොංගේ වගකීම් වරහිත ක්‍රියා කලාපය සහ දඩයම හා විනෝදය කෙරෙහි දැක්වූ ලොල් බව හේතුවෙන්, 1418 ජූනි මස ඔහුව යුව රජ තනතුරෙන් ඉවත් කෙරිණි. යංන්‍යොං සිය බාල සොහොයුරාට තනතුර ලබාදීමේ අදහසින් කිරුළහිමි කුමරු තනතුර අත්හැරි බවට පැවසුණ ද, මේ පිළිබඳ නිශ්චිත වාර්තා හමු වී නැත. සේජොංව එම තනතුරට පත් කරමින් තේජොං රජුගේ දෙවන පුත්‍රයා බෞද්ධ භික්ෂුවක් බවට පත්වූයේ ය.
යංන්‍යොං යුව රජ තනතුරෙන් නෙරපීමෙන් පසු සිය බාල පුතුගේ තනතුර ආරක්ෂා කරනු පිණිස තේජොං ක්ෂණිකව ක්‍රියාකළේය. යංන්‍යොංගේ නෙරපීමට විරුද්ධ වූ රාජ්‍ය නිලධාරීන්ව ඉවත් කරන ලදී. 1418 අගෝස්තු මස සිහසුන අත්හැරි තේජොං, සේජොංව සිහසුනට පත්කළේය. කෙසේනමුත්, විශ්‍රාම ගැනීමෙන් පසුවත් තේජොං රාජ්‍ය පාලනයට මැදිහත් විය. 1422 තේජොංගේ මරණය තෙක්ම, සේජොංගේ විස්මයජනක දේශපාලන ඥානය සහ නිර්මාණශීලීත්වය ලෝකයාට ‍දැකගත හැකි වූයේ නැත.
කොන්ෆියුසියානුවාදය මත පදනම්ව දේශපාලනය ඇරඹීම
සේජොං රජු වෙනස් සමාජ පන්තිවල ජනයා සිවිල් සේවකයන් ලෙස පත්කොට සමාජ විප්ලවයක් ඇරඹීය. මීට අමතරව, රජයේ නිල අවස්ථාවන් කොන්ෆියුසියානුවාදය අනුව සංවිධානය කළ මෙතුමා, ජනතාවට කොන්ෆියුසියානු දර්ශනයට අනුව හැසිරීමට දිරිමත් කළේය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කොන්ෆියුසියානුවාදය සමාජ සම්මතයක් බවට පත් විය. එසේම කොන්ෆියුසියානුවාදය පිළිබඳ ග්‍රන්ථ කිහිපයක් ඔහු විසින් ප්‍රකාශයට පත්කොට ඇත.
මුලින්, බුදු දහම යටපත් කිරීමට උත්සාහ දැරූ මෙතුමා, සෝල් නුවරින් සියලු බෞද්ධ භික්ෂූන් පලවා හැර බෞද්ධ සමාජයේ බලය සහ ධනය දැඩිව සීමා කළේ ය. නමුත් පසුව මෙම ක්‍රියාමාර්ග අත්හළ මෙතුමා, විහාරස්ථාන ඉදිකොට බුදු දහම වැළඳගත්තේ භික්ෂුවක් වීමට පරීක්ෂණයක් (ස්‍යුං-ග්වා) පවා හඳුන්වා දෙමිනි.
විදේශ ප්‍රතිපත්තිය
චීනයේ මිං රාජවංශය සමග සබඳතා පැවැත්වූ මෙතුමා, ජොසොන් රාජ්‍යයට වාසිදායක වූ එකඟතාවන් කිහිපයක් ඇති කරගැනීමට සමත් වූයේය. ජුර්චෙන් ජනයා සමග සම්බන්ධතා ඇති කරගනිමින්, කොරියානු අර්ධද්වීපයේ උතුරු පෙදෙසේ යුධ මුරපොළවල් 10ක් (ගුන් 4 (郡) සහ ජින් 6 (鎭)) ස්ථාපනය කළේ ය.
ජපානය සමග ද යහපත් සබඳතා පැවැත්වූ ඔහු ජපානය සමග වෙළඳාම් කිරීමට වරායයන් තුනක් විවෘත කළේය. නමුත් දකුණු මුහුදේ (නැගෙනහිර චීන මුහුද) මුහුදු කොල්ලකෑම් වැළැක්වීම සඳහා ඔහු ට්සුෂිමා දූපත ආක්‍රමණය කළේ, ට්සුෂිමාව මුහුදු කොල්ලකරුවන්ගේ සන්ධිස්ථානයක් වූ බැවිනි.
කොරියානු හමුදාව ශක්තිමත් කිරීම
සේජොං රජු කාර්යශූර යුධ සැලසුම්කරුවකු විය. සිය රාජධානියේ ආරක්ෂාව ශක්තිමත් කිරීම සඳහා ඔහු විවිධ යුධ රෙගුලාසි නිර්මාණය කළේය. ඔහු කොරියානු යුධ තාක්ෂණය දියුණු කළ අතර, කාලතුවක්කු සංවර්ධනය කළේය. මේ සමයේ නොයෙකුත් ආකාරවල කෙටි කාලතුවක්කු සහ ගිනි අවි අත්හදා බැලුණු අතර, වෙඩිබෙහෙත් භාවිතය ද සිදු විය.
1419 මැයි මස සිය පියා වූ තේජොං රජුගේ උපදෙස් සහ මගපෙන්වීම මත ගිහේ නැගෙනහිර ගවේෂණය සිදුකළ සේජොං රජු, ට්සුෂිමා දූපත කේන්ද්‍ර කරගනිමින් සිදු වූ ජපන් මංකොල්ලකරුවන් පලවා හැරියේය. මෙම ආක්‍රමණයේ දී, ජපනුන් 245ක් මරා දැමුණු අතර, තවත් 110ක් අල්ලා ගන්නා ලදී. කොරියානු සෙබලුන් 180ක් මියගියේ ය. මෙහි දී පැහැරගනු ලැබ සිටි චීන ජාතිකයින් 146ක් සහ කොරියානුවන් 8 දෙනකු නිදහස් කරගන්නා ලදී. 1419 සැප්තැම්බර් මස, සටන් විරාමයක් ප්‍රකාශ කොට කොරියානු හමුදාව නැවත කොරියාව බලා පැමිණියහ. නමුත් 1443දී ග්යේහේ ගිවිසුම අත්සන් තැබුණු අතර, ට්සුෂිමාවේ දයිම්යෝවරයා ජොසොන් රජුට පඬුරු කප්පම් ලබා දීමට පොරොන්දු විය. එයට ප්‍රතිඋපකාර වශයෙන් ජොසොන් රාජසභාව සෝ වංශයට ජපානය සහ කොරියාව අතර වෙළඳාමට අයිතිය ලබාදුන්නේ ය.
1433දී, සේජොං රජු කිම්ජොංසෝ (හංගුල්: 김종서, හන්ජා: 金宗瑞) නැමැති ප්‍රධාන සෙන්පතියාව උතුර වෙත පිටත්කර හැරියේ, ජුර්චෙන්වරුන් (පසුව මැංචුවරු ලෙස ප්‍රකට විය) විනාශ කිරීම සඳහායි. කිම්ගේ යුධ ව්‍යාපාරය මගින් මාලිගා කිහිපයක් අල්ලාගැනීමට හැකි වූ අතර, එමගින් කොරියානු භූමියේ දේශ සීමා සොංහුවා ගංගාව තෙක් උතුරට ව්‍යාප්ත විය. ජුර්චෙන්වරුන්ගෙන් ජනතාව ආරක්ෂා කරගැනීම පිණිස බලකොටු හතරක් සහ මුරපොලවල් හයක් (හංගුල්: 사군육진; හන්ජා: 四郡六鎭) ස්ථාපනය කරන ලදී.
විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය
සේජොං රජු සිය රාජ්‍ය සමය තුළ විවිධ තාක්ෂණික eප්‍රගමනයන් සඳහා අනුග්‍රහ දැක්වී ය. ගොවියන්ට උපකාර කිරීමට සිතූ ඔහු ගොවියන්ගේ අත්පොතක් නිර්මාණය කිරීමට තීරණය කළේය. මෙම ග්‍රන්ථය—නොංසා ජික්සොල් (හංගුල්: 농사직설, හන්ජා: 農事直說)—රජුගේ අණපරිදි විවිධ විද්‍යාඥයින් විසින් කොරියාවේ විවිධ ප්‍රදේශවලින් රැස් කරගත් වෙනස් වගාක්‍රම පිළිබඳ සඳහන්ය. මෙම ක්‍රමවේද සහ ඒ ඇසුරෙන් ගොඩනගාගත් නව කඩිනම් ක්‍රමවේද කොරියානු කෘෂිකර්මාන්තයේ දියුණුවට හේතු විය.
සේජොංගේ රාජ්‍ය සමය තුළ විසූ ජං යොං-සිල් (හංගුල්: 장영실, හන්ජා: 蔣英實) ප්‍රමුඛ නව නිර්මාණකරුවකු ලෙස ප්‍රචලිත විය. ජං තරුණ නිර්මාණශීලී චින්තකයකු විය. කෙසේනමුත්, ජං පසුවූයේ සමාජයේ පහළම පන්තියේය. ඔහුගේ දක්ෂතා හඳුනාගත් සේජොංගේ පියා වූ තේජොං ඔහුව වහාම සෝල්හි සිය මාලිගයට කැඳවීය. ජංට රජයේ තනතුරක් ලබා දී ඔහුට අනුග්‍රහ දැක්වීම පිළිබඳ සෙසු නිලධාරීහු විරෝධය පලකළහ. ඔවුන් විශ්වාස කළේ එවැනි පහළම පන්තියේ සාමාජිකයකු බලවත් වංශවතුන් අතරට නොපැමිණිය යුතු බවයි. නමුත් එය සැලකිල්ලට නොගත් සේජොං ජංගේ දක්ෂතාවන්ට අනුග්‍රහ දැක්වීය. ජං විසින් ජල ඔරලෝසු, කටු ගෝල සහ හිරුතැටි සඳහා නව ආකෘති නිර්මාණය කළේ ය. 1442දී, ජං විසින් නැගෙනහිර ආසියාවේ ප්‍රථම වර්ෂාමානය නිපදවන ලද්දේ යැයි පැවසේ. එය ච්‍යුගුගි නම් විය. මෙය සේජොංගේ පුත්‍රයා සහ උරුමකරු වූ මුන්ජොං අදහස් අනුව නිමකළ එකකි. නමුත් මෙහි ආකෘතියක් අද දක්නට නොලැබෙයි. දැනට හමුවන නැගෙනහිර ආසියාවේ පැරණිතම වර්ෂාමානය 1770 එනම් යොංජෝ රජ සමයට අයත් එකකි. රාජකීය ලේකම්ගේ දෛනික වාර්තා (හංගුල්: 승정원일기, හන්ජා:承政院日記) අනුව මහා සේජොං රජ සමයේ මෙන් උද්යෝගයක් නැවත ඇති කිරීම සඳහා යොංජෝ රජු විසින් සේජොංගේ සමයේ වාර්තා කියවා ඇත. වර්ෂාමානය පිළිබඳ සඳහන් දැක යොංජෝ රජු එය ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමට නියෝග කොට ඇත. මෙහි 1770 වර්ෂය සඳහන් චිං රාජවංශයේ ක්වියැන්ලොං (රාජ්‍ය. 1735–1796) අධිරාජයාගේ සලකුණත් ඇති හෙයින්, මෙම කොරියානුවන් නිර්මාණය කළේ යැයි පැවසෙන වර්ෂාමානය චීනයෙන් ආනයනය කළ එකක් බවට වැරදි වැටහීමක් පවතී. චීන අගනුවර දේශාංශය මත පදනම්ව නිර්මාණය වූ කොරියානු දින දර්ශන ක්‍රමය ප්‍රතිශෝධනයට සේජොං අපේක්ෂා කළේය. කොරියානු ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට, කොරියාවේ සෝල් නුවර කේන්ද්‍ර කරගත් දින දර්ශනයක් සේජොං සමයේ ඔහුගේ තාරකා විද්‍යාඥයන් විසින් සකස් කරන ලදී. මෙම නව ක්‍රමය නිසා කොරියානු තාරකා විද්‍යාඥයන්ට සූර්යග්‍රහණ සහ චන්ද්‍රග්‍රහණ සිදුවන දිනයන් නිශ්චිවම නිර්ණය කළ හැකි විය.
සේජොං රජ සමයේ සම්ප්‍රදායික කොරියානු වෛද්‍යවිද්‍යාව පිළිබඳ වැදගත් ග්‍රන්ථ ද්විත්වයක් බිහි විය. ඒවා නම්, හ්යංග්යක් ජිප්සොංබං සහ යුයිබං යුච්වි යන්නයි. ඉතිහාසඥ කිම් යොංසික් පවසන්නේ මෙමගින් චීනයෙන් වෙන්ව තමන්ටම අනන්‍ය වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක දැනුමක් ගොඩනගා ගැනීමට කොරියානුවන් දැරූ උත්සාහය නිරූපණය වන බවයි.
S-process
S-process යනු න්‍යෂ්ටි සංස්ලේෂණ ක්‍රියාවලියකි.
මහා සේජොං
සාහිත්‍යය
සේජෝ රඳා පැවතියේ ජොසොන් රාජ්‍යයේ ගොවීන්ගේ කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනය මතයි. එම නිසා ඔහු ආර්ථික සමෘද්ධිමත් සහ දුෂ්කර අවස්ථාවන්හි දී ඊට අනුරූපව අඩු වැඩි වන බදු ක්‍රමයක් අනුගමනය කළේ ය. මේ හේතුවෙන්, ගොවීන්ට බදු මුදල් ගැන එතරම් බිය වීමට හේතුවක් නොවූ හෙයින්, ඔවුනට පහසුවෙන් සිය වගා කටයුතුවල නියැලිය හැකි විය. වරක් මාලිගයේ සැලකිය යුතු තරම් ආහාර අතිරික්තයක් වූ විට, සේජොං රජු එම ආහාර දිළිඳු ගැමියන්ට සහ ගොවීන්ට බෙදා දුන්නේ ය. 1429දී සේජොංගේ රජුගේ අධීක්ෂණය මත නොංසා-ජික්සොල් (හංගුල්: 농사직설, හන්ජා: 農事直說) යන ග්‍රන්ථය සම්පාදනය කෙරිණි. මෙ කොරියානු ගොවිතැන, රෝපණ ක්‍රම, අස්වැද්දීම, සහ පාංශු පිරියම් ක්‍රම වැනි කෘෂිකාර්මික තේමා පිළිබඳ විස්තර සඳහන් ප්‍රථම කොරියානු ග්‍රන්ථය වේ.
හංගුල් ලේඛන ක්‍රමය භාවිතයට රාජ්‍ය නිලධාරීන් සහ වංශවතුන් විරුද්ධ වුවද, පහත් පාන්තිකයන් එය හොඳින් වැළඳ ගත්හ. මේ හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ සාක්ෂරතාව වර්ධනය වූ හෙයින් ලිවීම මගින් එකිනෙකා අතර සන්නිවේදනය දියුණු විය.
සේජොං විසින් පෞද්ගලිකව සිදු කළ ලේඛන ද ඇගයුමට පාත්‍ර වී ඇත. ඔහු විසින් ප්‍රකට යොංබි ඉයොචොන් ගා ("පියඹන මකරුන්ගේ ගී", 1445), සොක්බෝ සංජොල් ("බුදුන් වහන්සේගේ දිවියේ සිදුවීම්", ජූලි 1447), වොරින් චොන්-ගං ජිගොක් ("සහසක් ගං මත දිදුලන සඳුගේ ගී", ජූලි 1447), සහ ආශ්‍රේයයක් වන දොංගුක් ජොං-උන් ("නිසි චීන-කොරියානු උච්චාරණය සඳහා ශබ්දකෝෂය", සැප්තැම්බර් 1447) යන කෘතීන් සම්පාදනය කොට ඇත.
1420දී සේජොං රජු විසින් ග්යොංබොක්ගුං මාලිගය තුළ දී ගරු කළ යුත්තන්ගේ ශාලාව (집현전; 集賢殿; ජිප්හ්යොන්ජොන්) ස්ථාපනය කරන ලදී. මෙය රජු විසින් තෝරන ලද විද්වතුන්ගෙන් සමන්විත විය. මෙම ශාලාව නොයෙකුත් විද්වත් උත්සාහයන් දරන ලදී. ඉන් වඩාත් සුප්‍රකට කාර්යය නම් හුන්මින් ජොංග්‍යුම් සම්පාදනය කිරීමයි.
හංගුල්
සේජොං රජු කොරියානු ඉතිහාසය කෙරෙහි වඩාත්ම බලපෑමක් සිදුකළේ හංගුල් වර්ණමාලාව හඳුන්වා දීම නිසායි. මෙය කොරියානු භාෂාව සඳහා වූ ස්වදේශික ශබ්දවිද්‍යාත්මක හෝඩියයි.
හංගුල් නිර්මාණය කිරීමට පෙර, ලියන්නට කියවන්නට දැන සිටියේ උසස් වංශවල සාමාජිකයන් පමණි. (චීන භාෂාවෙන් ලබාගත් අක්ෂර භාවිතයෙන් කොරියානු භාෂාව ලිවීමට එකල බහුලව හන්ජා හෝඩිය භාවිත විය. හන්මුන් යන්න භාවිත වූයේ සම්භාව්‍ය චීන බසින් මාලිගයේ ලේඛන රචනා කිරීම සඳහායි.) එකල කොරියානු බස කියවීම සහ ලිවීම සඳහා සංකීර්ණ හන්ජා අක්ෂර ඉගෙනීමට සිදු විය. මීට අමතරව චීන අක්ෂරවල විකරණයන් නොමැතිව කොරියානු භාෂාවේ ව්‍යාකරණ සහ වාක්‍ය ව්‍යූහ හන්ජා අක්ෂරවලින් හැදෑරීම අපහසු විය. කෙසේනමුත් නව හෝඩියක් නිර්මාණය කිරීම පිළිබඳ රජුට රාජසභිකයින්ගේ විරුද්ධතා ඇති විය.
අක්ෂර 28කින් යුත් කොරියානු වර්ණමාලාව හඳුන්වා දුන් සේජොං රජුගේ අරමුණ වූයේ සියලුම සමාජ පන්තිවල කොරියානුවන්ට කියවීමට සහ ලිවීමට හැකියාව ලබාදීමටයි. මේ සෑම හංගුල් අක්ෂරයක්ම පදනම් වී ඇත්තේ අක්ෂරයට අදාළ ශබ්දය නිෂ්පාදනය කිරීමට අදාළව මානව කථන අවයවල (මුඛය, දිව සහ දත්) සරල කරන ලද සටහන් අනුසාරයෙනි. පදාණු ගොඩනගන්නේ අක්ෂර මාත්‍රාමය කාණ්ඩ වශයෙන් ලිවීමෙනි. රජුගේ අදහස වූයේ අනන්‍ය අක්ෂර මාලාවක් ඔස්‍සේ සංස්කෘතික අනන්‍යතාවක් ගොඩනැගීමයි. මෙම අක්ෂර කාණ්ඩ රේඛීයව එකට සම්බන්ධ කෙරේ.
1443දී හංගුල් වර්ණමාලාව සම්පාදනය කෙරුණු අතර, 1446දී එය ප්‍රකාශයට පත්කරන ලද්දේ පිටු 33කින් සම්න්විත හුන්මින් ජොං-උම් නැමැති අත්පොත සමගය. එහි අක්ෂර පිළිබඳ විස්තර, ඒවායේ දාර්ශනික න්‍යායන් සහ අරමුණු සඳහන් කොට තිබිණි. මෙම හුන්මින් ජොං-උම් අරමුණු කොට තිබුණේ ඕනෑම අයකුට දින ගණනකින් හංගුල් උගත හැකි බවයි. පෙර හංගුල් එතරම් හුරු පුරුදු නොවූවන් හට පවා පැය කිහිපයක අධ්‍යයනයෙන් පසු කොරියානු අක්ෂර උච්චාරණය කළ හැකි විය.