cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ශ්‍රි ලංකාවේ ජනවාර්ගික අර්බුදය
පශ්චාත් යුද සමය තුළ ජනවාර්ගික අර්බුදයේ ස්වරූපය
සැබවින්ම ශ්‍ර්‍රී ලංකාවේද යුද්ධය අවසන් වූයේ වාර්ගික අසමානතාවයට විසඳුමක් වෙනුවෙන් නොවන බව වර්තමාන තත්ත්වය තුළ අපට පෙනී යයි.ගැටුමේ අන්තර් ගත වුණු වාර්ගික ස්වභාවය අහෝසි වී ගොස් එය ප්‍රචණ්ඩකාරී යුද්ධයක් බවට පත් විය.1983න් ආරම්භ වුණු වාර්ගික ප්‍රචණ්ඩත්වය හුදු කෝලහල මට්ටමින් නොව සංවිධිත ක්‍රමානුකූල සහ රාජ්‍ය අනුග්‍රහය සහිතව සිදු විය. මෙම සන්ධර්භය තුළ යුද්ධය අවසන් වුවද සිවිල් සමාජය මිලිටරිකරණය වීමත් සමාන්තර මහුදා ව්‍යාප්ත වීමත් පොදුවේ ප්‍රචණ්ඩකි්‍රයා වර්ධනය වීමත් දැකිය හැකිය.ගැටුමට හේතු වූ වාර්ගික සාධකය ඉක්මවා බලය රඳවා ගැනීමේ උපායක් ලෙස යුද්ධය පවත්වාගෙන යාමත් ප්‍රචණ්ඩත්වය පවත්වාගෙන යාමත් පසුගිය කාලය පුරාම දක්නට ලැබුණි.උදාහරණයක් වශයෙන් ඉන්දියානු හමුදා මෙරටින් ඉවත් කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානයට අවි ලබා දීම වැනි සිදුවීම් හරහා පෙනී යන්නේ අවස්ථාවාදී දේශපාලන නායකයින් විසින් යුද්ධය තීව්‍ර කළ බව සහ ගැටුමට මුල් වූ වාර්ගික සාධකය අමතක කර දැමූ බව පැහැදිළිය. ජනවාර්ගික අර්බුදය විරෝධතාවන්ගේ සිට යුද්ධය කර ගමන් කිරීම ද්‍රවිඩ සටන්කාමීන්ගේ උද්යෝගයට හේතු වන්නට ඇති අතර රජයේ හමුදාවන් ගෙන ගිය මර්දනකාරී ප්‍රතිපත්තිය සිංහල ජාතිවාදී පිරිස් වල සතුටට හේතු විය. කේසේ වුවද අවසානයේදී සිදු වූයේ වාර්ගික අර්බුදය අති නවීන යුධ උපකරණ හරහා සිදු වන යුද්ධයක් බවට පත් වීමයි.අද වන විට යුද්ධය අවසන් වුවද ප්‍රචණ්ඩත්වය, අභ්‍යන්තර සරණාගතයින් හා නැවත පදිංචි කිරීම, සමාන්තර හමුදාවන්ගේ ව්‍යාප්තිය, සිවිල් සමාජය මිලිටරි කරණය, සහනාධාර, ආර්ථීක අර්බුද ආදී වූ ගැටළු ගණනාවක් දේශපාලන න්‍යාය පත්‍රයට ඇතුළත් වී ඇත.ඒ හරහා ගැටුමේ මුල් සාධකය තව තවත් දුරස් වන්නට පටන් ගෙන තිඛෙන අතර එක තැන පල් ජනවාර්ගික ගැටළුවට විසඳුම් සෙවීමේ ප්‍රවේශ මාර්ගද වසා දැමෙමින් පවතින බව හඳුනාගත හැකිය.එමෙන්ම යුද්ධය වාර්ගික අසමානතාවයට පිළියමක් නොවන බවද අවබෝධ කර ගත යුතුය.වසර 30ක් පමණ පුරාවට පැවති යුද්ධය නිසා රටේ ආර්ථීකයට බිඳවැටී ඇත.ඒ හරහා සිදුවූ විනාශය සහ අහිමි වූ ජීවිත සංඛ්‍යාව අති විශාලය.ජනවාර්ගික අර්බුදයට ගෙන ආ විසඳුම් ව්‍යර්ථ වීම
එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානය බිහි වූ දා පටන් ඊලාම් අරගලය ඉදිරියට ගමන් කළේ නිරන්තර සටන් ව්‍යාපාර සහ වරින් වර සිදු කෙරුණු සාම සාකච්ඡා ඔස්සේය.නිදහසින් පසු ජනවාර්ගික අර්බුදයට ලෙන ආ විසඳුම් අසාර්ථක වීමට ප්‍රධාන වශයෙන් බලපාන ලද්දේ ප්‍රශ්නය විසඳීමට උත්සහ දැරූ සැම ආණ්ඩුවක්ම දෙබිඩි පිළිවෙතක් අනුගමනය කිරීම සහ කිසියම් පාර්ශවයක් විසින් ප්‍රශ්නය විසඳීමට අවංකව උත්සහ දැරූ අවනස්ථාවලදී විපක්ෂය එයට විරුද්ධ වීමයි.විශේෂයෙන් දකුණේ සිංහල ජාතිකවාදී පිරිස් විසින් රට පාවාදීමක් ලෙස අර්ථ නිරූපණය කරමින් සාම ප්‍රයත්නයන් බිඳ හෙළු අවස්ථා එමටය. 1977 න් පසුව උතුරේ ගැටුම් උග්‍ර වූ අතර 80 දශකයේ ඇති වූ ජාතිවාදී ප්‍රචණ්ඩත්වය නිසා විසඳුම තවත් ඈතට ගියේය.ඉන්දියානු මැදිහත් වීමෙන් ප්‍රශ්නය විසඳීමට ලැබුණු අවස්ථාව දකුණේ සිංහල නායකයිනගේ වංක භාවය මත අහිමි වී ගිය අතර ප්‍රේමදාස ජනාධිපතිවරයා ගේ උත්සහයද ව්‍යර්ථ වූයේ ඔහු තුළ ප්‍රශ්නය විසඳමට සබෑ වුවමනාවක් නොතිබුණ නිසාය.
1994 දී ජනාධිපතිනි චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග යටතේ ප්‍රශ්ණය විසඳා ගැනීමට සුදුසු පරිසරය ගොඩනැගුණද එක්සත් ජාතික පක්ෂය, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සහ සෙස ජාති වාදී කණ්ඩායම වල විරෝධතා නිසා එයද අඩාල වී ගියේය. 1997 දේශපාලන යෝජනා මාලාවද 200 වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා කෙටුම්පතද අසාර්ථක වූයේ එම නිසාය.2001 දෙසැම්බර් මැතිවරණයෙන් පත්වූ රනිල් වික්‍රමසිංහ ආණුඩුව හරහා පෙර නොවූ විරූ නව ඉඩ කඩක් සාමය සඳහා විවර වූ අතර 002 දී අත්සන් තැබුණු සටන් විරාම ගිවිසුම ප්‍රශ්නය විසඳීම සඳහා එතෙක් දැරුණු ප්‍රසංශනීයම වැඩපිළිවෙළ විය. එහිදී ජනාධිපතිවරියගෙන් එල්ල වූ දැඩී පීඩනය නිසා ගිවිසුමට හාන් සිදු වූ අතර ඇය විසින් අමාත්‍යංශ තුනක් පවරා ගැනීමත් සමඟ සාම වෑයම කඩාකප්පල් වී ගියේය.
2005 ජනාධිපතිවරණය ජය ලත් මහින්ද රාජපක්ෂ ට ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සහ ජාතික හෙල උරුමය සමඟ සාමකාමී විසඳුමක් වෙත ගමන් කිරීමට නොහැකි වූ අතර සාම සාකච්ඡා අසාර්ථක වන මට්ටමට ගෙන ආවේ දකුණේ අන්තවාදී කොටස්ය. මේ අනුව සටන් විරාම ගිවිසුම නොතකා අප්‍රකාශිත යුද්ධයක් දෙපාර්ශවය විසින්ම ආරම්භ කළ අතර රජයේ ප්‍රධාන තේමාව බවට ත්‍රස්තවාදය පරාජයට පත් කිරීම පත් විය.
ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික අර්බුදය න්‍යායාත්මක ප්‍රවේශයකින්
මෙහිදී ජෝන් ගැටොන් විසින් ඉදිරිපත් කළ ගැටුම් ත්‍රිකෝණය පිළිබඳ න්‍යාය අදාල කර ගත හැකිය. ඔහු විසින් දක්වන ගැටුමට අදාල ව්‍යුහ, ආකල්ප සහ චර්යාවන් මෙහිදී හඳුනා ගැත හැකිය.
සැබැඳි පිටු
ශී‍්‍ර ලංකා‍වේ සිවිල් යුද්ධය
ශ්‍රි ලංකාවේ බැඳුම්කර වෙළඳපොළ
හැදින්වීම
සීඝ්‍රයෙන් ප්‍රසාරණය වන මූල්‍ය කෂේත්‍රය තුළ අද වන විට බැඳුම්කර වෙළඳපළ යන්න ඉතා ප්‍රචලිත මෙන්ම අත්‍යවශ්‍ය අංගයකි. ශ්‍රි ලංකාවේ බැඳූම්කර වෙළඳපල 1990 දි ආරම්භ වූ අතර එය වර්තමානයේ
යන ණය උපකරණ වර්ග දෙකෙන් සමන්විතය. භාණ්ඩාගාර බැඳූම්කර රජයේ භාණ්ඩාගාරය වෙනුවෙන්  ශ්‍රි ලංකා මහ බැංකුවේ රාජ්‍ය ණය දෙපාර්තූමේන්තූව විසින් දෙසතියකට වරක් වෙන්දේසි මාර්ගයෙන් නිකූත් කරනු ලැබේ. භාණ්ඩාගාර බැඳූම්කර නිකූත් කිරීමේ අරමූණ වන්නේ රාජ්‍ය වියදම් සදහා මුදල් සැපයීම හා ණය සුරැකුම් වෙළඳපල සංවර්ධනය කිරිමයි. සාංගමික බැඳූම්කර පෞද්ගලික අංශය විසින් ඔවුන්ගේ අරමුදල් සපුරා ගැනීම සඳහා නිකුත් කරන අතර ලංකාවේ 1996 දී ප්‍රථම ප්‍රසිද්ධ සාංගමික ණයකර නිකුත්ව සිදුවිය. අද වනවිට වෙළඳපල  යටිතළ පහසුකම් වර්ධනය හා තාක්ෂණ වර්ධනයත් සමග නිර්ලේඛණ ගත අයුරින් බැඳූම්කර නිකුත් කිරීම සිදුකෙරේ. සියල්ල පරිගණක ගත කොට ඉතාකෙටි කාලයක් හා ගනුදෙනු කිරිමේ හැකියාව අද ඇත.
මෙම බැඳූම්කර ප්‍රාග්ධන වෙළඳ පල තුළ හුවමාරු වීමේදි එම බැඳූම්කර හා සම්බන්ධ වන මුහුණත වටිනාකම,  කූපන් පොළී අනුපාතිකය  කල් පිරිමේ දිනය සහ බැඳූම්කර හා බැදුණු  අනෙකූත් තොරතුරු ආදිය ඉතාමත් වැදගත් සාධක වේ,  ඒ අනුව මෙම වෙබ් පිටුව  තූළින්  මෙම එක් එක් අංග කෙරේ අවධානය යොමු වේ. එමෙන්ම පසුගිය දශකයට අදාළව බැඳූම්කර වෙලඳපල තුළ ඇති වු ප්‍රවණතාවන් ඊට හේතු පාදක වු පසුබිම  පිළිබඳවත් විග්‍රහයක් මෙතුළින් සිදු කෙරේ.
බැදුම්කරයක වැදගත් අංග පැහැදිලි කිරිම
බැදුම්කර වෙළඳපළ තුළ ආයෝජකයින්ගේ තිරණ ගැනිමේ ක්‍රියාවලිය කෙරෙහි බලපානු ලබන වැදගත් අංග ලක්ෂණ කිපයකින් ඒවා සමන්ව්ත වේ.
මුහුණත වටිනාකම
මුහුණත අගය හෙවත් නාමික අගය යනු භාණ්ඩාගාර බැදුම්කරයක් හෝ සාංගමික ණයකරයක් වෙනුවෙන් පරිණත කාලය අවසන් විමේ දි ඒවා නිකුත් කරන්නන් විසින් ගෙවිමට පොරොන්දු වන මුදලයි' ඒ ඒ බැදුම්කර වල මුහුණත අගයේ ප්‍රමාණය ඒවා නිකුත් කරන්නන් විසින් තිරණය කරනු ලබයි' උදා - මේ දක්වා කොටස් වෙළඳපළේ ලේඛණගත කළ ණයකර රු 100 හෝ රු 1000 ක නාමික අගයකින් යුක්තව නිකුත් කිරිම' 2008 ඔක්තෝම්බර් මස ලංකා බැංකුව විසින් නිකුත් කරන ලද සාංගමික ණයකරයේ මුහුණත වටිනාකම රු100 කි'
පොළි අනුපාතිකය
මෙහිදි පොළි අනුපාතිකය යනුවෙන් අදහස් වන්නේ බැදුම්කර වල ආයෝජනය කරන්නෙකුට එම බැදුම්කරය කල්පිරෙන කාලය තෙක් ඒවා කිකුත් කරන්නන් විසින් ගෙවනු ලබන ස්ථාවර පොළී අනුපාතිකයයි'
කල්පිරිමේ දිනය
බැදුම්කර වල ඇති වැදගත් ලන්ෂණයක් වන්නේ ඒවා නිශ්චිත පරිණත දිනයක් සහිතව නිකුත් කිරිමයි පරිණත දිනය යනු ඒවා නිකුත් කිරිමෙන් පසු නාමික අගය ආපසු ගෙවිමට බැඳි සිටින දිනයයි' බැදුම්කර යනු දිගුකාලින ණය සුරැකුමන් වන බැවින් පරිණත කාලය වසරකට වඩා වැඩි වේ' අරමුදල් වල අවශ්‍යතාව මත අදාළ බැදුම්කරන්නන් විසින් පරිණත කාලය තිරණය කරනු ලබයි'
බැදුම්කරය හා බැදුණු විකල්ප ප්‍රතිලාභයන්
මින් අදහස් කරනුයේ බැදුම්කරයක් මිළ දි ගැනිමේ දි ඒ සමග බෑඳී පවතින අනෙකුත් සුවිශේෂි ප්‍රතිලාභයන් හා වාසි දායක තත්වයන් ය' මෙය වු කළි ආයෝජකයින් බැදුම්කරවල ආයෝජනය කිරිම කෙරෙහි ආකර්ෂණිය කර ගැනිමට ඉවහල් වන සාධකයකි'
මේ අනුව පැහැදිලි වන්නේ ඉහතින් කරන ලද බැදුම්කරයක ඇතුලත් වන්නා වු අංග ලක්ෂණ තුළින් ඒවා මිළදි ගැනිම පිළිබඳ වඩාත් කාර්යක්ෂම තිරණයකට එළිඹිමට අවශ්‍ය වන්නා වු අත්‍යවශ්‍යවුවත් වැදගත්වුත් තොරතුරු ඉදිරිපත් කරන බවයි'
ශ්‍රි ලංකා බැඳූම්කර වෙළඳපොලේ නව ප්‍රවණතා
රාජ්‍ය අංශයේ හා පෞද්ගලික අංශයේ මැදි හා දිගු කාලින බැදුම්කර වලින් සමන්විතව 1990 දි ආරම්භ කෙරුණු ශ්‍රී ලංකා බැදුම්කර වෙළඳපොළ වර්තමානයේ කැපිපෙනෙන තත්වයන් කරා පැමිණ තිබේ. පසුගිය දශකයට අදාළව එම ප්‍රවණතා පිළිබඳව අවධානය යොමු කළ විට වඩා වැදගත් අවස්ථාවන් ලෙස පහත සිද්ධීන් හදුනාගත හැක.
ඒ අනුව මෙම දශකයේ ආරම්භක සමයේ භාණ්ඩාගාර බැදුම්කර සම්බන්ධයෙන් වැදගත් වෙනස්කම් සිදුකරනු ලැබ ඇත. අවුරුදු 2 - 6 පරිණත කාළ සිමාවන් සහිත භාණ්ඩාගාර බැදුම්කර වෙනුවට 2001 පමණ වන විට ඒවායේ පරිණත කාල සිමාවන් අවුරුදු 2 -3 ට සීමා විය. නමුත් 2003 වන විට නැවත වසර 20 දක්වා දිර්ඝ පරිණත කාලයකින් යුත් බැඳූම්කර නිකුත්ව ආරම්භ කෙරිණි. නමුත් ආර්ථීකයේ පවත්නා උද්ධමනය සමග මුදලේ කාලවර්නය පිළිබඳ ගැටලූව ඉස්මතු විම හේතු කොට ගෙන අදවන විට නැවත මැදිකාලින පරිණත කාලයකින් සමන්විත භණ්ඩාගාර බැදුම්කර සඳහා යොමුවිමක් දැකගත හැක. ඉතා දිගුකාලයක් සඳහා නිවැරදි පුරෝකථන කිරිමට ඇති අසිරුතාව ගතික ආර්ථීක විචල්‍යන් හා ඒවායේ උච්චාවතනයන් පිළිබඳව ඇති අවිනිශ්ච්‍යතතාව බැඳූම්කර වෙළඳපල  කෙරෙහි බලපැම් කරනු දැකිය හැක.
එමෙන්ම 2001 වසර භාණඩාගාර බැඳූම්කර සම්බන්ධයෙන් ඇති වැදගත්කම වැඩිවිමට අදාළ තවත් හේතුවක් වුයේ සංවර්ධන බැඳූම්කර හදුන්වාදිමයි. එම බැදුම්කර කොටස් දෙකින් නිකුත් කරන ලද අතර පරිණත කාලය වසර දෙකක් විය. මේ හරහා විදේශ ආයෝජන මෙරටට ඇද ගැනිමක් සිදු වු අතර ප්‍රාග්ධන වෙළඳ පොළෙහි ශක්තිමත්භාවයට එය වඩාත් වැදගත් විය. මීට අමතරව මහ බැංකුවේ මුලිකත්වයෙන් ප්‍රාථමික වෙළදුන් සඳහා වු බැඳූම්කර වෙළදාම් ක්‍රමය හදුන්වා දිම ද  තවත් වැදගත් සිදුවිමකි'  මෙතුලින් රාජ්‍ය  බැදුම්කර ඇතුළු සුරැකුම්පත් වෙළඳපලෙහි යටිතල පහසුකම් වර්ධනය කිරිමට අවස්ථාව හිමිවිය.
වර්ෂ 2003 - 2004 වෙළඳපළට සුවිශේෂිම කාලසිමාවක් හිමිවිය වඩාත් වේගවත් කාර්යක්ෂම තත්වයක් කරා බැඳූම්කර වෙළඳපල වර්ධනය විමේ අඩිතාලම යොදනු ලැබුවේ මේ මේ කාලයේ දිය. ඒ අන්තර් බැංකු ගෙවිම් හා පියවිම් සඳහා පහසුකම් සපයනු ලබයි. ලංකා සෙට්ල් පද්ධතිය හදුන්වාදිමෙනි. බැදුම්කර සම්බන්ධයෙන් වැදගත් වුයේ එම පද්ධතියේ උප කොටසක් වන රාජ්‍ය සුරැකුම්පත් ගණුදෙනු පියවන ලබන පත්‍රිකා රහිත සුරැකුම්පත් පියවිමේ පද්ධතියකි. මෙම ක්‍රමය හදුන්වා දිමට පෙරාතුව බැඳූම්කර සමග සහතිකයක් ද මිළදි ගන්නාට ලබාදිම සිදු වු නමුත් එය මේ සමග නිමා විය. සියලූ ගණුදෙනු පරිගණකගත කිරිමත් සිදු විය. මෙය බැදුම්කර වෙළඳපොළ වර්ධනයට ඉමහත් බලපැමක් කරනු ලැබු සිදුවිමකි.
බැදුම්කර වෙළඳපොලට අදාළ තවත් සුවිශේෂී වෙනස්කමක් වුයේ රාජ්‍ය බැංකු විසින් රජයට දි ඇති බැංකු අයිරා පහසුකම් භාණ්ඩාගාර බැදුම්කර බවට හැරවිමේ ක්‍රියාවලිය තුළ තුන් අවුරුදු කල්පිරිමේ කාලයක් සහිත මිළ දර්ශනය හා බැඳි බැදුම්කර රජය විසින් 2005 දි ප්‍රථම වරට නිකුත් කරනු ලැබිමයි. භාණ්ඩාගාර බැදුම්කරවල තත්වය ඒසේ වුවත් සාංගමික බැදුම්කරවල තත්වය ඊට ටිකක් වෙනස් තත්වයක් වාර්ථා කෙරිණි. එම වෙළඳපල තටයුතු සඳහා යම් බාධාකාරි තත්වයක් පැවති අතර ඒ තුළ මන්දගාමි වෙළඳපල ක්‍රීයා කිරිමක් දැකිය හැකි විය. ආයතනමය ආයෝජන පදනමක් නොමැතිවිම ඉහළ පෙලේ සමාගම් සඳහා ආකර්ෂණිය පොළි අනුපාතිකයන් සහිත බැංකු ණය පහසුකම් ලබාගත හැකිවිම. ණය නිකුත් වියදම් අධික විට ආයෝජකයින් ගේ වැදගත්කම ප්‍රමාණවත් නොවිම වැනි කරුණු සාංගමික බැදුම්කර වෙළඳපොළ සම්බන්ධයෙන් පැවති බාධාකාරි තත්වයන් විය.
නමුත් ස්වෛරිත්ව බැදුම්කර එම තත්වය මදක් හෝ දුරු කරනු ලැබිණි. ජාත්‍යන්තර ආයෝජකයින්ගෙන් අරමුදල් රැස් කරගැනිම සඳහා 2000 ඔක්තොම්බර් මාසයේ දි ශ්‍රි ලංකා රජය විසින් එ.ජ. ඩොලර් අගයෙන් යුත් ප්‍රථම ජාත්‍යන්තර ස්වෛරිත්ව බැදුම්කර ජාත්‍යන්තර වෙළඳපලට නිකුත් කරන ලදි.
මෙමගින් පදනම් පොළි අනුපාතිකයක් ඇති වු අතර මේ හේතුව නිසා පෞද්ගලික අංශයටද ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොලේ සාංගමික බැදුම්කර තරගකාරි පොළි අනුපාතිකයන් යටතේ අරමුදල් රැස්කර ගැනිමේ අවස්ථාව හිමි විය. ඒ අනුව අද වන විට බැදුම්කර ජාත්‍යන්තර වෙළඳපලින් විදේශ අරමුදල් ලබා ගැනිමට භාවිතා කළ හැකි ඉතා වැදගත් ණය උපකරණයක් බවට පත්ව ඇත. මේ සඳහා හේතුවු තවත් වැදගත් කරුණකි. එනම් 2000 වසරේ රාජ්‍ය සුරැකුම්පත් වෙළඳපල ලිහිල් කරමින් රුපියල් අගයෙන් යුත් භාණ්ඩාගාර බැදුම්කර විදේශ ආයෝජකයන් සඳහා වෙන් වු සිමා නොවු භාණ්ඩාගාර බැදුම්කර විදේශ ආයෝජකයන් සඳහා භාණ්ඩාගාර බැදුම්කර අගයෙන් 5 සිට 10දක්වා ඉහළ නැංවිමය.
තවද මෙම කාල පරිච්ඡේදයට අදාළ ඵලදා අනුපාතිකය කෙරේද අවදානය යොමු කිරිම වැදගත්ය. ඒ අනුව රාජ්‍ය බැදුම්කර පිළිබඳව බලන විට 2002 වර්ෂයේ සිට 2004 දක්වා ඵලදා අනුපාතිකය පහළ යාමක් පෙන්නුම් කරන අතර එය නැවත 2006 වර්ෂයේ සිට ක්‍රමයෙන් ඉහළ යාමට පටන් ගෙන ඇත. මීට අමතරව අදවන විට ශක්තිමත් ද්විතිය වෙළඳපලක් බැදුම්කර වෙළඳපල සම්බන්ධයෙන් සැලකිය හැක. එයද වැදගත් ප්‍රවණතාවකි.
මේ අකාරයට ශ්‍රී ලංකා බැදුම්කර වෙළඳපොළ වර්ධනිය තත්වයක් පෙන්නුම් කළද එය තව බොහෝ සේ වර්ධනය විමට අපේක්ෂාව ඇති තත්වයක්ද පෙන්නුම් කෙරේ.
සමාලෝචනය
මුල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය මෙහයවිමේ වැදගත් උපකරණයක් මෙන්ම අරමුදල් රැස් කර ගැනිමේ මුලාශ්‍රයක් ලෙසද බැදුම්කර වෙළඳපල  මුල්‍ය වෙළඳපල තුළ අද්විතිය ස්ථානයක් හිමිකරගෙන ඇත. රජයේ අය වැය ක්‍රීයාකාරකම් සඳහා අවශ්‍ය අරමුදල් දේශිය වෙළඳපලින් සපයා ගැනිමේ අරමුණින් 1997 හදුන්වාදුන් භාණ්ඩාගාර බැඳූම්කර  වෙළඳපල නොවන උපකරණ තුලීන් ණය කළමනාකරණය කිරිමේ රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්තිය හේතුකොට ගෙන තවදුරටත් ජනප්‍රියතාවයක්  වෙළඳපල තුළ අත්පත්කරගෙන ඇත. මෙකි වැදගත්කම හේතු කොට ගෙන මෙම වෙළඳපල සංවර්ධනය කිරිමේ පියවර රාශියක් රජය මේ වන විට ක්‍රීයාත්මක කරයි.පෙළඳපල යටිතල පහසුකම් වර්ධනය කිරිම ඒ තුළින් ප්‍රාථමික හා ද්විතික වෙළඳපල සංවර්ධනය කිරිම ශක්තිමත් නිතිමය රාමුවක් ගොඩනැංවිම ඒ අතර වැදගත් වේ. කෙසේ වෙතත් රාජ්‍ය බැදුම්කර සඳහා වන ක්‍රීයාකරි වෙළඳපලට සාපේක්ෂව බැලූ විට සාංගමික බැදුම්කර වෙළඳපල ඌන සංවර්ධන අදියරක පවතිනු දැකිය හැක. නමුත් පෞද්ගලික අංශයේ සමාගම් සඳහා අවශ්‍ය අරමුදල් සම්පාදනය කර ගැනිමට බැංකු පද්ධතිය හා ප්‍රාග්ධන වෙළඳපල මත වන ඉහළ රැදියාව බැදුම්කර වෙළඳපල දෙසට යොමු කිරිමේ වැදගත්කම රජය විසින් තේරැම් ගෙන ඇති අතර ඒ සඳහා අවශ්‍ය ක්‍රියාමාර්ග මේ වනවිට ගනිමින් පවති. මේ අකාරයට බැදුම්කර වෙළඳපල වඩාත් කාර්යක්ෂම කිරිමට අවශ්‍ය පියවර ගැනිම තුළ අදට වඩා දියුණු වු බැඳූම්කර වෙළඳපලක් අනාගතයේ ශ්‍රී ලංකාව තුළ දැකගත හැකිවෙනු ඇත.
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
තක්ෂිලා කුමාරි : "මුල්‍ය වෙළඳපල හැදින්විම, ආර්ථීක විමසුම"  2003 අප්‍රේල් ජුනි
ප්‍රනාන්දු වින්සනට් මර්වින්:  "ශ්‍රී ලංනාවේ මුල්‍ය ප්‍රතිසංස්කරණ හා භාණ්ඩාගාර බැදුම්කර  ආර්ථීක විමසුම" 1997 දෙසැම්බර් වාර්ෂික වාර්ථා: 2001,2002, 2003, 2005, 2007, 2008  "ශ්‍රි ලංකා මහ බැංකුව"  ජනාධිපති මාවත කොළඹ 01
සමරකෝන් ලලිත්: "ශ්‍රි ලංකාවේ මුල්‍ය වෙළඳපල 2009"  ශ්‍රි ලංකා  සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිසන් සභාව
සමරකෝන් ලලිත්:  ශ්‍රි ලංකාවේ  වෙළඳපල  සුරුකම්පත් හා විනිමය කොමිසන් සභාව.
පුන්නාලඉක්කට්ටුවන්
ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ගම්මානයකි. ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
එම්පයර් ස්ටේට් ගොඩනැගිල්ල
එම්පයර් ස්ටේට් ගොඩනැගිල්ල යනු ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ, නිව්යෝක් ජනපදයේ, නිව්යෝක් නගරයේ, මධ්‍යම මෑන්හැටන් ප්‍රදේශයේ ෆිෆ්ත් ඇවනිව් මාවතේ බටහිර 33 වන සහ 34 වන මාවත් අතර පිහිටි මහල් 102කින් සමන්විත උස් ගොඩනැගිල්ලකි.
ජාවා උපදේශාවලිය
වෙබ් තාක්ෂණයේ සැලකිය යුතු දියුණුවක් වනනේ සන් මයික්‍රෝ සිස්ටම් ගේ ජාවා වේදිකාවය. එය කුඩා වැඩසටහන් (යෙදුමිත්ත ලෙස හඳුන්වන) කෙලින්ම දර්ශනය කිරීමට වෙබ් පිටුවලට ඉඩ සලස්වයි. මෙම යෙදුමිති පරිශීලකයාගේ පරිගණකයේ ක්‍රියාත්මක වන අතර සරල වෙබ් පිටුවලට වඩා පොහොසත් පරිශීලක අතුරු මුහුණක් සපයයි. ජාවා සේවාලාභී - පැති යෙදුමිති, විවිධ හේතු ගණනවක් නිසා, සන් බලාපොරොත්තු වූ ප්‍රසිද්ධිය ලබා ගත්තේ නැත. ඒ ‍හේතු අතරට, අනෙකුත් අන්ත්ගතය සමඟ සමෝධානය අඩු වීම (යෙදුමිති අදාල පිටුව තුළ කුඩා කොටුවලට සීමාකර තිබිණි) හා එකල බොහොමයක් පරිගණක ගැලපෙන පරිදි ජාවා අතාත්වික යන්ත්‍රය ස්ථාපනය නොකර පරිශීලකයන් අතට පත් කර තිබීම අයත් වේ. එම නිසා පරිශීලකයන්ට යෙදුමිති දර්ශනය වීමට ඒවා පළමුව බාගත කර ගත යුතුය. මුල දී ජාවා යෙදුමිති සඳහා වූ බොහොමයක් කාර්යයන් අඩෝබ් ෆ්ලෑෂ් (Adobe Flash) මඟින් ඉටු කරයි. ඒවාට වීඩියෝ අන්තර්ගත සජීවීකරණ හා සමහරක් දියුණු UI අංග ධාවනය කිරීම ඇතුළත් වේ. ජාවා, වේදිකාවක් ලෙස බහුලව භාවිතා වන අතර සේවාදායක පැති හා අනෙක් ක්‍රමලේඛකරණ (programming) සඳහා භාෂාවක් ලෙස ද භාවිතා වේ.
ජාවා උපදේශාවලි, අනෙක් අතට, වෙබ් පිටු තුළ භාවිතය සඳහා දියුණු කරන ලද උ‍පදේශාවලි භාෂාවකි. සම්මතකරණය කරන ලද සංස්කරණය වනනේ ECMA උපදේශාවලියයි. නෙට් ස්කේප් නිර්මාණය කළ ජාවා උපදේශාවලිය එහි නමින් ජාවාට සමාන නමුත් එයට ජාවා සමඟ කළ හැකි කිසිවක් නොවීය. එසේ නමුත් ජාවා මෙන් එහි වාග් රීතිය (syntax) ව්‍යුත්පන්න වූයේ ක්‍රමලේඛ භාෂාවෙනි. වෙබ් පිටුවල, ලේඛ වස්තු ආකෘතිය සමඟ සසඳා බලන කළ එහි නිර්මාණකරුවන් සිතුවාටත් වඩා බලවත් තාක්ෂණික ක්‍රමයක් බවට ජාවා උපදේශාවලි පත්ව ඇත. ස්ථිතික HTML සංදර්ශනවලින් වෙන් කිරීම සඳහා, සේවා ලාභියාට පිටුව ලැබුණු පසු පිටුවේ ලේඛ වස්තු ආකෘතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම ඩයිනමික් HTML (DHTML) ලෙස හඳුන්වනු ලැබීය.
සරල සිද්ධිවල දී, පිටුව ප්‍රථමයෙන් ලැබෙන විට, ජාවා උපදේශාවලි වර්ධිත වෙබ් පිටුවේ සියලු අතිරේක තොරතුරු හා ක්‍රියා බාගත වේ. අජැක්ස් (Ajax) (අසමකාලික ජාවා උපදේශාවලි හා XML) යනු පරිශීලක ක්‍රියාවලට ප්‍රතිචාරලෙස පසු කාලීනව ජාලය හරහා ගත් නව තොරතුරු යොදා ගෙන වෙබ් පිටුවක් තුළ වූ කොටස් යාවත් කාලීන කළ හැකි ක්‍රමයක් සපයන, වෙබ් යෙදුම් නිර්මාණයට යොදා ගන්නා, අන්තර්ව බැදුණු වෙබ් නිර්මාණකරණ තාක්ෂණික ක්‍රම කාණ්ඩයකි. මෙය නිසා වෙබ් පිටුව වඩා ප්‍රතිචාරී අන්තර් ක්‍රියාකාරී හා රුචි ජනක වන අතර මුලු පිටුවක නැවත පැමිණෙන තෙක් පරිශීලකයාට බලා හිඳීමට සිදු නොවේ. වෙබ් 2.0 ලෙස හඳුන්වන්නෙහි වැදගත් අංගයක් ලෙස ඇජැක්ස් දැකිය හැකිය. දැනට භාවිතා වන අජැක්ස් තාක්ෂණික ක්‍රමවලට උදාහරණ ජී මේල්, ගූගල් මැප් හා අනෙක් උද්‍යෝගී වෙබ් යෙදුම්වල දැකගත හැකිය.
Example - syntax and semantics
This sample code showcases various JavaScript features. The example can be executed with the following steps: (1) Copy the code to a file with extension. (2) Use Mozilla Firefox or Google Chrome to open the file.
1819
1819 වසර (MDCCCXIX) යනු, ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුන ප්‍රකාර සිකුරාදා දිනයකින් ඇරඹුනු සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) සහ දින-12 කින් මන්දගාමී ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර සෙනසුරාදා දිනයකින් ඇරඹුනු සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් විය.
ජාවා උපදේශාවලිය
Example - syntax and semantics
The following output should be displayed in the browser window. LCMCalculator: a = 28, b = 56, gcd = 28, lcm = 56 LCMCalculator: a = 21, b = 56, gcd = 7, lcm = 168 LCMCalculator: a = 25, b = 55, gcd = 5, lcm = 275 LCMCalculator: a = 22, b = 58, gcd = 2, lcm = 638
If Internet Explorer is used, the example will generate an error. Hence the example illustrates the point that the JScript interpreter in Internet Explorer executes code differently from the JavaScript interpreters in other browsers. (See comments in the source code for details on the relevant differences for this example.)
ප්‍රවර්ගය:පරිගණක භාෂා ප්‍රවර්ගය:පරිගණක විද්‍යාව
ශ්‍රී ලංකාවේ පාංශූ වර්ගීකරණය
ශ්‍රී ලංකාවේ පාංශූ වර්ගීකරණය
1961 දී මුවර්මන් හා පානබොක්කේ ලංකාවේ පාංශු වර්ගීකරණය මුලින්ම ඉදිරිපත් කළ අතර මහා පරමාණ පාංශු ඝණ 14ක් හදුනාගෙන ඇත. මෙරට පාංශු වර්ගීකරණයේදී ප්‍රධානතම සාධකයක් ලෙස දේශගුනය සළකා ඇති අතර පස් වර්ග හඳුනා ගැනීමේදී වියළි කලාපයට ආවේණික පස් සහ තෙත් කලාපයට ආවේණික පස් ලෙස වෙන වෙනම හදුනාගෙන ඇත.
තෙත් කලාපයයේ දක්නට ලැබෙන පස් වර්ග
(1)රතු කහ පොඩ්සොලික් පස
(2)රතු දුඹුරු ලැටසෝල් පස
මෙම පස මාතලේ, මහනුවර යන ප්‍රදේශ වල බහුලවම දක්නට ලැබෙන පස් වර්ගයකි. ඊට අමතරව කඳු සහ රැළි භූ දර්ශනයක් සහිත ප්‍රදේශ වල නිම්නයන්හි ද මෙම පස් වර්ගය දැක ගැනීමට හැකිය. මධ්‍යස්ථ ජල වහනයකින් යුක්ත මෙම පස රතු දුඹුරු වර්ණයෙන් යුක්තය. මෙම පසෙහිද වයණය සියුම්ය. විවිධ බෝග වගා කරයි.
(3)නොමේරූ දුඹුරු පස්
කඳුකර හා රැළිබිම වල බහුල ලෙස ඛාදනයට ලක්වූ බෑවුම් වල මෙම පස දක්නට ලැබේ. දුඹුරු හා කහ වර්ණයෙන් යුක්තය. නොගැඹුරු ජල වහණයකින් යුක්තය. වයණය මධ්‍යස්ථ වේ. අම්ල ගතිය අවමය. බහුල ලෙස මෙම පසින් යුත් බිමි භාවිතා කරනුයේ වන වගාව සඳහාය. වාරි ජල සම්පාදනයෙන් එළවලු වගාවද සිදු කිරීමට හැකිය.
(4)හැල් හා අර්ධ හැල් පස
(5) රෙගසෝල් පස
තෙත් කලාපයේ වෙරළ තීරයේ දක්නය ලැබෙන පස් වර්ගයකි. මීටර් 3කට වඩා ගණකමකින් යුක්ත වේ. වැලි කැට වලින් සමන්විත වී ඇත. වර්ණය සුදු පැහැයයි. ජලවහණය අධිකය. පොල් හා කජු වහාවට මෙම පස සුදුසු වේ. (මෙම පස වියළ කලාපයේ මුලතිවු, ත්‍රි'මලය, මඩකලපුව, පොතුවිල්, කල්මුනේ, ප්‍රදේශ වලද දක්නට ලැබේ)
(6)දියළු පස
ලංකාවේ සෑම ගංඟා නිම්නයකම දියළු පස දක්නට ලැබේ. ජල වහනය වෙනස්වන සුලුය. දුඹුරු අළු, කලු පැහැයෙන් යුක්තය. වයණය වැලි හා මැටි වලින් සමන්විතය. වී වගාව පිණිසත් කර්මාන්ත සඳහා මැටි ලබා ගැනීමටත් යොදා ගනී. (වියළි කලාපයේ ගංඟා නිම්න වලින් මෙම පස් වර්ගය දක්නට ලැබේ.)
වියලි කලාපයේ දක්නට ලැබෙන පස් වර්ග
(1) රතු දුඹුරු පස
වියලි කලාපය පුරාම බහුලව දක්නට ඇත. වාර්ෂික වර්ෂාපතනය 1500mm ට වැඩි ප්‍රදේශ වල මෙම පස් වර්ගය හමු වේ. පසේ වයණය ම්‍ධ්‍යස්ථ ස්වභා‍වයෙන් යුක්තය. අනුරාධපුරය, පොළොන්නරුව, වව්නියාව, මොණරාගල, හම්බන්තොට වැනි ප්‍රදේශ වල මෙම පස ප්‍රධාන ව‍ශයෙන් ව්‍යාප්ත වී ඇත. වියළ සදාහරිත වනාන්තර හා වාරි ජල සම්පාදනයෙන් විවිධ ආහාර බෝග වගාවට යොදා ගත හැක.
(2)රතු කහ ලැටසෝල් පස
මන්නාරමට දකුණින් පිහිටි පුත්තලම ප්‍රදේශයට ආසන්න වෙරළාසන්න බිම් වල රතු කහ ලැටසෝල් පස් දක්නට ලැබේ. ජලවහණය ඉතා හොද අතර වයණය මධස්ථ වේ. වාරි ජල‍ය යොදාගෙන ගොවිතැන් කටයුතු සදහා යොදා ගැනීමට හැක.
(3)කැල්සියම් සහිත රතු කහ ලැටසොල් පස
යාපනය අර්ධද්වීපය ප්‍රදේශයේ මෙම පස් වර්ගය දක්නට ලැබේ. හුණුගල් මත නිර්මාණය වූ පස් වර්ගයකි. රතු කහ ලැටසෝල් පසට සමානය. වාරි ජලය භාවිතා කර ආහාර බෝග වගා කරයි.
(4)කැල්සියම් සහිත රතු දුඹුරු පස
ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර පලාතේ රතු දුඹුරු පස් දක්නට ලැබේ. මනා ජලවහණයකින් යුක්ත වන අතර වයණය මධස්ථය. වාරිජලය යොදාගෙන වී වගාව සහ එළවලු වගාව සිදුකරනු ලැබේ.
(5)මැටි පස
මන්නාරම‍ට උතුරු දෙසින් තිබෙන පස් වර්ගයකි. ග්‍රැමසෝල්ස් ලෙසද හදුන්වනු ලබයි. ජලවහණය ඉතා දුර්වලය. තද අලු පැහැයේ සිට කලු වර්ණය දක්වා පැහැය වෙනස් වේ. වාරි ජල සම්පාදනයෙන් වී වගාව ඉතා හොදින් සිදුකළ හැක.
වියළි කලාපයේ වෙරළාසන්නව මඩකලපුව, කල්මුනේ, මන්නාරම යන ප්‍රදේශවල බහුලව දක්නට ලැබේ. රලු වයණයකින් යුක්තය. දුඹුරු පැහැ වේ. අම්ල ගතියෙන් යුක්තය. තෘණ වගාව සඳහා වඩා සුඳුසුය.
ස්වදේශික ඇමරිකානුවෝ
සම්බන්ධතාවක් නැති මිනිසුන් සමහර විට සමාන තාක්ෂණයන් හා සමාජ සංවිධාන තමාගේ සේ පිළිගන්නා නිසා ඇමරිකාවේ සංස්කෘතික පුරුදු බො‍හෝ විට පෙනෙන ආකාරයට භුගෝලීය කලාප වලට බෙදා ඇත. උදාහරණයක් ලෙස මිසොඇමරිකා ප්‍රදේශය එවැනි සංස්කෘතික ප්‍රදේශයක් ලෙස ගත හැක. එම ප්‍රදේශයේ මිනිසුන් අතර ඇති සහජීවනය හා බෙදී ගිය සංවර්ධනයත් මඟින් සංකීර්ණ කෘෂිකාර්මික, සමාජීය ක්‍රම හා සමජාතිය සංස්කෘතියක් සාදයි. තවත් උදාහරණයක් ලෙස උතුරු ඇමරිකාවේ සමතලා ප්‍රදේශ ගත හැක. එහි 19 වැනි ශතවර්ෂය වනතුරු මුලිකවම මීහරක් දඩයමේ දී සමහර මිනිසුන් නොමැඩින් දඩයම්කරුවන්ගේ ගති ලක්ෂණ බෙදා ගෙන ඇත. ඇමරිකාවේ දුසිම් ගණන් විශාල හා සිය ගණන් කුඩා සංස්කෘතික ප්‍රදේශ හඳුනා ගත හැක.
සටහන් කිරීමේ පද්ධති
පූර්ව කොළොම්බියා ඇමරිකානු සංස්කෘතියේ ලඟාවීම් හා නව නිර්මාණ මුලික ලිවීමේ නිදහස හා සංවර්ධනය මනිනු ලබයි. ක්‍රි.පු. පළමු සියවසේ සිට මිසො ඇමරිකාව ආවේණික ලිවීමේ පද්ධති ගණනාවක් නිපදවිය. කැස්කජාල් බ්ලොක් මඟින් ලියන ලද පැතිරුණු පළමු සිතුවිලි පාඨය ගැන පැරණිතම දන්නා උදාහරණය විය හැක්කේ කුමක් ද? ආසන්නව ක්‍රි.පු. 900 දී එකම සම්බන්ධතාව අඩංගු මැටි භාණ්ඩ හා ඔල්මෙක් අකුරු, පද, හැඩ ආදිය සංකේතවත් කරන චිත්‍ර සොයා ගෙන ඇත.
ඒ කාලය තුළ සැන් ලොරෙන්සෝ වල ඔල්ටෙක් රැකියා වෘත්තිය ක්ෂය වෙන්න පටන් ගත්තේය.
මායා සටහන් කිරීමේ පද්ධතිය, පිනොටික් ලාංඡන හා ලොගෝග්‍රෑම්ස් වල එකතුවකි. එය බොහෝ විට ලොගෝග්රුෆික් හෝ ලොගොසිලබික් සටහන් කිරීමේ පද්ධති ලෙස වෙන් කර ඇත. එහි සිලබික් සලකුණු විශේෂ තැනක් ගනි. එය තමයි එකම පූර්ව කොලොම්බියානුවල අලුත් ලෝකය දන්නා සම්පූර්ණ සමාජයේ කතා කිරීමේ භාෂාවන් නියෝජනය කරපු ලිවීමේ පද්ධතිය. එම ක්‍රමයේ වෙනස් සංකේත දහසකට වඩා ඇත. එහෙත් සුළු ගණනක් එකම සංකේතයේ ‍හා තේරුමේ විවිධත්වයන් ය. ඕනෑම වෙලාවක සංකේත 500 කට වඩා භාවිතා නොකරයි. සමහර සංකේත 200 ක් පිනෙටික් හෝ සිලබික් අර්ථ නිරූපනය කරයි.
සටහන්
{|
ජෙරමි සකර්
ජෙරමි ස්කොට් සකර් (Jeremy Scott Zucker; උපත 1996 මාර්තු 3), වෘත්තීය වශයෙන් ඔහු හඳුන්වන්නේ ජෙරමි සකර් යනුවෙනි, ඇමරිකානු ගායකයා සහ ගීත රචකයා.
චරිතාපදානය
මුලින් මිසූරි, එක්සත් ජනපදය සිට, සකර් හැදී වැඩුණේ ඔහුගේ දෙමාපියන් සහ වැඩිමහල් සහෝදරයන් දෙදෙනෙකු සමඟ සංගීත ගෘහයක ය. රමපෝ උසස් පාසලේ ශිෂ්‍යයෙකුව සිටියදී, ඔහු තම නිදන කාමරයේ සංගීතය කිරීමට පටන් ගත් අතර පසුව "ෆෝර්ෂාඩෝස්" නම් සංගීත කණ්ඩායමකට සම්බන්ධ විය. ඔහු ලියා ඇති පළමු ගීතය ඔහුගේ සහෝදරයාගේ උසට ඇති බිය ගැන ය. උසස් පාසලෙන් උපාධිය ලැබීමෙන් පසු, ඔහු කොලරාඩෝ විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූ අතර එහිදී ඔහු අණුක ජීව විද්‍යාව පිළිබඳ උපාධියක් සමඟ 2018 දී උපාධිය ලබා ගත්තේය. ඔහුගේම සංගීතය නිෂ්පාදනය කිරීමට පෙර, ඔහුගේ පළමු රැකියාව වූයේ හිම පුවරු උපදේශකයෙකු ලෙසය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1996 උපත් ප්‍රවර්ගය:ගායකයෝ
ශ්‍රී චන්දානන්ද බෞද්ධ විද්‍යාලය
ශ්‍රී චන්දානන්ද බෞද්ධ විද්‍යාලය, මහනුවර (ඉංග්‍රීසි: Sri Chandananda Buddhist College, Kandy) ආරම්භ කරනු ලැබුවේ 2006 දීය. එය පිහිටා තිබෙන්නේ මහනුවර, අස්ගිරියේය. මෙය පෞද්ගලික බාලක පාසලක් වන අතර බෞද්ධ දරුවන්ට පමණක්ම වෙන්වූ අධ්‍යාපනය ආයතනයකි. ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු පෞද්ගලික බෞද්ධ බාලක පාසල වශයෙන් චන්දානන්ද බෞද්ධ විද්‍යාලය හැඳින්විය හැක. වර්තමානයේ මෙහි ආචාර්ය මණ්ඩලය 150 ක් පමණ වන අතර සිසුන් 2500 ක් පමණ ඉගනුම ලබයි.
ඉතිහාසය (history)
අස්ගිරිය මහා විහාර පාර්ශ්වයේ අතිපූජ්‍ය මහානායක අපවත්වී වදාළ පලීපාන ශ්‍රී චන්දානන්ද මාහිමිපාණන්ගේ ජාත්‍යන්තර ධර්මදූත සේවයේ සංකල්පයක් අනුව මුලින් ස්ථාපිත කළ ජාත්‍යන්තර බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානය 2006 ජනවාරි 04 වෙනිදා අස්ගිරි මාහිමිපාණන්ගේ ශිෂ්‍යරත්නය වන අස්ගිරිය මහා විහාරයීය කාරක මහා සංඝසභාවේ කාරක සභික ආචාර්ය ගොඩගම මංගල හිමියන්ගේ විද්‍යලයාwධිපතිත්වයෙන් ශ්‍රී චන්දානන්ද බෞද්ධ විද්‍යාලය ආරම්භ කරන ලදී.
වෙනත්
2017.06.16 වන දින ශ‍්‍රී චන්දානන්ද බෞද්ධ විද්‍යාලයේ දසවන සංවත්සරය නිමිත්තෙන් පැවති වාර්ෂික ත්‍යාග ප‍්‍රදානෝත්සවයේදී අතිගරු ජනාධිපති, මෛත‍්‍රීපාල සිරිසේන මැතිතුමා කළ කතාවෙන් කොටසක්.
""අස්ගිරි පාර්ශ්වය නියෝජනය කරමින් වසර 23 කට වැඩි කාලයක් එහි මහනායක ධූරය හොබවමින් වැඩ විසූ පලිපාන ශ‍්‍රී චන්දානන්ද මහා නායක ස්වාමීන්ද්‍රයාණන් වහන්සේ සිහිපත් කරමින් උන්වහන්සේගේ ගුණ සමරමින් උන්වහන්සේගේ නමින් ආරම්භ කළ ශ‍්‍රී චන්දානන්ද බෞද්ධ විද්‍යාලයේ දසවෙනි සමරුව පවත්වන අවස්ථාව වගේම වාර්ෂික ත්‍යාග සහ සහතික පත් ප‍්‍රදානෝත්සවයට සහභාගි වීමට අවස්ථාව ලැබීම පිළිබඳව මා ඉතාමත් සතුටු වෙනවා.""
- ගරු මෛත‍්‍රීපාල සිරිසේන මැතිතුමා
ආශ්රේයයන්
ප්‍රවර්ගය: පාසල් ප්‍රවර්ගය: මහනුවර ප්‍රවර්ගය: ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රවර්ගය: මධ්‍යම පළාත
කොස්ටා රිකා
thumb|[[ඩික්විස් සංස්කෘතිය විසින් තැනුණු පාෂාණ ගෝලය කොස්ටා රිකා ජාතික කෞතුකාගාර අංගනයෙහි. මෙම ගෝලය රටෙහි සංස්කෘතික අනන්‍යතාවයෙහි  නිරූපකය වෙයි.]] thumb|කිඹුල් මූඩිය සහිත පූර්ව-කොලොම්බියානු පිඟන් මැටි දුම් කබල (පොයු 500 - 1350).
එක්සත් ජාතීන්ගේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන (යූඑන්ඩීපී) විසින් 2010 දී පෙන්වා දුන්නේ, සම ආදායම් මට්ටමේ පවතින වෙනත් රටවල් වලට වඩා බොහෝ ඉහළ මානව සංවර්ධනයක් සාක්ෂාත් කර ගැනීමට සමත්ව ඇති රටවල් අතුරින් කොස්ටා රිකා එක් රටක්  බව වන අතර, 2011 දී යූඑන්ඩීපී විසින් ඉස්මතු කරමින් පෙන්වා දුන්නේ  පාරිසරික  ධරණීයතාවය පිළිබඳ හොඳ අභිවාහකයෙක් වීමට මෙන්ම ඔවුන්ගේ කලාපයේ මානව සංවර්ධනය සහ අසමානතාවය පිළිබඳ මධ්‍යනයට වඩා හොඳ මට්ටමක් පවත්වාගෙන යෑමට මෙම රටට හැකිව ඇති බවයි. පාරිසරික ධරණීයතාවය මැනීම සඳහා ස්ථාපිත උපමානයන් පහ සමස්ත වශයෙන් මුළු දීමට හැකිවු එකම රටද එය වෙයි. 2012 පාරිසරික ධරණීයතා දර්ශකය අනුව ලොව පස්වැනියා ලෙසින්ද ඇමරිකාවන්හී පළමුවැන්නා ලෙසින්ද අනුස්ථිතිය ලැබුමට මෙම රට සමත්ව ඇත.
2021 වන විට පළමු කාබන්-උදාසීන රට බවට පත්වීමේ අභිලාෂය, කොස්ටා රිකානු රජය විසින් 2007 දී ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි. නිව් එකනොමික්ස් ෆවුන්ඩේෂන් (NEF) විසින් එහි 2009 හැපි ප්ලැනට් දර්ශකයෙහි, කොස්ටා රිකා පළමුවන ස්ථානයට අනුස්ථිති කල අතර නැවතත් 2012 දී එසේ කලේය. NEF විසින් 2009 දී ලෝකයේ "ඉතාමත් හරිතමය" රට ලෙසින්ද කොස්ටා රිකා පෙළට තැබීය. රටේ ව්‍යවස්ථාදායකය විසින් අති මහත් බහුතරයකින් මෙම ජනප්‍රිය වැඩ පිළිවෙල  සම්ම්ත කිරීමෙන් පසුව, 2012 දී ඇමරිකානු මහාද්වීපය තුල  විනෝදාස්වාදය සඳහා දඩයම තහනම් කල පළමු රට වීමට කොස්ටා රිටා සමත් විය.
ප්‍රාග්-කොලොම්බියානු යුගය
මධ්‍යඇමරිකානු සහ ඇන්ඩියානු දේශීය සංස්කෘතින්හී පර්යන්තයන් සමපාත වන,  අතරමැදි ප්‍රදේශයකට,   කොස්ටා රිකාවේ ස්වදේශීය ජනයා අයත් බව ඉතිහාසඥයෝ වර්ගීකරණය කර ඇත. වඩාත් මෑතකදී, ප්‍රාග්-කොලොම්බියානු කොස්ටා රිකාව  දේශ සන්ධි-කොලොම්බියානු ප්‍රදේශයේ කොටසක් බවටද විස්තර කර ඇත. 16වන සියවසෙහිදී ස්පාඤ්ඤ ආක්‍රමණිකයෝ පැමිණෙන විටදී,  දැනට රටෙහි වයඹ දිග සරිය වන නිකෝය අර්ධද්වීපය, නවුවට්ල් සංස්කෘතියෙහි දක්ෂිණතම  පැතිරුම විය. චිබ්චර් කතාකරන ස්වදේශීය කණ්ඩායම් වෙතින් රටෙහි අනෙකුත් සරිය බලපෑමට ලක් විය.
ජ්‍යුල්මුන් කුඹල් යුගය
ජ්‍යුල්මුන් කුඹල් යුගය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 8000 – ක්‍රි.පූ. 1500 අතර කාලසීමාව පුරා පුළුල්ව පැතිර තිබූ කොරියානු ප්‍රාග්ඓතිහාසික පුරාවිද්‍යාත්මක යුගයකි. මෙම යුගයට කොරියාවේ මෙසෝලිතික සහ නියෝලිතික සංස්කෘතික අවධි ඇතුළත් වේ. එහි දී පිළිවෙලින් ක්‍රි.පූ. 8000–ක්‍රි.පූ. 3500 ("ආරම්භක" සිට "මුල්කාලීන" අවධි දක්වා) සහ ක්‍රි.පූ. 3500–ක්‍රි.පූ. 1500 ("මධ්‍ය" සහ "පසුකාලීන" අවධි තෙක් පැතිර පැවතිණි. පැරණිතම මැටි බඳුන් හමු වීම නිසා මෙම යුගය "කොරියානු නියෝලිතික" නැමැති පුළුල් යුගයට ද ඇතුළත් කොට ඇත.
ජ්‍යුල්මුන් කුඹල් යුගය එනමින් නම් කිරීමට හේතුව මෙම යුගයට, විශේෂයෙන්ම ක්‍රි.පූ. 4000-2000 අතර කාලයට අයත් යැයි ස්ථිරව හඳුනාගෙන ඇති විසිතුරු මැටි බඳුන් විශාල ප්‍රමාණයක් හුමවී තිබීමයි. ජ්‍යුල්මුන් (හංගුල්: 즐문, හන්ජා: 櫛文) යන්නෙහි අරුත "පනා-රටා සහිත" යන්නයි. 1990 දශකයේ මැදි භාගයේ සිට ජ්‍යුල්මුන් යුගයේ බිම්වල පුරාවිද්‍යා කැනීම් කටයුතු සාර්ථකව සිදුවන හෙයින්, නැගෙනහිර ආසියාවේ ප්‍රාග්ඓතිහාසික යුගය පිළිබඳ දැනුම වරඩිදියුණු වී තිබේ.
ජ්‍යුල්මුන් යනු දඩයම්, රැස් කිරීම් සහ කුඩා පරිමාණයේ බෝග වගාවන්ගෙන් සමන්විත වූ යුගයක් විය. ඇතැම් අවස්ථාවල පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් මෙවැනි ආකාරයේ ජීවන රටාවක් "පුළුල්-ප්‍රේක්ෂාවලික දඩයම්-සහ-රැස් කිරීම්" ලෙස හඳුන්වනු ලබයි.
ආරම්භක ජ්‍යුල්මුන්
ජ්‍යුල්මුන්හි සම්භවය එතරම් හොඳින් වටහාගෙන නැත. නමුත්, දියුණු-මැටි ආරේ යුංගිමුන් මැටි බඳුන් (හංගුල්: 융기문토기; හන්ජා: 隆起文土器) ජේජු-ඩෝ දූපතේ ගෝසන්-නි සහ උල්සන්හි වෙරළ තීරයේ උබොං-නි වැනි දකුණු දිග බිම්වලින් හමුවේ. ඇතැම් පුරාවිද්‍යාඥයින් විස්තර කරන්නේ මෙම කාල පරාසය "ආරම්භක ජ්‍යුල්මුන් යුගය" ලෙසයි. ඔවුහු ගෝසන්-නි මැටි බඳුන් 10,000 BP ලෙස දින නිර්ණය කරති. මැටි බඳුන් සාම්පල කිහිපයක් විකිරණශීලී කාබන් කාලනිර්ණ පරීක්ෂාවට ලක්කොට ඇති අතර, ඉන් එක් දිනයක් ඉතා පැරණි දිනයක් (එනම්. 10,180±65 BP [AA-38105]) ලෙස තහවුරු කොටගෙන ඇති අතර, අනෙක් භාණ්ඩ ඊට වඩා පසුකාලයක නිර්මාණය වූ බැව් හඳුනාගෙන ඇත. ඉහත පැරණිතම දිනයන් සත්‍ය නම්, ගෝසන්-නිවලින් හමුවූ යුංගිමුන් මැටි භාණ්ඩ මෙන්ම, මධ්‍යම සහ දකුණු චීනය, ජපන් දූපත් සමූහය, සහ රුසියානු ඈත පෙරදිග යන ප්‍රදේශවලින් හමුවූ මැටි බඳුන් සමූහය ලෝක ප්‍රාග්ඉතිහාසයේ පැරණිතම මැටි බඳුන් යැයි සැලකිය හැක. කස්මින් යෝජනා කරන්නේ මෙම අදහස පිළිබඳ පැහැදිළි අදහසක් ලබා ගැනීමට මෙයට වඩා නිරපේක්ෂ දිනැයුමක් අවශ්‍ය බවයි.
මුල්කාලීන ජ්‍යුල්මුන්
මුල්කාලීන ජ්‍යුල්මුන් යුගයේ (ක්‍රි.පූ. 6000 පමණ - ක්‍රි.පූ. 3500) විශේෂ ලක්ෂණ ලෙස ගැඹුරු මුහුදේ ධීවර කර්මාන්තය, දඩයම් කිරීම සහ ආවාටමය නිවාස සහිත අර්ධ-ස්ථිර ජනාවාස හඳුනාගත හැක. මුල්කාලීන ජ්‍යුල්මුන් ජනාවාස සඳහා උදාහරණ ලෙස සෝපෝහං, අම්සා-දොං, සහ ඕසන්-රි දැක්විය හැක. උල්සන් සේජුක්-රි,දොංසම්-දොං, සහ ගා-ඩෝ දිවයින වැනි වෙරළාසන්න කවච නිධි සහිත ප්‍රදේශවලින් හමුවන විකිරණශීලී කාබන් දිනැයුම් සාක්ෂි අනුව පෙනීයන්නේ ඔවුන් කවච නිධි භාවිතා කොට ඇති බවයි. නමුත් බොහෝ පුරාවිද්‍යාඥයින් පවසන්නේ මෙම කවච ගොඩැලි පෙදෙස් මුල්කාලීන ජ්‍යුල්මුන් යුගයේ අවසන් කාලය වනතෙක් පෙනෙන්නට නොතිබූ බවයි.
මධ්‍ය ජ්‍යුල්මුන්
චෝයි සහ බේල් ඇස්තමේන්තු කොට ඇත්තේ අවම වශයෙන් මධ්‍ය ජ්‍යුල්මුන් යුගයට අයත් (ක්‍රි.පූ. 3500 පමණ - ක්‍රි.පූ. 2000) ස්ථාන 14කින් පමණ බෝග වගාවට සාක්ෂි යැයි සැලකිය හැකි කාබනීකෘත ශාකමය ශේෂයන් සහ කෘෂිකාර්මික ශිලා මෙවලම් හමුවන බවයි. උදාහරණයක් ලෙස, ක්‍රෝෆර්ඩ් සහ ලී විසින් AMS දිනැයුම් තාක්ෂණය භාවිතයෙන් දොංසම්-දොං කවච නිධි ප්‍රදේශයෙන් හමුවූ ගෘහස්ථකෘත හිවල් වලිග මිලට් (Setaria italica ssp. italica) බීජයක් ඍජුවම මධ්‍ය ජ්‍යුල්මුන් යුගයට අයත් යැයි සලකා ඇත. මධ්‍ය ජ්‍යුල්මුන් කෘෂිකර්මාන්තයට උදාහරණ සපයන තවත් ස්ථානයක් ලෙස උතුරු කොරියාවේ ජිතම්-රි (චිතම්-නි) ප්‍රදේශය හඳුනාගත හැක. ජිතම්-රිහි ආවාට නිවාසයක් තුළ තිබී අඟුරු බවට පත් කිසියම් බෝගයක ග්‍රෑම් සියයක පමණ ස්කන්ධයක් හමුවී තිබේ. උතුරු කොරියානු පුරාවිද්‍යාඥයින් විශ්වාස කරන්නේ මේවා මිලට් බවයි. කෙසේනමුත්, සියලුම පුරාවිද්‍යාඥයින් මෙම ධාන්‍ය ගෘහස්ථකරණය කළ මිලට් ලෙස සලකන්නේ නැත. එයට හේතුව එය රැස්කොට ඇත්තේ අක්‍රමවත් ක්‍රමවේදයක් අනුව වීමයි. එසේම එහි කළු-සුදු ඡායාරූප පමණක් දක්නට ඇති අතර, මුල් සොයාගැනීම කොරියානු බසින් පමණක් ඇත. දැඩිව ගැඹුරු මුහුදේ ධීවර කර්මාන්තය, කවච මත්ස්‍යයින් රැස් කිරීම, සහ දඩයම මත රඳාපැවතුණු ඔවුන් කෘෂිකර්මාන්තයේ ප්‍රධානව නියැළෙන්නට ඇතැයි සිතිය නොහැක. "සම්භාව්‍ය ජ්‍යුල්මුන්" හෙවත් බිත්සල්මුනුයි මැටි භාණ්ඩ (හංගුල්: 빗살무늬토기) මුල්කාලීන ජ්‍යුල්මුන් යුගයේ අවසාන කාලයෙන් හමුවන අතර, ඒවායේ සම්පූර්ණ මතුපිට පෘෂ්ඨය පුරාම පනා-රටාවන්, රැහැන් එතුම්, සහ වෙනත් මෝස්තර දැකගත හැක. මධ්‍ය ජ්‍යුල්මුන් යුගයට අයත් මෙම මැටි බඳුන් කොරියාවේ බටහිර-මධ්‍යම ප්‍රදේශ සහ දකුණුදිග වෙරළ තීරයෙන් හමුවේ.
පසුකාලීන ජ්‍යුල්මුන්
පසුකාලීන ජ්‍යුල්මුන් යුගයේ (ක්‍රි.පූ. 2000 පමණ - ක්‍රි.පූ. 1500) ජීවන රටාව කවච මත්ස්‍යයින්ගෙන් (බෙල්ලන් මත) යැපීම මත අඩුවෙන් රඳාපැවති බව පෙනේ. ජනාවාස රටාව සංචොන්-රි (බලන්න දේප්යොං) සහ ඉම්බුල්-රි වැනි අභ්‍යන්තර ජනාවාස ලෙස තහවුරු වන්නට විය. ලී යෝජනා කරන්නේ බෙල්ලන්ගේ ගහනය මත ඇතිවූ පාරිසරික බලපෑම සහ ජනයා ඇතුළු කණ්ඩායම් ලෙස සංවිධානය වීමෙ හේතුවෙන් ජනයා සිය ආහාර වගාකළ බෝග ආශ්‍රයෙන් සපුරා ගැනීමට නැඹුරු වූ බවයි. අභයන්තර ජනාවාසවල මෙම යැපුම් ක්‍රමවේදය ආරම්භක මුල්කාලීන මුමුන් කුඹල් යුගයේ (ක්‍රි.පූ‍. 1500-1250 පමණ) ක්‍රමවේදයෙන් වෙනස් නොවේ. එකල සෙසු යැපුම් ක්‍රමවලට අමතරව කුඩා පරිමාණයේ සල ගොවිතැන ද ක්‍රියාත්මක විය. පසුකාලීන ජ්‍යුල්මුන් යුගය දළ වශයෙන් චීනයේ ලියාඕනිංහි පහළ ෂියාජියාඩියාන් සංස්කෘතිය හා සමකාලීන යැයි සැලකිය හැක. පුරාවිද්‍යාඥයින් යෝජනා කරන්නේ උල්සන්හි සමකාලීන පාෂාණ කැටයම් වන බන්ගුදේ සහ චොන්ජොන්-රි කැටයම් ඵලක ද මෙම උප-යුගයට අයත් බවයි. නමුත් එය මතභේදයට තුඩු දී ඇති මාතෘකාවකි.
කිම් ජංසුක් යෝජනා කරන්නේ පසුකාලීන ජ්‍යුල්මුන් යුගයේ දඩයම්-රැස්කරන වගාකරුවන් ක්‍රමිකව සිය ජීවිකාව සල ගොවිතැන් ක්‍රමයකට පරිණාමය කරගත් බවත්, පසුව ඔවුන් දකුණු ප්‍රදේශය කරා මුමුන් හෙවත් විසිතුරු නොකළ (හංගුල්: 무문토기; හන්ජා: 無文土器) මැටි බඳුන් සමග සංක්‍රමණය වූ බවයි.
පෙරියවිළාන්
ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ගම්මානයකි. ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
විහාර මහාදේවි බාලිකා විද්‍යාලය
1977 පෙබරවාරි 01වන දින ආරම්භ වු කිරිබත්ගොඩ විහාර මහාදේවි විද්‍යාලය ශ්‍රී ලංකාවේ පාසලකි.
පාසලේ ඔප්පුව
බස්නාහිර පලාතේ ගම්පහ දිස්ත්‍රිකයේ බටහිර සියනැ කෝරලේ  අධිකාරි පත්තුවේ තලවතුහේන්පිට උතුර ග්‍රාමසේවා කොට්ඨාසයට අයත් කිරිබත්ගොඩ එස්ටේට් නම් ඉඩමෙහි අංක 340-අක්කර 3ක් පමණ වු ඉඩම.
මට්ටුවිල
ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ගම්මානයකි. ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
මණ්ටඉතීවු
ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ගම්මානයකි. ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
රයිගම ප්‍රභූරාජ නිශ්ශංක අලකේෂ්වර
ප්‍රභූරාජ මහා නිශ්ශංක අලකේෂ්වර (දොළොස්වන අලකේෂ්වර)
රයිගම පාලකයන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨතම පාලකයා ලෙස සැළකේ. දසවන අලකේෂ්වරයන්ගේ ඇස් අන්ධ කර ඔහු පුත් එකොලොස්වන අලකේෂ්වරයානන් බලය අල්ලා ගැනීම ජනතාව අතර නොසතුටට හේතු විය. ගම්පල තුන්වන වික්ර්මබාහු රජුගේද විරෝධයට ලක්විය.
මේ අවස්ථාවේ ගම්පළට පාලනය කරවුන් අතර දසවන අලකේෂ්වරයානන්ගේ නැගණියද වේ. ඇය කෑරගල ලිපියේ සඳහන් පද්මාවතියවේ. ඇගේ හා මිගන්තරු දළසෙන්ගමු අර්ථනායක ඇමතිතුමාගේත් පුත්‍රයෙකි අලකේෂ්වර පවුලේ අතිදක්ෂයා වූ නිශ්ශංක අලකේෂ්වරයානන්.
ස්වදේශීක ඕස්ට්‍රේලියානුවෝ
ස්වදේශික ඕස්ට්‍රේලියානුවෝ යනු, බ්‍රිතාන්‍ය ජනපදකරණයට පෙර ඕස්ට්‍රේලියාවෙහි සහ අවට දිවයින් තුල සිටි කණ්ඩායම් වලින් පැවත එන,  ඕස්ට්‍රේලියාවෙහි ආදිවාසී සහ  ටොරෙස් සමුද්‍රසන්ධි දිවයින්වාසී ජනයා වෙති. මහාද්වීපය වෙත සහ අසබඩ දිවයින් වෙත පළමු ස්වදේශික ජනයා පැමිණි කාල සීමාව, පර්යේෂකයන් අතර වාද විවාදයට ලක් වන කරුණකි.
රයිගම ප්‍රභූරාජ නිශ්ශංක අලකේෂ්වර
කාලයක් පේරාදෙනියේ සිටිමින් සේනා සංවිධානය කලේය. ඔහු යටතේ ගමන් ගත් සේනාවක් විසින් එකොලොස්වන අලකේෂ්වරයානන් බලයෙන් පහකර ප්ර භූරාජ පදවියෙන් පිදුම් ලබන දොළොස්වන අලකේෂ්වර නොහොත් ප්ර්භූරාජ නිශ්ශංක අලගක්කෝනාරයන් රයිගම බලයට පත්වේ. මේ බව රාජරතනාකරයේ විස්තරවේ.
මෙසේ එකොලොස්වන අලකේෂ්වර පරදවා ප්රනභූරාජයන් බලයට පත්වන්නේ ක්රි..ව 1358 – 1360 අතර කාල සීමාවේ යැයි සැලකේ.
මෙම මහා අලකේෂවරයානන්ව වන්දි බට්ටයින් විසින් වර්ණනා කරන ලද්දේ රාජග්රාලම ජංම ප්ර වේණි, ගිරි වංශාභී ජාත, වණිඛ් වංශ සිඛාමණී, නිශ්ශංක අලකේෂ්වර යන නමිනි. ප්ර භූරාජ මහා අලකේෂ්වරයන්ට සොයුරන් දෙදෙනෙක් විය. ඒ දෙව්හිමි ඈපානන් හා අර්ථනායකයන්ය. මේ තුන් සොහොයුරන්ගේ එකගෙයි බිසව වූයේ ගම්පළ තුන්වන වික්රාමබාහු රජුගේ නැගනිය ජයසිරි කුමරියයි. මෙයින් අලකේෂ්වර පවුල සිංහලේ රාජ පරම්පරාව හා ඥාතීත්වයක් ඇති කර ගත්තේය. ඔවුන්ගේ බලවත්වීම මෙම ඥාති සබදකම බෙහෙවින්ම බලපෑවේය.
බලයට පත්වූ සැනින් විදිමත් පාලන යන්ත්රරණයක් සංවිධානය කර ගත් මෙතුමා ජනතාව අතර ජනාදරයට පත්වේ. බලවත් රයිගම රාජධානියක් සඳහා අඩිතාලම දැමූ මෙතුමා වෙළදාම දියුණු කිරීමට කටයුතු යෙදීය. පානදුර හා බේරුවල වරායන් වැඩිදියුනු කර සඹරගොමු ආදී පෙදෙස් වලින් ලැබෙන මැණික්, අලි ඇතුන් ආදීය අපනයනය කරන්නට විය. මෙකල උඩුගහ පත්තුවේ සිට පානදුර තොටමුණට ඇතුන් ගෙන යනයෑමට, කරත්ත ගමන් කිරීමට, අසුන්ට ගමන් කිරීමට, පදිකයන්ට ගමන් කිරීමට ආදී වශයෙන් කොටස් වෙන් කළ අඩි හැටක පමණ වත්මන් අර්ථයෙන් මන්තීරු ගණනාවක මාවතක් වූ බව ජනශ්රැළතියේ එයි.
මේ අතර ගම්පළ හා දැදිගම පාලකයින් අතර ගැටුම් ඇතිවිය. ගම්පළ රජු උතුරේ ආර්යචක්රමවර්තීගෙන් උදව් ඉල්ලා සිටියේය. මෙයට හිලව් ලෙස එකල උතුරේ පාලකයා වූ සවුලු පති මර්තණ්ඩම් පෙරුමාල් නැමැති ආර්යචක්රමවර්තී පාලකයාට මාතලේ අවට මඩිගයන්හි බදු එකතු කිරීමට ඉඩදීමට සිදුවිය. මේ බව මැදවල සෙල්ලිපියේ සඳහන්ය.
මෙසේ බලවත් වූ ආර්යචක්රවර්තී පාලකයා ඉංදියාවේ විජයනගර අධිරාජයෙන්ද උපකාරගෙන ගම්පළ රාජධානිය ආක්ර මණය කළේය. මෙහිදී ආරක්ෂාව පතා තුන්වන වික්රගබාහු රජුට රයිගමට පලා ඒමට සිදුවිය. රයිගම ප්රීභූරාජයන්ගේ හමුදා සහය ඇතිව කෙටිකලකින් සතුරන් පරදවා ගම්පල නැවත දිනා ගැනීමට හැකිවිය.
මෙසේ සිය විජිතය පවා ආරක්ෂා කර ගැනීමට බැරිවූ රජුව රැක ගත් ප්ර.භූරාජ මහා අලකේෂ්වරයන් සතුරන්ගෙන් රට, ජාතිය, ආගමට වන විපත ගැන සලකා බලා විධිමත් ආරක්ෂක සංවිධානයක් ඇති කිරීමට කටයුතු යෙදීය.
මේ අතර උතුරේ පාලකයින් වූ ආර්යචක්රමවර්තී වරුන් ඉංදියාවේ විජය නගර් අධිරාජයේ ආධිපත්යඋය පිළිගත් පවට සැක කෙරේ. මේ නිසාදෝ ඔවුන් මේ සමයේ වඩාත් ආක්රතමනශීලීත්වයක් පෙන්නුම් කරයි.
නිකාය සංග්රපහය මෙන්ම එළු අත්තනගළු වංශයේද මෙම පාලකයාව වර්ණනා කරයි. දක්ෂ, කාර්යශූර, රට දැය සමයට දැඩි ඇල්මකින් වැඩකළ මෙතුමන්ගේ සමයේ අලකේෂ්වර පවුලේ බලය බෙහෙවින් ඉහළ ස්ථානයක වැජබින.
නියම්ගම්පාය සෙල්ලිපියේද දෙමළ අඳුර දුරුකළ ලෙසින් මෙම පාලකයා ගැන විස්තර වේ. චූල වංශයේද මේ පාලකයා පිළිබදව විස්තරවේ.
වික්කමබාහු ආසි තේජෝසද්ධාහි ගුණභූසනෝ
ලෝක සාසන සංවුධිංකත්තුකාමෝ මහබ්බලෝ
මහා පාකාරපන්කිහි ද්වාරකෝට්ඨාදී සෝභිතං
ජය වද්ද කොට්නති පසිද්ධං නගරං අකා.
ධර්මකීර්ති හිමියන් විසින් රචිත සද්ධර්මරතනාකරයේද (316)පිට, රාජරතනාකරයේද, (50පිට), නිකාය සංග්රරහයේද, චූල වංශයේද, රාජවලියේද මෙසේ ප්ර්භූරාජ නිශ්ශංක අලගක්කෝනාරයන් විසින් ජයවර්ධන පුර කෝට්ටේ බලකොටුව ගොඩ නැන්වීම පිළිබඳ විස්තර සඳහන් කරයි.
කෝට්ටේ බලකොටුව තැනීමෙන් පසු සිංහලයෝ දඹදෙණි යුගයට පසු පළමු වරට සංවිධානාත්මකව ආක්ර මිනිකයාට පිළිතුරු සැපයීමට පටන් ගත්තෝය. මේ සඳහා ප්රදභූරාජ නිශ්ශංක අලකේෂ්වරයානන් ගෙන් ලැබුණේ නිවැරදි නායකත්වයකි. මේ වනවිටද ශ්රිර ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ බලකොටුවක් ලෙසින් මරමස්ථානයක් ලෙසින් වැජබුණද, නගරයක් ලෙසින් ප්රයම්ර්ඛස්ථානයේ වැජබුණේ රයිගම් පුරවරයයි.
රාජාවලියේ ප්ර භූරාජයන් විසින් ආර්යචක්රේවර්ථී ආක්රමිනිකයන් මැඩලූ ආකාරය දක්වා ඇත. ඒ මෙසේය. ආර්යචක්ර්වර්ථී රජ අර්ථ බලයෙන් සේනා බලයෙන් උසස්ව, උඩ රටින් හා පහත රටින්ද නව තොටමුණෙන්ද අය බදු අය ගෙන්වන සද, එක් දිනක් අලකේෂ්වරයා තම සේනාව දැක මෙවිතර සේනාවක් ඇතිව ඉඳ, එකතුව අයබදු ගෙවීම සුදුසු නොව් යැයි සිතා ජයවර්ධන පුර කෝට්ටේ තනා, ජලය පිරී තිබෙනසේ අමුණුගිල්ම බැඳ, අවුරුදු කීපයකට කන්නට ලුණු, පොල්, වී එක්රැස්කර තබා ආර්යචක්රබවර්තී රජ දරුවන්ගේ බදු වලට සිටිය වුන් එල්ලා දැමීය.
මේ වන විට විජය නගර් අධිරාජයේ බලය පිළිගෙන සිටි ආර්යචක්රඅවර්ථී පාලකයින් හලාවත මුතු කිමිදීමේ අයිතිය දිනා මීගමුව කොළොම් තොට ආදී පෙදෙස්වල සිය බලය ව්යාප්ථ කළේය. ඔවුන්ගේ ඊළග ඉලක්කය වූයේ පානදුර හා බේරුවල වරාය වලින් රයිගම රාජධානිය සිදු කරන්නාවූ සරු වෙළදාමේ අයිතිය ලබා ගැනීමටය. නමුත් සතුරා තමගේ මුව විටටම පැමිණි ඇති බව තේරුම් ගත් ප්රබභූරාජ අලකේෂ්රයානන් ඔවුන්ගේ බදු අය කරන නිලධාරීන් අල්ලා එල්ලා දැමීය.
මෙයින් දණ්ඩෙන් පහර ලද නාගයෙක් ලෙසින් කිපුණු යාපනයේ ආර්යචක්රඅවර්ථී රජ කණ්ණඩ හමුදා සහයද ඇතිව, එකවර කොට්ටේට, රයිගමට හා ගම්පළට පහර දීමට සේනා එවීය. මෙහිදී දැඩි ගැටුම් ඇතිවූ ප්ර්දේශ ලෙස මාතලේ, පානදුර, ගොරකාන, කොළොම්තොට හා දෙමටගොඩ දැක්විය හැකිය.
මෙතුමාගේ අනුග්රරහයෙන් පලාබද්ගල වනවාසී පරපුරට අයත්, ධර්මකීර්ති නම් හිමිනමක් ලවා ශාසන ශෝධයක් සිදුකළ බව නිකාය සංග්රරහයේ සඳහන්වේ. මෙහිදී දුශ්ශීල භික්ෂූන් නෙරපූ බව කියවේ. මෙම සිදුවීම සිදුවී ඇත්තේ ක්රි‍.ව 1396දීය. මෙම ඓතිහාසික සිදුවීම රයිගම් පුරවරයේදී සිදුව ඇත. වර්තමානයේ කෝට්ටේ නගරයේ අලකේෂ්වර සොහොන නමින් හැදින්වෙන්නේ මෙතුමාගේ සොහොන ලෙස සැලකේ.
පොලොන්නරුව යුගයේ සිට රජධානියේ අගනුවරක් ස්ථාවරව තබාගන්නට නොහැකිව දීර්ග කාලයක් තිස්සේ පසුබසිමින් බියෙන් හා සැකෙන් සිටි ජනතාව නැවතත් අභිමානයෙන් නැගී සිටියේ මෙතුමාගේ මෙහෙයවීම නිසාය. ඒ නිසාවෙන්දෝ කිරුළුපළන් රජෙක් නොවුනත් ප්‍රභූරාජ මහා අලකේෂ්වරයානන්ව අත්තනගලු වංශයේ හඳුන්වන්නේ ලංකාධීශ්වර නමිනි.අලකේෂ්වරයානන්ව අත්තනගලු වංශයේ හඳුන්වන්නේ ලංකාධීශ්වර නමිනි. රයිගම් පාලකාවලියේ නොමැකෙන දීප්තිමත් නාමය මෙතුමාය. ''මෙතුමාගේ මාළිගය පිහිටි තැන අද නව පාර්ලිමේන්තු ගොඩනැගිල්ල පිහිටා ඇත[] '' අලගක්කෝනාර වැනුම් - මයුර සංදේශය
58. ජය සක් බෝ වා ර ගොස තුඟු නාද7 කැර
මුළු සක් ලෝ8 නෑර යස තෙද පිරි ඉතිර
අ ල ග ක් කෝ නා ර හිමි සද දින මේ පුර
59. ම ත ර9 ව මි න් රඳනා සරසව්ය වත
වි ත ර වි සි න්10 කරවන11 මුළු ලෝ මවිතර
ස ත ර ව ති න් නිති නඳ දුන් සතර අත12
1.සැරහුමෙනි 2.තුට ව යන එන: තු වඩන එන 3.රැසේ 4.ගෙනවු දෝ(ගු) ගෙනෙව් දෝ 5.මඟ’ත සරා(ගු); මඟ හසරා 6.නිල් මිණි 7.තුහු ජය නාද 8.සක්වළ 9.මෙතර 10.වෙසින් 11.කෙරෙමින්(ගු) කළ මන් 12.නෙ දනන් සරණ පත
60. තු න් කුළු වැනි තුන් රජයේ තර වැ1 ගති
මෙන් අසුරිඳු2 පුර නර ලෝ මුඳුන් පති
ම න් තුඟු බල යැති කුල කුල ගිරිත් ඇති3
දැ න් මේ හිමි රන් ගිරි සරි සිරින් යුති
61. ව ත දෙත සමත මේ හිමි පත් තැන් පටනි
කෙත වත සතන පෑ පල4 බලවත් බැමිනි
ස ත් සි ත ලෙසට වැඩි සිරි5 කත රිසිනි6
ස ත කි ත යුගය වන අමුතු වැ වැවෙන වැනි7
62. ගුණෙන් අමිත මන් කළ අමතකිරණට
තෙදින් සැහැසි8 සහස මැ සහසකිරණට
ඔ දි න් විකුම් පෑ නව රතන9 දෙරණට
ක ගි න් ප හ ර10 රුපු නො තිබි යැ දරණට
63. හිමි සිය පත් සි ය ප ත් මෙන් වත11 තෙදිනි
සිය සිය පත් සි ය ප ත් යුත් වු12 සිරිනි
රුපුගන13 පත් ග න ප ත් පළ වැදැ ගොසිනි
64. ඔහු තෙද යුත යුද පත සිපත ලෙළ දෙත
විහිදි සුළඟ වැදැ14 මෙන් රුපු රුක්15 සැලෙත
අද වත් ළ පලු පත් එව් වෙව්ලුම් ගනුත
විලිකුන් පතෙව් අවි ගිලිහිණි16 අතින් අත
65. රිවි තෙද දිමුත හිමි17 හිමකර විලස මෙනි18
සොමි ගුණ සෙවණැ19 සොමි සඳ කර වනු කෙ වැනි
විළි බිය දෙකින් ගැලැවියැ හැකි දොයි සිතිනි
1. රජ සෙන් ඉ‍ටන්(ගු); තර ව තුන් රජය සෙන්(දීපංකර) 2.සුරනිඳු 3.ගිරින් ඇති(ගු),ගිරින් යුති 4.පෑ බල(ගු); පා බල 5.සිත සිත අතක සිරි පත(ගු) 6.සිරි කත විසිනි; සිරි සර විසිනි 7.සත වෙත නැවත වත කිත යුග පැමිණි වැනි(ගු); සත කිත යුග පටන අමුතු ව මැවෙන වැනි 8.සහසි 9.නවරත ම(ගු); නර වර තෙ(දී)10.පැහැර 11.වන(ගු) 12.හිමි යුත්(ගු) 13.වන (ගු) 14.එ විදි කැලුම් ඇදි(ගු); එ මැද ඇදා කමල (දි) 15.සක් (ගු); නො ය(දි) 16.ගිලි උන්(ගු) 17.හිමි තෙද දිමුත රිවි(ගු) 18.වනි 19.රැසට.
මල්ලාකම්
ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ගම්මානයකි. ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
මාසියප්පිට්ටිය
ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ගම්මානයකි. ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
අටමස්ථාන
ශ්‍රී මහාබෝධීන් වහන්සේ
මෙය පිහිටා තියෙන්නේ මිහිඳු හිමියන් වෙනුවෙන්දෙවන පෑ තිස් රජු මහාමෙව්නාවේ කර වු තිස්සාරාමයෙය. සංඝමිත්තා මෙහෙණිය විසින් මෙරට වැඩම කරන ලද්දේ බුදුන්ට ධර්මාවබෝධයට සෙවණ දුන් ඇසතු බෝ රුකේ දකුණු ශාඛාවයි. මෙය වප් මස පුරපසලොස්වක දිනයකදි මෙරටට ගෙන ආ බව මහා වංශයේ සදහන් වේ. බෝධීන් වහන්සේ අද තිබෙන තැනට වඩා පහත බිමක මුලින් රෝපණය කර ඇතත් ක්‍රමයෙන් බැමි බැදිමාදියෙන් උස් බිමක් දක්වා වර්ධනය වී ඇත. 1907 සහ 1911 වැසි කුණාටුවකින් මෙහි ශාඛා ‍‍දෙකක් කඩා වැටිණී. 1929 උන්මත්‍තකයෙකු විසින් එක් ශාඛාවක් කපා දමන ලදි. 1985 කොටි ත්‍රස්තවාදීවන් විසින් මළුවේදි වෙඩි තබා සිවිල් වැසියන් සමූහයක් ඝාතනය කරන ලදි. 19 වන සියවසේදි උඩමළුවේ තිබු විශ්ණු දේවාලය ඉවත් කරන ලදි. මෙහි පළමු රන් වැට 1969 මහනුවර රාජසිංහ පුස්තකාලාධිපති යටි රාවන නාරද හිමියන්ගේ මුලික්වයෙන් මහනුවර ශ්‍රී බෝධී ආරක්ෂක රන් වැට සභාව කරවන ලදි. දෙවැනි රන් වැට රනිල් වික්‍රමසිංහ මහාතාගේ උපදෙස් පිට රන්වැට ආරක්ෂක කමිටුව මගින් 2003 කරවන ලදි.
පෝය ගෙය (ලෝවමාපාය)
ලෝවාමහාපාය හෙවත් හෙවත් ලෝහප්‍රාසාදය යනු මහා විහාරයේ පෝය ගෙයයි. දෙවන පෑතිස් රජු මෙතන භික්ෂුන් වහන්හසේට අඩමසකටවත් පැති මෝක්ෂය කියවිම සදහා පෝය ගෙයක් ඉදි කළ අතර දුටුගැමුණු රජු (ක්‍රි.පු 161-137) එය නව මහල් කරවා තඹ ලෝහ සෙවිළි කරවීය. මෙහි සැකැස්ම තව්තිසාවෙහි භරණි නම් දෙවඟනගේ ප්‍රාසාදයට සම විය. මෙහි යට මහලේ පෘතග්ජන භික්ෂුන්ද දෙවැනි මහලේ සිට නවවැනි මහල දක්වා රහතුන් වහන්සේලාද වැඩ සිට ඇත. වස් අවසාන කාලයේ භික්ෂුන් මෙතැනට රැස්වීමේ සිරිතක්ද පැවත ඇත. මෙය සද්ධාතිස්ස, දෙවැනි සිරිනාග , මහසෙන් , කිත්සිරිමෙවන් , මහා පැරකුම්බා ආදි රජවරැ පිළිසකර කර ඇත. මෙහි ගල්කණු 1600 ක් වේ. ලෝවාමහාපාය අසල ඇති වෙනත් ස්ථාන ලහවත්තේ, රංසිමාලකය, හා චතුශාලාව හෙවත් දාන ශාලාව පිහිටා ඇත.
රුවන්වැලි සෑය
දෙවන පෑතිස් රජතුමා රුවන් මළුව නම් බිමේ ශිලා ස්ථම්භයක තම මුණුබුරෙකු අනාගතයේදී මෙහි ස්ථුපයක් කරවන බව සදහන් කර ඇත. මෙය දැක දුටුගැමැණු රජු මෙහි මහාසෑය කර වූ බවත් පසුව ඵය රුවන්වැලිසෑය ලෙස ප්‍රසිද්ධ වී ඇත. මහා වංශයේ සදහන් වන ලෙස විශ්කම්භයෙන් අඩි 370 පමණ වූ ස්ථුපය ගිලා නොබැසීම සදහා රියන් සතක් ගැඹුරට අත්තිවාරම් කපා ගල් දමා ඇතුන් ලවා පාගවා සිනිදු මැටි යොදා, යකඩ දැල් දමා ශක්තිමත් කළ අයුරු සදහන් කර ඇත. ධාතු ගර්භය ගල් පුවරු හයකින් නිමවා ඇත. එහි රනින් කළ බෝරුකක් හා එහි සෙවණේ වැඩ සිටින බුදු පිළිමයක්ද ශක්‍ර, බ්‍රහ්ම, පංච, සිඛ, කාලනාග පිරිවරද තැබීය. බුද්ධ චරිතයේ බොහෝ කතා සිතුවමට නගා ඇත. මෙහි වැඩ දුටු ගැමුණු රජ සමයේ නිමා කළ නොහැකි වූයෙන් සද්ධාතිස්ස රජු සතරැස් කොටුවට ඉහලින් ජත්‍රයද ලංජිතිස්ස රජු ප්‍රේසාවේ ගල් ඇල්ල වීමද සිදු කළ අතර සතරැස් කොටුව, දෙවතා කොටුව සහ කොත් කැරැල්ල පස් වැනි සිය වසින් පසුව ඉදි කර ඇත. ධාතුසේන රජු මෙහිජත්‍රය පිළිසකර කර ඇත. රුවන්වැලි සෑය ආශ්‍රිත වෙනත් කැටයම් හත්ථිවේදය, ඇත් පවුර, පස් පිළිම ගෙය, සූර්ය සේවාලය, කුඩා දාගැබ, සිරි පතුල් ගල්, කඩොල් ඇතුගේ දළ, සළපතළ මළු‍වේ කවය, කීර්ති ශ්‍රී නිශ්ශංකමල්ල ලිපිය, භාතියාභය රූපය හා දුටුගැමුණු රූපය, ගල් ටැඹ, ශිලාචේතිය, එළාර සොහොන යන ස්ථානද මේ අසලම පිහිටා ඇත.
මහනුවර යුගය වන විට අටමස්ථාන.
මහාවිහාරයට අයත් අංග වලට අමතරව අභයගිරි විහාරයට අයත් අංගද එක්වී ඇත.
ඉංග්‍රීසි රජයෙන් නම්කළ අටමස්ථාන
ඉංග්‍රීසින් ලංකාවේ පාලන බලය අත් කර ගැනීමෙන් පසුව බෞද්ධ වෙහෙර සතු ඉඩ කඩම් විශාල ප්‍රමානයක් රජය අයත් කර ගන්නා ලදි. 1856 ඉංග්‍රීසි රජයෙන් පත් කළ විහාර දේවාල කොමිසම මගින් නම් කළ පහත සදහන් පුජනිය ස්ථාන අටමස්ථාන ලෙස නම්කර ඔප්පුවක් මගින් 1872 අටමස්ථානාධිපති හිමිට සහ බුලන්කුලම පවුලට  භාර දෙන ලදි.
ථුපාරාමය
මිහිඳු හිමියන් වැඩම කිරිමෙන් පසු දෙවන පෑතිස් රජතුමා කර වු පළමු ස්ථුපය මෙයයි. මෙහි නිදන් කර ඇත්තේ බුදුන් වහන්සේගේ දකුණු අකු ධාතුවයි. මෙම නිදන් කිරිමත් සමඟ ධාතු වන්දනාව මෙරට ඇරඹුණී. ප්‍රථම චේතිය නිසා පඨමය චේතිය නම් වේ. සරාම්භයේදි ස්ථුපය ධන්‍යාකාර යුක්ත වුවද 1864 ප්‍රතිසංස්කරණවලින් පසු ඝණ්ඨාකාර හැඩය ගෙන ඇත. මේ ආශ්‍රිත කැටයම් හා වෙනත් ස්ථානද එනම් ඇත් පොකුන, බෝධිඝරය, පිළිමගෙය, පදලස චේතිය, දානශාලාව හා මෙහෙණි ආරාමයක්ද දක්නට ඇත.
මිරිසවැටිය
මෙය දුටු ගැමුණු රජු(ක්‍රිස්තු පූර්ව 161 - 137) ඉදි කර වන ලදි. මහා වංශයේ සදහන් වන්නේ රජු භිකෂූන්ට නොදි මිරිස් මාළුවක් කෑ නිසා මිරිසවැටිය වන බවයි. පැරණියේ මෙහි සතරැස් කොටුවට ඉහලින් ජත්‍රයක් පමණක් යුක්ත වුවද පසු කාලයක ඒ වෙනුවට දේවතා කොටුව හා කොත්කැරැල්ල එක් කර ඇත. සෝළීන් මෙය කඩා දැමිමෙන් පසු මහ පැරකුම්බාවන් මෙය නැවත ඉදි කරවා ඇත. (පළමුවන ගජබා රජු, වෝහාරිකතිස්ස රජු, පස්වන කාශ්‍යප රජු ආදීන්ද මෙහි සුලු ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු කර ඇත.) ලංකාවේ ශිලා කැටයම් අතර ඉතාමත් කලාත්මක ශිලා කැටයම් මෙහි දක්නට ලැබේ.
අභයගිරි දාගැබ
මෙය පැරණි ඉන්දියාවේ නාලන්දා, ජගන්දලා, වික්‍රමශීලා වැනි ‍බෞද්ධ ආගමික විශ්ව විද්‍යාල ගනයට ඇතුල් කළ හැකිය. මෙහි රත්නප්‍රාසාදය දිව්‍ය විමානයක් බදු වූ බව කාශ්‍යපගේ අභයගිරි ශිලා ලිපිය දක්වයි. කලා නිර්මාණ අතර ප්‍රමුඛස්ථානයක් ගන්නා මුරගල් සඳකඩ පහණ, කුට්ටම් පොකුණ, සමාධි බුදු පිළිමය ආදිය මෙහි පිහිටා ඇත. වලගම්බා (වට්ටගාමිණි අභය) රජුගේ දෙවැනි පාලන සමයේ(කි.පූ. 89 සිට 77 දක්වා) ඒ රජතුමා විසින් අභයගිරිය තනවන ලද්දේය. තිය (තිස්ස) නම් තරුණ බ්‍රාහ්මණයෙකු හා දෙමළ හමුදාවේ ආක්‍රමණ හමුවේ රජු සිහසුන අත හැර කඳුකරයට පලා ගියේය. මෙසේ පලා යද්දි ජෛන ආශ්‍රමයක සිටි ගිරි නම් පූජකයෙකු රජු දැක "මහා කලු සිංහලයා පලා යනවා" යයි කෑ ගැසීය. වසර 14 කට පසු භාතිය නම් දෙමළ රජු පරදවා නැවත රජවී එසේ කෑ ගැසූ තැන අභයගිරිය තනවන ලද්දේය.