cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
එක්සත් ජනපදය
ස්වදේශී ඇමෙරිකන් සහ යුරෝපීය ජනාවාස
1674 දී ඕලන්ද ජාතිකයන් තම ඇමෙරිකන් භූමි පෙදෙස් එංගලන්තයට උත්ත්‍යක්ත කළහ. නිව් නෙදර්ලන්තය නමින් වූ දිස්ත්‍රික්කය නිව් යෝර්ක් යැයි නම් විය. 1630 සහ 1680 අතර රටට පැමිණි සංක්‍රමණිකයන් විශාල සංඛ්‍යාවක්, විශේෂයෙන් ම දකුණු පළාත් වලට සහ වර්ජීනියාවට පැමිණි තුනෙන් දෙකක් වූයේ ගිවිසුමකට බැඳී සිටි සේවකයන් ය. 18 වැනි ශ. ව. අවසන් වෙද්දී බොහෝ පෙදෙස් වල ඇපයට බැඳුනු ශ්‍රමිකයන් සඳහා මූලික ආකරය වූයේ අප්‍රිකානු වහලුන් ය. 1729 දී කැරලයිනා බෙදීමත්, 1732 දී ජෝර්ජියාව ජනාවාස වීමත් සමඟින් ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ මුල් බ්‍රිතාන්‍ය උපනිවේෂ දහතුන පිහිටුවන ලදි. ඒ සියල්ලේ ම බහුතර නිදහස් පුරුෂයන්ට චන්ද අයිතිය තිබි පළාත් ආණ්ඩු තිබිණ. ජනරජවාදයට සහයෝගය ලබා ගැනීමට උත්ප්‍රේරකයක් ලෙසින් ස්ව-ආණ්ඩු හැදියාවකටත් පැරණි ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන්ගේ අයිතීන් වෙතට වැඩිවෙන කැමැත්තක් ද පැතිර ගියේය. අප්‍රිකානු වහල් ශ්‍රමය භාවිතය සියළු උපනිවේෂයන් හි නීතිගත වූවකි. ඉහළ උප්පත්ති අනුපාතයකින්, පහළ මරණ අනුපාතයකින්, සහ නොනවත්වා ඇදී එන සංක්‍රමණිකයන් නිසා උපනිවේෂ ජනගහණය ඉතා ඉක්මණින් ඉහළ ගියේය. 1730 ගණන් වල දී සහ 1740 ගණන් වල දී පැතිර ගිය ක්‍රිස්තියානි පුනර්වන ව්‍යාපාරය නොහොත් මහා පුබුදුවීම සිද්ධ වූ සමයේ ආගම ගැනත් ආගමික නිදහස ගැනත් මහත් උනන්දුවක් ජනිත විය. ප්‍රංශ සහ ඉන්දියානු යුද්ධයේ දී, බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවන් කැනඩාව ප්‍රංශයෙන් අල්ලා ගන්නට සමත් වූහ. එහෙත් ප්‍රංශ ආභාෂයෙන් වූ ජනතාව දේශපාලනිකව දකුණු උපනිවේෂයන් වෙතින් ඈත් වී සිටින්නට සමත් වූහ. ගම් නියම් අහිමි වූ ස්වදේශී ඇමෙරිකන් ජනතාව හැරෙන්නට, ඒ උපනිවේෂ දහතුනේ ජනගහණය 1770 දී මිලියන 2.6 ක් විය. එය එවක බ්‍රිතාන්‍යයේ ජනගහණයෙන් තුනෙන් එකකි. සියළු ඇමෙරිකන් වැසියන් ගත් කල, සෑම පස් දෙනෙකු ගෙන් ම එක් අයෙක් කළු වහලෙක් විය. බ්‍රිතාන්‍ය බදු වලට යටත් වූවාට, ඇමෙරිකන් යටත්විජිත නායකයන්ට මහා බ්‍රිතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තුවේ නියෝජිතයන් වෙන්නට අවස්ථාවක් නොලැබිණ.
ස්වාධීනත්වය සහ ව්‍යාප්තිය
1760 කාලයේ සිට 1770 ගණන් වල මුල් කාලය දක්වා බ්‍රිතාන්‍යයත් ඇමෙරිකන් යටත්විජිත අතරත් පැවති නොසන්සුන් වාතාවරණය 1775 සිට 1781 දක්වා පැවැත්වෙන [ඇමරිකානු විප්ලවීය යුද්ධය|ඇමෙරිකන් විප්ලවීය යුද්ධය] ට හේතු විය. 1775 ජූනි 14 වැනි දා, ෆිලඩෙල්ෆියාවේ පැවැත්වුනු මහාද්වීප කොංග්‍රසය ජෝර්ජ් වොෂින්ටන් යටතේ මහාද්වීප හමුදාව පිහිටුවන ලදි. "සියළු මිනිසුන් එක හා සමාන ලෙසින් නිර්මාණය කරන ලදැයි" ප්‍රකාශයට පත් කර, ඔවුන්ට "අයින් කරනු නොහැකි යම් අයිතීන්" ඇතැයි පවරා දී, 1776 ජූලි 4 වැනි දා තෝමස් ජෙෆර්සන් ප්‍රමුඛත්වයෙන් ලියැවෙන නිදහස් ප්‍රකාශනය කොංග්‍රසය විසින් අපත්‍යීකෘත කර ගනියි. මේ දිනය ඇමෙරිකාවේ නිදහස් දිනය ලෙස වාර්ෂිකව සැමරෙන්නකි. 1777 දී, ප්‍රාන්ත ඒකාබද්ධ ගිවිසුම පිහිටුවන ලද්දේ දුර්වල වූ පෙඩරලීකෘත වූ ආණ්ඩුවකි. එය 1789 දක්වා ක්‍රියාත්මක විය.
ස්පාඤ්ඤ සහ ප්‍රංශ ආධාරය ඇතිව ඇමෙරිකන් හමුදාවට මහා බ්‍රිතාන්‍යය පරාජය කරන්නට හැකි වු පසු මහා බ්‍රිතාන්‍ය එක්සත් ජනපදයේ ස්වාධීනත්වය පිළිගති. එසේම ප්‍රාන්ත වලට මිසිසිපි ගඟේ බටහිරින් පිහිටි ඇමෙරිකන් භූමියට ස්වෛරී අයිතියක් කියන්නට හැකි යැයි ද පිළිගති. බදු අය කරන්නට හැකි බලයෙන් යුතු ශක්තිමත් ෆෙඩරල් ආණ්ඩුවක් පිහිටුවන්නට අදහස් කළ අය, ව්‍යවස්ථා සමුළුවක් 1787 දී සංවිධානය කළහ. 1788 දී එක්සත් ජනපදයේ ව්‍යවස්ථාව අපරානුමතය විය. නව ජනරජයේ පළමු සෙනෙට් සභාව, මහජන මන්ත්‍රී සභාව, සහ ජනාධිපති -ජෝර්ජ් වොෂින්ටන්- 1789 දී නිල වශයෙන් සේවය පටන් ගත්හ. 1791 දී ඒකීය පුද්ගල නිදහස සහ තවත් නීතිමය ආරක්ෂා සමූහයක් තහවුරු කරන අයිතීන්ගේ ව්‍යවස්ථා කෙටුම් පත අපත්‍යීකෘත විය.
වහල් සේවය ගැන තිබි අදහස් කෙමෙන් වෙනස් වන්නට පටන් ගැනිණ. ව්‍යවස්ථාවේ අන්තර්වාක්‍යයකින් අත්ලාන්තික වහල් වෙළඳාම ආරක්ෂාවට ඉඩ ලැබුනේ 1808 දක්වා පමණි. 1780 සහ 1804 අතර කාලයේ දී උතුරු පෙදෙස් හි ප්‍රාන්ත විසින් වහල් ශ්‍රමය අහෝසි කරන ලදි. එයින් වහල් ශ්‍රමය භාවිතා කළ දකුණේ ප්‍රාන්ත මේ "අමුතු ආයතනය" ආරක්ෂා කරන අය ලෙසින් හංවඩු ගැසිණ. 1800 දී පමණ ආරම්භ වූ දෙවැනි මහා පුබුදුවීම, හේතුවෙන් පැතිර ගිය ඉවැන්ජලිකල්වාදය නිසා විවිධ සමාජයීය ප්‍රතිසංස්කරණ, වහල් ශ්‍රමය මුලිනුපුටා දැමීමට ද ඇතුළුව, සඳහා වූ ව්‍යාපාර රැසක් පටන් ගති.
බටහිර පෙදෙස් කරා ව්‍යාප්ත වන්නට ඇමරිකන් කැමැත්ත දැඩි වූ නිසා එයින් ඉන්දියානු යුද්ධ රැසක් ද හට ගැනිණ. 1803 දී ජනාධිපති තෝමස් ජෙෆර්සන් යටතේ සිද්ධ වූ ප්‍රංශය අයිතිය කියූ ලුයිසියානා මිල දී ගැනීමෙන් රටේ ප්‍රමාණය දෙගුණයකින් පමණ විශාල විය. බ්‍රිතාන්‍යයට එරෙහිව ප්‍රකාශිත වූ 1812 යුද්ධයේ දී ජය පරාජයකින් තොරව නිමා වුව ද එයින් එක්සත් ජනපද දේශප්‍රේමීත්වය ශක්තිමත් කරන්නට සමත් විය. ෆ්ලොරීඩා දක්වා ගිය හමුදා ආක්‍රමණ රාශියක් නිසා 1819 දී ස්පාඤ්ඤය විසින් ෆ්ලොරීඩාව සමඟින් ගල්ෆ් වෙරළබඩ පෙදෙස ද උත්ත්‍යජනය කළහ. 1830 ගණන් වල දී ස්වදේශී ඉන්දියානුවන් ඔවුන් විසූ භූමි වලින් ඉවත් කරන්නට ගෙනා නීති පනත් වලින් වූ ප්‍රතිඵලය "කඳුළු අඩිපාර" යන්නෙන් පැහැදිලි වෙයි. 1845 දී එක්සත් ජනපදය ටෙක්සාස් ජනරජය ඈඳා ගති. ඒ සමය "ඉරණම ප්‍රකාශයට" පත් කිරීමේ සංකල්පය ජනප්‍රිය වෙමින් පැවති කාලයකි. 1846 දී බ්‍රිතාන්‍ය හා අත්සන් තබන ලද ඔරිගන් ගිවිසුමෙන් වර්තමානයේ ඇමෙරිකන් වයඹ ලෙස හැඳින්වෙන පළාත් අයත් කරගන්නට හැකිවුණි. මෙක්සිකන්-ඇමෙරිකන් යුද්ධයෙන් ජය ලැබීමත් සමඟ 1848 දී කැලිෆෝර්නියාව ලබා ගැනීමටත් වර්තමාන ඇමෙරිකාවේ නිරිත දිග පෙදෙස් වලට අයිතිය කියන්නටත් ලැබිණ. 1848-49 ගණන් වල දී කැලිෆෝර්නියා රත්තරන් සෙවුම් පටන් ගැනීම නිසා තව දුරටත් බටහිර පැත්තට සංක්‍රමණය පැතිර යාම සිද්ධ විය. දුම්රිය ගමනාගමනය පටන් ගැනීමෙන් නව පදිංචිකරුවන්ට ගමන් බිමන් පහසු විය. එහෙත් එයින් ස්වදේශී ඇමෙරිකානුවන් සමඟ වූ කළහ වැඩි විය. අර්ධ ශතකයක් පුරා, ඇමරිකන් බයිසන් නොහොත් කුළු හරක් වර්ගය මිලියන 40 ක් පමණ මරා දැමිණ. ඒ හම් ගන්නට, ආහාර පිණිස මස් ගන්නට සහ දුම්රිය මාර්ගය පහසුවෙන් ඉදි කරනු පිණිස ය. මිටියාවත්හි පදිංචි ස්වදේශී ඉන්දියානුවන්ගේ මූලික සම්පතක් වූ කුළු හරක් අහිමි වීම බොහෝ ගෝත්‍රික සංස්කෘතියන් හි පැවැත්මට වූ බලවත් පහරක් විය.
සිවිල් යුද්ධය සහ කාර්මීකරණය
වහලුන් සිටි ප්‍රාන්ත හා නිදහස් ප්‍රාන්ත අතර නොසන්සුන්තා වර්ධනය වූයේ ප්‍රාන්ත ආණ්ඩු සහ ෆෙඩරල් ආණ්ඩුව අතර සම්බන්ධය ගැන විවාද වලිනි. එසේම වහල් ශ්‍රමය නව ප්‍රාන්ත වලට ද පැතිරෙන්නට ගත් හෙයින් ඇති වූ ප්‍රචණ්ඩ කෝලාහල නිසා ය. වහල් විරෝධී ව්‍යාපාරයට පෙනී සිටි රිපබ්ලිකන් පක්ෂයෙන් චන්දය ඉල්ලූ ඒබ්‍රහම් ලින්කන් ජනාධිපතිවරයා වශයෙන් තේරී පත් වූයේ 1860 දී ය. ඔහු නිල වශයෙන් වැඩ බාරගන්නට පෙර වහල් ශ්‍රමය භාවිතා කළ ප්‍රාන්ත හතක් ෆෙඩරල් ආණ්ඩුවෙන් ඉවත් වූ බව නිවේදනය කළහ. එය ෆෙඩරල් ආණ්ඩුව නීති විරෝධී වූවක් සේ සලකන ලද්දකි. ඉවත් වූ ප්‍රාන්තයන් "ඇමෙරිකාවේ සමාබන්ධන ප්‍රාන්ත" නමින් සංවිධානය වූහ. සම්ටර් බලකොටුවට සමාබන්ධනයෙන් එල්ල වූ වෙඩි ප්‍රහාරයත් සමඟ සිවිල් යුද්ධය ආරම්භ විය. ඊට වහලුන් සිටි තවත් ප්‍රාන්ත හතරක් එක් වූහ. 1863 දී ලින්කන් විසින් වහල් සේවය අහෝසියට කරන ලද "විමුක්ති ප්‍රකාශනය" කියා සිටියේ සමාබන්ධනයේ සිටි සියළු වහලුන් නිදහස් බවයි. 1865 යුනියන් ජයක් අත්වීම සමඟ, එක්සත් ජනපද ව්‍යවස්ථාවට එකතු කරන ලද සංශෝධන තුනකින් මිලියන හතරකට පමණ ආසන්න වූ අප්‍රිකානු ඇමෙරිකන් අයට නිදහස සහතික කරන ලදි. ඔවුන්ට පුරවැසිභාවයත් චන්ද ප්‍රකාශයට අයිතියත් ලැබිණ. යුද්ධය සහ එහි අවසන් තීරණය නිසා ෆෙඩරල් ආණ්ඩුවේ බලය සැලකිය යුතු තරමකින් වැඩි විය. සොල්දාදුවන් 620,000 ක් මිය ගිය මේ යුද්ධය තවමත් ඇමෙරිකන් ඉතිහාසයේ දරුණු ම වූ යුද්ධය ලෙසින් සැලකේ.
යුද්ධයෙන් පසුව, ඒබ්‍රහම් ලින්කන් වෙඩි තබා මරා දැමීම නිසා රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රතිපත්ති රැඩිකල්වාදී ලෙසින් මෙහෙයවීම පටන් ගැනිණ. අලුතින් නිදහස් වූ වහලුන්ගේ අයිතීන් ආරක්ෂා කරන අතර යුද හානියට ලක් වූ දකුණු ප්‍රාන්ත යළි ගොඩනැඟීම සහ ඒ ප්‍රාන්ත අතර කටයුතු ඒකාබද්ධ කිරීම් පටන් ගැනිණ. 1876 ජනාධිපතිවරණය ගැන ඇති වූ මතභේදයන් සමථයකට පත් කිරීම1877 සමගි සම්මුතියෙන් සිදු කරන ලදි. ඉන්පසුව සියළු ප්‍රතිසංස්කරණ නවතා දැමිණ. අනතුරුව ගෙන එන ජිම් ක්‍රෝ නීතිය බොහෝ අප්‍රිකානු ඇමෙරිකන්ට චන්ද අයිතිය අහිමි විය. උතුරේ නාගරීකරණය වීම පටන් ගැනිණ. දකුණු හා නැගෙනහිර යුරෝපීය රටවල් වලින් විශාල සංක්‍රමණික ජනගහණයක් ඇදී ආහ. ඔවුන් රටේ කාර්මීකරණය ඉක්මන් කළහ. එසේ ඇදී ආ සංක්‍රමණික රැල්ල 1929 දක්වා පැවතිණ. එය ශ්‍රමය සැපයූ අතර ඇමෙරිකන් සංස්කෘතිය වෙනසකට භාජනය කරන්නට සමත් විය. ජාතික යටිතල පහසුකම් සංවර්ධන ව්‍යාපෘති නිසා ආර්ථික වර්ධනයට ජවයක් ලැබිණ. 1867 දී රුසියාවෙන් ඇලස්කාව මිල දී ගැනීම නිසා රටේ මහා භූමියේ ව්‍යාප්තිය සම්පූර්ණ විය. 1890 දී සවුත් ඩකෝටා හි වූන්ඩඩ් නී නම් ගඟ අසලබඩ සිද්ධ වූ සමූල ඝාතනය ඉන්දියානු යුද්ධ වල අවසන් ප්‍රධාන සටන සේ සැලකේ. 1893 දී එහි වාසය කරන ලද ඇමෙරිකන් වැසියන් විසින් පැසිෆික් හි හවායි රාජ්‍යයේ ආදීවාසී රාජාණ්ඩුව කුමන්ත්‍රණයකින් බලයෙන් පහ කරන්නට සමත් වූහ. 1898 දී හවායි දූපත් එක්සත් ජනපදයට ඈඳා ගන්නා ලදි. එම වසරේ දී ම ස්පාඤ්ඤ-ඇමෙරිකන් යුද්ධයේ ජයග්‍රහණයෙන් ඇමෙරිකාව ලෝක බලයෙන් යුතු රටක් ලෙසින් සැලකිල්ලට ලක්වුණි. එයින් පසු පුවෙර්තො රීකෝ, ගුවාම් සහ පිලිපීනය ද ඈඳා ගන්නා ලදි. අර්ධ ශතකයකට පසුව පිලිපීනය ස්වාධීනත්වය ලබා ගත්තේ ය. පුවර්තො රීකෝ සහ ගුවාම් තමවත් එක්සත් ජනපද භූමියට අයිති වූ රටවල් ය.
පළමු ලෝක යුද්ධය, මහා අවපාතය, සහ දෙවැනි ලෝක යුද්ධය
එක්සත් ජනපදය දෙවැනි ලෝක යුද්ධය පටන් ගත් කාලයේ ද අපක්ෂපාතීව ඉන්නට සමත් විය. 1939 සැප්තැම්බර් මාසයේ දී නාට්සි ජර්මනිය විසින් පෝලන්තය ආක්‍රමණය කළ පසුව මිත්‍රරාජ්‍යයන්ට භාණ්ඩ සපයන්නට පටන් ගත්තේ 1941 මාර්තුවේ දී ලෙන්ඩ්-ලීස් නම් වැඩසටහන යටතේ ය. 1941 දෙසැම්බර් 7 වැනිදා ජපන් අධිරාජ්‍යය විසින් පර්ල් වරායට හදිසි ප්‍රහාරයක් එල්ල කරන්නට සමත් විය. එයින් එක්සත් ජනපදය මිත්‍රරාජ්‍යයන්ට එකතු වී අක්ෂ බලයන්ට එරෙහිව කටයුතු කරන්නට පටන් ගති. ජපන් ඇමෙරිකන් වැසියන් දහස් ගණනින් කඳවුරු වල වාසයට සීමා පනවන ලදි. යුද්ධයට සහභාගී වීමෙන් කාර්මික ධාරිතාවට සහ මූල්‍ය ආයෝජනයට ජවයක් ලැබිණ. සටන් වැදි ප්‍රධාන රාජ්‍යයන් අතරින් යුද්ධය අවසානයේ දී ධනවත් වෙන්නට හැකියාව ලැබුනු එකම රට එක්සත් ජනපදයයි. යුද්ධය නිසා දුප්පත් වෙනවාට වඩා ඉතා ධනවත් වන්නට හැකිවුණි. මිත්‍රරාජ්‍යයන් හි සම්මේලන පැවැත්වුන බ්‍රෙන්ටන් වුඩ්ස් සහ යාල්ටා හි දී අන්තර්ජාතික සබඳතා සඳහා වූ නව සංවිධාන සැලසුමක් යෝජනා විය. ඒවායෙන් එක්සත් ජනපදය සහ සෝවියට් යුනියනය ලෝක සබඳතා මැද්දට ගෙන යන ලදි. යුරෝපයේ ජයග්‍රහණයත් සමඟින් 1945 දී ජාත්‍යන්තර සමුළුවක් සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝවේ දී පැවැත්වින. එහි ඵලය එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තියයි. එය යුද්ධයෙන් පසුව ක්‍රියාවට නැඟුණි. පරමාණු අවි ලෝකයේ මුල් වරට නිෂ්පාදනය කළ එක්සත් ජනපදය අගෝස්තුවේ දී ඒවා හිරෝෂීමා සහ නාගසාකි යන ජපන් නගර වල දී ඒවා භාවිතා කළේය. සැප්තැම්බර් 2 වැනිදා ජපානය යටත්වීමෙන් පසු යුද්ධය අවසන් විය.
සීතල යුද්ධය සහ විරෝධතා දේශපාලනය
1961 දී සෝවියට් යුනියනය ලොව ප්‍රථම වරට මිනිසෙක්ව අභ්‍යාවකාෂයට යවන්නට සමත් වුණි. ඒ නිසා ජනාධිපති ජෝන් එෆ්. කෙනඩි ඇමෙරිකන් වැසියන් ගෙන් ඉල්ලා සිටියේ ප්‍රථමයෙන් මිනිසෙක් ව සඳ මතට බස්සවන්න කියාය. එය ඔවුන් 1969 දී සාක්ෂාත් කරගත්හ. කෙනඩිට පරමාණු අවි අර්බූදයකට ද මුහුණ පාන්නට සිදුවිය. ඒ සෝවියට් හමුදා කියුබාවට ඇතුල් වෙන්නට උත්සාහ කළ අවස්ථාවේ දී ය. මේ අතර තුරේ දී ඇමෙරිකාව දිගින් දිගට ම ආර්ථික ව්‍යාප්තිය පවත්වා ගෙන යන්නට සමත් විය. අප්‍රිකානු ඇමරිකන් ජන සමාජයේ රෝසා පාර්ක්ස් සහ මාටින් ලූතර් කින්ග්, ජූනියර් වැනි අයගේ මුලිකත්වයෙන් සංකේතවත් වූ සිවිල් අයිතීන්ගේ පෙරමුණක ආරම්භය මෙකල සිද්ධ විය. එය පරිහාරිය නොහොත් වෙනස් සේ සැලකීම යන්නටත් විසංගනය නොහොත් වෙන් කර තැබීමටත් විරුද්ධ වූ හිංසනයෙන් තොර විරෝධතා පෙළපාලි ලෙසින් පටන් ගැනිණ. 1963 දී කෙනඩි ඝාතනය සිද්ධ විය. 1964 දී සිවිල් අයිතීන් පනත සහ 1965 දී චන්ද අයිතීන් පනත ජනාධිපති ලින්ඩන් බී. ජොන්සන් යටතේ සම්මත වූහ. එසේම ඔහු මෙඩිකෙයාර් සහ මෙඩිකේඩ් යන සෞඛ්‍ය වැඩසටහන් නීතිගත කළේය. ජොන්සන් සහ ඔහුට පසු බලයට පැමිණි රිචඩ් නික්සන් යන දෙදෙනා ම නිරිත දිග ආසියාවේ පෙරකලාසි යුද්ධය අසාර්ථක වූ වියට්නාම් යුද්ධය දක්වා ව්‍යාප්ත කරන ලද්දහ. යුද විරෝධී, කළු ජාතිකත්වය සහ ලිංගික විප්ලවය යන හැඟීම් වලින් අනු සංස්කෘතියක් පැතිර යන්නට පටන් ගැනිණ. බෙටී ෆ්‍රීඩන්, ග්ලෝරියා ස්ටයිනම් සහ තවත් අය කාන්තාවාදයක පෙරමුණ ගත්හ. ඔවුන් දේශපාලන, සමාජයීය හා ආර්ථක සාමානාත්මතාවයන් කාන්තාව වෙනුවෙන් ඉල්ලා සිටියහ.
1974 දී වෝටර්ගේට් නම් වූ ලෝකාපවාදයට හසුවෙන නික්සන් ඇමෙරිකන් ජනාධිපතිවරු අතරින් ප්‍රථමයෙන් සිය තනතුරින් ඉල්ලා අස් වෙන ජනාධිපතිවරයා විය. නීතියට ඉඩක් නොදීම සහ බලය අපහරණයට ඔහුට එල්ල වූ චෝදනා වලට වැරදිකරු වෙන්නට පෙර ඔහු එසේ ඉල්ලා අස්වූයේය. 1970 ගණන් අග දී ජීමී කාටර් පාලන සමය ඉල්ලුම හා රැකියා අවස්ථාවන් හි අනුරූපී වැඩිවීමක් රහිත උද්ධමනයක් තිබි කාලයක් විය. එය ඉරාන ප්‍රාණ ඇපකරු අර්බූදය ද සිදු වූ කාලයයි. 1980 දී රොනල්ඩ් රේගන් ජනාධිපතිවරයා වී ඇමෙරිකන් දේශපාලනයේ දක්ෂිණාංශ මුහුණුවරක් කරා යයි. බදු සහ ආණ්ඩුවේ වියදම් ප්‍රමුඛතා වල වෙනස්කම් ඇතිවෙයි. ඔහුගේ නිල කාලයේ දෙවන වාරය ඉරාන්-විරුද්ධ ලෝකාපවාදයත්, එසේම සෝවියට් යුනියනය සමඟ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සබඳතා වර්ධනය වීමත් සිද්ධ විය. සෝවියට් යුනියනය කඩා වැටිමත් සමඟ සීතල යුද්ධය අවසන් විය.
වර්තමානය
ජනාධිපති ජෝර්ජ් එච්. ඩබ්ලිව්. බුෂ් යටතේ එක්සත් ජනපදය විසින් එක්සත් ජාතීන් අනුමත කරන ලද ගල්ෆ් යුද්ධයේ මූලිකත්වය ගනියි. 1991 මාර්තු සිට 2001 මාර්තු දක්වා නූතන ඇමෙරිකන් ඉතිහාසයේ දීර්ඝ කාලීන වූ ආර්ථික ව්‍යාප්තිය සිදුවේ. එම කාලයට ජනාධිපති බිල් ක්ලින්ටන් පාලන සමය ද අයිති වෙයි. ඊට ඩොට් කොම් බුබ්බුලය පුපුරා යෑම ද අයිති වෙයි. 1998 දී සිවිල් නඩුවකින් සහ ලිංගික ලෝකාපවාදයකින් ක්ලින්ටන් ද්යෝෂාභියෝගයට ලක් වූවත් ඔහු නිලයේ රැඳී සිටියි. 2000 දී ඇමෙරිකන් ඉතිහාසයේ ජනාධිපතිවරණයක දී චන්ද සංඛ්‍යාව දෙපැත්තට ම ඉතා සමාන වූ ආකාරයකින් බෙදී ගිය මැතිවරණය පැවැත්වෙයි. එක්සත් ජනපද සුපිරි උසාවි තීරණයකින් ජයග්‍රාහකයා කවුදැයි තීරණය වෙන එම මැතිවරණයේ ජය අත් වෙන්නේ ජෝර්ජ් ඩබ්ලිව්. බුෂ් ට ය. ඔහු ජනාධිපතිවරයා වෙයි.
2001 සැප්තැම්බර් 11 වැනි දා, නිව් යෝර්ක් නගරයේ ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයට සහ වොෂිංටන් දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටන පෙන්ටගනයට ඇල්-කයිඩා ත්‍රස්තවාදීන් වෙතින් ප්‍රහාර වැදෙයි. එහි දී තුන්දහසක ජනතාව මිය යති. ඊට පිළිතුරක් වශයෙන් බුෂ් ආණ්ඩුව ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව ගෝලීය මෙහෙයුමක් අරඹයි. ඇෆගනිස්තානය ආක්‍රමණය කරයි. තලිබාන් ආණ්ඩුව සහ ඇල්-කයිඩා පුහුණු කඳවුරු ඉවත් කරයි. තලිබාන් ත්‍රස්තවාදීන් ගරිල්ලා යුද්ධයක නිරත වීම කරගෙන යති. 2002 දී බුෂ් ආණ්ඩුව ඉරාකයේ ආණ්ඩුව වෙනස් කරනු පිණිස පෙරැත්ත කරන්නට පටන් ගති. එයට ඉදිරිපත් කරන ලද හේතු විවාදයට ලක්වුණි. 2003 දී ඇමෙරිකාව ඉරාකය ආක්‍රමණය කරයි. සදාම් හුසේන් බලයෙන් පහ කරන ලදි. 2005 දී කත්රීනා නම් වූ චණ්ඩමාරුතයෙන් ගල්ෆ් වෙරළබඩ පෙදෙස් වලට දරුණු හානි සිද්ධ වේ. නිව් ඔර්ලියන්ස් විනාශයට පත් වෙයි. 2008 ගෝලීය ආර්ථික අවපාතයක් මැද ඇමරිකාවේ ප්‍රථම අප්‍රිකානු ඇමරිකන් ජනාධිපතිවරයා වන බරක් ඔබාමා තේරී පත් වෙයි. වසර දෙකකට පසුව දැවැන්ත සෞඛ්‍ය පහසුකම් සහ මූල්‍යමය සැලසුම් ගෙන එයි. 2011 දී නේවි සීල්ස් හමුදා සේනාංකය විසින් පාකිස්තානයේ දී ඇල්-කයිඩා නායක ඔසාමා බින් ලාඩන් ඝාතනය වෙයි. 2011 දෙසැම්බර් මාසයේ දී ඉරාක යුද්ධය නිල වශයෙන් අවසන් වී සියළු ඇමෙරිකන් හමුදාව රටෙන් ඉවත් කරයි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:උතුරු ඇමරිකානු රටවල් ප්‍රවර්ගය:දකුණු ඇමෙරිකානු රටවල් ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාව
අරාජක කාලය (එංගලන්තය)
අරාජක කාලය යනු, 1649 ජනවාරි 30 දින සිදුවූ  පළමුවන චාල්ස් රජුගේ හිස ගසාදැමීම සහ   පුනඃස්ථාපනය ඇරමීම සනිටුහන් කරමින් 1660 මැයි 29 දින ඔහුගේ පුතු දෙවන චාල්ස් රජ ලන්ඩනය වෙත ලඟාවීම අතර කාලසීමාව වෙයි. අරාජක කාලය තුලදී විවිධ ආකාරයෙහි ජනරජමය ආණ්ඩු යටතේ එංගලන්තය පාලනය විය (බලන්න එංගලන්ත පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය; මෙම ලිපිය වෙතින් අරාජක කාලයෙහි වෙනත් මුහුණත් විස්තර කරයි).
සුමේද රංගන
ජාතික ආධුනිකත්ව සහ කාර්මික පුහුණුකිරීම් අධිකාරිය
ඇත් පහන
thumb|376x376පික්|ඇත් පහන "ඇත් පහන" දැදිගම කොටවෙහෙරේ කැනීම වලින් හමුවූ පොළොන්නරු යුගයට අයත් වසර 900 ක් පැරණි සුවිශේෂී තාක්ෂණයකින් හෙබි අපූර්ව නිර්මාණය කි.
යාපන රාජධානිය
ශ්ර ලංකාචෙහි උතුරි ප්රදේශයේ පිහාටා ඇත.තුන් පැත්තකින් මුහුදෙන් චටචී ඇත.මෙම කලාපයේ හුණු ගල් බහුලය.
ආර්ටිමිස් වැඩසටහන
ආර්ටිමිස් වැඩසටහන යනු එක්සත් ජනපදයේ නාසා ආයතනය විසින් යුරෝපීය අභ්‍යවකාශ ඒජන්සිය (ESA), ජපන් අභ්‍යවකාශ ගවේශන ඒජන්සිය (JAXA) සහ කැනේඩියානු අභ්‍යවකාශ ඒජන්සිය (CSA) සමග එක්ව සිදු කරනු ලබන, රොබෝවරු සහ මිනිසුන් යොදාගනිමින් චන්ද්‍රයා ගවේශනය කිරීමේ වැඩසටහනකි. මෙය සාර්ථක වුවහොත්, 1972 වර්ෂයේ සිදු කෙරුණු ඇපලෝ 17 මෙහෙයුමෙන් පසුව ප්‍රථම වරට නැවතත් සඳ මත මිනිසුන් පා තබනු ඇත. වැඩසටහනෙහි ප්‍රධානම අංගයන් වනුයේ අභ්‍යවකාශ දියත්කිරීමේ පද්ධතිය (Space Launch System), ඔරායන් අභ්‍යවකාශ යානය, ලූනා ගේට්වේ ("චන්ද්‍ර ද්වාරය") නමැති අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය සහ ස්ටාර්ෂිප් HLS ඇතුලු වාණිජ මිනිසුන් ගොඩබැස්වීමේ පද්ධතියන් ය. වැඩසටහනෙහි දීර්ඝ-කාලීන අරමුණු වන්නේ චන්ද්‍රයා මත ස්ථිර මූලස්ථානයක් පිහිටුවා ගැනීම සහ අනාගත මිනිසුන් සහිත අඟහරු මෙහෙයුම් සඳහා පහසුකම් සැළැස්වීමයි.
2010 දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල
2010 දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල,(11 වන දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල), එම වසරේ ජනවාරි 29 වන දින සිට පෙබරවාරි 8 දින දක්වා බංග්ලාදේශයේ, ඩකා අගනුවරදී පැවැත්විණි. බංග්ලාදේශය, දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙලකට සත්කාරකත්වය දැක්වූ තුන්වන අවස්ථාව මෙයයි.
තරඟාවලියේ තරග ඉසවු 23 ක් සඳහා, රටවල් 8 ක් නියෝජනය කරමින් තරගකරුවන් 2000 ක් පමණ සහභාගී විය. තරඟාවලියේ මීටර් 100 ධාවන ඉසව් ජය ගනිමින්, ශ්‍රී ලංකාවේ ශෙහාන් අඹේපිටිය දකුණු ආසියාවේ වේගවත්ම ක්‍රීඩකයා බවටත්, පාකිස්ථානයේ Naseem Hamid දකුණු ආසියාවේ වේගවත්ම ක්‍රීඩිකාව බවටත් පත් වූවාය.
සංවිධානය
11 වන දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල මුලදී 2009 වසරේ නොවැම්බරයේදී පැවැත්වීමට තීරණය කොට තිබුනත්, එම කාලයේ බංග්ලාදේශයේ මැතිවරණ කටයුතු සිදු වූ නිසා, එය 2010 වසර දක්වා කල් දැමුණි.
ක්‍රීඩා තරඟාවලිය සඳහා අමෙරිකා ඩොලර් මිලියන 2.3 ක් පමණ වියදම් වෙතැයි ගණන් බලා තුබුණි.
නිල ලාංඡනය සහ මංගල සංකේතය
ක්‍රීඩා උළෙලේ නිල ලාංඡනය ලෙස බංග්ලාදේශයේ ජාතික පක්ෂියා වූ 'Kutumb' නම් සත්වයා තෝරා ගෙන තිබිණ. මංගල වස්තුව ලෙස, magpie robin නම් කොට තිබුණි.
පදක්කම් සටහන
{{legend|#ccccff|සත්කාරක රාජ්‍යය වගුවේ නිල් පැහැයෙන් දක්වා තිබෙයි.|border=solid 1px #AAAAAA}}
ක්‍රීඩා ඉසව්
2010 දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල තුල තරග ඉසව් 23 ක් පැවැත්විණි.
ලෝකයේ සුප්‍රසිද්ධ වතුර මල් 10ක්
Bellagio වතුර මල, ලාස් වේගාස්, එක්සත් ජනපදය
2010 දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල
ක්‍රීඩා ඉසව්
ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට, විස්සයි විස්ස ක්‍රිකට් තරඟාවලියක් 2010 දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල තුල පැවැත්වුණි.
ලෝකයේ සුප්‍රසිද්ධ වතුර මල් 10ක්
එක්සත් ජනපදයේ ලාස් වේගාස් හි Bellagio නමැති හෝටලය ඉදිරිපිට මෙම වතුර මල පිහිටා තිබෙනවා. -මෙය විවිධ නාද රටාවන්ට හා ආලෝක රටාවන්ට අනුව අනුකූල වන ආකාරයෙන් චලන ඉදිරිපත් කරන බවද සඳහන් වනවා. සංගීතය නිකුත් කරන ගීත අතර Time To Say Goodbye”, “Your Song”, “Viva Las Vegas”, “Luck Be a Lady” හා  “My Heart Will Go On” යන ගීත වන බවද දැක්වෙනවා.
2010 දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල
මැරතන් තරගය
ක්‍රීඩා උළෙලේ මැරතන් තරගය නිමා කිරීමේ ස්ථානය ලෙස මුලදී හඳුන්වා දී තිබුනේ, එතෙක් තරග පැවැත්වූ ජාතික ක්‍රීඩාංගනයයි. නමුත් තරඟාවලියේ නිමාව සනිටුහන් කිරීමේ උත්සවය වෙනුවෙන් ක්‍රීඩාංගණය සූදානම් කල යුතුව තිබුණු නිසා අවසන් මොහොතේදී, මැරතන් තරගයේ නිමා ලක්ෂය ක්‍රීඩාංගණයෙන් පිටත ස්ථානයකට ගෙනයන ලදී. එහිදී වෙනස් කරන ලද මාර්ගයේ සම්මත දුර පරාසය නිවැරදිව ගණනය නොතිබූ නිසා, තරගකරුවන්ගේ තරග නිමි කාලයන් සම්බන්ධ ගැටළු ඇතිවිය. අවසානයේදී තරග ප්‍රතිඵල අවලංගු නොකොට, තරග නිමි කාල ප්‍රතිඵල පමණක් අවලංගු කෙරිණි.
ලෝකයේ සුප්‍රසිද්ධ වතුර මල් 10ක්
Trevi වතුර මල, රෝමය, ඉතාලිය
2010 දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල
විදුලි සෝපාන අනතුර
රැඳී සිටි හෝටලයේ විදුලි සෝපානයක් අනතුරකට ලක්වීම නිසා නේපාලයේ ක්‍රීඩකයින් හය දෙනෙකු සුළු තුවාල ලැබූහ.
ලෝකයේ සුප්‍රසිද්ධ වතුර මල් 10ක්
Trevi නමැති වතුර මල පිහිටා තිබෙන්නේ රෝමයේ Trevi දිස්ත්‍රික්කයේ යි. මෙහි උස ලෙස වාර්තා වන්නේ මීටර් 26.3 (86 ft)ක්. එමෙන්ම පළල මීටර් 49.15 (161.3 ft) පමණ වනවා. මේ හා සම්බන්ධ අපූරු ජනප්‍රවාදයක් දැක්වෙනවා. එනම් මෙම මෙම පොකුණට කාසියක් විසි කරන්නේ නම් නැවත රෝමයට පැමිණීමට භාග්‍ය උදා වන බවයි. මේ හේතුවෙන් සංචාරකයන් දිනකට යුරෝ 3000 ක් පමණ මෙයට විසිකිරීම සිදු කරන බවද සඳහන් වනවා. කෙසේ උනත් මෙසේ විසි කරන ලද මුදල් එකතු කොට රෝමයේ දිළිඳු ජනතාවගේ සුබසාධනයට යොදවන බවද විශේෂත්වයක්.
2010 දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල
පාපැදි තරගය
පාපැදි තරගය පැවැත්වූ මාර්ගයේ Khulna - Gopalganj ප්‍රදේශයේදී, බංග්ලාදේශයේ පාපැදි තරගකාරියක වූ Fatema Chingby Chakma හට සහයෝගය පල කිරීමට පැමිණි මෝටර් සයිකල්කරුවෙකු, Chakma ට තල්ලු සැපයීමෙන් ආධාර කිරීම නිසා ඇයව තරගයෙන් ඉවත් කරන ලදී.
ලෝකයේ සුප්‍රසිද්ධ වතුර මල් 10ක්
Magic Fountain of Montjuic, බාර්සලෝනා
2010 දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල
භාහිර සබැදි
තරග ප්‍රවර්ගය:දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල
ලෝකයේ සුප්‍රසිද්ධ වතුර මල් 10ක්
මෙම වතුර මල නිර්මාණය කර තිබෙන්නේ 1929 බාර්සලෝනා ජාත්‍යන්තර ප්‍රදර්ශනය සඳහා යි. නමුත් ඒ වන විට මෙහි ආලෝක සංදර්ශන පමණක් සිදුව තිබෙනවා. මේ සඳහා සංගීතය එක් කොට තිබෙන්නේ 1980 වර්ෂයේදී පමණ බව සඳහන්. 1992 වසරේ Montjuic පැවති ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙල සඳහා මෙය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමක් සිදු කර තිබෙනවා. එමෙන්ම මෙහි තිබෙන සුන්දරත්වය නැරඹීමට සංචාරකයන් විශාල පිරිසක් පැමිණෙන බවත් සඳහන් වනවා.
Fountain of Wealth, සිංගප්පූරුව
Friendship of the Peoples Fountain, මොස්කව්, රුසියාව
මහජන මිත්‍රත්වයේ වතුර මල ලෙස නම් කර තිබෙන මෙම වතුර මල රුසියානු ප්‍රදර්ශන මධ්‍යස්ථානයේ ප්‍රධානම අංගයක් ලෙස දැක්විය හැකියි. මෙහි තිබෙන විශේෂත්වයක් වන්නේ රන් ආලේපිත පිළිම 16ක් අන්තර්ගත වීමයි. මෙම පිළිම 16 මඟින් සෝවියට් සංගමයේ එකල තිබූ සමූහාණ්ඩු නියෝජනය කරන බවද සඳහන් වනවා.
මෙය පිහිටා තිබෙන්නේ ට්‍රිවෝලි වල Villa d’Este හි යි. එමෙන්ම උල්පත් අවට තිබෙන හැඩයෙන් යුක්ත දිය ඇල්ලෙන් ලස්සන තටාකයක් නිර්මාණය කරන බවද දැක්වෙනවා. එමෙන්ම මෙම සම්පුර්ණ මන්දිරය ඇතුළු උද්‍යානය UNESCO විසින් ලෝක උරුමයක් ලෙස නම් කර තිබීමද වැදගත් වනවා.
King Fahd’s Fountain, Jeddah
Archibald වතුර මල, සිඩ්නි, ඕස්ට්‍රේලියාව
F. Archibald Memorial Fountain යනුවෙන්ද හඳුන්වනු ලබන මෙය ඉදි කර තිබෙන්නේ 1932 වසරේදීයි. එමෙන්ම මෙමඟින් පළමු ලෝක යුද්ධ සමයේ ඕස්ට්‍රේලියාව හා ප්‍රංශය අතර මිත්‍රත්වය විදහා දක්වන බවද සඳහන් වනවා. Archibald වතුර මල නිර්මාණය වන්නේ ග්‍රීක, රෝම කලා ආභාෂය ඇතිවයි.
Samson වතුර මල, ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග්, රුසියාව
Samson වතුරමල පිහිටා තිබෙන්නේ Peterhof  නමැති මාලිගාව තුළයි. මෙම සම්පුර්ණ උද්‍යානය ඉදි කර තිබෙන්නේ 1710  වසරේ බව සඳහන් වනවා. ඒ මහා පීටර රජතුමාගේ අදහසක් අනුවයි. එමෙන්ම මෙම උද්‍යානයේ වතුර මල් කිහිපයක්ම පිහිටා තිබෙන බවත් Samson වතුර මල ඉන් වැදගත් වන බවත් දැක්වෙනවා. 1730 වසරේදී පමණ මෙම වතුර මල ඉදිකර​ තිබෙනවා. රුසියාව ස්වීඩනයට එරෙහිව කරන ලද සටනේ ජයග්‍රහණය මෙමඟින් නිරුපණය වන බව දැක්වෙනවා.
Swarovski වතුර මල, Innsbruck, ඔස්ට්‍රියාව
මෙම වතුර මලේ පිහිටීම ලෙස දැක්වෙන්නේ Swarovski සමාගමේ ප්‍රදර්ශනාගාරය ඉදිරිපිටයි. එමෙන්ම පළිඟු තේමාව යටතේ මෙහි පිහිටා තිබෙන කෞතුකරගාරය නැරඹීමටත් සංචාරකයන්ට හැකියි.
ලෝක සරණාගත දිනය
සෑම වසරකම ජූනි 20 වන දිනයෙහි සැමරෙන ලෝක සරණාගත දිනය, ලොව පුරා සරණාගතයන්ගේ තත්වය පිළිබඳ සම්ප්‍රජානනය නැංවීම සඳහා වෙන් කර ඇත.
ඉතිහාසය
2000 දෙසැම්බර් 4 දිනදී, එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය විසින් 55/76  අභියෝජනාව තුලින් තීරණය කලේ, 2001 වසරෙහි ජූනි 20 දින සිට එම දිනය, ලෝක සරණාගත දිනය ලෙසින් සැමරෙන බවය. මෙම අභියෝජනාව තුලදී, මහා මණ්ඩලය විසින් සටහන් තර ගත්තේ,  සරණාගත තත්වය පිළිබඳ 1951 සම්මුතියෙහි 50 වන සංවත්සරයද, 2001 වසර තුලදී සනිටුහන් කෙරුණු බවයි.
2000 වසරට පෙරදී, අප්‍රිකානු සරණාගත දිනය, විධිමත් ලෙසින්, සැමරීමට ලක්ව ඇත. එජා සටහන් කර ගත්තේ, ජූනි 20 දින පැවැත්වුනු අප්‍රිකානු සරණාගත දිනයෙහිම, ජාත්‍යන්තර සරණාගත දිනය සැමරීමට, අප්‍රිකානු එකමුතු සංවිධානය (ඕඒයූ) විසින් එකඟතාවය පල කර ඇති බවයි.
රෝමානු කතෝලික සභාවෙහි, සංක්‍රමණිකයන් සහ සරණාගතයන් පිළිබඳ ලෝක දිනය, සෑම වසරකම ජනවාරි මාසයෙහි සැමරෙන අතර, මෙය 1914 වසරෙහිදී, දහවන පයස් පාප්වහන්සේ විසින් සංස්ථාපනය කර ඇත.
උත්සව
සෑම වසරකම ජූනි 20 වන දිනයෙහිදී, එක්සත් ජාතීන්, එක්සත් ජාතීන්ගේ සරණාගත කාර්යාංශය (යූඑන්එච්සීආර්) සහ ලොව පුරා පවතින  ගිණිය නොහැකි ප්‍රජා කණ්ඩායම් විසින්,  ලෝක සරණාගත දිනය සඳහා සත්කාරකත්වය සපයන්නේ, යුද්ධය, ගැටුම සහ හිංසනය නිසා, තමන්ගේ නිජ භූමිය හැර යෑමට බල කරන ලද, ලොව පුරා මිලියන ගණනක  සරණාගතයන් සහ අභ්‍යන්තර අවතැන්වූ පුද්ගලයන් පිළිබඳ මහජන අවධානය යොමු කරවීම සඳහාය.
වාර්ෂික සැමරුම වෙතින් 100 කට වැඩි රටවල් ප්‍රමාණයක පැවැත්වෙන විවිධ ඉසව් සනිටුහන් වන අතර, මේවාට රාජ්‍ය නිලධාරින්, මානවවාදී ආධාර සේවකයන්, කීර්තිමත් පුද්ගලයන්, සිවිල් ජනයා සහ බලහත්කාරයෙන් අවතැන්වූවන්ද සහභාගී වෙති.
සෑම වසරකදීම, යූඑන්එච්සීආර් විසින්, එහි ලෝක සරණාගත දිනය වෙනුවෙන්, තේමාවක් ප්‍රකාශයට පත් කරනු ලබයි. මෑත කාලීන තේමාවන් අතර:
ප්‍රාදේශීය ලෝක සරණාගත ඉසව්වක් සඳහා සහභාගී වීමෙන්, ලෝක සරණාගත දින වීඩියෝ (සදෘශ්‍ය) දර්ශන නැරඹීමෙන් සහ ඒවා හුවමාරු කරගැනීමෙන් සහ, සමාජ මාධ්‍ය තුල සරණාගතයන් වෙනුවෙන් සම්ප්‍රජානනය නැංවීමෙන්, මෙම දිනය සනිටුහන් කරන මෙන් පුද්ගලයන් සහ ප්‍රජා කණ්ඩායම් වෙත අනුබල දෙනු ලැබෙයි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:සැමරුම් ප්‍රවර්ගය:විශේෂ දින
පරිසර දූෂණයේ බලපෑම් (මිනිසාගේ සෞඛ්‍යය)
අහිතකර වායුගෝලීය තත්වයන්(දුෂණයවු) මිනිසා ඇතුළු ජීවීන්ගේ මරණයට හේතු කාරක විය හැක. ඕසෝන් වායුව නිසා සිදුවන දූෂණය දී ශ්වසන පද්ධතියේ රෝග, හෘර්ද වාහිණී අවහිරතාව, උගුරේ ඉදිමුම් පපුවේ වේදනා සහ සංකූලතාවලට හේතු වේ. සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල පානීය ජලය පිරිසිදු නොකිරීමේ හේතුවෙන් (මළ මුත්‍රා මුසුවී) සිදුවන ජලය විෂවීම නිසා දිනකට දළ වශයෙන් 14,000 පමණ මරණ සිදුවේ යැයි ගණන් බලා තිබේ. තෙල් මුසුවීම නිසා සමේ තුවාල සහ දද කුෂ්ඨ සෑදීමට හේතු වේ. ශබ්ද දූෂණය මගින් ශ්‍රවණාබාධිත වීම්, අධි රුධිර පීඩනය, ආතතිය සහ නින්දට බාධා ඇතිවීම් සිදු වේ.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Environmental_pollution#Effects
ඇම්බන්
ව්‍යාජ කඳ කොළ පැහැතිය‍.එහි රතු පාටට හුරු දම් පාට පැල්ලම් ඇත. ව්‍යාජ කඳ මීටර් 4-4.5 උස් වන අතර පත්‍ර කඳ මීටර් 0.3-1 උස්ව වැඩේ. කඳ විශාල ලෙස මහත් නොවේ. පත්‍ර නටුව පිටතට වක් වී ඇත. පත්‍රයේ මැද නාරටිය කොළ පැහැතිය‍. පත්‍ර තලයේ උඩ පෘෂ්ඨය තද කොළ පාටය, යටි පෘෂ්ඨය ලා කොළ පාටය. ඇවරි කිට්ටුකවන් ඇහිරී ඇත. කෙසෙල් මුහය රෝස පාටය. ‌කෙසෙල් ‌ගෙඩියේ මදය රසවත්ය, පිටි සහිතයි. මෙම කෙසෙල් කැනක ඇවරි 9 -10 ක් ලබාගත හැකිය. ගෙඩියක් සෙ.මී. 16 - 18 පමණ දිග වන අතර පරිධිය සෙ.මී. 1.4 - 1.6 පමණ වේ. මෙම කෙසෙල් ප්‍රභේදය ඉදුණු විට කහ පැහැයට හැරේ. කැනේ මැද නාරටිය කොළ පැහැතිය‍. කැනක බර කි.ග්‍රෑම් 15-18 ක් පමණ වේ. මෙම කෙසෙල් ප්‍රභේදයට වෙළඳපොලෙහි සාමාන්‍ය වටිනාකමක් පවතී.
කල්මීකියා
කල්මීකියා ජනරජය යුරෝපා මහාද්වීපයේ පිහිටා ඇත.
ගිලර්මෝ ලාසෝ
1955 නොවැම්බර් 16 වන දින උපත ලද ගිලර්මෝ ලාසෝ මෙන්ඩෝසා 2021 මැයි 24 සිට ඉක්වදෝ ජනරජයේ සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කර ඇත.
කල්මීකියා
මෙය යුරෝපයේ ඇති එකම බෞද්ධ රාජ්‍යය වේ.
ආගම
කල්මිකියාව බෞද්ධ රාජ්‍යයකි. එහි ජනගහණ තුන් ලක්‍ෂ පනස්‌ දහසක්‌ පමණ වෙයි. එයින් සියයට 45 ක්‌ පමණ බෞද්ධයෝය. ඇමෙරිකාවට සංක්‍රමණය වූ කල්මික්‌ පවුලකින් පැවත එන එර්ඩ්න් ඔම්බඩිකොව්තුමා කල්මිකියාවේ බෞද්ධ ආගමික නායකයාය. එතුමා කල්මිකියාවට ආවේ 1992 වසරේදීය. දෙමවුපියන් විසින් ළමාවියේ දීම ඉන්දියාවේ ධර්මශාලාවට යවන ලද එර්ඩ්න් ඔම්බඩිකොව්තුමා බුදුදහම හැදැරුවේ දලයි ලාමා තුමා ඇසුරෙනි. ටිබෙට්‌ බෞද්ධ උතුමකු ව තිලෝපා ලමාතුමාගේ පුනර්ජන්මය යෑයි විශ්වාස කරන නිසා එතුමා හැඳින්වෙන්නේ තෙලෝ රින්පෝෂේ යන ගෞරව නාමයෙනි. කල්මිකියාවේ තිබෙන්නේ කහ හිස්‌වැසුම් පළඳින තිබ්බතයේ ගෙලුප්සා බෞද්ධ සම්ප්‍රදායයි. කල්මික්‌වරුන්ගේ පාරම්පරික විශ්වාසයන් ද බුද්ධාගමට සම්බන්ධ කර තිබේ. එයින් ප්‍රධාන තැනක්‌ ගනනේ විශ්වය ආරක්‍ෂා කරන දෙවියා වශයෙන් ඔවුන්ගේ මුතුන් මිත්තන් ඇදහූ වයස්‌ගත සුදු මිනිසාගේ පිළිරුවට බෞද්ධ දෙවියකු වශයෙන් සලකා පුදපූජා පැවැත්වීමයි. කල්මිග් බෞද්ධයෝ මැයි මාසයේ දී මහළු සුදු දෙවියා වෙනුවෙන් උත්සව පවත්වති.
කල්මිකියාවේ ජනගහනයෙන් සියයට 45 ක්‌ බෞද්ධයෝ ය. ඒ අතරන් බුද්ධාගම පිළිපදින්නේ සියයට 40 ක්‌ පමණි. සියයට 60 ක්‌ සර්ව බලධාරි දෙවියන් වහන්සේගේ පණිවුඩය අසා නොමැත බෞද්ධයන් සියයට 38 ක්‌ එය අසා තිබුණත් කිතුදහම වැළඳගෙන නැත. කල්මිකියාවේ ක්‍රිස්‌තියානි ජනගහණය සියයට එකකි.
භූ විශමතාවය
කල්මිකියාව නැගෙනහිර යුරෝපයේ වොල්ගා නදියේ පහළ මිටියාවතේ තිබෙන රටකි. කැස්‌පියන් මුහුදේ වයඹ දිග වෙරළ කල්මිකියාවේ එක්‌ සීමාවකි.
සම්මත වේලාව
left|75px
Kalmykia is located in the Moscow Time Zone (MSK/MSD). UTC offset is +0300 (MSK)/+0400 (MSD).
ගංගා
ප්‍රධාන ගංගා :
විල්
Kalmykia is located on the shores of the Caspian Sea. In general, there are very few lakes on the territory of the republic. The biggest lakes include:
ස්වාභාවික සම්පත්
වකල්මීකියාවේ අඩංගු ස්වාභාවික සම්පත්  අල් අඟුරු, තෙල්, සහ ස්වාභාවික ගෑස්.
ප්‍රසිද්ධ සාරංග මුව විශේෂය, කාගේද ජන්මභූමිය ස්වභාව රක්ෂිතය.
කාලගුණය
Kalmykia has a continental climate, with very hot and dry summers and cold winters with little snow.
Demographics
thumb|right|250px|Ethnic Map of Caucasus.
According to the 2002 Census, Kalmyks make up 53.3% of the republic's population. Other groups include Russians (33.6%), Dargins (7,295, or 2.5%), Chechens (5,979, or 2.0%), Kazakhs (5,011, or 1.7%), Turks (3,124, or 1.1%), Ukrainians (2,505, or 0.9%), Avars (2,305, or 0.8%), ethnic Germans (1,643, or 0.6%), and a host of smaller groups, each accounting for less than 0.5% of the total population.
ඉතිහාසය
thumb|270px|Kalmykia map
කල්මීකියා ස්වයං පාලනය
දේශසීමා ව්‍යාප්ත කර ගැනීමට නිතරම වෙහෙසුන රුසියාවේ සාර් පාලනයෙන් කල්මිකියාවට වරින්වර තර්ජන එල්ල වුණි. ඒ අතර ජර්මානු ගෝත්‍රිකයන්ගේ ආක්‍රමණවලට මුහුණ දෙන්නට ද කල්මික්‌වරුන්ට සිදුවුණි. ඒ නිසා ඔවුහු ලක්‍ෂ ගණනක්‌ වාසභූමි අත්හැර මධ්‍ය ආසියාව දෙසට සංක්‍රමණය වූහ. ඒ අවස්‌ථාවල ඔවුන්ගෙන් බොහෝ පිරිසක්‌ සා පිපාසාවෙන් මරණයට පත්වුහ. තවත් පිරිසක්‌ කිර්ගීස්‌ සහ කෂාක්‌ ගෝත්‍රික කොල්ලකරුවන් විසින් මරා දමන ලදහ. තම රටෙන් පැන නොගිය කල්මික්‌වරු රුසියානු පාලනය යටතේ ජීවත් වුහ. කල්මිකියාවේ වර්තමාන අගනුවර වන එලිස්‌ටා නගරය ඔවුන් විසින් 1856 දී සකස්‌ කරගන්නා ලද වාසභූමියකි.
1917 රුසියානු විප්ලවයේ දී රුසියානු රජයේ හමුදාවට එක්‌වුණ කල්මික්‌වරු ජෙනරාල් ඩෙන්කින් සහ ව්‍රeන්ගල් යටතේ රතු හමුදාවට එරෙහිව යුද වැදුණහ. එහෙත් රතු හමුදාව ජය ලබමින් ඉදිරියට ඇදෙන විට රට අත්හැර පලා යැමට ඔවුන්ට සිදුවුණි. සරණාගතයන් බවට පත් ඔවුහු බෙල්ග්‍රේඩ්, ප්‍රාග්, පැරිසිය, ප්‍රංශයේ ලියොන්, බල්ගේරියාව වැනි යුරෝපයේ නොයෙකුත් පෙදෙස්‌වල කණ්‌ඩායම් වශයෙන් පදිංචි වූහ. රුසියානු පාලනය යටතේ සනාතන පල්ලිය විසින් කල්මික්‌වරුන් සීමිත පිරිසක්‌ කිතුදහමට හරවා ගනු ලැබූවත් බහුතර පිරිස බුද්ධාගම අත්හැරියේ නැත. සරණාගතයන් ලෙස යුරෝපයේ පදිංචි වූ කල්මික්‌වරු තම පාරම්පරික බෞද්ධ උරුමය රැකගත්හ. ඔවුන්ගෙන් පිරිසක්‌ 1929 දී බෙල්ග්‍රේඩ් නගරයේ පන්සලක්‌ තැනූහ. ඒ අනුව මධ්‍යම යුරෝපයේ මුල්වරට පන්සලක්‌ ඉදිකිරීමේ ගෞරවය කල්මික්‌ බෞද්ධයන්ට හිමිවෙය.s බෞද්ධ විහාර පාර නමින් බෙල්ග්‍රේඩ් නගරයේ වීදියක්‌ නම් කර තිබිණි.
කල්මික්‌වරුන් රතු හමුදාවට බැඳුනොත් ස්‌වාධීනව ජීවත්වීම සඳහා ප්‍රමාණවත් ප්‍රදේශයක්‌ ඔවුන්ට වෙන්කර දෙන බවට වී. ලෙනින් පොරොන්දු වී ඇත. ජාතින්ට ස්‌වයං නීර්ණ අයිතිය ලබාදීමේ ප්‍රතිපත්තිය අනුව රුසියානු මධ්‍යම කාරක සභාව විසින් 1920 නොවැම්බර් 04 වැනි දින කල්මිකියාව රුසියාවට අයත් ස්‌වාධීන පාලන ප්‍රදේශයක්‌ වශයෙන් පිළිගන්නා ලදී. එහෙත් දැඩි මතධාරී කොමියුනිස්‌ට්‌වාදීන් එයට කැමැත්ත දක්‌වා නොමැත. මොස්‌කව් බල අධිකාරියෙන් කල්මිකියාවේ පාලන බලය ගිලිහීම අහිතකර බව ඔවුන්ගේ අදහස විය. කල්මික්‌ පාසල් ගුරුවරයකු වූ දොර්ෂා අර්බකොව් ඔවුන්ගේ මතයට එරෙහිව සටන් කළ කෙනෙකි. බෞද්ධයන්ගේ සහ බෞද්ධ ලෝකයේ සිත් දිනා ගැනීමට සෝවියට්‌ බලධාරීන්ට අවශ්‍ය නම්, ලේ වැගිරීමකින් තොරව කල්මික්‌වරුන්ට ස්‌වයං තීරණ අයිතිය ලබාදිය යුතු යෑයි ඔහු පැවසීය. ඒ හේතුවෙන් කල්මික්‌ බෞද්ධයන් ජාතිවාදී, කොමියුනිස්‌ට්‌ විරෝධී පිරිසක්‌ යෑයි සලකා දේපොළ රාජ්‍ය සන්තක කොට ඔවුහු මරා දමන ලදහ. තවත් පිරිසක්‌ සයිබීරියාවේ කඳවුරුවලට නෙරපන ලදහ.
කල්මික්‌ බෞද්ධයන් දැඩි ලෙස පීඩාවින්දේ සෝවියට්‌ දේශයේ ජෝශප් ස්‌ටාලින්ගේ පාලන සමයේදීය. විහාරස්‌ථාන සහ බෞද්ධ ග්‍රන්ථ විනාශ කරන ලෙස ඔහු 1931 වසරේදී අණ කළේය. එකල කල්මිකියාවේ විහාරස්‌ථාන සියයකට අධික ප්‍රමාණයක්‌ තිබුණ අතර, එහි වැඩි සිටි භික්‍ෂු සංඛ්‍යාව අනුමාන වශයෙන් 3000 කි. ජෝශප් ස්‌ටාලින්ගේ නියෝගය අකුරටම ක්‍රිsයාත්මක කෙරුණ නිසා භික්‍ෂූන් සහ බෞද්ධ නායකයන් විශාල පිරිසකට කල්මිකියාවේ ජීවත්වීමේ අයිතිය අහිමිවුණි. සෝවියට්‌ හමුදාව කෘෂි අස්‌වැන්න හා බැටළු ගොවිපොළ වැනසීම හේතුවෙන් දරුණු සාගතයට මුහුණ දුන් කල්මික්‌වරු 60,000 ක්‌ පමණ මරණයට පත්වූහ.
කල්මික්‌වරුන් ඒ නිදහස භුක්‌ති වින්දේ මාස කීපයකි. රතු හමුදාව විසින් නැවතත් කල්මිකියාව අත්පත් කරගනු ලැබිණි. කල්මික්‌වරුන් ජර්මන් හමුදාවට සහයෝගය දැක්‌වීම ෙද්‍ර`හී ක්‍රියාවක්‌ යෑයි තීරණය කළ රුසියානු බලධාරීහු 1943 දෙසැම්බර් 27 වැනිද දින ඔවුන් එම ප්‍රදේශයෙන් නෙරපා හැරීමට නියෝග කළහ. එයින් බියටපත් කල්මික්‌වරු දහස්‌ ගණනක්‌ දරු පවුල් රැගෙන ජර්මන් හමුදාව සමඟ පලා ගියහ. කරත්තවල පටවා රටින් පිටුවල් කළ තවත් පිරිසක්‌ සයිබීරියාවට යන ගමනේදී ආහාර පාන නොමැතිව අතර මගදී මියගියහ. කොමියුනිස්‌ට්‌ පාලන සමයේදී නොයෙකුත් පෙදෙස්‌වලට විසර ගිය කල්මික්‌වරුන්ට මවුබිමට පැමිණීමේ වාසනාව යළිත් උදාවුණේ නිකිතා කෘෂෙෆ් රුසියාවේ පාලකයා බවට පත්වීමෙන් පසුය. කල්මික්‌වරුන්ට මවුබිමට පැමිණීමට ඔහු 1957 දී අවසර දුනි. කල්මිකියාව රුසියාවට අයත් ස්‌වතන්ත්‍ර ජනරජයක්‌ වශයෙයන් 1992 මාර්තු 31 වන දින ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණි. 1993 අප්‍රේල් මස කල්මිකියාවේ ප්‍රථම ජනාධිපති ලෙස තේරී පත්වුණ කිර්සාන් නිකොලයාවිව් ඉලුම්ෂිනොව් තුන්වන වරටත් එම තනතුර උසුලයි.
රුසියානු බලයට නතුවීම
1942 අගෝස්‌තු 12 වැනි දින රුසියාව ආක්‍රමණය කළ ජර්මන් හමුදාව එලිස්‌ටා අගනුවර යටත් කරගත්තේය. එය දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයට හේතු වුණත්, කල්මික්‌ බෞද්ධයන්ට ජීවිතය පිළිබඳ බලාපොරොත්තු ඇති කළ සිදුවීමකි. ඔවුන් ඒ වන විට ගතකළේ දුක්‌බර ජීවිතයකි. ඔවුන් සිටියේ කොමියුනිස්‌ට්‌ පාලනයෙන් මිඳෙන්නට මාර්ගයක්‌ සොයමිනි. තම හමුදාවට ආධාර කළොත් කල්මිකියාව නිදහස්‌ කරදෙන බව ජර්මන් හමුදාව කල්මික්‌වරුන්ට දැනුම්දුනි. ආක්‍රමණය ආශිර්වාදයක්‌ කරගන්නට සිතූ කල්මික්‌වරු සෝවියට්‌ පාලනයට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා ජර්මන් හමුදාවට බැඳුණහ. ඔවුන් සේවය කළේ අශ්වාරෝහක හමුදා බළඇණියක්‌ වශයෙනි. එයට කෘතගුණ සැලකීමක්‌ ලෙස ජර්මන් හමුදාව කල්මික්‌වරුන්ගේ භූමි ප්‍රදේශය රුසියාවෙන් නිදහස්‌ කර දුන්හ. බියෙන් සැකයෙන් තොරව බෞද්ධ පුදසිරිත් පැවැත්වීමේ නිදහස ද ඒ සමඟම කල්මික්‌වරුන්ට ලැබිණි.
ජනාධිපති
විවිධ දුක්‌ පීඩාවන්ට ගොදුරු වුණු කල්මිකියා රාජ්‍යය තුළ යළිත් බුදුදහමේ ආලෝකය පැතිරෙන්නට පටන්ගත්තේ ජනාධිපති කිර්සාන් නිකොලයවිච්ගේ දැඩි ඇපකැපවීම හේතුවෙනි. 1962 අප්‍රේල් 05 වැනි දින උපන් කිර්සාන් කල්මිකියානුවෙකි. මොස්‌කව් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ජපන් ඉතිහාසය, ව්‍යාපාර කළමනාකාරණය සහ ජාත්‍යන්තර සබඳතා යන විෂයයන් හදාරා ඇති ඔහු සතු මූල්‍ය සමාගම් සහ ව්‍යාපාර ගණන පණහකට අධිකය. ඔහුගේ වත්කම් ඩොලර් බිලියන ගණනකි. සුඛෝපභෝගී මෝටර් රථ හා පෞදගලික ගුවන් යානා ඔහු සතුය. 1990 දී කිර්සාන් දේශපාලනයට පිවිසියේ කල්මිකියා ජනරජය වෙනුවෙන් රුසියානු පාර්ලිමේන්තුවේ පෙනී සිටින නියෝජිතයා වශයෙනි. සියලුම ගොවියන්ට සෙලියුලර් දුරකථන ලබාදීම කිර්සාන්ගේ ජනාධිපතිවරණ ඡන්ද පොරොන්දුවකි. ඔහුගේ පාලනය යටතේ කල්මිකියාව විශාල දියුණුවක්‌ ලබා ඇත. ඔහු බලයට පත්ව කෙටි කලකින් සෑම නිවසකටම ගෑස්‌ පයිප්ප හා ජලය ලබාදීමටත්, මංමාවත් ඉදිකිරීමටත් පියවර ගත්තේය. ජනාධිපති කිර්සාන් තම මවුබිමේ සහ රටවැසියන්ගේ යහපත සඳහා ඩොලර් බිලියන ගණනක්‌ වැය කළේ තමන්ගේ පෞද්ගලික ධනයෙනි. ඔහු මුලින්ම ජනාධිපති වූ පසු පාසල් ගුරුවරුන්ට හා වෛද්‍යවරුන්ට වැටුප් ගෙවීමට ඩොලර් මිලියන දෙකක්‌ වැය කළේය.
ජනාධිපති කිර්සාන් ලෝක චෙස්‌ ක්‍රීඩා සංවිධානයේ සභාපතිවරයාය. චෙස්‌ ක්‍රීඩාව කල්මිකියාවේ ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගයක්‌ කර ගැනීමේ අරමුණ ඇතිව දැවැන්ත සැලැස්‌මක්‌ ක්‍රියාත්මක වෙයි. ඒ අනුව ලෝකයේ එකම චෙස්‌ ක්‍රීඩා නගරය එහි ඉදිකර තිබේ. ලොව බොහෝ රටවල චෙස්‌ ක්‍රීඩා ලෝලියෝ කල්මිකියාවට පැමිණෙති. චෙස්‌ ක්‍රීඩාව අනිවාර්ය පාසල් විෂයක පිට්‌ටනිවල විශාල චෙස්‌ ක්‍රීඩා ඵලක පිහිටුවා තිබේ. නිකරුණේ කල් ගෙවන්නට හා මත් ද්‍රව්‍යවලට පුරුදු වී සිටි තරුණ පිරිස්‌ චෙස්‌ ක්‍රීඩාව නිසා විනය ගරුකව හැසිරෙන්නටත්, තර්කානුකූලව හිතන්නටත්. දැන් හුරු වී සිටින බව ජනාධිපති කිර්සාන් පවසයි. ඒ නිසා රටෙහි අර්බුද හා නීති විරෝධී ක්‍රියාවන් අඩු වී ඇත. චෙස්‌ යනු සංස්‌කෘත භාෂාවේ චතුරංග යන්නෙන් සැදුන වචනයකි. දීර්ඝ ඉතිහාසයක්‌ ඇති එම ක්‍රීඩාව හොඳ සහ නරක අතර ගැටුමක්‌ ලෙස ද සැලකෙයි. අතීතයේදී චෙස්‌ ඉත්තන් ලෙස භාවිත කළ බෝසත්වරුන්ගේ රූප මොංගෝලියාවෙන් හමු වී ඇත. කිර්සාන් ජනාධිපති සිතන පරිදි චෙස්‌a ක්‍රීඩාව මිනිසුන් යහමගට යොමුකරන ආගමකට සමානය.
කිර්සාන් ජනාධිපති තනතුරට පත්වන විට කල්මිකියාවේ එක්‌ පන්සලක්‌ හෝ නොතිබුණි. එහෙත් දැන් එහි ඇති පන්සල් ගණන හතළිහකි. ඒ අතර තිබෙන ස්‌වර්ණ විහාරය යුරෝපයේ විශාලම පන්සලයි. එය විවෘත කළේ ස්‌ටාලින් බෞද්ධ විහාරස්‌ථාන වනසා කල්මික්‌වරුන් රටෙන් නෙරපීම සිහිකරමින් 2005 දෙසැම්බර් 27 වැනිදාය. කිර්සාන් ජනාධිපතිවරයා බුද්ධාගම කෙරෙහි නැඹුරු වූයේ ළමා වියේදීය. ඔහු 2007 ජුලි 16 වැනි දින අල් ජසීරා රූවාහිනියට ලබාදුන් සාකච්ඡාවකින් එය පැහැදිලි වෙයි. එය වෙබ් අඩවියෙන් නැරඹිය හැක. එම සාකච්ඡාවේ දී ඔහු මෙසේ පවසයි. "මා හත් හැවිරිදි වියේ සිටින විට මගේ අත්තම්මා නිවසේ දොර ජනෙල් වසාගෙන බුදුහාමුදුරුවන්ට වැඳුම් පිදුම් කරනවා මම දුටුවා. මම ඇයගෙන් ඇහුවා ඇයි මෙහෙම රහසින් බුදුන් වඳින්නේ කියලා. කේ. ජී. බී. එක ඉන්නවා. සද්ද කරන්න එපා. නිදහසේ බුදුන් වඳින්න බැහැ. ඔබ ලොකු කෙනකු වුණාම මිනිසුන්ට එළිමහනේ නිදහසේ වැඳුම් පිදුම් කරන්න පන්සල් ගොඩක්‌ හදන්න යෑයි අත්තම්මා මට කීවා. මම ඉටු කරන්නේ ඇයගේ උපදේශයයි. මම දැන් පන්සල් හතළිහක්‌ හදලා තිබෙනවා." කල්මිකියාවේ සම්ප්‍රදාය අනුව විශිෂ්ට පුරවැසියකුට පිරිනමන ඉහළම ගෞරවය වනනේ සුදු නෙළුම් ශ්‍රේණියට ඇතුළත් කර ගැනිමයි. ජනාධිපති කිර්සාන් තම ආධ්‍යාත්මික ගුරුවරයා ලෙස සලකන දලයි ලාමා තුමා සුදු නෙලුම් ශ්‍රේණියට පත්කර ගෙන තිබේ. ජනාධිපති කිර්සාන් කඩිසර මිනිසෙකි. බොක්‌සිං ශූරයකු වන ඔහුට දිගු වෙලාවක්‌ එක තැනක නිකරුණේ රැඳී සිටීම අමාරුය. "මම දිනකට පැය විස්‌සක්‌ වැඩ කරන කෙනෙකි. නමුත් මගේ ඇතැම් රටවැසියන් හිතන්නේ ජනාධිපති කිර්සාන් සියලු දේවල් අපට නොමිලේ ලබාදෙයි. අපට තිබෙන්නේ කෑම සහ නිදාගැනීම කියලයි. එසේ සිතීම වැරැදියි. අපේ රට දියුණු කරන්නට නම්, අප කවුරුත් තදින් වැඩ කළ යුතු යෑයි ජනාධිපති කිර්සාන් පවසයි.
දේශපාලනය
The head of the government in Kalmykia is called "The Head of the Republic". The President of the Russian Federation selects a candidate for the Head of the Republic position and presents it to the Parliament of Kalmyk Republic for approval. If a candidate is not approved, the President of the Russian Federation can dissolve the Parliament and set up new elections.
As of 2006, the Head of the Republic is Kirsan Nikolayevich Ilyumzhinov, who is also the president of the world chess organization FIDE.
In the late 1990s, there were allegations of misappropriations of government funds by Ilyumzhinov's government by Sovietskaya Kalmykia, the only opposition newspaper in Elista. Larisa Yudina, the journalist who investigated these accusations, was kidnapped and murdered in 1998. Two men, Sergei Vaskin and Tyurbi Boskomdzhiv, with connections to Ilyumzhinov, were charged with her murder
ආර්ථික තත්ත්වය
Kalmykia has a developed agricultural sector. Other developed industries include the food processing and oil and gas industries.
Annual budget: revenues and expenditures: about $100 million. Annual oil production: about 200,000 metric tonnes.
අධ්‍යාපනය
Kalmyk State University is the largest higher education facility in the republic.
විවිධ
The Kalmyks of Kyrgyzstan live primarily in the Karakol region of eastern Kyrgyzstan. They are referred to as "Sart Kalmyks." The origin of the this name is unknown. Likewise, it is not known when, why and from where this small group of Kalmyks migrated to eastern Kyrgyzstan. Due to their minority status, the Sart Kalmyks have adopted the Turkic language and culture of the majority Kyrgyz population. As a result, nearly all now belong to the Muslim faith.
Although Sart Kalmyks are Muslims, Kalmyks elsewhere by and large remain faithful to the Gelugpa Order of Tibetan Buddhism. In Kalmykia, for example, the Gelugpa Order with the assistance of the government has constructed numerous Buddhist temples. In addition, the Kalmyk people recognize Tenzin Gyatso, 14th Dalai Lama as their spiritual leader and Erdne Ombadykow, a Kalmyk American, as the supreme lama of the Kalmyk people.
The Kalmyks have also established communities in the United States, primarily in Pennsylvania and New Jersey. The majority are descended from those Kalmyks who fled from Russia in late 1920 to ප්‍රංශය, Yugoslavia, Bulgaria, and, later, Germany. Many of those Kalmyks living in Germany at the end of World War II were eventually granted passage to the United States.
As a consequence of their decades-long migration through Europe, many older Kalmyks are fluent in ජර්මානු, French and Serbo-Croatian, in addition to Russian and their native Kalmyk language. There are several Kalmyk Buddhist temples in Monmouth County, New Jersey, where the vast majority of American Kalmyks reside, as well as a Tibetan Buddhist Learning Center and monastery in Washington Township, New Jersey. At one point, there was a Kalmyk Buddhist Temple in Belgrade, Serbia.
The word Kalmyk means 'those who remained'— origin is unknown but this name was known centuries before a large part of Kalmyks moved back from Volga River to Dzhungaria in the 18th century.
There are three cultural subgroups within the Kalmyk nation: Turguts, Durbets (Durwets), and Buzavs (Oirats, who joined Russian Cossacks, else we can find some villages of Hoshouts and Zungars. The 'Durbets' subgroup includes the Chonos tribe (literally meaning "a tribe of the Wolf", other names - "Shonos", "Chinos", "A-Shino" or "A-Chino"), which is considered to be one of the most ancient tribes in the world, dating back to 6th to 11th century.
Kalmykia staged the 2006 World Chess Championship between Veselin Topalov and Vladimir Kramnik.
Not long ago the largest Buddhist temple in Europe was constructed in the capital of Kalmykia, Elista.
Impact event
ඝට්ටන අවස්ථා යනු ග්‍රහ වස්තු අතර සිදුවන මැනිය හැකි ඵල දැකිය හැකි ගැටුම් සඳහා භාවිතා වන යෙදුම කි.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රහලෝකවේදය
පරිසර දුෂණය - පරිසර දුෂණය පාලනය
පරිසර කළමණාකාරිත්වයේදී යෙදෙන පදයකි දුෂණය පාලනය. ඉන් අර්ථ දැක්වෙන්නේ ජලයට, වාතයට සහ පසට විමෝචනය වීම හා අපවහනය වීම මගින් එකතුවන දේ පාලනය කිරීමයි. පරිසර දුෂණය පාලනයෙන් තොර වූ විට මිනිස් පරිභෝජනයෙන් කර්මාන්තවල නිෂ්පාදනයෙන්, කෘෂිකාර්මික ක්‍රියාවලීන්ගෙන් පතල් කැණීමෙන්, ගමනා ගමනයෙන් සහ අනෙකුත් විවිධ ක්‍රියාවලීන්ගෙන් පරිසරයට අහිතකර වූ අයෝග්‍ය සහ අප්‍රසන්න වූ දේ පරිසරයට එකතු වේ. මේවා පරිසරය තුල එක්රැස් වීම හා පරිසරය තුල පැතිරියාම නිසා ස්වාභාවික පරිසරයේ තත්වය පහල යා හැක. පද්ධති පාලනයේදී දුෂණය වැළැක්වීමේ සහ අපද්‍රව්‍යය අඩුකර ගැනීම දුෂණය පාලනය කිරීමට වඩා යෝග්‍ය වේ.
මොහොමඩ් නබි
thumb|මොහොමඩ් නබි මොහොමඩ් නබි අයිසාකිල් (Pashto: محمد نبي عیسی خېل) යනු වත්මන් වි20 ජාත්‍යන්තර කණ්ඩායමේ නායකයා වන ඇෆ්ගන් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි. නබි දකුණත් පිතිකරුවෙකු සහ පිට දග පන්දු යවන්නෙකු ලෙස ක්‍රීඩා කරන ප්‍රහාරාත්මක පිතිකරණ තුන් ඉරියව් ක්‍රීඩකයෙකි. 2009 අප්‍රේල් මාසයේදී ඔවුන්ගේ පළමු එක්දින ජාත්‍යන්තර තරගය සහ 2018 ජුනි මාසයේදී ඔවුන්ගේ පළමු ටෙස්ට් තරගය යන දෙකටම ක්‍රීඩා කරමින්, ඇෆ්ගනිස්තානය ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ ඉහළම තලයට නැඟීමට ඔහු ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය. 2014 ආසියානු කුසලානයේ පළමු තරගවලදී හා 2015 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය ඔහු නායකත්වය දැරීය. නබි විස්සයි20 ෆ්‍රැන්චයිස් තරඟාවලි රාශියකට ද ක්‍රීඩා කර ඇති අතර ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීග් ක්‍රීඩක වෙන්දේසියේදී ඇෆ්ගනිස්ථානයෙන් තේරී පත් වූ පළමු ක්‍රීඩකයා ද විය.
සංවහන තාප සංක්‍රාමණය
සංවහන තාප සංක්‍රාමණය තරලයක චලිතය (ගලායාම) මගින් සිදුවන බැවින් එය දියර, වායු හා බහු කලාප මිශ්‍රරණවලදී පමණක් සිදුවේ.
සංවහන තාප සංක්‍රාමණය වර්ග දෙකකට වෙන් කළ හැක. ඒවා නම් ස්වභාවික (නිදහස්) සංවහනය සහ තාප කෘත සංවහනය ලෙස හඳුන්වන බැලයු (අනියම්)  සංවහනයයි.
කෘත සංවහන තාප සංක්‍රාමණය
තලයක් චලයනය බාහිර මුලාශ්‍රයක් මගින් (පොම්පයක්, විදුලි පංකාවක්, චූෂණ උපාංගයක් යනාදිය) උත්පාදනය විමේදි කෘත සංවහනය යාන්ත්‍රණයක් හෝ තාපය වාහනය විමේ ආකාරයත් වේ. කෘත සංවහනය බොහෝ විට ඉංජිනේරුවන්ට හමුවන සිද්ධ්යකි. මෙහිදි තාප හුවමාරුව, නල ප්‍රවාහන, සහ තහඩු වන සිදුවන ප්‍රධාන අනාකූල ප්‍රවාහ වලට සංස්දනාත්මක සැලසුම් කිරීම සහ විශ්ලේෂණය කරනු ලැබේ. කෙසේ නමුත් ඕනෑම කෘත සංවගනා තත්ත්වයකදි, ස්වභාවික සංවහන ප්‍රමාණයක් සැමවිටම පවතී. ස්වභාවික සංක්‍රාමණය නොසලකා හරින ලද විට, එවැනි ප්‍රවාහන නියම වශයෙන් මිශ්‍ර සංවහන ලස හදුන්වනු ලැබේ.
විභාවය ලෙස මිශ්‍ර සංවහන විශ්ලේෂණයේදි ආකිමිඩිස් සංඛඨ්‍යාව (Ar) නම් පරාමිතිය මගින් නිදහස් යන කෘත සංවහනය සාපේක්ෂ ප්‍රබලතාවය පරාමිතිකරණය යනු ලැබේ. ආකිමිඩිස්‍ සංඛ්‍යාව යනු ග්‍රැයෝජ සංඛ්‍යාව සහ රෙනොල්ඩ් සංඛ්‍යාවේ වර්ගය අතර අනුපාතය වේ. එමගින් උත්ප්ලාවකව සහ අවස්ථිකති බලය අතර අනුපාතය ප්‍රයෝජනය වන අතර එය ස්වභාවික සංවහනය කෙරෙහි දායක වේ.
Ar>>1 0 ස්වභාවික සංවගතනා ප්‍රමුඛ වන අතර Ar<<1න්‍විට කෘත සංවහනය ප්‍රමඛ වේ. Ar+GrRe2
ස්වභාවික සංවහනය වැදගත් සාධකයක් නාවන විට කෘත සංවහනය තාපය සමග ගණිතමය විශ්ලේෂණය මගින් නියම වශයෙන් ප්‍රතිඵල ලබා දෙනු ලැබේ. කෘත සංවහනය සදහා වැදගත් වන පරාමිතිය පෙසිලට් සංඛ්‍යාව වේ. මෙය තාපයේ අභිවගනනය (ප්‍රවාහනය සංචලනය) සහ මිසරණය (වැඩි සාන්ද්‍රණයේ සිට අඩු සාන්ද්‍රණයකට සංචලනය ‍) අතර අනුපාතය වේ. තබ,ඊයම්,රත්ත්‍රරං,ජලය,යකඩ
Ae+ULα
පෙසිලට් සංඛ්‍යාව එකට වඩා වැඩිනම් අභිවගනනය විසරණය ප්‍රමුඛ වේ. එසේම වඩා කුඩා අනුපාත ඇත්නම් අභිවගනනයට වඩා වැඩි ඉහල විසරණ සීග්‍රතාවයක් ඇතුලත් වේ.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Heat_convection
ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරු ලැයිස්තුව
ශ්‍රී ලංකාවෙහි ජනාධිපතිවරයා යනු, තේරී පත් වන රාජ්‍ය නායකයා සහ රජයෙහි ප්‍රධානියා වෙයි. ජනාධිපතිවරයා යනු ශ්‍රී ලංකාවෙහි ප්‍රමුඛතම දේශපාලන චරිතය වෙයි. මෙම තනතුර 1972 වසරෙහිදී පිහිටුවනු ලැබූවේ, වඩාත් සම්මාණනීය තනතුරක් ලෙසිණි. ජේ. ආර්. ජයවර්ධන විසින් ඉදිරිපත් කරනු ලද 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව පරිදී මෙම තනතුර වෙත විධායක බලය එක් කරන ලදි.
ජනාධිපතිවරු
1 වන විධායක ජනාධිපති - ගරු ජේ.ආර්.ජයවර්ධන මහතා
2 වන විධායක ජනාධිපති - ගරු රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතා
3 වන විධායක ජනාධිපති - ගරු ඩී.බී.විජේතුංග මහතා
4 වන විධායක ජනාධිපති - ගරු චන්‍ද්‍රිකා කුමාරතුංග මහත්මිය
5 වන විධායක ජනාධිපති - ගරු මහින්ද රාජපක්‍ෂ මහතා
6 වන විධායක ජනාධිපති - ගරු මෛත්‍රිපාල සිරිසේන මහතා
7 වන විධායක ජනාධිපති - ගරු ගෝඨාභය රාජපක්‍ෂ මහතා
8 වන විධායක ජනාධිපති - ගරු රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා
මූලාශ්‍ර
*List
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව
මිලින්ද පීරිස්
මේජර් ජෙනරල් මිලින්ද පීරිස් (ඉංග්‍රීසි: Milinda Peiris) RWP, RSP, VSV, USP, psc යනු ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා හිටපු මාණ්ඩලික ප්‍රධානී වන අතර ඔහු උප කුලපති සහ කමාන්ඬර් සර් ජෝන් කොතලාවල ආරක්ෂක විශ්ව විද්‍යාලය තනතුරු හොබවයි.
මේජර් ජෙනරල් මිලින්ද පීරිස්, ශ්‍රී ලංකා බාලදක්ෂ සංගමයේ ප්‍රධාන කොමසාරිස් තනතුරු හොබවයි.
මේජර් ජෙනරල් මිලින්ද පීරිස් කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
ද ඉම්පීරියල් ඩොක්ට්‍රස්
ද ඉම්පීරියල් ඩොක්ට්‍රස් (චීන: 女医·明妃传) යනු 2016 චීන රූපවාහිනී කතාමාලාවකි. මේ සඳහා පාදක වී ඇත්තේ චීනයේ මිං රාජවංශයේ වෛද්‍යවරියක වූ ටෑන් යුන්ෂියෑන්ගේ කථා පුවතයි. සිසිලියා ලියු විසින් මෙහි ප්‍රධාන චරිතය නිරූපණය කරයි. 2016 පෙබරවාරි 13 සිට මාර්තු 9 දක්වා සෑම දිනකම ප.ව. 7.30ට ජියාංසු ටීවී සහ ඩ්‍රැගන් ටීවී නාළිකා ඔස්සේ මෙම කතාමාලාව විකාශය විය.
ඓතිහාසික නිරවද්‍යභාවය
මෙම මාලා නාට්‍යයේ ප්‍රධාන චරතය වන ටෑන් යුන්ෂියෑන් සුප්‍රකට වෛද්‍ය පවුලකින් පැවත ආ සැබෑ තැනැත්තියකි. ඉතිහාසයේ සිටි අතලොස්සක් වූ වෛද්‍යවරියන්ගෙන් අයෙකි, ඇය. ඇය සිය මරණයට පෙර "වෛද්‍යවරියකගේ කියමන්" ග්‍රන්ථයක් ප්‍රකාශයට පත්කළ අතර, එය පරම්පරා ගණනාවක් පුරා පරිහරණය විය. කෙසේනමුත්, ටෑන් යුන්ෂියෑන් සහ අධිරාජවරුන් දෙදෙනා අතර මෙහි දක්වා ඇති ප්‍රේම වෘත්තාන්තය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රබන්ධ එකකි. සැබැවින්ම ටෑන් යුන්ෂියෑන් සමග චූ ක්විචෙන් සහ චූ ක්වියු එකම කාලයේ ජීවත්වී නොමැත. එසේම ස්වාභාවිකව ඇයට චෙංතොං අධිරාජයා‍ගේ මාලිගයේ සේවය කිරීමට නොහැකි වනු ඇත. කථාවේ එන චරිතය සැබැවින්ම ටෑන් යුන්ෂියෑන් සහ ඓතිහාසික හැං අධිරාජිනියගේ සංකලනයකි.
පිළිගැනීම
මෙම කතාමාලාව ප්‍රේක්ෂකයන් වෙතින් යහපත් ප්‍රතිචාර හිමි කරගත් අතර, චීනයේ වඩාත් ජනප්‍රිය රූපවාහිනී නාට්‍ය සටහන් අතර බයිදු සටහන්වල ප්‍රථම ස්ථානයේ පැවතිණි. මෙය එහි එන විචිත වස්ත්‍ර, සම්ප්‍රදායික චීන වෛද්‍යකර්මය සහ ප්‍රධාන නළු නිළියන්ගේ රංගනය හේතුවෙන් අවධානයට පාත්‍ර විය. මෙම කතාමාලාව සුවිශේෂී වූයේ චීන ඉතිහාසයේ ගෞරවයට පාත්‍ර වූ කාන්තා චරිතයක් නිරූපණය නිසායි.
මෙම කතාමාලාව ආර්ථිකව ද සාර්ථක විය. ඩ්‍රැගන් ටීවී සහ ජියෑංසු ටීවී යන දෙකෙහිම 1.2ක සාමාන්‍ය ඇගයුමක් ලබාගනිමින් ජාතික ඇගයුම් සටහනෙහි පළමු ස්ථානයේ පසු විය. වසරේ ඉහළම ඇගයුමක් ලත් නාට්‍ය අතුරින් එකක් වූ මෙය හුවාඩිංහි රූපවාහිනී කතාමාලා සඳහා සතුටුදායකම සමීක්ෂණ 100 අතර #9 ස්ථානයේ පසු විය.
කිං හන්තර්
කතාව
හංතර් රජු වැරදීමකින් වෙනත් ලෝකයක සිට මේ ලෝකයට පැමිණෙයි. ඔහුට මේ ලෝකයේ සියල්ල නුපුරුදුයි. ඔහු තරුණ ජෝඩුවක් සමග වාසයට පැමිණෙයි. ඉන්පසු විවිධ සම්බන්ධතා ගොඩනගාගන්නා ඔහු දේශපාලනයට පිවිසෙයි.
ආතර් සී. ක්ලාක්
ශ්‍රීමත් ආතර් චාල්ස් ක්ලාක් උපත ලැබුවේ 1917 දෙසැම්බර් 16 වැනිදා එංගලන්තයේ සමර්සෙට් මයින්හෙඩ් හිදීය. ද්විතියික අධ්‍යාපනයෙන් අනතුරුව ඔහු අධ්‍යාපන මණ්ඩලයේ විශ්‍රාම වැටුප් අංශයේ විගණක වරයකු ලෙස රැකියාව කලේය.
දෙවන ලෝක යුද්ධය සමයේදී ඔහු රාජකීය ගුවන් හමුදාවේ රේඩාර් විශේෂඥවරයකු ලෙස කටයුතු කලේය. ක්ලාක් ඔහුගේ යුධකාල සේවයෙන් වැඩිපුර කාලයක් භූමි පාලක පිවිසුම (ground controlled approach) රේඩාර් විෂය සම්බන්ධ ව කටයුතු කල බව ඔහුගේ ගලයිඩ් පාත් (Glide path) නම් ජීවිත කථා පොතේ ඇතුලත් වේ.
දුරයෙන් පසු අවධියේදී, ක්ලාක්, බ්‍රිතාන්‍යය ග්‍රහලෝක අතර සමිතියේ සභාපති ලෙස 1947 සිට 1950 දක්වා කටයුතු කලේය. ක්ලාක් භූස්ථාවර (Geostationary) චන්ද්‍රිකා පිළිබද අදහස වර්ධනය කිරීමට කටයුතු කල අයගෙන් පුරෝගාමියෙකි. රොකට් හා අභ්‍යවකාශ තරණය පිළිබද පොත් පලකිරීමටද ඔහු උනන්දු වූයේය.
1953 දී ඔහු 22 හැවිරිදි මැරිලීන් මේජීල්ඩ් (Marilyn Mayfield) නම් ඇමරිකානු කාන්තාව සමග විවාහ විය.
ගත් කතුවරයකු ලෙස ඔහු ලුප්හෝල" (1946), රෙස්කියු පාටි" (1946, මැයි මස), ද සෙන්ටිනල්" (1948), ද සිටි ඇන්ඩ් ද ස්ටාර්ස්", චයිල්ඩ්හුඩ්ස් එන්ඩ්", 2001" කථා පෙල නම් පොත් පල‍කලේය. ක්ලාක් 1956 දී ලංකාවට පදිංචියට ගියේය. ඔහු ලංකාවේදී ''ද ෆවුන්ටන්ස් ඔෆ් පැරඩයිස්" නම් කෘතිය පලකලේය.
1980 දී ක්ලාක් ඔහුගේ රූපවාහිනි වැඩසටහන් වන ආතර් සී ක්ලාක්ගේ අභිරහස් ලෝකය, ආතර් සී ක්ලාක් ගේ අත්භූත බල ලෝකය හා ආතර් සී ක්ලාක්ගේ අත්භූත විශ්වය ප්‍රසිද්ධ විය.
1986 දී සයන්ස් ජික්ගේ රයිටර්ස් ඔෆ් ඇමරිකා"" මගින් ක්ලාක්ව ග්‍රෑන්ඩ් මාස්ටර්" ලෙස නම් කෙරිණ.
ශාක
ශාක යනු ජිවයෙහි විශේෂ ආකාරයක් වන අතර ඒ සඳහා පදුරු, තෘණ වර්ග, පර්නාංග, හරිත ඇල්ගි, පෙද වර්ග, වැල් වර්ග සහ ඖෂධ පැලෑටි අයත්වෙයි. 350000 ප්‍රමාණයක ශාක විශේෂ ප්‍රමාණයක් ඇතැයි මේ වන විට ගණන් බලා ඇත. ඒවා බීජ ශාක, bryophyte සහ පර්නාංග වේ. 2004 දී සොයා ගෙන ඇති ආකාරයට 287,655 ප්‍රමාණයක් විශේෂ හඳුනාගෙන ඇති අතර ඉන් 258,650 ප්‍රමාණයක් මල් හට ගන්නා ශාක වන අතර 15,000 ප්‍රමාණයක් bryophyte වේ. හරිත ශාක ඇතැම් අවස්ථාවලදී metaphytes ලෙස හැඳින්වෙන අතර ප්‍රභාසංස්ලේෂණය මගින් සුර්යය ශක්තිය තිර කරනු ලබති.
ආතර් සී. ක්ලාක්
1988 දී ක්ලාක් පසු පෝලි‍යෝ සහලක්ණෙය නම් රෝගයෙන් පීඩාවට පත්විය. එනිසා ඉන් අනතුරුව ඔහුට රෝද පුටුවක් භාවිතා කිරීමට සිදුවිය.
ශාක
වර්ධනය
ශාකයක් සෑදී ඇති ඝණ ද්‍රව්‍යවලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් ලබාගෙන ඇත්තේ වායුගෝලයෙනි. ඒ ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය නම් වූ ක්‍රියාවලිය හරහාය. ශාක හිරු එළියෙන් ශක්තිය ලබාගෙන වායු ගෝලයෙන් ලබාගත් CO2 සරල සීනි බවට පත් කරයි. මෙම සීනි එහිදී ගොඩනැංවීමේ කොටස් සේ එකතු වී ශාකයේ ප්‍රධාන ව්‍යුහමය සංරචක ගොඩ නංවනු ලබයි. ශාක පස කෙරෙහි ප්‍රාථමික විශ්වාසය රඳවා ආධාරය සහ (ප්‍රමාණාත්මක වශයෙන්) ජලය ලබා ගනී. නයිට්‍රජන්, පොස්පරස් සහ අනෙකුත් තීරණාත්මක පෝෂක මූල ද්‍රව්‍ය පසේත් අඩංගුවේ.
ආතර් සී. ක්ලාක්
1994 දී ඔහු ''විතව්‍රථ මොහින්" නම් මනඃකල්පිත විද්‍යා චිත්‍රපටයේ පෙනී සිටියේය.