cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
හොරෙම්හෙබ්
පාරාවෝ වීමට පෙර හොරෙම්හෙබ් ටුටන්ඛාමුන් සහ ආයි යටතේ හමුදාවේ ප්‍රධාන සෙන්පතියා ලෙස කටයුතු කොට තිබේ. සිහසුනට පත්වීමෙන් පසු, ඔහු ඊජිප්තු රාජ්‍යය ප්‍රතිසංස්කරණය කළේ ය. එසේම පෙර සිටි අමර්ණ පාලකයන් විසින් ආරම්භ කළ ප්‍රතිපත්තිවලට එරෙහිව නිල වශයෙන් කටයුතු කළේ ය. මේ හේතුවෙන්, මතභේදකාරී අමර්ණ යුගයෙන් පසු රාජ්‍යය ගොඩනැගූ තැනැත්තා ලෙස ඔහුව සලකනු ලබයි.
හොරෙම්හෙබ් විසින් අක්නාටන්ගේ ස්මාරක විනාශ කොට, ඒවායේ කැබලි යොදා ගනිමින් සිය ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති ඉදිකළේ ය. එසේම ටුටන්ඛාමුන් සහ ආයිගේ ස්මාරක බලෙන් පැහැරගත්තේ ය. හොරෙම්හෙබ්ට දරුවන් නොසිටි හෙයින් ඔහු සිය අමාත්‍ය පරමෙසේ සිය අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස පත්කළේ ය. පරමෙසේ පසුව Iවන රැම්සෙස් ලෙස සිහසුනට පත් විය.
මුල්කාලීන වෘත්තිය
හොරෙම්හෙබ් හෙරක්ලියොපොලිස් මැග්නා හෝ ෆායුම් පිවිසුම අසල නයිල් බටහිර ඉවුරේ පිහිටි පුරාතන හ්නෙස් (නූතන ඉහ්නාස්යා එල්-මෙදිනා) ප්‍රදේශයේ සම්භවය වන්නට ඇතැයි සැලකේ. එයට හේතුව ඔහුගේ සිංහාසනාරූඪ පාඨය මගින්, තමන්ට සිහසුන ලබා දීම වෙනුවෙන් හ්නෙස්හි හොරස් දෙවිඳුන්ට ස්තුති කර ඇති නිසායි. ඔහුගේ දෙමව්පියන් නොදන්නා නමුත්, ඔවුන් සාමාන්‍ය වැසියන් වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. ප්‍රංශ (සෝර්බෝන්) ඊජිප්තුවේදියකු වන නිකොලස් ග්‍රිමල් අනුව, හොරෙම්හෙබ් යනු අක්නාටන්ගේ හමුදාවේ ප්‍රධාන සෙන්පතියා වූ පාටෙනෙම්හෙබ් (ප්‍රීතිඝෝෂා මධ්‍යයේ වැජඹෙන ආටන්) නොවන බව පෙනේ. ග්‍රිමල් තවදුරටත් පවසන්නේ හොරෙම්හෙබ්ගේ දේශපාලන දිවිය ආරම්භ වන්නට ඇත්තේ ටුටන්ඛාමුන් සමයේ බවයි. මෙම්පිස්හි ඔහුගේ සොහොන් දේවස්ථානයේ ඔහු රජුගේ පසෙකින් සිටිනු නිරූපණය කර තිබීම එයට හේතුවයි.
හොරෙම්හෙබ්ගේ දිවිය පිළිබඳ මුල්ම වාර්තාව අපට හමුවන්නේ ඔහු "[ඊජිප්තුවේ] විදේශ කටයුතු සඳහා නියෝජිතයකු ලෙස" කටයුතු කළ අවස්ථාවේ දීයි. මෙකල ඔහු පෞද්ගලිකව නුබියානු ආණ්ඩුකාරවරුන් හමුවීමට දූත මෙහෙවරක යෙදී ඇත. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස "මියාම්හි කුමරු (අනිබා)" ටුටන්ඛාමුන්ගේ රාජසභාව බැහැ දැකීමට පැමිණ ඇත. මෙම සිදුවීම හුයි ප්‍රතිරාජයාගේ සොහොන්ගැබේ නිරූපණය කොට තිබේ. ටුටන්ඛාමුන් රජ සමයේ, ක්ෂණිකව උසස් වීම් ලද හොරෙම්හෙබ් හමුදාවේ ප්‍රධාන සෙන්පති සහ පාරාවෝගේ උපදේශක තනතුරට පත් විය. හොරෙම්හෙබ්ගේ මෙම විශේෂිත තනතුරු ඔහු නිලධාරියකුව සිටි සමයේ ඉදි වූ ඔහුගේ සකාරා සොහොන්ගැබේ සටහන් කොට ඇත. ඒවා අතර, "උරුමක්කාර කුමරු, රජුගේ දකුණු පස චාමරධාරියා, සහ හමුදාවේ ප්‍රධාන සෙන්පති"; "දකුණේ සහ උතුරේ විදේශ රාජ්‍යවල රජුගේ අඩිපාරේ යන රජුගේ සහායකයා"; "හමුදාව අබියස දකුණු සහ උතුරු රාජ්‍ය සඳහා රජුගේ පණිවිඩකරුවා"; සහ "එකම සහායකයා, ආසියාතිකයින් මරා දැමූ දිනයේ යුදබිමේ රජුගේ දෙපා මුල වූ" වැනි නාමයන් වේ.
ටුටන්ඛාමුන් රජු නව යොවුන් වියේ දී මියයන විට, ළමා රජු විසින් හොරෙම්හෙබ් නිල වශයෙන් ර්පැට් හෙවත් ඉරි-පැට් (මූලිකව "ප්‍රවේණි හෙවත් කිරුළහිමි කුමරු") සහ ඉඩ්න්ව් (මුළු භූමියේම "රජුගේ නියෝජ්‍යයා") යන තනතුරුවලට නම් කොට තිබිණි. මෙම පදවි නාමයන් ටුටන්ඛාමුන්ගේ රජ සමයේ ඉදි වූ හොරෙම්හෙබ්ගේ එකල සකාරාහි මෙම්ෆයිට් පෞද්ගලික සොහොන්ගැබේ සටහන්ව ඇත. ළමා රජුගේ
ඉරි-පට් (ප්‍රවේණි කුමරු) යන නාමය හොරෙම්හෙබ්ගේ සකාරා සොහොන්ගැබෙහි සුලබව දක්නට ලැබෙන අතර, එය වෙනත් වචන සමග සංයුක්ත කොට නොමැත. මෙය තනිව භාවිත කර තිබීම නිසා, ඊජිප්තුවේදියකු වන ඇලන් ගාඩිනර් දක්වන්නේ පුරාතන නීත්‍යානුකූල ප්‍රවේණික ඉරි-පැට් යන නාමය "කිරුළහිමි කුමරු" තනතුරට සමාන බවයි. මේ අනුව පැහැදිළි වන්නේ ටුටන්ඛාමුන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස නම්කෙරුණේ ආයි නොව හොරෙම්හෙබ් බවයි. මේ බව ලන්දේසි ඊජිප්තුවේදියකු වන ජැකොබස් වැන් ඩිජ්ක් මෙසේ දක්වයි:
වියපත් ආයි අමාත්‍යවරයා හොරෙම්හෙබ්ගේ ප්‍රකාශය නොසලකා ටුටන්ඛාමුන්ගෙන් පසු සිහසුනට පත්වන්නට ඇත්තේ ටුටන්ඛාමුන්ගේ මරණය සිදු වූ කාලයේ හොරෙම්හෙබ් ආසියාවේ යුද්ධයක නිරත වී සිටි නිසා විය හැකි ය. හොරෙම්හෙබ්ගේ භාණ්ඩ කිසිවක් ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුනොවීම මීට හේතුවයි. ඊජිප්තුවේදීන් විසින් මෙම KV62 සොහොන්ගැබේ තිබී මායා සහ නැඛ්ට්මින් යන උසස් නිලධාරීන් විසින් ප්‍රදානය කළ භාණ්ඩ සො‍යාගෙන ඇත. එසේම ටුටන්ඛාමුන්ගේ බිසව වූ අන්ඛෙසෙනමුන් සාමාන්‍ය වැසියකු වූ හොරෙම්හෙබ් සමග විවාහ වීම ප්‍රතික්ෂේප කළ බැවින්, ඔහුට ඊජිප්තුවේ රජ විය නොහැකි වන්නට ඇත. කෙසේනමුත්, හොරෙම්හෙබ් නොසලකා හැර, ආයි සිය පුත්‍රයා හෝ හදාගත් පුත්‍රයා වූ ඉහත සඳහන් නැඛ්ට්මින්ගේ නාමය ආයිගෙන් පසු සිහසුනට යෝජනා කර ඇති බව පෙනේ.
වසර හතරක් වැනි කෙටි කාලයක් පැවති ආයිගේ රාජ්‍ය සමයෙන් පසු, සිය හමුදාවේ ප්‍රධාන සෙන්පති තනතුර සහ ටුටන්ඛාමුන් සහ ආයි යටතේ ඊජිප්තුවට සේවය කොට දිනාගත් විශ්වාසය ආධාරකරගනිමින් සිහසුනට පත්වීමට හොරෙම්හෙබ් සමත් විය. මඳකලෙකින්ම, සිහසුනට හිමිකම් කී ප්‍රතිවාදී නැඛ්ට්මින් ඉවත් කළ හොරෙම්හෙබ්, ආයිගේ WV23 සොහොන්ගැබ විනාශ කරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙහි දී, ආයිගේ මිනීපෙට්ටිය කැබලි කොට ඇති අතර, සොහොන්ගැබේ බිත්තිවලින් ආයිගේ නාමය සහ රුව ඉවත්කොට [බොහෝවිට] ආයිගේ මමිය ද විනාශ කරන්නට ඇති බව පෙනේ. කෙසේනමුත්, ටුටන්ඛාමුන් විසින් ඔහුව සිය උරුමකරු ලෙස පත්කළ බැවින්, හොරෙම්හෙබ් ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබට අතතැබූයේ නැත. මීට අමතරව මෙඩිනෙට් හබුහි ආයිගේ මතකාගාර දේවස්ථානය විශාල කොට තනවා සිය භාවිතයට ගත් හොරෙම්හෙබ්, එහි අඩි 17ක් උසැති දැවැන්ත ප්‍රතිමාවේ පසුපස වූ ආයිගේ නාමය මකාදමා එතැන සිය නාමය කෙටවී ය.
අභ්‍යන්තර පතිසංස්කරණය
සිහසුනට පත්වීමෙන් පසු, හොරෙම්හෙබ් විසින් අක්නාටන්ගේ සමයේ සිදුකළ දේශපාලනික වෙනස්කම් විපර්යාසයකට ලක් කරන ලදී. එයට හේතුව අක්නාටන්ගේ සමයේ රාජ්‍ය බලය, අමුන් පූජකයන්ගෙන් අක්නාටන්ගේ රාජ්‍ය නිලධාරීන් වෙත මාරු වී තිබීමයි. හොරෙම්හෙබ් විසින් "විනිසුරුවන් සහ ප්‍රාදේශීය නායකයින් පත් කළ අතර ... දේශීය ආගමික අධිකාරිය යළි හඳුන්වා දුන්නේ ය". එසේම නීත්‍යානුකූල බලය "ඉහළ ඊජිප්තුවේ සහ පහළ ඊජිප්තුවේ" "පිළිවෙලින් තීබ්ස් සහ මෙම්ෆිස්හි අමාත්‍යවරුන් අතර බෙදාදුන්නේ ය."
මෙම පියවර පිළිබඳ රජු විසින් ඔහුගේ කාර්නැක්හි දසවන අටලුව පාමුල ඉදිකළ ශිලාස්තම්භයේ සටහන්ව ඇත. මෙම ශිලාව ඇතැම්විට හොරෙම්හෙබ්‍ගේ මහා ආඥාව ලෙස හඳුන්වයි. මෙය රජු විසින් භූමි ද්විත්වය යළි ස්ථාපනයට සහ රාජ්‍ය අධිකාරය සීමා කිරීමට රජු විසින් කළ මුල් ආඥාවේ පිටපතකි. මෙම ශිලාස්තම්භයේ නිර්මාණය සහ එය ස්ථාපිත ප්‍රමුඛ ස්ථානය දෙස සලකා බැලීමේ දී පෙනී යන්නේ, හොරෙම්හෙබ් විසින් අභ්‍යන්තර ප්‍රතිසංස්කරණය කෙරෙහි විශාල අවධානයක් යොමු කොට ඇති බවයි.
සිය අනපේක්ෂිත සිංහාසනාරූඪය හේතුවෙන් හොරෙම්හෙබ් තමන් වෙනුවෙන් සොහොන්ගැබ් දෙකක් ඉදිකොට තිබිණි. ඉන් පළමුවැන්න ඔහු වංශවතකුව සිටි කාලයේ මෙම්පිස් අසල සකාරා ඉදිවූවකි. අනෙක ඔහු රජ වූ පසු ඉදිකළ, තීබ්ස්හි රජුන්ගේ නිම්නයේ පිහිටි KV57 සොහොන්ගැබයි. ඔහුගේ ප්‍රධාන බිරිඳ වූයේ මුට්නෙඩ්ජ්මෙට් රැජිනයි. ඇය ඇතැම්විට නෙෆර්ටිටිගේ නැගණිය වන්නට ඇත. ඔවුනට දරුවන් සිටියේ නැත. එසේම හොරෙම්හෙබ් බලයට පත්වීමට පෙර මියගිය ඔහුගේ පළමු බිරිඳ වූ අමේනියාට ද දරුවන් සිටි බවට වාර්තා නැත.
රාජ්‍ය සමයේ දිග: වර්ෂ 26/27ක් ද නැතහොත් වර්ෂ 14ක් ද?
මෙම රජුගේ රාජ්‍ය සමයේ දිග විද්වතුන් අතර මතභේදයට තුඩු දන් මාතෘකාවකි. හොරෙම්හෙබ්ගේ පැහැදිළිව හඳුනාගත් උපරිම දිනයන් රජුන්ගේ නිම්නයේ ඔහුගේ රාජකීය සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ රජුගේ වයින් ගබඩාවට අයත් වර්ෂය 13 සහ වර්ෂය 14 සඳහන් වයින් ලේබල යුගලකින් හමු වේ. නමුත් සම්ප්‍රදායිකව විශ්වාස කෙරෙන්නේ හොරෙම්හෙබ්ගේ උච්චතම අවුරුද්ද කාර්නැක්හි ඔහුගේ මතකාගාර දේවස්ථානයෙන් හමු වූ කැඩීගිය ප්‍රතිමාවක උරහිසෙහි සටහන් කොට ඇති ආගමික ලේඛනයෙහි සඳහන් දිනය බවයි. මෙය ආගමික මංගල්‍යයක් සඳහා රාජකීය ප්‍රතිමාවක් තැනවීමට රජුගේ හැඩරුව විස්තර කරන ලේඛනයකි. තීන්තෙන් ලියූ මෙම ලේඛනයෙහි වර්ෂය 27, ෂෙමුගේ පළමු මාසය දිනය 9,අමුන්ට ප්‍රිකරන, සිය සතුරන්ට ද්වේශ කරන, හොරෙම්හෙබ් මෙම අවස්ථාව සඳහා දෙවොලට ඇතුළු වූ දිනයේ ලෙස සඳහන් ය. (JNES 25[1966], පි. 123) BASOR 211(1973) තුළ ඩොනල්ඩ් රෙඩ්ෆෝර්ඩ් විසින් අංක.37 පාදක සටහනෙහි දක්වන්නේ, ලේඛනය තුළ හොරෙම්හෙබ්ගේ නාමය භාවිත කොට තිබීමත්, දිගු "මෙරිඅමුන්" (අමුන්ගේ ප්‍රියයා) යන විරුදය භාවිත කොට තිබීමත් නිසා පෙනීයන්නේ, මෙමගින් එකල ජීවත් වූ රජු පිළිබඳ මිස, මියගිය රජකු පිළිබඳ විස්තර නොවන බවත් ය.
ඊජිප්තුවේදියක වන රොල්ෆ් ක්‍රවුස්, DE 30(1994) පත්‍රය තුළ සඳහන් කරන්නේ, මෙම දිනය හොරෙම්හෙබ්ගේ රාජාභිෂේකය සිදු වූ දිනය අනුස්මරණය කරන්නක් බවයි. ඒ අනුව, මියගිය හෝ පවතින රජුගේ සිංහාසනාරූඪය සැමරීම සඳහා විශේෂ උත්සවයක් හෝ පොදු නිවාඩු දිනයක් ප්‍රකාශයට පත්කෙරෙන්නට ඇත. ක්‍රවුස් සිය කල්පිතයට අධාර ලෙස මුලින් "A Curious Error" යන තේමාව යටතේ ජැක් ජැන්සන් විසින් BIFAO 84(1984) පත්‍රය තුළ ප්‍රකාශිත IFAO 1254 යන ‍ඔස්ට්‍රාකාවෙන් හමු වූ සාක්ෂි ගෙනහැර දක්වයි. මෙම ඔස්ට්‍රාකාව තුළ නොහඳුනන ඩේර් එල්-මෙදිනා කම්කරුවකු සේවය නොපැමිණි දින ගණන පිළිබඳ සඳහන් අතර, එහි වර්ෂය 26 III පෙරෙට් දිනය 11 සිට වර්ෂය 27 II අඛෙට් දිනය 12 දක්වා කාලය පිළිබඳ වාර්තා ඇත. මෙහි ඇති වැදගත් ලක්ෂණය නම්, මෙම ඔස්ට්‍රාකාවේ වර්ෂය 26 සිට වර්ෂය 27 දක්වා කාලය තුළ IV පෙරෙට් දිනය 28 සහ I ෂෙමු දිනය 13 යන අන්තරය අවට වර්ෂයක වෙනසක් දක්නට ලැබීමයි. හොරෙම්හෙබ්ගේ මෙම වර්ෂය 27 දිනය පිහිටන්නේ මෙම අන්තරය තුළ ‍වන අතර, එමගින් හොරෙම්හෙබ්ගේ රාජාභිෂේක දිනය සිහි කිරීමක් සිදුකළ බව ක්‍රවුස්ගේ අදහසයි. ආයිගේ සිංහාසනාරූඪය දිනය ද III පෙරෙට් මාසයක සිදු වී ඇත. මැනතෝ විසින් ආයිගේ රාජ්‍ය සමය වර්ෂ 4කුත් සහ මාස 1ක් ලෙස දක්වා ඇති හෙයින්, මෙම පාලකයා ඇතැම්විට IV පෙරෙට් මාසය අවට හෝ I ෂෙමුහි මුල් භාගයේ මිය යන්නට ඇත. IFAO 1254 යන ඔස්ට්‍රාකාවේ සඳහන් නිශ්චිත දිනය මෙයයි. ඔස්ට්‍රාකාවේ සඳහන් තොරතුර වන කම්කරුවන් කණ්ඩායමකට වඩා එක් කම්කරුවකු පිළිබඳ ගැටලුව පමණක් සටහන් කොට තිබීම මගින් පෙනීයන්නේ, වැඩබිමේ ලියන්නාට IV පෙරෙට් 28 සහ I ෂෙමු 13 අතර දින යෙදීමේ දී වරදක් සිදු වී නැති බවයි.
කෙසේනමුත්, මැනතෝගේ වාර්තා සූක්ෂ්මව අධ්‍යයනය කළ විට පෙනී ගොස් ඇත්තේ මැනතෝ විසින් පාරාවෝගේ සමයේ (සහ මරණය සිදු වූ) අවසාන මාසය සැලකිල්ලට ගෙන නැති බවයි. මෙම ක්‍රමය භාවිත වූයේ ලේඛන හෝ ස්මාරකවල සිවිල් දිනැයුම්වල පමණි. මැනතෝ විසින් සම්පූර්ණ රාජ්‍ය වර්ෂ සපයා ඇති අතර, එම වර්ෂයේ මුල සිට ගැන රජු මියගිය මාසය (ඔහු එය දන්නා බව සිතූයේ නම්) සටහන් කොට ඇත. උදාහරණයක් ලෙස ඉතිහාඥයා විසින් (සාවද්‍ය ලෙස) හට්ෂෙප්සුට් වර්ෂයේ 9වන මාසයේ මියගිය බව සිතා ඇත්තේ IIIවන තුත්මෝස් සිහසුනට පත්වූයේ ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේ පළමු මාසයේ 4වන දිනයේ (සිවිල් දිනදර්ශනයේ 9වන මාසය) බව ඔහු දැන සිටි නිසායි. ඒ අනුව ඔහු ඇගේ රාජ්‍ය සමය වර්ෂ 21ක් සහ මාස 9ක් බව නිර්ණය කොට ඇත. (මේරියන් ලුබැන්)
ජැන්සන් සිය මුල් BIFAO 84 වාර්තාව තුළ සැකපහළ කරන්නේ IIවන රැම්සෙස් සහ IIIවන රැම්සෙස් වැනි සියවසකින් කාලක් පමණ කාලයක් රජකළ නව රාජධානියේ පාරාවෝවරුන් කිසිවකගේ සිංහාසනාරූඪ දිනයන් මෙම කාල රාමුව ‍තුළ නොමැති බවයි. එම නිසා මෙම වර්ෂ වෙනස ලියන්නාගේ අතපසුවීමක් බව යෝජනා කරන ඔහු මෙම ඔස්ට්‍රාකාව IIIවන රැම්සෙස්ගේ බවට අනුමාන කරයි. IIIවන රැම්‍සෙස්ගේ සිංහාසනාරූඪය සිදුවූයේ I ෂෙමු දිනය 26 දා වන අතර ඔහු පවසන්නේ ලියන්නාගේ නොසැලකිලිමත්භාවය හේතුවෙන් මෙම වර්ෂ වෙනස සති දෙකක් අඩුවෙන් දක්වා ඇති බවයි. එසේම මෙම ඔස්ට්‍රාකාවේ අක්ෂර විද්‍යාව 20වන සියවසට අයත් යැයි ජැන්සන් පවසන්නේ මෙහි පසුකාලීන නව රාජධානි සම්ප්‍රදාය දැකගත හැකි නිසායි. එසේම මෙය 20වන රාජවංශයට අයත් ඔස්ට්‍රාකා රැසක් හමුවන ග්‍රෑන්ඩ් පුටිට් ප්‍රදේශයෙන් හමුව තිබීමත් එයට සාධකයක් වශයෙන් දක්වා ඇත. කෙසේනමුත්, මෙම ආකාරයේ ලේඛන IIවන රැම්සෙස්ගේ ස්මාරකවලින් ද හමුවන බැවින්, 18වන රාජවංශයේ අවසාන භාගයේ, හොරෙම්හෙබ්ගේ සමයේ මෙම අක්ෂර ක්‍රමය වෙනස් ආරක් ගත් බව සිතිය හැකි යැයි ෆ්‍රෑන්ක් යර්කෝ වරක් පවසා ඇත. එපමණක් නොව, ජැන්සන්ගේ අක්ෂරවිද්‍යාත්මක අධයනයට ආශ්‍රේය කරගත් මහාචාර්ය ජෝර්ජස් පෝස්නර් ව්ස්ෆ් (නොපැමිණි) සහ අඛෙට් (ජලගැල්ම) යන පාඨයන්හි ස්වරූපය සලකා බලමින් යෝජනා කර ඇත්තේ 19වන රාජවංශයට අයත් දිනයකි. මෙම කලාපයේ 20වන රාජවංශයට පෙර ග්‍රෑන්ඩ් පුටිට් පෙදෙසින් 19වන රාජවංශ සමයේ ඔස්ට්‍රාකාවන් ද හමු වී ඇති බව ජැන්සන් වරක් සඳහන් කොට ඇත. මෙය පසුකාලීන 18වන රාජවංශයට අයත් විය නොහැකි බව ඉන් ගම්‍ය නොවේ. මීට අමතරව, ජැන්සන් සහ ක්‍රවුස් යන දෙදෙනාම විසින් IFAO 1254 ඔස්ට්‍රාකාවේ සාපේක්ෂව රූපාක්ෂරවල ඇති ඌනතාව හේතුවෙන් මෙය IIIවන රැම්සෙස්ගේ සමයට අයත් බවට පැහැදිලිවම සනාථ කළ නොහැකි බව පවසා තිබේ. එම නිසා මෙම ලේඛනය නිර්මාණය වූ කාලය පිළිබඳ පැහැදිළි අවබෝධයක් ලබාගැනීම දුෂ්කර ය. එබැවින් වර්ෂ වෙනස මත පදනම්ව මෙම ලේඛනය හොරෙම්හෙබ්ගේ සමයට නිර්ණය කිරීම විහිලුවකි. මීට අමතරව, පෙට්‍රී එකතුවේ ඇති හානි වූ බිතු සිතුවම් කොටසක හොරෙම්හෙබ්ගේ 15වන හෝ 25වන වර්ෂයක් පිළිබඳ සඳහන් වේ.
මෙස් ශිලාලේඛනය නැමැති තවත් වැදගත් ලේඛනයක හොරෙම්හෙබ්ගේ 59වන වර්ෂයේ මෙස්ගේ පවුලට අවාසි වන පරිදි නඩු තීන්දුවක් දුන් අවස්ථාවක් පිළිබඳ වාර්තා වේ. මෙම මෙස් ශිලාලේඛනය ලියැවුණේ IIවන රැම්සෙස් රජසමයේ බැවින්, මෙකල අමර්ණ යුගයේ පාරාවෝවරුන්ගේ නම් නිල රාජාවලියෙන් ඉවත් කොට තිබූ හෙයින්, හොරෙම්හෙබ්ගේ 59 වර්ෂයට, නිශ්චිතවම අක්නාටන්ගේ 17 වසරක පාලනය, නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ වසර 2ක පාලනය, ටුටන්ඛාමුන්ගේ වසර 9ක පාලනය සහ ආයිගේ වසර 4ක පාලනය ඇතුළත් කොට ඇත. මේ අනුව බැලූ කල, ඉහත පාලකයින් රාජ්‍ය සමයයන් වර්ෂ 59න් අඩුකළ විට, හොරෙම්හෙබ්ගේ පාලන සමය ලෙස වර්ෂ 26–27ක් ලැබේ.
1987දී ස්වීඩනයේ, ගෝතන්බර්ග්හි පැවැත්වුණු ප්‍රකට සමුළුවක දී, කෙනත් කිචන් සඳහන් කළේ, හොරෙම්හෙබ්ගේ 59 වර්ෂය පිළිබඳ මතය "ලියන්නාගේ වැරදීමක්" ලෙස පැහැදිළි කිරීමට දරන කල්පිතයන් මගින් අතිවිශාල නඩුවිභාග ලැයිස්තු සහ ඔහුගේ පවුලෙන් සොරාගත් වටිනා ඉඩම් නැවත ලබාගැනීමට මෙස් දැරූ උත්සාහය පිළිබඳවත් පැහැදිළි කළ නොහැකි බවයි. සැබැවින්ම මෙස් විසින් නීතිමය විවාදය ප්‍රමාද කළා විය හැකියි. විවිධ සාක්ෂිකරුවන් සහ පැමිණිලිකරුවන් විසින් සිදු කළ අධිකරණ සාක්ෂි ප්‍රකාශ සිය සොහොන්ගැබෙහි සටහන් කිරීමෙන් සිය පවුලේ සාමාජිකයින් මෙම භූමිය නැවත දිනාගැනීමට සිදුකළ වික්‍රමාන්විත අරගලය නොමැකෙන ලෙස සනිටුහන් කිරීමට මෙස් උත්සාහ දරා ඇති බව පෙනී යයි. හොරෙම්හෙබ්ගේ 59 වන වර්ෂයේ සිය පවුලට සිදු වූ නීතිමය අවහිරය අමතක කිරීමට මෙස්ට අවශ්‍ය නොවූ බව පෙනී යයි. කිචන් සිය වාර්තාවෙහි තවදුටත් සඳහන් කරන්නේ, කාර්නැක්හි හොරෙම්හෙබ්ගේ දැවැන්ත ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති ද ඔහුගේ මේ දිගු රාජ්‍ය සමය පිළිබඳමතය තහවුරු කරන බවයි. එසේම ඔහු අවධාරණය කරන්නේ "ඊජිප්තුවේ මෙන්ම ලෝකය වටා කෞතුකාගාරවල හමුවන දිනයා නොමැති 'පසුකාලීන 18වන රාජවංශ' යුගයට බොහෝ පෞද්ගලික ස්මාරක සැබැවින්ම හොරෙම්හෙබ් යුගයට අයත් බවයි." මේ හේතුවෙන් හොරෙම්හෙබ් සිහසුනට පත්ව මියයන විට අවම වශයෙන් වසර 27ක් හෝ බොහෝ විට වසර 28ක් රාජ්‍ය පාලනය කරන්නට ඇත. මැනතෝගේ විස්තරයෙහි හොරෙම්හෙබ්ගේ රාජ්‍ය සමය ලෙස දැක්වෙන වර්ෂ 4කුත් මාස 1ක කාලය ආයිගේ යැයි පිළිගැනේ. කෙසේනමුත්, මැනතෝගේ විස්තරයෙහි සඳහන් තැනැත්තාගේ රාජ්‍ය සමය දශකයකින් වැඩි කොට වර්ෂ [1]4 සහ මාස 1 ක් ලෙස දක්වා එය හොරෙම්හෙබ්ට අදාළ කළ යුතු බව විශ්වාස කෙරේ.
හොරෙම්හෙබ්ගේ නව රාජ්‍යසමයේ දිග
2006 සහ 2007 වර්ෂවල ජී.ටී. මාටින්ගේ මූලිකත්වයෙන් මෙහෙයවුණු පුරාවිද්‍යාත්මක කැනීම් වාර තුනකින් සොයාගත් සාක්ෂි අනුව පෙනී යන්නේ හොරෙම්හෙබ් මියගොස් ඇත්තේ උපරිම වශයෙන් වර්ෂ 14ක් රාජ්‍ය විචාරීමෙන් පසුව බවයි. මේ සඳහා පාදක වී ඇත්තේ රජුගේ KV57 සොහොන්ගැබේ මහා වළෙහි (ළිං කුටිය E ලෙස හඳන්වයි) ඝනව විසිරී තිබූ සුන්බුන් අතර තිබී මෑතක දී හමු වූ කැටයම් කළ වයින් බඳුන් කැබලි සහ සටහන් අංග 168 ය. වර්ෂ ඇතුළත් වයින් බඳුන් කැබලි 46න්, 14ක කිසිවක් නොතිබූ මුත් එහි දින සූත්‍ර සඳහන් විය. සටහන් 5ක වර්ෂය 10+X, සටහන් 3ක වර්ෂය 11+X, සටහන් 2ක වර්ෂය 12+X සහ සටහන් 1ක වර්ෂය 13+X ලේඛන ඇත. මේ අතර, ලේඛන 22ක "[හොරෙම්හෙබ්ගේ] වර්ෂය 13 සහ ලේඛන 8ක වර්ෂය 14" ලෙස දැක් වේ. නමුත්, මේවා එකකවත් හොරෙම්හෙබ් සඳහා ඉහළ රාජ්‍ය සමයයක් දක්වා නැත.
මෙම ලේඛනවල සඳහන් සම්පූර්ණ පාඨයන් මෙසේ කියැවෙයි:
මේ අතර, වර්ෂය 14 ලියවිලිවල, තනි තනි වශයෙන් "ඉතා හොඳ තත්ත්වයේ වයින්" වැනි විශේෂිත වයින් නාමයන් හෝ, එක් තැනක "මිහිරි වයින්" සහ වයින් වත්තේ පිහිටීම දක්වා ඇත. මෙයට පොදු උදාහරණයක් ලෙස වර්ෂය 14 වයින් සටහනෙහි පාඨයක් මෙසේ දැක්විය හැක:
වෙනත් 14වන වර්ෂයේ සටහනක මෙම්ෆිස් (?), නැගෙනහිර ගංගාව සහ ඒවායේ වයින් වෙළෙන්දන් නැඛ්ටමුන්, [මෙර්-]සෙගෙර්-මෙන්, රාමෝස් සහ වෙනත් අය ලෙස දක්වා ඇත.
"KV57 සටහන්වල ලක්ෂණ සහ ගැළපීම අනුව සලකා බැලූ විට හොරෙම්හෙබ් 14වන වර්ෂයේ හෝ අවම වශයෙන් ඔහුගේ 15වන වර්ෂයේ මිදි අස්වැන්න නෙලීමට පෙර භූමදාන කරන්නට ඇති බව දැඩිව පෙනී යයි." මෙම සාක්ෂිය "හොරෙම්හෙබ්ගේ ඩේර් එල්-මෙදිනා වලින් හමු වූ වර්ෂය 2,3,4,6,13 සහ 14, නමුත් එයට වඩා වැඩි දිනයන් සඳහන් නොවන වයින් සටහන් සමග බෙහෙවින් ගැළපෙයි"... සෙඩ්මන්ට්වලින් හමු වූ හොරෙම්හෙබ්ගේ යැයි විශ්වාස කෙරෙන සටහනක වර්ෂය 12 යනුවෙන් සඳහන් ය." හොරෙම්හෙබ්ගේ 14වන වර්ෂයෙන් පසු සින නිර්ණිත ශිලාලේඛන නොමැති වීම හොරෙම්හෙබ්ගේ රාජකීය KV57 සොහොන්ගැබෙහි වැඩ අවසන් නොකිරීම මගින් ද පැහැදිළි කළ හැක--"මෙය [වසර 26 හෝ 27ක] දීර්ඝ රාජ්‍ය සමය පිළිබඳ පවසන විද්වතුන් විසින් සිය අවධානය යොමු නොකළ කාරණයකි. ප්‍රමාණය සහ අලංකරණ ක්‍රමවේදය අතින් මෙම සොහොන්ගැබ Iවන සෙටි රජුගේ සොහොන්ගැබට සමානත්වයක් දක්වයි. නමුත් Iවන සෙටිගේ සොහොන්ගැබ හොරෙම්හෙබ්ගේ සොහොන්ගැබට වඩා අතිශයින් විසිතුරු ය. සෙටි සිය සොහොන්ගැබ දශකයක් තුළ දී සම්පූර්ණ කර අවසන් කරගැනීමට සමත් වුවද, හොරෙම්හෙබ් සිය සැලසුම් කළ කුටි තුනක් විසිතුරු කර අවසන් කිරීමට සමත් වූයේ නැත. එසේම ඔහුට සිය භූමදාන ශාලාවේ ද වැඩ නිම කළ නොහැකි විය. හොරෙම්හෙබ් සිය 7වන හෝ 8වන වර්ෂයේ ‍සිය රාජකීය සොහොන්ගැබ තැනීමට ආරම්භ කළේ යැයි සිතමු ... එවිට තවත් අවුරුදු 20ක් ගත වීත් ඔහුට සිය සොහොන්ගැබ අවසන් කරගත නොහැකි වීම අභව්‍ය දෙයක් නොවේ ද?" එමනිසා අදවන විට බහුතරයක් විද්වතුන් විසින් හොරෙම්හෙබ්ගේ රාජ්‍ය සමය ලෙස පිළිගන්නේ වර්ෂ 14කුත් සහ මාස1කි. මෙය වයින් ලේඛන සහ 14 වන වර්ෂයෙන් පසුව දින හමු නොවීම යන පැහැදිළි සාධක මත පදනම්ව නිගමනය කෙරුණකි. මෙඩිනෙට් හබු අවමංගල සේවස්ථානයේ වර්ෂය 27 ලේඛනය සහ මෙස්ගේ වර්ෂය 59 ශිලා ලේඛනය සලකා වැන් ඩිජ්ක් පවසන්නේ IIවන හෝ IIIවන රැම්සෙස්ගේ 27වන වර්ෂයේ හොරෙම්හෙබ්ගේ දෙවොලේ ඉදි කළ හොරෙම්හෙබ්ගේ ප්‍රතිමාවක් පිළිබඳ සඳහන් පළමුවන ලේඛනය සහ මෙස්ගේ සමයේ නිමැවූ දෙවන ලේඛනය "බැරෑරුම් අයුරින් නොගත යුතු බවයි. එසේම දිගු රාජ්‍ය සමය පිළිබඳ දැඩි මතධාරීන් පවා මෙම සාධකවල මතුපිට අගය පිළිබඳ පිළිබඳ පමණක් සිතා කටයුතු නොකරන බවයි". එසේම වුල්ෆ්ගැං හෙල්ක් පැහැදිළි කරන පරිදි IIIවන අමෙන්හොටෙප් සහ හොරෙම්හෙබ් අතර සියලු පාරාවෝවරුන් පිළිබඳ නිශ්චිත ඊජිප්තු දින ක්‍රමයක් නොමැති වීම මීට හේතු වී ඇත.
අනුප්‍රාප්තිය
හොරෙම්හෙබ් විසින්, අමර්ණ යුගයෙන් පසු එළැඹි අභ්‍යන්තර ව්‍යාකූලත්වය අවසන් කරමින් ඊජිප්තුව බලය සහ විශ්වාසය අතින් නගා සිටුවීම සිදු කරන ලදී. මෙම තත්ත්වය Iවන සෙටි සහ IIවන රැම්සෙස් යන රජවරුන් යටතේ 19වන රාජවංශයේ පිබිදීමට හේතු විය. හොරෙම්හෙබ් සිහසුනට උරුමකරුවකු බිහි කිරීමට උත්සාහ දැරුව ද, එය අසාර්ථක වූ බව පෙනේ. ඔහුගේ දෙවන බිරිඳගේ මමියේ කුස තුළ භ්‍රෑණයක් තිබීම මේ බව සනාථ කරයි. සකාරාහි කැනීම්වල නියුතු ජෙෆ්රි මාටින් පවසන්නේ හොරෙම්හෙබ්ගේ දෙවන බිරිඳ වූ මුට්නෙඩ්ජ්මෙට් භූමදාන කර ඇති ස්ථානය හොරෙම්හෙබ්ගේ සකාරා සොහොන්ගැබේ කු‍ටිවලට පිවිසෙන ළිඳක පත්ලේ ඇති බවයි‍. ඔහු පවසන්නේ "අමුන්හි ගීගයන්නිය සහ රජුගේ බිසව වූ මුට්නෙඩ්ජ්මෙට් උදෙසා ලියැවුණු අවමංගල පාඨයන් සහිත ඇලබැස්‍ටර් බඳුනක්, මෙන්ම ඇගේ කුඩා ප්‍රතිමාවක කැබලි ද [මෙහි තිබී හමු විය] ... අවමංගල බඳුනේ ඇගේ නාමය සහ තනතුරු සඳහන්ව ඇති බැවින් එය වෙනත් කෙනකුගේ භූමදානයක් වෙනුවෙන් භාවිතයට ගැනුණක් විය නොහැක."
සංගීත
ෆිලිප් ග්ලාස්ගේ ඔපෙරාවක් වන අක්නාටන්හි චරිතයකි, හොරෙම්හෙබ්. මෙය අතිමන්ද්‍ර ස්වරයකින් ගායනා කෙරෙන්නකි.
අම්පාර නගර සභාව
අම්පාර නගර සභාව (AUC) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ	නැගෙනහිර පළාතේ 	අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ	 අම්පාර නගරයත් නගර සිමාවට අයත් ප්‍රදේශයත් පාලනය කරන්නා වූ නගර සභාවයි.
1983 පළාත් පාලන මැතිවරණය
1983 මැයි 18 වෙනිදා පැවති පළාත් පාලන මැතිවරණයේ ප්‍රතිඵලය:
2002 පළාත් පාලන මැතිවරණය
2002 මාර්තු 25 වෙනිදා පැවති පළාත් පාලන මැතිවරණයේ ප්‍රතිඵලය:
2006 පළාත් පාලන මැතිවරණය
2006 මාර්තු 30 වෙනිදා පැවති පළාත් පාලන මැතිවරණයේ ප්‍රතිඵලය:
2011 පළාත් පාලන මැතිවරණය
2011 මාර්තු 17 වෙනිදා පැවති පළාත් පාලන මැතිවරණයේ ප්‍රතිඵලය:
ප්‍රජානන මනෝ විද්‍යාව
වෙනත් ආකාරයකට කියතොත් ගැටළු සඳහා විසඳුම් සිත අභ්‍යන්තරයෙන් හදිසියේම ඇති වන දැක්මෙන් ද ලබා ගත හැක.
අල්ර්න් නෙයිසර් විසින් 1967 දී විසින් රචිත ග්‍රන්ථයක ප්‍රජානන ම‍නෝ විද්‍යාව ගැන ඇතුළත් කරන ලදී. ඔහුට අනුව ප්‍රජානන මනෝ විද්‍යාව යනු සංඛ්‍යාත්මක පදයන්ගෙන් මානසික ක්‍රියා විස්තර කළ හැකි ගතික තොරතුරු සැකසුම් පද්ධතියක. තවද ඔහු මනස සංකල්පිත ආකෘතීන් බවට උපකල්පනය කරන ලදී. මොහුගේ ‍මෙම මතය “හේතු දැක්වීම” වැනි උසස් මානසික සංකල්පයන්ගෙන් ඔබ්බට මෙම විෂය පථය විහිදී යෑමට උරුමකම් ලබා දෙයි. ඔහුගේ ඥාණය පිළිබඳ අර්ථ දැක්වීම මෙලෙසය.
ඥාණය යන පදය සංවේදන ලබා ගැනීමේන පසු වෙනස් කිරීම, අඩු කිරීම, වැඩි දියුණු කිරීම, ගබඩා කිරීම, නැවත ප්‍රයෝජනයට ගැනීම වැනි සියලුම ක්‍රියාවලීන් සඳහා භාවිතා කරයි. බාහිර උත්තේජයක් නොමැතිව ඇති වන දර්ශන, මූලාවන් වැනි තත්වවලදී මෙම ක්‍රියාවලීන් මනස තුළ ඇති වේ. මෙම මතයට අනුව ඥාණය මිනිසා විසින් කරනු ලබන සියලුම ක්‍රියාවලී සඳහා අදාල වේ. සියලුම මනෝ විද්‍යාත්මක ප්‍රපංචයන් ප්‍රජානන ප්‍රපංචයක් ලෙස ද ඇති වේ. මෙලෙස සියලුම මිනිස් ක්‍රියාවලි සඳහා ප්‍රජානන මනෝ විද්‍යාව අදාල වුව ද එලෙස අදාල වන්නේ එක් දෘෂ්ටි කෝණයයි. එනම් අනෙක් දෘෂ්ටි කෝණයන් ද නීත්‍යානුකූල සහ අවශ්‍ය වෙයි. ගතික මනෝ විද්‍යාව යනු බාහිර උත්තේජන අනුව නොව අභිප්‍රායන් නිසා ඇති වන්නකි. ගතික මනෝ විද්‍යාඥයෝ පුද්ගලයෙකුගේ දැනීම්, මතකයන් විශ්වාසයන් නිසා ඇති වූ ක්‍රියාකාරකම් සහ අත්දැකීම් ගැන අසනවා වෙනුවට ඔහුගේ අභිප්‍රායන්, අවශ්‍යතාවයන් අනුව ක්‍රියා කරන ආකාරය අධ්‍යයනය කරයි.
ප්‍රජානන මනෝ විද්‍යාව පෙර කාලීන මනෝ විද්‍යාත්මක ප්‍රවේශණයන්ගෙන් ප්‍රධාන ආකාර දෙකකට වෙනස් වේ.
මෙම ප්‍රවේශණය නිසා ඇති වන සිතුවිලි සමූහය ප්‍රජානන වාදය ලෙස හැඳින්වේ.
1950 අග භාගයේ දී සහ 1960 මුල් භාගයේ දී පමණ වෙනස් පථයක් වර්ධනය වීමට පටන් ගත් මෙය මනෝ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සඳහා නූතනව එක් වූ විෂය පථයකි. 1958 දී ඩොනල්ඩ් බ්‍රොඩ්බන්ට්ගේ “අවබෝධය සහ සන්නිවේදනය”ප්‍රජානන ප්‍රවේශණයට ප්‍රධාන තැනක් ලබා දී ඇත. එතැන් පසු මෙම විෂයේ සුසමාදර්ශය ලෙස ඩොනල්ඩ්ගේ තොරතුරු සැකසුම් ආකෘතිය පත් විය. මෙය මානසික ක්‍රියාලීන් පිළිබඳ සිතීමේ සහ විචාරය කිරීමේ ඒවා මොළය නැමැති පරිගණකයේ ක්‍රියා කරන මෘදුකාංගයක් ලෙස කල්පනා කිරීමේ ද ක්‍රමයක් ලෙස හැඳින්විය හැක. යෙදවීම, නිරූපණය කිරීම, සංඛ්‍යානය, සැකසීම සහ ප්‍රතිදානය සඳහා සෛද්ධාන්ත පවතී. භාෂාව ප්‍රාථමික මානසික ක්‍රියාවලි නිරූපණ කොට ප්‍රජානන ම‍නෝ විද්‍යාව විවිධ මානසික ආකෘති රාශියක් බිහි කර ඇත. AI සහ මනෝ විද්‍යාවට එහි වැදගත්ම දායකත්වය වනුයේ අර්ථ විචාරාත්මක පද්ධතියේ බිහිකළ සංකල්පනාවයි. මුල් කාලීන ප්‍රජානන මනෝ විද්‍යාඥයකු වන ජෝර්ජ් මිලර් ඔහුගේ වෘත්තීය ජීවිතය WordNet නැමැති ඉංග්‍රීසි භාෂාව සඳහා අර්ථ විචාරාත්මක පද්ධතිය බිහි කිරීමට කැප කොට ඇත. 1985 දී වර්ධනය ඇරඹූ මෙම යාන්ත්‍රීය සාරාර්ථ විද්‍යාව සඳහා පදනම වෙයි.
මෙම ආකාරයෙන් මානසික ක්‍රියාවලීන් තේරුම් ගැනීම පසුගිය දශකයන් තුළ මනෝ විද්‍යාව තුළ ව්‍යාප්ත වී ඇත. තවද සමාජීය මනෝ විද්‍යාව, පෞරුෂාත්මක මනෝ විද්‍යාව, අසාමාන්‍ය මනෝ විද්‍යාව, වර්ධනාත්මක මනෝ විද්‍යාව තුළ ද ප්‍රජානන න්‍යායන් හඳුනා ගත හැක. තුලනාත්මක විද්‍යාව තුළ දී ප්‍රජානන මනෝ විද්‍යාව භාවිතය නිසා සතුන් ආශ්‍රිත අධ්‍යාපනයන් වැඩි වීමට හේතු වී ඇත.
නමුදු මනෝ විද්‍යාවේ නව ප්‍රවේශණ වන ගතික පද්ධතීන්, ප්‍රතමූර්තික පර්යාවලෝකනයන් මඟින් ප්‍රජානන ක්‍රියා සඳහා තොරතුරු සැකසුම් ප්‍රවේශණය විවේචනයට ලක් කොට ඇත.
ප්‍රවර්ගය:මනෝ විද්‍යාව
අව විසේනිය
ප්‍රවර්ගය:සිංහල මාස ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර මාසයක අව පක්‍ෂයේ දින
ග්‍රැමෆෝනය
ග්‍රැමෆෝනය', යනු ශබ්දය ගබඩාකිරීම සහ නැවත වාදන කිරීම සඳහා භාවිතා වූ උපකරණය කි.
ප්‍රවර්ගය:තෝමස් අල්වා එඩිසන්
ආයුධ වල ඉතිහාසය
thumb|ජපාන [[නොගිනි අවිය|නොගිනි අවි සහ අනෙකුත් හමුදාමය උවාරණ, 1892-95 ගණන් වල]] ආයුධ වල ඉතිහාසය යනු ඉතා පුළුල් මාතෘකාවක් වන අතර ඉතිහාසය තුල සොයාගන්නා ලද විවිධ ආයුධ පිළිබඳ පියවරෙන් පියවර විස්තරයක් මෙයට අදාල වෙයි. පුද්ගලයෙක් හෝ කණ්ඩායමක් හෝ වෙත හිංසා සිදුකිරීම සඳහා හෝ තර්ජනය කිරීම හෝ ආරක්ෂාව සැලසීම සඳහා හෝ භාවිතා කල හැකි මෙවලමක් ලෙසින් ආයුධ හැඳින්විය හැක.
ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ
ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජතුමා ශ්‍රී ලංකාවේ රාජධානිය ඉංග්‍රීසීන්ට යටත්වීමට පෙර එහි අවසාන රජතුමා විය. ඔහු ශ්‍රී රාජාධිරාජසිංහ රජුගෙන් පසු 1798 දී සිහසුනට පත් විය. ඛ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් මහනුවර යුද්ධය අවසානයේදී ඔහු පරාජය කොට පහ කරන ලදි. දකූණු ඉන්දීය තෙළිඟු සම්භවයක් ඇති ඔහු සිංහලේ නායක්කාර රාජ වංශයට අයත් විය. කන්නසාමි නම් වු මොහු 1798 දී සිංහාසනාරූඪ වන විට අභිෂේකය සඳහා ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ නම තෝරා ගන්නා ලදි. ඔහු ලංකාවේ නායක්කාර රජ පෙළපතෙහි අවසාන රජු විය.
රාජ්‍යත්වය
thumbnail|ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ සිංහාසනය, ඔටුන්න සහ අසිපත (ජාතික කෞතුකාගාරය, කොළඹ)
මුල් දිවිය
මොහු රාජාධිරාජ සිංහ රජුගේ බිසව වූ උපේන්ද්‍රම්මාගේ සොහොයුරියගේ පුතා. වයස අවුරුදු 18 දී ඔහු මහනුවර රාජධානියේ රජු ලෙස අභිෂේක ලද්දේය. ඔහු මහනුවර නායක්කර් රජ පරපුරේ අන්තිමයා වූවා මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේද අන්තිම රජු විය. ඔහුගේ පාලන කාලය තුළ ලංකාවේ අනිකුත් පෙදෙස්වල ද බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතය ස්ථාපනය විය.
රාජාධි රාජසිංහගෙන් පසු රජකමට පත්වීම සඳහා තවත් අයෙකු සිටියේය. ඔහු උපේන්ද්‍රම්මා බිසවගේ සහෝදරයාය. ඔහුට රජ කමේ උරුමයට වැඩි අයිතියක් තිබිණ. කෙසේ වෙතත් අගමැති පිළිමතලාවේ, දකුණු ඉන්දීය කුමාරයා රජකමට තේරුවේය. වාර්ථාවන අන්දමට ඔහු එසේ කළේ විශාල සැලසුමක් හිතේ දරා ගෙනයි. එනම් සිහසුන අනියම් වශයෙන් ලබා ගෙන ඔහුගේම වූ නව රජ පරපුරක් පවත්වාගෙන යාමය. රජකමට පත් වීමෙන් පසු තරුණ රජුට කුමණ්ත්‍රණ ගණනාවකට මුහුණ දීමට සිදු විය.
අන්තර ගැටලු
ඔහුගේ පාලන කාලය තුළදී ලන්දේසීන්ගෙන් පසු මුහුදු බඩ ප්‍රදේශයේ බලය අල්ලා ගත් බ්‍රිතාන්‍යයෝ උඩරට රාජ්‍යයේ දේශපාලන කටයුතුවලට මැදිහත් නොවූහ. එහෙත් පිළිමතලාවේ බ්‍රිතාන්‍යයන් සමග රහස් ගිවිසුම් පවත්වා ගෙන ගියේ බ්‍රිතාන්‍යයින්ට එරෙහිව ආරවුල් කිරීමට රජු පෙළඹෙන අයුරිණි. එවිට උඩරට රාජධානිය අල්ලා ගැනීමට බ්‍රිතාන්‍යයින්ට සාධාරණ හේතුවක් ඉස්මතුවෙයි. පසුව රාජ ද්‍රෝහි වීමේ හේතුව මත පිළිමතලාවේ මරා දැමීමට රජුට සිදු විය. එසේ කරන ලද්දේ ඊට පෙර එම වරද සම්බන්ධයෙන් දෙවරක් සමාව දී තිබීමෙන් පසුවයි.
අලුතෙන් අගමැති (නොහොත් පළමු අධිගාර්) පදවියට පත් වූ ඇහැළේපොල, පිළිමතලාවගේ බෑණාය. ඔහු විසින් සංවිධානය කරන ලද කැරැල්ල රජු විසින් මැඩ පැවැත්වීමෙන් පසු ඇහැළේපොල කොළඹට පලා ගොස් බ්‍රිතාන්‍යයන් හා සම්බන්ධ වූයේය. ඔහුට යටත් වන ලෙස රජතුමා දන්වා සිටියේය. සති තුනක් ගත වීමෙන් පසුව ද ඔහු යටත් නොවීම නිසා කෝපයට පත් රජු ඔහුගේ මුළු පවුලම මරා දමන ලෙස නියෝග කළේය. මෙම දඬුවම ගැන විස්තර රට පුරා පතල කරන ලද්දේ ඒ ගැන ශෝක වූවන් විසිණි. කෙසේ වුවද මෙම තොරතුරුවල නිරවද්‍යතාවය ප්‍රශ්නකාරීය.
පිටුවහල් කිරීම
thumb|ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ රාජකීය ධජය|alt=|මධ්‍යය බ්‍රිතාන්‍යය හමුදාව එම අවස්ථාවේ උඩරට බලා ගමන් කළහ. ඔවුන්ගේ මෙම ගමනට රජු බලයෙන් පහ වීම අපේක්ෂා කළ මහජනතාවගේ උදව් ද ලැබිණි. රජු සිර භාරයට ගෙන රාජකීය සිරකරුවෙකු ලෙසින් මදුරාසියේ වෙල්ලෝර් කොටුව වෙත ගෙන යන ලදී. මීට රජ පවුලේ සෙස්සෝ ද ඇතුළත් වූහ.
බ්‍රිතාන්‍ය රජයෙන් ඔහුට සහ බිසවුන් දෙදෙනාට දෙන ලද සුළු දීමනාවෙන් රජු ජීවත් විය. මෙම දීමනාව රජුගෙන් පසුවත් ඔහුගේ ඤාති වර්ගයාට දිගටම ගෙවා ගෙන එන ලදී. එසේ අවුරුදු 133 ක් එය ගෙවමින් සිට 1948 දී නිදහස ලැබීමත් සමග ගෙවීම නතර කරන ලදී.
bygdygydggd
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ජනයා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
පුවත්පත්වල උපදෙස් තීරුව
උපදෙස් තීරුව යනු පුවත්පතක හෝ සඟරාවක උපදෙස් තීරු රචකයෙකු විසින් ලියනු ලබන උපදෙස් තීරුවයි. (කථා ව්‍යවහාරයෙහි මෙම තීරුව ලියනු ලබන්නා හඳුන්වන්නේ Agony aunt වශයෙනි. පිරිමි කෙනෙකු නම් Agony Uncle වශයෙනි) ඉදිරිපත් කරනු ලබන්නා සැනසිලිදායක උපදෙස් සපයන වැඩිහිටි කාන්තාවක් බැවින් Aunt නම යෙදී ඇත.
උපදේශ තීරු රචකයෙක් කියවන්නන්ගේ පෞද්ගලික ප්‍රශ්නවලට, පිළිතුරු සපයයි. විශේෂයෙන් ලිංගික ගැටලුවලට උපදෙස් සපයයි. බොහෝ විට ප්‍රශ්ණ සහ පිළිතුරු සකස් කරනු ලබන්නේ කාර්යාලය තුලදීය. ඇගනි ආන්ට් යනු ඇත්තෙන්ම ලේඛකයින් කීපදෙනෙකුගෙන් සැදුම්ලත් මණ්ඩලයකි. මැජොරි ප්රූප් ගේ නම (ඡායාරූපයද සමඟ) පළවුනේ ඇය විශ්‍රාම ගොස් බොහෝ කලකට පසුවයි. නාමික ලේඛකයාගේ නම ව්‍යාජ නමක් විය හැක. ඒ සමඟ පලවන පින්තූරය නියම ලේඛකයාගේ රූපයට තරමක් දුරට සමාන විය හැක.
උපදෙස් තීරු රචකයින් පිළිබඳ උදාහරණ
බොහෝ උපදෙස් තීරු ලිපි දැනට ගිණිය නොහැකි පුවත්පත් සංඛ්‍යාවක දක්නට ලැබේ. එක්සත් ජනපදයේ එවැනි ඉතා ප්‍රසිද්ධ අය අතරට ඩියර් ඇබි, (Dear Abby) ඈන් ලැන්ඩර්ස්, සහ නවීන ආකෘතියකින් “ටෙල් මී එබවුට් ඉට්” (Tell me about it) තීරුව ලියන කැරොලින් හැක්ස් යනාදිහු ඇතුලත් වෙති. www.justasksandy.com වැනි අන්තර්ජාල අඩවි මෙවැනි උපදෙස් විශාල ප්‍රේක්ෂක පිරිසකට සපයයි.
තීරු රචක උපදෙස් අන්තර්ජාලයේද දැනට දැකිය හැක. ස්වේච්ඡාවෙන් වැඩ කරන බොහෝ ‘ඇගනි ආන්ට්’ ලා සිටින අඩවි විශාල සංඛ්‍යාවක් හරහා පැතිරී ඇති එක් වැඩ සටහනක් තිබේ. මෙවැනි “Wisdom of the crowd” (සාමූහික නුවණ) අඩවි දිනපතා ඉදිරිපත් කරනු ලබන ගැටලු ගැන සාකච්ඡා කරන ලෙස එම අඩවි වලට ප්‍රවිශ්ඨ වන්නන්ට ආරාධනා කරති. මෙයින් බොහෝ දෙනෙකුට තමන්ගේ ගැටලු වලට නොමිලේ පිළිතුරු ලබා ගත හැකිය. එසේ වුවත් විනෝදය බලාපොරොත්තුවෙන් ඇතැම් අය බොහෝ විට කරන පිළිතුරු සැපයීම් නිසා අවංකව එම කාර්ය කරන අය අපහසුතාවයන්ට පත් වෙති. එබැවින් මෙවැනි වෙබ් අඩවි ඉතා සීරුවෙන් පරික්ෂා කළ යුතුය. තවත් අඩවි පෞද්ගලිකව සපයන පිළිතුරු සඳහා මුදල් අය කරන අතර අනෙකුත් පිළිතුරු නොමිලේ සපයනු ලැබේ. මෙයට උදාහරණයක් නම් www.itsworthasking.com අඩවියයි.
නව අන්තර්ජාල ඇගනි ආන්ට් පරපුරක් ජනප්‍රිය වී තිබෙන බව ඔප්පු වී තිබේ. වෙබ් අඩවි තව දුරටත් වාරතාකරුවන්ගෙන් ලබා ගන්නා ප්‍රශ්න මුද්‍රණය නොකරති. එහෙත් ඒ වෙනුවට පෞද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා වන පරිදි ගැටලුව සහ පිළිතුරු වෙනුවෙන් වග කියති. ඉලෙක්ට්‍රොනික සන්නිවේදනයේ වේගවත් භාවයට ස්තුති වන්නට ඇගනි ආන්ට්ස්ලා තවමත් සිටිති. එහෙත් කිසියම් ගාස්තුවක් අය කර ඊ මේල් මගින් ප්‍රතිචාර දක්වති.
ආදර්ශ ආකෘති
ප්‍රශ්න බොහෝ විට අත්සන පමණක් යොදමින් නිර්නාමිකව විමසනු ලැබේ. උදාහරනයක් වශයෙන් කිසියම් කෙනෙකු තමන්ගේ සහකරු හෝ සහකාරියගේ නොමනා හැසිරීමක් ගැන විමසන්නේ Confused –Johannesburg යනුවෙන් සඳහන් කරමිනි.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Advice_column
කුමන්ත්‍රණ න්‍යාය
thumb| එජ $1 මුදල් නෝට්ටුව මත, [[කල් යැල් බැලීමේ ඇස පැවතීම, සමහරෙක් විසින් සලකනුයේ, එක්සත් ජනපදයේ ආදි කර්තෘන් අරභයා කුමන්ත්‍රණ න්‍යායන් පැවති බවට සාක්ෂි ලෙසයි]]
කුමන්ත්‍රණ න්‍යායක් හෝ කුමන්ත්‍රණයවාදය https://www.universalis.fr/encyclopedie/conspirationnisme/ යනු, රහස් සැලසුම් සහ  හිතාමතා සිදු කල ක්‍රියාවන් ඔස්සේ,  නීතිවිරෝධි හෝ අනර්ථකාරී සිද්ධියක් හෝ තත්ත්වයක්  ඇති කල බවට, පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු හෝ වැඩි ගණනක්,  කණ්ඩායමක් හෝ, සංවිධානයක් වෙත, දෝෂාරෝපණය එල්ල කෙරෙන විස්තරාත්මක ප්‍රස්තූතයකි.
සමහරක් පඬිවරුන් යෝජනා කරන පරිදී, මිනිසුන් විසින් කුමන්ත්‍රණ න්‍යායන් ඉදිරිපත් කරනුයේ, නිදසුනක් වශයෙන්, සමාජ කණ්ඩායම් වල බල සබැඳිතා සහ දුෂ්ට බලයන්ගේ ප්‍රත්‍යක්ෂ කර ගත් පැවැත්ම පැහැදිලි කෙරුමටය. සමහරක් චින්තකයන් විසින් යෝජනා කර සිටිනුයේ, කුමන්ත්‍රණ න්‍යායන් සඳහා, ප්‍රධාන ලෙසින්, මනෝවිද්‍යාත්මක හෝ සාමාජීය-දේශපාලනමය සම්භවයන් ඇති බවයි. යෝජිත මනෝවිද්‍යාත්මක සම්භවයන් අතර ප්‍රක්ෂේපණය; එය වනාහී, “සැලකිය යුතු සිද්ධියක්, සැලකිය යුතු හේතුවක් වෙතින් පැහැදිලි කිරීමෙහි" පෞද්ගලික අවශ්‍යතාවයකි; සහ රෝග විනිශ්චයාත්මක මානසික රෝගයක් දක්වා උග්‍රතාව ඉහළ ගිය හැකි,  පීඩෝන්මාද ආතතිය වැනි, බොහෝ ආකාර සහ මට්ටම් වල පවතින චින්තන අක්‍රමතාවන් වල ප්‍රතිඵලයන්ද වෙති. අහඹු, පුරෝකථනය කල නොහැකි හෝ, නැතහොත් අවිබෝධ්‍ය සිද්ධීන්,  අනාරක්ෂිභාවයෙන් සමාසදය වීම සඳහා, සාමාජීය-දේශපාලන පැහැදිලි කිරීම්  භාවිතා කිරීමට සමහරක් පුද්ගලයන් අභිරුචියක් දක්වති.
ඉතිහාසය එළිදරවු කිරීමේදී, කේන්ද්‍රික ලෙසින්, කුමන්ත්‍රණ න්‍යායන් බහාලීමෙන් ඇතිවන ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳ විවාද පවතින අතර, සමහරක් අයවළුන් පවසන්නේ, “දේශපාලන ක්‍රියාවලිය පිළිබඳව පොදු ජන මනසෙහි ප්‍රමුඛ සුසමාදර්ශය බවට"  එය පත්ව ඇති බවයි. කාලය ගතවත්ම, "කුමන්ත්‍රණ න්‍යාය" යන පදය විසින් පරිභවාත්මක අර්ථයක්  ලබා ඇති අතර,  කුමන්ත්‍රණ පිළිබඳ විශ්වාසයන් නිශ්ප්‍රභ කිරීමට හෝ පරිභාස කිරීමට, එය බෙහෙවින් භාවිතා කෙරෙන මුත්, එ.ජ. ජනාධිපති රිචඩ් නික්සන් සහ ඔහුගේ ආධාරකරුවන් විසින්, වෝටර්ගේට් සිදිධිය වසන් කිරීමට සිදු කල කුමන්ත්‍රණය වැනි, සත්‍ය සහ ඔප්පු කෙරුණු කුමන්ත්‍රණ පිළිබඳ යොමුකිරීමට සමහරෙක් විසින් එය තවමත් භාවිතා වෙමින් පවතියි.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:උපාන්ත සිද්ධාන්තය ප්‍රවර්ගය:කුමන්ත්‍රණ න්‍යායන්
අව සැටවක
ප්‍රවර්ගය:සිංහල මාස ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර මාසයක අව පක්‍ෂයේ දින
ශ්‍රී ලංකාවේ පරිසර කොඩිය ජායාරූප
ශ්‍රී ලංකාවේ පරිසර කොඩියේ ජායාරූපය
වාර්තා පුවත්පත් ලේඛණ
වාර්තා සහිත පුවත්පතක් ලෙස සැළකෙන ඉහත සඳහන් මිනුම් දෙකෙන් එකක් හෝ දෙකම නියෝජනය වන පුවත්පත් ලැයිස්තුව පහත දැක්වේ. (භාෂා අනුව වර්ග කර ඇත)
පුවත් පත්හි සංවාදශීලී වාර්තා
ඉහල මට්ටමේ බටහිර පුවත්පත් හෝ යල්පිනූ සදයන් ලෙසට සැලකේ. මේ අර්ථය, කාර්යාලීය පුවත් පත්‍රිකා මුද්‍රණයේ දී නාවික කාල සටහන් මුද්‍රණයේ දී, සහ නව පුවත් කලාවේදයේ වඩාත් සුදුසු ලිඛිත ක්‍රම සොයා ගැනීමට පෙර පැවති වටිනා දෙයක් ලෙස සැලකුණි. ඩැනියෙල් ඕක්රන්ට් එකල “නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස්” හි කතුවරයා ලෙස 2004 අප්‍රේල් 25 දින ඔහුගේ පුවත් පත තවදුරටත් වාර්තාමය පුවත් පතක් නොවන බවටත් ප්‍රකාශ කළ අතර එම වෙනස පිළිගැනිණි. ඔහුගේ දෘෂ්ටියට අනුව වාර්තාමය පුවත්පත් සහිත පුවත් කළාව වාර්තාකරණයේ දී ලඝු ලේඛනයන් තැබීම පමණක් ද, අත් පත්‍රිකා නැවත මුද්‍රණය කිරීම පමණක් ද (වචනයෙන් වචනය පරිවර්තනය කරන ලද විශේෂත්වයක් නැතිව පවත්වන ලද කථා) වන අතර එය කුපිත කරවන සුළු පුවත් කළාවේද “ද නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස්” හි ජෝන් ගෙඩස් වඩාත් තදින් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ “වාර්තා පත්‍රිකාවක්” තිබිය හැකි යැයි මම නොසිතමි. මෙම පදයෙන් හැඟවෙන්නේ සියල්ල දන්නා, සිද්ධීන් වාර්තා තබන්නන් යන්න වන අතර තීරකයකු විසින් අප‍ගේ ජීවිතවල දවසක ඇති වැදගත්කම සම්පූර්ණයෙන්ම ඩැහැගන්නා බවයි. මම නම් එවැනි ස්ථානවල වැඩෙහි නොයෙදෙමි”
ඕස්ට්‍රේලියාව
·	ද ඕස්ට්‍රේලියන් : ජාතික ·	ද ඕස්ට්‍රේලියන් ෆිනැන්සියල් රිවිව් : ජාතික ·	සිඩ්නි මෝනිං හෙරල්ඩ් : සිඩ්නි ·	දි ඒජ් : මෙල්බර්න්
බර්මියුඩාව
·	ද රෝයල් ගැසට් : ජාතික
ඊජීප්තුව
·	අල් අහ්රම් වීක්ලි - කයිරෝ
ඝානා
·	ඩේලි ග්‍රැපික් : අක්රා
හොංකො
·	සවුත් චයිනා මෝනිං පෝස්ට් ·	ද ස්ටෑන්ඩර්ඩ්
ඉන්දියා
·	බබ්රේන් : දිල්ලිය (මූලස්ථානය) ·	ද හින්දු : චෙන්නායි (මූලස්ථානය) ·	ද හින්දුස්ථාන් ටයිම්ස් : දිල්ලිය (මූලස්ථානය) ·	දි ඒෂියන් ඒජ් : මුම්බායි (මූලස්ථානය) ·	දි ඉන්ඩියන් එක්ස්ප්‍රස් : දිල්ලිය (මූලස්ථානය) ·	නිව්ස් : දිල්ලිය (මූලස්ථානය) ·	ද පයනියර් : (මූලස්ථානය) දිල්ලිය - භෝපාල්, කොචින්, බුවනේෂ්වර් ·	ඩෙකාන් හෙරල්ඩ් : බැංගලෝර් (මූලස්ථානය) ·	ද ටෙලිග්‍රාෆ් : කොල්කතා (මූලස්ථානය) ·	දි එකොනොමික් ටයිමිස් : මුම්බායි (මූලස්ථානය) ·	ද ස්ටේට්ස්මන් : කොල්කතා (මූලස්ථානය) ·	ද ස්ටේට්මන්ට් ඉන්ටර්නැෂනල් : දිල්ලි (මූලස්ථානය) ·	හැජොර් බටොරි (දෙසතියකට වරක් ප්‍රකාශිත ඇසෑම් පුවත්පත ඇසෑමයේ කර් පරේශ් බෛස්ට් (මූලස්ථානය)
අයර්ලන්තය
·	දි අයිරිෂ් ටයිම්ස් ඩබ්ලින්
ලෙබනන්
·	ද ‍ඩේලි ස්ටාර් බීරුත් - මුද්‍රණය කර ඉන්ටර්නැෂනල්  හෙරල්ඩ් ට්‍රිබියුන් සමග බෙද‍ා හරිනු ලැබේ.
මැලේසියාව
·	නිව් ස්ට්‍රේට් ටයිමිස් : කුආලා ලම්පූර්
නවසීලන්තය
·	ද නිව් සීලන්ඩ් හෙරල්ඩ් : ඕක්ලන්ඩ්.
පකිස්ථානය
·	ඩෝන් (Dawn) : කරච්චි ·	ද නිව්ස් ඉන්ටර්නැෂනල් :  කරච්චි, ලාහෝර් සහ ඉස්ලාමාබාද් ·	‍ඩේලි ටයිම්ස් : ලාහෝර්
පිලිපීනය
·	පිලිපීන් ඩේලි ඉන්ක්වයර් : මකට් සිටි ·	මැනිලා බුලටින් : මැනිලා ·	මැනිලා ටයිම්ස් : මැනිලා ·	පිලිපීන් ස්ටාර් : මැනිලා
සිංගප්පූරුව
·	ද ස්ට්‍රේට් ටයිම්ස්
දකුණු අප්‍රිකාව‍
·	මේල් ඇන්ඩ් ගාර්ඩියන් : ජොහැන්නස්බර්ග්
එක්සත් අරාබි එමීරේට්ස්
·	ඛලීජ් ටයිම්ස් : ඩුබායි ·	ගල්ෆ් නිව්ස් : ඩබායි
එංගලන්තය
·	සාම්ප්‍රධායික ‘ද ටයිමිස්’ තරඟකාරයෙකු නොමැති පුවත්පත ලෙස ලන්ඩනය සළකනු ලැබේ. ·	ද ‍ඩේලි ටෙලිග්‍රාෆ් : ලන්ඩන් : මෙයද ඊළඟ පුවත්පත ලෙස සළකනු ලැබේ. ·	ද ගාර්ඩියලන් : මැන්චෙස්ටර් /ලන්ඩන් ·	ෆිනෑන්සියල් ටයිමිස් : මූලස්ථානය ලන්ඩන්
ස්කොට්ලන්තය
·	ද ස්කොට්මන් : එඩින්බර්ග් “ස්කොට්ලන්තයේ ජාතික පුවත්පත” ·	ද හෙරලඩ් : ග්ලාස්ගෝ
වේල්ස්
·	ද වෙසටර්න් මේල් : කාඩිෆ් “වේල්ස් හි ජාතික පුවත්පත”
උතුරු අයර්ලන්තය
·	ද වෙල්ෆාස්ට් ටෙලිග්‍රාෆ් : බෙල්ෆාස්ට් ·	ද නිව්ස් ලේටර් : බෙල්ෆාස්ට් (1737 දී ආරම්භ කරන ලද තවමත් ප්‍රකාශයට පත් වෙමින් තිබෙන ලෝකයේ පැරනිම ඉංග්‍රිසි භාෂා පුවත්පත) ·	ද අයිරිස් නිව්ස් : බෙල්ෆාස්ට්, මධ්‍යස්ථ ජාතිකවාදි
එක්සත් ජනපදය
පෘථූල ව්‍යාප්තියක් තිබෙන නමුදු ද “නැෂනල් ඉන්ක්වයරර්” පුවත්පතක් නොවන්නේ මේ හේතුව නිසාය (එහි ප්‍රවෘත්ති එකතු කිරීමේ කාර්යය වෘත්තිය මට්ටමේ නැත. එහි සඳහන් වන කථා අපක්ෂපාති නොවෙනවා මෙන්ම නියම සාධක ද අඩංගු නොවේ. එහෙත් ඊට වඩා අඩු ප්‍රමාණයක ව්‍යාප්තියක් (බෙදා දීමක්) තිබුනද වොෂින්ටන් පෝස්ට් වැනි පත්‍රයක් පුවත්පතක් ලෙස සාමාන්‍යයෙන් සළකනු ලබන්නේය.
නියම පුවත්පත් ලෙස බොහෝ දෙනා සළකනු ලබන පුවත්පත් හැටියට උදාහරණ වශයෙන් පහත පුවත්පත් ඇතුලත් කළ හැකිය.
·	ද නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස්. නිව් යොර්ක් සිටි (ජාතික පුවත්පතක් ලෙස සළකනු ලැ‍බේ) ·	වො‍්ල් ස්ට්‍රීට් ජර්නල්: නිව් ‍ෙයාර්ක් සිටි (ව්‍යපාර සහ ආර්ථිකය සම්බන්ධ පුවත් අඩංගු පුවත්පතකි) ·	වොෂින්ටන් පෝස්ට් : වොෂින්ටන් ඩි.සි ·	යු.එස්.ඒ ටුඩේ-මූලස්ථානය වර්ජිනියාවේ ආර්ලිංග්ටන් ජාතික ප්‍රේක්ෂකත්වයක් සඳහා ජාතික තත්වයෙන් බෙද‍ා හරිනු ලබන පුවත් පතකි. ජාතික ප්‍රේක්ෂකත්වයක් අදහස් කරමින් පෞද්ගලික සහ රජයේ ඒජන්සි වල නීති සටහන් මුද්‍රණය කරනු ල‍බේ.
වෙනත්
·	ඉන්ටර්නැෂනල් හෙරල්ඩ් ට්‍රිබියුන් : ප්‍රධාන මූලස්ථානය පැරිස් අරාබි භාෂාවෙන් පලවන පුවත්පත්- (රටවල් අනුව) ·	අෂාර්ක් අල් - අස්වත් :ලන්ඩන් ·	අල් හයත් : ලන්ඩන් සහ බීරුත්
ඊශ්‍රායලය සහ අත්පත් කර ගත් ප්‍රදේශ
·	අල් - කුද්ස් : ජෙරුසලම්
ලෙබනන්
·	අල් - අක්බර් : බීරුත් ·	අන් - නහර් : බීරුත්
බෙල්ජියම
·	ඩි ස්ටෑන්ඩඩ් : බ්‍රසල්ස් ·	ඩිමෝර්ගන් : බ්‍රසල්ස් ·	ඩි ටිජ්ඩ් : ඇන්ට්වර්ප්
බ්‍රසීලය
·	කොරෙයිගෝ බ්‍රැසිලියන්සේ : බ්‍රැසිලියා ·	ෆල්හා ඩි එස් පාවුලෝ : සාඕ පාවුලෝ ·	ඕ ග්ලෝබෝ : රියෝ ඩි ජැනෙයිරෝ
පෘතුගාලය
·	එක්ස්ප්‍රෙසෝ : ලිස්බන් ·	පබ්ලිකෝ : ලිස්බන් ·	ජොර්නල් ඩි නොවිසියාස් : පොර්තෝ ·	ඩයරියෝ ඩි නොවිසියාස් : ලිස්බන්
ප්‍රංශය
·	ල මොන්ද් : පැරිස් - ප්‍රංශ බස කථා කරන සියලු අයගේ පුවත්පත ලෙස සැලකේ ·	ල මොන්ද් ඩිප්ලොමැතික් : පැරිස් ·	ල ෆිගරෝ : පැරිස් ·	ලිබරේෂන් : පැරිස් ·	ලෙ එකොස් : පැරිස්
ලෙබනන්
·	ලෝර්යන් ල ෂූර් : බීරුත්
ස්විට්සර්ලන්තය
·	ල තොම්ප් : ජිනීවා
ඕස්ට්‍රියා
·	ඩි ප්‍රෙස්සෙ : වියානා ·	ධර්ස්ටෑන්ධර්ඩි : වියානා ·	සැලැස්බර්ගර් - නැක්ක්‍රීච්ටන් : සැල්ස්බර්ග් ·	වියනියර් සෙයිටුන්ග් : වියානා - ලෝකයේ පැරණිම පුවත්පත
ජර්මනිය
·	ෆ්‍රැන්ක්ෆර්ටර් ඇල්ගෙමෙයින් සෙයිටුන්ග් ෆ්‍රැන්ක්ෆර්ට් ·	ස්‍යුඩෙඋට්ස්චෙ සෙයිටුංග් : මියුනික් ·	ඩි වෙල්ට් : බර්ලින් ·	ඩි සෙස්ට් : හැම්බර්ග් (සතිපතා) ·	ඩර් ස්පීගල් : හැම්බර්ග් (පුවත්පතක් නොවේ - සතිපතා සඟරාවකි)
ස්විට්සර්ලන්තය
· Neue Zur Cher Zeitung Zurich
ආජන්ටිනාව
·	ක්ලැරින් - බුවනෝර්ස් එයාර්ස් ·	ලා නේසියන් - බුවනෝර්ස් එයාර්ස්
බොල්වියා
·	එල් ඩයරියෝ - ලා පාස්
චිලි
·	එල් මර්කියුරියෝ - සැන්තියාගෝ
විද්‍යෝදය පිරිවෙන
විද්‍යොදය පිරිවෙණ යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි ප්‍රමුඛතම පිරිවෙන් අතුරින් එකකි. පූජ්‍ය හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල තෙරණුවන් විසින් 1873 දී ඇරඹුනු එය පසුව වසර 1959 දී, ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් විශ්ව විද්‍යාලයය තත්ත්වයට උසස් කරන ලදි.
වාර්තා පුවත්පත් ලේඛණ
කොලොම්බියා
·	එල් තියෙම්පෝ - බොගෝටා ·	එල් එක්ස්පෙක්ටේඩොර් - බෝගෝටා ·	එල් කොලොම්බියානෝ - මෙඩෙලින් ·	එල් පේස් - කැලි
කොස්ටරිකා
·	අල් ඩියා : සැන්ජෝස් ·	ලා‍නේෂියන් : සැන්ජෝස්
ඩෙමිනික් ජනරජය
·	ලිස්ටින් ඩයිරිගෝ - සැන්ටෝ ඩෙමින්ගෝ
ගෝතමාලා
·	ප්‍රෙන්ස් ලිබ්ර - ගෝතමාලා සිටි ·	එල් පෙරියෝඩිකෝ - ගෝතමාලා සිටි ·	ඩයරියෝ ඩි සෙන්ට්‍රෝ අමෙරිකා - ගෝතමාලා සිටි
මෙක්සිකෝ
·	එක්සෙල්සියර් - මෙක්සිකෝ සිටි ·	එල් යුනිවර්සල් - මෙක්සිකෝ සිටි ·	රිෆෝමාර් - මෙක්සිකෝ සිටි ·	ලා ජෝර්නාඩා - මෙක්සිකෝ සිටි
නිකරගුවා
·	ලා ප්‍රෙන්සා - මනගුවා
පේරු
·	එල් කොමර්සිකෝ - ලිමා ·	ල‍ා රිබ්ලාකා‍ - ලිමා
ස්පාඤ්ඤය
·	එල් පේස් - මැඩ්රිඩ් ·	එල් මුන්ඩෝ - මැඩ්රිඩ් ·	ඩයරිගෝ ඒබිසි - මැඩ්රිඩ් ·	ල‍ා වැන්ගුආර්ඩියා - බාර්සිලෝනා
එක්සත් ජනපදය
·	ලා ඔපීනියන් - ලොස් ඇන්ජලීස් ·	එල් න්‍යුවෝ හෙරල්ඩ් - මියාමි
වෙනිසියුලා
·	එල් නැෂනල් - කරකාස් ·	එල් යුනිවර්සල් - කරකාස්
චීන මහජන සමූහාණ්ඩුව
·	පීපල්ස් ඩේලි - සැලකිය යුතුයි මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් සුදුසුකම් ලබා සිටි එය මහජන වාර්තා අඩංගු පුවත්පතක් වන හෙයිනි. උදා මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව නීති දැන්වීම් පල කිරීම සඳහා එය ප්‍රයෝජනයට ගනි. ·	චීන ජනරජය - (තායිවාන්) ·	චයිනා ටයිම්ස් - තායිපේ
හොංකොං
·	මිංග් පාඕ - චායි වැන්
උතුරු ඇමෙරිකාව
·	මිංග් පාඕ - ජාතික (එක්සත් ජනපදය - කැනඩා) හොංකොං හි වෙනම මුද්‍රණයක්. ·	සිංග් ටාඕ ඩේලි - (ජාතික) එක්සත් ජනපදයේ සහ කැනඩාවේ ප්‍රසිද්ධියට පත් කෙරෙන හොං කොං හි වෙනම මුද්‍රණයක් ·	වර්ල්ඩ් ජර්නල් (ජාතික)(එක්සත් ජනපදය කැනඩාව)
ක්‍රොඒෂියන් පුවත්පත්
·* වෙයරෙන්ජි : සැන්රෙබ්
ග්‍රීක පුවත්පත්
·* කතිමෙරනි : ග්‍රීසියේ ඇතන්ස් ·* ටො විමා : ග්‍රීසියේ ඇතන්ස්
හිබ්‍රෑ පුවත්පත්
·* හාරේට්ස් - ඊශ්‍රායලයේ ටෙල් අවීර්
අයිස්ලන්ත පුවත්පත්
·* මොර්ගුන්බ්ලාඩිඩ් - අයිස්ලන්තයේ රික් ජාවික් ·* ෆ්‍රෙට්ටබ්ලයිඩ් - අයිස්ලන්තයේ රික් ජාවික් ·* බ්ලයිඩ් - අයිස්ලන්තයේ රික් ජාවික්
ඉතාලි පුවත්පත්
·	කොරියර් ඩෙල්ලා සේරා : ඉතාලියේ මිලාන් ·	ලා රිපබ්ලිකා - ඉතාලියේ - රෝමය ·	ලා ස්තම්පා - ඉතාලියේ ටියුරින් ·	ලොසර්වතෝර් රොමානෝ - වතිකානු සිටි ·	කොරියර් කැනඩිස් : ටොරොන්ටෝ සහ මොන්ට්‍රියල්
ජපාන පුවත්පත්
·	අසාහි ෂිම්බුන් - ජපානයේ ටෝකියෝ ·	යොමුරි ෂිම්බුන් - ජපානයේ ටෝකියෝ
කොරියන් පුවත්පත්
·	ජුංග් ඇංග් ලිබෝ - ද කොරියාවේ සියෝල් ·	ද කොරියා ටයිම්ස් - ද කොරියාවේ සියෝල්
සර්බියන් පුවත්පත්
·	පොලිටිකා - ස්පාඤ්ඤයේ බෙල්ග්‍රේඩ් ·	බොර්බා - සර්බියාවේ බෙල්ග්‍රේඩ් ·	වෙසර්න්ජෙ නොවොස්ති - සර්බියාවේ බෙල්ග්‍රේඩ්
ස්වීඩන් ප්‍රවෘත්ති පත්‍ර
·	ඩගෙන්ස් නයිහෙවර් - ස්වීඩනයේ ස්වෝක්හෝම් ·	ස්වෙන්ස්කා ඩැග්බ්ලැඩර් - ස්වීඩනයේ ස්වෝක්හෝම් ·	හාෆ්වුඩ්ස්ටඩ්ස්බ්ලැඩර් - ෆින්ලන්තයේ හේල්සින්ක්
‍
පෝලන්ත ප්‍රවෘත්තිපත්‍ර
·	ගැසේටා වයිබෝර්සා - පෝලන්තයේ වෝර්සෝ ·	ර්සෙස්පෝස්පොලිටා - පෝලන්තයේ වෝර්සෝ
තායිලන්ත ප්‍රවෘත්තිපත්‍ර
·	ද රෝයල් ගැසට් (තායිලන්තය)
තුර්කි‍යේ ප්‍රවෘත්තිපත්‍ර
·	මිලිසෙත් - ඉස්තාන්බූල් ·	සූමන් - ඉස්තාන්බූල් ·	කුම්හුරිසෙත් - ඉස්තාන්බූල්
යුක්රේන් පුවත්පත්
·* සෙර්කාලෝ නෙඩේලි කිව්
උර්දු පවත්පත්
·* ඩේලි ජාංග් : කරච්චි සහ ලාහෝර් (පකිස්ථානයේ)
වියට්නාම් පුවත්පත්
·* ථාන්න්‍යෙන් : හෝ චි මින් නගරය ·* තුවාත්රේ : හෝ චි මින් නගරය
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Newspaper_of_record#List_of_newspapers_of_record
අව සතවක
ප්‍රවර්ගය:සිංහල මාස ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර මාසයක අව පක්‍ෂයේ දින
ඇලෙක්ස් ලුඩන්
ඇලෙක්ස් ලුඩන් (Alex Loudon,උපත 1980), ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකුය.
මහගල්කඩවල වැව
ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
2014 උතුරු ඉරාක ක්‍රියාන්විත
2014 උතුරු ඉරාක ක්‍රියාන්විත යන්නෙන් පහත දේ අදහස් විය හැක:
ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන්තොටුපළ ලැයිස්තුව
මෙහි දැක්වෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ වූ ගුවන්තොටුපළ ලැයිස්තුවකි. ගුවන්තොටුපල තිබෙන පළාත පිළිබඳ පැහැදිලිශ්‍රී ලංකා සිතියමකි
ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළවල්
ශ්‍රී ලංකාවේ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළවල් තුනකි. මෙහි පහලින් එම ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළවල් ලැයිස්තුගතකර ඇත.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව
614
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
අව අටවක
ප්‍රවර්ගය:සිංහල මාස ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර මාසයක අව පක්‍ෂයේ දින
ජි ජින්-හී
ජි ජින්-හී (1971 ජුනි 24) යනු දකුණු කොරියාවේ ජනප්‍රිය රංගන ශිල්පියෙකි. ඔහු රංගනයේ යෙදුනු ඉතිහාසමය ටෙලි නාට්‍ය වූ තේ චං ගම් (Jewel in the Palace), සහ දොන් යී ලොව පුරා අතිශය ජනප්‍රිය විය.
භාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:1971 උපත්
අපේ ජාතික පෙරමුණ
ශ්‍රී ලංකාවේ පිලිගත් දේශපාලන පක්‍ෂයකි.
අව නවවක
ප්‍රවර්ගය:සිංහල මාස ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර මාසයක අව පක්‍ෂයේ දින
616
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
මහගල්කඩවල වැව, රඹෑව
මහගල්කඩවල වැව, ශ්‍රී ලංකාවේ, රඹෑව ප්‍රදේශයේ පිහිටි වැව කි. මෙය ලක්දිව පළමු වැව ලෙස අනුමාන කෙරේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:උපතිස්සගම
ජාතිය සහ දේශය
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Ethnicity#Ethnicity_and_nation
ශ්‍රී රාජාධි රාජසිංහ රජ
ශ්‍රී රාජාධි රාජසිංහ (ක්‍රි.ව. 1782-1798) නමින් සිහසුනට උරුමකම් ලැබූ ඔහු කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජුගේ සොහොයුරාය. ඔහුද තම සහෝදරයා සමග මදුරෙයි හි සිට මෙහි පැමිණියේ කුඩා ළමයෙකුව සිටියදීය. මේ හේතුව නිසාම ඔහු හැදී වැඩුනේ උඩරැටියෙකු පරිද්දෙනි. සිංහලයෙකු පරිද්දෙනි. එවකට මල්වතු විහාරයේ නායක හිමියන්ගේ දක්ෂතම ශිෂ්‍යයෙකු ලෙස කැපී පෙනුණේය. ඔහු විවිධ දක්ෂතාවලින් යුත් අයෙකු විය. භාෂා බොහොමයක් ඉගෙන ගත්තේය. පාලි සහ සංස්කෘත ද ඒ අතර විය. බුද්ධාගම සම්බන්ධයෙන් නොමසුරු දායකත්වයක් සැපයූ ඔහු කාව්‍ය රසිකයෙකු විය. එසේම කවියෙක් ද විය.
1798 දී දරුවෙකු නොමැතිව, අනුප්‍රාප්තිකයෙකු ද නම් නොකර ඔහු මිය ගියේය. සියලු වගකීම් පිළිමතලාවේ වෙත පැවරුණි. පිළිමතලාවේ පළමු අධිගාර් නොහොත් අගමැති තනතුර දරමින් සිටියේය. ඔහු අති දක්ෂ, බලලෝභි, කූට උපක්‍රමයෙහි දක්ෂ පුද්ගලයෙකු විය. හිස් වූ සිහසුනට අනුප්‍රාප්තිකයෙකු තේරීම ඔහුට පැවරුණි. විවාද චරිතයක් වූ පිළිමතලාවේ, රජ පෙළපතේ අවසාන වීමට වගකිව යුතු ප්‍රධාන සාධකයන්ගෙන් එකක් විය.
හෙලින්ග්ලි ආරෝග්‍යශාලා දුම්රිය මාර්ගය
thumb|250px|right|alt=The driver stands beside a small electric locomotive towing four coal wagons|හෙලින්ග්ලි ආරෝග්‍යශාලා දුම්රිය මාර්ගය මත විද්‍යුත් දුම්රිය එන්ජිම සහ භාණ්ඩ වේදිකාව 1906 දී. 1959 දී මාර්ග වල නිමා කාලයේදී බ්‍රිතාන්‍ය දුපත් වල පැරණිම ක්‍රියාකාරී විද්‍යුත් දුම්රිය වූයේද මෙයයි.
හෙලින්ග්ලි ආරෝග්‍යශාලා දුම්රිය මාර්ගය යනු සැහැල්ලු දුම්රිය මාර්ගයකි. මෙහි හිමිකම සහ ‍මෙය පවත්වාගෙන යනු ලැබුවේ නැගෙනහිර සසෙක්ස් ප්‍රාන්ත සභාවෙනි. මෙය භාවිතා වූයේ හෙයිල්ෂම් නගරය ආසන්නයේ පිහිටා ඇති මානසික රෝහලක් වූ හෙලින්ග්ලි ආරෝග්‍යශාලාව වෙත එංගලන්තයේ බ්‍රින්ටන් සහ දකුණු වෙරළබඩ දුම්රිය මාර්ගයේ, හෙලින්ග්ලි දුමරිය නැවතුම්පොල දෙසට විහිදුනු කුකූ දුම්රිය මාර්ගය ඔස්සේ  මඟීන් සහ ගල් අඟුරු ප්‍රවාහනය කිරීම සඳහාය.
දුම්රිය මාර්ගය ඉදිකෙරුණේ 1899 දී වන අතර මඟින් සඳහා විවෘත වූයේ එහි විදුලි බලය යෙදීමෙන් පසුව 1903 දී ජූලි 20 වෙනිදාය. 1923දී ඇති වූ දුම්රිය මාර්ග සමූහනය සමඟ මඟීන් ගණන සංඛ්‍යාත්මකව සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වූ අතර රෝහල් අධිකාරිය මඟීන් ප්‍රවාහනය සම්බන්ධයෙන් තව දුරටත් ආර්ථික වශයෙන් ලාභදායී නොවන බැවින් මෙම සේවාව අතහැර දමන ලදී. එබැවින් 1959 වන විට මෙය භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය සඳහා වෙන් වූ අතර කලින් ප්‍රවාහනය කරන ලද ගල් අඟුරු වෙනුවට ආදේශකය වශයෙන් තෙල් යොදා ගැනිණි.
ඉදිකිරීම සහ විවෘත කිරීම
right|thumb|හෙලින්ග්ලි දුම්රියපොළ 20 වන සියවසට පෙර, එය කෙටි වීමට පෙර දැවමය වේදිකාව පෙන්වමින් 1897දී නැගෙනහිර සසෙක්ස් ප්‍රාන්ත සභාව අක්කර 400 (හෙක්ටයාර 160) ක භූමි ප්‍රමාණයක් හෙයිල්ෂම් නගරයේ සැතැප්ම තුනක් (කිලෝමීටර පහක්) උතුරට වන්නට පිහිටි පාර්ක් ෆර්ම් පෙදෙසින් ප්‍රභූන් පදිංචි නගරයක් වන චීචෙස්ටර් වලින්, පසුව හෙලින්ග්ලි ආරෝග්‍යශාලාව බවට පත් වූ මානසික ආරෝග්‍යශාලා භූමිය මිල දී ගන්නා ලදී. ගොඩනැගීම් කටයුතු 1900දී ආරම්භ වූ අතර එහි නිර්මාණ කටයුතු සිදු කරන ලද්දේ අසල පිහිටි හේවුඩ් සෞඛ්‍ය මානසික ආරෝග්‍යශාලාව නිර්මාණ කළ ජෝජ් තෝමස් හයින් විසිනි. ගොඩනැඟිලි ද්‍රව්‍ය භාණ්ඩ අංගනයේ සිට සැතැප්ම 1 1⁄4 (කිලෝමීටර 2) ක දුරින් පිහිටි භූමිය වෙත ප්‍රවාහනය කරන ලද්දේ හෙලින්ග්ලි දුමරිය නැවතුම්පොලෙහි කුකූ  දුම්රිය මාර්ගය ඔස්සේය. සම්මත දුම්රිය මාර්ග එක් කිරීමේ මෙම සම්බන්ධතාවය ගොඩනැගුනේ ආරෝග්‍යශාලව ගොඩනැගූ මිනිසුන් සහ ජෝසෆ් හෝවේ සහ ආයතනය මඟිනි. ඇස්තමේන්තු ගත මුදල වන 1700 නැගෙනහිර සසෙක්ස් සභාව ගෙවූ පසු කොන්දේසි මත අනුමැතිය ලබාදෙනු ලැබුයේ එංගලන්තයේ බ්‍රින්ටන් සහ දකුණු වෙරළබඩ දුම්රිය මාර්ගය මඟිනි.
හෙලින්ග්ලි දුමරිය නැවතුම්පොලෙහි ප්‍රධාන වේදිකාවට විරුද්ධ පැත්තේ කුඩා දැවමය වේදිකාවක් ඉදිකර තිබිණි. නැවතුම්පොලෙහි ගොඩනැඟිලි සහ මෙය අතර සම්බන්ධ වීමක් නොමැති අතර මෙය භාවිතා කරනු ලැබුයේ ප්‍රධාන මාර්ගය සහ රෝහල් දුම්රිය අතර මඟීන් හුවමාරු කිරීමට පමණි. එසේම එය පාවිච්චි නොකරන විට එය ක්‍රියා විරහිත කොට තැබිය හැක. හෙලින්ග්ලි දුම්රිය නැවතුම්පොලෙහි ගල් අඟුරු අංගන සහ පැති මං ද ඉදිකර තිබිණි. 1903 දී ආරෝග්‍යශාලාව රෝගීන් සඳහාත් දුම්රිය මාර්ගය මඟීන් සඳහාත් විවෘත විය.
ගමන් මඟ
thumb|right|හෙලින්ග්ලි ආරෝග්‍යශාලා දුම්රිය මාර්ගයේ ගමන් මඟ හෙලින්ග්ලි දුම්රිය නැවතුම්පොලෙදී කුකූ මාර්ගය අවසන් විය. දුම්රිය මාර්ගය, කුකූ මාර්ගයට වේදිකාව අවසානයේදී උතුරින් සහ දකුණින් සම්බන්ධ වුවත්, දුම්රිය ඒ හරහා ගමන් නොකෙරිණි. හන්දියේදී කුකූ මාර්ගයත් සමඟ මාර්ග සකස්වීම හේතුවෙන් රෝහලට එන සහ යන මගී දුම්රියන් හෙලින්ග්ලි දුම්රිය නැවතුම්පොලෙදී ආපසු හැරවිණි.
හෙලින්ග්ලිහි දකුණින් ප්‍රධාන මාර්ග හැරයාමත් සමඟ දුම්රිය මාර්ගය ගේට්ටුව පසු කර අලුත් පාරේදී සහ පාර්ක් පාරේදී මාර්ගය මාරුවිය. ගොවිපල පැති මාර්ගය හරස් මාරුවෙන් ඔබ්බට ගිය මාර්ගයේ බටහිරින් පිහිටි තනි පැති මාර්ගයක් විය. එය පෙර වසරයන්ගේ සිටම ගොවීන්ගේ කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනයන් සඳහා විශේෂ ස්ථානයක් විය. නමුත් පසුව එය භාවතයෙන් ඉවත් විය. හෙලින්ග්ලි සහ රෝහල අතර අඩ තැනනේදී මාර්ගය රෝහල් පිටටනියට ඇතුලු වන අතර පාරක් නිවාස පැති මාර්ගය බටහිර පදෙස පසු කර රෝහලේ උපගෘහයට සේන්දු විය.
මෙය රෝහලට ළඟා වන විට, මාර්ගය කොටස් වලට බෙදෙන අතර දකුණු අත්ත රෝහලේ වයඹ පැති දොර දෙසට මෙහෙයවන අතර අනෙක්වා තියුණු ලෙස සම්පූර්ණයෙන් වාගේ නැවත කොට් වලට බෙදිණ. එක කොටසක් වැඩපොළ දෙසට දිවෙන අතර අනෙක කෙටි වේදිකාව දෙසට මෙහෙවිණි. මෙය මූලිකවම පාවිව්චි කෙරු‍ණෙ මගීන් සඳහාය. මගී සේවාව තාවකාලිකව නැවතීමෙන් පසුව එය ගල් අඟුරු තටාකයක් බවට පරිවර්තනය විය.
සන්ධි වලදී ප්‍රධාන මාර්ගය සහ පැති මර්ග පාලනය කිරීමට සලකුණු හෝ ස්වයංක්‍රීය සලකුණු නොමැති විය. හරස් මාර්ග මාරු වීමට සමීප වීමේදී ගිනිකෙළිකාරයා රතු කොඩියක් සමඟ ඉදිරියට දිවවිත් වාහන ගමනාගමනය නවත්වනු ලැබිණ. ඔහු සලකුණු අතින් ක්‍රියා කරවීය.
ක්‍රියා කරවන බලශක්තිය
රෝහල ඉදිකිරීම සඳහා අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය ප්‍රවාහනය කිරීමට ජෝෂප් හෝවේ සමාගම විසින් 0-4-0 ආසන ටැංකි දුම්රිය එන්ජිමක් භාවිතා කරන ලදී. මෙය 1900 වසරේදී මිලදී ගෙන ආරෝග්‍යශාලා ඉදි කිරීම් අවසන් වීමෙන් පසු සහ විදුලි බලය යෙදීමත් සමඟම 1903 දී එම දුම්රිය එන්ජිම විකුනණ ලදී.
ක්‍රියාකාරිත්වයන්
thumb|right|එංගලන්තයේ බ්‍රින්ටන් සහ දකුණු වෙරළබඩ දුම්රිය මාර්ගයේ සැලැස්ම (තිත් රේඛාව) සහ හෙලින්ග්ලි ආරෝග්‍යශාලා දුම්රිය මාර්ගය (ඝන) රේඛා සහ හෙලින්ග්ලි දුම්රියපො‍ළෙහි වේදිකා 1923 දී සිදු කරන ලද දුම්රිය වර්ගීකරණයේදී එංගලන්තයේ බ්‍රින්ටන් සහ දකුණු වෙරළබඩ දුම්රිය මාර්ගය දක්ෂිණ දුම්රිය මාර්ග වල කොටසක් වූ අතර රෝහල (නැගෙනහිර සසෙක්ස් මානසික රෝහල) හා එංගලන්තයේ බ්‍රින්ටන් සහ දකුණු වෙරළබඩ දුම්රිය මාර්ගය අතර ගිවිසුම යාවත් කාලීන කරන ලදී. හෙලින්ග්ලි දුම්රිය නැවතුම්පලෙහි ලී වේදිකාවේ දිගද 1922 දී සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයකින් අඩු කරන ලද්දේය. සේවා සැපයුම් මට්ටම, රෝගීන් සංඛ්‍යාව, රෝහල් ගල් අඟුරු ප්‍රමාණය හා ආහාර අවශ්‍යතා මත රඳා පැවතුන නිසා දුම්රිය ගමනාගමනය කිසිදිනක කාල සටහනකට අනුව සිදු නොවුණි. 1931 දී දුම්රිය මාර්ග සංඛ්‍යාව පහත වැටුන නිසා තවදුරටත් මගීන් ප්‍රවාහනය ආර්ථික වශයෙන් ලාභදායි නොවන බව රෝහල් බලධාරීන් විසින් තීරණය කරන ලද හෙයින් එය අත්හිටවන ලද්දේය. මගි මෝටර් රථය රෝහල් හෙලින්ග්ලි ගෙන එන ලද අතර, වියනක් සවි කිරිමෙන් අනතුරුව රෝහලු ක්‍රීඩා පරිශ්‍රයට බවට පත් විය. 1990 මැද භාගයේදී විනාශකාරීන් විසින් ඇතිකරන ලද ගින්නක් හේතුවෙන් මෙය විනාශයට පත් විය. 1932 දී හෙලින්ග්ලි දුම්රියපො‍ළෙහි ලී වේදිකාව ඉවත් කරන ලද අතර රෝහල් වේදිකාව ගල් අඟුරු බවට පත් විය.
මෙහි සිදු වූයේ සුලු අනතුරු දෙකක් පමණි. මෝටර් රථ හා පීලි එන්ජිමක් අතර ගැටුමක්, තිරින්ග නැති වීම හේතුවෙන් වැගන් මෝටර් රථයක් හෙලින්ග්ලි දුම්රිය නැවතුමට පෙරලීමෙන් සිදු වූ අනතුරක්.
1939 නොවැම්බර් 22 සැලසුම් වෙනස් කරමින් ගිලන් රථ දුම්රිය වලට රෝහල් පරිශ්‍රයට පැමිණීමට ඉඩ සලසන ලද අතර මෙම ක්‍රියාව සඳහා බලතල ද පවරන ලදී. කෙසේ වෙතත් රෝගීන් ප්‍රවාහනයට මෙම මාර්ගය කිසි දිනක යොදා නොගැනුණි. නමුත් දෙවන ලෝක යුද්දයේදී කැනේඩියානු හමුදාව විසින් පාර්ක් නිවස රෝහලක් ලෙස යොදා ගැනීමේදී, හෙලින්ග්ලි දුම්රිය මාර්ගයේ ගිලන් රථ දුම්රිය රෝගීන් ප්‍රවාහනයට යොදා ගත්තේය. අනතුරුව රෝගීන් පාර්ක් නිවස දක්වා ගෙන එන ලද්දේ මහා මාර්ගයෙනි.