cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ගංගාරාමය
භාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:කොළඹ ප්‍රවර්ගය:කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
සංඛත සහ අසංඛත
සංඛත සහ අසංඛත යනු බුදුදහමේ එන සහ සම්බන්ධිත සංකල්ප දෙකකකි.
සංඛත යන්ගේ ලක්‍ෂණ
සංඛත යන්ගේ ලක්‍ෂණ පහත වගුව පරිදි වේ.
අසංඛත යන්ගේ ලක්‍ෂණ
සංඛත යන්ගේ ලක්‍ෂණ පහත වගුව පරිදි වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:චූල වග්ගය
කැර්මෑන් රේඛාව
lang=si|thumb|right|180px|වායුගෝලයෙහි ස්ථර. (පරිමාණයට නොවේ)
කැර්මෑන් රේඛාව, හෝ කාමන් රේඛාව පවතින්නේ, පෘථිවියෙහි  මුහුදු මට්ටමට වඩා කිලෝමීටර් 100 (සැත 62) ඉහළින් උන්නතාංශයක වන අතර, එය සාමාන්‍ය වශයෙන්  පෘථිවියෙහි වායුගෝලය සහ අභ්‍යාවකාශය අතර මායිම නිරූපණය කරන බව සැලකෙයි. ගගන යාත්‍රා විද්‍යාව සහ අභ්‍යාවකාශ විද්‍යාව සඳහා ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිති-සදන සහ වාර්තා-නඩත්තු කරන ආයතනයක් වන ෆෙඩරෂියොං එයිරුනොටික් ඇන්ටර්වැෂියොනැල් (එෆ්ඒඅයි) විසින්, මෙම අර්ථදැක්වීම පිළිගනු ලැබෙයි.
පානදුර මැතිවරණ කොට්ඨාසය
පානදුර මැතිවරණ කොට්ඨාසය අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ කොට්ඨාස අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය නම් ලද්දේ බස්නාහිර පළාතේ කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ, පානදුර  නගරය අනුව යමිනි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස වූ කොට්ඨාස 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී පානදුර මැතිවරණ කොට්ඨාසය වෙනුවට කළුතර බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය තුළ ඡන්ද කොට්ඨාශයක් ලෙස පානදුර දිගටම පවතියි.
1947 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
23 අගෝස්තු 1947 සිට 20 සැප්තැම්බර් 1947 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු පළමුවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1952 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
24 මැයි1952 සහ 30 මැයි1952 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු දෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1956 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
5 අප්‍රේල් 1956 සහ 10 අප්‍රේල් 1956දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු තෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (මාර්තු) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
19 මාර්තු 1960 දිනදී පැවැත්වුණු සතරවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (ජූලි) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
20 ජූලි 1960 දිනදී පැවැත්වුණු පස්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1965 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
22 මාර්තු 1965 දිනදී පැවැත්වුණු  හයවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1970 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
27 මැයි 1970 දිනදී පැවැත්වුණු සත්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුණු අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:කළුතර දිස්ත්‍රික්කය
මද සරුභාවය
මද සරුභාවයට හේතු
අතීතයේනම් යම් පවුලක දරුවන් නැතිනම් එයට හේතුව කාන්තාවගේ වඳ බව ලෙස සළකන්නට සමාජය නැඹුරු වෙලා තුබුනා. එසේ වූවත් මද සරුභාවය කාන්තාවට පමණක් සීමා වූ කරුණක් නොවේ. කාන්තා හේතු(female factors) නිසා 20 - 35% පමණ මද සරු තත්ත්ව ඇති වෙන අතර, පුරුෂයන් (Male factors) නිසා 20 - 30% පමණ ප්‍රමාඅණයක් ඇති වේ. බොහෝවිට බහුල වන්නේ දෙද්නාගේම හේතු(combined factors) නිසා ඇතිවන තත්ත්වයි. ඒවා 25 - 40% අතර ප්‍රමාණයක් වේ.
මද සරුභාවය සඳහා බලපාණ කරුණු
මේ සඳහා හේතු බොහොමයක් පවති. සමහර කරුණු ඉහත සඳහන් ලෙස පුරුෂයාගෙන් ඇතිවන් අතර සමහර කරුණු කාන්තාවගෙන් හෝ දෙදෙනාගෙන්ම ඇතිවේ,
1. ජානමය හේතු (Genetic factors)
2. සමාජ රෝග (STI)
3. පතිදේහ නිසා ඇතිවන මඳ සරුභවය (Immune subfertility)
4. වයස හා සම්බන්ධ ගැටලු (Age related issues)
5. ගර්භාශය ආශ්‍රිත රෝග (Problems in uterus)
මද සරුභාවය සඳහා ප්‍රතිකාර (Treatments for Subfertility)
මේ සඳහා විව්ධ වූ ප්‍රතිකාර ක්‍රම පවති
1. මද සරුභාවය සඳහ වූ සාකචිඡා (Fertility counselling)
2. ගර්භානිතාවය වැඩි කරන ප්‍රතිකාර ක්‍රම (Medical treatments)
3. IUI
4. කළලයක් ඇතුලත් කිරීම (IVF)
පොදු ව්‍යාපාර පිළිබඳ කාරක සභාව
පොදු ව්‍යාපාර පිළිබඳ කාරක සභාව (කෝප්/COPE - The Committee on Public Enterprises) යනු පාර්ලිමේන්තු සැසිවාරයක් ආරම්භයේදී තේරීම් කාරක සභාව විසින් පත් කරනු ලබන,  නිශ්චිත සාමාජිකයන් සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන්නා වූ පාර්ලිමේන්තුවේ අනෙක් මුදල් කාරක සභාව වේ. රාජ්‍ය සහ අර්ධ රාජ්‍ය ආයතන්හී මූල්‍ය විනය පවත්වාගෙන යාම සහතික කරනු වස් රාජ්‍ය සංස්ථාවල සහ රජයට යම් ලිඛිත නීතියක් යටතේ පැවරී ඇති වෙනත් ව්‍යාපාරවල ගිණුම් හා ඊට සම්බන්ධ විගණකාධිපති වාර්තා පරීක්ෂා කිරීම මෙම කාරක සභාව මගින් සිදුකෙරේ. කමිටුව ආණ්‌ඩු පක්‍ෂයේ සහ විපක්‍ෂයේ මන්ත්‍රීවරු විසින් පොදුවේ නියෝජනය කරනු ලබයි.
1979 වර්ෂයේ ජූනි 21 වන දින ස්ථාපනය කරන ලද පොදු ව්‍යාපාර පිළිබද කාරක සභාව හෙවත් කෝප් කමිටුව, ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව තුළ ක්‍රියාත්මක වන ප්‍රධාන කාරක සභා වර්ග ද්විත්වය අතුරින් විශේෂ කාර්යයන් සඳහා වන කාරක සභා ගණයට අයත් වේ. එය පාර්ලිමේන්තුවේ ස්ථාවර නියෝග අංක 126 හි සඳහන් වන ආකාරයෙන් එක් එක් පාර්ලිමේන්තු සැසිවාරයක් ආරම්භයේදී පත් කරනු ලබයි. පාර්ලිමේන්තුවේ පක්ෂ සංයුතිය පිළිබිඹු වන ආකාරයට එහි සාමාජිකයින් පත් කිරීම සිදුවන අතර කාරක සභාවේ පළමු සැසිවාරයේදීම එහි සාමාජිකයින් විසින් සභාපතිවරයෙකු පත් කර ගැනීම සිදුකරයි. කාරක සභාවේ ගණ පූර්ණය 4 කි.
කාරක සභාව විසින් රාජ්‍ය සංස්ථා හා අනෙකුත් රජයේ ව්‍යාපාර ආයතනවල පරික්ෂාවට බදුන් කරනු ලැබූ ගිණුම්, අයවැය හා වාර්ෂික ඇස්තමේන්තු, මුදල් තත්ත්වය, මුදල් කටයුතු පිළිබඳ කාර්ය පටිපාටි හා කළමනාකරණය පිළිබඳව තොරතුරු පරික්ෂා කොට පාර්ලිමේන්තුවට වාර්තා කිරීම සිදුකරන අතර ඔවුනට සාක්ෂි ලබාගැනීම පිණිස ඕනෑම පුද්ගල‌‌යෙකු කමිටුව ඉදිරියට කැඳවීමටත්, ඕනෑම ආකාරයේ ලේඛනයක්, වාර්තාවක් ගෙන්වා පරීක්ෂා කිරීමටත්, ගබඩා සහ ඊට අදාල දේපළ වෙත ප්‍රවේශ වීමටත් බලය හිමිවී තිබේ. කාරක සභාවේ විෂය පථයට, අමාත්‍යාංශ හා රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තු හැරුණු විට රාජ්‍ය ආයතන 244 ක්‌ අයත් වන අතර සමාගම් නීතිය යටතේ ලියාපදිංචි වී තිබෙන රජය සතු සමාගම්ද කාරක සභාවේ සුපරීක්‍ෂාවට යටත්ය. කෙසේ නමුදු සියලු රාජ්‍ය ආයතන එකවර පරික්ෂා කිරීමේ හැකියාව කෝප් කමිටුව සතු නොවන අතර ඔවුනට වුවමනා පරිදි තෝරා ගන්නා ආයතන සංඛ්‍යාවක් පිළිබඳ විමර්ෂණ කටයුතු සිදු කරනු ලැබේ. කාරක සභාව විසින් පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරන වාර්තාවන්හී ඇතුළත් වන නිර්දේශ අදාළ සංස්ථා හා ව්‍යවස්ථාපිත මණ්ඩලයන් විසින් අනුගමනය කළ යුතු නියමයන් ලෙස සළකනු ලබයි.
කෝප් කමිටු සභාපතිවරු
කාරක සභාවේ ආරම්භයේ පටන් පහතින් දැක්වෙන මන්ත්‍රීවරු, පොදු ව්‍යාපාර පිළිබඳ කාරක සභාවෙහි සභාපතිත්වය දරා ඇත.
වක්ත්‍ර අස්ථි
වක්ත්‍ර, අන්තරංග කපාලය, හෙවත් ආශය-කපාලය යනු හිස්කබලේ කොටසක් වන අතර, එය ඇතිවන්නේ ග්‍රසනික වක්‍රයෙනි. වක්ත්‍ර අස්ථි අතරට හිස්කබලේ පූර්ව සහ පහළ කොටස් අයත් වේ. හිස්කබලේ ඒ හැර සෙසු කොටස් කපාල අස්ථි ගණයට අයත් වේ.
ව්‍යූහය
බොහෝ මූලාශ්‍රවල මානව හිස්කබලේ වක්ත්‍ර අස්ථි යටතට පහත අස්ථීන් දාහතර ඇතුළත් කොට ඇත:
විචලනයන්
ඇතැම්විට මානව කණ්ඨිකා අස්ථිය ද මේ අතරට ඇතුළත් කෙරුණු අවස්ථා ඇත. ජිද්‍රාස්ථිය (හෝ එහි කොටසක්) සහ කීලාස්ථිය ද සමහර අවස්ථාවල වක්ත්‍ර යටතට ඇතුඵත් කෙරුණ ද, ඒවා බොහෝ විට කපාලයේ කොටසක් ලෙස සැලකේ. ඇතැම් මූලාශ්‍රවල ඌර්ධ්වහනුක අස්ථියේ වම් සහ දකුණු කොටස් අස්ථි දෙකක් ලෙස සලකා ඇත. එසේම තාලව අස්ථිය ද ඇතැම්විට අස්ථි දෙකක් ලෙස විස්තර කෙරේ.
විවිධ පාඨ ග්‍රන්ථවල මෙම වක්ත්‍ර සැකිල්ලට ඇතුළත් කොට ඇති අස්ථීන් විවිධ ය. අස්ථීන්ගේ කලලවිද්‍යාත්මක සම්භවය මත පදනම්ව ඇතැම් පාඨ ග්‍රන්ථවල ස්නායුකපාල සහ අන්තරංග කපාල අස්ථීන් අතර වෙනස්කම් ඍජුවම දක්වා ඇත. වෙනත් පාඨ ග්‍රන්ථ මානව හිස්කබලේ පූර්ව පැත්තෙන් දැකගත හැකි සියලු අස්ථීන් මේ යටතට ඇතුළත් කිරීමට උත්සාහ දරා ඇත; මීට සමගාමීව ඔවුන් විසින් ලලාට අස්ථිය වැනි අස්ථි ද මෙයට ඇතුළත් කොට ඇත.
ගුප්ත රාජවංශය
ගුප්ත අධිරාජ්‍යය යනු ශ්‍රී ගුප්ත විසින් පිහිටුවන ලද පුරාතන ඉන්දියානු අධිරාජ්‍යයකි. ආසන්න වශයෙන් ක්‍රි.ව. 320 සිට 550 දක්වා පැවති මෙම අධිරාජ්‍යය උච්චස්ථානයට පත්වන විට එයට ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයෙන් විශාල ප්‍රදේශයක් අයත්ව පැවතිණි. ගුප්තවරුන්ගේ නායක්තවය යටතේ පැවති සාමය සහ සෞභාග්‍යය හේතුවෙන් විද්‍යාත්මක සහ කලා අංශවල දියුණුවක් ඇති විය. ගුප්ත යුගය ඉන්දියාවේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස හැඳින්වෙයි. මෙම යුගයේ ඉන්දියානු නව නිමැවුම්, විද්‍යාව හා තාක්ෂණය, ඉංජිනේරු විද්‍යාව, කලාව, සාහිත්‍යය, තර්ක ශාස්ත්‍රය, ගණිතය, තාරකා විද්‍යාව, ආගම සහ දර්ශනය යන අංශයන්හි ප්‍රබෝධයක් ඇති විය. ගුප්ත රාජවංශයේ වඩාත් වැදගත්ම පාලකයින් ලෙස Iවන චන්ද්‍රගුප්ත, සමුද්‍රගුප්ත සහ IIවන චන්ද්‍රගුප්ත යන රජවරුන් සැලකෙයි. ක්‍රි.ව. 4වන සියවසේ සංස්කෘත කවියකු වන කාලිදාස සඳහන් කොට ඇත්තේ ගුප්තවරුන් විසින් ඉන්දියාව තුළ හා පිටත රාජධානි විසි එකක් ආක්‍රමණය කළ බවයි. මේ රාජධානි අතර පාරසික, හූන, කාම්බෝජවරුන්, ඔක්සස් නිම්නයේ බටහිර සහ නැගෙනහිර පෙදේසවල විසූ ගෝත්‍ර, කින්නරුවරුන්, කිරාතවරුන් ආදීන්ගේ රාජධානි ද අයත් විය.
මෙකල ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය, ප්‍රතිමා ශිල්පය සහ සිතුවම් කලාව වැනි සංස්කෘතික අංග උච්චත්වයට පත් විය. ගුප්ත යුගය තුළ කාලිදාස, ආර්යභට, වරාහමිහිර, විෂ්ණු ෂර්මා සහ වත්ස්‍යායන වැනි විද්වතුන් ද බිහි විය. විද්‍යාව සහ දේශපාන පරිපාලන අංශ නව මානයන් කරා ළඟා වීම මෙකල සිදු විය. ශක්තිමත් වෙළඳ සබඳතා හේතුවෙන් මෙම කලාපය වැදගත් සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් වූ අතර, මෙහි ආභාසය යාබද රාජ්‍යයන් වූ බුරුමය, ශ්‍රී ලංකාව, සහ අග්නිදිග ආසියාව කරා ව්‍යාප්ත විය. පැරණිම ඉන්දියානු වීර කාව්‍ය ද මේ යුගයේ ලියැවෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.
භූමි ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් අහිමි වී යාම, යටත් රාජ්‍යවල ආධිපත්‍යය දුර්වල වීම සහ මධ්‍යම ආසියාවේ හුන ජනයාගේ (එෆ්තලයිට් හන්වරුන්) ආක්‍රමණ හේතුවෙන් අධිරාජ්‍යය ක්‍රමයෙන් පරිහානයට පත් විය. 6වන සියවසේ ගුප්ත අධිරාජ්‍යය බිඳ වැටීමෙන් පසු ඉන්දියාවේ පාලනය ප්‍රාදේශික රාජධානි අතට පත් විය. අධිරාජ්‍යය කැබලි වී යාමෙන් පසු ගුප්ත වංශයේ සුළු පෙළපතක් මගධය පාලනය කිරීමට සමත් විය. නමුත් 7වන සියවසේ මුල් භාගයේ වර්ධන පාලකයකු වූ හර්ෂ විසින් මෙම ගුප්තවරුන් නෙරපා සිය අධිරාජ්‍යය ගොඩනැගීය.
ගුප්තවරුන්ගේ සම්භවය
බොහෝ ඉතිහාසඥයන් අනුව ගුප්ත රාජවංශය වෛශ්‍ය රාජවංශයකි. ඉතිහාසඥ රාම් ෂරන් ෂර්මා පවසන්නේ වෛශ්‍ය ගුප්තවරුන් "නැගී එන්නට ඇත්තේ පීඩාකාරී රජවරුන්ගේ ක්‍රියාවන්හි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බවයි". ගුප්ත කාසි ක්‍රමය පිළිබඳ ග්‍රන්ථයක් ලියා ඇති ඉතිහාසඥයකු හා පුරාවිද්‍යාඥයකු වන ඒ. එස්. අල්තෙකාර් ද පවසන්නේ ගුප්තවරුන්ගේ කුලය වෛශ්‍ය කුලය බවයි. ඔහු මේ සඳහා උදාහරණ ලෙස පුරාතන නීති පාඨයක ගුප්ත යන්නෙන් අවසන් වන නාමයක් හිමි තැනැත්තකු වෛශ්‍ය කුලයට අයත් බැව් සඳහන් වාර්තාව දක්වයි. ඉතිහාසඥ මයිකල් සී. බ්‍රැනිගන් පවසන්නේ පුරාතන ඉන්දියාවේ ප්‍රමුඛතම කුල ක්‍රමය බිඳහෙළුණු අවස්ථාව ගුප්ත රාජවංශය බවයි.
ගුප්තවරුන්ගේ මුල් නිජබිම
ගුප්තවරුන්ගේ මුල් බිම සම්බන්ධයෙන් විද්වතුන් අතර නොයෙකුත් වාදවිවාද ඇත. ජයස්වාල් පවසන්නේ ගුප්තවරුන් යනු සැබැවින්ම උතුරු ඉන්දියාවේ උත්තර් ප්‍රදේශ්හි නාගවරුන් හෝ භාර්ෂිවවරුන් යටතේ විසූ ප්‍රයාග (අලහබාද්) ප්‍රදේශයේ පදිංචිකරුවන් බවයි. පසුව ඔවුහු ප්‍රමුඛ වන්නට වූහ. වෙනත් විද්වතකු වන ගයාල් ද ජයස්වාල්ගේ අදහසට සහාය දක්වමින් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ ගුප්තවරුන්ගේ නිජබිම ඖධ් සහ ප්‍රයාග් ප්‍රදේශ අතර පිහිටි අන්තර්වේදි පෙදෙස බවයි. මෙම ඉතිහාසඥයන් සිය මතයට එළඹී ඇත්තේ මෙම ප්‍රදේශවලින් හමු වූ ගුප්ත යුගයට අයත් කාසි පදනම් කරගනිමිනි. මේ නිසා ඔවුහු ගුප්තවරුන්ගේ සම්භවය ඊසානදිග ඉන්දියාවේ සිදු වූ බව පවසති. කෙසේනමුත් මෙකල තවත් ඉතිහාසඥයකු වූ ගංගුලි ඉන්දියා ඉතිහාසයේ ගුප්තවරුන්ගේ නිජබිම පිළිබඳ වෙනස්ම මතයක් ඉදිරිපත් කරයි. ඔහුට අනුව ගුප්තවරුන්ගේ නිජබිම තවත් දකුණට වන්නට පිහිටියේ ය. එය බිහාරයේ මගධය නොව බෙංගාලයේ මුර්ෂිදාබාද් ප්‍රදේශයයි. ඔහු මේ සඳහා පාදක කොටගෙන ඇත්තේ ක්‍රි.ව. 675 සහ 696 අතර කාලයේ ඉන්දියාවේ සංචාරය කළ චීන බෞද්ධ භික්ෂුවක් වූ යිජිං (ඉ-ත්සිං) ගේ ඓතිහාසක වාර්තාවන් ය. නමුත් ෆ්ලීට් ඇතුළු සෙසු ඉතිහාසඥයන් ගංගුලිගේ වාදය විවේචනයට පත්කරන්නේ යිජිං භික්ෂුව විසින් 3වන සියවසේ අගභාගයේ රාජ්‍ය පාලනය කළ ශ්‍රී ගුප්තගේ රාජ්‍ය සමය 2වන සියවස අගභාගය ලෙස දක්වා තිබීම නිසායි. මේ නිසා යිජිං භික්ෂුවගේ වාර්තා මත පදනම්ව ගොඩනැගුණු මතවාදවලට වඩා කාසි මත පදනම්ව ගොඩනැගූ ‍වාද විශ්වසනීයත්වයෙන් වැඩි බව ඉතිහාසඥයෝ විශ්වාස කරති.
මෙම වාද අනුව ගුප්තවරුන්ගේ නිජ බිම පිළිබඳ නොයෙකුත් පරස්පර යෝජනා ඉදිරිපත්ව ඇත. ඇලන් ඇතුළු විද්වතුන් පිරිසක් පවසන්නේ ගුප්තවරුන් මුලින් මගධයෙහි සාන්ද්‍රගත වී සිටි බවත්, පසුව ඔවුන් බෙංගාලය පුරා ව්‍යාප්ත වූ බවත් ය. තවත් පිරිසක් පවසන්නේ ගුප්තවරුන්ගේ මුල් බිම බෙංගාලයේ වරේන්ද්‍රි හෝ වරේන්ද්‍ර භුමි ප්‍රදේශය බවයි. එහිසිට ඔවුන් මගධය වෙත සිය අධිරාජ්‍යය ව්‍යාප්ත කරන්නට ඇති බව කියැවේ. මෙම මතවාදයන් කුමක් වුවත්, ගුප්තවරුන් මුළු උතුරු ඉන්දියාවේම බලය සියතට ගැනීමට සමත් වූ හෙයින් ඔවුන් ස්වර්ණමයක් යුගයක් ඇරඹූ බව අවිවාදිතව පිළිගැනේ.
ශ්‍රීගුප්ත සහ ඝටොත්කච
අද වන විට ශ්‍රී ගුප්ත රජුගේ පාලන සමය ලෙස 240 පමණ – 280 දක්වා කාලය සැලකෙයි. ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තික පුත්‍රයා වූ ඝටොත්කච ක්‍රි.ව. 280 පමණ සිට 319 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තික Iවන චන්ද්‍රගුප්ත සමග මහාරාජාධිරාජ යන විරුදය යෙදී තිබුණ ද, ශ්‍රී ගුප්ත හා ඔහුගේ පුත් ඝටොත්කච සඳහා ශිලාලේඛනවල යෙදී ඇත්තේ ''මහාරාජ' යන විරුදයයි.' 4වන සියවස ආරම්භයේ ගුප්තවරුන්ට මගධය සහ වර්තමාන බිහාරය අවට කුඩා හින්දු රාජධානියක් ස්ථාපනයට හැකියාව ලැබිණි.
යිජිං විසින් සිය වාර්තාවල ශ්‍රී ගුප්ත පිළිබඳ සඳහන් කොට ඇත. ශ්‍රී ගුප්තගෙන් පසු ඔහුගේ පුත් ඝටොත්කච සිහසුනට පත් විය.
චන්ද්‍රගුප්ත I
ඝටොත්කච (රාජ්‍ය. ක්‍රි.ව. 280 පමණ – 319) රජුට චන්ද්‍රගුප්ත (රාජ්‍ය. ක්‍රි.ව. 320 පමණ – 335) නැමැති (මෞර්ය අධිරාජ්‍යයේ ආදිකර්තෘ චන්ද්‍රගුප්ත මෞර්ය (ක්‍රි.පූ. 322–298) සමග වරදවා වටහා නොගන්න) පුත්‍රයකු විය. රාජ්‍යෝපාය ගනුදෙනුවක් වශයෙන් චන්ද්‍රගුප්තට මගධයේ ප්‍රධාන බලවතුන් වූ ලිච්ඡවි වංශික කුමාරදේවි කුමරියව සරණපාවා දෙන ලදී. මෙහිදී දායාදය වශයෙන් මගධ රාජධානිය (අගනුවර පාඨලිපුත්‍ර) සමග නේපාලයේ ලිච්ඡවීන්ගේ සන්ධානය හිමි විය. මගධයෙහි විශාල පෙදෙසක්, ප්‍රයාග සහ සාකේත යන ප්‍රදේශ ආක්‍රමණය කළ චන්ද්‍රගුප්ත සිය රාජ්‍යය පුළුල් කළේ ය. අනතුරුව 321දී ඔහු විසින් ගංගා නදියේ සිට ප්‍රයාග (වර්තමාන අලහබාද්) ද්කවා පැතිරුණු රාජධානියක් ස්ථාපනය කරන ලදී. අනතුරුව ඔහු මහාරාජාධිරාජ යන අධිරජ විරුදය ආරූඪ කොටගත්තේ ය. ආවාහ-විවාහ සම්බන්ධතා මගින් ඔහු සිය අධිරාජ්‍යය ව්‍යාප්ත කරවීය.
සමුද්‍රගුප්ත
335දී සමුද්‍රගුප්ත, පරාක්‍රමාංක සිය පියාගෙන් පසු සිහසුනට පත් විය. 380දී සිය මරණය වනතෙක්ම රාජ්‍ය පාලනය කළ ඔහු වසර 45ක් පමණ රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවී ය. සිය රාජ්‍ය සමයේ මුල්කාලයේ අහිච්ඡත්‍රා සහ ‍පද්මාවති රාජ්‍ය යටත් කරගැනීමට ඔහු සමත් විය. අනතුරුව ඔහු මාල්වා, යෞධෙය, අර්ජුනායන, මදුරා සහ අභිරා යන ගෝත්‍ර යටත් කරගැනීමට සමත් විය. 380දී ඔහු මරණයට පත්වන විට රාජධානි විස්කට වඩා සිය අණසකට නතුකරගැනීමට සමත්ව තිබූ අතර, ඔහුගේ අධිරාජ්‍යය හිමාලයේ සිට නර්මදා ගංගාව දක්වාත්, බ්‍රහ්මපුත්‍ර සිට යමුනා ගංගාත් තෙක් විහිදිණි. ඔහු තමන්හට රජුන්ගේ රජ සහ ලෝකයේ රජ යන විරුදයන් ආරූඪ කොටගෙන ඇත. ඉතිහාසඥ වින්සන්ට් ස්මිත් ඔහුව හඳුන්වන්නේ "ඉන්දියානු නැපෝලියන්" ලෙස ය. ඔහු විසින් අශ්වමේධ යාගය පැවැත්වූ අතර, මෙහිදී හමුදාවක් සමග අශ්වයකු යාබද සියලු රාජ්‍ය වෙත යවනු ලැබිණි. එහිදී යාබද රජවරුනට යාඥාව සිදුකරන රජුගේ මිත්‍රත්වය පිළිගැනීම හෝ එසේ නොවේ නම් යුධ වැදීම සිදුකළ යුතු විය. අනතුරුව අශ්වයාගේ ශෛලම අනුරුවක් නිර්මාණය කෙරිණි. මෙම අනුරුවක් දැනට ලක්නව් කෞතුකාගාරයේ තබා ඇත. සමුද්‍රගුප්තගේ ප්‍රශස්තියක් අශෝක ස්තම්භයක කැටයම් කෙරුණු අතර, අදවන විට එය අලහබාද්හි අක්බර්ගේ බලකොටුවේ පිහිටුවා ඇත. මෙම අලහබාද් ප්‍රශස්තිය සමුද්‍රගුප්තගේ ආක්‍රමණ සහ ජයග්‍රහණ බොහෝමයක් පිළිබඳ තොරතුරු සපයන ප්‍රධාන මූලාශ්‍රයයි.
සමුද්‍රගුප්ත දක්ෂ රණකාමියකු වුව ද, කලාව සහ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය කෙරෙහි විශාල අනුග්‍රහයක් දැක් වී ය. වර්තමානයේ කාෂ්මීරය සහ ඇෆ්ඝනිස්ථානයට අයත් ප්‍රදේශ ආක්‍රමණය කළ ඔහු සිය අධිරාජ්‍යය පුළුල්කළේ ය. ඔහුගේ රාජසභාවේ විසූ වැදගත් විද්වතුන් අතර, හරිසේන, වසුබන්ධු සහ අසංග ආදීන් ද විය. සමුද්‍රගුප්ත රජු කවියකු මෙන්ම සංගීතඥයකු ද විය. හින්දු ආගමිකයකු වූ ඔහු විෂ්ණු දෙවියන්ව වන්දනාමාන කළ බව පැවසේ. සෙසු ආගම් කෙරෙහි ද සහනශීලී ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළ ඔහු, ලංකාවේ බෞද්ධ රජකු වූ සිරි මේඝවණ්ණ හට බුද්ධගයාවේ විහාරයක් ඉදිකිරීමට අවසර ලබාදුන්නේ ය. මෙම විහාරය මහාබෝධි සංඝාරාම යනුවෙන් හැඳින්වුණු බව හියුං සාං විසින් වාර්තාකොට ඇත. ඔහු බෝධි වෘක්ෂය වටා රන් වැටක් ඉදිකොට තිබේ.
චන්ද්‍රගුප්ත II "වික්‍රමාදිත්‍ය"
ගුප්ත වාර්තා අනුව, සමුද්‍රගුප්ත සිය පුතුන් අතුරින්, දත්තදේවි බිසවට උපන් IIවන චන්ද්‍රගුප්ත කුමරුන්ව අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස නම්කළේ ය. IIවන චන්ද්‍රගුප්ත හෙවත් වික්‍රමාදිත්‍ය (බලයේ සූර්යයා) රජු 375 සිට 415 තෙක් රාජ්‍ය පාලනය සිදුකොට ඇත. ඔහු කදම්බාවේ කුමරියක වූ කුන්තලාව ද, නාග පෙළපතේ (නාගකුලෝත්පන්න) කුබර්නගා කුමරියව ද සරණපාවා ගත්තේ ය. මෙම නාග රැජිනට දාව උපන් ඔහුගේ දියණිය වූ ප්‍රභාවතිගුප්ත කුමරියව ඩෙකෑනයේ වාකාටක පාලකයා වූ දෙවන රුද්‍රසේන රජුට විවාහ කර දෙන ලදී. ඔහුගේ පුත් Iවන කුමාරගුප්ත කර්නාටක ප්‍රදේශයේ කදම්බා කුමරියකට ආවාහ කරදෙන ලදී. සිය අධිරාජ්‍යය බටහිර දෙසට ව්‍යාප්ත කළ IIවන චන්ද්‍රගුප්ත රජු 409 දක්වා මෙහෙයවූ යුධ ව්‍යාපාර මගින් මාල්වා, ගුජරාට් සහ සෞරාෂ්ට්‍ර ප්‍රදේශවල ශක බටහිර ක්ෂත්‍රපයන්ව පරාජය කළේ ය. 395දී ඔහු සිය ප්‍රධාන ප්‍රතිවාදියා වූ IIIවන රුද්‍රසිංහ රජුව පරාජය කොට බෙංගාල (වංග) බල ප්‍රදේශ විනාශකළේ ය. රරට පුරාම සිය බලය ව්‍යාප්ත කළ ඔහු උජ්ජයින්හි දෙවන අගනුවරක් ස්ථාපනය කළේ ය. මෙය ගුප්ත අධිරාජ්‍යයේ උච්ච අවස්ථාව ලෙස සැලකෙයි.
යුධ ව්‍යාපාර මතින් අධිරාජ්‍යය ගොඩනැගුණ ද, මෙම රාජ්‍ය සමය කලාව, සාහිත්‍යය, සංස්කෘතිය සහ විද්‍යා ක්ෂේත්‍රවල දියුණුවක් ඇති වූ යුගයක් ලෙස සැලකෙයි. IIවන චන්ද්‍රගුප්තගේ සමය මෙහි දී විශේෂයෙන් වැදගත් වේ. හින්දු කලාවේ විශිෂ්ට නිර්මාණයක් ලෙස සැලකෙන දියෝගාර්හි දශාවතාර දේවස්ථානය නිර්මාණය වූයේ ද මෙම යුගයේ ය. ගුප්ත කලා‍ව එහි විශිෂ්ට ස්වභාවයට පත්වූයේ මෙම කාලයේ ය. මේ කාලය වනවිට ගුප්තවරු බෞද්ධ සහ ජෛන සංස්කෘතීන්ට ද අනුග්‍රහ දක්වන්නට වූහ. මෙයට සාක්ෂි ලෙස හින්දු නොවන ගුප්ත කලා නිර්මාණ රැසක් මෙකල නිර්මාණය වී තිබීම දැක්විය හැක. මීට අමතරව නැගනහිර සහ අග්නිදිග ආසියාවේ බෞද්ධ කලාව හැඩගැස්වීමට ගුප්ත කලාව බෙහෙවින් උපකාරී විය. මෙකල පැවති ප්‍රගමනය සංචාරක ෆාෂියෑන් (ෆා-හියෙන්) ගේ වාර්තාවල ද සඳහන් වේ.
චන්ද්‍රගුප්තගේ රාජ සභාව තවත් ප්‍රකට වූයේ එහි සිටි නවරත්න නැමැති විශිෂ්ඨ සාහිත්‍යධරයින් නවදෙනාගේ මඬුල්ල නිසායි. මේ සාහිත්‍යධරයින් අතර මහා කවි කාලිදාස ද විය. ඔහුගේ නිර්මාණ එකල පමණක් නොව වර්තමානයේ පවා ඉමහත් ප්‍රසාදයට ලක් වී ඇත. කාලිදාස ප්‍රසිද්ධ වූයේ ඔහුගේ කාව්‍යයන්හි ඇති ශෘංගාර රසය හේතුවෙනි.
විදේශීය ගෝත්‍රවලට ‍එරෙහි IIවන චන්ද්‍රගුප්තගේ යුධ ව්‍යාපාර
4වන සියවසේ විසූ සංස්කෘත කවියකු වූ කාලිදාස සඳහන් කොට ඇත්තේ චන්ද්‍රගුප්ත වික්‍රමාදිත්‍ය රජු විසින් ඉන්දියාව තුළ මෙන්ම පිටත රාජධානි විසිඑකක් පමණ ආක්‍රමණය කළ බවයි. නැගෙනහිර සහ බටහිර ඉන්දියාවේ සිය යුධ ආක්‍රමණ අවසන් කිරීමෙන් පසු, වික්‍රමාදිත්‍ය (IIවන චන්ද්‍රගුප්ත) රජු උතුරු දෙසට සේනා මෙහෙයවී ය. එහිදී ඔහු විසින් පාරසිකවරුන්ව පරාජය කරන ලදී. අනතුරුව ඔක්සස් නදියේ පිළිවෙලින් බටහිර සහ නැගෙනහිර නිම්නවල විසූ හූනවරුන්ව සහ කාම්බෝජවරුන්ව ද යටත් කරගන්නා ලදී. ඉන් පසුව, හිමාලය ඔස්සේ ගමන් ගත් රජු කින්නරවරුන්, කිරාතවරුන් යන ගෝත්‍රවල භූමිය සීමාකළ බව එම වාර්තාහි වැඩිදුරටත් දැක් වේ.
කාෂ්මීර රචකයකු වන ක්ෂේමේන්ද්‍ර සිය බෘහත්කථාමංජරි ග්‍රන්ථයේ සඳහන් කරන්නේ වික්‍රමාදිත්‍ය රජු (IIවන චන්ද්‍රගුප්ත) රජු විසින් "ශක, ම්ලේච්ඡ, කාම්බෝජවරුන්, යවනයින්, තුෂරයින්, පාරසිකයන්, හූනයන් වැනි ම්ලේච්ඡයින් සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කොට ශුද්ධ භූමිය බරින් මුදාගත් බවයි".
ෆා-හියෙන්
චීන බෞද්ධ භික්ෂුවක වූ ෆා හියෙන් වන්දනා චාරිකාවක් පිණිස ඉන්දියාවට පැමිණියේ ගුප්ත අධිරජ IIවන චන්ද්‍රගුප්ත රජසමයේ ය. 399දී චීනයෙන් සිය සංචාරය ඇරඹි එතුමා 405දී ඉන්දියාව වෙත ළඟා විය. 411 වර්ෂය තෙක් ඉන්දියාවේ රැඳී සිටි එතුමා මථුරා, කනෞජ්, කපිලවස්තු, කුෂිනගර්, වෛශාලි, පාඨලිපුත්‍ර, කාෂි සහ රාජගෘහ යන ස්ථාන වෙත චාරිකා කොට ඇති අතර, අධිරාජ්‍යයේ තත්ත්වය පිළිබඳි පැහැදිළි නිරීක්ෂණ සිදුකොට ඇත. රාජ්‍ය පාලනයේ මෘදු බව දැක ෆා හියෙන් සතුටට පත් විය. දඬුවම් ක්‍රමය ලිහිල් එකක් වූ අතර, වැරදි සඳහා දඩ ගැසීම පමණක් සිදු විය. ඔහුගේ වාර්තා අනුව හන් රාජවංශයේ පරිහානියත් රෝම-චීන වෙළඳ මාර්ගය බිඳවැටෙන තෙක්ම එකල ගුප්ත අධිරාජ්‍යය සමෘද්ධිමත්ව පැවතී ඇත. මේ යුගයේ ඉතිහාස‍ය හැදෑරීමට ඉතා වැදගත් මූලාශ්‍ර ලෙස එතුමන්ගේ වාර්තා සැලකේ.
කුමාරගුප්ත I
IIවන චන්ද්‍රගුප්ත රජුගෙන් පසු මහාදේවි ධෘවස්වාමිණි බිසවට උපන් ඔහුගේ දෙවන පුත් Iවන කුමාරගුප්ත රජු සිහසුනට පත් විය. Iවන කුමාරගුප්ත විසින් මහේන්ද්‍රාදිත්‍ය යන විරුදය භාවිත කොට ඇත. ඔහු 455 තෙක් රාජ්‍ය පාලනය සිදුකළේ ය. ඔහුගේ රාජ්‍ය සමයේ අවසන් කාලයේ නර්මදා නිම්නයේ විසූ ගෝත්‍රයක් වූ පුෂ්‍යමිත්‍රවරු බලයට පත්ව අධිරාජ්‍යයට තර්ජන එල්ල කරන්නට වූහ. කුමාරගුප්ත විසින් වර්තමාන බිහාරයේ නාලන්දාහි බෞද්ධ විශ්වවිද්‍යාලයක් ඉදි කරවන ලදී.
ස්කන්ධගුප්ත
Iවන කුමාරගුප්ත රජුගේ පුත්‍රයා මෙන්ම අනුප්‍රාප්තිකයා ද වූ ස්කන්ධගුප්ත රජු අවසාන ශ්‍රේෂ්ඨ ගුප්ත පාලකයා ලෙස සැලකෙයි. ඔහු විසින් වික්‍රමාදිත්‍ය සහ ක්‍රමාදිත්‍ය යන විරුද භාවිතා කොට ඇත. ඔහු පුෂ්‍යමිත්‍ර තර්ජනය මැඬපැවැත්වීමට සමත් වුවත්, වයඹ දෙසින් හෙෆ්තලයිට් හෙවත් "ශ්වේත හූනයන්ගේ" ආක්‍රමණයන්ට මුහුණ දීමට ඔහුට සිදු විය. 455දී පමණ ඔහු හූන ආක්‍රමණයක් පරාජය කිරීමට සමත් වුව ද, අධික යුධ වියදම් හේතුවෙන් අධිරාජ්‍යයේ සම්පත් වියැකී යන්නට වීම හේතුවෙන් අධිරාජ්‍යය පරිහානියට පත්වන්නට විය. 467දී ස්කන්ධගුප්ත මියගිය අතර, ඔහුගේ පීතෘ පාර්ශ්වීය සොහොයුරකු වූ පුරුගුප්ත සිහසුනට පත් විය.
යුධ සංවිධානය
කාර්යක්ෂම යුධ ක්‍රමයක් නොමැතිව ගුප්තවරුන්ට සිය යුධ බලයෙන් පමණක් සිය සාර්ථකත්වය හිමිකර ගත හැකි නොවිණි. ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර සැලකූ කල, මේ පිළිබඳ හොඳමා වාර්තා හමුවන්නේ ඉන්දියාවෙන් නොව, චීන සහ බටහිර මූලාශ්‍රවලිනි. කෙසේනමුත්, එකල යුධ ග්‍රන්ථයක් වශයෙන් වැදගත් වූයේ යැයි පැවසෙන සිව-ධනුර්-වේද කෘතියෙන් ගුප්තවරුන්ගේ යුධ සංවිධානය පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබාගත හැක.
අස් දුනුවායන් භාවිතය කෙරෙහි ගුප්තවරුන් දැක්වූයේ අඩු අවධානයකි. නමුත් මෙම අස් දුනුවායන් ඔවුන්ගේ සතුරු සිතියන්, පාතියන් සහ හෙෆ්තලයිට් (හූන) හමුදාවල ප්‍රධාන අංගයන් විය. කෙසේනමුත් ගුප්ත හමුදා මැනවින් ශික්ෂිතව සිටි බව පැවසේ. සමුද්‍රගුප්ත සහ IIවන චන්ද්‍රගුප්ත වැනි දක්ෂ සෙන්පතීහු සංයුක්ත යුද්ධෝපාය ක්‍රමයක් සහ මනා සංවිධානයක් පැවති යුතු බව වටහා ගත්හ. හස්තීන් සහ සන්නාහ පැළඳි අශ්වාරෝහක හමුදාවන්ගෙන් සන්නද්ධ වූ ගුප්ත හමුදා අනෙකුත් හින්දු රාජධානි මෙන්ම වයඹදිග විදේශ හමුදා ද පරාජයට පත්කළහ. ගොඩබිම මෙන්ම මුහුදේද සිය ආධිපත්‍යය පැතිරවීමට ගුප්තවරුන් සතුව නාවික හමුදාවක් ද තිබී ඇත.
හූන ආක්‍රමණ හමුවේ ගුප්ත අධිරාජ්‍යය බිඳ වැටීමට හේතු වූයේ එහි හමුදාවන්ගේ දුර්වලතාවන් නොවේ. ස්කන්ධගුප්ත රජු යටතේ මෙවැනි ආක්‍රමණිකයන් පරාජය කොට තිබීමෙන් ඒ බව පැහැදිළි වේ. බොහෝ විට අභ්‍යන්තර බල අරතල හේතුවෙන් විදේශ ආක්‍රමණ කෙරෙහි ගුප්තවරුන් දැක්වූ ප්‍රතිරෝධය හීන වූ අතර, මෙම තත්ත්වය බටහිර යුරෝපයේ හා චීනයේ ද දක්නට ලැබිණි.
IIවන චන්ද්‍රගුප්ත රජ සමයේ, ගුප්ත අධිරාජ්‍යය සතුව සෙබලුන් 500,000කින් යුත් පාබල හමුදාවක්, 50,000ක අශ්වාරෝහක හමුදාවක්, 20,000ක රථාචාර්යවරුන් සහ අලිඇතුන් 10,000ක් මෙන්ම නැව් 1200කට වඩා පැවති විශාල නාවික හමුදාවක් ඇතුළුව දැවැන්ත හමුදාවක් විය. IIවන චන්ද්‍රගුප්ත මුළු ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයම පාලනය කළේ ය. බටහිරින් රෝම අධිරාජ්‍යය පවා බිඳවැටෙමින් පැවති මේ යුගයේ, ලොව බලවත්ම අධිරාජ්‍යය ගුප්ත අධිරාජ්‍යය වන්නට ඇතැයි සැලකෙයි.
ගුප්ත පරිපාලනය
ගුප්ත අධිරාජ්‍යයේ අභිලේඛන අධ්‍යයන අනුව පෙනීගොස් ඇත්තේ ඉහළ සිට පහළ දක්වා ධුරාවලියකින් යුත් පරිපාලන කොට්ඨාස මෙකල පැවතී ඇති බවයි. අධිරාජ්‍යය හැඳින්වීම සඳහා රාජ්‍ය, රාෂ්ට්‍ර, දේශ, මණ්ඩල, පෘථිවි සහ ආවනි යන නම් භාවිතා වී ඇත. එය පළාත් 26කට බෙදන ලදී. මෙම පළාත් භුක්ති, ප්‍රදේශ සහ භෝග වැනි නම්වලින් හැඳින්විණි. පළාත් නැවත විෂයයන්ට බෙදුණු අතර, ඒවායේ පාලනය විෂයපතිවරුනට හිමි විය. විෂයපතිවරයකු විසින් විෂය පාලනය කිරීමට අධිකරණ (නියෝජිත මණ්ඩලයක්) උපකාරී වූ අතර, මෙම අධිකරණ නියෝජිතයන් සිව්දෙනකුගෙන් සමන්විත විය. එනම්: නගරශ්‍රෙෂෙස්ති, සාර්තවාහ, ප්‍රථමකුලිකේ සහ ප්‍රථම කායස්ථ යන නිලධාරීන් ය. විෂයක කොටසක් විථි ලෙස හැඳින්වෙයි. ගුප්ත අධිරාජ්‍යය සහ රෝම අධිරාජ්‍යය අතර වෙළඳ සබඳතා ද පැවතී ඇත.
ගුප්ත අධිරාජ්‍යයේ උරුමය
මේ යුගයේ විසූ විද්වතුන් අතර වරාහමිහිර සහ ආර්යභට වැනි විද්වතුන් වැදගත් වේ. ආර්යභට විසින් පළමුවරට ශුන්‍යය පිළිබඳ සංකල්පය ඉදිරිපත් කළ අතර, පෘථිවිය සූර්යයා වටා ගමන් කරන බව උපකල්යන කළ ඔහු සූර්යග්‍රහණ සහ චන්ද්‍රග්‍රහණ නිරීක්ෂණය කොට ඇත. ශ්‍රේෂ්ඨ නාට්‍ය රචකයකු වූ කාලිදාස විසින් ශකුන්තලා වැනි නාට්‍ය රචනා කළේ මේ යුගයේදී ය. මෙය සංස්කෘත සාහිත්‍යයේ උච්චස්ථානය නිරූපණය කරයි. ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවේ ප්‍රධාන සිද්ධාන්ත සහ සැත්කම් පිළිබඳ තොරතුරු සඳහන් සුප්‍රකට සුෂ්රුත සම්හිතා ග්‍රන්ථයේ සංස්කෘත සංස්කරණය ද ගුප්ත යුගයේ නිමැවුමක් යැයි සැලකේ.
චෙස් ක්‍රීඩාව මෙම යුගයේ ඇරඹෙන්නට ඇතැයි සැලකේ. 6වන සියවසේ එහි මුල් ප්‍රභේදය හඳුන්වන ලද්දේ චතුරංග යන නාමයෙනි. එහි අරුත "[හමුදාමය] අංග සතර" – එනම් පාබල හමුදාව, අශ්වාරෝහක හමුදාව, හස්තීන් සහ යුධ රථ හමුදායි – මේවා පිළිවෙලින් වර්තමාන පෝන්, නයිට්, රූක් සහ බිෂොප් යන ඉත්තන්ගෙන් නිරූපණය වේ යැයි සැලකේ. මෙකල ඉන්දියානු වෛද්‍යවරුන් විසින් වෛද්‍ය උපකරණ නිපදවා ඇති අතර, ශල්‍යකර්ම පවා සිදු වූ බව පැවසේ. ප්‍රථම ධන දහයේ පාදයේ සංඛ්‍යා පද්ධතියක් වන ඉන්දියානු සංඛ්‍යා ක්‍රසය ච ගුප්ත ඉන්දියාවේ නිමැවුමකි. පුරාතන ගුප්ත ග්‍රන්ථයක් වන කාම සූත්‍රය මානව ලිංගික හැසිරීම් පිළිබඳ සංස්කෘත භාෂාවෙන් ලියැවුණු ප්‍රාමාණික ග්‍රන්ථයක් යැයි සැලකේ. ඉන්දියානු විද්වතකු වූ වත්ස්‍යායන විසින් මෙම කාම සූත්‍රය රචනාකොට ඇත. ගුප්ත යුගයේ විසූ දක්ෂ ගණිතඥයකු සහ තාරකා විද්‍යාඥයකු වූ ආර්යභට විසින් පෘථිවිය ගෝලාකාර බවත්, එය එහි අක්ෂය වටා භ්‍රමණය වන බවත් යෝජනා කොට ඇත. එසේම චන්ද්‍රයා සහ ග්‍රහලෝක දීප්තිමත් වන‍්නේ පරාවර්තිත සූර්යාලෝකයෙන් යැයි ඔහු පවසා ඇත. මෙකල රාහු සහ කේතු නැමැති ව්‍යාජ-ග්‍රහයන් දෙදෙනාගේ ඝට්ටනයෙන් සූර්ය සහ චන්ද්‍රග්‍රහණ ඇති වන බවට විශ්වෝත්පත්තිවාදී මතයන් පිළිගැනුණ ද, ආර්යභට විසින් ග්‍රහණ යනු පෘථිවිය මත ඇතිවන ඡායාවන්ගේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇති වන සංසිද්ධි බව පැවසූයේ යැයි කියනු ලැබේ.
කලාව
සියලු ප්‍රධාන ආගමික කණ්ඩායම් සඳහා උතුරු ඉන්දියානු කලාවේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස ගුබ්ත යුගය අවිවාදිතව පිළිගැනේ. මෙකල සිතුවම් කලාව පුළුල්ව ව්‍යාප්තව පැවති බවට සාධක ඇතත්, අදවන විට ශේෂව ඇති බොහෝ කෘති ආගමික ප්‍රතිමා වේ. මෙම යුගයේ හින්දු ශෛලමය දේව ප්‍රතිමා මෙන්ම බුද්ධ ප්‍රතිමා ද  ජෛන තීර්තංකර ප්‍රතිමා ද ඉදි විය. ප්‍රධාන ප්‍රතිමා ශිල්පීය මධ්‍යස්ථාන ලෙස මථුරාව සහ ගන්ධාරය පැවති අතර, මින් ගන්ධාරය ග්‍රීක-බෞද්ධ කලාවේ කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙස සැලකෙයි. මෙම මධ්‍යස්ථාන ද්විත්වය උතුරු ඉන්දියාවේ සෙසු ප්‍රදේශ වෙත ප්‍රතිමා අපනයනය කොට තිබේ. පෙර පැවති කුෂාණ අධිරාජ්‍යයේ මෙන් මෙකල රජවරුන් කලාකෘතිවල නිරූපණය කිරීමක් සිදුනොවිණි. නමුත් බටහිර ක්ෂත්‍රප ආභාසය ලත් ගුප්ත කාසි කිහිපයක රජවරුන්ගේ රූ නිරූපණය කොට ඇති බව දක්නට ලැබේ.
ගුප්ත සම්ප්‍රදාය දක්නට ලැබෙන වඩාත් ප්‍රකට ශේෂ වී ඇති ස්මාරක අතර අජන්තා ලෙන් විහාර, එලිෆන්ටා ගුහාව සහ එල්ලෝරාව ප්‍රධාන ස්ථානයක් හිමි කරගනියි. මින් අජන්තා ලෙන් විහාර බෞද්ධ ලෙන් වේ. එලිෆන්ටා ලෙන් හින්දු ආභාසය ලත් ලෙන් වේ. එල්ලෝරා ලෙන් අතර, බෞද්ධ, හින්දු මෙන්ම ජෛන ලෙන් ද දක්නට ලැබෙයි. සැබැවින්ම මෙම ‍සිද්ධස්ථාන පසුකාලීන රාජවංශ විසින් ඉදිකළ ඒවා වේ. නමුත් එහි ගුප්ත සම්ප්‍රදායේ ආභාසය ඍජුවම දැකගත හැක. මෙකල පැවති දියුණු සිතුවම් කලාව අජන්තා බෞද්ධ ලෙන් විහාර තුළින් පිළිබිඹු වේ. මෙම සිතුවම්වල ශිල්පීය පරිණත ස්වභාවයක් දක්නට ලැබෙන අතර, මෙකල රාජ මාලිග සිතුවමින් සරසා තිබෙන්නට ඇතැයි සිතිය හැක. හින්දු උදයගිරි ලෙන් මගින් රාජවංශය සහ එහි අමාත්‍යවරුන් අතර පැවති සම්බන්ධතා පිළිබඳ වාර්තා සපයයි. එසේම මෙකල ඉතිරිව ඇති මුල්කාලීන දේවස්ථාන අතුරින් එකක් වන දියෝගාර්හි දශාවතාර දේවාලය අනර්ඝ ප්‍රතිමාවලින් සමන්විත ය.
උණවටුන
උණවටුන, ශ්‍රී ලංකාවේ ගාලු දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි වෙරලබඩ නගරයකි. උණවටුන ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සංචාරක ආකර්ෂණයක් සහිත ප්‍රදේශයක් වන අතර වෙරළ සහ කොරල්පර සඳහා ප්‍රසිද්ධය. එය ගාල්ල නගරයේ සිට ගිනිකොන දෙසින් කිලෝමීටර් 5ක් (සැතපුම් 3.1) සහ කොළඹට දකුණින් කිලෝමීටර් 108ක් (සැතපුම් 67) පමණ දුරින් පිහිටා ඇත. උණවටුන මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 5 (අඩි 16) ක උන්නතාංශයක පිහිටා ඇත. පසුගිය දශකය තුළ සැලකිය යුතු වර්ධනයක් සිදු වී ඇත. සාමාන්‍යයෙන් ලැජ්ජාශීලී වඳුරු විශේෂයක් වන වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති සහ ආවේණික දම් පැහැති මුහුණැති ශ්‍රී ලංකා කළු වදුරා නිවහන වන අතර ඔවුන් ශ්‍රී ලංකාවේ වනාන්තරවල පමණක් දක්නට ලැබේ.
රාමායණයෙන්
වාල්මිකීගේ රාමායණ වීර කාව්‍යයේ වෙරළ පාරාදීසයන් පිළිබඳ විස්තරය උණවටුන වැනිය.
දැනට, රූමස්සල කන්දේ වරාය කෙළවරේ, මහායාන බුද්ධාගමේ ජපන් භික්ෂූන් විසින් ඔවුන් විසින් ඉදිකරන ලද සාම චෛත්‍යය අසල හනුමාන්ට ගෞරවයක් වශයෙන් ප්‍රාසාදයක් ඉදිවෙමින් පවතී.
තවත් මතයක්
පිටුවහල් කරන ලද ඉන්දියානු කුමාරයෙකු නැව මුහුදුබත් වූ අතර පෘථිවි දේවිය වන මණිමේකලායි අනුකම්පා කර ඔහුගේ ජීවිතය බේරා ගැනීම සඳහා පාෂාණ රාක්කයක් නිර්මාණය කළ අතර පසුව ඔහු උණවටුන වෙත ගියේය. ඔහු ගොඩට පැමිණීම වැළැක්වීමට පත්තිනි දේවතාවිය ගිනි පවුරක් නිර්මාණය කළ නමුත් යම් උත්තරීතර බලයක් ඇති අයෙකු වූ බැවින් ගින්න නිවා දැමීමට තම පාදයෙන් සුනාමියක් ඇති කර උණවටුන වෙරළට පා තැබුවේය.
උන් වහන්සේ උණවටුනේ විසූ බවත් මිනිසුන්ට නොයෙක් අයුරින් උපකාර කළ බවත් සඳහන් වේ. වසර ගනනාවක් තිස්සේ ඔහු වන්දනීය හා වන්දනාමාන කර ඇති අතර, වසර දහසකට වැඩි ඉතිහාසයක් ඇති බොක්කේ බටහිර කෙළවරේ පිහිටි කෝවිල (හෝ දේවාලය) මෙම දෙවොල් දෙවියන්ගේ වාසස්ථානය යැයි විශ්වාස කෙරේ.
යටත් විජිත සමය
මීගමුව කොටුවේදී පෘතුගීසීන් පරාජය කිරීමෙන් පසු ලන්දේසීන් දකුණට යාත්‍රා කර 1640 දී උණවටුනට ගොඩ බැස ගාල්ලට ගමන් කළහ. පෘතුගීසීන්ට ලන්දේසි සොල්දාදුවන් මාගල්ලේදී (දැන් ක්ලෝසන්බර්ග් හෝටලය පිහිටා ඇත) හමු වී ඇති අතර දරුණු සටන් එහි සිදු විය. ලන්දේසි සොල්දාදුවන් 400කට අධික සංඛ්‍යාවක් මිය ගිය අතර, යටත් වීමට පෙර දින හතරක් වටලනු ලැබූ ගාල්ලේ පිහිටි ඔවුන්ගේ බලකොටුව වෙත ආපසු යාමට හැකි වූයේ පෘතුගීසීන් 49 දෙනෙකුට පමණි.
ලන්දේසීන් උණවටුන ප්‍රදේශයේ ඔවුන්ගේ නිලධාරීන් සඳහා නිවාස ඉදිකරන ලදී. මෙම ඉදිකිරීම් අතර Nooit Gedacht හෝටලය, උණවටුන රෝහල සහ මහරඹේ මන්දිරය ඇතුළත් වේ. UBR හෝටලය පිහිටා ඇත්තේ "පෘතුගීසීන්ගේ දේශය" යන අරුත ඇති පරංගියාවත්ත නම් ඉඩමක වන අතර, ඒ අසල පිහිටි ප්‍රදේශය ජා-කොටුව ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර, එය ඕලන්ද ජාතිකයන් ලෙස හඳුන්වන ජා හෝ ජාවානි ජනයාගේ ජනාවාස වූ බවට යෝජනා කරන අතර එය පැවතිය හැකිය. සමහර බලකොටු. ගාලු කුළුණ හෝ රූමස්සල කඳුකරයේ ඇති එඩ්වඩ්ගේ ස්ථම්භය පළමුවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී ඉදිකරන ලද ව්‍යාජ ප්‍රදීපාගාරයක් බව විශ්වාස කෙරෙන අතර, එම ප්‍රදේශය බ්‍රිතාන්‍ය අද්මිරාල්ටි ගේ දේපළක් ලෙස පැරණි සමීක්ෂණ සිතියම්වල දැක්වේ.
සංචාරක ආකර්ෂණ
උණවටුන හා ඒ ආශ්‍රිත සංචාරක ස්ථාන,
උණවටුන එහි ජෛව විවිධත්වයෙන් පොහොසත් ය. ජර්මානු හෝටල් ජාලයක් සඳහා හෝටලයක් සංවර්ධනය කිරීම සඳහා අර්ධ වශයෙන් හාරා පුරවන ලද වගුරු බිම් හෝ කඩොලාන, කඩොලාන, පාරිසරික සංචාරක ව්‍යාපාරය සඳහා එහි විශාලතම විභව ආකර්ෂණය විය. සංවර්ධනය කිසි විටෙකත් සිදු නොවීය. බොහෝ ප්‍රදේශවාසීන් විශ්වාස කරන්නේ එය වැල්ල දේවාලයේ දොරකඩ ඉදි කිරීම නිසා ශාපයට ලක්ව ඇති බවයි.
ටෙරල්ස්, එගිස්, හෙරොන්, සැන්ඩ්පිපස් සහ පිලිහුඩුවන් වැනි ආවේණික පක්ෂීන් හැටක්, මෙන්ම අඩු විස්ලිං තාරාවෙකු, සුදු පැහැති පියයුරු සහිත වෝටර් Clive Byers නම් පක්ෂි විද්‍යාඥයා විසින් ප්‍රදේශයේ දී දැක ඇත. මෙම පක්ෂීන් වැඩිපුරම දක්නට ලැබෙන්නේ ඉතිරි වගුරු බිම් ප්‍රදේශයේ සහ රූමස්සල කඳුකරයේ ය.
රූමස්සල කන්ද
ගාලු වරායේ නැඟෙනහිර කෙළවරේ ඇති රූමස්සල කොරල්පර කිමිදුම්කරුවන් ආකර්ෂණය කරයි, නමුත් හැකි වරාය සංවර්ධනය හේතුවෙන් දැන් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇත. රූමස්සල පඳුරු වනාන්තරයේ පරිසර චාරිකා ද තිබේ. ශ්‍රී ලංකාවේ අතිශය දුර්ලභ ක​ඩොලාන විශේෂයක් වන කෝන්තාලං ශාක කීපයක් ද වැල්ලේ දේවාල භූමියේ දැක ගත හැක. thumb|වැල්ල දේවාල භූමියේ ඇති කෝන්තාලම් ශාක
සාම චෛත්‍යයය
වැල්ලේ දේවාලය හෙවත් දෙවොල් දේව මන්දිරයට නුදුරින් පිහිටි කඳු ගැටය මත බුදු ගෙයක් සහ ස්වේතමලී චෛතිය හෙවත් දාගැබ ඉදිකරන ලදී. සෑම මසකම ඇසළ මෙම පූජනීය ස්ථානයට පූජාවන් පිරිනැමීමට වන්දනාකරුවන් දහස් ගණනක් පැමිණේ. මෙම උත්සවය නව සහල් පිරිනැමීමක් වන බැවින් බොහෝ වගාකරුවන් තම අස්වැන්නෙන් කොටසක් ගෙන එන අතර නියමිත වේලාවට වර්ෂාව සහ බහුල අස්වැන්නක් ඉල්ලා යාච්ඤා කරති. තවත් සමහරෙක් තම දෛනික ආහාර වේලෙන් බත් මිටක් ඉතිරි කර එම බත් පිරිනමනු ඇත, තවත් සමහරු පොල් සමඟ මිළ කිහිපයක් හෝ සහල් පිරවුම් ද මිලදී ගනී.
පිහිටා ඇති ආයතන
ප්‍රවර්ගය:ගාල්ල ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
අභ්‍යාවකාශගාමියා
thumb|250px|1984 වසරෙහිදී [[STS-41-B ෂටල මෙහෙයුමෙහිදී,  පිටතදී  නාසා අභ්‍යාවකාශගාමී  බෲස් මැකෑන්ඩ්ලස්  II විසින්  මිනිසුන් විසින් මෙහෙයවන ඒකකයක් භාවිතා කරන අයුරු.]]
අභ්‍යාවකාශගාමියෙකු (හෝ ගගනගාමියෙකු) යනු, අභ්‍යාවකාශ යානයකට  අණදීමට, නියැමුවීමට හෝ, පිරිස් සාමාජීකයෙකු ලෙසින් සේවය කිරීමට,  මිනිසුන් සහිත අභ්‍යාවකාශ පියාසැරි වැඩසටහනක් විසින් පුහුණුකරනු ලැබූ  අයෙකි. වෘත්තීමය අභ්‍යාවකාශ සංචාරකයන් හැඳින්වීමට, මෙම පද සාමාන්‍යයෙන් වෙන් කර ඇතත්, විද්‍යාඥයින්, දේශපාලනඥයන්, මාධ්‍යවේදීන් සහ සංචාරකයින් ඇතුළු, අභ්‍යාවකාශයට අවතීර්ණ වන ඕනෑම අයෙකු හැඳින්වීමට මෙම පද සමහර විටෙක භාවිතා වෙයි.
අර්ථදැක්වීම
මිනිසුන් සහිත අභ්‍යාවකාශ පියාසැරියක් සමන්විතවන්නේ කුමකින්ද යන්න පිළිබඳ උපමාන විවිධ අයුරක් ගනියි. අභ්‍යාවකාශගාමීන් සඳහා ෆෙඩරිෂියුන් එයිරුනොටික් ඉන්ටර්නැෂියුලා (එෆ්ඒඅයි) අධිධාවන කේතය විසින් පිළිගනු ලබන්නේ,    කිලෝමීටර 100 (සැතපුම් 62) ක උන්නතාංශයක් ඉක්මවන පියාසැරි පමණකි. එක්සත් ජනපදයෙහිදී, සැතපුම් 50 (කිමී 80) ට වැඩි උන්නතාංශයක් දක්වා ගමන් කරන වෘත්තිමය, හමුදාමය සහ වාණිජ අභ්‍යාවකාශගාමීන් සඳහා අභ්‍යාවකාශගාමී තටු ප්‍රදානය කෙරෙයි.
2013 ජූනි 8 වන දින වන විට, රටවල් 36 වෙතින් ජනයා 532 දෙනෙක් කිමී 100 (සැත 62) හෝ ඊට වැඩි උන්නතාංශයක් වෙත ලඟාවී ඇති අතර, එයින් 529 දෙනෙක්  අව පෘථිවි කක්ෂය වෙත හෝ එයින් ඔබ්බට හෝ ලඟාවී ඇත.
මොවුන් අතුරින්, 24 දෙනෙක් අව පෘථිවි කක්ෂය පසු කර ගමන් කොට, චන්ද්‍ර හෝ අන්තර්-චන්ද්‍ර කක්ෂය වෙත හෝ චන්ද්‍ර පෘෂ්ඨය වෙත හෝ ලඟාවී හෝ ඇත; 24 දෙනාගෙන් තිදෙනෙක් විසින් මෙය දෙවරක් සිදු කර ඇත: ජිම් ලොවෙල්, ජෝන් යං සහ ඉයුජින් සර්නන්. අව පෘථිවි කක්ෂය වෙත ලඟාවී නොමැති අභ්‍යාවකාශගාමීන් තිදෙනා වන්නේ, අභ්‍යාවකාශ ගුවන්නැව් නියමු ජෝ වෝකර්, මයික් මෙල්විල් සහ, බ්‍රයන් බිනී වෙති.
වෛවස්වත මනු
වෛවස්වත මනු හෙවත් ශ්‍රද්ධාදේව මනු යනු මෙම කල්පයේ මනුවෘන් 14න් 7වන මනුවරයයි. වර්තමානයේ ගෙවෙන්නේ වෛවස්වත මන්වන්තරයයි. මෙම මනු යුගයේ මනුෂ්‍ය වර්ගයා ව්‍යාප්ත වූයේ වෛවස්වත මනුගෙනි. මත්ස්‍ය පුරාණයට අනුකූලව ඔහු මත්ස්‍ය අවතාරයේ උපකාර සහිතව සප්ත සෘෂීන් සහ තම පරපුර මහා ජල ගැල්මෙන් බේරා ගනු ලැබීය. සූර්ය දෙවියන්ගේ පුත්‍රයා වන බැවින් ඔහුව වෛවස්වත නාමයෙන්ද ආමන්ත්‍රණය කරයි.
නිරුක්තිය
බ්‍රහ්ම දෙවියන් ජන්මය ලැබුවේ විෂ්ණු දෙවියන්ගෙ නාභියෙනි. විශ්වයේ නිර්මාණය කිරිමට බ්‍රහ්ම දෙවියන් ශක්ති දෙවඟන ගෙන් ශක්තිය ලබා ගැනීමෙන් අනතුරුව එතුමා තම ආධ්‍යාත්මික පුත්‍රයන් හට ජන්මය ලබා දුන්නේය. එයින් මරිචි මුණිගේ පුත්‍රයා වන කශ්‍යප සෘෂි වරයාගෙන් දේව, දෛත්ය‍ය, පන්නාග, රාක්ෂස සහ පක්ෂීන් ජන්මය ලැබූහ. දෙවියන් අතුරෙන් සූර්‍ය දෙවියන් විශේෂත්වයක් ගන්නා අතර ඔහුගේ මානස් පුත්‍රයා වන්නේ වෛවස්වත මනුය. ඔහුගේ බිරිඳ වන ශ්‍රද්ධා හට පුත්‍රයන් 9 දෙනෙක් ජන්මය ලැබූ අතර් ඔවුන් වන්නේ නාභාග, දෘශ්ඨ, ශර්යාති, නරිස්‍යන්ත, ප්‍රාම්ශු, නෘග, දිස්ථ, කරූස සහ ඉක්ශ්වාකු නම් වේ.
දුලානි රත්නායක
දුලානි රත්නායක, (සම්පූර්ණ නාමය, අතාවුද රත්නායක ලියනගේ දුලානි තාරුකා ) ශ්‍රී ලංකා සබරගමුව විශ්වවිද්‍යාලයේ උපාධි අපේක්ෂිකාවක වන ඇය 2017 ලෝක විශ්ව විද්‍යාල රූරැජිණ තරඟයට ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමි දකුණු කොරියාවේ, සහ කාම්බෝජයේ නොවැම්බර් 25 සිට දෙසැම්බර් 20 දක්වා පැවති තරඟයට සහභාගී විය.
ශාන්ත ජෝසප් විද්‍යාලය, කොළඹ
ශාන්ත ජෝසප් විද්‍යාලය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹ පිහිටි, කතෝලික අධ්‍යාපනික ආයතනයකි.
පෝලන්ත ජාතියට එරෙහි නාසි අපරාධ
පෝලන්ත රජයට අනුබද්ධිත ජාතික අනුස්මරණ ආයතනයේ (IPN) ඇස්තමේන්තු පරිදී, පෝලන්ත ජාතියට එරෙහි ජර්මානු නාසි අපරාධ විසින්, වාර්ගික පෝලන්ත ජාතික ජීවිත  මිලියන 2.77 ක්  සහ පෝලන්ත යුදෙව් ජීවිත මිලියන  2.7 සිට 2.9 දක්වා ප්‍රමාණයක් බිලිගෙන ඇත. අධිවාසී පෝලන්තයේ වූ මහා සංහාරයෙහි යුදෙව් වින්දිතයන් සංඛ්‍යාව මිලියන 3.0 බවට පෝලන්තයෙන් පිටත සිටින ඉතිහාසඥයින්ගේ මතය වෙයි. මෙම කාල පරිච්ඡේදය තුල නාසි අපරාධ යන විෂයය පිළිබඳ දැනුම ප්‍රචාලනය, 2000 වසරෙහිදී ගෙන ආ පෝලන්ත පාර්ලිමේන්තු පණතක් මගින්, මෙම ආයතනය වෙත පවරන ලද අතර, පෙරදී පැවති පෝලන්ත ජාතියට එරෙහි ජර්මානු අපරාධ පිළිබඳ පරික්ෂණ සිදුකිරීමේ ප්‍රධාන කොමිසම වෙනුවට එය පත් කෙරිණි.
1939 වසරෙහි ආක්‍රමණය, තුලදී මෙන්ම, ඉනික්බිතව දෙවන ලෝක යුද්ධය තුල සිදුවූ පෝලන්ත අධිවාසය තුලදීද මෙම අපරාධ සිදු කරන ලදි. පෝලන්ත ජාතියට එරෙහිව ජර්මානු  තුන්වන අධිරාජ්‍යයෙහි පැවති වර්ගඝාතමය ප්‍රතිපත්තිය,  නාසි ජර්මානු යුද්ධ අපරාධ (1939–45) සහ මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි අපරාධ වල අපිකේන්ද්‍රය විය.
පෝලන්තයට එරෙහි යුද්ධයේ ඇරඹුමෙහි සිටම, ඔහුගේ 1925 පොත මයින් කම්ෆ් තුල, නාසි නායක ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර් විසින් සකස් කර තුබූ සැලැස්ම සාක්ෂාත් කර ගැනීම, ජර්මනියේ අභිප්‍රාය විය. මෙම සැලැස්මෙහි අරමුණ වූයේ, නැගෙනහිර යුරෝපයේ භෞමික ව්‍යාප්තිය සහ, ඊනියා ලේබන්ස්රොම් (ජීවත්වන අවකාශය) නම් එම ප්‍රදේශයන්හී තුල ජර්මානුවන් යළි-පදිංචි කිරීම විය. යුද්ධයේ අරමුණ වූයේ, වාර්ගික මතවාදය භාවිතයෙන් මෙම භෞමික ප්‍රතිපත්තිය මුදුන්පත් කරගැනුමය. 1939, අගෝස්තු 22 දිනදී, පෝලන්තය ආක්‍රමණයට ආසන්නයේදී, ඔහුගේ සේනාධිපතිවරුන්ට හිට්ලර් විසින් ඉපැහැදිලි අවසර දුන්නේ "පෝලන්ත සම්භවය සහිත හෝ පෝලන්ත භාෂාව කථා කරන හෝ පුරුෂයන්, ස්ත්‍රීන් සහ, ලමයින්, අනුකම්පාව හෝ කරුණාව නොදක්වමින්" මරා දමන ලෙසටය.
ඩඩ්ලි වීරමන්
මේජර් ජෙනරල් ඩඩ්ලි වීරමන් (ඉංග්‍රීසි: Dudley (Saranath) Weeraman) psc යනු ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා නිලධාරියෙක් වන අතර ඔහු අණදෙන නිලධාරී ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාව (ඉංජිනේරු නඩත්තු - උතුරු මැද බාර), හිටපු මිලිටරි ඇටෑෂේ ශ්‍රී ලංකා තානාපති කාර්යාලය ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය තනතුර හොබවයි.
මේජර් ජෙනරල් 'ඩඩ්ලි වීරමන් කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ
පින්වත්ත
පින්වත්ත යනු පානදුර නගරයේ පිහිටා ඇති ගමකි. එය විශේෂ වන්නේ එහි තුල පිහිටා ඇති “මීගහ කෝවිල“ නැමති කෝවිල නිසාය. වාර්ෂිකව අප්‍රේල් මස මුල් සතියේ විශේෂ උත්සවයක් කෝවිල තුල පවත්වන බැවින් විශාල ජනකායක් ඒ සඳහා සහභාගී වේ. පානදුර සිට කිලෝමීටර 2 පමණ දුරින් පින්වත්ත පිහිටා ඇත.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
ඩිල්ඩො
ඩිල්ඩොවක් (Dildo) යනු රූපාකාරව පුරුෂ ලිංගයක ස්වරූපය සහිත, ස්වයං වින්දනයේදී හෝ සිය සහකරුවා සමග සංසර්ගයේදී, ලිංගික ප්‍රවේශනය හෝ වෙනත් ලිංගික කාර්යයන් චේතනය කොට ගනිමින් භාවිතා කෙරනු ලබන ලිංගික කාර්ය කෙළි උපකරණයක් වේ.
ප්‍රවර්ගය:ලිංගික කාර්ය කෙළි උපකරණ
සුකෝත්
සුකෝත්, ( හෝ sukkōt හෝ sukkos, කුටියෙහි භෝජනසංග්‍රහය, කූඩාරමෙහි භෝජනසංග්‍රහය) යනු,  ටිෂ්රෙයි මාසයේ 15වන දිනදී සැමරෙන (සැප්තැම්බර් අග සිට ඔක්තොම්බර් අග දක්වා වන දිනයක විය හැක) බයිබලීය යුදෙව් නිවාඩු දිනයකි. මෙය, ජෙරුසලමෙහි දේවමන්දිරය වෙත වන්දනා ගමනක් පැමිණීම කරණීය වන්නාවූ ෂලෝෂ් රග්ලිම් නම්වූ බයිබලීය සැමරුම් තුනෙන් එකකි. යොම් කිපූ හෙවත්, පව් සමා කිරීමේ දිනය නමැති ගම්භීර නිවාඩු දිනයට පසුව මෙය යෙදෙයි.
මෙම නිවාඩු දිනය දින සතක් පුරා පැවැත්වෙයි ( විසිරිතයෙහි දින අටකි).
යෝග
යෝග
ඉන්දියාවේ පහළ වූ ෂඩ් දර්ශන (ීසං දරඑයදාදං) වන න්‍යාය, මයිෂේෂික, ශාංබ්‍ය, යෝග, පූර්ව මිමංසා සහ වේදන්ත අතර ප්‍රමුබ ස්ථානයක් හිමි කරගන්නා යෝග දර්ශනයට අතීතයේ සිටම ඉතා වැදගත් තැනක් හිමි ව තිබේ. ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයේ සිට තපස්වරුන් රැකගෙන ආ යෝග දර්ශනය ක්‍රි.පූ. 2වන සියවසේ දී පතංජලී සෘෂිවරයා විසින් ග්‍රන්ථාරූඪ කරන ලදී. යෝග දර්ශනයේ පියා ලෙස සැලකෙන්නේ පතංජලී සෘෂිවරයාය.
පතංජලී යෝග සූත්‍රවලට අමතරව සමකාලීනව ලියැවුණු හතයෝග ප්‍රදීපිකා, ශිව සංහිතා සහ භගවත්ගීතාව යෝග ගැන සඳහන් වේද ග්‍රන්ථ වේ. ක්‍රි.පූ. 1700ට පෙර පැවැති ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ ද යෝග ආසන ක්‍රමයක් පැවැති බවට සාක්ෂි සොයාගෙන තිබේ. පුද්ගලයින් යෝග ආසනවල සිටින රූප 11 ක් එම පුරාවිද්‍යා කැණීම්භූමිවලදී හමුවී තිබේ. පුරාවිද්‍යාඥ ග්‍රෙගරි පොසෙල් පවසන පරිදි එම රූප අඹා ඇති ආකාරය අනුව ඔවුන් යෝගාසනවලට සමාන ආකාරකින් සිටින බවට හඳුනාගත හැකිව තිබේ. ක්‍රි.පූ. 600 උපනිෂද් ග්‍රන්ථවල සහ ක්‍රි.පූ. 500 භගවත් ගීතාවේ ද යෝග දර්ශනය පිළිබඳ සඳහන් ව තිබේ.
යෝග පිළිබඳ සෘෂිවරුන් ඉදිරිපත් කරන දර්ශන සියල්ලේ සංක්ෂිප්තයක් ලෙස යෝග දර්ශනය මිනිසාගේ එදිනෙදා ජීවිතය යහපත් කරගැනීම සඳහා විවිධ ගුරුවරුන් විසින් භාවිතාවට ගනු ලබමින් තිබේ. යෝග ´´යුග්`` සංස්කෘත වචනයෙන් සෑදී ඇති අතර එහි තේරුම ´´සම්බන්ධ කිරීම`` යන්නයි. මිනිසාගේ ජීව ශක්තිය ´´විශ්ව ශක්තිය``ට සමකරන්නාවූ මාර්ගය ය යෝග වේ. මූලික ග්‍රන්ථවල ශක්තිය, ධාරණය, සමාධි සහ ප්‍රාන යෝගවලින් ඇති වන බව පැහැදිලි කරයි. වර්තමානයේ යෝග යනු ආසන ක්‍රමයක් නැතහොත් ශරීර හා මානසික සුවතාව ලබාගැනීමේ ක්‍රමයක් ලෙස බොහෝ දෙනා වටහාගෙන ඇතත් යෝග දර්ශනය යනු ඊට වඩා පුළුල් විෂයයක් වන අතර යෝග දර්ශනය අධ්‍යාත්මික වශයෙන් පුළුල් ලෙස ප්‍රගුණ කරන්නකුගේ ඉලක්කය වනුයේ මෝක්ෂය නැතහොත් නැවත ඉපදීමක් නැති කරගැනීමයි.
යෝග ආසන ඔස්සේ මෝක්ෂය වෙත ළඟා වීමට බුද්ධිමත් විය යුතුය. එසේ නොවන අයට පහත සඳහන් මාර්ග ඔස්සේ මෝක්ෂය උදාකර ගත හැකි බව යෝග දර්ශනයේ සඳහන් වේ.
රාජයෝග
භාවනා මගින් අධ්‍යාත්මිකව හිත දියුණු කිරීමෙන් ඉහළ මානසික මට්ටමක ළඟා වීම. නැතහොත් භාවනාව මගින් ජීවිතයේ යථා ස්වරූපය අවබෝධ කරගැනීම වේ.
හඨ යෝග
සුසුම්නා පද්ධතියේ ශක්තිය ස්ථාන හයක සැඟව තිබේ. ඒවා අවධිකර ඉහළ මානසික මට්ටමක ළඟා වීම හඨ යෝග මගින් සිදුකෙරේ. ඉඩා හා පිංගලා යන නාඩි 2 සුසුම්නාවේ වම් හා දකුණු පැත්තෙන් දිවෙන අතර එහි මූලය මූලධර චක්‍රය නම් වේ. මූලාධරයෙහි කුණ්ඩලනී නම් ශක්තිය ඇත. ´´ප්‍රාණයාම`` මගින් මෙම ශක්තිය නිදහස් වේ. මෙම ශක්තිය සුසුම්නාවේ චක්‍ර මගින් බ්‍රහ්ම රන්ද්‍රය දක්වා ඉහළට යයි. මෙම තත්වයට පැමිණි විට යෝගි ෂත්‍ය (මෝක්ෂය) අවබෝධ කරගනී. චක්‍ර යහ පහත ආකාර වේ. මූලාධර චක්‍ර, ස්වාධිෂ්ඨාන චක්‍ර, මහිපුර චක්‍ර, අනාහත චක්‍ර, විශුද්ධ චක්‍ර සහ ආශ්‍ර චක්‍ර වශයෙනි.
මන්ත්‍ර යෝග
මන්ත්‍ර ජප කිරීම හා දෙවියන් පිදීම මගින් සමාධිය කරා ළඟා වීම. ගුරුවරයකු මාර්ගයෙන් සම්පූර්ණ ශ්‍රද්ධාව සහිතව ඉගෙනගත යුතු ශාස්ත්‍රයකි. එසේම මන්ත්‍ර පිළිබඳ විශ්වාසය සහ භක්තිය ඇතව පුහුණු කළ යුතුය.
කර්ම යෝග
පින්දහම් කිරීමෙන් අධ්‍යාත්මික බව වැඩිදියුණු කරගැනීම. නිදසුන් ලෙස දක්වතොත්, දුප්පතුන්ට උදව් කිරීම, ආගමික ස්ථාන වැඩිදියුණු කිරිම, පරෝපකාරය ආදිය දැක්විය හැකිය.
භක්ති යෝග
දෙවියන් පිළිබඳව විශ්වාසයෙන් කටයුතු කිරීමෙන් ළඟාවන අධ්‍යාත්මික බව. උදාහරණ ලෙස දක්වතොත් දේවාලවල රාජකාරී කිරීම, ආවතේවකම් කිරීම දැක්විය හැකිය.
ඥාණ යෝග
භාවනාව මගින් ඥානය දියුණු කිරීමෙන් ලබන අධ්‍යාත්මික වර්ධනය. එනම් ශරීරය සහ ජීවය පිළිබඳ අවබෝධ කරගැනීමයි.
අෂ්ටාංග යෝග
විවිධ සෘෂිවරුන් යෝග පිළිබඳ විවිධ අර්ථ නිරූපණය කර ඇත. පතංජලී යෝග සූත්‍ර අනුව පහත සඳහන් අෂ්ටාංග යෝග මෝක්ෂය වෙත ළඟා වීම සඳහා උපකාරී වේ.
වර්තමානයේ යෝග පිළිබඳ බොහෝදෙනා කතා කරන ආසන අයත් වන්නේ මෙම අෂ්ටාංග යෝගවල තුන්වන කරුණට ය.
1. යම 2. නියම 3. ආසන 4. ප්‍රාණයාම 5. ප්‍රත්‍යාහාර 6. ධාරණ 7. ධ්‍යාන 8. සමාධි
යම සහ නියම මමත්වය නැතිකර ශරීරයේ හා මනසේ ප්‍රථමික ශෝධනය කෙරේ.
1. යම (සමාජ විනය)
පොදුවේ සමාජයට අහිතකර නොවන ආකාරයෙන් නැතහොත් වැරදි නොවන ආකාරයෙන් ජීවත් වීමයි. සමාජ විනය රැකගැනීම සඳහා පිළිවෙත් පහක් යම යටතේ සඳහන් වෙයි.
2. නියම (පුද්ගල විනය)
නියාම යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුද්ගලයකු විසින් පිළිපැඳිය යුතු විනායානුකූල පිළිවෙත් පද්ධතියකි.
පුද්ගලයාගේ බාහිර සහ අභ්‍යන්තර පිරිසිදුකම රැකගැනීම. කිසියම් කෙනෙකු තම සෞබ්‍ය ගැන සැළකිළිමත් නොවන්නේ නම් ඔහු නිසැකයෙන්ම රෝගවලට ගොදුරුවීමේ වැඩි ප්‍රවණතාවක සිටියි. ලෙඩ රෝග ඇතිවීම මගින් තමන් ද අනුන් ද කරදරයට පත්වෙයි. එමෙන්ම තමන්ට තමන්ද, අනුන්ගේ ද පිළිකුලට ලක්වෙයි. එම නිසා තමන් ද අනුන්ද කරදරයට පත් නොවීමට නම් අනුන්ගේ පිළිකුළට ලක්නොවීමට නම් තම සෞබ්‍ය සම්බන්ධයෙන් වැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතුය.
කවර තත්වයක් යටතේ වුවද සතුටින් වැඩකටයුතු කිරීම සහ ජීවත් වීම.
පවිත්‍ර චේතනා. පවිත්‍ර වචන, පවිත්‍ර ක්‍රියා සහිතව ජිවත් වීම.
තමන් පිළිබඳ අවධානයෙන් යුතුව ජිවත් වීම. (ජීවිතයේ ඒ ඒ අවධියේ දී කළ යුතු දේවල් සහ ලබාගත යුතු දේවල් ලබාගැනීම. නිදසුනක් ලෙස ළමා කාලයේ දී ඉගෙනීම කටයුතු නිසි පරිදි කරගැනීම. නැතිනම් ඉදිරි අවධිවලදී බොහෝ කරදරවලට මුහුණදීමට සිදුවේ)
සියලු ආකාරයෙන් පවිත්‍රව දෙවියන් වෙත යාම. හින්දු දර්ශනය අනුව ඊශ්වර දෙවියන්ගේ වචනය විශ්වාස කිරීම. මෙය වෙනත් ආගම්වල අයට ඔවුන්ගේ ශාස්තෘවරුන්ගේ දේශනා පිළිපැදිය හැකිය.
3. ආසන
සිත සහ කය එකඟකරගනිමින් නිශ්චිත ඉරියවුවක පහසුව රැඳී සිටීමයි. මෙම ඉරියවුවල රැඳී භාවනායෝගීව සිටීමෙන් ශාරීරික, මානසික, ආධ්‍යාත්මික සුවය ළඟා කරගත හැකි. යෝග ආසන 86000 ක් පමණ පැරණි සූත්‍රවල සඳහන්ව තිබෙන අතර භාවිතාවේ තිබෙන්නේ යෝගාසන 86 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ය.
4. ප්‍රාණයාම
ප්‍රාණයාම යන පදයෙහි අර්ථය වනුයේ ප්‍රාණ ශක්තිය නැතහොත් ජීව බලය විහිදුවා හැරීමයි. මෙහිදී සුදුසු ආසනයක සිට සිහිකල්පනාවෙන් හුස්ම ගැනීම, රඳවා ගැනී, පිටකිරීම සිදුකරයි. ප්‍රාණය සහ මානසික ශක්තිය අතර ඇත්තේ ගැඹුරු සම්බන්ධයකි. ප්‍රාණයාමෙන් ශරීරයේ රුධිරය පිරිසිදුවන අතර මනසේ පාරිශුද්ධිය ද ඇති වේ. එසේම ප්‍රාණයාම යෝග ආසනවල නිවැරදි ප්‍රතිඵල ලබාගැනීමට උපකාරී වේ.
5. ප්‍රත්‍යාහාර
විවිධ අරමුණු ඔස්සේ ගමන්කරන සිතුවිලි බාහිර ලෝකයෙන් ඉවත්කොටගෙන තම අභ්‍යන්තරයට යොමුකරවමින් පංචේන්ද්‍රීයයන් සංසුන්කරවීම ප්‍රත්‍යාහාර නම් වේ. ඉහත යෝග පිළිවෙළින් අනුගමනය කරමින් පැමිණෙන යෝගීවරයා මෙම මට්ටමේදී භාහිර ඇලීම් ගැලීම් සහ බැඳීම් අවම කළ යුතුය. නැතහොත්
6.ධාරණ
ධාරණ යනු මෙනෙහි කිරීමයි. පිළිවෙළින් ඒකාග්‍ර වූ මනස කිසියක් දෙවියකු දේව වචනය හෝ තමන් අභිමත පූජ්‍ය වස්තුවක නිශ්චලව පිහිටුවා ගැනීමයි. නොඑසේනම් තම ශරීරය වෙතම සිත යොමුකර ගැනීමයි. පිටින් පැමිණෙන අරමුණ මනසට ඇතුළ් කරගැනීම නොකරයි. ඒම අරමුණු බැහැර කරමින් මනස එක ස්ථානයට රඳවාගැනීම මෙම මට්ටමේ දී සිදුකරයි.
7. ධ්‍යාන
ධාරණ මට්ටම තවදුරටත් වැඩි දියුණු කිරීමෙන් ධ්‍යාන මට්ටමට පත් වේ. ධ්‍යාන තත්වයට පත් වූ පුද්ගලයාට කාලය හා අවකාශය ඉක්මවා මනස මෙහෙයවිමේ හැකියාව ලැබේ. ධ්‍යාන තත්වයට පත් වූ පුද්ගලයාට තව කෙනෙකුගේ සිතේ ජනිත වන සිතුවිලි හඳුනාගැනීමේ හැකියාව ලැබේ. කාලය සහ අවකාශය ඉක්මවා මනස මෙහෙයවිය හැකි හෙයින් ප්‍රාතිහාර්ය පෑම් කළ හැකිය.
8. සමාධි
ඉහත යෝග නිසි ආකාරයට පිළිපැදීමෙන් එකාග්‍ර වන සිත සහ කයත් බාහිර ලෝකයත් සමඟ පවතින වෙනස තුරන් වී තමාටත් සමස්ත විශ්වයත් එකක්ම ලෙස අවබෝධ කරගන්නා අවස්ථාවයි. සමාධි යෝගයට පිවිසෙන්නාට පරම සංතුෂ්ටිය හිමි වේ. සුබ, දු:බ වේදනා රහිත වේ. නැතහොත් මෝක්ෂය උදාකර ගනී. යම, නියම, ආසන, ප්‍රාණයාම සහ ප්‍රත්‍යහාර භාහිර යෝග වන අතර ධාරණ, ධ්‍යාන සහ සමාධි අභ්‍යන්තර යෝගයි. යම, නියම, ආසන, ප්‍රාණයාම සහ ප්‍රත්‍යහාර යන අංග පහ අනුගමනය කරන පුද්ගලයකු හෙතෙම නිරෝගී සුවය අත්විඳින්නකු වෙයි. ඔහුට සාමකාමී යහපත් ගතිගුණයන්ගෙන් අනූන වූවකු වන අතර අධ්‍යාත්මික ශක්තයක් ද හිමි ඇත්තෙකු වෙයි.
ආසන
යෝග දර්ශනයේ කියැවෙන අෂ්ටාංග යෝග අතර ප්‍රමුබ තැනක් හිමිකරගන්නා යෝගාසන මේ වනවිට පෙරඅපරදිග බහුතර ජනතාවක් අනුගමනය කරන ශරීර සුවතා ව්‍යායාමක් ලෙස භාවිතා කරයි. යෝග දර්ශනයේ සඳහන් වන පරිදි යෝගාසන අභ්‍යාස මගින් යෝග දර්ශනයේ අවසන් ප්‍රතිඵලය වන මෝක්ෂය වෙත ළඟාවීම සඳහා කය සහ මනස ඒකාග්‍ර කරගැනීම මේ හරහා සිදුකෙරෙයි. නමුත් වර්තමානයේ මෙම යෝගාසන බහුලව භාවිතා කරනුයේ ලෞකික ජීවිතය නිරෝගී සහ යහපත් කරගැනීමේ අරමුණු වෙනුවෙනි. ඒ හරහා කායික, මානසික සහ සාමාජීය සුවය අත්කරගත හැකිය.
යෝග සූත්‍රවල යෝග ආසන 86000 ක් පමණ සඳහන් වන අතර එයින් ප්‍රධාන ආසන පවතිනුයේ 86කට ආසන්න ප්‍රමාණයකි. යෝග අභ්‍යාස ඉරියව් නිර්මාණය වී ඇත්තේ වස්තූන් හෝ ජීවින් පිහිටා හෝ නිර්මාණය වී ඇති ආකාරයන්ට අනුවය. එය නිදසුන් ආකාරයෙන් දක්වතොත් වෘක්ෂාසනය නිර්මාණය වී ඇත්තේ ගසක් නිරූපණය වන ආකාරයෙන් වන අතර භුජංගාසනය නිර්මාණය වී ඇත්තේ පෙනය පුප්පාගෙන සිටින නගයකු ආකාරයෙනි. ධනුරාසනය දුන්නක් ආකාරයෙන් නිර්මාණය වන විට පද්මාසනය නෙළුම් මලක් ආකාරනේ නිර්මාන්‍ය වී තිබේ. මේ ආකාරයෙන් යෝග අභ්‍යාසවල ඇති සියලු ආසන කිසියම් වස්තුවක් හෝ ජීවයක් පදනම් කරගෙන නිර්මානය වී ඇත. තවද යෝග අභ්‍යාසවල ඇති සෑම ඉරියව්වක්ම ශරීරයේ නම්‍යතාවක් ඇති වන ආකාරයෙන් නිර්මාණය වී තිබීම විශේෂත්වයකි. යෝග ආසනවලින් ලැබෙන ප්‍රතිඵලය එකිනෙකට වෙනස් ගුණාංගයන්ගෙන් සමන්විත වේ.
ලොව සියලුම මනුෂ්‍යයින් එකම ආකරයකට උප්පත්තිය ලැබුවත් මිය යනුයේ විවිධාකාරයෙනි. යෝග නියමාකාරයෙන් පුරුදු කළ අයකුට මෙලොවින් තම ශරීරය අතහැර යන ´´මරණය`` නමැති සංසිද්ධිය සිහිකල්පනාවෙන් නිදහස් විය හැකිය. එම ඔහුගේ ආත්මයට ආශිර්වාදයකි.
බුද්ධ දර්ශනය අනුව සිත සියලු දෙයට මුල්වන බව පෙන්වා දෙයි. එහිදී මනුෂ්‍යයාගේ දුක් විඳීම හෝ සැප විදීම ට එම පුද්ගලයාම වගකිවයුතු බව පෙන්වා දෙයි. එසේම පුද්ගලයෙක් කොතරම් හොඳ දේ කර තිබුණත්, මිය යන අවස්ථාවේ දී සිත දූෂ්‍ය කරන සිතුවිලි පහළ වුවහොත් එය ඔහුගේ ඊළඟ උත්පත්ති ස්ථානයට බලපාන බව බෞද්ධ පොත්පත්වල සඳහන් වේ.
එබැවින් යෝග අභ්‍යාස සඳහා සුළු කාලයක් හෝ වැයකරන පුද්ගලයා මෙලොව ජිවිතය පමණක් නොව පරලොව ජීවිතය වාසනාවන්ත කරගැනීමට උපකාරී වේ.
යෝග ආසන කොටස් තුනකට වෙන් කළ හැක. එනම්
සංස්කෘතික ආසන
ස්වභාවධර්මයේ පවතින්නාවූ කිසියම් ජීවියෙක් හෝ වස්තුවක් නිරූපණය වන්නා වූ ආකාරයේ ආසනයි.
උදා - මත්‍යාසනය - මත්සයකු ආකාර වේ. සලඹාසනය - සලඹයකු ආකාර වේ. ත්‍රිකෝනාසන - ත්‍රිකෝණ ආකාර වේ. පර්වතාසනය - පර්වතයක් ආකාර වේ.
භාවනා යෝගී ආසන
මෙම ආසන වැඩිපුර භාවනා යෝගීව සිටීමට භාවිතා කරයි.
උදා - සුබාසනය, පත්මාසනය, වජ්‍රාසනය
විවේකාසන
යෝග ආසන තුළ රැඳී අභ්‍යාස කිරීමේ දී යම් වෙහෙසක් දැනුනහොත් තවදුරටත් ශරීරය සහ මනස සැහැල්ලු කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ආසනයි.
උදා- ශ්වාසනය, මකරාසනය
යෝග යනු තවත් ව්‍යායාම් ක්‍රමයක් ද?
වර්තමානයේ යෝග යනු තවත් ව්‍යායාම් ක්‍රමයක් බවට සමාජයේ මතයක් පවතියි. නමුත් යෝග සහ ව්‍යායාම් එකිනෙකට සමානකම් නොදක්වයි. ව්‍යායාම් සඳහා ශරීර ශක්තිය වැය වෙයි. යෝග ආසන මගින් ශරීර ශක්තිය හානි නොවන අතර විශ්ව ශක්තිය ශරීරගත වන ක්‍රියාවලියකි. තවද යෝගාසන අනුගමනය කිරීමේ දී මහන්සියක් ඇති නොවීම ද යෝගාසන, ව්‍යායාම්වලට සමාන නොවන දැක්වීමට කදිම උදාහරණයකි. යෝගාසන කිරීමේ දී සිතට ගෙන සිතින් ඉරියව් වෙනස් කිරීමක් සිදුකරන බැවින් කුමන ආකාරයේ ආසනයක දී වුවද ශරීරය වෙහෙසට පත් නොවේ. යෝගාසන පුරුදුවීමේදී ව්‍යායාම්වලදී මෙන් බලෙන් ශරීරයේ ඉරියවු පවත්වාගෙන යාමට උත්සාහ නොකරන අතර හුස්ම ගැනීම ගැන අවධානය යොමුකරයි.
සුදුසු ගුරුවරයකු සොයාගැනීම
අතීතයේ ඉන්දියාවේ යෝග ආසන පුරුදු පුහුණු කරනු ලැබුවේ ගුරු ශිෂ්‍ය කුල පරම්පරාවන් විසිනි. පසුව අධ්‍යාත්මික විමුක්තිය සොයන අය මේ සඳහා වැඩිපුර යොමු විය. පසුකාලීනව යෝගීන්ගේ ආයුෂ, නිරෝගීකම, මානසික ශක්තිය සාමාන්‍ය පුද්ගලයන්ට වඩා ඉහළ මට්ටමක පැවතීමට හේතුව සෙවීමට විශේෂඥයින්, වෛද්‍යවරුන් යොමුවූහ. ඔවුන් මිනිසාගේ කායික, මානසික, සාමාජීය ගුණාංග වැඩිදියුණු බව සමාජයට පෙන්වා දුන් අතර තවදුරටත් පර්යේෂණ කරමින් භෞතික ලෝකයට එම ප්‍රතිඵලයන් දායක කරගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ සොයමින් සිටිති. පසුව ක්‍රමක්‍රමයෙන් යෝග සාමාන්‍ය ජනයා අතර ප්‍රචලිත වීම හරහා විවිධ පුද්ගලයන් යෝග ඉගෙනීම සඳහා යොමු වීම සිදුවිය. යෝග පිළිබඳ අධ්‍යාත්මික ප්‍රයෝජනයට ගන්නා අයට අමතරව භෞතික ලෝකයේ ප්‍රයෝජනය සඳහා ඉගෙනීම සහ පර්යේෂණ කිරීම ඩිප්ලෝමා, උපාධි, මහචාර්ය උපාධි දක්වා ඉන්දියාවේ දැනට විශ්වවිද්‍යාලවල හැකියාව පවතින අතර යෝග සති දෙක තුනක, මාස කිහිපයකට සීමා වූ පාඨමාලාවන්ද බිහි වී ඇත. මෙහි අහිතකර ප්‍රතිඵලයක් වනුයේ යෝග ආසන පිළිබඳ නිසි ප්‍රායෝගික අවබෝධයක් නැති බොහෝ පිරිසක් යෝග ඉගැන්වීම් සඳහා යොමුවීමයි. නමුත් මෙම තත්වයේ හිතකර පැත්තක්ද නැත්තේම නොවේ. එනම් යෝග සඳහා මහජනයාගෙන් තිබෙන පිපාසය සංසිඳුවීම මේ හරහා සිදු වූ නිසා පෙර නොවූ විරූ අයුරින් යෝග දර්ශනයේ ඉදිරිගමනට එය මහත් රුකුලක් විය.
යෝග අභ්‍යාස පුහුණුවීම සඳහා පුහුණු ගුරුවරයකුගේ සහාය ලබාගැනීම අනිවාර්යය කටයුත්තකි. මෙහිදී රෝගී පුද්ගලයකු තම රෝගී තත්වයන් වළක්වා ගැනීමට හෝ අවම කරගැනීමට යෝග අභ්‍යාස අනුගමනය කිරීමට තීරණයකරන්නේ නම් වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ දැනුවත් ගුරුවරයකු වෙත යොමුවීම සිදුකළ යුතුය. ඒ මන්දයත් රෝගීන් සමඟ කටයුතු කිරීමේදී හදිසි තත්වයන් ඇති විය හැකි බැවින් ඔවුන්ගේ රෝගී තත්වයන් සහ හදිසි ප්‍රථමාධාර, ප්‍රතිකාර පිළිබද දැනුවත් ගුරුවරයකු සිටීම අතිශය වැදගත් ය. කෙසේවුවත් ගුරුවරයකු වෙත යාමේ දී යෝග පිළිබඳ ඔහු ලබා ඇති පුහුණුව පිළිබඳ විමසිලිවත් වීම වැදගත් ය. යෝග කොතරම් හොඳ දෙයක් වුවත් නිසි පරිදි සීමාවන් නොදැන භාවිතා කිරීමෙන් අනිසි ප්‍රතිඵල අත්විය හැකිය.
යෝග අභ්‍යාස සඳහා සූදානම් වීම
තවද උණ, සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව හෝ කැස්ස ආදී තීර්ව රෝග අවස්ථාවලදී යෝග අභ්‍යාසවල යෙදීම සුදුසු නොවන අතර රෝගී තත්වයන් වළක්වා ගැනීමට හෝ අවම කරගැනීමට යෝග අභ්‍යාසවල යෙදීමේදී ඒ ඒ රෝගී තත්වයන්ට සුදුසු ආසනවලපමණක් අභ්‍යාස කිරීමට වගබලා ගත යුතුය.
යෝග අභ්‍යාස ආරම්භ කිරීමට පෙර මලමුත්‍ර වේග පහකර සැහැල්ලු ඇඳුමකින් සැරසිය යුතුය. යෝග අභ්‍යාසවල නිරතවීම සඳහා පිරිසුදු වාතාශ්‍රය ලැබෙන ස්ථානයක් යොදාගැනීම වඩාත් සුදුසුය. එසේම අභ්‍යාසවල යෙදෙන කාලය තුළ තමන්ගේ සිත වෙනත් භාහිර බැඳීම් සමඟ පවතින සම්බන්ධතා තාවකාලිකව නවතා දැමිය යුතුය. ආධුනිකයකු ලෙස යෝග අභ්‍යාසවල යෙදෙන්නෙකුට තමාගේ හිත වෙනත් භාහිර අරමුණුවලට, ශබ්දවලට යොමුවිය හැකිය. එම නිසා නිශ්ශබ්ද ස්ථානයක් යොදාගැනීම වඩාත් සුදුසු වන අතර එසේ නොහැකි නම් දින කිහිපයක් එම ආසනවල හිත අරමුණුකර යෙදීමෙන් එම භාහිර බලපෑම්වලින් සිත මුදවා ගත හැකිය.