cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
මිලදි ගැනිමේ ක්‍රම (Procurement Methods)
සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමය (Traditional Method)
එහෙත් විශාල ව්‍යාපෘතින්හිදි සේවායෝජකයා විසින් ගොඩනැගිල්ල සැලසුම් කිරිම සදහා වාස්තුවිද්‍යාඥයෙකුට භාරදෙන අතර ඔහු විසින් පිරිවිතර (Specification) හා Drawings පිලියෙල කරයි. අනතුරුව අවශ්‍ය යැයි හැගෙයි නම් සේවායෝජකයාගේ අනුමැතිය ලබාගෙන වාස්තුවිද්‍යාඥයා විසින් ප්‍රමාණ පත්‍රය(Bills of Quantities) පිලියෙල කිරිමට ප්‍රමාණ සමික්ශකවරයෙකුට භාරදේ. අනතුරුව පිරිවිතර හා Drawings හෝ ප්‍රමාණ පත්‍රය පදනම් කරගෙන ලන්සු (Tender )කැදවිම සිදු කරයි. අවම ලන්සුවට කොන්ත්‍රත්තුව ලබා දිම සාමාන්‍ය පිලිවෙලයි.
සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමය(Traditional Method) තවමත් බහුලව ක්ශේත්‍රයේ යෙදේ. සම්ප්‍රදායික ක්‍රමය යටතේ යෙදෙන කොන්ත්‍රත් ක්‍රම කිහිපයකි.
A) Based on bills of firm quantities
B) Based on bills of approximate quantities
C) Based on drawings and specification
D) Based on a schedule of rates
E) Based on cost reimbursements
a. Cost plus percentage fee
b. Cost plus fixed fee
c. Target cost
මෙම ක්‍රමයේදි සේවායෝජකයා හා කොන්ත්‍රත්කරු හා අනෙකුත් පාර්ශවයන් අතර ඇති බැදිම් පහත ලෙස දැක්විය හැකිය.
ගොනුව:Qsonline_procu.jpg‎
මෙහි ඇති බැදිම් ආකාර දෙකකි.
1) කොන්ත්‍රත් ලෙස ඇති බැදිම් (Contractual relationship)
2) අදාල ව්‍යාපෘතියේ කටයුතු කරගෙන යාමට අවශ්‍යවන අන්‍යෝන්‍ය බැදිම්(මෙහි කිසිදි කොන්ත්‍රත්මය බැදිමක් නැත) (Functional relationship)
හැදින්විම
සේවායෝජකයා නියමය පරිදි වාස්තුවිද්‍යාඥයා විසින් සැලස්ම නිමකිරිමෙන් අනතුරුව ප්‍රමාණ සමික්ෂකවරයා විසින් සැලසුම හා පිරිවිතර පදනම් කරගෙන ප්‍රමාණ පත්‍රය පිලියෙල කරනු ලබයි. අනතුරුව කොන්ත්‍රත්තුව සදහා මිල ගණන් ඉදිරිපත් කිරිමට ආරාධනා කරනු ලැබේ.සාමානයෙන් අඩුම ලන්සුව ඉදිරිපත් කරන අය වෙත කොන්ත්‍රත්තුව ප්‍රධානය කෙරේ.
· ප්‍රමාණයක්(Quantities) හා මිල ගණන් (Rate) යන දෙකම කොන්ත්‍රත්තුවේ කොටසක් වේ.
· කොන්ත්‍රත්තුව අත්සන් කෙරෙන්නේ සැලසුම සම්පුර්ණයෙන් පිලියෙල කිරිමෙන් අනතුරුවයි.
මෙම කොන්ත්‍රත්, කුට්ටි මුදල් කොන්ත්‍රත් (Lump sum contract)ලෙස හැදින්වේ.
වාසි
· පාර්ශව දෙකටම සිය වගකිම් පිලිබදව පැහැදිලි අවබෝධයක් ඇත.
· සැලසුමේ සිදුවන විචලනයන්(Variations) තක්සේරු කිරිම සදහා ඒකක මුදල (Rate)හොද මුලයකි.
· ලංසු මුදල විස්තරාත්මක බෙදුමකින්ද (Breakdown) සමන්විත වේ.
අවාසි
From: Birchall,S. & Ramus,J.,1996.Contract Practice for Surveyors.3rd ed.Great Britain:Laxton’s ප්‍රමාණ සමික්ෂණ විද්‍යාව වෙනුවෙන් වෙන්වුනු බ්ලොග් අඩවිය. - www.qsonline.info
හැදින්විම
මෙම ක්‍රමය පෙර ක්‍රමය මෙන්ම වන අතර, වෙනසකට ඇත්තේ මෙහිදි ප්‍රමාණ පත්‍රයේ අඩංගු කරන ප්‍රමාණයන් දල අගයන්(Approximate) විම හා පසුව වෙනස් කිරිමට හැකි විමයි(Subject to later adjustment).මෙහි ඇති අනිවාර්ය ලක්ෂණයන් නම්,
1) ඒකක මිල ගණන් කොන්ත්‍රත්තුවේ කොටසක් විම
2) කොන්ත්‍රත්තුව අත්සන් කිරිම හා වැඩ ආරම්භය සැලසුම නිම විමට පෙර කල හැකි විමයි.
සමහර අවස්ථාවලදි වෙනත් ඒහා සමාන(ප්‍රමාණයෙන් හා වර්ගයෙන් ) ව්‍යාපෘතියක ප්‍රමාණයන්ද භාවිතා කරනු ලබයි.
වාසි:
ඉදිකිරිම කටයුතු ඉක්මනින් ආරම්භ කල හැකිය. Bill of firm quantities ක්‍රමයේදිට වඩා ප්‍රමාණ පත්‍රය පිලියෙල කිරිමට වැයවන මුදල අඩුවේ
අවාසි:
ප්‍රමාණ පත්‍රය, ටෙන්ඩර් අවස්ථාවේදි නිවැරදි සම්පුර්ණ කොන්ත්‍රත් මුදල පිලිබිබු නොකරන බැවින්, සේවායෝජකයා හා කොන්ත්‍රත්කරු යන දෙපාර්ශවයටම තමන්ගේ වගකිම් (Commitment) පිලිබදව පැහැදිලි අවබෝධයක් නැත. පසුවට, නිමකරන ලද ඉදිකිරිම් වැඩ සම්පුර්ණයෙන්ම මැනිය යුතුවේ. මෙය මුලදිම නිත්‍ය ප්‍රමාණ පත්‍රයක් (Firm bills of quantities) පිලියෙල කිරිමට වඩා මිල අධික කටයුත්තකි පුර්ව කොන්ත්‍රත් (Pre contract)අවධියේදි වාස්තුවිද්‍යාඥයා ගත යුතු, සැලසුමට ආදාල තිරණ ගැනිම කෙරෙහි ඔහුට එතරම් පිඩනයක් එල්ල නොවේ.
From: Birchall,S. & Ramus,J.,1996.Contract Practice for Surveyors.3rd ed.Great Britain:Laxton’s
ප්‍රමාණ සමික්ෂණ විද්‍යාව වෙනුවෙන් වෙන්වුනු බ්ලොග් අඩවිය. - ප්‍රමාණ සමික්ෂක
හැදින්විම
මෙම ක්‍රමය නිත්‍ය ප්‍රමාණ පත්‍ර ක්‍රමයට(Fixed bills of quantities) බොහෝ සෙයින් සමානය,එහෙත් ප්‍රධානතම වෙනස්කම වනුයේ ටෙන්ඩර්කරුවන් සදහා ප්‍රමාණ පත්‍රයක් ලබා නොදිමයි. මෙහිදි ටෙන්ඩර්කරුවන් ප්‍රමාණයන්(Quantities), ලබාදුන් ඩ්‍රෝවින්(Drawing) මගින් ගණනය කල යුතුය.
සාමානයෙන් මෙම ක්‍රමය භාවිතා කරනු ලබන්නේ කුඩාප්‍රමාණයේ ඉදිකිරිම සදහා හා උප කොන්ත්‍රත් සදහායි.(Sub-contract)
මේ ක්‍රමයේ ඇති විශේෂ ලක්ෂණයන් වන්නේ
1) ටෙන්ඩර් ලියකියවිලි නිකුත් කරනු ලබන්නේ නිසි ලෙස සම්පුර්ණ කරන ලද ඩ්‍රෝවින් හා පිරිවිතර සමග විම.
2) සැලැසුමේ නිමාව සමගම ඉක්මනින් කොන්ත්‍රත්තුව වෙත එලබිය හැක.
වාසි:
1) ප්‍රමාණ පත්‍රයන් පිලියෙල කිරිමට කාලයක් වැය නොවන නිසා ටෙන්ඩර් ලියකියවිලි පිලියෙල කිරිමට ගතවන කාලය අඩුය.
2) පාර්ශව දෙකටම කොන්ත්‍රතුව අත්සන් කරන අවස්ථාවේදි තම තමන්ගේ වගකිම් පිලිබදව මනා අවබෝධයක් ඇත.
අවාසි:
1) ටෙන්ඩර් මුදල සදහා විස්තරාත්මක බෙදුමක් නොමැත.(එහෙත් ටෙන්ඩර් ලියකියවිලි භාරදිමේදිම හෝ ඉන් පසුව මෙම ටෙන්ඩර් මුදල සදහා විස්තරාත්මක බෙදුමක් ලබා දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටිය හැක)
2) ඉහත හේතුව නිසා විචලනයන්(Variations) ඇගයිම(Valuation) අපහසුය
ප්‍රමාණ සමික්ෂණ විද්‍යාව වෙනුවෙන් වෙන්වුනු බ්ලොග් අඩවිය. - www.qsonline.info
මිල ගණන් ලැයිස්තුවක් පදනම් කරගත් ක්‍රමය(Based on a schedule of rates)
මෙම කලින් විස්තරකල B, දල ප්‍රමාණ පත්‍ර (Bills of approximate quantities ) ක්‍රමයට සමාන ක්‍රමයකි. මිල ගණන් ලැයිස්තුවක් (Schedules of rates) පදනම් කරගෙන පහත ක්‍රම යටතේ ටෙන්ඩර් කටයුතු සිදු කරනු ලබයි.මෙහි ඇති වාසියක් නම් සැලසුමේ මුලික අවධියේදිම කොන්ත්‍රත්තුවට එලබිමට හා ඉදිකිරිම් කටයුතු ආරම්භ කිරිමට හැකිවිමයි.
හැදින්විම
මෙහිදි අදාල ලැයිස්තුව පිලියෙල කරන දිනයේ පටන් අදාල ව්‍යාපෘතියට මිල ගණන් ඉදිරිපත් කරන දිනය දක්වා ලැයිස්තුවේ ඇති අයිතමයන්ගේ මිල ගණන් වෙනස් විමි සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
ව්‍යාපෘතියට අදාල අයිතමයන්(Items) පමණක් ඇතුලත් වනසේ එම ව්‍යාපෘතිය සදහාම විශේෂයෙන්ම පිලියෙල කරන ලැයිස්තුව මේ නමින් හැදින්වේ. මෙම ලැයිස්තුව ප්‍රමාණ සමික්ෂකවරයා විසින්, එහි එක් අයිතමයන්ට අදාලව මිල ගණන් (Rates) ,මිල ගණන් තිරුව(Rates column) තුල සදහන් කර හෝ නොකර පිලියෙල කිරිම සිදු කරයි. මිල ගණන් සදහන් කලහොත් ටෙන්ඩර්කරුවා සම්මත ලැයිස්තු ක්‍රමයේදි මෙන්, මිල ගණන් ඉදිරියෙන් ප්‍රතිශතයක් වශයෙන් අඩු හෝ වැඩි ලෙසින් මිලගණන් ඉදිරිපත් කරයි. මිල ගණන් සදහන් නොකලහොත් ටෙන්ඩර්කරුවා අදාල අයිතමය ඉදිරියෙන්, මිල ගණන් තිරුව තුල තමන්ගේ මිල ගණන් සදහන් කරයි.
වාසි
1) ටෙන්ඩර්කරුවන්ට මිල ගණන්/ප්‍රතිශතයන් ඉදිරිපත් කල යුත්තේ සිමිත අයිතමයන් ගණනකට පමණක් නිසා එය වඩාත් සාර්ථකව සිදු කල හැකිය.
2) ලැයිස්තුවේ ඇති අයිතමයන්ගෙන් ගෙන් ව්‍යාපෘතිය සදහා, තමන්ගේ දායකත්වය පිලිබදව පැහැදිලි අවබෝධයක් ලබා ගත හැකිය.
අවාසි
1) මෙම ක්‍රමයේදි ප්‍රමාණයන් නොමැති නිසා ටෙන්ඩර් ඇගයිම අපහසුය.
වාසි:
1) ටෙන්ඩර් ලියකියවිලි පිලියෙල කිරිමට ගතවන කාලය අවමවේ. 2) ටෙන්ඩර්කරුවන්ට මිල ගණන්/ප්‍රතිශතයන් ඉදිරිපත් කල යුත්තේ සිමිත අයිතමයන් ගණනකට පමණක් නිසා එය වඩාත් සාර්ථකව සිදු කල හැකිය.
අවාසි:
1) පාර්ශව දෙකටම තමන්ගේ වගකිම් පිලිබදව නිවැරදි අදහසක් නැත. 2) දල ප්‍රමාණයන් භාවිතා කරන නිසා සැබැ මුදල හා තොරාගත් ටෙන්ඩර්කරු ඉදිරිපත් කල මුදල අතර සැලකිය යුතු වෙනසක් තිබිය හැක.
හැදින්විම
කොන්ත්‍රත්කරුට ඔහුගේ ප්‍රථමික පිරිවැය සහ කලමණාකරන ගාස්තුව(Management fee) ප්‍රතිපුර්ණය(Reimbursement) කිරිම මගින් ගෙවිම කරන මෙම ක්‍රමය ප්‍රථමික පිරිවැය ක්‍රමය(Prime cost) හා පිරිවැය ධන(Cost plus) ක්‍රමය ලෙසද හැදින්වේ.
ප්‍රථමික පිරිවැය යනු ව්‍යාපෘතිය ගිවිසගත් ආකාරයට නිම කිරිම සදහා අවශ්‍ය වන ශ්‍රමය, අමුද්‍රව්‍ය, යන්ත්‍ර සුත්‍ර ඇතුලු සියලුම ද්‍රව්‍ය සදහා කොන්ත්‍රත්කරුට වැයවන මුදලයි.
මෙම ක්‍රමවල ඇති ප්‍රධානම දුර්වලතාවය නම් වැයවන මුදල පිලිබදව පැහැදිලි අදහසක් නොමැතිවිමයි. අන්ක්‍රම හා සසදන විට මෙය නොපිරිමහනසුලුය(Uneconomical), එහෙයින් අනෙකුත් කිසිම ක්‍රමයක් සුදුසු නොවන අවස්ථාවන්හිදි පමණක් මෙය භාවිතා කරයි. මෙය අකාර්යක්ශම(Inefficient) හා සම්පත් නාස්තිය(Wastage) සිදුවන ක්‍රමයක් විම එයට හේතුවයි. මෙම ක්‍රමයේදි ශ්‍රමය හා යන්ත්‍ර සුත්‍ර භාවිතාකරන මට්ටම පිලිබදව පාලනය කිරිමට වාස්තුවිද්‍යාඥවරයා වෙත යම් බලයක් පැවරිය යුතුය.එමගින් සම්පත් නාස්තිය අවම කරගත හැකිය.
ව්‍යාපෘතියේ සැලසුම නිමකිරිමට පෙර ඉදිකිරිම් ආරම්භකල හැකිනිසා කාලය,මුදලට වඩා වැදගත් අවස්ථාවන්හිදි භාවිතා කල හැකිය. එමෙන්ම, දිගුකාලිනව සලකා බලන කල වෙනත් ක්‍රමයක් භාවිතාකර අඩුඉදිකිරිම් වියදමකින් ව්‍යාපෘතිය නිම කිරිමට වඩා මෙම ක්‍රමය භාවිතා කර ඉක්මනින් ඉදිකිරිම් ආරම්භකිරිම හා නිමකිරිම මුල්‍යමය අතින් වාසිදායක විය හැකිය.
එහෙත් ප්‍රථමික පිරිවැය ගණනය කිරිමේදි හා ඒවායේ හරිවැරදි බැලිමේදි බඩුලේඛණ, කාල සටහන් උප කොන්ත්‍රත්කරුවන්ගේ ගිණුම් වැනි දැ විශාල ප්‍රමාණයක් පරික්ශා කිරිමට සිදුවිම කල්ගතවන මෙන්ම නිරස ක්‍රියාවලියකි. එම නිසා මෙම ක්‍රමය අනුගමනය කරන්නේ නම් ප්‍රථමික පිරිවැය සටහන් කිරිමේ හා ඒවා ගණනය කිරිමේ, තහවුරු කිරිමේ හොද ක්‍රමවේදයක් කොන්ත්‍රත්කරු හා ප්‍රමාණ සමික්ෂකවරයාගේ එකගත්වයෙන් යුතුව පිලියෙල කරගත යුතුය. එමෙන්ම ප්‍රථමික පිරිවැයට අදාලවන දේවල් හා කොන්ත්‍රත්කරුගේ ගාස්තුවට(Contractor's fee) අදාල වන දේවල් පැහැදිලිව අර්ථකතනය කල යුතුය.
වාසි:
1) ටෙන්ඩර් ලියකියවිලි පිලියෙල කිරිමට හා ටෙන්ඩරය ලබාදිමට අවශ්‍ය කාලය අඩුය, එම නිසා ඉදිකිරිම් කටයුතු ඉක්මනින් ආරම්භ කල හැකිවේ.
2) සම්පුර්ණ සැලසුම නිම කිරිමට පෙර ඉදිකිරිම් වැඩ ආරම්භ කල හැකිවේ.
අවාසි:
1) දෙපාර්ශවයටම තමන්ගේ වගකිම් පිලිබදව ඇති අවබෝධය අවමය. 2) වෙනත් ක්‍රමයක් භාවිතාකරනවාට වඩා වැඩි මුදලක් වැය විය හැකිය.
3) ප්‍රථමික පිරිවැය ගණනය කිරිමේදි හා ඒවායේ හරිවැරදි බැලිමේදි බඩුලේඛණ, කාල සටහන් උප කොන්ත්‍රත්කරුවන්ගේ ගිණුම් වැනි දැ විශාල ප්‍රමාණයක් පරික්ශා කිරිමට සිදුවිම කල්ගතවන මෙන්ම නිරස ක්‍රියාවලියකි
මෙම ක්‍රමය යටතේ එන ක්‍රම තුනකි.
1) ප්‍රථමික පිරිවැය සමග ප්‍රතිශත ගාස්තු ක්‍රමය(Prime cost plus percentage fee) 2) ප්‍රථමික පිරිවැය  සමග ස්ථාවර ගාස්තු ක්‍රමය(Prime cost plus fixed fee) 3) ඉලක්කගත ප්‍රථමික පිරිවැය ක්‍රමය (Target prime cost)
ඉහත දෙවන හා තෙවන ක්‍රමයන් පලමු ක්‍රමය හා සන්සන්ධනය කරන විට පිරිමහනසුලු ක්‍රමයන්ය.
i ප්‍රථමික පිරිවැය සමග ප්‍රතිශත ගාස්තු ක්‍රමය(Cost plus percentage fee)
ඉදිකිරිම් සදහා කම්කරු, අමුද්‍රව්‍ය හා යන්ත්‍ර සුත්‍ර වෙනුවෙන් වැයවන ප්‍රථමික පිරිවැයෙන්(Prime cost), කලින් එකගවු ප්‍රතිශතයක් කොන්ත්‍රත්කරුගේ ගාස්තුව ලෙස ගෙවනු ලැබේ. මෙම ක්‍රමයේ ඇති ප්‍රධානම අවාසිය නම් කොන්ත්‍රත්කරුගේ අකාර්යක්ශම (Inefficient) ඉදිකිරිම් කටයුතු නිසා සම්පත් නාස්තිය (Waste resources) වැඩිවි ඔහුට වැඩි මුදලක් ගෙවිමට සිදුවිමයි. එහෙත් අවශ්‍ය නම් එම ප්‍රතිශතය ප්‍රථමික පිරිවැය සමග ප්‍රතිලෝමව විචලනය වන ලෙස එකග විය හැකිය.
මෙය පැහැදිලි කිරිම සදහා සරල උදාහරණයක් ගනිමු.
සම්පුර්ණ ප්‍රථමික පිරිවැය(රුපියල්) = 10,000,000.00
එකතුකලා:
පොදු කාර්යය පිරිවැය (Overheads) 15% = 1,500,000.00
ලාභය 5% = 500,000.00
2,000,000.00
ගෙවිය යුතු මුලු මුදල    12,000,000.00
ඉහත උදාහරණයේදි පිරිමහනසුලු(Economical) ආකාරයට කොන්ත්‍රත්තුව සකස් නොකල නිසා හා අකාර්යක්ශම(Inefficient) ලෙස සම්පත් භාවිතය නිසා සිදුවු නාස්තිය හේතුවෙන් සම්පුර්ණ ප්‍රථමික පිරිවැය රු. 12,000,000.00 ක් වුයේනම්,
සම්පුර්ණ ප්‍රථමික පිරිවැය(රුපියල්) = 12,000,000.00
පොදු කාර්යය පිරිවැය (Overheads) 15% = 1,800,000.00
ලාභය 5% = 600,000.00
2,400,000.00
ගෙවිය යුතු මුලු මුදල  =  14,400,000.00
කොන්ත්‍රත්කරුගේ පොදු කාර්යය පිරිවැය (Overheads) කලින් අගයම, එනම් රු1,500,000.00 වුවා නම් දෙවන අවස්ථාවේ කොන්ත්‍රකරුගේ සැබැ ලාභය රු. 900,000.00කි.
ii පොදු කාර්යය පිරිවැය සහ ස්ථාවර ගාස්තුවක් මත පදනම්වු ක්‍රමය(Cost plus fixed fee)
මෙම ක්‍රමයේදි කොන්ත්‍රක්කරුවට පොදු කාර්යය පිරිවැය(Prime cost) සමග වෙනස් නොවන්නාවු ස්ථාවර ගාස්තුවක්(Fixed fee) ගෙවනු ලබයි. එමෙන්ම එම ගාස්තුව එම ව්‍යාපෘතියේ ඇස්තමේන්තුගත වටිනාකම මත පදනම්වේ. එම ගාස්තුව වෙනස් විය හැක්කේ කොන්ත්‍රත්තුව ලබා දිමෙන් පසුව ව්‍යාපෘතියේ විශය පථය(Scope of work)වෙනස් විම නිසා හෝ කොන්දේසි(Conditions) වෙනස්විම නිසාය.
මෙහිදි ගෙවන ස්ථාවර ගාස්තුව පොදු කාර්යය පිරිවැයේ ප්‍රතිශතයක් ලෙස ගණනය කර බැලුවහොත්, එම ප්‍රතිශත පොදු කාර්යය පිරිවැය වැඩිවිම සමග අඩුවේ.
පහත උදාහරණ බලන්න
සම්පුර්ණ ප්‍රථමික පිරිවැය(රුපියල්) = 10,000,000.00
එකතුකලා:
පොදු කාර්යය පිරිවැය (Overheads) = 1,500,000.00
ලාභය = 500,000.00
2,000,000.00
කොන්ත්‍රත්කරුගේ ගාස්තුව(%) = (2,000,000.00/12,000,000.00)% = 17%
කොන්ත්‍රත්කරුගේ ලාභය (%) = (500,000.00/12,000,000.00)% = 4%
ඉහත උදාහරණයේදි පිරිමහනසුලු(Economical) ආකාරයට කොන්ත්‍රත්තුව සකස් නොකල නිසා හා අකාර්යක්ශම(Inefficient) ලෙස සම්පත් භාවිතය නිසා සිදුවු නාස්තිය හේතුවෙන් සම්පුර්ණ ප්‍රථමික පිරිවැය රු. 12,000,000.00 ක් වුයේනම්,
සම්පුර්ණ ප්‍රථමික පිරිවැය(රුපියල්) = 12,000,000.00
ගෙවිය යුතු මුලු මුදල    14,400,000.00
කොන්ත්‍රත්කරුගේ ගාස්තුව(%) = (2,000,000.00/14,400,000.00)% = 14%
ඉහත උදාහරණ වලට අනුව පොදු වැඩිවන විට ගාස්තු හා ලාභ ප්‍රතිශතය අඩුවන බව පැහැදිලිවේ.
iii ඉලක්කගත ප්‍රථමික පිරිවැය මත පදනම් ක්‍රමය(Target cost)
මෙම ක්‍රමයේදි, කොන්ත්‍රත්කරුගේ ගාස්තුව ඉහත විස්තරකල ක්‍රමයකින් ගෙවනු ලබයි. එනම් ප්‍රථමික පිරිවැයේ ප්‍රතිශතයක් ලෙසින් හෝ ස්ථාවර ගාස්තුවක් ලෙසිනි. අන් ක්‍රම දෙකට වඩා මෙහි ඇති විශේෂත්වය නම් ප්‍රථමික පිරිවැය අවම කරගැනිමේ අදහසින් කොන්ත්‍රත්කරුට දිරි දිමනාවක් ලබාදිමයි. එහිදි සම්පුර්ණ පිරිවැය(Prime cost) එකගවු මුදලට(ඉලක්කය ) වඩා අඩුවුව හොත් ප්‍රසාද මුදලක් ලබාදිමත් වැඩි වුව හොත් දඩ මුදලකට යටත් කිරිමත්ය. සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රසාද මුදල/දඩ මුදල, සම්පුර්ණ පිරිවැයේත් එකගවු මුදලෙත් (ඉලක්කය ) වෙනසින් 50%ක් පමණවේ. එහෙත් එය කලින් එකගවු ඔනැම ප්‍රතිශතයක් වියහැකිය. මෙම ක්‍රමයේදි එකගවු මුදලට(ඉලක්කය) ලෙසින් ඉදිරිපත් කරන්නේ එම ව්‍යාපෘතියේ ඇස්තමේන්තුගත පිරිවැයයි.
මෙය පැහැදිලි කිරිමට පහත උදාහරණය යොදාගනිමු. එහිදු භාවිතා කර ඇත්තේ පොදු කාර්යය පිරිවැය සහ ස්ථාවර ගාස්තුවක් මත ක්‍රමයයි.එකගවු මුදල(ඉලක්කය)රු. 11,000,000.00 ලෙස සලකමු.
සම්පුර්ණ ප්‍රථමික පිරිවැය(රුපියල්) = 10,000,000.00
එකතුකලා:
ලාභය = 500,000.00
2,000,000.00
ගෙවිය යුතු මුලු මුදල(සම්පුර්ණ පිරිවැය)= 12,000,000.00
සම්පුර්ණ පිරිවැයේත් එකගවු මුදලෙත් වෙනස 50% = (12,000,000.00-11,000,000.00)* 50% = 50,000.00
එනම් කොන්ත්‍රත්කරු රු.50,000.00ක දඩ මුදලකට යටත්වේ.
අවසානයේ කොන්ත්‍රත්කරු ලබන සම්පුර්ණ ගෙවිම=12,000,000.00 - 50,000.00 = 11,500,000.00
පහත ගණනය කිරිම සලකන්න
සම්පුර්ණ ප්‍රථමික පිරිවැය(රුපියල්) = 8,000,000.00
පොදු කාර්යය පිරිවැය (Overheads) = 1,500,000.00
ගෙවිය යුතු මුලු මුදල(සම්පුර්ණ පිරිවැය)= 10,000,000.00
සම්පුර්ණ පිරිවැයේත් එකගවු මුදලෙත් වෙනස 50% = (11,000,000.00-10,000,000.00)* 50% = 50,000.00
එනම් කොන්ත්‍රත්කරු රු.50,000.00ක බෝනස් මුදලකට හිමිකම් කියයි.
අවසානයේ කොන්ත්‍රත්කරු ලබන සම්පුර්ණ ගෙවිම=8,000,000.00 + 50,000.00 = 8,500,000.00
ලේක්හවුස්
ඔබට අවැමසි ලිපිය තෝරාගන්න
1985
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
1950
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
වෘක්ක වෛද්‍යවේදය
වෘක්කවේදය එසේත් නැත්නම් වෘක්ක වෛද්‍යවේදය යනු වකුගඩු (kidney) හා සබැඳුන වෛද්‍ය විශේෂඥතාවයයි (specialty).
ෂෝ
ෂෝ යනු, ගර්භණී භාවය අවසානයේ යෝනි මාර්ගය තුළින් රුධිරය හෝ රුධිරය මිශ්‍ර ශ්ලේෂ්මල කුඩා ප්‍රමාණයක් වහනය වීම හා අදාළ සිදුවීම වේ.
ඉතිහාසය
Bloody show යන්න මුල් වරට ලිපියක සඳහන්ව ඇත්තේ 1995 වසරේ දී ය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ප්‍රසවවේදය
දකුණු අප්‍රිකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා තරග සංචාරය 2020
දකුණු අප්‍රිකානු ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 2020 ජුනි මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරය කිරීමට නියමිතව තිබුනේ එක්දින ජාත්‍යන්තර (එක්දින) සහ විස්සයි විස්ස ජාත්‍යන්තර (විස්සයි 20) තරග 3 කට ක්‍රීඩා කිරීමටය. එක්දින තරඟාවලිය 2020-2023 සමාරම්භක අයිසීසී ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන සුපර් ලීගයේ කොටසක් වනු ඇත.
යොමුව
ප්‍රවර්ගය:2020 in Sri Lankan cricket ප්‍රවර්ගය:2020 in South African cricket ප්‍රවර්ගය:International cricket competitions in 2020 ප්‍රවර්ගය:South African cricket tours of Sri Lanka ප්‍රවර්ගය:Cricket events postponed due to the COVID-19 pandemic
වලිකාමම් උතුර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
2008 මාලදිවයින් ජනාධිපතිවරණය
ඔක්තෝබර් 8 සහ 28 යන දෙදින තුළ මාලදිවයිනේ ජනාධිපතිවරණය වට දෙකකින් පැවැත්විණි. ඔක්තෝබර් 8 වන දින පළමු වටයේ දී කිසිදු අපේක්ෂකයෙකු 50% කට වඩා වැඩි ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගත්තේ නැත; වත්මන් ජනාධිපති මෞමූන් අබ්දුල් ගයූම් 40% ක් පමණ හොඳම ස්ථානයට පත්විය. ඒ ගැලූ ඒ අනුව ඔක්තෝබර් මස 28 දින පවත්වන ලදී ගයුම් සහ දෙවන තබා අතර මොහොමඩ් නෂීඩ්. නෂීඩ් මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කළේ දිගු කලක් වත්මන් ගයූම් ඉවත් කරමිනි.
මෙම මැතිවරණය මාලදිවයිනේ ඉතිහාසයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව පැවැත්වූ පළමු මැතිවරණයයි.
පසුබිම
1978 සිට බලයේ සිටින වත්මන් ජනාධිපති ගයූම් තවත් වසර පහක කාලයක් සඳහා දිව ගියේය. 2008 අගෝස්තු 7 දින සිට බලාත්මක වූ නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුව, ගයූම් විසින් අවසර දී ඇති උපරිම වාර ගණන (දෙකක්) ඉටු කර ඇත. ඔහු කියා සිටියේ නව ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් යටතේ මැතිවරණය පැවැත්වූ බැවින් පෙර කොන්දේසි සීමාව දක්වා නොගිය බවය. සීමිත කොන්දේසි “මෙම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ” සේවය කළ යුතු බවත්, එබැවින් ගයූම් මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වීමට සුදුසුකම් ඇති බවත් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය එකඟ විය.
2008 අගෝස්තු 25 වන දින මාලදිවයිනේ ජාතික කොන්ග්‍රසය සහ
අදාලත් පක්ෂය රිපබ්ලිකන් පක්ෂ අපේක්ෂක කාසිම් ඉබ්‍රාහිම්ට සහාය දෙන බව ප්‍රකාශ කළහ. 2008 සැප්තැම්බර් 3 වන දින අපේක්ෂකයින් හය දෙනා රූපවාහිනී විවාදයකට සහභාගී වූහ.
ඡන්දය
පළමු වටයේ දී මාලදිවයිනේ සුදුසුකම් ලත් ඡන්ද දායකයින් 208,252 ක් සිටි අතර එය දළ වශයෙන් ජනගහනයෙන් 60% කි. රට පුරා ඡන්ද මධ්‍යස්ථාන 396 ක් තිබුණි. මීට අමතරව, කොළඹ, තිරුවානපුරම්, ක්වාලාලම්පූර් සහ සිංගප්පූරුවේ වෙසෙන ලියාපදිංචි මාලදිවයින්ට මාලදිවයින් තානාපති කාර්යාලවල සහ කොන්සල් කාර්යාලවල ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට අවසර දෙන ලදී.
2008 ඔක්තෝම්බර් 8 වන දින ප්‍රාදේශීය වේලාවෙන් 09:00 ට ( යූටීසී 04:00) ආරම්භ වූ ඡන්ද දායකයින් 20:00 ට (15:00 යූටීසී) අවසන් වීමට අපේක්ෂා කළහ. ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ අක්‍රමිකතා නිසා සමහර ඡන්දදායකයින්ට ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම වළක්වා ගත හැකි වුවද මැතිවරණය සාමකාමී විය. සමහර දූපත් වල ඡන්ද මධ්‍යස්ථාන සඳහා රේඛා දිගු වූ අතර සමහර විට පැය හයක් ඉක්මවා බලා සිටියේය. පුරවැසියන් ගණනාවක්, විශේෂයෙන්ම විපක්ෂයේ මාලදිවයින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂයේ (එම්ඩීපී) ලියාපදිංචි වී සිටියද ඡන්දදායකයින්ගේ ලැයිස්තුවේ නොමැති බව පෙනී ගිය අතර සමහර දූපත් වලට ඡන්දදායක ලැයිස්තුවක් පවා නොලැබුණි. පසුව, මැතිවරණ කමිටුව කියා සිටියේ, ඔහු හෝ ඇය වලංගු වන හැඳුනුම්පතක් පෙන්වන තාක් ඕනෑම කෙනෙකුට ඡන්දය දිය හැකි බවයි. මධ්‍යම ඡන්ද ගණන් කිරීමේ ස්ථානය වන නසන්දුරා මාළිගාව වටා විරෝධතාකරුවන් 300 ක් එක්රැස් වීමෙන් පසු කැරලි මර්දන පොලිසිය අතලොස්සක් යොදවා තිබුණි.
ස්වාධීන උප ජනාධිපති අපේක්ෂක අහමඩ් ෂහීඩ් පැවසුවේ “එය ව්‍යසනයක්. . . මම හිතන්නේ හිතාමතාම හීලෑ කිරීමක් තියෙනවා. ” එම්ඩීපී සභාපතිනිය වන මාරියා අහමඩ් දීඩි, අහම්බෙන් ලියාපදිංචි වූ නමුත් ඡන්ද දායකයින්ගේ ලැයිස්තුවේ නොසිටි අතර, "අපගේ ජීවිත කාලය තුළ අපට නිදහසේ ඡන්දය ප්‍රකාශ කළ හැකි යැයි අපි අපේක්ෂා කළෙමු. නමුත් අද අපට ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ අයිතිය අහිමි වෙමින් තිබේ."
රෝහිත අබේගුණවර්ධන (රත්තරන්)
අධ්යාපන
රෝහිත අබේගුණවර්ධන අධ්‍යාපනය ලැබුවේ කළුතර ඥානෝදය විද්‍යාලයේය.
මුල් කාලීන වෘත්තිය දිවිය
ඔහු එදිරිවීර ප්‍රේමරත්න අමාත්‍යවරයාගේ රියැදුරෙකු වූ අතර ඔහුගේ දේශපාලන ජීවිතය ගොඩනගා ගැනීමට ඔහුගේ විශ්වාසය ගත්තේය. එදිරිවීරගේ දුව පළමු වතාවට රියදුරු රැකියාවට පැමිණි විට ඔහු බයිසිකලයකින් පැමිණි බව ලිපියකට පවා ප්‍රකාශ කළාය.
2008 මාලදිවයින් ජනාධිපතිවරණය
දෙවන වටය
දෙවන වටයේ දී පුද්ගලයින් 209,294 ක් ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට සුදුසුකම් ලැබීය. මාලදිවයින පුරා ඡන්ද මධ්‍යස්ථාන 403 ක් තිබුණි. ඉන්දියාව, මැලේසියාව, සිංගප්පූරුව, ශ්‍රී ලංකාව සහ එක්සත් රාජධානියේ මාලදිවයින් තානාපති කාර්යාල සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික දූත මණ්ඩලවල ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට ලියාපදිංචි ඡන්ද දායකයින්ට හැකි විය.
රෝහිත අබේගුණවර්ධන (රත්තරන්)
අන්වර්ථ නාමය
ඊට පෙර ස්වයං රැකියාවක් ලෙස මගී දුම්රියවල මගීන්ගේ රන් මාල අයිකරුවන්ගේ අවසරයකින් තොරව ලබාගත් බවට පැවසේ. ඒ හේතුවෙන් ඔහුට රත්තරන් යන අන්වර්ථ නාමය පටබැඳි ඇත.
2008 මාලදිවයින් ජනාධිපතිවරණය
දෙවන වටය
ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම තරමක් සාමකාමීව ඉදිරියට ගිය නමුත් පුද්ගලයන් ලියාපදිංචි නොවීම වැනි යම් යම් ගැටලු තිබුණද ඔවුන්ට ඡන්දය දීමෙන් වලක්වනු ලැබීය.
රෝහිත අබේගුණවර්ධන (රත්තරන්)
චෝදනා, අපරාධ සහ විමර්ශන
2008 සැප්තැම්බර් මාසයේදී අබේගුණවර්ධනගෙන් ප්‍රශ්න කරනු ලැබුවේ රුපියල් කෝටි 100කට වැඩි ප්‍රකාශ නොකළ වත්කම් පිළිබඳ චෝදනා මතය. මිලියන 450 කි. පසුව විමර්ශන මෙහෙයවමින් සිටි නිලධාරීන් දෙදෙනා අල්ලස් කොමිසමෙන් පිටතට මාරුකර යවා ඇත.
2008 මාලදිවයින් ජනාධිපතිවරණය
පළමු වටය
මාලදිවයිනේ පැවති පළමු බහු පක්ෂ මැතිවරණය සඳහා අපේක්ෂකයින් හය දෙනෙකු තරඟ වැදුණි. මුල් ප්‍රතිපලවලින් පෙනී ගියේ මෞමූන් අබ්දුල් ගයූම් සහ මොහොමඩ් නෂීඩ් සහ ඔහුගේ සහකරු හෝ සහකාරිය වන වෛද්‍ය වහීඩ් අතර පරතරයක් ඇති වනු ඇති බවයි; 2008 ඔක්තෝබර් 9 වන දින උදෑසන, ගයූම් නෂීඩ්ට එරෙහිව 40.3% ක් සහ වෛද්‍ය වහීඩ්ගේ 24.9% ට වඩා ඉදිරියෙන් සිටින බව පෙන්නුම් කළේය. එම ප්‍රතිපල එලෙසම පැවති අතර අනෙක් අපේක්ෂකයින් සිව්දෙනා ඉවත් කරන ලදි, එබැවින් ගයූම් සහ නෂීඩ් අතර පරතරයක් අවශ්‍ය විය. ගයූම් බලාපොරොත්තු වූ පරිදි පළමු වටයේ දී ජයග්‍රහණය කිරීමට අපොහොසත් වුවද, ඔහු සිය ලකුණු ප්‍රමාණය පිළිබඳව සෑහීමකට පත්විය. ගයූම්ට අනුව, ප්‍රතිපල ලවලින් පෙනී ගියේ ඔහු මාලදිවයිනේ “වඩාත්ම ජනප්‍රිය මහජන චරිතය” බවත්, දෙවන වටයේ ජයග්‍රහණය සඳහා තමා සූදානම් බවත් ඔහු පැවසීය.
රෝහිත අබේගුණවර්ධන (රත්තරන්)
චෝදනා, අපරාධ සහ විමර්ශන
රුපියල් මිලියන 41.1කට වැඩි ප්‍රකාශ නොකළ සහ නීති විරෝධී ලෙස උපයාගත් වත්කම් සම්බන්ධයෙන් අල්ලස් හා දූෂණ කොමිසම අබේගුණවර්ධනට එරෙහිව 2016 ජනවාරි 8 වැනි දින නඩුවක් ගොනු කළේය. අල්ලස් කොමිසමේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයා චෝදනා කළේ අමාත්‍යවරයා නීති විරෝධී මුදල් ගණුදෙණු 66ක් සිදු කර නිවසක් ඉදිකර ජීප් රථයක් මිලදී ගත් බවටයි.
2008 මාලදිවයින් ජනාධිපතිවරණය
දෙවන වටය
පළමු වටයේ ප්‍රතිපල ලවලින් පසුව, දෙවන වටය පළමු දින සිට දින 10 ක් ඇතුළත පැවැත්වීමට මැතිවරණ නීතියෙන් අවසර දී තිබුණද, දෙවන වටය ඔක්තෝබර් 29 වන දින පැවැත්වෙන බව නිවේදනය කරන ලදී. මැතිවරණ කොමසාරිස් මොහොමඩ් ඉබ්‍රාහිම් මහතා කියා සිටියේ මෙම පසුකාලීන දිනය අපේක්ෂකයින්ට මැතිවරණ ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා වැඩි කාලයක් ලබා දෙන බවත් “ඡන්ද දායකයින්ගේ ලේඛනයේ ඇති ගැටළු නිවැරදි කිරීමට” මැතිවරණ කොමිසමට වැඩි කාලයක් ලබා දෙන බවත්ය.
රෝහිත අබේගුණවර්ධන (රත්තරන්)
අචිනි එදිරිවිරගේ ප්‍රකාශය
හිටපු බුද්ධ ශාසන නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය එදිරිවීර ප්‍රේමරත්න මහතාගේ දියණිය වන අචිනි එදිරිවීර විසින් රත්තරන් පිළිබඳව කලම්බු ටෙලිග්‍රාෆ් පුවත්පතට කල විස්තරයේ සිංහල පරිවර්තනය.
2008 මාලදිවයින් ජනාධිපතිවරණය
දෙවන වටය
තෙවැනි ස්ථානයට පත්වූ හිටපු නීතිපති හසන් සයීඩ් දෙවන වටය සඳහා නෂීඩ් සහ ආචාර්ය වහීඩ් වෙත සිය සහයෝගය ලබා දුන්නේය. ඉබ්‍රාහිම් ඉස්මයිල් ද නෂීඩ් සහ ආචාර්ය වහීඩ්ට සහාය දුන් අතර අනෙක් අපේක්ෂකයින් දෙදෙනා නෂීඩ් වෙනුවෙන් ද පොරොන්දු වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන ලදී.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:Pages using deprecated image syntax ප්‍රවර්ගය:Pages with unreviewed translations
රෝහිත අබේගුණවර්ධන (රත්තරන්)
අචිනි එදිරිවිරගේ ප්‍රකාශය
<div class="boilerplate" style="background-color:#efe; margin:2em 0 0 0; padding:0 10px 0 10px; border:1px dotted #aaa;">''පුෂ් බයිසිකලයකින් මගේ නිවසට පැමිණ මගේ පියාගේ හිත දිනාගත් මගේ පියාගේ එවකට රියදුරු වූ රත්තරන් හෙවත් රෝහිත අබේගුණවර්ධන වසර 10ක් තුළ කෝටි ගණන් ගොඩ ගැසුවේ කෙසේද? ඔහු දක්ෂ බවත් අනෙක් අය මෙන් කඩදාසි සෑදූ බවත් බලාපොරොත්තු වෙනවා. නමුත්, මම ඔබට කියන මේ මිනිසා, නින්දාවකි!!''
''මගේ රියදුරු වීම කාරණය නොවේ, නමුත් කාරණය වන්නේ ඔහු හොඳ පුද්ගලයෙක් යැයි සිතීමට ඔහු මගේ පියා රවටා තිබීමයි. තම බිරිඳ හෝ පුතුන් දේශපාලනයට නොගෙන, ඥාතීන්ට තම කාර්යාලයේ හෝ අමාත්‍යාංශයේ කිසිදු තනතුරක් ලබා නොදුන් මගේ පියා ඔහුගේ ප්‍රතිපත්ති නිසා මෙම පුද්ගලයාට අවස්ථාව ලබා දුන්නේය. ඔහු දේශපාලනයේ යෙදීමට කොතරම් කැමතිද, ඔහු මගේ පියාගේ අදහස් අගය කරන ආකාරය ඔහු මගේ පියාට පැවසුවා. මගේ වැඩිමහල් සහෝදරයා හෝ මව වෙනුවට මගේ පියා ඔහුව පත් කළේය! ඔහු බේරුවල සභාවේ සභාපති කළා! බේරුවල/කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රධාන සංවිධායක ලෙස ඔහු මීළඟ මැතිවරණයට ඔහුට පළාත් සභාවේ ටිකට් එක දුන් අතර, පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී තමාට අවස්ථාව ලබා නොදුන් චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග මහත්මියට මගේ පියා පැවසුවේ “මෙන්න මගේ ඉල්ලා අස්වීමේ ලිපියයි. , ඔබ මේ මිනිසාට මගේ දිස්ත්‍රික්කයේ අවස්ථාව ලබා නොදුන්නොත්! ” කණගාටුවට කරුණ නම් චන්ද්‍රිකා ඒ මොහොතේ දුටු දේ මගේ පියා නොදැක්කේය! මෙය සිදු වූ විට එහි සිටි බොහෝ දෙනෙක් සිටිති, මෙය ඔප්පු කළ හැක්කේ කාටද! එවිට මගේ පියා ඔහුට බේරුවල ආසනය ලබා දී “බේරුවල, ඔබ මගේ අසුන ගත්තොත් හොඳයි, මොකද මම මේක දැන් ඔයාට සෙට් කරලා ඔයාව මෙහෙ හැදුවා, මම අගලවත්තට යන්නම්” කියලා කිව්වා.''
''මෙය සිදු කරනු ලැබුවේ මගේ ආදරණීය පියා විසිනි, මන්ද ඔබට අවශ්‍ය දේ වීමට ඔබ පොහොසත් පසුබිමකින් පැමිණිය යුතු නැති බව ඔහු විශ්වාස කළ බැවිනි! ඔබට දේශපාලකයෙකු වීමේ අයිතිය උරුම විය යුතු නැත, ඔබට තිබිය යුත්තේ "ආශාව" සහ "ජනතාවට සේවය කිරීමට කුසගින්න" පමණක් වන අතර දුප්පත් මිනිසෙකු වුවද ඔහු වඩාත් හොඳින් දනී! මගේ තාත්තා අවුරුදු 13 දී ආවා වගේ. අද කොයි ඇමතිද වේදිකාවකට නැඟලා එයාගේ රියැදුරා ගැන කියනවා “මේ මගේ පුතා දේශපාලනේ” “මම දකිනවා තමුසේ පුතාලා බිරින්දෑවරු දේශපාලන ගමනක් කරනවා, ඒත්, මෙන්න මගේ පුතා! ඔහුට ඡන්දය දෙන්න! මගේ බේරුවල වැසියනි, මම ඔහුව ඔබ වෙනුවෙන් පත් කරමි!”''
''ඔහුගේ සාර්ථකත්වය මගේ පියාට ඊර්ෂ්‍යා කරන දෙයක් නොවීය, මන්ද තවත් බොහෝ අය කළාක් මෙන් ඔහුගේම වැඩිමහල් පුතා හෝ ඔහුගේ බිරිඳ පවා නොදී මගේ පියා ඔහුට දුන්නේ එයයි! මගේ වැඩිමහල් සහෝදරයාගේ හිතවත් මිතුරා ඒ වන විටත් පාර්ලිමේන්තුවේ සිටි අතර අද ඔහු ශ්‍රීලනිපයේ ලේකම්වරයා ලෙස කටයුතු කරන අතරම මගේ පියා ඔහුගේ ප්‍රතිපත්ති මත හිට ගැනීමට තීරණය කළේය. ප්‍රතිපත්ති, මේ රත්තරන් කවදාවත් ජාතියෙන් හොරකම් නොකරන බව විශ්වාස කරන්න!''
ජෝ බයිඩන්
ජෝසප් රොබිනට් බයිඩන් කණිෂ්ට (උපත: 1942 නොවැම්බර් 20) යනු ඇමරිකානු දේශපාලඥයයෙකු වන අතර ඔහු ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ 46 වන සහ වත්මන් ජනාධිපතිවරයා වේ. බයිඩන් 2009 සිට 2017 දක්වා 47 වන උප ජනාධිපතිවරයා ලෙස බරාක් ඔබාමා යටතේ කටයුතු කරන ලදී. එසේම ඔහු 1973 සිට 2009 දක්වා එක්සත් ජනපද සෙනෙට් සභිකයෙකු ලෙස ඩෙලවෙයා ජනපදය නියෝජනය කරන ලදී. ඔහු 2020 එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරණය සඳහා ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා ලෙස ඉදිරිපත් වී, රිපබ්ලිකන් අපේක්ෂක ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් පරදවා, ජනාධිපතිවරණය ජයග්‍රහණය කළේය.
රෝහිත අබේගුණවර්ධන (රත්තරන්)
අචිනි එදිරිවිරගේ ප්‍රකාශය
එතනින් එහාට ජීවිතයක් අපට ලැබුණු නිසා අපිට ජීවත් වෙන්න දේශපාලනයක් අවශ්‍ය නැහැ. තාත්තා හීනෙකින්වත් නොහිතපු හැමදෙයක්ම එයාට මේ ජීවිතය බාරදීලා කරන එක ගැන අපිටත් පිළිකුලක්! අද කවුරුත් නොකරන දෙයක්.
මේ රටේ අහිංසක මිනිසුන්ගෙන් හොරා කන මේ තක්කඩියෙකුට හෝ කිසිම තක්කඩියෙකුට මම කිසිදා සහය නොදක්වමි!
ෆලිල් හාජියාර් මාමා (බේරුවල සිට) ඔහු මුලින්ම ඔබේ සේවකයා විය, ඔබ ඔහුව මගේ පියාට දුන්නේ ඔහු මගේ තාත්තාට ගරු කරන බව පැවසූ නිසා ඔහුට මගේ පියාගේ රියදුරු විය හැකිය. ඊට පස්සේ මගේ තාත්තා මේ පියවර ගෙන ඔහුගේ කතාවට රැවටෙන විට, ඔබ මගේ පියාට අවවාද කළා, ස්වාභාවිකවම ඕනෑම කෙනෙකුට ඊර්ෂ්‍යා කරයි යැයි සිතූ. ඒ ගැන මම අද ඔබට ස්තූතිවන්ත වෙනවා.
මිහිකත රූ රැජිණ
මිහිකත රූ රැජිණ ධූරය හිමි කර ගන්නා යුවතිය වසරක කාලයක්, පාරිසරික සහ අනෙකුත් ගෝලීය කරුණු කෙරේ අවධානය යොමු කරමින් විවිධ ව්‍යාපෘති සඳහා දායක විය යුතු වෙයි.
මිස් එර්ත් පදනමේ සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ පරිසර වැඩසටහනේ (UNEP) කථානායක ධූරය හිමිවන්නේද එම වසරේ මිහිකත රූ රැජිණ හටයි.
ලොව ප්‍රකට රූ රැජිණ තේරීමේ තරඟ 5 න් එකක් ලෙසද මිහිකත රූ රැජිණ තරඟය නම් දරයි.
ඉතිහාසය
පරිසරය සංරක්ෂණය අවධාරණය කිරීමේ අරමුණින් 2001 වසරේදී, Carousel Productions ආයතනය මිහිකත රූ රැජිණ නමින් තරඟය සංවිධානය කරන ලදී.
මිහිකත රූ රැජිණ ප්‍රකාශනය
පොදු පාරිසරික අරමුණු ක්‍රියාවට නැංවීම පදනම් කර ගනිමින්, 2011 වර්ෂයේදී මිහිකත රූ රැජිණ ප්‍රකාශනය නමින් ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයක් එලි දැක්විනි.
තනතුරු
තරඟයේ ජයග්‍රාහිකාවට මිහිකත රූ රැජිණ ධූරය හිමිවන අතර, සිව්වන ස්ථානයට Miss Fire තනතුරත්, තෙවන ස්ථානයට Miss Water තනතුරත්, දෙවන ස්ථානයට Miss Air තනතුරත් හිමිවේ. ජයග්‍රාහිකාව හැරුණු විට අනු ස්ථාන ලබාගත් කුමරියන්ටද තනතුරු නාමයන් පිරිනමන්නේ මිහිකත රූ රැජිණ තරඟයේ පමණි.
එක් එක් කලාප වල ජයග්‍රාහිකාවන් සංඛ්‍යාව
* *2002 දී, මිහිකත රූ රැජිණ වූ බොස්නියා සහ හර්සෙගොවිනාවේ Džejla Glavović ව තනතුරින් පහකල අතර එම ධූරය, තරඟයේ දෙවන ස්ථානය ලත් කෙන්යාවේ Winfred Adah Omwakwe ට හිමිවිය.
විශේෂ කරුණු
මූලාශ්‍ර:
දෙවන එලිසබෙත් රැජිණ රාජ්‍ය නායක වන රාජ්‍යයන්
දෙවන එලිසබෙත් රැජිණ රාජ්‍ය නායක වන රාජ්‍යයන් ගණන ඇය රාජාසනය මත හිඳි වසර තුල වරින්වර වෙනස්වී ඇත. නිදහස් රටවල් 32ක ඇය රජවී ඇති අතර ඉන් 16ක ඇය දැනටත් කිරුල දරයි. දැනටත් ඇය කිරුල දරන රාජ්‍යයන් පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩල බල ප්‍රදේශ ලෙස (ලා කොළ පැහැති) හැඳින්වේ. Remainder show in dark green the reign of Elizabeth II as their monarch, from their independence until their adoption of a republican form of government.
Fiji is a unique case, having become a republic through a military coup in 1987, but its Great Council of Chiefs continues to recognise Elizabeth II as queen, or Paramount Chief, though this is only as a ceremonial title, with no role in government at all. Her reign over the United Kingdom includes the fourteen British overseas territories and the Crown Dependencies.
{{Legend|#addfad|වත්මන් බල ප්‍රදේශ}} {{Legend|#7BA05B|අතීත බල ප්‍රදේශ}} {{Legend|#d0f0c0|වත්මන් චාරිත්‍රානුකූල අභිධාන (ෆීජි)}}
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:දෙවන එලිසබෙත් රැජන ප්‍රවර්ගය:ගතිලක්ෂණ අනුව රටවල් ප්‍රවර්ගය:කැනබාව-ආශ්‍රිත ලැයිස්තු ප්‍රවර්ගය:එක්සත් රාජධානිය-ආශ්‍රිත ලැයිස්තු ප්‍රවර්ගය:පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩල බල ප්‍රදේශ
ගූගල් පෙළින් කථනයට
"ගූගල් පෙළින් කථනයට" යනු ගූගල් සමාගම විසින් සංවර්ධනය කළ තිර කියවනයකි. එය ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් මෙහෙයුම් පද්ධතිය සඳහා යෙදවුමකි. එයට තිරය මත ඇති දෑ කියවිය හැක. එයට සිංහල, කැන්ටොනීස් (හොංකොං), චීන (චීනය), ලන්දේසි, ඉංග්‍රීසි (ඉන්දියාව), ඉංග්‍රීසි (එක්සත් රාජධානිය), ඉංග්‍රීසි (එක්සත් ජනපදය), ප්‍රංශ, ජර්මානු, හින්දි, ඉන්දුනීසියානු, ඉතාලි, ජපන්, කොරියානු, පෝලන්ත, පෘතුගීසි (බ්‍රසීල), රුසියානු, ස්පාඤ්ඤ (ස්පාඤ්ඤය), ස්පාඤ්ඤ (එක්සත් ජනපදය), තායි (තායිලන්තය), තුර්කි (තුර්කිය) යන භාෂා ලියවිය හැක. ගූගල් ප්ලේ බුක්, ගූගල් ට්‍රාන්ස්ලේට් හා ගූගල් ටොක් බැක් වැනි ප්‍රවේශතා පදනම් මෘදුකාංග වල මෙය භාවිතා වේ. තෙවන පාර්ශව, වෙනත් භාෂා වලටද ඊට අදාළ ශබ්ද ස්ථාපනයෙන් මෙය භාවිතා කළ හැක.
thumb|දකුණ
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:මෘදුකාංග ප්‍රවර්ගය:ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් (මෙහෙයුම් පද්ධතිය)
චුන්නාකම් පොලිස් ස්ථාන සංහාරය
සංහාරය
චුන්නාකම් පිහි‍ටා ඇත්තේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ උඩුවිල් සහකාර රජයේ ඒජන්ත කොට්ඨාශයෙහිය. යාපනය නගරයෙන් කිලෝමීටර දහයක් පමණ දුරින්, කන්කසන්තුරෙයි මාර්ගයෙහි, චුන්නකම් මං සන්ධිය පිහිටා ඇත. චුන්නකම් පොලිස් ස්ථානය පිහි‍ටා තිබුනේ මෙම මං සන්ධියට මීටර 250 ක් පමණ දකුණු දෙසටය.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ජනයා සමූලඝාතනය ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව තුල 1984 වසර ප්‍රවර්ගය:සමූලඝාතන - ක්‍රි.ව. 1984 ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් වැසියන් සමූලඝාතන
කොරියාවේ විද්‍යා හා තාක්ෂණ ඉතිහාසය
ලෝකයේ සෙසු ප්‍රදේශ බොහෝමයක මෙන්, කොරියාවේ විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය ද ඇතැම් යුගවල දී අතිශයින් වර්ධනය වූ අතර, එය දියුණුවට පත්නොවී නිශ්චලව පැවති යුගයන් ද විය.
ප්‍රාග්ඉතිහාසය
පේලියෝලිතික යුගයේ අවසානයේ දී, කොරියානු අර්ධද්වීපයේ ජනයා විසින් ක්ෂුද්‍ර ශිලා මෙවලම් තාක්ෂණය අනුගමනය කොට තිබේ. මෙය සුනම්‍ය ප්‍රාග්එතිහාසික මෙවලම් කට්ටලයක් පවත්වා ගැනීමේ කාර්යක්ෂඹ ක්‍රමයක් විය. පේලියෝලිතික යුගය ශාක සහ මානව අන්තර්ක්‍රියා පැවති දිගු කාලීන යුගයක් ලෙස අවිවාදයෙන් පිළිගැනෙන්නේ වල් පැළෑටි ගණනාවක්ම ඖෂධ ලෙස භාවිතයට ගැනීමට මෙකල ජනයා පෙළඹුණු නිසායි.
ජේජු-දෝහි ගෝසන්-රි වලින් හමුවූ පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි අනුව, මැටි බඳුන් පළමුවෙන්ම නිර්මාණය වූයේ ක්‍රි.පූ. 8500-8000 පමණ බැව් පෙනී ගොස් ඇත. මධ්‍ය ජ්‍යුල්මුන් යුගයේ (ක්‍රි.පූ. 3500 සිට 2000 පමණ දක්වා) දී කුඩා පරිමාණයේ බෝග වගාවන් ආරම්භ වන තෙක්ම, ජනයා සිය ප්‍රධානඅආහාර ප්‍රභවය ලෙස යැපීම සිදුවූයේ රැස් කිරීම, දඩයම සහ ධීවර කර්මාන්තය මත ය.
මුමුන් යුගයේ ගොවීන් විසින් ක්‍රි.පූ. 1500න් පසු කිසියම් කාලයක බහු බෝග වගා ක්‍රම අනුගමනය කොට තිබේ. ආහාර නිෂ්පාදන ක්ෂේත්‍රයේ සිදුවූ මෙම ප්‍රගමනය හේතුවෙන් මුමුන්හි යැපුම් ක්‍රමවේදය මඳක් වෙනස් කරමින් කොරියානු අර්ධ්දවීපය තුළ සූක්ෂ්ම කෘෂිකර්මාන්තය ඇරඹීම ශීඝ්‍ර විය. කොරියාව‍ සහ නැගෙනිහර ආසියාවේ යාබද ප්‍රදේශ තුළ ක්‍රි.පූ. 1500 සහ 500 අතර කාලයේ සෝයාබෝංචි (Glycine max) ගෘහස්ථකරණය සිදුවී ඇති බැව් පෙනේ. මෙම යුගයේ දී අතිශයින් සංකීර්ණ තෙත්-වී වගා ක්‍රමයක් වන කුඹුරු වගා කෘසිකර්මය ද කොරියානු අර්ධද්වීපයේ දකුණු කොටස වෙත හඳුන්වා දී තිබේ.
පුළුල්ව පැතිරුණු පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි අනුව පෙනෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 850න් පසුව, නිවෙස් උණුසුම් කිරීමට භාවිතා වූ තාක්ෂණය වෙනස් වී ඇති බවයි. ක්‍රි.පූ. 850 පෙර ආවාට-නිවෙස් උණුසුම් කිරීමට නිවසේ බිම හාරා සකස් කළ උඳුන් හා ගින්දර භාවිතා විය. ක්‍රි.පූ. 850න් පසු, ආවාට-නිවෙස් ගෘහනිර්මාණය තුළින් අභ්‍යන්තර උඳුන් අතුරුදන් වී ගිය අතර, ඒ වෙනුවට හොසෝ, හොනාම්, සහ බටහිර යොංනම් ප්‍රදේශවල භාවිතා වන ගිනිඅඟුරු බඳුන් වැනි තාක්ෂණ ක්‍රමයක් භාවිතා වන්නට ඇත.
ක්‍රි.පූ. 900ට පෙර බාහිර පෙදෙස්වල සිට කොරියානු අර්ධද්වීපය වෙත ලෝකඩ භාණ්ඩ රැගෙන ඒම සිදු විය. කෙසේනමුත්, සොංගුක්-රි ප්‍රදේශයෙන් හමුවූ ලෝකඩ වාත්තු කිරීමට යොදාගන්නා අච්චු සහ කොරියානු අර්ධද්වීපයේ දකුණු පෙදෙසින් විශාල වශයෙන් හමුවන ලෝකඩ භාණ්ඩ නිසා පෙනෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 700 පමණ වන විට අර්ධද්වීපයතුළ ලෝකඩ නිර්මාණ තාක්ෂණය සිදුවී ඇති බවයි. සියවස් කිහිපයකට පසුව, යකඩ නිෂ්පාදනය ද අනුගමන කෙරුණු අතර, කොරියාවේ කිෂ්පාදිත යකඩ ආම්පන්න සහ ආයුධ ක්‍රි.පූ. 200න් පමණ පසුව අතිශයින් සුලබ විය. යකඩ මෙවලම් හේතුවෙන් කොරියානු අර්ධද්වීපයේ නව ප්‍රදේශ වෙත සූක්ෂ්ම කෘෂිකර්මාන්තය ව්‍යාප්ත කිරීම පහසු විය.
මෑතක් වනතුරුම, "ඔන්දොල්" නැමැති යටි-ගෙබිම උණුසුම්කරණ තාක්ෂණය කොරියානුවන්ගේ නිර්මාණයක් ලෙස සැලකිණි. මුලින් විශ්වාස කෙරුණේ එය වසර 2,500කට පමණ පෙර උතුරු ඔක්ජෝ ජනයා විසින් නිර්මාණය කළ බවයි. කෙසේනමුත්, මෑතක දී ඇලස්කාවෙන් වසර 3,000ක් පමණ පැරණි මෙවැනිම ගෙබිම උණුසුම් කිරීමේ තාක්ෂණයක් සොයාගැනුණු නිසා ඉහත මතය ප්‍රහ්නාර්ථයක්ව ඇත. ඉහත ස්ථාන දෙක අතර ප්‍රදේශයෙන් කිසිදු ප්‍රාග්ඓතිහාසික සහ/හෝ පුරාතන ඔන්දොල් අංග හමුනොවීම නිසා, මෙම ක්‍රම දෙකම එකම ප්‍රභවයකින් සම්භවය වූවකැයි සිතීම අපහසු බැව් පෙනේ.
තුන් රාජධානි යුගය
කොරියානු අර්ධද්වීපය තුළ පළමුවරට දැඩිව පුළුස්සන ලද අර්ධ-වීදුරුමය (stoneware) සෙරමික් නිර්මාණය සිදුවූයේ තුන් රාජධානි යුගයේ ය. මෙහි දී මැටි උඳුන් තුළ 1000 °Cට වැඩි උෂ්ණත්වයකට රත්කොට වීදරු බවට පත්කෙරේ.
මෙම යුගයේ තවත් වැදගත් ලක්ෂණයක් ලෙස කාර්මික-පරිමාණයේ මැටි බඳුන් සහ උළු නිෂ්පාදනය සිදුවීම හඳුනාගත හැක. මෙය ක්‍රි.ව. 100-300 අතර කාලයේ චීන මකර පෝරණුව භාවිතයට ගැනීමට හේතු විය.
හ්වංන්‍යොංසාහි මහල් නවයකින් යුත් දැව ස්තූපය එහි ප්‍රධාන විහාර ගොඩනැගිල්ල ඉදිකළ පසුව ඉදිවූවක් වන අතර, එය ද සොන්දොක් රැජිනගේ මෙහෙයවීම මත ඉදිවූවකි. මෙය මෙතක් ඉදිකොට ඇති විශාලතම පූර්වකොරියානු ස්තූපය බව ඇතැම්හු පවසති. එය මීටර 80ක උසින් යුක්ත වූ බැව් වාර්තා වේ. නමුත් වර්තමානය වනවිට, එහි අත්තිවාරම් පාෂාණ පමණක් දැකගත හැකි නමුත්, ඉන් එහි සැබෑ ව්‍යූහයේ වූ දැවන්තභාවය අනුමාන කළ හැක.
ගොර්යෝ රාජවංශය
ගොර්යෝ රාජවංශ සමයේ 1234දී චෝයි යුන්-උයි විසින් ලෝහ චලන වර්ගයේ මුද්‍රණ ක්‍රමය සොයාගන්නා ලදී. මෙම සොයාගැනීම හේතුවෙන් මුද්‍රණ කටයුතු තවත් පහසු වූ අතර කාර්යක්ෂම ද විය. මෙකල සාක්ෂරතාව ද ඉහළ ගිය අතර, චීන සංචාරකයන් අනුව එකල කියවන්නට නොහැකි වීම ලැජ්ජාවට කාරණයක් ලෙස සැලකිණි. පසුව මොංගෝල අධිරාජ්‍යය විසින් කොරියාවේ චලන මුද්‍රණ ක්‍රමය අනුගමනය කළ අතර, එය මධ්‍ය ආසියාව පුරා ව්‍යාප්ත කරන ලදී. ගුටෙන්බර්ග්ගේ මුද්‍රණ යන්ත්‍රය වැනි පසුකාලීන නිමැවුම් සඳහා ද චෝයිගේ සොයාගැනීම බලපෑවේ ද, එසේ නොවේ ද යන්න පිළිබඳ නොයෙකුත් තර්ක විතර්ක පවතියි. මෝං‍ගෝලවරුන් යුරෝපය ආක්‍රමණය කරන විට ඔවුන් නොයෙකුත් ආසියානු තාක්ෂණික ක්‍රම හඳුන්වා දෙන්නට ද ඇත.
පසුකාලීන ගොර්යෝ රාජවංශ සමයේ දී, ගොර්යෝව ලෝකයේ නැව් තට්ටු කාලතුවක්කු නිර්මාණයේ හිනිපෙත්තේ විය. 1356දී, දැව කැබලි හෝ ලෝහ උණ්ඩ යොදා වෙඩිබෙහෙත් ආයුධ පිළිබඳ නොයෙකුත් අත්හදා බැලීම් සිදු කෙරිණි. 1373දී ගිනි ඊතල සහ හ්වාචාහි ආදි ස්වරූපයක් වැයි හැකි යැයි සැලකෙන "ගිනි නල" වැඩිදියුණු කෙරුණු අතර, ඒවා කොරියානු යුධ නැව්වල සවි කෙරිණි. කාලතුවක්කු සහ අනෙකුත් වෙඩිබෙහෙත් ආයුධ භාවිතය ජොසොන් රාජවංශය දක්වාම සිදුවූ අතර, 1410 වන විට, 160කට අධික ජොසොන් යුධ නැව් තට්ටු මත කාලතුවක්කු සවිකොට තිබිණි. මධ්‍යකාලීන කොරියානු නව නිපැයුම්කරුවකු, යුධ සෙන්පතියකු සහ විද්‍යාඥයකු ද වූ චෝයි මු-සොන් විසින් පළමුවරට වෙඩිබෙහෙත් පුළුල්ව භාවිතා කිරීමේ ක්‍රමවේදය කොරියාවට හඳුන්වා දුන් අතර, වෙඩිබෙහෙත් භාවිතා වූ ආයුධ රැසක්ම නිර්මාණය කළේ ය. මෙලෙස ආයුධ නිර්මාණය කරන ලද්දේ ජපන් මුහුදු කොල්ලකරුවන් (වොකොවු) විසින් කොරියානු වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල කොල්ලකෑම්වල නිරතවීම නිසායි. චෝයි විසින් වෙඩිබෙහෙත් පිළිබඳ දැනුම ලබාගන්නා ලද්දේ චීන වෙළෙන්දකු වූ ලි යුවාන්ගෙනි. නමුත් එය මොංගෝල නීතියට එරෙහි විමක් විය. ලී මුලින් එයට අකමැති වුව ද, පසුව එයට මනාපය පල කළේ චෝයිගේ ජාතයාලය සහ කැපවීම දැකීමෙනි. පසුව කොර්යෝ රාජ මාලිගය සහ උ රජුගේ ද ප්‍රසාදය හිමි කරගත් අතර, වෙඩිබෙහෙත් පිළිබඳ පර්යේෂණ කිරීමට ඔහු කම්හලක් සහ විද්‍යාගාරයක් ද ලබාදෙන ලදී. පළමුවරට කොරියානු කාලතුවක්කු නිර්මාණය කළ ඔහු සින්ගිජොන් (කොරියානු ගිනි ඊතල) සහ පසුව හ්වාචාව ද නිපදවී ය. 1377දී පළමුවරට නිපදවන ලද මෙම හ්වාචාව පළමු සැබෑ බහුවිධ රොකට් රඳවනය ලෙස සැලකේ. මෙම ආයුධ පෙර රොකට් ආයුධ හා සැසඳීමේ දී විශාල දියුණුවක් ලැබීමට සමත්ව තිබූ අතර, එහි දී රොකට්ටු (අහස් වෙඩි) 200ක් එක්වර නිකුත් කළ හැකි විය.
15වන සියවස
ජොසොන් රාජවංශයේ මහා සේජොං රජ සමය කොරියාවේ විද්‍යාත්මක ක්ෂේත්‍රයෙහි දැවැන්ත ප්‍රගමනයක් සිදුවූ යුගය ලෙස සැලකේ. සේජොංගේ නව ප්‍රතිපත්තිය යටතේ ජං යොං-සිල් වැනි චොන්මින් (පහළ-තත්ත්වයේ) ජනයාට ද රජයේ සේවය කිරීමට අවස්ථාව හිමි විය. ලාබාල වියේදීම, ජං නව නිර්මාණකරුවකු සහ ඉංජිනේරුවරයකු ලෙස සිය කුසලතා ප්‍රදර්ශනය කළ අතර, කෘෂිකාර්මික කටයුතු සඳහා කාර්ය පහසු කිරීමේ උපකරණ ද නිර්මාණය කළේ ය. මේ අතරට ජල නායක සහ ඇල මාර්ග ඉදිකිරීම ද ඇතුළත් විය. ජංහට ක්‍රමයෙන් මාලිගයේ දිවි ගෙවීමට අවසර හිමිවූ අතර, එහිදී කොරියානු විද්‍යාවේ දියුණුව උදෙසා තවත් විද්‍යාඥයින් පිරිසක් සමග ඔහු කටයුතු කළේ ය.
ඔහුගේ ඇතැම් නිමැවුම් අතර, ස්වයංක්‍රීය ජල ඔරලෝසුව (ජග්යොක්රු) ද වේ. 1434දී ජං විසින් නිපදවන ලද මෙය ලී වස්තූන්ගේ චලන මගින් වේලාව දෘශ්‍යමය ලෙස පෙන්වයි. එසේම ඔහු විසින් අමතර තාරකා විද්‍යා උපාංග සහිත මෙයට වඩා සංකීර්ණ තවත් ජල-ඔරලෝසුවක් සහ පැරණි ගොර්යෝ රාජවංශ සමයේ නිර්මාණය වූ ලෝහ චලන මුද්‍රණ ක්‍රමය වැඩිදියුණු කිරීම ද සිදුකරන ලදී. මෙම නව ආකෘතිය ඉහළ ගුණාත්මයෙන් යුතු වූ අතර, ශීඝ්‍රතාව පැරණි යන්ත්‍රය මෙන් දෙගුණයක් විය. සෙසු නිමැවුම් අතර දෘෂ්ටි වීදුරු සහ වර්ෂාමාපක ද වේ.
කොරියානු තාරකා විද්‍යාව ජොසොන් යුගයේ උච්චස්ථානයට පත් විය. මෙකල ජං වැනි පුද්ගලයින් විසින් නිර්මාණය කළ ඛගෝල වැනි උපාංග හේතුවෙන් සූර්යයා, චන්ද්‍රයා, සහ තාරකාවල පිහිටීම නිශ්චිතව දැක්විය හැකි විය. පසුකාලීන ඛගෝල (ග්‍යුප්යෝ, 규표) ඍතු වෙනස්වීම්වලට ද ගැළපෙන අයුරින් සකස් කෙරිණි.
මහා සේජොං රජ සමයේ තාරකා විද්‍යාත්මක සහ දින දර්ශන ක්ෂේත්‍රයේ සිදුවූ විශිෂ්ඨතම පෙරැළිය ලෙස චිල්ජොංසන් හැඳින්විය හැක. 1442දී ගොඩනැගූ මෙය සප්ත දිව්‍යමය වස්තූන් (දෘශ්‍යමය ග්‍රහලෝක පහ, සූර්යයා සහ චන්ද්‍රයා) ගමන් මග ඇතුළත් ගණනයන්ගේ එකතුවකි. මෙම කෘතිය නිසා විද්‍යාඥයින්හට සූර්යග්‍රහණ සහ තාරකා චලන වැනි ප්‍රධාන දිව්‍යමය සංසිද්ධි සියල්ල පුරෝකථනය කළ හැකි විය. හොන්චොන්සිග්යේ යනු 1669දී සොං ඉ-යොං විසින් නිර්මාණය කරන ලද තාරකා විද්‍යා ඔරලෝසුවකි. මෙම ඔරලෝසුවේ අන්තර්ගත කටුගෝලයේ විෂ්කම්භය 40 cm කි. මෙම ගෝලය ක්‍රියාත්මක වන්නේ ඔරලෝසු යන්ත්‍රණයක් ඔස්සේ වන අතර, එමගින් දෙන ලද අවස්ථාවක ආකාශ වස්තූන්ගේ පිහිටීම පෙන්වයි.
කංනිදෝ නැමැති කොරියාවේ නිර්මිත ලෝක සිතියම 1402දී, කිම් සා-හ්යොං (김사형, 金士衡), යි මු (이무, 李茂) සහ යි හොයි (이회, 李撓) යන අය විසින් නිර්මාණය කරන ලද්දකි. මෙම සිතියම ජොසොන්හි තේජොං රජ සමයේ දෙවන වර්ෂයේ නිමවූවකි. මෙම සිතියම චීන, කොරියානු සහ ජපන් සිතියම්වල සංකලනයෙන් නිර්මාණය කළ එකකි.
වර්තමානයේ ජාතික භාෂාවක් ලෙස භාවිතා වන පළමු සහ එකම විශේෂාංග වර්ණමාලාව වන හංගුල් 1444දී සේජොං රජු විසින් ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදී.
16-19වන සියවස්
පසුකාලීන ජොසොන් රාජවංශ යුගයේ විද්‍යාත්මක සහ තාක්ෂණික ප්‍රගමනය මුල්කාලීන ජොසොන් යුගයට සාපේක්ෂව මන්දගාමී විය.
16වන සියවසේ මාලිග වෛද්‍යවරයකු වූ හියෝ ජුන් විසින් වෛද්‍ය කෘති ගණනාවක් ලියා ඇත. ඔහුගේ වඩාත් වැදගත්ම කෘතිය ලෙස සැලකෙන්නේ දොංග්‍යුයි බෝගම් නැමැති කෘතියයි. මෙය බොහෝ අවස්ථාවල දී සම්ප්‍රදායික කොරියානු වෙදකමේ දී නිර්දිෂ්ට ග්‍රන්ථයක් ලෙස භාවිතා වේ. මෙම කෘතිය චීනය සහ ජපානය වෙත ව්‍යාප්ත වූ අතර, වර්තමානයේ පවා එය පෙරදිග වෛද්‍ය විද්‍යාවේ ස්මභාව්‍ය කෘතියක් ලෙස සැලකේ.
පළමු මෘදු ප්‍රක්ෂේපණ කබාය වන, ම්යුන්ජෙබේගබ් නිර්මාණය වූයේ 1860 දශකයේ ජොසොන් කොරියාව තුළ ය. මෙය කොරියාවට එරෙහි ප්‍රංශ ආක්‍රමණය (1866) සිදුවී මඳ කලකට පසුව නිර්මාණය වූවකි. බටහිර හමුදාවලින් එල්ලවෙමින් පැවති තර්ජනවලින් ආරක්ෂා වීමට වෙඩි නොවදින සන්නාහ නිර්මාණය සඳහා හ්‍යුංසොන් දේවොන්ගුන් විසින් නියෝග කරන ලදී. කිම් ගි-දු සහ ගං යුන් විසින් සොයාගන්නා ලද්දේ ප්‍රමාණවත් ඝනකමක් ඇත්නම් කපුවලට උක්ඩවලින් එරෙහි ආරක්ෂාවක් ලබාදිය හැකි බවයි. මේ නිසා කපු ස්තර 30කින් යුතුව කබා නිෂ්පාදනය කෙරිණි. මෙම කබා කොරියාව වෙත එක්සත් ජනපද ගවේෂණය (1871) සිදුවූ සමයේ, එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව 1871දී ගංග්හ්වා දූපත වෙත ප්‍රහාර එල්ල කිරීමත් සමග සටන්වල දී මෙම කබාය භාවිතා විය. මින් එක් කබායක් සොයාගත් එක්ස්ත ජනපද හමුදාව එය එක්සත් ජනපදය වෙත රැගෙන ගොස් 2007 වර්ෂය තෙක් ස්මිත්සෝනියානු කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබන ලදී. මේ වනවිට කොරියාව වෙත රැගෙන එන ලදුව, එය මහජන ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.
උතුරු කොරියාව
1985 පසුභාගයේ උතුරු කොරියාවේ පළමු සංගෘහිත පරිපථ නිර්මාණ ව්‍යාපෘතිය ක්‍රියාත්මක විය. 1990 දශකයේ මුල් කාලය වන විට උතුරු කොරියාව වසරකට පරිගණක 20,000ක් පමණ නිර්මාණය කළේ ය. වාර්තා අනුව ඉන් 60%ක් අපනයනය කෙරුණු අතර, සෙසු ප්‍රමාණය ප්‍රධාන වශයන්ම අභ්‍යන්තර යුධ කටයුතු සඳහා භාවිතා විය. මුල්කාලීන 1990 දශකයේ මෘදුකාංග සංවර්ධන කර්මාන්ත ද ඇරඹිණි. සාමාන්‍යයෙන්, මෘදුකාංග ව්‍යාපෘතිය ඉහළ මට්ටමකින් සිදුවන අතර, අනාගතයේ දී එය ප්‍රධාන අපනයන අංගය වනු ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. උතුරු කොරියාව විසින් තමන්ගේම මෙහෙයුම් පද්ධතියක් නිර්මාණය කොට ඇති අතර, එය Red Star නම් වේ. එසේම ක්වංම්යොං නැමැති අන්තඃජාල ජාලකරණයක් ද ඇති අතර, එහි අන්තර්ගත වන්නේ අන්තර්ජාලයේ ඇතුළත් වාරණයට ලක්කළ අන්තර්ගතයන් පමණකි. උතුරු කොරියානු තොරතුරු තාක්ෂණ විශේෂඥයින් ඉහළ තාක්ෂණ සාක්ෂරතාවක් පෙන්නුම් කරයි.
අභ්‍යවකාශ තාක්ෂණය පිළිබඳ කොරියානු කමිටුව (KCST) යනු එරට ජාතික අභ්‍යවකාශ නියෝජිතායතනයයි. මෙය පාලනය කරනු ලබන්නේ ජාතික ආරක්ෂක කොමිසම විසින් වන අතර, රාජ්‍ය විද්‍යා ඇකඩමිය සහ කාලතුවක්කු තාක්ෂණ මාර්ගෝපදේශක කාර්යාංශය වැනි වෙනත් ප්‍රධාන ආයතන හා සමගාමීව එය ක්‍රියාත්මක වේ. 2010 වන විට, අභ්‍යවකාශ දියත් කිරීම් පහසුකම් ස්ථාන දෙකක් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පැවතිණි. එනම් උතුරු හම්ග්යොං පළාතේ තොංහේ චන්ද්‍රිකා දියත් කිරීමේ භූමිය සහ උතුරු ප්යොන්ගන් පළාතේ තොංචෑං-දොං අභ්‍යවකාශ දියත් කිරීමේ මධ්‍යස්ථානයයි. ක්වංම්යොංසොං-ගණයේ චන්ද්‍රිකා ඉහත පැරණි භූමියෙහි පෙක්තුසන් සහ උන්හා රොකට්ටු ආධාරයෙන් දියත් කෙරේ. නමුත් මෙතෙක් ඒ කිසිවක් සාර්ථක වී නැත.
දකුණු කොරියාව
දකුණු කොරියාවේ විද්‍යාත්මක සහ තාක්ෂණික සංවර්ධනය මුලින් විශාල වශයෙන් සිදු නොවූයේ කොරියාව බෙදීම සහ නිදහස ලබා ගැනීමෙන් පසුව ඇතිවූ කොරියානු යුද්ධය හේතුවෙන් උද්ගත වූ ප්‍රතිඵල හේතුවෙනි. 1960 දශකයේ පාක් චුං-හීගේ ආඥාදායකත්වය යටතේ දකුණු කොරියාවේ ආර්ථිකය කාර්මීකරණය ඔස්සේ ශීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වූ අතර, සැම්සුං සහ LG වැනි චේබොල් සංස්ථා ද නිර්මාණය විය.