cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ශ්‍රී ලංකාවේ නාගරීකරණය
ලංකාවේ නූතන නගර හා බැඳුණු වානිජ කාර්ය මත පදනම් වු නගර බිහි වීම ආරම්භ වන්නේ යටත් විජිත සමය වන පෘතුගීසි හා ලන්දේසි පාලන සමය තුළදී ය. ඵකල කොළඹ, යාපනය, මන්නාරම, මඩකලපුව හා ගාල්ල නාගරික මධ්‍යස්ථාන වශයෙන් වර්ධනයක් පෙන්නුම් කල අතර මේ නගර මුහුදු බඩ වරාය නගර වීම විශේෂත්වයකි. බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී වැවිලි කෘෂිකර්මන්තය සංවර්ධනයෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ප්‍රවාහන මාර්ග කොළඹ සමග සම්බන්ධ වීම නිසා කොළඹ නගරය දිවයිනේ ප්‍රධාන ආර්ථික නාගරික මධ්‍යස්ථානය බවට පත් විය.
මීට අමතරව ගොවිජනපදකරණය ආශ්‍රයෙන් බිහිවු නාගරික පද්ධතියක් වියලි කලාපීය ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව දකින්න විය. නිදහස ලැබීමෙන් පසු ප්‍රධාන වරාය නගර වල වර්ධනය ක්‍රමයෙන් අඩු වු අතර ඵහෙත් රට අභ්‍යන්තරයේ මහාමාර්ග හා දුම්රිය මාර්ග සමග බද්ධ වු නගර වල ජනසංඛ්‍යාව ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. ශ්‍රී ලංකාවේ නාගරීකරණය ආශ්‍රිත මූලිකම ලක්ෂණයක් වන්නේ ඵ්කාකාර වර්ධන රටාවක් නොදැක්වීමයි. ඵය අඩු වැඩි වෙමින් යන සිද්ධියක් බවට පත්ව ඇත.
13 වන ආණ්ඩුක්‍රම සංශෝධනයත් සමගම ඵ් දක්වා පැවති සුළුනගර සභා නාගරික තත්වයෙන් ප්‍රාදේශීය සභා බවට පරිවර්තනය වීමත් සමග ලංකාවේ මුළු නගර සංඛ්‍යාව 55 දක්වා අඩු විය. මේ නාගරික ප්‍රදේශ 55 අතරින් 2001 සංගණනය මඟින් දත්ත රැස් කරනු ලැබුයේ නාගරික ප්‍රදේශ 51 ක පමණි.අයහපත් දේශපාලන වාතාවරණය නිසා යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රධාන නාගරික මධ්‍යස්ථාන හතර වන යාපනය මහනගර සභාව, චාවකචිචේරි,පේදුරුතුඩුව සහ වැලිවැටිතුරේ යන ප්‍රදේශ 2001 සංගණනය මගින් ආවරණය නොවීය. ඵ් සමග 1981 දී 12ක් ව තිබූ මහනගර සභා සංඛ්‍යාව 2001 සංගණනයේදී 18 ක් දක්වා වර්ධනය විය.නගරසභා සංඛ්‍යාව 37ක් බවට පත් විය.
3.2 නගර විශාලත්වය
ජන සංඛ්‍යාව පාදක කොටගෙන ශ්‍රී ලංකාවේ නගර පද්ධතිය ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් 3 කට වර්ග කල හැකිය.
1981 දී ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත නාගරික ජනසංඛ්‍යාවෙන් 44.2% ක් විශාල නගරවල ඵ්කරාශි වී සිටි අතර 2001 වන විට ඵය 59.7 % ක් දක්වා වර්ධනය විය. 1981 දී ජනසංඛ්‍යාව 100,000 ඉක්මවන නගර සංඛ්‍යාව 6 ක් විය. ඵහි 2001 වන විට ද කැපී පෙනෙන වෙනසක් නොතිබිනි. 2001 සංගණන දත්ත අනුව ලංකාවෙහි මුළු ජනසංඛ්‍යාවෙන් 9.6 % ක් විශාල නගරවල වාසය කරනු ලබයි. ලංකාවේ විශාල නගර වර්ධනයට සාපේක්‍ෂව මධ්‍යම හා කුඩා නගර සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වීම දක්නට ලැබෙන ප්‍රමුඛ ලක්ෂණයකි.නාගරික ජනතාව ක්‍රමයෙන් විශාල නගර වලින් ඈත්වන අතර මධ්‍යම හා කුඩානගර වලට සංකේන්ද්‍රණය වේ.
3.3 දේශගුණික කලාප අනුව නාගරික මධ්‍යස්ථාන ව්‍යාප්තිය
3.4 කොළඹ නගරය ආශ්‍රිත අග්‍ර නාගරිකත්වය
කොළඹ නගරය නාගරික පද්ධතිය තුළ සුවිශේෂ ස්ථානයක් හිමිකර ගෙන තිබීම මින් අදහස් වේ. අනෙක් නගර අභිබවා අනෙක් නගර සූරාකමින් මේ නගරය වර්ධනය වූ බව පෙනී යයි. යටත් විජිතයක් වීම හා ඵ් තුලින් නිර්මාණය වු ආයාත-නිර්යාත රටාව හා ඵ්හා බද්ධව වර්ධනය වූ කොළඹ දිශාමුඛ මාර්ග ජාලය ‍‍මේ අග්‍ර නාගරික ව්‍යාප්තියට හේතු වී ඇත.
විශාලතම නගරය වු කොළඹ නගරයේ ප්‍රමුඛත්වය හා ප්‍රබලත්වය ක්‍රමයෙන් හීන වන බවක් පෙනී යයි. 1981 සිට 2001 දක්වා කොළඹ නගරයේ ජනසංඛ්‍යාව වර්ධනය වී ඇත්තේ 10.1 %ක් පමණි.නමුත් දෙවන නගරය වන දෙහිවල-ගල්කිස්ස 21.3 %ක් ද මොරටුව නගරය 31.7 % ක් ද වර්ධනය වී ඇත.මෙලෙස අගනගරය මන්දගාමීව වර්ධනය වීමත් සමග උපනාගරිකරණ ක්‍රියාවලියේ වර්ධනය වේගවත් වීමේ රටාවක් හදුනාගත හැකිය. ඵ් අනුව මොරටුව, දෙහිවල, කෝටිටේ, කොලොන්නාව, පෑලියගොඩ, වත්තල-මාබෝල, හැඳල, වැලිසර, රාගම, කඳාන, ජා ඇල වැනි උපනාගරික කලාපවලත් මහරගම, බත්තරමුල්ල, කොටිකාවත්ත, මුල්ලේරියාව, කැළණිය,දළුගම වැනි උපනාගරික කලාපවලත් නාගරික ජනසංඛ්‍යාවේ සීඝ්‍ර වර්ධනයක් සිදුවන බව පෙනී යයි.
3.5 නාගරික සමූහිතයන්ගේ වර්ධනය
නාගරික සංකීර්ණ ශ්‍රි ලංකාවේ නාගරීකරණය ආශ්‍රිතව මෑතකාලීනව හඳුනාගැනීමට හැකි මූලික ලක්ෂණයකි. ජනසංඛ්‍යාව 150,000 ට වඩා වැඩිවීම හා ජනඝනත්වය ව.කි.මී. 300 ට වඩා වැඩි වීම යන සාධකවලට අනුකූලව ලංකාවේ ප්‍රධාන නාගරික සංකීර්ණ 4 ක් හඳුනාගත හැකිය.
3.6 නව නගර සංකල්පය වර්ධනය
ලංකාව තුල විවිධ අරමුණු මත නව නගර නිර්මාණයට යොමු වී ඇත. නගර තුල සිදුවන ක්‍රියාවලි නිසා දිනෙන් දින භූමිය අධික තදබදයකට හා සංකීර්ණත්වයකට පත් වන බැවින් මේ නිසාම අලුතින් නව නාගරික ප්‍රදේශ බිහිවීමේ ප්‍රවණතාව ඉහළ මට්ටමක පවතී. කෘෂිකාර්මික ඉඩම් හා මුහුදුකරයේ භූමි ප්‍රදේශ ද තෙත් හා වගුරු බිම් ගොඩකරමින් ද නව නාගරික ප්‍රදේශ ඉඳිවෙමින් පවතී. ශ්‍රි ලංකාවේ නාගරික ධූරාවලිය තුළ නවනගර සඳහා විශේෂ ස්ථානයක් හෝ වෙන්කර හඳුනා ගැනීමක් සිදුකර නැත. බොහෝ විට මහනගර සභා හෝ නගර සභාවේම කොටසක් ලෙස නව නගර වර්ධනය වේ. මේ දක්වා ලංකාව තුල නවනගර 31 ක් ඉදිකර ඇත.
වැඩිම නව නගර ප්‍රමාණයක් ඉදිකර ඇත්තේ අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේය. ගල්නෑව, මිගලෑව,අනුරාධපුරය,මිහින්තලේ හා තඹුත්තේගම වශයෙනි. පොලොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ නවනගර 4 ක් පිහිටුවා ඇත. ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇති සීදුව, කටාන හා කටුනායක යන නවනගර අපනයන අර්ථක්‍රමය මුල්කරගත් නගර වේ.
4 ශ්‍රි ලංකාවේ නාගරීකරණය ආශ්‍රිත ගැටළු
ලංකාවේ නාගරීකරණය ආශ්‍රිතව ප්‍රධාන ගැටළු කිහිපයක් හඳුනා ගැනීමට හැකි අතර ඵ්වා ආර්ථික, සාමාජීය හා පාරිසරික වශයෙන් ප්‍රධාන අංශ 03 ක් යටතේ ගොනුකල හැකිය. නාගරික ප්‍රදේශයක් තුල මෙම ගැටළු වෙන්කොට හඳුනා ගැනීමට නොහැකි වන්නේ ඵකකට ඵකක් බද්ධ වූ ගැටළු රාශියක් නාගරික ප්‍රදේශ තුල වර්ධනය වී ඇති බැවිනි.
සමාජීය ගැටළු
1.ජනාවාස ගැටළු- 2.මන්දපෝෂණය 3.ජල හා විදුලි පහසුකම් හිඟය 4.ජාතිවාදය හා පන්තිභේදය 5.සෞඛ්‍ය ගැටළු 6.සංස්කෘතික පරිහානිය 7.සමාජ පරිහානිය (අපරාධ/ මත්ද්‍රව්‍ය/ අවිආයුධ/ ළමා අපචාර)
පාරිසරික ගැටළු- 1.ජල දූෂණය 2.වායු දූෂණය 3.ශබ්ද දූෂණය 4.ගොඩබිම් දූෂණය 5.රථවාහන තදබදය 6.ඝන අපද්‍රව්‍ය
ආර්ථික ගැටළු- 1.දරිද්‍රතාවය 2.විරැකියාව 3.ඉඩම් මිළ ඉහළයාම 4.ඇති-නැති පරතරය වැඩිවීම 5.අධික ජීවනබර 6.ආදායම් ව්‍යාප්ති විෂමතාව
මූලාශ්‍ර-
1.ලසන්ත මානවඩු,නිරෝෂා ලියනගේ,තෙවන ලොව නාගරීකරණය 2.මහාචාර්ය ඉන්ද්‍රලාල් ද සිල්වා, ජනගහන අධ්‍යයනය
දියවැඩියාවෙහි රෝග ලක්ෂණ
අධික ලෙස මුත්‍රා පිටවීම, දැඩිලෙස තිබහ ඇතිවීම සහ ආහාර රුචිය වැඩිවීම යනු දියවැඩියාවේ ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණ තුනයි. මෙමගින් නිතර නිතර මුත්‍රා පිටවීම නිසා වරින්වර ජලය පානයට ගැනීම අවශ්‍ය වීම සහ කුසගින්න ඉහළයාමක් සිදුවෙයි. පළමු වන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇති විශේෂයෙන් කුඩා ළමුන්ට ඉහත කී රෝග ලක්ෂණ ඉක්මනින් ඇති වේ. කෙසේ නමුත් දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇති රෝගීන්ට රෝග ලක්ෂණ මතුවීම පමාවන නමුත් ඇතැම් අවස්ථා වලදී තදින් රෝග ලක්ෂණ නොපෙන්වන අතර විටෙක රෝග ලක්ෂණ නොමැතිව වුවද දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇති වේ. පළමු වන වර්ගයේ දියවැඩියාවේ දී වේගවත් සහ කැපී පෙනෙන ලෙස බරෙහි අඩුවීමක් සිදුවන අතර ඇග පතෙහි තෙහෙට්ටුවද ඇති වේ. බර අඩුවීම හැරුණු කළ අනෙකුත් රෝග ලක්ෂණ සියල්ලක්ම පාලනය නොකල දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇති රෝගීන්ට අති විය හැකිය.
රුධිරයෙහි ග්ලුකොස් සාන්ද්‍රණය වකුගඩුවල ග්‍ලුකෝස්වල දේහලීය අගයට වඩා ඉහළ ගිය විට වකුගඩු වල අවිදුර සංවලිත නාලිකාවෙහි ග්ලුකොස් අවශෝෂණය අසම්පුර්ණ වන බැවින් මුත්‍රා සමග ග්ලුකෝස් පිට වේ. මුත්‍රා වල ආශ්‍රැතික පීඩනය ඉහළයාම නිසා වකුගඩු වලින් ජලය ප්‍රතිශෝෂණ කිරීම වැළකීමේන් මුත්‍රා නිෂ්පාදනය කිරීමේ වේගය වැඩි වන අතර සිරුරින් වැඩි වශයෙන් ජලය ඉවත් වෙයි. මෙලෙස ආශ්‍රැතිය නිසා සිරුරේ සෛල වලින් ඉවත් වන තරල පරිමාව මගින් විජලනය ඇති වීම වැළක්වීම සදහා අදාල රෝගියාට නිතරම පිපාසය ඇති වේ.
දිගුකාලීනව රුධිර ග්ලුකෝස් මට්‍ටම ඉහළයාම හේතුවෙන් ඇසෙහි අක්ෂි කාචය තුළට වැඩි ග්ලුකොස් ප්‍රමාණයක් අවශෝෂණය වීමෙන් එහි හැඩය වෙනස් වීමෙන් රෝගියාගේ දෘෂ්ටියෙහි වෙනස්කම් ඇති වේ. ඇස් පෙනීම බොදවීම දියවැඩියාව ඇති බවට හදුනා ගැනීම සදහා වඩාත් බහුලවම දක්නට ඇති රෝග ලක්ෂණයකි. පළමු වන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇති රෝගීන් හට ඉතා ඉක්මනින් ඇස්පෙනීම දුර්වල වන අතර දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇති අයගේ දෘෂ්ටිය පරිහානියට පත් වනුයේ ක්‍රම ක්‍රමයෙන් දිගුකාලයක් තුළදීය.
සාමාන්‍යයෙන් පළමුවන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇති රෝගීන් දියවැඩියාව නිසා ඇති වන කීටෝන අම්ලතාවය සමග මුල් වරට රෝගය ඇති බවට හදුනා‍ගැනේ. මෙහිදී අදාල රෝගියාගේ පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවල අක්‍රමිකතාවයක් ඇති වන අතර රෝගියා හුස්ම ගැනීම වේගවත් හා ගැඹුරු එකක් වන අතර (Kussmaul breathing) හුස්ම වල ඇසිටෝන දුගදක් නිකුත් කරයි. තවද අධිකව මුත්‍රා පිටවීම, ඔක්කාරය, වමනය, උද‍රයෙහි වේදනාව සහ සිහිකල්පනාවෙහි වෙනස් වීම ඇති වේ. කීටෝන අම්ලතාවය වඩාත් දරුණු තත්ත්වයකට පත් වු විට එමගින් කෝමා තත්ත්වයක් ඇති විය හැකි අතර මරණයද ලගා කර දිය හැකිය. මෙය වහා ක්‍රියාත්මක වන පරිදි රෝගියා රෝහල් ගත කර ප්‍රතිකාර ලබාදිය යුතු තත්ත්වයකි.
මේ ආකාරයෙන්ම සමාන බැරෑරුම් තත්ත්වයක් වනුයේ කීටෝන මගින් ඇති නොවන රුධිරයෙහි ආස්‍රැතිය ඉහළයාම මගින් ඇති වන කෝමා තත්ත්වයයි. (Hyperosmolar nonketotic coma) මෙය දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇති රෝගීන් අතර බහුල වන අතර මෙය ප්‍රධානය ඇති වනුයේ සිරුරෙන් ජලය ඉවත් වීම නිසා ඇති වන විජලනය හේතුවෙනි. මෙහිදී රෝගියා අධිකව සීනි සාන්ද්‍රණයක් ඇති තරල වර්ග පානයට ගනු ලබන අතර විෂම චක්‍රයක් ආකාරයට සිරුරින් තවදුරටත් ජලය ඉවත් වේ.
සක්ක පඤ්හ සූත්‍රය
= දීඝ නිකාය =
= මහා වග්ගෝ =
8. සක්‌කපඤ්‌හ සුත්‌තං
= 8. සක් දෙවිඳුගේ පැනයට වදාළ දෙසුම = 1. ඒවං මේ සුතං: ඒකං සමයං භගවා මගධේසු විහරති, පාචීනතෝ රාජගහස්ස අම්බසණ්ඩා නාම බ්‍රාහ්මණගාමෝ, තස්සුත්තරතෝ වේදියකේ පබ්බතේ ඉන්දසාලගුහායං. තේන ඛෝ පන සමයේන සක්කස්ස දේවානමින්දස්ස උස්සුක්කං උදපාදි භගවන්තං දස්සනාය. අථ ඛෝ සක්කස්ස දේවානමින්දස්ස ඒතදහෝසි: කහං නු ඛෝ භගවා ඒතරහි විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධෝති. අද්දසා ඛෝ සක්කෝ දේවානමින්දෝ භගවන්තං මගධේසු විහරන්තං, පාචීනතෝ රාජගහස්ස අම්බසණ්ඩා නාම බ්‍රාහ්මණගාමෝ, තස්සුත්තරතෝ වේදියකේ පබ්බතේ ඉන්දසාලගුහායං. දිස්වාන දේවේ තාවතිංසේ ආමන්තේසි: අයං මාරිසා භගවා මගධේසු විහරති පාචීනතෝ රාජගහස්ස අම්බසණ්ඩා නාම බ්‍රාහ්මණගාමෝ තස්සුත්තරතෝ වේදියකේ පබ්බතේ ඉන්දසාලගුහායං. යදි පන මාරිසා මයං තං භගවන්තං දස්සනාය උපසංකමෙය්‍යාම අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධන්ති. ඒවං භද්දන්තවාති ඛෝ දේවා තාවතිංසා සක්කස්ස දේවානමින්දස්ස පච්චස්සෝසුං.
මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ ජනපදයෙහි රජගහ නුවරට නැගෙනහිරින් අම්බසණ්ඩ නම් බ්‍රාහ්මණ ගමක් තිබුණේ ද, එයට උතුරින් වේදියක නම් පර්වතයෙහි ඉන්දසාල ගුහාවෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි සක් දෙවිඳුන් හට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ව බැහැදකින්නට උනන්දුවක් ඇතිවූයේ ය. ඉක්බිති සක්දෙවිඳුන්ට මේ අදහස ඇතිවූයේ ය.‘මෙකල අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොහි වැඩ වෙසෙන සේක් ද?’ යි. එවිට සක් දෙව් රජු මගධයෙහි රජගහ නුවරට නැගෙහිරින් පිහිටි අම්බසණ්ඩ බ්‍රාහ්මණ ගමට උතුරු දෙසින් වේදියක පර්වතයෙහි ඉන්දසාල ගුහාවෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටිනු දුටුවේ ය. දැක තව්තිසා දෙවියන් ඇමතූහ.“නිදුක්වරුනි, මේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධයෙහි රජගහනුවරට නැගෙනහිරින් වූ අම්බසණ්ඩ බ්‍රාහ්මණ ගමට උතුරු දෙසින් වේදියක පර්වතයෙහි ඉන්දසාල ගුහාවෙහි වැඩවසන සේක. ඉදින් නිදුක්වරුනි, අපි ඒ අරහත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බැහැදකින්නට එළඹෙන්නෙමු නම් ඉතා යහපති.”“එසේ ය, පින්වතුන් වහන්සැ” යි ඒ තව්තිසාවැසි දෙවියෝ සක්දෙව් රජුට පිළිතුරු දුන්නාහු ය.
2. අථ ඛෝ සක්කෝ දේවානමින්දෝ පඤ්චසිඛං ගන්ධබ්බදේවපුත්තං ආමන්තේසි: “අයං තාත පඤ්චසිඛ භගවා මගධේසු විහරති, පාචීනතෝ රාජගහස්ස අම්බසණ්ඩා නාම බ්‍රාහ්මණගාමෝ, තස්සුත්තරතෝ වේදියකේ පබ්බතේ ඉන්දසාලගුහායං. යදි පන තාත පඤ්චසිඛ මයං තං භගවන්තං දස්සනාය උපසංකමෙය්‍යාම අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධන්ති.” “ඒවං භද්දන්තවා”ති ඛෝ පඤ්චසිඛෝ ගන්ධබ්බදේවපුත්තෝ සක්කස්ස දේවානමින්දස්ස පටිස්සුත්වා බේලු‍වපණ්ඩුං වීණං ආදාය සක්කස්ස දේවානමින්දස්ස අනුචරියං උපාගමි. අථ ඛෝ සක්කෝ දේවානමින්දෝ දේවේහි තාවතිංසේහි පරිවුතෝ පඤ්චසිඛේන ගන්ධබ්බදේවපුත්තේන පුරක්ඛතෝ. සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසෝ සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, ඒවමේව දේවේසු තාවතිංසේසු අන්තරහිතෝ මගධේසු පාචීනතෝ රාජගහස්ස, අම්බසණ්ඩා නාම බ්‍රාහ්මණගාමෝ, තස්සුත්තරතෝ වේදියකේ පබ්බතේ පච්චුට්ඨාසි.
ඉක්බිති සක්දෙව් රජු පඤ්චසිඛ නම් ගාන්ධර්ව දිව්‍යපුත්‍රයා ඇමතුවේ ය. “දරුව, පඤ්චසිඛයෙනි, මේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධයෙහි රජගහනුවරට නැගෙනහිරින් වූ අම්බසණ්ඩ බ්‍රාහ්මණ ගමට උතුරු දෙසින් වේදියක පර්වතයෙහි ඉන්දසාල ගුහාවෙහි වැඩවසන සේක. ඉදින් දරුව පඤ්චසිඛයෙනි, අපි ඒ අරහත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බැහැදකින්නට එළඹෙන්නෙමු නම් ඉතා යහපති.”“එසේ ය, පින්වතුන් වහන්සැ” යි ඒ පඤ්චසිඛ ගාන්ධර්ව දිව්‍ය පුත්‍රයා සක්දෙව් රජුට පිළිතුරු දී බේලුවපණ්ඩු වීණාව ගෙන සක් දෙවිඳුන් අනුව යමින් පිටත් වූයේ ය.එකල්හී ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයෝ තව්තිසා දෙවියන් පිරිවරා පඤ්චසිඛ දිව්‍යපුත්‍රයා විසින් පෙරටු කොට ගන්නා ලද්දාහු බලවත් පුරුෂයෙක් හැකිලූ අතක් දික් කරන්නේ යම් සේ ද, දික් කළ අතක් හකුලන්නේ යම් සේ ද, එසෙයින් ම තව්තිසා දෙව්ලොවින් නොපෙනී ගොස්, මගධයෙහි රජගහ නුවරට නැගෙනහිරින් වූ අම්බසණ්ඩ බ්‍රාහ්මණ ග්‍රාමයට උතුරු දෙසින් වූ වේදියක පර්වතයෙහි පහළ වූහ.
3. තේන ඛෝ පන සමයේන වේදියකෝ පබ්බතෝ අතිරිව ඕභාසජාතෝ හෝති අම්බසණ්ඩා ච බ්‍රාහ්මණගාමෝ, යථා තං දේවානං දේවානුභාවේන. අපිස්සුදං පරිතෝ ගාමේසු මනුස්සා ඒවමාහංසු: ආදිත්තස්සු නාමජ්ජ වේදියකෝ පබ්බතෝ ඣායතිස්සු නාමජ්ජ වේදියකෝ පබ්බතෝ, ජලතිස්සු නාමජ්ජ වේදියකෝ පබ්බතෝ, කිංසු නාමජ්ජ වේදියකෝ පබ්බතෝ අතිරිව ඕභාසජාතෝ අම්බසණ්ඩා ච බ්‍රාහ්මණගාමෝ”ති සංවිග්ගා ලෝමහට්ඨජාතා අහේසුං. අථ ඛෝ සක්කෝ දේවානමින්දෝ පඤ්චසිඛං ගන්ධබ්බදේවපුත්තං ආමන්තේසි: දුරුපසංකමා ඛෝ තාත පඤ්චසිඛ තථාගතා මාදිසේන, ඣායී ඣානරතා, තදන්තරපටිසල්ලීනා. යදි පන ත්වං තාත පඤ්චසිඛ භගවන්තං පඨමං පසාදෙය්‍යාසි, තයා තාත පඨමං පසාදිතං පච්ඡා මයං තං භගවන්තං දස්සනාය උපසංකමෙය්‍යාම අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධන්ති.” “ඒවං භද්දන්තවා”ති ඛෝ පඤ්චසිඛෝ ගන්ධබ්බදේවපුත්තෝ සක්කස්ස දේවානමින්දස්ස පටිස්සුත්වා බේලු‍වපණ්ඩුවීණං ආදාය යේන ඉන්දසාලගුහා තේනුපසංකමි. උපසංකමිත්වා එත්තාවතා මේ භගවා නේව අතිදූරේ භවිස්සති න අච්චාසන්නේ සද්දඤ්ච මේ සොස්සතී’ති ඒකමන්තං අට්ඨාසි. ඒකමන්තං ඨිතෝ ඛෝ පඤ්චසිඛෝ ගන්ධබ්බදේවපුත්තෝ බේලු‍වපණ්ඩුවීණං අස්සාවේසි. ඉමා ච ගාථා අභාසි බුද්ධූපසංහිතා ධම්මූපසංහිතා සංඝූපසංහිතා අරහන්තූපසංහිතා කාමූපසංහිතා.
5. ඒවං වුත්තේ භගවා පඤ්චසිඛං ගන්ධබ්බදේවපුත්තං ඒතදවෝච: ‘සංසන්දති ඛෝ තේ පඤ්චසිඛ තන්තිස්සරෝ ගීතස්සරේන ගීතස්සරෝ ච තන්තිස්සරේන. න ච පන තේ පඤ්චසිඛ තන්තිස්සරෝ ගීතස්සරං අතිවත්තති. ගීතස්සරෝ ච තන්තිස්සරං. කදා සංයූළ්හා පන තේ පඤ්චසිඛ ඉමා ගාථා බුද්ධූපසංහිතා ධම්මූපසංහිතා සංඝූපසංහිතා අරහන්තූපසංහිතා කාමූපසංහිතා’ති.
මෙසේ පැවසූ කල්හී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පඤ්චසිඛ ගාන්ධර්ව දිව්‍ය පුත්‍රයාට මෙය වදාළ සේක.“පඤ්චසිඛයෙනි, ඔබගේ වීණාවෙහි තත්සර ගී හඬට ගැලපී යනවා නොවැ. ගී හඬ ත් තත්සරට ගැලපී යනවා නොවැ. පඤ්චසිඛයෙනි, ඔබගේ වීණාවේ තත්සර ගී හඬ ඉක්ම නොයයි. ගී හඬ තත්සර ඉක්ම නොයයි. පඤ්චසිඛයෙනි, බුදුගුණ සහිත, දහම් ගුණ සහිත, සඟ ගුණ සහිත, රහත් ගුණ සහිත, කාමය සහිත මේ ගාථාවෝ ඔබ විසින් කවරදාක සකසන ලද්දාහු ද?”
ඒකමිදාහං භන්තේ සමයං භගවා උරුවේලායං විහරති නජ්ජා නේරඤ්ජරාය තීරේ අජපාලනිග්‍රෝධ මූලේ පඨමාභිසම්බුද්ධෝ. තේන ඛෝ පනාහං භන්තේ සමයේන භද්දානාම සූරියවච්චසා තිම්බරුනෝ ගන්ධබ්බරඤ්ඤෝ ධීතා තමභිකංඛාමි, සා ඛෝ පන භන්තේ භගිනී පරකාමිනී හෝති. සිඛණ්ඩී නාම මාතලිස්ස සංගාහකස්ස පුත්තෝ තමභිකංඛති. යතෝ ඛෝ අහං භන්තේ තං භගිනිං නාලත්ථං කේනචි පරියායේන, අථාහං බේලු‍වපණ්ඩුවීණං ආදාය යේන තිම්බරුනෝ ගන්ධබ්බරඤ්ඤෝ නිවේසනං තේනුපසංකමිං. උපසංකමිත්වා බේලු‍වපණ්ඩුවීණං අස්සාවේසිං, ඉමා ච ගාථායෝ අභාසිං බුද්ධූපසංහිතා ධම්මූපසංහිතා සංඝූපසංහිතා අරහන්තූපසංහිතා කාමූපසංහිතා.
“ස්වාමීනී, එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අභිසම්බෝධිය ලද මුල් කාලයෙහි උරුවෙල් ජනපදයෙහි නේරංජරා නදී තෙර අජපාල නුගරුක් සෙවණෙහි වැඩහුන් සේක. ස්වාමීනී, එසමයෙහි මම තිම්බරු ගාන්ධර්ව රජුගේ දියණියක වන භද්‍රා යන නම ලද, සුරියවච්චසාව ලබන්නට පතමින් සිටියෙමි. නමුත් ස්වාමීනී, ඒ නැගණිය වෙනත් කෙනෙකුන් පැතුවා ය. මාතලී රථාචාර්යයන්ගේ සිඛණ්ඩී නම් ගාන්ධර්ව පුත්‍රයෙක් සිටියේ ය. ඕ ඔහු පැතුවා ය. ස්වාමීනී, මම කිසිදු ක්‍රමයකින් ඇය ලබන්නට නොහැකි ව සිටියෙමි. ඉක්බිති මම බේලුවපණ්ඩු වීණාව රැගෙන තිම්බරු ගාන්ධර්ව රජුගේ භවන කරා ගියෙමි. ගොස් බේලුවපණ්ඩු වීණාව වාදනය කළෙමි. බුදුගුණ සහිත, දහම් ගුණ සහිත, සඟ ගුණ සහිත, රහත් ගුණ සහිත, කාමය සහිත මේ ගාථාවන් පැවසුවෙමි.
වන්දේ තේ පිතරං භද්දේ තිම්බරුං සූරියවච්චසේ, යේන ජාතාසි කල්‍යාණි ආනන්ද ජනනී මම. ....(පෙ)....
“සුරියවච්චසාවෙනි, කල්‍යාණියෙනි, මට සිතෙහි ආනන්දය දනවන්නි ය. සොඳුරියේ, යමෙකුන් නිසා ඔබ උපන්නී ද, ඔබගේ පියාණන් වූ ඒ තිම්බරු නැමැති ගාන්ධර්ව රාජයාට වඳිමි.....(පෙ).... සොඳුරු නුවණැත්තී, බොහෝ කලකට පසු මලින් පිපී ගිය සාල වෘක්ෂයක් බඳු ඔබ වැනි ප්‍රජාව ලද ඒ තිම්බරු ගාන්ධර්ව පිය රජුන් නමදිමි.”
6. ඒවං වුත්තේ භන්තේ භද්දා සූරියවච්චසා මං ඒතදවෝච: න ඛෝ මේ මාරිස සෝ භගවා සම්මුඛා දිට්ඨෝ. අපි ච සුතෝ යේව මේ සෝ භගවා දේවානං තාවතිංසානං සුධම්මායං සභායං උපනච්චන්තියා, යතෝ ඛෝ ත්වං මාරිස තං භගවන්තං කිත්තේසි හෝතු නෝ අජ්ජ සමාගමෝති. ‘සෝ යේව නෝ භන්තේ තස්සා භගිනියා සද්ධිං සමාගමෝ අහෝසි, න ච දානි තතෝ පච්ඡා’ති.
ස්වාමීනී, මා මෙසේ පැවසූ කල්හී භද්‍රා නැමැති සුරියවච්චසාවෝ මට මෙය පැවසුවා ය.“නිදුකාණෙනි, මා විසින් ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ව මුණගැසී නැත්තේ ය. එසේ නමුත් තව්තිසා දෙවියන්ගේ සුධර්මා දිව්‍යසභාවෙහි නටන්නා වූ මා විසින් ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිළිබඳ ව අසන ලද්දාහු ය. නිදුකාණෙනි, යම් හෙයකින් ඔබ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ගුණ කීර්තනය කළෙහි ද, එහෙයින් අද ඔබ මා සමඟ එක්වේවා!”ස්වාමීනී, එදා පමණක් ම ඒ නැගෙණිය සමඟ මාගේ එක්වීම සිදුවූයේ ය. එයින් පසු දැන් එබන්දක් නැත්තේ ය.”
අථ ඛෝ සක්කස්ස දේවානමින්දස්ස ඒතදහෝසි: පටිසම්මෝදති ඛෝ පඤ්චසිඛෝ ගන්ධබ්බදේවපුත්තෝ භගවතා, භගවා ච පඤ්චසිඛේනා”ති.
එකල්හී සක්දෙවිඳුන්ට මේ අදහස ඇතිවූයේ ය. ‘පඤ්චසිඛ ගාන්ධර්ව දිව්‍යපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ පිළිසඳර දොඩයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද පඤ්චසිඛ සමඟ පිළිසඳර කථාවෙහි යෙදෙන සේක.
7. අථ ඛෝ සක්කෝ දේවානමින්දෝ පඤ්චසිඛං ගන්ධබ්බදේවපුත්තං ආමන්තේසි: අභිවාදේහි මෙත්ථං තාත පඤ්චසිඛ භගවන්තං: සක්කෝ භන්තේ දේවානමින්දෝ සාමච්චෝ සපරිජනෝ භගවතෝ පාදේ සිරසා වන්දතී’ති.
ඉක්බිති ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයෝ පඤ්චසිඛ ගාන්ධර්ව දිව්‍යපුත්‍රයා ඇමතූහ.“දරුව පඤ්චසිඛයෙනි, ‘ස්වාමීනී, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර තෙමේ දිව්‍ය අමාත්‍යවරුන් හා පරිවාර දෙව් පිරිස සමඟ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් සිරසින් වඳියි’ යනුවෙන් මාගේ වචනය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ව සකසා වඳුව.”
‘ඒවං භද්දන්තවා’ති ඛෝ පඤ්චසිඛෝ ගන්ධබ්බදේවපුත්තෝ සක්කස්ස දේවානමින්දස්ස පටිස්සුත්වා භගවන්තං අභිවාදේසි: ‘සක්කෝ භන්තේ දේවානමින්දෝ සාමච්චෝ සපරිජනෝ භගවතෝ පාදේ සිරසා වන්දතී’ති.
“එසේ ය, පින්වතුන් වහන්සැ” යි පඤ්චසිඛ ගාන්ධර්ව දිව්‍ය පුත්‍රයා සක් දෙවිඳුන්ට පිළිවදන් දී “ස්වාමීනී, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර තෙමේ දිව්‍ය අමාත්‍යවරුන් හා පරිවාර දෙව් පිරිස සමඟ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් සිරසින් වඳියි” යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සකසා වන්දනා කළේ ය.
‘ඒවං සුඛී හෝතු පඤ්චසිඛ සක්කෝ දේවානමින්දෝ සාමච්චෝ සපරිජනෝ, සුඛකාමා හි දේවා මනුස්සා අසුරා නාගා ගන්ධබ්බා, යේ චඤ්ඤේ සන්ති පුථුකායා’ති.
“පඤ්චසිඛයෙනි, මෙසේ දිව්‍ය අමාත්‍යවරුන් සහිත, පරිවාර දෙව් පිරිස සහිත, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයෝ සුවපත් වෙත්වා! දෙවිවරු, මිනිස්සු, අසුරයෝ, නාගයෝ, ගාන්ධර්වයෝ මෙන් ම යම් මේ අන්‍ය වූ බොහෝ සත්වයෝ වෙත් ද, ඒ කවුරුත් සැප කැමැත්තෝ ය.
ඒවඤ්ච පන තථාගතා ඒවරූපේ මහේසක්ඛේ යක්ඛේ අභිවදන්ති.
තථාගතයන් වහන්සේලා මෙබඳු මහේශාක්‍ය වූ දෙවියන් ද මේ අයුරින් සතුටින් පිළිගනිති.”
8. අභිවදිතෝ සක්කෝ දේවානමින්දෝ භගවතා ඉන්දසාලගුහං පවිසිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා ඒකමන්තං අට්ඨාසි. දේවා පි තාවතිංසා ඉන්දසාලගුහං පවිසිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා ඒකමන්තං අට්ඨංසු. පඤ්චසිඛෝපි ගන්ධබ්බදේවපුත්තෝ ඉන්දසාලගුහං පවිසිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා ඒකමන්තං අට්ඨාසි.
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සෙත් පතා පිළිගන්නා ලද සක් දෙව් රජු ඉන්දසාල ගුහාවට පිවිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සකසා වන්දනා කොට එකත්පස් ව සිටගත්තේ ය. තව්තිසාවැසි දෙවියෝ ද, ඉන්දසාල ගුහාවට පිවිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සකසා වන්දනා කොට එකත්පස් ව සිටගත්හ. පඤ්චසිඛ ගාන්ධර්ව දිව්‍යපුත්‍රයා ත් ඉන්දසාල ගුහාවට පිවිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සකසා වන්දනා කොට එකත්පස් ව සිටගත්තේ ය.
තේන ඛෝ පන සමයේන ඉන්දසාලගුහා විසමා සන්තී සමා සමපාදි, සම්බාධා සන්තී උරුන්දා සමපාදි. අන්ධකාරෝ ගුහායං අන්තරධායි, ආලෝකෝ උදපාදි යථා තං දේවානං දේවානුභාවේන.
එවේලෙහි දෙවියන්ගේ දේවානුභාවයෙන් සම බිම රහිත ඉන්දසාල ගුහාව සමතලා වූයේ ය. වැඩිය ඉඩකඩ නොවූ ඒ ගුහාව බොහෝ සේ ඉඩකඩ ඇති බවට පත්වූයේ ය. ගුහාවෙහි අන්ධකාරය නොපෙනී ගියේ ය. ආලෝකය පහළ වූයේ ය.
අථ ඛෝ භගවා සක්කං දේවානමින්දං ඒතදවෝච: ‘අච්ඡරියමිදං ආයස්මතෝ කෝසියස්ස අබ්භුතමිද ආයස්මතෝ කෝසියස්ස තාව බහුකිච්චස්ස බහුකරණීයස්ස යදිදං ඉධාං ගමනන්ති.’
එකල්හී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සක්දෙවිඳුන් ඇමතූ සේක.“මෙය ආයුෂ්මත් කෝසියයන්ගේ ආශ්චර්යයකි! මෙය ආයුෂ්මත් කෝසියයන්ගේ අද්භූතයෙකි! මෙතරම් බොහෝ වැඩ ඇති, මෙතරම් බොහෝ කටයුතු ඇති ව සිට මෙහි පැමිණියේ ය.”
චිරප්පතිකාහං භන්තේ භගවන්තං දස්සනාය උපසංකමිතුකාමෝ. අපි ච දේවානං තාවතිංසානං කේහිචි කේහිචි කිච්චකරණීයේහි බ්‍යාවටෝ ඒවාහං නාසක්ඛිං භගවන්තං දස්සනාය උපසංකමිතුං. ඒකමිදං භන්තේ සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති සළලාගාරකේ. අථ ඛ්වාහං භන්තේ සාවත්ථිං අගමාසිං භගවන්තං දස්සනාය. තේන ඛෝ පන භන්තේ සමයේන භගවා අඤ්ඤතරේන සමාධිනා නිසින්නෝ හෝති.
“ස්වාමීනී, මම බොහෝ කලක පටන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බැහැදකින්නට එනු කැමැත්තෙන් සිටියෙමි. එහෙත් තව්තිසා දෙවියන්ගේ නොයෙක් නොයෙක් වැඩකටයුතු හේතුවෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ව බැහැදකිනු සඳහා එන්නට නොහැකි වීමි. ස්වාමීනී, එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සළලාගාර ගඳකිලියෙහි වැඩසිටි සේක. ස්වාමීනී, එකල්හී මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බැහැදකිනු පිණිස සැවැත් නුවරට ගියෙමි. ස්වාමීනී, එවේලෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක්තරා සමාධියකින් වැඩහුන් සේක.
භුඤ්ජතී නාම වෙස්සවණස්ස මහාරාජස්ස පරිචාරිකා භගවන්තං පච්චුපට්ඨිතා හෝති පඤ්ජලිකා නමස්සමානා අථ ඛ්වාහං භන්තේ භුඤ්ජතිං ඒතදවෝචං: “අභිවාදේහි මේ ත්වං භගිනි භගවන්තං, සක්කෝ භන්තේ දේවානමින්දෝ සාමච්චෝ සපරිජනෝ භගවතෝ පාදේ සිරසා වන්දතී”ති. ඒවං වුත්තේ භන්තේ සා භුඤ්ජතී මං ඒතදවෝච: ‘අකාලෝ ඛෝ මාරිස භගවන්තං දස්සනාය, පටිසල්ලීනෝ භගවා’ති. “තේන හි භගිනි යදා භගවා තම්හා සමාධිම්හා වුට්ඨිතෝ හෝති අථ මම වචනේන භගවන්තං අභිවාදේහි. සක්කෝ භන්තේ දේවානමින්දෝ සාමච්චෝ සපරිජනෝ භගවතෝ පාදේ සිරසා වන්දතී”ති.
වෛශ්‍රවණ දෙව්මහරජුගේ භූඤ්ජතී නම් පාදපරිචාරිකාව දොහොත් මුදුන් දී වැඳගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ඉදිරියෙන් සිටියා ය. එකල්හී ස්වාමීනී, මම භුඤ්ජතියට මෙසේ කීවෙමි.“නැගණියෙනි, ‘ස්වාමීනී, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර තෙමේ අමාත්‍ය දෙවිවරුන් සහිත ව, පිරිවර දෙව් පිරිස සහිත ව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් සිරසින් වඳින්නේ ය’ කියා ඔබ මාගේ වචනයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ව සකසා වන්දනා කරව” යි.ස්වාමීනී, මා එසේ කී කල්හී ඒ භුඤ්ජතිය මට මෙසේ කීවා ය.“නිදුකාණෙනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බැහැදකින්නට කාලය නොවෙයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භාවනාවෙන් වැඩවෙසෙන සේක.”
“කච්චි මේ සා භන්තේ භගිනී භගවන්තං අභිවාදේසි, සරති භගවා තස්සා භගිනියා වචනන්තී?” “අභිවාදේසි මං සා දේවානමින්ද භගිනී, සරාමහං තස්සා භගිනියා වචනං. අපි චාහං ආයස්මතෝ ච නේමිසද්දේන තම්හා සමාධිම්හා වුට්ඨිතෝ”ති.
“එසේ වී නම් නැගණිය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් විටෙක ඒ සමාධියෙන් නැගිටින සේක් ද, එකල්හී මාගේ වචනයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ව සකසා වන්දනා කරව. ‘ස්වාමීනී, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර තෙමේ අමාත්‍ය දෙවිවරුන් සහිත ව, පිරිවර දෙව් පිරිස සහිත ව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් සිරසින් වඳින්නේ ය’ යි.ස්වාමීනී, කිම? ඒ නැගණිය මා වෙනුවෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සකසා වන්දනා කළා ද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇගේ වචනය සිහි කරන සේක් ද?”“දේවේන්ද්‍රයෙනි, ඒ නැගණිය මා හට සකසා වන්දනා කළා ය. මම ඒ නැගණියගේ වචනය සිහි කරමි. එනමුදු ආයුෂ්මතුන්ගේ රථයෙහි නිම්වළලු හඬ ත් සමඟ ම මම ද ඒ සමාධියෙන් නැගී සිටියෙමි.”
“යේ තේ භන්තේ දේවා අම්හේහි පඨමතරං තාවතිංසකායං උපපන්නා, තේසං මේ සම්මුඛා සුතං සම්මුඛා පටිග්ගහිතං: “යදා තථාගතා ලෝකේ උප්පජ්ජන්ති අරහන්තෝ සම්මාසම්බුද්ධා, දිබ්බා කායා පරිපූරන්ති හායන්ති අසුරකායා’ති, තං මේ ඉදං භන්තේ සක්ඛිදිට්ඨං යතෝ තථාගතෝ ලෝකේ උප්පන්නෝ අරහං සම්මාසම්බුද්ධෝ, දිබ්බා කායා පරිපූරන්ති, හායන්ති අසුරකායාති. ඉධේව භන්තේ කපිලවත්ථුස්මිං ගෝපිකා නාම සක්‍යධීතා අහෝසි බුද්ධේ පසන්නා ධම්මේ පසන්නා සංඝේ පසන්නා සීලේසු පරිපූරකාරිනී. සා ඉත්ථිත්තං විරාජෙත්වා පුරිසත්තං භාවෙත්වා කායස්ස භේදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලෝකං උපපන්නා දේවානං තාවතිංසානං සහබ්‍යතං අම්හාකං පුත්තත්තං අජ්ඣුපගතා. තත්‍රපි නං ඒවං ජානන්ති ‘ගෝපකෝ දේවපුත්තෝ ගෝපකෝ දේවපුත්තෝ’ති.
“ස්වාමීනී, අපට කලින් තව්තිසාවෙහි උපන් යම් ඒ දෙවිවරු වෙත් ද, මා විසින් මෙකරුණ ඔවුන් වෙතින් අසන ලද්දේ ය. ඔවුන් වෙතින් පිළිගන්නා ලද්දේ ය. එනම් ‘යම් කලෙක තථාගත අරහත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා ලෝකයෙහි පහල වෙත් ද, එකලට දෙව්ලොව පිරී යන්නාහ. අසුර ලොව පිරිහී යන්නාහ’ කියා ය. ස්වාමීනී, මෙකරුණ මා විසින් දැන් සියැසින් දකින ලද්දකි. එනම් යම් කලෙක තථාගත අරහත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා ලෝකයෙහි පහල වෙත් ද, එකලට දෙව්ලොව පිරී යති. අසුර ලොව පිරිහී යති යන කරුණ යි.ස්වාමීනී, මෙහි ම කපිලවස්තුවෙහි ගෝපිකා නමින් ශාක්‍ය දියණියක් සිටියා ය. ඕ බුදුරජුන් කෙරෙහි පැහැදී සිටියා ය. ධර්මය කෙරෙහි පැහැදී සිටියා ය. සංඝයා කෙරෙහි පැහැදී සිටියා ය. සිල් පිරුවා ය. ඕ ස්ත්‍රී බවෙහි ඇල්ම දුරු කොට පුරුෂබව වඩා, කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි ඉපදුණා ය. තව්තිසා දෙවියන් අතර ඉපිද අපගේ දිව්‍ය පුත්‍රයෙක් බවට පත්වූවා ය. එහිදී ඔහු ගැන අන්‍ය දෙවිවරු මෙසේ දනිති. ‘ගෝපක දිව්‍ය පුත්‍රයා ය. ගෝපක දිව්‍ය පුත්‍රයා ය’ වශයෙනි.
9. අඤ්ඤේ පි භන්තේ තයෝ භික්ඛූ භගවති බ්‍රහ්මචරියං චරිත්වා හීනං ගන්ධබ්බකායං උපපන්නා. තේ පඤ්චහි කාමගුණේහි සමප්පිතා සමංගීභූතා පරිචාරයමානා අම්හාකං උපට්ඨානමාගච්ඡන්ති අම්හාකං පාරිචරියං. තේ අම්හාකං උපට්ඨානමාගතේ අම්හාකං පාරිචරියං ගෝපකෝ නාම දේවපුත්තෝ පටිචෝදේසි: “කුතෝමුඛා නාම තුම්හේ මාරිසා තස්ස භගවතෝ ධම්මං අස්සුත්ථා අහං හි නාම ඉත්ථිකා සමානා බුද්ධේ පසන්නා ධම්මේ පසන්නා සංඝේ පසන්නා සීලේසු පරිපූරකාරිනී ඉත්ථිත්තං විරාජෙත්වා පුරිසත්තං භාවෙත්වා කායස්ස භේදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලෝකං උපපන්නා දේවානං තාවතිංසානං සහබ්‍යතං. සක්කස්ස දේවානමින්දස්ස පුත්තත්තං අජ්ඣුපගතා. ඉධාපි මං ඒවං ජානන්ති ගෝපකෝ දේවපුත්තෝ ගෝපකෝ දේවපුත්තෝති. තුම්හේ පන මාරිසා භගවති බ්‍රහ්මචරියං චරිත්වා හීනං ගන්ධබ්බකායං උපපන්නා දුද්දිට්ඨරූපං වත භෝ අද්දසාම යේ මයං අද්දසාම සහධම්මිකේ හීනං ගන්ධබ්බකායං උපපන්නේ’ති.” තේසං භන්තේ ගෝපකේන දේවපුත්තේන පටිචෝදිතානං ද්වේ දේවා දිට්ඨේව ධම්මේ සතිං පටිලභිංසු කායං බ්‍රහ්මපුරෝහිතං, ඒකෝ පන දේවෝ කාමේ අජ්ඣාවසි.
11. අථ ඛෝ භගවතෝ ඒතදහෝසි: දීඝරත්තං විසුද්ධෝ ඛෝ අයං සක්කෝ යං කිඤ්චි මං පඤ්හං පුච්ඡිස්සති, සබ්බං තං අත්ථසංහිතං යේව පුච්ඡිස්සති, නෝ අනත්ථසංහිතං. යං චස්සාහං පුට්ඨෝ බ්‍යාකරිස්සාමි. තං ඛිප්පමේව ආජානිස්සතී”ති. අථ ඛෝ භගවා සක්කං දේවානමින්දං ගාථාය අජ්ඣභාසි:
ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ අදහස ඇතිවූයේ ය. ‘මේ සක් දෙවිඳු දීර්ඝ කාලයක් පිරිසිදු ව ආ කෙනෙකි. මාගෙන් යම්කිසි ප්‍රශ්නයක් අසන්නේ නම්, ඒ හැම ප්‍රශ්නයක් ම අර්ථ සහිත කොට ම අසන්නේ ය. අනර්ථ සහිත කොට නොවෙයි. මොහු විසින් අසන ලද යමක් මම විසඳන්නෙම් නම්, එය වහා තේරුම් ගන්නේ ය.’එකල්හී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සක් දෙවිඳුන්ට ගාථාවක් වදාළ සේක. “වාසවයෙනි, යමක් සිතෙන් කැමති වෙහි නම්, ඒ ප්‍රශ්නය මාගෙන් විමසාලව. මම ඔබගේ ඒ හැම ප්‍රශ්නයක් ම විසඳීමෙන් නිමාවට පත් කරමි.”
පඨමභාණවාරං නිට්ඨිතං.
12. කතාවකාසෝ සක්කෝ දේවානමින්දෝ භගවතා ඉමං භගවන්තං පඨමං පඤ්හං අපුච්ඡි: කිං සඤ්ඤෝජනා නු ඛෝ මාරිස දේවා මනුස්සා අසුරා නාගා ගන්ධබ්බා යේ චඤ්ඤේ සන්ති පුථුකායා තේ ‘අවේරා අදණ්ඩා අසපත්තා අබ්‍යාපජ්ජා විහරේමු අවේරිනෝ’ති ඉති චෙ නේසං හෝති. අථ ච පන සවේරා සදණ්ඩා සසපත්තා සබ්‍යාපජ්ජා විහරන්ති සවේරිනෝ”ති ඉත්ථං සක්කෝ දේවානමින්දෝ භගවන්තං පඤ්හං අපුච්ඡි.
ඔහු විසින් අසන ලද ප්‍රශ්නයට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිළිතුරු දුන් සේක.
“ඉස්සාමච්ඡරියසඤ්ඤෝජනා ඛෝ දේවානමින්ද දේවා මනුස්සා අසුරා නාගා ගන්ධබ්බා, යේ චඤ්ඤේ සන්ති පුථුකායා, තේ ‘අවේරා අදණ්ඩා අසපත්තා අබ්‍යාපජ්ජා විහරේමු අවේරිනෝ’ති ඉති චෙ නේසං හෝති. අථ ච පන සවේරා සදණ්ඩා සසපත්තා සබ්‍යාපජ්ජා විහරන්ති සවේරිනෝති. ඉත්ථං භගවා සක්කස්ස දේවානමින්දස්ස පඤ්හං පුට්ඨෝ බ්‍යාකාසි. අත්තමනෝ සක්කෝ දේවානමින්දෝ භගවතෝ භාසිතං අභිනන්දි අනුමෝදි: ඒවමේතං භගවා, ඒවමේතං සුගත, තිණ්ණා මෙ’ත්ථ කංඛා විගතා කථංකථා භගවතෝ පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණං සුත්වා”ති.
“දේවේන්ද්‍රයෙනි, දෙවියෝ ත් මිනිස්සු ත් අසුරයෝ ත් නාගයෝ ත් ගාන්ධර්වයෝ ත් අන්‍ය වූ යම් බොහෝ දෙනෙකු ත් ඊර්ෂ්‍යාවට ත්, මසුරුකමට ත් බැඳී ගියාහු ය. ඔවුහු ‘වෛරයෙන් තොර ව, දඬුවම්වලින් තොර ව, සතුරු බවින් තොර ව, නිදුකින් ව, අවෛරී ව වසන්නෙමු’ යි මෙබඳු අදහස පවත්වන නමුත් වෛර සහිත ව, දඬුවම් සහිත ව, සතුරන් සහිත ව, දුකින් යුතුව, වෛරී ව වාසය කරති.”සක් දෙවිඳුන් විසින් ඇසූ ප්‍රශ්නයට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ පිළිතුරු දුන් සේක. සතුටු සිත් ඇති සක් දෙවිඳු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ භාෂිතය පිළිගත්තේ ය. අනුමෝදන් වූයේ ය.“භාග්‍යවතුන් වහන්ස, එය එසේ ම ය. සුගතයන් වහන්ස, එය එසේ ම ය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ප්‍රශ්න විසඳීම ඇසීමෙන් මේ පිළිබඳ ව මා තුළ තිබූ සැකය නැති වී ගියේ ය. ‘කෙසේ ද, කෙසේ ද’ යන්න දුරු වී ගියේ ය.”
13. ඉතිහ සක්කෝ දේවානමින්දෝ භගවතෝ භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමෝදිත්වා භගවන්තං උත්තරිං පඤ්හමපුච්ඡි:
මෙසේ සක් දෙවිඳු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ භාෂිතය සතුටින් පිළිගෙන අනුමෝදන් ව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් තවදුරටත් ප්‍රශ්නයක් ඇසුවේ ය.
“ඉස්සාමච්ඡරියං පන මාරිස කිංනිදානං කිංසමුදයං කිංජාතිකං කිංපභවං, කිස්මිං සති ඉස්සාමච්ඡරියං හෝති, කිස්මිං අසති ඉස්සාමච්ඡරියං න හෝතී?”ති.
“නිදුකාණන් වහන්ස, ඊර්ෂ්‍යාව ත්, මසුරුකම ත් යනු කුමක් පසුබිම් කොට ඇති දෙයක් ද? කුමකින් හටගන්නා දෙයක් ද? කුමකින් ඉපදෙන දෙයක් ද? කුමකින් ප්‍රභවය වෙන දෙයක් ද? කුමක් ඇති කල්හි ද ඊර්ෂ්‍යාව ත්, මසුරුකම ත් හටගන්නේ? ඊර්ෂ්‍යාව ත්, මසුරුකම ත් ඇති නොවන්නේ කුමක් නැති කල්හිද?”
“දේවේන්ද්‍රයෙනි, ඊර්ෂ්‍යාව ත් මසුරුකම ත් ප්‍රිය අප්‍රිය දෙය පසුබිම් කොට ඇත්තේ ය. ප්‍රිය අප්‍රිය දෙයින් හටගන්නේ ය. ප්‍රිය අප්‍රිය දෙයින් ඉපදෙන්නේ ය. ප්‍රිය අප්‍රිය දෙයින් ප්‍රභවය වන්නේ ය. ප්‍රිය අප්‍රිය දෙය ඇති කල්හී ඊර්ෂ්‍යාව ත්, මසුරුකම ත් හටගන්නේ ය. ප්‍රිය අප්‍රිය දෙය නැති කල්හී ඊර්ෂ්‍යාව ත්, මසුරුකම ත් නොවන්නේ ය.”
14. “පියාප්පියං ඛෝ පන මාරිස කිංනිදානං කිංසමුදයං කිංජාතිකං කිංපභවං. කිස්මිං සති පියාප්පියං හෝති, කිස්මිං අසති පියාප්පියං න හෝතී”ති.
“නිදුකාණන් වහන්ස, ප්‍රිය අප්‍රිය බව යනු කුමක් පසුබිම් කොට ඇති දෙයක් ද? කුමකින් හටගන්නා දෙයක් ද? කුමකින් ඉපදෙන දෙයක් ද? කුමකින් ප්‍රභවය වෙන දෙයක් ද? කුමක් ඇති කල්හි ද ප්‍රිය අප්‍රිය බව හටගන්නේ? ප්‍රිය අප්‍රිය බව ඇති නොවන්නේ කුමක් නැති කල්හි ද?”
“පියාප්පියං ඛෝ දේවානමින්ද ඡන්දනිදානං ඡන්දසමුදයං ඡන්දජාතිකං ඡන්දප්පභවං ඡන්දේ සති පියාප්පියං හෝති, ඡන්දේ අසති පියාප්පියං න හෝතී”ති.
“දේවේන්ද්‍රයෙනි, ප්‍රිය අප්‍රිය බව කැමැත්ත පසුබිම් කොට ඇත්තේ ය. කැමැති දෙයින් හටගන්නේ ය. කැමැති දෙයින් ඉපදෙන්නේ ය. කැමැති දෙයින් ප්‍රභවය වන්නේ ය. කැමැත්ත ඇති කල්හී ප්‍රිය අප්‍රිය බව හටගන්නේ ය. කැමැත්ත නැති කල්හී ප්‍රිය අප්‍රිය බව නොවන්නේ ය.”
15. “ඡන්දෝ ඛෝ පන මාරිස කිංනිදානෝ කිංසමුදයෝ කිංජාතිකෝ කිංපභවෝ, කිස්මිං සති ඡන්දෝ හෝති, කිස්මිං අසති ඡන්දෝ න හෝතී”ති.
“නිදුකාණන් වහන්ස, කැමැත්ත යනු කුමක් පසුබිම් කොට ඇති දෙයක් ද? කුමකින් හටගන්නා දෙයක් ද? කුමකින් ඉපදෙන දෙයක් ද? කුමකින් ප්‍රභවය වෙන දෙයක් ද? කුමක් ඇති කල්හි ද කැමැත්ත හටගන්නේ? කැමැත්ත ඇති නොවන්නේ කුමක් නැති කල්හි ද?”
ඡන්දෝ ඛෝ දේවානමින්ද විතක්කනිදානෝ විතක්කසමුදයෝ විතක්කජාතිකෝ විතක්කපභවෝ. විතක්කේ සති ඡන්දෝ හෝති, විතක්කේ අසති ඡන්දෝ න හෝතී”ති.
“දේවේන්ද්‍රයෙනි, කැමැත්ත කෙලෙසුන්ට අනුව කල්පනා කිරීම පසුබිම් කොට ඇත්තේ ය. කෙලෙසුන්ට අනුව කල්පනා කිරීමෙන් හටගන්නේ ය. කෙලෙසුන්ට අනුව කල්පනා කිරීමෙන් ඉපදෙන්නේ ය. කෙලෙසුන්ට අනුව කල්පනා කිරීමෙන් ප්‍රභවය වන්නේ ය. කෙලෙසුන්ට අනුව කල්පනා කිරීම ඇති කල්හී කැමැත්ත හටගන්නේ ය. කෙලෙසුන්ට අනුව කල්පනා කිරීම නැති කල්හී කැමැත්ත නොවන්නේ ය.”
16. විතක්කෝ ඛෝ පන මාරිස කිංනිදානෝ කිංසමුදයෝ කිංජාතිකෝ කිංපභවෝ, කිස්මිං සති විතක්කෝ හෝති, කිස්මිං අසති විතක්කෝ න හෝතී’ති.
“නිදුකාණන් වහන්ස, කෙලෙසුන්ට අනුව කල්පනා කිරීම යනු කුමක් පසුබිම් කොට ඇති දෙයක් ද? කුමකින් හටගන්නා දෙයක් ද? කුමකින් ඉපදෙන දෙයක් ද? කුමකින් ප්‍රභවය වෙන දෙයක් ද? කුමක් ඇති කල්හි ද කෙලෙසුන්ට අනුව කල්පනා කිරීම හටගන්නේ? කෙලෙසුන්ට අනුව කල්පනා කිරීම ඇති නොවන්නේ කුමක් නැති කල්හි ද?”
විතක්කෝ ඛෝ දේවානමින්ද පපඤ්චසඤ්ඤාසංඛානිදානෝ පපඤ්චසඤ්ඤාසංඛාසමුදයෝ පපඤ්චසඤ්ඤාසංඛාජාතිකෝ පපඤ්චසඤ්ඤාසංඛාපභවෝ, පපඤ්චසඤ්ඤාසංඛාය සති විතක්කෝ හෝති, පපඤ්චසඤ්ඤාසංඛාය අසති විතක්කෝ න හෝතී’ති.
“දේවේන්ද්‍රයෙනි, කෙලෙසුන්ට අනුව කල්පනා කිරීම කෙලෙස් මතුවෙන සංඥාවල් වැළඳසිටීම පසුබිම් කොට ඇත්තේ ය. කෙලෙස් මතුවෙන සංඥාවන් වැළඳ සිටීමෙන් හටගන්නේ ය. කෙලෙස් මතුවෙන සංඥාවන් වැළඳ සිටීමෙන් ඉපදෙන්නේ ය. කෙලෙස් මතුවෙන සංඥාවන් වැළඳ සිටීමෙන් ප්‍රභවය වන්නේ ය. කෙලෙස් මතුවෙන සංඥාවන් වැළඳ සිටීම ඇති කල්හී කෙලෙසුන්ට අනුව කල්පනා කිරීම හටගන්නේ ය. කෙලෙස් මතුවෙන සංඥාවන් වැළඳ සිටීමක් නැති කල්හී කෙලෙසුන්ට අනුව කල්පනා කිරීම නොවන්නේ ය.”
17. කථං පටිපන්නෝ පන මාරිස භික්ඛු පපඤ්චසඤ්ඤාසංඛානිරෝධසාරුප්පගාමිනීපටිපදං පටිපන්නෝ හෝතී’ති.
“නිදුකාණන් වහන්ස, භික්ෂුවක් කෙසේ පිලිපන්නේ කෙලෙස් මතුවෙන සංඥාවන් වැළඳ සිටීම නිරුද්ධ වන ප්‍රතිපදාවකින් යුක්තව සිටී ද?”
සෝමනස්සම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පි. දෝමනස්සම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි. සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පි, උපෙක්ඛම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පි.
“දේවේන්ද්‍රයෙනි, සොම්නස ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුත් වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි. දොම්නස ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුත් වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි. උපේක්ෂාව ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුත් වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි.
සෝමනස්සම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි. සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති ඉති ඛෝ පනේතං වුත්තං කිඤ්චේතං පටිච්ච වුත්තං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා සෝමනස්සං ‘ඉමං ඛෝ මේ සෝමනස්සං සේවතෝ අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති. ඒවරූපං සෝමනස්සං න සේවිතබ්බං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා සෝමනස්සං ‘ඉමං ඛෝ මේ සෝමනස්සං සේවතෝ අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති ඒවරූපං සෝමනස්සං සේවිතබ්බං. තත්ථ යඤ්චේ සවිතක්කං සවිචාරං යඤ්චේ අවිතක්කං අවිචාරං යේ අවිතක්කඅවිචාරේ තේ පණීතතරේ. සෝමනස්සම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති. ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමේතං පටිච්ච වුත්තං. දෝමනස්සම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති ඉති ඛෝ පනේතං වුත්තං කිඤ්චේතං පටිච්ච වුත්තං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා දෝමනස්සං ‘ඉමං ඛෝ මේ දෝමනස්සං සේවතෝ අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, ඒවරූපං දෝමනස්සං න සේවිතබ්බං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා දෝමනස්සං ‘ඉමං ඛෝ මේ දෝමනස්සං සේවතෝ අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති. ඒවරූපං දෝමනස්සං සේවිතබ්බං. තත්ථ යඤ්චේ සවිතක්කං සවිචාරං යඤ්චේ අවිතක්කං අවිචාරං යේ අවිතක්කඅවිචාරේ තේ පණීතතරේ. දෝමනස්සම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පී’ති. ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමේතං පටිච්ච වුත්තං.
‘දේවේන්ද්‍රයෙනි, සොම්නස ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුත් වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි’ යි මෙසේ යමක් කියන ලද්දේ ද, මෙය කුමක් අරභයා කියන ලද්දේ ද යත්; එහිදී ‘මා විසින් මේ සොම්නස සේවනය කරද්දී අකුසල් දහම් වැඩෙයි. කුසල් දහම් පිරිහෙයි’ යනුවෙන් යම් සොම්නසක් ගැන දන්නේ ද, මෙබඳු වූ සොම්නස සේවනය නොකළ යුත්තේ ය. එහිදී ‘මා විසින් මේ සොම්නස සේවනය කරද්දී කුසල් දහම් වැඩෙයි. අකුසල් දහම් පිරිහෙයි’ යනුවෙන් යම් සොම්නසක් ගැන දන්නේ ද, මෙබඳු වූ සොම්නස සේවනය කළ යුත්තේ ය. එහිදී විතර්ක සහිත විචාර සහිත යම් සොම්නසක් ඇද්ද, විතර්ක රහිත විචාර රහිත යම් සොම්නසක් ඇද්ද, එයින් විතර්ක රහිත විචාර රහිත යම් සොම්නසක් ඇද්ද, ඒවා ප්‍රණීතතර වෙයි. ‘දේවේන්ද්‍රයෙනි, සොම්නස ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුත් වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි’ යි මෙසේ යමක් කියන ලද්දේ ද, එය මෙකරුණ අරභයා කියන ලද්දේ ය.‘දේවේන්ද්‍රයෙනි, දොම්නස ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුත් වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි’ යි මෙසේ යමක් කියන ලද්දේ ද, මෙය කුමක් අරභයා කියන ලද්දේ ද යත්; එහිදී ‘මා විසින් මේ දොම්නස සේවනය කරද්දී අකුසල් දහම් වැඩෙයි. කුසල් දහම් පිරිහෙයි’ යනුවෙන් යම් දොම්නසක් ගැන දන්නේ ද, මෙබඳු වූ දොම්නස සේවනය නොකළ යුත්තේ ය. එහිදී ‘මා විසින් මේ දොම්නස සේවනය කරද්දී කුසල් දහම් වැඩෙයි. අකුසල් දහම් පිරිහෙයි’ යනුවෙන් යම් දොම්නසක් ගැන දන්නේ ද, මෙබඳු වූ දොම්නස සේවනය කළ යුත්තේ ය. එහිදී විතර්ක සහිත විචාර සහිත යම් දොම්නසක් ඇද්ද, විතර්ක රහිත විචාර රහිත යම් දොම්නසක් ඇද්ද, එයින් විතර්ක රහිත විචාර රහිත යම් දොම්නසක් ඇද්ද, ඒවා ප්‍රණීතතර වෙයි. ‘දේවේන්ද්‍රයෙනි, දොම්නස ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුත් වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි’ යි මෙසේ යමක් කියන ලද්දේ ද, එය මෙකරුණ අරභයා කියන ලද්දේ ය.
උපෙක්ඛම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති ඉති ඛෝ පනේතං වුත්තං. කිඤ්චේතං පටිච්ච වුත්තං තත්ථ යං ජඤ්ඤා උපෙක්ඛං ‘ඉමං ඛෝ මේ උපෙක්ඛං සේවතෝ අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති ඒවරූපා උපෙක්ඛා න සේවිතබ්බා. තත්ථ යං ජඤ්ඤා උපෙක්ඛා ‘ඉමං ඛෝ මේ උපෙක්ඛං සේවතෝ අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති ඒවරූපා උපෙක්ඛා සේවිතබ්බා. තත්ථ යඤ්චේ සවිතක්කං සවිචාරං යඤ්චේ අවිතක්කං අවිචාරං යේ අවිතක්කඅවිචාරේ තේ පණීතතරේ. උපෙක්ඛම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි. සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති. ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමේතං පටිච්ච වුත්තං.
‘දේවේන්ද්‍රයෙනි, උපේක්ෂාව ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුත් වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි’ යි මෙසේ යමක් කියන ලද්දේ ද, මෙය කුමක් අරභයා කියන ලද්දේ ද යත්; එහිදී ‘මා විසින් මේ උපේක්ෂාව සේවනය කරද්දී අකුසල් දහම් වැඩෙයි. කුසල් දහම් පිරිහෙයි’ යනුවෙන් යම් උපේක්ෂාවක් ගැන දන්නේ ද, මෙබඳු වූ උපේක්ෂාව සේවනය නොකළ යුත්තේ ය. එහිදී ‘මා විසින් මේ උපේක්ෂාව සේවනය කරද්දී කුසල් දහම් වැඩෙයි. අකුසල් දහම් පිරිහෙයි’ යනුවෙන් යම් උපේක්ෂාවක් ගැන දන්නේ ද, මෙබඳු වූ උපේක්ෂාව සේවනය කළ යුත්තේ ය. එහිදී විතර්ක සහිත විචාර සහිත යම් උපේක්ෂාවක් ඇද්ද, විතර්ක රහිත විචාර රහිත යම් උපෙක්ෂාවක් ඇද්ද, එයින් විතර්ක රහිත විචාර රහිත යම් උපේක්ෂාවක් ඇද්ද, ඒවා ප්‍රණීතතර වෙයි. ‘දේවේන්ද්‍රයෙනි, උපේක්ෂාව ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුත් වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි’ යි මෙසේ යමක් කියන ලද්දේ ද, එය මෙකරුණ අරභයා කියන ලද්දේ ය.
ඒවං පටිපන්නෝ ඛෝ දේවානමින්ද භික්ඛු පපඤ්චසඤ්ඤාසංඛානිරෝධසාරුප්පගාමිනීපටිපදං පටිපන්නෝ හෝතීති. ඉත්ථං භගවා සක්කස්ස දේවානමින්දස්ස පඤ්හං පුට්ඨෝ බ්‍යාකාසි. අත්තමනෝ සක්කෝ දේවානමින්දෝ භගවතෝ භාසිතං අභිනන්දි අනුමෝදි. “ඒවමේතං භගවා ඒවමේතං සුගත තිණ්ණා මෙ’ත්ථ කංඛා විගතා කථංකථා භගවතෝ පඤ්හවෙය්‍යාකරණං සුත්වා”ති.
දේවේන්ද්‍රයෙනි, මෙසේ පිළිපන්නා වූ භික්ෂුව කෙලෙස් මතුවෙන සංඥා වැළඳ සිටීම නිරුද්ධ වන්නා වූ ප්‍රතිපදාවට බැසගත්තේ වෙයි.”සක් දෙවිඳුන් විසින් ඇසූ ප්‍රශ්නයට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ පිළිතුරු දුන් සේක. සතුටු සිත් ඇති සක් දෙවිඳු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ භාෂිතය සතුටින් පිළිගත්තේ ය. අනුමෝදන් වූයේ ය.“භාග්‍යවතුන් වහන්ස, එය එසේ ම ය. සුගතයන් වහන්ස, එය එසේ ම ය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ප්‍රශ්න විසඳීම අසා මේ පිළිබඳ ව මා තුළ තිබූ සැකය නැති වී ගියේ ය. ‘කෙසේ ද, කෙසේ ද’ යන්න දුරු වී ගියේ ය.”
18. ඉතිහ සක්කෝ දේවානමින්දෝ භගවතෝ භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමෝදිත්වා භගවන්තං උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි: “කථං පටිපන්නෝ පන මාරිස භික්ඛු පාතිමොක්ඛසංවරාය පටිපන්නෝ හෝතී?ති.”
මෙසේ සක් දෙවිඳු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ භාෂිතය සතුටින් පිළිගෙන අනුමෝදන් ව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් තවදුරටත් ප්‍රශ්නයක් ඇසුවේ ය.“නිදුකාණන් වහන්ස, කෙසේ පිළිපන් භික්ෂුව ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවරය පිණිස බැසගත්තේ වෙයි ද?”
කායසමාචාරම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති. වචීසමාචාරම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති. පරියේසනම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති. කායසමාචාරම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති. ඉති ඛෝ පනේතං වුත්තං කිඤ්චේතං පටිච්ච වුත්තං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා කායසමාචාරං ‘ඉමං ඛෝ මේ කායසමාචාරං සේවතෝ අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, ඒවරූපෝ කායසමාචාරෝ න සේවිතබ්බෝ. තත්ථ යං ජඤ්ඤා කායසමාචාරං ‘ඉමං ඛෝ මේ කායසමාචාරං සේවතෝ අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, ඒවරූපෝ කායසමාචාරෝ සේවිතබ්බෝ. කායසමාචාරම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි. සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති. ඉති යන්තං වුත්තං, ඉදමේතං පටිච්ච වුත්තං.
“දේවේන්ද්‍රයෙනි, කායික ඇවතුම් පැවැතුම් ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුතු වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි. දේවේන්ද්‍රයෙනි, වාචසික ඇවතුම් පැවැතුම් ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුතු වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි. දේවේන්ද්‍රයෙනි, සෙවීම් ද ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුතු වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි.‘දේවේන්ද්‍රයෙනි, කායික ඇවැතුම් පැවැතුම් ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුතු වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි’ යි මෙසේ යමක් කියන ලද්දේ ද, මෙය කුමක් අරභයා කියන ලද්දේ ද යත්; එහිදී ‘මා විසින් මේ කායික ඇවැතුම් පැවැතුම් සේවනය කරද්දී අකුසල් දහම් වැඩෙයි. කුසල් දහම් පිරිහෙයි’ යනුවෙන් යම් කායික ඇවැතුම් පැවැතුම් ගැන දන්නේ ද, මෙබඳු වූ කායික ඇවැතුම් පැවැතුම් සේවනය නොකළ යුත්තේ ය. එහිදී ‘මා විසින් මේ කායික ඇවැතුම් පැවැතුම් සේවනය කරද්දී කුසල් දහම් වැඩෙයි. අකුසල් දහම් පිරිහෙයි’ යනුවෙන් යම් කායික ඇවැතුම් පැවැතුම් ගැන දන්නේ ද, මෙබඳු වූ කායික ඇවැතුම් පැවැතුම් සේවනය කළ යුත්තේ ය. ‘දේවේන්ද්‍රයෙනි, කායික ඇවැතුම් පැවැතුම් ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුතු වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි’ යි මෙසේ යමක් කියන ලද්දේ ද, එය මෙකරුණ අරභයා කියන ලද්දේ ය.
වචීසමාචාරම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති. ඉති ඛෝ පනේතං වුත්තං. කිඤ්චේතං පටිච්ච වුත්තං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා වචීසමාචාරං ‘ඉමං ඛෝ මේ වචීසමාචාරං සේවතෝ අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, ඒවරූපෝ වචීසමාචාරෝ න සේවිතබ්බෝ. තත්ථ යං ජඤ්ඤා වචීසමාචාරං ‘ඉමං ඛෝ මේ වචීසමාචාරං සේවතෝ අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, ඒවරූපෝ වචීසමාචාරෝ සේවිතබ්බෝ. වචීසමාචාරම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි. සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති ඉති යන්තං වුත්තං, ඉදමේතං පටිච්ච වුත්තං.
‘දේවේන්ද්‍රයෙනි, වාචසික ඇවැතුම් පැවැතුම් ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුතු වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි’ යි මෙසේ යමක් කියන ලද්දේ ද, මෙය කුමක් අරභයා කියන ලද්දේ ද යත්; එහිදී ‘මා විසින් මේ වාචසික ඇවැතුම් පැවැතුම් සේවනය කරද්දී අකුසල් දහම් වැඩෙයි. කුසල් දහම් පිරිහෙයි’ යනුවෙන් යම් වාචසික ඇවැතුම් පැවැතුම් ගැන දන්නේ ද, මෙබඳු වූ වාචසික ඇවැතුම් පැවැතුම් සේවනය නොකළ යුත්තේ ය. එහිදී ‘මා විසින් මේ වාචසික ඇවැතුම් පැවැතුම් සේවනය කරද්දී කුසල් දහම් වැඩෙයි. අකුසල් දහම් පිරිහෙයි’ යනුවෙන් යම් වාචසික ඇවැතුම් පැවැතුම් ගැන දන්නේ ද, මෙබඳු වූ වාචසික ඇවැතුම් පැවැතුම් සේවනය කළ යුත්තේ ය. ‘දේවේන්ද්‍රයෙනි, වාචසික ඇවැතුම් පැවැතුම් ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුතු වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි’ යි මෙසේ යමක් කියන ලද්දේ ද, එය මෙකරුණ අරභයා කියන ලද්දේ ය.
පරියේසනම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති. ඉති ඛෝ පනේතං වුත්තං. කිඤ්චේතං පටිච්ච වුත්තං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා පරියේසනං ‘ඉමං ඛෝ මේ පරියේසනං සේවතෝ අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, ඒවරූපා පරියේසනා න සේවිතබ්බා. තත්ථ යං ජඤ්ඤා පරියේසනං ‘ඉමං ඛෝ මේ පරියේසනං සේවතෝ අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති. ඒවරූපා පරියේසනා සේවිතබ්බා. පරියේසනම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමේතං පටිච්ච වුත්තං. ඒවං පටිපන්නෝ ඛෝ දේවානමින්ද භික්ඛු පාතිමොක්ඛසංවරාය පටිපන්නෝ හෝතීති.
‘දේවේන්ද්‍රයෙනි, සෙවීම් ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුතු වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි’ යි මෙසේ යමක් කියන ලද්දේ ද, මෙය කුමක් අරභයා කියන ලද්දේ ද යත්; එහිදී ‘මා විසින් මේ සෙවීම් සේවනය කරද්දී අකුසල් දහම් වැඩෙයි. කුසල් දහම් පිරිහෙයි’ යනුවෙන් යම් සෙවීම් ගැන දන්නේ ද, මෙබඳු වූ සෙවීම් සේවනය නොකළ යුත්තේ ය. එහිදී ‘මා විසින් මේ සෙවීම් සේවනය කරද්දී කුසල් දහම් වැඩෙයි. අකුසල් දහම් පිරිහෙයි’ යනුවෙන් යම් සෙවීමක් ගැන දන්නේ ද, මෙබඳු වූ සෙවීම් සේවනය කළ යුත්තේ ය. ‘දේවේන්ද්‍රයෙනි, සෙවීම් ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුතු වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි’ යි මෙසේ යමක් කියන ලද්දේ ද, එය මෙකරුණ අරභයා කියන ලද්දේ ය. දේවේන්ද්‍රයෙනි, මෙසේ පිළිපන්නා වූ භික්ෂුව ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවරය පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි.
ඉත්ථං භගවා සක්කස්ස දේවානමින්දස්ස පඤ්හං පුට්ඨෝ බ්‍යාකාසි අත්තමනෝ සක්කෝ දේවානමින්දෝ භගවතෝ භාසිතං අභිනන්දි අනුමෝදි: “ඒවමේතං භගවා ඒවමේතං සුගත. තිණ්ණා මෙ’ත්ථ කංඛා විගතා කථංකථා භගවතෝ පඤ්හවෙය්‍යාකරණං සුත්වා”ති.
සක් දෙවිඳුන් විසින් ඇසූ ප්‍රශ්නයට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ පිළිතුරු දුන් සේක. සතුටු සිත් ඇති සක් දෙවිඳු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ භාෂිතය සතුටින් පිළිගත්තේ ය. අනුමෝදන් වූයේ ය.“භාග්‍යවතුන් වහන්ස, එය එසේ ම ය. සුගතයන් වහන්ස, එය එසේ ම ය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ප්‍රශ්න විසඳීම අසා මේ පිළිබඳ ව මා තුළ තිබූ සැකය නැති වී ගියේ ය. ‘කෙසේ ද, කෙසේ ද’ යන්න දුරු වී ගියේ ය.”
19. ඉතිහ සක්කෝ දේවානමින්දෝ භගවතෝ භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමෝදිත්වා භගවන්තං උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි: “කථං පටිපන්නෝ පන මාරිස භික්ඛු ඉන්ද්‍රියසංවරාය පටිපන්නෝ හෝතී?”ති.
මෙසේ සක් දෙවිඳු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ භාෂිතය සතුටින් පිළිගෙන අනුමෝදන් ව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් තවදුරටත් ප්‍රශ්නයක් ඇසුවේ ය.“නිදුකාණන් වහන්ස, කෙසේ පිළිපන් භික්ෂුව ඉන්ද්‍රිය සංවරයට බැසගත්තේ වෙයි ද?”
“චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති. සෝතවිඤ්ඤෙය්‍යං සද්දම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති. ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යං ගන්ධම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති. ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යං රසම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති. කායවිඤ්ඤෙය්‍යං ඵොට්ඨබ්බම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පීති. මනෝවිඤ්ඤෙය්‍යං ධම්මම්පාහං දේවානමින්ද දුවිධේන වදාමි සේවිතබ්බම්පි අසේවිතබ්බම්පී’ති.
“දේවේන්ද්‍රයෙනි, ඇසෙන් දැක්ක යුතු රූපය ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුත් වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි. දේවේන්ද්‍රයෙනි, කනෙන් ඇසිය යුතු ශබ්දය ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුත් වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි. දේවේන්ද්‍රයෙනි, නාසයෙන් දත යුතු ගන්ධය ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුත් වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි. දේවේන්ද්‍රයෙනි, දිවෙන් වින්ද යුතු රසය ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුත් වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි. දේවේන්ද්‍රයෙනි, කයෙන් වින්ද යුතු පහස ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුත් වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි. දේවේන්ද්‍රයෙනි, මනසින් දත යුතු අරමුණු ද සෙවිය යුතු වූ ත්, නොසෙවිය යුත් වූ ත් දෙඅයුරකින් මම පවසමි.”
ඒවං වුත්තේ සක්කෝ දේවානමින්දෝ භගවන්තං ඒතදවෝච: ඉමස්ස ඛෝ අහං භන්තේ භගවතා සංඛිත්තේන භාසිතස්ස ඒවං විත්ථාරේන අත්ථං ආජානාමි, යථාරූපං භන්තේ චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං සේවතෝ අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, ඒවරූපං චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං න සේවිතබ්බං, යථාරූපඤ්ච ඛෝ භන්තේ චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං සේවතෝ අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති ඒවරූපං චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං සේවිතබ්බං. යථාරූපඤ්ච ඛෝ භන්තේ සෝතවිඤ්ඤෙය්‍යං සද්දං සේවතෝ ....(පෙ).... ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යං ගන්ධං සේවතෝ ....(පෙ).... ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යං රසං සේවතෝ ....(පෙ).... කායවිඤ්ඤෙය්‍යං ඵොට්ඨබ්බං සේවතෝ ....(පෙ).... මනෝවිඤ්ඤෙය්‍යං ධම්මං සේවතෝ අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති ඒවරූපෝ මනෝවිඤ්ඤෙය්‍යෝ ධම්මෝ න සේවිතබ්බෝ. යථාරූපඤ්ච ඛෝ භන්තේ මනෝවිඤ්ඤෙය්‍යං ධම්මං සේවතෝ අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති ඒවරූපෝ මනෝවිඤ්ඤෙය්‍යෝ ධම්මෝ සේවිතබ්බෝ. ඉමස්ස ඛෝ මේ භන්තේ භගවතා සංඛිත්තේන භාසිතස්ස ඒවං විත්ථාරේන අත්ථං ආජානතෝ තිණ්ණා මෙ’ත්ථ කංඛා විගතා කථංකථා භගවතෝ පඤ්හවෙය්‍යාකරණං සුත්වා”ති.
මෙසේ වදාළ කල්හී සක් දෙවිඳු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය පැවසුවේ ය.“ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂේප කොට වදාරණ ලද මේ ධර්මයෙහි අර්ථය මම මෙසේ විස්තර වශයෙන් තේරුම් ගනිමි.ස්වාමීනී, ඇසින් දැක්ක යුතු යම් බඳු වූ රූපයක් සේවනය කරද්දී අකුසල් දහම් වැඩෙයි නම්, කුසල් දහම් පිරිහෙයි නම්, මෙබඳු වූ ඇසින් දැක්ක යුතු රූපය සේවනය නොකළ යුත්තේ ය. ස්වාමීනී, ඇසින් දැක්ක යුතු යම් බඳු වූ රූපයක් සේවනය කරද්දී කුසල් දහම් වැඩෙයි නම්, අකුසල් දහම් පිරිහෙයි නම්, මෙබඳු වූ ඇසින් දැක්ක යුතු රූපය සේවනය කළ යුත්තේ ය.ස්වාමීනී, කනෙන් ඇසිය යුතු යම් බඳු වූ ශබ්දයක් සේවනය කරද්දී ....(පෙ).... නාසයෙන් දත යුතු යම් බඳු වූ ගන්ධයක් සේවනය කරද්දී ....(පෙ).... දිවෙන් දත යුතු වූ යම් බඳු වූ රසයක් සේවනය කරද්දී ....(පෙ).... කයෙන් දත යුතු වූ යම් බඳු වූ පහසක් සේවනය කරද්දී ....(පෙ)....ස්වාමීනී, මනසින් දැනගත යුතු යම් බඳු වූ අරමුණක් සේවනය කරද්දී අකුසල් දහම් වැඩෙයි නම්, කුසල් දහම් පිරිහෙයි නම්, මෙබඳු වූ මනසින් දැනගත යුතු අරමුණ සේවනය නොකළ යුත්තේ ය. ස්වාමීනී, මනසින් දත යුතු යම් බඳු වූ අරමුණක් සේවනය කරද්දී කුසල් දහම් වැඩෙයි නම්, අකුසල් දහම් පිරිහෙයි නම්, මෙබඳු වූ මනසින් දත යුතු වූ අරමුණ සේවනය කළ යුත්තේ ය.ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂේපයෙන් වදාරණ ලද මේ ධර්මයෙහි අර්ථ විස්තර වශයෙන් මෙසේ තේරුම් ගනිද්දී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පැන විසඳුම අසා මා විසින් මෙහිලා තිබූ සැකයෙන් එතෙර වූයේ ය. ‘කෙසේ ද, කෙසේ ද’ යන්න දුරු වූයේ ය.”
20. ඉතිහ සක්කා දේවානමින්දෝ භගවතෝ භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමෝදිත්වා භගවන්තං උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි: “සබ්බේව නු ඛෝ මාරිස සමණබ්‍රාහ්මණා ඒකන්තවාදා ඒකන්තසීලා ඒකන්තඡන්දා ඒකන්තඅජ්ඣෝසානා”ති.
මෙසේ සක් දෙවිඳු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ භාෂිතය සතුටින් පිළිගෙන අනුමෝදන් ව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් තවදුරටත් ප්‍රශ්නයක් ඇසුවේ ය.“නිදුකාණන් වහන්ස, සියළුම ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ එක ම අවසානයක් ගැන කියන්නෝ ද? එක ම අවසානයක් ඇති සිල් ඇත්තෝ ද? එකම නිමාවක් කැමැත්තෝ ද? එකම නිමාවකට බැසගන්නෝ ද?”
“න ඛෝ දේවානමින්ද සබ්බේ සමණබ්‍රාහ්මණා ඒකන්තවාදා ඒකන්තසීලා ඒකන්තඡන්දා ඒකන්තඅජ්ඣෝසානා”ති.
“නිදුකාණන් වහන්ස, කුමක් හෙයින් සියළු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ එක ම අවසානයක් ගැන කියන්නෝ නොවෙත් ද? එකම අවසානයක් ඇති සිල් ඇත්තෝ නොවෙත් ද? එකම නිමාවක් කැමැත්තෝ නොවෙත් ද? එකම නිමාවකට බැසගන්නෝ නොවෙත් ද?”
“අනේකධාතුනානාධාතු ඛෝ දේවානමින්ද ලෝකෝ. තස්මිං අනේකධාතුනානාධාතුස්මිං ලෝකේ යං යදේව සත්තා ධාතුං අභිනිවිසන්ති තං තදේව ථාමසා පරාමස්සා අභිනිවිස්ස වෝහරන්ති ‘ඉදමේව සච්චං මෝඝමඤ්ඤන්ති.’ තස්මා න සබ්බේ සමණබ්‍රාහ්මණා ඒකන්තවාදා ඒකන්තසීලා ඒකන්තඡන්දා ඒකන්තඅජ්ඣෝසානා”ති.
“දේවේන්ද්‍රයෙනි, මේ ලෝක සත්වයෝ අනේක ධාතු ස්වභාවයෙන්, නා නා ධාතු ස්වභාවයෙන් යුක්ත වෙති. ඒ අනේක ධාතු ස්වභාවයෙන්, නා නා ධාතු ස්වභාවයෙන් යුතු සත්ව ලෝකයෙහි සත්වයෝ යම් යම් වූ ගති ස්වභාවයන්ට දැඩි ව පිවිසෙත් ද, ඒ ඒ දෙය ම දැඩි ලෙස ගෙන මුළු ශක්තියෙන් ග්‍රහණය කොට, එහි ම දැඩි ව බැසගෙන, ‘මෙය ම සත්‍යය ය. අනිත් ඒවා හිස් ය’ යි කියති. එහෙයින් සියළු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ එක ම අන්තයක් ගැන කියන්නෝ නොවෙති. එක ම අන්තයක් ඇති සිල් නැත්තෝ ය. එක ම අන්තයකට නොකැමැත්තෝ ය. එක ම අන්තයක නොබැස ගත්තෝ ය.”
“සබ්බේව නු ඛෝ මාරිස සමණබ්‍රාහ්මණා අච්චන්තනිට්ඨා අච්චන්තයෝගක්ඛේමී අච්චන්තබ්‍රහ්මචාරී අච්චන්තපරියෝසානා?”ති.
“නිදුකාණන් වහන්ස, සියළු ම ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ අත්‍යන්ත අවසානයකට පත්වූවෝ ද? අත්‍යන්තයෙන් කෙලෙස් යෝගයන්ගෙන් මිදුණෝ ද? අත්‍යන්තයෙන් ම බ්‍රහ්මචාරී ද? අත්‍යන්තයෙන් දහමේ කෙළවරට පත්වූවෝ ද?”
“න ඛෝ දේවානමින්ද සබ්බේ සමණබ්‍රාහ්මණා අච්චන්තනිට්ඨා අච්චන්තයෝගක්ඛේමී අච්චන්තබ්‍රහ්මචාරී අච්චන්තපරියෝසානා”ති.
“කස්මා පන මාරිස න සබ්බේ සමණබ්‍රාහ්මණා අච්චන්තනිට්ඨා අච්චන්තයෝගක්ඛේමී අච්චන්තබ්‍රහ්මචාරී අච්චන්තපරියෝසානා”ති.