cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
විලියම් බේලි
ඩ්‍රේපර්ස් සමගම
බාර්ලි ලන්ඩනයේ අදිකාරීන් සමගද ආරවුල් වල පැටලුනි.1591 වසරේදී ඔහුව අත් අඩන්ගුවට ගැනීම සදහා වරෙන්තුවක් නිකුත් කරන ලද නමුත් චෝදනාව කුමක් දැයි සදහනක් නැත.ඩ්‍රේපර්ස් සමාගම සහ ස්ටෙෂනර්ස් සමාගම්ක් අතර චිරාගත ආරවුලක අතරමැදියකු ලෙසද බාර්ලි හදුනා ගැනිනි.මෙම කාල වකවානුවේදී,ස්ටේශනර්ස් සමාගම ප්‍රකාශන කර්මාන්තයේ එකාදිකාරී බලයකට හිමිකම් කීය.ඒ අතරතුර,නගරයේ සියලු නිදහස් වැසියන්ට පොත් වෙලදාමේ යෙදීමේ අයිතිය ලබා දීම 'නගරයේ චාරිත්‍රය' යැයි ස්තිර කරමින් ඩ්‍රේපර්ස් සමාගම තම සමාගම් සාමාජිකයන් පොත් ප්‍රකාශකයන් සහ අලෙවිකරුවන් යන දෙයාකාරයට ම කටයුතු වල යෙදෙනු දැකීම අවශ්ය වුනි.
1591 වසරේ සිට 1604 දක්වා කාලය තුල බාර්ලි අවම වශයෙන් කාර්යයන් 57කටවත් සම්බන්දව හිද ඇත.ඇතැම් කාර්යයන් සදහා ඔහුගේ සම්බන්දතාවයේ නියම ස්වභාවය හදුනා ගැනීම අපහසුය.සමහර කාර්යයන් 'ඔහු වෙනුවෙන්' මුද්‍රනය වීම,තවත් සමහරක් 'ඔහු විසින් අලෙවිකිරීම' සහ තවත් සමහරකට පරිදි ඒවා 'මුද්‍රනය කිරීම ඔහු විසින්' සිදු කිරීම ආදිය සිදුව ඇත.මෙම කාල වකවානුවේදී බාර්ලි,තෝමස් ක්‍රීඩ්,ඇබල් ජෙෆ්ස් සහ ජෝන් ඩාන්ටර් වැනි විශිශ්ට ගනයේ මුද්‍රන ශිල්පීන් සහ ප්‍රකාශකයන් සමගද හවුල් ව්යාපරයෙහි යෙදුනි.ක්‍රීඩ් සමග "අ ලූකින් ග්ලාස් ෆොර් ලන්ඩන් ඇන්ඩ් ඉන්ග්ලන්ඩ්"(1594) සහ "ද ටෘ ට්‍රෑඩිජි ඔෆ් රිචඩ් 3"(1594) නැමැති පොත් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමටද බාර්ලි දායක විය.බාර්ලි මෙම කාර්යයන් කිසිවක් ලිපිද්‍රව්ය වෙලෙන්දන්ගේ ලේඛනයට ඇතුලත් නොකලේය.(මෙම ලේඛනයට තේමාවක් ඇතුලු කිරීමෙන් ප්‍රකාශකයන් එම කාර්යයන්ට තමාට ඇති අයිතිය ලේඛනගත කරනු ලැබේ)මෙයට ප්‍රදාන හේතුව විය හැක්කේ ස්ටේශනර්ස් සමාගම සහ ඩ්‍රේපර්ස් සමාගම අතර පැවති ආරවුලයි.ස්ටේශනර්ස් සමාගම දුටු පරිදි සාමාජික නොවන පුද්ගලයන්ට ලේඛනයට කාර්යයන් ඇතුලු කිරීමට හැකි වීම විශේශ වරප්‍රසාදයකි.කෙසේ වුවද,ඩ්‍රේපර්ස් සමාගම තම අයිතීන් ඇතුලු කරගැනීමට ක්‍රීඩ්,ජෙෆ්ස් සහ ඩාන්ටර් වැන්නන් මත යැපීම සිදු විය.මෙලෙස ඇතුල් කරන්නන් හමුවේ තමන්ගේ සමහරක් කාර්යයන් සදහා අයිතිය තහවුරු කරගනිමින් බාර්ලි පොත් අලෙවිකරන්නෙක් ලෙස ක්‍රියා කලේද,නො එසේනම් පෞද්ගලික එකගතාවන් මත කටයුතු කලේද, යන්න නොපැහැදිලි කරුනකි.
1595 වසරේදී ස්ටේශන්ස් සමාගම බාර්ලිගෙන් නීති විරෝදී ලෙස ප්‍රකාශනයන් ගනනාවක් සිදු කිරීමට එරෙහිව සිලින් 40ක දඩයක් අය කරන ලදී.ඉන් වසර තුනකට පසුව සමාගම ඔහු සහ ඔහුගේ සමකලීන ඩ්‍රේප් සමාගම් සාමාජිකයෙකුට එරෙහිව වරප්‍රසාද හිමි පොත් නීති විරෝදීව ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට එරෙහිව නඩු පවරන ලදී.ඒකාදිකාරිත්වයක් හිමිව තිබූ "ඇක්සිඩන්ස්" නැමැති ලතින් ව්යාකරන පොතක පිටපත් 4000ක් බාර්ලිගේ මුල් පරිශ්‍රය අලලා සිදු කල වැටලීමකදී සොයා ගන්නා ලදී.ඔහුගේ නිදොස් බව උදෙසා උසාවියේදී කරන ලද ඉල්ලීම් හමුවේ ඒ වෙනුවට බාර්ලි සමගින් ස්ටැෆර්ඩ්,එඩ්වඩ් වෙන්ජ් සහ තෝමස් පේවියර්(බාර්ලිගේ ආධුනිකයා) යන සියල්ලන් වරදකරුවන් ලෙස සිරගත කරන ලදී.නඩු වාරය තුලදී ස්ටේශන්ස් සමාගමේ එලිසබෙතන් පොත් වෙලදාමට ඇති අයිතිය තහවුරු වුණි.ඉන් වසර කිහිපයක් තුළ ස්ටැෆර්ඩ්,පේවියර් සහ අනෙකුත් ඩ්‍රේපර් පොත් අලෙවිකරුවන් තම වෙළදාම් දීර්ඝ කාලීනව කරගෙන යාමේ අරමුණින් එම සමාගමට ම එක් විය.අපූර්ව ලෙස 1606 වසර වන තුරු බාර්ලි ඔවුන් සමග එක්වීමෙන් වැළකිණි.මෙම ප්‍රමාදයට හෙතුව විද්වතුන් අතර දැඩි ලෙස කතා බහට ලක්විය.ග්‍රන්ථ විද්‍යාඥ ජේ.ඒ.ලැවින් යෝජනා කරනා අන්දමට එයට හේතුව බාර්ලිට ග්‍රන්ථ මුද්‍රණයෙහි අත්දැකීම් නොමැති වීම නිසා ස්ටේශන්ස් සමාගම ඔහුව ප්‍රතික්ශේප කරන්නට ඇති බවයි.ගෙරල්ඩ් ඩී.ජොන්සන් දරන මතය වනුයේ ඊට හේතුව බාර්ලි සහ තෝමස් මෝර්ලි අතර පැවති හවුල් ගණුදෙනුවයි.තෝමස් යනු සංගීත ප්‍රකාශනයන් කිරීමට,ඕනැම නීතිමය බාධාවන් මග හැරිය හැකි රාජකීය පේටන්ට් බලපත්‍ර හිමි අයෙකි.මෙලෙස රාජකීය බලපත්‍ර හිමි ප්‍රකාශන හමුවේ කිසිදු බාධාවක් කිරීමට ස්ටේශන්ස් සමාගමට නොහැකිය.
සංගීත ප්‍රකශනයන්
එන්ගලන්තයේ එලිසබෙතෙන්හි සංගීත මුද්‍රණය පාලනය වුයේ එහි රැජිණගේ රාජ ස්වධිකාරී බල ඩෙකකිනි. ඉන් එකක් පද්‍යමය ගීතිකා පොතවන අතර අනික අනිත් සියලු වර්ගයේ සංගීතයන්ගෙන් සමන්විතය. එනිසා එකධිකරියක් ඇතිවිය. ස්වධිකාරී බලය ඇත්තන් හා ඔවුන්ගේ පැවරුම්ලඹ්හින්ට පමනක් මෙය හිමිවිය. ජොන් ඩේ යන මුද්‍රණකරුවාගේ වියෝවෙන් පසු ඔහුගේ පුත් රිචඩ් ඩේට පද්‍යමය ගීතිකා පොත් වල ස්වධිකාරී බලය හිමිවිය. මෙය ලිපි ද්‍රව්‍ය සමගමේ පැවරුම්ලභින්ගෙ පරිපාලනයට ලක්විය. 1575 ජනවරියෙදි ප්‍රධාන රචකයන්ට තෝමස් ටලිස් සහ විලියම් බ්‍රයිඩ්ට හිමිවිය. එකධිකරියක් තිබුනඩ ඔවුන් අසර්ථක විය. ඔවුන්ගේ 1575 සංග්‍රහයේ "Cantiones quae ab argumento sacrae vocantur" යන ලතින් පල්ලියේ ගීතිකව විකිනීමට අපහසු විය. 1585 ටලිස්ගේ වියෝවෙන් බ්‍රයිඩ් දිගටම ස්වාධිකාරී බලය සමග තම පවරුම්ලඹ්හියවන තොමස් ඊස්ට් සමග කටයුතු කලේය. 1596දී එකධිකරිය නිමවිය. බාලිවැනි රචකයන්ට මෙය රුකුලක් විය.
1596දී නිවැරදි සංගීත ආරම්භයක් නොතිබුනද බාලි (සැන්ටර්ගේ සහය සමගා "ද පාත්වේ ටු මියුසික්"යන සංගීත මතයන් ඇති පොත සහ "අ නිවු බුක් ඔෆ් ටැබ්ලිටුඅර්" වීණාවට ගුරුවරයෙක් සහ අනිත් උපකරන ඇතුලත්ය. ජෝන් ඩොලන්ඩ් ඵිලිප් රොසෙස්ටර් ඇන්තනි හොල්බොන්ගේ නිභධන ඇතුලත්ය. දෙකෙහිම වැරදි තිබුන අතර, බාලි දෙවැනි පොතට රචකයන්ගෙන් අවසරගෙන නොතිබිනි. හොල්බෝන් තම රචනා අමුත්තකු විසින් දුශිත පිටපත් ලෙස නිකුත් කරන බවට පැමිණිලි කලේය. නවීන සංගීත විද්‍යාඥයන් මෙම කෘති ගැන බලවත් කෝපය හා දීනසුලු පොත් යයි පවසයි. මොලි "ද පාත්වේ ටු මියුසික්" යන කෘතිය විවේචනය කරේ කතෘ තම මහන්සිය පිලිබඳව ලැජ්ජා විය යුතුයැයි පවසාය. මේ සියලුම ප්‍රශ්න මැද කෘතින් දෙකම ලන්ඩ්න් වෙලඳපොලට අවතීර්න විය.
මොලි යටතේ බාලි පොත් 8ක් ලිව්වේය. මේ පොත් වල කවර අනුව ඒවා බාලි විසින් මුද්‍රණය කලා යැයි පැවසුනද අකුරු මුද්‍රණය එසේ නොකියයි. ඉන් පොත් දෙකක්වත් ලන්ඩන් වල හෙන්‍රි බලාඩ් නම් මුද්‍රණකරුගේ උපන්ගයක නිර්මාණයන්ට සමානය. මින් "හොල්බොන්ස්, පවාන්ස්, ගලියඩ්ස්, අල්මේන්ස්" මුලික තැනක් ගනියි. සංගීත උපාංගවලට හඬ වෙනුවට පලමු සංගීතය සහ මොලිගේ "ද ෆස්ට් බුක් ඔෆ් කොන්සොර්ට් ලෙසන්ස් (1599)" පලමු මුද්‍රණයයි.
ස්ටෙෂනර්ස් සමගම
තවදුරටත් ස්ටෙෂනර්ස් සමගමට විරුද්ධ වීමෙන් පලක් නැති බව තේරුම්ගත් බාලි 1605 මැයි 15 දින ඩ්‍රෙපර්ස් සමාගමට ලිඛිත ආයචනාවක් කර ස්ටෙෂනර්ස් සමගමට මාරු වුනි.1606 ජූනි 25වන දින ස්ටෙෂනර්ස් සමගම ඔහුව සමජිකයකු ලෙස බාර ගනු ලබයි. එදිනම බාලි ඊස්ට්ට විරුද්ධව සංගීත ප්‍රකශන අයිතිය වෙනුවෙන් ගොනු කෙරූ නඩුව විභාගයට ගනු ලබයි. සමගම් ලේඛ්ණයේ ඔහු එය ඇතුලත් කර බැවින් ඊස්ට් එයට අයිතිවසිකම් කියයි. එයට විරුද්ධව බාලි පැවසුවෙ මොලිගෙ සම්බන්ධය නිස එහි අයිතිය ඔහු සතු බවයි. නඩුව සමතයකට ගෙන ඒමට අධිකරනය ගිවිසුමකට එලබුනි. ඒ මෙම ප්‍රශ්නයට මූලික වූ පොත් මුද්‍රණය කරන විට බාලිට කෘතඥතවය ප්‍රකශ කල යුතු අතර ඔහුට සිලින් 20ක් ගෙවිය යුතුය. ඊට අමතරව බාලිට ඊස්ට් හෝ ඔහුගේ බිරිඳගේ ඇනුමතිය නොමතිව කිසිම පොතක් පල කල නොහැක.
සමතයකට පැමිනියද මොලිගේ සංගීත පේටන්ට් එකට ඇති අයිතිය දැනගත් පසු බාලිට එය ලබාගැනුමට ස්ටෙෂනර් කෙනෙකු වුවද අපහසු විය. බාලිගෙ ආමුද්‍රණය සීයට 50කටත් අඩු පොත් සංඛ්‍යාවක සඳහන් වුණි. බාලි තෝමස් ඇඩ්ම්ව ස්ටෙෂනර් උසවියට 1609 ගෙන ගියේ ඔහුගෙ පොත්වල හිමිකම ගැන අභියෝග කරමිනි. උසවිය බාලි හ ඊස්ට්ට සමාන තීන්දුවක් දුනි. එහෙත් ඇඩ්ම්ගේ පොත් එකකවත් බාලිට පිලිගැනුමක් නොතිබිනි.
බාලිගේ ඔහුගේ පෙටන්ට් බලපත්‍රය යටතේ පොත් 4ක් මුද්‍රණය කලේය. 1612දී ඔහුගෙ සෙවකයකු ප්ලාග් නම් වසංගතක් නිසා මිය ගියේය. ස්ටෙෂනර් සමාගමෙන් වන්දි ලැබුනු පසු ඔහු මුලින්ම සාන්ත කැතරින් ක්‍රීවලටද ඉන්පසු බිෂොප්ගේට්වල නිවසකටද මාරුවුනි. බාලිගෙ මරණය 1614 ජූලි 11වැනි දින විය. ඔහුගෙ බිරිඳ මේරි සහ පුත් විලියම්ට බුදලය උරුම විය.පසුව නැවත විවහාවු මේරි බලිගෙ පේටන්ට් 5ක් ජෝන් බේලි නැමැති මුද්‍රණකරුවාට පවරන ලදී. ඊට අමතරව බාලිගේ සමහරක් ප්‍රකශන අයිතීන් තෝමස් ස්නොදැමට පවරන ලදී.
1776 නිව්යෝර්ක් සටන
නිව්යෝර්ක් සටන ඇමෙරිකන් විප්ලවීය යුද්ධයේ දී නිව් යෝර්ක් නගරය සහ නිව් ජර්සි ප්‍රාන්තය අල්ලා ගැනීම සඳහා පැවති මෙහෙයුම් රාශියකින් යුතු වූවකි. බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාව පැවතියේ ජනරාල් සර් විලියම් හව් යටතේ ය. කොන්ටිනෙන්ටල් හමුදාව තිබියේ ජෝර්ජ් වොෂිංටන් යටතේ ය. එය 1776 අග භාගයේ පටන් ගෙන 1777 මුල් භාගය දක්වා පැතිර ගිය හේමන්ත ඍතුවේ වූ සටන් මාලාවකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:යුද්ධ
Abdominal pregnancy
Abdominal pregnancy එකක් යනු බහිෂ්කේතනක ගැබ් ගැනීම් (ectopic pregnancy) වර්ගයක් වේ. මෙහිදී කළලය හෝ භෲණය ගර්භාශයෙන් පිටත උදර කුහරයෙහි හි පවතින මුත් පැලෝපීය නාල, ඩිම්බ හෝ broad ligament වල නොවේ.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:බහිෂ්කේතනක ගැබ් ගැනීම්
අර්ලින්මයර් ප්ලාස්කුව
thumb|upright|[[අනුමාපනය|අනුමාපන පිහිටුවීමක භාවිතා වන කේතු ප්ලාස්කුවක්]] කේතු ප්ලාස්කුවක් ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, අර්ලින්මයර් ප්ලාස්කුවක් යනු, පැතලි පතුලක්, කේතු ආකාර දේහයක්,  හා සිලින්ඩරාකාර ගෙලක් සහිත වන පුළුල් භාවිතයක පවතින  පරික්ෂණාගාර ප්ලාස්කුවකි.
ජෙරමි අයිරන්ස්
ජෙරමි ජෝන් අයිරන්ස්, එංගලන්තයේ අයිල් ඔෆ් වයිට් හිදී උපත ලැබීය. පැරණි බ්‍රිතාන්‍ය රංඟ පාසලින් සම්භාව්‍ය පුහුණුවක් ලැබූ ඔහු, 1969 දී වේදිකාව මතින් තම රංඟන දිවිය ආරම්භ කළේය. ඉන්පසු ඔහු "ද වින්ටර්ස් ටේල්" (The Winter’s Tale), "මැක්බත්" (Macbath), "මච් අඩු අබවුට් නතින්" (Much Ado About Nothing), "ද ටේමින් ඔෆ් ද ශෘ" (The Taming of the Shrew) සහ "රිචර්ඩ් II" (Richard II) වැනි නාට්‍ය වල පෙනී සිටියේය. වසර 1984 දී තම රංඟන දිවියේ වෙනසක් ඇතිකළ, ටොම් ස්ටොපාර්ඩ් ගේ "ද රියල් තින්" (The Real Thing) නාට්‍යයේ පෙනී සිටිමින් හොඳම නළුවාට පිරිනැමෙන "ටෝනි සම්මානය" දිනා ගත්තේය. ඔහු පළමු වරට සිනමාවේ ප්‍රධාන භූමිකාවක් නිරූපනය කළේ 1981 දී "ද ෆ්‍රෙන්ච් ලිටුනන්ට්ස් වුමන්" (The French Lieutenant’s Woman) නම් ආදර කතාවෙහිය. මේ වෙනුවෙන් ඔහුව හොඳම නළුවා වෙනුවෙන් පිරිනැමෙන BAFTA සම්මානය වෙනුවෙන් නිර්දේශ විය. 1982 දී තිරගත වූ "මූන්ලයිටින්" (Moonlighting), 1983 දී "බිට්‍රේයල්" (Betrayal) හා 1986 දී "ද මිෂන්" (The Mission) ආදී චිත්‍රපට වල ඔහුගේ රංගනය විශිෂ්ට වේ. ඩේවිඩ් ක්‍රොනන්බර්ග් ගේ "ඩෙඩ් රින්ගර්ස්" (Dead Ringers) නම් චිත්‍රපටයේ රංගනය නිසා ඔහු විචාරක පැසසුමට ලක්විය. ඔහු 1990 දී "ද රිවර්සල්" හි රඟපෑ යුරෝපීය රදළ චරිතය වෙනුවෙන් ඔස්කාර් සම්මානයක් දිනා ගත්තේය. ඔහුගේ අනෙකුත් සාර්ථක චිත්‍රපට අතර “ද හවුස් ඔෆ් ද ස්පිරිට්ස්” (1993), “ද ලයන් කින්ග්” (1994), “ඩයි හාර්ඩ් විත් අ වෙන්ගන්ස්” (1995), “ලොලීටා” (1997), “ද මර්චන්ට් ඔෆ් වෙනීස්” (2004), “බීන්ග් ජූලියා” (2004) සහ “ඇපලූසා” (2008) වැදගත් තැනක් ගනී. ජෙරමි කාලීන රූපවාහිනී නළුවෙකු ලෙසද ක්‍රියා කරයි. 1981 දී "බ්‍රයිඩ්ෂෙඩ් රිවිසිටඩ්" (Brideshed Rivisited) නම් ITV රූපවාහිනී කතා මාලාව වෙනුවෙන් ඔහුට තම පළමු ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මානය දිනා ගැනීමට හැකි විය. "එලිසබෙත් I" (Elizabeth I) නම් ටෙලිවිෂන් කතා මාලාව වෙනුවෙන් ඔහුට තම දෙවැනි ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මානයත් හොඳම සහාය නළුවා ලෙස එමී සම්මානයකුත් දිනා ගැනීමට හැකි විය.
මූලික අවධිය
මොහු වර්ෂ 1948 දී ගණකාධීකාරවරයෙකු වූ පෝල් ඩුගන් අයිරන්ස් ට හා බාබර ඇනී ෂාර්ප් අයිරන්ස් ට දාව අයිල් ඔෆ් වයිට් හිදී උපත ලැබීය. ඔහුගේ මව අයිරිෂ් පරම්පරාවකින් පැවත එන්නියකි. ජෙරමි හට ක්‍රිස්ටෝපර් නම් වැඩිමහලු සොහොයුරෙක්ද, ෆෙලිසිටි ඈන් නම් වැඩිමහලු සොහොයුරියක්ද සිටී. ඩෝර්සෙට් හි ෂර්බෝන් නිදහස් පාසලින් ඉගෙනුම ලැබූ ඔහු, සතර දෙනෙකුගෙන් යුත් පාසල් තූර්ය වාදන කණ්ඩායමේ බෙර වාදනයට හා හාර්මොනිකා වාදනයට ප්‍රසිද්ධියක් ඉසිලීය. මෙහි සන්දර්ශන බොහෝවිට පන්තිකාමරයට හා භෞතික විද්‍යාගාරයට පමණක් සීමා විය. ආශ්‍රමයේ හා පාසල් වාර අවසානයේ පැවැත්වෙන රාත්‍රී භෝජන වලදී දක්නට ලැබෙන විවිධ මන්දහාසී චරිත වල රඟපෑමෙන් ඔහු ප්‍රසිද්ධ විය.
මාලන් බ්‍රැන්ඩෝ
මාලන් බ්‍රැන්ඩෝ (3 අප්‍රියෙල් 1924-2004 ජූලී 1) අර්ධ දශකයක් පුරා දස්කම් පෑ ඇමෙරිකානු නළුවෙකි. බොහෝ විවේචකයන් ඔහුව සලකන්නේ, අංගචලන සිනමාවේ ශ්‍රෙෂ්ඨයෙකු ලෙසය. ඔහු වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වූයේ "ස්ටැන්ලි කෝවල්ස්කි" ලෙස ඔහු රඟපෑ "අ ස්ට්‍රීට්කාර් නේම්ඩ් ඩිසයර්" හා ශාස්ත්‍රීය සම්මානයක් දිනා ගත් "ඔන් ද වෝටර් ෆ්‍රන්ට්" හි ටෙරි මැලොයි ගෙ චරිතයෙනි. මෙම චිත්‍රපට දෙකම 1950 ගණන්වල එලියා කසාන් විසින් නිෂ්පාදිත චිත්‍රපට දෙකකි. ෆ්‍රැන්සිස් ෆෝර්ඩ් කොප්පොලා ගේ චිත්‍රපට වන 'ද ගෝඩ්ෆාදර් " හි විටො කොලීන් ද, "ඇපොකැලිප්ස්" හි කර්නල් වෝල්ටර් කර්ට්ස් හා "ලාස්ට් ටැන්ගෝ ඉන් පැරිස්" හි පෝල්ගේ චරිතයෙන්ද ඔහු විශිෂ්ට රංගනයක් දක්වන ලදි. "ක්‍රමවේද රංගනයනට" ඇති හොඳම උදාහරණය ඔහු බව කියවේ. මුලදි ඔහුගේ කෙදීරීමේ වාග්විලාසය සරදමට ලක් වුවද ඔහුගේ රංගනය ප්‍රශංසනීය විය. අධ්‍යක්ෂක "මාර්ටින් ස්කොර්සිස් "පවසන්නේ ඔහු සලකුණුකරුවා බවය. "ජැක් නිකල්සන්" පවසන්නේ බ්‍රැන්ඩෝ මියයන තුරු ඔහුගේ තැන කිසිවෙකුටත් ගත නොහැකි බවය. ඔහු "ඇමෙරිකානු සිවිල් අයිතීන්" සඳහා මෙන්ම ඇමෙරිකානු ඉන්දියානු සම්බන්ධතා වලදිත් කැපී පෙනෙන අයුරින් සම්බන්ධ විය.
සංගීතය
right|thumb|බටහිර සංගිත ස්වරාක්ෂර දැක්වෙන සිතුවමක්. සංගීතය යනු මාධ්‍ය ශබ්දය වන කා ආකාරයකි. සංගීතයේ මුලික අංග වන්නේ අන්තරාලය (තාලය හා ස්වර මාදුර්යය පාලනය කරන), රිද්මය (එය තාවේගය හා සංන්දානය යන සංකල්ප සමග සම්බන්ධවේ), ගතිකය හා ස්වර ගුණය හා වයනයේ ‍ධ්වණි තත්ත්වයයි. මෙම වදන ව්‍යුත්පන්න වුයේ Muses යන ග්‍රීක වදනෙනි. 1600 ට පෙර ලිඛිත සංගීතය තුල එය වාදනය ට අවශ්‍ය වාද්‍ය භාණ්ඩ මොනවාදැයි සඳහන් නොවුණි. සියවසකට පෙර සංගීතය රචනා කළෝ එහි කුමන පේලිය සංධ්වනිගත විය යුතුද හෝ භාණ්ඩ මගින් වාදනය විය යුතුදැයි සෑම විට ම සඳහන් නොකළෝ ය. එමෙන් ම රචිත සංගීතය වාදනය කළ යුත්තේ කුමන සප්තකය තුලදැයි යන්න ද සෑම විටම සඳහන් නොවුනි. රිද්මය පිළිබඳ සඳහන් දිවෙන්නේ 1200 තරම් අතීතයකට පමණි. එමනිසා මධ්යතන හා පුනරුද සමයේ සංගීත වාදනය කරන නූතන සංගීතඥයෝ අතර අනුමාන බහුලය. කෙසේ වුවද පුනරුද සංගීතඥයෝ ද්විදිශය තූර්යසංවාදය පිළිබඳ සුවිශේෂී ලෙස පුහුණුව ලැබූවන් විය යුතු අතර එමගින් සංගීතය කියවීම සඳහා අවශ්‍ය අමතර කරුණු ලබාගත්තා විය හැක.
20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිදුවූ සංගීත පිබිදීමත් සමග ඉතිහාස ආවේදිත රඟදැක්වීම් හෙවත් පවතින ලිඛිත හා වෙනත් සාධක ආශ්රයෙන් මුල් සංගීතයට හැකිතාක් සමාන ව සංගීතය ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීම මුල් කාලීන සංගීතය වර්තමානයේ ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා බොහෝ ඉවහල් විය.
සංගීතය පිළිබඳ දර්ශනය
සංගීතය පිළිබඳව දර්ශන විද්‍යාවේදී සංගීතය පිළිබඳ වන මූලික ගැටළු අධ්‍යයනය කෙරේ. සංගීතය පිළිබඳ දර්ශන විද්‍යාවේ සිදුකෙරෙන අධ්‍යයනයන් අධ්‍යාත්මක භෞතික විද්‍යාව සහ සෞන්දර්යය හා සම්භන්ධ ගැටළු හා සමීපව බැඳී පවතී. ඒ යටතේ අධයයනය කෙ‍රෙන මූලික ගැටළු කිහිපයක් පහත දැක්වේ.
ඉතිහාසය
සංගීත‍ය සියළුම සංස්කෘතීන්වල අතීතයේ හා වර්තමානයේ කාල හා ස්ථාන අතර පුළුල්ව පැතිරෙමින් පැවතී ඇත. වර්තමානයේ විද්‍යාඥයන් විශ්වාස කරන්නේ නූතන මිනිසුන් මතු වූයේ වසර 160,000කට පෙර අප්‍රිකාවෙන් බවයි. වසර 50000කට පමණ පෙර මෙම මිනිසුන් වාසයට සුදුසු සියළු මහද්වීප සොයමින් අප්‍රිකාවෙන් පිටවීමට පටන් ගන්නා ලදී. ඉතාමත් තනි වූ ගෝත්‍රික කණ්ඩායම් ද ඇතුළුව ලෝකයෙහි වූ සියළුම ජනයන් හට සංගීත ආකාරයක් ඇති නිසා විද්‍යාඥයන් ප්‍රකාශ කර සිටින්නේ සංගීතය, මිනිසුන් ලොව පුරා විසිරීයාමට පෙර පෞරාණික මහජනයා අතර තිබූ බවයි. තවද සංගීතය අඩුම තරමින් වසර 50000ක් පුරාවට පැවතී ඇති අතර අප්‍රිකාවේ දී ආරම්භ වී ඉන් පසු මිනිස් ජීවිතයේ මූලික අංගයක් බවට පත් වී ඇත.
යම් සංස්කෘතියක සංගීතය සමාජ හා වානිජ සංවිධානය කිරීම හා අත්දැකීම්, දේශගුණය හා තාක්ෂණයට වූ ප්‍රවේශ ඇතුළුව සංස්කෘතියේ අනෙකුත් සියළු අංශ මඟින් බලපෑමට ලක්වේ. සංගීතය මඟින් ප්‍රකාශ වන අදහස් හා සිතුවිලි, සංගීතය වාදනය වන හා ශ්‍රවණය කරන අවස්ථාව හා සංගීත වාදකයන් හා රචකයන් කෙරෙහි වූ ආකල්ප ප්‍රදේශ හා කාල අතර වෙනස් වේ. සංගීත ඉතිහාසය යනු ගන්ධර්ව විද්‍යාවේ හා ඉතිහාසයේ උප ක්ෂේත්‍රයක් වන අතර එය සංගීතය (විශේෂයෙන් බටහිර කලා සංගීතය) කාලනුක්‍රමික දෘෂ්ටිකෝණයකින් අධ්‍යයනය කරනු ලබයි.
සංගීතයේ මුලාරමභය ලේඛනගත ඉතිහාසයට පසුව හෝ පෙරදිග සිදුවුවක් දැයි නිශ්චිත සොයාගෙන නොමැත. සමහරකුගේ මත වනුයේ ස්වභාවික ශබ්ධ ආශ්‍රයෙන් සංගීත ආරම්භ වු බවයි. ශබ්දයේ රිද්මයානුකූල බව මිනිසා පමණක් නොව සතුන්ද භාවිත කරනු ලබයි. වදුරන් තම බල ප්‍රදේශය පිලිබද අනතුරු අගවිම් නිකුත් කිරිම සදහා ශබ්ද භාවිත කරන අවස්ථා ඇත. පක්ෂින් ද එසේමය. එනම් ශබ්ද යනු යම්කිසි සන්නිවේදන මාර්ගයකි.
ලොව පළමු සංගීත අපකරණය ලෙස සලකනුයේ මානව කටහඩයි එය විවිධ තාරාතාවන්ගෙන් විවිධ නාද රටා එස්ස්ද රිද්මයානුකූලවම හැසිරය හැකිය. පළමු වන්ද භාණ්ටන්හි ආරම්භය අත්පොලයසන් නාද, පාෂණ ගැටීම් ආදියෙන් නිපදවිතැයි සැලකේ.
ගල් යුගයේ මිනිසුන් විවිධ ක්‍රියාකාරකම් සදහා පාෂාණ භාවිතා කිරිමේදී ඇති වු විවිධ ශබ්ද රිද්මය පිළිබද අදහස් මිනිස් සිතට ඇතුළත් කළ බවත් ඒආශ්‍රයෙන් සංගිතය නිපදවු බවත් අදටද පිළිගන්නා මතයකි. ප්‍රාග් හෙතිහාසික යුගයේ සංගීතයටද එක් එක් භෞමිකා කලාප සංස්කෘතින් අනුව වෙනස්විය දෝපි හි ටිම්බිලා සංගීතය ලොව සංකිර්ණකතම ප්‍රාග් ඓතිහාසික සංගීත ක්‍රම‍ වේදයක් ලෙස සැලකේ.
ප්‍රාග් ඉතිහාස යුග‍යේ සංගීතය
ලේඛණ ගත ඉතිහාසයක් බිහිවිමට ප්‍රථම වකවානු වල සිටම ලෝකවාසි ජනයා සංගීතය ඇසුරු කරන ලද අතර එම සංගීතය ප්‍රාග්ඓතිහාසික යුගයේ සංගීතයයි. ලෝකයේ විවිධ රටවල වසන ආදී වාසින් භාවිත කරන සංගීත ක්‍රමවේදයන් මෙම ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයේ සංගීතයට නෑකම් කියනු ලබයි. ඇමරිකානු සහ ඕස්ට්‍රේලියානු ආදි වාසි ජනයා මේ සදහා උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැකි. යුරෝපිය නොවන අනෙකුත් රටවල භාවිත වන ගැමි නාද රටාව ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයේ සංගීතයට නෑකම් කියනු ලබන බවට සලකනු ඇත.
මධ්‍ය කාලීන සංගීතය
මුල් කාලය මධ්ය කාලීන				(1500-1400) පුනර්ජීවය යුගය			(1400-1600)
පොදු ව්යවහාරය බැරොක්					(1600-1760) ශාස්ත්රීය - (සම්භාවනීය)		(1730-1820) රොමැන්ටික්				(1815-1910)
නවීන හා සමකාලීන 20 වෙනි ශතවර්ෂයේ සම්භාවනීය	(1900 - 2000) සමකාලීන සම්භාවනීය			(1975-වර්තමානය)
මධ්ය කාලීන සංගීතය යන්නට මධ්ය කාලීන යුගයේ රචිත යුරෝපීය සංගීතය ඇතුලත් වේ. මෙම යුගය රෝමානු අධිරාජ්යයේ ඇද වැටීමත් සමග ආරම්භ වන අතර පහලොස් වෙනි ශත වර්ෂයේ මැද භාගයේදි පමණ අවසාන වෙයි. මධ්යගත යුගයේ අවසානය සහ පුනර්ජීවන යුගයේ ආරම්භය නියම කිරීම ඇත්තෙන්ම හිතුවක්කාර ක්රියාවකි. මෙහිදි 1400 වර්ෂයේ යොදා ඇත.
සම්ප්‍රදායික සංගීතය
විවිධාකාර රටවල ඊට ‍අවේනික වු ප්‍රාථමික, සරල ගැමි සංගථියක් දැකිය හැකිවේ. ඒවයෙහි බොහෝ දුරට නිර්මාණකරුවෙකු සෙවිම දුෂ්කර වන අතර පැවතගෙන එනුයේ දි ලිඛිතව නොව ශ්‍රව්‍යමය හෝ මුඛ පරම්පරානුගතවය. මෙසේ පැවතගෙන එන ගැමසි සංගිතයක අයිතිකරුවන් නොමැති බැවින් එහි තම ම අභිමතය පරිදි වෙනස්කම් සිදු කිරිම අභියෝගාත්මක වන අතර පසු කාලීනව එය මුල් කෘතිය සම්පුර්ණයෙන් ම පාහේ විකෘති කොට දැක්විමක් ලෙසද සිතිය හැකිය.
පෙරදිග සංගීතය
ආසියානු සංස්කෘතීන් විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇසුරෙන් නිර්මාණය වු විවිධ සංගීත විලාසිතා ගණනාවක් ආසියානු සංගීතයට අයත් වෙයි. ආසියානු සංගීතයේදී බොහෝ විට ස්වර 5 කින් යුත් ප්‍රස්තාර භාවිතා කෙරේ. පිලිපීන සංගීතයේදී ස්වර අටක් භාවිතා වෙයි. නැතහොත් ඔවුහු යුරෝපියානු සංගීත ක්‍රමයක් භාවිතා කරති. ඊට හේතුව ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් පිලිපිනයෙහි ජනපද පිහිටු වීමයි.
ආසියානු සංගීතය ආසියාව තුළ ජීවත් වන මිනිසුන් සහ ඔවුනගේ සංස්කෘතීන් තරමටම විශාල එමෙන්ම අනන්‍ය වේ. මොවුන්ගේ ප්‍රධාන සංගීත උපකරණ කාණ්ඩ අතරට තත් දෙකක් හෝ තුනක් සහිත Lute උපකරණ, (the necks either fretted or fretless), අශ්ව ලොම්වලින් නිර්මාණය කළ වීනා, බොහෝ විට දෙපසම විවෘත ආකාරයක් ගන්නා බටනලා (දෙකෙළවරින් ඕනෑම එක් කෙලවරකින් පිඹිය හැකි හෝ පැත්තෙන් පිඹින ආකාරයේ) සහ යුදෙව් වීනා (බොහෝ විට සයිබිරියානු උපකරණය ලී වලින් නිර්මාණය කෙරුණු එකක් වන අතර අනෙක්වා ලී හෝ ලෝහ භාවිත යෙන් නිර්මාණය කෙ‍රුණු ඒවා වෙයි) අයත්වෙයි. පිරිගැටුම් සංගීත භාණ්ඩ අතරට රාමු බෙර, ටැම්බොරීන් බෙර සහ කෙට්ල්ඩ්‍රම් බෙර යනාදිය අයත් වෙයි. ප්‍රධාන වශයෙන්ම බහුතාල නාදයන් Lute සහ වීනා භාවිතයෙන් ලබාගැනෙයි. තවද වාචික බහුතාල විවිධ ක්‍රම මගින් ලබාගැනෙයි. උදා - තනි බටනලාවක් පිඹින අතරතුර භක්ෂීර්වරු මූලික ස්වරයක් මුමුණති.
යුරෝපිය සංගීත ඉතිහාසය පුර්ව
මධ්‍යකාලීන (500-1400)
පශ්චාත් මධ්‍යකාලීන (1400-1600)
සුලභ භාවිතයාවන්
බාරොක් සගීතය (1600-1760)
සම්භාව්‍ය (1730-1820)
ගෘංගාරාත්මක (1815-1910 )
නුතන
රුක්අත්තන
වැල් රුක්අත්තන (Golden trumpet vine) නමින් පරසිඳු මේ ශාඛ වර්ගයේ විද්‍යාත්මක නම Allamanda cathartica වේ. දිගු සිහින් කඳවලින් යුත් පඳුරේ, මඳ කොළ පැහැ සිහින් පත් අතරින් මතුව එන, කඳ අග පිපි පුෂ්ප නෙත් අලවන දසුනකි. මේ සුන්දරත්වය නිසා, බුදුන් පිදීමට මල් ද ගස විසිතුරු පැළෑටියක් ලෙස ද ගැනේ. නිවෙස් අසල, ගෙවතු මැද, කුළුණු අසල හෝ බැල්කනියක ද වවා ගත හැක. රැක් අත්තන මධ‍යාම ඇමරිකාව නිජබිම කොටගත් ශාඛයක් ලෙස සැලකේ.
සංගීතය
යුරෝපිය සංගීත ඉතිහාසය පුර්ව
20 වන ශතවර්ෂයය (1900-2000)
සමකාලීන සම්භාව්‍ය (1975- අද දක්වා)
සම්භාව්‍ය සංගීතය යනු ඉතා පුළුල් වු ක්ෂේත්‍රයකි. එය ප්‍රධාන වශයෙන් නෑකම් කියනු බටහිර සංගීතයටයි. දළ වශයෙන් සෙස නව වන ශතවර්ෂයේ පටන් අද දක්වා විවිධ වෙනස්කම් වලට බදුන් දෙමින් රට රටවල් අතර සංගිතයන් සමග මුසු වෙමින් පවතී. වයුරෝපීය සම්භාව්‍ය සංගීතය අනෙකුත් සංගීත පස්ධතීන් හා වෙනස්විමට වඩාත් ප්‍රබල හේතුවක වනුයේ එහිදි භාවිතාවන ස්වර ප්‍රමස්තාර ගත කිරිමේ විශේෂ ක්‍රමයයි. රැල් පහක් මත අදිනු ලබන විවිධාකාර සංඥා මාර්යෙන් අදාල ස්වර් රිද්මය තනුව විස්තර කරනු ලබව මෙම ක්‍රමය වනිසා ඉතා විශිෂ්ඨ වු හැඩතලයක් යුරෝපීය සම්භාව්‍ය සංගීත ජනප්‍රිය සංගීතයත් සමග පුද්ගල රසඥතාව සදහා තර්ක කරන ලද අතර වඩා සැලකිය යුතු මට්ටමේ වාණිජමය සාර්ථකත්වය ලබා ගැනිමේ ලා සමත්විය.
සම්භව්‍යය සංගීතය යන පදයද ව්‍යවහාරාත්මක භාවිතා වනන්නට ගතතේ 19 වන ශතක වර්ෂයටද පසුවය. ජොහැන් සේබස්තකියන් බාම් සහ බීතෝවන් වැනි ශ්‍රේෂ්ඨ සම්බාව්‍ය සංගීතඥයන් ඒ සදහා හේතු වුයේය.
සංගීත නාමකරණය
නාමකරණය යනු සංකේත යොදා ගනිමින් කඩදාසියක් මත සංගීත සටහන් හා රිද්මයන් ලිවීමයි. සංගීතය ලිවීමේ දී සංගීතය වාදනය කිරීමට අවශ්‍ය උපදෙස් සමඟ සංගීතයේ තාරතාවය හා රිද්මය නාමකරණය කරනු ලැබේ. නාමකරණය කියවන්නේ කෙසේද යන්න අධ්‍යයනය කිරීමට සංගීත සිද්ධාන්තය, ස්වරමාධුර්ය, රඟ දැක්වීමේ ක්‍රියා පිළිබඳ අධ්‍යයනය හා සමහරක් අවස්ථාවලදී ඓතිහාසික රඟ දැක්වීමේ ආකාරය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීම් ඇතුළත් වේ.
ලියා දැක්වීමේ නාමකරණය රටාව හා සිගීත යුගය අනුව වෙනස් වේ. බටහිර කලා සංගීතයේ දී වඩාත් බහුල ලිවීම් නාමකරණ වර්ගය වන්නේ ස්වර ලිපි (Scores) වන අතර එයට වෘන්ද කැබලි හා කොටස්වල සියළු සංගීත කොටස් ඇතුළත් වන අතර ඒවා තනි රඟ දක්වන්නන් හෝ ගායකයන් සඳහා වූ සංගීත නාමකරණය වේ‍. ජෑස් හා බ්ලූස් වැනි ජනප්‍රිය සංගීතයේ දී සංගීතමය නාමකරණය වන්නේ ලීඩ් පත්‍රයයි. (Lead Sheet) එහි තනුව, ස්වරසංඝාතය, පද්‍ය මාලාව (කටහඬ කොටසක් නම්) හා සංගීතයේ ව්‍යුහය ඇතුළත්ව පවතී. ස්වර ලිපි හා කොටස් ජනප්‍රිය සංගීතයේ හා ජෑස්වලදී ද භාවිතා‍වේ.
ජනප්‍රිය සංගීතයේ දී ගිටාර් වාදනය කරන්නන් හා විද්‍යුත් බේස් වාදනය කරන්නන් බොහෝ විට කියවනු ලබන්නේ ටැබ්ලේචරයක (tablature) ඇති සංගීත නාමකරණ එමඟින් ගිටාරයක රූප සටහනක් හෝ බ්ලේස් ඇඟිලි පුවරුවක් යොදා ගනිමින් උපකරණයෙහි සටහන් වාදනය කළ යුතු ස්ථානය පෙන්වා දෙයි. ටැබ්ලේචරය බැරෝක් යුගයේ දී තන්තුමය විෂම උපකරණයක් වු වීණාවේ සංගීතය නාමකරණය සඳහා යොදා ගන්නා ලදී.
නාමකරණය ලද සංගීතය නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ පත්‍ර සංගීතය ලෙසය. සංගීත නාමකරණයකින් සංගීතය වාදනය කිරීම සඳහා සංගීත රටාව පිළිබඳ මෙන්ම සංගීත අංශය‍හෝ වර්ගය සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති රඟ දැක්වීමේ ක්‍රියාව පිළිබඳ තේරුම් ගැනීමක් ද අවශ්‍ය වේ.
පුරාතන සංගීතය
පුරාතණ (කි.ව. 500 ට පෙර)
සුලභ භාවිතා කාලය (1600-1900)
නුතන සහ සමකාලීන (1900 - අද දක්වා )
පුරාතන සංගීතය යනු සාහි්‍ත්‍යමය පදනමින් යුක්තව ප්‍රතිස්ථාපනය වු ප්‍රාග් ඓතිහාසික සංගීතයයි.
පුරාතන සංගීතයට ලෝකයේ විවිධ කාලයන්ට අයත් විවිධාකාර සංගීතමය පද්ධතීන් අයත් වන අතර මෙම කලාපයක් පර්සියාව, ඉන්දියාව, චීනය, ග්‍රීසිය, රෝමය, ඊජිප්තුව සහ මෙසපොටේමියාව ලෙස ගත හැක. පුරාතන සංගීතය සමන්විත වනුයේ මුලික නාද රටා සහ ස්වර සංකල්නය වලනි. එම නාදරටාවන් මුඛ පරම්පරානුගතව හෝ ලිඛිතව ඉදිරි පරම්පරාවලට බෙදා හරින ලද්දේය.
වර්තමානයේ සංගීතය තුළ පුරාතන සංගිතයේ ආභාෂයන් දැකිය හැකි අතර ඉන්දියානු පර්සියානු ආසියානු යුදෙව්ව, ඊජිප්තු ඉස්ලාම් සංගීතයන් මේ සදහා උදාහරණය ලෙස දැක්විය හැකිය.
ඉරාන සංගීතය Elamite අධිරාජ්‍යයාගේ (ක්‍රි.පු. 2500-644) වකවනුව තෙක් අතීතයට නෑකම් කියන බමට සුසාහි මතු කොටගත් කුඩා ප්‍රතිමාවක් සාක්ෂි දරයි. මෙම කාල වකවානුවේ සංගිතය පිලිබද ඇත්තේ ඉතා සිහිත දක්වා ප්‍රමාණයකි. නමුත් ගිටාරය, බටනලාව වැනි සංගිත භාණ්ඩ මෙම වකවානුවේ භාවිතා කරන ලද බවට සාක්ෂි ඇති අතර බාබට් නම් සංගීත භාණ්ඩද මෙම වකවානුවේ නිපදවන ලදැයි සැලකේ.
සංගීත වින්දනය
ලෝකයේ විවිධ සංගීත ශෛලින් සහ ඒවා ක්‍රියාත්මක වු හෙතිහාසික කාල පරිච්ඡේදව අනුව සංගීතමය ලේඛන ගත කිරිම් එකිනෙකට වෙනස් විය. සෑම කාලවකවානුවකදීම සංගීතමය නිර්මාණයකින් ප්‍රේක්ෂකයා බලාපෙරොත්තු වුයේ විදනාත්මක බවයි. සෑම සංගීතඥයෙකුම තම තමන්ගේ කුසලතාව අනුව සංගීතයේ වින්දනාත්මක බව රැකීමට උත්සුක විය. ඒ අනුව කලින් කලට සංගීතමය රීති සංගීතඥයින් විසින් භාවිත කරන ලදී. ලය වෙනස් කිරමි, නිශ්ශබ්ධතාවයක් ආදිය නිර්මාණත්මක භාවිතා කිරිම් මෙන්ම සංගීත ස්වර රචනා ප්‍රස්තාර ගත කිරිමේ ක්‍රමයද කලින් කලට වෙනස් විය.
පුරාතන ඉන්දියාව
සාම වේදයෙහි පවතින සමහරක් ඉපැරණි සංගීතමය වාර්තා ඒවා ලියැවෙන තුරු එක් පරම්පරාවකින් තවත් පරම්පරාවකට මාරු වූයේ කට පාඩම් කිරීම මඟිනි. ඩාන්සින් ගර්ල් වැනි මොහොජොදාරෝ හා හරප්පා වැනි ශිෂ්ටාචාරවලින් කැනීමෙන් ලබා ගත් ද්‍රව්‍ය මඟින් පෙන්වා දෙන්නේ පුරාතන ඉන්දියාවේ සංගීතමය පද්ධතිවල දියුණුවයි. සිදුරු 7කින් යුත් බටනලාව හා විවිධ වර්ගයේ තන්තු සහිත උපකරණ වැනි උපකරණ ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ පුරා විද්‍යාත්මක කැනීම් ස්ථානවලින් හමු වී ඇත.
ඉදිරිපත් කිරීම
කිසියම් සංගීතඥයකු හෝ සංගීත කන්ඩායමක් නව නිර්මාණයක් අවසන් කළ පසු එය ප්‍රේක්ෂකයින් හට ඉදිරිපත් කරනු ලබයි. ඉදිරිපත් කිරිමෙන් පසුද එයට ලැබෙන ප්‍රතිචාර හරහා යම් ‍යම් වෙනස්කම් සිදුවිමට ඉඩ ඇත.
මෙසේ ඉදිරිපත් කරනු ලබන සංගීත ඛාණ්ඩ කලින් හාදින් පුහුණු වු ඒවා හෝ නොවු ඒවා විය හැකිය. එනම් ප්‍රසංග අවස්ථාවේ විවිධ සංගීත ඛන්ඩයක් අළුතින් ඒ මොහොතේ එකකු වීඹට ඉඩ ඇත. උදාහරණයක් ලෙස ගිටාර් වාද්‍ය ඛාණ්ඩ හෝ වාද්‍ය ඛාණ්ඩ දැක්විය හැකිය.
විවිධ සංගීත සංස්කෘතිකයන්හි සංගීතමය ඉදිිපත් කිරිමට විවිධකාර වේ. ඉන්දියානු සහ ටහිර සංගිතයන්හි ඔවුන් මෙම ඉදිරිපත් කිරිම ඒක පුද්ගල ලෙස ඉදිරිපත් කිරිමට වැඩි රුචිකත්නවයක් දක්වයි. නමුත් සමහර සංස්කෘතින්හි ඔවුන් වැඩි අවධානය දක්වන්නේ කණ්ඩායම් ඉදිරිපත් කිරිම් වලටය. නමුත් බොහෝ සංස්කෘතින්හි මෙම විවිධක්‍රම දෙකම එකවිට ප්‍රයේජනයට ගැනීම්ද දැකිය හැකිවේ.
කුඩා පිරිස ඉදිරියේ සිදුකරනු ලබන සංගීතමය ඉදිරිපත් කිරිම් ද ලෝකයේ බොහෝ රටවල දැකිය හැකි. මෙහිදි භාවිත වනුයේ ඉතා ස්වල්ප ප්‍රමාණය සංගීත භාණ්ඩ ප්‍රමාණයකි.
සංගීත නිෂ්පාදනය
සංගීත නිෂ්පාදනය සිදු කරනු ලබන්නේ අධ්‍යාත්මික තෘප්තිය ආගමික අවශ්‍යතාවන් හෝ රසස්වාදනය යන හේතු සදහාය. ආධුනික සංගීතඥයින් බොහෝ විට තම ආත්ම තෘප්පිතයට අමතරව තම ජීවනෝපාය ලෙස ද සංගීත නිෂ්පාදන කටයුතු වල නිරත වෙයි. ආගමික සිද්ධස්ථාන, සංගීත පාසල්, ගුවන් විදුලි, රූපවාහිනිය, චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය වැනි ක්ෂේත්‍ර හරහා ප්‍රවිණ සංගීතඡයින් තම වෘත්තිමය සංගීත කටයුතු සිදු කරයි.
ආධුනිකයින් සහ ප්‍රවීණයින් අත සතුටුදායක මෙන්ම අසතුටුදායක සංගීත සම්බන්ධත්වයකින් දැකිය හැක. බොහෝ ආධුනිකයින් ප්‍රවිණයින්ගේ නිර්මාණ ඇසුරින් ආභාෂය ලබා ගනී. සමහර අවස්ථා වල ආධුනිකයින් ප්‍රවිනයන්ට තරගකාරිත්වය සංගීත කේෂ්ත්‍ර තුළ ද නිර්මාණය වේ.
සජීවි සංගීතම ප්‍රසාංග, ඉදිරිපත් කිරීම් සංගීතඥයාගේ හැකියාව මොනවට පැහැදිලි කරන සාධකයකි. එය පටිගත කරන ලද සංගීතයක‍ට වඩා වෙනස්ම අත්දැකීමක් ප්‍රේක්ෂකයා වෙත සපයනු ලබයි. එනමුත් සමහර සංගීත ප්‍රසංගයන්හි අදටත් භාවිත වන්නේ පිගත කරන ලද සංගීත ඛණ්ඩයන්ය.
සංගීතය හා අන්තර් ජාලය
නවීනලෝකයේ යුධ රටවල විවිධ සංස්කෘතිගේ විවිධ සංගීත පද්ධතින් පරිශීලනයෙහිලා වැඩි ඉඩකඩක් අන්තර්ජාලය මගින් ලෝකවාසින්ට ලබා දී ඇත. ව්‍යාපාරික ලෝකය තුළද ඉතා අඩු වියදම් යටතේ තම නිෂ්පාදන පාරිභෝගිකයා වෙත හදුන්වා දීම සදහා අන්තර් ජලාය බහුලව භාවිත වේ. සංගීත වෙළදපොල අරබයා ද මෙම අරමුණු පොදු වේ. විවිධ ජන කොටස් වෙත තම සංගීත නිර්මාණයෙහි අලෙවියෙහිලා අන්තර්ජලය වැදගත් මාර්ගයකි.
අන්තර්ජාලය තුළ ක්‍රියාත්මක වන සජීවි මිතුරැ හවුල් හරහා ද විවිධාකාර සංගීත නිර්මාණකරුවන් හට එකිනෙකා වෙත තහ අදහස් හුවමාරු කර ගැනිමට අවස්ථාව ලැබේ. යු ටියුබ් හි, මයිස්පේස් වැනි වෙඩ් අඩෙවි හරහා තම නිර්මාණ විඩියෝ පටි, ශ්‍රව්‍යපටි ප්‍රචාරය කිරිමට ආධුනික මෙන්ම ප්‍රවීන නිර්මාණකරුවන්ටද ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලැබේ.
එමෙන්ම එක් නිර්මාණයක් වටා තවත් නිර්මාණ රැසක් බිහිවිමද අන්තර්ජාලය මගින් සිදුවේ. උදහාරණයක් ලෙස යම් ශ්‍රවශ්‍යමය සංගීත පටයකට සවන්දෙන්නෙකු එය උපයෝගි කොට ගෙන විඩියෝ පටියක් නිර්මාණය කර ප්‍රචාරය කරවනු ඇත. එවැනි බෝහේ නිර්මාණ අන්තර්ජාලය තුල අද වනවිට දක්නට ඇත.
සංගීත අධ්‍යාපනය - මානව සංගීත විද්‍යාව
බටහිර ලෝකයේ උගන්වනු ලබන සංගීත ඉතිහාසය බොහොමයක් දුරට ගණුදෙණු ‍කරනු ලබන්නේ බටහිර ශිෂ්ටාචාරයේ කලා සංගීතය සමඟය. අනිකුත් සංස්කෘතීන්වල සංගීතයේ ඉතිහාසය (ලෝක සංගීතය හෝ මානව සංගීත විද්‍යා ක්ෂේත්‍ර) බටහිර විශ්ව විද්‍යාලවල උගන්වනු ලැබේ. මෙයට බටහිර ‍යුරෝපයේ බලපෑමට එපිටින් වූ ආසියානු රටවල ලේඛණගත සම්භාවනීය සම්ප්‍රදායන් මෙන්ම අනිකුත් සංස්කෘතීන්වල ගැමි හෝ ආවේනික සංගීතය ඇතුළත් වේ.
සංගීතයේ ජනප්‍රිය රටා සංස්කෘතියෙන් සංස්කෘතියට හා යුගයෙන් යුගයට විශාල ලෙස වෙනස් වේ. විවිධ සංස්කෘතීන්, විවිධ උපකරණ හෝ තාක්ෂණික ක්‍රම හෝ විවිධ සංගීත භාවිතා කරන ආකාර මතුකර දක්වයි. සංගීතය විනෝදාශ්වාදයට, උත්සව වලට ප්‍රායෝගික හා කලාත්මක සන්නිවේදනයට පමණක් නොව ඒකාධිපති රටවල ප්‍රචාරණයට ද යොදා ගනු ලැබේ.
සංගීත වර්ගීකරණ බොහොමයක් ලෝකය තුළ දක්නට ඇත. එයින් බොහොමයක් සංගීතයේ අර්ථ දැක්වීම පිළිබඳ වූ විවාදය හරහා පැමිණි ‍ඒවාය. මේවා අතරින් විශාලතම වන්නේ සම්භාව්‍ය සංගීතය (හෝ කලා සංගීතය) හා ජනප්‍රිය සංගීතය (හෝ වාණිජමය සංගීතය - රොක් ඇන්ඩ් රෝල්, රාජ්‍ය සංගීතය හෝ පොප් සංගීතය) අතර වෙනසයි. සමහරක් ප්‍රභේද මෙම විශාල වර්ගීකරණ දෙක තුළට යන්තමින් වත් නොගැලපෙයි. (ගැමි සංගීතය, ලෝක සංගීතය හෝ ජෑස් සංගීතය වැනි)
ලෝක සංස්කෘතීන් ක්‍රම ක්‍රමයෙන් එකිනෙක මිශ්‍ර වීමත් සමඟ ඔවුන්ගේ ආවේණික සංගීත රටා නව රටා තුළට මුසු වීම සිදු විය. උදාහරණ ලෙස එක්සත් ජනපදයේ බ්ලූ ග්‍රාස් රටාවෙහි ඇන්ග්ලෝ අයර්ලන්ත, ස්කොට්ලන්ත, අයර්ලන්ත, ජර්මානු හා අප්‍රිකානු උපකරණමය හා කටහඬමය සම්ප්‍රදායන්ගේ අවයව ඇතුළත් වේ. එමඟින් එක්සත් ජනපදයේ බහු ජන වර්ග සමාජය තුළ වැඩි ජනප්‍රියත්වයක් ළඟා කර ගැනීමට හැකි වේ. සංගීත ප්‍රභව බොහෝ විට තීරණය වනු ලබන්නේ සත්‍ය සංගීතයේ මෙන් සම්ප්‍රදායෙන් හා ඉදිරිපත් කිරීමෙන් වේ. ජෝර්ජ් ගෂ්වින්ගේ Rhapsody In Blue වැනි නිර්මාණ තුළ ජෑස් හා සම්භාව්‍ය සංගීතය යනු දෙවර්ගයම අන්තර්ගත යැයි හැඳින්වේ. බොහොමයක් වර්තමාන සංගීත උත්සව සමරනු ලබන්නේ යම් විශේෂිත සංගීත ප්‍රභේදයකි.
අද වන විට සංගීත අධ්‍යාපනය සරසවි අධ්‍යාපනය දක්වා ව්‍යාප්තව ඇති ශ්‍රාස්ත්‍රපති ආචාර්ය උපාධෂි පවා සංගීත අධ්‍යයනය වෙනුනේ පිරිනැමේ ඩී.එච්.ඒ යනු මෑතකදී හදුන්වා දුන් නව උපාධියකි. ඒ යටතේ විශ්වවිද්‍යළුා ආචාර්යවරැන් ලෙස සංගිතඥයන්ට සම්බන්ධ විමිට අවස්ථාව සැලසෙනු ඇත. මධ්‍යතන යුගයේදි සංගීත අධ්‍යනය ඉතා ඉහළ මම්මටක පැවති අතර ලිබරල් ආට්ස් ලෙස වෙන් කරනු ලැබු කාලාවක් යටතට සංගීතයද අයත් කර ගැනිණ.
සත්ත්ව සංගීත විද්‍යාව යනු මානවිය කොටස් සතුන්ගේ සංගීථමය බව පිළිබද අධ්‍යනය කරනු ලබන ක්ෂේත්‍රයකි. ජෝර් හර්සෝග් ෆ්‍රැන්කොයිස් බර්නාඩ් මැකේ නිකොලස් රැවේ වැන්නවුන් මෙම ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවිණයෝ වෙති.
සංගීතමය න්‍යාය ඉගෙන ගැනිම සංගීත අධ්‍යනනයේ වැදගත් ක්ෂේත්‍රයකි. මෙවට සංගීතමය ඉතිහාසයව සංගීතමය උපකරණ පිළිබද ඉගෙනීම මෙන්ම ගණිය භෞතික විද්‍යා වැනි ක්ෂේත්‍ර ඇතුළත් වනයේ සංගීත යනු කලාවක් මෙන් විද්‍යාවක් ද වන බැවිනි.
සංගීත අධ්‍යාපනය - ප්‍රාථමික
ලොවපුරා සංගීත අධ්‍යාපනය පෙර පාසල් අවධියේ සිට විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනය දක්වා පැතිරුණු එකකි. පෙර පාසල් අවධියේ සංගීත අධ්‍යාපනය උපයෝගි කර ගනුයේ ළමයෙකුගේ ශ්‍රවණ හැකියාව, ධාරණ ශක්තිය, ගණිතමය දැනුම, අන්තර් පුද්ගල සම්බන්ධතා වර්ධනය කිරිමේ ක්‍රමයක් ලෙසය.
පාසල් අවධියේ දී මෙම වඩාත් පුළුල්ව සංගීත භාණ්ඩ වාදනය කිරිමේ කුසලතා රසඥතාවයන් වර්ධනය කිරීම වැනි අංශ කෙරෙහි ව්‍යාප්ත වේ. ද්වීතියික අධ්‍යාපනයේ දී විවිධ සංගීත නිර්මාණ කටයුතු කිරීම, සංගීත නිර්මාණය, ප්‍රසාංග සන්විධානය වැනි කුසලතාවයන් වර්ධනය කෙරේ.
විශ්වවිදයාල මට්ටමේදි ප්‍රධාන වශයෙන් සිදු කරනුයේ ඉතිහාසය ඉගෙනීම හා සංගීත රසස්වාදය වර්ධනය කිරීමයි. අද ලෝකයේ බොහෝ විශ්වවිද්‍යාල පාඨමාලා ඔස්සේ ලෝකයේ විවිධ රටවල විවිධ සංගීත ශෛලින් පිලිබද කරුණු හැදැරිමේ අවස්ථාව ශිෂ්‍යයන් හට ලබා දි ඇත. පෙරදිග හා අපරදිග යන කොටස් දෙකට අමතරව අප්‍රිකානු සංගීතය, ජපන්, චීන, කෝරියානු ආදි රටවල සංගීත ශෛලින් ද මේ යටතේ හදාරනු ලබයි.
සංගීත කර්මාන්තය
සංගීත ව්‍යාපාර මේ නමින් හැඳින්වේ. මෙම ක්ෂේත්‍රයට සංගීතයට අදාලව බොහෝ ව්‍යාපාර සහ සංවිධාන අයත්වන නමුත් වර්තමානයේ මෙම ක්ෂේත්‍රය පාලනය වන්නේ මූලික සංවිධාන හතරක් යටතේ වේ. මේවා “ big four”, “the major labels/the majors” ආදී ලෙස ඉංග්‍රීසියෙන් හැඳින්වෙන අතර නම් වශයෙන් ඒවා “ Sony BMG” , “ EMI”, “Universal” සහ “Warner” වේ.මෙම එක් එක් සමාගමට විවිධ ප්‍රදේශ සහ වෙළඳපොළ තුළ ක්‍රයාත්මක වන කුඩා සමාගම් රැසක් අයත්වේ.
ඉතිහාසය
1700 ශත වර්ෂය තෙක් සංයුක්ත ක්‍රියාවලියට හා සංගීතය මුද්‍රණය කිරීමට වැඩි වශයෙන් සහාය දෙනු ලැබූවේ රදළ පන්තියේ හා පල්ලියේ අනුග්‍රහයෙනි. 1700 ශත වර්ෂයේ මැද භාගයේ සිට පසු භාගය දක්වා වුල්ෆ් ගෑන්ග් ඇමඩස් මොසාට් වැනි රඟ දක්වන්නන් හා රචකයන් ඔවුන්ගේ සංගීතය වෙළඳ පොළ ගත් කිරීමට හා සාමාන්‍ය මහජනයාට රඟ දැක්වීමට වානිජමය අවස්ථා සෙවීම ආරම්භ කරන ලදී. මො‍සාට්ගේ මරණයෙන් පසුව ඔහුගේ බිරිඳ (කොන්ස්ටන්ස් වෙබර්) ඔහුගේ සංගීතය වානිජකරණය කිරීමේ ක්‍රියාව අඛණ්ඩව සිදු කරන ලදී. එය ඇය සිදු කරන ලද්දේ අපූර්ව අනුස්මරණ ප්‍රසංග ශ්‍රේණියක් පැවැත්වීම, ඔහුගේ අත්පිටපත් විකිණීම හා ඇයගේ දෙවන ස්වාමිපුරුෂයා වූ ජෝර්ජ් නිසෙන්ගේ සහාය ඇතිව මොසාට්ගේ චරිතාපදානයක් ලිවීම හරහාය.
1800 ශත වර්ෂයේ දී සංගීත කර්මාන්තයේ පත්‍ර සංගීත ප්‍රකාශකයන් විසින් තම අණසක යටතට ගන්නා ලදී. එක්සත් ජනපදයේ සංගීත කර්මාන්තයේ නැගී සිටීම බ්ලැක්ෆේස් මින්ස්ට්‍රෙලිසි ගේ නැගී සිටීමත් සමඟ සිදු විය. එක්සත් ජනපදයේ ජනප්‍රිය සංගීතයෙහි තම අණසක පතුරවා ගත් සංගීත ප්‍රකාශකයන් හා ගීත රචකයන් කණ්ඩායමක් Tin Pan Alley ලෙස හඳුන්වනු ලැබීය. 20 වන ශත වර්ෂයේ මුල් භාගයේ දී ශබ්දලේඛ කර්මාන්තය වැදගත්කමින් දිනෙන් දින ඉහල ගිය අතර පටිගත කිරීමේ කර්මාන්තයේ විශාලතම බලය ලෙස පත්‍ර සංගීත ප්‍රකාශකයන් ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී.
පෙර ගුවන් විදුලිය හා රූපවාහිනිය සිදු කළ පරිදි ‍ගොනු හුවමාරු කිරීමේ තාක්ෂණික ක්‍රමවල හඳුන්වාදීම මඟින් පටිගත කිරීමේ සමාගම්, ගීත රචකයන් හා කලාකරුවන් අතර තුලනය වෙනස් කරන්නට ඇත. C- Side වැනි සංගීත කණ්ඩායම් එතරම් ජනප්‍රිය නැති Napster වැනි සම සම වැඩසටහන්වලට එරෙහිව සටන් කළ අතර ඒවා මඟ හැරීමට ඒවාට පක්ෂව හා විපක්ෂව මතවාද ගොඩනැඟිනි. ඩිජිටල් හිමිකම් කළමනාකරණ පද්ධති මතභේදයට තුඩු දුන් කරුණක්ව පැවතුණි.
2003 දී නෛතික වශයෙන් බලපත්‍ර හිමි බාගත කිරීමේ අඩවියක් ලෙස Napster නැවත නිකුත් කිරීම හා එම වසර තුළදීම ඇපල් පරිගණකවල iTunes අන්තර්ජාල සංගීත ගබඩාව හඳුන්වාදීමත් සමඟ ප්‍රධාන පටිගත කිරීමේ සමාගම් සංගීත කර්මාන්තයේ ඉතිහාසය ලෙස ඩිජිටල් බාගත කිරීම් වැලඳ ගන්නා ලදී.
Napster හා iTunes ප්‍රධාන සමාගම්වල සහාය ද සමඟ ඩිජිටල් සංගීත මිළදී ගැනීමේ සේවාවක් වර්ධනය කරමින් සිටී. මෙය සංගීතය පරිභෝජනය කරන ආකාරයේ මූලික වෙනසකට හේතු විය හැක. එනම් එකින් එක මිළදී ගැනීම නොව පුද්ගලයෙකුගේ නිවසට ගලා එන පහසුකමක් ලෙස සංගීත පරිභෝජනය සිදු වනු ඇත. සංගීතය ජලය මෙන් මිළ දී ගනු ලබනු ඇති අතර (Leonhard, 2004) මිනිසුන් විසින් ඔවුන්ගේ මාසික සංගීත පරිභෝජනයට ගෙවීම් සිදු කරනු ඇත.
මේවාද බලන්න
ප්‍රවර්ගය:සංගීතය ප්‍රවර්ගය:සංගීතය
මයිකල් ඩග්ලස්
උපත		- මයිකල් කර්ක් ඩග්ලස් 1944 සැප්තැම්බර් 25(වයස65)
නිව් බ්රන්ස්වික්,.නිව් ජර්සි,ඇමෙරිකාව
රැකියාව	- නලුවෙකි,නිශ්පාදකයෙකි
ක්‍රීයාකාරි වර්ශ	- 1966-වර්තමාන
භාර්යාව(වරු.)	- ඩියැන්ඩ්රා ලූකර්(1977-2000) කැතරීන් සෙටා ජෝන්ස්(2000-වර්තමාන.)
මයිකල් කර්ක් ඩග්ලස්(1944 සැප්තැම්බර් 25 උපත ලද) ඇමෙරිකානු නලුවෙකු මෙන්ම නිශ්පාදකයෙකි. ඔහු හට "එමි","ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ්" හා තවත් ශාස්ත්රීය සම්මාන දෙකක් හිමි විය. එකක් 1975 දි නිශාපදකයෙක් වශයෙන් හොදම නිර්මානයට හිමි සම්මානය "වන් ෆ්ලිව් ඔවර් ද කුකූස් නෙස්ට්"සඳහා ද,1987 දි "වෝල් ස්ට්රීට්" හොදම නලුවාට හිමි සම්මානය ලැබුනි. ඔහු හට "එම්මි","ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ්" හා තවත් ශාස්ත්රීය සම්මාන දෙකක් හිමි විය. එකක් 1975 දි නිශාපදකයෙක් වශයෙන් හොදම නිර්මානයට හිමි සම්මානය "වන් ෆ්ලිව් ඔවර් ද කුකූස් නෙස්ට්"සඳහා ද,1987 දි "වෝල් ස්ට්රීට්" හොදම නලුවාට හිමි සම්මානය ලැබුනි.ඔහු විසින් 2009 දි,"AFI" සම්මානය ලබන ලදි.
පෙර ජීවිතය.
නිව් බ්රන්ස්වික්,නිව් ජර්සි හි උපත ලද ඔහුගේ පියා වන කර්ක් ඩග්ලස් ඇමෙරිකානු නලුවෙකු වන අතර මව වන ඩියානා ඩිල් බර්මියුඩියානු නිලියෙකි. ඔහුගෙ පියාගේ දෙමාපියන් වන බ්රඉයිනා සැන්ග්ලෙල් හා හර්ශෙල් ඩැනියල්ලොවිච් ජුදා දේශයෙන් සංක්රමනය වූ අය වෙති. ඔහුගෙ මව ගේ පියා බර්මියුඩාවෙ නීතිපති ලෙසටත්,බර්මියුඩාවේ මිලිටරි සේවයේ ද නිරත විය. ඔහු විසින් "ඇලන් ස්ටීවන්සන් "පාසැල,"ජීනිවා ජත්යන්තර පාසල"හා ඩියර්ෆීල්ඩ් හි "ඊගල්බෘක් අසැලෙන් උපාධියක් 1960දි ලබා ගත්තේය.1968 දි,සාන්ත බාබරා හි "කැලිෆෝනියා විශ්ව විද්යාලයෙන්" පශ්චාත් උපාධිය ඔහු ලැබු අතර,"UCSB ඇලුමිනි අසොසියේශන්" හි නායකත්වයද දැරුවේය.
"ජොයෙල්(1947),පීටර්(1955) හා එරික්(1958-2004) "ඔහුගෙ සහෝදරයන් ලෙසට නම් කර ඇත.
thumb|
ජොන් වොයිට්
ජොනතන් "ජොන්" වින්සෙන්ට් වොයිට් (දෙසැම්බර් 29, 1938 උපත ලද.) ශාස්ත්‍රීය සම්මාන ලාභි නළුවෙකි. 1969 දි හොඳම චිත්‍රපටයට හිමි සම්මානය ලබා ගත් "මිඩ්නයිට් කෞ බෝයි" හි රඟපෑ ඔහු තම ප්‍රථම ශාස්ත්‍රීය සම්මානය සඳහා නම යෝජනා වු අතර,කැපී පෙනෙන්නට ද පටන් ගත්තේ ය. "ඩිලිවරන්ස්"(1972) හා හොඳම නළුවාට හිමි ශාස්ත්‍රීය සම්මානයක් දිනු "කමින් හෝම්(1978) වැනි චිත්‍රපට වල රඟපාමින් ඔහු තම ප්‍රතිරූපය ගොඩ නගා ගත්තේය. 2001 දි ඔහුගේ කවි නිර්මාණ වු "හවර්ඩ් කොසෙල්' හා "අලි" යන කෘති සඳහා හොඳ ප්‍රතිචාර ලැබුණා පමණක් නොව ඔස්කාර් සම්මාන සඳහාද යෝජනා විය. ඔහු "විලේන් ජොනස් හොජස්"ලෙස "සෙවන්ත් සීසන් ඔෆ් 24" හි රඟපෑවේය. ඔහු ජේමෙස් හෙවන් හා ඇන්ජෙලිනා ජෝලිගේ පියා වන අතර ගායක චිප් ටේලර්ගේ හා භූ විද්වතෙක් වන බැරි වොයිට් ගේ සහෝදරයාය.
පෙර ජීවිතය
යොන්කර්ස්, නිව්යෝක් හි උපත ලද වොයිට්ගේ මව බාබරා (7 ජනවාරි 1910) වන අතර පියා ජර්මන්-ඇමෙරිකානු ජාතික ගොල්ෆ් ක්‍රීඩකයෙකු වන එල්මර් වොයිට් ය (29 ඔක්තොබර් 1909-ජූනි1973). ඔහුගේ මවගේ දෙමාපියන්, ජර්මන් ජාතිකයන් වුහ. පියාගේ දෙමාපියන් "ස්ලොවෙකියාවෙ" "කොසිස්” නගරයේ සිට සංක්‍රමණය විය. ඔහු හැදුනේ කතෝලික පසුබිමකය. නිව්යෝර්ක් හි "ආර්චිබිෂොප් ස්ටෙපිනැක් හයි ස්කූල්” හි ඉගෙනුම ලැබු ඔහු, "ද සෝන්ග් ඔෆ් නෝර්වේ" නාට්‍යයේ" කවුන්ට් පෙපි ලෙ ලූප්" නම් විකට චරිතය රඟපෑවේය. ඔහුට රඟපෑම සඳහා උනන්දුව ඇති වුයේ ඉන් පසුවය. 1956 දි ඔහු වොෂිංන්ටන් වල පිහිටි "ද කැතොලික් යුනිවෙර්සිටි" හි කලා අංශයෙන් උපාධියක් ලැබුවේය.1960 දි තම පශ්චාත් උපාධිය නිම කළේය. එහිදි ඔහු විසින් පැසිපන්දු පිට්ටනියේ මැද සිටින "කාර්දිනල්" වරයෙකු නිර්මාණය කරමින් තම කලාත්ම හැකියාව විදහා දැක්වුයේ ය. එම කොටස අද "ප්‍රිස්බයිලා" විශ්ව විද්‍යාලයේ ප්‍රදර්ශනය සඳහා තබා ඇත.
බහිෂ්කේතනක ගැබ් ගැනීම්
බහිෂ්කේතනක ගැබ් ගැනීමක් යනු ගර්භාශයෙන් පිටත embryo පිහිටීම නිසා ඇතිවන complication of pregnancy වේ.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:බහිෂ්කේතනක ගැබ් ගැනීම්
කුරුෆ්
කුරුෆ් යනු අග්නිදිග පෝලන්තයේ ග්‍රාමයකි. මෙය පිහිටා ඇත්තේ පුලාවි හා ලුබ්ලින් අතර කුරුකා ගඟ අසබඩය. මෙම ග්‍රාමය එම දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රධාන ග්‍රාමය වන අතර ලුබ්ලින් පලාතට අයත්වේ. 2005 වර්ශය වන විට මෙහි ජනගහනය 2811 කි. 2013 වන විට ජනගහනය 2870 කි.
වර්ශ 1431 හා 1442 කාලය තුල මෙම ග්‍රාමය නගරක් ලෙස සලකා මැග්ඩෙබර්ග් නීතියට අනුව බලතල පවරා තිබී ඇත. පුද්ගලික නගරයක් වන මෙය අවට ප්‍රදේශයේ කෘෂි ආර්ථික, වෙලඳ මධ්‍යස්ථානයද වේ. තවද මෙහි, සත්ව ලොම් හා සම් කර්මාන්තශලා කිහියක්ද පිහිටා ඇත.
පෝල් නිව්මැන්
]]           පෝල් ලියනාර්ඩ් නිව්මැන් (ජනවාරි26.1925-සැප්තැම්බර් 26-2008)අමෙරිකානු රංගන ශිල්පියෙකු,අධ්‍යක්ෂක වරයෙකු,මානවවාදීයෙකු,ව්‍යවසායකයෙකු මෙන්ම රේසින් මෝටර් රථ ධාවනයට දැඩි කැමත්තක් දක්වු පුද්ගලයෙකි. ඔහු විසින් විවිධ වූ සම්මාන රාශියක් දිනාගෙන ඇති අතර හොඳම නළුවා ලෙස විද්වත් පර්ෂද සම්මානය 1986 දී “the color of money” යන චිත්‍රපටය වෙනුවෙන්ද, තවත් නාමයෝජනා 8 ක්ද “golden globe” සම්මාන 3 ක්ද,BAFTA සම්මානයක්ද,screen actors guild සම්මානයක්ද,EMMY සම්මානයක් සහ තවත් විෂේශ සම්මාන රාශියක්ද දිනාගන්නා ලදි. තවද ඔහු විසින් මෝටර් රථ ධාවනය කිරීමෙන් ජාතික සූර පදක්කම් රැසක් ද ඔහුගේ කණ්ඩායම විසින් විවෘත ධාවන රථ තරගවලින් ශූරතාවයද ලබාගෙන ඇත. නිව්මන්ගේ OWN නමැති ආහාර ව්‍යාපාරයක හිමිකරුවෙකු වූ අතර ඔහු විසින් එහි ලාබය සමාජ සේවය සදහා යොමු කරන ලදි.මෙම අධාරවල වටිනාකම ඩොලර් මිලියන 280 ඉක්මවා ඇත.
මුල් අවධිය
නිව්මන් උපත ලැබුවේ ඔහියෝ ප්‍රාන්තයේ ශේකර් හයිට්ස්හිදීය.ඔහුගේ දෙමාපියන් වූයේ තෙරේසා සහ ආතර් සැමුවෙල් නිව්මන් ය.ඔහුගේ පියා ක්‍රීඩා භාණ්ඩ වෙළෙද සැල් හිමිකරුවෙකු ලෙස කටයුතු කළ අතර ඔහු පෝලන්ත සහ හංගේරියානු සංක්‍රමික යුදෙව් ජතික පවුලකට අයත් වේ.නිව්මන් ගේ මව රෝමානු කතෝලික පවුලකට අයත්ය.නිව්මන් හට ආගම ධර්මය පිළිබඳව කිසිම උනන්දුවක් නොතිබූ නමුත් ඔහු යුදෙව් ජාතිකයෙක් ලෙස විස්තර කළේ එය වඩාත් අභියෝගාත්මක නිසා බව ප්‍රකාශ කොට ඇත.ඔහුගේ මව තම ස්වාමියාගේ ව්‍යාපාරයට උදව් කළ අතරතුර ඔහුගේ සහෝදරයා වන අර්තර් ද ඔහු විසින් හදා වඩා ගන්නා ලදි.
නිව්මන්ගේ මව කුඩ කළ සිටම ඔහුව නාට්‍ය කලාව සදහා උනන්දු කළේය.වයස අවුරුදු 7 දී ඔහු විසින් සිය ප්‍රථම පාසල් නාට්‍ය ඉදිරිපත් කිරීම වන රොබින් හුඩ් නාට්‍ය ඉදිරිපත් කරනු ලැබීය.ශේකර් හයිට්ස් උසස් පාසලෙන් තම අධ්‍යාපනය හැදෑරු ඔහු ඔහියෝ විශ්වවිද්‍යාලයෙන් Phi Kappa Tau ද ආරම්භ කරන ලදි.
සටහන්
{|
ශ්‍රී ලංකාවේ ගමනාගමනය
ශ්‍රී ලංකාවේ ගමනාගමනය ශ්‍රී ලංකාවේ අගනගරය වන කොළඹ මූලිකව කේන්ද්‍ර කරගත් මාර්ග ජාලයකින් සමන්විතවේ. එමෙන්ම දුම්රිය මාර්ග ජාලයකින්ද සමන්විත එය බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය යටතේ තිබූ යටත්වැසි නීතියට අනුගත වූ හෙයින් එය වර්තමානයේ රටේ සමස්ත ප්‍රවාහන අවශ්‍යතාවයෙන් සපුරන්නේ සුළු ප්‍රමාණයකි. තවද යාත්‍රාකල හැකි ජලමාර්ග, වරායන් හා කොළඹට සැතපුම් 22ක් උතුරින් කටුනායක හා හම්බන්තොට ස්ථාපනය කර ඇති ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපොලවල් දෙකකින්ද එය සමන්විත වේ. ශ්‍රී ලංකාව පුරා දිවෙන ගුවන්මාර්ග හා මහාමාර්ග ඉතා උසස් තත්වයේ පවතින අතර ඒවා නිසිපරිදි වැඩිදියුණු කෙරෙමින් පවති.
දුම්රිය මාර්ග පද්ධතිය
ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය ගමනාගමන පද්ධතිය ජනාකීර්ණ නගර යාකරමින් ඇදෙන නගරාන්තර දුම්රිය ජාලයකින් හා කොළඹ මගී තදබදයට පිලියමක් වූ මගී දුම්රිය ජාලයකින් සමන්විත වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය සේවය රටේ දුම්රිය ජාලයේ කිලෝමීටර 1450 ( සැතපුම් 901 ) ක් වූ දුම්රිය මාර්ගයන්හී මෙහෙයවීම් කටයුතු සිදු කරයි. කොළඹ යනු දුම්රිය ජාලයේ ප්‍රධාන මංසල වන අතර දුම්රිය මාර්ග පථ ශ්‍රී ලංකාවේ සියලු පලාත් වල ප්‍රධාන නගර යාකරමින් විහිදේ.
බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත කාලයේ බොහෝ දුම්රිය මාර්ග වල ඉදිකිරීම් සිදුකෙරුන අතර කොළඹ සිට මහනුවර දක්වා වූ ප්‍රථම දුම්රිය මංතීරුව 1867 අප්‍රේල් 29 වන දින විවෘත කෙරිණි. බ්‍රිතාන්‍යයින් විසින් දුම්රිය ගමනාගමනය හදුන්වාදුන්නේ ප්‍රධාන තොටුපල වන කොළඹින් දුරස්ථව පිහිටුවා තිබූ ඔවුන් නිෂ්පාදනය කරන තේ, රබර්, පොල් වගාවන් වඩා ලාබදායීව ප්‍රවාහනය කර ගැනීම සදහාය. මේ නිසා මෙම දුම්රිය ජාලය එම වගාවන්ගේ සිට බෙදාහැරීම් කටයුතු කිරීම සදහා වඩාත් උචිත විය.
බ්‍රිතාන්‍යයින්ගෙන් නිදහස ලැබීමෙන් අනතුරුව ශ්‍රී ලංකීය ආර්ථිකය කෘෂිකර්මාන්තයට වඩා කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රය වෙත නැඹුරුවිය.එමෙන්ම මාර්ග පද්ධතිය වඩාත් පුළුල් වූ අතර ලොරි භාවිතය හදුන්වා දීමෙන් අනතුරුව භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය වඩාත් වේගවත් වීම හේතුවෙන් දුම්රිය මගින් භාණ්ඩ ප්‍රවාහනයේ සැලකිය යුතු අඩුවක් පෙන්නුම් කෙරිණ. දුම්රිය ගමනාගමන පද්ධතිය ජනගහනය හා සේවා පද්ධතීන් කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු නොකර වගා සහිත ප්‍රදේශවලට මූලිකව අවධානය යොමුකිරීම හේතුවෙන් දුම්රිය ගමනාගමන ක්ෂේත්‍රය විශාල වශයෙන් පාඩු ලැබීය.
වර්තමානයේ දුම්රිය ගමනාගමනය වඩාත් වේගවත් කිරීම හා කාර්යක්ෂම කිරීම උදෙසා නවීකරණය කිරීම් මෙන්ම මුහුදබඩ මාර්ගය තවත් දිර්ඝ කිරීම් වැනි කාර්යයන් ක්‍රියාත්මක වේ. ශක්ති කාර්යක්ෂමතාවය ඉහල දැමීම හා වඩාත් ස්ථාවරව පවත්වාගැනීම අරමුණු කොටගෙන වර්ෂ 2010 දී දුම්රිය ගමනාගමන ජාලයේ කාර්යබහුලම අංශයන් විද්‍යුතනය කිරීමට ඉදිරිපත් කෙරුණු යෝජනාව ක්‍රියාත්මක නොවීය. මේ වනවිට මුහුදුබඩ දුම්රිය මාර්ගය මාතර සිට හම්බන්තොට හරහා කතරගම තෙක් දීර්ඝ කිරීමකට ලක්වේ.
ගමනාන්ත
ශ්‍රී ලංකා දුම්රිය ජාලය ගැඹුරු පල්ලම් සහිත වූ උස්බිම් හරහා දිවෙන කොළඹ-බදුල්ල ප්‍රධාන මාර්ගය වැනි ලෝකයේ දර්ශනීයම භූදර්ශන රැසක් ආවරණය කරමින් ශ්‍රී ලංකාව පුරා විහිදේ. දුම්රිය මාර්ග මහනුවර, ගාල්ල, මාතර, අනුරාධපුරය, ගම්පහ, මීගමුව, කුරුණෑගල, අවිස්සාවේල්ල, කළුතර, පොළොන්නරුව, මඩකලපුව, ත්‍රිකුණාමලය, බදුල්ල, ගම්පොල, නාවලපිටිය, මාතලේ, වවුනියාව, පුත්තලම හා හලාවත වැනි ප්‍රධාන නගර කොළඹ අගනගරය ගා සම්බන්ධවී පවතී. යාපනය, කන්කසන්තුරේ සහ මන්නාරම වෙත දිවෙන දුම්රිය මාර්ග එල්ටීටීය විසින් විනාශකර දමන ලදී. නානුඔය සිට නුවර එළියටත්, අවිස්සාවේල්ල සිට යටියන්තොට සහ අවිස්සාවේල්ල සිට රත්නපුරය හා ඕපනායක වෙත දිවෙන ප්‍රමාණයෙන් පටුවූ දුම් රිය මාර්ගයන් කිහිපයක් මෙහෙයුම් සදහා වූ මූල්‍යමය හිඟතාවයන් හේතුවෙන් අතහැර දමා තිබේ. .
කොළඹ සිට අවිස්සවේල්ලට දිවෙන ප්‍රමාණයෙන් පටු වූ කැලණි නිම්න මාර්ගය පසුකාලීනව පුළුල් මාර්ගයක් බවට පත්කරන ලදී. මෙම පුළුල් මාර්ග වෙනස උදෙසා එම මාර්ගය හරහා ඉදිවී තිබූ පාලම් හා බෝක්කු 1970 වසරේදී ශක්තිමත් කරත්, සැබෑ පරිවර්තනය වර්ෂ 1990 වනතෙක් සිදු නොවිණ.
1974 දී එවකට සිටි ප්‍රවාහන අමාත්‍ය ලෙස්ලි ගුණවර්ධන මැතිතුමා පුළුල් කල හැකි විභවයන් පිළිබද අනාවරණය කල අතර පුත්තලම සිට අරුවකලු හරහා දිවෙන මුහුදුබඩ දුම් රිය මාර්ගය එහි ස්ථාපනය කර තිබූ සිමෙන්ති කර්මාන්තශාලාවේ සේවය සදහා තවත් දීර්ඝ කරන ලදී.
මාර්ග ප්‍රවාහනය
ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ථ භූමි ප්‍රවාහනයෙන් සීයට අනූ තුනක ප්‍රතිශතයක් ඉටුකරන්නේ මාර්ග ප්‍රවාහනය මගිනි. 2013 වසරේ ඔක්තෝම්බර් මාසය වනවිට A හා B පන්තියේ මාර්ග කිලෝමීටර 12,000 ක් පමණද, අධිවේගී මාර්ග කිලෝමීටර 158.1 ක් පමණද සමස්ථ ශ්‍රී ලංකාව පුරා විහිදී තිබිණ.
අධිවේගී මාර්ග
කොළඹ-මාතර අධිවේගී මාර්ගය කොළඹ, ගාල්ල හා මාතර යාකරමින් කිලෝමීටර 126 ක් දුරට විහිදෙන රථ මාර්ගයකි. මෙය ඉදිකරනු ලැබුවේ දකුණු පලාතේ ආර්ථිකයට රුකුලක් වශයෙනි.එමෙන්ම අනෙකුත් අධිවේගී මාර්ග මේ වනවිට යෝජනා මට්ටමේ හෝ තවමත් ඉදිකිරීම් මට්ටමේ තිබේ. කොළඹ-කටුනායක අධිවේගී මාර්ගය, කොළඹ-මහනුවර අධිවේගී මාර්ගය හා පිටත වටරවුම අධිවේගී මාර්ගය (කොළඹ බයිපාස් මාවත) තවමත් ඉදිකිරීම් මට්ටමේ තිබෙන අතර කොළඹ පාදෙනිය අධිවේගී මාර්ගය ඉදිකිරීමට යෝජනා කර තිබේ.තවද, ශ්‍රී ලංකා රජය මගින් ප්‍රධාන අධිවේගී මාර්ග තුන ඒකාබද්ධ කරමින් තවත් උසස් අධිවේගී මාර්ග තුනක් ඉදිකිරීමට යොදනා කර තිබේ.
දේශීය මහාමාර්ග
ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය මහාමාර්ග පද්ධතිය ‘A’ හා ‘B’ පන්තියේ මාර්ග ලෙසින් වර්ගීකරණයට ලක් කර තිබේ. A පන්තියේ මාර්ග තවදුරටත් ‘AA’, ‘AB’ හා ‘AC’ පන්ති ලෙසින් බෙදා වෙන්කර තිබේ.
නිරිත දෙසට වන්නට විශේෂයෙන් කොළඹ ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයන්හී මාර්ග ඝනත්වය ඉහල අගයක් ගනී.තාර යෙදීමෙන් සමතලා කර ඇති මහාමාර්ග හා යොදා ඇති මාර්ග සලකුණු හේතුවෙන් මහාමාර්ග පද්ධතිය ඉතා ඉහල තත්වයේ පවතී.මාර්ග පද්ධතිය කොළඹ හා ඒ අවට ආශ්‍රිතව දැඩි ලෙස විහිදී තිබේ.එමෙන්ම ඇතැම් ගම්බද මාර්ග ඉතා අඩු තත්වයේ පවතී. ශ්‍රී ලංකාව පුරා වඩාත්ම භාවිත කරන මාර්ග කාලාන්තරයෙන් කාලාන්තරයට නවීකරණය හා වැඩිදියුණු කිරීම් සිදුකෙරේ.ඇතැම් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ප්‍රවහන කටයුතු මෙහෙයවීම පාඩු සහිත වුවත් එහි පොදු ගමනාගමන සේවය බෙහෙවින් ව්‍යාප්තව තිබේ.
බස් ගමනාගමනය
බස් රථ යනු පොදු ප්‍රවාහන සේවයේ ප්‍රමුඛතම මාධ්‍යයයි. බස් රථ ධාවන සේවාව ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලය ( ශ්‍රීලංගම ) හා පෞද්ගලික බස් ධාවනයන්ගෙන් සපිරේ. ශ්‍රී ලංගම විසින් නාගරික මෙන්ම ග්‍රාමීය මංමාවත් සදහාද සිය සේවය සපයයි.බොහෝ පාඩු ලබන ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයන්හී පවා ඔවුන් සිය සේවය ලබාදෙන අතර එය පෞද්ගලික බස් සේවයන් සදහා අනාකර්ෂනීය වේ.
කොළඹ නගරය සතුව බස්රථ උදෙසා පුළුල් පොදු ප්‍රවාහන පද්ධතියක් තිබේ.පිටකොටුවේ ස්ථාපනය කර ඇති මධ්‍යම බස් නැවතුම්පල කොළඹ නගරයේ බස් රථ ප්‍රවාහනයේ ප්‍රධානතම මධ්‍යස්ථානය ලෙස ක්‍රියාකරයි. කොළඹ නගරයේ මාර්ග ජාලය, නගර මධ්‍යය හා දිස්ත්‍රික් මධ්‍යස්ථාන සම්බන්ධ කෙරෙන වක්‍රාකාර සම්බන්ධකයින්ගෙන් ( අක්මාවත් ) හා අක්මාවත් ඡේදනය කරන කක්ෂීය සම්බන්ධකයන්, කාර්යබහුල වේලාවන්හී ඇති අධික මාර්ග තදබදය මගහැරීම සඳහා වෙන්කරන ලද බස් රථ මාර්ගයන් යොදා නොගනිමින් බොහෝ බස් ගමන් පථයන් වක්‍රාකාර සම්බන්ධකයන් යොදාගනී.. කොළඹ නගරයට BRT පද්ධතියක් යෝජනා වී ඇතත් තවමත් එය ඉදිකීරීම ආරම්භ කර නොමැත.
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශයන් නගරාන්තර රථ මාර්ගයන් මගින් සම්බන්ධ කර තිබේ. E01 අධිවේගී මාර්ගය සදහා අල්ප සේවාවන් රැසක් පමණක් හිමිව තිබෙන අතර අධිවේගී මාර්ග සේවාවන් සඳහා නවීන ලංකා අශෝක් ලේල්න්ඩ් බස් රථ යොදාගැනේ.
2011 වර්ෂයේදී ශ්‍රීලංගමය විසින් එහි වියැකී දිරාපත් වන බස් රථ වෙනුවෙන් නවතම බස් රථ හදුන්වා දීමට කටයුතු සම්පාදනය කරන ලදී. එමෙන්ම වොල්වෝ ඉන්දියා සමාගමේ නවතම වොල්වෝ 8400 බස් රථ ප්‍රධාන රථ මාර්ගයන්හී සේවයේ යොදවා තිබේ.
නැවු තොටවල් හා වරායන්
ශ්‍රී ලංකාව සතුව කොළඹ, හම්බන්තොට, ගාල්ල, හා ත්‍රීකුණාමලය යන ප්‍රදේශ වල වක්කලම් නැවුතොටවල් පිහිටා තිබෙන අතර කොළඹ ඒවායින් විශාලතම නෞභාරය දරයි.
කොළඹ වරාය
2008 වසරේදී වරායේ ඇස්තමේන්තු ගත කල ධාරිතාව 4.1 TEU පමණ වේ.කොළඹ වරාය මගින් සිදුකල මහා පරිමාණ පුළුල්කරණ ව්‍යාපෘතිය හේතුවෙන් නොසිතූ පරිදි වරායේ ධාරිතාව හා ශක්‍යතාවයන් වැඩි දියුණු විය. 2012 වසරේ අප්‍රේල් මස 11 වන දිනට නිමකිරීමට අපේක්ෂා කල මෙම ව්‍යාපෘතිය ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය මගින් මෙහෙයවූ අතර Hyundai ඉන්ජිනේරු හා ඉදිකිරීම් සමාගම මගින් ගොඩනැංවීමේ කටයුතු කලහ.මෙම පුළුල්කිරීමේ ව්‍යාපෘතිය දිගින් මීටර 1200 ක් හා ගැඹුර මීටර 18 ක් ( අඩි 59 )( මීටර 23 ක් ( අඩි 75 ) දක්වා තවත් ගැඹුරු කල හැක ) වන නව පර්යන්ත සතරකින් සමන්විත වන අතර ඒ සෑම පර්යන්තයක්ම නැංගුරම් 3 බැගින් බහාලීමට ඉඩ අවකාශ සලසා දෙයි.වරායේ පළල මීටර 560 ක් පමණ වන අතර එහි ගැඹුර මීටර 20 කි.එමෙන්ම වරායේ ද්‍රෝණිකාවේ ගැඹුර මීටර 18 ක් හා හැරවුම් වක්‍රය මීටර 600 ක් පමණ වේ. මෙය නිමවීමෙන් පසුව වාර්ෂික කන්ටේනර පරිහරණ ධාරිතාව දල වශයෙන් මිලියන 4 TEU සිට මිලයන 12 TEU දක්වා ඉහල නැගේ.එලෙසම එය 12000 TEU පමණ රැගෙන යා හැකි විශාල කන්ටේනර යාත්‍රා පවා ඇතුල් කිරීමට ඉඩ ප්‍රස්තාව සලසා දෙයි.
දික්ඕවිට ධීවර වරාය
මෙම වරාය බස්නාහිර පලාතේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ වත්තල ස්ථාපනය කර ඇත. මෙම ව්‍යාපෘතිය සදහා ඇස්තමේන්තු කර ඇති වියදම් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 73 කි.එය උපක්‍රමශීලීව කොළඹ වරායට හා ගුවන්තොටුපලට සමීපවන ලෙස ස්ථාපනය කර තිබේ.මෙම දික්ඕවිට ධීවර වරාය, ආසියාවේ විශාලතම ධීවර වරාය බවට ඉදිකීරීමෙන් අනතුරුව පත්වෙනු ඇත.එය මාළු ආනයනය කරන රටවල ( යුරෝපා රටවල්, ජපානය, ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය ) ඉල්ලුම පරිදි සිය අවශ්‍යතාවයන් භාණ්ඩ බහාලීම් හා ඇසුරුම් සදහා සපයා දෙනු ලැබේ.එමෙන්ම මෙය මෝදර ධීවර වරායට ආදේශකයක් ලෙස කටයුතු කරයි. මෙයින් සැපයෙන මූලික පහසුකම් අතරට අපනයන තත්වයේ ධීවර යාතා සදහා දකුණු ද්‍රෝණිකාව ද, දේශීයව ලියාපදිංචි කල ධීවර යාත්‍රා සදහා උතුරු ද්‍රෝණිකාවද, බෝට්ටු අළුත්වැඩියාව සදහා සේවා පහසුකම් සැපයීමද, පිරිසිදුකිරීම්,එසවීම් හා මත්ස්‍ය සැකසුම් පහසුකම් වෙනුවෙන් අධිශීත කාමර තුනකින්ද සමන්විතව ලබාදෙන දායකත්වය අන්තර්ගතවේ.
කන්කසන්තුරේ වරාය
යාපනයට උතුරින් කන්කසන්තුරේ ප්‍රදේශයේ මෙම වරාය පිහිටා තිබේ.නොගැඹුරු මුහුදේ හා සුලං වලට ඔරොත්තු දෙමින් යාත්‍රා කල හැකි නෞකා අන්තර්ගත වන මෙය සිවිල් යුද්ධ කාලයේදී ක්‍රියාත්මක නොවීය. කන්කසන්තුරේ වරාය ඉන්දියාවේ සහය ඇතිව නැවතත් ප්‍රතිස්ථාපනය කල අතර තවදුරටත් වරාය ගැඹුරුකරණයේද යෙදිණ.
වෙළඳ නැවු සේවාව
මුළු ප්‍රමාණය: නෞකා 21 (දල ලියාපදිංචි ටොන් ප්‍රමාණය ( GRT ) 1000 ක් හෝ වැඩි) සමස්ථයක් ලෙස නිත්‍යභාරය ( DWT ) 192,190 GRT/293,832 මෙට්‍රික් ටොන්
වර්ගය අනුව නෞකා: තොග භාණ්ඩ වාහක 4, භාණ්ඩ නෞකා 13, රසායනික තෙල් පටවන නෞකා 1, කන්ටේනර රදවන නෞකා 1, ඛණිජතෙල් පටවන නෞකා 2 ( 2010 වාර්තා වලට අනුව ).
ගුවන්තරණ සේවය
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉදිකර ඇති ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුවපලවල් අතරට කොළඹ බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ, මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ හා මේවනවිට අළුත්වැඩියා කටයුතු වල යෙදෙන රත්මලාන ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළද අන්තර්ගත වේ.
ශ්‍රීලංකන් ගුවන් සේවය
ශ්‍රීලංකන් ගුවන් සේවය යනු ජාතික ගුවන් ප්‍රවාහන සමාගමයි.1979 වසරේදී එයාර් සිලෝන් ලෙස ආරම්භ කරනු ලැබූ මෙම සමාගම පසුව විදේශීය හිමිකාරත්වයත් සමග 1998 වර්ෂයේදී එම නම මෙලෙස වෙනස් කෙරිණ.එය මූලික මධ්‍යස්ථානය වන ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ අගනගරයේ පිහිටි බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපලේ සිට ආසියාවේ හා යුරෝපයේ ගමනාන්ත දක්වා මෙහෙයුම් කටයුතු සිදු කරයි. ගුවන් සමාගමේ ප්‍රධාන කාර්යාලය බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපලේ ඇති ගුවන් සමාගම් මූලස්ථානයේ පිහිටුවා ඇත. ශ්‍රීලංකන් ගුවන් සේවය 2014 වසරේ මැයි 1 වන දින වන්වර්ල්ඩ් නම් ගුවන් සේවා සන්ධානය සමග එකතු විය. මෙම ගුවන් සමාගම මේ වනවිට රටවල් 34 ක ගමනාන්ත 62 ක් සදහා සිය සේවා දායකත්වය සපයයි. එමෙන්ම මිහින් ලංකා යනු අවම ගමන් ගාස්තුවක් යටතේ ප්‍රවාහන පහසුකම් සපයන ශ්‍රී ලාංකික හිමිකම ඇති ගුවන් සමාගමකි.
ගුවන් තොටුපලවල්
බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපල කොළඹට කිලෝමීටර 35 ( සැතපුම් 22 ) ක් උතුරින් කටුනායක ස්ථාපනය කර තිබේ. මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපල හම්බන්තොටට උතුරින් මත්තල ස්ථාපනය කර තිබේ.මේ වනවිට සිදුකරන අළුත්වැඩියා කටයුතු වලින් පසුව රත්මලාන ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපල අඩ සියවසකට පසුව නැවතත් සිය ජාත්‍යන්තර ගුවන් ගමන් මෙහෙයවීමට සූදානමින් සිටියි.
දේශීය ගුවන්තරණ සේවය
ගුවන්යානා රත්මලාන ගුවන්තොටුපලේ සිට නොයෙකුත් දේශීය ගමනාන්ත වෙත සම්බන්ධවී තිබේ.
දේශීය මෙහෙයුම්කරුවන්
ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති සමස්ථ ගුවන් තොටුපලවල් සංඛ්‍යාව 18 කි. ( 2012 වාර්තා වලට අනුව ).
බෙන්සීන්
බෙන්සීන් යනු වැදගත් කාබනික රසායනික සංයෝගයකි. එහි රසායනික සූත්‍රය C6H6වේ. බෙන්සීන් අණුවක් සමන්විත වන්නේ හයිඩ්‍රජන් පරමාණු 6ක් එක බැගින් සබැඳුණු කාබන් පරමාණු 6ක් වළල්ලක් සේ හා වීම මඟින් ය. කාබන් හා හයිඩ්‍රජන් පරමාණුවලින් පමණක් සමන්විත වන නිසා එය හයිඩ්‍රොකාබනයක් ලෙස වර්ගීකරණය වෙයි. තාපාංක‌ය 80C ද ද්‍රවාංකය 5C ද ‌ෙ.