cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
අභ්‍යවකාශ තරඟය
අභ්‍යාවකාශ යානාවලින් ග්‍රහලෝකවල ඡායාරූප පෘථිවිය කරා සම්ප්‍රේෂණය
එක්සත් ජනපදය මඟින් 1965 දී නිකුත් කරන ලද මැරිනර් 4 අභ්‍යාවකාශ යානය අඟහරු අසලින් පියාඹා ගිය ප්‍රථම ප්‍රෝබය බවට පත් විය. එමඟින් සම්පූර්ණයෙන්ම අපේක්ෂා නොකළ ආකාරයේ ඡායාරූප සම්ප්‍රේෂණය කරන ලදී. අඟහරු මත පතිත වීම සඳහා වු ප්‍රථම අභ්‍යාවකාශ යානය, මාස් 3, සෝවියට් සංගමය මඟින් 1971 දී අභ්‍යාවකාශ ගත කරන ලද අතර එමගින් පෘථිවිය කරා ඡායාරූප නොඑවන ලදී. ප්‍රථමවරට එවැනි ඡායාරූප සම්ප්‍රේෂණය කරන ලද්දේ 1976 එක්සත් ජනපදයේ වයිකිං ලෑන්ඩර්ස් මඟිනි.
අභ්‍යාවකාශ ගතකිරීම් හා තටාකනය කිරීම් (Docking)
එක්සත් ජනපද අභ්‍යාවකාශ යානාවක් වන ජෙමිනි 8,1966 මාර්තු 16 දින ප්‍රථම කක්ෂීය අභ්‍යාවකාශ තටාකනය කිරීම සිදු කරන ලදී. ප්‍රථම ස්වයංක්‍රීය අභ්‍යාවකාශ තටාකනය කිරීම 1967 ඔක්තෝබර් 30 වැනිදා සෝවියට් එකමුතුවෙහි කොස්මෝස් - 186 හා කොස්මෝස් - 188 (මිනිසුන් රහිත සෝයුස් අභ්‍යාවකාශ යානා 2 ක්) යානා එකිනෙක සම්බන්ධ කිරීමත් සමඟ සිදුවුණි.
1967 අප්‍රේල් 26 වැනිදා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේදී මෙම අභ්‍යවකාශගත කිරීම සිදුවිය. ස්කවුට් B, ප්‍රථම වතාවට මුහුදෙහි සිට අභ්‍යවකාශයට නිකුත් කළ යානය බවට ස්කවුට් පත් විය. ප්‍රථම අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානය (සෝවියට් එකමුතුවෙහි සැල්යුට් 1) එහි ක්‍රියාවලි 1971 ජුනි 7 වැනි දින ආරම්භ කරන ලදී.
චන්ද්‍ර මෙහෙයුම්
ඇ.එ.ජ සහ සෝවියට් සංගමය සාක්ෂාත් කරගත් ආකාශ පරීක්ෂණ, ඔවුන් ගෞරවනීය ජාතීන් බවට පත් කෙරුවද, ආකාශ තරගය ,පළමු මිනිසා සද මත ගොඩ බැසීම දක්වාම නොකඩවා පැවතුණි. මෙම ජයග්‍රහණයට පෙර මිනිසුන් රහිත යානා මගින් ලබාගත් ජායාරූප හරහා සද මත සුරක්ෂිතව ගොඩ බැසීමට ඇති හැකියාව තහවුරු කර ගන්නා ලදී.
සද මත ගොඩ බැසීම
සෝවියට් සංගමය සාර්ථක වීමෙන් පසු ඇ.එ.ජ ජනාධිපති ජෝන් එෆ්. කෙනඩි හා උප ජනාධිපති ලින්ඩන්. බී.ජොන්සන්, මහජන අවධානය තමා වෙත යොමු කර ගත හැකි ව්‍යාපෘතියක් වෙත අවධානය යොමු කරන්නට විය. "ඇපලෝ" ව්‍යාපෘතිය හරහා ඔවුන්ගේ අරමුණු බොහොමයක් සාක්ෂාත් කර ගැනීමට සමත් වූ අතර, වාමවාදී(සමාජ ව්‍යාපෘති කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ) සහ දක්ෂිණ වාදී(හමුදා ව්‍යාපෘති කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ) දේශපාලකයන්ගේ විවාදයන් පරාජය කිරීමටද හේතු විය.
ඇපලෝ ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රයෝජන
ආදිය වැදගත්ය.
නාසා ආයතනය සමග සාකච්ජාවකදී එහි අධ්‍යක්ෂ, ජේම්ස් වෙබ්, කෙනඩි දක්වන පරිදි,
"අපි කළ සියල්ලම සිදු කිරීමට වූයේ රුසියානුවන් විසින් පළමුව සඳුට පා තැබීම සීමාකිරීමටයි."
එසේ නැතිනම් අපට එතරම් මුදලක් වියදම් කිරීමට හැකියාවක් නොලැබෙනු ඇත. මන්ද යත් මම ආකාශ පරීක්ෂණ සම්බන්ධයෙන් එතරම් කැමැත්තක් දක්වන්නෙකු නොවන නිසාවෙනි. වැය කළ මුදල් සම්බන්ධයෙන් වන එකම සාධාරණීකරණය නම්, සෝවියට් සංගමයට මේ පිළිබඳව තිබූ ආධිපත්‍යට පහර දීමයි.
කෙනඩි සහ ජොන්සන් මහජන මතයේ ආන්දෝලනය කළමනාකරණය කරගැනීමට සමත් විය. 1965 දී ඇමෙරිකානුවන්ගෙන් 58% ඇපලෝ ව්‍යාපෘතියට සිය කැමැත්ත ප්‍රකාශ කර තිබේ. එය 1963 සිට බලන විට 33% ක ඉහළ යාමකි. 1963දී ජොන්සන් ඇ.එ.ජ ජනාධිපති වීමෙන් පසුවද මේ සදහා ඔහුගේ සහයෝගය ලබා දුණි.
අභ්‍යවකාශ තරඟයේ අවසානය
ස්පුට්නික් 1 දියත් කිරීම අභ්‍යවකාශ තරගයේ ආරම්භය ලෙස පැහැදිලිව කිව හැකි නමුත් එහි අවසානය විවාදාත්මක වේ. 1960 ගණන්වලදී උණුසුම් ලෙස තරඟ වැදුණු අභ්‍යවකාශ තරඟය 1969 ඇපලෝ චන්ද්‍ර ගොඩ බෑම වන විටද අඛණ්ඩව පැවතුණි. මිනිසුන් 3 ක් සහිත ඇපලෝ 11 චන්ද්‍ර ගොඩබෑමත් සමඟ ඇමෙරිකානු අභ්‍යවකාශ විද්‍යාඥයන් නව අංශ දෙසට යොමු කරවන ලදී. දත්ත රැස්කිරීම සඳහා ස්කයිලැබ් තිබූ අතර අභ්‍යවකාශ ගමන්වලට හවුල් නොවූ අභ්‍යවකාශ යානා නැවත ගෙන ඒමට අභ්‍යවකාශ ෂටල සාදන ලදී. ප්‍රථම වරට අභ්‍යවකාශයට මිනිසකු යැවීම තුළින් ඔවුන් විසින් මෙම තරගය ජයගත් බවට රුසියානුවන් ප්‍රකාශ කරයි. කෙසේ නමුත් ඇමෙරිකානුවන් ප්‍රකාශ කර සිටින්නේ ප්‍රථමවරට සඳ මතට මිනිසකු ගොඩ බැස්සවීමට සමත් වූයේ ඔවුන් නිසා මෙම තරගය ජයගත්තේ ඔවුන් බවයි. සීතල යුද්ධයේ දී මෙන් ඕනෑම අවස්ථාවකදී අනෙකුත් ජාතීන් ඔවුන්ගේම අභ්‍යවකාශ වැඩසටහන් දියුණු කිරීමත් සමග බලවන්තයන් දෙදෙනා අතර පවතින තරගය ක්‍රමයෙන් හීන වී යයි.
ජාතීන් දෙකම මිනිසුන් සහිත යුධමය අභ්‍යවකාශ වැඩසටහන් දියුණුකර ඇත. එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදාව සතු චන්ද්‍රිකා විනාශකිරීම සඳහා භාවිත කිරීමට ඩයිනා සෝ අධි ධ්වනික සැහැල්ලු ගුවන් යානා නිකුත් කිරීම සඳහා ඒවායේ ටයිටන් මිසයිල භාවිතා කිරීමට යෝජනා කර ඇත. මිනිසුන් සහිත කක්ෂ ගත කර ඇති විද්‍යාගාරයක් සඳහා වු සැලසුම (ජෙමිනි වැඩ සටහන මත පදනම් වූ උපකරණ යොදා ගෙන බේරා ගැනීම් මෙහෙයුම් සිදුකිරීම සඳහා) ඩයිනෝ අවලංගු කළ නමුත් පසුව එයද අවලංගු විය. සෝවියට් රුසියාවද ඒහා සමානව මිනිසුන් සහිත යුධමය අභ්‍යවකාශ ස්ථානයක් සඳහා වූ ඇල්මස් වැඩසටහන ඉදිරිපත් කළ අතර එය සැලියුට් වැඩ සටහන සමග කරලියට පැමිණියේය.
ඇපලෝ සඳ මත ගොඩබෑමෙන් පසු අභ්‍යවකාශ තරග මන්දගාමී වූ අතර එය බොහෝමයක් නිරීක්ෂකයන් විසින් එහි උච්ච ස්ථානය හෝ අවසානය ලෙස හඳුන්වයි. අභ්‍යවකාශ ඉතිහාසඥයන් වන කැරෝලිස්කොට් හා රෝමේනියම් විසින් Dr. ෆෝරින් ෆෝග්ගේ සීතල යුධ ව්‍යාපෘති 1975 ඇපලෝ සොයුෆ් ඒකාබද්ධ මෙහෙයුම සමග සිදුවූ බව විශ්වාස කරයි. සෝවියට් අභ්‍යවකාශ යානයක් වූ සොයුස් 19 ඇමරිකාවෙහි ඇපලෝ සමග අභ්‍යවකාශයේදී සම්බන්ධ වූ අතර එයින් එකිනෙකට විරුද්ධ ජාතීන්ට එකිනෙකාගේ යානාවලට ගමන් කිරීමට ඉඩ සැලැස්වූ අතර සංයුක්ත පරීක්ෂණවලට සහභාගි වීමටද ඉඩ සලස්වන ලදී. එක් එක් රටෙහි අභ්‍යවකාශය පිළිබඳව උනන්දුව එලෙසම පැවතියත් ඔවුන් විශාල වශයෙන් වෙනස් දිශා ඔස්සේ තම කටයුතු සිදු කරන ලදී. ඒ සමගම ඇපලෝ සොයුස්ගෙන් පසු ජාතීන් දෙක අතර වූ තරගය තරඟකාරි බව අඩුවිය.
කෙසේ නමුත් රුසියානු නායකත්වය අභ්‍යවකාශ ෂටල වැඩසටහන්වලට එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදාවේ මැදිහත් වීම පිළිබඳව අවධානය යොමු කළ අතර ඒ නිසා බුරන් හා එනර්ජියා ව්‍යාපෘති දියත් කරන ලදී. 1980 මුල් භාගයේදී එක්සත් ජනපද යුද්ධෝපාය පිළිබඳව වූ ආරක්ෂා වීමේ මුල්පිරීම ප්‍රකාශයට පත් කිරීම මඟින් තවදුරටත් තරගය වැඩි කළ අතර 1980 බටහිර කොටසේ බිඳ වැටීමත් සමග එම ප්‍රශ්නය නිරාකරණය විණි.
සංවිධානය, අරමුදල් සහ ආර්ථික බලපෑම
අභ්‍යාවකාශ ගවේෂණයට අවශ්‍ය අති විශාල පිරිවැය හේතුවෙන් ජාතික අභ්‍යාවකාශ ඒජන්සි බිහිවුනි. මෙහි විද්‍යාත්මක හා කාර්මික අවශ්‍යතා අරමුණු කරගත් වැඩසටහන් සංවර්ධනය කිරීමට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය හා සෝවියට් දේශය ක්‍රියාත්මක වුහ.
1958 ජුලි 29 දින ජනාධිපති අයිසන් හොවර් විසින් ජාතික ගගනගාමී හා අභ්‍යාවකාශ පනතට අත්සන් තැබූ අතර ජාතික අභ්‍යාවකාශ යාත්‍රා විද්‍යා සහ අභ්‍යාවකාශ පරිපාලනය (National Astronautics and space Act/NASA) පිහිටුවනු ලැබීය. 1958 ඔක්තෝබර් පළවෙනිදා අරඹන ලද නාසා ආයතනය සතුව විද්‍යාගාර 4 ක් ද වයස අවුරුදු 46 ක් වයසැති රජයේ ආකාශ යාත්‍රා විද්‍යා ඒජන්සියේ (NACA) සේවකයින් 8000 ක් ද සිටියහ. ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන5 ක මුළු අයවැයට ක්‍රියාත්මක වූ (NACA) ඒජන්සිය වසරක‍ට ඩොලර් මිලියන 5 ක අයවැයක් සහිත  NASA  ආයතනය බවට හැරිණි. ඇප‍ලෝ යානාව චන්ද්‍රයා මතට ගොඩබැස්වීම NASA ආයතනයේ සාර්ථකත්වයට ප්‍රධානම හේතුව වූ අතර ඒ සඳහා ‍ඩොලර් බිලියන 20 – 25 ක් පමණ වැය වුනි.
විශ්වාසදායී සංඛ්‍යාලේඛනවල හිඟකම නිසා ඇමරිකානු සහ සෝවියට් දේශයේ අභ්‍යාවකාශ වියදම සංසන්දනය කිරිමට අපහසු ය. 1989 වසරේ දී සෝවියට් දේශය විසින් රූබල් මිලියන 6.9 ක් අභ්‍යාවකාශ වැඩසටහන් සඳහා වැය කල බව එරටින් වාර්තා විය.
සෝවියට් දේශයේ අභ්‍යාවකාශ වෑයම සඳහා රට අභ්‍යන්තරයේ ඇතිවුනු විරුද්ධවාදීකම් බලපාන්නට විය. NASA වැනි සංවිධානයක් එවකට සෝවියට් දේශයේ බිහිවී තිබුනේ නැත. විද්‍යාව සමඟ දේශපාලනය ඕනෑවට වඩා සම්බන්ධ වීම නිසාත් එකිනෙකාගේ පෞද්ගලික මතිමතාන්තර නිසාත් සෝවිය‍ට් දේශයේ අභ්‍යාවකාශ දියුණුව කඩාකප්පල් වුනි. 1964 දී අභ්‍යාවකාශ යානා නිර්මාණය කිරිමේ වැඩසටහන් 30 ක් විවිධ නිර්මාණකරුවන්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් ක්‍රියාත්මක කෙරුණි. කෙසේ නමුත් ඇමරිකාව සමඟ කරට කර සටනක් ගෙනයාටම සෝවියට් දේශයට නැවතත් අවස්ථාවක් ලැබුනු අතර 1974 දී එනර්ජියා නමැති ව්‍යාපෘතිය මඟින් ඇමරිකානු අභ්‍යාවකාශ ෂටලය වැනිම ෂටලයක් (බියුරාන් ෂටලය) නිර්මාණය කිරීමට ඔවුන්ට හැකි වුනි.
සෝවියට් දේශය ක්‍රියාත්මක වුයේ ආර්ථික අවාසියක් ද ඇතිවය. ඇමරිකානු ආර්ථිකය ලොව පළමු තැන ගත් අතර සෝවියට් ආර්ථිකයට හිමිවුයේ දෙවෙනි ස්ථානයයි. අභ්‍යාවකාශ තරඟය සඳහා වැය වුනු විශාල ආර්ථික පිරිවැයද 1970 අගභාගය සහ 1980 අතර ඇති වූ ‍සෝවියට් ආර්ථිකයේ බිඳ වැටීමට දායක වූ බවත්, ආර්ථිකය බිඳ වැටීම සෝවියට් සංගමය කඩාවැටීමටත් එක් හේතුවක් බවත් ඇතැම් නිරීක්ෂකයින් විසින් පෙන්වා දෙන ලදි.
ක්‍රිකට් කඩුල්ල
ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ දී කඩුල්ල යන පදයට අරුත් කිහිපයක් ඇත.
එය තණතීරුවේ දෙපස ඇති ඉනි තුනකින් සහ බේල්ස් දෙකකින් සමන්විත කට්ටල දෙකෙන් එකකි. පන්දු රකින පිලේ ක්‍රීඩකයින්ට පිතිකරුවෙකු දවා ගැනීම සඳහා ක්‍රම කිහිපයකින් පන්දුවෙන් කඩුල්ල බිඳ දැමිය හැකිය.
පිතිකරුවෙකු විසින් කඩුල්ල ආරක්ෂා කරනු ලබන අතර, ඔහු ඔහුගේ පිත්තෙන් (සහ සමහර විට, කඩුල්ල මුවා කිරීමේ නීතියට යටත්ව, ඔහුගේ පා ආවරණ යොදා ගෙන) පන්දුව කඩුල්ලේ වැදීම වළක්වමින් (කඩුල්ලේ වැදුනහොත් ඔහු දැවී යනු ඇත) හැකියාව ඇතිවිට ලකුණු ලබා ගැනීමට තැත් කරයි.
පොදු වහරේදී පිතිකරුවෙකු ගේ දැවී යාම කඩුල්ලක් දවා ගැනීම ලෙස හැඳින්වේ.
ක්‍රිකට් තණතීරුව ද ඇතැම් විට කඩුල්ල* ලෙස හැඳින්වේ. (*සටහන - සිංහල බසින් තණතීරුව හැඳින්වීමට මෙසේ යොදා ගැනෙන්නේ විකට්ටුව යන වදන යි.)
ඉඹුල්පේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
ඉඹුල්පේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, සබරගමුව පළාතේ,   රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
ග්‍රාම නිළධාරි වසම්
අලකොළ ඇල්ල
වහව උණුදිය උල්පත්
වහව උණුදිය උල්පත් ශ්‍රී ලංකාවේ අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පදියතලාව පිහිටා ඇත. එහි උණුදිය උල්පත් 18ක් පමණ තැනින් තැන විසිර පවතී. උල්පත මගින් මුදාහරින ජලයෙහි උෂ්ණත්වය 42-45°C අතර විචලනය වේ.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ උණුදිය උල්පත්
තාල (සංගීතය)
thumb|250px|right|[[ඉන්දියාව|උතුරු ඉන්දියානු භාණ්ඩයකි, (ඩොලැක්කිය, a taal (clap) instrument)]]
ආජන්ටිනාව
ආජන්ටිනාව නිල වශයෙන් ආජන්ටිනා සමුහාණ්ඩුව නමින් හැඳින්වේ. දකුණු ඇමරිකාවේ පිහිටි දෙවන විශාලතම රටයි. එය බ්‍රනෝස් අයර්ස් ස්වරාජ්‍යය හා පළාත් 23 කින් සමන්විතවේ. භූමි ප්‍රමාණය අනුව ආජන්ටිනාව ලෝකයේ අනෙක් රටවල් අතරින් 8  වැනි තැන ගනී. ස්පාඤ්ඤ කථාකරන රාජ්‍ය අතර විශාලතම රට වන්නේද මෙයයි. මැක්සිකෝව, කොලොම්බියාව හා ස්පාඤ්ඤය වඩා ජනාකීර්ණය. ආජන්ටිනාවේ මහාද්වීපික ප්‍රදේශය බටහිර ඇන්ඩීස් කඳු හා නැගෙනහිර අත්ලාන්තික් සාගරය හරහා ඇත. එහි මායිම් උතුරින් පැරගුවායි හා බොලිවියාවද, ඊසාන දිගින් බ්‍රසීලය හා උරුගුවේද, බටහිරින් හා දකුණින් චිලී රාජ්‍යත් වේ. ආජන්ටිනාව ඇන්ටාක්ටිකාවට අයිතිවාසිකම් කියන අතර, චිලී සහ එක්සත් රාජධානිය විසින් කරන ලද අයිතිවාසිකම් ඉල්ලීම 1961 ඇන්ටාක්ටික් ගිවිසුම මඟින් අත්හිටුවන ලදී. ආජන්ටිනාවට ෆ්‍රැන්ලන්ඩ් දුපත්, දකුණු ජෝර්ජියාව හා දකුණු සැන්ඩිවේ දුපත් (එක්සත් රාජධානිය ඔවුන්ගේ විදේශිය ප්‍රදේශ ලෙස පාලනය කර) අයත්ය. ආජන්ටිනාව එක්සත් ජාතීන්ගේ හා දකුණු ඇමරිකානු සංගමයේ නිර්මාතෘ සාමාජිකයෙකි. ආජන්ටිනාව G20 මුලික ආර්ථිකයේ රටකි.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:දකුණු ඇමෙරිකානු රටවල්
ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය
ෆාහියන් හිමි
නිවැරදි නාමය Faxian (337 – c. 422) වන අතර Fa-hien ,Fa-hsien යන නාමයෙන්ද හදුන්වනු ලබන චීන ජාතික බෞද්ධ දේශාටක භික්ෂුවකි. කුං යනු ඔහුගේ ගිහි නාමයයි.පැවිදි වූ පසු පාහියන් නම වූ අතර ධර්මයේ බැබලීම යන්න එහි අරුතයි. උපසම්පදාවෙන් පසු විනය පිටකය සොයා වර්ෂ 15 තිස්සේ මධ්‍යම ආසියාවේ තුල රාජධානි 35 ක පමණ සංචාරය කල අතර ඉන්දියාවේදී සහ ලංකාවේදී සුත්‍ර සහ විනය පිටකයට අයත් ග්‍රන්ථ පිටපත් කරගෙන නැවතත් මුහුදු මාර්ග ඔස්සේ චීනයට ගියහ. එතුමන්ගේ චාරිකා සටහන් වාර්තා මගින් එවකට පැවතී මානව වංශ ක්‍රියාකාරකම්, භූගෝලීය සහ ඓතිහාසික ක්‍රියාකාරකම් ගෙනහැර පායි. (337 – c. 422) was a Chinese Buddhist monk who travelled by foot from China to India, visiting many sacred Buddhist sites in what are now Xinjiang, Pakistan, India, Nepal, Bangladesh and Sri Lanka between 399-412 to acquire Buddhist texts. His journey is described in his important travelogue, A Record of Buddhist Kingdoms, Being an Account by the Chinese Monk Fa-Xian of his Travels in India and Ceylon in Search of the Buddhist Books of Discipline. Antiquated transliterations of his name include Fa-Hien and Fa-hsien.
ජීවන චරිතය
පස්වන සියවසේ මුල් භාගයේදී ෆාහියන් ඉන්දියාවේ සංචාරය කළේය. ඔහු චීනයේ සිට අයිස් සහිත කාන්තාරය සහ රළු කඳුකරය හරහා ගමන් කළ බව කියනු ලැබේ. ඔහු වයඹ දෙසින් ඉන්දියාවට ඇතුළු වී පටලිපුත්‍රයට ළඟා විය. ඔහු බුද්ධාගමට පරිශුද්ධ වූ බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සහ රූප නැවත රැගෙන ගියේය.
ෆාහියන් ඉන්දියානු සංචාරය සිදු වූයේ දෙවන චන්ද්‍රගුප්ත පාලන සමයේදී ය. ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ (නූතන නේපාලයේ) උපන් ස්ථානය වන ලුම්බිණි වන්දනා චාරිකාව සඳහා ද ඔහු ප්‍රසිද්ධය. ෆැක්සියන් කියා සිටියේ ශ්‍රී ලංකාවේ මුල් වැසියන් යක්ෂයන් සහ මකරුන් බවයි.
ෆාහියන් චීනයට ආපසු යන විට, වසර දෙකක ලංකාවේ නැවතී සිටීමෙන් පසු, දරුණු කුණාටුවක් ඔහුගේ නැව දිවයිනකට, (බොහෝ විට ජාවා දූපත විය යුතුය) වෙත ගෙන ගියේය.
එහි මාස පහකට පසු ෆැක්සියන් දකුණු චීනය සඳහා තවත් නැවක් රැගෙන ගියේය. එහෙත්, නැවතත්, එය කුණාටුවකට හසුවී ගසාගෙන ගිය අතර ලාඕ කන්ද අසල තොටුපොලකට ගොඩ බැස්සේය. මෙය උතුරු චීනයේ නූතන ෂැන්ඩොන්ග් පලාතේ කිංඩාඕ නගරයට කිලෝමීටර් 30 ක් (සැතපුම් 19) නැගෙනහිරින් වූ ප්‍රදේශයක් බව සැලකිය හැකිය. ඔහු තම ජීවිතයේ ඉතිරි කාලය ගත කළේ තමා එකතු කරගත් ශුද්ධ ලියවිලි පද පරිවර්තනය කිරීම හා සංස්කරණය කිරීමෙනි.
ෆා හිඑන් හිමිගේ ගේ ලංකා චාරිකා විස්තරය
වම|thumb|පාහියන් ඉන්දියාවේ සිට ලංකාවට පැමිණි බවට අනුමාන කල හැකි ගමන් මාර්ගය නූතන බටහිර බෙංගාලයේ කල්කටා නුවර අසලින් ගලාබසින හූග්ලි නදිය මුහුදට වැටෙන තැන පිහිටි විශාල වරායක් සහිත වෙළඳ නගරයක සිට ශ්‍රී ලංකාවේ ත්‍රිකුණාමළයේ පිහිටි ගෝකණ්න වරායට විය යුතුය. ඓතිහාසික වාර්තා අනුව ඉන්දියාවත්, ලංකාවත් අතර වෙළඳ සබඳතාවල කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට මෙම වරාය පත්ව තිබුණි. බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික ජේම්ස් ලෙග් විසින් පරිවර්තනය කරන ලද "A RECORD OF BUDDHISTIC KINGDOMS" පොතෙහි ලංකාව පිලිබඳව විස්තර අඩංගු පරිච්ඡේද 37, පරිච්ඡේද 38 හා පරිච්ඡේද 39 පරිවර්තනයක් පහතින් ඇල අකුරුවලින් සටහන් කොට ඇති අතර උපුටා ගත් පරිවර්තන මූලාශ්‍රය දක්වා ඇත.
37වැනි පරිච්ඡේදය
CHAPTER XXXVII
'''TO CHAMPA AND TAMALIPTI. STAY AND LABOURS THERE FOR THREE YEARS. TAKES SHIP TO SINGHALA, OR CEYLON'''
''චම්පා රාජධානියේ (නූතන චම්පානගර් විය යුතුය)බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවල චාරිකා කල මා ඉන් පසු විශාල වරායක් සහිත තමලිප්ටි නගරයට ලඟාවුනේය. මෙහි විශාල ආරණ්‍ය සේනාසන 22ක් ඇති අතර විශාල භික්ෂු පිරිසක් ඒවායේ මහණදම් පුරයි. මෙහි වසර 3ක් නැවතී, ඉන්දියානු සංචාරයේදී ලබාගත් පුස්ථක චීනබසට හැරවීමේ කාර්යයේ නිරතවුනේය.''
(තමලිප්ටි නගරය යනු නූතන බටහිර බෙංගාලයේ කල්කටා නුවර අසලින් ගලාබසින හූග්ලි නදිය මුහුදට වැටෙන තැන පිහිටි විශාල වරායක් සහිත වෙළඳ නගරයක් විය යුතුය. ඓතිහාසික වාර්තා අනුව ඉන්දියාවත්, ලංකාවත් අතර වෙළඳ සබඳතාවල කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට මෙම වරාය පත්ව තිබුණි)
''මෙම දිවයින වටා කුඩා දූපත් ගණනාවක් ඇති අතර අනර්ඝ මුතු මේවායින් ලැබේ. රටෙහි රජු මේ මුතු ගොඩගැනීම රාජ පාලනයට යටත්කරගෙන ඇති අතර ලැබෙන මුතුකැට දහයකින් තුනක් බදු ලෙස රජුට ගෙවිය යුතුය.''
(යොදුනක් යනු කිලෝමීටර් 14ක දුරක් බව විකිපීඩියාවේ දැක්වේ. ඒ අනුව ෆා සී යෙන්ගේ යාත්‍රාව ගමන්කොට ඇති දුර කිලෝමීටර් 8000ක් පමණ වේ. එහෙත් බටහිර බෙංගාලයේ හුග්ලි නදියේ මෝයකටෙහි සිට ත්‍රිකුණාමල වරායට ඇති දුර කිලෝමීටර් 1800 ගණකි - සිතියම බලන්න. ඒ අනුව එක්කෝ ෆා සී යෙන් ගේ භාවිතයට අනුව Yu-Yen යන්න යොදුන ලෙස ගැනීම පරිවර්තන දෝශයකි.
තමන්ට වෙළඳුන්ගෙන් අසන්නට ලැබූ විස්තර ඔහු සටහන් කරන්නට ඇති අතර ඒවායේ නිරවද්‍යභාවය ගැන එතරම් උනන්දු නොවන්නට ඇත්තේ ඔහුගේ ගමනේ අරමුණ බුද්ධ ධර්මය අඩංගු ග්‍රන්ථ චීනයට ගෙන යාම මිස දේශගවේෂණය නොවූ නිසා වන්නට ඇත.)
38වැනි පරිච්ඡේදය
CHAPTER XXXVIII
'''AT CEYLON. RISE OF THE KINGDOM. FEATS OF BUDDHA. TOPES AND MONASTERIES. STATUE OF BUDDHA IN JADE. BO TREE. FESTIVAL OF BUDDHA'S TOOTH.'''
''ඈත අතීතයේදී මෙම දිවයිනේ මිනිසුන් නොසිටි අතර නාගයින් හා භූතාත්ම පමණක් වාසය කොට ඇත. මොවුන් සමග වෙළඳුන් වෙළඳාම් කල අතර මෙම වෙළඳාම් සිදුවුනේ නාගයින් හෝ භූතාත්ම වෙළඳුන් හා හමුවීමෙන් නොවේ. නාගයින් හා භූතාත්ම තමන්ට විකිණීමට ඇති දෑ හා ඒවායේ මිළගණන්ද දක්වා සැඟව සිටින අතර එම මිළ තබා වෙළඳුන් බඩු රැගෙන ගියහ. කෙසේ වෙතත් කලක් යන විට මේ රටෙහි ඉතා හිතකර දේශගුණය හා සෞම්‍ය පරිසරය නිසා බොහෝ වෙළඳුන් මෙහි පැමිණ පැළපදියම් වූහ.''
''මෙලෙස අතිවිශාල වෙළඳ ප්‍රජාවක් පදිංචිවූ මේ දූපත සෞභාග්‍යමත් රාජ්‍යයක් බවට පත්වී ඇත. දේශගුණය ඉතා හිතකර අතර ශීත හා ග්‍රීෂ්ම සෘතු අතර වැඩි වෙනසක් නැත. වසරේ සෑම කාළයකම ඉතා හොඳින් ගහකොල වැඩේ. එනිසාම නිශ්චිත වගා කාලයක් නැති අතර රටවැසියන් කැමති කැමති කාලයට ගොවිතැන් කරති.''
''නාගයින් දමනය කිරීම සඳහා ගෞතම බුදුන් මෙරටට පැමිණ ඇති අතර, උන් වහන්සේ නාගයින්ට තම බළපරාක්‍රමය පෙන්වීම සඳහා එක් පයක් නාගයින්ගේ අගනගරයේද අනෙක් පය සමනොල කන්ද මුදුනේද තබා පෙලහරක් පෑහ. ඉන් නාගයින් බුදුන්ගේ අසමසම බලය අවබෝධකර ගත්හ. නාගයින්ගේ නගරයේ බුදු පාසටහන පිහිටි තැන රියන් 400ක් උස ස්ථූපයක් ගොඩ නගන ලදී (HERBEET A. GILES සිදුකල පරිවර්තනයේ මේ ස්ථූපය අඩි 400ක් උස බව දක්වා ඇත).''
''මෙම ස්ථූපය "Wu wei shan - no fear hill  - බිය නොමැති කන්ද" ලෙස ෆා සී යෙන් හඳුන්වයි. මෙම සුවිසල් ස්ථූපය අභයගිරි චෛත්‍යය විය යුත්තේ එම ස්ථූපය අසල අභයගිරි නම් සුවිසල් ආරණ්‍යයක් ඇති බවද ඔහු සඳහන් කොට ඇති නිසා මෙන්ම බිය නොමැති කන්ද, යනු අභයගිරි (මරණ බිය නොමැති කන්ද) ලෙස පහසුවෙන් අර්ථදක්වා ගත හැකි නිසාය.''
ඒ.එල්. අබ්දුල් මජීඩ්
අබ්දුල් ලතීෆ් අබ්දුල් මජීඩ්, (දෙමළ: அப்துல் லத்தீப் அப்துல் மஜீத், ඉංග්‍රීසි: A.L. Abdul Majeed), (15 නොවැම්බර් 1933 – 13 නොවැම්බර් 1987) යනු ශ්‍රී ලංකික දේශපාලනඥයෙක් සහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙක් විය.
ෆාහියන් හිමි
38වැනි පරිච්ඡේදය
''අභයගිරි ආරණ්‍යයේ භික්ෂුන්වහන්සේ 5000ක් වැඩ විසූ බව ෆා සී යෙන් ලියා තබා ඇත. අභයගිරි විහාරයේ පිලිම ගෙය තුල කොළපැහැ පළිඟුවලින් (සර්පන්ටයින් නම් තද කොළපැහැ පාෂාණය)  නිමැවූ විශාල බුදුපිලිමයක් විය. අඩි විස්සක් පමණ උසවූ මෙම පිළිමයේ සුරත මත මිළකළ නොහැකි තරම් වටිනා විශාල මුතුකැටයක් තබා ඇත.''
''මෙම පිලිමගෙය තුලදී වරක් සේද වටාපතක් පළිඟු බුදුපිලිමයට පිලිගන්නවන චීන ජාතික වෙළෙන්දෙක් ෆා සී යෙන්ට හමුවිය. තම රට වැසියෙකු මෙම දුරු රටෙහි දැකීමෙන් තම සිත තුල දැඩි ප්‍රීතියක් ඇතිවූ බව ෆා සී යෙන් සටහන් කොට ඇතත් චීන වෙළෙන්දා පිලිබඳව විස්තරයක් නොමැත.''
''ලංකාවේ රජු මධ්‍යම ඉන්දියාවෙන් ගෙන්වන ලද පූජනීය බෝ පැළයක් නගර මධ්‍යයේ සිටුවා ඇති අතර එය දැන් ඉතා විශාල ලෙස වැඩී ඇත. මෙම බෝ ගසේ සෙවන යට විහාර මන්දිරයක්ද ඇති අතර එය තුල ගෞතම බුදුන්ගේ හිඳි පිලිමයක් ඇත. බෞද්ධ භික්ෂූන් හා සාමාන්‍ය ජනතාව වැළ නොකැඩී මෙම බෝධි වෘක්ෂය වැඳපුදා ගැනීමට පැමිණෙති.''
''එමෙන්ම නගරයේ බුදුන්ගේ දන්ත ධාතුව තැම්පත් කල විහාරයක්ද ඇත. රජු සිල්වත් ජීවිතයක් ගත කරන අතර රටවාසීන්ද ඉතා භක්තිමත් පිරිසකි. මෙම රාජ්‍යය පිහිටවූ දා සිටම කිසිදු අහේනියක්, දුර්භික්ෂයක් හෝ කැරළි කෝළාහාලයක් හටගෙන නොමැති අතර රටවැසියන් සුඛිත-මුදිත ජීවිත ගත කරති.''
නගරයේ වෙහෙර විහාරවල භාණ්ඩාගාරවල පරිත්‍යාග ලෙස ලැබුණු රන් රිදී මුතු මැණික් වලින් පිරී ඇති බව පැවසේ.
''සංඝ භාණ්ඩාගාරවල ඇති මහානර්ඝ වස්තූන් දැකීමෙන් ඕනෑම අයෙකුට දැඩි ලෝභ සිතුවිලි පහලවන බව අවබෝධ කරගත් රජු, භික්ෂූන් වහන්සේ හමුවී සංඝාඥාවක් පමුණුව වන ලෙස ඉල්ලා සිටියා. එම සංඝාඥාව අනුව කිසිදු රජෙකුට සඟසතු භාණ්ඩාගාර වලට ඇතුලුවීම තහනම් කලයුතු අතර භික්ෂුවක් වුවද උපසම්පදාවෙන් සතලිස් වසරක් යනතුරු සංඝ භාණ්ඩාගාරවලට ඇතුලුවීම තහනම් කලයුතු වනවා.''
''ඉහල නිළතල දරන්නන්, ධනවත් වෙළෙන්දන් මෙන්ම අරාබි/පර්සියානු සම්භවයක් ඇති ධනවත් වෙළෙන්දන්ද නගරයේ වාසය කරති. ඔවුන්ගේ නිවාස ඉතා අලංකාරය. නගරයේ ප්‍රධාන වීථි හා අතුරු මාර්ග ඉතා හොඳින් සකසා නඩත්තු කොට තිබේ.''
නගරයේ ප්‍රධාන වීථි සතරෙහිම ධර්මශාලා පිහිටුවා ඇති අතර සෑම මසකම 8වැනි, 14වැනි හා 15වැනි දිනවල මෙම ධර්මශාලාවල ධර්මාසන පිහිටුවා දහම් දෙසන අතර එම දහම් ඇසීම සඳහා ගිහිපැවැදි විශාල පිරිස් පැමිණේ.
''සිංහල රාජ්‍යය පුරාම 60,000ක පමණ භික්ෂු පිරිසක් වාසය කරන බව පැවසෙනවා. මෙම භික්ෂූන් සඳහා රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරවලින් දන් භාණ්ඩ පිරිනැමෙන අතර රජු විසින් නගරයේ තැන් තැන් වල තවත් භික්ෂූන් 5000කට දිනපතා දන් පිලියෙල කරන දානශාලා ඇතිකොට තිබෙනවා.''
''සෑම වසරකම තුන්වැනි මාසයේ දන්ත ධාතුව ප්‍රදර්ශණය කරන අතර ඊට දින දහයකට පෙර අලංකාර ඇතෙකු පිට නැගි අණබෙරකරුවෙකු බෝධිසත්වයානන් වහන්සේ බුදුවීම සඳහා සිදුකරන ලද ඇස් ඉස් මස් දන්දීම පිලිබඳව අණබෙර ගසමින් නගරවාසීන්ට ඇසෙන්නට කියවනු ලැබේ. ඉන් පසු බුද්ධ දේශනාව හා බුද්ධ පරිනිර්වාණය පිලිබඳවද විස්තරයක් කියවනු ලබන අතර දින 10කින් බුදුන්ගේ පූජනීයවූ දන්තධාතුව අභයගිරියේදී ප්‍රදර්ශණය කරනබවත්, පින් කැමති අය මේ සඳහා වීථි මංමාවත් පිරිසිදුකොට අලංකාර සැරසිලි වලින් සරසා දළදා වඳින්නට යන පිරිස් සඳහා මල් හා සුවඳ කුඩු සැපැයීමට ස්ථාන සකස් කරන ලෙස නගරවාසීන්ට දැනුම් දෙනු ලැබේ.''
චමෝද් සිල්වා
චමෝද් සිල්වා (උපත 1995 පෙබරවාරි 24) ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු 2017 මාර්තු 21 වන දින 2016-17 දිස්ත්‍රික්ක එක්දින තරඟාවලියේදී පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කය වෙනුවෙන් ඔහුගේ පළමු ලැයිස්තු A තරඟයට පිවිසියේය.
ෆාහියන් හිමි
38වැනි පරිච්ඡේදය
මෙසේ දින 10ක් නගරය පුරා ඇතුපිට අණබෙර යැවීමෙන් පසුව රජු විසින් දළදා මාලිගාවේ (අනුරාධපුර රාජධානියේ දළදා මාළිගාව ) සිට අභයගිරියට යන මාර්ගය දෙපස බුදුන්වහන්සේ පෙරුම් පිරූ කාලයේ ඉපදුනු විවිධ ආත්මභවයන් පිලිඹිඹු කෙරෙන අලංකාර පිලිරූ 500ක් කරවා ප්‍රදර්ශණය කරන අතර මෙම පිලිරූ අතරින් දළදාව අභයගියට රැගෙන යයි.
චමෝද් සිල්වා
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1995 උපත්
ෆාහියන් හිමි
38වැනි පරිච්ඡේදය
දින 19ක් පුරාවටම දිවා රාත්‍රී නොකඩවා ගිහි පැවිදි දෙපිරිසම මල්, පහන් සුවඳදුම් පූජා කරමින් දළදා වඳින අතර  දින දහනවයකට පසු නැවතත් දළදාව, දළදා මාළිගාවට වඩම්මනු ලැබේ.
39වැනි පරිච්ඡේදය
CHAPTER XXXIX
'''CREMATION OF AN ARHAT. SERMON OF A DEVOTEE.'''
''නගරයේ දකුණට වන්නට මො-හො-පි-හො-ලෝ නම් විශාල විහාරයක් ඇත. (අනුරාධපුර මහා විහාරය). මෙහි භික්ෂූන් 3000ක් පමණ වැඩ වාසය කලහ. මින් එක් භික්ෂූන් වහන්සේනමක් ඉතාමත් ශ්‍රද්ධාවෙන් යුතුව, සියලුම විනයකර්ම අකුරට පිලිපදිමින් ඉමහත් පූජනීය පැවිදි දිවියක් ගතකලේය. එම තෙරණුවන්ගේ පූජනීය ගතිපැවතුම් නිසාම ඔහු රහතන්වහන්සේ නමක් බව නගරවාසීන් මෙන්ම රටවැසියන්ද විශ්වාස කලේය.''
''මෙම තෙරණුවන් වයෝවෘද්ධව මරණාසන්නව සිටින මොහොතේ උන්වහන්සේගේ අවසාන කටයුතු සැළසුම් කිරීම සඳහා රජු භික්ෂුන්වහන්සේලා හමුවට ගියේය. මෙහිදී රජු මේ තෙරණම රහතන්වහන්සේ නමක්දැයි භික්ෂූන්ගෙන් විචාල අතර එසේයයි පිලිතුරු ලැබුණි. ඒ අනුව රහතන්වහන්සේ නමකගේ පිරිණිවන් චාරිත්‍ර සිදුකලයුතු ආකාරය මහාවිහාර භික්ෂූන්වහන්සේගෙන් විචාල රජු නියමාකාරයෙන් අවසන් කටයුතු සංවිධානය කලේය.''
''මහාවිහාර භූමියේ තෝරාගත් ස්ථානයක සඳුන් ආදී සුවඳ දරයෙදූ දරසෑයක් පිලියෙලවූ අතර රහතන්වහන්සේගේ දේහය සුදෝසුදු රෙදිවලින් හොඳින් ඔතන ලදී. ඉන්පසු එය දෝලාවක තැන්පත්කොට චිතකය වෙත ගෙනියන ලදී. ආදාහන පූජෝත්සවය සඳහා රජු හා සියලු කුළවල රටවැසිය එක්වූ අතර මල් හා සුවඳ දුම් පුදමින් සිදුකරන ලද පූජාවලින් අනතුරුව සුවඳ තෙල් වත්කොට ගිණිදල්වන ලදී. චිතකය දැල්වෙද්දී බොහෝ ශ්‍රද්ධාවත් ජනය සිය උඩුකය වස්ත්‍රය ගලවා චිතකය වෙත චාරීත්‍රානුකූලව විසිකරන ලදී. අවසානයේ නොපිලිසුනු අස්ථි කොටස් එකතුකොට දාගැබක් තනවා නිධන්කරන ලදී.''
(ෆා සී යෙන් සඳහන් කරන ආකාරයට ඔහු අනුරාධපුරයට ලඟාවන විට මෙම රහතන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා තිබූ අතර එම උතුමාගේ අවසන් කටයුතුවලට සහභාගී  වන්නට හැකිවිය )
''ධර්මානුකූලව දිවිගෙවූ රජු (මහානාම ) බොහෝ වෙහෙරවිහාර කරවූ අතර විහාරකර්මාණ්තයක් කරන්නට පලමු මහා සංඝයා රැස්කරවා දන් පිලිගන්වා ඉන් අණතුරුව රනින් සරසන ලද ගවයින් දෙදෙනෙකු ඇදි රන් නගුලක් මගින් භූමියේ සළකුණු ඇඳ විහාරකර්මාණ්තයේ සීමා සළකුණු කරන ලදී. මේ කටයුත්ත රජු විසින්ම සිදුකරන ලද අතර ඉන්පසු විහාරයේ පැවැත්ම හඳහා බදු හා රාජකාරි සඳහා ගම්වර ප්‍රකාශයට පත්කොට ඒ ගම්වර ප්‍රධානය පිලිබඳ රාජකීය විධානය ලෝහ පත් ඉරිවල ලියවා පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට මෙම බදු හා රාජකාරි සිදුවන ආකාරයට රාජ අණක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරනවා.''
ග්‍රන්ථ නාමාවලිය
ප්‍රවර්ගය:337 උපත්
බන්ඩි පෝර
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:රසායනික පෝර
ව්‍යාධි විද්‍යාව
ව්‍යාධි විද්‍යාව යනු ඉන්ද්‍රියන්, පටක, ජීව තරල හා සියලුම ශාරීරික කොටස් (ඔටොප්සි) පරීක්ෂා කර බලා යම්කිසි රෝගයක් හඳුනාගැනීමක් හා අධ්‍යයනය කිරීමකටය. යම්කිසි රෝගයක් පිළිබද විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන යන්නද එම වචනය තුලින් අන්තර්ගත කරයි. මෙය සාමාන්‍ය ව්‍යාධිවේදය ලෙස හදුන්වයි.
වෛද්‍ය විද්‍යාවේ ව්‍යාධිවේදය, ව්‍යවිච්චේදක ව්‍යාධිවේදය හා ශායනික ව්‍යාධිවේදය ලෙසශාඛා දෙකකට බෙදේ. සත්ත්ව විද්‍යාත්මක වෛද්‍යවේදය මගින් සතුන්ගේ රෝග සම්බන්ධයෙන් කතා කෙරෙන අතර ශාඛ ව්‍යෛධිවේදය යනු ශාක රෝග පිළිබද අධ්‍යයනයයි.
thumb|ශෛල්‍යකර්මයන් මගින් ඉවත් කළ පියයුරු පිළිකා සාම්පලයක් පියයුරු ග්‍රන්ථි නාලිකාවක හටගත් පිළිකාව පැතිරීයන අයුරු දක්වයි. ව්‍යෛධ්වේදීන් (ඉමියුනෝ හිස්ටොතෙමස්ට්‍රි) ප්‍රතිශක්ති පටක රසායන විද්‍යාව හා ෆ්ලුරෝසන්ට් අන්තර් මුහුකිරීම මගින් සොයාගනු ලබන සලකුණු වලින් පිළිකා වලට දෙනු ලබන ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් වන කිමොතෙරපි වල උපරිම ප්‍රතිඵල දායක ක්‍රමවේදයක් පිළියෙල කිරීමට යොදා ගනී.
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
සූර්ය ග්‍රහණ
thumb|453x453පික්|සූර්යග්‍රහණය අැතිවෙන අාකාරය
සූර්ය ග්‍රහණය ඇති වනුයේ සූර්යයාගේ කොටසක් හෝ සම්පූර්ණ සුර්යයාම වැසී යන පරිද්දෙන් සූර්යා සහ පෘථිවිය අතරින් සඳ ගමන් කිරීම හේතුවෙනි. සූර්ය ග්‍රහණයක් අමාවක දිනකදී සිදුවේ.මෙය සිදු විය හැක්කේ නව සඳ පවතින දිනෙක පමණි. එවන් දිනක පෘථිවියේ සිට බලන කළ සූර්යයා සහ චන්ද්‍රයා එක එල්ලේ පිහිටයි. වසරකට සූර්ය ග්‍රහණ 4 ක් පමණ සිදු වන නමුත් සඳෙහි සෙවනැල්ලට ඇතුළත් වන කුඩා ප්‍රදේශයක් තුළ පමණක් සම්පූර්ණ සූර්යග්‍රහණයක් දැක ගත හැකි වන හෙයින් ඕනෑම ප්‍රදේශයක් සඳහා පූර්ණ සූර්ය ග්‍රහණ ඉතා දුලබ අවස්ථාවන් වේ.
පූර්ණ සුර්යග්‍රහණයක් ඉතා විශේෂ ස්වභාවික සංසිද්ධියක් වන අතර බොහෝ දෙනා එවැන්නක් දැක බලා ගැනීම සඳහා ඉතා ඈත ප්‍රදේශවලට පවා ගමන් කරති. 1999 වසරේ දී යුරෝපයට දර්ශනය වූ පූර්ණ සූර්ය ග්‍රහණය මේ සම්බන්ධයෙන් මහජනතාව තුළ පැවති අවධානය ඉහළ නැංවීමට සමත් විය. මේ බව 2005 වසරේ හට ගත් අර්ධ සූර්ය ග්‍රහණය සහ 2006 වසරේ හටගත් පූර්ණ සූර්ය ග්‍රහණය නැරඹීම සඳහාම ගමන් කළ පුද්ගලයන් සංඛ්‍යාව අනුව පැහැදිලි වේ. මීළඟ සූර්ය ග්‍රහණය 2008 වසරේ අගෝස්තු 1 වැනි දින දැකගත හැකි වූ අතර එය පූර්ණ සූර්යග්‍රහණයකි.
උපවංශ යාපා
ගෞරවණීය විනිශචයකාර උපවංශ යාපා (ඉංග්‍රීසි: Upawansa Yapa) යනු හිටපු ශ්‍රී ලංකා සොලිසිටර් ජෙනරාල්ර් වරයායි (1977 සිට 1981  දක්වා). ඔහු ජනාධිපති නීතිඥ වරයෙකි.
ජීවන සටහන්
උපවංශ යාපා කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
මායා දේවිය (බුදුන් වහන්සේගේ මෑණියන්)
මායා යනු සංස්කෘත බසින් "මායාව" යන්නයි. ඇය මහා මායා සහ මායාදේවී ලෙසින්ද හැඳින්වේ. ටිබෙට් භාෂාවෙන් ග්‍යුතෘල්මා නම් වන ඇය ජපන් බසින් මායා-බුනින් (摩耶夫人) ලෙස හඳුන්වයි. සිංහලයෝ ඇයව මහාමායා දේවී ලෙස හඳුන්වති. පුරාණ නේපාල රාජ්‍යයේ දෙව්දහ හි ඇය උපන්නාය.
විවාහය සහ දරු උපත
මායා දේවිය කපිල වස්තු හි ශාක්‍ය වංශ පාලකයා වූ සුද්ධෝදන රජු හා විවාහ වූවාය. ඇය සුද්ධෝදන රජුගේ මාමාගේ දියණියයි. එහෙයින් රජුගේ නෑනාය. දෙව්දහ හි රජතුමා ඇයගේ පියා වූවේය.
වෙස්ටර්මාර්ක් ආචරණය
වෙස්ටර්මාර්ක් ආචරණය, හෝ ප්‍රතිලෝම ලිංගික කාවැදීම යනු, ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ මුල් වසර කිහිපය තුලදී කිට්ටු ගෘහාශ්‍රිත සමීපත්වයෙහි ජීවත්වන පුද්ගලයන්, එය නිසාම, පසුකාලීන ලිංගික ආකර්ෂණයක් කෙරෙහි විසංවේදී වන බව පැවසෙන උපකල්පිත මනෝවිද්‍යාත්මක ආචරණයකි. ව්‍යාභිචාර තහංචිය සඳහා එක් පැහැදිලිකිරීමක් වන මෙම සංසිද්ධිය, ඔහුගේ ද හිස්ට්‍රි ඔෆ් හියුමන් මැරේජ් (1891) ග්‍රන්ථය වෙතින්, මුලින්ම උපන්‍යාස කලේ, පින්ලන්ත ජාතික මානව විද්‍යාඥ ඒඩ්වර්ඩ් වෙස්ටර්මාර්ක් විසිනි. වෙස්ටර්මාර්ක් ආචරණය ස්පුඨ කෙරුම සඳහා ඉවහල් වන සාක්ෂ්‍ය වශයෙන් භාවිතා කළ හැකි කරුණු, එතෙක් පටන් බොහෝ ස්ථාන සහ සංස්කෘතීන්හී නිරික්ෂණ කර ඇති අතර, ඒ අතර ඊශ්‍රායෙල කිබුට්ස් ක්‍රමය, සහ චීන සිම්-පුවා විවාහ චාරිත්‍රයද, එමෙන්ම ජීවවිද්‍යාත්මක ලෙසින් ඥාතිත්වයක් දරන පවුල් ද වෙති.
ඊශ්‍රායෙල කිබුට්ස් ක්‍රමයේදී (සමූහ ගොවිපොළ), දරුවන් ඇති දැඩි කරනුයේ, ඔවුන්ගේ ජීව විද්‍යාත්මක ඥාතිත්වය පරිදී නොව, ඔවුන්ගේ වයස පදනම් කරගත්, සමපදස්ථ කණ්ඩායම් ලෙසිනි. ජීවිතයේ පසු අවදියකදී සිදුවූ මෙම දරුවන්ගේ විවාහ රටා පිළිබඳ අධ්‍යයනයකින් හෙළිවූ පරිදී කිබුට්ස් ක්‍රමය තුල විවාහ 3,000 පමණ සිදුවී ඇතත්, එකම සමපදස්ථ කණ්ඩායම් තුල සිටි දරුවන් අතර සිදුවී ඇත්තේ විවාහ 14 ක් පමණක් බවයි. මෙම දසසතර අතුරින්, කිසිවෙකු හෝ ඔවුන්ගේ දිවියෙහි පළමු සය වසර තුල එක්ව ඇති දැඩි කර නොමැත. මෙම ප්‍රතිඵලය දක්වනුයේ උපතේ සිට වයස අවුරුදු හයක් වන තුරු වෙස්ටර්මාර්ක් ආචරණය ක්‍රියාත්මක වන බවයි.
වෙස්ටර්මාර්ක් සහ ෆ්‍රොයිඩ්
ෆ්‍රොයිඩ් කර්ක කලේ, ළමුන් වශයෙන් සිටියදී, එකම පවුලේ සාමාජිකයන්  ස්වභාවයෙන්ම එකිනෙකා කෙරෙහි රාගී ලොල් බවෙන් පෙලෙන බැවින් ( ඊඩිපස් සංකීර්ණය බලන්න), සමාජයන් විසින්   ව්‍යාභිචාර තහංචි තනවා පැනවිය යුතුය යයි නමුත්, වෙස්ටර්මාර්ක් කර්ක කලේ ප්‍රතිලෝම ආකාරයෙන් වන අතර, ඔහු කීවේ සහජ ආකල්ප නිසාවෙන් ස්වභාවික වශයෙන් මෙම තහංචි පැන නගින බවයි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ව්‍යාභිචාරය ප්‍රවර්ගය:ලිංගික ආකර්ෂණය
අකාබනික පෝර
ප්‍රවර්ගය:පෝර
ඇසළ (ගස)
ඇසළ සමයේදී මල් පිපේ. හරිම ශාන්තය. සුන්දරය. කැසියා ෆිස්ටුලා (Casia Pistula) නමින් උද්භිද විද්‍යාත්මකව හඳුන්වන මෙය රනිල කුලයේ ශාකයකි. ’ෂවර්ස් ඔෆ් ගොල්ඞ්’ නමින් ඉංගී‍්‍රසි බසින් හඳුන්වන ඇහැල ශාකය දෙමළ බසින් ’අප්පායි, තිරුක්කොනායි, කවානි’ සහ ’කොන්නි’ යන නම් වලින ්ද හැඳින්වේ. මධ්‍යම ප‍්‍රමාණයේ ශාකයකි. වන  පොත්ත අළු පැහැයට හුරු දුඹුරු පැහැයක් ගනී හැම වසරකම පෙබරවාරි සමයේ මල් හටගැනීම ඇරැඹේ මල් සියල්ල හැලී යන්නේ අගෝස්තු මාසයේදී ය. දීප්තිමත් කහ පැහයකින් යුතු දිග කිනිත්තක් ලෙස සැකසුණු පුෂ්ප මංජරියක් හෙවත් පොකුරු වශයෙන් එල්ලා වැටේ.. ගස පුරාම මල් හටගනනා බැවින් මල් පිපෙන සමයේ සම්පූර්ණ ගසම කහ පැහැයකින් අතිශය චමත්කාර ජනක දර්ශනයක මතු කරයි්. ශී‍්‍ර ලංකාවේ වියළි කලාපයේ හොඳින් වැවෙන මෙම ශාකය ඉන්දියාව, මලයාසියාව, චීනය, ජාවා සහ පිලිපීනය යන රටවලද දැකිය හැකියි.. ලෙස උද්‍යාන හා නගර අලංකාරකිරීමට යොදා ගනී ඇහැල ශාකය ඖෂධීය වටිනාකමකින් ද යුතුය. මෙහි පොතු සහ මුල් නියුමෝනියාව, හදවත් රෝග, උණ රෝග වැනි රෝග සඳහා යොදන ඖෂධයක් ලෙස ප‍්‍රයෝජනයට ගනී. මුල් සහ කරල් විරේක ඖෂධ ලෙසද යොදා ගනී. දැව ඉතාමත් ශක්තිමතය.. ඇහළ ගස වරිච්චි බිත්ති සෑදීමට ද ගනී. දළදා මාළිගාවේ බිත්ති සඳහාද මෙම ශාඛයේ දැව යොදාගෙන ඇත. ඇහැල මල උතුරු මැද පළාත් පුෂ්පයයි.
මැදින් අව ජලවක
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 19වන තිථියයි. මැදින් මාසයේ අව පක්‍ෂයේ 4වන තිථියයි.
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:මැදින් ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර දිනදසුනේ අව පක්‍ෂයේ දින
සෝනක්ෂි සින්හා
සෝනක්ෂි සින්හා (උපත් 1987 ජූනි 2) ඉන්දියානු නිළියක හා rapper වේ.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:1987 උපත් ප්‍රවර්ගය:සිනමාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සිනමාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
පොන්නම්බලම් අරුණාචලම්
පොන්නම්බලම් ‍රාමනාදන් (1851 ‍අප්‍රේල් 16 - 1930 නොවැම්බර් 30) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු දෙමළ දේශපාලඥවරයෙකි
. රාජකීය විද්‍යා‍ලයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබු හෙතෙම 1873 – 1886 වන තෙක් නීතිවේදියෙකු ලෙස කටයුතු කළේය. පොන්නම්බලම් ‍රාමනාදන් 1879 සිට 1892 කාලය තුළ ද්‍රවිඩ භාෂාව කතා කරන ජනයා නියොජනය කරමින් ව්‍යවස්ථාදායක සභාවේ නිල‍නොවන සාමාජිකයෙකු ලෙස කටයුතු කළේය. 1892 වර්ෂයේ ශ්‍රි ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස පත් වූ අතර 1906 තෙක් එම තනතුර හෙබවිය. 1897 වික්ටෝරියා රැජිනගේ 50 වන සංවත්සරය සඳහා ශ්‍රී ලංකික නියෝජිතයා ලෙස රජය විසින් එංගලන්තයට යවනු ලැබුවේ පොන්නම්බලම් ‍රාමනාදන්වය. ‍එම උත්සවයේදී ඔහුට බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානියේ පරිපූර්ණම දේශකයා වශයෙන් රැජිනගෙන් රන් සම්මානයක් හිමිවිය. 1911 වර්ෂයේදී ඔහු වැඩි මනාප සංඛ්‍යාවක් ලබා ගනිමින් ශ්‍රී ලංකා ව්‍යවස්ථාදායක මණ්ඩලයට තේරී පත්වුණි. ඔහු උඩුවිල් රාමනාදන් ගැහැණු පාසල හා යාපනයේ පරමේෂ්වරම් විද්‍යාලය ආරම්භ කරන ලද්දේද ඔහු විසිනි. 1917.12.04 දිනැති පාර්ලිමේන්තු හැන්සාඩ් වාර්තාවට අනුව නාච්චිදූවේ සිංහල පවුල් 50 ක් පදිංචි කිරීමට එරෙහිව එතුමා විරුද්ධ වුණි.
1915 වකවානුවේදී ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතිවාදී අරගලයක් ඇතිවිය. එහෙයින් බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුකාරතුමා පැමිණ මාර්ෂල් නීතිය දියත් කළේය. සිංහල නායකයන් අත්අඩංගුවට ගෙන සිරකරන ලෙස පොලීසියට හා හමුදාවට ඔහු අණ කළේය. ඔවුන් අතර ඩී.එස්. සේනානායක, ඩී.ආර්. විජේවර්ධන, දෝසතර නේසියස් පෙරේරා, ඊ.ටී. ද සිල්වා, එෆ්, ආර්, ඩයස් බණ්ඩාරනායක, එච්. අමරසූරිය, ඒ.එච්. මොලමුරේ හා තවත් කිහිප දෙනෙක් වුහ. ඒ අතරින් සමහර දෙනෙකුට මරණ දණ්ඩනය හිමිවිය. පී. රාමනාදන් එයින් නිදහස් වී පැමිණ බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුවට එරෙහිව සටන් කළේය. මෙහිදී ඔහු රජයට විරුද්දව නඩු දමා ඔවුන් බේරාගත්තේය.
ප්‍රවර්ගය:1853 උපත් ප්‍රවර්ගය:1924 මරණ
චලන ද සිල්වා
චලන ද සිල්වා (උපත 1993 ඔක්තෝබර් 8) ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු 2014-15 ප්‍රිමියර් කුසලානයේදී 2015 ජනවාරි 30 දින හලාවත මේරියන්ස් ක්‍රිකට් සමාජය වෙනුවෙන් සිය පළමු පෙළ මංගල තරගයට පිවිසියේය.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1993 උපත්
ස‍ඳෙහි - ආරම්භය හා භූ විද්‍යාත්මක පරිණාමනය
සඳෙහි ඇති වීම සඳහා යාන්ත්‍රණ කිහිපයක් යෝජනා කර ඇත. සඳෙහි ඇති වීම සිදු වන්නට ඇත්තේ වසර බිලියන 4.527 + 0.010 පෙර එනම් සෞරග්‍රහමණ්ඩලය ඇති වීමෙන් වසර මිලියන 30-50කට පමණ පසුව බවට විශ්වාස කරයි.
මුල් කාලීන විශ්වාසයන් යෝජනා කළේ සඳ පෘථිවි කබලෙන් කේන්ද්රාපසාරී බලය නිසා බිඳී ගිය කොටසක් බවයි. එලෙස එම කොටස ඉවත් වීම නිසා පැසිපික් සයුර සෑදී ඇති බවට එමඟින් කියවේ. කෙසේ නමුත් මෙම අදහස සඳහා පෘථිවිය අධික අවස්ථිති භ්රමණයක් තිබිය යුතු අතර එය එසේ වුවද එම ක්රියාවලිය නිසා සඳෙහි කක්ෂය පෘථිවියෙහි සමක තලය ඔස්සේ ගමන් කළ යුතුය. එමනිසා මෙය සිදු විය නොහැක.
ග්රහණ සිද්ධාන්තය
වෙනත් විශ්වාසයන් කියා සිටින්නේ සඳ වෙනත් ස්ථානයක ඇති වී පසුව පෘථිවියෙහි ගුරුත්වය මඟින් ග්රහණය කරගෙන ඇති බවයි. කෙසේ නමුත් එවැනි යාන්ත්රණයක් ක්රියාත්මක වීම සඳහා අවශ්ය වන තත්ව සේ පිළිගැනෙන අසලින් ගමන් ගන්නා සඳෙහි ශක්තිය විනාශ කිරීම සඳහා වූ ව්යාප්ත වූ පෘථිවි වායු ගෝලයක් යන තත්වය සිදු විය නොහැකි දෙයකි.
සම - ඇති වීම් සිද්ධාන්තය
සම ඇතිවීම් කල්පිතය යෝජනා කර සිටින්නේ සඳ සහ පෘථිවිය එකම තැන දී එකම අවස්ථාවේ දී ආදි කල්පිත උපවයන තැටියෙන් ඇති වු බවයි. සඳ ඇති වී තිබෙන්නේ සූර්යා වටා අනෙකුත් ග්රහලෝක ඇති වූවා මෙන්ම ප්රොටෝ පෘථිවිය වටකර තිබූ පදාර්ථවලිනි. සමහරෙක් යෝජනා කර සිටින්නේ එම කල්පිතය සඳෙහි ලෝහ යකඩ හායනය පැහැදිලි කිරීමට අපොහොසත් වන බවයි.
මෙම සියළු කල්පිතවල විශාල අඩු ලුහුඬුකමක් වන්නේ ඒවාට පෘථිවි චන්ද්ර පද්ධතියේ අධික කෝණික ගම්යතාවයට හේතු ඉදිරිපත් කිරීමට නොහැකි වීමයි. විශාල ගැටුම් සිද්ධාන්තය
වර්තමානයේ පවතින කල්පිතය වන්නේ පෘථිවි චන්ද්ර පද්ධතිය නිර්මාණය වූයේ විශාල ගැටුමක ප්රතිඵලයක් ලෙසින් යන්නයි. ප්රමාණයෙන් අඟහරු තරම් වන (තෙයියා ලෙස හඳුන්වන) වස්තුවක් ප්රොටෝ පෘථිවියෙහි ගැටී එමඟින් උපවයනය හරහා චන්ද්රයා නිර්මාණය වීමට ප්රමාණවත් තරම් පදාර්ථ අවට කක්ෂයට එකතු විය. උපවයනය යනු ග්රහලෝක වස්තු නිර්මාණය වීමේ ක්රියාවලියක් වන අතර විශාල ගැටුම් සියළු ග්රහලෝකවලට පාහේ බලපෑම් එල්ල කර ඇත. මෙම විශාල ඝට්ටනය ආදර්ශණය කරන පරිගණක අනුහුරුකරණ චන්ද්ර පෘථිවි පද්ධතියේ කෝණික ගම්යතාවයේ මිනුම්වලින් මෙන්ම චන්ද්ර හරයේ කුඩා ප්රමාණයෙන් ද යුක්තය. මෙම සිද්ධාන්තය සම්බන්ධ නොවිසඳූ ගැටළු වන්නේ ප්රොටෝ පෘථිවියෙහි හා තෙයියා හි සාපේක්ෂ ප්රමාණයන් හා සඳ නිර්මාණය වීමට මෙම වස්තු දෙකෙන් කෙතරම් ද්රව්ය දායක වුණි ද යන්නයි.
චන්ද්ර මැග්මා සයුර
විශාල ගැටුම් අවස්ථාවේ දී හා පසුව සිදු වූ පෘථිවි කක්ෂයේ වූ වස්තුවල නැවත උපවයනය වීම අතරතුර හටගත් විශාල ශක්ති ප්රමාණයේ ප්රතිඵලයක් ලෙස සඳෙන් විශාල කොටසක් ද්රව බවට පත් වූ බව විශ්වාස කෙරේ. මෙම කාලයේ දී සඳෙහි ද්රව බවට පත් වූ පිටත කොටස මැග්මා සයුර ලෙස හඳුන්වන අතර එහි ගැඹුර 500km සිට සම්පූර්ණ චන්ද්ර අරය දක්වාම විහිදෙන බවට ඇස්තමේන්තු කර තිබිණි.
මැග්මා සයුරෙන් අවසානයට ස්පටීකරණය වූ ද්රව කබොල හා මැන්ටලය අතර පිරවුම බවට පත් වන්නට ඇත. එහි අසංඝත හා තාප නිපදවන මූලද්රව්ය අධික ප්රමාණයක් අඩංගු විය හැක. මෙම ජෛව රාසයනික සංරචකය KREEP (පොටෑසියම් (K), පෘථිවියෙහි දුලභ මූලද්රව්ය (REE) හා පොස්පරස් (P) ) ලෙස හඳුන්වන අතර සඳෙහි ළඟ පැත්තේ වූ Oceanus procellarum හා mare imbrium හි වැඩි ප්රමාණයක් අයත් වන කුඩා භූ ගෝලීය ප්රදේශයක් වන Procellarum KREEP terrane තුළ පිහිටා ඇති බව පෙනේ.
මැදින් අව විසේනිය
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 20වන තිථියයි. මැදින් මාසයේ අව පක්‍ෂයේ 5වන තිථියයි.
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:මැදින් ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර දිනදසුනේ අව පක්‍ෂයේ දින
විද්වත් නිලධාරී
විද්වත්-නිලධාරීන්, හෙවත් විද්වත්-මහත්වරුන් හෝ විද්වත්-රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකයන් ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ සමාජයේ ගෞරවනීය පුද්ගලයන් ලෙස පිළිගැනුණු රාජ්‍ය නිලධාරීන් ලෙස කටයුතු කළ විද්වතුන් ය. එසේම මෙම වදන එම විද්වතුන්ගෙන් සැදි විශේෂ සමාජ පන්තිය නිරූපණයට ද භාවිතා වේ.
ඛ්‍යාල්
ඛ්‍යාල් (හින්දි: ख़्याल, උර්දු: خیال) is the modern genre of classical singing in North India. Its name comes from an Arabic word meaning "imagination". It is thought to have developed out of the qawwal singing style. It appeared more recently than dhrupad, is a more free and flexible form, and it provides greater scope for improvisation. Like all Indian classical music, ඛ්‍යාප් is modal, with a single melodic line and no harmonic parts. The modes are called raga, and each raga is a complicated framework of melodic rules.
Characteristics
ඛ්‍යාල් bases itself on a piusha]]' of short songs (two to eight lines); a ඛ්‍යාප් song is called a bandish. Every singer generally renders the same bandish differently, with only the text and the raga remaining the same. ඛ්‍යාප් bandishes are typically composed in a variant of Urdu/Hindi, and sometimes in Persian, Marathi or Punjabi, and these compositions cover diverse topics, such as romantic or divine love, praise of kings or gods, the seasons, dawn and dusk, and the pranks of Krishna, and they can have symbolism and imagery. The bandish is divided into two parts — the sthayi (or asthayi) and the antara. The sthayi often uses notes from the lower octave and the lower half of the middle octave, while the antara ascends to the tonic of the upper octave and beyond before descending and linking back to the sthayi. The singer uses the composition as raw material for improvisation, accompanied by a harmonium or bowed string instrument such as the sarangi or violin playing off the singer's melody line, a set of two hand drums (the tabla), and a drone in the background. The role of the accompanist playing the melody-producing instrument is to provide continuity when the singer pauses for breath, using small variations of the singer's phrases or parts thereof. While there is a wide variety of rhythmic patterns that could be used by the percussionist, ඛ්‍යාප් performances typically use Ektaal, Jhoomra, Jhaptaal, Tilwada, Teentaal, Rupak, and Adachautaal.
A typical ඛ්‍යාල් performance uses two songs — the බඩා ඛ්‍යාල් or great ඛ්‍යාල්, in slow tempo (විලම්භ ලය), comprises most of the performance, while the chhota ඛ්‍යාල් (small ඛ්‍යාල්), in fast tempo (දෘත ලය), is used as a finale and is usually in the same raga but a different තාල. The songs are sometimes preceded by improvised ආලප් to sketch the basic raga structure without drum accompaniment; alap is given much less room in ඛ්‍යාල් than in dhrupad.
As the songs are short, and performances long (half an hour or more), the lyrics lose some of their importance. Improvisation is added to the songs in a number of ways: for example improvising new melodies to the words, using the syllables of the songs to improvise material (bol-baant, bol-taans), singing the names of the scale degrees — sa, re, ga, ma, pa, dha and ni (sargam) — or simply interspersing phrases sung on vowels, usually the vowel A, ආකාර් තාන්. තාන්s are one of the major distinguishing features of the ඛ්‍යාල්. Now and then, the singer returns to the song, especially its first line, as a point of reference. Besides the vilambit (slow) and drut (fast) tempos, a performance may include ati-vilambit (ultra-slow), madhya (medium speed) and ati-drut (super-fast) tempos. Song forms such as taranas, thumris or tappas are sometimes used to round off a ඛ්‍යාල් performance.
ඉතිහාසය
Khayal was popularized by Niyamat Khan (a.k.a. Sadarang) and his nephew Firoz Khan (a.k.a. Adarang), both musicians in the court of Muhammad Shah Rangile (1719–1748). It seems likely that ඛ්‍යාල් already existed at the time, although perhaps not in the present form. The compositions of Sadarang and Adarang employ the theme of Hindi love-poetry. The ඛ්‍යාල් of this period also acquired the dignity of Dhrupad and the manner of the veena in its glide or meend, plus a number of musical alankars that were introduced into the body of the composition. The gharana system arose out of stylistic rendering of the ඛ්‍යාල් by various subsequent generations of musicians. The gharanas have distinct styles of presenting the ඛ්‍යාල් — how much to emphasize and how to enunciate the words of the composition, when to sing the sthayi and antara, whether to sing an unmetered alap in the beginning, what kinds of improvisations to use, how much importance to give to the rhythmic aspect, and so on.
With India united into a country from various scattered princely states, with royal courts and the zamindari system abolished, and with modern communications and recording technology, stylistic borders have become blurred and many singers today have studied with teachers from more than one gharana. This used to be uncommon, and a few decades ago teachers used to forbid students to even hear other gharana singers perform, not allowing them to buy records or listen to the radio. Today, as always, a singer is expected to develop an individual style, albeit one that is demonstrably linked to tradition.
මැදින් අව සැටවක
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 21වන තිථියයි. මැදින් මාසයේ අව පක්‍ෂයේ 6වන තිථියයි.
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:මැදින් ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර දිනදසුනේ අව පක්‍ෂයේ දින
රියාස් ඛාන්
රියාස් ඛාන් (මලයාම්: റിയാസ് ഖാന്‍, ரியாஸ் கான்) (උපත 9 සැප්තැම්බර් 1972) කිහිපයක් මලයාලම්, දෙමළ, කන්නඩ, තෙළිඟු, හින්දි සහ චිත්රපට කටයුතු කර ඇති කළ ඉන්දීය සිනමා නළුවෙකි.
කහවත්ත ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
කහවත්ත ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, සබරගමුව පළාතේ,   රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
ජනගහනය
== ග්‍රාම නිළධාරි වසම්
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය
දශක ලැයිස්තුව
20 වන සියවසෙහිදී, ඓතිහාසික ස්ථිතීන් ලෙසින් එක් එක් දශක සැලකීම සාමාන්‍ය කරුණක් විය. කිසියම් නැඹුරුතාවයන්, ශෛලීන් සහ ආකල්පයන් මෙම දශකයන් හා ආශ්‍ර වුනු අතර මෙම දශක හැඳින්වීමට ඉවහල් විය ("විසි වන ගණන්", "තිස් වන ගණන්" ආදි වශයෙන් හැඳින්විනි).
ඉස්ට්මන් නාරංගොඩ
ඉස්ට්මන් නාරංගොඩ (ඉංග්‍රීසි: Eastman Narangoda) යනු සෙලාන් බැංකුවහි හිටපු සභාපති වරයායි.
ජීවන සටහන්
ඉස්ට්මන් නාරංගොඩ කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි. 1965 සිට 1967 දක්වා ඉස්ට්මන් කොලඹ නාලන්ද විද්‍යාලයේ  ජේෂ්ට ක්‍රිකට් පිලේ ක්‍රීඞා කර ඇත.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ
සිරිසේන විමලවීර
සිරිසේන විමලවීර (උපත 1901 ජූනි 23 - මිය ගියේ 1963 අගෝස්තු 24) ශ්‍රී ලාංකික චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙක් සහ නාට්‍ය ප්‍රධානියෙකි. ඔහු 1949 සිට 1960 දක්වා විචාරක පැසසුමට ලක් වූ චිත්‍රපට කිහිපයක් නිර්මාණය කළේය. ඔහු සිංහල චිත්‍රපටයක් අධ්‍යක්ෂණය කළ පළමු ස්වාධීන සිංහල සහ ශ්‍රී ලාංකිකයා වන අතර ප්‍රථම සිංහල ස්වාධීන නිෂ්පාදකයා වේ.
Lawrencium
thumb|ඉතිහාසය thumb|එර්නෙස්ට් ලෝරන්සියම්
== ලෝරෙන්සියම් යනු කෘතිම රසායනික මූලද්‍රව්‍යයක් වන අතර එය Lr (පෙර Lw) සහ පරමාණුක ක්‍රමාංකය 103 වේ. එය නම් කර ඇත්තේ සයික්ලොට්‍රෝන නව නිපැයුම්කරු අර්නස්ට් ලෝරන්ස් හට ගෞරවය පිණිස ය. මෙය කෘතිම විකිරණශීලී මූලද්‍රව්‍ය රාශියක් සොයා ගැනීමට භාවිතා කරන ලදී. විකිරණශීලී ලෝහයක් වන ලෝරෙන්සියම් යනු එකොළොස්වන පාරභාසක මූලද්‍රව්‍යය වන අතර එය ඇක්ටිනයිඩ් ශ්‍රේණියේ අවසාන සාමාජිකයා ද වේ. 100 ට වඩා පරමාණුක ක්‍රමාංකය සහිත සියලුම මූලද්‍රව්‍ය මෙන්, ලෝරෙන්සියම් නිපදවිය හැක්කේ අංශු ත්වරණකාරක වලිනි. ලෝරෙන්සියම් සමස්ථානික 14 ක් දැනට දන්නා කරුණකි. වඩාත්ම ස්ථායී වන්නේ පැය 11 ක අර්ධ ආයු කාලයක් සහිත 266Lr ය, නමුත් කෙටි ආයු කාලයක් 260Lr (අර්ධ ආයු කාලය මිනිත්තු 2.7) රසායන විද්‍යාවේ බහුලව භාවිතා වන්නේ එය විශාල පරිමාණයකින් නිපදවිය හැකි බැවිනි. ආවර්තිතා වගුවේ ලුටේෂියම් වලට වඩා බර සමජාතීයතාවයක් ලෙස ලෝරෙන්සියම් හැසිරෙන බව රසායන විද්‍යා පරීක්ෂණ මගින් සනාථ කර ඇති අතර එය ඉතා සුළු අංගයකි. මේ අනුව එය 7 වන කාල සංක්‍රාන්ති ලෝහවල පළමු වැන්න ලෙසද වර්ගීකරණය කළ හැකිය: කෙසේ වෙතත්, එහි ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය ආවර්තිතා වගුවේ එහි පිහිටීම සඳහා විෂමතාවයක් ඇති අතර එහි සමජාතීය ලුටේෂියම් හි වින්‍යාසය වෙනුවට  වින්‍යාසය ඇත. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ආවර්තිතා වගුවේ එහි පිහිටීම සඳහා ලෝරෙන්සියම් බලාපොරොත්තු වූවාට වඩා අස්ථාවර විය හැකි අතර ඊයම් තත්වයට සාපේක්ෂව අස්ථාවරත්වයක් ඇති බවයි. 1950-1970 කාලයේදී සෝවියට් සමූහාණ්ඩුවේ සහ එක්සත් ජනපදයේ රසායනාගාරවලින් විවිධ ගුණාත්මක භාවයෙන් යුත් ලෝරෙන්සියම් සංස්ලේෂණය පිළිබඳ බොහෝ ප්‍රකාශයන් සිදු කරන ලදී. සොයාගැනීමේ ප්‍රමුඛතාවය සහ එම නිසා මූලද්‍රව්‍යය නම් කිරීම සෝවියට් හා ඇමරිකානු විද්යක්න්යයන් අතර මතභේදයට තුඩු දුන් අතර ජාත්‍යන්තර පිරිසිදු හා ව්‍යවහාරික රසායන විද්‍යා සංගමය (IUPAC) මුලදී ලෝරෙන්සියම් මූලද්‍රව්‍යයේ නිල නාමය ලෙස ස්ථාපිත කළ අතර ඇමරිකානු කණ්ඩායමට ගෞරවය ලබා දුන්නේය. සොයාගැනීම, මෙය 1997 දී නැවත ඇගයීමට ලක් කරන ලද අතර, කණ්ඩායම් දෙකම සොයා ගැනීම සඳහා ගෞරවය බෙදා ගත් නමුත් මූලද්‍රව්‍යයේ නම වෙනස් නොකරයි. ==
සිරිසේන විමලවීර
පෞද්ගලික ජීවිතය
විමලවීර 1901 ජුනි 23 දින තංගල්ලේදී උපත ලැබීය. ඔහු බෙංගාලි, ගුජරාටි, හින්දි, උර්දු ආදී විවිධ භාෂා ගැන මනා දැනුමක් තිබූ අයෙකි. වයස අවුරුදු එකොළහේදී ඔහු තම මාමා සමඟ ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාව හැදෑරීමට ඉන්දියාවට ගියේය. නමුත් අවාසනාවකට ඔහුට නාට්‍ය කරන්න අදහසක් ආවා. ඔහුට දියණියන් දෙදෙනෙක් - සෝමාවතී සහ ප්‍රේමවතී; සහ දයා, උපසේන සහ රංජිත් යන පුතුන් තිදෙනාය. ඔහුගේ වැඩිමහල් පුත් දයා විමලවීර ජනප්‍රිය චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරයෙක්, කැමරා ශිල්පියෙක්, පිටපත් රචකයෙක් සහ නිෂ්පාදකවරයෙක්ද විය. උපසේන විමලවීර ශබ්ද ඉංජිනේරුවෙකු සහ සංස්කාරකවරයෙකි.
විමලවීර කඩිනමින් මරදානේ කලීල් පෞද්ගලික රෝහලට ඇතුළත් කරන ලද අතර 1963 අගෝස්තු 24 දින මිය යන විට 62 හැවිරිදි වියේ පසුවිය
වෘත්තීය
විමලවීර නැවත ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණ බොහෝ නාට්‍ය කළ අතර විමලවීර 1948 නොවැම්බර් 19 වන දින දකුණු ඉන්දියාවේ නෙප්චූන් චිත්‍රාගාරයට ගොස් 1949 දී ඔහුගේ පළමු චිත්‍රපටය වන අම්මා නිෂ්පාදනය කිරීමට මාස අටක් ගත කළේය ඔහුගේ දෙවැනි චිත්‍රපටය වන සීදේවි ඊළඟ වසරේ නිෂ්පාදනය විය. ගන් වතුර, සීදේවි, අම්මා, රොඩි කෙල්ල, හෙළදිව පුරඟන වැනි වේදිකා නාට්‍ය රැසක් අධ්‍යක්ෂණය කළේය.
ඔහු 1956 වසරේ හොඳම චිත්‍රපටය වන පොඩි පුතා සඳහා සම්මානයක් ද ලබා ගත් අතර එම චිත්‍රපටය ඔහුගේ හොඳම චිත්‍රපටය ලෙස විචාරක පැසසුමට ලක් විය. ඔහුම බොහෝ නළුවන් සහ ගායකයින් ද හඳුන්වා දුන්නේය. 1956 දීපශිකා චිත්‍රපට උළෙලේ හොඳම චිත්‍රපටයට හිමි සම්මානය ‘පොඩිපුතා’ට හිමි විය. ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු කාටූන් සහිත චිත්‍රපටය අධ්‍යක්ෂණය කළේ 1958 වසරේදීය. ඔහුගේ 1955 චිත්‍රපටිය අශෝකා "චලන පික්චර්" සඟරාවට අනුව චීනයේ තිරගත වූ එකම සිංහල චිත්‍රපටය විය. ජයවිලාල් විලේගොඩ විසින් සංස්කරණය කරන ලද 1959 සිනමා ශාලාවේ වසරේ හොඳම චිත්‍රපටය ලෙස ඔහුගේ මා ඇලේ කලා තරුණිය චිත්‍රපටය සම්මානයට පාත්‍ර විය. 1960 දී විමලවීර පුංචි අම්මා චිත්‍රපටය ආරම්භ කර ටෝනි රණසිංහ රිදී තිරයට හඳුන්වා දුන්නේය. මේ අතර විමලවීර රොඩි කෙල්ල චිත්‍රපටිය ආරම්භ කර ප්‍රධාන චරිතයට ප්‍රථම වරට සන්ධ්‍යා කුමාරි තෝරාගෙන ඇත. මෙම චිත්‍රපටිය ප්‍රේමසිරි කේමදාසයන්ගේ පළමු සංගීත අධ්‍යක්ෂණය ද සනිටුහන් කළේය.
විමලවීරගේ චිත්‍රපට සිංහල ඉතිහාසයට හා සංස්කෘතියට සැබෑව සිටීමට උත්සාහ කළ අතර එය සිංහල සිනමාවේ ඉදිරි පියවරක් ලෙස සැලකේ. ඔහුගේ නොපසුබට උත්සාහය නිසා 1951 සැප්තැම්බර් 13 වැනි දින කැලණියේ කිරිබත්ගොඩ "නවජීවන" නමින් චිත්‍රපට මැදිරියක් ඉදිකරන ලද අතර එය ශ්‍රී ලාංකේය සිනමාකරුවෙකු සතු එකම චිත්‍රාගාරය ලෙස හැඳින්වේ. ඔහුගේ විලාසය සහ ශිල්පීය ක්‍රම ජයමාන්නගේ කෘතියට සමාන වූ නමුත් විමලවීරට විවේචනාත්මක අනුමැතියක් නොලැබුණි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:1963 මරණ ප්‍රවර්ගය:1901 උපත්
ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාසල් ලැයිස්තුව
කෑගල්ල
* කෑගලු විද්‍යාලය, කෑගල්ල * ශාන්ත ජෝශප් බාලිකා විද්‍යාලය, කෑගල්ල
බදුල්ල
තවලම්පොල ශ්‍රී විමලරතන විද්‍යාලය, ඌවපරණගම
අලුබෝගොල්ල ප්‍රාතමික විද්‍යාලය
අනුරාධපුර
ත්‍රිකුණාමලය
ත්‍රී/කන්/මොල්ලිපොතාන ප්‍රාථමික විද්‍යාලය ත්‍රී/කන්/මොල්ලිපොතාන සිංහල මහා විද්‍යාලය ත්‍රී/කන්/ගන්තලාව මහා විද්‍යාලය
හම්බන්තොට
ශ්‍රී දේවානන්ද මහා විද්‍යාලය, තිස්සමහරාමය හ/රාජකීය විද්‍යාලය(නවෝද්‍යා පාසල) පන්නෙගමුව-වීරවිල
කන්කසන්තුරෙයි මැතිවරණ කොට්ඨාසය
1947 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
23 අගෝස්තු 1947 සිට 20 සැප්තැම්බර් 1947 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු පළමුවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1952 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
24 මැයි1952 සහ 30 මැයි1952 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු දෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1956 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
5 අප්‍රේල් 1956 සහ 10 අප්‍රේල් 1956දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු තෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (ජූලි) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
20 ජූලි 1960 දිනදී පැවැත්වුණු පස්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1965 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
22 මාර්තු 1965 දිනදී පැවැත්වුණු  හයවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1970 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
27 මැයි 1970 දිනදී පැවැත්වුණු සත්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුණු අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
ජෛව රසායනික ඉංජිනේරු විද්‍යාව
ජෛව රසායනික ඉංජිනේරු විද්‍යාව යනු රසායනික ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ හෝ ෙෙජව ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ අංශයක් වන අතර එය ජෛව පටක හෝ අණු ඇතුළත් ඒකක ක්‍රියාවලි සැලසුම් කිරීම හා නිපදවීම කෙරෙහි මූලිකව කටයුතු කරයි. ජෛව රසායනික ඉංජිනේරු විද්‍යාව සාමාන්‍යයෙන් උගන්වනු ලබන්නේ රසායනික ඉංජිනේරු විද්‍යාවට හෝ ජීව ඉංජිනේරු විද්‍යාවට විකල්පයක් ලෙසය. එය එසේ සිදු කරන්නේ එම දෙකෙහිම විෂය මාලාවේ වටපිටාවේ හා අංශ 2 මඟින්ම භාවිතා කරන ගැටලු විසඳීමේ තාක්ෂණික ක්‍රමවල සමානතා නිසාය. මෙහි යෙදීම් ආහාර,ඖෂධ, ජෛව තාක්ෂණය හා ජල පිරිපහදු කර්මාන්තවලදී යෙදේ.
ජෛව ප්‍රතික්‍රියාකාරකය
ජෛව ප්‍රතික්‍රියාකාරකයක් යනු ජෛවීය වශයෙන් ක්‍රියාකාරී පරිසරයකට අනුබල දෙන ඕනෑම උපකරණයක් හෝ පද්ධතියක් හැඳින්වීමට යොදනු ලැබේ. එක් අවස්ථාවකද ජෛව ප්‍රතික්‍රියාකාරකයක් යනු පටක හෝ එවැනි පටකවලින් ව්‍යුත්පන්න වූ ක්‍රියාකාරී සංයෝග ඇතුලත් රසායනික ක්‍රියාවලියක් සිදු කරන නලයක් විය හැකිය. මෙම ක්‍රියාවලිය ස්වායු හෝ නිර්වායු විය හැකිය. මෙම ජෛව ප්‍රතික්‍රියාකාරක බොහෝවිට සිලිණ්ඩරාකාර වන අතර ප්‍රමාණයෙන් ලීටරවල සිට ඝන මීටර දක්වා පරාසගත වේ. බොහෝ විට මළ නොකන වානේවලින් තනා ඇත. ජෛව ප්‍රතික්‍රියාකාරකයක් යන්න සෛල සංස්කෘති සන්ධර්භයක් තුළ සෛල හෝ පටක වැඩෙන උපකරණයක් හෝ පද්ධතියක් හැඳින්වීමට යොදා ගත හැකිය.
ක්‍රියාකාරී ක්‍රමය පිළිබඳ වූ පදනමක දී ජෛව ප්‍රතික්‍රියාකාරක බැච්, ෆෙඩ් බැච් හෝ ඛණ්ඩ ලෙස වර්ගීකරණය කළ හැකිය. (අඛණ්ඩ කැලතුම් ටැංකි ප්‍රතික්‍රියාකාරක ආකෘති) අඛණ්ඩ ජෛව ප්‍රතික්‍රියාකාරකයකට උදාහරණයක් වන්නේ කෙමොස්ටැට්ය.
ජෛව ප්‍රතික්‍රියාකාරකයක් තුළ නිපදවන පටක අත්හිටුවීම හෝ අක්‍රිය කිරීම සිදු කළ හැකිය. සෛල අක්‍රිය කිරීම සිදු වන සරලතම අවස්ථාවක් වන්නේ ඒගාර් ජෙලිවලින් යුත් පෙට්‍රි දීසියකි. මහා පරිමාණයේ අක්‍රිය කරන ලද සෛල ජෛව ප්‍රතික්‍රියාකාරක වන්නේ