cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
අංගුලිමාල පිරිත
පැවිද්දෙන් පසු
එවිට පසේනදී කොසොල් රජු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියා. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ආදරයෙන් වන්දනා කොට එකත්පස්ව හිඳ ගත්තා. එකත්පස්ව හුන් පසේනදී කොසොල් රජු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය පැවසුවා. “ස්වාමීනී, ආශ්චර්යය යි! ස්වාමීනී, අද්භූත යි! ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දමනය නො වූ වන් දමනය කරන සේක් ම යි! ශාන්ත නො වූ වන් ශාන්ත බවට පත් කරන සේක් ම යි! නො පිරිනිවී ගිය සතුන් පිරිනිවන් බවට පත් කරන සේක් ම යි! ස්වාමීනී, එ් අපි යමෙකුව දඬුමුගුරෙන් වේවා, ආයුධයෙන් වේවා දමනය කරන්නට අසමර්ථ ද, එහෙත් ඔහුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දඬුමුගුරෙන් තොරව, ආයුධයෙන් තොරව දමනය කරන ලද්දේ ය. ස්වාමීනී, දැන් අපි යන්නම්. අපට ඉතින් බොහෝ කෘත්‍ය තියෙනවා නෙව. බොහෝ රාජකාරී තියෙනවා නෙව.” ”පින්වත් මහාරාජ, යමකට කාලය නම් එය දැනගත මැනැව.” එකල්හි පසේනදී කොසොල් රජු හුනස්නෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ආදරයෙන් වන්දනා කොට පැදකුණු කොට පිටත්ව ගියා.
අංගුලිමාල (චිත්‍රපටිය)
අංගුලිමාල කතාව චිත්‍රපටයක් ලෙස 1988 දී එළිදක්වනු ලැබිණි.
අංගුලිමාල සූත්‍රය
මජ්ක්‍ධිම නිකායේ රාජවග්ගයේ ඇතුළත් අංගුලිමාල සූත්‍රය, බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් අංගුලිමාල මහ රහතන් වහන්සේට උගන්වා වදාරන ලද්දකි. විලිරුදාවෙන් පෙළෙන ගර්භිණී ස්ත්‍රියකගේ ප්‍රසූතිය පහසු වන ලෙස කරනු ලබන සත්‍ය ක්‍රියාවක් වශයෙන් බුදුරජාණන් වහන්සේ අංගුලිමාල රහතන් වහන්සේට උගැන්වූ මෙම සූත්‍රය තුළ, අනාගතයේ පහළ වන, පෘථග්ජන භාවය නිසා නොයෙක් අවස්ථාවල වැරැදි කර පසුතැවිලි වන සකල මිනිස් වර්ගයාටම පිහිට වන අනර්ඝ අවවාදයක් සැඟවී තිබේ. ජීවිත දහසක් පමණ නසා, තම මෑණියන් ද බුදුරජාණන් වහන්සේ ද නසන්නට තැත් කළ අංගුලිමාල මහා ප්‍රඥාවෙන් සහ මහා කරුණාවෙන් දමනය කළ බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔහු යහමගට යොමු කර තමන් වහන්සේගේ ආරාමයට ම කැඳවාගෙන අවුත් පැවිදි කළ සේක.
අංගුලිමාල පිරිත
“ යතොහං භගිනි, අරියාය ජාතියා ජාතො නාභිජානාමි සංචිච්ච පාණං ජීවිතා වොරොපෙතා. තෙන සච්චෙන සොත්ථි තෙ හොතු සොත්ථි ගබ්භස්සා’ ති. මෙම දෙවන වරට උගැන්වූ පාඨයෙන් කියැවෙන්නේ “ නැගණියනි, මම යම් දවසක ආර්ය ජාතියෙහි උපනෙම් ද, එතැන් පටන් කොට දැන දැන සත්වයකුගේ දිවි තොර කළ බවක් නො දනිමි. එම සත්‍යයෙන් ඔබට සෙත් වේවා, ගර්භයට සෙත් වේවා!” යනුයි.
සත්‍යක්‍රියාවෙන් පසු
මේ විදියට සත්‍යක්‍රියා කළ උන් වහන්සේගේ බලයෙන් එම තැනැත්තියගේ කුසතුල හිර වී සිටි දරුවා කිසිම කරදරයකින් තොරව උපත ලද බව සඳහන් වෙනවා. මේ සිදුවීමෙන් දින කිහිපයකට පස්සේ අංගුලිමාල හාමුදුරුවෝ මහරහත් බව ලබාගත්තා.
අංගුලිමාල තෙරණුවන් සත්‍යක්‍රියා කළ ස්ථානය වෙහෙරක් ඉදි කලා. එය අංගුලිමාල දාගැබ ලෙස හඳුන්වනවා. එම ස්ථානය තවමත් පුදුම හාස්කම් ශක්තියක් ඇති ස්ථානයක්. තවමත් ගැබිනි මවුවරු එම ස්ථානය වැඳනමස්කාර කරගැනීමෙන් සුවයක් ලබනවා.
එවිට ආයුෂ්මත් අංගුලිමාලයන් වහන්සේ තනිව ම හුදෙකලා වුණා. අප‍්‍රමාදී වුණා. කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතු වුණා. කාය ජීවිත දෙක්හි අපේක්ෂා රහිතව ධර්මයෙහි හැසිරෙද්දී, යම් උතුම් අර්ථයක් පිණිස කුල පුත‍්‍රයන් මනා කොට ගිහි ජීවිතය අත්හැර බුදු සසුනෙහි පැවිදි වෙද්ද, බඹසර ජීවිතයේ නිමාව වන එ් උතුම් අරහත්වය මෙහි දී ම තමන් ගේ විශිෂ්ඨ ඤාණයෙන් සාක්ෂාත් කොට එයට පැමිණ වාසය කළා. ‘ඉපදීම ක්ෂය වුණා. බඹසර වාසය සම්පූර්ණ කළා. කළ යුත්ත කළා. මත්තෙහි කළ යුතු කිසිවක් නැතැ’යි අවබෝධ කරගත්තා. ඉතින් ආයුෂ්මත් අංගුලිමාලයන් වහන්සේ ද, රහතන් වහන්සේලා අතර කෙනෙක් බවට පත් වුණා.
ඉතින් ආයුෂ්මත් අංගුලිමාලයන් වහන්සේ පෙරවරුවෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා පාත‍්‍රය ද ගෙන සැවැත් නුවර පිඬුසිඟා වඩිනවා. එවැනි වෙලාවක දී වෙනත් තැනකට ගසන ගල් පවා ආයුෂ්මත් අංගුලිමාලයන් වහන්සේ ගේ ඇඟට යි වදින්නේ. වෙනත් තැනකට ගසන දඬු මුගුරු පවා ආයුෂ්මත් අංගුලිමාලයන් වහන්සේ ගේ ඇඟට යි වදින්නේ. වෙනත් තැනකට ගසන කැට කැබිලිති පවා ආයුෂ්මත් අංගුලිමාලයන් වහන්සේ ගේ ඇඟට යි වදින්නේ. එතකොට ආයුෂ්මත් අංගුලිමාලයන් වහන්සේ බිඳුණු හිසින් යුතුව, ලේ වැගිරෙද්දී, බිඳුණු පාත‍්‍රය ඇතිව, ඉරී ගිය සඟල සිවුරු ඇතිව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණෙනවා. එවිට දුරින් ම වඩින ආයුෂ්මත් අංගුලිමාලයන් දකින භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මතුන් අංගුලිමාලයන්ට මෙය පවසා වදාරණවා. “පින්වත් බ‍්‍රාහ්මණය, ඔබ ඉවසන්න! පින්වත් බ‍්‍රාහ්මණය, ඔබ ඉවසන්න! ඔබ විසින් කරන ලද යම් කර්මයක විපාකය බොහෝ වර්ෂ ගණනක්, බොහෝ වර්ෂ සිය ගණනක්, බොහෝ වර්ෂ දහස් ගණනක් නිරයෙහි පැසවන්නට තිබුණා ද, පින්වත් බ‍්‍රාහ්මණය, ඔබට එ් කර්මයේ විපාක මේ ජීවිතයේ දී විතරයි විඳවන්නට තියෙන්නේ.” ඉතින් හුදෙකලාවෙහි භාවනා කරමින් විමුක්ති සුඛ විඳිමින් සිටින ආයුෂ්මත් අංගුලිමාලයන් වහන්සේ එ් වේලාවෙහි මේ උදානය වදාළා.
යෝ ච පුබ්බේ පමජ්ජිත්වා පච්ඡා සෝ නප්පමජ්ජති, සෝ’මං ලෝකං පභාසේති අබ්භා මුත්තෝ’ව චන්දිමා.
''කවුරු හරි කලින් දහමේ හැසිරෙන්නට පමා වෙලා හිටිය ත්, පස්සෙ කාලෙක අප‍්‍රමාදීව දහමේ හැසිරුණොත් එයා මේ ලෝකය එළිය කරනවා. වළාකුලින් මිදුන පුන් සඳක් වගේ.''
යස්ස පාපං කතං කම්මං කුසලේන පිථීයති, සෝ’මං ලෝකං පභාසේති අබ්භා මුත්තෝ’ව චන්දිමා.
''කවුරු හරි කෙනෙක් තමන් ගේ පව් කුසල් බලයෙන් නැති කරල දැම්මොත් එයා මේ ලෝකය එළිය කරනවා. වළාකුලින් මිදුන පුන්සඳක් වගේ.''
යෝ හවේ දහරෝ භික්ඛු යුඤ්ජති බුද්ධසාසනේ, සෝ’මං ලෝකං පභසේති අබ්භා මුත්තෝ’ච චන්දිමා.
''කොයි තරම් තරුණ භික්ෂුවක් වුනත් ශීල, සමාධි, ප‍්‍රඥාවේ යෙදෙනවා නම් එයා මේ ලෝකය එළිය කරනවා. වළාකුලින් මිදුන පුන් සඳක් වගේ.''
දිසා’හි මේ ධම්මකථං සුණන්තු – දිසා’හි මේ යුඤ්ජන්තු බුද්ධසාසනේ, දිසා’හි මේ තේ මනුජේ භජන්තු – යේ ධම්මමේවාදාපයන්ති සන්තෝ.
"මගේ සතුරන්ට ත් ඇසෙන්නට ඕන මේ චතුරාර්ය සත්‍යය ධර්මය ම යි. මගේ සතුරන් හැසිරෙන්නට ඕන ශීල, සමාධි, ප‍්‍රඥාවේ ම යි. මගේ සතුරො ත් ඇසුරු කරන්නට ඕන මේ උතුම් චතුරාර්ය සත්‍යය ධර්මය පෙන්නා දෙන සත්පුරුෂ උතුමන්ව යි."
දිසා හි මේ ඛන්තිවාදානං – අවිරෝධප්පසංසිනං, සුණන්තු ධම්මං කාලේන – තඤ්ච අනුවිධීයන්තු.
''ඉවසන ගුණයෙන් යුතු, මෛත‍්‍රියට ප‍්‍රශංසා කරන එ් උතුමන් ගේ ධර්මය ම මාගේ හතුරෝ ද අසත්වා! එ් උතුම් ධර්මය ම අනුගමනය කරත්වා!''
න හි ජාතු සෝ මමං හිංසේ – අඤ්ඤං වා පන කිඤ්චනං, පප්පුය්‍ය පරමං සන්තිං – රක්ඛෙය්‍ය තසථාවරේ.
''එ් මාගේ සතුරෝ මට හෝ වෙන කෙනෙකුට හෝ හිංසා නො කරත්වා! දැන් අංගුලිමාල පරම ශාන්තියට පැමිණිලා ඉන්නෙ. තැති ගන්නා සතුනුත්, තැති නො ගන්නා රහතුනුත් රකිනවා.''
''වතුර අදින අය තමන් කැමැති දිශාවට වතුර ගෙනියනවා. හී වඩුවන් ඊතල වල ඇද හැරලා කෙලින් කරනවා. ලී වඩුවන් කැමැති විදිහට ලී නවනවා. අන්න එ් විදිහට බුද්ධිමත් කෙනා තමන් ගේ ජීවිතය දමනය කර ගන්නවා.''
දණ්ඩේනේකේ දමයන්ති – අංකුසේහි කසාහි ච, අදණ්ඩේන අසත්ථේන – අහං දන්තෝම්හි තාදිනා.
''සමහර උදවිය දඬු මුගුරු වලිනුත්, හෙණ්ඩුවෙනුත්, කසයෙනුත් තමයි අනුන්ව දමනය කරන්නේ. එ් වුණාට දඬු මුගුරු නැතිවයි, අවි ආයුධ නැතිවයි අකම්පිත සිත් ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේ මාව දමනය කළේ.''
අහිංසකෝ’ති මේ නාමං – හිංසකස්ස පුරේ සතෝ, අජ්ජාහං සච්චනාමෝම්හි – න නං හිංසාමි කිඤ්චනං.
''ඉස්සර මට අහිංසක කියල කීවෙ අනුන්ට හිංසා කරද්දී ම යි. එ්ත් දැන් මං කාටවත් හිංසා නො කරන ඇත්තට ම අහිංසක කෙනෙක්.''
චෝරෝ අහං පුරේ ආසිං – අංගුලිමාලෝ’ති විස්සුතෝ, වුය්හමානෝ මහෝඝේන – බුද්ධං සරණමාගමං.
''මං ඉස්සර අංගුලිමාල නමින් ප‍්‍රසිද්ධ වෙච්ච හොරා. මාව සංසාරෙ සැඩ පහරට අහුවෙලා ගහගෙන යන කොට තමයි බුදුරජාණන් වහන්සේව සරණ යන්නට ලැබුණේ.''
ලෝහතපාණී පුරේ ආසිං – අංගුලිමාලෝ’ති විස්සුතෝ, සරණාගමනං පස්ස – භවනෙත්ති සමූහතා.
''ඉස්සර මං අත්වල ලේ තවරාගෙන ප‍්‍රසිද්ධ වෙලා හිටියේ අංගුලිමාල නමින්. එහෙත් උතුම් තිසරණයට පැමිණීමේ ආනිශංසය බලන්න. සියළු භව රැහැන් මුලින් ම කපලා දැම්මා.''
තාදිසං කම්මං කත්වාන – බහුං දුග්ගතිගාමිනං, ඵුට්ඨෝ කම්මවිපාකේන – අනණෝ භුඤ්ජාමි භෝජනං.
''මගේ අතින් අපායට යන්නට බොහෝ පව් සිද්ධ වුණා. එහෙත් දැන් මං විපාක විඳින්නෙ මේ ජීවිතයේ දී විතරයි. අනුන් ගේ දානෙ මං වළඳන්නෙ ණය නැතිව යි.''
පමාදමනුයුඤ්ජන්ති – බාලා දුම්මේධිනෝ ජනා, අප්පමාදං ච මේධාවී – ධනං සෙට්ඨං’ව රක්ඛති.
''අඥාන ජනතාව බාහිර වැඩ කටයුතුවලට මුළු ජීවිතය ම කැප කරනවා. ධර්මයේ හැසිරීම ප‍්‍රමාද කරනවා. නමුත් බුද්ධිමත් කෙනා අප‍්‍රමාදීව ධර්මයේ හැසිරෙන්නෙ උතුම් ධනයක් රැක ගන්නවා වගෙයි.''
මා පමාදමනුයුඤ්ජේථ – මා කාමරතිසන්ථවං, අප්පමත්තෝ හි ඣායන්තෝ – පප්පෝති පරමං සුඛං.
''ධර්මයේ හැසිරීම පිණිස ප‍්‍රමාද වෙන්නට එපා! කාම සැපයේ ම ඇලී වාසය කරන්නට එපා! අප‍්‍රමාදීව භාවනා කරන කෙනා තමයි උතුම් සැපය ලබා ගන්නෙ.''
ස්වාගතං නාපගතං – නේතං දුම්මන්තිතං මම, සංවිභත්තේසු ධම්මේසු – යං සෙට්ඨං තදුපාගමං.
''සම්බුදු සසුනට මං ආපු එක කොයි තරම් හොඳයි ද! මේක වැඩකට නැති දෙයක් නො වෙයි. අනික, මේ මගේ වැරදි මතයකුත් නොවේ. විස්තර වශයෙන් පහදල දෙන එ් චතුරාර්ය සත්‍යය ධර්මය තුළිනුයි මං උතුම් නිවනට පත් වුණේ.''
ස්වාගතං නාපගතං – නේතං දුම්මන්තිතං මම, තිස්සෝ විජ්ජා අනුප්පත්තා – කතං බුද්ධස්ස සාසනං.
''බුදුරජාණන් වහන්සේ ගේ සසුනට මං ආපු එක කොයිතරම් හොඳ ද! මේක වැඩකට නැති දෙයක් නො වෙයි. අනික, මේ මගේ වැරදි මතයකුත් නො වෙයි. මා ත‍්‍රිවිද්‍යාව ලැබුවා. බුද්ධ ශාසනය සම්පූර්ණ කරගත්තා.''
හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය
හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය යනු ජලයේ දියවූ හයිඩ්‍රජන් ක්ලෝරයිඩ් ද්‍රාවණයකි. එය බොහෝ කාර්මික අවශ්‍යතා සදහා යොදා ගන්නා ප්‍රබල ,අකාබනික, විකාදක අම්ලයකි.එය ස්වාභාවිකව ආමාශයික අම්ලය ලෙසින් හමුවේ.අතීතානුකූලව මියුට්‍රියක් අම්ලය,සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් සාන්ද්‍රිතය ලෙස හැදින්වු මෙය  සල්පියුරික් අම්ලය හා සාමාන්‍ය ලුනු යොදා නිපදවයි. මෙය පලමු වරට දක්නට ලැබුනේ පුනරුදය කාලයේය .ඉන් පසු එය ග්ලෝබර් ,ප්‍රියෙස්ට්ලි, ඩේවි යන රසායනඥයන් විසින් විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සදහා යොදා ගන්නා ලදී. හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලයේ  අධික නිෂ්පාදනය සිදුවුයේ කාර්මික විප්ලවය තුලදීය.හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය ,රසායනික  ප්‍රතිකාරකයක් ලෙස මහා පරිමාණයෙන් විනිල්  ක්ලෝරයිඩ්   නිෂ්පාදනයට ගන්නා ලදී.මෙම විනිල් ක්ලෝරයිඩ් PVC ප්ලාස්ටික් ,පොලියුරෙතේන් සඳහා MDI/TDI නිෂ්පාදනයට යොදා ගන්නා ලදී.එයට බොහෝ කුඩා පරිමාණ භාවිත ඇත.ඒවා නම් ගෘහස්ථ  පිරිසිදු කිරීම ජෙලටීන් නිෂ්පාදනය, ආහාර සංකලන ද්‍රව්‍ය නිෂ්පාදනය ,  තුලිතකාරකයක් ලෙස,සමින් නිමවුණු  දෑ සකස් කිරීමවේ. වාර්ෂිකව හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය මෙට්රික් ටොන් මිලියන 20 නිපදවයි.
නිරුක්තිය
යුරෝපීය රසායනඥයන් විසින් ක්ෂාර අම්ලය සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් සාන්ද්‍රිතය ලෙස මෙය හදුන්වන ලදී. මෙම නම් 2ම තවම භාවිතාවේ. විශේෂයෙන්ම ඉංග්‍රීසි නොවන භාෂාවලදී එනම් ජර්මන් වලදී සෝල්සෝ ලෙසද ලන්දේසි වලදී සෝවුටෙර් ලෙසද හැදින්වේ. වායුමය HCl  නාවික අම්ල වායුව ලෙස හැදින්වේ .පැරණී (පූර්ව වර්ගීකරණය)  නම වන මියුට්‍රියක් අම්ලයට ද ඇත්තේ සමාන සම්භවයකි."මියුට්‍රියක්  යනු අති ක්ෂාර හෝ ලුණුවලටසම්බන්ධකමක් තියනවා යන්නයි").මෙම නම තවම භාවිතාවේ
ඉතිහාසය
ඇක්වා රෙජීයා යනු හයිඩ්‍රෝක්ලෝරික් අම්ලය හා නයිට්‍රික් අම්ලය අඩංගු මිශ්‍රණයකි.මෙය නයිට්‍රික් අම්ලය හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලයේ දියකර සාදා ගෙන ඇති බව මුල්වරට විස්තර කරන ලද්දේ යුරෝපීය රසායනඥයකු වු  සුවුඩෝ ගෙබර් විසිනි.අනික්  සටහනක් ඉදිරිපත්  කරනුයේ   පළමු සඳහන් කිරීම කර ඇත්තේ නැගෙනහිර රෝම අධිරාජ්‍යයට අයත් 13 වන සියවසේ අත් පිටපතකින් බවය   .කලින්ම කරන ලද අනාවරණයකින් ඉදිරිපත් කරනුයේ ජබීර් ඉබ් හයාන් යන රසායනඥයකු විසිනි.
නිදහස් හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය ගැන මුල්වරට රූපාත්මකව ඉදිරිපත් කලේ 16 වන සියවසේ විසූ ලිබවියස් විසිනි. ඔහු එය මැටි කෝවක ලුනු දමා රත් කිරීම මගින් පෙන්වීය.අනිකුත් උත්පාදකයන් අයිතිවාසිකම් කියනුයේ ජර්මන් බෙනඩික්ට් පියතුමකු වන බැසිල් වැලන්ටයින් විසින් ලුනු සහසල්පියුරික් අම්ලය රත් කිරීමෙන් 15 වන සියවසේදී මෙය සොයා ගන්නා බවය.අනික් අය පවසනුයේ පිරිසිදු හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය සොයාගැනීම සම්බන්දයෙන් පැහැදිලි සඳහන් කිරීමක්  16 වන සියවස අවසානය   දක්වා  නොමැති බවය 17 වන සියවසේදී, ජර්මනියේ කර්ස්ටඩ් ඇඩ් මේන් සිට පැමිනි ජෝන් රුඩොල්ප් ග්ලෝබර් ,සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් සහ සල්පියුරික් අම්ලය යොදා මැන්හෙමින් ක්‍රියාවලිය තුලින් සෝඩියම් සල්පේට් සෑදීමේදි හයිඩ්‍රජන් ක්ලෝරයිඩ් නිදහස් වන බව සොයාගන්නා ලදී .එංගලන්තයේ ලීඩ්ස් සිට පැමිනි ජෝෂෆ් ප්‍රියෙස්ලි පිරිසිදු හයිඩ්‍රජන් ක්ලෝරයිඩ්  1772 දී සාදන  ලදී.1918දී  එංගලන්තයේ පෙන්සැන්ස් සිට පැමිනි හම්ප්‍රී ඩ්‍රේව් විසින් හයිඩ්‍රජන් හා ක්ලෝරයිඩ් අතර රසායනික සංයෝජනය ඔප්පු කරන ලදී.කාර්මික විප්ලවය තුලදී ක්ෂාරමය ද්‍රව්‍යය සදහා ඉල්ලුම වැඩිවිය.නිකොලස් ලෙබනැක්(ඉසෝඖඩම්, ප්‍රංශය) විසින් නව කර්මාන්ත ක්‍රියවලියක් ,මහා පරිමාණයෙන් සෝඩියම් කාබනේට් (සෝඩා අලු)නිපදවීම සදහා ආරම්භ කරන ලදී.මෙහිදී සාමන්‍ය ලුනු, හුණු ගල් හා  ගල් අඟුරුයොදා ගෙන සෝඩා අලු  බවට පරිවර්තනය කරන අතර අතුරු පලයක් ලෙස හයිඩ්‍රජන් ක්ලෝරයිඩ්  නිදහස්වේ.බ්‍රිතාන්‍ය ක්ෂාරමය  පනත සහ අනෙකුත් රටවල  නීති සම්පාදනය  වනතුරු අතිරික්ත  HCl  වාතයට විවර කරන ලදී. පනත සම්මත කිරීමෙන් පසු සෝඩා අලු නිපදවන්නන් අපතේ යන වායුව ජලයේ අවශෝෂණය කර හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය කාර්මිකව නිපදවීමට පෙලඹුණි. 21 වන සියවසේදි ලෙබනැක් ක්‍රියවලිය ,සොල්වේ ක්‍රියාවලිය මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරන අතර මෙමගින් අතුරු පලයක් ලෙස හයිඩ්‍රජන් ක්ලෝරයිඩ් ලබා නොදේ.හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය ඒ වන විටත් සම්පූර්ණයෙන්ම වැදගත්  රසායනික ද්‍රව්‍යයක්  ලෙස බොහෝ යෙදීම් වල භාවිතාවූ නිසා, වාණිජ ප්‍රයෝජනය  සදහා  අනික් නිෂ්පාදන විධික්‍රම අරඹන ලදී.තවමත් ඒවායින් සමහර ක්‍රම භාවිතවේ .2000 න් පසු හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය වැඩිපුරම නිපදවනු ලැබුයේ ,කාර්මික කාබනික සංයෝග නිපදවීමේදී සිත් ගන්නා අතුරුපලයක් ලෙස මුදා හැරෙන  හයිඩ්‍රජන් ක්ලෝරයිඩ් අනුසාරයෙන්ය ඊට පසු ව 1988,  හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය ,වගුව II යටතේ ලේඛනයට ඇතුළත් කරන  ලද්දේ එක්සත් ජාතීන්ගේ නීති විරෝධී දේවල් ගනුදෙනු  කිරීම හා [[මත් කාරක හා මානසික රෝග වලට එරෙහි සම්මුතිය මගිනි.එනම් හයිඩ්‍රජන් ක්ලෝරයිඩ්  හෙරොයින්, කොකේන් ,මෙදම්පීටැමින් නිපදවීමට යොදා ගන්නා බැවිනි
රසායන විද්‍යාව
හයිඩ්‍රජන් ක්ලෝරයිඩ් අම්ලය  මොනොප්‍රොට්‍රික් අම්ලයකි. එනම් විකණ්ඩනයේදි (අයනීකරණය) එක H+ අයනයක් පමනක් නිදහස් කරන බැවිනි.(ප්‍රෝටෝන්) ජලීය හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලයේදී   H+, ජලීය අණුවක් සමග එක්වී හයිඩ්‍රෝනියම් අයනය සාදයි H3O+
අනික් අයනය Cl−  සාදයි ,ක්ලෝරයිඩ්  අයනයවේ.එම නිසා හයිඩ්‍රජන් ක්ලෝරයිඩ්  අම්ලය, සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් වැනි ලවණ  ක්ලෝරයිඩ්  සෑදීමට ගනී.හයිඩ්‍රජන් ක්ලෝරයිඩ්  අම්ලය  විකණ්ඩනයේදි ජලය තුල සම්පූර්ණයෙන්ම විඝටනය වන නිසා එය ප්‍රබල අම්ලයකි.මොනොප්‍රොට්‍රික් අම්ලයට අදාල විඝටන නියතයක් ඇතka.එමගින් පෙන්වනුයේ  ජලය තුල විඝටනය වන මට්ටමය.ප්‍රබල අම්ල සදහා එය විශාල අගයකි.සිද්ධාන්තමය ලෙස Ka ,සැදූ HCl  වලට යෙදිය හැක.ජලීය HCl වලට .NaCl   ලවණ   එක් කළ විට   ප්‍රායෝගිකව pH අගයට බලපෑමක් නැත.සම්පූර්ණයෙන් විඝටිත  ජලීය ද්‍රාවණය තුල .Cl−  අයන අධික ලෙස දුර්වල ව පවතින බැවිනි.අතරමැදි ප්‍රබල හයිඩ්‍රජන් ක්ලෝරයිඩ් ද්‍රාවණ සදහා, H+ මවුලිකතාව (ඒකීය සාන්ද්‍රණය) HCl මවුලිකතාවට සම  බව උපකල්පනය කරනුයේ  සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාංක හතරකට එකඟ වීම  තුලින්ය. රසායන විද්‍යාවේ පොදු ප්‍රබල ඛණිජමය අම්ල හය  අතුරෙන්, අවම හිරිහැරයට පත් විය හැකි  ඔක්සිකරණ-ඔක්සිහරණ ප්‍රතික්‍රියා දක්වන මොනොප්‍රොට්‍රික් අම්ලය වනුයේ හයිඩ්‍රජන් ක්ලෝරයිඩ්  අම්ලයයි.එය ආම්ලිකතාව තිබියදීත් ,හසුරුවන විට අඩු ම උපද්‍රව සහිත ප්‍රබල අම්ලයකි. හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය අනර්ඝ ආම්ලික ප්‍රතිකාරක බවට හරවන පිරිසිදු ප්‍රතිකාරක ඇත.එය ප්‍රතික්‍රියාවක් නොකරන විෂ නොමැති ක්ලෝරයිඩ් අයනයෙන් සමන්විත  වෙයි.අතරමැදි හයිඩ්‍රොක්ලෝරික්  ද්‍රාවණ   මතුපිට ගබඩා කිරීමේදී, ඔවුන්ගේ සාන්ද්‍රණය  කාලය සමග පවත්වා ගනිමින් බොහෝ සෙයින් ස්ථායි වේ.
හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය  ,භස්ම ප්‍රමාණය ස්ථිරව සොයා ගැනීමට අනුමාපනය  කිරීමේදී  යොද ගැනේ.ප්‍රබල අම්ල අනුමාපන ඉතා නිවැරදි බොහෝ පැහැදිලි  අන්තලක්ෂයක්  ලබා දෙයි.. එසියෝට්‍රොපික් නොහොත්"අඛණ්ඩ-නැටැවීමකල" හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය (දළ වශයෙන් 20.2%)  ,ප්‍රාථමික සම්මතයක් ලෙස  ප්‍රමාණාත්මක විශ්ලේෂණයයේදි යොදා ගත හැකිය, එනමුත් එහි නිවැරදි සාන්ද්‍රණය,  එය සාදන ලද වායුගෝලීය පීඩනය  මත රඳා පවතියි. හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය නිතර   රසායනික විශ්ලේෂණය සඳහා  යොදා ගැනෙන්නේ  "පැසවුම් " නියැදි විශ්ලේෂණය සඳහාය. සාන්ද්‍රිත හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය,  බොහෝ ලෝභ සහ  ඔක්සිකරණයවු  ලෝහ ක්ලෝරයිඩ් දිය කරන  අතර හයිඩ්‍රජන් වායුව නිපදවයි. එය මූලික සංයෝග  සමග එනම් කැල්සියම්  කාබනේට්   හෝ තඹ(II) ඔක්සයිඩ්  සමග ප්‍රතික්‍රියා වෙමින්,විශ්ලේෂණය කල හැකි ද්‍රාවිත ක්ලෝරයිඩ් නිපදවයි.
භෞතික ගුණ
හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලයේ භෞතික ගුණ තාපාංක හා සහ ද්‍රවාංක, ඝනත්වය,  pH අගය,  HCl  අම්ල ද්‍රාවණයේ සාන්ද්‍රණය හෝ මවුලිකතාව මත රඳා පවති .එම අගයන් ජලය  ඉතා අඩු සාන්ද්‍රණය  0% HCl  අගයන් සිට සධූම හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලයේ  (අධිකව 40% )HCl.අගයන් දක්වා පෙළ ගැස්විය හැක. හයිඩ්‍රොක්ලෝරික්  අම්ලයේ  ද්විමය (සංඝටක දෙක) මිශ්‍රණය ,එනම් HCl සහ H2O වලට ස්ථීර-තාපාංක ඇති ඒසියෝට්‍රොප් මිශ්‍රණය  (සරල ආසවනය කිරීම   මගින් එහි සංයෝජන අනුපාතය වෙනස් කල නොහැකිය  ) ඇත්තේ 20.2% HCl and 108.6 °C (227 °F). හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලයේ, ස්ථීර ස්ඵටිකීකරණ සුද්‍රාව්‍ය ලක්ෂයන් හතරක් පවතී.ඒවා නම් (ස්ඵටික ආකාර)  HCl·H2O(68% HCl), HCl·2H2O (51% HCl), HCl·3H2O (41% HCl), HCl·6H2O (25% HCl), සහ අයිස්වලින් ආවරණයවූ (0% HCl)වේ.අයිස් සහ  HCl·3H2O අතර ස්ඵටිකීකරණයේදී, මිතස්ථායී සුද්‍රාව්‍ය ලක්ෂ්‍යයක් 24.8%   දී පවතී
කාර්මික වෙළඳ පොල
ලෝකය පුරා ප්‍රධාන නිෂ්පාදකයන් සැලකූ විට ඩෝ කෙමිකල්ස්, වාර්ෂිකව ගණනය කල විට මෙට්‍රික් ටොන්  මිලියන 2 (2 මෙටොන් /වසරකට )  HCl වායුව ද  සහ FMC, ජෝර්ජියා ගල්ෆ් සංස්ථාව, ටොසෝ සංස්ථාව, අක්සෝ නෝබෙල් සහ  ටෙස්සෙන්ර්ලො යන  නිෂ්පාදකයන් සැලකූ විට මෙට්‍රික් ටොන්   0.5 සිට 1.5   දක්වා නිපදවයි.
මුළු ලෝක HCl නිෂ්පාදනය සංසන්දනය  කල විට ප්‍රකාශිත  තක්සේරුව  වනුයේ  20 මෙටොන් /වසරකට. මෙහිදී මෙටොන්  3 වසරකට  කෙළින්ම සංශ්ලේෂණය කරන අතර ඉතිරිය කාබනික සහ සමාන සංශ්ලේෂණවල අතුරු නිෂ්පාදිත ලෙස සපුරා ගනී.බොහෝ දුරට හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය පරිභෝජනය  කරනු ලබන්නේ නිශ්පාදකයා විසින්මය. විවෘත ලෝක වෙළඳ පොල ප්‍රමාණය ලෙස තක්සේරුව   වනුයේ  5 මෙටොන් /වසරකට වේ.
භාවිතයන්
හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය යනු ප්‍රබල අකාබනික අම්ලයක් වන අතර එය බොහෝ කාර්මික ක්‍රියාවලි සදහා යොදා ගැනේ. භාවිතයට අනුව බොහෝ විට අවශ්‍ය නිෂ්පාදිත තත්ත්වය තීරණය කරනු ලැබේ
වානේ පිරිසිදු (Pickling)කිරීම
හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලයේ වැදගත් භාවිතයක් වනුයේ වානේ පිරිසිදු (Pickling) කිරීමය.මෙහිදී  පසුව සිදුවන සැකසීමට පෙර යකඩ හෝ වානේ තුලින්, මලකඩ හෝ යකඩ ඔක්සයිඩ් පොත්ත ඉවත් කරනු ලැබේ.
නිරසනය, රෝල් කිරීම, ගැල්වනී කිරීම, සහ අනික් ශිල්ප ක්‍රම මෙයට යොදා ගනු ලැබේ.කාබන් වානේ පිරිසිදු කිරීම සදහා 18% සාන්ද්‍රණය සහිත තාක්ෂණික වර්ගයේ HCl, pickling කාරකය ලෙස  සාමාන්‍යයෙන් යොදා ගනී.
හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලයේ වැදගත් භාවිතයක්  වනුයේ වානේ පිරිසිදු  pickling  කිරීමය.මෙහිදී යකඩ හෝ වානේ පසුව සිදුවන සැකසීමට පෙර ඒවා තුලින්  මලකඩ හෝ යකඩ ඔක්සයිඩ  ඉවත් කරනු ලැබේ.
නිරසනය, රෝල් කිරීම, ගැල්වනී කිරීම සහ අනික් ශිල්ප ක්‍රම මෙයට යොදා ගනු ලැබේ.කාබන් වානේ පිරිසිදු pickling කිරීමට සාන්ද්‍රණය 18% වන තාක්ෂණික වර්ගයේ HCl, සාමාන්‍යයෙන්  pickling  කාරකය ලෙස භාවිතාවේ.
ගෙවුණු අම්ලය,  යකඩ(II) ක්ලෝරයිඩ් (  ෆෙරස් ක්ලෝරයිඩ්  ලෙසද හදුන්වයි) ද්‍රාවණ සදහා නැවත භාවිතා කරනු ලැබේ, ඒ නමුත් ඉහල බැර-ලෝහ වලදී, මද්‍යසාර මගින් මේ ක්‍රියාව  අඩු කරනු ලැබේ.
වානේ pickling කර්මාන්තය මගින් හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ල ප්‍රතිජනනය ක්‍රියාවලිය වැඩි දියුණු විය. රෝස්ටරය තුල බින්දු වේගයෙන් විසිරීම හෝ  පත්ල තරලතාව යන ක්‍රියාවලි එවැනි HCl ප්‍රතිජනන ක්‍රියාවලිවේ මෙමගින් භාවිතා කල  මද්‍යසාර වලින් HCl  ආපසු ලබාගැනීම  සදහා ඉඩ ලබාදේ. ඉතාමත් ම පොදු ප්‍රතිජනන ක්‍රියාවලිය වන්නේ ෆයිරෝහයිඩ්‍රෝලිසිස් ක්‍රියාවලියයි,   පහත සඳහන් වන සුත්‍රය අදාලවේ.
භාවිතා කල අම්ලය නැවත ලබා ගැනීමට සංවෘත අම්ල ලුපයක් ස්ථාපිත කර ඇත.ප්‍රතිජනන ක්‍රියාවලිය තුල නිපදවන යකඩ(III) ඔක්සයිඩ් විවිධ ද්විතීයික කර්මාන්ත වල යොදා ගන්නා වටිනා  අතුරු ඵලයකි.
කාබනික සංයෝග නිෂ්පාදනය
හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලයේ අනෙක් ප්‍රධාන භාවිතයක් වනුයේ  කාබනික සංයෝග නිෂ්පාදනයවේ. එනම් විනිල් ක්ලෝරයිඩ් සහ PVC සදහා ඩයික්ලෝරෝඑතේන් වැනි සංයෝගවේ. මෙය බොහෝ විට දේශීයව පරිභෝජනය කිරීමට නිපදවන අතර ඒවා සැබවින්ම කවරදාකවත් විවෘත වෙළඳ පොල වෙත පැමිණෙන්නේ නැත. හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය යොදා ගෙන සාදන කාබනික සංයෝග වන්නේ බිස්පීනෝල්, පොලිකාබනේට්, සක්‍රිය කළ කාබන්, ඇස්කෝර්බික් අම්ලය සහ බොහෝ ඖෂධ සම්බන්ධ නිපැයුම්වේ.
අකාබනික සංයෝග නිෂ්පාදනය
හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය සමග සාමාන්‍ය අම්ල භෂ්ම ප්‍රතික්‍රියා මගින්, ප්‍රතිඵලය ලෙස බොහෝ  අකාබනික සංයෝග නිපදවිය හැක.ජලීය ප්‍රතිකාරක රසායන ද්‍රව්‍ය  වන යකඩ(III) ක්ලෝරයිඩ් සහ පොලිඇලුමිනියම් ක්ලෝරයිඩ් (PAC)එවැනි ද්‍රව්‍යවේ.
යකඩ(III) ක්ලෝරයිඩ් සහ පොලිඇලුමිනියම් ක්ලෝරයිඩ් යන සංයෝග සම්පිණ්ඩන සහ කැටි ගැසීම් කාරක ලෙස, පානීය ජලය නිෂ්පාදනයේදි සහ කඩදාසි නිෂ්පාදනයේදි ද ඊට අමතරව අපද්‍රව්‍ය ප්‍රතිකාරයක් ලෙසද යොදා ගැනේ. අනික් අකාබනික සංයෝග, හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය සමග ප්‍රතික්‍රියා කොට මාර්ග සදහා අවශ්‍ය ලුණු සහිත කැල්සියම් ක්ලෝරයිඩ්, විදයුත් ලෝහාලේපනය සඳහා  නිකල් (II) ක්ලෝරයිඩ්  සහ    ගැල්වනී කිරීමේ කර්මාන්තය සහ බැටරි නිෂ්පාදනය සඳහා  අවශ්‍ය සින්ක් ක්ලෝරයිඩ් නිපදවයි.
pH අගය පාලනය කිරීම සහ උදාසීන කිරීම
ද්‍රාවණයක   ආම්ලිකතාව (pH)    නියාමනය කිරීමට හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය යොදා ගත හැකිය.
අයන හුවමාරුකාරක වල ප්‍රතිජනනය
උසස් තත්වයේ හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය, අයන හුවමාරු රෙසීන ප්‍රතිජනනය කිරීමට යොදා ගනී  . කැටායන  හුවමාරුව  පුළුල් ලෙස  යොදා  ගැනෙනුයේ  ජලීය ද්‍රාවණය තුලින් Na+ ,Ca2+  වැනි අයන  ඉවත් කිරීම සහ ඛනිජ බවනය නොකල ජලය උත්පාදනය සදහාය. අම්ලය යොදා ගැනෙනුයේ   කැටායනය  මැලියම් වලින් සේදීම සදහාය.
අයන හුවමාරුකාරක සහ ඛනිජ බවනය නොකල ජලය ,පානීය ජලය නිෂ්පාදනය සහ  ආහාර කර්මාන්ත වැනි  සියලු රසායනික කර්මාන්තවලදී යොදා ගැනේ.
වෙනත්
හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය ,කුඩා පරිමාණයේ යෙදීම් විශාල ප්‍රමාණයක යොදා ගනු ලැබේ .එනම් පදම් කළ සම් සැකසීම, සාමාන්‍ය ලුණු  පවිත්‍රීකරණය, ගෘහස්ථ පිරිසිදු කිරීම සහ ගොඩනැගිලි නිර්මාණයවේ. හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය තෙල් ලිං වල පාෂාණ වලට එන්නත් කිරීම මගින් තෙල් නිෂ්පාදනය උත්තේජනය කල හැක.මෙහිදී පාෂාණකොටස දියකර,විශාල-විවරයක් සහිත ව්‍යුහයක් සාදනු ලැබේ. උතුර මුහුදේ තෙල් නිෂ්පාදන කර්මාන්තය තුල තෙල් ලිං  ආම්ලිකකරනය සාමාන්‍ය ක්‍රමයයි.
හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය හා සම්බන්ධ බොහෝ රසායනික ප්‍රතික්‍රියා ,ආහාර නිෂ්පාදනය, ආහාර අමුද්‍රව්‍ය සහ ආහාර සංකලන ද්‍රව්‍ය නිෂ්පාදනය තුලදී යොදා ගැනේ. නිපැයුම් වන ඇස්පර්ටේම් (කෘත්‍රිමරසගන්වන දෙයකි), ෆෲක්ටෝස්, සිට්‍රික් අම්ලය, ලයිසීන්, ජලවිච්ඡේදනය කරන ලද එළවලු ප්‍රෝටීන ආදිය ආහාර උසස්   කිරීමට යොදා ගැනේ. එමෙන්ම ජෙලටින් නිෂ්පාදනයටද මෙය යොදා ගැනේ. ආහාර-ශ්‍රේණියේ(අතිරේක-ශුද්ධ)  හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය   අවසාන නිෂ්පාදන සදහා අවශ්‍ය විට යොදා ගැනේ
ජීවවස්තූන්වල පැවතීම
ආමාශයික අම්ලය යනු ආමාශය තුල නිපදවන ප්‍රධාන ස්‍රාවයකි.එහි ප්‍රධාන වශයෙන් හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය හා  ආම්ලික දෑ අඩංගු වන අතර  ආමාශය තුල  pH අගය 1ත් 2ත් අතරවේ.
ක්ලෝරයිඩ් (Cl−) සහ හයිඩ්‍රජන් (H+) අයන  වෙන වෙනම ස්‍රාවය වන අතර ආමාශයේ වම් කොටසේ ඉහල ප්‍රදේශයේ ඇති පාර්ශ්වික සෛල මගින්  ආමාශ කුහරයට ස්‍රාවය වීමට පෙර බහිස්‍රාවී පද්ධතියට ස්‍රාවයවේ. ආමාශයික අම්ලය ආසාදන වැලක්වීමට බාධකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. එමෙන්ම ආහාර ජීරණය සදහාද වැදගත් වේ.එහි අඩු pH අගය නිසා ප්‍රෝටීනවල ස්වාභාවික ලක්ෂණ වෙනස් වෙයි.ඒ අනුව එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් ඒවා පහසුවෙන් පෙප්සීන වැනි  පාචක එන්සයිම බවට පත්වේ. අඩු pH අගය නිසා පුර්ව පෙප්සීන එන්සයිම සක්‍රිය වන අතර ,ඒවා  ස්වයං-ස්ඵුටනය මගින්  ක්‍රියාශීලී පෙප්සීන  එන්සයිම බවට පත් වෙයි. ආමාශයයෙන් පිටවීමෙන් පසු,  ආමාශයේ සිට ග්‍රහණියට යැවෙන ජීර්ණය කළ ආහාර සමග ඇති  හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය, සෝඩියම් බයිකාබනේට් මගින් ග්‍රහණිය තුලදි උදාසීන කරනු ලැබේ.
ප්‍රබල අම්ල වල ස්‍රාවයෙන් ආරක්ෂිත වීම සදහා   ආමාශය විසින්ම   උකු, ආරක්ෂක තරල ස්තරයක් ස්‍රාවය කරයි.එමෙන්ම ප්‍රේරිත ස්වාරක්ෂක සෝඩියම් බයිකාබනේට් සමග ස්‍රාවයවේ. මෙම යාන්ත්‍රණය අසාර්ථක වූ විට අම්ල අජීර්ණ හෝ ජීර්ණයට අදාළ පිළිකා වර්ධනය විය හැක. හිස්ටමින් විරෝධක සහ ප්‍රෝටෝන නිෂේධක වර්ගයේ ඖෂධ වලට අම්ල නිෂ්පාදනය නිෂේධ  කල හැක.පවතින අම්ලය  උදාසීන කිරීමට ප්‍රත්‍යාම්ලය යොදා ගැනේ.
ආරක්ෂාව
සාන්ද්‍රිත හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය (සධූම හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය) ,ආම්ලික වාෂ්පයක ආකාර ගනී. වාෂ්ප සහ ද්‍රාවණය යන දෙකම මානව පටක  දියකරවන (දිරාපත්)  සුලු ප්‍රතිඵල ඇති කරයි.ශ්වසන අවයව, ඇස, සම, සහ අන්ත්‍රය  යන අවයවයන්ට හානිවීමේ හැකියාවක් ඇත. හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය, සාමාන්‍ය ඔක්සිකාරක රසායන ද්‍රව්‍ය, එනම් සෝඩියම් හයිපොක්ලෝරයිට් (විරංජක, NaClO) හෝ පොටෑසියම් පර්මැන්ගනේට්(KMnO4) වැනි දේ සමග එක්වී විෂ   ක්ලෝරීන් වායුව සාදයි.
හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය පරිහරණය කිරීමේදි ඇතිවන හානි අවම කිරීමට පුද්ගලික ආරක්ෂක උපකරණ, රබර් හෝ PVC අත් මේස්, ආරක්ෂක අක්ෂි ආරක්ෂක කන්නාඩි, සහ රසායනික-ප්‍රතිරෝධක ඇඳුම් පැලඳුම්, සපත්තු භාවිතා කරනු ලැබේ. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පරිසර ආරක්ෂණ නියෝජිත ආයතනය හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලයේ විෂ පාලනය කිරීමට  නියෝග පනවනු ලැබේ. UN ඉලක්කම නොහොත් DOT ඉලක්කම (උපද්‍රව සහිත ද්‍රව්‍ය හදුනා ගැනීමට යොදන ඉලක්කමකි) වනුයේ1789. මේ ඉලක්කම බහාලූව මත අලවා ඇති දැන්වීමක ප්‍රදර්ශනය කරනු ලැබේ.
ගිරිතලේ වැව
ගිරිතලේ වැව, දෙවන අග්බෝ රජතුමා විසින් කරවන ලද මහ වැවකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:මහ වැවු
ඉන්දුනීසියා එයාර්ඒෂියා
ඉන්දුනීසියා එයාර්ඒෂියා යනු ඉන්දුනීසියාවේ ජාකර්තා අගනුවර පදනම් කර ගත් අඩු වියදම් ගුවන් සේවා සමාගමකි.
955
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
Biochemistry-History
ඉතිහාසය
thumb|Friedrich Wöhler
මුල් යුග වලදී පොදුවේ විශ්වාස කරන ලද්දක් වනුයේ ජීවී බව විද්‍යාවේ නීතිවලට අජීවී බව මෙන් භාජනය නොවූ බවයි. එකල විශ්වාස කරන ලද්දේ ජීවී ද්‍රව්‍යවලට පමණක් ජීවයේ නොයෙකුත් අණු වර්ග නිෂ්පාදනය කිරීමට හැකියාව ඇති බවයි. (මීට පෙර පැවති ජෛව අණුවලින්) 1828 දී ෆෙඩ්රික් වුලර් ප්‍රකාශයට පත් කළ යූරියා සංස්ලේශනය පිළිබදව වූ ලිපියක සදහන් වනුයේ කාබනික ද්‍රව්‍යය කෘතීමව නිෂ්පාදනය කළ හැකි බවයි.
ජෛව රසායනික විද්‍යාවේ අරුණෝදය උදාවීමට පටන් ගත්තේ 1833 දී ඇන්සෙල්ම් පේන් විසින් ඩයස්ටේස් (නුතනයේදී මෙය ඇමයිලේස් ලෙස හැදින්වේ) නම් ප්‍රථම එන්සයිමය සොයා ගැනීමත් සමගය. 1896 දී එඩ්වඩ් වුඩ්නර් විසින් සෛලවලින් නිස්සාරණය කරගත් යීස්ට් මගින් මධ්‍යසාර පැසවීම සිදුකිරීම මගින් සෛලවලින් පිටත ප්‍රථමවරට සංකිර්ණ ජෛව රසායනික ක්‍රියාවලියක් සිදු කරන ලදී. ජෛව රසායනික විද්‍යාව යන වදන මුල්වරට භාවිතා කරනු ලැබුයේ 1882 දී වුවද පොදුවේ විශ්වාස කරන්නක් වනුයේ එය 1903 දී විසූ කාල් නියුබර්ග් නම් රසායනික විද්‍යාඥයා විසින් ඇති කරන ලද්දක් බවයි. මුල් යුග වලදී මෙම ක්ෂේත්‍රය විග්‍රහ කරන ලද්දේ භෞත රසායන විද්‍යාව ලෙසයි. ඉන් පසුව විශේෂයෙන් 20 වන ශත වර්ෂයේ මැද භාගයේ සිට ජෛව රසායනික විද්‍යාව වඩාත් වැඩි දියුණු වුණි. වර්ණ ලේඛ ශිල්පය, එක්ස් කිරණ විවර්ථනය, NMR වර්ණාවලීක්ෂණය, විකිරණ සමස්ථානික, ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂය සහ අණුක ගති විද්‍යාවේ සොයාගැනීම මේ සදහා හේතු වුණි. මෙම ක්‍රමෝපායන් මගින් සෛලවල පරිවෘත්තීය ගමන්මග වන ග්ලයිකෝලිසිය සහ ක්‍රේබ්ස් චක්‍රය පිළිබදව විස්තරාත්මක අධ්‍යයනයක් සිදුකිරීමට හැකියාව ලැබුණි.
අද වන විට මයිකල් ශුගර් විසින් ජෛව රසායනික විද්‍යාවෙහි ප්‍රධාන අංග තුනක් පිළිබදව විස්තර කර ඇත. ශාකවල ජෛව රසායනික විද්‍යාව සදහා ප්‍රභාසංස්ලේෂණය සිදුකරන ස්වයංපෝෂී ශාක සහ වෙනත් ශාක සදහාම විශේෂ වූ ජෛව රසායනික ක්‍රියාවලීන් පිළිබදව අධ්‍යයනය කරනු ලබයි. සාමාන්‍ය ජෛව රසායනික විද්‍යාව ශාක සහ සත්ව යන දෙකොටසම පිළිබදව අධ්‍යයනය කරනු ලබයි. වෛද්‍ය විද්‍යාවේ දී සිදුකරන ජෛව රසායනික විද්‍යාව මගින් මිනිසුන්ගේ ජෛව රසායනය සහ නොයෙකුත් රෝගි අවස්ථාවන්හිදී එහි සිදුවන අවස්ථාවන් පිළිබදව අධ්‍යයනය කරයි.
ජවය (භෞතික විද්‍යාව)
භෞතික විද්‍යාවෙහි, ජවය යනු, කාර්යය සිදුකිරීමේ සීඝ්‍රතාවයය වෙයි. එය, ඒකක කාලයක් තුල පරිභෝජනය වන ශක්ති ප්‍රමාණයට සමතුල්‍යය වෙයි. MKS ක්‍රමයෙහිදී, ජවයෙහි ඒකක තත්පරයට ජූල් (J/s) වෙයි.තත්පරයට ජූල් 1ක් වොට් 1ක් ලෙස අර්ථ දැක්වේ. (දහඅටවන-සියවසෙහි වාෂ්ප එන්ජිමෙහි ප්‍රවර්ධක, ජේම්ස් වොට් හට ගරු කරනු වස්)
ජවය(W)= කාර්යය (J) / කාලය(s)
කාලය විෂයයෙහි ජවයෙහි අනුකලය විසින් අර්ථ දැක්වෙනුයේ සිදු කල කාර්යය වෙයි. බලයෙහි සහ ව්‍යාවර්තයෙහි උපයෝග ලක්ෂ්‍යයෙහි පෙත මත මෙම අනුකලය යැපෙන හෙයින්, කාර්යයෙහි මෙම ගණනය පෙත මත යැපෙන යැයි කියැවෙයි.
එක්සත් ජාතින්ගේ මෙහෙවර
මානව ඉතිහාසහයේ වඩාත්ම විනාශකාරි යුද්ධය වු දෙවන ලෝක සංග්‍රාමය පදනම් කරගෙන එක්සත් ජාතීන්බිහිවුයේ සියලු දෙනා සඳහා වඩා යහපත් ලෝකයක් ගොඩ නැගිමටයි අන්තර් ජාතික සාමය හා ආරක්ෂාව තහවුරු කිරිමේ සිට මිනිස් වර්ගයා මුහුණ දෙන දරිද්‍රතාව පරිසරික විනාශය ජල අර්බුදය ඒඩ්ස් ත්‍රස්තවාදය හා අපරාධ වැනි සියලු දෙනාට පොදු අභියෝග ජය ගැනිමේ අභිලාෂාය මෙහි අරමුණු අතර වේ. එබැවින් සෑම මනුෂ්‍යයකුගේම දෛනික ජිවිතය හා එක්සත් ජාතීන් අතර කිසියම් හෝ සබඳතාවක් තිබෙන තරමට එය අද අපට අත්‍යාවශ්‍ය සංවිධානහක් බවට පත්ව ති‍බේ.
එක්සත් ජාතීන් යනු
එක්සත් ජාතීන් ලෝක සාමය හා සමාජ ප්‍රගතිය උදෙසා ස්වේඡාවෙන් එක් වි සිටින්නා වු ස්වාධින රටවල අනන්‍ය සම සංවිධානයකි සාමාජික රටවල් 51ක් සහිතව 1945 ඔක්තෝම්බර් 24වන දා එය නිල වශයෙන් ආරම්භ විය අද එහි සමාජිකත්වය රටවල් 193කි.[[රූපය:]MAP.png]
එක්සත් ජාතීන් ආරම්භ වුයේ
දෙවන ලෝක යුද්ධයේ අමිහිරි සිදුවිම් එක්සත් ජාතීන් බිහි කිරිමට හේතු සාධක විය එහිදි දශලක්ෂ සංඛ්‍යාත ජනයා මිය ගියහ තවත් දශලක්ෂ සංඛ්‍යාත පිරිස් අවතැන් වුහ ලෝක නායකයෝ සාමය උදා කිරිමට හා අනාගත යුද්ධ වැලැක්විමට නම් සියලු ජාතීන් ලෝක සංවිධානයක් මඟින් එකට වැඩ කිරිමෙන් හැකි බව තේරුම් ගත්හ එහි ප්‍රතිඵලය වුයේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයයි.
එක්සත් ජාතීන් ක්‍රියාත්මක වන්නේ
මෙයට ක්‍රියාත්මක විමට මඟ පෙන්වන්නේ එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥාප්තියයි. එය සාමාජික රටවල අයිතිවාසිකම් යුතුකම් හා ඔවුන් විසින් නියම කරගෙන ඇති අරමුණු සපුරා ගැනිම පිණිස කළ යුත්තේ කුමක්දැයි පැහැදිලි කරන රිති මාලාවකි. කිසියම් ජාතීයක් එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජිකත්වය ලැබු විට ප්‍රඥාප්තියට අඳාල අරමුණු හා නිති පිළිගනි.
ව්‍යුහය
එක්සත් ජාතින්ගේ ක්‍රියාකාරකම් ලෝව පුරා පැතිර පවතින අතර ඒවා සිදු කෙරෙන ප්‍රධාන ආයතන හයක් පවති.
1. මහා මණ්ඩලය
2. ආරක්ෂක මණ්ඩලය
3. භාරකාරත්ව මණ්ඩලය
5. ආර්ථික හා සමාජ මණ්ඩලය
6. ලේකම් කාර්යාලය
එක්සත් ජාතීන්ගේ මෙහෙවර
වඩා යහපත් වඩා සුරක්ෂිත හා වඩා සාධාරණ ලෝකයක් ගොඩ නැඟිම ආරම්භයේ සිටම එන්සත් ජාතීන්ගේ අරමුණ විය මේ අරමුණ ඉටු කරගැනිම සඳහා එක්සත් ජාතීන් හා ඊට අයත් සංවිධාන 1945 සිට මේ දක්වා ඉටු කළ මෙහෙවර. right|pix500
සාමය හා ආරක්ෂාව පවත්වා ගැනිම සාම සාධක හමුදා සහ නිරික්ෂණ දුත මෙහෙවර 56ක් ස්ථාපනය කිරිමෙන් සාකච්ඡා මෙහෙවර ඉදිරියට ගෙනයාමට අවශ්‍ය සන්සුන් පරිසරය නිර්මාණය කිරිමටත් දශ ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ජනයාගේ ජිවිත බේරා ගැනිමට එක්සත් ජාතින් සමත් විය.
සාම සාධනය
එක්සත් ජාතීන් මේ දක්වා කලාපිය ගැටුම් විශාල ප්‍රමාණයක් සමථයකට පත් කර තිබේ. ඉරාන -ඉරාක යුද්ධය අවසන් කිරිම ඇෆ්ඝනිස්ථානයන් සෝවියට්හමුදා ඉවත් කිරිම. එල්-සැල්වදෝර්හි සහ ගුවාතමාලාහි සිවිල් යුද්ධ නිමා කිරිම .නැගෙනහිර තිමෝරයට ස්වාධීනත්වය උදා කිරිම. මෑත කාලීන ජයග්‍රහණ අතර වේ.
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ප්‍රවර්ධනය
අද ලෝකයේ ආණ්ඩුවලින් 60%ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදි ලෙස තෝරා පත් කර ගනු ලැබේ .1986 දි එය 40% ක් පමණි නිදහස් හා සාධාරණ මැතිවරණ පැවැත්විම පිණිස එක්සත් ජාතීන් රටවල් 50කට පමණ සහාය වි ඇත. right
සංවර්ධනය සක්ෂාත් කර ගැනිම
එක්සත් ජාතීන්ගේ ක්‍රමය විසින් සංවර්ධනය වන රටවලට වාර්ෂිකව සැපයෙන ණය හා ප්‍රදාන අගය ඩොලර් බිලියන 10 ඉක්මවයි .එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන සාමාජික රටවල සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සෙසු ආයතන සමඟ සහයෝගයෙන් 5000කට වැඩි ව්‍යාපෘතිවලට ආධාර කරයි.
මානව හිමිකම් ප්‍රවර්ධනය
සැම මනුෂ්‍යයකුටම තිබිය යුතු අයිතිවාසිකම් කවරේදැයි සඳහන් විශ්ව මානව හිමිකම් ප්‍රකාශනය1948 දෙසැම්බර් 10 සම්මත කරන ලදි අද එක්සත් ජාතීන් මානව හිමිකම් ප්‍රවර්ධනයට ආණ්ඩුවලට බලපැම් කරයි.
පරිසර සංරක්ෂණය
එක්සත් ජාතීන් ගෝලිය පරිසර  සංරක්ෂණ වැඩසටහන හැඩ ගැස්විමේහිලා විශාල කාර්යභාරයක් ඉටු කර තිබේ. 1992- මිහිකත සමුළුව ඕසෝන් ස්ථරය රැක ගැනිමේ මොන්ට්‍රියල් සම්මුතිය ඒ අතර වේ.
අන්තර් ජාතික නිති සම්පාදනය
පතරොම (මැසිම)
ඇදුම් මැසීමේ දී හා විලාසිතා නිර්මාණයේදී නිදර්ශණයක් යනු යම් ඇඳුමකට සමාන වෙනත් ඇදුම් නිපදවීමේදි පිටපත් කිරීම සදහා යොදා ගන්නා මුල් ඇදුම හෝ රෙදි කැපීමට හා එකලස් කිරීමට පෙර ඇදුමේ කොටස් අදාල රෙදි කැබැල්ල මතට පිටපත් කිරීම සදහා යොදා ගන්නා කඩදාසි හෝ කාඩ්බෝඩ් පතෝරම් වේ. (සමහරක් විටදී කඩදාසි නිදර්ශක ලෙස හැදින්වේ)
එක්සත් ජාතින්ගේ මෙහෙවර
එක්සත් ජාතීන්ගේ මෙහෙවර
මානව හිමිකම් සම්මුතියේ සිට අභ්‍යාවකාශ පරිහරණය පිළිබඳ ගිවිසුම් දක්වා පුළුල් පරාසයක පැතිරෙන අන්තර් ජාතික ගිවිසුම් 400 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ඔවුන්ගේ මෙහෙය විමෙන් සම්පාදනය කර තිබේ.
පතරොම (මැසිම)
නිදර්ශන නිර්මාණය හෝ නිදර්ශණ කැපීම යන නිදර්ශන නිර්මාණය කිරීමේ කලාවයි. විවිධ මෝස්තර විශාල ප්‍රමාණයක් සදහා නිදර්ෂණ නිපද විය හැකි මූලික නිදර්ශක ස්ලෝප හෝ බ්ලෝක් ලෙස හදුන්වනු ලැබේ.
එක්සත් ජාතින්ගේ මෙහෙවර
එක්සත් ජාතීන්ගේ මෙහෙවර
දකුණු අප්‍රිකාවේ වර්ණභේද වාදය අවසන් කිරිම
එක්සත් ජාතීන්ගේන් ශ්‍රී ලංකාවට
right
පතරොම (මැසිම)
ගෘහස්ථ මැසීම් සඳහා භාවිතාකරන පතරොම්
ගෘහස්ථ මැසීම් සඳහා භාවිතාකරන පතරොම් සාමාන්‍යයෙන් ටිෂූ කඩදාසි මත මුද්‍රණය කර මැසීම් උපදේශ හා රෙදි සඳහා වූ යෝජනා ඇතුළත් පැකට්ටු තුළ විකුණනු ලැබේ. නූතන රටා මිළ, ප්‍රමාණය, විලාසිතා හා මැසීමේ දක්ෂතා මට්ටම්වලින් විවිධ පරාසවලින් මිළ දී ගත හැකි අතර එමඟින් පාරිභෝජකයන්ගේ අවශ්‍යතා ඉතා හොඳින් ඉටු වේ.
එක්සත් ජාතින්ගේ මෙහෙවර
එක්සත් ජාතීන්ගේන් ශ්‍රී ලංකාවට
එක්සත් ජාතීන්ගේ මෙහෙවර ආරම්භ වු සංවර්ධනය වන රටවල් අතර ලංකාව ද එකකි 1952දි මේ සබඳතා ඇති වුවත් ශ්‍රි ලංකාව 1955 දෙසැම්බර් 14 වැනිදා එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජිකත්වය ලබා ගැනිමෙන් පසු මේ සබඳතා තව තවත් වර්ධනය විය. දැනට එක්සත් ජාතීන්ට අයත් සංවිධාන 11ක් කාර්යාල සහිතව ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රියාත්මකව පවති එක්සත් ජාතීන්ගේ ආයතන පද්ධතිය ලංකාවට මුල්‍ය හා තාක්ෂණික  ආධාර සපයන වැදගත් මුලාශ්‍රයකි. ඇතැම් ආයතන ආර්ථික වෘද්ධිය සඳහා ණය සහ ප්‍රදාන සපයන අතර සෙසු ආයතන  සමඟි සන්ධානය ,ප්‍රතිසම්පාදනය ,යළි පදිංචි කිරිම ,මානව අයිතිවාසිකම් හා යහ පාලනය, දිළිඳුකම පිටු දැකිම ,ළමා සංවර්ධනය, කෘෂිකර්මය, සෞඛ්‍ය ,ආපදා ණය, තොරතුරු තාක්ෂණය සහ විශේෂඥ හා තක්ෂණික දැනුම  වැනි සේවා සලසයි.
පතරොම (මැසිම)
ගෘහස්ථ මැසීම් සඳහා භාවිතාකරන පතරොම්
ගෘහස්ථ මැසීම් සඳහා භාවිතාකරන පතරොම් ශ්‍රේණිගත කර ඇත. එනම් ඒවා මුල් නිපැයුමට වඩා විශාල හා කුඩා ප්‍රමාණවලට ගැ‍ළපෙන පරිදි නැවත ඇඳ ඇත. එබිනෙසර් බටරික් ශ්‍රේණි කරන ලද ගෘහස්ථ මැසීම් සඳහා භාවිතාකරන පතරොම් වල වානිජමය නිෂ්පාදනය 1963 දී හඳුන්වා දෙන ලදී. (වික්ටෝරියන් මැහුම්කරුවන් විසින් භාවිතා කරන ලද ශ්‍රේණි කරන පද්ධතියක් මත පදනම්ව) එහිදී ඔවුන් විසින් පිරිමි හා ළමා ඇඳුම් සඳහා අතින් අඳින ලද රටා විකුණන ලදී. 1866 දී බටරික් කාන්තා ඇඟළුම් සඳහා ද රටා නිපදවන ලද අතර වර්තමානයේ ගෘහස්ථ මැසීම් රටා‍වෙළඳ පොළෙහි හදවත ලෙස පවතින්නේ එයයි.
එක්සත් ජාතින්ගේ මෙහෙවර
එක්සත් ජාතීන්ගේන් ශ්‍රී ලංකාවට
ගත වු පනස් වසර තුල බොහෝ ගනනක් ශ්‍රී ලංකිකයෝ එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රධාන ආයතන රැසක මුල් පෙළේ  තනතුරු හෙබවුහ .2004 සුනාමි ව්‍යසනයේ දි ද එය අප රටට නොපැකිළිව ආධාර උපකාර දක්වන ලදී. එක්සත් ජාතීන් අද මෙන්ම ඉදිරියටද ලෝකයේ පැවැත්ම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය සංවිධානයක් වෙයි.
පතරොම (මැසිම)
ගෘහස්ථ මැසීම් සඳහා භාවිතාකරන පතරොම්
වර්තමානයේ ගෘහස්ථ මසන්නෙකුට ඇයගේ ශරීර මිනුම් හා ශරී‍රයේ හැඩයට‍අනුව සකසා ගත හැකි පරිගණකගත රටා සපයන යෙදුම් ද ඇත. 3D තාක්ෂණය මඟින් ගෘහස්ථ මසන්නෙකුට අදාල ඇඳුම නිම කළ එය පැලදීමෙන් පසු දිස්වන ආකාරය ඇඳුම මැසීමට පෙරම දැක බලා ගැනීමට අවස්ථා ලබා දෙයි. මෙය කාලය මෙන්ම අවශ්‍ය පරීක්ෂක ඇඳුම් ගණන අඩු කරයි.
එක්සත් ජාතින්ගේ මෙහෙවර
එක්සත් ජාතීන්ගේන් ශ්‍රී ලංකාවට
එක්සත් ජාතීන්ගේ නිළ භාෂා
පතරොම (මැසිම)
රටා නිර්මාණ ග්‍රන්ථ
රටා නිර්මාණ ග්‍රන්ථ යනු විවිධ ඇඳුම් නිපදවීම සඳහා උපදෙස් හා සටහන් ඇතුළත් උපදෙස් මැනුවලයකි. ඒවා මූලිකවම ඇත්තේ පුද්ගලික හා අධ්‍යාපනික කටයුතු උදෙසාය.
එක්සත් ජාතින්ගේ මෙහෙවර
එක්සත් ජාතීන්ගේන් ශ්‍රී ලංකාවට
අරාබි, චින, ඉංග්‍රිසි,ප්‍රංශ, රුසියානු සහ ස්පාඤ්ඤ
පතරොම (මැසිම)
භාවිත (Custom) ඇඳුම් නිර්මාණකරණය සඳහා භාවිතාකරන පතරොම්
භාවිත ඇඳුම් නිර්මාණකරණය සඳහා භාවිතාකරන පතරොම් නිර්මාණ ක්‍රම 3න් එකක් බොහෝ විට සේවයේ යොදවයි. තල රටා ක්‍රමය ආරම්භ වන්නේ ප‍තොරමක නිර්මාණයත් සමඟය. එය පලඳින්නාගේ මිනුම්වලට අනුව තනන ලද ආභරණ - කර උඩුකය ඇඳුම් හා පටු සාය සඳහා වූ මූලික රටාවයි. මෙම පතොරම් සාමාන්‍යයෙන් බර අඩු කාඩ්බෝඩ් හෝ ටැග් බෝඩ් මඟින් නිපදවන අතර එහි විලාසිතා විස්තර ඇතුළත් නොවේ. ටොයිල්ස් (UK) හෝ මස්ලින්ස් (US) ලෙස හඳුන්වන ආදර්ශ ඇඳම් පැලදුම් මාලාවක් සකස් කිරීම තුළින් පතොරමේ හැඩය ස්ථිර කරගත් පසු එය බොහෝමයක් රෙදි පිළි විලාසිතා සඳහා කර, අත් හා එවැනි දේ වෙනස් කරමින් විවිධ රටා නිපදවීම සඳහා යොදා ගත හැක.
එක්සත් ජාතින්ගේ මෙහෙවර
එක්සත් ජාතීන්ගේන් ශ්‍රී ලංකාවට
එක්සත් ජාතීන්ට මුදල් ගෙවනු ලබන්නේ
පතරොම (මැසිම)
භාවිත (Custom) ඇඳුම් නිර්මාණකරණය සඳහා භාවිතාකරන පතරොම්
කටු සටහන් ක්‍රමය බහුලව භාවිතා වන්නේ පිරිමි රෙදි පිළිවලදීය. එයට විවිධ සරල රේඛා හා වක්‍ර යොදා ගෙන අදාල රටාව ඍජුවම රටා පත්‍රය මතට සටහන් කිරීම ඇතුළත් වේ. එය ඔබගේ දැන ගැනීම සදහා ප්‍රයෝජනවත් වේ.
එක්සත් ජාතින්ගේ මෙහෙවර
එක්සත් ජාතීන්ගේන් ශ්‍රී ලංකාවට
එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජිකයෝ එක්සත් ජාතීන් කරන සැම දෙයකටම මුදල් ගෙවති. ඊට වෙනත් ආදායම් මාර්ගයක් නැත ගෙවන මුදල් ප්‍රමාණය සාමාජික රටක ගෙවිමේ හැකියාව, ජාතික ආදායම සහ ජනගහනය මත පදනම්ව  ඇත .වැඩිම මුදල් ප්‍රමාණයක් ගෙවන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයයි.
පතරොම (මැසිම)
භාවිත (Custom) ඇඳුම් නිර්මාණකරණය සඳහා භාවිතාකරන පතරොම්
රටා පැළඳවීමේ (Draping) ක්‍රමය වඩා සිත් ගන්නා හා ආවේණික සැලසුම් සඳහා යොදා ගන්නා අතර ඒවා තල රටා ක්‍රමය මඟින් සිදු කර ගැනීම අපහසු වේ. එයට ඇඳුම් ආකාරයක් මත ඍජුවම අදාල රෙද්ද සවි කර මස්ලින් ආදර්ශ රටාවක් නිපදවා ඉන් පසුව එය කඩදාසි රටාවක් මතට පිටපත් කිරීම හෝ අදාල නිර්මාණය කරන ලද මස්ලින් එකම රටාවක් සේ යොදා ගැනීම ඇතුළත් වේ.
එක්සත් ජාතින්ගේ මෙහෙවර
එක්සත් ජාතීන්ගේන් ශ්‍රී ලංකාවට
මුලාශ්‍රය: එක්සත් ජාතීන්  60 වසරක කාර්යය සාධනය ,එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රවෘත්ති කේන්ද්‍රය ,එක්සත් ජාතීන්ගේ පාරිශ්‍රය,‍කොළඹ.
පතරොම (මැසිම)
භාවිත (Custom) ඇඳුම් නිර්මාණකරණය සඳහා භාවිතාකරන පතරොම්
ප්‍රවර්ගය:මැසීම
එක්සත් ජාතින්ගේ මෙහෙවර
මේ අඩවිත් බලන්න.
එක්සත් ජාතීන්
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
http://www.un.org/
ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය
යටත්විජිත සඳහා රාජ්‍ය ලේකම්
යටත්විජිත සඳහා රාජ්‍ය ලේකම් හෝ යටත්විජිත භාර ලේකම් යනු,  එක්සත් රාජධානියෙහි විවිධ යටත්විජිත පරායත්ත රාජ්‍යයන් කළමනාකරණය භාරව සිටි බ්‍රිතාන්‍ය කැබිනට් අමාත්‍යවරයා විය.
ඉතිහාසය
ටවුන්සෙන්ඩ් පණත් සම්මත වීමෙන් පසුව, අතිශයින් කරදර ගෙන දීමට පටන් ගත් උතුරු ඇමරිකානු යටත්විජිත ජනපද පිළිබඳ අධීක්ෂණය සඳහා 1768 වසරෙහිදී මෙම තනතුර පළමුවෙන් පිහිටුවන ලදි. පෙරදී, යටත්විජිත පිළිබඳ වගකීම් සාමුහික වශයෙන් දරණ ලද්දේ,  දක්ෂිණ එංගලන්තය, වේල්සය, අයර්ලන්තය, සහ ඇමරිකානු යටත්විජිත ජනපද, යුරෝපයෙහි කතෝලික සහ මුස්ලිම් රාජ්‍යයන්  සමග සම්බන්ධතා පිළිබඳ වගකීම දැරූ, වෙළෙඳ සහ වැවිලි සාමිවරු සහ  දක්ෂිණ දෙපාර්තමේන්තුව සඳහා රාජ්‍ය ලේකම්, විසිනි. යටත්විජිත සඳහා රාජ්‍ය ලේකම් යටතේද සාමුහික වගකීම දිගටම පැවැති නමුදු, මණ්ඩලයෙහි තරාතිරම ක්ෂය වීමක් එයින් සිදුවූ අතර, නව ලේකම්ගේ දෙපාර්තමේන්තුවෙහි අනුබද්ධයක් බවට එය පත් විය.
කාර්මික කෘෂිකාර්මාන්ත ඓතිහාසික සංවර්ධනය හා අනාගත කටයුතු
කාර්මික කෘෂිකාර්මාන්තයේ උපත කාර්මික විප්ලවයත් සමඟ එකට පෑහී ඇත. නයිට්‍රජන් හා පොස්පරස් නම් ශාක වර්ධනයට අවශ්‍ය ප්‍රධාන සාධක හඳුනාගැනීම කෘතිම පොහොර නිෂ්පාදනන් කිරීමට වඩා ලෙස කෘෂිකාර්මාන්තයට ඉවහල් විය. සත්ත්ව පෝෂණයට අවශ්‍ය වන විටමින් වර්ග, 20 වන ශතවර්ෂයේ පළමු දශක දෙක තුළ සොයාගැනීම සිදු විය. ඒ සමඟම 1920 දී සමහර පශුසම්පත් ගෙතුළ වර්ධනය කිරීමටත්, අවශ්‍යය විටමින් අතිරික්ත ලබාදීමටත් උදව්විය. ප්‍රතිජීවකයන් (antibiotics) හා එන්නත් වල සොයා ගැනීම පශුසම්පත් වර්ධනයටත්, රෝග අඩු කිරීමටත් ඉවහල් විය. දෙවන ලෝක යුද්ධයට අවශ්‍ය ‍රසායන ද්‍රව්‍යය දියුණු කිරීම කෘතීම කෘමිනාශක මතුවීමට හේතුවිය. නැව් ජාල හා තාක්ෂණයේ වර්ධනයන් ඈත ප්‍රදේශ වලට කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන බෙදාහැරීම පහසු කරවීය.
1820 හා 1975 අතර ලොව වටා කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනය දෙගුණය වී ඇත. එමඟින් 1800 දී බිලියනයක් පමණ‍‍ලෝක ජනගහනයකට ද, 2002 වන විට බිලියන 2.2 පමණ ‍ලෝක ජනගහනයකටද, පෝෂණය සැපයීමත් සිදුවී ඇත. එම කාල පරිච්ඡේදය තුළම ගොවිතැනේ නියුක්ත පිරිස් ප්‍රමාණයේ වැටීමක්, ක්‍රියාවලිය ස්වයංක්‍රීය බවට පත්වීම නිසා සිදුවිය. 1920 දී 24% පමණ ඇමරිකානු ජනතාවක් කෘෂිකාර්මාන්තයේ යෙදී සිටි අතර, එය 2002 වන විට 1.5% පමණ විය. 1940 දී සෑම ‍ගොවිපල සේවකයකුම පරිභෝජකයන් 11 කට සැපයීම කල අතර, 2002 දී එක් අයකු පරිභෝජකයන් 90 කට සැපයීම කරන ලදී. ගොවිපල ගණන ද පහත වැටිණ. ඇමරිකාව තුල ආයතන 4 ක් 81% පමණ එළදෙනුන්ද, 73% පමණ බැටළුවන් ද, 57% පමණ ඌරන්ද, 50% පමණ කුකුලන්ද මරණ බව වාර්තා විය. ඇමරිකානු ඌරු මස් නිෂ්පාදකයන්ගේ සංගමයට අනුව 1967 දී ඇමරිකාවේ ඌරු ගොවිපල මිලියන 1 ක් ද, 2002 වන විට එය 114,000 සමඟ වසරකට ඌරන් මිලියන 80 පමණ මැරීමක් සිදු වූ බව වාර්තා විය. "වර්ල්ඩ් වොච් ආයතනය" (World watch Institute) වලට අනුව, 74% පමණ ලෝක කුකුල් නිෂ්පාදනයද, 43% පමණ හරක් මස් නිෂ්පාදනයද, 68% පමණ බිත්තර නිෂ්පාදනයද මේ ආකාරයටම සිදුවේ.
හඩ්සන් ආයතනයේ (Hudson Institute) ඩෙනිස් ඇවෙරිට අනුව 1990 වර්ෂවලදී ආසියාව ඌරුමස් පරිභෝජනය මිලියන 18 කින් වැඩි ‍කළේය. 1997 වන විට ලෝකයේ ඌරන් සංචිත (stocks) මිලියන 900 ක් පැවති අතර, එය 2050 වනවිට බිලියන 2.5 දක්වා වැඩිවනු ඇතැයි ඇවරි අනුමාන කරයි. බර්ක්ලිහි කැලිෆෝනියා විශ්වවිද්‍යාලයේ ස්වභාවික සම්පත් විද්‍යාලයේදී ඔහු පවසා සිටියේ ඉන්පසුව වසරක් පාසා බිලියන 3 ක ඌරන් ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය වන බවයි.
බ්‍රිතාන්‍යය කෘෂිකාර්මික විප්ලවය
බ්‍රිතාන්‍යය කාෂිකාර්මික විප්ලවය යනු 16 වන හා 19 ශතවර්ෂ අතර කාලයේ බ්‍රිතාන්‍යයේ පැවති කෘෂිකාර්මික ඵලදායිතාවයේ හා නිපැයුම්වල අධික වර්ධනයක් සිදුවූ කාල පරිච්ඡේදයකි. මෙය පෙර නොදුටු ආකාරයේ ජනගහන වර්ධනයක් වූ අතර, සේවක බලකායේ සැලකිය යුතු ප්‍රතිශතයක නිදහස් වීම නිසා, කාර්මික විප්ලවයටද පණ පෙවීය. මෙය කෙසේ සිදුවූවාද යන්න හරියටම පැහැදිලි නැත. මෑත දශක වලදී, ඉතිහාසඥයන් කෘෂිකාර්මික භාවිතාවල ප්‍රධාන වෙනස්කම් 4 ක් පෙන්වා දෙති. ඒවා නම් කොරටුව (enclosure), යාන්ත්‍රිකකරණය (mechanization), ක්ෂේත්‍ර හතරේ භෝග මාරුව, තෝරා බෝකිරීම යන්න වේ.
ජෝසුන්හි සොංජොං රජ
ජොසොන්හි සොංජොං (20 අගෝස්තු 1457 – 20 ජනවාරි 1494) කොරියාවේ ජොසොන් රාජවංශයේ නවවන පාලකයායි. ඔහු 1469දී සිහසුනට පත්වූයේ යේජොං රජුගෙන් පසුව වන අතර, 1494 තෙක් රාජ්‍ය පාලනය සිදුකළේ ය.
රාජ්‍ය සමය
ඔහු සෝජෝ රජුගේ මුණුපුරා වූ අතර, යේජොං රජුගේ බෑනා විය. ඔහු කිරුළහිමි උයිග්යොං කුමරුගේ දෙවන පුත්‍රයා විය. (කිරුළහිමි උයිග්යොං කුමරුගේ පළමු පුත්‍රයා වූයේ වොල්සන් ප්‍රධාන කුමරු (1454-1487) ය. ඔහු‍ ‍සොංජොං රජුගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා ය.) ඔහු සිහසුනට පත්වූයේ 1469දී යේජොං රජුගේ මරණයත් සමගයි. මේ වන විට යේජොංගේ පුත්‍රයා සිහසුනට පත්වීමට ළාබාල වැඩි විය. සොංජොං ද සිහසුනට පත්වන විට ලාබාල වියේ පසු වූ බැවින් (සිහසුනට පත්වන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 13කි) ඔහුගේ නාමයෙන් රාජ්‍ය පාලනය සිදු කරන ලද්දේ ඔහුගේ මිත්තණිය වූ ජොංහී අගබිසව සහ ඔහුගේ මව වූ ඉන්සු අගබිසව (ඉන්සු අගබිසව ලෙස හැඳින්වුණ ද ඇගේ සැමියා රජකු නොවී ය. නමුත් මරණයෙන් පසු ඔහුට රජ යන නාමය ප්‍රදානය කෙරිණි) විසිනි. 1476දී 20වන වියට එළඹීමෙන් පසු ඔහු තනිව රාජ්‍ය පාලනය ඇරඹී ය.
මොහුගේ රාජ්‍ය සමය ජාතික ආර්ථිකයේ සමෘද්ධිමත් යුගයක් ලෙස සැලකේ. මේ සඳහා පෙර සිටි තේජොං, සේජොං, සහ සේජෝ යන රජවරුන් පනවා තිබූ නීති ද ඉවහල් විය. එසේම මෙම රජු දක්ෂ පාලකයකු ලෙස ද සැලකෙයි. 1474දී පළමුව සේජෝ රජු විසින් නියෝග කර තිබූ නීති පද්ධතිය සම්පූර්ණ කොට ක්‍රියාවට නංවන ලද්දේ මෙම රජු විසිනි. මෙම නීති පද්ධතිය පිළිබඳ ප්‍රතිශෝධන සහ වැඩිදියුණු කිරීම් රැස‍ක් සොංජොං අතින් සිදු විය.
නීති පැණවීමට අමතරව, ඔහු කොන්ෆියුසියානු විද්වතුන් දිරිමත් කළේ ය. එකල රජුගේ රාජකීය පුස්තකාලය සහ උපදේශක මණ්ඩලය වූ හොංමුංවන් (홍문관, 弘文館) පුළුල් කළ ඔහු කාර්යාල ත්‍රිත්වය (හොංමුංවන්, පරීක්ෂක ජනරාල් කාර්යාලය, සමීක්ෂක කාර්යාලය) මාලිගයේ හරිවැරදි බැලීමේ සහ විවේචන මධ්‍යස්ථානය ලෙස ස්ථාපනය කළේ ය. සේජොං රජුගෙන් පසු ප්‍රථම වරට ඔහු, සේජෝ සහ තේජොං යන රජවරුන්ට බලයට පත්වීමට උපකාර කළ මධ්‍යස්ථ මතධාරී නිලධාරීන්ට ප්‍රතිපක්ෂ අදහස් දැරූ නිදහස් මතධාරී කොන්ෆියුසියානු විද්වතුන් සිය මාලිගයට කැඳවී ය. මේ අයුරින් ඔහු දේශපාලන මතය නොසලකා දක්ෂ පරිපාලන නිලධාරීන් පත්කිරීම හේතුවෙන් පාලනය කාර්යක්ෂම විය. ඔහුගේ මෙම ප්‍රතිපත්තිය කෙරෙහි ධනාත්මක ප්‍රතිචාර ලැබුණු අතර ඔහුගේ ආධාරකරුවන් සංඛ්‍යාව ද වැඩි විය. කලාශිල්පියකු මෙන්ම විද්වතකු ද වූ මේ රජු, දේශපාලන චින්තනය පිළිබඳ නිදහස් මතධාරීන් සමග තර්ක කිරීමට ප්‍රියතාවක් දැක්වී ය. මීට අමතරව රජු විසින් භූගෝලවිද්‍යාව සහ සමාජ ආචාර ධර්ම පිළිබඳ ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශනය සඳහා විද්වතුන් දිරිමත් කරන ලදී. මෙය සාමාන්‍ය ජනයා අතර දැනුම ව්‍යාප්ත වීමට හේතු විය.
1941දී රජු විසින් උතුරු දේශසීමාවේ ජුර්චෙන්වරුන්ට එරෙහිව යුධ ව්‍යාපාර දියත් කරන ලදී. හියෝ ජොං (허종, 許琮) සෙන්පතියාගේ මෙහෙයවීමෙන් සිදු වූ මෙම ව්‍යාපාරය සාර්ථක විය. ඔවුහු උඩිගේ (兀狄哈) ගේ නායකත්වයෙන් යුතු ජුර්චෙන්වරුන්ව අම්රොක්ගංවලින් උතුරට පලවා හැරීමට සමත් වූහ. 1494දී සොංජොං රජුගෙන් පසු ඔහුගේ පුත් යොන්සන්ගුන් සිහසුනට පත් විය.
මාධ්‍ය තුළ නිරූපණ
ඔහුගේ චරිතය 2003 රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වන දේ ජං ගුම් තුළ, 2008 රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වන ද කිං ඇන්ඩ් අයි සහ 2011 රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වන ක්වීන් ඉන්සූ තුළ නිරූපිත ය.
956
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
වට්ස්ඇප්
වට්සැප් (Whatsapp)යනු සිංහල, ඉංග්‍රීසි භාශා දෙකෙන් ම පණිවිඩ යැවිය හැකි App එකකි. මෙය සාමාන්‍ය පණිවිඩ යැවීමට වඩා වේගවත් අතර ඡායාරූප, වීඩියෝ පට වැනි දෑ පහසුවෙන් යැවිය හැක. මේ අතර මෙම පණිවිඩ යැවිය හැක්කේ අන්තර්ජාල පහසුකමක් සමඟිනි. (WI-FI,MOBILE DATA) ඔබේ ජංගම දුරකතනය Android මෙහෙයුම් පද්ධතියට අයත් නම් ඔබට Play Store හරහා ද, Appel නම් App Store හරහා ද Whatsapp බාගත කර ගත හැකි ය.නමුදු වර්තමානයේ එය වෙනස්කම් කීපයක් සිදු වී ඇත
වෙළඳ ලකුණ
වෙළඳ ලකුණ (™ යන සංඛේතයෙන් නිරූපනය කරන්නා වූ ) හෝ තනි පුද්ගලයෙකු ව්‍යාපාරික සංගමයක් හෝ අනෙකුත් නීතිමය සමාගම් මඟින් යොදාගන්නා විශේෂ සලකුණක් වේ. මෙය එම සමාගම් විසින් සපයන නිෂ්පාදන හෝ සේවා වලට විශේෂයෙන්ම එක් කරයි. එවාගේම එය අනෙකුත් නිෂ්පාදන හෝ සේවා අතුරින් කැපීපෙනීමට හේතුවේ. වෙළඳ ලකුණ එක් ආකාරයක බුද්ධිමය දේපලක් වේ. එය සාමාන්‍ය නමක්, වචනයක්, ලකුණක්, නිර්මාණයක් හෝ රූපයක් හෝ ඒ සියල්ලෙහිම සංයෝගයක් විය හැක. ඒ අතර සම්මතයන්ට නොගැලපෙන වෙළඳ ලකුණු ද ඇත.
ලියාපදිංචි කරන ලද වෙළඳ ලකුණක හිමිකරුවෙකු තම වෙළඳ ලකුණ අවසර නොලත් පුද්ගලයන් භාවිතා කිරීම වැළැක්වීමට, නීතිය කඩ කිරිමේ දී නීතිමය පියවර ගත හැකිය. කෙසේ නමුත් වෙළඳ ලකුණු සඳහා ලියාපදිංචි කිරීම අත්‍යවශ්‍ය නොවේ. නමුත් ලියාපදිංචි නොකරන ලද වෙළඳ ලකුණක් ආරක්ෂාව දරා පවතින්නේ ඔහු එය භාවිතා කරන භූගෝලීය සීමාව තුළ හෝ ව්‍යාපාර කරන ලද භූගෝලීය සීමාව තුළ පමණය. එක් අතෙකට වෙළඳ ලකුණ යන වචනයෙන් අදහස් කරන්නේ පුද්ගලයෙකුට පහසුවෙන් හඳුනාගත හැකි සැලකිය යුතු ගුණාංගයක්ය. එය හරියට කීර්තිමත් පුද්ගලයකුගේ ලක්ෂණ බඳුය. නිෂ්පාදනයකට වඩා මෙම සේවාවන් සමඟ වෙළඳ ලකුණක් භාවිතා වේ නම් 'සේවා ලකුණක් ලෙසද හඳුන්වයි.
පදවිය වැව
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:මහ වැවු
957
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
නච්චදූව වැ‍ව
නච්චදූව වැ‍ව, දෙවන මුගලන් රජතුමා විසින් කරවන ලද මහ වැවකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:මහ වැවු
හෝර්ටන් තැන්න (මහ එලිය)
thumb|හෝර්ටන් තැන්නට යන මාර්ගය මෙම ලිපිය හෝර්ටන් තැන්න හෙවත් මහ එලිය (ගෝණ තැන්න) ඉතිහාසය ගැන ලියවී ඇති අතර ඔබට හෝර්ටන් තැන්න ජාතික උද්‍යානය ගැන දැනගැනීමට, එම විකිපීඩියා ලිපිය වෙත මෙතනින් පිවිසෙන්න.
පිහිටීම
මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 2000කට ඉහලින් පිහිටි මහ එළිය හෙක්ටාර 3169ක වපරිසයෙන් යුතුයි. මහ එළිය යටත් විජිත සමයේ "එල්ක් ප්ලේන්ස් - Elk Plains" හෙවත් ගෝනුන් බහුල තැන්න ලෙසද හැඳුන්වුනේ මෙහි දකින්නට ලැබෙන සැම්බර් නැමති ගෝනුන් විශේෂය (Sri Lankan sambar deer - Rusa unicolor unicolor) නිසයි.
පැරණි ලාංකිකයින්ට මහ එළියත්, යටත් විජිත සමයේ බ්‍රිතාන්‍ය දඩයක්කරුවන්ට ගෝන තැන්නත් වූ මේ අපූර්ව භූමිය හෝර්ටන් තැන්න වූයේ, 1831 සිට 1837 දක්වා ආණ්ඩුකාරයා වූ විල්මොට් හෝර්ටන්ට ගෞරවයක් ලෙස බව ප්‍රසිද්ධයි. බොහෝදෙනා නොදන්නා කාරණයක් වන්නේ, ආණ්ඩුකාරයා ලෙස රාජකාරිකල සමයේ විල්මොට් හෝර්ටන් සබරගමුවේ රටේ මහත්තයා හමුවෙන්නට 1836දී මහ එළිතැන්නට පැමිණි බවයි. ඊට පස්සේ කිහිප වතාවක්ම මහ එළියේ සංචාරය කොට,එහි සුන්දරත්වය හා ජලපෝෂක ප්‍රදේශයක් ලෙස ඇති වැදගතකම නිසායෙන් එය ආරක්ශාකිරීමට විවිධ පියවරයන් ගත්බව ඉතිහාස මූලාශ්‍රවල සඳහන් වනවා.
1969 දෙසැම්බර් 5 වැනිදා රක්ශිත ප්‍රදේශයක් ලෙස ප්‍රකාශ කෙරුනු ගෝන තැන්න හෙවත් මහඑළිය හෙවත් හෝර්ටන්තැන්න 1988 මාර්තු ජාතික වනෝද්‍යානයක් ලෙස නම් කෙරුනා.
ගෝන හා ඇත් දඩබිම
මහ එලිය හෙවත් ගෝන තැන්න බ්‍රිතාන්‍ය වැවිලි කරුවන් අතර ජනප්‍රිය දඩබිමක් වූවා. විශාල ගෝනුන් මෙන්ම දැන් වඳවී ඇති අලිඇතුන් රංචුපිටින් මෙහි දකින්නට ලැබුණු අතර උඩරට ධනවත් වතුහිමියන් මෙහි දඩයම් ආවා. එලෙස පැමිණි දඩයම් කණ්ඩායම්වලට පහසුකම් සැපයීම සඳහා දඩයම් නිවහන් (hunting lodge) දෙකක් මෙහි තිබී ඇත
බේකර් ඇල්ලෙන් සිහිකරන සැමුවෙල් බේකර්
1846 සැමුවෙල් බේකර් නම් බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයෙක් නුවර එලියේ මහගස්තොට විශාල ගොවිපොලක් ආරම්භකලා. දක්ෂ දඩයක්කරුවෙකු වූ බේකර් ඔහු ලියූ "The Rifle and the Hound in Ceylon (1853)" හා "Eight years wanderings in Ceylon (1855)" නම් පොත්වල මහ එලියේ ගෝනුන් දඩයම්කල හැටි විස්තර කර තිබෙනවා. මහ එලියේ ඇති බේකර් ඇල්ල, සැමුවෙල් බේකර් සිහිවීමට නම්කර තිබෙනවා.
ලංකාවෙන් පිටව ගිය සැමුවෙල් බේකර් අප්‍රිකාවේ ගවේෂණ චාරිකාවල යෙදෙමින් එකල අභිරහසක්ව පැවති නයිල් ගඟ ආරම්භවන ජල මූලාශ්‍රය සොයා ගත්තා. ඒ 1862දී. අප්‍රිකාවේ සිදුකල අති දුශ්කර දේශාටන චාරිකාව හා එහිදී සිදුකල වැදගත් සොයාගැනීම් නිසා 1866දී සැමුවෙල් බේකර්ට නයිට් පදවිය හිමිවූ අතර ඉන්පසු සර් සැමුවෙල් බේකර් ලෙස හැඳින්වෙන්නට වුනා. අප්‍රිකාවේ සිදුකල ගවේෂණයන් සිහිවීමට උගන්ඩාවේ කඳුවැටියක් "මවුන්ට් බේකර්" ලෙස නම්කොට තිබෙනවා.
හෝර්ටන් තැන්නේ ජෛව විවිධත්වය
thumb|මහ රත්මල්, හෝර්ටන් තැන්න දෙසැබර් අගසිට අප්‍රේල් මුල් කාළය වනතෙක් වියළි කාළගුණයක් පවතින මහ එළියට නිරිතදිග හා ඊසානදිග මෝසම් වර්ෂා දෙකෙන්ම වැසි ලැබෙන අතර මිලිමීටර් 5000ක පමණ වාර්ශික වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන අතර ලංකාවේ බොහෝ ප්‍රධාන ගංගාවල ජලපෝෂක ප්‍රදේශයක් ලෙසින් ඉතා වැදගත් වනවා. සෙන්ටිග්‍රේඩ් 15ක සාමාන්‍ය උශ්ණත්වයක් පවතින මහ එළියේ උශ්ණත්වය දෙසැම්බර් හා ජනවාරියේ සෙන්ටිග්‍රේඩ් 2-3 දක්වා පහත බසින අතර හිම තුහිණ (frost) දකින්නට හැකිවනවා. පතන ලෙසින් හැඳින්වන තෘණ භූමිය වටකොට කඳුකර වළාකුළු වනාන්තර (montane cloud forests) ලෙස හැඳින්වෙන මිටි ගස්වලින් යුතු වනාන්තර වලින් මහ එළිය සමන්විත වනවා.
මහවැලි, කැළණි හා වළවේ ගංගාවල ආරම්භක ජල පහරවල් හෝර්ටන් තැන්නෙන් ආරම්භවන නිසා ජලපෝෂක ප්‍රදේශයෙක් ලෙස මෙහි වැදගත්කම හිතා ගන්න පුලුවන්.
මහඑළිය ජාතික වනෝද්‍යාන භූමිය වනජීවී දෙපාර්තමේන්තුව මගින් පාළණය වන අතර, එයවටා ඇති හෙක්ටාර 18,000කින් පමණ වන රක්ශිත වනාන්තර භූමිය වන සංරක්ශණ දෙපාර්තමේන්තුව මගින් පාළණය වනවා. මහ එළියේ ජෛව පද්ධති 4ක් දකින්නට ලැබෙන අතර ඒවා
මහ එළියේ ඇවිදින ඔබට තද දම් පැහැති බිනර මල් දකින්නට පුළුවන්. ඒවගේම රතුපාට මහ රත්මල්ද දකින්නට පුලුවන් වෙනවා. ඒවගේම වසර 12-14 වරක් පමණක් මල් පිපෙන නෙල්ලු පැලෑටියද මහ එළියට ආවේණිකයි. නෙල්ලු පිපෙන කාළය වසර 12කට වරක් බව මුලින්ම අනාවරණය කරගත්තේ මහ එලියේ "ෆා-ඉන්" ගිමන් හල පවත්වාගෙන ගිය තෝමස් ෆා විසිනුයි. 1881, 1893, 1905 කාලාන්තරවල නෙල්ලු මල් පිපීම නිරීක්ශණය කල තෝමස් ෆා, 1912දී ලංකාවෙන් පිටත්ව යනවිට නෙල්ලු මල් 1917 යලිත් පිපෙන බවට අනාවැකියක් පලකොට පිටත්වූ අතර එය සැබෑ කරමින් 1917දී මහ එළිය නෙල්ලු මලින් වැසී ගියා. අවසාන වරට නෙල්ලු මල් පිපුනේ 2013 වසරේදී. යලිත් ඒ මල් දකින්නට ලෙබෙන්නේ 2024 හෝ 2025 සැප්තැම්බර්-දෙසැම්බර් කාළයේදී.