cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
සන්දේශ කාව්‍ය
කහ කුරුළු සන්දේශය​
15 වන සියවස අග දී රජ පැමිණි, වීර පරාක්‍රමබාහු රජ දවස​, දික්වැල්ලේ කඳවුරු කුලයට අයත් වූ සාමණේර නමක් විසින් රචිත​, ගලගම සිට කතරගමට යැවෙන සන්දේශයකි.
සැවුල් සන්දේශය​
සීතාවක රාජසිංහ රජු හා ඔහු ගේ සේනාව ආරක්‍ෂා කර දෙන ලෙස, සපරගමුවේ සුමන සමන් දෙවියන්ගෙන් ඉල්ලමින්, අලගියවන්න මොහොට්ටාල විසින් රචිත ය. අමනාපව සිටින රජු සතුටු කොට​, නැවත ඔහු ගේ ප්‍රසාදය බලාපොරොත්තුව මෙය ලීවේ යැයි සිතීමට තුඩු දෙන රජ වැනුම් රාශියකි.
මග සලකුණ
17 වන සියවස මුල දී රචිත ය​. සන්දේශ කාව්‍ය ලක්‍ෂණ ඇතත්, දූත වැනුම් හෝ හසුනක් ඇතුළත් නො වන මෙය​, බදුල්ලේ සිට මහනුවර දළදා මාළිගයට එන මග වනමින් රචිත වර්ණනා මාලාවකි.
නීලකොබෝ සන් දේශය​
අසනීපයෙන් සිටින තමාව සුව පත් කරන මෙන් ඉල්ලා, බරණ ගණිතාචාර්ය විසින් රචිත ය​.
19 වන හා 20වන සියවස​
19 වන සියවස මුල් අවධියේ රචනා වූ නාරි සංදේශය ට අමතරව විසි වන සියවස අවධියේ දී, බහුල වශයෙන් සන්දේශ කාව්‍ය ලියැවී ඇත්තේ, සමාජයේ දුබල තැන් උපහාසයට ලක් කරමින් ය​.
ජපන් දූපත් සමූහය
ජපන් දූපත් සමූහය (日本列島) යනු ජපන් රටට සහ රුසියානු දූපතක් වන Sakhalin අයත් වන දූපත් 6,852 ක් වේ. Kuril Island Arc, Daitō Islands සහ නැන්පෝ දූපත් ජපන් දූපත් සමූහය තුලට අයත් නොවේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ජපන් දූපත් සමූහය
Archipelago
9
ප්‍රවර්ගය: ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
රංජිත් ප්‍රනාන්දු
එඩ්වඩ් රංජිත් ප්‍රනාන්දු (උපත 22 පෙබරවාරි 1944 දිනදී ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹදී) යනු, 1975 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන තුලදී, එදිජා තුනක ක්‍රීඩා කල සහ, ඒවායෙහිදී කඩුළු-රකින්නා සහ ආරම්භක පිතිකරු ලෙසින් ක්‍රීඩා කල, හිටපු ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි.
1960 දී ඔහු, කොළඹ ශාන්ත බෙනඩික්ට් විද්‍යාලයෙහි, පළමු පෙළ පාසැල් ක්‍රිකට් කණ්ඩායම සඳහා ක්‍රීඩා කිරීම ඇරඹූ අතර, පාසැල් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකු ලෙසින් එකල පෙරමුණ ගෙන සිටි අතර හොඳම කඩුළු රකින්නා-පිතිකරුවන් අතරින් එක් අයෙකු විය. 1964දී වසරෙහි පාසැල් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා ලෙසින් ඔහු තීරණය කෙරිණි.
පාසැල් ජීවිතය නිමවත්ම, මයිකල් තිසේරාගේ නායකත්වය යටතේවූ, ලංකා කණ්ඩායමෙහි 1964 වසරෙහි ඉන්දියානු සංචාරය සඳහා ඔහු තෝරා ගන්නා ලදි. නිලනොලත් ටෙස්ට් තරග වල ඔහු ක්‍රීඩා නොකලද, තුන්වන නිලනොලත් ටෙස්ට් තරගයේදී ලංකාව විසින් ඉන්දියාව පරදවමින් රටෙන් පිටතදී ලඅබූ  රටෙහි පළමු ප්‍රධාන ජයග්‍රහණය ලබා ගන්නා ලදි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකා එක් දින ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික කඩුළු -රකින්නෝ ප්‍රවර්ගය:සමස්ත-ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:1975 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන සඳහා ක්‍රීඩා කල ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් තරග විචාරකයෝ ප්‍රවර්ගය:1944 උපත් ප්‍රවර්ගය:ජීවත්වන්නෝ ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
වයිකතෝ විශ්වවිද්‍යාලය
වයිකතෝ විශ්වවිද්‍යාලය යනු, නවසීලන්තයෙහි  හැමිල්ටන් හී  පිහිටි,  තයිරන්ගා හී අනුබද්ධ මණ්ඩපයක් සහිත, පරිපූර්ණ විශ්වවිද්‍යාලයකි.
ජූනි 22
සිදුවීම්
ප්‍රවර්ගය:ජූනි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
වල් ඌරා
External links
ප්‍රවර්ගය:Pigs ප්‍රවර්ගය:Megafauna of Eurasia Boar, Wild Boar, Wild Boar, Wild Boar, Wild Boar ප්‍රවර්ගය:Mammals of Great Britain ප්‍රවර්ගය:Animals described in 1758
රික්තක
රික්තක යනු ශාක සෛල වල පවතින පටලයකින් වටවූ,තරලයකින් පිරුනු විශාල ඉන්ද්‍රයිකාවක් වේ. රික්තකයේ වූ තරලය සෛල ය්ශය ලෙස හදුන්වයි. එහි ජලය, සීනි,නොයෙකුත් වර්ග වල අයන හා වර්ණක ද්‍රව්‍ය ගබඩා කරයි.
ඩේවිඩ් බෙන් ගූරියොන්
ඩේවිඩ් බෙන් ගූරියොන් (, උපතේදී  ඩේවිඩ් ගෲන්; (16 ඔක්තොම්බර් 1886 – 1 දෙසැම්බර් 1973) යනු, ඊශ්‍රායෙලයේ ප්‍රමුඛ ආදිකර්තෘ සහ ඊශ්‍රායෙලයේ පළමු  අග්‍රාමාත්‍යවරයා විය.
College
A college ( ලතින් : collegium ) යනු අධ්‍යාපන ආයතනයක් හෝ එකක සංඝටක කොටසකි. විද්‍යාලයක් යනු උපාධි ප්‍රදානය කරන තෘතීයික අධ්‍යාපන ආයතනයක්, විද්‍යාල හෝ ෆෙඩරල් විශ්ව විද්‍යාලයක කොටසක්, වෘත්තීය අධ්‍යාපනය පිරිනමන ආයතනයක් හෝ ද්විතීයික පාසලක් විය හැකිය. ලෝකයේ බොහෝ රටවල, විද්‍යාලයක් උසස් පාසලක් හෝ ද්විතීයික පාසලක්, වැඩිදුර අධ්‍යාපන විද්‍යාලයක්, වෙළඳ සුදුසුකම් ප්‍රදානය කරන පුහුණු ආයතනයක්, විශ්ව විද්‍යාල තත්ත්‍වයක් නොමැති (බොහෝ විට තමන්ගේම උපාධි ප්‍රදානයකින් තොරව උසස් අධ්‍යාපන සැපයුම්කරුවෙකු විය හැකිය. බලතල), හෝ විශ්ව විද්‍යාලයක සංඝටක කොටසකි. එක්සත් ජනපදයේ, විද්‍යාලයක් උපාධි අපේක්ෂක වැඩසටහන් ඉදිරිපත් කළ හැකිය - ස්වාධීන ආයතනයක් ලෙස හෝ විශ්ව විද්‍යාලයක උපාධි අපේක්ෂක වැඩසටහන ලෙස - හෝ එය (මූලික වශයෙන් පොදු) උසස් අධ්‍යාපන ආයතන වෙත යොමු කරමින් විශ්ව විද්‍යාලයක නේවාසික විද්‍යාලයක් හෝ ප්‍රජා විද්‍යාලයක් විය හැකිය. එය සාමාන්‍යයෙන් වසර දෙකක ආශ්‍රිත උපාධිවලට සීමා වූ දැරිය හැකි සහ ප්‍රවේශ විය හැකි අධ්‍යාපනයක් සැපයීම අරමුණු කරයි. මෙම වචනය සාමාන්‍යයෙන් එක්සත් ජනපදයේ විශ්ව විද්‍යාලයක් සඳහා සමාන පදයක් ලෙස ද භාවිතා වේ. ප්රංශය, බෙල්ජියම සහ ස්විට්සර්ලන්තය වැනි රටවල විද්යාල ද්විතීයික අධ්යාපනය ලබා දෙයි.
ජනමාධ්‍ය පාසල
ජන මාධ්‍ය පාසල යනු පාසලක් හෝදෙපර්තමේන්තුවක් ‍වන අතර සාමානයෙන් එය පිළිගත් විශ්ව විද්‍යාලයක කොටසක් වේ. ජනමාධ්‍යකරුවන් පුහුණකරුවන්ය. ජනමාධ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවක පාසල හෝ උසස් විද්‍යාලයක ජේ. පාසල යන කෙටි නමින් ජනමාධ්‍ය පාසල හඳුන්වයි. අතීතයේ සහ වර්තමානයේ සිටින බොහෝ ප්‍රසිද්ධ සහ පිළිගත් ජනමාධ්‍යකරුවන් ජනමාධ්‍යය පිළිබඳ විධිමත් පුහුනවක් නොමැති නමුත් ඔවුන්ගේ වෘත්තියේ හැකියාව ඉගෙන ගනු ලබන්නේ බොහෝ විට පිටපත් රචිත/ රචිකාවක් ලෙසිනි. නුතන ලෝකයේ බොහෝ පෙදස්වල ජනමාධ්‍යකරැවන් විශ්වවිද්‍යාල මට්ටමේ පුහුණුවක්, පර්යේෂණ හැකියාවන්, සම්මුඛ සාකච්ඡා ක්‍රම හා ලඝු ලේඛණය ආදී තාක්ෂණික හැකියාවන්ද මාධ්‍ය න්‍යායන්ද, සංස්කෘතික අධ්‍යයනය වවන, ආචාර ධර්ම පැති අධ්‍යන කටයුතු පිළිබඳවද හැකියාන් ලබා ගනී.
අතිතයේ එක්සත් රාජාධානියේ අපේක්ෂකයන් ප්‍රථමයෙන් රාජ්‍ය නොවන උපාධියක් හදාරා පසුව පශ්චාත් උපධි මට්ටමේ දී මාධ්‍ය හැදෑරීය. එහෙත් පසුගිය දශකය තුළ මෙය වෙනස්වී ඇති අතර ජනමාධ්‍ය දැනුම හා පුහුණුව උසස් අධ්‍යාපන ආයතන තළද දැන් ලබා දේ. ජනමාධ්‍යවේදය පිළිබදව ශාස්ත්‍රෙවදය උපාධි පිරිනමන විශ්වවිද්‍යාල 60 කට වැඩි ගණනක් ද එ.රාජ්‍යය තුළ ඇත. ජනමාධ‍ය පශ්චාත් උපාධි මට්ටම දක්වා වර්ධනය වී ඇති අතර ජාතික පත්‍රකලාවේදීන්ගේ සංගමය, පත්‍රකලාවේදීන් පුහුණුව සදහා වන ජාතික මණ්ඩලය මගින් මේවා බොහෝ විට පිළිගැනේ.
මුඨසීව රජ
මුටසිව රජ යනු, පුරාතන අනුරාධපුර නගරය අගනුවර කරගෙන, ක්‍රිපූ 367 සිට ක්‍රිපූ 307 දක්වා රාජ්‍යය පාලනය කල, අනුරාධපුර රාජධානියෙහි මුල් රජ කෙනෙකි. පණ්ඩුකාභය රජුගේ පුත්‍රයා වූ ඔහුට, පුතුන් නව දෙනෙකු වූ අතර, දේවානම්පිය තිස්ස රජ, උත්තිය රජ, මහාසිව රජ සහ අසේල රජ වැනි, ඔවුන්ගෙන් සමහරුන් ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයෝ වූහ.
මෙම රජු වසර හැටක් රාජ්‍යය කල අතර එම කාලය අත්‍යන්තයෙන් සාමකාමී යුගයක් විය. අනුරාධපුරයේ මහමෙවුනා උද්‍යානය ඔහුගේ නිර්මාණයක් වන අතර, ඔහුගේ කාර්ය ඵලයක් ලෙසින් ඓතිහාසික වාර්තා වල සඳහන් වන්නේ එපමණකි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
Google Summer of Code
Google Summer of Code (GSoC) ජාත්‍යන්තර වාර්ෂික වැඩසටහන පළමු වරට 2005 මැයි සිට අගෝස්තු  දක්වා පැවත් වුනි. මෙම වැඩසටහනෙදි තම ව්‍යාපෘතිය නිදහස් හා විවෘත මූලාශ්ර මෘදුකාංග බාවිතයෙන් කේතනය කොට සාර්ථකව නිම කරන සිසුන් හට Google සමාගම විසින් සම්මාන දීමනාවක් ලෙස (ඇමරිකානු $ .5,500 ක, 2016 වන විට) පිරිනැමීම සිදු කරයි. මෙම වැඩසටහන වයස අවුරුදු 18 හෝ ඊට වැඩි වයස් විශ්වවිද්යාල සිසුන් සඳහා විවෘත වේ.
Google Summer of Code අදහස ඉදිරිපත් කරන ලද්දෙ Google සමාගමෙ නිර්මාතෘන් වන සර්ජි බ්‍රින් සහ ලැරී පේජ් විසිනි. 2007 සිට 2009 වන තෙක් මෙම වැඩසටහන කළමනාකරනය කරන ලද්දෙ, 2006 වසරේ සිට මෙයට සම්බන්ද වු ලෙස්ලි හොතොර්න්  විසිනි. 2010 සිට 2015 දක්වා කැරොල් ස්මිත් හටද, 2016 දී ස්ටෙෆනි ටේලර් හටද මෙම වැඩසටහනනෙ කළමනාකරිත්වය පවරුනි.
දළ විශ්ලේෂණය
අවශ්‍ය සුදුසුකම් සැපිරු සිසුන්ට, තමා වැඩ කිරීමට කැමති මෘදුකාංග කේතන ව්‍යාපෘතිය සඳහා අයදුම්පත් 5ක් මෙම වැඩසටහන වෙත ඉදිරිපත් කිරීමට පුලුවන. මෙම අයදුම්පත් පසුව අදාල උපදේශක සංවිධානය විසින් ඇගයීමට ලක් කරයි. සෑම සංවිධානයක් විසින්ම තමන්ට ලැබුණු ව්‍යාපෘති යෝජනා සඳහා උපදේශකයන් නම් කළ යුතු වෙ. මෙම උපදේශකයින් සංවිධානයට ලැබුණු අයදුම්පත් ශ්‍රේණි ගත කර සුදුසු යෝජනාවන් අනුමත කරයි. පසුව Google සමාගම විසින් මෙම සංවිධාන වෙත ලැබුණු අයදුම්පත් සංඛ්‍යාව සලකා බලා එමසංවිධානට ලැබිය යුතු ව්‍යාපෘති ගනණ තීරණය කරයි.
කිසි‍යම් සිසුවෙකු එකකට වඩා වැඩි සංවිධාන තුල සලුකුණු වෙ ඇත්නම්, Google සමාගම මැදිහත්වි එම සිසුවා ඇතුලත් විය යුතු සංවිධානය තීරනය කරයි. අනිත් උපදේශක සංවිධානය එම සිසුවා ඉවත් කර නව ව්‍යාපෘති යෝජනවක් සඳහා අනුමතිය ලබගැනිම හෝ එම අවස්ථාව අනිත් සංවිධාන වලට ලබා දේ.
Google සමාගම විසින් 2005-2016 කාල පරිච්ජේදයට අදාලව ප්‍රකාශ කරන ලද විශිශ්ට පසල් 15 පහත පරිදි වේ.
සංසන්නාත්මක දේශපාලනය
සංසන්නාත්මක දේශපාලනය
සංසන්දනාත්මක දේශපාලනය යනු ආනුභුතික ප්රවෙිෂයක් සහ සංසන්දනාත්මක ක්රමවේදයක් සහිත දේශපාලන විද්යාවෙි උපවිෂයකි. සංසන්දනාත්මක දේශපාලනයට ස්වාධීන කේන්ද්රයක් නොමැති අතර එය ක්රමවේදයකි. එය අවධානය ෙයමු කරන්නේ ‘කෙසේද ‘ යන්නට මිස ‘ කුමක්ද ‘ යන්නට නොවේ. වෙනත් වචනවලන් පවසන්නේ නම් එය අරමුණකන් නර්වචනය නොවේ. එය නර්වචනය වනුවේ දේශපාලන ප්රපංච අධ්්යනයට යොදාගන්නා ක්රමවේදයනි. වෙනත් ක්ෂේත්රවලදී මේ සඳහා වෙනත් නම්ද භාවිතවේ. උදාහරණ ලෙස සංසන්දනාත්මක රජයයන් (විවිධ රජයන් සංසන්දනය)  හෝ සංසන්දනාත්මක විදේශ ප්රතිපත්ති ( විවිධ රජයන්හි විදේශ ප්රතිපත්ති  සංසන්දය කොට රාප්ජයේ හා විදේශ ප්රතිපත්ති ලක්ෂණ අතර සංබන්ධතාවන් නිරීක්ෂණය කරීම) දැක්විය හැක. සමහර අවස්ථා වලදී, විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදයේදී, සංසන්දනාත්චක දේශපාලනය යන යෙදුම ‘විදේශ රට වල දේශපාලනය’ සඳහා ද භාවිතා කෙරේ. එහෙත් මෙම යෙදුම නිවැරදි යැයි නොසැලකේ.
ප්‍රජාචාරය
ප්‍රජාචාරය යනු පුරවැසිභාවය සහ රජය පිළිබද අධ්‍යාපනයයි.මෙහිදී භාහිර සාධකවලට වඩා,රජයේ ක්‍රියාකාරිත්වය සහ පාලනය අධ්‍යයනය පුරවැසියාගේ කාර්යභාරය ආදිය පිළිබද වැඩි අවධානයක්යොමු කරයි.
දෙන ලද දේශපාලන හා සදාචාරත්මක සම්ප්‍රදාය තුළ පරිපාලනය යනු එම සම්ප්‍රදාය තුළ තමන්ගේ අයිතිවාසිකම් හා යුතුකම් පිළිබද පුරවැසියන් දැනුවත් කිරීමයි. මේවා වෙනස් වනවිට පරිපාලනයේ නිර්වචනය ද වෙනස් වෙයි.ඉතිහාසය,ආගම සහ මාධ්‍ය භාවිතය පිළිබද අදාල දැනුම මෙයට ඇතුලත්වේ.ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මහජන අධ්‍යාපනය පිළිබද තාර්කිකත්වයද මෙයයි.එනම්  එරට ව්‍යවස්ථාව පිළිබද මහජනයා දැනුවත් විය යුතු අතර එය පිළිගත යුතු බවයි.
නගර සහ ඒවායේ සංවිධානය සැලකීමේදී පෙනීයන්නේ ප්‍රජාපාලනය නාගරික සැලසුම් කරණයෙන් වෙන් කර ගැනීම අපහසු බවයි.ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවලදී මෙය ග්‍රාම සංවර්ධන නායකයන්ගෙන් වෙන්කිරීමට අපහසුවේ. ප්‍රජාපාලනයේ ඉතිහාසය ග්‍රීසියේ ප්ලේටෝ සහ චිනයේ කොන්ෆියුසියස්ගේ කාලය දක්වා දිවෙයි. මෙම අදහස් නැගෙනහිර සහ බටහිර වෙනස් වන අතර අයිතිවාසිකම්,සාධාරණත්වය සහ සදාචාරාත්මක බව පිළිබද වෙනස් වන අදහස් ඒම නිසා ඉදිරිපත් වී ඇත.
රජයේ හැඩගැස්ම,මැතිවරණ කොට්ඨාස ක්‍රමය සහ ඒවායේ ප්‍රතිසංස්කරණයන් පිළිබද විශේෂ අවධානය යොමු කළ යුතුවේ. මෙහිදී ඡන්ද ක්‍රමය,වත්කමි ව්‍යාප්තිය, දේශපාලන හා නෛතික බලතල විමධ්‍යගතකරණය, නීතිය පාලනය සහ ආශ්‍රිත නීති සංග්‍රහයන්ද, දේශපාලනිකව හා පෞද්ගලික සංසන්දය කිරීම වටී. මේවා රාජ්‍ය දුෂ්පෝෂක තත්ත්වයකට හෝ දේවාධිරාජ්‍යකට යටත් වීම වැළැක්වීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය ලෙස සලකනු ලැබේ. මෙම කරුණු නිසා ඇතිවන ප්‍රභේදනයන් විවිධ රාජ්‍යයන් ගොඩනගන අතර රාජ්‍ය පාලන ක්‍රමයද ඒ අනුව වෙනස් වේ.ප්‍රජාපාලනය උත්සාහ කරනුයේ විවිධ ස්ථරවල නායකයන් අතර බලතුලනයක් ඇති කිරීමයී. මේ අනුව ලෝක පාලනයක් ඇති කිරීමද ප්‍රජාපාලන ගැටළුවකි.
සුළු පරිමාණයෙන් සලකන විට නුතන මානව සංවර්ධනයන් උත්සාහ කරනුයේ සදාචාරය සහ සුළු පරිමාන දේශපාලනය,නාගරික හා ග්‍රාමීය තිරසාර සංවර්ධනය ආර්ථික විද්‍යාවත් සමග සංකලනය කිරීමය. ජේන් ජෙකබිස්, කැරොල් මුවර් පවසන ආකාරයට නගර හෝ ප්‍රදේශ දේශපාලන වශයෙන් අත් හැරීම පොදු සදාචාරයක් ගොඩනැගීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වේ.මක්නිසාදයත් නාගරික හා ග්‍රාමීය ජනතාවන් සදාචාරය පිළිබද අදහස් එක් කළ නොහැකි තරමට වෙනස් බැවිනි. මෙසේ විමධ්‍යගතකරනය හරහා අවම ප්‍රජාපාලන තත්ත්වයක් එනම් සෛවරීවාදය ඇතිවේ.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන විද්‍යාව
යුරෝපියානු සංගමයෙහි සාමාජිකත්වය පිළිබඳ එක්සත් රාජධානිය තුල ජනමත විචාරණය, 2016
එක්සත් රාජධානිය තුල යුරෝපියානු සංගමය ජනමත විචාරණය ලෙසින් හැඳින්වුනු, යුරෝපියානු සංගමයෙහි සාමාජිකත්වය පිළිබඳ එක්සත් රාජධානිය තුල ජනමත විචාරණය යනු, නීතියෙන් නොබැඳුනු ජනමත විචාරණයක් වන අතර, 2016 ජූනි 23 දිනදී එක්සත් රාජධානියෙහි සහ  ජිබ්‍රෝල්ටාව තුල පැවැත්වුනේ  යුරෝපියානු සංගමයෙහි සාමාජිකත්වය දිගටම පවත්වා ගෙන යෑම පිළිබඳව රටෙහි මනාපය මැන බැලීම සඳහාය. ජනමත විචාරණයෙහි ප්‍රතිඵලය වූයේ, යුරෝපියානු සංගමයෙහි සාමාජිකයෙකු ලෙසින් රැඳී සිටීමට එරෙහිව,   යුරෝපියානු සංගමය වෙතින් ඉවත් වීම සඳහා සමස්ත මනාපයක් වන අතර, එය පිළිවෙලින්  48.1% සහ 51.9% විය. එංගලන්තයෙහි සහ වේල්සයෙහි බහුතරයක් විසින් වෙන්ව යෑමට මනාපය පල කිරීම සහ, ස්කොට්ලන්තයෙහි සහ උතුරු අයර්ලන්තයෙහි බහුතරයක් රැඳී සිටීමට කැමැත්ත පල කිරීම වශයෙන්, එක්සත් රාජධානියෙහි සංඝටක රටවල් අතර බෙදීමක්, මැතිවරණය වෙතින් දැක්විණි.
1973 වසරෙහිදී යුරෝපියානු ආර්ථික ප්‍රජාව (ඊඊසී හෝ "පොදු වෙළෙඳපොල") හා එක්සත් රාජධානිය එක් වීමට පෙර හා ඉන් පසුවද, යුරෝපියානු සංගමයේ සහ එහි පූර්වප්‍රාප්තිකයන්ගේ සාමාජිකත්වය යන විෂයය,රට තුල වාද විවාදයට පාත්‍රවූ කාරණයක් විය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:එක්සත් රාජධානිය
සංගීතය - අන්තර්ජාලය
සංගීතය - අන්තර්ජාලය
අන්තර්ජාලය හඳුන්වාදීම සංගීතය පිළිබඳ අත්දැකීම සම්පූර්ණයෙන්ම පරිවර්තනය කර හැක. එයට එක් හේතුවක් වන්නේ සංගීතයට ප්‍රවේශ වීමේ පහසුව හා වැඩි දියුණුව තෝරා ගැනීමයි. ක්‍රිස් ඇන්ඩර්සන් විසින් The Long Tail : Why the future of business is selling less or more නැමැති ඔහුගේ ග්‍රන්ථයේ යෝජනා කර සිටින්නේ සැපයීමේ හා ඉල්ලුමෙහි ආර්ථික ආකෘතිය හිඟය විස්තර කරන අතර අන්තර්ජාල සිල්ලර ආකෘති සුලභතාව මත පදනම් වේ. සංඛ්‍යාංක ගබඩා කිරීම් වියදම් ඉතා අවම වන අතර එමනිසා යම් සමාගමකට පාරිභෝගිකයන්ට උපරිම තෝරා ගැනීමේ නිදහස ලබා දෙමින් ඔවුන්ගේ මුළු භාණ්ඩ ලැයිස්තුවම අන්තර්ජාලයට මුදා හැරීමේ හැකියාව ලැබේ. තවද එමඟින් මිනිසුන් ඉතා කුඩා ප්‍රමා‍ණයක් පමණක් අවධානය දක්වන නිෂ්පාදන පිරිනැමීමට ද ඉඩ ලබා දේ. ඔවුන්ගේ වර්ධනය වන තෝරා ගැනීම පිළිබඳ පාරිභෝජකයන්ගේ වර්ධනය වන සැලකිල්ල මඟින් සවන්දීමේ රසඥතා හා සමාජ හඳුනාගැනීම් මත සමීප සබඳතාවක් ඇති වන අතර නිකේතන වෙළඳ පොළ දහස් ගණනක් ද එමඟින් නිර්මාණය වේ.
අන්තර්ජාලයේ තවත් බලපෑමක් YouTube හා MySpace වැනි සබැඳි සමාජ සමඟ කරළියට පැමිණි MySpace මඟින් අනෙකුත් සංගීතඥයන් අතර සමාජ ජාලකරණය අතිශයින් පහසු කර ඇති අතර එමඟින් අයෙකුගේ සංගීත කටයුතු පහසුවෙන් ව්‍යාප්ත කිරීම ඉඩ ලබා දේ. YouTube හිද ආධුනික හා වෘත්තීමය සංගීඥයන් විශාල පිරිසකගේ සමාජයක් ඇති අතර ඔවුන් වීඩියෝ හා ඔවුන්ගේ මතයන් ඒ සඳහා එවීම සිදු කරයි. වෘත්තීමය සංගීතඥයින් විසින් ප්‍රචාරක ද්‍රව්‍යවලට නිදහස් ප්‍රචාරකයකු ලෙස YouTube යොදා ගනී.
උදාහරණ ලෙස YouTube පරි‍ශීලකයන් MP3 ඇසීම හා බාගත කිරීම පමණක් නොව ඔවුන්ගේම ඒවා නිර්මාණය කිරීම ද සිදු කරයි. ඩොන් ටැප්ස්කොඩ් හා ඇන්තනී ඩී විලියම්ස්ගේ Wikinomics ග්‍රන්ථය කියා සිටින්නේ එමඟින් සාම්ප්‍රදායික පාරි‍භෝජික කර්තව්‍ය, ඔවුන් විසින් “Prosumer” ලෙස හඳුන්වන නිර්මාණය කිරීම හා පරිභෝජනය කිරීම යන දෙකම සිදු කරන පාරිභෝජකයකුගේ කර්තව්‍ය දක්වා උසස් වී ඇති බවයි. සංගීතය තුළ දී මෙය ප්‍රකාශයට පැමිණීමට සංගීතලෝලීන් විසින් Remix හා සංගීත වීඩියෝ නිපදවීම ඇතුළත් වේ.
අන්තර්ජාල පත්‍රකලාවේදනය
අන්තර්ජාල පත්‍රකලාවේදනය තාක්ෂණික දියුණුව සමග මතු වූ නව ප්‍රවණතාවයකි. වේගය සහ පහසුව නිසා අන්තර්ජාලය තුළ ප්‍රවෘත්ති විශාල ප්‍රමාණවලින් සහ විවිධත්වයෙන් වාර්තා කෙරේ.
බොහෝ විට මෙහිදී සිදුවන්නේ මුද්‍රිත සහ විකාශන මාධ්‍යන්ගෙන් අන්තර්ජාලය තුළ ප්‍රවෘත්ති පොදු නිෂ්පාදනයක් බවට පත් කිරීමයි. ලියන ලද විගසම ප්‍රවෘත්ති ප්‍රකාශනයට පත් කල හැකි බැවින් මාධ්‍යවේදීන් මත වැඩි පීඩනයක් නොයෙදේ.
ප්‍රවෘත්ති නිෂ්පාදනයේදී ඩිජිටල් තාක්ෂණය සහ අන්තර්ජාලයේ විවිධ හැකියාවන් සම්ප්‍රදායික වෘත්තීමය පත්‍රකලාවේදී සංස්කෘතියට තර්ජණයක් වී ඇත. සහභාගීත්ව පත්‍රකලාවේදය නිසා වෘත්තීමය නොවන ආධුනිකයන්ට ද ප්‍රවෘත්ති වාර්තා කිරීමට අවස්ථාව ලැබී ඇත.
බොහෝ ප්‍රවෘත්ති වෙබ් අඩවි සේවාවන් නොමිලේ සපයයි. එහෙත් වොල් ස්ට්ර් ජර්නල් වෙබ් අඩවි සඳහා දායකත්ව මුදලක් අය කෙරේ. නිව්යෝක් ටයිම්ස් වැනි සමහර වෙබ් අඩවි වර්තමානයේ ප්‍රවෘත්ති නොමිලේ ලබාදෙන නමුත් ආරක්ෂිත ලේඛණ අදහස් තීරු සහ ප්‍රවෘත්ති නොවන වෙනත් අංශ සඳහා කාලානුරූප අය කිරීමක් සිදු කරයි. දායකත්ව මුදල් අය නොකිරීමක් නිසා 'ස්ලේට්' සහ 'සැලෝන්' වැනි වේබ් අඩවි අසාර්ථක විය.
අන්තර්ජාල භාවිතය හරහා බොහෝ පුවත්පත් විවිධත්වය සෙවීමට උත්සාහ දරයි. එම වෙබ් අඩවිවල පටිගත කරන ලද දර්ශන, බ්ලොග් ආදිය ඇතුලු විය හැක. ස්ටෝර් වැට් හරහා සංස්කාරකවරයකුගේ අනුමැතියෙන් තොරව ප්‍රවෘත්තියට ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ හැකියාව කියවන්නාට ලැබේ.
සම්ප්‍රදායික මාධ්‍යයන්ට පරිබාහිර කටයුතු
අන්තර්ජාලය හරහා පත්‍රකලාවේදීන් නොවන පුද්ගලයන් ගේ මාධ්‍ය සහභාගීත්වය ඉහළ ගොස් ඇත.
වෙබ් අඩවිවල ලේඛකයන් පත්‍රකලාවේදීන් යැයි සම්ප්‍රදායික පත්‍රකලාවේදනය නොපිලි ගනී. මෙහිදී ගැටලුව වී ඇත්තේ පත්‍රකලාවේදන මාධ්‍ය නොව පිළිගත් සම්මතයන් සහ වෘත්තීමය පිළිවෙත් සම්බන්ධයෙනි. එහෙත් 2005 වන විට වෙබ් අඩවි වැඩි ආකර්ශනයක් දිනා ගත් අතර ප්‍රචාරණ ජන මාධ්‍ය තුළද වෙනස්කම් ඇති කලේය.
නිල මාධ්‍යයන්ට වඩා අන්තර්ජාල මූලාශ්‍රවාදීන් තොරතුරු සපයන බව බොහෝ අන්තර්ජාල ග්‍රාහකයන් ගේ අදහසය. මෙම අදහස තවත් සාධාරණීකරණය වන්නේ අන්තර්ජාල පත්‍රකලාවේදීන් බොහෝ විට ස්වේච්ඡාවෙන් ලිපි රචනා කරන බැවින් සදාචාරාත්මක බැමි වලින් බැදී නොසිටීමය. එහෙත් මෑත කාලයක සිට අන්තර්ජාල සාකච්ඡා මණ්ඩල මැදිහත් ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරනු ලැබේ.
දීර්ඝ කාලයක දී ප්‍රධාන ප්‍රවාහයේ මාධ්‍ය අතුරුදහන් වී අන්තර්ජාල මාධ්‍ය පමණක් භාවිතා වනු ඇති බවට ද අදහසක් ඇත. සමහර අන්තර්ජාල සාකච්ඡා මණ්ඩප දැනටමත් ප්‍රධාන ප්‍රවාහයේ මාධ්‍යවලට වඩා ජනප්‍රිය වී ඇත. උදාහරණ :- එක්සත් ජනපදයේ about.com සහ බටහිර යුරෝපයේ Expatica. එමෙන්ම අන්තර්ජාල ගුවන් විදුල සහ Podcast දියුනු වෙමින් පවතී.
අන්තර්ජාල පත්‍රකලාවේදයේ නෛතික ගැටළු
එක්සත් ජනපදයේ අන්තර්ජාල පත්‍රකලාවේදනය පිළිබදව පැන නගිමින් පවතින ගැටළුවක් නම් පළමු ව්‍යවස්ථා සංශෝදනයට අනුව මුද්‍රිත මාධ්‍ය හෝ විකාශන මාධ්‍ය වාර්තාකරුවන්ට හිමි අයිතීන් අන්තර්ජාලයේ ප්‍රකාශනයන්ට ඉඩ නොලැබීමය. මේ නිසා අපකීර්තිය වැනි චෝදනාවලට මොවුන් වැඩිපුර ලක්වේ. එහෙත් කාණ්ඩ දෙක සඳහාම මූලාශ්‍ර සුරකීමේ අයිතිය කැලිපෝනියාවේ ලබා දී ඇත.
කුමුද් රන්ජන් ඇතුළු සමහර ප්‍රවීණයන් පවසන්නේ අපකීර්තිය පිළිබදව නීතිය අන්තර්ජාල පත්‍රකලාවේදනයට අදාල නොවිය යුතු බවත් ඒ වෙනුවට පිළිතුරු දීමේ අයිතියක් ඇති කල යුතු බවත්ය. එසේ කල යුත්තේ අපකීර්තිය පිළිබද නීතිය සුළු ධනවතුන් පිරිසකට විශාල බලයක් ලබාදෙන බැවිනි. ජෙනිෆර් ජන්න්‍රස්කා සහ තවත් නීති විචාරකයන් පවසන්නේ ප්‍රකාශකයන්ට දැඩි ආරක්ෂාවක් ලැබිය යුතු බවත්, නිර්නාමිකත්වය කෙසේ හෝ මඟ හරවා ගත යුතු බවත්ය.
ප්‍රවර්ගය:අන්තර්ජාලය
ඇප මත නිදහස් කිරීම
ශ්‍රී ලංකාවේ අපරාධ නීතිය යටතේ පුද්ගලයන් විසින් සිදු කරන වැරදි ප්‍රධාන වශයෙන් දෙයාකාර වේ.
1.ඇප දිය හැකි වැරදි
2.ඇප දිය නොහැකි වැරදි
මේ සම්බන්ධයෙන් අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේ 02 වන වගන්තිය මඟින් වැඩිදුරටත් දක්වා ඇත. මීට අමතරව වෙනත් විවිධ පනත් යටතේ වරදක් වන ක්‍රියාවන්ට චෝදනා ලැබූ තැනැත්තෙකු ඇප පිට නිදහස් කිරීම පිළිබඳව එම පනත් යටතේ ම දක්වා ති‍බේ.
උදා :- අභියාචනාධිකරණය මඟින් පමණි. නිදහස් කිරීම සම්බන්ධයෙන් වෙනම ම විධිවිධාන සලස්වා ඇත.
ඉහත දක්වා ඇති පරිදි අපරාධ නඩු විධාන    සංග්‍රහයේ 02 වන වගන්තිය මඟින් අර්ථ නිරූපණය කර ඇත්තේ දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය යටතේ සාකච්ඡා කෙරෙන වැරදි පිළිබඳවය.නමුත් පොදුවේ අන් සියළු ම නීති යටතේ වන වැරදි පිළිබඳව ද නීති තත්වයක් දක්නට ලැබේ.ඒ අනුව,
1. මරණීය දණ්ඩනයෙන් හෝ අවුරුදු 07 ක් හෝ ඊට වැඩි කාලයකට බන්ධනාගාරගත කිරීමකින් දඬුවම් කළ හැකි වරදක් වෙනත් නීතියක් යටතේ වරදක් වේ නම් එය ඇප දිය නොහැකි වරදකි.
2. බන්ධනාගාරගත කිරීමේ කාලය වසර 07කට අඩු වුවද වසර 03කට වැඩි නම් එය ද ඇප දිය නොහැකි වරදක් වේ.
3. ඉහත කරුණු වලට අදාළ නොවන වරදකදී වුවද ඇප ලබා ගත නොහැකි බව අදාළ පනත යටතේ දක්වා තිබේ නම් ඇප ලබා දෙනු නොලැබේ.
යමෙකු ඇප පිට නිදහස් කිරීම යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ අධිකරණයක නඩු කටයුත්තක් පවත්වාගෙන යන අතරතුර අවසාන නිගමනයට එළඹීමට පෙර ඔහු බන්ධනාගාර අධිකාරීවරයාගේ භාරයේ තැබීමයි. මෙය රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කිරීම ලෙස හැඳින්වේ.ඇප ලබා දීම සම්බන්ධයෙන් ප්‍රධාන වශයෙන් අදාළ වන්නේ 1979 අංක 15 දරණ අපරාධ නඩුවිධාන සංග්‍රහය පනත සහ 1997 අංක 30 දරණ ඇප පනතයි.සාමාන්‍යයෙන් පොලීසිය විසින් යම් පුද්ගලයෙකු කිසියම් වරදක් සම්බන්ධයෙන් සැක පිට අත්අඩංගුවට ගත් පසු පැය 24ක් තුළ මූලික පරීක්ෂණ නිමවා එම සැකකරු මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකු වෙත ඉදිරිපත් කළ යුතුය.අපරාධ නඩුවිධාන සංග්‍රහ‍යේ 115 වගන්තියට අනුව එසේ පැය 24ක් තුළ ‍පොලිස් විමර්ශන අවසන් කළ නොහැකි නම් මහේස්ත්‍රාත් නියෝග මත ඇප ලබා ගත හැකිය.එවැනි අවස්ථාවකදී එවැනි පුද්ගලයෙකු දින 15ක උපරිමයකට යටත්ව රිමාන්ඩ් භාරයට පත් කිරීමේ හැකියාව මහේස්ත්‍රාත්වරයා සතුය.වරදකාරීත්වය ඔප්පු වන තුරු සෑම පුද්ගලයෙකුම නිවැරදිකරුවකු වන අතර කර ඇත්තේ ඇප දිය හැකි ආකාරයේ වරදක් නම් ඇප ලබා දිය යුතුය. දින 15 උපරිමයක් දක්වා රිමාන්ඩ් භාරයට පත් කළ හැක්කේ ඇප දිය නොහැකි වැරදි සම්බන්ධයෙන් පමණි. මෙම පනතේ ප්‍රකාශිතවම දක්වා ඇත්තේ දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 294, 114, හා 191 වගන්ති යටතට වැටෙන වැරදි, එනම් මිනීමැරීම,රජයට එරෙහිව කැරළි ගැසීම,සාවද්‍ය සාක්ෂි දීම යන වැරදි සම්බන්ධයෙන් ඇප මතනිදහස් කිරීමට මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකුට හැකියාව නොමැති බවයි. ඒ සම්බන්ධයෙන් මහාධිකරණයක් මඟින් ඇප ලබා ගත යුතුය. එහිදී මහාධිකරණය විසින් අධි‍චෝදනා නඟා නඩු විභාගය ඇරඹෙන අතර, එසේ ඇරඹීමට මාස 03ක් දක්වා ප්‍රමාද වුවහොත් ඔහු නිදහස් කිරීමට මහේස්ත්‍රාත්වරයාට බලය ඇත.ඇප පනත ඇප ලබා දීමේදී ඉතා වැදගත් වුවද එහි 03(1)වගන්තිය අනුව එය අදාළ නොවන සැකකරුවන් වර්ග 03ක් සිටිති.
1. 1979 අංක 48 දරණ ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ වන සැකකරුවන්.
2. මහජන ආරක්ෂක පනත යටතේ සාදන නියෝග යටතේ වන සැකකරුවන්.
3. වැරදි පිළිබඳව ඇප ලබා දීමට අවශ්‍ය ප්‍රතිපාදන යම් නීතියක් යටතේ සඳහන් කර ඇති විට ඒ පනත යටතේ වැරදි සිදුකළ සැකකරුවන්
ඇප පනතේ 27 වගන්තිය අනුව, 1991 අංක 08 දරණ සැකකරුවන් නිදහස් කර යැවීමේ පනත හැර වෙනත් ඕනෑම පනතක් සමඟ ඇප පනතේ ප්‍රතිපාදන ගැටෙන්නේ නම් එහිදී බලාත්මක වන්නේ ඇප පනතයි.සාමාන්‍යයෙන් පොලීසිය විසින් පුද්ගලයෙකු අත්අඩංගුවට ගත්පසු අදාළ පොලිස් ස්ථානාධිපතිවරයා විසින් ඒ පිළිබඳව විමර්ශනය කර සැකකරුට එරෙහිව ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි ඇති බව ‍පෙනී යන්නේ නම්, නියමිත දිනයේදී අධිකරණයේ පෙනී සිටින බවට ඇපයකට අත්සන් ලබාගෙන ‍පොලිස් ස්ථානයේදීම ඔහු මුදා හළ හැක. සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේ "පොලීසිය මඟින් ඇප දීම" යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ මෙම ක්‍රියාදාමයයි.ඒ සඳහා වන නෛතික බලය අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේ 118 සහ ඇප පනතේ 06 වන වගන්ති මඟින්පොලිස් ස්ථානාධිපතිවරුන්ට ලබා දී ඇත. සැකකරු ඇප ලබා දී මුදා හැරීමෙන් මහජන සාමයට බාධාවක් විය හැකි බව‍ පොලිස් ස්ථානාධිපතිවරයාට හැ‍ඟේ නම් මුදා නොහැර මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකු වෙත ඉදිරිපත් කළ යුතුය. එහිදී මහේස්ත්‍රාත්වරයාට ඇප ලබා දීමට හෝ නොදීමට බලය ඇත. පොලිස් ඇප මත මුදා හළ සැකකරුවකු නියමිත දිනයේ අධිකරණය හමුවේ පෙනී නොසිටියේ නම් මාස 06කට නොඅඩු කාලයකට බන්ධනාගාරගත කළ හැකි බව ඇප පනතේ 06 වන වගන්තිය මඟින් දැක්වේ. එසේම ඇප පනතේ 07 වන වගන්තිය ඇප දිය හැකි වැරදි හා ඇප දිය නොහැකි වැරදි යන ද්විත්වයට ම අදාළ වන අතර මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකුට ඇප නියම කළ හැකි අවස්ථා ඒ තුළ දැක්වේ. සාමාන්‍ය භාවිතයේ පවත්නා ඇප වර්ග කීපයකි.මෙම අැපමහේස්ත්‍රාත්තුමාවිසින් නියම කළ හැකිය.
සැකකරු විසින් ම අදාළ දිනයේ අධිකරණයේ පෙනී සිටින බවට යම්කිසි බැඳුම්කරයකට අත්සන් කිරීම මෙහිදී සිදුවේ.
2. ඇපකරුවන් සමඟ ලබා දෙන ඇප
සැකකරු අධිකරණයේ පෙනී සිටින බවට සැකකරු හා වෙනත් ඇපකරුවන් ද බැඳුම්කරයකට අත්සන් කරනු ලැබේ.
3. මුදල් ඇප
තමා අධිකරණයේ පෙනී සිටින බවට සහතික වෙමින් ඇපකරු විසින් යම් මුදලක් අධිකරණයේ තැන්පත් කරනු ලැබේ.නියමිත දිනයේඅධිකරණයේ පෙනී නොසිටියහොත් එකී මුදල රාජසන්තක වන්නේය.
මෙහිදී වටිනාකමක් ඇති ඔප්පුවක් වැනි දෙයක් අධිකරණයේ තැන්පත් කළ යුතුය.උදාහරණ ලෙස රුපියල් ලක්ෂ දෙකක සහතික ඇපයක් නියම කළහොත් රුපියල් ලක්ෂ දෙකක වටිනාකම ඇති දේපළක ඔප්පුවක් අධිකරණයේ තැන්පත් කළ යුතුය.
වැඩිදුර තොරතුරු මෙම අඩවියෙන්
-66k ඇප පිළිබද නෛතික ප්‍රතිපාදන
මයිකල් ෆැරඩේ
මයිකල් ෆැරඩේ, FRS (1791 සැප්තැම්බර් 22 – 1867 අගෝස්තු 25) ඉංග්‍රීසි රසායනඥයෙක් හා භෞතිකඥයෙක් වූ අතර ( හෝ පාරිතෝෂිතයෙහි ස්වාභාවික දාර්ශනිකයෙක් එම කාලයේ) විද්‍යුත් චුම්භකත්වය හා විද්‍යුත් රසායනය යන ක්ෂේත්‍රවලට දායකත්වය ලබා දුණි.
ෆැ‍රඩේ සෘජු විදුලි ධාරාවක් රැගෙන යන සන්නායකයක් වටා චුම්භක ‍ක්ෂේත්‍රය අධ්‍යයනය කර භෞතික විද්‍යාවේ චුම්භක ක්ෂේත්‍ර සංකල්පයට අඩිතාලම සැපයීය. ඔහු විද්‍යුත් චුම්භක ප්‍රේරණය පාර ක්ෂේත්‍ර චුම්භකත්වය හා විද්‍යුත් විච්ඡේදනය සොයා ගන්නා ලදී. චුම්භකත්වයට ආලෝක කිරණවල බලපෑමක් එල්ල කළ හැකි බවත් මෙම සංසිද්ධි දෙක අතර සැගවුණු සබඳතාවක් ඇති බවත් ඔහු ප්‍රකාශනයට පත් කළේය. ඔහු නිපැයූ විද්‍යුත් චුම්භක රොටරි යන්ත්‍රය, විද්‍යුත් මෝටර තාක්ෂණයේ ආරම්භය සනිටුහන් කළේය. විදුලිය තාක්ෂණයේදී යොදා ගත හැකි වීමට වඩාත්ම පිටිවහලක් වූයේ ඔහුගේ උත්සාහයන්ය.
ෆැරඩේ කුඩා විධිමත් අධ්‍යාපනයක් ලැබූවත් කළනය වැනි උසස් ගණිතය පිළිබඳ යන්තම් පමණක් දැන සිටියත් ඔහු ඉතිහාසයේ වඩාත් කැපී පෙනෙන විද්‍යාඥයෙක් විය. සමහරක් ඉතිහාසඥයින් විද්‍යා ඉතිහාසයේ හොඳම පරීක්ෂණඥයා ලෙස ද මොහු හඳුන්වනු ලබයි. ධාරිතාවේ SI ඒකකය මොහු වෙනුවෙන් “ෆැරඩ්” ලෙස නම් කළ අතරම ඉලෙක්ට්‍රෝන මවුලයක ආරෝපණය (කූලෝම් 96485 ක් පමණ) ෆැරඩේ නියතය ලෙස හදුන්වනු ලබයි. ප්‍රේරණය පිළිබඳ ෆැරඩේ නියම කියා සිටින්නේ කාලයත් සමග වෙනස්වන චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් එයට සමරූප විද්‍යුත් චාලක බලයත් ඇති කරන බවයි.
ෆැරඩේ මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ රාජකීය ආයතනයේ පළමු හා වැදගත් රසායන විද්‍යාව පිළිබඳ fullerian මහාචාර්යවරයා විය.
මුල් ජීවිතය
පන්ති මත පදනම් වූ එකළ ඉංග්‍රීසි සමාජයේ ෆැරඩේ වැදගතෙකු ලෙස පිළි නොගැනුණි. 1813 -5 දී ඩේවි යුරෝපයේ විශාල සංචාරයක් සදහා ගිය විට ඔහුගේ සේවකයෝ ඔහු සමග නොගියේය. ඩේවිගේ විද්‍යා සහයකයා ලෙස ඔහු සමග ගිය ෆැරඩේ හට කෙනෙකු සොයා ගන්නා තෙක් සේවකයාගේ කාර්යභාරය ද ඉටු කිරීමට විය. ඩේවිගේ භාර්යාව ජේන් ඇප්‍රීස් ෆැරඩේට සමසේ සැලකීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර (ඔහුට වාහනයෙන් පිට ගමන් කිරීම‍‍ට සැලැස්වීම, සේවකයින් සමග ආහාර ගැනීම ආදිය විය) එමගින් ෆැරඩේ ඉතා කළ කිරීමට පත් වූ අතර තනිව එංගලන්තයට ගොස් සියලු විද්‍යා වැඩ අතහැර දැමීමට සිතුවේය. කෙසේ නමුත් ඔහු චාරික‍ාවේ රැදී සිටි අතර එහිදී ඔහුට යුරෝපීය විද්‍යා විශිෂ්ටයන් හා උනන්දුව ඇති කරන අදහස් ඇති විශාල සංඛ්‍යාවක් ද හමු විය. ඹහුගේ අනුග්‍රාහකයා හා උපදේශකයා වූයේ රාජකීය ආයතනයේ රසායන විද්‍යාව පිළිබද ‍ෆුලේරියන් මාහාචාර්ය පදවිය ඇති ජෝන් ‘මැඩ් ජැක්’ ෆුලර්ය.
ෆැරඩේ ඉතා භක්තිමත් කතෝලිකයෙකු වූ අතර කුඩා සැන්චෙමේනියන් නිකායේ සාමාජිකයෙක් විය. පසුව ඔහු වාර 2ක් වැඩිහිටියෙකු ලෙස පල්ලියට සේවය කළේය.
1821 ජුනි 2 දා ෆැරඩේ සාරා බර්නාඩ් (Sarah Barnard) (1800 – 1879) විවාහ කර ගත්තේය. නමුත් ඔවුනට දරුවන් නොලැබුණි. ඔවුන් එකිනෙකා හමුවුනේ සැන්චමේනියන් පල්ලියකදීය.
1824 දී රාජකීය සමාජයේ සාමාජිකයෙකු ලෙස තෝරා ගත් ඔහු 1825 දී රසායනාගාරයේ අධ්‍යක්ෂකවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. 1833 දී දේශන සිදු කිරීමේ රාජකාරියෙන් තොරව ඔහු ආයතනයේ රසායන විද්‍යාව පිළිබඳව ෆුලේරියන් මහාචාර්යවරයා ලෙස පත් කරන ලදී.
රසායන විද්‍යාව
ෆැරඩේ රසායන විද්‍යා ක්ෂේත්‍රය තුළ ඉතා පුළුල් සේවයක් සිදු කළේය. බෙන්සීන වැනි රසායනික ද්‍රව්‍ය සොයා ගැනීම, (හයිඩ්‍රජන්හි බයිකාබියුරේට් ලෙස ඔහු හැඳින්වූ) ඔක්සිකරණ අංක පද්ධතිය හදුන්වා දීම , ක්ලෝරීන් වැනි වායු ද්‍රවීකරණය කිරීම ඒ අතර වේ. 1820 දී මුල්වරට කාබන් හා ක්ලෝරීන් අඩංගු සංයෝග (C2Cl6 හා C2Cl4) සංස්ලේෂණය කළ බව වාර්තා කළ අතර ඊළග වර්ෂයේදී ඔහු එම ප්‍රතිඵලය ප්‍රසිද්ධියට පත් කළේය. තවද ෆැරඩේ හම්ප්‍රි ඩේවි විසින් 1810 දී සොයාගත් ක්ලෝරීන් clathrate සජලයෙහි සංයුතිය තීරණය කළේය.
ෆැරඩේ විද්‍යුත් විච්ඡේදනයේ නීති සොයා ගත් අතර විලියම් වෙවෙල් මගින් නිර්මාණය කරන ලද ඇනෝඩය, කැතෝඩය , ඉලෙක්ට්‍රෝඩය හා අයන යන පාරිභෝෂිත ප්‍රචලිත කරන ලදී.
පසු කාලයේ දී ලෝහක නැනෝ අංශු ලෙස හැඳින්වූ චෑ ගැන මුලිකව වාර්තා කරන ලද්දේ ෆැරඩේ විසිනි. 1847 දී රත්‍රං කලිලවල ද්‍රශ්‍ය ගුණ රත්‍රං කුට්ටියකට වඩා වෙනස් බව ඔහු සොයා ගන්නා ලදී. මෙය ක්වොන්ටම් ප්‍රමාණයේ බලපෑම පිළිබඳ ප්‍රථම වර්තමාන නිරීක්ෂණය වන අතර නැනෝ විද්‍යාවේ උපත ලෙස ද මෙය සැළකීමට පුළුවන.
විදුලිය
thumb
ෆැරඩේ වැදගත්ම සේවයක් සිදුකරන ලද්දේ විදුලිය හා චුම්භකත්වය යන ක්ෂේත්‍ර හරහාය. ඔහු විසින් සිදු කරන ලදැයි වාර්තා වන ප්‍රථම පරීක්ෂණය වන්නේ පැන්ස භාගයේ කොටස් හතක්, තුත්තනාගම් තහඩු තැටි හතක් හා ලුණු වතුරෙහි පෙගවූ කඩදාසි කැබලි හයක් යොදාගෙන වෝල්ටීයතා කුළුණක් සෑදීමයි. මෙය යොදාගෙන ඔහු මැග්නීසියම් හි සල්ෆේට වියෝජනය කරන ලදී. (ඇබොට්හට ප්‍රථම ලිපිය 1812 ජුලි 12)
මයිකල් ෆැරඩේ 1845 දී ඔහු විසින් භාවිතා කරන ලද වීදුරු පටියක් යොදා ගනිමින් චුම්භකත්වය මගින් ආලෝකයට බලපෑමක් එල්ල කළ හැකි බව පෙන්වීය. හෙන්රි ඇඩ්ලාර්ඩ්ගේ කැටයමක විස්තර මෝල් හා පොලි බ්ලෑන්ක්ගේ ඡායාරූප මත පදනම්වය.
1821 දී ඩෙන්මාර්ක් ජාතික භෞතිකඥයෙකු හා රසායනඥයෙකු වූ හාන්ස් ක්‍රිස්ටියන් ඕර්ස්ටෙඩ් විද්‍යුත් චුම්භකත්වය යන සංසිද්ධිය සොයාගත් වගාව ඩේවි හා බ්‍රිතාන්‍ය විද්‍යාඥ විලියම් හයිඩ් වොල්ස්ටන් විදුලි මෝටරයක් නිර්මාණයට අත්සාහ කළද අසාර්ථක විය. ඔවුන් දෙදෙනා සමග උද්ගත වූ ගැටලු සාකච්ඡා කළ ෆැරඩේ උපකරණ 2ක් නිර්මාණ කරන ලදී. එකක් විද්‍යුත් චුම්භක භ්‍රමණය ලෙස හැදින්වූ අතර එහි වයරයක් වටා ඇති වෘත්තාකාර චුම්භක බලය නිසා අඛණ්ඩ වෘත්ත චිලතයක් ඇතිවන පරිදි ද අනිකේ වයරයක් චුම්භකයක් තබා ඇති රසදිය බදුනක් තුළ බහා රසායනික බැටරියකින් ධාරාව සැපයූ විට චුම්භකය වටා භ්‍රමණය වන පරිදි ද සකසා ඇත. පසුව විස්තර කරන ලද්ද සමධ්‍රැවීය මෝටරයක් ලෙස හැදින්වේ. මෙම පර්යේෂණ හා නිපැයුම් නවීන විද්‍යුත් චුම්භක තාක්ෂණයේ පදනම විය. ෆැරඩේ වොල්ස්ටන් ට හා ඩේවිට තම වගකීම් ඉටු නොකර ඔහුගේ ප්‍රතිඵල ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර එම නිසා ෆැරඩේට වසර කිහිපයකට විද්‍යුත් චුම්භක පර්යේෂණවලින් සමුගැනීමට සිදුවිය. මෙම අවධියේ දී ඩේවි විසින් විද්‍යාඥයෙකු ලෙස ෆැරඩේගේ මතුවීම පමා කිරීමට උත්සාහ දැරූ බවට ද සාක්ෂි ඇත. උදාහරණයක් ලෙස 1825 දී ඩේවි ඔහුව දෘශ්‍ය වීදුරු පර්යේෂණයක් සඳහා යෙදවූ අතර වසර හයක් පුරාවටම කිසිදු ප්‍රතිඵලයක් නොමැතිව එය සිදු කිරීමට ඔහුට සිදුවිය. 1829 දී ඩේවිගේ මරණයෙන් පසු මෙම ප්‍රතිඵල රහිත වැඩය අතහැර දැමූ ෆැරඩේ වඩාත් වටිනාකමක් ඇති දේ සඳහා යොමු විය. වසර දෙකකට පසු 1831 දී විද්‍යුත් චුම්භක ප්‍රේරණය සොයාගත් විශාල ‍පර්යේෂණ පෙළ ඔහු විසින් ආරම්භ කරන ලදී. ජෝසප් හෙන්රි මාස කිහිපයකට පෙර ස්වයං ප්‍රේරණය සොයාගත් අතර 1829 හා 1830 දී ඉතාලියේ සිටි ෆ්‍රැන්සෙස්කො සැ(z)න්ටඩෙචිගේ ක්‍රියාකාරකම්වලින් දෙදෙනාට බලාපොරොත්තු සහගත වන්නට ඇත.
ෆැරඩේගේ විශාල ඉදිරි ගමන සිදුවූයේ ඔහු පුඩුවකට සවිකරන ලද විශාල යකඩ මුද්දක් වටා පරිවරණය කළ වයර් පටවල් දෙකක් ඔතා එක් පටක් තුළින් ධාරාවක් යැවූ විට අනික තුළින් ක්ෂණික ධාරාවක් ප්‍රේරණය විය. මෙම සංසිද්ධිය අන්‍යේන්‍ය ප්‍රේරණය ලෙස හැඳින්විය. යකඩ වළලු දගර උපකරණය අදත් රාජකීය ආයතනයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත. තවද කම්බි පුඩුවක් තුලින් චුම්භකයක් ගෙන ගිය විට කම්බියේ ධාරාවක් ප්‍රේරණය වන බවද ඔහු විසින් සොයා ගන්නා ලදී. කම්බියක් නිශ්චල චුම්භකයක් හරහා චලනය කළ ද කම්බිය තුලින් ධාරාවක් ගලයි. ඔහුගේ ආදර්ශන මගින් වෙනස්වන චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් මගින් විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයක් ඇතිවන විට පෙන්වා දුණි. සම්බන්ධතාව ෆැරඩේ නියමයෙන් ගණිතමය ලෙස ආදර්ශනය කළ අතර පසු කලෙක එය මැක්ස්වෙල් සමීකරණ හතරෙන් එකක් බවට පත්විය. මේවා වර්තමානයේ ක්ෂේත්‍ර සිද්ධාන්තය ලෙස හඳුන්වන ව්‍යාපනයට දායක විය.
ෆැ‍රඩේ‍ගේ පසු කාලීන ජීවිතය
ෆැරඩේ පසුව මෙම නියමය යොදාගෙන නූතන විදුලි ජනකවල ආරම්භකයා වූ විදුලි ඩයිනමෝව නිපදවිය.
1839 විදුලියේ ස්වභාවය සොයා ගැනීමට ඔහු විසින් පර්යේෂණ මාලාවක් සිදු කරන ලදී. ෆැරඩේ ස්ථිති විද්‍යුත් ආකර්ෂණය විද්‍යුත් විච්ඡේදනය, චුම්භකත්වය ආදී සංසිද්ධි ඇති කිරීමට බැටරි හා සත්ව විදුලිය භාවිතා කරන ලදී. එකල පැවති විද්‍යාත්මක මතයට පටහැනිව යමක් විවිධ විදුලි වර්ග අතර බෙදීම් ව්‍යාජ බවට අවසානයේ නිගමනය කරන ලදී. එක් විදුලියක් පමණක් පවතින බව ප්‍රකාශයට පත් කළ ඔහු ප්‍රමාණය හා තීව්‍රතාව (වෝල්ටීයතාව හා ආරෝපණය) වෙනස් කිරීමෙන් විවිධ සංසිද්ධි ඇතිවන බව පෙන්වා දුන්නේය.
ඔහුගේ වෘත්තියේ අවසාන කාලයේදී සන්නායකයක් අසල දී විද්‍යුත් චුම්භක බල අවකාශයට පැතිරෙන බවට යෝජනා කරන ලදී. ඔහුගේ අදහස එවකට සිටි විද්‍යාඥයන් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර එය යථාර්තයක් බවට පත්වන දිනය දැක ගැනීමට ඔහු ජීවත් නොවීය. ආරෝපිත ද්‍රව්‍ය වලින් හා චුම්භකවලින් ස්‍රාව රේඛා නිස්‍රාවය වීමේ ‍ෆැ‍රඩේගේ සංකල්පය විද්‍යුත් හා චුම්භක ක්ෂේත්‍ර ආදර්ශනය කිරිමට ක්‍රමයක් සැලසීය. 19 වන සියවසේ ඉංජිනේරු හා කාර්මික ක්ෂේත්‍ර දිග්විජය කළ විද්‍යුත් යාන්ත්‍රික උපකරණවල දියුණුවට හේතු වූයේ මේ මානසික ආකෘතියයි.
1845 දී වර්තමානයේ ෆැරඩේ ආචරණය ලෙස හඳුන්වන ඔහු විසින් පාර ක්ෂේත්‍ර චුම්භකත්වය ලෙස හැඳින්වූ සංසිද්ධිය සොයාගන්නා ලදී. ද්‍රවමය මාධ්‍යයක් හරහා පතුරවන ලද රේඛීය ලෙස ධ්‍රැවිත ආලෝකයේ ධ්‍රැවණ තලය ව්‍යාප්ත දිශාව ඔස්සේ ඇති බාහිර චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් මගින් භ්‍රමණ කළ හැකිය. ඔහු ඔහුගේ සටහන් පොතේ “අවසානයේදී බල රේකාවක් හෙවත් චුම්භක වක්‍රයක් ආලෝක කරණය කිරීමටත් ආලෝක කිරණයක් චුම්භකික කිරීමට මා සමත් වූයෙමි.” යනුවෙන් සටහන් කර ඇත.
ස්ථිතික විදුලිය පිළිබඳ ඔහුගේ ක්‍රියාකාරකම්වලදී ආරෝපණ රදා පවතින්නේ සන්නායකයක් පිටත පෘෂ්ටයේ බවත් සන්නායකය තුළ පවතින කිසිදු දෙයකට එම බාහිර ආරෝපණයේ කිසිදු බලපෑමක් නොමැති බවත් ඔහු විදහා දැක්වීය. මෙය සිදුවන්නේ බාහිර ආරෝපණ නැවත ව්‍යාප්තවීමේදී අභ්‍යන්තර ක්ෂේත්‍ර නිශේධනය වන නිසාය. දැනට ෆැරඩේ කුටීර ලෙස හඳුන්වන යෙදීමේදී මෙම ආචරණ සංසිද්ධිය භාවිතයට ගැනේ.
ෆැරඩේ ඔහුගේ අදහස් පැහැදිලිව හා සරල භාෂාවකින් ඉදිරිපත් කළ ශ්‍රේෂ්ඨ පරීක්ෂණඥයෙකි. කෙසේ වුවත් ඔහුගේ ගණිතමය හැකියාව සරල වීජ ගණිතයට පමණක් සීමා විය. ජේම්ස් ක්‍ලාර්ක් මැක්ස්වෙල් විසින් ෆැරඩේගේ කාර්යය භාරගන්නා ලද අතර සමීකරණ සමූහයකින් එය සවිමත් කරන ලදී. විද්‍යුත් චුම්භක සංසිද්ධිවල සියලු නූතන සිද්ධාන්තවල හරය වී ඇත්තේ මෙම සමීකරණ සමූහයයි.
මහජන සේවය
රාජකීය ආයතනයේ රසායන විද්‍යාව, විදුලිය හා චුම්භකත්වය යන අංශ පිළිබඳ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලට හැර පුද්ගලික ව්‍යාපාර හා බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුව සඳහා සේවා ව්‍යාපෘති විශාල සංඛ්‍යාවක් සිදු කරන ලදී. මෙම කාර්යයන්ට පතල්වල පිපිරුම් අධ්‍යයනය, උසාවියේ ප්‍රවීන සාක්ෂිකරුවෙක් වීම හා උසස් තත්වයේ දෘශ්‍ය වීදුරු නිර්මාණය ඇතුළත් විණි.
මුහුදු බඩ කටයුතු පිළිබඳ විශාල උනන්දුවක් ඇති ජාතියක ගෞරවාන්විත විද්‍යාඥයෙකු වූ ෆැරඩේට ප්‍රදීපාගාර ඉදිකිරීම හා ක්‍රියාත්මක කිරීම හා මල බැදීමෙන් නෞකාවල පතුල ආරක්ෂා කිරීම වැනි ව්‍යාපෘති සඳහා විශාල කාලයක් වැය කිරීමට සිදුවිය.
පාරිසරික විද්‍යාව හෝ ඉංජිනේරු ශිල්පය ලෙස වර්තමානයේ හඳුන්වන ක්ෂේත්‍රයෙහි ද ෆැරඩේ ක්‍රියාකාරී විය. ඔහු Swansea හි කාර්මික දූෂණය පරීක්ෂා කළ අතර Royal Mint හි වායු දූෂණය ද සැලකිල්ලට ලක් කළේය. 1855 ජූලි මස ෆැරඩේ ‘ද ටයිම්ස්’ පුවත්පතට තේම්ස් නදියේ අහිතකර තත්වය යන මැයෙන් ලිපියක් ලියූ අතර එය Punch හි නැවත මුද්‍රිත කාටුනයකට මග පෑදීය. (විශාල අප්‍රසාදය ද බලන්න)
1851 දී ලන්ඩන් හි පැවති මහා ප්‍රදර්ශනයට ප්‍රදර්ශන භාණ්ඩ සැලසුම් කිරීමට හා තීරණය කිරීමට ෆැ‍රඩේ සහාය දුණි. ඔහු ජාතික ගැලරියට එහි කලා එකතුව පිරිසිදු කිරීමට හා ආරක්ෂා කිරීමට අවශ්‍ය උපදෙස් ලබා දුන් අතර 1857 දී ජාතික ගැල‍රියේ කොමිසමට ද සේවය ‍කළේය.
අධ්‍යාපනය ෆැරඩේගේ තවත් සේවා අංශයක් විය. 1854 දී රාජකීය ආයතනයේ දේශන පැවැත්වූ ඔහු 1862 දී මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ අධ්‍යාපනය ගැන අදහස් දැක්වීමට පොදු පාසල් කොමිසම ඉදිරියේ පෙනී සිටියේය.
පසුකාලීන ජීවිතය
thumb|අවසාන අවදියේ ෆැරඩේ
1832 දී ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලය මගින් සිවිල් නීතිය පිළිබඳ (ගෞරව) ආචාර්ය උපාධියක් පිරිනැමීය. ඔහුගේ ජීවිත කාලය තුළ නයිට් පදවියක් ප්‍රතික්ෂේප කළ ෆැරඩේ දෙවරක් රාජකීය සංගමයේ සභාපතීත්වය ප්‍රතික්ෂේප කළේය.
1848 දී Consort කුමරුගේ යෝජනා කිරීම්වලට අනුව ෆැරඩේ හට සරේ (Surrey) හි හැමිල්ටන් චතුරස්‍රයේ නිල නිවාසයක් සියලු වියදම්වලින් තොරව ලැබුණි. මෙය ප්‍රධාන පෙදරේරුවන්ගේ නිවස වූ අතර පසුව ෆැරඩේ නිවස විය. වර්තමානයේදී අංක 37, හැම්ප්ටන් චතුරස්‍රය පාර නම් වේ. 1858 දී ෆැරඩේ විශ්‍රාම ගෙන එහි පදිංචියට ගියේය.
1867 අගෝස්තු 25 වන දින හැම්ප්ටන් චතුරස්‍රයේ පිහිටි ඔහුගේ නිවසේ දී ෆැරඩේ මිය ගියේය. වෙස්ට් මිනිස්ටර් අසපුවේ ඔහු භූමිදානය කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළ නමුත් එතැන සර් අයිසැක් නිවුටන්ගේ සොහොන අසල ඔහුගේ සමරු ඵලකයක් පිහිටුවා ඇත. ෆැරඩේ හයිගේට් (Highgate) සුසාන භූමියේ සැන්ඩමේනියන් කොටසේ භූමිදාන කෙරිණි.
විවිධ
thumb
හයිගේට් සුසාන භූමියෙහි වූ මයිකල් ෆැරඩේගේ සො‍හොන ෆැරඩේ ඉටිපන්දමේ රසායනික ඉතිහාසය ලෙස හැදින්වූ ගිනි දැ‍ල්ලේ රසායනය හා භෞතිකය පිළිබඳ දේශන මාලාවක් රාජකීය ආයතනයේ දී පැවැත්වීය. මෙය අඩු වයස් පුද්ගලයන් තවමත් වසරක් පාසා එය පැවැත්වෙයි. 1827 හා 1860 කාල ප්‍රාන්තර අතරතුර ෆැරඩේ විසින් වාර්තා ගත ලෙස දහ නව වතාවක් නත්තල් දේශන පැවැත්වීය.
ක්‍රයිමියන් යුද්ධය සදහා රසායනික ආයුධ නිෂ්පාදනයට සම්බන්ධ වීම සාදාචාරාත්මක හේතු මත ඔහු විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී.
thumb|මයිකල් ෆැරඩේ - සැවෝයි ප්ලේස් හි පිළිමය, ලන්ඩන් මූර්තිකරු ජෝන් හෙන්රි ෆෝලේ.
ලන්ඩන් හි සැවෝයි පෙදෙසේ විද්‍යුත් ඉංජිනේරු ආයතනය අසල ෆැරඩේගේ පිළිමයක් ඇත.
බ්රූනල් විශ්ව විද්‍යාලයේ මෑතකදී නවාතැන් පහසුකම් සදහා ඉදි කරන ලද ගොඩනැගිල්ලක් ෆැරඩේ නමින් නම් කරන ලදී.
1960 දී ලෝබොරෝ විශ්ව විද්‍යාලයේ ශාලාවක් ෆැරඩේ නමින් භාවිතා කරන ලදී. එහි ආහාර ගන්නා කාමරයට ඇතුල්වන තැන විදුලි පරිණාමකයක සංකේතය නිරූපණය කරන ලෝකඩ වාස්තුවක් ඇත. එම කාමරය තුළ බිතු සිතුවමක් ප්‍රදර්ශනය වේ. එම දෙකම ඇත්තේ ෆැරඩේට ගෞරව පිණිසය.
එඩින්බර්ග් විශ්ව විද්‍යාල‍යේ විද්‍යා සරසවියේ තට්ටු පහක ගොඩනැගිල්ලක් ෆැරඩේ වෙනුවෙන් නම් කරන ලදි.
කලින් ඇන්ටාටිකාවේ තිබූ UK ෆැරඩේ වායුගෝලීය පර්යේෂණ ස්ථානය ඔහු නමින් නම් කරන ලදී.
ෆැරඩේගේ ලේඛන
thumb
මයිකල් ෆැරඩේගේ අත්සන
‍ෆැරඩේගේ පොත් රසායනික ක්‍රියාකරවීම් හැර විද්‍යාත්මක ලිපි හා දේශනවල ‍පිටපත්වල එකතුවකි. ඔහුගේ මරණයේ සිට ඔහුගේ දිනපොත ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. තවද ඔහුගේ ලිපි විශාල වෙළුම් කිහිපයක් ලෙස ද 1813 -1815 කාලයේ ඩේවි සමග ඔහුගේ සංචාරක සටහන් ද ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.
උපුටා ගැනීම්
thumb
විකික්වෝට් පහත අයට අදාල උපුටා ගැනීම් එකතුවක් ඇත.
මයිකල් ෆැරඩේ
ප්‍රවර්ගය:1791 උපත් ප්‍රවර්ගය:1867 මරණ ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාඥයන්
ගං ඌරා
External links
ප්‍රවර්ගය:පශු සම්පත් ප්‍රවර්ගය:Pork ප්‍රවර්ගය:Sequenced genomes
ඇ.එ.ජ. වහල්ලුන්ගේ සිවිල් අයිතිවාසිකම් ලබාගැනීමේ සටන (1896–1954)
හැඳින්වීම
එක්සත් ජනපදයේ සිවිල් අයිතිවාසිකම් ව්‍යාපාරය යනු නීතිය යටතේ සියලුම ඇමෙරිකානුවන්ට සම්පූර්ණ සිවිල් අයිතීන් සහ සමානත්වය ගෙන ඒම සඳහා ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් තොරව කරන ලද දිගු කාලීන අරගලයකි. The movement has had a lasting impact on United States society, in its tactics, the increased social and legal acceptance of civil rights, and in its exposure of prevalence and cost of racism.
ඡන්ද බලය අහිමි කිරීම
කලු ජාතිකයින්ට සිවිල් අයිතීන් ලබා දීමට විරුද්ධ වූ අය 1880 දශකයේදි ආර්ථික බාධක පනවමින් ඇතැම් විට ප්‍රණ්ඩ ක්‍රියා කරමින් ඡන්ද බලය ලබා ගැනීම සඳහා කලු ජාතිකයින් ලියා පදිංචි කිරීමේදී බාධා කළහ. සුදු ආධිපත්‍යය වැඩි වශයෙන් තිබුණු දකුණු ප්‍රදේශවල නීති අණපනත් උපයෝගි කර ගෙන, වයස් අනුව ඡන්ද බලයට හිමිකම් තිබූ සියලුම කලු ජාතිකයින්ගේ ඡන්ද බලය අහිමි කරන ලදි. අවශ්‍යතාවයන් සියලුම පුර වැසියන්ට අදාළව තිබියදි ප්‍රායෝගික වශයෙන් ඒවා කලු ජාතිකයින්ට සහ දුප්පත් සුදු ජාතිකයින්ට පමණක් ක්රියයාත්මක විය. (ටෙක්සාස්හි මෙක්සිකානු ඇමෙරිකන්වරුන් ද මීට අයත්ය.) ජනාධිපතිවරණය හා වාර මැද ඡන්දය(Turnout in Presidential and Midterm Elections) නම් කෘතියෙහි - දේශපාලනය සම්බන්ධයෙන්ම කැප වූ ටෙක්සාස් විශ්ව විද්යා ල වෙබ් අඩවියෙන්, එක්සත් ජනපදයේ අනෙකුත් ප්‍රදේශ සමග සන්සන්දනය කර බැලු විට දකුණු ප්‍රදේශයේ විශාල ලෙස ඡන්දය දීම අඩු වී ඇති බව පෙන්වා දෙයි. මෙවැනි ව්‍යවස්ථාපිත නියෝග භාවිතා කළ පළමු ජනපදය මිසිසිපි යයි. එහි ඇඟ බදු, සාක්ෂරතා පරීක්ෂණ, (මෙය රැඳි තිබුනේ රෙජිස්ට්රා ර්වරයාගේ මනාපය මතයි) පදිංචිය තහවුරු කිරීමට යොදා ගැනුණු අවුල් සහගත වාර්තා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ඉදිරියේ නඩු පැවරීමට භාජනය වූයේය. 1898 දී අධිකරණය, විලියම් එදිරිව මිසිසිපි නඩුවේදි රජයේ අදහස තහවුරු කළේය. අනෙකුත් දකුණේ ජනපද ද මිසිසිපි සැළසුම ඉතා ඉක්මණට තමන්ගේ ප්‍රයෝජනයට යොදා ගත්හ. 1890 - 1908 කාලයේ පටන් ජනපද 10 ක් දුප්පත් සුදු මිනිසුන්ගේ සහ බොහෝ කලු මිනිසුන්ගේ ඡන්ද අයිතිය නැති කිරීමට ඉවහල් වූ නව ව්‍යවස්ථාව පිළි ගත්හ. ජනපද සියල්ල මෙම කණ්ඩායම් වල ඡන්ද අයිතිය නැති කිරීමේ ක්රිමය දශක ගණනාවක් තිස්සේ නොකඩවා පවත්වා ගෙන ගියහ. මෙයින් කලු ජාතිකයින් බලවත් සේ පීඩාවට පත් වූහ. උදාහරණයක් වශයෙන් ඇලබාමාහිදි 1941 වර්ෂය වන විට දුප්පත් සුදු මිනිසුන් 600,000කගේ ද කලු මිනිසුන් 5,20,000 කගේද ඡන්ද බලය අහිමි කර තිබුණි. අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානුන් විසින් ඉහත කී නියෝගවලට එරෙහිව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ඉදිරියේ නඩු කීමෙන් කිසියම් ප්‍රථිපලයක් ලැබෙන්නට පටන් ගත්තේ 20 වෙනි සියවසේදීය. 1915 දී ගින් එදිරිව එක්සත් ජනපද (Guinn v. united states) නඩුවේ දී ඔක්ලහෝමාවේ ග්‍රෑන්ඩ් ෆාදර් ක්ලෝස් නම් වගන්තිය, ව්‍යවස්ථානූකූල නොවේ යයි ප්‍රකාශ කරන ලදී. මෙම තීරණය ග්‍රෑන්ඩ් ෆාදර් ක්ලෝස් වගන්තිය භාවිතා කළ සෑම ජනපදයකටම බල පෑ නමුදු රාජ්‍ය නීති සම්පාදකවරු ඡන්ද බලය අහිමි කිරීමේ ක්රකමය තව දුරටත් පවත්වාගෙන යාමට ඉතා ඉක්මණින්ම නව උපක්‍රම යෙදූහ. ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය විසින් 20 වෙනි සියවසේ දකුණු ජනපදවල පෘථුල ලෙස පාවිච්චි කළ එක් උපක්‍රමයක් නම් වයිට් ප්රියිමරි (White primary - සුදු ශ්රේ්ෂ්ඨත්වය) ක්‍රමයයි. මෙම ක්‍රමය මගින් දශක ගණනාවක් තිස්සේ ඡන්දය සඳහා ලේඛණ ගත වීමට තිබුනු බාධක ඉවත් කර ගැනීමට කටයුතු කළ කලු ජාතිකයින් ස්වල්පයකගේ ඡන්ද අයිතිය නැති කිරීමට කටයුතු කර තිබුණි. ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ මූලික ඡන්ද විමසීම් වලදී ඡන්දය දීමට බාධා කිරීම යනු තරඟකාරී ඡන්ද විමසීමකදී ඔවුනට ඡන්දය දීමේ අවස්ථාව නැති කිරීමයි. 1944 දී ස්මිත් එදිරිව ඕල්රයිට් නඩුව විමසීම තෙක් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් 'white primary' (සුදු ශ්‍රේෂ්ඨත්වය) ඉවත් කළේ නැත.
ප්‍රවර්ගය:වහල්ලු ප්‍රවර්ගය:මානව හිමිකම් ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු ඉතිහාසය‎
සත්‍යකාම නම් වෙමි
thumb|left|200px
නිදහස් පරපුරේ කවියෙකු වන නන්දන වීරසිංහ ‘සත්‍යකාම නම් වෙමි’ නමැති ආඛ්‍යාන 	කාව්‍යය රචනා කරයි. ඉතා නිහඩව සිය කාව්‍ය ප‍්‍රතිභාව පළට කරමින් නිර්මාණකරණයේ යෙදෙන නන්දන වීරසිංහ රචනා කළ කාව්‍ය කෘති රැසකි. 1984 දී සිය ප‍්‍රථම කාව්‍ය කෘතිය ලෙස ‘ගිං ඟගේ විලාපය’ රචනා කර ඇත. අනතුරුව පිළිවෙළින් ‘කිරි සුවඳැති රාත‍්‍රිය’ (1990), ‘සත්‍යකාම නම් වෙමි’ (1994), ‘ගිරග’(1997), ‘මහත් සඳ පිණි බිඳෙක’(2001) ‘චන්ද්‍ර බිම්බ’ (2004) යන කාව්‍ය කෘති රචනා කර ඇත. ඔහුගේ නිර්මාණ බොහොමයක් රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මානයෙන් පවා පිදුම් ලැබීය. ඔහු රචනා කර ඇති එකම ආඛ්‍යාන කාව්‍යය වන්නේ ‘සත්‍යකාම නම් වෙමි’ කෘතියයි. ආඛ්‍යාන කාව්‍යයෙන් වැඩි වශයෙන් සිදු වන්නේ කවියෙන් කතාවක් ඉදිරිපත් කිරීමයි. ආඛ්‍යාන කාව්‍යය මගින් සංකීර්ණ සමාජ අත්දැකීම් පෘථුලව විග‍්‍රහ කළ හැකිය.
1980 අවධියේ ඇති වූ සමාජ, දේශපාලන, ආර්ථික චලනයෙන් කතුවරයා තුළ උපන් කම්පිත සංවේදනාවන් ‘සත්‍යකාම නම් වෙමි’ කාව්‍යයට වස්තු විෂය වේ. මෙහි ප‍්‍රධාන චරිතය ‘සත්‍යකාම’ නම් වේ. සත්‍යකාමගේ පියා ව්‍යාපාරික පන්තිය නියෝජනය කරන්නෙකි. සත්‍යකාම පියා පිළිබඳව කලකිරීමෙන් හිඳී. ඒ තම පියා අපගාමී චර්යාවෙන් මුදල් උපයන බැවිනි.
ජරාවෙහි රස උරා වැඩුණු ගිජු ලිහිණියන්ට වනේ වන සතුරන්ට මධුවිත පිරිනමා උන් පොළොඔවා යවා මුදල් නිදහන් පාදන (වීරසිංහ,2002: 13)
සොඳුරු වන අරණක, වන සෙනසුනක සිත නිවනා සුවය සොයා කල් ගත කරද්දී වැඩි කලක් එහි රඳන්නට සිත නොදේ. පෙර විලස හද මස වේදනා නුදුන්නද සෙනසුන අවට සිදුවන ක‍්‍රියාකාරකම් ඔහුගේ සිත නිවාලන මගට බලපෑම් කරයි.
සෙනසුන අවට වන වියන සිටු පුතුන් විසින් සිඳ හැර විකුට මුදල් රැස් කරමින් සිටියි. මෙය දකින සත්‍යකාම සෙනසුනේ හිමි නමට පවසන්නේ මේ සඳහා පියවරක් ගෙන මෙය වළක්වාලීමට කටයුතු කරන ලෙසයි.
හිමි නම ඇතුළු හදටම විවර වූ අයෙකි. සත්‍යකාම අසනුව සමාජය නම් මැරයා සමග නොගැටී ඉඳුරා මාරයාගේ බැමිවල නොබැඳී සිත හික්මවන අරී මග බැස යනු මිස තණ්හා සැඩ දියට පැන ගිලී සිරවී නොමියෙමි        (වීරසිංහ,2002: 30)
බාහිර ලෝකයේ කිනම් අකටයුත්තක් වුවද එය ගණනට නොගෙන ආධ්‍යාත්මික ජීවිත සුවය පමණක් සොයන දහම සත්‍යකාම ප‍්‍රතික්‍ෂේප කරයි. ඔහු හිමිනම සමග තර්කයේ පැටලේ. තමා සොයන සත්‍යය මෙවන් බිමෙක සුපිපෙනු නැති බව තේරුම්ගත් සත්‍යකාම එතැනින්ද පිටවී යයි. මග දිගේ ගමන් කරනා සත්‍යකාම දකිනුයේ නුදුරු කඳු මුදුනක නිසලතාවයෙහි වැඩ සිටිනා දෙව් මැදුරකි. දෙව් මැදුර වෙත ගමන් ගන්නා සත්‍යකාම පියතුමාට තමා පැමිණි කාරණය පවසයි. පියතුමා හා කරන කතාබහ තුළින් හඳුනා ගන්නා භක්තිය වෙත නැමුණු එම දහමද සත්‍යකාමට රුචි නොවේ. පියතුමාට අනුව සියලූ දේ දෙවියන් විසින් මවන ලදී. රටේ පාලකයා පවා දෙවියන් විසින් පත් කළ අයෙකි. මෙම මතවලට සත්‍යකාම තර්කයෙන් පිළිතුරු දී ප‍්‍රබලව විරෝධය පළ කරයි. ඒ සමගම පියතුමාද 1989 පැවති රාජ්‍ය ත‍්‍රස්තවාදයට සහය දක්වන අයෙක් බව අවබෝධ කර ගනියි. ජිප් රිය මරු වරම් ගෙන හූ තියා නැගි කඳු බිම ගොර අදිනු ඇසේ දෙව් මැදුරු මිදුලෙහි ඉක්බිති සිනාසෙති - මුමුණති පියතුමා හා සෙබළු එකම අඳුරෙහි               (වීරසිංහ,2002: 45) මෙම තත්ත්වය තුළ තමා සොයනා සත්‍යයේ සහන් එළි පියතුමා වෙසෙන මෙබිම තුළ නොවන වග සත්‍යකාම අවබෝධ කර ගනියි. එතැනින්ද පිටත් වන ඔහු අප වෙත ගෙන එන පණිවිඩය වන්නේ සත්‍ය ගවේෂී මගෙහි තාවකාලික නවාතැන් මිස තිර ලැගුම්හල් නොමැති බවයි.
භීම සමයේ මහ මග ඇවිද යන සඳ රාජ්‍ය ත‍්‍රස්තවාදයට සත්‍යකාමද හසු වේ. හමුදා සෙබළුන්ගේ පැහැර ගැනීමට ලක්ව ජිප් රිය තුළ සිහිසුන් වන සත්‍යකාමට ටික වේලාවකින් සිහිය එයි. රිහිරි සුවඳැති ජිප් රිය තුළ යන විට තම ජීවිතය පිළිබඳව මින් පෙර නොමැති වූ අසීමිත ආදරයක් හට ගනියි. තම පියා හා ගනු දෙනු බැඳුම් ඇති ඇමතිවරයෙකුගේ නම කියූ සැනින් සත්‍යකාමට ජීවිතය ලැබේ. ධරණිපාල නම් ඇමතිගේ නෙක දෙසුම් අසා ඔහුගේ ප‍්‍රචණ්ඩකාරී ජීවිත පැවැත්ම අවබෝධ කර ගනියි.
පසුව සත්‍යකාම සත්‍ය සොයා යන ගමනේදී තමාගේ පෙර ඇදුරෙකු වූ වාගීෂ නම් පුද්ගලයා හමු වීමට යයි. එදා නෙක දෙසුම් කියා ප‍්‍රඥාවට ඇරුණු නෙත් ඇතිව සිටි වාගීෂ අද වන විට ධන මාංශය බුදින ගිජු ලිහිණියෙක් වී ඇති වග සත්‍යකාම දකියි. මේ සුව වාස භවනය උරුම විය යුතුමය ජරාවෙහි රස උරා වැඩුණු ගිජු ලිහිණියෙකුට     (වීරසිංහ,2002: 66) තමාගේ සිත සනහන සත්‍ය සොයා වාගීෂ ඇදුරු සොයා පැමිණියද ඔහු ධනයට ලොල්ව තම උතුම් ඉගෙනුම් හැකියාවන් කෙලෙසාගෙන ඇති බව අවබෝධ කර ගනියි. ඔහුගේ බොල් මතවාද අසා ඔහු පිළිබඳ සත්‍යකාම සිත පැවති ගෞරවය ඉටිමුවා රුවක් සේ දිය වී යයි. ධනය පසුපස යන්නාගේ සාමාන්‍ය ස්වභාවය මෙන් වාගීෂද නපුරු අවගති හුරු කර ගනියි. තමාට විරුද්ධව එන ඕනෑම අයෙකු මරණයට පත්කරවන්නට තරම් ඔහු පසුබට නොවේ. වාගීෂගේ ජීවිත ස්වභාවය දැක එයද කුණුපයක් සේ ඉවත හැර එතනිනුදු සත්‍යකාම ඉවත්ව යයි.
තමා ගමන් ගන්නා මග දිග දේශපාලන ව්‍යාපාරය උදෙසා සැරහූ නීල, ලෝහිත, හරිත කොඩිවැල් සොල්මන් කරනු සත්‍යකාම දකියි. ඒ දේශපාලකයන්ගේ මුලාව, වංචාව ආදී අවගුණ පිළිබඳ සත්‍යකාම විරෝධී ආකල්පයක හිඳී. යන මග දිග දේශපාලකයන්ගේ විවිධ දෙසුම් සත්‍යකාමට ඇසේ. මරණය හා දුක් ගිනි නම් අධිපතියන් අණසක මිස සුව සොම්නස් මායාවෙක දිනා ගැනීමට වටිනා කිසිවක සැපයක් නැතිවග නරි හූ හඩ හා මුසු වී සවන වැදිනි කැබිලිති ලෙස             (වීරසිංහ,2002: 93) මේ අයුරින් පවතින දේශපාලන ක‍්‍රමය ගැන දැඩි විරෝධයක පසුවෙමින් ගමන් කරද්දී තමා හා පාසලේ එකට අකුරු කළ භාසුර නැමැත්තාද හමු වේ. ඔහුද අතීතයේ සත්‍යය වෙනුවෙන් පෙනී සිටියෙකි. අද වන විට දේශපාලකයන්ගේ ගුණ වේදිකාවල මතුරා ධනය හා පැසසුම් ලබමින් පසු වේ. මේ සෑම අවස්ථාවකින්ම සත්‍යකාම අත්දැකීම් ලබා ගනියි. සත්‍ය සොයා යන ගමනේ මෙතෙක් ගෙවූ මග දිගු වූවද එහි තමා පැතූ සත්‍ය නොමැති වුවද ඔහු අධෛර්යයට පත් නොවේ. තම පැතුම ඉටුවන තුරා ගමනේ වෙහෙස විඩාව පන්නරයක් කර ගනු විනා තැබූ පියවර ආපසු හරවාලන්නට නොසිතයි. රාත‍්‍රිය යෝධ සිරුරින් සිටගෙන සිටියි අභියස කැහැටු අතු ඉදල් මත ලැග නොඉඳ අවදිව කුරුල්ලෙක් පියාඹයි මියුරු ඵල සොයා ඈතට    (වීරසිංහ,2002: 100) කර්මාන්ත පුරයේ ගමන් ගන්නා සත්‍යකාමට වැඩ වැරූ ශ‍්‍රමිකයින් රැසක් හමු වේ. වැඩ වැරූ ශ‍්‍රමිකයින් නොයෙක් බසින් රවටා තබා ගන්නට වෙර ගනු ලබන ව්‍යාපාරිකයෝ වෙති. ඔවුනට විරුද්ධව හඩක් නගනා එක් ශ‍්‍රමිකයෙකු දැක සත්‍යකාමගේ සිත ඔහු කෙරේ බැඳේ. මෙතෙක් ගෙවූ මග දිග සිත සැනහූ එකම තැනක් වී නම් රුචිර නම් වූ ශ‍්‍රමිකයාගේ විප්ලවකාරී වදන් සමුදායයි. කැත් වෙළඳ අධිපති කපටි දහමට රිදවන වදනිසුරු මේ තුරුණු තෙම මා සිත අරා සිටගති සිහිනි වුව මහ යෝධ කායෙන්           (වීරසිංහ,2002: 105) රුචිර හා දොඩමළු වන සත්‍යකාම තමා සොයා ආ මිහිර දනවන යම් බඳු නුවණ පවනක පහසක් දැනෙන මානයට ළං වී ඇති බව අවබෝධ කර ගනියි. රුචිර කියූ මග දිගේ ගොස් ගන වනාන්තරයේ වාසය කරනා විදර්ශන නම් අයෙක් හමු වේ. ඔහු හා සාමීචියෙන් පසු සත්‍යකාම මෙතෙක් සෙවූ සත්‍යයේ සහන් සුව අවබෝධ කර ගනියි. දාර්ශනික චින්තාවලි මගින් විදර්ශනගෙන් දැනුම වගා කර ගන්නා සත්‍යකාම තමා බලාපොරොත්තු වූ සත්‍යයේ මිහිර උදා කර ගනියි.
ඒ දර්ශනයට අනුව මිනිස් වෙහෙසෙහි වැඩෙහි මෙහෙයෙහි අපමණ ඵලය සේ සත්‍යය බිහි වේ. යමක් ග‍්‍රහණය කර ගත යුත්තේ එහි ගැඹුර පිළිබඳ තියුණු අභ්‍යාසයෙනි. පිටත රූපය තුළ සත්‍යයාගේ මදහස සොයා ගැනීම අපහසුය. සත්‍යය සොයා පාදා ගැනීමේ මූලික පියවර නම් භාවිතය නම් මානකය ලබා ගැනීමයි.
වහල්වර මදු රන්දම් ලෙසින් ඉවසා කරබා වැතිර හිඳිනට පීඩිත මිනිස් ගණ මෙහෙයන පවිටු සිහිනයෙන් නැග නෙත් පුරා ගසන වැලි සිත් පුරා පොවන විෂ දුර තියා හැඳින නුවණින මුසාවෙහි නීච හැවපට ඇද විසුනු කරමින අප සහස් මුවගින් එක පැහැර පිඹ නංවන චණ්ඩ මාරුතයම නිසැක වූ දිශාභාගයෙහි මුව දොර හරිත උදාවෙයි නිසැක සත්‍යයේ පබවත         (වීරසිංහ,2002: 123) මේ අයුරින් ගෙතෙන සිද්ධි දාමයකින් යුත් ‘සත්‍යකාම නම් වෙමි’ කාව්‍යය දාර්ශනික චින්තාවන් ගැබ් කරගත් කෘතියකි. යමක් දෙස තාර්කිකව බලා, දාර්ශනික ස්වරූපයකින් එය විග‍්‍රහ කිරීම සිදු වී ඇත. කාව්‍යය ගොඩනැගීමේදී ‘ජාන්දාග්‍ය, බෘහදාරණ්‍යක’ යන උපනිෂද් ග‍්‍රන්ථයන්හි ආභාසය ලැබූ බව ග‍්‍රන්ථයේ මුවදොර වදනේ සඳහන් කරයි. එම දර්ශනයෙන් ලැබූ ආලෝකය ඔහුගේ දාර්ශනික චින්තාවලියට මහෝපකාරී වන්නට ඇත. මෙම කෘතිය සංවාද ස්වරූපයෙන් ගලා යන්නක් බැවින් විවිධ චරිත අතර සිදුවන කථන විලාශයෙන් කාව්‍යය දිග හැරේ. සත්‍ය සොයා යන ගමනේ සත්‍යකාමට විවිධ අය හමු වේ. වීරනාථ, විදර්ශන, යනු ඉන් දෙදෙනෙකි. ඔවුන් හා සත්‍යකාම අතර ගොඩනැගෙන සංවාදයන්හි දක්නට ඇත්තේ දාර්ශනික කල්පනාවන් මගින් ජීවිතයේ විවිධ අවස්ථා දුටු ආකාරයයි.
සත්‍යය යනු කුමක්ද? යන්නට මෙවැනි විග‍්‍රහයක් ඇත. ඔබ දකින්නේ හැඳින ගන්නේ පෙනී යන ලෙසිනි බැහැරින් ඉදින් ඒ දැනුම අපි සත්‍යය යැයි නම් කරමුද? (වීරසිංහ,2002: 84) යමක පිටත  බැලූ  පමණින්  එහි  සත්‍ය  තත්ත්වය  හඳුනාගත  නොහැකිය. පිටත තත්ත්වය ඉතා සුන්දර වූ දෙයක් ලෙස දුටුවද එහි ඇතුළාන්තය අසුන්දර විය හැකිය. පුද්ගලයෙකු හඳුනාගෙන කතා බහ කළ පමණින් ඔහු පිළිබඳ නිවැරදි නිගමනයකට එළඹිය නොහැකිය. යම් කිසි සිද්ධියක් පිළිබඳ තත්ත්වයද මෙසේමය. එනිසා පිටත දකින දෙයම සත්‍ය යැයි නම් කළහොත් ඊට වඩා අසත්‍යයක් තවත් කොහිද? සියලූ තුරු සිය අරටුව තම ක‍්‍රියා පිළිවෙළ හා ඇතුළු චරිතයෙහි වන එකඟකම හා ගැටුම හෙළි කරනු නැත පියවි දෑසට                (වීරසිංහ,2002: 115) සියලු තුරුලතා සිය ඇතුළු ශරීරයේ අංග වන අරටුව, තමා වැඩෙන ආකාරය ඇතුළාන්තයේ වන එකඟකම මෙන්ම ඝට්ටනයත්, සැඟව පවතින විවිධ රෝගාබාධයන් පියවි දෑසට හෙළි නොකරයි. පියවි දෑසින් බලත සුළ`ගින් සසල නිල් තුරු අතු පතර සිහින් කෙඳිරිල්ලක්ව ළය සනහාලයි. නමුත් ඇතුළාන්තයේ පැවැත්ම එතරම්ම සුන්දර විය නොහැකිය. තුරු බඳෙහි මතුපිට මේරුම නොමේරුම වුව පසක් කරනා මග කපා විමසා බැලීමය          (වීරසිංහ,2002: 115) ශාක බඳෙහි මේරුම නොමේරුම වුව පසක් කර ගත හැක්කේ කපා විමසා බැලීමෙන් පමණි. එමගින් ප‍්‍රත්‍යක්‍ෂයෙන්ම තහවුරු කරගත හැකිය. එනම් යමක් ග‍්‍රහණය කරගත යුත්තේ දකින දේ අසන දේ ඉක්මවා එහි ගැඹුර සොයා බැලීමෙන් පමණි. සිදුවීම් පෙළ ඉක්මවා විද බැලිය යුතුමය වහරණු සෙරෙන් අප හැම එහි ගැඹුර හරයම             (වීරසිංහ,2002: 115) යම් සිදුවීමක යථා ස්වභාවය හඳුනා ගත හැක්කේ එම සිදුවීම ඉක්මවා එහි ගැඹුර සොයා ගියහොත් පමණි. රටක සියදිවි නසා ගැනීමට තැත් කිරීම අධිකව සිදු වන්නේ නම් ඔවුන් අල්ලා සිරකර දමා දඩ ගසා පීඩා කිරීම නොව කළ යුතු වන්නේ එසේ සියදිවි නසා ගැනීමට හේතු වූයේ මොනවාද යන්න ගැඹුරින් සොයා විමසා බැලීමයි. එවිට සමාජ, ආර්ථික, දේශපාලන ආදී කරුණු රැසක් එයට හේතු වී ඇති බව හෙලි වන්නට ඉඩ තිබේ. ඒ අනුව එම සිදුවීම ඉක්මවා එහි ගැඹුරට ගොස් විමසා බලා සත්‍යය පසක් කර ගත හැකිය. එමගින් එම ප‍්‍රශ්නයේ මූලයන් හඳුනාගත හැකිය. එයට අවශ්‍ය ක‍්‍රියාමාර්ග ගත හැකිය. එය ගැටලුව විසඳීමේ හොඳම මාර්ගයයි.
එක
තනි ඒකකයක් හඳුන්වන ඉලක්කම වේ.