cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
සතුන් හුදකලා කිරීම
ඉතිහාසය
thumb|258x258පික්| [[සත්ත්ව පාලනය|සත්ව පාලනය ]] ඉතිහාසය පුරාම ගෘහස්ථ සතුන් සුරතල් සතුන් හා පශු සම්පත් ලෙස වහල්භාවයේ හා මිනිස් රැකවරණය යටතේ තබා ඇත. සමහර ඒවා හීලෑ කිරීමේ උත්සාහයන් අසාර්ථක විය. අතීතයේ දී, මූලික වශයෙන් ධනවතුන්, වංශාධිපතියන් සහ රජවරු විවිධ හේතූන් මත වන සතුන් එකතු කළහ. හීලෑ කිරීමට පටහැනිව, වන සතුන්ගේ රුදුරු බව සහ ස්වාභාවික හැසිරීම සංරක්ෂණය කර ප්‍රදර්ශනය කරන ලදී. වර්තමාන සත්වෝද්‍යාන සතුන්ව මිනිස් රැකවරණය යටතේ තබා ගැනීමට වෙනත් හේතු දක්වයි: සංරක්ෂණය, අධ්‍යාපනය සහ විද්‍යාව.
වහල්භාවයේ සිටින සතුන්ගේ හැසිරීම
වහල් සතුන්, විශේෂයෙන් ගෘහාශ්‍රිත නොවන සතුන් සමහර විට අසාමාන්‍ය හැසිරීම් වර්ධනය කරයි.
එක් ආකාරයක අසාමාන්‍ය හැසිරීම් වන්නේ ඒකාකෘති හැසිරීම්, එනම් පුනරාවර්තන හා පෙනෙන පරිදි අරමුණු රහිත මෝටර් හැසිරීම් ය. ඒකාකෘති හැසිරීම් වලට නිදසුන් අතර වේගය, ස්වයං-තුවාල, මාර්ග ලුහුබැඳීම සහ අධික ලෙස ඇඳුම් ඇඳීම ඇතුළත් වේ. මෙම හැසිරීම් ආතතිය හා උත්තේජනය නොමැතිකම සමඟ සම්බන්ධ වේ. සතුන් වහල්භාවයේ තබා ගන්නා බොහෝ දෙනෙක් පාරිසරික සාරවත් කිරීම ලෙස හැඳින්වෙන උත්තේජක හඳුන්වා දීමෙන් ඒකාකෘති හැසිරීම වැළැක්වීමට හෝ අඩු කිරීමට උත්සාහ කරති.
ස්වයං-හානිකර හැසිරීමට ආසන්න හේතු වහලුන් තුළ බහුලව අධ්‍යයනය කර ඇත; සමාජීය හෝ සමාජීය නොවන සාධක මගින් මෙම ආකාරයේ හැසිරීම් අවුලුවාලිය හැකිය. සමාජ සාධක අතර කණ්ඩායම් සංයුතියේ වෙනස්වීම්, ආතතිය, කණ්ඩායමෙන් වෙන්වීම, වෙනත් කණ්ඩායම්වල සාමාජිකයින්ගේ ප්‍රවේශයන් හෝ ආක්‍රමණ, අසල සිටින කුමන්ත්‍රණකාරී පිරිමි පුද්ගලයින්, කාන්තාවන්ගෙන් වෙන්වීම සහ කණ්ඩායමෙන් ඉවත් කිරීම ඇතුළත් වේ. සමාජ හුදකලාව, විශේෂයෙන් මුල් කාලීන මවු ඇති දැඩි කිරීමේ අත්දැකීම් කඩාකප්පල් කිරීම වැදගත් අවදානම් සාධකයකි. අධ්‍යයනවලින් හෙළි වී ඇත්තේ, මව විසින් ඇති දැඩි කරන ලද රීසස් මැකෙක්ස් තවමත් සමහර ස්වයං-හානිකර හැසිරීම් පෙන්නුම් කරන නමුත්, තවාන් ඇති දැඩි කරන ලද රීසස් මැකෙක්ස්, මව විසින් ඇති දැඩි කරන ලද අයට වඩා ස්වයං අපයෝජනයට ලක්වීමේ වැඩි ඉඩක් ඇති බවයි. කුඩා කප්පාදුවක්, තුවාලයක් හෝ කෝපයක්, සීතල කාලගුණයක්, මිනිස් සම්බන්ධතා සහ නිතර සත්වෝද්‍යාන නරඹන්නන් සිටීම සමාජීය සාධක අතර වේ. නිදසුනක් වශයෙන්, අධ්‍යයනයකින් හෙළි වී ඇත්තේ සත්වෝද්‍යාන නරඹන්නන්ගේ  ඝනත්වය බාධකයේ එල්ලෙන ගෝරිල්ලන් සංඛ්‍යාව සමඟ ධනාත්මකව සම්බන්ධ වන බවත්, සත්වෝද්‍යාන නරඹන්නන්ගේ අඩු  ඝනත්වය නිසා ගෝරිල්ලන් වඩාත් සැහැල්ලුවෙන් හැසිරෙන බවත්ය. වහල්භාවයේ සිටින සතුන්ට බොහෝ විට සාමාන්‍ය ජනතාවගේ අවධානයෙන් හා බාධාවෙන් ගැලවිය නොහැකි අතර මෙම පාරිසරික පාලනයේ ඌනතාවයෙන් ඇති වන ආතතිය ස්වයං හානිකර හැසිරීම් වැඩි වීමට හේතු වේ.
ස්වයං හානියක් මත, සමහර සතුන් අනෙක් අයට හානියක් සහ අභ්‍යන්තර මානසික හානියක් පෙන්නුම් කරයි. ඕර්කා තල්මසුන් වැනි විවිධ ස්වරූපයෙන් මෙය ප්‍රදර්ශනය කළ හැකි අතර, කිසි විටෙකත් මිනිසෙකු වනයේ දී මරා නොදැමූ අතර, තමන්ගේම පුහුණුකරුවන් දෙදෙනෙකු මරා දැමීය. මනෝවිද්‍යාත්මක උපක‍්‍රම හඳුනාගත හැකිය. අඛණ්ඩ අභිජනනය යනු හරස් ඇස් සහ වඳභාවය වැනි මානසික අවාසි ද ගෙන එයි.
ස්වයං-හානිකර හැසිරීම් ඇතුළුව බොහෝ අසාමාන්‍ය වහල් හැසිරීම් යුගල නිවාස මගින් සාර්ථකව ප්‍රතිකාර කළ හැකි බව අධ්‍යයනවලින් පෙනී යයි. යුගල නිවාස කලින් සමලිංගික සමාජ සහකරුවෙකු සමඟ තනි නිවාසයක සිටින සතෙකු සපයයි. මෙම ක්‍රමය සමාජ සතුන් ලෙස පුළුල් ලෙස දන්නා ප්‍රයිමේට් සමඟ විශේෂයෙන්  ඵලදායී වේ. යුගල නිවාස මගින් සපයනු ලබන සමාජ සහජීවනය සමාජ අන්තර්ක්‍රියාකාරිත්වයට අනුබල දෙන අතර එමඟින් වහල් සතුන් තුළ අසාමාන්‍ය හා කාංසාව ආශ්‍රිත හැසිරීම් අඩු කිරීම මෙන්ම ඔවුන්ගේ දුම්රිය එන්ජින් ප්‍රමාණය වැඩි කරයි.
මෙයද බලන්න
Animal husbandry Pet keeping
Animal rights
Wild animal keeping
දහං ගැට
දහං ගැට
දහම් ගැට පද හෙවත් ධර්මය ව්‍යංගයෙන් ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා දහංගැට හෙවත් දහම් ගැට පද නිර්මාණය වී ඇත. මේවා කවුරුන් විසින් කුමන අවස්ථාවක නිර්මාණය කලේ දැයි නොදන්නා (කතෘ අඥාත) නමුත් හෙල බොදු සංස්කෘතියේ සහ සාහිත්‍යයේ දියුණුව මෙන්ම දහම් දැනුම ගැන ද මොනවට අවබෝධ කල හැකි නිර්මාණ විශේෂයකි. සම්බුද්ධ දේශණාවන් ගැමියාට වඩාත් සිත්ගන්නා සුළු සහ විනෝදාත්මක ආකාරයෙන් මනසට ඇතුළු කිරීම මෙවැනි දහංගැට හෙවත් දහම් ගැට පද තැනීමේ අරමුණ වෙනැයි සිතිය හැක.<BR>
උදාහරණ:<BR>
ඉස්සන් පිසාපිය - රා කළයක් ම බීපිය <BR> මූව අඹවාපිය - මෙතුන කරලා මාව කාපිය <BR>
බැලූ බැල්මට මෙහි ඕලාරික අර්ථය ග්‍රාම්‍ය වුවත් මෙහි පද අතර සැඟවී ඇති අරුත ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් එකකි.<BR> ඉස්සන් පිසාපිය - ඊර්ෂ්‍යාව පිස දමන්න<BR> රා කළයක්ම බීපිය - බීමෙන්, කළයක් හිස් වෙයි. රා යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ රාගයයි. මෙහි අදහස වන්නේ කළයක් හිස් කරන ලෙසින් රාගය හිස් කරන ලෙසයි<BR> මූව අඹවාපිය - මූව යනු මෝහයයි. අඹවනවා යනු එළැවීමයි. එනම් මෝහය එළවා දමන්න යනු මෙහි අදහසයි.<BR> මෙතුන කරා මාව කාපිය - ඉහත ක්‍රියවන් තුන සිදු කල පසු මමය මාගේය යන හැඟීම ශුන්‍ය වේ. "මාව කාපිය" යන්නෙන් අදහස් කලේ මෙයයි.<BR>
අම්බලමේ පිනා
වළං කදක් ගෙනා
ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ සංස්කෘතිය
පළමුවන ලම්බකර්ණ රාජවංශය
ලම්කබර්ණ(ලම්භකන්න) රාජවංශය ශ්‍රී ලංකාව පාලනය කල ප්‍රභල රාජ පෙළපතක් වෙ.වසභ රජතුමාගෙන් පසු මහනුවර රාජධානිය තෙක් ලක්දිව පාලනය කල සියලුම රජවරු ලම්බකර්ණ රාජ්‍ය පෙළපතේ හෝ එයට නෑකම් කියයි.
පටන්ගැන්ම
මෙම රාජ්‍යවංශය පිළිබධ පළමු සදහන සදහන් වෙන්නේ මහාවන්ශයෙ ඉලංග රජුගේ පාලන සමයෙයි. එහි සදහන් වන්නේ ලම්කබර්ණ රාජකීය සේවකයින් ලෙස කටයුතු කරබවයි.ඔවුහු ඉලංග රජතුමාව තිසා වැවට කටුව ගිය බවයි.පසුව ඔවුහු රජතුමාව එහි තනිව දමා නැවත පැමිණිය බවත්ය. නමුත් වසර ගණනාවකට පසු වසභ රජතුමාගෙන් පසුව සිය රාජවංශය පිහිටුවීය. කෝට්ටේ යුගයේ ප්‍රභවයන්ට අනුව ශ්‍රී මහා බෝධි වෘක්ෂය ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම පැවරී ඇත්තේද මෙම රාජ වංශයටයි.
ශිලාලේඛන හා සාහිත්යයෙහි පරිශීලන
"ලාමානි" "මහලේ" වැනි පදවි නාමයන් ලම්බකර්නයන් භාවිතා කළ අතර, මේ පිලිබදව ශිලාලේඛන හා සාහිත්යයේ නිතර නිතර සටහන් වේ. දීපවංශයට අනුව, ශ්‍රී මහා බෝධියෙහි ආරක්ෂකයන් ලෙස මොවුන්ව නම් කර ඇත. මීට අමතරව, මහාවංශයේ සදහන් වන ලෙස මංගල උත්සව වලදී  ධජය දරන්නන් ලෙස නම් කර ඇත. ආයුධ පිළිබද හසල දැනුමක් ඇති ලම්බකර්නයන් යුද නායකයන් ලෙසද කටයුතු කර ඇත.
රවි
මෙම ලිපිය නක්ෂත්‍රෙය් එන රවි ග්‍රහයා පිළිබදවය.තාරකා විද්‍යාත්මක තොරතුරු සදහා හිරු බලන්න.
සූර්ය, ඉර, රිවි, දිනකර, දිවාකර, හේලි, භානු, තාපන, දිනක්‍රිත්, පුෂ, අරුණ, ආක, ආදිත්‍ය, භෂ්කර, මර්තන්ඩ, සවිත, තීක්ෂණමිස, ප්‍රභාකර, තමෝහනාථ, දිනමිණි යනාදී නම් වලින්ද හැඳින් වෙයි.
ග්‍රහමණ්ඩලයේ රජුය.රජු රජය පියා නියෝජනය කරයි.
ජීවබලය හා රෝගනාශක බලය හිරුගෙන් ලැබේ. නිර්භීතකම, ප්‍රසිද්ධිය, දීර්ගායුෂ බලය ක්‍රියා ශූරත්වය ගෞරවය,භක්තිය, ස්ථිර ප්‍රේමය, අවබෝද ඥානය, චිත්තවේගය මනුෂ්‍ය ශරීරයේ හෘදය වස්තුව කට ඇස්, මොලය, උගුර,ඇලදිව, ඇට, ලේ, සහ රක්තානු වලට අයත්වේ. දවල් උපන් අයට රවි පියාවේ. යමෙකු උපදිනවිට රවි බලවත්ව සිටිය හොත් ඔහුගේ ජීවිතය බලවත් වේ. රවි උප්පත්තියේ දී බලය අඩුකරන් ස්ථානවල සිටි විට මංකොල්ලා කෑම්, සොරකම්, වංචාලකම් පුහු අහංකාරය, අනුන් කෝපකරවීම තරහ වැඩිගතිය, පහත් අදහස්, චපල සොර හිත ආදිය ඇතිකරයි. රවි පුරුෂ ලිංගවේ. රන් වන් පැහය ඇත ස්වරූපය සතරැස්ය, නැමුණු අං ඇත. වයස අවු. 50 ක් පමන වේ. ස්ථිර ග්‍රහයෙකි. වාසස්ථාන දේවාල රජ මාළිගා රජාංගන වෙයි.කළු පැහැති ඇතුන් දස දෙනකු යෙදූ රථයක ගමන්කරයි.මණ්ඩල ග්‍රහයෙකි එනම් රවී ග්‍රහයා කිසි දිනෙක වක්‍රව ගමන් නොකරයි.එනම් ආපස්සට ගමණක් නැත.ස්වක්සේත්‍ර රාශිය සිංහය, උච්ච රාශිය මේෂය නීච රාශිය තුලාවය.වෘෂභ කුම්බ හා මකර රාශි රවීට සතුරුය.වෘශ්චික ධනූ මීන රාශි මිත්‍ර රාශිවේ.මිතුන කන්‍යා සම රාශිවේ.රවී ග්‍රහයාට අයත් නැකැත් ලෙස කැති උතුපල් උත්‍රසල යන නැකැත් සදහන්වේ.රවී ග්‍රහයාට අයත් දිශාව නැගෙනහිර දිශාවයි.
රවිට අයත් පාෂාණය පද්මරාගය,අධිපති දෙවියා ශිව දෙවියන්ය.එනම් රවීගේ අපලවලදී පිහිට පැතියයුතු දෙවියා ශිව දෙවියන්ය.රවීට අයත් යක්ෂයින් වන්නේ ත්‍රිභුවන යක්ෂයා ඕං කාලි යක්ෂනීය.එනම් රවීගේ අපල කාලවලදී මෙම යක්ෂයන්ගෙන් හානි පැමිනේ.රතු නෙළුම් මල් රතු රෙදි තිර්ඟු පිටි රත් සඳුන් රතුමල් රවීට අයත් ද්‍රව්‍ය වෙයි.රවිගේ අපල සදහා මෙම ද්‍රව්‍ය දන්දීම සුදුසු බව සැලකේ.ඉඹුල් වෘක්ෂය රවීට අයත් වෘක්ෂයයි.රවීට අයත් ලෝහය පිත්තලය.රවී අපල සදහා විෂ්ණු අඝොරය යන්ත්‍රය ශිව සූර්‍ය මණ්ඩලය ශිව සිලම්බරය යන යන්ත්‍ර පැළදීම සුදුසුය.
ප්‍රවර්ගය:නක්‍ෂත්‍රය
ආජ් ජානේ කී සිද් නා කරෝ
ආජ් ජානේ කී සිද් නා කරෝ යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පාකිස්තානී කවි ෆයාස් හාශ්මි විසින් රචිත ගීතයකි. සොහේල් රාණා නම් ප්‍රකට පාකිස්තානී සංගීතඥයා විසින් මෙහි තනු නිර්මාණය කරන ලදී. ශාස්ත්‍රීය ගායකයන් අතර මෙම ගීතය ජනප්‍රිය වූ අතර, හබීබ් වාලි මොහම්මද් විසින් එය බාදල් ඕර් බිජ්ලී (1973) නම් පාකිස්තානී චිත්‍රපටයේ ගීතයක් ලෙස ගායනා කොට තිබේ. සුප්‍රකට ඝසල් ගායිකා ෆරීදා ඛානුම් විසින් පීටීවී (පාකිස්තාන් ටෙලිවිෂන්) වෙනුවෙන් මෙය ගායනා කොට ඇති අතර, ඇගේ බොහෝ මහජන ප්‍රසංගයන් හි මෙය නිතර ගායනා වූවකි. මෙම ගීතය යමන් කල්‍යාණ් රාගයෙන් ගායනා කෙරේ.
මෙම ගීතයෙහි වූ අලංකාර තනුව සහ එහි වූ රෝමාන්තික පද මාලාව හේතුවෙන්, වෙනත් ගායක ගායිකාවන් විසින් ද මෙය විවිධ අවස්ථාවන් හි ගායනා කොට තිබේ. ඒ අතර සුප්‍රකට භාරතීය ගායිකා ආශා භෝස්ලේ (ආශා භෝස්ලේ: ලව් සුප්‍රීම්, 2006) ද වේ. මෙම ගීතය මීරා නායර්ගේ ගෝල්ඩන් ලයන් සම්මානලාභී මොන්සූන් වෙඩිං (2001) චිත්‍රපටයෙහි ජවනිකාවක පසුබිම් සංගීතය ලෙස යොදාගෙන ඇත. හබීබ් වාලී මොහම්මද්ගේ මුල් ගායනය ද තවමත් ප්‍රචලිත ය. එසේම මෙම ගීතය ශංකර් ටකර්ගේ 'ද ශ්‍රැති බොක්ස්' නම් මාර්ගගත සංගීතමය වැඩසටහන් මාලාවෙහි ද යොදාගැනුණු අතර, එය ගායනා කළ්සෙ රෝහිනී රාවඩා විසිනි. ඒ.ආර්. ‍රහ්මාන් විසින් ද මෙම ගීතය එම්ටීවී අන්ප්ලග්ඩ් සීසන් 2 හි දී ගායනා කොට තිබේ.
මෙම ගීතය 2016 පෙබරවාරි 9 දින විකාශය වූ සෝනි ටීවී හි ක්‍රයිම් පැට්‍රල් හි කථාංගයක ද භාවිතා විය.
මහේෂ් භට් විසින් ද මෙම ගීතය නාම්කරණ් නම් රූපවාහිනී කතාමාලාව සඳහා ප්‍රතිනිර්මාණය කොට ඇත්තේ තබ්ලා භාවිතයෙන් යශ් ව්‍යාස් කණ්ඩායම සමඟයි. මෙය ගායනා කරනු ලබන්නේ අරිජිත් සිං විසින් වන අතර, එය 2016 අගෝස්තුවේ ස්ටාර් ප්ලස් නාලිකාව තුළින් විකාශය විය.
ප්‍රීතම් විසින් ද මෙය ප්‍රතිනිර්මාණය කොට, 2016 දී ඒ දිල් හේ මුෂ්කිල් චිත්‍රපටය සඳහා යොදාගන්නා ලද්දේ ශිල්පා රාව්ගේ හඬිනි.
මෙම ගීතයෙහි තවත් ප්‍රභේදයක් පපොන් විසින් එම්ටීවී අන්ප්ලග්ඩ් සීසන් 7 සඳහා ගායනා කොට තිබේ.
බොලිවුඩ් ගායිකාවක සහ ඉන්ඩියන් අයිඩල් 2018 හි විනිසුරුවරියක වූ නේහා කක්කර් විසින් ද මෙම ගීතය සුපිරි නළු ජීතේන්ද්‍රගේ ඉල්ලීම මත 36වන කොටසේ දී ගායනා කොට ඇත.
අවසාන දේශනය
සමුගැනීමේ දේශනය (خطبة الوداع, කුත්බතුල් වදා),  මුහම්මද්ගේ අවසාන දේශනය හෝ අවසාන දේශනය, මුහම්මද් විසින් 9වැනි දු අල්-හිජ්ජා, 10 හිජ්රි වර්ෂ (632 මාර්තු 9වැනිදා) අරෆාත් කන්දේ උරන්-ආහ් භූමියේදේශනා කරන ලදී.
දේශනය
ඉංග්‍රීසි සංස්කරණ කිහිපයක් ඇතුළු දේශනය පිලිබඳ විවධ සංස්කරණ පලවී තිබෙනවා. මෙම දේශනයේ සාමාන්‍ය උපදෙස් මාලාවක් කුරානයේ හා සුන්නාහ් වල උපදෙස් මත ඇතුලත් වේ.
භාරතී බ්‍රේල්
භාරතී බ්‍රේල්, හෝ භාරතීය බ්‍රේල් (හින්දි:    "ඉන්දියානු බ්‍රේල්") යනු, ඉන්දියාවෙහි භාෂා ලිවීම සඳහා භාවිතා වන බෙහෙවින් ඒකාබද්ධිත  බ්‍රේල් අක්ෂර මාලාවකි. ඉන්දියාව නිදහස ලබත්ම, රටෙහි විවිධ පළාත්වල හා විවිධ භාෂාවන් සඳහා බ්‍රේල් නිරූපණ ක්‍රම එකොළසක් භාවිතා කරමින් පැවතිණි. By 1951 වසර වන විට, භාරතී බ්‍රේල් නමින් තනි ජාතිත ප්‍රමිතියක් වෙක එළඹ ඇති අතර, ඉන්පසුව එය ශ්‍රී ලංකාව, නේපාලය සහ, බංග්ලාදේශය විසින් අපත්‍යිකරණය කෙරිණි. ඉන්දියාවේ හා නේපාලයෙහි භාවිතා වන නේපාල භාෂාවෙහි සහ ඉන්දියාවෙහි සහ ශ්‍රී ලංකාවෙහි භාවිතා වන දෙමළ භාෂාවෙහි අක්ෂර වින්‍යාසයන් පිළිබඳ සුළු වෙනස් කම් ඇත. ඉන්දියාවෙහි සහ බංග්ලාදේශයෙහි භාවිතා වන බෙංගාලි බ්‍රේල් ක්‍රමවල සැලකිය යුතු වෙනසක් ඇති අතර, අක්ෂර කිහිපයක් වෙනස් බවක් දක්වයි. පකිස්තානය විසින් භාරතී බ්‍රේල් අපත්‍යීකරණය නොකරන ලද අතර, එබැවින් ඉන්දියාවෙහි භාවිතා වන උර්දු බ්‍රේල් ක්‍රමයෙන් සම්පූර්ණයෙන් වෙනස් හෝඩියක් පකිස්තානයේ භාවිතා කෙරෙන උර්දු බ්‍රේල් ක්‍රමය විසින් භාවිතා කරනු ලබන අතර, ඒවා අතර පොදු ලක්ෂණ පවතින්නේ ඉංග්‍රීසි හෝ ජාත්‍යන්තර බ්‍රේල් වෙතින් පොදු උරුමයක් පවතින බැවිනි. සිංහල බ්‍රේල් බොහෝ ලෙසින් භාරතී බ්‍රේල් හා අනුකූල වූවද, හෝඩියෙහි කෙළවරට වන්නට සැලකිය යුතු තරමට වෙනස් වන අතර එය පිළිබඳව වන ලිපියෙහි විස්තර සඳහන් කර ඇත.
අවසාන දේශනය
දේශනයේ ස්වභාවය
නබිතුමා මුළු මිනිස් සංහතියටම මෙම දේශනයෙහි ඇමතුවේය. ඔහු "ජනතාවනි" ලෙස 7 වතාවක් ඇමතුවේය. "මිනිසුනි" ලෙස එක් වතාවක් ඇමතුවේය. ඔහු සමුගැනීමේ දේශනයේ "මුස්ලිම්වරුනි" හෝ "විශ්වාසවන්තයිනි" යන වචන භාවිතා කලේ නැත. ඔහුගේ අරමුණ වූයේ ආගම්, වර්ණ හෝ කාල භේදයකින්(ඔහුගේ හා ඔහුගෙන් පසු විනිශ්චය දිනය දක්වා කාලය) තොරව සියලු ජනතාව ඇමතීමයි. ඔහුගේ පණිවිඩය ඉදිරියට එන සෑම කලකදීම සෑම මිනිසෙකුටමය.
අවසාන දේශනය ගැන විශලේෂණයක්
දෙවියන්ට ප්‍රශංසා කිරීමෙන් පසු මුහම්මද් නබි තුමා ජනතාව ඇමතීම ආරම්භ කලේය.
පණිවිඩය හුවමාරු කරගන්න
ඇමතීම ආරම්භ කිරීමේදී, නබිතුමා ඔහු කියන දේ ගැන හොඳින් ඇහුම්කන් දෙන ලෙස ඉල්ලීමක් කරන ලදී. ඔහු සියලු මිනිසුන්ට ස්ථානයෙන් ස්ථානයට සහ පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ගෙනයාමට මෙම පණිවිඩය දෙන්න යැයි ඉල්ලීමක් කරනවා. එම වගකීම සහභාගී වූවන්ට පැවරුනා. එම වගකීම මක්කමෙහි ගෝත්‍ර වල වාණිජ හා ගමන් බිමන් හැකියාව නිසා ඉටු වුනා. මෙම කාලයේ මක්කමෙහි ප්‍රධාන ව්‍යාපාරය වන්නේ වෙළඳාමයි. මුස්ලිම් වෙළදුන් වාණිජ කටයුතු වලට හා ඉස්ලාමයේ පණිවිඩය ලබා දීමට භූමියෙන් භූමියට ගමන් කළා. ඔවුන් මක්කමේ දුර පළාත් සමගද ගනුදෙනු කළා.
සහබාගී වූ පිරිස දන්නා දේවල් වලට නබිතුමා උදාහරණ ලබා දුන්නා. "මෙම මාසය" (දුල් හිජ්ජා), "මෙම දවස" (අරෆා දවස), සහ "මෙම නගරය" (මක්කා නගරය) කෙතරම් පූජනීයදැයි සියලු දෙනා දන්නවා,. එමනිසා එම ජනතාවගේ ජීවිත හා දේපලද පූජනීයයි.
Sජීවිතයක පිවිතුරු බව දෙවියන් කුරානයේ සඳහන් කරයි. ජනතාව ආරක්ෂා කල යුතු අතර ඔවුන්ගේ ජීවිත රැකිය යුතුයි. ජනතාවට ගරු කල යුතුයි. ඔවුන්ගේ දේපල රැකගත යුතුයි. ජීවිතයේ පිවිතුරු බව විනිශ්චය දිනය දක්වා රැකේ.
ආර්ථිකය සඳහා සුරා කෑම ඉස්ලාමයේ තහනම් කර ඇත. පොළිය යනු ධනපතිවාදයෙහි එක්තරා ආකාරයක ආර්ථික එකාධිපත්‍යක් හා සුරා කෑමක් වේ, පොහොසත් කෙනා තවත් පොහොසත් වේ. දුප්පත් කෙනා තවත් දුප්පත් වේ. නබිතුමා ඔහුගේ අවසාන දේශනයේ ඔහු සියලුම ආර්ථික සුරා කෑම් ඉවත් කළා. පොළිය තහනම් කල අතර ඉස්ලාම් ආගම එම ප්‍රදේශයට පැමිණීමට පෙර යම්කිසි අයෙකු පොළී ගිවිසුමක් ඇතිකරගත්තද ඒවාද අත් හරිය යුතුයි. මෙම නියෝගය යටතේ කිසිවෙකු නීතියට ඉහලින් නොමැත, නබිතුමාට ආසන්න සමාන වයසින් යුතු ඔහුගේ මාමා "අබ්බාස් ඉබ්නු අබ්දුල් මුත්තලිබ්" හා ඔහු සමග සිටි අයට ගෙවිය යුතු සියලු පොළී ඔහු අවලංගු කළා. මෙයින් ඔහු පවසන්නේ ඔහුගේ නෑදෑයින් හා නෑදෑයින් නොවන අය අතර මෙම නියෝගයේ වෙනසක් නොමැති බවයි.
මෙම කියමනත් සමග නබිතුමා ඉස්ලාමයේ දේව නීතියට සහයට ඉස්ලාමයට පෙර අවධියේ තිබූ ගෝත්‍ර අතර ගැටුම්වල පලිගැනීම් වලට නැවතීමේ තිත තැබුවා. නැවතත් ඔහු තම ඥාතියෙකුගේ ඝාතනය අහෝසි කරමින් එම නීතිය ඔහුගේ නෑදෑයින් හා නෑදෑයින් නොවන අය අතර වෙනසක් නොමැති බව පෙන්වා දුන්නේය.
මෙම කියමනත් සමග නබිතුමා ඒ වනවිට බිඳ දැමී තිබූ සාමාන්‍ය කරුණක් වන සූර්‍ය හා චන්ද්‍ර වර්ෂයකට මාස 12 යන්න මතක් කරනවා. මුස්ලිම්වරුන්ට පූජනීයත්වය නිරීක්ෂණය කිරීමේ අයිතිය වෙනස් කිරීමට හෝ දින දර්ශනයට ඇත තැබීමට කිසිවෙකුටත් අයිතියක් නැත. මෙහිදී නබිතුමා සඳහන් කල පූජනීය මාස හතර වන්නේ සුල්-කිදා, සුල්-හිජ්ජා, මුහර්රම් හා රජබ් වේ.
දෙවියන් පමණක් නැමදීමට හා කුරානයේ සඳහන් පරඳි නීති රීති අනුගමනය කරන්න යැයි නබිතුමා මිනිසුන්ට උපදෙස් දෙයි. මෙහි දෙවියන් නැමදීම වැළැක්වීමට සාතන්ගේ බලාපොරොත්තුව බිඳ වැටී ඇති නමුත් මිනිසා සුළු නොමග යැවීම් වලදී ඔහුගේ බලාපොරොත්තු බිඳ වැටී නැති බව නබිතුමා ප්‍රකාශ කරයි. සාතන් ඔබ තුල ද්වේශය ඇති කරයි, දෙවියන් ලබාදුන් මිනිසාව හරි පාදයෙන් දිශාව වෙනස් කිරීමට සාතන්ගේ උත්සාහය පිළිබඳව නබිතුමා සඳහන් කරයි. මිනිසුන්ට සාතන්ගේ පාදයේ නොයන ලෙස නබිතුමා අවවාද කරයි.
ගැහැණියගේ අයිතිවාසිකම්
නබිතුමා ඔහුගේ සමුගැනීමේ කතාවේ ගැහැණියගේ අයිතිවාසිකම් ගැන හොඳම ප්‍රකාශය සඳහන් කරනවා. එයින් බොහොමයක් පෙර සඳහන් කල දේවල් නවත සඳහන් කරයි. මෙම කොටස සඳහන් වන්නේ ඉබන් ඉෂාක් ගේ ජීවන චරිතයෙහි නොපිළිගත් ප්‍රකාශවල පමණි. මෙය පිළිගත් ප්‍රකාශයක් හදීස් ග්‍රන්ථ එකකවත් සඳහන් නොවේ. මෙහි ඉතිහාසමය වලංගුභාවය සුන්නි හා ශියා යන දෙගොල්ලන්ම පිළිගන්නේ නැත.
නබිතුමා හොඳින් සවන් දෙන ලෙස ඉල්ලා ඉස්ලාමයේ මූලික නියමයන් 5 නැවත මතක් කරයි.
1. අල්ලාහ්(දෙවියන් යන්නෙහි අරාබි වචනය) හැර වෙනත් දෙවියෙක් නොමැති බවත්, මුහම්මද් ඔහුගේ පණිවිඩකරු(ශාස්තෘවරයා) බව පිළිගැනීම.
2. දිනකට 5 වතාවක් නැමදීම.
3. රාමදාන්(රාමසාන්) මාසයේ උපවාසයෙහි යෙදීම.
4. සකාත් ගෙවීම (ධනයෙන් යම් ප්‍රතිශතයක් දුගීන්ට ලබා දීම)
5. පහසුකම් ඇති කෙනෙක් ජීවිතේ එක් වතාවක් හෝ මක්කමෙහි හජ් ඉටුකිරීම.
මිනිසුන්ගේ සමානාත්මතාවය
සමහර පසුකාලීන මූලාශ්‍ර වලට අනුව (මුහම්මද් ඉබ්නු යඃකුබ් අල්-කුල්යානි ක්‍රිස්තු වර්ෂ 9 වන සියවසේ හා ඝුයත් අල්-මිරාම්ගේ 12 වන සියවසේ ලියමන්) මුහම්මද් මිනිසුන්ගේ සමානාත්මතාවය පිළිබඳවද එම දේශනයේ සඳහන් කර ඇත. පහත එම සටහන දැක්වේ.
මෙය අවසාන දේශනයේ බහුලව උපුටා දක්වන කොටස වේ. නබිතුමා දෙවියන්ගේ හා නීතිය ඉදිරියේ මිනිස්වර්ගයාගේ සමානාත්මතාවය ගැන ප්‍රකාශ කළා. මිනිසා ඉපදුනේ ආදම් සහ ඒවාගෙනි. සියලු මිනිසුන්ගේ දෙමාපියන් වන මොවුන් දෙදෙනා දූවිල්ලෙන් මැවූ බව හා කිසිම පුද්ගලයෙක් තවත් කෙනෙකුට වඩා උසස් නොවන බව නබිතුමා ප්‍රකාශ කරයි.
සමානාත්මතාවය යන සංකල්පය යුක්තිය මත රඳා පවතී: සියලුදෙනා සමාන වේ. කිසිම කෙනෙකුට තමා අනෙකාට වඩා භක්තිමත් හෝ යහපත් යැයි කිව නොහැක.
ඉස්ලාමීය සහෝදරත්වය
නබිතුමා සියලු මට්ටමේ අපරාධ තහනම් කරන ලදී. ඉහත කියමනත් සමග නබිතුමා ප්‍රකාශ කරන්නේ යමෙකු අසාධාරණයක් හෝ අපරාධයක් කල විට එහි දඬුවම හිමි වන්නේ ඔහුට පමණයි යන්න වේ. දෙවියන් අසාධාරණයේ නියුතු අයට කැමති නැති බව නබිතුමා ප්‍රකාශ කළා. ඔහු එම සමාජය නිවැරදි මාර්ගයේ හැමදාම සිටීමට ඔහු අවවාද කළා.
ශාස්තෘවරුන්ගේ මුද්‍රාව
ඔහුගෙන් පසු අලුත් ආගමක් හෝ ශාස්තෘවරයෙක් නොපැමිණෙන බව නබිතුමා ප්‍රකාශ කළා. මුස්ලිම්වරුන්ට කුරානය හා හදීස් පමණක් යොදාගෙන එකමුතු වන්නට උපදෙස් දුන්නේය.
මෙම හදීස් පිටපත මගින් නබිතුමාගේ මරණයෙන් පසු විශ්වාසවන්තයින්ට කුරානය පමණක් උපදේශයක් ලෙස සෑහෙන බව කියවේ. මෙය කුරානයේ 7:170 හි සඳහන් වන "පොත හොඳින් රඳවාගෙන, දිනපතා නමදීම් කරන කෙනෙකු නිවැරදි මග නැතිවීමෙන් පෙළෙන්නේ නැත." යන්න සනාථ කරයි.
අන් අයට පණිවිඩය ලබා දීමට නියෝගය
එදා දේශනයට පැමිණි අයට මෙම පණිවිඩය ලබාදීමේ වගකීම පැවරුවේය. පසුකාලීනව ඔහුගේ පණිවිඩය ලබා ගන්න අය ගැන නබිතුමා සඳහන් කරනවා. ඔහුට කෙලින්ම සවන්දෙන අයට වඩා පසුකාලීනව එයට සවන් දෙන අය බුද්ධිමත් හා එහි තේරුම තෙරුම්ගතහැකි අය විය හැක.
දියොඩය
දකුණ|thumb|දියෝඩයක් දකුණ|thumb|විශාලනය කල දියොඩයක ඡායාරූපයක්. දකුණ|thumb|විවිධ වීශාලත්වයන්ගෙන් යුත් දියෝඩ දකුණ|thumb|රික්තක නලයක ව්‍යුහය. දියොඩය යනු අග්‍ර දෙකක් සහිතව නිපදවා ඇති අර්ධ සන්නායක ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංගයකි. මෙම උපාංගය මගින් විද්‍යුතය එක් දිශාවකට පමණක් ගමන්කරවිය හැකිය.මෙම නිසා ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාවන් සරල ධාරාවන් බවට පත්කරගැනීමට දියෝඩය යොදාගනී.මෙම උපාංගය සිලිකන් හෝ ජර්මේනියම් වැනි අර්ධ සන්නායක ඇසුරින් නිපදවා ඇත.වර්තමානය තුල අර්ධ සන්නායක ඇසුරින් නිපදවූ විවිධ වර්ගයේ දියෝඩ දැකගත හැකිය. අතීතයේ අර්ධ සන්නායක දියෝඩ වෙනුවට රික්ත කපාට යොදාගන්නා ලදී.දියෝඩය යනු මුලින්ම නිපදවන ලද අර්ධ සන්නායක උපාංගයයි.වර්තමානය වනවිට බොහෝ දියෝඩ නිපදවීමට සිලිකන් යොදාගන්නා අතර ඇතැම් විට සෙලිනියම් ජර්මේනියම් වැනි අර්ධ සන්නායකද යොදාගනී.
ක්‍රියාවලිය
දියෝඩයක ප්‍රමුක ක්‍රියාවලිය වන්නේ විද්යූත් ධාරාව එකම දිශාවකට පමනක් ගමන් කරවීමයි.දියෝඩය වෙතට සරල ධාරාවක් යොමුකලහොත් එම ධාරාව දියෝඩය තුලින් ගලායාමට නම් ධණ හා ඍණ අග්‍ර නිවැරදිව සම්බන්ධ වී තිබිය යුතුය.එනම් දියෝඩයේ ඇනෝඩයට ධණ අග්‍රයත් කැතෝඩයට ඍණ අග්‍රයත් සම්බන්දවී තිබිය යුතුය.මෙසේ දියෝඩය හරහා ධාරාවක් ගලායන අවස්ථාවේදී දියෝඩය ඉදිරි නැඹුරු අවස්ථාවේ පවතී.මෙම අග්‍ර මාරු කලහොත් එනම් ඇනෝඩයට ඍණ අග්‍රයත් කැතෝඩයට ධණ අග්‍රයත් සම්බන්ද කලහොත් දියෝඩය හරහා විද්යූත් ධාරාවක් ගලායාමක් සිදු නොවේ.මෙම අවස්ථාව දියෝඩයේ පසු නැඹුරු අවස්ථාව ලෙස සැකසේ.දියෝඩය හරහා ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාවක් ගමන් කිරීමට සැළසුවහොත් එම ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාවේ එක් අර්ධයක් කැපීයයි.එබැවින් ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරා සරල ධාරා බවට පරිවර්තනය කරගැනීමට දියෝඩය යොදාගනී.විස්ථාර මූර්ජිත විද්‍යුත් වුම්භක තරංග විමූර්ඡනය සදහාද දියෝඩ යොදාගනී.
දියෝඩයේ මෙම එත් දීශාවකට පමණක් ධාරාව ගමන් කරවීමේ හැකියාව නිසා අධිවේදී වහරුවක් ලෙසද භාවිත කලහැකිය.එසේම පරිපථයක්තුල ගලන ධාරාව එක් දිශාවකට පමණක් යොමු කිරීමට හෝ විද්‍යුත් ධාරාව නැවැත්වීමටද දියෝඩය යොදාගනී.
අර්ධ සන්නායක මූල ද්‍රවශ්‍යයන් වන සිලිකන් හා ජර්මේනියම්වල පරමාණුවේ අවසන් ශක්කි මට්ටමේ පවතින්නේ ඉලෙක්ට්‍රොන හතරකි.එබැවින් එම පරමාණු යාබද පරමාණුවෙන් ඉලෙක්ට්‍රෝන හතරක් එකතුකරගෙන පරමාණු අටක් සම්පූර්ණකරගෙන බන්ධනයක් සාධාගනී.එවිට මෙම පරමාණු තුල නිදහස් ඉලෙක්ට්‍රොන නැති බැවින් විද්‍යුත් පරිවාරකයක් ලෙස ක්‍රියාකරයි.කෙසේ වෙතත් මෙම අර්ධ සන්නායක මූලදුව්‍යයන් උෂ්ණත්වය සමග අවසන් ශක්ති මට්ටමේ ඇති ඉලෙක්ට්‍රෝන නිදහස්වීමෙන් සන්නායකයක් ලෙස ක්‍රියාකරයි.මෙවැනි අර්ධ කන්නායක වලට අවසාන ශක්ති මට්ටමේ ඉලෙක්ට්‍රෝන තුනක් ඇති පරමාණු සහිත මූලදුව්‍යයක් මාත්‍රණය කිරීමෙන් P වර්ගයේ අර්ධ සන්නායකයක් නිපදවාගනී.එසේම මෙම අර්ධ සන්නායක වලට අවසාන ශක්කි මට්ටමේ ඉලෙක්ට්‍රොන පහක් ඇති මූල දුව්‍යයක් මාත්‍රණය කිරීමෙන් N වර්ගයේ අර්ධ සන්නායකයක් නිර්මානයකරගනී.මෙසේ සකසාගත් PN අර්ධ සන්නායක දෙකක් සන්ධි කිරීමෙන් දියෝඩයක් නිපදවා ගනී.
ඉතිහාසය
අතීතයේ ගුවන් විදුලි සංඥා විමූර්ජනය සදහා යොදා ගන්නා ලද්දේ රික්ත කපාටයි.මේවා පළමු පරම්පරාවේ අර්ධ සන්නායක ලෙස හදුන්වයි.විශේෂයෙන් 1900 දී පමණ මෙවා නිපදවා ඇත. 1950 දශකය දක්වාම රිත්ක කපාට භාවිතවිය.රික්ත කපාට මගින් ගුවන් විදුලි සංඥ විමූර්ජනය මෙන්ම විද්‍යුත් ධාරා වර්ධකයක් ලෙසද ධාරාව එක් දිශාවකට පමණක් ගමන් කරවීම වැනි වර්තමානයේ අර්ධ සන්නායක දියෝඩයකින් කලහැකි බොහෝ දේවල් කරගැනීමට භාවිතවිය.මෙම රක්ත කපාට තරමක් විශාල ඉඩක් ගන්නා බැවින් එකල පැවති ඉලෙක්ට්‍රොනික උපකරණ ඉතා විශාල ඒවා විය.එසේම ඒවාට වැඩි බලශක්තියක්ද යෙදවීමට අවශ්‍යවිය.ඇමරිකාවේ බෙල් ලැබ්ස් ආයතනය වෙනුවෙන් විලියම් ෂොක්ලි,ජොන් බාඩින් හා වොල්ටර් බ්‍රැටන් එක්ව 1947 දී අර්ධ සන්නායක ට්‍රාන්සිස්ටරයක් නිපදවීය.පසුව මෙම පරීක්ෂණය වෙනුවෙන් ඔවුන් තිදෙනාට 1956 දී භෞතික විද්‍යාව සදහාවූ නොබෙල් ත්‍යාගයද හිමිවිය.1961 දී ප්‍රථම සංගෘහිත පරපථය නිපදවිය.මෙම සංගෘහිත පරිපථ මුලින්ම වෙළදපොලට ගෙනආවේ ෆෙයාවයිල්ඩ් සෙමිකන්ඩක්ටර් සමාගමයි.මෙම සංගෘහිත පරිපතයක දියෝඩ ට්‍රාන්සිස්ටර් ප්‍රතිරෝධක සියගනනක් සහිතව නිපදවා ඇත.1971 දී ඉන්ටෙල් සමාගම විසින් ලොව ප්‍රථම මයික්‍රෝ චිපය නිපදවීය.මෙම කුඩා චිපයක අල්පෙනෙති තුඩක පමණ ඉඩක දියෝඩ ඇතුළු උපාංග කෝටි ගණනක් අංතර්ගතය.
රික්ත කපාට
1873 දී ෆෙඩ්ඩ්‍රික් ගාත්‍රී (Frederick Guthrie) විසින් රික්ත කපාලවල මූලදර්මය සොයා ගැනුණි. ධණ ආරෝපිත ඉලෙක්ටෝඩයක් රත්වු ලෝහයක් හරහා භූගතකල හැකිබව ඔහු සොයා ගත්තේය.මෙහිදී ධණ ආරෝපික ඉලෙක්ට්‍රෝඩය හා බිම් ගැන්නුම අතරට රත්කළ ලෝහය එකිනෙක ස්පර්ශ නොවනසේ තබයි.එහෙත් එයාකාරයෙන් ඍණ ආරෝපික ඉලෙක්ට්‍රොඩයක ඇති ධාරාවක් භූගතකළ නොහැක.
තෝමස් අල්වා එඩිසන්ට මෙම සොයාගැනීම පිළිබද පේටන් බලපත්‍රය වසර 1884 දී ලැබිණ. කෙසේ වෙතත් මෙම රික්ත කපාට වර්තමානයේ භාවිත නොවේ.මෙයින් වසර 20 කට පමණ පසු 1904 දී ගුග්ලි එල්මෝ මාකෝනි විසින් මෙම රික්ත කපාටය භාවිතයෙන් ගුවන් විදුලි තරංග විමූර්ජනය කරන ආකාරය සොයා ගැනුණි.
Solid-state diodes
In 1874 German scientist Karl Ferdinand Braun discovered the "unilateral conduction" of crystals. Braun patented the crystal rectifier in 1899. Copper oxide and selenium rectifiers were developed for power applications in the 1930s.
Indian scientist Jagadish Chandra Bose was the first to use a crystal for detecting radio waves in 1894. The crystal detector was developed into a practical device for wireless telegraphy by Greenleaf Whittier Pickard, who invented a silicon crystal detector in 1903 and received a patent for it on November 20, 1906. Other experimenters tried a variety of other substances, of which the most widely used was the mineral galena (lead sulfide). Other substances offered slightly better performance, but galena was most widely used because it had the advantage of being cheap and easy to obtain. The crystal detector in these early crystal radio sets consisted of an adjustable wire point-contact, often made of gold or platinum because of their incorrodible nature (the so-called "cat's whisker"), which could be manually moved over the face of the crystal in search of a portion of that mineral with rectifying qualties. This troublesome device was superseded by thermionic diodes (vacuum tubes) by the 1920s, but after high purity semiconductor materials became available, the crystal detector returned to dominant use with the advent, in the 1950s, of inexpensive fixed-germanium diodes. Bell Labs also developed a germanium diode for microwave reception, and AT&T used these in their microwave towers that criss-crossed the nation starting in the late 1940s, carrying telephone and network television signals. Bell Labs did not develop a satisfactory thermionic diode for microwave reception.
නිරුක්තිය
ඉංග්‍රීසි බසින් දියෝඩය හැදින්වීමට භාවිත කරන diode යන වචනය ග්‍රීක භාෂාවේ ඩයි di (දෙක) (from δί) යන වචනය හා ඕඩ් ode (අන්ත) (from ὁδός) යන වචනය එක්වීමෙන් නිර්මාණය විය.සිංහල බසින් යෙදෙන දියෝඩ යන වදන ඉංග්‍රීසි බසින් තත්භවූ වචනයක් ලෙස නිර්මාණය වී ඇත.
ඍජුකරණය
ඍජුකරණය යනු ප්‍රතයවර් ධාරාවක් සරල ධාරාවක් බවට පත් කිරීමයි.
ලෝකයේ කුඩාම දියෝඩ
Researchers from the University of Georgia and Ben-Gurion University of the Negev (BGU) have developed a diode made from a molecule of DNA. Professor Bingqian Xu from the College of Engineering at the University of Georgia and his team took a single DNA molecule made from 11 base pairs and connected it to an electronic circuit a few nanometers in size. When layers of coralyne were inserted between layers of DNA, the current jumped up to 15 times larger negative versus positive, which is necessary for a nano diode.
උෂ්ණත්ව දියෝඩ
වම|thumb|Diode vacuum tube construction දකුණ|thumb|118x118පික්|The symbol for an indirect heated vacuum-tube diode. From top to bottom, the components are the anode, the cathode, and the heater filament. In operation, a current flows through the filament (heater)—a high resistance wire made of nichrome—and heats the cathode red hot (800–1000 °C). This causes the cathode to release electrons into the vacuum, a process called thermionic emission. (Some valves use direct heating, in which a tungsten filament acts as both heater and cathode.) The alternating voltage to be rectified is applied between the cathode and the concentric plate electrode. When the plate has a positive voltage with respect to the cathode, it electrostatically attracts the electrons from the cathode, so a current of electrons flows through the tube from cathode to plate. However, when the polarity is reversed and the plate has a negative voltage, no current flows, because the cathode electrons are not attracted to it. The plate, being unheated, does not emit any electrons. So electrons can only flow through the tube in one direction, from the cathode to the anode plate.
The cathode is coated with oxides of alkaline earth metals, such as barium and strontium oxides. These have a low work function, meaning that they more readily emit electrons than would the uncoated cathode.
In a mercury-arc valve, an arc forms between a refractory conductive anode and a pool of liquid mercury acting as cathode. Such units were made with ratings up to hundreds of kilowatts, and were important in the development of HVDC power transmission. Some types of smaller thermionic rectifiers had mercury vapor fill to reduce their forward voltage drop and to increase current rating over thermionic hard-vacuum devices.
Throughout the vacuum tube era, valve diodes were used in analog signal applications and as rectifiers in DC power supplies in consumer electronics such as radios, televisions, and sound systems. They were replaced in power supplies beginning in the 1940s by selenium rectifiers and then by semiconductor diodes by the 1960s. Today they are still used in a few high power applications where their ability to withstand transient voltages and their robustness gives them an advantage over semiconductor devices. The recent (2012) resurgence of interest among audiophiles and recording studios in old valve audio gear such as guitar amplifiers and home audio systems has provided a market for the legacy consumer diode valves.
ස්පර්ශ දියෝඩ
A point-contact diode works the same as the junction diodes described below, but its construction is simpler. A pointed metal wire is placed in contact with an n-type semiconductor. Some metal migrates into the semiconductor to make a small p-type region around the contact. The 1N34 germanium version is still used in radio receivers as a detector and occasionally in specialized analog electronics.
p–n සන්ධි දියෝඩ
A p–n junction diode is made of a crystal of semiconductor, usually silicon, but germanium and gallium arsenide are also used. Impurities are added to it to create a region on one side that contains negative charge carriers (electrons), called an n-type semiconductor, and a region on the other side that contains positive charge carriers (holes), called a p-type semiconductor. When the n-type and p-type materials are attached together, a momentary flow of electrons occur from the n to the p side resulting in a third region between the two where no charge carriers are present. This region is called the depletion region because there are no charge carriers (neither electrons nor holes) in it. The diode's terminals are attached to the n-type and p-regions. The boundary between these two regions, called a p–n junction, is where the action of the diode takes place. When a sufficiently higher electrical potential is applied to the P side (the anode) than to the N side (the cathode), it allows electrons to flow through the depletion region from the N-type side to the P-type side. The junction does not allow the flow of electrons in the opposite direction when the potential is applied in reverse, creating, in a sense, an electrical check valve.
Schottky diode
Another type of junction diode, the Schottky diode, is formed from a metal–semiconductor junction rather than a p–n junction, which reduces capacitance and increases switching speed.
ධාරාව හා විභව අන්තරය
thumb|400x400පික්|I–V (current vs. voltage) characteristics of a p–n junction diode A semiconductor diode's behavior in a circuit is given by its current–voltage characteristic, or I–V graph (see graph below). The shape of the curve is determined by the transport of charge carriers through the so-called depletion layer or depletion region that exists at the p–n junction between differing semiconductors. When a p–n junction is first created, conduction-band (mobile) electrons from the N-doped region diffuse into the P-doped region where there is a large population of holes (vacant places for electrons) with which the electrons "recombine". When a mobile electron recombines with a hole, both hole and electron vanish, leaving behind an immobile positively charged donor (dopant) on the N side and negatively charged acceptor (dopant) on the P side. The region around the p–n junction becomes depleted of charge carriers and thus behaves as an insulator.
However, the width of the depletion region (called the depletion width) cannot grow without limit. For each electron–hole pair recombination made, a positively charged dopant ion is left behind in the N-doped region, and a negatively charged dopant ion is created in the P-doped region. As recombination proceeds and more ions are created, an increasing electric field develops through the depletion zone that acts to slow and then finally stop recombination. At this point, there is a "built-in" potential across the depletion zone. දකුණ|thumb|600x600පික්|A PN junction diode in forward bias mode, the depletion width decreases. Both p and n junctions are doped at a 1e15/cm3 doping level, leading to built-in potential of ~0.59V. Observe the different Quasi Fermi levels for conduction band and valence band in n and p regions (red curves).
පසු නැඹුරුව
If an external voltage is placed across the diode with the same polarity as the built-in potential, the depletion zone continues to act as an insulator, preventing any significant electric current flow (unless electron–hole pairs are actively being created in the junction by, for instance, light; see photodiode). This is called the reverse bias phenomenon.
ඉදිරි නැඹුරුව
However, if the polarity of the external voltage opposes the built-in potential, recombination can once again proceed, resulting in a substantial electric current through the p–n junction (i.e. substantial numbers of electrons and holes recombine at the junction). For silicon diodes, the built-in potential is approximately 0.7 V (0.3 V for germanium and 0.2 V for Schottky). Thus, if an external voltage greater than and opposite to the built-in voltage is applied, a current will flow and the diode is said to be "turned on" as it has been given an external forward bias. The diode is commonly said to have a forward "threshold" voltage, above which it conducts and below which conduction stops. However, this is only an approximation as the forward characteristic is according to the Shockley equation absolutely smooth (see graph below).
A diode's I–V characteristic can be approximated by four regions of operation: In a small silicon diode operating at its rated currents, the voltage drop is about 0.6 to 0.7 volts. The value is different for other diode types—Schottky diodes can be rated as low as 0.2 V, germanium diodes 0.25 to 0.3 V, and red or blue light-emitting diodes (LEDs) can have values of 1.4 V and 4.0 V respectively.
At higher currents the forward voltage drop of the diode increases. A drop of 1 V to 1.5 V is typical at full rated current for power diodes.
Shockley diode equation
The Shockley ideal diode equation or the diode law (named after the bipolar junction transistor co-inventor William Bradford Shockley) gives the I–V characteristic of an ideal diode in either forward or reverse bias (or no bias). The following equation is called the Shockley ideal diode equation when n, the ideality factor, is set equal to 1 :
The thermal voltage VT is approximately 25.85 mV at 300 K, a temperature close to "room temperature" commonly used in device simulation software. At any temperature it is a known constant defined by: where k is the Boltzmann constant, T is the absolute temperature of the p–n junction, and q is the magnitude of charge of an electron (the elementary charge).
The reverse saturation current, IS, is not constant for a given device, but varies with temperature; usually more significantly than VT, so that VD typically decreases as T increases.
For even rather small forward bias voltages the exponential is very large, since the thermal voltage is very small in comparison. The subtracted '1' in the diode equation is then negligible and the forward diode current can be approximated by The use of the diode equation in circuit problems is illustrated in the article on diode modeling.
කුඩා සංඥා හැසිරුවීම
For circuit design, a small-signal model of the diode behavior often proves useful. A specific example of diode modeling is discussed in the article on small-signal circuits.
Reverse-recovery effect
Following the end of forward conduction in a p–n type diode, a reverse current can flow for a short time. The device does not attain its blocking capability until the mobile charge in the junction is depleted.
The effect can be significant when switching large currents very quickly. A certain amount of "reverse recovery time" tr (on the order of tens of nanoseconds to a few microseconds) may be required to remove the reverse recovery charge Qr from the diode. During this recovery time, the diode can actually conduct in the reverse direction. This might give rise to a large constant current in the reverse direction for a short time while the diode is reverse biased. The magnitude of such a reverse current is determined by the operating circuit (i.e., the series resistance) and the diode is said to be in the storage-phase. In certain real-world cases it is important to consider the losses that are incurred by this non-ideal diode effect. However, when the slew rate of the current is not so severe (e.g. Line frequency) the effect can be safely ignored. For most applications, the effect is also negligible for Schottky diodes.
අර්ධ සන්නායක
දකුණ|thumb|Several types of diodes. The scale is centimeters. දකුණ|thumb|390x390පික්|Typical datasheet drawing showing the dimensions of a DO-41 diode package Normal (p–n) diodes, which operate as described above, are usually made of doped silicon or, more rarely, germanium. Before the development of silicon power rectifier diodes, cuprous oxide and later selenium was used. Their low efficiency required a much higher forward voltage to be applied (typically 1.4 to 1.7 V per "cell", with multiple cells stacked so as to increase the peak inverse voltage rating for application in high voltage rectifiers), and required a large heat sink (often an extension of the diode's metal substrate), much larger than the later silicon diode of the same current ratings would require. The vast majority of all diodes are the p–n diodes found in CMOS integrated circuits, which include two diodes per pin and many other internal diodes. Other uses for semiconductor diodes include the sensing of temperature, and computing analog logarithms (see Operational amplifier applications#Logarithmic output).
EIA/JEDEC
The standardized 1N-series numbering EIA370 system was introduced in the US by EIA/JEDEC (Joint Electron Device Engineering Council) about 1960. Most diodes have a 1-prefix designation (e.g., 1N4003). Among the most popular in this series were: 1N34A/1N270 (germanium signal), 1N914/1N4148 (silicon signal), 1N400x (silicon 1A power rectifier), and 1N580x (silicon 3A power rectifier).
JIS
The JIS semiconductor designation system has all semiconductor diode designations starting with "1S".
Pro Electron
The European Pro Electron coding system for active components was introduced in 1966 and comprises two letters followed by the part code. The first letter represents the semiconductor material used for the component (A = germanium and B = silicon) and the second letter represents the general function of the part (for diodes, A = low-power/signal, B = variable capacitance, X = multiplier, Y = rectifier and Z = voltage reference); for example: Other common numbering / coding systems (generally manufacturer-driven) include: As well as these common codes, many manufacturers or organisations have their own systems too  – for example:
අශ්‍රිත උපාංගRelated devices
In optics, an equivalent device for the diode but with laser light would be the Optical isolator, also known as an Optical Diode, that allows light to only pass in one direction. It uses a Faraday rotator as the main component.
විමූර්ජනය
thumb|300x300පික්|සරල විමූර්ජන පරිපථයක්. The first use for the diode was the demodulation of amplitude modulated (AM) radio broadcasts. The history of this discovery is treated in depth in the radio article. In summary, an AM signal consists of alternating positive and negative peaks of a radio carrier wave, whose amplitude or envelope is proportional to the original audio signal. The diode (originally a crystal diode) rectifies the AM radio frequency signal, leaving only the positive peaks of the carrier wave. The audio is then extracted from the rectified carrier wave using a simple filter and fed into an audio amplifier or transducer, which generates sound waves.
අධි විභව පාලනය
Diodes are frequently used to conduct damaging high voltages away from sensitive electronic devices. They are usually reverse-biased (non-conducting) under normal circumstances. When the voltage rises above the normal range, the diodes become forward-biased (conducting). For example, diodes are used in (stepper motor and H-bridge) motor controller and relay circuits to de-energize coils rapidly without the damaging voltage spikes that would otherwise occur. (A diode used in such an application is called a flyback diode). Many integrated circuits also incorporate diodes on the connection pins to prevent external voltages from damaging their sensitive transistors. Specialized diodes are used to protect from over-voltages at higher power (see Diode types above).
තාර්කික ද්වාර
Diodes can be combined with other components to construct AND and OR logic gates. This is referred to as diode logic.
Ionizing radiation detectors
In addition to light, mentioned above, semiconductor diodes are sensitive to more energetic radiation. In electronics, cosmic rays and other sources of ionizing radiation cause noise pulses and single and multiple bit errors. This effect is sometimes exploited by particle detectors to detect radiation. A single particle of radiation, with thousands or millions of electron volts of energy, generates many charge carrier pairs, as its energy is deposited in the semiconductor material. If the depletion layer is large enough to catch the whole shower or to stop a heavy particle, a fairly accurate measurement of the particle's energy can be made, simply by measuring the charge conducted and without the complexity of a magnetic spectrometer, etc. These semiconductor radiation detectors need efficient and uniform charge collection and low leakage current. They are often cooled by liquid nitrogen. For longer-range (about a centimetre) particles, they need a very large depletion depth and large area. For short-range particles, they need any contact or un-depleted semiconductor on at least one surface to be very thin. The back-bias voltages are near breakdown (around a thousand volts per centimetre). Germanium and silicon are common materials. Some of these detectors sense position as well as energy. They have a finite life, especially when detecting heavy particles, because of radiation damage. Silicon and germanium are quite different in their ability to convert gamma rays to electron showers.
Semiconductor detectors for high-energy particles are used in large numbers. Because of energy loss fluctuations, accurate measurement of the energy deposited is of less use.
Current steering
Diodes will prevent currents in unintended directions. To supply power to an electrical circuit during a power failure, the circuit can draw current from a battery. An uninterruptible power supply may use diodes in this way to ensure that current is only drawn from the battery when necessary. Likewise, small boats typically have two circuits each with their own battery/batteries: one used for engine starting; one used for domestics. Normally, both are charged from a single alternator, and a heavy-duty split-charge diode is used to prevent the higher-charge battery (typically the engine battery) from discharging through the lower-charge battery when the alternator is not running.
Diodes are also used in electronic musical keyboards. To reduce the amount of wiring needed in electronic musical keyboards, these instruments often use keyboard matrix circuits. The keyboard controller scans the rows and columns to determine which note the player has pressed. The problem with matrix circuits is that, when several notes are pressed at once, the current can flow backwards through the circuit and trigger "phantom keys" that cause "ghost" notes to play. To avoid triggering unwanted notes, most keyboard matrix circuits have diodes soldered with the switch under each key of the musical keyboard. The same principle is also used for the switch matrix in solid-state pinball machines.
Clamper
thumb|150x150පික්|This simple diode clamp will clamp the negative peaks of the incoming waveform to the common rail voltage A diode clamp circuit can take a periodic alternating current signal that oscillates between positive and negative values, and vertically displace it such that either the positive, or the negative peaks occur at a prescribed level. The clamper does not restrict the peak-to-peak excursion of the signal, it moves the whole signal up or down so as to place the peaks at the reference level.
Abbreviations
Diodes are usually referred to as D for diode on PCBs. Sometimes the abbreviation CR for crystal rectifier is used.
දඩයම් විරෝධී ක්‍රියාව
රේන්ජර්ස්
ප්‍රති-දඩයම් කිරීමේ වඩාත් මූලික මට්ටම වන්නේ ස්ථානීය රේන්ජර්වරු ( on site rangers ) ය. නීති විරෝධී වනජීවී වෙළඳාමට එරෙහි පළමු ආරක්ෂක මාර්ගය ලෙස ඔවුන් සැලකේ. මොවුන් සාමාන්‍යයෙන් සංචිත සාදති.සාමාන්‍යයෙන් මිනිසුන් හතර දෙනෙක්, අනුපූරක භූමිකාවන් පුරවති. සංචිතවල නවීනත්වය අනුව මෙම භූමිකාවන් වෙනස් වේ. බොහෝ අවස්ථාවන්හීදී, රේන්ජර්ස් සතුව ඇත්තේ ගිනි අවියක් සහ සරල නිල ඇඳුමක් වැනි අත්‍යාවශ්‍ය දෑ ය. කෙසේ වෙතත්, මෑත කාලයේ ජනප්‍රිය වනජීවී ආරක්ෂාව හේතුවෙන් බොහෝ සංවිධානවලට ඔවුන්ගේ රේන්ජර්වරුන් සන්නද්ධ කිරීම සඳහා අරමුදල් ලබා ගැනීමට හැකි වී තිබේ. හෙමර්ස්බැක් රයිනෝ බලකාය  ( Hemersbach Rhino Force ) එක් සංවිධානයක් වන අතර, සෑම රේන්ජර්වරයෙකුටම වෙඩි නොවදින කබා, රේඩියෝ හෑන්ඩ්සෙට්, අර්ධ ස්වයංක්‍රීය රයිෆල්, රාත්‍රී දර්ශන උපකරණ සහ ප්‍රවාහන ක්‍රමයක් සපයයි.
රේන්ජර්ස් ඔවුන්ගේ දෛනික රාජකාරි වලදී විවිධ කාර්යයන් ඉටු කරයි. මුර සංචාරයේ යෙදී සිටින්නේ රේන්ජර්වරුන්ගේ කාලයයි. මුර සංචාර සඳහා විවිධ සංවිධාන විවිධ උපාය මාර්ග අනුගමනය කරන අතර එය සාමාන්‍යයෙන් ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාව යටතේ සතුන් මත පදනම් වේ. සතුන් කිහිප දෙනෙකු පමණක් ආරක්ෂා කරන රේන්ජර්ස් කණ්ඩායමට එක් අයෙකු ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම පැවරේ. මෙය සිදුවන්නේ විශාල ක්ෂීරපායින් සඳහා පමණි. සාමාන්‍යයෙන් අනෙකුත් සතුන්ට සෑම නව දිනයක්ම සොයා ගැනීමට අපහසු බැවින් මෙම කාර්යය පහසු කිරීම සඳහා. . කුඩා සතුන් සඳහා, හෝ යම් ප්‍රදේශයක සිටින සියලුම සතුන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා රේන්ජර්වරු ප්‍රදේශ වල මායිම්වල මුර සංචාරයේ යෙදෙති.
සැලකිය යුතු දඩයම් විරෝධී සංවිධාන
කෙන්යාවේ වනජීවී සේවය (KWS) යනු කෙන්යාවේ වනජීවී සංරක්ෂණය හා කළමනාකරණය සඳහා 1989 දී පිහිටුවන ලද කෙන්යානු රාජ්‍ය සංස්ථාවකි. කෙන්යාවේ වන සතුන් සංරක්ෂණය හා කළමනාකරණය කිරීම සහ ඊට අදාළ නීති හා රෙගුලාසි බලාත්මක කිරීමේ වරම සහිතව එය පාර්ලිමේන්තු කැප් 376 (වනජීවී සංරක්ෂණ හා කළමනාකරණ (1989 සංශෝධනය) පනත යටතේ ස්ථාපිත කර ඇත. එය රටේ ජෛව විවිධත්වය කළමනාකරණය කරයි, ශාක හා සත්ත්ව විශේෂ ආරක්ෂා කරයි.
සියලුම වන ජීවීන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා රයිනෝ බලකාය දකුණු අප්‍රිකාවේ සහ සිම්බාබ්වේ හි කටයුතු කරයි. ඔවුන් මෙය සාක්ෂාත් කරගන්නේ ප්‍රජා ව්‍යාපෘති හා කෘතිම අභිජනනය සම්බන්ධ ත්‍රිමාන ප්‍රවේශයකින් වන අතර සංවිධානයේ පදනම දඩයම් විරෝධී ක්‍රියාවන්ට සම්බන්ධ වේ. රයිනෝ බලකායට දැනට සුවිශේෂී ව්‍යාපෘති දෙකක් තිබේ. ග්‍රේටර් කෘගර් ව්‍යාපෘතියට අයත් වන්නේ කළු හා සුදු රයිනෝසරයන් ආරක්ෂා කිරීමයි. ඔවුන්ගේ දෙවන ව්‍යාපෘතියේ අරමුණ වන්නේ කළු රයිනෝසරස් නැවත හඳුන්වාදීම සඳහා සම්බෙසි නිම්නය දඩයම් කිරීමෙන් ආරක්ෂා කිරීමයි.
ඉන්හ්යොන් අගබිසව
ඉන්හ්යොන් අගබිසව (හංගුල්: 인현왕후, හන්ජා: 仁顯王后) (15 මැයි 1667 – 16 සැප්තැම්බර් 1701) යනු ජොසොන්හි සුක්ජොං රජුගේ දෙවන අගබිසව වූ අතර, ජොසොන් රාජවංශයේ සුප්‍රකට අගබිසෝවරුන් අතරින් අයෙකි. ඇගේ ජීවිතය ආශ්‍රයෙන් නොයෙකුත් කොරියානු ඓතිහාසික නාට්‍ය බිහි වී ඇත.
චරිතාපදානය
යොහ්‍යුං මින් වංශයේ උපත ලැබූ ඇය මින් යු-ජුංගේ (හංගුල්: 민유중, හන්ජා: 閔維重) (1630–1687) ‍දෙවන දියණිය ලෙස ඔහුගේ දෙවන බිරිඳ වූ ඉයුන්ජින් සොං වංශයේ සොං ආර්යාවට උපත ලැබී ය.
1681දී, 14වන වියැති ඇය සුක්ජොං රජුගේ දෙවන අගබිසව ලෙස විවාහ වූවා ය. නමුත් සෝ-උයි ජෑං ඔක්-ජොං 1688දී පුත්‍රයකුට උපත දීමත් සමග ගිසා වියත් ශෝධන (기사사화) යනුවෙන් හඳුන්වන රුධිර වැගිරීම් සංහාරයක් ඇති විය. මේ සමයේ, සුක්ජොං රජුට සිය වැඩිමහල් පුත්‍රයාහට ("පළමු පුතු" යන අරුතැති වොන්ජා යන තනතුරෙන් හඳුන්වයි) "කිරුළහිමි කුමරු" තනතුර ලබා දී ජෑං බිසව සෝ-උයි සිට හුයි-බින් තනතුර දක්වා උසස් කිරීමට අවශ්‍ය විය.
නමුත් මෙම ක්‍රියාවට, ඉන්හ්යොන් අගබිසවගේ සහාය ලත් සොං සි-යොල් ප්‍රමුඛ නොරොන් පක්ෂය එකඟවූයේ නැත. නමුත් මේ පත්කිරීමට ජෑං උපබිසවගේ සහාය ලත් සොරොන් පක්ෂය සහාය දැක්වූහ. මෙයට විරුද්ධ වූවන් කෙරෙහි සුක්ජොං රජු කෝප වූ අතර, සොං සි-යොල් ඇතුළු බොහෝ දෙනෙක් මරා දමන ලදී. ඉන්හ්යොන් අගබිසව සහ ඇගේ පවුලේ සාමාජිකයින් ඇතුළු බොහෝ දෙනා පිටුවහල් කරන ලදී. ඉන්හ්යොන් අගබිසව බලයෙන් පහකෙරිණි. අනතුරුව ජෑං සෝ-උයි උපබිසව ජෑං හුයි-බින් බවට පත් වී අනතුරුව, තෙවන අගබිසව බවට පත්වූවා ය..
පසුකලෙක 1694දී, සිය කෝපාවිෂ්ට ක්‍රියාව පිළිබඳ පසුතැවුණ සුක්ජොං රජු ඉන්හ්යොන්ගේ තනතුර නැවත පිහිටවූ අතර, මේ සඳහා මූලිකත්වය ගන්නා ලද්දේ, සොරොන් පක්ෂය (මෙම සිදුවීම ගප්සුල් හ්වංගුක් (갑술환국,甲戌換局) ලෙස හඳුන්වයි) ඇයව නැවත මාලිගයට කැඳ වූ අතර නැවත අගබිසව තනතුරෙහි ඇයව පිහිටුවන ලදී. ජෑං බිසව නැවත හුයි-බින් තනතුර දක්වා පහත හෙළන ලදී.
1701දී, 34වන වියේ දී, ඇය රෝගි වූ අතර හඳුනානොගත් රෝගයකින් ඇය මියගියා ය. (ඇතැම් මූලාශ්‍ර පවසන්නේ ඇයට වස ලබා දුන් බවයි)
සුක්ජොං රජු ඉන්හ්යොන් අගබිසව වෙනුවෙන් වැළපෙන අවස්ථාවේ ඔහුට ඉන්හ්යොන් බිසව ලෙයින් පෙඟුණු සොබෙක් වස්ත්‍රයක් හැඳසිටිනු සිහිනෙන් දුටු බව පැවසේ. සුක්ජොං ඉන්හ්යොන්ගෙන් ඇය මියගිය අයුරු විමසුවේලු. එවිට ඇය කිසිවක් නොපවසා ජෑං හුයි-බින්ගේ මාලිගාව පෙන්වූයේලු. අවදි වූ සුක්ජොං ජෑං උපබිසවගේ කුටිය දෙසට ගියේ ය. එහි ළඟාවන විට ඔහුට සංගීත නාදයක් සහ සිනහසෙන හඬක් ඇසුණු බව පැවසේ. මෙයට හොරෙන් සවන් දුන් ඔහු ජෑං හුයි-බින් ඇගේ කුටිය තුළ යකැදුරු පූජකවරියක් සමග අගබිසවගේ මරණය යාඥා කරමින් පඹයකුට ඊතලවලින් පහරදෙනු දුටුවේ ය. මෙය අනාවරණය කරගත් පසු, සුක්ජොං රජු විසින් ජෑං උපබිසවට වස දී මරණයට පත්කරන ලදී.
ඉන්හ්යොන් අගබිසවගේ පරිවාර කාන්තාවක් විසින් ඉන්හ්යොන් වංග්හු ජොන් (හංගුල්: 인현왕후전, හන්ජා: 仁顯王后傳, ඉන්හ්යොන් අගබිසවගේ කථාව) නැමැති ග්‍රන්ථයක් ලියන ලද අතර, අදටත් එය පවතී. ඉන්හ්යොන්ගේ දේහය ග්යොංගි පළාතේ ම්යොංර්යුං (명릉,明陵) නම් ස්ථානයේ භූමදානය කෙරුණු අතර පසුකලෙක සුක්ජොං දේහය ද ඒ ආසන්නයේම භූමදානය කරන ලදී. සුක්ජොං රජුට දාව ඇයට දරුවන් සිටියේ නැත.
අමතර කරුණු
ඉන්හ්යොන්ගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා වූ මින් ජුන්-හුගේ මී-මී-මී-මිණිපිරිය පසුකලෙක ඉන්හ්යොන්ගේ සුළු හදාගත් මී-මී-මී-මුණුපරා වන අනාගත කොරියානු අධිරාජ්‍යයේ ගෝජොං අධිරාජයා සමග විවාහ වී සුප්‍රකට මියොංසොං අධිරාජිනිය බවට පත් වේ. ගෝජොං අධිරාජයාගේ මව වූ යොහ්‍යුං ආර්යාව ද යොහ්‍යුං මින් වංශයේ සාමාජිකාවකි. (ඉන්හ්යොන්ගේ දෙවන සොයුරා වූ මින් ජින්-වොන්ගේ මී-මී-මිණිපිරියකි)
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ජොසොන් රාජවංශයේ රාජකීය බිසෝවරු
පොදු වංශය
පරිණාමික ජීව විද්‍යාවෙහිදී, ජීවින් සමූහයක් විසින් පොදු වංශයක් හවුලේ භුක්ති විඳින්නේ ඔවුන් සතුව පොදු පූර්වජයෙක් ඇති නම් පමණි. පෘථිවිය මත වසන සමස්ත ජීවින්ම පැවතෙන්නේ, අවසන් සාර්වත්‍ර පූර්වජයා හෝ  LUA (හෝ අවසන් සාර්වත්‍ර පොදු පූර්වජයා, LUCA) ලෙසින් හැඳින්වෙන, පොදු පූර්වජයෙක් වෙතින් බවට  ප්‍රබල සාක්ෂි ඇත.