cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ප්‍රතික්‍රීයකයේ ස්වභාවය
සාන්ද්‍රණය
සාන්ද්‍රණය, ඝට්ටන වාදයට‍ අනුව ප්‍රතික්‍රියාවේ වැදගත් ස්ථානයක් හිමිකරගනී. මෙයට හේතුව වන්නේ අණු එකිනෙක සමග ප්‍රතික්‍රියා කිරීමට නම් ඝට්ටනය වියයුතු වීමයි. ප්‍රතික්‍රියක වල සාන්ද්‍රණය වැඩි වන විට අණු ඝට්ටනය වීමේ සංඛ්‍යාතය වැඩි වන අතර යම් අවස්ථාවකදී ප්‍රතික්‍රියක එකිනෙක ළගින් පිහිටිමෙන් එකිනෙක සමග ගැටීම හේතුවෙනි. වැසූ බඳුනක පිහිටි ප්‍රතික්‍රීයක 2 ක් පිලිබඳ සිතන්න. එහි ඇති සියළුම අණු නිරන්තරයෙන්ම ඝට්ටනය වේ. එක් ප්‍රතික්‍රීයකයක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක ප්‍රතික්‍රීයක ප්‍රමාණය වැඩිකිරීම මගින් මෙම ඝට්ටනය නිරන්තරයෙන්ම සිදු වීමට හැකියාව ඇති වන අතර එබැවින් ප්‍රතික්‍රියා ප්‍රමාණයද වැඩිවේ.
උෂ්ණත්වය
ප්‍රතික්‍රියාවේ වේගය සදහා උෂ්ණත්වය ප්‍රධාන බලපෑම් ඇති කරයි. ඉහළ උෂ්ණත්වයක ඇති අණු වඩා තාපශක්තියක් හිමිකර ගනී. ප්‍රතික්‍රීයක (ප්‍රතික්‍රියක + ප්‍රතික්‍රියක	ඵලය)රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවකදී රත් කළ විට, වඩාත් ශක්තිමත් අණු සහ පරමාණු වලට එකිනෙක සමඟ ගැටීම සඳහා වඩා හැකියාවක් ඇත. මේ ආකාරයට ඉහළ උෂ්ණත්වයකදී වැඩි ඝට්ටනයක් ඇතිවන්නේ රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවකදී ඵලයක් ඇති කරමින්ය. කෙසේ වුවද විශේෂයෙන්ම ඉහළ උෂ්ණත්වයකදී අණු සදහා කම්පන ශක්තියක් ඇත. එනම් පරමාණු ඉතාම තදබල ලෙස කම්පනය වන අතර එබැවින් ඉහළ ගිය උෂ්ණත්වය ඝට්ටන ප්‍රමාණය වැඩි කරනවා පමණක් නොව එම ඝට්ටන පරමාණු ප්‍රතික්‍රීයක අණු නැවත සකස් කරයි. උදාහරණයක් ලෙස ශීතකරණයක් ප්‍රතික්‍රියා වේග මට්ටම අඩු කරනු ලබන්නේ ඒවා අණු සිසිල් කරන බැවිණි. අනෙක් අතට උදුනක් අණු සදහා තාපය ලබාදී ප්‍රතික්‍රියා මට්ටම වැඩි කරයි. එබැවින් ආහාර ඉක්මණින් පිස ගැනීමට හැක.
යම් ප්‍රතික්‍රියාවක චලනය අධ්‍යනය කළ හැක්කේ උෂ්ණත්ව වෙනස් වීමක් පැමිණුන විටයි. මෙම ක්‍රියාවලියේදී උෂ්ණත්වය තියුණු ලෙස ඉහළ නැගීමක් සිදුවිය යුතු අතර, (සමතුලිත ක්‍රියා වලිය අතරතුර මෙය ඉහල්වීමේ එක් අචල අගයකට පත්විය යුතුය.)
උත්ප්‍රේරක
thumb|සාමාන්‍යයෙන් විභව ශක්ති සටහනක පෙන්වනුයේ උපකල්පිත තාපදායක රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවකදී උත්ප්‍රේරයක ආචරණයයි. උත්ප්‍රේරකයක් මගින් ප්‍රතික්‍රියාවකට වෙනස් මඟක් සාදාදෙන අතර (රතු පැහැයෙන් දැක්වෙන පරිදි එහිදී එය සක්‍රීයන ශක්තිය අඩු කරයි. නමුත්, අවසාන ප්‍රථිඵලයේ හා තාප ගතිකයේ කිසිදු වෙනසක් සිදු නොවේ.
උත්ප්‍රේරකයක් යනු රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවකදී ප්‍රතික්‍රියාවේ අතර මැදියෙක් ලෙස එහි වේගය වෙනස් කිරීමට උපකාරීවෙන නමුත් අවසානයේදී රසායනිකව වෙනස් නොවී පවතින්නකි. උත්ප්‍රේරකයක් ප්‍රතික්‍රියාවේ සක්‍රීයන ශක්තිය අඩු කරමින් එහි යාන්ත්‍රණය වෙනස් කිරීමට දායක වේ. ස්වයං උත්ප්‍රේරණයේදී ප්‍රතික්‍රියාවේ ප්‍රතිඵලයම උත්ප්‍රේරකයක් වන අතර එය ප්‍රතික්‍රියාව ධනාත්මක ප්‍රතිචාරයක් වෙත යොමු කරයි. ජෛව රසායන ප්‍රතික්‍රියා වලදී උත්ප්‍රේරකයක් වශයෙන් ක්‍රියාකරන ප්‍රෝටීන්, “එන්සයිම” නම්වේ. මිෂේලිස්-මෙන්ටන් චාලක රසායනය මගින් එන්සයිම ප්‍රතික්‍රියා වල පවතින තත්ත්වය පිළිබද පැහැදිලි කරයි.
ඇතැම් කාබනික අණු වල ඇති විශේෂ අතර මැදි වලට එයට ආසන්නයේ ඇති කාණ්ඩයේ ප්‍රතික්‍රියාවට සහභාගි විය හැක.
මිශ්‍ර කිරීම / සෙලවීමද ප්‍රතික්‍රියාවේ ක්‍රියාකාරීත්වය වැඩි කරන අතර, එමගින් අංශු වල ගැටීම් වැඩි කර විශාල චාලක ශක්තියක් ලබාදෙයි. මෙහිදී අංශුවලට ඉහළ චාලක ශක්තියක් ලැබෙන අතර ප්‍රතික්‍රියක අතර සාර්ථක ඝට්ටනයක් ඇති වේ.
වායුමය ප්‍රතික්‍රියාවක පීඩනය වැඩි කිරීමෙන් එහි ප්‍රතික්‍රියක අතර ඝට්ටන වැඩි කර සීඝ්‍රතාවය වැඩි කළ හැක. මෙය සිදු වන්නේ වායුවේ ආංශික පීඩනය,එහි සක්‍රියතාවට සමානුපාතික බැවින් මෙම ආවරණය, ද්‍රවණයක සාන්ද්‍රණය වැඩි කිරීමට සමාන වේ. උත්ප්‍රේරක මගින් ඉදිරි හා ආපසු ප්‍රතික්‍රියා වල වේග සමානව වැඩි කරන නිසා එමගින් සමතුලිත ලක්ෂ්‍යය වෙනස් නොකරයි.
Chemical_kinetics
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
ඇන්ටිකිතෙරා යාන්ත්‍රණය
ඇන්ටිකිතෙරා යාන්ත්‍රණය යනු, පුරාතන ඇනලොග් පරිගණකයක්  වන අතර, දින දර්ශනමය සහ  ජ්‍යෝතිෂමය කටයුතු සඳහා තාරකා විද්‍යාත්මක ස්ථාන සහ  ග්‍රහණ පිළිබඳව  මෙන්ම  ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උත්සව හා බැඳි  පුරාතන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උත්සවයන්හී කාලක්‍රමය පිළිබඳවද පුරෝකථනයන් සිදු කිරීමට සැලසුම් කර තිබුණි.
340 මිමී × 180 මිමී × 90 මිමී ලී පෙට්ටියක බහා ලා තිබූ මෙම උපකරණය, ඇමිණුනු පිත්තල ගියර අවම වශයෙන් 30 ක් වෙතින් සමන්විත වී තිබුණු ඔරලෝසුවක් වැනි යන්ත්‍රයක් ලෙසින් ක්‍රියාකරන සංකීර්ණ යාන්ත්‍රණයක් විය. සොයාගන්නා විට, එහි ශේෂයන් එක ගොන්නක් ලෙසින් පැවති අතර, පසුව කොටස් තුනකට වෙන් කරන ලදුව, සංරක්ෂණ කටයුතු වලින් පසුව, වර්තමානයෙහි විභින්න කොටස් 82 කට බෙදා ඇත. මෙම කොටස් අතුරින් සතරක් තුල ගියර දක්නට ලැබෙන අතර, අනෙක් බොහෝ ඒවායේ කොටන ලද අක්ෂර හා සංකේත දක්නට ඇත. විශාලතම ගියරය (දකුණු පසින් දක්වා ඇති A කොටසෙහි පැහැදිලිව පෙනෙයි), දළ වශයෙන් 140 මිමී පමණ විෂ්කම්භයකින් යුතු වන අතර මුලින්ම එහි දැති 223 තිබී ඇත.
මෙම මානවකෘතිය බොහෝ විට 1901 ජූලි මාසයේදී ඇන්ටිකිතෙරා  නම් ග්‍රීක දිවයින අසබඩ මුහුදේදී සොයාගත්  ඇන්ටිකිතෙරා බුන් නැව් බඩු වෙතින් ඉස්මතු වන්නට ඇත. ග්‍රීක විද්‍යාඥයින් විසින් සැලසුම් කොට තැනූවක් ලෙසින් සිතන මෙය, ක්‍රිපූ 150 සිට 100 අතරතුර කාල සීමාවක් වෙත හෝ, වඩා මෑත මතයකට අනුව ක්‍රිපූ 205 වෙත හෝ කාල නිර්ණය කර තිබුණි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:පුරාතන තාරකා විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ඇනලොග් පරිගණක
සුසිත ආර්. ප්‍රනාන්දු
'''සුසිත ආර්. ප්‍රනාන්දු' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ පදනම් කරගත් ශ්‍රී ලාංකේය ඉංග්‍රීසි භාෂා දිනපතා පුවත්පතක් වන ඩේලි මිරර් සහ එහි ඉරිදා සතිපතා සංස්කරණය වන ද සන්ඩේ ටයිම්ස් හි'' මාධ්‍යවේදියෙකු සහ චිත්‍රපට විචාරකයෙකි.
අධ්‍යාපනය සහ පුහුණුව
2005 දී, ඔහු උපාධි අපේක්ෂකයෙකු ලෙස, තරුණ චිත්‍රපට විචාරකයින් සඳහා වූ 34 වන ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙල Rotterdam (IFFR) හි පුහුණු වැඩසටහනට සහභාගී විය.
එවකට ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ ඉංග්‍රීසි දිනපතා පුවත්පතක් වන ඩේලි මිරර් හි සිනමා විචාරකයා බවට පත්විය.
ඔහු ශ්‍රී ලංකා ඩේලි මිරර් සහ එහි සතිපතා ඉරිදා පුවත්පත වන ද සන්ඩේ ටයිම්ස් සඳහා චිත්‍රපට සහ අනෙකුත් ප්‍රවෘත්ති වාර්තා කර ඇත.
මතභේදය
2006 නොවැම්බර් 8 වැනි දින ඩේලි මිරර් පුවත්පතේ පළ වූ "නිලධාරීන් රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන පිටුබලය ලබන වැරදිකරුවන්ගේ අසත්‍ය චෝදනාවෙන් පීඩා විඳිති" යන ඔහුගේ එක් ප්‍රවෘත්ති ගිණුමක්, ආසියානු මානව හිමිකම් කොමිසම විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද මාධ්‍ය නිවේදනයක් සහ කර්තෘ වෙත ලිපියක් සඳහා විෂය විය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:Year of birth missing (living people) ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා
ශ්‍රි ලංකාවේ ජනාධිපති
ශ්‍රි ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ජනාධිපති, ඡන්දයෙන් තේරී පත් වෙන අතර ඔහු රජයේ සහ ආණ්ඩුවේ ප්‍රධානියා වේ. ජනාධිපති යනු රටේ ප්‍රමුඛ දේශපාලන ප්‍රතිරූපයයි. මෙම තනතුර 1978 වසරේදි ඇති කරන ලද අතර එය අති විශාල බලතල වලින් සමන්විත වන නිසා එහි බලතල අඩු කරන ලෙස හෝ ඉවත් කරන ලෙස ඉල්ලීම්ද පවතී. ශ්‍රි ලංකාවේ වර්තමාන ජනධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ වේ.
ප්‍රවර්ගය:ජනාධිපතිවරු - ශ්‍රී ලංකා
ශ්‍රී ලංකා වයඹ විශ්වවිද්‍යාලය
ශ්‍රී ලංකා වයඹ විශ්වවිද්‍යාලය, ශ්‍රී ලංකාවේ දහතුන්වැනි ජාතික විශ්වවිද්‍යාලය වේ. එය 1991 දී වයඹ පළාතේ අනුබද්ධ විශ්වවිද්‍යාල විද්‍යාලය ලෙස ආරම්භ කරන ලද අතර එය 1996 දී ශ්‍රී ලංකා රජරට විශ්වවිද්‍යාලය "වයඹ මණ්ඩපය" බවට පත් විය. 1999 දී ශ්‍රී ලංකා වයඹ විශ්වවිද්‍යාලය ලෙස නම් කරන ලද සම්පූර්ණ ධජ සහිත විශ්ව විද්‍යාලයක් විය. මෙහි පළමු කුලපතිවරයා ලෙස ආචාර්ය පණ්ඩිත් ඩබ්ලිව් ඩී අමරදේව මහතා පත්විය. මෙම  විද්‍යාලයේ අරමුණ සිසුන් සහ වැඩ කරන වෘත්තිකයන් සඳහා කෘෂිකර්මය, ව්‍යවහාරික විද්‍යාව, කළමනාකරණය සහ තාක්ෂණය වැනි ක්ෂේත්‍රවල ඉංග්‍රීසි මධ්‍යම උපාධිය, ඩිප්ලෝමා සහ සහතිකපත්‍ර පාඨමාලා (අභ්‍යන්තර සහ බාහිර) පිරිනමයි. පාඨමාලා ඉතා යාවත්කාලීන සහ රැකියා ඉලක්ක කර ඇත. ශ්‍රී ලංකා වයඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ මූලස්ථානය ශ්‍රී ලංකාවේ කුලියාපිටියේ පිහිටා ඇත. එහි පීඨ හයක් ඇත්තේ මාකඳුර සහ කුලියාපිටියේය. ව්‍යවහාරික විද්‍යා පීඨය ව්‍යාපාර අධ්‍යයන පීඨය, මූල්‍ය හා තාක්ෂණ පීඨය සහ වෛද්‍ය පීඨය කුලියාපිටියේ ස්ථාපිත කරන ලදී. කෘෂිකර්ම හා වැවිලි කළමනාකරණ පීඨය සහ පශු සම්පත්, ධීවර හා පෝෂණ පීඨය මාකඳුරේ ඇත.
ව්‍යවහාරික විද්‍යා පීඨය
ව්‍යවහාරික විද්‍යා පීඨය 1999 අගෝස්තු 17 වැනි අඟහරුවාදා දින අංක 1093/8 දරන අති විශේෂ ගැසට් පත්‍රයේ රජයේ නිවේදනය මගින් 1999 ඔක්තෝබර් 1 දින සිට ක්‍රියාත්මක වන පරිදි ස්ථාපිත කරන ලදී. පීඨය කුලියාපිටියේ පිහිටා ඇති අතර අධ්‍යයන දෙපාර්තමේන්තු හතරක් සමඟ අනුයුක්ත කර ඇත.
පරිගණක හා තොරතුරු පද්ධති දෙපාර්තමේන්තුව
පරිගණක හා තොරතුරු පද්ධති දෙපාර්තමේන්තුව ව්‍යවහාරික විද්‍යා පීඨයේ දෙපාර්තමේන්තු හතරෙන් එකකි. එය 1999 හි පිහිටුවන ලද විශ්ව විද්‍යාලයේ පැරණිතම දෙපාර්තමේන්තු වලින් එකකි.
ඉලෙක්ට්‍රෝනික විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව
ව්‍යවහාරික විද්‍යා පීඨය යටතේ ඉලෙක්ට්‍රොනික දෙපාර්තමේන්තුව 2000 දී ආරම්භ කරන ලදී. භෞතික විද්‍යා උපාධි අපේක්ෂකයින් සඳහා ප්‍රධාන විෂයයක් ලෙස ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාව පිරිනමන විශ්ව විද්‍යාල පද්ධතියේ ඇති එකම දෙපාර්තමේන්තුව මෙයයි.
කර්මාන්ත කළමනාකරණ දෙපාර්තමේන්තුව
කර්මාන්ත කළමනාකරණ දෙපාර්තමේන්තුව ශ්‍රී ලංකාවේ අනාගත අභියෝග සහ සමාජ-ආර්ථික සංවර්ධනයේ වැදගත්කම අවබෝධ කරගෙන ඇත. එබැවින් 21 වැනි සියවසේ කළමනාකරණ අභියෝගවලට මුහුණ දීම සඳහා පහසුවෙන් රැකියා කළ හැකි උපාධිධාරීන් බිහි කිරීම කාර්මික කළමනාකරණ දෙපාර්තමේන්තුව සිය ප්‍රධාන අරමුණ ප්‍රකාශ කර ඇත.
ගණිත විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව
ගණිත විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව ව්‍යවහාරික විද්‍යා පීඨයේ ඇති වැදගත්ම දෙපාර්තමේන්තුවකි. දෙපාර්තමේන්තුව අධ්‍යයන කටයුතු ආරම්භ කළේ 1996 වසරේ, පීඨයේ පැරණිතම දෙපාර්තමේන්තුවයි. සෑම වසරකම සිසුන් 30-40 ක් පමණ පාඨමාලා සඳහා ඇතුළත් වේ.
පරිගණක හා තොරතුරු පද්ධති දෙපාර්තමේන්තුවේ පරිගණක විද්‍යාගාර මූලික වශයෙන් අදහස් කරන්නේ පරිගණක හා තොරතුරු පද්ධතිවල ප්‍රායෝගික සංරචක පවත්වාගෙන යාමට පහසුකම් සැලසීමට වුවද, ඒවා ව්‍යාපෘති කටයුතු සිදු කරන සහ අනෙකුත් ප්‍රධාන විෂයයන් ඉදිරිපත් කරන අයට පහසුකම් සපයයි.
කෘෂි හා වැවිලි කලමනාකරණ පීඨය
කෘෂි හා වැවිලි කලමනාකරණ පීඨය, විශ්වවිද්‍යාලයේ ඇති පැරනිම පීඨය වන අතර එය මාකඳුර ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත. දෙපාර්තමේන්තු 4කින් මෙම පීඨය සමන්විත වේ.
පශු සම්පත්, ධීවර හා පෝෂණ පීඨය
පශු සම්පත්, ධීවර සහ පෝෂණ පීඨයේ (FLFN) දෙපාර්තමේන්තු හතරක් ඇත:
මෙම පීඨය 2001 වසරේ සිට ආහාර විද්‍යාව සහ පෝෂණ පිළිබඳ ශාස්ත්‍රපති උපාධිය පිරිනමයි. ඒකාබද්ධ විෂයයන් හි මෙම උපාධි වැඩසටහන ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල පද්ධතිය තුළ මෙවැනි ආකාරයේ පළමු වැඩසටහන වේ.
පීඨය 2008/09 අධ්‍යයන වර්ෂයේ සිට ආහාර නිෂ්පාදන සහ තාක්ෂණ කළමනාකරණය පිළිබඳ BSc පිරිනමයි. උපාධි පාඨමාලා දෙකම වසර හතරක කාලසීමාවක් සහිත ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් පිරිනමනු ලැබේ. BSc ආහාර විද්‍යාව සහ පෝෂණ උපාධි වැඩසටහන සඳහා වාර්ෂික බඳවා ගැනීම් සිසුන් 100ක් වන අතර, BSc ආහාර නිෂ්පාදන සහ තාක්ෂණ කළමනාකරණය සඳහා සිසුන් 50ක් ඇතුළත් වේ.
අදාළ අංශවල උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා ජාතික අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා උපාධිධාරීන් පුහුණු කිරීම සඳහා පීඨයේ උපාධි වැඩසටහන් දෙකක් සැලසුම් කර ඇත. ශ්‍රී ලංකාවේ ආහාර සහ පෝෂණ ක්ෂේත්‍රයේ සංවර්ධනයට දායක වන ශක්තිමත් පර්යේෂණ වැඩසටහනක් සහ ව්‍යාප්ත වැඩසටහන් සංවර්ධනය කිරීමට පීඨය කැපවී සිටී. උපාධි අපේක්ෂකයින්ට අදාළ අංශවල ස්වයං රැකියාවක් කිරීමට අවශ්‍ය කුසලතා සහ දැනුම වර්ධනය කිරීම ද ප්‍රධාන කරුණකි.
FLFN යනු ආහාර සහ කෘෂි ව්‍යාපාර, කාර්මික සහ වාණිජ ක්‍රියාකාරකම් සහිත කදිම පරිසරයක ය. කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාර හැරුණු විට විශාල ආයතන පවා පසුගිය කාලය තුළ කලාපය තුළ ක්‍රියාත්මක වීමට පටන් ගෙන ඇත. පීඨය ජාතික හා ප්‍රාදේශීය කර්මාන්ත, ව්‍යාපාරික ආයතන, පර්යේෂණ ආයතන සහ රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන සමඟ සම්බන්ධතා ඇති කර ගෙන ඇත. පීඨය කර්මාන්ත සහයෝගීතාවයෙන් පර්යේෂණ ක්‍රියාකාරකම් කිහිපයක් ආරම්භ කර ඇත.
ශිෂ්‍ය ජීවිතය
උපකුලපතිවරයාගේ විෂය පථය යටතේ ඇති පරිගණක ඒකකය සහ ඉංග්‍රීසි භාෂා ඉගැන්වීමේ ඒකකය අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු හෝ සම්බන්ධීකාරකවරයෙකු හරහා ක්‍රියාත්මක වන අතර, කුලියාපිටියේ පිහිටි පීඨ දෙකෙහිම උපාධි අපේක්ෂකයින්ට ඔවුන්ගේ තොරතුරු තාක්ෂණ, වාචික සහ ලිඛිත සන්නිවේදන කුසලතා වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා සේවා පාඨමාලා පිරිනමයි. .
අධ්‍යයන වර්ෂයක් සති 15 බැගින් වූ අධ්‍යයන වාර දෙකකින් සමන්විත වේ. අධ්‍යයන වැඩසටහන් පදනම් වී ඇත්තේ පාඨමාලා ණය පද්ධතියක් මත වන අතර, එය මොඩියුලරිටි, නම්‍යශීලී බව සහ ණය සමුච්චය කිරීම වැනි ලක්ෂණ අන්තර්ගත වේ. අධ්‍යයන වාරයකට පසු, සති තුනක කාල සීමාවක් තුළ පවත්වනු ලබන අධ්‍යයන වාර අවසාන විභාගවලට පෙර සති දෙකක අධ්‍යයන නිවාඩුවක් ලබා දෙනු ලැබේ. කෙසේ වෙතත්, ප්‍රායෝගික සංරචක විභාග, ව්‍යාපෘති වැඩ, ශාක අභ්‍යන්තර පුහුණු වැඩසටහන් යනාදිය දෙපාර්තමේන්තුව විසින් තීරණය කරනු ලබන අධ්‍යයන වාරයේ අවසාන විභාග කාලයට පෙර පැවැත්විය හැකිය.
මේවාත් බලන්න
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකා වයඹ විශ්වවිද්‍යාලය ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල
නොබෙල් සාම ත්‍යාගය
නොබෙල් සාම ත්‍යාගය, නොබෙල් ත්‍යාග 5න් එකකි. නෝවීජියානු නොබෙල් කමිටුව මගින් ත්‍යාග ලාභායා තීරණය කෙරේ.
ප්‍රවර්ගය:නොබෙල් සාම ත්‍යාගය ප්‍රවර්ගය:නෝවීජියානු සම්මාන
ටෘකු ජනයා
ටෘකු (, මෙය Taroko ලෙස ද රෝමානුකෘත කෙරේ) ජනයා යනුවේන හැඳින්වෙන්නේ ස්වදේශික තායිවාන ජන කොට්ඨාසයකි. තායිවානයේ ටෘකුවරුන් වාසය කරන ප්‍රදේශය තරෝකෝ ලෙස හැඳින්වේ. 2004 ජනවාරි 15 සිට විධායක යුවාන්, චීන සමූහාණ්ඩුව විසින් ටෘකු ජනයාව නිල වශයෙන් පිළිගැනීම ලබා දී ඇත. මෙම පිළිගැනීම ලද තායිවානයේ 12වන ආදිවාසී කණ්ඩායම ටෘකු ජනයා වේ.
මින් පෙර, ටෘකු සහ සීදික් යන ජන කොට්ඨාස දෙක අතායල් කාණ්ඩයට වර්ග කොට තිබිණි. ටෘකු ජනයා "නාම පරිශෝධන" ව්‍යාපාරයක දී තමන්ට වෙනස්ම තත්ත්වයක් ලබාදෙන ලෙස ඉල්ලා සිටියහ.
1914 ටෘකු යුද්ධයේ දී ටෘකුවරුන් ජපනුන්ට එරෙහිව සටන් වැදී ඇත.
අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය
අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානයක් (හෝ කක්ෂීය මධ්‍යස්ථානයක්) යනු, අභ්‍යාවකාශයෙහි (වඩාත් බහුල ලෙසින් පහත පෘථිවි කක්ෂයෙහි) දීර්ඝ කළ  කාල පරිච්ඡේදයක් රැ‍ඳී සිටීම සහ අනෙකුත් අභ්‍යාවකාශ යානා තටාකගත කිරීම සඳහා සැලසුම් කර ඇති,  අභ්‍යාවකාශගාමීන් පිරිසකට නවාතැන් සැපයීමේ හැකියාව ඇති,  අභ්‍යාවකාශ යානයකි. අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථාන ප්‍රධාන ප්‍රචාලන බලයෙන් සහ ගොඩබෑමේ පහසුකම්වලින් අනිකුත් මිනිසුන් රැගෙන යන අභ්‍යවකාශ යානාවලින් වෙනස්වේ. එම අභ්‍යාවකාශ යානා බොහෝ විට අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානය වෙත ප්‍රවාහන කෙරෙන යානා ලෙස හැදින්විය හැකිය. අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථාන සැලසුම් කර ඇත්තේ කක්ෂයේ සති, මාස සහ සමහර විට වර්ෂ ගණනක් වැනි මධ්‍ය කාලීන කාලයක් වාසය කිරීමටය. දැනට භාවිතා වන එකම අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානය අන්තර්ජාතික අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානය වේ. මීට පෙර තිබූ ඒවා වන්නේ අල්මැස් (Almaz), සැලීයුට් කාණ්ඩය (Salyut Series) , ස්කයි ලැබ් (Sky lab) සහ මීර් (Mir) ය.
මේ වන විටත් (2007 තෙක්) අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථාන භාවිතා කරනුයේ දිගු කාලීන අභ්‍යාවකාශ ගමන්වලින් මිනිස් සිරුරට සිදුවන බලපෑම අධ්‍යයනය කිරීමටත් අනෙකුත් අභ්‍යවකාශ යානාවල පහසුකම් නොමැති විශාල විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයන් කිරීමේ වේදිකාවක් ලෙසය. සෝයූස් 11 සහ සැල්යුට් 1 වැනි අවාසනාවන්ත යානා සහ සෑම මිනිසුන් රැගත් අභ්‍යාවකාශ යානාවල අභ්‍යාවකාශ ගමන් කාල සීමා අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානය පිහිටුවීම කරළියට ගෙන ආ අතර 1994 සි‍ට 1995 දක්වා “වැලරි පොල්යකොව්” (Valeriy Polyakov) විසින් මීර් (Mir) හි සිට දින 437.7 අභ්‍යාවකාශයේ ගතකර වාර්තාවක් තැබූ අතර 2008 වන විට අභ්‍යාවකාශගාමීන් තුන්දෙනෙක් වර්ෂයකට වඩා තනි අභ්‍යාවකාශ චාරිකා සම්පූර්ණ කර ඇත. ඔවුන් සෑම දෙනාම මීර් යානයේ ද සිටි සාමාජිකයන් ද වීම විශේෂයකි.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව
ලියන ද සිල්වා
ලියන ද සිල්වා (උපත:1985 ඔක්තෝබර් 2) ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩිකාවකි. ඔහු කෝල්ට්ස් ක්‍රිකට් සමාජයට ක්‍රීඩා කළ වමත් පිතිකරුවෙක් සහ දකුණත් මධ්‍යම වේග පන්දු යවන්නෙක් විය. ඔහු ඉපදුනේ කොළඹ ය.
ලියන ද සිල්වා 2005-06 වාරයේදී ටැමිල් යූනියන් ක්‍රිකට් සහ මලල ක්‍රීඩා සමාජයට එරෙහිව කණ්ඩායම වෙනුවෙන් තනි පළමු පෙළ තරගයක් කළේය. ඔහු පන්දුවට පහර දුන් එකම ඉනිමේදී පහළ පෙළේ සිට ලකුණු 12ක් ලබා ගත්තේය. ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1985 උපත්
චලන රූප සැලසුම් කරණය
චලන සැලසුම් කරණය යනු චිත්‍රපට, වීඩියෝ හෝ පරිගණක සජිවිකරණ වැනි චලන රූප සදහා අයත් වන රූප සැලසුම් කරණ කලාවයි. මේ සදහා උදාහරණ ලෙස චිත්‍රපටයක ආරම්භයේ දැකිය හැකි අක්ෂරමය හෝ රූපමය නිර්මාණ, රූපවාහිණිය සදහා වන වැඩ සටහන් ඇරම්භක සැලසුම් හෝ වෙළද දැන්වීමක් අවසානයේ දැකිය හැකි භ්‍රමණය වන ත්‍රිමාණ ලාංඡණය දැක්විය හැකිය. මෙම කලා ක්ෂේත්‍රය දශක ගණනාවක පටන් පැවතුන නමුත් නූතන වසර කිහිපය තුළ එය අති දැවැන්ත ලෙස වර්ධනයවී ඇත. ඔබ වැඩි වශයෙන් රූපවාහිණි නරඹන්නේ නම් හෝ චිත්‍රපට නරඹන්නේ නම් ඒවායේ අඩංගු වන රූපමය නිමැවුම්, අක්ෂර නිර්මාණ සහ දෘෂ්‍ය ප්‍රයෝග ක්‍රමක් ක්‍රමයෙන් වඩාත් අලංකාර සහ සංකිර්ණ තත්ත්වයට පත්ව ඇති බව ඔබට දැක ගත හැක. මෙම කලා ක්ෂේත්‍රයෙහි වේගවත් සංවර්ධනයට ප්‍රධාන හේතුව වුයේ තාක්ෂණික දියුණුව වෙයි. චිත්‍රපට සහ වී ඩියෝ කර්මාන්තය සදහා නිර්මාණය කල පරිගණක මෘදුකාංග ක්‍රමක් ක්‍රමයෙන් වඩාත් ප්‍රබල තත්ත්වයට පත්ව ඇති අතර ඒවා ලබා ගැනීමද වඩාත් පහසු වී ඇත. චලන රූප සැලසුම් කරුවන් විසින් වඩාත් වැඩි වහයෙන් භාවිත කරන මෘදු කාංගය ලෙස බොහෝ විට Adobe After Effects මෘදු කාංගය හදුනාගත හැක. එමගින් කාලානුරූපව රූප නිර්මාණය හා ඒවා වෙනස් කිරීම කල හැක. Adobe After Effects මෘදු කාංගය ඇතැම් විට ඉංග්‍රීසි බසින් “Photoshop for film” ලෙසද හැදින්වෙයි. චලන රූප සැලසුම් කරන මෘදුකාංග වෙළද පොළ‍ට අලුතින් එක්වු මෘදුකාංගයකි ඇපල් පරිගණක සමාගමේ Motion පර්ගණක වැඩ සටහන. මෙම වැඩ සටහන ඉතා ලාභදායි එමෙන්ම භාවිත කිරීමට පහසු මෘදුකාංගයක් වන අතර ඒ භාවිතයත් සමග චලන රූප සැලසුම් කරුවන් සංඛ්‍යාව විහාල වශයෙන් ඉහළ යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. සාමාන්‍යයෙන් චලන සැලසුම් කරුවෙකු යනු සාම්ප්‍රදායික රූප සැලසුම් කරණය පිලිබද පුහුණුව ලැබු තමන් උගත් දෙයට කාලය, ශබ්දය හා අවකාශය පිලිබද අංග අන්තර්ගත කිරීමට උගත් පුද්ගලයෙක් වේ. චිතුපට නිර්මාපක හෝ සජිවි කරණ පසුබිම් සහිතවද චලන සැලසුම් කරුවන් බිහිවිය හැක
ඩෙන්සල් වොෂිංටන
ඩෙන්සල් වොෂිංග්ටන් උපන්නේ නිව්යොර්ක්හි වර්නන් කඳුකරය ආසන්නයේය, ඒ 1954 දීය. ඔහුගේ මව ලෙන්නිස් වු අතර ඇය රූපලාවන්‍ය මධ්‍යස්ථානයක හිමිකාරියක් වූවාය.ඔහුගේ පියා ඩෙන්සල් වොෂිංග්ටන් පූජකවරයකු විය. 1968 දී වොෂිංග්ටන් Pennington-Grimes Elementary පාසලට ඇතුලත් විය. පසුව ඔහුව Oakland Military Academy සහ Mainland High School පාසැල් වලට ඇතුලත් කෙරිණි.1977 දී ඔහු නාට්‍ය සහ ජනමාධ්‍ය සඳහා උපාධියක් ලබාගත්තේය. ඔහු කලක් කවුන්සල්වරයකු ලෙස සේවය කළේය, එහිදී කළ රඟපෑමක් හේතුවෙන් මිතුරන් ඔහුව රංඟනයට යොමු කළේය. ඉන්පසුව ෆෝර්ඩ් හැම් වෙත පැමිණ Lincoln Center විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුලත් වී ඔතෙලෝ නාට්‍යයේ රඟපෑමෙන් ඔහුට ශිෂ්‍යත්වයක් ප්‍රදානය කළ අතර ඉන් ඔහු American Conservatory Theatre පාසැලට ඇතුලත් වී වැඩිදුර හැදෑරුවේය.
සටහන
Denzel_Washington
රීරි යකා
රීරි පත්මනම් නුවරේ උපන් යකා
රීරී ඔරුව පැදගෙන මෙගොඩ වර යකා
රීරී උරා රතු සැවුලන් උරන යකා
අදත් මෙරග බැසවර මහ රීරී
චන්ද්‍රිකා ඉතිහාසය
වොයේජර් චන්ද්‍රිකා අනුපිළිවෙලින් මැරයින් 11 හා මැරයින් 12 ලෙස නම් කර මැරයින් වැඩසටහනේ කොටසක් පසුව බ්‍රහස්පති සෙනසුරු මැරයිනර් වැඩසටහන ලෙස නම් කළ එකිනෙකට වෙනස් වැඩසටහන් සදහා නික්ම යන ලදී. සිත් ඇදගන්නා සුළුභාවය හා චමත්කාරජනක භාවය නිසා ඒවා පසුව වොයේජර් ලෙස නම් කෙරිණි. වොයේජර් යානා ප්‍රමාණයෙන් කුඩා සහ දීර්ඝ කාලීන ක්‍රියාකාරිත්වය සදහා නිපදවන ලද්දකි. ඒවා කක්ෂගත කිරීම 1960 අග භාගයේ දී සහ 1970 මුල් භාගයේ දී සිදුවිය. විශාල චාරිකා වැඩසටහන්වලදී චන්ද්‍රිකා දෙකක් සියලුම ග්‍රහයන් කරා ගමන් කිරීමට සැලසුම් කරනු ලැබූ අතර එම කාලය තුළ සිදුවුණු අයවැය කප්පාදුව නිසා ඒවා කුඩා ප්‍රමාණයේ චන්ද්‍රිකා බවට පත්විය. කෙසේ වෙතත් වොයේජර් යානා තම විශාල චාරිකා වැඩ සටහන සාර්ථක කර ගත්තේය. එහෙත් ඒ වන විට අන්තර්ජාතික තාරකා විද්‍යාඥයින්ගේ සමුළුව විසින් ග්‍රහලෝකයක් ලෙස නම් කරනු ලැබූ ප්ලූටෝ ග්‍රහයා වොයේජර් යානාවලට මගහැරුණි.
වොයේජර් 1 යානාව අවසන් කම්පනය විනිවිද යාම 2004 වසරේ අගභාගයේ දී සිදුවූ බවට විශ්වාස කෙරේ.
වර්ෂ 1990 දී වොයේජර් 1 යානාව පයිනියර් 10 යානය පරදමින් ඒ වන විට විශ්වය තුළ වැඩිම දුරක් ගමන් කළ අභ්‍යවකාශ යානය ලෙස වාර්තාගත විය. මුදාහැරීමේ දී වේගවත්ම යානය වූ “නිව් හොරයිසන්” යානය පවා එහි අවසාන වේගය වොයේජර් යානාවේ අවසාන වේගයට වඩා අඩු නිසා එය අභිබවා යාමට අසමත් වේ. වොයේජර් 1 යානාවේ වාර්තාව තවත් දශක කිහිපයක් පුරා පවතිනු ඇත. වොයේජර් 1 සහ පයිනියර් 10 යානා දළ වශයෙන් සූර්යයාගේ සිට එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවලට ගමන් ගන්නා නිසා විශ්වය පුරා පැතිර පවතින නිර්මිත වස්තු බවට පත්වී ඇත.
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ බාහිර විශාලවීම් නිරීක්ෂණය කිරීම උදෙසා චන්ද්‍රිකා දෙකම සමග දීර්ඝ කාලීන සන්නිවේදන සබදතා ගොඩනගනු ලබයි. චන්ද්‍රිකාවල අඩංගු විකිරණශීලී ඉන්ධන ප්‍රභවය තවදුරටත් විදුලි බලය ජනනය කිරීමෙහි නිරත වේ.
2003 වසර අගභාගයේ දී වොයේජර් 1 යානය එය අවසන් කම්පනය පසු කරනු ලැබූ බවට දත්ත ලබා දුණි. එහෙත් දත්තවල අර්ථ නිරූපණය අවුල් සහගත විය. දැන් වොයේජර් යානය අවසාන කම්පනය 2004 දෙසැම්බර් මාසයේ දී පසුකළ බවට විශ්වාස කෙරේ. එය ඉන්පසුව කිසි දිනක දැන නොසිටි ප්‍රදේශයකට අවතීර්ණ විය.
ජනාධිපති ජෝර්ජ් ඩබ්ලිව් බුෂ්ගේ අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය පිළිබද දැක්ම යටතේ ක්‍රියාත්මක වූ අයවැය කප්පාදුව නිසා 2005 ඔක්තෝබර් මාසයට ප්‍රථම චන්ද්‍රිකාවලින් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ අවසානය නිරීක්ෂණය කිරීමට මත්තෙන් චන්ද්‍රිකාවන් අක්‍රීය කර අත්හැර දැමීමට සූදානමක් ඇතැයි කටකතා පැතිරිණි. එහෙත් 2007 වසර වනතෙක් එම ව්‍යාපෘතිය ක්‍රියාත්මක විය.
2007 අප්‍රේල් 04 වන විට වොයේජර් 1 යානය සූර්යාගේ සිට ටෙරාමීටර් 15.18 (15.18 x 1012 m, 15.18 x 109 km , 101.4 AU හෝ හැතැප්ම බිලියන 9.4) දුරකින් පසු විය. එය ඒ වන විට සූර්ය කෝෂ ප්‍රදේශයට ඇතුළත්ව තිබිණි. එනම් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය සහ අනන්ත අවකාශය අතර පවතින අවසන් කම්පන කලාපයයි. සූර්ය බලපෑම නිසා බාහිරින් පැමිණෙන වස්තූන් ගේ ගමන් මග වෙනස් වන අතර එම කලාපය ආකාශ වස්තූන් බහුල නොවූ ප්‍රදේශයකි.
2006 සැප්තැම්බර් වන විට වොයේජර් 2 යානය සූර්යයාගේ සිට 80.5 AU පමණ දුරකින් (ආසන්න ව‍ශයෙන් ටෙරාමීටර් 12) පිහිටියේය. විසිරී තැටියේ මධ්‍යයේ ගමන් ගනිමින් පැවති එය වසරකට 3.3 AU දුරක් ගමන් කරමින් පැවතුණේය. ප්‍රමාණය සූර්යයාගේ සිට ප්ලුටෝට ඇති දුර මෙන් දෙගුණයකි. 2007 දෙසැම්බර් 10 වැනි දිනවන විට සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය අසමමිතික බව දක්වමින් පෘථිවියට දත්ත එවන්නට විය. ඒ වන විට වොයේජර් 2 චන්ද්‍රිකාව අවසන් කම්පන කලාපයට එළඹෙමින් පැවතුණි. එය වොයේජර් 1 ප්‍රථමයෙන් විනිවිද ගිය ස්ථානයේ සිට සැතපුම් බිලියන 10 ක් දුරින් පසු විය.
සටහන්
{|
2007 අප්‍රේල් 04 වන විට වොයේජර් 1 යානය සූර්යාගේ සිට ටෙරාමීටර් 15.18 (15.18 x 1012 m, 15.18 x 109 km , 101.4 AU හෝ හැතැප්ම බිලියන 9.4) දුරකින් පසු විය. එය ඒ වන විට සූර්ය කෝෂ ප්‍රදේශයට ඇතුළත්ව පැවතුණි. එනම් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය සහ අනන්ත අවකාශය අතර පවතින අවසන් කම්පන කලාපයයි. සූර්යා බලපෑම නිසා බාහිරින් පැමිණෙන වස්තූන් ගේ ගමන් මග වෙනස් වන අතර එම කලාපය ආකාශ වස්තූන් බහුල නොවූ ප්‍රදේශයකි.
2006 සැප්තැම්බර් වන විට වොයේජර් 2 යානය සූර්යාගේ සිට 80.5 AU පමණ දුරකින් (ආසන්න ව‍ශයෙන් ටෙරාමීටර් 12) පිහිටියේය. විසිරී තැටියේ මධ්‍යයේ ගමන් ගනිමින් පැවති එය වසරකට 3.3 AU දුරක් ගමන් කරමින් පැවතුණේය. ප්‍රමාණය සූර්යාගේ සිට ප්ලුටෝට ඇති දුර මෙන් දෙගුණයකි. 2007 දෙසැම්බර් 10 වැනි දිනවන විට සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය අසමමිතික බව දක්වමින් පෘථිවියට දත්ත එවන්නට විය. ඒ වන විට වොයේජර් 2 චන්ද්‍රිකාව අවසන් කම්පන කලාපයට එලඹෙමින් පැවතුණ අතර එය වොයේජර් 1 ප්‍රථමයෙන් විනිවිද ගිය ස්ථානයේ සිට සැතපුම් බිලියන 10 ක් දුරින් එය පසු විය.
අලියා ගිණිපෙටිටි
250px|thumbnail|දකුණ|අලියා ගිණිපෙට්ටියක් සහ ගිණිකූරක් 20 වන සියවසේදී ශ්‍රී ලංකාවේ තිබූ වඩාත්ම ජනප්‍රියවූ සහ වැඩියෙන්ම අලෙවිවූ ගිණිපෙටිටි වර්ගය අලියා ගිණිපෙටිටි විය. ඉංග්‍රීසි බසින් Two Elephants නම් වූ අතර අලි රූප 2ක්ද පෙට්ටිය මත මුද්‍රණය කර තිබුනි. එනමුත් මෙය සිංහලෙන් හැඳින්වූයේ අලියා ගිණිපෙටිටි නමිනි.
නිපදවූ සමාගම
300px|thumbnail|වම සී/ස ලංකා ගිණිකූරු සමාගම, කැළණිය
අමුද්‍රව්‍ය
150px|thumbnail|වම|අලියා ගිණිපෙට්ටියක් සහ එහි ගිණිකූරු ප්‍රවර්ගය:ගිණිපෙටිටි
සලෝහිතත්වය
සලෝහිතත්වය ("ලේ නෑකම") යනු, අනෙකෙකු මෙන්ම එකම ඤාතිත්වය දැරීමෙහි ලක්ෂණයයි. එනයින් බලන කල, සලෝහිතත්වය යනු, අනෙකුත් පුද්ගලයෙකු මෙන්ම එකම පූර්වජයෙකු වෙතින් පැවත ඒමෙහි ඌරුවයි.
භාෂා පවුල
භාෂා පවුලක් යනු කිසියම් පොදු පූර්වජ භාෂාවකින් පැවත ඒම හේතුවෙන් ඥාතීත්වයක් දරන, භාෂා කාණ්ඩයකි. මෙම පොදු භාෂාව, මූල භාෂාව ලෙසින් හඳුන්වයි. මෙම මූල භාෂාවෙන් පැවත එන භාෂාවන් දුහිතෲ භාෂා ලෙසින් හඳුන්වයි. මෙම දුහිතෲ භාෂා සෑම විටම සමාන නොවේ.
Ethnologue වෙබ් අඩවියට අනුව, ලෝකයේ සජීවී මානව භාෂා 7,168 පමණ ඇති අතර, ඒවා විවිධ භාෂා පවුල් 142 කට වර්ග කර ඇත. සජීවි භාෂා ලෙස හඳුන්වන්නේ එක් පුද්ගලයෙකුගේ හෝ මාතෘ හෝ පීතෘ භාෂාව ලෙස පවතින භාෂාවන් ය. ලෝකයේ ජනගහනයෙන් වැඩි දෙනෙකු කතා කරනු ලබන භාෂා අයත් භාෂා පවුල වන්නේ ඉන්දු යුරෝපීය භාෂා පවුල වේ. එය සමස්ත ජනගහනයෙන් 40% වැඩි දෙනෙකුගේ භාෂා නියෝජනය කරන අතර මෙම භාෂා පවුලට අයත් භාෂා යුරෝපයේ සිට දකුණු ආසියාව දක්වා වපසරියක ව්‍යාප්තව පවතියි.
ලයිල් කෑම්ප්බෙල් (2019) නැමැති භාෂා විශාරධයාට අනුව හුදෙකලා භාෂා ද ඇතුළු ව ස්වාධීන භාෂා පවුල් 406 ක් දක්නට ලැබේ.
භාෂා පවුලක ව්‍යුහය
alt=|thumb|වාග් විද්‍යාවේ වර්ධනයත් සමඟ භාෂා පවුලක භාෂා අතර පවතින සම්බන්ධය වඩාත් නිර්වද්‍ය ආකරයෙන් හඳුනා ගැනීමට හැකි වී ඇති අතර, මෙය දැක්වීම සඳහා රුක් සටහන් හෝ ගැලීම් සටහන් යොදා ගනු ලැබේ. ඉහත දැක්වෙන්නේ ඉන්දු-යුරෝපීය භාෂා පවුලේ සම්බන්ධතාවය පෙන්වීම සඳහා රුක් සටහනක් යොදා ගෙන ඇති ආකාරයයි. thumb|අරාබි භාෂා සන්තතිය. මෙහි දී ආසන්නව පවතින උපභාෂා අතර අන්‍යෝන්‍ය අවබෝධතාවය උපරිම වන අතර, දුරස්ථ උපභාෂා අතර අන්‍යෝන්‍ය අවබෝධතාවය ඉතා අවම මට්ටමක පවතී. භාෂා පවුලක් යනු ඒකවංශික ඒකකයකි (monophyletic unit). එනම් භාෂා පවුලේ සෑම සාමාජිකයෙක් ම පොදු පූර්වජයෙකුගෙන් පැවත එන බවත්, සාමාජිකයන් අතර අන්‍යොන්‍ය වශයෙන් සමීප හෝ දුරස්ථ ඥාතීත්වයක් දරන බවත් ය. මෙම ඥාතීත්වය රුක් සටහනක් හෝ ගැලීම් සටහනක් ඔස්සේ දැක්විය හැකි ය.
උපභාෂා සන්තති
ඉතා සමීප ඥාතීත්වයක් දරන භාෂා පවුල් හා භාෂා පවුල්වල උපශාඛා උපභාෂා සන්තතියක (Dialect Continuum) හෙවත් භාෂා දාමයක ස්වරූපයක් ගනු නිරීක්ෂණය කළ හැකි ය. උපභාෂා සන්තතියක් දක්නට ඇති භාෂා පවුල් කිසියම් අඛණ්ඩ භූගෝලීය ප්‍රදේශයක ව්‍යාප්තව පවතී. උපභාෂා ස්වාධීන භාෂා ලෙස නැගී ඒම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය භෞමික හෝ සමාජීය ඛණ්ඩතාවය නොමැති වීම මෙවැන්නක පැවැත්මට හේතු වේ. මෙහි දී භූගෝලීය වශයෙන් ආසන්නව පවතින උපභාෂා අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් වටහා ගැනීමට හැකි අතර දුරස්ථ පවතින උපභාෂා අතර අන්‍යෝන්‍ය අවබෝධතාවය අවම මට්ටමක පවතී.
මෙවැනි ව්‍යාප්තියක් පවතින උපභාෂා වාග්විද්‍යාත්මකව නිවැරදිව වර්ගීකරණය කිරීමට අපහසු වන්නේ එක් උපභාෂාවක් අනෙක් උපභාෂාවෙන් වෙන් කරන නිර්වද්‍ය භූගෝලීය සීමාව තීරණය කිරීම දුෂ්කර බැවිනි. වර්ගීකරණය කරනු ලබන පුද්ගලයා සලකා බලන සාධක, එම පුද්ගලයාගේ දේශපාලනික, සමාජීය, හා ආගමික නැඹුරුතාවය මත මෙම සීමා වෙනස් විය හැකි ය.
මෙම උපභාෂා සන්තති සඳහා නිදසුන් ලෙස අරාබි භාෂාව හා දකුණු ස්ලැවික් උපභාෂා සන්තතිය දැක්විය හැකි ය.
හුදෙකලා භාෂා
ලෝකයේ වහරනු ලබන බොහෝමයක් භාෂා අනෙක් භාෂා සමඟ සමීප හෝ දුරස්ථ ඥාතීත්වයක් දරනු ලබන බව නිරීක්ෂණය කළ හැකි ය. එහෙත් ඇතැම් භාෂා වර්තමානයේ පවතින කිසිදු භාෂා පවුලක් සමඟ කිසිදු ආකාරයක් ඥාතීත්වයක් නොදරන බවක් පෙනේ. මෙවැනි භාෂා හුදෙකලා භාෂා ලෙස හඳුන්වයි. බොහෝ වාග්විද්‍යාඥයින්ගේ මතය වන්නේ ඉතිහාසයේ කිසියම් කාල වකවානුවක මෙවැනි හුදෙකලා භාෂා අනෙක් භාෂා සමඟ ඥාතීත්වයක් තිබෙන්නට ඇති බවත්, එම කාලසීමාව වර්තමාන කාලයට වඩා බොහෝ දුරස්ථ බැවින් භාෂා පරිණාමය පෙන්වීමට පවතින දුෂ්කරතාවය මත මෙම ඥාතීත්වය හඳුනා ගැනීමට නොහැකි බවත් ය. බස්ක් භාෂාව මෙවැනි භාෂාවකට නිදසුනකි.
භාෂා පවුලක ස්වාධීන උපශාඛාවක් ලෙස හඳුනා ගත හැකි භාෂා ද හුදෙකලා භාෂා ලෙස හඳුන්වයි. ඉන්දු-යුරෝපීය භාෂා පවුලට අයත් ආමේනියානු භාෂාව, ග්‍රීක භාෂාව, හා ඇල්බේනියානු භාෂාව මෙවැනි හුදෙකලා භාෂා සඳහා නිදසුන් වේ.
භාෂා සන්ධියනය
භාෂා සන්ධියනයක් (Sprachbund හෝ Language federation) යනු පොදු භාෂා ව්‍යුහයන් දක්නට ලැබෙන එකිනෙකට වෙනස් භාෂා ගණනාවකින් සමන්විත භූගෝලීය ප්‍රදේශයකි. මෙවැනි ප්‍රදේශයක වහරනු ලබන භාෂා විවිධ භාෂා පවුල්වලට අයත් භාෂා වීම හෝ විවිධ උපශාඛාවලට අයත් වීම හෝ යන ලක්ෂණ දක්නට ලැබේ. එනම් මෙම භාෂා සමූහය පොදු පූර්වජයෙකුගෙන් පැවත එන්නේ නැත. මෙම භාෂා සඳහා පොදු භාෂා ව්‍යුහයක් ඇති වීම සිදු වන්නේ කාලයත් සමඟ මෙම භාෂා වහරනු ලබන සමාජයන් අතර ඇති වන සමාජීය, ආර්ථික, දේශපාලනික, හා සංස්කෘතික හුවමාරු වීම හා සම්මිශ්‍ර වීම් වේ. භාෂා සන්ධියනකට නිදසුනක් ලෙස ඉන්දු උපමහාද්වීපය හඳුනාගත හැකි ය.
සම්බන්ධිත භාෂා
සාම්ප්‍රදායික වාග්විද්‍යාවන්ට අනුව භාෂාවක බිහි වීම සිදු වන්නේ මූල භාෂාවකින් පැන නැගුණ උපභාෂාවක් ස්වාධීන භාෂාවක් ලෙස වර්ධනය වීම මඟිනි. එහෙත් මෙම සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමයෙන් පරිභාහිරව වුව ද භාෂා පැන නැගිය හැකි ය. මෙවැනි භාෂා සම්බන්ධිත භාෂා ලෙස හඳුන්වයි.
වීර උදාර
ගීතයන්
සංගීත අධ්‍යක්ෂණය - මොහාන් රාජ් මඩවල (අප්සරාස්)
ප්‍රදර්ශනය
මංගල දර්ශනය - ලෝරන්ස් මාදිවෙල මැතිතුමාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් වැල්ලවත්ත රොක්සි සිනමා ශාලාවේදී 1990 මැයි 04 වැනිදා පැවැත්විණ.ධාවන කාලය – පැය 2 විනාඩි 15, දිග අඩි 12000, පිටපත් ප්‍රමාණය 13
LANKAQR
ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් සංවර්ධනය කරන ලද LANKAQR යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ඒකාබද්ධ ගෙවීම් පද්ධතියකි. දේශීය මුදල් ගෙවීම් සඳහා ජාතික ක්ෂණික ප්‍රතිචාර කේත ප්‍රමිතියක් ස්ථාපිත කිරීම 2019 මාර්තු 11 වන දින ආරම්භ කරන ලද අතර සියලුම මූල්‍ය ආයතන (බලපත්‍රලාභී බැංකු සහ බලපත්‍රලාභී මූල්‍ය සමාගම්) සහ QR කේත පදනම් කරගත් ගෙවීම් විසඳුම් ලබා දෙන ජංගම දුරකථන පදනම් කරගත් විද්‍යුත් මුදල් පද්ධතිවල බලපත්‍රලාභී ක්‍රියාකරුවන්. දැනට, LANKAQR ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් සහ iOS උපාංග සඳහා සහය දක්වයි.
හැඳින්වීම
LANKAQR යනු ඕනෑ ම වෙළඳ ව්‍යාපාරිකයෙකුට, විශේෂයෙන් කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාරිකයින්ට වියදම අඩුවෙන්, වේගවත් ව සහ ආරක්ෂිත ක්‍රමවේද භාවිත කරමින් ඩිජිටල් ගෙවීම් සඳහා පහසුකම් සපයනු ලබන ශ්‍රී ලංකාවේ මුල්‍ය ආයතන විසින් ලබා දී ඇති පොදු ක්ෂණික ප්‍රතිචාර කේත ප්‍රමිතියකි. එමගින් ගනුදෙනුකරුවෙකුට LANKAQR සහිත ජංගම ගෙවීම් යෙදුමක් තම ජංගම දුරකථනයට භාගත කිරීම ගනුදෙනුකරුගේ බැංකු ගිණුම යොදා ගෙන සෘජු ව ම ගෙවීම් සිදු කිරීමට පහසුකම් සලසා ඇත. එම ගෙවීම ව්‍යාපාරිකයන්ගේ බැංකු ගිණුමට ක්ෂණික ව බැර වේ. වෙළෙන්දන්ට සිය ව්‍යාපාරික ස්ථානයේ ප්‍රදර්ශනය කිරීමට LANKAQR මුද්‍රිත ස්ටිකරය LANKAQR හි සාමාජික ආයතන විසින් ගාස්තු අය කිරීමකින් තොර ව නොමිලේ ලබා දේ. LANKAQR භාවිත කර ගෙවීම සඳහා, ගනුදෙනුකරු මුල්‍ය ආයතන විසින් ලබා දී ඇති ජංගම ගෙවීම් යෙදුමක් භාවිත කරමින් LANKAQR කේතය ස්කෑන් කළ යුතු වන අතර වෙළෙන්දාට ඔහුගේ ගිණුමට මුදල් බැර වීම සහතික කරමින් ක්ෂණික කෙටි පණිවුඩයක් ලැබෙනු ඇත.
කැමරූන් හි කලාප
කැමරූන් ජනරජය කලාප දහයකට බෙදා ඇත.
2008 දී කැමරූන් ජනරජයේ ජනාධිපති, ජනාධිපති පෝල් බියා "පළාත්" අහෝසි කර "කලාප" ආදේශ කිරීම සඳහා නියෝග අත්සන් කළේය. එබැවින් රටේ පළාත් දහයම දැන් කලාප ලෙස හැඳින්වේ.
අනුරාධපුර (වක්‍රෝත්තිහරණය)
ඔබට අවශ්‍ය ලිපිය තෝරාගන්න
ප්‍රවර්ගය:නගර ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර
ප්‍රතිහයිඩ්‍රජන්
ප්‍රතිහයිඩ්‍රජන් යනු හයිඩ්‍රජන්හී ප්‍රතිපදාර්ථ ප්‍රතිමූර්තියයි. සාමාන්‍ය හයිඩ්‍රජන් පරමාණුව සමන්විත වී ඇත්තේ ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් සහ ප්‍රෝටෝනයක් වෙතින් වන අතර, ප්‍රතිහයිඩ්‍රජන් පරමාණුව සැදී ඇත්තේ  පොසිට්‍රෝනයක් සහ  ප්‍රතිප්‍රෝටෝනයක් වෙතිනි. 1995 දී ත්වරක පරීක්ෂණ වලදී, කෘත්‍රිම ලෙසින් ප්‍රතිහයිඩ්‍රජන් සැදෙන බව දැනගත් නමුත්, එවැනි "වැර" ප්‍රවේගයන්හිදී නිපැයෙන පරමාණු, සවිස්තර පිරික්සුමකට භාජනය කිරීමට පෙර පදාර්ථය සමග ගැටෙමින් විනාශ වී යෑමට ප්‍රවණතාවයක් පැවතිණි. 2010 නොවැම්බර් හිදී, පළමු වරට, සසිල් ප්‍රතිහයිඩ්‍රජන් නිපැයුණු අතර, CERN හී ප්‍රතිහයිඩ්‍රජන් ලේසර් භෞතික විද්‍යා උපකරණ (ALPHA) කණඩායම විසින් තත්පරයකින් හයෙන් පංගුවක පමණ කාලයක් තුල  චුම්බකිත ලෙසින් සංසීමා කරනු ලැබිණි.
ප්‍රතිහයිඩ්‍රජන් සඳහා සම්මත සංකේතය වන්නේ ; එනම්, උඩුඉරක් සහිත H ( එයිච්-බාර්, හෝ "එච්-බාර්").
භාහිර යොමු
ප්‍රවර්ගය:ප්‍රතිපදාර්ථය ප්‍රවර්ගය:හයිඩ්‍රජන් ප්‍රවර්ගය:හයිඩ්‍රජන් භෞතික විද්‍යාව
බොලිවියාව
බොලීවියාව නිල වශයෙන් බොලීවියානු රාජ්‍ය ලෙස හඳුන්වන අතර එය දකුණු ඇමරිකාවේ මධ්‍යයට වන්නට පිහිටි රටකි. එයට මායිම් වන්නේ උතුරින් හා නැගෙනහිරින් බ්‍රසීලයටද, දකුණින් පැරගුවේ රාජ්‍යයට හා ආජන්ටිනාවටද, බටහිරින් චිලි හා පේරුරාජ්‍යයටද වේ. යුරෝපියානු ජනාවාසකරණයට පෙර බොලීවියානු ඇන්ඩියන් රාජ්‍ය ඉන්කා අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් විය. එය ඇමෙරිකන් කොලොම්බියානුව තුළ වු විශාලතම ජනපදයයි. ස්පැනිෂ් අධිරාජ්‍ය සමයේ මෙම ප්‍රදේශයේ ඉහළ කොටස පේරා නොහොත් වාකාස් වශයෙන් හඳුන්වනු ලැබු අතර එය ජේරු රාජ්‍යය යටතේ පැවතිණි. මෙයට ස්පාඤ්ඤයේ දකුණු ඇමෙරිකානු වාස භූමිද අන්තර්ගත විය. නිදහසට පසු වර්ෂ 1809 දී ජනරජයක් බවට පත්වීමට පෙර අවුරුදු  16 පුරා යුද්ධයක් පැවතිණි. යුද්ධයෙන් පසු වර්ෂ 1825, අගෝස්තු 6 මෙය සයිමන් බොලිවාර් සිහිවීම පිණිස නම් කරන ලදී. බොලිවියාව දේශපාලන අස්ථාවරභාවය පාවාදීම් හා ආර්ථික පසුබෑම් වලින් හෙළි වී ඇත.
ඊශ්‍රායෙල - පලස්තීන ගැටුම
ඊශ්‍රායෙල - පලස්තීන ගැටුම යනු ඊශ්‍රායෙලය හා පලස්තීන රාජ්‍යයන් අතර දිගු කලක පටන් අඛණ්ඩ පැවත එන ආරවුලකි. එය පැතුරුණු අරාබි-ඊශ්‍රායෙල අර්බුදයේ කොටසක්ද වේ. ප්‍රධාන වශයෙන්ම මෙම අර්බුදයට හේතුව වී තිබෙන්නේ එකම ප්‍රදේශයක අයිතිය පිළිබඳව දෙරට අතර ඇතිව තිබෙන මතභේදයයි. ඊට"ද්වි-රාජ්‍යය විසඳීමක්" ඇතිකර ගැනීමට නොයෙක්වර උත්සාහගෙන ඇත. එනමුත් "ද්වි-රාජ්‍යය විසඳීමක් මඟින් සටන් ඇතිවී ඇති භූමියේ නිදහස් ඊශ්‍රායෙල ජනපදයක් හා පලස්තීන ජනපදයක් ඇතිකෙරේ. අද වන විට එවැනි විසදුමකට බොහෝ පලස්තීනුවන් හා ඊශ්‍රායෙල ජාතිකයන් එකඟ වී තිබෙන අතර ගාසා තීරයේ හා බටහිර ඉවුරේ අයිතිය පිළිබඳව ඇති ගැටළුව විසඳා ගැනීමට තිබෙන හොඳම විසඳුමද "ද්වි-රාජ්‍යය විසඳීම"  බව ඔවුන් පවසයි.බොහෝ ඊශ්‍රායෙල ජාතිකයන්ද පිළිගන්නා පරිදි, බොහෝ පලස්තීනුවන්ගේද අදහස ගාසා තීරය හා බටහිර ඉවුර තම රාජ්‍යයට ඈඳා ගතයුතු බවයි. උගත් සුළු පිරිසක් පමණක් ගාසා තීරය හා බටහිර ඉවුර ඊශ්‍රායෙල හා පලස්තීන ජාතිකයින්ට සම අයිතිවාසිකම් ලැබෙන "තනි රාජ්‍යය විසඳුමක්" සුදුසු යැයි යෝජනා කර තිබේ. එනමුත් අවසාන එකඟවීම කෙසේ සිදුවිය යුතුද යන්න හා අන්‍යෝන්‍යය දායකත්වය පිළිබඳ විශ්වාසනීයත්වය පිළිබඳව තවමත් මතභේද පවතී.
අභ්‍යන්තර හා අන්තර්ජාතික බොහෝ පිරිස් මෙම අර්බුදයට සම්බන්ධ වී තිබේ. සෘජුව මැදිහත්ව ඇති කණ්ඩායම් දෙක වන්නේ, එහුද් ඔල්මට් ගේ නායකත්වයෙන් යුක්ත ඊශ්‍රායෙල රජය හා මොහොමඩ් අබ්බාස් ගේ නායකත්වයෙන් යුක්ත පලස්තීන විමුක්ති සංවිධානයයි. නීත්‍යානුකූල සාකච්ඡා හසුරුවනු ලබන්නේ මැදපෙරදිග චතුරංගිය සේනා(Quartet on the Middle East) ලෙස හඳුන්වන ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, රුසියාව, යුරෝපා සංවිධානය හා එක්සත් ජාතීන්ගෙන් සමන්විත බල ඇණියක් මඟිනි.
බ්‍රිතාන්‍යයේ ටෝනි බ්ලෙයාර්ද විශේෂ නියෝජිතයෙක් ලෙස පෙනී සිටියි. ඔහු විසින් විකල්ප සාම ක්‍රියාදාමයක් යෝජනා කරනු ලැබ ඇත. අරාබි ලීගයද වැදගත් මැදිහත් කරුවෙකි. අරාබි ලීගයේ ආරම්භක සාමාජිකයකු වන ඊජිප්තුවද මෙම අර්බුදයට ‍ ඓතිහාසිකව සම්බන්ධ වුනු හවුල්කරුවෙකි.
සැල්යුට් වැඩසටහන
නිල ලාංඡනය
සැල්යුට් වැඩසටහන යනු සෝවියට් සමූහාණ්ඩුව විසින් ගෙන ගිය ප්‍රථම අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථාන වැඩසටහනයි. 1971 සිට 1982 දක්වා වසර එකොලහක් තිස්සේ අභ්‍යවකාශ ගත කෙරුණු තනි ඒකකයකින් සමන්විත වූ අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථාන 9 කින් මෙය සමන්විතවේ. ජෛව විද්‍යාත්මක, භූ සම්පත් පර්යේෂණ, තාරකා විද්‍යා‍ත්මක යන අභ්‍යවකාශයේ ජීවත් වීමේ දී පැන නගින ගැටළු පිළිබදව දිගු කාලීන පර්යේෂණ සිදු කිරීමේ අරමුණින් මෙම ව්‍යාප්තිය ආරම්භ විය. මෙ‍ම වැඩසටහන ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ වර්ධන අවධිය වන දිගු කාලීන අභ්‍යවකාශ නැවතුම්පොළවල් පිළිබද පර්යේෂණ කිරීම තෙක් වර්ධනය වීමට ඉඩ සැලසිහ. අවසාන වශයෙන් ගත්කළ සැල්යුට් මධ්‍යස්ථානයෙන් ලබාගත් අත්දැකීම් බහු පද්ධති අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථාන වන “මීර්” සහ ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය සෑදීමට අඩිතාලම දැමීමට ඉවහල් විය. එම මධ්‍යස්ථාන දෙකෙහිම හදවත ක්‍රියාත්මක වන්නේ සැල්යුට් වැඩසටහනෙන් ව්‍යුත්පන්න වූ මධ්‍ය පද්ධතියෙනි.
ඊශ්‍රායෙල - පලස්තීන ගැටුම
මෑතකදී ඇතිවූ සාම සාකච්ඡා වටය 2007 නොවැම්බර් මාසයේ ඇමරිකාවේ අන්නපොලිස් (Annapolis) හීදි ආරම්භ විය. 2008 වසර අවසානය වනවිට මෙම අර්බුදය සමථයකට පත්කිරීම මෙම සාකච්ඡා වටයේදී අරමුණු කර ඇත. සාකච්ඡාවලට සම්බන්ධ පාර්ශව මඟින් අර්බුදයට සම්බන්ධ ප්‍රධාන ප්‍රශ්න 6ක් හඳුනාගෙන ඒවා "අවසාන තත්වය" විසඳීම සිදුකළ යුතු බවට එකඟ වී ඇත. හඳුනාගත් ගැටළු වන්නේ ජෙරුසලම, අනාථයන්, පදිංචිකිරීම්, ආරක්ෂාව, දේශසීමාවන් හා ජලය යන කාරණායි. සාකච්ඡා වටයේදී මෙම කාරණා පිළිබඳව ගැඹුරට සාකච්ඡා කරනු ලබයි.
සැල්යුට් වැඩසටහන
නිල ලාංඡනය
මෙම වැඩසටහන විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථාන (DOS මාදිලියේ) 6කින් සහ හමුදාමය පිරික්සුම් මධ්‍යස්ථාන (OPS මාදිලියේ) 3 කින් සමන්විත වේ. මෙම හමුදාමය පිරික්සුම් මධ්‍යස්ථාන අල්මාස් (Almaz) වැඩසටහන වැනි අතිශය රහස් 3 වැඩසටහන්වල කොටස් ලෙස ද ක්‍රියාත්මක විය. මෙය වැඩි දියුණු වීමේ දී සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් වූ අභ්‍යවකාශ ගමන් වාර්තා බිද ‍වැටුණු අතර සමහර අභ්‍යවකාශ මෙහෙයුම් කාල වාර්තා ද ඇතුළත් වේ. පළමු වරට අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයක් එක් පිරිසකගෙන් තවත් පිරිසකට කක්ෂයකදී භාරදීම සහ අභ්‍යවකාශයේ ඇවිදීමේ විවිධ වාර්තා ද මීට ඇතුළත්ය. 1991 දී මෙම වැඩසටහන අවසාන වන විට එමගින් අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථාන තාක්ෂණය සරල තනි තටාකගත කිරීමේ දොරටු මධ්‍යස්ථානවල (Single – docking port Stations) සිට චමත්කාර ජනක විද්‍යාත්මක හැකියාවන්ගෙන් යුතු සංකීර්ණ බහු දොරටු කක්ෂීය වාසස්ථාන තෙක් ප්‍රගමනය වීම දක්නට ලැබුණු අතර එම තාක්ෂණික උරුමය අද වනවිට නොකඩවා ඉදිරියට පැමිණ ඇත.
ඊශ්‍රායෙල - පලස්තීන ගැටුම
ඊශ්‍රායෙල හා පලස්තීන ජන සමාජයන් තුළ මෙම අර්බුදය පිළිබඳව බොහෝ මතවාද හා අදහස් ගොඩනැගී ඇත. ("සාම ක්‍රියාදාමය පිළිබඳව වූ ඊශ්‍රායෙල - පලස්තීන මත" යන ලිපිය ද කියවා බලන්න). මෙම මතභේදයට ගොදුරුව සිටින ජනකොටස් ඊශ්‍රායෙල හා පලස්තීනුවන් ලෙස පමණක් නොව ඔවුනොවුන් අතර වෙනත් බෙදීම්ද ඇතිකර ගෙන තිබේ. මෙම අර්බුදයේ වඩා සැලකිය යුතු කරුණක් වන්නේ මේ ජන කොටස් තුළ ඇතිව තිබෙන අධික ප්‍රචණ්ඩත්වයයි. දෙරටේ හමුදා හමුදා අතර ඇතිවන සටන් මඟින්ද, නිල නොලත් සටන්කරුවන්ද, ත්‍රස්තවාදීන් විසින්ද මෙහෙයවනු ලබයි. තුවාලකරුවන් හෝ මරණයට පත්වන්නන් හමුදාවට පමණක් නොව දෙපාර්ශවයේ අහිංසක ජනතාවට අයත් වේ.
සැල්යුට් වැඩසටහන
නිල ලාංඡනය
ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව
ඊශ්‍රායෙල - පලස්තීන ගැටුම
ඉතිහාසය
ඊශ්‍රායල පලස්තීන ගැටුමට හේතුවන්නේ යුදෙව්වන් හා අරාබි ජාතිකයන් පලස්තීන උරුමකම් කීමයි. බ්‍රිතාන්‍ය මැදිහත් වීමෙන් හුසේන් - මැක්මෝහන් එකගතා ඇති කර ගත්තත් පලස්තීන සඳහා යුදෙව් - අරාබි ගැටුම අවස්න වුයේ නැත. ගැටුමේ මුල් 19වන සියවසේ අගභාගය දක්වා දිවෙයි. එහිදි ජාතික ව්‍යාපාර වල පිබිදීමක් ඇති වුන අතර පලස්තීණය තුළ යුදෙව් ජනාවාසයක් සදහා වන අරගලය හා ජාතිවාදය ඉන් ප්‍රධාන වේ. ස්යෝන්වාදය හෙවත් යුදෙව් ජාතික ව්‍යාපාරය 1897 දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ලෙස ස්ථාපනය වු අතර එය විශේෂයෙන් රැසියනු හි යුරෝපානු විරෝධි ( aniti – Semitisan) බවට එරෙහිව ඊට ප්‍රතිචාර දක්වනු වස් බිහිවු බවක් ප්‍රකාශණ වේ. මෙමගින් බලාපොරොත්තු වුයේ පලස්තීනය තුල යුදෙව් - ජාතික රාජ්‍යයක් බිහි කිරිමයි. ( මෙම යුදෙව් ප්‍රදේශය පැරණි යුදෙව් මවුබිමේ නමින් හෙවත් ˝ ඉරෙට්ස් ඊශ්‍රාලය ˝ ) එම ප්‍රයත්නය තුළින් ආරක්ෂිත ස්ථානයක් ලෙස හා ස්වයං පාලනය එහිදි ලබා ගත හැකියාව ඇත. එම අරමුණ මුදුන් පත් කරවා ගැනීමට ලෝක සියෝනියානු (යුදෙව්) සංවිධානය හා යුදෙව් ජාතික අරමුදල විසින් සංක්‍රමණ දිරි ගන්වන අතරම ඔටෝමන් පාලනයේ හා බ්‍රිතානයේ පාලනයේ ඇති පලස්තීන ප්‍රදේශය තුළ මිලට ගැනීමට අනුග්‍රහ දක්වන ලෙසට ඉල්ලීමක් කරන ලදී. ‍
දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව හා ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යය බිද වැටිමෙන් අනතුරැව සයිකස් - පිකට් ගිවිසුමට අනුව හා ජාතීන්ගේ සංගමයේ බලතල වලට අනුව පලස්තීනය මහ බ්‍රිතාන්‍යය බලය යටතට පත් කෙරැණි. එම භාරකාර කාලය තුළදී බ්‍රිතාන්‍ය විසින් ගැටුම් සදහා සම්බන්ධ කණ්ඩායම් 02ක සදහා ගැටුම් කාරි එකගතා කිහිපයක් සදහා එකගත්වය පළ කරන ලද අතර ඒ අතරින් යුසේන් මැක්මොහන් එකගතා හා බැල්ෆර් සම්මුතිය - 1917 විශේෂ වේ. අරාබි හා යුදෙව් පිරිස් අතර වු පීඩනය පුපුරා ගියේ භෞතික ප්‍රචණ්ඩත්වය ප්‍රථිපලයක් ලෙස උරැම කරමින්ය. 1920 පලස්තීන ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා, 1921 පලස්තීන ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා, 1929 පලස්තීනයේ අරාබි කැරැල්ල ඊට උදාහරණ කිහිපයකි.
2000 ඩේවිඩ් කඳවුරු සමුළුව
2000 වසරේ බිල් ක්ලින්ටන් ජනාධිපතිවරයා විසින් පලස්තීන ජනාධිපති යසර් අර්ෆත් හා ඊශ්‍රායෙල අගමැති ඊහුඩ් බැරක් අතර සාම සාකච්ඡා කැඳවීය. වාර්තාවන අන්දමට එහිදී බැරක් විසින් පලස්තීන නායකයාට කරන ලද යෝජනාව මෙසේය. එනම් බටහිර ඉවුරෙන් හා ගාසා තීරයෙන් දළ වශයෙන් 95% ක් නැගෙනහිර ජෙරුසලමේ පලස්තීන ස්වෛරීත්වය යටතේ පැවැත්වීමටද යුදෙව් ජනාවාස 69 ක් (එය බටහිර ඉවුරේ යුදෙව් ජනාවාසවලින් 85 % ක් අයත් කර ගනී) ඊශ්‍රායෙලයට පවරා ගැනීම ද යෝජනා කළේය. මේ අතර මොහු බටහිර ඉවුරේ ප්‍රදේශවල 10% ක ප්‍රදේශයක තාවකාලික ඊශ්‍රායෙල පාලනයක් යෝජනා කළ අතර එම ප්‍රදේශයේ යුදෙව් ජනාවාස රැසක් පැවතිණි. පලස්තීන මූලාශ්‍රයන්ට අනුව ඉතිරි ප්‍රදේශය පලස්තීන පාලනය යටතේ පවතිනු ඇත. තවදුරටත් ඇතැම් ප්‍රදේශ ඊශ්‍රායෙල කෙටි මාර්ග හා මුර කුටිවලින් භේදනයට ලක්විය හැකිය. ආරක්ෂක මාර්ග ඇති වන්නේ කෙසේද යන්න මත පදනම්ව මෙම ඊශ්‍රායෙල මාර්ග ඔවුන්ගේ යෝජිත රාජ්‍යය පුරා නිදහසේ සැරිසැරීම අවහිර කරන අතර පලස්තීන සරණාගතයන් අවශෝෂණයට ඇති හැකියාව අවම කරනු ඇත.
ජනාධිපති අර්ෆත් මෙම පිළිගැන්වීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය. වාර්තාවන අන්දමට ජනාධිපති ක්ලින්ටන් විසින් අර්ෆත්ට සාධාරණ ප්‍රදානයක් යෝජනා කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියද ඔහු කිසිවක් යෝජනා කර නැත. ඊශ්‍රායෙලය හා පලස්තීන ඉල්ලීම් සංසිදුවන ස්ථාවර විසඳුමක් එක්සත් ජනපද පීඩනයේ තීව්‍රතාව වැඩිවන ආකාරයෙන් යෝජනා නොවීය. ඩේවිඩ් කඳවුරු සමුළුවේ අසාර්ථකත්වය සම්බන්ධයෙන් ක්ලින්ටන් ජනාධිපතිවරයා පලස්තීන නායක අර්ෆත්ට බැන වැදිණි. සමුළුවෙන් පසු ගෙවීගිය මාසවලදී ක්ලින්ටන් හිටපු සෙනෙට් සභික ජෝජ් මිචෙල්ව කරුණූ සොයාබැලීමේ කමිටුවක නායකත්වයට පත්කළහ. ඔවුන් විසින් පසුව මිචෙල් වාර්තාව ඉදිරිපත් කරන ලදී. පසුව තාබා සමුළුවේදී 2001 ජනවාරි මාසයේදී ඊශ්‍රායෙල සාකච්ඡා කණ්ඩායම නව සිතියමක් ඉදිරිපත් කරන ලදී. මෙම යෝජනාවේදී තාවකාලික ඊශ්‍රායෙල පාලන ප්‍රදේශ ඉවත් කළ අතර පලස්තීන පාර්ශවය මෙම යෝජනාව තව දුරටත් සලකා බැලිය හැකි එකක් බව පිළිගත්තේය. මේ වකවානුවේදී අගමැති බැරක් තව දුරටත් සලකා බැලීම සිදු නොකළ අතර එම සාකච්ඡා එකඟතාවයකින් තොරව අවසන් විය. ඊළඟ මාසයේදී එනම් 2001 පෙබරවාරිවලදී දක්ෂිණාංශික ලිකුඩ් පක්ෂයේ අපේක්ෂක ඒරියල් ෂැරොන්ව ඊශ්‍රායෙල අගමැතිවරයා ලෙස තෝරා ගන්නා ලදී.
සාමය සදහා වන මාර්ග සිතියම
යුරෝපා සංගම් සාමාජිකත්වයෙන් චතුරංග සාමාජිකයන් වන රැසියාව, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, හා ඇ.එ.ජ. විසින් 2002 සැප්තැම්බර් 17 වන දා ඉදිරිපත්කරන ලද එක් සාම යෝජනාවකි. මෙම යෝජනාව ඉතා දුෂ්කර ගැටළු වන ජේරැසලම හෝ ඊශ්‍රායල ගැටුම් වල විසදුම ඉරණම වැනි පිළිබද වැඩි අවධානයක් යොමු කොට නැති නමුත් එවන් ගැටළු  සාම ක්‍රියාවලියේ දී පසුව සාකච්ඡා කිරිම සදහා යෝජනා කොට ඇත. ඊශ්‍රායලය විසින් ලිඛිතව මෙම යෝජනාව පිළිගත්තේ නැති වුවත් එම යෝජනාවලියට ˝ එක් විය යුතු කරැණු˝ හෝ වෙනස් විය යුතු කොන්දේසි 14ක් ඉදිරිපත් කර ඇත. එහෙත් මෙම වෙනස්කම් පලස්තීන රජය විසින් අනුමත කරනු ලැබුවේ නැත. සම්මුතිය එහි පළමු පියවරෙන්ම අසාර්ථක විය. ඊශ්‍රායල විසදුම් මෙන්ම ඊශ්‍රායල පලස්තීන රජය විසින් අනුමත කරණු ලැබුවේ නැත. සම්මුතිය එහි පළමු පියවරෙන්ම අසාර්ථක විය. ඊශ්‍රායල විසදුම් මෙන්ම ඊශ්‍රායල පලස්තීන ප්‍රචණ්ඩත්වය නවත්වා දැමීම යන කාරණා 02කම මේ නිසා ඉටු නොවීය.
2007 අවසාන භාගයේ සිට නැවතත් නැණපොලිස් සමුළුව හරහා ˝ සාමය සදහා මාර්ග සිතියම˝ පිළීබද සාකච්ඡා ආරම්භ වු අතර 2008 මුල් භාගය වනවිටත් යම් ප්‍රගතියක් ලබා ගනිමින් පසු විය.
අරාබි සාම ප්‍රයත්නය
1967 දින හයේ යුද්ධයට පෙර එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය මගින් අනුමත කල දේශ සීමා තරණය අවසන් විසදුම ලෙස ඉදිරිපත් කළ මෙම යෝජනාව ඊට පෙර ක්‍රියාත්මක වීමට නියමිත ˝ සාමය සදහා වන මාර්ග සිතියම ˝ යෝජනාවලියට වඩා වෙනස් වේ. ඊශ්‍රාලයේ සමග සබදතා සාමාන්‍යය පත් කිරිම සදහා බලෙන් අත්පත් කර ගත් ප්‍රදේශ වල හමුදා ඉවත් කර දැමීමටත් බටහිර ඉවුර හා ගාසා තීරය නැගෙන ජේරැසලම ප්‍රධාන අග නගරය කරගත් නිදහස් පලස්තීනය තුළ පිළිගැනීඹටත් පලස්තීන සරණාගතයන්ට ˝ සාධාරන විසදුමක් ලබා දීමටත් මෙම ගිවිසුම යෝජනා ඉදිරිපත් කරන ලදී.
2002 දී ‍මෙම යෝජනාවලිය ඉදිරිපත්කරන විටම ඊශ්‍රායලය විසින් එය ප්‍රතික්ෂේප කරන ලැබුවත්, අරාබිලීගය විසින් මෙම යෝජනාව නැවත නැවතත් ගෙන එමින්  එය ක්‍රියාත්මක කළ හැකි යෝජනාවක් බවට, විශේෂයෙන්ම 2007 දී ඒත්තු ගැන්වීමේ උත්සහයක නිරතව සිටි. එමෙන්ම ඉතා මැතකදි ඊශ්‍රායලය හා අරාබි ලීගය අතර සාකච්ඡා වට කිහිපයක්ද පැවැත්වුණි. අරාබි නායක හාරෙට්ස් විසින් 2008 පෙබරවාරියේ දී මෙම ගිවිසුම හකුලා ගන්නා ලෙසත් එසේ නොමැති නම් ඊශ්‍රායලය ප්‍රකාශණාත්මකව මෙම යෝජනාව පිලිගැනීමට හැකි බව පවසයි.
මූලික කාරණා
දෙපාර්ශවය අතර සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් විසදුමක් කරා ඒම මුලික කොට ගෙන විවිධ යෝජනා ඉදිරිපත් විය. ඔස්ලෝ සම්මුති 1993 දී කෙටුම්පත් කලාට පසුව ඊශ්‍රායල රජය හා පලස්තීන ජාතික අධිකාරිය (PNA)විසින් රාජ්‍ය දෙකක විසදුමක් සදහා නිල වශයෙන් කැප විය. ප්‍රධාන හෝ අවසන් තත්වය පිළිබඳ ගැටළු හයක් සදහා විසදුම් සොයා ගත යුතුව ඇත.
ජෙරුසලම
ජෙරුසලමේ මායිම පිළිබදව වන ගැටළුව නිතර විවාදයට තුබු දෙන අතර රටවල් 02කට මෙම ප්‍රදේශයේ අයිතිය උරුම කියි පායි. ඒබ්‍රහම් ය ආගම් වන යුදෙව් ආගම, ක්‍රිස්තියානි ධර්මය, හා ඉස්ලාම් ආගම, එම ආගම් වල ඓතිහාසික ඉගැන්වීම වල දී ජෙරුසලම පිළිබද සුවිශේෂි කඩ ඉමක් ලබා දී ඇත. ඊශ්‍රාලය අනුව නගරය දෙකඩ නොකිරිමත් එය ඊශ්‍රාලයේ දේශපාලන පාලනයට යටත්ව තිබිය යුතු බවත් විශ්වාස කරයි. පලස්තීනය ප්‍රකාශ කරන්නේ 1967 ජුනි වලට ප්‍රථම ඊශ්‍රායලය සතු නොවු ජෙරුසලමේ ප්‍රදේශ පලස්තිනුවන් වෙත ලබා දිය යුතු බවයි. 2005 වනවිට, ජේරුසලමේ ජනගහනය 719,000 වැඩිහිටියන් විය; ඉන් 465,000 ක් යුදෙව්වන් විය. (බොහෝ පිරිස බටහිර ජේරුසලමේ පදිංචිව සිටි) ; 232,000 ප්‍රමාණයක් මුස්ලිම්වරුන්ය (නැගෙන ජේරුසලම තුළ වැඩි ප්‍රමාණයක් ජිවත් වේ.)
ඊශ්‍රායලය විසින් ක්නෙසට් මා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය බ‍ටහිර ජෙරුසලමේ ˝නව නගරය මධ්‍යයේ පිහිටා ඇත˝ඒවා ඊශ්‍රාලය බිහිවු 1948 සිට ස්ථාපනය වී පැවතුනි. දින හයේ යුද්ධයේන පසුව ජෝර්දානය පාලනය කළ නැගෙනහිර ජේරුසලම තම යටතට ගත් ඊශ්‍රායලය නිල වශයෙන් එය ඊශ්‍රායලයට ඇදා ගන්නා ලදී. ඊශ්‍රායලය විසින් ˝ නව නිතියක් පනවමින් ප්‍රකාශ කලේ සම්පුර්ණ වු හා එක්සත් වු ජෙරුසලම ඊශ්‍රායලය අගනුවරයි˝.
2002 – 2001 දි පැවැත්වු කෑම්ප් ඩේවිඩ් හා ටබා සමුළුවල දී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංගමය යෝජනා කරන ලද්දක් වුයේ ජෙරුසලමේ අරාබි කොටස් / ප්‍රදේශ යෝජනා කරන ලද පලස්තින රාජ්‍යයකට ලබා දිය යුතු බවත් ජෙරුසලමේ යුදෙව් ප්‍රදේශ ඊශ්‍රායල විසින් තබා ගත යුතු බවත් ය. ˝Temple mount˝ ආශ්‍රිත සියළු පුරා විදයාත්මක කැනීම් ඊශ්‍රායල පලස්තීන රජයන් සාමුහිකව පාලනය කළ යුතු වේ. දෙපාර්ශවයම එම යෝජිත මුලධර්මයට එකග වුවත් මෙම සමුළුවාර අවසානයේ අසාර්ථක විය.
ඊශ්‍රායලය විසින් යුසෙව් පුජනීය ස්ථාන වල සුභ සාධනය පිළිබදව පලස්තීන පැවරිම පිළිබදව සළකා බලන ලදී. ජෙරුසලම ජෝර්දානය යටතේ පවතින විට බටහිර ප්‍රාකාරය ට කිසිම යුදෙව්වෙකුට ඇතුල් වීඹට අයිතියක් තිබුනේ නැත. 2000 දී යුදෙව් හා මුස්ලිම් වරුන් පුජනීයැයි සළකන ජෝසප්ගේ සොහොන පිළිබද පලස්තීනුවන් ගේ මතභේදයක් ඇති විය. දෙපාර්ශවයේ දී බුහුමට පාත්‍ර වු සොහොන කොල්ලකා එහි තිබු ගොඩනැගිලි විනාශ කර එය පල්ලියක් බවට පරිවර්තනය කරන ලදී, බටහිර ප්‍රාකාරයට තර්ජනයක් වන පරිදි අනවසර පලස්තීන කැනීම් ජේරුසලමේ භුමිය තුළ සිදු වුයේ තවත් ගොඩනැගීම් කිහිපයක් සදහාය.
මෙම ක්‍රියාමාර්ගය බටහිර ප්‍රාකාරය ශක්තිමත් බවට තර්ජනයක් ඇති කරන ලද්දක් සේ සැළකේ. ඊශ්‍රාලය අනෙක් පසෙන් බැලු විට පුජනීය ස්ථානවලට ලගා වීම සදහා බාධා කරනු ලැබ ඇත්තේ ඉතා කලාතුරකින්ය. එය කිසි දිනෙක නිත්‍ය බාධා කිරිමක් නොවීය. ඊශ්‍රායලය ආරක්ෂක ආයතන විසින් පසුගිය වසර 20 පුරාම කරන ලද සෝදිසි කිරිම් වල දී යම් යම් සැළසුම් වලට සම්බන්ධ යුදෙව් අන්තවාදීන්  විශාල ප්‍රමාණයක් පිළිබදව අවධානයෙන් සිටි අතර ඔවුන් අත්තඩංගුවට ද පත්ව තිබේ. එහෙත් එම අන්තවාදීන්ගෙන් සැළකිය යුතු මට්ටමේ අනතුරක් සිදුවී නොමැත. ඊට අමතරව, ඊශ්‍රායලය විසින් ˝Temple mount˝ සම්බන්ධ පුර්ණ අයිතිය මුස්ලිම් භාරකාරත්වය (වක්ෆ් - Waqf) වෙත හිමි කර දුන්නේය.
පලස්තීන සරණාගතයින්
ඊශ්‍රායෙල රාජ්‍යය නිර්මාණය කිරීමෙන් පසු නෙරපා දැමුණු හෝ පළා ගිය පලස්තීනුවන් සංඛ්‍යාව සහ ඔවුන්ගෙන් පැවත එන්නන්ගේ සංඛ්‍යාව මේ වන විට මිලියන 4 ක් පමණ වේ.
2002 අරාබි සාම ඇරඹුම, අනාථ ගැටළුවට සාධාරණ විසඳුමක් අපේක්ෂාවෙන් සමතය වීමට යෝජනා කළ බව ප්‍රකාශ කරන ලදී. පලස්තීන ජාතිකයින් සහ අන්තර්ජාතික ප්‍රධානින් කාරණා කීපයක් මත පලස්තීන අනාථයින්ට ආපසු පැමිණීමට තිබෙන අයිතිය සාධාරණීකරණය කළහ.
පිටමං වූවන්ගෙන් අඩු ගණනේ 55% ක ප්‍රමාණයකට එසේ පිටමං වීමට සිදු වූයේ අපගේ (හැගනාහ්/DF) ක්‍රියා කාරකම් හේතුවෙනි. ලෙහි සහ ඉර්ගුන් ක්‍රියාකාරකම් මෙම විගමනයන්ගෙන් 15% කට සෘජු ලෙසම බලපෑ බව. සම්පාදකවරු කියා සිටියහ. තවත් 2% ක් ඊශ්‍රායෙල හමුදා විසින් නිකුත් කරන ලද නෙරපීම් නියෝග නිසාද 1% ක් පැවති තත්ත්වය ඔවුන්ගේ මානසික වශයෙන් ඇඳ වැටීම නිසාද සිදු විය. මෙම සංඛ්‍යා ලේඛනවලින් පෙනී යන්නේ මෙම විගමනයන්ගෙන් 73% ක් කෙලින්ම ඊශ්‍රායෙලවරුන්ගේ ක්‍රියාවන් නිසා සිදු වූ බවකි. මෙයට අමතරව 22% ක ප්‍රමාණයක් වෙන්වීමට හේතු වූයේ පලස්තීන ජනතාව පෙළුණු බිය සහ අවිශ්වාසය නිසා බැව් එම වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
2000 වර්ෂයේ පැවති කෑම්ප් ඩේවිඩ් සමුළුවේදී එහුඩ් බරක් විසින් දෙන ලද අවස්ථාවෙන්, පවුල් නැවත එක් කිරීමට ගත් උත්සාහය සහ මූල්‍යමය වන්දි ගෙවා ප්‍රශ්නය බේරුම් කර ගැනීමට බොහෝ ඊශ්‍රායෙල වරුනට ඉඩකඩ විවෘත විය. අනිත් කරුණු විරෝධතාවන්ට භාජනය විය. මෙම විරුද්ධතාවයන් සඳහා ඉදිරිපත් කළ පොදු තර්ක වූයේ,
බටහිර ඉවුරේ ඊශ්‍රායල ජනාවාස
දින හයේ යුද්ධයෙන් පසු අවුරැද්දේ දී හා විශේෂයෙන් සාම ක්‍රියාවලිය පැවතෙමින් තිබු 1990 ගණන් වල දී ඊශ්‍රායලය විසින් 1929 හා 1948 දි විනාශ කළ ජනාවාස නැවත ප්‍රතිස්ථාපනයටත් බටහිර ඉවුරේ නව පදිංචි කිරිම් විශාල ප්‍රමාණයක් ද සිදු කළහ. මෙම ජනාවාස අද වන විට 350,000 ක පිරිසක් වාසය කරන වාස භුම් බවට පත්ව ඇත. බොහෝ ජනාවාස බටහිර ඉවුරේ බටහිර කොටස් වන අතර අනෙක් ඒවා පලස්තීනුවන්ගේ භුමි වල ස්ථාපනය කරන ලද්දේ පලස්තීන නගර ගැන නොතකමින්ය. මෙම පදිංචි කිරිම ගැටුම්කාරි තත්වයන්ට සෑහෙන බලපෑමක් සිදු කලේය.
සමහර පලස්තීනුවන්ගේ දැඩි ඉල්ලීම වුයේ, පලස්තීනය තුළ ආරම්භවන යුදෙව් ජනාවාස ඉවත් කර ගන්නා ලෙසයි. මේ අතරට අතීත ජනාවාස (හේබ්‍රෝන්) 1948 විනාශ වු හා නැවත පදිංචි  කිරිම් අතරතුර ජනාවාස (Gush Etzion) 1967 සිට ක්‍රියාත්මක වන  ජනාවාස පිහිටුවීම් ඇතුළත් වේ. ඉපැරණි ජෙරැසලම් ඊශ්‍රායල ජාතිකයන් පිළිබද පලස්තීන ස්ථාවරය අපැහැදිලිය.
බටහිර ඉවුරේ ඊශ්‍රායල පදිංචි වීම් හා ගාසා තීරය ගැටුමට සාමකාමී විසදුමක් ලබා දීමේ දී කිබෙන ප්‍රධාන බාධක බව ජ්‍යාතන්තර මාධය හා ජ්‍යාතන්තර දේශපාලන සංගම් විසින් ද පෙන්වා දී තිබේ. (මේ අතරට ඇ.එ.ජ, බ්‍රිතාන්‍යය, යුරෝපා හවුල ) මෙම පදිංචි කිරිම් ජ්‍යාතන්තර නිතියට අනුව නිත්‍යානුකුල නොවන අතර ඊට අමතරව ජ්‍යාතන්තර යුක්ති අධිකරණය, ජ්‍යාතන්තර මෙන්ම ඊශ්‍රායල මානව අයිතිවාසිකම් සංවිධානද මෙහි අනීතික බව සපථ කොට ඇත. කෙසේ වෙතත් ඊශ්‍රායලය මෙය පිළිබදව තර්ක කරයි. සමහර විද්වතුන් හ ප්‍රකාශකයන් මීට විරුද්ධත්වය පළකරන්නේ හෙවත් මෙම අනිතික යැයි නොසලකන්නේ ඓතිහාසික කරුණු ද මුලික කරගෙනයි. එහෙත් එමගින් ජ්‍යාතන්තර හෝ මානව අයිතිවාසිකම් සංවිධාන වල ස්ථාවරය වෙනසකට ලක් වී නොමැත. 2006 වන විටබටහිර ඉවුර හා නැගෙනහිර ජෙරුසලමේ ඊශ්‍රායල් ජාතිකයන් 267,163 ක් ජිවත් විය. ජනාවාස පිහිටු වීම හා ඒවායේ වර්ධනය විවිධ යෝජනා තුළීන් එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය මගින් ජිනිවා සම්මුති උල්ලංඝණයක් එමගින් වන බව සදහන් කරමින්ය. යුරෝපා සංගමය මෙන්ම එක්සත් ජාතීන්ගේ මහ මණ්ඩලය මෙම ඊශ්‍රායලය ජනාවාස නිතියට පටහැණි බවට ප්‍රකාශ කරන ලදී. යෝජනාව ඉදිරිපත් කරන පුද්ගලයන් තම යෝජනා සාධාරණ බවට හතරවන ජිනිවා සම්මුතියේ දෙවන හා හතලිස් නම වන වගන්ති සහ එක්සත් ජාතින්ගේ 242 වන ආරක්ෂක මණ්ඩල යෝජනාව ගෙන හැර පාමින් තර්ක කරති. ප්‍රායෝගික මට්ටමේදී පලස්තීනුවන් විසින් ඉදිරිපත් කරන ඇතැම් තර්ක වනුනේ පලස්තීන නගර සදහා අවශය වන සම්පත් භෝග වගාවට සුදුසු ඉඩම්, ජලය හා වෙනත් සම්පත් ජනාවාස හේතුවෙන් තමන්ට නොලැබී යන බවත් මෙම පදිංචි කිරිම් නිසා පලස්තීනුවන්ට නිදහසේ මාර්ගවල ගම්නකිරිමමේ හැකියාව සීමා කරන බවත් ඔව්න විසින් ඉන් ආරක්ෂක ගැටළු ඇති වන බවටත් ඔවුන් විසින් නගන ප්‍රායෝගික තර්ක අතර වේ.
2005 දි ඊශ්‍රායල අගමැති වු ඒරියල් ෂැරොන් විසින් ඒකපාර්ශවීය ඉවත්ව යැමේ සැලැස්ම ක්‍රියාත්මක කරන ලදී. එහිදි සියළුම යුදෙව් ජනාවාස ගාසා තීරයෙන් ඉවත් කිරිමටත් සියළු නිවාස ගොබනැගිලි විනාශ කර දැමීමටත් නියෝග කරන ලදී.
විවිධ මැදිහත් කරවන හා විවිධ යෝජනා කල එකගතාවන් විසින් ඊශ්‍රායල විසින් බටහිර ඉවුරේ සමහර ජනාවාස ඉවත් නොකිරිම පිලිබද යම් පමණක් විවෘත භාවයක් දැක්වීය. මෙම විවෘත භාවය යම් යම් සළකා බැලීම් කිහිපයක් මත පදනම්ව පැවතුනි.
ඊශ්‍රායලයේ ආරක්ෂාව සම්බන්ධ කරුණු
thumb|ගාසා තීරය සහ බටහිර ඉවුරේ සිතියමක්. මෙහි නිල් පලස්තීන අධිකාරී ප්‍රදේශ තද කොළ පැහැයෙන් ද ඊශ්‍රායල් අධිකාරී ප්‍රදේශ ළා කොළ පැ‍හැයෙන් ද දක්වා ඇත. බටහිර ඉවුර හැරුණු විට ඊශ්‍රායලය සතු වන්නේ ඉතා කුඩා භුමි ප්‍රමාණයකි. එහි පළලම ස්ථානය ගතහොත් බටහිර ඉවුර හැරුණු කොට හැතැප්ම නවයකි. බොහෝ පිරිස් බිය වන්නේ මේ නිසා අරාබි රටවල් වල එකතුවෙන් යම් දිනෙක ප්‍රහාරයක් එල්ල ‍වේ යැයි යන්නයි. ඊට අමතරව බටහිර තීරයේ ඉහළ ප්‍රදේශවල සිට සටන් වදින හමුදාවන්ට තම ආක්‍රමණය ලෙහෙසියෙන් සිදු කළ හැකිඅතර එසේ වීමට ප්‍රධානතම හේතුව වන්නේ ජෝර්දාන ගංගාව හරහා යාමට ඔවුන්ට සිදු නොවීමයි.