cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
වී. එස්. ද එස්. වික්‍රමනායක
වික්‍රමනායක මහතා ගාල්ලේ වැඩ බලන ගේට් මුදලියාර් පීටර් ද සේරම්ගේ දියණිය වන සිසිලියා නී ද සේරම් සමඟ විවාහ වූ අතර ඔහුට දරුවන් හතර දෙනෙක් සිටියහ.
ක්‍රිපූ 466
ක්‍රිපූ 466 යනු, පූර්ව-ජූලියානු රෝමානු දින දසුනෙහි වසරකි. එකල එය හැඳින්වුනේ, ප්‍රීස්කූස්ගේ සහ ඇල්බයිනස්ගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික වසර (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්, අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා 288 වසර) ලෙසිනි. මෙම වසර සඳහා ක්‍රිපූ 466 යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය.
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු ප්‍රවර්ගය:පූර්ව-ජූලියානු රෝමානු දින දසුනෙහි අවුරුදු
පීක්-අ-බූ
පීක්-අ-බූ  (Peekaboo / Peek-a-boo) යනු ළදරුවන් සහ ඉතා කුඩා ළමුන්ගේ සෙල්ලමකි. සිංහලෙන් සමහරවි‍ටෙක මෙය හැංගිමුත්තං ලෙස හැඳින්වුවද මෙම සෙල්ලම ‍එයට වෙනස් සෙල්ලමකි.
මුදුවේ අධිපති
කෘතියේ ග්‍රන්ථ නාමයෙන් සඳහන් වන්නේ පුවතේ ප්‍රධාන එදිරිවාදියා වන සව්රොන් නම් අඳුරු අධිපතියායි. පෙර යුගයකදී ලෝක පාලනය සඳහා තැනවූ බල සම්පන්න මුදු සමූහයක් පාලනය කිරීම උදෙසා ඔහු ඒවාට වඩා උසස් වූ එකම මුදුවක් තැනුවේය. කෝරළය නම් හොබිට්ටන්ගේ ගම් පෙදෙසේ සිට, මධ්‍ය-ලෝකයේ අන් දේශ හරහා මුදුවේ යුද්ධය සිදුවූ කාළ වකවානුව මෙම වෘතාන්තයට ඇතුලත්ය. හොබිට්ටන් වන ෆ්‍රෝඩෝ බැගින්ස්, සැම්වයිස් "සෑම්" ගැම්ජී, මෙරියාඩොක් "මෙරී" බ්‍රැන්ඩිබක් සහ පෙරිග්‍රින් "පිපින්" ටුක් සහ, ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන මිත්‍රපාක්ෂික සහචරයන් වන ඇරගෝන් නම් උතුරු දේශ වන භටයා සහ බොරොමීර් නම් ගොන්ඩෝරයේ සේනාපතිවරයා, ගිම්ලි නම් වාමන රණශූරයා, ලෙගොලාස් හරිතපත නම් එල්ව කුමරා සහ ගැන්ඩල්ෆ් නම් මායාකරුවා එහි ප්‍රධාන චරිත වෙයි.
මෙම කෘතිය කොටස් දෙකකින් පළමු වෙළුම ලෙස (සිල්මරිලුවත දෙවන වෙළුම ලෙසින්) ප්‍රකාශයට පත් කරන්නට මුලින්ම අදහස් කෙරුණද, ප්‍රකාශක විසින් මේ අදහස ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. ආර්ථික හේතු මත මෙය තනි ග්‍රන්ථයක් ලෙස නොව, කොටස් තුනක් ලෙස 1954 ජූලි 29 සහ 1955 ඔක්තෝබර් 20 යන වසරක වකවානුව ඇතුලත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. මෙම කොටස් තුන 'මුදුවේ සන්ධානය', 'කුළුණු ද්විත්වය' සහ 'රජුගේ පුනරාගමනය' ලෙස නම් කරන ලද අතර එක කෘතියක් තුල කොටස් දෙකක් බැගින් වෘතාන්තය කොටස් 6 කට බෙදා ඇත. මීට අමතරව පසුබිම් තොරතුරු සහ සිතියම් ආදියද ඇතුලත් කොට මෙම ග්‍රන්ථ අවසානයේ උපග්‍රන්ථද කීපයක්ද යොදා ඇත. සමහර මුද්‍රණ මෙම සියලුම ප්‍රකාශන එකතු කොට එක ග්‍රන්ථයක් ලෙසද ප්‍රකාශනයට පත් වී ඇත. මුල් ප්‍රකාශනයෙන් පසුව, එය බොහෝ වතාවක් මුද්‍රණය වී ඇති අතර භාෂා 38කට පරිවර්තනය වී ඇත.
ටොල්කීන්ගේ නිර්මාණයේ මූල සහ තේමා ඉමහත් ලෙස විශ්ලේෂණය වී ඇත. මෙය තනිව ගත් කල මහත් නිර්මාණයක් වුවද, එය ටොල්කීන් විසින් 1917 සිට ඇරඹි මහා වීර කාව්‍යයක අවසාන අදියර වෙයි. ඔහුගේ මුල් කෘති සහ මුදුවේ අධිපති වෙනුවෙන් ටොල්කීන්, වාග් විද්‍යාව, ජනප්‍රවාද‌, ආගම, ඔහු තුල කාර්මීකරණයට තිබූ අකමැත්ත, පළමු ලෝක යුද්ධයේ ඔහුගේ අත්දැකීම් සහ පැරණි මායා ප්‍රබන්ධ වල අනුසාරය ලබා ගත්තේය. ඒ වාගේම, මුදුවේ අධිපති වර්තමාන මායා ප්‍රබන්ධ කෘති වලට ලබා දී ඇති ආභාෂය කෙතරම්ද යත්, "Tolkienian"(ටොල්කීනුක) and "Tolkienesque" (ටොල්කීනාකාර) යන වචන ඔක්ස්ෆර්ඩ් ඉංග්‍රීසි ශබදකෝෂයට පවා ඇතුලත් වී ඇත.
අදටත් පවත්නා මුදුවේ අධිපති කෘතියේ ප්‍රකට බව ජනප්‍රිය සංස්කෘතියේ බොහෝ අංග වලට එක්වී ඇත. මේ හේතුවෙන්, විවිධ සාමාජික සංගම්, කතුවරයා ගැන ලියැවුණු පොත්පත්, ඉන් ආභාෂිත සාහිත්‍ය, චිත්‍ර, සංගීතය, චිත්‍රපට, රූපවාහිනී වැඩසටහන්, විදෘශ්‍ය ක්‍රීඩා, පුවරු ක්‍රීඩා ආදී නොයෙක් දේ බිහි වී ඇත. මුදුවේ අධිපති සම්මානලාභී ගුවන් විදුලි, සිනමා සහ වේදිකා අනුවාදයන් බවටද පත් වී ඇති අතර, 2003 දී එය බ්‍රිතාන්‍යයේ සාදරණීයම ග්‍රන්ථය ලෙස බීබීසීය මගින් නම් කරන ලදී.
ප්‍රස්තාවනාව
කෘතියේ කථා පුවතට වසර දහස් ගණනකට පෙරාතුව එල්ව, මිනිස් සහ වාමන අධිපතීන් පැලඳු බලයේ මුදු පාලනය කිරීම සහ දූෂිත කිරීම සඳහා අඳුරු අධිපති සව්රොන් එකම මුදුව නිමවූයේය. ගිල්-ගලාඩ් මහා එල්ව රජු ප්‍රමුඛ එල්වයන්ගේ සහ එලෙන්දිල් රජු ප්‍රමුඛ මිනිසුන්ගේ අවසාන සන්ධානයක් සව්රොන්ව පරාජයට පත් කළේය. අවසාන සටනේදී එලෙන්දිල් රජුගේ පුත්‍ර ඉසිල්දූර් සව්රොන්ගේ අතින් එකම මුදුව වෙන් කල අතර, එහෙයින් සව්රොන්ගේ භෞතික ශරීරය ඔහුට අහිමි විය. ඉසිල්දූර් එම මුදුව තම පරපුරේ පාරම්පරික උරුමය ලෙස තම සන්තකයට ගත්තද, පසුව ඔර්කයන්ගේ ප්‍රහාරයක් නිසා ඔහු ජීවිතක්ෂයට පත් වූ හෙයින් මුදුව අන්දුයින් නදියේ අතුරුදන්ව ගියේය.
වසර දෙදහසකට පමණ පසු, දියෙගොල් නම් ගඟබඩ වෙසෙන ජනයාගෙන් අයෙකු මුදුව සොයා ගත්තේය. ඔහුගේ මිත්‍රයා වූ ස්මීගොල් මුදුවේ බලපෑමට යටත් ව මුදුව ලබා ගැනීම සඳහා ඔහුගේ සගයාව මරා දැමුවේය. ගමින් පිටුවහල් වුණු ස්මීගොල් මීදුම් කඳු පන්තියේ සැඟව ගත්තේය. මුදුව ඔහු හට දිගු ආයු කාලයක් ලබා දුන් අතර, වසර සිය ගණනක් තිස්සේ ඔහුව විකෘතිමත් කොට ගොලම් ලෙසින් හැඳින්වුණු සත්ත්වයෙක් බවට පත් කළේය. ඔහුගේ "වස්තුව" වූ මුදුව දිනක් ඔහු අතින් නැතිවූ අතර හොබිට්ටා කෘතියේ කියවෙන සිද්ධි මාලාව නිසා කෝරළයේ හොබිට්ටෙකු වූ බිල්බෝ බැගින්ස් හට එය හමු විය. මේ අතර වාරයේ සව්රොන් නව ස්වරූපයක් ගෙන මෝඩෝර දේශයේ ඔහුගේ බලකොටුව අත්පත් කර ගත්තේය. ගොලම් ඔහුගේ නැතිවූ මුදුව සොයා යන අතර සව්රොන් විසින් ඔහුව අල්ලාගනු ලදුව, මෝඩෝරයට ගෙන ගොස්  මුදුව පිලිබඳ තොරතුරු සඳහා වධහිංසා පැමිණුවේය. ගොලම් මාර්ගයෙන් මුදුව කෝරළයේ බැගින්ස් නම් අයෙකු සන්තකයේ ඇති බව දැන ගන්නා සව්රොන්, නැවතත් බලයේ මුදුව ලබා ගැනීම සඳහා ඔහුගේ අඳුරු හේවායින් වන නස්ගූල් යන මුදුප්‍රේතකයන් නව දෙනා කෝරළයට පිටත් කළේය.
මුදුවේ සන්ධානය
කතා පුවත ඇරඹෙන්නේ කෝරළ ගම් පෙදෙසේ වෙසෙන ෆ්‍රෝඩෝ බැගින්ස් හට ඔහුගේ ඥාති සහෝදරයා සහ භාරකරු වන බිල්බෝ බැගින්ස් විසින් මුදුව උරුම වීමෙනි. දෙදෙනාගෙන් කිසිවෙකුත් මුදුවේ සැබෑ ස්වභාවය පිලිබඳ නොදන්නා අතර, බිල්බෝගේ පැරණි මිතුරෙක් වන අළු ලෝගුධාරී ගැන්ඩල්ෆ් නම් මායාකරුවා එය සව්රොන්ගේ මුදුව බවට සැක කරයි. වසර දහහතකට පසුව එය සැක හැර දැනගන්නා ඔහු ෆ්‍රෝඩෝ හට මුදුවේ ඉතිහාසය කියා දී එය කෝරළයෙන් පිටතට ගෙනියන ලෙස අවවාද කරයි. තම ගෙවතුපාලක සහ අත් උදව්කරු වන සැම්වයිස් "සෑම්" ගැම්ජී සහ ඥාති සහෝදරයන් වන මෙරියාඩොක් "මෙරී" බ්‍රැන්ඩිබක් සහ පෙරිග්‍රින් "පිපින්" ටුක් සමඟ ෆ්‍රෝඩෝ නිවෙස හැරදා පිටත් වෙයි. මෝඩෝරයේ කළු අසරුවන්ට හසු වීමට ඔවුන් ඉතා ආසන්නයට පැමිණෙන අතර, ඔවුන් ගෙන් බේරීමට මිතුරන් සතර දෙනා කෝරළය සීමාවේ ඇති පැරණි වනාන්තරය හරහා යති. වනාන්තරයේ ජීවත් වන ටොම් බොම්බඩිල් යන සුවිශේෂී චරිතයක සහ ඔහුගේ  බිරිඳ වන ගෝල්ඩ්බෙරිගේ සහය එහිදී ඔවුන්ට ලැබෙයි.
හොබිට්ටන් සතර දෙනා බ්‍රී නම් ගම්මානයට ලඟා වෙන අතර, එහිදී  ගැන්ඩල්ෆ් විසින් ඔවුන්ට තබා යන ලද ලිපියක උපදෙසට අනුව දික්චරක නම් වනභටයෙකු ඔවුන්ට හමු වෙයි. ඔවුන්ගේ ආරක්ෂකයා සහ මඟපෙන්වන්නා ලෙස තමුන්ව තෝරා ගන්නා ලෙස දික්චරක ඔවුන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියි. නැවතත් කළු අසරුවන්ගෙන් මිදීමට හැකි වන ඔවුන්, එකතුව බ්‍රී ගම්මානයෙන් පිටත් වෙති. සුළංගිර නම් ගිරි හිසෙහිදී ඔවුන් නැවතත් කළු අසරුවන්ගේ ප්‍රහාරයකට ලක් වන අතර, එහිදී ෆ්‍රෝඩෝ ඔවුන්ගේ ශාපලත් අසිපතකින් තුවාල ලබයි. ඔවුන්ව අනතුරෙන් බේරා ගන්නා දික්චරක, ඔවුන්ව රිවන්ඩෙල් නම් එල්ව නිවහන කරා රැගෙන යයි. මරණීය තුවාලයෙන් වේදනා විඳින ෆ්‍රෝඩෝට රිවන්ඩෙල් වෙත ලඟා වීමට පෙර නැවතත් කළු අසරුවන්ගේ පහර දීමක් පැමිණෙන අතර, බෘයිනෙන් ගං තොටේදී රිවන්ඩෙල්හි අධිපතියා වන එල්රොන්ඩ් එල්ව උතුමන් විසින් නදී ජලය නඟා ඔවුන්ව මැඩ පවත්වයි.
රිවන්ඩෙල්හි එල්රොන්ඩ්ගේ සුව සත්කාර මධ්‍යයේ ෆ්‍රෝඩෝ සුවය ලබයි. එල්රොන්ඩ් විසින් කැඳවූ සභාවක් සව්රොන්ගේ ඉතිහාසය සහ මුදුව සාකච්ඡාවට බඳුන් කරයි. දික්චරකගේ සැබෑ නම ඇරගෝන් බවත් ඔහු ඉසිල්දූර්ගේ කිරුලෙහි උරුමක්කරු වන බවත් හෙළිවෙයි. මායාකරුවන්ගේ ප්‍රධානියා වන ධවල ලෝගුධාරී සරුමාන් නම් මායාකරුවා ඔවුන්ට ද්‍රෝහී වී තම ස්වකීය ආධිපත්‍යයක් නංවන බව ගැන්ඩල්ෆ් හෙළි කර සිටී. සභාව තීරණය කරනුයේ මුදුව විනාශ කල යුතු බවත්, එය කල හැක්කේ මුදුව නිමැවුණු මෝඩෝරයේ බිහිසුණු ගිනි කන්දේදී පමණක් වන බවත්ය. මෙම කර්තව්‍යය ෆ්‍රෝඩෝ භාර ගන්නා අතර, ගැන්ඩල්ෆ්ගේ අවවාද අනුව එල්රොන්ඩ් විසින් ඔහු හට සහචරයන් තෝරා පත් කරයි. මෙම මුදුවේ සන්ධානයට නව දෙනෙක් ඇතුලත් වන අතර ඔවුන්: ෆ්‍රෝඩෝ, සෑම්, මෙරී, පිපින්, ඇරගෝන්, ගැන්ඩල්ෆ්, ගිම්ලි නම් වාමනයා, ලෙගොලාස් නම් එල්වයා සහ ගොන්ඩෝරයේ අධිපති සහ භාරකරුගේ පුත්‍ර බොරොමීර් නම් මිනිසා වෙයි.
ඔවුන්ගේ ගමනේදී මීදුම් කඳු පන්තිය තරණය කිරීමේ වෑයම අසාර්ථක වූ පසුව, ඊට වඩා බියකරු මාර්ගයක් වන මෝරියා පතල් හරහා යාමට සන්ධානයට සිදු වෙයි. මෝරියාවේ ප්‍රාකාර ඉදිරියේ ඇති දියේ වෙසෙන මුරකරුවා නම් භයානක සත්ත්වයාගෙන් මිදී ඔවුන් පතල් වලට ඇතුළු වන අතර, එහිදී පෙර කලක පතල් අත්පත් කර ගැනීමට ගිය බාලින් නම් වාමනයා සහ පිරිසට සිදුවූ දේ ගැන දැන ගනී. ඔර්ක ප්‍රහාරයකට ලක් වන ඔවුන් ඉන් පසු පුරාණ ලෝකයේ යක්ෂයෙකු වන බැල්රොගයෙකු විසින් හඹා එනු ලැබෙයි. බැල්රොගයා හට මුහුණ පාන ගැන්ඩල්ෆ් ඔහු සමඟම ආගාධයට ඇද වැටෙයි. ඉතිරි පිරිස දිවි ගලවා ගන්නා අතර, ලොත්ලෝරියෙන් නම් එල්ව වනයේ පිහිට සොයති. එහිදී ඔවුන් හට එහි අධිපතියන් වන ගලාද්‍රියෙල් සහ කෙලෙබෝන් විසින් උපදෙස් සහ නවාතැන් ලැබෙයි.
ලොත්ලෝරියෙන්හිදී ගිමන් නිවාගන්නා සන්ධානය, ගලාද්‍රියෙල් ප්‍රදානය කරන බෝට්ටු මාර්ගයෙන් අන්දුයින් නදිය ඔස්සේ ගමන නැවතත් අරඹති. අමොන් හෙන් නම් ගිර අසලදී සියල්ලෝ විවේක ගන්නා අතරතුර, ගිර මුදුනේ තනි වන ෆ්‍රෝඩෝගෙන් මුදුව උදුරා ගන්නට බොරොමීර් තැත් කරයි. ඔහු මුදුව පැළඳ බොරොමීර්ගෙන් ගැලවෙන අතර සන්ධානයේ වෙන කිසිවෙකු මුදුවේ බලයට යට නොවීම උදෙසා තනිවම මෝඩෝරයට යා යුතු බවට අධිෂ්ඨාන කර ගනී. ඔහුගේ අභිප්‍රාය අනුමාන කරන සෑම් ඔහුව සොයා ගන්නා අතර, ෆ්‍රෝඩෝ සමඟ මෝඩෝරයට යාමට පිටත් වෙයි.
ප්‍රධාන චරිත
මුදුවේ අධිපති වෘතාන්තයේ එන සමහර චරිත නිසැකවම වීර චරිත වන අතර, සමහරෙක් නිසැකවම දුෂ්ට චරිත වේ. කෘතියේ එන චරිත වල මෙම පැහැදිලි කළු සුදු ස්වභාවය ගැන යම් යම් විවේචන එල්ල වී තිබුණද, සමහර සුදු චරිතවල අඳුරු පැතිකඩවල් ඇති අතර, සමහර දුෂ්ට චරිත වල යහපත් ආවේග ඇති බව පෙන්වා දී ඇත. එම නිසා පහත ඇති වීර චරිත සහ එදිරිවාදී චරිත ලැයිස්තුව පෙන්වා දෙන්නේ එම චරිත වල සාමාන්‍ය වර්ගීකරණයකි.
පසුබිම
මුදුවේ අධිපති ආරම්භ කෙරුණේ ජේ. ආර්. ආර්. ටොල්කීන්ගේ 1937 පළ වූ හොබිට්ටා කෘතියට දෙවැනි කොටසක් ලෙසය. හොබිට්ටා කෘතියේ ජනප්‍රියත්වය නිසා ප්‍රකාශක සමාගම වූ ජෝර්ජ් ඇලන් සහ අන්වින්, කතුවරයාගෙන් අනුගත කෘතියක් ඉල්ලා සිටියහ. ටොල්කීන් තම මන්දගාමී රචනා විලාසය ගැන ඔවුන්ට අනතුරු හැඟවූ අතර, ඒ වන විට රචනා කර තිබූ කතා කිහිපයක් ඔවුන්ට ඉදිරිපත් කළේය. සිල්මරිලුවතෙහි මුල්  කටු සටහන් කීපයක් ප්‍රතික්ෂේප කල ප්‍රකාශකයෝ, ජනප්‍රිය වීමට ඉතා පහසු හොබ්ට්ටන් ගැන ලියැවුණු කතා ඉල්ලා සිටියහ. එහෙයින් එවිට 45 හැවිරිදි ටොල්කීන්  පසු කලෙක මුදුවේ අධිපති බවට පත් වූ කතා පුවත රචනා කරන්නට පටන් ගත්තේය. වසර 12ක ඇවෑමෙන් පසු 1949 දී එය අවසන් කෙරුණ අතර,  කතුවරයාට 63 වසරක් පිරෙනා 1955 වන තෙක් මුළුමනින්ම ප්‍රකාශයට පත් කරන්නට නොහැකි විය.
ලිවීම
ටොල්කීන් පූර්ණ කාලීන අධ්‍යාපනික තනතුරක් හෙබවූ නිසාද, ආර්ථික තත්වය යහපත් කර ගැනීම සඳහා විභාග පරීක්ෂකයෙකු ලෙස කටයුතු කිරීමට සිදුවූ නිසාද, කෘතිය  රචනා කිරීම සිදු වූයේ සෙමිනි. 1943 වසරේ ඔහු එය මුළුමනින්ම පාහේ අතහැර දමා තිබුණද එය නැවත 1944 දී ආරම්භ කරන ලද්දේ දකුණු අප්‍රිකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය ගුවන් හමුදාවේ සේවයේ නියුතු සිය පුතු වූ ක්‍රිස්ටෝපර් ටොල්කීන් වෙත කොටස් වශයෙන් යැවීම වෙනුවෙනි. 1946 දී ඔහු නැවත බලවත් උත්සාහයක් යෙදවූ අතර, ඔහු නිමකරන ලද අත්පිටපත ප්‍රකාශකයන්ට පෙන්වන ලදී. ඊට පසු වසරේ මූලික රචනය නිම වූ නමුත් ටොල්කීන්  මුල් කොටස් වල සංශෝධනයන් කළේ 1949 වසරේදීය. පිටු 9250 කින් යුක්ත ටොල්කීන්ගේ මුදුවේ අධිපති  මුල්පිටපත දැන් Marquette විශ්ව විද්‍යාලයයේ  ටොල්කීන එකතුවෙහි දැක ගන්නට පුළුවන.
ප්‍රකාශන ඉතිහාසය
මේ අදියර වන විට, බොහෝ වශයෙන් රචනා කර තිබූ නමුත් සංශෝධනය නොකරන ලද සිල්මරිලුවතද මුදුවේ අධිපති සමඟම ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට ටොල්කීන්ට අවශ්‍ය වූ නමුත් ජෝර්ජ් ඇලන් සහ අන්වින් ප්‍රකාශකයන් එයට එකඟ නොවුහ. මේ පිලිබඳ ඇතිවූ මතභේදය හේතුවෙන් 1950 වසරේදී ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශනය කොලින්ස් ප්‍රකාශකයන් වෙත ඉදිරිපත් කෙරිණ. එහෙත් මිල්ටන් වෝල්ඩ්මන් නම් ටොල්කීන්ගේ කොලින්ස් ප්‍රකාශක සම්බන්ධීකරු මුදුවේ අධිපති කෘතියද මහත් ලෙස කෙටි කල යුතු බව ඔහුට දන්වා සිටියේය. 1952 වන විට ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට ටොල්කීන්ට තිබූ අවශ්‍යතාවයට කොලින්ස් ප්‍රකාශකයන් එකඟ නොවූ නිසා, ඔහු නැවතත් ඇලන් සහ අන්වින් වෙත ඔහුගේ පිටපතේ කුමන හෝ කොටසක් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට කැමැත්ත දන්වා සිටියේය.
අච්චු සැකසීමේ ගාස්තු වලට වඩා අලෙවි ආදායම් අඩු විය හැකි බව සලකා බලා ග්‍රන්ථය වෙළුම් තුනකින්: මුදුවේ සන්ධානය (කොටස් I සහ II), කුළුණු ද්විත්වය (කොටස් III සහ IV), සහ රජුගේ පුනරාගමනය (කොටස් V සහ VI ඇතුළු උපග්‍රන්ථ)  ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. උපග්‍රන්ථ, සිතියම් සහ සුචිය සකස් කිරීමට බොහෝ කල් ගතවූ බැවින් සැලසුම් කල දින වකවානු වලට වඩා ප්‍රමාදව 1954 ජූලි 29 ද, 1954 නොවැම්බර් 11 ද, 1955 ඔක්තෝබර් 20 ද යන දින වල කෘති ත්‍රිත්වය එක්සත් රාජධානියේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. එක්සත් ජනපදයේ හෝටන් මිෆ්ලින් (Houghton Mifflin) ප්‍රකාශක විසින් මුදුවේ සන්ධානය 1954 ඔක්තෝබර් 21 වනදා ද, කුළුණු ද්විත්වය 1955 අප්‍රියෙල් 21 වනදා ද, රජුගේ පුනරාගමනය 1956 ජනවාරි 5 වනදා ද ප්‍රකාශයට පත් විය. රජුගේ පුනරාගමනය කෘතිය විශේෂයෙන්ම ප්‍රමාද වූයේ ටොල්කීන් විසින් එහි අවසානය තව දුරටත් සංශෝධනය කිරීම් සහ උපග්‍රන්ථ සකස් කිරීම නිසාය. කතා පුවතේ අවසානය පිලිබඳ වැදගත් හෝඩුවාවක් අඩංගු බැවින් ඔහු රජුගේ පුනරාගමනය යන නාමයට කැමැත්තක් දැක්වුයේ නැති නමුත් ප්‍රකාශකගේ අරමුණට අනුව එය එලෙසම පැවැත්වීය. කුළුණු ද්විත්වය යන නම ඔහු විසින් සිතාමතාම ඉදිරිපත් කලේ එම කුළුණු කුමන යුගලයද යන්න (ඔර්තංක සහ බර-දූර් හෝ මිනාස් ටිරිත්පුර සහ බර-දූර්) නොපැහැදිලිව ඉතිරි කිරීමේ අරමුණිනි.
ටොල්කීන් මුදුවේ සන්ධානය, කුළුණු ද්විත්වය, රජුගේ පුනරාගමනය යන නම් වලට කැමැත්තක් නොදැක්වූ අතර, ඔහුගේ යෝජනාව වූයේ එක් එක් වෙළුමේ අන්තර්ගත කොටස් නාම වල සම්පිණ්ඩනයකි. (මුදුවේ අධිපති පළමු වෙළුම: The Ring Sets Out සහ The Ring Goes South; දෙවන වෙළුම: The Treason of Isengard සහ The Ring Goes East; තෙවන වෙළුම: The War of the Ring සහ The End of the Third Age). නමුත් මේ නම් පසුව ප්‍රකාශක විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. ඉන් පසුව ඔහු තවදුරටත් පළමු වෙළුම: The Shadow Grows, දෙවන වෙළුම: The Ring in the Shadow, තෙවන වෙළුම: The War of the Ring/The Return of the King යන නම් ද ඉදිරිපත් කළේය.
මෙම ග්‍රන්ථ මුලින්ම ප්‍රකාශයට පත් වූයේ ලාභ බෙදාගැනීමේ එකඟතාවයකට අනුවය. එයට අනුව අලෙවියෙන් ලැබෙන ආදායම් වියදම් වලට වඩා වැඩි වන තුරු ටොල්කීන් හට කර්තෘභාග හෝ අත්තිකාරම් නොලැබෙන නමුත් ඉන් පසුව ලාභයෙන් විශාල කොටසක් හිමිවේ. අවසානයේදී මුදුවේ අධිපති එදා මෙදා තුර ලියැවුණු ඉතා බහුලව විකිණුන ග්‍රන්ථයක් බවට පත් විය. 2003 වන විට එහි පිටපත් මිලියන 50ක් විකිණී තිබූ අතර එය 2007 වන විට එය මිලියන 150 ක් දක්වා වැඩිවී තිබුණි. එක්සත් රාජධානියේ 1990 වන තුරු ඇලන් සහ අන්වින් විසින් ප්‍රකාශිත එය ඉන් පසුව හාපර්කොලින්ස් මඟින් හිමිකාරත්වයට ගන්නා ලදී.
සංස්කරණ සහ සංශෝධන
2004දී එළඹුණු 50 වන සංවත්සරය සඳහා ක්‍රිස්ටෝපර් ටොල්කීන්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ වේන් ජී. හැමොන්ඩ් සහ ක්‍රිස්ටිනා ස්කල් මුදුවේ අධිපති පිටපත නැවතත් පරීක්ෂා කොට 1954 පටන් පැවතුණු නොගැලපීම් සහ වැරදි නිවැරදි කරන ලදී. සංස්කාරකවරුන්ගේ සහ කියවන්නන් දන්වා තිබූ තවත් නිවැරදි කිරීම් කරවා 2005 දී තවත් සංස්කරණයක් එලි දැක්විණ. 2014 දී එලි දැක්වුණු සංස්කරණයට තව දුරටත් නිවැරදි කිරීම් ඇතුලත් විය. 50 වන සංවත්සර මුද්‍රණය සහ තවත් මුද්‍රණ, ග්‍රන්ථ ත්‍රිත්වයම එකම වෙළුමකින් ඉදිරිපත් කරනු ලැබ ඇත.
කටු සටහන් වල ප්‍රකාශනය
ඔහුගේ මධ්‍ය-ලෝකයේ ඉතිහාසය ග්‍රන්ථ පෙළෙහි 6-9 වෙළුම් හරහා ක්‍රිස්ටෝපර් ටොල්කීන් මුදුවේ අධිපතිගේ කටු සටහන්, එහි නිර්මාණයේ විවිධ අදියර තම වියකන සහිතව 1988 සිට 1992 දක්වා ඉදිරිපත් කළේය. මෙම වෙළුම් සතර, The Return of the Shadow (සේයාවේ පුනරාගමනය), The Treason of Isengard (අයිසෙන්ගාඩ් ද්‍රෝහිකම), The War of the Ring (මුදුවේ යුද්ධය), සහ Sauron Defeated (සව්රොන් පරදී) වෙයි.
පරිවර්තන
විවිධ සඑලත්වන් සහිතව මුදුවේ අධිපති ග්‍රන්ථය අඩුම වශයෙන් භාෂා 56 කට වත් මේ වන විට පරිවර්තනය වී ඇත. වාග් විද්‍යාධරයෙකු වූ ටොල්කීන් විසින්ම මෙම පරිවර්තන බොහොමයක් අධ්‍යනය කරන ලද අතර, ඒවා පිලිබඳව ඔහුගේ අදහස් පල කරන ලදී. ඕකෙ ඕල්මාර්ක් විසින් සිදු කල මුල් ස්වීඩන පරිවර්තනය පිලිබඳව ඔහුගේ තිබූ දැඩි අකැමැත්ත නිසා 1967 දී ටොල්කීන් "මුදුවේ අධිපති නාම පිලිබඳ මඟපෙන්වීමක්" යන උපදෙස් මාලාව පිළියෙළ කරන ලදී. ටොල්කීන්ට අනුව මුදුවේ අධිපති යනු එහිම එන කල්පිත ග්‍රන්ථයක් වන, වෙස්ට්‍රොන් යන කල්පිත බසින් ලියැවුණු Red book of Westmarch (බිල්බෝගේ  සටහන් පොත) හි පරිවර්තනයකි. එනිසා ඉංග්‍රීසියෙන් ලියැවුණු ඔහුගේම ග්‍රන්ථයද පරිවර්තනයක් ලෙස ඔහු සැලකුවේය. එනිසා ඔහු පරිවර්තකයන්ට මෙම මුල් වෙස්ට්‍රොන් බසින් ආ වචන සහ ඉංග්‍රීසි බසට ඔහු හැරවූ වචන අතර ඇති අන්තර් සබඳතා හැකි ලෙස පවත්වා ගන්නා ලෙස උපදෙස් දුන්නේය.
ප්‍රතිග්‍රහණය
මුදුවේ අධිපති ග්‍රන්ථයට ලැබුණු මුල් ප්‍රතිචාර මිශ්‍ර වුවද, සාමුහිකව ගත් කළ ඒවා ඉතාමත් ධනාත්මක වූ අතර ටොල්කීන්ගේ සාහිත්‍යමය මෙහෙය ඉතාමත් සුවිශේෂී බව පෙන්වා දී ඇත. සන්ඩේ ටෙලිග්‍රාෆ්හි ප්‍රථම විචාරය එය විසි වන සියවසේ ප්‍රබන්ධ අතර සුවිශේෂී තැනක් ගන්නා බව ප්‍රකාශ කළ අතර, සන්ඩේ ටයිම්ස් ප්‍රකාශ කළේ ඉංග්‍රීසි භාෂිත ලෝකය මුදුවේ අධිපති කියවා ඇති අය සහ කියවන්නට ඉන්නා අය ලෙස කොටස් දෙකකට බෙදී ඇති බවය. නිව්යෝර්ක් හෙරල්ඩ් ට්‍රිබියුන්ද මෙම ග්‍රන්ථයේ ඉහල ජනප්‍රියතාව නිසා වර්තමාන යුගයද පසු කොට පවතිනු ඇති බවට වර්ණනා කරන ලදී. ටොල්කීන්ගේ රචනාවල අගය කරන්නෙකු වූ ඩබ්ලිව්. එච්. ඕඩන් ප්‍රකාශ කළේ එය අග්‍රකෘතියක් බවත්, සමහර අංශවලින් ජෝන් මිල්ටන්ගේ Paradise Lost කෘතියද අභිභවා ගිය බවයි.
ටොල්කීන්ගේ රචනා විලාශය පණ්ඩිතමානී බවත්, සාහිත්‍ය සුරකීමේ ඔහුගේ අරමුණ සාහිත්‍යයට කළ නපුරක් බවත් නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් විචාරක ජූඩිත් ශුලෙවිට්ස්  විසින් ප්‍රකාශ කරන ලදී. නිව් රිපබ්ලික් හි විචාරක රිචඩ් ජෙන්කින්ස්ට අනුව කෘතියට කිසිදු මනෝමය ගැඹුරක් නැති අතර, එහි එන චරිත ජෛවයෙන් සහ සදාචාර ශක්තියෙන් තොරය. ටොල්කීන් සාමාජිකයෙක් වූ Inklings නම් ඔක්ස්ෆර්ඩ් සාහිත්‍ය සංගමයේ විචාරද මිශ්‍ර විය. නමුත් එහි සාමාජික සී. එස්. ලුවිස් එය පැසසුවේ එහි අලංකාරය අසිපත් මෙන් පාසාරු කරන බවත්, එයට හදවත් බිඳිය හැකි බවත් ලෙසටය.
1957 දී මුදුවේ අධිපති අන්තර්ජාතික මායා ප්‍රබන්ධ සම්මානයෙන් (International Fantasy Award) පිදුම් ලැබීය. එය පිලිබඳ තිබූ විවේචන කෙසේ වෙතත්, 60 දශකයේ ඒස් සහ බැලන්ටයින් මුද්‍රණ නිසා එක්සත් ජනපදය තුල මුදුවේ අධිපති අතිශය ප්‍රචලිත විය. විසිවන සියවසේ ලියැවුණු ප්‍රකටම සහ ජනප්‍රියතම ග්‍රන්ථයක් බවට මුදුවේ අධිපති මේ වන විට පත්වී ඇත. 2003 දී බීබීසීය මඟින් එක්සත් රාජධානියේ සිදු කළ "Big Read" සමීක්ෂණයට අනුව එය ජාතියේ සාදරණීයම ග්‍රන්ථය බව හෙළි වුණි. 2004 දී ජර්මනියේ සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිදු කළ සමීක්ෂණ වලින්ද එය ඔවුන්ගේ ප්‍රියතම ග්‍රන්ථය බවට ප්‍රකාශ වූ අතර, 1999 දී ඇමසෝන් වෙබ් අඩවිය මගින් පාරිභෝගිකයන් හට ඉදිරිපත් කල සමීක්ෂණයකින් පසු එය සහස‍්‍රවර්ෂයේ ජනප්‍රියතම ග්‍රන්ථය බවට නම් කරන ලදී.
හොංකොං
හොංකොං  මහජන චීන ජනරජය විසින් පාලනයවන විශේෂ පරිපාලන (Hong Kong Special Administrative Region of the People's Republic of China) කොටස් දෙකෙන් එකකි. අනින් එක මැකාඋ වේ. සම්පූර්ණ ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝ මීටර 1104 කි.
වැඩි විස්තර සඳහා
ප්‍රවර්ගය:ආසියානු රටවල්
රන් ඍජුකෝණාස්‍රය
රන් අනුපාතයේ ඇති යම් විසිතුරු බවක් නිසා පෙර කලාකරුවන් විසින් තම නිර්මාණ වලට රන් ඍජුකෝණාස්‍රය නොදැනුවත්වම මෙන් යොදා ගෙන තිබුණි. ගණිතය පතල කරන තාරකා භෞතික විද්‍යාඥයෙකු වන මාරියෝ ලිවියෝට අනුව Luca Pacioli විසින් ක්‍රි.ව. 1509 දී Divina Proportione නම් පොත ලිවීමෙන් අනතුරුව කලාකරුවන් හට තම ගණිතයට බර නොවූ නිබන්ධන වලට න්‍යායිකව රන් අනුපාතය යොදා ගත හැකි විය. සැබවින්ම ඊට පෙර ද රන් ඍජුකෝණාස්‍රය කෘති වලට යොදා ගෙන ඇත.
නිර්මාණය
කවකටුවක් හා කෝදුවක් භාවිතයෙන් රන් ඍජුකෝණාස්‍රයක් ඇඳිය හැක.
ක්‍රිපූ 465
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු ප්‍රවර්ගය:පූර්ව-ජූලියානු රෝමානු දින දසුනෙහි අවුරුදු
ක්‍රිපූ 464
ක්‍රිපූ 464 යනු, පූර්ව-ජූලියානු රෝමානු දින දසුනෙහි වසරකි. එකල එය හැඳින්වුනේ, ඇල්බයිනස්ගේ සහ ෆූසුස්ගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික වසර (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්, අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා 290 වසර) ලෙසිනි. මෙම වසර සඳහා ක්‍රිපූ 464 යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය.
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු ප්‍රවර්ගය:පූර්ව-ජූලියානු රෝමානු දින දසුනෙහි අවුරුදු
ඔස්කා පිස්ටෝරියස්ගේ නඩු විභාගය
රීව ස්ටීන්කම්ප් ඝාතනය සහ තුවක්කු-සම්බන්ධ චෝදනා තිහිපයක් සඳහා, ඔස්කා පිස්ටෝරියස්ගේ නඩු විභාගය (රාජ්‍යය එරෙහි ඔස්කා පිස්ටෝරියස්) 2014 මාර්තු 3 දිනදී ප්‍රිටෝරියාහී දකුණු අප්‍රිකානු මහාධිකරණයෙහිදී විභාගය ඇරඹුනි. 2014 සැප්තැම්බර් 11–12 දිනවලදී, විනිසුරු තොකෝසීල මාසිපා විසින් තීන්දු කලේ, මිනීමැරුම සඳහා පිස්ටෝරියස් වරදකරු නොවන මුත්, ස්ටීන්කම්ප් සාපරාධී මනුෂ්‍යඝාතනය සහ භොජනාගාරයක් කුලදී ගිනිඅවියක් හා සමගින් අනවධානී ලෙස අන්තරායකාරී හැසිරීම පිළිබඳ වරදකරු වන බවයි. දඞුවම් ප්‍රකාශයට පත් කිරීම ඔක්තොම්බර් 13 දිනට නියම කරමින් නඩු විභාගය කල් තබන ලදි. මෙ අනුව ඔහුට වසාර 5 ක සිර දඩුවමක් ඔක්තොම්බර් 21 වෙනි දින අඩිකරණය මගින් නියම කරන ලදි.
මයිකල් පියතුමා
දෙවියන්වහන්සේ තුලින් සැනසීම ලබාගන්නවාට වඩා අප සනසන දෙවියන් වහන්සේව සොයා යන්න. එවිට ඔබව ලස්සන ස්වර්ගයකට සුදානම් කෙරෙණු ඇත. ජීවිතයේ අසාවට, මා මිය ගියේ ඉතා ඈත අතිතයේදිය එනම් වීට අවුරුදු 40 කට පෙර 1948 දි මම වේද පොරොන්දු ගත් දිනයේදිය.
ඔස්කා පිස්ටෝරියස්ගේ නඩු විභාගය
පිස්ටෝරියස් යනු, පැරාඔලිම්පික් ක්‍රීඩා තරග ගණනක් සහ 2012 ගිම්හාන ඔලිම්පික් තරගාවලිය ඇතුළුව, උසස් තලයෙහි ක්‍රීඩාවෙහි  යෙදුනු ආබාධිත මලල ක්‍රීඩකයෙක් වශයෙන් අවධානයට පාත්‍රවූ ප්‍රමුඛ දකුණු අප්‍රිකානු ධාවකයෙකි. නිරූපිකාවක්වූ ස්ටීන්කම්ප් ඔහුගේ පෙම්වතිය වූවාය. 2013 පෙබරවාරි 14 දින හිමිදිරි උදයෙහි, ඔහුගේ ප්‍රිටෝරියා නිවසෙහිදී, පිස්ටෝරියස් විසින් වෙඩි තබා ස්ටීන්කම්ප් ඝාතනය කරනු ලැබිණි. ඔහු විසින් ස්ටීන්කම්ප් හට වෙඩි තැබූ බව පිස්ටෝරියස් පිළිගත් මුත්, පැවසුවේ ඔහු විසින් ඇය අනවසර ඇතුළුවන්නකු ලෙසින් වරදවා වටහා ගත් බවයි. පොලිස් අත්අඩංගුවට ගන්නා ලද පිස්ටෝරියස්හට, 2013 පෙබරවාරි 15 දිනදී ප්‍රිටෝරියා අධිකරණයකදී මනුෂ්‍ය ඝාතනය සිදු කල බවට විධිමත් ලෙසින් චෝදනා එල්ල කෙරිණි.
මයිකල් පියතුමා
කුරුසිය අප බිත්තියේ සවිකර එල්ලා ගන්නා දෙයක් නොවේ. ජේසුතුමා පළමුව එහි එල්ලූණි ඒ අනුව අප අවස්ථාව පැමිණි විට අප සහෝදර සහෝදරියන් වෙනුවෙන් මියයාමට සුදානම්ව සිටිය යුතු වෙමු. මැරෙන්නට අප බිය විය යුත්තේ ඇයි? අර්බුදයෙන් පලායාම සාක්ෂි දැරිම නොවේ. ජනතාව අත්නොහැර අප ඔවුන් සමඟ ජිවත් විය යුතුය.
ඔස්කා පිස්ටෝරියස්ගේ නඩු විභාගය
2021 නොවැම්බරයේදී, දකුණු අප්‍රිකානු බන්ධනාගාර බලධාරීන් ඔහුගේ පෙම්වතිය ඝාතනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් සිරගතව සිටින ඔස්කාර් පිස්ටෝරියස්ගේ සමාව සලකා බැලීම සඳහා පළමු ක්‍රියා පටිපාටි පියවර දියත් කළේය.
මයිකල් පියතුමා
ඒ මයිකල් රුදිගු පියතුමා 1988 දකුණේ භීෂණ යුගයේදී එතුමාගේ ජිවිත ආරක්ෂාව ගැන විමසු තම සොයුරිය වෙත ලියු ලිපියක කොටසකි. 1927 ජුනි 30 වනදා දෙහිවල කූවේරි පාරේ විසු ඉංගී‍්‍රසි කථා කරන පවුලක් වු රිචඞ් රුද්‍රිගු හා ජොර්ජියනා රුද්‍රිගු පවුලේ දෙවන පුත් රුවන ලෙස ඔහු උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා බෞද්ධ මෙතෝදිස්ත පසුබිමක් සහිත වූවෙකි. මව කතෝලිකය. තමා කුඩා කල සිටම ආගම් භක්තිය වෙත මයික්ව යොමුකර තිබුණි. දෙවියන් වෙනුවෙන් ඕනෑම දෙයක් කිරීමට ඔහු කුඩා සන්දියේද මැලි නොවීය. පාසල් නිවාඩු දුන් විට අරළු බීම පවුලේ දරුවන්ට නියමු වූ සෞඛ්‍ය පිළිවෙතකි. දිනක් මයික් ඒවා නොබී විසි කිරිමට යද්දී සොයුරිය ජේසු තුමන් කුරුසියේදි තිත්ත කාඩි බිවු බව මතක් කළාය. මයික් නිහඬව අරළු බීවේය.
ඔහු අධ්‍යාපනය ලැබුවේ දෙහිවල රෝමාණු කතෝලික විදුහලෙන් හා කොළඹ ශාන්ත පීතර විදුහලෙනි. එකල ඔහු ගායනයට, රංගනයට මෙන්ම ඉංගී‍්‍රසි කථාවටද දක්ෂයෙකු විය. එසේම ඔහු තම බොදුනු නැදෑයන් සමඟ පන්සල් යාමටද පුරුදුව සිටියේය. ඔව්හූ මයික්ට බෙහෙවින් ආදරය කළෝය. අපේකම සොයමින්
1954 දි මයිකල් රුද්‍රිගු පූජකවරය ලැබීය. රෝමයේ පූජක පුහුණුව ලද එතුමා එකල පැවැති ලතින් භාෂා පිළිවෙත්ද අනිකුත් පිළිවෙත්ද අකුරටම පිළිපදින්නෙකු වූ නිසාම අම්පිටිය පූජක පුහුණු හලේ කථිකාචාර්ය ධූරයකින් ඔහු පිදුම් ලැබුවේය. 1955 දී ඔහු ලංකාවට පැමිණි අතර ඒ වනවිට රට තුළ ස්වභාෂා ව්‍යාපාරය දියත් වී තිබුණි. තමන් උගන්වන පූජක සිසුන් යම් දිනක සේවය කරන්නේ සිංහල දෙමළ භාෂා කථා කරන ජනතාවට බවත් ඔවුන්ට ලතින් භාෂා පිළිවෙත් ඉගැන්වීම අර්ථ විරහිත බවත් එතුමාට ඒත්තු ගැනුණි. ඒ දැනුනු දේ තුළ පිහිටා සිංහලයෙන් පිළිවෙත් පැවැත්වීමට එතුමා අත්හදා බැලීම් කළ අතර කිතුනු ජනතාව අතරට යමින් ස්වභාෂාවන්ට මුල් තැනදීම ගැන ඔවුන් දැනුවත් කළේය. ජනතාව අතර ස්වභාෂා පිළිවෙත් ව්‍යාප්ත කළේය.
අන් ආගම් මිථ්‍යා දෘෂ්ඨින්ය. කිතු දහම, එයිනුත් කතෝලික දහම පමණක් නිවරදිය යන අදහසේ පිහිටා කි‍්‍රයාකළ කාලයක ඔහු මේ රට බුදු දහමින් යහපත් කරනු ලැබූ රටක් බව පිළිගත්තේය. පන්සල්වලට ගොස් ථියාදෘෂ්ඨිකයින් ඇසුරු කරන බවට චෝදනා කරන විට ඔහු මෙසේ පැවසුවේය. සංඝයා වහන්සේලා සමඟ ඇසුරු කළේය. ඔහුගේ පූජක මිතුරෝ ඔහුට මිථ්‍යාදෘෂ්ඨිකයින් ඇසුරු කරන බවට චෝදනා කරන විට ඔහු මෙසේ පැවසුවේය. ”සියළු යහපත නික්මෙන්නේ දෙවියන්ගෙන්ය. බුදු දහම යහපත ගෙනෙයි. ඉතිං කිතුනු අප ඒ යහපතට ගරු කළ යුතුය.”
දහමේ හරයට හිස නමමින්
පෞද්ගලික පාසල් රජයට පවරා ගැනීමේදී බොහෝ කිතුනු පූජකවරු එයට එරෙහි වෙද්දි මයිකල් පියතුමා ඊට පක්ෂ විය. සමානාත්මතාවය සහිත සමාජයක් සඳහා එය අවශ්‍ය බව එතුමාගේ අදහස විය.
සිංහලට මුල්තැන ලැබුනත් පාසල් රජයට පවරා ගත්තත් රට තුළ දුප්පත් ජනයා හට සෙතක් වන ක‍්‍රමයක් නැතිබව එතුමා හඳුනා ගත්තේය. ජනතාව අතරට යමින් ඔවුන් හා කළ සංවාද තුළින් විශේෂයෙන් ග‍්‍රාමීය ජනයාගේ පීඩිත බවත් ග‍්‍රාමීය තරුණයාගේ අසහනයත් එතුමා තේරුම්ගත්තේය. 1971 දී මූලික වශයෙන් 15000 ක් පමණ සිංහල තරුණ තරුණියන්ගේ ලේ මතින් එකි අසහනය පුපුරා යද්දී ඒ ගැන කම්පා වූ කිතුනුවන් අතලොස්ස අතර එතුමා සිටියේය.
මහා ආගම් හතරක් ඇති රටක මෙය මෙසේ වූයේ ඇයිදැයි එතුමා ගැඹුරින් හැදෑරුවේය. 1971 - 73 පැරීසියේ විශ්ව විද්‍යාලයෙන් දෙවන අචාර්ය උපාධිය සම්පුර්ණ කළේ මෙම ආගමික හරයන් සම්බන්ධයෙනි. සියලූ ආගම් හී මූලික හරය ජනතාව වහල්බවින් නිවහල් බව කරා ගෙනයාම බව සනාථ කරමින් දිගු නිබන්ධනයක් එතුමා සම්පාදනය කළේය. 1974 දි ඔහු ආපසු පැමිණෙන විට ජාතික දෙව්සත්හලේ එතුමාගේ කථිකාචාර්යධූරය අත්හිටුවා තිබුණි. එතුමාගේ කාමරයේ තිබූ පතපොත බඩුමුට්ටු පරණ ගබඩාවක මුල්ලකට ඇද දමා තිබුණි. දහමේ හරය සෙවීමේ දඬුවම එය විය.
නගරයේ දුක් කඳුළු අතර 1974 දී තිස්ස බාලසූරිය පියතුමා සමඟ කොළඹ නගරයේ පැල්පත් මුඩුක්කුවල ජිවත්වන ජනතාවට සමීප විය. මරදානේ සමාජය හා සාමයික කේන්ද්‍රය ඇරඹීමට දායකත්වය සැපයුවේය.
මුස්ලිම් ජාතික සන්ධානය
මුස්ලිම් ජාතික සන්ධානය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි දේශපාලන සංධානයකි.
මයිකල් පියතුමා
සලාකයට බඩු ගැනීම කළ යුතු වූ ඒ කාලයේදි එතුමා සාමාන්‍ය මිනිසුන් සමඟ පෝලිමේ සිට බඩු ගත්තේය. ඒ මගින් ජනතාවගේ දුක් ගැනවිලි, අදහස් උදහස් තේරුම් ගත්තේය. කන්‍යාරාම හා මීසම්වලට ජනතාව ගොස් ජනතාවට සමීප වී ජනතාව අතර සිටින දෙවියන් හඳුනාගැනීමට ඔවුන් පෙළඹවීය. පූජා නොවී පවත්වන දිව්‍ය පූජාවේ අරුත විමසීය. වැඩි කලක් යන්නට පෙර එතුමාව මීසම්, කන්‍යාරාම ආදියට ගෙන්වා නොගන්නා ලෙස ඉහලින් නියෝග ලැබුණි.
කියාදිමෙන් කි‍්‍රයා කිරිමට
නිල සභාවෙන් එල්ල වුණු කෙනහිලි අතරතුර එතුමාට පැරිස් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් කථිකාචාර්ය ධූරයක් සඳහා ආරාධනයක් ලැබුණි. බොහෝ අය එය බාරගන්නා ලෙස එතුමාව දිරිමත් කළ අතර බදුලූ රදගුරු ලියෝ නානායක්කාර හිමි පමණක් මේ රට වෙත ඇති වගකිම ඉටු කිරිමට මෙහි රැුදෙන්නැයි ඉල්ලා සිටියේය.
තම කැදවීම මෙනෙහිකල මයික් පියතුමා පැරීසියට යාම වෙනුවට බණ්ඩාරවෙලට ගොස් බදුලූ පදවිය සඳහා නව ආරක පූජක පුහුණු පාසලක් ඇරඹීමට කටයුතු කළේය. ”සේවක සෙවන” නම්වූ එය රෝමයට අවශ්‍ය ආකාරයේ නොව ලංකාවට අවශ්‍ය ආකාරයේ පූජකයින් බිහි කිරිම අරමුණු කොට ගෙන ලියෝ රදගුරුතුමාගේ අදහසක් මත ඇරඹුනකි. ඒ වන විටත් ලියෝ රදගුරු තුමාටත් රෝමයෙන් විරෝධතා එල්ලවෙමින් තිබුණු නිසා එය වැඩිකල් කරගෙන යා නොහැකි බව දැනුනත් ජනතාව අතරට යාමට කළ යුතු හිස් කිරීමේ ගමනේ එක් පියවරක් ලෙස මයික් පියතුමා එය මෙහෙයවීම බාරගත්තේය. මෙම නව ආරක පූජක පුහුණුවේ අංගයක් වුයේ සති අන්තයේ ජනතාව අතර ජීවත් වීමයි. ඒ තුලින් ඌව වෙල්ලස්සේ දුප්පත් ගොවි, වතු කම්කරු ජනතාවගේ දැවෙන ප‍්‍රශ්න හදවතට දැනෙන සේ එතුමා අත්දුටුවේය. පසු කළෙක ඌව වෙල්ලස්සේ ජනතාව අතර තම කූඩාරම තනා ගැනීමට මේ අත්දැකිම් එතුමාට උපකාරි විය.
ජනතාවගේ කෙනෙක් වෙමින්
ලංකාවේ ග‍්‍රාමීය දුප්පත්කම මිනිසුන්ගේ කරුමය හෝ දේව කැමැත්ත නොව අසාධාරණ සමාජ ක‍්‍රමයේ ප‍්‍රතිඵලයක් බව එතුමා ඒ වන විට වටහාගෙන සිටියේය. නමුත් සම්ප‍්‍රදායික චින්තනය දුප්පතාට ඒ බව වටහා ගැනීමට මඟ අහුරා තිබුණේය.
දුප්පත් ජනතාවගේ මුහුණු තුලින් දෙවිඳුන් දැකිය යුතු බව ඔහු ඉගැන්වූයේය. එසේම තම සහෝදර ජනතාවගෙන් කොටසක් දහසක් ප‍්‍රශ්නවලින් හෙම්බත් වී කෙඳිරිගාන විට පිරිසක් එය නුදුටු අයුරින් සිටිද්දී ඒ දෙස බලන කිතුතුමන් එදා මෙන් අදත් ”මා මැරෙන තරම් මාගේ ආත්මය ශෝකාකූලය”. කියා කියනු ඇතැයිද, එතුමාට මද අස්වැසිල්ලක් වත් දෙනු සඳහා අප ඒ ජනතාවට සේවය නොකරන විට ”මා සමඟ එක පැයක්වත් පිබිද සිටීමට නුඹලාට බැරිදැයි” එතුමා චෝදනාත්මකව අසන බවත් ඉගැන්වූ පියතුමා තමා ඉගැන්වූ දෙය කි‍්‍රයාත්මක කිරිමට ඉටා ගත්තේය.
අවසානයේදී එතුමා ජනතාව අතර ජීවත්වීමට සියල්ලෙන් නික්ම යෑමට තිරණය කළේය. 1980 දි එතුමා බුත්තල අළුකලවිට ග‍්‍රාමයට ගොස් එහි කටුමැටි පැලක සාමාන්‍ය ගැමියෙකු සේ ජිවත් වීමට පටන් ගත්තේය.
එතැන් සිට ලියවුනේ රෙජිස්ටර් පොතේ නොලියවුනු ජන හදවත් වල ලියැවුනු ලක් ඉතිහාසයේ සැබැ කි‍්‍රස්තියානි විමුක්ති හරය වීම ජීව ගන්වන සැබෑ ධර්මදානයක කතාවකි.
වන්දිගෙවීමක් ලෙස
ඇයි ඔබ ඌව වෙල්ලස්ස තෝරාගත්තේ? දුප්පතුන් සිටින කි‍්‍රස්තියානි පළාත් ඕනැ තරම් තිබෙනවානේ? ඇතැමුන් එතුමන්ගෙන් විමසීය. එතුමෝ තම තෝරා ගැනීමේ ගැඹුරු අරුත පැහැදිලි කළේය.
”වෙල්ලස්ස කියන්නේ වෙල් ලක්ෂයක් තිබුනු පළාතක් සුදු අධිරාජ්‍ය වාදින්ට එරෙහිව දේශයේ නිදහස සඳහා කැරලි ගැසු අව්‍යාජ මිනිසුන් සිටි පළාතක්. කි‍්‍රස්තියානිකාරයින් වන බි‍්‍රතාන්‍ය අධිරාජ්‍යවාදීන් වෙල්ලස්සේ පිරිමි මරාදමමින් වැව් අමුණු කඩා දමමින් විශාල විනාශයක් සිදුකලා. වෙල්ලස්ස මෙතරම් දුප්පත් වීමට එය විශාල හේතුවක් වුණා. මම වෙල්ලස්ස තෝරාගත්තේ කි‍්‍රස්තියානියේ නාමයෙන් වූ ඒ විනාශයට වන්දිගෙවීමක් ලෙස ඒ ජනතාවට සේවය කිරීමටයි”
ඉතා දුප්පත් පළාත් වලට ගොස් නව කි‍්‍රස්තියානි මූලධර්මවාදී සභාවක් මිනිසුන් ආගමට හරවා ගන්නා පසුබිමක ”ස්වාමි ආවේ අපේ උන්ගේ ඔළුවට වතුර වත්කරන්න නම් ආ පැත්ත බලාගෙන යන එක හොඳයි” ! යනුවෙන් මුලදි එතුමාට පන්සලෙන් අනතුරු ඇඟවීම් ලැබුණි. නමුත් එතුමා එක්කෙනෙක් වත් කි‍්‍රස්තියානියට හැරෙව්වේ නැත. ඒ වෙනුවට අළුත් ධර්මදානයක් සිඳු කළේය.
”මම විශ්වාසයෙන් කිතුනුවෙක්. නමුත් හැදියාවෙන් බොදුනුවෙක්්” බව පැවසූ එතුමා පෝයට පන්සලට ගොස් පංචශීලය ගැන මෙනෙහි කළේය. පසුකලෙක එතුමාට පන්සලේ බණ කියන ලෙස ඇරයුම් ලැබුණු අතර එතුමා සමාජ යථාර්ථය හා පංචශිලය සම්බන්ධකර අළුත් බණක් කීවේය.
මේ ධර්මද්දීපයේ ධනවතුන් අපේ ඉඩම් අල්ලාගෙන අපේ දහඩියෙන් මහා ධනස්කන්දයක් උපයාගෙන සුර සැප විඳිනවා. අපේ දරුවෝ මන්දපෝෂණයෙන් පෙළනවා. ඒක මිනීමැරීමක්. පළමු සිල්පදය කැඞීමක්. අපේ කුඹුරු ඉඩම් ඔවුන් පවරාගෙන ඒවායේ උක් වගා කරනවා. ඒක වැදගත් විදියේ හොරකමක්. දෙවැනි සිල්පදය බිඳීමක්. ආදි ලෙස එතුමා පන්සිල් සමාජයට අර්ථ ගැන්වූයේය. පියතුමා කුඹුරට යමින් උදැල්ලට හුරුවිය. ගමේ වෙද ආතාගෙන් ඉගෙන ගනිමින් ගමේම බෙහෙත් නිපදවීය. ඔසු උයන් ඇති කිරීම ආරම්භ කළේය. පියතුමා සමඟ පැවිදි සොයුරියන් දෙදෙනෙකු, තරුණයෙක් හා තරුණියක් සංඝයක් ලෙස ජීවත්විය. මේ සංඝය සමඟත් ජනතාව සමඟත් සුවිසල් සේවයක් එතුමා ඉටු කළේය. ගමේ තරුණියන් හෙදි සේවයට පුහුණු කර ගමේ සෞඛ්‍ය නඟා සිටවූයේ ය.
අකරු නොදත් පොඩි දරුවන්ට ඉගැන්නුවේය. ඉංගී‍්‍රසි භාෂාව ඉගැන්නුවේය. ළමුන් ගේ හැකියා ඔප්නංවා නැටුම්, ගැයුම්, රැුගුම් චිත‍්‍ර පෝස්ටර් ආදිය මඟින් ජනතාවන් යථාර්ථයට අවධි කළේය. රසායන පොහොර නිසා ජනතාව ණය කරුවන් වීමත් පස විනාශවීමත් වලක්වා ගැනීමට ගමේ ජනතාව සමඟ කොම්පෝස්ට් පොහොර නිපදවුවේය.
කැලෑ කපමින් පාරවල් හදමින් සිඳු කරන සංවර්ධනය දිළිඳු ජනයා සඳහා නොව ධනවතුන්, බලවතුන් සඳහා බව එතුමා පැහැදිලිව හඳුනාගත්තේය. බහු ජාතික සමාගම් වලට අයත් උක් බිම්වල ගොවියෝ කුලීකරුවන් වෙද්දී එතුමා බහුජාතික සමාගම්වලට එරෙහිව හඬ නැගුවේය. මේ නිසා ප‍්‍රදේශයේ ධනවතුන්ගෙන්, දේශපාලකයින්ගෙන්, බහුජාතික සමාගම් නිලධාරින්ගෙන් එතුමාට  තර්ජන එල්ල විය.
යථාර්ථය දකිමින්
1987 වන විට උතුරේ සටන් දරුණු ලෙස ඇවිලෙන්නට විය. කොළඹ සිට කොටුවේ බෝම්බ පිපිරීම විශාල කම්පාවක් රට තුල ඇති කළේය. උතුරේ මෙන්ම දකුණේද, තරුණයින් ආයුධ අතට ගන්නා තත්වයක් ඇතිවෙමින් තිබිණ. ”විපතට පත්වන අය ගැන මට කණගාටුයි. අද තරුණ පරපුර හිංසාවට යොමුවී සිටින්නේ ඔවුන් එයට කැමැති නිසා නොවෙයි. පාලකයින්ට වැටහෙන එකම භාෂාව හිංසාව ලෙස ඔවුන්ට පෙනීයන නිසයි. එත් ඒක උත්තරය නෙවෙයි.” එතුමෝ පැවසුවෝ ය. ඉන්දු ලංකා ගිවිසුමට පසු දකුණේ තත්වය උත්සන්න විය. ජෙ.වි.පෙ. තරුණ නැඟීටීම හා එයට ප‍්‍රතිවිරුද්ධව රජය කි‍්‍රයාත්මක කල මර්ධනය විසින් භිෂණ යුගයක් නිර්මාණය විය. රජයේ හමුදාවන් මිනිස් දඩයමේ යෙදුණේය. ඌව වෙල්ලස්ස පුරාද දරුවන්, ස්වාමි පුරුෂයන් පැහැර ගෙනයාමෙන්, ඝාතනය කිරීමෙන් මතු වු විලාපය පැතිර ගියේය. මව්වරු පියවරු පියතුමා හමුවට ඇවිත් තම පුතු ගැන, ස්වාමි පුරුෂයා ගැන කියන්නට විය. ඒ සියල්ල අසද්දී දකිද්දී එතුමාගේ බඩ පපුව දා ගියේය. අසල්වැසි මවකට වඳ දෙමින් පුතු ගැන හමුදාව විමසන ආකරය දැක එතුමා දිව්‍ය සත්ප‍්‍රසාදය ඉදිරියේ දණින් වැටි ”ස්වාමිනී ඒ අහිංසක මවට වඳ නොදි මට ඒ වඳ වේදනාව දෙන්නැයි” කෑ ගසා යාච්ඤා කළේය. කීපවිටක්ම හමුදා කණ්ඩායම් පියතුමා සිටි නිවස වටලා ප‍්‍රශ්න 		කළෝය. ”ස්වාමි ත‍්‍රස්වාදින්ව ආරක්ෂා කරනවා කියලා චෝදනා ලැබිලා 		තිබෙනවා” ”මට පක්ෂයක් නෑ. මම දුප්පතුන් එක්ක ජීවත් වෙනවා” ”බොරු කියන්න එපා. අපට එක නමක්වත් දෙන්න ඕනෑ” ”ඔය කියන පක්‍ෂය තහනම් කළ දා සිට එහි කව්රු ඉන්නවද කියලා 	දන්නේ කොහොමද?” ”එහෙමනම් ගමේ කොල්ලන්ට මෙතෙන්ට එන්න දෙන්න එපා. තමුනුත් අමාරුවේ වැටෙයි” ”මට ඒක කරන්න බෑ” ඔවුන් එතුමාට තර්ජනය කර ගමේ තරුණයෙකුව ජීප් රියේ නංවාගෙන ගියේය. බොහෝ වාරයක් මෙවැනි දෑ සිඳුවිය. කොළඹ සිට පැමිණ රහස් පොලීසියද එතුමාව ප‍්‍රශ්න කළේය. තත්වය ඉතා දරුණු විය. මරණ තර්ජන ගලා ආවේය. මිතුරෝ ඔවුන්ට ආපසු කොළඹ එන්නැයි කීය. විදෙස් ගත වෙන්නැයි කීය. නමුත් ඔවුන් ඒ වනවිට ජනතාවගේ කොටසක් වී සිටියෝ ය. ”සමිඳුනි අපට මඟ පෙන්වුව මැනව.” ඔව්හු කළ යුත්ත හඳුනා ගැනිමට යාච්ඤා කළෝය. 1987 නොවැම්බර් 10 වෙනිදා රාති‍්‍ර 7.00 ට එතුමා සිය සහයක සොයුරියන් සමඟ දිව්‍ය පූජාව පැවැත්වීම ආරම්භ කළේය. ජනතාව සමඟ සිටිනවාද? ස්ථානය හැර යනවාද? යන්න ඒ පූජාව තුළ තිරණය කරන්නට දෙවිඳුන් යැදිය. ජනතාව සමඟ තව දුරටත් සිටීමට තීරණය කරමින් එය දෙවියන්ට ඔප්පු කරන්නට ගීතිකාව ඇරඹුණී. නමුත් පිටුපස ජනේලයෙන් පැමිණි වෙඩි උණ්ඩය එතුමාගේ හිස පසාරු කරගෙන ගියේය. පූජාවේ මිදිරස පිරි කුසලානයට ලේ වැටී එය පෙරළී ගියේ ය. එතුමාගේ මාංශ කැබලි පැඳුර මත විසිරිනී. සිය ස්වාමියා වූ කිතු තුමන් සේම එතුමා මෙරට දුප්පත් ජනතාව වෙනුවෙන් සිය රුධීරය හෙලණු ලැබීය. මාංශය කඩාදෙනු ලැබීය. ඊට පසු දින එහි පැමිණි අනුනායක පියතුමා ලේ තැවරුණු මල සිරුර අසල සිට එතුමා සමඟ පූජාවට සහභාගිවු සොයුරීයන්ගෙන් මෙසේ විමසීය. ‘‘කෝ ස්වාමි පුජාව තියෙන කොට අඳගෙන සිටි පූජා ඇඳුම. පූජා 		ඇඳුම නැතිවද පූජාව තිබ්බේ?” කෝ ? මෙච්චර දවස් තැබූ පූජා ගණන ලියු පොත?
ඉතා සරල අල්පේච්ජ ජීවිතයක් ගතකළ කියූ දේ කෙරු අපේ කාලයේ පූජකයාගේ මරණයට වගකිව යුත්තේ රජයේ හමුදා බව ගමේ බොහෝ දෙනාගේ මතය විය. නමුත් රජයේ පාර්ශවය එය තරුණයන් පිට දැමීමට උත්සහ කළේය. පියතුමා කළ කී දේ අනුව එතුමාගේ මරණයේ සැබෑ වග උත්තරකරුවන් හඳුනාගැනීම අපහසු නැත. ”ෆාදර් මැරුණේ දුප්පත් අපි වෙනුවෙන්. සභාවත්, නෑදෑයොත් එකතු වෙලා ෆාදර්ගේ මලකඳ කොළඹට අරන් ගියා. ඒක අපිට හරිම කණගාටුයි. ඒත් ෆාදර්ගේ හොඳ හරිය මෙහේ. ඇස් දෙකයි මොළෙයි ලේ ටිකයි. ඒවා තැන්පත් කළේ මේ බිමේ හෙට දවසේ සාරවත්ව හැඳෙන ගස් වැල් වල අල කොළ ගෙඩි කා පෝෂණය වන අපේ දරුවන් ෆාදර් පැතු දුප්පතුන්ගේ සාධාරණ ලෝකය ගොඩනගාවි”
ප්‍රවර්ගය:කිතුනු දහම ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
1971 ජවිපෙ කැරැල්ල
කට වහරේ සාමාන්‍යයෙන් 71 කැරැල්ල ලෙසින් හැඳින්වෙයන 1971 ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ කැරැල්ල යනු, ලංකාවේ රජතුමියට සහ අග්‍රාමාත්‍යවර සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක යටතේ වූ ලංකාවේ ආණ්ඩුවට එරෙහිව කොමියුනිස්ට් ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ (ජවිපෙ) විසින් දියත් කෙරුණු පළමු අසාර්ථක අවිගත් විප්ලවය විය. 1971, අප්‍රේල් 5 දින ඇරඹුනු කැරැල්ල, 1971 ජූනි මස වන තුරු පැවතිනි. සන්නද්ධ හමුදාවන් විසින් එම ප්‍රදේශ යළි-අල්ලා ගැනුමට පෙර, සුළු නගර සහ ගම්බද පළාත් කිහිපයක්, සති කිහිපයක් මුළුල්ලෙහි අල්ලා ගෙන යටත් කරගෙන සිටුමට කැරළිකරුවෝ සමත් වූහ.
සම්භවය
ස්වයං-පාලනය ලබා ගැනීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍යයන් සමග කතිතාවන්හී යෙදීමට පෙරමුණ ගෙන ක්‍රියා කල ඩී.එස්. සේනානායක මහාමාන්‍යවරයා යටතෙහි මධ්‍යස්ථ මතධාරී රජයක් පිහිටුවීම හා සමග, 1948 වසරෙහිදී ලංකාව ඩොමීනියන් රාජ්‍යයක් බවට පත් විය. දක්ෂිණාංශයට බර සහ ඩොමීනියන්වාදී පක්ෂ තුනක් එක් කරමින් එක්සත් ජාතික පක්ෂය (එජාප) තැනූ ඔහු, මහා මැතිවරණයෙහිදී පාර්ලිමේන්තු බහුතරයක් දිනාගත්තේය. ජාතිකවාදී මතවාදී රැල්ලක් මත, එස්. ඩබ්. ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායක 1956 වසරෙහිදී අග්‍රාමාත්‍යවරයා වත්ම, එජාප පරාජයට පත් විය. ඔහුගේ ඝාතනය හා සමගම දේශපාලනයට පිවිසි ඔහුගේ බිරිය සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක 1960 වසරෙහිදී ලෝකයේ පළමු අග්‍රාමාත්‍යවරිය වූවාය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ප්‍රවර්ගය:ලංකාව
ක්‍රිපූ 463
ක්‍රිපූ 463 යනු, පූර්ව-ජූලියානු රෝමානු දින දසුනෙහි වසරකි. එකල එය හැඳින්වුනේ, ප්‍රීස්කුස්ගේ සහ එල්වගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික වසර (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්, අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා 291 වසර) ලෙසිනි. මෙම වසර සඳහා ක්‍රිපූ 463 යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය.
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු ප්‍රවර්ගය:පූර්ව-ජූලියානු රෝමානු දින දසුනෙහි අවුරුදු
ශ්‍රී ලංකාවේ දෙහිඅත්තකණ්ඩිය කලාපයෙහි රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව
ශ්‍රී ලංකාවේ දෙහිඅත්තකණ්ඩිය කලාපයෙහි රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව දැක්වීමේදී  එය දෙහිඅත්තකණ්ඩිය අධ්‍යාපන කොට්ඨාශයට අදාල රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව වශයෙන් දැක්විය හැකිය.
ආර්ටිමිස් (බහුරුත්හරණය)
ආර්ටිමිස් යනු දඩයමට, වනාන්තරවලට සහ කඳුවලට, චන්ද්‍රයාට, සහ ධනු ශිල්පයට අධිපති පුරාණ ග්‍රීක දෙවඟන වෙයි.
පරමාණු
පදාර්ථයෙහි මූලික ඒකකය වන පරමාණුව ඝන, මධ්‍යගත න්‍යෂ්ටියකින් හා එය වටකරගත් සෘණ ආරෝපිත ඉලෙක්ට්‍රෝන අඩංගු වලාවකින් සමන්විත වෙයි. පරමාණුක න්‍යෂ්ටිය සමන්විත වන්නේ ධන ආරෝපිත ප්‍රෝටෝන සහ විද්‍යුත් වශයෙන් උදාසීන නියුට්‍රෝන (හයිඩ්‍රජන්-1 විෂයයෙහි පමණක් මෙය වෙනස් වන්නේ එය නියුට්‍රෝන විරහිත එකම ස්ථායි නියුක්ලයිඩය වන බැවිනි) වල මිශ්‍රණයකිනි. පරමාණුවක ඉලෙක්ට්‍රෝන එහි න්‍යෂ්ටියට බන්ධනය වන්නේ විද්‍යුත් චුම්බක බල අනුසාරයෙනි. එලෙසින්ම, පරමාණු සමුහයක් එකිනෙක වෙත බැඳී පැවතීමෙන් අණුවක් නිමැවිය හැක. ප්‍රෝටෝන හා ඉලෙක්ට්‍රෝන සමාන සංඛ්‍යාවක් සහිත පරමාණුවක් විද්‍යුත් වශයෙන් උදාසීන වන අතර, එසේ නොවන අවස්ථාවන්හීදී එය ධන ආරෝපණයක් (ඉලෙක්ට්‍රෝන ඌනතාව) හෝ සෘණ ආරෝපණයක් (ඉලෙක්ට්‍රෝන අතිරික්තය) හෝ සහිත අතර එය අයනයක් වෙයි. පරමාණුවක් වර්ගීකරණය කෙරෙනුයේ එහි න්‍යෂ්ටියෙහි සමන්විත ප්‍රෝටෝන සහ නියුට්‍රෝන සංඛ්‍යාව අනුවය: ප්‍රෝටෝන සංඛ්‍යාව විසින් නිශ්චය කෙරෙනුයේ රසායනික මූලද්‍රව්‍යය වන අතර, නියුට්‍රෝන සංඛ්‍යාව විසින් නිශ්චය කෙරෙනුයේ මූලද්‍රව්‍යයෙහි සමස්ථානිකය වෙයි.
පරමාණුව සඳහා ඉංග්‍රීසියෙන් ව්‍යවහාර වන ඇටම් යන පදය බිඳී ඇත්තේ, නො-කැපියහැකි, හෝ නො-බෙදියහැකි, එනම් තවදුරටත් බෙදිය නොහැකි යමක් යන අර්ථය දෙන, ග්‍රීක "ἄτομος"—ඇටමෝස් (α-, "නො-" + τέμνω – ටෙම්නො, "කැපිය හැකි" වෙතින්) පදයෙනි. පදාර්ථයෙහි නොබෙදිය හැකි කොටසක් ලෙසින් පරමාණුව පිළිබඳ සංකල්පය ප්‍රථමයෙන් යෝජනා කර ඇත්තේ පුරාතන ඉන්දීය සහ ග්‍රීක දර්ශනවාදීන් විසිනි. 17වන සහ 18වන සියවස් වලදී, රසායනඥයින් විසින් මෙම අදහස සඳහා භෞතික පදනමක් සැපයූයේ සමහරක් ද්‍රව්‍යයන් රසායනික ක්‍රම අනුසාරයෙන් තවදුරටත් කොටස් වලට බිඳ දැමිය නොහැකි බව පෙන්වීමෙනි. 19වන සියවසෙහි අග භාගයේදී සහ 20වන සියවසෙහි මුල් භාගයෙහිදී, භෞතිකඥයින් විසින් අනු-පරමාණුක සංරචක සහ පරමාණු වල අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය සොයාගත් අතර, එනයින්  'පරමාණුවක්' බෙදිය හැකි බවට ආදර්ශනය කලහ. පරමාණුව සාර්ථක ලෙසින් නිරූපකරණය කරනු වස් ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාවෙහි මූල ධර්ම භාවිතා කෙරිණි.
පරමාණු අතිශයින් කුඩා වස්තූන් වන අතර සමානුපාතික ලෙසින් ක්ෂුද්‍ර ස්කන්ධයන්ට හිමිකම් කියති. පරමාණු තනි තනිව නිරීක්ෂණය කල හැක්කේ පරිලෝකන උමං අන්වීක්ෂය වැනි විශේෂ උපකරණ භාවිතයෙන් පමණි. පරමාණුවක ස්කන්ධයෙන් 99.9% කට වඩා ඒකාග්‍රව ඇත්තේ න්‍යෂ්ටිය තුල වන අතර, ප්‍රොටෝන හා නියුට්‍රෝන දළ වශයෙන් සමාන ස්කන්ධ සහිත වෙති. සෑම මූලද්‍රව්‍යයක්ම අවම වශයෙන් එක් සමස්ථානිකයක් හෝ සහිත වන අතර මෙම සමස්ථානිකයන්හී අස්ථායී න්‍යෂ්ටීන් විකිරණශීලී ක්ෂයවීමට භාජනය විය හැක. මෙය නිසා, න්‍යෂ්ටියක ප්‍රෝටෝන හා නියුට්‍රෝන සංඛ්‍යාව වෙනස්වීමට ලක් වන තත්වාන්තරණයට හේතු පාදක විය හැක. පරමාණුවලට බන්ධනය වී පවතින ඉලෙක්ට්‍රෝන විසින්, ස්ථායී ශක්ති මට්ටම් හෝ, කාක්ෂික මාලාවක් සහිතව සිටින අතර, මට්ටම් අතර ශක්ති වෙනසට සමාන වූ ෆෝටෝන අවශෝෂණය හෝ විමෝචනය හෝ කිරීමෙන් එම මට්ටම් අතර සංක්‍රමණය විය හැක. ඉලෙක්ට්‍රෝන විසින් මූලද්‍රව්‍යයක රසායනික ගුණ පිළිබඳ බලපෑම් ඇති කරන අතර, පරමාණුවෙහි චුම්බක ගුණාංග කෙරෙහි දැඩි බලපෑමක් ඇති කරයි.
ඉතිහාසය
පදාර්ථය අභිමත පරිදි කුඩා කොටස්වලට වෙන් කළ නොහැකි කුඩා ඒකකවලින් සමන්විත වේය යන සංකල්පය සහස්‍රකයක් පමණ අතීතයේ පටන් පැවෙතෙන්නකි. නමුත් ආරම්භක අවදියේ දී මෙම සංකල්පයට පදනම් වූයේ පර්යේෂණ සහ ආනුභවික නිරීක්ෂණ වෙනුවට අමූර්ත දාර්ශනික හේතු දැක්වීම් වේ. කලින් කලට, සංස්කෘතියෙන් සංස්කෘතියට සහ ඉගෙනුම් සම්ප්‍රදායක් අතර පරමාණුවෙහි ස්වභාවය පිළිබඳව විවිධ දාර්ශනික මතයන් පැවති අතර බොහෝ විට මෙම මතයන් තුළ අධ්‍යාත්මික ලක්ෂණ ද අන්තර්ගත විය. කෙසේ නමුත් රසායන විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ නව සොයා ගැනීම් ඉතා අලංකාර ලෙස විස්තර කිරීමට යොදා ගත හැකි වූ හෙයින් පරමාණුව පිළිබඳ සංකල්පය එය මුල්වරට ඉදිරිපත් වීමෙන් වසර දහස් ගණනකට පසු විද්‍යාඥයන් විසින් සිය ක්ෂේත්‍රයට ඈඳා ගන්නා ලදී.
මුල් යුගයන්ගෙන් අනතුරුව රසායන විද්‍යාව දියුණුව ඇරඹෙන තෙක්ම පරමාණු පිළිබඳ වැඩි අවබෝධයක් නොවීය. 1661 වසරේදී ස්වභාව දාර්ශනික රොබට් බොයිල් සිය “The Sceptical Chymist” නම් ග්‍රන්ථය ඔස්සේ පදාර්ථය විවිධ සහ එකිනෙකට වෙනස් දේහාණු නැතහොත් පරමාණු මිශ්‍රණවලින් සමන්විත වේ යැයි මතයක් පළ කළේය. මෙය පදාර්ථ‍ය වාතය, පස, ගින්න සහ ජලය යන අංගවලින් සෑදී ඇති බවට තිබූ පැරණි මතයට එරෙහි විය. 1789 වසරේදී ප්‍රංශ වංශාධිපතියෙකු සහ විද්‍යාත්මක පර්යේෂකයෙකු වූ ඇන්ටොයින් ලැවෝෂියර් විසින් “මූලද්‍රව්‍යයක්” යන පදය රසායනික ක්‍රම මඟින් තවදුරටත් සරල කොටස්වලට බිඳිය නොහැකි මූලික ද්‍රව්‍යයක් ලෙස අර්ථ දැක්වීය.
1803 වසරේ දී ඉංග්‍රීසි ජාතික ගුරුවරයෙකු සහ ස්වභාව දාර්ශනිකයෙකු වූ ජෝන් ඩෝල්ටන් මූලද්‍රව්‍ය හැමවිටම කුඩා පූර්ණ සංඛ්‍යාමය අනුපාතවලින් ප්‍රතික්‍රියා කිරීම (ගුණානුපාත නියමය) සහ සමහරක් වායූන්ගේ ජල ද්‍රව්‍යතාව අනෙක් වායූන්ට වඩා ඉහළ අගයයක් ගැනීම පැහැදිලි කිරීම සඳහා පරමාණු පිළිබඳ සංකල්පය භාවිතා කළේය. එක් එක් මූලද්‍රව්‍යය අනන්‍ය එක් වර්ගයක පරමාණුවලින් සමන්විත වන බවත් රසායනික සංයෝග නිර්මාණය වන පරිදි මෙම පරමාණුවලට එකිනෙක හා සම්බන්ධ විය හැකි බවත් ඔහු යෝජනා කළේය.
1827 වසරේ දී උද්භිත විද්‍යාඥ රොබට් බ්‍රවුන් ජලයෙහි පාවෙන දූවිලි අංශ අණ්වීක්ෂයෙන් නිරීක්ෂණය කළ අතර එහි දී එම අංශු අහඹු ලෙස චලිත වන බව ඔහු නිරීක්ෂණය කළේය. මෙම සංසිද්ධිය වර්තමානයේ දී බ්‍රවුනීය චලිතය ලෙස හැඳින්වෙන අතර එමගින් අංශුවාදයේ (ඒ අනුවම පරමාණුක වාදයේ) සත්‍යභාවය තවදුරටත් පැහැදිලි විය. 1877 වසරේ දී ජේ.ඩිසෝක්ස් මෙම සංසිද්ධියට ජල අණුවල තාපජ චලිතය හේතු වේ යැයි යෝජනා කළ අතර 1905 වසරේ දී මුල්වරට ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් මෙම චලිතය ගණිතමය ‍වශයෙන් විශ්ලේෂණය කිරීමක් සමඟ එම කල්පිතය නිවැරදි බව තහවුරු විය.
1897 දී භෞතික විද්‍යාඥ ජේ.ජේ. තොම්සන් සිය කැතෝඩ කිරණ ආශ්‍රිත පර්යේෂණ ඔස්සේ ඉලෙක්ට්‍රෝනය සහ එහි උප පරමාණුක ගුණ සොයා ගත් අතර ඒ සමඟම පරමාණු තවදුරටත් බෙදිය නොහැකි බවට තිබූ මතය බිඳ වැටුණි. ඉලෙක්ට්‍රෝන පරමාණුව පුරා ව්‍ය‍ාප්තව ඇති බවත් ඒවායේ ආරෝපණය ඒවා මෙන්ම ඒකාකාරව පැතිරුණු ධන ආරෝපණ සමූහයක පැවැත්ම මඟින් තුල්‍ය වන බවත් (ප්ලං පුඩිං ආකෘතිය) තොම්සන්ගේ විශ්වාසය විය.
කෙසේ නමුත් 1909 වසරේදී භෞතික විද්‍යාඥ අර්නස්ට් රදර්ෆඩ් ගේ මෙහෙයවීම යටතේ පර්යේෂකයන් පිරිසක් තුනී රත්‍රන් තහඩුවක් මතට හීලියම් අයන විවර්තනය කර එහි ප්‍රතිඵල නිරීක්ෂණය කළ අතර එහි දී හීලියම් අයන කුඩා ප්‍රතිශතයක් තොම්සන්ගේ ආකෘතිය මගින් අනාවැකි පල කළ ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි කෝණයන්ගෙන් අපගමනය වී ඇති බැව් සොයා ගන්නා ලදී. මෙම ප්‍රතිඵල පැහැදිලි කිරීම සඳහා රදර්ෆඩ් විසින් පරමාණුවේ ව්‍යුහය සඳහා නව ආකෘතියක් (රදර්ෆඩ් ආකෘතිය) ඉදිරිපත් කරන ලදී. පරමාණුවෙහි ධන ආරෝපණ සහ එහි ස්කන්ධයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් පරමාණුව මධ්‍යයෙහි වූ න්‍යෂ්ටියක් තුළ කේන්ද්‍රගතව ඇති බවත් එම න්‍යෂ්ටිය වටා ඉලෙක්ට්‍රෝන පරිභ්‍රමණය වන බවත් ඔහු යෝජනා කළේය. එවිට න්‍යෂ්ටියට ආසන්න පෙතක ගමන් කරන හීලියම් අයන වඩා විශාල කෝණවලින් අපගමනය වනු ඇත.
විකිරණශීලී ක්ෂය වීමේ ප්‍රතිඵල පිළිබඳ අධ්‍යයනය කරන අතරතුර 1913 වසරේදී විකිරණ රසායනඥ ෆ්‍රෙඩ්රික් සොඩී විසින් ආවර්තිතා වගුවේ එක් එක් ස්ථානය සඳහා පරමාණු වර්ග එකකට වැඩි සංඛ්‍යාවක් පැවතිය හැකි බව සොයා ගන්නා ලදී. පසුව මෙම එකම මූලද්‍රව්‍යයේ වෙනස් පරමාණු සඳහා සමස්ථානික යන අරුත ඇති “isotope” යන ඉංග්‍රීසි වදන මාග්‍රට් ටොඩ් විසින් හඳුන්වාදෙන ලදී. මේ අතර ජේ.ජේ. තොම්සන් අයනීකෘත වායු පිළිබඳ සිය පර්යේෂණ ඔස්සේ විවිධ වර්ගවල පරමාණු වෙන්කර ගැනීම සඳහා ක්‍රමවේදයක් නිර්මාණය කළ අතර මේ ක්‍රමය ඇසුරින් පසු කාලීන ස්ථායී සමස්ථානික සොයා ගන්නා ලදී.
1924 ලුයිස් ඩි.බ්‍රෝග්ලි අංශු අතර යම්තාක් දුරට තරංගමය හැසිරීමත් දක්වතැයි යෝජනා කළ අතර 1926 වසරේ දී අර්වින් ශෝඩින්ගර් මෙම යෝජනාව ඇසුරින් අංශුවක් වෙනුවට ත්‍රිමාණ තරංග ආකාරයක් ලෙසට ‍ඉලෙක්ට්‍රෝන විස්තර කෙරෙන ගණිතමය පරමාණුක ආකෘතියක් නිර්මාණය ‍කළේය. ඉලෙක්ට්‍රෝන තරංග ආකාරයක් ලෙස විස්තර කිරීමත් සමගම එහි පිහිටුම සහ ගම්‍යතාව යන පරාමිතීන් යුගලම එකවර නිවැරදිව ලබා ගැනීම ගණිතමය වශයෙන් කළ නොහැක්කත් බවට පත් වේ. මෙය අවිනිශ්චිතතා මූලධර්මය ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය. මෙම සංකල්පයට අනුව කිසියම් පිහිටුමක් සඳහා ඉලෙක්ට්‍රෝනයකට තිබිය හැකි ගම්‍යතා පරාසයක් හෝ කිසියම් ගම්‍යතාවක් තිබිය හැකි පිහිටුම් සංඛ්‍යාවක් පමණක් ලබා ගත හැකි වේ. නමුත් මෙමගින් එය පෙර භාවිතා වූ ආකෘතීන් මඟින් පැහැදිලි කළ නොහැකි වූ හයිඩ්‍රජන්ට වඩා විශාල පරමාණුවල ව්‍යුහමය වර්ණාවලි රේඛා රටා වැනි පරමාණුක හැසිරීම් සම්බන්ධ නිරීක්ෂණ පැහැදිලි කළ හැකි විය. ඒ අනුව පරමාණු පිළිබඳ වූ ග්‍රහ මණ්ඩල ආකෘතිය ඉවත හෙලූ අතර ඒ වෙනුවට න්‍යෂ්ටිය වටා ඉලෙක්ට්‍රෝන පිහිටීමට වැඩිම සම්භාවිතාවක් පවතින කාක්ෂීය කලාප විස්තර කෙරුණු ආකෘතිය භාවිතයට පැමිණියේය.
ස්කන්ධ වර්ණාවලීක්ෂය දියුණු වීමත් සමග පරමාණුවල ස්කන්ධය නිවැරදිව මැනිය හැකි විය. මෙම උපකරණයේ දී චුම්භකයක් යොදා ගෙන අයන දහරාවක ගමන් මඟ වෙනස් කෙරෙන අතර එහි දී එක් එක් අයනයේ සිදු වන අපගමනය එම අයනයේ ස්කන්ධය (පරමාණුවෙහි ස්කන්ධයම වේ) එහි ආරෝපණයට දරන අනුපාතය මත රඳා පවතී. රසායන විද්‍යාඥ ෆ්‍රැන්සිස් විලියම් ඇස්ටන් මෙම උපකරණය යොදා ගෙන සමස්ථානිකවලට එකිනෙකට වෙනස් ස්කන්ධය පූර්ණ සංඛ්‍යාමය ප්‍රමාණවලින් එකිනෙකට වෙනස් වූ අතර මෙය පූර්ණ සංඛ්‍යා නියමය ලෙස හැඳින්වේ. මෙම එකිනෙකට වෙනස් පරමාණුක සමස්ථානිකවල පැවැත්ම පැහැදිලි කළ හැකි වූයේ භෞතික විද්‍යාඥ ජේම්ස් චැඩ්වික් විසින් 1932 වසරේදී ප්‍රෝටෝනයකට ස්කන්ධයෙන් සමාන, ආරෝපණයක් රහිත, නියුට්‍රෝනය නම් අංශුව සොයා ගැනීමෙන් පසුවය. ඒ අනුව සමස්ථානික සමාන ප්‍රෝටෝන සංඛ්‍යාවක් දරන, එහෙත් වෙනස් ‍නියුට්‍රෝන සංඛ්‍යාවක් න්‍යෂ්ටිය තුළ අඩංගු වන මූලද්‍රව්‍ය පරමාණු ලෙස පැහැදිලි කරන ලදී.
1950 වර්ෂයට ආසන්න කාලය තුළ වඩාත් වැඩි දියුණු කළ අංශු ත්වරක සහ අංශු අනාවරක භාවිතයට පැමිණීමත් සමග අධි ශක්තියකින් යුතුව චලනය වන පරමාණු අතර ගැටුම් අධ්‍යයනය කිරීමේ අවස්ථාව විද්‍යාඥයන්ට උදා විය. මේ අනුව නියුට්‍රෝන සහ ප්‍රෝටෝන ක්වාක් නම් වඩාත් කුඩා අංශුවලින් සැදී ඇති හැඩ්‍රෝන බව සොයා ගන්නා ලදී. මෙම උප පරමාණුක අංශු සහ ඒවායේ අන්තර් ක්‍රියාවන් පාලනය කරන බල ඇසුරින් සාර්ථක ලෙස න්‍යෂ්ටියෙහි ගුණාංග පැහැදිලි කළ හැකි න්‍යෂ්ටික භෞතික විද්‍යාත්මක සම්මත ආකෘතීන් මේ සමගම වැඩි දියුණු විය.
1985 දී පමණ “Bell Labs” පර්යේෂණාගාරයේ දී ස්ටීවන් චූ සහ ඔහුගේ සහායකයින් විසින් ලේසර් ‍භාවිතායෙන් පරමාණු සිසිල් කළ හැකි තාක්ෂණික ක්‍රමයක් ගොඩනඟන ලදී. එම වසර තුළදීම විලියම් ඩී. පිලිප්ස් විසින් මෙහෙයවූ කණ්ඩායමක් චුම්භක උගුලක් ඇසුරින් සෝඩියම් පරමාණු රඳවා ගත හැකි ක්‍රමයක් සොයා ගන්නා ලදී. ක්ලෝඩ් කෙහෙන් ටැනෝජි සහ ඔහුගේ කණ්ඩායම විසින් ඩොප්ලර් ආචරණය පදනම්ව නිර්මාණය කළ ක්‍රමවේදයක් ඉහත මුල් සොයා ගැනීම් යුගල හා එක්ව භාවිත කරමින් පරමාණු කුඩා සංඛ්‍යාවක් ඒවායේ උෂ්ණත්ව මයික්‍රො කෙල්වින් කිහිපයක් වන තෙක් සිසිල් කළ හැක. මේ මගින් පරමාණු ඉහළ නිරවද්‍යතාවයකින් අධ්‍යයනය කළ හැකි වන අතර පසු කාලීනව මේ ‍ඔස්සේ බෝස් - අයින්ස්ටයින් සංඝණික සොයා ගන්නා ලදී.
පරමාණු අනන්‍යකරණය
thumb|මෙම (Scanning tunneling අණ්වීක්ෂයක) මගින් අදාල රත්‍රන් මතුපිට සෑදීමට උපකාරී වූ තනි පරමාණුවල පැහැදිලි රූපයක් පෙන්වයි. මෙය තවදුරටත් වැඩි දියුණු කිරිම මගින් මතුපිට ඇති පරමාණු, ස්ඵටික ව්‍යුහයෙන් අපගමනය වන අතර, එම පරමාණු තීරු වශයෙන් එකිනෙක අතර පරතර සිටින සේ සකස් කරයි.
(Scanning tunneling අණ්වීක්ෂයක), පරමාණු මට්ටමේ ඇති නොයෙකුත් තල පැහැදිලිව දැක ගැනීමට යොදා ගනී. එය ක්වොන්ටම් (tunneling සිද්ධිය) යොදා ගන්නා අතර, එමගින් අංශුවලට, පාරගම්‍ය වූ බාධකයක් හරහා වුව ද ගමන් කිරීමට ඉඩ සලසා දෙයි. පරමාණු අව‍ශෝෂණය කළ ලෝහ ඉලෙක්ට්‍රෝඩ දෙකක් අතර ඇති රික්තය තුළින් ඉලෙක්ට්‍රෝන ගමන් කරනුයේ (Scanning tunneling නලයේ) ඝනත්වය වැඩි කරමිනි. එක් පරමාණුවක් සියුම් ලෙස පරීක්ෂා කිරීමෙන් හා එහි ගමන් මාර්ගය අධීක්ෂණය කිරීමෙන්, යම් විද්‍යුත් ධාරාවක පාර්ශ්වික වියෝජනයට එරෙහිව පරමාණුවේ අස්ථානගතවීම පැහැදිලිකර දෙයි. (මෙමගින් අදාල අන්වීක්ෂයෙන් ගන්නා ලද තනි පරමාණුවක ඡායාරූපවල දෘශ්‍ය භාවය පැහැදිලි කර දෙයි. මෙමගින් අන්වීක්ෂය පරමාණුවේ අවකාශ‍මානයේ කාක්ෂිකවල ශක්ති මට්ටම් අනුව ඡායාරූපගත කිරීම අඩු නැඹුරුතාවක් දක්වන බව පෙනී යයි.) මෙය Fermi level local density of states නමින් හැඳින්වේ.
පරමාණුවකට ඉලෙක්ට්‍රෝන ඉවත් කිරීමෙන් අයනීකරණය විය හැක. (විද්‍යුත් ආරෝපණය) පරමාණුවේ (පරාවක්‍රය) චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක දී යම් නැමීමකට ලක් කරයි. චලිත අයනයක පරාවක්‍රයේ අරය තීරණය වනුයේ පරමාණුවේ ස්කන්ධය මගිනි. ස්කන්ධ වර්ණාවලිමානය මෙ‍ම මූලධර්මය යොදා ගනිමින් අයනවල ස්කන්ධය හා ආරෝපණය අතර අනුපාතය මනී. එක් සාම්පලයක සමස්ථානික බොහොමයක් තිබුණහොත්, ස්කන්ධ වර්ණාවලිමානයට අයනයේ නොයෙකුත් කිරණවල තීව්‍රතාව මැනීමෙන් එක් එක් සමස්ථානිකයේ ප්‍රතිශතය ගණනය කළ හැකිය. පරමාණු වාෂ්පීකරණයට, පහත ක්‍රමවේදයන් අඩංගු වේ.
1)	ප්‍රේරක යුගලනය වූ පරමාණුක ප්ලාස්මා විමෝචන වර්ණාවලීක්ෂණය 2)	ප්‍රේරක යුගලනය වූ ප්ලාස්මා ස්කන්ධ වර්ණාවලිමානය.
උත්තේජිත තත්වවලදී වර්ණාවලියෙන් තාරකාවල පරමාණුක සංයෝජනය නිර්ණය කළ හැක. විශිෂ්ට ආලෝක තරංග ආයාමයන් (තාරකාවල ආලෝකයෙන්) වෙන් කරගත හැකි අතර, නිදහස් වායු පරමාණුවල ක්වොන්ටිනීකරණ සංක්‍රාමණයට එය දක්වන සම්බන්ධය ද සොයා ගත හැක. මෙම වර්ණ, එකම මූලද්‍රව්‍ය අඩංගුව ඇති වායු - මුදාහරින ලාම්පුව මගින් ද සාදා ගත හැක. මේ අයුරින් හිරුගේ වර්ණාවලිය භාවි‍තයෙන්, පෘථිවියේ සොයාගැනීමට වසර 23ට පෙර, හිරු මත හීලියම් සොයා ගැණුනි.
න්‍යෂ්ටිය
thumb නියුක්ලියෝන ලෙස හදුන්වන නියුට්‍රෝන හා ප්‍රෝ‍ටෝන එකතු වී කුඩා පරමාණුක න්‍යෂ්ටි නිර්මාණය වේ. න්‍යෂ්ටියක අරය දල වශයෙන් fm   පමණ වන අතර මෙහි A  මගින් මුළු නියුක්ලියෝන සංඛ්‍යාව දැක්වේ. මෙය 105 fm ගණයේ ඇති පරමාණුක අරයක් සමග සැසදීමේදී ඉතා කුඩාය. කුඩා පරාසයක පැතිරී ඇති ‘අවශේෂ ප්‍රභල බලය’ නමින් හඳුන්වන ආකර්ශන විභවයක් මගින් නියුක්ලියෝන එකට බන්ධනය වී ඇත. 2.5 fm ට වඩා කුඩා දුරවල දී ධන ආරෝපිත ප්‍රොටෝන වලට එකිනෙක විකර්ශනය කිරිමට හේතුවන විද්‍යුත් චුම්භක බලයට වඩා මෙම බලය බල සම්පන්නය.
එකම මුලද්‍රව්‍යයේ ප්‍රෝටෝන ගණන සමානවන අතර එය පරමාණුක ක්‍රමාංකය ලෙස හඳුන්වයි. එකම මුලද්‍රව්‍යයේ නියුට්‍රෝන වෙනස් විය හැකි අතර එමගින් මුලද්‍රව්‍යයේ සමස්ථානික ඇතිවේ. න්‍යෂ්ටියේ ස්ථායීතාව තීරණය කරන්නේ එහි නියුට්‍රෝන ගණනට සාපේක්ෂව ඇති ප්‍රෝටෝන ගණනයි. අස්ථායී සමස්ථානික වෙතොත් ඒවා විකිරණශීලී ක්ෂය වීම් වලට භාජනය වේ.
නියුට්‍රෝන හා ප්‍රෝටෝන වෙනස් වර්ගවල ෆමියෝන වේ. පව්ලිගේ බහිෂ්කාර නියමය යන ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍රණයට අනුව සර්වසම ෆමියෝන 2ක් එකවර එකම ක්වොන්‍ටම් භෞතික මට්ටමට එළඹිය නොහැක. එනම් න්‍යෂ්ටියේ ඇති සියලු ප්‍රෝටෝන ඒවාට අනන්‍ය ශක්ති මට්ටම සමගින් වෙනස් තත්ව පවත්වා ගත යුතු අතර සියලුම නියුට්‍රෝන සඳහා ද මෙම නියමය ‍වලංගු වේ. (මෙය එකට ක්වොන්ටම් තත්වයක අයත් කර ගෙන සිටින නියුට්‍රෝනකය හා ප්‍රෝටෝනයකට වලංගු නොවේ.)
නියුට්‍රෝන සංඛ්‍යාවට අසමාන ප්‍රෝටෝන සංඛ්‍යාවක් ඇති න්‍යෂ්ටි, නියුට්‍රෝන සංඛ්‍යාව හා ප්‍රෝටෝන සංඛ්‍යාවට තවත් ලං වන සේ විකිරණශීලී ක්ෂය වීම්වලට භාජනය වී පහළ ශක්ති මට්ටම් කරා එළඹේ. නියුට්‍රෝන හා ප්‍රෝටෝන ගණන සමාන න්‍යෂ්ටි විකිරණශීලී ක්ෂය වීම කෙරෙහි ස්ථායී වේ. නමුත් පරමාණුක ක්‍රමාංකය වැඩිවන විට ප්‍රෝටෝන අතර ඇතිවන අන්‍යෝන්‍ය විකර්ෂණය නිසා  න්‍යෂ්ටියේ ස්ථායීතාවය පත්වා ගැනීමට නියුට්‍රෝන සංඛ්‍යාවට සමානුපාතිකව ඉහළ හා යුතුය. මෙහිදී නියුට්‍රෝන ගණනය හා ප්‍රෝටෝන ගණන සමාන විමේ ප්‍රවණතාව යම්තාක් දුරකට නවීකරණය වෙයි.
දුර්ලභ හා සිද්ධාන්තමය ආකාර
පරමාණුක ක්‍රමාංකය 82ට වැඩි (ඊයම්වල) මූලද්‍රව්‍ය හා ඒවායේ සමස්ථානිකයන් විකිරණශීලී මූලද්‍රව්‍යය වේ. නමුත් ‘සමතුලිත දූපත්’ වශයෙන් හදුන්වන පරමාණුක ක්‍රමාංකය 103 ට වැඩි මූලද්‍රව්‍ය ද පවතී. ඒවා අධි ස්කන්ධ මූලද්‍රව්‍ය (Superheavy –elements) ලෙස හැදින්වේ. මේවායේ න්‍යෂ්ටි බොහෝ විකිරණශීලී මූලද්‍රව්‍ය න්‍යෂ්ටිවලට සාපේක්ෂව ස්ථායී වේ. ස්ථායී අධි ස්කන්ධ මූලද්‍රව්‍යයක් වන උන්බිහෙක්සියම් (unbihexium) එයට හොදම උදාහරණය වන අතර එය සතුව ප්‍රෝටෝන 126 ක් හා නියුට්‍රෝන 184 ක් පවතී.
පදාර්ථ‍ෙය් සෑම අංශුවකටම සමරූපී ප්‍රතිපදාර්ථ අංශුවක් ඇති අතර එය විද්‍යුත් වශයෙන් ප්‍රතිවිරුද්ධ ආරෝපණයක් ගනී. එනම් පොසිට්‍රෝනයක් යනු ධන ආරෝපිත ප්‍රති ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් වන අතර එමෙන්ම ප්‍රතිප්‍රෝටෝනයක් යනු සෘණව ආරෝපිත වූ ප්‍රෝටෝනයක් වේ. කෙසේ හෝ අප නොදන්නා හේතුවකට ප්‍රතිපදාර්ථමය අංශූන් විශ්වයේ දුර්ලභ වේ. එසේම තවමත් ප්‍රතිපදාර්ථ න්‍යෂ්ටියේ සොයාගෙන නැත. ප්‍රතිහයිඩ්‍රජන් යනු හයිඩ්‍රජන්හි ප්‍රතිපදාර්ථය වන අතර එය ජිනීවාහි CERN විද්‍යාගාරයේදී නිපදවන ලදී.(1996)
එමෙන්ම තවත් විශ්මය ජනක පරමාණු නිපදවා ඇත. එහිදී ප්‍රෝටෝන නියුට්‍රෝන හා ඉලෙක්ට්‍රෝන වෙනුවට තවත් එම ආරෝපණයම දරණ වෙනත් අංශු ඇතුළු කිරීමෙන් අදාල පරමාණුව නිපදවා ඇත. උදාහරණ වශයෙන් ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් වෙනුවට මියුඕන් (muon) එක් කිරීමෙන් මියුඕන න්‍යෂ්ටියක් සෑදේ. (muonic atom) මෙවැනි න්‍යෂ්ටි භාවිතා කරමින් භෞතික විද්‍යාවේ මූලධර්ම පිළිබද අනාවැකි කීමට යොදා ගන්නා පරීක්ෂණවලට යොදාගනී.
ඉලෙක්ට්‍රෝන වලාව
300px|thumb|මෙය විභව කූපයකට උදාහරණයක් වෙයි. එක් ස්ථානයකට X ලගා වීමට අවශ්‍ය අවම ශක්තිය V(X) මෙමගින් දැක්වෙයි. E ශක්තියක් ඇති අංශුවකට X1 සිට X2 වන පරාසයක ස්ථාන ගත විය හැකිය.