cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ඩයි⁣නෝසරයන්
සිටසියා පරිණාමය (තල්මසුන් සහ ඩොල්ෆින්)
ඇම්බියුලෝසීටස් බිව්වෙ ගොඩබිම් ජලය. කොහොමද හරියටම ඒක කියන්නෙ වසර මිලියන 49 පැරණි ෆොසිලයක් බලලා ? දන්ත සැකැස්ම මත තැන්පත්වල ඛණිජ ආදිය පරීක්ෂණයට ලක් කිරීමෙන් ඒ වගේ දේවල් හරියටම කියන්න පුළුවන්. ඇම්බියුලෝසීටස් ජීවත් වුනේ ගොඩබිම ආසන්නයේ. ජලය තුල කිමිදිලා ආහාර සොයා ගියත් ඇම්බියුලෝසීටස් ජලය සොයා ආවේ ගොඩ බිමට. මේ සත්වයා ජලයේ ආහාර හඹා ගිය සත්වයෙක් නෙවෙයි, මන්දගාමී ශරීරයක් සහිත බැවින් සැඟව සිට පහරදී ගොදුරු ඩැහැගත්තෙක් (Ambush predator).
වර්ශ මිලියන 49 කට පෙර ඇම්බියුලෝසීටස් ෆොසිල් වාර්තා වලින් ඉවත් වෙනවා... ඒ ඇම්බියුලෝසීටාවන්ගෙ කාලය අවසන්.
ගැටලුව තාමත් ඉතිරියි. කවදා කොහෙදි කොහොමද සිටසියා පූර්වජයන් ලවණ ජලයට පූර්ණ අනුවර්තන ගෙනාවේ...?
ඇම්බියුලෝසීටාවන් වසර මිලියන 49කට පෙර ෆොසිල වාර්තා වලින් ඉවත් වෙන්නෙ සිටසියා පරිණාමය තුල ප්‍රධානතම ගැටලුව ඉතිරි කර. කවදා කොහෙදි කොහොමද සිටසියාවන් ලවණ ජලයට පූර්ණ අනුවර්තන ලබා ගත්තෙ..?
1994 වර්ශයේදිම වසරේදි මහාචාර්ය පිලිප් ගින්ග්‍රිච් නැවතත් සුලෛයිමාන් කඳුවැටිය අවට පර්යේෂණ මෙහෙය වීමේන් තවත් නව ක්ශීරපායි විශේෂයක ෆොසිල මතුකර ගනු ලබනවා. ඒ තවත් තල්මස් පරිණාමයේ සංක්‍රාන්ති අවධියක්. ඇම්බියුලෝසීටාවන්ට වඩා දියුණු පිහිනීමේ අනුවර්තන වලින් සන්නද්ධ මේ නව විශේෂය සතු ප්‍රධාන ලක්ෂණ කිහිපයක් මෙසේයි.
* කෙටි, ශක්තිමත් බෙල්ලක් සතු වීම.. කිමිදීමට වඩා ප්‍රයෝජනවත්
* පසු ගාත්‍ර තවත් කෙටි වී හබල් මෙන් සැකැස්ම
* වල්ගය තවත් මාංශපේෂිමය වීම.
* විශේෂිත දන්ත සැකැස්ම
අඩි දහයක පමණ දිගින් යුත් මේ සත්ව විශේෂය "රෝඩෝසීටස්" නමින් නම් කරනු ලබනවා. thumb|රෝඩෝසීටාවෙක් තල්මසුන් පරිණාමයේ මුහුදු ජලය සඳහා පූර්ණ අනුවර්තන දක්වන පලමු සාමාජිකයා තමයි වසර මිලියන 46 කට ප්‍රථම පරිණාමය වන රෝඩෝසීටස්. රෝඩෝසීටස් කොහොමද විලෝපිකයන්ගෙන් ආරක්ෂා වුනේ ? මේ ගැටලුවට පිලිතුර තිබෙන්නේ මේ සත්ව⁣යගෙ කර්ණ ශංඛයේ සමබරතාව රකින අවයවය මත. රෝඩෝසීටස් සමබරතාව අතින් ඉහලයි. වේගයෙන් පිහිනා යන ගමන් ඉතාමත් ඉක්මනින් දිශා මාරු කිරීමටත්, හැරවීමටත් ඇති හැකියාව රෝඩොසීටාවන් සතුයි. එමගින් ඔවුන්ගෙ මුල් පූර්වජයන් මුහුන දුන් විලෝපිකයන්ගෙන් බේරි යාමට රෝඩෝසීටාවන් සමත් වුනා. ඔවුන් සාගර කලාප විශාල ප්‍රමාණයක සුලබව පැතිරුනා..
නමුත් රෝඩෝසීටාවන් නැවතත් වෙනස්වන දේශගුණය නිසා ගැටලුවලට මුහුණ දෙනවා. පැවැත්ම සඳහා ඔවුන් සටන් කල යුතුයි, වෙනස් විය යුතුයි.. වෙනස් නොවුනොත් පැවැත්ම අවසානයි. වසර මිලියන 46 කට පෙර අවසාන රෝඩෝසිටාවන් ෆොසිල වාර්තා වලින් ඉවත් වෙනවා....
ඊජිප්තුවෙ බටහිර කාන්තාරය.. කයිරෝ නුවරට කිලෝමිටර් සීයක් පමණ නිරිතදිගට වන්නට පිහිටි 'වාඩි අල් හිට⁣ාන්" ප්‍රදේශය කියන්නෙත් ප්‍රාග්⁣ෛඑතිහාසික ටීතිස් සාගරය පැතිරී පැවති කොටසක්. වසර මිලියන ගනනක් පැරණි ⁣සාගර සත්ව විශේෂ වල ෆොසිල මෙහෙදි පොලව මතුපිට දැකගන්න පුළුවන්. මේ ප්‍රදේශයෙන් හමුවෙනවා අඩි 50 ක් පමණ දිගු තල්මස් පූර්වජයෙක්. එවක පැවතී සාගරයේ සුපිරි විලෝපිකයා තමයි මේ බැසිලෝසෝරස්.
රෝඩෝසීටාවන් ඉදිරියට පැමිණිලා, වෙනත් ස්වරූපයන්ගෙන්.. බැසිලෝසෝරස් රෝඩෝසීටාවන්ට නොතිබුන තවත් ජලචර අනුවර්තනයන්ගෙන් සන්නද්ධ වෙනවා.
* ජලය තුල හොඳින් පෙනීම සඳහා දියුණු ඇස්.
* ජලය තුල ඉතාමත් තියුණු කන් ඇසීමෙ හැකියාව.
* ආඳකු මෙන් දිගු හැඩයක් සතුවීම, නොගැඹුරු දියේ දඩයමට. thumb|399x399පික් මේ අනුවර්තන සියල්ලත් සමඟ බැසිලෝසෝරස්ට අතීතයෙ හිමිවු දැන් ප්‍රයෝජනයක් නැති අවයවයකුත් එලෙසම පවතිනවා. ඒ තමයි පසුගාත්‍රාවල ඉතිරිව ගිය ශේෂයන්.
මිලියන 39 කට පෙර සාගර ආධිපත්‍යය අචලතාපී සත්වයන් අතට ගැනීමට බැසිලසෝරයන්ට හැකි වෙනවා. පෙර තම පූර්වජයන් ආහාරයට ගත් විලෝපිකයන් මේ වෙද්දි බැසිලෝසෝරයන්ගෙ ආහාර බවට පත්ව හමාරයි..
මධ්‍යකාලීන ඊයෝසීන අවධියේ බැසිලෝසෝරයන් සමඟ මුහුදේ සරනවා තවත් අපූරු සත්වයෙක්. බැසිලෝසෝරයන් තරම් මහේශාක්‍ය නොවුන, ඉතාමත් සැඟවුනු දිවියක් ගෙවු කුඩා සිටසියාවන් විශේෂයක් වන මොවුන් හඳුන්වන්නෙ "ඩොරුඩොන්ට්ස්" නමින්. ඩොරුඩොන්ට්ස්ලා ප්‍රමාණයෙන් සහ හැඩහුරුකමෙන් වත්මන් ඩොල්ෆිනයන් වගේ.
ෆොසිල සාධක අනුව බැසිලෝසෝරයන් තමන්ගෙ ඤාාතීන්වන කුඩා ඩොරුඩොන්ට්ස්ලව ආහාරයට ගත් බව තහවුරුයි. බැසිලෝසෝරයන් මෙන් විශාල විලෝපිකයන්ගෙන් මිදෙන්න ඩොරුඩොන්ට්ස්ලා රංචු ආකාරයෙන් ගැවසුන බවට විද්‍යඤයන් අදහස් පලකරනවා.
වසර මිලියන 35 කට පොරොතුව නැවතත් දේශගුණික විපර්යාස. මුල් කාලීන ඉයෝසිනයේදි රත්වුන ලෝකය නැවත සිසිල් වෙනවා. සාගර සිසිල් වෙන අතරේ දකුණු ඇමරිකානු භූ තැටියෙන් වෙන්වෙන ඇන්ටාර්ක්ටික් භූ තැටිය ධ්‍රැවාසන්න හිම වැස්මක් බවට තහවුරු වෙනවා. ධ්‍රැවාසන්න හිම තහවුරු වෙන්න ජලය අවශ්‍යයි.. පෘථිවිය මත පවතින ජලය ධ්‍රැවාසන්නයේදි ඝනීභවනය වෙද්දි ගෝලීය සාගර ජලමට්ටම් පහත බසිනවා.
බැසිලෝසෝරයන් දෙසට හැරෙමු.. ඔවුන් ශරීරය ප්‍රමාණය විශාලයි දිගටියි. හැඩගැහිලා තියෙන්නෙ නොගැඹුරු ජලයේ පිහිනා ගොස් දඩයම් කරන්න. සාගර ජලමට්ටම් අවම වෙද්දි බැසිලෝසෝරයන් දුෂ්කර අවස්ථාවන්ට මුහුණ දෙනවා. ඔවුන්ට ගැඹුරු ජලයට අනුවර්තනය වෙන්න කාල වේලාව මදී.... මධ්‍ය ඉයෝසීනයේදි බැසිලෝසෝරයන් පෘථිවියෙන් සමුගන්නවා. ඔවුන්ගෙ ඉදිරි පැවැත්මක් නෑ.
එ්ත් එතරම් අණසක නොපැතිරු ඩොරුඩොන්ට්ස්ලා මේ අභියෝගය ජයගන්නවා. කුඩා, සමානුපාතික, මෙහෙයවිය හැකි සිරුරින් යුත් ඩොරුඩොන්ට් සත්වයන් ගැඹුරු දියට සංක්‍රමණය වෙනවා. ඩොරුඩොන්ට්ස්ලා වර්තමානයෙ ඔබ දකින සියළු තල්මසුන් සහ ඩොල්ෆිනයන්ගෙ පූර්වජයා..පරිණාමය විශාල මෙන්ම මහේශාක්‍ය බැසිලෝසෝරයන්ට වඩා කාරුණික වෙන්නෙ ඩොරුඩොන්ට්ස්ලට..
ඩොරුඩොන්ට්ස්ලගෙ පසුකාලීනයන්ට නැවත විලෝපික තර්ජන ඇතිවෙනවා. ප්‍රාග්⁣ෛඑතිහාසික සාගරවල දරුණුම දඩයක්කරුගෙන්.. ඒ තමයි එතෙක් මෙතෙක් සිටි සුවිසල්ම මෝර විශේෂය වන මෙග⁣ලඩොන් මෝර විශේෂයන්ගෙන්.. ඔවුන්ගෙන් ගැලවෙන්නනම් නව සිටසියාවුන් තමන්ගෙ නිජබිම් වලින් ඈතට යා යුතුයි.
මෝරුන් කියන්නෙ චලතාපි සත්වයන්. ඔවුන්ගෙ ශරිර උණුසම පරිසර උෂ්ණත්වයත් සමඟ ඒ තත්වයට පත්වෙනවා. සිටසියාවන් අචලතාපින්, ඔවුන්ට පුළුවන් වෙනස් පරිසර උශ්ණත්වයන්ගෙදි තමන්ගෙ ශරීර උශ්ණත්වය පාලනය කරගන්න. එහෙනම් ඉතිරි එක් තාර්කික විකල්පයයි..... ඒ ධ්‍රැවාසන්න පෙදෙස් වලට සංක්‍රමණය. මෝරුන්ට බෑ එතකොට සිටසියාවන් එලවන්න. සීතල සාගර ජලය ඔවුන්ට මාරාන්තිකයි. නමුත් සිටසියාවන්ට පුළුවන් උශ්ණත්වය පාලනය කරගන්න.
ෆ්ලෝයන් වලදි මම ලිව්ව ලිපියෙ සඳහන් කලා තල්මස් වර්ගයා ආර්ක්ටික් සාගරවලට සංක්‍රමණය විමේ පරිණාමික ක්‍රියාවලිය සිත්ගන්නාසුළු කතාවක් බව. මෙතෙක් ඔබ කියෙව්වෙ ඒ කතාව...
ඩොරුඩොන්ට්ස්ලාගෙ මුණුපුරු මිණිබිරියන් අදත් සීතල ආර්ක්ටික් සාගර තුල සරන්නෙ ජීවය කෙරෙහි පරිසරය ඇතිකරන පීඩන වල ආන්තික ඵලයක් ලෙස. අද ඔවුන් විශේෂ අසුවක පමණ විහිද ගිය සිටසියා ගෝත්‍රය. නිල්තල්මසුන්, තෙල්මන්ද තල්මසුන් , ඔර්කා, බෙලුගා, ඩොල්ෆින්ස්, පොර්පොයිස් වැනි විශාල පරාසයක ඔවුන් විවිධත්වය පෙන්නුම් කරනවා. එමෙන්ම දියුණු බුද්ධියක් සතු, හැගීම් දැනීම් සතු දියුනු ජීවින් ඔවුන්.
ප්ලැකොඩර්මාවුන් (Placodermi)
=============== thumb|290x290පික්| ප්ලැකොඩර්මාවුන්
ඩයිනෝසරයන් මිහිමත ජීවත් වුන කාලයටත් එපිටින් වාසය කල ජීවීන් ගැන කතා කරද්දි ප්ලැකොඩර්මාවුන් කියන නශ්ඨව ගිය සත්ව විශේෂ එක්තරා අවධියකදි පෘථිවිය පුරාම සිය අණසක පැතිරවු සත්ව වර්ගයක් (class). ප්ලැකොඩර්මි කියන නමේ ග්‍රීක අර්ථය 'සන්නාහයක්/ වැස්මක් සහිත සමකින් යුත්' වැනි අරුතක්. සිලූරියන් අවධියේ ( ඒ කියන්නෙ මීට වසර මිලියන 440 කට පමණ පෙර ඇරඹි) ඩේවෝනියන් අවධියේ අවසාන කාලය තෙක් (ඒ කියන්නෙ වසර මිලියන 360 කට පමණ පෙර) මේ ප්ලැකොඩර්මාවුන් පෘථිවියේ සාගර තුල වාසය කලා. සාමාන්‍යයෙන් මොවුන්ගෙ පොදු ලක්ෂණය තමයි හිස, ගෙල සහ පපුව ප්‍රදේශය ගන සන්නාහයක් මෙන් වු ආවරණයකින් වැසී පැවතීමත් ශරීරයේ ඉතිරි කොටස් කොරපොතු ආවරණයකින් වැසී පැවතීමත්. දැන් මේ ප්ලැකොඩර්මාවුන්⁣ගෙ විවිධත්වය ඉතාමත් අධිකයි. සිලූරියන්, ඩෙවෝනියන් අවධි තුල පෘථිවියෙ සාගර පුරාම පැතිරීම වගේම විවිධත්වය දකින්න පුළුවන් ෆොසිල සාධක වලින්. සෙන්ටිමීටර 30 පමණ විශේෂ අයත් වන බොත්රියොලෙපිස් ගනයේ සිට අඩි 20 ක් පමණ විශාල වන ඩන්ක්ලිඔසිටියස් ගනය දක්වා මොවුන් විවිධ ප්‍රමාණ වලින් ජීවත්ව තිබෙනවා.
දැන් මේ අපි කතා කරපු ටෙරෙලි වගේ ප්ලැකොඩර්මාවුන් ඩෙවෝනියන් යුගයේ සාගර කලාප සිය අණසකට නතු කරගෙන හිටියට ඩේවෝනියන් අවධිය අවසාන වෙන කාලවකවානුවෙදි සිදුවු නශ්ඨවීම් සිද්ධිදාමයේදි නශ්ඨව යනවා. පසුකාලීනවා
ඩන්ක්ලිඔසිටියස් ගනය සහ සියළු ප්ලැකොඩර්මාවුන්ගෙ නශ්ඨවීම පිළිබඳව විවිධ මත තිබෙනවා. එයින් වඩාත් ප්‍රචලිත මත ⁣ද්විත්වය මෙහි සඳහන් කරනවා. පලවෙනි මතය තමයි ප්ලැකොඩර්මාවුන්ගෙ පරිණාමයට පසුකාලීනව සිදුවෙන අස්ථිමය මසුන් පරිණාමයත් සමඟම ආහාර සඳහා තරඟයට මුහුණදීමට නොහැකිව ප්ලැකොඩර්මාවුන් වඳව ගිය බව. දෙවන මතය තමයි ඩෙවෝනියන් අවධියේදි සාගර ජලයේ ඔක්සිජන් ප්‍රතිශතය සීඝ්‍රයෙන් පහල බැස්ස නිසා ඩන්ක්ලිඔසිටියස් වැනි විශාල සත්වයන්ට ඔක්සිජන් ප්‍රමාණවත් නොවී කුඩා මත්ස්‍යන් පමණක් ඉතුරි වු බව. මේ මතය සනාථ කරන කාරණයක් විදිහට විද්‍යාඤයන් ගෙන එන සාධකයක් තමයි ඩෙවෝනියන් නශ්ඨවීමෙන් පසුව වසර මිලියන ගනනකින් එළඹෙන මීසෝසොයික අවධිය දක්වාම විශාල මසුන් පරිණාමය නොවීම.
ප්ලැකොඩර්මාවුන්ගෙ ෆොසිල නැවත ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමෙන් පසු ලැබෙන ජීවමාන රූප ඉතාමත් අපුරුයි. බොත්රියොලෙපිස් ගනය පිටසක්වල ජීවින් ලෙස දිස්වන අතර ඩන්ක්ලිඔස්ටියස් වැනි විශේෂ මායා කතා වල එන අති දරුණු සත්වයන් මෙන් දිස්වේ. ඩයිනෝසරයන්ට පෘථිවිය මත සක්මන් කිරීමට කලින් සිටි සුපිරි විලෝපිකයන් කාණ්ඩයක් වන ප්ලැකොඩර්මාවුන් ගැන කෙටි කතාව එහෙමයි.
thumb|350x350පික්|මේම පක්ෂින්ගේ ප්‍රමාණය හා මිනිසාගේ ප්‍රමාණය සැසදුවිට භීතියේ පක්ශියා (Terror Birds)
=========================
මේ Phorusrhacidae යන විද්‍යාත්මක නාමයෙන් හදුන්වන දකුණු ඇමරිකානු කලාපය සිය අණසකට නතුකරගෙන සිටි භීතියේ පක්ශීන්, එසේත් නැත්තම් 'ටෙරර් බර්ඩ්ස්' සත්වයන් ගැනයි. thumb|237x237පික්| Phorusrhacidae සෙනෝසොයික අවධිය යනු ක්ශීරපායින්ගෙ කූටප්‍රාප්තිය සිදුවු අවධිය. ක්‍රිටැසියස් නශ්ඨවීමෙන් පසුව යෝධ සත්වයන්ගෙන් හිස් වෙන පෘථෘවිය වසර මිලියන ගනනකින් පසු ඇතිවෙන සෙනොසොයිකයේදි නැවත යෝධයන්ගෙන් පිරෙනවා. මෙවර එය පෙර මෙන් උරගයන් නොව ක්ශිරපායි යෝධයන්ගෙ ලෝකයක්. ටෙරර් බර්ඩ්ස්ලා ඇතිවෙන්නෙ මේ ක්ශිරපායින්ගෙන් පිරි ඉතිරී යන පෘථෘවිය තුල.
ටෙරර් බර්ඩ්ස් කියන පොදු නමක් භාවිතා කරාට මොවුන් අයත් වන්නෙ ෆොරස්රැසිඩ්ස් කියන කුලයට. මීටර් 1 සිට මීටර් 4 පමණ උස පරාසයක වැඩෙන ශක්තිමත් ⁣විශාල හොටක් සහ වේගයෙන් දිවීම සඳහා සකස්වු ගාත්‍රා සහිත මේ පක්ශීන් වසර මිලියන 62 කට එපිටින් වු සෙනොසොයික අවධියේ සිට වසර මිලියන 1.8 පෙර පහලවු ප්ලයස්ටොසීන යුගය දක්වාම විශේෂනය වෙමින් පැවත ඉන්පසුව නශ්ඨව යනවා.
දකුණු අමරිකානු කලාපයේ ජීවත් වු මේ ෆොරැසිඩ්ස් විශේෂ වලින් එකම එක් විශේෂයක් දකුණු හා උතුරු අමරිකානු කලාප යා කරමින් බිහිවෙන පැනමා භූ තැටිය ඔස්සේ උතුරු ඇමරිකාව තරණය කරනවා. ඒ තමයි ටයිටැනිස් වොලරි කියන ෆොරැසිඩ් විශේෂය.
ඉතාමත් මෑතකදි සිදුකල පර්යේෂණ මඟින් ෆොසිල විද්‍යාඤයන්ට සඳහන් කරන්නෙ මේ පක්ශින් හඹා ගොස් ග්‍රහණය කරගත් ගොදුර පොළවේ ගැසීම මඟින් අඩපණ කල බවයි. වර්තමානයේදි අප්‍රිකාව තුල ජීවත්වන Sagittarius serpentarius පක්ශියා මේ උපක්‍රමය යොදාගන්නවා ගොදුරු සෙවීමේදි. ඒ වගේම මොවුන්ගෙ ශක්තිමත් පාද මඟින් පහරදීමේ හැකියාව මොවුන්ට තිබී ඇත. වර්තමානයේදි ජීවත්වන කැසොවරි, පැස්බරුන් වැනි විශේෂ වලට මේ පා පහර එල්ල කිරීමේ හැකියාව පවතිනවා
මොවුන්ගෙ වඳ වීමට ප්‍රධානම හේතුව ලෙස දක්වන්නේ පැනමා භු තැටිය මඟින් වසර මිලියන දෙකකට පමණ පෙර උතුරු හා දකුණු අමරිකානු මහද්වීප යා වීම. මේ හේතුවෙන් උතුරු ප්‍රදේශවල සිට මාංශභක්ෂක කාර්නිවෝරාවන් (වලසුන්, සුනඛ සහ බිළාල පවුලට අයත් සතුන්) දකුණට සංක්‍රමණය වීම නිසා ෆොරැසිඩ්ස් විශේෂවලට ඇතිවු තරඟය ජය ගැනීමට නොහැකිව නශ්ඨව ගිය බව.
වෙලෝසිරැප්ටර්
==============
1923 වර්ශයේදි විද්‍යවට මුලින්ම හඳුන්වාදෙන මේ ඩයිනෝසර විශේෂය සොයාගනු ලබන්නේ මොන්ගෝලියානු ගෝබි කාන්තාරයෙන්. දැනට මෙහි හඳුනාගත් විශේෂ ද්විත්වයක් සිටිනවා. වෙලෝසිරැප්ටර් මොන්ගෝලියෙන්සිස් සහ වෙලෝසිරැප්ටර් ඔස්මොල්ස්කි මේ විශේෂ ද්විත්වය. ජුරාසික් පාර්ක් චිත්‍රපටය හේතුවෙන් ප්‍රසිද්ධියට පත්වෙන මේ වෙලෝසිරැප්ටරයන් පිලිබඳ ඇතිවී තිබෙන දුර්මත බොහෝමයි. පලමුවෙන්ම ඔවුන් ඔබ චිත්‍රපටය තුල දකින රැප්ටරයන් තරම් විශාල සත්වයන් නෙවෙයි. දෙවනුව ඔවුන් එතරම්ම බුද්ධිමත් සත්ව විශේෂයන් නෙවෙයි, තෙවෙනුව සැබෑ රැප්ටරයන් පිහාටු සහිත ජීවි කාණ්ඩයක් බවයි සැලකෙන්නේ. (පිහාටු පැවතියාට ඔවුන් පක්ශින් නොවෙයි).
වර්තමානයේදි ස්වාභාව විද්‍යා කෞතුකාගාර බොහෝමයක රැප්ටර් ප්‍රතිනිර්මාණවල මේ පිහාටු සහිත සිරුර ඔවුන් නිර්මාණය කර තිබෙනවා. thumb|272x272පික්| Velociraptor ඡායාරූපවල පිලිවෙලින් චිත්‍රපටයේ වෙලෝසිරැප්ටරයන්, වෙලෝසිරැප්ටර් මොන්ගෝලියෙන්සිස් ප්‍රතිනිර්මාණයක්, සංසන්දනාත්මක ප්‍රමාණය.
===============================
දැන් මේ විවිධ කාණ්ඩ පියාසැරිය සිය පරිණාමය තුලදි අත්පත් කරගත් විදි හරි අපූරු කතාන්දර. විශේෂයෙන්ම පක්ෂි පරිණාමය අංග සම්පූර්ණ ලෙස විස්තර කර ඇති පරිණාමික ක්‍රියාවලියක්.
මේකෙ මේ ඔය කතා ලිව්වට ලියන්න අදහස් කලේ ටෙරෝසෝරයන් ගැන. මීසෝසොයික අවධියේදි මිහිමත පහලවෙලා ක්‍රිටසියස් මහා වඳවීමත් සමඟම ටෙරෝසෝරයන් මිහිමතින් තුරන් වෙනවා. ටෙරෝසෝරස් කියන නමේ ග්‍රීක අර්ථය 'පියාඹන උරගයා'. උරගයා කිව්වට විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණය අනුව ටෙරෝසෝරයන් උරගයන් නෙවෙයි, ඔවුන් වෙනම කණ්ඩායමක්.
දැන් මේ ටෙරෝසෝරයන් විවිධ ප්‍රමාණ, විශේෂ, බරින් යුක්ත හාදයො. අල්ලක් තරම් පොඩි 'ටෙරෝඩැක්ටිලස් කොචී' විශේෂයේ සිට මීටර් දහයක පමණ වින්ග්ස්පෑන් එකක් තිබ්බ එතෙක් මෙතෙක් පියාසැරිය ලැබු විශාලතම සත්වයා විරුදාවලිය ලත් ක්වේට්සල්කෝට්ලස් විශේෂය වෙනකන් අධි විවිධත්වයක් තිබු සත්ව කාණ්ඩයක්.
මොවුන්ගෙ පියාපත් සමෙන් සැදුම්ලත් බැඳි පටලයක් ආකාරයෙන් පිහිටන්නෙ. (වවුලන්ගෙ වගේ) මුල් මීසෝසොයික නිදර්ශක වල සිට පසුව ක්‍රිටසියස් නිදර්ශක දක්වා අධ්‍යනය කරද්දි බලන්න පුළුවන් මුල් කාලීනව දත් පිහිටි මුඛයන් සහ දිගු වල්ගා පිහිටියත් ක්‍රිටසියස් අවධිය වෙනකොට දත් අවම වෙලා වල්ගා ක්ශීනව යනවා. ඒ පියාසැරිය සඳහා වඩාත් හොඳින් අනුවර්තනය වීමට.
දැන් මේ පහත පිලිවෙලින් තියෙන්නෙ රැම්ෆොරින්කස් මුඑන්සටරී, රැම්ෆොරින්කස් ලොන්ගිකූඩස්,
ටෙරොඩැක්ටිලස් කොචී කියන විශේෂ තුනේ බර්ලින් කෞතුකාගාරයේ මට මුණගැහුන ෆොසිල නිදර්ශක තුනක් සහ ආර්ටිස්ටික් රීකන්ස්ට්‍රක්ශන් සහ ක්වෙට්සකෝට්ලස් කියන විශේෂයේ සංසන්දනාත්මක ප්‍රමාණය. මේකෙන් යම් අදහසක් ගන්න පුළුවන් වෙයි මීසෝසොයික මහා අවධියට අයත් ට්‍රියාසික් අවසාන වකවානුවෙ සිට ක්‍රිටසියස් යුගය දක්වා අහස කොතරම් කාර්යබහුල, ජනාකීර්ණ තැනක් වන්නට ඇද්ද යන්න.
සෙරටොප්සිඩේ කුලය
================== thumb|269x269පික්| Ceratopsia ලෝකයේ ප්‍රසිද්ධම ඩයිනෝසර විශේෂ වලින් එකක් තමයි ට්‍රයිසරැටොප්ස් විශේෂය. ජුරාසික් පාර්ක් චිත්‍රපට⁣ පෙලේ ප්‍රථම චිත්‍රපටයේ සිට අවස්ථා ගනනකදී චිත්‍රපට සහ කතාංග මාලා තුලින් මේ සත්වයා දැකගත හැකී වීම ඊට එක් හේතුවක්. ට්‍රියැසික් යුගය තුල ඇමරිකානු කලාපය තුල බහුලව වාසය කල මේ සත්වයන් අයත් වන්නෙ සෙරටොප්සිඩේ කුලයට. සෙරටොප්සිඩේ කුලය කොතරම් විවිධත්වයක් දැක්වු කුලයක්ද යත් විශේෂ ගනනාවක් ට්‍රියැසික් අවධිය තුල මිහිමත ජීවත් වුනා. පහත පින්තූර තුලින් මේ විවිධත්වය බලන්න පුළුවන්. සියළුම විශේෂ මෙහි දැක්වෙන්නේ නැති වුනත් විශේෂ බොහෝමයක් මෙහි දකින්න පුළුවන්. සෙරටොප්සිඩාවන් යනු ශාඛ භක්ෂක කුලයක්. ට්‍රයිසරැටොප්සයන් පමණක් දැක ඇති ඔබට සිතාගන්න පුළුවන් වෙයි පරිණාමික දිනපොත තුල ට්‍රියැසික් යුගය යනු කොතරම් විවිධත්වයක් ඉසිළු අපූරු භු යුගයක්ද බව..
බුද්ධිමත්ම ඩයිනෝසර විශේෂය
=====================
මංජුල මහත්මයගෙ පොතේ තිබුනෙ ක්‍රිටැසියස් වඳවීමට ප්‍රථම ජීවත් වූ ඩයිනෝසර විශේෂක් බුද්ධිමත් බවින් අග්‍රස්ථානයක පසුවු බවත්, පසු කලෙක ඔවුන් පරිණාමය වී හෝමෝ සේපියන්වරුනට සමාන රුවින් යුතු වූ බවත්, දියුණු ශිෂ්ඨාචාරයක් ගොඩනැගූ ඔවුන් පසුකලෙක පෘථෘවිය හැර ගොස් විශ්වයෙ ඇතැම් ස්ථාන ජනාවාසකරණයට ලක් කල බවත්, අද අපට අසන්නට ලැබෙන පිටසක්වල ජීවීන් යනු ඔවුන් විය හැකි බවත්.
1982 වර්ෂයේදි කැනඩාවෙ ඔටාවා කෞතුකාගාරයේ පෘශ්ඨවංශි ෆොසිල භාරකරුව සිටි ඉතාමත් ප්‍රසිද්ධ ෆොසිල විද්‍යඤයකු වන ඩේල් රසල් විසින් උපකල්පනයක්, (පරිකල්පිතයක් කිව්වොත් වඩාත් නිවැරදි) ගොඩනගනවා චික්සුලුබ් උල්කාව නොගැටී ක්‍රිටැසියස් මහා නශ්ඨවීම ( ක්‍රිටැසියස් නශ්ඨවීම, චික්සුලුබ් ග්‍රහකය පිලිබඳව පෙර සටහන් කර ඇති ලිපි මාලාව කියවන්න) සිදු නොවුනානම් එකල ජීවත්වු ද්වීපාදික තෙරොපොඩ් සත්ව විශේෂ අතරින් බුද්ධිමත් සත්වයින් කුමන ආකාරයකින් පරිණාමය වේද යන්න. මෙතනදි බොහොම පැහැදිලිව මතක තබා ගතයුතු දෙය තමයි මෙය පරිකල්පන පර්යේෂණයක් (Thought experiment). මෙහිදි හුදු අනුමාන, වර්තමාන සත්වයන්ගෙ පරිණාමික තත්වයන් ආශ්‍රයෙන් සිදුකල උපකල්පන ආදියෙන් තමයි මේ චිත්‍රය ගොඩනගන්නෙ. ඩේල් රසල් නිර්මාණය කරන පරිණාමික ඩයිනෝසර ආකෘතිය ඕනැවට වඩා මානවරූපි ආකෘතියක් (Anthropomorphic) ගත් බවට එකල ග්‍රෙගරි .එස් පෝල්, තෝමස් හොල්ට්ස් වැනි ෆොසිල විද්‍යාඤයන්ගෙ දරුණු විවේචන වලට ලක්වුනා. ඩේල් රසල් තමන් නිර්මාණයය කරපු ආකෘතිමය සත්වයාට දුන් නාමය තමයි ඩයිනෝසෝරිඩ් කියන්නෙ.
මෙතෙක් වෙනකන් මම විස්තර කරේ මේ කතාවෙ අර්ධ විද්‍යාත්මක කොටස. ව්‍යාජ විද්‍යාත්මක (pseudo science) කොටසට සම්පූර්ණයෙන්ම මෙය බැහැර කරන්න අසීරු නිසා අර්ධ විද්‍යාත්මක යයි පැවසීම නිවැරදියි. thumb| Troodon දැන් මේ ඩේල් රසල් ගොඩනගන කල්පිතය වගේම මෑත කාලීනව තිරගත වුන ජුරාසික් පාර්ක් වැනි චිත්‍රපට තුලින් ත් රැප්ටර් සත්වයින් සතු බුද්ධිය ඉස්මතු කරලා පෙන්නනවා. ඇත්තටම මේ සත්වයන් බුද්ධිමත්ද යන්න විමසා බැලීම තමයි අරමුණ ⁣ඩේල් රසල්ගෙ කල්පිතයට පාදක වෙන සැබෑවටම ජීවත්වුන ඩයිනෝසර විශේෂයක් තමයි ටෲඩෝන් විශේෂය. සාමාන්‍යයෙන් ඩයිනෝසර විශේෂ අතරින් බුද්ධිමත්ම විශේෂය ලෙස විද්‍යාඤයන් නම් කරන්නෙ මේ ටෲඩෝන්ලව. ටෲඩෝන් ෆොර්මෝසුස් විශේෂ මේ ගනයට අයත් පැහැදිලිව හඳුනාගත් එකම විශේෂය. මොවුන් බුද්ධිමත්ම ඩයිනෝසර විශේෂය ලෙස හැඳින්වීමට හේතුපාදක වෙන්නෙ ඔවුන්ගෙ ශරීර කපාල අනුපාතය ඉහල අගයක් ගැනීම. ඒ කියන්නෙ ශරීරයට සාපේක්ෂව ඉහල කපාල ධාරිතාවක් දැරීම. නමුත් ශරීර කපාල අනුපාතය ඉහල අගයක් ගත් පමණින් ඔවුන් අතිශයින්ම බුද්ධිමත් ජීවි කොටසක් යැයි පැවසීම වැරදි ප්‍රකාශයක්. ටෘඩෝන් කපාල ධාරිතාව අනුව ඔවුන්ගෙ බුද්ධිය උපරිමයෙන්ම සමාන වෙන්නෙ වර්තමානයේ ජීවත්වන පක්ශීන්ගෙ බුද්ධියට. කිසිසේත්ම ඉතාමත් ප්‍රාථමික ක්ශීරපායියෙකුගෙ බුද්ධියට පවා ලඟා වීමට ටෘඩෝන්ට හැකියාවක් නැහැ. ටෘඩෝන් විශේෂයටත් වඩා පහල මට්ටමක තමයි අනෙක් රැප්ටර් සතුන්ගෙ ශරීර කපාල අනුපාතය පිහිටන්නෙ. චිත්‍රපටවල කතාන්තරවල තිබු පමණින් සත්‍ය නොවන මෙවන් ප්‍රකාශ සහ අතිශයෝක්තීනට වඩා විද්‍යත්මක කරුණු වෙනස් බව මතක තබා ගන්න.
1. ටෘඩෝන් ප්‍රතිනිර්මාණයක්
2/3. ටෘඩෝන් සහ ඩේල් රසල් නිර්මාණය කල ඩයිනොසොරිඩ්
මුලාශ්‍රය - පරිණාමික දින පොත
සිස්ටීන් චැපල්
සිස්ටීන් දේවස්ථානය යනු වතිකානු නගරයේ පිහිටි පාප්තුමාගේ නිල නිවස වන අපොස්ටොලික් මන්දිරයේ පිහිටා ඇති දේවස්ථානයකි. ගෘහ නිර්මාණයෙන් අනූන ස්ථානයක් වන මෙහි පුරාණ තෙස්තමේන්තුවේ සොලමන් පූජස්ථානයේ ලක්ෂණද පිළිබිඹු වේ. ශ්රේ ෂ්ඨ පුනරුදවාදී කලාකරුවන්ගේ බිතු සිතුවම්කරණයෙන්ද එනම්, මයිකල් ආන්ජිලෝ වැනි අයගේ නිර්මාණකරණයෙන් අලංකෘත මෙහි පාප්වහන්සේගේ ආගමික සහ විවිධ ක්රිියාකාරකම් සිදුකරන දේවස්ථානයයි. තවද, නව පාප්වහන්සේ කෙනෙකු පත් කරනුවස් පවත්වනු ලබන රහස් සාකච්ඡා සිදු කරනුයේ මෙම පරිශ්රසයේදී වීම විශේෂත්වයකි.
ද්විතීය අධ්‍යාපනය
ද්විතීය අධ්‍යාපනය යනු ප්‍රාථමික පාසල් අවදියෙන් පසුව එන අධ්‍යයනයේ පියවරයි. ද්විතීය අධ්‍යාපනය යනු සාමාන්‍ය අධ්‍යාපනයේ අවසාන පියවරයි. සාමානයෙන් අධ්‍යාපනයේ ඊලග පියවර වන්නේ විද්‍යාලයට හෝ විශ්ව විද්‍යාලයයි. ද්විතිය අධ්‍යාපනය නියම වශයෙන් අනිවාර්ය පරිපුර්ණ, බාලවයස්කරුවන් සදහා වු ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනයේ සිට වැඩිමහල්ලන් සදහා වු වෛකල්පිත, නිර්මාණාත්මක තෘතිය, පශ්චාත් ද්වීතීයය හෝ උසස් අධ්‍යාපනය (විශ්ව විද්‍යාල වෘත්තිය විද්‍යාල) දක්වා සිදුවන සංක්‍රමණය සමය නිරූණය කරයි. පවතින ක්‍රමය අනුව මේ කාලය හෝ ඉන් කොටසක් සදහා වෙනු වු පාසැල් ද්විතිය පාසැල් උසස් පාසැල්, මැදි පාසැල් ,විද්‍යාල, වෘත්තිය පාසැල් සහ ප්‍රාරම්භ පාසැල් වශයෙන් හැඳින්වේ. මේවා අතරින් ඕනෑම එකක නිශ්චිත අර්ථ අවනිත ක්‍රම අකර වෙනස් වේ.
ප්‍රාථමික හා ද්විතීය අධ්‍යාපනය අතර නිහ්චිත කඩඉම රටකින් 60 කට මෙන්ම රටක තුද වුවද වෙනස් වේ. නමුත් එය සමාන්‍යයෙන් 5 වැනි හා 10 වැනි ව්ෂ අතර අධ්‍යාපන කාලය වේ. ද්විතිය අධ්‍යාපනය ඈත්වන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන් ගැටවර වයසේදීය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ හා කැනඩාවේ ප්‍රාථමික හා ද්විතිය අධ්‍යාපනයේ එකතුව සමහර විට කේ. 12 අධ්‍යපානය යනුවෙනි. ඔස්ට්‍රේලියාවේ එය හැදින්වෙනුයේ පී -12 අධ්‍යාපනය යනුවෙනි.
ද්විතීය අධ්‍යාපනයේ අරමුණු උසස් අධ්‍යාපනය හෝ වෘත්තිය අධ්‍යාපනයට සුදානම් කිරීම සදහා පොදු දැනුම ලබා දීම හෝ සෘජුම වෘත්තියක් සදහා පුහුණු කිරීම හෝ විය හැකිය.
සටහන්
{|
නීතිය-පාර්ලිමේන්තු කාර්ය පටිපාටිය
පාර්ලිමේන්තු කාර්ය පටිපාටිය යනු රැස්වීම් සහ සංගම්, සංවිධාන, ව්‍යවස්ථාපිත දේහයන් සහ අනෙකුත් සාකච්ඡාමය රැස්වීම් පාලනය කරන්නාවූ රීති, ආචාර ධර්ම සහ සම්ප‍්‍රදායන් සමූහයයි. එය එක්සත් රාජධානියේ පාර්ලිමේන්තුවේ මහජන මන්ත‍්‍රණ මණ්ඩලයේ පරිචයන් තුලින් ගොඩනැගුනු පොදු නීතියේ කොටසකි.
ඒක්සත් ජනපදයේ පාර්ලිමේන්තු කාර්ය පටිපාටිය පාර්ලිමේන්තු නීතිය, පාර්ලිමේන්තු පරිචය, ව්‍යවස්ථාදායක කාර්ය පටිපාටිය හෝ පිලිවෙලෙහි නීතිය ලෙසින් හැඳින්වේ. බි‍්‍රතාන්‍ය, ඕස්ටේ‍්‍රලියාව, නවසීලන්තය, දකුණු අපි‍්‍රකාව සහ අනෙකුත් ඉංගී‍්‍රසි කථාකරන රටවල එය මූලාසනධාරීත්වය, මූලාසනයදැරීම, රැස්වීම් පැවැත්වීමේ නීතිය, රැස්වීම්වල කාර්ය පටිපාටිය හෝ රැස්වීම්වල උපචාරයන් යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබයි.
එහි හදවත වන්නේ සුළුතරයට ගරු කරමින් බහුතරය විසින් පාලනය කරනු ලැබීමයි. එහි අරමුණ වන්නේ සංවිධානයේ අභිරුචීන් පිලිබඳ ප‍්‍රශ්ණ කෙරෙහි පරීක්‍ෂාකාරී වෙමින් එකී ප‍්‍රශ්ණ සම්බන්ධයෙන් සභාවේ අභිලාෂය ප‍්‍රකාශයට පත්කිරීමයි.
මහනුවර පාසල් නාමාවලිය
••ස්වරණ ජෝති විද්‍යාලයට අනුව මහනුවර පාසල් නාමාවලිය 2018 සිට වෙනස් වෙයි.
මොනොසැකරයිඩ
=== මොනොසැකරයිඩ යනු, අඩු අණුක භාරයක් සහිත සරලත ම කාබෝහයිඩ්‍රේට වර්ගය යි. මොනොසැකරයිඩ කාබෝහයිඩ්‍රේටවල තැනුම් ඒකකය යි. එය තනි අණුවකි. තවදුරටත් ජලවිච්ඡේදනය කළ නොහැක. C, H, O වලින් සමන්විත ය. විද්‍යාගාරයේදී ෆේලිං හා බෙනඩික්ට් පරීක්‍ෂාව මගින් මොනොසැකරයිඩ හඳුනා ගැනේ. ===
ට්‍රයෝස - C3H6O3
කුඩා ම මොනොසැකරයිඩ වර්ගය යි. සෛලීය ශ්වසනයේදී හා ප්‍රභාසංස්ලේෂණයේදී වැදගත් වන අතරමැදි සංයෝගයකි. උදා:
ටෙට්‍රෝස - C4H8O4
සූන්‍යෂ්ටික සෛල තුල නොපවතී. ප්‍රධාන වශයෙන් ම බැක්ටීරියා තුල අඩංගුය. උදා:
පෙන්ටෝස - C5H10O5
සෛලයකට අත්‍යවශ්‍ය න්‍යෂ්ටික අම්ල තැනීමෙහිලා රයිබෝස් හා ඩීඔක්සිරයිබෝස් වැදගත් මෙහෙයක් ඉටු කරයි. උදා:
හෙක්සෝස - C6H12O6
සමායවික ව්‍යුහයන් පවතී. දාමීය අණු චක්‍රාකාරව සැකසී ස්ථායි, වෘත්තාකාර ස‍්වරූපයක් ගනී. උදා:
.ග්ලූකෝස්
හෙප්ටෝස් - C 7 H 14 O 7
කාබන් පරමාණු (C) 7,හයිඩ්‍රජන් පරමාණු (H) 14 හා ඔක්සිජන් පරමාණු (O) 7 ලෙස සංයොජිත මොනොසැකරයිඩ ආකාරයයි.මෙය (CH 2 O) 7 ලෙසින්ද දැක්‌විය හැක.
උදා:
මැනෝහෙප්ටියුලෝස්
මොනොසැකරයිඩ ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් 3 කි. 1)ග්ලූකෝස් 2)පෘක්ටෝස් 3)ගැලැක්ටෝස් වේ.            ග්ලූකෝස් ග්ලූකෝස් වනාහි සරල සීනි ලෙස හදුන්වනු ලබන සරලම සංඝටකයකි .මේවා ජීවී රුධිරය ට අවශෝෂණය වේ. ග්ලූකෝස් = C6 H12 O6 පවතින ස්ථාන - ඉදුණු පලතුරු ,මී පැණි
ලිංගික සහකරුවන් තෝරාගැනීම
චාල්ස් ඩාවින් ප්‍රකාශ කරන අන්දමට විවිධ සත්ත්ව ප්‍රභේදයන් සහකරුවන් තෝරාගැනීම සදහා යොදාගත් ක්‍රමෝපායයන් ක්‍රමිකව වෙනස් විය. ඩාවින් අර්ථ දක්වන ආකාරයට සහකරුවෙකු තෝරාගැනීමේ දී බොහෝ විට එකම වර්ගයේ පිරිමි සතුන් ගැහැණු සතුන් අයිති කර ගැනීම සදහා සටන් කරයි. මෙහි දී ප්‍රථමයෙන් එකම වර්ගයේ පිරිමි සතුන් සහකාරියක් තෝරා ගැනීම සහ අවසානයේදි ගැහැණු සත්ත්වයා සහ පිරිමි සත්ත්වයා අතර ඇතිවන හැගිමෙනි ඝට්ඨනය ලෙස කොටස් වශයෙන් මෙය දැක්විය හැකිය. පිරිමි සත්වයෙකු තවත් පිරිමි සත්වයෙකු හා සටන් කිරිමට අං තට්ටුව වැනි අංග ලක්ෂණ හේතු කර ගනී. මෙවැනි අංග ලක්ෂණ ආයුධ හෙවත් Weapons ලෙස හදුන්වයි. සහකාරිය විසින් සහකරුවෙකු තෝරා ගැනීමේදී සැළකිලිමත් වන අංග ලක්ෂණ ආහාරණ ලෙස හැදින්වේ. (Ornaments)
ලොව සිටින සමහර ක්ෂිරපායි සහ කුරුළු විශේෂයන්හි ගැහැණු සතුන් පිරිමි සතුන්ගෙන් ඔවුන් නොදැනුවත්වම බීජ ලබා ගනී. වර්තමානයේ මෙවැනි ගැණු සතුන් පිළිබදව පරික්ෂණ පැවැත්විමට වැඩි වශයෙන් අවධානය යොමු වි ඇත. මෙවැනි සත්ත්ව ප්‍රභේදයන්හි පිරිමි සතුන් බීජ ලබා දිමට තරග කරයි.
ගැහැණු සතුන් පිරිමි සතුන්ගේ පිහිටු වැනි බාහිර අලංකර ශරීර ලක්ෂණ අනුව තම සහකරු තෝරාගනී. පිරිමි සතුන්ගේ දේහලක්ෂණ වලට ආකර්ශනය විම Sexy Son Hypothesis ලෙස හැදින්වෙන අතර පිරිමි සතුන්ගේ ඇති රෝග ප්‍රතිරෝධනය කරන හැකියාව වැනි ශරීර අභ්‍යන්තර ලක්ෂණ වලට ආකර්ශනය වීම Good genes hypothesis  ලෙස හැදින්වේ.
රාජකීය ස්වීඩන විද්‍යා ඇකඩමිය
රාජකීය ස්වීඩන විද්‍යා ඇකඩමිය (ස්වීඩන: කුන්ග්ලිගා වෙටෙන්ස්කැප්සකාඩෙමින්) යනු, ස්වීඩනයෙහි  රාජකීය ඇකඩමි අතරින් එකකි. 1739 ජූනි 2 දින ඇරඹුනු එය, ස්වභාවික විද්‍යාවන් සහ ගණිතය ප්‍රවර්ධනය කරමින් සහ සමාජය තුල ඒවායේ ආභාෂය ශක්තිමත් කරමින්, විවිධ ශික්ෂාවන් අතර අදහස් හුවමාරු වීම සඳහා ආයාසය ඇති කරවීම පිළිබඳ විශේෂ වගකීමක් දරන ස්වාධීන, රාජ්‍ය-නොවන විද්‍යාත්මක සංවිධානයකි.
ඩේවිඩ් කිංසෙල්ලා
ඩේවිඩ් ආතර් කිංසෙල්ලා (උපත 1937 පෙබරවාරි 23) හිටපු නවසීලන්ත ක්‍රිකට් විනිසුරුවෙකි. ඔහු 1981 සහ 1983 අතර ටෙස්ට් තරඟ තුනකට සහ 1982 සහ 1985 අතර එදිජා තරඟ හයකට සහභාගී විය. ඔහු ප්ලන්කට් කුසලානය වෙනුවෙන් මධ්‍යම දිස්ත්‍රික්ක සඳහා ද හෝක් කුසලානයේ වෙනුවෙන් තාරනාකි සදහා ද ක්‍රීඩා කළේය. ඔහු පෙනි කින්සෙල්ලා ගේ පියාය.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1937 උපත්
පේටන්ට් නීතිය
නිර්මාණකරුවකුට හෝ ඔහු විසින් නම් කරනු ලද තැනැත්තකුට එකී නව නිර්මාණය සිදුකිරීම වෙනුවෙන් නිශ්චිත කාළයක් සඳහා රාජ්‍ය විසින් ලබාදෙනු ලබන පරම හිමිකම් කාණ්ඩයක් පේටන්ට් ලෙසින් හඳින්වේ.
පේටන්ට් ලබාදීමේ කි‍්‍රයාපටිපාටිය පේටන්ට් ලබාගන්නා තැනැත්තාගේ සුදුසුකම් සහ ලබාදෙනු ලබන පරම හිමිකම් ජාතික නීතීන් හා ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් හේතුකොටගෙන රටින් රටට වෙනස් වේ. සාමාන්‍යයෙන් දර්ශිය පේටන්ට් ඉල්ලූම් පත‍්‍රයක නිර්මාණය නව්‍යවූ, නිර්මාණය කරන ලද්දාවූ, ප‍්‍රයෝජනවත් සහ කාර්මිකව යොදාගතහැකි එකක් බව දක්වමින් ඉල්ලීම ඉදිරිපත් කලයුතු වෙයි. බොහෝ රටවල ව්‍යාපාරික ක‍්‍රමවේදයන් හා මානසික කි‍්‍රයාවන් වැනි සමහර විෂය ක්ෂේත‍්‍රයන් පේටන්ට් අයිතියෙන් බැහැර කරනු ලැබ ඇත. පේටන්ට් හිමිකරුවකුට ලබාදෙනු ලබන පරිම හිමිකම් මඟින් වෙනත් තැනැත්තන් විසින් එය සෑදීම, භාවිතා කිරීම, විකිණීම, විකිණීමට අර්පණය කිරීම හෝ අපනයනය කිරීම වලක්වනු ලබයි.
ප්‍රවර්ගය: නීතිය
මුද්‍රණයේ විධික‍්‍රමයන්
නිරේඛනය සහ තහඩු මුද්‍රණය වැනි ඉන්ටාලියෝ ශිල්පක‍්‍රමයන් හා සැසඳීමේදී ඒවායේ අවශ්‍ය වන්නේ අඩු පීඩනයක් යෙදීමකි. මේ ක‍්‍රමයෙන් හොඳ මුද්‍රණයක් ලබාගැනීම සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ අච්චුව මත තීන්ත තවරා කඩදාසියක් හෝ රෙද්දක් සමඟ ගැටීමට සැලැස්වීම පමණකි. මුද්‍රණයේදී සැලකිල්ලට ගතයුතු විධික‍්‍රම තුනක් පවතී. x	මුද්‍රා තැබීම : රෙදි මෙන්ම මුල්කාලීන යුරෝපීය ලී අච්චු (1400-40) සඳහාද යොදාගනු ලැබිණ. මෙහිදී කඩදාසිය හෝ රෙද්ද මේසයක් වැනි පැතලි මතුපිටක් මතත තබා ඒ මත තබන ලද අච්චුව තද කිරීම හෝ හෝ මිටියකින් තට්ටුකිරීම මඟින් මුද්‍රණය සිදුකෙරින. x	සම්මර්ෂණය : සෑම කාලයන්හිම ඈත පෙරදිග රටවල ජනපි‍්‍රය මුද්‍රණ විධික‍්‍රමය වූයේ මෙයයි. යුරෝපීය ලී අච්චු මුද්‍රණය සඳහා මෙම ක‍්‍රමය 15 වන සියවසේදී පමණ යොදාගැනින. යුරෝපයේදී මෙය වැඩි වශයෙන් යොදාගැනුනේ රෙදි මුද්‍රණය සඳහාය. එමෙන්ම 1910 පමණ සිට වර්තමානය දක්වා බටහිර ලී අච්චු මුද්‍රණ සඳහා මෙය යොදාගනු ලබයි. අච්චුව එහි මුහුණ ඉහලට සිටින ලෙස මේසයක් මත තබා ඒ මත කඩදාසිය හෝ රෙද්ද තබනු ලබයි. කඩදාසිය පිටිපැත්ත පැතලි ලීයකින්, ඔපකරයකින් සම්මර්ෂණය හෙවත් පිරිමැදීම සිදුකරනු ලබය.ි පසුකාලීනව ජපානයේ ලී අච්චුව නොවෙනස්ව රඳවා ගැනීම සහ මුද්‍රණයේදී නිසි පීඩනයක් ලබාදීම සඳහා සංකීර්ණ ලී යාන්ති‍්‍රක මෙවලම් යොදාගනු ලැබිණ. මෙහි අවශ්‍යතාව තදින් දැනෙන්නට පටන් ගත්තේ බහු වර්ණ යෙදීම ආරම්භ වූ පසු තීන්ත තට්ටු කිහිපයක් යෙදීමට අවශ්‍ය වූ විටය. x	මුද්‍රණාල මුද්‍රණය : බෙහෝ කාලයක් වනතුරු මුද්‍රණාල දැකගත හැකිවූයේ ආසියාවේ පමණකි. මුද්‍රණාල මුද්‍රණය 1480 පමණ සිට යුරෝපීය මුද්‍රණයන් පොත් මුද්‍රණය සඳහාද ඊට පෙර සිටම ලී අච්චු මගින් මුද්‍රත පොත් මුද්‍රණය සඳහාද යොදාගනු ලැබිණි. මුද්‍රණාල මුද්‍රණයන්ට පෙර සරළ මුද්‍රණ ක‍්‍රම යුරෝපයේ පැවත තිබිය හැකි වුව ඒ පිලිබඳ ප‍්‍රබල සාධක නොමැත.
ක්‍රිස් හිප්කින්ස්
ක්‍රිස්ටෝපර් ජෝන් හිප්කින්ස් (උපත 5 සැප්තැම්බර් 1978) යනු, නවසීලන්තයෙහි 41වන අග්‍රාමාත්‍යවරයා ලෙසින් සහ නවසීලන්ත කම්කරු පක්ෂයෙහි නායකයා ලෙසින් 2023 වසරෙහි සිට සේවය කරන නවසීලන්ත දේශපාලනඥයෙකි.
2011 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය
2011 ICC ක්‍රිකට් ලෝක කුසලනය දසවෙනි ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයයි. ආසියාවේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන රටවල් තුනක් වන ශ්‍රී ලංකාව, ඉන්දියාව හා බංගලාදේශය මෙම තරඟාවලියේ සත්කාරකත්වය දරයි. මෙවර ප්‍රථම වතාවට බංගලාදේශය ලෝක කුසලනයක සම-සත්කාරකත්වය දරයි.ක්‍රිකට්එක්දින ජාත්‍යන්තර තරඟරටාවට ලෝක කුසලානය පැවැත්වේ.ජාතික කණ්ඩායම් 14ක් තරඟ වදී. ලෝක කුසලානය පෙබරවාරි මස සිට අප්‍රේල් මස මුල දක්වා පැවැත්වේ. ප්‍රථම තරඟය පෙබරවාරි 19දා පැවත්වෙන්නේ සම-සත්කාරක ඉන්දියාව සහ බංගලාදේශය සමග මිර්පුර් හි ශේර්-එ-බන්ග්ලා ජාතික ක්‍රීඩාංගණයේ දී ය.
ලෝක කුසලානය පකිස්තානයේ දී පැවැත්වීමට යෝජනා වුවත්,ශ්‍රී ලන්කා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමට ලාහෝර් හි දී 2009 ප්‍රහාරය හේතුවෙන්,ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය (ICC) විසින් පකිස්තානයට සම-සත්කාරකත්වය අහිමි කිරීමට තීරණය කරන ලදී. සංවිධායක කමිටුවේ ප්‍රධාන කාර්යාලය ලාහෝර් හි මුලින් පිහිටා තිබුනත් එය මුම්බායි වෙත ගෙනයන ලදී. පකිස්තානයේදී එක් අවසාන පූර්ව තරඟයක් ඇතුළුව තරඟ 14 ක් පැවැත්වීමට යෝජනාවී තිබුණි. මෙයින් තරඟ 8ක් ඉන්දියාවටද 4ක් ශ්‍රී ලංකාවටද 2ක් බංගලාදේශයටද ලබාදී ඇත. අවසන් තරගය මුම්බායි හීදී පැවැත්වුනි. SL - 274-6 මහේල ජයවර්ධන 103 (88)* කුමාර් සංගක්කාර 48 තිසර පෙරේරා   22 (9)*
ඉදිරිපත් කිරීම්
2011 ලෝක කුසලානයේ සත්කාරකත්වය දරන්නේ කුමන රටද යන වග ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය විසින් 2006 අප්‍රේල් 30 දින ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදී. ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසිලන්තය ද මෙවර ලෝක කුසලානයේ සත්කාරකත්වය සඳහා ඉල්ලුම් කරනු ලැබීය.නමුත් අවසානයේදී ඉන්දියාව ඇතුලු ආසියානු රටවලට සත්කාරකත්වය හිමිවිය. ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය ලෝක කුසලානය පවත්වන ස්ථාන ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන රටවල් අතර හුවමාරු කරනු ලබයි. එංගලන්තය විසින් (තෙවරක්ද 1975,79,83) ඉන්දියාව/පකිස්තානය 1987, ඕස්ට්‍රේලියාව/නවසිලන්තය 1992, ඉන්දියාව/පකිස්තානය/ශ්‍රී ලංකාව 1996, එංගලන්තය (එක්සත් රාජධානිය, නෙදර්ලන්තය) 1999, දකුණු අප්‍රිකාව (සිම්බාබ්වේ, කෙන්යාව) 2003, බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් දූපත් 2007. මේ නිසා 2011 ලෝක කුසලානය පැවැත්වීමට වඩාත් සුදුසුකම් ලබා සිටියේ ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසිලන්තයයි.ඒ ඔවුන් 1992න් පසුව ලෝක කුසලාන තරඟාවලියක් පවත්වා නැති හෙයිනි. නමුත් ඉන්දියාව පවසා සිටියේ තම කලාපයේ ලෝක කුසලානයට නිරන්තරයෙන්ම සුදුසුකම් ලබන රටවල් වැඩි ප්‍රමානයක් සිටින බැවින් මෙවර අවස්ථාව තමන්ට ලැබිය යුතු බවයි.මේ හේතුවෙන් ඉන්දියාව/ශ්‍රී ලංකාව/බංග්ලාදේශයට මෙවර අවස්ථාවද ඕස්ට්‍රේලියාව හා නවසිලන්තයට 2015 ලෝක කුසලානය සංවිධානය කිරීමෙ භාග්‍යද ලැබිණි.
තරග බෙදා දීම
2005 අප්‍රේල් 11 දින, පකිස්තානු ක්‍රිකට් පාලක මන්ඩලයේ සභාපති ශහාරියර් ඛාන් විසින් තරඟ බෙදා ගැනීමේ සම්මුතිය පිලිබඳව නිවේදනය කරන ලදී. මුලින්ම ඉන්දියාවෙහි අවසාන මහා තරගයත් පකිස්තානයේදී හා ශ්‍රී ලංකාවේදී අවසාන පූර්ව තරඟ පැවත්වීමට යෝජනාවී තිබුණි. සමාරම්භක උත්සවය බංගලාදේශයේදී පැවැත්වීමටද යෝජනාවී තිබුණි.
පකිස්තානය සම-සත්කාරකත්වයෙන් ඉවත්කිරීමෙන් පසුව ඔවුන්ගේ රටේ පැවත්වීමට තිබුණු තරඟ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයෙහි නගරවල පැවැත්වීමට පකිස්තානය යෝජනා කරන ලදී. මෙය පසුගිය මාස කිහිපයෙහි පකිස්තානය සහභාගි වූ තරඟ අබුඩාබි, ඩුබායි සහ සාජහ් නගරවල පැවැත්වීමට ප්‍රතිචාරයක් වශයෙනි. මෙම ක්‍රීඩාංගන වල තණතීරු පකිස්තානු ක්‍රීඩකයින්ට උචිත අන්දමින් සකසා ඇත. මෙහිදී මුම්බායි සිට ඩුබායි දක්වා ගුවන් ගමන් සඳහා කාලසටහන් වෙනස් කිරීමක් සිදුනොවේ.
මෙවර ඉන්දියාවේ ස්ථාන අටක අවසන් පූර්ව තරඟයක් සහ අවසන් මහා තරඟය ඇතුළුව තරඟ 29ක් පවත්වයි.ශ්‍රී ලංකවේ ස්ථාන තුනක අවසාන පූර්ව තරඟයක් ඇතුළුව තරඟ 12ක් පවත්වයි. මේ අතර බංගලාදෙශයේ ස්ථාන දෙකක තරඟ අටක් පවත්වයි. සමාරම්භක උත්සවයද 2011 පෙබරවාරි 18 බංගලාදෙශයේදී පැවැත්වේ..
සුදුසුකම්ලැබීම
ICCයෙහි රෙගුලාසින්ට අනුව, පූර්ණ සාමාජිකයන් 10 නිරායාසයෙන්ම ලෝක කුසලානයට සුදුසුකම් ලබයි. මෙයට දැන්ට ටෙස්ට් තත්වයෙන් ඉවත්කර ඇති සිම්බාබ්වේ කන්ඩායමද ඇතුලත්වේ..
2011 ලෝක කුසලනයට සහභාගි වන සහකර සාමාජික කන්ඩායම් තෝරගැනීමට ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය විසින් ස්ංවිධානය කල තවත් ක්‍රිකට් තරඟාවලියක් දකුණු අප්‍රිකාවේදී පැවැත්විණි. අයර්ලන්තය පසුගිය ලෝක කුසලානයේ සිටම මෙම කණ්ඩායම් අතර හොඳම දක්ෂතා ඇති කණ්ඩායම විය. අවසන මහා තරඟයේදී කැනඩාව පරාජයට පත්කරමින් ඔවුන් ශූරතාව දිනාගන්නා ලදී. නෙදර්ලන්තය සහ කෙන්යාව පිලිවෙලින් තෙවැනි සහ සිව්වැනි ස්ථාන ලබා ගනිමින් ලෝක කුසලානයට සුදුසුකම් ලැබූහ.
සුදුසුකම් ලැබූ කන්ඩායම් ලේඛණය
පහත සඳහන් කන්ඩායම් 14 මෙවර ලෝක කුසලානයට සුදුසුකම් ලබා ඇත.*(තරු ලකුණ ) සහිත කන්ඩායම් සහකාර සාමාජිකයන් වේ.
ස්ථානයන්
මෙවර ලෝක කුසලානයට සියලු ඉන්දීය ක්‍රීඩාංගන සකස් කර තිබුණත් බංගලාදේශයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රීඩාංගන 2009 ඔක්තෝබර් සිට සකස් කරමින් පවතී. මෙවර ලෝක කුසලානය පවත්වන සියලුම ක්‍රීඩංගන 2009 නොවැම්බර් 2 මුම්බායි හිදී ජත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.. ශ්‍රි ලංකාවේ 2011 ලෝක කුසලානය සඳහාම ක්‍රීඩාංගන දෙකක් ඉදිකරමින් පවතී.මේවා මහනුවර සහ හම්බන්තොට පිහිටා ඇත.
නිල සුරතලා
thumb|[[Stumpy, mascot of 2011 Cricket World Cup]]
ස්ටම්පි නිල සුරතලා 2011 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය. ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹදී, 2010 අප්‍රේල් දෙවන සිකුරදා දින විවෘත කරන ලදී. ඔහු අවුරුදු දහයක් වයසැති කුඩා අලි පැටවෙකි. නිල සුරතලා නම් කිරීමේ තරඟයට ලොව පුරා ක්‍රිකට් ප්‍රේක්ෂකයන් සහභාගි විය. ,2010 අගෝස්තු 2 දින සුරතලාගේ නිල නාමය නිකුත් කරන ලදී. ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය මගින් ජූලි මස අවසාන සතියේ පැවැත්වූ ඔන්ලයින් තරඟයකින් මෙම නාමය තෝරාගන්නා ලදී.
මාධ්‍ය ආවරණය
සෑම ලෝක කුසලානයකදීම මාධ්‍ය ආවරණ කටයුතු වැඩිදියුනු වී ඇත. ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය විසින් මාධ්‍ය අයිතිය ESඵ්ණ් ස්ටාර් ස්පෝර්ට්ස් ආයතනයට ඇ.ඩො. බිලියන 2 කට ආසන්න මුදලකට අලෙවි කර ඇත. ලොව පුරා රටවල් 220කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක මෙම ලෝක කුසලානය විකාශය කරනු ලබයි.
කාණ්ඩයන්
පහත වගුව සැලකීමෙන්:
එක් එක් කාණ්ඩයන්හි හොඳම කණ්ඩායම් හතර අර්ධ අවසන් පූර්ව වටයට සුදුසුකම් ලබයි. (කොළ පැහැයෙන් දක්වා ඇත).
අනෙකුත් අඩවි
2011 Cricket World Cup ප්‍රවර්ගය:2011 Cricket World Cup ප්‍රවර්ගය:Cricket World Cup C C C W Cricket World Cup 2011 C C C C
ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන ආයතන
ශ්‍රී ලංකාවේ පහලම මට්ටමේ දේශපාලන ආයතනය පළාත් පාලන ආයතන වේ. පළාත් පාලන ආයතන රහිතව ඍජුව ආණ්ඩුව යටතේ පාලනය වන පුරවර නිර්ණය කිරීමට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් බලය තිබුනද වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ සියළුම ගොඩබිම් ප්‍රදේශ පළාත් පාලන ආයතනයකට අයත්ය.
මහා නගර සභා
පුරවරයක් හෝ යාබද නගර කීපයක් පාලනය මහා නගර සභා මගින් සිදුවේ. ශ්‍රී ලංකාවේ පළමුවන මහා නගර සභාව වන්නේ කොළඹ මහා නගර සභාව යි. 1865 වර්ෂයේ දී කොළඹ මහා ෆ සභා ආඥාපනත ව්‍යවස්ථාදායක සභාව විසින් සම්මත කිරීමත් සමග ම කොළඹ මහා නගර සභාව සංස්ථාපනය විය. 1866 වර්ෂයේ දී ගාල්ල සහ මහනුවර නගර සඳහා වෙනම වූ ආඥාපනත් සම්මත කිරීමත් සමග ම ගාල්ල මහා නගර සභාව සහ මහනුවර මහා නගර සභාව සංස්ථාපනය විය. 1948 වර්ෂයේ දී ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලැබෙන තෙක් ම පැවතියේ මේ මහා නගර සභා තුන පමණි.
නගර සභා
නගර සහ අර්ධ නගරික ප්‍රදේශ පාලනය නගර සභා මගින් සිදුවේ.
ප්‍රාදේශීය සභා
පිටිසර ප්‍රදේශ සහ පිටිසර ප්‍රදේශ වලට මැදිව පිහිටා ඇති කුඩා නගර පාලනය  ප්‍රාදේශීය සභා මගින් සිදුවේ.
පළාත් තුල පළාත් පාලන ආයතන බෙදීයාම
ප්‍රවර්ගය:පළාත් පාලන ආයතන, ශ්‍රී ලංකා
ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ
ජ.වි.පෙ. ආරම්භය
ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ලාංකේය‍ දේශපාලන කේෂ්ත්‍රය තුළ සුවිශේෂී සටහන් තැබූ පක්ෂයකි. 1965 මැයි මස 14 වන වෙසක් පොහෝ දින ගාල්ල අක්මීමන දී පක්ෂය ආරම්භ කිරීමේ සාකච්ඡාව පවත්වන ලදී.පක්ෂයේ නිර්මාතෘ වූයේ රෝහණ විජේවීර මහතාය.අක්මීමන සාකච්ඡාව සඳහා හත්දෙනෙක් සහභාගී විය. ජවිපෙ ආරම්භ කිරීමේ අරමුණු වූයේ ලංකාවේ නිර්ධන පන්තියට රාජ්‍යබලය දිනා ගැනීමටය. ජවිපෙ බිහිවීම සදහා බලපාන ලද හේතූන් වූයේ පැරණි වමේ ව්‍යාපාරය සමසමාජ හා කොමියුනිස්ට් පක්ෂ ආණ්ඩුව සමග එකතුවීම, චීන සෝවියට් මතභේදය, රෝහණ විජෙවීරගේ මැදිහත්වීමද මේ සඳහා බලපාන ලදී. මේ කාල සීමාව තුළ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය චීන පිල හා රුසියානු පිල වශයෙන් දෙකට බෙදී තිබුනු අතර රෝහණ විජේවීර මහතා චීන පිලේ මතය පිළිගනිමින් එය නිවැරදිව ක්‍රියාත්මක කිරීමට උත්සාහ කරන ලදී.
71 කැරැල්ල
1970 අගවන විට සමගි පෙරමුණු ආණ්ඩුව ජවිපෙ කෙරෙහි විශේෂ අවධානයකින් සිටින අතර 1970 අගෝස්තු 09 දින සමගි පෙරමුණු ආණ්ඩුවේ ලේකම්වරු තිදෙනා ජවිපෙ මර්දනය කිරීම සදහා ජනතා සහාය පතන ලදි. 1970 අගෝස්තු 12 ආරක්ෂක ලේකම් රත්නවේල් මහතා විසින් විශේෂ ප්‍රකාශයක් කරමින් චේ ව්‍යාපාර ආණ්ඩුවේ අංක එකේ සතුරා බවත් එය මුලිනුපුටා දැමිය යුතු බවත් ප්‍රකාශ කරයි. 1971මාර්තු 06 වන දින ඒවන විටත් ජවිපෙන් වෙන්ව සිටි ධර්මසේකර කණ්ඩායම විසින් ඇමරිකානු තානාපති කාර්යාලයට පහරදෙන ලදී. මේ සමග ආණ්ඩුව හදිසි නීතිය පනවන ලදී. 1971 මාර්තු 13 රෝහණ විජේවීර හා කෙලී සේනානායක අම්පාරේදී අත්අඩංගුවට ගෙන යාපනයේ රදවන ලදී. මේ තත්ත්වය තුළ ඒ වන විට ඉදිරිපෙළේ නායකයකුව සිටි පොඩි අතුල හෙවත් වික්ටර් අයිවන් කැරැල්ලට සූදානම් වෙයි. 1971 අප්‍රේල් 12 වන දින විද්‍යෝදය විශ්ව විද්‍යාලයේ සංඝාරාමයේ දී පහරදීම සදහා සාකච්ඡාවක් පවත්වන ලදී. ප්‍රථමයෙන් තීරණයකර තිබුනේ අප්‍රේල් 05 අළුයම පහර දීමටය.නමුත් පසුව එම තීරණය වෙනස් කරමින්.රාත්‍රී පහරදීමට තීරණය කෙරිණි.මේ පනිවිඩය මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කයට අදාලව වෙනස්කිරීමට නොහැකි විය. පණිවිඩය මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කයට අදාලව වෙනස් කිරීමට නොහැකි විම නිසා වැල්ලවාය පොලීසියට පහරදීම අප්‍රේල් 05 අලුයම සිදුවිය.එනිසා කැරැල්ල අසාර්ථවීමට එය හේතුවිණි. එහිදී පොලිස් ස්ථාන 92 කට පහරදුන් අතර 57 කට අලාභහානි සිදුවිය. තරුණ තරුණියන් දස දහසක් දෙනා මරණයට පත් වූඅතර 20,000 ක් පමණ සිරගත කෙරිණි.සැකකරුවන්ට දඩුවම් කිරීමට විශේෂ නීතියක් යටතේ ආණ්ඩුව කොමිසමක් පත් කරන ලදි.එය අපරාධ විනිශ්චය කොමිෂන් සභාව ලෙස හඳුන්වන ලදී.කොමිසන් සභාව මගින් පක්ෂ නායකයන්ට දඩුවම් පනවන ලදී. එයින් අනතුරුව සිරගෙදර සිට පක්ෂය ගොඩනැගීමට කටයුතු කරන ලදී.
1976-83 දක්වා කාලවකවානුව
==1983 සිට 1994 දක්වා
1983 කුප්‍රසිද්ධ කළු ජූලිය ඇතිවෙයි. 1983 ජූලි 30 වනදා ජේ.ආර්. ජයවර්ධන රජය ජවිපෙ තහනම් කරයි. තහනම ඉවත්කර ගැනීම සඳහා කටයුතු කළද එය සාර්ථක නොවේ. ඉන්දු ලංකා ගිවිසුමත් සමග ඉන්දියන් හමුදාව පැමිණීම නිසා දේශප්‍රේමී සන්නද්ධ අරගලයක් ඇරබෙයි. මේ වකවානුව තුල ජවිපෙ තමන්ගේ සාම්ර්‍ප්‍රදායික ජනතා දැනුවත් කිරීම් තුලින් විශාල පිරිසක් මෙම 13 වන ව්‍යවස්ථා සංධශෝනයට එරෙහිව පෙලගැස්වීමට සමත් වීම නිසා එ.ජා.ප.ආණ්ඩුව 13 වන ව්‍යවස්ථා සංධශෝනයේ යෝජනා ක්‍රියාත්මක කිරීම පසෙක තබා මෙම අරගලය මර්දනය කිරීම අරඔයි. එහිදී තරුණයන් දහස් ගණනක් අාණ්ඩුෙව් හා ජවිපෙ අතින් මියයයි. එ් අතර වියතුන්, ජනමාධ්‍යවේදීන්, පාසැල් සිසුන්, විශ්ව විද්‍යාල සිසුන් හා ප්‍රාදේශීය දේශපාකයන් අයත් වෙයි. කෙසේ හෝ අවසානයේ බලයේ සිටි එ.ජා.ප.ආණ්ඩුව විසින් මෙම අරගලය මර්දනය කරයි. ‍රෝහණ විජේවීර, උපතිස්ස ගමනායක ඇතුළු නායකයින් මරණයට පත් වෙයි. පිරිසක් විදේශ ගතවෙයි.දස දහස් ගණනක් සිරගත වීමට සිදුවෙයි. ඉතා විශාල දේපල හානියක් සිදුකල මෙම අරගලය මගින් ලක්ෂයකට ආසන්න තරුණ තරුණියන් ඇතුළු බොහෝ දෙනෙකුගේ ජීවිත අහිමි වෙයි.දේශපාලන බලමණ්ඩලය තුළ මරණයට පත් නොවී ජීවිතය බේරාගත්තේ සෝමවංශ අමරසිංහ මහතා පමණි.
1994 සිට 2005 ජනාධිපතිවරණය දක්වා
1994 පොදුජන එක්සත් පෙරමුණ බලය ලැබීමත් සමග සිරගතව සිටි බොහෝ පිරිසකට නිදහස ලැබේ. 1994 මැතිවරණයට ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ලෙස තරඟ වැදීමට තීරණය කරයි. මහ මැතිවරණයෙන් හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයෙන් එක් ආසනයක් හිමිවෙයි. නිහාල් ගලප්පත්ති මහතා පාර්ලිමේන්තුවට පත්වෙයි. ඉන් අනතු‍රුව ඉදිරිපත් වූ මැතිවරණ තුළ 1997 පලාත් පාලන ආසන 101 ක් දිනාගන්නා අතර 1998 පලාත් සභා ආසන 25 ක් දිනයි. 2000 මහා මැතිවරණයෙන් ආසන 10 ක් දිනාගන්නා අතර 2001 දී එය 16 දක්වා වර්ධනය කර ගැනීමට සමත්වෙයි. උතුරු නැගෙනහිර අර්බුදය සම්බන්ධයෙන් දැරූ මතය හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය සමග එක්ව 2004 වර්ෂයේදී සන්ධානය ගොඩනගමින් එජාපය පරාජය කරයි. 2004 මහමැතිවරණයෙන් මන්ත්‍රීදූර 39 ක් දිනා ගැනීමට සමත්වෙයි. සුනාමි ව්‍යවසනය ඇති‍වීම තුළ චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක රජය L.T.T.E. සංවිධානය සමඟ සුනාමි සහන මණ්ඩල ගිවිසුමට අත්සන් කිරීමට සූදානම් වීමත් සමඟ සන්ධානයෙන් ඉවත්වෙයි. අධිකරණය හමුවට ගොස් සුනාමි සහන මණ්ඩලය අවලංගු කිරීමට සමත් වෙයි. නමුත් 2005 ජනාධිපතිවරණයේදී මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා බලයට පත්කිරීම සඳහා විශාල වැඩකොටසක් ඉටු කරයි. 45678912
2005 ජනාධිපතිවරණයේ සිට 2010 දක්වා
1994 වර්ෂයෙන් පසු ජවිපෙ දිගින්දිගටම පෙනී සිටියේ උතුරු නැගෙනහිර ප්‍රශ්නය සම්බන්ධයෙන් දැඩි ස්ථාවරයක. ඒකීය රටක් හා ත්‍රස්තවාදය යුධමය වශයෙන් පරාජය කළ හැකිය යන්න ප්‍රකාශ කරන ලදී. එවකට පැවති ජනමතය අනුව එය වර්තමාන තත්ත්වය දක්වා වෙනස් කිරීම සඳහා ජවිපෙ මැදිහත්වීම අමුතුවෙන් කිව යුතු නැත. උතුර-නැගෙනහිර පළාත් වෙන් කිරීම, කුප්‍රකට 'පීටොම්ස්‍‍‍්‍' ගිවිසුම හකුලා ගැනීම සඳහා ජවිපෙ විසින් ගත් නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග සඳහා එවකට අගවිනිසුරු සරත් එන්. සිල්වා මහතා අගනා මෙහෙයක් කළ අතර එවක යුධහමුදාපති ජනරාල් සරන් ‍ෆොන්සේකා මහතාට තම භටයන් සාර්ථකව මෙහෙයවීම සඳහා අවැසි පසුබිම ජවිපෙ විසින් දකුනේ ජනමතය සැකසීම මගින් පාදා දෙන ලදී. තවද මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා බලයට පත්ව ත්‍රස්තවාදය යුධමය වශයෙන් පරාජයට පත්කිරීම සඳහා කටයුතු කළේය. මේ අතරතුර ජවිපෙ අභ්‍යන්තර අර්බුදය පැන නැගුණි. ඉතා තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක් වූයේ විමල් වීරවංශ මහතා ඇතුළු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් 11 දෙනෙක් පක්ෂය හැරගොස් ජාතික නිදහස් පෙරමුණ පිහිටුවීමයි. මේ තත්ත්වය තුළ පසුගිය වයඹ, මධ්‍යම හා සඹරගමු පලාත් සභා මැතිවරණ‍වලින් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් ඡන්ද අහිමිවීමක් සිදුව තිබේ. කෙසේ වෙතත් විමල් වීරවංශ සාධකයේ හැරයාම පිළිබඳ ජවිපෙ ඉතා නිහඬ පිළිවතක් අනුගමනය කරන බවක් පෙනේ.
2010 ජනාධිපතිවරණය
2010 ජනාධිපතිවරණයේදී තනිව පක්ෂයක් ලෙස තරඟ වැදීම වෙනුවට විපක්ෂයේ පොදු අපේක්ෂකයෙකු ඉදිරිපත් කිරීමට ජ.වි.පෙ ඇතුලු විපක්ෂය තීරණය කරන ලදී. ඒ අනුව හිටපු යුධ හමුදාපති ( එවකට )ජෙනරාල් සරත් ෆොන්සේකා මහතාගේ නායකත්වයෙන් පිහිටවූ "ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතික සන්ධානය" නම් පක්ෂයට ජ.වි.පෙ සහය පල කල අතර පොදු අපේක්ෂකයා ලෙස සරත් ෆොන්සේකා මහතා ඉදිරිපත් විය. එක්සත් ජාතික පක්ෂය ඇතුලු විපක්ශයේ බොහෝ පක්ෂ මේ සන්ධානයට සහය පලකල අතර, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ එයට එක්වීම යම් තරමකට විවාදාත්මක විය. ඒ වන විට ජනතා ජ.වි.පෙ තුල සිටි සමහර පිරිස් පසු කාලයකදී ප්‍රකාශ කලේ පොදු අපේක්ෂකයාට සහය දීම සහ ඊට පෙර (2004 වසරේදී)එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානයට එක් වීම හරහා ජ.වි.පෙ තම පන්ති සටන අත්හැර පන්ති සහයෝගීතාවයකට එකඟ වී ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත් ජනාධිපතිවරණයේදී ෆොන්සේකා මහතාට ලබාගත හැකි වූයේ ඡන්ද 4,173,185ක් (40.15%) පමණක් වන අතර ඡන්ද 6,015,934ක් (57.88%) ලබාගත් එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානයේ අපේක්ෂක මහින්ද රාජපක්ෂ නැවටත් වතාවක් ජනපති ධූරයට පත් විය. මැතිවරණය දූශිත බව ජ.වි.පෙ ඇතුලු විපක්ෂ කණ්ඩායම් චෝදනා කලද ඒ පිලිබඳව වූ පරීක්ෂණ වලදී චෝදනා ඔප්පු කරගත නොහැකි විය. පසුකාලීනව ෆොන්සේකා මහතාට මුහුණ පෑමට සිදුවූ දේශපාලන පලිගැනීම් ජ.වි.පෙ විසින් හෙලා දුටු නමුත් ඉදිරියේදී පක්ෂයක් ලෙස තනිව තම දේශපාලන ගමන සිදු කිරීමට තීරණය කරන ලදී.
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ඔස්ට්‍රේලියා තරග සංචාරය 2007
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 2007 ඔක්තෝබර් 27 සිට 2008 මාර්තු 7 දක්වා පුහුණු තරග හතරක් සමග ටෙස්ට් තරග දෙකක් සහ 2007-08 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය බැංකු තරගාවලිය සඳහා ඕස්ට්‍රේලියාවේ සංචාරය කළේය.
සංචිත ලැයිස්තු
† බෙන් හිල්ෆෙන්හවුස් එකතු කරනු ලැබුවේ වැලමිටේ ආබාධයක් හේතුවෙන් ටේට් ඉවත් වීමෙන් පසුවය.
♣ වෙලගෙදරගේ ආවරණය ලෙස සුජීව ද සිල්වා එකතු විය.
පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය බැංකු තරගාවලිය
කොමන්වෙල්ත් බැංකු ශූරතාවය 2008 යනු 2007-08 තරගවාරයේ ඕස්ට්‍රේලියාවේ පැවති එක්දින ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් තරඟාවලියකි. කොමන්වෙල්ත් බැංකු ශූරතාවය මෙවර ඕස්ට්‍රේලියාව, ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව යන ජාතික කණ්ඩායම් සම්බන්ධ විය. අවසන් තරගමාලාව 2-0ක් ලෙස සත්කාරක කණ්ඩායම පරාජයට පත් කරමින් ඉන්දියාව ජය ගත්තේය.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් - ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට්
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය තුල පත්‍රකලාවේ භුමිකාව.
1920 දශකයේ නූතන පත්රකලාවේදය බිහ වෙමින් පැවති අවදියේ දී ප්රජාතන්ත්රවාදය තුල පත්රකලාවේ භුමිකාව පිළිබදව ලේඛන වෝල්ටර් ලිප්මන් සහ අමරිකානු දාර්ශනික ජෝන් ඩීවී අතර විවාදයක් ඇති විය. ඔවුන්ගේ වෙනස් අදහස් අදටත් පත්රකලාවේදය සමාජය සහ ජාතික රාජ්ය තුල රගපෑ යුතු භුමිකාව සම්බන්දයෙන් අදාළ කර ගත හැක.
ලිප්ටන් පවසන්නේ එකල පත්රකලාවේදියාගේ භුමිකාව නම් මහජනයා හා ප්රතිපත්ති සංපාදකයන් අතර මැදිහත් කරුවෙකු ලෙස කටයුතු කිරීම බවය. ප්රභූන් කේථා කරන විට පත්රකලාවේදින් ඒවා අසා වාර්තා කොට මහජනයාට ලබා දේ. ඔහුගේ හේතුව වූයේ නූතන සමාජය තුල ගොඩනැගෙන සංකිර්න තොරතුරු පද්ධතිය බිද දැමීමට මහජනයාට නොහැකි බැවින් ඔවුන් සදහා අතර මැදියෙකු අවශ්ය බවය. සංකිර්න දේශපාලන කරුණු වටහා ගැනිමට ජනයා බුද්ධිමත් නැත.එදිනෙදා වැඩ කටයුතු නිසා සංකිර්න පොදු ජන ප්රතිපත්ති පිළිබදව ඔවුන් එතරම් නොතකයි. ප්රභූන්ගේ තිරන සරල කොට දැක්වීම සදහා මහජනයාට කිසිවෙකු අවශ්යය. එය ප්රත්රකලාවේදින්ගේ භූමිකාවය. ප්රභුන්ගේ තිරන පිළිබදව ජනතාව බලපෑම් ඉටුකරන්නේ මැතිවරණ හරහාය. ඒ වන තෙක් ප්රභූන් සමාජය පාලනය කර ගෙන යනු ඇත. පත්රකලාවේදියාගේ භූමිකාව වන්නේ ප්රභූන්ගේ කටයුතු පිළිබදව ජනතාවට දැනුම් දීමය. එසේ නමුත් අවසාන තිරනය ඇත්ෙත් ජනතාව අතය. මේ අනුව බල දම්වැලේ අවසාන මට්ටමේ සටියේ මහ ජනයාය.
අනෙක් අතට ඩිවී විශ්වාස කලේ ජනතාවට ප්රභුන්ගේ ක්රියා වටහා ගැනිමට හැකියාව ඇති අතර සාකච්ඡා වලින් පසු තිරන ගත යුත්ත ද මහජන මණඩල වල බවයි. කරුණු හොදින් පරීක්ෂා කල පසු හොදම අදහස් මතු වනු ඇතයි. ඔහුට අනුව පත්රකලාවේදීන් ජනතාවට තොරතුරු ලබාදෙන අතර එය තොරතුරු හොවමාරුවක්ම පමණක් නොවිය යුතු බවය. තොරතුරු හදුනාගෙන, ප්රභූන් යෝජනා කල ඇති ප්රතිපත්ති වල ප්රතිඵල පිළිබද ඔවුන් අවදානය යොමු කල යුතුය. මෙම අදහස කාලයත් මග සමග විවිධ පරිමාන වලන් පිළිගෙන ඇති අතර ප්රජාපත්රකලාව ලෙස හැදින්වේ.
ප්රජාපත්රකලාවේදය පිළිබදව අදහස,පත්රකලාවේදනය නව සංවර්ධනයන්ට අදාල වී ඇත. මේ අනුව ජන මාධ්ය වේදීන්ට පුරවැසියන් සහ ප්රභූන්ච සිය වාර්තා සදහා අධාල කර ගත හැක. සමානාත්මකතාවය ඇතවේ යැයි විශ්වාස කෙරුනත් ,ඩීවී ප්රවීනතාවද අද අගයය. පුද්ගලයෙකුගේ දැනුමට වඩා පුද්ගලයන් ගොන්නකගේ දැනුම උසස්. ඔහුගේ රාමුව තුල ප්රවීනයන්ට ඉඩක් තබුනොත් ලිප්මන්ගේ ආකෘතියේ මෙන් මෙහි දුරාවල වි්යුහයක් නැත. ප්රජාතන්ත්රවාදයේ හදවත නම් සාකච්ඡාව,විවාදය සහ සංවාදය.
ලිප්මන්ගේ අදහස් රජයන්ට පිළිගත හැක වුවත්,ඩීවී ගේ අදහස් පත්රකලාවේදීන් අතර වැඩි පිළිගැනිමට ලක්ව ඇත. උදාහරණ ෙලස අැමරිකානුවන් පත්රකලාවේදීන්ගෙන් බලා පොරොත්තු වන්නේ තම තින්දු සදහා අවශ්යය තොරතුරු සැපයිමකි.
පත්රකලාවේදයේ මූලකාන්ග.
බිල් කොවැක් සහ ඩෝම් ෙරසෙන්ස්ටයල්ගේ පත්රකලාවේදයේ මූලි කාන්ග “ යන කෘතයට ” අනුව පත්රකලාවේදනයේ මලිකාංග නමයකි. 1. පත්රකලාවේදනයේ පළමු වගකිම සත්යය. 2. පළමු ලැදි කම පුරවැසියන්ටය. 3. එහ සාරය සත්යාපනයය. 4. එය ආවරණය කරන්ගෙන් ස්වායත්ව විය යුතුය. 5. බලය පිළිබද ස්වාධීන නිරීක්ෂකයෙකු විය යුතුය. 6. මහජන විවේචමචන සහ එකගතාව සදහා මණ්ඩපයක්විය යුතුය. 7. වැදගත් දේ ආකර්ෂණ ශිලි සහ අදාල කිරීමේ හැකයාවක් තබිය යුතුය. 8. තේරුම් ගැනිමට පහසු වී යුතුය. 9.පෘද්ගලික හර්දයශාක්ෂය අනුව කටයුතු කල යුතුය. 2007 වළුමේ දී “ පුරවැසියන්ගේ අයිතවාසකම් සහ යුතුකම් ,වශයන් දසවෙනි මූලකාංගක්ද එක් කළ ඇත.
මිරිස්ස වෙරළ තීරය
මිරිස්ස වෙරල තීරය ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති විශිෂ්ඨ සංචාරක ආකර්ශනයක් ඇති වෙරලක් වන අතර දැනට ශ්‍රී ලංකාවට පැමිනෙන බොහොමයක් විදේශීය සංචාරකයන් මග නොහරින වෙරලක් ලෙස මිරිස්ස වෙරල තීරය හැදින්විය හැක. ප්‍රමානයෙන් ඉතා කුඩා වෙරල තීරයක් වුවත් මිරිස්ස වෙරලෙහි දකින්නට ලැබෙන සුන්දරත්වය අති විශාල වේ.රැලි මත ලිස්සායාමේ ක්‍රීඩාව සදහා මහත් ප්‍රසිද්දියක් උසුලන මෙම වෙරල දේශීය මෙන්ම විදේශීය සංචාරකයන්ගේද සංචාරක තේතැන්නකි. එමෙන්ම මිරිස්ස වෙරල තීරයේ වම්පස මායිම්වන coconut hill නරබුම ඔබ මග නෙහැරිය යුතු ස්ථානයකි. එමෙන්ම parort rock ලෙසින් හදුන්නවන අපහට දිය මතින් ඇවිද යා හැකි දුපත මිරිස්ස වෙරල තීරයේ අභිමානය ලෙස හැදින්වීම වරදක් නොවේ. මෙවන් සුන්දර වෙරලක ඔබේ නිවාඩුව ගත කිරීම ඔබේ දිවියේ සුන්දරම දිනය ලෙස හදුන්වා දෙමි.එක් වරක් ගියහොත් තවත් යාමට සිතෙන මේ සුන්දර වෙරලේ සුන්දරත්වය ඔබේ දෑසින් විදින තුරැ එම වෙරල කල්ගෙවයි.
මයික්‍රො බිට්
ප්‍රමාණයෙන්  වන මේ පුවරුවේ ARM Cortex-M0 ප්‍රොසෙසරයක්, ත්වරණමාන හා චුම්භකමාන සංවේදක, බ්ලූටූත් හා යූඑස්බී සම්බන්ධතා, එල්ඊඩී 25කින් සමන්විත සංදර්ශකයක්, ක්‍රමලේඛනය කළ හැකි බොත්තම් 2ක් පවතී, මෙයට යූඑස්බී හෝ බාහිර බැටරි ඇසුරින් බලය ලැබිය හැක. මෙම උපාංගයේ ආදාන හා ප්‍රතිදාන පින්-23 සම්බන්ධකයේ කොටසක් වන මුදු සම්බන්ධක පහක් හරහා සිදුකෙරේ.
දෘඩාංග
උපාංගයේ ප්‍රමාණය විස්තර කෙරෙනුයේ ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පතකින් බාගයක් ලෙසය, අවසන් නිශ්පාදනය ආරම්භ වන විට, ප්‍රමාණයෙන් විය. අන්තර්ගතය: ආදාන ප්‍රතිදාන සඳහා ක්‍රොකඩයිල් ක්ලිප් හෝ 4 mm බනානා කෙවෙනි සමග සම්බන්ධ විය හැකි මුදු සම්බන්ධක තුනක් (හා එක් බලසැපයුමක් හා එක් භූගතයක්) එසේම පීඩබ්ලිව්එම් ප්‍රතිදාන දෙකක් හෝ තුනක් සමග පින්-23 එජ් සම්බන්ධකයක්, හයේ සිට 17 දක්වා ජීපීඅයිඔ පින් (වින්‍යාසය මත රඳාපවතී), ප්‍රතිසම අදාන හයක්, සීරියල් අයි/ඕ, එස්පීඅයි, හා I²C. ඇතුලත බැටරියක් තිබූ, පූර්ව මූලාකෘතිවල මෙන් නොව, බාහිර බැටරි කුට්ටමක් (AAA බැටරි) මගින් පැළඳිය හැකි හා ස්වාධීන නිපැයුම් වලට බලය සැපයිය හැකිය. සෞඛ්‍යය හා ආරක්ෂාව සැලකීම, එසේම වියදම, පූර්ව සැලසුම් වල තිබූ බොත්තම් බැටරිය ඉවත් කිරීමට හේතු ලෙස පැවසීය.
මෘදුකාංග
නිල කේත සංස්කාරක හතරක් බිබිසි මයික්‍රො:බිට් වෙබ් අඩවියේ දැක්වේ:
මයික්‍රොබිට් මත පයිතන් ක්‍රමලේඛන හැකියාව ලබාදෙන්නේ මයික්‍රොපයිතන් මගිනි. පරිශීලකයන් හට මයික්‍රොබිට් වෙබ් සංස්කාරකය මත පයිතන් කේත ලියා අනතුරුව මයික්‍රොපයිතන් ස්ථීරාංගය සමග සම්බන්ධකර උපාංගයට උඩුගත කෙරේ. එසේම පරිශීකයන්ට යූඑස්බී ශ්‍රේණිගත කෙවෙනිය හරහා සෘජුවම උපාංගය මත ධාවනය වන මයික්‍රොපයිතන් ආර්ඊපීඑල් වෙත ප්‍රවේශ විය හැක, මේ මගින් මයික්‍රොබිට් පර්යන්ත උපාංග සමග සෘජුව අන්තර්ක්‍රියා කිරීමේ හැකියාව ලැබේ.
මයික්‍රොබිට් නිර්මාණය කරන ලද්දේ ඒආර්එම් ම්බෙඩ් සංවර්ධන කට්ටල භාවිත කරගෙනය. ධාවන පද්ධතිය හා ක්‍රමලේඛන අතුරු මුහුණත පරිශීලකයාගේ කේතය සම්පාදනය කරන්නේ ම්බෙඩ් ක්ලවුඩ් සම්පාදක සේවය උපයෝගී කරගෙනය. සම්පාදනය කළ කේතය අනතුරුව යූඑස්බී හෝ බ්ලූටූත් සම්බන්ධතා යොදාගෙන උපාංගයේ සැනෙළි මතකයට යවයි. උපාංගය පරිගණකයකට සම්බන්ධ කළ විට යූඑස්බී ධාවනය ලෙස දැක්වෙන අතර කේත ඇද ගෙන ගොස් හෙළීම මගින් කේත එක් කළ හැක.
අනෙකුත් බිබිසි මයික්‍රො:බිට් සංස්කාරකයන්: බිබිසි මයික්‍රො:බිට් සඳහා වන අනෙකුත් ක්‍රමලේඛ භාෂා: බිබිසි මයික්‍රො:බිට් වෙනුවෙන් තැනිය හැකි මෙහෙයුම් පද්ධති:
සංවර්ධනය
මුලින්ම මයික්‍රො බිට් නොමිලේ ලබාදෙන්නේ කිනම් වයස් කාණ්ඩයටද යන්න පිළිබඳ බිබිසි'ය අපහසු තීරණයක් ගන්නා ලදි, අධ්‍යාපනය පිළිබඳ බිබිසි ප්‍රධානියා පවසා සිටියේ "අපි 7 වසර තෝරා ගැනීමට හේතුව වූයේ [පහ වසරට වඩා] ඒමගින් මෙම වයස් කාණ්ඩයට වැඩි බලපෑමක් තිබීමයි ... ඔවුන් එය පන්ති කාමරයෙන් පිටතදී භාවිතයට වැඩි උනන්දුවක් දැක්වුවා".
මෙම ව්‍යාපෘතිය සැලසුම් කිරීම 2012 දී පමණ බිබිසි පරිගණක සාක්ෂරතා වැඩසටහනේ කොටසක් ලෙස ආරම්භ විය එසේම 2015 දී නිකුත් කරන විට බිබිසි'ය නිශ්පාදනය, සැලසුම්කරනය හා බෙදාහැරීම සඳහා සහකරුවන් 29 දෙනෙකුගේ සහය ලබාගන්නා ලදි. බිබිසි පවසා සිටියේ සංවර්ධන වියදම් වලින් බහුතරයක් දැරුවේ ව්‍යාපෘතියේ සහකරුවන් බවත්, එබැවින් මේ තාක්ෂණය විවෘත කේත ලෙස අධ්‍යාපන භාවිතයට ලොව පුරා නිශ්පාදනයට අවසර දීමට අදහස් කළ බවය, එසේම මෙය අධීක්ෂණය සඳහා ඔවුන් ලාභ-නොලබන සමාගමක් ස්ථාපිත කරන ලදි.
සහයෝගීතාවන්
මයික්‍රො බිට් සංවර්ධනයවූයේ බිබිසි සමග එක්වූ සහකරුවන් විශාල සංඛ්‍යාවකගේ ක්‍රියාවේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙසය: මූලාකෘති උපාංගයක් හා මෘදුකාංග කට්ටලයක් බිබිසි පර්යේෂණ හා සංවර්ධන අංශය විසිනි නිපදවා මූලික ප්‍රකාශනයේදී ආදර්ශනය කරන ලදි, එය පාසල් වල පෙර සූදානම පරීක්ෂා කිරීමට හා සහකරුවන්ට ඉදිරි සංවර්ධනය සඳහා ප්‍රභව පිරිවිතරයන් සැපයීමට භාවිතා කරන ලදි.
මයික්‍රොබිට් අධ්‍යාපනික පදනම
එක්සත් රාජධානිය පුරා මයික්‍රො:බිට් සාර්ථකව දියත් කිරීමෙන් අනතුරුව, බිබිසි විසින් මයික්‍රො:බිට් හි අනාගතය අලුතින් පිහිටවූ, ලාභ නොලබන, මයික්‍රොබිට් අධ්‍යාපනික පදනමට පවරන ලදි. පදනමේ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියාවන, සැච් ශෙල්බි, ආර්ම් හෝල්ඩිංස් හි ඉන්ටර්නෙට් ඔෆ් තිංස් සඳහා අලෙවිකරණ අංශයේ හිටපු උපසභාපති වරයාවේ, ඔහු යුරෝපයේ මෙන්ම ලොව පුරා අධ්‍යාපනය සඳහා බිබිසි මයික්‍රො:බිට් භාවිතය වර්ධනය කරමින් සිටී.