cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
දීඝවාපී
ඉතිහාසය
දීඝවාපිය සම්බන්ධ ඉතිහාසමය තොරතුරු 5 වැනි සියවසේ ලියන ලද පුරාණ වංශ කථාවක් වු මහාවංශයේද ඊට කළින් ලියන ලද ථුපවංශයේද, පරම්පරා ගත කථා සහ අනෙකුත් ඓතිහාසික විස්තරයන්හී දැකගත හැකිවේ. මහාවංශයට අනූව දීඝවාපිය වෙත බුදුන් වහන්සේ වැඩි බවත් උන්වහන්සේ භාවනානුයෝගීව වැඩ සිටි ස්ථානයේ පසුකාලීනව චෛත්‍යක් ඉදිවූ බවත් සදහන් වේ. මීට අමතරව දීපවංශය සහ තවත් වැදගත් පාලි ලේඛණයක් වු සමන්ත පාසාදිකාවේද දීඝවාපිය ගැන සදහන් කෙරුනු අවස්ථා පවතී. මෙම වංශ කථා වල සදහන් වන්නේ එම ප්‍රදේශයේ මුල් පදිංචි කරුවන් ‘යක්ෂ’ නමින් හැදින්වුණු බවයි.
දුටුගැමුණුගේ පියා වු කාවන්තිස්සගේ රාජ්‍ය සමයේදී මෙම ප්‍රදේශය රුහුණු රාජධානියේ කොටසක්ව තිබුණු බවට ‍ඓතිහාසික ශිලා ලේඛණ ගත කරුණු තිබේ. ක්‍රි.පු. 3 වැනි සියවසේදී මෙම ප්‍රදේහය දිගාමඩුල්ල දිස්ත්‍රික්කය හෝ දිගාමඩුල්ල ලෙස හැදින්විණි. දුටුගැමුණුගේ සහෝදරයා වු තිස්ස ඔහුගේ නියෝගය මත මෙම ප්‍රදේශය පාලනය කර ඇත. තිස්ස නැවතත් තම සහෝදරයා (ගැමුණු සමග මිතුරු වු පසු දිගාමඩුල්ල දිස්ත්‍රික්කය හා දීඝවාපිය බලාගැනීමට ආපසු ය‍වන ලදී. පිහිටි රට (දළ වශයෙන් දැනට උතුරු පළාත) ජයග්‍රහණය කිරීමෙන් පසු තිස්ස නැවත වරක් දීඝවාපියේ පාලකයා විය. මහාවංශයට අනුව දීඝවාපි දාගැබ කරවා ඇත්තේ සද්ධාතිස්ස රජු විසින් වේ.
දීඝවාපියෙහි වැදගත්කම ඒ ප්‍රදේශයට බුදුන් වැඩීම හා සම්බන්ධ පුරාවෘතවලින් ද පාලි සාහිත්‍යයේ මෙන්ම වංශකථාවලින් හෙලිවන සුළු කරුණුවලින් ද පැහැදිලි වේ. ප්‍රදේශයේ දේශපාලනික ඉතිහාසය පිලිබද වැදගත් කාර්ය භාර්යයක් ද දීඝවාපියෙන් කර ඇත. මෑත කාලයේ සිංහල රජවරු එම ප්‍රදේශයේ මුස්ලිම්වරු සහ බර්ගර්වරු පදිංචි කරවා ඇත.
මධ්‍යකාලීන - ලන්දේසි හා මුස්ලිම් පදිංචිකරුවන්
දීඝවාපී විහාරය සහ චෛත්‍යයට දිගින් දිගමට රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලැබුණි. එමෙන්ම මුලින්ම ඉතාම දුෂ්කර කාලයන් තුල පවා නොකඩවා වන්දනා කරුවන් පැමිණියහ. 1638 දී 11 රාජසිංහ රජු දීඝවාපිය අවට සිට වෙරළ දක්වා ප්‍රදේශය ලන්දේසිට පවරා දුන්නේය. මෙසේ කරන ලද්දේ එවකට පෘතුගිසීන් විසින් අල්ලා ගෙන සිටි වෙරළ බඩ බිම් තිරු වලින්  ඔවුන් ඉවත් කිරීමේ අරමුණේහි ලන්දේසි පෙරදිග ඉන්දියා  වෙළද සමාගම කුරුදු සහ වෙනත්  වාණිජ නිෂ්පාදන වල වෙළද අයිතියද ලබාගනී. ක්‍රි.ව. 1640 වන විට ලන්දේසිහු ත්‍රිකුණාමලය සහ මඩකලපුව පෘතුගිසීන්ගෙන් අත්පත් කර ගත්හ. පෘතුගිසින් සමග කළ යුද්ධය සදහා වන්දි ඉල්ලමින් එම මුහුදුබඩ ප්‍රදේශ සිංහල පාලනයට පවරා දීම ලන්දේසීන් ඉටු නොකළහ. එම ප්‍රදේශයේ ලන්දේසි පදිංචි කරුවන්ගෙන් පැවත එන්නක් අදත් එහි වාසය කරති.
එම ප්‍රදේශයට තවත් මහජන ආගමනයක් සිදු වුයේ ක්‍රි.ව. 1736 දීය. මඩකලපුවේ දැනට සිටින මුස්ලිම් වරුන් පවත එන්නේ 1726 දී සෙනරත් රජු විසින් අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ (දීඝවාපිය අවට ප්‍රදේශයේ පදිංචි කරවනු ලැබු මුස්ලිම් අනාථයින්ගෙනි. ඔවුන් නිරිත දිග පෙදෙසෙහි එම ප්‍රදේශයට පලවා හරින ලද්දේ පෘතුගිසීන් විසිනි.
වර්තමාන යුගය
අද දීඝවාපිය ප්‍රධාන වශයෙන් මුස්ලිම් බලය ඇති ප්‍රදේශයක් බවට පත්වී ඇත. මුස්ලිම්වරු දෙමළ භාෂාව කථාකරන පිරිසක් නිවසේදී ඔවුන් සිංහල භාෂාවද හොදින් හසුරුවති. ප්‍රධාන වශයෙන් 20 වන සියවසේ දී හින්දු - දෙමළ ජනතාවගේ වර්ධනය වී ඇත. අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ සහ නැගෙනහිර පළාතේ වැඩි කාටසක ආණ්ඩුව හා එල්.ටී.ටී.ය අතර ඇදී යන යුද්ධයක් පවතී. එල්.ටී.ටී.ය කියන්නේ ඔවුනගේ මාතෘ භූමියේ කොටසක් බවත් 2007 සිට මෙම ප්‍රදේශය එල්.ටී.ටී.ය ගෙන් මුදා ගෙන ඇත. කෙසේ වෙතත් දීඝවාපිය අදද තර්ජනයට පාත්‍ර වී ඇති ප්‍රදේශයක් බොහෝ දෙනා බලයෙන් ඉඩම් අයිති කරගෙන එම ප්‍රදේශයේ පදිංචි වී සිටිති. ඔවුහු එහි ඉතිහාසය ගැන තැකීමක් නෙකෙරති. සංචාරක ව්‍යාපාරය උසස් මට්ටමකින් පවත්වාගෙන යාමට ඇති ඉඩකඩ මෙතෙක් ප්‍රයෝජනයට ගෙන නැත. ප්‍රයෝජනයට ගත්තද එසේ කළ යුත්තේ ඓතිහාසික වටිනාකම විනාශ නොකරමිනි. පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව දැනට විද්‍යාත්මක වටිනාකම් ඇති ප්‍රදේශ 35 ක් දීඝවාපියෙන් හදුනාගෙන ඇත. පුරාවිද්‍යා වටිනාකම් වලින් යුත් ප්‍රදේශ අඩු ගණයේ වර්ග කිලෝමීටර් 42 කි.
නටඹුන්
මෙම ස්ථානයේ තිබෙන විශේෂම ඉදිකිරිම වන දාගැබ සිමාවේ සිට සැතපුම් 1\2 පමණ දුරකට නටබුන් විසිරි තිබෙන බවට හදුනාගැනීමට හැකිවේ. ස්ථුපය රුහුණු රාජදානිය ආශ්‍රිතව පවතී විශාල පරිමාණයේ දාගැබක් ලෙස සලකනු ලැබේ. එසේම මෙම ස්ථානය ආශිතව කරන ලද කැණීම වලින් ස්ථුපය ප්‍රකාර බැමි 2 යුක්තව කරන ලද බවට තහවුරු කොට තිබේ. වාහල්කඩ නිර්මාණයද මෙම ස්ථුපය ආශ්‍රිතව හදුනා ගත හැකිය. දාගැබ් භූමියෙන් හමුවී ඇති කුඩා ධාතු කරඩු වලට අනුව මෙම දාගැබද, මුල් කාලයේ ඡත්‍රාවලිය සහිතව නිර්මාණය වුවක් වුවත් ක්‍රි.ව.8-9 සියවස් වන විට කොත්කැරැල්ල සහිතව එය නැවත ප්‍රතිසංස්කරණය වී ඇතිබව පැහැදිලි වේ.
ස්ථුපය අවට භුමියේ ගොඩනැගිලි විශාල ප්‍රමාණයක සාක්ෂි පෙන්නුම් කරන පාදම් කොටස්, ගල්කණු සහිත ස්ථාන දක්නට ලැබේ. ඒ අතර පිළිම ගෙවල් පිළිබද සාක්ෂි, අවට කුටි සම්බන්ද සාක්ෂි ප්‍රධාන වේ. බෝධිඝරයක් පිළිබද නටබුන් ද හදුනා ගත හැකිය. දාගැබ් පරිශ්‍රයට නැගෙනහිර දෙසින් ඉපැරණි රෝහලක් පවතී බවටද සාක්ෂි පවතී. එහි වූ බෙහෙත් ඔරුවක සාධක වර්තමානයේදීද දැක ගත හැකි වේ.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන ප්‍රවර්ගය:අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
නිවිතිගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
නිවිතිගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, සබරගමුව පළාතේ,   රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
ජනගහනය
2000
ග්‍රාම නිළධාරි වසම්
රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ දොලොස්වල
ආර්ථිකය
නොදනී
ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරුන්
නොදනී
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය
ද්‍රවිඩ නාඩු
ද්‍රවිඩනාඩු හෙවත් ද්‍රවිඩස්ථාන් හෙවත් ද්‍රවිඩදේශ යනු දකුණු ආසියාවේ ද්‍රවිඩ භාෂා කථාකරන ජනයා සඳහා කලෙක යෝජනා කර තිබුණු ස්වෛරීය රටයි. මේ ස්වාධීන රාජ්‍යයේ ඉල්ලීම සඳහා එකල සමහර ප්‍රධාන දේශපාලන පක්ෂද සහයෝගය පලකල අතර, ඉන් ඊ. වී. රාමසාමි විසින් මෙහෙයවනු ලැබූ යුක්තිගරුක පක්ෂය (Justice Party) සහ සී. එන්. අන්නාදුරෙයි විසින් මෙහෙයවූ ද්‍රවිඩ මුන්නේත්‍ර කසාගම් (DMK) පක්ෂය ප්‍රධාන තැනක් ගනී.
ආරම්භයේදී, මේ වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් වූ යෝජනාවන්හී ද්‍රවිඩනාඩු ස්වාධීන රාජ්‍යය, ඉන්දියාවේ දෙමළ-කතාකරන ජනයා වෙසෙන කලාපයට පමණක් සීමා වූවත්, පසුව එය ද්‍රවිඩ භාෂා කතාකරන ජනයා බහුතරයක් සිටින අනෙකුත් ඉන්දියානු ප්‍රාන්ත (උදා. අන්ද්‍රා ප්‍රදේශ්, කේරල සහ කර්ණාටක) කරාද පැතිරී යන ලදී. ) මින් ඉදිරිපත් වූ සමහර යෝජනා අතර ශ්‍රී ලංකාවේ (එකල සිලෝන්) සමහර භූමි කොටස්ද, ඔරිස්සා සහ මහාරාෂ්ත්‍ර යන ප්‍රාන්තහී කොටස්ද ද්‍රවිඩනාඩුවට අයත් විය යුතුයැයි සඳහන්ව තිබුණි.. මේ හැරුණු විට ඉල්ලා තිබූ අනෙකුත් යෝජනා අතර ඉන්දියාවේ ස්වෛරී රජයන් වූ "දකුණු ඉන්දියාව", "දක්ෂිණපත්" හා "ඩෙකෑන් ෆෙඩරේෂණය"ද අයත්ව තිබිණි.
මේ අතර 1980 ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාව (IPKF) ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි කාලයේදී, තමිල්නාඩු විමුක්ති හමුදාව නමින් හඳුන්වාගත් සුළුතර ඉන්දියානු හමුදාමය සංවිධානයක් නැවත වතාවක් වෙනම ස්වාධීන ද්‍රවිඩනාඩුවක් ඉල්ලා සිටි බව සඳහන් වෙයි.
Tourist destinations
ත්‍රාසජනක චාරිකාව යනු යම් මට්ටමක අවදානමක් සහිත (සැබෑ හෝ වටහා ගත්) ගවේෂණය කිරීම හෝ සංචාරය කිරීම සම්බන්ධ වන සුවිශේෂී සංචාරක ව්‍යාපාරයකි. ඒ සඳහා විශේෂ කුසලතා සහ ශාරීරික වෙහෙස අවශ්‍ය වේ. එක්සත් ජනපදයේ, සංචාරකයින් සාමාන්‍ය දශකයෙන් පිටත හෝ “අඩු ගමන් මාර්ග” සඳහා නිවාඩු ලබා ගැනීම නිසා මෑත දශක කිහිපය තුළ ත්‍රාසජනක සංචාරක කර්මාන්තය වර්ධනය වී ඇත, නමුත් පැහැදිලි මෙහෙයුම් අර්ථ දැක්වීමක් නොමැතිකම වෙළඳපල ප්‍රමාණය සහ වර්ධනය මැනීමට බාධාවක් වී තිබේ. එක්සත් ජනපදය පදනම් කරගත් වික්‍රමාන්විත සංචාරක වෙළඳ සංගමයට අනුව, ත්‍රාසජනක සංචාර යනු ශාරීරික ක්‍රියාකාරකම්, සංස්කෘතික හුවමාරුවක් සහ සොබාදහම සමඟ සම්බන්ධතාවය ඇතුළත් ඕනෑම සංචාරක ක්‍රියාකාරකමක් විය හැකිය.මෙම පුළුල් අර්ථ දැක්වීම උදාහරණ මගින් විදහා දක්වනුයේ ත්‍රාසජනක සංචාරක ව්‍යාපාරය හුදෙක් “අඩුවෙන් සංචාරය කරන” හෝ මෘදු ශාරීරික ක්‍රියාකාරකම්වල යෙදෙන ගමනාන්ත වෙත ගමන් කිරීම එදිරිව ඉතා ශාරීරිකව හෝ මානසිකව ඉල්ලුම් කරන සංචාරයන්ට වඩා වෙනස්වය.
වික්‍රමාන්විත සංචාරකයින්ට ඔවුන්ගේ සුවපහසුව කලාපයෙන් පිටතට යාමේ ප්‍රතිලයක් ලෙස, කඩිමුඩියේ හෝ ගලායාමෙන් සංලක්ෂිත මානසික තත්වයන් ළඟා කර ගැනීමට පෙළඹවීමක් තිබිය හැකිය. මෙය සංස්කෘතික කම්පනය අත්විඳීමෙන් හෝ සැලකිය යුතු උත්සාහයක් අවශ්‍ය ක්‍රියාවන් කිරීමෙන් හා යම් තරමක අවදානමක්, සැබෑ හෝ වටහාගත් හෝ භෞතික අනතුරකට සම්බන්ධ විය හැකිය. කඳු නැගීම, කඳු නැගීම, බංගී පැනීම, මවුන්ටන් පාපැදි, බයිසිකල් පැදීම, කැනෝයිං, ස්කූබා කිමිදීම, රාෆ්ටිං, කයාකිං, සිප්-ලයිනිං, පැරග්ලයිඩින්, කඳු නැගීම, ගවේෂණය කිරීම, කැනියරින් කිරීම, වැලි පුවරුව, ගුහාව සහ ගල් නැගීම වැනි ක්‍රියාකාරකම් මෙයට ඇතුළත් විය හැකිය. ත්‍රාසජනක සංචාරවල සමහර අපැහැදිලි ආකාර අතරට ආපදා සහ ගෙටෝ සංචාරක ඇතුළත් වේ. ත්‍රාසජනක සංචාරවල නැගී එන වෙනත් ආකාර අතරට සමාජ හා කැලෑ සංචාරක ඇතුළත් වේ.
ත්‍රාසජනක සංචාරවල සමීප සම්බන්ධයක් ඇති උප විශේෂයක් ලෙස, සිදුවීම් චාරිකා සඳහා සංචාරයේ වැදගත් අංගයක් ලෙස විශේෂිත ක්‍රියාකාරකම් අරමුණු කරගත් විවිධ සංචාරක සංචාරයන් ඇතුළත් වන අතර එමඟින් නිසි වික්‍රමාන්විතයන් පිළිබඳ නිර්ණායක සපුරා ගත යුතු නොවේ. අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩා ඉසව් (එනම් ෆිෆා ලෝක කුසලානය, සුපර් බෝල්) සිට සුප්‍රසිද්ධ සංස්කෘතික අංග (එනම් බයිරූත් උත්සවය, වැනීසියේ චිත්‍රපට උළෙල) දක්වා “සිදුවීම් චාරිකා” යන යෙදුම යටතේ ක්‍රියාකාරකම් ඇතුළත් වේ.
ගෝලීය ස්ථානගත කිරීමේ පද්ධති, ෆ්ලෑෂ් පැක් කිරීම, සමාජ ජාලකරණය සහ ඡායාරූපකරණය සම්බන්ධයෙන් මිල අඩු පාරිභෝගික තාක්‍ෂණයට ප්‍රවේශ වීම ලොව පුරා ත්‍රාසජනක සංචාර සඳහා ඇති උනන්දුව වැඩි කර ඇත. මීට පෙර සුවිශේෂී ස්ථාන සහ ක්‍රීඩා ලබා දෙමින් විශේෂ සංචාරක වෙබ් අඩවි මතුවීමත් සමඟ ස්වාධීන ත්‍රාසජනක සංචාර සඳහා ඇති උනන්දුව වැඩි වී තිබේ.
= History = WTTC ආරම්භ වූයේ 1980 දශකයේ දී හිටපු ඇමරිකානු එක්ස්ප්‍රස් ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී ජේම්ස් ඩී. රොබින්සන් III ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ව්‍යාපාරික විධායකයින් කණ්ඩායමක් සමඟ ය. සංචාරක හා සංචාරක කර්මාන්තය සහ අත්‍යවශ්‍ය නොවන කර්මාන්තයක් යැයි සමහරු විශ්වාස කරන දේවල වැදගත්කම සම්බන්ධව වැඩි දත්ත අවශ්‍යතාව පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීම සඳහා මෙම කණ්ඩායම පිහිටුවන ලදී. 1989 දී ප්‍රංශයේ පැරිස් නුවර පැවති WTTC හි පළමු රැස්වීමට සාකච්ඡාවන් හේතු විය. පළමු රැස්වීමට එක්සත් ජනපදයේ හිටපු රාජ්‍ය ලේකම් හෙන්රි කිසිංගර්ගේ කතාවක් ඇතුළත් විය. ඔහු යෝජනා කළේ සංචාරක හා සංචාරක කර්මාන්තය කිසිදු සංවිධානයක් නොමැති නිසා පුළුල් ලෙස පිළිගැනීමට ලක් නොවන බවයි. හෝ ව්‍යුහය. WTTC නිල වශයෙන් 1990 දී ආරම්භ කරන ලදී.
පළමු වාර්ෂික මහා සභා රැස්වීම වොෂිංටන් ඩී.සී. හි 1991 දී සිදු වූ අතර, එම අවස්ථාවේදී සභාව 32 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත විය. සංචාරක හා සංචාරක කර්මාන්තයේ ආර්ථික දායකත්වය පිළිබඳ දැනුවත්භාවය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා පොදු උත්සාහයක අවශ්‍යතාව පිළිබඳව මෙම ආරම්භක සාමාජිකයින් එකඟ වූහ. ආරම්භක සාමාජිකයන් කර්මාන්තයේ වැදගත්කම විදහා දැක්විය හැකි ආර්ථික දත්ත නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා ආයෝජන සහ සහාය ලබා දුන්හ. සංචාරක හා සංචාරක ව්‍යාපාරයේ සාර්ථකත්වය සහතික කිරීම සඳහා රජයන්ගෙන් සහ ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින්ගෙන් වැඩි උනන්දුවක් සහතික කිරීමට ඔවුහු උනන්දුවක් දැක්වූහ.
රොබට් එච් බර්න්ස් 1993 දී WTTC හි සභාපති ධුරයට පත් වූ අතර ඒ වන විට සාමාජිකයින් 68 ක් සිටියහ. එය දත්ත සංවර්ධනය කිරීම සඳහා වෝර්ටන් ඉකොනොමෙට්‍රික් ප්‍රක්ශේපණ ඇසෝසියේට්ස් සමඟ එක්ව සංචාරක බලපෑම් තොරතුරු නිකුත් කිරීමට පටන් ගත්තේය. WTTC විසින් දත්ත සම්පාදනය කර මුදා හැරීම සඳහා සංචාරක චන්ද්‍රිකා ගිණුම (TSA) නමින් කණ්ඩායමක් පිහිටුවන ලදී. ටීඑස්ඒ 1999 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංඛ්‍යාලේඛන කොමිෂන් සභාව විසින් පිළිගන්නා ලදී. 1990 දශකය තුළ අධ්‍යාපනය හා පුහුණුව, ගුවන් ප්‍රවාහන ලිහිල්කරණය, බදුකරණය සහ තිරසාර සංවර්ධනය ඇතුළත් කිරීම සඳහා WTTC විසින් සභාවේ කටයුතු පුළුල් කරන ලදී. මෙම නව ක්‍රියාකාරකම් වැන්කුවර් හි ලෝක සංචාරක හා සංචාරක මානව සම්පත් මධ්‍යස්ථානය සහ එක්සත් ජනපදයේ ලෝක සංචාරක හා සංචාරක බදුකරණ ප්‍රතිපත්ති මධ්‍යස්ථානය පිහිටුවීමට හේතු විය.
1997 දී WTTC විසින් පළමු ගෝලීය සංචාරක හා සංචාරක සමුළුව පෘතුගාලයේ විලමෝරා හිදී සංවිධානය කරන ලදී. එම වසරේම සංවිධානයේ සාමාජිකත්වය 100 දක්වා ළඟා විය. 2000 සහ 2003 දී තවත් සමුළු දෙකක් විලමූරා හිදී පැවැත්වූ අතර ඉන් අනතුරුව විවිධ ස්ථානවල වාර්ෂික රැස්වීම් පැවැත්විණි.
2013 දී WTTC විසින් ජාත්‍යන්තර සංචාරක හවුල්කාරිත්වයේ සහයෝගයෙන් හෝටල් කාබන් මිනුම් මුලපිරීම නිර්මාණය කරන ලදී.
= සංවිධානය සහ සාමාජිකත්වය = WTTC හි මූලස්ථානය ලන්ඩනයේ ය. WTTC හි සභාපති සහ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී විසින් කාර්ය මණ්ඩලය මෙහෙයවනු ලැබේ. අධ්‍යක්ෂවරුන් හත් දෙනෙකු සංවිධානයේ විවිධ අංශවල ප්‍රධානියා වේ. WTTC සාමාජිකයින් යනු සංචාරක හා සංචාරක කර්මාන්තයේ විවිධ අංශ හා කලාපවල සමාගම්වල ප්‍රධාන විධායකයින්, සභාපතිවරුන් හෝ සභාපතිවරුන් ය. WTTC සාමාජිකත්ව වර්ග දෙකක් ඇත: ගෝලීය සාමාජිකයන් සහ කලාපීය සාමාජිකයන්. කර්මාන්ත හවුල්කාරිත්වය ලෙස හැඳින්වෙන කර්මාන්තයට සේවා සපයන සමාගම් සඳහා ද එය කාණ්ඩයක් ඇත.
ගස් සිටුවීම
ගස් සිටුවීමේ ක්‍රියාදාමය යනු වන විද්‍යාව සදහා මුඩු බිම් අස්වැද්ද වීම හෝ භූමි අලංකාර කටයුතු සදහා ශාකවල පැළ සිටුවීම ය. මෙය ශාක හා ලදු වගාවේ සිදු කරන විශාල ගස් සිටුවීමෙන් හා අඩු වියදම් හා අඩු ව්‍යාපෘතියක් හා සෙමින් වර්ධනය වන ශාක බීජ සිටුවීමෙන් වෙනස් වේ.
මෙය වන වගාවට අයත් ක්‍රියාකාරකමක් වන අතර එය නැවත වනාන්තර ඇති කිරීම ලෙස හදුන්වයි. මෙය කළින් අස්වැද්ද වු වනාන්තරයක්ව හෝ රෝගයක් හෝ කෘමින් මගින් විනාශ කරන ලද වනාන්තරයක්ව පැවති ප්‍රදේශයක කුඩා ශාක පැල සිටුවීම හා සම්බන්ධ වේ. මෙම ගස් සිටුවීම ලෝකයේ විවිධ ප්‍රදේශවල සිදුවන අතර එය ජාතීන්, ප්‍රදේශ හා නැවත වන වගා කිරීමේ එක් එක් ආයතන අනුව ද වෙනස් වේ. ගස් සිටුවීම, වන විද්‍යාවට ඇතුළත් වන අතර මෙය නිවැරදිව සිදු කළහොත් වනය විනාශ වූ ප්‍රදේශවල නැවතත් සාර්ථකව වන වගාව කළ හැක. නැවත වන වගා කිරීම වාණිජමය ගස් කැපීමේ කර්මාන්තයක් වන අතර එය විශාල පරිමාණයේ පැරණි හොදින් වර්ධනය වූ වනාන්තර විනාශ කිරීමට කදිම පිළිතුරකි. නමුත් සිටුවන ලද වනාන්තර මගින් කලාතුරකින් ස්වභාවික වනයේ ජෛව විවිධත්වය හා සංකීර්ණභාවය නැති විය හැක.
සිද්ධාර්ත් නිගම්
සිද්ධාර්ත් නිගම් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු නව යොවුන් නළුවකු වන අතර ඔහු ඉන්දියානු චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී ක්ෂේත්‍රයෙහි රංගනයේ නියැළෙයි. ඔහු ජනයා අතර ජනප්‍රිය වූයේ ධූම් 3 (2013) චිත්‍රපටයේ ඔහු නිරූපණය කළ චරිත සහ ඓතිහාසික නාට්‍ය රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ චක්‍රවර්තින් අශෝක සම්රත් කතාමාලාවේ අශෝක අධිරාජයාගේ ළමා විය නිරූපණය කිරීම හේතුවෙනි.
දිවිය සහ වෘත්තිය
නිගම් උපත ලැබූයේ 2000දී වන අතර, ඔහු උපත ලබා හැදී වැඩුණේ උත්තර් ප්‍රදේශ්හි අලහබාදයේ ය. ඔහු සිය දසව ශ්‍රේණියේ අධ්‍යාපනය ඛේල්ගාඔන් මහජන පාසලේ දී සම්පූර්ණ කළේ ය. එම පාසලේ දී ඔහු ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩාවෙහි ද නිරත වූයේ ය. පසුව ඔහු අලහබාද් සිට මුම්බායි වෙත පදිංචියට පිටත් විය. පූනේහි 58වන ජාතික පාසල් ක්‍රීඩා ‍උළෙලේ දී නිගම් සමාන්තර දඬු ඉසව්වේ දී රන් පදක්කමත්, උස් දඬු ඉසව්වේ දී රිදී පදක්කමත් දිනා ගැනීමට සමත් විය. ඔහුට වැඩිමහල් සොහොයුරකු ද වේ. ඔහුගේ මව විසින් රාජ්‍ය නොවන සංවිධානයක් සහ රූපලාවන්‍ය මධ්‍යස්ථානයක් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.
නිගම් සිය වෘත්තිය ආරම්භ කළේ ජිම්නාස්ටික් ශිල්පියකු ලෙසයි. එහි දී ඔහුව ජාතික මට්ටමේ ජිම්නාස්ටික් තරග සඳහා තේරීපත් වූ අතර, ඔහු රන් පදක්කමක් ද හිමි කරගෙන තිබේ. අනතුරුව 2011දී රංගන දිවිය ආරම්භ කරමින් ඔහු බෝර්න්විටා වෙළඳ දැන්වීමකට පෙනී සිටියා ය. මෙම වෙළඳ දැන්වීමෙහි ඔහුගේ රංගන ප්‍රතිභාව දුටු චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෝ ඔහුව ධූම් 3 චිත්‍රපටයට දායක කරගත්හ. මෙහි දී ඔහු‍ව යොදාගැනුණේ ආමිර් ඛාන්ගේ චරිතයේ ලාබාල විය නිරූපණය සඳහා ය. මෙම චිත්‍රපටය අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද්දේ විජේ ක්‍රිෂ්ණා ආචාර්ය විසිනි. 2013 දෙසැම්බර් 20 දින මෙම චිත්‍රපටය මුදාහැරිණි. බොලිවුඩ් හුංගාමා නැමැති රසවින්දන ද්වාරයේ තරන් ආදර්ශ් සිය විචාරයෙහි සඳහන් කොට ඇත්තේ, "සිද්ධාර්ත් නිගම්හට ඇත්තේ නැරඹිය යුතුම දක්ෂතාවයකි. ඔහු විශිෂ්ටයි!" යනුවෙනි. ඉන්ඩියා ටුඩේ පුවත්පත වෙනුවෙන් සුහානි සිං පවසා ඇත්තේ, "ඔහු තමන්ගේ ස්ව ධෛර්යයයෙන් යුතු ප්‍රතිභාව සහ මනහර විලාසය මගින් තිරය ඒකාලෝක කරයි."
සී.ඒ. හරිස්චන්ද්‍ර
'''සී.ඒ. හරිස්චන්ද්‍ර (English: C. A. Harischandra''') මාතර හරිස්චන්ද්‍ර ව්‍යාපාර හිමිකරු, මාතර සුප්‍රසිද්ධ දානපති.
සිද්ධාර්ත් නිගම්
දිවිය සහ වෘත්තිය
මෙම චිත්‍රපටයෙන් ලද සාර්ථක ප්‍රවේශයත් සමග, ඔහු පුංචි තිරයේ රංගනයට ද පිවිසියේ ය. ඔහු විසින් මිත්‍යාමය රූපවාහිනී මාලා නාට්‍යයක් වන මහා කුම්භ්: ඒක් රහාසයා, ඒක් කහානි කතාමාලවේ ප්‍රධාන චරිතයක් නිරූපණය කළේ ය. එහි දී ඔහු සුවිශේෂී බලයයන්ගෙන් යුතු රුද්‍රාගේ ළමා විය නිරූපණය කරන ලදී. 2014 දෙසැම්බර් 15 දින මෙම කතාමාලාව ලයිෆ් ඕකේ රූපවාහිනී නාළිකාව ඔස්සේ විකාශය ආරම්භ විය.
සී.ඒ. හරිස්චන්ද්‍ර
ජීවන සටහන්
ගරු හිටපු කර්මාණ්ත හා නිවාස නියෝජ්‍ය ඇමති, හිටපු ස්තිර ලේකම් රාජ්‍ය ආරක්ෂක ආමාත්‍යාංෂය හා ජනාධිපති ආරක්ෂ උපදේෂක, හිටපු හක්මණ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී සී.ඒ. ධර්මපාල මොහුගේ සහෝදරයා වෙයි.
සිද්ධාර්ත් නිගම්
දිවිය සහ වෘත්තිය
2015 පෙබරවාරි මස නිගම් විසින් චක්‍රවර්තින් අශෝක සම්රත් නැමැති ඓතිහාසික මාලා නාට්‍යයේ ප්‍රධාන චරිතයක් නිරූපණය කරන ලදී. මෙහි දී ඔහු සමග සමීර් ධර්මාධිකාරි, පල්ලවී සුභාෂ්, ම‍නෝජ් ජෝෂි, සුමිත් කොවුල්, අංකිතා ෂර්මා සහ තුනීෂා ෂර්මා යන නළු නිළියන් රංගනයෙන් දායක වූහ. මෙහි දී නිගම් විසින් අශෝක අධිරාජයාගේ ලාබාල විය නිරූපණය කරන ලදී. මෙම කතාමාලාව තුළ ඔහු ප්‍රදර්ශනය කළ රංගන ප්‍රතිභාව වෙනුවෙන් ඔහු විචාරක පැසසුමට පාත්‍ර විය. එසේම හොඳම ආධුනික නළුවා සඳහා සී ස්වර්ණ සම්මානය, වඩාත් ජේත්තුකාර ආධුනිකයා සඳහා ටෙලිවිෂන් ස්ටයිල් සම්මානය ලයන්ස් ස්වර්ණ සම්මාන හා ඉන්දියානු ටෙල්ලි සම්මාන උළෙවල්හි දී හොඳම ළමා නළුවා, දේශ් කි ලාඩ්ලා සඳහා 2015 ඉන්දියානු රූපවාහිනී ඇකඩමි සම්මානය ඇතුළු සම්මාන ගණනාවක් මේ සඳහා ඔහුට හිමි විය. 2016 දී ප්‍රියතම ළමා නළුවා සඳහා රන් පත් සම්මානය ද ඔහුට පිරිනැමිණි.
2015 පෙබරවාරි 15 දින, නිගම් K9 නිෂ්පාදන විකට/කථා මාලාවක් වන කොමඩි නයිට්ස් විත් කපිල් වැඩසටහනේ විශේෂ මහාශිවරාත්‍රී කථාංගය සඳහා විශේෂ අමුත්තකු ලෙස සහභාගී විය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු රූපවාහිනී නළුවෝ
සී.ඒ. හරිස්චන්ද්‍ර
ජීවන සටහන්
සී.ඒ. හරිස්චන්ද්‍ර කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
ස්ත්‍රි පුරුෂ භාවය සහ රූපවාහිනිය
1930 සිට 2007 දක්වා දිවා රූපවාහිනිය එතරම් වෙනසකට ලක්වී නැත. Soap operas සහ talk shows වැසටහන් තවමත් දිවා වැඩසටහන් ලේඛනයේ ඉහළින්ම වැජ‍ෙඕ. 1950 සිට වැඩිම පිරිසක් රූපවාහිනිය නරඔන වේලාවන් පිරිමින් ඉලක්කරගෙන සහ ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතාවලට සරිලන පරිදි නිර්මාණය විය. 1952දී මෙ වේලාව තුලදී විකාශනය වූ නාට්‍ය වල චරිත 68% ක්ම පිරිමි චරිත වූඅතර 1973 දී එය 74% ක් විය. 1970දී ‘කාන්තාවන් සඳහා ජාතික සංවිධානය’(NOW) මේ සඳහා පියවර ගනු ලැබුණි. ඔවුන් විසින්, රූපවාහිනියේ පෙන්වන මෙම අපහාසාත්මක පොදු ඒකාකාරී ස්වරූපයේ කාන්තාවන් පිළිබඳ අධ්‍යනය කොට වෙනස් කිරීමට කාර්ය බලකායක් පිහිටුවිය.1972 වර්ෂයේදී ඔවුන් විසින් විකාශන ජාල හිමි ආයතන 2කට කාන්තාවන්ට අසාධාරණ ලෙස වැඩසටහන් නිර්මාණය කිරීම සම්බන්ධව ඔවුන්ගේ බලපත්‍ර වලට අභියෝග එල්ල කරනු ලැබිණි. 1960 වකවානුවේදී විකාශය කෙරුණුI Dream of Jeannie සහ Bewitched යන නාට්‍ය තුලින් ඉදිරිපත් කල අදහස වූයේ කාන්තාවන්ට සිය රාජකාරිය මගහැරී යාමට ඇති එකම ක්‍රමය වන්නේ ඔවුන්ගේ මායිම් තුලින් බවයි. ඇ.එ. ජනපදයේ Carat රාජ්‍යයේ කර්මාන්ත විශ්ලේෂිකා Shari Anne Bril “අවුරුදු ගණනාවක් තිස්සේ පිරිමින් කැමරා පිටුපස රඟ දක්වන විට කාන්තාවන්ට හිමි වුයේ මෝඩ තත්වයකි. නමුත් වර්තමානයේදී ඔබට අති දක්ෂ වීරවරියන්ගේ සහ දක්ෂ ව්‍යාපාරික කාන්තාවන්ගේ චරිත රඟපාන කාන්තා නායිකාවන් දැකිය හැකිය.” ලෙස ප්‍රකාශ කළාය. වර්තමාන විකාශන ජාල වලට විවිධ වූ විශේෂ කාන්තා චරිත ඇතුලත් කර තිබේ.
ඇන්ස්ලම් ද සිල්වා
කෝන්ගහගේ ඇන්ස්ලම් ලෝරන්ස් ද සිල්වා ( උපත 1940 අගෝස්තු 1) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ නවීන හර්පෙටොලොජියේ පුරෝගාමියෙකු ලෙස පිළිගත් ශ්‍රී ලාංකික ජීව විද්‍යාඥයෙක් සහ හර්පෙටෝ විද්‍යාඥයෙකි. ඔහුගේ වෘත්තීය ජීවිතය දශක පහකට වැඩි කාලයක් පුරා පැතිර ගියේය. ද සිල්වා සත්ව විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයට විශේෂයෙන් කිඹුලන්, සර්පයන් සහ කටුස්සන් පිළිබඳ බොහෝ පර්යේෂණ සහ ප්‍රකාශන රාශියක් සමඟින් දායක වී ඇත.
ද සිල්වා ශ්‍රී ලංකාවේ කිඹුලන් සංරක්ෂණය සඳහා ප්‍රසිද්ධය. ඔහු IUCN, දකුණු ආසියාව සහ ඉරානයේ කිඹුලන් විශේෂඥ කණ්ඩායමේ කලාපීය සභාපතිවරයා වේ.
පෞද්ගලික ජීවිතය
ඔහු 1940 අගෝස්තු 1 වැනිදා මාතරදී උපත ලැබීය. ඔහු මාතර ශාන්ත සර්වේශස් විද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණ කළේය. ද සිල්වා ජීව විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයට පිවිසීමට පෙර කීර්තිමත් ඉන්ද්‍රජාලිකයෙකි. ඔහු සමස්ත ලංකා මැජික් තරගයෙන් ජාතික සම්මාන දෙකක් දිනාගත් අතර මාතර සිට යාපනය දක්වා දැවැන්ත සංදර්ශන පැවැත්වීය. ඔහු මැජික් පිළිබඳ ලිපි 22 ක් ද පළ කළේය. ඔහුගේ පුත් පණ්ඩුක ද සිල්වා ද අන්දමන් දූපත් හි කිඹුලන් මත සේවය කළ ස්වභාවික විද්‍යාඥයෙකි.
වෘත්තීය
ඔහු පාසලේ සිටියදී මී සර්පයෙකු බේරා ගත් අතර, එය විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ තවත් ඉදිරියට යාමට ඔහුට හේතු විය. ඉන්පසු ඔහු වස විස නැති සර්පයින් කිහිප දෙනෙකු, කරදිය කිඹුලෙකු සහ මුහුදු කැස්බෑවන් කිහිප දෙනෙකු ඔහුගේ නිවසේ ඇති දැඩි කිරීමට පටන් ගත් අතර, හූනන් ඇල්ලීමට ගම වටා නිතර සංචාරය කිරීම නිසා ගම්මු ඔහුට හූනි මහත්තයා (මිස්ටර් ගෙකෝ) ලෙස හැඳින්වීමට පටන් ගත්හ. සර්පයන් සඳහා. වයස අවුරුදු 17 දී ඔහු ෆ්‍රෑන්ක් වෝල් විසින් රචිත Snakes of Ceylon පොත කියවූ අතර එමඟින් රට පුරා සර්පයන් පිළිබඳ පර්යේෂණ ආරම්භ කිරීමට ඔහු පෙලඹුණි.
1964 දී ඔහු මහජන සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ කෞතුකාගාර කාර්මික ශිල්පියා ලෙස පේරාදෙණිය වෛද්‍ය පීඨයට සම්බන්ධ විය. ඔහු 2000 දී ප්‍රජා වෛද්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවෙන් විශ්‍රාම ගියේය.
ඔහු දී ආරම්භ කරන ලද ශ්‍රී ලංකා උභයජීවී හා උරග පර්යේෂණ සංවිධානයේ (ARROS) නිර්මාතෘ සහ සභාපති වේ. ARROS යනු උරග සංරක්ෂණය ඉලක්ක කරගත් ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු රාජ්‍ය නොවන සංවිධානයයි. ඔහුගේ අතිවිශාල දායකත්වය හේතුවෙන් ද සිල්වා ශ්‍රී ලංකාව සඳහා වන ලෝක සංරක්ෂණ සංගමයේ (දැන් IUCN) උභයජීවී ජනගහන අඩුවීමේ කාර්ය සාධක බලකායේ සභාපතිවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. 2015 දී ඔහු ලෝක සංරක්ෂණ සංගමයේ උභයජීවී විශේෂඥ කණ්ඩායමේ සම සභාපති ලෙස කටයුතු කළේය. ඔහු පසුගිය වසර පනහක කාලය තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ හර්පෙටෝෆවුනා පිළිබඳ පර්යේෂණ ප්‍රකාශන 450කට අධික ප්‍රමාණයක් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. වර්ණවත් ඡායාරූප සහිත උරග මාර්ගෝපදේශයක් ප්‍රකාශයට පත් කළ පළමු කතුවරයා ඔහුය. උරගයින් සහ උභයජීවීන් පිළිබඳ මහජනතාව දැනුවත් කිරීම සඳහා, ද සිල්වා විසින් 1990 සහ 2001 දී වර්ණවත් ඡායාරූප සහිත ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු පෝස්ටර් මාලාව ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.
ද සිල්වා සිව්වන ලෝක හර්පෙටොලොජි සම්මේලනයේ සහ ලෝක කිඹුල් සම්මේලනයේ සිදුවීම් ගණනාවක් සංවිධානය කළේය. 1991 දී පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලය සත්ව විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයට ඔහුගේ දායකත්වය වෙනුවෙන් විද්‍යාවේදී ශාස්ත්‍රපති උපාධියක් පිරිනමන ලදී. ඔහු පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ සහ ශ්‍රී ලංකා රජරට විශ්ව විද්‍යාලයේ පශු වෛද්‍ය හා සත්ව විද්‍යා පීඨයේ බාහිර කථිකාචාර්යවරයෙකු ලෙස ද සේවය කර ඇත.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1940 උපත්
ෆැනී ඩි විලියර්ස්
පීට්රස් ස්ටේෆානස් "ෆානි" ඩි විලියස් (සිංහල වහරේ බොහෝ විට "ෆැනී") (උපත 1964 ඔක්තෝබර 13) යනු 1992 හා 1998 හා අතර දකුණු අප්රිකාව වෙනුවෙන් ටෙස්ට් තරඟ 18ක් හා එක්දින දෑබැඳි තරඟ 83ක් තරඟ කළ ඉසිඹුලත් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි.
ඉසිඹුලත් පසු හේ දැනට දෑබැඳි ඉංගිරිසි ක්‍රිකට් විස්තර විචාරකයකු ලෙස කටයුතු කරයි. ඕස්ට්‍රේලියාව හා දකුණු අප්රිකාව අතර තෙවන ටෙස්ට් තරඟය අතරතුර, තරඟයේ සිව්වන දා ඕස්ට්‍රේලියානු ක්‍රිකට් පිල ප්‍රතිදෝලනය ලබාගැන්මට පන්දුව පළුදු කිරීමෙන් පසු උන් විසින් කැරුණු මුළාව හඳුනාගැන්මට හේ කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය: තරඟයේ විස්තර විචාරකයෙකු ලෙස කටයුතු කළ ඩි විලියස් කැමරාකරුවනට යෝජනා කර තිබුනේ වංචා කළේ දැ යි සොයා බලන ලෙසයි.
තරඟ දිවිය
ඩි විලියස් 1985-86 දී උතුරු ට්‍රාන්ස්වාල බී වෙනුවෙන් පළමු පෙළ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවට පිවිසියේ ඉන්ම දෙකේ දී මැ පන්දු යැවීම අරඹා දෙවැනි ඉන්මේ දී ලකුණු 33කට කඩුලු 5ක් දවාලමිනි. හේ 1990 දී ඉංගිරිසි කෙන්ට් ප්‍රාන්ත පිල වෙනුවෙන් ද තරඟ සමයක් ක්‍රීඩා කළේ ය.
1993-94 දී, වයස අවුරුදු 29ක් වූ ඔහු ඕස්ට්‍රේලියාවේ ටෙස්ට් සැරියාව සඳහා කැඳැවිණ. මෙල්බනයේ පැවති පළමු ටෙස්ට් තරගයට තේරී පත් වූ නමුදු හේ ටෙස්ට් මට්ටමින් තමාව තහවුරු කර ගත්තේ සිඩ්නියේ පැවැති දෙවන තරගයේ දී යැ. ජයගැන්මට ඕස්ට්‍රේලියාවට ලකුණු 117ක් පමණක් අවැසි වැ තිබිය දී, ඩි විලියස් ලකුණු 43කට කඩුලු 6ක් දවාගත්තේ (අවසන් කඩුල්ල ද ඇතුළුව - ග්ලෙන් මැක්ග්‍රාත්ගේ නැවත උඩ පන්දුවක්) දකුණු අප්රිකාව ලකුණු 5ක ජයක් කරා රැගෙන යමිනි. මුළු තරගයේ දී ලකුණු 123කට කඩුලු 10ක් ලබා ගත් ඩි විලියස් තරගයේ වීරයා ලෙස නම් විණි.
එංගලන්ත හිටපු ක්‍රිකට් නයු ටෝනි ග්‍රේග් අවසන් ඉන්ම ඇරැඹුමේ දී පවසා තිබුණේ දකුණු අප්රිකාව ජය ගැනීමේ ඉඩ 100-1ක් බවයි. තරගයේ වීරයා පිළිගැන්වීමේ දී ඩි විලියස් ග්‍රේග් පැවැසූ කරුණ මතක් කර දෙමින්, "ඔබ දකුණු අප්රිකානුවන් හඳුනනවා; අපි කිසිදා අත් නො හරින්නෙමු." යැ යි පැවැසී.
ඇඩිලේඩ්හි පැවැති තෙවන ටෙස්ට් තරගයේ ඔස්ට්‍රේලියානු දෙවැනි ඉන්මේ දී පන්දු යැවීමට නොහැකි වූවත් ගොම්මන් පිතිකරුවකු (සැඳෑ ආරක්ෂකයකු) ලෙස මිනිත්තු 198ක් (විනාඩි* 495ක්) පන්දුවට පහර දී දකුණු අප්රිකාවේ පරාජයේ දී ලකුණු 30ක් රැස් කරමින් තවදුරටත් සිය දිරිය පෙන්නුම් කළේ ය. (*සිංහල විනාඩි)
මේ සැරියාවේ දී, ඩි විලියස්, දොළොස්වැන්නා ලෙස කටයුතු කරත, පිටියේ පිතිකරුවනට බීම යවනුව දුරින් හැසිරැවෙන කාරයක් යොදා ගත්තේ ය.
1994 දී එංගලන්තයට එදිරි වැ ලන්ඩන ඕවාලයේ දී ඩි විලියස් විසින් යැවුණු බවුන්සර පන්දුවක් හිස් ආවරණයේ ඉදිරිපස වැදී බිම ඇද වැටුණු වෙයින් පන්දු යවන ඩෙවොන් මැල්කම් යළි නැඟිටීමෙන් පසු, අසැ සිටි දකුණු අප්රිකානු පන්දු රකින්නන් හට “ඔබලා ඉතිහසට අයිතියි” යැ යි පැවසූ හ යි සැළ වේ. මැල්කම් දකුණු අප්රිකා දෙවැනි ඉනිමේ දී, ඒ වන විට ටෙස්ට් ඉතිහසේ හයවැනි හොඳම පන්දු යැවීම වූ, ලකුණු 57කට කඩුලු 9ක් දවාගත්තේ එංගලන්තයට කඩුලු 8කින් ජය ගෙන දෙමිනි.
1994-95 ඩි විලියස්ගේ කැපී පෙනෙන තරඟ සමයක් විය. ටෙස්ට් තරග පහක දී ඔහු 17.47ක සාමාන්‍යයකින් කඩුලු 36ක් දවා ගත්තේය. පකිස්තානයට එදිරි වැ ජොහැන්නස්බුරුගයේ පැවැති ටෙස්ට් තරගයේ දී ඩි විලියස් නොදැවී ලකුණු 66ක්, 81ට කඩුළු 6ක් සහ 27ට කඩුළු 4ක් ලබාගනිමින් එකම ටෙස්ට් තරගයේ දී මැ අඩ සියයක් හා කඩුලු දහයක් දවාගත් පළමු දකුණු අප්‍රිකානු ක්‍රීඩකයා බවට පත්විය. පසුව ඔහු 1995 වසරේ දකුණු 'අප්රිකානු ක්‍රිකට්' වසරේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා ලෙස නම් වුණු අතර, ඒ ඔහු මීට පෙර 1989 දී ද දිනාගත් සම්මානයකි.
ජනප්‍රිය ක්‍රීඩකයකු වන ඩි විලියස් ඔහුගේ ඇෆ්රිකාන්ස් බස කතා කරන රසිකයින් විසින් "ෆෙන~හ ෆානී" (වේගවත් ෆානි) යන අනුරුත් නමින් හැඳින්විණ.
චරිතාපදානය
හයිඩෙල්බ'ග් වොක්ස්කෝල් හි උගෙන 1982 දී උසස් අදියෙදුම් වරම් ලබා ගත් ඩි විලියස් එහි දී හෙල්ල විසිකිරීමේ ක්‍රීඩකයෙකු ලෙස දකුණු අප්රිකානු පාසල් නියෝජනය කළේ ය.
ක්‍රිකට් දිවියෙන් පසු
ඉසිඹු ලැබූ පසු, ඩි විලියස් දකුණු අප්රිකාවේ තෙල දසුන් විස්තර විචාරකයෙකු ලෙස සේවය කර ඇති අතර ආයතනික දෙසුවකු (කථිකයෙකු) ලෙස ද කටයුතු කරයි. හේ 1995 වසරේ සන් සිටි හි පැවැති ලෝ රූ රැජන තරඟයේ විනිසුරුවෙක් වී යැ. ඩි විලියස් බිහිරි පුණ්‍යායතන සඳහා මුදල් රැස් කිරීමට සම්බන්ධ වී ඇත්තේ ඔහුට බිහිරි සොහොවුරකු හා දුවක සිටින බැවිනි. ඒ සඳහා ඔහු කේප් ටවුනයේ සිටැ ප්‍රිටෝරියාව දක්වා පාපැදි පැදීමෙන් රෑන්ඩ 800 000 හා සෙන්චූරියන්හි පැවති ටෙස්ට් තරඟයකදී විදිලි පහන් කුළුණක මුදුනේ වාඩි වී රෑන්ඩ189,000 ක් උපාය දුන්නේ ය.
පන්දුව පළුදු කිරීම හඳුනාගැනීමේදී ඩි විලියස්ගේ මැදිහත්වීම
2003 දී, ට්‍රෙව චෙස්ටෆීල්ඩ විසින් ෆැනී ඩි විලියස්: ටෙස්ට් පන්දු යවන්නකුගේ සිතුවම නමින් ඩි විලියස් ගේ චරිතාපදානයක් පළ කැරුණි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1964 උපත්
ඇවිදින රොබෝවන්
thumb|රොබෝ කියුබ් සුසංධානය මගින් අයි - කියුබ් රොබෝව නිර්මාණය කරන ලදී
ඇවිදීම යනු නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන සහ විසදීමට අපහසු ගැටළුවකි. මේ වන විට දෙපයින් ඇවිද යා හැකි රොබෝවන් කිහිප දෙනෙකු නිර්මාණය කර ඇත. කෙසේ වෙතත් මිනිසා මෙන් ඇවිද යා හැකි රොබෝවෙක් තවමත් නිපදවා නොමැත. සත්‍ය වශ‍ෙයන්ම මෙම රොබෝවන්ට ඇවිද යා හැක්කේ සමතල මතුපිටකය. යම් යම් අවස්ථාවන්වලදී මොවුන්ට පඩි පෙළවල්වල නැගීම සිදු කළ හැකි වුවද විශේෂයෙන් නිර්මාණය කළ කඩතොලු සහිත මාර්ගයක වුවද මොවුන්ට ගමන් කළ නොහැක. මෙම රොබෝවන් සදහා යොදා ගන්නා ලද සමහර ක්‍රම වේදයන් පහත දැක්වේ.
ZMP තාක්ෂණය
අවම ඝූර්ණ ලක්ෂය (ZMP) යනු හොන්ඩා ASIMO වැනි රොබෝවන් භාවිතයට ගනු ලබන පරිගණක ගණනය කිරීමේ ක්‍රමවේදයකි. රොබෝව තුළ පවතින පරිගණකය රොබෝව තුළින් ක්‍රියාත්මක වන සියලු අවස්ථිතික බල (පෘථිවි ගුරුත්වය හා සමග පවතින සම්බන්ධතාවය සහ ඇවිදීමේ දී ඇති වන ත්වරණය සහ මන්දනය) සම්පූර්ණයෙන්ම පොළව මගින් ඇති කරන ප්‍රතික්‍රියා බලයට (රොබෝවේ පතුල් මත පොළව මගින් ඇති කරන ආපසු ඇදීමේ බලය) ප්‍රතිවිරුද්ධව පවත්වා ගැනීමට උත්සාහ දරයි. මෙමගින් බල දෙක එකිනෙකට උදාසීනව යන අතර රොබෝව මත කිසිදු ඝූර්ණයක් (රොබෝව පෙරළීමට හෝ වැටීමට හේතුවන බලය) ඇති නොවේ. මෙය මිනිසා ඇවිදින ආකාරය නොවන අතර මෙම ඇවිදීම් රටා දෙක අතර වෙනස මනුෂ්‍යය නිරීක්ෂණයට භාජනය වන තරම් වේ. සමහරක් පවසන පරිදි මෙම රොබෝවා ගමන් කරන්නේ එයට වැසිකිලියක් අවශ්‍ය වූ කලෙක මෙනි. මෙම රොබෝවේ ඇවිදීම් ගණනය කිරීමේ යාන්ත්‍රණය ස්ථිතික නොවන අතර යස් ගතික සමබර කිරීමේ යාන්ත්‍රණයක් ද භාවිතයට ගනු ලැබේ. (පහත බලන්න) කෙසේ වෙතත් එයට ඇවිදීම සඳහා තවමත් සුමුදු මතුපිටක් අවශ්‍යය.
කකුල් ගැසීම
1980 දී MIT පාද විද්‍යාගාරයේ දී මාර්ක් රෙකිබර්ට් විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද රොබෝවන් කිහිප දෙනෙක් ඉතා සාර්ථකව ගණිතමය ඇවිදීමේ රටාවක් නිරූපණය කරන ලදී. ආරම්භක වශයෙන් එක් පාදයක් සහ කුඩා යටි පතුලක් සහිත රොබෝවෙකුට කකුල් ගැසීම මගින් සාර්ථකව කෙළින් සිටිය හැක. මෙම චලනය බොරු කකුල් කාරයෙකුගේ චලනයට සමානය. රොබෝව එක් පසකට වැටෙන්නට යන විට එය විසින් එයවම අල්ලා ගැනීමට එම දිශාවටම පනිනු ලබයි. ඉක්මණින් මෙම ක්‍රමවේදය කකුල් දෙකකට සහ හතරකට වැඩි දියුණු කරන ලදී. පාද දෙකක් සහිත රොබෝවෙක් දුවන සහ කරණම් ගසන ඉරියව්වක් විදහා දක්වන ලද අතර පාද සතරක් සහිත රොබෝවෙක් හැල්මේ දුවන උඩ පනින ස්වරූපයක් විදහා දක්වන ලදී.
මෙම රොබෝවන්ගේ සම්පූර්ණ ලයිස්තුවක් සදහා “MIT  පාද විද්‍යා රොබෝවන්” පිටුව බලන්න.
ගතික සමබරතාව
ඇවිදින රොබෝවන් සදහා භාවිතා වන්නේ ඉහළ ‍ගණයේ තාක්ෂණයකි. හැකියාවන් අතින් මෙම ක්‍රමවේදය ශූන්‍ය ඝූර්ණ ක්‍රමවේදයට වඩා ශක්තිමත්ය. මෙම ක්‍රමවේදය මගින් රොබෝවේ චලන නිරන්තරයෙන් නිරීක්ෂණය කරන අතර එහි ප්‍රධාන ස්ථායීතාව ආරක්ෂාකර ගැනීමට අවශ්‍ය ස්ථානයේ රොබෝවේ පාද තැබීම සිදු කරනු ලබයි. මෙම ක්‍රමවේදය “ඇනිබාට්ස්” රොබෝවන් විසින් නිරූපණය කරයි. මෙම රොබෝවන් ඉතාමත් ස්ථායී වන අතර ඒවාට පැනීමට ද හැකිය.
අවුරුදු කුමරිය තේරීම
අවුරුදු කුමරිය තේරීම සිංහල අලුත් අවුරුද්ද නිමිත්තෙන් පවත්වන අවුරුදු උත්සව වල ඇති තරඟයකි.
ආරම්භය
20 වන සියවසේ මැද භාගයේ දවස පුවත්පත විසින් සංවිධානය කල දවස අවුරුදු සුන්දරී තේරීම පළමු අවුරුදු කුමරිය තේරීම ලෙස සැලකේ. මෙම තරඟය එම පුවත් පත් සමාගමේ ඩී.බී. ධනපාලගේ නිර්මාණයකි.
ක්‍රම වේදය
පංච කල්‍යාණිය වැඩියෙන්ම ඇති අවිවාහක කාන්තාව තෝරාගැනේ.
ජෝන් මාන් (බ්‍රිතාන්‍ය දේශපාලනඥයා)
ජෝන් මාන් (උපත 10 ජනවාරි 1960) යනු, එක්සත් රාජධානියෙහි  කම්කරු පක්ෂයේ දේශපාලනඥයෙක් වන අතර 2001 සිට බැසිට්ලෝ සඳහා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා (පාම) ලෙසින් ක්‍රියා කරනුයේ, පෙර සිටි පාම ජෝ ඇෂ්ටන් විශ්‍රාම යෑමෙන් පසුවය.
ජෝන් මාන්,  මහා භාණ්ඩාගාර තේරීම් කමිටුවෙහි සේවය කරයි. ඔහු පෙරදී, ටෙසා ජවුල් සහ රිචඩ් කැබෝන් සඳහා පාර්ලිමේන්තු පෞද්ගලික ලේකම් විය.
Помощь:About this section
Chào mừng bạn đến với bảng nhớ tạm của Gboard, bất kỳ văn bản nào bạn sao chép sẽ được lưu tại đây.￼
මයික් පෙන්ස්
මයික් පෙන්ස්  එක්සත් ජනපදයේ හිටපු 48 වන උප ජනාධිපතිවරයා වේ.
වගා කිරීම
ගයිස්බරෝ(Guys borough) හෝ ෆ්ලයිස්බරෝ (Flys borough)යන නාමය ඇතැම් වගාකරුවන් අතර අප්‍රසාදයට පත් ව ඇත. මෑත කාලයේ ශාක සිටුවීම ගැන වැඩ්පුර කතාබහ වේ. මෙය හුදෙකලා වූ පරිසරයක සිදුකරන අතර මෙය වැඩකටයුතු නොමැති සමයන්හි වගා කරුවන්ගේ ජීවිත හා සමාන වේ. ස්කොට් චිෙශාල්මි treeplanter.com වෙබි අඩවියේ නිර්මාණකරු වන අතර ඔහු විසින් ශාක සිටුවන්නන්,විපත් හේතුකොටගෙන තව තවත් ශක්තිමත් වන බව සොයාගෙන ඇත. දීර්ඝ කාලීන අත්දැකීම්, මඩ ගසාගැනීම්, නිග්‍රහ කිරීම් හා අපකීර්තියට ලක් කිරීම්, වැවිලිකරුවන් එක්සත්ව එකතු වීමට හේතු වේ. ශාක වගා කිරීමේ අපහසුතාව, යුධ හමුදා සේවය සමග නිතර සංසන්දනය වේ. ශාක වගාකරුවන් බොහෝ විට වයස අවුරුදු 18 හා 30 අතර වේ. මොවුන් රැකියා සොයන්නන් වන අතර ශාක සිටුවීම වෘත්තියක් බවට සකසා ගෙන ඇත. සමාජය ශාක වගාකරුවන් දැඩි, නොසැලකිලිවන්ත පුද්ගලයන් ලෙස දැකීමට හුරුව ඇත මොවුන් නගරයේ කුඩා තැබෑරුම් වලින් රළු පානයන් ගන්නා පිරිසක් බවට පත්ව ඇත. කෙසේ වෙතත් මොවුන්ගේ ජීව්තයේ දැඩි අදුරු පැත්තක් ද ඇත. මෑත කාලීන සමීක්ෂණ වලින් සොයා ගෙන ඇත්තේ ඔවුන්ගේ වැඩ කිරීෙම් පරිසරය හා ජීව්තවල තත්ත්වය ද ඉතාමත් දුර්වල බව ය. මත්කුඩු (කංසා) සහ මධ්‍යසාර භාවිතය සදහා ඔවුන් ඉතා බහුල ලෙස හුරුවී ඇත. තවද ඔවුන්ගේ මානසික සෞඛ්‍යද විවිධාකාර වූ පීඩනයන්ගෙන් පිරී ඇත. කැනඩාවේ ක්විඛෙක් ප්‍රාන්තයේ සේවකයන් මතු බලාපොරොත්තු සහිතව මෙම ප්‍රශ්න අඩු කිරීම හා නැති කිරිමට සංවිධානය වී ඇත. තවද ගෙවීම් නොලබන සේවකයන්ගේ (බොහෝ විට කර්මාන්තවල) බලාපොරොත්තුන් ඉටු කිරීමද මෙහි  තවත්  ඒක් අරමුණකි.
ජල කඳක්
ජල කඳක් යනු සාමාන්‍යයෙන් ග්‍රහලෝකයක මතුපිට ඇති ඕනෑම සැලකිය යුතු පමණින් ජලය එකතු වී ඇති ස්ථානයකි. මෙම යෙදුම බොහෝ විට සාගර, මුහුදු සහ විල් සඳහා භාවිතා කරයි, නමුත් එයට පොකුණු, තෙත්බිම් හෝ වඩාත් කලාතුරකින්, puddles සඳහා භාවිතා වේ. ජල කඳක් නිශ්චලව පැවතීම අත්‍යවශ්‍ය නැත; ගංගා, ඇළ දොළ, ඇළ මාර්ග සහ ජලය එක් ස්ථානයක සිට තවත් ස්ථානයකට ගමන් කරන වෙනත් භූගෝලීය ලක්ෂණ ද ජල කඳන් ලෙස සැලකේ.
වර්ග
ජල කඳන් නොවන ජලය සම්බන්ධ සමහර භූගෝලීය ලක්ෂණ ඇති බව සලකන්න, උදාහරණයක් ලෙස දිය ඇලි, ගීසර් (geyser) සහ rapids.
ඩිං ඩොං! ද විච් ඊස් ඩෙඩ්
ක්‍රි.ව. 1939 තිරගතවූ ද විzසඩ් ඔෆ් ඔzස් චිත්‍රපටයේ ගීතයකි.
ප්‍රවර්ගය:චිත්‍රපට ගීත - ඉංග්‍රීසි ප්‍රවර්ගය:මාගරට් තැච'
ජයමින් පැල්පොල
ජයමින් පැල්පොල (English: Jayamin Pelpola) MoneyWorkz ආයතන හිමිකරු, අධ්‍යක්ෂක ආයෝජන මණ්ඩලය (BOI), වරලත් ගණකාධිකාරි.
ජීවන සටහන්
ජයමින් පැල්පොල කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
රෝම ලන්දේසි නිතිය
රෝම ලන්දේසි නිතිය යනු ලන්දේසින් විසින් අප වෙත ලබා දෙනු ලැබු ( 1656 සිට 1796 අතර කාලය දක්වා ) ඔවුන්ගේ නිතියයි. මෙම නමින් පැහැදිලි වන පරිදිම මෙය රෝම සහ ලන්දේසි නිතින්ගෙන් සමන්විතයි. එහෙත් ගැඹුරින් විමර්ෂණය කරන කල එය රෝම, ලන්දේසි නිතියේ සහ ජර්මන්, ඕලන්ද සරිත්වල එකතුවක් විය. ආරම්භයේ සිටම මෙය ඕලන්ද ජාතික පදිංචිකරුවන්ට අදාල වු අතර එකි ප්‍රදේශවල වාසය කරනු ලැබු සිංහල ජනයාටද මෙම නිතිය බලපැවැත්විය. මේ කාලයේදි ඔවුන්ගේ පාලන ප්‍රෙද්ශ වල උසාවි පිහිටවිමද සිදු කරනු ලැබිය. මෙම නිතිය ලන්දේසින් විසින් ඇති කරනු ලැබුවද එය පැතිරවිම සිදු කරනු ලැබුවේ ඉංග්‍රිස්න් විසිනි. මෙය බොහෝ ක්ෂේත්‍රවලට අදාල වන අතර අද වන විට මෙම නිතිය පොදු නිතිය හෙවත් ශේෂ නිතිය ලෙසින් නම් කර ඇත. මෙයින් අදහස් වන්නේ වෙනත් නෛතික මුලධර්ම නොමැති අවස්ථාවලදි ශ්‍රි ලංකාවේ ශේෂ නිතිය වශයෙන් රෝම ලන්දේසි නිතිය අදාල වන බවයි. මෙය මුලු දිවයිනේම පොදු නිතියද වේ. ඉංග්‍රිසි නිතියේ මුලධර්ම අතරින් පතර යොදා ගැනිමෙන්ද ලංකාවේ සාමාන්‍ය නිතිය සකස් කිරිමට රෝම ලන්දේසි නිතිය ඉවහල් වේ. අද දවස වන විට මෙය අදාල වන්නේ පවුල් නිතිය, දිලික්ත නිතිය, ගිවිසුම් නිතිය, දේපල නිතියට අදින්ට වේ. ලංකාවේ චිරාත් කාලයක් පවතින ලෙස ලන්දේසින්ගේන් ලද දායදය නම් රෝම ලන්දේසි නිතියයි. සිංහලයන් අතර ඇති වු දේපල සම්බන්ධතා සම්බන්දව විශාල වෙනස්කම් මේ නිසා ඇතිවිය. එමෙන්ම තේසවලාමේ නොහොත් ශ්‍රිලංකවේ දෙමල ජනයාගේ සිරිත් හා නිති සංග්‍රහයක් ඇති කල අතර මුස්ලිම් ප්‍රධානින්ගේ අනුමැතිය සහිතව මුස්ලිම් නිතියද ඇති විය.
මැංගනීස්
මැංගනීස් රසායනික මූලද්‍රව්‍යයකි. එය Mn වලින් සංකේතවත් කෙරේ. පරමානුක ක්‍රමාංකය 25කි. ස්වභාවික නිදහස් මූලද්‍රව්‍යකි. (බොහෝ විට යකඩ සමග මිශ්‍රව පවතී.)මැංගනීස් මිශ්‍ර ලෝහ කර්මාන්තයේදි වැදගත් මූලද්‍රව්‍යකි. (විශේෂයෙන් මල නොකන වානේ නිපදවීමේදි )
අතීතයේ මැංගනීස් විවිධ නම් වලින් හඳුන්වනු ලැබීය. (මැග්නටයිට් ආදී) 18 වන සියවසයේ මැද භාගයේදී කාල් විලියම් ශීල් විසින් තයිරොලුසයිට් යොදාගෙන cl2වායුව නිපදවීමේදී එය තුල නව මූලද්‍රව්‍යයක් ඇති බව සොයා ගෙන ඇත. නමුත් එය වෙන් කර ගැනීමට නොහැකි විය. ජෝන් ගොට්ලීබ් විසින් වසර 1774දී මුල් වරට කාබන් යොදා ගනිමින් මැංගනීස් නිස්සාරණය කරගෙන තිබේ.
මැංගනීස් පොස්ෆේටීකරණය වානේ මළ බැඳීම හා විඛාදනය වැලැක්වීමට යොදා ගනී. ඔක්සිකරන අංකය වෙනස් වීමෙන් මැංගනීස් අයන විවිධ වර්ණ දක්වයි. මේවා සායම් කර්මාන්තයට යොදා ගනී. ක්ෂාරීය මධ්‍යයේ පර්මැංගනේට් ඉතා ප්‍රභල ඔක්සිකාරකයක් වන අතර මැංගනීස් ඩයොක්සයිඩ් බැටරි හා වියලි කෝෂ තුල කැතෝඩ (ඉලෙක්ට්‍රෝණ ත්වරක )ලෙස යොදා ගනී.
Mn2+අයන එන්සයිම සහ සාධකයක් වේ. ජීවී අවයව වල ඇති සුපර් ඔක්සයිඩීය මුක්ත ඛන්ඩක විෂ හරණය සඳහා මෙම මැංගනීස් අඩංගු එන්සයිම වැදගත් වේ. එසේම ප්‍රභාසංස්ලේෂණයේදී ඔක්සිජන් සහිත සංකීර්ණ සෑදීමේදී Mnවැදගත් වේ.එමෙන්ම Mn ජීවී දේහ තුල අංශුමාත්‍ර මූලද්‍රව්‍යයක් වේ.කෙසේ වෙතත් ක්ෂීරපායීන්ට අප්‍රතිවර්ත්‍ය විෂ සහිත සහලක්ෂණ ඇති කිරීමට Mn හේතු වේ.
භෞතික ගුණ
මැංගනීස් රිදීවන් අළු පැහැ ලෝහයකි. භංගුර වේ.විලීන කිරීම අපහසුය. නමුත් පහසුවෙන් ඔක්සිකරණය වේ. මැංගනීස් ලෝහය හා එහි අයණ අනු චුම්භක ගුණ දරයි.
සමස්ථානික
මැංගනීස් ස්වභාවිකව ස්ථායි සමස්ථානික දරයි. වඩාත්ම ස්ථායි 53Mn(අර්ධ ආයු කාලය වසර මිලියන 3.7කි )මීට අමතරව  54Mn (අර්ධ ආයු කාලය දින 312.3), 52Mn  (අර්ධ ආයු කාලය දින 5.591) හා 18 වන විකිරණශීලී සමස්ථානිකය වන 55Mn ද පවතී. සියලුම විකිරණශීලි මූලද්‍රව්‍ය වල අර්ධ ආයු කාලය පැය 3කට වඩා අඩු වන අතර එයිනුත් බොහොමයක මිනිත්තුවකට වඩා අඩු වේ. එසේම Mn වල බහුරූප අවස්ථා 3ක්ද දැක ගත හැක.
රසායනික ගුණ
+3 ඔක්සිකරණ තත්වය මැංගනීස් ඇසිටේට් වැනි සංයෝග තනයි. මේවාද තරමක් ප්‍රභල ඔක්සිකාරක සාදන අතර ඒවා ද්වීදාකරණය වෙමින් +2 හා +4 ඔක්සිකරණ තත්ව ලබා දීමට නැඹුරුව සිටී. මැංගනීස් සංයෝග ජෝන් ටේලර් ආචරණය නිසා මේවා අෂ්ඨතල හැඩැති සංයෝග සාදන අතර ඒවා දම් රතු පැහැති වේ. මැංගනීස් වල +5 ඔක්සිකරණ තත්වය මැංගනීස් ඩයොක්සයිඩ් විලීන වල ද්‍රවණය කිරීමෙන් ලැබේ. එසේම +6 ඔක්සිකරණ තත්වයද මැංගනීස් ඩයොක්සයිඩ් විලීන භෂ්ම තුල දිය කර වාතයට නිරාවරණය කිරීමෙන් ලබා ගත හැක. පර්මැංගනේට් +7 තත්වය දම් පැහැතිය. NaMnO4, KMnO4 , BaMnO4 ප්‍රභල ඔක්සිකාරක වේ. පොටෑසියම් පර්මැංගනේට් වලට කොන්ඩිස් කැට කියාද කියනු ලැබේ.මේවා වෛද්‍ය රසායණාගාර තුල බහුලව භාවිත වේ. ද්‍රාවණ ඉලෙක්ට්‍රෝණ අන්වීක්ෂයෙන් සෛල නැරඹීමේදී වර්ණකයක් ලෙස යොදා ගනී.
ඉතිහාසය
අතීතයේ ග්‍රීසියේ මැග්නීසියා ප්‍රදේශයේදී කළු පැහැති ලෝහ 2ක් හමු විය. මෙය සොයා ගත් ස්ථානය අනුව මැග්නස් ලෙස නම් කරණ ලදී. මේවා වර්ග 2ක් විය. එක් වර්ගයක් යකඩ ආකර්ෂණය කරමින් චුම්භක ගුණ දරයි. අනෙක යකඩ ආකර්ෂණය නොකරයි. නමුත් එය වීදුරු විවර්ණ කරමින් විරංජක ගුණ දරයි.මෙයින් දෙවන වර්ගය මැග්නීසියා ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ අතර (මැන්ගනීස් ඩයොක්සයිඩ් බව නොදත්තේය.)අනෙක් වර්ගය මැන්ගනීන් ලෙස හඳුන්වනු ලැබීය.පසු කාලීනව මේ මැන්ගනීස් බව මයිකල් ම(ර්)කැට් නම් කරන ලදී.
පැවැත්ම හා නිපදවීම
පෘථිවි කබොලේ 1000ppm (0.1%) පමණ මැංගනීස් ඇත. එය පෘථිවියේ මූලද්‍රව්‍ය බහුලතාව අතින් ගත් විට 12 වන තැන ගනී. පසේ 7000-9000ppm අතර ප්‍රමාණයකුත් මුහුදු ජලයේ 10 ප්‍රමාණයකුත් අවකාශයේ 0-01g/m³ ප්‍රමාණයකුත් මැංගනීස් ඇත. ප්‍රධාන ලෙසම මැංගනීස් තයිරොලුසයිට්( MnO2), බ්‍රෝනයිට්(Mn2+Mn3+)(SiO2), සිලමලීන් (Ba,H2O)2.Mn5O10 ,හා රොඩොක්‍රොසයිට් (MnCO3)ලෙස පවතී. වඩාත් වැදගත් මැංගනීස් ලෝපස වන්නේ තයිරොලුසයිට්ය.අනෙක් මැංගනීස් වානිජයම නිධි යකඩ නිධි සමග මිශ්‍රව පවතී.ගොඩබිම ඇති මෙම ලෝපස් විසිරී පවතී. ලෝකයේ මැංගනීස් නිධි වලින් 80%ක්ම දකුණු අප්‍රිකාවේ ඇත. තවද මෙම නිදි යුක්‍රේනය,ඉන්දියාව, චීනය,ගාබන්, බ්‍රසීලයේ දැකිය හැක.1978දී තක්සේරු කල අන්දමට මැංගනීස් ටොන් බිලියන 500ක් මුහුදු පත්ලේ ඇත. ෆෙරෝ මැංගනීස් නිපදවීම සඳහා මැංගනීස් ලෝපස් යකඩ ලෝපස් හා කාබන් සමග වායු ධාරා ඌෂ්මක හෝ විද්යුත් චාප ඌෂ්මක තුල ඔක්සිහෘත කරනු ලැබේ. මෙලෙස ලැබෙන ෆෙරෝ මැංගනීස් වල මංගනීස් ප්‍රතිශතය 30%ත් 80%ත් අතර වේ. පිරිසුදු මැංගනීස් ලබා ගැනීම, මැංගනීස් නිධි සල්ෆියුරික් අම්ලය සමග විද්යුත් නිස්සාරණයෙන් ලබා ගත හැක.
භාවිත
මැංගනීස් ප්‍රධාන ලෙසම මිශ්‍ර ලෝහ කර්මාන්තයේදී යොදා ගනී.මෙහිදී මැංගනීස් වෙනුවට යොදා ගත හැකි ආදේශක නොමැත.නමුත් මැංගනීස් ෆොස්පේටීකරණය වැනි සුලු භාවිත වලදී මැංගනීස් වෙනුවට සින්ක්, වැනේඩියම් වැනි ලෝහ යොදා ගත හැක.බැටරි කර්මාන්තයේදීද මැංගනීස් යොදා ගත්තද අනාගතයේදී ලිතියම් බැටරි යොදා ගැනීම නිසා එම කර්මාන්තයට මැංගනීස් යොදා ගැනීම අඩු වනු ඇත.
වානේ
මැංගනීස් වල ඇති සල්ෆර් තිර කිරීමේ, ඔක්සිජන්හරණ, හා මිශ්‍ර ලෝහ තැනීමේ ගුණය නිසා යකඩ වානේ කර්මාන්තයේදී ඉතා වැදගත් වේ. එසේම මැංගනීස් අඩු මිල මල නොකන වානේ නිස්සාරණයේදී ප්‍රධාන සංඝටකයකි. ලෝහ වලට මැංගනීස් සුලු ප්‍රමානයක් එකතු කිරීමෙන් ඒවායේ ද්‍රවාංක ඉහල යයි. එනම් මැංගනීස් මගින් නිපදවන ද්‍රවාංක ඉහල සල්ෆයිඩ නිසා ද්‍රව යකඩ සල්ෆයිඩ සෑදීම ප්‍රමාද කරයි. මැංගනීස් යොදා ගැනීම මගින් වානේ වල භංගුරතාව අඩු වේ. මේ නිසා සාමාන්‍ය වානේ වලට 8% පමණ මැංගනීස් යොදා ගනී. එසේම මැංගනීස් ප්‍රතිශතය 8% සිට 15% දක්වා වන වානේ වල ආතන්‍ය බවද 863MPa දක්වා වැඩි වේ. මෙලෙස මැංගනීස් යොදාගෙන වානේ නිපදවීම මුලින්ම සොයා ගත්තේ රොබට් හැඩ්ෆීල්ඩ් විසිනි.(1882දී)
ඇළුමිනියම් මිශ්‍ර ලෝහ
ඇළුමීනියම් මිශ්‍ර ලෝහ සෑදීමටද මැංගනීස් යොදා ගනී.මැංගනීස් ප්‍රතිශතය 1.5%ක් පමණ වන ඇළුමිනියම් වල ලෝහ විඛාදන ප්‍රතිරෝධය මෙමගින් වැඩි කරයි. මැංගනීස් ප්‍රතිශතය 0.8% සිට 1.5%ක් දක්වා වන ඇලුමිනියම් මිශ්‍ර ලෝහ පානීය බීම බංදුන් නිපදවීමට යොදා ගනී.
Other uses
. මෙතිල් සයික්ලෝ පෙන්ටාඩයිනයිල් මැංගනීස් ට්‍රයිකාබොනයිල් ගැසොලින් වල ඔක්ටේන් අගය අඩු කිරීමට යොදා ගනී. මෙම සංයෝගයේ මැංගනීස් හි ඔක්සිකරණ අංකය +1ක් වේ. මැංගනීස් ඩයොක්සයිඩ් කාබනික රසායනයේදී ඇරෝමැටික ඇල්කොහොල ඔක්සිකරණය කිරීමට යොදා ගනී. එසේම සංයෝගය ඔක්සිජන් හා ක්ලෝරීන් වායුව නිපදවීමටද යොදා ගනී.
වියලි කෝෂ තුල Zn ලෝහයෙන් 'e' ප්‍රතිග්‍රහණය කිරීම සඳහා මැංගනීස් ඩයොක්සයිඩ් යොදා ගැනුනි. මෙම ක්‍රියාවලියේදී MnO2සංයෝගය MnOOH බවට පත් වේ.එහිදී ඇනොඩයෙන් හයිඩ්‍රිජන් නිපදවීම වලකී. MnO2 + H2O + e− → MnO(OH) + OH− ක්ෂාරීය කෝශ තුලද MnO2 යොදා ගනී. එහිදී ඉහත ප්‍රතික්‍රියාවම වෙනස් විද්යුත් විඡ්ඡේද්‍යයක් තුල සිදුවේ.වසර 2002ඒදී මැංගනීස් ඩයොක්සයිඩ් ටොන් 230,000ක් මෙසේ බැටරි නිෂ්පාදනය සඳහා යොදාගෙන තිබේ. මුදල් කාසි නිපදවන ලෝහයේද Mn අඩංගු වේ.අතීතයේ කාසි නිපදවීමට ගත් මිශ්‍ර ලෝහයේ තඹ(75%), නිකල්(25%) අඩංගු වුවත් පසුව නිකල් ලෝහය හිඟ වීමත් සමග කාසි නිපදවීමට රිදී හා මැංගනීස් අඩංගු ලොඅහයක් යොදා ගැනුනි.මෙහිදී අදාල මිශ්‍ර ලෝහයේ තඹ(56%),රිදී(35%),මැංගනීස්(9%)ලෙස අඩංගු විය. මැංගනීස් අඩංගු සංයෝග වීදුරු හා සෙරමික් කර්මාන්තයේදී වර්ණක ලෙස යොදා ගැනේ. දුඹුරු පැහැති භාණ්ඩ වල මැංගනීස් අඩංගුය. වීදුරු කර්මාන්තයේදී මැංගනීස්III යකඩII  හා ප්‍රතික්ටියාවෙන් ප්‍රභල කොල පැහැයක් ඇති කරයි.මීට අමතරව රෝස පැහැති වීදුරු බොහොමයක් නිෂ්පාදනයට යොදා ගන්නේ මැංගනීස්ය.
ජෛවීය කාර්යභාරය
මැංගනීස් ජීවී දේහ තුල අංශුමාත්‍ර මූලද්‍රව්‍යකි. Mn සහ සාධක ලෙස ඇති එන්සයිම ගණනාවක් ඇත. මේ අතර ඔක්සිඩෝරෙඩියුටේස්, ට්‍රාන්ස්ෆරේස්,හයිඩ්‍රොලේස්,ලයිපේස්,අයිසෝමරේස්,ලිගේස්,ලැක්ටීනා,හා ඉන්ටග්‍රිනස් ආදිය ඇත. ආනේස් හා ඩිප්තීරියා විෂබීජ තුලද අඩංගු වේ.එසේම සුපර් ඔක්සයිඩ් ඩිස්බියුටේස් වලද අඩංගු වේ.(Mn-SOD)
පූර්වාරක්ෂාව
මැංගනීස් ලෝහය නිකල්. කොපර් වැනි ලෝහ තරම්ම විෂ සහිත නොවේ.කෙසේ වෙතත් මැංගනීස් දුමාරයට විවෘත වීම (5mg/m³ පමණ වන ) විෂ සහිත විය හැක.මෙලෙස මැංගනීස් විෂ වීමෙන් මොලය හා සම්බන්ධ සංකුලතා ඇති විය හැක. මැංගනීස් අයන වලට වඩා පර්මැංගනේට් අයන විෂ සහිත වේ.10g පමණ ශරීර ගත වූ විට මාරාන්තික වේ.මේවා ශරීර ගතවීමෙන් පටක හා ශ්ලේශ්මල පටක ක්ෂය වීම සිදු විය හැක. ශරීර ගත වන මැංගනීස් වලින් ඉතා සුලු ප්‍රමාණයක් පමණක් බඩවැල් මගින් අවශෝෂණය කයි. කෙසේ වෙතත් මෙම පර්මැංගනේට් වලින් වකුගඩු හා අක්මාවට බලපෑම් ඇති කරයි. වසර 2005දී මීයන් යොදාගෙන කරණු ලැබූ පරීක්ෂණ වලින් මැංගනීස් ආශ්වාසයෙන් මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතියට ඇතිවන බලපෑම මැන බලා තිබේ. මැංගනීස් නිසා මැංගනිසම නැමැති ස්නායු රෝගයක් ඇති වේ.(පාකින්සන් රෝගයට සමාන )මෙම රෝගී තත්වයට බහුලවම බඳුන් වන්නේ මැංගනීස් පතල් ආශ්‍රිතව වැඩකල ජනතාවයි. වසර 2010දී සිදුකල සොයාගැනීමක් උනේ පානීය ජලයේ ඇති මැංගනීස් දිගු කාලීනව ශරීර ගත වීමෙන් පාසල් වියේ දරුවන්ගේ බුද්ධිය සම්බන්ද ගැටලු ඇතිවන බවය.
බාහිර සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:මූලද්‍රව්‍යය
සී. එල්. වී. ජයතිලක
සම්මානිත මහාචාර්ය '''සී. එල්. වී. ජයතිලක''', FIESL, JP යනු ශ්‍රී ලාංකික ඉංජිනේරුවෙකු සහ ශාස්ත්‍රාලිකයෙකි. ඔහු වයඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ කුලපතිවරයා වූ අතර පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ හිටපු උපකුලපතිවරයාද විය.
අධ්‍යාපනය
ජයතිලක අධ්‍යාපනය ලැබුවේ කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයෙන්, එහිදී ඔහු ද ආබෲ අනුස්මරණ ත්‍යාගය දිනා ගත්තේය. ඉන් පසුව ඔහු ඉංජිනේරු උපාධි විභාගයේ හොඳම දක්‍ෂතාවය වෙනුවෙන් ඉම්පීරියල් විද්‍යාලයේ පශ්චාත් උපාධි ඩිප්ලෝමාවක් හැදෑරීම සඳහා ඉංජිනේරු උපාධි විභාගයේ හොඳම දක්‍ෂතාවය සඳහා ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ BSc උපාධියක් සමඟින් පළමු පන්තියේ ගෞරව සහිතව උපාධිය ලබා ගත්තේය. (1963) තාප ක්‍රියාවලි ඉංජිනේරු විද්‍යාවේදී ඔහු Unwin අනුස්මරණ ශිෂ්‍යත්වය දිනා ගත්තේය. 1966 දී ඔහු තාප හුවමාරුව පිළිබඳ පර්යේෂණ සඳහා ලන්ඩනයේ ඉම්පීරියල් විද්‍යාලයෙන් ආචාර්ය උපාධියක් ලබා ගත්තේය.
වෘත්තීය
1966 දී ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයේ අලුතින් පිහිටුවන ලද ඉංජිනේරු පීඨයට සම්බන්ධ වූ ඔහු එහි ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ ජ්‍යෙෂ්ඨතම මහාචාර්යවරයකු සහ පීඨාධිපතිවරයා බවට පත්විය. පසුව ඔහු පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ උපකුලපතිවරයා ලෙස පත් විය. ඔහුගේ සේවා කාලයෙන් පසු ඔහු ඉංජිනේරු පීඨයේ පීඨාධිපති ලෙස රුහුණු විශ්වවිද්‍යාලයට මාරු විය. ඔහු ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනයේ, ශ්‍රී ලංකා උසස් තාක්ෂණික අධ්‍යාපන ආයතනයේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයා ලෙස ද කටයුතු කර ඇත. ජාතික අධ්‍යාපන කොමිෂන් සභාවේ සභාපති, තරුණයින් පිළිබඳ ජනාධිපති කොමිසම සහ මැනිලාහි කොළඹ සැලසුම් මාණ්ඩලික විද්‍යාලයේ පීඨ උපදේශකයෙකු විය.
විශ්‍රාම ගැනීමෙන් පසු ඔහු සම්මානිත මහාචාර්යවරයෙකු ලෙස පත් කරන ලද අතර ඔහු ශ්‍රී ලංකා ඉංජිනේරු ආයතනයේ සාමාජිකයෙකි. පසුව ඔහු ශ්‍රී ලංකා වයඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ කුලපතිවරයා සහ ජාතික ව්‍යාපාර කළමනාකරණ ආයතනයේ සභාපතිවරයා විය. 2012 අප්‍රේල් 24 සිට ඔහු ජාතික අධ්‍යාපන කොමිෂන් සභාවේ (NEC) සභාපති ලෙස කටයුතු කරයි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:Year of birth missing (living people) ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා
බිම් ගඩොල්
ෆ්ලෝ ටයිල් හෙවත් බිම් ගඩොල්  වර්තමාන‍යේ බො‍හෝ ගොඩනැගිලි සෑදි‍මේදී  බිම අලංකාර කිරීම සදහා යොදාගන්නා ගොඩනැගිලි දුව්‍ය වි‍ශේෂයකි. එම නිසා අද ‍‍‍‍‍බොහෝ දෙනා තමන්‍ ගේ නි‍‍‍‍‍වෙස් සූන්දරව සහ සිත්ගන්න‍‍ා  සුළු ආකාර‍යෙන් පවත්වා‍‍ ‍‍‍‍‍ගෙන ‍‍යාම සදහා බිම් ගඩොල්  භා‍‍විතා කරයි.
නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය
‍‍‍බෝල මැ‍‍ටි, සිලිකා වැලි‍‍,‍ කෙ‍යොලින්, ඩොලමයිට්, පෙල්ස්පාර්  බිම් ගඩොල්  නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය ‍වේ.බිම් ගඩොල් නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය තුළ ‍ක්‍රෂර් අංශය, ඇඹරැම් අංශය, විසිර වියලනය, මිශ්‍රණ අංශය, නිපැයුම් අංශය, ඔපදැමිම් අංශය, දහන අංශය, ‍තේරීම් අංශය සහ නිමි ගබඩාව යන අංශ අන්තර්ගතව ඇත. ක්‍රෂර් අංශය තුළදි  සිදු කරනු‍‍යේ ගල් වශ‍යෙන් පවතින ‍ඩොලමයිට්, පෙල්ස්පාර්  8 mm ක ප්‍රමාණවලට කඩා ගැනිමයි. ඇඹරුම් අංශය තුළදි බෝල මැ‍‍ටි, පෙල්ස්පාර්,‍ ඩොලමයිට්, සිලිකා වැලි සහ කෙ‍යොලින් මැටි යන අමුද්‍රව්‍යවලින් අවශ්‍ය ප්‍රමාණයන්ට‍ අනුව එකතු කර වතුර සමග අඹරා ද්‍රාවණය නිකුත් කරනු ලබයි. ද්‍රාවණ‍යේ ඇති ජලය ඉවත් කර නිෂ්පාදනය සදහා අවශ්‍ය ‍‍කොටස් පවුඩර් ‍‍ලෙස නිකුත් කිරීම විසිර වියලන‍යේදි සිදු කෙ‍රේ. මෙම පවුඩර් ගබඩා ‍කරනුයේ විවිධ වර්ණවලට අයත් පවුඩර් වශ‍යෙනි. මිශ්‍රණ අංශ‍යේදි විවිධ වර්ණයන්‍ ගෙන් යුත් පවුඩර් වර්ග  අවශ්‍ය ප්‍රතිශතයට අනුව මිශ්‍ර කිරීම කරනු ලබයි. මිශ්‍ර කරන ලද පවුඩර් බිම් ගඩොලක් ආකාරයට සකස් කිරීම නිපැවුම් අංශ‍යෙන් සිදු ‍කෙරේ. නිෂ්පාදනය කරන ලද බිම් ග‍ඩොල් මත මෝස්තර ‍ දැමීම සහ විනිවිද ‍‍පෙ‍නෙන ඔප තට්ටුවක් දැමීම ඔප දැමීම් අංශය මගින් සිදු කරනු ලබයි. දහන අංශ‍යේදී බිම් ග‍ඩොල් සෙ.අ1200 ක උෂ්ණත්වයක් යට‍තේ දහනය කරනු ලබයි. දහන අංශ‍යෙන් පිට වූ බිම් ග‍ඩොල් අන්තර්ජාතික තත්ත්ව ප්‍රමිතින්ට අනුකූලව වර්ග කර පෙට්ටිවලට ඇසිරීම තේරීම් අංශ‍යේදී සිදු‍වෙයි. මෙසේ ඇසුරූ පෙට්ටි දේශීය සහ වි‍දේශීය ‍‍වෙළදපොළට අවශ්‍ය වන පරිදි සකසා නිමි ගබඩාව ‍‍‍වෙත යොමු කරනු ලැ‍බේ.
බිම් ගඩොල් ඇතිරීම
නිවසක් ඉදි කරනු ලබන්නේ දීර්ඝ කාලයක් පවත්වා ගැනීම සදහාය. එමනිසා එහි අලංකාරය ‍මෙන්ම ක්‍රමවත් නිමාව පිලිබදවද වැඩි අවධානයක් ‍‍‍යොමු කළ යුතුය. එමනිසා නිවසට ‍‍තෝරා ගන්නා අනිකුත් උපකරණ මෙන්ම බිම් ගඩොල් වර්ග පිළිබදවද අවධානය ‍‍‍යොමු කළ යුතුය. කිසියම් ‍ෙදයක අලංකාරය ‍‍‍මෙන්ම වටිනාකම  තීරණය වන්නේ එහි උචිත අනුචිත බව අනුවය. එමනිසා ‍‍නොයෙක් ස්ථාන සදහා ගැළපෙන බිම් ගඩොල් වර්ග තිරණය කිරීම ඉතා වැදගත් කරුණකි. බිම් ගඩොල්හි වර්ණ ‍තෝරා ගැනීමේදීද වර්ණ‍යේ විචිත්‍රත්වයට නොව ගෘහභාණ්ඩ, බිත්ති‍යේ වර්ණයන්ට ගැල‍පෙන ලෙස  තෝරා ‍ගැනීමටද කල්පනාකාරි විය යුතුය.
අවශ්‍ය උපකරණ
බිම් ගඩොල් ඇතිරිම  ඉතා ක්‍රමානුකුලව කළ යුතු කාරණයකි. මෙය සදහා විවිධ උපකරණ අවශ්‍යය. එ‍පොක්සි ග්‍රවු‍ට් ෆ්ලෝට්, කොලොප්පු ‍පනාව, සාමාන්‍ය ග්‍රවු‍ට් ෆ්ලෝට්, ග්‍රවු‍ට් ෂෝ, රබර් මිටිය ඒ අතර ‍ වේ.
බිම් ගඩොල් වර්ග
සෑම පරිසරයකටම බිම් ග‍ඩොලක් සුදුසු වුවත්  සෑම  ක්‍රියාවලියකටම  බිම් ගඩොල්  සුදුසු ‍ නොවේ. එහිදී අවශ්‍ය ස්ථානය‍ට හා ක්‍රියාවලියට ගැළපෙන ග‍ඩොලක් තෝරා ගත යුතුය එමගින් ග‍ඩො‍ලේ පැවැත්ම, ලස්සන මෙන්ම ක්‍රමානුකුල බව වැඩි කාලයක් පවත්වා ගත හැකිය. ප්‍රධාන වශ‍යෙන් ගඩොල් වර්ග 11 ක් හදුනා ගත හැකිය. එවා නම් මැ‍‍ටි ෆිනිෂ් ‍ටයිල්, එක්වරක් ග්ලේස් දැමූ ටයිල්, දෙවරක් ග්ලේස් දැමූ ටයිල්, පොලිෂ් ටයිල්, රොක් ෆිනිෂ් ටයිල්, රස්ටික් ටයිල්, ස්‍ටඩඩ් ටයිල්, මතුපිට පමණක් ඔප දැමූ ටයිල්, ස්ටෙප් ටයිල්, ස්ක‍ටින් ටයිල් සහ වෝල් ටයිල් වේ.
ටෝඩා ජනයා
තෝඩා ජනතාව යනු ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩු ප්‍රාන්තවල වෙසෙන ද්‍රවිඩ ජනවර්ගයකි. 18 වන සියවසට සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතකරණයට පෙර, තෝඩා ප්‍රාදේශීය වශයෙන් කෝටා, බඩ්ගා සහ කුරුම්බර් ඇතුළු අනෙකුත් ජනවාර්ගික ප්‍රජාවන් සමඟ සහජීවනයෙන් සිටියේ ලිහිල් කුලය වැනි සමාජයක, තෝඩා ඉහළම ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල ය. 20 වන ශතවර්ෂයේදී ටෝඩා ජනගහනය 700 සිට 900 දක්වා පරාසයක පැවතුනි. ඉන්දියාවේ විශාල ජනගහනයෙන් නොසැලකිය යුතු කොටසක් වුවද, 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට ටෝඩා "ඔවුන්ගේ ජනවාර්ගික අපගමනය" සහ "ඔවුන්ගේ පෙනුම, හැසිරීම් සහ සිරිත් විරිත් වලින් ඔවුන්ගේ අසල්වාසීන්ට සමාන නොවීම" නිසා වඩාත් අසමානුපාතික අවධානයක් ආකර්ෂණය කර ඇත. මානව විද්‍යාඥයින් සහ වාග් විද්‍යාඥයින් විසින් ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය අධ්‍යයනය කිරීම සමාජ මානව විද්‍යාව සහ ජනවාර්ගික විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍ර සංවර්ධනය කිරීමේදී වැදගත් විය.
තෝඩා සාම්ප්‍රදායිකව ජීවත් වන්නේ  නම් ජනාවාසවල ය, කුඩා පිදුරු සෙවිලි කළ නිවාස තුනකින් හෝ හතරකින් සමන්විත වන අතර, අඩක් බැරල්වල හැඩයෙන් ඉදිකර ඇති අතර තණබිම් බෑවුම් හරහා පිහිටා ඇති අතර, ඔවුන් ගෘහස්ථ මී හරක් තබා ඇත. ඔවුන්ගේ ආර්ථිකය එඬේර වූ අතර, මී හරක් මත පදනම් වූ අතර, ඔවුන්ගේ කිරි නිෂ්පාදන නීලගිරි කඳුකරයේ අසල්වැසි ජනයා සමඟ වෙළඳාම් කළහ. ටෝඩා ආගමේ පූජනීය මී හරක් දක්වයි; එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, සියලුම කිරි නිෂ්පාදන කටයුතු සඳහා මෙන්ම කිරි හිමියන් - පූජකවරුන් පැවිදි කිරීම සඳහා චාරිත්‍ර ඉටු කරනු ලැබේ. ආගමික හා අවමංගල්‍ය චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර මගින් මී හරකුන්ගේ වන්දනාව පිළිබඳ සංකීර්ණ කාව්‍යමය ගීත රචනා කර ගායනා කරන සමාජ සන්දර්භය සපයයි.
සාම්ප්‍රදායික ටෝඩා සමාජය තුළ බහු පුරුෂ සේවනය තරමක් පොදු විය; කෙසේ වෙතත්, කාන්තා බිළිඳු ඝාතන මෙන් මෙම ක්‍රමය දැන් සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැර දමා ඇත. 20 වන සියවසේ අවසාන කාර්තුවේදී, තමිල්නාඩු ප්‍රාන්ත රජය විසින් කෘෂිකර්මාන්තය හෝ වන වගාව සඳහා පිටස්තරයින් භාවිතා කිරීම හේතුවෙන් සමහර තෝඩා තණබිම් අහිමි විය. මෙමගින් මී ගව රංචු විශාල වශයෙන් අඩුකරමින් ටෝඩා සංස්කෘතිය අඩපණ කිරීමේ තර්ජනයක් එල්ල වී ඇත. 21 වන ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේ සිට, ටෝඩා සමාජය සහ සංස්කෘතිය සංස්කෘතික වශයෙන් සංවේදී පාරිසරික ප්රතිෂ්ඨාපනය සඳහා ජාත්යන්තර ප්රයත්නයක අවධානය යොමු කර ඇත. තෝඩා ඉඩම් දැන් යුනෙස්කෝව විසින් නම් කරන ලද ජාත්‍යන්තර ජෛවගෝල රක්ෂිතයක් වන නිල්ගිරි ජෛවගෝල රක්ෂිතයේ කොටසකි; ඔවුන්ගේ භූමිය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවිය ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.
1889
1889 වසර (MDCCCXCV) යනු, ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුන ප්‍රකාර අඟහරුවාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) වන අතර,  දින-12ක් මන්දගාමී ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර   ඉරිදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් වෙයි.
ශාක ගොව්පළ
ශාක ගොව්පළ යනු පෞද්ගලික අයිතිකරුවකු සතු වනාන්තරයක් වන අතර එය දැව ලබා ගත හැකි ශාක නිෂ්පාදනය සදහා කළමණාකරනය කළ එකකි. ශාක ගොවිපළ යන යෙදුම වතු හා පැල තවාන් සදහා ද භාව්තා කරයි.
ඇමෙරිකානු ශාක ගොවිපල සංස්ථාව
එක්සත් ජනපදයේ ශාක ගොවිපළවල් ඇමෙරිකානු ශාක ගොවිපළ සංස්ථාව මගින් සහතික කරයි. ඇමෙරිකානු ශාක ගොවිපළ සංස්ථාව පිහිටුවනු ලැබුවේ 1941 වසරේ වන අතර එය එක්සත් ජනපදයේ දැව සහතික කිරීමේ පැරණිතම තෙවන පාර්ශ්වීය නිවැරදිදැයි තහවුරු කිරීමේ ක්‍රියාදාමයයි. ශාක ගොවිපළ පිහිටුවීමට හේතු වූයේ නැවත වගා කිරීමකින් තොරව තිරසාර නොවන වේගයකින් කැළෑ කැපීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමට ය. සාමිප්‍රදායික ලෙස ශාක ගොවිපළ කළමණාකරනය කරනුයේ දැව,ජලය, වන සතුන් හා සුන්දරත්වය සදහාය. ශාක ගොවිපළ," සංරක්ෂණය ගමනේ" කොටසක් ලෙස පිහිටවනු ලැබූ අතර එයට හේතු වූයේ දැව සාගතය සදහා වූ බියයි. උතුරු ඇමෙරිකාවේ යම් ප්‍රදේශයක ඉල්ලූම සම්පූර්ණයෙන් ම අවසන් වන තුරු ලී ලබා ගැනීම සිදු කරයි. ඉන්පසු ලී ලබාගන්නන් වෙනත් ප්‍රදේශයකට ලී ලබා ගැනීමට යොමුවේ. වන ලැහැබ, අඛණ්ඩ දැව සැපයුමක් ලබා ගැනීම සදහා කළමණාකරනය කල යුතුය යන හැගීම ශාක ගොවිපළ මගින් මතු කර පෙන්වයි.
ගල්කිස්ස මහ හෝටලය
thumb|300px|ශ්‍රී ලංකාවේ පැරැණි ආණ්ඩුකාර මන්දිරය, දැන් ගල්කිස්ස මහ හෝටලය, [[දෙහිවල-ගල්කිස්ස|ගල්කිස්ස, ශ්‍රී ලංකාව]]
ගල්කිස්ස මහ හෝටලය ශ්‍රී ලංකාවේ ගල්කිස්ස පෙදෙසේ පිහිටි, කාමර 275කින් සමන්විත අවුරුදු 200ක් පමණ පැරණි ගොඩනැගිල්ලක පවත්වාගෙන යන, තරු පන්තියේ හෝටලයකි. එය 100, හෝටල් පාර යන ලිපිනය යටතේ පිහි‍ටා ඇත. එය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රසිද්ධ හෝටලයකි.
= ඓතිහාසික පසුබිම =