cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ආර්ථික සංවර්ධනය
ආර්ථික සංවර්ධකයෝ
ආර්ථික සංවර්ධනය, ඉතා ඉහළින් විශේෂිත වෘත්තීකයන්ගේ වෘත්තීය කර්මාන්තයක් බවට පරිනාමය වී ඇත. මෙම වෘත්තීකයන්ට ප්‍රධාන කාර්යභාර්යන් දෙකක් ඇත: පළමුවැන්න, ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනයේදී නායකත්වය සැපයීම වන අතර දෙවැන්න, ප්‍රතිපත්ති, වැඩසටහන් හා ව්‍යාපෘති පාලනය කිරීමයි. ආර්ථික සංවර්ධනය වෘත්තීකයන්, සාමාන්‍යයෙන් රාජ්‍ය, පළාත් පාලන, නගර සභා මට්ටමේ රාජ්‍ය ආයතනවල හෝ ප්‍රාදේශීය, පළාත් හෝ රාජ්‍ය බදු මුදල් වලින් අර්ධ වශයෙන් අරමුදල් සපයනු ලබන අර්ධ රාජ්‍ය සංවිධානවල, සේවය කරනු ලබයි. මෙම ආර්ථීක සංවර්ධන සංවිධාන (EDOS) තනි ආයතන ලෙස ක්‍රියාකරන අතර ඇතැම් අවස්ථා වලදී පළාත් පාලන ආයතනවල දෙපාර්තමේන්තු ලෙස ක්‍රියාකරනු ලබයි. නව ආර්ථීක අවස්ථාවන් සොයා ගැනීමත්, ඔවුන් සතුව පවත්නා ව්‍යාපාර ධනය සුරක්ෂිත කිරීමත්, ඔවුන්ගේ කාර්යභාරය වේ. ආර්ථික සංවර්ධනය, ප්‍රධාන කාර්යභාරය කර නොගත් විවිධ ආයතනද ආර්ථික සංවර්ධකයන් සමග හවුලේ කටයුතු කරති. මේවාට, ප්‍රවෘත්ති මාධ්‍යය, පදනම්, උපයෝගීතා, පාසල්, සෞඛ්‍ය සේවා සැපයුම්කරුවන්, ඇදහිලිමත පදනම් වූ සංවිධාන, හා විශ්වවිද්‍යාල සහ වෙනත් අධ්‍යාපන හා පර්යේෂණ ආයතන ඇතුළත් වේ.
මෙම නිසා ඉතා ඉහළ මට්ටමින් විශේෂීකරණය වූ කර්මාන්තය තුළ, වෘත්තීය ආර්ථික සංවර්ධකයන් 20,000 කට වැඩි පිරිසක් සේවා නියුක්තව සිටිති. වොෂින්ටන් නුවර ප්‍රධාන කාර්යාලය පිහිටි, ජාත්‍යන්තර ආර්ථික සංවර්ධන සභාව (IEDC),ආර්ථික සංවර්ධකයින්ට තම වෘත්තීයේ තත්ත්වය ඉහළ නංවා ගනිමින් රැකියාව ඵලදායීව කරගෙන යාමට උපකාර කිරීම සඳහා කැපවුණු, ලාභ නොලබන ආයතනයකි. එක්සත් ජනපදය තුළ හා ජාත්‍යන්තරව සාමාජිකයන් 4500 කට වැඩි පිරිසක් සමග විශේෂයෙන්ම ආර්ථික සංවර්ධන ප්‍රජාවට, එමගින් සේවා සපයනු ලැබේ. පළාත්, රාජ්‍ය, පළාත්පාලන, ග්‍රාමීය, නාගරික හා ජාත්‍යන්තර ආර්ථික සංවර්ධන සංවිධාන, වාණිජ මණ්ඩල, තාක්ෂණ සංවර්ධන නියෝජ්‍ය ආයතන, උපයෝගීතා සමාගම්, අධ්‍යාපන ආයතන, උපදේශකයින් හා ප්‍රතිසංවර්ධන බලධාරීන්ගේ සිට සම්පූර්ණ වෘත්තීය පරාසය, සාමාජිකත්වය මගින් නිරූපණය කරනු ලබයි. බොහෝ රටවල ආර්ථික සංවර්ධන වෘත්තීකයන්ගෙන් සමන්විත සංගම් පවතින අතර ඒවාද IEDC සමග සමීපව කටයුතු කරනු ලබයි.
ප්‍රවර්ගය:ආර්ථික විද්‍යාව
සමාධි (බුදු දහම)
සම්මා සතිය
සිහි නුවණින් කටයුතු කිරීමේදී සිතිවිලි වලට වහල් නොවී ඇත්ත ඇති සැටියෙන් දැකිය යුතු (යථා භූත) පිළිවෙත, මජ්ක්‍ධිම නිකායේ මහා සුඤ්ඤතා සූත්‍රයේ මෙසේ දක්වා තිබේ.
“ නාහං ආනන්ද එක රූපම්පි සමනුපස්සාමි යත්ථාහි රත්තස්ස රූපස්ස විපරි නාමඤ්ඤතා භාවනා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සෝක පරිදෙව දුක්ඛ දෝමනස්සුපායා සා “
ආනන්ද කිසියම් රූපයක ඇලී ගැලී කාම රාගය ඇතිකර ගන්නේ නම්, ඒ උපාඥානය වී තිබූ රූපය වෙනස් වන විට බිඳෙන විට (නැසෙන විට) ඒ තැනැත්තාට ශෝකයක් සන්තාපයක් නූපදින්නේ යැයි කිව හැකි කිසිම රූපයක් මේ ලෝකයේ යෝනිසෝමනසිකාරයෙන් (සිහිනුවණින්) නො දකිමි.
රූප,ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශා දී ධර්මතාවල තෘෂ්ණාවෙන් ඇලෙන සිතිවිලි ඇතිවන්නේ ඉන්ද්‍රිය ගෝචර අවස්ථා වලදී සිදුවන අතීත සංඥා සිහිපත් වීමෙනි. මනසේ ස්වභාවය ඉන්ද්‍රිය මගින් හටගන්නා සෑම අරමුණක දීම අතීතර නාම -රූප මෙනෙහි වීමයි. එසේ හෙයින්, මෙම මෙනෙහි වීම වැළැක්වීමට සිත ඒකාග්‍රතාවයකට ගැනීමට සිහිය තදින් පිහිටුවීමට පුහුණුවක් ඇති කර ගත යුතුය.
“අයං ඛො ආනන්ද විහාරො තථාගථෙන අභිසම්බුද්ධො යදිදං සබ්බ නිමිත්තානං අමනසිකාරො අජ්ජක්‍ධත්තං සුඤ්ඤතං උපසම්පජ්ජ විරහතුං “
“ ආනන්දය, තථාගතයන් විසින් මෙලෙස වාසය කිරීමට කුමන ධර්මතාවක් අවබෝධ කර ගැනීම හේතු වී ද? රූපා දී සියලු නිමිති මෙනෙහි නොකිරීමෙන් ආධ්‍යාත්මික ශාන්තිය - ඵල සමාප්තිය ලබා ගැනීම ඒ සඳහා හේතු විය.
සතිය තදින් පිහිටුවාගෙන භාවනා කිරීම, ප්‍රධාන භාවනා ක්‍රමයයි. එසේ සතිය තදින් පිහිටුවා ගෙන වාසය කිරීම සතර ඉරියව් වලදීම අවශ්‍යය. එසේ ‘ සතර වෝහාර ධම්ම ‘ නම් වූ සිත වැඩ කරන දිට්ඨ, ස්‍රත මුන, විඤ්ඤාත යන අවස්ථාවලදී (පෙනෙනවා, ඇසෙනවා , දැනෙනවා, සිතනවා) අතීත මතක සටහන් (සඤ්ඤා) පදනම්ව ඇතිවන නැවත උපදින සිතිවිලි වලට වහල් නොවීමට සතිය නිරන්තරයෙන්ම උපකාර කරගත යුතු වෙයි.
සිහිය තදින් පිහිටුවා ගැනීම යන අදහස ගෙන දෙන එකම බෞද්ධ භාවනාව, සතිපට්ඨාන භාවනාවයි. එය සතර සතිපට්ඨාන භාවනාව වෙයි.
1. කායානුපස්සනා 2. වේදානුපස්සනා 3. චිත්තානුපස්සනා 4. ධම්මානුපස්සනා යනුවෙන් සඳහන් වන්නේ ඒ සිහිය පිහිටුවිය යුතු තැන් සතරයි.
කායානුපස්සනා සතිපට්ඨානය
තම ශරීරය අනුව මෙන්ම අනෙක් සත්වයා ගැනත්, ලෝකය ගැනත් අනිත්‍ය, දුඞඛ, අනාත්ම යන ත්‍රිලක්‍ෂණය අනුව නිරන්තර හට ගැනීම, වෙනස්වීම , හා නැසීම පිළිබඳ හේතු ප්‍රත්‍ය ඒකාන්ත වශයෙන් දුක් හටගැනීමේ ස්වභාවයක් බව අවබෝධ කොටගෙන ඒ ගැන තදින් සිහිය පිහිටුවා ගැනීම කය විෂයෙහි සත්ව පුද්ගල සංඥාව දුරු කර ගැනීමේ ප්‍රධාන අදහසයි. කායානුපස්සනා සතිපට්ඨානය 1.ආනාපාන 2. ඉරියාපථ 3. චතුසම්පජඤ්ඤ 4. පටික්කූල 5. ධාතු මනසිකාර වශයෙන් කොටස් පහක් හා මෘත ශරීරයෙහි අවස්ථා නවයක් වශයෙන්, කොටස් 14 කින් යුක්තය.
ආනාපාන සතිය
ආනාපාන සති භාවනාව යනුවෙන් අදහස් වන්නේ ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාසයෙහි සිහිය පිහිටුවීමයි. ආනාපාන සති භාවනාව භාවිතා කරන, බහුල වශයෙන් කරන තැනැත්තාට මහත්ඵල මහානිශංස වෙයි. මහණෙනි, භාවිතා කරන බොහෝ වශයෙන් කරන ආනාපාන සති භාවනාවෙන් සතර සතිපටිඨානයම සම්පූර්ණ කෙරෙයි.
බොහෝ වශයෙන් භාවිතා කරන සතර සතිපට්ඨානයෙන් සත්තබොජ්ක්‍ධංග සම්පූර්ණවෙයි. බොහෝ වශයෙන් භාවිතා කරන සත්තබොජ්ජක්‍ධංගයන් ගෙන් විද්‍යාවත්, විමුක්තියත් සපුරාලයි. ඉන්ද්‍රිය භාවනාවේ දීද මෙය ම සිදු වන්නේය. සතර සතිපට්ඨාන සත්තබොජ්ඣංග ආදී සත් තිස් බෝධි පාක්‍ෂික ධර්ම වෙන් වෙන්ව වඩන දහම් නොවේ. විපස්සනා භාවනාවේ යෙදෙන විට, ඒ සියල්ලම සම්පූර්ණවෙයි.
ඉරියාපථ, චතුසම්පජඤ්ඤ , සාත්‍ථකසම්පජඤ්ඤ , පටික්කූ®ල මනසිකාර , ධාතු මනසිකාරය, නව සීවථිකා , වේදනානුපස්සනා , චිත්තානු පස්සනා, ධම්මානු පස්සනා ආදි සතිපට්ඨාන ගැන වැඩි වශයෙන් කරුණු දැන ගැනීම පිණිස මජ්ක්‍ධිම නිකායේ සතිපට්ඨාන සූත්‍රය හා ආනාපාන සති සූත්‍රයත් දීඝ නිකායේ සතිපට්ඨාන සූත්‍රයත් පරිශීලනය කරන්නේ නම් මැනවි.
සම්මා සමාධිය
නිර්වාණ ප්‍රතිපදා මාර්ගයේ අටවන අංගය, සම්මා (නිවැරැදි) සමාධියයි. සමාධිය යනු සිත ඒකාග්‍රතාවයක පිහිටුවා ගැනීමයි. සිත එකඟ කර ගැනීමයි. ඉහත සඳහන් සූත්‍ර පාඨය අනුව සමාධිය ඇතිකර ගැනීම පිණිස සම්මා දිට්ඨියේ පටන් සම්මා සතිය දක්වා වූ අංග හත එකිනෙකට සාපේක්‍ෂ ව සම්මා දිට්ඨියට පිරිවර වෙයි. සම්මා දිටිඨියෙන් සම්මා සංකප්පයද එම අංග දෙක පූර්වාංගම වීමෙන් නිවැරැදි වචනය නිවැරැදි කර්මාන්තය, නිවැරැදි ජීවිතය ද යන අංග සම්පූර්ණ වී ආර්ය ශ්‍රාවකයා ශීලයෙහි පිහිටනු ඇත.
දැන් ඔහු නිවැරැදි ව්‍යායාමයත්, නිවැරැදි සිහියත් පිහිටුවාගෙන යෝනිසොමනසිකාරයෙන් යුතුව සතර ආකාරයෙන් සිදුවන ස්පර්ශ වලදී ඒවා විපස්සනා කිරීමට සිහිය පිහිටුවා ගනී. මෙම ආර්ය මාර්ගාංග හත පරිවාරකොට ගෙන උපදවා ගන්නා සමාධිය, ආර්ය සමාධියයි. මේ සියල්ලටම පූර්වාංගම වන්නේ, සම්මා දිට්ඨියයි. (මහා චත්තාරීසක සූත්‍රය ම.නි.)
1. ඤාත පරිඤ්ඤා 2. තීරණ පරිඤ්ඤා, 3. පහාන පරිඤ්ඤා “ ඤාත” යනු දැන ගැනීමය. ‘පරිඤ්ඤා’ යනු ප්‍රවීණ ඤාණයෙන් දැකීමය. පහාන පරිඤ්ඤා යනු සිතින් අල්ලා නොගෙන අතහැරීමය. (මනසිකරොථ) භාවනානුයෝගී යෝගාවචරයකුගේ මානසික ක්‍රියාකාරිත්වය, එම ත්‍රිවිධ පඤ්ඤාව අනුව සිදුවෙයි.
තීරණ පරිඤ්ඤාවෙන් කැරෙන්නේ ලෝකයේ කිසිවක් එක ලෙසින් (නිත්‍ය වශයෙන්) නොපවතින හෙයින්, ඒවා අනිත්‍ය බැවින්, එයින් සදාකාලික සැපතක් හා සතුටක් නොලැබිය හැකි බවට ගනු ලබන තීරණයයි. එවැනි අනිත්‍ය වූ වස්තුවක් තෘෂ්ණාවෙන් උපාදානය කොට මගේ කොට ගැනීම කළහොත් එම වස්තුව විපරිණාමයට හා පරිහානියට පත්වීමෙන් ඇතිවන දුක පිළිබඳ අවබෝධය නිසා සිත තුළ ඇතිවන තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි මාන යන ප්‍රපංචයන්ගෙන් මිදීම
මෙසේ සිත වැඩීමේ දී අනුක්‍රමයෙන් කාමාදී අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන් වූ විතක්ක විචාර සහිත ප්‍රථම ධ්‍යානය උපදවා ගන්නට හැකි වන්නේය. මේ අනුව ආර්ය ශ්‍රාවකයා සම්පූර්ණයෙන් අකුසලයන්ගෙන් වෙන් වී ඇති බව දැක්වෙයි.
ආර්ය ශ්‍රාවකයා මේ තත්ත්වයට පත් වන විට ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ සාසව පුඤ්ඤාභාගීය උපධිවෙපක්ක නමින් හැඳින්වෙන ප්‍රථම අංගය පුරා අවසන් කොට, අනාසව ලෝකෝත්තර මාර්ගාංගය පිරීම ආරම්භ කරන්නේය. එහිදී ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ හිත ප්‍රඥාව දෙසට යොමු වන අතර, ඔහු තුළ පවත්නා දස සංයෝජන හා පංච නීවරණ ද අනුක්‍රමයෙන් ක්‍ෂය වී යන්නේය.
ඉන්පසු එබඳු සිතක් උත්තරීතර (අශෛක්‍ෂ) ඤාණ දර්ශනය දෙසට යොමු වන්නේය. (සම්මා ඤාණ 9 වැනි අංගය ) මෙසේ ප්‍රඥාව තියුණු ලෙස වැඩීමේ දී ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා විසින් ඉද්ධිවිධ ඤාණය දිබ්බසොත ඤාණය චෙතොපරිය ඤාණය, පුබ්බෙනිවාසානුස්සති ඤාණය , චුතූපපාත ඤාණය ආදී වශයෙන් විශිෂ්ට ඤාණ දර්ශන සම්පූර්ණ කොටගෙන අවසන් වශයෙන් ආශ්‍රවක්‍ෂය කර ඤාණය කරා සිත යොමු කොට කෙළෙසුන් සපුරා මිදුණු දුකෙහි සංසිඳීම වූ නිර්වාණය සාක්ෂාත් කරන්නේය. එය සම්මා විමුක්තිය ලෙස හැඳින්වෙයි. (සම්මා විමුක්ති 10 වැනි අංගය )
සමණා මණ්ඩිකා සූත්‍රය ම.නි.)
ඉහත දැක්වූ කරුණු ගැන විමසා බැලීමේදී සමාධිය බෞද්ධ මාර්ගයේ නිෂ්ඨාව නොවන බව පැහැදිලිය.
සම්මා සමාධියෙන් අවසන් වන ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය ශ්‍රාවකයා නිවනට යොමු කරන මාර්ගය පමණක් වන අතර, පූර්ණා විමුක්තිය ලැබීම පිණිස (මහා චත්තාරීසක සූත්‍ර දේශනාවේ දැක්වෙන පරිදි) අශෛක්‍ෂ වශයෙන් දේශනා කර තිබෙන සම්මා ඤාණ නම් වූ නව වැනි අංගයත්, සම්මා විමුක්ති නම් වූ දහ වැනි අංගයත් වශයෙන් දසාංග මාර්ගය සම්පූර්ණ කළ යුතුවෙයි.
ශෛක්‍ෂ වශයෙන් පුහුණු වන්නන්ගේ (ආධුනිකයන්ගේ) ප්‍රයෝජනය පිණිස සම්මා දිට්ඨි - සම්මා සංකප්ප (ප්‍රඥාව) මුල් කරගෙන අංග අටකින් සමන්විත ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයන්, අශෛක්‍ෂ වශයෙන් කෙලෙස් ප්‍රහීණ කරන උතුමන්ට දසාංග මාර්ගත් නිර්දේශ කර තිබේ. (දශඅංගයෙහි සමන්නාගතො අරහා) සීලේ පතිට්ඨාය නරෝස පඤ්ඤෝ යනුවෙන් දැක්වෙන නිරන්තර සීලයේ පිහිටීම සිදුවන්නේ, ආර්ය භාවයට පත්වීමෙන් පසුවය.
මානව විද්‍යාත්මක වාග් විද්‍යාව
කවුරුන් කුමන නමකින් හැඳින්වුවද ද්‍රෂ්‍ය සංජානනය (විශේෂයෙන්ම වර්ණ) පිලිබඳ අධ්‍යනයන් සහ ජීවකලාපීය ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය කෙරෙහි අතිමහත් බලපෑමක් ඇතිකළ ක්ෂේත‍්‍රය වන්නේ මෙයයි. මේ දෙකම වටාපිටාවේ සංජානනයන් හේතුකොටගෙන භාෂාවේ ඇතිවන වෙනස්කම් පිලිබඳව අවධානය යොමකරයි.
සමාජවිද්‍යාව සහ මිනිසාගේ ස්ව-සංවිධානය සම්බන්ධයෙන් ප‍්‍රතිමානයන් සාම්ප‍්‍රදායික භාෂාත්මක මානව විද්‍යාවද සතුවෙයි. උදාහරණයක් ලෙස තපස් රකින තැනැත්තන් පිලිබඳවන අධ්‍යනයක් පෙන්වාදී ඇත්තේ ඔවුන්ගේ භාෂාවේ යොදාගන්නා එකිනෙකට වෙනස් වචන 6 ක්ම ඉංගී‍්‍රසියට පරිවර්ථනය කළහැක්කේ ‘අපි’ යනුවෙන් වන බවයි. ඉන් පෙනීයන්නේ ඉංගී‍්‍රසීන්ට වඩා ඔවුන් තුල වන්නාවූ සහයෝගය, ඒකමතිකත්වය සහ සාමූහික තීරණ ගැනීමේ ස්වභාවය යැයි අර්ථ දැක්වනු ලැබිය හැක. මානව විද්‍යාත්ම්ක වාග් විද්‍යාව මෙම වෙනස්කම් අධ්‍යනය කරන අතර ඒවා ජීවන ක‍්‍රමයන් වෙත ආරෝපණය කරයි.
ප්‍රවර්ගය: මානව විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය: වාග් විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ශබ්ද විද්‍යාව
ශබ්ද විද්‍යාව (ග්‍රික ශබ්සය හෝ හං යන්නෙන් ) යනු මනුෂ්‍ය කථනයෙහි භෞතික ශබ්දයන් අධයනයයි. එය කථන ශබ්දයන්හි භෞතික ගුණාංග සහ ඒවයේ කායික විද්‍යාතමක නිෂ්පාදනය, ශ්‍රවන ප්‍රතිග්හණය හා ස්නායු කායික විද්‍යාත්මක අවබෝධයක් යනාදි ක්‍රියාවලින් හා සම්බන්ධවයි.
ශබ්ද විද්‍යාව සංස්කෘත භාෂාව පිළිබදව ජානින් ක්‍රිස්තු පුර්ව 5 වනි සියවසේ ලියන ලද ග්‍රන්ථයේ ව්‍යංජනාක්ෂ උච්චාරණය සහ විලාශය පිළිබද විස්තරයක් සමගඅවුරැදු 2500 ත් තරම් ඇත අතීත්යේ ඉපැරණි ඉන්දියාවෙනි අධ්‍යපනය ‍කෙරණි. ප්‍රධාන ඉන්දිය අක්ෂර මාලාවන් අද ඒවායේ ව්‍යංනාකරෂ පානිය හෝ වර්ගකිණරය අනු පළෙගස්වනු ලැබේ.
ශබ්ද විද්‍යා වර්ග
- උච්චාරණ ශබ්ද විද්‍යා කථනයේ උච්චාරණය හා සම්බන්ධ එනම්, කාල් දිව සහ සම රැළි වැනි කථන ඉන්ද්‍රයයන්හි ස්ථනය හැඩය හා චලනයයි.
- ධවනි ශබ්ස විද්‍යාව කථනය් ධවනි පිළිබදව සැලකිලිමත් වේ. එනම් සංඛ්‍යාතය සහ සුසංවාදය වැනි ශබ්ද තරංගවල ගුණාංගයන්ය.
සටහන්
{|
ආගමේ මානව විද්‍යාව
ආගමේ මානව විද්‍යාවට අනෙකුත් සමාජ ආයතන වලට සාපේක්‍ෂව ආගමික ආයතනයන් පිලිබඳව අධ්‍යයනය කිරීම සහ විවිධ සංස්කෘතීන්හි ආගමික විශ්වාසයන් හා පරිචයන් සන්සන්දනය කිරීම ඇතුලත් වෙයි.
ඉතිහාසය
සෑම ආගමක්ම එය නමදින්නාවූ මානව ප‍්‍රජාවේ නිර්මාණයක්ය යන මානව විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්තය 1841 දී ලූඞ්විග් ෆොයබාග් විසින් ප‍්‍රථම වරට ඉදිරිපත් කරන ලදී.
ෆොයබර්ග් අනුව යමින් 1912 දී එමිල් ඩර්කයිම් දක්වා සිටියේ ‘ආගම යම් සමාජයක සමාජ වටිනාකම්වල ප‍්‍රක්ෂේපිතයක්’ වන බවයි. එමෙන්ම එය සමාජය පිලිබඳ සංකේතීය ප‍්‍රකාශ ඉදිරිපත් කරන්නක් මෙන්ම සමාජ පිලිවෙල පිළිබඳ අදහස් දක්වන්නා වූ සංකේතීය භාෂාවක් බවද ඔහුගේ අදහස විය.
19 වන සියවසේදී සංස්කෘතික මානව විද්‍යාව සංස්කෘතික පරිණාමය පිලිබඳව වූ උනන්දුවකින් පිරී පැවතුනි. බොහෝ මානව විද්‍යා‍ඥයෝ ‘පුරාතන’ සහ ‘නූතන’ ආගම් අතර ඉතා සුළු වෙනස්කමක් පමණක් පවතින්නේ යැයි උපකල්පනය කළ අතර පුරාතන ආගම නූතන ආගම බවට පරිණාමයවීම කෙසේ සිදුවීද යන්න පිලිබඳව අදහස් දැක්වූහ. 20 වන සියවසේදී බෙහෝ මානව විද්‍යාඥයෝ මෙම ප‍්‍රවේශය ප‍්‍රතික්ෂේප කරසිටියහ. වර්තමානයේ ආගමේ මානව විද්‍යාව තුල ලූඞ්විග් ෆොයබර්ග්, කාල් මාක්ස්, සිග්මන් ෆ්‍රොයිඞ්, එමිල් ඩර්කයිම් සහ මැක්ස් වෙබර් යානාදීන්ගේ අදහස්වල බලපෑම දැකගත හැක. ඒවායින් බොහෝදුරට කියැවෙන්නේ ආගමික විශ්වාසයන් හා පරිචයන් තුලින් ආර්ථික හා දේශපාලනික බලවේගයන් නිරූපනය වන්නේ කෙසේද යන්න පිලිබඳව සහ ආගමික විශ්වාස හා පරිචයන්ගේ සමාජීය කාර්යභාරය පිලිබඳවය.
ප්‍රවර්ගය: මානව විද්‍යාව
නීතිය සිවිල් සමාජය
1963 දී එක්සත් ජනපද සිවිල් අයිතිවාසිකම් ව්‍යාපාරය විසින් වොෂින්ටන් ඞී. සී. හි පවත්වන ලද පෙළපාලියක්
‘සිවිල් සමාජය’ යන යෙදුමේ ඉතිහාසය බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික දාර්ශනිකයකු වන ජෝන් ලොක්ගේ කාළය දක්වා දිවයන්නකි. ඔහු සිවිල් සමාජය දුටුවේ ‘ඔවුන් අතර පවත්නා ආරවුල් විසඳීම සඳහා අධිකාරය හිමි පොදු නීතියක් හා අධිකරණ සමාජයක්’ හිමි ජනතාවක් ලෙසිනි. ජර්මානු දාර්ශනිකයකු වූ ජෝර්ජ් විල්හෙල්ම් ෆෙඩ්‍රික් හේගල් සිය Elements of the Philosophy of Right නම් කෘතියේදී රාජ්‍යය; සිවිල් සමාජයෙන් වෙන්කොට දැක්වීය. සිය ඵෙතිහාසික දයලෙක්තිකවාදී කරකෘතමය තුල හේගල් විශ්වාස කළේ සිවිල් සමාජය සහ රාජ්‍යය යනු ධ්‍රැවීකරණයන් දෙකක් බවය. ජනතාවගේ අදහස් නිර්මාණය වන හා නීතිය කුමක් විය යුතුද යන්න පිලිබඳව ලොබි කිරීම් සිදුවන සිවිල් සමාජය අනිවාර්යයක් ලෙසම නීතියේ මූලාශ්‍රයක් වෙයි. ඕස්ට්‍රේලියානු බැරිස්ටර්වරයකු සහ ලේඛකයකු වන ජෙෆ්‍රි රොබින්සන් ජාත්‍යන්තර නීතිය පිලිබඳව කියා සිටියේ, "එහි මූලික නූතන මූලාශ්‍රයන් සිය විසිත්ත කාමරයන්හි රූපවාහිනී තිරයන් මත දකින මානව හිමිකම් කඩවීම් වලට විරුද්ධ වන සාමාන්‍ය මිනිසුන් හා ගැහැණුන්ගේ සහ රාජ්‍යත නොවන සංවි්ධානයන්ගේ පරලට තිචාරයන් තුලින් සොයාගත හැක" යනුවෙනි.
කථාකිරීමේ නිදහස, සමාගමයේ නිදහස සහ වෙනත් බොහෝ පුද්ගල අයිතිවාසිකම් විසින් ජනතාවට හමුවීමට, සාකච්ඡා කිරීමට, විවේචනය කිරීමට සහ සිය රජයන් පිලිබඳ කථාබස් කිරීමට ඉඩහසර නිර්මාණය කරදෙන අතර එමඟින් පරම ජාතන්ත්‍යන්තරවාදයේ පදනම නිර්මාණය වෙයි. සිය ජීවිත කෙරෙහි දේශපාලන බලය ක්‍රියාත්මක කරන ආකාරය පිලිබඳ අවධානයෙන් පසුවීම හා එම තත්වයන් වෙනස් කිරීම මඟින් සහභාගීවන පිරිස වැඩිවීම හේතුකොටගෙන ජනතාව කෙරෙහි නීතිය පිලිගතහැකි සුජාත එකක් බවට පත්කරවයි. වර්ධනය වූ දේශපාලන පක්ෂ, විවාද සමාජයන්, වෘත්තීය සමිති, මැදිහත් මාධ්‍යායතන, ව්‍යාපාර, පුණ්‍යායතන යනාදී සියල්ලම යහපත් සිවිල් සමාජයක අංගයන් වේ.
ප්‍රවර්ගය:සමාජය ප්‍රවර්ගය:මානව හිමිකම්
කර්ණශංඛය
කර්ණසංඛය යනු ඇතුළු කණෙහි ශ්‍රවණය පිළිබඳවූ කොටස වේ. එය අස්ථීය කර්ණ ගහනයෙහි සර්පිල-හැඩැති කුහරයක් වන අතර එහි අක්ෂය වන  මොඩියෝලය වටකොට වට  2.5 සදයි. කර්ණසංඛයෙහි දඟර ගැසුණු ක්‍රමයෙන් පටුවන නලයෙහි තරල කුටීර වෙන් කරන ආවාරය ඔස්සේ පැතුරුණු, කර්ණසංඛයෙහි මධ්‍ය කොටස වන කෝටි අවයවය, ශ්‍රවණයෙහි සංවේද අවයවය වෙයි.
කර්ණශංඛය ශරීරයේ බර සමතුලිතව පවත්වා ගැනීමට උපකාරී වේ.
සටහන්
Oor
චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයෙහි උප සභාපතිවරයා
චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයෙහි මධ්‍යම කාරක සභාවෙහි උප සභාපතිවරයා යනු,  1956 සිට 1982 අතරතුර කාලය තුලදී, චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (CPC) තුල,   පක්ෂ සභාපතිවරයා යටතෙහි පැවති ඉහළතම නිලය විය. 1982 වසරෙන් පසු මෙම තනතුර ක්‍රමයෙන් ඉවත් කරනු ලැබුවේ, මියගිය මාඕ වෙනුවෙන් පමණක් භාවිතා වූ  "සභාපති" යන තනතුර රජයෙහි සියළු තනතුරු වලින්  ඉවත් කරනු සඳහා විය.
විද්‍යාත්මක ක්‍රමය
නවීන විද්‍යාත්මක ක්‍රමය (හෙවත් විද්‍යාත්මක ක්‍රමය) යනු පවතින දැනුමක් නිවැරදි කිරීම, පවතින දැනුම ඒකාබද්ධ කිරීම හෝ නව දැනුම නිර්මාණය කිරීම පිණිස යම් සංසිද්ධියක් විමර්ෂණය කිරීම පිණිස යොදාගන්නා නවීන විද්‍යාත්මක ශිල්පක්‍රම වල එකතුවයි. ගැටළුව හොඳින් සොයා බලා නිසි පදනමක් ඇතිව, තාර්කිකව පිළිතුරක් ලබාගන්න ක්‍රමයකි. බොහොමයක් විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ වලට භාවිතා කරනු ලබන්නේ මේ ක්‍රමයයි. විද්‍යාත්මක ක්‍රමය යම් ගැටළුවක් තාර්කිකව විසඳා ගැනීමටත් නිරවද්‍යතාවයෙන් ඉහළ පිළිතුරු ලබාගැනීමටත් ඉතා හොඳ දර්ශකයකි. ගැටළුව විසඳා ගැනීමේදී අනුගමනය කල යුතු ක්‍රියා මාර්ග විද්‍යාත්මක ක්‍රමය මගින් පියවරින් පියවර සපයනු ලැබේ.
විද්‍යාත්මක ක්‍රමයේ ඉතිහාසය
වසර සිය ගණනක් පුරාවට විද්‍යාත්මක දැනුම සඳහා කල විශ්ලේෂණ රාශියක ප්‍රතිපලයක් ලෙස විද්‍යාත්මක ක්‍රමය ලොවට හෙලිදරව් විය. වාර්ථා වී ඇති අන්දමට 1627-1697 කාලයේ ජීවත් වු ඉතාලි ජාතික භෞතිකඥයකු වු ෆ්‍රැන්සිස්කෝ රේඩි නැමැත්තා තමයි මුලින්ම විද්‍යාත්මක ක්‍රමය අනුගමනය කරමින් පරීක්ෂණයක් සැලසුම් කරන ලද්දේ. ඔහු විද්‍යඥයෙක් ලෙස මෙන්ම වෛද්‍යවරයෙක්, කවියෙක් හා රචකයකු ලෙසද කටයුතු කර තිබෙනවා. රේඩි විසින් පරීක්ෂණ සැලසුම් කරන ලද්දේ ස්වයංසිද්ධ ජනන වාදය ට එරෙහිවයි. පුරාණයේ වසර සිය ගණනක් පුරා මිනිසුන් ව්ශ්වාස කලේ අජීවී ද්‍රව්‍ය වලින් ඕනෑම අවස්ථාවක ජීවීන් හට ගත හැකි බවයි. ස්වයංසිද්ධ ජනන වාදය ලෙස හැඳින්වෙන්නේ මෙම විශ්වාසයයි. උදාහරණයක් විදිහට ගතහොත් දිරාපත් වන රෙදිපිළි, පිදුරැ වැනි දේ වලින් මීයන් කැරපොත්තන් වැනි ජීවීන් බිහිවන බවයි. මේ මතය බිඳ හෙලීමට හැකි වුනේ රේඩි විසින් අරඹන ලද විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ වැඩිදුරටත් දියුණු කිරීමෙනි.
රේඩි පරීක්ෂණ මෙහෙයවුයේ දිරාපත්වන රෙදි කෑලි ඇසුරෙන් නම් නොවේ. කුණු වන මස් වලින් පණුවන් බිහිවන බවට තිබූ මතය බිඳහෙලීමටයි ඔහු පරීක්ෂණ සැලසුම් කලේ. ඔහු ගොඩනැගු කල්පිතය තමා වටපිටාවේ සිටින මැස්සන් කුණු වන මස් මත බිත්තර දැමීමෙන් පණුවන් ඇතිවේ යන්න.
විද්‍යාත්මක ක්‍රමයේ මුලික පියවර
විද්‍යාත්මක ක්‍රමයේ මුලික පියවර පහක් ඇත.
සටහන්
1. අ.පො.ස උසස් පෙළ ජීව විද්‍යා විශය නිර්දේශයේ ඇත්තේ විද්‍යාත්මක ක්‍රමය ලෙසයි.
අදාළ
ප්‍රවර්ගය:නවීන විද්‍යාත්මක ක්‍රමය ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාත්මක ක්‍රමය
සමෘද්ධි ව්‍යාපාරය
right|85px ශ්‍රි ලංකාවේ දුප්පතුන් බලගැන්වීමේ ක්‍රියාවලිය සඳහා සමෘද්ධි වැඩසටහන ඇතිකර තිබේ. විවිධ හේතූන් නිසා මේරටේ දිළිඳු ජනතාව රටේ ජාතික සංවර්ධන ක්‍රියාවලියට කිසියම් අනුග්‍රහ දැක්වීමක් නොමැතිව නිෂ්ක්‍රීය වූ ජන කොටසක් බවට පත්වෙමින් සිටී. එම කරුණු මත ඔවුන් අවසානයේ අනුන් මත යැපෙන තත්වයක් දක්නට ලැබේ. එහෙත් මේ සෑම පුද්ගලයකු තුළමසැඟවුණු විභවතා ශක්තියක් ඇත. මෙම විභවතාවන් යටපත් කරගෙන ඇති බාධක දුරලමින් ඔවුන් ඉදිරියට ගෙන ආ යතුය. ඒ සඳහා ඔවුන්ව ස්වභාවිකව ශක්තිමත් කිරීම සඳහා කරනු ලබන ක්‍රියාමාර්ගයන් ප්‍රජාව බල ගැන්වීමේ ක්‍රියාවලිය වේ.මෙම ක්‍රියාවලිය සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ දුප්පතුන් බල ගැන්වීමේ ක්‍රියාවලිය සඳහා 1995 වර්ෂයේදී ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ පාර්ලිමේන්තුව විසින් 1995 අංක 30 දරණ ශ්‍රී ලංකා සමෘද්ධි අධිකාරිය මගින් මෙම සමෘද්ධි වැඩසටහන ආරම්භ කරනලදි.
සමෘද්ධි වැඩසටහන තුළ ඳිළිඳුකම පිටුදැකීමේදී දුප්පතුන් බලශක්තීකරණය කිරීම සඳහා විශේෂයෙන් ක්‍රියාත්මක වන්නේ සමෘද්ධි බැංකුසංගම් ව්‍යාපාරයයි. මෙම බැංකු සංගම් ව්‍යාපාරය එක්තරා පද්ධතියක ස්වරූපය ගනී.සමෘද්ධි බැංකුසංගම් ව්‍යාපාරය තුළ එවැනි උපපද්ධතීන් 4ක් දක්නට ලැබේ. 5දෙනාගේ කණ්ඩායම එක් උප පද්ධතියකි. කුඩා ගම්මාන මට්ටමේ සමෘද්ධි සමිතිය තවත් උප පද්ධතියකි. කලාප මට්ටමේ බැංකු සංගමය තවත් උප පද්ධතියක් වන අතර සමෘද්ධි මහසංගමය මෙහි තවත් උප පද්ධතියකි. මෙහිදී කතාකරනු ලබන්නේ කුඩා කණ්ඩායම් හා සමෘද්ධි සමිතිය පිළිබඳවයි.
right =දිළිඳුකම යනු කුමක්ද?= දිළිඳුකම
=කුඩා කණ්ඩායම් හා සමෘද්ධි සමිතිය=
පස්දෙනාගේ කණ්ඩායම
right පස් දෙනාගේ කණ්ඩායම හා සමෘද්ධි සමිතිය දුප්පත් ප්‍රජාව සමාජ සජීවකරණයට ලක්කිරීම සඳහා යොදාගන්නා ලද පහළ මට්ටමේ සංවිධානයන්ය. කණ්ඩායමක් උවමනාවට වඩා ලොකු වන විට එහි සාමාජිකයන්ගේ පෞද්ගලිකත්වය ඉස්මතු වේ. එමෙන්ම කණ්ඩායම තුළ අතුරැ කල්ලි ඇතිවීමට එය තුඩු දේ. කණ්ඩායම කුඩා වනවිට පෞද්ගලිකත්වයට වඩා කණ්ඩායම් හැඟීම වැඩිවන බව ඇතැම් පර්යේෂණවලින් හෙලි වී ඇත.විෙශ්ෂයෙන්ම බංග්ලාදේශයේ ග්‍රාමීන් බැකුව පිළිබඳ පර්යේෂණ වල මෙය පැහැදිළි කර ඇත. මෙම කරුණු සැලකිල්ලට යොමුකරමින් සමෘද්ධි ව්‍යාපාරය තුළ 5 දෙනාගේ කණ්ඩායම් ක්‍රමය ඇතිකරගෙන තිබේ.
කුඩා කණ්ඩායම් තමතමන්ගේ කැමැත්ත මත ගොනුවීමට සැලැස්විය යුතුය. අසල්වාසී බව, සමාන නිෂ්පාදන කටයුතු වල නියැලීම, හිතවත්කම ආදී කරුණු කණ්ඩායම් ගොනුවීමේදී බලපානු ලැබේ. කණ්ඩායම සතිපතා රැස්වී සාකච්චා පැවැත්වීම තුළින් තම තමා මුහුණ දෙන ගැටලු විමර්ෂණය කිරීමටත්, ඒවාට විසඳුම් සොයා ගැනීමටත් ඉතා හොඳ පරිසරයක් නිර්මාණය වේ. මෙම සාකච්චාව හා සංවාදය ඉතාමත් අගනා නොවිධිමත් අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් වේ.
කණ්ඩායම් අරමුදලක් ගොඩනඟා ගැනීම, අතමාරු ණය ගැනීම, ශ්‍රම හුවමාරු වැඩ කිරීම, පාරිභෝගික භාණ්ඩ තොග වශයෙන් මිළදීගෙන බෙදා ගැනීම, ගෘහ නිෂ්පාදිත ද්‍රව්‍ය හුවමාරු කිරීම, සීට්ටු දැමීම, බැංකු සංගම් ණය නිර්දේශ කිරීම පසුවිපරම් කටයුතු කිරීම ආදිය කුඩා කණ්ඩායම් ක්‍රියාකාරකම් අතර වැදගත් වේ.මෙම ක්‍රියාකාරකම් තුළින් කුටුම්භ සංරක්‍ෂණය ගැන අත්දැකීමෙන් ඉගෙනගැනීමක් සිදුවේ. එමෙන්ම සාකච්චා සටහන් වාර්තා කර තැබීමටත්, ඒවා පසුවිපරම් කිරීමටත් ඉගෙන ගනී. මෙම ක්‍රියාවලිය තුළින් සීමිත සම්පත් වලින් උපරිම ප්‍රයෝජන ගන්නා සැලසුම් ක්‍රියාවලියකට ඳිළිඳු පවුල් ක්‍රම ක්‍රමයෙන් යොමු කිරීමක් සිදුවේ.
=සමෘද්ධි සමිතිය=
සමෘද්ධි සමිතිය බිහිකරනු ලබන්නේ කුඩා ගම්මානය තුළය. කුඩා ගම්මානය යනු ග්‍රාම නිළධාරී වසම නොවේ. සමහරවිට ග්‍රාමනිළධාරී වසම තුළ කුඩා ගම්මාන කිහිපයක් තිබීමට පුළුවන. වසම පරිපාලන ඒකකයක් වුවත් ප්‍රජා සංවිධාන ගොඩනගන සංවර්ධන ඒකකයක් ලෙස එය සාර්ථකභාවයක් පෙන්නුම් කර නැත.කුඩා ගම්මානය යනු ඉපැරණි ගම් ගොඩැල්ලය.දුප්පත්කමට තුඩු දෙන සමාජ ආර්ථික බලවේග හා සම්බන්ධතා රාශියක් පවතින්නේ මෙම ගම්ගොඩැල්ල තුළය. එමෙන්ම ඳිළිඳු ප්‍රජාවට එකතු වී රැස්වීමට පහසු භූගෝලීය ඒකකයක් කුඩා ගම්මානය වේ.මෙම කුඩා ගම්මානයේ සහනාධාර ලබන හා අනෙකුත් සියළුම ඳිළිඳු ජනතාව සමෘද්ධි සමිතිය තුළ එක්තැන් කිරීමට උත්සාහ කෙරේ.සමෘද්ධි සමිතිය සති දෙකෙන් දෙකට රැස්වේ.
සමෘද්ධි සමිතිය වාර්ෂිකව නව මභාපති, ලේකම් ඇතුළු නිළධාරී මණ්ඩලය තෝරාගනුලැබේ. ගම්මානයේ සියළුම කුඩා කණ්ඩායම් සමිතිය තුළ සංවිධානය වේ. මේ නිසා සති දෙකෙන් දෙකට කණ්ඩායමේ කටයුතු පිළිබඳ ප්‍රගතිය සාකච්චා කිරීමට ඉඩ සැලසේ. තවද බැංකු සංගමයට ඉදිරිපත් කරනු ලබන ණය ඉල්ලුම් පත්‍ර විවෘතව සාකච්චා කර අනුමත විය යුතුව ඇත.පවුල් සෞඛ්‍ය සේවිකාව, ගමේ ගුරුවරුන්, අනෙකුත් රජයේ නිළධාරීන් ආදී සහය සේවාවන් සපයන අංශ සමිතිය තුළප්‍රජාව දැනුවත් කිරීම සඳහා කැඳවා ගැනීමට පුළුවන. එමෙන්ම නායකත්ව හා ගීත කවි ගායනා කිරීමේ කුසලතා වරධනයටද සමිතිය යොදා ගනු ලැබේ. ගමේ පොදු අවශ්‍යතාවන් සාකච්චා කරීමටත්, පමාජ සංවර්ධන කටයුතු පිළිබඳවත්, පරිභෝජන භාණ්ඩ තොග වශයෙන් ගෙනැවිත් බෙදා ගැනෑමටත් මෙම සමිතිය යොදා ගන්නා අවස්ථා ඇත.
සමෘද්ධි සමිතිය සම්මත ප්‍රජා සංවිධාන වලින් වෙනස්වන ප්‍රධානතම ලක්‍ෂණය වන්නේ එය ඳිළිඳු පවුල් සමූහය සඳහා වෙන්වී තිබීමයි. මේ නිසා මෙතෙක් ප්‍රභූන් විසින් මෙහෙයවනු ලැබූ සංවිධාන වෙනුවට ඳිළිඳු ජනතාව මෙහෙයවන නව සංවිධානයක් ඉස්මතු වී ඇත. මේ නිසා ග්‍රාමෝදය මෙන් කොන්ත්‍රාත් කරන සංවිධාන වෙනුවට දුප්පත්කමේ ගැඹුරු පැතිවලට යොමුවීමට හැකි වේ.එමෙන්ම සමිතිය නොවිධිමත් ඒකකයක් ලෙස ඳිළිඳු ප්‍රජාවගේ දැනුම කුසලතා හා ආකල්ප වෙනස් කිරීමේ ඉතාමත් වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරනු ලබයි. ඉතාමත් ප්‍රබල නොවිධිමත් අධ්‍යාපන ඒකක විශාල ප්‍රමාණයක් සමෘද්ධි සමිතිය සතුව ඇත. එමෙන්ම දුප්පත් ප්‍රජාව සංවිධානගත කිරීමේදී දෂලක්‍ෂයකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් මේ වනවිට සමෘද්ධි සමිති ව්‍යාපාරය තුළ සංවිධානය වී ඇත.
=අඩවියෙන් බැහැර පිටු= dailynews
මේ රටේ දුප්පත්ම ජන කණ්ඩායමටleft|75px
ස්වර ශාස්ත්‍රය
ස්වර ශාස්ත්‍රය (ග්‍රීක ෆෝන්) හඩ ශබ්දය + (ලෝගෝස්) වචන කථනය, සාකච්ඡාවට භායනය වු විෂය යනු යම් නිශ්චිත භාෂාවක ශබ්ද ක්‍රමය අධ්‍යනය කරන වාග් විද්‍යාවෙහි උප ක්ෂේත්‍රයකි. ශබ්ද විද්‍යාව කථානයේදි ඇතිවන ශබ්දයන්හි භෞතික නිෂ්පාදනය සහ අවබෝධය පිළිබදව වන අතර ස්වර ශාස්ත්‍රය දෙන ලද කිසියම් භාෂාවක හෝ භාෂාවන් අතර ශබ්ද ක්‍රියා කරන අකාරය විස්තර කරයි.
ස්වර ශාස්ත්‍රයෙහි වැදගත් කොටසක් වනුයේ භාෂාවක් තුල කිනම් ශබ්ද වශේෂණය ඒකකයන් වන්නේද යන්න අධ්‍යනය කිරීමයි. උදාහරණයන් පෙස ඉංග්‍රිසි භාෂාවෙන්  /P/ සහ  /B/ ශබ්දයේ විශේෂණිය එක්යන් ව්. (ඒවා ශබ්දානුය./ වෙනස වන්නේ ශබ්දානුක හෝ ශබ්දානුමිතික බවයි) මෙය (pin) සහ "බින්" (bin) වැනි වෙනෙස් දේවල් හදුන්වන නමුත් ශබ්දයට ස්ථානගත වි ඇති අන්දම අනුව දේශිය කථිකයින් විසින් තවමත් එකම ඹප්දය ලෙස සැලකේ. උදාහරණය ලෙස පින් (pin) යන වචනනය පී (p) අකුර මහාප්‍රාණක්ෂරයක් ලෙස ශබ්ද කරන අතර ස්පින් යන වචනයෙහි ශබ්දානුව ශබ්දයෙන් පමණක් වෙනස්වන කුඩාම යුගයන් ගන් දැකගත හැකිය.අනෙක් අතට පී  (p) අක්ෂරය ‍බොහෝ විට අනෙකුත් ශබ්දවලට සාපේක්ෂය එය සමාන වි ඇති අන්දමට අනුව වෙනස් ආකාරකින් උච්චාරණය කිරිම හෝ නොකිරිම පිලිබද මෙම වෙනස් ශබ්දානු අතර වෙනස්කම්ක් ලස දැක්වේ.
අවම අර්ථ පුර්ණය ශබ්ද (ශබ්දානු) වලට අමතරව ස්වර ශාස්ත්‍රය ඉහත විස්තර කල ඉංග්‍රිසි භාවේ "පි" අක්ෂණය යෙදුනු අන්දම සහ මාත්‍රාව,ව්‍යුහය, අවධාරණය, උච්චාරණය සහ ස්වර භේදය වැනි මාතෘකාවන්හිදි ද ශබ්ද එකිනෙකට අතර වෙනස් වන අන්දම අධ්‍යනය කෙරේ.
ස්වර ශාස්ත්‍රමය ඒකකයන් හි ශබ්ද ඇතුලත් නොවුවද සංඥා භාෂා විග්‍රහ කිරිම සදහා ද ස්වර ශාස්ත්‍ර න්‍යායේ මුලධර්මයෙන් යොදා ගනු ලැබිය. ස්වර ශාස්ත්‍ර විග්‍රහ‍යේ දී උපකරණය ලෙස යාදා ගැනිම සදහා නිර්මාණය කර ඇති නිසා ප්‍රකාරයෙන් නිදහස්ව යොදා ගැනිමට හැකියාව ඇත.
සටහන්
{|
ආගාදු
ආගාදු චිත්‍රපටය 2014 දී නිකුත් විය.
මානව විද්‍යාව වෙත ප‍්‍රවේශයන්
සතර ක්ෂේත්‍ර ප්‍රවේශය ("four field" approach)
ප‍්‍රධාන වශයෙන් එක්සත් ජනපදය තුල මානව විද්‍යාව ‘සාකල්‍ය’ ලෙස අර්ථකථනය කරනු ලබන අතර ‘සතර ක්ෂේත‍්‍ර ප‍්‍රවේශයක්’ මත පදනම් වෙයි. මෙය න්‍යායාත්මකව හෝ ප‍්‍රයෝජ්‍යතාවාදී ලෙස හෝ ඇමරිකානු ශ‍්‍රාස්ත‍්‍රාලීය ආයතනයන්හි ව්‍යුහයන්ට වැදගත් වනනේද යන්න පිලිබඳව වන සංවාදය වර්තමානයේදීද පවතී. ඊට සහාය දක්වන්නෝ මානව විද්‍යාව හේතු දෙකක් නිසා සාකල්‍ය වන බව කියා සිටිති. එනම් එය ඕනෑම කාලයක  ඕනෑම ස්ථානයක වෙසෙන මිනිස් වර්ගයා සහ මානුෂිකත්වයේ සියලූම පැතිමානයන් (පරිමාණාමණීය, ජීව භෞතිකමය, සමාජ දේශපාලනික, ආර්ථික, සංස්කෘතික, භාෂාමය, මනෝවිද්‍යාත්මක ආදී) සම්බන්ධයෙන් අදාලවීමයි. එමෙන්ම මෙම ප‍්‍රවේශය අනුගමනය කරන ශාස්ත‍්‍රාලීය වැඩසටහන් මානව විද්‍යාව වෙත ‘සතර ක්ෂේත‍්‍ර ප‍්‍රවේශයක්’ අනුගමනය කරනු ලබන අතර එහිදී ඊට භෞතික විද්‍යාව, මානව විද්‍යාව, පුරාවිද්‍යාව, භාෂාවිද්‍යාව සහ සංස්කෘතික මානව විද්‍යාව හෝ සමාජීය මානව විද්‍යාව ඇතුලත් වෙයි. සාකල්‍ය සහ ‘සතර ක්ෂේත‍්‍ර’ ලෙස මානව විද්‍යාවේ අර්ථකථනය සමහර ප‍්‍රධාන පෙළේ මානව විද්‍යාඥයින් විසින් අභියෝගයට ලක්කරනු ලැබ ඇත. ඔවුහු කියා සිටින්නේ ඒවා 19 වන සියවසේ සමාජ පරිණාමීය සිතීමේ නිර්මාණයන් වන බවත් විශේෂයෙන්ම ඒවා විසින් සංස්කෘතික මානව විද්‍යාව (මානව ශාස්ත‍්‍රය මත නෛසර්ගික ලෙස බැඳී පවතින) මත විද්‍යාත්මක ඉන්ද්‍රයානුභූතිවාදය වගවිභාගයකින් තොරව පැටවීමට උත්සාහ කරන බවත්ය. සමාජ –සංස්කෘතික මානව විද්‍යා ‘ජීව විද්‍යාත්මක, භෞතික විද්‍යාත්මක මානව විද්‍යාව’ සමඟ ‘අනුකලනය’ අඳහා වන පීඩනය ඉන්දි‍්‍රයානුභූතිවාදය (නිවැරදි දැනුම සොයාගත හැක්කේ විද්‍යාත්මක ක‍්‍රමය අනුගමනය කිරීමෙන් පමණක් බවට වන විශ්වාසය) වගවිභාගයකින් තොරව සංස්කෘතික මානව විද්‍යාව මත පැටවීමට දරන උත්සාහයක් ලෙසින් විවේචනයට ලක්ව ඇත. මෙම විවේචනය 1960 දශකයේදී සංවර්ධනය වෙමින් පැවැති සමාජීය ජීවවිද්‍යාවේ සහ ඇමරිකානු මානව විද්‍යාවේ ‘සතර ක්ෂේත‍්‍ර ප‍්‍රවේශය’ වෙත එල්ල විය (මාර්ෂල් ෂිලිංග්ස් වැනි සමාජීය මානව විද්‍යාඥයින් විසින්). එක්සත් ජනපදයේ සම්භවය ලැබූවද සතර ක්ෂේත‍්‍ර ප‍්‍රවේශය සහ එය අරබයා ඇතිවූ සංවාදය ඇමරිකානු ශාස්ත‍්‍රාලීය බලපෑම හේතුකොටගෙන ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත විය.
ප්‍රවර්ගය: මානව විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
භූමිබෝල් අදුල්‍යදේජ් රජ
භූමිබෝල් අදුල්‍යදේජ් රජ (RTGS: පුමිපොන් අඩුන්යඩේට්; උපත 5 දෙසැම්බර් 1927 - 13 october 2016) යනු හිටපු තායිලන්තයේ රජතුමා වෙයි. නවවන රාමා ලෙසින්ද ඔහු හැඳින්වෙන්නේ, චක්‍රී රාජ වංශයෙහි නව වන රජු ඔහු වන නිසාය. 1946 ජූනි 9 දින සිට 2016 ඔක්තෝබර් 13 දක්වා වසර 70 ක් රාජ්‍යත්වය හෙබවීය, ඔහු මියයන විට ලෝකයේ දීර්ඝතම කාලයක් සේවය කරමින් සිටින රාජ්‍ය නායකයා සහ  තායි ඉතිහාසයේ දිගුතම-රාජ්‍යත්ව කාලයක් සහිත රජු විය,
එක්සත් ජනපදය තුල මානව විද්‍යාව
1800 ගණන්වල සිට 1940 දක්වා
19 වන සියවස මුල එහි ආරම්භයේ සිට 20 වන සියවසේ මුල්භාගය දක්වා ඇමරිකා එක්සත්ජනපදය තුල මානව විද්‍යාව ඇමරිකානු ස්වදේශික සමාජයන්ගෙන් ආභාෂය ලැබීය. අනෙකුත් යටත්විජිත රටවල (බි‍්‍රතාන්‍යය, ප‍්‍රංශය, ස්පාඤ්ඥය, පෘතුගාලය සහ ලතින් ඇමරිකානු රටවල්) ස්වදේශික යටත්වැසියන් සම්බන්ධයෙන් ඇතිවූ මෙම අභිමුඛවීම විවිධ ආකාරයන්ගෙන් සිදුවිය. කුහුල අගය කිරීම¸ ස්වදේශික පරිචයන් ‘ශිෂ්ඨගත කිරීම’ හෝ ‘ප‍්‍රතිසංස්කරණය කිරීම’ මෙතරම් විෂමවූ සමාජ හා දේශපාලන පද්ධතියක් සමඟ සමාජයන් කි‍්‍රයාත්මක වන්නේ කෙසේද යන්න පිලිබඳ ප‍්‍රහේලිකාව විසඳීම මුල් කාලීණ මානව වංශ ශාස්ත‍්‍රඥයින් පොළඹවාලූ සාධකයන් විය. ස්වදේශික ජනයා සමග සන්නිවේදනය කිරීමේ සහ ඔවුන්ව සංස්ථාගත කිරීමේ කි‍්‍රස්තියානී මිෂනාරීන් සහ යටත්විජිත පරිපාලකයින්ගේ ප‍්‍රායෝගික වුවමනාවන් මෙම අධ්‍යනයට ආධාර සහ ජාත්‍යන්තර අවධානය ලබාගැනීමට ඉවහල් විය මානව වංශ ශාස්ත‍්‍රඥයින්ගේ (මෙන්ම මානව විද්‍යාව වෘත්තීමය ස්වභාවයකට නොපැමිණ තිබූ එම මුල් යුගයේදී උගතුන් සහ බොහෝ ආධුනිකයින් මිෂනාරීන් සහ යටත්විජිත පරිපාලකයින්ගේ ප‍්‍රකාශයන් අතර පැහැදිලි විභේදනයක් නොවුනි) බොහෝවිට මනුෂ්‍යත්වයේ, පුරවැසිභාවයේ, අර්ථනිරූපනයන් පිලිබඳ දේශපාලනික සංවාද නිර්මාණය කිරීමට හේතුවිය. මෙම ගැටුම් ශුද්ධ දැනුම හෝ අන්තර් සංස්කෘතික අවබෝධය පිලිබඳ සොයායාම එක් අතකින්ද, අනෙකා මත සූරාකෑම පීඩනය හෝ එකී දැනුම විසින් පටවනු ලබන බලහත්කාරය අනෙක් පසින්ද වූ සංවාදයන් වූ බැවින් මුල්කාලීන මානව විද්‍යාඥයෝ ආන්දෝලනාත්මක වූවා පමණක් නොව දැනුම් පද්ධතිය තුල තමන්වම විභාගකර බැලීමේ අභියෝගයකටද මුහුණ දුන්හ. මෙය අවම වශයෙන් 20 වන සියවස මැද භාගය දක්වා පැවතුනි. මානව විද්‍යාව ‘යටත්විජිතකරණ ව්‍යාපෘතියේ’ සහායකයෙක් වූ බවට වන චෝදනා 1960 සහ 70 දශකයන්හි සමහර ද්‍රෘෂ්ඨිකෝණයන් විසින් ගොඩනැගුනු ලැබූ කරුණු වරදවා වටහාගැනීමකි.
ප්‍රවර්ගය: මානව විද්‍යාව
සිරි පැරකුම්බා පිරිවෙණ
සිරි පැරකුම්බා පිරිවෙණ යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ පිහිටි ඓතිහාසික බෞද්ධ විහාරස්ථානයක් වේ. එය ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ මාවතේ ඇතුල්කෝට්ටේ පිවිසුම් මාර්ගය ආසන්නව පිහිටා තිබේ. ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරකයක් ලෙස වර්තමානයේදී විහාරය රජය විසින් නම් කොට තිබෙන අතර නාමකරණය 1971 වර්ෂයේ මැයි 14වන දිනදී රජයේ ගැසට් අංක 14958 යටතේ සිදුකොට තිබේ.
ඉතිහාසය
ඓතිහාසික සිරි පැරකුම්බා පිරිවෙණ ඉදිකොට ඇත්තේ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජුට අයත් ගබඩා වත්ත භූමියෙහි යැයි පැවසේ. කෝට්ටේ පාර්ශවයෙහි හිගුලාවල ජිනරතන අනු නායක හිමියන් විසින් 1875 වර්ෂයෙහි භික්ෂු අධ්‍යාපන ආයතනයක් ලෙස පිරිවෙණ ආරම්භ කරන ලදී.
පුරාවිද්‍යා නටඹුන්
පැරණි කොටු බැම්මට අමතරව කෝට්ටේ සමයට අයත් ඌරා කැට ළිඳක් පිරිවෙණ පරිශ්‍රයෙහි දැකගත හැකිවේ. එහි අභ්‍යන්තර බිත්ති, මැටි වළලු වලින් ආවරණය කොට ඇති අතර ඉහළම වළල්ල කැටයම් වලින් යුක්ත වේ. මෙවැනි ආකාරයේ සමාන ළිඳක කොටස්, කෝට්ටේ ටෙලිකොම් ආයතනය පිහිටි භූමියේ ගොඩනැගිල්ලක් ඉදිකිරීමේදී සිදුකල කැණීමකදී හමුව ඇති අතර එය වර්ථමානයේදී කෝට්ටේ පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරයෙහි ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎ ප්‍රවර්ගය:කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
අලිගැටපේර
ප්‍රවර්ගය:පළතුරු
පොදු ජන එක්සත් පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව)
පොදු ජන එක්සත් පෙරමුණ හෙවත් පොදු පෙරමුණ (පොපෙ) යනු 1994 දී ඇරඹුනු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ පෙරමුණකි.
එය පහත පක්ෂ වලින් සමන්විත විය:
භාෂා ප්‍රායෝගිකතාවය
ප්‍රායෝගිකතාවය යනු ස්වභාවික භාෂා කථාකරන්නන් පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කරන ලද දෙයට වැඩි යමක් සන්නිවේදනය කිරිමට ඇති හැකියාව අධ්‍යයනය කිරීමයි. වෙනත් කථිකයෙක් අදහස් කළ අරුත තෙරුම් ගැනිමට ඇති හැකියාව ප්‍රායෝගික නිපුණතාවය ලෙස හැදින්වේ. ප්‍රයෝගික ශ්‍රිතයන් පැහැදිලි කරන ප්‍රකාශයන් පාර ප්‍රායෝගික ලෙසට හැදින් වේ. තවත් දෘෂ්ඨි කෝණයක් වනුයේ ප්‍රයෝගිතාවය මගින් සන්නිවේදනයේ අපේ අරමුණු ළගා කරගත හැකි ක්‍රම පිළිබදව සලකා බැලෙන බවයි. කිසියම් ප්‍රද්ගලයෙකුට තවත් කෙනෙකුට දුම්බිම නවත්වන ලෙස කිරීමට අවශ්‍ය වුවා යැයි සිතන්න. විවිධ ප්‍රකාශයන් යාදා ගනිමින් මෙම අරමුණ ඉටු කරන ගත හැකිය. කරුණාකර දුම්බිම නවත්තන්න යැයි ඒ පුද්ගලයාට සරලව ප්‍රකාශ කල හැකිය. එය සෘජු හා පැහැදිලි ශබ්දාර්ථයක් සහිත්‍ය. ඊට විකල්ප ලෙස මෙම කාමරවට වායුව පිරිසිදු කරන උපකරණයක් අවශ්‍යය යි කිව හැකිය. එයින් ද සමාන අරැතක ඇහැවුනද එය වක්‍රව කරන ප්‍රකාශයක් වන අතර ඉන් අදහස් කළ අර්ථය තේරුම් ගැනීමට ප්‍රයෝගික අනුමානයක් අවශ්‍ය වෙයි.
ප්‍රයෝගිකතාවය භාෂා ඉගෙන ගන්නන් හට අවබෝධ කර ගැනිමට ඇති ඉතාමත් අභියොගාත්මක පැතිකඩක් ලෙස සැලකෙන අතර එය ඇත්ත වශයෙන්ම අබබෝධ කරගත හැක්කේ අත්දැකිම් සමග පමණකි.
සටහන්
{|
ඇන්ටෝනි ගවුඩි
ඇන්ටෝනි ප්ලැස්ඩ් ගැයිලෙම් ගවුඩි අයි කෝනෙට් යන්න් ස්පාඤ්ඤ බසින් ඔහුගේ නම දැක්වෙන ආකාරය වේ. “ඇන්ටෝනියෝ ගවුඩි ස්පාඤ්ඤ ජාතික ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පි‍යකු වන අතර ඔහු වඩාත් ප්‍රචලිත වී ඇත්තේ ඔහුගේ අසමසම තනි පුද්ගලවාදී නිර්මාණකරණය නිසාමය
භාහිර සබැදි
Antonio
ප්‍රවර්ගය:1852 උපත් ප්‍රවර්ගය:1926 මරණ
අත්කම් නිර්මාණ
ශිල්පය, ශිල්පීය වැඩ ලෙස ද හැඳින්වෙන අත්කම් නිර්මාණ යනු මුළුමනින්ම අතින් හෝ සරල මෙවලම් යොදා ගෙන ප්‍රයෝජනවත් අලංකාර භාණ්ඩ නිපදවීමේ ක්‍රියාවලියකි. මෙය පාරම්පරික වටිනාකමක් ඇති භාණ්ඩ නිර්මාණය සඳහා සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා වේ. භාණ්ඩවල ඒකල කර්මාන්තභාවය පරම නිර්ණායකයකි. එවැනි භාණ්ඩ සංස්කෘතිකමය හෝ ආගමික වැදගත්කමක් දරයි. මහා පරිමාණයෙන් හෝ යන්ත්‍රානුසාරයෙන් නිපදවෙන භාණ්ඩ අත්කම් නිර්මාණ නොවේ.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Handicraft
ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයන් පිලිබද හැදැරීමේ විද්‍යාව (Primatology)
ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයන් පිලිබද හැදැරිමේදී විද්‍යාඥයන් මානවයාගේ ජීව විද්‍යාත්මක, මානව විද්‍යාත්මක හා මනෝ විද්‍යාත්මක විකසනය පිළිබදව අධ්‍යයනය කල යුතුය. මෙහිදි කායික මානව විද්‍යාවෙහි සිදුවන විකසනය පිළිබද වද හැදැරීමද කළ යුතුය. මෙය හෝමෝසේපියන් (Mono Spaiens) මානවයා අනුසාරයෙන් සිදු කළ හැකිය. තවද මානවයාගේ පැවත එන මානවයාගේ මුතුන්මිත්තන් පිළිබද සහ ටු ඇන්යේස්ටර් ටේල් (Two Ancestor's Tale) ග්‍රන්ථයෙහි එන සියළුම මහ වානරයන් පිළිබඳ ද මෙහිදි අධ්‍යයනය කරනු ලැබේ.
වර්තමානයේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයන් පිලිබදව හැදැරීම එකිනෙකට වෙනස් වු විෂය ක්ෂේත්‍රයන් මගින් නිර්මාණය වි පවති. මෙහිදි ආදි මානවයාගේ ශරීරය පිළිබදව වාසස්ථාන තුළ ඔවුන්ගේ හැසිරිමේ රටාවත්, සත්ව මනෝ විද්‍යාව සහ වානර භාෂාව පිළිබදව පරික්ෂණ පැවැත්විම සිදු කරයි. මෙම පරික්ෂණ තුළින් සොයා ගන්නා දත්ත තුළින් මානව හැසිරිම් සහ ඒවායේ ප්‍රභව පිළිබද අවබෝධයක් ලබා ගත හැකිය.
එස්පෙරාන්තො
(Esperanto) යනු වඩාත්ම ප්‍රචලිත, මිනිසුන් විසින් නිර්මිත ජාත්‍යන්තර උපකාරක භාෂාවයි.එයට එම නම දෙන ලද්දේ එල්. එල්. සාමෙන්හොෆ් විසිනි. ඔහු 1887 දී උනූඅ ලිබ්රෝ නම් එස්පෙරාන්තො විස්තර කරන ප්‍රථම පොත දොක්තොරො එස්පෙරාන්තො යන අන්වර්ථ නාමයෙන් පළ කළේය.එම භාෂාවෙන්ම එස්පෙරාන්තො යන්නෙහි තේරුම "බලාපොරොත්තුවන්නා" යන්නයි. මෙම භාෂාවෙහි නිල නාමය "ලා ඉන්තෙර්නාත්සියා ලින්ග්වෝ" (La Internacia Lingvo) යන්නයි. ජාත්‍යන්තර අවබෝධයට සහ සාමයට ආධාර වන විශ්ව දෙවන භාෂාවක් ලෙස ක්‍රියාකරන දේශපාලනිකව මධ්‍යස්ථ සහ ඉගෙනීමට පහසු භාෂාවක් නිර්මාණය කිරීම සමෙන්හොෆ්ගේ ඉලක්කය විය. ස්වභාෂාව ලෙස එස්පෙරාන්තො භාවිතා කරන්නෝ දළ වශයෙන් දහසක් පමණ සිට්ති. එනම් තම දෙමව්පියන්ගෙන් එක් ස්වභාෂාවක් ලෙස එස්පෙරාන්තො උගත් අයයි. චතුර ලෙස එස්පෙරාන්තො භාවිතා කරන්නන් සංඛ්‍යාව කොතෙක්දැයි මතභේදයක් පවතී. ඇස්තමේන්තු කිරීම් 10,000 සිට මිලියන දෙකක් වැනි ඉහළ අගයක් දක්වා විහිදේ. එස්පෙරාන්තො භාවිතා කරන්නෝ රටවල් 115ක පමණ පැතිරී සිටිති.
මුල් කාලීන අදහස්
තමන් පාසලේ දී උගත් ලතින් භාෂාව​, පුනර්ජීවනය කොට​, පොදු භාෂා මාධ්‍ය බවට පත් කිරීමට ඔහු මුලින් සිතූ නමුත්, එහි අතිසංකීර්ණත්වය සරල සන්නිවේදනයකට මඟ අහුරන බව ඔහුට අවබෝධ විය​. ක්‍රියා පද​, සංඛ්‍යාව(ඒක වචන​/බහු වචන​) හා ලිංගය (ස්ත්‍රී/පුරුෂ/නපුංසක​​) අනුව වර නැඟීම ව්‍යාකරණයකට අත්‍යවශ්‍ය නොවන බව ඉංග්රිසි බස අධ්‍යයනය කළ කාලය තුළ දී ඔහු වටහා ගති. නමුත් කට පාඩමින් මතක තබා ගැනීමට ඇති වචන සමුහය ද (ක්‍රියා පද වල විවිධ රූප​, ලිංගය වශයෙන්, සංඛ්‍යාව වශයෙන් නාම පද වල විවිධ රූප​) භාෂාවක් ඉගෙන ගැනීමේ දී අභියෝගයකි. රුසියන් භාෂාව අධ්‍යයනය කිරීමේ දී ප්‍රත්‍ය හා උපසර්ග භාවිතයෙන් වචන මාලාව ඉතා කෙටි කර ගත හැකි බව ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කර ගත් සාමෙන්හොෆ් වචන වල ධාතු රූප, ඒ වන විටත් ලෝකයේ බහුලව උගන්වමින් තිබූ ලතින් හා ජර්මන් භාෂා පවුල්වලට අයත් භාෂාවලින් ලබා ගැනීමට තීරණය කළේ ය​.
අවසන් සංස්කරණය​
1879-1885 අතර කාලය තුළ මොස්කව් හා වොර්සො හි දී සාමෙන්හොෆ් වෛද්‍ය විද්‍යාව හැදෑරී ය​. එම කාලය තුළ ඔහු නැවත තම භාෂා ව්‍යාපෘතියේ නිරත වීය​. 1879 වසරේ දී නවීකරණය කරන ලද සංස්කරණයක් ඔහු තම මිතුරන්ට උගැන්වීය​. එතැන් පටන් වසර කීපයක් කාව්‍ය නිර්මාණ පරිවර්තනය කරමින්  සිය පර්යේෂණ කාර්යයේ ඔහු නිරත වීය​. 1895 වසරේ දී ඔහු මෙසේ ලිවීය​. 1878 වසරේ දී භාෂාව මුළුමනින් ම පාහේ සූදානම් යයි මට හැඟී ගිය නමුත්, වසර හයක් පුරාවට මම භාෂාව සම්බන්ධ​යෙන් අභ්‍යාස කරමින්, එහි සර්ව සම්පූර්ණත්වය උදෙසා පර්යේෂණ කළෙමි.
ඒ වන විටත් ඔහුගේ නව භාෂාවේ එළි දැක්වීමේ කටයුතු සූදානම් කර තිබුණ ද, එය සාර් පාලනයේ වාරණයට ලක් විය​. එම වාරණ කාලය තුළ ඔහු ප්‍රායෝගිකත්වයට මුල් තැන දීමට පැරණි තෙස්තමේන්තුවත්, ශේක්ස්පියර් ගේ නාට්‍ය කීපයකුත් පරිවර්තනය කළේ ය​.1887 වසර අවසානයේ දී නව භාෂාවේ ප්‍රථම අධ්‍යන ග්‍රන්ථය Международный языкъ (අන්තර්ජාතික භාෂාව​), දොක්තෝරො එස්පෙරාන්තො යන අන්වර්ථ නාමය යටතේ එළි දැක්වීමට ඔහුට හැකි වීය​. වර්තමානයේ භාවිත එස්පෙරාන්තො භාෂා ව්‍යවහාරයමය එහි ද අන්තර්ගත වූයේ. දොක්තෝරො එස්පෙරාන්තො ගේ භාෂාව යනුවෙන් ප්‍රචලිත වූ නව භාෂාව සුළු කලක් ඇවෑමෙන් එස්පෙරාන්තො යන නමින් ජනප්‍රියත්වයට පත් විය​.
ප්‍රථම ප්‍රතිසංස්කරණ යෝජනා
උනන්දුවක් දැක් වූ පාර්ශ්ව බහුතරයකගෙන් සාමෙන්හොෆ් වෙත ලිපි ලැබිණි. භාෂාවට ප්‍රතිසංස්කරණ යෝජනා කරමින් එවන ලද ලිපි බහුතරයක් ද ඒ අතර විය​. සියළුම යෝජනා සටහන් කර ගත් ඔහු, පසුව ඒව නියුරෙන්බර්ග් හි ප්‍රකාශයට පත් වූ ලා එස්පෙරන්තීස්තො (La Esperantisto) සඟරාවේ පළ කළේ ය​. එම කාලය තුළ ඔහු දෙවරක් එම වෙනස්කම් පිළිබඳව පාඨක ප්‍රජාවේ ඡන්දය විමසූ අතර, බහුතරය එම යෝජනාවලට විරුද්ධ විය​. එයින් පසු ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ යෝජනා කලකට යටපත් වූ අතර එම කාලය තුළ භාෂාව තවත් ව්‍යාප්ත විය​.
සඟරාවේ බහුතර පාඨක පිරිසක් එවකට රුසියානු දේශසීමාව තුළ ජීවත් විය​. ලියෝ තෝල්ස්තෝයිගේ ලිපියක් මුල් කරගනිමින් සාර් පාලනය සඟරාව වාරණයකට ලක් කළ අතර එය සඟරාවේ ඉදිරි පැවැත්මට මරු පහරක් විය​. නොබෝ කලකින් එම සඟරාව අභාවයට පත් විය​. සුළු කලකට පසු එම අඩුව පිරවීමට ලීන්ග්වො ඉන්තෙර්නාත්සීයා (Lingvo Internacia) සඟරාව ප්‍රකාශයට පත්වීම ආරම්භ විය​. පළමුව ස්වීඩනයේ උප්සාලාහීදිත්, පසුව හංගේරියාවේදීත්, අවසාන වශයෙන් පැරිස් නුවරත් ප්‍රකාශන කේන්ද්‍රස්ථානය කර ගත් එම සඟරාව පළමු ලෝක යුද සමයේ දී අභාවයට ගියේ ය​.
භාෂක ප්‍රජාවේ ව්‍යාප්තිය​
නව අන්තර්ජාතික භාෂාවේ භාෂකයෝ ස්වකීය නව භාෂාව අන්තර්ජාතික තලයෙන් ශාස්ත්‍රීය කටයුතු සඳහාත් එදිනෙදා කටයුතු සඳහාත් භාවිතා කරන්නට වූහ​. පළමු දශකය තුළ එස්පෙරාන්තො තුළින් සන්නිවේදනය යතාර්ථයක් බවට පත් වූයේ ලේඛන අංශයෙන් පමණි. නමුත් අනපේක්‍ෂිත සාර්ථකත්වයක් ලද ප්‍රංශයේ බුලෝන්‍ය-ස්‍ය-මැ (Boulogne-sur-Mer) හිදී 1905 දී පවත්වන ලද ප්‍රථම අන්තර්ජාතික එස්පෙරාන්තො කොංග්‍රසයෙන් පසුව කතාබහ කිරීම සඳහාත් නව භාෂාව යොදා ගැනීමේ ශක්‍යතා තිබෙන බව තහවුරු විය​. අනතුරුව යුරෝපය පුරා එස්පෙරාන්තො භාෂකයන් අතර හමුවීම් සංවිධානය කෙරුණි.
බාර්සිලෝනා හි 1909 දී පැවැත් වූ අන්තර්ජාතික කොංග්‍රසයේ දී හමු වුණු කතෝලික භාෂකයෝ, 1910 දී කතෝලික එස්පෙරාන්තො භාෂකයන් ගේ සමුළුවක් සංවිධානය කිරීමට තීරණය කළහ​. එම සමුළුවේ දී එස්පෙරාන්තො භාෂකයන් ගේ අන්තර්ජාතික කතෝලික එකමුතුව (ඉන්තෙර්නාත්සීයා කතොලීකා උනුයීජො එස්පෙරන්තීස්තා Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista-IKUE)  පිහිටුවන ලදි. මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන වාර ප්‍රකාශනය එස්පේරො කතොලීකා (Espero Katolika) ය​. මෙම සඟරාව එස්පෙරාන්තො භාෂකයන් ගේ අන්තර්ජාතික කතෝලික එකමුතුව පිහිටුවීමට පෙර සිට ම​, එනම් 1903 පටන් නොකඩවා අද දක්වා ම ප්‍රකාශයට පත් වේ. අද දක්වා අඛණ්ඩව පළවන පැරණිත ම එස්පෙරාන්තො ප්‍රකාශනය වන්නේ එයයි.
පළමු ලෝක යුද්ධයට පසුව සාමය සහජීවනය රැක ගැනීම ආදිය ගැන ලෝකය සිය අවධානය යොමු කිරීමත්, එස්පෙරාන්තො ව්‍යාපාරයේ අරමුණුත් එයම වීම තුළ ව්‍යාපාරය තුළ නව පිබිදීමක් දැක ගත හැකි විය​. පළමු ලෝක යුද්ධයට පසු ප්‍රථම අන්තර්ජාතික කොංග්‍රසය 1920 වසරේ දී හේග් නුවර දී පැවැත්විණි. 1927 දී වියානාවේ හෝෆ්බර්ග් බලකොටුවෙහි එස්පෙරාන්තො කෞතුකාගාරයක් හා නිර්මිත භාෂා පිළිබඳ ප්‍රදර්ශනාගාරයක් පිහිටුවන ලදි. ස්වාධීන ආයතනයක් වූ එය 1929 දී ඔස්ට්‍රියානු ජාතික පුස්තකාලය මඟින් අනුබද්ධ කරගන්නා ලදි. වර්තමානයේ දී මෙම කෞතුකාගාරය වෙනත් ගොඩනැගිල්ලක පිහිටා තිබේ.
දෙවැනි ලෝක යුද සමයේදීත්, පළමු ලෝක යුද සමය හා දෙවැනි ලෝක යුද සමය අතර කාලයේදීත් ජර්මනියේ නාසි පාලනයත්, සෝවියට් රුසියාවේ ස්ටාලින් පාලනයත් දරුණු ලෙස එස්පෙරාන්තො භාෂකයන් මර්දනය කිරීමක යෙදුණාහ​.
දෙවැනි ලෝක යුද්ධයෙන් පසු සමය​
එස්පෙරාන්තො බස විශ්වීය බසක් මෙන් පිළිගන්නා ලෙස ඉල්ලා, චෙකොස්ලොවැකියාවේ මිලියන 80කට අධික ජනතාවක් අත්සන් කරන ලද පෙත්සමක් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට යොමු කෙරිණි. එහි අත්සන් දායකයන් අතර නොබෙල් සම්මානලාභී මහාචාර්ය යරොස්ලාව් හේරුස්කි (Jaroslav Heyrovský) ද විය​.
එස්පෙරාන්තො බසෙහි උන්නතියට වැදගත් වන යෝජනාවලි දෙකක් යුනෙස්කෝ මහා සභාවේ දී 1954 දෙසැම්බර් 10 වැනි දින මොන්ටෙවීඩියෝ හිදීත්, 1985 නොවැම්බර් 8 වැනි දින සොෆියාහීදීත් සම්මත කර ගන්නා ලදි.
සාහිත්‍යය​
ආරම්භයේ පටන් ම විශ්ව සාහිත්‍ය කෘතීන් බොහෝ ගණනක් එස්පෙරාන්තො බසට පරිවර්ත්නය විණි. පරිවර්තන හා ස්වතන්ත්‍ර නිර්මාණයන් ගෙන් සැදුම්ලත් මිලියන 50ක පමණ කෘතීන් සමුදායක් එස්පෙරාන්තො සාහිත්‍ය සතුව පවතී. එස්පෙරාන්තො බසින් වෙනත් භාෂාවලට කෙරුණු පරිවර්තන ප්‍රමාණය අල්ප ය​. 1993 වසරේ පැවති PEN සාහිත්‍ය සමාජයේ 60වැනි කොංග්‍රසයේ දී එම සමාජය එස්පෙරාන්තො භාෂා අංශයක් පිහිටුවා ගන්නා ලදි. 2008 වසරේ දී පිහිටුවන ලද එස්පෙරාන්තො සාහිත්‍ය ඇකඩමිය එස්පෙරාන්තො බසින් කෙරෙන සාහිත්‍යමය කටයුතු සඳහා දිරි ගැන්වීම් දෙනු ලබයි. ඇස්ටරික්ස්, ටින් ටින්, පිප්පි දිගමේස් ආදි ළමා සාහිත්‍ය කෘති ගණනාවක් ද එස්පෙරාන්තො බසට පරිවර්තනය වී ඇත​. එස්පෙරාන්තො බසින් සාහිත්‍යකරණයේ යෙදුණු සාහිත්‍යධරයෝ
සංගීතය​
ජනප්‍රිය සංගීතය​, ජන සංගීතය​, රොක් සංගීතය​, ඔපෙරා, ඒකල සහ සමූහ ගායනා ආදි විවිධ සම්ප්‍රදායන්ගෙන් හා ශෛලීන්ගෙන් එස්පෙරාන්තො බසින් සංගීත නිර්මාණ බිහි වී ඇත​. එල්විස් කස්ටෙලො (Elvis Costello) සහ මයිකල් ජැක්සන් වැනි ප්‍රකට සංගීතඥයන් එස්පෙරාන්තො බස හෝ එහි තේමාවන් සිය නිර්මාණවලට හෝ ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා යොදා ගෙන තිබේ. වෝනර් සහෝදරයන් 1996 දී ස්පාඤ්ඤයේ දී එළි දැක් වූ, මුළුමනින් ම එස්පෙරාන්තො බසින් ගීත අඩංගු, එස්පෙරාන්තො නම් ඇල්බමයේ ගීත කීපයක් ස්පාඤ්ඤයේ ගීත දර්ශකවල ඉහළ ම ස්ථානයට පැමිණියේ ය​. ඇමරිකානු සංගීතඥයන් වන ලු හැරිසන්ගේ (Lou Harrison) ලා කෝරො සූත්‍රො (La Koro Sutro) සහ ඩේවිඩ් ගෛන්ස්ගේ (David Gaines) සිම්ෆොනීයො නුමේරො ඌනු එස්පෙරාන්තො (Simfonio Numero Unu Esperanto), එස්පෙරාන්තො බසින් කළ සම්භාව්‍ය ඔපෙරා සහ සමූහ ගායනා සඳහා නිදර්ශන වේ. ප්‍රංශයේ විනිල්කෝස්මො, එස්පෙරාන්තො සංගීත නිෂ්පාදන කෙරෙහි විශේෂ අවධානයක් යොමු කළ සංගීත ප්‍රකාශන ආයතනයකි.
එස්පෙරාන්තො යන වචනය රූපකයක් සේ භාවිතය​
අන්තර්ජාතික​, මධ්‍යස්ථ සංසිද්ධියක් විස්තර කිරීම සඳහා එස්පෙරාන්තො යන වචන රූපකයක් සේ භාවිතා කරනු ලැබේ. මෙවැනි භාවිතයක් ඇතැම් විට නොමඟ යවන සුළු අවබෝධයක් ලබා දිය හැකිය​. උදාහරණයක් වශයෙන් යුරෝ, එස්පෙරාන්තො මුදල් ඒකකය වශයෙන් හැඳින්වෙයි. නමුත් යුරෝ යනු ජාතික මුදල් ඒකකයන් භාවිතයෙන් ඉවත් කොට ඒ වෙනුවට ආදේශ වූ මුදල් ඒකකයකි. එස්පෙරාන්තො බස ජාතික​, වාර්ගික භාෂාවන් ඉවත් කොට එතනට එස්පෙරාන්තො ආදේශ කිරීම අදහස් නොකරයි. එහි අරමුණ සියළු දෙනා තම තමන් ගේ මව් භාෂාවන් රැක ගන්නා අතර ම මධ්‍යස්ථ විශ්වීය භාෂා මාධ්‍යයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීමයි. මෙහි දී යුරෝ මුදල් ඒකකයට එස්පෙරාන්තො රූපකය යොදා ඇත්තේ එහි මධ්‍යස්ථ බව සලකා ගෙන ය​.
හෙබේ (පුරාණෝක්තිවේදය)
ග්‍රීක පුරාණෝක්තිවේදය ට අනුව හෙබේ, තාරුණ්‍යයේ දෙවඟන ලෙස හැඳින්වේ. ඇය සියුස් හා හේරා ගේ දියණියයි.
සංස්කෘතික මානව විද්‍යාව
සංස්කෘතික මානව විද්‍යාව යනු මානව විද්‍යාව එක්සත් ජනපදය තුල වර්ධනයවීමේදී නිර්මාණය වූ ප‍්‍රධාන ක්ෂේත‍්‍රයන් හතරින් එකකි. මේ වූකලි මිනිසුන් අතර පවත්නා සංස්කෘතික විවිධත්වයන් සහ ප‍්‍රාදේශීය සංස්කෘතික යථාර්තයන් කෙරෙහි ගෝලීය ආර්ථික හා දේශපාලනික කි‍්‍රයාවලීන්ගේ බලපෑම අධ්‍යනය කිරීම අරමුණ කරගනිමින් ‘සංස්කෘතිය’ අර්ථවත් විද්‍යාත්මක සංකල්පයක් ලෙස වර්ධනය වීමකි.
ස්වභාවිකත්වය හා සංස්කෘතිය අතර ප‍්‍රතිපක්‍ෂය මත පදනම්වූ කලින් පැවැති බටහිර කතිකාවන්ට එරෙහිව යාමක් මානව විද්‍යාවේ ‘සංස්කෘතිය’ යන සංකල්පය තුල දැකගතහැක. සෑම මිනිසකුටම සිය අත්දැකීම් වර්ගීකරණය කරගැනීමට, වර්ගීකරණයන් සංකේතීයව කේතාංකනය කිරීමට සහ එවැනි වියුක්තනයන් අන් අයට ඉගැන්වීමට හැකියාව මිනිසාට ඇති බැවින් මානව විද්‍යාඥයෝ සංස්කෘතිය මිනිසාගේ ස්වභාවිකත්වය බවට තර්ක කරඇත. මිනිසා සංස්කෘතිය ඉගෙනීම (අනුසංස්කෘත්‍යායන සහ සමාජානුයෝජන කි‍්‍රයාවලීන් මඟින්) හරහා අත්කරගන්නා අතර විවිධ ස්ථානයන්හි හෝ විවිධ තත්වයන් මත ජීවත්වන මිනිසුන් විසින් විවිධ සංස්කෘතීන් ප‍්‍රතිඵල කරයි. එමෙන්ම මානව විද්‍යාඥයෝ පෙන්වා දී ඇත්තේ සංස්කෘතිය මඟින් මිනිසාට සිය පරිසරයට ප‍්‍රවේණිගත නොවූ ආකාරයන්ගෙන් හැඩගැසිය හැකි බවය. ඒ අනුව විවිධ පරිසරයන්හි ජීවත්වන මිනිසුනට විවිධ සංස්කෘතීන් හිමිවනු ඇත. මානව විද්‍යාත්මක න්‍යායන්ගෙන් වැඩි ප‍්‍රමාණයක් ප‍්‍රාදේශීය (විශේෂයෙන්ම සංස්කෘතීන්) සහ ලෝකය (විශ්වීය මානව ස්වභාවිය හෝ විවිධ ස්ථානයන්/ තත්වයන් හි සිටින මිනිසුන් අතර පවත්නා සම්බන්ධතා ජාලය) අතර පවත්නා ආතතිය පිලිබඳව වන උනන්දුව මානව විද්‍යාව විසින් අගයකොට සලකයි.
එක්සත් ජනපදය තුල සංස්කෘතික මානව විද්‍යාවේ නැඟීමට සමාන්තරව ‘සමාජිය’ කේන්දී‍්‍රිය සංකල්පය ලෙස සලකන්නාවූ සහ සමාජ තත්වයන් හා විවිධ භූමිකාවන්, කණ්ඩායම්, ආයතන සහ ඔවුන් අතර සම්බන්ධතාවන් අධ්‍යනය කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමුකළ සමාජීය මානව විද්‍යාව ශාස්ත‍්‍රාලීය දැනුම් පද්ධතියක් ලෙස බි‍්‍රතාන්‍යය තුල වර්ධනයවිය. සංස්කෘතික හා සමාජීය මානව විද්‍යා සම්ප‍්‍රදායන් දෙකම ඇතුලත් කරගනිමින් සමාජීය-සංස්කෘතික මානව විද්‍යාව යනුවෙන් යෙදුමක්ද නිර්මාණය වී ඇත.
ස්ටැන් කව්මන්
ස්ටැන්ලි කෝබට් කව්මන් (1923 අප්‍රේල් 14– 2003 පෙබරවාරි 2) යනු නවසීලන්ත ක්‍රිකට් විනිසුරුවෙකි. ඔහු 1983 දී එක්දින තරඟ දෙකකට සහභාගී විය ඔහු බේසින් රිසව් හි පිහිටි නවසීලන්ත ක්‍රිකට් කෞතුකාගාරයේ ගෞරවනීය භාරකරුවෙකු ද විය. වයස අවුරුදු 18 දී ඔහු අංක 59 බලඝණ RAF හි පියාසර ලුතිනන්වරයෙකු විය.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:2003 මරණ ප්‍රවර්ගය:1923 උපත්
සයිබර් අවකාශයේ මානව විද්‍යාව
සයිබර් අවකාශයේ මානව විද්‍යාව වූකලි සත්‍යාන්ති‍්‍රක පාලන පද්ධතීන් මිනිසා සහ තාක්‍ෂණය අතර වන සංස්කෘතිකව දන්නා අන්තර් සම්බන්ධයක් වන සමාජසංස්කෘතික මානව විද්‍යාවේ කුඩා උප අනුශාකාවකි. මෙම අන්තර් සමබන්ධතාවයන්ට මිනිසා සහ අනෙකුත් ජීව විද්‍යාත්මක ඵෙන්ද්‍රයිකයින් සහ අනෙකුත් තාක්‍ෂණික භාණ්ඩ, මිනිස් සමාජය සහ සංස්කෘතිකව හැඩගැසුනු පරිසරයන් සංයෝජනය කිරීම සඳහා දරන්නාවූ උත්සාහයන් ඇතුලත් වෙයි.
ගෝලීයකරණය සහ තොරතුරු යුගය/ තොරතුරු සමාජය විශේෂයෙන්ම තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්‍ෂණයන් වැනි රූපකයන් වටා නිර්මාණය වන්නාවූ සංවාදයන් සමඟ මානව විද්‍යාවද ඒ කෙරෙහි අවධානය යොමුකොට ඇත. සංකීර්ණ ‘මිනිස් වර්ගයා සහ තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්‍ෂණයින්’ ප‍්‍රධාන අංශ 3 ක් තුල සමාජසංස්කෘතික මානව විද්‍යාවේ වැදගත්කම හෙළිදරවුකොට ඇත.
1. සමාජ සංස්කෘතික මානව විද්‍යාඥයින්ගේ ඉගැන්වීම් සහ පර්යේෂණයන්හි උපකරණයක් ලෙස තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්‍ෂණය. - පරිඝණකය යතුරු ලියනයක් ලෙස භාවිතා කිරීම, මාර්ගගත දත්ත ගබඩාවන් හා නාමාවලීන් භාවිතා කිරීම සහ/ හෝ නිර්මාණය කිරීම, හවුල්කරුවන් සමඟ සන්නිවේදනය සහ අන්තර්ජාලය හරහා තොරතුරු සෙයායාම, දැනුම්දීම් කළයුතු තැනැත්තන් වෙත මාර්ගගතව හිඳිමින් දැනුම්දීම් සිදුකිරීම, න්‍යාය පදනම් කරගත් නව ආකාරයේ මානව විද්‍යාත්මක දැනුම උත්පාදනය ආදී විවිධාකාර සම්බන්ධතාවන් රාශියක් මේ තුල නිර්මාණය වී ඇත. 2. ක්ෂේත‍්‍රය තුල තොරතුරු සහ සන්නිවේදන තාක්‍ෂණය විශේෂිත සමාජයන් සහ/ හෝ කණ්ඩායම් වෙත තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්‍ෂණය හඳුන්වාදීමේ ප‍්‍රතිඵල පිලිබඳ සමාජ සංස්කෘතික මානව විද්‍යාත්මක නිරීක්‍ෂණ විශ්ලේෂණය සහ අර්ථනිරූපනය මෙහි වැදගත් කොටසකි (මෙහිදීද විශේෂයෙන් කිව යුත්තේ මීට දැනුම් පද්ධතියේ සාම්ප‍්‍රදායික ක්ෂේත‍්‍රයන් පමණක් නොව සම්පූර්ණ ලෝකයම අයිති බවත්ය) ‘තාක්‍ෂණයේ සංස්කෘතික අනුයෝජනය’ සහ ‘කෘතීන්හි මානව වංශ ලේඛයන්’ වැනි සංකල්පයන් මෙම කාර්යයේදී අත්හැරිය නොහැක. 3. ‘සයිබර් අවකාශය’ - ක්ෂේත‍්‍රයක් ලෙස පරිගණක මාධ්‍යකොටගත් සන්නිවේදනය, අන්තර්ජාල යටිතල පහසුකම් සහ සමස්ථයක් ලෙස තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්‍ෂණය හේතුකොටගෙන සයිබර් අවකාශය තුල නිර්මාණය වන්නාවූ සමාජසංස්කෘතික සංසිද්ධීන් සමාජසංස්කෘතික මානව විද්‍යාත්මක නිරීක්‍ෂණ විශ්ලේෂණ සහ අර්ථනිරූපනයනට භාජනය කිරීම මෙහිදී අදහස් කෙරේ මීට ජාතික හා පාරජාතික මාර්ගගත කණ්ඩායම් මෙන්ම 'Open Source' වැනි ව්‍යාපාරයන්ද ඒ අනුව පැනනගින සමාජීය ආර්ථික සහ අධිකරණ ප‍්‍රයුක්තීන් හා ගැටළුද අයත්වෙයි.
මෙම අංශයන් තුන කෙතෙක් දුරකට බලපෑම් සහගත වන්නේද හෝ වෙන්කළ නොහැකි වන්නේද යන්න තීරණය වන්නේ විශේෂිත පර්යේෂණ ව්‍යාපෘතීනහි යොදාගනු ලැබූ ක‍්‍රමවේදයන් සහ අවශ්‍ය වන්නාවූ අවබෝධය යන කාරණාවන් මතය.
ඉහතින් සඳහන්කළ තේරුම්ගැනීම් සඳහා සමාජසංස්කෘතික මානව විද්‍යාව සතු සුවිශේෂී විභවතාවය ක‍්‍රමක‍්‍රමයෙන් හෙළිවෙමින් පවතී. මෙම විභවතාවය ඊට ආසන්නයෙන් පවත්නා අනෙකුත් දැනුම් පද්ධතීන් විසින්ද හඳුනාගනු ලබමින් පවතී. මෙහි එක් ප‍්‍රතිඵලයක් වන්නේ සමාජසංස්කෘතික මානව විද්‍යාවේ ගණීය ක‍්‍රමවේදයක් වන ‘මානව වංශ ලේඛ’ සමාජවිද්‍යාව, මධ්‍ය අධ්‍යනයන් සහ වෙනත් ශාස්ත‍්‍රාලීය දැනුම් පද්ධතීන් විසින් යොදාගනු ලැබීමයි. පසුගිය දශකය තුල සමාජසංස්කෘතික මානව විද්‍යාවේ මැදිහත්වීම් තරමක් දුරකට දුර්වලව ඇති නමුත් එය විසින් ඇතිකළ ප‍්‍රවණතාවය ක‍්‍රමයෙන් ඉදිරියට යමින් පවතී.
ප්‍රවර්ගය: මානව විද්‍යාව
නෛතික විෂයන්
සෑම නෛතික පද්ධතියක්ම එක හා සමාන ප‍්‍රයුක්තීන්ට මුහුණ දුන්නද විවිධ රටවල් නෛතික විෂයන් විවිධාකරයෙන් වර්ගීකරණය කරනු ලබයි. ‘සමජන නීති’ විෂයන් (ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථා නීතිය, පරිපාලන නීතිය සහ අපරාධ නීතිය ඇතුලත්( සහ ‘පුද්ගලික නීති’ විෂය (ගිවිසුම් නීතිය, තෝරත නීතිය සහ දේපල නීතිය ඇතුලත්) යන විභේදනය බෙහෙවින්ම පොදු එකකි. සිවිල් නීති රටවල ගිවිසුම් හා තෝරත නීති සාමාන්‍යයෙන් බැඳීම් නීතිය යටතට වැටෙන අතර භාර නීතිය සම්බන්ධයෙන් ව්‍යවස්ථාපිත තන්ත‍්‍රය හෝ ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් අදාල වෙයි. වැඩි ප‍්‍රායෝගික වැදගත්කමක් සහිත දැනුම් පද්ධතීන් පැවතියද ජාත්‍යන්තර, ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථා, පරිපාලන. අපරාධ, ගිවිසුම්, තෝරත, දේපල සහ භාර නීති ‘සාම්ප‍්‍රදායික මධ්‍ය විෂයන්’ ලෙසින් හඳුන්වනු ලැබේ.
ප්‍රවර්ගය:නීතිය
ඌඑටෙර්සෙන්
ඌඑටෙර්සෙන් ( ඉංග්‍රිසි: Uetersen ) යනු ජර්මනියේ හැම්බර්ග් නගරය අසල පිහිටි නගරයකි.නගරයේ සම්පූර්ණ ජනගහනය 17,865 කි. and is known for its Rose Garden (Rosarium) It was 1234, Henry II of Knight Barmstede gegründert.
රිචර්ඩ් ලීක
රිචර්ර්ඩ් අර්ස්කින් ‍ෆ්‍රේරේ ලිති (වර්ෂ 1944 දෙසැම්බර් මස 19 වැනි දින කේනියාවේ නයිරෝජිනදි උපත ලැබිය) කෙන්යානු දේශපාලනඥයෙක්, පාෂාණ ධාතු විද්‍යාඥයෙක් හා සංරක්ෂණයෙක් විය. ඔහු පුරා විච්ඡේයෙකන් වන ලුවි ලික් හා සේරි ලික් ගේ පුතුන් තිදෙනාගෙන් දෙවැන්නා වු අතර කොලින් ලිකිගේ බාල සොහොයුරා විය.
ආදිතම වර්ෂයන්
රිචර්ඩ් කුඩා ළමයෙක් ලෙස කොරිනඩෝන් කෞතුකාලාරටේ භාරකරු වු ලුවි ලික හා ඔල්ඩුවායි ලිති කැණිම් පිලිබද සතුටු වු මේරි ලිති සිය දෙමව්පියන් හා ‍ජොනත්තන් සහ පිලිප්, සිය ‍දෙ‍සොහොයුරන් ද සමග නයිරෝබි හි ජිත්විය. ලිති සොහොයුරන්ට ඉතාමත් කාර්යශිලි ළමා කාලයක් තිබිණි. සියළුම පිරිමි ළමයින් කුඩා අශ්වයන් සතුව සිටි අතර ඔවුහු ලැන්ගාට් පෝනි සමාජයේ සාමාජිකයන් වුහ. ඔවුහු උඩපැනිමේ හා අසුන් පැනිමේ තරගවලට සහභාගි වු අතර බොහෝවිට විනෝදය සදහා සතුන් එලවමින් සහ අන් සමග ක්‍රිඩාවෙහි යෙදමින් තැනිතලා හරහා එකි ගෝන්ග් කදු දෙසට අසුනි පිටිනි ගියහ. සමහර විට පෝනි සමාජයේ සියලු දෙනා නිවාඩු කාලවලදි ලිකි පවුල් අමුත්තන් වුහ. රිචර්ඩ් ගේ දෙමාපියන් නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ සැල්මේෂියානු සංගමය පිහිට වු අතර වර්ෂය 1957 දි ඒ සදහා ත්‍යාගයක් ද දිනුහ. බල්ල්න් සහ අනෙකුත් සුරතල් සතුන් ලිති නිවසේ සත්කාරය ලැබු වැඩිහිටියන් සහ ළමයින් විසින් පවත්වන ලද තරගවලට ලිති තරුණයන් සහභාගි වු අකර ඔවුහු සොරනේගෙඩ් වලදි හාවුන් සහ කුඩා මුව වර්ගයයන් අතින් අල්ලා ගැනිමට තැත්කරමින් ද ආදි මිනිසා අනුකරණය කරමින්ද සිංහයන් සහ නරියන් උන් අල්ලාගත් ගොදුතරුවල් පලවා හැරිමට උත්සහ කලහ.
සටහන්
{|
පැස්ටල්
thumb|right|300px|වාණිජ ලෙස තිබෙන පැස්ටල්
පැස්ටල් යනු කූරක ආකාරයට ඇති චිත්‍රකලා මාධ්‍යයක් වන අතර, එය සමන්විත වන්නේ අමිශ්‍ර කුඩු කෙරුණු වර්ණක සහ බැඳුම්කාරකයකිනි. පැස්ටල් වල අඩංගු වර්ණකයන්, තෙල් සායම් ඇතුළු අනෙකුත් සියළු වර්ණ චිත්‍රකලා මාධ්‍ය තැනීමට භාවිතා කරන ඒවාම වෙති; බැඳුම්කාරකය උදාසීන පැහැයක් සහිත සහ අඩු සංතෘප්තියක් සහිත වෙයි.
“පැස්ටල්” යන නාම පදයෙන් නැගී එන අර්ථ : <ul> <li>පැස්ටල් මගින් කළ නිර්මාණයන් හැඳින්වෙන වෙනත් නාමපදයකි.</li> <li>පැස්ටල් සමග කළ නිර්මාණයන් හැඳින්වෙන ක්‍රියාපදයකි.</li> <li>දීප්තියෙන් අඩු වර්ණ යන්න හැඳින්වෙන ක්‍රියාපදයකි.</li></ul>
කාමාවචර ලෝක
ගෞතම ශාක්‍යමුණි සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බුද්ධ ධර්මයට අනුව කාමාවචර ලෝක යනු මිනිසා කුසල හා අකුසල කර්මයන් රැස්කර යලි කර්මානුරූපව උපත ලබන ලෝක 6 කි. එම ලෝක 6 ට උසස් ස්ථාන (කාම සුගතිභූමි) මෙන්ම දුක්විදීමට සිදුවන පහත් ස්ථාන (කාම දුගතිභූමි) යන කොටස් 2ක අයත් වේ. ඕනෑම සත්වයෙකු මෙයින් කුමන ස්ථානයක උපත ලබයි ද යන්න තීරණය වන්නේ එම පුද්ගලයාගේ කර්මය අනුවය.
එම ‍ලෝක 6 නම් දේව, අසුර, මනුෂ්‍ය, සත්ත්ව, ප්‍රේත ‍හෝ නිරය (අපාය) වේ. මෙම ලෝක 6 ගැන සඳහන් වන්නේ ටිබෙට් මහායාන බුදු දහමේය. ථේරවාදයේදි අසුර භවය පිළිබඳ සඳහන් නොවේ. එහෙයින් ලෝක 5 ක් ගැන පමණක් එහි සඳහන්වේ.