cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
වර්තමාන ක්රිකයාකාරකම්
දකුණු බ්රිරතාන්යායේ යටි වගාව ලෙස ඕක්, ash හෝ බීච් ශාක අතර වැඩුණු හේසල්, හෝන් බීන් බීච්, ඈෂ් හෝ ඕක් ශාක යොදා ගනී. තෙත් ප්ර‍දේශවල ඇල්ඩර් (alder) සහ විලෝ (Willow) ශාක භාවිතා වේ. මෙම ශාක විවිධ අවශ්යවතා සඳහා දැව සපයයි. විශේෂයෙන්ම ලෝපස් උණූකර ලෝහ ලබා ගැනීමේදී අතුරු ලෙස දැව යොදා ගනී. මෙම දැවවලින් සුළු කොටසක් කවුළු (hurdles) තැනීමට, වහල සෑදීමට, ගල් අඟුරු දහනයට සංරක්ෂණ සංවිධාන මගින් යොදාගනී. මෙම යටිවගා වනාන්තර අතරින් දැනට ඉතිරිව ඇත්තේ East Sussex සහ Kert හි ඇති Sweet Chestnut වනාන්තරය පමණි. මේවායින් වැඩි ප්රලමාණයක් 19 වන සියවසේදී වතුවගා ලෙස ව්යාhප්තව පැවතුණි. එම වගාවන් hop – pole නිපදවීමට ‍යොදාගන්නා ලදී. වර්තමානයේ 12 – 18 වන වසර චක්රනයක් ලෙස වැටවල් තැනීම‍ට යොදාගනී. එසේත් නොමැති නම් 20 – 35 චක්ර යක් ලෙස rail fencing සඳහා යොදා ගනී. මීට අමතරව කුඩා කැබලි බවට පත්කර ගෘහනිර්මාණ කටයුතු සඳහා යොදා ගනී. ඉතිරි දැව වගා ගොවිපොළවල වැටවල් සෑදීමට, නවීන උණූසුම් උපකරණ පද්ධති සඳහා භාවිතා වේ.
උතුරු සහ බටහිර එංගලන්තයේ ප්රසමිතියක් සහිත යටිවගා සඳහා සම්මතය ලෙස තරමක යටිවගාවක් සහිත ඕක් වගාව භාවිත කරයි. දෙවන ලෝක යුද්ධයට පසුව කොනිෆර් (Conifers) ශාක වගාකිරීම ඇරඹූ අතර යට වගා ශාක නොසලකා හරින ලදී. මෙහිදී යටි වගා ශාක ඉවත් කරන ලද නමුත් තවමත් ස්වල්ප පිරිසක් යටිවගා ශාක නිෂ්පාදන සඳහා යොමු වී සිටී. Bill Hogarth MBE ඔහුගේ පාඨමාලා, සංදර්ශන, රේඩියෝ, රූපවාහිනී වැඩසටහන් සහ චිත්රරපටි මගින් මෙම වගාවට නව ජීවයක් දීමට සමත් විය. සමහර පිරිස් සම්පූර්ණව හෝ අර්ධකාලීනව යටිවගා නිෂ්පාදනවල යෙදී සිටී.
වේවැල්වලින් සිදුකරන කටයුතු ඉටුකර ගැනීමට විලෝ (Willow) විශේෂ එනම්, Osier නම් කුඩ ආදිය සෑදීමට ගන්නා විලෝ විශේෂය වගා කරයි. බොහෝ රටවල යුකැලිප්ටස් (Eucalyptus) විශේෂ යටිවගා ලෙස යොදා ගනී. සමහර අවස්ථාවල යටිවගා භූමි විශාල වනාන්තර බවට singling මගින් පරිවර්තනය කර ඇත. මෙහිදී නැවත වර්ධනය වන කඳන් කපන අතර ඉතිරි කරන කඳන් නොකැපූ ශාක ලෙස වර්ධනය වේ. යටිවගාවල නීත්යාඳනුකූල මායිම් ශාක අතු මගින් හෝ කපන ලද ශාක කොටස් මගින් සලකුණු කරයි.
http://en.wikipedia.org/wiki/Coppicing# Current practice
අන්තර්රාජ්‍ය වාදය
අන්තර්රාජ්‍ය වාදය - තීරණ ගැනිමේ ක්‍රමයක් වශයෙන් -as a delusion making method
අන්තර්රාජ්‍‍යකරණය යනු ජාත්‍යන්තර සංවිධාන වල තින්දු ගැනිමේ ක්‍රමයකි. මෙම සංවිධාන වල බලය ඇත්තේ රාජ්‍්‍යන් සතුව වන අතර බොහෝ විට තින්දු ගැනෙන්නේ ඒකමතිකවය. රාප්ඡ්‍යන් හා නියෝජිතයන්ට මේ සඳහා පූර්ණ හැකියාව පවති. මෙය බොහෝ ජාත්‍යන්තර සංවිධාන අද යොදා ගැනේ.
අන්තර්රාජ්‍‍යවාදය ෆේඩරල්වාදය සමග නොගැටේ. ජර්මන් ෆෙඩරල් ක්‍රමයේ ඉහල මණ්ඩලය වන බුන්ඩස්රාට් මේ සඳහා උදාහරණයකි.
මෙහි ප්‍රතිවාදී ක්‍රමය වනුයේ ජාතික සිමාවන්ට ඔබ්බෙන් යන තිරණ ගැනිමේ ක්‍රමයයි.
ලෝක මහා බලවතා
මහා බලවතෙකු යනු තමන්ගේ බලපෑම් ගෝලීය මට්ටමෙන් එල්ල කල හැකි ජාතියක් හෝ රාජ්‍යයකි. මහා බලවතුන් හට ලාක්ෂණික වශයෙන් ආර්ථික, හමුදාමය, රාජ්‍යතාන්ත්‍රික, සහ සංස්කෘතික බලය සතු වන අතර, මේ නිසාවෙන් කුඩා රාජ්‍යයන් විසින් ස්වීය අභිලාෂයෙන් ක්‍රියාකිරීමට පෙර මහා බලවතුන්ගේ මතය විමසුමට හේතු කාරක විය හැක. අන්තර්-ජාතීය සබඳතා න්‍යායාචාරීන් විසින් ප්‍රකාශ කර සිටින ආකාරයට මහා බලවතෙකු යන තත්ත්වය විසින් බල හැකියාවන්, අවකාශමය දෘෂ්ඨිය, හා තත්ත්ව මානයන් යන ලක්ෂණ ඉස්මතු කල හැකිය. සමහර විට මහා බලවතෙකු යන තත්ත්වය වියනා සමුළුව වැන්නෙහිදී හෝ එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය වැනි ජාත්‍යන්තර ව්‍යුහයන්හිදී උපචාරානුකූලව පිළිගැනෙයි.
"මහා බලවතා " යන පදය මුලින්ම භාවිතා වූයේ පශ්චාත්-නැපෝලියානු යුගය තුළදී යුරෝපයේ වඩාත්ම වැදගත් බලවතුන් නිරූපණය කිරීමටයි. ඉන් ඉක්බිතිව, ජාත්‍යන්තර බල තුලනය බොහෝ විට, මහත් ආශ්චර්යජනක ලෙසින් පළමු ලෝක යුද්ධය හා දෙවන ලෝක යුද්ධය තුළදී, මාරුවීම්වලට ලක් විය. සමහරක් ජාතීන් පුළුල් ලෙසින් මහා බලවතුන් ලෙසට සැලකෙන මුත්, මේ පිළිබඳව පැහැදිලි ලැයිස්තුවක් නොමැති අතර, දිගටම පැවතෙන විවාදයන්ට තෝතැන්නක් වෙයි.
සටහන්
"මහා බලවතා " යන පදය මුලින්ම භාවිතා වූයේ පශ්චාත්-නැපෝලියානු යුගය තුලදී යුරෝපයේ වඩාත්ම වැදගත් බලවතුන් නිරූපණය කිරීමටයි. ඉන් ඉක්බිතිව, ජාත්‍යන්තර බල තුලනය බොහෝ විටක්, මහත් ආශ්චර්යජනක ලෙසින් පළමු ලෝක යුද්ධය හා දෙවන ලෝක යුද්ධය තුලදී, මාරු වීම් වලට ලක් විය. සමහරක් ජාතීන් පුළුල් ලෙසින් මහා බලවතුන් ලෙසට සැලකෙන මුත්, මේ පිළිබඳව පැහැදිලි ලැයිස්තුවක් නොමැති අතර, දිගටම පැවතෙන විවාදයන්ට තෝතැන්නක් වෙයි.
මතවාදය - Deology
මතවාදය - Ideology
මතවාදය යනු සංවිධානාත්මක අදහස් ගොන්නකි. “ අදහස් විද්‍යාවක් ” යන අර්ථියෙන් මෙම යෙදුම මුලන්ම භාවිතා කළේ 18 වන සියවසේ දී ඇන්මන් ඩෙස්ටුත් ඩී ට්‍රෙිසි සිටුවරයා විසින්‍ය.
පැහැඳිලි දැක්මක්, දෘෂ්‍ය ප්‍රවේශක් හෝ සමාජයේ බලවත් පන්තිය විසින් සමාජයේ සියලු දෙනාට පවසන ලද අදහස් සමූහයක් ලෙස මතවාදය හඳුනා ගත හැක. මතවාදයේ ප්‍රධාන අරමුණ වන්නේ චින්තන ක්‍රීයාවලියක් හරහා සමාජය වෙනස් කිරීමය. මෙය මහජන ගැටලු සමීබන්ධයෙන් යොදා ගන්නා භාවාත්මක චින්තන පද්ධතියක් වන බැවින් දේශපාලනයට ඉතා වැදගත් වේ. සෑම දේශපාලන ප්‍රවණතාවක්ම සෘඡු හෝ වක්‍ර මත වාදයකට සම්බන්ධය.
ජාත්‍යන්තර සංවිධාන
ජාත්‍යන්තර සාමාජිකත්වය, වපසරිය හෝ පෙනී සිටීම සහිත ඕනෑම සංවිධානයක් ජාත්‍යන්තර සංවිධානයක් වේ. කෙසේ වුවත්, එය සාමාන්‍යයෙන් භාවිත වන්නේ අන්තර් ආණ්ඩු සංවිධාන සඳහා ය. එනම්, එක්සත් ජාතීන්, යුරෝපා සංගමය, යුරෝපා කවුන්සිලය හෝ ලෝක වෙළඳ සංවිධානයයි. ඒවායේ සාමාජිකත්වය දරන්නේ ස්වාධීන රාජ්‍යයන් ය. මේවා නිශ්චිත අරමුණක් සඳහා ගොඩ නංවන ලද අතර, පොදු යහපත අරමුණු කරගත් ඒවා වේ.
පෞද්ගලිකව නිර්මාණය කරන ලද රාජ්‍ය නොවන සංවිධානවලටද ජාත්‍යන්තර වපසරියක් පවතින නමුත්, මෙම ලිපියෙහි ජාත්‍යන්තර සංවිධාන ලෙස හඳුන්වන්නේ අන්තර් ආණ්ඩු සංවිධානය වේ. රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන රාජ්‍ය පිළිබඳ ගැටළුවලට වඩා ගෝලීය කරුණු පිළිබඳ මැදිහත් වන්නේ පෞද්ගලික මට්මමිනි.
සටහන්
{|
පල්ලියේ පාරිභාෂික වදන්
කිතුනු දේවස්ථාන විස්තර කිරීමට ඉතිහාසය පුරා විවිධ පාරිභාෂික වදන් භාවිතා විය එයින් සමහරක් මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරේ. චර්ච් යන ඉංග‍්‍රිසි වදන දෙවියන් ගේ නිවස යන අරුත් ඇති ග‍්‍රීක කයිරියේක් යන වදනනින් බිඳී ආවකි. අද වන විට එය විවිධ අර්ථ සහිත වදනක් බවට පරිණාමණය වී ඇත. අපෝස්තලික ඇදහිල්ලේ ශුද්ධ වූ කතෝලික පල්ලිය යන පදය සඳහන් අතර එය එකතුව ශුද්ධභාවය, විශ්වීයත්වය හා අපෝස්තලිකබව යන ක‍්‍රිස්තියානි දේවස්ථානයේ හඳුනාගැනීමේ සලකුනු හතර සම්බන්ධයෙන් පවතී. සත්‍යලබ්ධික දේවස්ථානය (මෙහි ඉංග‍්‍රීසි වදන ඕතඩොක්ස් දේවස්ථානය ලෙස යෙදෙන නමුත් පෙරදිග ඇති  ඕතඩොක්ස් නිකාය සමග මිශ‍්‍ර කර නොගත යුතුය) යන පදය සත්‍ය ක‍්‍රිස්තියානි කණ්ඩායම් මිත්‍යාදෘෂ්ටියන්ගෙන් වෙන්කර හඳුනා ගැනීම සඳහා භාවිතා විය. නයිසියානු ඇදහිල්ල සම්බන්ධයෙන් මෙය බොහෝ විට භාවිතා වූ අතර අදටත් එම පළමු නිල මතය විශේෂණය සඳහා එය භාවිතා වේ. ක‍්‍රිස්තුස්ගේ මණ්ඩලය (බොඩි ඔෆ් ක‍්‍රයිස්ට් ) යන්න යේසුස් වහන්සේ මුල් කොට ගත් සමස්ත කිතුණු සංවිධානය සඳහා භාවිත වේ. යුධකාමී පල්ලිය හා ජයග‍්‍රාහී පල්ලිය (චර්ච් මිලිටන්ට් ඇන්ඞ් චර්ච් ත‍්‍රයම්පන්ට්) යන්නෙන් ලෝක තලයෙන් ඔබ්බට ස්වර්ගය දක්වා විහිදුනු පල්ලිය ගැන කියවේ. යුදකාමී පල්ලිය යන්නෙන් සියලූම ජීවත්වන කිතුනුවන් හැඟවෙන අතර ජයග‍්‍රාහී පල්ලිය යන්නෙන් ස්වර්ගයේ සිටින්නන් හැඟවේ රෝමානු කතෝලික පල්ලිය පීඩාකාරී ස්ථානයේ සිටින්නන් සඳහා පීඩාවේ පල්ලිය සහ බලාපොරොත්තුවේ පල්ලිය (චර්ච් සෆරින්ග් චර්ච් එක්ස්පෙක්ටන්ට්) යනුවෙන් සංකල්ප දෙකක් භාවිත කරයි. ශාන්තුවර එකමුතුව (කොමියුනියන් ඔෆ් සෙන්ට්ස්) යන්න යාඥාව තුලින් සම වූ ඇදහිල්ල හරහා සියලූ කිතුනුවෝ මරණය හෝ භෞතික වෙන්වීම හෝ ආදිය නොසලකා එකතුව ඇති බව අඟවයි.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Christian_Church#Terminology
කොමියුනිස්ට්වාදය
කොමියුනිස්ට්වාදය (ඉංග්‍රීසි: Communism; ලතින් කොමියුනිස් භාෂාවෙන් අර්ථය:'පොදු, විශ්වීය') යනු අන්ත වාමාංශික  දාර්ශනික, සමාජීය, දේශපාලනික සහ ආර්ථික මතවාදයක් සහ ව්‍යාපාරයක් වන අතර කොමියුනිස්ට් සමාජයක් පිහිටුවීම එහි ඉලක්කය වේ. කොමියුනිස්ට් සමාජය, -සමාජයේ සෑම කෙනෙකුටම නිෂ්පාදන බෙදා දීම සහ හුවමාරු කිරීමේ මාධ්‍යවල පොදු හිමිකාරිත්වය පිළිබඳ අදහස මත පදනම් වූ සමාජ ආර්ථික අනුපිළිවෙලකි. සමාජ පන්ති, මුදල්, සහ රාජ්‍යය යන සංකල්ප   එය තුළ නොමැති විය හැකිය. කොමියුනිස්ට්වාදය, සමහර විට සමාජවාදය සඳහා සමාන පදයක් ලෙස භාවිතා කරනු ලැබූවත් එය, ප්‍රධාන වශයෙන් සමාජවාදයේ විශේෂිත, නමුත් වෙනස් වූ ආකාරයකි. කොමියුනිස්ට්වාදීන් බොහෝ විට ස්වේච්ඡාවෙන් ස්වයං පාලනයක් අපේක්ෂා කරයි. නමුත් මේ සඳහා ඇති මාධ්‍යයන් පිළිබඳව එකඟ නොවේ. මෙය වඩාත් ලිබටේරියන් ප්‍රවේශයක්, විප්ලවවාදී ස්වයංසිද්ධිය සහ කම්කරුවන්ගේ ස්වයං කළමනාකරණය සහ ව්‍යවස්ථාපිත සමාජවාදී රාජ්‍යයක් වර්ධනය කිරීම හරහා ෆ්‍රෙඩ්රික් එංගල්ස් විසින් රාජ්‍යයෙන් වියැකී යාම අනුව වඩාත් පෙරටුගාමී හෝ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විසින් මෙහෙයවන ප්‍රවේශයක් අතර වෙනස පිළිබිඹු කරයි.
අරාජික-කොමියුනිස්ට්වාදය සහ මාක්ස්වාදී චින්තන ගුරුකුළ ඇතුළුව ඉතිහාසය පුරා කොමියුනිස්ට්වාදයේ විවිධ ප්‍රභේද වර්ධනය වී ඇත. කොමියුනිස්ට්වාදයට පුළුල් ලෙස මාක්ස්වාදය, ලෙනින්වාදය සහ ලිබටේරියන් කොමියුනිස්ට්වාදය මෙන්ම, ඒ දෙකම වටා කාණ්ඩගත කර ඇති දේශපාලන මතවාද ඇතුළත් විවිධ චින්තන ගුරුකුළ ඇතුළත් වේ. මෙම විවිධ මතවාදයන් සියල්ල විග්‍රහ කරන්නේ සමාජයේ වත්මන් අනුපිළිවෙල ධනවාදයෙන්, එහි ආර්ථික ක්‍රමයෙන් සහ නිෂ්පාදන ක්‍රමයෙන් පැන නගින බවත්, එනම් මෙම ක්‍රමය තුළ ප්‍රධාන සමාජ පන්ති දෙකක් ඇති බවත්, මෙම පන්ති දෙක අතර සම්බන්ධතාවය සූරාකෑම බවත්, සහ මෙය තත්වය අවසානයේ විසඳිය හැක්කේ සමාජ විප්ලවයක් තුලින් පමණක් බවත්ය. එම පන්ති දෙක නම්, සමාජය තුළ ජනගහනයෙන් බහුතරයක් වන සහ පැවැත්ම සඳහා වැඩ කළ යුතු, නිර්ධන පංතිය (කම්කරු පන්තිය), සහ නිෂ්පාදන මාධ්‍යවල පුද්ගලික අයිතිය හරහා කම්කරු පන්තිය සේවයේ යෙදවීමෙන් ලාභ ලබන සුළුතරය වන ධනේශ්වරය (ධනේශ්වර පන්තිය) වේ. මෙම විශ්ලේෂණයට අනුව විප්ලවය, කම්කරු පන්තිය බලයට පත් කරන අතර අනෙක් අතට, සමාජය කොමියුනිස්ට් නිෂ්පාදන ක්‍රමයකට පරිවර්තනය කිරීමේ මූලික අංගය වන දේපලවල පොදු අයිතිය ස්ථාපිත කරනු ඇත.
20 වැනි ශතවර්ෂයේදී, මාක්ස්වාදය-ලෙනින්වාදය සහ එහි ප්‍රභේදවලට අනුබල දෙන කොමියුනිස්ට් ආණ්ඩු ලෝකයේ සමහර ප්‍රදේශවල බලයට පත් විය. පළමුව 1917 රුසියානු විප්ලවයත් සමඟ සෝවියට් සංගමයේ සහ පසුව නැගෙනහිර යුරෝපයේ, ආසියාවේ සහ දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසුව තවත් ප්‍රදේශ කිහිපයක ද කොමියුනිස්ට් රාජ්‍ය ලෙස හැඳින්වෙන රටවල් ඇති විය. සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සමගින්, කොමියුනිස්ට්වාදය 1920 ගණන්වල මුල් භාගය වන විට ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී ව්‍යාපාරය තුල ප්‍රමුඛ දේශපාලන ප්‍රවණතාවය බවට පත් විය.[24] 20 වැනි සියවසේ වැඩි කාලයක් තුළ ලෝක ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් පමණ ජීවත් වූයේ කොමියුනිස්ට් ආණ්ඩු යටතේය.. මෙම ආණ්ඩු තනි පක්ෂ පාලනයකින් සහ විරුද්ධත්වය සහ විසම්මුතිය යටපත් කිරීම මගින් සංලක්ෂිත විය. 1991 දී සෝවියට් සංගමය විසුරුවා හැරීමත් සමඟ කොමියුනිස්ට් ආණ්ඩු කිහිපයක් කොමියුනිස්ට්වාදය මුළුමනින්ම ප්‍රතික්ෂේප කර හෝ අහෝසි කරන ලදී. ඉන්පසුව, චීනය, කියුබාව, ලාඕසය සහ වියට්නාමය යන කොමියුනිස්ට් ආණ්ඩු කුඩා සංඛ්‍යාවක් පමණක් ඉතිරි විය. ලෝකයේ ප්‍රථම නාමික කොමියුනිස්ට් රාජ්‍යය ලෙස සෝවියට් සංගමය බිහිවීම, සෝවියට් ආර්ථික ආකෘතිය සමඟ කොමියුනිස්ට්වාදයේ පුලුල්ව සම්බන්ධ වීමට හේතු වූ අතර, විද්වතුන් කිහිප දෙනෙකු ප්‍රකාශ කරන්නේ ප්‍රායෝගිකව, එම ආකෘතිය රාජ්‍ය ධනවාදයේ ආකාරයක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වූ බවයි.
ඝටෝත්කච ලෙන්
ඝටෝත්කච් ලෙන් පිහිටියේ ඉන්දියාවේ අජන්තා සිට 18 km පමණ බටහිරින්, ජින්ජාලා ගම්මානය අසල ය. මෙහි බෞද්ධ ලෙන් ත්‍රිත්වයක් ඇති අතර, ඉන් එකක් චෛත්‍යශාලාවක් ද, අනෙක් දෙක විහාර ද වේ. මෙම ලෙන් කැන ඇත්තේ ක්‍රි.ව. 6වන සියවසෙහි මහායාන බුද්ධාගමේ ආභාසය අනුව ය.
මෙම ලෙන්වල වාකාටක රාජවංශයේ හරිශේන රජුගේ (රාජ්‍ය පාලනය ක්‍රි.ව. 475 – 500 පමණ) අමාත්‍යවරයකු වූ වරාහදේව නැමැත්තකුගේ අභිලේඛනයක් ඇතුළත් ය. වරාහදේව විසින්ම අජන්තා ලෙන් අංක 16හි ඇති අභිලේඛනය ද කරවා ඇති අතර, ඔහු සැදැහැති බෞද්ධයකු වූ බැව් පෙනේ: "පූජනීය ධර්මය සිය එකම සගයා කරගනිමින්, (ඔහු) ලෝක ගුරු බුදුන් වහන්සේ කෙරෙහි පැහැදිණි".
ඝටෝත්කච ලෙනෙහි වූ අභිලේඛනයෙහි බුදුන්, දහම් සහ සඟුන් පිළිබඳ විස්තර කෙරේ. එම අවස්ථාවේම වරාහදේව සිය හින්දු උරුමය පිළිබඳව ද සඳහන් කරයි.
ආශ්‍රේයයන්
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
16 වයදිනිලේ
16 (පදිනාරු) වයදිනිලේ (සිංහල - දහසය වන වියේදී) යනු පී.භාරදිරාජාගේ ප්‍රථම අධ්‍යක්ෂණයෙන් 1977 වසරේ නිර්මාණය වූ දෙමළ ප්‍රේමාන්විත නාට්‍ය චිත්‍රපටයකි. කමල්හාසන්, ශ්‍රී දේවි හා රජිනිකාන්ත් ප්‍රධාන චරිතවලටද, ගාන්දිමදි, කෞණ්ඩමනි හා සත්‍යජිත් යන අය අප්‍රධාන චරිතවලටද පණ පොවති. දහසය හැවිරිදි පාසල් සිසුවියකගේ ජීවිතයේ මුහුණදෙන අභියෝග, ගැටලු හා දුෂ්කරතා මැදින් ඇය ඉදිරියට පැමිණි අයුරු මෙම චිත්‍රපටයේ පෙන්වා දී ඇත. ස්වභාවික පරිසරයේම රූගත කෙරුණු ප්‍රථම දෙමළ චිත්‍රපටය මෙය වේ. මෙම චිත්‍රපටයේ නැවත තෙළිගු බසින් 1978 වසරේ පදහරෙල්ලා වයසු යන නමින් ද, හින්දි බසින් 1979 වසරේ සොල්වා සවාන් යන නමින්ද, මැලේ බසින් 1984 වසරේ මෙලටි පූතිහ් යනුවෙන්ද තිරගත කෙරිණි. ශ්‍රී දේවි දෙමළ, තෙලිගු, හින්දි යන භාෂා තුනෙහිම ප්‍රධාන නිළිය වූවාය. හින්දි තිරගතකරණයද පී.භාරදිරාජාගේ චිත්‍රපටයකි.
කතා වස්තුව
මයිල් දහසය හැවිරිදි පාසල් සිසුවියකි. වඩක්කු කොඩි නම් ග්‍රාමිය ප්‍රදේශයක පදිංචිව සිටින ඇගේ මව වන කුරුවම්මා චප්පානි නම් මන්දබුද්ධික අනාථ කොල්ලෙක් හදවඩා ගත්තාය. මයිල්ගේ අනාගත බලාපොරොත්තුව ගුරුවරියක් වීමත්, උගත් ශීලාචාර පුද්ගලයෙක් හා විවාහ වීම ය. චප්පානි මයිල් කෙරෙහි පෙම් බැදී සිටියද මයිල් එය ප්‍රතික්ෂේප කළාය.
නාගරික පශු වෛද්‍යවරයෙක් වන සත්‍යජිත් වඩක්කු කොඩි ග්‍රාමයට පැමිණියේය. මයිල් දුටු ඔහු ඈ කෙරෙහි පෙම් බැද ඇයට ආදරය ප්‍රකාශ කළාය. ඇයද තමන්ගේ සිහින කුමරු ලෙස මොහුට තම කැමැත්ත ප්‍රකාශ කළාය. ආදරයේ ගැඹුරට ගිය සත්‍යජිත් පසුදිනෙක තම මනදොළ සපුරා ගැනීමට මයිල්ව පොළඹවන විට මයිල් ඊට අකමැත්ත ප්‍රකාශ කළාය. මින් මතුවට මයිල්ගෙන් කිසි කාරියක් නොවන බවට තිර කරගත් සත්‍යජිත් වෙනත් කාන්තාවක් හා විවාහ විමට පිටත් වූවාය. මෙය දැනගත් මයිල් කාමයෙන් පමණක් එක්වීම ආදරය නොවන බවත් හදවත් දෙකක බැදීමක් බව සත්‍යජිත් වෙත තේරුම් කළද ඔහු "මම ප්‍රියකරන්නේ නුඹේ අවුරුදු 16ට මිස නුඹට නොවේ" යැයි කීවේය.
කාලයක් ගත වූ පසු චප්පානි කෙරෙහි සෙනෙහසක් ඇතිවූයේ, මවගේ මරණයෙන් පසුත් ඇයව හොදින් රැකබලාගන්නා බැවිනි. එමනිසා චප්පානි මන්දබුද්ධික බවින් ඉවතට ගැනීමට මයිල් ඇයට රැකියාවකට යෑමටත්, මින්පසු තමන්ට චප්පානි කියා අමතන අයට තම සත්‍ය නම වන ගෝපාලක්‍රිෂ්ණන් යන නම හදුන්වා දෙන ලෙසත් කියාදුන්නාය. දිනක් චප්පානි යැයි ඇමතු පරට්ට වෙත කම්මුල් පහරක් ද ගෝපාල් ලබාදුන්නාය. කෝපයට පත් පරට්ට තම යහළුවන් සමග පැමිණ ගෝපාල් වෙත කුරිරු ප්‍රහාරයන් ලබාදීමට තැත්කරන විට මයිල් එය බාධාකළා ය.
පසු කළෙක මයිල් හා ගෝපාල් විවාහ වූවෝය. ගෝපාල් විවාහ භාණ්ඩ මිළදී ගැනීමට ගිය බව දැනගත් පරට්ට මයිල් ගේ නිවසට පැමිණ ඇය කෙළසීමට උත්සහ කළේය. එකෙණහිම නිවසට පැමිණි ගෝපාල් පරට්ට බාධා කිරීමට තැත්කළද පලක් නොවූ හෙයින් අසළ තිබූ මිරිස්ගලකින් පරට්ටගේ හිසට දමා මරා දැමුවේ ය. පොලිස් අත්අඩංගුවට පත් ගෝපාල් තමා නැවත පැමිණෙන ලෙස පොරොන්දු වූ අතර මයිල් ඔහු එනතුරු දිනපතා බලා සිටින්නීය....
තිරගත විමෙන් පසු...
මෙම චිත්‍රපටය 1977 සැප්තැම්බර් 15 වනදා තිරගත විමෙන් අනතුරුව ඉන්දිය සිනමා රසිකයන්ගේ අවධානය වූයේ රජිනිකාන්ත් වන් සුපිරි නළුවෙක් විසින් මෙහි විරුද්ධ චරිතයක් රගපාන්නේ කෙසේද යන්නය. කමල් හාසන් එවකට එතරම් ප්‍රසිද්ධ නැත. නමුත් පසුව එවකට කමල්හාසන් පිළිබදවද ජනතාවගේ විශාල බලාපොරොත්තුවක් හා ආකර්ෂණයක් මෙම චිත්‍රපටයෙන් ලැබුණේය. සම්පූර්ණ දින 175ක් තිරගත වූ මෙම චිත්‍රපටයේ දළ ආදායම ඩොලර් මිලියනයක් බව 2010 වසරේ අල්ලු අර්ජුන්ගේ සවුත් ස්කෝප් නම් ඉංග්‍රීසි සගරාවේ සදහන් කොට ඇත.
ධ්වනිපථය
මෙම චිත්‍රපටයේ එන "සෙන්දූර පූවේ" ගීතය යුගයේ හොදම ගීතය ලෙස ඉන්දීය ජාතික සම්මාන උළෙලේදී නිවේදනය කරනු ලැබීමෙන් අනතුරුව මම ගීතය ගැයූ ජානකී වෙත හොදම ගායිකාව සදහා වන සම්මානය පුදනු ලැබිණි.
සහතික කරන ලද දැව
thumb|වොෂන්ටන්හි San Juan දුපත්හි ඇති සංරක්ෂිත වනාන්තර.
වනානාතර සංරක්ෂණය කිරීමේ සංකල්පය 1990 දශකය මුල් භාගයේ Forest Stewardship Council පුරෝගාමීව සිදු කරන ලදී. මෙය පරිසර හිතකාමී රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන සහ දැව සමාගාම් වල සහයෝගය මත සිදු කරන ලදී. නමුත් මේ සදහා තරඟකාරී පද්ධතීන් ඉතා ඉක්මනින් ලොව පුරා ආරම්භ වී ඇත. Iared Diamond වැනි විචාරකයන්ට අනුව පාරිභෝගිකයා ව්‍යාකූල කරමින් වන විනාශයේ තීව්‍ර බව අඩුයැයි දක්වන තරඟකාරී ප්‍රමිතීන් දැව සදහා වනාන්තර කපාදමන සමාගම් මගින් සකසා ඇත.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:දැව ප්‍රවර්ගය:වන විද්‍යාව සහ ධරණීයතාවය ප්‍රවර්ගය:වන විද්‍යාව සහ පරිසරය ප්‍රවර්ගය:ධරණීය ගොඩනැගුම ප්‍රවර්ගය:ගොඩනැගුම් ද්‍රව්‍ය ප්‍රවර්ගය:ස්වභාවික ද්‍රව්‍ය ප්‍රවර්ගය:සාධාරණ වෙළෙඳාම ප්‍රවර්ගය:පරිසරසලකුණුකිරීම
ඊජිප්තුවේ සතරවන ක්ලියෝපැට්රා
සතරවන ක්ලියෝපැට්රා, ඇයගේ සැමියා නවවන ටොලමි ලෑතිරොස් සමග එකතුව, ක්‍රිපූ  116 සිට 115 දක්වා කෙටි කාලයක්  තුල ඊජිප්තුවේ රැජිණ වූවාය. ඇය පසුව නවවන ඇන්ටියෝකුස්  කිසිකුනුස්ගේ බිරිය ලෙසින් සිරියාවේ රජ බිසව වූවාය.
ඊජිප්තුවේ රැජිණ
සතරවන ක්ලියෝපැට්රා යනු අටවන ටොලමි ෆිස්කන් සහ ඊජිප්තුවේ තුන්වන ක්ලියෝපැට්රා යන අයගේ දියණිය වූවාය. ඇය ඉපදී ඇත්තේ ක්‍රිපූ 138 සහ 135 අතරතුරදීය. ඇය, නවවන ටොලමි,  දසවන ටොලමි, පළමුවන ක්ලියෝපැට්රා සෙලීනී සහ ට්‍රයිෆීනා යන්නන්ගේ සෙහොයුරිය වූවාය.
මොෂේ ඩයාන්
මොෂේ ඩයාන් (චිටයිගෝරත්ස්කි) (20 මැයි 1915 – 16 ඔක්තොම්බර් 1981) යනු  ඊශ්‍රායෙල හමුදා නායකයෙකු සහ දේශපාලනඥයෙකු විය. පළමු ඊශ්‍රායෙල සමූහ ගොවිපළෙහි උපන් දෙවන දරුවා විය. ඊශ්‍රායෙල නිදහස් යුද්ධයෙහි ජෙරුසලෙම් පෙරමුණෙහි අණදෙන නිලධාරි ලෙසින්, 1956 සූවස් අර්බුදය පැවති කාලයේදී  ඊශ්‍රායෙල ආරක්ෂක හමුදාවෙහි (1953–58)  සාමාන්‍ය මාණ්ඩලික නිලධාරි ලෙසින් සේවය කළ අතර, එනමුත් ප්‍රධාන වශයෙන් සය-දින යුද්ධය තුලදී ආරක්ෂක අමාත්‍යවරයා වශයෙන්, නව ඊශ්‍රායෙල රාජ්‍යයෙහි සටන්කාමිත්වයෙහි සංකේතය ලෙසින් ලොවට පිළිඹිමු වීමට හෙතෙම සමත් විය.
වනාන්තර
thumb|උතුරු කැලිෆෝනියාවේ Sierra Nevada ප්‍රදේශයේ ඝනව වැඩුණූ මෘදු ශාක (කේතුධර වනාන්තරයක්)
වනාන්තරයක් යනු අධික ශාක ඝනත්වයක් සහිත ප්‍රදේශයකි. විවිධ තත්ව යටතේ වනාන්තරය අර්ථකථනය කරන ආකාර කිහිපයක් ඇත. මෙම ශාක ප්‍රජාව, පෘථිවි තලයෙන් ආසන්න ලෙස 9.4% ක ප්‍රමාණයක් ආවරණය කර ඇත. ( හෝ මුළු භූමි ප්‍රමාණයෙන් 30% ක්). පෘථිවි ජීවී ගෝලයේ වැදගත්ම අංශවලින් එකක්වන වනාන්තර, ජීවීන්ට නිජ භූමියක් ලෙසද ජල චක්‍රය විධිමත්ව ක්‍රියාකරවීම ද පාංශු සංරක්ෂණය කිරීමද සිදු කරයි. අතීතයේ වැඩවසම් යුගයේ සිටි ශ්‍රේෂ්ඨ නායකයන්, වනාන්තරයක් ලෙස හඳුන්වා දී ඇත්තේ, නීතිමය වශයෙන් සතුන් දඩයම් කිරීම සඳහා වෙන් කළ වගා නොකළ ප්‍රදේශයි. මෙම දඩයම් වනාන්තර දැවමය වීම අනිවාර්ය වී නැත. (“රාජකීය වනාන්තර” බලන්න). එසේ වුවත් බොහෝ අවස්ථාවල වැඩි වශයෙන් දඩයම් වනාන්තර ලෙස හඳුන්වා ඇත්තේ දැවමය ප්‍රදේශයි. එම නිසා ස්වයංසිද්ධවම වනාන්තර යන පදයෙන් සාමාන්‍යයෙන් අදහස් කරන්නේ දැවමය ප්‍රදේශයක් බවයි. නමුත් “දැව භූමියක්” ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශය පාරිසරිකව සැලකුවහොත් “වනාන්තර” වලින් වෙනස් වේ.
විකාශනය
දැනට සොයාගෙන ඇති පරිදි ලොව ප්‍රථම වනාන්තරය බිහි වී ඇත්තේ ඩෙවෝනියන් යුගයේ අගභාගයේදී (ආසන්නව වසර මිලියන 380කට පෙර) ය. එය සිදු වී ඇත්තේ  Archaeopteris නම් ශාකයේ විකසනයත් සමගයි. Archaeopteris යනු ගස්-පර්ණාංග ආකාරයේ ( both tree-like and fern-like) මීටර 10ක් (අඩි 33) පමණ උසට වැඩෙන ශාකයකි. මෙම ශාකය සමකයේ සිට උප ධ්‍රැවක අක්ෂාංශ දක්වා ලෝකය පුරා සීඝ්‍රෙයන් ව්‍යාප්ත විය. පත්‍ර හේතුවෙන් සෙවණ ඇති කල ප්‍රථම ශාකය ලෙස හඳුනාගෙන ඇති Archaeopteris හි මුල් මගින් පසෙහි ව්‍යුහය පවත්වා ගත හැකි වූ බැවින් මෙම ශාකයට වනාන්තරයක් බිහි කිරීමට හැකියාව ලැබිණි. Archaeopteris පතනශීලී ශාකයක් බැවින් එහි පත්‍ර වනාන්තරයේ පොළවට වැටිණි. මෙසේ ප්‍රථම වනාන්තරය නිර්මාණය විය.
වන කළමනාකරණය සහ වන විනාශය
වනාන්තර සහ ඒවායේ පරිසරය අතර ඇති අන්තර් සම්බන්ධතා පිළිබඳ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය වනාන්තර පරිසර විද්‍යාව නම් වේ. වනාන්තර කළමනාකරණය කිරීම වන කළමනාකරණය (forestry) නමින් හඳුන්වා ඇත. 1980 දශකයේ සිට වන කළමනාකරණය පෙර සියවස් කිහිපයකට පෙර පැවති ආකාරයට වඩා සීඝ්‍රව වෙනස් විය. වර්තමානයේ වන සංරක්ෂණය සඳහා යොදා ගන්නා ක්‍රියා මාර්ග තිරසාර වනාන්තර කළමනාකරණය ලෙස හඳුන්වයි. පරිසර විද්‍යාඥයින් තම දැඩි අවධානය වනාන්තර පද්ධති සහ ඒවායේ ක්‍රියාකාරීත්වය කෙරෙහි ඇති බලපෑම් වෙත යොමු කරයි. මෙසේ අවධානය යොමු කරනුයේ වනාන්තර කෙරෙහි ඇති බලපෑම් අතර ඇති සම්බන්ධතා පිළිබඳ අවධානය යොමු කරන අතරය. වනාන්තර පිළිබඳ සැලකිලිමත් වන පිරිස තිරසාර වනාන්තර කළමනාකරණය සිදු කරනුයේ පාරිසරික, සමාජයීය සහ ආර්ථික වටිනාකම් කේන්ද්‍ර කරගෙන දේශීය ප්‍රජාව සහ අනෙකුත් පරිසර හිතකාමීන් ඇසුරු කරගෙනය.
වනාන්තර කෙරෙහි බලපාන සාධක අතරින් මිනිසා මූලිකව සිදු කරන සාධක අතර වන විනාශය මිනිසා විසින් ඇති කරන ගිනි, අම්ල වැසි සහ පරිසරයට හඳුන්වා දෙන විශේෂ සඳහන් කළ හැක. මීට අමතරව ස්වාභාවික සාධක ද බලපායි. ඒ අතර වනාන්තරවල ඇති වන ලැව් ගිනි, රෝග, කෘමීන්, දේශගුණික විපර්යාස, විශේෂ අතර තරඟය වැදගත් වේ. 1997 දී ලෝක සම්පත් මධ්‍යස්ථානය (World Resource Institute) වාර්තා කරන අන්දමට 20%ක් පමණ වන මුල්ම වනාන්තර සම්පූර්ණව විනාශ නොවූ විශාල වනාන්තර අතර පිහිටයි. මේවායින් 75%ක්ට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ප්‍රධාන රටවල් 3කට පැතිර ඇත. රුසියාවේ සහ කැනඩාවේ ඇති Boreal forests සහ බ්‍රසීලයේ ඇති වැසි වනාන්තර ලෙස ඒවා පවතී. 2006 දී ඉදිරිපත් කරන ලද නවතම චත්‍රිකා ජායාරූප මඟින් සම්පූර්ණව විනාශ නොවූ වනාන්තර පිළිබඳ නවතම දත්ත සකසා ඇත. thumb|දැව නිෂ්පාදනයට වඩා සංරක්ෂණය සහ දිගු පැවැත්ම තහවුරු කර ඇති උතුරු කැලිෆෝනියාවේ රෙඩ් වුඩ් (Red wood) ශාඛය. වයඹ දිග ඔරිගන්හි ඇති වෙරළාශ්‍රිත ඩග්ලස් දේවදාර වනාන්තරය කැනඩාවේ 4,020000 km2 පමණ වන ආවරණයක් ඇත. එයින් 90% පොදුවේ අයිතියට යටත් වී ඇති අතර 50% ක් පමණ වගාව සඳහා ලබා දී ඇත. මෙම 50% ක ප්‍රමාණය තිරසාර වන කළමනාකරණය මූලධර්මය මඟින් මනාව කළමනාකරණය කරයි. දේශීය ජනයා සමඟ පවතින සබඳතා උපයෝගී කරගෙන කැනඩාවේ වන කළමනාකරණය සිදු කරයි. කැනඩාවේ වනාන්තරවලින් 8% පමණ සම්පත් සංවර්ධනය මඟින් නීත්‍යානුකූලව සංරක්ෂණය කරයි. මුළුවනාන්තර කෙරෙහි බලපාන සාධක අතරින් මිනිසා මූලිකව සිදු කරන සාධක අතර වන විනාශය මිනිසා විසින් ඇති කරන ගිනි, අම්ල වැසි සහ පරිසරයට හඳුන්වා දෙන විශේෂ සඳහන් කළ හැක. මීට අමතරව ස්වාභාවික සාධක ද බලපායි. ඒ අතර වනාන්තරවල ඇති වන ලැව් ගිනි, රෝග, කෘමීන්, දේශගුණික විපර්යාස, විශේෂ අතර තරඟය වැදගත් වේ. 1997 දී ලෝක සම්පත් මධ්‍යස්ථානය (World Resource Institute) වාර්තා කරන අන්දමට 20%ක් පමණ වන මුල්ම වනාන්තර සම්පූර්ණව විනාශ නොවූ විශාල වනාන්තර අතර පිහිටයි. මේවායින් 75%ක්ට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ප්‍රධාන රටවල් 3කට පැතිර ඇත. රුසියාවේ සහ කැනඩාවේ ඇති Boreal forests සහ බ්‍රසීලයේ ඇති වැසි වනාන්තර ලෙස ඒවා පවතී. 2006 දී ඉදිරිපත් කරන ලද නවතම චත්‍රිකා ජායාරූප මඟින් සම්පූර්ණව විනාශ නොවූ වනාන්තර පිළිබඳ නවතම දත්ත සකසා ඇත.වනාන්තර ප්‍රමාණයෙන් 40%ක් පමණ විවිධ සංරක්ෂණ ක්‍රම මඟින් භූමි ප‍රිභෝජන සැලසුම් හෝ සැලසුම් සහගත කළමනාකරණය එනම් සහතික කරන ලද වනාන්තර ලෙස සංරක්ෂණය කරයි. 2006 දෙසැම්බර් වන විට කැනඩාවේ 1237,000km2 වන වනාන්තර ප්‍රමාණයක් තිරසාර ලෙස කළමණාකරණය කරන ලද වනාන්තර ලෙස සහතික කරන ලදී. සම්පූර්ණයෙන්ම කැපිය හැකි වනාන්තරවල අස්වනු නෙලීමට, වනාන්තර විවිධ අවශ්‍යතා සඳහා කැපීමට භාවිතා කරන ක්‍රමය වන අතර ව්‍යාපාරිකව මෙය සිදු කරන සමාගම්වලට වනාන්තර නැවත පුනර්ජනනය කළ යුතු බවට නීති පනවා ඇත. බොහෝ කැනඩා ප්‍රාන්තව සම්පූර්ණයෙන්ම කැපිය හැකි ඒවාට සීමා කිරීමට නීති පනවා ඇති අතර සමහර පැරණි සම්පූර්ණ වන වගා 110km2 පමණ වේ.
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ බොහෝ වනාන්තර මිනිසාගේ බලපෑමට යටත්ව ඇත. නමුත් මෑතක දී දියුණු කරන ලද වනාන්තර සුරැකීමේ ක්‍රම මඟින් මධ්‍යස්ථ, විශාල පරිමාණ හෝ තද බලපෑම් පාලනය කරයි. නමුත් ඇමරිකානු වනාන්තර සේවා (forest service) ඇස්තමේන්තු කර ඇති ආකාරයට මුළු වනාන්තර ප්‍රමාණයෙන් 6000km2 ක ප්‍රමාණයක් නාගරීකරණය සම සංවර්ධනය නිසා අහිමි වේ. දකුණු ප්‍රදේශයේ 800,000 සිට 100,000 km2 ප්‍රමාණයක වනාන්තර සංවර්ධනය නිසා අහිමි වේ. නමුත් ඇමරිකාවේ උතුරු ප්‍රදේශවල වනාන්තර ප්‍රමාණය ස්ථාවරව පවතී, එසේ නැතිනම් ප්‍රමාණය ඉහල යයි.
ලොව ප්‍රධාන වනාන්තර ‍වර්ග දෙකක් හඳුනාගෙන ඇත.
ස්වභාවික වනාන්තර ස්වභාවික ජෛව විවිධත්ව රටා, ප්‍රදේශයට ආවේනික ජීවී, සහ ශාඛ විශේෂවලින් යුක්තය. වනාන්තරවල ස්වබාවික ගොඩනැඟුම කෙරෙහි හෝ වනාන්තරයේ අඩංගු දෑ සම්බන්ධ මිනිසාගේ බලපෑමක් මෙහිදී දක්නට නොමැත. නමුත් මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරන ලද වනාන්තරවලට මිනිසාගේ ඇති බලපෑම නිසා පාරිසරික රටා වෙනස් වී ඇත. මේවායේ ඇති ශාක, සත්ත්ව විශේෂ වෙනත් ස්ථානයක සම්භවය ලබා වනාන්තරයට හඳුන්වා දුන් ඒවා වේ.
භාවිත
වනාන්තර පිළිබඳ සැලකීමේදී ගිනි වැළැක්වීම වැදගත්ය. 1998 දී Florida හි පැවති නියඟයෙන් ඇති වූ විනාශකාරී ලැව්ගිනි මගින් නිවාස විශාල සංඛ්‍යාවක් විනාශ විය. වන කළමනාකරුවන්ට අනුව මෙයට බලපෑ හේතුව පාලනය කරන ලද වන පිළිස්සීම කලින් නතර කිරීමයි. සෑම වසරකම අමතර ශාක පත්‍ර හා අතු උණුසුම් වීමට හා පාලනය කළ නොහැකි ගිනිවලට බලපායි.
පාලනය කරන ලද පිළිස්සීම් ඩ්‍රිප් ටෝර්ච් (Driptorch) මගින් දල්වයි.මෙය මගින් අචල වාෂ්ප ධාරාවක් ලෙස ගින්දර පතුරුවා භූමිය අවශ්‍ය ලෙස දහනය කරයි. Driptorch වර්ග කිහිපයක් ඇත‍. Helitorch නමින් හෙලිකොප්ටර්වලට සම්බන්ධ කරන ලද ටෝර්ච් වර්ගයක් ඇත. තවද, වාහනවල පැත්තකට සම්බන්ධ කළ ටෝර්ච් වර්ග ඇත. ගිනි කෙළි ලෙස සකසන ලද උපකරණයක්ද ගිනි දැල්වීමට යොදා ගනී.
ඉවතලන ද්‍රව්‍ය, සහ දැව කඳන් කැපීමේදී ඉතිරිවන ද්‍රව්‍ය ගිනි තැබීමට පාලනය කරන ලද ගිනි තැබීමේ ක්‍රම භාවිතා කරයි. පතුරවා හරින ලද ගිනි තැබීම විසිරී ඇති කපන ලද ශාක කොටස් විනාශ කිරීමට ගිනි තැබීම සඳහා එක ස්ථානයකට එකතු කරයි. මෙසේ එකතු කරන ලද ද්‍රව්‍ය ගිනි තැබීම එළිමහනේ ගිනිමැල ගැසීම ලෙස හඳුන්වයි. ඉහළ උෂ්ණත්ව පසේ භෞතික, රසායනික තත්ත්ව විනාශ කරන අතර පස ජීවානුහරණය කරයි. ව්‍යාප්ත කරන ලද ගිනි තැබීම මගින් ඇති වන අඩු උෂ්ණත්වය ගිනි තබන ද්‍රව්‍ය එකට ගොඩ ගසා ගිනි තැබීම තරම් පසට හානි නොකරයි. මේ නිසා පිළිස්සීමට පසු ක්ෂේත්‍රය සැකසීම පහසුය. පාහින ලද හෝ විසිරී ඇති ශාක කොටස් පිළිස්සීමේදී, එක තැනකට එම ද්‍රව්‍ය ගොඩ ගසා යන්ත්‍ර මගින් සිදු කරයි. මෙය ප්‍රභලතාව අඩු ගින්දර ලබා දේ. මෙයට හේතු ශාක කොටස් තදින් ඇසිරී නොතිබීමය. නමුත් ක්ෂේත්‍රයේ ඇති ශාක කොටස් එකතු කිරීමට යන්ත්‍ර යොදා ගැනීම නිසා පසට හානි වේ.
විවාද/මතවාද
Clemson විශ්ව විද්‍යාලයේ වන කළමනාකරණය පිළිබඳ මහාචාර්ය George.D.Kessler සඳහන් කරන අන්දමට පාලනය කරන ලද ගිනි තැබීම්, ඉන්ධන අඩු කිරීම, වනජීවී වාසස්ථාන වර්ධනයට උපකාරී වේ. තරගකාරී ශාක පාලනය,උලා කෑමට ඇති ද්‍රව්‍ය ප්‍රමාණය නංවීම සහ ශාක සුලභතාවය නංවයි. මීට අමතරව ශාක රෝග පාලනය සහ විනාශවන ශාක පිළිබඳ වාර්තා පවත්වා ගනී. අතීතයේ වවන ලද පයින් (Pine) වනාන්තරවල Sandhill සහ Flatwood වාසස්ථානවල සිටි Red – Cockaded Woodpeckers ජීවීන්ගේ වාසස්ථානවල තත්වය නැංවීමට මෙම ගිනි තැබීම් වැදගත්ය. නමුත් බොහෝ විද්‍යාඥයන් මෙයට විරුද්ධය.
ඔවුන්ට අනුව සෑම වනාන්තරයක්ම ඒවාට ආවේණික ගුණාත්මක තත්ව මගින් තක්සේරු කළ යුතුය.
පාලනය කරන ලද වනාන්තර ගිනි තැබීම පිළිබඳවන කළමනාකරණයේදී විවිධ මතවාද පලවී ඇත.Barbara.A.Lund විශ්වාස කරන ආකාරයට පිළිස්සුම් පරිසරයට හානිදායකය. ඇයට අනුව පාලනය කරන ලද පිළිස්සුම් බටහිර ප්‍රදේශවල අරටු සහිත වනාන්තරවලට හා ඒවායේ ජීවීන්ට අහිතකරය. ගිනි තැබීම් අතරතුර වන ජීවීන් මිය යයි.
ආශ්‍රිත
• Agroforestry
• Ancient woodland, an official classification of ancient forest in the United Kingdom.
• Bioproducts
• Close to nature forestry
• Cloud forest
• Dendrology
• Dendrometry
• Forest dynamics
• Forest migration
• Forest pathology
• Forest restoration
• Great Green Wall (Africa)
• History of the forest in Central Europe
• Hyrcanian forests
• Illegal logging
• Intact forest landscape
• Kelp forest (A forest made mostly if not entirely of Kelp; an underwater forest)
• List of countries by forest area
• List of old-growth forests
• List of superlative trees
• List of tree genera
• List of trees and shrubs by taxonomic family
• Natural environment
• Natural landscape
• Orchard
• Primeval forest, a term often used interchangeably with old growth forest
• Rainforest
• Savanna
• Stand level modelling
• Stratification (vegetation)
• Subalpine forest
• Taiga, a biome characterized by coniferous forests
• Temperate coniferous forest
• Tree allometry
• Tree farm
• Tree plantations (forestry)
• Tree
• Trees of the world
• Tropical and subtropical moist broadleaf forests
• Tropical rainforest
• Urban forest
• Urban reforestation
• Wildcrafting
• Wilderness
• Woodland management
• Woodland
කැපූ ගස් එකතු කරනය (වන විද්‍යාව)
thumb|ටිම්බර් ජැක් වර්ගයේ හාවෙස්ටරය කැපූ ගස් එකතු කරන යන්ත්‍රය (Harvester) බර වාහන ආකාරයේ යන්ත්‍රයකි. මෙය අස්වනු කැපීමේ විවිධ අවස්ථා වන ගස්කැපීම ඉවත් කිරීම ආදිය සඳහා යොදා ගනී. මෙය forwarder නැමති යන්ත්‍රය සමඟ එක්ව උදුරන ලද කොටන් ප්‍රවාහනයට පහසු මාර්ග ආසන්නයට ඇදගෙන යාමට ද යොදා ගනී. අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රය පින්ලන්තයේ සහ ස්වීඩනයේ නිපදවා දියුණු කරන ලද අතර වර්ථමානයේ සියලුම වානිජමය ශාක කැපීමේ නිරතවන රටවල් විසින් භාවිතා කරයි. අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රයේ හිස (head) පළමුව හඳුන්වා දෙන ලද්දේ අසූව දශකයේ මුල්භාගයේදී ස්වීඩන සමාගමක් වන SP Maskiner සමාගමයි. මෙම උපකරණ උතුරු යුරෝපයේ වගා කරන ලද වනාන්තර කැපීමට බහුලව භාවිතා කරයි.
අස්වනු නෙලන යන්ත්‍ර ඵලදායී ලෙස සාමාන්‍ය බෑවුම් සහිත භූමිවල ගස් කැපීමට යොදා ගනී. නමුත් ඉතා තීව්‍රර බෑවුම් සහ කඳු සහිත හෝ තනි. ශාක ඉවත් කිරීමට දම්වැල් කියත් (Chain saws) භාවිතා කිරීමට සමහර රටවල් කැමැත්තක් දක්වයි. උතුරු යුරෝපයේ කුඩා සහ විධිමත් අස්වනු නෙළන යන්ත්‍ර ඉදිරූ ගස් කැබලි කිරීමට යොදා ගනී. සමහර අවස්ථාවන්හි මිනිස් ශ්‍රමය යොදාගෙන ගස් කපයි. බොහෝ විට ශාක වල වට ප්‍රමාණය අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රයේ හිසට වඩා විශාල විට සහ ස්වයං රුකියා ලෙස වනාන්තර වගා කරන්නන් මිනිස් ශ්‍රමය යොදා ගෙන ගස් කැපීම සිදු කරයි. යාන්ත්‍රකව වනාන්තර කැපීමේදී භාවිත වන මූලධර්ම “වනාන්තර බිමෙහි පය නොතබමු” යන්නයි. අස්වනු නෙලන යන්ත්‍රය සහ forwarder මෙම මූලධර්මය අනුගමනය කිරීමට පහසුකම් සලසා දෙයි. මෙහිදී යන්ත්‍රය හසුරවන්නාට පහසුවෙන් මෙන්ම ආරක්ෂිතව වැඩ කිරීමේ පරිසරයක් යන්ත්‍රය හසුරවන කොටසේ ඇත. මෙය කර්මාන්තයක් ලෙස වනාන්තර කැපීම
Kielder වනයේ Valmet 941 වැඩකරන ආකාරය අස්වනු නෙළන යන්ත්‍ර නිපදවන ප්‍රමුඛතමයන් වනුයේ  Timberjack (John Deere සතුය) Valmet (Komatsu සතුය) සහ Ponsse ය. අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රය භූමියේ ගමන් ගන්නා සෙසු වාහන වලට වඩා දැඩිව සකසා ඇති රෝද හෝ රෝද පද්ධතියක් සහිත යන්ත්‍රයකි. මෙය විවිධ බාධක වලට සාර්ථක විසඳුමකි. ඩීසල් එන්ජිම වාහනයට සහ අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රයට ජලය හෝ තෙල් මගින් ශක්තිය/ බලය සපයයි. (hydraulic power) පොළව කණින යන්ත්‍රයට සමාන පැහැදිලි දෝංකාරයක් වාහනයෙන් පිටවී අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රයේ හිස වෙත යයි. සමහර අස්වනු නෙළන උපකරණ සම්බන්ධකර ඇත. අනෙක්වා කණිනයක් සම්බන්ධ නොකර අස්වනු නෙළන උපකරණ ලෙස ඇත. කොම්බි යන්ත්‍ර අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රවල ගස් පෙරළීමේ හැකියාව සහ forwarder හි කපන ලද දැව ගෙනයාමේ හැකියාව එකට එක්කර සාදා ගස් ‍ෙපරලීමට හා පෙරලු ගස් ප්‍රවාහනය කළ හැකි තනි යන්ත්‍රයක් ලෙස සාදා ඇත. මෙම නවීන යන්ත්‍ර ගස් කපන ස්ථානය හා අසුරන ස්ථානය ආසන්න විට යොදා ගනී.
ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයීය ආහාර විද්‍යා හා තාක්ෂණවේදීන්ගේ සංගමය
ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයීය ආහාර විද්‍යා හා තාක්ෂණවේදීන්ගේ සංගමය (Association of Food Science and Technology USJP) එම විශ්වවිද්‍යාලයී විද්‍යාලයේ ආහාර විද්‍යා හා තාක්ෂණවේදී විද්‍යාර්ථයින් විසින් ආරම්භ කර පවත්වාගෙන යනු ලබන ලාභ නොලබන සංගමයකි.
වෙරළ ඛාදනය
සාගර ජලයේ ක්‍රියාකාරීත්වය හෙවත් සාගර ජලය ආශ්‍රිත නිර්මාණය වන සාගර තරංග,වඩදිය,බාදිය,හා දියවැල්වල බලපෑමෙන් වෙරළ ඛාදනය සිදුවේ.මෙහිදී ප්‍රබල වන්නේ සාගර තරංගයි.සාගර ජල තලය මතු පිටින් සුළඟ ගැටීම නිසා සාගර තරංග හෙවත් රළ නිර්මාණය වෙ.මෙම රළ වෙගයෙන් වෙරළේ වැදීම නිසා වෙරළ ඛාදනය උග්‍ර වෙයි.සෘතුමය සුළං,වාසුළි හා භුමි කමිපාවලදී හටගන්නා සුනාමි තරංගද ඛාදනය වේගවත් කරයි.
අතීතයේ සිට ස්වාභාවික ක්‍රියාවලියක් ලෙස වෙරළ ඛාදනය සිදුවුවද වර්තමානයේ එය ප්‍රබල කිරීමට විවිධ මානව ක්‍රියාතාරකමිද හේතු වී ඇත.තාක්ෂණික දියුණුව,සංවර්ධන ව්‍යාපෘති ජන‍ගහනය අධික වීම නිසා වෙරළ ඛාදනය ‍කෙරෙහි මානව බලපෑමි අධික වී ඇත.
වෙරළ ඛාදනය කෙරෙහි බලපා ඇති මානව ක්‍රියාකාරකම්
1)තාක්ෂණික දියුණුව
කාර්මීකරණ  දියුණුවත් සමගම කර්මාන්තශාලා වලින් නිකුත් කරන  වායු ආදියේ බලපෑම නිසා වායුගෝලීය උෂ්ණත්වය ක්‍රමයෙන් වැඩි වීඇත. එම වායුන් මගින් සුර්ය කිරණ උරාගැනීම නිසා වායුගෝලීය උෂ්ණත්වය ක්‍රම‍යෙන් වැඩි වී පෘිවි පරිසරය තාපවත් වීමත් ඒ නිසා ධ්‍රැවාසන්න අයිස් තටිටු දියවීමත් හේතු කොට ගෙන සාගර ජල මටිටම වැඩි වී තිබේ.එලෙස සාගර ජල මටිටම ඉහල නැගීම නිසා වෙරළබඩ ප්‍රදේශ ජලයෙන් යට වී වෙරළ ඛාදනය උග්‍ර වී ඇත.
2)මානව ජනාවාසවල බලපෑම
ලෝක ජන සංඛ්‍යාව සීග්‍රලෙස වර්ධන‍ය වීමත් සමග වෙරළාසන්න ප්‍රදේශ වල අධික ජනගහනයක් පදිංචි වි ඇත.මේනිසා වෙරළාසන්න ජනාවාස ඉදිකිරීම,කඩොලාන පරිසරපද්ධති විනාශ කිරීම,අනෙකුත් වෙරළ සමිපත් පරි‍‍හෝජනය අධික වීම නිසා වෙරළේ ස්වාභාවික ආරක්ෂාව ඉවත් වී වෙරළ ඛාදනය ප්‍රබල වී ඇත.
සජීවී කොරල් ජීවීන් නැතිනම් කොරල් බුහුබාවන් හෙවත් පොලිප් ජීවියා මගින් වෙරළේ නිර්මාණමය වී ඇත xxx]] කැල්සියමි කාබනේටි වලින් සමන්විත කොරල් පාෂාණ වැටි කොරල් පාෂාණ ලෙස හදුන්වයි. මේවා වෙරළේ දියකඩන ස්ථාන ලෙස හදුන්වයි.මේවා වෙර‍ළේ ස්වාභාවික තාප්පයක් ලෙස ක්‍රියාකරයි. මේනිසා කොරල් වැටි මගින් වෙරළ ඛාදනය වලක්වයි.නමුත් වෙරළාශ්‍රිත ප්‍රදේශ රාශියක හුනු කර්මාන්තය නීති විරෝධී මසුන් ඇල්ලීම හා වෙනත් මානව ක්‍රියාකාරකමි නිසා කොරල්පර කැඩීම සිදුකරයි.සංචාරක කර්මාන්තය අලංකාරය සදහා තබා ගැනීම විවිධ අ‍යෝග්‍ය ධීවර කටයුතු නිසාද කෙරල්පර විනාශවීම සිදුවේ.මේනිසා වෙරලේ තිබු ස්වාභාවික ආරක්ෂාව නැති වී වෙරළ ඛාදනය ප්‍රබලව සිදුවෙයි.
4)කඩොලාන ශාක ප්‍රජාව විනාශ කිරිම.
වෙරළාසන්න ප්‍රධානතම ස්වාභාවික වෘක්ෂලතා පද්ධතිය කඩොලාන පරිසර පද්ධතියයි.මෙමගින් වෙරළ කලාපය තරංග ඛාදනයෙන් ආරක්ෂා කරයි.නමුත් වර්තමානයේ මෙම කඩොලාන පරිසර පද්ධති විවිධ ඉදිකිරිමි,ආර්ථික කටයුතු,දැව සඳහා මෙන්ම ආරක්ෂක කටයුතු නිසාද එළිකිරීමි නිසා තරංග ගොඩබිම තුළට ඇදී ඒමෙන් වෙරළ ඛාදනය ප්‍රබල වී ඇත.
5)අයෝග්‍ය වෙරළ බැමි ඉදිකිරීම.
කිසියමි වෙරලාශ්‍රිත කලාපයක ඛාදනය ප්‍රබල වන විට වෙරළ ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ඉංජිනේරැවන් විසින් විවිධ බැමි ඉදිකරනු ලබයි.විශේෂයෙන්ම තරංගවල ප්‍රබලත්වය හෝ ඒවායේ දිශාව පිළිබඳව විමර්ෂණය නොකර විවිධ බැමි වර්ග ඉදිකරනු ලබයි. එවිට එම බැමි විසින් තරංග ශක්තිය වෙනත් වෙරළාශ්‍රිත කලාපයක් කරා යොමු කිරීම නිසා එම වෙරළ ඛාදනය ප්‍රබල වේ.උදාහරන;ශ්‍රි ලංකාවේ පුත්තලම,තංගල්ල,බේරැවල වෙරළ.
6)වෙර‍‍ළේ විවිධ ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම.
වෙරළාසන්නයේ සංචාරක හෝටල්,ජනාවාස හා වෙනත් ගොඩනැගිලි ඉදිකාරීම නිසා වෙරළ පටු වෙයි.එවිට වෙරළ ඛාදනය අවම කිරීමට යොදනු ලබන වෙරළ බැමි ඉදිකිරිමට අපහසු වෙයි.එමෙන්ම බැමි ඉදිකිරීමට ගෙන එන ගල් ප්‍රවාහනය කිරීමට මෙන්ම ගල්කුටිටි ඇතිරීමටඉඩ ෙනාලැබීම නිසා ෙවරළ ඛාදනය උග්‍ර වී අැත. උදාහරන;ශ්‍රි ලංකාවේ දකුණු වෙරළතීරය.
වෙරළ ඛාදනයේ ප්‍රතිඵල
විවිධ ප්‍රදේශ වල සිදුවන වෙරළ ඛාදනය නිසා විවිධ ප්‍රතිඵල උද්ගතවීඇත.
1)ජනාවාස හා ගොඩනැගිලි විනාශ වීම 		වෙරළ ඛාදනයේ ප්‍රධාන ප්‍රතිඵලයක් වන්නේ වෙරළාසන්න ජනාවාස විනාශ විමයි. ශ්‍රි ලංකාවේ බොහෝ වෙරළ ප්‍රදේශවල විශාල ජන සංඛ්‍යාවක් වාසය කරන නිසා ඔවුන්ගේ ජනාවාස කෙරෙහි වෙරළ ඛාදනය ප්‍රබල ලෙස බලපා ඇත.එම නිසා නිවාස විනාශ වීම,ජීවිත හානි වීම, වැඩි වී තිබේ.එමෙන්මසංචාරක හෝටල් විනාශ වීම,වෙරළ බඩ පොල් වගාව විනාශ වී ගිය ජනාවාස පුනරැත්තාපනය කිරීමට රජය විශාල වියදමක් දරනු ලබයි.
2)ගොඩබිම මුහුදට සේදීයාම.
වෙරළ ඛාදනයේ ප්‍රබලතම ගැටලුව ගොඩබිම මුහුද දෙසට ‍සේදීයාම හා ගොඩබිමි භුමිප්‍රමාණය අඩුවීමයි.ශ්‍රි ලංකාවේ කල්පිටිය සිට යාල දක්වා ඇති කිලෝමීටර් 685 තරම් දිග වෙරළාශ්‍රිත කොටස් වාර්ෂිකව වර්ග මීටර් 1,75,000-2,85,000 තරම් ගොඩබිම් කොටසක් වෙරළ ඛාදනය නිසා විනාශ වී යයි. උදාහරන;1840-1920 කාලය තුළ සීනිගම වෙරළාශ්‍රිතව පිහිටා තිබුණි.නමුත් එම කලාපයේ වෙරළ ඛාදනය ප්‍රබල වීම නිසා අද ගොඩබිම සිට සැතපුම් කාලක් දුරින් සීනිගම දේවාලය පිහිටා ඇත.
3)සංචාරක කර්මාන්තය කෙරෙහි බලපෑම.
ශ්‍රි ලංකාවේ දකුණු වෙරළ තීරය සංචාරක කර්මාන්තම සමඟ දැඩිව බැඳි පවතී.ශ්‍රි ලංකාවේ ශ්‍රේණිගත හෝටල් වලින් 75% ද හෝටල් කාමර වලින් 80% ද පිහිටා ඇත්තේ වෙරලාශ්‍රිත පටු බිම් තීරයකි.වෙරළ ඛාදනය ප්‍රබල වන විට හෝටල් වලටත්,ගිමන්හල් වලටත් භෝජනහල්,පිහිනුමි තටාක වැනි ගොඩනැගිලි වලටත්හානි පැමිනේ.මෙවන විටද සංචාරක කර්මාන්තය ආශ්‍රිත සමහර ගොඩනැගිලි විනාශ වී ඇත.එමෙන්ම වෙරළ ඛාදනය නිසාද දංචාරක හොටල් පසුපස වෙරළ ප්‍රමාණයෙන් කුඩා වීම නිසා ඒවාට පැමීණෙන සංචාරකයින් අඩුවීමෙන්ද වෙරළ ඛාදනය සංචාරක කර්මාන්තය ෙකෙරහි බලපා අැත.
4)ධීවර කර්මාන්තය කෙරෙහි බලපෑම.
වෙරළාශ්‍රිත විශාල ංනතාවක‍ගේ ප්‍රධාන කරමාන්තය ධීවර කර්මාන්තයයි. මේ මඟින් විශාල පිරිසක් සිය ජීවනෝපාය ‍ගෙන යයි.එමෙන්ම වෙරළාශ්‍රිත ධීවර වරායන්.ජැටි ,ශීතාගාර විශාල වශයෙන් පිහිටුවා ඇත.වෙරළ ඛාදනය ප්‍රබල වීමත් සමඟම මෙම ධීවර වරායන් වෙරළ ඛදනයට ලක්වීමෙන් ධීවර යාත්‍රා වලටද බරපතල හානි සිදු වී ඇත.
5)ගමනාගමනයට බාධා ඇති වීම.
වෙරළ ඛාදනය ප්‍රබල වීමෙන් වෙරළාශ්‍රිත පරිවහන පද්ධතියට බාධා ඇති වෙයි.වෙරළ ඛාදනය ප්‍රබල වීමෙන් මහා මාර්ග මෙන්ම දුම්රිය මාර්ගවලටද දැඩි තර්ජනයක් එල්ල වී ඇත.මේ වන විටත් ශ්‍රි ලංකාවේ නිරිත දිග වෙරලේ මහාමාර්ග හා දුම්රිය මාර්ග වෙරළ ඛාදනයට ගොදුරැ වි විනාශ වී ඇත.එම නිසා එම කලාපයේ ගමනාගමනයද විටින් විට ඇන හිටියි.එමෙන්ම මෙම පරිවහන පද්ධති විටින් විට ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමටද රජය විශාල මුදලක් වැය කරයි.
එටක වැදගත් ස්වාභාවික පරිසරයන් ලෙස වෙරළ ප්‍ර‍දේශ දැක්විය හැකිය. වෙරළාශ්‍රිත ස්වාභාවික සෞන්දර්ය රටක වටිනාකම කෙරෙහිත් ජනතාවගේ විවේකය විනෝදය සඳහාත් බලපායි.මෙලෙස ප්‍රබල ලෙස වෙරළ ඛාදනය වන විට එහි සෞන්දර්යාත්මක අගය පිරිහී යයි.වෙරළ ඛාදනයේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති මෙවැනි සෞන්දර්යාත්මක ස්ථාන 89 ක් හදුනාගෙන ඇත.
7)වෙරළාශ්‍රිත ඓතිහිසික ස්ථාන විනාශ වීම.
වෙරළාශ්‍රිත ප්‍රදේශවල විවිධ ඓතිහාසික හා විද්‍යාත්මක ස්ථාන පිහිටා පවතී නමුත් වෙරළාශ්‍රිතව ප්‍රබලව සිදුවන වෙරළ ඛාදනය එම ඓතිහාසික ස්ථාන විනාශ වීම කෙරෙහිත් බලපා ඇත. ශ්‍රි ලංකාවේ වෙරළාශ්‍රිත ප්‍රදේශවල ව්‍යාප්ත වී ඇති මෙවැනි ඓතිහාසික ස්ථානයන් හඳුනා‍ගෙන ඇත.
වෙරළ ඛාදනය වැලැක්වීම-වෙරළ සංරක්ෂණය
ශ්‍රි ලංකාවේ වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල ප්‍රධාන ගැටලුවක් වන වෙරළ ඛාදනය වැලැක්වම සඳහා විවිධ ක්‍රියාමාර්ග ගෙන ඇත.එවැනි ක්‍රියා මාර්ග රැසක් හඳුනාගත හැකිය.
1)වෙරළේ හා ගංගාවල වැලිකැනීම නැවැත්වීම.
2)වෙරළාශ්‍රිත කොරල්පර විනාශය වැලැක්වීම.
3)වෙරළාශ්‍රිත ප්‍රදේශවල ස්වාභාවික වෘක්ෂලතා වන කඩොලාන පරිසර පද්ධති විනාශය වැලැක්වීම හා වෙරළාශ්‍රිත කඩොලාන වගාකිරීමේ ව්‍යපාති දියත් කිරීම
5)වෙරළාශ්‍රිත කොරල් පර හා කඩොලාන සම්පත් විනාශ කරන්නවුන්ට දැඩි නීතිරීති පැනවීම.
6)වෙරළේ ගුණාත්මක වටිනාකම හා වෙරළ ඛාදනයේ අහිතකර ප්‍රතිඵල පිළිබඳව සාමාන්‍ය ජනතාව,පාසල් සිසුන් විවිධ මාධ්‍ය මඟින් දැනුවත් කිරීම
7)වෙරළාශ්‍රිත සම්පත් උපයෝගී කරගෙන ජීවිකාව ගෙන යන්නන් පුනරැත්තාපනය කිරීම
8)වෙරළාශ්‍රිත නව ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම හා සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සිදුකිරීම පාලනය කිරීම
9)වෙරළ සංරක්ෂණය සඳහා නව නීති රීති මෙන්ම නව පනත් ඉදිරිපත් කිරිමද සිදුකර තිබේ.වෙරළ සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් පනත් කීපයක් හඳුන්වා දී ඇත.
උදා,1981 අංක 57 දරන වෙරළ සංරක්ෂණ පනත
1988 අංක 64 දරන වෙරළ සංරක්ෂණ (සංශෝධිත)පනත.
පොන්නයියා සෙල්වනායගම්
පොන්නයියා සෙල්වනායගම් (ගෝපි, ගෝබි) යනු වේළුපිල්ලේ ප‍්‍රභාකරන්ගේ මරණින් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි නායකයා ලෙස කටයුතු කල ත්‍රස්තවාදියා වේ.
මතුවීම
ශ්‍රී ලංකාව තුල එල්.ටී.ටී.ඊ. සංවිධානය යළි ප‍්‍රතිසංවිධානය කිරීමේ කටයුතු වල නිරිත වන බව හෙළිවීම හේතුවෙන් පොන්නයියා සෙල්වනායගම් හෙවත් ගෝපි, ශ්‍රී ලංකා ත‍්‍රස්ත විමර්ශන කොට්ඨාශයට අවශ්‍ය සැකකරුවෙකු බවට පත්ව තිබිණි. ඒ අනූව 2014 මාර්තු 13 වැනිදා පොලීසිය, ඔවුන්ට ලැබී තුබූ තොරතුරක් මත පදනම්ව ගෝපි සොයා කිලිනොච්චිය - ධර්මපුරම් ප‍්‍රදේශයේ මෙහෙයුමක් දියත් කල අතර, එම අවස්ථාවේදී ගෝපි එම පොලිස් කණ්ඩායමට වෙඩි තබා පළා යන ලදී. කෙසේ නමුත් ගෝපී සම්බන්ධව තවදුරටත් ක්‍රියාත්මක වූ පොලීසිය, ඔහුට උදවු ලබා දුන් තවත් නවරත්නම් නවනීදන් හෙවත් අප්පන් නම් 36 හැවිරිදි තැනැත්තෙකු පිළිබඳවත් හෙළිදරවු කර ගත් අතර, ගෝපි සිටිනා තැනක් ගැන ඔත්තුවක් සපයන්නෙකුට රුපියල් ලක්ෂ 10 ක් ලබාදෙන බවත් ප්‍රකාශ කරන ලදී.
ඝාතනයට ලක්වීම
එල්ටීටීඊ ත්‍රස්ත සංවිධානය ප‍්‍රතිසංවිධානය කිරීමට මූලිකත්වය ගෙන කි‍්‍රයාකරන සාමාජිකයන් පිරිසක් රැදී සිටින බවට 2014 අප්‍රියෙල් 10 වැනිදා සිවිල් වැසියෙකුගෙන් ලත් ඔත්තුවක් මත, ශ්‍රී ලංකා ආරක්ෂක හමුදා පදවිය නැදුන්කර්නි වනයේ මෙහෙයුමක් දියත් කල අතර, එම මෙහෙයුම අතරතුරදී, ආරක්ෂක හමුදා සමග ගැටුමක් ඇතිවීම හේතුවෙන්, මෙහෙයුමේ ප්‍රධාන සැකකරුවා වූ ගෝපි සහ ඔහුට සහය දුන් තේවියන් හා අප්පන් නැමැති දෙදෙනෙකුද නැදුන්කර්නි වනයේදී ජීවිතක්ෂයට පත්විය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:එල්.ටී.ටී.ඊ. නායකයෝ ප්‍රවර්ගය:2014 මරණ
ජූනි 26
ප්‍රවර්ගය:ජූනි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
ඝෝරාවාඩී ලෙන්
ඝෝරාවාඩී ලෙන්, හෙවත් ඝෝරාදේශ්වර් ලෙන් සහ ශේලාර්වාඩී ලෙන්, ‍යන නම්වලින් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ පූනේ සිට 25 km පමණ වයඹදිගින් පිහිටි ලෙන් සමූහයකි. මුල්කාලීනව බෞද්ධ ලෙන් වූ මේවායේ වර්තමානයෙහි බෞද්ධ මෙන්ම හින්දු දේව ප්‍රතිමා ද දක්නට ලැබේ. මෙය පූනේ සහ මුම්බායි යා කෙරෙන NH4 අධිවේගී මාර්ගය ආසන්නයේ පිහිටා ඇත. මෙම ලෙන් ක්‍රි.ව. 3වන සහ 4වන සියවස් අවට කාලයේ නිර්මාණය වී ඇති බව පෙනේ.
මෙහි චෛත්‍යගෘහ හා සම්බන්ධ භාවනා ශාලා නවයක් ඇත. මෙහි එක් බිත්තියක වූ බ්‍රාහ්මී අක්ෂරවලින් ලියූ අභිලේඛනයක මෙම චෛත්‍යගෘහය බුදුන් ඇතුළු සංඝයා උදෙසා, "භදාන්ත්සිංහ"ගේ ශ්‍රාවකයකු වූ "ධාපර්"ගේ දියණියන් විසින් පූජා කළ බැව් දැක්වේ. මෙම චෛත්‍යගෘහය වර්තමානයේ ශ්‍රී ඝෝර්වාදේශ්වර් දේවාලය ලෙස හැඳින්වේ.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
යුරේනස්
මෙය 1781 දී විලියම් හර්ෂල් (William Herschel) විසින් සොයා ගෙන ඇත. යුරේනස් සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති තුන්වන විශාලතම ග්‍රහයා වේ. මෙහි විෂ්කම්භය කි.මී.50,800කි.
සූර්යයා වටා යුරේනස් ගමන් කිරීමේ දී ඇති වන අසාමාන්‍ය හැසිරීම් රටාව නිසා ඍතු ඇති වේ. යුරේනස් සතුව චන්ද්‍රයන් 15ක් පවතී.
ප්‍රවර්ගය:යුරේනස්
ඇන්ටිලොප්
right|thumb
ඇන්ටිලොප් යන නමින් සත්ත්ව විද්‍යානුකූලව නිශ්චිත එක් සත්ත්ව විශේෂයක් දැක්විය නොහැකිය. සමාන ගති ලක්ෂණ ඇති විවිධ පවුල් වලට අයත් සත්ත්ව විශේෂයන් ඇන්ටිලොප් ලෙස හැඳින්වේ. එහෙත්, නියම ඇන්ටිලොප් ලෙස හැඳින්වෙන්නේ උතුරු ඇමරිකාවේ ජීවත්වන ප්‍රොන්හෝන් (Pronghorn) හා ප්‍රොන්බක් (Pronbuck) යන නම් වලින් හැඳින්වෙන (සත්ත්ව . නා. ඇන්ටිලෝකැප්‍රරා ඇමරිකානා (Antilocapra americana) කුරංගයාටය. ඌ අයත් වනු‍යේ ඇන්ටිලෝකැප්රිඩේ (Antilocapride) පවුලටය. අනෙකුත් ඇන්ටිලොප් සත්තු බොවිඩේ පවුලට අයත් වේ.
ඇන්ටිලොප් කුරංගයන්ගෙ අතීත කතාව
පොසිල වාර්තා වලට අනුව බොවිඩේ පවුලට අයත් ඇන්ටිලොප් සතුන් වසර මිලියන 65 ක් තරම් ඈත කාලයේ දි යුරේසියවේ හා අප්‍රිකාවේ තන බිම් පැවති ප්‍රදේශවල විසු බව හෙලි වි ති‍බේ. විශාල වශයෙන් ඇන්ටිලොප් වර්ග අතීතයේ මෙන් ම දැනුදු සිටින්නේ අප්‍රිකාවේ තැනිතලා හා සවානා බිම් වලය.
කුරංගයා
පාදවල කුර ඇති සතුන් මීට අයත් වේ.ගව,එළු,බැටළු,ආදි කුර සහිත කිරි බී වඩෙන බහුතර සතුන් ද බොව්ඩෙ පවුලට අයත් වේ.මෙම පවුල් දෙකටම අයත් ඇන්ටිලොප් සතුන් ඔවුන්ගේ අලංකාර පෙනුම,ලාලිත්‍යය හා වේගයෙන් දිවීමේ හැකියාව නිසා වි‍ශේෂයෙන් කැපි පෙ‍නේ.
ඇන්ටිලොප් සතුන්ගේ ප්‍රජනනය
පිරිමි ගැහැනු සතුන් හ එක් වන කාලයට පිරිමි සතා තමන් හා එක් ව යන ගැහැනු සතකු තෝරාගෙන අවට ගස් පඳුරු වල තම ගන්ධ ග්‍රන්ථින් ඒවා මත අතුල්ලා තම සීමාවන් ලකුණු කෙරේ. සමහර ඇන්ටිලොප් වර්ගයක් එක ගැහැනු සතකු හා වෙසෙන අතර සමහර වර්ගයක් ගැහැනු සතුන් කිහිප දෙනෙකු ඇතුළත් පට්ටියක් තෝරා ගැනේ.බොහෝ සත්ත්ව විශේෂ වල ගන්ධ ග්‍රන්ථින් ඇත්තේ ඇස් ඉදිරියෙනි. සමහරුන්ගෙ ඒවා ඇත්තේ අං පසුපස හෝ හකු මත හො නොඑසේ නම් වලිග‍යේ,පසුපස හෝ පාදවලය. මොවුන්ගේ ගැබ් කාලය මාස4 සිට 8 දක්වා වෙනස් වේ.සාමාන්‍යයෙන් වරකට එක පැටියකු බැගින් බිහි කෙරේ.එහෙත්, ප්‍රොන්හොර්න් අං හතරේ ඇන්ටිලොප් වර්ග බොහෝ විට එකවර පැටවුන් දෙදෙනකු බිහි කරනු ලැබේ.
ඇන්ටිලොප් කුරංගයන්ගේ සුවිශේෂ ලක්ෂණ
බොහෝ සතුන්ට ඉහළට විහිදුණු ,පසුපසට ඇඹරී ගිය අං තිබේ. සාමාන්‍යයෙන් ඔවුන්ගේ සම රන්වන්, රතුමුසු දුඹුරු,අලු පැහැ ගනි. හොම්බ හ පසුපස සුදු හෝ ලා පැහැයක් ගනි. සමහර සතුන්ගේ සිරුරෙහි අලංකාර ඉරි වැටී තිබේ.ප්‍රධාන වශයෙන් අප්‍රිකා‍වේ වෙසෙන මේ ඇන්ටිලොප් සතුන් ඉඳහිට ආසියාවේ ද දැක්ක හැකිය.විවිධ සත්ත්ව පවුල්වලට අයත් ඔවුන් කෙරෙන් විද්‍යමාන වන පොදු ලක්ෂණ කිහිපයක් හේතුවෙන් ඇන්ටිලොප් මින් භාවිත ‍වේ.සාමාන්‍යයෙන් මෙම ඇන්ටිලොප් සතුන්ට දුර පිමි පනිමින් ඉතා වේගයෙන් දිවීමේ හැකියාව තිබේ.එසේම ඔවුන් පෙනුමෙන් ද ඉතාමත් අලංකාරය
ආටියෝඩක්ටිලා ගොත්‍ර‍යේ නෑදෑයෝ
ඇන්ටිලොප්ලා මුවන්, ඔටුවන්, ජිරාෆ් හා ඌරන් ආදී කුර සතුන් අයත් වන ආටියොඩක්ටිලා ගෝත්‍රයේ සතුන්ට නෑකම් කියනු ලබේ. ඇන්ටිලොප්ගේ මාපටගිල්ල හ ලොකු ඇඟිලි පරිණාමයේ මුල් යුගයේදිම අහෝසි වී ඇත.උන් සිට ගෙන සිටින්නෙ මදැඟිලි දෙකෙනි.ඒවා ලොකු නියපොතු දෙකක් එනම්, බෙදුණු කුර දෙකක් බවට පත් වී ඇත.දෙපස ඇඟිලි දෙක කුඩාව අක්‍රියව ඇත.
thumb|center
ඇන්ටිලොප් කුරංගයන්ගේ වාසභූමි
ඇන්ටිලොප් සතුන් වැඩි වශයෙන් හමුවන්නේ විවෘත තණබිම් වලය.ඔවුන්ගේ තණ උලා කෑමත්,විශාල තණබිම්වල දුව පැන ඇවිදිමින් විශාල රංචු වශයෙන් හැසිරෙන ආකාරයත් මන බඳින සුළුය.ඇතැම් ඇන්ටිලොප් වර්ග පඳුරු සහිත බිම්වල හා වනාන්තරවල තනිවම සිටිනු ද දැකිය හැකිය.
thumb|center
ඇන්ටිලොප් කුරංගයන්ගේ ශරිර ලක්ෂණ
ඇන්ටිලොප් සතුන් ප්‍රමාණයෙන් පවා විවිධය.ඒ ඒ වර්ග හොඳින් වැඩුණු පසු උරහිස තෙක් උස සෙ.මි.25 සිට සෙ.මි.180 ක් තරම් වෙනස් වේ.එසේ වැඩිම උසක් ඇත්තේ රජ ඇන්ටිලොප්ටය. සියලුම පිරිමි සතුන්ට මෙන්ම ගැහැණු සතුන් ටික දෙනෙකුට අං තිබේ.නියම ඇන්ටිලොප් ලෙස හැඳින්වෙන ප්‍රොන්හොර්න් මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ සතෙකි.උගේ සිරුර රතු මුසු දුඹුරු පැහැතිය.යටිකය සුදු පැහැතිය. බෙල්ලෙ සුදු පටි දෙකක් වැටී තිබේ.තද දුඹුරු පැහැති කෙටි කෙසරු ද ති‍බේ. පසුපස වටකුරු පැල්ලමක් සේ වැටි ඇති සුදු ලොම් අවශ්‍ය විටක පුම්බා දීප්තිමත් සුදු පැහැයක් නිකුත් කිරිමට හැකියාවක් ද තිබේ. එය අනෙක් සතුන්ට අනතුරු ඇඟවීමට කරන සංඥාවකි.බොන්ටගෝ නම් වර්ගය රතු මුසු රඹ පැහැතිය. පිටෙහි සුදු ඉරි 12 ක් ද ඇත. center
ඇන්ටිලොප් කුරංගයන් අතර සිටින යෝධයා-එලන්ඩ්
බොහෝ ඇන්ටිලොප් සතුන් එළුවන් හෝ බැටළුවන් තරම් වන අතර ඉන් ලොකුම සත්ත්වයා වන්නේ උරහිස තෙක් සෙ.මි.175 ක් (අඟල් 69 ක්)පමණ උසැති කි.ග්‍රෑ.800 ක් රාත්තල් 1764 ක්)බරැති යෝධ එලන්ඩ් නම් අප්‍රිකාවේ වෙසෙන විශේෂයයි.
center|thumb
කුඩාම ඇන්ටිලොප් කුරංගයා-ඩෙන්ට් රොයල්
කුඩාම සත්ත්වයා වන්නේ අප්‍රිකාවේ වෙසෙන, උරහිස තෙක් සෙ.මි.25 ක් (අඟල් 10 ක්)පමණ උසැති,කි.ග්‍රෑම්. 2.7 ක් (රාත්තල් 6 ක් ) පමණ බරැති ඩෙන්ට් රෝයල් නම් වර්ගයයි.උන්ගෙ අං ද හැඩයෙන් හා ප්‍රමාණයෙන් ද විවිධය.රෝයල් ඇන්ටිලොප්ගෙ අං අඟලකට (සෙ.මි.2.5 ක ට වඩා දිගු නැත.යෝධ සේබල් ඇන්ටිලොප්ගෙ පසුපසට වකුටු වී ගිය අං දිගින් සෙ.මි.160 ක් (අඟල් 63 ක්) පමණ වේ.බොවිඩේ පවුලට අයත් ඇන්ටිලොප් සතුන්ගේ අං හැලෙන්නේ නැත. එහෙත් ප්‍රොන්හොර්න්ගෙ අං වසරක් පාසා හැලී අලුත් අඟක් වැඩේ. center|thumb
ඇන්ටිලොප් කුරංගයන්ගේ කෑම බීම
center|thumb
ඇන්ටිලොප් කුරංගයන්ගේ වේග‍ය
දිවීම ගැන සළකන විට ප්‍රොන්හොර්න්ට පැ.කි.මි.70 ක (පැ.සැ.45 ක )පමණ වේගයෙන් දිවිය හැකිය.උගෙ එක් පිම්මක් දිගින් මි.6 ක් (අඩි 20 ක්)පමණ වේ.තොම්සන් ගැසලි වර්ගයට පැ.කි.මි.80 ක (පැ.සැ.50 ක) පමණ වේගයෙන් දිවිය හැකිය.ලොකුම පිමිකාරයා වන ඉම්පාලා මි.2.4 ක් (අඩි 8 ක් ) පමණ උසින් යුතු මි.10 ක් (අඩි 33 ක්) පමණ දිග පිම්මකට හිමිකම් කියනු ලබේ.
center|thumb
ඇන්ටිලොප් කුරංගයන් අනතුරේ
හොඳින් වැඩුණු ඇන්ටිලොප් සතකු දඩයම් කිරීම කොටියන්, සිංහයන්, ව්‍යාග්‍රයන් ඇතුළු විලෝපිකයන්ට ලෙහෙසි පහසු නොවේ. ඒ නිසා ඔවුන් සාමාන්‍යයෙන් ගොඳුරු කරගන්නේ වයස්ගත සතුන් හා පැටවුන්ය.ඇන්ටිලොප් සතුන් වඳ වී යාමේ තර්ජනය එල්ල වී තිබෙන්නේ එවැනි විලොපිකයන්ගෙන් නොව මිනිස් දඩයක්කරයන්ගෙනි. මෙසේ තර්ජනයට ලක් වී ඇති සතුන් අතරින් එලන්ඩ්,රොවාන්,මහා කුඩු,වෝටර් බක්,නිල්ගයි (ඉන්දියාවේ නිල් ගවයා) කඳුකර න්‍යාලා හා බොංගෝ කැපි පෙනේ.අරාබි ඔරික්ස්,යෝධ සේබ්ල්,බ්ලෙස්බොක්,බොන්ටෙබොක් යන වර්ග වඳ වී යන්නට ආසන්නය. අනෙක් සතුන්ට අභය භූමිවල රැකවරණය ඇත.
center|thumb
ආශ්‍රිත මුලාශ්‍ර
ජයමාන්න ලුසිත,"කවුද මේ ඇන්ටිලොප්",විජය පුවත්පත,2008 ජුනි 24,පිටු 16-17
මවුකිරි දීම
right|thumb|150px|An infant breastfeeding thumb|150px|[[International Breastfeeding Symbol]]
මවුකිරි දීම (En=Breastfeeding / nursing) ) යනු ළදරුවකු හෝ කුඩා දරුවකුට මවු කිරි ලබාදීමයි. නව ජන්ම ළදරුවන්හට මේ සඳහා උරාබීමේ ප්‍රතීකය (sucking reflex) උපකාරීවේ.
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පවුල් සෞඛ්‍ය කාර්යංශය වයස මාස 6 දක්වා මවු කිරි පමනක් දීමද (Exclusive breastfeeding) වසර 2කට වඩා මවුකිරි ලබාදීමද නිර්දේශ කරයි.
මවුකිරි
පියයුරු කිරි සියලුම ගුණ තේරුම් නොව, තම ෙපෝෂණ සාපේක්ෂව ස්ථාවර යුතු වේ. තන කිරි මවගේ රුධිර යටත් කරගන්නටත් ශාරීරික ගබඩාවල පෝෂ්ය පදාර්ථ නිෂ්පාදනය සිදු කෙරේ. මව් කිරි දීම එය මව බිහි පසු බර අඩු උපකාර දිනකට 500 කැලරි ක සාමාන්ය ගනී. [7] මව්කිරි වෙනස්කම් සංයුතිය, එක් එක් සැසිවාරය දී මෙන්ම, ළමයාගේ වයස මත කොපමණ කාලයක් දරුවා හෙදියන් මත පදනම්ව නිසා.
පර්යේෂණ කිරි සහ breastmilk බලශක්ති අන්තර්ගතයට සැබවින්ම පළමු වසර පසු අඩු බවයි. [3] Breastmilk හරියටම හරි වෙලාවට පෝෂණ හරියටම හරි ප්රමාණය ලබා දීම, ඉතා පෞර්ෂත්වයක් හඳුන්වා වර්ධනය වන පද්ධතිය ගළපන්න එයට පුළුවන්. [4] ඇත්ත වශයෙන්ම, පර්යේෂණ බවයි 12 සහ මාස 24 ත් අතර, මානව කිරි මිලි ලීටර් 448 පහත සඳහන් අවම දෛනික අවශ්යතා මෙම ප්රතිශත ලබා: [8]:
ළදරුවන්ට ලැබෙක වාසි
thumb|right|[[Himba woman and child.]] thumb|right|A woman with her child in [[Kabala, Sierra Leone|Kabala, Sierra Leone in the 1960's.]]
‍දේශගුණික විපර්යාස
thumb
යුදෙව් ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යය
එක්සත් ජනපද සාහිත්‍යය ඉතිහාසය තුල ඉතා වැදගත් තැනක් යුදෙව් - ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යයට හිමි වේ. මෙයට ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලිවීමේ සම්ප්‍රදාය ප්‍රධාන වශයෙන් ඇතුලත් වෙතත්, අනෙකුත් භාෂාද එක් වී ඇත. ඒ අතර ‘යිඩිෂ්’ භාෂාව ප්‍රධාන තැනක් ගනී. බොහෝ ලේඛකයින් සහ විවේචකයින් ඇමරිකාව තුල යුදෙව්භාවය ගැන ලිවීමේ පුරුද්ද අගය කළ අතරම බොහෝ ලේඛකයින් ඔවුන්ට ‘යුදෙව් හඬවල්’ ලෙස සලකා කරන ලද නොසැළකිම් ගැන එරෙහි වූහ. එසේම බොහෝ නාමික වශයෙන් යුදෙව් ලේඛකයින් යුදෙව් ඇමෙරිකන් සාහිත්‍යය නියෝජනය කළ අය වශයෙන් නොසැළකේ. මේ සඳහා උදාහරණයක් වන්නේ ‘අයිසැක් ඇසිමොව්’ ය.
‍දේශගුණික විපර්යාස
වර්තමාන ‍ලෝකයේ වඩාත් අවධානයට ලක්වු ප්‍රධානතම පාරිසරික ගැටළුවක් ලෙස දේශගුණ වෙනස්විම හැඳින්විය හැකිය.මුළු මහත් ලෝකය දවමින් ඇතිවෙමින් පවතින දේශගුණික විපර්යාස ආපසු නොහැරවිය හැකි මෙන්ම වැළැක්විය : නොහැකි පාරිසරික ගැටළුවක් බවට පත්වී හමාරය."මිහිතලයේ හෙට දවස තීරණය වනුයේ අද දවසේ මිනිසාගේ ක්‍රියාකාරකමි මතය."
මවුකිරි දීම
මවු කිරි පිළිබද විග්‍රහ
thumb|right|120px|Manual breast pump
යුදෙව් ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යය
17 වෙනි සියවසේ මැද භාගයේදී පමණ ඇමෙරිකාවට සංක්‍රමණය වුණු යුදෙව් සම්භවයක් සහිත ප්‍රජාව විසින් පළමුවෙන් සකස් කරන ලද මතක සටහන්, ආයාචනා ආදියෙන් ආරම්භ වුනු යුදෙව් ඇමෙරිකානු ලේඛණ කලාව ඉන් පසු ගත වුනු සියවස් කිහිපය තුල ප්‍රබන්ධ කථා, කාව්‍ය සහ නාට්‍ය ආදී විවිධ අංග දක්වා වර්ධනය විය. එම ලේඛණ කලාව 20 වෙනි ශත වර්ෂය පමණ වන විට හෙන්රි රොත්, සාවුල් බෙලොව්, බර්නාඩ් මැලමුඩ්, චේම් පොටොක් සහ පිලිප් රොත් වැනි ලේඛකයින්ගේ කෘති ද අඩංගු යුදෙව් - ඇමෙරිකානු නවකථා ලෙස හැඳින්වීම ඇරඹුනේය. ඔවුන්ගේ කෘතීන් වලින් ලෞකික සමාජය සහ යුදෙව් සමාජය අතර ඝට්ඨනයන් නිරීක්ණෂය වුනු අතර, ඒවා එලිස් දිවයින හරහා පැමිණි සංක්‍රමණිකයින්ට හා ඔවුන්ගේ දරු මුණුබුරන්ට තියුණු ලෙසින් දැනුනේය.
‍දේශගුණික විපර්යාස
මෙලෙස වර්තමානයේ උද්ගතවී ඇතිදේශගුණික විපර්යාසවලට හේතු,දේශගුණ විපර්යාසයේ බරපතලකම,දේශගුණික විපර්යාස නිසා පරිසරයට,ජීවින්ට,පරිසර පද්ධතිවලට වන බලපෑම මෙහිදි පැහැදිලි කෙරේ.
යුදෙව් ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යය
ඇමෙරිකානු යුදෙව්වන්ගේ තරුණ පරම්පරාව විසින් ප්‍රදර්ශනය කරනු ලැබූ සංස්කෘතික වශයෙන් නව සොයා ගැනීම් සහ ඒ වන විට කෙරෙමින් තිබූ අනුගත වීම් වැනි ප්‍රවණතාවයන් සහ සමූල ඝාතණය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් පෝල් ඕස්ටර්, මයිකල් චෙබොන්, ජොනතන් සැෆ්රන් ෆොයර් සහ ආර්ට් ස්පීගල් වැනි වඩාත් මෑත කාලින කතෘවරු ඔවුන්ගේ කාර්යයෙහි අනන්‍යතාවය පිළිබඳ ගැටළුව පරික්ෂා කිරීමේ කටයුතු නොකඩවා කර ගෙන ගොස් තිබුණේය. නවීන යුදෙව් ඇමෙරිකානු නවකථාවල බොහෝ විට යුදෙව් චරිත අඩංගු වේ. ‘ද නිව් යෝර්කර්’ වැනි සඟරා බොහෝ යුදෙව් අමෙරිකානු ලේඛකයින් පුළුල් කියවන සමාජයකට හඳුන්වා දීම සඳහා දායක වූ බව පැහැදිළි වී තිබේ.