cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
OSI ආකෘතිය
1 වෙනි ස්ථරය -- භෞතික ස්ථරය
බිට් හුවමාරු ස්ථරයේ, රැහැන් රහිත හෝ රැහැන් රහිත සම්ප්‍රේෂණ සම්බන්ධකයක් මත ඩිජිටල් බිට් හුවමාරුව සිදු කෙරේ. ස්ථිතික බහුකාර්ය හෝ ගතික බහුකාර්ය මගින් සම්ප්‍රේෂණ මාධ්‍යයක් මෙම ස්ථරයේ බෙදා ගත හැකිය. ඇතැම් සම්ප්‍රේෂණ මාධ්‍යවල පිරිවිතරයන්ට අමතරව (උදා: තඹ කේබල්, ෆයිබර් ඔප්ටික් කේබල්, බල ජාලකය) සහ ප්ලග් සම්බන්ධතා නිර්වචනය කිරීමට අමතරව මේ සඳහා තවත් අංග අවශ්‍ය වේ.
ඊට අමතරව, තනි බිට් සම්ප්‍රේෂණය කළ යුතු ආකාරය මෙම මට්ටමින් විසඳිය යුතුය: පරිගණක ජාල වලදී තොරතුරු සම්ප්‍රේෂණය වන්නේ බිට් හෝ සංකේත අනුපිළිවෙලෙනි. තඹ කේබල් සහ ගුවන්විදුලි සම්ප්‍රේෂණයේදී, මොඩියුලේටඩ්, අධි-සංඛ්‍යාත, විද්‍යුත් චුම්භක තරංග යනු තොරතුරු වාහකයන් වන අතර, ෆයිබර් ඔප්ටික් වල නිශ්චිත තරංග ආයාමයක හෝ වැඩි ගණනක ආලෝක තරංග වේ. මොඩියුලේෂන් මත පදනම්ව, තොරතුරු වාහකයන්ට ශුන්‍යය සහ එකක් සඳහා ප්‍රාන්ත දෙකක් උපකල්පනය කළ හැකිවා පමණක් නොව තවත් බොහෝ දේ කළ හැකිය. එබැවින් එක් එක් වර්ගයේ සම්ප්‍රේෂණය සඳහා කේතීකරණයක් අර්ථ දැක්විය යුතුය. මෙය සිදු කරනු ලබන්නේ ජාලයක භෞතික ස්ථරයේ පිරිවිතරයේ උපකාරයෙනි.
2 වෙනි ස්ථරය -- දත්ත සම්බන්ධක​ ස්ථරය
දත්ත සම්බන්ධක ස්තරයේ කර්තව්‍යය වන්නේ විශ්වාසනීය බව සහතික කිරීමයි, එනම් බොහෝ දුරට දෝෂ රහිත, සම්ප්‍රේෂණය සහ සම්ප්‍රේෂණ මාධ්‍යයට ප්‍රවේශය නියාමනය කිරීම ය. මෙය සිදු කරනුයේ බිට් දත්ත ප්‍රවාහය කොටස් වලට බෙදීමෙනි - රාමු ලෙසද හැඳින්වේ - සහ නාලිකා කේතීකරණයේ කොටසක් ලෙස චෙක්සම් එකතු කිරීම. මේ ආකාරයෙන්, වැරදි කුට්ටි ලබන්නාට හඳුනාගත හැකි අතර ඉවතලන හෝ නිවැරදි කළ හැකිය; කෙසේ වෙතත්, මෙම ස්තරය ඉවතලන කුට්ටි සඳහා අලුත් ඉල්ලීමක් ලබා නොදේ.
“දත්ත ප්‍රවාහ පාලනයක්” මඟින් ග්‍රාහකයෙකුට අනෙක් පැත්තට වාරණ යැවිය හැකි වේගය ගතිකව පාලනය කිරීමට හැකි වේ. අන්තර්ජාතික ඉංජිනේරු සංවිධානයක් වන IEEE, දේශීය ජාල සඳහා සම්ප්‍රේෂණ මාධ්‍යයකට තරඟකාරී ප්‍රවේශය නියාමනය කිරීමේ අවශ්‍යතාව දුටුවේය.
IEEE ට අනුව, 2 වන ස්ථරය උප ස්ථර දෙකකට බෙදා ඇත: LLC (තාර්කික සම්බන්ධක පාලනය, 2 වන ස්ථරය) සහ MAC (මාධ්‍ය ප්‍රවේශ පාලනය, 2 වන ස්ථරය). OSI ස්ථර වල පැරණි අර්ථ දැක්වීමක දී, 2 වන ස්ථරයේ බොහෝ මාධ්‍ය ප්‍රවේශ පාලන සංරචක අඩංගු නොවේ; මෙම කාර්යයන් එහි ඉහළ OSI ස්ථර විසින් භාර ගත යුතුය.
3 වෙනි ස්ථරය -- ජාලකරණ ස්ථරය
ජාල ස්ථරය (පැකට් මට්ටම හෝ ජාල ස්තරය ලෙසද හැඳින්වේ) රේඛීය-නැඹුරු සේවාවන් සම්බන්ධයෙන් සම්බන්ධතා මාරු කිරීම සහ දත්ත පැකට් ඉදිරියට යැවීම සහ පැකට්-නැඹුරු සේවාවන්හි තදබදය වළක්වා ගැනීම සහතික කරයි [4]. අවස්ථා දෙකේදීම, දත්ත සම්ප්‍රේෂණය සමස්ත සන්නිවේදන ජාලය හරහා ගමන් කරන අතර ජාල නෝඩ් අතර මාර්ග සෙවීම (මාර්ගගත කිරීම) ඇතුළත් වේ. යවන්නා සහ ගමනාන්තය අතර communication ජු සන්නිවේදනයක් සැමවිටම කළ නොහැකි බැවින්, මඟදී ඇති නෝඩ් මගින් පැකට් ඉදිරිපත් කළ යුතුය. ඉදිරියට යැවූ පැකට් ඉහළ ස්ථර කරා ළඟා නොවන නමුත් නව අතරමැදි ගමනාන්තයක් ලබා දී ඊළඟ නෝඩයට යවනු ලැබේ. ජාල ස්ථරයේ වැදගත්ම කාර්යයන් අතර හරස් ජාල ලිපින සැපයීම, මාර්ගගත කිරීම හෝ රවුටින් වගු තැනීම හා යාවත්කාලීන කිරීම සහ දත්ත පැකට් ඛණ්ඩනය කිරීම ඇතුළත් වේ. නමුත් යම් සේවාවක ගුණාත්මකභාවය පිළිබඳ සාකච්ඡා කිරීම සහ සහතික කිරීම ද ජාල ස්ථරයේ ප්‍රේෂණයට අයත් වේ. අන්තර්ජාල කෙටුම්පතට අමතරව, එන්එස්ඒපී ලිපින ද මෙම ස්ථරයට අයත් වේ. සන්නිවේදන ජාලයකට විවිධ සම්ප්‍රේෂණ මාධ්‍ය සහ ප්‍රොටෝකෝල සහිත උප ජාල කිහිපයකින් සමන්විත විය හැකි බැවින්, මෙම ස්ථරයේ උප ජාල අතර ඉදිරියට යැවීමට අවශ්‍ය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ කාර්යයන් ද අඩංගු වේ.
4 වෙනි ස්ථරය -- ප්‍රවාහන​ ස්ථරය
ප්‍රවාහන ස්ථරයේ කාර්යයන් (අවසානය සිට අවසානය දක්වා පාලනය, ප්‍රවාහන පාලනය) දත්ත ප්‍රවාහය ඛණ්ඩනය කිරීම, තදබදය වළක්වා ගැනීම සහ දෝෂ රහිත සම්ප්‍රේෂණය සහතික කිරීම [5] ඇතුළත් වේ.
දත්ත ඛණ්ඩය යනු සේවා දත්ත ඒකකයකි, එය සිව්වන ස්ථරයේ (ප්‍රවාහන ස්ථරයේ) දත්ත සංයුක්ත කිරීම සඳහා භාවිතා කරයි. එය 4 වන ස්ථරයේ පාලන තොරතුරු අඩංගු ප්‍රොටොකෝල් අංග වලින් සමන්විත වේ. දත්ත අංශයට 4 වන ස්ථරයේ ලිපිනය ලිපිනය ලෙස පවරා ඇත, එනම් වරාය. දත්ත කොටස දත්ත පැකට්ටුවක 3 වන ස්ථරයේ කොටා ඇත.
සන්නිවේදන ජාලයේ ගුණාංග සැලකිල්ලට නොගත යුතු වන පරිදි ප්‍රවාහන ස්ථරය 5 සිට 7 දක්වා ඒකාකාර ප්‍රවේශයක් සහිත යෙදුම්-නැඹුරු ස්ථර ලබා දෙයි.
5 වෙනි ස්ථරය -- සැසි ස්ථරය
5 වන ස්ථරය (තාර්කික සම්බන්ධතා පාලනය කිරීම, ඉංග්‍රීසි සැසි ස්ථරය; සැසි ස්ථරය [6], සන්නිවේදන ස්ථරය [7], සන්නිවේදන පාලන ස්ථරය [8]) පද්ධති දෙකක් අතර ක්‍රියාවලි සන්නිවේදනය සහතික කරයි. වෙනත් දේ අතර, ආර්පීසී (දුරස්ථ ක්‍රියා පටිපාටිය ඇමතුම) ප්‍රොටෝකෝලය මෙහි සොයාගත හැකිය. සැසිවාරයේ බිඳවැටීම් හා ඒ හා සමාන ගැටළු සමඟ කටයුතු කිරීම සඳහා සංවිධානාත්මක හා සමමුහුර්ත දත්ත හුවමාරුවක් සඳහා සැසි ස්තරය සේවා සපයයි. මෙම අරමුණු සඳහා, නැවත ආරම්භ කිරීමේ ස්ථාන, ඊනියා චෙක්පොයින්ට්ස් හඳුන්වා දී ඇති අතර, සම්ප්‍රේෂණය ආරම්භයේ සිටම නැවත ආරම්භ කිරීමකින් තොරව ප්‍රවාහන සම්බන්ධතාවයක් අසමත් වීමෙන් පසු සැසිය නැවත සමමුහුර්ත කළ හැකිය.
6 වෙනි ස්ථරය -- සමර්පන​ ස්ථරය
ඉදිරිපත් කිරීමේ ස්තරය මඟින් දත්ත මත පදනම් වූ නිරූපණය (උදා: ASCII, EBCDIC) ස්වාධීන ස්වරූපයක් බවට පරිවර්තනය කරන අතර එමඟින් විවිධ පද්ධති අතර කෘතිමව නිවැරදි දත්ත හුවමාරුව සක්‍රීය කරයි. දත්ත සම්පීඩනය සහ සංකේතනය වැනි කාර්යයන් 6 වන ස්ථරයට අයත් වේ. එක් පද්ධතියක යෙදුම් ස්ථරයෙන් යවන ලද දත්ත වෙනත් පද්ධතියක යෙදුම් ස්ථරයට කියවිය හැකි බව ඉදිරිපත් කිරීමේ ස්තරය සහතික කරයි. අවශ්‍ය නම්, පද්ධති දෙකටම තේරුම් ගත හැකි දත්ත ආකෘතියක් භාවිතා කරමින් ඉදිරිපත් කිරීමේ ස්තරය විවිධ දත්ත ආකෘති අතර පරිවර්තකයෙකු ලෙස ක්‍රියා කරයි, ඒඑස්එන් 1 (සාරාංශ සින්ටැක්ස් අංකනය).
7 වෙනි ස්ථරය -- යෙදුම් ස්ථර
සේවා, යෙදුම් සහ ජාල කළමනාකරණය. යෙදුම් ස්තරය යෙදුම් සඳහා කාර්යයන් සපයයි. මෙම ස්තරය පහළ ස්ථර වලට සම්බන්ධතාවය තහවුරු කරයි. දත්ත ආදානය සහ ප්‍රතිදානය ද මෙම මට්ටමින් සිදු වේ. යෙදුම් ඒවා ස්ථරයට අයත් නොවේ.
දේපල නීතිය
දේපල නීතිය යනු පොදු නීති ක‍්‍රමය තුල සැබෑ දේපල (පුද්ගලික හෝ චංචල දේපල වලට වඩා වෙනස්ව ඉඩම්) හිමිකාරත්වයේ විවිධ ආකාරයන් සහ පුද්ගලික දේපල පාලනය කරන්නාවූ නීතියයි. සිවිල් නීති ක‍්‍රමය තුල නිශ්චල හා චංචල දේපල අතර විභේදනයක් පවතී. චංචල දේපල දළ වශයෙන් පුද්ගලික දේපල හා සමපාත වන අතර නිශ්චල දේපල වතුපිටි අයත්වන සැබෑ දේපල සහ ඒ හා සැබැඳි අයිතිවාසිකම් හා බැඳීම් හා සමපාත වෙයි. දේපල නීතිය යටින් දිවෙන්නේ දේපල පිලිබඳව වන සංකල්පය අදහස හෝ දර්ශනයයි. සමහර රටවල ඵෙතිහාසිකව සියලූම දේපළ රජුට අයත්ව පැවැති අතර වැඩවසම් ඉඩම් භුක්තිය හෝ පක්‍ෂපාතීත්වය හා ස්වාමිභක්තිය මත පදනම්වූ අනෙකුත් වැඩවසම් ක‍්‍රමවේදයන් යටතේ මෙම ඉඩම් බෙදාදෙනු ලැබින.
පරම දේපල හිමිකාරත්වය පිලිබඳ අදහස මුලින්ම නූතන යුගයට හඳුන්වාදෙනු ලැබූයේ නැපෝලියන්ගේ නීති සංග‍්‍රහය මඟිනි. පුද්ගලික දේපල රැකවරනය සම්බ්න්ධයෙන් මධ්‍යකාලීන ඉස්ලාමීය නීතියේ හා නීති විද්‍යාව තුල අන්තර්ගත විය. අතිශයින්ම වැඩවසම්වාදී පොදු නීති අධිකරණයන් මධ්‍යකාලීන හා නූතනවාදයේ මුල් කාලයේ එංගලන්තය තුල කි‍්‍රයාත්මකවින.
දේපළ අයිතිය සහ පුද්ගලික අයිතිය
දේපළ අයිතීන් පුද්ගලික අයිතීන්ගෙන් වෙනස් වේ. ප්‍රායෝගික වශයෙන් සමකාලීන සමාජයන් සද්භාවය සහ අචාර ධර්ම වලින් වෙනස් වේ. අතීතයේදී දේශපාලනික වශයෙන් බෙලහීනයන් නිරන්තරයෙන් ම දේපළ අයිතිවාසිකම් ලැබීමට නුසුදුස්සන් වශයෙන් සලකන ලදී. මෙහි අන්තයක් ලෙස පුද්ගලයින් දේපළ නීතිය විෂයෙහි ලා සලකනු ලැබූ අතර නීතිමය වශයෙන් චංචල දේපළක් හැටියට සලකනු ලැබීය. (වහල් භාවය) පොදුවේ නොවැදගත් පුද්ගලයින්ට දේපළකට හිමිකම් කීමේ අයිතිය නොමැති විය. 19 වැනි සියවසේ අවසාන භාගය වනතෙක් එංගලන්තයේ ජීවත් වූ යුදෙව්වන් සහ විවාහක කාන්තාවන් ඊට ඇතූළත් විය. දේපළ අයිතීන් සහ පුද්ගලික අයිතීන් අතර වෙනස හඳුනා ගැනීම එතරම් පහසු නොවේ. උදාහරණයක් ලෙස කෙනෙකූගේ ප්‍රසිද්ධිය දේපළ අයිතියකට වණිජ්‍යයමය වශයෙන් ආරෝපනය කළ හැකි ද? මෙහි දී පුද්ගලික අයිතීන්ගේ හිමිකාර ස්වරූපය, විශේෂයෙන් ම මානව පටක, අවයව, සහ අනෙකූත් ශරීර අංගවලට අදාළ වේ ද යන ගැටලු මතූවේ. කාන්තාවකගේ ගර්භයක සිටින දරුවෙකු අතීතයේ පැවති රාජාණ්ඩු සමයේ දී මෙන් මෑතකාලයේද නොවැදගත් කොටසක් සේ සලකනු ලැබීය.නමුත් ඉංග්‍රීසි ජාතික විනිසුරුවන් විසින් කාන්තාවන්ට තම ශරීරික පාලනය සම්බන්ධයෙන් පවතින තනි අයිතිය පොදු නීතියේ පවතින මූලික අයිතිවාසිකම් සේ සලකනු ලැබීය. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මියගිය පුද්ගලයෙකූට නොනියම දේපළ අයිතිය පිළිබඳ ව පැහැදිලි ව දක්වා ඇත. එමෙන් ම එක්සත් ජනපදයේ ජනතාවට තම පුද්ගලිකතාවයට අදාළව අන්සතූ කළ හැකි හිමිකම් පවතින බවට හඳුනාගෙන ඇත. ජෛව තාක්ෂණික ක්‍රියාවලීන් සහ මානව ජානමය ද්‍රව්‍යයන්ගෙන් සැදුම් ලත් නිෂ්පාදන සඳහා පේටන්ට් අයිතිය මිනිස් ජීවිතයේ නිර්මාත්මක දේපළක් ලෙස සැලකිය හැකිය.
වර්ගීකරණය
දේපල නීතිය විශාල වශයෙන් ඵෙතිහාසිකමය අඛණ්ඩතාවයකට සහ තාක්‍ෂණික පාරිභාෂාවේදයකට හිමිකම් කියන්නකි. පොදු නීති පද්ධති තුල මූලික වෙනස පවතින්නේ සැබෑ දේපල (ඉඩම්) සහ පුද්ගලික දේපල (බඩුබාහිරාදිය) අතරය.
19 වන සියවසට පෙර සැබෑ දේපල සහ තෙස්තමේන්තු රහිත පුද්ගලික දේපල උරුමය පාලනය කරනු ලබන මූලධර්මයන් බෙහෙවින් වෙනස් විය. වර්තමානයේ මෙම විභේදනයට පෙර තිබූ තරමේ වැදගත්කමක් නොමැතිමුත් මෙම වර්ගීකරණයන් දෙකෙහි පවත්නා මූලික වෙනස්කම් හේතුවෙන් මෙම විභේදනය තවමත් පවතී. මෙයට හොඳම උදාහරණයක් වන්නේ ඉඩම් නිශ්චල දේපල ලෙස සලකා ඒ සම්බන්ධයෙන් කි්ත‍රයාත්මක වන්නාවූ නීති වෙනස්වීමයි. මෙම විභේදනය පැවතීමට තවත් හේතුවක් වී ඇත්තේ නීති සම්පාදනයන් කෙටුම්පත් කිරීම සාම්ප්ය‍රදායික භාෂා ව්‍යවහාරය යොදාගනිමින් සිදු කරනු ලැබීමයි.
දේපල නීතිය පිලිබඳ මූලධර්මයන් වර්ගීකරණයන් පදනම ලෙස යොදාගනිමින් ඉඩම් සහ බඩුබාහරාදිය අතර විභේදනයක් ඇතිකරීම සම්බන්ධයෙන් විවේචන එල්ලවී ඇත. එයට හේතුව එහිදී ප්ත‍රමුඛතාවය ලබාදී ඇත්තේ ප්ධ‍රමුඛ අවශ්‍යතාවයන් වෙත නොව එකී වුවමනාවන්ට වස්තුවිෂය වන භාණ්ඩ පිලිබඳව වීමයි. තවද සවිකිරීම්, එනම් සවිකර ඇති බඩුභාණ්ඩ සම්බන්ධයෙන් ගත්කළ ඒවා ඉඩමේ කොටසක් බවට පත්වෙයි.
සාමාන්‍යයෙන් සැබෑ දේපල , ලෙස උපවර්ගීකරණයකට ලක්කරනු ලැබේ.
දේපල පැවරීම
දේපල අයිතිය ලබාගැනීමේ ඉතාමත්ම සාමාන්‍ය ක‍්‍රමවේදය වන්නේ පූර්ව හිමිකරුවා සමඟ සිදුවන සම්මතික පැවරීමක් තුලින්, උදාහරණයක් ලෙස විකිණීමක් හෝ තෑගි කිරීමක් තුලින් දේපල හිමිකාරත්වය ලබාගැනීමයි. දේපල පැවරීමේ අපේක්‍ෂාව හෙළිදරව් කිරීමද සම්මතික පැවරීමක් ලෙසින් සැලකිය හැක්කේ එහි ප‍්‍රතිඵලය වනු ඇත්තේ මියගිය තැනැත්තාගේ දේපල නම් කරන ලද අර්ථලාභියා වෙත ලැබීමට සැලැස්වීම වන බැවිනි. දේපලේ හිමිකරු විසින් ස්ථාපිත කරනු ලැබූ භාරයක් යටතේද තැනැත්තකුට දේපල හිමිකමක් ලැබිය හැක.
ඒමෙන්ම දේපල හිමියාගේ කැමැත්ත ඇතිවද එක් තැනැත්තකුගේ සිට තවත් තැනැත්කු වෙත දේපල මාරුවීම සිදුවිය හැක. යම් තැනැත්තකු අන්තිම කැමති පත‍්‍රයක් නොමැතිව මියයාම, බුන්වත්භාවයට පත්වීම සහ අධිකරණ තීන්දුවක් මඟින් දේපල අයිතිය අහිමි කිරීම මෙයට උදාහරණ වේ.
ප්‍රමුඛතාව
දෙමව්පියන් ගෙන් පසු එම අයිතිය ලැබෙන්නේ සාහොදරයන් ගෙන් කුමන තැනත්තාට ද පිරිමි වැඩිමලා ට නැති නම් ගැහැනු අයට ද
බදු දීම
සියවස් ගණනාවක් මුළුල්ලේ සිට බදු දීම බොහෝ අරමුණු සඳහා ප්‍රයෝජනවත් වූ අතර නීති ය එම අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහාත් යුගයේ සමාජීය සහ ආර්ථික තත්ත්වයනට අනුකූලව විවිධ වෙනස් වීම් වලට භාජනය විය. 18 වන සියවසේ අවසානයේ දී සහ 19 වන සියවසේ මුල් අවධියේ දී බොහෝ අවස්ථාවලදී බදු කර භාවිත වූයේ කෘෂිකාර්මික අරමුණු මුල්කරගෙන වූ අතර කාර්මීකරණය වූ රටවල නාගරික දියුණුවත් සමඟ ම නාගරික ප්‍රදේශවල හිමිකර ගැනීමේ වැදගත් ක්‍රම වේදයක් බව ට පත්විය. වර්තමාන පොදු නීති විනිශ්චයේදි ඉඩම් හිමියා සහ කුලී නිවැසියා අතර නඩු හබ වල දී පොදු නීතියේ බලපෑම තවමත් දක්නට ලැබෙන අතර විශේෂයෙන්ම එසේ වීමට හේතුව 19 වන සියවසේ දී ගිවිසුම් නීතිය සහ දේපළ නීතිය සම්බන්ධයෙන් අනුගමනය කරන ලද ප්‍රමුඛත ම දර්ශනවාදය රාජ්‍යය නිර්බාධ ප්‍රතිපත්තිය වීමයි. පාරිභෝජනවදයේ වර්ධනයත් සමඟ ම පාරිභෝගික අයිතීන් ආරක්ෂා කිරීමේ නීතිය පොදු නීති සම්ප්‍රදායේ දී මෙන් ගිවිසුම් පාර්ශවයන්ගේ සම කේවල් කිරීමේ බලය ඇති බව උපකල්පනය කරන අතර ඒ අනුව කටයුතු සිදු නොවන විට දී ඇතිවන අපහසුතාවන් පිළිගැනීමට විවිධ පාර්ශවයන් කටයුතු කළ යුතුය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කුලී නිවැසියන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා කුලී නිවැසි නීතීන් තුලනය කළ යුතු බව නීති ප්‍රතිසංස්කරණ වාදීන් ගේ අදහසයි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:පොදු නීතිය ප්‍රවර්ගය: නීතිය
කෙටි කතා සාහිත්‍ය
ලෝකයේ සෑම භාෂාවකටම පොදු වූ ජනප්‍රිය සාහිත්‍ය අංගයක් ලෙස කෙටි කතාව දැක්විය හැකිය. කතා කලාවේ ක්‍රමික විකාශනයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කෙටි කතා කලාව විකාශය වී ඇතැයි කියනු ලැබේ. එඩ්ගා ඇලන්පෝ, නතෑනියල් හොර්තොන්, ගී ද මෝපසාන් හා ඇන්ටන් චෙකෝෆ් යන ලේඛකයන්ගේ නිර්මාණ හේතුවෙන් කෙටි කතාව විකාශය වූ බව කියවේ.
827
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
හුණු බදාම
හුණු, වතුර සහ (වැලි වැනි) බන්ධකයක් මිශ්‍රකර සාදාගන්නා බදාම, හුණු බදාම ලෙස හැඳින්වේ. ලොව ඇති පැරණිතම බදාම වර්ගයකි.
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය
2011-12 එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයෙහිදී පකිස්තානු ක්‍රිකට් කණ්ඩායම ශ්‍රී ලංකාවට එරෙහිව
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:පකිස්තානයේ ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් සංචාර ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් තුල 2011 ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රවර්ගය:වත්මන් ක්‍රිකට් සංචාර
ජුමොන්විල් ග්ලෙන් හි සටන
ජුමොන්විල් ග්ලෙන් හි සටන ප්‍රංශ ඉන්දියානු යුද්ධයේ ආරම්භක සටන ලෙසින් සංකේතවත් වෙයි. එය 1754 මැයි 28 වැනිදා යටත්විජිත බ්‍රිතාන්‍ය හා ප්‍රංශ හමුදාව අතර (නූතන පෙන්සිල්වේනියා ප්‍රාන්තයේ) සිද්ධ වූවකි. ප්‍රංශ හමුදාවේ අණ දෙන නිලධාරියා වූයේ ජෝසෆ් කුලොන් ඩ ජුමොන්විල් නැමැත්තා ය. ජෝර්ජ් වොෂිංටන් හා වර්ජීනියා මිලීෂියා භටයන් හතළිස් දෙනෙක් සමඟ එකතු වූ ස්වදේශී ඉන්දියානු ගෝත්‍රික නායක ටැනචැරිසන් ඇතුළු පිරිස එහි යටත්විජිත බ්‍රිතාන්‍ය වෙනුවෙන් ජය ලබති.
එවක ලුතිනන් කර්නල්වරයෙකු වූ ජෝර්ජ් වොෂිංටන් යටතේ පැමිණි වර්ජීනියා මිලීෂීයා හමුදාව මේ පළාතේ මහා තණ පිට්ටනිය නමින් හැඳින් වූ ස්ථානයේ කඳවුරු බැඳ සිටියේය. බාග රජ්ජුරුවෝ යන නාමය දැරූ ටැනචැරිසන් නම් ස්වදේශී ඉන්දියානුවා තම ගෝත්‍රික කණ්ඩායමේ සහාය ජෝර්ජ් වොෂිංටන් ඇතුළු කණ්ඩායම වෙත ඉදිරිපත් කළේය. ඔහු කුඩා කාලයේ දී ඔහුගේ පියා ප්‍රංශ භටයන් අතින් මරුමුවට පත් වී යැයි සැලකේ. ඔහු පසු කාලයක දී කියන්නේ ප්‍රංශ භටයන් ඔහුගේ පියා තම්බා අනුභව කළා කියාය. ඉතිහාස වාර්තා වල ටැනචැරිසන් සඳහන් වෙන්නේ 1747 කාලයේ දී ය. ඔහු අයිරකුවා ස්වදේශී ඉන්දියානු කවුන්සිලය වෙතින් බ්‍රිතාන්‍ය්‍යන් හා ගණුදෙනු වලට වරම් ලැබූවෙකු යැයි සැලකේ.
ඔහායෝ ගඟ දිගේ පහළට ප්‍රංශ හමුදාව ඒම වැළැක්වීම සඳහා බලකොටු තනන්නට සූදානම් වන ජෝර්ජ්ට සුදුසු තැන් කියා දෙන්නේ ටැනචැරිසන් ය. ටැනචැරිසන් විසින් වසර දෙකක් තිස්සේ සුදුසු යැයි කියා තිබි දෙබළය වෙත වොෂිංටන් ළඟා වෙද්දී එතැන ප්‍රංශ අය විසින් ඩුකෙස්නි බලකොටුව ඉදිකර හමාර බව හේ දකියි. එහි දී ඉහළින් අණ එනතෙක් වොෂිංටන් ඇතුළු පිරිස මහා තණ පිට්ටනියේ නවාතැන් ගනිති. 1754 මාර්තු 27 වැනිදා ප්‍රංශ භටයන් එහි එන බව කියමින් ටැනචැරිසන් වොෂිංටන් වෙත පණිවුඩයක් එවයි. ඔවුන් පහර දෙන්නට පෙර ඔවුන්ට පහර දිය යුතු යැයි ටැනචැරිසන්ගේ උවදෙස විය.
ඔවුන්ට නොදැනෙන්නට ඔවුන්ගේ නැවතුම් ස්ථානයට කඩා පැන පහර දෙන වොෂිංටන් ඇතුළු පිරිස හැම පැත්තෙකින් ම වටලා දුන් හදිසි ප්‍රහාරය නිසා වෙඩි උණ්ඩ උරුහන්බානා සේ හැම අත ගිය බවත්, ඒ ශබ්දයේ යම් මනරම් බවක් තිබියා යැයි ද ජෝර්ජ් වොෂිංටන් ලියූ ලිපියක සඳහන් වෙයි. ඒ ජෝර්ජ් වොෂිංටන්ගේ මුල් ම සටන විය. සටනේ දී ප්‍රංශ සොල්දාදුවන් නව දෙනෙකු මිය ගියා යැයි ද, තුවාල ලැබූ ජුමොන්විල් ඇතුළු විසිඑක් දෙනෙකු සිරභාරයට ගත්තා යැයි ද සටහන් වෙයි. තුවාල ලබා සිටි ජුමොන්විල් වෙත වොෂිංටන් යුද්ධයේ යටත්වෙන කොන්දේසි කතාබහට ළං වෙනවාත් සමඟ එතැනට පැමිණි ටැනචැරිසන් විසින් ජුමොන්විල් මරා දමයි. ඔහුගේ හිසේ හිසකෙස් සහිත සම ගලවා මොළය අතට ගත් බව කියැවේ.
එක්සත් ජනපද මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය, ටෙහෙරානය
එක්සත් ජනපද මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය, ටෙහෙරානය යනු ඉරානයේ අගනුවර පිහිටි ගොඩනැගිල්ලකි. ඉරාන–එක්සත් ජනපද සෘජු ද්වීපාර්ශවික සබඳතා වර්තමානයේ රජයන් දෙක අතර නොපවතින අතර 1979 ඉරාන ප්‍රාණඇපකරු අර්බුදයෙන් පසුව එජ විසින් මෙම ගොඩනැගිල්ල භාවිතා කරන්නේ නැත.
ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාව
ක්‍රිස්ටෝපර් කොලම්බස්ගේ දේශාටන
පූර්ව නූතන යුගයෙහිදී, කොලම්බස්ගේ දේශාටන විසින් ඇමරිකානු මහාද්වීපයන් වෙත යුරෝපියානු දේශ ගවේෂණය සහ ඒවායේ ජනාවාසකරණය දියත් කිරීමට දායකත්වය සැපයූ බැවින්, ලෝක ඉතිහාසයෙහි ඉමහත් සුවිශේෂ සිද්ධියක් වෙයි.
828
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ශ්‍රී සුභූති දහම්පාසල
ශ්‍රී සුභූති දහම්පාසල (1959 දෙසැම්බර් 19) වෙනිදා සුභීතිපුර බෞද්ධ සංගම් සමිති ශාලාවේ ආරම්භකලා. ශ්‍රී සුභූති දහම් පාසල ආරම්භ කිරීම සඳහා යෝජනා කලේ හෙලයේ මහා ගත්කතුවරයකු වූ මාටින් වික්‍රමසිංහ ශූරීන්. එම යෝජනාව ස්ථිර කලේ හෙලයේ මහා ගාන්ධර්වයාණන් ලෙස හැදින්වූ පණ්ඩිත් ඩබ්ලිව්.ඩී.අමරදේව ශූරීන් විසින්. ඒ අනුව එවකට ශ්‍රී සුභූති බෞද්ධ සංගමයේ සභාපතිව සිටි ටී.පී.වීරසිංහ මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් දහම්පාසල ආරම්භ කලා. දහම් පාසල පවත්වාගෙය යාමේ වගකීම පැවරැණේ එවකට කීර්තිධර සමාජසේවකයකු වූ බී.ජී.ධර්මසේන මහතාටයි. එහෙත් ඔහු එම වගකීම තවත් සමාජයේ කීර්තිධර සමාජ සේවකයකු වූ ඩී.ඩී.එදිරිසිංහ මහතාට පවරා ඔහු එහි අතිරේඛ විදුහල්පති ලෙස ක්‍රියාකලා. ඒ අනුව 1959 දෙසැම්බර් 19 වෙනිදා කෝට්ටේ සෝමානන්ද හිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් දහම් පාසල ආරම්භ කලා. ආරම්භයේදී සිටියේ ළමුන් 40 දෙනෙකු පමණයි. ළමුන්ගේ ප්‍රමාණාත්මක වැඩිවීමත් සමග ශ්‍රී සුභූති දහම්පාසල පසුව බත්තරමුල්ල ශ්‍රී සුභූති මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය වෙත රැගෙන ආවා. ශ්‍රී සුභූති දහම් පාසල ප්‍රදේශයේ දහම් අධ්‍යාපනයේ සරු කෙතක් වූණා. එහි විදුහල්පතිවරයා ලෙස  ඩී.ඩී.එදිරිසිංහ මහතා වසර 50 ක් ප්‍රදේශයේ දූ දරැවන්ගේ සදහම් නැණස පෑදීමට ක්‍රියා කලා. වසර 50 ක් හෙල දිවයිණට නෑණවත් ධාර්මික දරුකැලක් බිහිකල ශ්‍රී සුභූති දහම් පාසලේ විදුහල්පති ධූරය බන්දුල එදිරිසිංහ භාරගත්තේ 2010 වසරේදීයි.
ජීව විද්‍යාත්මක මානව විද්‍යාව
right|thumb|200px| [[අග්‍රේෂයා|අග්‍රේෂ හිස්කබල්: මානව, චිම්පන්සී, ඔරංඋටං, මැකෑක්]]
ජීව විද්‍යාත්මක මානව විද්‍යාව එසේත් නැතිනම් භෞතික මානව විද්‍යාව වූ කලි ජීව විද්‍යාත්මක පරිණාමීය යාන්ත‍්‍රණයන්, ජානමය ප‍්‍රවේණීන්, මානව අනුවර්ත්‍යතාවය සහ විචලනය ආදි මානව අධ්‍යයන විද්‍යාව, මානව රූපකෘත විද්‍යාව සහ මානව පරිණාමයේ පොසිල වර්තා පිලිබඳව අධ්‍යනය කෙරෙන මානව විද්‍යාවේ ශාඛාවයි. භෞතික මානව විද්‍යාව ඇල්ෆඞ් රසල් වොලස් හා චාල්ස් ඩාවින්ගේ ස්වභාවික වරණය පිලිබඳ න්‍යායන් සහ ග්‍රෙගරි මෙන්ඩල්ගේ ප‍්‍රවේණිය පිලිබඳ පර්යේෂණයන් එළිදැක්වීමට පෙර 19 වන සියවසේදී වර්ධනය වූවකි. ඊට එම නම යොදනු ලැබ්වේ එහි සියළු දත්තයන් භෞතිකව පවතින ඒවා (පොසිල, මිනිස් ඇටකටු) වූ බැවිනි. ඩාවින්ගේ න්‍යායන් සහ නූතන සහවාදයන්ගේ නැඟීමත් සමඟ මානව විද්‍යාඥයින්ට නව ආකාරයේ දත්තයන් වෙත ප‍්‍රවේශය උදාවූ අතර බොහොමයක් දෙනා තමන්ව ‘ජීව විද්‍යාත්මක මානව විද්‍යාඥයින්’ ලෙස හඳුන්වා ගැනීමට පටන් ගත්හ. මානවමිතිය පිලිබඳ අධ්‍යනයන් වැනි භෞතික මානව විද්‍යාවේ මුල් කාලීන ශාඛාවන් මේ වන විට ව්‍යාජ විද්‍යාවන් ලෙස සලකා බැහැර කරනු ලැබ ඇත. කපාල දර්ශකය වැනි මිනුම් චර්යාවාදී ගතිලක්‍ෂණ සොයාගැනීමට උපකාරී කරගනු ලැබූ අතර මුල් කාලීන විද්‍යාත්මක භෞතික මානව විද්‍යාවේ ආරම්භකයින් ලෙස පෝල් බ්‍රෝකා සහ ෆ්රාන්ස් බොයස් හැඳින්විය හැකිය. ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
නීති වෘත්තිය
නීතීඥවරු සිය සේවාදායකයින්ට ඔවුන්ගේ නෛතික අයිතිවාසිකම් හා වගකීම් පිලිබඳ උපදෙස්දීම සහ අධිකරණයන්හි ඔවුන් නියෝජනය කිරීම සිදු කරති. මානව හිමිකම් පිලිබඳ යුරෝපා අධිකරණය දක්වා ඇති අන්දමට නීතිය සෑම අයෙකුටම ප‍්‍රවේශවිය හැක්කක් විය යුතු වන අතර නීතිය තමන්ට කෙසේ බලපානු ඇතිදැයි පූර්වඋපකල්පනය කළහැකි වියයුතුය. වෘත්තීයමයභාවය පවත්වාගැනීම පිණිස නීති වෘත්තිය රජය හෝ නීතීඥ සංගමය, නීතීඥ මණ්ඩලය හෝ නීති සංගමය වැනි ස්වාධීන නියාමන දේහයක් විසින් පාලනය කරනු ලැබේ. නීති වෘත්තියෙහි නියැලීමට අපේක්‍ෂා කරන අයෙකු සිය වෘත්තිය ආරම්භ කිරීමට පෙර නියාමන දේහයක් විසින් සහතික කරනු ලැබිය යුතුය. සාමාන්‍යයෙන් විශ්ව විද්‍යාලයක නීති පීඨයක හෝ නීති විද්‍යාලයක අධ්‍යාපනය ලබා නීතිවේදී උපාධියක් ලබාගැනීම මේ සඳහා අවශ්‍ය වේ. එකී අධ්‍යාපනයෙන් අනතුරුව ඇතුලත්වීමේ විභාගයකින් සමත්විය යුතුය. සමහර රටවල් තැනැත්තකු නීති වෘත්තියට ඇතුලත්කරගැනීමට මීට අමතරව වෘත්තීය සුදුසුකම්ද ඉල්ලා සිටියි. බැරිස්ටර්වරයකු හෝ නීතීඥවරයකු  වීමට අපේක්‍ෂා කරන අයකු පළපුරුදු බැරිස්ටර් වරයකු හෝ නීතීඥවරයකු යටතේ නියම කරන ලද කාලයක් කාළයක් කණ්ෂ්ඨයකු ලෙස සේවය කළයුතු වෙයි, ශ්‍රී ලංකාවේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ රීති වලට අනුව නම් මාස 6 ක කාලයක් වසර 7ක් හෝ ඊට වැඩි පලපුරුද්දක් ඇති නීතීඥවරයකු යටතේ සේවය කළ යුතුවීම අනිවාර්ය අංගයකි. නීති වෘත්තියට අදාල වන්නාවූ සුදුසුකම්වලට අමතරව ඉහල අධ්‍යාපනික සුදුසුකම්ද ලබාගැනීමේ හැකියාව පවතී. නීතිය පිලිබඳ ශාස්ත‍්‍රපති උපාධිය, නෛතික අධ්‍යනයන් පිලිබඳ ශාස්ත‍්‍රපති උපාධිය හෝ නීතිය පිලිබඳ දර්ශනසූරී උපාධිය මේ අතර වේ.
නිසි බලය ලැබීමෙන් අනතුරුව නීතීඥවරයකු බොහෝවිට නීතීඥ සමාගමක සේවය කිරීම, නීති වෘත්තිකයකු ලෙස ස්වාධීනව කටයුතු කිරීම, රජයේ තනතුරක් දැරීම හෝ පුද්ගලික ආයතනයක අභ්‍යන්තර නීතීඥවරයකු ලෙස සේවය කිරීම කළහැක. මීට අමතරව ඉල්ලීම මත වානිජ සේවාවන් මඟින් හෝ ස්වාධීන කි‍්‍රයාකාරිකයකු වශයෙන් පර්යේෂණ සිදුකිරිම මඟින් නෛතික පර්යේෂකයකු බවට පත්වීමේ හැකියාවද ඇත. නීතිය පිලිබඳ පුහුණුව ලද බොහෝ දෙනා නීති ක්ෂේත‍්‍රයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ක්ෂේත‍්‍රයන් වෙත සිය දක්‍ෂතාවය යොදවනු ලැබේ. නීතියේ වර්තමාන තත්වය තේරුම්ගැනීම පිණිස පොදු නීති සම්ප‍්‍රදාය තුල නීති පිලිබඳ පර්යේෂණ සිදුකිරීමට විශාල වැදගත්කමක් ලබාදෙනු ලබයි. නඩු තීන්දු, නීතිය පිලිබඳ වාර සඟරා සහ ව්‍යවස්ථාවන් පිලිබඳ අධ්‍යනය මීට ඇතුලත් වේ. අධිකරණ කාර්ය සටහන්, අනුනයන වාර්තා, ගිවිසුම්, භාර ආදිය කෙටුම්පත් කිරීමද නීති වෘත්තියට අදාල වෙයි. සාකච්ඡා කිරීම හා ගැටුම් නිරාකරණය පිලිබඳ හැකියාවන්ද නිරතවන ක්ෂේත‍්‍රය අනුව නීති වෘත්තියට වැදගත් වියහැක.
829
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාව
ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාව යනු මානව විද්‍යාවේ විධික‍්‍රමයන් සහ න්‍යායන් ප‍්‍රායෝගික ගැටලූ වලට විසඳුම් ලබාගැනීම සඳහා යෙදීමයි. මානව විද්‍යාව ජීව විද්‍යාත්මක, සංස්කෘතික භාෂාවිද්‍යාත්මක සහ පුරාවිද්‍යාත්මක යන උප ධාරාවන්ගෙන් සමන්විත වන බැවින් මෙම උප ධාරාවන් එකක හෝ ප‍්‍රායෝගික යෙදවුම ‘ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාව’ යනුවෙන් හඳුනාගත හැක. සමහර ප‍්‍රායෝගික ගැටලූ සඳහා මෙම උප ධාරාවන් සියල්ලම යොදාගැනීමට අවශ්‍ය විය හැක. උදාහරණයක් ලෙස ස්වදේශික ඇමරිකානු ප‍්‍රජාවගේ සංවර්ධන වැඩසටහනකදී ජල මූලාශ‍්‍ර අයිතීන් පිලිබඳව වන අයිතීන් සම්බන්ධයෙන් තීරණය කිරීම සඳහා පුරාවිද්‍යාත්මක පර්යේෂණයක් සිදුකිරීමට අවශ්‍ය වනු ඇත. අදාල ප‍්‍රදේශයේ ප‍්‍රජාවගේ මෑත ඉතිහාසයේ ඵෙතිහාසික හා සංස්කෘතික ගතිලක්‍ෂණයන් තක්සේරු කිරීම සඳහා මානව වංශ ශාස්ත‍්‍රය යොදාගැනීමට අවශ්‍ය විය හැක. භාෂා හැකියාවන් නැවත ප‍්‍රකෘතිමත් කිරීම සඳහා භාෂා විද්‍යාව වැදගත් වනු ඇත. ජීව විද්‍යාත්මක වඩාත් නිවැරදිව දක්වන්නේ නම් ‘වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක’ මානව විද්‍යාව ෙපා්ෂණ ඌනතාවයන් හේතුකොටගෙන ඇතිවන්නාවූ රෝගාබාධයන්ට බලපන සාධක නිර්ණය කිරීමට වැදගත් වනු ඇත.
සමහරු ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාව තත්කාලීන සමාජ ගැටලූ හඳුනාගැනීම තක්සේරු කිරීම සහ විසඳිම සඳහා වන මානව විද්‍යාත්මක දත්ත පර්යාවලෝකනය න්‍යාය සහ ක‍්‍රමවේදයන් යොදාගනු ලබන මානව විද්‍යාවේ පස්වන උප ධාරාව ලෙස හඳුන්වති.
ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාඥයෝ බෙහෝවිට රජයන්, සංවර්ධන නියෝජිතායතනයන්, රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන, ගෝති‍්‍රක හා ජනවාර්ගික සංවිධාන, උනන්දුවක් දක්වන කණ්ඩායම්, අධ්‍යාපනික නියෝජිතායතන සහ ව්‍යාපාරයන් වැනි ශ‍්‍රාස්ත‍්‍රාලීය නොවන සේවාදායකයින් වෙනුවෙන් සිය සේවය සපයති. මානව වංශ ශාස්ත‍්‍රය සහ සහභාගීත්ව නිරීක්‍ෂණය ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාඥයාගේ මූලික උපකරණයන් වෙයි. ප‍්‍රතිපත්ති පිලිබඳව දැනුම්දීම සහ භාණ්ඩ ප‍්‍රචාරනය සඳහා ඔවුහු පඨිත විශ්ලේෂණය, මිනුම් සමීක්‍ෂණ සහ වෙනත් අනුභූතික ක‍්‍රමවේදයන්ද ඔවුහු භාවිතා කරති. ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාඥයකු හැමවිටම පාහේ ශ‍්‍රාස්ත‍්‍රාලීය නොවන ආකෘතියක කටයුතු කරයි.
සිය විශ්ලේෂණයට අදාල වන්නාවූ ඒකකයන්ට අදාල වන සමාජ අසමානතාවය, කාර්යභාරය, හුවමාරුව, අර්ථය වැනි න්‍යායික මොඩලයන් නිර්මාණය කිරීම පිලිබඳව වැඩි අවධානයක් යොමු කරන ශාස්ත‍්‍රාලීය සමාජසංස්කෘතික මානව විද්‍යාවට වඩා මෙය වෙනස්වූවකි. සමහර අවස්ථාවන්හිදී ව්‍යවහාරික ක්ත්‍ෂ්ත‍්‍රය තුලට වැටෙන සමීක්‍ෂණයන් ශ‍්‍රාස්ත‍්‍රාලීය සමීක්‍ෂණ හැඳින්වෙන ‘මූලික’ යන්නට වෙනස්ව ‘ව්‍යවහාරික’ ලෙසින් හඳුන්වනු ලබයි. ව්‍යාපාරික මානව විද්‍යා ‘ව්‍යවහාරික’ මානව විද්‍යාව පිලිබඳ එක් උදාහරණයකි. ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාඥයකු විසඳීමට උත්සාහ කරන ප‍්‍රශ්ණවලට උදාහරණ කිහිපයක් පහත දැක්වේ. ·	ඇමරිකානුවකු සෙනසුරාදා පෙ. ව. 2 ට වෙළඳ සැලකින් කිසියම් වග_යක භාණ්ඩයක් මිළදී ගන්නේ නම් ඔහුගේ / ඇයගේ ඊළග මිළදී ගැනීම කුමක් වනු ඇැතිද ? ·	විශේෂිත උපසංස්කෘතික සාමාජිකයන් අතර උපත් පාලන කොපු භාවිතය ප‍්‍රචලිත කිරීමට මහජන සෞඛ්‍ය බලධාරීන් ගතයුතු පියවර මොනවාද ? ·	ගී‍්‍රක කිමිදුම්කරුවන්ට ඉස්පන් කිමිදීම වඩාත් ආරක්‍ෂිත බවට පත් කරන්නේ කෙසේද ? ·	එක්ස් වියි ඉසේඞ් නම් ස්ථානයක් වෙත පී කිවු ආර් නම් ස්ථානයේ සිට ජනතාව සංක‍්‍රමණය වන්නේ ඇයි ? එක්සත් ජනපදයේ ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාව වෙනුවෙන් වෙන්වූ ප‍්‍රථම සඟරාව වන්නේ ව්‍යවහාරික මානව විද්‍යාව සඳහා වන සංගමය විසින් ප‍්‍රකාශයට පත්කළ හියුමන් ඕගනයිසේෂන්ය.
නීතිය විධායකය
නීතිය විධායකය
නීති පද්ධතිය තුල ‘විධායක’ යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ රජයේ දේශපාලන අධිකාරයේ කේන්ද්‍රයයි. එක්සත් ජනපදය, ඉතාලිය, ජර්මනිය, ඉන්දියාව සහ ජපානය වැනි බොහෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටවල එය ව්‍යවස්ථායකට තෝරා පත්කර ගැනුනු පුද්ගලයින්ගෙන් සමන්විත අතර බොහෝවිට එය කැබිනට්ටුව යන නමින් හඳුන්වනු ලැබේ. මීට සාමාන්‍යයෙන් දේශපාලන බලයක් නොමැති වුවත් සංකේතීයව එය බලාත්මක කරන්නාවූ රාජ්‍ය නායකයකුද සිටියි. සමහර රටවල රාජ්‍ය නායකයා නම් කිරීමෙන් පත්වන අතර (ජර්මනිය) තවත් සමහර අවස්ථාවන්හිදී උරුමයෙන් (බි්ි‍රතාන්‍ය කිරීටය) පත්වනු ලැබේ. තවත් සමහර අවස්ථාවන්හිදී එය මහජන ඡුන්දයෙන් පත්වන ධුරයක්ද (ඔස්ට්‍්‍රයාවේ ජනාධිපති) වියහැක. ප්හ‍රංශය එක්සත් ජනපදය, රුසියාව වැනි රටවල් මෙම ජනාධිපති ක්්‍රමයන් හෙවත් විධායකය ව්‍යවස්ථාදායකයෙන් වෙන්වූ ආස්ථිත්‍යයක් වන අතර එය ව්‍යවස්ථාදායකයට වගනොකියයි.
විධායකයේ භූමිකාව රටින් රටට වෙනස් වියහැක. බොහෝ අවස්ථෘවන්හිදී විධායකය විසින් නීති සම්පාදනයන් යෝජනා කිරීම හෝ ආරම්භ කිරීම සිදුකරනු ඇත. රටේ විදේශ සම්බන්ධතා එය විසින් පාලනය කරනු ලබයි. හමුදාව සහ පොලීසිය මෙන්ම නිලධාරිතන්ත්ව‍රයද බොහෝවිට විධායකයේ පාලනය යටතේ පවතී. රජයේ අමාත්‍යවරු හෝ රාජ්‍ය ලේකම්වරු රටේ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය, අධිකරණ අමාත්‍යාංශය වැනි රාජ්‍ය ආයතනයන්හි ප්බ‍රධානත්වය උසුලති. මේ අනුව නව විධායකයක් තේරී පත්වීම රාජ්‍ය පාලනය කෙරහි වන ප්ා‍රවේශයේ පූර්ණ වෙනසකට ලක්කරන අවස්ථාවක් වියහැක.
ප්‍රවර්ගය:නීතිය ප්‍රවර්ගය:නීති ආයතන
මාධ්‍යයේ මානව විද්‍යාව
මාධ්‍යයේ මානව විද්‍යාව (ජනමාධ්‍ය පිලිබඳ මානව විද්‍යාව, මාධ්‍ය මානව විද්‍යාව) වූ කලි නිෂ්පාදකයින් පේ‍්‍රක්‍ෂකයින් සහ ජනමාධ්‍යයේ වෙනත් සංස්කෘතිකමය හා සමාජීය පැතිකඩවල් තේරුම්ගැනීමේ මාර්ගයක් ලෙස මානව වංශ අධ්‍යනයන් වැදගත් ලෙස සලකන්නාවූ සමාජීය හෝ සංස්කෘතික මානව විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන කලාපයකි.
න්‍යාය
වෙනත් බලපෑම් අතරේ වුවද මාධ්‍යයේ මානව විද්‍යාව තරමක්දුරට අන්තර් දැනුම් පද්ධතිමය එකකි. මාධ්‍ය පිලිබඳ මානව විද්‍යාව යොදාගනු ලබන න්‍යායන් ව්‍යවහාරික ප‍්‍රවේශයන්ගේ සිට පියරේ බෝර්ඩියෝගේ න්‍යායන් දක්වා මෙන්ම නව තාක්‍ෂණයන් හා පරිචයන් අනුයෝජනය හා අනුවර්තනය පිලිබඳව වන සංවාදයන් දක්වා දිවෙයි. එමෙන්ම ද්‍රෘෂ්‍යමය මානව විද්‍යාව සහ චිත‍්‍රපට න්‍යාය මෙන්ම ශාන්තිකර්ම හා ප‍්‍රාසාංගික අධ්‍යනයන් (උදා. නැටුම් හා නාට්‍ය) යනාදී න්‍යායන්ගෙන්ද එය වෙත න්‍යායාත්මක ප‍්‍රවේශයන් ලබාගෙන ඇත. එමෙන්ම පරිභෝජනය මාධ්‍ය අධ්‍යනයන්හි පේ‍්‍රක්‍ෂකාගාරයේ ප‍්‍රතිග‍්‍රහනය, නව මාධ්‍ය සහ ජාලකරණ න්‍යායන්, ගෝලීයකරණය පිලිබඳ න්‍යායන්, ජාත්‍යන්තර සිවිල් සමාජය පිලිබඳ න්‍යායන් සහ සහභාගීත්ව සන්නිවේදනය පිලිබඳ සංවාදයන් මෙන්ම සංවර්ධන අධ්‍යනයේ පාලනය යන සංකල්පයන්ද න්‍යායිකව මාධ්‍යයේ මානව විද්‍යාව කෙරෙහි බලපෑම් සහගතවී ඇත.
සර්වග්‍රාහි යෝග්‍යතාවය
සර්වග්‍රාහි යෝග්‍යතාවය (1F) පිළිබදව නිර්වචනයන් කිහිපයක් ඇත. නමුත් ඉන් ‍එකක් ( ඔලී - 2003-ට අනුව ඩබ්ලිව්.ඩී හැමිල්ටන් ගේ ප්‍රථම විස්තරය හා නොගැලපේ) පුද්ගලයෙකුගේ හැසිරිම් වල සෘජු හා වක්‍ර යෝග්‍යතා ප්‍රතිවිපාකයන්හි එකතුව සර්වග්‍රාහි යෝග්‍යතාවය වේ. එහි සෘජු ‍යෝග්‍යතා ප්‍රතිවිපාකය යනු පුද්ගලයා සහ සමාජ සහකරුවන් අතර ඇති සම්බන්ධයේ මට්ටමෙන් බර තබන ලද (රික්ලේෆ්ස් සහ මිලර් 2001) සමාජ සහකරුවන්ගේ යෝග්‍යතාවය‍ කෙරෙහි වන බලපෑමද වේ. සමාන සමාජ හැසිරිම් කෙරෙහි ලැදිකම ඇති කෙරෙන ජාන සහිත අනෙකුත් පුද්ගලයන්ගේ පැවැත්ම හෝ අභිජනනය සමාජ හැසිරිම් විසින් වැඩි කිරිමේදි හෝ අඩු කිරිමේදි ඒවා ජිවියාගේ අනියම් යෝග්‍යතාවය කෙරෙහි බලපෑම් ඇති කරයි. එහෙයින් මෙම ආකෘතිය වුල්කාර ජාන පරම්පරාවෙන් සර්වසම වන විට අවශ්‍ය වන ඥාතියා තෝරා ගැනිමට (දැඩි අර්ථයෙන්) වඩා ‍පොදු එකක් වේ. වර්ග්‍රාගි යෝග්‍යතාවය නිරූපණය කිරිම සදහා ඉතාමක් පොදු ඓතිහාසික පසුබිම ඇත්තේ ආසන්න සබදතාවයක් ඇති ජිවින් කාණ්ඩ වල නිසා ආකෘතින් දෙක එක සමාන ලෙස සාමාන්‍යයෙන් සැලකේ.
ජානයේ දැක්ම අනුව පරිණාමයේ සාර්ථකත්වය අවසානයේ රදා පවතින්නේ තමාගේ උපරිම පිටපත් සංඛ්‍යාවක් ජනගහණය තුළ රදවා තබාගැනිමෙනි. වර්ෂ 1964 වර්ෂය වන තෙක් ජාන විසින් මෙම තලය ලගා කරගත්තේ පුද්ගලයාට උපරිම ජීවය දරුවන් සංඛ්‍යාවක් ඉතිරි කොට තබා යාමට සැලැස්විමෙන් බව සාමාන්‍ය විශ්වාසය විය. කෙසේ වුවද, ජිවියෙකුගේ ආසන්න ඤාතින් ජාන වැඩිගණනක් පොදුවේ කොටස් කර ගැනීමට ඉඩ ඇති නිසා (දුර්ලභ ජානවල ප්‍රතිවාදි වු "පොදු ‍ජාන" හා පටලවා නොගත යුතුය) මෙම ඥාති පුද්ගලයන්ගේ අභිජනනය සහ පැවැත්මට අනුබල දිම මගින් ජානයට හිමි පරිණාමික සාර්ථකත්වය වැඩි දියුණු කර ගත හැකි බව වර්ෂ 1964 දි ඩප්ලිව්. ඩී හැම්ටන් විසින් පෙන්වා දුන්නේය. මෙසේ පුද්ගලයින්ට ඔවුන්ගේ පුද්ගල යෝග්‍යතාවයට වඩා සර්වග්‍රාහී යෝග්‍යතාව උපරිමයට පත්කර ගැනීම සදහා ගැලපෙන ක්‍රමයකට හැසිරිම සදහා මෙහෙයවනු ලබයි.
සර්වග්‍රාහී යෝග්‍යතා මුලධර්ම පිලිබද ප්‍රත්‍යක්ෂ මුලනය උදාහරණයක් ලේඩින්ගේ බිම් ලේනා විසින් සැපයේ. මෙහිදී තමන් ගොදුරු කර ගැනිමට බලාසිටින කෙනෙක් සිටි බව ඔවුන්ගේ කාණ්ඩායටමට අනතුරු ඇගවිම සදහා එක් එක් ලේනා විසින් අනතුරු ඇගවිමේ සංඥා නිකුත් කරනු ලැබේ. අනතුරු ඇගවිමේ සංඥා නිකුත් කිරිමෙන් ‍බෙල්ඩින්ගේ බිම් ලේනා තමන් සිටින ස්ථානය දැන ගැන්නට සැලැස්විම මගින් තමන් වැඩි අනතුරකට ලක්වේ. කෙසේ වුවද මෙම ක්‍රියාවලියේදි ලේනා ජනගහණය තුළ ජීත්වන සිය ඥාතින් ආරක්ෂා කර ගනී. වැඩි දුරටත් කළ අධ්‍යනයන්හිදි ලේනා තම අවදානමට පත්විම ඇති කැමැත්ත ඌ ජනගහණයේ සාමාජිකයන්ට කෙතරම් ආසන්න වශයෙන් ඥාතිත්වය දරන්නේ ද යන්නට සෘජුවම සමානුපාතිකය වන බව පෙනි ගොස් ඇත. එහෙවින් තමාගේම ජාන ප්‍රජානය කිරිමෙන් ඉතිරි කර යා හැකි ජනගහණය ප්‍රමාණයට වඩා ආසන්න තම ප්‍රදේශයේ සිටින අනෙකුත් ලේනුන් ආරක්ෂා කිරිම මගින් ජාන වැඩි වශයෙන් ඉදිරියට ඉතිරි කිරිමට තුඩු දෙයි නම් ලේනා තමාගේ ජීවිතය බිලිදිමට කැමති වේ. එය වැඩි සර්වග්‍රාහි යෝග්‍යතාවකට තුඩු දෙයි. තවත් හොද නිදසුනක් වනුයේ කිරළ පක්ෂයා තමාගේ පැටවුන් උකුස්සන්ගේ අවධානයෙන් මගහැරවීම සඳහා තමාට තුවාල වු බවට ව්‍යාජ පෙන්විමක් කිරිමයි.
830
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ස්වභාවික වරණය
ස්වභාවික වරණය යනු අභිජානීන ජිවින්ගේ ජනගහණයක අනුගාමි පරම්පරාවන්හි සතුටුදායක උරුම විය හැකි ගති ලක්ෂණ වඩාත් සුලබ විමෙන් අසතුටුදායක උරුමවිය හැකි ගති ලක්ෂණ වඩාත් සුලභ විමෙන් අසතුටුදායක උරුම විය හැකි ගති ලක්ෂණ විරල විමෙන් ක්‍රියාවලියය. ස්වභාවික වරණය රූපානුදර්ශනය මත නැතහොත් ජීවියෙකුගේ නිරික්ෂණය කළ හැකි චරිත ලක්ෂණ මත ක්‍රියාත්මක වේ. ඒ අනුව වඩා සතුටුදායක අයට වඩා නොනැසි පැවතිමට සහ අභිජනනයට ඇති ඉඩකඩ වඩා වැඩිය. සතුටුදායක රූපානුදර්ශනය හා සම්බන්ධ ප්‍රවේණි දර්ශනය වන රූපානුදර්ශනයේ ජානමය පදනමෙහි සංඛ්‍යාතය පසුගාමි පර්මපාරවාලදි වර්ධනය විමක් වෙයි. මෙම ක්‍රියාවලිය නිසා කාලයක් සමග ජිවින් විශේෂික රපිසරාත්මක අවකාශය හා අනුවර්තිත විමක් සිදුවිය හැකි අතර අවසානයේදි නව ප්‍රභේදයන් පැන නැගීමටද තුඩු දිය හැකිය. වෙනත් වචන වලින් කියතොත් ස්වභාවික වරණය වනු නිශ්චිත ජිව ජන සමුහයක පරිණාමය සිදුවිය හැකි යාන්ත්‍රනයයි.
ස්වභාවික වරෟණය නුතන ජීව විද්‍යාවේ වැදගත් අංගයකි. මෙය හදුන්වා දුන්නේ චාල්ස් ඩාවින් විසින් 1859 වර්ෂයේ ලියු ද ඔරිජින් ඔෆ් ස්පීසීස්(Origin of Species) නමැති සිය නව සොයා ගැනිම් හදුන්වා දුන් ග්‍රන්ථයෙනි. එහි ස්වභාවික වරණය යන්න විස්තර කනරනු ලැබුවේ. ආවේනිකත්වය පිළිබද පිළිගෙන හැකි න්‍යායක් නොපවති නිසාය ඩාර්වින් සිය ලිවිම කරන කාලයේ දි නුතන ජාන විද්‍යාව පිලිබද කිසි දැනුවත් භාවයක් නොතිබිණි. නුතන ජනා විද්‍යාවේ පියා ලෙස සැලකෙන ග්‍රෙගර් නේඩල් ඩාර්වින්ගේ සමකාලිනයෙක් වුවද විසිවන සියවසේ මුල් කාලය තෙක් ඔහුගේ කෘතින් අප්‍රසිද්ධව පැවතිණි. සාම්ප්‍රදායික ඉන්විනුයානු විකාශනය හා සම්භාවය හා අණුක ජාන විද්‍යාවේ පසු කාලින සොයා ගැනිම්වල එකතුව නුතන විපරිණාමික සංයෝග ලෙස හැදින්වේ. ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
සොකරි නාටකය
ආනමඩුව, දඹුල්ල, මාතලේ, හිඟුරක්ගොඩ සහ බදුල්ල වැනි ප්‍රදේශවලදී දක්නට ලැබෙන සොකරි නම් වූ ගැමි නාටකය ගැමි ජනතාව අතර උඩරට නාට්‍යක් ලෙසින් වඩාත් ප්‍රචලිතය. ගොයම් කපා, පාගා, අස්වනු ගෙට ගැනීමෙන් පසුව එළඹෙන ගොවීන්ගේ විවේක කාලය තුළ දී සොකරි රඟ දැක්වීම කරනුලැබේ.මේ සඳහා සිංහල අලුත් අවුරුද්දෙන් පසුව එළබෙන වෙසක්, පොසොන්, ඇසළ මාස තෝරාගනු ලබන්නේත් අවුරුද්දකට එක් වතාවක් පමණක් සොකරි නාටකය රඟ දක්වනු ලබන්නේත් මේ හේතූන් මතය. නාටකය රඟ දැක්වීමට යෝග්‍ය වේදිකාව ලෙස ගැමියෝ අස්වනු ගෙට ගත් පසු හිස්වන කමත යොදා ගනිති.
මේ සඳහා කමතට අමතරව පිට්ටනියක් ඉඩකඩ ඇති තැනිතලා බිමක් යොදා ගනි.සොකරිය යනු මෙ‍ම නාටකයේ ප්‍රධාන භූමිකාව රඟ දක්වන රෑමත් යුවතියකි. ඇය හා විවාහ ගිවිසගන්නා ගුරුහාමි නම් වූ ආඬිගුරා මෙහි ප්‍රධාන චරිත වේ. ඊට අමතරව වෙදරාළ සහ වෙදරාළ‍ගේ බෑණනුවන් වන සොත්තා, පරයා හෙවත් පච්චමීරා, කාලි අම්මා, ගොවියා,‍ ගෙවිලිය, ආච්චි හා මුණුබුරා. රඡතුමා ආදී චරිත විවිධ ප්‍රදේශවල සොකරි නාටක තුළ දැකිය හැකිය. සොකරි සහ ගුරුහාමි ඔවුන්ගේ මෙහෙකුරුවාද සමඟ කසී රට සිට මෙරටට පැමිණෙති. පළමුව ඔවුහු සිරිපතුල වැඳ පැමිණ තඹරාවිට ග්‍රාමයෙහි පදිංචි වෙති. එහෙත් හෙළබස නොදත්කම නිසා මොවුන්ට සිදුවන අතිමහත් වූ දුෂ්කරතා සමුදාය උපහාසාත්මක ලෙස නාට්‍ය මඟින් ඉදිරිපත් කෙ‍රේ. විටෙක රෝගාතුර වන ගුරුහාමි, සුවපත් කිරීමට පැමිණෙන තඹරාවිට වෙදරාළ සමඟ සොකරිය පැන යන අයුරුත් කතරගම දෙවියන්ගේ මඟ පෙන්වීම මත ගුරුහාමි විසින් නැවත ඇය සොයා ගන්නා අයුරුත් සොකරියට දරුවෙකු ලැබී ඇය දරුවා නළවන අයුරුද මෙ‍මඟින් රංගනය වේ.
ප්‍රචලිත ප්‍රදේශ
ලංකාවේ ඡනනාටක පළාත් අනුව වර්ග කිරීමේදී කන්ද උඩරටත් බදුල්ල පළාතෙත් ඇතිවී පැතිරගිය සොකරි නාට්‍ය දැන‍ට රැඳී පවතින හා මුල් වකවානු වල ප්‍රචලිත ප්‍රදේශ වශයෙන් හඟුරන්කෙත, මාතලේ, කොටුවේගොඩ, පාඬිවිට, පාතහේවාහැට, උඩහේවාහැට, මීරුප්පේ, කපුලියද්ද, හේනවල, හපුගස්දෙනිය, ලග්ගල, ඉලුක්කුඹුර, තලාතුඔය, නිල්දණ්ඩාහීන්න, බූටෑවත්ත, කැවැන්දාව, මහවැලි නිම්නය,පාතදුම්බර, උඩුදුම්බර, යටිනුවර, උඩුනුවර, දැදුරු ඔය නිම්නය ආදී .ගම් නියම් ගම් හැඳින්වීමට පුලුවන්.
සොකරි කථාව
සොකරි කථාව හෙවත් ගුරු හටනයේ උපත් කථා වල ප්‍රදේශීය වශයෙන් සුළු වෙනස්කම් ඇතත් මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රයන්ගේ "සිංහල ගැමි නාටකය" නම් වූ ග්‍රන්ථයේ සඳහන් අන්දමට එහි කථාපුවත මෙසේය. කාසි රටෙහි ගුරුහාමි නමින් යුත් ආඬි ගුරෙක් වාසය කරයි. සොකරිය නම් වූ රෑමත් යුවතියක සරණ පාවා ගන්නා ඔහු පරයා නැමැත්තෙකු මෙහෙකාරකමට ගනී. ඡීවනෝපායක් සොයමින් රටින් ර‍ට ඇවිදින්නා වූ ඔවුන් හට කෙළවරදී සිංහල දේශයට යන්නට සිත් වේ. ඔවුහු සුභ නැකතින් පිටත්ව මුහුදු හතක් තරණය කොට ලක්දිවට පැමිණෙති. පළමුවෙන්ම ශ්‍රී පාදස්ථානයට ගොස් වැඳ පුදා ගන්නා වූ ඔවුහු අනතුරුව තඹරාවිට නම් ගමට පැමිණ එහි පැලක් සාදාගෙන පොළව ගොමගා පවිත්‍ර කරගෙන එහි වාසය කරන්නට සැරසෙති. ගුරුහාමි හාල් සොයන්නට නික්මයති. බස නොතේරෙන බැවින් නොයෙක් අතෝරයන්ට මුහුණපාන ඔහු කෙසේ හෝ හාල් ටිකක් ගෙනවිත් බත් පිසින්නට කියා සොකරියට දෙයි. එහෙත් වතුර නැති බැවින් නැවත වරක් ගම‍ට යන්නට සිදුවෙයි.
ඒ ගමන යන විට ගමේ වෙදරාළගේ බල්ලා ඔහුගේ කකුළ සපාකයි. අමාරුවෙන් ඔහු ගෙදරට සේන්දු වී පොළොවෙහි වැතිර සිටින විට ඔහු මිය‍ගොස් ඇතැයි සිතා පරයා අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝඡන ගෙන සොකරිය අනාචාරයට පොළඹවන්නට මාන බලයි. පරයා කෙරෙහි උරණ වූ සොකරිය වෙදරාළ කැටුව එන්නට යයි, ඔහුට අණ කරයි. පරයා ‍ගොස් වෙදරාළට තතු පවසන නමුත් සොකරිය පැමිණෙතොත් මිස තමා (වෙදරාළ) නොඑන බව ඔහු දන්වා එවයි. එකල සොකරිය තමාම ගොස් වෙදරාළ කැඳවාගෙන එයි. වෙඳරාළ මැදියමතෙක් ගුරුහාමිට බෙහෙත් දී පිළියම් කොට අළුයම් වේලේ සොකරිය සමඟ පලා යයි. සොවින් පෙළන ගුරුහාමි කතරගම දෙවියන්ට බාරහාර ඔප්පු කරයි. ‍කෙළවර දී කතරගම දෙවියෝ ඔහුට සළකුණක් කියා පායි. මේ සළකුණේ අනුසාරයෙන් සොකරිය සොයා යන්නා වූ ගුරුහාමිට ඇය වෙදගෙ‍දරදී හමු වේ.
ගුරුහාමි ඇය කැඳවාගෙන ගොස් ඇයට තලයි. එහෙත් ඇය තමා නිදොස් යැයි ගුරුහාමිගෙන් සමාව යදියි. මින් මතු ‍සොකරිය මැනවින් රැක ගතයුතු යැයි ගුරුහාමි පරයාට ඔවදන් දෙයි.
ගුරුහාමිගේ ඇඳුම
සුදු දිග කලිසමක් ඇඳ ඊට උඩින් සුදු වේටිය, ඉණට පච්ච වඩම, හිසට මුණ්ඩාසනේ, පයට ගෙඡ්ඡි, ඡපමාලාවක්, සංඛයක්, නවගුණවැලකරේ දමාගෙන නිමිති පොතක් සහ සැරයටියක් අතතිව, අත ,ගෙල, නළල අළු තවරාගෙන ශාස්ත්‍ර කියන දෛවඥයෙක් හා විහිළුතහළුකරනමහල්ලෙක් ලෙසින් නිරෑපණයකරයි.
සමාධි (බුදු දහම)
".........තත්ථ කතමෝ සම්මා සති ? ඉධ භික්ඛූ විවිච්චේව කාමේහි විවිච්චේව අකුසලේහි ධම්මේහි...."ආදී වශයෙන් නිවැරදි සමාධිය යන්න සිව්වැදෑරුම්ව විස්තර කෙරේ. එනම්,
සොකරි නාටකය
ගුරුහාමිගේ ඇඳුම
ඇඳසුදුවත රැලි අල්ලා නෙරිය තියාලා බැඳ මුදුනඡට පච්චවඩන්කරටලා නද කර සක්ගෙඩිය ගෙන පිඹියිඋඩබලා ඉඳ තැන තැන කට දොඩවයි කන්සාබීලා
සමාධි (බුදු දහම)
මෙසේ සිත ස්ථිර ලෙසින් නොසැලෙන අයුරින් පිහිටුවා ගැනීම සම්මා සමාධිය වේ.
සොකරි නාටකය
සොකරියගේ ඇඳුම
උඩරට සාරි රෙද්ද හා උඩුකයට හැට්ටය හැඳගත් පිරිමියෙක් සොකරි චරිතය මවා පායි. පාද වලට සිහින් ගෙඡ්ඡි වැල් ද අතට‍ ‍ලෙන්සුවක් හෝ මල්පොකුරක් ද අතැතිව, කොණ්ඩය තරමක් ලොකුවට බැඳ, කූරු ගසා මාල වළලු වලින් සැරසී මුහුණ පවුඩර් තවරා සැරසෙයි. කාලි අම්මා චරිතය ද පිරිමි කෙනෙක් නිරෑපණය කරයි. ඔසරියකින් හෝ සාරියකින් සැරසෙයි. සොකරියගේ මෙහෙකාරියයි.
පරයාගේ ඇඳුම
තරමක් රළු දිග කළු කලිසමක් කළු කබායක් හැඳ මුහුණට පුවක්කොල වලින් සැකසූ වෙස් මුහුණක් පැළැඳ සමහර අවස්ථා වල දී රෙදි පොට්ටනියක් ද  කර ලාගෙන සිටී. විටෙක ගෝනි වලින් සැකසූ ඇඳුම් අදී.
වෙදරාළගේ ඇඳුම
සරමක් සහ කෝට් කබායක් හැඳ සුදුපාට දිග රැවුලෙන් යුත් කොළපත් වෙස් මුහුණක් පැළඳ පිටට කොට්ටයක් බැඳ හැරමිටියක් අතට ගෙන දෙපැත්තට පැද්දෙමින් තාලයට අනුව පාද තබන කුදෙකුගේ ස්‍වරෑපයක් නිරෑපණය කරයි. ඔලගුව කරේ දමාගෙන සිටී.
සමාධි (බුදු දහම)
සමාධිය පිලබඳ සඳහන් අවස්ථා
-	ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයේ සඳහන් වන සම්මා සමාධිය (නිවැරදි සිහිය)
සොකරි නාටකය
චරිත හඳුන්වන කවි
මේ කවි අඩංගු අත්පිටපතක් සෑම කණ්ඩායමකම තිබේ. මේ කවි පොතේගුරු ඇතුළු අත්වැල් ගායක පිරිස කිසියම් විරිතකට අනුව ඉතා රසවත්ව ගායනා කරති.
ආර්ථික සංවර්ධනය
ආර්ථික සංවර්ධනය යනු රටක නිමවුමේ ප්‍රමාණාත්මක හා ගුණාත්මක වර්ධනය වීමයි. කලාපයක, රට වාසීන්ගේ සුභ සාධනය වෙනුවෙන් ඇති ආර්ථික ධනයයි. ප්‍රතිපත්ති දර්ශනයන්ගේ සිට බැලූ විට ආර්ථික සංවර්ධනය, රැකියා නිර්මාණය සහ රැකියා අවස්ථා රඳවා ගැනීම සහ ආදායම් වර්ධනය හෝ වර්ධනයට උදව් කිරීම සහ බදු පදනම මඟින් ජීවිතයේ ගුණාත්මක බව සහ ආර්ථික සුභ සාධනය දියුණු කිරීමට සොයාගත් උත්සාහයක් ලෙස නිර්වචනය කළ හැකිය.
සොකරි නාටකය
සොත්තානා
සොක්කා එන්නේ දෙවනුව නැටුම් නටන්නේ දැක්කා උන්නේ සෙල්ලම් යසයි කියන්නේ බක්කා ඉන්නේ නැටුමට මමයි කියන්නේ සොක්කා දන්නේ නැටුමට බිම පෙරලෙන්නේ
සමාධි (බුදු දහම)
සමාධිය පිලබඳ සඳහන් අවස්ථා
-	ත්‍රිවිද්‍යාව (පුබ්බේනිවාසානුස්සති ඤාණය, චුතූපපාත ඤාණය හා ආසවක්‍ඛය ඤාණය) - සීල, සමාධි, ප්‍රඥා
ආර්ථික සංවර්ධනය
ආර්ථික වර්ධනයත් සහ ආර්ථික සංවර්ධනයක් අතර කැපී පෙනෙන වෙනස්කම් ඇත. ආර්ථික වර්ධනය, ජාතික ආදායම, දළ දේශීය නිෂ්පාදනය හෝ ඒක පුද්ගල ආදායම වැනි නිශ්චිත මිනුම් දඬුහි වැඩිවීමක් මඟින් පෙන්නුම් කරන බවයි. ජාතික ආදායම හෝ නිෂ්පාදනය යනුවෙන් පොදුවේ ව්‍යවහාර කරනුයේ ගෘහස්ථ ආර්ථිකයෙහි මුළු වටිනාකම් එකතු කිරීමේ නිෂ්පාදනය මිනුම් පදයෙන් එය දළ දේශීය නිෂ්පාදනය යනුවෙන් ද හඳුන්වයි. (GDP) ජාතියක GDP (දළ දේශීය නිෂ්පාදනය) හි නැඟීම ආර්ථික විද්‍යාවේ දී, ආර්ථික වර්ධනය ලෙස නම් කරයි.
බොහෝවිට ආර්ථික සංවර්ධනය මඟින් ඊට වඩා වැඩි යමක් අදහස් කරයි. එය සත්‍ය වශයෙන්ම සාක්ෂරතා අනුපාතය, ආයු අපේක්ෂාව, දරිද්‍රතා අනුපාතය වැනි විවිධ වූ දර්ශකයන්ගේ වර්ධනයක් යොමු කරයි. GDP යනු ආර්ථික සුභ සාධනයේ නිශ්චිත මිනුමක් වුවත් එයට සමාජ සාධාරණත්වය, නිදහස, පාරිසරික ගුණාත්මක බව යන වැදගත් දෘෂ්ටීන් ඇතුළත් නොවේ. ආර්ථික වර්ධනයෙන් ඇති එකතු නිශ්චිත මිනුමකින්වත් ආර්ථික සංවර්ධනයට ප්‍රමාණවත් නිර්වචනයක් ලබා ගත නොහැක.
‍අනෙකුත් දේවල් අතරින්, ආර්ථික සංවර්ධනයෙහි තාවකාලික සමාජ විද්‍යාත්මක අධ්‍යනයන් කාර්මික ආර්ථික නවීකරණය වඩා ඉහල සංවිධානාත්මක හේතූන්හි ප්‍රකට න්‍යායන් සහ එයට සම්බන්ධ නූතන සමාජයෙහි ව්‍යාපාරික සංවර්ධන දෘෂ්ටීන් ආවරණය කරයි. එය ඓතිහාසික සහ සන්සන්දනාත්මක කෝණයන්ගේ සිට සමාජ විද්‍යාත්මක වර්ගයේ ගවේෂණයන් සම්බන්ධ ව්‍යාපාර සංවිධාන සහ ව්‍යාපාර සංවර්ධනයන් අනුගමනය කරයි. වෙළඳපොළ සහ කළමණාකරණ සේවක සම්බන්ධතාහි නිශ්චිත අයිතීන්හි විප්ලවය (වර්ධනය, නවීකරණය) සහ සංස්කෘතික වෙනත් ජාතීන් සම්බන්ධ සමානතා සහ අසමානතා පවතින තාවකාලික බටහිර සමාජයන්හි කාර්මික සංවිධාන, කාර්මික ආර්ථික වර්ධනයේ මට්ටමේ සහ ජාත්‍යන්තර වශයෙන් පෙන්නුම් කරන සැලකිය යුතු වෙනස්කම් හි ස්වභාවය සහ හේතූන් යන විෂය සම්බන්ධයෙන් එය “විදේශීය ආයෝජන සහ ශ්‍රම නිෂාපදන මට්ට‍ම්හි කැපී පෙනෙ‍න ලෙස සමහර රටවල්වලට වඩා අනෙකුත් රටවල් ඉහලින් සිටින්නේ මන්ද?”
ආර්ථික සංවර්ධනයේදි අධික බදු අය කිරීම
මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් බදු දිමනා අවකරණ (abetment),මුදල් ආපසු දීහ හා ප්‍රතිපාදනයන් ආරක්ෂනයට පවතී. අධික බදු (Devbeclos) නැවත ගෙවීම් හා ආපසු මුදල් දිම යනාදි ගෙවීමට අමතරව දඩයක් අඩංගු ක්‍රමයන්ගෙන් වෙනස් වේ. බදු සහන පෙන්වා රැකියාවකට හෝ ආයෝජනයක් ආකර්ෂනය කර ගැනිමේ ක්‍රමය වසර විස්සකට වැඩි කාලයක් පුරා වර්ධනය වී ඇත. ආයතනයේ වර්ධනය මනින විවිධ පිමානයන් අඩංගු කර ඒ අනුව බදු සහන පබා දේ. ‍මෙම මිනුම් නම්, අනෙකුත් මිනුම් ලෙස ප්‍රධාන කාර්යාලය එක් තැනක යම් කාලයක් තබා ගැනීම, නිෂ්පාදනයේ වර්ධය හෝ නිෂ්පාදිතයක වියදමේ අඩුවීම, වෙලඳපොලට යම් තාක්ෂනයක් ගෙන්විමේ අවශ්‍යතාවය ආදී කරැණු අඩංගු වේ. යම් ආයතනයක් ඉහත මිනුම් වල නියමිත අංගයන් සපුරාලීමට අසමත් වුවහොත් එම ආයතනයට අධික බද්දක් අයකර බදු සහන අවලංගු කිරීම බලධාරින්ට කල හැක. මෙහිදි ආයතනයට අදාල සහනය නැවත ගෙවිමටත්, තව අමතර දඩයක් බදු අධිකාරියට ගෙවිය යුතුවේ. බදු සහනයක් දී ඇති බැවින් අඩු ක්‍රියාකාර ආයතනයන්ට අධික බද්ධක් අයකිරීම සාර්වත්‍ර වේ.
අධි (Devbeclos) යනු ආර්ථික වර්ධනය හා සමජ වර්ධනය හා සමජ සුබසාධනය අතර පවතින ගිවිසුමකි.
අධි බදු තද මත භේදයට තුඩු දෙන කරුණක් වන නමුත් සමාජයට ප්‍රයෝජනයක් සහිත ක්‍රියාකාරිත්වයක් ගැන සහතිකයක් වේ.
සමාධි (බුදු දහම)
සමාධිය පිලබඳ සඳහන් අවස්ථා
-	විශුද්ධි මාර්ගයට අනුව ප්‍රඥාව ලබා ගැනීමට ආසන්නතම හේතුව වන්නේ සමාධියයි.
ආර්ථික සංවර්ධනය
ආර්ථික සංවර්ධන ආකෘති
බොහෝ ආර්ථීක වර්ධන ආකෘති ගොඩ නැගී ඇති පධාන කොටස් තුන නම්: (1) නිෂ්පාදන ශ්‍රිතය (2) ඉතිරිකිරීම් ශ්‍රිතය (3) ශ්‍රම සැපයුම් ශ්‍රිතය (ජනගහන වර්ධනයට සම්බන්ධවූ) ඉතිරිකිරීම් ශ්‍රිතය සමග, ආර්ථික වර්ධන අනුපාතය, S/β යන්නට සමාන වේ. (S යනු ඉතිරිකිරීම් අනුපාතයද, β යනු ප්‍රාග්ධන-නිමවුම් අනුපාතයද, වේ.) තාක්ෂණය මගින් ප්‍රාග්ධන-නිමවුම් අනුපාතය කෙටිකාලයේදී ස්ථාවරව තබාගන්නේ යයි උපකල්පනය කල විට, ඉතිරි කරණ ලද සියලුම දේ ආයෝජනය කරන්නේය යන පදනම මත, ආර්ථික වර්ධන අනුපාතය, ඉතිරිකිරීම් අනුපාතය මගින් සම්පූර්ණයෙන්ම තිරණය වේ.
සමාධි (බුදු දහම)
සමාධි වඩන ක්‍රමය
බුදු දහමට අනුව සතලිස් කම්මත්ථාන පිළිබඳ මෙනෙහි කිරීමෙන් සමාධිය හට ගනි. සමාධිය වැඩීමෙන් කෙනෙකුගේ සිතේ කෙලෙස් දුරු වී සිත සන්සුන් භාවයට පැමිණේ. භාවනානු යෝගියෙකු සමාධි භාවනාවෙන් ඉහළම තලයට ළඟා වු පසු ඔහු යථාර්ථයේ නියම ස්වභාවය අවබෝධ කරගෙන දුකින් මිදීමේ සත්‍යය වෙත ළඟා වේ.
සොකරි නාටකය
පරයා
ඉතිං කියන්නේ තුන්වැනි වරට නටන්නේ පරයයි එන්නේ වටපිට නිතර බලන්නේ කට දොඩවන්නේ ගියගිය තැන පෙරලෙන්නේ කොක් හඬලන්නේ සොකරිය දෙසයි බලන්නේ
සමාධි (බුදු දහම)
සමාධියේ ප්‍රයෝජන / අරමුණු
අංගුත්තර නිකායේ සමාධිය වර්ධනයේ ක්‍රම 4 ක් දැක්වෙන අතර සෑම ක්‍රමයක‍ටම අනන්‍ය වූඅරමුණක් පවති.
1. ධ්‍යාන සතර වැඩීමෙන් සාමාන්‍ය ජීවිතය ප්‍රසන්න භාවයට පත් කර ගත හැක.
2. ප්‍රඥා‍ව හා අභිඥා - අලෝකය අරමුණු කර භාවනාවෙන් ලැබේ.
3. සිහිය හා පැහැදිලි අවබෝධය - වේදනා, සංඥා හා සිතුවිලි සි‍තෙහි පවතින ආකාරය පිළිබඳ සිත පිහිටුවීමෙන් ලැබේ.
4. කෙලෙස් දුරු කිරීම - පංචස්කන්ධයේ ස්වභාවය පිළිබඳ සිත පිහිටුවීමෙන් ලැබේ.
බෞද්ධ සුත්‍ර වලට අනුව සමාධි භාවනාව පුහුණු කරන්නෝ විවිධ අභිඥා බල හෙවත් අධිමානසික බල ලබාගනිති. නමුත් බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම හැකියාවන් හේතුවෙන් සිත වියවුල් කරගෙන නිර්වාණය පිළිබඳ අරමුණු අමතක නොකරන ලෙසට අනතුරු ඇඟවු සේක.
සටහන්
බෞද්ධ මාර්ගයෙහි සමාධිය ක්‍රමවත් ලෙස ප්‍රගුණ කිරීම සඳහා අනුපූර්ව ශික්ෂාවක් නිර්දේශ කොට තිබේ. බුදුරදුන් වදාළ විමුක්තිය පසක් කර ගැනීම පිණිස සමාධිය ප්‍රගුණ කිරීමට පෙළෙඹෙන ශ්‍රාවකයා පළමුව ආත්ම දෘෂ්ටියෙන් මිදී නිවැරැදි කල්පනාවක පිහිටා ශීලය, ප්‍රගුණ කලයුතුවේ. ශීලය තහවුරු වන්නේ ඉන්ද්‍රිය සංවරය මතය. ඉන්ද්‍රියයට අරමුණු ලක් වූ විට ඒ අරමුණු කෙරෙන් නිමිති හා අනුව්‍යංජන උපාදාන වශයෙන් නොගැනීමට ශ්‍රාවකයා වග බලා ගත යුතුයි. පාපක අකුසල ධර්ම වැළැක්වීම පිණිස නිබඳව සිහි එළවා කටයුතු කිරීම අවශ්‍යය. දැඩි ලෝභය, ව්‍යාපාදය , ථීනමිද්ධය, උද්ධච්ච , කුකුච්චය හා විචිකිච්ඡාව දුරු කිරීමෙන් කුසල් සිත් වැඩීමට උත්සාහවන්ත විය යුතුය.
මේ සඳහා සංයුක්ත නිකායේ ඉන්ද්‍රිය සංයුක්තයෙහි මූලික අවධානය යොමු කොට ඇත්තේ ඉන්ද්‍රිය පංචකයේ විවරණයටයි. ඉන්ද්‍රිය පංචකය ශ්‍රද්ධාව, වීර්යය, සතිය, සමාධිය, ප්‍රඥාව වශයෙන් දැක්වෙයි. අන් සියලුම භාවනා ක්‍රම වලින් බෞද්ධ භාවනාව වෙනස් වන්නේ භාවනාමය වශයෙන් පහළ වන ශ්‍රද්ධාදී ඉන්ද්‍රිය පංචකය, බුද්ධ දේශනාවට පමණක් සීමා වී ඇති බැවිනි.
සද්ධින්ද්‍රිය යනු තථාගතයන්ගේ සම්බෝධිය පිළිබඳ ශ්‍රාවක සිතෙහි පහළ වන අමූලිකා දි ලක්ෂණයන් ගෙන් යුත් බාහිර වශයෙන් පෙනෙන භක්ති මාත්‍රයන්ගෙන් හාත්පසින්ම වෙනස් වූ මූලජාතවූද ආකාරවතී වුද, ලක්‍ෂණයන් ගෙන් යුක්ත වූ ශ්‍රද්ධාව විය යුතුය.සත්‍යාවබෝධය සඳහා තිබිය යුතු බලවත් කැමැත්ත ද ශ්‍රද්ධාව වශයෙන් සලකනු ලැබේ. (තථාගතස්ස බෝධිං)
බුදුරදුන්ගේ සම්බෝධිය පරම සත්‍ය වශයෙන් සලකන ශ්‍රාවකයා නව අරහාදී බුදුගුණ පිළිගනියි. මෙකී පිළිගැනීම ද සතින්ද්‍රියේ විශිෂ්ට ලක්ෂණය වෙයි (විභංග සූත්‍රය ස.නි.)
වීර්යය ඉන්ද්‍රිය යනු අකුසල ධර්මයන්ගේ ප්‍රහාණාය පිණිස කුසල ධර්මයන්ගේ වැඩීම පිණිස ශ්‍රාවක සිතෙහි උපදනා ව්‍යායාමයයි. නූපන් අකුසල ධර්මයන්ගේ උපත වැළකීමත්,උපන් අකුසල ධර්මයන්ගේ ප්‍රහාණය සැලසීමත්, නූපන් කුසල ධර්ම ඉපදවීමත් , උපන් කුසල ධර්ම අධිමාත්‍ර වශයෙන් වැඩීමත්, වීර්යය ඉන්ද්‍රියේ ක්‍රියාකාරි ලක්‍ෂණයයි.
සතින්ද්‍රිය යනු සිහිය පිළිබඳ නිපුණත්වයයි. ලෝභ, ද්වේෂ, ධර්ම දමනය කොට කාය වේදනා, චිත්ත ධම්ම යන විෂයයන්හි නිරන්තර අවදිකම හා සිහිය ප්‍රගුණ කිරිම සතින්ද්‍රියේ ක්‍රියාකාරි ලක්‍ෂණයයි.
සමාධින්ද්‍රිය යනු මූලික වශයෙන් සිතේ එකඟතාවයි. සියලු අකුසල් ධර්මයන්ගෙන් තොරව ධ්‍යාන වැඩීම, මේ ඉන්ද්‍රියයේ ක්‍රියාකාරී ලක්‍ෂණයයි.
මෙම න්‍යාය ධර්ම වලින් තොරව කරනු ලබන භාවනා ආර්ය මාර්ගයට කිසි සම්බන්ධයක් නැත. සමාධි අංගය, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ අටවන අංගයයි. සම්මා දිට්ඨියේ පටන් සම්මා සතිය දක්වා අංග හත ගැන කිසිම අවබෝධයක් නොමැතිව කරනු ලබන භාවනාව බෞද්ධ භාවනාවක් නොවේ. ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයට අයත් එකම භාවනාව සතර සතිපට්ඨාන භාවනාවයි. සිත එකඟ කර ගැනීම පිණිස අභිධර්මයෙහි සතළිස් කර්මස්ථානයක් දක්වා තිබේ. දස කසිණය, දස අසුභය, දස අනුස්සතිය , සතර අප්පමඤ්ඤාය, සතර ආරුප්පය, එක් සංඥාවක්ය, එක් ව්‍යවස්ථානයක්ය යනුවෙන් මෙකී කමටහන් හැඳින්වේ. මාර්ගාංග වශයෙන්ද, ධ්‍යානාංග වශයෙන්ද සමථ වශයෙන්ද උපයුක්ත වන ඒකාග්‍රතාව , භාවනාමය ධර්මයක් බව සැබෑය. නමුත් මේවා ආර්ය මාර්ගයට සම්බන්ධයක් නැති ලෞකික ධ්‍යාන වැඩීමට යොදා ගත් බමුණු භාවනාය. මේවායින් විමුක්තිය පසක් කර ගත නොහැකිය.
ආර්ය මාර්ගයට අයත් සමාධියට සම්මා වායාම, සම්මා සති, සම්මා සමාධි යන අංගත්‍රය ඇතුළත් වෙයි. එය මෙසේ විස්තර කරමු.
සම්මා වා යාම ය
සොකරි නාටකය
සොකරිය
සොකරී එන්නී සබයෙන් අවසර ගන්නී නැටුම් නටන්නී තාලෙට රාග කියන්නී පද අල්ලන්නී පියයුරු ලැම සොලවන්නී කැඩපත ගන්නී සුරතින් මූණ බලන්නී
සමාධි (බුදු දහම)
සටහන්
සම්මා වායාම නිවැරැදි වීර්යයි. වීර්යය ප්‍රායෝගික වශයෙන් දියුණු කළ යුතු මාර්ගාංගයකි. වීර්යයෙහි විරුද්ධ පාක්ෂිකයා අලසකමයි. පංච නීවරණවලින් එකක් වශයෙන්, නම් කර තිබෙන, ථීනමිද්ධ “ යනුවෙන් එය හඳුන්වා තිබේ. සිතට කය වස¼ග කර ගැනීම බලවත් අභ්‍යාසයකින් කර ගත යුත්තකි.
සොකරි නාටකය
රඟ මඬල හා රංග භාණ්ඩ
රඟ මඬල වශයෙන් යොදා ගන්නේ කමත, විශාල ගෙමිදුලක්, පිට්ටනියක්, තැනිතලා බිමකි. රඟ මඬල මැද මුහුණින් අතට හැරවූ වංගෙඩියක් තබා ඒ මත ලන්තෑරුමක් දල්වා තැබීමෙන් රැය පහන්වන  තුරාම මුළු රඟමඩලම ආලෝකමත් කරයි. රඟමඬල වටා ලණු ඇඳ ති‍බේ. පසෙකින් මල් පැලක් දෙවියන් හා බුදුන් වහන්සේ උදෙසා ඉදිකර තිබේ. රඟ මඬල ගොක්කොළ වලින් අලංකාර ඇත. එක් පැත්තකින් සොකරි අත්පිටපත අතින්ගත් ගුරුන්නාන්සේ ද, හොරණෑ වාදකයෙකු ද, තාලම්පට වාදකයෙකු ද, දවුල් හෝ ගැටබෙර වාදකයෙකු ද, උඩැක්කි වාදකයෝ ද, ගුරුන්නාන්සේ සමඟ පෙළ කියවීම සඳහා අත්වැල් ගායක පිරිසක් ද සිටිති. ඉහත සදහන් කළ පිරිස රඟදක්වන ප්‍රදේශවලට අනුව අඩු වැඩි වීමක් සිදුවිය හැකිය. ගුරුන්නාන් සේ විසින්  සියළුම චරිත හඳුන්වා දීමේදී එක් එක් චරිත රඟමඬලට පැමිණ මැද තබා ඇති වංගෙඩිය වටේ නටති.
සමාධි (බුදු දහම)
සම්මා සතිය
සම්මා සති යනු නිවැරැදි සිහියයි. වික්ෂිප්ත බවෙන් තොර වූ අවදිකමයි. එළඹ සිටි සිහියයි. පුහුණු නොකළ සිතක් නිරතුරුවම නොසන්සුන්ය. වික්ෂිප්තය. ඒ නිසා තමා තුළ හටගන්නා සිතිවිලි හඳුනා ගැනීමට පුද්ගලයාට අවදිකමක් නැත. හොඳ - නරක, පින්- පව්, කුසල් - අකුසල්, සාවද්‍ය - නිරවද්‍ය යන මෙම සිතිවිලි හදුනා ගැනීමට නිතර සිහිය පිහිටුවා ගත යුතුය. එසේ සේවනය කළ යුතු කුසල ධර්ම සේවනය කළ යුතුය. සේවනය නො කළ යුතු අකුසල ධර්ම සිතින් බැහැර කිරීමට ශ්‍රාවකයා පෙළෙඹෙනු ඇත. නිරන්තරයෙන් එහෙ මෙහෙ දුවන හිත එකඟ කර ගැනීමට පුහුණුව ඇති වන්නේ එවිටය. කාම තණ්හා, භව තණ්හා, විභව තණ්හා යන ත්‍රිවිධ කම්ම වට්ටයෙන් මිදීමට ස්කන්ධයන්ගෙන් නිසරු බව වැටහෙන්නේ ජීවිතයේ එදිනෙදා කටයුතු වල දී ප්‍රායෝගික වශයෙන් යෝනිසෝමනසිකාරයෙන් යුතුව සිතීමට පුරුදු වීමේදීය. ඒ අනුව පුද්ගලයාට නාම - රූප ධර්මතාවයන්ගේ යථා ස්වභාවය වන අනිත්‍ය දුඞඛ - අනාත්ම නමැති ත්‍රිවිධ ලක්‍ෂණ වැටහෙයි.
සොකරි නාටකය
භාෂාව හා සංවාද
දෙබස් වල අඩංගු වචන වල දෙමළ හා සිංහල මිශ්‍රණයක් ඇතුළත් වී ඇත. පහත කවිය උදාහරණයකට ගත හැකිය.
ආර්ථික සංවර්ධනය
බහිර්ජන වර්ධන ආකෘතිය
රොබට් සෝලෝ හා අනෙකුත් අයගේ බහිර්ජන වර්ධන ආකෘතිය (හෝ නව සම්භව වර්ධන ආකෘතිය) මගින්, තාක්ෂණික වෙනසේ කාර්භාරය පිළිබඳව අවධාරණය ඇති කරණ ලදී. හැරඩ් ඩෝමා ආකෘතියේදී මෙන් ‍නොව, මෙහිදී ඉතිරිකිරීම් අනුපාතය මගින් ආදායම් මට්ටම පමණක් තිරණය කරණු ලබන නමුත් ආර්ථික වර්ධනය තීරණය කරණු නොලැබේ. ‍‍මෙම ආකෘතිය මගින් ලබාගත් වර්ධන මිණුමේ මූලාශ්‍ර මගින් ආර්ථික වර්ධනයේදී, ප්‍රාග්ධන සම්පාදනයේ (හැරඩ් ඩෝමා ආකෘතියේදී මෙන්) හා තාක්ෂණික වෙනසේ (නව සම්භව ආකෘතියේදී මෙන්) සාපේක්ෂ වැදගත්කම ඉස්මතු කරණ ලදි. 19 වන සියවස අවසානයේ හා 20 වන සියවස ආරම්භයේදී, එක්සත් ජනපද ආර්ථික වර්ධනයෙන් සියයට 90 ක් පමණ තාක්ෂණික වෙනස මගින් ඇතිවූ බව සෝලෝ (1957) මූලික අධනයෙන් පෙන්වා දෙන ලදී. සංවර්ධනය වෙමින් පවත්නා රටවල සිදුකල ප්‍රතක්ෂමූල අධනයන් මගින් ‍මෙයට වඩා වෙනස් ප්‍රථිඵල පෙන්වා ඇත. (චෙන් ඊ.කේ.වයි., 1979 ආසියානු රටවල අතිවර්ධනය)
සොකරි නාටකය
භාෂාව හා සංවාද
ඔන්ඩු රෙන්ඩු දොළහයි දැන ගන්    නේ
මුනු නාළු හතරයි දැන          ගන්    නේ
අන්ඡි ආරු හල හයි දැන       ගන්    නේ යේළු යෙට්ටු අට ලඟයි     කියන්    නේ
සංවාද වලදී දෙපිට කැපෙන වචන භාවිතා වේ. එවැනි උපහාසාත්මක හා හාස්‍ය වැඩිකරන පදමාලාවක්, පහතරට පම්මඩු වල අඹවිදමනෙන් ද, දහඅට සන්නියේ කෝල සන්නියේ ද, උඩරට කොහොඹයක් කංකාරියේ ගුරුගේ මාලාවෙහි ද අඩංගු වේ. මේ අවස්ථා තුනෙහිම නිරෑපිත සිද්ධිය හා ඒ සිද්ධිය යාතු කර්මයකට ගළපාගෙන නිරෑපණය කිරීමේදී භාවිතා වන විවිධ රංග උපක්‍රම ද, සො‍කරි නාටකයේ පරයා කඩවත් තරණය කිරීම යන සිදුවීමට බොහෝ සමාන කමක් දක්වයි. වඩුවාට "බඩුව" කීම වෙදරාළගේ බඩ ලොකුවට ති‍යෙන්නේ ඒ තුළ කුකුළු පැටව්, හරක් හා දරුවෝ ඉන්න නිසා යැයි කීම, ලෑලි වලට "ලේලි" කියමින් නැව කැඩුණු අවස්ථාවේ ඒ ගොල්ල "ලේලි" බදාගෙන (ලෑලි බදා ගෙන) පීනා ආ බව කීම දෙමළ බසින් කථා හාස්‍යයට ලක් කිරීම ඒ අවස්ථා සියල්ලම පොදුය.
සොකරි, කෝලම්, නාඩගම් වැනි ගැමි නාට්‍යවල ආභාශයෙන් නුතනයේ දී මනමේ, සිංහබාහු වැනි නාටක බිහිවිය. නමුත් සොකරි නාටකය නුතනයේ ගම්මාන වලින් වඳවී ගෙන යයි. අතීතයේ දී එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රයන් ගේ අවධානයට යොමු වූ මෙම නාටකය පිළිබඳ අත්තනායක එම් හේරත්, මුදියන්සේ දිසානායක, තිස්ස කාරියවසම් යන විද්වතුන්ගේ පර්යේෂණ කෘති සොකරි නා‍ටකය පිළිබඳව අධ්‍යයනයේ දී වැදගත් වේ. නමුත් මේ වටිනා ගැමි සංස්කෘතික කලාංගය මතු පරපුරට රැකදීමට කටයුතු කිරීම කාලීන අවශ්‍යතාවයකි.
ආර්ථික සංවර්ධනය
බහිර්ජන වර්ධන ආකෘතිය
නැගෙනහිර ආසියාවේ ආර්ථික වර්ධනය, අනුපාණය (නවෝත්පාදන) මත නොව, වෙහෙසීම (වැඩියෙන් යෙදවුම් භාවිතය) මත පදනම් වේය, යන මතය දැරූ කෘග්මන් (1994) බලන්න. (ක්රූග්මන්, පී; 1994  ආසියානු හාස්කමේ මිථව, විදේශ සම්බන්ධතා, 73)
එසේද වුවත්, නැගී එන රටවල් ඇතුළු, අපගේ පශ්චාත් කාර්මික ආර්ථිකයන්වලද, වර්තමානයේ, ආර්ථික සංවර්ධනය, නවෝත්පාදනය හා දැණුම මත බෙහෝදුරට පදනම් වේ. වපාර කලඹ නිර්මාණය කිරීම මෙහිදී භාවිතා වන උපායන්ගෙන් එකකි. ඉතා ප්‍රචලිත උදාහරණයක් ලෙස, රජය විසින් මෘදුකාංග තාක්ෂණික උදන ඇතුළු මෘදුකාංග කර්මාන්තය ධෛමත්කරණු ලබන, ඉන්දියාවේ බැංග්ලෝර් දැක්විය හැකිය.
ප්‍රාදේශීය ප්‍රතිපත්ති
ආර්ථික සංවර්ධන ප්‍රථිපත්ති එහි පුළුල් අර්ථයෙන් ගත් කල, ප්‍රධාන අංශ 3 ක් ආවරණය කරනු ලබයි.
•	මිල ස්ථායීතාවය, ඉහළ සේවා නියුක්තිය හා තිරසාර වර්ධනය, වැනි පුළුල් ආර්ථීක අරමුණු ඉටුකර ගැනීමට රජයන් පොරොන්දුවේ. එවැනි ප්‍රයත්නයන්ට මූල හා ෆිස්කල් ප්‍රතිපත්ති, මූල ආයතන රෙගුලාසි, වෙළඳ හා බදු ප්‍රතිපත්ති අයත්වේ. • මහාමාර්ග, උදන, පහසු මිලට නිවාස, අපරාධ මැඩලීම හා K-12 අධපනය වැනි පාදක වහමය පහසුකම් හා සේවා ලබාදෙන වැඩසටහන්.
•	වපාර මූලයනය, අලෙවි කළමනාකරණය, අවට සංවර්ධනය, සුළු පරිමාණ වපාර සංවර්ධනය, වපාර සුරක්ෂිත කිරීම හා පුළුල් කිරීම, තාක්ෂණය හුවමාරුව, හා තත්‍ය දේපල සංවර්ධනය මගින් ගන්නා විශේෂ උත්සාහයන් තුලින්, රැකියා නිර්මාණය කිරිම හා සුරක්ෂිත කිරීම. මෙ‍ම තුන්වන වර්ගය ආර්ථික සංවර්ධන වෘත්තිකයන්ගේ මූලික අවධානය යොමුවූ කරුණකි.
ආර්ථික සංවර්ධකයන්
ආර්ථික සංවර්ධන ප්‍රතිපත්ති එහි පුළුල් අර්ථයෙන් ගත් කල, ප්‍රධාන අංශ 3 ක් ආවරණය කරනු ලබයි.