cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
කෘෂි කර්මාන්තය
පුරාණ කෘෂිකර්මාන්තය
ලෝකඩ යුගය වන විට, එදිනෙදා ආහාර වේලේ අංගයක් ලෙස වනාන්තරයෙන් සපයාගත් ආහාරවලට හිමිවූයේ අඩු වැදගත්කමකි."කෘෂිකර්මාන්තය" යන්නෙහි නිවැරදි වූ අර්ථකථනයට අනුව, භූමි වගා කිරීම,අස්වනු නෙළීම, සැලසුම් සහගත ජල සම්පාදනය යනාදි සියළු දෑ එයින් අර්ථ ගැන්වේ. "කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදකයා" යන වදන මුලින්ම යොදාගෙන ඇත්තේ ක්‍රි.පූ 5,500 දී පමණ විසූ "සුමේරියානු" ජන කොටස්වලටයි.මේ ආකාරයෙන් ඔවුහු ගොවිතැන් කටයුතුවල නියැළීම නිසා අහරින් ස්වයංපෝෂිත විය. දඩයමින් සහ සමූහ ඒක රාශී වීම් තුළින් ලද ආහාර ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි ජනගහණයකට පමණට ගොවිතැනින් ආහාර නිපදවිණි.මෙහිදී නිෂ්පාදන අතිරික්තයක් ඇතිවිය.එම අස්වැන්න අවාර සමයේදී පරිභෝජනය, විකිණීම හෝ හුවමාරුව ආදියටද යෙදවිණි. කෘෂිකාර්මික කටයුතුවලින් වඩා වැඩි ජනගහනයක් පෝෂණය කිරීමට ගොවීන්ට හැකිවිය. මෙහිදී ඊට දායක නොවන ජන කොටස් ස්ථාවර හමුදාවන් බිහිවීම කෙරෙහි බලපෑ තීරණාත්මක සාධකයක් විණි.
සුමේරියානු කෘෂිකර්මාන්තය රජයේ භෞතික සීමා පුළුල් කිරීමට උදවු ලබාදීමත් සමගම නගර අතර ගැටුම් ඇති වීම ආරම්භ විය. එහි ප්‍රථිඵලයක් ලෙස ඔවුන් පළමු අධිරාජ්‍යයේ නිර්මාපකයන් බවට පත්විණි.වැඩි කල් යාමට පෙර ඊජිප්තු වැසියන් හට සශ්‍රීක නයිල් නිම්නයේ ගොවිතැනින් ජවය ලබා භූමිය ප්‍රසාරණය කිරීම සදහා අවශ්‍ය රණකාමී හමුදාවක් ගොඩ නගා ගැනීම්ට හැකිවිය.එහි ප්‍රතිඵලය නම් සුමේරියානු අධිරාජ්‍යට වඩා තුන් ගුණයක් විශාල අධිරාජ්‍යයක් නිර්මාණය කර ගැනීමට ඊජිප්තුවන් හට හැකියාව ලැබීමයි.
බෝග වර්ගය අඩුම නිෂ්පාදනය(මෙට්‍රික්ටොන් මිලියන) 2004 දත්ත
Source: Food and Agriculture Organization (FAO)[30]
කෘෂි කාර්මික කටයුතු වලදි - ආරක්ෂාව සහ සෞඛ්යි
2001 ජුනි කැන්සාස් හි හැස්කල් පෙදෙසේ කේන්ද්‍රීය වාරි ක්‍රමයක් තිබෙන වෘත්තාකාර වගා බිමක චන්ද්‍රිකා ඡායාරූපයක් - හොඳින් වැඩුනු වගාවන් කොළ පාටින් පෙනේ. කෝර්න් වගාව හැටියට පෙනෙන සෝගම් වැඩෙන්නේ සෙමිනි. එබැවින් ඒවා කුඩා මෙන්ම සුදු මැලි පාටින් පෙනේ. තිරිඟු දීප්තිමත් රන් පැහැයෙනි. ඒ ජුනි මාසයේ අස්වැන්න නෙලීමට නියමිත හෙයිනි. ගුරු පාටින් පෙනෙන බිම් කොටස මෑතදි සීසාන ලද පෙදෙසයි.
thumb|
පාරිසරික අර්බුද
වොෂින්ටන් රාජ්‍ය විශ්ව විද්‍යාලය අසල තිරිඟු යායක තදබල ලෙස පස සෝදා පාලු වීම. (2005)
කෘෂිකර්මාන්තයේදි පාරිසරික ප්‍රශ්නද මතුවේ. එසේ වන්නේ එය ස්වභාවික පරිසරය වෙනස් කරන බැවිනි. කෘෂිකර්මය නිසා විනාශකාරි අතුරු ප්‍රතිඵල ඇතිවේ. එවැනි හානිදායක ප්‍රතිපල කීපයක් නම්.
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුව සත්ව පාලනය අංශක (මූලික වශයෙන් ගව, කුකුළු සහ ඌරන්) ඉතා බරපතල පාරිසරික ප්‍රශ්න මතු කරන සාධකයක් වී තිබේ. කෘෂිකර්මය සඳහා යොදා ගන්නා ඉඩම් වලින් 70% ක් පශු නිෂ්පාදන කටයුතු වලට වෙන්ව පවතින අතර එය පෘථිවි තලයෙහි බිමෙන් සියයට 30% ක ප්‍රමාණයකි. එය බොහෝ සෙයින් හරිතාගාර වායු පරිසරයට එක් කරන අංශ වලින් එකකි. ඒ ප්‍රමාණය 18% කි. අනිකුත් අංශ සමග සන්සන්දනය කළ විට ප්‍රවාහණ ක්ෂේත්‍රයේදි මෙය 13.5% කි. අම්ල වර්ෂා සහ පරිසර පද්ධති ආම්ලිකරණය කිරීමට හේතුවක් වන ඇමෝනියා ප්‍රමාණය 64% ක් උත්පාදනය කරයි.
ජෛව විවිධත්වය
බෝග හා පසු සම්පත් ජෛව විවිධත්වයේ ජාන හායනය සිදු වනු ලබන්නේ ප්‍රභේද ප්‍රතිස්ථාපනය භූමි එලි කිරීම, සත්ත්ව වර්ග අධි ශුරා කෑම, ජනගහන ඝනත්වය, පාරිසතරික හායනය, අධික උලාකෑම, ඔප්පු හා වෙනස් වන කෘෂිකාර්මික පද්ධති වල ප්‍රධාන 	සාධක කිහිපයක් මගිනි.
ජානමය වශයෙන් නවීකරණය කරන ලද ජීවියෙක් (GMO) යනු සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රතිසංයෝජන DNA තාක්ෂණය ලෙස සාමාන්‍යයෙන් හදුන්වන ජානමය ඉංජිනේරු තාක්ෂණ ක්‍රමය යොදා ගනිමින් ජානමය ද්‍රව්‍ය වෙනස් කර ඇති ජීවින්ය. වර්ථමානයේදී ජානමය ඉංජිනේරු විද්‍යාව ජානමය ද්‍රෂණය සිදු කරන තවත් සංකිර්ණ හා ප්‍රබල සාධකයක් බවට පත්ව ඇත. එයට හේතුව වන්නේ සාම්ප්‍රදායික මුහුම් කරණය සමග කිසිලෙසකින්වත් පරිසරය සමග මුසුවිය නොහැකි විද්‍යාගාර වල කෘතිමව නිර්මාණය කරන ලද හා ජානමය වශයෙන් ඉංජිනේරු ගත කළ ශාක හා සතුන්ට ඔවුන් විසින්ම ජීවත් වීම හා අභිජනනය කිරීම සිදු කර ගත හැකි අතර වඩාත් අන්තරායක දෙය වන්නේ ස්වාභාවිකව සිටින ප්‍රභේද සමග අන්තර් අභිජනනය කිරීමේ හැකියාවයි. ජානමය වශයෙන් නවීකරණය කරන ලද (GM) බෝග වර්ථමානයේදී ජානමය දුෂණය සදහා පොදු ප්‍රභව බවට‍පත්ව ඇත. වල් ප්‍රභේද පමණක් නොව ගෘහස්ථ ප්‍රභේද ද ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ සාපේක්ෂක ස්වාභාවික මුහුම් කරණය මගින්ය.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Agriculture ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ධනපති වාදය
ධනපති වාදය
ධනපති වාදය යනු පුද්ගලයන්ට අහිමි කල ‍‍‍නොහැකි අයිතින්ට අනුව නිදහස්ව නිෂ්පාදනය හා වෙළදාම කිරිමට අවශ්‍යය ආර්ථික පරිසයක් සහිත සමාජයකි. එහි දේපල සියල්ල ‍පෞද්ගලික අයිතියක් ඇති ලාභ සදහා භාවිතා කරන්නන් වේ. එමෙන්ම ආයෝජනය, බෙදාහැරීම, නිෂ්පාදනය හා මිල නියම කිරීම වෙළද ආර්ථිකය ක්‍රියාකාරිත්වය අනුව තීරණය වේ. එහිදි පුද්ගලයන්ට හා ආයතන වලට වෙළදාමට, මුදල් පරිහරණය මගින් භාණ්ඩ, සේවා, කම්කරැ හා ඉඩම් කඩම් මිලට ගැනිමේ අයිතිය සලකා බලයි.
ධනපතිවාදය ආර්ථික ක්‍රමවේදය බ්‍රිතාන්‍යයේ 16 හ 19 සියවස් අතර කාලයේ දී සංස්ථාගත විය. එනමුත් අතීතියේ පටන් ධනවාදි සංකල්ප ඇති ආයතන පැවතුණි. එසේම මධ්‍යකාලින යුගයේ වෙළෙන්දන්ගේ ධනවාදය ද අතීතයට උදාහරණයකි. වැඩවසම් යුගයේ අවසානය පටන් ධනපති වාදය මුලික වු අතර, බ්‍රිතාන්‍යයෙන් ආරම්භ ව එය යුරෝපය පුරා ව්‍යාප්ත විය. 19 හා 20 වන සියවස වන විට සංස්ථාකරණයේ පෙරමුණ ධනපතිවාදයට හිමිවිය. එය එකම ක්‍රමය නොවිය. ධනපති වාදය සංකල්පයට විශ්ලේෂණ අගය අඩු විය. අතීතයේ පටන් කාලය, භූගෝලිය, දේශපාලනික හා සංස්කෘතික උදාහරණ ඔස්සේ එය පැහැදිලි වන අතර සමහරහෙක් බෝහෝ සමකාලීන ආර්ථික ක්‍රමවල මෙන් "මිශ්‍ර ආර්ථිකය "යන නම වඩා උචිත යැයි සලකයි. බලය හා ධනයට ඇති වුවමනාව හා ධනය සංචිතය අනුව ආර්ථික විශේෂඥයින් විවිධ ධනපතිවාදි ක්‍රම අර්ථ දක්වා ඇත. පසුගිය සියවසේ ධනපති වාදය මාක්ස්වාදි ආර්ථික,(Merxis economics) වැනි "මධ්‍ය සැලසුම්ගත ආර්ථිකය(Central Ploned economic) වලට වඩා වෙනස් වේ.
ධනපතිවාදයේ ඉතිහාසය
මධ්‍යකාලීන යුගයේ මැදපෙරදිග හා බටහිර යුරෝපයේ තිබු වෙළද ධනවාදය තරම් ඈතට විහිදෙන ඉතිහාසයක් ධනපති වාදයට ඇත. බොහෝ ඉතිහාසඥයන් පළමු ධනපතිවාදි රටලෙස නෙදර්ලන්තය සලකයි. වර්ථමාන යුරෝපයේ යුරෝපා යුගය ආරම්භයේ ධනවත් වෙළද නගරය මෙම ක්‍රමය තිබු අතර, පළමු පුර්ණ කාලීන කොටස් වෙළද පොල තිබුණි. මෙම දත්ත නිපදවිම් තුලින් රක්ෂණයන්, විශ්‍රාම සැලසුම් හා "Boom- Bust Cycle" ලොව පලමු දේපල උද්ධමනය බුබුල (Tutip …….1636-1637) Marroy Soyle "Beer Raider  ….. Moir (කොටස් වෙළදපලේ  ‍කොටස් එකවර විකිණිමට දමා මිල පහත් කර අඩු ිලට කෙටස් මිලට ගැනීම) වැනි රථ ප්‍රතිපලද ඇතිවිය.
අතීතයේ සියවස් 5 ක් තිස්සේ ධනපතිවදය බලය හ ධනයට ඇති උවමනාව අනුව විවිධ ස්වරෑවලින් වර්ධනය ඇති දේපළ සංචිතය විවිධ ක්‍රමයන්ගෙන් සිදුව ඇතත සියවස් 5 ක ඉතිහාසයක් තුල ධනපති ක්‍රමයේ වර්ධනය, එහි නුසුදුසු හා සුදුසු පැතිකඩ හා ප්‍රධාන වශයෙන් සමාජ වාදීන් ප්‍රතික්ෂේප කිරීම දැකිය හැක.
සටහන්
Capitalism
රෙම්බ්‍රොන්ට් (Rembrandt)
රෙම්බ්‍රොන්ට් හාර්මෙන්ස්සූන් වැන් රිජින්
උපන් නම 	-	රෙම්බ්‍රොන්ට් හාර්මෙන්ස්සූන් වැන් රිජින්
ඉපදීම		-	1606 ජූලි 15 ලෙයිඩන්, නෙදර්ලන්තය
ජාතිය		-	ලන්දේසි
ක්ෂේත්‍ර		-	සිතුවම්කරණය, මුද්‍රණකරණය
රෙම්බ්‍රොන්ට් හාර්මෙන්ස්සූන් වැන් රිජින් (1606 ජූලි 15 – 1669 ඔක්තෝබර් 4) යනු ලන්දේසි චිත්‍රකරුවෙකු හා නිරේඛණකරුවෙකි. ඔහු යුරෝපීය කලා ඉතිහාසයේ විශිෂ්ටතම චිත්‍රකරුවන්ගෙන් හා මුද්‍රණකරුවන් ගෙන් එක් අයෙකු සේ සැලකේ. තවද ඔහු ලන්දේසි ඉතිහාසයේ ඉතාමත් වැදගත් චරිතයකි. කලාවට ඔහුගේ දායකත්වය ලැබුණේ ඉතිහාසඥයන් විසින් ලන්දේසි ස්වර්ණමය යුගය ලෙස හඳුන්වන කාලයක දීය.
ආලේඛ සිත්තරෙකු ලෙස මුලින් සාර්ථකත්වය ලබා ගත් ඔහුගේ ඊට පසුව වූ අවුරුදු කිහිපය පුද්ගලික දුක් කම්කටොළු හා ආර්ථිකමය අර්බුධවලින් යුක්ත විය. එසේ නමුත් ඔහුගේ ජීවිත කාලය පුරාවමට ඔහුගේ චිත්‍රවල ජනප්‍රියතාවය හා කලාකරුවෙකු ලෙස ඔහුගේ ප්‍රසිද්ධිය ඉතා ඉහල තත්වයක පැවතුණු අතර අවුරුදු 20 පුරාවට ඔහු සියළු වැදගත් ලන්දේසි චිත්‍රකරුවන්ට පාහේ ඉගැන්වීම සිදු කරන ලදී. රෙම්බ්‍රෑන්ඩ්ගේ අතිවිශිෂ්ට වූ නිර්මාණ කුසලතාවයන් ඔහුගේ සමකාලීනයන්ගේ හා ඔහුගේ ස්ව ආලේඛ චිත්‍රවලින් ද බයිබලයේ සඳහන් සිද්ධි විස්තර කරන චිත්‍රවලින් ද වඩාත් හොඳින් දැක්වේ.
චිත්‍ර ඇඳීම හා මුද්‍රණකරණය යන ක්ෂේත්‍ර දෙකේ දීම ඔහු සම්භාව්‍ය ප්‍රතිමා ශිල්පය පිළිබඳව පූර්ණ දැනුමක් ප්‍රදර්ශනය කරවීය. ඔහු ඒවා ඔහුගේ අවශ්‍යතාවලට ගැලපෙන පරිදි හැඩගස්වා ගත්තේය. එමනිසා මොහු විසින් සිදු කරන ලද බයිබලයේ සිද්ධි නිරූපණය විශේෂිත වදන් පිළිබඳ ඔහුගෙ දැනුමෙන්, සම්භාව්‍ය සංයුති පිළිබඳ ඔහුගේ සමාග්‍රහණයෙන් හා ඇමෙස්ටර්ඩෑම්හි යුදෙව් ජනගහනය පිළිබඳ ඔහුගේ නිරීක්ෂණවලින් වඩා ඔප් නැංවිනි. ඔහුගේ මිනිස් තත්ව සඳහා වූ සහ කම්පනය නිසා ඔහු ශිෂ්ටාචාරයේ එක් ශ්‍රේෂ්ට වක්තෘවරයෙකු ලෙස හඳුන්වයි‍.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Rembrandt_Harmenszoon_van_Rijn
ආර්ථික සංවර්ධනයේ මුදල් ආපසු ලබා ගැනීම (අධික බදු අය කිරීම)
-Claw hacks in Economic Development-
ආර්ථික සංවර්ධනයේ මුදල් ආපසු ලබා ගැනීම මූලිකවම භාවිතා කර ඇත්තේ දිරිදීම හා අඩු කිරීම්, ආපසු ගෙවීම් හා උදානයන් සුරක්ෂිත කිරීමේදීය. Claw hacks යන්න ප්‍රතිගෙවීම්/ ආපසු ගෙවීම් හෙවත් Repayment/ Refunds වලින් වෙන් කොට හඳුනා ගත යුතුය. මක් නිසාද යත් ඒවාට ප්‍රතිගෙවීම්වලට අමතරව දඩයක් ද ඇතුලත් විය. සමාගමක වර්ධනය මිනුම්කරණු ලබන කාර්යඵල මිනුම් ඇතුලත් කිරීම පිණිස, රැකියා ආකර්ෂණය හා ප්‍රාග්ධන ආයෝජන සඳහ‍ා බදු දිරි දීමනා භාවිත කිරීම පසුගිය වසර 20 ක කාලය පුරා වර්ධනය වී පවතී. මෙම මිනුම් වන්නේ,
අනෙකුත් බහුලව භාවිතා නොවන මිනුම් වන්නේ කිසියම් කාල පරිච්ඡේදයක් සඳහා නිශ්චිත ස්ථානයක ප්‍රධාන කාර්යාලයන් පවත්වා ගෙන යෑම, නිෂ්පාදනය වැඩි වූ ප්‍රමාණය හෝ ඒකකයක නිෂ්පාදන පිරිවැය අඩුවීමේ ප්‍රමාණය හෝ දී ඇති තාක්ෂණය වානිජමය වෙළඳපොළකට ගෙන ඒමේ අවශ්‍යතාවයයි. දී ඇති කාලයක් තුල, දිරිදීමනා ගිවිසුමක අර්ථ දක්වා ඇති කාර්යඵල මිනුම් එකක් හෝ කිහිපයක් ළඟා කරවීමට බදු ගෙවන්නා අසමත් වුවහොත් අදාළ අධිකාරිය විසින් මුදල් ආපසු අයකර ගැනීමක් (Claw hack) සිදු කල හැක. ලබා දුන් දිරි දීමනාවේ මූල්‍යමය/ මුදල්මය වටිනාකමට පොළියක් හෝ දඩයක් එකතු කර අදාළ අධිකාරියට එනම් දිරිදීමනාව ප්‍රධානය කල අධිකාරියට ගෙවීමට සිදුවේ. බොහෝ විට මෙම අධිකාරිය වන්නේ දේශිය හෝ රාජ්‍ය බදු අධිකාරියයි. කාලයක් පුරා දිරි දීමනා භාවිතය පරිණත වන විට/ කල්පිරෙන විට කාර්යඵල නොමැතිවීම ඉටු නොකිරීම සඳහා වන ආපසු මුදල් අයකර ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය සෑම තැනම පාහේ දැකිය හැක්කක් බවට පත්වේ.
ආර්ථික සංවර්ධනය සහ සමාජ සංවර්ධනය සඳහා වන ප්‍රේරණය/ පෙළඹීම හා සංස්ථාපිත/ ආයතනික සුබසාධන අතර පවතින්නා වූ ගිවිසුම්මය මූලිකාංග ලෙස Claw hacks යන්න අවබෝධ කරගත හැකිය.
Claw hacks හෙවත් මෙලෙස ආපසු මුදල් අයකර ගැනීම ඉතාමත් මතභේදාත්මක වේ.
Reference
http://en.wikipedia.org/wiki/Clawbacks_in_economic_development
චුලවංශය
චූලවංශය වනාහි ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය පිලිබද ලියැවී ඇති පාලි වංශ කථාවකි. චුලවංශය අභයගිරි විහාරය මුල්කොට ගෙන ලියැවී ඇත. ක්‍රිස්තු වර්ෂයෙන් එය 4වන සියවසෙහි සිට 1815 දක්වා කාල සීමාව ආවරණය කරයි.
ජර්මානු ජාතික ගයිගර් පඬිතුමා විසින් මහානාම හිමියන් විසින් ලියන ලද කොටස මහාවංශය ලෙසත් අනිත් කතුවරුන් විසින් ලියන ලද කොටස් චුලවංශය ලෙසත් හඳුන්වා දී තිබුණි.මේ සඳහා පාදක වී තිබෙනුයේ සිංහලයේ රජවරුන් පිළිබඳ ව පූජාවලියෙහි එන යෙදුමකි. කෙසේ වුවත් බොහෝ උගතුන්ගේ පිළිගැනීම අනුව චුලවංශය ලෙස කෘතියක් තිබී නැත. සිංහල බෞද්ධ භික්ෂුන්වහන්සේලා විසින් සම්පාදිත, චූල වංශය (සුළුතර වංශ කථාව) නම් සාමායක වෙළුමක් ඇති බවට ගයිගර් නම් ජර්මන් ජාතික පඬිවරයා මත‍යක් ඉදිරිපත් කර ඇත. මහාවංශ I වන කාණ්ඩයේ එන රජවරු මහාවංශ රජවරු ලෙසත් ඉන් පසු කාණ්ඩ වල එන රජවරු චූලවංශ රජවරු ලෙසත් පූජාවලියෙහි සඳහන් වී තිබේ. ගයිගර් පඬිවරයා මහාවංශයේ II වන කාණ්ඩයේ සිට චූල වංශය යන නාමය භාවිතා කර ඇත්තේ මේ නිසයි. ඒ හැරෙන්න‍ට චූල වංශය නමින් ග්රාන්ථයක් සම්පාදනය වූ බවට වෙනත් සාක්ෂියක් හමු වී නැත.
ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක ව්‍යාපාරය
thumb|විවේකයෙන් සිටින සංචාරකයින් පිරිසක්|right|400px ඉන්දියන් සාගරයේ මුතු ඇටය ලෙසින් විරුදාවලිය ලත් ශ්‍රී ලංකාව ඈත අතීතයේ පටන්ම විදේශිකයකයන්ගේ ආකර්ෂණයට ලක්වූ දිවයිනකි. ග්‍රිසිය, මැද පෙරදිග, පෘතුගාලය, ඕලන්දය, එංගලන්තය ආදී රටවලින් අතීතයේ පටන්විදේශිකයන් ලංකාවට පැමිණි බවට සාක්ෂි ඇත. අපේ පුංචි ලක්දිව ස්වාභාව සෞන්දර්යෙන් අනූන වීම මතුනොව, ආර්ථික,සංස්කෘතික හා දේශපාලනමය වටිනාකමින් යුක්ත වීමද මෙසේ විදේශිකයන්ගේ පැමිණීමට හේතු වී තිබේ. සංචාරකයො බහුතරයක් පැමිණෙන්නේ බහු සංස්කෘතිය නිසාමය.සංචාරකයො ලංකාගමනය නූතන ව්‍යාපාරයක් බවට පත්ව තිබේ. එහෙත් සංචාරකයා යන හැදින්වීම අර්ථ දක්වන විට පෙනී යන්නේ ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණෙන සෑම විදේශිකයෙක්ම සංචාරකයකු නොවන බවයි. දේශගුණික අපහසුතාව ආධ්‍යාත්මික සුවය හා සරල ඡීවිතය ස්වාභාව සෞන්දර්යෙන් ලබන වින්දනය,විවේකය,ඓතිහාසික, වටිනාකම ආදී කරුණු අගය කරමින් ලංකාවට පැමිණෙන විදේශිකයන් සංචාරකයන් වශයෙන් හැදින්විය හැකිය. ශ්‍රී ලංකාව මතු නොව නූතනයේ සංවර්ධනය වෙමින් පවත්නා රටවල් රාශියක් සංචාරක ව්‍යාපාරයෙන් විදේශ විනිමය විශාල ප්‍රමාණයක් ස්වකීය රටවල් කරා අද්දවා ගනී.
සංචාරක කර්මාන්තයේ වර්ධනය
thumb|විනෝදය පිණිස පැමිණි සංචාරකයින් පිරිසක්|right|300px ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක කටයුත්ත කර්මාන්තයක් වශයෙන් වැඩී වර්ධනය වන්නට පටන් ගත්තේ 1960 දශකයේ සිටය. ඉන් පසු එළඹි දශක කීපය තුළ විටෙන අඩාළ වෙමින්ද විටෙක වර්ධනය වෙමින්ද පැවති එය නූතනයේ අපේ ආර්ථිකයට අඩුවැඩි තරමින් බලපෑම් කරන්නට සමත් වී ඇත.1963 දී රුපියල් දශ ලක්ෂ 6ක පමණ ආදායමක් ලබා ගත් අතර 1969 දී එය රුපියල් දශ ලක්ෂ 17 දක්වා වර්ධනය වී තිබිණි. 1977 න් පසුව ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකයේ සිදු වූ විවෘත භාවය සංචාරක ව්‍යාපාරයෙහි දියුණුවට බෙහෙවින් ඉවහල් විය. විවෘත ආර්ථිකය, විදේශීය ආයෝජකයන්ට ඉවහල් විය. විවෘත ආර්ථිකය, විදේශීය ආයෝජකයින්ට ඉඩ ප්‍රස්ථා සැලසීම, විනිමය සීමා කිරීම,වැනි නව ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති සංචාරක ව්‍යාපාර විෂයෙහි මහත් බලපෑම් ඇති කිරීමට සමත් විය. 1980 දී ලංකාවට සංචාරකයින් 321,780ත් පැමිණි අතර එම වසරේ විදේශ විනිමය ඉපයුම රුපියල් දශ ලක්‍ෂ 1830කි. 1981 දී මෙය 39% කින් වැඩි වී තිබිණි. 1992 දී ශ්‍රී ලංකාව සංචාරක ව්‍යාපාරයෙන් ඉපයුම දශ ලක්‍ෂ 18500 විය. ගත වූ දශකයක පමණ කාලය තුළ ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි සංචාරකයන්ගේ වැඩි පිරිසක් බටහිර යුරෝපා රටවලට අයත්ය. යන රටවලින් විශාල වශයෙන් සංචාරකයෝ ලංකාවට ඇදී ආහ. විනෝදය ව්‍යාපාරික කටයුතු, සාකච්ඡා සම්මේලන, නෑදෑ හිත මිතුරන් හමුවීම ආදී හේතූන් මත මෙම සංචාරකයෝ ලංකාවට පැමිණෙති. ශ්‍රී ලංකාවේ දර්ශනීය මුහුදු වෙරළ, මධ්‍යම කඳු කරය, ඓතිහාසික නටඹුන්, ආගමික හා සංස්කෘතික ස්ථාන, ප්‍රණීත ආහාරපාන මතු නොව ලාංකිකයන්ගේ ආචාරශීලී භාවයද සංචාරකයන්ගේ සිත් ඇඳ බැඳ තබා ගැනීමෙහි සමත් වී ඇති බව පෙනේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක ව්‍යාපාරයෙන් ඉපයූ විදේශ විනිමය
==සංචාරක කර්මාන්තයෙන් වූ යහපත වන්නේ සංචාරක ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයත් සමඟ ඒ ආශ්‍රිත නොයෙකුත් කර්මාන්ත දියුණු වූ බව පනේ. සංචාරක ව්‍යාපාරය සෘඡුව මෙන්ම වක්‍රාකාරවද රුකියා වියුක්තිය අඩු කිරිමට යම් තරමකින් හෝ හේතු වූ බව කිව හැක.
සංචාරක ව්‍යාපාරයේම කොටසක් ලෙස නාගරික සංවර්ධන කටයුතුද පුළුල් වී ඇති බව පෙනේ. නගර පිරිසිඳුවටත් අලංකාර ලෙසත් තබා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ. නිර්මාණත්මක ලෙස නගර ඉදිකිරිම, මාර්ග හා ගුවන් තොටුපළ පුළුල් කිරිම,වෙරළ බඩ දර්ශනීය ස්ථාන ආරක්ෂා කිරීම සංචාරක ව්‍යාපාරයේම අතුරු ප්‍රතිඵල ලෙස හැඳින්විය හැක.සංචාරක ව්‍යාපාරයේ අතුරු ප්‍රතිඵල ලෙස අපේ සාම්ප්‍රදායික කලා මාධ්‍යන්ද දියුණුවට පත් වී ඇත.උඩරට,පහත රට බලිතොවිල්,වෙස් මුහුණු ආදී කලාවන්ගේ නවතාවයක් ඇති වූ බව පෙනේ.
==සංචාරක කර්මාන්තයේ අයහපත් ප්‍රතිඵල== සංචාරක ව්‍යාපාරය වැඩි වැඩියෙන් විදේශ විනිමය උපයන කර්මාන්තයක් වශයෙන් මතු පිටින් පෙනුනද නොදැනුවත්වම වාගේ එය අපේ ඡන ඡීවිතයට කර ඇති හානිය අමතක නොකළ යුතුය. වසර දහස් ගණන් තිස්සේ ලෝකයා ඉදිරියේ බහු මානයට ප්‍රාත්‍ර වූ අපේ  සංස්කෘතිය නවීකරණය වන්නට යම් තරමකින් හෝ සංචාරක ව්‍යාපාරයද හේතු විය.
මත් ද්‍රව්‍ය භාවිතය නූතනයේ අපේ තරුණ පරපුර බිලි ගන්නා පිළිලයක් වී ඇත. ගණිකා වෘත්තිය ද වර්ධනය වී ඇති බව පෙනේ. කොළඹ, මහනුවර, හික්කඩුව, බෙන්තොට, මීගමුව වැනි ප්‍රදේශ වල ඇතැම් කාන්තාවන් පමණක් නොව කුඩා ළමුන්ද ගණිකා වෘත්තියට යොමු වී ඇති බව සොයාගෙන ඇත. සීඝ්‍රයෙන් පැතිර යන සමාඡ රෝගයන්ට හේතුව මෙකී සංචාරකයන්ගේ ක්‍රියා කලාපයයි. කෙසේ නමුත් පසුගිය දශක කීපය තුළ සංචාරක ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය සඳහා රාඡ්‍ය මට්ටමින් පියවර රාශියක් ගෙන ඇති බව පෙනේ. මෙහි මූලාරම්භය වූයේ 1966 ලංකා සංචාරක මණ්ඩල පනත හා ලංකා හෝටල් සංස්ථා පනතයි.
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
එච්.එස්. හෙට්ටි ආරච්චිගේ කෘත්‍රියක් ඇසුරෙනි.
බාහිර සබැඳි
Tourism
පොතුවිල්
පොතුවිල් ‍යනු ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර පළාත තුල අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා තිබෙන නගරයකි. එය ජනප්‍රිය සංචාරක ගමනාන්තයක් වූ ආරුගම් බේ සිට කිලෝ මීටර 4 ක් පමණ උතුරු දෙසින් පිහිටයි. පොතුවිල් 2004 සුනාමිය හේතුවෙන් විනාශයට ලක්වූ නගරයකි.
සංචාරක ආකර්ෂණ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ ප්‍රවර්ගය:අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
කාම ප්‍රකාශන
ලිංගික ආශ්වාදය හා කාමුක සතුට  ලබා ගැනීම ගැනීම පිනිස ලිංගිකත්වය ඉස්මතු කර පෙන්වන ප්‍රකාශන, කාමෝද්දීපක ප්‍රකාශන (Pornography) ලෙස හැ‌ඳින්වේ. මේවා පොත්, සගරා, චායාරූප, චිත්‍රපටි, වීඩියෝ හෝ පරිගණක ක්‍රීඩා වැනි විවිධ මාධ්‍ය වලින් පවතී. මෙම ප්‍රකාශන කර්මාන්තයක් ලෙස ආරම්භ වුයේ විසිවන සියවසේ පසුබාගයේදී ය. අන්තර්ජාලය නිසා කාමෝද්දීපක ප්‍රකාශන ශීග්‍රයෙන් ව්‍යාප්ත වූ අතර වර්තමානයේදී එය වසරකට ඩොලර් බිලියන ගණනක් උපයන කර්මාන්තයක් බවට පත වී ඇත.
=ඉතිහාසය= ලිංගිකත්වය නිරුපණය කිරීම මිනිස් ශිෂ්ටාචාරයේ ආරම්භයේ පටන්ම දක්නට ලැබේ. නමුත් වර්තමානයේ කාමෝද්දීපක ප්‍රකාශන ලෙස අදහස් කරන ආකාරයේ ප්‍රකාශන මුලින්ම හමුවන්නේ වික්ටෝරියානු යුගයේදීය. වර්තමාන කර්මාන්තය 1940 දී පමණ ඇරඹී ඇත. එකල එය නීතියෙන් තහනම් වූ නිසා රහසිගතව කෙරී ඇත. 1969 දී ඩෙන්මාර්කය කාමෝද්දීපක ප්‍රකාශන නීති ගතකල පළමු රට බවට පත්විය. එය ව්‍යාපාරික වශයෙන් එම ප්‍රකාශන නිපදවීම ශීග්‍ර කිරීමට හේතු විය.
=ප්‍රභේද= කාමෝද්දීපක ප්‍රකාශන ප්‍රබේද ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක් පවතින අතර ප්‍රධාන වශයෙන් වර්ග දෙකකට වෙන්කල හැකිය. පහත දැක්වෙන අනිකුත් බොහෝ සුළු ප්‍රබේද Hardcore pornography වර්ගයට ඇතුලත් වේ.
තවද බලන්න​
කාමෝද්දීපන චිත්‍රපට
තවද family පවුලේ සාමාජිකයන් අතර සිදු වන ලිංගික කි්්‍රියාකාරකමක් ලෙස පෙන්නුම් කරන වෙබ් අඩවි රාෂියක් ඇත
පකිස්තානයේ ජනාධිපතිවරයා
පකිස්තානයේ ජනාධිපතිවරයා පත් කරනු ලබන්නේ,  පකිස්තාන ඉස්ලාමීය ජනරජයේ නාමමාත්‍රික ඖපචාරික රාජ්‍ය නායකයා ලෙසිනි.
පනිත රජ
පනිත රජුගේ නම සදහන් සෙල්ලිපි සෙනරත් පරණවිතාණයන් විසින් රචිත Inscription of Ceylon ග්‍රන්තයේ සදහන්ව ඇත.
පනිත මහරඣ අයක පරුමක පුශදෙවහ පොකරණි
මහරඣ පනිත බඩකරික පරුමක ශුමනහ. (I.C. 1035)
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
ආර්ථික විශේෂඥයෝ
ආර්ථික විද්‍යාඥයා
ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු යනු ආර්ථිකය පිලිබද වු සමාජ විද්‍යාවේ ප්‍රවීණයෙකි. මොහු ආර්,ිත පිළිබද හදාරා ක්‍රමයන් උත්පාදනය කර ඒවා යොදාගත් හා ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති පිලිබඳ ලිවු පුද්ගලයෙකු විය හැකිය. මෙම ක්ෂේත්‍රයේ අනුකේෂ්ත්‍ර ගණනාවකි. පුළුල් වු දර්ශනවාදි න්‍යායාන් හෝ විශේෂ වෙළඳපොලක්, සාර්ව ආර්ථික විශ්ලේෂනය, ක්ෂුද්‍ර ආර්ථික විශ්ලේෂණය හෝ ආර්ථික විශ්ලේෂනය වැනි ක්සේත්‍ර ඇත. මෙම විශ්ලේෂණයේහිදී, විශේෂ විශ්ලේෂ ක්‍රම හා ආර්ථික හිතිය, සංඛ්‍යාතය, ආර්ථික සංඛ්‍යාත්මක ක්‍රම (Economic Computational Models) මුල්‍යමය ආර්ථිකය,මුල්‍යමය ගණිත ක්‍රම හා ගණිතමය ආර්ථික වැනි මෙවලම් භාවිතා කළ හැකිය.
ශාස්ත්‍රික ක්‍රමයේදී
ආර්ථික විද්‍යාවේ වෘත්තිමය පැතිකඩ අධ්‍යපනය තුලට ආර්ථික විද්‍යාව ඇතුළුවිමට හේතු වේ. මෙය 1955 සිට ආර්ථිකයේ වු ප්‍රධාන වෙනස ලෙස හදුන්වා ඇත. බොහෝ ප්‍රධාන විශ්වවිද්‍යාල වල ආර්ථික විද්‍යා අංශයන් ඇත. එහි උපාධි පිරිනමනු ලැබේ. එනමුත් බෙහෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයන් ගණිත, ඉංජිනේරැ, ව්‍යාපාර නිති, සමජ විද්‍යා හා ඉතිහාසය විෂයන් හැදෑරුවන්ය.
ආර්ථික විද්‍යාවට ඇති නෙබෙල් අනුස්මරණ ත්‍යගය 1968 Serviges Rikconk විසින් ඇරඹු අතර, ආර්ථික විද්‍යාවට විශිෂ්ට බුද්ධිමය හදුන්වාදිමක් කරන තැනැත්තාට වාර්ෂිකාව පිරිනැමිය ඔක්තෝම්බර් මස ජයග්‍රහකයා නම් කරන අතර දෙසැම්බර 10 ට යෙදි ඇත.Alfred Nobel අනුස්මරණ දිනයේ ත්‍යාගය පිරිනමයි (ත්‍යාග මුදල, රන්පදක්කම හා ඩිප්ලෝමාවක් )
රැකියා
ආර්ථික විද්‍යාඥයින් අධ්‍යාපනික රාජ්‍ය හා පුද්ගලික අංශ ආදි විවිධ ක්ෂේත්‍රයන්හි රැකියාවල නියැලේයි. ආර්ථික ක්‍රියාවලි, පාරිභෝගික උවමනා, රහස්‍ය තොරතුරු ආදිය සංඛ්‍යාත්මක දත්ත ඇසුරින් විශ්ලේෂණය කරයි. ඔවුන් මේ විස්තර දියුණු සංඛ්‍යාත්මක විශ්ලේෂණ ක්‍රම ගණිතය හා පරිගණක වැඩසටහන් වලින් සිදු කර ඒවායේ අඩුපාඩු හදුනාගෙන ඒවා නැතිකරන අයුරු ප්‍රකාශ කරයි.
ආර්ථික විද්‍යාඥයන් යන නිර්වචනය ඉංජිනේරු නීතිය යන විෂයන්ට වඩා අපහසුය. නීතිඥයා යනු නිති උපාධියක් ඇති, උසාවියේ නඩු කීමට හැකි අයෙකි. එනමුත් ආර්ථික විද්‍යාඥයාට එසේ අවශ්‍ය වන සුදුසුකමක් නැත. සමහර අවස්ථාවල ආර්ථික විද්‍යවේ උසස් උපාධියක් තිබිම ආර්ථික විද්‍යාඥ‍යෙකු වීමට අවශ්‍ය අවට සුදුසුකමක් ලෙස සලකයි. සමහර ඇමෙරිකානු ප්‍රාන්තවල ආර්ථික විද්‍යාවට අදාළ උපාධි 4 ක් පමණ ඇත. පුද්ගලයෙකුට සංඛ්‍යානය, ව්‍යවහාරික ගණිතය, ගණිතමය ආර්ථිකය Game theory ආදිය හදාරා ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු විමට අවශ්‍ය දැනුම ලබා ගත හැකිය.
ආර්ථිකයට අදාළ ක්ෂේත්‍රයක නියැලෙන්නෙකු හෝ උපාධියක් ඇත්තෙකු හෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු ලෙස හැඳින්විය හැකි. ආර්ථික විද්‍යාඥයන් බැංකු, මුලපටලය, ගණකාධිකාරි, වානිජ, ව්‍යාපාර පාලනය, සහකාරක්ෂ මණ්ඩල, ලාභ පරමාර්ථ කරගත් හා නොකරගත් ආයතනවල සේවය කරයි.
දේශපාලකයින්ට ප්‍රතිපත්ති සැකසිමට පෙර ආර්ථික විද්‍යාඥයන්ගේ අදහස් ලබා ගත හැකි අතර බොහෝ උසස් රාජ්‍යතන්ත්‍රිකයන් ආර්ථික විද්‍යාඥයන් වේ.
තන්තිරිමලේ
තන්තිරිමලේ යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම ජනාවාස වලින් එකකි. මහින්දාගමනයට පෙර සිටම මෙම ප්‍රදේශයෙහි ජනාවාස පැවති බවට සාධක තිබේ. එම මුල් අවදියේ සිට අනුරාධපුරය යුගයේ අගභාගය දක්වා විහිදෙන දිර්ඝ කාල පරිච්ඡේදයකට අයත්වන ආගමික නිර්මාණ, ශිලා ලේඛන, සිතුවම් හා මිනිසුන් පරිහරණය කල වෙනත් භාණ්ඩ ආදියේ පුරා විද්‍යාත්මක සාධක රාශියක් මෙහි දක්නට ලැබේ. මීට අමතරව ‍ඓතිහාසික මුලාශ්‍ර හා ජනාප්‍රවාද අනුවද මෙහි සිට වයඹ දිග මුහුදු වෙරළ දක්වාම සශ්‍රික ජනාවාස පැවති බව පෙනේ.
ගලගෙදර
ගලගෙදර යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාත තුල මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා තිබෙන ගම්මානයකි.
තන්තිරිමලේ
පිහිටිම
අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ මහාවිලච්චිය ප්‍රාදේශිය ලේකම් කොට්ඨාශයේ අංක 366 තන්තිරිමලේ යන ග්‍රාම නිලධාරි කොට්ඨාශය මුල්කරගත් දෙමටමල්ගම, නෙළුම්විල, සදමල් එලිය, තුප්පිටියාව, නවෝදාගම, මහා ඇහැටුවැව, ඔයාමඩුව යන ග්‍රාම නිලධාරි කොට්ඨාශවල ව්‍යාප්තව පවති. රිටිගල කන්දේ සිට අරම්භ වන මල්වතු ඔය කනදරාඔය හමුවන තෙක් උතුරු දිසාගතව පැමිණ එහි සිට ක්‍රමයෙන් වයඹ දෙසට හැරිම නිසා නිර්මාණය වි ඇති වංගු සහිත තැනිතලා නිම්නයේ පිහිටි මෙම ඓතිහාසික බිම්කඩ උතුරින් හා නැගෙනහිරින් මල්වතු ඔයත් බටහිරින් විල්පත්තු ජාතික වනෝද්‍යානය හා දකුණින් මහාවිලච්චිය මහා මාර්ගයත් සිමා කොට ඇත.
තන්තිරිමලේ ග්‍රාමය විල්පත්තු ජාතික වනෝද්‍යානයට මායිම්ව පිහිටා තිබීම ප්‍රදේශවාසීන්ට මිහිරි මෙන්ම අමිහිරි දිවිපෙවතක් උදාකර දීමට සමව බලපෑම් කරනු ලබයි. ඊසානදිග මේසම් සුළගින් පෝෂණය වන හේන් ගෙවිතැනින් ප්‍රදේශ වාසීන්ගේ බත සරිකර ගනිති. වී,බඩඉරිගු, මුං, කවුපි, කුරක්කන්, තල, මෙන්රි,උඳු වැනි ධාන්‍ය වර්ග මෙන්ම වට්ටක්කා, මිරිස්, පතවල, කරවිල, හා වැටකොළු වැනි එළවළු වර්ග ද අක්කර 200 පමන වන භූමි භාගයක් පුරා දෙසැමබර් හා ජනවාරි මාස වලදී දැකගත හැකිය. 20 වසරක් පුරා මෙරට පැවති යුද්ධයේ අඳුරු සෙවනැලි ප්‍රදේශය පුරා වරින් වර මතුවිය. මේ හේතුවෙන් මෑතකාලීන ගැමි ජීවිතය අඩාල කරදැමීමට හේතු වී ඇත. මෙම තත්වය සිය ගණන් ජනයා සිය වගා භූමි පමනක් නොව ගම් බිමි පවා අතහැර දමා යන තතවයට පත්කළහ. මෙසේ අත්හැර සමා ගිය ගම්මාන 20 පමන ප්‍රදේශයේ දැකගත හැකිය. ත්‍රස්ත ක්‍රියා ප්‍රදේශයේ මාරග පද්ධතිය මෙන්ම කුඩා පරිමාන වාරි පද්ධති වලටද විහාල ලෙස හානි සිදුකර ඇත.
ගලගෙදර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ ප්‍රවර්ගය:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය
තන්තිරිමලේ
නමෙහි විකාශනය
මෙම ප්‍රදේශය දේවානම්පියතිස්ස රාජ්‍ය සමයේ “තිවක්ඛ බමුණුගම” යනුවෙන් හදුන්වා තිබේ. ජය ශ්‍රි මහා බෝධින් වහන්සේ අනුරාධපුරයට වැඩමවන අවස්ථාවේ එම පෙරහැර මෙම ගම්මානයේ එක් දිනක් නවාතැන්ද ගෙන ඇත.
විජය කුමරු ලක්දිවට පැමිණ මල්වතු ඔය දිගේ ගමන්කොට අනුරාධපුරය රාජධානිය කරගත් අතර ඔහු සමග පැමිණි අමාත්‍යවරුන්ටද එක් එක් දිසාවල ජනාවාස ගොඩනැගිමට උපදෙස් දුන්හ. ඒ අනුව “උපතිස්ස” නම් අමාත්‍යවරයා මල්වතු ඔයට කනදරා ශය හමුවන ස්ථානය මුල්කරගෙන ඇති කළ “උපතිස්සගම” යනු අද තන්තිරිමලය නම් මෙම ප්‍රදේශයයි.
සාලිය කුමරු හා අශෝකමාලාවන්ගේ අසම්මත විවාහය නිසා පිටුවහල් කරන ලදුව එම දෙදනා මෙම පුදේශයේ කලක් ජිවත් වි ඇත. එහිදි පරිත්‍යාග කළ “තන්තිරි” යන සමණළ විශේෂයේ හැඩය සහිත රන් මාලය මෙහි නිධන්කොට ඇති නිසා “තන්තිරිමාලය” යන්න සැදුනු බව ජනවහරේ එයි. එසේම පුජනිය පිරිස නවාතැන් ගත් කන්ද “තන්ගෛතිරුමලෙයි” යන දමිල ව්‍යවහාරය පසුව තන්තිරිමලේ නම් වු බවද කියවේ.
අනුරාධපුර යුගයේදි මහායානික නිකායට අයත් තන්ත්‍රයානික භික්ෂුන් වහන්සේලා සහ අදත් භුතානයේ ගෞරව කරන තාන්ත්‍රික බ්‍රාහ්මණයින් මෙහි වාසය කල බැවින් තන්තිරිමලේ නම සැදුන බවද ඇතමෙක් කියයි.
ඔන්කොලොජි
ප්‍රතිකාර ක්‍රම
එය සම්පුර්ණයෙන්ම පදනම් වනුයේ අදාල පිළිකාවේ ස්වාභාවය සහ ලබාදෙන ප්‍රතිකාර වර්ගයන්හි ස්වභාවය අනුවයි. ඇතැම් පිළිකා රෝග සඳහා වහා ක්‍රියාත්මක වන පරිදි රෝහල් ගත කිරීමක් සහ රසායන චිකිත්සාව ලබාදීමක් අවශ්‍ය වේ. (ALL හා AML යන ලියුකේමියා රෝග වලදී) අනෙකුත් පිළිකා රෝග සඳහා නිරතුරුවම සිදුකරන පරීක්ෂා කිරීමක් සහ රුධිර පරීක්ෂාවන් අවශ්‍ය වේ.
ඇතැම් අවස්ථාවල දී සැත්කම් මගින් සම්පුර්ණ පිළිකාවම ඉවත් කිරීම සඳහා උත්සාහ කෙරේ. මේය සිදුකළ හැක්කේ අදාල කොටස සැත්කමක් මගින් ඉවත් කිරීමට හැකි ආකාරයට පිහිටා ඇති අවස්ථාවන්හි දී පමණි. සිරුරෙහි වෙනත් ස්ථාන වෙත පිළිකා කොටස් ව්‍යාප්තව ගොස් ඒවා යාබද අවයව සහ පටක කොටස් ආක්‍රමණය කර ඇති අවස්ථාවන්හි දී රෝගියාගේ ජීවිතය අවධානමට ලක් නොකර සම්පුර්ණ වශයෙන්ම සුවයක් ලබාදීම පිණිස පිළිකාව මුළුමනින්ම ඉවත් කිරීම අපහසුය. ඇතැම් අවස්ථාවල දී පිළිකාවෙහි සියලුම කොටස් ඉවත් නොකළද එවන් සැත්කමක් මගින් රෝගියාගේ ආයු කාලය දීර්ඝ කළ හැකිය. මෙහිදී පිළිකා පටක ප්‍රමාණයෙහි අඩු කිරීමක් සිදු කරයි. ඇතැම් පිළිකාවන් සඳහා (උදාහරණ - පිත්ත ප්‍රනාලයෙහි සිදුවන අවහිරතා හෝ ඇතැම් මොළයෙහි පිළිකා නිසා ඇති වන ආබාධ මග හරවා ගැනීම සඳහා) සිදුකරන  සැත්කම් මගින් රෝගියාට යම් ආකාරයක සහනයක් ලබාදීම අපේක්ෂා කරයි. මෙහිදී සැත්කම මගින් රෝගියාට ලැබෙන ප්‍රතිලාභ සහ එමගින් රෝගියා ලක්වන අවධානම පිළිබඳව තක්සේරු කිරීමක් අත්‍යවශ්‍ය වේ.
විකිරණ චිකිත්සාව සහ රසායනික චිකිත්සාව බොහෝ පිළිකාවන් සඳහා පළමු පෙළ ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් ලෙසට භාවිතා වේ. තවද මේවා තවත් ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් සමග ද භාවිතා කරයි. උදා - සැත්කමක් මගින් පිළිකාවක් සම්පුර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ පසුව එය නැවත ඇතිවීම සඳහා අවධානමක් ඇති අවස්ථාවන්හි දී ඉහත කී ප්‍රතිකාර ක්‍රම භාවිතා කරයි. මෙය උපකාරක ප්‍රතිකාරක ක්‍රමයකි. රෝගය සුව කළ නොහැකි බවට පැහැදිලි අවස්ථාවන්හි දී රෝගියාගේ ජීවිත අපේක්ෂාව වැඩිකර ගැනීමට හා ඔහුගේ ජීවිතයෙහි ගුණාත්මක භාවය වර්ධනය කර ගැනීම සදහා රසායන චිකිත්සාව සහ විකිරණ චිකිත්සාව අදාල රෝගියා සඳහා සහනයක් ලබාදීමට භාවිතා කරයි.
හෝමෝන වර්ග භාවිතා කිරීම මගින් පියයුරු සහ පුරස්ථ ග්‍රන්ථිවල පිළිකාවන් සඳහා ප්‍රතිකාර කරනු ලබයි.
Monoclonal ප්‍රතිදේහ භාවිතා කිරීම මගින් ප්‍රතිකාර කිරීම නුතනයේ බහුලවම භාවිතා කරනු ලබයි. ලිම්ෆෝමා සහ පියයුරු පිළිකා සඳහා Rituximab සහ Trastuzumab භාවිතා කිරීම මේ සඳහා නිදසුන්ය.
එන්නත් ක්‍රම සහ වෙනත් ප්‍රතිශක්ති ඖෂධ වර්ග භාවිතා කිරීම පිළිබඳව ඉතා විශාල වශයෙන් සමීක්ෂණ සිදු කරනු ලබයි.
ඝන පිළිකාවන් සදහා අති ධ්වනි කිරණ HIFU ආකාරයට භාවිතා කිරීම පර්යේෂණ මට්ටමේ ඇත.
අයිසීසී සාමාජික රටවල්
''මෙහි දැක්වෙන්නේ අයිසීසී සාමාජිකයන් පිළිබඳවයි. අයිසීසී ආයතනය පිළිබඳව දැනගැනීමට ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය බලන්න.''
The International Cricket Council (ICC) was founded at Lord's on 15 June 1909 as the Imperial Cricket Conference, with Australia, England, and South Africa as its founding members. In the beginning, only countries within the commonwealth could join. These members were then joined by India, New Zealand, and the West Indies in 1926 and later by Pakistan in 1953. In 1961, South Africa resigned due to their leaving the Commonwealth. The Imperial Cricket Conference was renamed the International Cricket Conference in 1965 with new rules permitting countries from outside the Commonwealth to be elected into the governing body for the first time. Any new member elected to the governing body could only be an Associate Member with the possibility of being promoted to a Full Member. The first Associates were Fiji and the USA. Sri Lanka was admitted as a Full Member in 1981, returning the number of Test-playing nations to seven. In 1989, the ICC was again renamed, this time to International Cricket Council. South Africa was reelected as a Full Member to the ICC in 1991 and Zimbabwe was elected in 1992. Until 2017, the most recent new Full Member was Bangladesh, which was elected in 2000. The ICC currently has 104 members. On 22 June 2017, Ireland and Afghanistan were granted full member and test status.
Membership is a hierarchy and there are two categories of membership: Full Members and Associate Members. As of 22 June 2017, there are 12 Full Members and 92 Associate Members. The Membership Committee will consider all future requests for membership – full and associate – against an objective set of criteria. There was previously a third level, Affiliate Membership, which was removed in June 2017 with all previous Affiliate Members becoming Associate Members.
ට්‍රෝජන් යුද්ධය
ග්‍රීක පුරාණෝක්තිය ප්‍රකාර, ඇකියන්වරුන් (ග්‍රීකයන්) විසින් ට්‍රෝයි නගරයට එරෙහිව  ට්‍රෝජන් යුද්ධය මෙහෙයවන ලද්දේ  පැරිස්  විසින් ඇයගේ ස්වාමිපුරුෂයාවූ  ස්පාර්ටාවෙහි රජු මෙනිලියස් වෙතින්  හෙලන් කුමරිය පැහැර ගැනීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙසිනි. මෙම යුද්ධය ග්‍රීක පුරාවෘත්තවල වැදගත් සිදුවීමක් වන අතර ඉලියඩ් හා හෝමර්ගේ ඔඩ්සිහි (ග්‍රීක සාහිත්‍යයේ) බොහෝ ලෙස කියවේ. ට්‍රෝයිහි වටලෑම ඉලියඩ් හි විස්තර කර ඇති අතර ඔඩ්සි හි ආකේයියානු නායකයකු වූ ඔඩිසියස් නිවසට කළ චාරිකාව විස්තර කර ඇත. දැනට කැබලි ලෙස ඉතිරි ව ඇති මහා වීර කාව්‍ය ග්‍රන්ථවල යුද්ධයේ වෙනත් කොටස් සඳහන්ව ඇත. ග්‍රීක ශෝකාන්තය සඳහා මෙම කොටස් පාදක වුණි. තවද රෝම කවියන් වන වර්ජිල් හා ඕවිඩ් ද මෙය පාදක කර ගති.
සටනට හි විසංවාදයට අධිපති දේවතාවිය වූ ඉරිස් “ලස්සනම තැනැත්තිය වෙනුවෙන්” ලෙස ලියා තිබූ විසංවාදයේ රත්‍රන් ඇපල් ගෙඩිය ඇතීනා, හේරා හා ඇප්‍රො‍ඩයිට් යන දේවතාවියන්ට දීමෙන් ඔවුන් තිදෙනා අතර ඇති වූ ආරවුල මෙම යුද්ධයට පාදක විය. දේවතාවියෝ පැරිස් වෙතට ගියහ. ඇප්‍රොඩයිට් ලස්සනම තැනැත්තිය යැයි කී කෙනාට ඇපල් ගෙඩිය හිමි වීමට නියමිතව තිබුණි. මාරුවීමකින් ඇප්‍රොඩයිට්, ලස්සනම කාන්තාව හෙලන්වලට ගියහ. මයිසීනයේ රජු අගමෙම්නොන් හා හෙලන්ගේ සැමියාගේ සොහොයුරා වූ මිනිලවුස් එකතුව ට්‍රෝයි වෙත ආකේයිසන් භට බලකායක් සමඟ චාරිකා කර නඟරය වසර දහයකට වටලෑහ. ආකෙයියන් ජාතික අකිලීස් හා අජක්ස් වැනි වීරවරුන්ගේ සහ ට්‍රෝජන් ජාතික හෙක්ටර් හා පැරිස් ගේ මරණ වලින් පසු ට්‍රෝජන් අශ්වයාගේ කූට උපාය හේතුකොටගෙන නඟරය පිරිහෙන්නට විය. ආකේයියන්වරු, ට්‍රෝජන්වරු මරා දමන්නටත් දේවස්ථාන අපවිත්‍ර කරන්නටත් පටන් ගත්හ. මේ නිසා දෙවියෝ කෝප වූහ. ආකේයියන්වරු ඉතා අඩු පිරිසක් නැවත ගම රට බලා ගිය අතර බොහෝ දෙනෙක් දුර වෙරළවල්වල ජනපද පිහිටුවා ගත්හ. පණ බේරාගත් ට්‍රෝජන්වරු ඉතාලියට යැවීමට පෙරමුණ ගත් එයිනියස් නම් ට්‍රෝජන්වරයා විසින් තම සම්භවය ඇති වූ බව රෝමවරු පසුව පසක් කර ගත්හ.
පුරාණ ග්‍රීකවරු ට්‍රෝජන් යුද්ධය, ක්‍රි.පු. 13 හෝ 12 වන ශත වර්ෂයේ දී ඇති වූ ඓතිහාසික සිදුවීමක් ලෙස සිතූහ. තවද ට්‍රෝයි පිහිටා තිබුණේ වර්තමානයේ ඩර්ඩනිලිස් අසල තුර්කියේ යැයි ද විශ්වාස කළහ. නවීන කාලය වන විට යුද්ධය සහ නගරය යන දෙකම ඉතිහාසයට අයත් නැතැයි විශ්වාස විය. 1870 දී ජර්මානු පුරා විද්‍යාඥ හෙයින්රිච් ස්ක්ලිමත් විසින් මෙලෙස ට්‍රෝයි ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශය කැනීම්වලට භාජනය කරන ලදී. එහි ට්‍රෝජන් යුද්ධය හා සම්බන්ධ ඓතිහාසික යථාර්තයක් ඇද්ද යන්න විවෘත ප්‍රශ්නයක් බවට පත්ව ඇත. මෙයින් අදහස් කරන්නේ වටලෑම් පිළිබඳ කතාවස්තු හා ලෝකඩ යුග‍යේ මයිසීනියානු ග්‍රීකවරුන්ගේ චාරිකාවල එකතුවක් මෙම හොමෙර්ගේ කතාවල අඩංගු බව වුව ද බොහෝ උගතුන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම කතාවේ කිසියම් ඓතිහාසික හරයක් ඇති බවයි. thumb|
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 1180 ගණන් ප්‍රවර්ගය:ට්‍රෝජන් යුද්ධයේ නිරතවූවෝ ප්‍රවර්ගය:ට්‍රෝජානුවෝ  ප්‍රවර්ගය:ග්‍රීක පුරාණෝක්ති ප්‍රවර්ගය:පුරාණොක්තියන්හී යුද්ධ ප්‍රවර්ගය:හමුදාමය ප්‍රයෝගය
වානිජ වාදය
thumb|right
වානිජ වාදය ආර්ථික න්‍යායකි. ලෝක ආර්ථිකය සහ අන්තර්ජාතික වෙළඳාම රටකට වෙනස් කළ නොහැකි බැවින් ජාතියක සෞභාග්‍ය එරටෙහි ප්‍රාග්ධනය මත පදනම් වේ.මෙම අදහස් මත පදනම් වන රාජ්‍ය ආරථික ප්‍රතිපත්තියද සමහර අවස්ථාවන්හිදී වානිජ වාදය යනුවෙන් හඳුන්වයි.නමුත් එය නියම ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ වාණිජ්‍ය පද්ධතිය ලෙසිනි.අනෙක් අය වානිජ්‍ය වාදය වෙනස් ආර්ථික පද්ධතියක් ලෙස සලකන අතර ඇතැම් විද්වතුන් ආරම්භක ධනවාදයෙහි අනු කොටසක් හෝ ඊට සමාන අර්ථයකින් වාණිජ්‍ය පද්ධතිය තේරුම් ගන් ලබයි. අනෙක් ජාතීන් සමඟ ධන වෙළඳ ශේෂයක් තුළින් ඉතා හොඳින් වර්ධනය කළ ආර්ථික වත්කම් හෝ ප්‍රාග්ධනය රජය විසින් ග්‍රහණය කරගත් ගන රන් හා රිදී (රත්රන්, රිදී සහ වෙළඳ අගය) මගින් නියෝජනය කරයි.(අපනයන වලින් ආනයන අඩු කිරිම ) විශේසයෙන්ම තීරු බදු භාවිතය මගින් අපනයන දිරිමත් කිරීමෙන් හා ආනයන අධෙර්යමත් කිරීම මගින් මෙම ඉලක්ක දියුණු කිරීම සඳහා පාලන රජය ආර්ථිකය තුළ ආරක්ෂන වාදියාගේ භූමිකාව රඟ දැක්විය යුතු බව වානිජ්‍ය වාදය මගින් යෝජනා කරයි. රෝමානු අධිරාජයේ වානිජ ධන වාදයේ සලකුණු සොයා ගත හැකි වුවත් 16 වන ශත වර්ෂයේ සිට 18 වන ශත වර්ෂය දක්වා නවින කාල පරිඡේදයේ මුල් කාලයේදි වානිජ්‍යය වාදය ඇති කරන ලදී. ජාතික රජයන්ගේ මතු වීමද සිදු වුයේ මෙම කාල වකවානුවේදීය.මෙය සැළකිය යුතු මට්ටමේ රාජ මැදි හත් වීම් සහ වෙළඳපොළ ආර්ථිකයන් පාලනයේ මුල්ම උදාහරණ ඇති වීමට හේතු විය.එමෙන්ම මෙම කාලය තුළදී බොහෝ නවීන ධන වාදී පද්ධතීන් පිහිටු වන ලදී.යුරෝපා බලවතුන් දැනට තිබෙන වෙළඳවපාළවල් සදහා තරග කිරීම හේතුවෙන් ජාත්‍යන්තරව වානිජ වාදය මෙම කාලයේදී බොහෝ යුරෝපීය යුධමය තත්වයන් ඇති වීම හා යුරෝපා අධිරාජ්‍ය වාදය ඇති වීම දිරිමත් කරන ලදී.
ඇඩම් ස්මිත්ගේ (Adamsmith) සහ අනෙක් ආචීර්ණ කල්පිත ආර්ථික විද්‍යාඥයන්ගේ තර්ක බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍ය ප්‍රසාදය ලැබීම හේතුවෙන් (රිචඩ් කොබ්ඩෙන් එවැනි අධිවාචකයන් අතර වේ.) සහ ඉතිරි යුරෝපීය රටවල අඩු මට්ටමකට (19 වන ශත වර්ෂය සහ 20 වන ශත වර්ෂය මුළුල්ලේ ප්‍රසාදයට පත් වූ ‍ඓතිහාසික ආර්ථික විද්‍යා පාසල පිහිටි ජර්මනිය හැරෙන්නට) පැවතීම හේතුවෙන් 18 වන ශත වර්ෂයේ අග භාගයේදී වානිජ වාදයට එරෙහිව විවේචන ඇති වීම ඇරඹුනි.”ඇමරිකානු ගුරුකුලයෙහි “ ( American School) අන්තර්ගත නව වානිජ වාදයේ ආකෘතියට ඇති වඩා කැමැත්ත හේතුවෙන් ඇමරිකාව ආචීර්ණ කල්පිත ආර්ථික විද්‍යෘව නොපිළි පැදීමට තෝරා ගත් බව ඇතැමෙක් පවසයි. නමුත් බ්‍රිතාන්‍යයට අන්තර්ජාතික වෙළඳාම දුයුණු කිරීම සඳහා 1792 දී ඇලෙක්සැන්ඩර් හැමිල්ටන් ඇඩම්ස්ම්ත්ගේ අධ්‍යනයන් මත ප්‍රත්පත්ති පදනම් කර ගනිමින් රන් මිනුමක් අනුකූලතාවය සඳහා සැළසුම් කරන ලදී.බලවත් පරිහානියට ප්‍රථම ඇමරිකාව රන් මිනුමෙන් ඉවතට බොහෝ වාරයක් ගමන් කරන ලදී.නමුත් සැම විටම හැමිල්ටන්ගේ රන් මිනුම දෙසට නැවත පැමිණෙන ලදී.රත්රන් වල පෞද්ගලික අයිතිය අත් හිටු වීමෙන් සහ ඉහළ ආරක්ෂණවාදී බදු අය කිරීම මගින් නව වානිජ වාදය නැවත ඇති කිරීමට බලවත් ආර්ථික පරිහානිය හේතුවක් විය.අවසානයේ අලුත් ගණුදෙනුව අතරතුරදී රජයේ නව වානිජවාදීත්ව කැමැත්ත පදනම් කර ගනිමින් මුදල් අවප්‍රමාණය කරන ලදී.මූලමය වටිනාකම තීරණය කරන වෙළඳ අතිරික්තය හා හිඟය ඉලක්ක කරන ආරථික න්‍යායන් පුනර්ජීවනය කරන්නක් ලෙස අද වන විට වානිජ වාදය දක්වනු ලබයි.නමුත් සමස්තයක් ලෙස බෝහෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයින් විසින් වානිජ වාදය බැහැර කරනු ලබයි. කෙසේ නමුත් රවිබාට්රා, පැච්චොස්ට් (Patchoate), එමොන් ෆින්ජල්ටොන් (Eammonfigletol) සහ පුවත්පත් කලාවේදී මයිකල් ලින්ට් වැනි ඇතැම් ආර්ථික විද්‍යාඥයින් තවමත් වැනිජ වාදයේ අංගයන් පිළිගනු ලබයි.
ප්‍රවර්ගය:ආර්ථික විද්‍යාව
තෙල්
ප්‍රවර්ගය:තෙල්
Rice (බහුරුත්හරණය)
, යන්න සිංහලෙන් පහත ආකාර විය හැක:
ලංකාවේ මධ්‍යම පලාතේ දියඇලි
ගිඔප්
ක්‍රිකට් පන්දුව
thumb|ක්‍රිකට් පන්දුවක්
ක්‍රිකට් පන්දුවක් යනු, ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙහි යෙදීමට භාවිතා කෙරෙන දැඩි, ඝන බෝලයකි.
දුරසන්නිවේදනය
thumb|ජර්මනියේ බැවේරියාවේ රෙයිස්ටින්හී චන්ද්‍රිකා සන්නිවේදනය සඳහාවූ විශාලතම පහසුකම් සැපයුමෙහි පිහිටි පරාවලයික චන්ද්‍රිකා සන්නිවේදන ඇන්ටෙනාවක්. thumb|අන්තර්ජාලයේ කොටසක විවිධ ගමන්පථ දෘශ්‍යකරණයක් [[ඔප්ටො ව්‍යාපෘතිය වෙතින්.]]
දුරසන්නිවේදනය යනු සන්නිවේදනය සඳහා සැලකිය යුතු තරම් දිගු දුර ඔස්සේ තොරතුරු සම්ප්‍රේෂණය කිරීමයි.
ඕවලය
ඕවලයක් (ලතින් ඕවුම්, "බිත්තරය" වෙතින්) යනු, තලයක පවතින සංවෘත වක්‍රයක් වන අතර "දළ වශයෙන්" බිත්තරයක හැඩය ගනියි.
සේද මාවත
සේද මාවත (චීන: 丝绸之路; පර්සියානු: جاده ابریشم ඉතාලි: Via della seta; කසකස්තාන: Ұлы Жібек жолы) යනු ක්‍රි.පූ. දෙවන සියවසේ සිට ක්‍රි.ව. 15 වෙනි සියවසේ මැද භාගය දක්වා සක්‍රීයව භාවිත කෙරුනු යුරේසියානු වෙළඳ මාර්ග ජාලයකි. කි.මී. 6,400 ක් පමණ විහිදී යන මෙම ජාලය, පෙරදිග ලෝකය සහ බටහිර ලෝකය අතර ආර්ථික, සංස්කෘතික, දේශපාලනික සහ ආගමික අන්තර්-සම්බන්ධතා වලදී වැදගත් විය. වර්තමානයේදී ඇතැම් ඉතිහාසඥයන් "සේද මාවත" (Silk Road) වෙනුවට "සේද මාවත්" (Silk Routes) යන වචනය භාවිත කරන්නේ, එය එක් තනි මාර්ගයක් නොව මුහුදින් සහ ගොඩබිමින් දිවෙන මාවත් ගණනාවක එකතුවක් නිසාය. සේද මාවත් මගින් නැගෙනහිර හා ගිණිකොණ ආසියාව ද, ඉන්දියානු උපමහද්වීපය ද, මධ්‍යම ආසියාව ද, මැද පෙරදිග ද, නැගෙනහිර අප්‍රිකාව හා යුරෝපය ද යා කෙරුනි.
මහාද්වීප අතර ගමනාගමනය
ක්‍රියාශීලී සතුන් ඇති කිරීමේ සහ නෞකා තාක්ෂණයේ දියුණුව සමග ප්‍රාග් ඓතිහාසික මිනිසාට දිගු දුරක් භාණ්ඩ රැගෙන යාම, සංස්කෘතික වෙනස් වීම් හා වෙළෙඳාම යන දේවලට මුහුණ දීමට සිදු වූණි. එමෙන්ම ඒවා ශීඝ්‍රයෙන් සංවර්ධනය වීමද සිදු විය.
ඊට අමතරව සාරවත් තණබිම් ජලය හා තවලම් වලට පහසු මංතීරු සපයා දෙන ලදී. පැසිෆික් වෙරළේ සිට අප්‍රිකාවට හා යුරෝපයේ අභ්‍යන්තරයට වැටී අති විශාල ගමන් මගක් තරණය කිරීමට සිදුවන වෙළෙඳුන්ට, ආසියාවේ ස්ටෙප්ස් මහා තණ බිම මහත් උපකාරයක් විය. තවද, එහෙයින් වෙළෙඳුන් කෘෂිකාර්මික බිම්වලට අනවසරයෙන් ඇතුළු වී ගැටුම් ඇති වීම වැනි දේ සිදු නොවුණි.
පුරාණ ගමනාගමනය හා වෙළෙඳ ගමන් මාර්ග සඳහා සාක්ෂි බොහෝය. ක්‍රි.පූ: 6000 ත් ක්‍රි.පූ: 4000 ත් අතර කාලයේදී සහරාවේ විසු පුරාණ ජනතාව ආසියාවෙන් ගෘහාශ්‍රිත සතුන් ආනයනය කළහ. ඊජිප්තුවේ ක්‍රි.පූ : 5 වැනි සහස්‍රයට අයත් බදාරියන් සංස්කෘතියට අදාළ විදේශ මානව කෘතිවල දුර බැහැර පිහිටි සිරියාව සමග තිබූ සබඳතා ගැන සඳහන් වේ. පූර්ව රාජවංශික ඊජිප්තුවේ ක්‍රි.පූ 4 වැනි සහස්‍රය වන විට නැව් ගමනා ගමනය හොඳින් සිදු වූ අතර, බූරුවන් සහ එක මොල්ලියක් සහිත ඔටුවන් ඇති කිරීම සිදු වුණි. ඉන්පසු බැක්ට්‍රියානු ඔටුවා ඇති කිරීම සහ අශ්වයා ගමනාගමනයට භාවිත කිරීම සිදු විය.
I වැනි නාකඩ සහ II වැනි නාකඩා කාලවලට අයත් යැයි සැලකෙන, නේකෙන් හි සොහොන් ගෙවල්වලින් සොයාගනු ලැබූ අඟුරු සාම්පල ලෙබනන් හි දේවදාරු ලෙස හඳුනා ගෙන ඇත.
1994 කැණීම්වලදී ක්‍රි.පූ:3000 ට පමණ අයත් නාමර්ගේ සෙරෙක් ලාංඡනය සහිත කැටයම් කරන ලද මැටි කැබලිත්තක් සොයාගන්නා ලදී. ඛනිජ විද්‍යා අධ්‍යයනවලින් හෙළි වී ඇත්තේ මෙය නයිල් නිම්නයේ සිට ඊශ්‍රායලයට අපනයනය කළ වයින් වීදුරුවක කැබැල්ලක් විය හැකි බවයි.
ක්‍රි.පූ 2400 දී පමණ ඉන්දියාවේ ලෝතාල් හි ඉදි කළ පැරණි වරාය පුරාණතම මුහුදු වරාය ලෙස සැලකේ.
මධ්‍යකාලීන යුගයේ සේද මාවත
ක්‍රි.පු. 3 වන සියවසේදි තුෂාන් අධිරාජ්‍යා මධ්‍යම හා උතුරු ආසියාව එක්සත් කළ පසු බැක්ට්‍රියා (Bactria) සහ ටැන්සිලා (Taxila) ප්‍රදේශවල වෙළදුන්ගේ බලය තවදුරටත් වැඩිවිය.
වුඩ්රෝ විල්සන්
තෝමස් වුඩ්රෝ විල්සන් (දෙසැම්බර් 28, 1856 – පෙබරවාරි 3, 1924) යනු ඇමරිකානු රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙක්, නීතිඥයෙක්, සහ  ශාස්ත්‍රඥයෙක් වන අතර   එක්සත් ජනපදයෙහි 28වන ජනාධිපතිවරයා ලෙසින් 1913 සිට 1921 දක්වා සේවය කරමින්, ජාතීන්ගේ සංගමය පිහිටුවීමෙහිදී නායකත්වයක් සහ ඉමහත් දායකත්වයක් සැපයූ තැනැත්තා විය.
ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයෙහි සාමාජිකයෙක්වූ විල්සන්, 1912 ජනාධිපතිවරණය ජයග්‍රහණය කිරීමට පෙර, ප්‍රින්ස්ටන් විශ්වවිද්‍යාලයෙහි සභාපතිවරයා සහ නිව් ජර්සිහී 34වන ආණ්ඩුකාරවරයා වන තනතුරු දැරීය. ජනාධිපතිවරයා වශයෙන්, ප්‍රගතශීලි ව්‍යවස්ථාදායක ප්‍රතිපත්ති සම්මත කර ගැනීමට ඔහු යුහුසුළු වූ අතර ඒවා 1933 වසරෙහිදී නව ප‍්‍රදත්තය එළිදැක්වෙන තෙක් අද්විතීය විය. ඔහු 1917 වසරෙහිදී එක්සත් ජනපදය පළමුවන ලෝක යුද්ධයට අවතීර්ණ කරමින්, "විල්සන්වාදය " ලෙසින් හැඳින්වුනු ක්‍රියාකාරී විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් සංස්ථාපනය කලේය.
සේද මාවත
මධ්‍යකාලීන යුගයේ සේද මාවත
මෙසේ නිර්මාණය වු සේද මාර්ග‍ය නිසා එම මාර්ගය දෙපස එවකට හුදකලාව සිටි විවිධ ‍ගෝත්‍රයන් හට ශිෂ්ඨ සම්න්න වීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලැබුණු සේම ලොව බලවත් ශිෂ්ඨ සම්පන්න කටයුතු කිරිමේ අවස්ථාවද ඔවුන්ටහට හිමි විය.
වුඩ්රෝ විල්සන්
ස්ටේන්ටන්, වර්ජීනියාහී උපත ලද විල්සන්, ඔහුගේ මුල් දිවිය ගත කලේ ඔගස්ටා, ජෝර්ජියා සහ, කොලොම්බියා, දකුණු කැරොලිනා හිදීය. ජෝන්ස් හොප්කින්ස් විශ්වවිද්‍යාලය වෙතින් දේශපාලන විද්‍යාව පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධියක් දිනා ගැනීමෙන් අනතුරුව, ප්‍රින්ස්ටන්හී සභාපතිවරයා බවට පත්වීමට පෙර, විල්සන් විවිධ පාසැල් කිහිපයක උගැන්වීය. 1911 වසරෙහි සිට 1913 වසර දක්වා නිව්ජර්සිහී ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙසින්,  පක්ෂයෙහි පාලකයන් සමගින් මතවාදී විරසකයන් ඇති කර ගත් විල්සන් බොහෝ ප්‍රගතශීලි ප්‍රතිසංස්කරණ සම්මත කර ගැනුමට සමත් විය. නිව්ජර්සිහී ඔහුගේ සඵලත්වය විසින් ප්‍රගතශීලි ප්‍රතිසංස්කරණවාදියෙක් ලෙසින් ඔහු වෙත ජාතික කීර්තියක් ලබා දුන් අතර,   1912 ඩිමොක්‍රටික් ජාතික  සම්මේලනයෙහිදී ජනාධිපති අපේක්ෂකත්වය දිනා ගැනුමට ඔහු සමත් විය. තනතුරුධාරී රිපබ්ලිකන් ජනාධිපති විලියම් හවර්ඩ් ටෑෆ්ට් සහ  ප්‍රොග්‍රෙසිව් පක්ෂයෙහි අපේක්ෂක තියඩෝර් රෝසවෙල්ට් පරාජය කරමින්  1912 ජනාධිපතිවරණය දිනා ගත් විල්සන්,    ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධයෙන් පසුව ජනාධිපතිවරයා ලෙසින් තේරී පත්වූ පළමු දක්ෂිණ පළාත් වැසියා විය.
සේද මාවත
මධ්‍යකාලීන යුගයේ සේද මාවත
ක්‍රි.ව. 4 වන සියවසේ සිට ක්‍රි.ව. 8 වන සියවස දක්වා සුසාන් (  Suyal ) සහ ටලාස් ( Talas ) නම් ඉතා ප්‍රසිද්ධ ගැල්කරුවන් දෙදෙනකු සේද මාවතෙහි වෙළදාම් කටයුතු කලහ. මොවුන් වෙළදාම් කටයුතු වලට අමතරව ආගම සහ සාංස්කෘතිය ප්‍රචාරණය කිරිමේ කටයුතු වල නියැලුණු. මධ්‍යම ආසියාවේ පමණක් නොව මෙංගෝලියාවේ වැනි බටහිර රටවල් සමග ද වෙලදාම කටයුතු පැවැත් වු මොවුන් සමනිඩ්ස් (Samanids) නම් හැදින්විමක් තුර්කි මුස්ලිම් පැමිණිමත් සමග විනාශ වි ගියහ.
සේද මාර්ගය ඔස්සේ බෞද්ධාගම සහ ඉස්ලාම් ආගම වැනි ආගම් මධ්‍යම ආසියාවට ගෙන එන ලදි එමෙන්ම සේද මාවත නිසා උතුරු චීනයේ බීජිං නුවර මධ්‍ය මොංගෝලියාවේ කරකෝරම් නුවර (Karakorum) උතුර ඉරානයේ අස්රාහ්කාන් (astraklean ) සහ මධ්‍යම රුසියාවේ කාෂන් (Kazan) නගර ප්‍රසිද්ධියට පත් නගර අතරින් කිහිපයක් වේ. මෙම නගර සංස්කෘතිමය වශඹයෙන් හා වෙළදාම අතින් එකිනෙකට සම්බන්ධ රාජ්‍යයන් ලෙස කටයුතු කලහ.
ක්‍රි.ව 751 දී පැවති ටලාසි (Talas) සමග යුද්ධයෙන් පසුව තුර්කි මුද්ලිම් වෙලදන් බටහිර රාජ්‍යයන් වෙලදාම් කිරිම ආරම්භ කරන ලදි. ක්‍රි.ව 10 වන සියවස වන විට බුද්ධාගම මධ්‍යම ආසියාවෙන් සම්පුර්ණයෙන් තුරන් වු සේද මාවතෙහි මධ්‍යකාලින යුගය අයිතිය මුස්ලිම් ජාතින් ලබාගත්හ.
ඊජිප්තුවේ සමුද්‍රාසන්න වෙළෙඳාම
පාලමෝ ශිලාවේ සඳහන් වන්නේ ස්නෙෆෙරු රජු (4 වැනි රාජවංශයේ) ලෙබනන්වල සිට ඉහළ ප්‍රමිතියෙන් යුත් දේවදාර වෘක්ෂ ගෙන්වීමට නැවක් යැවූ බවයි. ඊජිප්තුවරු යළි පැමිණෙන්නේ විශාල දේවදාර වෘක්ෂද රැගෙනයි. ලෙබනනයට අයත් සාහුර්ගේ නාමය මුද්‍රා තබන ලද ආසනයක්ද හමු වී ඇත. එහි නාමය කොටා තිබුණේ තුනී රත්රන් තහඩුවකය. ඔහුගේ දේවස්ථානයේ ඇති අනෙක් දර්ශන සිරියානු වලසුන් නිරූපණය කරයි. පාලමෝ පාෂාණයේද සිනායි වෙත හා අබු සිම්බල්වලට වයඹ දිගින් පිහිටි ගල් වලවල්වල කළ චාරිකා ගැන සඳහන් වේ.
දැනට දන්නා ලෙස පන්ට් භූමියට යන මාර්ගය තනන ලද්දේ සාහුර් විසිනි. එහිදී මලයිට් සහ ඉලෙක්ට්‍රිම් ඔස්සේ සුවඳ ලාටු විශාල ප්‍රමාණයක් උපයා ගන්නා ලදී. 12 වැනි රාජ වංශයට අයත් පාරාවෝ රජු වන III වැනි සෙනුස්රට් විසින් නයිල් ගඟ හා රතු මුහුද සම්බන්ධ කරමින් පන්ට් සමග ඍජු ලෙස වෙළෙඳාමේ යෙදීමට හැකිවන ලෙස සූවස් ඇළ තැනීය. ක්‍රි.පූ: 1950 දී පමණ III වැනි මෙන්ටුහෝටෙප්ගේ රාජ්‍යය කාලයේදී හෙන්නු නම් වූ නිලධාරියෙක් පන්ට් වෙත යාමට මුහුදු යාත්‍රා නිර්මාණය කළේය. ක්‍රි.පූ 15 වැනි ශතවර්ශයේදී සුවඳ ලාටු අත්පත් කර ගැනීමෙහි ලා හට්ෂෙප්සට් රැජිණ වෙත සුප්‍රසිද්ධ චාරිකාවක් නෙසී විසින් දියත් කරන ලදී. ඩෙයිර් එල් - බහ්රිහි පිහිටි හට්ෂෙප්සට්ගේ සොහොන් ගැබේ පිහිටෙන් එම යාත්‍රාව බේරී ඇත. ඇයගෙන් පසු පදවි ප්‍රාප්ත වූ III වැනි තට්මෝසස් ආදීන් පවා පන්ට් වෙත චාරිකා සංවිධානය කොට ඇත.
ඉරාන හා සයිදියානු සම්බන්ධතා
සයිදියන් ඉරාන සංස්කෘතීය හන්ගේරියානු තැනිතලාව සහ කාර්පේතියාන්ස්හි සිට චීන කන්සු මාර්ගයට ප්‍රවිෂ්ට විය. ඉරානය හා මැදපෙරදිග රටවල්ද උතුරු ඉන්දියාව හා පන්ජාබය සමග සම්බන්ධ වෙමින් සේද මාවතේ සංවර්ධනයට වැදගත් මෙහෙයක් ඉටු කළේය. සයිදියන්වරු අෂ්‍රියන් එසර්හඩොන් සමග ඔහුගේ ඊජීප්තු ආක්‍රමණයට එක් වූහ. අස්වාන් ප්‍රදේශයෙන් ඔවුන්ගේ විශේෂ තුන්හුලස් ඊ හිස් සොයාගෙන ඇත. මෙහි ස්ථිර වාසස්ථාන නොවු මිනිසුන් කොට්ඨාශය අසල්වැසි ජනතාව මත යැපුණහ. ඊට අමතරව දුර කතර ගෙවාගෙන එන වෙළෙඳුන්ගෙන් මුදල් ගැනීමෙන් ආදායමක් උපයා ගත්හ. සෝඩියානු සයිදියන් වෙළෙඳුන් පසු කලෙකදී සේද මාවතේ සංවර්ධනයට බලපෑ ප්‍රධාන පිරිසක් බවට පත්වූහ.
චීන හා මධ්‍යම ආසියානු සම්බන්ධතා
ක්‍රි.පූ: 2 වැනි සහස්‍රයේ පටන්ම "නෙප්‍රයිට් ගල්" යාකන්ඩ් හා කෝටන්හි පතල්වල සිට චීනයට අලෙවි කෙරිණි. ඇත්තෙන්ම මෙම පතල් වූයේ බඩක්ෂාන් හි ලාපිස් ලසුලි හා ස්පිනල් පතල්වල සිට බොහෝ දුරකින් නොවීය. නමුදු මුල් කාලවලදී භයානක පාමීර් කඳු හා ඒ අවට වූ මංමාවත් මීට භාවිතා කළ බව පැහැදිලි ලෙසම පෙනේ.
ක්‍රි.පූ 4-3 ශතවර්ෂවලට අයත් සයිදියන් ක්‍රමයට අඳින ලද ස්ටෙප්ස් හි සත්ව රූපයක්, චීන ජේඩ් ගල් හා ස්ටිටයිම් ඵලක - බ්‍රිතාන්‍යය කෞතුකාගාරය.
ටාරිම් මමී හා මොන්ගෝලියානු නොවන චීන මමිවරු, කෝකසොයිඩ්වරු විසින් සේද මාවතේ සිට 200km ක් දුරින් හා යින්පාන්වලට නැගෙනහිරින් පිහිටි ලූලෑන් ප්‍රදේශයේ වු තාරිම් ද්‍රොණියෙන් සොයාගනු ලැබ ඇත. ඒවා ක්‍රි.පූ:1600 ට අයත් අතර මේ හරහා පෙරදිග හා අපරදිග අතර පුරාණ සබඳතා තිබූ බවට සැක කෙරේ. මේවා 8 වැනි ශතවර්ෂය තෙක් චීනයේ තාරිම් ද්‍රොණියේහි (වර්තමානයේ ෂින්ජියෑං) ඉන්දු යුරෝපීය භාෂාව පරිහරණය කළ ටූ තාරියන්වරුන්ගේ මමි යැයි යෝජනා කෙරේ.
චීනයේ නිපද වු සේද ක්‍රි.පූ 1070 සිට පුරාතන ඊජිප්තුවේ සිදුවිණැයි සොයා ගත හැකි වී තිබේ. සිල්ක් හි උත්පත්තිය ඊජිප්තුවෙන් විශ්වාස කළ හැකි වුවද සිල්ක් කර්මාන්තය ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටෙමින් පවතී. නමුත් එය ඇත්තෙන්ම චීනයෙන් පැවත ආවාද නැතහොත් මධ්‍යධරණී හෝ මැදපෙරදිග ප්‍රදේශවලින් පැවති “කෘත්‍රීම සේද” වර්ගයක්ද යන්න සැක සහිතය.
ක්‍රි.පූ 8 වැනි ශත වර්ෂයේදී චීන අග්‍ර රාජධානියට අහිගුණ්ඨික අපරදිග මායිම් ප්‍රාන්ත සමඟ සබඳතා ඇති විය. මධ්‍යම ආසියාවෙන් රත්රන් සොයා ගැණුනි. චීන ශෛල කැටයම් කරුවෝ තැනිතලාවල ප්‍රතිරූප නිර්මාණය කළහ. (ඒවායේ සතුන්ගේ සටන් විස්තර විණි). ආයත චතුරස්‍ර රත්රන් හා ලෝකඩ පටිවල ජේඩ් ගල් සහ ස්ටීටයිට්වලින් මාරුවෙන් මාරුවට වැඩ දමා තිබිණි.
මධ්‍යම ආසියාව තුළ චීන ගවේෂණය
සැන් ක්වයාන් විසින් හෑන් වුඩ් අධිරාජ්‍යය අතහැර ක්‍රි.පු. 138 සිට ක්‍රි.පු. 126 දක්වා ආසියානු චාරිකාවක නියැළීම ඇරඹීම. තානාපති සෑන් ක්වායන් ගේ වාර්තාවන් ට අනුව, සියොන්නුන්ට එරෙහිව යුසීවරුන් සමඟ මිත්‍ර සන්ධානගත වීමට එවන ලද තානාපති හෑන් ඩිනාස්ටි විසින් චීනුන්ගේ දෙවන ආගමනය සිදු කරනු ලැබ ඇත .තවද තත් කාලීනව සමෘද්ධිමත් බවින් හා සභ්‍යත්වයෙන්  පිරිපුන් නගර ලෙස සැලකුණු ෆර්ගානා බැක්ට්‍රියා, පාත්‍රියා වැනි  නගර සමඟ වෙළඳ සබදතා වර්ධනය කර ගැනීමට චීන අධිරාජ්‍යයා වූ ඩී උත්සුක වූ බැව් පෙනේ.
දයවානුවන් වියු ෆර්ගනාවද, තාහයියානුවන් විසූ බැක්‍රියාවද ඇන්සික්වරුන් විසූ පාත්‍රියාව ද විශාල දේශයන් වූ අතර වටිනා සම්පත් වලින්ද ගහණ විය. ඒ දේශයන් හි ස්ථිර පදිංචිකාර වැසියන් විසින් සම්ප්‍රදායික චීන වෘත්තින් තම ජිවිකාව කරගත් බැව් කියැවේ. මෙම දේශය යුධ බලය අතින් දුර්වල වුව ද, චීනය සාරවත් කෘෂි නිෂ්පාදනවල සාඩම්බර හිමිකරුවෙකි.
තවද සතුරුකාරී සියෙන්නු වරුන්ට එරෙහිව සටන් වැදීමෙදී චීනුන් ඊට විශේෂ අවධානය යොමු කරන අතර ශක්තිමත් වුද, දිව්‍යමය අශ්වයන් කරා යොමු විය. තවද විටින් විට විවිධ දේශයන් සමඟ පවතින සබඳතා ශක්තිමත් කරගනු වස් චීන තානාපතිවරුන් යවා ඇත. එලෙස තානාපතිවරු න් ආගමනය කල දේශයන් අතර ඇන්ක්ඩි වාසි පාත්‍රියාවද පසුව ඇලක්වරු හා එක් වූ යැන්යාසියන් විසු  විදු දේශයද, සිරියාව යටතේ සොලියසිඩියානුවන් විසූ දේශය ද, ත‍යෝසිවරුන් වාසය කල ක්ලැඩියාවද  තයන්සුවරුන් විසූ වයඹ ඉන්දියාව ද වේ.
නීතියක් ලෙස වසරකට මෙවැනි කණ්ඩායම් දහයකට වඩා වැඩි පිරිසක් තානාපති කණ්ඩායම් ලෙස තානාපති සේවා සඳහා පිටත් කර හරිනු ලැබීය. අවස්ථා ගණනාවකදී මධ්‍යම ආසියාවේ තුළ චීන ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳවද හැන්වරු හා රෝමන් වරු අතර ඇතිවු ගැටලුකාරි අවස්ථා ද වාර්තා වේ.ඒ අතුරින් ක්‍රි.පු. 36 ඇති වු යෝජියානු ගැටුම ප්‍රමුඛස්ථානය ගනී.
පර්සියානු රාජකීය මාවත
හෙරොඩෝටස් ගේ කාලය වන විට (ක්‍රි.පූ:475) පහළ ටයිග්‍රීස් අසළ වූ සුසා නගරයේ සිට කිලෝමීටර් 2875 ක් දුරට පර්සියානු රාජකීය මාවත විහිදිණි. එය ආජියන් මුහුදේ වරායක් වූ ස්මිර්ණා (දැනට තුර්කියේ ඉස්මීර්) දක්වා තිබුණි. එය නඩත්තු කිරීම හා ආරක්ෂා කිරීම සිදු වූයේ ආකේමෙනිඩ් අධිරාජ්‍යයා (ක්‍රි.පූ:500-330) අතිනි. මාවත දිගට හල් හා නිත්‍යය අම්බලම් විය. සෑම නැවතුම් පළකම නව අශ්වයන් හා අශ්වාරෝහකයන් සිටීම නිසා පණිවිඩ ගෙන යාමට ගතවුයේ දින නවයක් පමණි. සාමාන්‍යය ගමන් කරුවන්ට නම් එම කාලය මාස තුනකි. මෙම රාජකීය මාවත තවත් බොහෝ මංමාවත්වලට බෙදී පැවතුණි. ඉන්දියාවට හා මධ්‍යම ආසියාවට යාමට තිබූ මංමාවත්ද ආරක්ෂා කෙරුණේ ආකේමෙනිඩ් අතිනි. ඔහු නිතරම ඉන්දියාව, මෙසපොතේමියාව හා මධ්‍යධරණිය අතර සබඳතා අළුත් කළේය. ක්ස’සස්ගේ රාජ්‍ය කාලය අතරතුර (ක්‍රි.පූ:485-465) සූසාහි සිට ඉන්දියාවට හා කුෂ්වලට යැවූ සන්දේශ පිළිබඳව වාර්තා ගැන ඊස්තර්හි සඳහන් වේ. 1වන සියවසේ සේද මාවත
උතුරු චීනයේ වෙළඳ මධ්‍යස්ථානවලින් බටහිර දෙසට එය පැතිරෙන නිසා ටිබෙට් සානුව මඟ හරිමින් මහාද්වීපික සේද මාවත උතුරු හා දකුණු මාර්ගවලට බෙදේ.
එම උතුරු මාර්ගය ගන්සු නම් චීන පළාත හරහා වයඹ දෙසට වැටී ඇති අතර ඉන්පසු එය තවත් මාර්ග තුනකට වෙන් වේ. ඒවායින් මාර්ග දෙකක් තක්ලමකන් කාන්තාරයෙන් (කාර්ගස්ථානය සහ සින්ජියෑං අතර - වර්තමානයේ) උතුරු සහ දකුණු ප්‍රදේශ පසු කර නැවත කෂ්ගාර් හමුවන අතර අනෙක් මාර්ගය ටර්සාන්, ටල්ගර් සහ අල්මාටි (දැනට ගිණිකොණ දිග කසකස්ථානය) හරහා ටියන් ෂාන් කඳුවල උතුරු පෙදෙස පසු කරයි.
සියළු මාර්ග ෆර්ගනා මිටියාවතේ කෝකන්ඩ්හි දී නැවත හමු වී, දකුණු මාර්ගය හමු වෙමින් මර්ව් දෙසට කරකුම් කාන්තාරය හරහා දිව යයි.
මෙයින් එක් මාර්ගයක් සේද මාවතේ මධ්‍යස්ථාන වූ බුකාරා සහ සමාර්කන්ඩ් හරහා අමු දර්යා ගඟ දිගේ ඇරල් මුහුදට ද (ඇට්‍රස්කන් හි පුරාණ ශිෂ්ටාචාරය හරහා) ක්‍රිමියන් අර්ධද්වීපයට ද දිව යයි. එහි සිට මෙය කළු මුහුද, මාමරා මුහුද සහ බොල්කන්ස් හරහා වෙනීසියට විවෘත වේ. තවත් මාර්ගයක් කැස්පියන් මුහුද හරහා ජෝර්ජියාවේ කළු මුහුදට විවෘත වේ. එතැන් සිට කොන්ස්තන්තිනෝපලය දක්වා දිවේ.
දකුණු මාර්ගය උතුරු ඉන්දියාවට හා එතැන් සිට තුර්කිස්තාන - කොරසන් පළාත තුළින් මෙසපොටේමියාවට හා ඇනටෝලියාවට දිවෙන තනි මාර්ගයකි. එහි දී ගොඩබිමේ කඳු සහිත බව නිසා මුහුදු මාර්ග ද යොදා ගෙන ඇත. එය චීනයේ සිෂූවෑං නිම්නය හරහා දකුණට ‍වැටෙන අතර ඊශාන දිග ඉන්දියාවට උස් කඳු හරස් කිරීමෙන් දිව යයි. පෙනෙන ලෙසට පුරාණයේ තේ ප්‍රවාහනය කොට ඇත්තේ මේ මාර්ගය ඔස්සේය. ඉන්පසු එය බ්‍රහ්මපුත්‍ර හා ගංඟා නම් ගඟ අවට තැනිතලා දිගේ වරනාසිහි බටහිර පිහිටි මහා ප්‍රධාන පාරට සම්බන්ධ වේ. එය උතුරු පාකිස්ථානය හා හින්දු කුෂ් කඳුවලට උඩින් නැවත උතුරු මාර්ගය සමඟ මර්ව් අසල දී සම්බන්ධ වේ.
ඉන්පසු මෙම මාර්ගය කඳුකර උතුරු ඉරානය සහ සිරියානු කාන්තාරයේ කෙළවර හරහා ලෙවන්ට් වෙත සෘජු මාර්ගයක දිවේ. එතැන් සිට මධ්‍යධරණී වෙළඳ නැව් ඉතාලියට ස්ථිර මාර්ග ඔස්සේ යාත්‍රා කළ අතර ගොඩබම් මාර්ග ඔස්සේ ඇන‍ටෝලියාව හරහා උතුරට හෝ දකුණට විවෘතවී උතුරු අප්‍රිකාවට සේන්දු වීමට හැකි විය.
නැව් රෝමයට හා මධ්‍යධරණී තොටුපළවල්වලට බඩු ගෙන ආ පසු එතැන් සිට පෙට්‍රා, ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාව සහ පර්සියානු මුහුදු බොක්ක අසබඩ ඩැරැක්ස් ස්පැසිනුවලට හෙරාට්හි සිට සුසා හරහා තවත් ශාඛා මාර්ගයක් විහිදුණි.
දුම්රිය මාර්ගය
කසකස්ථානයේ අල්මාටි හා සින්ජියෑං හි උරුම්කි අතර අන්තර්ජාතික දුම්රිය මාර්ගය විවෘත වූ පසු 1994 දී සේද මාර්ගයේ අඩු වී තිබූ මාර්ග කොටස් ද සම්පූර්ණ විය.
මුහුද
වසර 14 කට පමණ ඉහත දී චීනයේ පෙරදිග හැන් රාජවංශය බලයේ පැවති කාලයේ දී වර්තමාන හැනෝයි හි රතු ග‍ඟේ මෝයේ සිට මලක්කා සමුද්‍ර සන්ධිය ඔස්සේ ගිණිකොණ දිග ආසියාවට, ශ්‍රී ලංකාවට හා ඉන්දියාවට හා එතැනින් පර්සියානු මුහුදු බොක්කට හා රතු මුහුදට මුහුදු මාර්ග විවෘත වී තිබිණි. රතු මුහුදේ තොටුපළවල්වල සිට සේ ඇතුළු භාණ්ඩ නයිල් ප්‍රදේශයට හා එතැනින් ඇලෙක්‍සැන්ඩ්‍රියාවට ගොඩබිමින් ප්‍රවාහනය කරන ලදී. මෙම මුහුදු මාර්ගවල තවත් ‍ශාඛා නැඟෙනහිර අප්‍රිකානු වෙරළ තීරය දිගේ දිව ගියේය. මෙම වෙරළ තීරය ග්‍රීක්වරු හා රෝමාන්වරු විසින් “අසානියා” ලෙස ද චීන්නු විසින් “සීසන්” ලෙස ද හඳුන්වන ලදී. නවීන තස්මේනියාවේ රුෆිජි ග‍ඟේ ඩෙල්ටාවේ පිහිටා තිබු, රෝමන්වරු විසින් රප්ටා ලෙස හඳුන්වන ලද තොටුපළ දක්වා වත් මෙලෙස බඩු ප්‍රවාහනය කරන්නට ඇත.