cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
මිහින්තලය කණ්ඨක චෛත්‍යය
ස්ථූපය අසල පිහිටි සෙල්ලිපියක කටක චෙත නම යෙදීමට අනූව කණ්ඨක චෛත්‍යය යන නම භාවිතයට පැමිණ තිබේ. අඩ් 425 ක් පමණ වටප්‍රමාණයකින් යුතු ස්ථූපය අඩි 40 ක් පමණ උස් වේ. ස්ථූපයට සම්බන්ධ ආයක වල මෙරට මුල්ම කැටයම් මූර්ති දැකගත හැකි වේ.
ඉදිකිරීම
ක්‍රිස්තු පූර්ව යුගයේ නිර්මාණය වූ මෙම චෛත්‍යයයට ක්‍රි.පූ. 119-109 අතර රජකම් කල ලජ්ජිතිස්ස රජු ශිලා කණ්චුකයක් ඉදිකල බව සඳහන් වේ.
කණ්ඨක චේතිය ලෙන් ලිපිය
කණ්ඨක චෛත්‍යයට ආසන්නව, පුරාණ සිංහල භාෂාව හා පූර්ව බ්‍රාහ්මී අක්ෂර යොදා ගනිමින් ලියැවුණු ක්‍රිස්තු පූර්ව 3 - ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1 වන සියවසට අයත් කණ්ඨක චේතිය ලෙන් ලිපිය දැකගත හැකිවේ.
"'ප්‍රමුඛ නාගගේ පුත් අසලිගේ ලෙන සිවු දෙසින් පැමිණි නොපැමිණි භික්ෂූන් වහන්සේලාට පූජා කරන ලදී.'"
කණ්ඨක චේතිය ගිරි ලිපිය
පුරාණ සිංහල භාෂාව හා අපර බ්‍රාහ්මී අක්ෂරයෙන් ලියැවුණු කණ්ඨක චේතිය ගිරි ලිපිය, මහාදාඨික මහානාග රජ සමයේ (ක්‍රිස්තු වර්ෂ 9-21) නිර්මිතය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:මිහින්තලය ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
තොරතුරු සහ සන්නිවේදන තාක්ෂණය
දිනෙන් දින දියුණු වෙන ලෝකයේ දැනුම පිපාසිත මිනිසාට දත්ත (DATA) සකස් කිරීම මගින් තොරතුරු(Information) නිර්මණය කිරීමට, කළමණාකරනය කිරීමට, එම තොරතුරු භාවිතා කිරීමට සහ එකිනෙකා සමග හුවමාරු කර ගනීමට(Communication) අවශ්‍ය විය. මෙමඅවශ්‍යතා ඉටුකරගැනීම සදහා භාවිතා කරන තාක්ශණය තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ශණය(Information communication Technology) නම් වේ. එනම් තොරතුරු තාක්‍ෂණයේ ම දිගුවක් ලෙස තොරතුරු තාක්‍ෂණය සහ සන්නිවේදන තාක්‍ෂණය සම්මිශ්‍රණයෙන් තොරතුරු සහ සන්නිවේදන තාක්‍ෂණය බිහි විය.
ගෝලීය වෙළඳ පොලවලට පිවිසීම, දේශපාලන වගකීම ප්‍රවර්ධනය කිරීම, මූලික සේවාවන් සැපයීම වැඩි දියුණු කිරීම හා දේශීය සංවර්ධන අවස්ථාවන් බහුලව ලබාදීම ආදී කාර්යයන් සඳහා ඉතා වැදගත් මෙවලමක් බවට තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්‍ෂණය පත්ව තිබේ. එසේ නමුත්, නව්‍යවූ තොරතුරු තාක්ෂණික මූලෝපායක් නොමැති කල්හී ඒ මගින් බොහෝ පුද්ගලයින්ට ප්‍රයෝජනයක් ලබා ගැනීමට නොහැකිවේ. ජාතියේ තොරතුරු තාක්ෂණ ප්‍රතිපත්තියෙහි දිසා දක්වන්නා වූ ශ්‍රී ලංකාවේ එකම මුදුන් ආයතනය බවට ශ්‍රී ලංකා තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්‍ෂණ ආයතනය පත්ව සිටී. සම්පූර්ණ රාජ්‍ය ආයතනයක් වන ICTA ඉ-ශ්‍රී ලංකා මෙහෙය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ සංවිධානය ලෙස ක්‍රියා කරන අතර එහි කටයුතු වලට ලෝක බැංකුව ඇතුළු ප්‍රධාන ආධාරකරුවන් විසින් මුදල් සපයනු ඇත.
හුරුළු වැව
හුරුළු වැව, මහා සේන රජ විසින් කරවන ලද මහ වැවකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:මහ වැවු
ජාවා දූපත
ජවා (ඉන්දුනීසියානු බසින්: Jawa) යනු ඉන්දුනීසියාවට අයත් දූපතකි.
ප්‍රවර්ගය:දූපත් ප්‍රවර්ගය:ඉන්දුනීසියාව
පසු කාලීන හරප්පානු ශිෂ්ටාචාරය
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Lothal#Later_Harappan_culture
මැතිව් අබේසිංහ
මැතිව් අබේසිංහ යනු ජාත්‍යන්තර තරගාවලි රැසකදී සිය රට නියෝජනය කල ශ්‍රී ලාංකික පදක්කම්ලාභී පිහිනුම් ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු 50මී නිදහස්ආර (23.62), 100මී නිදහස්ආර (50.53), 200මී නිදහස්ආර (1:52.14), 400මී නිදහස්ආර (4:03.90), 1500මී නිදහස්ආර (16:23.61), 50මී පසුපසආර (26.94), 200මී ඒකල මිශ්‍ර පිහිනුම් (2:07.33), 400මී ඒකල මිශ්‍ර පිහිනුම් (4:40.47) සහ 100මී සමනලආර (54.71) යන ඉසව්හී වත්මන් ශ්‍රී ලංකා වාර්තා උසුලන්නා වේ. ඔහු 2016 වසරේ ඉන්දියාවෙහි පැවති 12වන දකුණු ආසියාතික ක්‍රීඩා උළෙලහී වැඩිම රන් පදක්කම් ප්‍රමාණයක් හිමිකරගත් තරගකරුද විය. 2014 වර්ෂයේ තරුණ ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කල ඔහු පිරිමි මීටර 100 නිදහස්ආර ඉසව්වෙහි 13වන ස්ථානය සහ පිරිමි මීටර 200 නිදහස්ආර ඉසව්වෙහි 15වන ස්ථානයට තේරී පත්විය. ඔහු FINA ලෝක ශූරතා තරගාවලියකට අදාල පරිසාධිත මට්ටම ඉක්මවූ ප්‍රථම ශ්‍රී ලාංකික පිහිනුම් ක්‍රීඩකයාද වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:1996 උපත්
රෝගය
රෝග, ලෙඩ හෙවත් අසනීප යනු යම්කිසි ජිවියෙකුගේ දේහමය ක්‍රියාකාරිත්වයන් අඩපන කරන අසාමාන්‍ය තත්වයක් වන අතර මෙහිදී ඒ සදහා විශේෂිත රෝග ලක්ෂණ ඇති කරයි. මෙය මිනිසෙකු තුල, වෙනත් සත්ත්වයෙකු තුල හෝ යම් ශාකයක් තුල ඇතිවිය හැක.
රෝගයක් ඇතිවීමට කෙරෙහි බලපාන හේතූන් බාහිර සාධක (උදා - බැක්ටීරියා, වෛරස ආසාදන හේතුවෙන්) හෝ  අභ්‍යන්තර සාධක  (උදා - Autoimmune Diseses) ලෙස දැක්විය හැක. ප්‍රවර්ගය:රෝග
රෝග තුන් ආකාරයකට වෛද්‍යවරුන් නිර්වචනය කරයි.
Disease, Illness හා Sickness මහාචාර්ය වෛද්‍ය මාර්ෂල් මැරින්කර් වසර 20 කට පෙර disease, illness and sickness අතර වෙනස හඳුනා ගැනීමට උපකාරී වන ක්‍රමයක් යෝජනා කරන ලදී. ඔහු මෙම "සෞඛ්‍ය ක්‍රම තුන" පහත පරිදි සංලක්ෂිත කරයි.
Disease
Illness Illness යනු හැඟීමක්, සෞඛ්‍ය සම්පන්න නොවන අත්දැකීමක් වන අතර එය සම්පූර්ණයෙන්ම පුද්ගලික, රෝගියාගේ අභ්‍යන්තරයයි. බොහෝ විට එය disease සමඟ එන නමුත් එය පිළිකාවේ හෝ ක්ෂය රෝගයේ හෝ දියවැඩියාවේ මුල් අවධියේදී මෙන් රෝගය ප්‍රකාශයට පත් නොවිය හැකිය. සමහර විට කිසිදු රෝගයක් disease සොයාගත නොහැකි ලෙස අසනීපය පවතී. රෝගියාගේ රෝගය නිශ්චය කරගත හැකි කිසිවක් වෛද්‍යවරයාට ඉදිරිපත් නොකර සිටීමට රෝගියාට හැකිය.
ආමාශය
★ උදර කුහරයේ ඇති "J " හැඩැති විස්තෘත පැසකි. ★ ආමාශයේ අභ්‍යන්තර පෘෂ්ඨය ඉතා විශාල වශයෙන් නැමී ඇති අතර ,ඒවා තුළ කුහර දක්නට තිබේ. ★ මේවා ආමාශයික ග්‍රන්ථි කරා යොමුව ඇත. ★ ආමාශයික ග්‍රන්ථි තුළ සෛල වර්ග තුනක් දක්නට ලැබේ. ★ ඒවා නම් ශ්ලේෂ්මල සෛල ,ප්‍රධාන සෛල හා පාර්ශ්වික සෛල වේ. ★ ආමාශ බිත්තිය විශාල වශයෙන් ඇදෙනසුලුවේ. ★ ආමාශයේ විදුර කොටස කුඩා අන්ත්‍රය සමග සම්බන්ධ වේ. ★ අන්නශ්‍රෝතය හා ආමාශය අතර ඇති සන්ධියේ හෘදාසන්න වක්‍ර පිධානය හමු වේ. ★ ආමාශය හා ක්ෂුද්‍රාන්තය අතර සන්ධියේ ආලාරවක්‍ර පිධානය ඇත. ★ ඒවා වෘත්තාකාර සිනිදු පේශිවලින් සෑදී ඇත. ★ මේ අවයව හරහා ද්‍රව්‍ය ගමන යාමනයට මේ  වක්‍ර පිධාන  උදවු වේ.
ආමාශයේදී ආහාරයට වන දේ
ආමාශයික යුෂයේ අඩංගු එන්සයිම 2 කි. ආමාශය තුල සිදුවන රසායනික ජීරණය ආමශයික ග්‍රන්ථි මගින් ස්‍රාවය වන ආමශයික යුෂයේ අඩංගු සංඝටක මගින් සිදු වේ. ආමශයික යුෂය ස්‍රාවය වීම ස්වයංසාධක ස්නායු පද්ධතියෙන් හා හෝර්මෝන මගින් සිදු වේ. පෙප්සීන් මගින් ප්‍රෝටින් පොලිපෙප්ටයිඩ් බවට ජීර්ණය කරයි. රෙනින් මගින් කිරි කැටි ගැසීම සිදු කරයි.ඒය සිදු වන්නේ කුඩා ළමයින්ගේ ය. මෙහි ආහාර පැය 3ක් පමණ රදවා ගනියි.මේ සදහා ආලාර චක්‍ර පිදානය උපකාරී වේ. ජීර්ණය අවසන් වූ පසු ආලාර චක්‍ර පිදානය විවර වී වරින් වර ආමලසය ක්ෂුද්‍රාන්තය ට ඇතුලු වේ.
පුරාණ DNA
ආශ්‍රේයයන්
http://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_DNA
ස්පේස් එක්ස්
thumb|ස්පේස් එක්ස් මූලස්ථානය, හෝතෝන්, කැලිෆෝනියාව|alt= අභ්‍යවකාශ ගවේෂන තාක්ෂන සංස්ථාව (ඉංග්‍රීසි: Space Exploration Technologies Corp) හෙවත් ස්පේස් එක්ස් (ඉංග්‍රීසි: Space X) යනු ඇමරිකාවේ කැලිෆෝනියා ප්‍රාන්තය මූලස්ථානය කරගත් ගගනවිද්‍යා තාක්ෂණ, රොකට් නිෂ්පාදන හා අභ්‍යවකාශ ගමන් සේවා සපයන අධිතාක්ෂණික සමාගමකි. සමාගමේ ප්‍රාරම්භකයා වන්නේ ඉන්ජිනේරුවෙකු, තාක්ෂනවේදියෙකු, නව නිර්මාපකයෙකු හා ව්‍යවසායකයෙකු වන ඊලෝන් මස්ක් ය.
ඊලෝන් මස්ක් සමාගමේ ප්‍රධාන විධායක නිළධාරී (CEO) හා ප්‍රධාන තාක්ෂණික නිළධාරී (COO) තනතුරු දෙකම දරන අතර ග්වෙන් ශොට්වෙල් සභාපතිත්වය දරයි.
ස්පේස් එක්ස් ඉතිහාසය
ස්පේස් එක්ස් ආරම්භයට තුඩුදුන් ප්‍රධාන හේතුවක් ලෙස ඊලෝන් මස්ක් සඳහන් කරන්නේ වසර 2000 කාලයේදී ඇමරිකාවේ නාසා ආයතනයට මුහුණ දෙන්නට සිදුවූ අතිවිශාල ප්‍රතිපාදන කප්පාදුවයි. අභ්‍යවකාශ තරණය හා ඉන් මිනිස් වර්ගයට ඇති ප්‍රතිලාභ ගැන විශාල විශ්වාසයක් තිබූ මස්ක් ඇමරිකාව තුල යලිත් අභ්‍යවකාශ ගමන් සඳහා මහජන උනන්දුව ඇතිකිරීම සඳහා රුසියාවෙන් අඩුමිල රොකට් හා රොකට් එන්ජින් ලබාගැනීමේ උත්සහයක නිරතවිය.
මේ සඳහා කිහිපවතාවක් රුසියාවේ සංචාරය කල මස්ක්ට හිස් අතින් ආපසු එන්නට සිදුවිය. මෙම ගැටලුවට විකල්පයක් ලෙස නැවත නැවත භාවිතා කිරීමෙන් විශාල ලෙස පිරිවැය අඩුකරගත හැකි රොකට් යානා නිෂ්පාදනය පිලිබඳව අදහස ඇතිවුනේ ඉන් පසුව බව මස්ක් පවසා තිබේ.
අඩු පිරිවැය රොකට්
1. නැවැත නැවත ගුවන්ගත කල හැකි රොකට් යානා නිපදවීම
2. රොකට්ටුවට අවශ්‍ය ප්‍රධාන කොටස් සියල්ලම ස්පේස් එක්ස් සමාගම තුලම නිපදවීම
3. මොඩියුලර් ආකෘතියෙන් රොකට්ටු නිර්මාණය මගින් කුඩා රොකට්ටුවල කොටස් විශාල රොකට්ටු වලට යොදාගැනීම
ෆැල්කන් 1- Falcon 1
වම|thumb|ෆැල්කන් 1 රොකට්ටුව ස්පේස් එක්ස් සංක්‍රීර්ණයේදී ගොඩනගමින් තිබේ. මර්ලින් එන්ජිම පැහැදිලිව දැකගත හැකිය ෆැල්කන් 1, ස්පෙස් එක්ස් සමාගම සාර්ථකව ගුවන්ගත කල පලමු අභ්‍යවකාශ රොකට්ටුව මෙන්ම පුද්ගලික සමාගමක් විසින් සිදුකල පලමු කක්ෂගත අභ්‍යවකාශ ගමන (orbital space-flight) සිදුකල රොකට්ටුව වේ. මෙම රොකට්ටුවට ෆැල්කන් යන නම යෙදුවේ ස්ටාර්-වෝස් චිත්‍රපට මාලාවේ දැක්වෙන "මිලෙනියම් ෆැල්කන්" නම් අධිවේගී අභ්‍යකාශ යානයට ගෞවරයක් ලෙස බව මස්ක් ප්‍රකාශ කර තිබේ.
2008 සැප්තැම්බර් 28 වැනිදා පලමුවරට අභ්‍යවකාශ ගතවූ ෆැල්කන් 1 යානය ද්‍රව-ඉන්ධන රොකට්ටුවක් වූ අතර එය නැවත භාවිතයට ගත හැකි ලෙස නිමවා නොතිබුනි. ස්පේස් එක්ස් නිපදවූ මර්ලින් නම් රොකට් එන්ජිමකින් බලගැන්වුනු ෆැල්කන් 1, අදියර දෙකකින් (two stage) අභ්‍යවකාශයට ඇතුලුවන ලෙස නිර්මාණය කරන ලදී. පලමු අදියර මර්ලින් රොකට් එන්ජිමෙන් බලගැන්වුනු අතර දෙවැනි අදියර ස්පේස් එක්ස් නිපදවූ කෙස්ට්‍රෙල් නම් කුඩා එන්ජිමකින් බලගැන්වුනි.
ෆැල්කන් 1 රොකට්ටුව, ස්පේස් එක්ස් සමාගමේ තාක්ෂණය ප්‍රායෝගිකව ආදර්ශනය කර පෙන්වූ අතර පුද්ගලික අංශයට සාර්ථකව මෙන්ම විශ්වාසවන්ත ලෙස රොකට්ටු නිෂ්පාදනය කොට අභ්‍යවකාශ ගතකල හැකි බව ඔප්පු කරන ලදී. නාසා ආයතනය, සිය අභ්‍යවකාශ අවශ්‍යතා සඳහා ස්පේස් එක්ස් තෝරා ගැනීමට ෆැල්කන් 1 රොකට්ටුව විශාල දායකත්වයක් ලබා දෙන ලදි.
ෆැල්කන් 9 - Falcon 9
thumb|ෆැල්කන් 9 ගුවන්ගත කිරීමක්. නාසා 39A රොකට් සංකීර්ණය ෆැල්කන් 1ට යොදාගත් මර්ලින් එන්ජින් නවයක් පලමු අදියරට යොදාගන්නා ෆැල්කන් 9, අදියර දෙකකින් ඩ්‍රැගන් කැප්සූලය අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය ඇති කක්ෂය වෙත ගෙනයා හැකි රොකට්ටුවකි. කිලෝග්‍රෑම් 22,800 ක බරක් පහල පෘථිවි කක්ෂයටද (Low Earth Orbit) කි.ග්‍රෑ. 5,500 ක බරක් භූස්ථාවර කක්ෂය (Geostationary orbit) වෙතද ගෙනයාමට ෆැල්කන් 9ට හැකියාව ඇත.
ෆැල්කන් 9 රොකට්ටුවලට අභ්‍යවකාශ ගමනේ පලමු අදියර අවසන්ව, දෙවැනි අදියර රොකට්ටුවෙන් වෙන්වූ විට, පලමු අදියර ආපසු වායුගෝලයට ඇතුල් වී පෘථිවියට ගොඩබැස්වීමේ හැකියාව ඇත. මෙය පලමු වතාවට සාර්ථකව සිදු කෙරුනේ 2015 දෙසැම්බරයේදී යි.
ෆැල්කන් 9 රොකට්ටු මේ වනවිට අභ්‍යවකාශ ගමන් 109 කින් 107ක් සාර්ථකව සිදුකර තිබෙන අතර ඉන් 68 වතාවකදී පලමු අදියර ආපසු ගොඩබැස්වීමට සමත්ව තිබේ. දියත් කිරීම් එකක් (SpaceX CRS-7) රොකට්ටුව පුපුරා යාමෙන් සම්පූර්නයෙන් අසාර්ථක වූ අතර, SpaceX CRS-1 මෙහෙයුම අර්ධ වශයෙන් අසාර්ථක යැයි සැළකේ.
ෆැල්කන් හෙවි - Falcon Heavy
පලමු අදියර ලෙස එකට තබන ලද ෆැල්කන් 9 රොකට්ටු තුනක් සමගාමීව ක්‍රියාත්මක වේ. මැදින් ඇති ෆැල්කන් 9ට ඈඳූ අනෙක් ෆැල්කන් රොකට්ටු දෙක බූස්ටර් රොකට්ටු ලෙස ක්‍රියාකරයි.
මෙම රොකට්ටුවේ පලමු අදියරේ මැද රොකට්ටුව හා බූස්ටර් රොකට්ටු දෙකද ඇතුලුව මර්ලින් එන්ජින් 27ක් එකවර ක්‍රියාත්මක වෙයි. ෆැල්කන් හෙවි රොකට් පද්ධතිය දැනට සාර්ථක ගමන්වාර තුනක් අවසන් කර ඇති අතර තවත් 8ක් සැලසුම්කර ඇත.
කාගෝ ඩ්‍රැගන් කැප්සූලය - Cargo Dragon (Dragon 1)
අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයට ටොන් 6ක සැපයුම් ගෙනයාමට නිර්මාණය කල කාගෝ ඩ්‍රැගන් කැප්සූලය ෆැල්කන් 9 රොකට්ටුවක් ආධාරයෙන් ගුවන් ගත කෙරෙයි. පලමු පියාසැරිය 2010 දී සිදුවූ අතර මෙය පුද්ගලික සමාගමක් අභ්‍යවකාශයට යවා, ආපසු ගෙන්වාගත් ප්‍රථම අභ්‍යවකාශ යානාව විය. මේ වනවිට කාගෝ ඩ්‍රැගන් කැප්සූලය සාර්ථක ගමන්වාර 23ක් අවසන් කොට ඇති අතර එය විශ්‍රාම ගන්වා තිබේ. ඩ්‍රැගන් 2 කැප්සූලය, ඒ වෙනුවට හඳුන්වාදී ඇති වඩාත් විශාල කැප්සූලයකි.
ඩ්‍රැගන් 2 භාණ්ඩ ප්‍රවාහන කැප්සූලය - Dragon 2 (cargo version)
නාසා ආයතනය ලබාදුන් Commercial Resupply Services-2 කොන්ත්‍රාත්තුව යටතේ අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයට ටොන් 6ක සැපයුම් ගෙනයාමට නිර්මාණය කල කාගෝ ඩ්‍රැගන් 2 කැප්සූලය නැවත නැවත භාවිතයට ගත හැකි ලෙස නිර්මාණය කෙරුනි.
ස්වයංක්‍රියව ISS මධ්‍යස්ථානය වෙත පියාසර කොට එය හා සම්බන්ධවීමට හැකි කාගෝ ඩ්‍රැගන් කැප්සූලයේ පියාසර මෘදුකාංග ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියෙන් ක්‍රියාත්මක වේ. C++ හා ජාවාස්ක්‍රිප්ට් පරිගණක භාශාවලින් පියාසර මෘදුකාංග සකසා ඇත.
කෲ ඩ්‍රැගන් කැප්සූලය - Crew Dragon (Dragon 2 crewed version)
පෙර භාවිත කළ භාන්ඩ ප්‍රවාහන කැප්සූල මෙන් නොව, කෲ ඩ්‍රැගන් කැප්සූලය අභ්‍යවකාශගාමීන්ගේ ස්වසන ක්‍රියාවලියට ඔක්සිජන් සැපයීමට හා වායුගෝලීය පීඩනය රඳවාගැනීම සඳහාඅ ජීව ආධාරක පද්ධතියකින් සමන්විත වේ.
මේ වනවිට කෲ ඩ්‍රැගන් කැප්සූලය පලමු නාසා අභ්‍යවකාශ ගාමීන් දෙදෙනා ISS මධ්‍යස්ථානයට ගෙනගොස් සුරක්ෂිතව ආපසු ගොඩබස්වා පලමු ගමන සාර්ථකව අවසන් කර තිබේ.
කෲ ඩ්‍රැගන් ඩෙමෝ 1 අභ්‍යවකාශ ගමන - Crew Dragon Demo 1
මිනිසුන් ගෙනයාම සඳහාම සැකසූ කෲ ඩ්‍රැගන් කැප්සූලයේ පලමු පරීක්ෂණ අභ්‍යවකාශ ගමන ඩෙමෝ 1 ලෙස හැඳින්වේ. මෙහිදී ගගනගාමීන් වෙනුවට රිප්ලි නම් ආකෘතියක් පියාසර කෙරුනි. 2019 මාර්තු 2 වැනිදා සිදුකල මේ පියාසැරිය, පලමු මිනිස් චාරිකාවට පෙර කෲ ඩ්‍රැගන් කැප්සූලයේ අවසන් පරීක්ෂණ පියාසැරිය ලෙස සැළකේ.
අලුත්ම ෆැල්කන් 9 රොකට්ටුවකින් ගුවන්ගත වූ කෲ ඩ්‍රැගන් ඩෙමෝ 1 පියාසැරිය රිප්ලි නම් ආකෘතියක් සාර්ථකව අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය හා ගොඩබට වූ අතර, අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථනයෙහි රඳවා සිටි ගගනගාමීන් කෲ ඩ්‍රැගන් කැප්සූලය තුලට පිවිස එය පරීක්ෂා කළහ. 2019 මාර්තු 8 වැනිදා ඩෙමෝ 1 මෙහෙයුම සාර්ථකව ගොඩබසින ලදි.
කෲ ඩ්‍රැගන් ඩෙමෝ 2 අභ්‍යවකාශ ගමන
2020 මැයි 30 වැනිදා, ගගනගාමීන් දෙදෙනෙකුද රැගෙන, ෆැල්කන් 9 රොකට්ටුවකින් කෲ ඩ්‍රැගන් ඩෙමෝ 2 පියාසැරිය අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය බලා පිටත්විය. නාසා ගගනගාමීන්වූ ඩග්ලස් හර්ලි හා රොබර්ට් බෙන්කන් මේ සඳහා තෝරාගෙන තිබුනි. මේ පියාසැරිය මගින් නාසා ආයතනය, ස්පේස් එක්ස් සමාගමේ රොකට්ටු හා අභ්‍යවකාශ කැප්සූල වලට මානව ගගනගාමීන් රැගෙන අභ්‍යවකාශයට ගොස්, ආපසු නැවතත් නිරුපද්‍රිතව ගෙන ඒමේ හැකියාව පිලිබඳව පූර්ණ ක්‍රියාවලිය පරීක්ෂණයට බඳුන්කරන ලදී.
දින 63 ක් අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ ගතකල කෲ ඩ්‍රැගන් කැප්සූලය හා ගගනගාමීන් දෙදෙනා 2020 අගෝස්තු 2 වැනිදා පැරෂූට මගින් අත්ලාන්තික් සාගරයට ගොඩබසින ලදී. 2011 දී ඇට්ලෑන්ටිස් අභ්‍යවකාශ ෂටලයේ අවසන් පියාසැරියෙන් පසු, ඇමරිකානු භූමියෙන් අභ්‍යවකාශ ගතවූ පලමු ගගනගාමීන් දෙදෙනා ලෙස කෲ ඩ්‍රැගන් ඩෙමෝ 2 යානයේ ඩග්ලස් හර්ලි හා රොබර්ට් බෙන්කන් ඉතිහාසයට එක්වෙයි. ෂටල ව්‍යාපෘතියේ අවසානයෙන් පසු සියලුම ඇමරිකානු ගගනගාමීන් අභ්‍යවකාශයට ගෙනගියේ රුසියානු සෝයූස් කැප්සූල ආධාරයෙනි.
ස්ටාර්-ලින්ක් අභ්‍යවකාශ අන්තර්ජාල සේවාව
චන්ද්‍රිකා මගින් ලොව දුශ්කර පලාත්වලට අධිවේගී අන්තර්ජාල සබඳතා ලබාදීම සඳහා ස්පේස් එක්ස් ආරම්භ කල ව්‍යාපෘතිය ස්ටාර්ලින්ක් ලෙස හැඳින්වේ. මේ චන්ද්‍රිකා ස්පේස් එක්ස් මගින් නිර්මාණය හා නිෂ්පාදනය සිදුකරන ලද අතර 2018 දී පලමු පරීක්ෂණ චන්ද්‍රිකා ගුවන්ගත කරන ලදී. මේ වනවිට චන්ද්‍රිකා 1,205 ගුවන්ගත කොට ඇති අතර එයින් 1,141 තවමත් කක්ෂයේ රැඳෙමින් ක්‍රියාත්මක වේ. තවත් 64 ක් සාර්ථකව කක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදි. මේ වනවිට අන්තර්ජාල සේවාව අත් හදා බැලීමේ මට්ටමේ ඇති අතර 10,000 කට ආසන්න පිරිසකට පමණක් ප්‍රවේශය ඇත. දත්ත හුවමාරු සීමා රහිත, තත්පරයට මෙගා බිටු 170 කට ආසන්න වේගයක් ඇති අන්තර්ජාල සබඳතාවක් සැපයීමට ස්ටාර්ලින්ක් සමත්වී ඇති බව පරීශීලකයන්ගේ මතයයි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සමාගම් ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ යානා ප්‍රවර්ගය:රොකට්
__INDEX__
අහ්මෝස් ඉන්හාපි
අහ්මෝස්-ඉන්හැපි හෙවත් අහ්මෝස්-ඉන්හාපි (මැස්පරෝ විසින් අන්හාපෝව් ලෙස දක්වයි) යුනවේන හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ පසුකාලීන 17වන රාජවංශයේ සහ මුල්කාලීන 18වන රාජවංශයේ විසූ කුමරියක මෙන්ම රැජිනකි.
දිවිය
ඇය පාරාවෝ සෙනඛ්ටෙන්රේගේ දියණියක යැයි සැලකේ. එසේම ඇය සෙකෙනෙන්රේ ටාඕ පාරාවෝවරයාගේත්, සහ ආහොටෙප් සහ සිට්ඩ්ජෙහුටි රැජිනියන්ගේ සොයුරිය ද වූවා ය. ඇය සෙකෙනෙන්රේ ටාඕ සමග විවාහ වන්නට ඇතැයි පැවසේ. නමුත් ඇය Iවන අහ්මෝස්ගේ පසුකාලීන සමයේ (හෝ Iවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සමයේ) පවා ජීවත්ව සිටින්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.
ඇයට අහ්මෝස්-හෙනුට්ටමෙහු යනුවෙන් දියණියක විය. අහ්මෝස් ඉන්හාපි පිළිබඳ ඇගේ දියණිය වූ අහ්මෝස්-හෙනුට්ටමෙහුගේ මළවුන්ගේ පුස්තකයේ පිටපතක සහ අමනෙම්හට්ගේ සොහොන්ගැබේ (TT53) සඳහන් වේ. ඇගේ පදවි නාමයන් අතර ''රජුගේ භාර්යාව" සහ "රජුගේ දියණිය" යන නාමයන් පැවතිණි.
මරණය සහ භූමදානය
ඉන්හාපි වෙනුවෙන් ඉදිකළ සොහොන්ගැබ තීබ්සයේ පිහිටා තිබිණි. ඇගේ මමිය පසුකලෙක DB320 සොහොන්ගැබෙහි භූමදානය කෙරිණි. 1881දී එය සොයාගන්නා ලදුව, වර්තමානයේ කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.
කම්මැලිකම
කම්මැලිකම යනු යම් ක්‍රියාවක් කිරීමට හෝ යම් ක්‍රියාවක යෙදීමට හැකියාව තිබියදීත් ක්‍රියාකරකම් කිරීමෙන් හෝ යෙදීමෙන් වැලකී කිසිවක් නොකර තමන් කැමති ඉරියව්වකින් වාඩිවී හෝ ඇදක වැතිරී හෝ නිකරුනේ සිටීම.
ප්‍රවර්ගය:මිනිස් හැසිරීම්
රාජ්‍යය (ආණ්ඩුක්‍රමය)
thumb|right|250px| [[තෝමස් හොබ්ස්|තෝමස් හොබ්ස්ගේ' ලෙවයතන්හී මුඛ චිත්‍රය]] රාජ්‍යයක් යනු ඒකිකෘත දේශපාලන ක්‍රමවේදයක් වන්නාවූ, ආණ්‍ඩුවක් යටතේ ජීවත් වන්නාවූ සංවිධානාත්මක ප්‍රජාවකි. රාජ්‍යයන් ස්වෛරී විය හැක. ප්‍රාන්ත රාජ්‍යයන් සඳහාද රාජ්‍යය යන පදය භාවිතා කල හැකි වුවද ඒවා ෆෙඩරල් සංගමයක සාමාජිකයෝ වන අතර, සැබවින්ම  ස්වෛරී රාජ්‍යය වන්නේ ෆෙඩරල් සංගමයයි.. සමහරක් රාජ්‍යයන් බාහිර පරමාධිපත්‍යයකට හෝ රාජ්‍යන්තර ආධිපත්‍යයකට යටත් වන අතර අත්‍යන්තයෙහිදී ඒවායේ ආධිපත්‍යය වෙනත් රාජ්‍යයක් යටතෙහි පවතියි.
යෙදවුම් මෘදුකාංග
thumb| Open Office.ory යනු ජනප්‍රිය සීමාරහිත (අයිතියක් නොමැති සංවර්ධනය කළ හැකි) යෙදවුම් මෘදුකාංග පද්ධතියකි.
යෙදවුම් මෘදුකාංග යනු පරිගණක මෘදුකාංගයන් යටතේ එන උපපන්තියකි. ඒවා පාරිභෝගිකයාගේ අවශ්‍යතාවයන් ඉටුකිරීමට පරිගණකය සතු හැකියාවන් සෘජුව හා මනාව යොදා ගැනීමට සමත්ය.පරිගණකයේ විවිධ හැකියාවන් සම්මිශ්‍රණයෙන් හා සංගෘහිත ‍‍(Integrate) කිරීමෙන් සැදුම් ලත් පද්ධති මෘදුකාංග (System software), යෙදවුම් මෘදුකාංගයන්ගෙන් වෙනස් වන්නේ ‍ඒවා සාමාන්‍යයෙන් භාවිත කරන පුද්ගලයාගේ ප්‍රයෝජනයට කෙලින්ම සහය නොවන නිසාය. මෙහි දී යෙදවුම් (application) යන වචනයෙන් යෙදවුම් මෘදුකාංග හා ඒවායේ ක්‍රියාවට නැංවීම යන දෙකම ආවරණය කරයි.
විදුලි බල්බය හා විදුලි බලාගාරය අතර පවතින සම්බන්ධතාවය වැනි සබැඳියාවක් දෘඩාංග ලෝකයේ ද පවතී. විදුලි බලාගාරයක විදුලිය ජනනය කර එ විදුලිය දහනය කර විදුලිය බල්බයකින් ආ‍ලෝකය ලබාදීම සිදු කරන්නාක් මෙන් යෙදවුම් මෘදුකාංගද පාරිභෝගිකයාට සේවාවන් සපයයි.
යෙදවුම් මෘදුකාංගයන්ට උදාහරණ ලෙස වදන් සැකසුම් මෘදුකාංග (word processors), පැතුරුම් පත් (Spreadsheets) සහ media players හැඳින්විය හැක.මෙම යෙදවුම් පද්ධතීන් එක් කොට පිරිනමන පැකේජයන් Application suite ලෙස හඳුන්වයි. සැකසුම් මෘදුකාංග, පැතුරුම් පත් සහ තවත් විවිධ යෙදවුම් මෘදුකාංග එක් කොට සැදුම්ලත් Microsoft Office සහ Open Office org ඒවාට උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැක. පැකේජයක ඇති එකිනෙකට වෙනස් යෙදවුම්වල වුවද භාවිතයෙන් සමාන මුහුණත් ‍(User Interface) නිසා භාවිතා කරන්නාට එක් එක් මෙහෙයුම් පද්ධති පහසුවෙන් ඉගෙනීමටත්,පහසුවෙන් භාවිත කිරී‍මේ හැකියාව ලැබේ. භාවිතා කරන්නාට පහසු වන ලෙස හා ප්‍රයෝජනවත් වන ලෙස එක් එක් යෙදවුම් සමඟ අන්තර් සබඳතා පැවැත්වීමේ හැකියාවද මේවායෙහි ඇත. උදාහරණ ලෙස (embedded) දැක්වාය හැකිය. භාවිතා කරන්නාගේ විශේෂිත අවශ්‍යතා ළගා කර ගැනිම සඳහා පුද්ගලයා විසින් රචිත මෘදුකාංග අවශ්‍ය පරිදි සකසා ගැනීම කළ හැකිය. පැතුරුම් පත් (Spreadsheet) template සහ processor macros, විද්‍යාත්මක ආභාසන (scientific simulations), චිත්‍රක (graphics) සහ සජීවිකරණ පිටපත් (animation scripts) උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැකිය. විද්‍යුත් තැපෑල පෙරනයන් ද (email filters) එක් ආකාරයක භාවිතා කරන්නා විසින් සකසන ලද මෘදුකාංගයකි. භාවිතා කරන්නන් විසින් මේවා ඔවුන් විසින්ම නිර්මාණය කර ඉන්පසු ඒවායේ වැදගත්කම ගැන නැවත සලකා බලයි.
සමහර ආකාරයන්ගේ සම්බන්ධිත පද්ධතීන්හි යෙදවුම් මෘදුකාංග හා මෙහෙයුම් මෘදුකාංගා ඒව භාවිතා කරන්නන්ට පහසුවෙන් වෙන් කර හඳුනාගැනීමට නොහැකි වේ. උදාහරණ ලෙස වීසීආර්, ඩී වී ඩී ප්ලේයර් (VCR,DVD Player) හෝ සූක්ෂ්ම තරංග උදුන (Microwave Oven) පාලනය කරන මෘදුකාංග ආදිය ‍ගෙනහැර දැක්විය හැක.
සටහන්
{|
ප්‍රවර්ගය:Compilers
අයි.පී. ලිපිනය
සන්නිවේදනය සදහා අන්තර්ජාල කෙටුම්පත (ප්‍රටෝකෝලය) (Internet Protocol) භාවිතා වන පරිගණක ජාලකරණයේදී (computer network)පාවිච්චි කරන එක් එක් උපාංග (උදා. පරිගණකය, මුද්‍රණ යන්ත්‍රය) සඳහා යොදන සංඛ්‍යාත්මක ලේබලය අන්තර්ජාල කෙටුම්පත් ලිපිනය (අයි පී ලිපිනය) යනුවෙන් හැඳින්වේ. අන්තර්ජාල කෙටුම්පතේ ප්‍රධාන කාර්යයන් දෙකකි. සේවය සපයන්නා හෝ ජාල යාකරනය හඳුනා ගැනීම සහ අවශ්‍ය ස්ථානයට යොමුකිරීමයි. ඒ කාර්යභාරය පහත පරිදි හඳුනාගනිමු. "නමක් අප සොයන දෙය දක්වයි. ලිපිනයක් ස්ථානය කොතනදැයි දක්වයි. මාර්ගයක් එතැනට කෙසේ ළඟා විය යුතුදැයි දක්වයි.
අන්තර්ජාල කෙටුම්පතෙන් අර්ථදක්වා ඇති පරිදි අන්තර්ජාල කෙටුම්පත් ලිපිනය බිටු (bits) 32ක සංඛ්‍යාවක් වන අතර තවමත් භාවිතා වන මේ ක්‍රමය අන්තර්ජාල කෙටුම්පත 4වන සංස්කරණය (IPv4) ලෙස හැඳින්වේ. කෙසේ වුවත් අන්තර්ජාලයේ අතිමහත් වර්ධනය සහ භාවිතා කළ හැකි ලිපිනයන් ප්‍රමාණය ක්‍ෂයවීම හේතුවෙන් ලිපිනය සඳහා බිටු 128 කින් යුත් අන්තර්ජාල කෙටුම්පතේ නව සංස්කරණයක් (IPv6) 1995 දී එළිදක්වන ලදි. 1998 දී මෙම IPv6, RFC 2460 ලෙස සම්මත කරගන්නා ලද අතර එය වර්ෂ 2000 මැද භාගයේ සිට සාර්ථකව භාවිත වේ.
අන්තර්ජාල කෙටුම්පත් ලිපිනය ද්විමය (binary) සංඛ්‍යාවක් වනමුත් ඒවා ගබඩාකර තබාගන්නේ අක්‍ෂර ගොනු (Text files) තුල වන අතර මනුෂ්‍යයන්ට කියවා ගත හැකි ආකාරයෙන් විදහා දක්වයි. උදා. 4වන සංස්කරණය (IPv4) සඳහා 172.16.254.1 ලෙසින්ද, 6වන සංස්කරණය (IPv6) සඳහා 2001:db8:0:1234:0:567:8:1 ලෙසිනි.
අන්තර්ජාල නොම්මර වෙන්කිරීමේ අධිකාරිය (IANA) විසින් ලෝකය පුරා අන්තර්ජාල කෙටුම්පත් ලිපිනය වෙන්කිරීමේ කාර්යය පාලනය කරන අතර ප්‍රාදේශීය අන්තර්ජාල පාලනාධිකාරීන් (regional Internet registries) පහකට ප්‍රාදේශීය අන්තර්ජාල රෙජිස්ටාර් කාර්යාල (local Internet registries) (අන්තර්ජාල සේවා සපයන ආයතන (Internet service providers) වලට අන්තර්ජාල කෙටුම්පත් ලිපින කාණ්ඩයන් වෙන්කිරීමේ කාර්යය පවරා ඇත.
අයිපී සංස්කරණ
අන්තර්ජාල කෙටුම්පත් සංස්කරණයන් දෙකක් භාවිතයේ පවතියි. ඒවා නම් IP 4වන සංස්කරණය සහ IP 6වන සංස්කරණය වේ. (See IP version history for details.) එක් එක් සංස්කරණයේ දී IP ලිපිනය වෙනස් ආකාරයන්ට නියම කර ඇත. සාමාන්‍යයෙන් IP ලිපිනයයි තවමත් සැලකෙන්නේ 4වන සංස්කරණය IPv4 බව එහි පැතිරීම සැලකූවිට පෙනීයයි. මෙම සංස්කරණ අනුපිළිවෙල සැලකූවිට අතර මැද හිදැස වන 5වන සංස්කරණය 1979දී පර්යේෂණය කළ නොකැඩී ගලන අන්තර්ජාල කෙටුම්පත (Internet Stream Protocol) වුවත් එය කිසිදිනක එලෙස (IPv5 ලෙස) හඳුන්වා නොමැත.
අයිපී 4 වෙනි සංස්කරණයේ ලිපින
ලිපිනයයන්address space (232)ක් තරම් ආවේනික ඉඩකඩක් ඇති බීටු 32bitකින් යුත් ලිපිනයක් IPv4 හිදී භාවිත වේ. විශේෂ අවශ‍්‍යතාවන් සඳහා ලිපිනයයන් සමහරක් IPv4 හිදී වෙන්කර ඇත. උදා. පුද්ගලික ජාලයන් (private network) සඳහා ආසන්න වශයෙන් මිලියන 18 ලිපිනයන් ප්‍රමාණයක්, බහුවිකාශ (multicast address) සඳහා ආසන්න වශයෙන් මිලියන 270 ලිපිනයන් ප්‍රමාණයක්. සම්මතයක් වශයෙන් IPv4හි ලිපිනයක් තිත් දශක අංකනයක් (dot-decimal notation) ආකාරයට දැක්වේ. එහි 0 සිට 255 දක්වා වූ, තිතකින්වෙන්වූ දශක සංඛ්‍යාවන් හතරකින් සමන්විත වේ. උදා., 172.16.254.1 ලිපිනයේ එක් එක් කොටසක් බීටු 8 කින් යුත් අෂ්ටකයක් (octet) ලෙස දක්වයි. සමහර තාක්‍ෂණික ලියවිලිවල IPv4 ලිපිනය ද්‍විමය, (binary) අෂ්ටම (octal) හෝ ෂඩ්මය (hexadecimal) සංඛ්‍යාවක් ලෙස විවිධාකාරයෙන් දැක්විය හැක.
IPv4 අනුජාලකරණය (subnetting)
අන්තර්ජාල කෙටුම්පත සාදන මුල්පියවර වලදී IP ලිපිනය, ජාල කලාපය සහ සත්කාරක කලාපය යයි කොටස් දෙකක් ලෙස ජාල පාලකයන් විසින් අර්ථ දක්වනු ලැබීය. ලිපිනයේ ඉහළම අෂ්ටකය (වැඩිම වටින බිටු 8) ජාල කලාපය ලෙසද, ඉතිරිය ශේෂ කලාපය හෝ සත්කාරක හඳුන්වන්නා ලෙසද නිර්මාණය කරන ලද අතර ජාලයක සත්කාරකයන් නම් කිරීමට භාවිත කරන ලදි.
මෙම මුල්ම ක්‍රමය දැනටමත් ජාල නොම්මරයක් හිමිව තිබූ තවත් අමතර ජාල වර්ධනයකට ඉඩක් නොමැති බව ඉක්මනින් වැටහීගිය කරුණක් වුණා. 1981දී අන්තර්ජාල ලිපිනගත කිරීමේ පිවිතරයන් වලට කාණ්ඩ ජාලකරණ (classful network) ව්‍යුහය හඳුන්වා සංශෝධනයකට ලක්කළා.
කාණ්ඩ ජාලකරණය නිසා වෙන්වූ ජාලයන් විශාල ගණනකට සහ ඉතා කුඩා අනුජාලයන් (subnetwork) නිර්මාණයට ඉඩසලසන ලදි. IP ලිපිනයේ ඉහළම අෂ්ටකයේ මුල් බිටු තුන ලිපිනය කාණ්ඩ කිරීමට යොදන ලදි. මෙම කාණ්ඩ තුන (A, B සහ C) පොදු ඒක විකාශ (unicast) ලිපිනගත කිරීම ලෙස සම්මත කෙරුණි.ජාලය හඳුනාගැනීම කාණ්ඩය නිගමනය කිරීම අනුව, මුළු ලිපිනයේ අෂ්ටක කොටසේ සීමාව තීරණය වේ. මෙසේ ඉහළ කාණ්ඩ වලදී (B සහ C) සත්කාරකයන් ගණන අඩුකර ගනිමින්, ජාලය හඳුනාගැනීමේ කොටසේ පිළිවෙළින් ඇති අනෙක් අෂ්ටක එක් එක් කාණ්ඩ භාවිත කරයි.
යල් පිනූ මේ ක්‍රමය පිළිබඳ විග්‍රහයක් පහත වගුවේ දැක්වේ.
අන්තර්ජාලය පටන්ගැන්මේදී කාණ්ඩ ජාලකරණ නිර්මාණයේ අරමුණෙන් ඉටුකර ගැනීමට හැකි වුවත් 1990දී ජාලයේ හදිසි වර්ධනයට මුහුණ දීමට අපහසු විය. 1993දී මෙම කාණ්ඩ ක්‍රමය කාණ්ඩ රහිත අන්තර් වසම් මෙහෙයීම (Classless Inter-Domain Routing) (CIDR) නම් ක්‍රමයෙන් ආදේශ කරන ලදි. වෙනස්වන දිගින් යුත් අනුජාල ආවරණයකිරීම (VLSM) මත පදනම් වූ CIDR ක්‍රමය අවිනිශ්චිත දිගින් යුත් උපසර්ග (මුල් කොටස) අනුව වෙන්කිරීම සහ මෙහෙයවීම සඳහා ඉඩලබාදෙයි.
දැනට ඉතිරිව ඇති කාණ්ඩ ජාලකරණය අදහස ඉතා සීමාහිතව භාවිතා වේ. සමහර මෘදුකාංග සහ දෘඩකාංග වල ආවේනික අකෘතියෙ පරාමිතියනුත්, ජාල පරිපාලකයන්ගේ සාකච්ඡාත් මෙයට උදාහරණයන්වේ.
IPv4 පුද්ගලික ලිපින
ඕනෑම කෙනෙකුට ඕනෑම වෙන්කළ කොටස් භාවිතයට ගත හැක. සාමාන්‍යයෙන් ජාල පාලකයන් මෙම කොටසක් අනුජාලයන් (subnets) වලට බෙදනු ලබයි. උදාහරණයක් වශයෙන් බොහෝ ගෘහස්ථ මෙහෙයවීම් පද්ධති (home routers) එහි ආවේනික ලිපින පරාසය වන 192.168.0.0 සිට 192.168.0.255 දක්වා (192.168.0.0/24) ස්වයංක්‍රීයව භාවිත කරයි.
IPv4 ලිපින අවසන්වීම
IPv4 (Internet Protocol Version 4) ලිපින අවසන්වීම යනු අන්තර්ජාල නොම්මර වෙන්කිරීමේ අධිකාරිය ( Internet Assigned Numbers Authority) (IANA) සහ ප්‍රාදේශීය අන්තර්ජාල පාලනාධිකාරීන් (regional Internet registries) (RIR) විසින් පාරිභෝගිකයන්ට සහ අන්තර්ජාල සේවා සපයන ආයතන (Internet service providers) වැනි ප්‍රාදේශීය අන්තර්ජාල රෙජිස්ටාර් කාර්යාල (local Internet registries) වෙත සැපයනන වෙන්නොකර පවතින ලිපින අඩුවීමයි. IANA ට අයත් මූලික ලිපින සමූහය 2011 පෙබරවාරි 3වන දින අවසන් විය. අන්තිම කොටස් පහ RIR පහට නිකුත් කරන විට, සීමිතව නිකුත්කිරීමට පරිශ්‍රමයක් දැරුවත්, IPv6 වලට මාරුවීම සඳහා වෙන්කළ ඉතා සුළු ලිපින ප්‍රමාණය හැරෙන්නට APNIC ආයතනය ඔවුන්ගේ ප්‍රාදේශීය ලිපින සංචිතය (2011 අප්‍රියෙල් 15) අවසන්වූ පළමුවැන්නා වුණා.
IPv6 ලිපින
IPv4 ලිපින ප්‍රමාණය හදිසි අවසන්වීම, අරපිරිමැසුම් ක්‍රම නොසලකා හැරීම විසින් අන්තර්ජාල ලිපින ධාරිතාව වර්ධනයට නව තාක්‍ෂනික ක්‍රමවේදයක් සොයාගැනීමට අන්තර්ජාල ඉන්ජිනේරු කාර්ය සාධකය (Internet Engineering Task Force) (IETF) පොළඹවන ලදි. අන්තර්ජාල කෙටුම්පත ප්‍රතිනිර්මාණයේදී ස්ථිර විසදුමක් සඳහා සැලකිල්ල යොමුකරන ලදි. මෙම ඊළඟ පරම්පරාවේ අන්තර්ජාල කෙටුම්පත, අන්තර්ජාල IPv4 ආදේශකය අන්තර්ජාල කෙටුම්පත 6 වන සංස්කරණය (Internet Protocol Version 6) (IPv6) ලෙස 1995 දී තීරණය කර තිබුණි. ලිපිනයක ප්‍රමාණය වූ බිටු 32ක, බිටු128 (bits) දක්වා හෙවත් අෂ්ටක 16 (octets) දක්වා ඉහළ දමන ලදි. වෙන්කිරීම් පිරුණු ජාල කොටස් වලට ඉතා ඈත අනාගතයක් සැලකීමේදී වුවත් මෙය සෑහෙන බව හඟියි. ප්‍රමාණාත්මකව අනන්‍ය වු නව ලිපින ප්‍රමාණය උපරිම 2128 හෙවත් ආසන්න වශයෙන් වේ.
නව සැලැස්ම එයින් ජනිතවන ලිපින ප්‍රමාණය සැපයීමට වඩා අනුජාල මෙහෙයවීමේ උපසර්ගයන් සමූහය මෙහෙයුම් පද්ධති වලදී කාර්යක්‍ෂමව හැසිරීමට ඉඩසලසාදීම සඳහායි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මෙහෙවීම් වගුවල ප්‍රමාණය කුඩා වූ අතර හැකි කුඩාම තනි පැවරීම වන්නේ සත්කාරකයන් 264 (මුළු IPv4 අන්තර්ජාල ප්‍රමාණයේ වර්ගය තරම්) ප්‍රමාණයක් හිමි අනුජාලයකි. මෙවැනි අවස්ථාවලදී, ඕනෑම IPv6 ජාල ඛණ්ඩයක් ප්‍රයෝජනයට ගන්නා අනුපාතිකය කුඩා විය හැක. නව සැලැස්ම මගින් ජාල ඛණ්ඩයක ඇමතීමේ ව්‍යුහය වෙන්කිරීමට (එය ඛණ්ඩවල පවතින ඉඩකඩ තමන්ම පරිපාලනය කරගැනීමකි.) අවස්ථාව සැලසීමද, ඇමතීමේ උපසර්ගයෙන් ජාලයක බාහිර හැසිරවීම් මෙහෙවීමට යොදාගනියි. සමස්ත ජාලයන්හි ඇමතීමේ උපසර්ගය ස්වයංක්‍රීයව වෙනස්කිරීමට IPv6හි පහසුකම් ඇත. අභ්‍යන්තර වෙනස්කිරීමකින් හෝ නැවත අංකනය කිරීමකින් තොරව ලෝක ව්‍යාප්ත සම්බන්ධතා හෝ මෙහෙයවීම් ප්‍රතිපත්තිය වෙනස්කිරීමට හැකිවීම තවත් පහසුකමකි.
IPv6හි ඇති අතිවිශාල ලිපින ප්‍රමාණය නිසා විශේෂ කාර්යයන් සඳහා විශාල කොටස් පැවරීමට සහ අවශ්‍යතාවය අනුව එකතු කිරීමට ඉඩ ලබා දෙයි. CIDR (Classless Inter-Domain Routing) ක්‍රමයේ මෙන් සංකීර්ණ ලිපින සුරැකීමේ ක්‍රමවේදයක් මෙහිදී අවශ්‍ය නොවේ. බොහෝ නවීන පරිගණක සහ ව්‍යාපාරික සේවා මෙහෙයුම් පද්ධතිවල IPv6 කෙටුම්පතට අනුග්‍රහය නිසඟයෙන්ම ඇතුළත් කර ඇතිමුත් අනෙකුත් උපකරණ වලට තවමත් එය පුළුල් වශයෙන් යොදාගෙන නැත. ගෘහස්ථ ජාල මෙහෙයුම්වල, IP භාවිත හඬ විකාශයේදී (voice over IP) (VoIP), බහු මාධ්‍යවලදී, ජාලකරණයේදී භාවිත උපකරණ මෙයට උදාහරණ වේ.
IPv6 පුද්ගලික ලිපින
පුද්ගලික හෝ අභ්‍යන්තර ජාල සඳහා IPv4හි ලිපින වෙන් කෙරූ ලෙස IPv6හි ද ලිපින කොටස්, පුද්ගලික ලිපින සඳහා වෙන්කර ඇත. මෙම ලිපින කොටස් අනන්‍ය අසල පෙදෙස් ලිපින (unique local address) (ULA) ලෙස හැඳින්වේ. වෙනත් ප්‍රතිපත්ති අදහස සමගින්, අෂ්ටක (/8) කොටස් දෙකකට බෙදූ, ලිපින කොටස සඳහා RFC 4193 රෙගුලාසියෙන් fc00::/7 දරණ මෙහෙයුම් උපසර්ගය වෙන්කර ඇත. ලිපිනයන්, ජාල එකතුකිරීමෙන් හෝ පැකැට්ටු වැරදි මෙහෙයවීමෙන් හෝ සිදුවන ලිපින ගැටීමේ අවදානම අවමකරන බිටු40 ක ව්‍යාජ අහඹු නොම්මරයක් ඇතුලත් කරයි. පෙර නිර්මාණ වලදී,මේ සඳහා තම ජාල ලිපින ලෙස හැඳින්වෙන වෙනත් කොටසක් (fec0::) භාවිතා කළහ. කෙසේවුවත්, කෙටුම්පත්කළ මෙම අර්ථදැක්වීම ස්ථානය අපැහැදිලිව පැවතුණු අතර දුර්වලව අර්ථදැක්වූ ඇමතීමේ ප්‍රතිපත්තිය මෙහෙයවීම් ව්‍යාකූල කළේය. මෙම ලිපින පරාසය සඳහන් ලක්‍ෂණය ඉවත්කරන ලද අතර නව පද්ධති සඳහා භාවිත නොකළ යුතුය. ස්ථානීය සම්බන්ධක (link-local) ලිපිනයන් ලෙස හඳුන්වන fe80: පටන්ගන්නා ලිපින සම්බන්ධකයේ සන්නිවේදනයට භාවිතාවන අන්තර්සම්බන්ධක සඳහා පමණක් වෙන්කර ඇත. එක් එක් ජාල අන්තර්සම්බන්ධක වල ලිපින මෙහෙයුම් පද්ධතිය විසින් ස්වයංක්‍රීයව උපදවනු ලබයි. මෙ මගින් ස්වයංක්‍රීයව මෙන්ම ක්‍ෂණිකව ඕනෑම IPv6 සත්කාරක වල ජාල සම්බන්ධය සලසයි. විවිධ සත්කාරකයන් පොදු හබ්එකකට හෝ පොදු හුවමාරුවකට හෝ සම්බන්ධ කළ හොත් ඒවායේ ස්ථානීය සම්බන්ධක IPv6 ලිපිනය සහිත සන්නිවේදන මාර්ගයක් ඇතැයි ඉන් අදහස්වේ. මෙම විශේෂාංගය IPv6 ජාල පරිපාලනයේ පහළ ස්ථර වලදී භාවිත වේ (උදා. Neighbor Discovery Protocol). කිසිම පුද්ගලික ලිපින උපසර්ගයක් ප්‍රසිද්ධ අන්තර්ජාල වලට මුදා නොහැරිය යුතුයි.
IP අනුජාල
IPv4 සහ IPv6 භාවිත IP ජාල දෙවර්ගයම අනුජාල වලට (subnetwork) බෙදිය හැකිවේ. මේ අරමුණ හේතුවෙන්, IP ලිපිනයක් කොටස් දෙකකින් සමන්විත බව තර්කානුකූලව පිළිගැනේ. ජාල උපසර්ගය සහ සත්කාරක අඳුන්වන කොටස හෙවත් අන්තර්සම්බන්ධකය අඳුන්වන කොටස (IPv6) යනුවෙන් ඒවා හඳුන්වයි. අනුජාල ආවරණය (subnet mask) හෙවත් CIDR උපසර්ගය, IP ලිපිනයෙන් ජාල සහ සත්කාරක කොටස් කෙසේ වෙන්විය යුතුදැයි තීරණය කරයි. අනුජාල අවරණය යන පදය IPv4 තුළදී පමණක් භාවිතා වේ. කෙසේ වුවත් CIDR (Classless Inter-Domain Routing) සංකල්පය සහ අංකනය, සංස්කරණ දෙකෙහිම භාවිතාකරයි. මෙහිදී, IP ලිපිනයට පසුව ඇලඉරකින් (/) හා මෙහෙයුම් උපසර්ගය ලෙසිනුත් හඳුන්වන ජාල කොටස සඳහා භාවිත බිටු ගණන දශකමය සංඛ්‍යාවකින් IP ලිපිනය දක්වයි. නිදසුනක් වශයෙන් IP ලිපිනයක් සහ එහි අනුජාල ආවරණය පිළිවෙලින් 192.0.2.1 සහ 255.255.255.0 ලෙස දැක්විය හැක. CIDR අංකනය භාවිතාකර එම IP ලිපිනය සහ එහි අනුජාල ආවරණය 192.0.2.1/24 ලෙස දක්වයි. එසේ වන්නේ IP ලිපිනයේ පළමු බිටු 24 ජාලය හා අනුජාලය දක්වන බැවිනි.
IP ලිපිනය ලබාදීම
අන්තර්ජාල කෙටුම්පත් ලිපිනයන් සත්කාරකයන්ට ලබාදීම නැවත පණගැන්වෙන අවස්ථාවේ අලුතෙන්ම හෝ දෘඩකාංග මෘදුකාංග වල නියත වින්‍යාසය මගින් ස්ථිරවම හෝ සිදුකරනු ලබයි. නියත වින්‍යාසය යනු ඔබ දන්නා ලෙස ස්ථිතික IP ලිපිනය (static IP address) භාවිතයේදී වේ. අනෙක් අතට පරිගණකයක එක් එක් අවස්ථාවේදී අලුතෙන් IP ලිපින ලබාදෙන්නේ ඔබ දන්නා පරිදි ගතික IP ලිපිනය (dynamic IP address) භාවිතයේදී වේ.
ක්‍රමවේදයන්
පරිගණකයකට ස්ථිතික IP ලිපිනය පරිපාලකයා විසින් අතින් ලබාදෙයි. එහි නියම ක්‍රමය මෙහෙයුම් පද්ධතිය අනුව වෙනස් වේ. මෙයින් වෙනස් වූ ගතික IP ලිපින, පරිගණක අන්තර්සම්බන්ධක හෝ සත්කාරක මෘදුකාංගය (Zeroconf) මගින් නැතහොත් ගතික සත්කාරක වින්‍යාස කෙටුම්පත (Dynamic Host Configuration Protocol) (DHCP) භාවිතාකර සේවාසලසනයක් (server) මගින් හෝ ලබාදෙයි. මෙසේ ලැබෙන ලිපිනය දිගු කාලයක් වෙනස් නොවී තිබුණත් සාමාන්‍යයෙන් ඒවා වෙනස් වේ. සමහර අවස්ථාවලදී, ජාල පරිපාලකයන් විසින් ස්ථිතික IP ලිපින ගතිකව ලබාදෙනු ලබයි. මේ අවස්ථාවේදී, DHCP සේවය සලස්වනයක් භාවිතා කරයි. නමුත් එම පරිගණකයට එකම IP ලිපිනය ලබාදීමට සේවය සලස්වනයේ වින්‍යාසය විශේෂයෙන් සකසා ඇත. මෙමගින්, ජාලයට සම්බන්ධිත එක් එක් පරිගණකයේ වින්‍යාසය විශේෂයෙන් අතින් සකස් නොකොට IP ලිපින මධ්‍යගතව ලබාදීමට ඉඩ ලැබේ. DHCP ලිපින ලබාදීමේ ක්‍රමවේදය නොමැති වුවහොත් හෝ ක්‍රියාත්මක කිරීමට නොහැකි වුවහොත් වෙනත් Zeroconf වැනි ස්වයංක්‍රීය වින්‍යාසකරණයක් භාවිතයෙන් මෙහෙයුම් පද්ධතිය මගින් ජාල අන්ර්සම්බන්ධක වලට IP ලිපින ලබාදෙයි.
ගතික ලිපින ලිවීමේ ප්‍රයෝජන
නිතරම (Dynamic Host Configuration Protocol) DHCP සේවාසලසනයක් මගින් ස්වජාල (LAN) සහ පුළුල් කලාප (broadband) ජාල වල ගතික IP ලිපින ලබාදෙයි. ජාලයක එක් එක් උපකරණවලට විශේෂිත ස්ථිතික ලිපින ලබාදීමේදී ඇතිවන පරිපාලන ගැටලු මගහැරෙන බැවින් ඒවා භාවිතයට ගනියි. සියල්ල එකවර මාර්ගස්ථ නොවන්නේ නම් ජාලයේ බොහෝ උපකරණ ප්‍රමාණයකට සීමිත ලිපින ප්‍රමාණය හවුලේ භුක්තිවිඳීමට ඉඩසලසා දෙයි. අද භාවිත බොහෝ පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධති නිතැතින්ම ගතික IP වින්‍යාසය බලගන්වා ඇති අතර එනිසා භාවිතාකරන්නන්ට DHCP සේවය සලස්වනයක් මගින් ජාලයට සම්බන්ධකිරීම සඳහා වින්‍යාසය අතින් සකස්කිරීමට අවශ්‍ය නොවේ. ගතික IP ලිපින ලබාදීමට භාවිතා කරන්නේ DHCP තාක්‍ෂණය පමණක් නොවේ. ඒ සඳහා අක්වට සම්බන්ධකය (Dialup) හා සමහර පුළුල් කලාප (broadband) ජාල, ස්ථාන සම්බන්ධක කෙටුම්පතෙහි (Point-to-Point Protocol) ගතික ලිපින විශේෂාංගය භාවිතා කරයි.
ඇලවෙන ගතික IP ලිපිනය
ඇලවෙන ගතික IP ලිපිනය යනු රැහැන් භාවිත සහ DSL අන්තර්ජාල පරිශීලක ග්‍රාහකයන්ට කලාතුරකින් වෙනස්වන IP ලිපිනය ගතිකව ලබාදීම විස්තරකිරීමට යොදාගත් අනියම් භාෂිතයකි. සාමාන්‍යයෙන් ලිපින DHCPයකින් ලබාදෙයි. මොඩමයක් ඉතා දිර්ඝ කාලයක් භාවිතා කරන බැවින්, බදුගත් ලිපිනය දිර්ඝ කාලයක් භාවිතා කිරීමට සලස්වා ඇති අතර පහසුවෙන් අලුත්කළ හැකිවේ. බදුගත් ලිපිනය කල්ඉකුත්වීමට අවශ්‍ය වෙලාව පැමිණි විටත් එම ලිපිනය මොඩමය මගින් ක්‍රියාකාරී ලෙස තබාගෙන ඇත්නම් නැවත වතාවක් අලුත් ලිපිනයක් ලබා නොදී පෙර ලිපිනයම ලබා දේ.
ස්වයංක්‍රීයව ලිපින ලබාදීම
RFC 3330 රෙගුලාසිය මගින් IPv4 ජාල වල ස්වජාල සම්බන්ධක ලිපින ලබාදීමේ ( link-local addressing) විශේෂ අවශ්‍යතා සඳහා 169.254.0.0/16 දරණ ලිපින කොටස වෙන්කර ඇත. IPv6 හි ලිපින ලබාදීම ස්ථිතික වුවත් ගතික වුවත් ඒ සෑම අන්තර් සම්බන්ධකයක fe80::/10 කොටසින් ස්වයංක්‍රීයව සම්බන්ධක ස්ව ලිපින ලබාගනියි. මෙම ලිපින වලංගුවන්නේ සත්කාරක සම්බන්ධ කළ, ස්වජාල ඡේද හෝ ස්ථාන සම්බන්ධ කිරීම වැනි සම්බන්ධක වලට පමණි. මෙම ලිපින වලට මෙහෙයුම් කළ නොහැකි අතර පුද්ගලික ලිපින මෙන් ගමනාරම්භ හෝ ගමනාන්ත පැකට්ටු අන්තර්ජාලය හරහා ගමන්කළ නොහැක. සම්බන්ධක ස්වජාල ලිපින IPv4හි ලිපින කොටසේ වෙන්කළත්, ස්වයංක්‍රීයව ලිපින ලබාදීමේ යාන්ත්‍රනයක් සම්මතයේ නොමැත. මෙය වලක්වා ගැනීමට මයික්‍රොසොෆ්ට් ආයතනයෙන් ස්වයංක්‍රීය පුද්ගලික IP ලිපින ලබාදීම (Automatic Private IP Addressing) (APIPA) නිදවන ලදි. ඔවුන්ගේ වෙළඳපල බලවත්බාවය හේතුවෙන් යන්ත්‍ර මිලියන ගණනක APIPA ස්ථාපිත කරන ලදි. මෙසේ මෙය තිබූ ආකාරයෙන් ලොවේ සම්මතයක්බවටපත්විය. අවුරුදු කිහිපයකට පසු RFC 3927 ලෙසIETF ආයතනය විසින් විධිමත් ලෙස අර්ථ දක්වා IPv4 ජාල වල ස්වජාල සම්බන්ධක ලිපින වල ගතික පැරාමිතික සැකසුම (Dynamic Configuration of IPv4 Link-Local Addresses) ලෙස නම්කරන ලදි.
ස්ථිතික ලිපින ලබාදීමේ අවස්ථා
සමහර ව්‍යුහාත්මක අවස්ථාවලදී, ස්ථිතික ලිපින ලබාදෙයි. නාමකරණ පද්ධතියක (Domain Name System) (DNS) පිහිටි සත්කාරකයෙකු සොයන විට, ස්වකීයනාමය IP ලිපිනයකට පරිවර්තනය කිරීම උදහරණයක් වශයෙන් ගතහැක. ව්‍යාපාරයක් තුල පිහිටි සේවාසලසන්නෙක් (server) සොයන විට, අත්‍යවශ්‍ය නොවූවත් ස්ථිතික ලිපින දීම පහසුය. DNS සේවාසලසන්නෙකුගෙන් ලබාගත් එක්තරා ආයුකාලයක්(time to live) හෝ සක්‍රිය කාලයක් (caching time) සහිතව පැමිණි ලිපිනයක් පසුව එය තහවුරු කරගැනීමට බැලීමේදී, ලිපිනය වෙනස් නොකරයි. ජාල පරිපාලන (RFC 2072) තීන්දු අනුව ස්ථිතික IP ලිපින පවා වෙනස් වෙයි.
ඒටී සහ ටී ව්‍යාපාරික මධ්‍යස්ථානය
ඒටී සහ ටී මධ්‍යස්ථානය (පෙර ඇමරිටෙක් මධ්‍යස්ථානය සහ එස්බීසී මධ්‍යස්ථානය) යනු පොදු ස්තානයකි. එය පිහිටා ඇත්තේ ඈමරිකාවේ චිකාගො හි පිහිටි උද්යානයකය.එය තුන්වන සහස්‍රවර්ශය සිහි කිරීමට පිහිටුවා ඈත.ප්‍රතිමව සහ මධ්‍යස්ථාන සමහර අවස්තා වලදි වලාකුලු ද්වාරය ලෙස හදුන්වා ඈත.
අයි.පී. ලිපිනය
IP බාධක සහ ජාල බාධක (firewalls)
ජාල බාධක (Firewall) අන්තර්ජාල කෙටුම්පත් බාධකය (Internet Protocol blocking) භාවිතාකර ජාල වල අනවසර ප්‍රවේශයන් වලක්වා ගැනීමට කටයුතු කරයි. එය වර්තමාන අන්තර්ජාල භාවිතයේ සාමාන්‍ය කරුණකි. එයින් IP ලිපින භාවිත සේවාලාභී පරිගණක ජාල වල ප්‍රවේශයන් පාලනය කරයි. සුදුසු ලැයිස්තු (whitelist) හෝ නුසුදුසු ලැයිස්තු (blacklist) භාවිතාකර IP ලිපිනය අවහිරකරයි. එය සේවාලාභියාගේ දැකිය හැකි IP ලිපිනයයි.එනම් සේවාලාභියා පාලක සේවාසලසනයක් (proxy server) හෝ ජාල ලිපින පරිවර්තකයක් (network address translation) භාවිතාකරයි නම් එක ලිපිනයක් අවහිරකිරීම යනු තනි පරිගණක රාශියක්අවහිරකිරීමකි.
ඒටී සහ ටී ව්‍යාපාරික මධ්‍යස්ථානය
එය 2004 වර්ශයේ ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේ දී විවෘත කර ඇත්තේ ප්‍රතිමාව විවෘත කරන අවස්තාවේදී ය.මෙහි නම් තෑබිමේ උත්සවය සදහා ඇමරිටෙක්/එස්බීසී. ඩොලර් මිලියන 3 ක මුදලක් පරිත්‍යාග කර තිබෙනවා. මෙය නත්තල් කාලය තුල කෑරොල් ගීත පවත්වන ස්තානයක් බවට පත් වේ
අයි.පී. ලිපිනය
IP ලිපින පරිවර්තනය
සේවාලාභී උපකරණ රැසක් IP ලිපින හවුලේ භාවිතා කරනු දක්නට ලැබෙයි. හවුලේ භාවිත සත්කාරක ජාල සේවාසලසනයක (shared hosting web server) කොටසක් නිසා හෝ IPv4 ජාල ලිපින පරිවර්තකයක් (network address translator) (NAT) හෝ තම පාරිභෝගිකයන් වෙනුවෙන් පෙනීසිටින පාලක සේවාසලසනයක් (proxy server) නිසා හෝ යන කුමන අවස්ථාවකදී වුවත්, නියම මූලික ලිපිනය ඉල්ලීමක් ලැබුණු සේවාසලසනයෙන් සඟවාතබයි. සාමාන්‍යයෙන් පුද්ගලික ජාලයක (private network) ලිපින විශාල ප්‍රමාණයක් ජාල ලිපින පරිවර්තකයක් මගින් සඟවා තබා ගනියි. ජාල ලිපින පරිවර්තකයට පිටතින් පිහිටි අන්තර්සම්බන්ධක වලට පමණයි අන්තර්ජාල මෙහෙයවිය හැකි ලිපින අවශ්‍යවන්නේ.
ඒටී සහ ටී ව්‍යාපාරික මධ්‍යස්ථානය
විස්තර
ග්‍රාන්ට් උද්යානය චිකාගෝ හි ඉදිරිපස අන්ගනය ලෙස ලේක් මිචිගන් ට නෑගෙනෙහිර දෙසට හා බස්නාහිරට අතරමැදිව 19 වන ශතවර්ශයේ සිට පිහිටා ඇත.මෙහි ඊසාන දිසාවේ මොනෙරෝ මාවත හා කලා ආයතනයයේ ඊසානද මිචිගන් මාවතේ නෑගෙනහිරද රැන්ඩොල්ප් මවතේ දකුනද කොලොම්බොස් හි බස්නාහිරද පිහිටා ඇත.. වර්තමානයේ මිලේනියම් උද්යනය චිකගෝ හි සන්චාරක ආකර්ශනය ස්තානයක් බවට පත්ව ඇත..
අයි.පී. ලිපිනය
IP ලිපින පරිවර්තනය
සුලභව ජාල ලිපින පරිවර්තකයේ උපකරණය අනුගතකරන්නේ අභ්‍යන්තර තනි පුද්ගලික ලිපිනයන්ට පිටතින් පිහිටි TCP හෝ UDP දොරටු අංකයයි (port number). එය දුරකතන අංකයක දිගුවක් වැනියි. දොරටු අංකය IP ලිපිනයක ස්ථානයට විශේෂිත දිගුවකි.
ගෘහස්ථ කුඩා ජාලයක දී ජාල ලිපින පරිවර්තකයේ කාර්යය මෙහෙයනයක් (router) ලෙස සාමාන්‍යයෙන් හඳුන්වන ගෘහස්ථ පිවිසුමක් (residential gateway) ඉටුකරයි. මෙවැනි අවස්ථාවකදී, මෙහෙයනයට සම්බන්ධිත පරිගණකවලට පුද්ගලික IP ලිපින ඇති අතර මෙහෙයනයට අන්තර්ජාලය සමග සංනිවේදනය සඳහා පොදු ලිපිනයක් ඇත. මෙවැනි මෙහෙයනයක් පරිගණක කිහිපයකට එකම IP ලිපිනයක් හවුලේ භාවිතා කර අන්තර්ජාලය සමග සම්බන්ධ වීමට ඉඩසලසා ඇත.
ඒටී සහ ටී ව්‍යාපාරික මධ්‍යස්ථානය
විස්තර
පාර්ක් ග්‍රිල් ස්තානයට ඉහලින් හා මැකොර්මික් කථිකාසනය සහ හිමේ ලිහිසි ක්‍රීඩා සඳහා වූ බිමට පසුපසින් ව්‍යාපාරික මධ්‍යස්ථානය පිහිටා ඇත.මධ්‍යස්ථානය මතුපිට සිමෙන්ති අතුරා ඇත.මෙය වර්ග අඩි 25,200 ක සිමෙන්ති අතුරනයක් සහිතව නිපදවා ඇත.මෙම අතුරන අඟල් 2.5 ක් ඝනය.
ඉතිහාසය
ඈමරිටෙක් නීතිගත සංස්ථාව මෙමෙ මධ්‍යස්ථානය මුලින් ඇමරිටෙක් මධ්‍යස්ථානය ලෙස නම් කර ඇත.
අයි.පී. ලිපිනය
External links
ප්‍රවර්ගය:පරිගණක විද්‍යාව
ඒටී සහ ටී ව්‍යාපාරික මධ්‍යස්ථානය
ඉතිහාසය
වලාකුළු ද්වාරයේ බර රාත්තල් 120000 ක් ලෙස මිනුම් ගත කර තිබුයේ එයට අවශ්‍ය යකඩ වල ගනකම තීරණය කිරීමට අපහසු වූ නිසාය.නමුත් අවසානයේ බර රාත්තල් 220000 ක් වූ නිසා එය ඉතාමත් සැලකිල්ලෙන්  කිරීමට සිදුවිය. පාර්ක් ග්‍රිල් හි වහල ඉහලින් ඇති වලාකුළු ද්වාරයේ බර දරා සිටීමට තරම් ශක්තිමත්ය.උතුරු ග්‍රාන්ට් උද්‍යානය හා චිකාගෝ මෙට්‍රෝ දුම්රිය පීලි විශාල ශක්තිමත් බිත්තියකින් වෙන්ව පවතී.මෙම බිත්තිය හා ගරාජයේ ඉතිරි අඩිතාලමට අමතර ශක්තියක් අවශ්‍යව තිබුණි. 2004 වර්ෂයේ ජුනි මාසයේදී ඉදිකිරීම් කටයුතු ආරම්බ කරන විට මහජනයාට පෙනීම වැලැක්වීම සදහා විශාල කූඩාරමක් (වම් පස රුපයේ පරිදි ) යොදා මෙම ස්ථානය අවරණය කරන ලදී.
ක්‍රියාකාරකම්
2006 වර්ෂයේදී වාර්ෂික ක්‍රිස්තියානි කැරොල් ගීත මෙම මධ්‍යස්ථානයේදී අරබන ලදී .මෙම ස්ථානයේ උසස් බව නිසා ගිම්හාන කාලයේදී මෙම මධ්‍යස්ථානය ජාස් සංගීත සංදර්ශන පවත්වන ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් විය.
මාගල්ල වැව
මාගල්ල වැව, මහා සේන රජ විසින් කරවන ලද මහ වැවකි.
ස්කූබි-ඩූ, වෙයාර් ආ යූ!
ස්කූබි-ඩූ, වෙයාර් ආ යූ! යන කතාමාලාව....
සහල්
‍වී ධාන්‍යයේ පොත්ත ඉවත්කලවිට හාල් හෙවත් සහල් නමින් හැඳින්වෙයි. මෙවා තැම්බීමෙන් බත් පිසීම සිදුකරයි.
නිවුඩ්ඩ ඉවත්කර ඇති නැති බව අනුව
නිවුඩු සහලේ මෙන් පොලිෂ් සහලේ තන්තු නැත. එබැවින් පොලිෂ් සහල් සෞඛ්‍යයට හිතකර නැත. වර්තමානයේ වෙළඳපොලේ ඇති ප්‍රසිද්ධ වෙළඳ නාම වලින් විකුණන සුදු සහල් බොහෙමයක මෙසේ නිවුඩ්ඩ ඉවත්කර ඇත.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:සහල්
මහ කනදරාව වැව
මහ කනදරාව වැව, මහා සේන රජ විසින් කරවන ලද මහ වැවකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:මහ වැවු
පරිගණක මෘදුකාංග - මෙහෙයුම්
පරිගණක මෘදුකාංගයක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට පෙර එය පරිගණකයේ දෘඪ තැටියක/මතකයට හෝ සසම්භාවී ප්‍රවේශ මතකයට ප්‍රවේශනය කල යුතු වේ. එහිදී අදාළ උපදෙස් පද්ධති මෘදුකාංගය හරහා යෙදවුම් මෘදුකාංගයෙන් දෘඪ තැටියට ලබා දෙයි. දෘඪ තැටියට ඒවා ලැබෙන්නේ යාන්ත්‍රික කේත ලෙසිනි. මෙම එක් එක් උපදෙස් පරිගණකයට මෙහෙයුම් පවත්වාගෙන යාමට ඉවහල් වේ. උදාහරණය ලෙස දත්ත හුවමාරුව කිරීම්, ගණනයන් සිදුකිරීම, උපදෙස් පාලන ගැලීම් (Control flow) වෙනස් කිරීම ආදිය දැක්විය හැකිය.
සාමාන්‍යයෙන් දත්ත එහා මෙහා වීම මතකයෙ ස්ථාන 2 ක් අතර සිදුවේ. සමහර අවස්ථාවල දී මතකය හා රෙජිස්ටර (registers) අතරද එය සිදුවේ. මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPUයෙහි වේගවත් දත්ත ප්‍රවේශයට මඟ පාදයි. විශාල ප්‍රමාණයේ දත්ත එහා මෙහා කිරීම අසීරු කාර්යයකි, එබැවින් දත්ත වෙනුවට ඒවා නියෝජනය කරන දර්ශක ඒ සඳහා යොදා ගනී.ගණනය කිරීම් වලදී, විචල්‍ය දත්තවල (element) මුලාංගයක අගය වැඩි කිරීම වැනි සරල මෙහෙයුම් අන්තර්ගත වන අතර සංකීර්ණ ගණනය කිරීම් වල බොහෝ මෙහෙයුම් මෙන්ම බොහෝ මුලාංගයන්ද වේ.
මෙම උපදෙස් ක්‍රියාකිරීම අනුක්‍රමිකවහෝ කොන්දේසි සහිතව හෝ පුනර්කාරීව සිදුවේ. අනුක්‍රමික ව සිදුවන උපදෙස් ක්‍රියාකරන්නේ එකකට පසු එකක් ය. කොන්දේසියකට යටත්ව ක්‍රියාකරන උපදෙස් සමහර දත්ත වල  අගයන් මත රඳා පවතිමින් ක්‍රියාත්මක වේ. උදාහරණ ලෙස ''If" ප්‍රකාශය දැක්විය හැකිය. පුනර්කාරී උපදෙස් පුනරාවර්තීව ක්‍රියාත්මක වන අතර දත්ත වල අගයන් මත ද රඳා පවතී. ලූපයක් ලෙස හඳුන්වන්නේ ද මෙයම ය. බොහෝ විට එක් උපදෙසක් වෙනත් ක්‍රම ලේඛයක  (Program) හෝ මොඩියුලයක ඇති තවත් උපදෙස් වලට ඇමතීම සිදුවේ. පරිගණක සකසන  (processor) එකකට වැඩි ප්‍රමාණයක් ක්‍රියාත්මක වන විටද මෙම උපදෙස්  එකවිට සමගාමී වීමට ද හැකිය.
මෘදුකාංගයක් ක්‍රියාකරන ආකාරය දැන ගැනීමට සරල උදාහරණයක් ලෙස,මෙනුවකින් (copy) ‘පිටපත් කරන්න’ යන තෝරා ගන්නා ලද සංසිද්ධිය සලකා බලමු. මෙවැනි අවස්ථාවක දී කොන්දේසි සහිත උපදෙසක් අදාළ පාඨය මතකයේ තැන්පත් කර ඇති ලේඛනයෙන් පිටපත් කරගනී. ‍සමහර විට පිටපත් කිරීම (clipboard) ක්ලිප් ‍බෝර්ඩය වැනි අතර මැදි ආයාචනයකට (storage) විය හැකිය. නැතහොත් (paste) ‘අලවන්න යන්න’ මෙනුවෙන් තෝරා ගන්නා ලදි නම්, උපදෙස් ක්‍රියාත්මක වන්නේ ක්ලිප් බෝර්ඩයට අදාළ පාඨය පිටපත් කර එය නැවත පාඨය උපුටා ගත් ලේඛනයේම හෝ වෙනත් ලේඛනයක නිශ්චිත ස්ථානයකට පිටපත් කිරීමයි. යොදාගන්නා යෙදුම අනුව ඉහත සඳහන් කළ උදාහරණය ද ආකූල විය හැකිය. පරිගණක ඉංජිනේරු ‍ක්ෂේත්‍රය උත්සාහ කරන්නේ මෙම මෘදුකාංග ක්‍රියාකාරිත්වයේ සංකීර්ණභාවය පාලනය කිරීමටයි. විශේෂයෙන්ම විශාල හා ප්‍රබල පරිගණක පද්ධතිවල ක්‍රියාත්මක මෘදුකාංග සඳහා මෙය වඩාත් සත්‍ය වේ.
වර්තමානයේ පරිගණක මෘදුකාංග යොදා ගැනීම එහි මෝස්තර රචකයා/සම්පාදක හෝ ඒ පිළිබඳව ඇති කෞෂ්‍යලයට සීමා වේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අතීතයේ මෘදුකාංගයකින් නිරූපනය කළ නොහැකි යයි උපකල්පනය කළ චෙස් ඇඳීම වැනි  ක්‍රීඩාද දැන් ක්‍රමලේඛිත (Programmed) කර ඇත. දැනට එසේ නිරූපනය කිරීමට නොහැකි වී ඇත්තේ සංගීතය හා සාහිත්‍යය වැනි කලාවට අදාළ විෂය පථයන් ය.
මෙහෙයුම් අනුව මෘදුකාංග වර්ග, ක්‍රියාත්මක කළ හැකි පරිගණක වැඩ සටහන්, ප්‍රභව කේත හෝ පිටපත්, වින්‍යාසය ආදි වශයෙන් හැදින්වේ.
සටහන්
{|
වෛද්‍ය සමාජවිද්‍යාව
වෛද්‍ය සමාජවිද්‍යාව යනු නොයෙකුත් රෝග අවස්ථාවන්හිදී පුද්ගලයන්ගේ හැසිරීම් පිළිබදව කෙරෙන අධ්‍යයනයකි. මෙහිදී වෛද්‍ය යන වචනය යෙදුනද වෛද්‍ය වෘත්තිකයන්ගේ හැසිරීම පමණක්ම අධ්‍යයනය නොකරයි. සියළුම මානව වර්ගයාගේ සෞඛ්‍ය සහ රෝගී අවස්ථාවන්හි දී ඔවුන් දක්වන චර්යාත්මක ප්‍රතිචාර පිළිබදව හදාරනු ලබයි.
952
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
වෛද්‍ය සමාජවිද්‍යාව
වෛද්‍ය සමාජ විද්‍යාවේදී පුද්ගලයෙකු හෝ පුද්ගලයන් සමූහයක් සෞඛ්‍ය තත්වය පවත්වාගෙන යාම, රෝග අවස්ථාවකදී ක්‍රියා කරන ආකාරය හා සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතිය අතර දක්වන අන්තර්ප්‍රතික්‍රියා පිළිබදව අවධානය යොමු කරනු ලබයි. මෙහිදී භෞතික සහ කෘත්‍යමය ලෙස සිදුවූ අකර්මණ්‍යවීමකට උපරිම ආකාරයෙන් ප්‍රතිචාර දැක්වීමට හැකියාව ලබාදේ. මෙහිදී අපගේ සෞඛ්‍ය තත්වය සහ පරිසරය මගින් මානසික වශයෙන් කෙසේ බලපෑමක් ඇති කරයිද යන්න පිළිබදව හදාරනු ලබයි.
වෛද්‍ය සමාජ විද්‍යාවෙහි පියා ලෙස සලකනුයේ ටැල්කොට් පාසන්ස් වන අතර එසේ වීමට හේතුව ඔහු විසින් සොයාගන්නා ලද “රෝගියෙකුගේ භූමිකාව” නම් විග්‍රහ කිරීමයි. මෙමගින් නිරෝගී පුද්ගලයෙකුට සාපෙක්ෂව රෝගී වූ පුද්ගලයෙකු නිරූපණය කරන භූමිකා‍වෙහි වෙනස විස්තර කරයි. ඔහු පුද්ගලයෙකු රෝගී වූ අවස්ථාවේ දී ඔහුගේ අභිප්‍රායන් රෝගියෙකුගේ භූමිකාව ලෙස විස්තර කරයි. නමුත් පාසන් විසින් මෙහිදී වෛද්‍යවරයෙකු වෙනත් වෛද්‍ය ආයතනයක් මගින් නිරූපණය කරන භූමිකාව විස්තර කර නොමැත. රෝගියෙකුගේ භූමිකාව කොටස් 4 කින් යුක්ත වේ.
එක්සත් රාජධානියෙහි විශේෂඥ උපාධි සදහා වෛද්‍ය සමාජ විද්‍යාව අන්තර්ගත වන ආයතන වශයෙන් නොටින්හැම් සරසවියේ ලන්ඩන් සරසවිය සහ ගෝල්ඩ්ස්මිත් විද්‍යාලය හැදින්විය හැකිය. ප්‍රවර්ගය:මනෝ විද්‍යාව
953
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
පරිගණක මෘදුකාංග - වැඩසටහන් සහ ලේඛනය
පරිගණක වැඩසටහනකින් පමණක් කාර්යයක් ක්‍රියාවට නැංවීමට නොහැකි වන අවස්ථා ඇත. එම වැඩසටහනට අවශ්‍ය බාහිර මෘදුකාංග කොටස්ද පවතී. ඒවා ලේඛනාලය (Libraries) නමින් හැඳින්වේ. මෙවැනි ලේඛනාල (Libraries) තනිව ක්‍රියාත්මක වීමට නොහැකි වැඩසටහන්, උදාහරණයක් ලෙස සමහර තනිව වැඩකරන (Stand Alone) වැඩසටහන් කොටස් ලේඛනාලය (Libraries) ලෙස ඇති අතර වැඩසටහන් ලිවීමේ දී භාවිතා වේ. සමහර පරිගණක ක්‍රියාවලි හෝ කාර්යයන් ක්‍රියාත්මක කීරීමෙන් ක්‍රියාවට පැනවෙන නමුත් ඒවා අමතන වැඩසටහන් (calling programs) සඳහා දත්ත නැවත භාරදීම සිදු නොකරන තනිව වැඩකරන (Stand Alone) වැඩසටහන්ද ලේඛනාලය (Libraries) තුල අන්තර්ගත වේ. ලේඛනාල (Libraries) එකක් හෝ බොහොමයක් වැඩසටහන් ලේඛනාලය (Libraries) ඇමතීම හෝ වැඩසටහන් තවත් වැඩසටහන් ඇමතීම හෝ කිසිදු වැඩසටහනක් ඇමතීම සිදු නොකීරීම සිදුවිය හැක.
ඔලිම්පස් කන්ද
ඔලිම්පස් කන්ද (ඔලිම්පොස් ලෙස අක්ෂර පරිවර්තිත සහ ග්‍රීක සිතියම්වල ඔරොස් ඔලිම්පොස්ලෙස හැඳින්වෙන), ග්‍රීසියේ උසම කන්ද වන අතර බෝල්කන් රටවල්වල දෙවන උසම කන්ද ද වෙයි. තෙසලොනිකියට 80km (50mi) නිරිත දිගින්, පීරියා සහ ලැරිසා කලාපීය ඒකක අතරමැද, තෙසලිය සහ මැසිඩෝනියාව මගින් මායිම් වන ඔලිම්පස් ප්‍රදේශය තුළ එය පිහිටා ඇත. මුදුන් 52ක්, ගැඹුරු දුර්ග මාර්ග සහ සුවිශේෂී ජෛව විවිධත්වයකින් ඔලිම්පස් කඳුවැටිය සමන්විත වෙයි. "නාසය" යන තේරුම සහිත මිටිකාස් නමින් හැඳින්වෙන උස්ම මුදුන මීටර් 2,919 (අඩි 9,570) ක් උසැති වෙයි. භූ විෂමතා ප්‍රමුඛත්වයන්ට අනුකූලව එය යුරෝපයේ උසම කඳු මුදුන් අතුරින් එකක් වෙයි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රීසිය
Biochemistry
ජීව රසායන විද්‍යාව (Biochemistry)
thumb|Woohler යූරියා වල සංයෝගය අධ්‍යයනය කරමින්
ජෛව රසායන විද්‍යාව යනු ජීවින්ගේ සිරුර තුළ සිදුවන රසායනික ප්‍රතික්‍රියා පිළිබදව සිදුකරන අධ්‍යයනයයි. මෙහිදී ප්‍රෝටීන, කාබෝහයිට්‍රේට, ලිපිඩ, න්‍යෂ්ටික අම්ල සහ වෙනත් ජෛව අණු වැනි සෛලීය ද්‍රව්‍යවල ව්‍යුහය හා කෘත්‍ය පිළිබදව අධ්‍යයනය කරනු ලබයි. රසායනික ජීව විද්‍යාව (Chemical biology) මගින් ජෛව රසායනික විද්‍යාවේ  ඇති වන යම් යම් ගැටළුවලට රසායනික සංස්ලේෂණය මගින් විසදුම් ලබාදේ.
විවිධ ආකාරයේ ජෛව අණු විශාල ප්‍රමාණයක් තිබුණද ඒවායින් බොහෝමයක් සංකීර්ණ විශාල බහු අවයවික අණු වන අතර (Polymers) මේවා සෑදි ඇත්තේ ඒ හා සමාන පුනරාවර්ථනය වන ඒක අවයවික  කුඩා උප ඒකක මගිනි. (Monomers) ඉහත සදහන් කළ බහු අවයවික ජෛව අණු සදහා විවිධ ආකාරයේ උප ඒකක වර්ග ඇත. උදාහරණයක් ලෙස ප්‍රෝටීන යනු ඇමයිනෝ අම්ල 20 ක් ‍හෝ වැඩි ප්‍රමාණයකින් සෑදි ඇති බහු අවයවිකයකි. ජෛව රසායනික විද්‍යාවේදී ප්‍රෝටීන වැනි වැදගත් ජෛව අණුවල රසායනික ගුණාංගයන් පිළිබදව අධ්‍යයනය කරනු ලබයි. උදාහරණයක් ලෙස එන්සයිම මගින් උත්ප්‍රේරණය වන ප්‍රතික්‍රියා පිළිබදව මෙහිදී අධ්‍යයනය කරයි.
මෙම ලිපිය මගින් විග්‍රහ කරනුයේ පොළොව මත ඇතිවන ජෛව රසායනික ප්‍රතික්‍රියා පිළිබදව පමණි. (කාබන් සහ ජලය මත පදනම්ව) එසේ වනුයේ සියළුම ජීවි යැයි සැලකිය හැකි ද්‍රව්‍ය පිහිටා ඇත්තේ පොළොව මත වීම නිසාය. සියළුම ජීවින් පැවත එන්නේ පොදු පුර්වජයෙක්ගෙන් නිසා ඔවුන් සියල්ලටම සමාන ජෛව රසායනයක් ඇත. නමුත් ඇතැම් කරුණු අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම අත්තනෝමතික වන්නේ ජීවින්ගේ ජෛව අණුවල අත් හුරුව ඇතැම් අවස්ථාවන්හි දී වෙනස් වන බැවිණි. විකල්ප ජෛව රසායනික විද්‍යාවන් ප්‍රායෝගිකව භාවිතා කිරීමට හැකියාවක් ඇද්ද යන්න පිළිබදව තවමත් හදුනාගෙන නොමැත.
නාසි විසින් යුදෙවුවන් සමූලඝාතනය කිරීම
සමූල ඝාතනය යනු සාමාන්‍යයෙන්,දෙවන ලෝක යුද්ධය අතරතුර දී ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර් මඟින් අණ දුන් ජර්මනියේ ජාතික සමාජවාදී ආධිපත්‍ය මඟින් සැලසුම් කර ක්‍රියාවට නැංවූ සමුච්ඡේදන වැඩසටහන්හි කොටසක් ලෙස මිලියන 6ක පමණ යුරෝපීය යුදෙව්වන් ඝාතනය කිරීම විස්තර කිරීමට යොදා ගන්නා වදනකි.
ඩිරෙක්ටර් උයන
මෙම උයනෙහි වතුර මල්, කලා නිර්මාණ, ආපනශාලා සහ විශේෂ වීදුරැ උඩුවියන් වලින් ද යුක්තය. මේ උයන පෝලන්ත වාස්තු ශිල්පය යොදා ගෙන ලව්ව්‍රෙ ඔලින් විසින් නිර්මාණය කර ඇත. මෙම උයනෙ හි කොටසක් සම්පූර්ණයෙන් නිර්මාණය කලේ පෝලන්ත කඩමන්ඩියක් හරහා විහිදෙන පොදු උයනක් ආකාරයට ය. මේ සැලසුමමෙහි අඩංගු වෙනවා වර්තමාන දකුණු උදෟන ආකෘති හා උතුරු උදෟන ආකෘතිය. 1970 වසරේ මෙම උයන් ආකෘති දෙක එකට එක් කලා. 1998 වසරෙ වෘපාරික ටොම් මයර් යෝජනාවක් සකස් කලා ඩිරෙක්ට උයන් සැලසුම 2000 වසරෙ මැදභාගයේද සැලසිය යුතු බව. එම ඉදිකිරීම 2008 වසරේ ආරම්භ විය.
නාසි විසින් යුදෙවුවන් සමූලඝාතනය කිරීම
රෝම, සෝවියට් (යුද්‍ධයේ සිරකරුවන්), ජාති වාදී ධ්‍රැව, අනෙකුත් ස්ලේවික් මිනිසුන්, ආබාධිතයින්, සමලිංගික මිනිසුන්, දේශපාලනික හා ආගමික විරුද්ධවාදීන් ඇතුළත්ව අනෙකුත් කණ්ඩායම් ජර්මානු ආධිපත්‍ය විසින් ඝාතනය කරන ලදී. බොහොමයක් රාජ්‍ය මෙම කණ්ඩායම් සමූල ඝාතනය යන්න අර්ථ දැක්වීමට ඇතුළත් කර නොගන්නා අතර ඔවුන් ‍එය අර්ථ දක්වන්නේ යුදෙව් සංහාරය හෝ නාසිවරු විසින් හඳුන්වන පරිදි යුදෙව් ප්‍රශ්නයට අවසාන විසඳුම ලෙස නාසි හිංසා කිරීම්වල සියලුම ගොදුරු සැලකිල්ලට ගත් කළ මරණ ප්‍රමාණය සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් දක්වා ඉහල ගොස් ඇති අතර ආසන්න වශයෙන් මුළු ගොදුරු ගණන මිලියන 9 සිට 11 දක්වා පරාසගත වේ.
ඩිරෙක්ටර් උයන
ඉතිහාසය
1848 වසරේ ඩයනල් එච් ලව්නිස්ඩල් උයන පොදු භාවිතය සදහා වෙන් කලා. නමුත් සතෘ වෂයෙන්ම එම භුමිය නගරයට පරිතෘග කලේ නැහැ. ඉතිහාසෘඥයෙකු වන ඊ. කිම්බාර්ක් මැක්කොල් සදහන් කලා "ඔහු පරාර්ථකාමියෙකු ලෙස පරිකල්පන වල ඇදි නොයන බව". ඔහු අනෙක් හවුල්කරුවන්ට රුචියෙක් විය. වාර්තා අනුව පැහැදිලියි ඩයනල් එච් ලව්නිස්ඩල් දුරදක්නා නුවණ ඇත්තෙකු බව. නමුත් ඔහු විශ්වාස කල නොහැකි ගතිගුණ ඇත්තෙක්. අනෙකුත් බටහිර රටවලට වඩා පෝලන්තයේ නඩුකීම මගින් භුමිය ලබා ගන්න ඔහු උදව් කලා. වේට් ඔලේවින් 2001 වසරේ කතුවැකිය ලිවීම ආරම්භ කලා. ඉතා වැදගත් ආකෘති 6ක් එහි දි අහිමි විය. එයට හේතු වූයේ රජයේ අකමැත්ත, බාල තක්සේරු සැලසුම් සහ අවාසි සහගත විනිශ්චයකරුවන්ගේ තීරණ.
නාසි විසින් යුදෙවුවන් සමූලඝාතනය කිරීම
වද දීම හා ඝාතනය කිරීම අදියර කිහිපයක් යටතේ සම්පූර්ණ වේ. සිවිල් සමාජයෙන් යුදෙව්වන් ඉවත් කිරීම සඳහා වූ ප්‍රවර්ධනය 2වන ලෝක යුද්ධය ආරම්භ වීමට වසරකට පෙර අක්‍රීය කරන ලදී. සාන්ද්‍රණ කඳවුරු ප්‍රකාශයට පත් වූ අතර පදිංචිකරුවන් අධික වැඩ ගැනීමෙන් හෝ ලෙඩ රෝගවලින් මරණයට පත් වන තෙක් වහල් සේවකයන් ලෙස සේවයෙහි යොදවා ගැනේ. තුන්වන ජර්මන් රාජ්‍යය නැඟෙනහිර යුරෝපයේ නව භූමියක් ආක්‍රමණය කිරීමෙන් පසුව එයින්සැට්ස්ගෘපේන් (Einsatzgruppen) ලෙසින් හැඳින්වූ විශේෂිත කණ්ඩායමක් විසින් යුදෙව්වන් හා දේශපාලනික ප්‍රතිවාදීන් මරා දමනු ලැබීය. යුදෙව්වන් හා රෝමානුවන් ප්‍රවාහන දුම්රියවලින් ඝාතනය කිරීමේ කඳවුරුවලට ගෙනයාමට පෙර යුදෙව් ජනාවාසවල තබනු ලැබීය. ඔවුන් ඔවුන්ගේ ගමන මරණයට ලක්වීමෙන් තොරව අවසාන කළ ‍ද ඔවුන්ගෙන් වැඩි පිරිසක් ගෑස් කුටි තුළ දී මරණයට පත් වනු ලැබීය. ජර්මනි නිල තන්ත්‍රයේ සියළුම හස්තයන් මෙම සමූල ඝාතන ප්‍රවර්ධනය කිරීමට මැදිහත් වූ අතර එමඟින් ජර්මනිය එක් සමූල ඝාතන ප්‍රාඥයෙක් විසින් පවසා ඇති පරිදි මහජන සංහාර රාජ්‍යයක් බවට පරිවර්තනය විය.
ඩිරෙක්ටර් උයන
ඉතිහාසය
පෙර මෙම භුමිය උයනක් සදහා යොදා ගත්තා. එය ආහාර භෝජනාගාරයකින්ද සමන්විත විය.
මෙය සංවර්ධනය කල ටොම් මෝයර්ට අවශෘය වුනා එම ආකෘතිය 1970 වනතෙක් නැවත සංවර්ධනය කරන්න. 1992 වසරේ වැදගත් හමුවක් පැවැත්වුවා පෝලන්ත නගරයේ සමාජශාලාවක, මධෘම උදෟන ආකෘතිවල ඉරණම පිලිබඳව. එය වානිජ උයන් ආකෘති ලෙසත් හැදින්වුවා. නීල් ගුඩ්ස්මින් උදෟන ආකෘතියක් තොල් සායම් කරපු මාතෟ ශරීරයක් වගේ වියයුතු බව ප්‍රකාශ කලා. බිල් නය්ටෝ ප්‍රකාශ කලා රථගාල් 12ක් උයන පිටතින් නිර්මාණය කිරීම අවශෘ නැති බව. නමුත් හැම දශකයේම විශේෂ යමක් කල යුතු බව ඔහු සදහන් කලා.