මැද_පෙරදිග
මැද පෙරදිග චෙස් ක්‍රීඩාව
ෂියා ඉස්ලාමීය ඉරානයට විනාශ කිරීමට සියොන් වාදී ඊශ්‍රායලය මෙන්ම වහාබ් වාදී සෞදි අරාබිය තුල දශක හතරක් මුළුල්ලේ වූ අභිප්‍රායක් මල් පල ගන්වමින් ඉරාන විප්ලවීය කෝර්ප්ස් බල ඇණිය (IRGC) ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායමක් ලෙස හෙලා දුටු අමෙරිකාව, ඉරාන යුද මර්මස්ථාන කිහිපයකට කෲස් මිසයිල වලින් පහර දීමට පසුගිය සිකුරාදා ගත් තීරණයට ආසන්නතම හේතුව වූයේ පර්සියානු බොක්කේදී සිය ඔත්තු බලන ඩ්රෝන් යානාවක් ඉරානය විසින් වෙඩි තබා බිම හෙලීම වුවද ඊට සැබෑ හේතුව අයි. එස්. සංවිධානය මෙන්ම සෞදි අරාබිය ‘මධ්යස්ථ සටන් කාමීන්’ ලෙස හඳුන්වන ‘අල්-නුස්රා’ ජිහාඩ් වාදීන් සිරියානු කාන්තාරයේදී සමූල ඝාතනය කිරීමට ඉරානය ඩැමස්කස් හි අසාද් රජයට දැක්වූ සහාය බවට සැකයක් නැත. ලිබියාවේ උදාහරණය සිරියාව තුල අත් හදා බැලීමට ඇමෙරිකාව හා සෞදිය දැරූ උත්සාහයට එරෙහි එක් තීරණාත්මක බාධාවක් වූයේ ඉරානයයි. ඉරානයට පහර දීමට සිකුරාදා උදේ ගත් තීරණය එදාම සවස ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් අවලංගු කලේ සෞදියේ හා ඊශ්රායලයේ බලවත් අමනාපයට හේතුවෙමිනි. මීට හේතුව ඉරානයට ඇති බියක් හෙම නොව නිකරුනේ මිනිසුන් මැරීමට තමා තුල ඇති අකමැත්ත බව අවධාරණය කල ඇමරිකානු ජනාධිපති වරයා ඒ වෙනුවට ඉරාන අවි පද්ධති අලලා සයිබර් ප්‍රහාරයක් එල්ල කරන මෙන් නියම කලේය. ඇමෙරිකාවට එරෙහි සම්ප්රදායික යුද්ධයකින් ජය ගැනීමට ඉරානයට නොහැකි බව ඉතා පැහැදිලිය. එසේ නම් සෞදිය හා ඊශ්රායලය තුල වූ බලා පොරොත්තු සුන් කරවමින් යෝජිත ප්රහාරය අවලංගු කිරීමට ඇමෙරිකානුවන් හදිසියේ තීරණය කලේ ඇයි? ඇමෙරිකානුවෝ අවශ්‍ය විටෙක ජීවිත විනාශ කිරීමට නොපැකිලෙති. මීට පිළිතුරු සැපයිය හැක්කේ ඉරාන-ඇමෙරිකානු යුද්ධයක ස්වභාවය කෙසේ වනු ඇත්දැයි පරිකල්පනය තුලින් පමණි. යම් හෙයකින් ඇමෙරිකාව ටෙහෙරානයට මිසයිල ප්රහාරයක් එල්ල කලේ නම් ඉරානයට සිය ආරක්ෂාව පතා ගත හැකි පියවර කිහිපයකි. පළමුවැන්න ගල්ෆ් බොක්කේ හර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය තුල මුහුදු බෝම්බ අතුරා නාවුක ගමනා ගමනය මුළුමනින්ම කඩා කප්පල් කිරීමයි. මෙමඟින් ලෝක ආර්ථිකයට සිදුවන හානිය අති විශාලය. එහි මුල්ම විපාකට වනු ඇත්තේ බොර තෙල් මිල ඉහල යාමයි. තෙසතියක් තුල කුඩා ඉරාන නාවුක හමුදාව විනාශ කොට සමුද්ර සන්ධිය පිරිසිදු කිරීමට ඇමෙරිකාවට හැකියාවක් ඇතත්, ඒ සඳහා දැවැන්ත පිරිවැයක් දැරීමට ඔවුනට සිදුවනු ඇත. මේ සඳහා මූල්ය අනුග්රහය දැක්වීමට සෞදි අරාබියට සිදුවේ. දෙවනුව ඉරාන හිතවාදී ලෙබනනයේ හිස්බුල්ලා ගරිල්ලන් ඇමෙරිකානු හා ඊශරාලය ඉලක්ක වලටද යේමනයේ හෝති හරිල්ලන් සෞදිය ඇතුළු වහාබ් වාදී කධවුරට දැවැන්ත ප්රහාරයක් දියත් කරනු ඇත. ඉරානය විසින් කල යුතුව ඇත්තේ ලොව පුරා විහිදී ඇති මෙම ත්‍රස්ත ජාලය සක්‍රිය කිරීම පමණි. මෙවන් තත්වයක් උද්ගත වුවහොත් සිය නම්බුව රැක ගැනූම සඳහා ඉරානය ගොඩබිමින් ආක්රමණය කිරීම හැර අන් විකල්පයක්ද ඇමෙරිකාවට නැත. එහෙත් එවැන්නකට මුහුන දීම පහසු නොවන බව සිරියාවේ අත්දැකීම් වලින් පෙනේ. මෙහිදී වඩාත් වැදගත් වන්නේ රුසියානු සාධකයයි. ඉරානයට පහර නොදෙන ලෙස බ්රහස්පතින්දා ඇමෙරිකාවට අනතුරු ඇඟවූ රුසියාව, යුද්ධයකදී තම සෘජු සහාය අපේක්ෂා නොකල යුතු බවට ටෙහෙරානයටද දැනුම් දී ඇත. “ක්රෙම්ලිනය ගිනි නිවන හමුදාවක් නෙවෙයි. අපිට හැම අර්බුදයකටම මැදිහත් වෙන්න බැහැ” පුටින් කීය. එහෙත් ඉරානයට සම්බාධක පැනවීමේ ඇමරිකානු තීරණය ‘ආර්ථික ත්‍රස්තවාදයක්’ (Economic terrorism) ලෙස හෙලා දුටු ඔහු ඉරානයට වෙළඳ ගණුදෙනු සඳහා තවදුරටත් සහාය වන බවට ශපථ කලේය. කෙසේ වුවද තමාට S 400 මිසයිල පද්ධති ලබා දෙන මෙන් ඉරාන ආගමික නායකයා කල හදිසි ඉල්ලීම රුසියාව විසින් ප්රතික්ෂෙප කිරීමට බලපෑ දේශපාලන මෙන්ම තාක්ෂණික කරුණු රැසකි. මෙම බිහිසුනු අවිය ඉරානයට ලබාදීමෙන් කලාපීය ආරක්ෂාවට සිදුවන අනතුරට අමතරව තුර්කිය හා ඉන්දියාව S 400 පොරොත්තු ලයිස්තුවේ ඉහලින්ම සිටීම නිසා තව තවත් අතිරේක ඇණවුම් භාර ගැනීමට හැකියාවක් මේ මොහොතේ රුසියානුවන්ට නැත. පෙන්ටගනයේ මතය වී ඇත්තේ රුසියානුවන් බොරදියේ මාළු බාන බවයි. ඉරානය හා කෙරෙන මිල අධික දීර්ඝ යුද්ධයක් තුලින් ඇමෙරිකාව වෙහෙසට පත් කරවාලීම බවයි. සිරියාවේ දී මෙන් ඇමෙරිකාව අපකීර්තියට පත් කරලීමට මොස්කොව් රජය සූදානම් වන බවට විශේෂඥයෝ සැක කරති. ඉරානයට එරෙහි ඕනෑම ක්‍රියා මාර්ගයකට යොමුවීමට පෙර රුසියානුවන් හා එකඟත්වයක් ඇති කොට ගතයුතු බවට ට්රම්ප් විශ්වාස කරන්නේ මෙම තත්වය යටතේය. යුද්ධයක් තුලින් තෙල් වෙළඳ පොල තුල ඇති වන සැපයුම් හිඟය රුසියාවේ වාසියට හේතුවනු ඇත. මේ කරුණ මත ඉහලම ඇමෙරිකානු හා ඊශ්රායල නියෝජිතයන් අද (සඳුදා) රුසියානුවන් හමුවීමට නියමිත බව විදෙස් මාධ්ය වාර්තා කරන්නේ මේ අතරය. සාකච්ඡාවේ අරමුණ ඉරානය නිෂ්ක්රිය කරවීම සඳහා රුසියාවේ සහාය දිනා ගැනීමට නොහැකි නම් අවම වශයෙන් ගල්ෆ් කලාපයේදී රුසියානු මධ්යස්ථතාවය හෝ තහවුරු කොට ගැනීමයි. සිරියාවේ තම උපයාමාර්ගික සහකරු වූ ඉරානය ලෙහෙසියෙන් හැර දැමීමට රුසියානුවන් එකඟ නොවනු ඇති බැවින් මෙම උත්සාහය සාර්ථක නොවනු ඇති බවට බොහෝ දෙනා මත පල කරති. සිරියාවේ සිවිල් යුද්ධයට පෙර බලතුලනය යලි ස්ථාපිත කිරීම රුසියානුවන්ගේ අභිලාෂයයි. යම් හෙයකින් ඇමෙරිකාවේ සෞදියේ හා ඊශ්රායලයේ අවම ඉල්ලීම වන ඉරාන හමුදා සිරියාවෙන් පිටමන් කිරීමට ක්රෙම්ලින් පාලනය එකඟ වුවද ඒ වෙනුවෙන් රුසියානු බහිරවයාට විශාල පිදේනියක් දීමට සිදුවනු ඇත. FSB ඝාතන ලයිස්තුවේ සිටින සිරියාවේ වහාබ්වාදී සටන් කාමී නායකයන් රැසක් පාවා දීමට සෞදියට සිදුවනු ඇති අතර නැගෙන හිර යුරෝපයේ සෝවියට් අනුහස් වැයික්කි වලින් ඉවත් වීමටද ඇමෙරිකානුවන්ටද සිදුවනු ඇතැයි බටහිර විශ්ලේශකයෝ බිය පලකරති. කෙසේ වුවද එක් කරුණක් පැහැදිලිය. එනම් ඉරානය මැද පෙරදිග චෙස් ක්රීඩාවේ වැදගත් ඉත්තෙක් බවට පත්ව ඇති බවයි. ඉරානයේ දීර්ඝ කාලීන පැවැත්ම තීන්දු වනු ඇත්තේ පුහු තර්ජන හෝ ප්‍රකෝප කාරී ක්‍රියා තුලින් නොව තමා මුහුණ පා ඇති තත්වය පිළිබඳ කෙරෙන සැබෑ අගැයීමකිනි. Chamara Siriwardene NB: contribution from Mr. Aflal Deen "... මෙම තත්වයට ,ලබන වසරේ පැවත්වීමට නියමිත අැමරිකානු ජනාධිපතිවරනයත් ප්‍රධාන සාධකයක් වන්නට ඇතැයි සිතිය හැක. අනවශ්‍ය ප්‍රශ්නයක පැටලී ජනාධිපතිවරනය පරාජය වීමට ට්‍රම්ට අවශ්‍ය නැත...".