cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
යුරෝපා සංගමයේ නීතිය
යුරෝපා සංගමයේ නීතිය
යුරෝපා සංගමයේ නීත්‍යානුකූල බලයට යටත් වන සියළුම කාරණාවන් සම්බන්ධයෙන් නීති සම්පාදනය කිරීම් බලය යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුව, කොමිසම සහ අමාත්‍ය මණ්ඩලය වෙත ගිවිසුම් මඟින් පැවරී ඇත. මෙම ද්විතීයික නීති සම්පාදනය පිලිබඳ උදාහරණයන් ලෙස නියාමනයන්, මඟ පෙන්වීම්, තීරණ, නිර්දේශයන් සහ මත ප්‍රකාශ කිරීම් දැක්විය හැක. මීට අමතරව මෙම ද්විතීයික නීති සම්පාදනයට සිය බලයන් හා අයවැය සම්බන්ධ කාරණාවන් සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි කරගැනීම සඳහා යුරෝපා සංගම් ආයතනයන් අතර එළැඹ ඇති අන්තර් ආයතනික ගිවිසුම්ද අයත් වේ. පාර්ලිමේන්තුව කොමිසම හා මණ්ඩලයට මෙවැනි ගිවිසුම්වලට එළැඹීමේ ශක්‍යතාවය ඇත.
මෙම නීති සෑදීමේ ක්‍රියාවන් කුළුනු තුනක් අතර දෝලනය වෙයි. පළවැනි කුළුන සම්බන්ධයෙන් ගත්කළ එහිදී ද්විතීයික නීති සම්පාදනය එය කා වෙත දිශානත වන්නේද සහ එය කෙසේ ක්‍රියාවට නංවනු ලබන්නේද යන්න මත තීරණය කරනු ලබයි. නියාමනයන් හා මඟ පෙන්වීම් වලින් සියළුදෙනා බැඳී සිටින අතර තීරණයන්ගේ බලපෑම එල්ලවන්නේ එය කා වෙත නිකුත් කරන ලද්දක්ද යන්න මතය (එය පුද්ගලයින් සමායතනයන් හෝ සාමාජික රටවල් වියහැක). නියාමනයන්ගේ බලපෑම වෙනස් වන අතර ඒවා සිය ජාතික නීතියේ කොටසක් ලෙසින් බැඳීම් සහගත වෙයි. මඟ පෙන්වීම් ක්‍රියාත්මක තලයට ගෙන ඒමට නම් ජාතික නීති සම්පාදනය මඟින් ඒවා බලාත්මක කළයුතු වෙයි. කෙසේවෙතත් මඟ පෙන්වීම් සිය ජාතික නීතියේ කොටසක් ලෙස කි‍්‍රයාවට නැංවීමට අපොහොසත්වන රටවල්වලට යුරෝපා යුක්ති අධිකරණය විසින් දඩ නියම කළහැක.
මඟ පෙන්වීම් සහ නියාමනයන් උපරිම එකමුතුභාවයක සහ අවම එකමුතුභාවයක මිශ‍්‍රිතයක් ලෙස සංයුක්ත වියහැක. යුරෝපා සංගමයේ සියළු නීති සම්පාදනයන් කිසියම් නිශ්චිත ගිවිසුම් වගන්තියක් මත පදනම් වියයුතු වන අතර එය නීති සම්පාදනයේ ‘නෛතික පදනම’ ලෙසින් හඳුන්වනු ලැබේ. යුරෝපා ආණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මිඟින් යුරෝපා සංගම් නීතිය සංග‍්‍රහිත කරනු ලැබීමට ඉඩ ඇති අතර ද්විතීයික නිති සම්පාදනය පැහැදිලි පරිච්ජේදයන් 6 කට සීමා වනු ඇත. එනම් යුරෝපා සංගම් නීතිය යුරෝපා සංගම් රාමුවේ නීති තීරණ නියාමන නිර්දේශ සහ මත ප්‍රකාශයන්ය.
අධිකරණ
යුරෝපීය යුක්ති අධිකරණයට ගිවිසුම්වල විශේෂිතව දක්වා ඇති කරුණු ගණනාවක් සම්බන්ධයෙන් අධිකරණ බලය හිමිය. යුරෝපා කොමිසමේ 220 වන වගන්තිය දක්වන්නේ යුරෝපා යුක්ති අධිකරණය ‘එම ගිවිසුමට අනුව නීතිය අර්ථ නිරූපනය කිරීම හා අනුගමනය කිරීම’ සිදුකළ යුතු බවයි. අධිකරණය විශේෂිතව දක්වනු ලැබ නොමැති අවස්ථාවන්හි හැර අනු සෑම අවස්ථාවක් කරාම සිය බලය පැතිරවීමට මෙම ප්‍රතිපාදනය ඉවහල් කරගෙන ඇත. මාස්ටි‍්‍රච් ගිවිසුමෙන් පසු සිය තීරණයන්ට අවනත නොවන රටවල් සඳහා මූල්‍යමය දඬුවම් පැනවිමේ බලයද අධිකරණයට හිමිව ඇත. යුරෝපා සංගමයේ නීතිය හැඩගැස්වීමෙහි ලා අධිකරණය ආධාරක වී ඇති අතර එහි ප්‍රවේශය අරමුණු සහගත හා සාධ්‍යතාවාදී ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. අධිකරණයේ බලය සාමාජික රටවල අධිකරණයන් හා එක්ව යුරෝපා සංගම් ආයතනයන් මෙන්ම සාමාජික රටවල්ද සාමාජික රටවල නීතියට වඩා යුරෝපා සංගම් නීතියේ උත්තරීතරබවට සහ හානි සඳහා රාජ්‍යයන් වගකිව යුතු බවට බැඳීම් ස්ථාපිතකොට ඇත.
ගිවිසුමට අනුව සෑම සාමාජික රටකින්ම එක් විනිසුරුවරයෙක් බැගින් අධිකරණයට ඇතුලත් වෙයි. 2007 වන විට එහි විනිශ්චකාරවරුන් 27 දෙනකු සිටියහ. මෙම විනිසුරුවරුන් නම් කරනු ලබන්නේ සාමාජික රටවල රජයන්ගේ පොදු සම්මුතියෙනි. වසර 6 ක කාළයකට ඔවුහු පත්කරනු ලැබෙති. නීතිපති වරුන් අට දෙනකුගේ සහාය අධිකරණයට හිමිවේ. 3 දෙනෙකුගෙන් හෝ 5 දෙනකුගෙන් යුත් විනිශ්චය සභාවන් ලෙස නඩු විභාග කිරීම සිදුකරනු ලබන අතර සුවිශේෂී අවස්ථාවන්හිදී 13 දෙනකුගෙන් යුත් විනිශ්චය සභාවක් ඉදිරියේ විභාගයන් පැවැත්වෙන අතර එවැන්නක් පූර්ණාධිකරණයක් ලෙසින් හඳුන්වනු ලැබේ.
මුල් අවස්ථා අධිකරණය 1988 දී සම්මත කොටගත් තනි යුරෝපා පනතක් මගින් පිහිටුවනු ලැබූ අතර එය මුල් අවස්ථෘවේදී යුරෝපා යුක්ති අධිකරණයේ අප්‍රධාන භූමිකාවක් නිරූපනය කරන ලදී. නීස් ගිවිසුමින් පසු සිය අධිකරණ බලය සම්බන්ධයෙන් ඊට වැඩි නිදහසක් ලබාදෙනු ලැබිණ. මුල් අවස්ථා අධිකරණයන්හි අධිකරණ බලය ප්‍රජාවේ ආයතකනයන්හි ක්‍රියාවන්ට (හෝ ක්‍රියා කිරීමට අපොහොසත්වීම* එරෙහිව ස්වභාවික හෝ නෛතික පුද්ගලියින් විසින් සිදුකරනු ලබන ඍජු ක්‍රියාවන් සම්බන්ධයෙන් බලපැවැත්වේ. එමෙන්ම කොමිසමට එරෙහිව සාමාජික රාජ්‍යයන්ගේ කි‍්‍රයාවන් සම්බන්ධයෙන් මෙන්ම ප්‍රජාවේ වෙළඳ නාම සම්බන්ධ කාරණාවන් පිලිබඳවද ඊට අධිකරණ බලය ඇත.
ඉතිහාසය හා විකාශනය
මුලදී, අදහස් විමසීම වූ කලී, ආයතන අතර සිදු වූ ප‘ධාන කර්තව්‍යය විය. ඒ යටතේ, ව්‍යවස්ථාවක් සම්මත කිරීම සඳහා (එය හදිසි ක‍්‍රියාමාර්ගයක් ගැනීම සඳහා නොවන්නක් නම්)කවුන්සිලය යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුවේ අදහස විමසන තෙක් සිටිය යුතු විය. මෙම මුල්කාලීන ප‍්‍රමාදයට හේතුව වූයේ යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුව එකම බලධරයා වූ හෙයිනි. මෙම ආයතන ත‍්‍රිත්වය තුළ යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුවේ භූමිකාව ක‍්‍රමයෙන් ශක්තිමත් වන්නට විය. මෙම ක‍්‍රමික වර්ධනයේ වැදගත් අවස්ථා වනුයේ:
යුරෝපා ප‍්‍රජාවේ නීතිය වර්ධනය වීමට විශාල වශයෙන් දායක වුයේ යුරෝපා යුක්ති අධිකරණයයි. 1963 දී ඪ්බ ඨැබා ැබ ඛදදි යන තීරණාත්මක නඩුව හරහා යුරෝපා අධිකරණය පහත තීන්දුව ලබා දුන්නේය. එනම්, රෝම ගිවිසුම මගින් ප‍්‍රකාශ කරන ලද සාමාජීක රාජ්‍යයන්ගේ කැමැත්ත හරහා, සීමිත ෙඏ්ත‍්‍රයන් තුළ වුවත්, ජාත්‍යන්තර නීතියේ නව නෛතික අධිකාරයක් නිර්මාණය වන බවයි.
යුරෝපා ප‍්‍රජාවේ නීතිය හා යුරෝපා සංගමයේ නීතිය අතර වෙනස පදනම් වනුයේ, යුරෝපා සංගමයේ ගිවිසුම්වල ව්‍යුහය මතය. යුරෝපා ප‍්‍රජාව විසින්, යුරෝපා සංගමයේ ‘බලකණු’ තුනෙන් එකක් නිර්මාණය කරන අතර, තනි වෙළඳ පොළක සමාජීය හා ආර්ථික මූලයන් කෙරෙහි සැළකිලිමත් වේ. දෙවන හා තෙවන බලකණු යුරෝපා සංගම් ගිවිසුම (මාස්ටි‍්‍රච්ට් ගිවිසුම) මගින් නිර්මාණය කරන අතර, පොදු ආරක්‍ෂාව, ආරක්ෂක ප‍්‍රතිපත්ති සහ අභ්‍යන්තර ආරක්ෂාව කෙරෙහි මැදිහත් වේ. දෙවන හා තුන්වන බලකණුවල තීරණ ගැනීම කිසිදු බහුතර ඡුන්දයකින් අනුමත වීමකට යටත් නොවේ. යුක්තිය හා අභ්‍යන්තර කටයුතු වනාහී තුන්වන බලකණුව බවට පත් කරන ලද්දේ මාස්ටි‍්‍රච්ට් ගිවිසුම මගිනි. ඉන්පසුව ඇම්ස්ටර්ඩෑම් ගිවිසුම විසින් නීති විරෝධී සංක‍්‍රමණය. වීසා, සරණාගතයින් සහ අධිකරණමය මැදිහත්වීම යන කරුණු යුරෝපා ප‍්‍රජාව (පළමුවන බලකණුව) වෙත පවරන ලදී. වර්තමානයේ අපරාධ කටයුතුවලදී පොලිස් හා අධිකරණමය මැදිහත්වීම යන කරුණු විසින් තුන්වන බලකණුව නිර්මාණය කරයි. එහෙයින් යුක්තිය හා අභ්‍යන්තර කටයුතු පිළිබඳ කාරණා දැන් යුරෝපා ප‍්‍රජාවට පවරන ලද කටයුතු මෙන්ම තුන්වන බලකණුව පිළිබඳ ව ද අදාළ වේ.
ඒකීයත්වය, සමානුපාතිකත්වය, 	පැවරීම පිළිබඳ	මූලධර්මය හා පූර්ව අවවාද කිරීම් පිළිබඳ මූලධර්ම යුරෝපා සංගමයේ නීතිය වර්ධනය වීමට මූලිකත්වය ගෙන තිබේ. කැතරින් බර්නාඞ් තර්ක කරන්නේ, යුරෝපා සංගමයේ හරයාත්මක නීතිය නිර්මාණය කරන අයිතිවාසිකම් හතරක් පවත්නා බවයි. එනම්, යුරෝපා සංගමයේ අභ්‍යන්තර වෙළඳ පොළ තුළ භාණ්ඩ, සේවා, ප‍්‍රාග්ධනය සහ ශ‍්‍රමය නිදහසේ හුවමාරු කර ගැනීමයි.
අපරාධ නීතිය
2006 දී, අයිවරි කෝස්ට් හි වෙරළක යුරෝපා නැවක් මගින් තෙල් කාන්දුවීමේ සිදුවීම, කාබනික අපද්‍රව්‍ය පිළිබඳ නව නීතියක් සම්පාදනය කිරීමට යුරෝපා කොමිසමට බල කළේය. පරිසර කොමසාරිස් ස්ටැව්රෝස් දිමාස් :ීඒඩරදි ෘසප්ි* ප‍්‍රකාශ කළේ, ”මෙබඳු අතීශය කාබනික අපද්‍රව්‍ය යුරෝපා සංගමය තුළ අතහැර දැමිය යුතු නැත” යනුවෙනි. නැව්ගත කාබනික අපද්‍රව්‍ය පිළිබඳ අපරාධ හඳුන්වා දී නොමැති ස්පාඤ්ඤය වැනි රටවල් හේතුවෙන් ෆ්රැුන්කෝ ෆ‍්‍රැටිනි :ත්‍ර්බජද ත්‍ර්එසබස* (යුක්තිය, නිදහස හා ආරක්ෂාව පිළිබඳ කොමසාරිස්* දිමාස්ට යෝජනා කළේ, පරිසරමය අපරාධ සඳහා අපරාධ දඬුවම් සකස් කළ යුතු බවයි. 2005 දී ඔහුට එසේ කිරීමට ඇති අයිතිය යුරෝපා යුක්ති අධිකරණය තුළ අභියෝගයට ලක් වූ අතර, කොමිසමේ වාසියට නඩුව තීන්දු විය. මෙම තීන්දුව ජාතිකත්වය ඉක්මවා යමින් කොමිසමට අපරාධ නීති පැනවීමේ බලය ලබා දුන් අතර, එය ගිවිසුම් තුළ මීට ඉහත සිදු නොවු දෙයකි. එහෙත් මේ වන තෙක් එසේ කරනු ලැබ ඇත්තේ, ‘බුද්ධිමය දේපල අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ මඟ පෙන්වීම්’ පමණි. අපරාධ නීතිය වනාහී යුරෝපා සංගමයේ විෂයයක් නොවිය යුතු බවට ඉල්ලීම් යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුව තුළ ඉදිරිපත් වූ නමුත්, ඒවා ඡුන්දයේ දී පරාජය විය. එහෙත්, යුක්ති අධිකරණය 2007 ඔක්තෝම්බර් මාසයේ දී ප‍්‍රකාශ කළේ, අපරාධ නීතිය තීරණය කිරීම කොමිසමේ කාර්යයක් නොවන බවයි.
ගිවිසුම්
ප‍්‍රධාන ලිපිය : යුරෝපා සංගමයේ ගිවිසුම්
මෙම ගිවිසුම්වලට අදාළ විවිධ ඇමුණුම් හා ප්‍රොටෝකෝල :protocol) ද මූලික ව්‍යවස්ථවේ කොටස් ලෙස සලකයි. යුරෝපා සංගමයේ සාමාජීක රටවල ප‍්‍රධානීන් විසින් 2004 දී ව්‍යවස්ථාවකට අත්සන් තැබූ නමුත්, 2007 මාර්තු වන විට දී එය තහවුරු කළ යුතු වේ ද යන්න අපැහැදිලිව පැවතුණි.
යුරෝපා සංගම් නීති මූලධර්ම ආධිපත්‍යය
යුරෝපා අධිකරණය විසින් කිහිප වරක්ම යුරෝපා ප්‍රජාවේ (ප්‍රථම ස්තම්භය) නීතිය ජාතික නීතියට වඩා උත්තරීතර බව තීන්දුකොට ඇත. සාමාජික රටවල නීතිය සහ යුරෝපා ප්‍රජාවේ නීතිය අතර ඝට්ටනයක් ඇති වන විටක දී යුරෝපා ප්‍රජාවේ නීතියට ප්‍රමුඛතාවය ලැබෙන අතර එවිට සාමාජික රාජ්‍යයේ නීතිය අදාළ නොවිය යුතුය. මෙම සංකල්පය යුරෝපා ප්‍රජාවේ නීතියේ අඳාධිපත්‍යය ලෙස හැඳින්වෙන අතර මෙම සංකලපය ඉස්මතු වූයේ ඡඔසටඅ ව. ුණුළ නඩුවේ දී යුරෝපා අධිකරණය විසින් ලබා දෙන ලද තීන්දුවත් සමඟය. මෙම නඩුවේ දී අධිකරණ තීන්දුව අනුව පෙනීයන්නේ ස්වායත්ත නීති ප්‍රභවයක් වන ගිවිසුමකින් හට ගනු ලබන නීතිය, කෙසේ සකස් කරන ලද්දක් වුවත් එහි විශේෂ සහ නියම ස්වාභාවය නිසා ප්‍රජා නීතියක ලක්ෂණ වලින් තොරව හෝ එහි නීතිමය පදනම ප්‍රජාව තුළින්ම ප්‍රශ්ණාර්ථයට ලක් කිරීමකින් තොරව දේශීය නීතිමය ප්‍රතිපාදන අභිභවා යා නොහැකිය. බොහෝ රටවල උපරිමාධිකරණ ප්‍රකාශ කරන පරිදි ප්‍රජා නීතිය උත්තරීතර වුවත් එය සාමාජික රටවල මූලික ව්‍යවස්ථාදායක මූලධර්මයන් ට දිගින් දිගටම ගරු කරන අතර අවසාන විනිශචය වන්නේ සාමාජික රාාජ්‍යය මිස යුරෝපා සංගම් ආයතනය නොවේ. මේ අනුව සාමාජික රටවල් තවදුරටත් ගිවිසුම් ප්‍රධානියා බවත් සහ ප්‍රජා නීතියේ බලපෑමේ පදනම බවත් අදහස් වේ.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය: නීතිය
ඉන්දියාවේ අගමැති
නිල වශයෙන් භාරත ජනරජය නම්වන ඉන්දියාවේ ආණ්ඩුවේ ප්‍රධානි තනතුර අගමැති වේ. තනතුර හොබවන්නා ආණ්ඩුවේ ප්‍රධානි තනතුරට අමතරව නිල බලයෙන් පහත තනතුරුද දරණු ලැබේ.
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ අග්‍රාමාත්‍යවරු‎ ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ලන්දේසි බස
ප්‍රවර්ගය:ලන්දේසි බස
පත්‍රකලාවේදනය - ඇගයිම්.
පත්‍රකලාවේදනය අගය සංවිධාන විශ්විද්‍යාල සහ පදනම්ගනනාවක් අැමරිකා එක්සත් ජන පදයේ ඇත නිව්යෝක් හා කොලොම්බියා විශ්ව විද්‍යාලයෙ හා ලබා දෙන පුලිට්සර් තේ‍යාගය පුවත් පත්, සගරා හා විකාශන මාධ්‍යන් හ ජනමාද්‍ය වේදය අගයය. කොලොම්බියා විශ්ව විද්‍යාලයේ පත්‍රකලාවේදනණ සදහා වන උපාදි දාරී පාසල ඇල්ප්‍රඩ් අය ඩිවුපොන්ට් - කොලොම්බියා යුනිවර් සිටි සම්මානය පරිනමන්නේ ගුවන් විදුලි සහ රූපවාහනි ජනමාද්‍ය වේදනය සදහාය. ස්ක්‍රිප්ස් හොවාඩ් පදනම ජාතික ජනමාධ්‍ය, දී සම්මානය අංශ 17 ක් සදහා පරිනමයි. වෘත්තිමය පත්‍රකලාවේදන ගේ සංගමය “ සග්ම ඩෙල්ටා චි ” සම්මානය ජනමාධ්‍ය ඇගයිම සදෙහා පරිනමයි. රූපාවාහනි ජන මාධ්‍ය ඇගයිම සදහා රූපවාහනි කලා සහ විද්‍යා සදහා වන ජාතික ඇකඩමිය සම්මාන පරිනමයි.
ශ්‍රී ලාංකික ජාතික ජනමත විචාරණය, 1982
1982 දෙසැම්බර් 22 දිනදී, 1982 ශ්‍රී ලාංකික ජාතික ජනමත විචාරණය පවත්වන ලද්දේ, පාර්ලිමේන්තුවෙහි ආයු කාලය වසර 6 කින් දිගු කිරීමේ විකල්පය ශ්‍රී ලංකාවේ ජනතාව වෙත ලබා දෙනු සඳහාය. එය පළමුවන මෙන්ම, මෙතෙක් ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැත්වුණු එකම ජාතික ජනමත විචාරණය වෙයි. 1982 ඔක්තොම්බර් මාසයේදී, සය-වසරක නව නිල කාලයකට ජනාධිපති ලෙසින් තේරී පත්වූ, ජනාධිපති  ජේ. ආර්. ජයවර්ධන විසින්, මෙම ජනමත විචාරණය කැඳවන ලදි. 1983 අගෝස්තු මාසයේදී, එවකට පැවති පාර්ලිමේන්තුව කල් ඉකුත් වීමට නියමිතව තිබියදී, ජයවර්ධන මහතා මුහුණ දුන් ගැටළුව වූයේ, සාමාන්‍ය ලෙසින් මහා මැතිවරණයන් පැවැත්වුවහොත්, ඔහුගේ පාලක එක්සත් ජාතික පක්ෂය විසින් පාර්ලිමේන්තුව තුල භූක්තිවිඳිමින් සිටි අතිමහත් සුපිරි-බහුතරය අහිමි වීමේ අවදානමයි. ඔහු එබැවින්, පාර්ලිමේන්තුවෙහි අවයවයන් නොවනස්ව තබමින්, එහි ආයු කාලය දික් කිරීම සඳහා ජනමත විචාරණයක් යෝජනා කල අතර, එමගින් එක්සත් ජාතික පක්ෂය විසින් එහි තුනෙන්-දෙකක පාර්ලිමේන්තු බහුතරය පවත්වාගෙන යෑමට ඉඩ සලස්වා ගැනීමට සිතීය.
ඔහු ඇරඹූ වැඩසටහන් නිම කිරීමට, එවිට පැවති පාර්ලිමේන්තුව දිගටම පැවතීම අවශ්‍ය බව ජනාධිපති ජයවර්ධන කියා සිටි අතර, එබැවින් එහි වාරය දිගුකිරීමට ජනමත විචාරණය යෝජනා කලේය. ජයවර්ධන මහතාගේ ඒකාධිපතිමය  පියවරක් ලෙසින් මෙම ජනමත  විචාරණය විග්‍රහ කල විපක්ෂ දේශපාලන පක්ෂ විසින් ජනමත  විචාරණයට දැඩි ලෙසින් විරුද්ධ වෙමින් ජනමත  විචාරණය හරහා පාර්ලිමේන්තුවේ යෝජිත දිගුව පරාජය කිරීමට දැඩි ප්‍රයත්නයක යෙදුනහ.
මැතිවරණයෙහිදී, ඡන්දදායකයන් වෙත ඉදිරිපත් කෙරුණේ පාර්ලිමේන්තුවෙහි ආයුකාලය දිගු කර ලීම සඳහා යෝජනාවක් වන අතර, “ඔව්” ලෙසින් හෝ  “නැහැ” ලෙසින් ඡන්දය ප්‍රකාශ කරන මෙන් ඉල්ලා සිටිණි.මෙහිදී  'ඔව්'  යන්න දැක්වීමට කලගෙඩියක'සලකුනක් ද 'නැත යන්න දැක්වීමට ලාම්පුවක සලකුනක් ද යොදාගෙන ඇත. ප්‍රකාශිත ඡන්ද අතුරින් 54 ප්‍රතිශතයක්, පාර්ලිමේන්තුවෙහි ආයු කාලය දිගු කිරීමට කැමැත්ත පල කළහ. එබැවින්, පැවැති පාර්ලිමේන්තුව, 1983 අගෝස්තු මස සිට බල පවත්වන පරිදී, තවද වසර හයකින් දිගු කෙරුණු අතර,  1989 මහා මැතිවරණය පැවැත්වෙන තුරු සක්‍රීයව පැවතිණි.
පසුබිම
නිදහස ලැබීමෙහි සිට, ශ්‍රී ලංකාවට නායකත්වය සැපයුවේ එක්සත් ජාතික පක්ෂය, ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය, හෝ මෙම පක්ෂ දෙකෙන් එකක් විසින් මෙහෙයවුනු සභාග රජයන් විසිනි. සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මහත්මිය විසින් නායකත්වය සැපයුණු, ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය, 1970 මහා මැතිවරණයේදී වසර-5 ක ජන වරමක් ලැබුවේ, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය සංශෝධන සම්මත කරලීමට හැකි වන පරිදී තුනෙන්-දෙකක සුපිරි-බහුතරයක් පාර්ලිමේන්තුව තුල දිනා ගනිමිනි. බණ්ඩාරනායක මහත්මිය විසින්, 1972දී, ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව වෙනස් කල අතර, එසේ කිරීමේදී ඒකපාර්ශවිකව පාර්ලිමේන්තු ආයු කාලය වසර 2කින් දිගු කලේ  1977 දක්වාය..
1977 වන විට, ශ්‍රිලනිප රජය අතිශයින් ජන අප්‍රසාදයට ලක්වී තිබුණු අතර, ජේ. ආර්. ජයවර්ධන මහතා නායකත්වය හෙබවූ එක්සත් ජාතික පක්ෂය විසින් විශාල බහුතරයක් සහිතව 1977 මහා මැතිවරණය දිනා ගත්තේ, පාර්ලිමේන්තුවෙහි ආසන 168 අතුරින් ආසන අතුරින් -- හයෙන්-පහකට කිට්ටු සංඛ්‍යාවක් වන-- 140 ක් දිනා ගනිමිනි.ශ්‍රීලනිප දිනාගත්තේ ආසන 8 ක් පමණක් වන අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු හා නැගෙනහිර  දෙමළ බහුතරයක් සහිත ප්‍රදේශ වල ඡන්ද පදනමෙන් පමණක් ආසන 18 ක් දිනාගත් දෙමළ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ පසුපසින්, පාර්ලිමේන්තුව තුල තුන්වන විශාල පක්ෂය බවට පත් විය. ජයග්‍රහණයෙන් අනතුරුව, එජාප විසින් පාර්ලිමේන්තුව තුල ඔවුන්ගේ තුනෙන්-දෙකක බහුතරය භාවිතා කරමින්, විධායක ජනාධිපති තනතුරක් එක් කල හා, මන්ත්‍රීවරුන් 225 ක් දක්වා විස්තාරණය කල පාර්ලිමේන්තුවට මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත් කිරීමට සමානුපාතික නියෝජන ක්‍රමයක් හඳුන්වා දුන්, නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් සම්මත කර ගත් අතර, තෝරා පත් වන ජනාධිපතිවරුන්ගේ සහ පාර්ලිමේන්තු වල ආයු කාලයන්, තේරී පත්වන දිනයෙහි සිට වසර 6 ක් දක්වා දිගු කර ගති. 1978දී, ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති ලෙසින් තමන් නම් කර ගත් ජයවර්ධන මහතා, බටහිර-ලැදි විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් සහ නිදහස් ව්‍යවසාය ක්‍රමයක් ඉදිරිපත් කිරීම තුලින් සිදු කෙරෙන ආර්ථික සංවර්ධනයක් පොරොන්දු විය.
මින් අනතුරුව, ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරයෙකු පත් කර ගැනුමට පළමු සෘජු ඡන්දය පැවතියේ 1982දී වන අතර, ජනාධිපති ජයවර්ධන විසින් ප්‍රකාශිත ඡන්ද වලින් 52% ලබා ගති. අගමැතිනිය ලෙසින් ඇයගේ ධූර කාලයේදී බලය අනිසි ලෙසින් භාවිතා කිරීමේ චෝදනාව මත 1980දී ඇයගේ සිවිල් අයිතිවාසිකම් අහිමි කිරීම නිසා, හිටපු අග්‍රාමාත්‍යය සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මහත්මියට මෙම මැතිවරණයෙහිදී තරග වැදීමට නොහැකි විය. එමනිසා, ශ්‍රීලනිප අපේක්ෂකයා වශයෙන්, එතරම් ප්‍රකට නොවූ හෙක්ටර් කොබ්බෑකඩුව ඉදිරිපත් කොට,ජනමතයෙන් 35% ලබාගැනුමට ඔහු සමත් විය. වසර 30 කින් පසුව, බලයේ සිටි පක්ෂයක් ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික මැතිවරණයක් දිනා ගැනුමට සමත් වූ ප්‍රථම අවස්ථාව වශයෙන් මෙය සටහන් විය. ඒ වන විට, මෙවැන්නක් සිදුවී තිබූ පළමු අවස්ථාව වූයේ, ඩී.එස්. සේනානායක මහතා විසින් මෙහෙයවුනු එක්සත් ජාතික පක්ෂය විසින්, 1952 මහා මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කිරීමය.
විධායක ජනාධිපති වශයෙන්, රජයේ ප්‍රතිපත්ති නිශ්චය කිරීමේ මහත් බලයක් ජයවර්ධන මහතා සතුව තිබුණි. කෙසේවෙතත්, අයවැය සම්මත කරවාගැනුමට සහ ප්‍රධාන ආර්ථික තීරණ සඳහා පාර්ලිමේන්තුවේ අනුමැතිය ඔහු හට අවශ්‍ය විය. එබැවින්, ඔහුගේ ජයග්‍රහණයේ සීමාන්තිකය, එජාපය වෙත ගැටළුවක් ඇති කර ලීය. නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ, මහා මැතිවරණය පැවැත්වීමට නියමිතව තිබූ අවස්ථාවක, ඔවුන් දැන සිටියේ, ජනාධිපතිවරණය වැනි ප්‍රතිඵලයක් විසින්, පක්ෂය භුක්ති විඳිමින් සිටි සුපිරි බහුතරය අහිමිවන බවයි. 1982 වන විට, අතුරු මැතිවරණ ගණනාවක ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, තවත් ආසන දෙකක් එක් කර ගෙන ආසන 142 හිමි කර ගෙන තිබූ එජාප, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය සංශෝධන සම්මතය සඳහා අවශ්‍යව තිබු තුනෙන් දෙකක බහුතරය අභිබවා සිටියහ. මාධ්‍යය ඉදිරියේ ජයවර්ධන මහතා පිළිගෙන තිබුණේ, විස්තීරණය කරනු ලැබූ පාර්ලිමේන්තුව සඳහා පැවැත්වෙන මැතිවරණයකදී, ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය අවම වශයෙන් ආසන 60 ක් හෝ දිනා ගන්නා බවත්, එවැනි හැකියාවක් ඔහු පවසන පරිදී රටට ව්‍යසනකාරී බවත්ය.
මූලික පියවර
එජාපයෙහි පාර්ලිමේන්තු සුපිරි-බහුතරය පවත්වාගෙන යෑමට, සෘජු මැතිවරණ නොපවත්වා, පාර්ලිමේන්තුවේ ආයු කාලය දීර්ඝ කිරීමට ජයවර්ධන මහතා තීරණය කලේය. මෙය සිදු කිරීම සඳහා, පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන්-දෙකකට වඩා කොටසක සහයෝගය ලබා ගැනීමට රජයට අවශ්‍යවූ අතර, ජාතික ජනමත විචාරණයක් තුලින් ජනතාවගේ අනුමැතිය මෙම දීර්ඝ කිරීම වෙත ලබා ගැනුමටද ජයවර්ධන මහතා තීරණය කලේය. එහි පළමු පියවර වශයෙන්, 1989 අගෝස්තු 4 දින දක්වා බල පවත්වන පරිදී, පාර්ලිමේන්තුවේ ආයු කාලය සය වසරකින් දිගු කිරීම යෝජනා කරමින්, රජය විසින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට 4වන සංශෝධනය ඉදිරිපත් කලේය. මෙම පණත ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුකූල බව, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් තීරණය කිරීමේදී, විනිශ්චය මණ්ඩලය 4-3 ලෙසින් බෙදී සිටියහ. විනිශ්චය විසින් දක්වා සිටියේ "මෙම අධිකරණයෙහි බහුතරය අදහස් කරනුයේ, පළමු පාර්ලිමේන්තුවේ වාර කාලය, යෝජිත පරිදී දිගු කර හැක්කේ (මෙසේ නම් පමණි) 83 ඡේදය ප්‍රකාර (පාර්ලිමේන්තුවෙහිදී) විශේෂ බහුතරයක් සහිතව සම්මත කර ගැනීමෙන් සහ ජනමත විචාරණයක් තුල ජනතාවගේ අනුමැතියට පාත්‍ර කිරීමෙනි."
පසුව, 1982 නොවැම්බර් 5 දිනදී, මෙම පණත පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කෙරිණි. පාර්ලිමේන්තු සභා ගර්භයෙහි සිටි සියළු එජාප මන්ත්‍රීවරු පණතට පක්ෂව ඡන්දය ප්‍රකාශ කළහ. ශ්‍රීලනිපයෙහි මෛත්‍රීපාල සේනානායක සහ හලීම් ඉෂාක් යන මන්ත්‍රීවරුද පණතට පක්ෂව ඡන්දය ප්‍රකාශ කළහ. 1975 දී පාර්ලිමේන්තුව වසර දෙකකින් දීර්ඝ කිරීමට සහාය පලකිරීමට තමන් පෙරදී ක්‍රියා කල බැවින්, මෙම සංශෝධනයට විරුද්ධ වීමට සදාචාරාත්මක අයිතියක් තමන් හට නොමැති බව සේනානායක මහතා පාර්ලිමේන්තුව වෙත ප්‍රකාශ කර සිටියේය. තම පක්ෂය පණතට විරුද්ධ වන බවට ප්‍රධාන විරුද්ධ පක්ෂයවූ දෙමළ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණෙහි නායක අප්පාපිල්ලෙයි අමිර්තලිංගම් ප්‍රකාශ කර සිටියද, දෙඑවිපෙ පක්ෂයෙහි සියළු මන්ත්‍රීවරු ඡන්දය දීමෙන් වැලකී සිටියහ. පණතට විරුද්ධව ඡන්ද ප්‍රකාශ කෙරුණේ, ශ්‍රීලනිප පක්ෂයෙහි ලක්ෂ්මන් ජයකොඩි, අනුර බණ්ඩාරනායක සහ ආනන්ද දසනායක වෙතින් සහ කොමියුනිස්ට් පක්ෂයෙහි මන්ත්‍රීවරයෙකුවූ සරත් මුත්තෙට්ටුවගම වෙතින් පමණි.අවශ්‍යව තිබූ තුනෙන්-දෙකක බහුතරය පහසුවෙන් පසු කරමින් පණත සම්මත වූයේ, පක්ෂව ඡන්ද 142 ක් සහ විරුද්ධව ඡන්ද සතරක් ලබමිනි.
බුද්ධිමය දේපළ නීතිය
ඉතිහාසය
බුද්ධිමය දේපළ යන යෙදුමේ වඩාත් පැරණිතම භාවිතය හඳුනාගත හැකිවන්නේ 1845 ඔක්තෝබර් මාසයෙනි. ඬේවොල් එ. බ‍්‍රවුන් හිදී මැසචුසෙට්ස් සංචාරක අධිකරණය පේටන්ට් අයිතිය පිලිබඳව විභාග කරමින් චාර්ල්ස් එල්. වුඞ්බරි විනිසුරුවරයා කියා සිටියේ ‘අපට බුද්ධිමය දේපළ ආරක්‍ෂා කළහැකි වන්නේ මේ ක‍්‍රමයෙන් පමණකි. කෙනෙකුගේ මානසික ශ‍්‍රමය, නිෂ්පාදන හා අභිරුචීන් ඔහු වගා කරන තිරිඟු හෝ ඔහු ඇති කරන සතුන් වැනිය’. ‘සොයාගැනීම් දේපළ වේ’ යන ප‍්‍රකාශය ඊටත් බොහෝ ඈතට යන්නකි. 1791 ප‍්‍රංශ නීතියේ පළවැනි වගන්තිය කියා සිටියේ ‘සෑම නව සොයාගැනීමක්ම එසේ කළ අයගේ දේපළ වේ. එම අයිතිය සුරක්‍ෂිත කිරීම සඳහා එකී සොයාගැනීම තාවකාලිකව භූක්ති විඳිම සඳහා එම තැනැත්තාට වසර පහකට දහයකට හෝ පහළොවකට පේටන්ට් අයිතිය ලබාදිය යුතුය’ යනුවෙනි.
බුද්ධිමය දේපළ යන යෙදුමේ පැතිරුනු ජනපි‍්‍රයභාවය වඩා නූතන සංසිද්ධියකි. 1967 දී මෙකී යෙදුම ප‍්‍රවර්ධනය කිරීමට සකී‍්‍රයව උත්සාහ කළ ලෝක බුද්ධිමය දේපළ සංවිධානය ස්ථාපිත කරන තුරුම එය එතරම සාමාන්‍ය එකක් නොවුනි. කෙසේවෙතත් 1980 පමණ වනතුරුම උදෘත ලකුණුවලින් තොරව එය යෙදුනේ කලාතුරකිනි.
මෙම සංකල්පයේ සමභවය ඊටත් එහාට සොයා යා හැක. යුදෙව් නීතිය තුල බලබෑම අතින් වර්තමාන බුද්ධිමය දේපළ නීතියට සමාන ප‍්‍රතිෂ්ඨාවන් කිහිපයක් අන්තර්ගත වේ. කෙසේවෙතත් බුද්ධිමය නිර්මාණයන් ‘දේපළ’ වන්නේය යන සංකල්පය මෙකල නොපැවතින. කෙසේවෙතත් බොහෝ බටහිර රටවල නීති පද්ධතීන් තුල බුද්ධිමය දේපළ සම්බන්ධ ප‍්‍රතිපාදනයන් නොතිබූ අතර මෙම යෙදුම විසින් ආවරනය කරනු ලබන නීතීන් සාධාරණීකරණය කෙරුනේ බලහත්කාරයෙනි. මෙම යෙදුම සමහර පනත් කෙටුම්පත්වල පාද සටහන් තුල හැරෙන්නට එක්සත් ජනපදයේ ප‍්‍රකාශන හිමිකම් පිලිබඳ නීති සම්පාදනයන් තුල අන්තර්ගත නොවුනි. ආණ්ඩු ක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ හා ව්‍යවස්ථාපිත නීතීන් තුල යොදාගනු ලැබූ යෙදුම වූයේ ‘පරම හිමිකම්’ යන්නයි.
අරමුණ
බුද්ධිමය දේපළ හිමිකම නිර්මාණකරුවන්ට සිය නිර්මාණයන් සම්බන්ධයෙන් පරම හිමිකමක් ලබාදීම තුලින් කතුවරයා හෝ නව නිර්මාණකරුවාට සිය නිර්මාණය පිලිබඳ තොරතුරු රහසක් ලෙස තබාගන්නවා වෙනුවට එය වැඩිදියුණු කිරීම හා ඒ පිළිබඳ තොරතුරු බෙදාහදා ගැනීම කෙරෙහි පෙළඹවීමක් ඇති කරවයි. බුද්ධිමය දේපළ නීති මඟින් සහතිකකොට ඇති නෛතික රැකවරනය එකී නිර්මාණය මඟින් ආර්ථික සංවර්ධනය වෙත වන සැලකියයුතු දායකත්වය විසින් සමතුලිත කරවනු ලබයි.
ආර්ථික විද්‍යාඥයින් දක්වා සිටින්නේ එක්සත් ජනපදයේ විශාල ව්‍යාපාරයන් සතු දේපළ වලින් තුනෙන් දෙකක්ම ස්පර්ශ කළ නොහැකි දේපළ වන බවයි. මේ ආකාරයට බුද්ධිමය දේපළ රැකවරනය මත යැපෙන කර්මාන්තයන් විසින් බුද්ධිමය දේපළ නොවන කර්මාන්තයන්ට වඩා එක් සේවකයකුට 72 % ක වටිනාකමක් එක්කරයි.
විවේචන
ප්‍රවර්ගය: නීතිය
හිට්ටි වරු
හිට්ටි වරු යනු ඇනටෝලියාවේ විසූ ඉන්දු යුරෝපීය භාෂාව කතාකල ඓතිහාසික මිනිසු කොට්ඨාසයක්. ඔවන් ක්‍රි.පූ.18 වන ශතවරුශයේ උතුරු ඇනටෝලියාවේ හැටුෂා කේන්ද්‍ර කරගෙන ඔව්නුගේ රාජධානිය ගොඩනගා ගත්තා. ක්‍රි.පූ.14 වන ශතවර්ශය වන විට හිට්ටි වරුන්ගේ රාජ්‍ය ඇනටෝලියාව වටකරගනිමින් එහි උපරිමයට පැමිණියා. වයඹ දිගින් සිරියාවතෙක් දකුණින් ලිතානි ගඟේ මුව විට තෙක් සහ නැගෙනහිරින් උතුරු මෙසපොතේමියාව තෙක් එය පැතිරී තිබුනා. ක්‍රි.පූ. 1180 පසු අධිරාජ්‍ය කුඩා නගර කීපයකට බිඳ වැටුනු අතර ඉන් සමහරක් ක්‍රි.පූ.8 වන සියවස තෙක් පැවතුනා.
හිටටි යන යෙදුව රැගෙන ඇත්තේ හීබෘ බයිබලයේ KJV පරිවර්තනයෙන්.
හිට්ටි වරු ඔවුන්ගේ රාජ්‍ය Land of Hatti ලෙස හඳුන්වාගෙන තිබෙනවා. එහි සම්පූර්ණ විස්තරය නම් හටුසා නගරයේ අධිරාජ්‍ය යන්නයි.
බුද්ධිමය දේපළ නීතිය අරමුණ
බුද්ධිමය දේපළ හිමිකම නිර්මාණකරුවන්ට සිය නිර්මාණයන් සම්බන්ධයෙන් පරම හිමිකමක් ලබාදීම තුලින් කතුවරයා හෝ නව නිර්මාණකරුවාට සිය නිර්මාණය පිලිබඳ තොරතුරු රහසක් ලෙස තබාගන්නවා වෙනුවට එය වැඩිදියුණු කිරීම හා ඒ පිළිබඳ තොරතුරු බෙදාහදා ගැනීම කෙරෙහි පෙළඹවීමක් ඇති කරවයි. බුද්ධිමය දේපළ නීති මඟින් සහතිකකොට ඇති නෛතික රැකවරනය එකී නිර්මාණය මඟින් ආර්ථික සංවර්ධනය වෙත වන සැලකියයුතු දායකත්වය විසින් සමතුලිත කරවනු ලබයි.
ආර්ථික විද්‍යාඥයින් දක්වා සිටින්නේ එක්සත් ජනපදයේ විශාල ව්‍යාපාරයන් සතු දේපළ වලින් තුනෙන් දෙකක්ම ස්පර්ශ කළ නොහැකි දේපළ වන බවයි. මේ ආකාරයට බුද්ධිමය දේපළ රැකවරනය මත යැපෙන කර්මාන්තයන් විසින් බුද්ධිමය දේපළ නොවන කර්මාන්තයන්ට වඩා එක් සේවකයකුට 72 % ක වටිනාකමක් එක්කරයි.
මීට අමතරව ලෝක බුද්ධිමය දේපළ සංවිධානය සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ විශ්ව විද්‍යාලය විසින් සිදුකරන ලද හවුල් පර්යේෂණ ව්‍යාපෘතියක් මඟින් ආසියාතික රටවල් හයක බුද්ධිමය දේපළ පද්ධතිවල බලපෑම මැනීමට කටයුතු කරන ලද අතර එහිදී පෙනීගියේ බුද්ධිමය දේපළ පද්ධතීන් ශක්තිමත් කිරීම සහ ආර්ථික වර්ධනය අතර පැහැදිලි සම්බන්ධතාවයක් පවතින බවයි. කෙසේවෙතත් මෙම සම්බන්ධතාවය හේතුඵල වශයෙන් තහවුරු කළ නොහැක්කකි.
නෂ්‍ය මතකය
නෂ්‍ය ආචයනය ලෙසින්ද හැඳින්ටවන, නෂ්‍ය මතකය, යනු ආචිත (ගබඩා කෙරුණු) තොරතුරු පවත්වා ගෙන යෑස සඳහා විදුලි ජව සැපයුම අවශ්‍ය වන්නාවූ පරිගණක මතකයක් වෙයි. විදුලි ජව සැපයුම පවතින තාක් කල් නෂ්‍ය මතකය විසින් තොරතුරු රඳවා තබා ගන්නා මුත් ජව සැපයුම සිඳලුවොත් හෝ එය විච්ඡින්න වුවහොත් හෝ (කෙටි කලකට විසන්ධි වුවහොත්) නෂ්‍ය මතකය අහිමි වෙයි; එනයින් මෙය පවත්වාගෙන යා යුතු ජව සැපයුමක් අනවශ්‍ය අනෂ්‍ය මතකය මෙන් නොවේ. වඩාත් ප්‍රචලිත ලෙසින් මෙය හැඳින්වෙන්නේ  තාවකාලික මතකය ලෙසිනි.
මෙයද බලන්න
ප්‍රවර්ගය:පරිගණක මතකය
නව වසර
නව වසර යනු නව ලිත් වර්ෂයක් ඇරඹීම සනිටුහන් කරන දිනය වන අතර, කිසියම් විශේෂිත දින දසුනක භාවිත වන වර්ෂ ගණනය වර්ධනය වන දිනයද වෙයි. බොහෝ සංස්කෘතීන්හී, මෙම අවස්ථාව කිසියම් ආකාරයකට උත්සවශ්‍රීයෙන් සැමරෙයි.
වත්මන ලොව පුරා භාවිත වන්නාවූ ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුනෙහි නව වසර, රෝමානු දින දසුනෙහි පරිචයම අනුගමනය කරමින් ජනවාරි 1 දින සැමරෙයි. නව වසරෙහි ආගමනය ස්වීය අයුරින් ගණනය කරන්නාවූ හා ප්‍රාදේශීය ලෙසින් භාවිතා වන්නාවූ විවිධ දින දසුන් බොහෝමයක් පවතියි.
ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුන
ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුන භාවිතා කරන රටවල, සාමාන්‍ය වශයෙන් නව වසර දිනය සමරනු ලබන්නේ ජනවාරි 1 දිනදීය.
ප්ලුටාච් සහ මක්‍රොබියස් ට අනුව ක්‍රිපූ 700 දී පමණ නුමා පොම්පිලියස් රජගේ කාලයේදී සිට රෝමානු දින දසුනේ මාස පිළිවෙල ජනවාරි සිට දෙසැම්බර දක්වා විය. ක්‍රිස්තියානි චාරිත්‍රය අනුව, ජනවාරි 1 දින වන්නේ ජේසුස්වහන්සේගේ චර්මඡේදනය (උපතින් දින අටක් ගෙවුනු දින) දිනය වන අතර, එදිනදී එතුමාට ජේසුස් යන නම දෙන ලදි (ලූක් 2: 21). එතැන් පටන්, ජනවාරි1 දින වසරෙහි පළමු දිනය වූ අතර, මෙයින් බැහැර වුනේ මධ්‍යතන යුගවලදී වෙනත් දින කිහිපයක් පළමු දින වූ විට (මාර්තු1, මාර්තු 25, පාස්කු, සැප්තැම්බර් 1, දෙසැම්බර් 25) පමණි.
විසිවන සියවසෙහිදී බටහිර සංස්කෘතිය ලොව අනෙකුත් ප්‍රදේශයන්ට පැතිරීමත් සමගම, ජනවාරි 1 දින භාවිතය ගෝලීය සම්මතයක් බවට පත්වුනේ, වෙනත් දිනවලදී ස්වීය නව වසර උත්සව පවත්නා රටවල පවා (නිද., චීනය සහ ඉන්දියාව) භාවිතයට පත්වෙමිනි.
වර්තමානයේදී, නව වසර සැමරීම ලොව පුරා ප්‍රධාන උත්සවාංගයකි. නව වසරෙහි උදාව (දෙසැම්බර් 31) සමගම බොහෝ විශාල ගිණිකෙලි උත්සව හා සමගින් බොහෝ මහා-පරිමාණ උත්සවාංග ලොව පුරා ප්‍රධාන නගරයන්හී පැවැත්වෙයි.
thumb|180px|left|ග්‍රෙගෝරියානු [[නව වසර දිනය |නව වසර උත්සව 2006දී නිව්-යෝර්ක් නගරයෙහි පැවැත්වුනු අයුරු.]] මධයම රාත්‍රියේදී, මිලියන එකහමාරකට වැඩි ජනකායක් ඉදිරිපිට, 80,000 කට වැඩි  ගිණිකෙලි ප්‍රමාණයක් සිඩ්නි නගරයෙහිදී දල්වනලදි; 2009දී ලොව පුරා ‍රූපවාහිනී නාලිකා ඔස්සේ වඩාත්-නැරඹුනු ප්‍රචලිත උත්සවාංගයද වූයේ මෙයයි. වල්පරයිසෝ හිදී ස්වභාවික පසුතලයක සිට එළිදැක්වුනු විශාලතම ගිණිකෙලි සන්දර්ශනය නැරඹීමට දෙමිලියනයකට අධික ආගන්තුක පිරිසක් වරම් ලැබූහ; මෙය සමන්විත වූයේ වල්පරයිසෝ වාණිජ වරාය නගරයෙහි  සිට  කොන්කොන්, චිලි දක්වා මුහුදුබොක්කේ, මුළුමනින් කිලෝමීටර 21 කට වඩා වැඩි දුර ප්‍රමාණයක් තුල, විනාඩි 25 ක් තුල පැවැති ගිණිකෙලි සංදර්ශන වලිනි.
වාර්තාකරණය සහ කත්තෘවාක්‍යකරණය
සාමාන්‍යෙන් තොරතුරු වාර්තා කරනය සහ අදහස් ප්‍රකාශනය කිරීම අතර වෙනසක් පවති. අදහස් ප්‍රකාශන කතු වැකියට හෝ ඒ ආසනන තිරුවලට සිමාවේ. කතුවැකයේම පත්‍රයේ කතෘ මන්ඩලයේ නිල අදහසය. කතුවැකියට ඉදිරිපසින් ඇති. අදහස් ප්‍රකාශනය සමාජ හා දේශපාලන ස්ථරය තුල තුළනයක් ඇති කිරීම සදහා විවිධ කොට්ටාස වල අදහස් දක්වයි.
ලාංකීය සිත්තර සමාජය
මධ්‍යතන යුගයේ සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථ අතර ද සිතුවම් කලාව හා චිත්‍රශිල්පීන් පිළිබඳව යම් යම් තොරතුරු ඇතුළත්ය.සද්ධර්මරත්නාවලිය,පූජාවලිය, චූලවංසය, නිකාය සංග්‍රහය, සද්ධර්මාලංකාරය, මයුර සංදේශය හා තිසර සංදේශය ඒ අතර ප්‍රමුඛ වෙයි.
පෙර සඳහන් කළ පරිදි මහනුවර යුගය වන විට සිතුවම් කලාවේ නව නැඹුරුතාවක් දක්නට ලැබේ. සම්භාව්‍ය සම්ප්‍රදායයෙන් චූල සම්ප්‍රදායයට පරිවර්තනය වීමේ අවධිය ලෙස මෙම යුගය හැදින්විය හැකිය.එය එක් අංශයකින් ජන කලා විශේෂාංගයක් ලෙස සාමාන්‍යකරණය වීම සමග රාජධානිය පැතිරුණු ප්‍රදේශයෙන් පිට පවා ශිල්පීන් සිටි බවත් ඔවුන් විහාරාරාම සිතුවම් කළ බවත් මේ යුගයේ අභිලේඛන හා සාහිත්‍ය මූලාශ්‍ර ඔස්සේ පෙනී යයි.
මහනුවර යුගයේ අභිලේඛන හා වෙනත් මූලාශ්‍ර මඟින් හෙළි වන සිත්තර සමාජය
මහනුවර යුගයට අයත් ලංකාතිලක ශිලා ලිපිය, ලංකාතිලක තඹ සන්නස, ගඩලාදෙනි ශිලා ලිපිය, මඩවල ගිරිලිපිය, දෙගල්දොරුව සන්නස, දඹුලූ විහාර තුඩපත, මැටියගනේ සන්නස, මැදවල විහාර තඹසන්නස, මැදවල විහාර පිං වට්ටෝරුව තුළින් මහනුවර යුගයේ සිතුවම් කලාව සම්බන්ධ සිත්තරුන්, එකී සිත්තරුන් උදෙසා දුන් වරප්‍රසාද හා දීමනා පිළිබඳවත්, සිතුවම් කර්මාන්තය උදෙසා අනුග්‍රහකත්වය ලබාදුන් රජුන්, ප්‍රභූන් පිළිබඳවත් බොහෝ තොරතුරු හෙළි වේ.
ගංඟාරාම විහාර සෙල් ලිපියෙහි උදාරතර පූජෝත්සවයෙන් එහි නැඟ කොත් මිලියනය කොට චිත්‍රකාරාදීන්ට දුනමනා විඥානක අවිඥානක වස්තු ප්‍රදානයෙන් සිත් සතුටු කරවා  ලෙසින් ශිල්පීන් සඳහා ලබා දුන් වරාප්‍රසාදයන් පිළිබඳව දැක්වේ. මෙයින් චිත්‍රකාරාදීන් සඳහා සෑහෙන තරමේ සමාජ තත්ත්වයක් පැවති බව පෙන්නුම් කෙරේ. එමෙන්ම ප්‍රභූ ජනයාගේ අනුග්‍රහය මත සිතුවම් ගොඩනැගුණාය යන මතයද මේ ඔස්සේ යම්තාක් දුරට ස්ථාපනය වේ.
සාහිත්‍යම මුලාශ්‍ර වන චූලවංසය,දළ වංසය,විදුරජාතක කතාව,මන්දාරම් පුවත, සුළු රාජාවලිය, නීලකොබෝ සන්දේශය, ගණදෙවි හෑල්ල ආදියේ මහනුවර යුගයට අයත් සිතුවම්කරණයන්, එකී ක්‍රියාවලිය සිදු වූ ආකාරයත්, සිත්තරුන්ගේ දායකත්වයත් ඒ සඳහා පෙරළා ඔවුන්ට පුද පඩුරු ලැබීම් ආදියත් පිළිබඳව තොරතුරු සඳහන් වේ. ගණදෙවි හෑල්ලෙ හි තරුණ ගණේෂට මාළිගයක් සෑදීම පිළිබඳව මෙසේ සදහන් වේ. බිත්ති මැටි පදලමින් සුනු පදනම්ලා ඔසින් මකර රුව හංසයින් ගවර දිවි සිංහයන් මොනරු හා ගිරවුනුත් කොඛෙයියන් හා කුකුළනුත් පරවි සොඳ කොවුලනුත් ඇඳ බිත්ති වල මෙසින් සිත්තරකු ගෙන්වනා ආසනේ තබමිනා උඩු වියන් බඳිමිනා වටතිරද අඳිමිනා
ගණේෂට සෑදූනු මාළිගයෙහි ඇඳි සිතුවම් පිළිබඳවත් එසේ සිතුවම් ඇදීම උදෙසා සිත්තරාට කරනු ලැබූ ඇගයීම්ද මෙයින් පසක් වේ. නීලකොබෝ සෙඳස ද සිතුවම් පිළිබඳ මෙසේ දෙස් දෙයි.
ඛෙලෙන් සුරා වූ විස්කම් පුර වැද අසල කලෙන් සුරානේ සිග වග සිතුවම් නුදුල පලෙන් සිරි කදුරු රුක වෙත හිඳ නොසෙල පොළොන්නරු වෙලෙස සැදි අම්බලම බල
පල බර කදුරු රුක මත හිඳ විස්කම් දෙවි පුතුගේ බලයෙන් නිම කළ ලෙස පෙනෙන චිත්‍ර කර්මාන්තයෙන් යුතු පොළොන්නරු වෙලේ අම්බලමේ සිතුවම් දකින ලෙසින් කරන ආරාධනයක් මෙහි වෙයි. සිතුවම්කරණයන් හි ස්ථාන ගත වීම පිළිබඳව අනාවරණයක් ද මෙහි වෙයි.
බුද්ධිමය දේපළ නීතිය ඉතිහාසය
බුද්ධිමය දේපළ යන යෙදුමේ වඩාත් පැරණිතම භාවිතය හඳුනාගත හැකිවන්නේ 1845 ඔක්තෝබර් මාසයෙනි.
ලාංකීය සිත්තර සමාජය
මහනුවර යුගයේ අභිලේඛන හා වෙනත් මූලාශ්‍ර මඟින් හෙළි වන සිත්තර සමාජය
සුළු රාජාවලියෙන් චිත්‍රකාරාදීන්ට හස්ති රත්න පණහක දී බරපැන් දී ඔවුන් සතුටු කරවා ලෙසින් දක්වා තිබීමෙන් එවකට සිත්තරුන් වෙත ශිල්පකර්ම උදෙසා ලබා දුන් වරප්‍රසාදයන් පෙන්නුම් කෙරේ.මෙලෙසින් සිතුවම් කරුවන්ට පුදපඩුරු නොමසුරු ලෙස දීමට තරම් තදනන්තර අනුග්‍රහකයින් තුළ පැවති සිතුවිල්ල හුදෙක් එම සිතුවම් කෙරෙහි පැවති පැහැදීම ද ඔවුන්ගේ කලා රසඥතාවයේ මනෝහර බවද යන්න විමසිය යුතු වේ.
බුද්ධිමය දේපළ නීතිය ඉතිහාසය
ඬේවොල් එ. බ‍්‍රවුන් හිදී මැසචුසෙට්ස් සංචාරක අධිකරණය පේටන්ට් අයිතිය පිලිබඳව විභාග කරමින් චාර්ල්ස් එල්. වුඞ්බරි විනිසුරුවරයා කියා සිටියේ ‘අපට බුද්ධිමය දේපළ ආරක්‍ෂා කළහැකි වන්නේ මේ ක‍්‍රමයෙන් පමණකි. කෙනෙකුගේ මානසික ශ‍්‍රමය, නිෂ්පාදන හා අභිරුචීන් ඔහු වගා කරන තිරිඟු හෝ ඔහු ඇති කරන සතුන් වැනිය’. ‘සොයාගැනීම් දේපළ වේ’ යන ප‍්‍රකාශය ඊටත් බොහෝ ඈතට යන්නකි. 1791 ප‍්‍රංශ නීතියේ පළවැනි වගන්තිය කියා සිටියේ ‘සෑම නව සොයාගැනීමක්ම එසේ කළ අයගේ දේපළ වේ. එම අයිතිය සුරක්‍ෂිත කිරීම සඳහා එකී සොයාගැනීම තාවකාලිකව භූක්ති විඳිම සඳහා එම තැනැත්තාට වසර පහකට දහයකට හෝ පහළොවකට පේටන්ට් අයිතිය ලබාදිය යුතුය’ යනුවෙනි.
862
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
බුද්ධිමය දේපළ නීතිය ඉතිහාසය
බුද්ධිමය දේපළ යන යෙදුමේ පැතිරුනු ජනපි‍්‍රයභාවය වඩා නූතන සංසිද්ධියකි. 1967 දී මෙකී යෙදුම ප‍්‍රවර්ධනය කිරීමට සකී‍්‍රයව උත්සාහ කළ ලෝක බුද්ධිමය දේපළ සංවිධානය ස්ථාපිත කරන තුරුම එය එතරම සාමාන්‍ය එකක් නොවුනි. කෙසේවෙතත් 1980 පමණ වනතුරුම උදෘත ලකුණුවලින් තොරව එය යෙදුනේ කලාතුරකිනි.
ලාංකීය සිත්තර සමාජය
මහනුවර යුගයේ අභිලේඛන හා වෙනත් මූලාශ්‍ර මඟින් හෙළි වන සිත්තර සමාජය
අනුග්‍රහකයින් පිළිබඳව අතීත කථාවන් හැදෑරීමේදී මහනුවර යුගයද පුරාණ භාවිතයන් එලෙසම පවත්වාගෙන ගිය බවට තොරතුරු හෙළිදරව් වේ. මේ යුගය වන විට ආරාම සෑදීම සඳහා මූලිකත්වය ගන්නා ලද රජුන් ප්‍රභූන් හෝ අනෙකුත් පුද්ගලයින් පින් රැස්කර ගැනීමේ අභිලාශයෙන් කරන ලද පින්කම් හි නියම පින ලබා ගැනීමේ අටියෙන් කටයුතු කළ බැව් පෙනේ.එසේ නියම පින ලබා ගැනීමට නම් ශ්‍රමය සඳහා නිසි වැටුප් සියලූ කාර්මිකයන් වෙත ලබා දී සිත් සතුටු කළ යුතුය.කාර්යය සඳහා යන වියදමද නොදරයි නම් පිනේ නියම ඵලය නොලැබේය යන විශ්වාසය ඔවුන් තුළ තිබුණු බැව් පෙනේ.
පින් ලබා ගැනීමේ අරමුණින් වූවද මෙලෙස දීමනා හා වරප්‍රසාද ලබා දෙමින් සිත්තරුන් දිරිමත් කරවීම සිතුවම් කර්මාන්තය උදෙසා ශිල්පී ඒකරාශී වීමටත්,එම කාර්යයෙහි තත්පර වීමටත් සහ තවදුරටත් ශිල්පය ප්‍රගුණ කර වීමටත් අභිප්‍රේරණයක් විය.එයින් කිසි විටෙක සිත්තරුන් පුද පඩුරු උදෙසා සිය ශිල්පය ප්‍රගුණ කළ බව නොකියවේ.
මෝසල් මුදාගැනීම
මෝසල් මුදාගැනීම යන්නෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉරාකයේ සහ ලෙවන්තයේ ඉස්ලාමීය රාජ්‍යය වෙතින් මෝසල් නගරය මුදා ගැනීම සඳහා 2016 ඔක්තොම්බරයෙහි සිට ඉරාක හමුදාව සහ ඉරාක ජනතාවාදී සේවාමුක්ත බලකායන් විසින් සිදුකෙරුණු ප්‍රධාන හමුදාමය මෙහෙයුමකි.
ලාංකීය සිත්තර සමාජය
මහනුවර යුගයේ අභිලේඛන හා වෙනත් මූලාශ්‍ර මඟින් හෙළි වන සිත්තර සමාජය
300px|left
මහනුවර සම්ප්‍රදායේ සිත්තරු
සිත්තරුන් අයත් වූයේ නවන්දන්න කුලයටය.ජනවංසය මේ කුලයේ ප්‍රභේද දෙකක් දක්වයි.ඒ එක් ප්‍රභේදයක් සිත්තරුන්ය.මොවුන් කඹුරන් ලෙස හැදුවනු ලැබු අතර ඔවුන් ඉන්දියානු වෙරළින් ගෙන එන ලද කාර්මිකයින් බවට විශ්වාසයක් පවතී.නවන්දන්න කුලයේ ඉහළ පැලැන්තියට සිත්තරුන් අයත් වූ අතර ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් රන් හා රිදී වැඩකරුවන්,පිත්තල වැඩ කරුවන්,ඇත් දත් හා දැව කැටයම් කරුවන් සමඟ සමානත්වයක් ගනු ලැබුවද වඩුවන් සමඟ සහභෝජනයක් නොවීය.
බුද්ධිමය දේපළ නීතිය ඉතිහාසය
මෙම සංකල්පයේ සමභවය ඊටත් එහාට සොයා යා හැක. යුදෙව් නීතිය තුල බලබෑම අතින් වර්තමාන බුද්ධිමය දේපළ නීතියට සමාන ප‍්‍රතිෂ්ඨාවන් කිහිපයක් අන්තර්ගත වේ. කෙසේවෙතත් බුද්ධිමය නිර්මාණයන් ‘දේපළ’ වන්නේය යන සංකල්පය මෙකල නොපැවතින.
ලාංකීය සිත්තර සමාජය
මහනුවර සම්ප්‍රදායේ සිත්තරු
සිත්තරුන් ගල්ලද්දන් ලෙසින් සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේ හදුන්වන ලදී.ගල්ලද්දන් ලෙස හැදින්වීම ගම්ලද්දන් යන්න සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයට පත් වීමේ ප්‍රතිඵලයක් වන්නට ඇත.මොවුහු දාසය හා දාහත් වන සියවස් වල වාසය කළ රඡ්දරුවන් විසින් ලංකාවට ගෙන්වා ගන්නා ලද පාණ්ඩ්‍ය හා වෙනත් ඉන්දියානු කාර්මික ශිල්පීහු බව රැල්ෆ් පීරිස්ගේ මතයයි.මේ පිළිබඳව සෝමතිලකගේ මතය වන්නේ පෙර සියවස් වල ඉන්දියාවෙන් ගෙන්වන ලද කාර්මිකයන්ද මේ යුගයේ සිටින්නට ඇති නමුත් ඒ පිළිබඳව නිවැරදි සාක්ෂි සොයා ගැනීම ඉතා අසීරු කටයුත්තක් බවයි.එමෙන්ම දේශිය කාර්මිකයන්ද සිය පරම්පරාවන් උසස් කොට දැක්වීම උදෙසා භාරතීය ආභාෂයන් හේතු විරහිතව ඈදා ගැනීමට උත්සහ දැරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මෙය සිදුවන්නට ඇත.
බුද්ධිමය දේපළ නීතිය ඉතිහාසය
කෙසේවෙතත් බොහෝ බටහිර රටවල නීති පද්ධතීන් තුල බුද්ධිමය දේපළ සම්බන්ධ ප‍්‍රතිපාදනයන් නොතිබූ අතර මෙම යෙදුම විසින් ආවරනය කරනු ලබන නීතීන් සාධාරණීකරණය කෙරුනේ බලහත්කාරයෙනි. මෙම යෙදුම සමහර පනත් කෙටුම්පත්වල පාද සටහන් තුල හැරෙන්නට එක්සත් ජනපදයේ ප‍්‍රකාශන හිමිකම් පිලිබඳ නීති සම්පාදනයන් තුල අන්තර්ගත නොවුනි. ආණ්ඩු ක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ හා ව්‍යවස්ථාපිත නීතීන් තුල යොදාගනු ලැබූ යෙදුම වූයේ ‘පරම හිමිකම්’ යන්නයි.
ලාංකීය සිත්තර සමාජය
මහනුවර සම්ප්‍රදායේ සිත්තරු
ඇතැම් සිත්තර පරම්පරාවන් දේවානම්පියතිස්ස තරම් ඈතට සබඳතාවයක් ඇති බවට ඔවුන් තුළ විශ්වාසයක් පවතී.මේවා යම්තාක් දුරට භාරතය මත ගොඩ නැගුණු යැපුම් මානසිකත්වයෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙසින් දැක්වීමටද පුළුවන.
බුද්ධිමය දේපළ නීතිය ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය: නීතිය
ලාංකීය සිත්තර සමාජය
සිත්තර පදවි
සිත්තර පදවි අතර ශිල්පාචාර්යකු වීම ඉහළ තලයක පැවතුණි.ශිල්පාචාර්ය යනු පස්වැදෑරුම් ශිල්පයෙහි විශේෂ දස්කම් ලැබූවෙකු වෙයි.චිත්‍ර ශිල්පය, ගණිතය,නැකැත් ශාස්ත්‍රය,විචිත්‍ර කර්මාන්ත(කැයටම්)හා ආභරණ සෑදීමට නිපුණ ශිල්පීන් මේ සඳහා තෝරා ගැනුණි.වක දෙකකින් ආරම්භ කර තිරිඟ තලයෙන් අවසන් කරන මෙම පාඨමාලාව ඉතා සංකීර්ණය තුන්දන් වැඩ නම් ව්‍යාප්ත මෝස්තර ක්‍රමය නිරූඨ හැඩ අභ්‍යාස හා අතිරේක අධ්‍යාපනයෙන් කියවීම ලිවීම හා ගණිතය තුළින් ප්‍රමාණ සමික්ෂණයද හුරුවේ. බුද්ධරූප ලක්ෂණ හා පරිමාණ දැන ගැනීමට සාරිපුත්‍රය ද දේව ප්‍රතිරූප නිරූඨ සත්ත්ව රූප සඳහා රූපාවලිය ද සූසැට ආභරණ ලක්ෂණ හා දාගැබ් ආදියෙහි විස්තර දැනගැනීමට වෛජයන්තියද මෙම ශිල්පීන් අධ්‍යයනය කළ යුතු විය.ශිල්පාචාර්යයවරු මහනුවර යුගයේ රාජ්‍යය සම්මානලාභීහු වූහ.නළල් පටිය රජු විසින් පැළදීම ශිල්පීන් ලැබූ ඉහළතම ගෞරවය විය.මේ අතර රාජකීය ඇඳූම් පැළදුම් ප්‍රදානයද උසස්ම සම්මානයක් විය.ගංඟාරාම විහාරයේ වැඩ නිම කළ ශිල්පියාට රාජ වස්ත්‍රයක් කිර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජු  විසින් තෑගි කරන ලදී.
මේ අතර සිත්තරු ශිල්පීය ප්‍රගුණතාවය අනුව රජ වාසලට අනුයුක්තව කොට්ටල් බද්ද හා පට්ටල් හතර ලෙසින් ආයතනගතව සිටියහ.
කොට්ටල් බද්ද කාර්යාංශය
රජවාසලේ අවශ්‍යතාවයන් උදෙසා ඇති කරනු ලැබූ ප්‍රසිද්ධ වැඩ දෙපාර්තුමේන්තු තුදුසක් විය.එහි සිත්තරු අයත් දෙපාර්තමේන්තුව කොට්ටල් බද්ද කාර්යාංශය විය.
පට්ටල් හතරේ කාර්මිකයෝ
ඉහළ පැළැන්තියට අයත් (රන් හා රිදී වැඩකරුවෝ සිත්තරු ඇත්දත් කැටයම්කරුවෝ ආදීහු)කාර්මිකයන්ගෙන් රජු උදෙසා වැඩකරන්නාවුන් පරම්පරාගත උරුමවාසිකම් හිමිවන්නාවූත් අනෙකෙකුට ඇතුළත් විය නොහැකි පට්ටල් හතර නම් කාර්මික ශ්‍රේණියට  අයත් වූහ. මෙකී පට්ටල් හතර මුලින් ආභරණ පට්ටලය ලෙසින් පමණක් තිබූ අතර පසුව එය රන් කඩු පට්ටලය,ඔටුනු පට්ටලය,ආභරණ පට්ටලය හා සිංහාසන පට්ටලය ලෙස සතරකට ඛෙදුණි. සිත්තරුන් අයත් වුයේ සිංහාසන පට්ටලයටය.එසේ වූවද ඇතැම් අවස්ථාවන් හී දී තමාට භාරදෙන කාර්ය අනුව කාර්මිකයන් එක් පට්ටලයකින් අනෙක් පට්ටලයට මාරු වූ බව පෙනේ.
පට්ටල් හතරේ ස්ථානයක් ගැනීම ප්‍රධාන කාර්මික පවුල් වල ප්‍රවේණියක් විය. සේවය සඳහා රජු විසින් ත්‍යාග ලෙස පිරිනමන ලද ඉඩම් ශිල්පීන් සතු විය. ශිල්පීන්ගේ දක්ෂතා මත නින්දගම් ලැබීම සිදු වූ අතර නවන්දන්ත කුලය ගොවිගම කුලයට පහත් වූවද අනෙක් පන්තියේ කුල අතර ඉහළින් පිහිටි කුලයක් විය.කලාකරුවන්ගේ දක්ෂතාවය මත පටබැඳි නාම ද ලබා දුණි.එය මූලාචාරී යන ගෞරව නාමයයි.කොට්ටල් බද්දේ සිත්තරු පට්ටල් සතරේ මූලාචාරීන් යටතේ සිටියහ.මොවුහු රටේ මිනිස්සු,පටබැන්දෝ ලෙස නම් කරනු ලැබූ අතර රජුට හා රජ පෙළපතට පමණක් පහළින් සිටියහ.විදානේවරු පවා සිටියේ මොවුනට පහළිනි.
සිත්තර පරම්පරා
කාර්මිකයන්ට භුක්තිය සඳහා ලබා දුන් නිලපංගු මගින් ඔවුන් ගේ සේවය තව දුරටත් ධෛර්යමත් කළ අතර මෙම දීමනාවන් පිළිබඳව සඳහන්ව ඇති තුඩපත්, සන්නස්, අභිලේඛන තුළින් එකල ප්‍රමුඛ සිත්තරුන් හා සිත්තර පරම්පරා පිළිබඳව තොරතුරු ඒකරාශි කර ගත හැකි වේ.
උල්ලූදුපිටියේ සිත්තර පරම්පරාව මහනුවර යුගයේ සිටි සිත්තර පරම්පරා අතර ප්‍රසිද්ධ එකකි. උල්ලූදුපිටියේ සිත්තර පවුල කොටස් දෙකකින් යුතු විය. කුඹුරේ ගෙදර හා වෙද ගෙදර වශයෙනි. උල්ලූදුපිටියේ සිත්තර පවුලේ ජනප්‍රියතම සිත්තරා රාජේශ්වර ශිල්පාචාරීවරයාය. ක්‍රි.ව 1593 පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු කාලයේ ඡේතවනාරාමයේ සිතුවම් සම්බන්ධයෙන් ඔහු සන්නසක් ලබාගෙන ඇත. කුළුගම්මන සිය පත්තුවේ උල්ලූදුපිටියේ පිහිටි ........ ඉඩමක් හා හේන් තුනක් කිසිදු අරෝවියවුලක් නැතිව භූක්ති විඳිනා සේ උල්ලූදුපිටියේ රාජේශ්වර සිත්තර ආචාරියාට දෙවා වදාරන ලදී.
තවද මාතලේ හුළංගමුවේ සින්තර රම්බඩ උන්නානේ තඹ සන්නසක් ප්‍රදානය ලෙස ලබාගෙන ඇත.ඔහු උල්ලූපිටියේ හා නිලගම පරම්පරා සමඟ සමීප ඥාති සබඳතාවක් හිමි අයෙක් විය.නිලගම සිත්තර පරම්රාව පිළිබඳව ඇත්තේද දීර්ඝ ඉතිහාසයකි.මහනුවර යුගයේ සිතුවම් අතර මූලිකත්වයක් දරණ දෙගල්දොරු විහාර සිතුවම් ඇඳීමේ කාර්යයෙහි ලා නිලගම පරපුරෙන් ආ පුද්ගලයෙකු ලෙස සැලකෙන නිලගම පටබන්දා මූලිකව කටයුතු කර ඇත. මෙම කාර්යයට කොස්වත්තේ හින්තර නයිදේ,දෙව්රගම්පල සිල්වත්තැන හා තවත් නම් සඳහන් නොවන ශිල්පීන් තිදෙනෙකු ද සහය දුන් බව සෝමතිලකගේ මතයයි. මෙහි සත්‍යතාව ඔප්පු කිරීමේ නොයෙකුත් දුෂ්කරතා පැවතිය ද සිත්තර කර්මාන්තයෙහි යෙදුනු ශිල්පීන් කණ්ඩායමක් සිටි බවත් ඔවුන් එක්ව කටයුතු කළ බව මින් පෙන්නුම් කෙරේ. මේ අතර නිලගම පරම්පරාව පිළිබඳව සෝමතිලක මෙසේ දක්වා සිටියි.
මහනුවර ගංඟාරාම සිතුවම් ඇඳීම සඳහා සහභාගී වී ඇත්තේ නිලගම අභරණ අප්පුය.නිලගම පරපුරේ බලවන්වල බෝධිනාරායක බුවනෙකබාහු නම් චිත්‍රිචාර්යෙකුට කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජු තුඩපත් දීම පිළිබඳව තොරතුරු අනාවරණය වේ.මේ අනුව රාජකීය සම්මානයට පාත්‍රවූ සිත්තර පරම්පරාවක් ලෙස නිලගම සිත්තර පරම්පරාව දැක්විය හැකිය.
දහ අටවන සියවසේ අවසානභාගයේහි අති ප්‍රසිද්ධ චිත්‍ර ශිල්පියා දෙවරගම්පල සිල්වත්තැන විය.කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ (ක්‍රි.ව 1747 - 1781) යුගයේ දී දෙගල්දොරුව,රිදී විහාරය හා අන්‍ය විහාර වල සිතුවම් කළ ආචාරී කුලයට අයත් අනුසම්පන්න භික්ෂුවක් ලෙසින් ප්‍රසිද්ධියට පත් වූවෙකි.
මේ යුගයේ දී සියම් නිකාය පැවතුණු අතර ගොවිගම කුලයට අයත් නොවූවන් භික්ෂූන් ලෙස නොසලකන බැවින් ඔහු දෙවරගම්පල සිල්වත්තැන ලෙසින් හදුන්වන ලදී. හෙතෙම කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ මාවනැල්ල අසල දෙවරගම්පල අසල ගමේ උපන් තැනැත්තේකු බව කියනු ලැබේ.හිරියාලේ නයිදේ, දේවේන්ද මූලාචාරී,කොස්වත්තේ සිත්තර නයිදේ,නිලගම පටබැන්දා,වෑත්තෑවේ හිමි හා කටුවන හිමි,දෙව්රගම්පල සිල්වන්තානගේ සමකාලීන ශිල්පීහු වෙති.
ප්‍රාදේශිය වශයෙන් ද සිත්තරුන් විසිරි සිටි බව මේ යුගයට අයත් ලේඛන මූලාශ්‍ර භාවිතයේ දී පෙනී යයි.කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ මාවනැල්ල ප්‍රදේශයට ආසන්න දනාගම දත්තසිංහ මූලාචාරීන්,ගොඩිගමුවේ හින්තර ගෙදර හා දේවනාරායන හිත්්තරගෙදර ප්‍රසිද්ධව පැවති අතර දේවනාරායන පෙළපත් භාවිතා කළ සිත්තර පවුල් අරණායක ප්‍රදේශයේ හබලක්කාව,දුල්දෙණිය ආදී ගම්හි ජීවත් වූහ.මහනුවර කිරිවවුලේ දේවනාරායක හිත්තර ගෙදර, යාලේගම හිත්තර ගෙදර,නිලවල දේවනාරායක හිත්තර ගෙදර ලෙසින් පවුල් ව්‍යාප්තව පැවතණි.
මහනුවර යුගයේ ශිල්පීන්ගේ නමෙහි අගට නයිදේ යන පදය එක් කර තිබේ.එය ඇතැම් විට ගෞරවාර්ථය දැක්වීම සඳහා යොදා ගත්තක් විය හැකිය. දෙල්දෙණියේ හිත්තර නයිදේ,කුඹේපිටියේ පටබැඳි විදානේ,බොධිරානායක චිත්‍රාචාරීන්ගේ කපුරු නයිදේ,හිරියාලේ නයිදේ,වඩුගොඩ විජේපාල මුහන්දිරම්ලාගේ නෙත්තා නයිදේ,කොස්වත්තේ හිත්තර නයිදේ මේ කාලයේ ප්‍රසිද්ධ ශිල්පීන් විය.සිත්තර පවුල් සඳහා දේශියන් පමණක් නොව දකුණු ඉන්දියානු සම්භවයක් ද පැවති බව පෙනේ.සෝමාරායන,පුෂ්පාරායන ආදී දමිළ නාම භාවිතය ද මේ කාලයේ ද්කනට ලැබේ.එසේම සිංහල නම් සඳහා දෙමළ නාමයන් ද මිශ්‍ර වීම දක්නට ලැබේ.පොන්න නයිදේ එලෙස භාවිත වූ නාමයකි.චිත්‍ර ශිල්පයෙහි නිමග්න වූව ද නිශ්චිත පරම්පරාවකට අයත් නොවන ශිල්පීන් ද මේ යුගයෙහි විය.නාගොල්ලේ හින්තර නයිදේ,මැදසියපත්තුවේ ඉඹුල්පිටියේ සිටි හිත්තර නයිදේ,කඩපල්ල කෝරළයේ හිත්තරේ,දඹව හිත්තරනයිදේ,උඩංගමුව වසමේ හපුවිද හිත්තර නයිදේ,ගන්නෝරුවේ හිත්තර මුදහම්දිරම්  ආදීන් ඊට අයත් වූවෝ වෙති. මෙලෙස මහනුවර යුගය පාරම්පරිකව පැවතෙන කාර්මික ශිල්පීන්ගේ පවුල්වලින් ද එසේම පරපුරකට අයත් නොවන සිත්තරු ද වශයෙන් ඉතා පුළුල් ලෙසින් සිතුවම් ශිල්පීය විහිදී ගිය යුගයක් විය.
බෝම්බකරුවන්
ජුලි 12වන දින පවත්වන ලද පොලිස් මාධ්‍ය හමුවකදී පරික්ෂණ වල තත්වය පිළිබද කරුණු හෙළිදරව් කරන ලදී. පරික්ෂකයන් විසින් ප්‍රුද්ගලයන් සිවු දෙනෙකුගේ කණ්ඩායමක් පිළිබද විශේෂ අවධානය යොමු කර ඇත. ඔවුන් ලීඩ්ස්, බටහිර වොක්ෂය(ර්) වලින් පැමිණෙන්නන් බවත් ඔවුන් අතරින් තිදෙනෙකු ඊට ඉහත වැරදී ක්‍රියාවකට සමබන්ධ නොවුවත් බවටත්  පිරිසිදු හම ඇත්තවුන්" (Cleanskin) වාර්තා වී ඇත. 2005 ජුලි 07වන දින මෙම සිවු දෙනා බෙඩ්ෂෝර්ඩියර් (Bedfordshire) හි ලුටන් වෙත මෝටර් රථයකින්ද ලංඩනය දක්වා දුම්රියෙන්ද ගමන් ගෙන ඇත. උදෑසන 8.30 පමණ "කිංග්ස් ක්‍රොස්" දුම්රිය පොළ (King’s Cross Station) වෙත පැමිණ ඇති බවට එහි සවි කර තිබු CCTV  විඩියෝ දර්ශණ මගින් මගින් අණාවරණය වේ. මොවුන්ගේ බඩු බාහිරාදිය  පිපිරිම සිදුවු ප්‍රදේශයේ තිබි සොයා ගන්නා ලදි.  ජුලි 12වන දින BBC වාර්තාවකට අනුව නියෝජ්‍යය සහකාර කොමසාරිස් වන පීටර් ක්ලාර්ක  විසින් කරන ලද හෙලිදරව්වකට අනුව බෝම්බකරැවන්ගෙන් එක් අයෙකුගේ බඩු භාණ්ඩ ඇල්ඩිගේට් හා එඩ්වෙයාර් මාර්ග බෝම්බ අනතුර සිදුවු ස්ථාන 02දීම සොයා ගෙන ඇත.
වැටලීම්
පොලිසිය විසින් ජුලි 12වන දින ලීඩ්ස් ප්‍රදේශයේ හි පිහිටි නිවාස 06ක් වටලන ලදී. ඉන් නිවාස 02ක් බීස්ටන් හිදී (Beeston) තවත් නිවාස 02 ක් තෝන්හිල් දීත් (Thornhill) එක් නිවාසයක් හොල්බෙක්හි තීබිත් පරික්ෂාවට ලක්වු අතර තවත් එක් නිවසක් හයිඩ් පාර්ක් හි ඇලෙක්සැන්ඩර් ග්‍රෝව් හි තිබිත් වටලන ලදි. එක් පුදුගලයෙකු අත්තඩංගුවට පත් විය. බටහිර වොක්ෂයර් පොලිසියට අනුව ලීඩීස් තිබි සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයක් පුපුරණ ද්‍රව්‍යයද සොයා ගන්නා ලදී. එමෙන්ම එක් නිවසක තිබු සිමා සහිත පුපුරණ ද්‍රව්‍යයද පරික්ෂාවට ලක් විය. තවත් පුපුරණ ද්‍රව්‍යය එක් බෝම්බකරුවෙකු වු ෂෙහාඩ් තන්වීර් ගේ  (Shehzad Tanweer) ලුටන් දුම්රිය පොලේ තිබු ඔහුගේ මෝටර් රථය තුළ තිබි හමු විය. පොලිසිය විසින් බකිම්හැංෂයර් නගරයේ උතුරැ මාවතේ තිබු නිවාසයක් ද ජුලි 13 වන දින පරික්ෂාවට ලක්කරන ලදී.
ඉන්දියානු ධජය
ඉන්දියානු ධජය සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියානු ව්‍යවස්ථාව පහත ආකාරයට විස්තර කර තිබේ."ධජයෙහි ඉහල කොටසෙහි ඝණ කහ (Kesari) වර්ණයෙන්ද ,පහළ කොටස කොළ පැහැයෙන්ද වේ. මධ්‍ය ප්‍රදේශය සුදු පැහැ වන අතර එහි මධ්‍යයේ පිහිටි අශෝක චක්‍රය තද නිල් පැහැයෙන් සමාන පරතරයකින් යුක්ත ගරාදි 24 කින් සමන්විත වේ." වත්මන් ඉන්දියානු ධජය, ඉන්දියානු රාජ්‍යයේ රාජ්‍ය ධජය බවට පිළිගනු ලැබූයේ 1947 ජුලි 22දා පවත්වන ලද ව්‍යවස්ථාදායක මන්ත්‍රණ සභාවෙහිදීය.මෙම ධජය, ඉන්දියාව ජනරජයක් වූ පසුව ද තබා ගනු ලැබිණි.ඉන්දියාවේ "ත්‍රිවර්ණ" යන පදය සෑම විටම ඉන්දියානු ධජය සිහිපත් කෙරේ.මෙම ධජයෙහි පදනම වනුයේ පින්ගලි වෙන්කයියා විසින් නිර්මාණය කරන ලද ඉන්දියානු ජාතික කොංග්‍රසයහි ධජය වන ස්වරාජ් ධජයයි. ධජය, නීතියට අනුව සෑදිය යුත්තේ මහත්මා ගාන්ධි විසින් ප්‍රකට කරන ලද ක්හාඩි නම් වූ විශේෂයෙන් අතින් නිම වන ලද කපු හෝ සේද රෙදි වර්ගයකිනි.ධජයේ නිමැවුම් ක්‍රියාවලිය හා පිරිවිතරයන් පනවනු ලබන්නේ ඉන්දීය ප්‍රමිති ආයතනයයයි.ධජයේ නිෂ්පාදනයේ අයිතිය දරණු ලබන්නේ ක්හාඩි ප්‍රවර්ධන හා ග්‍රාමීය කර්මාන්ත අධිකාරිය විසින් වෙන් කරන ලද ප්‍රාදේශීය කණ්ඩායමකටයි.කර්නාටක ක්හාඩි ග්‍රාමෝද්යෝග සම්යුක්ත සංහා 2009 හිදී ධජයෙහි තනි නිෂ්පාදකයා බවට පත් විය.
ධජයේ භාවිතය නියම කරනු ලැබුයේ ඉන්දියානු ධජයේ ව්‍ය්වස්ථා සංග්‍රහය විසින් වන අතර රාජ්‍ය ලාංජනයේ නීතීන් ද අදාළ වේ.මූලික ව්‍යවස්ථාව අනුව පෞද්ගලික පුරවැසියන්ට ජාතික දිනයන්හිදී එනම් නිදහස් දිනය(ඉන්දියාව) හා ජනරජ දිනය(ඉන්දියාව) න්හිදී හැර අනෙකුත් දිනයන්හිදී භාවිතා කිරීම තහනම් වී තිබුණි. 2002 හිදී පෞද්ගලික පුරවැසියන්ගේ අභියාචනයක් විභාග කිරීමෙන් අනතුරුව නවීන් ජින්දාල් විසින් ඉන්දියාවේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය මඟින් ඉන්දියානු ආණ්ඩුවට ලද නියෝගයකින් පෞද්ගලික පුරවැසියන්ට ධජය භාවිතය සඳහා ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය සිදු විය.පසුව ඉන්දියානු අමාත්‍ය මණ්ඩල සංගමය ධජය සීමිත භාවිතයන් සඳහා ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය සිදු කෙරිණි. සංශෝධනයෙහිදී අමතර භාවිත සඳහා එනම් කිසියම් ආකාරයේ ඇඳුම් සඳහා යොදා ගැනීමට 2005 දී ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයෙන් ඉඩ අවස්ථා ලැබුණි.ධජයේ ගඟනාවතරණයෙහි මූලලේඛනය සහ එහි භාවිතයෙහි වෙනත් ජාතික හා ජාතික නොවන ධජයෙහි සම්බන්ධතාවය ධජ ව්‍යවස්ථාවට අනුව පාලනය කරනු ලැබිණි.
ඝන කහ වර්ණයෙන් ධෛර්යය සහ පරිත්‍යාගය නිරූපණය කෙරේ.සුදු වර්ණයෙන් සත්‍ය, සමඟිය සහ පවිත්‍රතාවය ද, කොළ වර්ණයෙන් සමෘද්ධිය සහ අශෝක චක්‍රය මඟින් ධර්මය (ධාර්මිකතාවය) ද නිරූපණය කෙරේ.
මෝස්තරය හා ගොඩනැඟිමේ කරුණු
ඉන්දියානු ධජ ව්‍යවස්ථාවට අනුව ඉන්දියානු ධජයේ සමානුපාතය 2:3 වන අතර (ධජයෙහි දිග, ධජයෙහි පළලින් 1.5 කි)ධජයෙහි ඉරි ත්‍රිත්වය (ඉන්දියානු ඝන කහ (කේසාරි ව්‍යවස්ථාවේ පරිදි), සුදු සහ ඉන්දියානු කොළ පාට) පළල හා දිග සමාන විය යුතුය. අශෝක චක්‍රයෙහි ප්‍රමාණය ධජ ව්‍යවස්ථාවෙහි නියම වශයෙන් සඳහන් කර නොමැති වුවත්, අශෝක චක්‍රයෙහි සමාන පරතරයකින් යුත් ගරාදි විසි හතරකින් යුක්ත විය යුතුය. 4.3.1 ඡේදයට අනුව "IS1:ඉන්දියානු ධජය සඳහා නිමැවුම් ප්‍රමිතීන්" මේ සඳහා අශෝක චක්‍රයෙහි නව ආකාර ප්‍රමාණ්යන්හි තොරතුරු ඇතුළත් වගුවක් දැක්වේ. ධජ ව්‍යවස්ථාවට අනුව සහ IS1 අනුව අශෝක චක්‍රය ධජයෙහි දෙපැත්තෙන්ම තද නිල් පැහැයෙන් මුද්‍රණය හෝ පින්තාරු කළ යුතුය. පහත දැක්වෙනුයේ ඉන්දියානු ධජයේ වර්ණයන්හි ප්‍රබේදනයේ වෙනස්කම් දක්වමින් විශේෂණය කරන ලද ලැයිස්තුවකි.එහිදී තද නිල් පැහැය බහැර කරන ලද අතර 1931 CIE වර්ණ වට්ටෝරුවට අනුව නිම කරන ලද "IS1:ඉන්දියානු ධජයේ නිමැවුම් ප්‍රමිතීන්" අර්ථ දක්වා ඇත. තද නිල් පැහැය ප්‍රමිතියට අනුව IS:1803-1973 ට අනුව නිශ්චය කළ හැක.
සංකේතනය
1921 දී ගාන්ධි, ඉන්දියානු ජාතික සභාවට ධජය පිළිබඳව යෝජනා කරනු ලැබිණි. ධජය නිර්මාණය කරනු ලැබූයේ මචිලිපට්නම්හි කෘෂිකාර්මිකයෙක් වන පින්ගලි වෙන්කයියා විසිනි. මධ්‍යයෙහි සාම්ප්‍රදායික කටින රෝදය ගාන්ධිගේ අරමුණ වන ස්වකීය ඇඳුම් නිෂ්පාදනය කිරීමට විශ්වාසයක් ඇති ඉන්දියානුවන් තැනීම සංකේතවත් කරයි.මෝස්තරය පසුව වෙනස් කරන ලද අතර එහි සුදු තීරුව මධ්‍යයේ අනෙකුත් ආගමික ප්‍රජාව සහ කටින රෝදය සඳහා පසුබිමක් සපයනු ලැබිණි.දෙවනුව නිකායවාදී සම්බ්න්ධය මඟ හැරීමට වර්ණ තීරු තුනකින් සමන්විත සංකලනය ඝන කහ පාට, සුදු සහ කොළ පැහැය මඟින් ධෛර්යය සහ පරිත්‍යාගය ද,සාමය සහ සත්‍ය ද, භක්තිය සහ වීරත්වය අනුපිළිවෙලින් පෙන්නුම් කෙරේ.
රාජ්‍ය තොරතුරු පරිහරනයට අයිතිය
රාජ්‍ය සතු තොරතුරු දැන ගැනිම සදහා රජය විසින් මහ ජනතාවට සහ මාධ්‍යට ලබාදුන් තොරතුරු පත්‍රකලාවේදී හු හෙලා යොදාගනිති. මෙම අයිතිය රටින් රටට වෙනස් වන අතර,ඇ.එ.ජ. ප්‍රාන්තයෙන් ප්‍රාන්තනට ද වේනස්වේ. සමහර ප්‍රාන්ත වල විවෘත්ත ප්‍රතිපත්ති හරා මෙම අයිතය පුළුල් කිරීමට උස්සාහ ගෙන ඇත. උදාහරණයක් ලෙස නව් රිසර්හ “ සන්ෂයින් ” නිතය වෙනස් කර මහජන පරීක්ෂණයක් සදහා කුමන රාජ්‍ය ලේඛණ අත් හට වීමට හැකිදැය යන්න වඩා නිවරදිව නිර්වචනය කළ ඇත.
ඉන්දියානු ධජය
සංකේතනය
ඉන්දියාවට නිදහස ලැබී දින කිහිපයකට පෙර 194 අගෝස්තු 15 දින, විශේෂයෙන් පත් කරන ලද ව්‍යවස්ථාදායක මන්ත්‍රණ සභාවේදී සියළු පාර්ශවයන්ට සහ ප්‍රජාවට ධජය පිළිගත හැකි සේ තිබිය යුතු බවට තීරණය කෙරිණි.එම නිසා ස්වරාජ් ධජයෙහි වෙනස් කරන ලද සංස්කරණය තෝරා ගත් අතර ත්‍රිවර්ණයන් එනම් ඝන කහ පැහැය, සුදු සහ කොළ පැහැය එලෙසම රඳවා ගැනිණි. කෙසේ වුවද චාකා වෙනුවට අශෝක චක්‍ර්‍රය යොදා ගනිමින් නීතිය සදාකාලීන චක්‍රයක් බවට නිරූපණය කෙරිණි.දර්ශනවාදියෙකු වන සර්වපාලී රාධක්‍රිෂ්ණන්, පසුකාලීනව පළමු ඉන්දියානු උප ජනපති සහ දෙවන ඉන්දියානු ජනපති, ධජයෙහි තිබිය යුතු ලක්ෂණ මෙසේ පැහැදිලි කළේය.
රාජ්‍ය තොරතුරු පරිහරනයට අයිතිය
එක්සත් ජනපදයේ තුනතුරු නිදහස පිළිබද පනත මගින් පත්‍රකලාවේදින්ට රාජ්‍ය ලේඛණ පිටපත ලබා ගැනිමේ අයිතය හමි වුව ද, අත්හිටුවන ලද ලේඛණ ලබා දොදීමට රජයට කල හැක. මෙම අයිතිය පාලනය සදහා තවත් ේ‍ෆඩරල් නිති පවරයි.
ඉන්දියානු ධජය
සංකේතනය
භග්වා හෝ ඝන කහ පාට පැහැයෙන් ප්‍රතික්ෂේපය හෝ පරාර්ථකාමි බව පෙන්නුම් කෙරේ. අපගේ නායකයෝ මධ්‍යස්ථ විය යුතු අතර භෞතික ප්‍රතිලාභ ප්‍රතික්ෂේප කර ඒවා ඔවුන්ගේ වැඩ කටයුතු සඳහා වෙන් කළ යුතුය.මධ්‍යයේ පිහිටි සුදු වර්ණයින් ආලෝකය පිලිඹිබු වන අතර එය අපව සත්‍යයේ මඟට අපව යොමු කෙරේ.කොළ පැහැයෙන් පෙන්නුම් කෙරෙන්නේ අපගේ බිමෙහි සම්බන්ධතාවය, අපගේ ශාක සමඟ ඇති සම්බන්ධතාවයන් වන අතර අපගේ සියළු ජීවිත රැකෙන්නේද ඒවා නිසාය.සුදු මධ්‍යයේ පිහිටි "අශෝක චක්‍රයෙන්" ධර්මතාවය පෙන්නුම් කෙරේ.යථාර්තය හෝ සත්‍ය, ධර්මය හෝ සදාචාරය මෙම ධජය මඟින් පාලනය වන ප්‍රතිපත්තීන් වේ.එසේම චක්‍රය මඟින් ක්‍රාන්තිය අඟවනු ලැබේ.මරණයේ නිසල බව පෙන්නුම් කෙරේ.ඉන්දියාව තව දුරටත් බාධාකාරී විපර්යාසයක් නොව ඉදිරියට ගමන් කරන සංචලනයක් විය යුතුය.චක්‍රයෙන් පෙන්නුම් කෙරෙන්නේ ක්‍රියාශීලි සාමකාමි වෙනසයි.
ඉතිහාසය
19 වන සියවසේදී ඉන්දියාව බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයට යටත්ව තිබුණි.එම අවධියේදී ඉන්දියානු නිදහස් ව්‍යාපාරයේ පුරෝගාමීන් විසින් විවිධ රාජකීය අවස්ථා සඳහා විවිධ මෝස්තර වලින් යුත් ධජ බොහෝ ගණනක් භාවිතා කර තිබුණි. 1857 කැරැල්ල හේතුවෙන් ස්ථාපනය කරන ලද බ්‍රිතාන්‍ය ආධිපත්‍යට අනුව එක් ධජයක අවශ්‍යතාවයේ අදහසක් ඉන්දියාව පාලනය කරන බ්‍රිතානන්‍ය ආණ්ඩුකාරවරුන්ට ඇති විය.ඉන්දියාවේ තරුව(ධජය) නිර්මාණය, අපරදිග වංශාවලි ප්‍රතිපත්ති පදනම් කර ගත් හෙයින් අනෙකුත් බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතයන්ගේ එනම් කැනඩා හා ඕස්ට්‍රේලියා ධජයන්ට සමානත්වයක් පෙන්නුම් කෙරිණි.එක්සත් රාජ්‍ය ධජයෙහි ඉහළ වම් කොටසේ නිල් ධජය ද ඉන්දියානු තරුව රාජකීය කිරුළෙහි වැස්මෙන් සම්පූර්ණ වී දකුණු මධ්‍යයේ පිහිටා තිබේ.ඉන්දියාවේ විසඳිය යුතු කරුණු සඳහා ඉන්දීය තරුව නමින්, වික්ටෝරියා රැජින විසින් ඉන්දියාවේ ඉන්දියානු ගෞරවනීය කටයුතු වල ආධිපත්‍ය හෙබවීමට ඉන්දියාවේ තරුව ලෙස හැඳින්වූ නයිට් අධිපති තනතුරක් නිර්මාණය කරන ලදී.පසුව සියලු ඉන්දියානු රාජකීය අවස්ථා සඳහා ධජය යුරෝපීය වංශාවලිය පිලිබඳ සංකේත යොදා ගනිමින් වෙනස් කර ධජය එසවීමට අවස්ථාව ලැබිණි.
20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී එනම් VII වන එඩ්වර්ඩ් රජතුමාගේ රාජාභිෂේකය සමයේ අධිරාජ්‍යය සංකේතවත් කරමින්, ඉන්දියානු අධිරාජ්‍යයේ සංකේතය නියෝජනයේ අවශ්‍යතාවය පිළිබඳ සාකච්ඡාවක් ආරම්භ විය.ඉන්දියානු මහජන කටයුතු සේවයේ නියුතුව සිටි බ්‍රිතාන්‍ය සාමාජික විලියම් කෝල්ඩ්ස්ට්‍රීම් රාජ්‍යයේ තරුව, අධිරාජ්‍යයේ සංකේතය නිරූපණය කෙරෙන්නක් බවට පත් කිරීමට ප්‍රයත්නයක් දියත් කළේය. එහිදී ඔහු පොදු මතය හා අදාළත්වය පිළිබඳ සැළකිලිමත් විය.ඔහුගේ යෝජනාව ප්‍රශංසනීය ලෙස ආණ්ඩුව පිළි නොගත් අතර කර්සන් අධිපති විසින් එය ප්‍රතික්ෂේප කරන ලද්දේ ධජ ප්‍රමාණය වැඩි වීම යන ප්‍රායෝගික හේතුව නිසාවෙනි. මේ කාල වකවානුවේදී ඉන්දියාවේ ජාතිවාදීන්ගේ අදහස වූයේ ආගමික චාරිත්‍ර නිරූපණය කිරීමටය. සංකේත සඳහා ඇතුළත් වූයේ ගනේශ,අධිනීතිඥ බල් ගන්ධාර් ටිලක් Bal Gangadhar Tilak, කාලි , අධිනීතිඥ ඔරෝබින්ඩෝ ගෝෂ් සහ බන්කිම් චන්ද්‍ර චත්තෝපාද්‍ය. අනෙකුත් සංකේතය වූයේ ගවු මාතා (එළදෙන).සියළුම සංකේතයන් හින්දු සංකේත වන අතර මුස්ලිම් ජනයා සංකේතවත්ව යෝජනා වී නොතිබුණි.
1905 බෙංගාලයේ බෙදුම හේතුවෙන් නව ධජයක් හඳුන්වා දී රට තුළ විවිධ ජාතීන්ගේ එක්සත් බව රැක ගැනීමට හැකි විය. වන්දේ මාත්‍රම් ධජය, කොටසක් ස්වදේශීය ගමන බ්‍රිතාන්‍යයට එරෙහිවූ අතර ඉන්දියානු ආගමික සංකේත නිරූපණය කරමින් අපරදිග මෝස්තයට හැඩ ගැන්වී තිබුණි.ත්‍රිවර්ණ ධජයෙහි කොළ පැහැ පටියෙන් නෙළුම් මල් 8 කින් සමන්විත වූ අතර එය පළාත් 8 නිරූපණය කෙරිණි.ඉර සහ අඬසඳ පහළ රතු පටියෙන් ද, බන්දේ මාත්‍රම් නම් සටන් පාඨය හින්දි භාෂාවෙන් කහ පටියේ මධ්‍යයේ සඳහන් වී ඇත. ධජය කල්කටාවේදී කිසියම් උත්සවයකදී එලි දක්වා ඇති අතර පුවත්පත් වලින් කෙටියෙන් හඳුන්වා දී තිබේ. ධජය වර්තමාණ ආණ්ඩුවේ හෝ දේශපාලනික වාර්තා වල සඳහන් නොවූව ද, ඉන්දියානු ජාතික සභාවේ සැසි වාර වලදී භාවිතා වේ. මඳක් වෙනස් කළ සංස්කරණය පසුව බිකාජි කාමා මහත්මිය විසින් ස්ටුඩ්ගාඩ්හි පැවති දෙවන සමාජවාදී ජාත්‍යන්තර හමුවේදී භාවිතා කෙරෙණි. ධජයේ විවිධ භාවිත සීමා වී තිබෙනුයේ එය ඉන්දීය ජාතීන්ගේ උද්යෝගය ඇති කිරීමට නොහැකි වී ඇති හෙයිනි.