cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
කේතකී, වැටකෙයියා, සහ දුනුකෙයියා අතර වෙනස සහ එම ශාඛ ගැන සිංහල සාහිත්‍යයේ සඳහන් වෙන අවස්ථා
කේතකී පිළිබඳව:
'''සිංහල සහ පාලි ශබ්දකෝෂත් මේ විදියටම කේතකී සහ වැටකෙයියා දුනුකෙයියා එකම වර්ගයක් ද නැද්ද යන්න ගැන එක මතයක ඉන්න බවක් පේන්නේ නැහැ. උදාහරණ විදියට ඩේවිස්-ස්ටීඩි පාලි-ඉංග්‍රීසි, ශබ්දකෝෂයේ කේතක යන්න මල් වර්ගයක ලෙස පමණක් හඳුන්වනවා (54). කාටර් ශබ්දකෝෂයේ “කේ, කේතක, කේතකී”, කියන නම් දීලා “මූදුකෙයියා” කියන වදන බලන්න කිව්වත් ඒ ගැන වෙනම සටහනක් නැහැ (45). Sinhala Explanatory ශබ්දකෝෂයේ “කේතකී" යනු - වැටකේ දුනුකේ ඇතුළත් උද්භිද ගණය ලෙස හඳුන්වනවා” (47).'''
වැටකෙයියා සහ දුනුකෙයියා ගැන:
'''කාටර් ශබ්දකෝෂය දුනුකෙයියා, දුනුකේ, screw-pine, හෙවත් Pandanus fœtidus (Pandan) යන විද්‍යාත්මක නාමයෙන් හඳුන්වන බව කියනවා (45). මධුර ඉංග්‍රීසි–සිංහල ශබ්දකෝෂය වැටකෙයියා සහ දුනුකෙයියා යන ශාඛ වර්ග දෙකම හඳුන්වන්නේ ඉංග්‍රීසි පොදු නාමය වෙන screw pine කියලා (46). ක්ලවුග් ශබ්දකෝෂයේත් දුනුකේ සහ දුනුකෙයියා යන්න screw-pine වර්ගයේ ප්‍රභේදයක් ලෙසත් එහි විද්‍යාත්මක නාමය Pandanaceae පවුලට අයත් Pandanus fœtidus හෝ Pandanus Humilis ලෙසත් කියනවා (48). ගුණසේන මහා ශබ්ද කෝෂය අනුව වැටකෙයියා / වටකෙහෙ / වැටකේ යනු "කටු සහිත සිහින් දිග කොළ ද, ආධාරක මුල් ද ඇති දිය සීරා තැන්වල වැවෙන ගසක්" ලෙසත් "කේතකී" ලෙසත් එහි විද්‍යාත්මක නාමය pandanus tectorius ලෙසත් හඳුන්වනවා. මේ හැරුණු විට වැටකෙයියා ගෙඩියේ හැඩය ඇති මාලුවෙකුටත් මේ නම භාවිතා කරන බව එහි සඳහන් වෙනවා. එහි වැටකේ ගහින් බිමට ඇදෙන ආධාරක මුල් වැටකේ අරළු හෝ වැටකේරළු නමින් හැඳින්වෙන බවත් සඳහන්. දුනුකෙයියා / දුනුකේ යනු "දිග කොළ සහිත සුවඳති මල් සහිත මුහුදු බඩ ප්‍රදේශවල සහ ගඟ බඩ ප්‍රදේශ වල වැවෙන වැටකේ වැනි ගස් වර්ගයක්" කියලා එහි උද්භිද විද්‍යා නම ලෙස pandanus foetidus යන්න දෙනවා. එහි කේතක / කේතකී යනු "ශාක වර්ගයක්" ලෙසත් වැටකේ, දුනුකේ, කේ වර්ග ලෙසත් සඳහන් කරනවා (49).'''
වැටකෙයියා දුනුකෙයියා ගැන වැරදි මත:
වැරදි මත:
'''වැටකේ සහ දුනුකේ ගස් වර්ග දෙක ගැන යම් යම් වැරදි මතත් ප්‍රකාශ වෙන බව පේනවා. උදාහරණ හැටියට “සිංහල බෝධි වංසයේ” අර්ථ විවරණයේ “කහ වන් කොළයෙහි නිල් වන් ඉරි ඇති කේ ගස් ජාතිය දුනුකේ නමින් හැඳින්වේ” කියලත් “මුළු කොළය මැ තද කොළ පාට වර්ගය වැටකේ නමි” කියලා කිව්වත් දුනුකේ ශාඛයේ කොළයෙහි ඉරි ඇති බවක් පේන්න නැහැ. අපේ ඔසු පැල වෙබ් අඩවිය කියන්නේ (4) Pandanaceae පවුලට අයත් Pandanus kaida නමින් හැඳින්වෙන ලංකාවට සහ ඉන්දියාවට ආවේණික ශාඛයේ, පිරිමි ශාඛය දුනුකෙයියා ලෙසත්, ස්ත්‍රී ශාඛය වැටකෙයියා ලෙසත් හඳුන්වන බව. මෙයත් වැරදි මතයක් බව පේනවා.'''
මීට සමාන ලංකාවේ ඇති වෙනත් ශාඛ වර්ග:
'''මේ හැරුණු කොට කෙයියා (Pandanus ceylanicus Solms aka Pandanus porrittianus Martelli) නමින් ලංකාවට පමණක් ආවේණික (Endemic to Sri Lanka) වැල්ලවාය සහ මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කවලින් හඳුනා ගත්, කිරිඳි ඔයේ ගඟ බඩ හැදෙන, පත්‍ර මළානික අළු පැහැති කොළ පැහැයක් ගන්නා ශාඛයක් ගැන සඳහන් වෙනවා (12), (13), (14), (15). මෙහි වැඩිපුර විස්තර ලෙස - “Erect or ascending or partly prostrate shrubs, stems emitting slender prop-roots up to 40 x 1.5 cm. Stems pale-greyish-tan, annulate by leafscars about 1-1.5 cm apart, main trunk reaching 2-3 m in length, up to about 6 cm in width. Leafy branches 1.5-4 cm diameter, leafscars 1.5-4 mm apart. Leaves generally curved, mostly 60-120 cm long, 2-3.5 cm wide; prickles at the base of the leaf 3-5 mm long; greenish-white” - ලෙස සඳහන් වෙනවා. තවත් කේ වර්ගයක් හැටියට හීන් කෙයියා (Scirpodendron ghaeri) සඳහන් වුනත් ඒ ගැන වැඩි තොරතුරක් සඳහන් වෙන්නේ නැහැ (17). මූදුකෙයියා (Pandanus odoratissimus or Pandanas tectorius) යනුවෙන් සඳහන් වෙතත් මේ කියන්නේ මුහුද අද්දර වැවෙන වැටකෙයියා ගස ගැනමයි කියලා අනුමාන කරන්න පුළුවන්. ඊට එක හේතුවක් තමයි (Pandanus tectorius) ශාඛය වගේම Pandanus odoratissimu හෙවත් Pandanus odorifer කියන ශාඛ වර්ග දෙකම වැවෙන්නේ ඔස්ට්‍රේලියාව මැලේෂියාව සහ පැසිෆික් දූපත් වල වීම (18), (19). ඒ වගේම "වැටකෙයියා ගෙඩිය උඩ තිබුනත් බිම තිබුනත් දෙකම එකයි” කියලා ප්‍රස්තාපිරුළකුත් තියෙනවා. මේ ප්‍රස්තාපිරුළ ගැන ජෝන් සෙනෙවිරත්න (1936 - 52) සඳහන් කරන්නේ “වැටකෙයියා (Pandanus fascicularis or Pandanus odoratissimus) මූදුකෙයියා නමිනුත් හඳුන්වන බව” කීමෙනුත් පේන්නේ වැටකෙයියාම මූදු කෙයියා නමින් හැඳින්වෙන බවක්.'''
නිගමනය:
මේ අනුව නිගමනය කරන්න පුළුවන් සංස්කෘත සහ පාලි සාහිත්‍යයේ හැඳින්වෙන කේතකී හෝ කේතක ශාඛය ලංකාවේ වැටකෙයියා සහ දුනුකෙයියා ලෙස හඳුන්වන ශාඛයම නොවුනත් ඒ සියල්ලම Pandanaceae පවුලේම එකිනෙකට ගොඩක් සමාන ලක්ෂණ ඇති, නමුත් සුළු වෙනස් කම් ඇති ශාඛ තුනක් බව.
ලිපිය සැකසුම: චිරාන් වින්ඩ්සර්
යොමු මූලාශ්‍ර:
1. Gardentia net - Ketaki, Kevada, Keya
2. Gita Govinda of Jayadeva Goswami
4. අපේ ඔසු පැල - වැටකේ
5. ගී පැදුර - දොඹ මල්කැලෑවේ
6. ගී පැදුර - බඹරෙකු ඇඬුවා
7. සාකච්චා: දිනාලි පෙරේරා, ජයනාත් පෙරේරා, අරුණ රණවක, රත්න ශ්‍රී විජේසිංහ
9. සිංහල බෝධි වංසය - විවරණය
10. Useful Tropical PlantsPandanus thwaitesii
11. Pandanus odorifer
12. Pandanus ceylanicus Solms
13. Pandanus ceylanicus Solms
14. Pandanus ceylanicus Solms
15. Pandanus ceylanicus Solms
16. Pandanus
17. Biodiversity of Sri Lanka
18. Pandanus tectorius
21. Sri Bhaktivinod Thakur - Jaiva Dharma
22. ජානකීහරණය සිංහල පරිවර්තනය
23. Ayurvedic Plants of Sri Lanka wetakeiya
24. නරෙන්ද්‍ර චරිතාවලොකන ප්‍රදීපිකාව
25. පරෙවි සන්දෙශ කාව්ය වර්ණනාව
26. අසදෘශ ජාතක කාව්‍ය
27. සැළලිහිණි සන්දේශය
28. කව්සිළුමිණ
29. ගිරා සන්දේශය
30. කාව්‍යශේඛර මහා කාව්‍ය
31. මයුර සන්දේශය
32. කෝකිල සන්දේශ කාව්ය
33. කෝකිල ස‍‍‍ඳෙස
34. සස දා විවරණය
36. වෙස්සන්තර ජාතක කාව්‍ය
37. කහකුරුළු ස‍න්දේශය
38. පියදාස සිරිසේන නවකථා එකතුව- 02-පියදාස සිරිසේන නැවත කියවීම
39. සිංහල විමානවස්තු ප්‍රකරණය
40. එළු අත්තනගලු වංශ විවරණය
41. සද්ධර්ම රත්නාවලිය
42. බුත්සරණ
43. මහාබෝධිවංශ ග්‍රන්ථ පදය
44. වෙසතුරු දා සන්නෙ
'''45. චාර්ල්ස් කාටර් සිංහල-ඉංග්‍රීසි ශබ්දකෝෂය Carter, Charles. A (1924) Sinhalese-English dictionary, The Ceylon Observer Printing Works London, Probsthain & Co.Colombo'''
46. මධුර කුලතුංග (2002) මධුර ඉංග්‍රීසි–සිංහල ශබ්දකෝෂය, Madura English-Sinhala Dictionary – Online
47. Sinhala Dictionary Resources
48. ක්ලවුග් ශබ්දකෝෂය - Clough, B (1892) Sinhalese English Dictionary, Wesleyan Mission press, Kollupitiya
https://archive.org/details/sinhaleseenglish00clourich
'''49. විජේතුංග, හර්ශ්චන්ද්‍ර (2017) ගුණසේන මහා සිංහල ශබ්ද කෝෂය, ඇම්. ඩී. ගුණසේන සහ සමාගම, කොළඹ 11'''
50. Pandanus amaryllifolius
51. මළලසේකර ශබ්දකෝෂය
'''52. සෙනෙවිරත්න, ජෝන් (1936) Dictionary of the Proverbs of Sinhalese - Asian Educational Services. p. 168. ISBN 9788120619791 - Free PDF Available online'''
53. ප්‍රත්‍යය ශතකය
54. Davids T. W. Rhys and Stede William (1921) The Pali Text Society's Pali-English Dictionary
ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය
ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ සැදුණු බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක 22 අතුරින් එකකි. බස්නාහිර පළාතේ පිහිටි ගම්පහ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය හා සමග මෙම මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය සමීපවර්තී වෙයි. වර්තමානයෙහිදී ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුවෙහි මන්ත්‍රීවරුන් 225 අතුරින් 18 දෙනෙකු මෙම දිස්ත්‍රික්කය විසින් තෝරා පත් කරනු ලබන අතර 2010 දී එහි ලියාපදිංචි ඡන්දදායකයන් 1,474,464 සිටියහ.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක ප්‍රවර්ගය:ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය
වන්නි මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය
වන්නි මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය  යනු ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ සැදුණු  බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක 22 අතුරින් එකකි. උතුරු පළාතේ පිහිටි මන්නාරම,  මුලතිව්,  සහ  වවුනියාව යන  පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයන් වෙතින් මෙම මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය සමන්විත වෙයි. වර්තමානයෙහිදී ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුවෙහි මන්ත්‍රීවරුන් 225 අතුරින් 6 දෙනෙකු මෙම දිස්ත්‍රික්කය විසින් තෝරා පත් කරනු ලබන අතර 2012 දී එහි ලියාපදිංචි ඡන්දදායකයන් 219,196  සිටියහ.
1982 ජනාධිපතිවරණය
1982 ඔක්තොම්බර් 20 දිනදී පැවැති 1වන ජනාධිපතිවරණයෙහි මෙම දිස්ත්‍රික්කය සඳහා ප්‍රතිඵලය:
1988 පළාත් සභා මැතිවරණය
මන්නාරම දිස්ත්‍රික්කය - ඊළාම් ජනතා විප්ලවකාරි විමුක්ති පෙරමුණ විසින් සියළු ආසන 5 නිතරගයෙන් දිනා ගන්නා ලදි.
මුලතිව් දිස්ත්‍රික්කය - ඊළම් ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී විමුක්ති පෙරමුණ විසින් සියළු ආසන 5 නිතරගයෙන් දිනා ගන්නා ලදි.
වවුනියා දිස්ත්‍රික්කය - ඊළම් ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී විමුක්ති පෙරමුණ විසින් සියළු ආසන 4 නිතරගයෙන් දිනා ගන්නා ලදි.
1988 ජනාධිපතිවරණය
1988 දෙසැම්බර් 19 දිනදී පැවැත්වුනු 2වන ජනාධිපතිවරණයෙහි මෙම දිස්ත්‍රික්කය සඳහා ප්‍රතිඵලය:
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක - ශ්‍රී ලංකා ප්‍රවර්ගය:මන්නාරම පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය ප්‍රවර්ගය:මුලතිව් දිස්ත්‍රික්කය ප්‍රවර්ගය:වවුනියා පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය
ලෙජන්ඩ් ඔෆ් ලූ චෙන්
ලෙජන්ඩ් ඔෆ් ලූ චෙන් හෙවත් ෆීමේල් ප්‍රයිම් මිනිස්ටර් (චීන: 陆贞传奇) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 2013දී විකාශය වූ චීන ඓතිහාසික ප්‍රේම වෘත්තාන්ත රූපවාහිනී කතාමාලාවකි. මෙය අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද්දේ ලි හුයිචු, චෙං වෙයි’එන් සහ ලියෑං ගුවෝගුවාන් විසිනි. මෙය නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ යු චෙං සහ මු ෂියාඕහුයි යන පුද්ගලයින් විසිනි. චාඕ ලියිං සහ චෙන් ෂියාඕ යන නළු නිළියන් විසින් මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරනු ලබයි. 2013 මැයි 5වන දින මෙම කතාමාලාව පළමුවරට චීනය තුළ විකාශය වීම ඇරඹිණි. මීට අමතරව දකුණු කොරියාව සහ ජපානය වැනි ආසියානු රටවල ද මෙම රූපවාහිනී කතාමාලාව විකාශය කොට ඇත.
කථාපුවත
මෙම කතාමාලාව මගින් නිරූපණය වන්නේ පරිවාර කාන්තාවක ලෙස සිය දිවි ගමන අරඹා උතුරු ක්වි රාජවංශ සමයේ අග්‍රාමාත්‍යවරිය බවට පත්වන ලූ චෙන් (චාඕ ලියිං) නැමැත්තියගේ කථා පුවතයි.
ලූ චෙන් යනු ලූ පවුලේ වැඩිමහල් දියණියයි. ඇය සාර්ථකව පවුලේ පෝසිලේන් වයාපාරය මෙහෙයවූ අතර, ඇගේ පියා ඇය කෙරෙහි දැඩි ප්‍රීතියෙන් පසු වෙයි. නමුත් මෙය ඇගේ සුළු මවගේ ‍ඊර්ෂ්‍යාවට හේතු වේ. නුදුරේ දී ම එළඹෙන ලූ චෙන්ගේ විවාහය වෙනුවෙන් ඇයට පවුලේ වත්කම්වලින් සෑහෙන ප්‍රමාණයක් හිමිවේ යැයි බියවන ඇගේ සුළු මව ඇගේ පියාට වස දී මරණයට පත් කරන අතර, මෙම මිනී මැරුමට ලූ චෙන්ව හසු කරන්නට උත්සාහ දරයි. ලූ චෙන්ගේ නිදොස් බව සනාථ වූ විට, ඇගේ සුළු මව ඇයව උප භාර්යාවක ලෙස විවාහ කරදීමට උත්සාහ දරයි. එවිට ඇගේ සුළු මවට පවුලේ ධනය උරුම කරගත හැකි වීම එයට හේතුවයි. ලූ චෙන් පලායන අතර, ගඕ චෑන් (චෙන් ෂියාඕ) කුමරුන් විසින් ඇයව බේරා ගනු ලැබෙයි. කුමරු ඇයට පෙම් කතරන්නට පෙළඹේ. ගඕ චෑන් කුමරු ද මුහුණපා සිටියේ ඇය මුහුණපෑ පවුල් ගැටලුවටම ය. ඔහුගේ පියා මියගිය පසු, ලෞ අධිරාජිනිය විසින් සිහසුනට ඔහුට තිබූ අයිතිය පැහැරගෙන ඇගේ පුත්‍රයා වූ (සහ ගඕ චෑන්ගේ අර්ධ සොයුරා වන) යැන් කුමරු (කිමි ක්වියාඕ) අධිරාජයා ලෙස පත් කරන්නට උත්සාහ දරයි. ගඔ චෑන්ගේ සම්බන්ධතාවය ඔස්සේ, ලූ චෙන් මාලිගයට ඇතුළත්ව සේවිකාවක ලෙස කටයුතු කරන්නී ය. ඇයට අවශ්‍ය වන්නේ සයවන ශ්‍රේණියේ නිලධාරිණියක බවට පත්ව, ඇගේ පියාගේ මරණය සම්බන්ධයෙන් යළි විමර්ශනයක් දියත් කිරීමට ඉහළ අධිකරණයට අභියාචනා කිරීමටයි. සිහසුනේ අයිතිය වෙනුවෙන් චෑන් කුමරු සහ ලෞ අධිරාජිනිය නිරන්තර අරගලයක නිරත වන අතර, ලූ චෙන් අධිරාජයාගේ සහාය හිමි කරගැනීමට සමත් වේ. ඇය සිය කැපවීම, බුද්ධිය සහ වාසනාව උපකාර කර ගනිමින් ශ්‍රේණියෙන් උසස් වීම් හිමි කරගැනීමට සමත් වන්නී ය. අනතුරුව ගඕ චෑන් කුමරුන්ට සිහසුනේ නියම හිමිකාරීත්වය ලබා ගැනීමට ඇය උපකාර වෙයි. නමුත් නොයෙකුත් සිදුවීම් හේතුවෙන් ඇයට කුමරුන්ගේ අධිරාජිනිය වීමට ‍අවස්ථාව හිමි නොවේ. අනතුරුව චෑන් අධිරාජයා විසින් ඇයට මාලිගයේ උසස්ම තනතුර වන අග්‍රාමාත්‍ය ධුරය පිරි නමනු ලබයි. මේ නිසා ඇයට ඇගේ දක්ෂතාව උපරිමයෙන් මෙහෙයවා රාජ්‍යය පාලනයට දායක වීමට හැකියාව ලැබේ.
නිෂ්පාදනය
මෙම රූපවාහිනී කතාමාලාව දර්ශන රූගත කරන ලද්දේ චේජියෑංහි හෙංඩියෑන් වර්ල්ඩ් ස්ටූඩියෝස් චිත්‍රාගාරයේ ය.
ෆුල් හවුස් (දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලාව)
ෆුල් හවුස් 2004 දී නිෂ්පාදනය කෙරුණු කොරියානු ටෙලි නාට්‍යකි. මෙයට සොන් හේ ක්යෝ, රේන්, හන් ඉයුන් ජුන් සහ කිම් සන් සූ යන රංගන ශිල්පීන් රංගනයෙන් දායක වෙති. මෙය ප්‍රහසනාත්මක ප්‍රේම වෘතාන්තයක් වන අතර දකුණු කොරියානුKBS2නාලිකාවේ 2004ක් වූ ජුලි මස 14වනදා ද සිට සැප්තැම්බර් 4වනදා දක්වා සම බදාදාවකම සහ බ්‍රහස්පතින්දාවකම රාත්‍රී 9.30ට විකාශය වුණි. ඒ කොටස් 16ක් ලෙසින්ය.
සාරාංශය
හන් ජියැන් නම් තිර පිටපත් රචිකාව නම මියගිය පිය සැදු ෆුල් හවුස් නම් නිවසේ ජීවත් වේ. දිනක්, අයගේ හොඳම මිතුරන් දෙදෙනා අයව උපායක් මගින් උගුලකට කොටු කරවති; ඒ ඇය නිවාඩුවක් දින ඇති බව පවසමිණි. එය ඇසු ඇය නිවාඩුව සඳහා පිටත් වේ. එම කාලය අතරතුර අයගේ හොඳම මිතුරන් අයගේ නිවාස විකිණීමට සමත් වේ. ගුවන් යානයේදී ජියැන් ට ප්‍රසිද්ධ රඟන ශිල්පියෙකු වන ලී යුන් ජේ හමුවේ. ඇයගේ ආගමනයෙන් පසු යට හෙළිවන්නේ, තම මිතුරන් දෙදෙනා තම නිවාස යුන් ජේට විකුණා ඇති බවයි. අවසානයේදී ඔවුන් එක්ව ජීවත්වීමට කැමතිවේ. යුන් ජේ යනු ඉක්මනින් කෝපාවිෂ්ට වන, පිරිසිදුකමට සහ පිළිවෙලට ඉතා ලැදි අයෙකි. ජියැන් මුලදී යුන්ජේ ගේ සේවිකාව ලෙස කටයුතු කරයි; ඒ ෆුල් හවුස් නිවාස ක්‍රමක්‍රමයෙන් මිලදී ගැනීමටය. එයින් ප්‍රයෝජන ගන්න ජේ, තමන්ට සදෙන කටකතා පාලනය කිරීමට ජියැන් ව විවාහ කරගනී, ඒ ගිවිසුම් විවාහයක් ලෙසයි.
රඟපෑම
ප්‍රවර්ගය:රූපවාහිනී කතාමාලා
ඇඩම් ස්මිත්
ආචීර්ණ කල්පිත වාදී ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳ මතයේ නියම ආරම්භකයා වු ස්කොට් ඡාතික ඇඩම් ස්මිත් (1723-1790)ආර්ථික විද්‍යාව විෂය පිළිබඳ ලියු ලේඛන වැඩිම කාලයක් තුළ වඩාත් පුළුල් ලෙස බලපෑම් කිරීමෙහි සමත් විය.
1764 ටුරුස් ප්‍රදේශයේ සිටියදී ඔහු, "ඡාතීන්ගේ ධනය" නම් කෘතිය ලිවීම ආරම්භ කළේය.ආර්ථික විද්‍යාවේ නිදහස් පිළිවෙත පිළිබඳ ලියවුණු මෙම ශාස්ත්‍රීය ග්‍රන්ථය 1776 මුද්‍රණ ද්වාරයෙන් පිටවිය. අවසාන ප්‍රතිඵලය මැනීමේදී "ඡාතීන්ගේ ධනය"ග්‍රන්ථය මේ දක්වා ලියවී ඇති වැදගත්ම කෘතිය ලෙස සැලකිය හැකි බව එඩ්මන් බර්ක්ගේ අදහස විය.ස්මිත් නියම ආර්ථික ආයතන දෙස විනිවිඳ දකින නිරීක්ෂණයක යෙදුණ නමුත්,ඇත්ත වශයෙන්ම අනාගතයේ නිදහස් යුටෝපියාවක් තැනීම සඳහා,ඔහු ප්‍රචාරයක යෙදු බව බර්ක්ගේ ප්‍රකාශයෙන් තහවුරු කරවයි.
ඡාතීන්ගේ ධනයෙහි දේශයක වස්තුව වැඩි දියුණු කර ගත හැකි අයුරින් එය ව්‍යාප්ත වන අයුරුත් එනම් නූතන ආර්ථික විද්‍යා‍වේ මූලිකාංග විස්තර කෙරේ.
ඔහු තවදුරටත් කී පරිදි ධනය ලද හැකි එකම මාර්ගය සම්පත් හා ශ්‍රමය යොදා තැනීමේ ප්‍රතිඵලයෙන් කෙරෙන නිෂ්පාදනය බවයි.මෙහිදී ඔහු විසදිය යුතු ප්‍රධාන ප්‍රශ්නය ලෙස පිළිගන්නේ වාණිඡවාදී න්‍යායෙන් ගත් දේශයක ධනය එහි අපනයන අතිරික්තය නිසා වන අදහසයි.ශ්‍රමය යොදා ගැනීමේ හැකියාව හා දක්ෂතාව අනුව ධනය වැඩි දියුණු වේ.මෙයට යොමු කර ගන්නා ඡනගහනයේ ප්‍රතිශතය මත මෙම සංඛාව අඩු වැඩි වේ.ඡනගහන සංඛ්‍යා වලට මුළු නිෂ්පාදනයේ සහ සම්බන්ධතාව මත සාමාන්‍ය පුද්ගලයාගේ ආර්ථික සුභසාධනය බලපානු ඇත.එනම් අද අප දන්නා ව්‍යවහාර භාෂාව අනුව මූර්ත ආදායමත් ඒක පුද්ගල ආදායම යනුයි.
මොහුට අනුව නිෂ්පාදනය වැඩි කළ හැකි මූලික ක්‍රම වනුයේ යන්ත්‍රෝපකරණ හදුන්වාදීම සහ ශ්‍රම විභඡනයයි.විවිධ වු රැකියා වලින් නොයෙකුත් සහඡ දක්ෂතා මතුවිය හැකි බවද ඔහු පිළිගත්තේය.නිෂ්පාදන ප්‍රාගුණ්‍යය වැඩීමට නියම හේතුව ‍ලෙස,මිනිසා තුල උපතින්ම වෙළදාමට සහ හුවමාරුවට ඇති ආශාව නිසාත්,සියලුම සත්ව වර්ගයා අතරින් මිකිසා පමණක් එය ප්‍රදර්ශනය කරන බැවිනුත්ය.
ස්මිත් විශ්වාස කළේ භාණ්ඩයක් තැනීමේදී ඒ සඳහා වැය කරන ශ්‍රමය එහි මූර්ථ වටිනාකම නියම කරන බවයි.කිසිවෙක් කිසිම භාණ්ඩයක් නිපදවීමෙන් ලබන ලාභය නිසා විනා නොනිපදවනු ඇත.ඔහුට අවශ්‍ය යමක් තනා ගැනීමට කරන වියදමට වඩා අඩු මුදලකට මිලදී ගත හැකි වී නම් ,ඔහු එය කෙනෙකුගෙන් ගන්නේ හුවමාරුවේදී අ‍නෙකාටද එසේම තම ශ්‍රමයට වැයවන මුදලට වඩා අඩු මිලකට එම භාණ්ඩය ගත හැකි නම් පමණි.විශේෂ ප්‍රාගුණ්‍යය හා වෙළදාමෙන් අ‍න්‍යෙන්‍ය ලාභ ලැබීම මෙයින් ඇති වු ප්‍රතිඵලයයි.භාණ්ඩයක් තැනීමට ගතවන කාලය මෙන්ම,භාණ්ඩය තැනීමේදී උප‍යෝගී වන ශ්‍රමයේ බලගතු බව,ශ්‍රමිකයාගේ දක්ෂතාව ලබා දෙන පුහුණුව හා අධ්‍යාපනය මේ ආදී කරුණු මත භාණ්ඩයක ස්වභාවික වටිනාකම බලපැවැත්වීය.එ‍හෙත් මුදල් භාවිතා වන ආර්ථිකයක සැ‍මවිටම භාණ්ඩයක වෙළඳ මිල එහි මූර්ථ වටිනාකම හා සම නොවීය.භාණ්ඩයක් සඳහා සඵල ඉල්ලුම ඇතැම් විට එහි සැපයුමට වඩා වැඩිවිය හැක.එවිට එහි මිල ඉහළ යයි.එය නිෂ්පාදකයාට වාසිදායක වෙයි.මෙලෙස ගණුදෙණුවේ වාසිදායක බව නිසා අ‍නෙක් අයද වෙළදාමට තරඟ වදිනු ඇත.මේනිසා මිල පහල යයි.යම් මිලකදී ඉල්ලුම හා සැපයුම සමතුලිත වීමෙන් එය ස්වභාවික මිල බවට පත්වේ.මෙමගින් නිදහස් වෙළඳපල සැමට වාසි අත්වේ.
ස්මිත්ගේ අවධාරණය කිරීම වන,ප්‍රධාන වශයෙන් සමාඡයට ලාභ ලබා දෙන්නේ පුද්ගලික ස්වාර්ථය සඳහාම කටයුතු කිරීම,සුභසාධක "නොපෙනෙන හස්ථය" සහ "ස්වභාවික නිදහස" නම් වූ පැහැදිලි හා සරල ක්‍රමය ආදිය 1776 සිට අද දක්වා පුද්ගලික ව්‍යවසායට ආවඩන්නන්ගේ උද්යෝග පාඨ විය.
ප්‍රවර්ගය:ආර්ථික විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:1723දී වූ උපත් ප්‍රවර්ගය:1790දී වූ මරණ ප්‍රවර්ගය:කර්කාල්ඩිහී ජනයා ප්‍රවර්ගය:18වන සියවසෙහි දර්ශනවාදියෝ ප්‍රවර්ගය:18වන සියවසෙහි ස්කොට්ලන්ත ජනයා ප්‍රවර්ගය:18වන සියවසෙහි ආර්ථික විද්‍යාඥයෝ ප්‍රවර්ගය:ග්ලාස්ගෝ විශ්වවිද්‍යාලයෙහි උපාධිධරයෝ ප්‍රවර්ගය:ඔක්ස්ෆර්ඩ්හී බැලියල් ශාස්ත්‍රාලයෙහි උපාධිධරයෝ ප්‍රවර්ගය:එඩින්බරෝ විශ්වවිද්‍යාලයේ උපාධිධරයෝ ප්‍රවර්ගය:එඩින්බරෝ විශ්වවිද්‍යාලයේ ශාස්ත්‍රඥයෝ ප්‍රවර්ගය:ග්ලාස්ගෝ විශ්වවිද්‍යාලයේ ශාස්ත්‍රඥයෝ ප්‍රවර්ගය:ස්කොට්ලන්ත ජාතික ආර්ථික විද්‍යාඥයෝ ප්‍රවර්ගය:ස්කොට්ලන්ත ජාතික දර්ශනවාදියෝ ප්‍රවර්ගය:ස්කොට්ලන්ත ජාතික තාර්කිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ස්කොට්ලන්ත ජාතික ව්‍යාපාර සිද්ධාන්තවාදියෝ ප්‍රවර්ගය:ස්කොට්ලන්ත ජාතික ප්‍රාඥයෝ සහ ශාස්ත්‍රඥයෝ ප්‍රවර්ගය:සම්භාව්‍ය ආර්ථික විද්‍යාඥයෝ ප්‍රවර්ගය:සම්භාව්‍ය මධ්‍යස්ථවාදියෝ ප්‍රවර්ගය:අවබෝධී දාර්ශනිකයෝ ප්‍රවර්ගය:සදාචාරාත්මක දාර්ශනිකයෝ ප්‍රවර්ගය:එඩින්බර්ග් රාජකීය සංගමයේ ආරම්භක අධිසාමාජිකයෝ ප්‍රවර්ගය:රාජකීය සංගමයේ අධිසාමාජිකයෝ ප්‍රවර්ගය:එඩින්බර්ග් දර්ශනවිද්‍යාත්මක සංගමයේ සාමාජිකයෝ
රිදීබැඳි අමුණ
බඉයටහෛයෙටවයයයටාටෛටරෙැරර
විසුද්ධි මාර්ග සන්නය
මෙම කෘතිය දඹදෙණි යුගයේදී රචනා විය.දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් රචිත ය.
අවසාන රජ - ශ්‍රී ලංකා
ඔබට අවශ්‍ය ලිපිය තෝරාගන්න
දහඅට සන්නිය
පහතරට ප්‍රදේශයේ පවත්වන තොවිල් වර්ග හතරෙන් එකක් වන සන්නි යකුම, දහඅට සන්නිය වශයෙන් ප්‍රසිද්ධය. ඉතාම බලසම්පන්න ශාන්ති කර්මයක් ලෙස සැළකෙන මෙය ගමකට හෝ ප්‍රදේශයකට සෙත්පතා කරනු ලබන පොදු ශාන්ති කර්මයක් මෙන්ම කිසියම් රෝගී තැනැත්තෙකුට හෝ එවැනි පවුලක් අරභයා කරන ශාන්ති කර්මයක් වශයෙන් හැඳින්විය හැක.
මාතර ප්‍රදේශය තුළ සන්නි යකුම නටනු ලබන්නේ බයවීම, ඉදිමීම, බෙල්ලේ ඇවිලීම, සිහි මූර්ඡාව, අංශ ඉදිමීම, අංශභාග වැනි රෝග සඳහා වන අතර මෙම රෝග සන්නි යකා විසින් ඇති කරන සන්නි රෝග වශයෙන් හඳුන්වයි. වැලිගම සම්ප්‍රදායට අනුව සන්නි යකා විසින් ඇති කරනු ලබන ඇඟ සීතල වීම, අංශයක රුදාව, බිබිලි ගෙඩි හටගැනිම, නිතර උණ ගැනීම, අංශභාග කොරවීම, වලිප්පුව, මාන්දම, කෝල සන්නි, වායු පිත්, ගුල්ම වේලීම, උෂ්ණ, අඩස්සී ඔල්මාද වැනි රෝග පීඩා නැතිකිරීමට සන්නි යකුම නටනු ලබයි.
උත්පත්ති කථා පුවත
දහඅට සන්නි උපත මායාදුන්නේ රාජ්‍ය කාලයෙන් පසු සිදුවූ බවට මතයක් පැවතුනද එහි නිධාන කතාව ලෝක උත්පත්ති කථාව හා සම්බන්ධවේ. මෙහි උත්පත්ති ස්ථානය වශයෙන් හඳුන්වන්නේ ලිච්ඡවී රජ දරුවන් සිටි විශාලා මහනුවරයි. මෙම රජ පරපුරේ සංඛපාල නම් රජකු වූ අතර ඔහුගේ බිරිඳ අසුපාලි හෙවත් ආයුපාලි නම් විය. ඇගේ දාසිය හැඳින්වූයේ කාලි නමිනි. ආයුපාලි බිසව ගැබ්බරව සිටි කාලයක දිනක් ඇයට මී අඔ කෑමේ දොළක් ඇති විය. එදින සංඛපාල රජු යුද්ධය සඳහා අසල රටකට පිටත්ව ගොස්ය. බිසවගේ මී අඔ කෑමේ දොළ පිළිබඳව දැනගත් ප්‍රධාන ඇමති රජු නොමැති නිසා මී අඔ සපයා දෙන ලදී. බිසව‍ මී අඔ කන අතර කාලි දාසියටද මී අඔ කෑමේ රිසියක් ඇති වුවද එය ඉටු නොවූ නිසා බිසව සමඟ කෝපව ඇයගෙන් පලිගැනීම සඳහා රජ වෙත ගොස් මහ ඇමති සහ රජ බිසව අතර අනියම් සම්බන්ධක් පවතින බවට බොරු කියා රජ පවුල භේද කළේය.
එයින් කෝපයට පත්ව රජ බිසවගේ ගැබ්බර බවද නොසකා ඇයට වදදී මරා දෙකකුලෙන් පුබ්බේරිය ගසක එල්ලා දෙපළු කරන ලෙස නියෝග කල අතර එය එසේම ඉටුවිය. කළ පින් ඇති දරුවාගේ බලයෙන් පලු දෙකට හාවී උපන් දරුවා මවගේ ලේ සම් නහර අනුභව කරමින් වැඩී රාජ මුළු සන්නි යක්‍ෂයා හෙවත් කෝල සන්නි යක්‍ෂයා නමින් ප්‍රසිද්ධ විය. කවදා හෝ තම මව මැරෑ පලිය පියාගෙන් ගැනීමට සිතූ මෙම කුමරා විෂ මුසු ගෙඩි කොළ එකතු කොට විෂ ගුලි 18ක් නිපදවූ අතර එය දුටු ශක්‍රයා විෂ දිය ඉස යකුන් 18දෙනකු මැවූ බවත් ඔවුන් දහඅට සන්නිය නමින් ප්‍රසිද්ධ විය. එම සන්නි 18 වන්නේ,
1. භූත සන්නිය 2. අභූත  සන්නිය 3. අමුක්කු සන්නිය 4. ව්‍යාධි සන්නිය 5. වාත සන්නිය 6. බිහිරි සන්නිය 7. ගෝල සන්නිය 8. කන සන්නිය 9. පිත් සන්නිය 10. කෝල සන්නිය 11. මුර්තු සන්නිය 12. දෙමළ සන්නිය
13. නාග සන්නිය 14. කොර සන්නිය 15. ගිනිජල් සන්නිය 16. ගුල්ම සන්නිය 17. ජල සන්නිය‍ 18. දේව සන්නිය
මේ 18දෙනා එකතුව කුමරු වට කොට කෑම ඉල්ලා කරදර කරන්නට වූ අතර මෙය පිය රජුගෙන් පළිගැනීමට අවස්ථාවක් කරගත් කුමරු " මා ළඟ ආහාර නැත. විශාල මහනුවරට ගොස් සංඛපාල රජුගෙන් කෑම ඉල්ලා ගනුවයි " අණ කරන ලදී. මොවුන් විශාල මහනුවරට පැමිණ එහි කෙත්වතු භවභෝග විනාශ කරන්නට වීමත් සමඟ එහි ප්‍රථම දුර්භීක්‍ෂ ඇතිවිය. ආහාරපාන නැතිවීම නිසා රෝග භය පැතිරීම, මළ මිනි ගොඩවීම, මළ කුණු දුර්ගන්ධයට අමනුෂ්‍යයෝ එක්වීම යන ත්‍රිවිධ භය මෙනුර ඇතිවිය. රතන සූත්‍ර දේශනාවෙන් මෙ‍ම තුන්භය දුරු වූ බව ප්‍රසිද්ධය.
පූජා රටා විධි
සන්නි යකුන් වීදි මාලාව සන්නි යකුන් යාගය සඳහා ඉදිකරනු ලබන තොවිල් මඩුවයි. මෙය තොරණ හතරකින් සමන්විත වන අතර තුනක් යකුන් උදෙසාද අනෙක් සතර දේව තොරණ ද වේ. එය දේව සමාගම වෙනුවෙන් වෙන් වූ තොරණයි. මෙම ශාන්ති කර්මය රාත්‍රි 8.00 ට ආරම්භ වි දොල පිදේනි තටුවල විලක්කු තොරණවල පහන් දල්වා ප්‍රධාන යකැදුරා විසින් ආතුරයා තොවිල් මඩුවට කැන්දා ඒමත් සමඟ ම ත්‍රිවිධ රත්නයට නමස්කාර කොට ආශිර්වාද පතා ආතුරයාව පැදුරක වාඩි කරවනු ලබයිග දෙපයට මොල් ගසක්, පොල් ගෙඩියක් තබා මල් පහන් පුජා කර මඟුල් බෙර වයා ආශිවාද සඳහා සැන්දෑ සමයේ නටනු ලැබේ.
මෙහි දෙවෙනි අවස්ථාව වන්නේ යකුන්ට පිදේනි දීම වේ. එක් එක් යකාට පිදේනි කැප කරන විට වෙස් මුහුණු, ඇදුම් පැළඳුම් වලින් ඒ ඒ යකාට නියමිත වේශය ආරූඪ කරගෙන යකැදුරන් පැමිණ නියමිත යකාගේ භුමිකාව නිරූපණය කරමින් තම තමන්ගේ තොරතුරු හෙළිකරමින් ගුරුන්නාන්සේ සමඟ සංවාදයක යෙදී පිදේනි කැප කරගනිති. මෙම පිදේනි කැපකිරීමට නැටුමට සහභාගී වන සෑම යකැදුරෙක්ම උඩුකය වසන හැට්ටයක් වැනි ඇඳුමකින් සැරසේ. පිදේනි කැප ගැනීමට පැමිණෙන සියලු යක්කු ‍බෙරකාර ගුරුන්නාන්සේ සමඟ සංවාදයක යෙදේ. මෙහිදී විහිළු තහළු, දෙපැත්ත කැපෙන කියුම්, වචන කනපිට පෙරළා කියුම් පමණක් නොව අසැබි වචන පවා භාවිතයට ගනු ලබන අතර අවසානයේ පිදේනි කැපගෙන ආතුරයාට සෙත්පතා යාමට පොරොන්දු කරවාගනී.
වෙස් තුනක් මවාගෙන පැමිණෙන සූනියම් යක්‍ෂණිය පළමුව රූමත් කාන්තාවක් ලෙසද,දෙවනුව බඩ දරු කාන්තාවක් ලෙසද, තෙවනුව දරුවකු වඩාගත් මවක වශයෙන් සභාවට තුන්වරක් පැමිණ බෙරකාර ගුරුන් සමඟ උසුළු විසුළු සංවාදයක පැටලෙයි.
තුන්වන අංගය වන්නේ පැදුරේ දෑපවිල්ල හා කන්නලව් කිරීමයි. මෙය ඉතා භයානක අවස්ථාවක් වන අතර ඊරි යකාගේ අවතාරය මෙම අවස්ථාවේ පැමිණේ. මෙහිදී පැදුරු උපතේ කවි කියමින් පිදේනි දුන් යකැදුරා පැදුරක් එලා එහි දිගාවේ. මන්ත්‍ර ජප කරමින් නිහඬව මැරුණාක්මෙන් පැදුරේ ඔහු දපා සිටින අතර වෙනත් යකැදුරකු පිදේනි තටු සුදානම් කරමින් ඔහුගේ ඇඟමත තබයි. පසුව ඊරි යකාගේ අවතාරය හූ හඬ හා විලාප නඟමින් පැමිණ පැදුරේ දපා ඇති " මළකුණ" වටා නටා නරඹන්නන් තුළ ත්‍රාසය ඇති කරමින් පැදුර පිටින් ඔතාගෙන මළකුණ රැගෙන වීදිය තුළට යයි. වීදියට අයත් නැටුමක් වන " මහ සමයම"  ඉන්පසුව නටනු ලැබේ. මහ සොහොනා වෙනුවෙන් දෙකොන විලක්කු සමයමක් නටන අතර ඇතැම් සම්ප්‍රදායන්හි දරහැවේ දපන ලද යකැදුරා ඔසවාගෙන දිය කඩිත්ත අසලට, සොහොනක් හෝ තුන්මංහන්දියක් අසලට ගෙන ගොස් දොළ කැපකර  යකැදුරා සමඟ නැවත පැමිණේ.
විවේකයකින් පසුව යක් පෙළපාලි 18 සබයට පැමිණෙන අතර මෙහි අඟරු, දුම්මල, කළස්, සලු, තුවක්කු, මුගුරු, අවි, පොල්මල්, තැඹිලි, දලු මුර, කෙණ්ඩි, දුන්න, කුකුළු ආදී පාලිවේ. ඒ සෑම පාලියක් ම තමහට නියමිත භාණ්ඩ හා ඇඳුම් යුතුවා පමණක් නොව සන්නි යකුන්ගේ පිරිවර වශයෙන් මෙම පාලි පැමිණේ. මෙහි නාට්‍යමය ලක්‍ෂණන් අඩංගුවේ. මෙම සෑම යක් පෙළපාලියක් සමඟම ගුරුන්නාන්සේ කෙටි සංවාදයක යෙදෙන අතර එහිදී වචන වරදවා කීම, පද පෙරළා කීම, දෙපිට කැපෙන වචන ආදියෙන් සභාව විකට රසයෙන් කුල්මත් කරනු ලබයි. එය මෙහි විශේෂ ලක්‍ෂණයකි. විහිළු තහළු කිරීම, නිතර නිතර ආතුරයා බිය කිරීම හා පාලියක් අවසානයේදිම ආතුරයාට ආවැඩීමද දැකිය හැකිය. සමහර අවස්ථාවක ගුරුන්නාන්සේ සමඟ රණ්ඩු ඇල්ලීම හා වරද්දමින් කවි වචන කීමද සිදු කරන අතර එය වරද්දා කියන විට බෙරය නවතා ගුරුන්නාන්සේ නිහඬ වී කවිය වැරදි බව හා එය නිවැරදිව කියන ලෙස ප්‍රකාශ කරයි. එවිට කවිය නිවැරදිව කියා නටා අවඩා යයි.
යක් පාලි වලින් පසුව සන්නි යක්කු 18දෙනා පැමිණේ. මෙය තොවිලයේ වැදගත් ම නාට්‍යමය කොටසකි. මොවුන්ගේ පැමිණීම නිසා මෙය සන්නි යකුම ලෙස හඳුන්වයි. හිරු උදාවට පෙර මහ කෝල සන්නි යකා පැමිණිය යුතු නිසා අනෙක් යකුන් පැමිණ අවසන් කරයි. මහ කෝල සන්නි යකා යනු සන්නි යකුන්ගේ නායකයා වන අතර යකුන්ගේ අවසානයට පැමිණෙන්නේ ඔහුය. ඉර පැයීමට පෙර මහ කෝල සමයමේ පිදේනි කැපකළ යුතු නිසා මෙහි පෙළපාලි කෙටි කරයි.
මරු සන්නිය, අමුක්කු සන්නිය, කණ සන්නිය, ගොළු සන්නිය සභාවට පැමිණේ. සෑම සන්නියක්ම තම තම විසින් මිනිස්සුන්ට පමුණුවන ලබන ලෙඩ රෝග ලක්‍ෂණ මවා පාන අතර ගොළු සන්නි යක්‍ෂයා ගොළුවෙකි. බිහිරි සන්නි යක්‍ෂයා බිහිරෙක් තවත් සමහරු හිස රැදාව, වමනය, පාචනය වැනි ලක්‍ෂණ පෙන්නුම් කරන අතර මරු සන්නි යක්‍ෂයා වියරු වැටුණු බිහිසුණු බවක් පෙන්නුම් කරයි.
සන්නි යකුන්ගේ පැමිණීමේදී යකුන්ගේ භූමිකා නිරූපණය කරන යකැදුරා යකුන්ගේ උපත් කථා, විලාසිතා වර්ණ, විස්තර වර්ණ හා ගායනා කරයි. එක් එක් සන්නි යක්‍ෂයා පැමිණ යකැදුරා සමඟ සංවාදයේ යෙදෙමින් නැටුම් දක්වති. ඉන්පසුව යකැදුරා විසින් ආතුරයා අතට දෙන පිදේනි තටුව " යක්‍ෂ භූත ඇල්ම බැල්ම ආදිය අදින් නිවාරණයි තීන්දුයි. කියල හිතාගෙන දෙන්න" කියමින් ආතුරයා අතින් යක්‍ෂයාට පිදේනිය දෙයි. එය ලබාගන්නා යක්‍ෂයා එය ආතුරයා හිස වටා කරකවා රැගෙන වීදි තුළට යයි.ඉර පායන්නට පෙර සබයට මහ කෝල සන්නි යකා පැමිණෙන විට වීදිය කෙළවර මෝල් ගස් දෙකක් හරහට කතිරයක් සේ අල්ලා කඩවතක් අහුරා දෙදෙනකු සිටිති. බුදුන්ගේ සන්දේශයක් ගෙනෙන තුරු කඩවත නොහරින බවට යකැදුරාන් ප්‍රකාශ කරන අතර කෝල යකා මුරකරුවන් බිය කරමින්ද, නම්බුනාමදී චාටුවෙන්ද, බැගෑපත්ව උපායෙන් කඩවත හැරගැනීමට උත්සාහ කළද එය නොහැකිවේ. පසුව බුදුන්ගේ සන්දේශයක් රැගෙන පැමිණි යක්‍ෂයා සන්දේශය පයින් අල්ලා යකැදුරාට ලබාදේ. බුදුන්ට අවමන් කළා යැයි කිපෙන ඔවුහු ගෞරව පූර්වකව ගෙනවිත් දෙනතෙක් කඩවත නොහරින බවට නියෝග කරයි. නමුත් යකාද ඉනේ, බඩේ තබාගෙන සංදේශය පිළිගැන්නුවද එය භාරනොගැනීම තුළ හිසමත තබාගෙන බුදුගුණ ගයමින් සංදේශය පසුව භාරදේ. එය භාරගෙන යකාට කියවන ලෙස යකැදුරෝ නියම කරන අතර බුදුන්ගෙන් වරමක් ලැබීතිබීම නිසා ආඩම්බරයෙන්සංදේශය කියවති. නමුත් යකා‍ට වරමක් දී ඇත්තේ නරබිලි ගැනීම තහනම් බව හා නරයන්ට ලෙඩ රෝග උපද්දවා දොළ පිදේනි  ගෙන පසුව සුවපත් කළයුතු බවයි. යකා මෙල්ලවේ. දොළ පිදේනි රැගෙන ආතුරයා සුවපත් කොට ආවඩා යන ලෙස ගිවිසුමකට පැමිණේ.
මහ කෝල සන්නි යක්‍ෂයා‍ට වෙන්වූ දොළ පිදේනි බත්, කැවුම්, පළතුරු යකාගේ ඉන හැදෙහි ගොටුවට දමා කුකුළා ඉනේ එල්ලයි. මේ සියල්ලම එල්ලාගෙන යකා දුම්මල පන්දමක් සහිතව ආතුරයාට සෙත්පතමින් අවසාන නැටුම නටයි. සියලුම සන්නි යකුන්ට දෙනලද දොළ පිදේනි කූඩුවකට දමා සභා මැද තබන අතර කෝළ යකා දුම්මල ගසමින් එය මැදිකොට නටා තමන්ගේ ගෝලබාල සියලු යකුන් වෙනුවෙන් දොළ පිදේනිය කැපකිරීම අනුමත කරයි. අවසානයේ යකැදුරා දොළ පිදේනි කූඩුව රැගෙන වීදියට යන අතර මහ කෝල යකාද ඒ අනුව ගමන් කිරීම තුළ සන්නි යකුන් යාගය අවසන්වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සංස්කෘතිය
සුනිල් විජේරත්න
සුනිල් විජේරත්න (ඉලේපෙරුම ආරච්චිගේ සුනිල් විජේරත්න (English: Sunil Wijerathna) (උපත1952 සැප්තැම්බර් 13) ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ කීර්තිමත් දෙශපාලනඥයෙකි. මේ වන තුරුම ඔහු ශ්‍රී ලංකාව, බස්නාහිර පළාත් සභාවේ (පොදු ජන එක්සත් පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව)) සභාපති වන්නේය.
ඔහුගේ දේශපාලන ආගමනය සිදුවන්නේ 1979 වසරේ පැවති පළාත් පාලන මැතිවරණයෙන් ගම්පහ නගර සභාව‌ට (වර්තමාන ගම්පහ මහ නගර සභාව) සභියෙකු සේ තේරී පත්විමත් සමගය.
මේ අඩවිත් බලන්න
ප්‍රවර්ගය:1952 උපත්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
යේ රිෂ්තා ක්‍යා කෙහ්ලාතා හේ
යේ රිෂ්තා ක්‍යා කෙහ්ලාතා හේ (සිංහල: මෙම සබඳතාවයට කියන්නේ කුමක් ද) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු හින්දි-භාෂා රූපවාහිනී නාට්‍යයකි. 2009 ජනවාරි 12 දින ස්ටාර් ප්ලස් නාළිකාව ඔස්සේ විකාශය ඇරඹි මෙය උදයිපූර්හි පවුලක සිදුවන සිදුවීම් වටා ගෙතී ඇත. මෙය රාජන් ෂාහිගේ ඩිරෙක්ටර්ස් කට් ප්‍රොඩක්ෂන්ස් ආයතනයේ නිෂ්පාදනයකි. මෑතක දී මෙම කතාමාලාව බාලිකා වධු කතාමාලාව අභිබවා යමින් කථාංග සංඛ්‍යාව අනුව දීර්ඝතම කාලයක් විකාශය වන හින්දි මාලා නාට්‍යය බවට පත් විය.
කථාපුවත
යේ රිෂ්තා ක්‍යා කෙහ්ලාතා හේ යනු උදයිපූර්හි මාර්වාරි සංයුක්ත පවුලක දිවිගෙවන නෛතික් සහ අක්ෂරා සිංහානියා යන තරුණ යුවළගේ කථාපුවතයි. මෙම කතාමාලාව මගින් පළමුව, විවාහක යුවළක් ලෙස ඔවුන්ගේ අත්දැකීම් ද, අනතුරුව කුඩා දරුවන් සිටින දෙමාපියන් වශයෙන් ඔවුනගේ ජීවන අත්දැකීම් ද මධ්‍යයේ එකිනෙකා කෙරෙහි ආදරයෙන් යුතුව, විස්තෘත පවුලේ පරිණත සාමාජිකයන්ට ගරු කරමින් දිවි ගෙවන අයුරු නිරූපණය වේ. කතාමාලාව පුරාම, අක්ෂරා සහ නෛතික් සතුව නක්ෂ් නැමැති ළදරු පුත්‍රයකු සිටිනු දක්නට ලැබේ. නමුත් අවාසනාවන්ත ලෙස, නෙෙතික් හා අක්ෂරා රිය අනතුරකට ලක්වන අතර ඒ හේතුවෙන් නෙෙතික් කෝමා තත්වයට පත්වෙයි.
තවත් කාලයක් ඉදිරියට ගතවෙයි. නක්ෂ් සහ නෛරා දැන් සංවේදී වැඩුණු පුද්ගලයෝ වෙති. අක්ෂරා, නෛතික්, නක්ෂ් සහ නෛරා ජීවත් වන්නේ කේප් ටවුන් හි ය. නක්ෂ් නැවත උදයිපූර් වෙත පැමිණෙයි. ඔහු භාබිමාගේ වැරදි වැටහීම දුරු කිරීමට උත්සාහ දරයි. දින ගණනාවකින් පසු, අක්ෂරාට සමාව හිමිවන අතර යළි නිවසට පැමිණෙයි. අනතුරුව කතාමාලාව මගින් පවුලේ සතුටුදායක සිද්ධි දාමයක් නිරූපණය වේ. එතැන් සිට කථාව දිවෙන්නේ නක්ෂ් කේන්ද්‍ර කර ගනිමිනි. එමගින් නක්ෂ්, තාරා සමග ප්‍රේමයෙන් බැ‍ඳෙන අයුරුත්, පසුව එම සම්බන්ධය බිඳී යන අයුරුත් නිරූපණය වේ.
කතාමාලාව තවත් වසර කිහිපයක් ඉදිරියට ‍දිවෙන අතර, එමගින් නව යොවුන් වියේ පසුවන නෛරා සිය නිවසින් පැනගොස් රිෂිකේෂ්හි ජීවත් වන අයුරු නිරූපණය වේ. අක්ෂරා පූජාවක් සදහා රිෂිකේෂ් වෙත යන අතර ඒහිදි නෙෙරාව සොයාගනී. නෙෙරාව සොයා ගැනීමෙන් පසුව, කතාමාලාව තුළින් නොයෙකුත් හැලහැප්පීම් මධ්‍යයේ නෛතික්ගේ සේවක කාර්තික් සමග ඔහුගේ දියණිය වන නෛරා සහ ලේලිය වන ගයාත්‍රි තුන් කොන් ආදරයට පැටලෙන අයුරු ඉන් පැහැදිළි වේ. නෛරා සහ කාර්තික් එකිනෙකා කෙරෙහි හැඟීමකින් යුත් නමුත්, එය ප්‍රේමය දැයි ඔවුන් නොදනී. කාර්තික් තමන්ට පෙම් කරන බව නොදන්නා ගයූ සතුව ඔහු කෙරෙහි ඇත්තේ ඒක පාර්ශ්වික ප්‍රේමයකි. මීට අමතරව නෛතික් සහ ඔහුගේ සුළු සොහොයුරා වන නාමන් සමග ගැටෙයි. නාමන් ඔහුව පැහැරගෙන ගොස් රඳවාගෙන සිටින්නේ දින කිහිපයකින් මුදාහරින බව පවසමිනි. ලේඛන කිහිපයකට ඔහුගේ අත්සන ලබා ගැනීමෙන් පසුව, තමන්ට විරුද්ධ නොවන ලෙස ඔහු නෛතික්ට තර්ජනය කරන්නේ නැතහොත් ඔහුගේ පවුල විනාශ කරන බව පවසමිනි. නමුත්, පසුව ඔහුව පොලිසීය විසින් සිරභාරයට ගනු ලැබෙයි. නෛතික් සහ අක්ෂරා යලි හමුවන අතර, ප්‍රීතියෙන් කාලය ‍ගෙවති. මේ අතර ස්විට්සර්ලන්තයේ සිටින කාර්තික් නෛරාට විවාහ යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කරයි. නමුත් නෛරා වික්ෂිප්තව සිටියි. මුලින් ඇය කාර්තික්ගේ යෝජනාව ප්‍රතික්ෂේප කරන අතර, කාර්තික් දැඩි කම්පනයට පත් වෙයි. කෙසේනමුත්, පසුව තමන් ඔහුට පෙම් කරන බව නෛරා වටහා ගනියි. ඇය මේ පිළිබඳ කාර්තික්ට පැවසීමට සැලසුම් කරයි‍. කෙසේනමුත්, ගයූ ද ඔහුට පෙම්කරන බව ඇයට දැනගන්නට ලැබෙයි. කාර්තික් සහ නෛරා එකිනෙකාට පෙම්කරන බව මිෂ්ති විසින් අක්ෂරා සහ නෛතික්ට දැනුම් දෙනු ලබයි. ගයූ සහ මිෂ්ති එක්ව කාර්තික් සහ නෛරාව එක් කරති. දිවාලි උත්සවයෙන් පසුව, නෛරා සහ කාර්තික් එකිනෙකාගේ ප්‍රේමය පාපොච්ඡාරණය කරති. සිය පවුලට වෛර කරන කාර්තික් ඔහුගේ පවුල පිළිබඳ කථා කිරීමට මැළි වේ. පසුව, ඔහුගේ සොයුරිය වන කිර්ති ඔහුගේ මාමා සහ නැන්දණිය සමග පැමිණෙයි. මේ අතර, අක්ෂරාගේ උපන් දින‍ය දවසේ සැමදෙනාම පූජාවක් සඳහා පිටත්ව යන අතර, මෝටර් රථ අනතුරකින් අක්ෂරා මියයයි. අනතුර සිදුවූ ස්ථානයේ බීමතින් තුවාල ලබා වැටී සිටි කාර්තික් දකින සිංහානියාවරු අනතුර සම්බන්ධයෙන් ඔහුට චෝදනා නගති. කාර්තික්ගේ පවුල කාර්තික් වෙනුවෙන් පෙනීසිටින අතර, ඔහුට සහාය දක්වයි. වැරදිකරු කාර්තික් නොවන බව්ත වෙනත් අයකු බවත් නෛරා සොයා ගනියි. කාර්තික්ගේ නිර්දෝෂීභාවය ඔප්පු කරන නෛරා සැබෑ වරදකරුවා අනාවරණය කරගනියි. ශෝකවන නෛතික්ව සනසන නෛරා යළි ඔහුගේ විශ්වාසය දිනාගැනීමට සමත් වෙයි. පවුල් දෙකම නෛරා සහ කාර්තික්ගේ විවාහයට අනුමතිය ලබා දේ. ඔවුහු විවාහය වෙනුවෙන් සූදානම් වෙති‍. නමුත් විවාහයට මඳකට පෙර, නෛරා සහ කාර්තික් මනිෂ් පිළිබඳ වාද කරන අතර, නෛරා අනතුරට ලක්ව අතුරුදන් වේ. කාර්තික් කම්පනයට පත්ව සිටියි.
සමාන්තර කථා
අක්ෂරා සහ නෛතික්ගේ කථාවට අමතරව, ඔවුන්ගේ සොහොයුරු සොහොයුරියන්ගේ කථා ද මෙම කතාමාලාව හැඩගැස්වීමට දායක වී ඇත. මෙහි පසුගිය කථාව නිර්මාණය වී ඇත්තේ නෛතික්ගේ සොයුරියන් වන නන්දිනී දහ රෂ්මි වටායි. මීට අමතරව මෙමගින් නෛතික්ගේ අර්ධ-සොයුරුසොයුරියන් ද නිරුපිත ය. අක්ෂරා-නායික් කථාපුවතට සමගාමීව වර්ෂා-ෂෞර්යාගේ කථාව ද මෙහි ගලා යයි. වර්ෂා යනු අක්ෂරාගේ හොඳම මිතුරියයි. ෂෞර්යා යනු අක්ෂරයාගේ වැඩිමහල් සොයුරා ය. මීට අමතරව කතාමාලාව තුළින් නක්ෂ් (2015–2016), කාර්තික් (2016–), නෛරා (2016–), ගයාත්‍රි "ගයූ" දියෝරා (2016–) සහ තාරා (2015–2016) ගේ ද කථාව නිරූපණය වේ. නක්ෂ් යනු නෛතික් සහ අක්ෂරාගේ පුත්‍රයායි. ගයූ යනු නිඛිල්-රෂ්මිගේ දියණියයි. (සමීර්ගේ සුළු දියණියයි) රෂ්මි සහ සමීර්ගේ මරණින් පසු, නෛතික් සහ අක්ෂරා ග්‍යූව හදාවඩා ගනිති. නෛරා (නක්ෂ් සහ ගයූට වඩා ලාබාල ය) යනු නෛතික් සහ අක්ෂරාගේ දියණියයි. කාර්තික් යනු නෛතික්ගේ සේවකයෙකි. ග්‍යූ සහ නෛරා ඔහුට පෙම් කරන අතර, ඔහුට කිසියම් රහසක් ඇති බව පෙනේ. තාරා යනු නක්ෂ් විසින් පෙර විවාහ ගිවිසගෙන සිටි තැනැත්තියයි. ඇය ඔහුව හැර යයි.
හරස් මාරු
යේ රිෂ්තා ක්‍යා කෙහ්ලාතා හේ කතාමාලාවේ වෙනත් වැඩසටහන් හා සම්බන්ධ හරස්මාරු කථාංග ගණනාවක් දක්නට ලැබෙයි. 2009දී, මෙම කතාමාලාව සප්නා බාබුල් කා...බිදායි සමග සම්බන්ධ කෙරිණි. 2012දී, කතාමාලාව දියා ඕර් බාති හම් කතාමාලාව සමග හරස්මාරු කථාංගයක් සහිත විය. 2016දී, දියා ඕර් බාති හම්හි ප්‍රධාන නිළිය වන දීපිකා සිං මෙහි පෙනී සිටියා ය.
පිළිගැනීම සහ බලපෑම
මෙම කතාමාලාව ඉන්දියානු රූපවාහිනිය තුළ වඩාත්ම සම්මාන ලත් වැඩසටහනක් වන අතර, ඉන්දියාවේ දීර්ඝතම කාලයක් විකාශය වන කතාමාලවක් ද වේ.
හිනා ඛාන් 'Power of 49' වැඩසටහනට සහභාගී වූ අතර මෙහි දී සෝප් ඔපෙරා නළුනිළියෝ කාන්තාවන් ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට පෙළඹවීම සිදුකළහ.
ෂෝමා මුන්ෂි පැවසූයේ මෙම වැඩසටහන "සිරල සහ අතිශයින් භාවාත්මක අන්තර්ගතයකින්" සමන්විත බවයි. මෙය විශාල සංයුක්ත පවුල් සම්ප්‍රදායයන් පිළිබඳ ඓතිහාසික සම්ප්‍රදාය තුළ කාන්තා චරිත ගොඩනගා තිබීම පිළිබඳ පැසසුමට ලක් විය.
අනුවර්තන
මෙම කතාමාලාව උර්දු 1 නාළිකාව සහ ස්ටාර් ප්ලස් සහෝදර නාළිකාවක් වන ස්ටාර් උත්සව් තුළ විකාශය වේ. මෙම කතාමාලාව එදාමෙදා තුර පාකිස්ථානය තුළ විකාශය වූ ඉන්දියානු කතාමාලා අතර ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් හිමිකරගෙන තිබේ. මෙම වැඩසටහන තෙවරක් හෝ සිව්වරක් අභිබවා යාමට ජියෝ කහානි නාළිකාවෙන් විකාශය වූ කුම්කුම් භාග්‍යා කතාමාලාව සමත් වුව ද, මේ වනවිටම යළි පළමු ස්ථානය හිමි කරගැනීමට මෙය සමත්ව සිටියි. මෙය පකිස්ථානය තුළ වාර්තාගත ඉහළම TRP අගයයක් වාර්තා කළ වැඩසහෙන් අතුරින් එකක් ද වේ.
සම්මාන
ස්ටාර් පරිවාර් සම්මාන
නිව් ටැලන්ට් සම්මාන
ඉන්දියන් ටෙලි සම්මාන
කලාකාර් සම්මාන
කුරුම්බැට්ටි මැෂිම
කුරුම්බැට්ටි මැෂිම යනු පහසුවෙන් සාදාගත හැකි ශ්‍රී ලංකාවේ ගැමි ළමුන් අතර ජනප්‍රිය පරිසර හිතකාමී සෙල්ලම් බඩුවකි.
යේ රිෂ්තා ක්‍යා කෙහ්ලාතා හේ
සම්මාන
ලයන්ස් ගෝල්ඩ් අවෝඩ්ස්
කුරුම්බැට්ටි මැෂිම
සාදන අයුරු
ඉරටු කැබලි කිහිපයක් සහ කුරුම්බැට්ටියක් භාවිතා කරමින් මෙම කුරුම්බට්ටි මැෂිම සාදාගත හැකිය.
යේ රිෂ්තා ක්‍යා කෙහ්ලාතා හේ
සම්මාන
ස්ටාර් ගිල්ඩ් සම්මාන
ගාර්ව් ඉන්දියානු රූපවාහිනී සම්මාන
කුරුම්බැට්ටි මැෂිම
සාදන අයුරු
කුරුම්බැට්ටි මැෂිම සාදා ගැනීම පහත ඡායාරූපය උපයෝගී කරගන්න.
ක්‍රීඩා කිරීම
සාදා ගත් කුරුම්බැට්ටි මැෂිමේ තිරස් ඉරටු කැබලි දෙකේ දෙකෙලවරින් අල්ලා මැද කොටස කැරකැවීමෙන් මෙය ක්‍රියාත්මක කල හැක. එවිට එයින් මිහිරි හඬක් ජනනය වෙයි. හරස් ඉරටු 2 අතරට ශාක පත්‍රයක් තබා ක්‍රියාත්මක කිරීමෙන්, යමක් මැසුවා සේ පෙනෙන සිදුරු රාශියක් සැදේ.
යේ රිෂ්තා ක්‍යා කෙහ්ලාතා හේ
සම්මාන
බිග් ස්ටාර් එන්ටර්ටේන්මන්ට් අවෝඩ්ස්
'FICCI විශිෂ්ටතා සම්මාන සහ රචනා ගෞරව සම්මාන
කාෂිබායි
කාෂිබායි යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ Iවන බාජිරාඕගේ පළමු භාර්යාවයි. බාජිරාඕ යනු ඉන්දියාවේ විසූ සිව්වන මරාථ ඡත්‍රපති (අධිරාජ) ෂාහුජි රාජේ භොන්ස්ලේගේ පේෂ්වාවරුන් නව දෙනා අතුරින් වඩාත්ම බලවත්ම තැනැත්තා වූ භාට් පවුලෙන් බිහිවූ සෙන්පතියකු මෙන්ම අග්‍රාමාත්‍යවරයෙකි.
චරිතාපදානය
කාෂිබායි, මහාද්ජි ක්‍රිෂ්ණා ජෝෂිගේත්, ධනවත් බැංකුකරුවන්ගේ පවුලක සාමාජිකාවක වූ චාස්හි ෂියුබායිගේත් දියණිය වූවා ය. ඇයට ක්‍රිෂ්ණරාඕ චාස්කර් නැමැති සොහොයුරකු විය. 1720 මාර්තු 11 වන දින සාස්වාද්හි පැවති කුටුම්භීය මංගල්‍යයක දී, ඇයව බාජිරාඕට විවාහ කර දෙන ලදී.
කාෂිබායි සහ බාජිරාඕ හට පුත්‍රයින් සිව්දෙනකු විය. ඇගේ පළමු පුත්‍රයා වූ බාලාජි බාජි රාඕ හෙවත් නානාසහේබ් උපත ලැබූයේ 1721දී ය. 1740දී බාජිරාඕගේ මරණින් පසු ෂාහු විසින් ඔහුව පේෂ්වා ධුරයට පත්කරන ලදී. දෙවන පුත්‍රයා වූ රාම්චන්ද්‍ර ළමාවියේ දී මියගියේ ය. තෙවන පුත්‍රයා වූ රඝුනාත් රාඕ 1773–1774 අතර කාලයේ පේෂ්වාවරයකු ලෙස කටයුතු කළ අතර, සිව්වන පුත්‍රයා වූ ජනාර්ධන් ද ලාබාල වියේ දී මියගියේ ය. කාෂිබායි අස්ථිපර්වදාහයේ ප්‍රභේදයකින් පීඩා විඳ තිබේ.
බාජිරාඕ, හින්දු රජකු වූ බුන්දෙල්ඛාන්ද්හි ඡත්‍රසාල් රජුට දාව පර්සියානු මුස්ලිම් බිසවක වූ රුහානි බායිට උපන් දියණිය වූ මස්තානි සමග විවාහ විය. නමුත් මෙම විවාහය පේෂ්වා පවුල විසින් පිළිගත්තේ නැත. මස්තානිට එරෙහිව පේෂ්වා පවුල දියත් කළ අභ්‍යන්තර අරගලයේ දී කාෂිබායි කිසිදු දායකත්වයක් ලබා නොදුන් බැව් සඳහන් වේ. ඉතිහාසඥ පණ්ඩුරාග් බාල්කාවාදේ පවසන්නේ ඇය මස්තානිව බාජිරාඕගේ දෙවන බිසව ලෙස පිළිගැනීමට සූදානම්ව සිටි නමුත්, ඇගේ නැන්දණිය වූ රාධාබායි සහ මස්සිනා වූ චිමාජි අප්පාට විරුද්ධව යමින් එය සිදු කිරීමට ඇයට නොහැකි වූ බවට නොයෙකුත් ඓතිහාසික ලේඛනවල සාක්ෂි ඉදිරිපත් කළ හැකි බවයි. 18වන සියවසේ සම්මත ඉන්දියාවේ බොහෝ කතුන්ට මෙන් ඇයට ද වැදගත් ගැටලුවක දී සිය අදහස් ඉදිරිපත් කළ නොහැකි විය.
මස්තානි සමග බාජිරාඕ පැවැත්වූ සම්බන්ධතාව හේතුවෙන් පුනේහි බ්‍රාහ්මණයින් පේෂ්වා පවුලට විරෝධය පෑ හෙයින්, චිමාජි අප්පා සහ බාලාජි බාජි රාඕ හෙවත් නානාසහේබ් විසින් 1740 මුල් කාලයේ බාජිරාඕ සහ මස්තානිව බලෙන් වෙන් කරන ලදී. බාජිරාඕ ආක්‍රමණයක් සඳහා පූනේ වෙත පිටත්ව ගිය විට, මස්තානිව නිවාස අඩස්සියේ රඳවා තැබිණි. බාජිරාඕගේ සෞඛ්‍ය තත්ත්වය අයහපත් වෙමින් පැවතීම හේතුවෙන්, චිමාජි විසින් නානාසහේබ්ට මස්තානිව නිදහස් කොට බාජිරාඕ වෙත එවන මෙන් පවසන ලදී. නමුත් නානාසහේබ් ඒ වෙනුවට සිය මෑණියන් වූ කාෂිබායිව පිටත් කළේ ය. ඔහු‍ගේ මරණ මංචකයේ දී කාෂිබායි "අවංක සහ කීකරු භාර්යාවක" ලෙස කටයුතු කළ බවත්, සිය සැමියා වෙනුවෙන් වඩාත් කැපවූ තැනැත්තියක වූ බවත් සඳහන් වේ. ඇය සහ ඇගේ පුත් ජනාර්ධන් අවසන් වතාවත් ඉටුකළහ.
බාජිරාඕගේ මරණින් මඳ කලකට පසු, එනම් 1740දී මස්තානි මියගිය අතර, කාෂිබායි විසින් මස්තානිගේ පුත් ෂාම්ෂෙර් බහදූර් හදාවාඩා ගත් අතර, ඔහුට ආයුධ භාවිතය ද ඉගැන්වූවා ය. සිය සැමියාගේ මරණින් පසු ඇය ආගම කෙරෙහි වඩාත් නැඹුරු වූවා ය. විවිධ වන්දනා ගමන්වල යෙදුණු ඇය අවුරුදු හතරක් බණාරස්හි නැවතී සිටියා ය. එවැනි එක් සංචාරයක දී, ඇය බැතිමතුන් 10,000ක් පිරිවරා ගමන් ගත් අතර, රුපියල් ලක්ෂයක පමණ වියදමක් දැරීමට ද සිදු විය. 1747 ජූලි මස වන්දනා ගමන නිමා කොට යළි පැමිණි ඇය, සිය උපන් නගරය වූ චාස්හි ශිව දෙවියන් වෙනුවෙන් පුදකළ සෝමේශ්වර දේවාලය නම් දෙවොලක් ඉදිකරවූවා ය. 1749දී ඉදිකළ මෙය, අක්කර 1.5ක (0.61 හෙක්.) භූමි ප්‍රමාණයකින් සමන්විත ය. ත්‍රිපුරාරි පූර්ණිමා උත්සවය වෙනුවෙන් ප්‍රකට වූ මෙම දෙවොල පිළිබඳ මරාථි ග්‍රන්ථයක් වන සාහලි ඒක් දිවස්‍යාච්‍යා පරිසරාත් පුණ්‍යච්‍යා පවසන්නේ එය පුනේ අසල සංචාරක ආකර්ෂණයක් ලෙස ක්‍රියා කළ බවයි.
ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ
2015දී සංජේ ලීලා බන්සාලි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ ප්‍රබන්ධ නාට්‍යමය චිත්‍රපටයක් වූ බාජිරාඕ මස්තානි චිත්‍රපටය තුළ කාෂිබායිගේ චරිතය නිරූපණය කරන ලද්දේ නිළි ප්‍රියංකා චොප්රා විසිනි. එහි එන "පිංගා" ගීතයේ ඇගේ නර්තනය සහ ඇගේ වස්ත්‍ර, කාෂිබායිගෙන් මෙන්ම මස්තානිගෙන් වර්තමාන පැවතෙන්නන්ගේ සහ සමාජ මාධ්‍යවල විවේචනයට හේතු විය. ඇතැම් ඉතිහාසඥයන් අදහස් දැක්වූයේ එවැනි පෞරුෂයක් ඇති කාන්තාවක් ප්‍රසිද්ධියේ නර්තනයේ යෙදීම අයෝග්‍ය බවයි. මීට අමතරව, කාෂිබායි ආත්රයිටිස් තත්ත්වයෙන් ද පෙළී ඇති බැවින්, එවැනි නර්තනයක් භෞතිකව ද අභව්‍ය බැව් පෙනේ.
මිනිසාගේ රුධිරයේ ග්ලූකෝස් මට්ටම යාමනය
මිනිසාගේ රුධිරයේ ග්ලූකෝස් මට්ටම ඍන ප්‍රතිපොෂී යන්ත්‍රණයක් මගින් පාලනය වේ. මිනිසාගේ රුධිරයේ සාමාන්‍යයෙන් තිබිය යුතු ග්ලූකෝස් සාන්ද්‍රණය රුධිරය මිලි ලීටර 100 කට ග්ලූකෝස් මිලි ග්‍රෑම් 80කි. නිරාහාරව සිටින විටදී රුධිරයේ ග්ලූකෝස් මට්ටම සාමාන්‍ය අගයට වඩා අඩු විය හැකි අතර ආහාරයක් ගත් පසුව ග්ලූකෝස් මට්ටම සාමාන්‍ය අගයට වඩා වැඩි විය හැකිය.
ත්‍රිදෝෂ වාදය
දෝෂ යනු ශරීරය දුෂණය කරන්නකි. මෙහි දෝෂ තුනකි.මේවා සමබරව පවත්නා විට ශරීරය නිරෝගීව පවත්නා අතර විෂම වුවිට රෝග ඇතිවේ.එම ත්‍රිදෝෂ ලෙස. '''
වල්ගාතරුව
වල්ගාතරු යනු අධිශීතනය වූ අයිස් දූවිලි හා විවිධ වායුන්නගෙන් සෑදුනු ආකාශ වස්තු වේ. මේවා විශ්වයේ සෑම තැනම ගමන් කරයි. මේවා හිරැ අසලින් ගමන් කරන විට හිරුගේ ඇති බලයෙන් පිටතට ඇදෙයි. එවිට හිරුෙග් ආලෝකය පරාවර්තනය වී අපට පැහැදිලි වල්ගයක් සේ දිස්වේ. එය අදීප්ත ආකාශ වස්තුවක් වුවද එය හිරු එළිය පරාවර්තනය කිරීමෙන් ආලෝකය විහිදුවයි.
හිසක් හා වලිගයක් අැති නිසා වල්ගාතරැ වුවත් මේවා දූවිලි අංශු හා හිමවලින් සෑදී අැත. ධූම කේතු නම්කර අැත්තේ ඒවා සොයා ගත් පුද්ගලයින්ගේ නම් වලිනි. හේලිගේ ධූමකේතුව වසර 76 කට වරක් පෘථිවියට දිස්වේ. ඵය 1682 ප්‍රථම වරට සොයා ගැනීමෙන් අනතුරැ 1758, 1834, 1910, 1986 වසරවල දිස්විය.
ප්‍රවර්ගය:වල්ගාතරු
ගුහා සිතුවම්
thumb|511x511පික්|ගුහා සිතුවම්
ගුහා සිතුවම් නිර්මාණය යනු ගුහා බිත්ති වල හා සිවිලිම් වල ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයන් වලදී කළ සිතුවම් නිර්මාණයන් යුරෝපයේ පැරණිම සිතුවම් නිර්මාණයන් වසර 32000 ක් පැරණිය. මේවායේ අරමුණ නොදනියි. ඇතැම් විට අරමුණක් නොමැති වන්නටද ඉඩ ඇත. සාක්ෂි මගින් පැවසෙන පරිදි සජීවි ප්‍රදේශ වල කළ සැරසිලි ගණයට මේවා අයත් නොවෙයි. ඒ ඒවා හමුවු ගුහා වල ජනාවාස පිළිබද සලකුණු හමු නොවු බැවිනි. පහසුවෙන් ළඟා‍නොවිය හැකි ගුහා ප්‍රදේශ වල මේවා පවතින බැවින් ඇතැම් න්‍යායන්ට අනුව තොරතුරු සම්ප්‍රේෂණ ක්‍රමයක් ලෙස ද තවත් න්‍යායන්ට අනුව ආගමික හෝ උත්සව අරමුණක් සදහා ද මේවා භාවිත කරන්නට ඇත.
අප්‍රිකාව
දකුණු අප්‍රිකාවේ උක්තාලම්බා ඩ්‍රැකන්ස්බර්ග් වසර 3000 ක් පමණ පැරණි යැයි සැලකේ. එසේ වුවද එහි ජිවත් වු සාන් ජන කොටස් දැනට වසර 8000 කට පමණ පෙර චිත්‍ර ඇඳ තිබේ. මිනිසුන්ගේ හා සත්වයන්ගේ රූපවලින් යුත් එම චිත්‍රවලින් ආගමික ඇඳහිලි නිරූපණය කරන බව විශ්වාස කරයි.
පුරා විද්‍යා කැණිම් කණ්ඩායමක් විසින් මෑතක දී සෝමාලියාවෙහි හාගේසාවලින් පිටත පිහිටි ලාස් ගා 1 ලෙන් සිතුවම් සොයා ගන්නා ලදි. මෙම සිතුවම් වලින් පැරණි වාසස්ථාන හා ගවයන් වන්දනාමාන කරමින් ආගමික උත්සව පවත්වන ආකාරය නිරූපණය වේ.
නැමීබියාවේ ඇපලෝ 11 ලෙන් වලින් හමුවූ චිත්‍ර ඉපැරණි ලෙන් සිතුවම් වලට අයත්ය. ක්‍රි.පු. 230000 – 250000 කාලයේදී ඒවා මේවා නිර්මාණය කර ඇතැයි සැලකේ. ලෙන් සිතුවම් අග්නි දිග ඇල්ජීරියාවේ මැසිලි එන් ආජර් කඳුවලද, අකකුස්, මෙස්සක් සෙට්ටෆෙට් හා ලිබියාවේ හා අයර් කඳු, නයිජිර්, ටිබෙස්ටි හා ඩැඩි වැනි සහරා ප්‍රදේශ වලද හමු වි ඇත.
ඕස්ට්‍රේලියාව
ඕස්ට්‍රේලියාවේ කැකඩු ජාතික උද්‍යානයෙන් ද පැරණි ලෙන් සිතුවම් හමු වී තිබේ. එම උද්‍යානයේ රතු හිරියල් පැහැ සිතුවම් විශාල ප්‍රමාණයක් ඇත. රතු හිරියල් කාබනික අමුද්‍රව්‍යයක් නොවේ. එම නිසා මෙම සිතුවම්වල කාබන් දිනැයුම පරීක්ෂා කිරීම අපහසුය. චිත්‍රයේ අන්තර්ගතය අනුව සමහරවිට එහි කාලසීමාව නිර්ණය කළ හැක.
අග්නිදිග ආසියාව
ගල්ලෙන් සිතුවම්, ඉන්දියාව, තායිලන්තය, මැ‍ලේසියාව හා ඉන්දුනීසියාව ආදී රටවලද දැකිය හැකිය. තායිලන්තයේ ගල්ලෙන් හා බෑවුම් පිහිටා ඇත්තේ තායිලන්ත - බුරුම දේශ සීමාව ඔස්සේ මධ්‍යම තායිලන්තයේ පෙචබුන් කඳුවැටියේ හා මීකොං ගංගාවට මුහුණ ලා නැකෝන් ඒවොන් ප්‍රාන්තයේය. එම ස්ථාන සියල්ලකම ලෙන් සිතුවම් විශාල ප්‍රමාණයක් දැකිය හැක. මැලේසියාවේ පැරණිම සිතුවම් ඇත්තේ පෙරක්හි ගුවා කම්බුන් හීය. ඒවා වසර 2000 පමණ පැරණිය. නිආන් ලෙන් වල ඇති සිතුවම් වසර 1200 ක් පමණ පැරණිය. ඉන්දුනිසියාවේ සුලාවෙයි දූපත් වල මැරොස් හි ඇති ලෙන් එහි ඇති අත් සලකුණු සඳහා ප්‍රසිද්ධය. කලිමන්ක්න් ප්‍රදේශයේ අසංකුලිරන් හීද මෙවැනි අත් සලකුණු දැකිය හැකිය.
යුරෝපය
'වාසි‍ලීනෝ සැන් ද සයුමෝලං’, මැග්ල‍ඩේනියන් කලාව තුළදී හමුවීමේ දී, 1079 දී අල්මයිරා ගුහාවේ 'කැන්ටබ්‍රියා' බිතුසිතුවම්, ස්පාඤ්ඤයේ හි දී සසඳා බැලීමේ දී ඉතා සුක්ෂම ලෙස වංචාවක් සිදු කර ඇති බව පෙනී යයි. වර්තමානයේදී නැවත තක්සේරු කිරීමේදී හා වැඩිදියුණු කිරීමේදී එම නිර්මාණය, ඔවුන්ගේ බලතල හා දර්ශන ප්‍රධාන උපකරණ භාවිතා කරන මිනිසුන්ට වඩා ඔවුන්ගේ කලාත්මකභාවය ඉහළ පුරාශිලා වල දක්නට ලැබේ. ගුහාවල ඇති බිතුසිතුවම් එම සංස්කෘතියේ සහ එම යුගයේ වැදගත්කම පෙන්වයි.
පිහිටීම
ඉතා හොඳින් දන්නා ගුහා
වඩාත් ප්‍රචලිත උදාහරණයක් ලෙස 'අන්ටුවන්සලිටි', පින්ලන්තයේ 'සමී' ප්‍රදේශය ආසන්නයේ පිහිටයි.
මගධ විජයග්‍රහණය
චාණක්‍ය චන්ද්‍රගුප්තව හා ඔහුගේ හමුදාව දිරිමත් කලේය. මගධයේ සිහසුන ලබාගැන්මටයි. ඔහුගේ බුද්ධි ජාලය මෙහෙයවීමෙන් චන්ද්‍රගුප්ත, මගධයේ හා අනෙක් ප්‍රදේශවල බොහෝ තරුණයන් මෙසේ රැස් කිරිමට සමත් විය. මිනිසුන් බොහෝ දෙනා සිත්තැවුලෙන් සිටියේ ධන රජුගේ නීති වලටය. මෙම මිනිසුන් සැදුම් ලද්දේ ‍හිටපු ජනරාල් තක්ෂිලා හි හිටපු සේනාධිපති චාණක්‍යගේ අනෙක් සිසුන් කාකයේ පෝරස් රජුගේ නියෝජිතයන් ඔහු‍ගේ පුත් මලේන්දු හා තුඩා රාජ්‍ය වල නීති සම්පාදකයාගෙනි.
පාඨලිපුත්‍ර ආක්‍රමණයට සුදානම් වෙමින් මෞර්යය රහසේම සැලසුම් කලේය. බල ඇණියට නියෝග ලැබීමත් සමග මගධ හමුදා නගරයෙන් එළියට ඇද දමා ඔවුන් මෞර්යයගේ හමුදා බල ඇණි දෙකකට මැදි කිරිම සැලසුම විය. මේ සියල්ල අතර මෞර්යය ජෙනරාල් නන්දා ගේ ජෙනරාල් ට අල්ලස් දුන්නේය. ඔහු රාජධානියේ සිවිල් යුද්ධයක් ඇති කලේය. ඒ අතර සිහසුනද හිමිකරුවාට දිමට සැලසුම් සකස් විනි.
මාතෘකාවට අවස්ථානුකුල ජයග්‍රහණය කිරිමට හැකිවිය. මුලිකව නන්දා ඉල්ලා අස් වුයේ චන්ද්‍රගුප්ත ට බලය පවරමිනි. ඉල්ලා අස්වූ නන්දා ඉන් පසුව දක්නට නොලැබිනි. රාක්ෂස මානසපක්ෂයේ පිලිගත්තේය. රක්ෂසා චන්ද්‍ර ගුප්තයේ ප්‍රධාන උපදේශක ලෙසතත් චාණක්‍යඋසස් නිලයකට පත් කිරිමත් සිදු විය.