cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
සම්මු රඝු ද සිල්වා චන්ද්‍රකීර්ති
වෘත්තීය
මහාචාර්ය SR De S. චන්ද්‍රකීර්ති මුලින් 1968 සිට 1972 දක්වා ලංකා තාක්ෂණ විද්‍යාලය (දැන් මොරටුව විශ්ව විද්‍යාලය) හි කථිකාචාර්යවරයෙකු ලෙස සේවය කළේය. එංගලන්තයේ ෂෙෆීල්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් පශ්චාත් උපාධිය හැදෑරීමෙන් පසු 1973 දී ශ්‍රී ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයේ කටුබැද්ද මණ්ඩපයේ කථිකාචාර්යවරයකු බවට පත් විය. ඔහු 1979 දී ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය ශ්‍රේණියටත් 1985 දී සහකාර මහාචාර්ය තනතුරටත් උසස් කරන ලදී. මහාචාර්ය එස්. ආර්. ද එස්. චන්ද්‍රකීර්ති 1995 දී සිවිල් ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයෙකු බවට පත් විය. මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලයෙන් සහකාර මහාචාර්ය, මහාචාර්ය ශ්‍රේණිවලට කුසලතා උසස්වීම් ලැබූ පළමු පුද්ගලයා ඔහුය. මහාචාර්ය එස්. ආර්. ද එස්. චන්ද්‍රකීර්ති 1980 සිට 1981 දක්වා එක්සත් රාජධානියේ එඩින්බරෝ හි ටී. හාර්ලි හැඩෝ සහ හවුල්කරුවන් හි ජ්‍යෙෂ්ඨ නිර්මාණ ඉංජිනේරුවරයෙකු ලෙස (පැමිණීමේ) කටයුතු කළේය. ඔහු 1985 සිට 1987 දක්වා ශ්‍රී ලංකා ඉංජිනේරු ආයතනයේ “ඉංජිනේරු” සඟරාවේ කර්තෘ මණ්ඩල සාමාජිකයෙක් විය. මහාචාර්ය එස්. ආර්. ද එස්. චන්ද්‍රකීර්ති 1988 දී එක්සත් රාජධානියේ ලෝබරෝ තාක්ෂණ විශ්ව විද්‍යාලයේ බ්‍රිතාන්‍ය ODA සාමාජිකයෙකු ලෙස සේවය කළ අතර 1989 සිට 1990 දක්වා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ෆිලඩෙල්ෆියා හි ඩ්‍රෙක්සෙල් විශ්ව විද්‍යාලයේ ෆුල්බ්‍රයිට් සහ අනුබද්ධ මහාචාර්යවරයෙකු ලෙස කටයුතු කළේය. 1992 දී, ඔහු එක්සත් රාජධානියේ ලෝබරෝ තාක්ෂණ විශ්ව විද්‍යාලයේ ILO සාමාජිකයෙකු ලෙස සේවය කළ අතර 1999 සිට 2000 දක්වා මැනිටෝබා විශ්ව විද්‍යාලයේ සිවිල් සහ භූ තාක්‍ෂණික ඉංජිනේරු දෙපාර්තමේන්තුවේ පර්යේෂණ සහකරුවෙකු ලෙස ක්‍රියා කළේය. මහාචාර්ය එස්. ආර්. ද එස්. චන්ද්‍රකීර්ති 2000 සිට 2001 දක්වා කැනඩාවේ මැනිටෝබා හයිඩ්‍රෝ, විනිපෙග් හි ව්‍යුහාත්මක සැලසුම් උපදේශකයෙකු වූ අතර මෙල්බර්න් හි මොනෑෂ් විශ්ව විද්‍යාලයේ ආගන්තුක ශාස්ත්‍රපතිවරයෙකු වූ අතර 2009 දී මෙල්බර්න් RMIT විශ්ව විද්‍යාලයේ බාහිර මහාචාර්යවරයෙකු ද විය.
පර්යේෂණ සහ ප්‍රකාශන
ජාත්‍යන්තර තීරක සඟරාවල පත්‍රිකා 12 ක් සහ ශ්‍රී ලංකාවේ විනිසුරු ප්‍රකාශනවල පත්‍රිකා 51 ක් සම්මන්ත්‍රණ, වැඩමුළු ආදියෙහි වෙනත් ප්‍රකාශන රාශියක් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට ඔහු සමත් විය.
සම්මාන සහ ජයග්‍රහණ
2013 දී, මහාචාර්ය එස්. ආර්. ද එස්. චන්ද්‍රකීර්ති මහතාට මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය මගින් විද්‍යා ආචාර්ය උපාධිය (හොනොරිස් කෝසා) පිරිනමන ලදී.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1945 උපත්
අන්තර් ක්‍රියාකාරී රූපවාහිනීයේ අර්ථ දැක්වීම
අන්තර් ක්‍රියාකාරි රූපවාහිනී අඩු අන්තර් ක්‍රියාකාරී (TV on-off, ශබ්දය, නාලිකා මාරු කිරීම) සිට වැඩි දියුණු කරන ලද අන්තර් ක්‍රියාකාරී (ධාවකයේ පාල‍නයෙන් තොරව සරල ඉල්ලුම මත චිත්‍රපට සැපයීම) දක්වා අඛණ්ඩතාවයක් ද උදාහරණ ලෙස නරඹන සාමාජිකයෙකු නරඹන වැඩසටහනට බලපෑම් එල්ල කෙරන අධි අන්තර් ක්‍රියාකාරීත්වය ද නිරූපණය කරයි. මේ සඳහා සුදුසුම උදාහරණයක් වන්නේ ඕනෑම ආකාරයක තිරය මත වූ තත්‍ය කාල ඡන්ද විමසීමකි. එහිදී නරඹන්නන් විසින් වැඩසටහන පැවතෙන්නේ කෙසේද යන්න පරාවර්තනය කෙරෙන තීරණ නිර්මාණයට ඡන්දය දෙයි. වැඩසටහන් සපයන්නා දක්වා නැවත යන මාර්ගයක අන්තර් ක්‍රියාකාරී වැඩසටහන් අත්දැකීම අත්‍යවශ්‍ය නොවේ.උදාහරණයක් ලෙස චිත්‍රපටයක් බාගත කළ විට සියලු පාලනය කිරීම් දේශීය විය හැක. වැඩසටහන බාගත කිරීමට සැබඳුමක් අවශ්‍ය වුවත් set-top box හෝ IRD හිදී දේශීයව ක්‍රියාත්මක කළ හැකි වාක්‍ය හා මෘදුකාංග නරඹන්නා නාලිකාවට ඇතුල් වීමත් සමඟ ස්වයංක්‍රීයව සිදු වීමට ඉඩ ඇත.
Other Projects
පිටසක්වළ ජීවීන් සෙවීමේ ව්‍යාපෘති
picture
සෙරන්ඩිප් ව්‍යාපෘතිය(SERANDIP-Search for Extraterrestrial Radio Emissions from Near by Developed Intelligent Populations)
කැලිෆෝනියා විශ්ව විද්‍යාලයේ බර්ත්ලි සහ පිරිස විසින් 1978 වසරේ ක්‍රියාත්මක කල මෙම ව්‍යාපෘතිය මඟින් ලෝකයේ ඕනෑම තැනක ඇති රේඩියෝ දුරේක්ෂ වෙනත් අරමුණකින් ක්‍රියාත්මක වුවත් ඒ පිළිබඳ සංඥා ලබා ගැනීමට හැකි විය.1997 වසරේ මැයි මාසයේ දී සෙරන්ඩිප්-4 නමින් එහි අනු ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක වූවේත් ක්‍රාන්තියේ සිට අංශක 38 සිට අංශක -3 අතර ප්‍රදේශය සිසෑරීමටයි.එසේම දකුණු අර්ධගෝලය පිරික්සීමට ඹස්ට්‍රේලියාවේ පර්ක් හි නිරීක්ෂණාගාරයේ සිට තවත් සෙරන්ඩිප් අනු ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක විය. සෙරන්ඩිප්-3 නම් වන එයද හයිඩ්‍රජන්හි තරංග ආයාමය ඔස්සේ දිව ගිය එකකි.
අගස් ව්යානපෘතිය
ලෝකය පුරා කුඩා රේඩියෝ දුරේක්ෂ 5000 ක් මඟින් මුළු ඛගෝලයම තෝරාගත් සංඛ්යාමත කිහිපයක් ඔස්සේ පරීක්ෂාවට ලක් කිරීම අරමුණු කොට අගස් ව්යානපෘතිය ඇරඹිණ.අරමුණෙන් බොහෝ ඈත්ව ක්රි යාත්මක කෙරුණ මෙම ව්යාණපෘතියට යොදා ගැනුනේ නිරීක්ෂණාගාර 59 පමණි.
සොපියා යානය(SOFIA)
පෘතිවියේ සිට සෙටී වැනි ව්යාමපෘති විශාල දීසි ඇන්ටනා සතිහව ක්රිෂයාත්මක වන අතරම විද්යාහඥයන් අභ්යවවකාශයට යවන ලද නොයෙක් යානා මඟින් පිටසක්වල සිහිනය සැබෑ කර ගැනීමට වෙහෙසේ. අභ්යවවකාශ‍යේ දැනටමත් රඳවා ඇති හබල් දුරේක්ෂය මඟින් විශ්වය පුරි පැතිරුණු තරංග වර්ග පිරික්සනවාට අමතරව වැඩි දියුණු කල තාක්ෂණය යොදා ගනිමින් විසිරුණු පරාස යටතේ කිරණ අධ්යකනයට විවිධ අභ්යණවකාශ යානා සකස් කර තිබේ.මින් එක උදාහරණයකි සොෆියා යානය(SOFIA-Sophisticated Facility of Intra-red Astronomy ). අප දන්නා විද්යුaත් චුම්බක වර්ණාවලියට අයත් තවත් තරංග වර්ගයකි,අධෝරක්ත කිරණ.මෙම යානය සතු විශාල අධෝරක්ත දුරේක්ෂය මඟින් කෙරෙනුයේ එම ක්රණ විශ්ලේෂණය කිරීමයි.සාමාන්ය දුරේක්ෂ සඳහා යොදා ගැනෙනුයේ ආලෝකයේ ද්රඅශ්යඑ පරාසයයි.නමුත් අධෝරක්ත කිරණ වලින් මැනෙන්නේ වස්තුවකින් පිටවන තාපයයි.
මෙම දුරේක්ෂය රඳවා ඇති අභ්යෝවකාශ යානයේ ඇති විශේෂ ලක්ෂණය වනුයේ වෙනත් යානා මෙන් නොව මෙය සාමාන්යක ගුවන් යානයක සිරි ගැනීමයි. සාමාන්යය ගුවන් යානයක් ගුවන්ගත වන පරිදිම ගුවන්ගත වන වීමටත්, අභ්යයවකාශ‍යේ රඳවා තබා ගැනීමටත්,හබල් මෙන් නොව නැවත පෘථිවියට පරිස්සමෙන් ලඟාවීමටත් මේ යනයට හැක.මේ තාක් කල් කිසිම දුරේක්ෂයකට ග්රවහණය කර ගත නොහැකි වූ “පිටසක්වළ සංඥා”මෙම දුරේක්ෂය මඟින් ග්රකහණය කිරීමට හැකියාව ලැබෙන බව ව්යාකපෘති අධ්යසක්ෂකගේ විශ්වාසයයි.
ස්ටාර් ඩස්ට් යානය(Star Dust)
මෙහි අරමුණ වනුයේ වල්ගා තරුවකින් පිටවන කුඩා අංශු, වැලි කැට ,දූවිලි වැනි දෑ ග්රකහණය කිරීමයි.මේ යානයේ ඒ සඳහා සැකසුණු විශේෂිත උපකරණ කොටසක්ද වේ.අදාල වල්ගා තරුව ආසන්න වන විට එම උපකරණය යානයෙන් ඉහලට එසවී වල්ගා තරුවේ වලිගයෙන් ඉවතට විසිවී යන අංශු අල්ලා ගනී.එම අංශු සුරක්ෂිතව යානය තුලට ඇතුළු කර එය නැවත පෘථිවිය වෙත ගමන් කරයි.
Back
කෝපි (පානය)
කෝපි යනු තද අඳුරු පැහැ ආම්ලික දියරමය පානයක් වන අතර එය වියළා ගනු ලැබූ කෝපි ඇට වලින් නිපදවන ලද්දකි. එමෙන්ම කෝපි වල සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයක් කැෆේන් අඩංගු වෙයි. මෙම කෝපි වගා කරනු ලබන රටවල් 70කට අධික ප්‍රමාණයක් ලොව පුරා පවතී. ලතින් ඇමෙරිකාව, අග්නිදිග ආසියාව,දකුණු ආසියාව සහ අප්‍රිකාව යන ප්‍රදේශ කෝපි සඳහා යෝග්‍ය රටවල් ලෙස හඳුනා ගත හැකිය.
275px|alt=කෝපි.
විටමින් A
එයින් කිහිපයක් නම්,
විටමින් A අපේ ශරිරයට ලැබෙන ආකාර
විටමින් A අපේ ශරිරයට ලැබෙන ආකාර අපට කොටස් දෙකකට වෙන් කළ හැකිය. ඒ සත්ව ආහාර, ශාක ආහාර ලෙසටයි.
ශාක ආහාර
ශාක ආහාර වන ගස්ලබු, අඹ, ලාවුලු, මුකුණුවැන්න, සාරණ, කතුරුමුරුංගා, නිවිති, ගොටුකොළ, කැරට්, වට්ටක්කා, කහ බතල. තක්කාලි වැනී කෑම වර්ග මගීන් අපට විටමින් A ලැබෙනවා.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:විටමින්
සංඛ්‍යාංක රූපවාහිනී
සංඛ්‍යාංක රූපවාහිනී (DTV) යනු ප්‍රතිසම ටීවීවල ප්‍රතිසම සංඥාවලට සන්සන්දනාත්මකව සංඛ්‍යාංක සංඛ්‍යා භාවිතය චලනය වන රූප හා ශබ්ද යැවීම හා ලබා ගැනීමයි. 1990 පසුභාගයේ දී හඳුන්වාදුන් මෙම තාක්ෂණය රූපවාහිනී සම්ප්‍රේශණ ව්‍යාපාරයට හා ඉලෙක්ට්‍රොනික් කර්මාන්තයට නව වාණිජමය අවස්ථා ලබා දෙමින් පිවිසීය.
සංඛ්‍යාංක රූපවාහිනී ප්‍රතිසම රූපවාහිනීවලට වඩා සුනම්‍ය හා කාර්යක්ෂම වේ. විකාශනකරුවන් විසින් නියම ලෙස භාවිතා කළ විට සංඛ්‍යාංක රූපවාහිනී වඩා හොඳ තත්වයෙන් යුත් රූප හා ශබ්ද ලබා දෙන අතර වැඩි වැඩසටහන්ගත කිරීමේ අවස්ථා ද ලබා දේ. කෙසේ නමුත් DTV වඩා සුපිරි තාක්ෂණික තත්වයක් සපයන මුත් සංඛ්‍යාංක සංඥාවක් ප්‍රතිසම සංඥාවක් තරම් තත්වයෙන් යුතු රූප හෝ ශබ්ද ගෙන යන්නේ නැත.
රංජිත් ප්‍රේමසිරි මඩලාන
රංජිත් ප්‍රේමසිරි මඩලාන නොහොත් නීරෝ යනු ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ සේවය කල ශ්‍රී ලංකා සිවිල් යුද්ධයේ කොටි ඝාතන 217ක් තහවුරු කළ දක්ෂ ස්නයිපර්වරයෙකි.
හමුදා ජීවිතය
ශ්‍රී ලංකා සිවිල් යුද්ධයේ උච්චතම අවස්ථාව වන විට ප්‍රේමසිරි වයස අවුරුදු 22 දී 1991 දී ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදා ස්වේච්ඡා බළකායට සම්බන්ධ විය. දියතලාව යුද හමුදා කඳවුරේ පුහුණුවෙන් පසු ඔහු ගජබා රෙජිමේන්තුවේ 5 වැනි බලඇණියට අනුයුක්ත විය.
ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ 8 වැනි ස්නයිපර් පාඨමාලාව හැදෑරීමෙන් පසු ඔහු 2000 වසරේදී යුද හමුදා ස්නයිපර් කණ්ඩායමට එක්විය.
2009 අප්‍රේල් 28 වැනි දින පුදුමාතලන් ප්‍රදේශයේ රජයේ පාලන ප්‍රදේශවලට පලා යමින් සිටි දෙමළ සරණාගතයින් අතර කොටි සටන්කාමීන් සැඟවී සිටියහ. සටන්කාමීන් ලුහුබඳිමින් සිටියදී කෝප්‍රල් ප්‍රේමසිරි එල්ටීටීඊ ස්නයිපර් ප්‍රහාරයකින් මිය ගියේය.
කෝප්‍රල් ප්‍රේමසිරිගේ මරණයෙන් දින 20කට පසු 2009 මැයි 18 වැනි දින ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධය අවසන් විය. මිය යන විට ඔහු වසර 18ක් ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාවේ සේවය කර ඇති අතර ඉන් වසර 9ක් ස්නයිපර් වරයෙකු ලෙස සේවය කර ඇති අතර ඝාතන 217ක් තහවුරු කර ඇත.
එස්. බී. නාවින්න
'''ආර්. එම්. සෙනෙවිරත්න බණ්ඩාර නාවින්න''' (උපත 1946 පෙබරවාරි 24) එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ සාමාජිකයෙක් සහ ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකි. ඔහු දිගු කලක් ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ සාමාජිකයෙකු වූ නමුත් 2015 මහ මැතිවරණයේදී එක්සත් ජාතික පක්ෂයට ගියේය. ඔහු අග්‍රාමාත්‍ය රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා ප්‍රමුඛ ජාතික රජය යටතේ කැබිනට් අමාත්‍යවරයෙකු ලෙස පත් කරන ලදී.
නාවින්න මහතා 1994 සිට එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධාන සහ පොදු පෙරමුණු ආණ්ඩුවල ප්‍රධාන අමාත්‍ය ධුර දැරීය. පසුව 2000 වසරේ වයඹ මහ ඇමැති ලෙස පත් විය
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:1946 උපත් ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ 12වන පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරු ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ 11වන පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරු ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ 10වන පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරු ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා
මුල් කාලීන රූපවාහිනී ස්ථාන
මෙම 1920 හා 1930 කාලයේ වූ මුල් කාලීන රූපවාහිනී ස්ථාන ලැයිස්තුව ලෝකයේ ප්‍රථම ඒවා අතර වේ. මෙම බොහෝමයක් පර්යේෂණාත්මක ස්ථාන පිහිටා තිබුණේ යුරෝපයේ (එක්සත් රාජධානිය, ප්‍රංශය, ජර්මනිය, ඉතාලිය, පෝලන්තය, නෙදර්ලන්තය හා රුසියාව) හා එක්සත් ජනපදයේය. සමහරක් නූතන විකාශනකරුවන් ඔවුන්ගේ සම්භවය මෙම මුල් කාලීන සේවා ස්ථානවලට ඈඳා ගනී.
1941 ජූලි මසට පෙර එක්සත් ජනපදයේ වූ සියලු රූපවාහිනී බලපත්‍ර කාර්යාලීය වශයෙන් පර්යේෂණාත්මක ඒවා වූ බව සැලකිල්ලට ගත යුතුය. එය එසේ වූයේ ඒ කාලය වන විට NTSC රූපවාහිනී සම්මතය තවදුරටත් වර්ධනය වීමට තිබූ නිසාය. තවද සමහරක් ඇමරිකානු රූපවාහිනී විකාශනකරුවන් 1947 වැනි කාලයක් තෙක්ම ඔවුන්ගේ පර්යේෂණාත්මක බලපත්‍රය යටතේ ක්‍රියාත්මක වීමට අඛණ්ඩව සිදු කරන ලදී. එසේ නමුත් එම කාලය වන විට ඔවුන් විසින් ඔවුන්ගේ වාණිජමය සහෝදරයන් මෙන්ම එකම තාක්ෂණික සම්මත භාවිතා කරන ලදී.
විටමින් C
200px|thumbnail|දකුණ|විටමින් C හි අණු සැකැස්ම දැක්වෙන රූප සටහනක් විටමින් C හෝ L-ඇස්කෝර්බික් අම්ලය හෝ සරලව ඇස්කොබික් අම්ලය (විටමින් C අම්ලය සම්බන්ධයෙන් සලකා බලද්දී සෘණ ආරෝපිත අයනයකි). ජලයේ දියවන විටමිනයකි. මිනිසුන් සහ වෙනත් සත්ව විශේෂ සඳහා අත්‍යවශ්‍ය පෝෂකයකි. විටමින් C සත්ත්ව දේහ තුල ක්‍රියාකාරකම් ගණනාවක් ඉටුකරයි.
දරුවන්ගේ ශ්ලේෂ්මල පටලවල නිරෝගී පැවැත්මට අත්‍යවශ්‍යය. නිතර සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව වැළඳෙන දරුවනට විටමින් C හොඳ ඔසුවකි.
දොඩම් කුලයේ පලතුරු, ස්‌ට්‍රෝබෙරි, අන්නාසි, පේර, නෙල්ලි, කොළ පැහැති එළවළුවලද විටමින් C අනූනය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:විටමින්
බුරුම ඉතිහාසය
වර්තමාන මියන්මාරය ලෙස හැදින්වෙන ප්‍රදේශයේ වසර 11000 ක් තරම් අතීතයේ පවා මිනිසුන් වාසය කල බවට සාධක ඇත. කෙසේ නමුත් පළමු වරට සංස්කෘතියක් පිළිබද හදුනාගත හැකි වන්නේ පියු සංස්කෘතිය සම්බන්ධයෙන් වෙයි. එහෙත් බුරුම සහ මොන් යන සංස්කෘතීන් දෙවර්ගයටම අයත් ජනතාවගේ විශ්වාසය වන්නේ පැරණි පාලි සහ සංස්කෘත ග්‍රන්ථයන්හි සදහන් වන ස්වර්ණ භූමි නම් දේශය වර්ථමාන මොන් රාජ්‍යයේ තැටන් ආශ්‍රිතව පිහිටා තිබු මොන් රාජධානියක් බවයි.
ඥාවුගන් ප්‍රදේශයේ සිදු කරන ලද කැණීම් වලින් හමුවු මානවකෘතීන් ඇසුරෙන් ලෝකඩ යුගයේ බුරුම ජනජීවිතය පිළිබද අදහසක් ලබාගත හැකි වේ. වඩාත් නූතනව මැන්ඩලයේ වලට දකුණින් පිහිටා ඇති සාමෝන් මිටියාවතෙන් හමුවු පුරා විද්‍යාත්මක සාධක වලට අනුව ක්‍රි.පු. 500 සහ ක්‍රි.ව. 200 අතර වී වගා කරමින් ජීවත් වු සහ චීනයේ ක්වින් සහ හැන් රාජ වංශයන් සමග ගනුදෙනු කළ ජනතාවක් වාසය කල බවට කරුණු හෙලිව ඇත.
බුරුමය හෙවත් මියන්මාරයේ ඉතිහාසය ඉතා දීර්ඝ සහ එමෙන්ම සංකිර්ණ එකක් වෙයි. මෙම ප්‍රදේශය ආශ්‍රිතව ජනවර්ග කිහිපයක්ම වාසය කර ඇති අතර ඒ අතරින් වඩාත් පැරණිම ජනවර්ග දෙක ලෙස මොන් සහ පියු ජනවර්ග හැදින්විය හැක. 9 වැනි ශත වර්ෂයේදි වර්ථමාන ටිබෙට් - චීන දේශසීමා ප්‍රදේශයේ සිට බමාර් (බුරුම) ජනතාව අයෙයර්වඩි නිම්නය වෙත සංක්‍රමණය වූහ. වර්තමානය වන විට මොහු බුරුම ජාතිකයින්ගෙන් බහුතරය නියෝජනය කරති.
මෙම ප්‍රදේශයේ ඉතිහාසය අභ්‍යන්තරික මෙන්ම යාබද බාහිර රාජ්‍යයන් සමගද සංකිර්ණ සබදතා පෙන්වයි. එවැනි රටවල් ලෙස චීනය, ඉන්දියාව, බංගලාදේශය, වියට්නාමය, ලාඕසය සහ තායිලන්තය හදුන්වාදිය හැක.
යූ රාජ්‍යය
යූ ක්‍රි.පූ. 1 සියවසේ දී බුරුමයට ලඟා වූ බින්නකා, මොන්ගමෝ, ශ්‍රී ‍ක්ෂේත්‍ර, පින්තනොම්යෝ සහ හැලින්ග්යි යන නගර රාජධානි පිහිටුවනු ලැබීය. මේ කාලය තුලදී බුරුමය චීනය හා ඉන්දියාව අතර තිබු ගොඩබිම් වෙළඳ මාර්ගයේ කොටසක් බවට පත්වී තිබුණි. චීන මුලාශ්‍ර වූ රාජධානි 18 ක් පාලනය කළ බවත්, එහි ජනතාව සාමකාමී හා ශිෂ්ඨ සම්පන්න බවත් ප්‍රකාශ කරයි. යූ අතර යුද්ධය සැබවින්ම අප්‍රකට අතර, වීරයන් හෝ නිර්මාණ තරඟ වලින්, ද්වත්ව සටන් වලින් ආරවුල් සමථයකට පත් කරනු ලැබිනි. ඔවුන් නියම ‍සේද වෙනුවට කපු පාවිච්චි කරනු ලැබුවා. පට පණුවන් මැරීම වළක්වා ගැනීමට අපරාධකරුවන්ට කස පහර දීම හෝ අප්‍රසිද්ධියේ බන්ධනාගාර ගත කිරීම කරනු ලැබූ අතර, දරුණු අපරාධකරුවන් මරණ දණ්ඩනයට ලක් කෙරුණි. ථේරවාද බුද්ධ දර්ශනය මත පදනම් වු අතර සියලුම දරුවන් අවුරුදු 7 සිට 20 දක්වා සාමනේර භික්ෂුන් වීම සිදුවිනි.
යූ නගර - රාජ්‍යයන් යූ රාජධානි‍යක් ලෙස කෙදිනකවත් ගොඩනොනැඟුනු අතර වඩා විශාල නගර විසින් කුඩා නගර යටත් කර ගැනීමට තැත්කරනු ලැබිනි. බොහෝ සෙයින්ම වඩාත් විශාලතම නගරය වන ශ්‍රි කේෂත්‍ර බුරුමයේ එදා මෙදා තුර බිහිවූ විශාලතම නගරය ලෙස පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි කියාපායි. එය ස්ථාපිත වූ වර්ෂය නිවැරදිවම කිවනොහැකි වුවත්, යූ පුරාවෘත්ත කියාපාන්නේ එය ක්‍රි.ව. 94 දී රජ පෙළපත වෙනස්වීමට පෙර සිදුවුවක් බවයි. ශ්‍රි කේෂත්‍ර නගරය පෙනන හැටියට ක්‍රි.ව. 656 දී උතුරු අගනගරයක බලපෑම නිසා අත්හරිනු ලැබූ අතර, එම අගනගරය පිහිටි ස්ථානය නිවැරදිව කිව නොහැකිය. සමහර ඉතිහාසඥයන් එය හැලිංයි ලෙස විශ්වාස කරයි. තම අගනගරය කුමක් වුවත්, එය නවවන සියවසේ මැදභාගයේ කැන්සාවේන් රාජධානිය විසින් අතහරින ලද අතර, එය යූ අධිපත්‍යයේ අවසන් භාගය විය.
පාගන් රාජධානිය (1044 – 1287)
බාමර් (මන්ටා /මියන්මා) නමැති තවත් මිනිසුන් කොටසක් බුරුමයේ උතුරු ප්‍රදේශයට වන්නට ස්ථාපිත වීම ආරම්භ කළහ. ක්‍රි.ව. 849 දී ඔවුන් විසින් බලවත් රාජධානියක් පාගන් නගර මධ්‍යයේ පිහිටුවා ගනු ලැබීය. බාමර් සම්ප්‍රදාය, ආරම්භයේ දී එහි යු,කෙට් හා කාන්සන් යන‍ග්‍රෝත්‍ර තුනක් පැවතුණි. සැබැවින්ම යු භාෂාවක් ලෙසත්, ගෝත්‍රයක් ලෙසත් හුදෙක් වියැකී යමින් පැවතුණකි.මොන් සහ මියන්මාර් යනු ක්‍රි.ව. 1113 කාලයට පසු අවධියට අයත් සමකාලීන සෙල්ලිපි දෙකකි වන.මේ සෙල්ලිපි වල සඳහන් 'මිරන්මා' යන වචනයට උරුමකම් කියන්නේ පසුකාලීනව පැමිණි සමජාතීන් රැල්ල‍ට එක්වී, නව අනන්‍යතාවක් කෙරෙහි මුළුමනින්ම ගැලුණු සහ පෙර කාලීනව දකුණු ටි‍බෙට්-බුරුම පෙරටු බල ඇණියක් වූ, යු නමැති සංක්‍රමණිකයින් ය.
පාගන් රාජධානිය, ක්‍රි.ව. 1097  තාටන් හි දී වොන් රාජධානිය පරාජය කර, බුරුමය සාර්ථක ලෙස එක්සේසත් කළ අනාවුත රජුගේ පාලන සමය තෙක් හුදෙකලාව සංවර්ධනය විය. ඔහුගේ ජයග්‍රහණයන් වන ක්යාන්සිකා සහ අලවුන්ග් යටතේ සිදුවු රාජ්‍ය පාලනය ඒකාබද්ධ කිරීම නිසා 12 වන සියවසේ මැද භාගයේ වන විට පාගන් රාජධානිය හෝ කේවර් අධිරාජ්‍යය යටතේ අග්නිදිග ආසියාවේ රාජධානි රැසක් පාලනය විණි. උතුරෙන් පැමිණි සංඝ සහ මොංගෝලියානු තර්ජන හමුවේ ඔවුන් අතට භූමිය සහ එහි සම්පත් හසුවීම නිසා පාගන් රාජධානිය කඩා වැටිමට ලක්වුණි. පාගන්හි අවසන් පාලකයා වු 'නිරාතිහපති' ගේ විශ්වාසය වූයේ මොංගෝලියානුවන් හා සටන් කර යනුන් දක්වා රාජ්‍යය පුළුල් කිරීමට හැකි බවය. ක්‍රි.ව. 1277 දී ඔහු නාගසවුන්ග්යන් හි ඇතිවූ යුද්ධයෙන් පරාජයට පත්වීමෙන්  පසු පාගන් රාජධානිය සැබවින්ම බිඳ වැටීමට ලක්විය. ක්‍රි.ව. 1287 දී ඔහු තම  පුතු අතින්ම ඝාතනයට ලක්විය. ඉන්පසු ‍මොංගෝලියානුවන් විසින් පාගන් රාජධානිය අල්ලා ගනු ලැබිණි. මොංගෝලියානුවන් විසින් ක්‍රි.ව. 1289 දී එම රාජවංශය අවසන් කර රූකඩ පාලකයෙක් බුරුමයේ ස්ථාපිත කළහ.
බුරුමයේ පැවති ටයුන්ගු රාජවංශය (1486–1752)
15 වැනි ශතවර්ෂයේ අගභාගයේ දී නිතරම ෂාන් ගේ බලවත් ක්ෂණික පහරදීම්වලට අවා රාජධානිය පත්ව තිබිණි. එහි ටයුන් ගු සහ ප්‍රෝම් යන ප්‍රදේශ 16 වැනි ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේ දී බිදී ගියේය. වර්ෂ 1527 දී මොන්හයින් ෂාන් විසින් අවා හි රාජ්‍ය බලය තමා නතු කර ගත්තේය. පසුව බොහෝ බුරුම ජාතිකයින්ගේ ලේ හැලීමෙන් පසු නිරිත දිග රජු වූයේ මින්ගින්යෝගේය. ඔහු මයුන්ගු නගරය බුරුම පාලනයේ කේන්ද්‍රස්ථානය බවට පත් විය.
මයින්ගු රාජධානියේ අලුතින් පාලකයා බවට පත් වූ ටැබින්ෂ්වෙට්ටි රජු 1539 වර්ෂයේ දී බොහෝ බලවත්ව පැවති පෙගු රාජධානියත් 1546 දී අරකන් හා 1548 දී සියම් යන රාජධානිත් සිය පාලනය යටතට ගැනීමට උත්සාහ කළද එය අසාර්ථක විය. යුරෝපීය වෙළෙඳුන්ගේ පැමිණිමත් සමග බුරුමය නැවතත් ඉතා වැදගත් වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්විය. මැබින්ෂ්වෙට්ටි විසින් ඔහුගේ අගනගරය ආර්ථිකමය වශයෙන් ඉහළ වටිනාකමක් ඇති පෙගු වෙතට ගෙන යන ලදි.
බයින්නවුන්ගෝ රජු බුරුම ඉතිහාසයේ ප්‍රබල අධිරාජ්‍යයා වීමට උත්සාහ කළේය. එහි දී ඔහු ආවා ජනපදය 1555 දීත්, ෂාන් ජනපදය 1557 දීත්, ලාන් නාත් (මියැව්ග් මායි) 1558 දී ත්, මනිපූර් 1559 දී ත්, අවුත්තය (සියම්) 1564, 1569 දීත්, ලාන් ෂ්‍යාන්ග් (ලාඕඩ්) (1574 ) දී ත් තමාගේ පාලනයට නතු කරගත්තේය. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් ගිණිකොන දිග ආසියාවේ බටහිර හා මධ්‍යම ප්‍රදේශවලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් ඔහුගේ පාලනයට යටත් විය. 1581 දී බයින්නවුන්ග් මියයාමත් සමග ඔහුගේ අතිවිශාල අධිරාජය බිදී ගියේ ය. 1584 දී සියම, නිදහස ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර 1605 දක්වා බුරුමය සමග යුධ වැදුණි. සියම, ලාන්, ෂ්‍යාන්ග් සහ මනිපුර් තුළ 1593 සිට මයුන්ගු හි ආධිපත්‍යය නැති වී ගියේ ය. බුරුමයට, සියම සමග තිබෙන එදිරිවාදිකම් ප්‍රයෝජනයට ගෙන අරකනීස් බලකායන් පෘතුගීසි කුලී හේවායන්ගේ උදව් ලබාගෙන 1599 දී පෙගුව නතුකරගන්නා ලදි. ප්‍රධාන කුලී හේවායා වූ ෆිලිස් දි බ්‍රිටෝ ඉ නිකෝට් විසින් 1603 දී කාන්ලයින් හි පෘතුගීසි ආධිපත්‍ය යටතේ ගෝවා නැවතත් පිහිටුවන ලදි. එයින් රට තුළ අවුල් වියවුල් ඇති විය.
බයින්නවුන්ගේ වැඩිමහල් පුත් වූ අනව්ක්පෙට්ලුන් රජු 1613 දී පෘතුගීසි පරාජය කොට මනා කළමණාකාරීත්වයකින් යුතු කුඩා රාජධානියක් නැවත පිහිට වුයේය. එය ආවා කේන්ද්‍ර කොටගත් උත්තර බුරුමය, පහළ බුරුමය, ශාන් ජනපදය, හා ලාන් නා ප්‍රදේශය වට කොට ගත් එකක් විය. ඔහුගේ සහෝදරයා වූ කලුන් රජු විසින් යුද්ධයෙන් හෙම්බත් වූ රටක් ගොඩනගන ලදි. 1665 දී බර්මා විසින් ලාන් හා නහි රාජ්‍ය බලය ලබාගැනීමට සියම ගත් උත්සාහය පරාජය කරන ලදි. 17 වැනි සියවස ආරම්භයේ දී රාජධානිය ක්‍රමානූකූලව බිදවැටුණි. 1730 න් පසු ඉහළ චයින්ඕවින් මිටියාවත මැනිපියුරින් කොට්ඨාශයේ වර්ෂික ක්ෂණික බලවත් පහරදීම් වලට ලක්ව පැවැතුණි. ඩරාවැඩ්ඩි මිටියාවතේ පහත ප්‍රදේශයේ වාසය කළ මොන්ස් කොට්ඨාශය විසින් 1740 දී පාලන බලයට විරුද්ධව විවෘත ප්‍රතිරෝධයක් දියත් කරන ලදි. 1747 දී නව හත්තාවඩ්ඩි රාජධානිය පෙගු මුලිකකරගෙන පිහිටුවන ලදි. මයුන්ගු රාජධානිය අවසානයට පත්කර 1752 දී හන්තාවඩ්ඩි විසින් ආවා යටත් කර ගන්නා ලදි.
බ්‍රිතාන්‍ය සමඟ ඇතිවූ යුද්ධය හා බුරුම‍යේ බිඳවැටීම
වර්ෂ 1752 දී අවා(Ava) රාජධානිය බිඳ වැටීමත් සමඟම ශිවිබෝහි නව පාලන පරපුරක් හන්තාවඩ්ඩිගේ බලයට එරෙහිව නැගී සිටියේය. මීළඟ වසර 70 පුරාම මැනවින් මිලිටරීකරණය (සන්නද්ධ) වූ කොන්බවුන්ග් පාලනය බයින්නවුන්ගේ අධිරාජ්‍යයට පමණක් විශාලත්වයෙන් දෙවැනි බුරුම අධිරාජ්‍යයක් සෑදීමට යත්න දරමින් සිටියේය. වර්ෂ 1758 දී ඇල්වුන්ග්පයා රජුගේ කොන්බවුන් හමුදාව මුලු බුරුමයම එක්සත් කළහ. එමෙන්ම මොන් ලෙඩ් හන්තාවඩ්ඩිගේ පාලනය නැවත ඇති නොවන්නට සහ ඔහුට අත දුන් යුරෝපීයන් එනම් ප්‍රංශයේ කාන්ලයින් හා ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන්  නෙග්රෙයිස් වෙත පලවා හැරීමට කටයුතු කරමින් සිටියහ.
වර්ෂ 1759 සිට 1776 දක්වා බුරුමය හා සියම නොකඩවා යුද්ධයේ යෙදී සිටියහ. වර්ෂ 1760 දී ඇල්වුන්ගායා ටෙනාස්සෙජිම් වෙරළ තීරයේ පාලනය නතුකරගත්තේය. වර්ෂ 1767 දී සින්බයුෂින් ආයුත්තය ආක්‍රමණය කල අතර, 1765 හා 1770 අතර සමයේ දී චීන ආක්‍රමණයන්ට සාර්ථකව මුහුණ දුන්නේය. බුරුම ජාතිකයන් හා චීන ජාතිකයන් අතර තිබු එදිරිවාදිකම් ප්‍රයෝජනයට ගත් සියම් ජාතිකයන් ඔවුන්ට අහිමි වු බල ප්‍රදේශ නැවත ලබාගැනිමට, 1776 දී ලැන් හා ආක්‍රමණය කරමින්දශක දෙකක කාලයක් බුරුම අධිපත්‍ය බිඳ දැමීමට සමත් විය. බුරුමය හා සියම 1785 සිට 1787 දක්වාත්,1792 දී, 1793, 1804, 1808  යන වර්ෂවලත් 1852 සිට 1854 දක්වාත් එකිනෙකාට එරෙහිව යුධ වැදි අතර ඒ සියල්ල ජය පරාජයෙන් තොරවිය. දශක ගණනාවක යුද්ධයෙන් පසු රටවල් දෙක කඩිනමින් ටොස්සොරිම් හා ලන්හා නගර හුවමාරු කරගන්නා ලදී.
ප්‍රබල චීනය, ඊසාන දිගින් හා ශක්තිමත් සියම, ගිණිකොණ දෙසින් බලපෑම් කරද්දී බොදව්පයා රාජධානිය බටහිර දෙසට ව්‍යාප්ත කරන ලදි. වර්ෂ 1784 දී ඔහු අරාකන් නගරය ආක්‍රමණය කල අතර, ඉන්පසු 1813 දී මණාපුර් නගරය ඔහුගේ රාජ්‍යයට ඈඳා ගන්නා ලද අතර වර්ෂ 1817 හා 1819 අතර කාලයේ දී ඇසෑමය අත්පත් කරගන්නා ලදී. ඉන්පසු බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දු දේශ සීමාව දක්වා ගමන් කරන ලදී. බොදව්පයා තම යුවරජු වන භාග්‍යාදව් 1819 දී මණිපුර් වෙතත්, 1821 දී සිට 1822 දක්වා ඇසෑම් වෙතත්, බ්‍රිතාන්‍ය ගැති විප්ලවකරුවන් යටත් කර ගැනීමට පිටත් කරන ලදි. විප්ලවවාදීන් බ්‍රිතාන්‍ය ප්‍රදේශවල සිට බුරුම දේශසීමාව දක්වාත්, බුරුම ජාතිකයන් බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දු දේශ සීමාව වෙතත් ගමන් කිරීම නිසා පළමු ඉංග්‍රීසි - බුරුම යුද්ධය ආරම්භ විය. (1824 - 1826)
බ්‍රිතාන්‍යයට නතු වූ ඉන්දියාව තුළ පැවති දීර්ඝකාලීන මෙන්ම වියදම් අධිකම යුද්ධය බ්‍රිතාන්‍යයන්ට ජය අත්කර දෙමින් නිමා විය. බුරුමය සතුවු බොදව්පයා විසින් නතු කරගත් නගරවන අරකන්, මනිපුර්, ඇසෑම් සහ ටෙනාස්සෙරිම් ඔවුන්ට අහිමි විය. පවුම් මිලියනයක් පමණ යුද වන්දියක් ගෙවීම නිසා බුරුමය වසර ගණනාවක් තිස්සේ පීඩනයට පත්විය. වර්ෂ 1852 දී ඇති වු දෙවන බුරුම ඉංග්‍රීසි යුද්ධයේ දී බ්‍රිතාන්‍ය තනිවම වඩාත් පහසුවෙන් පේගු ප්‍රාන්තය යටත් කරගන්නා ලදී. යුද්ධයෙන් පසු මින්ඩොන් රජු බුරුමයේ තත්වය හා ආර්ථිකය නවීකරණය කිරීමට උත්සාහ දරන ලදී. 1875 දී කිරන්නි ප්‍රාන්තය අතහැරීම ඇතුළුව  බ්‍රිතාන්‍ය අත පෙවීම් වැළැක්වීමට වෙළඳ හා ප්‍රාදේශිය ප්‍රතිපත්ති සකසන ලදී. කෙසේ වෙතත් ප්‍රංශ ඉන්දු, චීන ජාතිකයන්ගෙන් ඇතිවන අනතුරු වටහාගත් බ්‍රිතාන්‍ය, තුන්වන ඉංග්‍රීසි - බුරුම යුද්ධයේ දී බුරුමයේ ඉතුරු කොටස තම අධිරාජ්‍යට ඈඳා ගැනීමට සමත් වු අතර,  අවසන් බුරුම රජු වු තිබෝ ෆා ඔහුගේ පවුල ඉන්දියාවට නෙරපීමට කටයුතු කරන ලදී.
බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය
වර්ෂ 1886 දී බ්‍රිතාන්‍යන් විසින් රැන්ගූන් අගනගරය යටත් කරගැනීමත් සමඟ බුරුමයද ඉන්දියාවේ පළාතක් බවට පත් කෙරිණි. රාජ්‍යයේ බිදවැටීම සහ ආගම්, රාජ්‍යයේ විභේදනය, සම්ප්‍රදායික බුරුම සමාජය උග්‍ර ලෙස වෙනස් කිරීමට හේතුවිය. යුද්ධය සති දෙකකින් නිළවශයෙන් නිමාවට පත් වූවත්, 1890 තෙක්ම උතුරු බුරුමයේ විරෝධතා පැවතුණි. අවසානයේ බ්‍රිතාන්‍යයෝ ගම්බිම් ක්‍රමයෙන් විනාශ කිරීමටත්, ගරිල්ලා ක්‍රියාකාරකම් නැවැත්වීමට අලුත් නිළධාරින් පත්කිරීමටත් පියවර ගත්හ. සමාජයේ ආර්ථික ස්වාභාවය ඉතා විස්මය ජනක අයුරින් වෙනස් විය. සුවස් ඇළ විවෘත කළ පසු බුරුම සහල් වලට ඇති ඉල්ලුම ඉහළ නැගීමට පටන් ගත්තේය. ගොවිතැන සඳහා විශාල ප්‍රදේශ වෙන් කෙරිණි. කෙසේ වුවත් ගොවිතැන සඳහා බිම් සකස්කිරීමේ දී 'ෂෙට්ටි'' නමැති ඉන්දීය වෙළඳුන්ගෙන් ඉතා ඉහළ පොලී අනුපාතිකයකට යටත්ව මුදල් ණයට ගැනීමටත්, පිටත ඇති බිම් වල වගා කිරීමටත් ‍ගොවීන්ට බල කෙරුණි. බොහෝ රැකියා, කාල නියමිත ඉන්දීය ශ්‍රමිකයන් ලෙසත්, තවත් බොහෝ ගම් සාහසික අපරාධකරුවද මංකොල්ල කෑම් සිදුකිරීමටත් පටන් ගැනුණි. බුරුම ආර්ථිකය ශක්තිමත් වන අතරේ සියලුම බලය හා ධනය, බ්‍රිතාන්‍ය ව්‍යාපාර, ඉංග්‍රීසි (ඇන්ග්ලිකන්) බුරුම සහ ඉන්දීය සංක්‍රමනිකයන් අත රඳා පැවතුනි. සිවිල් ‍සේවයේ ඉංග්‍රීසි (ඇන්ග්ලිකන්) බුරුම සමාජය සහ ඉන්දීයන් විසින් කළ අතර බුරුම වැසියන් මුළුමනින්ම පාහේ හමුදා සේවයෙන් ද බැහැර කරනු ලැබිනි. රට සෞභාග්‍යමත් වුවත්, එහි අස්වැන්න නෙලා ගැනීමට බුරුම ජනතාවට නොහැකි විය.(වාර්තාවක් සඳහා ජෝජ් ඕවල්ගේ 'බුරුම දින' බලන්න). 1960 දශකයේ මැද භාගය  තුළ යටත් විජිත පාලන සමය මුළුල්ලෙහිම ඉංග්‍රීසි  බුරුම ජාතිකයින් රටේ වැජඹුනු අතර දේශිය මහජනතාව අතර අප්‍රසාදයට ලක්විණි.
දශකයකට පසු දේශාභිමානි බලවේගකරුවෝ ක්‍රිස්තියානි සංගමයේ ආදර්ශයට අනුව තරුණ බෞද්ධ සංගමය(YMBA)යනුවෙන් ආගමික සංවිධානයක් පිහිටුවා ගත්හ. එයට යටත් විජිත පාලකයින්ගේ අනුමැතියද ලැබුණි. පසුව එය බුරුමයේ ගම් පුරා නිසිලෙස හටගත්  වුන්තනු අතින්(Wunthanu athin)හෝ ජාතික සංවිධාන වලට සම්බන්ධ බුරුම සංවිධානයේ මහා සභාව (GCBA) විසින් අවලංගු කරනු ලැබිනි. බුරුම පාලකයන්ගේ නව පරපුර විසිවන ශතවර්ෂයේ මුල භාගයේ දී නීතිය ඉගෙනීමටත්, ලන්ඩනය කරා යෑමට අවසර ගත් උගත් පංතියෙන් හට ගැනුනකි. ඔවුන් මෙම අත්දැකීමෙන් ඉවත් වුහ. බුරුම තත්වය ප්‍රතිසංස්කරණය තුළින් දියුණුකිරීමට හැකි බව විශ්වාස කරමින් 1920 ආරම්භක අවධියේ දී ප්‍රගතිශිලී ආණ්ඩුක්‍රම ප්‍රතිසංස්කරණය, ඉන්දීය පරිපාලනය යටතේ සීමිත බලය සහිත ව්‍යවස්ථාදායකයක්, විශ්වවිද්‍යාලයක් සහ වඩා ස්වෛරී බුරුම රාජ්‍යයකට මඟපෙන්වීය. සිවිල් සේවයේ බුරුම නියෝජනය වැඩි කිරීමට ද පියවර ගනු ලැබිනි. සමහර ජනතාවට වෙනස්වීමේ සීඝ්‍රතාවයක් ප්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාප්තවීමත් ප්‍රමාණවත් නොවන බව හැගුණි.
ස්වාධීන බුරුමය
1949 චීනයේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ජයග්‍රහණය කිරීමෙන් පසුවත් උතුරු බුරුමයේ දුරස්ථ ප්‍රදේශ, බොහෝ කාලයක් හමුදා බලය යටතේ පාලනය විය. මෙම මුල් අවුරුදු වල නැවත ඉදිකිරීම සඳහා බුරුමය විදේශීය සහාය පැතීය. නමුත් බුරුමයේ සිටින චීන ජාතික හමුදාවට නිරන්තරයෙන් ඇමරිකානු සහාය ලැබීම නිසා එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බුරුම රජය විසින් බොහෝ විදේශීය ආධාර ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදි. එමෙන්ම බුරුමය දකුණු ආසියාතික සන්ධානයට (SEATO)එක්වීමටද අකමැති විය.ලෝක සබඳතා වලදී බුරුමය අපක්ෂපාතීව ක්‍රියාකළේය.
1958 වනවිට රට විශාල වශයෙන් ආර්ථික වර්ධනයක් ලබා තිබුණද, එහි දේශපාලනික වශයෙන් බිඳ වැටීමක් දක්නට හැකි විය. AFPFL දෙකට බෙදීම නිසා එම තත්ත්වය ඇති විය. කෙසේ වෙතත් මෙම තත්ත්වය පාර්ලිමේන්තුව තුළ අස්ථාවර බවක් ඇති කළේය. CPB හා යූ නූ අතර ගිවිසුමක් ඇතිකර ගැනීම හමුදාවන් තුළ බියක් ඇතිවීමට හේතුවිය. බයක් හට ගැනිනි. මේ අවස්ථාවේ යූ නූ විසින් හමුදා මණ්ඩලයට රට පවරා ගැනීමට ආරාධනා කළහ. එහිදී 400 කට අධික කොමියුනිස්ට්කරුවන් සිර කළ අතර ඔවුන් අතර NUF නායක අන්ග් තාන් වැනි අයද සිටියහ. ඉන්පසු නී වින්ගේ භාරකාර රජය සාර්ථක ලෙස ස්ථාපිත විය. 1960 මැතිවරණයෙන් පසු ෂාන් පක්ෂය වැඩි බහුතරයක් ලබාගත්තේය. මෙම තත්වය බොහෝ කාලයක් ස්ථාවරව නොපැවතුණු අතර පසුව ෂාන් සමූහාණ්ඩුව ආරම්භ විය. නී වින්, ෂාන්ගේ සමූහාණ්ඩු බලය සාර්ථක ලෙස ඉවත් කරමින් 1959 දී විශ්‍රාමික වැටුපක් ද ලබා ගත්තේය.1962 මාර්තු 2, ඔහු විසින් කුමන්ත්‍රණයක් ඇතිකිරීමෙන් පසු යූ නූ සහ තවත් පිරිසක් අත් අඩංගුවට ගන්නා ලදී.
බුරුම ඉතිහාසයේ හමුදාමය යුගය
දූෂණයට එරෙහිව 1974 දී රැන්ගූන් හා ඒ අවට ප්‍රදේශයෙන් ජනතා කැරැල්ලක් ඇති විය. වංචාව, දූෂණය, ආහාර හිඟය මෙහිදී ඇති විය.ඉන්පසු රැන්ගූන් වැඩකරුවන් අත් අඩංගුවට ගන්නා ලදී.
1974 දෙසැම්බර් මාසයේ දී රජයට විරුද්ධව සිටි UN ලේකම් ජනරාල් යූ තැන්ට් මියගියේය. යූ තැන්ට් යනු හිටපු අගමැති යූ නුස්ගේ ලඟම උපදේශකයෙකි. ඔහු විරුද්ධ පක්ෂයේ සංකේතය ලෙස සලකන ලදී.
සටහන
History_of_burma
තල්මස්සු
තල්මසා ක්ෂීරපායියෙකු ලෙස මිස මත්ස්‍යයෙකු ලෙස නොසැලකේ. එයට හේතු කිහිපයකි. •තල්මසා ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කරන්නේ පෙණහළු මගිනි. වෙනත් මසුන් මෙන් කරමල් වලින් නොවේ. තල්මසාට කරමල් නැත. තල්මසාගේ හිසේ ඉදිරිපස නාසය පිහිටා ඇත. ඉදිරියට පිහිනන විට නාස් සිදුරු වැසී යයි. ආශ්වාසය සඳහා තල්මසා සෑම මිනිත්තු 5 කට 10 කට වරක් ජලය මතුපිටට පැමිණේ. ජලයේ මීටර් 600 ක් පමණ ගැඹුරට පිහිනිය හැකි තල්මසාට ජලය තුල එක දිගට මිනිත්තු 45 ක් පමණ සිටිය හැක.
•තල්මසාට හෘදය වස්තුවද ඇති අතර උෘ උණුසුම් රුධිරය ඇතිට් සත්ත්වයෙකි.
📌🌏💯 Wの刀り乇尺ｷひﾚ Wの尺ﾚり💯🌏📌 Main Admin Roshani Tharanga..
නිල් තල්මසා
මිහිමත ජීවත් වන විශාලතම සත්ත්වයා ලෙස හැඳින්වේ.
හොඳින් වැඩුනු නිල් තල්මසෙකු දිගින් මීටර් 30 ක් පමණ වේ. ටොන් 125 ක් පමණ බරය. උගේ වලිගය මීටර් 6 ක් පමණ පළල වේ. උගේ මාංශ පේශි වල පමණක් බර ටොන් 50 ඉක්මවන අතර අස්ථි වල බර ටොන් 20 ක් පමණ වේ. නිල් තල්මසාගේ දිවෙහි පමණක් බර ටොන් 2 ½ ක් පමණ වේ.
ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුවේ තනතුරු සඳහා බඳවා ගැනීමේ තරග විභාග
ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුවේ විවිධ විවිධ තනතුරු සඳහා (පරිපාලන සේවා, රේගු, බැංකු, කළමනාකාර සහකාර, ග්‍රාමසේවක, පොලීසිය, බන්ධනාගාර සහ ගුරු සේවය ආදී) බඳවා ගැනීමේ දී තරග විභාග පවත්වනු ලැබේ. සාමාන්‍යයෙන්, සෑම සිකුරාදාම නිකුත් වන රජයේ ගැසට් පත්‍රය මගින් මෙම රැකියා සහ අදාල තරග විභාගය පිලිබඳ විස්තර ලබා ගත හැක. තවද, රජයේ රැකියා පිලිබඳ විස්තර මෙතනින් ද දැනගත හැක. පොදුවේ ගත් කල විෂයයන් 6 ක් අතුරින් තෝරාගන්නා ලද විෂයයන් කිහිපයක් පමණක් මෙම තරග විභාග වලදී අයදුම් කරුවන් හට ලබාදෙයි. එම විවිධ විෂයයන් සහ එහිදී අයදුම් කරුවෙකු විසින් සැලකිලිමත් විය යුතු විශේෂ කරුණු රැසක් ඇත. සාමාන්‍යයෙන් එක් විෂයයකින් සමත් වීමට නම් අවම වශයෙන් ලකුණු 40 ක් ලබාගත යුතු වන අතර, වඩාත් තරගකාරී අවස්ථා වලදී එම සීමාව ලකුණු 60 ක අවමයකට ද යටත් විය හැක. උදාහරණයක් වශයෙන්, 2011 පෙබරවාරි මස පවත්වන ලද රේගු පරීක්ෂකවරුන් බඳවා ගැනීමේ තරග විභාගය සමත් වීමට අවම වශයෙන් එක් ප්‍රශ්න පත්‍රයකට ලකුණු 60 ක් බැගින් ලබාගත යුතුය.
බුද්ධි පරීක්ෂණය
පදගත, සංඛ්‍යාත්මක සහ රූපාකර සන්දර්භයක් තුල ඉදිරිපත් කරන ගැටළු සම්බන්ධයෙන් අයදුම්කරු ගේ නිගමනයන් සහ ප්‍රතිචාරයන් පරීක්ෂා කිරීම තුලින් අයදුම්කරු ගේ අවබෝධ කර ගැනීමේ ශක්තිය හා බුද්ධිය මැනීම මෙයින් අපේක්ෂා කෙරේ.
රචනය සහ සාරාංශය
දෙනලද මාතෘකාවන් හෝ තේමාවන් සමුහයක් අතුරින් අපේක්ෂකයා විසින් ම තෝරාගන්නා ලද තේමාවක් ඔස්සේ අදහස් සහ තොරතුරු ඉදිරිපත් කිරීම ගොනු කිරීම සහ විකාශනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් අපේක්ෂකයා දක්වන තර්කනය සහ පරිකල්පන ශක්තිය මැනබැලීමට සහ තරමක් සංකීර්ණ ලියවිල්ලක් වටහා ගැනීමට සහ එහි ඇති ප්‍රධාන අදහස තමාගේම වචනයෙන් සාරාංශ වශයෙන් පැහැදිලිව සහ නිවැරදිව ප්‍රකාශ කිරීමට අපේක්ෂකයා සතු හැකියාව මැන බැලීමට මෙයින් අදහස් කරයි. අපේක්ෂකයෙකු සතු සිංහල භාෂාව පිලිබඳ දැනීම මෙහිදී විශාල ශක්තියකි
රචනාවක් පහසුවෙන් ලියන ක්‍රමය
රචනාවක් ලිවීමේදී ලැබෙන හෝ තෝරාගත් මාතෘකාවක් ගැන දන්නා හෝ සිතට නැගෙන දෙයක් කොලයක් මත ලියා තැබීම කිරීම ප්‍රමාණවත් නොවේ. තරග විභාගයකදී රචනාවක් මගින් බලාපොරොත්තු වන්නේ එම ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ ඔබගේ ඇති දැනුම සහ තර්කානුකූලව ඔබ යමක් ප්‍රකාශ කරන ආකාරය විමසා බැලීමකි. එමනිසා මෙය තරමක් අභියෝගාත්මක ප්‍රශ්නයකි. නමුත් ක්‍රමානුකුල පිළිවෙලකට පහත සඳහන් ආකාරයට රචනාව ගොඩනගා ගැනීම මගින් අපේක්ෂකයෙකු හට උපරිම ලකුණු ප්‍රමාණයක් ලබාගත හැක.
සාමාන්‍යයෙන් රචනාවක් සඳහා ලකුණු ලබාදීමේදී  සමස්ථ අන්තර්ගතය කෙරෙහි සැලකිල්ලක් දක්වනු ලැබේ
ආදිය මෙහිදී විශේෂ අවධානයකට යොමුකරනු ලැබේ
සාමාන්‍යය දැනුම
ක්‍රීඩා, අන්තර් ජාතික සංවිධාන, තොරතුරු තාක්ෂණය, ඉතිහාසය, අපේක්ෂකයා වාසය කරන පරිසරය ඇතුළුව ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලනමය, සමාජමය, සංස්කෘතික හා ආර්ථික පරිසරය ද ජාතිකව හා අන්තර්ජාතිකව වැදගත් වන නුතන කරුණු මෙන්ම විද්‍යාත්මක හා කාර්මික සංවර්ධනයද සම්බන්ධයෙන් ඇති ඔහුගේ / ඇයගේ දැනීම පරීක්ෂා කිරීම සඳහා සකස් වූ පොදු ප්‍රශ්න පත්‍රයකි. මෙම ප්‍රශ්න පත්‍රය බහුවරණ මාදිලියේ හා කෙටි පිළිතුරු අපේක්ෂිත මාදිලියේ ප්‍රශ්න වලින් සමන්විත වනු ඇත.
කළමනාකරණ අභියෝග්‍යතාවය
ගැටළු හා ඒවාට හේතු හඳුනා ගැනීම, තීරණ ගැනීම, අන්තර් පුද්ගල සම්බන්ධතා පැවැත්වීම, සන්නිවේදන කුසලතාව, ස්වයං විනය, ප්‍රතිපත්ති සහ උපාය මාර්ග සකස් කිරීම යනාදී වශයෙන්අපේක්ෂකයෙකු සතු විශිෂ්ට කළමනාකරණ කුසලතාවන් ඔහුට/ ඇයට යොමු කරනු ලබන සිද්ධි හා ප්‍රස්ථාවයන් අනුසාරයෙන් නිර්ණය කිරීම මෙයින් අපේක්ෂා කෙරේ. මෙම ප්‍රශ්න පත්‍රය බහුවරණ සහ කෙටි පිළිතුරු මාදිලියේ ප්‍රශ්න වලින් සමන්විත වේ. කළමනාකරණය පිළිබඳ මුලික දැනුමක් ලබා තිබීම යම් අපේක්ෂකයෙකු හට මෙම ප්‍රශ්න පත්‍රයට පිළිතුරු ලිවීම පහසු කරවනු ඇත.
සිද්ධි අධ්‍යනය
පිරිස් පාලනය, ආයතන කළමනාකර
ණය, සුභසාධක කටයුතු, කෘෂිකර්මය, පුනුරුත්ථාපන කටයුතු, සුළු කර්මාන්ත නිෂ්පාදන කටයුතු යනාදිය පිළිබඳව විවිධ සිද්ධි අධ්‍යයනය ප්‍රශ්න ලබාදිය හැක.
වැඩිවිස්තර සඳහා සිද්ධි අධ්‍යයනය පිටුවට පිවිසෙන්න.
භාෂාව සහ අවබෝධය
භාෂාව සහ අවබෝධය ප්‍රශ්න පත්‍රය, ප්‍රධාන ප්‍රශ්න වර්ග කිහිපයකින් ම සමන්විත විය හැකිය. දෙනලද ජේදයක් කියව ඒ ඇසුරෙන් අසනලද ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු සැපයීම, දෙනලද ජේදයක් කියවා එයට වඩාත්ම සමීතම ප්‍රකාශය දෙනලද ප්‍රකාශ කිහිපයක් අතුරින් තේරීම, ජේදයක් සාරාංශ කිරීම, දෙනලද ජේදයක් තනි වාක්‍යයකින් ලිවීම, යනාදිය ප්‍රධාන විය හැකිය. තවද මෙහිදී, සිංහල අක්ෂර වින්‍යාසය පිළිබඳව අපේක්ෂකයා ප්‍රධානතම සැලකිල්ලක් දැක්විය යුතුයි.
ගණිතය
මෙහිදී සරල බුද්ධි පරීක්ෂණ ප්‍රශ්නාවලියකට මුහුණ දීමේ හැකියාව පරික්ෂා කරයි. ජ්‍යාමිතිය, සංඛ්‍යා රටා සහ සම්භාවිතාව ආශිත ගැටළු නිරාකරණ හැකියාව නිරීක්ෂණය කරනු ඇත.
අධ්‍යාපන පරිපාලන සේවා සීිමිත තරඟ විභාග 2018
තුලනාත්මක අධ්‍යාපනය විෂය තොරතුරු නැත
චින් ඒකාබද්ධ කිරීමේ යුද්ධ
චින් ඒකාබද්ධ කිරීමේ යුද්ධ යනු ක්‍රි.පූ 3 වන  සියවසේ අගභාගයේදී චින් රාජ්‍යය විසින් අනෙකුත් ප්‍රධාන චීන රාජ්‍යයන් හය වන හන්, ෂාඕ, යාන්, වවෙයි, චූ සහ  වලට එරෙහිව දියත් කරන ලද හමුදා මෙහෙයුම් මාලාවකි. ක්‍රි.පූ. 247–221 කාලය තුළ, චින් ඉතා බලවත් හා බලවත් යුද්ධ රාජ්‍යන්හි ප්‍රබල බලවේගයක් බවට පත්විය.
ක්‍රි.පූ. 230 දී යුද්ධ රාජ්‍ය යුගයේ අවසාන මෙහෙයුම දියත් කළ අතර ඉතිරි රාජ්‍යයන් එකින් එක යටත් කර ගැනීමට කටයුතු කළේය. ක්‍රි.පූ 221 දී චි බිඳ වැටීමෙන් පසුව චීනය චින්ගේ පාලනය යටතේ එක්සත් විය. යිං චෙං තමා "චින් ෂි හුවාං" ("චින් හි පළමු අධිරාජ්‍යයා" යන අර්ථය) ලෙස ප්‍රකාශ කර චින් රාජවංශය ආරම්භ කළ අතර එක්සත් චීනයේ පළමු ස්වෛරී පාලකයා බවට පත්විය.
පසුබිම
දකුණ|thumb|319x319පික්|[[යුද්ධ රාජ්‍ය සමය|යුද්ධ රාජ්‍ය කාලයෙහි චීනය. බා සහ චොංෂාන් වැනි කුඩා රාජ්‍ය ගණනාවක්ම යිං චෙං චින් රාජ්‍යයේ රජ වූ පසු යටත් කරගන්නා ලදී. මෙහි දී, බා සහ ෂු රාජ්‍ය චින් වෙත යටත් වූ අතර, චොංෂාන් රාජ්‍යය චාඕ වෙතට ද, ලු රාජ්‍යය චු වෙතට ද, සහ සොං රාජ්‍යය වෙයි සහ චි රාජ්‍ය විසින් ද යටත් කරගන්නා ලදී.]]
හන් යටත් කරගැනීම
හන්, ප්‍රාන්ත හතෙන් දුර්වලම තැනැත්තා වූ අතර මීට පෙර චින් රාජ්‍යය විසින් විවිධ ප්‍රහාරයන්ට ලක්ව තිබූ අතර එය දැඩි ලෙස හා තවදුරටත් දුර්වල වීමට හේතු විය. ක්‍රි.පූ. 230 දී, නීෂි ටෙන්ග් (內 騰) ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ක්වින් හමුදාව දකුණට ගොස්, කහ ගඟ තරණය කර, වසරක් ඇතුළත හන්හි අගනුවර වන ෂෙන්ග් (鄭; වර්තමාන ෂින්ෂෙන්, හෙනන්) යටත් කර ගත්තේය. හැන් රජු යටත් වූ අතර හැන්, චින් පාලනය යටතට පත් විය. චින් අධිරාජ්‍යයේ යින්චුවාන් අණදෙන නිලධාරියා පිහිටුවීම සඳහා හන්හි භූමි ප්‍රදේශය ප්‍රතිසංවිධානය කරන ලද අතර, යැංඩි අණදෙන අගනුවර බවට පත්විණි. (陽翟; වර්තමාන යුෂෝ, හෙනන්).
ප්‍රභව
ප්‍රවර්ගය:Military history of the Qin dynasty China ප්‍රවර්ගය:චින් ෂි හුවාං ප්‍රවර්ගය:Wars involving Imperial China ප්‍රවර්ගය:Wars by period
ශ්‍රීධරන් ජෙගනාදන්
ශ්‍රීධරන් ජෙගනාදන් (1951 ජූලි 11, කොළඹ - 1996 මැයි 14) 1983 සිට 1988 දක්වා ටෙස්ට් තරග 2කට සහ එක්දින ජාත්‍යන්තර තරඟ 5කට ක්‍රීඩා කළ හිටපු ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි. ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකීය ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයන් ප්‍රවර්ගය:1996 මරණ ප්‍රවර්ගය:1951 උපත්
ලිනක්ස් බෙදාහැරුම් ලයිස්තුව
ලිනක්ස් යනු පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධති යටතට වැටෙන මෘදුකාංගයකි. මෙම මෘදුකාංගය මුල්ම වරට නිපදවූයේ 1991 ඔක්තෝම්බර් මස පස් වන දිනයි. ඒ යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියේ මූල කේත මත පදනම්ව වූවද මෙය යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය හා සම්භන්ධයක් නොදක්වයි. මෙම ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියේ මූල කේත මත පදනම්ව විවිධ මෙහෙයුම් පද්ධති රාශියක් නිකුත්ව ඇත.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ලිනක්ස් ප්‍රවර්ගය:නිදහස් මෘදුකාංග
විටමින් D
කිරි, මාළු, අක්‌මා තෙල්, බටර්, මාගරින් ආදියෙහි විටමින් D බහුලය.
ප්‍රවර්ගය:විටමින්
Laawata
ශම්මි ප්ර්නාන්දු ගෙ අලුත් සිංදුවක් වෙන මේ සින්දුවලාවට
පද
ඇස් කෝණේ ඉගි බිගි පෙලහර මට දෝ පෑවේ හිත්මානේ ලස්සන මල් පෙරහැරවල් යන්නේ පෙනෙනා දා ආසයි මා පාටයි ලා රෝසයි දෙකම්මුලම ආහ් ලාවට දුටුව ඔබේ - කෝමල වලට ඇදේ රවුමට ඔය උකුලේ - හිත ගැටගැහිලා වගේ වර්ණ එකිනෙක යොදා - දැමු ලස්සන රටා එන්න ලගටම පුංචි සරුංගලේ මගෙ ඔයා ඉන්න තනිකම මකා - දෙන්නකෝ ලගට වෙලා යන්නේ බොරුවට නේද ඉතින් පස්ස හරවලා හිතට කලන්තේ හදලා... කොහෙද දුවන්නේ නොබලා(එ නොබලා) ලාවට... කෙල්ලේ මං දෙස බලා - අල්ල උඩ අත තියා ඉල්ල ගන්නකෝ මේ ආදරේ ඔබට වෙන් කලා දෙන්න දැන්වත් බහා - ගන්නම් ඔබව වඩා දෙන්නටම පසු තැවෙන්න වෙයි වුණොත් තව පමා හිතට කලන්තේ හදලා... කොහෙද දුවන්නේ නොබලා(එ නොබලා) ලාවට..
පද රචනය
Written & Directed By රවින්දු අබෙයිරහ්න
ගායනය
ශාක අභිජනනය
ශාක අභිජනනය යනු වනාන්තරවල ශාක කළමණාකරනය හා ජානමය ලෙස වැඩිවර්ධනය සදහා ජානමය මූලධර්ම යොදා ගැනීමය. පසුගිය සියවස්වල සිදුකල තෝරාගත් ජීවනෝපාය ලෙස ඇතිකරන සතුන් අභිජනනය, වගා කළ හැකි බෝග අභිජනනය සහ උද්‍යානවල වගා කරන මල් අභිජනනය හා සසදන විට පළතුරු ශාක හැර අනෙකුත් ශාක අභිජනනය සාපේක්ෂ වශයෙන් ඉතා මෑත කාලයේ සිදුවිය.
මරියා මිලර්
මරියා ප්‍රාන්සිස් ලුවිස් මිලර් (උපත 26 මාර්තු 1964) යනු, 2005 වසරෙහි සිට  බේසිංස්ටෝක් සඳහා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා (පාම) වන බ්‍රිතාන්‍ය කොන්සර්වේටිව් පක්ෂ දේශපාලනඥයෙකි. 2010 සිට 2012 දක්වා ඇය ආබාධිත පුද්ගලයන් සඳහා රාජ්‍ය යටත්ලේකම් වූ අතර, 2012 සිට 2014 දක්වා ඇය සංස්කෘතිය, මාධ්‍යය සහ ක්‍රීඩාව පිළිබඳ රාජ්‍ය ලේකම්වරයා සහ කාන්තා වන් සහ සමානාත්මතාව පිළිබඳ අමාත්‍යවරයා ලෙසින් කැබිනට් මණ්ඩල සාමාජිකාවක් වූවාය. 2014 අප්‍රේල් මාසයේදී, මහජන මතය නිසා නැබිනට් මණ්ඩලයෙන් ඉල්ලා අස්වීමට මිලර් ට බල කරනු ලදුවේ, ඇය විසින් වියදම් සඳහා අධි-හිමිකම් පෑම, හිතාමතා කරන ලද වංචාවක් බව මහජනයා සිතූ නිසාය.
දීඝගාමිණී
දීඝගාමිණී යනු ප්‍රාදේශීය පාලකයෙකි. මෙතුමා පණ්ඩුකාභය රජතුමාගේ පියා ය.
දීඝගාමිණී යනු භද්දකච්චායනා දේවියගේ සහෝදරයෙකුවන දීඝායු කුමාරයාගේ පුත්‍රයා ය. ‌
ඉතිහාස කතාව
නමුත් මේ දීඝ කියන වචනය ලංකාවේ පුරාණම සෙල්ලිපි වල දක්නට ලැබෙනවා. මේ දීඝලා ඉන්න සෙල්ලිපි හුගක් නැගෙනහිර පළාතට සම්බන්ධයි. පුරාණ කාලයේ නැගෙනහිර පළාතට කිව්වේ දීඝ මණ්ඩලය කියලා. එසේ නම් මේ දීඝ පරම්පරාව නියත වශයෙන්ම ස්වදේශිකයි.
නිල් මැණික්
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:කුරුවින්ද වර්ග
Sapphire
කලනය
කලනය (කලනය යන අරුත් දෙන Calculus නම් ඉංග්‍රීසි වදන, ලතින් බසෙහි Calculus යන්නෙන් ව්‍යුත්පන්න වී ඇති අතර, ගණන් කිරීමට යොදා ගන්නා කුඩා ගල් වර්ගයකි යන අදහස දෙයි.) යනු  සීමා, ශ්‍රිත, ව්‍යුත්පන්න, අනුකල, සහ අපරිමිත ශ්‍රේණි පිළිබඳ අධ්‍යයනය කෙරෙන ගණිතයේ ශාඛාවකි. මෙම විෂයය නවීන ගණිත අධ්‍යාපනයේ ප්‍රධාන කොටසකි. අවකලනය සහ අනුකලනය වශයෙන් එහි ප්‍රධාන ශාඛා දෙකක් පවතින අතර, ඒවා කලනයේ මූලික ප්‍රමේයය ඔස්සේ එකිනෙක හා බැ‍ඳේ.
ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ සහ විද්‍යාවේදී කලනය බහුලව භාවිතා වන අතර වීජ ගණිතය ඇසුරෙන් පමණක් විසදිය නොහැකි ගැටළු විසදීම සදහා භාවිතා වේ. කලනය ගොඩනැගීම සදහා වීජ ගණිතය, ත්‍රිකෝණමිතිය සහ විශ්ලේෂි ජ්‍යාමිතිය බාවිතා වී ඇති අතර එයට කුලකයේ මූලික ප්‍රමේය මගින් එකිනෙකට සම්බන්ධ වී ඇති අවකලනය හා අනුකලනය නම් ප්‍රධාන කොටස් 2 ක ට අයත්ය. උසස් ගණිතයේදී කලනය, විශ්ලේෂණය යනුවෙන් හැදින්වෙන අතර ශ්‍රිතයන් පිලිබද අධ්‍යයනය ලෙස අර්ථ දැක්වේ.
ගුණිත නියමය
x විශයයයෙන් අවකල්‍ය ශ්‍රිත දෙකක ගුණිතය අවකලනය කරන ආකාරය සලකා බලමු.
u හා v යනු xහි අවකල්‍ය ශ්‍රිත 2ක් වන විට,
සාධනය කිරීම:-
යැයි ගනිමු.
x හි \delta x වෘදිධියට අනුරූප y,u හා v හි වෘද්ධීන් \delta y,\delta u හා \delta v නම්,
(02)-(01) න්,
\delta x වලින් බෙදු විට,
එමනිසා අර්ථ දැක්වීම අනූව
කලනයේ භාවිතයන්
thumb|කලනය සමග බැදි ඇති වර්ධනයක් හා විචලනයන් නිරූපණය කිරීම සදහා Nautilus කවචයේ ලඝුගණක සර්පිල ස්වරූපය දැක්වෙන රූප අතීතයේ සිටම භාවිතා විය.
ගැටළුවක් ගණිතමය ලෙස ආදර්ශනය කල හැකි වන්න‍‍ා වුත්, ප්‍රශංසී විසදුමක් බලාපොරොත්තු වන්නා වූත් ඕනෑම ක්ෂේත්‍රයක් සඳහා කලනය යොදා ගත හැක. මේ අතරට පරිගණක විද්‍යාව සංඛ්‍යාතය, ඉන්ජිනේරු විද්‍යාව, ආර්ථික විද්‍යාව වෙළඳාම සහ වෛද්‍ය විද්‍යාව ආදි වු ස්වභාව විද්‍යාවන්ට අයත් සියළුම ක්ෂේත්‍ර අයත් වේ.
මේ අතරින් භෞතික විද්‍යාවේදී කලනය විශේෂයෙන් භාවිතා වේ. ප්‍රතිස්ඨිත/පැරණි භෞතික විද්‍යාවේ සියළු සංකල්ප කලනය ඔස්සේ අන්තර්සම්බන්ධිත වේ. ඝනත්වය දන්නා වස්තුවක ස්කන්ධය, වස්තූන්ගේ ආවස්ථිති ඝුර්ණය මෙන්ම සංස්ථිති ක්ෂේත්‍රයක් තුළ අන්තර්ගත වස්තුවක ශක්තියද කලනය අසුරින් ගණනය කල හැක. විද්‍යුතය සහ චුම්භකත්වය පිළිබඳ උපක්ෂේත්‍ර වලදී විද්‍යුත් චුම්භක ක්ෂේත්‍ර වලදී සම්පුර්ණ ස්‍රාවය සෙවීම සඳහා කලනය යොදා ගත හැක. තවද කලනයේ භාවිතය සදහා වඩාත් ඓතිහාසික උදාහරණයක් වන්නේ “විචලන සීඝ්‍රතාව” පිලිබඳ සෘජුව ප්‍රකාශ කරන නිව්ටන්ගේ චලිතය පිළිබඳ දෙවැනි නියමයයි. ඉන් කියවෙන්නේ වස්තුවක ගම්‍යතාව “වෙනස් වීමේ සීඝ්‍රතාව එය මත ක්‍රියාකල බලයට සමාන වන අතර ගම්‍යතාව වෙනස් වන දිශාව බලයේ දිශාව ඔස්සේම වේ” යන්නයි. එමෙන්ම ත්වරණය, ප්‍රවේගයේ ව්‍යුත්පන්නයක් සේ ප්‍රකාශ කළ හැකි බැවින් නිව්ටන්ගේ දෙවැනි නියමය ප්‍රකාශ කරන සාමාන්‍ය ආකාරය මත බලය = ස්කන්ධය x ත්වරණය(F=ma) යන සමීකරණයේද අවකලනය අන්තර්ගත වේ. මැක්ස්වෙල්ගේ විද්‍යුත්චුම්භකත්වය පිළිබඳ වාදය සහ අයින්ස්ටයින්ගේ සාමාන්‍ය සාපේක්ෂවාදය පවා ප්‍රකාශ කෙරෙනුයේ අවකලනය භාවිතයෙනි. විකිරණශීලි ක්ෂ්‍යවීමේ සීඝ්‍රතාවක් සහ ප්‍රතික්‍රියා සීඝ්‍රතා තිරණය කිරීම සඳහා රසායන විද්‍යාවේදී කලනය ප්‍රයෝජනවත් වේ.
කලනය වෙනත් ගණිතමය සංකල්ප සමග එක්ව යොදා ගැනීමද කළ හැකි අතර වසමකට අයත් ලක්ෂ කලකයක් සඳහා රේඛීය සන්නිකර්ෂණයේ සුදුසුතම අනුසීනුව සොයා ගැනීම සඳහා රේඛීය වීජ ගණිතයේදී කලනයේ භාවිතයන් මෙවන් අවස්ථාවකට උදාහරණයකි.
වෛද්‍ය විද්‍ය‍ාවේදී ලේ ගමණාගමනය උපරිම වීම සඳහා රුධිර වාහිණියක් සතුවිය යුතු ප්‍රසංගී ශාඛක කෝණය ගණනය කිරීම සඳහා කලනය යොදා ගත හැක. විශ්ලේෂි ජ්‍යාමිතියේ ශ්‍රිතයන් ප්‍රස්ථාරවල උපරිම හා අවම ලක්ෂයන්‍, බෑවුම, අවකලතාව සහ නතිවර්තන ලක්ෂ සෙවීම සඳහා කලනය යොදා ගැනේ.
ආර්ථික විද්‍යාවේදී කලනය ආන්තික වියදම සහ ආන්තික බදු ප්‍රමාණය ගණනය කිරීමට පහසු ක්‍රමයක් සැලසීම මගින් උපරිම ලාභය ගණනය කිරීමට ඉඩ සලසයි.
නිව්ටන් ක්‍රමය, අචල ලක්ෂ ප්‍රතඃකරණය සහ රේඛීය සන්නිකර්ෂණය වැනි ක්‍රමයේදී සමීකරණ සඳහා සන්නිකර්ෂණ විසදුම් ගණනය කිරීම සඳහා කලනය යොදාගත හැක. උදාහරණයක් ලෙස අභ්‍යවකාශ යානා සඳහා ශුන්‍ය ගුරුත්ව අවකාශ තල වක්‍රාකාර ගමන්පත් සන්නිකර්ෂණය කිරීමට ඉයුලර් ක්‍රමයේ එක් ආකාරයක් යොදා ගැනීම පෙන්වාදිය හැක.
ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
සලාගම කුලය
සලාගම කුලය මුහුදු බඩ ප්‍රදේශ වලට සීමා වූ කුලයකි. සලාගම කුලයේ ජනයා බහුතරයක් බෞද්ධයන් සුලුතරයක් කතෝලිකවෙ. මහා විජයබාහු රජ (1055-1010) එතුමාෙග් ඔටුණු පැළැදවීෙම් උත්සවය සඳහා උතුරු ඉන්දියාෙව් සාෙලයියා ගම (ශාලිගාම) වාසී උසස්බාහ්මණ පිරිසක්ය පැමිණ කර ඇති අතර මෙම කුලය ඔවුන්ගෙන්තා පැවැත්ව එන බව විශ්වාස කෙරේ. පශ්චාත් කාලීනව ඔවුන් කුරුඳු වැවිලිකරුවන් වි මේ විදේශ විනිමය උපයන්න ගත් අතර පහත රට යහමින් මුදල් තිබු කුලයකි. ගොවිගම කුලයට සපෙක්ෂව පහත් කුලයක් වන නමුදු අනෙක් කුලවලට වඩා උසස් යයි සැලකේ සලාගම කුලය ලංදේසි යුගය වන විට බෙදී පැවතියේ මහාබ්‍රාහ්මණ සලාගම සහ ශින්න බ්‍රාහ්මණ සලාගම ලෙසිනි.ඒ අතරින් මහා බ්‍රාහ්මණ සලාගම සමූහය තුළද පණිවිඩකාර හෝ ඉලන්දාරි සලාගම, හේවාපන්න සලාගම, කුරුදුකාර සලාගම, ඌලියන්කාර සලාගම ලෙස උප වර්ග 4 කි. ශින්න බ්‍රාහ්මණ සමාජය තුලද සුත්ත,පට්ටි,රදා,බෙරවා ගැහුත්තර ලෙසින් උප වර්ග 5කි. හින්න බ්‍රාහ්මණ සමාජයේ එක් කොටසක් සලාගම සේවක පක්ෂයක් ලෙසින් බෙදී සිටී. එම සේවක පක්ෂ ආරම්බභය හින්න උප කුලය ට එහි ඉතිහාසය සමඟ ගලපන කළ ඉතා පසුකාලයේ සිදුවූවකි. කුරුඳුකාර පොහොසත් බමුණන් අනෙක් බමුණු වර්ග තලා පෙලා දැමීම හේතු කොටගෙන මෙම හින්න කුලයේ රදා ගැහුත්තර සහ බෙරවා කොටස් ඇරඹුන බව සඳහන් වේ. තතු හරිහැටි නොදත් පර්‍යේක්ෂකයන් හින්න උප කුලය කුලයක් ලෙසින් වර්ග කරයි.
නැතහොත් රදා කුලයට ඇතුලත් කරයි. එනමුදු හින්න යන්න උප කුලයක් බව තරයේ වටහා ගත යුත්තේය. ගොවිගම කුලය සමඟ සලාගම කුලය සසඳන විට පහත් වුවත් සලාගම කුලය අනෙක් කුලයන්ට වඩා උසස් යැයි පිළිගැනීම හේතු කරගෙන හින්න ප්‍රජාව මහ බ්‍රාහ්මණ සලාගම කුලය සමඟ සසඳන විට පහත් වුවත් අනෙක් කුල වලට වඩා ඉහළ බව පිළිගැනේ. දකුණු වෙරළබඩ ගමක් ඇර ගමක් සලාගම කරාව කුල මාරුවෙන් මාරුවට වෙසෙන්නා සේ සලාගම ග්‍රාම තුලද මහ සලාගම සහ හින්න සලාගම වෙන වෙනම ප්‍රදේශ සාදාගෙන ජීවත් වෙයි. අතීත ලංකාවේ මතයන්ට අනුව වලව්වක් සාදාගැනීමට බමුණු පරපුරට අයත් විය යුත්තේය. ලංකාවේ මහ බ්‍රාහ්මණ සලාගම කුලයට අයත් ඉපැරණිම වලව්ව වන්නේ බලපිටියේ බ්‍රාහ්මණ වත්ත වලව්ව වන අතර හින්න බ්‍රාහ්මණ සලාගම වංශයට අයත් ඉපැරණිම වලව්ව වන්නේ පොතුපිටියේ හින්න බ්‍රාහ්මණ මහ ගෙදර හෙවත් කංකානම් මහ වලව්වයි. ලංකාව පුරා ප්‍රකට මහා ධානපතියන් බිහිවූවේ බලපිටියේ මහ කප්පින ආදී වලව්, ලංකාවේ ජනාධිපති රණසිංහ ප්‍රේමදාස විසුවා වූ අහුංගල්ල ආරච්චි වලව් ආදිය සලාගම එක් පවුලක් ලෙසින් උපවර්ග නොසලකා රැකගතයුතු වන්නේය.
මහ බ්‍රාහ්මණ සහ ශින්න බ්‍රාහ්මණ සමාජ විසින් බුදුසසුනට රටට දැයට සිදුකළ මෙහෙය පිළිබඳ බොහෝ සාදක පානදුරේ සිට ගාල්ල දක්වා සලාගම බහුතරයක් වෙසෙන ප්‍රදේශ වල සංචාරය කරන අයෙකුට මනාව පසක් කරගත හැක්කේය.
සෞරග්රකහ මණ්ඩලය තුළ ව්යා ප්තීන්
සෞරග්ර/හ මණ්ඩලය තුළ ව්යාdප්තීන්
ප්රගධාන ග්රා හක වළල්ල (සුදු) හා ට්රෝගජන් ග්රාඅහක (කොළ)
වර්ථමානයේ මසකට 500 ක් තරමේ විශාල සීඝ්ර්තාවයකින් යුතුව මේ වන විට සෞරග්රරහ මණ්ඩල තුළ සියදහස් ගණනක් ග්රා හක හදුනාගෙන ඇත. 400000 කට අධික ප්ර්මාණයක් අප්රලධාන ග්රහහයින් ලෙස (minor planets) ලේඛන ගත කරන ලද ඒවා වන අතර 185000 කට නිත්ය නිල ලෙස වෙන් කළ හැකිතරමට හොදින් හදුනාගෙන ඇති කක්ෂ පවා ඇත. මෙයින් 14336 ක් නිල වශයෙන් නම් කර ඇත. අවම සංඛ්යාෂගත, නම් නොකරන ලද අප්රමධාන ග්‍රහයා 175629 ලැම්බර්ටිනිය. වර්තමාන ඇස්තමේන්තු මගින් සෞරග්ර හ මණ්ඩලයේ ඇති 1km ට වැඩි විශ්කම්භයක් ඇති මුළු ග්රා හක සංඛ්යා ව මිලියන 1.1-1.9 අතර බව දක්වයි. 975x909km විශ්කම්භයක් ඇති සෙරස් වරක් සෞරග්රයහ මණ්ඩලය තුළ විශාලම ග්රාගහකය ලෙස සලකනු ලැබූවත් එය නැවතත් වාමන ග්රාරහලොවක් ලෙස වර්ගීකරණය කරනු ලැබීය. මෙම වෙනස දැන් 500km පමණ විශ්කම්භයක් ඇති 2-පෙලොස් හා 4 වෙස්ටාටද බලපා ඇත. සාමාන්යවයෙන් ප්රූධාන ග්රාකහක වළල්ලේ ඇස්ටොරයිඩවලින් සමහර අවස්ථාවලදී පියවි ඇසට දර්ශනය වන එකම ග්රාරහකය 4 වෙස්ටාය. කෙසේ වුවද ඉතා දුර්ලභ අවස්ථාවන්හිදී පෘතුවියට ආසන්න ග්රායහක පවා කෙටි කාලයකට තා‍ක්ෂණික සහයකින් තොරව දර්ශනය කරගත හැක. (99942 ඇපෝෆිස් බලන්න)
වමේ සිට දකුණට 4 වෙස්ටා, 1 සිරස්, පෘතුවි චන්ද්ර9යා
අගහරු හා බ්රටහස්පති කක්ෂ අතරින් වැටී ඇති ප්රිධාන ග්රාෘහක වළල්ලේ වස්තූන්ගේ මුළු ස්කන්ධය 3.0 – 3.6 x 1021kg පමණ බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර මෙය චන්ද්ර යාගේ ස්කන්ධයෙන් 4% ක් පමණ වේ. මෙයින් මුළු ස්කන්ධයෙන් 32% පමණ වන 0.95 x 1021kg ස්කන්ධයක් සිරස්ට අයත් වේ. ඉතිරි විශාලතම ග්රා හකයින් 3 හි ස්කන්ධ, 4 වෙස්ටා 9%, 2 පෙලාස් 7%, 10 හයිජියා (3%) ලෙස වන අතර ඒවා මෙම අගය 51% දක්වා ගෙන එයි. ඉතිරි විශාලම ග්රාිහකයින් තිදෙනා වන 511 වැඩිඩා (1.2%), 704 ඉන්ටරුමේනියා (1%) හා දුජුනෝ (0.9%) ට අයත් වන්නේ මුළු ස්කන්ධයෙන් 3% ක් පමණය. මෙසේ ඉතිරි ග්රා හක ගණන සංඛ්යා වෙන් සීඝ්රටයෙන් වැඩි වුවද ඒවායේ තනි තනි ස්කන්ධයන් අඩුවේ.
ප්රායධාන ග්රා්හක වළල්ලෙන් පිට විවිධ පන්තිවලට අයත් ග්රාේහකයින් අනාවරණය කොට ගෙන ඇත. පෘතුවිය සමීපයේ ඇති ග්රාැහකවලට පෘතුවි කක්ෂයට ආසන්න කක්ෂ ඇත. ‍ෙට්රාිජන් ඇස්ටෝරයිඩ ග්රාහලොවක් සමග සමමුහුර්තකරණය වෙමින් ගුරුත්වාකර්ෂණයෙන් අගුළු වැටී ඇති අතර ඒවා අදාල ග්රරහලොවේ එහි කක්ෂයේ ඉදිරියෙන් හෝ පසුපසින් යයි. මේවායින් බොහෝමයක් බ්රඅහස්පති සමග සම්බන්ධ වී ඇති අතර කිහිපයක් අගහරු හා නේප්චූන් සමග කක්ෂ ගත වී ඇත. බ්ර හස්පති හා නෙප්චූන් අතර කක්ෂගතව පවතින ග්රා්හක සෙන්ටොර්ස් නමින් හදුන්වන අතර මෙයින් ඔබ්බේ නෙප්චූන් වඩ‍ා දුරින් ඇති වස්තූන්ගෙන් (trans Neptunian Objects) පිරී ඇත. සූර්යයාට ඉතා ළගින් බුධගේ කක්ෂයට ආසන්නව වල්කැනොයිඩ්ස් නමින් හැදින්වෙන ග්රාරහක කාණ්ඩයක් ඇති බවට සැක කෙරෙන මුත් මේවා කිසිවක් තවමත් සොයා ගෙන නැත.
http://en.wikipedia.org/wiki/Asteroid#Distribution_within_the_Solar_System
වන ලැහැබ කළමනාකරණය
වන ලැහැබ කළමණාකරනය යනු දැව නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීමට හෝ වන සතුන් සංරක්ෂණය සදහා වන ලැහැබ කළමණාකරණය කිරීමයි. කොපිසයන් සිදු කරන වන ලැහැබ වැනි මනා ලෙස කළමණාකරනය සිදු කරන වන ලැහැබ මගින් අඛණ්ඩ කුඩා ලී සැපයුමක් ලබා ගත හැක. (වැට ඉදි කිරීමට, කොසු මිට සෑදීමට සුදුසු ලී) වන ලැහැබ තුළ වූ එළිමහන් ස්ථාන මදක් ගස්වැල්වලින් වැසුනු ස්ථාන, හා සම්පූර්ණයෙන් ම ගස්වලින් වැසුනු ස්ථාන යන මිශ්‍රණය නිසා එහි ජීවත් වන කුරුල්ලන්, කෘමීන් හා මල් විශේෂ වලට විවිධාකාර වූ පරිසරයන් පවත්වාගෙන යයි.
අනෙකුත් වන ලැහැබ කළමණාකරන ක්‍රමයන් වනුයේ කප්පාදු කිරීම හා තීරු කර කැපීම ය.
ඉතිහාසය
අඟුරු යකඩ නිපදවන කාලයේදී, යකඩ තනන ප්‍රදේශ වල බොහෝ කැලෑ වසර 16කට වරක් කපාදමන වන ලැහැබ වල ලෙස නඩත්තු කර ඇත. මේ ආකාරයට සදාකාලික ප්‍රතිපත්තියක් වශයෙන් කර්මාන්ත සඳහා ඉන්ධන සැපයීමට හැකිවී ඇත. මෙම ක්‍රමය ක්‍රමවත්ව හසුරවා ඇත්තේ vlll වන හෙන්රි ගේ ආඥාපනත මගිනි. එනම් අවශ්‍ය කරන දැව කපා දැමීමෙන් පසු ඇහිරීම (සතුන් විසින් ආහාරයට ගැනීම වැලැක් වීම) සහ ස්ටැන්ඩෙල් (නියම මිමි ලබා ගැනීමට වැඩුණු සෘජු නොකැපූ ශාක) දොලහක් සෑම ආකාරයකටම, දැව ලබාගැනීමට හැකිවන තෙක් වර්ධනය වීමට ඉඩහැරීම සෘජු වන ලැහැබ් (coppice with standards) වශයෙන් හඳුන්වන ‍වෙනස්ම වූ වන ලැහැබ් නිර්මාණය කිරීමේ ක්‍රමය (වනලැහැබ් චක්‍ර කිහිපයක් අතරතුර විසිරුණු තනි කඳන් වලට වර්ධනය වීමට ඉඩහැරීම)ධ මුළු බ්‍රිතාන්‍යයම වැඩි වශයෙන් පාවිච්ච් කර ඇත්තේ ඕනෑම ප්‍රදේශයකින් ලැබෙන නිෂ්පාදන වලට උසස් නම්‍යශීලීත්වයක් ලබාදීමටය. කැලෑවන් වල පිහිටි වන ලැහැබ් මගින් කුඩා ද්‍රව්‍ය සැපයීම පවමණක් නොව නිවාස තැනීම පාලම අළුත්වැඩියා කිරීම, කරත්ත තැනීම වැනි රැකියා සඳහාද නියමිත මිමි සහිත සෘජු ශාක මගින් විශාල දැව සැපයීමද සිදු කරයි. ශාක කඳ (හෝ මුලින් අදින රිකිල්ල) භාවිතා කිරීමට හැකිවන්නේ එහි ළපටි අවස්ථාව රිකිලි වැටවල් ඉදිකිරීම වෙනුවෙන් ( විලෝ හා හේසල් ශාක මගින් මෙන් ) හෝ ඕක් හෝ ඈෂ්. වැනි ශාක බොහෝවිට කඳ දැව ලෙස භාවිතා කරන ආකාරයට ,නව ශාක කඳ කොටස විශාල රිටි ලෙස වර්ධනය වීමට ඉඩහැරීමෙනි මෙමගින් ස්වභාවිකව වැඩුණු ශාක වල ඇති නැවුම් හා අතු බෙදීම නොපිහිටන දිග සෘජු රිටි නිර්මාණය වෙයි. තවද වන ලැහැබ් නිර්මාණය කිරීම මගින්, කුරුඳු ශාකය එහි පොත්ත වෙනුවෙන් වගාකරන ආකාරයට විශේෂිත වර්ධන ක්‍රම සිදු කිරීමට හැකිවී ඇත. වන ලැහැබ් වලින් ලබා ගන්නා තද දැව, රථ හා නැව් සෑදීම සඳහා විශාල ලෙස භාවිතා කරන ලදී. තවද මේ වන තෙක් ශාකමය ගොඩනැගිලි හා ලී බඩු සඳහා ද භාවිතා කරයි.
වර්තමාන ක්‍රියාකාරකම්
thumb|වසර 7 – 20 කාලය තුළ යටි වගා චක්‍රය දක්වන රූප සටහන
දකුණු බ්‍රිතාන්‍යයේ යටි වගාව ලෙස ඕක්, ash හෝ බීච් ශාක අතර වැඩුණු හේසල්, හෝන් බීන් බීච්, ඈෂ් හෝ ඕක් ශාක යොදා ගනී. තෙත් ප්‍රදේශවල ඇල්ඩර් (alder) සහ විලෝ (Willow) ශාක භාවිතා වේ. මෙම ශාක විවිධ අවශ්‍යතා සඳහා දැව සපයයි. විශේෂයෙන්ම ලෝපස් උණූකර ලෝහ ලබා ගැනීමේදී අතුරු ලෙස දැව යොදා ගනී. මෙම දැවවලින් සුළු කොටසක් කවුළු (hurdles) තැනීමට, වහල සෑදීමට, ගල් අඟුරු දහනයට සංරක්ෂණ සංවිධාන මගින් යොදාගනී. මෙම යටිවගා වනාන්තර අතරින් දැනට ඉතිරිව ඇත්තේ East Sussex සහ Kert හි ඇති Sweet Chestnut වනාන්තරය පමණි. මේවායින් වැඩි ප්‍රමාණයක් 19 වන සියවසේදී වතුවගා ලෙස ව්‍යාප්තව පැවතුණි. එම වගාවන් hop – pole නිපදවීමට ‍යොදාගන්නා ලදී. වර්තමානයේ 12 – 18 වන වසර චක්‍රයක් ලෙස වැටවල් තැනීම‍ට යොදාගනී. එසේත් නොමැති නම් 20 – 35 චක්‍රයක් ලෙස rail fencing සඳහා යොදා ගනී. මීට අමතරව කුඩා කැබලි බවට පත්කර ගෘහනිර්මාණ කටයුතු සඳහා යොදා ගනී. ඉතිරි දැව වගා ගොවිපොළවල වැටවල් සෑදීමට, නවීන උණූසුම් උපකරණ පද්ධති සඳහා භාවිතා වේ.
උතුරු සහ බටහිර එංගලන්තයේ ප්‍රමිතියක් සහිත යටිවගා සඳහා සම්මතය ලෙස තරමක යටිවගාවක් සහිත ඕක් වගාව භාවිත කරයි. දෙවන ලෝක යුද්ධයට පසුව කොනිෆර් (Conifers) ශාක වගාකිරීම ඇරඹූ අතර යට වගා ශාක නොසලකා හරින ලදී. මෙහිදී යටි වගා ශාක ඉවත් කරන ලද නමුත් තවමත් ස්වල්ප පිරිසක් යටිවගා ශාක නිෂ්පාදන සඳහා යොමු වී සිටී. Bill Hogarth MBE ඔහුගේ පාඨමාලා, සංදර්ශන, රේඩියෝ, රූපවාහිනී වැඩසටහන් සහ චිත්‍රපටි මගින් මෙම වගාවට නව ජීවයක් දීමට සමත් විය. සමහර පිරිස් සම්පූර්ණව හෝ අර්ධකාලීනව යටිවගා නිෂ්පාදනවල යෙදී සිටී.
වේවැල්වලින් සිදුකරන කටයුතු ඉටුකර ගැනීමට විලෝ (Willow) විශේෂ එනම්, Osier නම් කුඩ ආදිය සෑදීමට ගන්නා විලෝ විශේෂය වගා කරයි. බොහෝ රටවල යුකැලිප්ටස් (Eucalyptus) විශේෂ යටිවගා ලෙස යොදා ගනී. සමහර අවස්ථාවල යටිවගා භූමි විශාල වනාන්තර බවට singling මගින් පරිවර්තනය කර ඇත. මෙහිදී නැවත වර්ධනය වන කඳන් කපන අතර ඉතිරි කරන කඳන් නොකැපූ ශාක ලෙස වර්ධනය වේ. යටිවගාවල නීත්‍යානුකූල මායිම් ශාක අතු මගින් හෝ කපන ලද ශාක කොටස් මගින් සලකුණු කරයි.
Coppicing
ප්‍රවර්ගය:තිරසාරබව
දීඝවාපී
ශ්‍රී ලංකාවේ දිගාමඬුල්ල (අම්පාර) දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි, වංශකතාවන්හී දිඝන්ඛ් හෙවත් දිඝානක ලෙසින් හදුන්වා ඇති දීඝවාපිය පුදබිම ක්‍රි.පූ. 3 වැනි සියවස දක්වා දිවෙන ඉතිහාසයකට උරුමකම් කියන පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකමෙන් යුතු බෞද්ධ සිද්ධස්ථානයක් වේ. පාලි සහ සංස්කෘත වදන් වදනින් දීඝ යනු ‘දිග’ සහ වාපි යනු ‘ජලාශ’ය යන්න වේ.