cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
නෙෆර්ටිටි
දිවිය
4 සහ 5 වර්ෂ ඇතුළත අක්ටාටෙන් නම් නගරය පිහිටුවීමට අදාලව සීමා ලකුණු කිරීමට සුවිසල් ශිලා ස්තම්භ පිහිටුවන ලදී. ආටෙන් දෙවියන් වෙනුවෙන් පිදූ විවෘත දේවස්ථාන සමුහයකින් නව නගරය සමන්විත විය. නෙෆර්ටිටි සහ ඇගේ පවුලේ උදවිය නව නගරය මධ්‍යයේ ඉදිවූ සුවිසල් රජ මාළිගයක (උතුරුදිග මාළිගයේ )පදිංචි වීම සිදුවිය.නෙෆර්ටිටි සහ ඇගේ පවුලේ සමාජිකයන් නගර මධ්‍යයෙහි වූ මහා රාජ මාලිගයේ සහ උතුරු මාලිගයේ වාසය කැන්නට ඇතැයි සැලකේ. නෙෆර්ටිටි සහ පවුලේ ඉතිරි සාමාජිකයින්ගේ රාජමාලිග දර්ශන ප්‍රධාන වශයෙන්ම මාලිගාවල සහ වංශාධිපති සොහොන්ගැබ්වලින් හමු වේ. මෙකල නෙෆර්ටිටිගේ ආරක්ෂක නිලධාරියා IIවන මෙරිරේ නම් වූ අතර ඔහු විසින් ඇගේ මාළිගාවේ අභ්‍යයන්තර කටයුතු මෙහෙයවන ලදී. හුයා සහ IIවන මෙරිරේගේ සොහොන් ගැබ්වලින් හමුවන ශිලා ලේඛනයක 12වන වර්ෂයේ, පෙරෙට්ගේ 2වන මාසයේ, 8වන දිනයේසිදු වූ විශාල විදේශීය ත්‍යාග ප්‍රදානයක් පිළිබදව සදහන් ‍වේ. ඛරු (උතුරු) සහ කුෂ් (දකුණු) ප්‍රදේශ වල ජනතාව රත්තරන් ඇතුළු අනෙකුත් වටිනා ත්‍යාග අක්නාටෙන් රජුට හා නෙෆර්ටිටි රැජිනියට පිරිනමන අයුරු එයින් දැක්වේ. නෙෆර්ටිටිගේ සේවකයා වූ IIවන මෙරිරේගේ සෙහොන්ගැබෙහි රාජකීය යුවළ සහ ඔවුන්ගේ දියණියන් සය දෙනා කුටියක අසුන්ගෙන සිටින අයුරු මෙයින් නිරූපිත ය. මෙකෙ‍ටාටෙන් කුමරිය සජීවීව නිරූපිත අවසන් අවස්ථා අතරින් එකකි මෙය.
ෆ්ලින්ඩර්ස් පෙට්‍රී විසින් සොයාගන්නා ලද නෙෆර්ටිටි නිරූපිත ඵලක ද්විත්වයක අක්නාටෙන් රජුගේ පාලන සමයේ මැද සහ අවසාන භාගය අතර කාලයක නෙෆර්ටිටි නිරූපණය කර ඇත. ඉන් එකක් හුනුගල් පුවරුවක් වන අතර එමගින් නෙෆර්ටිටි සිට විශේෂ උස් වූ කිරුළ පැළද සිටින අයුරු නිරූපිත ආරම්භක කටු සටහනකි. එහි ඇගේ මුඛය, නිකට, කන සහ කිරුළේ තීරුව කැටයම් කොට ඇත. අනෙක රතු-දුඹුරු පැහැ ක්වාට්සයිට් පාෂාණයෙන් නෙළන ලද සවි කිරීම සදහා තනන ලද හිසකි. (පෙට්‍රී කෞතුකාගාරය අංක UC103) එය විශාල ව්‍යුහයට සවි කිරීමට සකස් කොට තිබූ බව පැහැදිළි ය.
මෙකෙටාටෙන් කුමරිය වර්ෂ 13 හෝ 14දී මියයන්නට ඇතැයි සැළකේ. නෙෆර්ටිටි, අක්නාටෙන්, සහ කුමරියන් තිදෙනෙක් මෙකෙටාටෙන් කුමරිය වෙනුවෙන් වැළපෙන අවස්ථාවක් නිරූපණය කොට ඇත. ඉන් පසු නෙෆර්ටිටි දක්නට නොලැබේ.
පැරණි මතවාද
2012‍ට පෙර පැවති ඊජිප්තුවේදී මතවාද අනුව විශ්වාස කෙරුණේ අක්නාටෙන්ගේ වර්ෂ 12න් පසුව නෙෆර්ටිටි පිළිබද වචනයක් හෝ සදහන් නොවූ නිසා ඇය පිළිබදව ඓතිහාසික වාර්තා වල සදහන් නොවන බවයි. උපකල්පන අනුව ඇගේ මරණය නගරය පුරා පැතිරුණු වසංගතයකින් හෝ ස්වභාවික ආපදාවකින් සිදු ළුූ හදිසි මරණයක් යැයි පැවසිනි. මෙම මතය ගොඩනැගුණේ නෙෆර්ටිටි නිරූපිත ඵලක කොටස් කිහිපයක් ඇසුරෙනි. (දැනට ලූවර් සහ බෲක්ලින් කෞතුකාගාරවල තබා ඇති)
ඇය නින්දාවට ලක්වූ බවට වූ පැරණි මතය, ඕනෑකමින්ම අක්නාටෙන්ගේ බිසවකගේ විනාශ කර ඇති ස්මාරක මත පදනම්ව ඇති බවට පැවසුණ ද එම ස්මාරක කියා රැජිනට අයත් බව සොයාගෙන ඇත.
අක්නාටෙන්ගේ රාජ්‍ය සමයේදී (සහ සමහරවිට ඊටත් පසුව)නෙෆර්ටිටි අසීමිත බලයකට උරුමකම් කීවා ය. ඔහුගේ දොලොස්වන වර්ෂයෙන් පසු ඇය සිය සැමියා සමග හවුලේ රාජ්‍යය පාලනය කළ බවට සාක්ෂි ඇත. ඇය පාරොවෝගේ තත්ත්වයට සම තත්ත්වයක සිට රාජ්‍යය පාලනය කරන්නට ඇත. — මෙය සමහරවිට සම-රාජ්‍යාධිකාරී ශිලාස්තම්භයේ නිරූපණය වනවා වන්නට ඇත.
සමහර විට නෙෆර්නෙෆරුආටෙන් නමැති පාලකයා නෙෆර්ටිටි වන්නට ඇත. සමහර අදහස් වලට අනුව ඇය ලාබල රාජකීයයන්ට බලපෑම් කල බව කියැවේ. එම මතය අනුව නෙෆර්ටිටිගේ ජීවිතය තුතන්ඛාටෙන්ගේ 3වන වර්ෂයේ දී (ක්‍රි.පූ.1331) අවසන්වූ බව කියවේ. එම වර්ෂයේ දී තූතන්ඛාටෙන් විසින් සිය නම තූතන්ඛාමන් ලෙස වෙනස්කර ගන්නා ලදී. ‍ඔහුගේ සම්ප්‍රාප්තිය නැවත අමුන් දෙවියන් ඇදහීමට දොරටු විවර විය. එසේම ඔහු අමර්ණා වල තිබූ අගනගරය තීබ්ස් වලට ගෙනගියේ ය..
නව මතවාද
2012දී සොයාගත් ආකාරයට, රාජ්‍ය වර්ෂ 16, 3 වන අඛෙට්ගේ මාසය, 15 වන දින අක්නාටෙන්ගේ රාජ්‍ය සමයට අයත් සෙල්ලිපියේ "මහා රාජකීය බිරිද, ඔහුගේ ප්‍රේමණීය, භූමි ද්විත්වයක උත්තමාවිය, නෙෆර්නෙෆරුආටෙන් නෙෆර්ටිටි" පිළිබද සදහන් වේ. අපහසුවෙන් කියවා ගත් පේළි පහකින් යුත් පාඨයන්හි "අමර්ණහි ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීමේ ව්‍යාපෘතියක්" (අක්නාටෙන් යටතේ ඊජිප්තුවේ අගනුවර) පිළිබද සදහන් වේ. මෙම ශිලා ලෙඛනය හමු වූයේ උතුරු අමර්ණාහි, ඩේර් අල්-බර්ෂාට උතුරින් පිහිටි ඩේර් අබූ හිනිස් පෙදෙසෙහි හුනුගල් වැඩපලකිනි. මෙම ශිලාලිපිය පිළිබද 2014 ජර්නලයකට ලිපියක් ලියමින් ඇතීනා වැන් ඩර් පෙරී පවසන්නේ මෙම පේළි පහකින් යුත් ගොඩැනැගිලි ශිලාලේඛනය ඩයිර් අබූ හිනිස් හි හුනුගල් වැඩපලකින් හමු වූ බවයි. වැන් ඩර් පෙරී පවසන්නේ ඩේර් අබු හිනිස් පිහිටා ඇත්තේ "අමර්ණ සිට කිලෝමීටර දහයක් පමණ උතුරට වන්නට නයිල් නදියේ නැගෙනහිර පැත්තේ බවයි" එසේම වාර්තාකරන පරිදි ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම පිළිබද ශිලා ලේඛනයෙහි රාජ්‍ය පාලනය කළ අක්නාටෙන් රජු සහ නෙෆර්ටිටි රැජින පිළිබද රජුගේ ලියන්නා වූ පෙන්තු සමානත්වයෙන් දක්වා ඇති බවයි. පෙන්තු, අමර්ණ සොහොන්ගැබ 5හි අයිතිකරු ලෙස සැලකෙයි—එහි ඔහුගේ තනතුර "අක්ටාටෙන්හි ආටෙන් මැදුරේ ආටෙන්ගේ ප්‍රථම සේවකයා"‍ ලෙස දැක්වේ. ඔහුගේ නමේ අසාමාන්‍යතාව නිසා සහ ප්‍රධාන පූජකවරයා ලෙස ඔහුගේ තනතුර නිසා—වැන් ඩර් පෙරී ලියන්නේ—එම පෙන්තුම ආටෙන් දෙවොලේ ගල්වැඩපල භාරව සිටි බව පවසයි. කෙසේනමුත් වැන් ඩර් පෙරී පවසන්නේ:
මෙමගින් පැහැදිළි වන්නේ අක්නාටෙන්ගේ රාජ්‍ය සමයේ අවසානයේදී ත් (පාරාවෝගේ අවසන් වර්ෂය වූයේ ඔහුගේ 17වන වර්ෂයයි) නෙෆර්ටිටි ජීවත්ව සිටි බවයි. එසේම අක්නාටෙන් රාජ්‍ය පාලනය කළත්, නෙෆර්ටිටි බිරිද ලෙස ඔහුට උපකාර කළ බව පැහැදිළි වේ. මේ නිසා අමර්ණ පාරාවෝවරියක වූ නෙෆර්නෙෆරුආටෙන්ගේ රාජ්‍ය සමය අක්නාටෙන්ගේ මරණය සහ තුතන්ඛාමුන්ගේ බලයට පත්වීඹත් අතර කාලයට අයත් විය යුතු ය. මේ නිසා පාරාවෝවරිය සිය මුදුවලින් එකක 'ඇගේ සැමියා සදහා ක්‍රියාත්මක' යන විරුදය සටහන් කර තබන්නට ඇත. මෙමගින් ඇය නෙෆර්ටිටි හෝ ඇගේ දියණිය මෙරිටාටෙන් (ස්මෙන්ඛරේ රජු සමග විවාහ වූ) නිරූපණය වේ යැයි සිතිය හැක.
භූමදානය
ඇගේ මරණය සහ භූමදානය පිළිබද විවිධ මත ඉදිරිපත් වී ඇතත්, මෙම ප්‍රකට රැජිනගේ මමිය, ඇගේ දෙමව්පියන්ගේ හෝ ඇගේ දරුවන්ගේ මමී නිල වශයෙන් හදුනාගෙන නොමැත. 1898දී පුරාවිද්‍යාඥයකු වූ වික්ටර් ලොරෙට් රජුන්ගේ නිම්නයේ KV35හි IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සොහොන්ගැබෙන් කාන්තා මමී යුගලක් සොයා ගත්තේ ය. මෙම මමී ද්විත්වය 'වැඩිමහල් ස්ත්‍රිය' සහ‍‍ 'ලාබාල යුවතිය' ලෙස නම් කරන ලදී.
2001දී KMT පුවත්පත යෝජනා කළේ වැඩිහිටි ස්ත්‍රියගේ මමිය නෙෆර්ටිටිගේ සිරුර විය හැකි බවයි. මෙම මමිය අයත් ස්ත්‍රියගෙ වයස තිස්පහක්, හතලිහක් පමණ වන අතර නෙෆර්ටිටිගේ මියයන විට අනුමාන කළ වයසට එය සමාන බව ඔවුහු පවසති. එයට සාක්ෂි ලෙස මෙම මමියේ දත් අවුරුදු 29ත් 38ත් අතර අයෙකුගේ දත්වලට සමාන වීම ඉදිරිපත් විණි. ය. නෙෆර්ටිටි මියගියේ මෙම වයසේ දී යැයි සැලකේ. නෙෆර්ටිටිගේ නිමනොකළ උඩුකය මූර්තිවල මුහුණට මෙම මමියේ මුහුණේ ස්වරූපය බොහෝදුරට සමාන බව පැවසේ. මෙය අන්ඛෙසෙනමුන්ගේ බවට ද මත පළ විය.
මෙම මමියේ දත්වලින් ලබාගත් DNA නූතනම පරික්ෂාවකට ලක්කළ‍ විට හෙළි වූයේ 'වැඩිහිටි ස්ත්‍රියගේ මමිය' සැබවින්ම අක්නාටෙන්ගේ මව වූ ටියේ රැජිනගේ බවයි. මෙම මමියේ DNA සෘජුවම නොවන මුත් ආසන්න වශයෙන් තුතන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ කෙස්රොදට ගැළපෙන බව පැහැදිළි විය. මෙම කෙස්රොද සහිත මිනී පෙට්ටියේ ටියේ රැජින පිළිබද සෙල්ලිපියක් අන්තර්ගත විය. ඔවුන්ගේ ප්‍රතිළඵල අනුව ඇය ටියේ රැජිනගේ දෙමව්පියන් වූ යුයා සහ තුයාගේ දියණිය බවයි. මෙලෙසින් ඇය නෙෆර්ටිටි නොවන බව තහවුරු විය.
2015දී ඉංග්‍රීසි ජාතික පුරාවිද්‍යාඥ නිකොලස් රීවස් නිවේදනය කළේ තුතන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබෙහි අධික විභේදනයෙන් යුත් පරිලෝකන වලින් "පෙර හදුනානොගත් දොරටු ද්විත්වයක් හදුනාගත් බවත්, ඉන් එකක් විශාල බෙත්මක් සහිත බිත්තියකින් මායිම්වන බවත් ය. එම ස්ථානවල පුරාවස්තු තවමත් අතනොගැසූ ඒවා බව ද ප්‍රකාශ විය...'එහි උතුරට වන්නට KV62 සොහොන්ගැබට සම්බන්ධ වීමක් ඇති බවට සංකේත ඇති අතර, ඒ අතර පැරණි රාජකීය භූමදානයක් – නෙෆර්ටිටි සදහා විය හැකි ඇති බවයි."
"ළාබාල යුවතිය"
2003 වසරේ ජූනි 09 වන දා එංගලන්තයේ යෝක් විශ්වවිද්‍යාලයේ පැරණි හිසකෙස් පිළිබද විශේෂඥවරියක් වූ ‍ජොඈන් ‍ෆ්ලෙචර් විසින් නිවේදනය කළේ ලාබාල යුවතිය මමිය නෙෆර්ටිටිගේ මමිය විය හැකි බවයි. ෆ්ලෙචර් යෝජනා කළේ පාරාවෝ ස්මෙන්ඛරේ යනු නෙෆර්ටිටි විය හැකි බවයි. සමහර ඊජිප්තුවේදීන් මෙලෙස විශ්වාස කළත්, බහුතරයක් සිතන්නේ ස්මෙන්ඛරේ යනු වෙනත් අයකු බවයි. ඩිස්කවරි නාළිකාවේ ආධාර මත එම මමිය නෙෆර්ටිටිගේ ද යන්න සොයාබැලීම සදහා ෆ්ලෙචර් ගවේෂණයක් සිදු කරන ලදී. කෙසේනමුත් KV35 ලාබාල යුවතිය මමිය නෙෆර්ටිටිගේ බවට යෝජනා කළේ නිදහස් ගවේෂකයකු වූ මේරියන් ලුබන් විසිනි. ඔහු 1999දී “අප ළග නෙෆර්ටිටිගේ මමිය තිබෙනවාද?”යන මැයෙන් අන්තර්ජාලය හරහා ලිපියක් පළ කරන ලදී.
මෙම කණ්ඩායම පවසන්නේ ඔවුන් අධ්‍යයනය කළ මමියට පුරාණයේදී හිතාමතාම ම හානිකර ඇති බවයි. එසේම මමීකරණ ක්‍රමවේද වන ශවරක්ෂණ (එම්බාම්) තරලයක් භාව්තා කිරීම, මොළයට අතගසා නොතිබීම වැනි කරුණු නිසා මෙම මමිය දහඅටවන රාජවංශයට අයත් රාජකීය-මමියක් ලෙසට සැලකිය හැකි බවයි. ඔවුන් උපයෝගී කරගත් අනෙකුත් සාධක වන්නේ සිරුරේ වයස, එම්බාම් කරන ලද ස්වරූපය,නෙෆර්ටිටි විසින් අලංකාරය සදහා භාවිතාකරන ලද ආකාරයේ දුලබ ගණයේ බොරු කොණ්ඩය ආදිය‍ වේ. ඔවුන් සොයාගත්තේ මෙම මමියේ පූර්වගාත්‍රය මුලින් නමන ලද ඉරියව්ව පාරාවෝවරයෙකු වෙනුවෙන් කරන ලද ආකාරයේ බවත්පසුව එය ඉවත් කර සාමාන්‍ය පිහිටුමේ තබා ඇති බවත් ය..
කෙන්ට් වීක්ස් සහ පීටර් ලැකොවාරා ඇතුළු බොහෝ ඊජිප්තු අධ්‍යයනවේදීන් පවසන්නේ ෆ්ලෙචර්ගේ මෙම ඉදිරිපත් කිරීම විශ්වාස කිරීම අපහසු බවයි. ඔවුන් පවසන්නේ‍ පැරණි ඊජිප්තු මමියක් DNA පරීක්ෂණයකින් තොරව යම් පුද්ගලයෙකුගේ යැයි කියා හදුනාගත නොහැකි බවයි. එසේම නෙෆර්ටිටිගේ දෙමව්පියන්ගේ හෝ දරුවන්ගේ යැයි සැළකෙන කිසිදු මමියක් දැනට හදුනාගෙන නොමැත. එම නිසා ඇගේ යැයි මෙම මමිය හදුනාගැනීම සිදු කළ නොහැකි බව ඔවුන් ප්‍රකාශ කළහ. එසේම ඇගේ මෙම බාහිර ලක්ෂණ වන කොණ්ඩා මෝස්තරය, පූර්ව ගාත්‍රය පිහිටුවා ඇති ආකාරය යනාදිය පැරණි පුද්ගලයෙකු හදුනාගැනීමට ප්‍රමාණවත් නොවන බව ඔවුහු ප්‍රකාශ කරති. එසේම මෙම මමියට හානිවීම පළිගැනීමක් නිසා සිදු වූ බවට ඇති මතයේ නිරවද්‍යතාවය ඔප්පු නොකළ දෙයකි. ෆ්ලෙචර්ගේ නමන ලද පූර්ව ගාත්‍රය පිළිබද කරුණ පාරාවෝ වරුන්ටම පමණක් අදාල නොවී ය. මෙම ක්‍රමය අනෙකුත් රජ පවුලේ සාමාජිකයන්ට ද යොදා ගෙන තිබේ. එසේම මමිය අසලින් සොයාගත් බොරු කොණ්ඩයේ සම්භවය හෙළී වී නැත. එම නිසා එය මෙම මමියටම අයත්යැයි තහවුරුකළ ‍නොහැක. අවසාන ව‍ශයෙන් 18 වන රාජ වංශය පැරණි ඊජිප්තුවේ විශාලතම සහ සමෘද්ධිමත්ම රාජවංශ වලින් එකක් වූ නිසා මෙම කාන්තා රාජකීය මමිය අවුරුදු 200කටත් වඩා සිහසුන හෙබ ළුූ 18වන රාජවංශයේ විසූ සියගණනක් වූ රාජකීය බිරින්දෑවරුන්ගෙන් කෙනෙකු හෝ රාජකීය දියණියන්ගෙන් කෙනෙකුගේ හෝ විය හැක.
මීට අමතරව මමියේ වයස සහ ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය පිළිබදව ද විවිධ මතභේද පවතී. 2003 ජූනි 12 වනදා ඊජිප්තුවේ කෞතුක භාණ්ඩ පිළිබඳ උත්තරීතර මණ්ඩලයේ ප්‍රධානියා වූ ආචාර්ය සාහි හවාස් ද මෙම මතය ප්‍රතික්ෂේප කළේ ය. ඔහු 2003 අගෝස්තු 30වන දින රොයිටර්ස් සගරාවට පැවසූයේ “මට විශ්වාසයි මෙම මමිය ස්ත්‍රියකගේ නොවන බව”, සහ “මහචාර්යය ෆ්ලෙචර් විසින් නීති බිදදමනු ලැබුවා, අප හා ඇගේ විශ්වවිද්‍යාලය විසින් ඇයව විමර්ශනයට ලක්කරන තෙක් ඇයව ඊජිප්තුවේ සේවය කිරීමෙන් ඉවත් කළ යුතුයි ”කියා ය. නමුත් විවිධ අවස්ථවලදී හවාස් විසින් මෙම මමිය ස්ත්‍රියකගේ හා පුරුෂයෙකුගේ බව ප්‍රකාශ කර ඇත.
මෑතකදී සිදුකරන ලද අධ්‍යයනයකදී හවාස් විසින් මෙම මමිය CT ස්කෑන් පරීක්ෂණයකට භාජනය කරන ලදී. ඔවුන්ගේ නිගමනය වූයේ මෙම මමිය නෙෆර්ටිටිගේ නොවන බවත්, එය තූතන්කාමුන් රජුගේ සැබෑ මව හා අක්නාටන් රජුගේ නම නොදන්නා බිසවකගේ හා IIIවන අමෙන්හොටෙප් රජුගේ නම නොදන්නා දියණියකගේ හෝ ටියේ රැජිනගේ විය හැකි බවයි. අස්ථි කුහරය තුළ බිදී ගිය අස්ථියක කොටස් දක්නට ලැබුණු අතර කැටිගැසුණු රුධිරය ද විය. මේ නිසා මමීකරණයේ දී බාහුවට හානි වූ කථාව ප්‍රතික්ෂේප වේ. මෙය මිනීමැරුම් සිද්ධියක් විය හැකි බව පැවසිණි. එසේම මමිය අසල තිබී හමු වූ බිදුණු බාහුව ලාබාල යුවතිය මමියට අයත් නොවන බව හෙළි විය. විද්‍යාර්ථීන් පවසන්නේ ඊජිප්තුවට තූතන්කාමන් විසින් පෙරතිබූ ආගමික සම්ප්‍රදායය හදුන්වා දුන් බවත් ඔහු නැවත ඔහුගේ සමීපතමයන්ගේ, සැබෑ මවගේ සහ පියාණන්ගේ,මිත්තනියගේ සිරුරු රජුන්ගේ මිටියාවත වෙත ගෙනගොස්  භූමදාන කළ බවත් ය. (ඔහුගේ සොහොන්ගැබෙහි දක්නට ලැබෙන රූප සහ සිතුවම් වලට අනුව)
හිටයිට් ලිපි
මෙම ලිපිය සුවිශේෂී එකක් ලෙස සැලකේ. සාමාන්‍යයෙන් ඊජිප්තුවරුන් සම්ප්‍රදායිකව විදේශිකයන්ට සැලකූයේ පහත් ලෙසයි. Iවන සුපිලුලයිමා පුදුමයට පත් වී සිය අමාත්‍යයෙකුට මෙසේ පවසන ලදී:
"මගේ මුළු ජීවිත කාලය පුරාම මෙවැන්නක් සිදුව නැත!"
මෙම ලිපිය ලියූ රැජිනගේ අනන්‍යතාවය පැහැදිළි නැත. හිටයිට් වාර්තාවල ඇයව දඛමුන්සු ලෙස හදුන්වා ඇත. මෙය ඊජිප්තු වදනක් වූ ටහෙමෙට්නෙසු (රජුගේ භාර්යාව) යන වදනෙහි විකරණයක් වන්නට ඇත. මෙම ලිපිය ලියූ බවට සැක කළ හැක්කේ නෙෆර්ටිටි, මෙරිටාටෙන් හෝ අන්ඛෙසෙනමුන් යන තිදෙනාගෙන් අයෙකි. මෙයට බොහෝ සෙයින්ම අන්ඛෙසෙනමුන් ගැ‍ළපෙන බව පැවසෙන්නේ ඇගේ සැමියා වූ තුතන්ඛාමුන්ගේ මරණින් පසු සිහසුනට උරුමකරුවකු නොවීමයි. අක්නාටෙන්ට අඩුම වශයෙන් නීත්‍යානුකූල උරුමකරුවන් දෙදෙනකුවත සිටින්නට ඇත. නමුත් මෙය පදනම්ව ඇත්තේ 18වන රාජවංශයේ අවසන් පාරාවෝවරයා වූ වර්ෂ 27ක් රාජ්‍ය කළ හොරෙම්හෙබ් අනුවයි. නමුත් හොරෙම්හෙබ් රාජ්‍ය කළේ වසර 14ක් වැනි කෙටි කාලයක් බව අද පිළිගැනේ. මේ අනුව තවත් මියගිය ඊජිප්තු රජ කෙනකු තුතන්ඛාමුන්ට පෙර අක්නාටෙන් වෙනුවෙන් රජකම් කළ බව පැහැදිළි වේ. මීට අමතරව, විවාහය පිළිබද සදහන් කරන 'මගේ යටත්වැසියන්ගෙන් කෙනෙක්' (මෙය 'සේවකයෙක්' ලෙස පරිවර්තනය වූ අවස්ථා ද ඇත) යන වදන මගින් ඊජිප්තු රාජකීය පවුලේ ද්විතීයික සාමාජිකයකු වූ ප්‍රධාන අමාත්‍ය ආයි නිරූපණය වේ යැයි සිතිය හැක. නිකොලස් රීවස් විශ්වාස කරන්නේ සතුරන්ට දඩුවම් නෙ අවස්ථා නිරූපිත ස්මාරකවල සිය සැමියා මෙන්ම බලවත් ලෙස නිරූපණය කර ඇති නෙෆර්ටිටි දඛමුන්සු විය හැකි බවයි.
ප්‍රතිමාවල නිරූපණ
ක්ලියෝපැට්‍රා රැජින මෙන්ම ඇය ද බටහිර ලොව තළ පතළ ඊජිප්තු "රැජිනකි".
සාහිත්‍යය
(ලේඛකයාගේ අවසන් නාමය අකාරාදි පිළිවෙලට දක්වා ඇත)
බාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:නෙෆර්ටිටි ප්‍රවර්ගය:ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ අගබිසෝවරු ප්‍රවර්ගය:අක්‍නාටෙන් ප්‍රවර්ගය:අමර්ණ යුගය ප්‍රවර්ගය:ආයි
ත්‍රිපිටකය
thumb
alt=අලුලෙන|thumb|අලුලෙන ථේරවාද බුදු දහමේ   ඉගැන්වීම් එකතුව ත්‍රිපිටකය ලෙස හැඳින්වේ. බුදුන් වහන්සේ ජීවත්ව සිටියදී කල ධර්ම දේශනා පසු කලෙක සිදුකල ධර්ම සංගයනා වලදී පිටක තුනකට වෙන්කල බැවින් ත්‍රිපිටක නම ලැබී ඇත. පසුකාලීනව ත්‍රිපිටකයට අට්ඨකථා මගින් අතිරේක කරුණු හා විස්තරකිරීම් සිදුකර ඇත.
කර්තෘත්වය
ත්‍රිපිටකයේ විවිධ කොටස්වල කර්තෘත්වය විවිධ වේ
ග්‍රන්ථාරූඩ කිරීම
ත්‍රිපිටකය රහතන් වහන්සේගේ කට පාඩමින් පැමිණ ක්‍රිස්තු පූර්ව 80 දී පමණ රජරට රජකල වළගම්බා රජ ගේ රාජ්‍ය සමයේ දී මාතලේ  අලුවිහාරේ යේදී රහතන් වහන්සේලා විසින් පළමු වරට ග්‍රන්ථාරූඪ කරන ලදී.
මාතුල දනව්ව පිහිටියේ අද කෑගල්ල අවට පෙදෙසයි. පසුකාලිනයන් විසින් ‘මාතුල අළුලෙන’ ස්ථානය මාතලේ අලුවිහාරේ යෑයි උපකල්පනය කර හඳුන්වා ඇති බව පෙනේ. මහතිල හෙවත් ලොකු තල (මහ තල) ධාන්‍ය වර්ගයේ ශාක තිබූ පෙදෙස මහතල හෙවත් මාතලේ විය. එසේ නොමැතිව මාතුල මාතලේ වූවා නොවේ.
විනය පිටකය
භික්ෂු භික්ෂුණියන්ගේ අධ්‍යාත්මික දියුණුවට උපකාරීවීම සඳහා බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් පැනවු ශික්ෂා පද, ප්‍රඥ්ප්ති, විනය කර්ම ආදිය විනය පිටකයේ අඩංගුය. මෙහි භික්ෂු භික්ෂුණියන්ගේ සමඟිය සඳහා සම්මුති පනවා ඇති හෙයින් විනය පිටකයට ආනා දෙසනා යැයිද කියනු ලැබේ.
විනය පිටකයේ ප්‍රධාන කොටස් තුනකි.
සූත්‍ර පිටකය
සූත්‍ර පිටකයේ ප්‍රධාන ඉලක්කය වන්නේ ධර්මය පිළිබඳ ප්‍රතිපාදනයයි. බුදු රජාණන් වහන්සේ නොයෙක් විට කරන ලද දේශණා මෙහි ඇතුළත් වේ. පොදු ජනයාට අවබෝධ වන ලෙස සාමාන්‍ය කතා ව්‍යවහාරයෙන් ඔබ්බට නොගොස් දෙසු අවවාදාන්විත සූත්‍ර, උපමා කතා ගාථා ආදී වූ උපදේශයන් අඩංගු වන්නේද සුත්‍ර පිටකයේය. සාමාන්‍ය කතා ව්‍යවහාරයෙන් පවත්වන ලද හෙයින් මෙයට වෝහාර දේසනා යැයිද කියනු ලැබේ
සූත්‍ර පිටකය ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් පහකට බෙදේ.
දීඝ නිකාය
මෙහි සූත්‍ර 34ක් වේ. බුදු රජාණන් වහන්සේගේ සමකාලීන දාර්ශනිකයන්ගේ මත පිළිබඳ විස්තර අඩංගු වන්නේ ද ‍ දීඝ නිකායේය. මෙහි ඇතුලත් වනුයේ ඉතා දීඝ්‍ර සූත්‍රය. මෙහි කොටස් තුනකි. එනම්
මජ්ඣිම නිකාය
මෙහි මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ සූත්‍ර 152ක් ඇත. චතුරායර්ය සත්‍යය, කර්මය, ධ්‍යාන, සමාධි, ආත්මවාදයේ දෝෂ සහ නිර්වාණය ආදිය පිළිබඳ විස්තර මෙම සූත්‍ර වල අඩංගුය.
සංයුක්ත නිකාය
මෙහි කෙටි සූත්‍ර දහස් ගනනක් ධර්‍ම සංකල්ප අනුව වර්ග 56ක් තුල අඩංගුය. එහි යනුවෙන් ප්‍රධාන වර්‍ග 5 කි.
අංගුත්තර නිකාය
අංක අනුව ධර්ම කරුණු ගොනු කිරීමෙන් මෙය නිපාත 11 කට බෙදා ඇත.
ඛුද්දක නිකාය
මෙම නිකායට ධම්මපදය, සුත්ථනිපාත, උදාන, ථෙරගාථා අභිධර්ම ග්‍රන්ථයන්ගේ මුල් ස්වරූපයට අයත් නෙත්තිප්පකරනය හා පිටකෝපදේසයද, අටුවා ග්‍රන්ථයන්ගේ මූළික ස්වරූපය වූ ජාතකපාලියද, ටීකා ස්වරූපයෙන් යුත් නිද්දේසද, විසුද්ධිමග්ග ආදියට ගුරුවූ පටිසම්භිදාමග්ගපකරණයද ආදී ‍ග්‍රන්ථ 15 ක් අයත් වේ.
අභිධම්ම පිටකය
එකම සිද්ධාන්තයක් හෝ විෂයයක් පිළිබඳව දිග්-දර්ශණ (Intelligence) ආදී බොහෝ ප්‍රභේද කර දැක්වීම සහ නිර්වාණය දෙසට යොමුවූ ධර්මය ප්‍රතිපාදනය කිරිම නිසා මෙම පිටකය අභිධම්ම ලෙස නම් කරයි.
සූත්‍ර පිටකයේ විස්තර කර ඇති සිද්ධාන්ත හා විෂයයන් පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීම් සිදු කිරීම සහ සහ ඒවා පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය දෘෂ්ටියකින් යුතුව විවේචනයන් ඉදිරිපත් කිරීම ආදිය ප්‍රධාන වශයෙන් අභිධම්ම පිටකයෙන් සිදු කෙරේ. අභිධම්ම පිටකයට පරමත්ථ දේසනා‍ යැයි ද කියනු ලැබේ. මෙහි ග්‍රන්ථ 7ක් ඇතුලත් වේ.
කැමොලොපාඩිලිඩ්ස්
කැමොලොපාඩිලිඩ්ස්  යනු, 209P/ලීනියර් නම් ධූමකේතුව ආශ්‍රිතව ඇතිවන  උල්කාපාත වර්ෂාවකි.
ඊ. ඩබ්ලිව්. අදිකාරම්
කළුතර කෝරලලාගේ එඩ්වඩ් විනිෆ්‍රඩ් බ්‍රිටෝ අදිකාරම් (5 මාර්තු 1905 – 28 දෙසැම්බර් 1985) යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනඥයෙක්, ලේඛකයෙක් සහ සමාජ ක්‍රියාකාරියෙකි. 1931වසරෙහිදී ඔහු විසින් පෙරදිග අධ්‍යයනය පිළිබඳ ලන්ඩන් ශාස්ත්‍රාලයෙන් එම්.ඒ. උපාධියක් ලැබූ අතර 1933 වසරෙහිදී "අර්ලි හිස්ට්‍රි ඔෆ් බුඩිසම් ඉන් සිලෝන්" නම් නිබන්ධය වෙනුවෙන් පි.එච්.ඩී. උපාධියක් ලැබීය.
ශ්‍රී ලංකාවට යළි පැමිණීමෙන් පසුව කෝට්ටේ ආනන්ද ශාස්ත්‍රාලයෙහි උගැන්වීම ඇරඹූ ඔහු, 1934 වසරෙහිදී එහි විදුහල්පති විය. ඔහු ශ්‍රී ලංකාව තුල සිටි ප්‍රමුඛතම අවිහිංසාවාදියෙක් විය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:1905 උපත් ප්‍රවර්ගය:1985 මරණ ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රියාකාරීහූ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික අධ්‍යාපනඥයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ලේඛකයෝ ප්‍රවර්ගය:සිංහල-භාෂා ලේඛකයෝ ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ පාකිස්ථාන තරග සංචාරය 2019
ශ්‍රී ලංකා සංචිතයේ ක්‍රීඩකයින් කිහිප දෙනෙකු මෙම තරඟාවලිය සඳහා සංචාරය නොකිරීමට තීරණය කර ඇත. ළහිරු තිරිමාන්න සමඟින් දසුන් ශානක එක්දින සහ විස්සයි 20 නායකයන් ලෙස නම් කර ඇත. 2019 වසරේ එංගලන්තයේ පැවැත්වෙන ලෝක කුසලාන ක්‍රිකට් තරගාවලියේ අවසන් පූර්ව වටයට පිවිසීමට පකිස්තානය අපොහොසත් වුවද, සංචාරය සඳහා කණ්ඩායමේ නායකයා ලෙස සර්ෆරාස් අහමඩ් රඳවා ගත් අතර උප නායකයා ලෙස බබාර් අසාම් නම් කරන ලදී. පසුව සර්ෆරාස් ප්‍රකාශ කළේ පාකිස්තාන කණ්ඩායම මව්බිමේදී මෙහෙයවීම “මගේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ කැපී පෙනෙන අවස්ථාවක් වනු ඇති” බවයි.
වර්ෂාව සහ අයහපත් ආලෝකය හේතුවෙන් සැලකිය යුතු තරම් කාලයක් අහිමි වීමත් සමඟ පළමු ටෙස්ට් තරගය ජය පරාජයෙන් තොරව අවසන් විය. පාකිස්තානයේ අබිඩ් අලි නොදැවී ලකුණු 109ක් රැස්කරමින් ටෙස්ට් හා එක්දින තරගයකදී මංගල තරගයකදී ශතකයක් රැස්කළ පළමු පිරිමි ක්‍රීඩකයා බවට පත්විය. පළමු ටෙස්ට් තරගයෙන් අනතුරුව ශ්‍රී ලංකා නායක දිමුත් කරුණාරත්න සීමිත ඕවර තරගවලට ක්‍රීඩා නොකිරීම පිළිබඳව කනගාටුව ප්‍රකාශ කළ අතර, “පකිස්ථානය දැන් ක්‍රිකට් සඳහා ආරක්ෂිත” බව පැවසීය. පකිස්ථානය දෙවන ටෙස්ට් තරඟය ලකුණු 263කින් ජයග්‍රහණය කළ අතර, ඔවුන්ට තරඟමාලාව 1-0ක ජයග්‍රහණයක් ලබා දුන් අතර, වසර දහයකට පසු පකිස්ථානයේදී ඔවුන්ගේ පළමු ටෙස්ට් ජයග්‍රහණය හිමි විය. ජයග්‍රහණයෙන් පසුව පකිස්ථාන ටෙස්ට් නායක අසාර් අලි පැවසුවේ "එය ඉතා වැදගත් වූ අතර අපි අපේ රටේ බොහෝ කලකට පසු ක්‍රීඩා කරන පළමු ටෙස්ට් තරඟමාලාව නිසා එය ඉතා වැදගත්" බවයි.
පසුබිම
thumb|අබිඩ් අලී (පාකිස්ථානය) 2009 මාර්තු මාසයේදී ලාහෝර්හි ගඩාෆි ක්‍රීඩාංගණයේ පැවැති දෙවැනි ටෙස්ට් තරගයට පෙර ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම තුවක්කුකරුවන්ගේ ප්‍රහාරයකට ලක් වූ අතර එතැන් සිට පාකිස්තානයේ සම්පූර්ණ තරගමාලාවක් ක්‍රීඩා කර නොතිබුණි. 2019 මැයි මාසයේදී සිංගප්පූරුවේ පැවති ආසියානු ක්‍රිකට් කවුන්සිලයේ (ඒසීසී) රැස්වීමේදී පාකිස්තාන ක්‍රිකට් මණ්ඩලය (පීසීබී) විසින් ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් (එස්එල්සී) වෙතින් පාකිස්තානයේ ටෙස්ට් තරග දෙකක් ක්‍රීඩා කරන ලෙස ඉල්ලීමක් කළේය. 2019 ජූලි මාසයේදී ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ආයතනය පකිස්ථානයේ තත්ත්වය තක්සේරු කිරීම සඳහා ආරක්ෂක විශේෂඥයෙකු යවා ඇත. ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ආයතනය පවසන්නේ ඔවුන් රට තුළ ටෙස්ට් තරගයක් ක්‍රීඩා කිරීමට "බොහෝ දුරට ඉඩ ඇති" බවයි. 2019 අගෝස්තු මස මුලදී ආරක්ෂක දූත පිරිසක් ලාහෝර් සහ කරච්චි හි ස්ථාන පරීක්ෂා කිරීමෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාව විසින් තවත් තීරණයක් ගන්නා ලදී. දූත පිරිස ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ආයතනයට “ඉතා ධනාත්මක ප්‍රතිචාරයක්” ලබා දුන් අතර, ශ්‍රී ලංකාවට පාකිස්තානයේ ටෙස්ට් තරගයක් ක්‍රීඩා කිරීමට විවෘත විය හැකි බව යෝජනා කළේය. 2019 අගෝස්තු 22 දින, ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රීඩා අමාත්‍යවරයා ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී පාකිස්තානයේ තරඟ තුනකින් යුත් එක්දින තරඟාවලියක් ක්‍රීඩා කිරීමට ඔවුන්ගේ එකඟතාවය තහවුරු කළ නමුත් කිසිදු ටෙස්ට් තරඟයක් ක්‍රීඩා කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය.
2019 සැප්තැම්බර් 9 වන දින, ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් සංචාරය සඳහා මූලික සංචිතයට තෝරාගත් ක්‍රීඩකයින් හමුවූයේ ඔවුන් පාකිස්තානයට යන්නේද නැද්ද යන්න එක් එක් පුද්ගලයා සමඟ තහවුරු කිරීමටයි. දිනේෂ් චන්දිමාල්, අකිල ධනංජය, නිරෝෂන් දික්වැල්ල, දිමුත් කරුණාරත්න, සුරංග ලක්මාල්, ලසිත් මාලිංග, ඇන්ජලෝ මැතිව්ස්, කුසල් පෙරේරා, තිසර පෙරේරා සහ ධනංජය ද සිල්වා යන ක්‍රීඩකයින් පකිස්ථානයේ සංචාරය සඳහා නොයන බව තහවුරු කළා. ඉන් දින දෙකකට පසු, ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම පකිස්තානයේ සංචාරය කිරීමට සංචිත නම් කළ දිනයේ, ශ්‍රී ලංකා රජයට ත්‍රස්තවාදී තර්ජනයක් එල්ල විය හැකි බවට තොරතුරු ලැබිණි. ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් සංචාරය ආරම්භ කිරීමට පෙර නැවත ඇගයීමක් සිදු කළේය. පාකිස්තාන ක්‍රිකට් මණ්ඩලය තරගමාලාව මධ්‍යස්ථ ස්ථානයකට ගෙන යාම ප්‍රතික්ෂේප කළේය. පාකිස්තාන ක්‍රිකට් මණ්ඩලය හි සභාපති එහ්සාන් මානි, "අපට දැන් මාරු වීමට හෝ වෙනත් විකල්පයක් සෙවීමට කාලය නැත" යනුවෙන් ප්‍රකාශ කර ඇති අතර, පාකිස්තාන ක්‍රිකට් මණ්ඩලය හි පෙරනිමි ස්ථාවරය පාකිස්තානයේ තරඟ ක්‍රීඩා කිරීම බව නැවත අවධාරණය කළේය. 2019 සැප්තැම්බර් 19 වන දින ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් විසින් සංචාරය සැලසුම් කළ පරිදි ඉදිරියට යන බව තහවුරු කළේය. දින දෙකකට පසුව, සංචාරය සඳහා සියලුම තරඟ නිලධාරීන් පත් කරන ලදී.
2019 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ වෙනුවට පාකිස්තානයේ ටෙස්ට් තරඟ දෙක රාවල්පින්ඩි සහ කරච්චි යන ස්ථානවල පැවැත්වීමට පාකිස්තාන ක්‍රිකට් මණ්ඩලය යෝජනා කළේය. පාකිස්තානයේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කිරීමේ ප්‍රගතිය සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් “ඉතා ධනාත්මක” බව ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ආයතනය ප්‍රකාශ කළේය. 2019 නොවැම්බර් මාසයේදී පාකිස්තාන ක්‍රිකට් මණ්ඩලය විසින් ටෙස්ට් තරඟාවලිය සඳහා දින සහ ස්ථාන තහවුරු කරන ලදී. ටෙස්ට් තරඟාවලියට එකඟ වීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, පාකිස්තාන ක්‍රිකට් මණ්ඩලය විසින් 2019-20 ක්වායිඩ්-ඊ-අසාම් කුසලානයේ අවසන් තරඟයේ දිනයන් ජාත්‍යන්තර තරඟවලට අනුගත විය. 2019 නොවැම්බරයේදී, ශ්‍රී ලංකාව ටෙස්ට් තරඟ සඳහා පූර්ණ ප්‍රබල සංචිතයක් නම් කරන ලදී, ඒ 2019 අගෝස්තු මාසයේදී නවසීලන්තයට එරෙහිව පැවති තරඟමාලාවෙන් එක් වෙනසක් පමණක් සමඟින්. ඊළඟ මාසය මුලදී, ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය (ICC) ටෙස්ට් තරඟමාලාව සඳහා තරඟ නිලධාරීන් පත් කළේය. පළමු තරගයට දින හතරකට පෙර පාකිස්තානය සිය ටෙස්ට් සංචිතය තහවුරු කළේය. ෆවාඩ් අලාම් පාකිස්තාන සංචිතයට නැවත කැඳවනු ලැබුවේ, අවසන් වරට 2009 නොවැම්බර් සහ දෙසැම්බර් මාසවලදී නවසීලන්තයට එරෙහිව කණ්ඩායම වෙනුවෙන් ටෙස්ට් තරගයකට ක්‍රීඩා කිරීමෙන් පසුවය. ශ්‍රී ලංකා ටෙස්ට් සංචිතය 2019 දෙසැම්බර් 9 වන දින පකිස්තානයට පැමිණියා. මෙම කණ්ඩායම් දෙකේම කිසිදු ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙක් මීට පෙර පාකිස්තානයේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කර නොතිබුණි. thumb|බාබර් අසාම් (පාකිස්ථානය)
සීමිත පන්දුවාර තරඟ
කරච්චි ජාතික ක්‍රීඩාංගණයේ පැවැති පළමු එක්දින තරගය වර්ෂාව හේතුවෙන් අතහැර දැමුණා. එම ක්‍රීඩාංගණයේ පැවැති එක්දින තරගයක් සේදී ගිය පළමු අවස්ථාව එය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, පකිස්ථාන ක්‍රිකට් පාලක මණ්ඩලය (PCB) දෙවන එක්දින තරඟය නැවත කාලසටහන්ගත කර, එය එක් දිනක් 2019 සැප්තැම්බර් 30 දක්වා පසුපසට ගෙන ගියේ පිටිය සකස් කිරීමට වැඩි කාලයක් ලබා දීම සඳහාය. ඉතිරි තරග දෙකම ජයගත් පාකිස්තානය එක්දින තරගමාලාව 2-0ක් ලෙස ජය ගත්තේය.
විස්සයි20 තරගමාලාවේදී ශ්‍රී ලංකාව පළමු තරගය ලකුණු 64කින් ජයගත් අතර එය 2013 දෙසැම්බර් මාසයෙන් පසු පාකිස්තානයට එරෙහිව ඔවුන් ලැබූ පළමු ජයග්‍රහණයයි. ශ්‍රී ලංකාව දෙවැනි විස්සයි20 තරගයද ලකුණු 35කින් ජය ගනිමින් තරගමාලාව අපරාජිතව පෙරමුණ ගැනීමට සමත් විය. එය ශ්‍රී ලංකාව පාකිස්ථානයට එරෙහිව වි20ජා ද්විපාර්ශ්වික තරඟමාලාවකදී ජය ලබාගත් පළමු තරඟමාලාවයි. අවසන් විස්සයි20 තරගය ලකුණු 13කින් ජය ගැනීමට ශ්‍රී ලංකාව සමත් වූ අතර තරගමාලාව 3-0ක් ලෙස ජය ගත්තේය. එය තරග තුනකින් සමන්විත විස්සයි20 තරගමාලාවක් ශ්‍රී ලංකාව 3-0ක් ලෙස ජයගත් පළමු අවස්ථාව වූ අතර පාකිස්තානය එසේ පරාජ වූ පළමු අවස්ථාවද විය.
පසුව, පාකිස්තානයේ ප්‍රධාන පුහුණුකරු සහ ප්‍රධාන තේරීම් කමිටු සභාපති මිස්බා-උල්-හක් සහ කණ්ඩායම් නායක සර්ෆරාස් අහමඩ් පිළිගත්තේ දෙවන පෙළ කණ්ඩායමට තරඟමාලාවක් 3-0 ලෙස පරාජය වීම නිසා ඔවුන්ට "පිළිතුරු දීමට ප්‍රශ්න රාශියක්" ඉතිරි වූ බවයි. මේ අතර, ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායමේ පුහුණුකරු රුමේෂ් රත්නායක, පාකිස්තානයේදී කණ්ඩායමට ලැබුණු ආගන්තුක සත්කාරය සහ ආරක්ෂාව පිළිබඳව ප්‍රශංසා කළ අතර, එය “මුළු ලෝකයටම පණිවිඩයක්” බව පවසමින්, අනෙක් කණ්ඩායම් නැවත පාකිස්තානයේ සංචාරය කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන බව පැවසීය.
ටෙස්ට් තරඟ
පළමු ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරගයේ කාසියේ වාසිය දිනූ ශ්‍රී ලංකාව පන්දුවට පහරදීමට තීරණය කළේය. කෙසේ වෙතත්, තරගයේ වැඩි කොටසකට කාලගුණය බලපෑ අතර, වර්ෂාව සහ අයහපත් ආලෝකය ටෙස්ට් තරගයට බලපෑවේය. දෙවන දිනයේ දී ඕවර 18.2 ක් පමණක් යවන ලද අතර, තුන්වන දිනයේ දී ඕවර 5.2 ක් පමණක් යවන ලද අතර, සිව්වන දිනයේ දී කිසිඳු තරගයක් පැවැත්වීමට නොහැකි විය. ධනංජය ද සිල්වා සිය ශතකය වාර්තා කිරීමෙන් පසු පස්වැනි සහ අවසන් දිනය ආරම්භයේදීම ශ්‍රී ලංකාව සිය පළමු ඉනිම අත්හිටුවීම ප්‍රකාශයට පත් කළේය. පාකිස්තානයේ අබිඩ් අලි සහ බබාර් අසාම් නොදැවී ශතක ලබා ගත් අතර, තරගය ජය පරාජයෙන් තොරව අවසන් විය. අබිඩ් අලි තම මංගල ටෙස්ට් සහ එක්දින තරගයේදී ශතකයක් රැස් කළ පළමු පිරිමි ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා බවට පත්විය. thumb|වනිදු හසරංග (ශ්‍රී ලංකාව) දෙවන ටෙස්ට් තරඟයේ කාසියේ වාසිය දිනූ පකිස්ථානය පන්දුවට පහරදීමට තීරණය කළා. කෙසේ වෙතත් ඔවුන් ඕවර 60 තුළදී ලකුණු 191කට දැවී ගියා. අනතුරුව පළමු දිනය නිමා කරමින් ශ්‍රී ලංකාව කඩුලු 3ක් දැවී ලකුණු 64 ක් ලබා සිටියේය. ශ්‍රී ලංකාව දෙවන දිනය වන විට ලකුණු 271කට දැවී ගිය අතර සත්කාරකයින්ට වඩා ලකුණු 80ක් ඉදිරියෙන් සිටියේය. පිළිතුරු ඉනිම ක්‍රීඩා කළ ශාන් මසූඩ් සහ අබිඩ් අලි ලකුණු 278ක ආරම්භක සබඳතාවයක් ගොඩනැගූ අතර එය ටෙස්ට් තරගයකදී පාකිස්තානය වෙනුවෙන් පළමු කඩුල්ල සඳහා වූ දෙවැනි ඉහළම සබඳතාවය විය. ෂාන් මසූඩ්, අබිඩ් අලි, අසාර් අලි සහ බාබර් අසාම් ශතක රැස් කළ අතර, පාකිස්තානය ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ සිය පළමු පිතිකරුවන් හතර දෙනා ශතක රැස් කළ දෙවැනි කණ්ඩායම බවට පත් විය. අවසානයේ සිව්වන දින දිවා ආහාරය වන විට පාකිස්තානය සිය ඉනිම කඩුලු 3කට ලකුණු 555ක් ලබා සිටියේය. ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම සිව්වන දිනය නිමා වන විට කඩුලු 7ක් දැවී ලකුණු 212ක් රැස් කර ගෙන සිටියේය. නසීම් ෂා ටෙස්ට් ක්‍රිකට් පිටියේ සිය පළමු කඩුලු 5 දවා ගැනීමත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාව දැවී යාමට පස්වන දිනයේ උදෑසන පාකිස්තානයට අවශ්‍ය වූයේ පන්දු 16ක් පමණි. තරගය ලකුණු 263කින් ජයගත් පාකිස්තානය තරග දෙකකින් සමන්විත තරගමාලාව 1-0ක් ලෙස ජය ගත්තේය. තරගයේ වීරයා සහ තරගාවලියේ වීරයා ලෙස අබිඩ් අලි නම් කෙරිණි.
එය 2006 නොවැම්බරයේ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන් 2-0 ලෙස පරාජය කිරීමෙන් පසු පකිස්ථානය පකිස්ථානයේ ලැබූ පළමු තරඟමාලා ජයග්‍රහණය විය. එය 1992 ජනවාරි මාසයේදී 1-0 ක් ලෙස ජයග්‍රහණය කිරීමෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවට එරෙහිව පාකිස්තානයේ දී පාකිස්තානය ලැබූ පළමු තරගමාලා ජයග්‍රහණය ද විය.
සංචිත
ටෙස්ට් තරගමාලාවට පෙර සුරංග ලක්මාල් ඩෙංගු උණ වැළඳීමෙන් ශ්‍රී ලංකා සංචිතයෙන් ඉවත් වූ අතර ඔහු වෙනුවට අසිත ප්‍රනාන්දු නම් කර තිබේ.
ව්ලදිමීර් ගරින්
.ව්ලදිමීර් ගරින් (රුසියන්: Владимир Владимирович Гарин) (උපත:1987 ජනවාරි 28 ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග් හිදී, මරණය: 2003 ජුනි 24 සොස්නොවෝ ගම්මානය අසල දී) යනු රුසියානු රංගන ශිල්පියෙකි. ඔහු ද රිටර්න් නමැති රුසියානු චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිතයක් රඟපෑවේය. චිත්‍රපටයේ මංගල දර්ශනයට පෙර දින ඔහු අවාසනාවන්ත ලෙස විල් දියෙහි ගිලී මිය ගියේය. 2003 ගිජොන් උළෙලේ හොඳම නළුවාට හිමි සම්මානය හිමි කර ගත්තේය
ප්‍රවර්ගය:රුසියානු ජාතිකයෝ
අවන්ති (පුරාතන ඉන්දියාව)
අවන්ති (अवन्ति) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ දළ වශයෙන් වර්තමාන මාල්වා ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබූ පුරාතන ඉන්දියානු මහාජනපදයකි. බෞද්ධ පාඨ ග්‍රන්ථයක් වන අංගුත්තර නිකාය අනුව, අවන්තිය ක්‍රි.පූ. 6වන සියවසේ පැවති සොළොස් මහාජනපදවලින් එකකි. වින්ධ්‍යා කඳු මඟින් මෙම ජනපදය කොටස් දෙකකට වෙන්වූ අතර, එහි උතුරු කොටසෙහි අගනුවර උජ්ජයිනි හි ද, දකුණු කොටස මහිෂ්මතී වටා ද කේන්ද්‍රගතව පැවතිණි.
ජකාර්තා
ජකාර්තා යනු ඉන්දුනීසියාවේ අග නගරය හා විශාලතම නගරය වේ. ජන ගහනය 8 490 000 ක් වන අතර භුමි ප්‍රමාණය වර්ග කි.මි 661 ක් වේ. මෙම නුවර, ජාවා දුපත්වලට වයඹ දිගින් පිහිටා ඇත. ජකාර්තා නුවර එරට ආර්ථික, සංස්කෘතික හා දේශපාලනික මධ්‍යස්ථානයද වේ. එය ඉන්දියාවේ හා ගිනිකොන දිග ආසියාවෙ ජනප්‍රියම නගරයයි. තවද ලොකයේ දොළොස්වැනි විශාලතම නගරය වන්නේ ද ජකාර්තා නුවරයි. ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශයක් වන ජේඩොජෙටේබෙක් යනු ලොව දෙවන විශාලතම නගරයයි.
සන්ඩා රාජධානිය පිහිටවූයේ හතරවැනි සියවසේදීය. එය වෙළෙද වරායක් ලෙස නම් කෙරිණි. එය ලන්දේසින් නැගෙනහිර ඉන්දියාවේ ප්‍රධාන නගරය ලෙස ජකර්තා නුවර පත් කළහ. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු නිදහස ලද මෙම නගරය පසුව ඉන්දුනිසියාගේ අගනුවර බවට පත්විය. ජකාර්තා නුවර අතීතයේ සිට විවිධ නම්වලින් හැඳින්විණි. ඒ කේලප (397-1527) ජකර්තා (1527-1619) බටාපියා (1619-1924) හා ජකාර්තා (1942-1927) වශයෙනි.
සටහන්
{| ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
Flashy1337
Flashy (also known as "big namer Flashy") is one of the greatest Minecraft and CS:GO cheaters. He completely dominates hvh scenario in CS:GO and Minecraft (version 1.12.2).
YouTube: https://www.youtube.com/channel/UC5wMzO8XZFe4JInOkRKfSpQ
Minecraft ign: Flashy1337
ලී බෝ-යන් (දකුණු කොරියානු නිළිය)
ලී බෝ-යං (උපත 1979 ජනවාරි 12) දකුණු කොරියානු නිළියකි. ඇය වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ රූපවාහිනී නාට්‍ය වන My Daughter Seo-young (2012), I Can Hear Your Voice (හිමතුහින ) (2013), Whisper (2017), Mother (2018) සහ When My Love Blooms (2020) යන නාට්‍යවල රඟපෑමෙනි.
වෘත්තිය
ඇය සිය වෘත්තිය ආරම්භ කළේ 2000 දී මිස් කොරියාවේ රූපලාවණ්‍ය තරඟාවලිය සඳහා දේජොන් ප්‍රවේශය දිනා ගැනීමෙනි. සෝල් කාන්තා විශ්ව විද්‍යාලයේ කොරියානු සාහිත්‍යය හදාරා ඇති ඇය මුලින් සිහින මැව්වේ ප්‍රවෘත්ති නිවේදිකාවක් වීමට ය. ඇය 2002 දී MBC හි වාර්ෂික බඳවා ගැනීමේ මෙහෙයුමේ අවසන් තරඟකරුවන් 15 දෙනාගෙන් කෙනෙකි, නමුත් රැකියාව නොලැබුණි. ඒ වෙනුවට, ඇය නිරූපණ ක්ෂේත්‍රයට යොමු වූ අතර, "Asiana Airlines" හි සුවිශේෂී වෙළඳ ප්‍රචාරණ ආකෘතියක් ලෙස තෝරා ගනු ලැබීය.
ලී 2003 දී සිය රංගන දිවියට පිවිසි අතර ඇගේ මුල් චරිත අතර People of the Water Flower Village (2004) හි ගීතය "Song Il-gook" සමඟ සහ Save the Last Dance for Me (2004) හි ප්‍රතිවාදියා ලෙස කටයුතු කළේය.
2005 දී ලී සිය ප්‍රථම ප්‍රධාන චරිතය රඟපෑවේ My Sweetheart,My Darling, ඉන්පසු ජෝ හියුන්-ජේ සමඟ සිල්ලා - යුගයේ ඓතිහාසික වීර කාව්‍යයක් "Ballad of Seodong". ඇය වසර කිහිපයක් වැය රූපවාහිනී නාට්ය Mr. Goodbye සමග - "Ahn Jae-wook", Queen of the Game "Joo Jin-mo", සහ "Becoming a Billionaire" Ji Hyun-woo  සමග. ඒත්, ඒ එකක්වත් ප්‍රේක්ෂකයන් හෝ විචාරකයින් සමඟ කතාබහට ලක්විය. alt=|thumb|344x344පික්| ලී බෝ-යං 2012 දී "My Brother (2004 film)" (2004) සහ A Dirty Carnival (2006) හි ප්‍රේම උනන්දුව රඟපෑමෙන් පසු, Once Upon a Time (2008) චිත්‍රපටයේ ලීගේ පළමු විශාල තිරයේ රඟපෑවේය. 1940 ගණන්වල යටත් විජිත පාලන සමයේදී මෙම කොල්ලය විහිළු කරන අතර ඇය සහ පාක් යොං- වූ ජපන් හමුදාවෙන් දියමන්තියක් සොරකම් කිරීම සඳහා කුප්‍රකට වංචාකාරයින් ලෙස රඟපෑහ.
2017 දී ලී SBS හි නීතිමය ත්‍රාසජනක Whisper චිත්‍රපටයේ රඟපෑවේය. ඇය අපරාධ කොට් අංශයේඅප්‍රධානියෙකු ලෙස කටයුතු කළ අතර ඇය පොලිසියෙන් නෙරපා හරිනු ලබන අතර පසුව ඇය වෙස්වලාගෙන නීති ආයතනයක රහසිගතව සේවය කරයි.
2018 දී ලී ජපන් නාට්‍යයක් වන Mother හි කොරියානු අනුවර්තනයේ දී චරිත නිරූපණය කරමින් රඟපෑවේය.
වෙනත් කටයුතු
කාන්තාරීකරණයට එරෙහි එක්සත් ජාතීන්ගේ සම්මුතිය ඇතුළු පාරිසරික හේතූන් මත ලී ක්‍රියාකාරී වේ. ඇය සහ සැමියා ජි සුං ද පුණ්‍ය කටයුතු සඳහා නිතිපතා පරිත්‍යාග කරති.
ගර්භණී සමයේදී 2015 දී රංගන විරාමයක යෙදී සිටියදී ඇය Time of love නම් ග්‍රන්ථය ප්‍රකාශයට පත් කළාය. ඇයගේ ළමා කාලය හා වැඩිහිටි කාලය පුරාම ලීට බලපෑම් කළ ආදරය, සැනසිල්ල සහ වර්ධනය යන තේමාවන් සහිත පොත් 23 ක රචනා එකතුවක් ; ඒවාට ද ලිට්ල් ප්‍රින්ස්, හොසේ මවුරෝ ඩි වැස්කොන්සෙලෝස්ගේ මයි ස්වීට් ඔරේන්ජ් ට්‍රී සහ ඇලයින් ඩි බොටන්ගේ රචනා ඉන් ලව් ඇතුළත් වේ.
ෂින් ඩොං-යූප් සමඟ එක්ව 2017 එස්බීඑස් නාට්‍ය සම්මාන උළෙල පැවැත්වීමට ලී තහවුරු විය. මීට පෙර, ලී හ්වි-ජේ සහ කිම් වූ-බින් සමඟ එක්ව 2013 දී එකම සම්මාන උළෙලකට ලී පැමිණ ඇත.
පෙම් සබඳතාව හා විවාහයක්
2004 දී රූපවාහිනී කතා මාලාවක් වන "Save the Last Dance for Me (TV series)" ලී නළුවා ජි සුං හමුවූ අතර ඔවුන් 2007 දී ඔවුන්ගේ සම්බන්ධතාවය තහවුරු කළහ. 2013 අගෝස්තු 2 වන දින ඔවුන් තම නිල රසික වෙබ් අඩවි වල උඩුගත කිරීමෙන් ඔවුන්ගේ විවාහ ගිවිස ගැනීම නිවේදනය කළහ.ඔවුන් 2013 සැප්තැම්බර් 27 වන දින ඩබ්ලිව්. W Seoul Walkerhill හෝටලයේ ඇස්ටන් හවුස් හිදී විවාහ විය. ඔවුන්ගේ පළමු දරුවා දියණිය ක්වාක් ජි-යූ උපත ලැබුවේ 2015 ජුනි 12 වැනිදාය. ඔවුන්ගේ දෙවන දරුවා, ක්වාක් වූ-සුං නම් පුතෙකු 2019 පෙබරවාරි 4 වන දින උපත ලැබීය.
යොමුව
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1979 උපත් ප්‍රවර්ගය:CS1 කොරියානු-භාෂා මූලාශ්‍ර (ko)
බැග්ඩෑඩ්
බැග්ඩැඩ් යයනු ඉරාකයේ අග නගරයයි. එ‍්වාගේම බැග්ඩැඩ් පොදු දේශ සාමිවේය. එයි නාගරික ජනගහනය මිලියන 7 ත් 7.5 ත් අතර වන අතර එය ඉරාකයේ විශාලතම නගරය වන අතර අරාබිකරයේ දෙවන විශාලතම නගරයයි.
මෙම නගරය ක්‍රි.ව 8 වන සියවසේ ටිග්‍රිස් නදිය අසබඩ බිහි විය. අබාසිඩ් කැලිපේට් වකවානුවේ බැග්ඩැඩය අරාබියේ හා මුස්ලිම් රටවල කේන්ද්‍රස්ථානය විය.
How To Become A Buddhist
හව් ටු බිකම් අ බුඩිස්ට් එසේත් නොමැති නම්, HBB නිදහස් වාණීජමය නොවන පදනමකි. මෙය මගින් ලොව පුරා වෙසෙන බෞද්ධ කතෘවරුන් හට හා බෞද්ධ දර්ශනය ගැන ඉගෙනගැනීමට කැමැත්තක් දක්වන ඕනෑම කෙනෙක් හට පදනම හා එක් වී දැනුම බෙදා ගැනීමට අවස්ථාව සලසා දෙයි. මෙම පදනමේ මූලිකම පරමාර්ථය නම් බෞද්ධ දර්ශනය ලොව පුරා ප්‍රචලිත කිරීමට කුඩා හෝ ප්රමාණයකින් දායකත්වයක් ලබාදීම වේ.
මෙම අඩවිය මුලිකවම අංශ 2ක් යටතේ ගොනු කර ඇත. ඒ සාමාන්‍ය බෞද්ධ දර්ශනය හා භාවනා ක්‍රම ලෙසටය. සාමාන්‍ය බෞද්ධ දර්ශනය යටතේ බෞද්ධ දර්ශනයට ඍජුවම සම්බන්ද වන කරුණු කතා බහට ලක්වෙන අතර, භාවනා අංශය යටතේ පරිශීලකයා හට බෞද්ධ දර්ශනය හා සබැඳි භාවනා ක්‍රම පිළිබඳ දැනුමක් ලබා දෙනු ලැබේ. ඕනෑම කෙනෙකුට බෞද්ධ මාතෘකාවක් ඔස්සේ තම සටහන වෙබ් අඩවියේ සංස්කාරක වෙත ලබා දිය හැකි අතර, ඔහු විසින් පෙරයීම් කර පසු සටහන පරිශීලකයාගේ නමින් වෙබ් අඩවියේ පල වෙනු ලැබෙයි.
[http://howtobecomeabuddhist.com/index.php/about-us/ මෙම සබැඳිය මගින් පිටවෙහි සංස්කාරක සමග සම්බන්ද විය හැකිය. ]
කුවේට් නගරය
කුවේට් නගරය කුවේට්හි අගනගරය ව අතර විශාලතම නගරය ද වෙයි. කුවේට් නගරය තුළ ජනගහනය 63600 (2006 සංගණනය) වන අතර නගරයෙන් බැහැර ප්‍රදේශ වල ජනගහනය මිලියන 2.38 ක් වේ. පර්සියානු මුහුදු බොක්කේ ඉව්ර අසල රටේ හදවත බදු පෙදෙසක කුවේට් නගරය පිහිටා ඇති අතර මජ්ලිස් අල් උම්මා නම් කුවේට් පාර්ලිමේන්තුවද, රාජය කාර්යාල, නිල නිවාස, ප්‍රධාන කාර්යාල සහ බැංකු ද පිහිටා ඇත. කුවේට් නගරය එමිරයේ දේශපාලනික, ආර්ථික. සංස්කෘතික කේන්ද්‍රය වේ.
කුවේට් නගරයේ වෙළෙද හා ගමනාගමන අවශ්‍යතා සපයන්නෙ කුවේට් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපල මිනා අල් සුවේක් මිලා අල් අහමඩ් නමැති වරායන් දෙකෙනි. එම වරායන් පර්සියානු බොක්කේ සිට 50 දුරින් පිහිටා ඇත.
කැරොලස් ලිනේයස්
ජිවින් නමි කිරිමේ නොයෙකුත් ක්‍රම ඈත අතිතයේ සිට පැවති නමුත්,වඩා සාර්තක විදයාත්මක නාමකරන ක්‍රමයක් ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ කැරොලස් ලිනේයස් (carolus linnaeus) විසිනි.(1707-1778) මොහු ද්වි පද නමකරනයේ පියා ලෙස සැලකේ.(1753) සත්ව හා ශාක රාජධානිය හදුන්වා දුනි.මොහු ශාක විශේෂ 6000 පමණ තක්සෝන දුරාවලියකට අනුව වර්ග කරන ලදි.එනමි විශේෂය,ඝණය,වර්ගය,ගෝත්‍රිය ලෙසය.
‍දෝහා
දෝහා යනු කටාර් රාජ්‍යයේ අග නගරයයි. එය පර්සියානු බොක්ක සමිපයේ ඇති අතර ජනගහනය 2008 වර්ෂයට අදාලව 998 651 කි. ඒ වාගේම කටාර් හි ප්‍රධාන නගරයන් කිහිපයන් එකකි. දෝහා යනු කටාර් හි පිහිටි විශාලතම නගරයයි. කටාර්හි මුළු ජනගහනයෙන් 80% ක් ‍දෝහාර් හි ජිවත් වන අතර එය ආර්තික මධ්‍යස්තානය ද වේ.
දෝහා නගරය කටාර් රාජ්‍යයේ ෂෙයික් හමඩ් බින් කාලිෆා අල්තානි වසින් පාලනය වේ. ‍ෙදා්හා නගරය අධ්‍යාපනික මෙන්ම සමික්ෂණ සදහා ද බෙහෝ ප්‍රසිද්දියක් උසුලන නගරයකි. ලා්ක වෙළද සංවිධානයේ දෝහා සංවර්දන වටයේ ප්‍රථම මන්ත්‍රී සාකදච්ඡාව පැවතියෝ දෝහා නගරයේය. මෙතෙක් පැවති විශාලතම ආසියානු ක්‍රිඩා තරගාලිය 2006 වසරේ දෝහා හි පැවතීම ද විශේෂත්වයකි.
රියාද්
රියාද් යනු සෞදි අරාබියේ අග නගරය හා විශාලතම නගරය වෙයි. රියාද් පළාතේ අග නගරය වන අතර එය ඓතිහාසික නගරය වන නෙජ්ඩ් හා අල් සමාටා අතර පිහිටා ඇත. එය අරාබි අර්ධද්විපයේ මධ්‍යයේ විශාල කදු මුදුනක පිහිටා ඇති අතර ජනගහනය 4 854 000 වේ. එලෙසම පුදේශයේ මිලියන 6 ක් වන ජනතාවට ප්‍රධාන නගරය වන්නේ ද රියාද් නගරයයි. නාගරික ප්‍රදේශ 15 කට බෙදා‍ඇති රියාද් නගරය පාලන වන්නේ රියාද් නගරාධිපති යටතේ පාලනය වවන රියාද් නගර සභාව හා රියාද් සංවර්දන අධිකාරිය විසිනි. රියාද් සවර්න අධිකාරියේ ආණ්ඩුකාර සල්මන් බින් අබ්දුල් අසිස් කුමාර යටතේ පාලනය වේ. මේ වන විට එහි නගරාධිපති වන්නේ 1998 පත් වු අබ්දුල් ඉබ්න් අල් මග්‍රින් කුමාරා විසිනි.
සාජිදා සුල්තාන්
බෙගම් සාජිදා සුල්තාන් අලි ඛාන් පටෞදී (1915 අගෝස්තු 4 – 1995 සැප්තැම්බර් 5) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ භෝපාල් හි නවාබ් හමීදුල්ලා ඛාන්ගේ දියණියයි. ඇය පටෞදී හි 8වන නවාබ්වරයා වූ ඉෆ්තිකාර් අලි ඛාන්ගේ බෙගම්වරියයයි. එසේම අයිතිය සැළකූ විට ඇයැ 12වන (සහ අවසාන, නාමික) භෝපාල් හි නවාබ් බෙගම්වරිය වේ.
ද අමේසින් වර්ල්ඩ් ඔෆ් ගම්බෝල්
ද අමේසින් වර්ල්ඩ් ඔෆ් ගම්බෝල් (ගම්බෝල් ගේ පුදුම ලෝකය) යනු බෙන් බොක්ලට් (Ben Bocquelet) විසින් නිර්මාණය කරන ලද, කාටූන් නෙට්වර්ක් (Cartoon Network Development Studio Europe) විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද බ්‍රිතාන්‍ය, හාස්‍යමය ලමා කාටූන් මාලාවකි.
සාරාංශය
කාටූන් මාලාව පුරාවට රසවත් දෙබස් සහ පසුබිම් සංගීතය යොදා ගැනීම හේතුවෙන් ද අමේසින් වර්ල්ඩ් ඔෆ් ගම්බෝල්, ළමා හා තරුණ ප්‍රජාව අතර අතිශය ජනප්‍රිය වී තිබෙයි.
විචාර
ද අමේසින් වර්ල්ඩ් ඔෆ් ගම්බෝල් පිළිබඳ බෙහොමයක් පිරිස සුභවාදී විචාර ඉදිරිපත් කරයි. කාටූනයේ පවතින ආකර්ශනීය රූපරාමු, සංගීතය, සහ හාස්‍යය බෙහෝදෙනාගේ පැසසුමට ලක්ව තිබේ."
තක්සේරුව
2011 මැයි 3 දින, ද අමේසින් වර්ල්ඩ් ඔෆ් ගම්බෝල් හි මුල් දර්ශනය එක්සත් ජනපදයේ මිලියන 2.120 නැරඹූ බව සඳහන්ය.
විදයුත් චුම්භක ඉතිහාසය
1820 අප්රේල් 02 වන දින සවස දේශනයකට සූදානමින් සිටි Hans Christian Orsted ට විශ්මය ගෙන දෙන සාධක රැසක් පරීක්ෂණයක් අතරතුර සිදුවිනි. ඔහු විසින් සකසන උපාංග වල බැටරිය ඇති නැති (on/off) කරන අවස්ථා වල මාලිමා කටුව චුම්භක උතුරින් යම් චලනයක් දක්වන බව පෙනිනි. මෙම චලනය දැකීමෙන් ධාරාව ගලා යන වයරය වටා චුම්භක ක්ෂේත්රය පැතිරී ඇති බව ඔහුට වැටහිනි. තවද විදයුතය සහ චුම්භකත්වය අතර ඍජු සම්බන්ධයක් ඇති බව තහවුරු විය.
එම සොයාගැනීම ගැන පිලිගත හැකි පරිදි සංසිද්ධිය පැහැදිලි නොකල අතර ගණිතමය රාමුවක් තුල නිරුපණයට උත්සහ කලහ. කෙසේ හෝ මාස 3කට පසුව ඔහු තීව්රර විමර්ශනයක් පටන් ගන්නා ලදි. මෙම සිදුවීමෙන් කෙටිකලකට පසු ඔහු ,ඔහුගේ සොයාගැනීම් ප්රසිද්ධියට පත් කරන ලද අතර, ඔහු ධාරාව ගලාගෙන යන වයරය වටා චුම්භක ක්ෂේත්රයක් පැතිරී ඇතිබව තහවුරු කරන ලදි. විදයුත්-චුම්භක ක්ෂේත්රයේ දායකත්වයට ගරු කිරීමක් වශයෙන් CGS ඒකකය මඟින් චුම්භක පේරණයට oersted  යන නම තබන ලදි.
ඔහුගේ සොයගැනීම් හි ප්රතිඵල විද්යුත් ගතික විදයයාත්මක පදනම සම්පූර්ණයෙන්ම තිව්ර පරීක්ෂණයකට භාජනය කරන ලදි. සන්නායක අතර විදයුතය ගෙන යාමේදී චුම්භකත්වයේ බලපෑම නිරූපනයට ප්රංශයේ හෞතික විදයයාඥ Andre-Marie Ampere ගේ සරල ගණිතමයන් යොදා ගැනීමට අනුබල දුනි. එසේම Orsted ගේ සොයාගැනීම නිරූපනයට ප්රධාන පියවරක් ශක්තිය සංකල්පය සොයාගන්නා ලදි.
මුලතිව් මැතිවරණ බලප්‍රදේශය
මුලතිව් මැතිවරණ බලප්‍රදේශය ජූලි 1977 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ උතුරු පළාතේ මුලතිව් දිස්ත්‍රික්කයේ,  මුලතිව් නගරය අනුව යමිනි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශ වූ බලප්‍රදේශ 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශ 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී මුලතිව් මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  වන්නි බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලැබුව ද බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස මුලතිව් දිගටම පවතියි.
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුණු අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ බලප්‍රදේශ ප්‍රවර්ගය:මුලතිව් දිස්ත්‍රික්කය
මෞර්ය අධිරාජ්‍යය තුල ආගම
අධිරාජය චන්ද්රගුප්ත මෞර්ය ඉතා උසස් මට්ටමින් ආගමික පරිවර්තනයක් දියත් කල පලමු ඉන්දීය අධිරාජයයා විය. චන්ද්රගුප්ත රජු ජෛනාගම එකල රාජසභාවේ සිටි හින්දු පූජකයන් විසින් අප්රිය කල ආගමික ඉගැන්වීමක් වැලඳ ගැනීමත් සමඟ මෙය සිදුවිය. වියපත් වීමත් සමඟ චන්ද්රගුප්ත රජු තම රජකම සහ රාජයය නැවත පවරා දී ජෛන පූජකයන් සමඟ එක් විය.පසු කලෙක ඔහු ආචාර්ය හද්රබාහුගේ ශිෂයයෙකු බවට පත්විය. ඔහු තම අවසන් දින කිහිපයකදී ආත්මය පාරිශුද්ධ කරන්නා වු ජෛන පිලිවෙතක් අනුගමනය කරමින් කරනාටක ප්රාන්තයේ බේලගොල ආශ්රමයේ විසු බවට සඳහන් වෙයි. කෙසේ වෙතත් ඔහුගේ අනුගාමිකයා වු බින්දුසර රජු හින්දු පිලිවෙත් ආරක්ෂා කරගන්නා ලද අතර ජෛන සහා බුදුදහමෙන් ඈත්ව සිට ඇත.
බුදුදහම
හින්දු දහම
තමා බුදුදහම වැලඳ ගත්තද තම රාජයය සභාවට හින්දු පූජකයන්ද සහභාගි කරවා ගන්නා ලදී. ඔහු ආගමික නිදහස සහ ඉවසීම පවත්වා ගැනීමත් සමඟ බුදුදහම විශාල ලෙස පැතිරෙන ලදී. ඉන්දීය සමාජය අවිහිංසා දර්ශනය වැලඳගත් අතර රාජයයේ දූෂණ හා අක්රමිකතා විශාල ලෙස අඩුවිය.බුදුදහමින් කුල ක්රමය ප්රතික්ෂේප කිරීමත් සමඟ හින්දු දහමඳ ජෛන හා බෞද්ධ ඉගැන්වීම් උපුටා ගැනීමට පටන් ගත් අතර සාමය සෞභාගය සපිරි යුගයක සමාජ නිදහස ක්රමයෙන් වැඩිදියුණු විය.
වීනස් සිඟිති ප්‍රතිමා
thumb|250px| [[විලෙන්ඩෝර්ෆ් හී විනස් ]] වීනස් සිඟිති ප්‍රතිමා  යනු ඉහළ පුරා ශිලා යුගයට අයත්, බොහෝවිට  යුරෝපයෙන් හමුවී ඇතිමුත්,  සයිබීරියාවේ, ඉර්කුට්ස්ක් ඔබ්ලාස්ට් තරම් ඈත පෙරදිගද හමුවී ඇති, පිරනීස් සිට  බයිකාල් විල දක්වා යුරේසියාවේ බොහෝ ප්‍රමාණයක් ආවරණය කරන පුළුල් ව්‍යාප්තියක් සහිත, සමසම භෞතික ලක්ෂණ නිරූපණය කරන  ප්‍රාග් ඓතිහාසික  ස්ත්‍රී  ප්‍රතිමාවන් ගණනාවකට යොදා ඇති හිරවරණ පදයකි. මෙයින් බොහෝ ඒවා ග්‍රැවටියානු යුගයට අයත් වුවද, 2008 දී සොයාගත් හා අඩුම වශයෙන් වසර 35,000 ක් වත් පැරණි බවට කාබන් කාල නිර්මිත හොහෙල් ෆෙල්ස් හී වීනස් ඇතුළු ඔරිඤ්ඤාසියානු යුගයට අයත් පූර්ව නිදසුන් ගණනාවක්ද, වසර 11,000 පමණ පැරණි මොන්රුස් හී විනස් වැනි මැග්ඩලේනියානු යුගයට අයත් පශ්චිම නිදසුන් ගණනාවක්ද පවතියි.
මෙම සිඟිති ප්‍රතිමා මෘදු පාෂාණ ( මේවන් පාෂාණ, කැල්සයිට් හෝ හුණුගල් වැනි), අස්ථි හෝ ඇත් දළ වෙතින් නෙළා හෝ, මැටියෙන් අඹා ඉන්පසු ගින්නෙන් පුළුස්සා හෝ තනා ඇත.
වයඹ පළාත, ශ්‍රී ලංකාව
වයඹ පළාත යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් 9යෙන් එකකි. මෙම පළාත ස්ථාපිත කර ඇත්තේ ක්‍රි.ව. 1845දීය.
ඉතිහාසය
වයඹ ඉතිහාසය දෙස එබී බලන විට ලංකාද්වීපයේ පැවති අග නගර 04 ක්  පිහිටා ඇත්තේ වර්තමානයේ වයඹ පළාත‍ට අයත් ප්‍රදේශයේය.
සෙල් ලිපි
වයඹ පළාතේ ඇති ක්‍රි. පූ. 161-131 කාලයට අයත් තෝනිගල සෙල් ලිපිය පළාතේ ඇති පුරාණතම සෙල් ලිපියකි.
දේශපාලනය
1931 වර්ෂයේ පිහිට වු ඩොනමෝර් ආණ්ඩු ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන ක්ෂේත්‍රයේ නව සංධිස්ථානයක් විය. මෙහිදී රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාව නියෝජනය කිරිම සදහා වයඹ පළාත වෙනුවෙන් මන්ත්‍රී ආසන 04 ක් වෙන් විය. ඉන් පසු 1947 දී සෝල්බරි කොමිෂන් සභාවේ නිර්දේශ මත පිහිට වු ආණ්ඩු ක්‍රමයේ බ්‍රිතාන්‍ය රාජ්‍ය නායිකාව වු මහ රැජිණ නියෝජනය කිරිම සදහා ආණ්ඩුකාරවරයෙකුට බලය පැවරිණි. මේ යටතේ වයඹ පළාතට මැතිවරණ කොට්ඨාස 10 ක් ලබා දුනි. 1948 පෙබරවාරි 04 දින ලංකාවට නිදහස ලැබිමෙන් පසු 1959 මැතිවරණ කොට්ඨාස සීමා නිර්ණය කිරිමේ දී වයඹ පළාත සදහා මැතිවරණ කොට්ඨාස 16ක් ද නැවතත් 1978 එය 21 දක්වා ද වැඩි විණි.
1959 දී බ්‍රිතාන්‍ය සමග වූ ආරක්ෂක ගිවිසුම හා විදේශ සම්බන්ධතා ගිවිසුම අහෝසි කිරිම නිසා බ්‍රිතාන්‍ය නාවික කඳවුරු ඉවත් කිරිම වැදගත් ය. 1972 දී ශ්‍රි ලංකාවේ පළමුවන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයත් 1978 දී දෙවන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයත් ක්‍රියාත්මක විය.
බලය විමධ්‍යගත කිරිමේ ප්‍රථම උත්සාහය ලෙස 1972 වර්ෂයේ හඳුන්වා දුන් දිස්ත්‍රික් අයවැය ක්‍රමය හා දිසා පාලන අධිකාරි ක්‍රමය හැඳින්විය හැකිය. එම දිසා පාලන අධිකාරිය තව දුරටත් ඉදිරියට ගෙනයමින් 1978 දී දිස්ත්‍රික් අමාත්‍යවරු පත් කළේය. ඒ අනුව දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා පිහිටුවනු ලැබීය. මෙහි නියෝජිතයන් මහජන ජන්දයෙත් තෝරා ගන්නා ලදී. 1978 ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට 1987 වර්ෂයේ 13 වන වරට කරන ලද සංශෝධනයෙන් පළාත් සභා පිහිටුවන ලද්දේය. ජනාධිපතිවරයාගේ නියෝජිතයා ලෙස ආණ්ඩුකාරවරයෙකු පත් කිරිම සිදු වු අතර වයඹ පළාත් සභාව සදහා මහජන නියෝජිතයන් 52 කින් යුත් සභාවක් 1988 දී පිහිටු විය. එහි ප්‍රථම ආණ්ඩුකාරවරයා වුයේ ඩී.බී.විජේතුංග මහතාය. ප්‍රථම ප්‍රධාන අමාත්‍යවරයා ලෙස ගාමිණි ජයවික්‍රම පෙරේරා මහතා පත් විය.ඉන්පසු යු.එම්.ප්‍රේමචන්ද්‍ර,ආර්.එම්.ආර්.නිමල් බංඩාර, එස්.බී.නාවින්න අතුල විජේසිංහ,දයාසිරි ජයසේකර යන මන්ත්‍රිවරුන් පිළිවෙලින් වයඹ ප්‍රධාන අමාත්‍ය ධුරය හොබවනු ලැබීය. නුතනයේ වයඹ පළාතේ ප්‍රධාන අමාත්‍යවරයා ලෙස ධර්මසිරි දසනායක මහතා කටයුතු කරයි. පළාත් සභාවේ ප්‍රධාන ලේකම්වරයෙකු සිටින අතර කුරුණෑගල හා පුත්තලම යන දිස්ත්‍රික්ක දෙක සඳහා මධ්‍යම රජයට සම්බන්ධ දිස්ත්‍රික් ලේකම්වරු දෙදෙනෙකු සිටිති.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්
මන්නාරම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය
මන්නාරම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ උතුරු පළාතේ මන්නාරම දිස්ත්‍රික්කයේ,  මන්නාරම නගරය අනුව යමිනි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශ වූ බලප්‍රදේශ 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශ 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී මන්නාරම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  වන්නි බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස මන්නාරම දිගටම පවතියි.
1947 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
23 අගෝස්තු 1947 සිට 20 සැප්තැම්බර් 1947 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු පළමුවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1952 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
24 මැයි1952 සහ 30 මැයි1952 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු දෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1956 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
5 අප්‍රේල් 1956 සහ 10 අප්‍රේල් 1956දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු තෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (මාර්තු) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
19 මාර්තු 1960 දිනදී පැවැත්වුණු සතරවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (ජූලි) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
20 ජූලි 1960 දිනදී පැවැත්වුණු පස්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1965 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
22 මාර්තු 1965 දිනදී පැවැත්වුණු  හයවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1970 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
27 මැයි 1970 දිනදී පැවැත්වුණු සත්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුණු අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ බලප්‍රදේශ ප්‍රවර්ගය:මන්නාරම දිස්ත්‍රික්කය
Alphabet 26
Thompson developed in 1958 a font called Alphabet 26 or a "monoalphabet," an alphabet whose uppercase and lowercase forms of each letter were identical, and case was expressed through letter size only. (In the conventional Latin alphabet, it is already the case for letters like "o" and "O" or "s" and "S" but not for a/A, r/R, etc.) His monoalphabet was a transitional serif (modelled after Baskerville) with lowercase a, e, m, and n mixed with uppercase B, D, F, G, H, I, J, K, L, P, Q, R, T, U, and Y. (The forms of C/c, O/o, S/s, V/v, W/w, X/x and Z/z are essentially the same in uppercase and lowercase letters to begin with). The simplification was intended to make the letters of the alphabet more logical and intuitive, making the alphabet easier to learn and use. Thompson first published the alphabet in a Westvaco Inspirations for Printers.
The set of letters for Alphabet 26 thus appears: a B c D e F G H I J K L m n o P Q R s T U v w x Y z
The above example uses the CSS rule, which is not supported by many browsers as of July 2017. A closer approximation that works in most current browsers (but suffers from slight variations in weight & height) is the following: a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z
Example: B RaDBURY T HomPson DesIGneD aLPHaBeT 26. (Alternate approximation: B r a d b u r y T h om p son d es i g ne d a l p h a b e t 26 .)
ඉසින්බැස්සගල
ඉසින්බැස්සගල ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති ඓතිහාසික සහ ආගමික වැදගත්කමක් සහිත පර්වතයකි.
පිහිටීම
උතුරුමැද පලාතේ මැදවච්චිය නගරය පසු කොට කිලෝමීටර් 1.4 පමණ කටුගස්තෙට - යාපනය (AA9) අධිවේගී මාර්ගයේ පසෙකට වන්නටය. ඉතා විශාල උස් පැතලි ගල් තලාවක් වන මෙයට රුවන්ගිරි රජමහා විහාරය යයිද විවහාර කරනු ලැබේ. ඉන්දියාවේ සිට පැමිණි මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ඇතුළු පිරිස මිහින්තලයට වැඩීමට ප්‍රථම විවේක ගත් ස්ථානය වශයෙන්ද ඉසින්බැස්සගල සැලකේ. මෙම ගල්තලාව මතට ගිය විට මුළු උතුරුමැද පලාතම දර්ශනීයව දිස් වේ.
රුවන්ගිරි රජමහා විහාරය
ගල්තලාව පිහිටා ඇත්තේ නුවර - යාපනය (A9) අධිවේගී මාර්ගයේ ආසන්නයේ වුවත් රුවන්ගිරි රජමහා විහාරය නම් මෙම ගල්තලාව අයත් පන්සල පිහිටා ඇත්තේ ගල්තලාවට පසෙකින් ප්‍රධාන මාර්ගයෙන් ඇතුලට වන්නටය.
පුරාණ ඉදිකිරීම්
ඉසින්බැස්සගල මත මෑතකාලීනව ඉදිවුන ඉදිකිරීම් රැසක් ඇතත් ඉපැරණිව ඉදිකොට තිබූ ස්ථූපය තිබූ ස්ථානයෙහිම නව ස්ථූපය ඉදිකොට ඇත්තේ විසිවන ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේදි පමණය.
නාග ගල සහ සිරිපතුල් ගල
මෑතකාලීන කැණීම් කිරීමේදී හමුවූ නාග ගල සහ සිරිපතුල් ගල වන්දනාමාන කිරීම සඳහා යොදා ගනු ලැබූ සංකේත වශයෙන් සැලකේ. මෙම සංකේත යුගලය ලක්දිව කාල පරාසයන් දෙකක පිඹිබුවක් වශයෙන්ද සැලකේ. බුදුදහම ලක්දිවට පැමිණීමට පෙර නාග වන්දනාව ප්‍රචලිතව තිබූ බවට පුරාවෘත්තියක් පවතින අතර ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු වලදී හමුවන මෙවැනි සාධක මගින එය සනාථ වේ.
සිරිපතුල් ගල
බුදුදහම ලක්දිවට පැමිණි මුල් යුගයේ බුදුරජානන් වහන්සේ නිරූපණය සඳහා පිලිරූ භාවිතාවක් නොතිබූ අතර ඒ සඳහා භාවිතාවූයේ ගල්මුවා සිරිපතුලකි. වර්ථමානයේ මෙම සිරිපතුල චෛත්‍ය පසෙකින් සංරක්ෂණය කොට තබා ඇත.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පූජනීය ස්ථාන ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බුද්ධාගම ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
විජිත දහතුන
විජිත දහතුන යනු, 17වන සහ 18වන සියවස්හිදී ඇරඹුනු සහ   උතුරු ඇමරිකාවෙහි නැගෙනහිර වෙරළෙහි පිහිටි බ්‍රිතාන්‍ය විජිත සමූහයක් වන අතර, 1776 වසරෙහිදී  නිදහස ප්‍රකාශයට පත් කොට එක්සත් ජනපදය පිහිටුවා ගත්හ. මෙම විජිත දහතුන වූයේ: ඩෙලවෙයා, පෙන්සිල්වේනියා, නිව් ජර්සි, ජෝර්ජියා, කනෙටිකට්, මැසචූසට්ස් බේ, මේරිලන්ඩ්, දකුණු කැරොලිනා, නිව් හැම්ප්ෂයර්, වර්ජීනියා, නිව්යෝර්ක්, උතුරු කැරොලිනා, සහ  රෝඩ් අයිලන්ඩ් ඇන්ඩ් ප්‍රොවිඩන්ස් ප්ලාන්ටේෂන්ස්.
විජිත දහතුන වෙත බෙහෙවින් සමාන දේශපාලනමය, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය සහ නීති පද්ධතීන් වූ අතර, ඒවයේ ප්‍රමුඛ ස්ථානය ගත්තේ ප්‍රොතෙස්තන්ත ආගම අදහන ඉංග්‍රීසි භාෂාව කතා කරන්නන් වූහ. වර්තමාන කැනඩාව සහ කැරිබියානු දේශය මෙන්ම නැගෙනහිර සහ බටහිර ෆ්ලොරිඩාව යන්නන්ගේ  විජිතයන්ගෙන් සමන්විත වූ ඒවා නව ලෝකයේ බ්‍රිතාන්‍ය සන්තකයන්ගේ කොටසක් විය.
අල්ෆෝන්සෝ පෙරෙයිරා ඩි ලසෙයාර්ඩ
අල්ෆෝන්සෝ පෙරෙයිරා ඩි ලසෙයාර්ඩ යනු, පෘතුගීසි ලංකාවේ 5වන කැප්ටන්-මේජර්වරයා විය. 1555 වසරෙහිදී ලසෙයාර්ඩ තනතුර ලද්දේ පෘතුගාලයේ සෙබැස්තියන් රජ යටතේ වන අතර, 1559 දක්වා ඔහු කැප්ටන්-මේජර් තනතුර හෙබවීය. ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ජෝර්ජි ඩි මෙනේසිස් බරෝචි විය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය: සෙයිලෝහී කැප්ටන්-මේජර්වරු ප්‍රවර්ගය:16වන-සියවසේ පෘතුගීසි ජනයා
හරිතාගාර
right|300px|thumb|යෝධ දියමානෙල් (දකුණේ) –  [[රුසියාව‍|රුසියාවේ,   සෙන්ට් පීටර්ස්බර්ග් උද්භිද උද්‍යානයේ, මහා විශාල හරිතාගාරයක තබා ඇති වික්ටෝරියා ඇමසෝනිකා (යෝධ ඇමසන් දියමානෙල්).]] thumb|300px| [[එංගලන්තය|එංගලන්තයේ,  කෝන්වෝල්‍හී, දි ඊඩන් ව්‍යාපෘතිය.  ]] thumb|300px| [[බෙල්ජියම|බෙල්ජියමේ, බ්‍රසල්ස්හී, ලයිකන්හී රාජකීය හරිතාගාර. 19වන-සියවසෙහි හරිතාගාර ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයට නිදසුනක්]]