රුසියානු_ඉතිහාසය
1905 විප්ලවය
බිස්මාර්ක් බියවූ පරිදිම 1894 දී ප්‍රංශය සමඟ ද්විත්ව සන්ධානයකට එලැඹුන තුන්වන ඇලෙක්සැන්ඩර් සාර් අනතුරුව වකුගඩු ආබාදයක් හේතුවෙන් බරපතල ලෙස රෝගාතුර විය. එවිට ඔහුගේ වයස හතලිස් නවයකි. ඔහුගේ පුතා හා උරුමක්කාරයාද වූ විසි හය හැවිරිදි නිකොලස් හා ලේලි වූ ජර්මන් රජ පෙලපතින් පැවතෙන හැසේ හි ඇලික්ස් (ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රා) කුමරිය මරණාසන්න රෝගියා හමුවට කැඳවන ලදී. පූර්ණ නිල ඇඳුමින් සැරසී මරණ මංචකයේ වැතිර සිටි අධිරාජයා ප්‍රංශය සමඟ තමා ඇතිකොටගත් මිතුදම දිගටම පවත්වාගෙන යන බවට පුතා පොරොන්දු කරවා ගත්තේය. දස දිනකින් ඔහු මියගිය කල දෙවන නිකොලස් කිරුළු පැලැන්දේ තමා ක්‍රෙම්ලිනයේ අවසන් අධිරාජයා බව නොදැනයි. රජ පවුල් අතර අවාහ ගණුදෙණු කිරීමේ සම්ප්‍රදාය හේතුවෙන් යුරෝපයේ කිරීට අතර බොහෝ අන්‍යොන්‍ය ඥාති සබදතා තිබිණ. ජර්මනියේ දෙවන විල්හෙල්ම් කයිසාර් තුමා හා වේල්ස් හි ජෝර්ජ් කුමරුද දෙවන නිකොලස්ගේ ඥාති සහෝදරයෝය. රුසියාවේ නව ප්‍රතිවාදියා වූ ඔස්ට්‍රියා හංගේරියේ ප්‍රාන්ස් ජෝසොෆ් අධිරාජයා සමඟ හිතවත් කම් ඇතිකොටගත් නව සාර් බෝල්කන් ප්‍රදේශ අරබයා හැබ්ස්බර්ග් වරු හා ‘මහත්වරුන්ගෙ එකඟතාවක්’ ඇති කොටගත්තේය. මේ හේතුවෙන් තමා සුළු කොට තැකීමට මාන බැළූ බිරිඳ ගේ පාර්ශ්වයේ උද්දච්ච විල්හෙල්ම් කයිසාර් හා කරට කර සිටීමට තරම් රාජ්‍යතාන්ත්‍රික හයියක් ඔහුට තිබිණ. රාජ වාංශිකයන් අතර එතරම් ජනප්‍රිය නැති කයිසාර් මහා යුද්ධයකට අර අඳින බවට ඒ වනව්ටත් සැකයක් තිබිණ. එසේ වුවද අභ්‍යන්තර වශයෙන් රුසියාව දැන් වඩාත් අස්ථාවර විය. විශ්ව විද්‍යාල සිසුන් අතර උද්ඝෝෂණ සංවිධානය කොට හසුවූ ව්ලැදිමීර් උල්යානොව් නොහොත් ලෙනින් සයිබීරියාවට පිටුවහල් කරන ලදී. අනතුරුව හේ න්දේෂ්දා කෘප්ස්කයා නැමති සමාන අදහස් සහිත තරුණිය හා විවාහ විය. දඬුවම් කාලය අවසන් කල ලෙනින් රුසියාවෙන් පිටවී ජර්මනියේ ස්විට්සර්ලන්තයේ හා බ්‍රිතාන්‍යයේ වරින් වර නවාතැන් ගත්තේය. එදා සාර් විරෝධීන්ගේ පොදු නවාතැන වූ ස්විට්සර්ලන්තය කේන්ද්‍ර කොටගත් රුසියන් සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍ර වාදී ව්‍යාපාරය හා ඔහු එක් වූයේ මේ කාලයේදීය. සාර්ගෙ මර්ධනයෙන් ගැලවෙනු වස් ඔවුන් රැස්වීම් පැවැත්වුනේ වෙනත් යුරෝපීය නගර වලදීය. එසෙ වුවද මෙකල වන විට ඔවුන් ඒ ඒ රටවල පොලිස් ඔත්තු කරුවන්ගේ අවදානයට ලක්ව සිටියහ. විෂබීජ වපුරුවන විප්ලවීය ව්‍යාපාර සෑම රාජාණ්ඩුවකටම අරහංය. යෝජිත ප්‍රතිසංස්කරණ අරබයා පොදු එකඟත්වයක් නොතිබිණ. ප්‍රභූන් තම ඉඩම් අයිතිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටියද ඔවුන් තම දේපොල එ වනවිටත් සිටියේ තම දේපොල ගොවි සමාජ වලට විකුණා දමමිනි. සාමකාමී ව්‍යවස්ථා පෙරලියක් අපේක්ෂා කල ව්‍යවස්ථාපිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවදීන් නොහොත් කැඩෙට් වරු ගොවීන්ට ඉඩම් ලබාදීම පිළිගත් අතර ඒ වෙනුවෙන් ඉඩම් හිමියන්ට ගෙවිය යුතු බව කීහ. වාමාංශය නියෝජනය කල සමාජ විප්ලවවාදීන්ගේ හා සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍ර වාදින්ගේ මතය වූයේ ඉඩම් ගෙවීමකින් තොරව රාජ සන්තක කලයුතු බවයි. එහෙත් විප්ලවය සඳහා විශ්වාසය තැබිය හැක්කේ ගැමි ගොවියන් නොව නාගරික කම්කරුවන් කෙරේ බව මාක්ස් වාදය නියෝජනය කල සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීන්ගේ මතය විය. සමාජ-ප්‍රජාතන්ත්‍රික ව්‍යාපරය තුල ද අපමණ මත ගැටුම් තිබිණ. මෙ අතරින් ප්‍රධාන තැනක් ගත්තේ සංවිධානයේ ව්‍යුහයයි. ප්‍රමාණවත් ස්අංශෝධන වලින් සෑහීමට පත් වීමට කැමැත්තෙන් පසුවූ ලිබරල් වාදීන්ගේ තර්කය වූයේ නායකත්වයෙන් පරිබාහිරව මත පල කිරීමේ අයිතිය සාමාජිකයන් සතුව තිබිය යුතු බවය. එහෙත් ප්‍රචණ්ඩ විප්ලවයක් හරහා බලය අල්ලා ගැනීම වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ලෙනින් නියෝජනය කල පාර්ශ්වය කියා සිටියේ ශක්තිමත් නායකත්වයකට සාමාජිකත්වය අවනත විය යුතු බවයි. බොල්ෂෙවික් වරු හා මෙන්ෂෙවික් වරු ලන්ඩනයේ විවාද කරන අතර ඈත පෙරදිග බලය වෙනුවෙන් රුසියාව හා ජපානය අතර යුද්ධයක් හට ගති. සූවස් ඇල හරහා රුසියානු යුද නැවු ගමනාගමනයට අවසර නොදෙන බවට ටෝකියෝව හා ලන්ඩනය අතර වූ එකඟත්වය නිසා සාපේක්ෂ වශයෙන් වැඩි ජපන් නාවුක බලයට මුහුණ දීමට තරම් ප්‍රමාණවත් අතිරේක බල ඇණී කලට වෙලාවට යැවීමට අපොහොසත් වූ හෙයින් තම උද්දච්ච ඥාති සහෝදරයා වූ ජර්මනියේ කයිසාර් හරහා සාමය ඉල්ලා සිටීමට සාර්ට සිදුවිය. මෙය දේශපාලනික වශයෙන් රුසියානු අධිරාජ්‍යයේ මෙන්ම පෞද්ගලික වශයෙන් දෙවන නිකොලස්ගේද අභිමානයට මරු පහරකි. මේ හා සමාන්තරව රුසියාව තුල ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා රැල්ලක් පැතිර ගියේය. ප්‍රභූන් කිහිප ඩෙනෙක් ඝාහනය කරන ලදී. සාර්ගේ ප්‍රතිරූපය පිරිහී ගිය මේ අවස්ථාව ලිබරල් ප්‍රතිසංස්කරණ ඉල්ලා බල කෙරෙන පෙත්සමක් සාර්ට භාරදීමට සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීහූ ශාන්ත පීටර්ස්බර්ගයේ කාර්මික ජනපද ආශ්‍රිත කම්කරුවන් පොලඹවා ගත්හ. 1905 ජනවාරියේ පෙත්සම රැගෙන ශීත මාලිගයට ඇතුළු වීමට ලක්ෂයකට අධික පෙලපාලි කරුවන් දැරූ තැත අවසන් වූයේ පොලිසිය විසින් ඔවුන් ක්‍රෑර ලෙස මැඩලනු ලැබීමෙනි. වෙඩි තැබීම් වලින් දෙසියයක් පමණ මිය ගියහ. මේ පුවත පැතිර යාමත් සමඟ රට පුරා කම්කරුවෝ වැඩ වැරූහ. ගමනාගමනය අඩාල විය. තමා ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා සූදානම් බව සාර් කියා සිටියේය. ලිබරල් වාදීහූ එපමණකින් සැනසුනද බොල්ෂෙවික් වරු ප්‍රචන්ඩ විප්ලවයක් සඳහා කම්කරුවන් පෙලඹවීමට තැත් දැරූහ. සාර් මීට පිළිතුරු දුන්නේ නැවත වරක් කැරලිකාරී කන්ඩායම් දාරුණු ලෙස මැඩලීමෙනි. මිය ගිය ගනණ දස දහස් හගණනක් බවට සැක කෙරේ. එහෙත් අනතුරුව පොරොන්දුවූ පරිදි ව්‍යවස්ථාදායක සභාවක් හෙවත් ඩූමාවක් පිහිටවූ ඔහු රට තුල දේශපාලන නිදහස ස්ථාපිත කලේය. ලෙනින්ට ආපසු සියරට බලා එමට අවස්ථාව ලැබිණ. මද්‍යස්ථ මත ධාරීන් තෘප්තිමත් වූ බවක් පෙනුනද සමාජ ප්‍රජාතාන්ත්‍රවාදීන්ට උවමනා වූයේ ප්‍රතිසංස්කරණ නොව ප්‍රතිෂ්ඨාපනයකි. අධිරාජ්‍යය බිඳ දැමීම ඔවුන්ගේ අභිලාෂය විය. තමා විසින් ඉල්ලා සිටි ලිබරල් දේශපාලන වාතාවරණයට ප්‍රවේශයක් ලැබී තිබියදීත්, අරමුදල් සපයා ගැනීම සඳහා තැපැල් කන්තෝරු ආ බැංකු කැඩීම වැනි ඊට හාත් පසින්ම පටහැනි ක්‍රියා මාර්ග වලට බොල්ෂෙවික් වරු යොමුවීම නිසා සියළු ප්‍රතිසංස්කරණ හකුලා ගැනීමට තවත් අවස්ථාවක්ද, මර්දන රැල්ලක් දියත් කිරිම සඳහා තවත් හෙතුවක්ද බලලෝභී සාර්ටද ලැබිණ. සාමකාමී වෙනසක් අපේක්ෂා කල වඩාත් මධ්‍ය්ස්ථ කණ්ඩායම් චෝදනා කලේ සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීන්ටය. ව්‍යවස්ථා වෙනසක් වෙනුවට අරාජිකත්වය ඇති කරන තැපැල් කන්තෝරු හා බැංකු කොල්ල කෑම මෙන්ෂෙවික් වරු පවා හෙලා දුටූහ. ඩූමාව විසුරුවා හැරිය සාර් සියළු විප්ලවවාදීන් අත්ඩංගුවට ගැනීමට ඔක්නාරා පොලිසියට නියම කල අතර ලෙනින් නැවත ස්විට්සර්ලන්තයට පලා ගියේය. විප්ලවය අවසන් වූ අතර රුසියාව නැවතත් තාවකාලික ලෙස සාර්ගේ අධිකාරියට නතුවිය. රුසියාව අභ්‍යන්තර වශයෙන් සෑහෙන දුරට සන්සුන් වුවද, ඇගේ ප්‍රධාන බාහිර බලක්ෂෙත්‍රය වූ බෝල්කන් කලාපය තුල මේ වනවිට ඇතුව තිබුනේ උණුසුම් තත්වයකි. ඊට හේතුව වූයේ ඇගේ බෝල්කන් සගයා වූ සර්බියාව ඔස්ට්‍රියා-හංගේරියේ විසූ ස්ලාව් ජාතීන් නිදහස පතා උසි ගැන්වීමය. පහල ඩැනියුබ් ඉවුරු මත තමා නාභිය කොටගත් දකුණු දිග ස්ලාව් රාජ්‍යයක් හෙවත් යුගොස්ලාවියාවක් බිහි කිරීමට ඈ සිහින දුටුවාය. මේ තත්වය මත ඔස්ට්‍රියා-හංගේරිය පසුවූයේ සර්බියාව විනාශ කොට දැමීමට සුදුසු අවස්ථාවක් උදා වන තුරු ඇඟිලි ගනිමිනි. ඒ පසුපස වූයේ සර්ව ජර්මන් වාදය හා සර්ව ස්ලාව් වාදය අතර ආතතිය අතර තවදුරටත් දැරිය නොහෙන තරම් උත්සන්න ව තිබූ ආතතියයි. විප්ලව වාදීන් තාවකාලික මැඩලූ සාර්තුමා පළමු ලෝක යුද්ධය සඳහා ලහි ලහියේ සූදානම් වූයේ එය රුසියානු අධිරාජ්‍යයේ මෙන්ම තමාගේද අවසානය වනු ඇති බව නොදැනය. Chamara Siriwardene