cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ඉන්දීය නිදහස් දිනය
ආරක්ෂක ක්‍රියාමාර්ග
ඉස්ලාම් යුද්ධකාමීන්ගෙන් ත්‍රස්ත ප්‍රහාරවලට පෙර සුදානම් පියවර ලෙස මුම්බාය සහ දිල්ලිය වැනි ප්‍රධාන නගරවලත් කලබල පවතින ජම්මු හා කාශ්මීර් වැනි ප්‍රදේශවලත් ආරක්ෂාව මෙම කාලයේදී තරකරනු දැකිය හැක. මීට අමතරව ගුවනින් සිදුවිය හැකි ප්‍රහාර වළක්වා ගැනීමට රතු කොටුව ආශ්‍රිත ගුවන් කාලාපය තහනම් පියාසැරි කලාපයක් ලෙස නම් කරන අතර අනෙකුත් නගරවල පොලිස් මුරකාවල් තරකරනු ලබයි.
සංස්කෘතිය
නිදහස් දිනයේදී, ගුවන් විදුලියේ සහ රූපවාහිනී නාලිකා වල දේශමාමක ගීත හින්දි භාෂාවෙන් සහ අනෙකුත් ප්‍රාදේශීය භාෂාවන්ගෙන් විකාශනය වනු ඇසිය හැක. මීට අමතරව මෙම ගීත ධජය එසවීමේ උත්සව අවස්ථාවලද වාදනය වේ. මේ අකාරයටම දේශමාමක චිත්‍රපටද විකාශනය වූ නමුදු වර්තමානය වන විට එසේ විකාශනය වන චිත්‍රපට ගණන අඩු වී ඇතැයි ඉන්දියාවේ ටයිම්ස් පුවත්පත වාර්තාකරයි. මෙයට හේතුව ලෙස ඔවුන් ගෙනහැර දක්වන්නේ දේශමාමක චිත්‍රපට දිගින් දිගටම පෙන්වීමෙන් ප්‍රෙක්ෂකයින් ගේ රුචිය අඩු වී ඇති බවයි. Y පරම්පරාවට අයත් පිරිස් ජාතිමාමකත්වය නවීන සංස්කෘතියට එකාබද්ධ කරමින් සැමරීම් සිදුකරයි. මෙම සම්මිශ්‍රණයට උදාහරණ වන්නේ ඉන්දියාවේ විවිධ සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන් නිරූපණය කරන ඇඳුම්, ඉන්දීය ධජයේ වර්ණ 3න් පාටගැන්වූ ආහාර සහ සළුපිලියි. වෙළෙඳසැල්වල මෙම කාලය තුළ විවිධ වෙළෙඳ ප්‍රවර්ධන කටයුතු සිදුකෙරෙන අතර පුවත් පත් වාර්තා කීපයක්ම මෙම වාණිජකරණය හෙළාදැක ඇත.
ඉන්දියානු තැපැල් සේවය අගොස්තු 15 වන දිනට සමගාමීව නිදහස් සටනේ නායකයන්, දේශාභීමනී තේමාවන් සහ රාජ්‍ය ආරක්ෂාව තේමාකරගත් අනුස්මරණ මුද්දර නිකුත් කිරීම සිදු කරයි.නිදහස සහ ඉන්දීය පාකිස්තාන් බෙදීම, සාහිත්‍ය සහ වෙනත් කලාත්මක නිර්මාණ බිහිවීම දිරිගන්වන්නක් විය. එවැනි බොහොමයක් නිර්මාණ දේශයන්ගේ බෙදීම නිසා අහිමි වූ ජීවිත පිළිබඳව සටහන් කරයි. බුකර් සහ බුකර් ඔෆ් බුකර්ස් වැනි සම්මානවලින් පිදුම් ලද සල්මාන් රුෂ්දීගේ මිඩ්නයිට් චිල්ඩ්‍රන්(1980) නම් කෘතිය 1947 අගෝස්තු 14-15   මධ්‍යම රාත්‍රීයේ උපන් ඉන්ද්‍රජාලික හැකියාවන් සහිත ළමුන් වටා ගෙතී ඇත. ලැරී කොලින්ස් සහ ඩොමින්ක් ලේපියර් විසින් රචිත ෆ්‍රීඩම් ඇට් මිඩ්නයිට්(1975)කෘතිය 1947 පළමු නිදහස් දිනය ආශ්‍රිතව සිදු වු සිදුවීම් වාර්තා කරන කෘතියකි. නිදහස පිළිබඳ ගොඩනැගී ඇති චිත්‍රපට වලින් කිහිපයක් පමණක් නිදහස ලබා ගැනීමේ මොහොත මධ්‍යස්ථ කරගත් ඒවා වන අතර බොහොමයක් නිරූපණය කරන්නේ ඉන්දියාවේ දෙකඩවීම සහ ඉන්පසු ඇතිවු විපාක පිළිබඳවයි.ගූගල් සමාගම විසින් එහි ඉන්දීය පිටුවේ, නිදහස අනුස්මරණය කිරීමට 2003 වර්ෂයේ සිට ඩූඩ්ල් එකක් යොදාගෙන ඇත.
යොමුව
ඉංග්‍රීසි ලිපිය
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ අනුස්මරණ ප්‍රවර්ගය:ජාතික දිනයන් ප්‍රවර්ගය:ඉන්දීය නිදහස් ව්‍යාපාරය ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ රජයේ නිවාඩු දිනයන් ප්‍රවර්ගය:අගෝස්තු මස අනුස්මරණ ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව ප්‍රවර්ගය:නිදහස් දිනයන්
ශ්‍රී ලංකාවේ බුද්ධාගම
දෙවැනි සියවසේ ශ්‍රී ලංකාවට බුදු දහම හදුන්වා දිමෙන් පසුව, අඛණ්ඩව පැවති ගෙන ආ සඟ පරපුර හේතු කොටගෙන ශ්‍රී ලංකාවේ බුදු සසුන බොහෝ කාලයක් පවතින්නේය. මෙය වෙනත් ඕනෑම බෞද්ධ රටක නොමැති තත්වයක්. බුද්ධාගම පිරිහීමට ලක්වු ඇතම් අවස්ථාවල ශ්‍රී ලාංකිය සඟ සසුන, මියන්මාරය සහ තායිලන්තය වැනි රටවල් සමග පැවති සම්බන්ධතා උපයෝගි කරගෙන නැවත පුනර්ජීවනය ලැබීය. මහායානය බලවත් වු කාලවලදි මෙන්ම යටත් විජිතවාදී රාජ්‍ය නිලධාරීන් බුද්ධාගම නොසළකා හැරි අවස්ථාවලදී ශ්‍රී ලංකාවේ ථෙරවාදී බෞද්ධ සමාජයට විශාල අභියෝගයන්ට මුහුණ දීමට සිදු විය. ‍එහෙත් නැවත නැවත (විශේෂයෙන් 19 ශත වර්ෂය තරම් මෑත කාලය තුළදී ) ලැබු පුනර්ජීවනයන් නිසා ථෙරවාදී බුදු දහම වසර 2000ක පමණ කාලයක් ජීවමානව පැවතුණි.
ඉතිහාසය
right|thumb|200px|අවුකන බුදු පිළිමය සාම්ප්‍රදායික වංශ කථාවන්ට අනුකූලව ලංකාවට බුදු දහම හඳුන්වා දී ඇත්තේ දෙවන සියවසේ ඉන්දියාවේ විසූ අශෝක අධිරාජයාගේ ගේ පුතුන් වූ මහින්ද මහා රහතන් වහන්සේය. එවකට ලංකාව පාලනය දේවානම්පියතිස්ස රජුන් හට භාර වී තිබිණි. මේ කාලය තුළදී ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ ශාකාවක් ද වැඩම කරන ලදී. ශ්‍රී ලංකා රජුන්ගේ අනුග්‍රහය ඇතැතිව මුල්ම ආශ්‍රමය බිහි විය. ඒ වාගේම පාලි පොත් පත් ලියවීම ආරම්භ විනි. දෙවන සියවසේදී බුදු දහම හඳුන්වා දීමෙන් අනතුරුව එය වැඩිම කාලයක් ව්‍යාප්ත වූයේත් සහ සංඝයා වහන්සේලා වැඩි ප්‍රමාණයක් බිහි වූයේ ශ්‍රී ලංකාවේ පමණි. එම තත්වය හීන වූ අවස්ථාවල මියන්මාරයෙන් සහ තායිලන්තයෙන් පැවිදි පෙලපත් ඈඳ ගන්නා ලදී. මාහායාන ධර්මය ඇති වීමත් සමග ථෙරවාද බුදු දහමේ පැවැත්මට යම් කිසි බලපෑමක් ඇතිවූ නමුත් ථෙරවාද ධර්මය අවුරුදු 2000 කටත් වඩා ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රචලිත වී ඇත. මුලින්ම ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාපිත වුයේ ථෙරවාදී බුදු දහමය. ලංකාවේ ජනගහනයෙන් 70% ථෙරවාදී බුදුදහමේ අනුගාමිකයෝ වෙති. දීපවංශය වැනි වංශකතාවල සදහන් පරිදි ශ්‍රී ලංකාවේ දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා‍ගේ කාලයේ අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ පුත් මහින්ද තෙරුන් ක්‍රි.පු. 2 වැනි සියවසේදි ලංකාවට බුදු දහම ගෙන එන ලදී. මෙම කාලය තුලදිම ශ්‍රී මහා බෝධි අංකුරයද ලංකාවට වැඩම කරන ලද අතර රජුගේ අනුග්‍රහය ඇතිව ප්‍රථම ආරාමයන් පිහිටුවන ලදී. එතෙක් පාලි භාෂාවෙන් කට පාඩමින් රැක ගෙන ආ ධර්ම කරුණු ක්‍රි.පු. 30 දී පමණ ලේඛණාරූඪ කරන ලදී.
දෙවැනි සියවසේ ශ්‍රී ලංකාවට බුදු දහම හදුන්වා දිමෙන් පසුව, අඛණ්ඩව පැවති ගෙන ආ සංඝපරපුර හේතු කොටගෙන ශ්‍රී ලංකාවේ බුදු සසුන බොහෝ කාලයක් පවතින්නේය. මෙය වෙනත් ඕනෑම බෞද්ධ රටක නොමැති තත්වයක්. බුද්ධාගම පිරිහීමට ලක්වු ඇතම් අවස්ථාවල ශ්‍රී ලාංකිය සංඝ සසුන, මියන්මාරය සහ තායිලන්තය වැනි රටවල් සමග පැවති සම්බන්ධතා උපයෝගි කරගෙන නැවත පුනර්ජීවනය ලැබීය. මහායානය බලවත් වු කාලවලදි මෙන්ම යටත් විජිතවාදී රාජ්‍ය නිලධාරීන් බුද්ධාගම නොසළකා හැරි අවස්ථාවලදී ශ්‍රී ලංකාවේ ථෙරවාදී බෞද්ධ සමාජයට විශාල අභියෝගයන්ට මුහුණ දීමට සිදු විය. ‍එහෙත් නැවත නැවත (විශේෂයෙන් 19 ශත වර්ෂය තරම් මෑත කාලය තුළදී ) ලැබු පුනර්ජීවනයන් නිසා ථෙරවාදී බුදු දහම වසර 2000ක පමණ කාලයක් ජීවමානව පැවතුණි.
ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරී ආක්‍රමණ සහ ය‍ටත්විජිතවාදය
16වන සියවසයේ සිට ක්‍රිස්ත්‍රියානි මිෂනාරීවරු සහ පෘතුගීසි, ලන්දේසි, බ්‍රිතාන්‍ය යන ජාතීන් ශ්‍රී ලංකාවේ ජනතාව කතෝලික, රෙපරමාදු ක්‍රිස්ත්‍රියානි භක්තිකයන් කිරීමට උත්සාහ දැරූහ. 19වන සියවසයේ අග භාගයේදී ජාතික බෞද්ධ ව්‍යාපාරය ඇමරිකානු ජාතික කර්නල් හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට් අනුග්‍රහයෙන් සහ පානදුරාවාදයේ (ක්‍රිස්තියානි පූජකයකු සහ මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමියන් අතර පැවති) ජයග්‍රහණයෙන් නැවතත් බලාත්මක වෙන ලදී.
බුදුදහ‍මේ ව්‍යාප්තිය
ශ්‍රි ලංකාවේ බුදුදහම වූයේ මහින්ද මහරහතන් වහන්සේගේ වැඩම කිරීමෙන් පසුව 2 වන සියවසේදීය. දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා ඇතුළු බොහෝදෙනා බෞද්ධයින් බවට පත් වූවේය. මහා විහාර නම්වූ පූජාශ්‍රමය බිහි වූයේද මේ යුගයේදීය. ශ්‍රිලංකා වේ පාලි ග්‍රන්ථයන් බිහි වූයේ වට්ටගාමිනී රජුන්ගේ සමයේදීය. ඒ වාගේම ථේරවාද බුදු දහමේ පටන් ගැන්මද මේ යුගයේදී ආරම්භ විය. පසු කලෙක විවරණ ලියන්නන් මඟින් බුදු දහම පිලිබඳව පොත් පත් ලියවුනි. එවන් විශිෂ්ඨ කතෘන් වන්නේ බුද්ධඝෝස (4-5 වන සියවස)සහ ධම්මපාල (5-6 වන සියවස)වැනි රජවරු. එවකට මහායාන ධර්මය දේශයට බලපෑමක් වූ නමුත් කාලයාගේ ඇවෑමේන් ථේරවාදය ප්‍රචලිත විය. ඉන් පසුව අග්නිදිග ආසියාවේම 11 වන සියවස වනවිට ථේරවාදී බුදු දහම ප්‍රචලිත විය.
ඉන්දියානු උප මහද්වීපයේ පෙරදිග ප්‍රදේශයේ මොන් නමැති ජනවාර්ගික කොටස අතර ඉන්දීයානු සංස්කෘතිය තදින්ම ව්‍යාප්ත වී තිබුණි. 3 වැනි සියවසේදී මෙම ජන වාර්ගික කොටස බෞද්ධාගම වැළඳ ගෙන ඇති බවට සඳහන් වේ. එසේ සිදු වූයේ මහා අෂෝක නම් වූ ඉන්දියානු අධිරාජයාගේ සමයේදීය. මධ්‍යම බුරුමයේ පිහිටි පීක්තානෝ නම් වූ මොන් ජනයාගේ බෞද්ධ පන්සල නිමවා ඇත්තේ 1වන සහ 5වන සියවස් අතර යැයි සඳහන් වේ. මොන් ජනවාර්ගිකයන් ගේ බෞද්ධ සිතුවම් හා ඉන්දියානු ගුප්තා සිතුවම් වලට සංස්කෘතිය මුසු වී ඇත. මොන් රාජධානිය ප්‍රචලිත වනවාත් සමග 5 වැනි සහ 6 වැනි සියවස්වලදී අග්නිදිග ආසියාවේ මෙම සිතුවම් කලාව ප්‍රචලිත විය. ඒ වාගේම මොන් වරුන්ගේ බලපෑමත් සමග ථේරවාද දහම ප්‍රචලිත වූ නමුත් උතුරු ප්‍රාන්තයේ 6වන සියවසින් පසුව මහායානය මුලුමනින්ම ප්‍රචලිත විය. අශෝකවාදයේ ඇතුළත් වී ඇති පරිදි හිමාල ප්‍රදේශය තුළින් අශෝක රජුන් ධර්මදූතයින් යවා ඇති බවට සඳහන් වී ඇත.
සංඝ සමාජය
ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ සංඝ සමාජයේ "නිකාය" ලෙසින් හඳුන්වන එකිනෙකට වෙනස් සම්ප්‍රදායයන් පවතින අතර ඉන් ප්‍රධාන නිකයයන් 3 පහත දැක්වේ.
ඉහත නිකායන් අතරත් වෙනස් ආකාරයේ කුලයන් අනුකූලව තවත් බෙදීම් ඇත. එහෙත් ධර්මයෙහි කිසිදු වෙනසක් නැත.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:දර්ශන ප්‍රවර්ගය:බුද්ධාගම
මහජන රැළියකදී-සිදුවීමක්
සිදුවීමක්
එදින රාත්‍රියේ පොලීසිය හා යුධ හමුදා ඇදුම්වලට සමාන ඇදුම් ලා ගත් පිරිසක් ආරම්භ කළ ප්‍රචණ්ඩකාරී ක්‍රියාදාමය දින 3ක් මුලුල්ලේ පැවතුණි. ද්‍රවිඩ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණේ ප්‍රධාන කාර්යාලයද ප්‍රාදේශීය පුවත්පතක් වු ‍ඊලනාඩු කාර්යාලයද විනාශ කෙරුණි. සංස්කාතියක මෙන්ම ආගමික වශයෙන් වැදගත් කොට සැලකුණු දෙමල නායකයිනගේ පිලිරූ විනාශ කරනු ලැබිනි. නැතහොත් විකෘති කෙරුනි.
එක් නිවසක සිටි මිනිසුන් හතර දෙනෙකු එළියට ඇද ගෙන අවුත් කිසිදු හේතුවක් නොමැතිව ඝාතනය කරන ලදී. බොහෝ ව්‍යාපාර ආයතනද, ප්‍රදේශයේ හින්දු කෝවිලද සැලසුම් කළාක් මෙන් විනාශ කරන ලදී.
මැයි 31 පොලිසීය හා රජය විසින් සංවිධානය කරන ලද මැරයින් රැළක් යාපනය පුස්තකාලය ගිනි තබා විනාශ කළ බව ඇසින් දුටු සාක්ෂිකරුවෝ කීහ. 97000කට අධික කාණ්ඩ වලින් යුතු පොත්ද සමග ඓතිහාසික වටිනාකමකින් යුත් (scrolls) අකුලන පොත්ද, ලේඛණද , දාර්ශනිකයෙකු හා කළා විශාරදකයෙකු වු ආනන්ද කුමාරස්වාමිගේ සහ ප්‍රසිද්ධ බුද්ධිමතෙකු වු ආචාර්ය අයිසැක් තම්බයියා වැනි අයගේ , සංස්කෘතියේ වටිනාකමක් තිබුණවුද , නැවත කෙදිනක හෝ සොයා ගත නොහැකි වන්නාවුද අත් පිටපත් විනාශ විය. මෙම විනාශ වු ලියවිලි අතරට දෙමළ සංස්කෘතිය පෝෂණය කළ ලේඛකයන්ගේ හා නාට්‍යකරුවන්ගේ කෘතීන්ද ප්‍රදේශයේ පිළිගැනීමට ලක්වු  වෛද්‍යවරුන්ගේ සහ දේශපාලකයින්ගේ කෘතීන්ද ඇතුළත් විය.
1984 දී නැනසි මරේ නම් ලේඛිකාව පුවත්පත්කට ලියු ලිපියක සදහනා කර ඇත්තේ නිල ඇදුම් මෙන්ම සිවිල් ඇදුම්වලින්ද සැරසුණු ආරක්ෂක භටයින් මෙම විනාශය කරද්දී, ආරක්ෂක අංශයෙන් උසස් නිළධාරීන් කීප දෙනෙකුද කැබිනට් ඇමතිවරු දෙදෙනෙකුද යාපනය නගරයේ සිටි බවයි. අවුරුදු 20 කට පසු රජයට අයිති ඩේලි නිව්ස් පුවත්පතේ කතුවැකියක සදහන් වුයේ 1981 දී සිදුවු මෙම සිද්ධිය  රජය විසින් මුදා හළ අඥානයින් රැළකගේ වැඩක් බවයි.
ග්ලීස 581 g
නිරීක්ෂණ වලින් අනාවරණය වන්නේ මෙය මව් තාරකාවේ උෂ්ණත්වය වඩාත් අධික නොවන හෝ වඩාත් දුර්වල නොවන ප්‍රදේෂය හෙවත්, වාසයට සුදුසු කලාපයේ, පිහිටා ඇති බවයි. එය පාෂාණමය ග්‍රහලොකයක් නම්, ගැළපෙන වාතාවරණ යටතේ, ජීවය පැවතීමට අවශ්‍ය සාධකයක් වන ද්‍රවමය ජලය පැවතිය හැක. ප්‍රථිවිය මෙන් 3.1 සිට 4.3 ගුණයක පමණ ස්කන්ධයකින් යුක්ත මෙය අධි-ප්‍රථිවියක් ලෙස සලකන අතර, දැනට සොයාගත් වාසයට සුදුසු කලාපවල පවතින ග්‍රහලෝක අතුරින් ප්‍රමාණයෙන් ප්‍රථිවියට ආසන්නතම ග්‍රහලෝකයයි. ‍එම නිසා මෙය දැනට සොයාගත් ග්‍රහලෝකය අතරින් අප සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයෙන් එපිට පවතින ප්‍රථිවියට වඩාත්ම සමාන ගෝල්ඩිලොක්ස් ග්‍රහලෝකය සහ ජීවය පැවතීමට වඩාත්ම ඉඩ ඇති බාහිර ග්‍රහලෝකය වී ඇත.
මෙවැනි කෙටි කාලයක් තුළ මෙතරම් කිට්ටුවෙන් ග්ලීස 581 g සොයා ගැනීම හේතුවෙන් වාසයට සුදුසු ග්‍රහලෝක සහිත ග්‍රහ මණ්ඩල අනුපාතය 10% ට වැඩි බවට වීශ්වාස කිරීමට තාරකා විද්‍යාඥයන් පෙලඹී ඇත.
සටහන් සහ ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:තාරකා විද්‍යාව
කබොජ මහ පුගිය
අනුරාධපුර යුගයේ මුල් කාලයේ මෙරට සැලකිය යුතු ප්‍රමාණටයක් විදේශීය වෙළදුන් සිටි බවට සාක්ෂි තිබේ. දකුණු පළාතේ පිහිටි බෝවත්තේගල නම් ස්ථානයේ ඇති සෙල්ලිපියක 'කබොජ මහ පුගිය' යන යෙදුම දක්නට තිබේ. එහි සදහන් වන්නෙ කාම්බෝජවරුන්ගේ වෙළද ස‍‍ංවිධානයක් ගැනය. කාම්බෝජවරු යනු ඒ කාලයේ ඇෆ්ගනිස්තානය ප්‍රදේශයේන් මෙහි පැමිණි වෙළද පිරිසකි.
චන්ද්‍රයාගෙන් නිකුත් වීම හා නැවත පැමිණීම
ඕල්ඩ්‍රින් පළමුව ඊගල් (Eagle) වෙත ඇතුල් වෙන ලදී. යම් අපහසුතාවයක් සහිතව ගඟනගාමීන් විසින් පටලය හා 22kg වලට වඩා වැඩි සඳ මතුපිට වස්තු අඩංගු සාම්පල පෙට්ටි 2 Lunar Equipment Conveyor ලෙස හැඳින්වූ පැතලි රැහැන් කප්පි අපකරණයක් යොදා ගෙන යානය තුළට ඔස‍වා තබන ලදී. ආම්ට්‍රෝන් විසින් ඕල්ඩ්‍රින්ට ඔහුගේ ඇඳුමේ පොකට්ටුවෙහි වූ ස්මාරක ද්‍රව්‍ය බෑගයක් පිළිබඳ මතක් කළ අතර ඕල්ඩ්‍රින් බෑගය පහලට දමන ලදී. ඉන් පසුව ආම්ට්‍රෝන් ඉනිමගෙහි තෙවන පඩියට පැන LM තුළට නඟින ලදී. LM හි ජීව ආධාරකයට මාරු වීමෙන් පසු ගවේෂකයින් දෙදෙනා විසින් චන්ද්‍ර කක්ෂයට නැවත යාමේ අදියර සැහැල්ලු කිරීම පිණිස ඔවුන්ගේ PLSS පසුපස බෑග, චන්ද්‍ර සපත්තු, එක් හැස්ල්බ්ලැඩ් කැමරාවක් හා අනෙකුත් උපකරණ ඉවතට විසි කරන ලදී. ඉන්පසු ඔවුන් LM නැවත පීඩනයට පත් කර නිදා ගැනීම සඳහා සූදානම් වන ලදී.
කැබිනය තුළ ඇවිදීමේ දී වැරදීමකින් ඕල්ඩ්‍රින් විසින් ස‍ඳෙ‍න් නිකුත් වීම සඳහා වූ ප්‍රධාන එංජිමට බලය සැපයූ circuit breaker කඩන ලදී. ඔවුන් සිතුවේ ඔවුන්ට එංජිම පණ ගැන්වීමට නොහැකිව සඳ මතම සිටීමට සිදු වන බවයි. නමුත් වාසනාවට මෙන් ස්විචය ක්‍රියාත්මක කර ගැනීමට පෑන් තුඩක් ප්‍රමාණවත් විය. මෙම ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක නොවූයේ නම් නික්මීමේ එංජිම පණ ගැන්වීම සඳහා චන්ද්‍ර මොඩියුල පරිපථය නැවත සකස් කිරීම කළ හැකිව තිබුණි.
පැය 7ක පමණ විවේකයකින් පසු පූස්ටන් විසින් ආපසු පැමිණීමට ඔවුන් සූදානම් කිරීමට ඔවුන්ව අවදි කරවන ලදී. පැය 2 ½ කට පසු එනම් 17:54 UTC ට ඔවුන් 21.5 kg බර චන්ද්‍ර සාම්පල ද රැගෙන ඊගල්ගේ (Eagle's) නිකුත් වීමේ අදියරින් චන්ද්‍ර කක්ෂයේ වූ කොළොම්බියාහි  (Columbia) සිටි CMP මයිකල් කොලින්ස් සමඟ නැවත සම්බන්ධ වීමට චන්ද්‍රයා මතුපිටින් නික්මෙන ලදී.
ඇපලෝ 11 හි චන්ද්‍ර මොඩියුලයේ ඉනිමගෙහි වූ ඓතිහාසික පලකයක් තවමත් සඳ මත දක්නට ඇත.
පැය 2 ½කට වඩා වැඩි කාලයක් සඳ මත සිටීමෙන් පසු ඔවුන් විසින් චන්ද්‍ර ලේසර පරාසගත කිරීමේ පරීක්ෂණ සඳහා යොදා ගන්නා රෙට්‍රො පරාවර්තක උපකරණ වැනි විද්‍යාත්මක උපකරණ සඳ මත දමා පැමිණ ඇත. තවද ඔවුන් විසින් ඇමරිකානු ධජයක් ඇපලෝ 1 මෙහෙයුම් ලාංඡනයක් හා පෘථිවියෙහි චිත්‍ර 2ක් (බටහිර හා නැගෙනහිර අර්ධ ගෝලවල) සහිත පලකයක් (LM ගොඩ බෑම් අදියරේ ඉනිමගෙහි සවි කර තිබූ), ශිලා ලේඛණයක් හා ගඟනගාමීන්ගේ හා රිචඩ් නික්සන්ගේ අත්සන් එහි තබා පැමිණියහ. එම ශිලා ලේඛණයෙහි ලියා තිබුණේ “Here men from the planet earth first set foot upon the moon, July 1969 A.D. We came in peace for all mankind” තවද ඔවුන් විසින් සාමයෙහි සාම්ප්‍රදායික සංකේතයක් ලෙස රත්‍රන් ඔලිව් අතු අනුරූ අඩංගු ස්මාරක බෑගයක් හා සිලිකන් පණිවිඩ තැටියක් එහි දමා ආහ. එම තැටියෙහි අඩංගු වූයේ එයිසන් හොවර්, කෙනඩි, ජොන්සන් හා නික්සන් ජනාධිපතිවරුන්ගේ හා ලොව වටා රටවල් 73ක නායකයන්ගේ හොඳ හිත පණිවිඩය. මෙම තැටියෙහි US කොංග්‍රසයේ නායකත්ව ලැයිස්තුවක්, නාසා සඳහා වගකිව යුතු කොමිටි 4 හා සෙනටයේ සාමාජිකයන්ගේ නම් ලැයිස්තුවක් හා නාසාහි අතීත හා වර්තමාන උස් කළමණාකාරීත්වයේ නම් ලැස්තුවක් ද ඇතුළත් විය. නාසා පුවත් නිකුත් කිරීම අංක 69-83‍F (1969 ජූලි 13) (ඕල්ඩ්‍රින් විසින් 1989 දී ඔහු විසින් ප්‍රකාශයට පත් කළ Men from earth කෘතියෙහි කියා සිටින්නේ සඳ මත තබා ආ ද්‍රව්‍ය අතරට අජටාකාශගාමීන් වන ව්ලැඩිමීර් කොමරව් හා යූරි ගගාරින් අනුස්මරණය කිරීමේ සෝවියට් පදක්කම් ඇතුළත් වූ බවයි.
සඳෙන් නැවත නිකුත් වීමේ දී ගන්නා ලද සේයා පටවලින් තහවුරු වූයේ ගොඩ බෑම් අදියරේ සිට අඩි 25ක් පමණ දුරින් සිටුවා තිබූ ඇමරිකානු ධජය නිකුත් කිරීම් අදියරේ එන්ජිමෙන් පිටවන වාත ධාරාව නිසා ඉතා දරුණු ලෙස ලෙල දුණු බවයි. ගොඩබෑම් ප්‍රදේශය කැමරා දර්ශණ පථයෙන් ඉවත් වන විට ධජය බිම වැටීමට ආසන්නව තිබිණි. එය බිම වැටුණේ ද නැද්ද යන්න නොදන්නා කරුණකි. (කෙසේ නමුත් බස් ඕල්ඩ්‍රින්ට අනුව චන්ද්‍ර නිකුත් වීම් අතරතුර දී “නිකුත් කිරීම් අදියර ඇරඹු‍ණි..................... මම පරිගණක ගැන අවධානය යොමු කරන අතර නීල් උන්නතාංශ අනාවරකය අධ්‍යයනය කරමින් සිටියේය. නමුත් මම ධජය බිම වැටීම පෙනෙණ තෙක් බලා ගෙන සිටියෙමි”) ඉන්පසුව සිදු කරන ලද ඇපලෝ මෙහෙයුම් සාමාන්‍යයෙන් ඇමරිකානු ධජ සිටවනු ලැබුවේ LM හි සිට 100m ක් වත් දුරිනි. එසේ කරනු ලැබුවේ නිකුත් කිරීමේ එංජිමෙන් පිටවන වායු කදම්බයෙන් ධජය ඉවතට විසිවීම වැළැක්වීමටය.
කොළොම්බියා සමඟ සම්බන්ධ වීමෙන් පසු ඊගල් LM 1969 ජූලි 21 වනදා 23:41UTට චන්ද්‍ර කක්ෂයට අවක්ෂේපනය කරන ලදී. ඇපලෝ 12 ගමනට මදකට පෙරද කළ නිරීක්ෂණවලින් පැහැදිලි වූයේ ඊගල් තවමත් චන්ද්‍රයා වටා කක්ෂගත වී පවතින බවයි. පසුව නාසා විසින් වාර්තා කරනු ලැබුවේ ඊගල්ගේ කක්ෂය විකෘති වී එය චන්ද්‍ර මතුපිටෙහි නොදන්නා ස්ථානයක් මත පතිත වී ඇති බවයි.
ජූලි 24 වනදා ගඟනගාමීන් නැවත පැමිණි අතර ඔවුන් වහාම නිරෝධායන තුළ තබන ලදී. ඔවුන් පතිත වූ ලක්ෂ්‍යය වූයේ  130 19’ N, 1690 9’ W ය. වේක් දූපත්වල සිට 2660km බටහිරින් හෝ ජොන්ස්ටන් ඇටොල්හි සිට 380km දකුණෙන් හා ගලවා ගැනීම් යාත්‍රාවෙන් (USS Hornet) 24km ඉපිටින් පතිත විය. මුහුදට පතිත වීමෙන් දළ වශයෙන් පැයකට පමණ පසු හෙලිකොප්ටරයක් මඟින් ගොඩට ගන්නා ලද ගඟනගාමීන් නිරෝධායන පහසුකම්වලින් යුත් කුටියක් සේ තනන ලද ට්‍රේරලයක තබන ලදී. ජනාධිපති රිචඩ් නික්සන් විසින් ගඟනගාමීන් පෞද්ගලිකවම පෘථිවියට පිළිගන්නා ලදී.
පෘථිවියට පැමි‍ණීමෙන් පසු නිරෝධායනය තුළ වූ ඇපලෝ 11 කාර්ය මණ්ඩලය රිචඩ් නික්සන් මුණ ගැසීම.
ගඟනගාමීන් ඔවුන් සඳ මත ගොඩබෑමෙන් පසු නිරෝධායන තුළ තබනු ලැබුවේ සඳ මත සොයා නොගන්නා ලද රෝගකාරක බීජ පැවතිය හැකි අතර ඒවාට සඳ මත ඇවිදීම අතරතුර ගඟනගාමීන් අනාවරණය වී ඇතැයි යන බිය නිසාය. කෙසේ නමුත් මාස තුනක පමණ රඳවා තබා ගැනීමකට පසු (පළමුව ඔවුන්ගේ ට්‍රේරලය තුළ හා පසුව ලින්ඩන් බී. ජොන්සන් අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ Lunar receiving විද්‍යාගාරයේ) ඔවුන්‍ට කිසිදු සෞඛ්‍යමය ප්‍රශ්නයක් නොමැති බව තහවුරු කරන ලදී. 1969 ‍අගෝස්තු 13 වනදා ගඟනගාමීන් නිරෝධායනයෙන් පිටව ඇමරිකානු මහජනයා ගේ ප්‍රසංශා කිරීම් සඳහා ගියහ. එම දිනයේ දීම නිව් යෝර්ක්, චිකා‍ගෝ හා ලොස් ඇන්ජලීස්හි ඔවුන්ට ගෞරව කිරීම පිණිස පෙළපාලි පැවැත්විණි. සති කිහිපයකට පසු මෙ‍ක්සිකෝව විසින් මෙ‍ක්සිකෝ සිටි හිදී වූ ඔවුන්‍ට ගෞරව දැක්වීමේ පෙළපාලියක් සඳහා ඔවුන්ට ආරාධනා ලැබුණි.
ලොස් ඇන්ජලීස්හි එම සන්ධ්‍යාවේ දී ඇපලෝ 11 සැමරීම සඳහා රාජකාරීමය තත්වයේ රාත්‍රී භෝජනයක් පැවතුණි. එයට කොංග්‍රසයේ සාමාජිකයන්, ආණ්ඩුකාරයන් 44ක්, ප්‍රධාන විනිශ්චකාර තුමා හා ජාති 83ක නියෝජිතයන් පැමිණුනි. ජනාධිපති රිචඩ් නික්සන් හා උප ජනාධිපති ස්පයිරෝ ටී. ඇග්නිව් එක් එක් ගඟනගාමියාට නිදහස සඳහා වූ ජනාධිපති පදක්කම් ලබා දෙමින් ගෞරව දැක්වීය. මෙම සැමරීම දින 25ක අතිශය දැවැන්ත සංචාරයක ඇරඹුම විය එහිදී ගඟනගාමීන් රටවල් 25කට පමණ ගෙන එන ලද අතර එයට එක්සත් රාජධානියේ දෙවන එලිසබත් රැජින වැනි ප්‍රධාන නායකයන්ගේ හමු වීම් ද ඇතුළත් විය. බොහොමයක් ජාතීන් ඇපලෝ 11 සමරු මුද්දර හෝ කාසි නිකුත් කිරීමෙන් ප්‍රථම මිනිසුන් සහිත චන්ද්‍ර ගොඩබෑමට ගෞරව දැක්වූහ.
සෙන්ට් ලුවිස්හි පැවති 27 වන ‍ලෝක විද්‍යාත්මක ප්‍රබන්ධ සම්මේලනයේ දී “(t) he Best moon landing ever” සඳහා ගඟනගාමීන් තිදෙනාට සුවිශේෂ හියුගෝ (Hugo) සම්මාන පිරිනමන ලදී.
1969 සැප්තැම්බර් 16 වනදා ගඟනගාමීන් තිදෙනා කැපිටොල් හි පැවති කොංග්‍රසයේ ‍ඒකාබද්ධ සැසියක කතා කරන ලදී. ඔවුන් සඳ මතුපිටට රැගෙන ගිය US ධජ 2 එහිදී ඔවුන්ට ප්‍රදානය කරන ලදී.
අණ දීම් මොඩියුලය වොෂින්ටන් DCහි ජාතික ආකාශ හා අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානයෙහි ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත. එය ජෙෆර්සන් ඩ්‍රයිව් ඇතුල්වීමට ඉදිරියෙන් ප්‍රධාන ප්‍රදර්ශන ශාලාවෙහි තබා ඇති අතර Spirit of St. Louis, bellX-1, North American X-15, Mercury capsule friendship 7 හා ජෙමිනි 4 වැනි අනෙකුත් ප්‍රමුඛ ගඟන යානා සමඟ ශාලාවෙහි ඇත. නිරෝධායන ට්‍රේරලය වර්ජිනියාහි වොෂින්ටන් ඩලස් අන්තර්ජාතික ගුවන්තොටුපල ආසන්න‍යේ වූ ස්මිත් සෝනියන්ගේ උද්වර් - හේසි මධ්‍යස්ථානයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.
කල්‍යාණවතී රැජින
කල්‍යාණවතී රැජින යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 13වන සියවසේ පොළොන්නරු රාජධානියේ විසූ රැජිනකි. ඇය විසින් 1202 සිට 1208 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවන ලදී. ශ්‍රී ලංකාවේ සිටි රාජ්‍ය පාලනය කළ රැජිනියන් කිහිප දෙනාගෙන් අයෙකි, ඇය. ඇය සහස්සමල්ලගෙන් පසුව පොළොන්නරුවේ රැජින ලෙස රාජ්‍යත්වයට පත්වූවා ය. ඇගෙන් පසු ධර්මාශෝක සිහසුනට පත් විය. ඇය නිශ්ශංකමල්ල රජුගේ අගබිසව වූවා ය.
ගණකාධිකරණ විෂය
පොත් තබන්නා
තෙල්වත්ත
තෙල්වත්ත රජමහාවිහාරයේ චිත්‍ර කලාව න
ඔබලිස්කය
ඔබලිස්කය යනු පිරමීඩ හිසක් සහිත උස සිහින්, පැති සතරකින් (4) සමන්විත ස්මාරකයකි.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:උද්‍යාන අංග
නෝට්න් ෆ්රෙඩ්රික්
නෝට්න් ෆ්රෙඩ්රික් (1937 නොවැම්බර 14, වත්තල දී - 2011 අගෝස්තු 10, වත්තල දී) යනු ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයකි. මූලිකව මැ වේග පන්දු යවන්නකු වූ ඔහු පවුලේ බැඳීම් හේතුවෙන් විශ්‍රාම යාමට පෙර 1964 සිට 1968 දක්වා ශ්‍රී ලංකා (එ කලැ සිලොන්) පිලේ ඇතුළතකු වි යැ.
1964 මාරතු මස ගෝපාලන් කුසලානයේ දී සිය කුළුදුල් පළමු පෙළ තරගය අතරතුර කඩුලු ත්‍රිත්වයක් ලබා ගත් ඔහු 1965 ජනවාරි මස අහමදාබාද්හි දී සිලෝන් පිල ඉන්දියාව පැරැද වූ තරගයේ දී කඩුලු 7ක් දවා ගත් අතර, සියලු මැ මුල් පෙළැ පිතිකරුවන් එය ට ඇතුළත් වි යැ.
ඔහු ට පුතුන් දෙදෙනකු සිටි අතර, ඉන් එක් පුතෙක් ත්‍රස්තවාදීන්ට එරෙහි වැ හමුදා මෙහෙයුම් පැවැති සමයේ හමුදා නිලධාරියෙකු ලෙස සේවය කරමින් සිටිය දී මිය ගියේ ය.
වියෝව
ෆ්රෙඩ්රික්, 2011 අගෝස්තු මස 10 වන දින වයස අවුරුදු 73ක් වැ සිටිය දීකොළඹ නගරෝපාන්තයක් වන ඔහු උපන් වත්තල දී අවසන් සුසම් හෙලුවේ ය. ඔහුගේ නිවස අසල මාර්ගයක් ඔහු ගේ නමින් නම් කර ඇත.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:2011 මරණ ප්‍රවර්ගය:1937 උපත්
සබරගමුව පළාතේ සංස්කෘතිකමය වටිනාකම
සබරගමුව පළාතටම ආවේනික වූ වෙස් මුහුණු සහ ඒ ආශ්රිපත ඇදුම් පැළදුම් මෙහි සංස්කෘතිකමය වටිනාකම මොනවට කියා පාන අතර ‍ෙම්වා වසර සිය ගණනාවක් මුළුල්ලේම නොවෙනස්ව පැවත එයි.
‍ෙමහිම ආවේනික වි‍ෙශ්ෂ නර්තන වර්ගයක් වන ශාන්තිකර්ම, රෝග සඳහා සුවය ලබා දෙන පාරම්පරික ක්‍රමයක් ලෙසද, ආශිර්වාද කිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙසද යොදා ගැනේ.
සංස්කෘතිකමය වැදගත්කමක් ඇති රසවත් සිද්ධීන්ද සබරගමුව පළා‍ෙත් අතීතයෙන් සොයා ගත හැකිය. මාවනැල්ලට නුදුරු උතුවන්කන්ද ද මෙවැනි පුරාවෘත්තයකට මූලික වූ ස්ථානයකි. 'ශ්‍රී‍ ලංකාවේ රොබින්හුඩ්' ලෙස අන්වර්ථ නාමයක් ලද උතුවන්කන්දේ සූර සරදියෙල් සිය සගයන් සමග වාසය කර ඇත්තේ මෙහිය. ඔහු ධනවතුන්ගේ වස්තුව කොල්ල කා දුප්පතුන් අතර බෙදා හැරි පුද්ගලයෙක් ලෙස ප්‍රසිද්ධය.
පසුකාලීනව ඉංග්‍රීසින් විසින් අත් පත් කර ගන්නා ලද රුවන්වැල්ලේ ලන්දේසි බලකොටුවද ශ්‍රර්‍ ලංකාවේ සංස්කෘතිකමය වටිනාකම මොනවට ඉස්මතු කර පෙන්වන සාධකයකි. වර්තමානයේදී මෙය එම ප්‍රදේශ‍ෙය් පොලිස් මූලස්ථානය ලෙස භාවිතා කරයි. ලන්දේසි බලකොටුව ආශ්‍රිතව ඉතිරි වී ඇති ලන්දේසි සහ ඉංග්‍රීසි නටඹුන් අදද දැක ගත හැකිය.
ආලෝක-වර්ෂය
ආලෝක-වර්ෂයක් (හෝ ආලෝක වර්ෂයක්, කෙටි යෙදුම: ly ) යනු, අවිධිමත් ලෙසින් තාරකාවිද්‍යාත්මක දුරවල් දැක්වීමට භාවිතා කෙරෙන දිග මැනීමේ ඒකකයකි. එය දළ වශයෙන් පෙටාමීටර 9 ක් හෝ, 9 කිලෝමීටර ට්‍රිලියනයක් (හෝ සැතපුම් ට්‍රිලියන 6ක් පමණ) වෙයි. ජාත්‍යන්තර තාරකාවිද්‍යා සංගමය (IAU) විසින් අර්ථ දක්වා ඇති පරිදී, අලෝක වර්ෂයක් යනු එක් ජූලියන් වසරක් (දින 365.25) තුලදී රික්තයක් තුල අලෝකය ගමන් කරන දුර වෙයි. එය සඳහා වර්ෂය, යන පදය ඇතුලත් නිසා ඇලෝක-වර්ෂය සමහරවිට කාලයෙහි ඒකකයක් ලෙස වරදවා අර්ථකථනය කෙරෙයි.
තරංග–අංශු ද්විත්වය
තරංග–අංශු ද්විත්වය යනු, සෑම  මූලික අංශුවක්  හෝ  ක්වොන්ටමීය ස්ථිතියක් හෝ විසින්  අංශූන්හී ගුණාංග පමණක් නොව, තරංග වල ගුණාංගද ප්‍රදර්ශනය කරන බව කියැවෙන පරිසිද්ධිය වෙයි. ක්වොන්ටම්-පරිමාණයෙහි වස්තූන්ගේ චර්යාව සම්පූර්ණයෙන්ම විස්තර කිරීමට,  "අංශුව" හෝ “තරංගය" යන සම්භාව්‍ය සංකල්ප වෙතින් නොහැකි බව එය විසින් සංවාදයට ලක් කෙරෙයි. අයින්ස්ටයින් ලිවූ පරිදී: "''සමහරවිටෙක එක් සිද්ධාන්තයක් සහ අන් සමහරවිටෙක අනෙක් සිද්ධාන්තයක් හෝ භාවිතා කල යුතු බවට අපට සිතෙතත්, විටෙක ඒ දෙකෙන් කුමන එකක් හෝ භාවිතා කිරීමට සිදු වෙයි. නවතම දුෂ්කරතාවයකට මුහුණ දීමට අපට සිදු වී ඇත. යථාරථය පිළිබිඹු කරන පරස්පර මනස් රූප දෙකක් අප වෙත ඇත; ඒවා වෙන වෙනම ගත් කල ආලෝකය යන සංසිද්ධිය එයින් කිසිවක් විසින් හෝ විස්තර නොකෙරෙන නමුදු, එක්ව භාවිතා කල විට එය විසින් සිදු කෙරෙයි''".
ආලෝක-වර්ෂය
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:මිනුම් ඒකක
තරංග–අංශු ද්විත්වය
මෙය පිළිබඳව විවිධ මතවාද ඉදිරිපත් වී ඇත.
ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාව සොයාගැනීමට පෙර, ලුවී ඩි බ්‍රොයිය විසින් ප්‍රථමාරම්භ කරනු ලදුව සහ, පසුව ඩි බ්‍රොයිය–බර්ම්  සිද්ධාන්තය යනුවෙන් ප්‍රවර්ධනය කෙරුණු, නියමු තරංග/ විවරණය විසින්, ද්විත්වය විරෝධවාසී ලෙසින් නොසැලකෙන අතර, අංශුව සහ තරංගය සැම විටම සමකාලයෙහි පවතින බව සැලකෙයි. ශ්‍රෝඩිංගර් ප්‍රකාර, ඩි බ්‍රොයිය තරංගයෙහි වසම වන්නේ සාමාන්‍ය භෞතික අවකාශ-කාලය වෙයි. මෙම විධිමත් ගුණාංගය විසින් දක්වනු ලබන්නේ, නියමු තරංග සිද්ධාන්තය ස්ථානීය-නොවන බව වන අතර, බොහෝ භෞතික විද්‍යාඥයින් විසින් මෙය සලකන්නේ කිසියම් සිද්ධාන්තයක අතිමහත් දෝෂයක් ලෙසිනි.
එනසාල්
එනසාල් යනු කුළු බඩු විශේෂයකි.
කරදමුංගු ඵලය වියලා එනසාල් ලෙස භාවිත කෙරේ. මේවා ආහාර නිෂ්පාදනයේදී සුවද කාරකයක්, රසකාරකයක් මෙන්ම ආයුවේද ඖෂධයක් ලසද යොදාගනී.
එලෙටාරියා රෙපෙන්ස් - Elettaria repens (Sonner.) Baill. (E. oardamomum] ලංකාවේ හා දකුණු ඉන්දියාවේ කඳුකර තෙත් වනාන්තර නිජ බිම් කොට ගත් බහුවාර්ෂික පැළැටියකි. එය කැළෑගත පැළැටියක් ලෙස ලංකාවේ ඇතැම් ප්‍රදේශවලත් ඉන්දියාවේ බටහිර ඝාට් කඳුවලත් අඩි 2,500-5,000 අතර උස් ප්‍රදේශයේ වැවේ. බුරුමය, මලයාව ආදී රටවල ද මෙය දක්නට ලැබේ.
වගා කරනු ලබන එන්සාල් පැළෑටි සාර්ථක ලෙස වැවෙන්නේ අඩි 2,500 සිට 5,000 දක්වා උස් වූ ද අ﻿ඟල් 60 සිට 230 දක්වා වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන්නා වූ ද ප්‍රදේශවලය.
එන්සාල් පැළැටියේ පොළොව යට පිහිටි රෛසෝමයෙන් සාමාන්‍යයෙන් අඩි 4 සිට 15 දක්වා උස් වූ ප්‍රරෝහ පොළොවෙන් ඉහළට ගනී. කොළය අඩි 1 සිට 3 දක්වා දිගය; ඉලිප්සාකාරය. කොළ පාද කොපු සහිතය. වායව ප්‍රරෝහවල පාදවලින් අඩි 2 සිට 4 දක්වා දික් වූ සංයුක්ත ඒකාක්ෂවල (panicles) මල් පිපේ. මල අඟල් 11 ක් පමණ දිගය; සුදු හෝ ළා පලාවන් පාටය; ද්විලිංගික. මල් ද්විලිංගික වුව ද ඒවා ස්වවන්ධ්‍යායො (self-sterile). ඵලය ත්‍රිකෝෂ්ඨික (trilocular) ස්ඵෝටිකාවකි (capsule). එහි හැඩය ආයත හෝ අණ්ඩාකාර හෝ විය හැකිය.
සිංගිබෙරාසේ අයත් එන්සාල් පැළෑටිය වගා කරනු ලබන කල එහි සුළු සුළු වෙනස්වීම් ඇති වේ. ඵලවල ප්‍රමාණය අනුව මජෝර් (major), මිනෝර් (minor) යනුවෙන් ප්‍රභේද දෙකකි. ලංකාවේ වැවෙන වල් එන්සාල් පැළෑටිය මජෝර් ප්‍රභේදයට අයත්ය. එය දැන් වෙනත් විශේෂයක් ලෙස සලකනු ලැබ ඊට එලෙටාරියා එන්සාල් (E. ensal (Gaertn) Abeywick) යයි කියනු ලැබේ. මේ පැළෑටියේ කොළ වවනු ලබන ප්‍රභේදයේ කොළවලට වඩා පළල්ය. අඟල් 1 සිට 2 දක්වා දිගැති ඵලය ද වවනු ලබන ප්‍රභේදයේ ඵලයට වඩා ලොකුය. කැළෑ එන්සාල් ඇට වවනු ලබන එන්සාල් ඇට පමණ සුවඳ නැත. වවනු ලබන එන්සාල් පැළෑටි මිනෝර් ප්‍රභේදයට අයත්ය. මේ ප්‍රභේදයෙහි මයිසූර් හා මලබාර් යනුවෙන් ජාති දෙකකි. ලංකාවේ කැළෑ එන්සාල් පැළෑටිය ආදිකල්පිකය. වවනු ලබන ප්‍රභේදය එයින් පරිණාමය වූවක් විය හැකිය.
දිය හොල්මන
ඇටවීම
දිය හොල්මනක් අටවනු ලබන්නේ වක්කඩක් ආශ්‍රිතව වේ. වක්කඩේ ගලා යන දියපහරට සම්බන්ධ කරනු ලැබූ උණ බටයක් ආධාරයෙන් මෙය නිමවයි.වේල්ලක යටි පැත්තේ අටවනු ලැබේ.පුරුක් දෙකකින් යුත් උණ බටයක එක් කොනක පෙත්ත ආනතියකින් යුක්තව කපා හරි මැදින් හරස් ලීයක් දමා නියරේ වත්කඩයට යටින් ලී කරු දෙකක් මත රදවනු ලැබේ .එවිට එහි පෙත්ත කැපු කෙලවරට ජලය පිරී ඉබේම පහත්වේ,මෙහි යටි පැත්තේ ඇති පුරුක යට ඇති යටින් අටවන ලද ගලලේ වැදී ශබ්දය ඇසේ ,යටි පුරුක හිල් කර ඇති නිසා ශබ්දය දුරට ඇසේ.
ගැමි සාහිත්‍යය
ගැමි සාහිත්‍යය තුලද දිය හොල්මන පිළිබඳ කියැවෙන තැන් සොයා ගත හැකිවේ. අඩ සඩකලේ මං පැදයන ගොන් පැටියා දඩබඩ කළේ ගෙල බැඳි සොකඩා කැටියා උණ දඬු කපන තැන උණ දඬු රිකිල්ලා වතුර ගලන තැන හොල්මන් කුරුල්ලා
එනසාල්
එන්සාල් වත්තකින් 5 වැනි අවුරුද්දේ සිට වර්ෂ කීපයක් අවුරුද්දකට සාමාන්‍යයෙන් අක්කරයකට රාත්තල් 1,000 සිට 5,000 දක්වා අස්වැන්න ලබා ගත හැකිය. පැසී ඉදෙන්නට කලින් ඵල නෙලනු ලැබේ. වේළීමේ දී පමණට වඩා පැසුණු ඵල පිපිරී යා හැකි හෙයිනි. වෙළඳ භාණ්ඩයක් වශයෙන් වියළි කර්දමුංගුවල පොත්තේ කොළ පැහැය බෙහෙවින් අගය කැරෙන හෙයින් එම පැහැය රැක ගැනීමට දෙයාකාරයකින් මෙම ඵල වේළනනු ලැබේ. පිටත වූ පෝරණුවකින් කුටියක් තුළට ඇතුළු වන ගිනිරශ්මියෙන් වේළීම හා ආවෘත කුටියක වූ විවෘත අඟුරු ගින්නක් මත (මැස්සක) ඵල බඳුන් තබා වේළීම ද වේ. අව්වේ ලෑමෙන් ද කර්දමුංගු වේළාගනු ලැබේ.
දිය හොල්මන
ගැමි සාහිත්‍යය
උණ දඩු කපන තැන උණ දඩු රිකිල්ලා බට දඩු කපන තැන බට දඩු රිකිල්ලා වතුර ගලන තැන හොල්මන් කුරුල්ලා පැල් කවි කියන්නට කවුරුත් වරෙල්ලා
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ගොවිතැන ප්‍රවර්ගය:ටක වර්ග
එනසාල්
එක්සත් ජනපදය, ජර්මනිය යන රටවල එන්සාල් බෙහෙවින් ප්‍රයෝජනයට ගනු ලැබේ. මෑතක සිට එන්සාල් අපනයනය කිරීමෙන් ලංකාව සෑහෙන විදේශ විනිමය ප්‍රමාණයක් උපයයි. ලංකාවේ එන්සාල් වගාව: දැනට මෙරට අක්කර 7000ක පමණ එන්සාල් වවා තිබේ. මින් 80%ක් පමණ මධ්‍යම පළාතේ මහනුවර, නුවරඑළිය හා මාතලේ දිස්ත්‍රික්කවල පිහිටියේය. අක්කර 1-5 පමණ වූ කුඩා බිම් පෙදෙස්වලත් අක්කර සිය ගණන් විශාල වතුවලත් කර්දමුංගු වතා කොට ඇත.
සාමාන්‍යයෙන් මෙරට වවනු ලබන්නේ ඉබේට කැළේට වැවෙන වර්ගය නොව ඉන්දියාවෙන් ගෙනෙන ලද මයිසූර් හ මලබාර් දෙවර්ගයේ එන්සාල්ය. මයිසූර් වර්ගය අඩි 3000ත් 4500ත් අතර කඳුකරයේ මනාව වැඩෙන අතර අනික් වර්ගයට ඉතාම හිතකර වන්නේ අඩි 2000ත් 3000ත් අතර භූමියයි. අඟල් 120-150 ප්‍රමාණයේ සමව පැතිරි වාර්ෂික වර්ෂාපතනයත්, දිය නොරැදී බැස යන බිමත්, බුරුල් පසත්, පැ. 500-950 අතර උෂ්ණත්වයත්, තද සුළඟින් හා චණ්ඩ හිරුරශ්මියෙන් ආවරණයව තිබීමත් එන්සාල් වගාවට ඉතා අවශ්‍ය අනිකුත් සාධකය.
තවාන් කිරීම
පොටෑසියම් හා කටුපෝර මිශ්‍රණ, යූරියා, ගොම, කොම්පෝස්ට් පෝර හා කොළ රොඩු එන්සාල්වලට හිතකරය.
රෝග
එන්සාල්වලට හැදෙන ප්‍රධාන රෝග දෙකකි. තවානේ දී කොළ කුණුවීම හා විවිත්‍ර (මාබල්) රෝගය ද වේ. ප්‍රථම රෝගයට බෝඩෝ මිශ්‍රණය ප්‍රතිකාරයකි. ලප වැටීම, කොළ කොඩ වීම, අලුත් දළු කරගැටිවීම ලක්ෂණ කොට ඇති දෙවැනි රෝගය වැලිඳි කල පැළ ඉවත් කිරීම විනා එය මර්දනය කිරීමේ මඟක් තව ම සොයා ගෙන නොමැත.
ආයුර්වේද මතය
මහ එන්සාල් තික්තය, සැහැල්ලුය; රුචිකරය; තියුණුය; රළුය; උෂ්ණය, කුළුරසය; ගිනි වඩයි; සෙම් පිත් දිනයි; කළු, වාත, විෂ ව්‍රණ, කණ්ඩු, වමන, පිපාස නසයි. මුඛ, ශීර්ෂ, වස්ති රෝග පහ කරයි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:කුළුබඩු
එනසාල් පැල සිටුවන අකාරය පස හොඳ කාබනික ද්‍රව්‍ය වැස්මක් සහිත (> 5%) කාබනික ද්‍රව්‍යයන්ගෙන් පොහොසත් වූ හොඳින් ජලය බැස යන ගැඹුරු ලෝම හා ලෝම මැටි පස් වඩාත් සුදුසුය. ජලය රැඳෙන හෝ ඛාදනය වූ පස් සුදුසු නොවේ. කරදමුංගු සඳහා 60% කට ආසන්න සෙවන අත්‍යවශ්‍ය සාධකයකි. උෂ්ණත්වය – 10-27 0C උෂ්ණත්වය වඩාත් සුදුසු වේ බෝග ස්ථාපිත කිරීම රෝපණ ද්‍රව්‍ය කරදමුංගු මොරෙයියන් හා බීජ පැල මගින් ව්‍යාප්ත කළ හැකිය. නමුත් බහුලව භාවිතා වන්නේ මොරෙයියන් මගින් ප්‍රචාරණයයි. සෙන්ටිමීටර 6-10 ක් දිග රයිසෝම සහිත සෙන්ටිමීටර 6-10 ක් දිගින් යුත් මොරෙයියන් භාවිතා කරනු ලැබේ. වගා ලක්ෂ්‍යයන් – හෙක්ටයාරයට 2000 යි ක්ෂේත්‍රයේ සිටුවීම පැල අතර පරතරය 1. සමතලා ඉඩම් – අඩ් 4×5( පේලි අතර ) 2. බෑවුම් සහිත ඉඩම් – අඩ් 4×4 (පේළි අතර) .මතුපිට පස්, කොම්පෝස්ට් ,. කොහුබත් 1: 1: 1 අනුපාතයට පස් මිශ්‍රණයෙන් සදාගතයුතුයි පැළ සිටුවීමට ගන්නා වළක ප්‍රමාණය අඩ් =1.1/2 × 1.1/2 විය යුතු අතර, වලවල් කොම්පෝස්ට් හා මතුපිට පස් මිශ්‍රණයෙන් පිරවිය යුතුය. එනසාල් පැලය රයිසෝමය ( අලය) බගයක් පමනක් යටකරන්න, නැවත පැල එනබැවින් පස් තට්ටුව බුරුල්ව තැබිය යුතුයි කොහුබත් ,ලිකුඩු, පුන්චි පොල්ලෙලි කැබලි අලය වැහෙන සේ දමන්න එමගින් තෙතමනය රැදේ මුල් කාලයේ පැලය පසට සවිවන තෙක් අදාරකයක් තැබිය යුතුයි ( අඩි 1 පැල සදහා අවශ්‍ය නොවේ ) බිම් මට්ටමේ සිට සෙන්ටිමීටර 5 ක් පමණ පහතින්මොරෙයියන් සිටුවිය යුතුය.
ධරණීය වනාන්තරවේදය
අස්වනු නෙළන ක්‍රම
තිරසාර වන සංවර්ධන විද්‍යාවේ අරමුණු වන්නේ ඝට්ටනයන් සීමා කරමින් වනාන්තරවල අගයන් / වටිනාකම් සදාකල් පවත්නා‍සේ පවත්වාගෙන යාමයි. විවිධ වූ අස්වනු නෙළන ක්‍රම පහක් ඇත.
ගසක් බැගින් තෝරා ගැනීමේ ක්‍රමය
ගසක් බැගින් තෝරා නෙළා ගැනීමේ ක්‍රමය විවිධ වයස්වල පවතින ගස් නෙළා ගැනීමේ ක්‍රමයක් වන අතර වඩාත් උචිත වන්නේ සෙවණට ඔරොත්තු දිය හැකි නැවත ඇතිවන, ශාක විශේෂ පවතින විටයි. මෙම ක්‍රමයෙන් විශාල මෙන්ම වටිනා ශාක දර්ශ බිමෙන් ඉවත්වනවා මෙන්ම පැරණි වැඩුණු ගස්වල මිය යාමට ලක් වෙමින් එම ස්ථානවල නිර්මාණය වේ. ඝණ වනාන්තර සහ ඉතිරි වූ ගස්වලට හානි සිදුවන විට ගසක් බැගින් තෝරා ගැනීම ඉතා අපහසු වේ.
සමූහ වශයෙන් තෝරා ගැනීමේ ක්‍රමය
සමූහ වශයෙන් තෝරා නෙළා ගැනීමේ ක්‍රමය විවිධ වයස්වල පවතින ගස් නෙළා ගැනීමේ ක්‍රමයක් වන අතර වඩාත් උචිත වන්නේ සෙවණට ඔරොත්තු නොදෙන නැවත වගා විය හැකි ශාක විශේෂ පවතින විටයි. ඝනව වැඩුණු ගස් පවතින විට, සමූහ වශයෙන් තෝරා ගැනීමේදී ඉතිරිවන ගස්වලට හානි සිදු වේ. කෙසේ වෙතත් එක් දිශාවකට තෝරා ගැනීමෙන් සිදුවන හානිය අවම කර ගත හැක. ඊ‍ට අමතරව වනාන්තර, ගස්වල විෂ්කම්භ පන්ති පරාසවලින් තෝරා ගැනීම සහ විවිධ වයස්වල සහ විෂ්කම්භ පන්තිවල පවත්වා ගත හැකිය.
ආවරණ දැව ලබා ගැනීමේ ක්‍රමය
ආවරණ දැව ක්‍රමය සමාන වයස්වල පවතින ගස් නෙලා ගැනීමේ ක්‍රමයක්වන අතර එය වඩාත් ගැළපෙනුයේ අභිමත ආකාරයෙන් ශාක විශේෂ කිහිපයක් පවතින විටදී හෝ සුළං හමන දිශාව සලකන විටදීය. ආවරණ දැව ලබා ගැනීමේ ක්‍රමයේදී සම්මතයක්‍ලෙස අක්කරයකට ගස් 15 – 20 සංඛ්‍යාවක් අතහරිනු ලබන්නේ නැවත ගස් ඉපැද්දීමට අවශ්‍ය බීජ ලබා ගැනීමටයි. මෙම ක්‍රමයෙන් වන ජීවීන්ට උචිත / සුදුසු වාසස්ථාන අහිමි වීම ප්‍රතිඵල විය හැකිය. නැතහොත් අඩුවිය හැකිය. එමෙන්ම ස්වභාවික පූණර්වර්ධනයෙන් පැහැදිලි ලෙස වෙනස් විය හැකි අතර සමාන ගැටළු මේ ආශ්‍රීතව පවතී.
බීජ - ශාක ක්‍රමය
බීජ - ශාක ක්‍රමය සමාන වයස්වල ඇති ශාක නෙලා ගැනීමේ ක්‍රමයක්වන අතර වඩාත් යෝග්‍යය වන්නේ පුණර්වර්ධනය / නැවත වගා විය හැකි ශාක විශේෂ එකක් හෝ දෙකක් පවතින විටදී සහ සුළං හමන දිශාව ගැන සැලකිළිමත් නොවන විටදීය. මෙම බීජ - ශාක ක්‍රමයේදී අක්කරයකට බීජ සහිත ගස් 5 – 12 අතර සංඛ්‍යාවක් වනාන්තරය නැවත වගා වීමට අත් හරිනු ලැබේ. මෙසේ ඉතිරිවන බීජ සහිත ගස් එම භූමියේම තබනුයේ නැවත ශාක වර්ධනය වීම තහවුරුවන තෙක් වන අතර ඉන්පසු ඒවා ඉවත් කළ හැකිය. එය සෑම විටම ආර්ථික වශයෙන් යෝග්‍ය නොවේ. නැත්නම් ජීව විද්‍යාත්මකව ඉතිරිව පවතින බීජ සහිත ගස් ඉවත් වී නැවත ගස් ඇති වීම සිදු වේ. බීජ සහිත ගස් කැපීම පැහැදිලි ලෙස වෙන් වූ කැපීමක් ලෙස ස්වභාවික පුණර්වර්ධනයත් සමග නිරූපණය වේ. එමෙන්ම පැහැදිලි ලෙස වෙන් වූ කැපුම්වලදී මතුවන සෑම ගැටළුවක්ම මෙම ක්‍රමය සමග බැඳී පවතී.
පැහැදිලි ලෙස වෙන්කර ගැනීමේ ක්‍රමය
මෙම ක්‍රමය සමාන වයස්වල පවතින ශාක නෙලා ගැනීමේ ක්‍රමයක්වන අතර මෙය ස්වභාවික හෝ කෘතීමව ඇති කළ වනාන්තර සඳහා යෙදිය හැක. මෙම ක්‍රමය ගින්නෙන් හානි වූ ශාක වෙනුවට නැවත ඇති වූ ශාක විශේෂ පවතින විට ජීව විද්‍යාත්මකව යෝග්‍ය Douglas-fir (Pseudotsuga menziesii) උදාහරණයකි. පැහැදිලි ලෙස වෙන්කර ගැනීම මගින් බිමෙහි විශේෂ බහුලතාවය වැඩි වනුයේ ආවේණික නොවන සහ ආක්‍රමණික විශේෂ හඳුන්වාදීමත් සමගය. එය කැලිෆෝර්නියාවේ Geoget නගරය ආසන්න වනාන්තරයේදී  කරන ලද Blodgett පරීක්ෂණයෙන් දක්වා ඇති පරිදිය. තවද, මෙම ක්‍රමය මගින් දිගු කාලීන Slash දිරාපත් වීම, පාංශු ඛාදනයට පස නිරාවරණය වීම, වනාන්තරයේ දර්ශනයට බලපෑම් ඇති වීම සහ අත්‍යාවශ්‍ය වනජීවී වාසස්ථාන ඉවත්වීම සිදු වේ.
වත්මන් තත්‍වය
වර්තමානයේ ඉතා වටිනා වනාන්තර පරිසර පද්ධති කළමණාකරනය, විවිධාකාර වූ විශේෂ වර්ග තේරීම සහ ශාක බෝ කිරීම හා සම්බන්ධ ඉතා ප්‍රබල ව්‍යාප්තියක් පවතී. වන විද්‍යාව සතුව ගස් සිටුවීම, රැක ගැනීම, කප්පාදු කිරීම, පාලනය කරන ලද කැළෑ ගිනි තැබීම, ගස් කැපීම, නිස්සාරණය කිරීම සහ දැව නිෂ්පාදනය සදහා දියුණු කරන ලද ක්‍රම පවතී. මෙලෙස නූතන වන විද්‍යාව සතු ක්‍රමයක් වන නැවත වන වගා කිරීම යටතේ යම් ප්‍රදේශයක ගස් සිටුවීම හා රැක බලා ගැනීම සිදු කරයි.
බොහෝ කලාපවල වනාන්තර ආශ්‍රිත වෙළදාම පාරිසරික ලෙස, ආර්ථීක ලෙස හා සාමාජයීය ලෙස ඉතා වැදගත් වේ. බොහෝ ප්‍රදේශවල 1990 කාලයේ සිට තෙවන පාර්ශ්වීය සහතික කිරීමේ ක්‍රමයන් මගින් වනයේ භාරකාරත්වය හා තිරසාර වන විද්‍යාව ඉතා ස්වාධීන ලෙස තහවුරු කිරීම සිදුකිරීම ඉතා ප්‍රකටව පවතී. මෙම සහතික කිරීමේ ක්‍රමයන් දියුණු විම,එතරම් දියුණු නැති කලාපවල සිදුවන වන විනාශය හා දියුණු ලෝකයේ සම්පත් කළමනාකරණයට වැඩිපුර සැලකිල්ලක් දැක්වීම වැනි සමහර විවේචනාත්මක වන විද්‍යාත්මක ක්‍රියාකාරකම් වලට ප්‍රතිචාර දැක්වීම ලෙස යොදා ගත හැක. ඇතැම් සහතික කිරීමේ පද්ධති, වෙළදාම් කිරිම් උපකරණයන් ලෙස හා ඔවුන් ඉල්ලා සිටි ස්වාධීනත්වය අඩු වීම නිසා විවේචනයන්ට ලක්ව ඇත.
භූමි ලක්ෂණ අනුව වනාන්තර ලෙස පැවතුන භූමි පාංශු ඛාදනයන් ආරක්ෂා කිරීම හෝ අවම කිරීමට හෝ නායයෑම් වලින් ආරක්ෂා කිරිම සදහා නිවැරදි වන විද්‍යාවක් අවශ්‍ය වේ. නායයෑම් සිදුවීම සදහා ඉතා වැඩි හැකියාවක් පවතින ප්‍රදේශවල දේපළ නැති වීම හෝ ආරක්ෂා කිරීම, මිනිසුන්ට සිදුවන තුවාල වීම් හෝ ජීවිත නැති වීම් වළක්වා ගැනීමට නිවැරදි වන විද්‍යාව යොදා ගත හැක.
වනාන්තර නිසි පරිදි කළමණාකරණය නොකිරීම පිළිබද මහජනතාවගේ අවධානය යොමු වීම වර්ධනය වීම හා දැව නිෂ්පාදනයට වන භූමි යොදා ගැනීමට වඩා පාරම්පරික අයිතීන්, සුන්දරත්වය, ජල පෝෂක ප්‍රදේශ ආරක්ෂාව හා කැළෑ හා ඒවායේ වන සතුන්ගේ වාසස්ථාන ආරක්ෂාව සදහා වනාන්තර යොදා ගැනීම යන ආකාර දෙක සමගම වනාන්තර කළමණාකරනය පිළිබද මහජනතාවගේ දැකීම විවාදාත්මක වී ඇත. දැව නිෂ්පාදන වලට ජනතාවගේ ඉල්ලූම වැඩි වීමත් සමගම කැළෑ ගිනි තැබීම, වනාන්තර වලින් ලී ලබා ගැනීම, යන්ත්‍ර මගින් සිදු කරන අලංකාර කිරීම් සහ අනෙකුත් ක්‍රියාකාරකම් විවාදයට තුඩු දී ඇත.
1830
වසර 1830 (MDCCCXXX) යනු, ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුන ප්‍රකාර   සිකුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් සම්පූර්ණ දින දසුන දක්වනු ඇත) වන අතර,   දින-12 ක් මන්දගාමී ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර   බදාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් වෙයි. යුරෝපියානු ඉතිහාසයෙහි එය කලබලකාරී වසරක් ලෙසින් සැලකෙන්නේ, ජූලි විප්ලවය, බෙල්ජියානු විප්ලවය සහ නොවැම්බර් නැගීසිටීම යන්නන් පිළිවෙලින් ප්‍රංශයෙහි, පහළ රටවල්හී සහ පෝලන්තයෙහි හටගැනීම නිසාය.
අශ්වාජානීයයා
අශ්වාජානීයයා යනු, තුරඟ තරග සඳහා උන් භාවිතය නිසාම අතිශයින් ප්‍රචලිත අශ්ව වරිගයකි. ඕනෑම නුමුහුම් අශ්වයන් වරිගයක් හැඳින්වීමට අජානීය යන පදය සමහරවිට යෙදුනද, තාක්ෂණික වශයෙන් එයින් දැක්වෙන්නේ අජානීය වරිගයයි.
පාරම්පරික පරිපාලනය
මොරොක්කෝ ජාතික සංචාරක ඉතිහාස සටන් කරුවෙකු වු ඉබන් බතූතාට අනුව 1344 වන විට රාජධානියෙහි අගනුවර දෙකක් විය. එකක් උතුරේ “නල්ලුර්” වල වු අතර, මුතු සොයන කාලසීමාව තුළ ‘පුත්තලම’ අනික් අග නගරය විය. නියම රාජධානිය වු යාපනය අර්ධද්වීපය “පර්රු” සහ “ඌර්” හෙවත් ගම් යනුවෙන් හැදින්වෙන උප බෙදීම් ඇතුළත් වු පළාත් කීපයකට බෙදා තිබුණි. “පර්රු” යනුවෙන් අදහස් වුයේ වඩා විශාල භූමි ප්‍රදේශයකි. “ඌර්” හෙවත් ගම කුඩාම ඒකකයයි. මෙම ඒකක පාලනය වුයේ පළාත් හා ප්‍රාදේශීය මට්ටමින් ධුරානු ක්‍රම පිළිවෙලිනි. ඉහළම ස්ථානයේ සිටියේ රජුය. රාජ්‍යත්වය හිමි වුයේ පිය උරුමය අනුව යන පාරම්පරික ක්‍රමයකිනි. සාමාන්‍යයෙන් රජුගේ ඇවෑමෙන් රජුගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයාට රජකම හිමිවේ. මෙම පාලන ධුරාවලියෙහි රජු ළගට සිටියෝ අධිකාරීවරුය. ඔවුහු පළාත්වල පාලනය ගෙන ගියහ. ඊළගට මුදලිවරුය. ඔවුන්ගේ කාර්යය වුයේ විනිශ්චයකරුවන් ලෙස යුක්තිය පසිදලීම සහ නීතිය අර්ථ කථනය කිරීමෙන් ඉඩම් පිළිබද නීති රෙගුලාසි ක්‍රියාත්මක කිරීමයි. ඊට අමතරව අදාළ පළාතේ සිදුවීම් සම්බන්ධයෙන් තොරතුරු රැස් කිරීම හා ඉහළ නිලධාරීන්ට වාර්තා කිරීමද ඔවුන්ගේ රාජකාරිවලට අයත් විය. මෙම ධූරාවලියෙහි ඊළගට පැමිණෙන්නේ “කන්කානි” නම්වු ආදායම් පාලකවරු සහ කනකපිල්ලේ වශයෙන් හැදින්වෙන ගණකාධිකාරීවරුන්ය. ඔවුන් “පන්ධාර පිල්ලේ” නමින්ද හඳුන්වනු ලැබුහ. ඔවුන් වාර්තා තබා ගැනීම හා ගිණුම් පවත්වා ගෙන යා යුතු විය.
මැනියම් යනු පරූ වරුන්ගේ ප්‍රධානියාය. මුදලියාර්වරු ඔහුට සහාය වු අතර “උදෙර්” වරු මුදලියාර්ට සහාය වුහ. මෙම උදෛයර්වරු එක ගමක හෝ ගම් කීපයක බලයලත් ප්‍රධානියා විය. නීතිය හා සාමය සුරැකීමේ බලය ඔවුන් සතු වු අතර බල ප්‍රදේශය තුළ ඉඩම් මැනීම, අදායම් එකතු කිරීම ආදී කටයුතු වලටද සහාය වුහ. ගම් ප්‍රධානියා නොහොත් ගම් මුලාදෑනියා “තලෛයාර්” “පඩන්කඩ්ඩි” හෝ අඩප්පනාර් යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැබු අතර, බදු අය කිරීමේදී සහාය වීම හා තම බල ප්‍රදේශය තුළ සාමය පවත්වාගෙන යාම ඔහුගේ රාජකාරි විය. මෙම තනතුරුවලට අමතරව එක් එක් කුලය අනුව ඒ ඒ කුලයන්ගේ වගකීම් ඉටු කරන්නාවු ප්‍රධානියෙකුද සිටියේය.
සාමාජික: 178.121.2.142
= නිර්නාමික පරිශීලක නිර්මාතෘ = 178.121.2.142 | නිර්මාතෘ
= රුසියානු සාමාජික පිටුවට = මෙතෙක් කිසිදු සබැඳියක් නොමැත.
පද්ධතිමය මෙහෙයුම්
ලෝපත් නිස්සාරණය කිරීමේ ක්‍රියා මාර්ග විවිධ සංඝටක කණ්ඩායම් ක්‍රියාකාරකම්වලට බෙදිය හැක.
‍රසායනික ඉන්ජිනේරු කර්මානත්වලදී හා ඒ ආශ්‍රීත ක්ෂේත්‍රවලදී සිදුවන ක්‍රියාදාමයන්වලදී unit operation බහුලව දැකිය හැක. උදාහරණයක් ලෙස කිරි කර්මාන්තයේ දී භාවිතයට ගනු ලබන සමජාතීයකරණය, පැස්චරීකරණය, ගීතනය සහ අසුරණය යන එක එකක් සමස්ත ක්‍රියාදාමයට අවශ්‍ය වන එකිනෙක හා බැදී පවතින unit operation. එක් ක්‍රියාදාමයක් සමස්ත ඵලය ලබා ගැනීමේ අරමුරණකින් ක්‍රියාත්මකවන ක unit operation කිහිපයක එකතුවක් විය හැක.
අතීතයේ දී එකිනෙකට වෙනත් රසායනික කර්මාන්තයන් එකිනෙකට වෙනස් මූලධර්මවලින් යුත් එකිනෙකට වෙනස් කර්මාන්ත ක්‍රියා දාමයක් සේ සලකන ලදී. 1923 දී විලියම්. එච්. වෝල්කර්, වර්නන් කේ. ලෙවිස්, විලියම් එච්. මැක් ඇඩම්ස් විසින් රසායනික කර්මාන්තයේ මූලධර්ම නැමැති ග්‍රන්ථය රචනා කළේය. මෙමගින් ඔවුන් එකම භෞතික මූලධර්ම පිළිපදින රසායනික කර්මාන්තවල විවිධත්වය පැහැදිලිකර දෙන ලදී. ඔවුන් සමානතාවයක් ඇති ක්‍රියාදාමයන් කණ්ඩායම් ක්‍රියාදාමයන් යටතට ගොණු කරන ලදී.
එක් එක් unit operation එකම භෞතික නියමයන් පිළිපදින අතර ඕනෑම රසායනික කර්මාන්තයකදී යොදාගත හැකිය. මෙම unit operation මගින් රසායනික ඉන්ජිනේරු විද්‍යාවේ මූලික සිද්ධාන්ත ගොඩනංවනු ලබයි.
1)	ද්‍රව ගතික ක්‍රියාවලි	            :	ද්‍රව ප්‍රවාහනය,පිරිපහදුව සහ ද්‍රවීකරණය                                               ඇතුළත්ය
2)	තාප ප්‍රචාරණ ක්‍රියාවලි		:	වාෂ්ප වීම, සංඝනීභවනය වීම ඇතුළත්ය
3)	ඝන ද්‍රව්‍ය ප්‍රචාරණ ක්‍රියාවලි	:	වායු අවශෝෂණය, ආසවනය , නිස්සාරණය , 					අධිශෝෂණය , වියළීම ඇතුළත්ය
4)	තාප ගතික ක්‍රියාවලි		:	වායු ද්‍රවීකරණය, ගීතනය ඇතුළත්ය
5)	යාන්ත්‍රික ක්‍රියාවලි		:	ඝන ද්‍රව්‍යය ප්‍රවාහණය, කැබලි කිරීම, කුඩුකිරීම,						වෙන් කිරීම , පෙනේරවලින් හැලීම ආදිය 						අයත්ය
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Unit_operations
කිං රත්නම්
කිං රත්නම් ශ්‍රී ලාංකික නළුවෙක් සහ චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂකවරයෙකි. ඔහු වෙළඳ දැන්වීම්, කෙටි චිත්‍රපට සහ වාර්තා චිත්‍රපට රාශියක් අධ්‍යක්ෂණය කළ නිසා ඔහු ජාතියේ දක්ෂ චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙකු ලෙස සැලකේ. කෝමාලි කිංග්ස් නම් චිත්‍රපටයේ අධ්‍යක්ෂකවරයා ලෙස ශ්‍රී ලාංකේය දෙමළ සිනමා ඉතිහාසයේ වසර 40කට පසු ශ්‍රී ලංකාවේ නිෂ්පාදිත දෙමළ භාෂාවෙන් දීර්ඝ චිත්‍රපටයක් නිෂ්පාදනය කිරීමේ ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඔහු ඉටු කළේය. ශ්‍රී ලාංකේය දමිළ සිනමාවේ නොස්ටැල්ජික් මතකයන් යළි පණ ගැන්වීමට සහ යළි ස්ථාපිත කිරීමට ඔහු ගත් උත්සාහය දෙමළ සිනමා කර්මාන්තයේ ගිලිහී ගිය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රත්‍යස්ථභාවයේ එක් සන්ධිස්ථානයක් වනු ඇත.
චරිතාපදානය
කිං රත්නම් කලාව සහ සිනමා පසුබිමක් ඇති පවුලකින් පැවත එන්නකි. ඔහු සුප්‍රසිද්ධ වේදිකා, ගුවන්විදුලි සහ චිත්‍රපට කලාකරු එම්. එස් .රත්නම්ගේ මුණුපුරා වේ.
ඔහු 1983 ජූලි කැරලි සම්බන්ධ කෙටි වාර්තා චිත්‍රපටයක් වන Demons in Paradise සාර්ථක ලෙස අධ්‍යක්ෂණය කිරීම සම්බන්ධයෙන් ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ සෙසු චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරයෙකු වන ජූඩ් රත්නම්ගේ බාල සොහොයුරා වේ.
වෘත්තීය
කිං 2016 සිංහල ආදර චිත්‍රපටය වන Let Her Cry හි රංගනයට පිවිසීමට පෙර 2012 චිත්‍රපටය වන ඉනි අවන් හි රගපෑවේය. රංගනයට අමතරව ඔහු වෘත්තීය අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු බවට පත් වූයේ ඔහුගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා වන ජූඩ් රත්නම්ගේ ආභාසය නිසාය. කිං රත්නම් අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් වූයේ 2014 වසරේ නිකුත් වූ Echoing Hills නම් ශ්‍රී ලාංකේය කෙටි වාර්තා චිත්‍රපටය හරහා ධනාත්මක ප්‍රතිචාර ලබා ගත්හ. ඔහු ප්‍රථම වරට දිගු චිත්‍රපටයක් අධ්‍යක්ෂණය කළේ කෝමාලි කිංග්ස් චිත්‍රපටිය හරහාය. ඔහුම චිත්‍රපටයේ "පට්" ලෙස වැදගත් චරිතයක් රඟපෑවේය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:Year of birth missing (living people) ප්‍රවර්ගය:Place of birth missing (living people) ප්‍රවර්ගය:Date of birth missing (living people) ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා
යක්ෂණී
යක්ෂණී (යක්ෂි, යක්ෂිණී ලෙස ද හැඳින්වේ; පාලියෙන් යක්ඛිණි) යනු හින්දු, බෞද්ධ, සහ ජෛන පුරාණෝක්තිවේදයන්හි එන මිත්‍යාමය ජීවී කොට්ඨාසයකි. යක්ෂයන්ගේ අනුරූප ස්ත්‍රී ප්‍රභේදය වන යක්ෂණියෝ (යක්ෂියෝ) මිත්‍යාමය හිමාලයේ ආලක රාජධානියේ වෙසෙන හින්දු ධනයට අධිපති දෙවි කුවේරගේ සහායිකාවෝ වෙති. යක්ෂණියන් නිතරම නිරූපණ‍ය කෙරෙන්නේ රූමත් සහ ශෘංගාරාත්මක ලෙසින් වන අතර, ඔවුන් පුළුල් උකුල, පටු ඉඟ, සහ අතිශයෝක්තියෙන් යුතු පුන් පියයුරුවලින් යුක්තව දැකගත හැක. උද්දාමරේශ්වර තන්ත්‍රය තුළ යක්ෂණියන් තිස්-හයදෙනකු පිළිබඳ විස්තර වන අතර, ඔවුන්ගේ මන්ත්‍ර සහ චාරිත්‍ර විධි ද එහි ඇතුළත් ය. මීට සමාන යක්ෂ සහ යක්ෂණී නාමාවලියක් තන්ත්‍රරාජ තන්ත්‍ර ග්‍රන්ථයෙහි ද සඳහන් වන අතර, ඉන් පැවසෙන්නේ මෙම ජීවීන් අපගේ ප්‍රාර්ථනාවන් ඉටු කරන්නන් ලෙසයි. සාමාන්‍යයෙන් යක්ෂණීන් කාරුණික යැයි සැලකුණ ද, ඉන්දියාවේ ජනශ්‍රැති තුළ දුෂ්ට යක්ෂණියන් පිළිබඳව ද අසන්නට ලැබේ. මොවුන් පොළවේ සැඟවූ නිදන්වල ආරක්ෂිකාවන් ලෙස ද සැලකේ.
36 යක්ෂණියෝ
උද්දාමරේශ්වර තන්ත්‍ර‍යේ සඳහන් වන යක්ෂණියන් තිස්-හයදෙනා මෙසේ ය:
මුල්කාලීන රූ
භාරුත්, සාංචි, සහ මථුරා යන ස්ථාන තුනෙන් යක්ෂි රූ ගණනාවක් හමුවී ඇත. මින් බොහෝමයක් ස්තූපවල ගරාදි කුළුණු කැටයම්වල දක්නට ලැබේ. මේවායේ ක්‍රමික වර්ධනයක් සහ පැහැදිළි දියුණුවක් දක්නට ලැබෙන අතර, යක්ෂි රූව ලට අනන්‍ය ලක්ෂණ කිහිපයක් හඳුනාගත හැකි ය. එනම් නග්න ස්වභාවය, සිනහමුසු මුහුණ සහ පැහැදිළි (බොහෝවිට අතිශයෝක්තියෙන් යුත්) කාන්තා ලාලිත්‍යයයි. මෙය සශ්‍රීකත්වය හා සම්බන්ධ යැයි සිතිය හැක. නිතරම යක්ෂියන් වෘක්ෂයක ශාඛාවක් අල්ලාගෙන ත්‍රිභංග අයුරින් නිරූපිත හෙයින්, ඇතැම් කතුවරුන් විශ්වාස කරන්නේ වෘක්ෂ පාමුල සිටින මෙම යුවතියන් පුරාතන වෘක්ෂ දේවතා සංකල්පයෙන් ආභාෂය ලද බවයි.
අශෝක ගස යක්ෂණියන් සමග සමීප සම්බන්ධතාවක් දක්වයි. ඉන්දියානු කලාවේ ජනප්‍රිය අංගයක් වන මෙම යක්ෂියන් බෞද්ධ සහ හින්දු සිද්ධස්ථානවල ද්වාරයන්හි දැකගත හැක. ඔවුන් සිය පාදය ගසට හේත්තු කොටගෙන මල් දරන ‍අශෝක ගසක හෝ කලාතුරකින් මල් හෝ ඵල සහිත වෙනත් වෘක්ෂයක ශාඛාවක් අල්ලාගෙන සිටිනු සුලබව දැකගත හැක. කලාත්මක අංගයක් වන හෙයින්, වෘක්ෂය සහ යක්ෂිය අතිශයින් ශෛලිගතකරණයට ලක්ව ඇත.
ඇතැම් කතුවරුන් විශ්වාස කරන්නේ ගසක් පාමුල සිටින මෙම තරුණියන් සඳහා ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ පුරාතන සශ්‍රීකත්ව සංකේතය පාදක කරගන්නට ඇති බවයි. මුල්කාලීන බෞද්ධ ස්මාරකවල විසිතුරු අංගයක් ලෙස යක්ෂි රූ වැදගත් වූ අතර, බොහෝ පුරාතන බෞද්ධ පුරාවිද්‍යා ස්ථානවලින් යක්ෂි රූ හමුවේ. සියවස් ගණනක ඇවෑමෙන් ඔවුන් පරිණාමය වී ඉන්දියානු ප්‍රතිමා කලාවේ සහ ඉන්දියානු දේවාල ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයේ සම්මත මෝස්තර අංගයක් වූ සාලභංජිකා රූ (සල් වෘක්ෂ යුවතියෝ) නිර්මාණය විය.
ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ පුරාතන සාහිත්‍යය තුළ සල් ගස (Shorea robusta) නිතරම පාහේ අශෝක ගස (Saraca indica) සමග වරදවා හඳුනාගෙන ඇත. සාලභංජිකාවන්ගේ ඉරියව්ව ලුම්බිණි සල් උයනේ සල් ගසක් යට දී ගෞතම බුදුන් වහන්සේට උපත ලබාදුන් මහාමායා දේවියගේ ඉරියව්ව සිහිගන්වයි.
ජෛන ආගමේ යක්ෂියෝ
ජෛන ආගම තුළ යක්ෂියන් විසි-හතරදෙනකු හමුවන අතර, ඉන් චක්‍රේශ්වරී, අම්බිකා, සහ පද්මාවතී යන යක්ෂණියන්ගේ රූ නිතරම ජෛන දේවාලවල දැකගත හැකි ය. තිලෝයපණ්ණත්ති (හෙවත් ප්‍රතිෂ්ඨාසාරසංග්‍රහය) සහ අභිධානචින්තාමණී ග්‍රන්ථ අනුව එම නාමයන් මෙසේ ය:
නූතන සාහිත්‍යයේ යක්ෂියෝ
දකුණු ඉන්දියාවේ, විශේෂයෙන් මලයාලම් සාහිත්‍යයේ සංත්‍රාස ප්‍රබන්ධ තුළ යක්ෂියන් කාරුණික තැනැත්තියන් ලෙස දැක්වෙන්නේ නැත. ඒවායේ යක්ෂියන් නිරූපණය කොට ඇත්තේ පිරිමින් වසඟයට ගෙන අවසානයේ ඔවුන්ව මරාදමන්නියන් ලෙසයි. පහත දැක්වෙන්නේ ඒ අතුරින් ප්‍රමුඛ ප්‍රබන්ධ චරිතයන් ය.
කල්ලියන්කට්ටු නීලි
කේරළයේ වඩාත් සුප්‍රකට ජනප්‍රවාදගත යක්ෂණිය නම් කල්ලියං‍කට්ටු නීලි ය. බලවත් යක්ෂණියක වූ ඇයව නවතාලන ලද්දේ ජන්‍රපවාදගත ක්‍රිස්තියානි පූජක කාඩමට්ටතු කාතනර් විසිනි. යක්ෂණී තේමාව ජනප්‍රිය කේරළ කථාවන්ට විෂය වී ඇත්තේ ය. මෙයට නිදසුන් ලෙස ත්‍රිවන්ද්‍රම් යක්ෂිය සහ නූතන මලයාලම් සිනමාවේ ඇතැම් චිත්‍රපට දැක්විය හැත.
මංගලාතු චිරුතේවි
තවත් එතරම් ප්‍රකට නොවූ යක්ෂියක වන මංගලාතු චිරුතේවී කංජිරොට්ටු යක්ෂිය ලෙස ද හැඳින්වේ. ඇය උපත ලැබූයේ දකුණු ට්‍රැවන්කෝරයේ කංජිරකෝඩේහි පාදමංගලම් නායිර් තාරාවද් හට දාව මංගලාතු යන නාමයෙනි. සිත් වසඟ කරවන තරමේ රූසපුවකින් හෙබි අබිසරුලියක වූ ඇය අනිලොම් තිරුනාල් මර්තාණ්ඩ වර්මාගේ සතුරා වූ රාමා වර්මාගේ පුත් රාමන් තම්පි සමග අයථා සම්බන්ධයක් පැවැත්වූවා ය.
මංගලාතු චිරුතේවී ඇගේ සෙවකයකු වූ කුංජුරාමන්ට වෛර කළා ය. පොණ්ඩන් නායිර් (දෝළාව ගෙනයන්නකු) වූ කුංජුරාමන් පැහැපත්, උසැති සහ කඩවසම් තරුණයකු විය. ඇය සහ ඇගේ සොහොයුරා වූ ගෝවින්දන් අසල ස්ථාන කරා යාමේ දී ගමන් ගත්තේ කුංජුරාමන්ගේ කර මතිනි. චිරුතේවී කුංජුරාමන්ට කායිකව සහ මානසිකව වධහිංසා පමුණුවමින් සතුටක් ලැබුවා ය. ඇය කුංජුරාමන් සහ ඔහුගේ බිරිඳ වෙන් කරවීමට හැකි සෑම ප්‍රයත්නයක්ම දැරුවා ය.
කාලයාගේ ඇවෑමෙන්, අවිවාහක ගෝවින්දන් සහ කුංජුරාමන් දැඩි මිතුරෝ බවට පත්වූහ. ඔවුහු නිතරම එකම කාමරයේ නවාතැන් ගත්හ. සිය සොහොයුරා සිය පෙම්වතා කෙරෙහි උනන්දු වීම චිරුතේවී නොරිස්සුවා ය.
චිරුතේවී කුමන්ත්‍රණය කොට කුංජුරාමන්ගේ බිරිඳව මරාදැමුවා ය. ගෝවින්දන් වරක් කුංජුරාමන් විසින් ඔසවාගෙන යන අතරතුර, මෙම සැලැස්ම පිළිබඳ අනාවරණය කළේ ය. දින කිහිපයකට පසුව, සයනයේ දී කුංජුරාමන් විසින් චිරුතේවීගේ ගෙල සිරකොට මරාදැමී ය. මෙම අපරාධය පිළිබඳ දැනගත් ගෝවින්දන් සිය මිතුරාව ආරක්ෂා කළේ ය.
කංජිරකෝඩේහි යුවළකට දාව චිරුතේවී පළිගන්නා යක්ෂණියකව නැවත උපත ලැබුවා ය. උපතින් ‍මඳ වේලාවකට පසුව ඇය මෝහනීය රූමතියක බවට වර්ධනය වූවා ය. ඇය බොහෝ පිරිමින් වසඟයට ගෙන ඔවුන්ගේ රුධිරය උරා බීව ද, ඇගේ හදවත කුංජුරාමන් කෙරෙහි වෙන්වී තිබිණි. ඇය ඔහුට පැවසූයේ ඔහු තමන්ව විවාහ කරගත හොත්, තමන් ඔහුට සමාව දෙන බවයි. කුංජුරාම්න එය දැඩිව ප්‍රතික්ෂේප කළේ ය.යක්ෂිය සිය සියලු බලයන් යොදාගනිමින් ඔහු හිංසා පැමිණවූවා ය. අසරණ වූ කුංජුරාමන් බලරාම දෙවියන්ගේ උපසාකයකු වූ මංගලාතු ගෝවින්දන් හමුවීමට ගියේ යත ගෝවින්දන් මෙය සමාදානයට පත් කිරීමට උත්සාහ දැරී ය. ඔහු පැවසූයේ එක් වර්ෂයක් සඳහා කුංජුරාමන්ව යක්ෂියට ලබාදුනහොත්, ඇය පොරොන්දු තුනක් ලබාදුන් බවයි. පළමුවැන්න නම්, ඇව එක් වසරකින් අනතුරුව දේවාලයෙහි ප්‍රාප්ත විය යුතු ය. දෙවැන්න නම්, වසර ගණනාවකට පසුව දේවාලය විනාශ වන බවත්, අනතුරුව ඇය නරසිංහ දෙවියන්ගේ සරණාගතයකුව මෝක්ෂය ලබාගත යුතු බවත් ය. තෙවැන්න නම්, ඇය ගෝවින්දන් සහ කුංජුරාමන් සමග ඔහුගේ සබඳතාව වෙනුවෙන් මෙම ආත්මයේ පමණක් නොව ඉදිරි ආත්මය්නිහ ද යාඥා කළ යුතු බවත්. 'පොන්නුම් විලක්කුම්' ඉදිරියේ යක්ෂිය දිවුරා ප්‍රකාශ කොට සිටියේ තමන් මෙම කොන්දේසි තුන පිළිගන්නා බවයි.
වර්ෂයකට පසුව, යක්ෂණිය කංජිරකොට්ටු වාලියවීඩු ලෙස පසුව ප්‍රකට වූ දේවාලයෙහි ස්ථාපනය කරන ලදී. මෙම දේවාලය වර්තමානයෙහි දක්නට නොලැබේ.
ස්වාති තිරුණාල් රාමා වර්මාගේ බිසවක සහ නර්තන ශිල්පිණියක වූ සුන්දර ලක්ෂ්මී නැමැත්තිය කංජිරොට්ටු යක්ෂි අම්මාගේ ප්‍රබල බැතිමතිනියක වූ බැව් පැවසේ.
තෙක්කේඩොම්හි නරසිංහ දෙවියන්ගේ සරණ ලැබීමෙන් පසුව යන්ෂණිය වර්තමානයේ ශ්‍රී පද්මනාභස්වාමි දේවාලයේ කල්ලාරා බී හි නවාතැන් ගන්නා බව විශ්වාස කෙරේ. මෙම යක්ෂණියගේ සිත් වසඟ කරවන සහ රෞද්‍ර ස්වරූප‍ය ශ්‍රී පද්මනාභ දේවාලයේ නිරිතදිග පෙදෙසේ සිතුවම් කොට ඇත.
රතු වාමන තරු
හර්ට්ස්ප්‍රන්-රසල් සටහන ප්‍රකාර, රතු වාමන තරුවක් යනු, ප්‍රධාන පරම්පරාවෙහි, එක්කෝ අවසාන භාග  K හෝ M වර්ණාවලි මාදිලියේ, කුඩා සහ සාපේක්ෂ ලෙසින් සිසිල් තරුවකි.
right|thumb|250px|රතු වාමන තරුවක් සිත්තරුවෙකුගේ සංකල්පනාවක් අනුව. සමස්ත තරු අතුරින් බහුතරය සමන්විත වන්නේ රතු වාමන තරු වලිනි
තරු අතුරින් අතිමහත් බහුතරයක් මේවායින් සමන්විත වන අතර ඒවායේ ස්කන්ධය සූර්යයාගේ ස්කන්ධයෙන් අඩකට වඩා අඩු  (0.075 සූර්යය ස්කන්ධ තරම් අඩු විය හැකි වන අතර, එවිට දුඹුරු වාමනයන් ලෙස හැඳින්වේ) වන අතර පෘෂ්ඨ උෂ්නත්වය  4,000 K ට වඩා අඩුය.
ආර්මේනියානු දින දසුන
ආර්මේනියානු දින දසුන ආර්මේනියාවේ සාම්ප්‍රදායික දින දසුන වෙයි. ක්‍රිස්තියානි ආගම පැමිණීමට පෙර කාල පර්ච්ඡේදයෙහිදී, පැරණි ආර්මේනියාවෙහිදී එය භාවිතා කෙරිණි. පුරාතන ඊජිප්තියානු ආකෘතියෙහි ක්‍රමයම පදනම් කර ගත් සූර්ය දින දසුනක් වන මෙය, අධික අවුරුදු නීතියක් නොමැති, නියත 365-දින වසරක් සහිතය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙසින්, මෙය සහ ජූලියානු දින දසුන අතර අනුරූපතාවය කාලය සමග සෙමින් වෙනස් වෙයි (ක්‍රිව 1320 ජනවාරි 1 දිනදී වසර 769,  ක්‍රිව 1320 දෙසැම්බර් 31 දිනදී වසර 770 සහ,  ක්‍රිව 1582 ඔක්තොම්බර් 27 = ග්‍රෙගෝරියානු නොවැම්බර් 6 දිනදී වසර 1032 ආදි වශයෙන්). වසරෙහි පළමු මාසය, නාවසාඩ් අනුරූප වන්නේ උත්තර අර්ධගෝලයෙහි වසන්ත සෘතුව ඇරඹීම හා  බවක් සමහරක් මූලාශ්‍ර වෙතින් දක්වන නමුදු, මෙය සත්‍ය වූයේ 9 වන සියවසෙහි සිට 10 වන සිය වස දක්වා පමණි.
වනරෝපණය
වනරෝපණය යනු කලින් වනාන්තරයක්ව නොතිබූ භූමියක හෝ ගස් සිටුවීමෙන් හෝ බීජ මගින් ඇති කරන ලද වනාන්තරයක් ලෙස දිගු කාලයක් නොතිබූ භූමියක වනාන්තරයන් පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලිය යි. මෙම යෙදුම ඉඩම් රජය සතු වනාන්තර බවට නීත්‍යානුකූල ලෙස හැරවීමට ද අදාළ වේ.
බොහෝ රටවල් වනාන්තර විනාශ කිරීමේ සිය ගණනක් අත්දැකීම් වලට කාර්මික විප්ලවයේ සිට මුහුණ දෙන අතර වනාන්තර මගින් ලබා ගත හැකි ප්‍රයෝජන ලබා දීම සදහා රජයන් හා රාජ්‍ය නොවන ආයතන වනාන්තර ඇති කිරීමේ වැඩසටහන් වලට සෘජුව සමිබන්ධ වී ඇත.
20 වන සියවසේ ආරම්භයේ යුරෝපය හා එක්සත් ජනපදය සතුව තිබූ වන ආවරණයට වඩා සැලකිය යුතු වන ආවරණයක් දැන් ඔවුන් සතුව ඇත. කෙසේ වෙතත් දකුණු හා මධ්‍යම ඇමෙරිකාවේ හා දකුණු ආසියාවේ විශාල ලෙස වනාන්තර විනාශ වීම තවමත් සිදු වන අතර මැලේසියාව වැනි විවිධ ජාතීන් හරිත වර්ණයෙන් යුක්ත වූ පරිසරයක් ඇති කිරීමට දැඩි ලෙස කටයුතු කරයි.
නිසරු පස ඇති ප්‍රදේශ වල වනරෝපණය
විවිධ ශුෂ්ක කලාප හෝ සංවේදීය කලාප වල වනාන්තර නැවත ඇති කිරිම නිසි මග පෙන්විමකින් තොරව සිදු කල නොහැක. මන්දයත් ඒවායේ ඇති විවිධාකාර වු පාරිසරික හේතු නිසාය. මේ හේතුන් අතර එක් හේතුවක් වනුයේ, ශුෂ්ක කලාප වල වනාන්තර විනාශ කල හොත් එම ප්‍රදේශ ඉතා ඉක්මනින් වියලි වන අතර, අලූතින් ශාක සිටුවිම සදහා එම භුමිය යෝග්‍ය නොවේ. අනෙකුත් ප්‍රබල හේතු වනුයේ මිනිසුන් විසින් ජීවනෝපාය මාර්ගයන් ලෙස ඇති කරන සතුන් විශේෂයෙන් ම එළුවන් වැනි සතුන් විසින් සිදු කරන ප්‍රමාණය ඉක්මවා උලා කෑම සහ වන සම්පත් සීමාව ඉක්මවා පරිභෝජනය කිරීමය. මේ හේතූන් නිසා කාන්තාරිකරණය හා මතුපිට පස නැති වීම කරා යොමු විය හැක. ඉතා දීර්ඝ ක්‍රියාවලියක් වූ පස අළුතින් නැවත සෑදීමේ ක්‍රියාවලිය සමිපූර්ණ වන තුරු පස නොමැතිව වනාන්තර වලට වර්ධනය විය නොහැක. ඇතැම් ඝර්මකලාපීය ප්‍රදේශ වලින් වන ආවරණය ඉවත් වුව හොත් උප මතු පිට පසෙහි වු තුනි ඝන ස්ථරය මගින් හෝ ඉලුවියල් සිලිකා සමග මිශ්‍ර වු පස් ස්ථරය මගින් ශාක මුල් වර්ධනය හා පස තුලින් ජලය පෙරීම වලක්වයි.
බොහෝ ප්‍රදේශ වල මිනිසුන් එම ප්‍රදේශයේ භූමිය භාවිතා කිරිම නිසා නැවත වන වගාව සිදු කිරීමට නොහැකි වි තිබේ. මේ ප්‍රදේශවල නැවත වන වගා කිරීම සදහා ගස්වල කුඩා පැල සිටුවීම, ගස් සිටුවිම අවශ්‍යය. අනෙකුත් ප්‍රදේශවල පොළවේ උප මතු පිට ස්ථරයේ වු ඉලුවියල් සිලිකා සමග මිශ්‍රව ඝනවු පස් ස්ථරය හෝ උප මතු පිට පසෙහි වු තුනි ඝන ස්ථරය යාන්ත්‍රානුසාරයෙන් කැඩිම අවශ්‍ය අතර රැකබලා ගැනීම සහ අඛණ්ඩව වතුර යෙදීම ද අවශ්‍ය විය හැක. තවද වැට ඉදි කිරීම වැනි විශේෂිත වූ ආරක්ෂාවන් ද අවශ්‍ය විය හැක.