රුසියානු_ඉතිහාසය
ස්වර්ණමය යුගය
සෙංකඩගල කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජු ලන්දේසීන් ලංකාවෙන් පිටමං කිරීම සඳහා ඉංග්‍රිසීන් සමඟ මන්ත්‍රණය කරමින් සිටි 1762 බක් මසදී ජර්මන් ලේ ඇති සුදුමැලි පෙනුමැති තුන්වන පීටර් සාර්තුමා ප්‍රසියාව සමඟ ගිවිසුමක් ඇති කොටගැනීම නිසා යුරෝපයේ බලතුලනය මුළුමනින්ම වෙනස් වූ අතර අසරණ වූ හැබ්ස්බර්ග් වරුනට සතුරු ප්‍රසියාව හා සාම ගිවිසුමකට එලැඹීම සිදුවිය. බ්‍රැන්ඩන්බර්ග් හාස්කම විසින් මහා ෆෙඩ්‍රික් බවට පත් කරනු ලැබ සිටි දෙවන ෆෙඩ්‍රික් අගතියකින් තොරව සයිලේසියාව ප්‍රසියාවට ඈඳා ගත්තේය. මෙසේ රුසියාවේ විදෙස් පිළිවෙත හා යුරෝපයේ අනාගතය කණපිට පෙරළූ තුන්වන පීටර් තවත් මතභේදාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණය රැසකට මුල පිරීය. ඔහු රුසියාවේ ස්ථාපිත කිරීමට අදහස් කල ආගමික නිදහස ඒ වන විට යුරෝපයේ පවා තහවුරු කොට තුබුනේ නැත. මහා පීටර් ගේ පොලිස් බලකාය ද අහෝසි කල ඔහු රුසියාවේ පළමු බැංකුව විවෘත කරමින් නිදහස් ආර්ථික පිළිවෙත දිරි ගැන්වීය. ස්වීඩ්නයට එරෙහිව රුසියාවේ සම්ප්‍රදායික මිතුරා වූ ඩෙන්මාර්කය ආක්‍රමණය කිරීමට තුන්වන පීටර් සාර්තැන කල්පනා කලේ ඉන් අනතුරුවයි. එහෙත් ඩෙන්මාර්ක් යුද්ධය ක්‍රෙම්ලිනය තුල ජනප්‍රිය වූයේ නැත. පිළිවෙත් මාරුව කෙරේ අමනාපයෙන් පසුවූ ප්‍රභූ වරුන්ගේ මතයවූයේ දැන් දැන් රුසියාව යුරෝපයේ ජර්මන් උවමනා එපාකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින බවකි. ජර්මන් ගති පැවතුම් ඇති සාර්තුමා දේශප්‍රේමී නොවන යුද්ධයක් අරඹා ඇතැයි තැන තැන මැසිවිලි නැඟින. අරුමය වූයේ විරුද්ධ වාදීන් අතර ඔහුගේ ජර්මන් ජාතික බිරිඳ වූ සොෆී වොන් අන්හෝල්ට් ඩෝර්න්බර්ග් පෙරමුණේම සිටීමය. කසාදයෙන් පසු කැතරිනා ඇලෙක්සියෙව්නා නම් වූ ඈ රුසියාවට දැඩි ලෙස ඇළුම් කල අතර ඔවුන්ගේ බස චතුර ලෙස වැහැරූවාය. ප්‍රසියාවට බුරුලක් නොපෙන්වූ නැසී ගිය එළිසෙබෙත් සාර් තුමිය පවා ඈ කෙරේ ඇතිකොට ගත්තේ ඉමහත් ප්‍රසාදයකි. සාර් යුවල අතර වර්ධනය වූ නොමනාපකම් වලට දේශපාලනික මෙන්ම පිටස්තරයනට කොහෙත්ම අදාල නැති පෞද්ගලික කරුණුද තිබුන බව ද සැබෑය. ඒවා කොයි කා අතරත් තිබිය හැක. කුමන්ත්‍රණයක් සිදුවිය හැකි බවට ඉව වැටුන තුන්වන පීටර් තමාට එරෙහි යැයි සැක කෙරුන ප්‍රභූන් කිහිප දෙනෙක් සිරභාරයට ගැනීමට නියම කලේය. ක්ෂණික පියවරක් නොගතහොත් අමාරුවෙ වැටීමට ඉඩ ඇතැයි බෝයර් වරු කැතරිනා දේවියට අනතුරු ඇඟවූහ. පසුදින ඈ අසුපිට නැඟී ඉස්මේලොව්කි නැමති හමුදා රෙජිමේන්තු මූලස්ථානයට ගොස් රුසියාව අනතුරකට මුහුණ පා ඇතැයි නිලධාරීන් හා සෙබළුන් අමතා දීර්ඝ කථාවක් පැවැත් වූවාය. ඈට පක්ෂපාතීත්වය පල ඔවුහු ඇගේ අණ මත සාර්තුමා සිරභාරයට ගත්හ. ඔහුට සිහසුන හැරයාමේ නිවෙදනයකට අත්සන් කිරීමට බල කරන ලදී. ලෝකයා පුදුමයට වූයේ ඔහුගේ බිරිඳ දෙවන කැතරින් ලෙස ක්‍රෙම්ලිනයේ කිරුළු පැලඳි බව ඇසූ කලය. සතියකට පසු පීටර් අභිරහස් ලෙස මිය ගියේය. දෙවන කැතරින් සාර්තුමියගේ පාලනය රුසියාවේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස සැලකේ. පෝලන්ත රාජධානියේ හා ලිතුවේනියානු අග්‍රාදිපාද වසමේ කිරුලට ක්‍රෙම්ලින් හිතෛෂී ස්ටැලිස්ලාව් ඔගස්ටස් රජු පත් වීම 1768 තුර්කි-රුසියන් යුද්ධයට අනියම් ලෙස බල පෑ බව පෙනේ. තුර්කියට බරපතල පරාජයක් අත්වූ මෙම යුද්ධයෙන් රුසියාව දකුණූ යුක්‍රේනය, උතුරු කොකේසියානු කලාපය ඇතුලත් ද්නීපර් හා බග් ගංගා ඉවුරු අතර ප්‍රදේශය හා ලිතුවේනියානු අග්‍රාදිපාද වසම ඈඳා ගෙනීමෙන් නොනැවතී සතුරාගෙන් රූබල් හතලින් පන් ලක්ෂයක් වන්දි යුද අයකොට ගත්තාය. ක්‍රිමියානු ඛාන් රාජ්‍යය ඔටෝමන් පාලනයෙන් වෙන් කෙරින. නාමිකව ස්වාධීන රාජ්යක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කෙරුන අර්ධද්වීපය 1783 දී රුසියාවට ඈඳා ගන්නා ලද්දේ තතාරයන් විසින් ක්‍රිස්තියානින්ට හිරිහැර කරන්නේ යන නිදහසට කරුණ මතයි. සියවස් දෙකකට පසු ව්ලැදිමීර් පුටින් මේ ඓතිහාසික උදාහරණය පුනරාවර්තනය කල අන්දම “සොඳුරු ආක්‍රමණය නොහොත් යුද කලාවට අළුත්ම අත් දැකීමක් වූ ව්ලැදිමීර් පුටින්ගේ ක්‍රිමියන් වික්‍රමය” යන පෙර ලිපියෙන් විස්තර කොට ඇත. තම පාලන සමය තුල රුසියානු අධිරාජ්‍යයේ භූමි ප්‍රමාණය වර්ග සැතපුම් දෙලක්ෂයකින් වැඩි කල දෙවන කැතරින් රුසියාවේ සාහිත්‍යයේ හා කලාවේ පෝෂනයට මෙන්ම විද්‍යා හා ශාස්ත්‍රීය දියුණුවට කල මෙහෙය අත් විශාලය. යුගයේ අභියෝගය වූ මුස්ලිම් දේශපාලන ව්‍යාප්තිය හා යුදෙව් සමාජීය ව්‍යාප්තිය මැඩලීමේ ඇගේ උපාය වූයේ ඉස්ලාම් හා යුදෙව් බැතිමතුන් රුසියානු කරණය කිරීම මිස සංහාරය කිරිම නොවේ. වොල්ගාවේ ආර්ථික ජනපද ඉදිකිරීමෙහිලා ජර්මන් වරුනට ආරාධනා කරන ලදී. කාර්මික විප්ලවයේ ප්‍රතීපලයක් ලෙස යුරෝපයේ අමුද්‍රව්‍ය සඳහා ඇතිවූ ඉල්ලුම ඉතා දක්ෂ ලෙස රුසියාවේ අභිවෘද්ධිය පිණිස යොදා ඈ දේශීය ආර්ථිකය තුල සිදුකල වැදගත්ම ප්‍රතිසංස්කරණය නම් මුදල් නෝට්ටු හඳුන්වා දීමයි. ප්‍රගතීශීලී සමාජ ප්‍රතිසංකරණ සඳහා වූ සැලසුම් හදිසියේම හකුලා ගැනීමට ඈ පසුව ගත් තීරණයට ප්‍රධාන වශයෙන් ම බලපෑවේ 1789 ප්‍රංශ විප්ලවයේ ප්‍රථිඵලයයි. පැරිස් විප්ලවවාදීන්ගේ කියුම් කෙරුම් හා ආකල්පය ගැන ඈ ඇති කොටගත්තේ ඉමහත් අප්‍රසාදයකි. ප්‍රංශට ආක්‍රමණය කොට රාජාණ්ඩුව යලි ස්ථාපිත කිරීමේ බ්‍රිතාන්‍ය ඔස්ට්‍රියා සැලැස්මට හැට දහසක බල ඇණියක් සැපයීමට ඈ පොරොන්දු වූයේද එ නිසාය. 1796 මැයි මස දී රුසියාව හා පර්සියාව අතර යුද්ධයක් ඇතිවිය. ඊට හේතුව වූයේ පර්සියාව විසින් ජෝර්ජියාව අත්පත් කොට ගැනීමය. ඉතා පහසුවෙන් අසර්බයිජානය අත්පත් කොටගත් රුසියන් හමුදාවෝ සැපයුම්, කාලය හා භූගෝලීය සාධක යන අතින් ලද වාසිය මත නොවැම්බරයේ ඉරාන ප්‍රධාන භූමියට කඩා වදිනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන ලදී. එහෙත් දෛවයේ අධිෂ්ඨානය වූයේ එසේ නොවිය යුතු බවයි. ඔක්තෝබරයේ සිට අසනීප ගතියෙන් පසුවූ සාර් තුමිය නොවැම්බර් 05 දා මියගියාය. කිරුල උරුම කොටගත් ඇගේ පුත් පළමුවන පෝල් සාර් තැන පිළිවෙත අතින් තම පියාට වඩාත් සමාන විය. මව හා පුතා අතර සමීප ඇයිහොදයියක්ද නොතිබිණ. මහා කැතරින්ගේ අවසන් සංග්‍රාමය වූ ඉරාන ආක්‍රමණය සඳහා සූදානම් වසිටි හමුදා බලඇණිය ආපසු කැඳවූවද 1798 දී නැපෝලියන් බොනපාර්ට් නැමති ප්‍රංශ ජනරාල් ගේ හමුදා මෝල්ටාව අත්පත් කොට ගැනීම ගැන ඔහු තදින් කිපුනේය. ඒ වනවිට ඉතලිය නෙදර්ලන්තය හා ස්විට්සර්ලන්තය අත්පත්කොට ගෙන සිටි ප්‍රංශ ජනරජයට එරෙහිව තම මව ඔස්ට්‍රියාව හා බ්‍රිතාන්‍යය හ ඇතිකොටගෙන තිබූ එකඟතාව කඩ කිරීමට ඔහු නොසිතුවෙ එහෙයිනි. ප්‍රංශ ජනරජයට විරුද්ධ හමුව් පෙරමුණේ අණදෙන නිලධාරී ලෙස රුසියානු ජනරාල් වරයකු වූ ඇලෙක්සැනර් සුවොරොව් පත් කෙරුනද ඔහුගේ බල ඇණි ස්විට්සර්ලන්තයේදී ලද පසු බැස්ම මත ඔස්ට්‍රියාවත් සමගත් මෝල්ටාව අරබයා නිසා හටගත් ආරවුල මත බ්‍රිතාන්‍යත් සමඟත් පලවෙනි පෝල් කලහ කිරීම නිසා 1800 දී තාවකාලික මිලිටේරි හවුල කෙළවර විය. අනතුරුව ඔහු නැවතත් රුසියානු පිළිවෙත කණපිට පෙරලමින් හෝ ලෝකය පුදුම කරවමින් තමා මෑතක්වන තුරුම සටන් වැදුන ප්‍රංශ ජන රජය සමඟ සබඳතා ගොඩ නඟා ගන්නට විය. මෙ අවස්ථාවේ වහා රුසියානු සිරකරුවන් හත්දහසක් නිදහස් කිරීමට කටයුතු කල නැපෝලියන් බොනපාර්ට් ගේ උත්සහය වූයේ බ්‍රිතාන්‍යය හා භේද බින්නවූ රුසියාව යුරෝපා යුද්දයෙන් ඈත්කොට තැබීමයි. ඒ භේදය යුද්දයක් දක්ව දුරදිග යාමට ඉඩ තිබිණ. එසේ නුවූයේ 1801 මාර්තුවේ ක්‍රෙම්ලිනයේ ශාන්ත මයිකල් දෙව්මැදුරේ පිහිටි රාජකීය කුටියට බීමතින් කඩා වැදුන හමුදා නිලධාරීන් දෙදෙනෙකු අතින් සාර්තුමා ඝාතනය වීමයි. පළමුවන පෝල්ගේ අවිධිමත් විදෙස් පිළිවෙත වෙනස් කොට රුසියාව හා යුරෝපය අතර පළුදුවූ සබඳතා ගොඩනඟා ගැනීම කිරුලේ නව උරුමක්කරු වූ ඔහුගේ පුත් පළමුවන ඇලෙක්සැන්ඩර් හමුවේ ව් විශාලතම අභියෝගයයි. යුරෝපා දේශපාලනයේ තීරණාත්මක සමයක ක්‍රෙම්ලිනයේ කිරුල දැරූ පළමුවන පෝල්ගේ පාලනය හැඳින්විය හැක්කේ නටාපු පදේකුත් නැති බෙරේ පළුවකුත් නැති සමයක් ලෙසටයි. තම පියාට මෙන්ම ඔහුටද සතුරෝ බොහෝ වූහ. ඔහුගේ මරණය ගැන කම්පා වූවෝ අල්පයකි. කෙසේ වුවද 1804 දී ජනරාල් නැපෝලියන් බොනපාර්ට් ප්‍රංශ අධිරාජයා ලෙස කිරුළු පැළඳිම තුලින් හැඟවුනේ රුසියානු අධිරාජ්‍යයටද නුදුරේදීම දෛවයේ යෝග්‍යතා පරීක්ෂාවට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇති බවය.