cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ඓතිහාසික මිගමුව
ජනශ්‍රැතිය හා සබැඳි මීගමුව
=නම සෑදුනු හැටි = මීගමුවට එම නම සෑදී ඇති ආකාරය පිළිබදවද මත කිහිපයක් පවතී ක්‍රිස්තුපූර්ව දෙවන සියවස පමණ කාලයේදී ලංකාවේ මාගම ජනපදය පාලනය කළ කාවන්තිස්ස රජුගේ බිසවට දුටුගැමුණු කුමරු පිළිසිඳ ගැනීමේදී හටගත් දොළ සංසිඳවනුවස් සොයා ගත් සියක් රියන් මී වදය තිබූතැන හෙයින් මී ගොමුව යන නම නිපන් බවත් පසුව මිගමුව වූ බවත් ප්‍රකට මතයයි. එසේ පිළිගන්නේ මි වදය බැද තිබුනේ ගොල් මුහුදු වෙරළේ මුනින් අතට නැවූ මාලූ නැවකැයි පැරණි සිංහල සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථයක් වූ ථූපවංශයෙහි එන සදහන අනුවය. එය රාජාවලියද අනුමතකොට තිබේ. එහෙත් වර්තමාන ඉතිහාසඥයන්ගේ මතය වන්නේ කාවන්තිස්ස කාලයේ මීගමුවේ ධීවර කර්මාන්තයක් නොවූ බවත් ගොල් මුහුද ලෙස ථූපවංශයේ සඳහන් වන්නේ මාගම් වෙරළ බවත්ය. එකල මීගමු වෙරළ අරාබි මුහුදු වෙරළ නමින් හැඳින්වී ඇතිබව ඔවුන් සඳහන් කරයි. එබැවින්ජනප්‍රිය වුවද ඉතිහාසයට අනුව මීගමු මීවද කතාව ප්‍රලාපයක් හෙවත් බොරුවකි.මී ගොමුව යන වහර එබැවින්ජනප්‍රිය වුවද ඉතිහාසයට අනුව මීගමු මීවද කතාව ප්‍රලාපයක් හෙවත් බොරුවකි. මී ගොමුව යන වහර නිපැයුනේ මී ගස් කැලය යන අරුත මී ගොමුව යන දෙවදන එක්වීමෙනි  යන්න තවත් මතයකි .අතීතයේදී ශ්‍රී ලංකා‍වෙ ග්‍රාම නාම බොහෝවිට සැකසුනේගස් මහා වෘක්ෂ කැලෑ ආශ්‍රයෙනි.තම්මැන්නාව රඹුක්කන හික්කඩුව බේරුවල පොල්ගහවෙල ආදී නම් මීට නිදසුන්ය .එසේ හෙයින් මීගස් කැලය යන අරුතින් මීගොමුව යන නම නිපන් බවද පිළිගත හැකිය.
ඓතිහාසික සාධක අනුව කාවන්තිස්ස රජ පවුල හා මීගමුව අතර සබැඳියාවක් තිබු බව තහවුරු වේ. එහිදී මුල් තැන ලැබෙන්නේ මීගමුවේ බෝලවලාන නම් ප්‍රදේශයේ පිහිටි කුරණ ග්‍රාමයටය .කුරණ යන්නෙහි අරුත මහ අලි කැලය යන්නයි. එහි තිබූ කඩොල් කැලය අද විනාශ වී ගොස් ඇතත් දුටුගැමුණු රජුගේ මංගල හස්තියා වූ කඩොල් ඇතු හමුවූයේ මෙම කඩොල් කැලයෙන් බව ථූපවංශයෙහි සඳහන් වේ. එහි දැක්වෙනනේ හිමාලයේ සද්දන්ත විලෙන් සම්භවය වූ එක් ඇලි ඇතින්නක් තමාගේ ඇලි ඇත් පැටවකු කඩොල් වනතීරයේ දමා පලාගිය බවත් ඒ දුටු මීගමු කලපුවේ බිලීබාන බිලී වැද්දකු කාවන්තිස්සරජුට දැන්වූ බවත් රජු ඇත් පැටවා පෙරහැර පවත්වා භාරගෙන කඩොල් ඇතා යැයි නම්කළ බවත්ය. එබැවින් ජනශ්‍රැතියට අනුව එකල මීගමුව අලි ඇතුන්ගෙන් ගහන මහ කැලයක් වී තිබූ බැව් පැහැදිලි වේ.
‍මේ පිටු බලන්න
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
සමාන්තර ශ්‍රේඪි
අනුක්‍රමයේ ඕනෑම අනුගත සංඛ්‍යා දෙකක් අතර අන්තරය නියතයක් වන ආකාරයේ අනුක්‍රමයක් ගණිතයේදී සමාන්තර ශ්‍රේණියක් හෝ සාමාන්තර අනුක්‍රමයක් ලෙස හැඳින්වේ. උදාහරණයක් ලෙස 3, 5, 7, 9, 11, 13, .....යන අනුක්‍රමය පොදු අන්තරය 2 (7-5) ක් වු සාමාන්තර ශ්‍රේඪියකි.
සමාන්තර ශ්‍රේඪියක පළමු පදය a ද පොදු අන්තරය d  ද වේ නම් එහි x වැනි පදය මගින් දෙනු ලැබේ.
මෙය සාධාරණය පහත ලෙස ප්‍රකාශ කෙරේ.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Arithmetic_progression
ප්‍රථමකාරෝපිතය
ගණිතයෙහි, විශේෂිත වශයෙන් සංඛ්‍යා න්‍යායයෙහි, ප්‍රථමකාරෝපිතයක් යනු ප්‍රකෘති සංඛ්‍යාවන් විසින් තවත් ප්‍රකෘති සංඛ්‍යාවන් ලබා දෙන හා  ක්‍රමාරෝපිත ශ්‍රිතයට සමානකම් දක්වන නමුත්, අනුයාත ධන පූර්ණ සංඛ්‍යාවන් ගුණ කරනවා වෙනුවට, අනුයාත ප්‍රථමක සංඛ්‍යාවන් පමණක් ගුණ කෙරෙන ශ්‍රිතයකි. ශ්‍රිතයෙහි ස්ව‍ායත්ත විචල්‍යය අර්ථ නිරූපණය කිරීම අනුව යමින් එකිනකට පරස්පර වන්නාවූ අර්ථදැක්වීම් දෙකක් මෙයට ඇත: පළමුවැන්න විසින් විචල්‍යය අර්ථ නිරූපණය කරන්නේ ප්‍රථමක සංඛ්‍යා අනුක්‍රමයෙහි දර්ශකයක් (එනම් 1, 3, 5, 7, ආදී ප්‍රථමක සංඛ්‍යාවන් පළමු, දෙවන, තෙවන, සිව්වන ආදී ඒවා වන බැවින් ඒවාට අදාළ විචල්‍යයන් ලෙසින් 1, 2, 3, 4 ආදී වශයෙන් යෙදීම) ලෙසින් (එබැවින් ශ්‍රිතය නිතිමතින් වැඩිවන එකක් වෙයි) වන අතර, දෙවැන්නෙහිදී විචල්‍යය අර්ථ නිරූපණය වන්නේ ගුණ කල යුතුව ඇති ප්‍රථමක සංඛ්‍යාවන් අතුරින් උපරිම සංඛ්‍යාව සඳහා සීමාවක් පනවන්නක් ලෙසිනි (එබැවින් කිසියම් සසාධක සංඛ්‍යාවක් සඳහා ශ්‍රිතයෙහි අගය එහි පූර්වප්‍රාප්තිකයා සඳහා ශ්‍රිතයෙහි අගයම දරයි) (නිදසුනක් ලෙසින්, සසාධකයක් වන 6 සඳහා ශ්‍රිතයෙහි අගය සෙවීමට ගුණ කල යුතු උපරිම ප්‍රථමකය 6 ට අඩුවිය යුතුය. එනම් 5 විය යුතුය. එබැවින් 5 සඳහා ශ්‍රිතයෙහි අගයම 6 සඳහා ශ්‍රිතයෙහි අගයද වෙයි). "ප්‍රථමකාරෝපිතය" සඳහා ඉංග්‍රීසි පදය වන "primorial" යන්නෙහි මුල් භාවිතය,  හාවි  ඩියුබ්නර් විසින් සිදු කර ඇත්තේ, ප්‍රථමක යන්න සඳහා ඉංග්‍රීසි පදය වන prime යන්න සහ ක්‍රමාරෝපිතය සඳහා ඉංග්‍රීසි වචනය වන  factorial යන්න සම්මිශ්‍රණය කිරීමෙනි.
ප්‍රථමක සංඛ්‍යා සඳහා අර්ථදැක්වීම
nවන ප්‍රථමක සංඛ්‍යාව pn සඳහා ප්‍රථමකාරෝපිතය pn# යන්න අර්ථදැක්වෙන්නේ පළමුවන  n ප්‍රථමක සංඛ්‍යාවන්හී ගුණිතය ලෙසිනි:
මෙහි pk යනු kවන ප්‍රථමක සංඛ්‍යාව වෙයි.
නිදසුනක් ලෙසින්, p5# යන්නෙන් දැක්වෙන්නේ පළමු ප්‍රථමක සංඛ්‍යාවන් 5 හි ගුණිතයයි:
පළමු ප්‍රථමකාරෝපිතයන් pn# කිහිපය නම්:
මෙම අනුක්‍රමයට, ශුන්‍ය ගුණිතයක් ලෙසින්,  p0# = 1 යන්නද ඇතුළත් වෙයි.
ප්‍රථමකාරෝපිත pn#, ස්පර්ශෝන්මුඛ ලෙසින්, පහත ආකාරයට වර්ධනය වෙති:
මෙහි "exp" යනු ඝාතීය ශ්‍රිතය ex වන අතර  "o" යනු කුඩා-o අංකනය වෙයි.
ලෙනවර රජ මහා විහාරය, හල්තොට
පිහිටීම
හල්තොට ලෙනවර රජ මහා විහාරය' කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇති ඉපැරණි විහාරස්ථානයකි. මෙම විහාරය නිමවා ඇත්තේ අනුරාධපුර යුගයේදී බව ඉතිහාස පොත පතෙහි සඳහන් වේ. එමෙන්ම මෙම විහාරස්ථානය මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 600 ක් පමණ උසින් පිහිටා ඇත.
කිම් හ්යුන් ජූන්
කිම් හ්යුන් ජුන් 김현중 2018 දී කිම් හ්යුන් ජුන් උපත 1986 ජූනි 6 (වයස 36) සෝල්, දකුණු කොරියාව අධ්‍යාපනය Kyonggi විශ්ව විද්‍යාලය Chungwoon විශ්ව විද්‍යාලය Hanyang තාක්‍ෂණික උසස් පාසලේ රැකියාව නළුවා නර්තන ශිල්පිනිය නිරූපිකාවක (අවුරුදු 200 ට පෙර සිට ක්‍රියාකාරී නොවන) m. 2022) සංගීත වෘත්තීය ප්‍රභේk-pop j-pop Instrument(s) VocalsDrumsBassGuitarPiano වසර සක්‍රීය 2005–වර්තමාන ලේබල් Henecia MusicKeyEastDSP විනෝදාස්වාද වෙබ් අඩවිය www.hyun-joong.com අත්සන් කිම් හ්යුන්: ජුනි 6, 1986) යනු දකුණු කොරියානු නළුවෙක්, ගායකයෙක් සහ ගීත රචකයෙකි. ඔහු SS501 පිරිමි සංගීත කණ්ඩායමේ සාමාජිකයෙකු වන අතර බෝයිස් ඕවර් ෆවර්ස් සහ ප්ලෙයි ෆුල් කිස් යන කොරියානු නාට්‍යවල චරිත නිරූපණය කළේය. 2005 දී SS501 සමඟින් ආරම්භ වූ පසු, කිම් ඔහුගේ පළමු කොරියානු ඒකල ඇල්බමය වන බ්‍රේක් ඩවුන් 2011 දී සහ ඔහුගේ පළමු ජපන් ඒකල ඇල්බමය වන අන්ලිමිටඩ් 2012 දී නිකුත් කරන ලදී. ඔහුගේ වාණිජමය සාර්ථකත්වය හේතුවෙන්, කිම් දකුණු කොරියාවේ විශාලතම Hallyu තරු වලින් එකක් ලෙස සැලකේ. 2010 ගණන්වල මුල් භාගය.
1097
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ප්‍රවර්ගය:
ජ්‍යෙතිෂ විද්‍යාව
ජ්‍යෙතිෂ විද්‍යාව ආරම්භය වසර 2600 කට පෙර සිදු වු බවට ප්‍රචලිතව ඇති අතර එය වැල්ඩියන්වරු විසින් කැපවිමෙන් හදාරා ඇති අතර එය සිඝ්‍ර වර්ධනයකින් පසු එම යුගය ස්වර්ණම යුගය ලෙස සදහන් වේ.
මහජන සෞඛ්‍ය ‍ක්‍ෂේත්‍ර නිළධාරී, ශ්‍රී ලංකා
ශ්‍රී ලංකාවේ මහජන සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍ර නිළධාරී යනු සමහර ප්‍රජා සෞඛ්‍ය සම්බන්ධ කටයුතු සඳහා සෞඛ්‍ය වෛද්‍ය නිළධාරී කොට්ඨාශ වෙත අනියුක්ත කර ඇති නිළධාරී කාණ්ඩයකි. මෙම තනතුරට ඉතා පැරණි අතීතයක් ඇත. මුල් කාලීනව මැලේරියා ක්ෂේත්‍ර සහයක ලෙස හැඳින් වූ අතර අද එය මහජන සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍ර නිළධාරී ලෙස ‍වෙනස් කර ඇත. මහජන සෞඛ්‍ය ‍ක්ෂේත්‍ර නිළධාරීන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේරියා මර්ධන ව්‍යාපාරයට හා බරවා මර්ධන ව්‍යාපාරයට අනියුක්ත කොට ඇත.
ප්‍රවර්ගය:සෞඛ්‍ය සේවා දෙපාර්තමේන්තුව - ශ්‍රී ලංකා ප්‍රවර්ගය:පලාත් සෞඛ්‍ය සේවා දෙපාර්තමේන්තු - ශ්‍රී ලංකා
ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රීඩාව
ක්‍රීඩාව, ශ්‍රී ලාංකික සංස්කෘතියේ සුවිශේෂී අංගයක් ලෙස සලකනු ලැබේ. ක්‍රිකට්‌ ක්‍රීඩාව ශ්‍රී ලංකාවේ ජනප්‍රියත ම ක්‍රීඩාව ලෙස සලකන අතර සෙසු ජනප්‍රිය ක්‍රීඩා ලෙස ජල ක්‍රීඩා, බැඩ්මින්ටන්, මලල ක්‍රීඩා, පාපන්දු, පැසිපන්දු සහ ටෙනිස් සලකනු ලැබේ. ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් වල නිතරම ක්‍රීඩා තරඟ පැවැත්වෙන අතර ඒවා බොහොමයක් පළාත් මට්ටමෙන් සහ ජාතික මට්ටමෙන් සංවිධානය වේ.
අනුමාපනය
අනුමාපන විද්‍යාගාරයේ දී ප්‍රමාණාත්මක රසායනික විශ්ලේෂණයක් සිදු කරන පොදු ක්‍රමය වන අතර එමගින් දන්නා ප්‍රතික්‍රියකයක සාන්ද්‍රණය සොයා ගත හැකිය. පරිමා මිණුම් අනුමාපණයේ දී වැදගත් කාර්ය භාරයක් උසුලන නිසා මෙය පරිමාමිතික විශ්ලේෂණය ලෙසද හඳුන්වයි. අනුමාපකය ලෙස හඳුන්වන දන්නා සාන්ද්‍රණයකින් යුත් ප්‍රතිකාරකයක (සම්මත ද්‍රාවණයක්) දන්නා පරිමාවක් සාන්ද්‍රණය නොදන්නා විෂ්ලේෂණ ද්‍රවණය සමග ප්‍රතික්‍රියා කරවනු ලැබේ. අනුමාපකය එකතු කිරීමට ක්‍රමාංකිත බියුරෙට්ටුවක් භාවිතයෙන් අන්ත ලක්ෂයේ දී වැයවී ඇති ද්‍රාවණ ප්‍රමාණය නිවැරදිව කියවා ගත හැක. අන්ත ලක්ෂ්‍ය යනු අනුමාපනය අවසාන වන ලක්ෂ්‍ය වන අතර එය හඳුනා ගන්නේ දර්ශකය මගිනි. (පහත බලන්න) මෙය සමතුලිතතා ලක්ෂ්‍යයේ පරිමාවටම සමානය. එනම් අනුමාපනයේ මවුල ගණන විශ්ලේෂකයේ මවුල ගණනට සමාන වේ. නැතහොත් එහි ගුණාකාරයක් වෙයි. (බහු ප්‍රෝටීන අම්ලවල දී මෙන්) සාමාන්‍ය ප්‍රබල අම්ල ප්‍රභල භෂ්ම අනුමාපනයක දී අන්ත ලක්ෂ්‍යයේ දී ප්‍රතික්‍රියකයේ PH අගය 7 ට ආසන්න වන අතර එහිදී දර්ශකය මගින් ස්ථිර වර්ණ විපර්යාසයක් පෙන්නුම් කරයි. නමුත් වෙනත් අනුමාපන වර්ග බොහොමයක් ද ඇත. (පහත බලන්න)
ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රීඩාව
සංස්කෘතික ක්‍රීඩා
අවුරුදු ක්‍රීඩා - කොට්ට පොර, පොර පොල් ගැසීම, එළුවන් කෑම, කඹ ඇදීම, කණාමුට්ටි මිදීම, අලියාට ඇස තැබීම, පංච දැමීම, ඔලිඳ කෙළිය, ඔංචිලි පැදීම ආදිය…
අනුමාපනය
ප්‍රතික්‍රියාවක අන්ත ලක්ෂ්‍ය හදුනාගැනීමට විවිධ ක්‍රම භාවිතා කළ හැකිය. බහුල ලෙස යොදා ගන්නේ දෘෂ්‍ය දර්ශකයි. (ප්‍රතික්‍රියා මිශ්‍රණයේ වර්ණය වෙනස් කරන) සරළ අම්ල භෂ්ම අනුමාපනවල දී පිනෝප්තලීන්, PH දර්ශකය යොදා ගත හැක. එය එක්තරා PH අගයකට (8.2 ක් පමණ) පත් වූ විට හෝ ඉක්ම ගිය විට රෝස පැහැ වේ. මෙතිල් ඔරේන්ජ් තවත් උදාහරණයක් වන අතර එය අම්ලවල දී රතු පැහැවන අතර ක්ෂාරීය ද්‍රාවණවල දී කහ පැහැති වේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රීඩාව
ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව
බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් මෙම දිවයිනට ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා ව හදුන්වා දුන් අතර 1800 ගණන්වල දී ප්‍රථම වරට තරඟ වැදූනහ. 1832 සැප්තැම්බර් මස 5 වන දින කොළඹ ජර්නලයේ සදහන් වාර්තාවක පල වුයේ එකල ක්‍රිකට් සංගමය ආරම්භ වී ඇති බවයි. කොළඹ ක්‍රිකට් සංගමය පිහිටුවීමත් සමග 1832 නොවැම්බර් මස වන විට තරග වැදීම ආරම්භ වුණි. එදා පටන් අද දක්වාම මෙම ක්‍රීඩාව රට තුල ඉතා වේගයෙන් දියණු වෙමින් ප්‍රධාන පෙළේ උළෙලවල් රැසක් සංවිධානය වූ අතර ප්‍රිමියර් ට්‍රෝෆි (1938 සිට) සහ ප්‍රිමියර් සීමිත ඕවර තරඟාවලිය (1988-88 සිට) ඒවායින් කිහිපයක් වේ.
දැදුරු ඔය ජලාශය
දැදුරු ඔය ජලාශය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දැදුරු ඔය හරස්කොට ඉදිකරනු ලැබූ ජලාශයක් වේ. කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ මිනුවංගැටේ ගම ආශ්‍රිතව ඉදිකෙරිණ.
අනුමාපනය
සියලු අනුමාපන සදහා දර්ශක අවශ්‍ය නොවේ. ඇතැම් අවස්ථාවල දී ප්‍රතික්‍රියක හෝ ඵලවල ප්‍රභල වරණයකින් යුක්තවන අතර ඒවා දර්ශක ලෙස සැලකිය හැකි වේ. උදාහරණයක් ලෙස පොටෑසියම් පර්මැංගනේට් (රෝස/ දම්) අනුපාතයක් ලෙස යොදා ගෙන සිදු කරන ඔක්සිකරණ - ඔක්සිහරණ අනුමාපනවල දී දර්ශකයක් අවශ්‍ය නොවේ. අනුමාපනය ඔක්සිහරණය වන විට එය අවර්ණ වෙයි. සමතුලිත ලක්ෂ්‍යට පසුව වැඩි පුර අනුමාපක තිබේ. අන්තලක්ෂ්‍ය හදුනාගන්නේ අනුමාපන කරන ද්‍රවණයේ ප්‍රථමයෙන්ම ඇති වන ලා රෝස පැහැයෙනි.
ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රීඩාව
ගොල්ෆ් ක්‍රීඩාව
'''රගර් ක්‍රීඩාව '''
අනුමාපනය
PH වක්‍රයේ ගණිතමය ස්වභාවයට අනුව සංක්‍රමණය වීම ඉතාමත් තියුණුය. ඒ කෙසේ ද යත් අන්ත ලක්ෂ්‍යයට මොහොතකට පෙර එක්වන එක් අනුමාපන බිංදුවකින් දර්ශකයේ ක්ෂණික වර්ණ පරාසයක් ඇති වීමට තරම් සැලකිය යුතු PH වෙනසක් සිදුවීමයි. දර්ශකයේ වර්ණ වෙනස්වන ස්ථානය හා අනුමාපනයේ සත්‍ය සමතුලිත ලක්ෂ්‍යය අතර ඉතා සුළු වෙනසක් තිබේ. මෙය දර්ශක දෝෂය ලෙස හඳුන්වන අතර එය නිර්ණය කළ නොහැකි තරම් කුඩා වේ.
දැදුරු ඔය ජලාශය
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජලාශ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාන
හසලක
ගාමිණී කුලරත්න විරුවාගේ උපන් ගම
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
නව ව්යනවස්ථාව
1977 වන විට බණ්ඩාරනායකගේ සමාජවාදී ප්ර.තිපත්තිවලින් ඡන්ද දායකයින් හෙම්බත් වී සිටියහ. ජූනියස් ජයවර්ධන යටතේ එක්සත් ජාතික පක්ෂය මැතිවරණයකින් පසු නැවත බලයට පත් විය. ඔවුන්ගේ මැතිවරණ ප්රධකාශනයෙන් වෙළඳපොල ආර්ථිකයක් ඇති කරන බවත්, ධාන්ය කිලෝග්රෑයම් 8 ක් නොමිලේ දෙන බවටත් පොරොන්දු දුන්හ. ශ්රීප ලංකා නිදහස් පක්ෂය සහ වාමාංශික පක්ෂ (ඔවුන් ඡන්ද ප්රේමාණයෙන් 40% ක් ලබා ගත් නමුත්) පාර්ලිමේන්තුවෙන් අතු ගා දැමුවාක් මෙන් විය. ද්රනවිඩ එක්සත් පෙරමුණ නම් අප්පාපිල්ලෙයි අමිර්තලිංගම් ගේ නායකත්වයෙන් යුත් පක්ෂය නිල වශයෙන් විරුද්ධ පක්ෂය බවට පත් විය. මෙම තත්වය ශ්රීම ලංකා දේශපාලනයේ අනතුරුදායක ජනවාර්ගික භේදයක් නිර්මාණය කළේය.
1977 දී රජය රජයේ පාලනය යටතේ තිබූ ආර්ථික ප්ර තිපත්තියද ආනයන ආදේශන වෙළඳ ප්ර7තිපත්තියද ඉවත් කොට වෙළඳපල මූලික ආර්ථික ප්රපතිපත්තිය හා අපනයන මූලික වෙළඳාමද හඳුන්වාදෙන ලදී. නිදහස් වෙළඳ කලාප විවෘත කිරීමද එයට ඇතුළත් වුණි. මෙම කළාපවලින් මහා පරිමාණ නිමි ඇඳුම් අපනයනය කිරීම අවධාරණය කෙරුණි. 1981 දී පැවැත් වූ පළාත් පාලන මැතිවරණය (යාපනයේදී) ඡන්ද පෙට්ටි ප්ර සිද්ධියේ පැහැර ගැනීම නිසා දුෂිත එකක් බවට පත් විය. ඉතා අගනා දුර්ලභ පොත් විශාල සංඛ්යා වක් තිබුණු භාණ්ඩාගාරයක් වැනි වූ යාපනය පුස්තකාලය දාමරිකයන් විසින් ගිණි තබන ලදී. මෙම දාමරිකයන් රජය සමග සම්බන්ධ අය යැයි චෝදනා නැගුණි.
ජනාධිපති ජයවර්ධන ජනාධිපතිවරණය වේලාසන පැවැත්වීම සඳහා 1982 දී ව්යපවස්ථාව සංශෝධනය කළේය. (එය ඔහුගේ අවුරුදු 10 ක සේවා කාලය තළ කළ සංශෝධන 13 න් එකකි) කිසිදු පාලනයකින් තොරව හිතුමතේ භාණ්ඩ ආනයනය කිරීමට ඉඩ දීමේ ප්ර තිපත්තියක් නිසා අන්ත දිළිඳු භාවයට පත් යාපනය ගොවීහු මැතිවරණයේ විරුද්ධ පක්ෂය අපේක්ෂකයා වූ හෙක්ටර් කොබ්බැකඩුව පිළිගත්තේ ළූනු වලින් කරන ලද මල් මාලා පළඳවමිණි.
විශාල වශයෙන් කෙරුණු මැතිවරණ දූෂණ ක්රිකයා මධ්යායයේ පැවති ජනාධිපතිවරණයේ ප්ර්ථිඵලය වූයේ ජයවර්ධන නැවතත් තේරී පත් වීමය. (හෙක්ටර් කොබ්බැකඩුව තමන්ගේ ඡන්දය ප්රවකාශය කිරීමට ඡන්ද පොළට ගිය විට ඔහුගේ ඡන්දය වෙනත් කෙනෙකු විසින් ප්රනකාශ කර තිබුණි) මින් පසුව ජයවර්ධන කළේ පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය පැවැත්වීම අවුරුදු 6 කට කල් දැමීමට ඉල්ලා ජනමත විචාරණයක් පැවැත්වීමයි. කොබ්බෑකඩුවගේ සහචරයන් වූ T.B ඉලංගරත්න සහ විජය කුමාරතුංග වැනි අය නැක්සලයිට් චෝදනාව නගා සිර ගත කළහ. 'නැක්සලයිට්' යන වචනය ලංකාවේ ඊට පෙර හෝ පසුව පවා අසන්නට නොලැබුණු වචනයක් විය. ජනමත විචාරණය දූෂීත බව මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා ඔහුගේ වාර්තාවේ සඳහන් කළේය.
1983 දී දියාගෝ හර්ෂියා දුපතේ ඇමරිකාව විසින් හමුදා මූලස්ථානයක් පිහිටුවීමට එරෙහිව උද්ඝෝෂණයක යෙදුණු හිටපු පාර්ලිමෙන්තු මන්ත්‍රිනී විවියන් ගුණවර්ධනට පොලිසියේදී පහර දෙන ලදී. ඇයගේ මානව හිමිකම් ඉල්ලුම්පත ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් පිළිගන්නා ලදී. මෙම නියෝගය පැනවූ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුතුමන්ලාගේ නිවෙස්වලට මැරයින් විසින් ගල් ගසන ලදී. විවියන්ට පහර දුන් පොලිස් නිලධාරියාට නියම කළ දඩය රජය විසින් ගෙවා එම නිලධාරියාට උසස් වීමක්ද පිරිනමන ලදී.
http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Sri_Lanka#New_constitution
පහමුණේ ශ්‍රී සුමංගල මහනාහිමි
කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ මල්ලවපිටිය ප්‍රදේශයේ පහමුනේ නම් ගම්මානයේ ඒකනායක මුදියන්සේලාගේ රන්හාමි මධුරසිංහ වෙද මහතාගෙත්, රැකව පත්තු කෝරළයේ හේනෙපොල එල්ලන්දකොටුවේ වලව්වේ ජයසුන්දර රාළහාමිලාගේ උක්කුඅම්මා මහත්මියගේ වැඩිමහල් දරුවා ලෙස 1851 වසරේදී උපත ලැබූ මුන්වහන්සේගේ ගිහිනම වූයේ කිරිබණ්ඩාය.
කුඩාකාලේදිම දෙමව්පියෝ මියගිය බැවින් පියාගේ ගිහිකල බාල සහෝදරයා වූ බඩගමුව රාජමහා විහාරාධිපති පහමුනේ ශ්‍රී සුමන හිමියන් යටතේ සිටි කිරිබණ්ඩා දරුවා 1863 දී පැවිදිබිමට පත්විය. උන්වහන්සේගේ ගිහිකල බාල සහෝදරයා කුරුණෑගල ශාන්ත ආනා විදුහලේ අධ්‍යාපනය ලැබ කිතුණු පූජකයෙක් විය. ඔහු ජෝන් පහමුනේ පියතුමාය.
1871 වසරේදී එවකට මල්වතු මහානාහිමි වූ මැදගම දේවමිත්ත මහානාහිමියන්ගේ උපාධ්‍යායත්වයෙන්, වැව්ගොන්නේ විපස්සී නාහිමියන්ගේ කර්මාචාර්‍යත්වයෙන් උපසම්පදාව ලැබූ උන්වහන්සේ 1877 දී කාරක සභාවට තේරිපත්විය. ඉන් අනතුරුව වයඹ පලාතේ ප්‍රධාන සංඝනායක හිමියන් වූ උන්වහන්සේ 1922 දී අනුනායක ධුරයට තේරිපත්විය.
1927 දෙසැම්බර් 9 දා අඹන්වැල්ල ශ්‍රී සුමංගල මහානාහිමියන්ගේ අපවත්වීමෙන් පසු මල්වතු පාර්ශ්වයේ මහානාහිමි වූ පහමුනේ සුමංගල මහානාහිමියන් වසර 18 ක් ධුරය දරමින් 1945 දෙසැම්බර් 2 දා අපවත්වූහ.
මාගල
ප්‍රධාන වශයෙන් භාවිතා කරන්නේ වී වේලීම සඳහාය.
2008
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
හල්තොට
හල්තොට කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ බණ්ඩාරගම මැතිවරණ කොට්ඨාසයේ පිහිටා ඇති ග්‍රාමයකි.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
1937
1937 වසර
ප්‍රවර්ගය:1937
රුසියාවෙහි ඉතිහාසය
thumb|[[රුසියාව|රුසියානු රාජ්‍යත්වයෙහි 1140 වන සංවත්සරය වෙනුවෙන් 2002 වසරෙහිදී නිකුත්කෙරුණු තැපැල් මුද්දරයක මිලේනියම් ඔෆ් රෂීයා ස්මාරකය]] රුසියාවේ ඉතිහාසය ආරම්භ වන්නේ නැගෙනහිර ස්ලාව් ජාතිකයන්ගේ ඉතිහාසයෙනි. විශේෂයෙන්ම රුසියානු ඉතිහාසයේ සම්ප්‍රදායික ආරම්භක දිනය වන්නේ 862 දී උතුරේ රුස් රාජ්‍යය පිහිටුවීමයි. එය වරංගියානුවන් විසින් පාලනය කරන ලදී. ස්ලාවික් සහ ෆිනික් ජාතිකයන් සමඟ ස්කැන්ඩිනේවියාවෙන් පැමිණි සංක්‍රමණිකයන්ගෙන් සැදුම් ලත් පළමු ප්‍රධාන නගර වූයේ ස්ටරයා ලාගොදා සහ නොව්ගොරොඩ් වෙති. 882 දී නොව්ගොරොඩ්හි ඔලෙග් කුමරු කියෙව් අල්ලා ගත් අතර එමඟින් නැගෙනහිර ස්ලාව් ජාතිකයන්ගේ උතුරු සහ දකුණු භූමි ප්‍රදේශ එක් අධිකාරියක් යටතේ ඒකාබද්ධ කළේය. 988 දී රාජ්‍යය බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යයෙන් ක්‍රිස්තියානි ධර්මය ලබා ගත් අතර, ඊළඟ සහස්‍රය සඳහා රුසියානු සංස්කෘතිය නිර්වචනය කළ බයිසැන්තියානු සහ ස්ලාවික් සංස්කෘතීන්ගේ සංශ්ලේෂණය ද එම කාල වකවානුවේ දී ආරම්භ විය. 1237-1240 මොන්ගෝලියානු ආක්‍රමණ හේතුවෙන් ජනගහනයෙන් සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් මිය යාමත්, බොහෝ රුසියානු රාජ්‍යයන්ට මොංගල්වරුන්ගේ අධිපතිත්වය පිළිගැනීමට බල කිරීමත් සමඟ කීවන් රුස් අවසානයේ රාජ්‍යයක් ලෙස බිඳී ගියේය
13වන සියවසට පසුව, මොස්කව්, සංස්කෘතික කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට පත් විය. 18වන සියවස වන විට,  පෝලන්ත–ලිතුවේනියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයෙහි සිට නැගෙනහිර දෙසට ශාන්තිකර සාගරය දක්වා විහිදුනු,  අතිවිශාල රුසියානු අධිරාජ්‍යය බවට, රුසියාවේ සාර් රාජධානිය පත් විය. බටහිර දෙසට එහි ව්‍යාප්තිය තුලදී, යුරෝපයෙහි අනෙකුත් කොටස වෙතින් එය හුදෙකලාව සිටි අයුරු පිළිබඳ දැනුවත්වීම තීව්‍ර කර ගැනුමට රුසියාව සමත්වූ අතර, එහි ව්‍යාප්තියෙහි මුල් අදියර තුලදී එය පැවතුනු හුදෙකලා තත්ත්වය බිඳ දැමීමට හේතු විය. මෙම නිරාවරණය නිසා ඇතිවූ පිඩනයට, 19වන සියවසෙහි අනුයාත රාජ්‍යයන් මුහුණදුන්නේ, උදාසීන ප්‍රතිසංස්කරණ සහ මැඩ පැවැත්වීම් වල සංකලනයක් තුලිනි. රුසියානු දාසත්වය 1861 වසරෙහිදී අහෝසි කරන ලද මුත්,  එහි අහෝසියෙහිදී  ගැමියන්ට අවාසිදායක භාෂිතයන් භාවිතා කිරීම නිසා,  විප්ලවවාදයට තල්ලුවීම වර්ධනය කිරීමට ඉවහල් විය. දාසත්වය අහෝසිකිරීම සහ 1914 වසරෙහිදී පළමුවන ලෝක යුද්ධය ඇරමීම අතරතුර කාලයේදී ඇතිවූ,  ස්ටොලිපන් ප්‍රතිසංස්කරණයන්,  1906 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සහ, රාජ්‍ය ඩූමා විසින්,  රුසියාවෙහි ආර්ථිකය සහ දේශපාලනය  විවෘත කොට එහි සීමා ලිහිල් කිරීමට ප්‍රයත්නයක් දැරුවද, ඒකාධිපති පාලනය අත්හැර ඔවුන්ගේ බලය බෙදා ගැනුමට සාර්වරුන් කැමැති නොවූහ.
ආර්ථික බිඳවැටුම, යුද්ධ-විඩාව සහ, ඒකාධිපති රාජ්‍ය ක්‍රමය වෙත අකමැත්ත යන්නෙහි සංකලනයක් වෙතින්, 1917 වසරෙහි ඇතිවූ රුසියානු විප්ලවය පූරනය වූ අතර,  ලිබරල්වාදීන් සහ මධ්‍යස්ථ මතවාදී  සමාජවාදීන්  පළමුව බලයට ගෙන ආ නමුදු, ඔවුන්ගේ ප්‍රතිපත්ති අසාර්ථ වීමත් හා සමගම,  ඔක්තොම්බර් 25 දිනදී කොමියුනිස්ට් බොල්ෂෙවික්වරුන් විසින් බලය ඩැහැගැනුම වෙත මග පෑදිණි. 1922 සහ 1991 අතරතුරදී, රුසියාවෙහි ඉතිහාසය ලෙසින් දැක්වෙන්නේ  සෝවියට් රුසියාවෙහි ඉතිහාසය වන අතර,   බ්‍රෙස්ට්-ලිටෙව්ස්කි සම්මුතියට පෙර, සඵල වශයෙන්,  මතවාදය මත පදනම් වූ සහ දළ වශයෙන් රුසියානු අධිරාජ්‍යය හා සඹිපවර්තී වූ රාජ්‍යයක් විය. කෙසේවෙතත්, සමාජවාදය නැංවීම සඳහා භාවිතා වූ පිවිසුම, 1920 ගණන් වලදී මිහ්‍ර ආර්ථිකය සහ ප්‍රකීර්ණක සමාජය සහ සංස්කෘතියෙහි සිට ජෝසප් ස්ටාලින් යුගයෙහි ආඥාදායක ආර්ථිකය සහ අවරෝධනයන් දක්වාද  1980 ගණන් වල "නිශ්චලන යුගය" දක්වාද, සෝවියට් ඉතිහාසයෙහි විවිධ යුගයන්හිදී විවිධ ආකාරයන් ගත් බව පෙනෙයි. එහි මුල් වසර කිහිපයේ සිට, එනම් 1918 මාර්තු මාසයෙහි සිට, බොල්ෂේවික්වරු ඔවුන් හැඳින්වුනු පදය වන කොමියුනිස්ට්වරුන්ගේ තනි-පක්ෂ පාලනයක් යටතේ සෝවියට් සංගමයෙහි රජය පැවැතියේය. කෙසේවෙතත්, 1980 ගණන් වල මැද භාගය වන විට, ආර්ථික සහ දේශපාලනික ව්‍යුහයන්හී සුර්වලභාවය උග්‍ර වීම හා සමගම, මිකායෙල් ගොර්බචොෆ් විසින් බලවත් ප්‍රතිසංස්කරණ ඇති කිරීම ඇරඹු අතර එය විසින් සෝවියට් සංගමයෙහි බිඳවැටීම හේතු විය. රුසියානු ෆෙඩරේෂනයෙහි ඉතිහාසය  නිල වශයෙන් ඇරඹෙනුයේ 1992 වසරෙහි ජනවාරි මාසයෙනි. ජාත්‍යන්තර කරළියෙහිදී, සෝවියට් රුසියාවෙහි නෛතික අනුප්‍රාප්තිකයා වූයේ රුසියානු ෆෙඩරේෂනයයි. කෙසේවෙතත්, නව පශ්චාත්-සෝවියට් දේශපාලන සහ ආර්ථික ක්‍රමයක් ගොඩනැගීමට දැරූ එහි උත්සාහයන් වෙත එල්ලවූ තදබල අභියෝගයන්ට මුහුණදීමෙන් අනතුරුව, රුසියාව වෙත තිබූ සුපිරි බලවත් තත්ත්වය එයින් ගිලිහී ගියේය. සමාජවාදී මධ්‍යගත සැලසුම් ක්‍රමය සහ සෝවියට් යුගයෙහි රාජ්‍ය ස්වාමිත්වය ඉවත දමමින්, රුසියාව උත්සාහ කලේ වෙළෙඳපොළ ධනවාදය මත පදනම්වූ ආර්ථිකයක් නැංවීම වුවද, බොහෝ විට ලද ප්‍රතිඵල වේදනාකාරී විය. නව සහස්‍රෙයහි පටන්, එහි ප්‍රමුඛ නායකයා වූයේ ව්ලැඩීමිර් පූටින් විය. අද දිනයෙහි පවා, රුසියාවෙහි දේශපාලනික සංස්කෘතිය සහ සාමාජීය ව්‍යුහය, එහි සාර්වාදී සහ සෝවියට් යුගයෙහි බොහෝ අඛණ්ඩතාවයන්හී සලකුණු පෙන්නුම් කරයි.
ප්‍රාග්-ඉතිහාසය
thumb|300px| [[කූර්ගන් සිද්ධාන්තය: සෝවියට් රුසියාව ඉන්දු-යුරෝපියානු ජනයාගේ මුල් ජන්මභූමිය ලෙසින්.]]
2006 වසරෙහිදී, උතුරු කෝකසයෙහි ඩගෙස්තාන් අකුෂා ප්‍රදේශයෙහිදී 1.5-මිලියන -වසර ගණනක්-පැරැණි ඔල්ඩවාන් ෆ්ලින්ට් මෙවලම් සොයාගනු ලැබුවේ, ඉතා පැරණි කාලයක පටන් රුසියාවෙහි ආදි මානවයන් පදිංචිව සිටි බවට ප්‍රදර්ශනය කරමිනි.
වක්වැල්ල පාලම
වක්වැල්ල පාලම ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ තෙලිකඩ ඉදිකොට තිබේ. අඩි 500 පමණ දිගැති පාලම ගිං ගඟ හරහා ඉදි කොට තිබේ. පාලම මගින් කුඩාගොඩ හා ගෝනපුර ගම්මාන යා කරනු ලබයි.
රුසියාවෙහි ඉතිහාසය
මුල් කාලීන නැගෙනහිර ස්ලාව්වරුන්
7වන සියවසේ සිට, බටහිර රුසියාවේ ජනගහණයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් නැගෙනහිර ස්ලාව් ජාතිකයන් වූ අතර, මෙරියා, මුරෝමියන්, සහ මෙෂ්චෙරා වැනි ස්වදේශික ෆිනික් ගෝත්‍ර සෙමින් නමුත් සාමකාමීව ජනපද පිහිට වූහ.
කීවන් රුස්'
ස්කැන්ඩිනේවියානු නෝර්ස්මන්වරු, බටහිර යුරෝපයේ වයිකින්ග්වරුන් සහ නැගෙනහිර යුරෝපයේ වරන්ගියන්වරු ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර, ඔවුන් උතුරු යුරෝපය පුරා මුහුදු කොල්ලකෑම් සහ වෙළඳාම ඒකාබද්ධ කළහ. 9 වන සියවසේ මැද භාගයේදී, ඔවුන් නැගෙනහිර බෝල්ටික් ප්‍රදේශයේ සිට කළු මුහුද සහ කැස්පියන් මුහුද දක්වා ජල මාර්ග ඔස්සේ ගමන් කිරීමට පටන් ගත්හ. පැරණිතම රුසියානු පුරාවෘත අනුව, ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයින් දකුණට ගොස් ඔවුන්ගේ අධිකාරය කලින් Khazars විසින් ආධිපත්‍යය දැරූ කියෙව් වෙත ව්‍යාප්ත කිරීමට පෙර, 860 දී පමණ, රූරික් නම් වූ වරන්ගියානු ජාතිකයෙක්, නොවොගොරොඩ් හි පාලකයා (knyaz) පත්කර ගන්නා ලදී. ඔලෙග්, රූරික්ගේ පුත් ඊගෝර් සහ ඊගෝර්ගේ පුත් ස්වියාටොස්ලාව් පසුව සියලුම ප්‍රාදේශීය නැගෙනහිර ස්ලාවික් ගෝත්‍ර කීවන් පාලනයට යටත් කර, කසාර් කගනේට් විනාශ කර බයිසැන්තියම් සහ පර්සියාවට හමුදා ගවේෂණ කිහිපයක් දියත් කළහ.
මේ අනුව, පළමු නැඟෙනහිර ස්ලාවික් රාජ්‍යය වන රුස්, 9 වැනි සියවසේ දී ද්නිපර් ගංගා නිම්නය දිගේ බිහි විය.
මොංගෝලියානු ආක්‍රමණය
කීවන් රුස් හි භූමි ප්‍රදේශවලට මොන්ගෝලියානු ආක්‍රමණයේ බලපෑම අසමාන විය. දියුණු නගර සංස්කෘතිය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ විනාශ විය. කියෙව් සහ ව්ලැඩිමීර් වැනි පැරණි මධ්‍යස්ථාන මුල් ප්‍රහාරයේ විනාශයෙන් කිසිදා යථා තත්ත්වයට පත් නොවූ හෙයින්, මොස්කව්හි නව නගර, ට්වර් සහ නිශ්නි නොව්ගොරොඩ් මොංගල් ආධිපත්‍යයට නතු වූ රුසියාව තුළ බලය සඳහා තරඟ කිරීමට පටන් ගත්හ. 1380 දී රුසියානු හමුදාවක් කුලිකෝවෝහිදී ගෝල්ඩන් හෝඩ් පරාජය කළද, රුසියානු කුමාරවරුන්ගේ කප්පම් ඉල්ලීම් හේතුකොටගෙන රුසියානු ජනාවාස ප්‍රදේශවල මොංගල් ආධිපත්‍යය 1480 පමණ වන තෙක් පැවතුනි.
මොංගෝලියානුවන්, යුධ උපක්‍රම සහ ප්‍රවාහනය වැනි ක්ෂේත්‍රවලදී රුසියානුවන්ට ඔවුන්ගේ බලපෑම මුදා හළහ. මොන්ගෝලියානු ආක්‍රමණය යටතේ රුසියාව සිය තැපැල් මාර්ග ජාලය, සංගණනය, රාජ්‍ය මූල්‍ය පද්ධතිය සහ හමුදා සංවිධානය ද වර්ධනය කළේය.
ඒ අතරම, නොව්ගොරොද් කුමරු ඇලෙක්සැන්ඩර් නෙව්ස්කි රුසියාවට එරෙහි උතුරු කුරුස යුද්ධ බටහිරින් පලවා හැරීමට සමත් විය. එසේ තිබියදීත්, මහා කුමාරයා බවට පත් වූ ඇලෙක්සැන්ඩර් ගෝල්ඩන් හෝඩ්හි බලයට එරෙහි වීමට ශක්තියක් නොමැති හෙයින් එහි යටත්කරුවෙකු ලෙස ප්‍රකාශ කළේය.
මොස්කව්හි නැගීම
ඇලෙක්සැන්ඩර් නෙව්ස්කිගේ බාල පුත් ඩැනිල් ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රොවිච් මොස්කව්හි ප්‍රධාන රාජ්‍යය (ඉංග්‍රීසියෙන් මස්කොවි ලෙස හැඳින්වේ) ආරම්භ කළේය, එය ප්‍රථමයෙන් ටාටාර්වරුන් සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කර අවසානයේ ඔවුන් රුසියාවෙන් නෙරපා හරින ලදී. රුසියාවේ මධ්‍යම ගංගා පද්ධතියේ මනාව පිහිටා ඇති, ආරක්ෂිත වනාන්තර සහ වගුරු බිම් වලින් වට වූ මොස්කව් මුලදී ව්ලැඩිමීර්හි යටත් විජිතයක් වූ නමුත් වැඩි කල් නොගොස් එය එහි මව් රාජ්‍යය වෙතට නතු කර ගත්තේය.
මොස්කව්හි නැඟී සිටීමට ප්‍රධාන සාධකයක් වූයේ එහි පාලකයන් මොංගල් අධිපතීන් සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමත්, මොංගල් අධිපතීන් ඔවුන්ට මොස්කව්හි ග්‍රෑන්ඩ් ප්‍රින්ස් යන පදවි නාමය ලබා දීමත් වන අතර රුසියානු පුරවරයන්ගෙන් ටාටාර් කප්පම් එකතු කිරීමේ නියෝජිතයන් බවට පත් කළහ. එය රුසියානු ඕතඩොක්ස් පල්ලියේ කේන්ද්‍රස්ථානය බවට පත් වූ විට පුරවරයේ කීර්තිය තවත් වැඩි විය. එහි ප්‍රධානියා වන මෙට්‍රොපොලිටන් 1299 දී කියෙව් සිට ව්ලැඩිමීර් වෙත පලා ගිය අතර වසර කිහිපයකට පසු මොස්කව්හි කීව් මෙට්‍රොපොලිටන් යන මුල් නාමය යටතේ පල්ලියේ ස්ථිර මූලස්ථානය පිහිටුවන ලදී.
14 වන ශතවර්ෂයේ මැද භාගය වන විට, මොංගෝලියානුවන්ගේ බලය අඩුවෙමින් පැවති අතර, මොංගල් වියගහට විවෘතව විරුද්ධ වීමට මහා කුමාරවරුන්ට හැකි විය. 1380 දී, ඩොන් ගඟේ කුලිකොවෝ සටනේදී, මොංගල්වරු පරාජයට පත් වූ අතර, මෙම දුෂ්කර ජයග්‍රහණය රුසියාවේ ටාටාර් පාලනය අවසන් නොකළද, එය මහා කුමරු දිමිත්‍රි ඩොන්ස්කෝයි වෙත විශාල කීර්තියක් ගෙන දුන්නේය. රුසියාවේ මොස්කව්හි නායකත්වය දැන් ස්ථිරව පිහිටියා වූ අතර 14 වන සියවසේ මැද භාගය වන විට එහි භූමිය, මිලදී ගැනීම, යුද්ධ සහ විවාහ හරහා විශාල වශයෙන් පුළුල් විය.
III වන ඉවාන්/III වන අයිවන්
15 වන ශතවර්ෂයේදී, මොස්කව්හි මහා කුමාරවරු ඔවුන්ගේ ජනගහනය සහ ධනය වැඩි කිරීම සඳහා රුසියානු භූමිය අඛණ්ඩව ඒකාබද්ධ කළහ. මෙම ක්‍රියාවලියේ වඩාත්ම සාර්ථක වූයේ රුසියානු ජාතික රාජ්‍යයක් සඳහා අඩිතාලම දැමූ III වන ඉවාන් ය. ඉවාන් ඔහුගේ බලගතු වයඹදිග ප්‍රතිවාදියා වූ ලිතුවේනියාවේ මහා ආදිපාදවරයා සමඟ තරඟ කළේ ඉහළ ද්නිපර් සහ ඕකා ගංගා ද්‍රෝණිවල අර්ධ ස්වාධීන ඉහළ ප්‍රාදේශීය රාජධානි පාලනය කිරීම සඳහා ය.
අයිවන් III යටතේ, රුසියාවේ පළමු මධ්‍යම රජයේ ආයතන නිර්මාණය කරන ලදී; ඒවා ප්‍රිකාස් නමින් හැඳින්විණි. 11 වන සියවසේ සිට පළමු නීති මාලාව වන සම්මත කරන ලදී. රුසියාව විසින් බයිසැන්තියම් බලයේ අඛණ්ඩතාවයේ සංකේතයක් ලෙස ද්විත්ව හිස සහිත රාජාලියා රුසියාවේ ලාංඡනය ලෙස සම්මත කරන ලදී.
මේ ආකාරයෙන්, අභ්‍යන්තර ඒකාබද්ධ කිරීම රාජ්‍යයේ බාහිර ව්‍යාප්තිය සමඟ සිදු විය. 16 වන ශතවර්ෂය වන විට මොස්කව්හි පාලකයන් මුළු රුසියානු භූමියම ඔවුන්ගේ සාමූහික දේපළ ලෙස සැලකූහ. විවිධ අර්ධ-ස්වාධීන කුමාරවරු තවමත් නිශ්චිත භූමි ප්‍රදේශවලට හිමිකම් කියූ නමුත්, III වන අයිවන් විසින් මොස්කව්හි මහා කුමාරයා සහ ඔහුගේ පරම්පරාව මිලිටරි, අධිකරණ සහ විදේශ කටයුතු පාලනය කරන ප්‍රශ්න නොකළ පාලකයන් ලෙස පිළිගැනීමට අඩු කුමාරවරුන්ට බල කළේය. ක්‍රමක්‍රමයෙන් රුසියානු පාලකයා බලවත්, අත්තනෝමතික පාලකයෙකු, සාර්වරයෙකු ලෙස මතු විය. "සාර්" ලෙස නිල වශයෙන් ඔටුන්න හිමි පළමු රුසියානු පාලකයා වූයේ අයිවන් IV ය.
අයිවන් III, ඔහුගේ ප්‍රාන්තයේ භූමි ප්‍රදේශය තුන් ගුණයකින් වැඩි කර, රුසියාවේ ගෝල්ඩන් හෝඩ්ගේ ආධිපත්‍යය අවසන් කළේය. මොස්කව් ක්‍රෙම්ලිනය ප්‍රතිසංස්කරණය කර රුසියානු රාජ්‍යයේ අත්තිවාරම් දැමීය. චරිතාපදාන රචක ෆෙනෙල් ඔහුගේ පාලන සමය "මිලිටරිමය වශයෙන් තේජාන්විත හා ආර්ථික වශයෙන් යහපත්" බව නිගමනය කරන අතර, විශේෂයෙන්ම ඔහුගේ භෞමික ඈඳාගැනීම් සහ ප්‍රාදේශීය පාලකයින් කෙරෙහි ඔහුගේ මධ්‍යගත පාලනය පෙන්වා දෙයි. කෙසේ වෙතත්, අයිවන් III පිළිබඳ ප්‍රමුඛ බ්‍රිතාන්‍ය විශේෂඥ ෆෙනෙල් තර්ක කරන්නේ ඔහුගේ පාලන සමය "සංස්කෘතික අවපාතයේ සහ අධ්‍යාත්මික වඳභාවයේ" කාල පරිච්ඡේදයක් බවයි. රුසියානු දේශය තුළ නිදහස තුරන් කරන ලදී. ඔහුගේ දැඩි කතෝලික විරෝධය නිසා අයිවන් රුසියාව සහ බටහිර අතර තිරය පහත හෙළන ලදී. භෞමික දියුණුව සඳහා ඔහු තම රටට බටහිර ඉගෙනීමේ සහ ශිෂ්ටාචාරයේ ඵල අහිමි කළේය.
IV වන ඉවාන් (බිහිසුණු ඉවාන්)
"අයිවන් ද ටෙරිබල්" ලෙස හැඳින්වෙන අයිවන් IV (1547-1584) ගේ පාලන සමයේදී සාර්ගේ අත්තනෝමතික බලතලවල වර්ධනය උච්චතම ස්ථානයකට ළඟා විය. ඔහු වංශාධිපතියන් අනුකම්පා විරහිතව තම කැමැත්තට යටත් කරමින්, බොහෝ අයව පිටුවහල් කිරීම හෝ සුළු ප්‍රකෝප කිරීම මත ඝාතනය කිරීම නිසා, ඔහු පෙර නොවූ විරූ මට්ටමකට රාජාණ්ඩුවේ තත්ත්වය ශක්තිමත් කළේය. කෙසේ වෙතත්, අයිවන් බොහෝ විට දැකිය හැක්කේ රුසියාව ප්‍රතිසංස්කරණය කළ දූරදර්ශී රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙකු ලෙසය. ඔහු නව නීති සංග්‍රහයක් (1550 සුඩෙබ්නික්) ප්‍රකාශයට පත් කිරීමත් සමග, පළමු රුසියානු වැඩවසම් නියෝජිත ආයතනය (සෙම්ස්කි සෝබෝර්) පිහිටුවමින් පූජකයන්ගේ බලපෑම මැඩපැවැත්වීම, සහ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල දේශීය ස්වයං කළමනාකරණය හඳුන්වා දෙන ලදී. සාර් රුසියාවේ පළමු නිත්‍ය හමුදාව ද නිර්මාණය කළේය - එය ස්ට්‍රෙල්ට්සි යනුවෙන් හැඳින්විණි.
අර්බුධ සමය
අයිවන්ගේ දරුවන් නොමැති පුත් ෆෙඩෝර්ගේ මරණයෙන් පසුව සිවිල් යුද්ධ සහ විදේශ මැදිහත්වීම් සහිත අර්බුධ සමය (Time of troubles) ලෙස හැඳින්වෙන කාල පරිච්ඡේදය (1606-13) උදා විය. අධික ශීතල ගිම්හාන (1601-1603) කාල භවභෝග විනාශ කර දැමීය. එය 1601-1603 රුසියානු සාගතයට තුඩු දුන් අතර සමාජ අසංවිධානාත්මකභාවය වැඩි කළේය. බොරිස් ගොඩුනොව් (Борис Годунов) ගේ පාලන සමය අවුල් සහගත ලෙස අවසන් වූ අතර, සිවිල් යුද්ධ සමඟ පැමිණි විදේශ ආක්‍රමණ, බොහෝ නගර විනාශ කිරීමට තුඩු දුන් අතර ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ ජනශුන්‍ය වී ගියේය. අභ්‍යන්තර ව්‍යාකූලත්වයෙන් කම්පා වූ රට පෝලන්ත-ලිතුවේනියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ මැදිහත්වීම් රැල්ලකටද නතු විය.
රුසියාව "අර්බුධ සමය"යෙන් සහ දුර්වල හෝ දූෂිත සාර් පාලනයෙන් බේරුණේ රජයේ මධ්‍යම නිලධරයේ ශක්තිය නිසාය. පාලකයාගේ නීත්‍යානුකූලභාවය හෝ සිංහාසනය පාලනය කරන කණ්ඩායම නොසලකා රජයේ නිලධාරීන් දිගටම සේවය කළහ. කෙසේ වෙතත්, අර්බුධ සමය නිසා රුසෝ-පෝලන්ත යුද්ධයේදී පෝලන්ත-ලිතුවේනියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයට මෙන්ම ඉන්ග්‍රියන් යුද්ධයේදී ස්වීඩන් අධිරාජ්‍යයටද රුසියාවේ බොහෝ භූමි ප්‍රදේශ අහිමි වී ගියේය.
රොමානොව්වරුන්ගේ පත්වීම සහ මුල් කාලීන පාලනය
නව රාජාණ්ඩුවේ ක්ෂණික කාර්යය වූයේ සාමය යළි පිහිටුවීමයි. මොස්කව්හි වාසනාවකට මෙන්, එහි ප්‍රධාන සතුරන් වන පෝලන්ත-ලිතුවේනියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය සහ ස්වීඩනය එකිනෙකා සමඟ දරුණු ගැටුමක නිරත වූ අතර, එමඟින් රුසියාවට 1617 දී ස්වීඩනය සමඟ සාමය ඇති කර ගැනීමටත් පෝලන්ත-ලිතුවේනියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය සමඟ 1619 දී ගිවිසුමක් අත්සන් කිරීමටත් අවස්ථාව ලැබුණි.
මහා පීටර්
මහා පීටර් (I වන පීටර්, 1672-1725) රුසියාව තුලට මධ්‍යගත ඒකාධිපතිත්වය ගෙන ආ අතර තම රට යුරෝපීය රාජ්‍ය පද්ධතියට ගෙන ඒමේ ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය. බෝල්ටික් මුහුදේ සිට පැසිෆික් සාගරය දක්වා විහිදුණු රුසියාව දැන් ලෝකයේ විශාලතම රට විය. භූමියෙන් අතිමහත් බහුතරයක් පදිංචි නොවූ අතර ගමනාගමනය මන්දගාමී විය. එහි ව්‍යාප්තිය බොහෝමයක් 17 වන සියවසේ සිදු වූ අතර, 17 වන සියවසේ මැද භාගයේ දී පැසිෆික් කලාපයේ පළමු රුසියානු ජනාවාස පිහිටුවන ලදී. කියෙව් නැවත අත්පත් කර ගැනීම සහ සයිබීරියානු ගෝත්‍රිකයන් සාමකාමී කිරීම සිදුවිය. කෙසේ වෙතත්, මෙම විශාල භූ දර්ශනය පුරා පැතිරී තිබුණේ මිලියන 14 ක ජනගහනයක් පමණි. කෙටි වර්ධන සමයක් සමඟ, ධාන්‍ය අස්වැන්න බටහිර රටවලට වඩා පසුපසින් තිබූ අතර අර්තාපල් ගොවිතැන තවමත් පුළුල් වී නොතිබුණි. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ජනගහනයේ ශ්‍රම බලකායෙන් අතිමහත් බහුතරය කෘෂිකර්මාන්තයේ යොදවා තිබුණි. රුසියාව මුහුදු වෙළඳාමෙන් තවදුරටත් හුදෙකලා වී තිබූ අතර එහි අභ්‍යන්තර වෙළඳාම, සන්නිවේදනය සහ නිෂ්පාදනය සෘතුමය වශයෙන් රඳා පැවතුනි.
පීටර් රුසියානු හමුදාව ප්‍රතිසංස්කරණය කර රුසියානු නාවික හමුදාව නිර්මාණය කළේය. පීටර්ගේ පළමු යුධ ප්‍රයත්නයන් ඔටෝමාන් තුර්කිවරුන්ට එරෙහිව යොමු කරන ලදී. ඔහුගේ අරමුණ වූයේ අසෝව් නගරය අල්ලාගෙන කළු මුහුදේ රුසියානු අඩිතාලමක් ස්ථාපිත කිරීමයි. ඉන්පසු ඔහුගේ අවධානය උතුරට යොමු විය. වයිට් මුහුදේ, වසරකට මාස නවයක් හිමෙන් මිදී පවතින Archangel හැර පීටර්ට තවමත් ආරක්ෂිත උතුරු වරායක් නොතිබුණි. බෝල්ටික් ප්‍රදේශය වෙත ප්‍රවේශය ස්වීඩනය විසින් අවහිර කරන ලද අතර, එහි භූමි ප්‍රදේශය එය පැති තුනකින් වට කර ඇත. "මුහුදට කවුළුවක්" සඳහා වූ පීටර්ගේ අභිලාෂයන් නිසා ඔහු 1699 දී ස්වීඩනයට එරෙහිව, පෝලන්ත-ලිතුවේනියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය සහ ඩෙන්මාර්කය සමඟ රහසිගත සන්ධානයක් ඇති කරගත් අතර එය මහා උතුරු යුද්ධය හට ගැනීමට හේතු විය.
මහා පීටර් 1725 දී මිය ගියේ නිසි අනුප්‍රාප්තිකයක් ඉතිරි නොකරමිනි, නමුත් ඔහුගේ පාලන කාලය අවසන් වන විට රුසියාව විශාල බලවතෙකු බවට පත් වී තිබුණි. මහා පීටර් ට පසුව උසස් නිලධාරීන්ගේ බලගතු කණ්ඩායමක ප්‍රධානියා වූ ඔහුගේ දෙවන භාර්යාව වූ කැතරින් I (1725-1727) රාජ්‍යයත්වයට පත් වූ අතර, ඇගෙන් පසුව ඔහුගේ බාල මුනුපුරා වන පීටර් II (1727-1730) ද, පසුව ඔහුගේ ලේලිය මෙන්ම සාර් අයිවන් V ගේ දියණිය වූ ඇනා (1730-1740) ද බලයට පත් විය. ඇනාගේ උරුමක්කාරයා කුමන්ත්‍රණයකින් ඉක්මනින් නෙරපා හරින ලද අතර පළමුවන පීටර්ගේ දියණිය වන එලිසබෙත් 1741 සිට 1762 දක්වා පාලනය කළාය. ඇගේ පාලන සමයේදී රුසියාව සත් අවුරුදු යුද්ධයට සහභාගී වූවාය.
මහා කැතරින්
පුළුල් විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා කැතරින් විශාල වශයෙන් වියදම් කළාය. ඇය Targowica කන්ෆෙඩරේෂන් හි සහයෝගය ඇතුළු ක්‍රියාවන් මඟින් පෝලන්ත-ලිතුවේනියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය කෙරෙහි රුසියානු දේශපාලන පාලනය පුළුල් කළාය. ඇගේ දේශපාලන ව්‍යාපාරවල පිරිවැය මෙන්ම දාසයන්ට තම ස්වාමිවරුන්ගේ ඉඩම් වල තමන්ගේ කාලය මුළුමනින්ම පාහේ කැප කිරීමට සිදු වූ පීඩාකාරී සමාජ ක්‍රමය නිසා 1773 දී විශාල ගොවි නැගිටීමක් ඇති විය. පුගචෙව් නම් කොසැක් වරයෙකුගේ මගපෙන්වීමෙන් ඇති වූ එම විරෝධතා ව්‍යාපාරයේ දී "සියලුම ඉඩම් හිමියන් එල්ලා දමව්!" යනුවෙන් දැඩි හඬින් සටන් පාඨ හඬ ගෑ විරෝධතාකරුවෝ මොස්කව් අල්ලා ගන්නා බවට තර්ජනය කළහ. කැතරින් එම කැරැල්ල මර්ධනය කර දැමුවාය. යුරෝපයේ අනෙකුත් ප්‍රබුද්ධ ඒකාධිපතියන් මෙන්, කැතරින් ඇගේම බලය තහවුරු කරනු වස් වංශවතුන් සමඟ සන්ධානයක් ඇති කළාය.
කැතරින් දුර්වල වෙමින් පැවති ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයට එරෙහිව යුද්ධ දෙකක් (1768-1774, 1787-1792) සාර්ථකව දියත් කළ අතර රුසියාවේ දකුණු මායිම කළු මුහුද දක්වා ඉදිරියට ගෙන ගියාය. රුසියාව 1783 දී ක්‍රිමියාව ඈඳා ගත් අතර කළු මුහුදේ බලඇණිය නිර්මාණය කළේය. ඉන්පසුව, ඔස්ට්‍රියාවේ සහ ප්‍රෂියාවේ පාලකයන් සමඟ මිත්‍ර වීමෙන්, ඇය පෝලන්ත-ලිතුවේනියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ භූමි ප්‍රදේශ අත්පත් කර ගත් අතර, සියවසකට පසු කතෝලික නොවන, ප්‍රධාන වශයෙන් ඕතඩොක්ස් ජනගහනය මත පැවති රුසියානු පාලනය, පෝලන්තයේ බෙදීම් අතරතුර, මධ්‍යම යුරෝපයට ඇතුළු වෙමින් රුසියාවේ මායිම වඩාත් බටහිර දෙසට තල්ලු කරන ලදී.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:රුසියාව ප්‍රවර්ගය:විකිපීඩියා ආසියානු මාසය 2015
1098
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ප්‍රවර්ගය:
අරණායක ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
අරණායක ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, සබරගමුව පළාතේ,   කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කය
රොබට් නොක්ස් (රදගුරුවරයා)
රොබට් බෙන්ට් නොක්ස් DD LLD (උපත 25 සැප්තැම්බර් 1808, මරණය 23 ඔක්තොම්බර් 1893) යනු 1849 සිට 1886 දක්වා අයර්ලන්ත සභාවේ ඩවුන්, කොනර් සහ ඩ්‍රොමර් හි රදගුරුවරයා සහ, ඉන්පසු 1886 සිට එතුමාගේ මරණය දක්වා ආර්මා හී අගරදගුරුවරයා සහ සමස්ත අයර්ලන්තයේ අග්‍රධරයා වූ තැනැත්තේය.
ප්‍රවර්ගය:1808 දී වූ උපත් ප්‍රවර්ගය:1893 දී වූ මරණ ප්‍රවර්ගය:19 වන සියවසෙහි එංගලන්ත සභා අගරදගුරුවරු ප්‍රවර්ගය:අයර්ලන්ත ජාතික එංගලන්ත සභා සාමාජිකයෝ
වර්ණ උෂ්ණත්වය
thumb|CIE 1931 x,y වර්ණවත්භාවී අවකාශය මෙහි දැක්වෙන අතර විවිධ උෂ්ණත්වයන් යටතේ පවතින (ප්ලෑන්කියන් පිහිටුම්) කෘෂ්ණ වස්තු ආලෝක ප්‍රභවවල වර්ණවත් භාවීතාවයන් සහ නියත සහසම්බන්ධිත වර්ණ උෂ්ණත්ව රේඛා ද මෙහි දැක්වේ. වර්ණ උෂ්ණත්වය යනු දෘශ්‍ය ආලෝකයේ ගුණාංගයක් වන අතර ඡායාරූපකරණය, වීඩියෝ ශිල්පය, ප්‍රකාශන පළ කිරීම සහ තවත් ක්ෂේත්‍ර කිහිපයක් සඳහා මෙම ගුණාංගයෙහි වැදගත් භාවිත පවතී. ආලෝක ප්‍රභවයක වර්ණ උෂ්ණත්වය නිර්ණය කෙරෙනුයේ එය සෛද්ධාන්තික තාපනය කරන ලද කෘෂ්ණ වස්තු විකිරකයක වර්ණවත් භාවීතාවය සමඟ සන්සන්දනය කිරීමෙනි. ආලෝක ප්‍රභවයෙන් නිකුත් වන ආලෝකයට සමාන ආලෝකයක් කෘෂ්ණ වස්තු විකිරකය මඟින් නිකුත් වනවිට එහි උෂ්ණත්වය ( සාමාන්‍යයෙන් මෙය කෙල්වින්වලින් (K) මනිනු ලැබේ. ) අදාළ ප්‍රභවයේ වර්ණ උෂ්ණත්වය ලෙස සැලකේ. කෘෂ්ණ වස්තු ප්‍රභවයක් නම් එය සෘජුව ප්ලාන්ක් නියතය සමඟ සම්බන්ධ වේ.
පරිසර විද්‍යාවේ විෂය පථය
පරිසර විද්‍යාව සාමාන්‍යයෙන් ජීවීන් පිළිබඳව හදාරන ජීව විද්‍යාවෙහි ශාඛාවක් ලෙසට සැලකේ. ජීවි විශේෂ විවිධ මට්ටම් වලින් හැදැරීය හැකිය. එනම් ජෛව රසායන විද්‍යාව සහ අණුක ජීව විද්‍යාවේදී ප්‍රෝටීන් සහ න්‍යෂ්ඨික අම්ල පිළිබඳවද, සෛල ජීව විද්‍යාවේදී සෛලීය මට්ටමින්ද, උද්භිද විද්‍යාව සහ සත්ත්ව විද්‍යාවේදී එක් එක් ජීවි මට්ටමින්ද අවසානයේදී ජනගහනය, ප්‍රජාවන්, පරිසර පද්ධති සහ සමස්ථයක් වශයෙන් ගත් කල ජෛව ගෝලය වශයෙන් ද මෙලෙස ජීවින් පිලිබදව අධ්‍යයනය කල හැකිය. පරිසර විද්‍යාව බහුවිධ විද්‍යාවකි. එසේ වන්නේ එය පෘථිවිය මත ඇති ජීවයෙහි සංවිධානය පිළිබඳව ඉහළ මට්ටමින් අවධානය යොමු කරන බැවින් සහ ජීවීන් සහ ඔවුන්ගේ පරිසරය අතර අන්තර් සම්බන්ධතාවය පිළිබඳව හදාරන බැවිනි. පරිසර විද්‍යාවේදී භූ ගෝලීය විද්‍යාව, භූ ගර්භ විද්‍යාව, කාලගුණ විද්‍යාව, පාංශු විද්‍යාව, ජාන විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව සහ භෞතික විද්‍යාව වැනි විවිධ ක්ෂේත්‍ර ඔස්සේ බැරුරුම් ලෙස අවදානය යොමු කරනු ලබයි. මේ හේතුවෙන් පරිසර විද්‍යාව සාකල්‍ය විද්‍යාවක් ලෙසට ඇතමුන් විසින් හදුන්වනු ලැබේ. මෙලෙස ජීව විද්‍යාව පරිසර විද්‍යාව පිළිබඳව අවබෝධය ලබාදෙන උපක්ෂේත්‍රයක් බවට පත් ව ඇත. Robert Ulanowicz විසින් සඳහන් කල අන්දමට පරිසර පද්ධති වල හැසිරීම පිළිබඳව දැනට ගොඩනැගි ඇති සංකල්පය අනෙකුත් විද්‍යාවන් මත පදනම්ව බහිර්නිවේෂණය පිළිබඳව වු ලෝක ප්‍රජාවගේ අදහස් සමග සමාන නොවේ.
කෘෂිකර්මය, ධීවර කර්මාන්තය වනාන්තර විද්‍යාව, වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ නාගරික සංවර්ධනය යනු ක්‍රේබ්ස් (1972: 4) ගේ පරිසර විද්‍යාව පිළිබඳ විග්‍රහ කිරීමට අනුව එයට අදාල වන මානව ක්‍රියාකාරකම්ය. ඔහුගේ නිර්වචනයට අනුව ජීවින් හදුනාගත් ස්ථාන වල එම ජීවින් කොපමණ ප්‍රමාණයක් සිටීද සහ ඔවුන් එහි ඇති වුයේ මන්ද යන්න පිළිබඳව විග්‍රහ කරයි.
ජෛව විවිධත්වය ප්‍රමාණාත්මක කිරීම සහ ජනගහන ගතිකය යන පරිසර විද්‍යාත්මක දැනුම මගින් පරිසර විද්‍යාව සහ එහි ප්‍රතිපත්ති හා ඉලක්ක විග්‍රහ කිරීම සඳහා විද්‍යාත්මක පදනමක් සපයයි. මීට අමතරව ස්වභාව ධර්මය පිළිබඳව වු සාකල්ය්‍ය දෘෂ්ඨියක් මගින් පරිසර විද්‍යාව සහ ඒ පිළිබඳව අධ්‍යයනය ගැන විග්‍රහ කර ඇත.
මී මැස්සන්ගේ ජිවන චක්‍රය පිළිබඳව අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා පරිසර විද්‍යාඥයන්ගේ ප්‍රවේශයන් පහතින් දැක්වේ.
ප්‍රවර්ගය:පරිසර විද්‍යාව
වින්ස්ටන් චර්චිල්
thumb|
සර් ලෙනාර්ඩ් ස්පෙන්සර් චර්චිල් උපත ලැබුවේ 1874 නොවැම්බර් මස 30 වන දිනයි. ඔහු බ්‍රිතාන්‍යයේ දේශපාලඥයෙකු වශයෙන් කටයුතු කළ අතර විශේෂයෙන්ම ඔහුව දැන හඳුනා ගත්තේ දෙවන ලෝක යුද්ධ සමසයේදී මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ නායකත්වය ගෙන කටයුතු කිරීමත් සමගය. තවද, මොහු එක්සත් රාජධානියේ අගමැතිවරයා වශයෙන් 1940 සිට 1945 දක්වා කටයුතු කළ අතර නැවත වතාවක් 1951 සිට 1955 දක්වා කාලය තුළ ඔහුට එම දූරය හෙබවීමට වාසනාව හිමි විය. චර්චිල් උසස් දේශපාලඥයෙකු මෙන්ම ව්‍යක්ත දේශකයෙකු ලෙසද ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ අතර බ්‍රිතාන්‍යය යුධ හමුදා නිළධාරියෙකු ලෙසත්, ‍ඓතිහාසික ලේකකයෙකු හා කලා කරුවෙකු ලෙසත් ස්ථාවරත්වයක් ගොඩනගා ගත් පුද්ගලයෙකු විය.
දෙවන ලෝක යුද්ධයේ ආරම්භයෙන් පසුව චර්චිල් පළමු අද්මිරාල්වරයා වශයෙන් පත් කරන ලදී. 1940 මැයි මස 10 වන දින නෙවිල් ෂොම්බර්ලේන් ගේ ඉල්ලා අස්වීමත් සමග චර්චිල් බ්‍රිතාන්‍යය අගමැති තනතුරට පත් වූ අතර ඔහු විසින් බ්‍රිතාන්‍යය ( Axis Powers) වලට එරෙහිව ජයග්‍රහණය කරා මෙහෙයවනු ලැබීය.
Tuition
jjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjj
උඩුගම බුද්ධරක්ඛිත හිමි
කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ දඹදෙණිය හත්පත්තුවේ රැකව කෝරළයේ හෙවත් වර්තමානයේ පොතුහැර නගරයට නුදුරින් පිහිටි උඩුගම ගම්මානයේදී 1930 වසරේ මාර්තු 17 දා උපත ලැබූ බුද්ධරක්ඛිත මහානාහිමියන්ගේ ගිහිනම වූයේ ජයසුන්දර මුදියන්සේලාගේ අමරසිංහය. ජයසුන්දර මුදියන්සේලාගේ පුංචි බණ්ඩාර මහතා හා ජයසුන්දර මුදියන්සේලාගේ මුතුමැණිකේ මහත්මිය බුද්ධරක්ඛිත මහානාහිමියන්ගේ දෙමව්පියෝ වූහ.
උඩුගම ගමේ පාසලෙන් ගිහිකාලේ මූලික අධ්‍යාපනය ලැබූ උන්වහන්සේ 1945 ජූලි 19 දා සිය ගිහිකල ඥාතීයෙක්ද වූ, පසුකලෙක අස්ගිරි පාර්ශ්වයේ මහානාහිමියන් වූ උඩුගම රතනපාල මහානාහිමියන් යටතේ පැවිදිබිමට පත්විය.
මාතලේ ධර්මරාජ පිරිවෙනින් පිරිවෙන් අධ්‍යාපනය ලැබූ උන්වහන්සේගේ පිරිවෙන් ආචාර්යයන්වහන්සේලා වූයේ ගම්මුල්ල ශ්‍රී චන්ද්‍රජෝති හිමි, මෙල්පිටිය සෝමරතන හිමි හා පරණගම සුමනජෝති හිමියන්ය.
1992 දී රංගිරි දඹුල්ල රජමහා විහාරයේ අධිපතිධුරයට පත්වූ උන්වහන්සේ යටවර සංඝරක්ඛිත නාහිමියන්ගේ අපවත්වීමෙන් පසු පුරප්පාඩු වූ අනුනායක ධුරයට 1998 දී තේරිපත්විය.
1999 දී පලිපාන ශ්‍රී චන්දානන්ද මහානාහිමියන්ගේ අපවත්වීමෙන් පසු පුරප්පාඩු වූ මහානාහිමි ධුරයට එම වසරේදී දෙසැම්බර් 13 දා පත්වූ උන්වහන්සේ පොතුහැර සඟ පරම්පරාව නියෝජනය කරමින් මහානාහිමි ධුරයට පත්වූ සිව්වන භික්ෂුව ලෙස බුද්ධරක්ඛිත මහානාහිමියන් ඉතිහාසගත විය. එමෙන්ම පොතුහැර සඟ පරම්පරාවට මහානාහිමි ධුරය හිමිවූයේ 1970 වසරෙන් පසු වන අතර, අවසාන වරට පොතුහැර සඟ පරම්පරාව වෙනුවෙන් මහානාහිමි ධුරය දැරුවේ බුද්ධරක්ඛිත මහානාහිමියන්ගේ ගිහිකල ඥාතී මෙන්ම පැවිදි ආචාර්යයන්වහන්සේ වූ උඩුගම රතනපාල මහානාහිමියන්ය.
මාර්තු 7
ප්‍රවර්ගය:මාර්තු ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
පොකොනියන්
පොකොනියන් " යනු Fujiko F. Fujio විසින් රචිත Sci-fi Manga හි නම සහ එම කෘතියේ ප්‍රධාන චරිතයයි. මෙම ලිපිය එය මත පදනම් වූ "Pokonyan!" රූපවාහිනී සජීවිකරණ කාර්යය සමඟ ද කටයුතු කරයි.
ටයිම්ලයින් (චිත්‍රපටිය)
කාල රේඛාව යනු රිචඩ් ඩොනර් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද (2003) විද්‍යා ප්‍රබන්ධ/විජ්ජා චිත්‍ර පටියකි. එහි තරු වන්නේ පෝල් වෝකර්, ෆ්‍රෑන්සිස් ඔ'කෝනර්, බිලි කොන්නොලි, ඩේවිඩ් තෙව්ලිස්, ජෙරාඩ් බට්ලර් සහ ඇනා ෆ්‍රරයිල්. එය එම නමින්ම මයිකල් ක්‍රිච්ටන් විසින් රචිත නවකතාව පාදක කරගත්තකි. මුලින්ම වාසි ස්වර ලිපි දෙන්නට හිටියේ ජෙරි ගොල්ඩ්ස්මිත්, එසේ වුවානම් 2004 ගොල්ඩ්ස්මිත්ගේ මරණයට පෙර ඔහුගෙ අවසාන ස්වර ලිපියවේ, ඒත් ඩෝනර්ගෙ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන් පසුව බ්‍රයන් ටඉලර් ඒ සඳහා ආදේශ වුනි.
කථා වස්තුව
ජොන්ස්ටන් සහ ඔහුගේ සිසුන් වන කේට් එරික්සන් (ෆ්‍රෑන්සිස් ඔ'කෝනර්) සහ ඇන්ඩ්‍රි මරික් (ජෙරාඩ් බට්ලර්), පුරාවිද්‍යාව මත ජීවත් විය. ජොන්ස්ටන්ගේ පුතා වන ක්‍රිස් (පෝල් වෝකර්) එම ජීවන රටාවේ නොවන නමුත් විටින් විට පියා මුණ ගැසීමට පැමිණියේය. ඔහු කැණීම් වලදී වැඩිකාලයක් ගත කලේ ඔහු බලවත් ස්නේහයක් දක්වන කේට් සමඟය. මිනිසෙකු සහ ගැහැණියෙකු තම අත් අල්ලාගෙන ගල් මිනීපෙට්ටියක සිටින අවස්ථාවක් පෙන්වද්දී, අපගේ අනාගතය අතීතය මත පවතින්නක් බව ක්‍රිස්ට අවබෝධ කරන්න මෙරික් උත්සහ කරනවා. ගල් මිනීපෙට්ටිය තුල තිබෙන මිනිස් කැටයමේ දකුණු කණ නොමැතිබවත්, එය ඒ අයුරින් නිර්මාණය කර ඇතිබවත් ඔවුන් හදුනා ගන්නවා.
ජොන්ස්ටන්, ඔහුගේ අනුග්‍රාහකයින් වන ITC සමාගම මගින් ඔහුට කැණීම් භූමියේ කැණීම් සදහා ලබාදුන් තොරතුරු ගැන සැකහිතී එම තොරතුරුවල මූලාශ්‍ර සොයාගැනීමේ අදහසින් නැවත ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය බලා ගමන් කරයි. මහාචාර්‍ය්තුමා ඉවතගිය එම කාලය අතර තුර, මෙරික් සහ කේට් පැරණි පාච්මන්ට් කඩදාසියක් සහ නූතන ද්විනාභීය කාචයක් සොයාගැනීමට සමත් වෙනවා. විමර්ශනයෙන් පෙන්වන පරිදි ලියවිල්ල තුල තිබෙන පණිවුඩය මහාචාර්‍ය්තුමා විසින් උදව්වක් ඉල්ලා කරනලද ආයාචනයක් වනමුත් එහි දිනය 1357 අප්‍රේල් 4 ලෙස වේ. ව්‍යාකූල වූ ක්‍රිස් සිය පියා ඇමතීමට උත්සහ දරනමුත් ඔහුට පවසනුයේ පියා තවදුරටත් එහි නොමැති බවයි. කෙසේවෙතත් ITCය ක්‍රිස්ට සහ සිසුන්ට ඔවුන්ගේ මූලස්ථානය වන නව මෙක්සිකෝවට පැමිණෙන මෙන් ආරාධනාකර සිටිනවා.
ඔවුන් පැමිණෙන්නේ වේගයෙන් ගලායන ඟගක් වෙතය. ඔවුන් ගොඩබිමට පැමිණි විගස දැනගන්නවා ඉංග්‍රීසින් හා ප්‍රංශයින් අතර සටනකට මැදිව ඔවුන් සිටින බව. ගෝමස්ව ඉතා ඉක්මනින් මරා දමන අතර, බාරෙට්ටෝ, ග්රෙනේඩයක් එල්ල කිරීමට හදන මොහොතේම ඊතලයක් විත් ඔහුගේ වදින අතර ඔහු වර්ථමානය සඳහා පැමිණීමට තම සලකුණුකාරකය යොදාගන්නවා. මරෙක් සටනකට මැදිව සිටින අතර ක්ලෙයාර් ආර්යාවට (ඇනා ෆ්රරයිල්) පහරදෙන නයිට්වරයෙකු මරා දමා ඇයව බේරා ගනී. ඇය මරෙක් සහ අනෙක් අය කාස්ල්ගාඩ් ගම්මානයට රැගෙන එනමුත් ඉංග්‍රීසින් ඇයව අල්ලාගන්නවා, ඉංග්‍රීසි ඔත්තුකාරයෙකුට, ඇය ඇයගේ සහෝදරයා වන ආමෝට් සමඟ කථා කලබව අහම්බෙන් ඇහෙනනිසා.
ඔවුන්ව ඔත්තුකාරයින් ලෙස දකින අතර, ඔවුන්ව, ඉංග්‍රීසි පාලකයා වන සහ ප්‍රංශ ජාතික සිසුවා වන ෆ්රැන්කොඉස් ඩොන්ටෙලේව (රොසිෆ් සුතර්ලන්ඩ්) මරා දමන, ඔලිවර් ද වැනෙස් (මයිකල් ශීන්) ඉදිරියට ගෙනයනු ලැබේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික් ලේකම් කාර්යාල
පහතින් දැක්වෙනුයේ ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික් ලේකම් කාර්යාල ලැයිස්තුවකි.
ටයිම්ලයින් (චිත්‍රපටිය)
කථා වස්තුව
සිරමැදිරිය තුලදී ජොන්ස්ටන් සමඟ කණ්ඩායම නැවත එකමුතු වන අතර එදින ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ ඔවුන්ගේ දැනුම උපයෝගී කරගෙන පැනයාම සඳහා උපායක් යොදනවා. අවාසනාවකට, ඔවුන්ගේ එහි පෙනීසිටීම දැනටමත් කාල රේඛාව වෙනස්කර ඇතිබව ඔවුන්ට මඟහැරෙනවා.
ඒ අතරවාරයේදී බාරෙට්ටෝ නැවත පැමිණ පරීක්ෂණාගාරය තුල මියයන අතර ඔහුගේ අතේ තිබුණු ග්රෙනේඩය පිපිරීමෙන් යන්ත්‍රවලට තදබල හානි සිදුවේ. දැඩි හිතක් ඇති ITC සභාපති වන රොබර්ට් ඩොනිගර් සහ උප සභාපතිවන ස්ටීවන් ක්රැමර්, එම යන්ත්‍ර සකස් කිරීම සඳහා ඔවුන්ට පුළුවන් උපරිමයෙන් වැඩකරන මුත් තරමක් ආචාරශීලී නොවන ඩොනිගර්, සිසුන් "නැතිවු" බවට වාර්ථාවක් සකස් කිරීමට සූදානම් වෙනවා.
කාල ගවේශකයන්ට බලෙන්ම යුද්ධයට සම්බන්ධව සිටීමට සිදුවන අතරම ක්ලෙයාර් ආර්යාවගේ ජීවිතය බේරා ගැනීමෙන් අතීතය වෙනස් කිරීමටද හැකිවේ. ඒ අතරම ඔවුන් දැනගන්නවා ITCයේ හිටපු සේවකයකු වන විලියම් ඩෙකර්ගේ (මාර්ටන් ක්සෝකස්) පැමිණීම සහ අතීතයේ ජීවත්වීම (දැන් විලියම් ඩෙකර් මහතා ලෙස හඳුන්වයි ) මක්නිසාදයත් ඔහුගේ අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රියන්ට හානිවී ඇති බැවින් තව එක තරණයකදී ඔහු මියයාමට ඉඩ ඇතිබව පෙන්වන නිසා. කාලය හරහා ගමනේදී අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රියන්ට හානි සිදුවීමේ වැරැද්ද ඩොනිගර් විසින් ඔවුන්ට හැඟවීමෙන් වැළකී සිටිනවා. ඔවුන්ගේ චාරිකාවල පළමු අවස්ථාවේදීම ඩෙකර්ව අතරමංකර තමාගේ ජීවිතය බේරා ගැනීම පිළිබඳව ගෝර්ඩන් වගකිවයුතු වෙනවා. කලින් අවස්ථාවක ගෝර්ඩ්න් ඔවුන්ව අතරමංකර නැවත වර්ථමානයට යාමට ගන්නා විට ක්‍රිස් ඔහුව අල්ලා ගැනීමෙන් මෙය තහවුරු වෙනවා.
එක සළකුණුකාරකයක් හැරෙන්නට අනෙක් සියල්ල සොරකම් කරගනිමින් ඩෙකර්, ගෝඩ්න්ව මරා දමන අතර ක්‍රිස් හා කේට් ඔහුට සහ ඔලිවර්ගේ ඉංග්‍රීසි හමුදාවට විරුද්ධව සටන්කරන අතරවාරයේ මහාචාර්ය තුමා සහ මරෙක්ව ප්‍රංශයින්ට විරුද්ධව සටන් කිරීමට පොළඹවයි. එම දෙපල, ලා රොක් බලකොටුව අසල ඇති පල්ලියේ ලා රොක් වෙත දිවෙන උමගක් සොයාගෙන ප්‍රංශ අණදෙන නිලධාරියාවන ආර්නෝට් (ලැම්බර්ට් විල්සන්) අධිපතියා වෙත උමඟ පිළිබඳ සැල කරනු ලබයි. ආර්නෝට් සහ ක්‍රිස් ඉංග්‍රීසි හමුදාවට එරෙහිව සටන් කරමින් ඉදිරියට යයි. ඔලිවර් අධිපතියා විසින් ක්‍රිස්ව අල්ලා ගන්නාමුත් ආර්නෝට් ඔහුව මුදවාගෙන කේට් සමඟ එකතුවීමට වේගයෙන් දුවයි. ක්‍රිස්ට, ජොන්ස්ටන්ට සහ කේට් හට නැවත ගෙදර බලා ඒමට හැකිවේ. තම දෛවය සහ ප්‍රධාන වශයෙන්ම කාල තරණ කුහරයක් තිබීමේ හේතුව අවබෝධ කරගන්නා මරෙක්, අවසාන සළකුණුකාරකය ක්‍රිස්ට දී අළුතෙන් මුණගැසුනු තම ආදරය වන ක්ලෙයාර් ආර්යාව සමඟ රැදී සිටියී. ඔවුන්ගේ නැවත පැමිණීම ඩොනිගර් විසින් ව්‍යර්ථ කිරීමට උත්සහ ගන්නාමුත් ඔහුව නැවැත්වීමට ස්ටර්න් ඉක්මන්වීමෙන් ඩොනිගර් යන්ත්‍රය තුල සිරගතවේ. මහාචාර්යතුමා සහ සිසුන් නැවත පැමිණෙන අතරම ඩොනිගර්ව අතීතය වෙත යැවෙන අතර එතනට එළඹුනු නයිට්වරයකු අතින් මරුමුවට පත්වේ.
නිෂ්පාදනය
මධ්‍යකාලීන කථා ව්‍යවහාරයේ හිඟකම, ක්‍රිස්ව සිසුවකු ලෙස නිර්මාණය කරනු වෙනුවට මහාචාර්යතුමාගේ පුතා ලෙස ගැනීම ආදී වෙනස්කම් කිහිපයක් පොතෙන් ගනිද්දී සිදුකර ඇත.
මධ්‍යකාලීනය නැවත පනගන්වන්නන් යුධ අනුක්‍රමය වෙත යොදාගන්නා ලදී. චිත්‍රපටය සඳහා CGI භාවිතය ඩොනර් හැකිතාක් සීමා කර ඇත.
බලකොටුව සහ නගරය තාත්විකව ඉදිරිපත් කිරීමේ අරමුණින් චිත්‍රපට කණ්ඩායම, එම කාලයට අදාල ( 1300 අවසාන භාගයේ ) නොයෙක් යුරෝපීය බලකොටු නැරඹීම පිණිස ගොස් ඇත.
අවසාන දර්ශනයේ වෙනස් කිරීම් හේතුවෙන්, බ්‍රයන් ටයිලර්, රචක ජෙරි ගොල්ඩ්ස්මිත්ගේ ස්වර ලිපිය ප්‍රතිස්ථාපනය කරගන්නා ලදී. කෙසේවෙතත්, ගෝල්ඩ්ස්මිත් සහ ටයිලර් දෙදෙනාගේම ස්වර ලිපි චිත්‍රපටයේ පසකින් ප්‍රයෝජනය සඳහා ඇත.
රොබර්ට් ඩොනිගර් චරිතය නම් කෙරුණේ, ක්‍රිච්ටන්ගේ දියණියගේ ගුරුවරයකු වන හැරියට් ජාකොබ්ස් ඩොනිගර් නිසාවෙනි.
බොක්ස් ඔෆිස්
චිත්‍රපටය බොහෝ විචාරකයන්ගෙන් විවේචනයවී බොක්ස් ඔෆිස් වාර්ථාවල දුර්වල තත්වයේ පැවතුනු අතර $ 80,000,000 අය වැයකින් $ 43,935,763 කින් පමණක් පාඩුව පිරිමසා ගැනීමට සිදුවිය.
වික්ටෝරියා ජස්ටිස්
වික්ටෝරියා ඩෝන් ජස්ටිස්  (උපත 1993 පෙබරවාරි 19) ඇමෙරිකානු නිළියක සහ ගායිකාවක වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:1993 උපත් ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා
සීසර් කේතාංකය
ගුප්ත කේතකරණයේ (cryptography) එන ඉතාම ප්‍රසිද්ධ හා පහසුම ක්‍රමයක් ලෙස සීසර් කේතාංකය හෙවත් සීසර්ගේ කේතාංකය හැඳින්විය හැක. මෙහිදි හුදු පෙළෙ ඇති සෑම අකුරක්ම නියත අකුරු ගණනකට පසුව හෝඩියෙ ඇති වෙනත් අකුරකින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරනු ලැබේ. උදාහරණයක් ලෙස, ප්‍රතිස්ථාපනය ඉදිරියේ ඇති තුන්වන අකුර මගින් නම් සිදුවන්නේ A අකුර Dමගින් ද B අකුර E මගින් ද ප්‍රතිස්ථාපනය වේ. ජුලියස් සීසර්, ඔහුගේ සේනාධිපතිවරු සමඟ සන්නිවේදනය කිරීම සඳහා මෙම ක්‍රමය යොදා ගෙන ඇති නිසා එම නමින් හඳුන්වනු ලැබේ.
උදාහරණ
අක්ෂර මාලාවන් දෙකක් පෙළට ගන්නවා අකුරු පරිවර්තනය වන ආකාරය පැහැදිලි කිරිය හැක. සාමාන්‍ය අක්ෂර මාලාව නියමිත ස්ථාන ගණනකින් වම් හෝ දකුණු පසට ඇති අකුරක් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමෙන් කේතාංක අක්ෂර මාලාව සාදා ගත හැක.
සරල පාඨය:	ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ කේතනය:DEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZABC
සාමාන්‍ය අකුරු පෙළේ ඇති සෑම අකුරක්ම අදාළ අක්ෂරය මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමෙන් කේතාංක පෙළ සෑදිය හැක. කේතාංකය කියවා තේරුම් ගැනීම මෙහි විරුද්ධ ක්‍රියාවයි.
කේතාංක අක්ෂර පෙළ:	WKH TXLFN EURZQ IRA MXPSV RYHU WKH ODCB GRJ සරල අක්ෂර පෙළ:the quick brown fox jumps over the lazy dog
මාපාංක ගණිතය භාවිතයෙන් ද කේතාංකනය කිරිය හැක. පළමුව අක්ෂර, ඉලක්කම් මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය වේ (A = 0, B = 1, ..., Z = 25). x අක්ෂරය n මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය වී කේතාංකනය වන අයුරු පහත පෙන්වා ඇත.
ප්‍රතිකේතනය වන අයුරු,
ඉහත දැක්වූ ප්‍රතිස්ථාපන ක්‍රමය සම්පූර්ණ පණිවුඩය පුරාම එලෙසම පවතී. එම නිසා සීසර් කේතාංකනය ඒකීය අක්ෂර මාලා ආදේෂනය ලෙස හඳුන්වයි. බහු අක්ෂර මාලා ආදේෂනය මෙහි විරුද්ධ ක්‍රියාපටිපාටිය වේ.
ඉතිහාසය සහ භාවිතය
සීසර් කේතාංකය යන නාමය ලැබී ඇත්තේ ජුලියස් සීසර්ට ගෞරවයක් වශයෙනි. ඔහු විසින් මෙය ප්‍රතිස්ථාපනය ස්ථාන තුනක් මගින් සිදුකර යුධ හමුදා බට පිරිස් වලට පණිවුඩ යැවීම සඳහා භාවිතා කරන ලදි. ප්‍රථම වාර්තාගත කේතාංක ක්‍රමය මෙය වූවත් මීට පෙර ද වෙනත් ආදේශන කේතාංක ක්‍රම භාවිතා කර ඇත.
ඔහුගේ බෑනා ඕගස්ටස්ද මෙම ක්‍රමය දකුණු පැත්තට එක් ප්‍රතිස්ථාපනයක් යොදගෙන භාවිතා කර ඇත (අක්ෂර මාලාවේ ආරම්භයට නොපැමිණේ ). කේතාංකනය කිරීමේදී A වෙනුවට B, B වෙනුවට C ලෙසටද X වෙනුවට AA ද යොදා ගැනේ.
මෙසූසාහි පිටුපස, දේවතාවන්ගේ නම් කේතාංකනය කිරීම සඳහා එක් ප්‍රතිස්ථාපනයක් සහිත සීසර් කේතාංකය භාවිතා කර ඇත. ජූස් පුද්ගලයින්ට මෙසූසා තබා ගැනීමට අවසර නොතිබූ කාලයේ සිට පැවත ආ දෙයක් ලෙසට මෙය සැලකිය හැක.
වර්තමානයේ කුඩා ළමුන්ගේ කෙළිබඩු වල රහස් විකේතන වළලුවල සීසර් කේතාංකය දැක ගැනීමට පුළුවන. ROT13 ඇල්ගොරිදමේ ( වචන කියවා තේරුම් ගැනීමට නොහැකිවන ආකාරයට පත් කිරීම. බොහෝ විට Usenet වල භාවිතා වේ. බරපතළ ලෙස කේතාංක ක්‍රමයක් මෙන් යොදා නොගනී. ) ප්‍රතිස්ථාපන 13කින් සිදුවන සීසර් කේතාංකය යොදාගෙන තිබේ.
සීසර් ක්‍රමයම විවිධ අකුරු සඳහා විවිධ ප්‍රතිස්ථාපන අගයන් යෙදූ විට විජනර කේතාංකය ලෙස හඳුන්වයි. එම අගය පුනරාවර්තන මූලික පදය මගින් සොයා ගනී. අහඹු ලෙස තෝරා ගන්නා එම වචනය නැවත භාවිතයට නොගැනේ. එමෙන්ම එය මුල් පණිවුඩය තරම්ම විශාල එකක් වූ විට කිසිවෙකුට සොයා ගැනීමට ද බිඳ දැමීමට ද නොහැකි වේ. ප්‍රායෝගිකව අවශ්‍ය කොන්දේසි සම්පූර්ණ කිරීමට නොහැකි තරම් අපහසුය. පණිවුඩයට වඩා කුඩා මූලික පදයක් ගත් විට එහි චක්‍රීය රටාව දියුණු සංඛ්‍යාත විශ්ලේෂණය මගින් සොයා ගත හැකි වේ.
2006 අප්‍රේල් මාසයේ මාෆියා නායක ' බර්නාඩෝ ප්‍රොවෙන්සානො ' අල්ලා ගැනීමට හැකි වූයේ ඔහුගේ සීසර් කේතාංකය මගින් ලියා තිබූ පණිවුඩ බිඳ දැමීමට හැකි වූ නිසයි ( A වෙනුවට 4, B වෙනුවට 5 ආකාරයෙන් ).
2011 වසරේදී රජීබ් කරීම් එක්සත් රාජ්‍ය්යෙදී ත්‍රස්තවාද අපරාධ සඳහා වරදකරු බවට පත් විය. වරද වූයේ බංගලාදේශයේ ඉස්ලාමික ක්‍රියාකාරීන් පිරිසක් සමඟ බ්‍රිතාන්‍ය්ය ගුවන් තොටුපළ පුපුරා විනාශ කිරීමට හා එහි තොරතුරු තාක්ෂණ ජාලය කඩාකප්පල් කිරීමට සාකච්ඡා කිරීමය. ඔවුන්ට මීට වඩා දියුණු කේතාංක ක්‍රම භාවිතා කළ හැකි වූවත් ඒවායේ ආරක්ෂාව අඩුයි සිතා ඔවුන් ඔවුන්ගේ ක්‍රමයම යොදා ගෙන ඇත.
කේතාංකය බිඳදැමීම
කේතාංක පෙළ පමණක් ඇති අවස්ථාවේ වූවත්, මෙම සීසර් කේතාංකය බිඳ දැමීම පහසු වේ. මෙය ආකාර දෙකකින් විය හැක:
පළමු අවස්ථාවේදී, සංඛ්‍යාත විශ්ලේෂණය හෝ රටා වචන වැනි ප්‍රතිස්ථාපන කේතාංකයක යොදා ගන්නා සාමාන්‍ය සරල ක්‍රමයක් භාවිතයෙන් බිඳ දැමිය හැක. බොහෝ විට පහර දෙන්නා විසින් මෙහි ඇති සවිධිතාව බව ඉක්මණින් හඳුනා ගෙන, එහි සීසර් කේතාංකය යොදා ඇති බවට අනුමාන කරයි.
දෙවන අවස්ථාවේදී බිඳ දැමීම ඉහත අවස්ථාවට වඩා පහසු වේ. බෘට් ෆෝස් පහර දීමක් මගින් විය හැකි සීමා සහිත ප්‍රතිස්ථාපන අවස්ථා(ඉංග්‍රිසි හෝඩියේ 26 යි ) හඳුනා ගත හැක. විය හැකි අවස්ථා සියල්ලටම කේතාංකයේ කුඩා කොටසක් වගු ගත කිරීමෙන් ද මෙය කළ හැක. එම ක්‍රමය සාමාන්‍ය කොටස සම්පූර්ණ කිරීම ලෙස හැඳින්වේ. මෙහි දක්වා ඇති කේතාංක පෙළේ කොටසේ "EXXEGOEXSRGI"; සාමාන්‍ය අක්ෂර පෙළ (ක්ෂණිකව ප්‍රතිස්ථාපන හතරක් මගින්) හඳුනාගත හැකි වේ. කේතාංක පෙළේ සෑම අකුරක් යටින්, එම අකුරින් පටන් ගන්නා ලෙසට මුළු අක්ෂර මාලාවම ආපසු අතට ලිවීමෙන් ද මෙය සිදු කර ගත හැකි වේ. පෙර කියූ පරිදි අක්ෂර මාලාව ආපසු අතට ලියූ තීරු භාවිතාකර මෙම ක්‍රමය ඉක්මන් කර ගත හැකි වේ. කේතාංකයේ පිළිවෙලට එම තීරු තැබූ විට, පණිවුඩය වෙනත් පෙළක දැකගත හැකි වේ.