cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
අර්ට්සි
අයිස් මිනිසා, සිමිලවුන් මිනිසා, හවුස්ලාබ්ජොක් වෙතින් පැමිණි මිනිසා, ටිරෝලියානු අයිස්මිනිසා, සහ  හවුස්ලාබ්ජොක් මමිය ලෙසින්ද හැඳින්වෙන,අර්ට්සි යනු, 3400 සහ 3100 ක්‍රිපූයු අතර ජීවත්වූ මිනිසෙකුගේ හොඳින් රක්ෂිත ස්වභාවික මමියකි. . 1991 සැප්තැම්බර් මාසයෙහිදී මමිය සොයාගත්තේ, ඔස්ට්‍රියාව සහ ඉතාලිය අතර දේශසීමාවෙහිදී සිමිලවුන් කන්ද සහ හවුස්ලාබ්ජොක් අසබඩ අර්ට්සල් ඇල්ප්ස් වෙතදී වන බැවින්,  "අර්ට්සි" යන අපනාමය යෙදිණි. කැල්කොලිතික (තඹ යුගය) යුරෝපියානුවන් කෙසේ වූවාද යන්න පිළිබඳ අපූර්ව අවබෝධයක් ලබා දෙන, යුරෝපයෙහි පැරණිතම හා අප දන්නා ස්වභාවික මනුෂ්‍ය මමිය ඔහු වෙයි. ඔහුගේ දේහය සහ බඩුබාහිරාදිය, ඉතාලියෙහි බොල්සානෝ, සවුත් ටිරෝල් හී පිහිටි සවුත් ටිරෝල් පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය තුල තැන්පත් කර ඇත.
සොයාගැනීම
අර්ට්සල් ඇල්ප්ස් මත ඔස්ට්‍රියානු-ඉතාලියානු දේශසීමාවෙහි  ෆීනයිල්ස්පිට්ෂ හී නැගෙනහිර වැටිය තුලදී,  3210 m උසකදී, 1991 සැප්තැම්බර් 19 දිනදී ජර්මානු සංචාරකයින් දෙදෙනෙකු විසින් අර්ට්සි සොයාගන්නා ලදි. හෙල්මුට් සහ එරිකා සයිමන් නමැති මෙම සංචාරකයින් දෙදෙනා, හවුස්ලාබ්ජොක් සහ ටීසෙන්හොක් යන ගිරි දුර්ග අතර මාර්ගයෙහි ගමන් කරමින් සිටියහ. මෙම දේහය මෑතකදී මියගිය කඳුනගින්නෙකුගේ බව මොවුහු විශ්වාස කලහ. ඊළඟ දවසෙහි, කන්දෙහි රාජකාරියෙහි නිරත ජොන්ඩෝමර් සන්නද්ධ භටයෙක් සහ අසබඩ සිමිලවුන්හුටෙ රැකවලා විසින්, ඉණෙන් පහළ කොටස අයිස් තුල මිදී තිබුණු දේහය,  වායව විදිනයන් සහ අයිස්-පොරෝ භාවිතා කරමින් ඉවත් කිරීමට උත්සාහ කල මුත් අයපහත් කාලගුණය නිසා එය අත්හැර දැමීමට සිදුවිය. ඊළඟ දිනයෙහිදී, කණ්ඩායම් අටක් අඩවිය වෙත පැමිණි අතර, ඔවුන් අතර හන්ස් කමලන්ඩර් සහ රයින්හොල්ඩ් මෙස්නර් යන කඳු නගින්නෝ වූහ. සැප්තැම්බර් 22 දිනයෙහිදී දේහය අර්ධ-නිල වශයෙන් ගොඩ ගන්නා ලද අතර ඊළඟ දිනයෙහිදී නිල වශයෙන් ඉවත් කර ගන්නා ලදි. අනෙකුත් බඩුබාහිරාදිය හා සමගින් එය ඉන්ස්බෘක් වෛද්‍ය පරික්ෂක කාර්යාලයය වෙත ප්‍රවාහනය කෙරිණි. සැප්තැම්බර් 24 දිනදී, ඉන්ස්බෘක් විශ්වවිද්‍යාලයෙහි පුරාවිද්‍යාඥ කොන්රඩ් ස්පින්ඩ්ලර් විසින් සොයාගත් සියළු දෙය පරික්ෂණයට ලක් කෙරිණි. සොයාගත් වස්තු සමූහය "වසර හාරදහසක් පමණ පැරණි බව" ඔහු විසින් කාලනිර්ණය කලේ, සමුද්ධෘත වස්තූන් අතර වූ පොරොවක දර්ශාවලිය මත පදනම් කර ගෙනය.
1919 වසරෙහි සාන්-ජාමාන්-ඔන්-ලයේ ගිවිසුම තුලදී, නෝර්ත් සහ සවුත් ටිරෝල් අතර දේශසීමාව ලෙසින් අර්ථදැක්වුණේ ඉන් සහ එට්ෂ් ගංගාවන්හී ජලාධාරය විය. ටීසෙන්හොක් අසබඩ තිබූ (දැනට විස්ථාපනය වී ඇති) ග්ලැසියරය විසින් ජලාධාරය නියම කිරීම සංකීර්ණ කෙරුණු හෙයින්, සීමාව සලකුණු කෙරුණේ උතුරු දෙසට වන්නටය. අර්ට්සි සොයාගත් අඩවිය වෙතදී ඔස්ට්‍රියානු පසට බැස්ම දක්වතත්, 1991 ඔක්තොම්බර් මාසයෙහිදී සිදුකල සමීක්ෂණ වෙතින් පෙන්නුම් කෙරුණේ, 1919 වසරෙහිදී නිරූපිත  පරිදී, දේහය සොයා ගත් ස්ථානය පිහිටා තිබුණේ 92.56 m පමණ ඉතාලියානු භූමිප්‍රදේශය තුලට බවයි. මේ නිසා සවුත් ටිරෝල් පළාත විසින් වස්තූන් පිළිබඳ හිමිකම් පෑ නමුත්, ඉන්ස්බෘක් විශ්වවිද්‍යාලය විසින් එහි විද්‍යාත්මක පරික්ෂණ නිම කිරීමට ඉඩ හැරීමට එකඟ විය. 1998 වසරෙහි පටන්, සවුත් ටිරෝල් හී අගනගරය වන බොල්සානෝ නගරයෙහි පිහිටි සවුත් ටිරෝල් පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය තුල එය ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.
විද්‍යාත්මක විශ්ලේෂණය
මළ සිරුර සවිස්තර ලෙසින් පරික්ෂා කොට, මිනුම් කොට, එක්ස්-කිරණ වලට භාජනය කොට සහ කාල නිර්ණය කෙරිණි. පටක සහ අන්ත්‍රයෙහි අන්තර්ගතය මෙන්ම දේහය සමග හමුවූ අනෙකුත් දේ අන්වීක්ෂ අනුසාරයෙන් පරික්ෂා කෙරිණි. සන් මත්තේව් සටන (1918) තුලදී මිය ගිය ඔස්ට්‍රෝ-හන්ගේරියානු සොල්දාදුවන් තිදෙනෙකුගේ හිමායිත දේහයන් 2004 අගෝස්තු මාසයෙහිදී ට්‍රෙන්ටීනො හී පුන්ටා සන් මත්තේව් කන්දෙහිදී සොයා ගන්නා ලදි. එක් දේහයක් කෞතුකාගාරයක් වෙත යවන ලද්දේ, පරිසරය විසින් එහි සංරක්ෂණයට බලපෑවේ කෙලෙසද යන්න පිළිබඳ පර්යේෂණ සිදු කිරීමෙන් අර්ට්සිගේ අතීතය පිළිබඳ තොරතුරු හෙළිවනු ඇතැයි යන බලාපෙරොත්තුව ඇතිවය.
දේහය
thumb|250px|1991 සැප්තැම්බරයෙහිදී දේහය සොයා ගැනීමෙන් පසුව, අර්ට්සි නම් අයිස්මිනිසා ග්ලැසියරයෙහි හිමායිතව සිටියදී, හෙල්මුට් සයිමන් විසින් ඡායාරූප ගත කරනු ලද අයුරු|alt=Ötzi the Iceman half uncovered, face down in a pool of water with iced banks
වර්තමාන ඇස්තමේන්තු වලට අනුව (2016), ඔහුගේ මරණය සිදුවූ වේලාවේදී, අර්ට්සි 160 cm උසැති, 50 kg පමණ බරැති සහ, 45 පමණ වයස ඇත්තෙක් විය.
මානව වංශ පුරා විද්‍යාව
මානව වංශ පුරා විද්‍යාව යනු පුරා විද්‍යාත්මක හේතු සදහා මිනිසුන් පිළිබදව සිදු කරන මානව වංශලේඛ අධ්‍යයනයයි. සාමාන්‍යයෙන් මෙය සාමාජයක සංස්කෘතියට වඩා එහි ද්‍රව්‍යමය අවශේෂ වලට අවධානය යොමු කරයි. මානව වංශ පුරා විද්‍යාව නූතන සමාජ වල ද්‍රව්‍යමය හා ද්‍රව්‍යමය නොවන සම්ප්‍රදායන් අධ්‍යයනය කිරීම තුළින් ඉපැරණි ජීවන ආකාරය ප්‍රතිසංස්කරණයට පුරා විද්‍යාඥයන්ට පහසුකම් සලසාදෙයි. ඉන් පසු පුරාවිද්‍යාඥයන්ට අතීත සමාජ විසින් ඔවුන්ගේ නූතන කොටස් මෙන්ම එම තාක්ෂණික ක්‍රමම භාවිතා කල බව පැවසිය හැක.
මානව වංශ ලේඛ විද්‍යාවට, විශේෂයෙන් අතීතයේ ජීවත් වු මිනිසුන්ගේ සමාජ ව්‍යුහය, ආගමික ඇදහීම් හා ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය පිළිබද අනෙකුත් ලක්ෂණ සම්බන්ධයෙන් අතීතයේ එම මිනිසුන් ජීවත් වු ආකාරය පිළිබද අගයෙන් යුත් දර්ශණයක් පුරා විද්‍යාඥයින්ට සපයීමට හැකිය. කෙසේ නමුත් මානව විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ මගින් නිර්මාණය වු දර්ශන බොහෝමයක් පුරා විද්‍යාත්මක ගවේෂණ වලට සම්බන්ධ කර ගන්නේ කෙසේ ද යන්න තවමත් පැහැදිලි නොවෙයි. මෙයට හේතුව සමාජය මගින් නිර්මාණය වු හා ඉවත දැමුනු ද්‍රව්‍යමය අවශේෂ පිළිබද හා සමාජය සංවිධානය වු ආකාරය අනුව මෙම ද්‍රව්‍යමය අවශේෂ වෙනස් වු ආකාරය පිළිබද මානව විද්‍යාඥවරුන්ගේ අඩු අවධානයයි.
මෙම ගැටලුව, පුරාවිද්‍යාත්මක ගැටලු සදහා පිළිතුරු සැපයීමට මානව විද්‍යාත්මක කාර්යයන් ප්‍රමාණවත් නොවේය යන්න තර්ක කිරීමට පුරා විද්‍යාඥයින් පොළඹවා (උදාහරණ ලෙස ලන්ඩන් [2000]) ඇති අතර එම නිසා මෙම ගැටලු වලට පිළිතුරු සැපයීම සදහා පුරා විද්‍යාඥයන් විසින් මානව වංශ පුරා විදයාත්මක කටයුතු සැලකිල්ලට ගත යුතුයි යන්න තීරණය විය. මෙම අධ්‍යයනයන්, මෙවලම් හා අනෙකුත් මානව කෘති වල නිෂ්පාදනය භාවිතය හා ඉවත ලෑම පිළිබදව වඩා හොදින් අවධානය යොමු කර ඇති අතර ජීවත් වන ජනාවාස වල භාවිතා වු කිනම් ආකාරයේ වස්තු කසල ගොඩවල් වල තැන්පත් වී ඇත් ද හෝ ඒවා සංරක්ෂණය වී ඇති අනෙකුත් ස්ථාන හා එය බාවිතා කළ ප්‍රදේශය අසලම එම වස්තු ඉවත ලෑමට කෙතරම් ප්‍රවණතාවයක් තිබේද යන්න වැනි ගැටලු වලට පිළිතුරු දීම සදහා යොදා ගත හැක.
මානව වංශ පුරා විද්‍යාවට එක් හොද උදාහරණයක් වන්නේ බ්‍රයන් හේඩ්න් (1987) ගේ කාර්යයන්ය. ඔහුගේ කණ්ඩායම මෙසෝ ඇමරිකානු ධාන්‍ය ඇඹරුම් ගල් නිෂ්පාදනය පරීක්ෂා කළ අතර එමගින් ප්‍රාග් ඓතිහාසික ධාන්‍ය ඇඹරුම් ගල් නිෂ්පාදනය පිළිබද වටිනා දර්ශනයක් සැපයීය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:පුරාවිද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව
කරලියැදේ බණ්ඩාර
උඩරට පාලකයා වූ ජයවීර බණ්ඩාර රජු ගෙන් පසු ඔහුගේ පුතෙකු වන කරලියද්දේ බණ්ඩාර උඩරට පාලකයා බවට පත් විය.
කරලියද්දේ බණ්ඩාර උඩරට බලය අල්ලා ගැනීම ගැන සීතාවක පාලකයෝ අසතුටින් පත්වූහ. මෙසේ සීතාවකින්  තමන්ට එල්ල වූ තර්ජන නිසා කරලියද්දේ බණ්ඩාර රජතුමා පෘතුගීසින් සමඟ හිතවත් විය සම පාලකයා විදේශ ජාතිකයන් සමඟ සමග හිතවත්ව එම තම පාලකයා විදේශ ජාතිකයන් සමග හිතවත්ව එම සංස්කෘතිය පිළිගනිමින් කටයුතු කිරීම ගැන රට ප්‍රභූවරුන් කලකිරුණ මේ නිසා උඩරට ප්‍රභූවරුන්ගේ වූ වඉරසය වීරසුන්දර බණ්ඩාර සීතාවක පාලකයා වූ පළමු වන රාජසිංහ රජු උඩරට අත්පත් කර ගැනීමට ආරාධනා කළේය රාජසිංහ රජු උඩරට ආක්‍රමණය කළ විට ඊට මුහුණ දීමට නොහැකි වූ කරලියද්දේ බණ්ඩාර රජු තම දියණිය වූ කුසුමාසන දේවියත් බෑණා කෙනෙකු ඌ යමසිංහ බණ්ඩාර ඇතුළු රජ පවුලත් සමඟ මන්නාරමට පලා ගොස් පෘතුගීසින්ගේ පෘතුගීසීන් ගේ රැකවරණය පත්ා කරලියද්ද කරලියද්දේ රජු කරලියද්ද රජුගේ දියණිය වූ කුසුමාසන දේවිය දෝන කතිරිනා නමින්ද බෑනා වූ යමසිංහ බණ්ඩාර දොන් දොන් පිලිප් නමින් ද පෘතුගීසීන් විසින් බවුතීස්ම ලැබූහ.
රෝමානු කෘෂිකර්මය
thumb|upright=1.2| [[රෝමානු ගෝල්වරයා|ගෝල්-රෝමානු ගොයම්කපන්නෙක් නිරූපණය කරන පේකඩක් ]] පුරාතන රෝමයේ කෘෂිකර්මය යන්න අත්‍යාවශ්‍යකයක් පමණක් නොව, සමාජ ප්‍රභූ පිරිස් අතර ජීවනෝපායයක් ලෙසින් උත්කෘෂ්ට ලෙසින් සැලකිණි. සිසරෝ විසින් ගොවිතැන සැලකුනේ විශිෂ්ටතම රෝමානු වෘත්තිය ලෙසිනි. රාජකාරියේ යෙදීම නමැති ඔහුගේ නිබන්ධයෙහි, ඔහු විසින් ප්‍රකාශ කර තිබූ පරිදී "ප්‍රතිලාභයක් ලැබිය හැකි සියළු වෘත්තීන් අතුරින් කෘෂිකර්මයට වඩා හොඳ, එයට වඩා ලාභදායී, එයට වඩා ආනන්දජනක, එයට වඩා නිදහස් මිනිසෙකුට ගැලපෙන කිසිවක් නොමැත." ගම්බද ජීවනරටාවට ප්‍රියමනාප වීම නිසා තම සේවාදායකයෙක් අධිකරණයේදී සමච්චලයට ලක්වූ අවස්ථාවකදී, සිසරෝ විසින් ගම්බද දිවිය වෙනුවෙන් කරුණු සපයමින් කියා සිටියේ "ආර්ථිකයේ, කර්මාන්තයන්හී, සහ අධිකරණයේ ගුරුවරයා බවයි" (පර්සිමෝනියා, ඩිලිගෙන්ෂියා, යූස්ටික්ෂියා). කාටෝ, කොළුමෙල්ලා, වරෝ සහ පැලඩියස් යන අයවළුන් ගොවිතැන් කර්මාන්තය පිළිබඳ පොත් ලිවූහ.
ප්‍රධාන භෝගය තිරිඟු වූ අතර, සැම රෝමානු කෑම මේසයකම ප්‍රධාන කෑම වර්ගය වූයේ පාන්ය. ඔහුගේ ඩි ඇග්රිකුල්ටුරා ("ගොවිතැන පිළිබඳ", ක්‍රිපූ 2වන සියවස) නිබන්ධනයෙහි, කැටෝ ලියාදැක්වූයේ, හොඳම ක්‍රමය නම් මිදිවත්තකට පසු, ජලසම්පාදිත උද්‍යානයක්ද, ඉන් පසු විලෝ වගාවක්ද, ඉන්පසු ඔලිව් ඵලෝද්‍යානයක්ද, ඉන්පසු තණබිමක්ද, ඉන්පසු ධාන්‍ය සපයන බිමක්ද, ඉන්පසු කැලෑ ගස්ද, ඉන්පසු ගස්වල එතුණු මිදිවත්තක්ද, සහ අවසානයට ඕක් වනාන්තරයක්ද වශයෙන් බවයි.
විජයග්‍රහණය සහ යුද්ධකිරීම මගින් එය විසින් අත්පත් කරගත් එහි බොහෝ පළාත් විසින් සම්පත් සපයනු ඇතැයි රෝමය බලාපොරොත්තු තැබුවද, ධනවත් රෝමානුවෝ ඉතාලියේ ඉඩම් සංවර්ධනය කරමින් විවිධ බෝග වැවූහ. "ඉතාලියානු ගොවිපොලහී නිපැයුනු ආහාර මිලදී ගැනීම සඳහා විශාල වෙළෙඳපොලක් රෝම නගරයේ ජීවත්වූ ජනතාව විසින් සපයාදෙන ලදි."
සාමාන්‍ය ජනතාව වෙතින් ප්‍රභූතාන්ත්‍රිකය වෙන් කොට හඳුනාගැනීමට ඉඩම් හිමි බව ප්‍රමුඛ සාධකයක් වූ අතර, රෝමන් වරයෙකු බොහෝ ඉඩම් හිමිකරුවෙකු වූ තරමට, සමාජයට ඔහු ඉතා වැදගතෙකු වීමද බොහෝ විය. ඔවුන් සේවය කල ආඥාපතියා වෙතින් සොල්දාදුවන් හට බොහෝවිට ඉඩම් ප්‍රදානය කෙරිණි. ගොවිපොලහී කාර්යයන් වහල් සේවය මත බොහෝ යැපුනද, වහලුන් පිළිබඳ අධීක්ෂණය කිරීම හා ගොවිපොළ කටයුතු සුමට ලෙසින් සිදුවන බව සහතික කරනු වස් නිදහස් මිනිසුන් සහ පුරවැසියන් කුලියට ගෙන ගොවිපොලහී භාවිතා කෙරිණි.
ගොවිතැන පරිචයන්
thumb|රෝමානු නගුල් තලය, [[ස්වභාවික ඉතිහාසය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍ර කෞතුකාගාරය |චිකාගෝහී ක්ෂේත්‍ර කෞතුකාගාරය වෙතින්]]
ක්‍රිපූ 5වන සියවසෙහිදී, රෝමයේ ගොවිපොල කුඩා හා පවුල්-හිමි වූහ. කෙසේවතුදු, එම යුගයේ ග්‍රීකයෝ, බෝග මාරුව ආරම්භ කොට සිටි අතර, විශාල වතුයාය වලට හිමිකම් ලදහ. ග්‍රීසිය, කාර්තේජ් සහ හෙලනිස්තික පෙරදිග හා සමග රෝමයේ සබඳතා, 3වන සහ 2වන සියවස්හී සිට වැඩිදියුණු වත්ම රෝමයේ කෘෂිකාර්මික ක්‍රමවේදයන්ද වර්ධනයට පත් විය. ඵලදායීතාවය සහ කාර්යක්ෂමතාවය අතින් රෝමානු කෘෂිකර්මය එහි උච්චතම මට්ටමට පත්වූයේ ජනරජයේ අවසන් සහ අධිරාජ්‍යයේ මුල් කාලසීමාවෙහිදීය.
වපසරිය අනුව රෝමයේ ගොවිපොල වර්ග තුනකට බෙදා වෙන් කල හැක. කුඩා ගොවිපොල ජුගරා 18-108 දක්වා ප්‍රමාණයකින් යුතු විය. (එක් ජුගරමක් සමාන වූයේ අක්කර 0.65 හෝ හෙක්ටෙයාර සතරෙන් පංගුවකටය). මධ්‍යම-ප්‍රමාණයේ ගොවිපොල ජුගරා 80-500 ප්‍රමාණයෙන් යුතු විය. විශාල වතු (ලැටිෆන්ඩියා ලෙසින් හැඳින්වුනු) ජුගරා 500 ට වඩා විශාල වූහ.
ජනරජ යුගයේ අවසන් භාගයේදී, ලැටිෆන්ඩියා සංඛ්‍යාව වැඩි විය. ධනවත් රෝමානුවෝ, දිවි ගෙවීමට තවදුරටත් අපහසුව සිටි කුලී ගොවියන්ගෙන්  ඉඩම් මිලදී ගත්හ. ක්‍රිපූ 200 න් ඇරඹි, පියුනික් යුද්ධ හේතුවෙන් කුලී ගොවීන් දිගු කාලයන් තුල යුධ බිමේ සටන් රාජකාරි වලට යොදවනු ලැබූහ.
එළදෙනුන් කිරි සැපයූ අතර, ගවයෝ සහ කොටළුවෝ ගොවිපොල බර වැඩ ඉටු කලහ. බැටළුවෝ සහ එළුවෝ ඇසුරෙන් කේජු නිපැයුනු අතර, හම් වලටද විකුණන ලදහ. අශ්වයෝ පුළුල් ලෙසින් ගොවිපොල කටයුතු වල භාවිතා නොකෙරුණු අතර, ධනවතුන් විසින් ඇති කරන ලද්දේ රේස් දිවීම හෝ යුද්ධ කටයුතු සඳහාය. . සීනි නිපැයීම සිදුවූයේ මීමැසි පාලනය ආශ්‍රිතව වන අතර, සමහරක් රෝමානුවෝ ගොළුබෙල්ලන් ඇතිකලේ සුඛෝපභෝගී ආහාරයක් සඳහාය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:පුරාතන රෝමයේ ආර්ථිකය ප්‍රවර්ගය:කෘෂිකර්මයේ ඉතිහාසය
ගාල්ල අවට පිහිටි විශේෂ ස්ථාන
ගාලු පුරය ගැන විමසන විටදී මුහුදු බඩ ඒ-2 මාර්ග‍‍යේ බෙන්තොට- අහංගම දක්වා කිලෝ මීටර 72ක සීමාවක් හා වර්ග කිලෝ මීටර 1652ක වපසරියක් ගාලු දිසාවට හිමි වේ. බලපිටිය අම්බලන්ගොඩ, කරන්දෙණිය, ‍බෙන්තර, ඇල්පිටිය, හිනිදුම, බද්දේගම, රත්ගම, ගාල්ල, අක්මීමන හා හබරාදූව නම් පැරණි මැතිවරණ කොට්ඨාශ 10කින් සමන්විත වේ. එසේම බෙන්තොට ගඟ,මාදු ගඟ,ගිං ගඟ සහ දේද්දුව වැව,මාදම්පේ විල,රත්ගම විල ආදී දිය තඩාගද දැක ගත හැකිය.
බෙන්තර සිට ගාල්ල දක්වා මාර්ගයේදී
03. ‍කොස්ගොඩ කැස්බෑ අභිජණන මධ්‍යස්ථානය.- වඳ වී යන උරඟ විශේෂයක් වන කැස්බෑවන්ගේ බිත්තර එකතු කර පැටවුන් සාදා මුහුදට මුදා හරී. විනෝදාත්මක සේම පරිසර හිතකාමී ක්‍රියාවකි.
04.මාදු ගඟ.- බලපිටිය ප්‍රදේශයේදී හමු වන පුළුල් පරාසයක විහිදෙන විලක තත්වය විහිදා පාන ගඟකි. අතීතයේ දූපත් 64කින් සමන්විත වූ බව පැවසේ. එහෙත් අද වන විට දක්නට හැක්කේ දූපත් 17ක් පමණ වේ. කඩොළාන බහුලව පවතින මෙහි බෝට්ටු, ඔරැ වලින් චාරිකා කිරීම,පිහිනීම ආදිය විනෝදය ගෙන දෙයි.
05. අම්බලන්ගොඩ වෙස් මුහුණු කෟතුකාගාරය.- ජර්මන් රජයේ ආධර ඇතිව පවත්වා ගෙන යන පෞද්ගලික කෞතුකාගාරයකි. පාරම්පරිකව පැවත එන ඉතා වටිනා වෙස් මුහුණ රාශියක් ප්‍රදර්ශනය වේ. වෙස් මුහුණු කර්මාන්තයේ ඉතිහාසය පිළිබඳව විශාල දැණුමක්ද ලබා ගත හැක.
07. තෙල්වත්තේ තොටගමුව රත්පත් රජ මහා විහාරය.- හික්කඩුව තෙල්වත්ත ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති මෙහි පැරණි විහාර චිත්‍ර බොහොමයක් නොනැසී පවතී. මහානාග කුමරු විසින් කරවන ලද්දක් වන මෙහි ක්‍රිස්තු වර්ෂ 7වන සියවසේ රහතන් වහන්සේලා වැඩ සිට ඇති බව පැවසේ. උන් වහන්සේ භාවිත කරන ලද දේද මෙහිදී දැක ගත හැකිය.
08. සීනි ගම දේවාලය.- දෙවොල් දෙවියන් සඳහා දප්පුල රජ දවස ඉදි කර ඇති බව පැවසේ. දේවාලයට යාම සඳහා ඔරුවක හෝ බෝට්ටුවක නැගී කෙටි දුරක් යා යුතු වේ. අතීතයේ පටන්ගම්මිරිස් ඇඔරීම නම් ක්‍රමය මඟින් වැරදිකරුවන්ට දඩුවම් ලබා දීම පිළිබඳ මෙම දේවාලය ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි.
09. හික්කඩුව කොරල් උයන.- ලෝකය පුරාම ඉතා ප්‍රසිද්ධයක් උසුලන මෙය 1998දී 'හික්කඩුව සමුද්‍ර රක්ෂිතය ලෙස නම් කර ඇත. හෙක්ටයාර 101කින් සමන්විත මෙය විවිධත්වය අතින් ඉතා ඉහළ මට්ටමක වේ.
10. ගිංතොට ථුපාරාම විහාරය.- පොළොන්නරු සමයේදී ඉදි කරන ලද ගාලු දිසාවේ පැරණිතම විහාරය වේ. රජ රටින් පැන ආ සුගලා දේවිය සේනා සංවිධානය කිරීම මේ අසළ අම්පිටිය ග්‍රාමයේදී සිදු කර ඇත.
11. ගාලු කොටුව.- ලොව ඓතිහාසික ජීවමාන නගර අතරින් 04 වන ස්ථානය හිමි කර ගනී. ලන්දේසින් විසින්විශාල කළු ගල් උපයෝගී කර ගනිමින් දැවැන්ත පවුරක්ද, පරිපාලනයට අවශ්‍ය ගොඩනැඟිලිද ඉදි කර ඇත. ලන්දේසි පල්ලිය, ඔරලෝසු කණුව, ප්‍රදීපාගාරය, ජාතික කෞතුකාගාරය සහ සමුදු කෞතුකාගාරය ආදියද මේ අතර පවතින වැදගත් ස්ථාන වෙයි.
ගාල්ල - අහංගම ඒ-2 මාර්ගයේදී
12. රූමස්සල කන්ද- ඉතා දුර්ලභ වර්ගයේ ශාඛ වලින් යුතු, වර්ග ප්‍රමාණය හෙක්ටයාර 150කින් හා උසින් මීටර 100කින් සමන්විත වූ වන දහනකි. තෙත් කළාපයේ මෙන්ම වියළි කළාපයේ ශාඛ වර්ගද දක්නට ලැබෙන මෙහි සීමාව ලෙස වැල්ලේ දේවාලය සිට බොනවිස්ටා කොරල්පරය දක්වා මුහුද අද්දර සීමාව සැළකේ. මෙහි විශාල ඔසු උයනක්ද අතීතයේ සිටම වන අතර අද එය හෙක්ටයාර 22ක් පමණ වන තෙක් කුඩා වී ඇත.
13. යටගල හෙට්ඨාචර රජ මහා විහාරය - ඉතාමත් පැරණි විහාරයකි. දේවානම්පියතිස් රජු විසින් ගෙනවිත් රෝපණය කරන ලද අෂ්ඨඵලරුහ බෝධිය තවමත් වේ. ගාලු දිසාවේ පූජා නගරයක් ලෙස ප්‍රථමයෙන්ම සංවර්ධනය කරන ලද විහාරය මෙය ලෙස සැළකේ.
14. උණවටුන දෙවොල් දෙවොල- දෙවොල් දෙවියන් උදෙසා කරවන ලද්දකි. වසර 2000කට පමණ පෙර දෙවොල් දෙවියන් වැඩ සිට ඇතැයි සැළකෙන ශෛලමය ගල් ගුහාවද මෙහි දක්නට ලැ‍බේ.
බෙන්තොට - ඇල්පිටිය මාර්ගය
16. අඬා හැලෙන ඇල්ල.- ඇල්පිටිය පසු කර පිටුවල ගම්මානයට පිවිසි පසු බෙරලිය නම් මූකලාන තුළ තනිව හඬා වැටෙන්නේය යන ප්‍රවාදය නිසා මෙම අඬා හැලෙන ඇල්ල යන නාමය යෙදී ඇතිඉතා මනස්කාන්ත දිය ඇල්ලකි.
17. අම්බන ශ්‍රී රාහුල සංඝරාජ ඉදුරුගිරි ලෙන් විහාරය.- කහදූව ප්‍රදේශයේ නිසංසල පරිපරයක පිහිටා ඇති සිත් සන්සුන් කරවීමට සමත් ගල් ලෙනකි. මෙම ගල් ලෙනෙහි තොටගමු ශ්‍රී රාහුල හිමි ජීවිතයේ අවසාන කාලය වැඩ සිට ඇතැයි සැළකේ. උන් වහන්සේගේ බෙහෙත් ගැල් වූ ශ්‍රී දේහය පෘතුගීසින් විසින් රැගෙන යාමෙන් පසු ගෝවේ නගරයේ තවමත් තබා තිබෙන බව පැවසේ.
18. පිටිගල දිය කිතුල් කන්ද ආරණ්‍යය.- ඉතාමත් නස්කලංකව පිහිටා ඇති මෙම ධර්ම නිකේතනයේදී විවිධාකාර වූ ශාරීරික හා මානසික රෝගී තත්වයන්ට ප්‍රතිකාර සිදු කර සුව කිරීම පිළබඳ ප්‍රසිද්ධයක් උසුළයි.
ගාල්ල - උඩුගම මාර්ගය
19. හිනිදුම කල්වාරි කන්ද.- කිතුණු බැතිමතුන් සිය දහස් ගනනින් වන්දනාවේ යෙදන මෙම පූජා භූමිය මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 900ක් උසින් ගිං ගඟ අසබඩ මෙය පිහිටා තිබේ.
20. පරගොඩ රජ මහා විහාරය.- අනුරාධපුර යුගයේ ඉදි වී ඇත්තකි. ගම්පෙරළිය නවකතාවේ පියල්. නන්දා ඇතුළු පිරිස නාමල් පුදන්නට ගිය චාරිකාවට පාදක වූ වෙහෙර වූකලී මෙහි තිබෙන වෙහෙර වේ.
නිදහස් සහ විවෘත කේත මෘදුකාංග වරපත
පරිගණක මෘදුකාංග කර්මාන්තයේදී මෘදුකාංග නිෂ්පාදකයා සහ මෘදුකාංග පරිශීලකයා අතර එම මෘදුකාංගය භාවිතය පිළිබඳ යම් එකඟතාවයක් ඇතිකරගත යුතුවේ. මෘදුකාංග වරපත් තුල සඳහන් වන්නේ එවැනි එකඟතාවයන් පිළිබඳවූ නීති රීතින් වේ.
නිදහස් සහ විවෘත කේත මෘදුකාංග වරපත
නිදහස් සහ විවෘත කේත මෘදුකාංග වරපත රිචඩ් ස්ටෝල්මන්ගේ නිදහස් සහ විවෘත කේත මෘදුකාංග පිළිබඳ වූ සිව් නිදහස් වලට අනුකූල වේ. ඒවා මෙසේ ය
ශ්‍රී ලංකාවේ ඔලිම්පික් සහභාගිත්වය
ශ්‍රී ලංකාව පළමු වරට ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලකට සහභාගී වූයේ 1948 වසරේදී ය. 1976 වසරේදී හැරුණු විට, 1948 සිට මෙතෙක් පැවති සියලුම ගිම්හාන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා සඳහා ශ්‍රී ලංකාව සිය ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් සහභාගී කරවා ඇත. ශ්‍රී ලංකාව කිසිදු සීත සෘතු ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලකට සිය සහභාගීත්වය දක්වා නොමැත.
ඔලිම්පික් ඉතිහාසය තුල ශ්‍රී ලංකාව ඔලිම්පික් පදක්කම් දෙකක් හිමිකරගෙන ඇති අතර, ඒ දෙකම මලල ක්‍රීඩා සඳහා වන රිදී පදක්කම් වේ.
ශ්‍රී ලංකා ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව 1937 වසරේදී පිහිටවනු ලැබූ අතර, එම වසරේදීම එය ජාත්‍යන්තර ඔලිම්පික් කමිටුව විසින් පිළිගන්නා ලදී. ශ්‍රී ලංකාවේ 1972 වසර දක්වා හැඳින්වූ නාමය සිලෝන් (Ceylon) වූ බැවින් එම වසර දක්වා ශ්‍රී ලංකාවේ ඔලිම්පික් දේශීය කේතය ලෙස CEY අනුගත කර තිබුණි. 1972 වසරෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය කේතය ලෙස SRI භාවිත වේ.
පදක්කම්ලාභීන්ගේ ලැයිස්තුව
ප්‍රවර්ගය:ඔලිම්පික්
-කළාකරුවෝ-
=සුනිල්ගුණවර්ධන= කවියට පෙම්බැඳ ගීතය හැඩකල සිංහල ගුරුවරයා...... සුනිල්ගුණවර්ධන
Anton J Fernando
=ජයලත් මනෝරත්න=
ජයලත් මනෝරත්න
පවුලේ බඩපිස්සා ලෙස මෙලොව එළිය දුටු ‘කෙසෙල් ගස්පේ මනතුංග ජයලත් මනෝරත්න’ හෙවත් අප සියල්ලන් ම ඉතා හොඳින් දන්නා ජයලත් මනෝරත්න මහතා කලා ලෝකයේ බොහෝ ගෞරවයට පාත්‍ර වූ අත්දැකීම්වලින් බහුල එමෙන් ම ප්‍රවීණ රංගධරයන් අතුරින් රංගන විෂය පිළිබඳ දැනුමින් සවිශක්තිමත් යුග පුරුෂයෙකි.
ඔහු පවසන අයුරින් ඔහුගේ කුඩා කාලය ඉතා සතුටින්, අම්මා තාත්තාගේ පමණක් නොව අයියලා අක්කලාගේ අසීමිත ආදරයට වගේ ම අවධානට ලක් ව ගෙවුනා වූ සුන්දර ළමාවියකි. ඉතා අලංකාර කඳුවැටි අතරේ පිහිටි නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ දෙහිපේ නම් සුන්දර ග්‍රාමයේ උපත ලද මෙතුමා වචනයේ පරිසමාප්තයෙන්ම ගැමියෙකි. ඔවුන්ගේ ජීවනෝපාය වූයේ ගොවිතැන යි.
සොකරි, කිඳුරු නාට්‍ය ගමේ අතිප්‍රචලිත වූ අතර එකළ සමවයසේ මිතුරන් සමඟ මෙතුමා එම නාට්‍ය රසවිඳ ඇත. ඉන්පසු ඒවා අනුගමනය කිරීමෙන් නිවසේ නාට්‍ය රඟදැක්වීම ඔහුගේ විනෝදාංශය විය. එය ඔහුගේ නාට්‍ය කලාවේ ආරම්භය යි.
ඔහුගේ මුල් ම පාසල දෙහිපේ ප්‍රාථමික විද්‍යාලය යි.ශිෂ්‍යත්ව විභාගය සමත්වීමෙන් අනතුරුව පොරමඩුල්ල මධ්‍යමහා විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූ එතුමා පාසල් නේවාසිකාගාරයේ ලැගුම් ගන්නා ලදී. පොරමඩුල්ල මධ්‍ය මහාවිද්‍යාලයේ උගත් සමය ජීවිතේ ලද වටිනාම අත්දැකීම් හා හෙන්රි ජයසේන මහතාගේ හමුවීම සිදුවිය.
මුල් ම වතාවට පාසල් වේදිකාවේ නාට්‍යයකට එතුමා සම්බන්ධ වන්නේ පාසලේ නාට්‍ය ගුරුතුමා වුණ සුනිල් ශ්‍රියානන්දයන්ගේ ‘අස්ප ගුඩුන්’ නම් පාසල් වේදිකා නාට්‍යයෙනි. පළාත් මට්ටමින් පැවැත්වුණු නාට්‍යය තරගාවලියේ දී අස්ප ගුඩුන් නාට්‍යයට මධ්‍යම පළාතේ ප්‍රථම ස්ථානයට පත්විය. අවසන් තරගය පැවැතියේ කොළඹ ලුම්බිනියේ ය.
පාසල් අධ්‍යාපනය ඉතා හොඳින් අවසන් කළ මෙතුමා පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය. එය එතුමාගේ ජීවිතයේ හැරවුම් ලක්ෂයක් බවට පත්විය. මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රයන්ගේ මුණගැසීම සිදුවන්නේ මෙහිදී වන අතර එවකට පේරාදෙණියේ රඟදැක් වූ සෑම නාට්‍ය නිර්මාණයක් ම නැරඹූ මෙතුමා ඒවා තම නිර්මාණ ශක්තිය වැඩි කර ගැනීමට භාවිත කළේය.
මනෝරත්න මහතාගේ රංගන හැකියාවන් ගැන හොඳින් දන්නා නිශ්ශංක දිද්දෙණිය මහතා රැකියාවේ ස්ථාන මාරුවීමක් ගෙන කොළඹට’විත් හෙන්රි ජයසේනයන්ගේ චිත්‍රසේන කලායතනයට සම්බන්ධ වන ලෙස ඔහුට ආරාධනා කරන ලදී. ඒ අනුව ඔහු රැකියාවේ ස්ථාන මාරුවීමක් ලබාගත්තේ ය. ඉන්පසු ඔහු හෙන්රි ජයසේනයන්ගේ සති අන්ත පාඨමාලාවලට සම්බන්ධ වෙමින් රැකියාව ද හොඳින් කරගෙන ගියේ ය. පසුකාලීනව සුගතපාල සිල්වා, දයානන්ද ගුණවර්ධන, ගුණසේන ගලප්පත්ති වැනි ප්‍රවීණයන් යටතේ නිර්මාණවලට දායක වෙමින් විෂය පිළිබඳ මනා දැනුමක් ලැබූ ඔහු ඒ සිද්ධීන් අතරේම ‘ප්‍රේමතෝ ජායතී සෝකෝ’ නාට්‍යයේ ප්‍රධාන චරිතය රඟපෑ නිළිය වුණ තමරා ජයන්ති සිල්වා සමග දීර්ඝ කාලයක් තිබුණු පෙම් සබඳතාව ජයගනිමින් 1979 දී විවාහ දිවියට ඇතුළත් විය. ඔවුන්ට දියණියක් හා පුතණුවෙක් සිටිති.
ලිපිකරුවෙක් ලෙසට මුල් ම පත්වීම් ලැබූ මහවැලි අධිකාරියේ ඉහළ තනතුරක් දක්වා ගොස් පසුකාලීනව වසර දහසයක් සේවයකර රැකියාවෙන් ඉවත්, වී පූර්ණ කාලීනව රංගනය ම තෝරාගත් මෙතුමා වර්තමානයේ වේදිකාවේ, සිනමාවේ මෙන් ම රූපවාහිනියේ රඟපාන අතරේ එතුමා ම රචනා කරමින් නිෂ්පාදනය කළ නාට්‍ය කිහිපයක් වේදිකා ගත කර ඇත. ලිපිය සැකසීම : චාන්දනී තෙන්නකෝන්
thumb
ළමා විය
මනෝරත්නගේ නිමල ළමාවියේ මිහිරිමතකය
අද පුංචි කාලයේ මතකයන් සිහිපත් කරන්නේ ආචාර්ය ජයලත් මනෝරත්න. ජයලත් මනෝරත්න මාමා පුංචි තිරයේ වගේම වේදිකා නාට්‍ය ක්ෂේත්‍රයේත් සම්මානනීය නළුවෙක් වගේම අධ්‍යක්ෂවරයෙක්. රාජ්‍ය නාට්‍ය උළෙලේ හොඳම නළුවා වගේම හොඳම අධ්‍යක්ෂවරයා ලෙසත් අවස්ථා කිහිපයකදීම සම්මාන ලද ඔහු 2014 වසරේ නවදිල්ලියේ පැවති බයිස්කෝප් ග්ලෝබල් සිනමා උලෙළේදී හොඳම නළුවාට හිමි සම්මානයෙන්ද පිදුම් ලැබුවා.
නාට්‍යවේදියෙක්, රංගන ශිල්පියෙක් වගේම කතුවරයෙක් වන මනෝරත්න මාමාට ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයෙන් දර්ශන සූරි ආචාර්ය උපාධිය හිමි වුණා. ඒ ඔහු ඉදිරිපත් කළ ‘සිංහල නාට්‍යයේ ප්‍රාසාංගික කලාත්මක වර්ධනය 1970 – 2000’ නම් පර්යේෂණ නිබන්ධය වෙනුවෙන්. ඒ විතරක් නෙවෙයි පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයෙන් සාහිත්‍ය සූරි සම්මාන ආචාර්ය උපාධිය ද පිරිනැමීමත් සමඟ මෙරට ආචාර්ය උපාධි දෙකකින් පිදුම් ලද ප්‍රථම රංගධරයා වන්නේත් මනෝරත්න මාමා. අද මේ තත්ත්වයට එන්න මුල් වූ එදා ගමේ සුන්දර රසබර මතක සිහිපත් කළේ මෙලෙසින්.
මම පුංචි කාලේ අධ්‍යාපනය ලැබුවේ අපේ ගමේ ඉස්කෝලේ. නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ දෙහිපෙ ගමේ ප්‍රාථමික විද්‍යාලයෙන් තමයි මම පහ වසර ශිෂ්‍යත්ව විභාගය පාස් වුණේ. ඊළඟට මම පොරමඬුල්ල මධ්‍ය විද්‍යාලයට ඇතුළත් වුණා. විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රවේශ විභාගයට මුහුණ දුන්නේ එහි අධ්‍යාපනය ලබමින්. මම පොඩි කාලයේ පටන් බොහොම පිළිවෙළට අධ්‍යාපන කටයුතු කළ නිසා විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රවේශ විභාගය පාස්වෙලා පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුළත් වෙන්න පුළුවන් වුණා.
දරුවනේ ඔයාලා දන්නවාද මට විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනය ලබන තෙක්ම එදා පහ වසර ශිෂ්‍යත්වය පාස් වුණාම ලැබුණු රජයේ ශිෂ්‍යත්ව ආධාර මුදල ලැබුණා. ඒකට විශේෂ හේතුවක් තියෙනවා. මොකද දන්නවාද? ශිෂ්‍යත්වය පාස් වුණාට පසුව කිසිම විභාගයක් අසමත් නොවී සිටියොත් ඒ මුදල අධ්‍යාපන කටයුතු හමාර වෙනතෙක් පිරිනමනවා. ඉතිං මමත් විශ්වවිද්‍යාලය දක්වාම සියලු විභාග ඉතා හොඳින් සමත් වුණා. එක විභාගයක් හරි අසමත් වුණොත් අර ශිෂ්‍යත්ව මුදල අහිමි වෙනවා. මම ආර්ථික අතින් ගොඩක් ශක්තිමත් පවුලක දරුවෙකුත් නෙවෙයි. අම්මට තාත්තාට පවුලේ අයියලා අක්කලා ගැනත් බලන්න වුණා. ඉතිං මේ නිසාම ශිෂ්‍යත්ව මුදල රැක ගන්න මම ගොඩක් මහන්සි වුණා. ඒ වෙනුවෙන් පාඩම් කළා. ප්‍රතිඵල ලැබුණා. විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුළත් වෙලා එහි වසර තුනක අධ්‍යාපන කටයුතු නිම වෙන තෙක්ම රජයෙන් පිරිනමන ඒ ආධාර මුදල මගේ අධ්‍යාපන කටයුතුවලට විශාල ශක්තියක් වුණා.
මේ දරුවන්ටත් මම කියන්නේ පුංචි කාලයේ පටන්ම එක අරමුණක සිට තම අධ්‍යාපන කටයුතු කරන්න මහන්සි වෙන්න කියලයි. පහ වසර ශිෂ්‍යත්වය, සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ අද දැඩි තරගකාරි විභාග බවට පත් වෙලා. ඔබ ඒ තරගකාරිත්වය නොව එය තමන්ගේ ජීවිතයට වැදගත් වන ආකාරය හිතට ගන්න. මේ විභාග කඩඉම් ඔබේ අනාගතය යහපත් කරන විදිය දකින්න. ඒ අනුව සූදානම් වන්න. ක්‍රමානූකූලව පාඩම් කරන්න. දරුවනේ ඔබලාට කවදාවත් වරදින්නේ නැහැ.
මට අද කලා ක්ෂේත්‍රයේ සාර්ථක ගමනක් එන්න හැකි වෙලා තියෙනවා. එදා මම අධ්‍යාපන කටයුතු සාර්ථකව කරන ගමන් කලා කටයුතුවලටත් දායකත්වය දුන්නා. හවසට මගේ කලා හැකියාවන්වලට සහාය දෙන්නේ ගමේ යහළුවන් පිරිස තමයි. අපි හවසට එකතු වුණාම පොඩි පොඩි නාට්‍ය නිර්මාණය කරනවා. ඒ නිසා ගමේ සමකාලින යහළුවන් මගේ කලා හැකියාවන් ඔපමට්ටම් කරගන්න දුන්නේ ලොකු සහයෝගයක්.
පාසලේ අවසන් අවුරුද්දේදී මම ‘අස්ප ගුඩුං’ නම් වේදිකා නාට්‍යකට දායක වුණා. ඒක නිර්මාණය කළේ අපේ පාසලේ ආචාර්යවරයකු වූ සුනිල් ශ්‍රියානන්ද ගුරුතුමා. 1966 වසරේදී විතර පළාත් නවයෙන් නාට්‍ය නවයක් තෝරලා අවසන් වටයේ තරග කොළඹදී පැවැත් වුවා. මධ්‍යම පළාතෙන් ප්‍රථම ස්ථානය දිනුවේ අපේ ‘අස්ප ගුඩුං’ නාට්‍යය. ප්‍රධාන චරිතය රඟපෑවේ මම. මම මගේ ජීවිතේ ප්‍රථම වතාවට කොළඹ ආවෙත් එදා තමයි. අවසන් වටයේදී අපට ස්ථානයක් නොලැබුණත් මට කුසලතා සහතිකයක් ලැබුණා. ඒ කාලයේ ඒක අපට ලොකු ජයග්‍රහණයක් වුණා.
මට එය තවත් විශේෂ වුණේ විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රවේශ විභාගයට සූදානම් වෙන විටදී දායකවීම නිසා. විභාගයත් හොඳින් සමත් වුණා විතරක් නෙවෙයි ඒ අවුරුද්දේ පාසලේ විශිෂ්ටතම ක්‍රීඩකයා වුණෙත් මම. එදා මම පාඩම් කටයුතු කළා වගේම කලා කටයුතුත් ක්‍රීඩා කටයුතුත් කළා. හැබැයි මේ එකක් අනෙකට බාධාවක් වෙන විදියට නම් කටයුතු කළේ නැහැ.
මේ හැමදේම කරන්න නේවාසිකාගාර ජීවිතය ලොකු බලපෑමක් වුණා. මොකද නේවාසිකාගාරය තුළ අපි හැමදේම කාල සටහනකට කරන්න පුරුදු පුහුණු වුණා. නේවාසිකාගරය භාරව සිටියේ වික්ටර් පීරිස් මහතා. අපේ ජීවිත පිළිවෙළට හැඩගැස්වීමේ ගෞරවය එතුමාටත් හිමි වෙනවා. ඒ වගේම විදුහල්පති පී සෙනරත් මහතා වගේම සුනිල් ශ්‍රියානන්ද ගුරුතුමාත් විශේෂ චරිත වුණා. දැන් මේ දරුවන් අම්මා තාත්තා සමඟින් ගෙදර සිටියත් කාල සටහනකට අනුව තමන්ගේ වැඩකටයුතු කරන්න පුරුදු වෙන එක අපහසු කටයුත්තක් නෙවෙයි. පාසලේ නම් ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම කාල සටහනකට අනුව වැඩ කරනවානේ. ඒ හැරුණාම උදෙන්ම නැඟිටින්න, පිරිසුදු වෙලා පාඩම් කරන්න. පිළිවෙළකට ආහාර ගන්න පුරුදු වෙන්න. මේ දේවල් නිසි වෙලාවට ඉටු කළාම ඕනම අභියෝගයක් ජයගන්නා එක අපහසු කටයුත්තක් නෙවෙයි.
මේ දරුවන් දන්නවාද? මම පුංචි කාලයේදී පත්තරේට ලියන්නත් අමතක කළේ නැහැ. ඒ කාලයේ තිබුණු ටිකිරි පත්තරේට මම නිතරම කවි, කතා, රචනා ලියනවා. එකක් දෙකක් පළ වුණාම දැනෙන සතුට වචනයෙන් විස්තර කරන්න බැහැ. දැන් මමත් පාසල්වල වැඩමුළුවලට ගියාම නිර්මාණශීලි පුංචි හපනුන් දකිනවා. අද සමාජය එදා මගේ පුංචි කාලය ගෙවුණු සමාජයට වඩා ගොඩක් සංකීර්ණයි. ඒ වගේම ඉක්මන්. තරගකාරිත්වය වැඩියි. මේ අතරේ පුංචි ඔයාලාට ජයගන්න කඩඉම් කිහිපයක්ම තියෙනවා. කම්මැලි වුණොත් නම් කවදාවත් ඉදිරියට යන්න ලැබෙන්නේ නැහැ. ආදරණීය දුවේ, පුතේ අධ්‍යාපන කටයුතු අතරේ ඔයාලාගේ නිර්මාණ හැකියාව වෙනුවෙනුත් පුංචි ඉඩක් වෙන් කරන්න. කවියක් ලියන්න. කතාවක් ලියන්න. චිත්‍රයක් අඳින්න. ළමා ගීතයක් අහන්න. ඔයාලගේ පුංචි මනසට ලොකු වෙනසක් දැනේවි.
මිහිර පුවත්පතේ පුංචිකාලේ මං ලිපියෙන් උපුටා ගැනිණ
වයස අවුරුදු 71 දී ප්‍රතිකාර ලබමින් සිටියදී ලාංකීය කලා ක්ෂේස්ත්‍රයම කදුලින් නහවාලමින් 2020 ජනවාරි 12 වන දින අප අතරින් සදහටම වෙන් විය.
නාට්‍ය
මහගිරිදඹ
පුත්‍ර සමාගම
ජයලත් මනෝරත්න පුත්‍රසමාගම නාට්‍යය වේදිකාවට ගෙන එන්නේ 1985 වසරේදියි‍. මේ නාට්‍ය යේ තිබෙන විශේෂ බව නම් පරිවර්තනයක් ඇසුරෙන් පුත්‍රසමාගම නිර්මාණය වීමයි. 'ද එල්ඩර් සන්' නමැති නිර්මාණයේ පරිවර්තනය පුත්‍රසමාගම නමින් පරිවර්තනය කරන ලද‍්දේ ප්‍රවීණ අධ්‍යක්ෂ ප්‍රසන්න විතානගේ විසින්. මෙහි මුලින්ම රඟපාන ලද්දේ අජිත් ජිනදාස, ශ්‍රියන්ත මෙන්ඩිස්, රත්නා ලාලනී, චාන්දනී සෙනෙවිරත්න, සම්පත් කෙන්නකෝන්, ජය ශ්‍රී චන්ද්‍රජිත් යන පිරිසයි. මෙහි සංගීතය නිර්මාණය කරන ලද්දේ ලක්ෂමන් විජේසේකරයි. මෙහිත් ප්‍රධාන චරිතය රඟපාන ලද්දේ ද ජයලත් මනෝරත්නම ය. මේ නාට්‍යයට රාජ්‍ය නාට්‍ය උලෙළේදී හොඳම නළුවා ලෙස ජයලත් මනෝරත්නටත්, හොඳම සහය නළුවා ලෙස ජය ශ්‍රී චන්ද්‍රජිටත් සම්මාන හිමි වූහ.
තලමල පිපිලා
1988 වසරේ නිර්මාණය වූ 'තලමල පිපිලා' නාට්‍යය ජයලත් මනෝරත්නගේ ස්වත්‍රන්ත නිර්මාණයකි. එහි සංගීතය නිර්මාණය කරන ලදදේ ප්‍රවීණ සංගීත අධ්‍යක්ෂ රෝහණ වීරසිංහයි. ජයලත් මනෝරත්නගේ ගමේ පරිසරය අලළා නිර්මාණය වුණු වේ නාට්‍ය යේ මුලින්ම රඟපාන ලද්දේ ජයලත් මනෝරත්න ඇතුළු රත්නා ලාලනී, ලාල් කුලරත්න, සම්පත් තෙන්න‍කෝන්, සරත් චන්ද්‍රසිරි, බණ්ඩාර ඇහැලියගොඩ, ජගත් බෙනරගම ඇතුළු නළු නිළි පිරිසයි.
අන්දරේලා
රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන උලෙළේ හොඳම පිටපත ලෙස ද, හොඳම සංගීතය ලෙස රෝහණ බැද්දගේට ද සම්මාන හිමි වෙයි.
ගුරුතරුව
1996 වසරේ ජයලත් මනෝරත්න අතින් නිර්මාණය වූ 'ගුරුතරුව' නාට්‍යය සඳහා
මේ නාට්‍යය සඳහා 1997 වසරේ රාජ්‍ය නාට්‍ය සම්මානය හිමිවිය. ඒ වගේම හොඳම සංගීතය ලෙස ප්‍රවීණ සංගීත අධ්‍යක්ෂ රංජිත් බාලසූරිය‍ටත්, හොඳම රචනයටත් ඒ වසරේම සම්මාන හිමිකර ගැනිණි‍. එහි සාහිත්‍ය ගුරුතුමා ලෙස ජයලත් මනෝරත්න රඟපෑ අතර සුමින්ද සිරිසේන, ලාල් කුලරත්න, ඩයස් ධර්මප්රිය,සරත් චන්ද්‍රසිරි, සම්පත් තෙන්නකෝන්, දයාදේව එදිරිසිංහ, ජගත් පද්මසිරි, ප්‍රියන්ත සෙනෙවිරත්න, සෝමපාල පතිරගේ,රත්නා ලාලනී ජයකොඩි, ජගත් බෙනරගම, ආදි නළු නිළි පිරිස රඟපෑමෙහි නිරත වූහ.
ලෝකය තනියායක්
මහගමසේකරගේ ප්‍රබුද්ධ කාව්‍ය සංග්‍රහය ඇසුරෙන් ජයලත් මනෝරත්න නිර්මාණය කරන ලද ‍ලෝකය තනියායක් නාට්‍යය වේදිකා ගත වන්නේ 2006 වසරේයි. මෙහි මාදනී මල්වත්ත හා ජයලත් මනෝරත්න ඇතුළු අවශේෂ නළු නිළියෝ රැසක් රංගනයෙන් සහභාගි වූහ‍‍‍. මෙහි සංගීතය නිර්මාණය කරන ලද්දේ ප්‍රවීණ සංගීතඥ නවරත්න ගමගේයි.
හඬනිහඬ
එක්දහස් නවසිය තිස් ගණන්වල සිදු වුණු සංගීත ශිල්පීන් පිළිබඳ කියැවෙන 'හඬනිහඬ' නාට්‍යයේ මෙන් ජයලත් මනෝරත්න ද සඳහටම නිහඬව ගියේ ය. 2016 වසරේ නිර්මාණය වූ මේ නාට්‍යය රෝද පුටුවකට වී කාලය ගත කරන සංගීත ශිල්පියකුගේ ජීවිතයේ අවසානය ගැන කියැවෙන්නක්. ඔහු මෙන් ජයලත් මනෝරත්න ද අප අතැර යයි. ඔහු නිර්මාණය කරන ලද අවසාන නාට්‍යය වන මෙහි ඩබ්ලිව්. ජයසිරි, ලක්ෂ්මන් මෙන්ඩිස්, සංජීව දිසානායක, රවීන්ද්‍ර යසස්, ලංකා බණ්ඩාරනායක, ෆර්නි රෝෂිනී, ගංගා පරණවිතාන යන නළු නිළියන් රඟපෑමෙන් සහය වෙති.
තිලානි ශානිකා විතානාච්චි
සරසවිය සම්මාන
ජයලත් මනෝරත්නයන් 2020 ජනවාරි 12 වන දින දැයෙන් සමු ගන්නා ලදී.
=හේමසිරි ගුණතුංග=
රුපියල් තිස්පහට ප්‍රකට සුභාවිත ගීත ලියු අප්‍රකට ගීත රචකයා.....
අභාවප්‍රාප්ත ප්‍රවීණ සංගීතවේදී ආචාර්ය ප්‍රේමසිරි කේමදාසයන් මෙම රචකයා පිළිබඳව 1996 වසරේදී තැබූ සටහනකින් මෙම ලිපිය ආරම්භ කිරීමට අදහස් කළෙමි.
" ගීත රචකයාගේ ප්‍රධාන මෙවලම වචනයි.ඔහුට කාව්‍යමය භාෂාව ඔසුවක් ලෙසත්, අවියක් ලෙසත් භාවිතා කරන්නට පුළුවන්. ඒ නිසා වෙසෙසින්ම අයුක්තියට හා අසාධාරණයට එරෙහි වීමේදී එම අදහස තම ශ්‍රාවකයාට දිය යුත්තේ මනා සංයමයකින් යුතුවයි. ඔහුගේ සංකල්පනාවන් ආවේගාත්මක නොවීම මෙහිදී ඉතා වැදගත්. මා විසින් සංගීත නිර්මාණය කල ඔහුගේ පද රචනා තුළ එම ගුණය නොඅඩුව දකින්නට පුළුවන් . මා හේමසිරි ගුණතුංග දකින්නේ නව අනුභූතීන් සොයා යන නව පරපුරේ නිර්මාණශීලි රචකයෙක් හැටියටයි".( උපුටා ගැනීමකී)
හේමසිරි ගුණතුංග යනු කවුරුන්දැයි ඔබ නොදනිතත්, මේ ගීත ඔබේ සවනතේ, මතකයේ නිදන්ගතව ඇති බව මා තිර ලෙස දනිමි.
මාවතක් හෝ නොවූ රාගයේ ගැ: වන්දනාවේ ගිහින් ඉන්න ආසයි මටත් කොයි ඉසව්වේද ඒ මෙත් පුරේ" - විශාරද අමරසිරි පීරිස් මැණික් ජයසේකර. සංගීත නිර්මාණය : ආචාර්ය රෝහණ වීරසිංහ
ගම් පොජ්ජට මංගච්ඡා සහේ ගෙනා මයේ නෑනිට වන දෙයියෝ බැළුම් ලන්ට කැලෑ පොජ්ජ පටෑරගෙන සීපාවුන් ගිනි බිදිනා සිදාදියේ හූරන්ගෙන් වහන් වෙයන් ගෝඹරියේ" -ගායනය,සංගීත නිර්මාණය : ටී.ෂෙල්ටන් පෙරේරා
ගැ: මල් තරංගයක් වෙමී ඔබේ නුවන් දොලේ" - විශාරද අමරසිරි පීරිස් මැණික් ජයසේකර සංගීත නිර්මාණය: උපාලි ද සිල්වා
මලට උඩින් එන බඹරුන්නේ සූරියගහ මුල සිරියහනේ පිරුණු සභාවට වඩිනු මැනේ" - ලක්ෂ්මන් රුද්‍රිගු සංගීත නිර්මාණය: මර්වින් ප්‍රියන්ත -රූපා ඉන්දුමතී/යමුනා විනෝදනී
- මැණික් ජයසේකර
-අයිවෝ ඩෙනිස්
- විශාරද එඩ්වඩ් ජයකොඩි/ විශාරද මාලනි බුලත්සිංහල
-ටී.එම්. ජයරත්න
- විශාරද එඩ්වඩ් ජයකොඩි
- ආචාර්ය දයාරත්න රණතුංග/ රූපා ඉන්දුමතී
-විශාරද අමරසිරි පීරිස්
-ටී එම්. ජයරත්න
-බණ්ඩාර ආතාවුද මොහු විසින් ලියා පටිගත වූ ගීත දෙසීය පණහක පමණ ප්‍රමාණය අතරින්, විශාරද අමරසිරි පීරිස්ට පමණක් ලියූ ගීත විසිහයකි.
එවන් හරවත් ගී ලියූ, ඔහුගේ කතාවයි මේ....
" 1950 වසරේ පෙබරවාරි 02 වන දින වැලිගමදී උපන් මා සිප්සත ලැබූයේ රුහුණු තක්සලාව වූ මාතර රාහුල විද්‍යාලයෙනි.පසුව කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුලත්ව ජනමාධ්‍ය ඩිප්ලෝමාවත්, ජයවර්ධනපුර විශ්ව විද්‍යාලයෙන් ලේඛකත්ව හා සංනිවේදන ඩිප්ලෝමාවත් ලබා ගතිමි..ගිය මඟ එසේ වී නමුදු , 1969 වසරේදි ආධුනිකයෙකු ලෙස දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුවේ යාන්ත්‍රික අංශයට ඇතුලත්ව, පසු කලෙක එහිම යාන්ත්‍රික පරීක්ෂකයෙකු ලෙස 1991 වසර දක්වා සේවය කලෙමි. 1991 වසරේ සිට 2019 වසර දක්වා කාලය තුල විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ මාධ්‍ය ලේකම් ලෙසත්,කර්මාන්ත විද්‍යා හා තාක්ෂණ අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රවෘත්ති නිළධාරි ලෙසත්, කර්මාන්ත සංවර්ධන අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රවෘත්ති ලේකම් ලෙසත්, ව්‍යවසාය සංවර්ධන කර්මාන්ත හා ප්‍රතිපත්ති අයෝජන ප්‍රවර්ධන හා ආණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථා අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රවෘත්ති නිළධාරි ලෙසත් , අපනයන සංවර්ධන හා ජාත්‍යන්තර වෙළද කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ මාධ්‍ය ලේකම් ලෙසත්, අග්‍රාමාත්‍ය කාර්‍යාලයේ මාධ්‍ය සම්බන්ධීකරණ නිළධාරි වශයෙනුත් සේවය කළෙමි. වසර 20 ට ආසන්න කාලයක් මාධ්‍ය ආයතන හා එක්ව කටයුතු කලත් කිසිකලෙකත් මාගෙ නිර්මාණ දිවිය පිළිබඳව මාධ්‍ය තුළින් ප්‍රචාරයක් ලබා ගැනීමට මා උත්සාහකලේ නැත. එසේ මා පිළිබඳව ප්‍රවෘත්ති පලවුයේද නැත .ඒ නිසාම මා ලියූ ගීත ජනප්‍රිය වූවාට මා ජනප්‍රිය වූයේ නැත. නමුත් දිවයින දිනපතා පුවත්පතේ අජිත් අලහාකෝන් මිතුරාගේ පෙරැත්තය මත එම පුවත් පතේ හා, ලංකාදීප පුවත්පතේ මා පිළිබඳව කෙටි සටහන් දෙකක් පළවූ බව මතකයේ ඇත. මා ගීත රචනා ක්ෂේත්‍රට පිවිසීමද අහම්බයකින් සිදුවූවකි. එකල ගුවන් විදුලිය මඟින් පැවැත්වූ දීපව්‍යාප්ත ගීත රචනා තරඟයකට මා ලියා ඉදිරිපත්කල පද රචනාවකට දෙවන ස්ථානය හිමිවිය. ඒ වෙනුවෙන් මා හට ගුවන් විදුලි යන්ත්‍රයක් තෑගි ලෙස ලැබින .එම ගීතය සංගීත් නිපුන් සනත් නන්දසිරි මහතා විසින් ගායනා කරනු ලැබීය. පසුව මා ඒ සම්බන්ධව ඇති උනන්දුව නිසාම, ගුවන් විදුලියේ "ගීත රචනා බැංකුව ", හා " සංගීත නව නිර්මාණ " යන වැඩසටහන් සඳහා ගීත රචනා ඉදිරිපත් කිරීමට පෙළඹුනෙමි. එහිදී මාගේ නිර්මාණ වැඩි ප්‍රමාණයක් ගායක ගායිකාවන් විසින් තෝරාගෙන එම ගීත ඔවුන්ගේ සරළ ගී වැඩසටහන් තුළින් ගීත බවට පත්වී, ගුවන් විදුලිය තුලින්ම ප්‍රචාරය වන්නට විය. එකල තෝරාගන්නාලද එක් ගීතයකට මා හට ලැබුනේ රුපියල් තිස්පහක මුදලකි. එසේම ගුවන් විදුලියේ ප්‍රචාරය වන ගීත සඳහා එක් අවස්ථාවකට රුපියල බැගින් ගෙවනු ලැබූ අතර, මාසයකට රුපියල් 20-25 වැනි මුදලක් හිමිවිය .එම මුදල යම් පමණකට එකතුවන්නට හැර එම මුදල් ලබා ගන්නට ආ කල, මගේ අත්සන හොරට යොදා වෙන අයවලුන් විසින් එම මුදල් අරගෙන තිබූ අවස්ථා එමට තිබුණි. මා ඒ පිළිබඳව තැවුනේ හෝ සොයාබැලීමක් කලේද නැත. බොහෝ ගීත මා'තින් ලියැවුනේ මා ලද අත්දැකීම් හා දුටු දසුන් ඇසුරෙනි .1996 වසරේදී ශ්‍රී ලංකා ජාතික පුස්තකාල සේවා මණ්ඩලයේ අනුග්‍රහයෙන් මාගේ ගී පද රචනා ඇතුලත් කෘතියක් " ස්නේහයේ නගරයයි" නමින් ගොඩගේ ප්‍රකාශනයක් ලෙස නිකුත්විය. මා විසින් ලියන ලද ," රේල්ලුවේ වැඩපලේ විත්ති "සහ"ශ්‍රී ලංකාවේ අන්තර්ජාතික හා ජාත්‍යන්තර කර්මාන්තපුර " කෘති යුගල එළිදැක්වීම සඳහා කල් යල් බලමින් හිදිමි .විවාහක මා හට දියණියන් දෙදෙනෙකු වන අතර, ඔහුන් කලා ක්ෂේත්‍රයට සම්බන්ධ තාවයක් නොමැත. ප්‍රවීණ ගායක ගායිකාවන් නව ගී නොගයන මෙකල, ප්‍රවීණයන්ට ගී ලිවීමටද අවස්ථා නොමැතිවීම පිළිබඳව ඇත්තේ කනගාටුවකි .ගෙවුන අතීතය සිහිපත් කරමින්, විශ්‍රාමිකව වර්තමානයේ කල් ගෙවමි." ඒ ඔහුගේ දීර්ඝ කතාවේ සංෂිප්තයයි . ඔහු කතාවට රුසියෙකි . සොඳුරු හිතවතෙකි. වර්තමාණ ගීත නිර්මාණකරුවන්ට මෙය ආදර්ශයක් වේ යැයි සිතමි. ඔබට සුබ අනාගතයක් වේවා.
ඇන්ටන් ජේ.ප්‍රනාන්දු 2020/09/09 thumb|මධ්‍යය|Hemasiri gunathunga
හෘද ස්පන්දන මොනිටරය
thumb|පපුවට බැද තබා ගන්නා පටියක් හා ඔරලෝසුවකින් යුක්ත වූ හෘද ස්පන්දන මොනිටරයක ඡායාරූපයක් thumb|පටි රහිත MF – 180 වර්ගයේ හෘද ස්පන්දන මොනිටරයක ඡායාරූපයක් හෘද ස්පන්දන මොනිටරය යනු හෘද ස්පන්දන වේගය නිවැරදිව එම අවස්ථාවේදීම බලාගත හැකි උපකරණයකි. මෙහි කොටස් දෙකකි. එනම් පටියක් සහිත පපුවට සවි කරන ‍ට්‍රාන්ස් මීටරය හා ඔරලෝසුවක් වැනි මැණික් කටුවට සම්බන්ධ කරන සංග්‍රාහකයයි. පටි රහිත හෘද ස්පන්දන මොනිටරයක් ඇතත් එහි ක්‍රියාකාරිත්වය මුල් නිෂ්පාදන තරම් ඉහළ නොවේ. වඩාත් දියුණු කරන ලද උපාංගවල මීට අමතරව අදාල පුද්ගලයන් නිරෝගීභාවය මැන බලමින් හෘදය වස්තුවේ ක්‍රියාකාරිත්වයේ වෙනස්කම් ද ගණනය කරනු ලැබේ.
හෘදය වස්තුවේ විද්‍යුත් වෝල්ටීයතාවයෙහි වෙනස්වීම් නිරීක්ෂණය කිරීම සදහා සම සමග සම්බන්ධවන ඉලෙක්ට්‍රෝඩ පපුවට සම්බන්ධ කරන කොටසෙහි ඇත. (වැඩි විස්තර සදහා විද්‍යුත් ඛන්තුක රේඛනය බලන්න) හෘද ස්පන්දනය අනාවරණය කර ගත් කල්හි සන්නිවේදනය වන රේඩියෝ සංඥා සංග්‍රාහකය මගින් හදුනාගෙන හෘද ස්පන්දන වේගය ලබා දේ. මෙම සංඥා සරල රේඩියෝ සංඥා හෝ පපුවට සම්බන්ධ කොටසෙන් ලැබෙන කේත සංඥා ක්‍රමයක් විය හැකිය. පසුව සදහන් කරන ලද සංඥා ක්‍රමය මගින් එක් පුද්ගලයකුගේ සංග්‍රාහකයක් මගින් අවට සිටින පුද්ගලයින්ගේ ට්‍ර‍ාන්ස්මීටර් මගින් නිකුත් කරන සංඥා අනාවරණ වීම වළකයි.
වැඩි දියුණු කරන ලද විවිධාකාර වූ ‍සංග්‍රාහක වර්ග ඇත. මෙමගින් ව්‍යායාම් කරන අවස්ථාවන්හිදී හෘද ස්පන්දන වේගය, කාල සීමාව හා දහනය කරන ලද කැලරි ප්‍රමාණයන් ලබාදෙන අතර ඒවා පරිඝනකගත කළ හැකිය.
1977 දී විද්‍යුත් සමාගමක් මගින් නිකුත් කරන ලද වෙබ් පිටුවක සදහන් වන්නේ ඔවුන් විසින් ප්‍රථම ඉතා නිරවද්‍ය රැහැන් රහිත විද්‍යුත් ඛන්තුක හෘද ස්පන්දන වේග මොනිටරයක් පින්ලන්ත ජාතික හිම මත ලිස්සායාමේ කණ්ඩායම සදහා පුහුණු වීමේදී උපකාරකයක් ලෙසට නිකුත් කර ඇති බවයි.
වසර 2005 දෙසැම්බර් මාසයේ දී හෘද ස්පන්දන වේග සංවේදනය කරන ක්‍රීඩාවල දී භාවිතාවන බ්‍රෙසියරයක් ඇගළුම් කර්මාන්ත ශාලාවක් මගින් නිෂ්පාදනය කර ඇත. මෙහි අන්තර්ගත විශේෂ උපකරණයක් හා සංඝටකයක් මගින් හෘද ස්පන්දන වේගය සංවේදනය කොට මැණික් කටුවේ ඇති සංග්‍රාහකය වෙතට සංඥා පරිවහනය කරයි. පපු පෙදෙසට භාවිතා කරන පටි සහිත උපකරණය වෙනුවට මෙම තනපටය මගින් පහසුවක් ලබා දේ.
මින්නේරිය වැව
මින්නේරිය වැව පොළොන්නරුව තුල පිහිටා ඇති විශාල වැවකි. එය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 286 දී මහසෙන් රජතුමා විසින් මින්නේරිය නදිය හරස්කොට ඉදිකරවන ලද්දකි.
වර්ග කිලෝමීටර 18.9 ක පමණ වපසරියකින් යුතු වැව වෙත, මහවැලි ගඟේ සිට ඇලහැර ඇල ඔස්සේ ජලය ගලා ඒම සිදුවෙයි.මෙය අක්කර 4560 පුරා විහිදී තිබේ.
ප්‍රතිසංස්කරණ
අතීත මූලාශ්‍රයන්ට අනූව පරාක්‍රමභාහු රජු විසින් මින්නේරිය වැව ප්‍රතිසංස්කරණය කරන්නට යෙදුනු බව සඳහන් වෙයි.
මීට අමතරව 1903 හා 1953 යන වර්ෂ වලදී වැවෙහි ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සිදු කොට තිබෙයි.
අතීත වාර්ථාවන්
ක්‍රි.ව. 1820 බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික නිළදාරියෙකු වූ Ralf Bachaus විසින්, මින්නේරිය වැව ප්‍රතිසංස්කරණය කලහොත් සම්පූර්ණ ප්‍රදේශයම වාරිගත කල හැකි බවට සඳහන් කොට තිබෙයි.
ක්‍රි.ව. 1856, බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික ආණ්ඩුකාරවරයෙකු වූ Henry Ward විසින් මින්නේරිය වැව විස්මිත නිර්මාණයක් බවට වාර්ථා කොට ඇත.
එයාපෝඩ්ස්
අයිෆෝන් 7 හා 7ප්ලස් නිකුත් කිරීමත් සමඟ මෙම  Airpods  උපාංගය Apple Inc. සමාගම එම අයිෆෝන් වෙනුවෙන්ම නිකුත් කරන ලදී
බෝර් ආකෘතිය
පරමාණු වල ශක්ති මට්ටම් පිළිබදව ඉදිරිපත් වූ ආකෘතියකි. නීල්ස් බෝර් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලදී.
බෝර් ආකෘතිය උපකල්පන තුනක් මත පදනම් වේ.
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
බූරුවා
ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
විද්‍යුත් සෘණතාව
අණුවක පවතින බන්ධනයක දී ඉලෙක්ට්‍රෝන තමා දෙසට ආකර්ෂණය කර ගැනීමේ හැකියාව මූලද්‍රව්‍යයෙන් මූලද්‍රව්‍යයට වෙනස් වේ. ප්‍රමාණාත්මක ව ප්‍රකාශ කළ මෙම හැකියාව මූලද්‍රව්‍යයක විද්‍යුත් ඍණතාව ලෙස හැඳින් වේ.
විද්‍යුත් ඍණතාව විවිධ පරිමාණවලට අනුව ප්‍රකාශ කර ඇත. පෝලින් පරිමාණයට අනුව එක් එක් මූලද්‍රව්‍යය සඳහා නිශ්චිත විද්‍යුත් ඍණතා අගයක් ප්‍රකාශ කර ඇති මුත් යම් මූලද්‍රව්‍ය පරමාණුවක විද්‍යුත් ඍණතාව එම පරමාණුවේ පරිසරය (මුහුම්කරණය, ආරෝපණය, ඔක්සිකරණ අංකය) මත වෙනස් වේ.
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
රෝහිත රාජපක්ෂ
Rohitha Rajapaksa (රොකට් හොරා)
Personal information
Full name Rohitha Rocket Rajapaksa
Relations
Mahinda Rajapaksa (father)
Shiranthi Rajapaksa (mother)
Gotabaya Rajapaksa (uncle)
Chamal Rajapaksa (uncle)
Namal Rajapaksa (brother)
Yoshitha Rajapaksa (brother)
Carrier
Space scientist (Advisor)
Space Science Engineer
Satellite programme director and administrator
Space mission commander
Sri Lanka's first satellite SupremeSat 1 was built with Rohitha Rajapaksa's full support. Also, He went to the People's Republic of China as a guest scientist as well as a link person for the combined space science and satellite programme of the People's Republic of China and the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka He opened the door for the government sector as the private sector to join this Space and Satellite programme. He could reach the first step in 2009 in designing the Space program. To cover the whole Asia region and the Indian sea, Antarctica region, Satellite navigation support for Navel and Maritime services from Malakka straight to the Arabian sea, Suas cannel and the African region. Develop the Internet facilities via satellite communications, Satellite TV connections are included in this plan. Also, geological positions connect with passengers, drivers, travel and transport methods by satellite are included in this plan. A successful first attempt happed in 2013, launching the SupremeSat 1 satellite from the People's Republic of China which is directly connected with the Pallakele Satellite teleporting Centre, in the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka. As a key public awareness person on this subject, Rohitha Rajapaksa holds media programs to spread knowledge about this subject.
References
(1) SupremeSat - 1
වලිකාමම් නිරිත ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
වලිකාමම් නිරිත ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, උතුරු පළාතේ,   යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
ඩී.ඩී.ටී
'''ඩී. ඩී. ‍ටී.''' (එහි සාමාන්‍ය නාමය ඩයික්ලෝරෝ ඩයිෆීනයිල් ට්‍රයික්ලෝරෝඑතේන් ය.) යනු කෘත්‍රීම පලිබෝධනාශයකි.
එය ආවේනික හා මතභේදයට තුඩු දෙන දීර්ඝ ඉතිහාසයකින් යුත් රසායනික ද්‍රව්‍යයකි.
1874 ප්‍රථම වරට සංස්ලේෂණය කරන ලද DDT වල කෘමිනාශක ගුණය 1939 තෙක් සොයා ගෙන නොතිබුණි. දෙවන ලෝක යුද්ධයේ මුල් කාලයේ දී DDT, හමුදා හා සිවිල් ජනගහනය අතර මැලේරියා, ටයිපස් උණ ව්‍යාප්ත කරන මදුරුවන් හා අනෙකුත් කෘමීන් නිසා ඇතිවන ලෙඩරෝග පාලනය කිරීම සඳහා විශාල වශයෙන් යොදා ගැනුණි. ස්විට්සර්ලන්ත ජාතික රසායනඥයෙකු වූ පෝල් හර්මන් මූලර්ට 1948 දී " සන්ධිපාදකයන් කිහිපයකට එරෙහිව ස්පර්ශ විෂ ප්‍රභේදයක් ලෙස DDT හි අතිශය කාර්යක්ෂම බව සොයා ගැනීම" වෙනුවෙන් කායික විද්‍යාව හෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව පිලිබඳ නොබෙල් සම්මානය පිරිනැමුණි. යුද්ධයෙන් පසුව DDT කෘෂිකාර්මික කෘෂිනාශක ලෙස යොදා ගැනීම ආරම්භ කළ අතර ඉතා ඉක්මනින් එහි නිෂ්පාදනය හා භාවිතය ඉහල යන ලදී.
1962 දී ඇමරිකානු ජීව විද්‍යාඥයෙකු වූ රැචෙල් කාසන්ගේ "Silent Spring" නැමැති ග්‍රන්ථය ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. එම ග්‍රන්ථය මඟින් අඛණ්ඩව DDT භාවිතය මඟින් එක්සත් ජනපදයේ ඇති වන පාරිසරික බලපෑම් සාකච්ඡාවට බඳුන් කළ අතර එමඟින් පරිසර විද්‍යාවට හෝ මානව සෞඛ්‍යයයට ඒවායේ බලපෑම සම්පූර්ණයෙන්ම තේරුම් නොගෙන රසායන ද්‍රව්‍ය විශාල ප්‍රමාණයක් පරිසරයට නිකුත් කිරීමේ තර්කනය ගැටළුවට බඳුන් කරන ලදී. එම ග්‍රන්ථය මඟින් DDT හා අනෙකුත් පලිබෝධනාශක මඟින් පිළිකා ඇති කළ හැකි බව දැක්වූ අතර ඒවායේ කෘෂිකාර්මික භාවිතය වන ජීවිතයට (විශේෂයෙන් කුරුල්ලන්ට) හානි කර බව ද දැක්වීය. එහි ප්‍රකාශනය පාරිසරික ව්‍යාපාර ඇති වීමේ සන්ධිස්ථානයක් විය. Silent Spring ග්රන්ථය නිසා විශාල මහජන හඬක් ගොඩ නැඟුනු අතර එමඟින් 1972 දී DDT භාවිත බොහොමයක් ඇමරිකාවෙන් ඉවත් වන ලදී. ඉන්පසුව DDT ලොව පුරාම කෘෂිකාර්මික භාවිතවලින් ඉවත් වූ නමුත් එහි රෝගාබාධ පාලනයේ සීමා සහිත භාවිතය වර්තමානය දක්වාම ලෝකයේ සමහර කොටස්වල භාවිතා කරන අදටත් මතභේදයට තුඩු දුන් කරුණක්ව තිබේ.
උපද්‍රවයට පත්වූ සත්ව විශේෂ පිළිබඳ නීති පනතත් සමඟ DDT සඳහා වූ ඇමරිකානු තහනම විද්යාඥයින් විසින් දකින ලද්දේ ආසන්න ඇමරිකාවේ bald eagle හි නැවත පැමිණීමේ ප්රධාන සාධකයක් ලෙසය.
මුලින්ම සංස්ලේෂණය කරන ලද්දේ 1874දී ය. ඩී.ඩී.ටී. වල කෘමිනාශක ගුණය 1939 වන තුරුම අනාවරණය කරගෙන නොතිබුණි.
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
හස්තරේඛා ශාස්ත්‍රය
200px|thumb|right අතබලා සාස්තර කීම අද අත්භූත මන්දිරයකි.එය සජ්ජිතව ඇත්තේ සියලු රටවල පැරණි ශිෂ්ටාචාරයන්ගෙන් ණයට ඉල්ලාගත් ගල්වලිනි. ඔබගේ අත්ල ඔබගේ පෞද්ගලිකත්වයයි. තමාගේ චරිත ලක්‍ෂණ හා ශක්‍යතාවන් විදහා දැක්වෙන සම්පූර්ණ ප්‍රමානයේ සිතියමක් තමා එල්ලාගෙන ඇවිදින බව සිතන්නේ ටික දෙනෙකි.‍සිත්ගන්නා සුළු ඉගෙනීමක් වනවාත් හැර, වෘත්තීය මග පෙන්වීමක්, සෞඛ්‍ය ගැටලු පිළිබදව දැණුවත්වීමත, මනෝවිද්‍යාත්මක රෝග විනිශ්චයෙහි පහසුවෙත් යනාදි වැදගත් කටයුතු කෙරෙහි උපකාරවත් වනවා ඇත.ගුප්ත විද්‍යාවේ ජනිත භූමිය වු ඉන්දියාව, සෙසු රටවලට වඩා අඳාල විෂයන් අඳාලලියැවුනු පොත් පත් ඉමහත් සංඛ්‍යාවක් ඇතිරටකි. අතීතයට එබිකම් කර බලන විට, බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ එන පුර්වෘත්වල සඳහන් පරිදි වැල්ලේ පා ගමනින් ගියකෙනෙකුගේ පා සටහන් නිරීක්‍ෂණය කර බලා, නොදුටු පුද්ගලයකු පිළිබදව තොරතුරු හෙලි කිරීමට තරම් සමත් ශාස්ත්‍රවන්කයින් පුරාන ඉන්දියාවේ විසූ බව පෙනේ.නවීන විද්‍යාවේ දියුනුවත් සමග මිත්‍යා ඇදහීම්, මිත්‍යා විශ්වාස (Superstiyion) ලෙසින් බැහැර කළ, ගුප්තවිද්‍යාත්මක විශ්වාස බෙහෙවිනි. එහෙත්, ්‍යෙතිෂය හා එකමඅත්වැල වැදගත් හස්තරේඛා ශාස්ත්‍රය, නොනැසී තවදුරටත් ඉදිරියට යනබව පෙනී යයි.
අත් වර්ග
උද්‍යෝගය හා කල්පනා ශක්තිය නැතිකම, අත්‍යාවශ්‍ය උවමනා දේවල් හැරුන විට, සෑම දෙයක් කෙරෙහි ම උදාසීන භාවය, කුපිත වූ කල සාහසික වීම හා බියසුලු  වීම.
දූරදර්ශීභාවය, සත්‍යවාදී බව, උත්සාහය, පුරාණ චාරිත්‍ර ගරු කරන බව, ක්‍රමවත් බව අගයන, කල්පනා ශක්තියෙන් හීන බව.
ප්‍රතිභාශක්තියෙන් හෙබි, නිපදවීම් සහ සෙයා ගැනීම් පිළිබදව ඇල්මක් දක්වන චංචල කලබල ස්වභාවයෙන් යුත්, ධෛර්‍යවන්ත, උද්යෝගිමත්, අධිශ්ඨානශීලී, දක්‍ෂකම් පෙන්වන අය වෙති.
ගිණුම් කටයුතු කෙරෙහි නිපුනතාව, අධ්‍යාත්ම විද්‍යාව, ත්‍යාගශීලිබව, ගුප්ත, කලබල සහිත අව වෙති.
කලාව පිළිබද දක්‍ෂතා ඇති, ඉක්මනින් කිපෙන, ඉන්‍ද්‍රියන් පිනවීමට කැමති, අලංකාරයට කැමති, නිවේදන කටයුතු පිළිබද මනා දක්‍ෂතා ඇති අය වෙති.
අනාරක්‍ෂිත හැගිම් ඇති, තර්ක නැති, විනයක් නැති, වෙලාවට වැඩ කිරීමට හැගීමක් නැති අය වෙති.
ඇගිලි හි ආශ්‍රිත ග්‍රහයෝ
right|150px|thumb
ඒ ඒ ඇගිලිවලට අයත් ග්‍රහයෝ
right|150px|thumb
රේඛා
මෙම රේඛාව දීර්ගායුෂ, ශක්තිය හා ජීවිතය පිළිබද ගුණාත්මක ලක්‍ෂණ හෙලිකරයි. අලස බව හා සිතෙහි කලබල ස්වභාවය පෙන්වයි.
හෘද රේඛාව, කෙනෙකුගේ චිත්තාවේග, සම්භන්ධතාවයන් හා උදාර බව ත්‍යාගශීලි බව පාලනය කෙරේ
මෙම රේඛාව ස්මරණ ශක්තිය, බුද්ධිය, අවබෝධ ශක්තිය හා චිත්ත ඒකාග්‍රතාවය පිළිබද ශන්තීන් පාලනය කෙරේ
මෙම රේඛාවේ අත්ල පතුලෙන් පැන නැග සෙනසුරු තලාවට දිව යයි. ඒ ලෙසින් අත්ල දෙකට බෙදෙයි
මෙම රේඛාවෙන් පෙන්වන්නේ කෙනෙකුගේ දීප්තිය, කීර්තිය, පිළිගැන්ම හා සුඛෝපබෝගී ජීවිකයක ලක්‍ෂණයි.
ශරීරයේ සහ සිතෙහි සමබරතාවය මෙයින් අනාවරණය කරයි.
මෙම රේඛාව, අත්ල අයිනෙන්,බුද තලාව දෙසට පැනනගී හෘද රේඛාත් බුධ ඇගිල්ලත් අතර පිහිටයි.
මෙම රේඛාවෝ,සිකුරු තලාවේ සිටද ඉහල සහ පහල කුජ තලාවන්හි සිටද ලම්භාකාරව හරහට හෝ සමව ගමන් කරයි.
මේවා සිකුැු තලාවේ පිහිටි සමකේන්‍ද්‍රීය රේඛවෝයි.
සෞඛ්‍ය තත්ත්වය, ධනය, බලය හෙලි කරයි.
මුදු රේඛා
එවැනි රේඛා ලක්‍ෂණ පිහිටි හස්තය හිමි තැනැත්තා, ආචාර ධර්ම වටිනාකම්,සෞන්දර්‍යයට ආදරය කරීම, සුඛෝපභෝගී යනදි ගුනාන්ග තුලින් ජය කණුව කරා පැමිණ තමාගේ අදහස් ඉටුකර ගනී.
දැණුම, විචක්‍ෂණ බුද්ධිය නියෝජනය කරයි.
හුදෙකලා වාසය සහ හැමදෙහි අශුභ දකින බව.
තරු ලකුණ
75px|left ධනවත්, බලවත් පුද්ගලයන් සමග සම්භන්ධතා, අතිශය දීප්තිමත් විවාහ, අංශභාගය, ඝාතනයට ලක් වීමකින් මිදීම, වංකභාවය, අවාසනාව, ආදරය කරණුලබන කෙනෙකුගේ අභාවය, විරුද්ද ලිංගිකයකු පිළිබද හේතු නිසා අවාසනාව ගෙනදීම.
ලපය ලකුණ
75px|left කීර්තිය විනාශ වීම, සමාජ තත්ත්වයට හානියක්, ව්‍යාපාර අසාර්ථක වීම, සටනකදී තුවාල සීදුවීම, නහරගත ආබාධ,බඩ ආශ්‍රිත ආබාධ,නින්දා,අපවාද, කෝපය ඇවිස්සීම, කීර්ති හානි, දුක් කරදර,මහලු වයසේ දුක් කරදුර
කතිර ලකුණ
75px|left වාසනාවන්ත විවාහයක්, හදිසි අනතුරු, රැවටීම, මයාව, වන්චාව, සටන් තුලින් අනතුරු, බරපතල මුදල් හානි,රාගාධික බව, ජීවිතයෙන් සමුගැන්ම, බලවත් අසීරුතාවන්ට පත්වීම, රැවටීම, වංචිවන්ට හසුවීම.
ත්‍රිකෝන ලකුණ
75px|left උසස් රාජ්‍ය තත්ත්වයක් ලැබීම, කලාවෙන් සමෘද්ධියට පත් වීම, ගුප්ත විද්‍යාවන් පිළිබද හැකියාවන්, හමුදා,යුද්ධ කටයුතු පිළිබද දක්‍ෂතා.
චතුරස්‍ර ලකුණ
75px|left සමාජ සුරක්‍ෂිතතාව ලැබීම, අනතුරු වලින් ප්‍රවේසම් වීම, විපතකින් ආරක්‍ෂා වීම, විවාහ බේරා ගැනීම, සමුද්ධිය, දුරුවල හදවත්, කීර්තිය හා වාසනාව,කරදර හිරිහැර සහිත මනස.
කවය ලකුණ
75px|left සමුද්ධිය, හිතවත්කම දියුණු වීම, පිළියම් වැද්ද නොගන්නා අයහපත් සෞඛ්‍ය තත්ත්වය, විපත්තිදායක ප්‍රතිපල ගෙනදේ.
දැල් ලකුණ
75px|left සදාචාරය පිරිහීම, ව්‍යාකූල අවුල් ජාලයක්, අහංකාර ව්‍යාජ පිළිවෙත්, සාහසික මරණයකි, විශ්වාසය කඩ වීම,ව්‍යාපාර හානි, ගමනේදී අලාභ,සම්භන්ධතාවයක් කෙලවර වීම, අනාගතය හෙලිකරණ සිහින.
දූපත් ලකුණ
75px|left මිතුරකු විසින් කරණුලබන විනාශයක්, අධ්‍යාත්මික දැණුම, සහජ සක්‍ෂතා අපතේ හැරීම, රැකියා බලාපොරොත්තු අපහමුතා, කාමමිත්‍යාචාරය නිසා අවාසනාවන්ත විවාහයක්, අභ්‍යන්තර ගැටුම්, සම්භන්ධතාවයක වරදකරු, නින්ද නොයෑමේ ආභාධ.
සෝපාන රේඛා ලකුණ
75px|left මහන්සියෙන් ඉහල නැගීම, රත් පිත් විකාරය, ව්‍යාපාර අසාර්ථක වීම, අයහපත් සෞඛ්‍ය.
කැඩුණු රේඛා ලකුණ
75px|left මහා විපතකි, ප්‍රේම සම්ශන්ධතා බිද වැටීම, පසුබෑම් සහිත සමුද්ධිය, අස්ථිරබව හා අනාරක්‍ෂිත බව, සීමාන්තික ලෙස ලිංගික අභිලාශයන් ඉටුකර ගැනීමෙහි නිරත වීම.
බිදීගිය රේඛා ලකුණ
75px|left අත්වැරැද්දකින් යන්තම් බේරීම, දුකෙන් පීඩාවට පත් වීම, ආඩම්බරය හේතුවෙන් ආදරය කරන්නෙකු අහිමි වීම, හිසේ තුවාල වීමක් වැලකීම.
දම්වැල් රේඛා ලකුණ
75px|left අලස ගතිය, තරහ යෑම, දුර්වල සෞඛ්‍ය, අසභ්‍ය, සල්ලාල, ආත්මාර්ථකාමීත්වය, අරගල කිරීම සහ දුඃඛිතකම.
බාධක රේඛා ලකුණ
75px|left කීර්තියට හානි, හෙද වාසනාව, අතිශය ධෛර්‍යය, විශිෂ්ට රැකියාව, ප්‍රසිද්ධිය.
තිශූල රේඛා ලකුණ
75px|left වාසනාව ගෙන එයි, විශිෂ්ඨ ජයග්‍රහන, පුදුමවන තරම් සමෘද්ධිය,ධනවත් ප්‍රසිද්ධියට පත් කෙනෙකි.
සමාන්තර රේඛා කීපයක ලකුණු
75px|left ස්ථාවර භාවය, හැම දෙයකම නරක පැත්ත ඉපන ස්වභාවය, විශිෂ්ටත්වය, නින්ද නොයෑම.
ටස්ල් රේඛා ලකුණ
75px|left වහා හෙම්බත් වීම, හදිසියේ අමතක වීම, කලබල නැති විවාහයකි, සහජ දmo
කැලෑ කැපීම, වන විනාශය
වන විනාශය යනු වගා බිම්, තෘණ භූමි, නාගරිකකරණය, හිස් භූමි(ක්‍රීඩාංගන) සඳහා මෙන්ම දැව හා ඉන්ධන අවශ්‍යතා සදහා වනාන්තර එළි පෙහෙළි කිරීමයි. සාමාන්‍යයෙන් සැළකිය යුතු කැලෑ ප්‍රදේශයක් එළි පෙහෙළි කිරීමේ ප්‍රතිඵලය වී ඇත්තේ පරිසරය විනාශවීමයි.ඒ සමඟ ජෛව විවිධත්වය අඩු වීමද සිදුවේ. බොහෝ රටවල මහා පර්මාණයෙන් කැලෑ කැපීම කරගෙන යන අතර ඒ හේතුවෙන් භූ විද්‍යාත්මක පරිසරය හා දේශගුණය වෙනස් වේ.
ප්‍රමාණවත් නැවත වගා කිරීමකින් තොරව ගස් කැපීම යනුවෙන්ද කැලෑ කැපීම හදුන්වා දිය හැකිය.19 සියවසේ මැද භාගයේ පටන් පෙරනුවු පරිදි වනානන්තර විනාශ කිරීමේ අහිතකර විපාකයන්හි ප්‍රතිඵල අත්විදිනට පෘථිවි වාසීන්ට සිදුවිය. අම්ල වැසි නිසාවෙන් යුරෝපයේ වනාන්තර රැසක් විනාශ වී ඇත. පසුගිය දශක දෙකේදී පමණක් ඇෆ්ගනිස්ථානය සතුව පැවත් සමස්ථ වනාන්තර වපසරියෙන් 70% ට වැඩි ප්‍රමාණයක් විනාශ වී ඇත. කෙසේ වෙතත් ලෝකයේ නිවර්තන වැසි වනාන්තර විනාශ කිරීම් මේ වන විටද වේගයෙන් සිදුවේ.මෙම මහා පරිමාණයේ වන විනාශය එම වනාන්තරවල ජෛව විවිධත්වය කෙරෙහි මහත්සේ බලපා ඇත.
වරක් ලෝකය ආවරණය කරන ලද උෂ්ණ කලාපීය මේරු වනාන්තර වපසරිය හෙක්ටයාර් බිලියන 1.5 සිට 1.6 දක්වා වූණි.එයින් හෙක්ටයාර් මිලියන 750 සිට  800 ත් අතර වනගහනයක් මේවන විට කපා දමා ඇත.වනාන්තර විනාශය දැනටමත් උග්‍රවී ඇත්තේ ලෝකයේ ජෛව විවිධත්වයෙන් දෙවැනි තැන ගෙන ඇති දකුණු ආසියාවේ ය. එයින් ද වැඩි වනාන්තර ප්‍රමාණයක් ඉතුරු වී ඇත්තේ ඇමර්සන් කලාපයේ ය. ඇමර්සන් වැසි වනාන්තරයෙන් හෙක්ටයාර් මිලියන 600 වඩා වැඩි භූමි ප්‍රමාණයක් ආවරණය කර ඇත. මිනිස් ජනගහනය ශීඝ්‍රයෙන් වැඩිවීමත් සමඟ මහා පරිමාණයෙන් වනාන්තර විනාශය කරගෙන යනු ලැබේ. එම වනාන්තර ආරක්ෂා කිරීමට ‍ලෝක මට්ටමින් නිසි ක්‍රියාමාර්‍ග ගැනීම වහා කළ යුතුය .නැතහොත් 2030 වන විට ලොක වන ගහ‍නයෙන් ඉතිරි වනුයේ 10% තරම් පහළ අගයකි. ඒ අනුව 80% පමණ වනාන්තර විනාශවී දස දහස් ගණනක් සත්ව වර්‍ග නැතිවී යනු ඇත.