රුසියානු_ඉතිහාසය
අතීත යුරෝපයේ පොලිස් කරුවා
නැපෝලියන් රුසියාවේදී ලද දුක්බර පරාජය ඔහුගේ කීර්තිය පිරිහී යාමට තුදු දුන්නේ යම් සේද, නැපෝලියන් අනනිභවනීයයයි සැලකුන සමයක ඔහුට එරෙහිව රුසියාව ලද දීප්තිමත් ජයග්‍රහණය ඇගේ ඉමහත් මහිමයට හේතු විය. සාර් තුමා යුරෝපයේ ‘ගැලවුම් කරුවා’ ලෙස බුහුමන් ලබද්දී, නැපෝලියන්ට එරෙහිව ඔස්ට්‍රියාව, ප්‍රසියාව, බ්‍රිතාන්‍යය, ස්පාඥ්ඥය, ස්වීඩ්නය ඇතුළු ගොඩනැඟුන පුළුල් යුරෝපීය සන්ධානයේ (Sixth Coalition) නායකත්වය නිතැතින්ම හිමිවූයේ රුසියාවටයි. රයින් ගඟ තරණය කොට පැරිසිය අල්ලා ගන්නා ලෙස එහි අණදෙන නිළධාරී තැන්පත් ඇලෙක්සැන්ඩර් සාර් ඒකාබද්ධ මිත්‍ර හමුදාවට නියම කලේය. ප්‍රංශ හමුදාවට අණ දෙන ලද්දේ නැපෝලියන්ගේ සොයුරු ජෝසොෆ් බොනපාර්ට් විසිනි. මේ සටනේ දී දොන් පෙදෙසේ සිට පැමිණි ජනරාල් මත්වේයි ප්ලැටොව් කුමාරයාගේ කොසෑක් අසරු බල ඇණි ප්‍රංශුවනට එරෙහිව බොහෝ දස්කම් පෑහ. 1814 පැරිසිය වටලන ලදී. වාසනාවකට මෙන් නගරයට ගිනිතබා පසුබැසීමට නොසිතූ පැරිස් නුවරු නගරයේ යතුර සාර්ට භාර දුන්හ. නව යුරෝපයේ බලමුළු නිර්නය කිරීම සඳහා සාර්ගේ සභාපතීවයෙන් යුතුව පැවති 1815 වියානා කොන්ග්‍රසය රුසියාව එතෙක් මෙතෙක් ලද ඉහලම රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ජයග්‍රහනයක් ලෙස සැලකීමේ වරදක් නැත. පෝලන්තය රුසියනු අධිරාජ්‍යයට අයත් වසමක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කෙරින. ලංකාව බ්‍රිතාන්‍ය කිරීටයේ යටත් විජිතයක් ලෙසද එමඟින් නිල වශයෙන් පිළිගන්නා ලදී. තම ආර්ථික අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් කුඩා ජාතීන් සූරා කෑම සියළු රාජාණ්ඩු බලවතුන් විසින් මෙකල අනුගමනය කල රාජ ධර්මයක් බව පෙනේ. පර්සියාවෙන් අත්පත් කොටගන්නා ලද නැගෙනහිර ජෝර්ජියාව හා අසර්බයිජානය ද රුසියාව සතු බවට සෙසු යුරෝපීය බලවත්තු එකඟ වූහ. එහෙත් රුසියාව යුරෝපයේ පොලිස් කරුවා බවට පත්වීමත්, පෙරදිගට නෑ කම් කියන ස්ලාව් වරු බටහිර රීති තීරණය කිරීමත් නෝර්ඩික් වරුනට රුචි වූයේ නැත. ඔස්ට්‍රියාව, ප්‍රසියාව, ස්වීඩ්නය හා බ්‍රිතාන්‍යය ඈට ඊර්ෂ්‍යා කලහ. මෙකල වඩ වඩාත් දේවධර්මයෙහි එල්බගත් සාර් තැනගේ මතය වූයේ කතෝලික දහමේ ස්ලාව් මුහුණුවර වූ ඕර්තොඩොක්ස් කතෝලිකයන් එකම නියෝජිතයා රුසියාව බවත්, ඔටෝමන් වරුනට එරෙහි ඕර්තොඩොක්ස් ‘කුරුස යුද්ධය’ ඇගේ ඓතිහාසික මෙහෙවර බවත්ය. එහෙත් කාර්මික විප්ලවය නිසා බටහිර ලෝකයේ ඇතිවූ සීඝ්‍ර දියුණුවට සාපේක්ෂව ගත් කල රුසියාවේ සමාජීය හා ආර්ථික පසුබෑම තවදුරටත් වසන් කල හැකි නොවීය. මෙය මුලින්ම හඳුනා ගන්නා ලද්දේ නැපෝලියන්ගේ යුද්ද මාලාව නිසා යුරෝපයේ අත්දැකීම් ලබා සියරට පැමිණී රුසියානුවන් විසිනි. ලිබරල් ප්‍රතිසංස්කරණ හඳුන්වා දීමෙන් තොරව රුසියාව ඇගේ හමුදාමය ප්‍රතිරූපයට ගැලපෙන සමාජීය හා ආර්ථික මට්ටම් දිනාගැනීමෙහිලා අපොහිසත් වනු ඇති බව සිතූ ප්‍රභූ වරු පවා වූහ. පලමුවන ඇලෙක්සැන්ඩර් ලිබරල් වාදියෙකු ලෙස ප්‍රසිද්ධියක් දැරූවද, රුසියාවේ අධ්‍යාපනය තවදුරටත් මෙහෙයවුනේ අධ්‍යාත්මික වශයෙන් දේව ධර්මය හා දේශපාලනික වශයෙන් වැඩවසම් රාමුව කේන්ද්‍රකොට ගෙනය. 1825 දෙසැම්බරයේදී සාර් ඇලෙක්සැන්ඩර් තැන තයිපොයිඩ් උණ වැලඳීම හේතුවෙන් මිය ගියේය. ඔහුගේ උරුමක්කරුවා වූයේ පළමු නිකොලස් ලිබරල් වාදියෙකු නොවීය. යුරෝපීයකරණය පිළිකුල් කල හේ තමා කිරුළු පැලඳි දා ප්‍රතිසංස්කරණ පතා රුසියාවේ ලිබරල් මතධාරීන් විසින් අත්හදා බැළූ මංගල උද්ඝෝෂණය ක්‍රෑර ලෙස මැඩලීමටද පැකිලුනේ නැත. අනතුරුව ඔහු පර්සියාවට පහර දී ආර්මේනියාව ඈඳා ගනිමින් තුර්කිය දෙසට හැරුනේය. 1827 තුර්කි යුද්ධයේ එක් අතුරු ඵලයක් වූයේ ග්‍රීසිය ඔටෝමන් පාලනයෙන් නිදහස ලැබීමයි. එසේ වුවද 1831 දී පෝල් වරු රුසියන් පාලනයට එරෙහිව නැඟී සිටි කල නැවත උපරිම බලය යොදා ඔවුන් මැඩලිමට සාර් පැකිලුනේ නැත. කාර්මික විප්ලවයේ ප්‍රථිඵලයක් ලෙස බටහිර යුරෝපය තුල නිෂ්පාදන ධාරිතාවයේ හා මූලික යටිතල පහසුකම් වල සෑහෙන වර්ධනයක් සිදුවුවද, කාර්මීකරණය මඟින් ඇතිකෙරුන ගැටලුද එ හා සමානුපාතිකව ඉහල ගියේය. නාගරික පරිසරය තුල අවම පහසුකම් හා වේතන මත ජීවත් වූ කම්කරුවෝ සම්ප්‍රදායික පිටිසර ගොවීන්ට සාපේක්ශව වඩාත් වැඩි අන්‍යොන්‍ය සන්නිවේදනයක් සහිත වඩාත් කලහකාරී පිරිසක් වූහ. 1848 වසයේ යුරෝපය පුරා පැතිර ගිය විප්ලව රැල්ලට පදනම් වූයේ ඒ ඒ ජාතීන්ට ආවේණික වූ ගැටළු වුවද ඒ පිටුපස වූ පොදු හැඟීම වූයේ ගතානුගතික රාජාණ්ඩු ක්‍රමයේ විෂමතාවන්ට එරෙහිව මහ ජනයා තුලින් පැනනැඟුන අමනාපයයි. යටත් විජිත පාලනයට එරෙහිව ලංකාවේ ඌව වෙල්ලස්ස ජනයාද කැරලි ගැසුවේ මේ කාලයේදී බව සිහිපත් කල යුතුය. දැවැන්ත පෙලපාලි හා උද්ඝෝෂණ හමුවේ ලිබරල් ප්‍රතිසංස්කරන හඳුන්වාදිමට ප්‍රසියාවට සිදුවූ අතර ඔස්ට්‍රියානු අධිරාජ්‍යයේ විශාලතම වසම වූ හන්ගේරියානු රාජධානියේ මැග්යාර් වරු නිදහස ඉල්ලා කැරලි ගැසීමට වන්හ. මේ තත්වය නිසා නැවතත් සාර්ගේ උදවු පැතීමට හැබ්ස්නබර්ග් වරුනට සිදුවිය. කොසෑක් හමුදා විසින් හන්ගේරියානු හා රොමෙනියානු නිදහස් සටන් සුනු විසුනු කිරීමේ ප්‍රථිඵලය වූයේ යුරෝපය සාර්ට ස්තුතිවන්ත වීම නොව, මහාද්වීපය තුල වර්ධනය වන රුසියානු බලපෑම ගැන ඇගේ මිතුරන් ඉමහත් සැක සංකා ඇතිකොට ගැනීමය. අනිත් අතට යුරෝපයේ සාමය රැකීම සඳහා රුසියානු හමුදා සැපයීමට හිලවු වශයෙන් ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යය සමඟ තනිවම ගණුදෙනු කිරීමේ නිදහස තමා සතුවිය යුතු බව සාර්ගේ විශ්වාසය විය. මෙය ව්ලදිමීර් පුටින්ගේ රුසියාව අද අනුගමනය කරන පිලීවෙතට බොහෝ දුරට සමාන බවද මෙහිදී බැහැර කල නොහේ. මානව ඉතිහාසය යනු ශිෂ්ඨාචාරයේ තුල පන්තීන් අතර ඝට්ටනයේ ප්‍රථිඵලයක් යැයි කාල් මාක්ස් නම් ජර්මන් ජාතික දාර්ශනිකයා ගෙන් යුරෝපයේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ නැඟීමට ලද දායකත්වයද සුළු පටු නැත. නිෂ්පාදනයේ හිමිකම ප්‍රාග්ධනය මත නොව ශ්‍රමය මත තීරණය විය යුතු බව කී හේ ධනේඅර්බුදයට පත්වෙමින් පැවති ධනේෂ්වර ක්‍රමය බිඳ දැමීමට නිර්ධන පන්තිය සංවිධානය විය යුතු බව කියා සිටියේය. මාක්ස් මෙහිදී විශේශයෙන්ම සඳහන් කල කරුණ නම් නිර්ධන පන්තිය තුල සිටින දේශපාලන විඥානයෙන් තොර ‘පාදඩ පංතිය’ (Lumpenproletariat) මෙම අරගලයට සම්බන්ධ කොට නොගත යුතු බවයි. අනාගත වාමාංශික ව්‍යාපාර විසින් බොහෝ විට නොසලකා හැරුන මෙම අනතුරු ඇඟවීමෙ අර්ථය වූයේ පවතින ක්‍රමය කෙරේ වෛරයකින් පසුවීම තුලින් පමණක් විප්ලව වාදියකු බිහිකොට නොහෙන බවයි. කාල් මාක්ස්ගේ අදහස් කාර්මික යුරෝපය තුල ඉතා සීඝ්‍රයෙන් පැතිර ගියද, සංස්කෘතික හා සමාජීය ප්‍රතිසංස්කරණ සදහා මේ වනතුරුත් ඉඩක් නුවූ රුසියාව තුල මෙකල මාක්ස් වාදය පිලීගැනුනෙ තවත් එක් බටහිර නිෂ්පාදනයක් ලෙසිනි. ස්ලාව් අනන්‍යතාව හා රුසියානු භාෂාව පදනම් වූ කොටගත් වැඩ පිළිවෙලක් වෙනුවෙන් තවදුරටත් පෙනී සිටි රුසියානු ජාතිවාදීහූ පුරාණ ස්ලාව් සම්ප්‍රදායට අනුව ගොඩනැඟුන ‘මීර්’ (Mir) නැමති ග්‍රාමීය කොමියුන මාක්ස් වාදයට වඩාත් ගැලපෙන ආදේශකයක් ලෙස දුටූහ. මෙ කාලයේ රුසියාව තුල වූ දාර්ශනික ප්‍රබෝධය හා ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ සමාජ කතිකාවත ඇලෙක්සාන්දර් පුෂ්කින්, ඉවාන් තුර්ගෙනෙව්, හා නිකොලායි ගොගොල් ගේ සාහිත්‍ය තුල මැනෙවින් පිලීබිඹු කොට ඇත. 1850 වන විට මහා බ්‍රිතාන්‍යය පමණක් නොව ප්‍රංශය හා ඔස්ට්‍රියාව හා ප්‍රසියාවද පසුවූයේ වර්ධනය මහාද්වීපය තුල හිනි පෙත්තට ලඟාවූ රුසියානු බලපෑම ගැන ඇතිකොටගත් අසහනයෙනි. ඔටෝමන් බපාලනය යටතේ වූ බොස්පරස් සමුද්‍ර සන්ධිය රුසියානු යුද නැවු සඳහා විවර වනු ඇතැයි බ්‍රිතාන්‍යය බියෙන් පසුවූවාය. තවත් නාවුක බලවතකු අත්ලාන්තික් සාගරයට පිවිසීම ලන්ඩනයට රුචි නැත. මෙම උපකල්පනය නොසලකා හැරිය නොහැකි යථාර්ථයක් බවට පත් වූයේ 1853 දී රුසියානු හමුදා විසින් තුර්කි නාවුක හමුදාව මුළුමනින් විනාශ කොට දැමීමෙන් අනතුරුවය. මෙ තත්වය යටතේ ඔටෝමන් පාලනය රැකගැනීම අනිවාර්ය අවශ්‍යතාවක් ලෙස සැලකූ මහා බ්‍රිතාන්යය හා ප්‍රංශය තුර්කි හමුදා සමඟ එක්ව ක්‍රිමියාව වැටලූහ. එකොලොස් මසක අසීරු සටනින් පසු පැහැදිලි වූයේ තනි තනිව සතුරන් පරාජය කලද, ඒකාබද්ධ යුරෝපීය සන්ධානයකට එරෙහිව ජය ගැනීමට රුසියාව අපොහොසත් බවයි. සිත් තැවුලට පත් පළමුවන නිකොලස්ට සටන අතරතුර තදබල සීතලක් වැලඳින. ප්‍රතිකාර ගැනීම ප්‍රතික්ෂෙප කල ඔහු නිව්මෝනියාවට ගොදුරුව මිය ගියේය. ක්‍රිමියානු සටන අසර්ථක වීම නිසා ලැජ්ජාවෙන් පසුවූ සාර්තුමා දිවි නසාගත් බව ඇතමෙක් කියති. එහි ඇත්ත නැත්ත කෙසේ වුවද අනතුරු කිරුළු පැළඳි ඔහුගේ පුත් දෙවන ඇලෙක්සැන්ඩර්ට සාමය ඉල්ලා සිටීමට සිදුවූ බව නම් සැබෑය. ක්‍රෙම්ලිනයේ ප්‍රතිරූපයට ඉමහත් කැලැලක් ඇති කරමින් ඇති කොටගත් මෙම සාම ගිවිසුමට අනුව කළු මුහුදේ නාවුක කටයුතු සඳහා රුසියාව විසින් ස්ථාපිත කොට තිබූ ඒකාධිකාරය අහෝසි වූ අතර බෝල්කන් කලාපයේ ඔටෝමන් පාලන ප්‍රදේශ වලින් රුසියානු හමුදා ඉවත් කොට ගැනීමට ඈට සිදු විය. ලෝකය සීඝ්‍ර වෙනස් කම් වලට භාජනය වෙමින් තිබිණ. යුරෝපයේ පස්වන බලවතා ලෙස ප්‍රසියාව හිස ඔසවමින් සිටියාය. නව තත්වය තුලින් පැහැදිලි වූයේ සෙසු බලවතුන් නැපොලියන්ගේ යුද්ධය හරහා රුසියාව ගොඩනඟාගත් මහාද්වීපික ඒකාධිකාරය තවදුරටත් නොඉවසන බව පමණක් නොව සිය සම්ප්‍රදායික භූ දේශපාලන න්‍යාය පත්‍රය ක්‍රියාත්මක කරන අතරතුර ඈ ඉක්මන් අභ්‍යන්තර ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහාද යොමුවිය යුතුව තිබුණ බවයි.