cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
කිලිනොච්චි මැතිවරණ කොට්ඨාශය
කිලිනොච්චි මැතිවරණ කොට්ඨාශය  මාර්තු 1960 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ කොට්ඨාශ අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය නම් ලද්දේ උතුරු පළාතේ කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික්කයේ,  කිලිනොච්චි නගරය අනුව යමිනි. මාර්තු 1960 හිදී චාවකච්චේරි මැතිවරණ කොට්ඨාශයේ දකුණුදිග කොටස ඡේදනය කිරීමෙන් මෙම කොට්ඨාශය නිමවන ලදි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශ වූ කොට්ඨාශ 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශ 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුනු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී කිලිනොච්චි මැතිවරණ කොට්ඨාශය වෙනුවට  යාපනය බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශය තුල ඡන්ද කොට්ඨාශයක් ලෙස කිලිනොච්චි දිගටම පවතියි.
1960 (මාර්තු) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
19 මාර්තු 1960 දිනදී පැවැත්වුණු සතරවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1965 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
22 මාර්තු 1965 දිනදී පැවැත්වුණු  හයවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1970 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
27 මැයි 1970 දිනදී පැවැත්වුණු සත්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුණු අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ කොට්ඨාශ ප්‍රවර්ගය:කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික්කය
සොරණාතොට ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
සොරණාතොට ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, ඌව පළාතේ,   බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය
භූමිප්‍රමාණය අනුව රටවල් හා පරායත්ත භූමිප්‍රදේශ නාමාවලිය
මෙය සම්පූර්ණ භූමි ප්‍රමාණය අනුව ලෝකයේ ස්වෛරී රටවල් ලැයිස්තුව වේ. සංඛ්‍යාන කටයුතු සඳහා, ස්වෛරී රාජ්‍යයන්ගෙන් වෙන්ව පරාධීන භූමිප්‍රදේශයන් ලැයිස්තුගත කොට ඇති අතර ඒවා ඇලකුරු මගින් දක්වා ඇත. අගයයන් නිරූපණය කරන්නේ, භූමි හා රට අභ්‍යන්තරයෙහි වූ ජල තලයන් (විල්, ජලාශ, ගංගා) සමන්විත සම්පූර්ණ වර්ගඵලයන් වේ. සමුද්‍රීය අභ්‍යන්තර ජලතල (වෙරළ සහිත ජලතල), දේශභූමික ජලතලයන් හා බහිෂ්කාර ආර්ථීක කලාපයන් ඇතුලත් කර නොමැත. විවිධ රටවල් ඇන්ටාක්ටිකාව (14.4 මිලියන කිමි² සම්පූර්ණ වර්ගඵලය) පිළිබඳව ඉදිරිපත් කරන අයිතිවාසිකම්ද එලෙසම ජනාශ්‍රිත‍ නොවූ පරාධීන භූමිප්‍රදේශයන්ද ඇතුලත් කොට නොමැත. ලෝකයේ මුළු භූමි ප්‍රමාණය 148,939,063 කිමී² වේ (ලෝකයේ පෘෂ්ඨ වර්ගඵලයෙන් 29% ක් පමණ).
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:රටවල් ප්‍රවර්ගය:භූගෝල විද්‍යාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
හැටදාගේ
thumb|හැටදාගේ සිද්ධස්ථානයට ඇතුළුවීම.
හැටදාගේ යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, පොළොන්නරුව නගරයෙහි පිහිටා ඇති පෞරාණික ගොඩනැගිල්ලකි. මෙය අතීතයේ දළදා මාලිගාව ලෙස යොදාගෙන ඇත. එය තනවා ඇත්තේ නිශ්ශංක මල්ල රජ විසිනි.
හැටදාගේ තනවා ඇත්තේ, ගල්, ගඩොල් සහ ලී භාවිතා කර මුත්, ගඩොල් සහ ගල් බිත්ති වල කොටස් පමණක් දැනට ශේෂ ව ඇත.දෙමහල් ව්‍යුවහයක් බවට පෙනෙන්නට ඇතත්, උඩු මහල දැනට විනාශ වී ඇත. සිද්ධස්ථාන ශාලාව තුල, කළුගලින් නෙළු බුදු පිළිම තුනක් තැන්පත් කර ඇත.
පිහිටුම
ශ්‍රී ලංකාවේ, උතුරු මැද පළාතේ, පොළොන්නරුව පුරාතන නගරයේ,  හැටදාගේ පිහිටා ඇත. නගරයෙහි පැරණිතම සහ මහත් ශුද්ධවූ ස්මාරක පිහිටා ඇති චතුරස්‍රාකාර ප්‍රදේශයක් වන දළදා මළුවෙහි උතුරු දිග කොණට සමීපයෙහි මෙය පිහිටා ඇත. දකුණු දිගට මුහුණ ලා ඇති එහි ඇතුළුවීමේ ද්වාරය, එක එල්ලේ පොළොන්නරුව වටදාගේ ඇතුළුවීමේ දොරටුවට මුහුණ ලා සිටියි. ගල්පොත ශිලා ලේඛනය එය සමීපයෙන් නැගෙනහිර දිශාවට වන්නට පිහිටි අතර, අටදාගේ පිහිටන්නේ එයින් බටහිර දිශාවට වන්නටය.
ඉතිහාසය සහ නාමකරණය
නිශ්ශංක මල්ල රජ (1187–1196) විසින් හැටදාගේ ගොඩනංවන ලද්දේ, දළදා මාලිගාව වශයෙනි. රාජාවලිය, පූජාවලිය සහ ගල්පොත ශිලා ලේඛනය ඇතුළු ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර කිහිපයක් සඳහන් කරන්නේ එය තැනුනේ පැය සැටක් හෙවත් දවසක් තුලදී බවයි. දාගේ යන්නෙන් අදහස් වන්නේ ධාතු ගර්භය බැවින්, දින හැටකින් නිම කිරීම සිහි කිරීමට මෙම නම යෙදුවා විය හැක. තවද සිද්ධාන්තයක් වන්නේ, මෙම නම යෙදීමට හේතුව, ධාතුන් වහන්සේලා හැට නමක් වඩම්මවා තිබීම නිසා බවයි. දළදා වහන්සේ බොහෝ විට වඩම්මවා තබන්නට ඇත්තේ උඩු මහලේය.
ව්‍යුහය
thumb|සිද්ධස්ථානය තුල පිහිටි බුද්ධ ප්‍රතිමා තුන. දෙමහල් ගොඩනැගිල්ලක් ලෙස පැවැති මෙහි ඉහළ මහළ තුල දළදා වහන්සේ සහ පාත්‍ර ධාතුව තැම්පත් කර තිබූ බව සැළකෙයි. බිත්ති වල යොදා ඇති ගල් පුවරු අතර නිශ්ශංක මල්ල රජුගේ ලිපි තුනක් දැකගත හැකිවේ. මෙහි වහළ දැව පරාල යොදා උළු සෙවිලි කොට තිබී ඇත.
146
වසර 146 (CXLVI) යනු, ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර   සිකුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දකි  (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත). එකල එය හැඳින්වුනේ, ක්ලාරුස්ගේ සහ සෙවේරුස්ගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ධූර වර්ෂය (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්,  අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා  899 වසර) ලෙසිනි. මෙම වසර සඳහා 146 යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය. ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
දෝ දිල් බන්ධේ ඒක් ඩෝරි සේ
දෝ දිල් බන්ධේ ඒක් ඩෝරි සේ (සිංහල: එක හුයෙන් සබැඳි දෙහදක්) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු රූපවාහිනී නාට්‍යයකි. මෙය 2013 අගෝස්තු 12 ඇරඹී සී ටීවී නාළිකාව ඔස්සේ සඳුදා සිට සිකුරාදා දක්වා රාත්‍රීන්හි විකාශය විය.
කථාපුවත
This story revolves around a young woman named Shivani whose parents died in a plane crash. After her parents' demise, her paternal grandfather, Daaju takes care of her. Daaju is overprotective of Shivani and he believes that he can control Shivani's life. Therefore, Daaju wants to plan Shivani's future, including her wedding. Raghu is Daaju's servant and he helps Daaju in his errands. Shivani calls Raghu a jaadoogar since he always fulfills her wishes. Daaju has arranged Shivani's marriage with her childhood sweetheart, Abimanyu, however Daaju is unaware of Abhimanyu's evil intentions. Abhimanyu wants to marry Shivani, so he can inherit Daaju's wealth and property. Once Shivani and Raghu find out about Abhimanyu's evil intentions, they have a "fake" marriage in order to prevent Abhimanyu from getting Daaju's property. Through their fake marriage starts Shivani's exposure to the real world where she realizes that life isn't as beautiful and easy as her life with Daaju. Through their fake marriage starts Raghu's and Shivani's journey into a blissful married life where they realize that they are each other's true soulmates.
බාර්සිලෝනාවෙහි දිස්ත්‍රික්ක
thumb|300px|right|නගරයෙහි දිස්ත්‍රික්ක දහය. ස්පාඤ්ඤයෙහි, කැටලෝනියාවෙහි, බාර්සිලෝනා නගරය, නියමාකාරයෙන්  දිස්ත්‍රික්ක 10 කට බෙදා වෙන් කර ඇත. ප්‍රධාන නගර සභාව, විසින් නියමකෙරෙන සභිකයෙක් විසින් එක් එක් දිස්ත්‍රික්කය පරිපාලනය කෙරෙන අතර, ඔවුන්ගේ ප්‍රදේශයෙහි නාගරිකත්වය හෝ යටිතලපහසුකම් වැනි කටයුතු සම්බන්ධයෙන් තරමක බලාධිකාරියන් එක් එක් අය සතු වෙයි. විවිධ දිස්ත්‍රික්ක වලට නගරය බෙදීමට වර්තමානයෙහි භාවිතා වන පිළිවෙල අනුමත කරන ලද්දේ 1984 වසරෙහිදීය. යාබද ප්‍රදේශ 73 කට බාර්සිලෝනාව බෙදා වෙන් කිරීමෙහි නව ක්‍රමයක් 2009 වසරෙහිදී ඇරඹුවේ  (දිස්ත්‍රික්ක 10 තවමත් භාවිතයෙහි පවතියි), නගර සභාව වෙතින් වඩාත් හොඳ සේවාවක් ලබා දෙනු රිසියෙනි.
මෙම දිස්ත්‍රික්ක වලින් සමහරක්, පුරාතන ඉතිහාසයෙහිදී සරියා, ලස් කෝර්ට්ස්, සන්ත් අන්ද්‍රියු ද පලෝමාර්, ග්‍රාසියා හෝ සන් මර්තී ද ප්‍රොවොන්සල් ලෙසින් ස්වාධීන නාගරික බලප්‍රදේශ වශයෙන් තිබී 19වන සියවසෙහි අග භාගයෙහිදී සහ 20වන සියවසෙහි මුල් අඩෙහිදී බාර්සිලෝනා නගරය වෙත එක් වී තිබෙයි.
පෙරදිග කතෝලික සභාවන්
නැගෙනහිර කතෝලික පල්ලි
සංචාලනයට යන්න සෙවීම සඳහා පනින්න
මෙම ලිපිය නැගෙනහිර පල්ලි ගැන කතෝලික පල්ලිය සමඟ සම්පුර්ණයෙන්ම සම්බන්ධ වේ. අනෙකුත් නැගෙනහිර ක්‍රිස්තියානි පල්ලි සඳහා, නැගෙනහිර ක්‍රිස්තියානි ධර්මය බලන්න.
එරිත්‍රියන්
ආර්මේනියානු චාරිත්‍රය
ආර්මේනියානු
බයිසන්ටයින් චාරිත්‍රය
ඇල්බේනියානු බෙලාරුසියානු බල්ගේරියානු ක්‍රොටේෂන් සහ සර්බියානු ග්‍රීක් හංගේරියන් ඉතාලෝ-ඇල්බේනියානු මැසිඩෝනියානු මෙල්කයිට් රොමේනියානු රුසියානු රුතීනියානු ස්ලෝවැක් යුක්‍රේන්
ලතින්
බටහිර සිරියැක් චාරිත්‍රය
කතෝලික පල්ලිය (සාමාජිකත්වය අනුව).
සිරෝ-මලබාර් පල්ලියේ බැසිලිකාව යනු නැගෙනහිර නැගෙනහිර කතෝලික බැසිලිකාව වන අතර ආසියාවේ තුන්වන උසම කුළුණ වේ.
නැඟෙනහිර කතෝලික පල්ලි හෝ පෙරදිග කතෝලික පල්ලි, නැඟෙනහිර-චාරිත්‍රානුකූල කතෝලික පල්ලි හෝ හුදෙක් නැගෙනහිර පල්ලි ලෙසද හඳුන්වනු ලබන අතර සමහර historical තිහාසික අවස්ථාවන්හිදී යුනියට්ස් ලෙස හැඳින්වේ, [අ] නැගෙනහිර ක්‍රිස්තියානි සූයි අයිරිස් (ස්වාධීන) විශේෂිත පල්ලි විසිතුනකි. කතෝලික පල්ලියේ, රෝමයේ පාප්තුමා සමඟ පූර්ණ එකඟතාවයකින්. ඔවුන් එකිනෙකා හා ලතින් හෝ රෝමානු පල්ලිය (බටහිර පල්ලිය ලෙසද හැඳින්වේ) සමඟ එක්සත් වී ඇත. විශේෂයෙන්, ඔවුන් රදගුරු විද්‍යාලය තුළ රෝමයේ රදගුරු තුමාගේ කේන්ද්‍රීය කාර්යභාරය සහ හිටපු ආසන දෙව්මැදුර කතා කිරීමේදී ඔහුගේ වැරදිසහගත බව හඳුනා ගනී. නැගෙනහිර කතෝලික පල්ලිවලින් බහුතරය නැගෙනහිර ඕතඩොක්ස් පල්ලිය, පෙරදිග ඕතඩොක්ස් පල්ලි සහ නැගෙනහිර of තිහාසික පල්ලියේ කණ්ඩායම් වන අතර පල්ලි සබඳතාවලට බලපෑම් කරන දේශපාලන හා සංස්කෘතික තත්වයන් දුරු කිරීම හේතුවෙන් රෝමයේ රදගුරු තුමා සමඟ නැවත සම්බන්ධ වී ඇත. එනිසා ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියානු චාරිත්‍රය, ආර්මේනියානු චාරිත්‍රය, බයිසැන්තියානු චාරිත්‍රය, නැගෙනහිර සිරියැක් චාරිත්‍රය සහ බටහිර සිරියැක් චාරිත්‍රය ඇතුළු නැගෙනහිර කතෝලික පල්ලි විසිතුනේ පූජනීය සම්ප්‍රදායන් පහ වෙනත් නැගෙනහිර ක්‍රිස්තියානි පල්ලි සමඟ බෙදාගෙන ඇත. [3] එහි ප්‍රති the ලයක් වශයෙන් කතෝලික පල්ලිය පූජනීය චාරිත්‍ර හයකින් සමන්විත වේ. නැඟෙනහිර කතෝලික පල්ලිවල ඉහත සඳහන් කළ ආගමික වත්පිළිවෙත් පහක් සහ ලතින් පල්ලියේ ලතින් පූජනීය චාරිත්‍ර ද ඇතුළුව.
කුලදෙටුවන්, අගනගරයන් සහ ප්‍රධාන අගරදගුරුවරුන්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් නැගෙනහිර කතෝලික පල්ලි පාලනය කරනු ලබන්නේ නැගෙනහිර පල්ලිවල කැනන් සංග්‍රහයට අනුකූලවය. එහෙත් සෑම පල්ලියකටම තමන්ගේම කැනන් සහ නීති ඇතත්, ඔවුන්ගේ සම්ප්‍රදායන් ආරක්ෂා කර ගැනීම. පැහැදිලිවම ධෛර්යමත් කර ඇත. කතෝලික පල්ලියේ වාර්ෂික නාමාවලිය අනුව ඇනුවාරියෝ පොන්ටිෆියෝ (කතෝලික පල්ලියේ වාර්ෂික නාමාවලිය) අනුව විවිධ පල්ලිවල මුළු සාමාජික සංඛ්‍යාව මිලියන 18 ක් පමණ වන අතර, එමඟින් කතෝලික පල්ලියෙන් සියයට 1.5 ක් පමණ වන අතර, ඉතිරි සාමාජිකයින් බිලියන 1.3 කට වඩා වැඩි ය. ලතින් පල්ලියට.
නැගෙනහිර කතෝලික පල්ලි අතරින් සැමවිටම ශුද්ධාසනය සමඟ පූර්ණ සම්බන්ධතාවයක් පවත්වා ගෙන ගිය එකම පල්ලිය ලෙස මැරොනයිට් පල්ලිය සැලකේ. අනෙක් පල්ලි බොහොමයක් 16 වන සියවසේ සිට එක්සත් විය. කෙසේ වෙතත්, මෙල්කයිට් ග්‍රීක කතෝලික පල්ලිය සහ ඉතාලෝ-ඇල්බේනියානු කතෝලික පල්ලිය ද නිරන්තර එකඟතාවයකට හිමිකම් කියයි. සාමාජිකත්වය මත පදනම් වූ විශාලතම පල්ලි හය නම්: යුක්රේන ග්‍රීක කතෝලික පල්ලිය (බයිසැන්තියානු චාරිත්‍රය), සිරෝ-මලබාර් පල්ලිය (නැගෙනහිර සිරියැක් චාරිත්‍රය), මැරොනයිට් පල්ලිය (බටහිර සිරියැක් චාරිත්‍රය), මෙල්කයිට් කතෝලික පල්ලිය (බයිසැන්තියානු චාරිත්‍රය), කල්දිවරුන් කතෝලික පල්ලිය (නැගෙනහිර සිරියැක් චාරිත්‍රය) සහ ආර්මේනියානු කතෝලික පල්ලිය (ආර්මේනියානු චාරිත්‍රය). මෙම පල්ලි හය නැගෙනහිර කතෝලික පල්ලිවල සාමාජිකත්වයෙන් 85% ක් පමණ වේ.
පුර්ණ හවුල යනු නැගෙනහිර කතෝලික පල්ලි සහ ලතින් පල්ලිය අතර අන්‍යෝන්‍ය පූජනීය හුවමාරුවකි. සමහර දේවධර්මීය කාරණා නිසා නැගෙනහිර කතෝලික පල්ලි අනෙකුත් නැගෙනහිර ක්‍රිස්තියානි පල්ලිවලින් බෙදී ගියද, පෙරදිග කැනන් නීතිය මගින් පාලනය වන පරිදි, ඔවුන් පසුකාලීන සාමාජිකයන් සත්ප්‍රසාදය හා අනෙකුත් පූජා සඳහා පිළිගනී. [ආ] විශේෂයෙන්, නැගෙනහිර කතෝලික පල්ලි බොහොමයක් ලතින් පල්ලියට වඩා ලිපිකරු බ්‍රහ්මචාරීභාවයට වෙනස් ප්‍රවේශයක් වන අතර විවාහක පුරුෂයන් පූජක තන්ත්‍රයට පැවිදි කිරීමට ඉඩ දෙයි (එපිස්කෝපියාවට නොවුනත්).
නැගෙනහිර කතෝලික පල්ලි වල මූලාරම්භය ඇත්තේ මැද පෙරදිග, නැගෙනහිර අප්‍රිකාව, නැගෙනහිර යුරෝපය සහ ඉන්දියාවයි. කෙසේ වෙතත්, 19 වන ශතවර්ෂයේ සිට ඩයස්පෝරාව බටහිර යුරෝපය, ඇමරිකාව සහ ඕෂනියාව දක්වා ව්‍යාප්ත වී ඇත්තේ පීඩා නිසා ය. ලතින් පල්ලියේ රදගුරු පදවියට අනුගාමිකයන්ට සේවය කිරීම සඳහා එපාර්චරීස් පිහිටුවා ඇත. ඇමරිකාව සහ ඕෂනියාව දක්වා ව්‍යාප්ත වී ඇත්තේ හිංසා පීඩා නිසා ය. මැදපෙරදිග ලතින් කතෝලිකයන් සාම්ප්‍රදායිකව රැකබලා ගනු ලබන්නේ ජෙරුසලමේ ලතින් කුලදෙටුවන් විසිනි
වෙනත් ගද්‍ය සාහිත්‍යය
දර්ශන විද්‍යාව, ඉතිහාසය, පුවත්පත් කලාව, නීතිමය හා විද්‍යාත්මක ලේඛන කලාවන් සාහිත්‍ය පෙල ගැස්විය හැක. එම කලාවන් දැන් පවතින පැරණිතම ගද්‍ය සාහිත්‍ය ලෙස හැඳින්විය හැක. නවකතා හා ගද්‍ය කෘතින් 'ප්‍රබන්ධ' ලෙස හඳුන්වන්නේ පෙර කියු සත්‍ය කරුණු සහිත ලේඛන හා පැරණි අප්‍රබන්ධන ලේඛන වලින් එන කෘතින් වෙන් කර දැක්විමටයි.
නුතන විද්‍යාත්මක පරියේෂණ වෙත පොදු ජනයා ලං නොවිමත් එහි සංකිර්ණත්වයත් හේතුවෙන් පසුගිය සියවස් දෙක පුරා සාහිත්‍යයේ විද්‍යාත්මක ස්වභාවය විශාල ලෙස අවම වී ඇත. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විද්‍යාව වර්තමානයේ දක්නට ලැබෙන්නේ පුවත්පත් ලිපි වලය. ඉයුක්ලිඩ්, ඇරිස්ටොට්ල් සහ නිව්ටන් වැනි දාර්ශනිකයන්ගේ විද්‍යාත්මක ගද්‍යයන් තවමත් ඉහල වටිනාකමකින් යුක්ත වුවද ඒවායේ අඩංගු විද්‍යාත්මක දර්ශනයන් යල් පැන ගිය බැවින් ඒවාහි නුතන පිලියමක් දක්නට නොලැබේ. නමුත් එහි තාක්ෂණික ස්වභාවය ඉහල නිසා එම ගද්‍යයන් ශාස්ත්‍රිය හෝ සාහිත්‍යමය කෘතින් ලෙස සැලකිය නොහැක. විද්‍යාවේ ඉතිහාසය හදාරන්නාවු සිසුන් පවා මෙවැනි ග්‍රන්ථ පරිහරණය කරන්නේ කලාතුරකිනි. නමුත් මෙසේ විද්‍යාව පොදු ජනයා අතර ප්‍රචලිත කරන්නා වු පොත් සාහිත්‍යමය කෘති ලෙස හැඳින්වීමට සුදුසු වේ.
දර්ශන විද්‍යාව ද ඉතා ඉහල ශාස්ත්‍රිය හික්මීමකින් යුක්ත වු විෂයයක් බවට පත් වි ඇත. මෙම විෂය හදාරන බොහෝ දෙනා විද්‍යා විෂයෙහි නියැලෙන්නන්ට වඩා මේ පිළිබඳ පසුතැවේ. වර්තමානයේ බොහෝ දාර්ශනික විද්‍යා කරුණු දක්නට ලැබෙන්නේ අධ්‍යාත්මික සඟරා වලය. ප්ලේටෝ, ඇරිස්ටෝටල්, ඒගස්ටින්, ඩෙස්කකාටෙස් හා නියට්සි වැනි ශ්‍රේෂ්ඨ දාර්ශනිකයන් ඉතිහාසයේදි යම් කතුවරුන් මෙන්ම ආගම ධර්මයට ඉතා ලැදි අය විය. වර්තමානයේදී සයිමන් බැල්ක්බර්න් වැනි දාර්ශනිකයන් විසින් ලියැවුණු ගද්‍යයන් ''සාහිත්‍යය' ගණයට ඇතුලත් වන්නේ ද යන්න පිළිබඳ වාද විවාද කරන ලදි. නමුත් දර්ශන විද්‍යාවේ තාර්ක ශාස්ත්‍රය වැනි කොටස් ඉහළ තාක්ෂණික ස්වභාවයක් දරන බැවින් එය සාහිත්‍ය ගණයට වඩා ගණිතමය ස්වභාවයක් දරන බවද කරුණු ලෙස දැක්වුණි.
පැරණි ලිඛිත මුලාශ්‍ර බොහොමයක් සාහිත්‍ය ලෙස පෙලගැස්විය හැකි වන අතර එහි ප්‍රදාන ප්‍රභේදයක් ලෙස 'නිර්මාණාත්මක අප්‍රබන්ධ' හැදින්විය හැක. එලෙසම සාහිත්‍යමය පුවත්පත් කලාව වැනි පුවත්පත් ලේඛන කලාවන් ද එහි ප්‍රභේදයක් වේ. කෙසේ වුවද, මෙම ක්ෂේත්‍රයන් ඉතා පුළුල් වන අතර ඒවා ප්‍රාථමික වශයෙන් උපයෝග්‍යවාදී අරමුණු සහිත වේ. එනම්, දත්ත වාර්තා කිරිම, හා නව කරුණු අනාගතයට ගෙන යෑමයි. මේ නිසා ඉහත ක්ෂේත්‍රයන්හි සාහිත්‍යමය තත්වයේ අඩුපාඩුවක් දක්නට ලැබේ. ප්‍රධාන 'සාහිත්‍යමය' ඉතිහාසඥයන් ලෙස හෙරොඩෝටස්, තිසිඩයිඩිස් හා ප්‍රොකෝපියස් හැඳින්විය හැක. නීති විද්‍යාව මෙතරම් පැහැදිලි අර්ථකථනයක් නොදක්වයි. ප්ලේටෝ හා ඇරිස්ටෝටල් වැනි දාර්ශනිකයන්ගේ සමහර කෘතින් මෙන්ම බයිබලයේ ආරම්භක කොටස්ද නීතිමය සාහිත්‍යයට අයත් ලෙස හැඳින්විය හැක. බැබිලෝනියාවේ ගම්මුරාබිගේ නීති වගුද මෙහිදි සලකනු ලබයි. බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යයේ පලමු ජස්ටිවනියන්ගේ සමයේ කෝපස් ජුරිස් සිවිලිස් හි රෝමානු සිවිල් නීතිය වැදගත් සාහිත්‍යයක් ලෙස හඳුන්වා දි ඇත. බොහෝ රටවල මුලික පොත් ද (ව්‍යවස්ථාවන්) සාහිත්‍ය ගණයේ ලා සැලකිය හැක. කෙසේ වෙතත් වත්මන් නීතිමය ලේඛන සාහිත්‍යමය ලක්ෂණ පෙන්වන්නේ කලාතුරකිනි. තරඟ නිර්මාණ (Game Design)පිටපත් කරන තරඟ ක්‍රිඩා කරන්නන් විසින් දක්නට ‍නොලැබේ. මේවා පිළිබඳ දැන ගැනීමට උනන්දුවක් දක්වන්නේ ද ඉතා කුඩා කොට්ඨාසයකි. නමුත් මෙම පිටපත්හි සැඟවුණු සාහිත්‍යමය මාණික්‍යයන්සේ, ඉතා ත්‍රාසජනක සහ අතිශය රසවත් කතා පැවතේ.
මෙම බොහෝ ක්ෂේත්‍ර විශේෂිකරණය හෝ ප්‍රගුණනය හා ඒවා පිළිබඳ සාකච්ඡා කිරීම තවදුරටත් සිදු නොකෙරේ. මේවා වර්තමානයේ ශාස්ත්‍රිය සාහිත්‍යය ගණයේ ලා සැලකේ. බොහෝ විට වර්තමානයේ දි මෙම ගද්‍යයන් තාක්ෂණික සාහිත්‍යය හෝ වෘත්තිමය සාහිත්‍යය ලෙස සැලකේ.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:සාහිත්‍යය {|
{|
ඉන්දියානු මොනරා
ඉන්දියානු මොනරා හෙවත් නිල් මොනරා (Pavo cristatus) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ දකුණු ආසියාවට ස්වදේශීය වූ විශාල සහ දීප්තිමත් වර්ණ සහිත මොනර විශේෂයකි. නමුත් පසුකාලීනව ලෝකයේ බොහෝ ප්‍රදේශවලට හඳුන්වා දී ඇත.
දේශමාන්‍ය
දේශමාන්‍ය (‍ජාතියෙහි අභිමානය) යනු, ශ්‍රී ලංකා රජය විසින්  සිවිල් සම්මානයක් ‍ලෙසින් පිරිනැමෙන දෙවන ඉහළතම ශ්‍රී ලාංකික ජාතික සම්මානය ( ශ්‍රී ලංකාභිමාන්‍ය ට පසුපසින්) වේ. එය සාම්ප්‍රදායික ලෙසින් ලාභියාගේ නමට අභිධානයක් හෝ උපසර්ගයක් හෝ ලෙසින් භාවිතා ‍වේ.
මෙයද බලන්න
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකා‍වේ නම්බුනාම, භූෂණ, හා පදක්කම් ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් ප්‍රදාන හා භූෂණ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවෙහි අභිධානයන්
ඌවපරණගම ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
ඌවපරණගම ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, ඌව පළාතේ,   බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය
බ්‍රිතාන්‍ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන්ගේ රාජකීය ආයතනය
thumb|200px|බ්‍රිතාන්‍ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන්ගේ රාජකීය ආයතනය ගොඩනැගිල්ල, පෝට්ලන්ඩ් පෙදෙස, ලන්ඩනය.
ඩෙසර්ට් ෆ්ලවර්
ඩෙසර්ට් ෆ්ලවර්: ද එක්ස්ට්‍රාඕර්ඩිනරි ජර්නි ඔෆ් අ ඩෙසර්ට් නෝමැඩ් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ වාරිස් ඩයිරී සහ කැත්ලීන් මිලර් විසින් රචිත ස්වයංචරිතාපදාන ග්‍රන්ථයකි. 1998දී ප්‍රකාශිත මෙය සෝමාලි නිරූපිකාවක වන වාරිස් ඩයිරීගේ දිවිය අලලා නිර්මාණය වූවකි.
2009දී, මෙම ග්‍රන්ථය ඇසුරෙන් එම නමම යටතේ චිත්‍රපටයක් නිර්මාණය විය. පීටර් හර්මාන් සහ බෙන්ජමින් හර්මාන් විසින් නිෂ්පාදිත මෙහි වාරිස්ගේ චරිතය නිරූපණය කරන ලද්දේ ඉතියෝපියානු සුපිරි නිරූපිකා ලියා කෙබෙඩේ විසිනි.
ආගමික සාහිත්‍ය
Religiousආගමික සාහිත්‍ය
මධ්‍යකාලින යුගයේ පුස්තකාලයන් තුල බහුලව දක්නට ලැබුනේ සාහිත්‍යම හා දේව ධර්මය පිළිබද වු ග්‍රන්ථයන්ය. එසේ විමටං හේතුව වුයේ සමාජයේ සාහිත්‍ය පිළිබදව කේන්ද්‍රස්ථානය කතෝලික පැවදිවරැන් වු බැවිනි. මන්ද, ඔවුන් විසින් කරන ලද අතිවිශාල සාහිත්‍යමය කර්තවය නිසාය.
එදා සිට පැවතෙන්නා වු ගීතිකා අද වන තුරැම පැවතේ. දේව මෙහෙයන් කිසිවිටෙක ඒකාකාර නොවීය. විවිධ පුද්ගලයන් විසින් දේව මෙහෙයේ පිලිවෙත් සහ පිලිවෙල පිළිබද කරැණු ඉදිරිපත් කරන ලදියි.
කැන්ටබරිහි ඇන්ස්ල්ම්, තො‍්මස් ඇක්වයිනාස් හා පියරි ඇබලාර්ඩ් වැනි ආගමික විද්වතුන් දේව ධර්මය මෙන්ම දේව දර්ශනය පිළිබදව ඉතා දිගු නිබන්ධනයන් ග්‍රන්ථාරූඪ කරන ලදි. බොහෝ විට මේවා රචනය කරන ලද්දේ ග්‍රික හා රෝම මිත්‍යා දෘෂ්ටික කෘතින් සමග සැසදිමටත්, ධාර්මික කිතුනුවන් ධෛර්යමත් කර ඔවුන්ගේ විශ්වාසය යලි අවදිකිරිමටත් පිණිස වේ. hagiographies එනම් සාන්තුවරයන්ගේ ජිවිත නම් කෘතින් මෙලෙස රචනා ගද්‍යයන් සදහා උදාහරණ වේ.
එදේස ජකොබ් ද වෝර්ගින් විසින් රචිත The Golden Legend (ස්වර්ණමය පුරාවෘත්තය) එයා ජන සමාජයේ ශුද්ධ වු බයිබලයට වඩා ප්‍රසිද්ධ විය. අසිසි හි ෆ්‍රැන්සිස් වනාහි බොහෝ කවි ලියන ලද, ඉතා විශ්ෂ්ඨ කවියෙකි. එබැවින් ඔහුගේ ෆ්‍රැන්සිස්කානු නිකායේ පැවිදිවරුන්ද ඔහුන්ගේ ශ්‍රද්ධාව දක්වමින් කවි ලියන ලදියි. Dies Lare සහ Stabat Mater  යනු ඉතා ප	බලය හා බලවත්ම ආගමික ලතිනක් කවි දෙකකි. සමහර පුජකවරැන් තමන්ගේ විරැද්ධත්වය ප්‍රකාශ කිරිමට Golidaric poetry නම් පද පේලි 4 කින් යුක්ත වු උපහායාත්මක කවි ද යොදා ගන්නා ලදි. පුජකවරැන් විසින් ලියනු නොලැබු එකම ප්‍රසිද්ධ ආගමික ගද්‍ය, 'ප්‍රාතිහාරාත්මක නාට්‍ය' (Mystery Plays) ලෙස හැදින්වේ. Rableauz කලාවේ වැඩිදියුණුවත් සමග ප්‍රචලිත වු මෙම කලාව මගින් බයිබලයේ ඇති විවිද සිදුවිම් හෝ අවස්ථාවන් එම ගැමියන්ට අදාල පරිද්දෙන් සකසා එලි දක්වන ලදි. මෙම නාට්‍යයන්හි පාඨ දේශිය ‍පැවිදිතුමන් විසින් පාලනය වේ. උත්සව දිනවලදි මෙම නාටක මුළු දිනය පුරාම සහ පසුදා පහන්වන තුරැම පවත්වන ලදියි.
මධ්‍යකාලින යුගයේදි යුරෝපයේ වෙසෙන යුදෙව් ජනගහණයෙන් ද අග්‍රගණය කතුවරැන් බිහිවිය. ස්පාඥ්ඤයේ කෝඩොබා හි උපත ලද ‍ටයිමොනයිඩස් (Maimonaides) හා ප්‍රදේශයේ ට්‍රෝයිස් හි උපත ලද රා‍ශි (Rashi) යන කතුවරැන් ිඅතර වු සුප්‍රසිධ්ම සහ බලවත්ම කතුවරයින් දෙදෙනකි.
ඕටමන්–හැබ්ස්බර්ග් යුද්ධ
ඕටමන් අධිරාජ්‍යය සහ හැබ්ස්බර්ග් රාජාණ්ඩුව අතර, ඕටමන්–හැබ්ස්බර්ග් යුද්ධ සටන්වැදුනේ 16වන සිට 18වන සියවස් අතරතුර වූ කාලසීමාවෙහිදී වූ අතර සමහර අවස්ථා වලදී හංගේරියා රාජධානිය, පෝලන්ත–ලිතුවේනියානු පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය, සහ හැබ්ස්බර්ග් ස්පාඤ්ඤය එයට සහය දුන්හ.
යාරඩි නී මෝහිනී (රූපවාහිනී කතාමාලාව)
යාරඩි නී මෝහිනී (දෙමළ: யாரடி நீ மோகினி) යනු 2017 ඉන්දියානු දෙමළ-භාෂා ත්‍රාසක සෝප ඔපෙරාවකි. මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ සංජීව්, ෆාතිමා බාබු, නචතිරා සහ චෛත්‍රා විසිනි. 2017 අප්‍රේල් 24 දින සී තමිල් නාළිකාව ඔස්සේ විකශය ඇරඹි මෙය සඳුදා සිට සිකුරාදා දක්වා ප.ව. 8:30ට (IST) විකාශය වේ. නන්දිනී කතාමාලාවෙන් පසු මෙය දකුණු ඉන්දියාවේ දෙවන ඉහළම පිරිවැයක් දරා නිපදවූ රූපවාහිනී කතාමාලාව ලෙස සැලකේ.
කථාපුවත
මුතාරසන් (සංජීව්) යනු ධනවත් ඉඩම්හිමියකුගේ මුණුපුරායි. ඔහුගේ මව වියෝවීමෙන් පසු, ඔහුගේ පියා නිලම්බරී (ෆාතිමා බාබු) සමග විවාහ වේ. නිලම්බරී තමන්ව මරාදමන්නට තැත් කරන බැව් නොදන්නා ඔහු ඇයට ගෞරව කරමින් විශ්වාස කරයි. මේ අතර, ඔහුගේ ඥාති සොයුරියක වන වෙන්නීලා (නචත්තිරා) ඔහුට පෙම්කරන අතර, ඇයට ඔහු සමග විවාහ වීමට ඇවැසි වේ. නීලම්බරී රහසේම ඔහුට විරුද්ධව කුමන්ත්‍රණ කරන්නේ ඔහුගේ පියාගේ දේපළ සිය දරුවන්ට ලබාගැනීමටයි. කෙසේනමුත්, අවසන් කැමැත්තේ ඇති වාක්‍යයක් හේතුවෙන් ඇයට බාධා වේ. එම වාක්‍යයේ සඳහන් වන්නේ මුතාරසන්ගේ බිරිඳ අත්සන් කළ යුතු බවයි. මේ නිසා නිලම්බරී සිය ඥාති දියණිය වන ස්වේතා (චෛත්‍රා) මුතුට විවාහ කරදෙන්නට සැරසෙයි. මේ අතර, චිත්‍රාගේ (මුතාරසන්ගේ මියගිය බිරිඳ) අවතාරය නිලම්බරීගේ කුමන්ත්‍රණ ව්‍යර්ථ කරන්නට උත්සාහ දරයි.
නළුවරණය
සංත්‍රාස ප්‍රේම වෘත්තාන්තයක් වන මෙම කතාමාලාව නිෂ්පාදනය කර ඇත්තේ වී. ශංකර් රාමන් සහ මධු මෝගන් විසිනි. තිරුමති සෙල්වම් සහ මානඩ මයිලඩ හේතුවෙන් ජනාදරයට පත් සංජීව්මෙහි ප්‍රධාන චරිතය වන මුතුරාසන්ගේ චරිතයට තෝරාගැනිණි. සංජීව් මෙසේ කතාමාලවක රංගනයේ යෙදෙන්නේ කරෛ කතාමාලාවෙන් පසුවයි. නිළි නච්චතිරා මෙහි ප්‍රධාන චරිතයක් වන වෙන්නීලාගේ චරිතය නිරූපණය කරයි. මෙහි ප්‍රධාන එදිරිවාදිනියගේ චරිතය වන ස්වේතාගේ චරිතය සඳහා චෛත්‍රා තෝරාගැනිණි.
සිනෝපී (චන්ද්‍රයා)
සිනෝපී යනු, 1914 දී  ලික් නිරික්ෂණාගාරයේදී සෙත් බාර්න්ස් නික්ල්සන් විසින් සොයාගත්, බ්‍රහස්පතිගේ ප්‍රතිගාමී අනියම් චන්ද්‍රිකාවක් වන අතර  ග්‍රීක පුරාණෝක්තිවේදයෙහි සිනෝපී අනුව යමින් නම් කෙරිණී.
2000දී මෙගක්ලයිටී සොයාගන්නා තෙක්, සිනෝපී යනු බ්‍රහස්පතිගේ  දැන සිටි බාහිරතම චන්ද්‍රයා විය. දැනට දන්නා, බ්‍රහස්පතිගේ බාහිරතම චන්ද්‍රයා වන්නේ වෙයි.
කක්ෂය
thumb|left|300px|පැසිෆේ කාණ්ඩය.
බ්‍රහස්පති වටා සිනෝපී පරිභ්‍රමණය වන්නේ අධි උත්කේන්ද්‍රියතා සහ අධි ආනති ප්‍රතිගාමී කක්ෂයක වෙයි. කක්ෂීය මූලිකාංග, 2000 ජනවාරි මස තිබු සැටියට වෙයි. සූර්ය සහ ග්‍රහ කැළඹීම් නිසා එය අනවරත ලෙසින් වෙනස් වන බව දන්නා කරුණකි. එය පැසිෆේ කාණ්ඩයට අයත් බව බොහෝ ලෙසින් විශ්වාස කෙරෙයි.
හැනිබල්
හැනිබල් (247 – 183 සහ 181 අතර), සම්පූර්ණ වශයෙන් හැනිබල් බාර්කා යනු, පියුනික් කාර්තජේනියානු හමුදා සෙන්පතියෙක් වූ අතර, ඉතිහාසයේ ප්‍රමුඛතම හමුදා සෙන්පතීන් අතුරෙන් එක් අයෙක් ලෙසින් සාමාන්‍ය ලෙසින් සැලකෙයි. ඔහුගේ පියාණන්වූ හැමිල්කර් බාර්කා පළමුවන පියුනික් යුද්ධය අතරතුරදී ප්‍රමුඛතම කාර්තජේනියානු ආඥාපතියෙකු විය. ඔහුගේ බාල සොහොයුරන් වූයේ මාගෝ සහ  හස්ඩ්රුබල් වූ අතර, ඔහු   සාධාරණ හස්ඩ්රුබල්ගේ මස්සිනා විය.
මීරා
මීරා, සැවොම දන්නා පරිදි මීරා බායි හෙවත් මීරාබායි යනු, 16වන සියවසේ විසූ හින්දු යෝගී කිවිදියක මෙන්ම ක්‍රිෂ්ණා දෙවියන්ගේ බැතිමතියකි. ඇයව භක්තිමත්ව සෘෂිවරියක් ලෙසින් විශේෂයෙන් උතුරු ඉන්දීය හින්දු සමාජයේ පුදනු ලැබේ.
මීරා බායි ඉන්දියවේ රාජස්ථානයේ, පාලි දිස්ත්‍රික්කයේ කුද්කිවල රාජ්පුත් රාජකීය පවුලක උපන්නාය. ඇයව සඳහන් කරන්නේ භක්තමල් වශයෙන් වන අතර, ක්‍රි.ව1600 පමණ කාලයේදී ඇය භක්ති සම්ප්‍රධායය පෝෂණය කළ අයෙක් ලෙස ස්ථිරකරයි. සමාජය සහ පවුල් චාරිත්‍ර කෙරෙහි මීරා දැක්වූ නිර්භය සහ ඇය ලක්වු පීඩාවන් පිළිබදව බොහෝ ජනප්‍රවාදවල සඳහන් වේ.ඇය ක්‍රිෂ්ණා දෙවියන් වෙනුවෙන් තම ආත්මය පරිත්‍යාග කළ අතර ක්‍රිෂ්ණා ඇගේ සැමියාබව ඇය පිළිගන්නා ලදි.ඇයගේ මෙම ආගමික ප්‍රතිපත්තිය හේතුවෙන් ඥාතීන් ඇයට හින්සා කරන ලදි. ඇය අති මහත් ප්‍රමාණයක ජනකතා සහ සාන්තුවරියන්ගේ චරිතාපදාන සහ පුරාවෘතවල ප්‍රධාන මාතෘකාව විය.නමුත් මෙම කතා හා සිදුවීම් අතින් එකිනෙකට පරස්පර ස්වභාවයක් ගනී.
ක්‍රිෂ්ණා දෙවියන් මීරා හා සම්බන්ධ කොට ඉන්දියානු සම්ප්‍රධායයයේ දහස් සංඛ්‍යාත භක්තිගීත ප්‍රමාණයක් ලියවී ඇත.නමුත් සියගණනක්වූ ස්වල්ප පිරිසක් විශ්වාස කරන්නේ ,පැරණි විද්වතුන් කාව්‍ය ද්විත්වයක් පමණක් ලියා ඇතිබවත් බොහෝ කාව්‍යයන් රචනාවී ඇත්තේ 18වනසියවසේදී බවයි. බොහෝ කාව්‍යයන්හි මීරා ආරෝපණය කර ඇත්තේ වෙනත් අයෙක් පසුව ඇයගේ ගුණ වර්ණනා කරන අයුරෙනි. මෙම කාව්‍යයන් පොදුවේ හඳුන්වනු ලබන්නේ බජන්ගීත ලෙසයි.මේවා ඉන්දියාවේ අතිශයෙන් ජනප්‍රියවේ. හින්දුදේවස්ථාන වන, චිත්තෝර්ගාර් බලකොටුව වැනි ස්ථාන,මීරා බායි ගේ මතකයන් සඳහා කැපකොට ඇත.නූතන කාලයේදී, චිත්‍රපට,හාස‍්‍ය උපදවන සිදුවීම් ,සහ වෙනත් ජනප්‍රිය සාහිත්‍යයන් මැය ආශ්‍රයෙන් නිර්මාණය වී තිබේ.
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පී
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු යනු ‍ගොඩනැගිලි සැලසුම්කරනය හා පිරිසැලසුම පිළිබඳව පුහුණුව හා වරලත් සහ, ගොඩනැගිල්ලක් තැනී‍මේ ක්‍රියාවලිය අධීක්ෂණය කිරීමෙහි නිරතවන්නෙකු වෙයි. ශබ්දනිෂ්පත්තියේ ආකාරයට, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා යන අරුත දෙන ඉංග්‍රීසි වදන වන architect ආකි‍ටෙක්ට් බිඳී එන්නේ ලතින් architectus ආකි‍ටෙක්ටස් යන්නෙන් වන අතර, එය බිඳී ඇත්තේ ග්‍රීක arkhitekton ආකි‍ටෙක්ටෝන් (arkhi-, ආකි-, ප්‍රධාන + tekton, ටෙක්ටෝන්,ගොඩනගන්නා), එනම් ප්‍රධාන  ගොඩනගන්නා යන්නෙනි.
මිනිස් කාය විවච්ඡෙද විද්‍යාව
ඉගැන්වීම‍ට යොදා ගන්නා මුලු මනින්ම සම්බන්ධ කළ මිනිස් ඇට සැකිල්ලක් සාමාන්‍යයෙන් වෛද්‍ය සිසුන්, දන්ත වෛද්‍ය වරුන්, භෞත චිකිත්සක හෙදියන් ,අනුපුරක වෛද්‍ය විකිරන වේදීන්, කලාකරුවන් සමහර ජීව විද්‍යා අංශ වල යෙදෙන සිසුන් දල කායවිච්ජේද විද්‍යා ආකෘති, ඇටසැකිලි, පොත් පින්තූර පොටෝ, දේශණ, පන්ති මගින් ඉගෙන ගනිති. අන්වීක්ෂ කායවිච්ජේද විද්‍යාව හෙවත් පටක විද්‍යාව ප්‍රයෝගිකව අන්වීක්ෂ වලින් කලින් සාදා ගත් පටක නිරීක්ෂණය කර දැනුම ලබාගනිති. ඊට අමතරව වෛද්‍ය හා දන්ත සිසුන් මෘත ශරීර කපා, නිරීක්ෂණය කර අවශ්‍ය දැනුම ලබාගනිති. සෑම වෛද්‍ය වරයෙක්ම කායවිච්ජේදනය පිළිබද තමන්ම හවුල් වී (ඉහත ක්‍රියාකාරකම් වල) දැනුමක් ලබාතිබිය යුතුය. විශේසයෙන් ශල්‍ය වෛද්‍ය වරුන් විකිරණ වේද පටක ව්‍යාධි වේදය ආදි විශේෂිත රෝග නිර්ණය කිරීමේ අංශ වල නියැලුන වෛද්‍ය වරුන්ට මේ දැනුම අනිවාර්යය වේ. මානව කාය විච්චේද විද්‍යාව කායික විද්‍යාව, ජීව රසායනය අත්‍යවශ්‍ය මූලික වෛද්‍ය විද්‍යාවන් වේ. කායවිවච්ජේද විද්‍යාව ශරීරයේ ඇති ස්ථාන අනුව හෝ පද්ධති අනුව උගන්වයි. එනම් ශරීර පෙදෙස් වු හිස, පපුව ආදි ලෙස හෝ ස්නායු, ශ්වසන පද්ධතිය ලෙසය. කා‍ය විවච්ජේද විද්‍යාවට ඇති ප්‍රධානතම පොත නම් ග්‍රේ ගේ කායවිවච්ජේද විද්‍යාව එය පද්ධති මට්ටමින් හා ප්‍රදේශ මට්ටමින් නවතම ඉගැන්වීමේ ක්‍රම මගින් නවීකරණය කර ඇත.
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාව-කර්මාන්ත වල භාවිතා වන ද්‍රව්‍ය
විප්ලවකාරී ද්‍රව්‍යමය දියුණු වීම් නව නිෂ්පාදන හා නව කර්මාන්ත සඳහා මග පාදා ඇත. නමුත් ස්ථායී කර්මාන්ත භාවිතා වන ද්‍රව්‍ය වර්ධනය කිරීමට හ‍ා දෝෂ නිරාකරණයට ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාඥයින් යොදා ගනී. ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාවේ කාර්මික යෙදීම්වලට ද්‍රව්‍ය සැළසුම් කිරීම, ද්‍රව්‍ය කාර්මිකව නිෂ්ප‍ාදනයේදී පිරිවැය ප්‍රතිලාභ තුලනය , සකස් කිරීමේ තාක්ෂණික ක්‍රම (වාත්තු කිරීම, රෝල් කිරීම, පෑස්සීම, අයන රෝපණය, ස්ඵටික වර්ධනය, තුනී පටල පහ කිරීම, රත් කර ඝන වීමට සැළැස්වීම, etc) හා විශ්ලේෂණික තාක්ෂණික ක්‍රම (ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂය X කිරණ විවරණය, කැලරි මීටරය, න්‍යෂ්ටික අන්වීක්ෂය (HFIB) , රදර්ෆර්ච්ගේ විකිරණ ආපසු හැරීම, නියුට්‍රෝන විවර්ථනය ආදිය ඇතුළත් වේ.)
ද්‍රව්‍ය වර්ගීකරණයට අමතරව ද්‍රව්‍ය විද්‍යාඥයින් / ඉංජිනේරුවන් ද්‍රව්‍යය නිස්සාරණය හා ඒවා ප්‍රයෝජනවත් ‍දේ බවට පත් කිරීම ආදිය පිළිබඳ කටයුතු කරති. ලෝහ විද්‍යාඥයින්ට / ඉංජිනේරුවන්ට අවශ්‍ය දැනුම වන්නේ ලෝහ වාත්තු කිරීම, වාත්තු වැඩ පොළ ක්‍රම ශිල්ප, ඕරා ඌෂ්ටක නිස්සාරණය හා විද්‍යුත් විච්ඡේදනය ආශ්‍රයෙන් නිස්සාරණය යන අංශ පිළිබද දැනුමයි. විශාල ද්‍රව්‍යයක ද්විතීයික මූල ද්‍රව්‍ය හෝ සංයෝග කුඩා ප්‍රමාණ තිබීම, නොතිබීම හෝ වෙනස්වීම නිෂ්පාදනය වන ද්‍රව්‍යයේ අවසාන ගති ගුණවලට බලපෑම් ඇති කරයි. උදාහරණ ලෙස ලෝහ වර්ගී කරණය කරන්නේ 1/10 හා 1/100 ලෙස එහි අඩංගු කාබන් හා අනෙකුත් මිශ්‍ර ලෝහවල බර ප්‍රතිශත මත පදනම්වය. ඒ කෙසේ නමුත් ධාරා ඌෂ්මතය මගින් යකඩ නිස්සාරණයේදී භාවිතා කරන නිස්සාරණ හා පිරිසිදු කරන ක්‍රම නිෂ්පාදනය කරන ලෝහවල තත්වයට බලපෑමක් ඇති කරයි.
භෞතික විද්‍යාවේ හා ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාවේ ඇති අතිච්ඡාදනය වීම නිසා ද්‍රව්‍යමය භෞතික විද්‍යාව ලෙස නව ක්ෂේත්‍රයක් බිහිවී ඇත. එහිදී සලකනු ලබන්නේ ද්‍රව්‍යවල භෞතික ගුණ පිළිබඳවයි. මෙහි පිවිසුම සංක්ෂිප්ත පදාර්ථ භෞතිකයට වඩා මහේක්ෂීය හා ව්‍යවහාරික වෙයි. මෙම ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු සදහා ද්‍රව්‍යමය භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ වැදගත් ප්‍රකාශන බලන්න.
මිශ්‍ර ලෝහ පිළිබඳව අධ්‍යයනය ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාවේ වැදගත් අංශයකි. දැනට භාවිතයේ ඇති මිශ්‍ර ලෝහ වලින් වානේ, මළ නොකන වානේ, චීනච්චට්ටි, මිශ්‍ර වානේවලට සමානුපාතිකව වඩා වැඩි ප්‍රමාණාත්මක හා වාණිජමය වටිනාකමක් ඇත. යකඩ කාබන් සමග විවිධ අනුපාතවලින් මිශ්‍ර කළ විට පහත්, මධ්‍යම හා අධික කාබන් වානේ ලැබේ. ව‍ානේවල දැඩි බව හා ආනතයේ ප්‍රබලතාවය එහි ඇති වානේ කාබන් ප්‍රමාණයට කෙළින්ම සම්බන්ධ වෙයි. කාබන් මට්ටම වැඩිවීම අඩු නම්‍යතාවයකට හා දෘඩතාවයකට හේතු වේ. සිලිකන් එකතු කිරීම හා ග්‍රැෆටයිසේෂන් මගින් චීනච්චට්ටි නිපදවේ. (නමුත් සමහර චීනච්චට්ටි ග්‍රැෆටයිසේෂනයට භාජනය නොවීම නිපදවේ.) ක්රොමියම්, නිකල් හා මොලිබ්ඩිනම් (10% ‍ට වැඩියෙන්) කාබන් වානේවලට එකතු කිරීමෙන් මළ නොකන වානේ සෑදේ.
අනෙකුත් වැදගත් මිශ්‍ර ලෝහ වන්නේ ඇළුමිණියම්, ටයිටේනියම්, තඹ හා මැග්නිසීයම් හි මිශ්‍ර ලෝහයයි. තඹවල මිශ්‍ර ලෝහ බොහෝ කල් සිට හඳුනා‍ෙගන තිබිණි. (ලෝකඩ යුගයේ සිට) අනෙකුත් ලෝහවල මිශ්‍ර ලෝහ සාපේක්ෂය මෑත කාලීනව නිෂ්පාදනය කරන ලද ඒවාය. මෙම ‍ලෝහවල රසායනික ප්‍රතික්‍රියාකාරිත්වය නිසා මේවාට අවශ්‍ය විද්‍යුත් විච්ඡේදන නිස්සාරණ ක්‍රම දියුණු වූයේ මෑත කාලීනවය. ඇළුමිණියම්, ටයිටේනියම් හා මැග්නීසියම් මිශ්‍ර ලෝහ ඒවායේ ඉහළ ශක්ති ස්කන්ධ අනුපාතයට නම් දරා සිටී. තවද මැග්නීසියම්හි මිශ්‍ර ලෝහවලට විද්‍යුත් චුම්භක ආවරණ සැපයීමේ හැකියාව ඇත. මෙම ද්‍රව්‍යවල විශාල වියදමට වඩා ඉහළ ශක්ති ස්කන්ධ වැදගත් බැවින් ගුවන්යානා කර්මාන්ත හා සමහරක් මෝටර් රථ සම්බන්ධ ඉංජිනේරුමය යෙදීම්වල දී වැදගත් වේ.
ලෝහ හැරුණු කොට බහු අවයවික හා සෙරුමික් ද ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාවේ වැදගත් අංශ වේ. ප්ලාස්ටික් සෑදීම අමුද්‍රව්‍ය (රෙසින) වන්නේ බහුඅවයවයකයි. ප්ලාස්ටික් යනු ඇත්ත වශයෙන්ම අවසාන නිෂ්පාදනයයි. රෙසිනයකට බහු අවයවක එකක් හෝ කිහිපයක් එකතු කර සැකසීම අතර තුර අවසාන ඵලයට හැඩ ගස්වනු ලැබේ. දැනට දැනට භාවිතා වන බහුඅවයව වලට පොලිඑනිලීන්, පොලිස්ටයිරීන්, නයිලෝන් පොලිඑස්ටර්, ඇක්‍රිලික්, පොලියොරො එනේන් හා පොලි කාබනේට් ආදිය ඇතුළත් වේ. ප්ලාස්ටික් සාමාන්‍යයෙන් “වෙළදාමය” “විශේෂ” හා “ඉන්ජිනේරුමය” ලෙස වර්ගීකරණය කෙරේ.
PVC (polyvinyl – chloride) බහුලව භාවිත‍ා වේ. මිලෙන් අඩු අතර වාර්ෂික නිෂ්පාදන ප්‍රමාණය විශාලය. මෙයට විශාල පරාසයක යෙදීම් ඇත. කෘතිම සම් සිට විද්‍යුත් පරිවාරක හා රැහැන් දක්වා ද, ඇසුරුම් හා බහාලුම් ද ඒවා අතරට අයත් වේ. PVC වල බහුකාර්ය බවට හේතුවී ඇත්තේ පුළුල් පරාසයකින් යුත් සුචිකාර්ය බව හා එය පිළිගන්නා අනෙකුත් ආදේශකයි. බහු අවයවක විද්‍යාවේදී ආදේශක යන්නෙන් හැගෙන්නේ මූලික බහු අවයවකයේ ද්‍රව්‍යමය ගුණ වෙනස් කිරීමට යොදන රසායන ද්‍රව්‍ය හා සංයෝගයි.
පොලි කාබනේට් සාමාන්‍යයෙන් ඉංජිනේරුමය ප්ලාස්ටික් වර්ගයක් ලෙස සලකනු ලැබේ. (අනෙකුත් උදාහරණවලට PEEK, ABS ආදිය ඇතුළත් වේ.) මෙවැනි ප්ලාස්ටික් වර්ග ඒවායේ සුපිරි ශක්තිමත් බවට හා අනෙකුත් විශේෂ ද්‍රව්‍යමය ගුණවල‍ට නම් දරා සිටී. ඒවා සාමාන්‍යයෙන් වරක් පාවිච්චිකර ඉවත දැමිය හැකි යෙදීම්වල දී භාවිතා නොවේ.
විශේෂ ප්ලාස්ටික් යනු ඒවාට ආවේනික ගුණ ඇති ද්‍රව්‍යයයි. උදාහරණයක් ලෙස ඉතා ඉහළ ශක්තිමත් බව, විද්‍යුත් ප්‍රතිදීප්තිය, අධික තාප ස්ථායි බව,ආදිය වේ.
විවිධ ප්ලාස්ටික් වර්ග එකි‍ෙනකින් වෙන් කෙරෙන්නේ ද්‍රව්‍ය මත පදනම්ව නොව ඒවායේ ගුණ හා යෙදීම් මත පදනම්වය. උදාහරණ ලෙස හෙලිඑනිලීන් (PE) මිලෙන් අඩු ඝර්ෂණයෙන් අඩු සාමාන්‍යයෙන් බැහැර වන සිලි සිලි බෑග් නිෂ්පාදනයට යොදා ගන්නා බහු අවයවයක් වන අතර එය වෙළදමය ප්ලාස්ටික් ගණයට වැටේ. එනමුත් මධ්‍යම ඝණත්ව පොලිඑලීන් (MDPE) භූගත වායු හා ජලනල සදහා යොදා ගනී. ඉතා ඉහළ අණුක භාර පොලිඑනිලීන් (UHMWPE) ලෙස හදුන්වන තවත් ප්‍රභේදයක් කාර්මික උපකරණවල ලිස්සන පීලි සදහා ද සවිකරන ලද උතුම් සන්ධිවල අඩු ඝර්ෂණ කෙවෙනි සදහා ද භාවිතා වේ. මෙය ඉංජිනේරුමය ප්ලාස්ටික් විශේෂයකි.
කර්මාන්තවල දී ද්‍රව්‍යයමය විද්‍යාවේ තවත් යෙදීමක් වන්නේ සංයුක්ත ද්‍රව්‍ය යනු මහේක්ෂීය කලාප දෙකක් හෝ කිහිපයක එකතුවෙන් සෑදුණු ව්‍යුහමය ද්‍රව්‍යයයි. උදාහරණයක් ලෙස වානේ සවි ගැන්වූ කොන්ක්‍රීට් දැක්විය හැකිය. රූපවාහිනී, ජංගම දුරකථන වැනි දේවල “ප්ලාස්ටික්” ආවරණවල ද දැක ගත හැක. මෙම ප්ලාස්ටික් ආවරණය සෑදි ඇත්තේ acrylonitrile - butadiene – styrene (ABS) වැනි තාප සුවිකාර්ය දේ වලිනි. තවද එයට කැල්සියම් කාබනේට් හුණු, මිනිරන් වීදුරු, වීදුරු ෆයිබර් හෝ කාබන් ෆයිබර් හෝ සංසරණ කාරක ලෙස ඒවායේ කාර්ය භාර්ය මත පදනම්ව හඳුන්වනු ලැබේ.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Materials_Science#Materials_in_industry
අයනික අරය
* මෙම හේතුව නිසා පරමාණුවකට වඩා ධන අයනයක අරය විශාල ලෙස අඩු වේ.
* ධන අයනයේ ආරෝපණය වැඩි වන විට අරය තවතවත් අඩු වේ.
සිකුරු සංක්‍රාන්තිය, 1639
thumb|ජෙරමායා හොරෝක්ස් විසින් 1639 සිකුරු සංක්‍රාන්තිය නිරික්ෂණය කිරීම (ද ෆවුන්ඩර් ඔෆ් ඉංග්ලිෂ් ඇස්ට්‍රොනොමි [[එයා ක්‍රෝ (සිත්තරු)|එයා ක්‍රෝ විසින්, 1891)]]
සිකුරු සංක්‍රාන්තියක දැනට දන්නා පළමු නිරික්ෂණ සහ දත්ත තබා ගැනුම් 1639 වසරෙහිදී සිදු කර ඇත්තේ ඉංග්‍රීසි තාරකා විද්‍යාඥයින් වූ  ජෙරමායා හොරෝක්ස් සහ ඔහුගේ මිතුරු සහ වාර්තාකරු විලියම් ක්‍රැබ්ට්‍රී විසිනි. මෙම දෙදෙන ඔවුන්ගේ නිරික්ෂණ ස්වායත්ත ලෙසින් සිදුකර ඇත්තේ එම වසරෙහි දෙසැම්බර් 4 දිනදීය  (එකල එංගලන්තයෙහි භාවිතාවූ ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර  නොවැම්බර් 24  දිනදීය); හොරොක්ස් විසින් මෙය සිදුකලේ, එකල   ලැන්කැෂයර්හී, මච් හූල් නම්වූ ගම්මානයෙහි, කාර් හවුස් හිදී වන අතර, ක්‍රැබ්ට්‍රී විසින් මැන්චෙස්ටර් අසබඩ, බ්‍රෝට්න් හී ඔහුගේ නිවසෙහිදී මෙම නිරික්ෂණ සිදු කර ඇත.
හස්ඩ්රුබල් බාර්කා
හස්ඩ්රුබල් බාර්කා (ක්‍රිපූ 245–207 ) යනු හැමිල්කර් බාර්කාගේ දෙවන පුත්‍රයා සහ  දෙවන පියුනික් යුද්ධයේදී කාර්තජේනියානු ජෙනරල්වරයෙක් විය. ඔහු, සුප්‍රසිද්ධ හැනිබල්ගේ සහෝදරයා විය.
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 245 ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 207 ප්‍රවර්ගය:කාර්තජේනියානු ජෙනරල්වරු ප්‍රවර්ගය:දෙවන පියුනික් යුද්ධයේ ආඥාපතිවරු ප්‍රවර්ගය:ක්‍රියාන්විතයෙහිදී මිය ගිය හමුදාමය පුද්ගලයෝ ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 3වන-සියවසෙහි පුද්ගලයෝ ප්‍රවර්ගය:බාර්සිඩ්වරු ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 240 ගණන් වල උපත් ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 200 ගණන් වල මරණ
විචල්‍යතාව අර්ථ දැක්වීම
සසම්භාවී විචල්‍ය x අගයකට කිසියම් අපේක්ෂිත අගයක් (මධ්‍යන්‍යය) μ = E(x) වන පරිදි පවතී නම් එම ව්‍යාප්තියේ විචල්‍යතාව පහත සූත්‍රයෙන් ලැ‍‍බේ.
ගොනුව:Math3.JPG
මෙම අර්ථ දැක්වීම මගින් විවික්ත, සන්තනික හෝ එම දෙකෙන් එකක්වත් නොවන සසම්භාවී විචලනයන් සමග බැඳී පවතී. සම්මත අපගමනය ගණනය කළ හැකි සෑම ලක්ෂ්‍යයකදීම මධ්‍යන්‍යය මගින් සම්මත අපගමනයේ මධ්‍යන්‍යය එකතුවට ගත හැකි අඩුතම අගය ලැබේ.
කොශි ව්‍යාප්තියේ මෙන් කිසියම් ව්‍යාප්තියක අපේක්ෂිත අගයන් නොපවතින්නේ නම් එවන් ව්‍යාප්තියක විචල්‍යතාවක්ද නොපවතී. උචිත පූර්ණ සංඛ්‍යාමය විහිදීයාම නිසා අපේක්ෂිත අගයක් පවතින බොහෝ ව්‍යාප්තිවල පරිමිත ව්‍යාප්තිවල පරිමිත විචල්‍යතාවයක් ‍නොපවතී. උදාහරණයක් ලෙස පෙරෙටො ව්‍යාප්තියේ පරේටෝ සුචිය k.1 < x < z ප්‍රාන්ත‍රයේ තෘප්තිමත් වීම දැක්විය හැක.
විවික්ත තත්වය
සසම්භාවී විකලක ස්කන්ධය සම්භාවිතා ශ්‍රිතයෙන් x1↦p1…xn↦pn විවික්ත වෙයි නම් එය පහත දැක්වෙන්නට සමාන වේ.
ගොනුව:Math4.JPG
(සටහන - මෙම විචල්‍යතාව විවික්ත භරිත විචල්‍යයතාවන්ගේ එකතුවෙන් වෙන් කළ යුතුය.)
එනම් එය x තම මධ්‍යස්ථයේ සිට දක්වන අපගමනයේ සිට දක්වන අපගමනයේ වර්ග අගයයි. වඩාත් සරළව කිවහොත් එය සෑම දත්ත ලක්ෂයකටම මධ්‍යස්ථයේ සිට ඇති දුරෙහි වර්ගයේ මධන්‍යය අගය ලෙස පැවතිය හැක. එම නිසා එය මධ්‍යන්‍යය මධ්‍යස්ථ අපගමනය ලෙස හැඳින්වේ.සසම්භාවි විචල්‍යය x අගයක විචලතාව සාමාන්‍යයෙන් ගොනුව:Hjkadf.JPGලෙස දක්වන‍ු ලැබේ.
http://en.wikipedia.org/wiki/Variance#Definition
මිනිස් මොළය
මිනිස් මොළය ස්නායු පද්ධතිය තුළ වැදගත් අවයවයක් වන අතර ඉතා සංකීර්ණතාවකින් යුතු අවයවයකි.
මිනිස් මොළය මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතිය (කපාල හා සුසුම්නාව අඩංගු) පර්යන්ත ස්නායු පද්ධතිය පාලනය කරන අතර සෑම ක්‍රියාකරීත්වයක්ම පාලනය කෙරේ. අනිච්ඡානුග හෝ අඩු මට්ටමේ ක්‍රියාවන් (හෘද ස්පන්දන වේගය, ශ්වසනය, ආහාර ජීර්ණය, ඉච්ඡානුග පාලනයකින් තොරව මොළයෙන් සිදුවේ. විශේෂයෙන්ම ස්වයං සාධක ස්නායු පද්ධතිය මඟිනි. සංකීර්ණ හා උසස් මානසික ක්‍රියා (සිතීම, හේතු දැක්වීම, තේරුම් ගැනීම ආදී ඉච්ඡානුගව පාලනය වේ. කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව අනුව කොටස් 3ක පෙර මොළය, මැද මොළය, පසු මොළය. පෙර මොළයෙහි නම් වූ මස්තිෂ්ක චලිතයෙහි ඛණ්ඩිකා කිහිපයක් ඇති අතර උසස් කෘත්‍යයන් පාලනය කරයි. මැද හා පසු මොළය අනිච්ඡානුග කෘත්‍යයන් සිදු කරයි. කපාලකරණයේ දී අනෙක් විශේෂවලට වඩා මිනිස් මොළය ශරීරයට සාපේක්ෂව ඉහළයි. පූර්ව මස්තිශ්කයේදී මෙම සිද්ධිය ප්‍රකටව දැක්වේ. පූර්ව මස්තිශ්කය භාෂාව හා සිහිය පිළිබඳ සොයා බැලේ. මෙය මානව මොළයෙන් 76% පමණ කොටසකින් යුතුයි. අනෙක් සත්වයන්ට වඩා විශාල වූ නියෝකොටෙක් නිසා මානවයන්ටම විශේෂිත වූ මානසික හැකියාවන් (ආදී විශේෂවලට සමාන වූ ස්නායු වාස්තු විද්‍යාවක් තිබුණ ද) සෑදීමට හැකියාව ඇත. උත්තේජවලට ප්‍රතිචාර දැක්වීමට මානවයන්ගේ ඇති පද්ධති, පාරිසරික සංවේදන, සමස්ථිතිය පවත්වාගැනීම අනෙක් මූලික පෘෂ්ඨවංශියන්ට සමානයි. මිනිස් එළඹි සිහිය නව නියෝකොටෙක්සයේ ඇති ඉහල හැකියාව නිසා ලද්දක් අතර සුෂුම්නා ශීර්ෂකයේ ඇති අතිශය ලෙස වර්ධනය වූ ව්‍යුහ නිසා සිදු වේ.
ප්‍රධාන ලක්‍ෂණ
මිනිස් මොළය වටා ආරක්‍ෂිත ආවරණ තුනකි.
මස්තිෂ්කය
මිනිසාගේ මොළයේ විශාලම කොටස වනුයේ මස්තිෂ්කයයි.මෙය ගැඹුරු අන්වායාම පැල්මක් (මධ්‍ය අන්වායාම පරිකාව) මගින් වම් සහ දකුණු වශයෙන් අර්ධ ගෝල දෙකකට බෙදී ඇත.එක් එක් මස්තිෂ්ක අර්ධ ගෝලය ඛණ්ඩිකා හතරකට බෙදී ඇත. මස්තිෂ්ක අර්ධ ගෝල දෙක කැලෝස දේහය යනුවෙන් හඳුන්වන මොළයේ ගැඹුරින්ම පිහිටි ස්නායු තන්තු ගොනුවකින් එකිනෙකට සම්බන්ධව ඇත.මස්තිෂ්ක අර්ධ ගෝල තුළ මස්තිෂ්ක කෝෂිකාව බැගින් පිහිටා ඇත. මස්තිෂ්කයේ පර්යන්ත ප්‍රදේශය මස්තිෂ්ක බාහිකය නම් වෙයි.
මස්තිෂ්ක බාහිකය
මස්තිෂ්ක බාහිකය අතිශයින් සංචලිතය. විවිධ ගැඹුරුවලින් යුත් ඇඟිලි රැසක් මස්තිෂ්ක බාහිකයේ මතුපිට පෘෂ්ඨයේ පිහිටයි.මස්තිෂ්ක බාහිකයේ ප්‍රධාන වශයෙන් ඇත්තේ නියුරෝන වල සෛල දේහ සහිත ධුසර ද්‍රව්‍යයයි.මස්තිෂ්ක බාහිකයට ඇතුළතින් මස්තිෂ්කය තුළමයිලිනීභූත ස්නායු තන්තු සහිත ශ්වේත ද්‍රව්‍ය පිහිටයි.මස්තිෂ්ක බාහිකයේ විවිධ ක්‍රියාවන් පාලනය කරන ප්‍රදේශ ඇත.එම ප්‍රදේශ ඛාණ්ඩ තුනකට බෙදේ.
මෙම ප්‍රදේශ සෛල-ආකාරවේදය(cytoarchitecture) අනුව තවත් කුඩා කොටස් රාශියකට බෙදෙන අතර මේවා බ්‍රෝඩ්මාන් ප්‍රදේශ නම්වේ.
සංවේදක ප්‍රදේශ
350px|thumb|මොළයේ විවිධ අවයවයන්ට සංවේදි ප්‍රදේශ.
සංවේදක අවයව වලින් ආවේග ලැබෙනුයේ සංවේදක ප්‍රදේශ වලටයි.එනම්
දෛහික සංවේදක හා දෛහික චාලක ප්‍රදේශවල දේහයේ විවිධ අවයව සඳහා බලපාන විශේෂිත ප්‍රදේශ ඇත.සංවේදීතාව අධික අවයව සඳහා මෙම ප්‍රදේශවල ඉතා අධික ක්ෂේත්‍ර ඵලයක් වෙන් වී ඇත.අත්,දිව,ඇස්,කන්,තොල් ආදිය සඳහා මෙම ප්‍රදේශවල ඉතා අධික ක්ෂේත්‍රයක් වෙන් වී ඇති අතර කඳ,පාද,ආදිය සඳහා ඇත්තේ සාපේක්‍ෂ ලෙස අඩු ක්ෂේත්‍රඵලයකි.
සංගාමී ප්‍රදේශ මඟින් කෙරෙනුයේ සංවේදක තොරතුරු නියමිත චාලක ප්‍රදේශයට යැවීමට පෙර තෝරා ගැනීම,සමාකලනය කිරීම සහ තැන්පත් කර ගැනීමයි.සංගාමී ප්‍රදේශය මතකය,ඉගෙනුම කෙරෙහි බලපායි.ඥානවන්ත බව හා පෞරුෂත්‍වය සඳහා වැදගත් වනුයේද මෙම සංගාමී ප්‍රදේශයයි. මස්තිෂ්කයේ වඩාත් ගැඹුරු ප්‍රදේවල ස්නායු සෛල දේහ සහිත ධුසර ද්‍රව්‍ය ගොනු කීපයක් ඇත.
පාදීය ගැංග්ලියා යනු එක් එක් මස්තිෂ්ක අර්ධ ගෝලයේ පිහිටි ධුසර ද්‍රව්‍ය ගොනු කාණ්ඩ කිහිපයකි.
කාර්යය - සිරුරේ ඉච්චානුග පේශිවල චලනයන් සමායෝජනය කර දේහ ඉරියව් පාලනය කිරීම සිදු කරයි. සම,අභ්‍යන්තර අවයව සහ ඇස,කන,දිව,නාසය ආදී සංවේදී අවයව ආදියේ සිට පැමිණෙන ආවේග	මස්තිෂ්ක බාහිකයේ අදාළ සංවේදී ප්‍රදේශයට යාමට ප්‍රථම පැමිණෙනුයේ තැලමසටයි.
කාර්යය - සම,අන්තරංග අවයව,විශේෂ සංවේදී අවයව ආදියේ සිට පැමිණෙන ස්නායු	 ආවේග මස්තිෂ්ක බාහිකයේ පිහිටන නියමිත සංවේදක ප්‍රදේශ වෙතට යවන ආවේග සම්ප්‍රේෂණ මධ්‍යස්ථානය ලෙස ක්‍රියා කරයි.
වැඩිදුර ඡායාරූප
ප්‍රවර්ගය:සුසුම්නාව ප්‍රවර්ගය:ස්නායු පද්ධතිය ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:මිනිස් සිරුරේ අවයව __INDEX__ __NEWSECTIONLINK__
ද්‍රව විද්‍යාවේ ඉතිහාසය
මුල් කාලීන ප්‍රවීනයන්
මෙම විද්‍යාවේ මුල්ම ප්‍රවීනයන් වූයේ ග්‍රීක - හෙලනයිස්ඩ් බටහිර ජිවත් වූ සෙටසිබස් (දියුණු විට c. 270 BC) හා ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියා හි ‍හේරන්ය. උදාහරණ ලෙස ‍බොහොමයක් රෝමානු වැඩ පළවල දී වතුර එසවීමට හා ගිනි එන්ජින් සඳහා භාවිතා කිරීමෙන් ජනප්‍රියව තිබූ බල පොම්පය වැනි ද්‍රව බලය යොදා ගන්නා බොහෝ උපකරණවල ක්‍රියාකාරීත්වය හේරන් විසින් විස්තර කරන ලදී.
චීනය
පුරාණ චීනයේ සුන්ෂෝ ආඕ (6වන සියවස BC), සිමෙන් බාඕ ( 5වන සියවස BC), ඩූ ෂී (31 AD වකවානුව) ෂැන්ග් හෙන්ග් (78-139 AD), හා මා ජුන් (200 - 265 AD), යන අය වූහ. මධ්‍යතන චීනයෙහි සු සොන්ග් (1020 - 1101 AD) හා ෂෙන් කුඕ (1030 - 1031 - 1095) යන අය වූහ. පුරාතන ඉංජිනේරුවන් ද්‍රව විද්‍යාවේ ප්‍රායෝගික යෙදීම්වලට වඩා එහි පූජනීය හා නැවුම් භාවිත පිළිබඳ අවධානය යොමු කරන ලදී.
ශ්‍රී ලංකාව
thumb|සීගිරියේ දිය අගල් හා උද්‍යාන
පුරාතන ශ්‍රී ලංක‍ාවේ දී සිංහලයන් විසින් අනුරාධපුර හා පොළොන්නරු රාජධානිවල දී ද්‍රව විද්‍යාව බොහොමයක් යෙදීම් සඳහා භාවිතා කරන ලදී. පිටවන ජලය පාලනය කරන බිසෝ කොටුවෙහි න්‍යාය සොයා ගැනීම වසර 2000කට එහා වූ සිංහලීය නිර්මාණශීලීත්වය කීර්තිය අත් කර දේ. A.D මුල් සියවස වන විටත් මහා පරිමාණයේ වාරිමාර්ග ව්‍යාපෘති කිහිපයක් සම්පූර්ණ වී පැවතුණි. ශ්‍රී ලංකාවේ සීගිරියෙහි කෘෂිකාර්මික හා ගෘහ වගා සඳහා මහේක්ෂීය හා අණුක ද්‍රව විද්‍යාව, පෘෂ්ටීය දිය බැස්සවීම් හා ඛාදන පාලනය, අලංකාරවත් හා විනෝදාත්මක ජල ව්‍යාපෘති හා රඳවා තබා ගන්නා ව්‍යුහ හා සිසිලන පද්ධති ද දක්නට ලැබේ. විශාල ගල් පර්වතය වු බල‍කොටුවෙහි ජලය එකතු කිරීම සඳහා වූ සිස්ටන ද දක්නට ලැබුණි.
රෝමානු නවීකරණ
thumb|සේගෝවියා හි ශීර්ෂ වාරිමාර්ග
රෝමානුවන්, පොදු ජල සැපයුම්, ගැනිය නොහැකි ශීර්ෂ වාරි මාර්ග, ජව භාවිතා කරන ජල මෝල් හා ද්‍රව - විද්‍යා කැනීම් ඇතුළත් විවිධ ද්‍රව විද්‍යා යෙදීම් දියුණු කරන ලදී. ඔවුන් නිම්න හරහා ජලය ගෙන යාමට සිපිෆන භාවිතා කළ මුල් අය අතර වූහ. මහා පරිමාණයෙන් ලෝහ ලෝපස් අපේක්ෂාව හා නිස්සාරණයට හෂින්ග් (hashing) මුල්වරට භාවිතා කළේ මොවුන් විසිනි. ඔවුන් විසින් ගෘහස්ථ හා පොදු සැපයුම්වල ජල නල සඳහා ඊයම් භාවිතා කරන ලදී.
පොදු ජනයාට දැකීමට තිබු, ශීර්ෂ වාරිමාර්ග පිළිබඳ ඔවුන් දැනගෙන තිබුණ ද රෝමානුවන්ගේ ජල බලයේ භාවිතා පිළබඳ භාවිත පිළිබඳ පොදු ජනයා එතරම් දැන සිටියේ නැත. කෙසේ නමුත් ඉතිරි වී ඇති අවශේෂවලින් පෙන්නුම් කරන්නේ ප්‍රශංසාවට වඩා පුළුල්ව විසිරී පැවතුණු බවයි. ද ක්‍රි.පු.25 දී ඕගස්ටය විසින් ආක්‍රමණය කරන ලද නිරිත දිග ස්පාඤ්ඤයේ රත්‍රං වැඩ බිම්වල ද්‍රව විද්‍යා පතල් කැනීම එහි උත්කර්ෂණීය තත්වයට ළඟා වී තිබිණි. උදාහරණ ලෙස ලාස් වේගාස්හි දියලු රත්‍රං පතල් ඔවුනගේ පතල්වලින් විශාලත්ව එක වූ අතර සෘජු විශාලත්වයෙන් නූතන පතල් සමඟ ද කරට කර යයි. එහි ශීර්ෂ වාරිමාර්ග 7 පමණ වැඩ කෙ‍රුණු අතර මෘදු තැන්පත් ඛාදනය ද ජල පහරවල් යොදා ගන්නා ලදී. ඉන්පසුව වටිනා රත්‍රං සඳහා ඉතිරි කොටස් සෝදන ලදී.
බර්නෙඩෙට්ටෝ කැස්ටෙලි
1619 දී ගැලී‍ලියෝ ගැලි‍ලිගේ ශිෂ්‍යයෙකු වූ බර්නෙඩෙට්ටෝ කැස්ටෙලි (1576 - 1578–1643) විසින් Della Misura dell'Acque Correnti or "On the Measurement of Running Waters" යන කෘතිය එලි දක්වන ලදී. එය නූතන ද්‍රව ගතිකයේ පදනම්වලින් එකක් විය. ද්‍රව විද්‍යාත්මක කටයුතුවලදී රෝමයේ බිෂොප්තුමාගේ ප්‍රධාන උපදේශකයා ලෙස කටයුතු කරන ලදී. i.e. පපාල් ජනපදයේ ගංඟා කළමණාකරණය ආරම්භ කරන ලද්දේ 1626 දීය.
බ්ලෙයිස් පැස්කල්
බ්ලෙයිස් පැස්කල්ගේ (1623–1662-1672) තරල ගතිකය හා තරල ස්ථිතකය පිළිබඳ අධ්‍යයනය ද්‍රව තරලවල න්‍යායන් මත කේන්ද්‍රගත වී තිබිණි. ඔහුගේ නව නිපැයුම්වලට ද්‍රව පීඩනය ඇතුළත් විය. එමඟින් තැන් දෙකේදීම එකම පීඩනයකින් (හෝ යම් වෙනසක් සහිතව) යුතුව, විශාල ප්‍රදේශයක් මත ක්‍රියා කරන කුඩා බලයක් කුඩා ප්‍රදේශයක් මත ක්‍රියා කරන විශාල බලයක් බවට වැඩි කරයි. පැස්කල් නීතිය හෝ මූලධර්මය කියා සිටින්නේ නිදහසේ ඇති අසම්පීඩ්‍ය තරලයක් සඳහා පීඩන වෙනස්, උස වෙනසට සමානුපාතික බව හා මෙම වෙනස, පද්ධතියේ මුළු පීඩනය බාහිර බලයක් මඟින් වෙනස කළ ද නොකළ ද එලෙසම පවතින බවයි. මෙය ප්‍රකාශ කර සිටින්නේ රඳවා ඇති තරලයක ඕනෑම ස්ථානයක පීඩනය වැඩි කිරීමෙන් රැඳවුම් අනෙකුත් සෑම ස්ථානයකට සමාන වැඩි වීමත් සිදුවන බවයි. i.e තරලයේ ඕනෑම ස්ථානයකට යොදන ලද පීඩනයේ ඕනෑම වෙනස‍්‍වීමත් තරලය පුරා අඩු නොවී සම්ප්‍රේශණය වේ.
ජින් ලුවිස් මාරි පොයිසෙල්
ප්‍රංශ භෞතිකඥයෙකු වූ පොයිසෙල් ශරීරය හරහා රුධිර සම්ප්‍රේශණ අධ්‍යයනය කළ අතර එමඟින් තරලය ගලන සීඝ්‍රතාව හා ගලන නලයේ විශ්කම්භය අතර වැදගත් සබඳතාවක් සොයා ගන්නා ලදී.
ක’ආ (කුටිය)
ක’ආ යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉස්ලාමික ලෝකයේ ගෘහස්ථ වාස්තු විද්‍යාව තුළ දක්නට ලැබෙන පියස්සක් සහිත පිළිගැනීම් කුටියකි. මධ්‍යතන ඉස්ලාමික ගෘහ වාස්තු විද්‍යාව තුළ වඩාත් සුලබ කුටි ප්‍රභේදය මෙය වේ. ක’ආවේ සැලැස්ම සිව්-ඉවාන් නම් වූ ආගමික ගොඩනැගිලිවල ඇති කුරුස හැඩැති සැලැස්ම මගින් ආභාසය ලබන්නට ඇත. මෙය පිරිමි අමුත්තන් පිළිගැනීම සඳහා භාවිතා වූ අතර, එහි දී ඔවුනට අසුන් ගැනීමට උස් වූ වේදිකාවක් සපයා ඇත.
සැකැස්ම
වෙළඳුන් සහ ප්‍රාදේශීය දේශපාලනඥයන් වැනි ධනවත් ජනයාගේ නිවෙස්වල ක’ආව දක්නට ලැබිණි. මෙය බිම් මහලේ හෝ පළමු මහලේ පිහිටා තිබිය හැක. ක’ආ වෙත වන පිවිසුම සාමාන්‍යයෙන් නිවසේ අර්ධ-පෞද්ගලික අංගණයක් වෙත මුහුණලා පිහිටයි.
ක’ආ නම් අංගය අංගණයේත් ඉවාන් කොටසේත් සංකලනයක් ලෙස හැඳින්විය හැක. ක’ආව සම්පීඩිත මධය ප්‍රදේශයකින් (දුර්ක’ආ) සමන්විත වන අතර, එය අමුත්තන් පළමුව ක’ආව වෙත ඇතුළු වන විවෘත විමකි. උසැති අසුන්ගන්නා ප්‍රදේශයේ (තසාර්) දී අමුත්තන් සිය පාවහන් ඉවත් කොට බිත්තියට එදිරිව බිම මත ඇතිරූ කවිච්චියක් වැනි දිවාන් කොටසේ හිඳගැනීම සිදුකරයි. තසාර් කොටස ඉවාන් ප්‍රභේදයක් ලෙස කටයුතු කරන අතර, ඍජුකෝණාස්‍රාකාර ශාලාවක් වන එය තුන් පැත්තකින් බිත්තියෙන් වටවී ඇත. සාමාන්‍යයෙන් ක’ආවේ මධ්‍ය අක්ෂයේ එකිනෙකට මුහුණලා පිහිටි ඉවාන් දෙකක් දක්නට ලැබේ.
ප්‍රධාන පිවිසුම ඔස්සේ ක’ආවට ඇතුළුවන අමුත්තන් මුලින්ම දුර්ක’ආ (සාහිත්‍යමය "ක’ආව වෙත පිවිසුම") ප්‍රදේශය පසුකොට යා යුතු වේ. මෙය ක’ආවේ මධ්‍ය අවකාශය ද වේ. ක’ආවේ සැලැස්ම ගත් විට, දුර්ක’ආවේ දෙපසින් තසාර් (උස්වූ අසුන්ගන්නා පෙදෙස) දෙකක් හෝ ඇතැම්විට එකක් දක්නට ලැබේ. දුර්ක’ආවේ සිසිලන වතුර මලක් (ෆස්කියා) ඇතැම් විටෙක දක්නට ලැබේ. ‍අවකාශය ශබ්දයෙන් පුරවාලන මෙම අංගය ඉස්ලාමීය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයේ දර්ශීය ලක්ෂණයකි.
තසාර් යනු උස්වූ වේදිකාවකි. ඒවා ඉවාන් කොටස තුළ පිහිටා ඇත. ක’ආවේ සම්පූර්ණ සැකැස්ම සැලකූ විට දුර්ක’ආව දෙපසින් ඉවාන් දෙකක් දක්නට ලැබේ. පිරිමි අමුත්තන් අසුන්ගන්නා තසාර් කොටසේ දී, සේවකයන් විසින් ආහාර හෝ කෝපි පිළිගන්වන ලදී. ඇතැම් නිදසුන්වල තසාරය වෙත ඍජුවම යොමුවන අමතර ප්‍රවේශයක් ඇති අතර, පළතුරු හෝ පාන වර්ග පිරිනැමීමට සේවකයන් ඇතුළු වන්නේ එම ප්‍රවේශයෙනි. තසාර් කොටසේ පැති බිත්තිවල පිහිටි ගිල්ලූ රාක්කවල සෙරමික් භාණ්ඩ, කොතල, කැටයම් කළ ලෝහ නිර්මාණ හෝ පොත් තැබීම සිදු විය. මෙම බිත්ති අරාබි චාරුලේඛන, විශේෂයෙන්ම කාව්‍යයන්ගෙන් සරසා තිබිය හැක. මෙය ඉස්ලාමික ලෝකයේ ප්‍රමුඛ කලා අංගයකි. ඉවාන් දෙකෙහි පැති බිත්තිවල වූ රාක්ක ආවරණය සඳහා මෂ්රාබියා නම් අංග ඇතැම්විට භාවිතා වේ.ඇතැම් අවස්ථාවන්හි දී, අලංකාර නිකේතනයක් (මසාබ්) දක්නට ලැබෙන අතර, මස්ජිදවල වූ නිකේතන සිහිගන්වන මෙහි සිවිලිම ලඝු මුකර්නාස්වලින් අලංකාර කොට තිබිය හැක.
ඉවානයේ සිවිලිම දුර්ක’ආවේ සිවිලිමට වඩා හැමවිටම පහත් ය. ආදිතම ක’ආවල ඉවාන් කොටස සාමාන්‍යයෙන් බැරල් හැඩැති ගෝලාර්ධ පියස්සකින් (කයිරෝයේ අල්-දර්දීර් නිවසේ ඇති ක’ආව) යුක්ත විය. මම්ලුක් ක’ආවක ඉවාන් කොටස්වලින් එකක් සුළං අල්ලනයක් (මල්කාෆ් හෙවත් බධාහන්ජ්) සහිත වූ අතර, එමගින් ක’ආව වෙත මඳ සුළං රැගෙන එන ලදී. දුර්ක’ආවේ සිවිලිම සාමාන්‍යයෙන් ක’ආවේ උසින් වැඩිම සිවිලම් කොටස වේ. මෙය බොහෝවිට දැවමය අෂ්ටාස්‍රාකාර පියසි කවුළුවකින් (ෂුඛ්ෂෙයිඛා) සමන්විත ය. මෙමගින් ඇතුළතට ආලෝකය ලැබුණු අතර, ඇතැම් අවස්ථාවන්හි දී ලන්තෑරුමක් රඳවා තිබෙනු ද දැකගත හැක.
අභ්‍යන්තර සැලසුම
විචිත්‍රවත් සහ සංකීර්ණ මෝස්තර භාවිතයෙන් ක’ආව අතිශයින් අලංකාර කොට ඇත. මෙම කුටියේ සැලැස්ම නිවසේ හිමිකරුට අමුත්තන් වෙත පේනවීමට තිබූ අංගය විය. ක’ආව පිහිටි ප්‍රදේශය අනුව මෙහි දී භාවිතා වන මෝස්තරවල විවිධත්වයක් දැකගත හැක.
ක’ආවේ බිත්තිය සාමාන්‍යයෙන් සයිප්‍රස්, පොප්ලර් හෝ මල්බෙරි වැනි දැවමය පනේලවලින් සම්නවිත විය. අජාමි ශෛලියෙන් යුත් ක’ආවක ජිප්සම් මිශ්‍රණයක් සමග රටාවක් වැනි ස්වරූපයෙන් යෙදූ දැව බිත්ති දැකගත හැක. මෙය ලෝහ පත්‍රවලින් (ටින්, රිදී හෝ රත්රන් වැනි) අලංකාර කළ අතර, අනතුරුව වර්ණගැන්වීම සිදු විය. සම්පූර්ණ බිත්තියම අනුතරුව ඔප දැමීම සිදු විය. වර්තමානයේ පැරණි ක’ආ බිත්තිවල වර්ණ සංතෘප්ත බවින් අඩුවුවත්, වර්ණ අතින් අතිශයින් විචිත්‍ර ය. බොහෝ නව නිවාසවල, විශේසයෙන්ම දමස්කස්වල වූ නිවාසවල කොළ, නිල් සහ දම් පැහැ වර්ණ දක්නට ලැබේ.
මෙහි බිම කපන ලද ගිල්ලූ ගල්වලින් සමන්විත ය.
භාවිතය
අතබා යනු පහළ කලාපය හැඟවීමට භාවිතා වන පදයකි. මෙම වදන සම්පීඩිත දුර්ක’ආව සඳහා භාවිතා වන්නට ඇත. නිවෙස් හිමියගේ අමුත්තන් එකරම් වැදගත් අය නොවේ නම්, ඔවුනව අතාබා කොටසේ රඳවනු ලැබිණි. ඔවුන් ගෞරවනීය අමුත්තන් වූයේ නම් ඔවුනට තසාර් වෙත ඇතුළුවීමට පමණක් අවසර හිමි විය. එහි දී ඔවුනට සිය පාවහන් ඉවත්කොට සෝපාවේ වාඩි විය හැකි විය.
තසාර් පෙදෙසේ වැදගත් අමුත්තන් අසුන්ගන්නා බැවින්, ඍතුව අනුව ඔවුනට පලතුරු වර්ග හෝ පාන වර්ග (කෝපි වැනි) පිළිගන්වනු ලැබිණි.
ක’ආ සඳහා නිදසුන්
ඉස්ලාමික ලෝකය පුරාම, විශේෂයෙන්ම ඔටෝමාන් ඊජිප්තුව සහ ඔටෝමාන් සිරියාව තුළ ක’ආ කාමරය දක්නට ලැබේ. වැදගත් ක’ආ කුටි පිහිටි ගොඩනැගිලි කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
තලෙයිබාන්
තලෙයිබාන්, හෝ තලේබාන් යනු ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ඩියෝබන්ඩි ඉස්ලාම් මූලධර්මවාදී ව්‍යාපාරයක් හා යුධමය සංවිධානයකි. තලෙයිබාන් සංවිධානය මේ වනවිට ඇෆ්ගනිස්ථානයේ නීත්‍යනුකූල රජය ලෙස පෙනීසිටින කණ්ඩායම් දෙක අතරින් එකකි. මෙයින් ජාත්‍යන්තරය විසින් පිළිගෙන ඇත්තේ අනෙත් කණ්ඩායම වන ඇෆ්ගනිස්තාන ඉස්ලාම් ජනරජය වේ. 2016 සිට තලෙයිබාන් හී නායකයා වූයේ මව්ලවි හිබතුල්ලාහ් අඛුන්ද්සාදා ය. 2021 වනවිට තලේබාන්හි 75,000 ක් පමන සටන්කරුවන් සිටිතැයි අනුමාන කෙරේ.
1996 සිට 2001 දක්වා, තලෙයිබාන් සංවිධානය ඇෆ්ගනිස්තානයෙන් 3/4 ක පමණ ප්‍රමාණයක් පාලනය කළ අතර, එම ප්‍රදේශවල ෂරියා නොහොත් ඉස්ලාම් නීතිය තදින් බලාත්මක කරවන ලදී. 1994 දී තලෙයිබාන් සංවිධානය ඇෆ්ගන් සිවිල් යුද්ධයේ ප්‍රමුඛ පාර්ශවයක් ලෙස ඉදිරියට පැමිණෙන අතර, එය විශාල වශයෙන් සමන්විත වූයේ සාම්ප්‍රදායික ඉස්ලාම් පාසල් වල අධ්‍යාපනය ලැබූ, සහ සෝවියට්-ඇෆ්ගන් යුද්ධයෙහි සටන් කරන ලද අයගෙනි. මුහම්මද් ඔමාර් ගේ නායකත්වය යටතේ, මෙම සංවිධානය ඇෆ්ගනිස්තානය පුරා ව්‍යාප්ත වීම ඇරඹුනි. 1996 දී තලෙයිබාන් විසින් ඒකාධිපති පාලනයක් යටතේ ඇෆ්ගන් ඉස්ලාම් එමිරේටය පිහිටුවන ලද අතර ඇෆ්ගනිස්තානයේ අගනගරය කන්දහාර් ලෙස නම් කරන ලදී. එය විසින් රටෙහි විශාල ප්‍රමාණයක් පාලනයට යටත් කරගෙන තිබූ නමුත් 2001 සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාර වලට ප්‍රතිචාර වශයෙන් එක්සත් ජනපදය ප්‍රමුඛව කරන ලද ආක්‍රමණයෙන් පසු ඇෆ්ගන් ඉස්ලාම් එමිරේටය බිඳ වැටුනි.
පාකිස්ථානු අන්තර්-සේවා බුද්ධි අංශය (ISI) සහ හමුදාව තලෙයිබාන් සංවිධානයට සහයෝගය දක්වන බවට ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව විසින් චෝදනා එල්ලවන ලදී. නමුත් පාකිස්ථානය ප්‍රකාශ කරේ සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාර වලට පසු ඔවුන් තලෙයිබාන් වෙත සහය දැක්වීම නැවතූ බවයි. 2001 දී අල්-කයිඩා නායක ඔසාමා බින් ලාඩන් යටතේ අරාබිවරුන් 2,500 ක් පමණ තලෙයිබාන් වෙනුවෙන් සටන් කරන ලදී. 2021 අගෝස්තු 15 වැනිදා කාබුල් බිඳවැටීමත් සමගම තලෙයිබාන් ඇෆ්ගනිස්ථානයේ බලය නැවත අල්ලා ගන්නා ලදී.
ඉස්ලාම් හි දෙවියන් ආගම් අතර සැසදිමක්
ඉස්ලාම් හි දෙවියන් ආගම් අතර සැසදිමක්
ඉස්ලාම් දෙවියන් හට සහකරැවන් හෝ මිත්‍රයන් නොසිටි බව ද, දෙවියන් සහ (Jinn) අතර ඥාතිත්වයක් නොතිබු බව පැවසේ. මෙය ඉස්ලාමයට පෙර අරාබි සංකල්පය හා ඉස්ලාම් අතර වෙනසකි. ඉස්ලාමයට පෙර අශිෂ්ට ‍අරාබිවරැන් විශ්වාස කලේ අන්ධ, බලවත්, අනුකම්පාරහි, සිහිසන් නැති මිනිසුන්ට පාලනයක් නොමැති දෙයක් පිළිබදවය. මෙම සංකල්පය ඉස්ලාමිය මතය වු බලවත් නමුදු දුරදර්ශි හා අනුකම්පා සහිත දෙවියකුගෙත් ප්‍රතිස්ථාපනය විය.
Pope Innocent XIගේ Ludaica Marriacci පවසන්නේ Mohammad සහ ඔහුගේ පිරිවර (සාරධර්මික) කවියන් හා ඔහුගේ උපලක්ෂණ පිලිබද සත්‍ය හා ‍යෝග්‍ය මත දරා සිටි. හා දරමින් සිටිින බවය. තවද ඔහු පවසන්නේ Mohammad දෙවියන් සත්‍ය දෙවියන්ගේ වෙනස් බව සිතනා පුද්ගලයන්ගේ වැරදි පෙන්වා දිමහට ගතවන කාලය කාලය විමක් බවය.