cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
අමර්ණ
අමර්ණ කලා-සම්ප්‍රදාය
අමර්ණ කලා-සම්ප්‍රදාය දිගු කාලීන ඊජිප්තු සම්මුතීන් බිඳහෙලී ය. පෙර ඊජිප්තු කලාවේ පැවති, දැඩි පරමාදර්ශී ආකෘතිවාදය මෙන් නොව මෙහි නිරූපිත තේමා වඩාත් තාත්වික ය. මෙම නිර්මාණ අතර අස්වාභාවික දර්ශන ද වේ. රාජකීය පවුලේ සාමාජිකයන් සෙනෙහසින් පසුවන අයුරු සහ දරුවන් සමග ක්‍රීඩා කරන අයුරු වැනි අසාමාන්‍ය දර්ශන මේ අතර දැකගත හැක. එසේම කාන්තාවන් පිරිමින්ට වඩා පැහැපත්ව දැක්වීම මෙකල තවදුරටත් සිදුනොවිණි. මෙම කලාව තුළ තාත්විකවාදී ලක්ෂණ ඇතත්, ඇතැම් අවස්ථාවල විකට ආකාර ලක්ෂණ ද දැකගත හැක.
පසුකලෙක ආටන් වන්දනය අමර්ණ මිත්‍යාදෘෂ්ටිය ලෙස සලකා යටපත් කෙරුණත්, මෙම කලාව බොහෝ කලක් පැවතියේ ය.
යළි සොයාගැනීම සහ කැනීම්
මෙම නගරය පිළිබඳ පළමු බටහිර සඳහන ලැබෙන්නේ, 1714දී නයිල් නිම්නයේ සංචාරය කළ ප්‍රංශ ජේසුයිට් පූජකයකු වූ ක්ලෝඩ් සිකාර්ඩ් ගෙනි. ඔහු අමර්ණවල සීමා ශිලාවක් පිළිබඳ විස්තර කරයි. 1798–1799 අතර කාලයේ නැපෝලියන්ගේ ප්‍රාඥ බලකාය විසින් අමර්ණහි පළමු සවිස්තර සිතියමක් නිර්මාණය කළ අතර, 1821 සහ 1830 අතර කාලයේ එය Description de l'Égypte තුළ ප්‍රකාශයට පත්කෙරිණි.
1843 සහ 1845දී රිචඩ් ලෙප්සියස්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් ප්‍රෂියානු ගවේෂකයින් විසින් මෙම භූමිය නිරීක්ෂණය කර, දැකගත හැකි වූ ස්මාරක සහ භූ ලක්ෂණ පිළිබඳ දින දොළහකට අධික කාලයක් වෙනවෙනම සිදු කළ ගවේෂණ දෙකක දී වාර්තා කොට ඇත. මෙහි ප්‍රතිඵල අවසානයේ දී, Denkmäler aus Ägypten und Äthiopien තුළ 1849 සහ 1913 අතර කාලයේ ප්‍රකාශයට පත්කෙරුණු අතර, ඒ අතර නගරයේ වැඩිදියුණු කළ සිතියමක් ද විය. මෙහි නිරවද්‍යභාවය තරමක් සීමා සහිත වුවත්, Denkmäler ඵලක බොහෝ ශාස්ත්‍රීය දැනුම සඳහා පදනම දැමූ අතර, එය පෞද්ගලික සොහොන්ගැබ්වල සහ සියවසේ ඉතිරි භාගයේ ඉදි වූ සීමා ශිලා ස්තම්භවල දර්ශන සහ ශිලාලේඛන අර්ථකථනයට අඩිතාලම දැමී ය. මෙම ගවේෂක කණ්ඩායම විසින් සිදු කරන ලද වාර්තා, අතිශය වැදගත්කමක් උසුලන්නේ මෙහි බොහෝ නටබුන් පසුකලෙක විනාශ කොට හෝ නැති වී ඇති නිසායි.
1887දී සෙබාඛ් සොයමින් පොළව කනින ලද ස්වදේශික කාන්තාවක් විසින් 300කට අධික කීලාක්ෂර ඵලක සංඛ්‍යාවක් (දැන් පොදුවේ අමර්ණ ලිපි ලෙස හඳුන්වයි) සොයාගන්නා ලදී. මෙම ඵලක අතර පාරාවෝවරයාගේ තෝරාගත් ලිපි හුවමාරු ගණනාවක් අන්තර්ගත වන අතර, ඒවා ප්‍රධානව අක්කාඩියන් බසින් ලියා ඇත. මෙකල පසුකාලීන ලෝකඩ යුගයේ දී පුරාතන මෑත පෙරදිග ප්‍රමුඛ භාෂාව වූයේ මෙම භාෂාවයි. මෙම අනාවරණයත් සමග මෙම භූමියේ වැදගත්කම හඳුනාගැනුණු අතර, වැඩිදුර ගවේෂණ කටයුතු ද ආරම්භ විය.
1891 සහ 1892 අතර කාලයේ ඇලෙසැන්ඩ්‍රෝ බාර්සන්ටි විසින් රජුගේ සොහොන්ගැබ 'අනාවරණය' කොටගෙන මග හෙළි කරගන්නා ලදී. (1880 සිටම ප්‍රදේශයේ ජනයා මේ පිළිබඳ දැන සිට ඇත) එම කාලයේ දී ම, ඊජිප්තු ගවේෂණ අරමුද‍ලෙන් ස්වායත්තව සර් ෆ්ලින්ඩර්ස් පෙට්‍රී විසින් අමර්ණහි කාර්තුවක් සේවය කර ඇත. ඔහු විසින් ප්‍රධානව මධ්‍ය නගරයේ කැනීම් සිදු කළ අතර, ආටන්ගේ මහා දේවස්ථානය, මහා නිල මාලිගය, රජුගේ නිවස, පාරාවෝගේ ලිපි හුවමාරු අංශය සහ පෞද්ගලික නිවහන් ගණනාවක් අනාවරණය කරගන්නා ලදී. පෙට්‍රීගේ කැනීම්වලින් තවත් කීලාක්ෂර ඵලක, වීදුරු කර්මාන්තශාලා කිහිපයක නටබුන්, සහ මාලිගයේ කසල ගොඩකින් අත්හැර දැමූ ෆෙයාන්ස් විශාල ප්‍රමාණයක්, වීදුරු සහ සෙරමික් හමු විය. (මයිසීනියානු කැබලිති ද ඇතුළුව) ඔහුගේ ප්‍රතිඵල සහ ප්‍රතිසංස්කරණයන් ශීඝ්‍රයෙන් ප්‍රකාශයට පත් වන විට, පෙට්‍රී හට අන්‍යන්ගේ අවධානය මේ වෙත යොමු කරලීමට හැකි විය.
1903 සිට 1908 අතර කාලයේ පිටපත් ශිල්පියකු සහ චිත්‍රශිල්පියකු වූ නෝර්මන් ඩි ගැරිස් ඩේවීස් විසින් අමර්ණහි පෞද්ගලික සොහොන්ගැබ් සහ සීමා ශිලාස්තම්භවල ඡායාරූප සහ සිතුවම් ප්‍රකාශයට පත්කළේ ය. ඊජිප්තු ගවේෂණ සංගමය (EES) මගින් මෙම පොත්පෙළ 2006දී යළි මුද්‍රණය කෙරිණි.
20වන සියවසේ මුල් වර්ෂවල (1907 සිට 1914) ලුඩ්විග් බොර්චාඩ්ට්ගේ මූලිකත්වයෙන් යුතුව Deutsche Orientgesellschaft ගවේෂණයේ දී නගරයේ උතුරු සහ දකුණු උපනාගරික පෙදෙස්වල සූක්ෂ්මව කැනීම් සිදුකෙරිණි. වර්තමානයේ බර්ලින්හි ඒජිප්ටිස්කස් කෞතුකාගාරයේ තබා ඇති සුප්‍රකට නෙෆර්ටිටි උඩුකය මූර්තිය ඇතුළු ප්‍රතිමා රැසක් හමු වූයේ ප්‍රතිමා ශිල්පී තුත්මෝස්ගේ කලාගාරයෙනි. 1914 අගෝස්තු මස පළමු ලෝක යුද්ධය ව්‍යාප්ත වීමත් සමග, ජර්මානු කැනීම් ඇනහිටියේ ය.
1921 සිට 1936 දක්වා ටී.ඊ. පීට්, සර් ලෙනාඩ් වූලි, හේරි ෆ්‍රෑන්ක්ෆෝර්ට්, ස්ටීවන් ග්ලැන්විල් සහ ජෝන් පෙන්ඩ්ල්බරි යන අයගේ මෙහෙයවීමෙන් යුතුව ඊජිප්තු ගවේෂණ සංගමයක් විසින් අමර්ණහි කැනීම් නැවත ආරම්භ කළේ ය. මෙම නව ගවේෂණ ආගමික සහ රාජකීය ඉදිකිරීම් පිළිබඳ පැවැත්විණි.
ඊජිප්තු ගවේෂණ සංගමයේ අනුග්‍රහය මත බැරී කේම්ප්ගේ (මිසරවේදී පාඨකාචාර්ය, කේම්බ්‍රිජ් විශ්වවිද්‍යාලය, එංගලන්තය) මෙහෙයවීමම යටතේ නගරයේ ගවේෂණ තවදුරටත් ක්‍රියාත්මක වේ. 1980දී ජෙෆ්රි මාටින් විසින් සිදුකරන ලද වෙනම ගවේෂණයක දී, රාජකීය සොහොන්ගැබේ වූ කැටයම් පිටපත් කොට සොහොන්ගැබේ තිබුණේ යැයි සිතිය හැකි වස්තූන් සමග තොරතුරු දක්වමින් ප්‍රකාශයට පත්කෙරිණි. EES ආයතනය මගින් මෙය වෙළුම් දෙකකින් යුක්තව ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදී.
2007දී, EES ගවේෂණයක දී, වංශවතුන්ගේ දකුණු සොහොන්ගැබ්වලට ආසන්නයෙන් වූ පෞද්ගලික කේවල සුසානභූමියක් සොයාගැනිණි.
සෘජුකෝණී ත්‍රිකෝණ
සෘජුකෝණී ත්‍රිකෝණ (ὀρθόςγωνία), යනු එක් කෝණයක්, සෘජු කෝණයක් (එනම් අංශක 90 ක කෝණයක්) හෝ පැති දෙකක් එකිනෙකට ලම්බක වන ත්‍රිකෝණ වේ. සෘජුකෝණී ත්‍රිකෝණයක් පැති සහ අනෙකුත් කෝණ අතර සම්බන්ධය ත්‍රිකෝණමිතිය සඳහා පදනම වේ.
පවුල් ප්‍රතිකාරය
පවුල් සාමාජිකයින් අතර සම්බන්ධතා පද්ධතියේ වෙනස්කම් නිරීක්ෂණය කිරීම ද සිදුවේ. තවද යහපත් පවුල් සම්බන්ධතා හොඳ මානසිකත්වයක පසුබිම් වන සාධකයක් ලෙස ද විස්තර කෙරේ.
පවුල් ප්‍රතිකාරයන්හි යෙදෙන විවිධ ආයතන අතර පොදු මතයක් වනුයේ සේවාදායකයා ගැටළුව පුද්ගලික හෝ පවුලට අදාල එකක් හෝ ලෙස සැලකුව ද, ගැටළුවේ ආරම්භය කුමක් වුවද එහි විසඳුම් සඳහා පවුල් සාමාජිකයින් සියල්ලම සහභාගී කර ගැනීම වැඩදායී වන බවයි. මෙම සහභාගීත්වය ප්‍රතිකාරාත්මක වැඩමුළු තුළ දී ඔවු‍නගේ සහභාගිත්වයෙන් ද සපුරා ගනී. මෙහිදී පවුල් උපදේශකයා සංවාදයේ දී ශක්තිය උත්ප්‍රේරණය නිදහස සහ වඩා පුළුල් පද්ධතියකට උදව් දීම යන කටයුතු සඳහා හැකියාවක් ලබා තිබිය යුතු වේ.
මෙම අංශයේ මුල් කාලයේ දී බොහෝ චිකිත්සකයින් පවුල යන කුඩා සම්ප්‍රදායී දෙමාපියන් සහ දරුවන්ගෙන් සමන්විත ඒකකයක් ලෙස හඳුන්වන ලදී. පසුව පරිණාමය සමඟ පවුල යන්න වඩා පුළුල්ව විග්‍රහ කරමින් ප්‍රබල ලෙස උපකාරී, දිගු කාලීන ලේ නෑකම් ඇති හෝ ඇතැම් විට නොමැති පුද්ගල සම්බන්ධතා ලෙස අර්ථ දක්වන ලදී.
පවුල් ප්‍රතිකාරයන් සියලුම මිනිස් ප්‍රශ්නවලදී හොඳින් යොදාගෙන ඇත. එනම් පවුල් ප්‍රතිකාර ක්‍රම උපයෝගී කර නොගත් පුද්ගල සම්බන්ධතා වර්ගයක් හෝ මනෝ විද්‍යා ගැටළුවක් නොමැති තරම් වෙයි.
අසම්මත මාධ්‍ය
අසම්මත මාධ්‍ය නැතහොත් අසම්මත පුවත් පත යන යෙදුම බොහෝවිට භාවිත වන්නේ විකල්ප මුද්‍රිත මාධ්‍ය සඳහා ය. විශේෂයෙන් 1960 සහ 1970 ප්‍රතිසංස්කෘතික ව්‍යාපාරයන්ට සම්බන්ධව ස්වාධීනව ප්‍රකාශනය කොට බෙදා හැරුණු පුවත්පත් සඳහා මෙම යෙදුම භාවිත විය.පීඩාකාරී රජයන් යටතේ සිදුවන නීති විරෝධී ප්‍රකාශන සඳහා ද මෙය යෙදේ.
ආරම්භය
1960 සහ 1970 දශකයේ විශාල දළ ජාතික ආදායමක් සහ මාධ්‍ය නිදහසක් පැවති රටවල “භූගත මාධ්‍ය” පැවතිණි.සමාජවාදී රටවල සංස්දාත් ව්‍යාපාරය නිසා සමහර සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ද මේවා දක්නට ලැබිණි. උ.දා. - චෙකොස්ලෝවැකියාවේ සතිපතා, මාස්පතා හෝ දිනපතා ප්‍රකාශනය කෙරුණු අතර සාමාන්‍යයෙන් වාමාංශික පක්ෂවලට සම්බන්ධ මෙම ප්‍රකාශන පරිණාමය වී වර්තමාන විකල්ප සතිපතා පුවත්පත් බිහි වී ඇත.
තමිල් නාඩු
ඉන්දියාවේ දකුණු කෙළවරෙහි පිහිටි ප්රාන්තයකි. අගනුවර: චෙන්නායි.
මුලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:තමිල් නාඩු ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත
සංඝමිත්තා තෙරණිය
සංඝමිත්‍රා තෙරණිය (සිංහල උරුව:සංඝමිත්තා තෙරණිය) අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ සහ ඔහුගේ "දේවී" නම් බෞද්ධ රැජිණගේ දියණියයි. සංඝමිත්තාගේ සොයුරු මහින්ද සමග ඇය බෞද්ධ ශාසනයට 1 ඇතුළත් වූවාය. මෙම සහෝදරයා සහ සහෝදරිය බුදු දහම පැතිරවීම සඳහා පසුව ශ්‍රී ලංකාවට ගියහ. ඇයට සංඝමිත්තා යනුවෙන් නම තැබීමට වෙනත් හේතුද ඉදිරිපත් වෙයි. ඒවාට අනුව ඇය අශෝක රජුගේ බාලම දියණියයි. වැඩිමහල්ලා මහින්ද කුමරුය.
කාලිංග යුද්ධය අවසාන වීමෙන් පසු අශෝක රජු තම බෞද්ධ දේවිය සමග බුද්ධාගම වැලඳ ගත් අවස්ථාවේ දියණියට බෞද්ධ නමක් තබන ලෙස කරන ලද ඉල්ලීම අනුව ඇයට සංඝමිත්තා යන නම දේවිය විසින් යොදා ඇත. අශෝක රජු තම දරුවන් ධර්ම දූත කටයුතු සඳහා විදේශ රටකට යැවීමට තීරණය කළේය. ඇයට ගරු කරන දිනය සෑම වසරකම දක්ෂිණායන දිනයයි. නැතහොත් දෙසැම්බර් 21 වැනි දිනය.
මිහිඳු හිමිගේ ලංකාගමනයත් සමඟ එහි වැසියන් බෞද්ධයන් බවට පත් විය. මේ නිසා “අනුලා” බිසව සහ රජ මැඳුරේ තවත් කාන්තා පිරිසක් බුදු සසුනේ භික්ෂූණීන් ලෙස පවිදි වීමට තිස්ස රජුගෙන් අවසර ඉල්ලා සිටියේය. ඒ සඳහා ධර්මාශෝක අධිරාජ්‍යයා තවත් භික්ෂූණීන් පිරිසක් ලංකාවට පිටත් කර හරින ලදී. මෙම පිරිස මුල් වීමෙන් ලංකාවේ භික්ෂුණි ශාසනය ආරම්භ විය. එපමනක් නොව, ඇගේ ලංකාගමනේදී ශ්‍රි ලාංකීය බෞද්ධ ජනතාවට වන්දනමාන කිරීම සඳහා ඉන්දියාවේදී බුදුන් වහන්සේ බුදුවීමේදී සෙවන දුන් බෝධියේ රෝපණය කරන ලද දක්ෂිණ ශාඛාවක්ද ශ්‍රි ලංකාවට ගෙනෙන ලදී.එය අනුරාධපුරයේ රෝපණය කරන ලදී. ලාංකික බෞද්ධ ජනතාව ඉතාමත් ගෞරවයෙන් වන්දනාමාන කරන මෙම බෝධි ශාඛය වර්ථමානය වන විටත් නොනැසී පවතී. සෑම වසරකම උඳුවප් මස පොහෝ දිනයේදී (දෙසැම්බරයේදී) මෙම බෝධිය ඉතා උත්සවශ්‍රීයෙන් වන්දනාමාන කරනු ලැබේ. එය ශ්‍රි ලංකා බෞද්ධයන් ලද අගනා පූජනීය වස්තුවක් ලෙස සලකයි.
පසුබිම
ක්‍රිස්තු පූර්ව 3 වන සියවසේ ඉන්දියාව පාලනය කළ, මෞර්ය වංශික අශෝක අධිරාජ්යයාගේ(සංඝමිත්තාගේ පියාණන්) මූලිකත්වයෙන්, මිහිඳු හිමි ලංකාවට මුලින්ම බුදුදහම හදුන්වා දුන්නේය. ඉන්පසු ශ්‍රි ලාංකික කාන්තාවන්ට ධර්මයක අවශ්‍යතාවය හදුනාගත් එතුමිය ශ්‍රි ලංකාවේ වැඩසිටි සමයේ මූලික පරමාර්ථය ලෙස සැලකුවේ ශ්‍රි ලාංකික කාන්තාවන් බුදු දහමට යොමු කිරීමයි.තමන් වැලඳගත් මෙම උතුම් ථෙරවාද බුදු දහම කලාපයේ තවත් රටවල් 9ක් තුල ව්‍යාප්ත කිරිමට අශෝක රජු ක්‍රියා කලේය. අශෝක රජුගේ සමකාලීන මිත්‍රයකු වූද, ශ්‍රි ලංකාවේ රජතුමා වුද දේවානම්පියතිස්ස රජු ශ්‍රි ලංකාව තුල බුදුදහමේ ප්‍රචලිත වීම දුටුවේය.
කෙසේ වුවද බුදුදහම ඉන්දියාව අවට රටවල් කිහිපය තුල ප්‍රචලිත කිරීමට ප්‍රථම, අශෝක රජු, මොග්ගලීපුත්ත තිස්ස මහරහතන් වහන්සේ හමුවී උපදෙස් ලබා ගත්තේය. මෙහිදී බ්‍රාහ්මීය හින්දු ආගම නිසා බුදු දහමට වන හානිය ප්‍රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා කල අතර, විනයානුකූල නොවු භික්ෂූන් ගැනද සාකච්ඡා කෙරිණි. බුදු දහමේ අනාගත පැවැත්ම ගැන සිතා, මෙයට විසඳුමක් ලෙස රහතන් වහන්සේලා 1000 නමකගේ සහභාගිත්වයෙන් තුන්වන ධර්ම සංගායනාවක් පැවැත්වීමට තීරණය විය. මෙම සංගායනාවේ මූලිකත්වය ගෙන ක්‍රියා කලේ මොග්ගලීපුත්ත තිස්ස මහරහතන් වහන්සේයි. සංගායනාවෙන් අනතුරුව පිරිසිදු බුදුදහම ව්‍යාප්ත කිරීම පිණිස, කණ්ඩායම් 9ක් විවිධ දිශාවලට පිටත් කරන ලදී.
මෙසේ අශෝක රජු විසින් දිශා 9කට ධර්මදුත පිරිස පිටත් කර හරින ලදී. ඉන්දියාවේ දකුණු දෙසට පිටත් කර හරින ලද පිරිසෙහි නායකත්වය මිහිඳු හිමි භාර ගත්තේය. තිස්ස රජුගේ ඉල්ලීම පරිදි, මිහිඳු හිමි ඇතුලු පිරිස ශ්‍රි ලංකාව බලා පිටත් විය. මෙම දීර්ඝ ගමනට පෙර සිය මෑණියන්ගේ ආශිර්වාදය ලබා ගැනීමට උන්වහන්සේ අමතක නොකලේය. මෙම ගමනට මිහිඳු හිමි සහ තවත් 6 දෙනෙකුගෙන් යුත් කණ්ඩායමක් විය. එනම් ඉට්ඨිය,උත්ථිය,සම්බල,බද්ධසාල යන රහතන්ද, සුමන සාමණේරයන්ද(මිහිඳු හිමිගේ බෑණනුවන්) ,භන්ඩුක(මිහිඳු හිමිගේ ඥාති සහෝදරයෙකි) උපාසකත් ය. මෙම දුත පිරිසෙහි සියලු සාමාජිකයන් රාජකීය පව්ලට අයත් විය. බුදු දහම ශ්‍රි ලංකාව තුල ව්‍යාප්ත කිරීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කරමින් පිටත් කරවූ දුත පිරිස අශෝක රජු විසින් සිදු විය. බුදුරජාණන් වහන්සේ බුද්ධත්වය ලැබීමෙන් පසු වැඩ සිටි කාලය තුළ 3 වතාවක් ලංකාවට වරින් වර වැඩම කර ඇත. එනම් බුද්ධත්වයෙන් වසර 8ක් පමණ ගතවූ මොහොතේය. එසේ වැඩම කල උන්වහන්සේ, එවකට ලංකාවේ වාසය කල රාජ්‍යවාංශික පිරිසට මෙන්ම, සාමාන්‍ය ජනතාවට ද උන්වහන්සේ අවබෝධ කල ධර්මයෙහි අර්ථය වටහා දුන් අතර, ජනතාවට ශික්ෂාපද හදුන්වා දී ඒවා පිලිපැදීමටද ඉගැන්විය.නමුත් බුදුන්වහන්සේගේ ලංකාගමනය සිදුවී බොහෝ කලක් ගතවන එම වකවානුවේදී නැවතත් ලංකාව තුල බුදුදහම ව්‍යාප්ත කිරීම කාලෝචිත විය.බුදුන් ජීවමානව වැඩිසිටි කාලයේදී ,බුදුදහමෙහි අනාගත පැවැත්ම සලසා ධර්ම විනය පුහුණු කිරීමට සංඝ සමාජයක් පිහිටුවන ලදී. එනම් භික්ෂූන් සහ භික්ෂූණීන් (මෙහෙණින් ) වහන්සේලාය. පිරිසිදු බුදුදහම අනාගත පරපුරට දයාද කිරීම මෙහි අරමුණ විය.
තම රට තුල ආගමික පසුබිමක් එවකට නොමැතිබව හොඳින්ම අවබෝධ කරගත් තිස්ස රජු, ඉන්දියාවෙන් පැමිණි මෙම දූත පිරිස ඉතා කැමැත්තෙන් පිලිගත්තේය. මිහිඳු හිමි උන්වහන්සේගේ පිරිවර සමඟ වැඩම කලේ අනුරාධපුරයටයි. එහිදී තිස්ස රජු සහ රජුගේ මළණුවන්ගේ භාර්යාව වන අනුලා දේවිය ඇතුළු කාන්තා පිරිසද, මහාමේඝ උයනේදී හමුවිය. එහිදී මිහිඳුහිමිගේ දූත මෙහෙවරෙහි සාර්ථකත්වය සනාථ කරමින් උන්වහන්සේ විසින් ලංකාවේ පුරුෂ පක්ෂය සඳහා භික්ෂූ ශාසනය පිහිටුවන ලදී.
මේ වනවිට තිස්ස රජු මෙන්ම අනුලා දේවියද තෙරුවන් සරණ ගොස් තිබිණි. මෙහිදී අනුලා දේවියඇතුළු දහසකට අධික කාන්තා පිරිස පැවිදි වීමට අවසර ඉල්ලා සිටියෝය. තමන් විසින් කාන්තාවන්ට පැවිද්ද ලබාදිය නොහැකි බවත්, එය කල හැක්කේ තෙරණින්(මෙහෙණින්) වහන්සේ නමකට බවත් සඳහන් කල මිහිඳු හිමි පැවසුවේ, අශෝක රජුට හසුනක් යවා, තම නැගණිය වන සංඝමිත්තාගේ සහය ලබාගන්නා ලෙසයි(බුද්ධ දර්ශනය පිළිබඳව මනා අවබෝධයක් ඇය සතු විය). ඒ උපදෙස් අනුව ක්‍රියා කල රජු තවත් යමක් ඉල්ලා සිටියේය. එනම්, බුද්ධත්වයට පත්වීමේදී බෝධිසත්වයන් පිටදුන් මහා බෝධියේ ශඛාවක් ද ඇය සමඟ වැඩම කරවන ලෙසයි. මෙම හසුන අශෝක රජුට යැවීමට, තම බෑණා වූ ඇමති අරිට්ඨ කුමරා සුදුසු බව රජතුමා සිතීය. එහිදී එක් කොන්දේසියක් මත කුමරු ගමනට එකඟ විය. එනම් පෙරලා පැමිණි පසු තමන්ටද භික්ෂූ ශාසනය තුල පැවිදි වීමට අවසර දෙන ලෙසටයි. එයට අනුමැතිය දුන් රජු අරිට්ඨ කුමරු ඉන්දියාවට පිටත් කර හැරීය.
ජීවිතයේ මුල් භාගය
සංඝමිත්තාගේ දෙමවුපියන් අශෝක අධිරාජ්‍යයා සහ ඔහුගේ අගමෙහෙසිය විදීස දේවියයි.ක්‍රි:පූ 285 දී ඇය උපත ලැබුවාය. ජනකතා අනුව අශෝක රජුගේ දෙවන දරුවාවු ද, මහින්ද කුමරුගේ බාල නැගණිය වුද සංඝමිත්තාගේ උපත පිලිබඳව ග්‍රන්ථ පවා ලියවී ඇත.
ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශයේ ‘උජ්ජයිනී‘ නම් වු ග්‍රාමයේ ඇයගේ උපත සිදුවී ඇත. කුඩා කලදීම සංඝමිත්තා සහ මහින්ද බුදුදහම වැලඳගෙන තිබුණි. වයස අවු:14 දී අශෝක රජුගේ බෑණනුවන් කෙනෙකු වන්නාවූ ‘අග්‍රිබ්‍රාහ්මී’ නම් වූ කෙනෙකු සමඟ ඇය විවාහ වෙයි. ඇයට සුමන නමින් පුතෙකු විය.
පසු කලෙක ඇයද මහණ වී, මිහිඳු හිමි(මාමා) සමඟ ලංකාවට පැමිණ බුදුදහම ප්‍රචලිත කිරීමේ කටයුතුවල නිරතව ඇත.ඇය වයස අවු:18දී ථෙරවාදී බුදුසසුනෙහි පැවිදි බව ලබයි (මහින්ද කුමරු මහණ වී ඇත්තේද මේ වකවානුවෙහිදීමය ). සංඝමිත්තා තෙරණියගේ දැඩි වීර්යය සහ කැපවීම නිසාම නොබෝ කලකින් අරහත්වයට පත්විය. මෙම මෙහෙණිය පසුව ‘පාටලීපුත්‍ර’ නම් වු ග්‍රාමයෙහි ජීවත්වීය.
ජීවිතයේ මැද භාගය
මිහිඳු හිමිගේ ලංකාගමනේදී උන්වහන්සේ දේශනා කල ධර්මය අසා, තිස්ස රජුගේ මලණුවන්ගේ බිරිඳ වූ අනුලා දේවිය සෝතාපණ්ණ විය. පසුව ඇය පැවිදි බව ඉල්ලා සිටි නිසා, තිස්ස රජු මෙන්ම මිහිඳු හිමියන්ද අශෝක රජුට හසුන් පතක් යවා කියා සිටියේ, සංඝමිත්තා තෙරණිය ලංකාවට වැඩම කරවා දෙන ලෙසටය. එය තිස්ස රජුගේ කාරුණික ඉල්ලීමක් ලෙස සටහන් කර තිබිණි. තිස්ස රජු සහ තම පුතු මිහිඳු හිමිගේ ඉල්ලීමට අනුව, අනුලා දේවිය ඇතුලු කාන්තා පිරිසට පැවිදි බව ලබා දීම පිණිස, අශෝක රජු විසින් සංඝමිත්තා තෙරණිය, තවත් උගත් භික්ෂූණීන් 10 දෙනෙකු ඇතුලු පිරිසක් ලංකාවට යවන ලදී.මුලදී තම දියණිය වෙනත් රටකට යැවීමට අශෝක රජු අකමැත්ත පලකර සිටියද , සංඝමිත්තා තෙරණියගේ කැමැත්ත සහ බලවත් ආයාචනය නිසාම පසුව රජු ඊට අනුමැතිය ලබා දුන්නේය. ඇය තම පියාට මෙසේ පවසා සිටියේය.
එතුමියගේ ලංකාගමනෙහි අරමුණ වූයේ, බුදුදහම ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහා භික්ෂූණී සංඝ සමාජය පිහිටුවීමත්, ලංකාවේ කාන්තාවන්ගේ විමුක්තිය සලසා දීමත්ය. රන් බඳුනක බහාලූ බෝධි ශාඛයද රැගෙන නැවකින් යාත්‍රා කල තෙරණිය, ලංකාවේ උතුරු වෙරළේ ජම්බුකෝල පටුනෙන් ගොඩබසින ලදී. බෝධි පැලය සහිත සංඝමිත්තා ඇතුලු පිරිස තිස්ස රජු විසින් ඉතා ගෞරවයෙන් සහ භක්තියෙන් පිලිගන්නා ලදී. මෙම පිරිස රජුගේ පිරිස විසින් උත්සව මධ්‍යයේ අනුරාධපුරයට කැඳවාගෙන යන ලදී. ඔවුන් පිරිස උතුරු දොරින් අනුරාධපුරයට ඇතුළු විය. එතැන් සිට මර්ගයේ සුදු වැලි අතුරා තිබුණි. මහාමේඝ නම් වූ උපවනයේ පූජෝපහාර මැද ජය ශ්‍රි මහා බෝධින් වහන්සේගේ දක්ශිණ ශාඛය රෝපණය කරන ලදී. එය වර්තමානය වන විටත් එය නොනැසී පවතී.
දීපවංශයේ සඳහන් වන පරිදි සංඝමිත්තා තෙරණිය සමග ලංකාවට පැමිණි භික්ෂුණීන් වහන්සේලා වන්නේ උත්තරා, හේමා,පසද්පලා,අග්ගිමිත්තා,දාසිකා, ජේගු, පබ්බතා,මන්තා,මල්ලා සහ ධම්මදාසියා යන පිරිසයි. මීට අමතරව ශ්‍රි ලංකාවෙන් ගිය රාජ දූතයා වන අතිත කුමරු පිරිස සමග නැව් නැග ආපසු පැමිණෙන විට, විවිධ කර්මාන්ත වලට දක්ෂ වූ පිරිසක්ද ගෙන්වා ගන්නා ලදී. එසේම මගධයේ රාජකීය පෙළපතට අයත් 8 දෙනෙක්ද (බෝගත්, සුමිත්ත, සන්ගොත්,දෙව්ගොත්, හිරුගොත්, දම්ගොත්, සිසිගොත් සහ ජටින්දරා), රදළ පෙළපතට අයත් 8 දෙනෙකුත්, බ්‍රාහ්මණවරු 8 දෙනෙකුත්, වෛශ්‍යයන් (වෙළෙදුන්)8 දෙනෙකුත්,එඪේරුන්,කර්මාන්තකරුවන්,යක්ශයන් (මොවුන් ගෝත්‍රික මිනිසුන්ය), නාගයන්(මොවුන් ගෝත්‍රික මිනිසුන්ය), සන්නලියන්ද, කුඹල් කරුවන්ද, තවත් කුලවලට අයත් පිරිසද වේ.
මෙම ගමනට පිටත් වනවිට සංඝමිත්තා තෙරණියගේ වයස අවු: 32කි. ඇයගේ පුත්‍ර සාමණේරයන් මේ වනවිට ලංකාවේ සිටියේය(මිහිඳු හිමි සමඟ ). ශ්‍රි ලංකාවේ මුලින්ම පැවිදි වු කාන්තව අනුලා දේවියයි. ඊට අමතරව 1000කට අධික ලාංකික කාන්තා පිරිසක්ද දසසිල් සමාදන් වීමෙන් පැවිදි උපසම්පදාව මෙහිදී ලබා ගත්තෝය. මෙය ලංකවේ විධිමත්, විනයානුකූලව සිදුවූ මුල්ම භික්ෂූණී ශාසනයයි. මෙම පැවිදි වීම සඳහා සමාජයේ විවිධ ස්ථරවල කාන්තාවන් සිටීම දක්නට ලැබේ. සංඝමිත්තා තෙරණිය ශ්‍රි ලංකාවේ කාන්තාවන්ගේ ආධ්‍යාත්මික ජීවන මට්ටම ඉහළ නැංවීමට බොහෝ කැප කිරීම් කලාය.
සංඝමිත්තා තෙරණිය අනුරාධපුරයට වැඩම කල අවස්ථාවේදී කල ඉල්ලීමකට අනුව තිස්ස රජු විසින් මුලින්ම ‘උපාසිකා’ විහාරයද භික්ෂූණීන්ට භවනා, වතාවත් ආදිය කිරීම පිණිස තවත් ගොඩනැගිලි 12ක් ද, ඒ සියල්ලෙන් වෙන්වන පරිදි සංඝමිත්තා තෙරණිය වෙනුවෙන් ‘හතලක’ විහාරයද කරවන ලදී. දීපවංශයට අනුව, ලංකාවේ භික්ෂුණී ශාසනය පිහිටුවීමත් සමඟ ධර්මය රටපුරා කාන්තාවන් අතර වයස් භේදයකින් තොරව ව්‍යාප්ත විය. පැවිදි කාන්තාවෝ(භික්ෂුණීන් ) ධර්ම ග්‍රන්ථ වැඩිපුර භාවිතා කල අතර, සාමාන්‍ය සමාජයේ විනය, එකිනෙකාට ගරුකිරීම වැනි ගුණාංග දියුණු විය.
ජය ශ්‍රි මහා බෝධිය සහ එහි වතාවත්
අශෝක රජු රජවී 12 වසරක් ගතවන මොහොතක සංඝමිත්තා තෙරණිය විසින් බුද්ධගයාවේ දක්ෂිණ ශාඛයක් ලංකාවට ගෙනෙන ලදී. මෙම පූජනීය බෝ පැලය දේවානම්පියතිස්ස රජු විසින් අනුරාධපුර මහමෙව්නාවේ රෝපණය කරන ලදී. මෙම බෝධි ශාඛයේ විශේෂත්වය වන්නේ බුදුන් පිරිණිවන්පානා මොහොතේ ප්‍රකාශ කල පරිදිම බෝ අත්ත මව් ශාඛයෙන් ඉබේම වෙන්වී රන් බඳුන තුල පිහිටීමයි. පසුව මෙම බෝ පැලය සහිත රන් බඳුන සංඝමිත්තා තෙරණිය විසින් ගෙනැවිත් අනුරාධපුරයේදී දේවානම්පියතිස්ස රජුට භාරදෙන ලදී.
තවද බොධි පැලෑටිය උත්සවශ්‍රීයෙන් රජු විසින් රෝපණය කරන ලද්දේ, සංඝමිත්තා සහ මිහිඳු හිමි ඉදිරිපිටදී කජරාගාම, චන්දනගාම සහ හිවක්කු යන පූජකවරුන්ගේද සහය ඇතිවය. ඒ මොහොතේදී අශ්චර්යවත් ලෙස තවත් බෝ පැල 8ක් මතුවිය. තවද එහි බීජ සහිත ඵල ද හටගන්නා ලදී. මෙවා ලංකාවේ ජම්බුකෝල,තිවක්ක,ථූපාරාම, තිස්සමහාරාම, ප්‍රථමසේටිය, චේතියගිරි, කජරාගාම සහ චන්දනගාම යන ප්‍රදේශ වල පූජනීය වෘක්ෂ ලෙස රෝපණය කරන ලදී.
වර්ශ 1907 වන විටදී ශ්‍රි මහා බෝධියේ උස අඩි 32(9.8m) ක් වූ අතර, වටප්‍රමාණය අඩි 8.17(2.49m) කි. අඩි 61(19m)*අඩි 57(17m) ප්‍රමාණයෙන්ද, උසින් අඩි 21(6.4m) ප්‍රමාණයෙන්ද යුක්ත වු රන් ආලේපිත වැටකින් බෝධියට ආරක්ෂාව සපයයි. ඊට එපිටින් මිදුල වටේට පූජාසන පිහිටා ඇත. තවත් බෝධි ශාඛ කිහිපයක්ම කොටු සීමාව තුල රෝපණය කර පවතී. තවද වෙනත් වර්ගයේ ශාඛ 32ක් පමණ අවට දක්නට ලැබේ.
මෙම බෝගය ශතවර්ෂ ගණනාවක් මුලුල්ලේම ශ්‍රි ලංකාවේ රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ඇතිව සුරක්ෂිතව පවතී. තවද එය නඩත්තු කිරීම සඳහා පත්කල ගම් වැසියෙක්ද සිටී. H.G. වෙල්ස් නැමති ඉතිහාසඥයාගේ මෑත නිකුත් කල දත්ත අනුව නඩත්තු වී පවතින ලොව පැරණිතම ශාඛය ජයශ්‍රිමහා බෝධියයි. තවද ඉන්දියාවේ පිහිටි බෞද්ධයන් ඉතාම පූජනීයකොට සලකන ගසකි.
ජීවිතයේ අග භාගය
ඌට්ඨිය රජු රජකමට පැමිණ වසර 9ක් ගතවූ අවස්ථාවේදී සංඝමිත්තා තෙරණිය අපවත්වී(මරණය) වදාලහ. ඒ අනුරධපුරායේ පිහිටි ඇයගේ ආවාසය වූ හත්තාලෝක උපාසිකාරාමයේදී වයස අවු: 79ක් ව තිබියදීය. ඇයට ගරු කිරීමක් ලෙස සතියක් පුරා මුළු ශ්‍රි ලංකාව පුරාම ඇයගේ අනුස්මරණය සිදුවිය.
ඇය ජීවමානව සීටියදී ඉල්ලා සිටි පරිදි ඇයගේ දේහය, නැගෙනහිර ථුපාරාමයේ බෝධි ශාඛය ඉදිරිපිට ආදාහනය කොට, එහි භෂ්මාවශේෂ මැදිකොට උට්ඨිය රජු විසින් ස්ථූපයක් සාදන ලදී.
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:භික්ෂුණිය ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:බුද්ධ ශාසනයේ ඉතිහාසය
කෝමාරිකා
right|200px
කෝමාරිකා
සත්ව වර්ගයාගේ පැවැත්මට අවශ්‍යවු ආහාර,ඖෂධ,ඡලය පරිසරය විසින්ම මිනිසාට සපයනඅතර,සත්ව වර්ගයා පෝෂණය කරමින් සත්වයින්ගේ අපද්‍රව්‍ය උපයෝගිකර ගනිමින්,ශාකලෝකය විශ්මඡනකදේ නිර්මානය කරයි.ඒ සත්ත්ව වර්ගයා ඡිවත්කරවිම සදහාය. සත්ත්ව වර්ගයාගේ අබණ්ඩ පැවැත්මට පරිසර පද්ධතියට අයත් විවිධ ශාක මගින් ආරක්ෂිතව අනාගතය කරා රැගෙන යනු ඇත.
ඇමරිකාව,අප්‍රිකාව,ඉන්දියාව,පකිස්තානය,සහ ශ්‍රි ලංකාව වැනි රටවල උෂ්ණ කලාපිය ප්‍රදේශ ආශිතව සරැවට වැඩෙන කටු සහිත,දික් හැඩැති කොළ ඇති ශාක විශේෂයකි කෝමාරිකා.මෙය ලිලියාසේ (LILIACEAE) කුලයට අයත් ඇලෝ ඉන්ඩිකා(ALOE INDICA) යන උද්භිත විද්‍යාත්මක නමින් හැදින්වේ.මෙය ස්ත්‍රි පක්ෂයේ රෝග විශාල සංබ්‍යාවක් සුවකිරීමට යොදාගන්නා ඹෟෂධයක් බැවින් කුමාරි,ගෘහ කන්‍යා,කන්‍යා,සෘතු කුමාරි,කුමාරිකා ආදි විවිධ නම් වලින් හැදින්වේ.
Lilliacae කුලයට අයත් කොමාරිකා ශාකයේ උද්භිත විද්‍යාත්මක නාමය වන්නේ Aloe barbandensis miller යන්නයි. “First Aid plant” යන නමෙන් විදේශීය රටවල හදුන්වන කෝමාරිකා, අපේ දේශිය වෙදකමේදී මෙන්ම ආයුර්වේද විද්‍යාවේදී; කුමාරි, ගෘහ, කන්‍යා, ගෘත කුමාරි, ස්තුල දාලා, තලාතු පත්‍ර වැනි නම් වලින්ද මෙම ශාකය හදුන්වනු ලැබේ. මෙම ශාකයේ නිජබිම උතුරු අප්‍රිකාව ලෙස සලකන අතර අරාබියේ කාන්තාර ප්‍රදේශවල ද බහුලව ව්‍යාප්ත වී තිබේ. ශ්‍රි ලංකාවේ යාපනය, කල්පිටිය, මන්නාරම සහ කන්කසන්තුරේ ප්‍රදේශ වල බහුලව දක්‌නට ලැබුණ ද, ලංකාව තුල ඕනෑම පළාතක කෝමාරිකා ශාකය පහසුවෙන් වගා කළ හැකිය. අඩියක්,අඩි දෙකක් පමණ උසට පදුරක් ලෙස වැඩෙන කෝමාරිකා ශාකයේ පත්‍ර මාංසල ස්වාභාවයකින් යුක්තයිhttps://herbalvoice.lk/%e0%b6%9a%e0%b7%9d%e0%b6%b8%e0%b7%8f%e0%b6%bb%e0%b7%92%e0%b6%9a%e0%b7%8f-komarika-natural-skin-care/.
කෝමාරිකාවල ඹෟෂධීය ගුණය
මිනිස් සිරුරට අවශ්‍යය ඇමයිනෝ අම්ල විසි දෙකකින් විස්සක්ම අඩංගුය.ශාරීරයට නිපදවාගත නොහැකි අත්‍යවශ්‍ය(ESSENTIAL PROTEIN) ඇමයිනෝ වර්ග හතක්ම ඵහි අඩංගුය.අධිකපෝටීන ප්‍රමානයකින් සමන්විත වේ.මෙහි විටමින් ඵ්, විටමින් ඊ, විටමින් සි, සහ විටමින් බි, අඩංගුය.පැරැන්නෝ විටමින් ඵ් ඌනතාවය නිසා ඇතිවන රාත්‍රි අන්ධභාවය සඳහා ඹෟෂධයක් ලෙසින් මෙය භාවිතා කර ඇත.සමහර පිළිකා,රුධිරය තුළ ඇතිවන ප්‍රෝටීන ඌනතාවය වැළැක්වීමට  පිළියමක් ලෙස  කෝමාරිකා යුෂ වලින් සාදන පානයක් භාවිතා කළේය.රෝගියකු දරුණු ආබාධිත තත්වයනට පත්ව ESR නමැති රුධිර පරීන්ෂණයේ ඉහල අගයක් ඇතිවිට ඵය ඉක්මනින් පහළ මට්ටමට ගෙන ඵ්මට කෝමාරිකා යුෂ භාවිතා කෙරේ.
විවිධ රෝග නිවාරණය
අක්ෂි රෝග ,පෝෂණ ඌනතා රෝග,රක්තහීනතාවය,දුර්වල ප්‍රතිශක්තියක් ඇතිවිට ඵය මර්ධනයට,ආමාශික තුවාල(GASTRITIS) අන්ත්‍රගත තුවාල(ULCRATIVE COLITIS),ගුදය මගින් රක්තවහනය වීමෙදි(RECTAL BLEEDING), අර්ශස්වලට සම්බන්ධ අන්ත්‍රගත පිළිකා,චර්ම පිළිකා,ලේ පිළිකා ආදියට,ඔසප් චක්‍රය ආශ්‍රිත විවිධ රෝග සඳහා,ආර්තව හරණය නිසා ඇතිවන රෝග,සුවනොවන තුවාල සුවකිරීමට,රූපලාවන්‍ය ප්‍රතිකාර,සම විකිරණ මඟින් ආරක්ෂාව,දියවැඩියා සහ උන්මාද රෝග ආදි විවිධ රෝග සඳහා ප්‍රතිඵලදායක ඖෂධයකි.
පිළිකා රෝග නිවාරණය
මෙහිදි කෝමාරිකා ඖෂධයක් ලෙස භාවිතා කිරීමෙදී ක්‍රම දෙකකින් ඵම පිළිකාව හෝ ගෙඩිය විනාශකර දමයි.ඵනම් කෝමාරිකා තුළ ඇති පොලිසැකරයිඩ සහ  අල්කොලොයිඩි වලට ශාරිරය තුළ වෙනස්වු DNA අණු මුල් ස්වරූපයට ගෙනඵ්මේ හැකියාව ඇත.මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස  1.වෙනස්වු සෛල මුල් ස්වරූපයට ගෙන ඵ්ම නිසා පිළිකා සෛල ඇති නොවේ. 2.කෝමාරිකාවල ඇති අධික ප්‍රතිශක්තියක් ඇතිකරදීමේ හැකියාව නිසා T4 ලිම්පොසයිට් සහ භක්ෂක සෛල වැඩිපුර ඇතිකර  වෛරසය විනාශකරන අතර, වැඩි ප්‍රතිශක්තියක්ද ඇතිකරනු ලබයි.නිතර වැළදෙන රෝගාබාධවලින් ශාරීරය  ආරක්ෂාකරදීම ඵමඟින්  සිදුවේ. ඵමඟින් පිළිකා සෛල ඡනනය කළ හැකි වෛරස් වර්ග ප්‍රතිශක්තියෙන් විනාශ කරයි.ඵවිට පිළිකා සෑදීමේ ප්‍රවනතාවය  අඩුවේ.
අම්ල පිත්ත රෝගය නිවාරණය
මෙම රෝගය සඳහා විවිධ ඖෂධ වර්ග දක්නට ලැබුනත්, රෝගය සුවවන ආකාරයේ ගුණයක් නොලැබෙන බව නොරහසකි.ඵම රෝගී අවස්ථාව සඳහා කෝමාරිකා වටිනා ඖෂධයකි.අම්ල පිත්ත හෙවත් ආමාශයික ප්‍රදාහයේ දී (GASTRITIS) ආමාශයික යුෂ ප්‍රමාණය ඉහල යාමක් සිදුවේ. ආමාශය වටා ඇතුළතින් ඇති ආවරන පටලය(EPITHILIUM)ඉදිමේ.පසුව ඵය ආමාශයික තුවාල ඇතිවීම දක්වා වැඩිවේ.ඵවැන් අවස්ථාවක කෝමාරිකා ශාකයේ ඡෙලි වැනි කොටස බීමක් වශයෙන් ගත්විට ප්‍රත්‍යන්ෂ ලෙස සුවය ලැබේ.කෝමාරිකාවල ඇති සිසිලන ගුණය නිසා ආමාශයේ වේදනාව නැති කරනු ලැබේ.ඵහි ඇති හිරිවැටිමේ ගණය මඟින්(ANASTHATIC) ආමාශයේ වේදනාව තව දුරටත් අඩු කරනු ඇත. ප්‍රදහ සමන ගුණය මඟින්(ANTI INFLAMMATIONRY) ඉදිමුම අඩු කරයි.මෙහි ඇති ශාරීය ගුණය මඟින්ආමාශයේ ආම්ලික ගතිය නැතිකරයි.මෙහි ඇති  විශේෂවු  ඇල්කොලයිඩ මඟින් ගැස්ට්‍රිස් හෝමෝනය පාලනය කර ආමාශයික යුෂ වැඩිපුර ගලායාම සීමා  කෙරේන, ඵසේම සමහර ඇල්කොලයිඩ මඟින් මිනිස් මොළයේ  සමහර ස්ථාන වෙත බලපෑමක් කර,මානසික සන්සුන් බව ඇත්කීරීමෙන් ආමාශයික යුෂ ගලාඵ්ම පාලනය කරයි.මෙහි අඩංගු සමහර පොලිසැකරයිඩ මඟින් ආමාශයේ අභ්‍යන්තර ආවරණ  පටලය (EPITHELIUM) වේගයෙන් වර්ධනය  කර, තුවාල ඉක්මනින් සුව කරයි.මේ නිසා අම්ල පිත්ත  රෝගයද නිට්ටාවට සුව කිරීමේ හැකියාව මෙම  ඖෂධයට පවතී.
රූපලාවන්‍ය ප්‍රතිකාර
ඈත අතීතයේ සිටම කාත්තාවන් අතර ඉතාමත් ඡනප්‍රිය ඖෂධයක් ලෙසින් කෝමාරිකා හදුන්වා දිය හැකිය.ඵයට හේතුව ස්ත්‍රී රෝග බොහොමයකට ඖෂධීය ප්‍රතිකර්මයක් වීමය.තවද මෙහි ඇති සමහර රසායන මඟින් සමේ මෙලනින් වර්ණකය පැතිරීයාම පාලනය ‍කිරිමේ  හැකියාවද  පවතී. ඵමඟින් ශරීරයේ කළු පැහැති ස්වභාවය ඉවත්කර දීප්තිමත් සුදු පැහැති සමක් ලබා දෙයි.මෙම ඖෂධීය ගුණය නිසා රූප ස්වභාවය වැඩි දියුණු කරගත හැකිය.තවද දිනපතා කෝමාරික යුෂ  සමමත  ආලේප කිරීමේන් අධික සුර්යයාලෝකයෙන් මෘදු සම ආරක්ෂා  කිරීම සිදුවේ.කෝමාරිකා යුෂ  මඟින් සම තුළට විකිරණ ඇතුලුවීම වළකාලන අතර,සමට ආරක්ෂක පටලයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීමද  සිදුවේ.කෝමාරිකා වලට ආවරණ පටල (EPITHELIUM) වේගයෙන් වර්ධනය කිරීමේ හැකියාව ඇති  නිසා සම මතුපිට ඇතිවන සීරීම් ඉක්මනින් සුවකර දී,කැළැල් ද නැති කිරීමේ හැකියාව පවතී.කෝමාරිකා  යුෂ ෂැම්පු ඵකක් වශයෙන්ද භාවිතයට ගැනීමෙන් හිස් හොරි,හිසේ ඇතිවන තුවාල සුවපත් කරගත  හැකිය. තම්බාගත් උළුහාල් ස්වල්පයකට කෝමාරිකා මදය ස්වල්පයක් කලවම්කර,හොදින් ම්ශ්‍රකර ගැනීමෙන් සෙවල සහිත ද්‍රාවනයක් සෑදේ.ඵය නෑමට පැයකට පෙර හිසගල්වන්න.මේ තුළින් හිස්හොරි,හිසේ තුවාල සුවවේ.තවද විටමින් E නිසා හිසකෙස් වර්ධනය සිදුවේ.හොද පෝෂණයක්ද ලැබේ.
කෝමාරිකාවලින් ප්‍රනීත පානයක්
අමුත්තන් වෙත පිළිගැන්විය හැකි ප්‍රනීත පානයක් මෙන්ම ඹෟෂධීය ගුණයෙන් යුක්ත පානයක් මෙමගින් සකසා ගත හැකිය.
හොදින් වැඩුණු කෝමාරිකා පිත්තක් ගෙන ඵහි යුෂ භාඡනයකට සූරා ගන්න.ඵම කෝමාරිකා ඡෙලි කොටස මෙන් හත් ගුණයක් ඡලය ඵක්කර ගන්න.අවශ්‍ය පමණට සීනි මිශ්‍රකර ගන්න.මෙම ද්‍රාවණය සෙල්සියස් අංශක 70 ක පමණ උෂ්ණත්වයකට රත්කර ගන්න.මෙම ද්‍රාවණය වෙනම භාඡනයකට පෙරා ගන්න.මෙය නිතර වීදුරැ භාගයක් පමණ පානය කළ හැකිය.
විවිධ නිෂ්පාදන
වර්තමානයේදී බොහොමයක් නිෂ්පාදන වෙනුවෙන් කෝමාරිකා භාවිතයට ගනී.විශේෂයෙන්ම වෙළදපලේ පවතින ඖෂධීය නිෂ්පාදන  බොහොමයක කෝමාරිකා අඩංගුය.ෂැම්පු වර්ග,ක්‍රීම් වර්ග,ඖෂධ,පවුඩර් ,තෙල් වර්ග,බාම් වර්ග මෙන්ම විවිධ  පානයන්ද බොහොමයක් වෙළදපලේ පවතී.ස්වභාවික ගුණය ඉහල නිසා භාවිතයට ගැනීමද ඉහල අගයක් ගනී.අතුරු ආබාධ අවමය.අඩු වියදමකින් ඖෂධ සකසා ගැනීමට මෙන්ම මිලදි ගැනීමටද හැකිය.මෙවන් වු වටිනා ඕෂධීය ශාකයන් බිහිවීමත් අපගේ වටිනා සම්පතකි.අමෘතයක්බදු වු ශාක පරිසරයේ නිර්මාණයවීම මිනිසාගේම වාසනාවකි.‍අපගේ ගෙවත්තේස මෙවන් වටිනා ඖෂධ සිටුවීමට උනන්දු වීම අපට ඔබට මෙන්ම මුළු රටටම කරනා සේවයකි.
මුලාශ්‍ර
වෛද්‍ය ගුණසීල ඡයලත්-මිහිමඬල මාසික සඟරාව,ශ්‍රි ලංකිවේ ප්‍රථම හා ප්‍රමුඛ මාසික සඟරාව,2006 ඡනවාරි/පෙබරවාරි.
ගිනි ප්‍රතිරෝධී කාර්ය මණ්ඩල ඇඳුම
ලක්ෂණ
FROG පද්ධතිය අත්දිගු කමිසයක්, ටී-ෂර්ටයක්, ප්‍රහාරක කලිසම්, අත්වැසුම් සහ බැල්ක්ලාවාවකින් සමන්විත වේ. කමිස සහ කලිසම් MARPAT වලින් හැඩගන්වා ඇති අතර සෙසු ඒවා වැලි වර්ණයෙන් හෝ ඔපය අඩු ඔලිව් වර්ණයෙන් වර්ණගන්වා තිබේ.
පියාසර සහ වාහන සේවා ඇඳුම් FROG II නිල ඇඳුම් ලෙස යළි වර්ගීකරණය කොට ඇත.
ඒකකයේ අණදෙන නිලධාරියා හට අවශ්‍ය ආරක්ෂක තත්ත්වය සලකා වෙනස් FROG මට්ටම් දෙකෙන් එකක් ඇනවුම් කළ හැක. මෙය කෙතරම් ආරක්ෂක ඇඳුම් ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය වේ ද යන්න හා අදාළ ය.
ඉතිහාසය
FROG වැඩසටහන දියුණු වූයේ 2006 දී ය. එය ඒකක වෙත ආදේශ කෙරුණේ 2007 දී ය. 2009දී ඔවුන්ගේ අවදනාය ඉරාකයේ සිට ඇෆ්ගනිස්ථානය වෙත යොමුවීමත් සමග ශීත-දේශගුණ ඇඳුම් වැඩිදියුණු විය. 2010 මැයි මස, Marine Corps Times පත්‍රය විසින් FROGහි කල්පවත්නා බව අඩුවීම පිළිබඳඅවධානය යොමු කොට තිබිණි. ඇෆග්නිස්ථානයේ දී ක්‍රමානුකූලව සේදුම් කටයුතු සිදුනොවන නිසා වසරක් වෙනුවෙන් සැලසුම් කළ ඇඳුම් සති කිහිපයක් තුළ දී විනාශයට පත් විය. මේ නිසා ජලයට හෝ දහඩියට නිරාවරණය වී නිසිපරිදි වියළීමක් සිදුනොවූ විට, රෙදි වර්ගය බිඳෙනසුලු ස්වභාවයකට පත්වේ. එය කුඩා ආතතියකින් පවා ඉරෙනසුලු වේ. මෙයට විසඳුමක් ලැබෙන තෙක් මැරීන් නිලධාරීන් අමතර ඇඳුම් නිකුත් කිරීම සිදුකරයි.
ලිනෙයස් ගේ වර්ගීකරණය හා තක්සෝන
මෙය ජීවී දේවල් වර්ගීකරණය සඳහා වන ක්‍රමයක් වන අතර කාල් ලිනේයස් විසින් යොදාගත් අතර ඔහුගේ අවධියට වඩා දැන් එය සැලකිය ලෙස වෙනස් වුවද අදටත් ඔහුගේ නමින් භාවිතා වේ. ලිනේයස්ගේ අලුත්ම යෙදීමක් වන අදට ද මෙම පද්ධතිය තුළ ඉතා වැදගත් පැතිකඩක් වන ද්විත්ව නාමකරණ‍ය ගොඩනැඟීමයි. ගණය හා එම ජීවියාගේ විශේෂ නාමය සම්බන්ධ කර තැනුවකි. උදා - ලෙස මානව විශේෂ ඔවුන්ටම විශේෂිත ලෙස හෝමෝ සේපියන්ස් නමින් හඳුන්වයි. වෙන කිසිම ජීව සංවිධානයක්ම මෙම හැඩය භාවිතා නොකරයි. ලිනෙයස් නාමකරණයට පළමුව සත්වයින් ඔවුන්ගේ චලන ආකාරය අනුව වර්ගීකරණය කරනු ලැබීය. සෑම විශේෂයක්ම විවිධ මට්ටම්වල ඇති මණ්ඩලයක් හෙවත් හයිරාකියක් රාජධානිවල සිට පටන් ගනී. නමුත් රාජධානිවලට වඩා ඉහල මට්ටමක් ලෙස අතීතයේ සිට රාජ්‍ය නම් ඒකක එකතු කර ඇත. රාජධානි/ වංශවලට ‍බෙදේ. සත්තව රාජධානියට වංශ ලෙසත්, ශාඛා හා දිලීරවලට එය කොට්ඨාශ ලෙසත් යෙදේ. (ශාක විද්‍යාත්මක නාමකරණය ජාත්‍යන්තර සංකේතය අනුව වංශ/ කොට්ඨාශ යන ඕනෑම එකක් යෙදිය හැක) වංශ, වර්ගවලටත් එය ගෝත්‍ර ද, එය කුලය ගණය විශේෂය තෙක් බෙදී යයි. මෙම නාමකරණය ශක්තිමත් වන අතර දැණුමේ විස්ථාරණය මෙම පද්ධතියේ එක් එක් මට්ටම් ගණන විස්ථාරණය කරන අතර මෙම පද්ධතියේ සංවිධාන අවශ්‍යතාවයන් නංවාලයි. (උදා ICZN) වර්තමාන ජාත්‍යන්තර විද්‍යාත්මක අනුමැතිය ලත් එකම වර්ගීකරණ පද්ධතිය ද මෙයයි. පසුව ආ උප බෙදීම් නම් වංශ, උපරි ගෝත්‍ර, උප ගෝත්‍ර, කුල, උපරි කුල පෙළපතයි. කීට විද්‍යාව වැනි අධ්‍යයන තුළින් මෙම අතිරේක මට්ටම් පැමිණියේය. විශේෂ වලින් ගහණ ජීව විද්‍යාත්මක ඕනෑම ඒකකයක් හෝ දැනට පවත්නා විශේෂවල තත්වය පිළිබඳ පුනරීක්ෂණවලට ලක් වෙනම හා (ඒවායේ එකිනෙකට ඇති සබඳතාවය පිළිබඳවත්) අනිවාර්යෙන්ම අතිරේකව වර්ගීකරණ මට්ටම්වලට යෑමට සිදු වේ. විශේෂයෙන්ම පොසිල ආකාර ද වර්ගීකරණයට එක් වු විට, නව වර්ගීකරණ මෙවලම් ලෙස සත්වාෙලා්කන අධ්‍යයන ඇතුල් කළ විට ද මෙය සිදු වේ.
විශේෂයට පහලින් ඇති මට්ටම් නම් සත්ත්ව විද්‍යාවේ උප විශේෂ ශාක විද්‍යාවේ ප්‍රභේද ආකාර බොහෝ ශාක විද්වතුන් දැන් variety යන්නට වඩා උප විශේෂ යන්න භාවිතා කරයි. (නමුත් මෙය ඇත්ත වශයෙන්ම සමාන මට්ටම් 2ක් නොවේ) එමෙන්ම form යන්න දැන් භාවිතයේ නැති තරම් ඕනෑම මට්ටමක ජීවී කාණ්ඩ වර්ගීකරණ කාණ්ඩ තක්ෙසා්න විෙශ්ෂ නම් වේ.
ලීනියස්ගේ නාමකරණයේ වැදගත්කම
ලීනියස්ගේ නාමකරණයේ වැදගත්කම නම් එමගින් විෂමාකාර ජීවින් සරල ලෙස සහ ප්‍රායෝගික ලෙස සංවිධානය කර ගැනිමට හැකිවීමයි. මෙහිදි සෑම ජිවි විශේෂයකටම එයටම අනන්‍ය වු සහ ස්ථිර නමක්ද හිමිවේ. වෙනත් නම් අනන්‍ය හෝ නියත නැත. ඒවා තැනින් තැනට භාෂාවෙන් භාෂාවට වෙනස්වේ. මෙම අනන්‍ය හා ස්ථාවර බව නිසාම (Nummulities) තක්සෝනකරණය හා නාමකරණය වර්ගිකරණයන්ගේ පිළිගැනිමට ලක් වි ඇත. එය හුදෙක් ද්විපද නාමකරණයක් පමණක් නොව ඊටත් වඩා සංකීර්ණ නීති සහ ක්‍රියාපටිපාටිවලින් සමුහයක එකතුවකි.
මෙ නීති පාලනය කරන්නේ ජීව විද්‍යාත්මක නාමකරණයේ සම්මත නීති සංග්‍රහය මගිනි. දිලීර හා ශාක වර්ගීකරණය නාමකරණය පිළිබඳව නීති අඩංගු වන්නේ ශාක තක්සෝනකරණය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සංවිධාන මගින් පාලනය කරන උද්භිද විද්‍යාත්මක ශාක නාමකරණයේ ජාත්‍යන්තර නීති සංග්‍රහයේය. වර්තමානයේ භාවිතා කරන නීති හෙවත් Sain - Lo- code මුල්වරට හඳුන්වා දුන්නේ වර්ෂ 1999 දිය. මේනිසා මුලින් භාවිතා කළ "Tokyo codes" නම් නීති මාලාව අභාවයට පත්විය.
බැක්ටීරියා නාමකරණය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර නීති ICNB ලෙස හඳුන්වන අතර එය 1990 දි බිහි වු අතර ප්‍රාග් න්‍යෂ්ටික වර්ගිකරණය පිළිබඳව ජාත්‍යන්තර කොමිසම හෙවත් (ICSP) මගින් පාලනය වේ.
මීට අමරව වෛරස සදහා නාමකරණයක් ඇති අතර එය වෛරස තක්සෝනකරණය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර කොමිසමේ සාර්වත්‍ර වෛරස ලිපිගොනුව හෙවත් (ICTVDB) වේ. මෙය තරමක් වෙනස් මුලධර්මයක් මත පදනම් වුවක් වන අතර මෙයට මුලික හේතුව වෛරසවල පරිණාමික ඉතිහාසය පිළිබඳව නිවැරදි අවබෝධයක් නැති කමය.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
සුවිෙශ්ෂී නව ප්රවණතා
මධ්යලම ඇමරිකාවේ ප්රබථම ශිෂ්ටාචාරය වශයෙන් ඔල්මෙක්වරු විශ්වාස කෙරේ. ඇත්තෙන්ම ඔවුන් බොහෝ දේවල් වලින් ප්‍රථමයෝය. මධ්ය්ම ඇමරිකානු බෝල ක්රීදඩාව, ලේ හැලීම් සහ සමහර විට බිලි පූජා, ලිවීම් සහ ශිලා ලේඛන ලිවීම් , ශූන්යෝය සොයා ගැනීම, මධ්යැම ඇමරිකානු දින දර්ශනය වැනි බොහෝ දේ ප්රරථම වරට සිදු කළේ ඔවුන්ය.
ඔවුන්ගේ ශක්තිමත් පූජක නගරාන්ඩු සම්බන්ධ දේශපාලනික සැකසීම් සෑම මෙක්සියානු හා මධ්ය්ම ඇමරිකානු ශිෂ්ටාචාරයක්ම වාගේ අනුගමනය කළෝය. කලා ශූරී සහ කලා ඉතිහාසඥ මිගෙල් කෙබරූබියස් ආදී සමහර සමීක්ෂකයන් පවා ඔල්මෙක්වරු බොහෝ පසුකාලීන මධ්යාම ඇමරිකානු දෙවිවරු අනුව හැඩ ගැසුණු බව පිළි ගනිති.
ලා වෙන්ටාහි පස් වන අල්තාරය
ලේ හැලීම සහ ජීවිත පූජාව
ඔල්මෙක්වරු ලේ හැලීම සහ ස්ව ජීවිත පූජාව ක්රිකයාවෙහි යෙදවූහ. ඔල්මෙක් පුද බිමේ කළ පුරා විද්යාීත්මක කැනීම් වලින් බොහෝ ස්විභාවික සහ මැටියෙන් කළ ස්ට්රිංිගේ උල් සහ මැගේ කටු සොයා ගෙන ඇත.
කෙසේ වෙතත් එල් මනාටි ප්රිදේශයෙන් උපන්, නූපන් බිළිඳු ඇට සැකිලි, පුරුක් රහිත හිස් කබල් සහ ඌර්වස්ථි සොයා ගෙන ඇති අතර මෙයින් ළදරු බිලි පූජා ගැන අදහසක් අනුමාන කෙරේ. බිළිඳුන් මරා දමන ලද්දේ කෙසේ දැයි තවම නොදනී. සමහර ලේඛකයන් ඔල්මෙක් චාරිත්ර කලාව පෙන්වන “ වර් - ජගුවර” බිළිඳුන් (ලා වොන්ටාහි පස් වන අල්තාරය ) (වම් පස රූපයේ දැක්වෙන ) හෝ ලාස් ලිමාස් රූපය (“ආගම” කොටස යටතේ දැක්වෙන) සමග මෙහි සම්බන්ධයක් ඇති බව කියා සිටිති. තවත් සොයා ගැනීම් අපේක්ෂා කිරීමට නම් විස්තරාත්මක පිළිතුරු අවශ්ය ය.
ලිවීම
බටහිර භූ ගෝලාර්ධයේ ලේඛන කලා දියුණු කළ ප්රවථම ශිෂ්ටාචාරය ඔමෙක් ශිෂ්ටාචාරය විය හැක. ක්රිේ.පූ 500 දී පමණ පැවති පුරාණතම සැපොටෙක් ලේඛන කලාව පාදක කොට ගත්, ක්රි).පූ 650 ට අයත් සලකුණු 2002 දී ද ක්රිි.පූ 900 ට අයත් සලකුණූ 2006 දී ද සොයා ගන්නා ලදී.
2006 දී සැන් ලොරෙන්සෝ අසළින් සොයාගත් කස්කජල් තහඩුව, නුමුණු තහඩුවක කැටයම් කරන ලද සලකුණු 62 ක් (එකිනෙකට වෙනස් සලකුණු 28 ක් සහිතව) සහිත නිර්මාණයකි. බොහෝ ප්රලවීන පුරාවිද්යා ඥයන් මෙම සොයා ගැනීම “ ප්රසථම ප්රාසග් - කොලොම්බියානු ලේඛනය” ලෙස නම් කොට ඇත. එහි වෙනත් කිසිම මධ්ය“ම ඇමෙරිකානු ලේඛන ශෛලියක් සමග සමානකමක් දක්නට නැත.
තවද, “එපි - ඔපෙක්” නමින් කියවෙන තවත් වාර්තාකරණය වූ චිත්ර ලිපි විශේෂයක් ඇත. සමහරුන්, “එපි - ඔමෙක්” යනු මායා ලේඛන කලාවේ සහ පුරාණ ඔමෙක් ලේඛන ශෛලිය මාරුවෙමින් පවතින ලිපියක් යැයි විශ්වාස කරන අතරතුර අදාල කාරණය තවමත් නොවිසඳී පවතී.
ට්රෙවස් සාපොට්ස්වලින් සොයා ගත් “සී” ස්මාරක කුළුන
දැනට සොයා ගෙන ඇති දෙවනියට පැරණිම දින ගණනය මෙය වේ. ක්රිී.පූ 32 සැප්තැම්බර් 3
එම දිනය කේන්ද්රත කොට ගත් ගල් කැටයම්, එපි - ඔමෙක් ලියවිල්ලේ දැනට ඉතිරිව ඇති උපහැරණ කිහිපයකි.
මාලිමාව
දිශා සලකුණු සහිත, මාලිමාවක් බව පරීක්ෂණවලින් බොහෝ දුරට සනාථ වී ඇති ඔල්මෙක් හීමටයිට් මානව කෘතියක සොයා ගැනීම පෙරදැරි කරගෙන ඇමරිකානු ජ්යෝදතිශවේදී ජෝන් කාසන් ප්රමකාශ කළේ ඔල්මෙක්වරු ක්රිජ.පූ 100 ට පෙර සිට කාන්දම් ගල් වලින් තැනූ මාලිමා භාවිතා කැන්නට ඇති බවය. කාසන් තව දුරටත් කියා සිටින්නේ එවැනි උපාංග ඔල්මෙක්වරු භාවිතා කරන්නට ඇත්තේ තම වාසස්ථානවල හා මළගිය වුන් භූමදාන කළ ස්ථානවල පිහිටීම් සොයා ගැනීමට බවය.
මධ්ය ම ඇමරිකානුවන්ගේ දීර්ඝ දින දර්ශනය හා ශූන්ය්ය සංකල්පයේ සොයා ගැනීම.
ඔමෙක්වරු විසින් සොයා ගන්නට ඇති ශූන්යිය සංකල්පය සහ දීර්ඝ දින දර්ශනය ඔවුන්ගෙන් පසුව ඇති වූ මධ්යනම ශිෂ්ටාචාර බොහෝ සංඛ්යාඝවක්ද භාවිතා කළහ. පූර්ව දින දර්ශනවලට අදාල මානව කෘති 6 ක් මායා නිජ බිමට එපිටින් සොයා ගන්නා ලද නිසා මෙම දින දර්ශනයේ අංක සැකසීම මායාවරුන් කරන්නට ඇති අතර අැතැම් විට එය ඔමෙක්වරුන් කළ සොයා ගැනීමක් වන්නට ඇත. ඇත්ත වශයෙන්ම මෙම මානව කෘති සයෙන් තුනක්ම සොයා ගන්නා ලද්දේ ඔමෙක් හදබිම් ප්ර දේශය තුළිනි. නමුත් ඔමෙක් ශිෂ්ටාචාරය අවසන් වූයේ ක්රි .පූ 4 වන සියවස වෙද්දීය. එනම් මුල්ම දීර්ඝ දින දර්ශන මානව කෘතියේ බිහිවීමට ශතවර්ෂ කිහිපයක් උඩදීය. මෙම නොගැළපීම නිසා මෙය වාද විවාදවලට ලක් වී ඇත.
දීර්ඝ දින දර්ශනයට ශූන්යායේ භාවිතය අවශ්ය විය. මෙහිදී කටුවක කරන ලද කැටයමක් ශූන්ය යේ සංකේතය වශයෙන් යොදා ගන්නා ලදී. ඉහත කියන ලද ට්රේස් සාපොට්ස් හි “සී” ස්මාරක කුළුන ද ක්රිව.පූ 32 හි දිනයක් මෙලෙස නිරූපණය කර ඇත. මෙය ඉතිහාසයේ, ශූන්යූය භාවිතා කළ මුල්ම අවස්ථාවකි.
මධ්යතම ඇමරිකානු බෝල ක්රීදඩාව
ඇස්ටෙක්ස්හි නහුව‍ටල් භාෂාවෙන් ඔල්මෙක් යනු “රබර් මිනිස්සු” යන්නයි. ඔවුන් මධ්යයම ඇමරිකානු බෝල ක්රීුඩාව පිහිටුවමින් සහ පසු සංස්කෘතීන් තුළද ව්යානප්ත කරමින් විනෝද සහ ආගමික කටයුතු අරමුණු කොට ගෙන මෙම ක්රීවඩාව කළහ. සැන් ලොරෙන්සෝ ටෙනෝච්ටිට්ලන්වලට කිලෝමීටර් 10 ක් නැගෙනහිරින් පිහිටි ඔමෙක් යාග සිදු කළ මඩ වගුරක්වන මනාටිවලින් ක්රිර.පූ 1600 ට හෝ ඊට වඩා අතීතයට අයත් රබර් බෝල දුසිමක් සොයා ගෙන ඇත. ක්රිර.පූ 1400 ට පමණ අයත් වූ පසෝ ඩි ලා අමාඩා හි පැවති මුල් කාලීන ක්රීඔඩා පිටියක් සමග මේවා සම්බන්ධය. මෙම බෝල සොයාගනු ලැබුවේ මැටි භාණ්ඩ හා ජේඩයිට් සෙල්ට්ස් ආදී බිලි පූජා සඳහා යොදා ගන්නා දේවල් සමගය. එනිසා මෙම ක්රීහඩාව ආගමික හා චාරිත්රඅමය යන දෙයාකාරයෙන්ම වැදගත් වූ ඉසව්වක් විය.
http://en.wikipedia.org/wiki/Olmecs#Notable_innovations
මැදවච්චිය මැතිවරණ කොට්ඨාශය
මැදවච්චිය මැතිවරණ කොට්ඨාශය අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ කොට්ඨාශ අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය නම් ලද්දේ උතුරු මැද පළාතේ  අනුරාධපුරය දිස්ත්‍රික්කයේ,  මැදවච්චිය නගරය අනුව යමිනි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශ වූ කොට්ඨාශ 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශ 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  මැදවච්චිය මැතිවරණ කොට්ඨාශය වෙනුවට  අනුරාධපුරය බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශය තුල ඡන්ද කොට්ඨාශයක් ලෙස මැදවච්චිය දිගටම පවතියි.
1947 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
23 අගෝස්තු 1947 සිට 20 සැප්තැම්බර් 1947 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු  පළමුවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1952 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
24 මැයි 1952 සහ 30 මැයි1952 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු  දෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (මාර්තු) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
19 මාර්තු 1960 දිනදී පැවැත්වුණු  සතරවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
උප්පලවණ්ණා රහත් තෙරණිය
උප්පලවණ්ණාවෝ පෙර පදුමුත්තර නම් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලයෙහි හංසවතී නූවර ඉපිද බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙත ගොස් බණ අසන ලදි. උන්වහන්සේ එක්තරා භික්ෂුණියක සෘද්ධිමත් භික්ෂුණීන් අතරෙහි අග්‍රස්ථානය තබනු දැක සත්දවසක් මහ දන් දී ‘මම ද බුදු කෙනෙකුන්ගේ ශාසනයෙහි එකී අග්‍රස්ථානය ලබන්නෙමි’ යි ප්‍රාර්ථනා කළාය.
අනතුරුවද බොහෝ පින්කොට දෙව්ලොව ඉපිද කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලයෙහි බරණැස් නුවර කිකී නම් කාසි රජුගේ ගෙදර සමණගුත්තා නමින් උපත ලබා විසි දහසක් අවුරුදු බඹසර වැස බුද්ධ ප්‍රමුඛ මහා සංඝ රත්නය සඳහා පිරිවෙනක් කරවූවාය. ඇගේ අනිත් සොහොයුරියෝ සය දෙනෙක් වූහ.
ඔවුහු නම් සමණි, භික්ඛුනී, භික්ඛුනී දාසිකා, ධම්මා, සුධම්මා හා සංඝදාසිකා යන මොවුහුය. පසු කාලයකදී උත්පලවණ්ණා නම් වූයේ සමණගුත්තා ය. අනිත් සොහොයුරියෝ ඛේමා, පටාචාර, කුණ්ඩලා, කිසාගෝතමි, ධම්මදින්නා හා විශාඛා වූහ. පසුකලෙක ඕ තොමෝ නැවතත් මිනිස් ලොව එක්තරා දුගී පවුලක උපත ලැබුවාය.
දිනක් ඈ කුඹුරට යද්දි අතරමග විලක උදෑසනම පිපුණු පියුමක් දැක ඒ විලට බැස මල හා නෙළුම් පත්‍රයක් ද කඩාගෙන අවුත් පැලෙහි තබාගෙන විලඳ පාත්‍රයක් පුරා එකතු කරමින් සිටින විට ගන්ධමාදන පර්වතයෙහි නිරෝධ සමාපත්තියට සමවැදී එයින් නැගිට පිඬුසිඟා වඩනා පසේබුදු කෙනකු දැක එම විලඳ සියල්ල උන්වහන්සේගේ පාත්‍රයට පූජාකොට පියුමෙන් පාත්‍රය වසා පිළිගැන්වූහ.
පසේ බුදුරජාණන් විලඳ පාත්‍රය රැගෙන මද දුරක් වැඩි කල්හි ඇයට මෙබඳු සිතක් ඇතිවිය. “පැවිද්දන්ට මල්වලින් වැඩක් නැත. මම ඒ මල ආපසු ගෙන පලඳීමි” මෙසේ සිතා ඕ තොමෝ පසේ බුදුන්ගේ පාත්‍රය වසා තිබුණු පියුම ආපසු රැගෙන නැවතත් එය පාත්‍රය වසා ගැනීමට සුදුසු වෙයි සිතා ආපසු පසේ බුදුන්ගේ පාත්‍රය මතම පියුම තබා වැඳ තමා අතින් සිදුවූ වරදට සමාවන මෙන් අයැද සිටියාය.
අනතුරුව මෙසේද ප්‍රාර්ථනා කළාය. “මේ විලඳ ප්‍රමාණයට එනම් විලඳ ඇට පන්සියය ගණනටම මට පුතුන් ලැබේවා. පියුම පිදීමේ පිනෙන් උපන් උපන් ආත්මයෙහි පියවරක් පියවරක් පාසා පියුම් පිපේවා” පසේ බුදුවරු ඇය බලා සිටියදීම අහසට නැඟී ගන්ධමාදන පර්වතයට ගොස් එකී පියුම නන්දමූලක ගුහාවෙහි දොරකඩ පාපිස්නක් කොට තැබූහ.
සමණගුත්තාවෝ ඒ පිනින් දෙව්ලොව උපන්හ. ඇය පය තබන තබන තැන මහා පියුමක් පහළ වෙයි. ඕ තොමෝ දෙව්ලොවින් චුතව පර්වතය පාමුල එක්තරා පියුම් විලක පියුම් ගැබක උපන්නාය. එම විල සමීපයෙහි එක්තරා තාපසයෙක් වාසය කරයි.
දිනක් හෙතෙම මුහුණ සේදීම පිණිස විලට ගොස් ඈත මෑත බලන්නේ වෙනත් පියුම් ගැබකට වඩා විශාල වූ එකී පියුම් ගැබ දැක “මේ පියුම් ගැබ වෙනත් පියුම්වලට වඩා විශාලය. මෙය නො පිපීම තිබෙයි. කිසියම් විශේෂයෙක් මෙහි ඇතැ’යි සිතා දියට බැස එම පියුම කඩා ගැනීමත් සමඟ නෙළුම පිපිණ.
තාපස තෙම එම පියුම තුළ සිටි කුමාරිකාවද දැක “තමාගේම දුවකය” යන ස්නේහය උපදවා කුමාරිකාවත් රැගෙනම මල රැගෙන විත් ඇඳ මත තැබීය. ඇයගේ පිනෙන් තාපසයාගේ මාපට ඇඟිල්ලෙන් කිරි එරිණ. ඕ තොමෝ ඒ කිරි බීමෙන් වැඩී පය බිම තබන්නට තරම් වැඩුණාහ. එයින් පසු තබන පියවරක් පාසා පියුම් පිපිණ. ඇගේ රන්වන් වූ ශරීරය කුංකුම මෙන් සුවඳවත් වූවාය.
ඈ තම පියා පලවැල සඳහා ගිය කල්හි ආරාමයෙහි හුදකලාව වසයි. දිනක් එක්තරා වැද්දෙක් ආරාමය තුළ තනිවම ඉන්නා කුමාරිකාව දැක ඇය මනුෂ්‍ය දුවක් බව දැන ඒ බව බරණැස් රජුට දැන්වීය. රජතෙම ඒ පුවත ඇසූ මොහොතෙහිම ඇය ගැන පිළිබඳ සිත් ඇත්තේ වැද්දා සමඟ තාපසයා සිටි වනයෙහි ආරාමයට ගොස් තාපසයා වැඳ සුවදුක් කථා පවත්වා එකත්පස්ව හුන්නේය.
අනතුරුව රජතුමා තවුස් පිරිකර තාපසයාට පිළිගන්වා “ස්වාමිනි, මෙහි වාසය කිරීමෙන් කවර ඵලයකද? මා සමඟ ගමට යාමට එනු මැනවැ”යි ඇයදීය. “ඔබතුමා යනු මැනව. මම මෙහිම නවතිමි” යි තාපසයා කී කල්හී “ස්වාමීනි, ඔබ සමීපයෙහි කුමාරිකාවක් වාසය කරන බව ඇසීමි. එය වනාහී පැවිද්දන්ට නුසුදුසුය. ඇය මට පාවා දුන මැනවි.
මම ඇය අගමෙහෙසි තනතුරෙහි තබා ආරක්ෂා කෙරෙමි”යි කීය. තාපස තෙමේ රජුගේ වචනය අසා “දුව පදුමවතී” යනුවෙන් ඇය ඇමතීය. ඈ එක වචනයෙන්ම එහි පැමිණ තාපසයාට වැන්දාය. “දුව, ඔබ දැන් යෞවන වයසෙහි සිටින කුමාරිකාවකි. එම නිසා මේ බරණැස් රජු සමඟ යන්නැ”යි හෙතෙම කීය. ඕ තොමෝ “මැනවැ”යි පියාණන් වැඳ අඬමින් සිටියාය. ඒ මොහොතෙහිම රජතුමා ඇයව කහවුණු රැසක් මත්තෙහි තබා අභිෂේක කළේය.
පදුමවතී බිසව මාළිගයට පැමිණිදා පටන් රජතුමා වෙනස් ස්ත්‍රියකගේ මුහුණ දෙස හෝ නො බලා පදුමවතීය සමඟම විශ්වාසවන්තව වසයි. මෙයින් අතිශයින් නො සතුටට පත් අනිකුත් අන්තඞපුර ස්ත්‍රීහූ රජතුමා සමඟ රහසින් මෙසේ කීවාහූය. “මහරජ, මෑ වනාහි කතක් නම් නොවෙයි. පියුම් ගැබක උපන් වෙනත් ස්ත්‍රියක් ගැන ඔබ වහන්සේ මීට කලින් අසා ඇත්ද? මෝ තොමෝ ඒකාන්තයෙන් යක්ෂණියකි. වහාම පිටත්කොට හැරිය මැනව“ අන්තඞපුර ස්ත්‍රීන්ගේ මේ කථාව ඇසූ රජතුමා නිශ්ශබ්ද විය. වෛර බැඳගත් ස්ත්‍රීහුද “පසුව අවස්ථාවක් ලැබුණු විට කළ යුතු දෙය කරමු” යයි කථිකා කර ගත්හ.
මේ අතර රජුගේ පසල් දනව්වක කැරැල්ලක් හට ගෙන එය සංසිඳවීම පිණිස රජතුමා සේනාව සමඟ පිටත්විය. ගර්භණීව සිටි පදුමාවතී බිසව හුදකලාව වාසය කරන කල්හී අන්තඞපුර ස්ත්‍රීහූ “දැන් මැයගෙන් පළිගැනීමට සුදුසු කාලයයි” සිතා ඊට නිසි උපායක් සිතනුයේ ලීයකින් ළදරු රුවක් තනා එය වින්නඹු ගැහැනියට දී “රජබිසව වැදූ කල්හී දරුවා අපට දී මේ ලී කැබැල්ල ලෙයින් තෙමා ඇයට දෙව“යි අණ කළහ.
පදුමවතී බිසව නියමිත දිනයෙහි මහාපදුම කුමාරයන් ඇතුළු පන්සියයක් කුමාරවරු වැදූහ. අල්ලස් ගත් වින්නඹු ගැහැනිය වැදූ දරුවන් පන්සියය අන්තඞපුර ස්ත්‍රීන්ට දී ලී කැබැල්ල ලෙයින් තෙමා පද්මාවතී බිසව අතට දී “මෑණියෙනි, මේ තොප වැදූ දරුවාය”යි ලීකඩ ඇගේ ළඟ තැබීය. අන්තඞපුර බිසෝවරු තම තමන් ලැබූ දරුවන් රන් කරඬුවල බහා ගඟෙහි පාකොට යැවූහ.
සක්දෙව් රජුගේ ආනුභාවයෙන් එකී කරඬුවල “මේ දරුවෝ බරණැස් රජුට දාව උපන් කුමාරවරු වෙති” යනුවෙන් රජුට පමණක් බලාගත හැකි පරිදි අකුරු කොටා තිබිණ. පසල් දනව්ව ජයගෙන ආපසු පැමිණි රජතුමා පදුමාවතී බිසව ළඟට ගොස් ඇයට උපන්නේ දුවක ද නැතහොත් පුතකු දැ යි ඇසූ විට බිසව මුවින් නො බැණ කරබා ගත්තා ය.
සෙසු බිසෝවරු එකල්හි දර කොටස රජුට පෙන්වා “බිසව වැදුවේ මෙයය”යි කියා “ඔබගේ අලුත උපන් පුතු වඩාගෙන සුරතල් කළ මැනවැ”යි සිනාමුසු බස් දෙඩූහ. ඒ බස් අසා රජ තෙමේ අතිශයින් ශෝකයට පත්විය. එවිට අන්තඞපුර බිසෝවරු “ස්වාමීනි, අපි කලින්ද කීවෙමු. මෑ වනාහී යකින්නකි.
වහාම රජගෙයින් පිටමන් කළ මැනැවැ”යි පැවසුහ. රජතුමා කිසිවක් කරකියා ගත නො හැකිව පදුමවතී බිසව රජගෙයින් පිටමන් කළේය. පසේ බුදුන්ට පිදූ මල නැවත ආපසු ගැනීමේ අකුසලය නිසා බිසවගේ සියලු යස ඉසුරු පිරිහිණ. ශරීර වර්ණයද අතුරුදහන් විය.
ඕ තොමෝ අසරණව හුදකලාව මඟට බැස එක්තරා වයස්ගත ස්ත්‍රියකගේ අනුකම්පාව ලැබ ඇගේ ගෙයි නතර වූවාය.
රජතුමා යුද්ධයෙන් ජයගෙන, තම අනිකුත් බිසෝවරු සමඟ දිය කෙළියට ගොස් නහා අවසන් කොට සිටි කල්හි අන්තඞපුර ස්ත්‍රීන් විසින් දියෙහි දමන ලද කරඬු පන්සියය මස් කරන්නන්ගේ දැලට අසුව ඒවා රැගෙන ආ කෙවුලෝ රජුට දුන්හ. රජතුමා “මේ කුමක්දැ”යි ඔවුන්ගෙන් ඇසූ කළ ඔවුහු “නොදනිමි” යි කීහ.
එකල්හි රජ්ජුරුවෝ මුල්ම කරඬුව විවෘත කොට එහි තුළ හුන් මහාපදුම කුමාරයා දැක එහි ලියා තිබුණු අකුරුද කියවා ක්‍රමයෙන් අනික් කරඬුද විවෘත කොට බැලූහ. එහි හුන් අනික් රජකුමාරවරු සාරසිය අනූ නව දෙනා ද දැක පන්සියයක් රාජකුමාරවරු මහ පෙළහරින් රජගෙට වැඩම වූහ. “මා අනුන්ගේ බස් අසා මාගේ අග මෙහෙසුන් පදුමාවතී බිසව පිටමන් කරන ලද්දේය.
වහා ඇය සිටින තැනකින් කැඳවාගෙන එව“යි රජතුමා රාජ පුරුෂයන්ට අණ කෙළේය. මෙහෙසිය සිටින තැනක් දන්නා කෙනෙක් ඇත්නම් මේ මසු දහස ගනීවා”යි නියමකොට බෙර ලැවූහ. එකල්හි පදුමාවතී බිසව නැවතී සිටි වීථියට මඟුල් ඇතු ගිය කල්හී ඈ තම යෙහෙළි මැහැල්ලට කථා කොට “අම්ම, මසු දහස ගනුවය”යි කීවාය.
එකල්හි මැහැල්ල මසු දහස ගෙන තමන් ගෙයි ඉන්නා පදුමාවතී බිසව දැක්වූවාය. රාජ පුරුෂයෝ බිසව හැඳින මහත් වූ පෙළහරින් යුතුව රජ ගෙදරට කැඳවාගෙන ගියාහූය. පන්සියයක් රාජකුමාරවරු තම මව් බිසව පිරිවරා ගත්හ. එකල්හි රජතුමා “මාගේ අග මෙහෙසිය සමඟ පන්සියයක් පුත්‍රයන් මගෙන් වෙන් කළ මේ දුෂ්ට ස්ත්‍රීන් සියල්ල අග මෙහෙසියගේ දාසියන් බවට පත් කරමි”යි ඔවුන් සියලු දෙනාම දාසියන් කළේය. පදුමවතී බිසව ඔවුන්ට සමාව දී දාසි භාවයෙන් මුදවා කුමාරවරුන්ගේ කිරිමව් තනතුරු දී තමන් මහා පදුම කුමාරයන් වැඩූහ.
පන්සියයක් රාජ කුමාරවරු සත්හැවිරිදි කල්හි දිනක් පිය රජු සමඟ උයන් කෙළියට ගොස් එහි පස්පියුම් පිපී ගිය විලක ක්‍රීඩා කරමින් හුන්හ. එසේ ක්‍රීඩාකරන කල්හි අලුත් පියුම් පිපෙන සැටිත් පරණ පියුම් වෙලී දිරා යන සැටිත් දුටු රජකුමරුවෝ ඒ ගැන සිත යොමු කොට සියල්ල අනිත්‍යයය, වෙනස්වන සුළු යයි විදර්ශනා වඩමින්ම පසේ බුදුබව ලැබූහ. පන්සියයක් පසේ බුදුවරු පියුම් පන්සියයක කෙම්පිට වැඩ සිටි කල්හී උන්වහන්සේලා පසේ බුදුබව ලැබූ බව නො දත් රාජ පුරුෂයෝ සවස් වේලෙහි “ස්වාමීනි, ආපසු රජ ගෙදරට වැඩිය මැනවැ”යි දැන්වූහ.
උන්වහන්සේලා මුවෙන් නො බැණ වැඩ හුන්හ. එදා රාත්‍රීයෙහි උන්වහන්සේලා එහිම වැඩහුන් සේක. පසු දින රාජපුරුෂයන් කලින්දා මෙන් “දේවයන් වහන්ස, මාළිගාවට වඩිනු මැනවැ”යි කී කල්හි උන්වහන්සේලා පිළිතුරු දෙමින් “අපි රාජ කුමාරවරු නොවෙමු. පසේ බුදුවරු වෙමු”යි පවසා ගිහි ස්වභාවය හැර පැවිදි වෙස්ගෙන අහසින් ගොස් ගන්ධමාදන පර්වතයටම ගියාහූය.
පදුමවතී බිසව එපවත් අසා “මම බොහෝ පුතුන් ඇත්තියක් වීමි. දැන් එකම පුතෙකුත් මට නැත්තේ” යයි බොහෝ ශෝකයට පැමිණ එම ශෝකයෙන්ම මිය පරලොව ගොස් රජගහනුවර හස්ත කර්මාන්ත කොට ජීවත්වන කුලගෙයක උපන්නාය. වැඩිවිය පත් කල්හී එක්තරා කුලගෙයකට පාවා දෙනු ලැබූ ඇය දිනක් තමන්ගේම ගිය ජාතියෙහි පුත්‍රයන් වූ පන්සියයක් පසේ බුදුන්ට මහදන් දී අවසානයේදී නිලුපුල් මල් පුදා මේ පින්කමෙහි අනුසසින් මතු උපනූපන් ජාති මාගේ ශරීර වර්ණය නිලුපුල් පැහැය වේවා”යි ප්‍රාර්ථනා කළාය.
පසේ බුදුවරු ඇයට අනුමෝදනා ගාථා පවසා ගන්ධමාන පර්වතයටම වැඩියාහුය. ඕ තොමෝ පසු කාලයේදී අපමණ පින් රැස්කොට දෙව්ලොව ඉපිද අපගේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලයෙහි සැවත්නුවර සිටු කුලයක උපන්නාය. ඇගේ ශරීරය නිල් උපුල් මල්වල වර්ණයෙන් බැබළෙයි. ශරීරයෙන් නිල් උපුල් මල් සුවඳ විහිදෙයි. මේ නිසා ඇයට උප්පලවණ්ණා යයි නම් තැබිණ. ඇගේ රූප සම්පත්තිය ගැන ඇසූ සියලු දඹදිව රජවරු ඇය පාවා ගැනීමට කැමැත්තෙන් පියා වෙත පණිවිඩ එවූහ.
එක් අයකුට ඇයව විවාහ කරදීමෙන් බොහෝ දෙනකු තමා සමඟ විරුද්ධ වන බව සැලකූ හෙතෙම තම උපුල්වන් කුමරියගෙන් “පැවිදිවීමට කැමතිදැ”යි අසා ඇගේ බලවත් කැමැත්තට අනුව පැවිදි කරවීය. උත්පලවණ්ණා භික්ෂුණිය පැවිදිව නොබෝ කලකින් දැල්වෙන පහනක පහන් සිළුවක් නිමිති වශයෙන් ගෙන තේජෝ කසිණය අරමුණු කොට ධ්‍යාන වඩා එයම පාදක කොට රහත් වූවාය. සෘද්ධිමත් භාවයටද පත්වූවාය.
උත්පලවණ්ණා තෙරණිය වනාහී බුදුරජාණන් වහන්සේ සැවැත් නුවර යමක මහා ප්‍රාතිහාර්ය පෑමට සූදානම්ව සිටි අවස්ථාවෙහි එතැනට පැමිණ “ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේ අවසර දෙන්නේ නම් මම ප්‍රාතිහාර්ය පාන්නෙමි”යි කීවාය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය අරමුණු කොට ගෙන භික්ෂුණීන්ට අග්‍රස්ථාන දෙන අවස්ථාවක මෙම උප්පලවණ්ණා භික්ෂුණියට ඍද්ධිමත් භික්ෂුණීන් අතර අග්‍රස්ථානය දුන් සේක.
ප්‍රවර්ගය:රහතන් වහන්සේලා
හමුදාකරණය
left|100pxහමුදාකරණය ගත් කල අවි තරගයේ තවත් එක් මාතෘකාවක් ලෙස හමුදාකරණය හැදින්විය හැකිය. එලෙස ගතහොත් හමුදාකරණය යන වචනයෙන් අදහස් වන්නේ හමුදාව ශක්තිමත් කිරීම හෝ රාජ්‍යයේ මුලික අවධානය හමුදාව වෙත යොමු කිරීමත් සියළුම බලතල හමුදාව මත කේන්ද්‍රගත කල අවස්ථාවක් ලෙස දැක්විය හැක. මෙහිදී අවි තරගය පිළිබඳව ඉදිරිපත් වු එක් නිර්වචනයක මෙලෙස සඳහන් වේ. "තම හමුදා ශක්තිය වැඩි කිරීම මගින් එකිනෙකාට සාපේක්ෂ වශයෙන් ආරක්ෂාව වැඩි දියුණු කර ගැනීමට උත්සාහ 	කරන රාජ්‍යයන් 2 ක් හෝ වැඩි ගණනක් අතර ඇති වන තරගකාරී අරගලයකි".
මේ නිර්වචනය තුළ ප්‍රධාන වශයෙන් සංකල්ප 2 ක් ඇත. එනම් හමුදා ශක්තිය වැඩි කිරීම හා තරඟකාරී අරගලයක් යන සංකල්ප 2 යි. යම් රාජ්‍යයක් තමන්ගේ හමුදා ශක්තිය වැඩි කර ගැනීම තුළින් උත්සාහ කරන්නේ තවත් රාජ්‍යයකට වඩා බලය අතින් ස්වකීය රාජ්‍යය පවත්වාගෙන යාම. ඒ අනුව බල තරඟය හා රාජ්‍යයන්ගේ ශක්තිය මැනීමේ සාධකයක් ලෙස හමුදා ශක්තිය යොදා ගැනීමේ උපාය මාර්ගය තහවුරු වීමත් අදහස් වේ. එනම් තරඟකාරීව තම ආරක්ෂාව සාපේක්ෂ වශයෙන් වැඩි දියුණු කර ගැනීම. හමුදාකරණය යන්න අවි තරඟයත් සමඟ නිර්වචනය වු අදහසකි. විශේෂයෙන් ලොව කලාපීය ලෙස නැඟුණා වු තත්වයක ප්‍රතිඵලයකි. උදාහරණයක් ලෙස නැගෙනහිර බටහිර විරෝධය දැක්විය හැකිය. සාමාන්‍ය පිළිගැනීම නම් හමුදාකරණය යන්න 1970 දශකයෙන් පසු වර්ධනය වීමට පටන් ගත් බව පොදු පිළිගැනීමයි.
හමුදාකරණය යන සාධකය ගත් කල අපට එය දෙයාකාර ලෙසකින් වර්ග කල හැකිය.
1.හමුදාකරණය වු රාජ්‍යයන්
2.හමුදාකරණය වන රාජ්‍යයන් මෙලෙස මේ සාධකයන් දෙකත් බලපා තිබේ. ඉහත දැක්වු වර්ගීකරණයන් 2 ක සඳහා.
1.හමුදා වර්ධනය කිරීම සඳහා දරණ අධික උත්සාහය
2.සමාජය තුළ හමුදාමය මතවාදය වර්ධනය වී ඇති ආකාරය
හමුදාකරණය යනු සන්නද්ධ හමුදාවල සහ හමුදාව සම්බන්ධ කටයුතු වලට රාජ්‍ය සම්පත් වැඩියෙන් යෙදවීමේ ක්‍රියාවලියයි.අනෙක් අතට දේශපාලන බලයෙහි මෙවලමක් ලෙස හමුදා බලය යොදා ගැනීම සහ සිවිල් කටයුතු වලදි යුධ හමුදාවේ වැඩිවන බලපෑම හමුදාකරණයයි.හමුදාකරණය යන සාධකයේදී හමුදාවට වැඩි වැදගත්කමක් හා හමුදා ඉල්ලීම් හා අවශ්‍යතාවනට වැඩි අවධානයක් යොමු කෙරේ.
රටක යුද්ධයක් පවතින්නේ නම් හමුදාව අත්‍යවශ්‍ය සධකයකි. ඒඅනුව යම් රාජ්‍යයකට යුධ තර්ජනයක් පවතිනවා යැයි උපකල්පනය කිරීමත් හමුදාකරණයක් විය හැකිය. අනෙක් අතට ගැටුමක් පවතිනවිටක එය දිගින් දිගටම වර්ධනය කිරීමට හමුදාවට බලය ලබාදෙන්නේ නම් එවැනි වාතාවරණයක් තුළ හමුදාකරණයේ පසුබිමක් නිර්මාණය වේ.
මේ ආකාරයට අපට හමුදාකරණය යන්න අර්ථ දැක්විය හැකි අතර හමුදාකරණයට බලපාන සාධක පාලනය කිරීමෙන් නිර්හමුදාකරණයක් ඇති කළ හැකිය.මේ අනුව රටක  හමුදාකරණය යන සාධකයට ප්‍රබලත්වයක්  හිමිවීම  තුළින් එය කලාපීය ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් වන නිසා නිර්හමුදාකරණයක් කිරීමේ අවශ්‍යතාවය පැන නගී. හමුදාකරණය සඳහා අවශ්‍ය සාධක පාලනය කිරීම තුළින් නිර්හමුදාකරණයක් ඇතිකර ගත හැකිය. 'හමුදාකරණය සඳහා බලපාන සාධක'
පළමු කරුණ නම් හමුදා කටයුතු සඳහා විශාල මුදලක් වැය කිරීමයි. මෙහිදී රාජ්‍යයක් හමුදාකරණය සඳහා ගමන් කරන විට කොතරම් ප්‍රමාණයක් සමාජ සුභසාධනය මඟ හැරෙනවාද යන්න පෙනී යයි. එනම් කිසියම් රටක් වැඩි මුල්‍ය ප්‍රතිපාදනයක් හමුදා නඩත්තු කටයුතු සඳහා හා හමුදා ක්‍රියාකාරකම් සඳහා වැය කරන අවස්ථාවකදී ඊට සාපේක්ෂව සමාජ සුභසාධනය උදෙසාත් පුද්ගල සුභසිද්ධිය උදෙසාත් වැය කිරීමට නියමිත ප්‍රමාණය පහල බැසීමක් සිදු වේ .			හමුදා බලය වැඩි කර ගැනීමේ අරමුණක් වන්නේ, තමන්ට එල්ල විය හැකි පහරදීම් අවරෝධනය කිරීමයි. තමන්ට ප්‍රතිප්‍රහාරයක් එල්ල වේ යැයි සිතා එය වලක්වා ගැනීමට ක්‍රියා මාර්ගයක් ලෙස තම ශක්තිය වැඩි වර්ධනය කරයි. යම් රටක් සතුව අධික යුධ බලයක් හෝ යුධ බලය පෙන්නුම් කල හැකි සාධක පවතිනවා නම් එමගින් පෙන්නුම් කරන්නේ එම රාජ්‍යය තවත් රාජ්‍යයකගෙන් එල්ල විය හැකි ආක්‍රමණයකට සුදානම් වීමක් ලෙසය. වලක්වා ගැනීම හා සුදානම් වීම තුළ හමුදාකරණයක අරමුණක් පවතී.
රාජ්‍යයක් කොතරම් දුරට හමුදාකරණය වී ඇත්දැයි අපට ප්‍රධාන සාධක 06 ක් ඔස්සේ විමසා බැලිය හැකිය.
01. හමුදාවේ සංඛ්‍යාත්මක තත්වය.