cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
සංගීතයේ අර්ථ නිරූපණය
ග‍්‍රීක දාර්ශනිකයෝ සහ මධ්‍යතන සෛද්ධාන්තිකයෝ සංගීතය යනු නාදය තිරස් ව රිද්ම ලෙස ත් සිරස් ව සුසංවාද ලෙසත් එක් කිරීම ලෙස අර්ථ දැක්වුවෝ ය. සංගීත වේදය මෙකල ට අනුව බිහිවූයේ සංගීතය යනු බොහෝ විට ශ‍්‍රවණයට පි‍්‍රය උපදවන පටිපාටිගත ක‍්‍රමවේදයක් යන අරුත මත සිට ය. කෙසේවුවද 20 වන සියවසේ සංගීතඥයෝ සංගීතය ඇසීමට ප‍්‍රිය විය යුතු යැයි යන මතයට අභියෝග කරමින් වඩාත් අමිහිරි හා රළු නාදරටා ගවේශණය කළෝ ය. අද දක්නට ඇති ඩෙත් මෙටල් හෝ ග‍්‍රයින්ඞ් කෝර් වැනි සංගීත රටා වඩාත් කටුක නාද රටා පවා පේ‍්‍රක්ෂකයා පෙළඹෙන්නේ නම් සංගීතය ලෙස වර්ග කළ හැකි බව පෙන්වා දෙයි.
නිර්මාණකරණය රඟ දැක්වීම හා සංගීත අර්ථ නිරූපණය පවා සංස්කෘතික හා සමාජයීය රාමු වලට අනුව වෙනස් වෙයි. සංගීතය ඉතාමත් ක‍්‍රමානුකූලව සංවිධිත වූ සුසංයෝජන වල සිට නිරායාස සංයෝජන හරහා අහඹු ආකෘති දක්වා දිවෙ යි. සංගීතය විවිධ ප‍්‍රභේද සහ අනු ප‍්‍රභේද වලට බෙදිය හැක. කෙසේ වුවද මෙම විභේදන වල සීමා මායිම් සහ සම්බන්ධතා බොහෝ විට අපහැදිලි වන අතර ඇතැම් විට ආන්දෝලනාත්මක ඒක පුද්ගල මතවාද වලට විවෘත වෙයි. කලාව තුල සංගීතය යන්න ප‍්‍රසාංගික කලාවක් ලලිත කලාවක් හෝ ශ‍්‍රාව්‍ය කලාවක් ලෙස වර්ගකළ හැකි ය.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Music#Definition_of_music
දේශපාලන ආර්ථිකය
දේශපාලන ආර්ථිකය මූලිකව ම අධ්‍යයනය කරන්නේ නිෂ්පාදනය, ගනුදෙනු හා ඒවා නීතිය, සිරිත්, ආණ්ඩුව සමග පවත්වන සම්බන්ධතාව යයි. මෙය බිහි වූයේ සදාචාරාත්මක දර්ශනය (උදාහරණ : ඇඩම්ස් ස්මිත්, ග්ලාස්ගෝ විශ්වවිද්‍යාලයේ සදාචාරාත්මක දර්ශනය පිළිබඳ මහාචාර්යවරයෙක් විය) යන විෂය තුළ වන අතර, 18 වන සියවසේ රාජ්‍යයන්හි ආර්ථිකය අධ්‍යයනය කිරීම යන විෂය ලෙස වර්ධනය විය. මේ නිසා එය දේශපාලන ආර්ථිකය ලෙස හඳුන්වයි.
ඉඩම් වනාහී සියලූ ධනයේ මූලාශ‍්‍රය ලෙස සැලකෙන පිසියෝක්‍රැට් න්‍යායට පටහැණිව යමින් සමහර දේශපාලන න්‍යායවාදිහු ශ‍්‍රමයේ වටිනාකම පිළිබඳ න්‍යාය ඉදිරිපත් කළහ. (මෙය ජෝන් ලොක් විසින් හඳුන්වා දී, ඇඩම් ස්මිත් විසින් සහ පසුකාලීනව කාල් මාක්ස් විසින් වර්ධනය කරන ලදී) එනම්, වටිනා තරම් නියම මූලාශ‍්‍රය වන්නේ ශ‍්‍රමය යන්නයි. තාක්ෂණයේ වර්ධනය වේගවත් වීමට ආර්ථික හා සාමාජීය සම්බන්ධතා කෙරෙහි ඉතා වැදගත් වන බව බොහෝ න්‍යායවාදීහු ද පෙන්වා දී තිබේ. (නිදසුන් : ජෝෂප් ෂම්පීටර්)
සටහන්
{|
මුල් කාලීන සංගීතය
1600 ට පෙර ලිඛිත සංගීතය තුල එය වාදනය ට අවශ්‍ය වාද්‍ය භාණ්ඩ මොනවාදැයි සඳහන් නොවුණි. සියවසකට පෙර සංගීතය රචනා කළෝ එහි කුමන පේලිය සංධ්වනිගත විය යුතුද හෝ භාණ්ඩ මගින් වාදනය විය යුතුදැයි සෑම විට ම සඳහන් නොකළෝ ය. එමෙන් ම රචිත සංගීතය වාදනය කළ යුත්තේ කුමන සප්තකය තුලදැයි යන්න ද සෑම විටම සඳහන් නොවුනි. රිද්මය පිළිබඳ සඳහන් දිවෙන්නේ 1200 තරම් අතීතයකට පමණි. එමනිසා මධ්යතන හා පුනරුද සමයේ සංගීත වාදනය කරන නූතන සංගීතඥයෝ අතර අනුමාන බහුලය. කෙසේ වුවද පුනරුද සංගීතඥයෝ ද්විදිශය තූර්යසංවාදය පිළිබඳ සුවිශේෂී ලෙස පුහුණුව ලැබූවන් විය යුතු අතර එමගින් සංගීතය කියවීම සඳහා අවශ්‍ය අමතර කරුණු ලබාගත්තා විය හැක.
20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිදුවූ සංගීත පිබිදීමත් සමග ඉතිහාස ආවේදිත රඟදැක්වීම් හෙවත් පවතින ලිඛිත හා වෙනත් සාධක ආශ්රයෙන් මුල් සංගීතයට හැකිතාක් සමාන ව සංගීතය ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීම මුල් කාලීන සංගීතය වර්තමානයේ ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා බොහෝ ඉවහල් විය.
රඟ දැක්වීම පුහුණු වීම
20වන සියවසේ මුල් කාලීන සංගීත කටයුතු රඟ දැක්වීම් පුහුණුවීම සමඟ සමීපව සම්බන්ධවී තිබුණි. මුල් කාලීන සංගීතයේ අලුත් වූ උනන්දු වීම් සමඟ සංගීතය ආවර්ත උපාංග හා සාම්ප්‍රදායිකව දත් වාදනය කිරීමේ තාක්ෂණික ක්‍රමවලට උනන්දුවක් දැක්වීය.
එනා සහ
එනා සහ ඉන්දියානු නිළියක් වන අතර ඇය බෙංගාලි සහ මලයාලම් චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී දර්ශන තුලින් ප්‍රේක්ෂකයන් අතරට සමීප වෙයි.
Career
එනා සහ has appeared in a number of Bengali TV serials, including Raat Bhor Bristi, Bou Katha Kau and Bandhan. එනා සහ has appeared in several Bengali films and a Malayalam film.
සිනමා දිවිය
{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" ! වර්ෂය ! Title ! භාෂාව ! චරිත ! Banner/Producer
ප්‍රවර්ගය:1992 උපත් ප්‍රවර්ගය:සිනමාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සිනමාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
මිලින්ද ජයසිංහ
මිලින්ද ජයසිංහ (ඉංග්‍රීසි: Milinda Jayasinghe) යනු ශ්‍රී ලංකා ජාතික රගර් කණ්ඩායම් ක්‍රීඩක, හිටපු නායක ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා රගර් පිල 2011, ඇට්කින්සන් රග්බි යූනියන් මෙල්බර්න් ඕස්ට්‍රේලියාව.
ජීවන සටහන්
මිලින්ද ජයසිංහ නාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹහි ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ
Samanala kanada seetha galula
Seetha gagula is located in samanala kanada.
ශ්‍රි ලංකා ආර්ථිකය ලිබරල්කරණය වීම.
1948 දක්වා වසර 150 ක් තරමි කාලයක් ශ්‍රි  ලංකා පාලනය කල බ්‍රිතාන්‍ය යටත්  විජිත පාලකයෝ 1840 ගනන්වලදි කෝපි වගාව  සහ ඉන්පසු 1880 ගණන්වලදි තේ සහ රබර් වැනි නව වැවිලි  බෝග ආරමිභ කිරිමක් සමග රටට වැවිලි ආර්ථිකයක්  හදුන්වා  දුන්නාය. සාමිප්‍රදායික ගැමි කෘෂිකර්මය ඉවතට ලා ඵ්වෙනුවට 1840 ගණන්වලදි මේ නව ආර්ථිකය ඉස්මතු විමත් සමග ශ්‍රි  ලංකික ආර්ථිකය ලෝක ආර්ථිකය  ඵ්කාබද්ධ  කිරිම හා ක්‍රියාවලිය සහ ඵ් හා ආශ්‍රිත දුර්වලතා  ආරමිභ කිරිමක් විය.
1956දි දේශපාලන නායකත්වයේ වෙනසක් වීමෙන් පසු 1977 දක්වා  කාලයේ වර්ධනයට පසුබිම තත්වයන්ට කළින් කාල සිමා‍වේ තත්වයන්ට වඩා වෙනස් ‍විය. විවිධාකාර ව්‍යුහාත්මක පිස්කල්, මුල්‍ය සහ තෛතික ක්‍රියාමාර්ග ක්‍රියාකාරි කිරිමෙන් ආර්ථිකය ක්‍රමයෙන් වැසුණු සහ පාලිත ඵකක් බවට පත් කෙරිණි. 1956 දි රජය වෙනස් විමත් සමග පෞද්ගලික අංශයට වඩා රාජ්‍ය අංශය පුමුඛවන සමාජවාදි ප්‍රතිපන්ති  පෙරදැරි කරගෙන පරිපාලන ක්‍රමයකට කැප‍විම නව රජය විසින් ප්‍රකාශයට  පත්කරනු ලැබිණ. 1956 න් පසු මෙම වෙනස්වන දේශපාලන රටාව, ශ්‍රි  ලංකා දේශපාලන ව්‍යුහයේ පැහැදිලි කඩඉමක් විය.ධනවාදි  ආර්ථිකය  ප්‍රතිපන්ති අනුගමනය  කල දේශපාලඟඳයින්ගේ සමාජවාදි අනුගමනය  කල දේශපාලඟඳයින්ගේ පවා  දේශපාලන   තත්තවයේ  වෙනස් ඇති විය. මෙහි දි ගනු ලබන ප්‍රතිපන්තිමය ප්‍රතිසංස්කරණ කුලකයට බොහෝ ‍දේශිය,විදේශිය මිල පාලනයන් ඉවත්  කිරිම, වෙළඳ ආරක්‍ෂණය  අඩු  කිරිම, විනිමය අනුපාතය ඵ්කියකරණය, රුපියල අවප්‍රමාණය  කිරිම සහ පාලනය  කරන විනිමය අනුපාතය ක්‍රමයකට ද යොමු විම යනාදි විය. මුල්‍යමය පාලනයන් ඉවත් කෙරුණු  අතර, ප්‍රාග්ධන වෙළෙඳ මත ප්‍රතිපන්තිමය ප්‍රතිසංස්කරණ පසුව විස්තර  කෙරෙන වොෂින්ටන්  ඵ්කමතිකතාවයන්"Washington  Consensus  වලට සමාන ‍වේ.
1977 ට පෙර ප්‍රතිපන්තිමය ප්‍රතිසංස්කරණවලට පෙර පැවැති ප්‍රතිපන්තීගෙන්  වෙනස්  වීමක් පෙන්නුම් කරන ලදි. 1977 ට පෙර පැවැති ප්‍රතිපන්ති වල මිල   පාලනයන් (දේශිය සහ විදේශිය) සානු බලයන් සහ තහංචි  මගින් හැසිරිවිම ආර්ථිකය රඡය මගින් හැසිරිවිම,සිමා කරන  ද විදේශ වෙළඳාම සහ රාඡය සංස්ථා ස්වරුපයෙන් යුත් රඡය  මුල් කොටගත් කාර්මිකරණය  යනාදිය අන්තගත   වුණි.
ශ්‍රී නාග ජාතික පාසල
මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ ආස‍නයේ නාඋල නග‍රයේ පිහිටි ‍ඓතිහාසික අතින් වැදගත් පාසලක් ලෙස ශ්‍රී නාග ජාතික පාසල හැදන්විය හැකිය. මුල් යුගයේ ස්වභාෂා පිරිමි පාසලක් ලෙස මෙම විද්‍යාලය හැදන්විනි.
දේවාල
මිනිසා විසින් දෙවියන් උදෙසා පුදපූජා කිරිම සඳහා යොදාගන්නා ස්ථාන දේවාල වේ.
සිංහල දේවාල
{{main|සිංහල දේවාගම}
මිනිසුන් මුලා කරන ඉස්ථනයක් ලෙස දේවාල දැක්විය හැක. දෙවියන් විකුණමින්, දේව ආරූ ඩ වලින් සාස්ථාර කියන බව පවසා මුදල් ගසා කාන අය ඕනෑ තරම්ය.
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:දේවාල
මී පැණි
මී පැණි යනු මී මැස්සන් විසින් නිපදවන, මිහිරි රසැති, උකු(දුස්‍රාවී) තරලයයි. ), සහ derived from the nectar of flowers.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:මී මැසි පාලනය
සැල්වදෝ්ර් ඩාලි
සැල්වදෝර් ඩාලි යනුවෙන් නිල වශයෙන් හඳුන්වන Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech, Marqués de Dalí de Púbol (11 May 1904 – 23 January 1989) යනු ස්පාඥ්ඥයේ කැටලෝනියාවේ උපන් ප්‍රමුඛ අධිතාත්විකවාදී චිත්‍ර ශිල්පියෙකි.
මනා කුසලතාවකින් යුතු චිත්‍රශිල්පියෙක් වූ ඩාලි වඩාත් ප්‍රකට වූයේ සිය අධිතාත්වික කලාකෘතීන්හි යොදාගත් මනහර වූද අද්භූත වූද හැඩතලයන් නිසාවෙනි. ඔහුගේ චිත්‍රශිල්පීය කුසලතාවය පුනරුද සමයට අයත් මහා කලාකරුවන්ගේ ආභාෂයෙන් ඇතිවූවක් ලෙස සැලකේ. ඔහුගේ වඩාත් ප්‍රචලිත වු කෘතිය වන ද පර්සිස්ටන්ස් ඔෆ් මෙමරි නිම කෙරුනේ 1931 අගෝස්තුවේ දි ය. ඩාලිගේ පුළුල් ව පැතිරුණු කලා කුසලතාවය  තමා තුළ සිටි විවිධ මාධ්‍යයන්ට අයත් කලාකරුවන් රැසක් විද්‍යාමාන කරමින් සිනමාව, මූර්ති කලාව සහ ඡායාරූප ශිල්පය වැනි  ක්ශේත්‍රයන් රැසක පැතිරුණකි.
ඉතා උසස් පරිකල්පනයකින් යුතු වූ ඩාලි අසාමාන්‍ය සහ කැපී පෙනෙන හැසිරීම් පවත්වා ගැනීමෙන් ද සතුටු විය. ඔහුගේ විකේන්ද්‍රීය චර්යා රටාව සහ මහජන අවධානය දිනාගැනීමට සමත් ප්‍රසිද්ධ ක්‍රියාවන් ද ඇතැම්විට ඔහුගේ කෘතීන් දැඩි ලෙස අගය කළ අය ව කම්පාවටත් විවේචනය කළ අය ව ප්‍රකෝපනයටත් ලක් කරමින් ඹහුගේ කලාකෘතීන් අභිබවමින් අවධානයට පාත්‍ර විය.
මුල් අවධිය
සැල්වදෝර් ඩොමින්ගෝ ෆිලිපේ ජසින්ටෝ ඩාලි අයි ඩොමිනික් 1904 මැයි 11 ග්‍රිනිච් වේලාවෙන් 8: 45ට කැටලෝනියාවේ ප්‍රංශ දේශසීමාවට ආසන්නයේ ස්පාඥ්ඥයේ එම්පොර්දා ප්‍රදේශයේ පිහිටි ෆිගරෙස් නම් නගරයේ දී උපත ලැබීය. සැල්වදෝර් නමින් ම නම්කර සිටි (1901 ඔක්තෝබර් 12 උපත ලැබූ) ඩාලිගේ වැඩිමල් සොයුරා නවමසකට පෙර, එනම් 1903 අගෝස්තු 1 ජඨර අන්තදාහයෙන් (gastroenteritis) මියගොස් තිබුණි. ඔහුගේ පියා වූ සැල්වදෝර් ඩාලි අයි කුසි, මධ්‍යම පාංතික නීතීඥයකු සහ නොතාරිස්වරයකු විය. පියාගේ දැඩි ශික්ෂණාත්මක ආකල්පය මව වූ Felipa Domenech Ferrés විසින් මොළොක් කළ අතර ඇය ඔහුගේ කලා ඇසුර දිරිමත් කළා ය.
ඔහුට වයස අවුරුදු පහේ දී ඩාලි ව ඔහුගේ මියගිය වැඩිමල් සහෝදරයාගේ සොහොන වෙත ගිය විටක මව්පියන් විසින් ඔහු සිය සොහොයුරාගේ පුනරුත්පත්තියක් බව ඩාලිට පවසනු ලැබු අතර එම විශ්වාසය ඔහු දැඩි ව වැළදගන්නා ලදී. Portrait of My Dead Brother (1963) වැනි ඩාලිගේ පසුකාලීන සිතුවම් කීපයක ම සිය ස්මරණ තලයට පූර්ව ව මියගිය සහෝදරයාගේ සංකල්පීය සිතුවම් ඔහු විසින් ඇතුළත් කර ඇත.
චිත්‍ර පාසැලක ඉගෙනුම ලබමින් සිටි ඩාලිට නවීන චිත්‍ර ශිල්පය හදුනා ගන්නට අවස්ථාව සැලසෙන්නේ 1916 දී සිය පවුලේ අයත් සමග කළ සංචාරයක දී මුණගැසෙන Ramon Pichot නම් සිත්තරා වෙතිනි. ඊළග වසරේ දී ඔවුන්ගේ නිවහනේ දි ඩාලි විසින් අදින ලද අගුරු සිතුවම් ප්‍රදර්ශනයක් පැවැත්වීමට කටයුතු කළේ ය. 1919 දී Figueres හි  Municipal Theatre ශාලාවේ ඔහු සිය පළමු ප්‍රසිද්ධ සිතුවම් දැක්ම පැවැත්වී ය.
1921 පෙබරවාරි මස ඩාලිගේ මව පියයුරු පිළිකාවකින් මිය ගියා ය. ඒ වනවිට 16වන වියේ පසු වූ ඩාලි පසුකලෙක සිය මවගේ මරණය පිළිබද ව මෙසේ පවසන ලදී. "එය මා අත්විදි ප්‍රබල ම කම්පනය විය. මම ඇය ව දේවත්වයෙන් සැලකුවෙමි. මගේ නොවැළැක්විය හැකි පළුදු ලොවට අදෘෂ්‍යමාන කළා වූ පැවැත්මක අහිමි වීම මා කෙසේ දරාගන්න ද ?" ඩාලිගේ මව මිය යාමෙන් පසුව ඩාලිගේ පියා සිය මියගිය බිරිදගේ සොයුරිය ව විවාහ කරගත්තේ ය. සිය නැන්දණිය කෙරෙහි ඩාලි තුළ දැඩි ආදර භක්තියත් තිබුණු හෙයින් ඩාලි මේ විවාහය පිළිබද කිසිදු සෘණාත්මක ප්‍රතිචාරයක් නො දක්වන ලදී.
මැඩ්රිඩ් සහ පැරිස්හි ගත කළ සමය
1922 දි ඩාලි මැඩ්රිඩ් වෙත ගිය අතර එහි Real Academia de Bellas Artes de San Fernando හි අධ්‍යාපනය ලැබී ය. එහි දී පෙපින් බෙලෝ, ලුවිස් බනියල් සහ ෆෙඩ්රිකෝ ගාර්සියා ලෝකා ඔහුට මුණගැසුණු අතර සමීප මිතුරන් බවට පත්විය. The friendship with Lorca had a strong element of mutual passion, but Dalí rejected the poet's sexual advances.
ඔහුගේ මිතුරන් අතර ඔහුට ප්‍රසිද්ධියක් අත්කර දීමට සමත් වූයේ ඔහු විසින් ගණකවාදී (cubism) සම්ප්‍රදාය (cubism) අත්හදා බලමින් කළ සිතුවම් ය. ඒ වනවිට ගණකවාදය අනුගමනය කළ කිසිම සිත්තරකු මැඩිරීඩ්හි නොවූ හෙයින් ඔහු ගණකවාදී චිත්‍ර කලාව පිළිබද උගෙන තිබුණේ හුදෙක් සගරා ලිපිවලින් සහ පිචොට් විසින් ඔහුට ලබාදුන් නාමාවලියකින් පමණි. 1924 දී තවමත් අප්‍රකට සිත්තරකු වූ ඩාලිට පොතක් සදහා සිතුවම් නිර්මාණය කිරීමට අවස්ථාව උදා විය. ඒ ඔහුගේ පාසල් සගයෙකු වූ ෆැජෙස් ඩි ක්ලෙමන්ට් කවියාගේ Les bruixes de Llers ("The Witches of Llers") නම් කැටලන් බසින් කළ කාව්‍යය උදෙසා ය. ඩාලි ඩාඩාවාදය සමග ද අත්හදාබැලීම් කළ අතර එකී සම්ප්‍රදායේ බලපෑම් ඔහුගේ සමස්ත කලා දිවිය පුරා ම දක්නට ලැබේ.
ඩාලිගේ කලා ජීවිතයේ අවසානය දක්වා ම විද්‍යමාන වූ ඇතැම් ලක්ෂණ 1920 ගණන්වල ඔහු විසින් කළ කලා කෘති තුළ ද හදුනාගත හැකි ය. විදග්ධ ශාස්ත්‍රීය ප්‍රවණතාවන්ගේ සිට පර්යේෂණාත්මක පෙරටුගාමී කලාව දක්වා වූ පුලුල් පරාසයක ශෛලීන්ගෙන් ඔහු සිය නිර්මාණාවේශය ලබා ගත්තේ ය. ඔහුගේ සම්භාව්‍ය ආදර්ශයන්ට රෆායෙල්, බ්‍රොන්සිනෝ, Francisco de Zurbarán, වර්මියර් සහ Velázquez ඇතුළත් විය.
හෙතෙම සම්භාව්‍ය මෙන් ම නවීන යන ශිල්ප ක්‍රම ද්වයෙන් ම කලා කෘති නිම වූ අතර ඇතැම් විට ඒවා තනි කෘතියක් පිණිස සංකලනය කරමින් ද යොදාගත්තේ ය. බාසිලෝනා හි පැවති ඔහුගේ ප්‍රදර්ශන මහත් පැසසුමකට උරුමකම් කීමට මෙන් ම විචාරකයන් අර්බුදයට ලක්කරන විවාද ඇතිකිරීමට ද හේතු විය.
17වැනි සියවසේ සිටි සම්භාවනීය ස්පාඤ්ඤ සිත්තරෙකු වූ දියේගෝ වෙලස්ක්වියස් අනුකරණය කරමින් ඔහු ද ආකර්ෂණීය උඩු රැවුළක් වැවීමට පෙළඹුණි. ඔහුගේ අනන්‍යතා ලාංඡනය බවට පත් වූ මේ උඩුරැවුළ සමස්ත දිවිය තුරා ම පවත්වා ගත්තේ ය.
1929 සිට දෙවන ලෝක යුද්ධය දක්වා කාලය
ඒ වනවිත් ඔහුගේ කෘති වසර දෙකක් තිස්සේ අධිතාත්විකවාදයට ආභාෂය සපයා තිබිණි. උසස් නිර්මාණාවේශයක් උදෙසා උපවිඥාණාත්මක සිතුවිලි මතුකරගැනීමට ඩාලි යොදාගත් බවට පැවසූ පීඩනෝන්මාදී-විවේචන ක්‍රමය (paranoiac critical method) අධිතාත්විකවාදීන් විසින් සාදරයෙන් පිළිගනු ලැබිණ.
මේ අතර ඩාලි සහ ඔහුගේ පියා අතර සබදතාවය බිදී යාමට සමීප තත්ත්වයක් උද්ගත විය. දොන් සැල්වදෝර් ඩාලි අයි කුසී සිය පුතු ගාලා සමග ඇතිකරගත් ප්‍රේම සබදතාය කිසිසේත් අනුමත නොකළ අතර අධිතතාවිකවාදය කරා වූ ඔහුගේ නැමියාව තම සදාචාර ගුණධර්මවලට හානිකර විය හැකි බවද විශ්වාස කළේ ය. මේ අතර ඩාලි Sacred Heart of Jesus Christ නම් සිතුවම පැරීසියේ දී ප්‍රදර්ශනය කළේ ය. ඒ "Sometimes, I spit for fun on my mother's portrait" යන පාඨයත් සමග ය. ඩාලිගේ පියාට මේ බව පුවත්පතකින් කියවන්නට ලැබීමත් සමග ඒ වනවිටත් නූලෙන් එල්ලෙමින් තිබූ සබදතාවය නැත්තට ම නැති වී ගියේ ය.
එය දැකීමෙන් දැඩිලෙස කෝපයට පත් වූ දොන් සැල්වඩෝර් සිය පුතු එම ප්‍රකාශය ප්‍රසිද්ධියේ ඉල්ලා අස්කරගත යුතු බව කියා සිටියේ ය. අධිතාත්විකවාදී කණ්ඩායමේ සාමාජිකත්වය අහිමි වේ යැයි බියෙන් දෝ ඩාලි එසේ කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර 1929 දෙසැම්බර් 28 ඔහු ව පියාගේ ගෘහයෙන් බලහත්කාරයෙන් ම නෙරපනු ලැබිණ. ඔහුට කිසිදු දේපලක් උරුම නොකරනු ලබන බවටත් ඔහු නැවත කිසිදා කැඩකේස් වෙත නොපැමිණිය යුතු බවටත් පියා පවසා සිටියේ ය. එයින් පසු එළඹුණු ගිම්හානයේ දී ඩාලි සහ ගාලා පෝට් ලිගාට් බොක්ක අසල පිහිටි කුඩා ධීවර කුටියක් කුලියට ගෙන එහි පදිංචි විය. පසුව එය මිලට ගත් ඔහු අසල්වැසි කුටි ද මිලට ගනිමින් ඒ සියල්ල බද්ද කරමින් ක්‍රමයෙන් සිය සයුර තෙර පිහිටි නිවහන ගොඩනැංවී ය. එම නිවහනට ඔහු දැඩි සේ ඇලුම් කළේ ය. ඩාලිගේ පියා හදිසියේ ම සිය දැඩි බව අත්හරිමින් සිය පුතු ගාලා සමග ඇතිකරගත් සබදතාවය අනුමත කළේ ය. 1931 දී ඩාලි සිය ලෝකප්‍රසිද්ධ The Persistence of Memory නම් සිතුවම නිම කළේ ය. එය වූ කලී රෙදි මෙන් එල්ලා වැටෙන ස්වභාවයක් තිබූ ඔරලෝසු ඇතුළත් අධිතාත්වික දර්ශනයක් විය. මෙම සිතුවම අර්ථකතනය කර ඇත්තේ මෙවැනි ස්වභාවයකින් යුතු ඔරලෝසු විසින් කාලය ස්ථාවර හෝ නිශ්චිත යමක් බවට වන අදහස ප්‍රතික්ශේප කිරීමක් වශයෙනි. පුලුල් ව පැතිරුණු භූමිදර්ශනය මෙන් ම කූඹින් විසින් ආහාරයට ගනිමින් ඇති සේ ඇද ඇති අනෙකුත් ඔරලෝසු වැනි සිතුවමේ දක්නට ඇති අනෙකුත් රූප ද මෙම අදහස තහවුරු කරයි.
1929 සිට එක් ව ජීවත් වූ ගාලා හා ඩාලි 1934 දී විවාහ වූයේ අඩ වශයෙන් රහසිගත වූ සිවිල් උත්සවයකිනි. පසුව 1958 දී ඔවුහු යළි කතෝලික උත්සවයක් පවත්වා විවාහ වූහ. ඇගේ ජීවිතය පුරා ම ඩාලිගේ බොහෝ කලා කෘතිවලට ආභාෂාත්මක වූ ගාලා, ඩාලිගේ ව්‍යාපාරික කළමණාකාරවරිය ලෙස ද කටයුතු කළේ ඔවුන්ගේ වියදම්කාර ජීවිතය පවත්වා ගන්නා අතර ම බංකොලොත් නොවීමට ද ශූර ලෙස වගබලා ගනිමිනි. ඩාලි ලාබාල යුවතියන් සමග පැවැත් වූ ඇසුරවල් ද ඇගේ විරෝධයට හේතු වූ බවක් නොපෙනුණි. ඒ සියල්ල මැද ඔහුගේ ප්‍රධාන ආධ්‍යාත්මික සබදතාවය ලෙස සිය පැවැත්ම රැකගැනීමට ඇය උත්සුක වූවා ය. ඩාලි සිය ආදරවන්තිය සහ තමන් යන දෙදෙනා ම වයස්ගත ලෙසින් සිතුවම් කළ අතර ඇය පිළිබද ප්‍රශංසාපූර්වක සානුකම්පිතබවක් පළකරන සිතුවම් ද නිතර නිම කළේ ය. ඔවුන් දෙදෙනාගේ “ආතිතකාරී, සංකීර්ණ සහ නොපැහැදිලි” සබදතාවය වසර 50කට වැඩි කලක් තිස්සේ පැවති අතර ඔපෙරාවකට ද වස්තු විය. ඒ කැටලෝනියානු සංගීතවේදී Xavier Benguerel ගේ Jo, Dalí (මම, ඩාලි) ය.
1934 දී කලාකෘති අලෙවිකරුවෙකු වූ ජුලියන් ලෙවී ඩාලි ව ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වෙත හදුන්වා දෙන ලදී. Persistence of Memory ද ඇතුළත් ව එක්සත් ජනපදයේ දී පැවැත්වුණු ඩාලිගේ සිතුවම් දැක්ම ක්ෂණික ව කලා ක්ෂේත්‍රයේ අවධානය දිනා ගැනීමට සමත් විය. Social Register listees විශේෂයෙන් සංවිධානය කරන ලද "Dalí Ball" උළෙල මගින් ඇගයීමට ලක් කළේ ය. ඔහු එයට පැමිණියේ සිය පපුවේ, බ්‍රෙසියරයක් අඩංගු වූ වීදුරු කුටීරයක් ද පැළද ය. නිව්යෝර්ක්හි පැවති කැරේස් ක්‍රොස්බි විසින් සත්කාරකත්වය දැරූ වෙස්-ගත්තන්ගේ සාදයකට ද ඩාලි සහ ගාලා සහභාගී වූ අතර එහි දී ඔවුහු ලින්ඩ්බර්ග් දැරිය (Lindberg baby) සහ ඇය පැහැරගත් පුද්ගලයා ලෙසින් වෙස්ගෙන පැමිණීම නිසා ඇති වූ මාධ්‍ය ආන්දෝලනය හේතුවෙන් ඩාලිට ඒ ගැන සමාව අයැදීමට ද සිදුවිය. ඔහු යළි පැරීසියට පැමිණි විට අධිතාත්විකවාදී ක්‍රියාවක් ගැන සමාව අයැදීම සම්බන්ධයෙන් අධිතාත්විකවාදීහු ඔහුගෙන් සමාවට කරුණු විමසා සිටියහ.
අධිතාත්විකවාදී කලාකරුවන් බහුතරයක් වාමාංශික දේශපාලනය සමග සබදතා පැවැත්වුවත් ඩාලි කලාව සහ දේශපාලනය අතර සබදතාවය විෂයෙහි ලා දැරුවේ උභයාවේගී ආස්ථානයකි. ප්‍රමුඛ අධිතාත්විකවාදියකු වූ ආන්ද්‍ර බ්‍රෙතෝන් නැගී එන හිට්ලර් ප්‍රපංචයේ ප්‍රතිගාමීත්වයට අනුබල දෙන්නකු බව පවසමින් ඩාලිට චෝදනා කළ මුත් ඩාලි එය එකහෙළා ප්‍රතික්ෂේප කළේ තමන් ගතිසිරිත්වලින්වත් අදහස්වලින්වත් හිට්ලර්වාදියකු නොවන බව පවසමිනි. අධිතාත්විකවාදය පවතින්නේ දේශපාලනීකරණය නොවූ සන්දර්භයක් තුළ යැයි කියා සිටි ඩාලි ෆැසිස්ට්වාදය විවෘත ව හෙළාදැකීම ප්‍රතික්ෂේප කළේ ය. මෙය ද ඇතුලු ව තවත් හේතු මත ඩාලිට සිය කලා සගයන්ගේ නොමනාපයට ලක්වන්නට සිදු විය. පසු කලෙක 1934 දී ඩාලි ව විභාගයකට ලක් කෙරුණු අතර ඉන් ඔහු ව අධිතාත්විකවාදී කණ්ඩායමෙන් නිල වශයෙන් නෙරපා හැරුණි. “එයාලා කොහොමද අධිතාත්විකවාදෙන් මාව පන්නන්නේ? අධිතාත්විකවාදෙයි කියන්නේ මම නේන්නං...” යැයි කියමින් ඩාලි මෙයට පිළිතුරු දුන්නේ ය.
1936 දී ලන්ඩන්හි ජාත්‍යයන්තර අධිතාත්වික ප්‍රදර්ශනයේ දී Fantômes paranoiaques authentiques මැයෙන් දෙසුමක් පැවැත් වූ ඩාලි එයට පැමිණියේ හිස්වැස්ම ද ඇතුලු ව සම්පූර්ණ කිමිදුම් ඇදුම් කට්ටලයකින් සැරසීගෙන ය. අතකින් බිලියඩ් යෂ්ටියක් ගෙන පැමිණි ඔහු රුසියානු වුල්ෆ්හවුන්ඩ් බල්ලන් දෙන්නෙක් ද කැටුව පැමිණ සිටියේ ය. නිතර නිතර ආශ්වාසට තැත් කරන පරිද්දෙන් හිස්වැස්ම විවර කළ ඔහු එමගින් තමා උත්සහ කළේ තමන් මිනිස් මනසේ පතුල කරා ගමන් කරන බව පෙන්වීමට යැයි පැවසුවේ ය. 1986 දී ඒ වනවිටත් වයස අවුරුදු 32ක් වූ සැල්වදෝර් ඩාලි ටයිම් සගරාවේ කවරයේ පෙන්නුම් කෙරිණි.
මෙ සමයේ ඩාලිගේ ප්‍රධාන අනුග්‍රාහකයා වූයේ ලන්ඩනයේ සිටි ධනවතකු වූ එඩ්වර්ඩ් ජේම්ස් ය. ඔහු ඩාලිගේ කෘති රැසක් මිලට ගනිමින් ඔහුට කලා ලෝකයට පිවිසීමට අතහිත ලබා දුන්නේ ය. ඩාලිට වසර දෙකක් තිස්සේ මුදලින් ද උපකාර කළ ඔහු අධිතාත්විකවාදී ව්‍යාපාරයේ නොමැකෙන සලකුණු දෙකක් වූ 'Lobster Telephone සහ Mae West Lips Sofa යන කෘති නිර්මාණයේ දීද ඩාලි සමග එක් ව කටයුතු කළේ ය.
මේ අතර ස්පාඥ්ඥ සිවිල් යුද්ධය (1936-1939) හේතුවෙන් බොහෝ කලාකරුවෝ කිසියම් දේශපාලන පාර්ශ්වයක් වෙනුවෙන් කටයුතු කිරීම හෝ පලායාම සිදුවිය.
ස්ටෙෆන් ස්වෙයිග්ට පින්සිදුවන්නට1938 දී ඩාලිට සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ් ව මුණගැසිණි. ඩාලි ෆ්‍රොයිඩ්ගේ ආලේඛ්‍යයක් අදින්නට පටන් ගත් අතර 82 වියැති සුප්‍රසිද්ධ මනෝවිශ්ලේෂකයා “මේ කොල්ල අවේසකාරයෙක් වගේ” (this boy looks like a fanatic) යැයි සෙසු අයට පැවසුවේ ය. පසු කලෙක මේ ගැන ඇසූ ඩාලි සිය විරුවාගෙන් තමන් ගැන ලත් ප්‍රතිචාරය ගැන ඉමහත් සතුටට පත් විය.
1938 සැප්තැම්බර් හි දී ගැබ්‍රියෙල් කොකෝ චැනල්, ඩාලිට Roquebrune හි සිය  La Pausa නම් නිවහනට පැමිණෙන ලෙස ඇරයුම් කළ අතර එහි දී ඔහු සිතුවම් රැසක් නිම කළේ ය. පසුව ඔහු ඒවා නිව්යෝර්ක්හි ජුලියන් ලෙවී ශාලාවේ එළිදක්වන්නට යෙදුණි.
තවද 1938 දී ඩාලි Rainy Taxi නම් සිය ත්‍රිමාණ කලාකෘතිය නිරාවෘත කළේ ය. සැබෑ මෝටර් රථයක් යොදාගනිමින් නිමවා තිබූ ඒ තුළ ප්‍රදර්ශනාත්මක මගීන් දෙදෙනෙක් ද විය. පැරීසියේ Galerie Beaux-Arts හි පැවති Exposition Internationale du Surréalisme හි දී මෙය මුල්වරට ප්‍රදර්ශනය කෙරුණි. එම ප්‍රදර්ශනය සංවිධානය කළේ ආන්ද්‍ර බ්‍රෙතෝන් සහ Poal Eluard විසිනි. විස්තර ප්‍රකාශය එහි සත්කාරකත්වය දැරූ මාර්සෙල් ඩුෂෑම්ප් කලාකරුවා විසින් ම නිර්මාණය කර තිබුණි.
1939 නිව්යෝර්ක් වර්ල්ඩ්ස් ෆෙයාර් හි දී ඩාලි Dream of Venus යනුවෙන් නම් කරන ලද සිය අධිතාත්විකවාදී කලා අංගනය එහි ඇමියුස්මන්ට් ඒරියා හි පැවැත්වී ය. එහි අද්භූතජනක මූර්ති, පිළිම සහ අලුත් ම මුහුදු ආහාරවලින් තැනුණු ඇදුම්වලින් සැරසුණු නිරුවත් නිරූපිකාවෝද පෙනීසිටියහ. එය හෝර්ස්ට් පී. හෝර්ස්ට්, ජෝර්ජ් ප්ලැට් ලයිනස් සහ මුරේ කොර්මන් විසින් ඡායාරූපගත කරන්නට ද යෙදුණි. ඇමියුස්මන්ට් ඒරියා හි පැවති බොහෝ විනෝද අංශයන්ට මෙන් මෙයට ද ඇතුළත් වීමට මුදලක් අයකෙරුණි.
1939 දී ආන්ද්‍ර බ්‍රෙතෝන් සැල්වදෝර් ඩාලිට "Avida Dollars" යනුවෙන් අපහාසාත්මක අන්වර්ථ නාමයක් පටබැන්දේ ය. ඒ නම ඔහු සැකසුවේ ඩොලර් ගිජුවා යන අරුත් දෙන avide à dollars යන ප්‍රංශ යෙදුම ඇසුරිනි. ඩාලි ප්‍රසිද්ධිය සහ ධනය වෙනුවෙන් ගිජු වූ වාණිජ කලාකරුවකු බව හැගවීම ඔහුගේ අදහස විය. ඒ වනවිට අධිතාත්විකවාදීන්ගෙන් බොහෝදෙනෙක් ප්‍රංශ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සමග සමීප ව කටයුතු කළ අතර ඔවුහු ඩාලි ව සිය කලා ව්‍යාපාරයෙන් නෙරපා දැමූහ. සමහර අධිතාත්විකවාදියෝ එතැන් සිට ඔහු ව මියගියාක් සේ සලකා ඔහු ගැන අතීත කාලයෙන් ද කතා කළහ. අධිතාත්වික ව්‍යාපාරය සහ එහි බොහෝ සාමාජිකයෝ (ටෙඩ් ජෝන්ස් වැනි අය) ඩාලි මිය යන තුරු පමණක් නොව පසුව පවා ඔහුට දැඩි ලෙස පහර ගැසූ ලේඛන පළ කළහ.
සංකේත භාවිතය
ඩාලිගේ සිතුවම්වල සංකේත භාවිතය ඉතා පුළුල් දෘෂ්ටියකින් සහ යටිපෙළකින් යුතු විය. නිදසුනක් ලෙස The Persistence of Memory හි වනා දමා සහ අතුරා තිබෙන ඔරලෝසු තුළින් කාලය සාපේක්ෂ වූවක් මිස ස්ථාවර වූවක් නොවන බවට වූ අයින්ස්ටයින්ගේ ප්‍රවාදය ඉදිරිපත් කෙරේ. Salvador Dalí, La Conquête de l'irrationnel (Paris: Éditions surréalistes, 1935), p. 25. ඔහුට මේ අදහස පෙන්නුම් කිරීම සදහා දිය ව යන ඔරලෝසු පිළිබද සිතුවිල්ල පැමිණියේ උණුසුම් දිනක මෙළෙක් වී ගලා යන කැමෙම්බර්ට් චීස් පෙති කීපයක් දක්නට ලැබීමෙනි.
අලියන් ද ඩාලිගේ සිතුවම් තුළ යළි යළිත් මතුවන රූපයකි. 1944 දී ඇදි Dream Caused by the Flight of a Bee Around a Pomegranate a Second Before Awakening නම් සිතුවම තුළ මෙය යොදාගැනුණි. ගියන් ලොරෙන්සෝ බර්නිනිගේ මූර්ති පාදකයක් වන පුරාණ ශිලාස්ථම්භයක් පිට හිදුවාගත් හස්තියකුගේ රූපයකින් ආභාශය ලැබූ ඩාලිගේ අලියන් සිතුවම් කර ඇත්තේ "ඉතා දිගු, පුරුක් එක් වී තැනුණු, මුළුමනින් ම වාගේ අදෘෂ්‍යමාන වූ ආශාවේ පාදයන් සහිත ව" පිට මත ශිලාස්ථම්භ දරා සිටින අයුරිනි. සිහින් දුර්වල පාදයන් සමග එක් වූ විට මෙම ෆැලිකමය බව විසින් කැපී පෙනෙන ස්කන්ධයන් අද්භූත යථාර්ථයක් පිළිබද සංවේදනයක් මවයි. "අලියන් දිස්වන්නේ අවකාශයේ ඇති විකෘතියක් පරිද්දෙනි" යැයි එක්තරා විචාරයක කියැවේ. "ඔවුන්ගේ දුර්වල කෙට්ටු දිගු පාද උපරිසැහැල්ලුබවේ සහ ව්‍යුහයේ අසමානතාවය පෙන්නුම් කරයි.”
"I am painting pictures which make me die for joy, I am creating with an absolute naturalness, without the slightest aesthetic concern, I am making things that inspire me with a profound emotion and I am trying to paint them honestly."
—Salvador Dalí, in Dawn Ades, Dalí and Surrealism.
බිත්තරය ද තවත් ඩාලිනියානු රූපයකි. ඔහු බිත්තරය පූර්වප්‍රසූතිකත්වය සහ අන්තර්ගර්භාෂකත්වය සමග සම්බන්ධ කරමින් බලාපොරොත්තුව සහ ආදරය සංකේතවත් කිරීමට යොදාගනී. The Great Masturbator හි සහ The Metamorphosis of Narcissus හි ඒ දිස් වේ. The Metamorphosis of Narcissus මරණය සහ පාෂාණීභවනය ද සංකේතවත් කරයි.
තවත් විවිධ සත්ව රූප ඔහුගේ සිතුවම් තුළ සංකේතාත්මක ව නිරන්තර ව භාවිත වේ. කූඹින් මරණය, වියැකීම සහ අසීමාන්තික ලිංගික ආශාව දැක්වීමට යොදාගැනෙන අතර මිනිස් හිසට සම්බන්ධ වුණු ගොලුබෙල්ලන්ගේ රූප ද භාවිත කරයි. (ඔහු ෆ්‍රොයිඩ් ව මුනගැසුණු මුල් අවස්ථාවේ ෆ්‍රොයිඩ්ගේ නිවසින් පිටත බයිසිකලයක් තුළ සිටි ගොලුබෙල්ලකු නෙත ගැටුණි.) පළගැටියන් ද නාස්ති වීමේ සහ භීතියේ සංකේතයක් ලෙස භාවිත වේ.
ඩාලි සහ ඔහුගේ පියා කැඩකේස් සමීපයේ මුහුදින් අල්ලාගත් අලුත මුහුදු ඉකිරියන් ආහාරයට ගැනීමට ප්‍රිය කළ අතර ඉකිරියන්ගේ සමමිතික බවින් වසග වූ ඔහු එය ද සිතුවම් රැසක යොදාගත්තේ ය.
ඩාලි සහ විද්‍යාව
20 වන සියවසේ දී ක්වොන්ටම් භෞතිකයේ උපතත් සමග ඇති වූ සුසමාදර්ශ වෙනස කෙරෙහි ඩාලි දැක්වූ වශීකෘත හැගීම විද්‍යාව කෙරෙහි ඔහු තුළ පැවති සවිඥානක බවට නිදසුනකි. වර්නර් හයිසන්බර්ග්ගේ අවිනිශ්චිතතා මූලධර්මයෙන් (uncertainty principal) ආභාෂය ලැබ 1958 දී සිය Anti-Matter Manifesto නම් ලියැවිල්ල තුළ ඔහු මෙසේ රචනා කළේ ය. “මගේ කලා දිවියේ අධිතාත්විකවාදී සමයේ දී මට අවශ්‍ය වූයේ එකල මගේ පියා වූ ෆ්‍රොයිඩ් විසින් හදුන්වා දුන් ඒ විස්මිත වූ ලෝකය, අපේ අභ්‍යයන්තර ලෝකය සිතුවම් හරහා පිළිබිඹු කිරීම යි. නමුත් අද මගේ චිත්‍රවලින් පිළිබිඹු වන්නේ අපේ අභ්‍යයන්තර ය නොව අපට බාහිර වූ ලෝකය වන අතර මනෝවිද්‍යාවේ අතික්‍රමණය කරමින් භෞතික විද්‍යාව කරා මා පැමිණ ඇත. අද මගේ පියා වන්නේ ආචාර්ය හයිසන්බර්ග් ය.”
මේ අනුව 1954 දී The Persistence of Memory සිතුවම කැබලිවලට බිදී ගොස් වෙන් ව පවතින (painting in fragmentation and disintegration) ස්වභාවයකින් The Disintegration of the Persistence of Memory නමින් නැවත සිතුවම් කිරීම නැගී එමින් පැවති විද්‍යාව කෙරෙහි ඩාලි තුළ වූ අවබෝධයේ කැඩපතක් වෙයි.
ආශ්‍රිත නාමාවලිය
ප්‍රවර්ගය:චිත්‍රශිල්පියෝ
එස්ටෝනියා–ශ්‍රී ලංකා සබඳතා
ශ්‍රී ලංකාව සහ එස්ටෝනියාව අංශ ගණනාවකින් සිය සම්බන්ධතා පවත්වා ගෙන යයි. ශ්‍රී ලංකාව එස්ටෝනියාවේ ටුලින් (Tullinn) හී පිහිටුවා තිබෙන සිය කොන්සල් කාර්යාලය හරහා එස්ටෝනියාව සමග ගණුදෙනු කරයි. එස්ටෝනියාවද 2001 පෙබරවාරි 24 දින දී ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ නගරයේ කොන්සල් කාර්යාලයක් විවෘත කරන ලදී. 2004 වසරේදී එස්ටෝනියාව යුරෝපා සංගමයට ප්‍රවේශ වීම නිසා, ශ්‍රී ලංකාව සමග තුබූ එස්ටෝනියානු සම්බන්ධතා තව දුරටත් පුළුල් විය. ඊට හේතුව වූවේ, යුරෝපා සංගමය යනු ශ්‍රී ලංකාවට සිටිනා එක් විශාලතම වෙළඳ හවුල්කරුවෙකු වීමයි.
ඉතිහාසය
2009 අප්‍රියෙල් 30 වන දින එවකට එස්ටෝනියාව වෙනුවෙන් වූ ශ්‍රී ලංකා තානාපතිවරයා එරට ජනපති Toomas Hendrik Ilves මහතා හමුවූ අවස්ථාවේ, පාර්ලිමේන්තුවේ කථානායකවරයාට ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරයක නිරත වන ලෙස ආරාධනා කරන ලදී.
සංචාර
2013 පෙබරවාරි මසදී එස්ටෝනියානු විදේශ කටයුතු අමාත්‍ය Urmas Paet මහතා, වෙළඳ නියෝජිතයන් පිරිසක් සමග ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරයක නිරත විය. සංචාරයේ ප්‍රධාන අරමුණු වූවේ ශ්‍රී ලංකාව සමග පවතින ද්විපාර්ශවික සබඳතා, නාවුක සබඳතා, යටිතල පහසුකම්, සංචාරක, ආරක්ෂක සහ වෙළඳ කටයුතු ශක්තිමත් කිරීමයි. සංචාරය අතරතුර නියෝජිත පිරිස ගෝඨාභය රාජපක්ෂ, බැසිල් රාජපක්ෂ යන මහත්වරුද හමු වූහ.
ආර්ථික සබඳතා
ශ්‍රී ලංකාව සහ එස්ටෝනියාව අතර සිදුවන වෙළඳ ගණුදෙනු වල අගය ඉතා අවම අගයක පවතියි. එස්ටෝනියා වෙළඳපලට කළු තේ සපයන විශාලම සැපයුම්කරුවා සහ හරිත තේ සපයන දෙවන විශාලතම සැපයුම්කරුවා වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවයි.
2000–2012 අතර කාලය තුල ශ්‍රී ලංකාව සහ එස්ටෝනියාව අතර සිදුවූ වෙළඳ ගණුදෙනු වල වටිනාකම. (යූරෝ දහසේ ගුණාකාර වලින්):
ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාව
ස්වභාවික හා මානවීය මූලද්‍රව්‍ය සහිත නිෂ්චිත ප්‍රදේශයක අනන්‍ය ලක්ෂණ නිර්වචනය කිරීම සඳහා හෝ තේරුම්ගැනීම සඳහා හෝ ලොව වටා ප්‍රදේශ අධ්‍යයනය කිරීම ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාවයි. එහිදී අවකාශ නිරීක්ෂණයේ තාක්ෂණ විධි යොදමින් ආවරණය කෙරෙන ප්‍රාදේශීයකරණයට ද අවධානය යොමු කෙරේ.
භූගෝලීය විද්‍යාවේ අධ්‍යයනය සඳහා කෙරෙන සුවිශේෂී එළඹුමක් ලෙස ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාව හැඳින්වේ. (විවේචනාත්මක භූගෝලීය විද්‍යා සමූහයට හෝ ප්‍රමාණාත්මක භූ විද්‍යාවට අනුරූප වේ.) මෙම අධ්‍යයනය කරා එළඹුම 19 වැනි ශත වර්ෂයේ අග භාගයේ මෙන්ම 20 වැනි ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේ දී ද පැවතිණි. මෙම කාලය පවතින ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාවේ පූර්වාදර්ශීය සමයක් ලෙස ද සැළකෙන අතර එකල්හි ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාව සකල භූ විද්‍යාවේ කේන්ද්‍රස්ථානය ලෙස පැවතුණි. එය පසු කලෙක සවිස්තරාත්මක බව හා න්‍යායික හිඟ කම පිළිබඳව විවේචනය කෙරිණි. (ඒ ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාව, භූ විද්‍යාවන් අතර පරීක්ෂණාත්මක එළඹුමක් වන බැවිනි) ප්‍රමාණාත්මක විප්ලවය 50 ගණන්වල සිදුවන විට මේ කෙරේ සුවිශාල විවේචන එල්ල විය. ප්‍රධාන විවේචකයන් වූයේ ක්‍රිම්බ්ල් හා ස්කැෆර්ය.
ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාවේ පූර්වාදර්ශය වෙනත් භූ විද්‍යා කෙරෙහි බලපෑම් එල්ල කරන්නට විය. ආසියාව, උතුරු හා ලතින් ඇමරිකාව, යුරෝපය ආදී ලෝකයේ ප්‍රධාන ප්‍රදේශ හා ඒවායේ රටවල් පිළිබඳ අධ්‍යයනයක් ලෙස අදටත් ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාව සරසවිවල ඉගැන්වේ.
මීට අමතරව, පීටර් ස්ටෝපර් වැන්නන්ගෙන් විවේචන එල්ල වුව ද සස්කියා සසේන් වැන්නන්ගේ ක්‍රියාවන්ගෙන් පසු 90 දශකයේ මැද භාගයේ භූ විද්‍යාවට නාගරික ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාවේ එළඹුම යම් ප්‍රතිලාභයක් අත් කර ගන්නා ලදී. කැපී පෙනෙන ප්‍රාදේශීය භූ විද්‍යාඥයින් වන්නේ,
1980 දශකයේ මෙන් ප්‍රාදේශීයතාවයේ යම් ප්‍රමාණයක් යළි හඳුන්වා දීමට ඇතැම් භූ විද්‍යාඥයින් ප්‍රයත්න දරන ලදී. එය ප්‍රදේශය පිළිබඳ සංකීර්ණ නිර්වචනයක් හා වෙනත් පරිමාණ සමඟ එහි අන්තර්ක්‍රියා පිළිබඳව ඇතුළත් වේ.
විරාගය (කෘතිය)
විරාගය සිංහල සාහිත්‍යයේ සුvවිශේෂි සළකුණක් තැබූ මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ සූරීන් විසින් රචිත නවකතාවකි. වික්‍රමසිංහයන්ගේ සියළු කෘතීන්ට පොදු වූ පැරණි ගැමි සමාජය පිළිබඳ ඔහුගේ සමාජ දෘෂ්ඨිය මෙයින්ද යම් තරමකින් සංකේතවක් කෙරේ.
සිංහල නවකතා මඟින් බිහි කෙරුණු චරිතයන් අතරින් වැඩිම විවේචනයන්ට හා වැඩිම දෝෂාරෝපනයන්ට ලක්වූ චරිතයක් වේ නම් ඒ විරාගයේ 'අරවින්ද' යි. 1965 දී මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ විසින් ලියා පලකරන ලද 'නවකථාංග හා විරාගය' කෘතියේ ද දිගු පරිච්ඡේදයක් අරවින්දගේ චරිතය විවේචනය සඳහා වෙන් කොට ඇත. එමෙන්ම සාහිත්‍ය විවේචකයන්ගේ සිට විවිධ තරාතිරමේ පුද්ගලයන් විසින් 'අරවින්ද' ගේ චරිතය විවිධ අයුරින් අරුත් ගන්වා ඇත.
'විරාගය' මූලික වශයෙන් ගලා යන්නේ අරවින්ද නම් එක් පුද්ගලයෙකුගේ ස්වයං ආත්ම විවේචනයක් ලෙසය. එය ඔහුගේ මරණින් පසු එය කියවන 'සැමී' විසින් සංස්කරණය කොට ඉදිරිපත් කරන්නක් සේ නවකතාවෙහි දැක්වේ.
"කවර මනුෂයෙකුගේ චරිතයෙහි වුවද චරිතයෙහි අංග එකිනෙකින් වෙන් කොට හැඳිනගත නොහැකි දේදුන්නක් වැන්නයි අරවින්දගේ සංකීර්ණ චරිතයෙහි එක් අංගයක් වත් නිශ්චය වශයෙන් හඳනාගත නොහැකි වූ මම සිතුවෙමි. දේදුන්නෙහි වර්ණ එකිනෙක වෙන් කොට හැඳිනගැනීමට වෑයම් කරන්නා මිරිඟුව ඔස්සේ ගිය එකකු මෙන් වෙහෙසෙයි" - පිටුව 4, පළමු පරිච්ඡේදය (විරාගය)
"අරවින්ද තමාගේ මව්පියන්ටත් සහෝදරියටත් දැඩි ලෙස ඇල්ම කළේය. එහෙත් ඔවුන්ගේ වුවද හොඳගති මෙන් නරක ගති මිනිහෙකුගේ මළකඳ කපා පිරික්සන ව්‍යවච්ඡේඥයකු මෙන් ඔහු හෙළි කරයි. ඔහු තමාගේ චරිතයෙහි හොඳ තැන් මෙන්ම නරක තැන්ද අහුමුළු වල සැඟවුණු අශෝභන තැන්ද හෙළි කරනුයේ පාපෝච්ඡාරණයෙන් ආත්ම ශුද්ධිය පතන්නෙකු ලෙසිනි" - පිටුව 11, පළමු පරිච්ඡේදය (විරාගය)
"ඔහු බුද්ධියට වඩා දියුණු කල හැඟීම් ඇත්තෙක් යි මට නිසැකවම වැටහිණි. ඔහු අනුන්ට දැක ගත හැකි සේ කෝප නොවීය; ශෝක නොවීය; ඔහු තමාගේ දයාව, කරුණාව, ආදරය වචනවලට නඟා කටින් පිට නොකළේය. එහෙත් ඔහු අප මෙන් කෝප වන්නෙක් විය. කෝපය නැඟුණු වහාම ඔහු එය අනුකම්පාවට හරවා ගත්තේය. කෝපය වුවද ආදරය වුවද මැඩ ගන්නට වෑයම් කරන්නා සිතින් පීඩා විඳියි. අරවින්ද ගෑනියකට ආලය නොකරන, කෝප නොවන කෙළෙසුන් මැඩ ගත්තෙකු ලෙස ජීවත් වූයේ තමාගේ ඇතුලු හදට වද දීමෙන් බව නිසැකය. අරවින්දගේ චරිතය හාරා ගරා එහි ඇති තිරුවාණ ගල් හා බොරළු මෙන්ම මැණික් ද සෙවීමට මා තුළ දැඩි කුහුලක් හට ගත්තේය" - පිටුව 5, පළමු පරිච්ඡේදය (විරාගය)
අරවින්දගේ චරිතය කියවීමකින් තොරව විරාගය කියවිය නොහැක. අරවින්දගේ චරිතය තනිකමෙන් පෙළුණු හා තර්ක බුද්ධියේත්, ව්‍යවහාරයේත් ඝට්ටනයන් හේතුවෙන් ජීවිතය කෙරෙහි දැඩි උදාසීනත්වයක් දැක්වූයෙකු ගැන හෙළි කරයි. විරා‍ගයේ ඇති අනෙක් චරිත අතරින් මේනකා, සරෝජනී, සිරිදාස හා බතී ප්‍රධාන වෙති. අරවින්දගේ චරිතය බොහෝ විට හැඩ ගැසෙන්නේත්, ගලා යන්නේත් ඔවුන් මූලික කොටගෙන ඔවුන් වටාය.
"මගේ ජීවිතයේ හතරමං හන්දිය සරෝජනී නිසා උපන් ආලයයි. ගතයුත් මඟ නිශ්චය කොට දැඩි සිතින් ඒ මඟ ගැනීමට තරම් ධෛර්්යයක් මට නොවීය. සරෝජනී සිරිදාස හා විවාහ වූ පසු මා විසින් ගතයුතු දෙමඟින් එකක්වත් ගැනීමට වුවමනා නිර්භයත්වයෙන් මම හීනයෙක් වීමි. වලට වැද හෝ අරමකට වී අපිස් ලෙස ජීවත් වීමට නිර්භයබවකුත් දැඩි සිතකුත් වුවමනාය. මම ඒ දෙකින්ම තොර වූවෙක්මි." - පිටුව 190, (විරාගය)
තමන්ගේ නිවස සොයුරිය විසින් අත්පත් කර ගනිද්දීත්, තමන් ප්‍රෙමකරන තරුණිය අනෙකකු විසින් විවාහ කර ගනිද්දීත් ඔහු ඒ සියල්ල උපේක්ෂාවෙන් ඉවසීය. තම නිවසේ මෙහෙකාරියගේ දියණියට තම වියදමින් උගන්වා පසුව ඇයව විවාහ කරදුන් ඔහු ඊට එරෙහිව වූ සමාජ අපවාදයන් කෙරෙහි නෑසු කන්ව සිටියේය. අවසානයේ ඒ හේතුවෙන්ම සිතින් හා කයින් දුර්වල අයෙකු විය. නමුත් අවසානයේදී ඔහු මියයන්නේ ඒ හේතුවෙන් ඇතිවූ කළකිරීමෙන් නොවේ. ජීවිතය අවසාන භාගයේදී ඔහු මනුෂ්‍ය ජීවිතය සම්බන්ධයෙන් වූ සනාතන සත්‍යයක් සාක්ෂාත් කර ගනියි.
"බතීත් සරෝජනීත් පිළිබඳ මගේ හැඟීම මැරෙන්නට යන පක්ෂියෙකු මෙන් අත්තටු සලතියි මට සමහර විට හැ‍ඟේ. නොතින් ආසාව මට දැන් මගේ ශෝකයට නොව සොම්නසට හේතුවෙයි. මගේ ආත්ම විශ්වාසය නැතිවිය. තැණවතීගෙන් සාත්තු ලබමින් මා ජීවත් වූ කාලය මරු කතරක ජීවත්වීමක් ලෙස හැ‍ඟේ. මගේ ලෙඩේ සුව නොවේ. එහෙත් කරුණාව, දයාව, ඇල්ත යන ආදී මිනිස් දහමින් නොතොර තැනක ජීවත්වීම නිසා මගේ කල කිරීම දුරු විය. මා වඩාත් කලකිරුණේ බතී නිසාය. ඈ නිසාම මගේ කලකිරීම තුනී විය. මනුෂ්‍ය ජීවිතය මැනෙන මිනුමක් වශයෙන් නම් කුල සිරිත් හා ගුණ දහම් වූ කලී කාලය, දේශය, අවස්ථාව අනුව වෙනස් නොවන කෝදුවක් නොවේ." - පිටුව 201, (විරාගය)
ආශ්‍රිත සැබැඳුම්
| මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ නිල වෙබ් අඩවිය
බාධක වැටිය හෙවත් පරයන්
thumb|පිලිෆිනියාහි සුළු මුහුදෙහි, බාධක වැටිවලින් වටවූ පැමලිකානු දූපතක් thumb| දීපිකාවක් වටයෙහි පිහිටි බාධක වැටි. නාවුක පරිභාෂණයට අනුව බාධක වැටි යනු නැව්වලට උපද්‍රව පැමිණ විය හැකි තරම් තියුණු ජලමතු පිටට යටින් පවතින පාෂාණයක් හෝ වැලි වැටියක් වශයෙන් හැඳින්විය හැකිය. බොහෝ බාධක වැටි අප්‍රාණික ක්‍රියාදාමයන්ගෙන් ඇති වේ. වැලි ආසාදනය, තරංග ඛාදනය පාෂාණ ඉල්ලම් පෑදීම හා වෙනත් ස්වාභාවික ක්‍රියාකාරකම් ඊට හේතුවේ. නමුත් වඩාත් හොඳින් දන්නා බාධක වැටි වන්නේ කොරල් පරයන් වන අතර ඒවා ඝර්ම කලාපීය කොරල් සහ Calcareous ඇල්ගීවලින් පාලිත සප්‍රාණික ක්‍රියාදාමයකින් වර්ධනය වේ.
සප්‍රාණික බාධක වැටි වර්ග
සප්‍රාණික බාධක වැටි වර්ග රාශියක් ඇත. ඊට Oyster වැටි ද අන්තර්ගත වේ. නමුත් විශාලතම හා වඩාත් පැතිරුණු වැටි වර්ගය වන්නේ ඝර්ම කලාපීය කොරල් පරයන්ය. කොරල් පරයක ද්‍රව්‍යමය සම්පාදකයා සහ මූලික රාමු තනන්නා කොරල් වුවද සාගර තරංගවලින් ඇතිවන අඛණ්ඩ බාධකවලට එරෙහිව බාධක වැටියේ වර්ධනයට වඩාත් වග කියන්නේ Calcarous ඇල්ගීය. ඒවා බොහෝ දුරට Coralline ඇල්ගී විශේෂවලට අයත් වේ.
ගෝලීය බාධක වැටි නිර්වචනය
භූගෝලීය විද්‍යාඥයන් බාධක වැටි හා ආශ්‍රිත පද අස්ථාන ගත භූ විෂමතා සාධක යොදා ගනිමින් නිර්වචනය කරයි. (උදාහරණ කාබනේට් ගොඩැලි, ස්ථරීභූත පාෂාණ, ජෛව හායන ඊට අමතරව නිර්වචනය සඳහා අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය හා සප්‍රාණික සංඝටනාව ද යොදා ගනී.එහෙත් ඊට විශ්වීයව යොදා ගත හැකි ඒකමතික නිර්වචනයක් නොමැත. පහත පරිදි බාධක වැටි ගොඩැලිවලින් වෙන්කර හඳුනාගැනීමට ප්‍රයෝජනවත් නිර්වචනයක් යොදා ගෙන ඇත. එම දෙකම විශේෂ අවසාධිත ගොඩනැංවීම් විවිධත්වයන් වන අතර අවසාධිත ලක්ෂණ වේ. ගොඩනැංවී ඇත්තේ විශේෂ සහ ඒවායේ පරිසරයේ අන්තර්ක්‍රියාවෙනි. ඒවාට සංක්ෂිප්ත භූ විෂමතාවක් ඇති අතර මෙතෙක් හඳුනාගෙන ඇති ඒවායින් මුහුදු පතුලේ ජීවීන්ගේ ජෛව සංඝටනාවෙන් පැහැදිලිව වෙනස් වේ. මහේක්ෂීය සඛණ්ඨක රාමුවකින් බාධක වැටි එකට බැඳතබා ගනී. අනර්ග උදාහරණයක් වන්නේ කොරල්පරයි. වෙනත් ජීවීන්ගෙන් හා අකාබනික ක්‍රියාදාමයන්ගෙන් විකිරණය වන ත්‍රිමාණ රාමුවක එකිනෙක මත වැඩෙන කොරල් හා CALCAREOUS ඇල්ගී විසින් තනනු ලබයි. මීට පරස්පර ලෙස ගොඩැලිවලට මහේක්ෂීය සඛණ්ඨක රාමුවක් නොමැත. ඒවා සඛණ්ඨක රාමුවක් නොමැති ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් හා මහා ජීවීන් මගින් ගොඩනැංවේ. ක්ෂුද්‍ර ජීවී ගොඩැල්ලක් මුළුමනින්ම හෝ ප්‍රාථමිකව සයනො බැක්ටීරියාවන්ගෙන් ගොඩනැංවිය හැකිය. උටාහි මහා ලවණ ජලාශයේ හා බටහිර ඔස්ට්‍රේලියාවේ SHARK බොක්කෙහි සයනො බැක්ටීරියාවන්ගෙන් ගොඩනැංවුණු ජෛව ගොඩැලි දැක ගත හැකිය.
සයනො බැක්ටීරියාවන්ට අස්ථි නොමැති අතර තනි ජීවීන් අන්වීක්ෂීය වේ. මුහුදු පතුලේ භූවිෂමතා ඇති කරන සංඝටනාවෙන් සුවිශේෂි වූ අවසාධිත ඇති කිරීමට සහ කැල්සියම් කාබනේට් හි අවක්ෂේපය වූ රාශි භූතවීම දිරිගැන්වීමට සයනො බැක්ටීරියාවලට හැකිය. කවච සහිත මහේක්ෂීය ජීවීන්ගේ පරිණාමනයට පෙර සයනො බැක්ටීරිය ගොඩැලි වඩාත් සුලභ විය. නමුත් එවා අද ද දැකගත හැකිය. (ආස්තරණය කරන ලද අභ්‍යන්තර ව්‍යුහයක් සහිත පංජරකයන් ක්ෂුද්‍ර ජීවී ගොඩැලිවේ) BRYOZOANS හා ක්‍රයිනෝඩියාවන් මිසිසිපියන් යුගයේදී ජලීය අවසාදනයට පොදු දායකයන් වූ අතර ඒවා ගොඩැලි ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක් සාදන ලදී. BRYOZOANS කුඩා වන අතර ක්‍රයිනෝඩියාවන්ගේ අස්ථි කාණ්ඩික වේ. කෙසේ නමුත් BRYOZON හා ක්‍රයිනෝඩීය නිම්නයන් විස්තීරණ භූ විෂමතාවක් සහිත සංඝටනාමයෙන් සුවිශේෂී වූ අවසාධිත දේහයන් සාදමින් කාලයක් තිස්සේ නොනැසී පැවතීමට හැකිය.
ගෝලීය බාධක වැටි ව්‍යුහයන්
ඓතිහාසික කාල වකවානුවලදී වැළඳුණු අතීත බාධක වැටි පේලියෝ පාරසරික තොරතුරු හා පෘථිවි ඉතිහාසයේ පිහිටීම පිළිබඳව තොරතුරු සපයන බැවින් භූ විද්‍යාඥයන් කෙරෙහි සැලකිය යුතු ආකර්ෂණයක් ඇති කරයි. මීට අමතරව අවසාධිත පාෂාණ ප්‍රතිඵල කරන ලද බාධක වැටි ලෝපස් තැන්පතු හෝ පෙට්ට්‍රෝලියම් සෑදීමට ඛනිජ ද්‍රව වශයෙන් හෝ පොසිල ඉන්ධන සැපයීමට අගල් හෝ ප්‍රනාලයන් ලෙස ක්‍රියා කරයි. RUGOSA හා TABULATA වැනි ප්‍රධාන වඳවී ගිය කාණ්ඩ අන්තර්ගත කොරල් ඔඩෝවීසියන් යුගයේ සිට පැනරසොයික් යුගයේ මැද භාගය දක්වා වැදගත් වැටි තැනුම් කාරක ලෙස ක්‍රියාකර ඇත. කෙසේ නමුත් කැල්සිභූත ඇල්ගී වැනි ඇල්ගී වර්ග මෙන්ම වැදගත් වැටි තැනුම්කාරක ලෙස ක්‍රියාකර ඇත. කෙසේ නමුත් කැල්සිභූත ඇල්ගී වැනි ඇල්ගීවර්ග මෙන්ම RHODOPHYA (රතු ඇල්ගී)හා ඔලෙස්කාවන් (RUDIST) දෙපියන් බෙල්ලන් (ප්‍රිටිසියස් යුගයේ ජීවත් වූ) විවිධ අවස්ථාවන්වලදී සුවිශාල ව්‍යුහ සාදා ඇත. ARCHAEOCYAPHA වන්ගේ කේතු ආකාර හෝ නාලාකාර සැකිලි හා බොහෝ දුරට ස්පොන්ජීන් විය හැකි අසමාන වඳවුණු කාණ්ඩ වැටි තැනූහ. BRYOZA වැනි අන්තර් භෞමික ජීවී කාණ්ඩ රාමු තනන්නන් අතර ජීවත් වී ඇත. අද වැටි තනන කොරල්, පර්මියන් රයසික් වඳවීමේදී වඳවුණු ආදී RUGUSE කොරල් හා වෙනත් බොහෝ කාණ්ඩ (SCLERACTNIA වැනි) මීසොසොයික් යුගයේදී වැදගත් වැටි තනන්නන් බවට පත් වී ඇත. ආගනයිට් වලින් සැකිලි තැනු SELERACTINIAN කොරල් වලින් කැල්සයිට් සැකිලි තැනුණු RUGUSI කොරල් වෙනත් සමමිතියක් දක්වයි. කෙසේ නමුත් පර්මියන් යුගයේ අගභාගයේ සිට හොඳින් නොනැසී පවතින රුගෝස් කොරල් සඳහා අසාමාන්‍ය උදාහරණ පවතී. මීට අමතරව SELERACTILA කොරල් විශේෂ කිහිපයක මූලික පශ්චාත් කීට කැල්සයිට් බවට පත් වී ඇත. ඒ කොටසේ වුවත් SELERACTINIAN කොරල් (මධ්‍යයන ට්‍රයසිට් යුගයේදී පැන නැගී) RUGUSAN කොරල් (පර්මියන් යුගයේදී අවසානයේදී වඳ වී ගිය) වලින් ස්වායත්ත කැල්සිභූත නොවන මුතුන් මිත්තකුගෙන් ආරම්භ වූවා විය හැකිය.
ලක්ෂ්මන් වික්‍රමසිංහ
ලක්ෂ්මන් වික්‍රමසිංහ (25 මාර්තු 1927 - 23 ඔක්තෝබර් 1983) ඇංග්ලිකන් හවුලෙහි ලාබාලතම බිෂොප්වරුන්ගෙන් කෙනෙකි සහ මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරිකයෙකි.
මුල් ජීවිතය සහ අධ්‍යාපනය
1927 මාර්තු 25 වන දින උපත ලද ඔහු, ලංකා සිවිල් සේවයේ සිරිල් වික්‍රමසිංහ සහ එස්මේ ගුණවර්ධනගේ තුන්වන පුත්‍රයා විය. ඔහුගේ එක් සහෝදරයෙක් වූයේ පුවත්පත් භාරකරු වූ එස්මන්ඩ් වික්‍රමසිංහ ය.
කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයෙන් සහ එස් තෝමස්ගේ ගුරුතලාවෙන් අධ්‍යාපනය ලැබූ ඔහු ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයෙන් දේශපාලන විද්‍යාවේ හොඳම ප්‍රථම ස්ථානය ලබා පසුව ඔක්ස්ෆර්ඩ් කෙබල් විද්‍යාලයට ගිය නමුත් ශාස්ත්‍රපති උපාධිය අවසන් කළේ නැත. ඉන්පසු ඔහු එලීහි දේවධර්ම විද්‍යාලයට ගියේය. 1952 දී පැවිදි වීමෙන් පසු ඔහු ලන්ඩනයේ නැගෙනහිර කෙළවරේ පිහිටි පොප්ලර් හි සියලුම සාන්තුවරයන්ගේ දේවස්ථානයේ සේවය කළේය.
වෘත්තීය
1958 දී ඔහු නැවත ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි අතර එහිදී ඔහු පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ පූජ්‍ය ධූරයට පත්වීමට පෙර වසර කිහිපයක් මුට්වාල් ප්‍රදේශයේ දේවස්ථාන කටයුතුවල නිරත විය. වික්‍රමසිංහ මහතා 1962 අවසානයේ දී ලංකා පල්ලියේ කුරුණෑගල රදගුරු පදවියට පත් කරනු ලැබුවේ, ඔහුට යන්තම් 35 හැවිරිදි වියේ දී, ඇංග්ලිකන් හවුලෙහි ලාබාලතම තැනැත්තා ය. ඔහු හිටපු බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත හතරම, ඉන්දියාව, බුරුමය, පකිස්ථානය (එවකට නැගෙනහිර පකිස්ථානය, අනාගත බංග්ලාදේශය ඇතුළුව) සහ ලංකාවෙහිම ඇංග්ලිකන් මෙට්‍රොපොලිටන් බවට පත් වූ ලක්දාස ද මෙල්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා විය.
මානව හිමිකම්
ඔහු 1971 සිට මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරකම්වලට බෙහෙවින් සම්බන්ධ වූ අතර, ජේ.ආර්.ජයවර්ධනගේ ආණ්ඩුවේ ඒකාධිපතිවාදයට සහ විශේෂයෙන්ම දෙමළ ජනයාට එරෙහි ප්‍රහාරවලට විරෝධය පළ කරමින් සිවිල් අයිතිවාසිකම් ව්‍යාපාරයේ සභාපතිවරයා බවට පත් විය. ඔහුට 1981 දී හෘදයාබාධයක් ඇති වූ අතර, දේවල් මන්දගාමී වන ලෙසට උපදෙස් දෙන ලද අතර, 1983 ජුලි මාසයේ කළු ජූලිය සිදු වූ විට ඔහු එංගලන්තයේ සිටියේය. ඔහු නැවත ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි අතර, යාපනයට ගිය පළමු නායකයන්ගෙන් කෙනෙකි, නමුත් මේ සියල්ල නැවත හෘදයාබාධයක් ඇති කළ අතර එම වසරේ ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී ඔහු මිය ගියේය.
1985 රජීව විජේසිංහගේ Acts of Faith නවකතාවේ හැරීගේ චරිතය ඔහු මත පදනම් වේ.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:1983 මරණ ප්‍රවර්ගය:1927 උපත්
ධරණීයතාව
ධරණීයතාව.
සවරං නැටුම්
ප්‍රවර්ගය:උඩරට නැටුම්
යාහූ!
යාහූ වනාහි සෙවුම් පද්ධතියකි. යාහූ! Jerry Yang සහ David Filo විසින් 1994දී ප්‍රතිස්ථාපිත කරන ලද අතර 1995 මාර්තු 1 දින සංස්ථාපිත කරන ලදී.
ප්‍රවර්ගය:සෙවුම් යන්ත්‍ර
ජනගහණ භූ විද්‍යාව
ජනගහණ භූගෝල විද්‍යාව, මනුෂ්‍ය භූ විද්‍යාවේ අංගයකි. එය යම් ස්ථානයක ස්වභාවය අනුව ජනගහණ වර්ධනය, ව්‍යාප්තිය, සංයුතිය හා සංක්‍රමණය පිළිබඳ අධ්‍යයනයකි. එය ජනවිකාශ විද්‍යාව දෙස භූගෝලීය දාෂ්ටිකෝණයකින් අධ්‍යයනය කරයි. එය අවකාශීය මට්ටමෙන් ජනගහණයක ලක්ෂණ ව්‍යාප්තියේ වෙනස්කම් අධ්‍යයනය කරයි. මෙය සඳහා උදාහරණයක් ලෙසජනගහණ සිතියම් දැක්විය හැක. ක්ලෝරොප්ලෙන්, අයිසෝලයින් හා තිත් සිතියම් මෙවැනි ජනගහණයක අවකාශීය පැතිරීම පෙන්වන සිතියම් වර්ථා කිහිපයකි. ජන විකාශන විද්‍යාවේ අංග,
ඉහත සියළු කරුණු අධ්‍යයනය කරන්නේ අවකාශය හා කාලය පදනම් කරගෙනය. සැලකිය යුතුයි :- ජනගහණ භූවිද්‍යාව හා ජනවිකාශ විද්‍යාවේ වෙනස ක්‍රමයෙන් අඩු වෙමින් පවතී.
කරාඩ් ලෙන්
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
දේශපාලන ඉතිහාසය
දේශපාලන සිදුවීම්, අදහස, ව්‍යාපාර හා නායකයන් පිළිබඳ විස්තර කිරීම හා විශ්ලේෂණය කිරීම දේශපාලන ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ. මෙය සාමාන්‍යයෙන් ජාතික රාජ්‍ය සංකල්පය වටා ව්‍යුහගත වී පවති. ඉතිහාසය පිළිබඳ අනෙකුත් ක්ෂේත‍්‍රයන් වන සමාජීය ඉතිහාසය, ආර්ථික ඉතිහාසය හා යුද ඉතිහාසය යන විෂයයන්ගෙන් මෙය වෙනස් වන නමුත්, ඒවා අතර සම සම්බන්ධතාවයක් ද පවතී.
සාමාන්‍යයෙන්, දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ අධ්‍යයනය කරන්නේ ජාතික රාජ්‍ය හා විධිමත් දේශපාලන ක‍්‍රියාවලීන්ට අදාළ සිදුවීම් ය. හෙගල්ට අනුව, දේශපාලන ඉතිහාසය යනු, ‘භෞතික අවශ්‍යතාවයන්ට එහා ගිය සදාචාරාත්මක හා ආත්මීය බලවේග සහිත රාජ්‍යයක් පිළිබඳ ව වන සංකල්පයකි. ඉතිහාසය වෙනස් කිරීමේ ප‍්‍රධාන නියෝජිතයා රාජ්‍යය වේ.’ මෙය සමාජීය ඉතිහාසය (සාමාන්‍ය ජනතාවගේ ක‍්‍රියාකාරකම් සහ ජීවන විලාසයන් පිළිබඳ ව මූලිකවම අධ්‍යයනය කරන) හෝ ජනතා ඉතිහාසය (සාමාන්‍ය ජනතාවගේ දැක්ම තුළින් ඓතිහාසික ක‍්‍රියාකාරකම් අධ්‍යයනය කර) සමග සැසඳෙයි.
යට ඇඳුම්
යට ඇඳුම් යනු පිටස්තරයෙන් ඇඟලනු ලබන ඇඳුමට ඇතුළතින්, සාමාන්‍යයෙන් සෘජුවම සම සහ ස්පර්ශ වන පරිදි පළඳිනු ලබන වස්ත්‍ර වේ. මිනිස් දේහ ශ්‍රාවයන් හේතුවෙන් සිදුවන කිලිටි වීම් හෝ හානි වලින් පිටස්තර පැළඳි ඇඳුම ඈත්කර තබා ගැනීමට, පිටස්තර ඇඟලුමෙන් සම මත ඇති කරන ඝර්ෂණය තුනී කිරීමට, දේහ හැඩය ඇතිකරවීමට, සහ දේහ ප්‍රදේශ සඟවා ගැනීමටත්/ අවයව සංධාරණය සඳහාත් යට ඇඳුම් භාවිත කෙරේ. ශීත කාලගුනවලදී අතිරේක උණුසුම සපයා ගැනීම උදෙසා සමහර අවස්ථාවන්හී දිගු යටඇඳුම් භාවිතය සිදුකරනු ලැබේ. ගැලපෙන අමුද්‍රව්‍ය හෝ පෙහෙකමින් නිර්මිත සමහර යට ඇඳුම්, නිදන ඇඳුම් හෝ පිහිනුම් ඇඳුම් ලෙසත්, සමහර අවස්ථාවන්හී ලිංගික ආකර්ෂණය අරමුණු කොටගනිමින් භාවිතාවට ගත හැකිය.
කඩවර සමයම
කඩවර කංකාරිය කන්ද උඩරට පමණක් නොවෙයි, උතුරුමැද හා වයඹ යන පළාත්වලත් දකින්න ලැබෙනවා. උතුරුමැද පළාතේ පවත්වන කඩවර නැටීම, කොහොඹා යක්‌ කංකාරියේ එක් අවස්ථාවක් ලෙස ගත හැකියි. වයඹ පළාතේ ක නැටීම, දළකඩවරට ගොටු පිදේනි කැපකොට දීමට සීමාවන්නක් ලෙස දැක්වීමට පුළුවන්. උඩරට මධ්‍යම පළාතේ කඩවර යක්‌ කංකාරියේ දී රීරි කඩවර, කොට කඩවර, රතිකඩවර, දළ කඩවර යන යකුන්ට වෙන වෙනම දොළ පිදේනි, ගොටු කැපකොට දෙනවා. පන්යක්‌කම, කපුයක්‌කම, නයියක්‌කම, වැදියක්‌කම, දරුයක්‌කම, බොරුයක්‌කම, මහයක්‌කම යන යක්‌කම් හතක් මුළු රැයක් එළිවන තෙක් පවත්වනවා.
කඩවර කංකාරිය පවත්වන අවස්තා
නිසි කාලයට දරුගැබ් ගැනීම් සිදුනොවීම, හටගත් ගැබ ගබ්සාවීම, නියමිත කාලයට මාස්‌ ශුද්ධිය ඇති නොවීම, කිලිමාල, ලේමාල වැළඳීම මෙන්ම මල්වර දෝෂ, තනිකම් දෝෂ, රතිකම් දෝෂ, ඇඟ වෙව්ලීම ආදී ස්‌ත්‍රීන් හා සම්බන්ධ වූ ලෙඩ රෝග හා සබැඳි යක්ෂයන්ට පවත්වන තොවිලයක් ලෙස කඩවර කංකාරිය සැලකෙනවා. එමෙන්ම දරු ප්‍රසූතිය පමාවීම, අංගවිකල දරුවන් බිහිවීම, බිහි වූ දරුවන් විවිධ සංකූලතා නිසා දින කිහිපයකින් මරණයට පත්වීම සෞඛ්‍ය පිළිවෙත් දියුණු නොවූ පුරාණයේ බහුල වූ අතර, ඒවා සිදුවන්නේ ද කඩවර බැල්ම නිසා බව එකල දැඩි සේ විශ්වාස කළා.
මේ ලෙඩරෝගවලින් කාන්තාවන් නිදහස්‌කර ගැනීමට කඩවර යක්ෂයාට පුද පූජා දොළ පිදේනි පුදා සතුටු කළ යුතු බව යි සැලකුණේ. එසේ යක්ෂයා සතුටුකර තම බලාපොරොත්තු ඉටුකර ගැනීමට තුන්තිස්‌ පැයක් මුළුල්ලේ කඩවර යක්‌ කංකාරියක්‌ පැවැත්විය යුතු බව විශ්වාස කර තිබෙනවා.
බ්‍රැඩ් ෆොල්මර්
FBI Assistant Director Brad D. Follmer is a fictional character in the American Fox television series The X-Files, a science fiction series about a government conspiracy to hide or deny the truth of Alien existence. Follmer was introduced during the last season of the show, as an ex-lover to main character Monica Reyes (Annabeth Gish). Follmer was portrayed by British actor, Cary Elwes.
Federal Bureau of Investigation Assistant Director Follmer made his first appearance in the ninth season episode "Nothing Important Happened Today" (2001). At the start of the season, Follmer was unfriendly towards John Doggett (Robert Patrick) because of his case against Alvin Kersh, the Deputy Director of the FBI. In time, however, he came to respect him.
පෙරහම
In male human anatomy, the foreskin or prepuce (a technically broader term that also includes the clitoral hood, the homologous structure in women) is a retractable double-layered fold of skin and mucous membrane that covers the glans penis and protects the urinary meatus when the penis is not erect.
හැඳින්වීම
The outside of the foreskin is like the skin on the shaft of the penis, but the inner foreskin is a mucous membrane like the inside of the eyelid or the mouth. Like the eyelid, the foreskin is free to move after it separates from the glans, usually by puberty. Smooth muscle fibres keep it close to the glans but make it highly elastic. The foreskin is attached to the glans with a frenulum, which helps retract the foreskin over the glans. At the end of foreskin, there is a band of tissue called the ridged band, which, according to one study, is rich in nerve endings called Meissner's corpuscles. According to a study by Sorrells et al., the five most sensitive areas of the penis are on the foreskin.
In children, the foreskin covers the glans completely, but, in adults, this need not be so. Schöberlein found that about 50% of young men had full coverage of the glans, 42% had partial coverage, and, in the remaining 8%, the glans was uncovered. After adjusting for circumcision, he stated that, in 4% of the young men, the foreskin had spontaneously atrophied (shrunk).
විකසනය
Eight weeks after fertilization, the foreskin begins to grow over the head of the penis, covering it completely by 16 weeks. At this stage, the foreskin and glans share an epithelium (mucous layer) that fuses the two together. It remains this way until the foreskin separates from the glans.
At birth, the foreskin is usually still fused with the glans. As childhood progresses the foreskin and the glans gradually separate, a process that may not be complete until late puberty. Thorvaldsen and Meyhoff reported that average age of first foreskin retraction in Denmark is 10.4 years. Wright argues that forcible retraction of the foreskin should be avoided and that the child himself should be the first one to retract his own foreskin. Premature retraction may be painful, and may result in infection.
කාර්යය
The World Health Organization state that there is "debate about the role of the foreskin, with possible functions including keeping the glans moist, protecting the developing penis in utero, or to enhance sexual pleasure due to the presence of nerve receptors".
ලිංගික
Taylor et al described the foreskin in detail, documenting a ridged band of mucosal tissue. They stated "This ridged band contains more Meissner's corpuscles than does the smooth mucosa and exhibits features of specialized sensory mucosa." In 1999, Cold and Taylor stated "The prepuce is primary, erogenous tissue necessary for normal sexual function." Boyle et al, state that "The complex innervation of the foreskin and frenulum has been well-documented, and the genitally intact male has thousands of fine touch receptors and other highly erogenous nerve endings—many of which are lost to circumcision, with an inevitable reduction in sexual sensation experienced by circumcised males." The AAP noted that the work of Taylor et al "suggests that there may be a concentration of specialized sensory cells in specific ridged areas of the foreskin."
Moses and Bailey (1998), describe the evidence of sensory function as "indirect," and state that, "aside from anecdotal reports, it has not been demonstrated that this is associated with increased male sexual pleasure." The World Health Organisation states that there is little evidence for diminished sexual function, adding that studies have been inconsistent. Fink et al. reported "[a]lthough many have speculated about the effect of a foreskin on sexual function, the current state of knowledge is based on anecdote rather than scientific evidence." Masood et al. state that "[c]urrently no consensus exists about the role of the foreskin or the effect circumcision has on penile sensitivity and overall sexual satisfaction." Schoen states that "[a]necdotally, some have claimed that the foreskin is important for normal sexual activity and improves sexual sensitivity. Objective published studies over the past decade have shown no substantial difference in sexual function between circumcised and uncircumcised men." The term 'gliding action' is used in some papers to describe the way the foreskin moves during sexual intercourse. This mechanism was described by Lakshamanan & Prakash in 1980, stating that "[t]he outer layer of the prepuce in common with the skin of the shaft of the penis glides freely in a to and fro fashion..." Several opponents of circumcision have argued that the gliding movement of the foreskin is important during sexual intercourse. Warren & Bigelow claim that gliding action would help to reduce vaginal dryness and that restoration of the gliding action is an important advantage of foreskin restoration. O'Hara describes the gliding action, stating that it reduces friction during ලිංගික සංසර්ගය, and suggesting that it adds "immeasurably to the comfort and pleasure of both parties". Taylor suggests that the gliding action, where it occurs, may stimulate the nerves of the ridged band, and speculates that the stretching of the frenulum by the rearward gliding action during penetration triggers ejaculation.
Taves used a single subject to test the actual force required to penetrate a measuring apparatus. When the foreskin was retracted a more than tenfold, increase in force was needed. He argued that this confirms the belief of Morgan (1967) that the foreskin makes sexual penetration easier during sexual intercourse. Whiddon (1953) and Foley (1966) also believed that the presence of the foreskin made sexual penetration easier.
වෙනත්
The fold of the prepuce maintains sub-preputial wetness, which mixes with exfoliated skin to form smegma. Some authors believe that smegma contains antibacterial enzymes, though their theory has been challenged. The American Academy of Pediatrics state that "No controlled scientific data are available regarding differing immune function in a penis with or without a foreskin." Inferior hygiene has been associated with balanitis, though excessive washing can cause non-specific dermatitis.
ගැටළු
Frenulum breve is where the frenulum is insufficiently long to allow the foreskin to fully retract, which may lead to discomfort during intercourse. The frenulum may also tear during intercourse. Phimosis is a condition when the foreskin of an adult cannot be retracted properly. (Before adulthood, the foreskin may still be separating from the glans. ) Phimosis can be treated by gently stretching the foreskin, by changing masturbation habits, using topical steroid ointments, preputioplasty, or by circumcision.