cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
උත්තර අර්ධ ගෝලය
භූ විද්‍යාව හා දේශගුණය
ආක්ටික් වෘත්තයට උතුරින් පිහිටි ප්‍රදේශය ආක්ටික් ප්‍රදේශයයි. එහිදී දේශගුණය ලාක්ෂණික වන්නේ ශීත සෘතුවලින් හා ශීත ගිම්හාන සෘතු වලිනි. වර්ෂණය හිම ආකාරවලින් පමණක් සිදු වේ. හිරු කිසිදා නොබසින ගිම්හානයන් මෙන්ම හිරු කිසිදා නොපායන ශීත සෘතූන් ද ආක්ටික් ප්‍රදේශය අත්විදී මෙම කාලවලදී ආක්ටික් වෘත්තය මත පිහිටි ප්‍රදේශවලට එක් දිනක සිට උත්තර ධ්‍රැවයේ ප්‍රදේශවලට මාස කිහිපයක් දක්වා වශයෙන් විචලනය වේ.
ඝර්මකලාපීය ප්‍රදේශවල (කර්කටක නිවර්තනයේ සිට සමකය දක්වා) වසර පුරා උණුසුමක් පවතින අතර ගිම්හාන මාස තුළදී වැසි සමයක් අත්වීඳීමට නැඹුරුවක් පවතී. එමෙන්ම ශීත කාලය තුළ දී වියළි කාලයක් අත්වීඳීමට ද නැඹුරුවක් ඇත. Corilis ආචරණය නිසා උත්තර අර්ධ ගෝලය තුළදී කුණාටු සහ ඝර්ම කලාපීය චණ්ඩ මාරුත වාමාවර්තව භ්‍රමණය වේ. මීට පරස්පර ලෙස දක්ෂිණ අර්ධ ගෝලය තුළදී කුණාටු සහ චණ්ඩමාරුත දක්ෂිණාවර්තව භ්‍රමණය වේ. භූ තැටියක සෙවනැල්ල උත්තර අර්ධ ගෝලයකදී දක්ෂිණාවර්තව චලනය වන අතර දක්ෂිණ අර්ධ ගෝලය තුළදී ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධ වේ. දිවා කාලය තුළදී දකුණට බර පිහිටුමකට සිට උපරිම නැගීම දැක්වීමට හිරු නැඹුරු වේ. නමුත් දක්ෂිණ අර්ධ ගෝලය තුළදී මෙහි පරස්පරය සිදු වේ. (එය සමකයේ දිශාවට නැඹුරු වේ.) අර්ධ ගෝල දෙකෙහිදීම හිරු නැගෙනහිරින් පායා බටහිරින් බැස යයි. දක්ෂිණ අර්ධ ගෝලයේදී දර්ශනයට සාපේක්ෂව උත්තර අර්ධ ගෝලයේදී චන්ද්‍රයා උඩු යටිකුරු වී දිස්වේ. තාරකාවල දර්ශනය ද වෙනස්ය. උත්තර ධ්‍රැවය ක්ෂීරපථයේ මන්දාකිණි මධ්‍යයෙන් ඉවතට යොමු වී තිබේ. මේ අනුව උත්තර අර්ධ ගෝලයේ නිරීක්ෂකයෙකුට දක්ෂිණ අර්ධ ගෝලයට සාපේක්ෂව දීප්තිමත් බවින් අඩු තාරකා දැක ගැනීමට සිදු වේ. ඒනිසා ගැඹුරු අවකාශීය ආකාශ නිරීක්ෂණයන්ට උත්තරාර්ධ ගෝලය වඩාත් උචිත වන්නේ ක්ෂීරපථයේ දීප්තිය නිසාවෙනි.
මහාද්වීප
සම්පූර්ණයෙන්ම උත්තර අර්ධ ගෝලයේ පිහිටන රටවල්
ප්‍රාථමික වශයෙන් උත්තර අර්ධගෝලයේ පිහිටන රටවල්
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:උත්තර අර්ධ ගෝලය ප්‍රවර්ගය:පෘථිවියේ අර්ධගෝල
වෙසක් උත්සවය
ඉන්දියාවේ මහායාන බෞද්ධ සම්ප්‍රදායයන් තුල එම දිනය වෙසක් යන්නට සමාන සංස්කෘත වචනයක් වූ වෛශාඛ යනුවෙන් හැඳන්වේ. වෙසක් යන වචනයද පාලි “විශාඛ” (Vishakha) යන වචනයේම සිංහල ස්වරූපයයි. හින්දු චන්ද්‍ර දින දර්ශනයේ දෙවැනි මාසය හැඳන්වෙන්නේ “වෛශාඛ” යනුවෙනි. වෙසක් යන්න හැඳින්වෙන තවත් නම් රාශියකි. ඒවා විශාඛ පූජා, බුද්ධ පූර්නිම නැතහොත් බුද්ධ ජයන්ති යනුවෙන් ඉන්දියාවේ, බංගලාදේශයේ සහ නේපාලයේ හැඳින්වෙන අතර තායිලන්තයේ විසාඛ බුචා යනුවෙන්ද වියට්නාමයේ ඵට් ඩාන් (Phat Dan) යනුවෙන්ද හැඳින්වේ. ඉන්දුනිසියාවේ වෛශාඛ්, ශ්‍රී ලංකාවේ සහ මැලෙසියාවේ වෙසක් යනුවෙනි. චීන භාෂාව කථා කරන රටවල ෆො ඩාන් (Fo dan) ටිබෙට් හි “සගා ඩාවා” ද වශයෙනි. මේ හා සමාන උත්සවයක් ලාඕස් හි වික්ශාඛා බුක්ෂා (Vixakha bouxa) නමින් පැවැත්වේ. මියන්මාරයේ එය ක - සොනෙ - ලා - ප්යාඒ (Ka – sone – la – pyae තේරුම කසොනෙ පසළොස්වක යන්නයි) යනුවෙන් නම් කොට ඇත. කසානෙ යනුද මියන්මාර් දින දර්ශනයේ දෙවැනි මාසයයි. ශ්‍රී ලංකාව, මැලේසියාව, මියැන්මාරය, තායිලන්තය, සිංගප්පුරුව, වියට්නාමය, ඉන්දුනිසියාව, හොං කොං සහ තායිවානය වැනි බොහෝ ආසියානු රටවල් වල වෙසක් දිනය ප්‍රසිද්ධ නිවාඩු දිනයකි.
දිනය
විවිධ සාම්ප්‍රදායයන් තුළ භාවිතා වන චන්ද්‍ර මාසානූකූල දින දර්ශනයට අනුව නියම වෙසක් දිනය එකිනෙකට වෙනස් වේ. බෞද්ධ දින දර්ශනය අනුගමනය කරන ථෙරවාදි බෞද්ධ රටවල එය නියම වන්නේ පසළොස්වක පොහොය දිනයටයි. (සිරිතක් වශයෙන් පස් වැනි හෝ හය වැනි චන්ද්‍ර මාසය) චීනයේ එය යෙදෙන්නේ චීන චන්ද්‍ර දින දර්ශනයේ හතර වැනි මාසයේ පළමු පසළොස්වක දිනයටයි. බටහිර ග්‍රෙගරියන් දින දර්ශනයට අනුව එම දිනය වසරින් වසර වෙනස් වන නමුත් සාමාන්‍යයෙන් අප්‍රේල් හෝ මැයි මාසයට යෙදේ.
ඉතිහාසය
බෞද්ධ ලෝකයේ මෙම කාලයේදී උත්සව පැවැත්වීම සියවස් ගණනාවක් පැරණි සම්ප්‍රදායයකි. වෙසක් දිනයෙහි ලෝකය පුරා සිටින විවිධ සම්ප්‍රදායයන්ට අයත් බෞද්ධ ජනතාව, ගෞතම බුදු හිමියන්ගේ උපත, බුදු වීම හා පරිනිර්වානය වැනි වැදගත් සිද්ධින් අනුස්මරණය කරති. බුද්ධාගම ඉන්දියාවෙන් පිටස්තර ලෝකයට ව්‍යප්ත වුවද ඒ ඒ රටවල් වල සංස්කෘතින් සමග බද්ධ විය. මෙහි ප්‍රථිපලයක් ලෙස වෙසක් උත්සවය ලෝකයේ විවිධ රටවල් විවිධාකාරයෙන් සමරනු ලැබේ.
වෙසක් උත්සව සම්ප්‍රදායන්
වෙසක් දිනයේ සියලු සැදැහවත් බෞද්ධයින් හිමිදිරි උදෑසන ඔවුන්ගේ විහාරස්ථාන වෙත පැමිණ බෞද්ධ කොඩි ඔසවා බුදුන්, දහම් සඟුන් ගුණ ගායනා කිරිම් වස් ගාථා සජ්ජායනා කළ යුතුය. බැතිමතුන් තෙල්, මල් , හඳුන් කූරු යනාදිය බුදුන් පුදට රැගෙන ආ යුතුය. මෙසේ පූජා කරන ලස්සන මල් මඳ වේලාවකින් වියලි පරවී යයි.හඳුන්කූරු දැවි අවසානවේ. එසේම ජිවිතයද ජරාවට පත් වී අවසාන වන බව සංකේතවත් කිරීම සඳහා මෙම පූජාවන් පවත්වනු ලැබේ. බැතිමතුන්ට ප්‍රාණ ඝාතයෙන් වැලකි සිටිමටද එදින නිර්මාංශ ආහාර ගැනීමටද නියම කෙරේ. සමහර රටවල් වල විශේෂයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ වෙසක් සැමරිම සඳහා දින දෙකක් වෙන් කර තිබේ. එහි සියලු මත් පැන් අලෙවි සැල්, මස් පිණිස සතුන් මරණ ස්ථාන, මස් වෙළඳ සැල් යනාදිය රජයේ නියෝගයකින් එම දින දෙක තුල වසා තැබේ. කූඩු වල සිර කර ගෙන සිටින කරුල්ලන් වෙනත් සතුන් හා කෘමින් දහස් ගණනින් මුදා හරිනු ලබන්නේ නිදහස සංකේතවත් කිරීම පිණිසයි. සමහර බෞද්ධ බැතිමත්හු සුදු වස්ත්‍රයෙන් සැරසි අටසිල් සමාදන් වී ඒවා ආරක්ෂා කරමින් මුලු දවස පුරා විහාරස්තානයන්ගේ ගත කරති.
ඇතැම් බැතිමත්හු බෞද්ධ ඉගැන්වීම් වලට අනුව අටසිල් සමාදන්ව දෛනිකව ඒවා සුරකිමින් ධාර්මිකව කල් ගත කිරීමට කැප වෙති. කෙසේ වෙතත් ඔව්හු පසළොස්වක සහ අමාවක දිනයන් වැනි විශේෂ දිනයන්හි අතිරේක ශික්ෂාවන් සමාදන් වෙමින් නිහතමානි බව, අල්පේච්ඡතාවය, සදාචාරය සුරැකීම සඳහා ශික්ෂණයක් ලබති.
සමහර පන්සල්වල ළදරු බුදුරුවක් පූජාසනය ඉදිරියෙහි තැබු වතුර බේසමක් මත තබා බැතිමතුන්ට එම ප්‍රතිමාව වැසෙන සේ ජලය පිරවීමට ඉඩ දෙනු ලැබේ. මෙය බුදුන්ගේ උපතින් පසු දෙවියන් පැමිණ දිව්‍යයමය පූජෝපහාර පැවැත්වීම සංකේතවත් කරන්නකි.
අටසිල් යනු
යනාදී ශික්ෂාවන් සමාදම් වීමයි.
භික්ෂුණ් වහන්සේලා විසින් දේශනා කරන ලබන බණ දහම්වලට බැතිමතුන් සවන් දීම අපේක්ෂා කෙරේ. මෙදින බෞද්ධ භික්ෂුණ් වහන්සේලා බුදුන් වහන්සේ දේශනා කළ ධර්මය රජය සහ ජනතාවගේ සිත් සතන් පුබුදු කිරීම අරභයා දේශනා කරති. බුදුන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම්වලදී කියා ඇති පරිදි සමගියෙන් ජීවත් වීමටත් අනෙකුත් ආගම් වලට සහ විශ්වාසයන්ට ගරු කිරීමටත් බෞද්ධයින්ට කියා දෙනු ලැබේ.
අනුනට සතුට උදා කිරීම
වැඩි හිටියන්ට, ආබාධිත පුද්ගලයින්ට සහ රෝගින්ටද සතුට ගෙන දීම සඳහා උත්සාහ කිරීමද වෙසක් සැමරුමෙන් අදහස් වේ. මෙදින මුලු රට පුරා තිබෙන පුණ්‍යායතන වලට බෞද්ධයෝ මුදල් තෑගි පිරිනමති. කෙනෙකුගේ බල කිරීමකින් තොරව සියලු දෙනා කැමැත්තෙන් කරනු ලබන වෙහෙර විහාර පන්සල් භූමි ආලෝකමත් කිරීම, තීන්ත ආලේප කිරීම, බුද්ධ චරිතයේ විවිධ අවස්ථාවන් නිර්මාණය කර වර්ණ ගැන්වීම ආදි කටයුතු කෙරෙන වෙසක් සමය ඇත්තෙන්ම ප්‍රීති ප්‍රමෝදයෙන් පිරුණු කාලයකි. බුදුන් වහන්සේ වැඳ පුදා ගැනීමට විහාරස්ථාන වලට පැමිණෙන සැදැහැවතුන්ට නිර්මාංශ ආහාර සහ පානය සඳහා බීම වර්ග සැපයීමට සැදැහැවත් බෞද්ධයෝ එකිනෙකා තරඟ වදිති.
බුදුනට උපහාර දැක්වීම
බුදුන් පිරිනිවන් පාන්නට සූදානම් වන මොහොතේදී ආනන්ද හිමියන් හඬා වැලපෙනු උන්වහන්සේ දුටුවෝය. එසේ හඬා වැලපීම නොකළ යුතු බවත්, ලෝක ස්භාවය තේරුම් ගත යුතු බවත් සියලු පවතින දේවල් නැසෙන සුලු බවත් බුදුන් වහන්සේ ආනන්ද තෙරුන්ට පහදා දුන්හ. මෙම වියැකි යන තමාගේ සිරුර ගැන සිතා කණගාටු නොවන ලෙසත් මින් පසු ඔවුන්ගේ ගුරුවරයා වන බුදුන්ගේ දහම ගැන සිත යොමු කරන ලෙසත් බුදුන් වහන්සේ රැස්ව සිටි භික්ෂු පිරිසට අවවාද කළහ. ලොව පවතින සෑම දෙයක්ම වෙනස් වීමේ දහමට අනුව වැනසෙන බවත් ධර්මය සදාකාලික බවත් පහදා දුන්හ. තවදුරටත් බුදුන් වහන්සේ වදාළේ තමන්ට වැඳිය යුත්තේ හුදෙක් මලින්, සුවඳින්, පහනෙන් පමණක් නොවන බවත් තමන්ගේ ධර්මය අනුව ජීවත්වන්නේ නම් එය තමනට කරන වැඳීමක් වන බවත්ය. කෙනෙකු නැවත උතුම් ජීවිතයක් ගත කිරීමට අධිෂ්ඨාන කර ගැනීමත්, මනස සංවර්ධනය කර ගැනීමටත් ආදරය කරුණාව පතුරවමින් මනුෂ්‍ය වර්ගයා කෙරෙහි සහජීවනය සහ මනුෂ්‍යත්වය දැක්වීමත් යනාදි කරුණු කිරීම වෙසක් සැමරුවා නම් වෙයි.
ශ්‍රී ලංකාව
වෙසක් මස පසළොස්වක දිනයේ අාගමික හා සංස්කෟතික උත්සවයක් ෙලස ශ්‍රී ලංකාවේ වෙසක් උත්සවය සමරනු ලැබේ. මෙය සතියක පමණ කාලයකි. මෙම සැමරුමට දාන මය කටයුතු හා ආගමික කටයුතු බොහොමයක් ඇතුලත් වේ. විදුලි ආලෝකයෙන් ප්‍රභාවත් වුනු තොරණ කොළඹ හා අවට ප්‍රදේශ වල ඉදි කෙරෙති. මේවාට අනුග්‍රහ දක්වන්නේ දානපතියන්, ආගමික සංවිධාන සහ සුභ සාධක සමිති විසිනි. සෑම තොරණකටම පන්සිය පනස් ජාතක කථා වල කථා වස්තු පාදක වේ. මීට අමතරව නිවෙස් ඉදිරිපිට හා පාර දෙපස වෙසක් පහන් (වෙසක් කූඩු) එල්ලා තැබේ. ඒවායින් බුද්ධ, ධම්ම සහ සංඝ යන උතුම් ත්‍රිත්වයේ ආලෝකය සංකේතවත් වේ. දානපතියන් විසින් නොමිලේ ආහාර පාන සපයන දන්සැල් පිහිටවනු ලැබේ. මෙම සතිය තුළ කොළඹට රටේ සෑම ප්‍රදේශයකින්ම පාහේ විශාල ජනකායක් රැස්වෙති.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:වෙසක් මාසය ප්‍රවර්ගය:උපන් දින
කාලව විද්‍යාව
හැඳින්වීම
වැදගත් ජීව විද්‍යාත්මක ක‍්‍රියාවලි සඳහා සජීවී ජීවීන්ගේ ජීව ක‍්‍රියා නිසි කලට හා නියමිත කාලාන්තරය පුරා සිදුවීම වැදගත් වේ. මෙය සතුන් තුල (ආහාර ගැනීම නිදාගැනීම සංසර්ගය පර්යටනය සෛල පුනර්ජනනය ආදිය) හා ශාක තුල (පත‍්‍ර චලන ප‍්‍රභාසංස්ලේශණ ප‍්‍රතික‍්‍රියා ආදිය) සිදුවේ. කාලව විද්‍යාවේ ඉතාමත් වැදගත් රිද්මය ලෙස සළකනු ලබන්නේ සර්කේඩියානු රිද්මය හෙවත් ශාක හා සතුන් තුල දළ වශයෙන් පැය 24කට වරක් සිදුවන කායික විද්‍යාත්මක ක‍්‍රියාවලි සමූහය යි. (සර්කේඩියානු යන වචනය ඇති වන්නේ ලතින් භාෂාවෙන් දළ වශයෙන් දිනක් යන අරුත ඇති සර්කා යන වදන මගිනි) වෙනත් බොහෝ වැදගත් චක‍්‍ර ද අධ්‍යයනය කර ඇත ඒවායින් සමහරක් පහත දැක්වේ. .
<ul> <li>	ඉන්ෆේ‍්‍රඩියානු රිද්ම- දිගු කාලීන චක‍්‍ර වේ වාර්ශික පර්යටන ඇතැම් සතුන්ගේ ප‍්‍රජනන චක‍්‍ර හා මානව ඔසප් චක‍්‍රය මෙයට නිදසුන් ය.</li> <li>	අල්ටේ‍්‍රඩියානු රිද්ම -කෙටි කාලීන චක‍්‍ර වේ මිනිත්තු 90 රෙම් චක‍්‍රය පැය 4 නාසික චක‍්‍රය හා වර්ධක හෝමෝනය නිපදවීමේ තුන් පෑ චක‍්‍රය මෙයට නිදසුන් ය.මේවාට මාස 24කට අඩු කාල සීමා ඇත.</li> <li>උදම් රිද්ම- සාමාන්‍යයෙන් සාගර ජීවීන්ගේ දැකිය හැක වඩදිය හා බා දිය අතර දළ වශයෙන් ඇති පැය 12 පමණ කාලසීමාව මෙයට අයත් වේ.</li>
</ul>
ජීව සංවිධාන වල සිදුවන චක්‍රීය විද්‍යාමාන සිද්ධීන් හා ජීවින්ගේ සඳ හා ඉරු අදාල රිද්මයන්ට වන හැඩගැසීම් අධ්‍යයනය කරන විද්‍යාවේ අංශයකි. මෙම චක්‍ර ජීව රිද්මයන් නොවේ. Chronomics වලින් කාලයක් ජීව විද්‍යාව යන්නෙන් විද්‍යාව, අධ්‍යයනය, ජීවය පිළිබඳ වේ. chronomics, chronome නම් තවත් වචන යොදා ගන්නා අතර එම chronobiological කාලව විද්‍යා සංසිද්ධිවල දී සිදුවන අනුක ක්‍රියාවලීන් විස්තර කිරීමටත් chronobiology, වල සංඛ්‍යාත්මක අංශ දැක්වීමටත් (ජීවින් අතර මෙම වක්‍ර වල සංසන්දනයන් අවශ්‍ය වු විට) යොදා ගනී.
කායච්ජේද විද්‍යාව, කායික විද්‍යාව, ජාන විද්‍යාව අනුක ජීව විද්‍යාව, ජීවින්ගේ හැසිරීම් (ජීව විද්‍යාත්මක චක්‍රිය ක්‍රියාවලීන්ගේ) වල ආදි විශාල ක්ෂත්‍රගණනාවක ඇති මුත් Chrobiological ඒවාට සීමා නොවේ.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Chronobiology
චාමර වීරසිංහ
චාමර වීරසිංහ යනු 2000 දශකයේ මුල් භගෙයේ ඉතා ජනප්‍රිය ගායකයෙකි. මේ වනතුරුම වසරේ ගායකයා ලෙස සම්මාන ලබයි.
කෘෂි ව්‍යාපාර
සංකලිත ගොවිපළ ක්‍රමය
සංකලිත බහු-පෝෂි ජලරෝපණ හා ශුණ්‍ය අපද්‍රව්‍ය කෘෂිකර්මාන්තය යන ලිපිද බලන්න.
සංකලිත ගොවිපළ ක්‍රමය යනු ප්‍රගාමි ජෛවවිද්‍යාත්මකව සංකලිත ද්‍රව්‍ය නොනැසී පවත්නා සංකලිත කෘෂිකර්මාන්ත වේ. උදාරහණ : බහුපෝෂි ජලරෝපණය හා ශුණ්‍ය අපද්‍රව්‍ය කෘෂිකර්මාන්තය. ඒවා ක්‍රියාත්මක කිරීමට නම් විවිධ ශාක කුල අතර අන්තර් ක්‍රියාව පිළිබඳ නිවැරදි ගණනයක් අවශ්‍ය වේ. නොනැසී පැවතීම හා වැඩිවන වාසිදායකතාවය මෙම ක්‍රියාවල ප්‍රතිලාභ වේ.
මෙම සංකලිත අංග :
1.	වසංගත හා පලිබෝධක වලට අවශ්‍ය වන රේණු - මධු සම්පත් වැඩිකිරීමට පීදෙන ශාක කෘෂිකාර්මික පරිසර පද්ධති වලට අභප්‍රායිකව හඳුන්වා දීම.
2.	අල වල සිහින් පණුවන් මර්ධනයට බෝග මාරු හා ආවරණ භෝග භාවිතය.
thumb|right|මෙම චන්ද්‍රිකා ඡායාරූපයෙන් 2001 වසරේ ජුනි අග ඇමරිකාවේ කැන්සාස් (Kansas) ප්‍රාන්තයේ හැස්කල් ග්‍රාමයේ වු වක්‍රාකාර බෝග වගාවක් දක්නට ලැබේ.
නීරෝගිව වැඩෙන බෝගයන් කොළ පැහැ වේ. ඉරිඟු ඒ වන විට පත්‍ර සහිත කඳන් බවට පත් වෙමින් පැවතින. සෝගම් (Sorgham) බෝගය (ඉරිඟු වලට සමාන බෝගයකි) වැඩෙන්නේ සෙමින් බැවින් එහි පැහැය අඩුය. තිරිඟු බෝගයේ අස්වැන්න ජුනි මස ලැබෙන නිසා එය විශිෂ්ඨ රත්රන් වර්ණයකින් ඇත. දුඹුරු පැහැයෙන් ඇත්තේ මෑතකදී අස්වැන්න නෙලා ගෙන සීසාන ලද ප්‍රදේශ හෝ පුරන් වු බිම් ප්‍රදේශ විය හැක. බෝග වාරිමාර්ග වලට හා පැල වාරිමාර්ග වලට ජලය ඵලදායව භාවිතා කිරීම යනු මේ සම්බන්ධව ඇති වඩාත් පොදු හා පැරණිතම ක්‍රමය වේ. සෝදා පාළුවෙන් හා වාෂ්පිකරණයෙන් වන හානිය අවම කිරීමය. වාෂ්පිකරණ තැටියක් භාවිතාකර යම් භූමියකට වාරිමාර්ග කටයුතු වලට අවශ්‍ය ජල පරිමාව දැන ගත හැක. Food Irigation යනු මේ සම්බන්ධව ඇති වඩාත් පොදු හා පැරණිම ක්‍රමය වේ. මෙය ජලය බෙදා හැරීමේදී ඒකාකාරී බවක් නොදක්වන ක්‍රමයක් වන්නේ වගා බිමේ සෑම කොටසකටම ජලය ගෙන යාමේදී සමහර කොටස් වලට අතිරික්ත ජලපරිමාවක් දරාගත යුතුවන නිසාය. උසස් වාරිමාර්ග ක්‍රමය (Ouerhead irriation) මධ්‍ය පිවට්ටුව (Ceuter Pivot) හෝ පාරිශිකව චලනය වන ජල මල් භාවිතා කරයි. මෙමගින් වඩාත් ඒකාකාරී වු තුලන් පාලනය කරන ලද ජලය බෙදා හැරීමක් ලබාදෙන නමුත් ඉතා වියළි ප්‍රදේශ වල ජලය බිමට පතිති වීමටත් පෙර වාශ්පවී යාමේ අවධානම් පවතී. බිංදු වාර්මාර්ග ක්‍රමය මෙම ක්‍රමය අතුරින් ශාක වල මුල් වලට ජලය සැපයීමේ හානි අවම තන ක්‍රමය වුවත් ඒ මිල අධිකතම ක්‍රමය වීම නිසා එය අඩුවෙන්ම භාවිතා කරන ක්‍රමයද වේ.
වාරිමාර්ග පද්ධති වෙනස් කිරීම විශාල ‍වියදමක් යන හෙයින් සංරක්ෂණය ක්‍රියා වල අවධානය යොමු වී ඇත්තේ පවතින පද්ධතියෙන් ඵලදායිතාව වැඩි කිරීමටය. මෙයට අදාළ වන්නේ නඟුලෙන් සංයුක්ත පස් හැරීමත්, වක්‍ර වේලි නිර්මාණයත්, පාංශු තෙතමනයට හා වර්ෂාපතනයට සංවේදී බෝග චක්‍රීය කරණය හා බෝග අනුක්‍රමිකව සිට වීම වෙනස් වර්ගල වල බෝග එකම භූමියක් තුළ වෙනස් කාල වලදී සිටු වීමට යොදා ගත හැක. එමගින් ලැබෙන වාසි අතර රෝග කාරක ඇති වීම හා එක බෝගයකට හුරුවු කෘමින් ඇතිවීම වැළැක්වීම දැක්විය හැක. බෝග චක්‍රීය කරණයෙන් පසේ ඇති පෝෂක අධි භාවිතය අවම කර විවිධ වර්ගයේ බෝග වලට අවශ්‍ය පෝෂක සමතුලිතයක් පවත්වා ගනී. බෝග චක්‍රීය කරනයෙහි සාම්ප්‍රදායික අංගයක් වන්නේ හරිත පොහොර යොදා නයිට්‍රජන් පසට එක් කරමින් අනුක්‍රමිකව දාන්‍ය හා වෙනත් වගා වගා කිරීමය. එය බහු වගා ක්‍රමයේ එක් අංගයකි. බෝග චක්‍රීය කරණයේ පස් ව්‍යුහය සහ සරුබව ඇති කිරීම ද කළ හැක. එය කිරීමට ගැඹුරටම මුල් බසින ශාක හා එසේ නොවන ශාක ප්‍රත්‍යාවර්ථව වගා කිරීම කළ හැක.
ජලය ඵලදායීව භාවිතා කිරීම
බෝග වාරිමාර්ග, ලෝක පිරිසිදු ජල පරිභෝජනයේ 70% ට වග කියයි. කෘෂිකාර්මික ක්ෂේත්‍රය බොහෝ රටවල ආර්ථිකයට හා දේශපාලනයට ඉතා වැදගත් වේ. මේ නිසා ජල ආධාර බොහෝ සෙයින් පොදුය. සංරක්ෂණ නීති වේදීන් සියළු ජල පිහිටාධාර නවතා ලන ලෙස බලපෑම් කරන්නේ ගොවීන්ට ජල ඵලදායිතාව වැඩිවගාවන්ට යොමු වීමට හා නාස්ති කාර වාරිමාර්ග ක්‍රම ඉවත ලෑමටය. සංවේදක භාවිතා කර උපරිම ප්‍රයෝජනය ගත හැකි පරිදි වාරිමාර්ග කාල සටහන සැකසීමය. ජලධාරකය කළමණාකාරි නැවත පිරවිය හැකි වලවල් භාවිතා කර වැහි වතුර හා සොදා යන ජලය රැස්කර එමගින් ජලය සම්පාදනය ඇතුළත් වේ. මෙමගින් ජල ලී නිර්මාණය ආදියට උදව් වේ. එමෙන්ම මෙය ගලා යන ජලායෙන් වන පාංශු ඛාදනය ක්‍රමයෙන් වළකයි.
පෝෂක ගණනය
පෝෂණ ගණනයෙන් ගොවීන්ට පෝෂණය සදහා වැය වන මුදල අඩු කිරීමට මෙන්ම සිදු වන පරිසර දුෂණය අවම කිරීමට උදව් දේ. සෑම විටම අඩු පෝෂයක පද්ධතියට එකතු වන නිසා පෝෂක සිටු වීමෙන් වන දුෂණය අඩු වේ. දශක ගණනාවක් තිස්සේ ම පෝෂක ගණනය කරන ක්‍රම වේදයන් භාවිතා කිරීම හා අධ්‍යයනය කිරීම රටවල් ගණනාවකම සිදු විය. නමුත් වර්ථමානයේ පෝෂක අයවැයක් සකස් කිරීමේ සම්මත ක්‍රමවේදයක් හෝ පෝෂක ඵලදායිතාවය මැනීමට අවශ්‍ය පිළිගත හැකි මිනුම් දඬු නොපවතී. නමුත් එවැනි පෝෂක අයවැයක් සකස් කිරීම මගින් පෝෂක මගින් වන ජල හා වායු දුෂණය අවම කිරීමට බලාපොරොත්තු වේ. එනම් කාබනික පොහොර හා අනෙකුත් පොහොර භාවිතය සුදුසුම කළමණාකාරීත්වයක් මගින් පරිසරයට දරා ගත හැකි මට්ටමට ගොවිපල පද්ධති ගෙන ඒම අපේක්ෂිතය.
වල්නාශක ප්‍රතිරෝධය
ක්‍රමවත් වල් පැලෑටි වර්ධනය විශාල පරිමාණයේ කෘෂිකාර්මික වගාවකට සාමාන්‍යයෙන් අවශ්‍ය වේ. මෙය සාමාන්‍යයෙන් දියරමය වල්නාශක ඉසින යන්ත්‍ර මගින් සිදු කෙරේ. වල් නාශකයක ක්‍රියාව වන්නේ බෝගයට අවම හානියක් වන පරිදි වල් නාශකයට සුවිශේෂි වු වල් පැලෑටිය නැසීමය. මේවා වල් පැලෑටි වල වර්ධනය නවතා දමන්නේ වල් පැලෑටි වල හොමෝන පදනම් කර ගෙනය. වල් නාශක වලට ප්‍රතිරෝධී තත්ත්වයට වල් පැලෑටි පත් වු විට වල් නාශක භාවිතය අපහසුය. එම නිසා එයට විසදුම් ලෙස
බෝග රටා
නිරෝගී ශාක කොළ පැහැතිය. නිසි පෝෂණය නොලද ඉරිඟු ශාකවල කොළ සහිත වෘක්ත බවට පත්වේ. තිරිඟු වලට සමාන පෙනුමක් ඇති බඩ ඉරිඟු ඊට වඩා අඩු වේගයකින් හා අඩු උසකට වැඩේ. මේ නිසා එය සුදු මැලි ගතියක් පෙන්වයි. තිරිඟු අස්වනු නෙළන ජූනි මාසයේදී තද රන්වන් පැහැයක් ගනී. මෑතකදී අස්වැන්න නෙළන ලද ප්‍රදේශ දුඹුරු පැහැයක් ගනී.
බෝග මාරුව හෝ බෝග රටාවන් යනු වෙනස් වර්ගවල බෝග එකම ඉඩක සෘතු රටාවන් ප්‍රයෝජනයට ගනිමින් වගා කිරීම වේ. එකම බෝගයක් නිරන්ත‍රයෙන්ම වගා කිරීමෙන් ඇතිවිය හැකි පලිබෝධ වැඩීම මෙමඟින් වළකා ගත හැකිය. බෝග මාරුව තුළින් පසේ පෝෂක අධිකව හිඟව යාම හා පසේ සශ්‍රීකත්වයේ සමබරතාවයද ආරක්ෂා වේ. බෝග මාරුවේ සාම්ප්‍රදායික අංගයක් වන්නේ පසේ අඩුවන නයිට්‍රජන් ප්‍රමාණය කොල පො‍හොර හා රනිල භෝග මඟින් නැවත ලබාදීමයි. එය බහු වගාවේ එක අංගයකි. බෝග මාරුව යටතේ ගැඹුරු-මුල් සහ කෙටි මුල් සහිත ශාක මාරු කිරීම මඟින් පසේ සංයුතිය හා සශ්‍රිකත්වය වර්ධනය කළ හැකිය.
සත්ව සන්නිවේදනය
thumb|200px|පාර සන්නිවේදනය පූර්ව සංඥාවන්ගේ අර්ථය වෙනස් කරන්නාවූ සංඥාවන්. සුනඛයන් ගේ කෙළිලොල් මුහුණු හා වල්ග සංඥාවන් මේ සඳහා වඩාත් ම ප‍්‍රචලිත උදාහරණ වේ. එමගින් කලින් පෙන්වූ ආක‍්‍රමණශීලී සංඥාවන් ක‍්‍රීඩාමය පොරබැදුමක කොටසක් විනා බරපතල ප‍්‍රචණ්ඩකාරී ක‍්‍රියාවලියක් නොවන බව අඟවයි. සත්ව සන්නිවේදනය යනු කිසියම් සතෙකුගේ චර්යාවක් වෙනත් සතෙකුගේ වර්තමාන හෝ අනාගත චර්යා සඳහා බලපෑමක් ඇති කිරීම වේ.මානව සන්නිවේදනය සඳහා වන ඇන්ත්‍රොපොසෙමියොටික්ස් වදනට වෙනස්ව ඇතැම් අවස්තා වලදී සූ සෙමියොටික්ස් ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ සත්ව සන්නිවේදනය පිළිබඳ අධ්‍යයනය, චර්යා විද්‍යාවේ සමාජ ජීව විද්‍යාවේ හා සත්ව ප‍්‍රජානන විද්‍යාවේ දියුණුවට වැදගත් දායකත්වයක් සැපයීය.
සත්ව සන්නිවේදනය හා සමස්ත සත්ව ලෝකය අවබෝධ කර ගැනීම ඉතා වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වන ක්ෂේත‍්‍රයකි. 21 වන සියවසේ කෙටි කාලය තුලදී පවා මෙතෙක් හොඳින් අවබෝධ කර ගනු ලැබූ ක්ෂේත‍්‍ර යැයි සිතූ පෞද්ගලික සංඥාමය, නාම භාවිතය, සත්ව සංස්කෘතිය, ඉගෙනුම හා ලිංගික චර්යාවෝ පිළිබඳ වූ අවබෝධයන් පවා විප්ලවීය වෙනසකට ලක් විය.
සන්නිවේදන ආකාර
වඩාත් ප්‍රචලිත සන්නිවේදන ක්‍රමයන් තුළ අනතර්ගත වන්නේ සුවිශේෂී දේහ උපාංග පෙන්වීම හෝ සුවිශේෂී දේහ චලන යන්ය. බොහෝ විට මෙම ක්‍රම 2හිම සංයෝජනයන්ය. එබැවින් සුවිශේෂී දේහ චලනයක් සුවිශේෂී දේහ උපාංගක් හුවා දැක්වීමට යොදා ගැනේ. චර්යා විද්‍ය‍ාවෙන් එන උදාහරණයක් නම් හෙරින්ග් ලිහිණියන් කැදැල්ලේ සිටින පැටවාට සිය හොට පෙන්වීමයි. බොහෝ ලිහිණියන්ට මෙන්ම හෙරින්ග් ලිහිණියාට ද දීප්තිමත්ව වර්ණ ගැන්වුණු හොටක් ඇත. එය කහ පැහැති වන අතර යටි අධෝ හනුවේ කෙළවර රතු ලපයක් ඇත. ඌ කෑම සොයා ගෙන ආපසු පැමිණි විට පැටවා ඉදිරියේ සිටගෙන, සිය ‍හොටෙන් පොළවට කොටයි. මෙය බඩගිනිකාර පැටවාගෙන් ආයාචනාත්මක ප්‍රතිචාරයක් ළඟා කර ගනී (අධෝ හනුv කෙළවර ඇති රතු ලපයt පැටවා සිය  තුඩින් කෙටීම) එමඟින් මව හෝ පියා පැටවා ඉදිරියේ වැමෑරීමට යොමු කෙරේ. එබැවින් සමස්ත සංඥාව සුවිශේෂී දේහ උපාංගයක් (රතු ලපය) සහ පැටවාට රතු ලපය මනාව දෘශ්‍ය මාන වන සුවිශේෂී දේහ චලනයක් (පොළවට කෙටීම) අඩංගු කරගනී නිකෝ ටින්බර්ගන් හා ඔහුගේ සගයන් හොටයේ රතු පැහැය හා එහි පැහැදිලි කැපීපෙනීම පැටවාගෙන් අදාල ප්‍රතිචාරය ලබා ගැනීමේ දී තීරණාත්මක වන බව පෙන්වා දෙන ලදී. මෙම හැසිරීම පවතින සංකීර්ණත්වයෙන්ම සහජයෙන් ලද්දක් ද? හොටය කෙරේ මතුවන කුතුහ‍ලයෙන් හා දෙමාපියන්ගේ කැවීමේ අවශ්‍යතාව සංයෝජනය වීම මත නිසඟයෙන්ම ඇතිවන සරල ඉගෙනුම් ක්‍රියාවලියක් ද යන්න තවමත් විසඳී නොමැත. ලිහිණි පැටවා අවට ඇති දීප්තිමත් රතු, කහ, සුදු හෝ දිලෙන ද්‍රව්‍ය මත කෙටුව ද, ත්‍යාගයක් වශනේ ආහාර ලබා දෙනුයේ දෙමාපිය හොටය පමණි. අහම්බෙන් ගිලදමන රතු හෝ දීප්තිමත් පැහැති ප්ලාස්ටික්, වීදුරු කැබලි  ලිහිණි පැටවුන්ගේ  මර්ත්‍යතාවයට (මරණ ප්‍රමාණයට) සුලබ හේතුවක.
තවත් වැදගත් සන්නිවේදන ක්‍රමයක් නම් විහඟ ගීතයයි. එය පිරිමියා විසින් සාමාන්‍යයෙන් සිදු කෙරුණ ද ඇතැම් විශේෂ වල ගැහැණු සතාත් පිරිමි සතාත් යන දෙ‍නොම එකිනෙකාට පිළිතුරු දෙමින් ගායනයේ යෙදෙයි.. මෙය “යුග ගීතය” නම් වේ. විහඟ ගීතය වඩාත් ප්‍රචලිත වාචික සන්නිවේදන ක්‍රමයයි. වඳුරන්ගේ අනතුරු ඇඟවීමේ කෑගැසීම ගිබන්ගේ වසම් සංඥා, ගෙම්බන්ගේ සංසර්ග ප්‍රාරාධනා ඊට තවත් උදාහරණ වේ.තරමක්
අවස්ථා කිහිපයකදී හැර, ආඝ්‍රාණ සන්නිවේදනය අප්‍රකටය. බොහෝ ක්ෂීරපායීනට අනන්‍ය හා කල් පවතින ගන්ධයන් ඇති කරවන ග්‍රන්ථ ඇති අතර එම ගන්ධයන් ඔවුන් සිටි ස්ථානවලට මුදා හැරීමට අනුගත වූ චර්යාවන් ඇත. බොහෝවිට සිදුවන්නේ ඉහත ග්‍රන්තිවලින් නිපදවන සුගන්ධීය ද්‍රව්‍යයන් \ මුත්‍රා හා මළපහ සමඟ මිශ්‍ර කිරීමයි. ඇතැම්හු ශ්වේදය හරහා පතුරුවා හැරිය ද එය පොළව මත තැන්පත් කරන ලද ගන්ධ මෙන් දිගුකල් නොපවතී  ඇතැම් සතුන් සතු ඇතැම් ග්‍රන්ථීන්වල සමස්ථ කාර්යය  විලවුන් ලකුණු තැවරීම බව පෙනේ. උදාහරණ ලෙස මොංගෝලියානු ගර්බිල් සත්වයන්ගේ උදරයේ\ ඇති ග්‍රන්ථිවල කාර්ය විලවුන් ලකුණු තැබීම බව පෙනේ. ඔවුන්‍ උදර පෙදෙස  ඇතිල්ලීමේ ලාක්ෂණික චර්යාවක් මඟින් විලවුන් ලකුණු තබන බව පෙනේ. රත්රන් හැම්ස්ටරයන් හා බළලුන් ඇලපතෙහි (සිරුර පෙදෙස) විලවුන් ග්‍රන්ථි දරන අතර ඇලපත පෙදෙස වස්තූන්හි පිරිමැදීම මඟින් එම විලවුන් ලකුණු තැන්පත් කරයි. බළලුන්ගේ නළලෙහි ද විලවුන් ග්‍රන්ථි ඇත. මී මැස්සන් වදයෙන් ඉවතට  යාමේ දී මී වදයෙන් ද්‍රව්‍ය මල්ලක් රැගෙන යන අතර නැවත ඇතුල් වීමේදී එය නිකුත් කර\ ඔවුන් මී වදයේම කොටසක් බව දන්වා සුරක්ෂිත ඇතුල් වීම සහතික කර ගනී. මෙම සන්නිවේදන අතරින් බහුතරයක් අන්තර් විශේෂ සන්නිවේදනය සඳහා ද යොදා ගත හැක.
අන්තර් විශේෂ සන්නිවේදනය
වෙනස් විශේෂවලට අයත් සාමාජිකයින් අතර සිදුවන සන්නිවේදනයට උදාහරණ රැසක් පවතී.
ගොදුර - විලෝපිකයාට
ගොදුරු වන විශේෂවල ඇතැම් ක්‍රියාකාරකම් පැහැදිලිවම විලෝපිකයාට සන්නිවේදනයක් වන අවස්ථා ඇත. හොඳ උදාහරණයක් නම් අනතුරු ඇඟවීමේ වර්ණ ගැන්වීමයි. බඹරුන් වැනි විලෝපිකයාට හානි කර විය හැකි විශේෂ බොහෝ දුරට දීප්තිමත්ව වර්ණ ගැන්වී ඇත. මෙය විලෝපිකයාගේ හැසිරීම විකිරණය කරයි.
එවිට විලෝපිකයා නෛසර්ගිකව (ඉවෙන්) හෝ පූර්ව අත්දැකීම් නිසා හෝ (ඉවෙන්) @h`\ ගොදුරට පහර දීමෙන් වලකී. ඇතැම් සතුන් සිදුකරන අනුකරණයන්ද මෙම වර්ගීකරණයට වැටෙන “හුවර්ෆ්ලයි” මැස්සන් ඊට උදාහරණයකි. මොවුන්\ විදීමට අසමත් වුව ද බඹරුන්ගේ ස්වරූපයට සමානv වර්ණ ගැන්වී ඇති බැවින් අනුකරණය තුළින් බඹරුන්ට මෙන්ම විලෝපිකයන්ගෙන් ආරක්ෂා වීමට ඉඩ ලැබේ. අනතුරුදායක වර්ණ ගැන්විම මෙන්ම වෙනත් හැසිරීම් රටා ද විලෝපිකයන්ගෙන් ආරක්ෂා වීමට උපකාරී වේ. උදාහරණයක් ලෙස වෘකයන්, කෝයොට් වෘකයින් වැනි රදනකයින් (සුනඛ පවුලේ සතුන්) දත් විලිස්සා ගනිමින් ගොරවමින් රෞද්‍ර ස්වරූපයක් ආරෝපණය කර ගනිමින් අවශ්‍ය වුවහොත් සටන් කිරීමට සූදානම් බව අඟවයි. “රැට්ල්ස්නේක්” නම් නයි වර්ගය ඔවුන්ගේ ප්‍රචලිත ගෙජ්ජි වල්ගය වනමින් විලෝපිකයන්ට විෂ දායක දෂ්ට කිරීම පිළිබඳව අනතුරු අඟවයි. ඇතැම් අවස්ථාවල අනතුරුදායක වර්ණ රටා හා හැසිරීම් රටා වෙනස්වීම් මනාව සංයෝජනය කෙරෙනු   දැකගත හැක. ඇතැම් ගෙඹි විශේෂවල උදරය දීප්තිමත්ව වර්ණ ගැන්වුන ද ශරීරයේ සෙසු ප්‍රදේශ පරිසරය සමඟ මුසුවීමට උචිත පරිදි සැකසී ඇත. අනතුරකට මුහුණ පෑමට සිදු වූ විට ඔවුන් සිය දීප්තිමත් උදරය පෙන්වා තමන් යම් ආකාරයක විෂ දායක බවට අනතුරු අඟවයි.
ගොදුර හා විලෝපිකයා අතර තවත් මාදිලියක සන්නිවේදන ක්‍රමයක් නම් ලුහුබැඳ ඒම ව්‍යර්ථ කිරීමේ සංඥායි. මෙවන්නක් දැකිය හැක්කේ සංඥා කරන්නා, තමා ලුහුබැඳීමෙන් පලක් නොවන බවත් තමා පලා යෑමේ සුදානමින් සිටින බවත් විලෝපිකයාට දැනුම් දීමේදීය, ලුහුබැඳ ඒම ව්‍යර්ථ කිරීමේ සංඥා පණිවුඩ කරන්නාට මෙන්ම පණිවුඩය ලබන්නාට ද ප්‍රයෝජනවත්ය, එමගින් පණිවුඩ කරන්නා පලා යාම සඳහා කාලය හා ශ්‍රමය වැය කිරීමෙන් ද අල්ලා ගත නොහැකි ගොදුරක් වෙනුවෙන් විලෝපිකයා වෙහෙසීම ද වළකී. මෙවැනි සඥාවක් ගොදුර සතු පලා යාමේ හැකියාව පිළිබිඹු කරන රූපීය ස්වභාවය (හැකියා නිවේදනය ) හෝ තමා විලෝපිකයා දුටු බව (ප්‍රත්‍යක්ෂ නිවේදනය) දැනුම් දෙයි. මේ වර්ගයේ සංඥා විවිධ සත්ව කාණ්ඩ අතර බහුලව දැකිය හැක. උදා- මාළුවන් ( ගෝඩින් සහ ඩේව්ස් 1995), කටුස්සන් ( කුපර් සහ පිරිස 2004), කූර සහිත සතුන් (කාරෝ 1995), සාවුන් (හොලී 1993), ප්‍රයිමේටාවන් (සුබර්බහ්ලර් සහ පිරිස 1997), කෘන්තකයින් /ලෑටිගාන්නන් (ශෙලී සහ බිලම්ස්ටයින් 2005, ක්ලාර්ක් 2005), සහ කුරුල්ලන් (අල්වරේස් 1993, මර්ෆි 2006, 2007) සිය හැකියාව නිවේදනය කිරීම පිළිබඳ ප්‍රකට උදාහරණයක් නම් ඇන්ටිලොප් වර්ගයට අයත් තොම්ප්සන් ගැසල් මුවන් විලෝපිකයින් හමුවේ වේගයෙන් දුවමින් පලා යන අතර පිම්මේ  ගුවනට පොලා පැනීමයි, පර්යේෂණවලින් තහවුරුකර ඇති පරිදි ඉහත ආකාරයේ පලා යාම් විලෝපිකයා අභිබවා යාමේ හැකියාව පෙන්වමින් ලුහු බැඳීම පල රහිත බව දැනුම් දෙයි(කාරෝ 1995)
විලෝපිකයා ගොදුරට
ඇතැම් විලෝපිකයන් යම් යම් ආකාර වලින් ගොදුර වෙත කෙරෙන සන්නිවේදනයන් නිසා ගොදුර සත්වයාගේ හැසිරීමේ වෙනසක් සිදුවේ. බොහෝ විට මෙම වෙනස විලෝපිකයාට ගොදුර අල්ලා ගැනීම පහසු කරයි. මීට ප්‍රකට උදාහරණයක් නම් ඇන්ග්ලර් මාළුවායි. ඌගේ හනු වලට ඉදිරියෙන් පිහිටන අයුරින් නළලේ සිට එල්ලා වැටෙන මාංශමය වර්ධනයක් දක්නට ලැබේ.ඊට රුවටී  ඇම ගිලීමට සූදානම් වන කුඩා මාළුන් ඇන්ග්ලර් මාළුවාට ආහාරය කර ගැනීමt පහසු වේ.
සහජීවී විශේෂ
විවිධාකාර සහජීවන සබඳතා තුල අන්තර් විශේෂ සන්නිවේදනය දැකිය හැක. උදා - පිරිසිදු කිරීමේ මාළුවා හා ගෲපර් පද්ධතියයි. පිරිසිදු කිරීමේ මධ්‍යස්ථාන වලදී  ගෲපර් මාළුවා විශේෂ ඉරියව් පෙන්වමින්  \ පිරිසිදු කරගැනීමට අවශ්‍ය බව හා සූදානම් බව අඟවයි.
මානව - සත්ව සන්නිවේදනය
මිනිසා ගෘහාශ්‍රිත සතුන් ගේ හැසිරීම අවබෝධ කරගන්නා ආකාරය, ඔවුන්ට නියෝග දෙන විවිධ ක්‍රම අන්තර් විශේෂ සන්නිවේදනයේ නිර්වචනය හා ගැලපේ. අවස්ථාව අනුව එම සන්නිවේදනයන් විලෝපිකයාගෙන් ගොදුරට කෙරෙන සන්නිවේදන හෝ සහයෝගීතාව අඟවන සන්නිවේදනයන් ප්‍රතිබිම්භනය කරයි. සත්ව භාෂා පිළිබඳ නූතන පර්යේෂණයන් මානව - සත්ව සන්නිවේදනය ස්ථාපිත කර වීම පිළිබඳ වඩාත් නූතන පර්යේෂණයන් වුව ද ඒවායේ ස්වාභාවික සත්ව සන්නිවේදනයට ඇති අනුකූලත්වය සැක සහිතය.
දිව්‍ය සත්ප්‍රසාද මංගල්‍යය
thumb|දිව්‍ය සත්ප්‍රසාද මංගල්‍යය පෙරහැර. කාල් එමිල් ඩෝප්ලර් විසින් කැන්වස් මත තෙල් සායමින් ඇඳි චිත්‍රයකි.
දිව්‍ය සත්ප්‍රසාද මංගල්‍යය (ලතින් ක්‍රිස්තුස්  වහන්සේගේ ශ්‍රී ශරීරය සඳහා), යනු  ජේසුස් ස්වාමින් වහන්සේගේ  ශ්‍රී ශරීරය හා ශ්‍රී රුධීරය පිළිබඳ විශ්වාසය හා දිව්‍ය සත්ප්‍රසාදය තුල උන්වන්සේගේ නිරන්තර වැඩසිටීම පිළිබඳ විශ්වාසය හා එම සම්ප්‍රදායය ගාම්භීර්යය ලෙසින් සමරනු ලබන ලතින් සම්ප්‍රදායයට අයත් ජනවන්දනා ලිතෙහි   මහා මංගලෝත්සවයකි.
රුධිර සංසරණ පද්ධතිය
සංසරණ පද්ධතිය සමන්විත වන්නේ සෛල තුලට හා ඉන් පිටතට පෝෂණය වායු හා අපද්‍රව්‍ය ප‍්‍රවාහනය කරන අවයව පද්ධතියකිනි. මීට අමතරව එමගින් ශාරීරික උෂ්නත්වය පවත්වා ගැනීම ත් පී එච් අගය පවත්වා ගැනීම මගින් සිරුරේ සමස්තිථිය පවත්වා ගැනීමත් සිදු කරයි. මෙය සම්පූර්ණයෙන් ම රුධිරය ප‍්‍රවාහනය කරන ජාලයක් ලෙස සැලකෙන නමුත් ඇතැමුන් සංසරණ පද්ධතිය රුධිරය හා වසා පද්ධති දෙකම ඇතුලත් රුධිර-වසා පද්ධතිය ලෙසින් ද සළකනු ලබයි.
කොහා
thumbnail|දකුණ|කොහා කෝකිල කුලයට අයත් වන කොහා පරපුටු පක්ෂියෙකු ලෙස සලකනු ලබයි. එනම් අන් පක්ෂීන්ගේ කූඩු වල බිත්තර දමයි. නමුත් ඔවුන්ගේ විශේෂ 3 ක් පමණ කුඩුව තමන්ම සාදාගෙන බිත්තර දමයි. විද්‍යාත්මකව කොහා Cuculidae කුලයට අයත් වේ. කෝකිල කුලයට අයත් පක්ෂීන් නම්, ගුරු කොහා, කවුඩු කොහා, උකුසු කොහා, පතන මල් කොහා, වයිර ගුරු කොහා, නිල්මල් කොහා, පුංචි කොහා, ගෝමර කොහා, ශ්‍රී ලංකා වන රතු කොහා, ලෙසයි. කොහාගේ නාදය නිතර ඇසෙන්නේ අප්‍රේල් මාසයේ සිට අගෝස්තු මාසය දක්වාය. ඒ කාලය තුල කොහා බිත්තර දමන බැවිනි. කොහා බිත්තර දැමීමට ප්‍රදාන වශයෙන් කපුටු කූඩු යොදා ගනියි. අළු පාටට හිරු කොවුල් බිත්තර ප්‍රමානයෙන් මි:මි: 31×23 පමණ වේ. ලාකොළ පැහැති හොටක් ඇති ශ්‍රී ලංකා වත රතු මල් කොහාගේ මුහුණ රතු පාට වේ. ශරීරයේ උඩු පැත්ත කළුවන් කොළ පැහැති වන අතර උදරය ප්‍රදේශය සුදු පාට වේ. රතු මල් කොහා ලංකාවට අවේනික පක්ෂියෙකි. ප්‍රමාණයෙන් 23 cm පමණ වන කවුඩු කොහාගේ වලිගය කවුඩකුගේ මෙන් දෙකට බෙදී ඇත.
රුධිර සංසරණ පද්ධතිය
මිනිසාට සහ අනෙකුත් කශේරුක ජීවීන් ට සංවෘත රුධිර සංසරණ පද්ධතියක් ඇත. එනම් රුධිරය කිසි විටෙකත් ශිරා ධමනි සහ කේෂනාලිකා වලින් සැදි ජාලයෙන් පිටතට ගමන් නොකරයි. ඇතැම් අපෘශ්ටවංශීන් විවෘත රුධිර සංසරණයක් දරයි. ඇතැම් ප‍්‍රාථමික සත්ව වංශ සතුව සංසරණ පද්ධති නොමැත.
කොහා
වලිගයේ සුදුපාට වයිරම් සහිත බවක් දක්නට ලැබෙන බැවින් කවුඩාගෙන් කොහා වෙන් කර හඳුනාගත හැක. කවුඩු කොහාගේ ශරීරය සම්පුර්ණයෙන්ම කලුපාට වන අතර සුදුපාට තිත් දක්නට ලැබේ.
රුධිර සංසරණ පද්ධතිය
මීට වෙනස් ව වසා පද්ධතිය විවෘත පද්ධතියක ස්වභාවය ගනියි.
කොහා
ගෝමර කොන්ඩ කොහා ලෙස හඳුන්වන හොවුල් විශේෂය ප්‍රමාණයෙන් 35cm පමණ වන අතර උදරය ප්‍රදේශය සුදු පාට වන අතර පසුපස ප්‍රදේශය කලුපාට වේ. මොවුන්ගේ වලිග කොටස් සුදු පාට වන අතර කහකුරුල්ලන්ගේ කුඩු වල බිත්තර දමයි. ඉන්දියන් කොහා තද කළු පාටට හුරු අළු පැහැයක් ගන්නා අතර දුඹුරු පැහැයක්ද මිශ්‍රව පවතී. මොවුන්ද බිත්තර දමන්නේ පෙබරවාරි සිට ජුනි මාසය දක්වාය. කැලෑ වල තුරු මුදුන් වල ඉහලම ප්‍රදේශයේ වාසය කරන ඔවුන් වැඩි වශයෙන් දක්නට ලැබෙන්නේ පහතරට වියලි කලාපයේදීය.
තවද පහතරට වියලි කලාපයේ වැඩිපුර දක්නට ලැබෙන කොහා විශේෂයක් ලෙස නිල් මල් කොහා හඳුන්වයි. ගසක රිකිල්ලක සාදා ගන්නා කූඩුවක 31×25 mm ප්‍රමාණයේ බිත්තර 2 ක් දමන මෙම පක්ෂියා සුවපහසු කැදැල්ලක් නිර්මාණය කරන කුරුල්ලෙකි.
කැලය තුල නිහඬ බව බිඳහෙලන උකුසු කොහා සෙමෙන් පටන්ගන්න හඬ ක්‍රමයෙන් වැඩි කර ටික වෙලාවකින් එකවර නිහඬ වෙයි.මොවුන් දෙමලිච්ච්න්ගේ කුඩු වල බිත්තර දමයි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:පරපුටු කුරුල්ලෝ ප්‍රවර්ගය:කෝකිලයෝ
තමිල් නාඩු විමුක්ති හමුදාව
තමිල්නාඩු විමුක්ති හමුදාව (TNLA) යනු 1980 කාලයේ ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාව (IPKF) ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි අවධියේ ඉන්දියාවේ සංවිධානය වූ කුඩා බෙදුම්වාදී ව්‍යාපාරයකි. දෙමළ ජනතාව සඳහා වෙනමම නිදහස් දේශයක් (ද්‍රවිඩනාඩුව වැනි) හඹායාම, එම සංවිධානයේ මූලික අරමුණ විය. සංවිධානයේ නායකත්වය පොන්පරප්පි (Ponparappi) නම් ඉන්දීය ගම්මානයේ ඉංජිනේරු සිසුවෙකු වූ තමිසාරසන් (Thamizharasan) නැමැත්තෙකු විසින් හෙබවූ බව සඳහන්ය.
කුඩා බෝම්බ පිපිරවීම්, මිනිමැරීම් සහ බැංකු කොල්ලකෑම් කිහිපයකට හවුල්ව සිටි මෙම සංවිධානයේ නායකයා ඇතුළු සාමාජිකයින් සිව්දෙනෙකු, 1987 සැප්තැම්බර් 1 වැනිදිනදී බැංකුවක් කොල්ල කෑමට යාමේදී, පොන්පරප්පි ගම්මානයේ මිනිසුන් පිරිසක් විසින් අල්ලා දඬුවම් දුන් බව පැවසෙයි. නායක තමිසාරසන්ගේ මරණින් පසුව, මෙම සංවිධානය කුඩා කොටස් වලට භේදනය වී යන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරෙයි.
තමිල්නාඩු රජය විසින් මෙම විමුක්ති හමුදාව තහනම් කිරීමට කටයුතු සිදු කල අතර, ඉන්දියානු රජය විසින්ද මෙම සංවිධානය ත්‍රස්තවාදී සංවිධානයක් ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලදී.
එන්සයික්ලොපීඩියා බ්‍රිටැනිකා
ප්‍රවර්ගය:තවදුරටත් මුද්‍රණය නොකරන විශ්වකෝෂ
නලින් ද සිල්වා
ආචාර්ය නලින් ද සිල්වා ශ්‍රී ලාංකික සෛද්ධාන්තික භෞතික විද්‍යාඥයෙක්, දාර්ශනිකයෙක් සහ දේශපාලන විශ්ලේෂකයෙක් වන්නේය. ඔහු කැලණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ ගණිත අධ්‍යයන අංශයේ මහාචාර්යවරයකු වු අතර විද්‍යා පීඨයේ පීඨාධිපති ධූරය ද ඉසුලුවේය. ඔහු දැන් මියන්මාරයේ ශ්‍රී ලංකා තානාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කරයි.
1944 ඔක්තෝම්බර් 20 වන දින ශ්‍රී ලංකාවේ පානදුර, කෝවිල ගොඩැල්ලහිදී උපත ලැබූ ආචාර්ය නලින් ද සිල්වා සිය ප්‍රාථමික අධාපනය වෑකඩ(පානදුර) බෞද්ධාලෝක මහා විද්‍යාලය හා කොළඹ තර්ස්ටන් විද්‍යාලය යන විද්‍යාලවලින් ලබා ගත් අතර ද්විතියික අධාපනය සඳහා කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය.
ඔහු 1962 දී ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූ අතර 1967 දී ගණිතය පළමු පන්තියේ ‍ගෞරව උපාධියක් සමග සමත් විය. ඔහු 1970 දී සසෙක්ස් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් සෛද්ධාන්තික විශ්ව න්‍යාය විද්‍යාව පිළිබඳ සිය ආචාර්ය උපාධිය ලබා ගත්තේය. ඔහු විසින් සාපේක්ෂතාවාදයෙහි සාමාන්‍ය සිද්ධාන්ත ඇසුරින්, භ්‍රමණය වන අංශුවකට ප්‍රතිවිරුද්ධව ප්‍රක්ෂේපණය කරන ලද අංශුවක්, අවසානයේදී භ්‍රමණය වන අංශුවට සමානව භ්‍රමණය වන බවට ගණිතමය වශයෙන් අනාවැකි පල කළේය. මෙය පසු කාලීනව බ්‍රිතාන්‍ය-ඇමරිකානු ගවේෂණ කණ්ඩායමක් විසින් 1980 දී සොයාගනු ලැබීය.
නලින් ද සිල්වා මාක්ස්වාදී ට්‍රොට්ස්කිවාදී ලංකා සම සමාජ පක්ෂයේ සහ නව සම සමාජ පක්ෂයෙහි හිටපු සාමාජිකයෙක් වූ අතර මාක්ස්වාදියෙක් සහ සෛද්ධාන්තික භෞතික විද්‍යාඥයෙකු වශයෙන් එම දෙකෙහිම නීති හදාරමින් ඔහු මාක්ස්වාදයේ සහ බටහිර විද්‍යාවෙහි පදනම පිළිබඳ දැඩිලෙස ප්‍රශ්න කිරීමට පෙළඹිණි. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, සංස්ථාපිත බටහිර දැනුමෙහි පදනම සහ ලොවපුරා එහි ආධිපත්‍යය විවේචනය කරමින් 1986 දී ඔහු විසින් මගේ ලෝකය රචනා කළේය. මෙය තුළින් තව දුරටත් ඥාන විභාගය සහ සත්භාව විචාරය පිළිබඳ හැදෑරීමකට යොමු වූ අතර එහිදී ඔහු විසින්, සංවේදන ඉන්ද්‍රියයන්ට, සංස්කෘතියට සහ මනසට සාපේක්ෂව මිනිසා විසින් දැනුම ගොඩනැගීමේ පදනම ලෙස චින්තනය නමැති සංකල්පය හඳුන්වා දී එය වැඩි දියුණූ කළේය. ඔහුගේ ලේඛනය, ගුණදාස අමරසේකර විසින් යෝජනා කළ ජාතික චින්තනයෙහි න්‍යායාත්මක සහ දාර්ශනික පදනම මත සකස් වී ඇත.
නලින් ද සිල්වාගේ කෘති සහ දේශන, එමෙන්ම ඔහු විසින් කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ ගණිතය ඉගැන්වීමේ යෙදෙන අතරතුර සිය මග පෙන්වීම ලබා දුන් ගවේෂකයෝ සංවිධානය, සහ ඔහු විසින් ලේකම් ධූරය දරන චින්තන පර්ෂදය සංවිධානය, ශ්‍රී ලාංකීය සමාජය වෙත නිසැක බලපෑමක් එල්ලකර ඇත.
නලින් ද සිල්වා ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්ව විද්‍යාල ගුරු සංගම් සභාවේ (FUTA) මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ කැළණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ විශ්ව විද්‍යාල ගුරු සංගමයේ සභාපති වන්නේය. ඔහු විසින් පුවත්පත් ලිපි එක් දහස් පන්සියයකට වඩා පළ කොට ඇති අතර එහි වූ සමහර ලිපි කාලය වෙබ් අඩවියේ ඇතුළත් කර ඇත.
විද්‍යාලංකාර විවරණය
ආචාර්ය නලින් ද සිල්වා හා ඔහුගේ ශිෂ්‍ය සුරාජ් චන්දන හා විසින් කැළැණි (විද්‍යාලංකාර) සරසවියේ සිදු කළ න්‍යායික හා පරියේෂණ කටයුතු වල ප්‍රතිඵල වශයෙන් විද්‍යාලංකාර විවරණය ඉදිරිපත් කැරුණි. ඔහු මෙ මඟින් අංශුවල තරංග ස්වභාවය ප්‍රතික්ෂේප කරමින් ද්විත්ව සිදුරු පර්යේෂණයේ දී තිරයට ළඟාවීමට පෙර අංශුව එක විට දී මැ සිදුරු දෙකෙහි මැ පෙනී සිටින බව පවසයි.
මතභේදාත්මක පර්යේෂණ
2010 දී ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරුමැද පළාතේ දීර්ඝ කාලයක සිට පවතින වකුගඩු රෝග සම්බන්ධව එවකට කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ රසායන විද්‍යා අංශ ප්‍රධාන මහාචාර්ය ප්‍රියානි පරණගම ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් කණ්ඩායමක් විසින් පර්යේෂණයක් පවත්වන ලදි. එවකට එම සරසවියේ විද්‍යා පීඨාධිපතිව සිටි නලින් ද සිල්වා මහතා මෙම කණ්ඩායමේ උපදේශකයකු වශයෙන් කටයුතු කලේය[1]. මෙම පර්යේෂණයේ ප්‍රතිඵල 2011 වර්ෂයේ ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදි. පර්යේෂක කණ්ඩායම උතුරුමැද පලාතේ පානීය ජලයේ, ශාක වල, සහල් වල සහ අනිකුත් නියැදියන්හි ආසනික් අධික ප්‍රමාණ වලින් අඩංගු වන බව ප්‍රකාශ කලේය. මෙම ආසනික් ආනයනික කෘමිනාශක වලින් පරිසර පද්ධතියට එකතු වූ බව ඔවුන්ගේ චෝදනාව විය[2]. නමුත් පර්යේෂණයට අදාල දත්ත ප්‍රසිද්ධ කිරීම ඔවුන් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබීම නිසා මෙම නිගමනයේ නිරවද්‍යතාවය පිලිබදව සැක මතු විය.
මෙම පර්යේෂණයේ ප්‍රතිඵල ප්‍රකාශ කිරීම නිසා ශ්‍රී ලංකාවේ කෘෂිකර්ම ක්ෂේත්‍රයේ ඇති වූ කැලඹීම හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකා කාර්මික තාක්ෂණික ආයතනය (Institute of Industrial Technology) විසින් මෙම ක්ෂේත්‍රයට අදාල එම ආයතනයේ පර්යේෂණ වල ප්‍රතිඵල ප්‍රසිද්ධ කරන ලදි. එම ආයතනය Hydride Generation Atomic Absorption Spectrometry නම් ක්‍රමවේදය යොදාගෙන කල පරීක්ෂා වලදී ලංකාවේ සහල් නියැදි වල ආසනික් ඉහල ප්‍රමාණ වලින් අඩංගු බව තහපුරු වී නැත. ලංකාවේ භාවිතා වන කෘෂි රසායන වර්ග 28ක් අතරින් 3ක පමණක් ආසනික් අඩංගු වන අතර, ඒවායේද නලින් ද සිල්වාගේ කණ්ඩායම චෝදනා කරන ආකාරයේ විශාල ප්‍රමාණ වලින් ආසනික් අඩංගු නොවන බවද එම ආයතනය තහවුරු කලේය. මීට නලින් ද සිල්වාගේ කණ්ඩායමේ පිලිතුර වූයේ ආසනික් ප්‍රමාණ සම්බන්ධ තොරතුරු තමන්ට ලබා දුන්නේ සම්‍යක් ද්රුෂ්ටික දෙවිවරු[3] බවත්, එම තොරතුරු පර්යේෂණ පත්‍රිකාවක ඇතුලත් කළහොත් කර්තෘත්වය ගැන ගැටළු මතුවන බැවින් ඒවා ප්‍රකාශ කල නොහකි බවත්ය. වැඩිදුරටත් ප්‍රශ්න කිරීමේදී එම තොරතුරු නාත දෙවියන් විසින් දුන් බව නලින් ද සිල්වා ප්‍රකාශ කළේය[4]. මෙම පිලිතුර විද්‍යාත්මක නොවන බවට එල්ල වූ චෝදනාවට නලින් ද සිල්වාගේ පිළිතුර පහත දැක්වේ. "මෙය ඉතා සරලයි. අපට මහාචාර්ය වරුන් පෙනේ. මහාචාර්යවරුන්ට ආසනික් නොපෙනේ. අපට දෙවිවරුන් නොපෙනේ. දෙවිවරුන්ට ආසනික් පෙනේ. මා මෙහි ඇති සමමිතියට කැමතියි. ඊනියා විද්‍යාත්මක ක්‍රමය බොරුවක් බව මම දනිමි[5]". මහාචාර්ය පරණගම මේ ප්‍රකාශය ප්‍රතික්ෂේප නොකල අතර තමන්ට ආසනික් ගැන හෙලි කලේ කතිකාචාර්ය වරයකුගේ භාර්යාව බවත්, ඇයට දෙවියන් සමග කතාබහ කල හැකි බවත්, ඒ තොරතුරු තම පර්යේෂණයට විද්‍යාත්මකව යොදාගත් බවත් පැවසීය[6]. ශ්‍රි ලංකා විද්‍යාභිවර්ධන සංගමය මෙම පර්යේෂණය, එහි ක්‍රමවේදය හා ප්‍රතිඵල ප්‍රතික්ෂේප කරමින් 2011 ජූලි මාසයේ ප්‍රකාශයක් නිකුත් කලේය [7]. එහෙත් නලින් ද සිල්වා ආසනික් සම්බන්ධ තම ප්‍රකාශ කිසිවක් මේ දක්වා ඉල්ලා අස්කරගෙන නැත.
ග්‍රන්ථ නාමාවලිය
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:මහාචාර්යවරු - ශ්‍රී ලංකා
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:තර්ස්ටන් විද්‍යාලයේ ආදි සිසුවෝ ප්‍රවර්ගය:1944 උපත්
නවීන විද්‍යාව විසින් පිලිනොගන්නා මත සහ ව්‍යවහාර
නවීන විද්‍යාව විසින් පිලිනොගන්නා මත සහ ව්‍යවහාර ලෙස සලකනු ලබන්නේ නවීන විද්‍යාව විසින් පිලිගත් ක්‍රමවේදයන් අනුගත නොවන, ඔප්පු කිරීම සඳහා සාදක ප්‍රමාණවත් නොවන, විශ්වාසනීය ලෙස පරීක්‍ෂාකල නොහැකි හෝ නවීන විද්‍යාවේ තත්‍වයට නොගැලපෙන මත සහ ව්‍යවහාරවේ.
WinRAR
'''WinRAR යනු වින්ඩෝස් සඳහා ඇති, ගොනු කිහිපයක් එක ගොනුවක් හෙවත් archiver එකක් ලෙස සකසන හා ගොනු සංකෝචනය කිරීමට බාවිතා කරන මෘදුකාන්ගයකි, එය shareware එකකි. එය, RAR ගොනු විචයනය කරන්න හෝ Zip ගොනු සන්ස්කරනයට යොදා ගැනෙ.'''
(මෙය ෂෙහාන් තුශාර හෙහේමාල් විසිනී)
රිසිමන් අමරසිංහ
මහාචාර්ය රිසිමන් අමරසිංහ නාමය ශ්‍රී ලංකා සීතාවක ඉතිහාසය යන නාමයෙන් වෙන් කළ නොහැක. එයට හේතුව සීතාවක යුගයේවැළලී ගිය වෘතාන්ත සොයා එතුමා ගමන් කළ යාත්‍රාවයි. එය හුදෙක් එක් පර්‍යේක්ෂනයකකට සීමා වූවක් නොවීය. සීතාවක රාජ්‍යයට අයත්ව පැවති භූමි තුල නිරන්තරයෙන්ම කළ පර්‍යේක්ෂන වල ප්‍රතිපල ලෙස ඉපැරණි පුස්කොල පොත් සහ තෝම්බු අධ්‍යනය තුලින් සහ වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමියන්ගේ පැරණි මුද්‍රණය වූ සහ නොවු වාර්ථා ඇසුරින් සකසා ගත්තා වූ ත් ඉතිහාසයක් ගොඩනගා ගත හැකි විය. උඩරට වීරසුන්දර බණ්ඩාර අතින් ඝාතනයට ලක්වූ ධර්ම බණ්ඩාර වෘතාන්ත කතාව සමඟ වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමියන්ගේ වර්ශකණ්ඩරාෂ්ට්‍ර කෘතියේ සබඳතාවය අවබෝධ කරගන එහි අතිශයෝක්ති ඉවත් කරමින් නව පෙරළිකාර වාර්ථාවක් සැකසීමට එතුමා සමත් විය.
ගූගල්
ගූගල් යනු බහු ජාතික සමාගමකි.
ගූගල් සංස්ථාපිත සමාගම යනු අන්තර්ජාලය හා සම්බන්ධ නිපැයුම් හා සේවාවන් හී විශේෂිකරණය වු ඇමරිකානු බහුජාතික සමාගමක් වන අතර අන්තර්ජාල සෙවුම්,ක්ලවුඩ් කම්පියුටින්,මාර්ගගත(online) වෙළෙඳ දැන්වීම් වැනි දෑ එහි සේවා කිහිපයකි.සමාගම වැඩි ලාභ ප්‍රමාණයක් උපයන්නේ දැන්වීම් මඟිනි.
ගූගල් සමාගම ආරම්භ කරනු ලැබුවේ සර්ජි බ්‍රින් සහ ලැරී පේජ් විසින් ස්ටැංෆර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ පරිගණක විද්‍යාව පිළිබඳ අචාර්ය උපාධ්ය හදාරමින් සිටින අතරතුරදී ය.
ඉතිහාසය
ලැරී පේජ් සහ සර්ජි බ්‍රින් විසින් පර්යේෂණ ව්‍යාපෘතියක් ලෙස 1996 ජනවාරි මාසයේදී ගූගල් සමාගම අරඹන ලදී. ඔවුන් කැලිෆෝනියාවේ "ස්ටැන්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ" ආචාර්ය උපාධිධාරීන් ය. සාම්ප්‍රදායික සෙවුම් යන්ත්‍ර සෙවුම් කොන්දේසි මෙම වෙබ් පිටුවේ පෙනී කොපමණ වතාවක් ගණන් විසින් ප්රතිඵල ස්ථානය අතර, එම වෙබ් අඩවි දෙක අතර සබඳතා විශ්ලේෂණය බව වඩාත් හොඳ ක්රමයක් ගැන ලෝඩ්. ඔවුන් මෙම නව තාක්ෂණය නම් පිටු ශ්රේණි ; එය වෙබ් අඩවියේ තීරණය අදාළ මුල් අඩවිය නැවත සම්බන්ධ පිටු සංඛ්යාව සහ එම පිටු හා එහි වැදගත්කම, විසින්.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ගූගල්
ලිංගික සංසර්ගය
thumb| මිනිසුන්ව අතර වඩාත් සුලබ සංසර්ගික ඉරියව්ව වන [[මිෂනරි පිහිටුව|සාම්ප්‍රදායික ඉරියව්ව (missionary position) හි ලිංගික සංසර්ගය, එඩුවර්ඩ්-හෙන්රි ඇව්රිල් ගේ සිතුවමකි. ]]
ලිංගික සංසර්ගය යනු හුදෙක් වින්දනයක් ලැබීමට හෝ ප්‍රජනනය පිණිස හෝ එකී අරමුණු දෙක ම පිණිස පුරුෂ ශිශ්නය ස්ත්‍රී යෝනිය තුළට ඇතුළු කිරීමේ සහ යෝනිය තුළ තිබිය දී ම තෙරපමින් ඉදිරියට හා පසුපසට කිරීමේ ක්‍රියාවයි.Sexual intercourse most commonly means penile–vaginal penetration for sexual pleasure and/or sexual reproduction; dictionary sources state that it especially means this, and scholarly sources over the years agree. See, for example;
මෙම ක්‍රියාව විෂමලිංගික යුවලක් අතර කායික සමීපතාව පෙන්නුම් කරන අතර මිනිසුන් අතර හුදෙක් ශාරීරික හෝ මානසික වින්දනය පිණිස ද භාවිත විය හැකි ය. එමෙන් ම එය විෂමලිංගික පෙම්වතුන් දෙදෙනෙක් හෝ යුවලක් අතර බැදීම වැඩිදියුණු කිරීමට ද හේතු වේ.
ලිංගික සංසර්ගය තුළින් එකෙකු තුළ පවතින ලිංගිකමය රෝග අනිකා වෙත ආසාදනය වීමේ ඉඩකඩක් ද පවතින බැවින් මේ සිදුකිරීමේ දී ආරක්ෂිත ලිංගික හැසිරීම් අනුගමනය කිරීමට දිරිමත් කිරීම සිදුකෙරේ.
විවිධ නීති පද්ධති තුළ ඇතැම්විට සංස්කෘතික අවශ්‍යතා ද හේතුවෙන් විවිධ පුද්ගල කාණ්ඩයන් හෝ සබදතාවන් අතර ලිංගික සංසර්ගය සම්බන්ධයෙන් සීමාවන් හෝ තහංචි පණවා තිබෙනු දැකිය හැකි ය. නිදසුන් ලෙස ලේ ඥාතීන් අතර, බාලවයස්කරුවන් සමග, ගණිකාවන් සමග, සතුන් සමග, අවිවාහකයන් අතර, විවාහයට පරිබාහිර පාර්ශ්වයන් සමග ලිංගික ව එක්වීම තහනම් කර තිබෙන අවස්ථා දැක්විය හැකි ය. සියලුම රටවල මේ සෑම ආකාරයක ම තහනම් කිරීම් දක්නට නැති වුව ද සෑම රටක ම පාහේ බාලවයස්කරුවන් සමග ලිංගික ව එක්වීම මෙන් ම කාන්තාවක් සමග ඇගේ කැමැත්තෙන් තොර ව ලිංගික ව එක්වීම ද තහනම් කර තිබේ. ලිංගික සංසර්ගය හෝ වෙන යම් ලිංගික ක්‍රියාවක් සම්බන්ධයෙන් පුද්ගලයකු ගන්නා තීරණ කෙරෙහි ආගමික මත ද බලපෑමක් සිදුකරයි. නිදසුන් ලෙස කන්‍යාභාවය සංකල්පයේ බලපෑම දැක්විය හැකි ය. එමෙන් ම ආගමික මත ලිංගික සංසර්ගය හෝ වෙන යම් ලිංගික ක්‍රියා සම්බන්ධ නෛතික සහ ප්‍රතිපත්තිමය කාරණා කෙරෙහි ද බලපෑම් කළ හැකි ය. ලිංගිකත්වය පිළිබද ආගමික මත ආගමින් ආගමට මෙන් ම එක ම ආගමක ද විවිධ පාර්ශ්වයන්/නිකායන් අතර වෙනස් වෙයි. කෙසේනමුත් අනාචාරය හෙලාදැකීම වැනි සැමට පොදු ආකල්ප ද දැකිය හැකි ය.
ඇතැම් සත්ත්ව විශේෂයන්හි ලිංගික සංසර්ගය යෝනියක සහභාගීත්වයෙන් තොර ව සිදු වේ. නිදසුන් ලෙස ගුදය, මූත්‍ර විවරය සහ ප්‍රජනක විවරය යන තුනට ම එක් පොදු විවරයක් (ජම්බාලියක්) පවතින සතුන්ගේ ඒ හරහා පිරිමි සතුන් ශුක්‍රාණු ඇතුළු කිරීම දැක්විය හැකි ය. බොහෝ ක්ෂීරපායී විශේෂ තුළ විරුද්ධ ලිංගිකයන් යුගල වීම සහ සංසර්ගය මදන සමය (ස්ත්‍රී ප්‍රජනක චක්‍රය තුළ සඵලතාවය උච්ඡත ම කාල සීමාව) තුළ සිදු වන්නේ ප්‍රජනනය සාර්ථක වීමේ වැඩි සම්භාවිතාවක් උදාකරගනිමිනි. කෙසේනමුත් බොනොබෝ, ඩොල්ෆින් සහ චිම්පන්සින් ගැහැනු සතා මදන සමයේ (estrus) සිටියත් නැතත් ලිංගික ව එක්වන බව සොයාගෙන තිබේ. එසේ ම මෙම සතුන් අතර සමලිංගික චර්යාවන් ද දක්නට ලැබෙන බව සොයාගෙන තිබේ. මෙම සතුන් අතර ලිංගික සංසර්ගය මදන නොවන සමයන් තුළ සිදුවීම මිනිසුන් මෙන් ම ඔවුන් ද එය වින්දනය පිණිස සිදුකරන්නක් බවට සාක්ෂියක් ලෙසත් ඔවුන්ගේ ප්‍රජා බැදීම් වැඩිදියුණු කිරීමට හේතු සාධකයක් ලෙසත් සලකා තිබේ.
උත්තේජනය
ලිංගික සංසර්ගය හෝ වෙන යම් ලිංගික ක්‍රියාවක් පුලුල් පරාසයක පැතිරෙන ලිංගිකව උත්තේජනය කිරීම් අන්තර්ගත කරගත හැකි අතර ඒවා ශාරීරික හෝ මානසික විය හැකි ය. මිනිසුන් අතර බහුල ව භාවිත වන සම්ප්‍රදායික ඉරියව්ව (missionary position) හැරුණු විට තවත් සංසර්ගික ඉරියව් රැසක් ම පවතී. එසේ ම ඇතැම්විට ලිංගික-කෙළිබඩු ද යොදාගැනේ. ලිංගික හැසිරීම්වලට පෙර යුවල පෙරකෙළියේ නිරත වීම බොහෝවිට දැකගත හැකි අතර මෙය සහකරුවන් දෙදෙනා අතර ලිංගික ආවේගය ඇතිකිරීම සිදුකරන අතර ශිශ්නය සෘජුවීම, යෝනියේ ස්වාභාවික ලිහිසි දියර ගැලීම ද සිදුවීමට හේතු වන බැවින් සංසර්ගය සාර්ථක ව සිදුවීමට හේතු වේ. ලිංගික සංසර්ගය අතරතුර වුව ද සිපගැනීම, ලිංගිකමය ලෙස ස්පර්ශ කිරීම වැනි ක්‍රියා මගින් ද ලිංගික තෘප්තිය ළගාකරගැනීම මිනිසුන් අතර නිතර දැකිය හැකි ය.
අග්‍රේශ (primate) නොවන සත්ත්ව විශේෂවල ගැහැනු සතුන් මදන සමයේ දී පමණක් ලිංගික ව එක් වන නමුත් කාන්තාවන්ට සිය ඔසප් චක්‍රයේ ඕනෑම අවස්ථාවක දී ලිංගික එක්විය හැකි ය. විවිධ ජීවි විශේෂවල ලිංගික ෆෙරමෝන ලිංගික සංඥා නිකුත් කිරීමට උදව් වන නමුත් මිනිසුන් තුළ ෆෙරමෝන හදුනාගැනීමේ හැකියාව දුබල වී ඇති අතර එය අවශිෂ්ඨයක් පමණක් වේ. අග්‍රේශ නොවන විශේෂවල ගැහැනු සතුන් සංසර්ගයේ දී ස්වෙච්ඡාවෙන් ම ලෝර්ඩෝසිස් ඉරියව්වේ ස්ථානගත වන අතර අචල ව සිටිති. නමුත් මෙකී සංසර්ගාශ්‍රිත චාලකමය ප්‍රතීක ක්‍රියා කාන්තාවන් තුළ තවදුරටත් නො පවතී.
මානව ස්ත්‍රීන් සදහා ලිංගික ක්‍රියාවලිය තුළ දී භගමණියේ උත්තේජනය සුවිශේෂී කාර්යභාරයක් ඉටුකරන අතර 70%-80% ක කාන්තාවන් පිරිසකට සුරතාන්තයට පත්වීමට භගමණිය වෙනම ම (අතින් හෝ මුඛයෙන්) උත්තේජනය කිරීම අවශ්‍ය වේ. කෙසේනමුත් ලිංගික සංසර්ගය තුළ වක්‍ර ව සිදුවන භගමණියේ උත්තේජනය ද ඇතැම්විට ප්‍රමාණවත් විය හැකි ය. මේ නිසා භගමණිය උත්තේජනය වීමේ හැකියාව වැඩිකිරීම පිණිස ඇතැම් යුවලයෝ, කාන්තාව ඉහළින් පිහිටන සංසර්ගික ඉරියව් (women in top position) යොදාගැනීම මෙන් ම සම්ප්‍රදායික ඉරියව්ව තුළ ම හිදිමින් භගමණිය උත්තේජනය වීම වැඩිකරගැනීමේ අදහසින් කලව, ඉග වේගයෙන් උස් පහත් කරමින් ලිංගික හැසිරීම සමග සමපාත රිද්මයකින් තෙරපවීම සිදුකරති.
ගුදය, ගුදමාර්ගය හෝ ගුද කපාටය උත්තේජනය කරමින් ලිංගික වින්දනයක් සැපයීම හෝ ලැබීම ගුද ලිංගික ක්‍රියා (anal sex) යනුවෙන් හැදින්වේ. මෙය සාමාන්‍යයෙන් ව්‍යවහාර වන්නේ පිරිමියකුගේ ශිශ්නය තවත් අයකුගේ ගුදය තුළට ඇතුලු කිරීමෙන් ලිංගික වින්දනය ලැබීමේ/සැපයීමේ ක්‍රියාව (ගුද/පායුක සංසර්ගය) හැදින්වීමට වන නමුත් ලිංගික කෙළිබඩු හෝ ඇගිළි ගුදයට ඇතුලු කිරීම හෝ මුඛය මගින් ගුදය උත්තේජනය කිරීම (anilingus) ද ඉන් අදහස් විය හැකි ය.
ලිංගික අවයව හෝ ගුදය උත්තේජනය කිරීම සදහා මුඛය යොදාගනිමින් සිදුකරන ඕනෑම ලිංගික ක්‍රියාවක් මුඛ ලිංගික ක්‍රියා (oral sex) යනුවෙන් හැදින්විය හැකි ය. Oral sex is sometimes performed to the exclusion of all other forms of sexual activity, and may include the ingestion or absorption of semen (during fellatio) or vaginal fluids (during cunnilingus).
භගමණිය, යෝනිමුව ආශ්‍රිත සෙසු පෙදෙස, යෝනිය හෝ ගුදය මතින් අත්ළ සහ ඇගිළි මෙහෙයවීමෙන් ලිංගිකව උත්තේජනය කිරීම සහ ලිංගිකව කුලප්පු කිරීම ඇගිළි එබීම (fingering) වේ. මෙය ලිංගික හැසිරීමක එක ම ක්‍රියාව ලෙසින් මෙන් ම පෙරකෙළිය හෝ වෙනත් ලිංගික ක්‍රියාවක අංගයක් ලෙස ද සිදුවිය හැකි ය.
ආරක්ෂිත ලිංගික හැසිරීම් සහ උපත් පාලන ක්‍රම
විෂමලිංගික යුවලයන් අතර භාවිත වන ආරක්ෂිත ලිංගික හැසිරීම් ක්‍රම ගණනාවක් පවතින අතර නිර්-අන්තර්ග්‍රාහක ක්‍රමවලින් පමණක් ලිංගික වින්දනය ලැබීම ද ඉන් එකකි. එමෙන් ම ඔවුහු මුඛ හෝ ගුද සංසර්ගය උපත් පාලන ක්‍රමයක් ලෙස ද භාවිත කරති. නමුත් ගුද සංසර්ගය හෝ වෙනත් එවැනි ලිංගික ක්‍රියාවක (අන්තර්ගාත්‍රා-සංසර්ගය හෝ වෙන යම් ආකාරයකින් එකිනෙකාගේ ලිංගික අවයව අතර ඝර්ෂණයක) නියුතු වුව ද එහි දී ශිශ්නය යෝනියට සමීප වී තිබී, ඉන් නිකුත් වන ශුක්‍රාණු යෝනි මුව සමීපයේ තැන්පත් වී, එම ශුක්‍රාණු යෝනි ස්‍රාවයන් මගින් යෝනිය තුළට රැගෙන ගියේ නම් එවන් අවස්ථාවක දීද ගැබ් ගැනීම සිදු විය හැකි ය. ශිශ්නය යෝනියට සමීප නොවූ අවස්ථාවක දී ද ශුක්‍ර තරලය තැවරුණු අතැගිළි (හෝ වෙන යම් ලිංගික නොවන අවයවයක්) යෝනියෙහි ස්පර්ශ වීමෙන් ද ගැබ් ගැනීමේ අවදානමක් පවතී.
කොන්ඩම හෙවත් උපත් පාලන කොපු උපත් පාලනය සදහා මෙන් ම ආරක්ෂිත ලිංගික හැසිරීම් පවත්වා ගැනීම සදහා ද භාවිත වෙයි. ලිංගික සම්ප්‍රේෂණ රෝග වළක්වා ගැනීමේ ක්‍රමයක් ලෙස එය නිතර නිර්දේශ කරනු ලැබේ. National Institutes of Health (NIH) සහ ලෝක සෞඛ්‍යය සංවිධානයේ වාර්තාවලට අනුව නිවැරදි ව සහ චිරකාලීන ව සිදුකරන ලැටෙක්ස් කොන්ඩම භාවිතය එච්. අයි. වී./ඒඩ්ස් ආසාදනය වීමේ අවදානම (එයින් තොර ව සංසර්ගයේ යෙදීමට සාපේක්ෂව) දළ වශයෙන් 85-99%ක ප්‍රතිශතයකින් අඩුකරන බව පෙනී යයි. කෙසේනමුත් මුඛ සංසර්ගය පිණිස කොන්ඩම භාවිතා කෙරෙන්නේ කලාතුරකින් වන අතර ගුද සහ මුඛ සංසර්ගයන් පිණිස කොන්ඩම භාවිතා කිරීම ආශ්‍රිත සමීක්ෂණ ද සිදු ව ඇත්තේ ඉතා අඩු වශයෙනි. ලිංගික ව සම්ප්‍රේෂණය වන රෝග වළක්වා ගැනීමේ වඩාත් ම ප්‍රතිඵලදායක ක්‍රමය වන්නේ යෝනික සංසර්ගය, ගුද සංසර්ගය හෝ මෞඛ ලෝලනය වැනි කිසිදු අන්තර්ග්‍රාහක ලිංගික ක්‍රියාවකින් වැළකී සිටීම ය.
උපත් පාලනය සම්බන්ධයෙන් ගන්නා තීරණ සහ ගත හැකි විකල්ප කෙරෙහි ආගමික මත, ස්ත්‍රී-පුරුෂ භූමිකාවන් සහ ජනවිශ්වාස වැනි සංස්කෘතික සාධක බල පෑමට ඉඩකඩ තිබේ. අයර්ලන්තය, ඉතාලිය, පිලිපීනය වැනි දැඩි කතෝලික රටවල දින ගණන/කැලැන්ඩර් ක්‍රමය මගින් සිදුකරන උපත් පාලනය කෙරෙහි වැඩි අවධාරණයක් සහ අනෙකුත් උපත් පාලන ක්‍රම කෙරෙහි අකමැත්තක් ද දැකිය හැකි ය. ලෝක මට්ටමින් ගත් කළ වද සැත්කම් කිරීම ප්‍රචලිත ම උපත් පාලන ක්‍රමයක් වන අතර අන්තර්ගර්භාෂික මෙවලමක් තැන්පත් කිරීම (IUD)/ලූපය ප්‍රතිවර්තනය කළ හැකි ගැබ් වැළකුම් ක්‍රම අතරින් වඩාත් ම ප්‍රචලිත සහ ඵලදායී ක්‍රමය වේ. පිළිසිදගැනීම සහ ගැබ් වැළකුම් ක්‍රම (contraception) සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල නම් ජීවිතය සහ මරණය අතර තත්ත්වයන් උදාකර තිබේ. ඒ සෑම කාන්තාවන් 3න් 1ක් ම අවුරුදු 20ට පෙර දරුඋපතක් සිදුකිරීම හේතුවෙනි. කෙසේනමුත් මෙම රටවල සිදුවන අනාරක්ෂිත ගැබ්ගැනීම්වලින් 90%ක් ම ඵලදායී ගැබ් වැළකුම් ක්‍රම භාවිතයෙන් වැළැක්විය හැකි ය.
ප්‍රජනනය
මානව ප්‍රජනනය ස්වාභාවික වශයෙන් සිදුවන්නේ යෝනි-ශිශ්න සංසර්ගය ආධාරයෙනි. ඒ පුරුෂ ජන්මාණු සෛල වන ශුක්‍රාණු අන්තර්ගත ශුක්‍ර තරලය පිරිමියාගේ ශිශ්නය තුළින් යෝනිය තුළට විදිනු ලැබීමෙනි. යෝනි විවරයෙන් ඇතුළු වන ශුක්‍රාණු ගැබ්ගෙල ඔස්සේ ගර්භාෂයටත්, එතැනින් පැලෝපියානු නාල තුළටත් ගමන් කරයි. එක් ශුක්‍ර විදුමක් තුළින් වරකට ශුක්‍රාණු මිලියන ගණනක් ඇතුලු වේ. ඒ සංසේචනය වීමේ සම්භාවිතාවය වැඩි කරමිනි. නමුත් එක් ශුක්‍රාණුවක් ඩිම්බයක් සංසේචනය කිරීමට ප්‍රමාණවත් වේ. සරු ඩිම්බයක් පැලෝපියානු නාල තුළ මුණගැසුණු විට පුරුෂ ජන්මාණුව ඒ සමග එක් ව සංසේචනය වන අතර ඉන් අනතුරු ව නව කළලයක් බිහි වේ. සංසේචිත ඩිම්බයක් ගර්භාෂයට පැමිණි විට ගර්භාෂ බිත්තියේ (එන්ඩොමෙට්‍රියමේ) රෝපණය වන අතර ස්ත්‍රියගේ ගර්භනීබව ඉන් අනතුරුව ඇරඹේ.
ලිංගික සංසර්ගයෙන් පසු ප්‍රජනනය සිදුවීමට වැඩි නැඹුරුවක් පෙන්වා ඇත්තේ (වැඩි ගැබ්ගැනීම් ගණනක් සිදු වන්නේ) ඔසප් චක්‍රය තුළ, ඔසප්වීමෙන් පසු එළඹෙන පළමු හෝ දෙවන දිනට දින 5කට කලින් කාලය තුළ ය. ප්‍රජනනය සිදුවීමේ ඉඩකඩ වඩාත් වැඩිකිරීමට සෑම දින 1ක් 2ක් සදහා ම හෝ සෑම දින 2ක් 3ක් සදහා ම ලිංගික සංසර්ගයේ යෙදීමට ද නිර්දේශ කරති. යෝනිය තුළට ශුක්‍ර තරලය විදීම සිදුවන තාක් දුරට ප්‍රජනනය සිදුවීමට ඇති ඉඩකඩ කෙරෙහි යොදාගන්නා ලිංගික ඉරියව්වල බලපෑමේ කිසිදු වෙනසක් නොමැති බව අධ්‍යයන විසින් පෙන්වා දී තිබේ.
අවදානම්
ලිංගික සබදතා (එනම් යෝනිමය, ගුද, මුඛ සංසර්ගයන් හෝ අනාරක්ෂිත ලිංගික හැසිරීම්) මගින් පැතිරෙන බැක්ටීරියා, වයිරස හා පරපෝෂිතයන් හා එම ආසාදන ලිංගික ව සම්ප්‍රේෂණය වන රෝග ලෙස හැදින්වේ. මුඛ සංසර්ගය යෝනිමය හා ගුද සංසර්ගයට වඩා අවදානම්සහගත බවින් අඩු ය. බොහෝ අවස්ථාවන්වල දී ලිංගික සම්ප්‍රේෂණ රෝග, රෝග ලක්ෂණ නොපෙන්වන අතර තමා ද නොදැනුවත් ව ලිංගික සහකරුවකුට හෝ වෙනත් අයකුට රෝගය කෙනකු වෙතින් සම්ප්‍රේෂණය වීමට වැඩි අවදානමක් මේ නිසා පවතී.
සෑම වසරක ම ලිංගික ව සම්ප්‍රේෂණය වන රෝග ආසාදනය වීමේ නව සිද්ධි මිලියන 19ක් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තුළින් වාර්තා වේ. 2005 වසරේ දී ලෝක සෞඛ්‍යය සංවිධානය ඇස්තමේන්තු කළ පරිදි වයස 15ත් 49ත් අතර සිටින මිලියන 448ක පිරිසකට වසරක් තුළ (සිපිලිස්, ගොනෝරියා, ක්ලැමීඩියා වැනි) සුව කළ හැකි ලිංගික සම්ප්‍රේෂණ රෝග වැළදී ඇත. ඇතැම් ලිංගික සම්ප්‍රේෂණ රෝග ලිංගිකමය වණ වැනි ලක්ෂණ පෙන්විය හැකි අතර මෙවැනි ලක්ෂණ නොපෙන්වන රෝග ද ඇතුලුව මෙම රෝග එච්. වී. අයි. ආසාදනය වීමේ හා අන් අයට සම්ප්‍රේෂණය කිරීමේ අවදානම දස ගුණයක් දක්වා වැඩි කරයි. හෙපටයිටිස් බී රෝගය ද ලිංගික සබදතා තුළින් සම්ප්‍රේෂණය විය හැකි ය. ලොව පුරා දරුණු ගණයේ හෙපටයිටිස් බී රෝග වාහකයෝ මිලියන 257ක් පමණ සිටිති. එච්. අයි. වී. යනු ලොව ප්‍රමුඛ ම මාරක ආසාදනවලින් එකක් වන අතර වසංගතය ඇරඹුණු සමයේ සිට මේ දක්වා මෙමගින් දළ වශයෙන් මිලියන 30ක් මියයන්නට ඇතැ යි 2010 වසරේ දී ඇස්තමේන්තු කරන ලදී. ලොව පුරා නව එච්. අයි. වී. ආසාදන මිලියන 2.7ක් සිදුවන බවට 2010 දී ඇස්තමේන්තු කරන ලදී. මෙයින් මිලියන 1.9ක් ම, එනම් 70%ක් ම සිදුවන්නේ අප්‍රිකාව තුළ ය. ලෝක සෞඛ්‍යය සංවිධානය තවදුරටත් පවසන පරිදි “එච්. අයි. වී. ආශ්‍රිත රෝග තත්ත්වවලින් මියයන බවට 2010 වසරේ දී ගණන් බලා ඇති මිලියන 1.2ක් වන අප්‍රිකානු පිරිස ගෝලීය සමස්තය වන මිලියන 1.8ක් වන එවැනි මරණවලින් 69%ක ප්‍රතිශතයක් වෙයි.” රුධිර පරීක්ෂාවන් තුළින් එච්. අයි. වී. ආසාදනය වී ඇති ද යන්න හදුනාගත හැකි අතර සුව කළ හැකි ක්‍රමයක් සොයාගෙන නැතත් ඒ සදහා ඇති ප්‍රති-රිට්රොවයිරස ඖෂධ භාවිතය තුළින් පාලනය කළ හැකි ය. එසේ රෝග තත්ත්වය කළමණාකරණය කරගනිමින් සෞඛ්‍යසම්පන්න සහ තෘප්තිමත් ජීවිතයක් ගත කිරීමට රෝගීන් හට හැකියාව තිබේ.
ආසාදනය වී ඇති දැයි සැකයක් පවතින ඕනෑම විටක මුල දී ම වෛද්‍ය අංශ කරා යොමුවීම බෙහෙවින් ඵලදායක බව හැමවිට ම පාහේ පෙනීගොස් ඇත. ඇමරිකාවේ CDC ආයතනය පවසන පරිදි “එච්. අයි. වී. ආසාදිත සහකරුවකු වෙතින් වෛරසය ආසාදනය වීමට මුඛ ලිංගික ක්‍රියාවක දී ඇත්තේ යෝනිමය හෝ ගුද සංසර්ගයක දී ආසාදනය වීමට ඇති ඉඩට වඩා අඩු ඉඩකි.” නමුත් “මුඛ ලිංගික ක්‍රියාවක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස එච්. අයි. වී. ආසාදනය වීමේ නිසැක හැකියාව මැනීම ඉතා දුෂ්කර” බව ද ඔවුහු පවසති. “මෙයට හේතුව බොහෝ පිරිස් ලිංගික ව හැසිරීමේ දී මුඛ සංසර්ගය සිදුකරන්නේ යෝනිමය/හා ගුද සංසර්ගය වැනි වෙනත් ලිංගික ක්‍රියාවන් ද ඇතුළත් කරගත් ලිංගික එකමුතුවක අංගයක් ලෙසින් වීමත්, එ බැවින් වෛරසය සම්ප්‍රේෂණය වූයේ මුඛ ලිංගික ක්‍රියාව හේතුවෙන් ද නැතිනම් වඩා අවදානම් සහගත වෙනත් ලිංගික ක්‍රියාවලින් ද යන්න නිශ්චිත ව නිගමනය කිරීමට නොහැකි වීම” යැයි ද ඔවුහු සදහන් කරති. සම-සාධක කිහිපයක් මගින් මුඛ ලිංගික ක්‍රියාවක් තුළින් එච්. අයි. වී. ආසාදනය වීමේ අවදානම වැඩි කළ හැකි බව ඔවුහු වැඩිදුරටත් පවසති. එනම් වණ, bleeding gums, ලිංගික තුවාල සහ වෙනත් (එච්. අයි. වී. හැර) ලිංගික සම්ප්‍රේෂණ රෝග ආසාදනය වී පැවතීම වැනි කරුණු ය.
2005 වසරේ දී ලෝක සෞඛ්‍යය සංවිධානය ඇස්තමේන්තු කළ පරිදි සෑම වසරක ම ලොව පුරා කාන්තාවෝ මිලියන 123ක් ගර්භනී බවට පත්වෙති. එමෙන් ම මෙම ගර්භනීවීම්වලින් මිලියන 87කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් අනපේක්ෂිත ගැබ්ගැනීම් ය. දළ වශයෙන් වසරකට ගර්භනී තත්ත්වයන්ගෙන් මිලියන 46ක් බලපෑම් මගින් ගබ්සා කිරීම සදහා යොමුකරවීම සිදුවේ.