ශ්‍රී_ලංකාවේ_බලකොටු
පෘතුගීසි බලකොටු
පෘතුග්‍රිසීන් විසින් ඉදි කරන ලද පළමු කොටුව  වන කළුතර  කොටුව පහර දීමෙන් හා වෙඩි  තැබිමකින් තොරව 1655 දී ලන්දේසීන් වෙත භාර දෙන ලදි. පසු කාලිනව  එයට ආරක්ෂක මුර කුටි දෙකක් එකතු  කරමින්  ලන්දේසීන් විසින් විශාල කරන ලදී. අද එහි ඉතිරිව අත්තේ ඉතා සුළු ප්‍රමණයක් පමණි. උරුන්ඩි කොටුව ලෙසද හැඳින්වෙන කයිට්ස් දූපතේ කොටුව 1629 දී පෘතුගීසීන් විසින් ඉදි කරන ලද අතර 1651 දී ඔවුන් විසින්  අත්හැර දමන ලදි. 1600  අග භාගයෙදී, කොටුවෙ  පාලනය ලන්දෙසින් විසින් අත්පත් කර ගත් අතර කෙසේ වෙතත් ඔවුන් පෙර සිටි පෘතුගීසීන්  මෙන් නොව කිසිදු  අලුත්වැඩියාවක් සිදු  නොකරන ලදි. යාපනය අර්ධද්වීපය ආරක්ෂා කිරීමට ඉදි කරන ලද මෙය අඩකවාකාරව හැඩයක් ගන්නා අතර කවාකර ආරක්ෂක මුර කුටි හතරකින් සමන්විත වේ. 1560 දී පෘතුගීසීන් විසින් මන්නාරම දූපතේ ඉදිකරන ලද අතර, එය  1658 පෙබරවාරි 22  ලන්දේසින්ට යටත් විය. එය 1696 දී ලන්දේසීන් විසින් නැවත සාදන ලද අතර 1795 ඔක්තෝබර් 5 වන දින බ්‍රිතාන්යන්ට යටත් විය. මෙම කොටුව ආරක්ෂක මුර කුටි හතරකින් සමන්විත වන අතර එය තවමත් හොඳ තත්ත්වයේ පවති. මාතර කොටුව 1550 ක් පමණ පෘතුගීසින් විසින් ඉදි කරන ලදී.නමුත් සැබෑවටම කොටුව ලන්දේසීන් විසින් ඉදි කරන ලද්දෙ ඔවුන් ගාල්ල අල්ලා ගැනිමෙන් පසු, මාතරට සංක්‍රරමණය විමෙනි.කොටුවේ දේහය හොඳට සංරක්ෂණය වි පවති. මෙනික්කඩවර කොටුව උඩරට හමුදාවට එරෙහි මෙහෙයුම් පැවැත්විමේ අරමුණින් 1599 දී පෘතුගීසීන් විසින් ඉදි කරන ලදී. එය ප්‍රධාන කොටුවක් නොවේ, නමුත් එයට උපාය මාර්ගික වශයෙන් වැදගත් කමක් තිබුනි. ලන්දේසි සිතියමෙ ේ එය "ටොන්ටොට්ටෙ කොටුව" ලෙස එය පෙන්වා දෙයි. කුඩා නමුත්,වැදගත් කොටුවක් වු මීගමුව කොටුව පිහිටා ඇත්තෙ මීගමුව නගරයේ, කොළඹ උතුරු ප්‍රදේශයේය.එය පෘතුගීසීන් විසින් කොළඹ ආරක්ෂා කිරීමට ඉදි කරන ලද්දකි.1640 දී ලන්දේසීන් එය විනාශකර දමා ඇති අතර එය නැවත ගොඩනඟා ඇත්තේ සුපුරුදු වර්ග රටාව මත නොව,වැට කඩොලූ හතරක් පමණක් පිහිටියා වුද, පංචාස්‍රරාකාර හැඩැති එකක් මතය. ගාලු කොටුව පටු බිම් තීරුවකින් හා කලපුව  අතර මත පිහිටා තිබේ. එය දිය අගල් වලින්සහ අදින පාලම් සහිත  දොරටු වලින් වට කරන තනන ලදී. ඉංග්‍රීසින් විසින් 1796 දි අත්පත් කර ගන්නා ලද අතර අද වන විට එහි බිත්ති කොටසක් හා කවාකාර දොරටුව පමනක් ඉතිරිවි පවතී. එය බන්ධනාගාර දෙපාර්තමේන්තුව විසින් බන්ධනාගාරයක් ලෙස භාවිත කර ඇත. සිය ධන සම්පත් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා පළමුව පෘතුගීසීන් විසින් දිවයිනේ උතුරු කොටසේ යාපනයේ, පුනරින් ප්රදේශයේ එය ඉදි කරන ලදි. ලන්දේසීන් විසින් 1770 වනතුරු එය පුළුල් කරන ලදි. එය වාර්තා වන පරිදි  සමචතුරස්‍රකාර හැඩැති අතර ප්‍රතිවිරුද්ද පැති දෙකෙහි ආරක්ෂක මුර කුටි දෙකක් සහිතයි. බ්‍රිතාන්යන් විසින් 1805 දි විවේකාගාරයක් නිර්මාණය කරන ලදි. සිවිල් යුද්ධය නිසා 1983 සිට ශී ලංකා යුද හමුදාව පුනරීන් ප්රදේශයෙන්  ඉවත් වන තුරු 1991 දක්වා එය බලකොටුවක් වි පවතින ලදි.නැවත හදුනා ගෙනෙ අලුත්වැඩියා කරන ලද්දේ 2009 දීය. කෙසේ වෙතත් කොටුවේ නටබුන් නරක තත්වයක පවති. රත්නපුර කොටුව 1618 සහ 1620 අතර කාලයකදි, පෘතුගීසීන් විසින් ඉදි කරන ලදී. එය පසුව උඩරට රජුවු ක්‍රීර්ති ශ්‍රි රාජසිංහ රජු විසින් අල්ලා විනාශ කරන ලදී. එය මුලින්ම ස්ටොකඩ් ලෙස 1590 දී පෘතුගීසීන් විසින් ඉදි කරන ලදී; කෙසේ වෙතත්, ලන්දේසින්, 1665 දී, ලී වලින් කොටුව ඉදිකරන ලද අතර බ්‍රිතාන්යන්, 1817 දී, ආරක්ෂක මුර කුටි දෙකක් සහිත නව කොටුව ඉදිකර එය මුරපොල ලෙස භාවිත කර ඇත. අද එය හොඳ තතත්වයේ පවතින අතර, පොලිස් ස්ථානයක් ලෙස භාවිතා කරයි. මුල්ම හංවැල්ල කොටුව, 1957 දී පෘතුගීසීන් විසින් හංවැල්ල ප්‍රදේශයේ ඉදි කරන ලදී. පසුව එම කොටුව  විශාල කොටු ඉදි කරන ලන්දේසි, විසින් අල්ලා ගන්නා ලදි. 1786 දී එය බ්‍රිතාන්ය පාලනයට යටත්වි අලුත්වැඩියා කිරීමකින් තොරව පැවති අතර මෙම ප්‍රදේශය මේ වන විට හංවැල්ල තානායම විසින් අත්පත් කර ගෙන ඇති අතර කොටුවෙ නටබුන් තවමත් හඳුනා ගත හැකිය.