cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
කෆිර් යානා
ඉක්වදෝරය
1998දී සෙපෙකට්(SEPECAT) ජගුවාර් බලඇණිය ක්‍රියාකාරී සටන් වලින් ඉවත් කිරීමත් සමඟම ඉක්වදෝරය තටත් කෆිර් යානා 6ක් මිලඳී ගැනීමට ඊශ්‍රායලය සමඟ සාක්ච්ඦා ආරම්භ කරනලදි. දකුණු ඇමෙරිකාවේ එක්වර අවි මිලදීගැනීමේ වැඩිවීමත් සමඟ ඇමෙරිකාව පේරූහි ගුවන් යානා 18ක් මිලදී ගැනීමේ වෙළඳ ගිවිසුමක් අහෝසි කළහ. එහි විකල්පයක් ලෙස ඉක්වදෝරය සහ ඊශ්‍රායලය 1999දී කෆීර් සී.10 යානා 2ක් සඳහා ගිවිසුමකට එලඹෙන ලදි.
අභ්‍යවකාශ තරගය
චන්ද්‍රිකා සන්නිවේදනය
1974 – Westar - ප්‍රථම ඇමරිකා එක්සත් ජනපද දේශීය සන්නිවේදන චන්ද්රිකකාව
කෆිර් යානා
ඉක්වදෝරය
1982හි සේවය පටන් ගත්දා සිට 2005 වන විට ඉක්වදෝරයට අනතුරකින් අහිමිවූ ටීසී.2 කෆීර් යානාවක් ඇතුළුව කෆීර් යානා 4ක් අමිහිව ඇත.
අභ්‍යවකාශ තරගය
චන්ද්‍රිකා සන්නිවේදනය
1976 – Marisat - ප්‍රථම ජංගම සන්නිවේදන චන්ද්රිීකාව
එක්සත් ජනපදය විසින් ලොව ප්‍රථම භූ සමමුහුර්ත චන්ද්රිේකාව වූ Syncom 2 යානය 1963 වසරේ ජුලි 26 වන දින අභ්‍යාවකාශ ගත කරන ලදී. මෙම චන්ද්රි්කාවෙහි සාර්ථකත්වය හේතුවෙන් තවදුරටත් චන්ද්රි කා ප්ප්‍රතිග්රාගහක තැටි චන්ද්රිෙකාවක ගමන්මගට අනුරූපව චලනය වීමේ අවශ්යටතාවක් නොවීය. ඊට හේතුව වූයේ මෙම චන්ද්රිදකා භූ ස්ථායී කක්ෂයක පිහිටීමයි. මෙතැන් පටන් සාමාන්‍යය ජනතාවට එක්වරක් සකස් කිරීමකින් අනතුරුව මෙම තාක්ෂණය ඔස්සේ රූපවාහිනී සඳහා චන්ද්රිටකාවලින් විකාශය කෙරෙන සන්නිවේදන තොරතුරු භාවිතා කිරීමේ හැකියාව හිමි විය.
අනෙක් ග්රාහ‍ ලෝකවලට වූ මෙහෙයුම්.
1962 දෙසැම්බර් 14 වන දින අභ්භ්‍යාවකාශ යානයක් සිකුරු ග්ර හයා පසුකරමින් ගමන් ගත්තේය. මෙලෙස අභ්‍යාවකාශ යානයක් ග්රෝහ ලෝකයක් පසු කරමින් ගමන් ගත් ප්‍ර ථම අවස්ථාව මෙය විය.
කෆිර් යානා
ආවේණික ගුණාංග
දත්ත ලබා ගන්නා ලද්දේ Jane's All The World's Aircraft 1982–83 ග්‍රන්ථයෙනි.
අභ්‍යවකාශ තරගය
අනෙක් ග්රාහ‍ ලෝකවලට වූ මෙහෙයුම්.
1960 දී සෝවියට් එකමුතුව මඟින් පළමුව අඟහරු හා සිකුරු කරා ග්ර්හලෝක ප්‍රබ යවන ලදී. සිකුරු ආසන්නයෙන් සාර්ථකව ගමන් ගත් ප්ප්‍රථම අභ්භ්‍යාවකාශ යානය වූයේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙහි මැරිනර් 2 අභ්‍යා වකාශ යානයයි. එය සිකුරුහි අති විශාල මතුපිට උෂ්ණත්වය හා වායු ඝනත්වය පිළිබඳ පුදුම සහගත දත්ත පෘථිවිය කරා එවන ලදී. එය කැමරා රැගෙන නොගිය නිසා එහි සොයා ගැනීම් අභ්‍යාහවකාශ ප්‍රබවලින් ලබා දුන්, තාරකා විද්‍යාඥයන්ගේ පෘථිවියෙහි පිහිටුවා ඇති දුරදක්නවල ධාරිතාව අතිශයින් ඉක්මවූ පින්තූර තරම් මහජන අවධානයට ලක් නොවිණි.
1971 දී නිකුත් කරන ලද සෝවියට් එකමුතුවෙහි විනේරා 7 අභ්‍යා වකාශ යානය සිකුරු මත ගොඩ බෑ ප්ප්‍රම යානය බවට පත් විය. විනේරා 9 වෙනත් ග්ර හලෝක මතුපිටෙහි ඡායාරූප පෘථිවියට එවූ ප්ප්‍රම අභ්‍යාවවකාශ යානය බවට පත් විය. මෙමඟින් නිරූපණය වන්නේ දිගු විනේර‍ා ශ්රේමණියේ යානා 2ක් පමණි. වෙනත් විනේරා අභ්‍යාවකාශ යානා කිහිපයක් සිකුරු අසලින් ගමන් කිරීමේ මෙහෙයුම් සිදු කළ අතර සමහරක් ගොඩ බෑමට තැත් කිරීමේ මෙහෙයුම් සිදු කරන ලදී. තවත් විනේරා ලෑන්ඩර 7ක් මින් පසුව ක්‍රිමයාත්මක විය.
1974 දී ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය නිකුත් කළ මැරිනර් 10 අභ්භ්‍යාවකාශ යානය බුධ කරා වූ එහි ගමන අතරතුර සිකුරු අසලින් පියාසර කරන ලදී. එය ඊළඟ වසර 34 පුරාම බුධ අසලින් පියාසර කළ ප්ප්‍රම හා එකම අභ්‍යාවකාශ යානය බවට පත් විය.
එක්සත් ජනපදය මඟින් 1965 දී නිකුත් කරන ලද මැරිනර් 4 අභ්භ්‍යාවකාශ යානය අඟහරු අසලින් පියාඹා ගිය ප්ප්‍රම ප්ප්‍රබය බවට පත් විය. එමඟින් සම්පූර්ණයෙන්ම අපේක්ෂා නොකළ ආකාරයේ ඡායාරූප සම්ප්ප්‍රශණය කරන ලදී. අඟහරු මත පතිත වීම සඳහා වු ප්‍රථම අභ්‍යාවකාශ යානය, මාස් 3, USSR මඟින් 1971 දී නිකුත් කරන ලද අතර එමගින් පෘථිවිය කරා ඡායාරූප නොඑවන ලදී. ප්ප්‍රමවරට එවැනි ඡායාරූප සම්ප්ප්‍රශණය කරන ලද්දේ 1976 US වයිකිං ලෑන්ඩර්ස් මඟිනි.
නිකුත් කිරීම් හා තටාකනය කිරීම් (Docking)
1965 දෙසැම්බර් 15 වනදා ඇමරිකානු ජෙමිනි 7 හා ‍ජෙමිනි 6 අභ්භ්‍යාවකාශ ගමන මිනිසුන් සහිත අභ්‍යාවකාශ යානා 2ක් අතර ප්ප්‍රම අභ්‍යාවකාශ සංකේතස්ථාන (Rendezvous) මෙහෙයුම සම්පූර්ණ කරන ලදී. අභ්භ්‍යාවකාශ යානා මීටරයක් පමණ ආසන්නය දක්වා පැමිණි අතර කක්ෂ කිහිපයක් යන තෙක් එකිනෙක සමඟ ස්ථාවරව තිබිණි.
US අභ්‍යාවකාශ යානාවක් වන ජෙමිනි 8 1966 මාර්තු 16 ප්ප්‍රම කක්ෂීය අභ්භ්‍යාවකාශ තටාකනය කිරීම සිදු කරන ලදී. ප්ප්‍රම ස්වයංක්රීම අභ්‍යා වකාශ තටාකනය කිරීම 1967 ඔක්තෝබර් 30 වනදා සෝවියට් එකමුතුවෙහි කොස්මෝස් - 186 හා කොස්මෝස් - 188 (මිනිසුන් රහිත සෝයුස් අභ්‍යාටවකාශ යානා 2ක්) යානා එකිනෙක සම්බන්ධ කරන ලදී.
1967 අප්ප්‍රල් 26 වනදා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ස්ක්වුට් B, ප්ප්‍රම වතාවට මුහුදෙහි සිට වූ නිකුත් කළ යානය බව පත් විය. ප්ප්‍රම අභ්‍යාවකාශ මධ්යකස්ථානය (සෝවියට් එකමුතුවෙහි සැල්යුට් 1) එහි ක්‍රියාවලි 1971 ජුනි 7 ආරම්භ කරන ලදී.
අභ්‍යා/වකාශයේ සතුන්
1946 දී ඇමරිකානුවන් විසින් අත්පත් කර ගත් ජර්මානු V-2 රොකට්ටු මඟින් පලතුරු මැස්සන් මුදා හැරීම, විද්ද්‍යාත්මක අධ්යcයනයන් සඳහා වාර්තා ගත සතුන් අභ්‍යාටවකාශයට මුදා හැරීමේ ප්ප්‍රම අවස්ථාව විය.
කක්ෂයකට යවන ලද ප්ප්‍රම සත්වයා වූයේ ලයිකා බැල්ලියයි. 1957 මේ සිදුවීම යොදා ගන්නා ලද්දේ සඳහා උපකාරී වූයේ ස්පුට්නික් 2 අභ්‍යායවකාශ යානයයි. එම බැල්ලිය නැවතත් පෘථිවිය කරා ගෙන ඒමට කිසිදු අදහසක් හෝ ක්රුමයක් නොතිබූ අතර එමනිසා අභ්‍යාශවකාශයට ළඟා වීමෙන් පසු දින කිහිපයක දී ආතතියෙන්, අධික තාපයෙන් හා විජලනය නිසා ඇය මරණයට පත් විය. 1960 දී සෝවියට් අභ්‍යාඅවකාශ සුනඛයන් වන බෙල්කා හා ස්ට්රෙිල්කා පෘථිවිය වටා කක්ෂගත වී නැවත සාර්ථකව පෘථිවිය කරා පැමිණෙන ලදී.
ඇමරිකානු අභ්‍යා වකාශ වැඩසටහන අප්ප්‍රකාවෙන් චිම්පන්සීන් ගෙනවිත් ප්ප්‍රම මිනිසා කක්ෂගත කිරීමට ප්ප්‍රම අවම තරමින් චිම්පන්සීන් දෙදෙනෙක් වත් අභ්‍යාපවකාශයට යවා අත්හදා බලා ඇත. 1968 දී සොන්ඩ් 5 යානය මඟින් සෝවියට් එකමුතුව ඉබ්බන් අභ්‍යාවකාශයට යවන ලදී. සඳ වටා පියාසර කිරීමට වරම් ලත් ප්ප්‍රම සතුන් වූයේ ඔවුන්‍ය.
අභ්භ්‍යාවකාශයේ මිනිසුන්
අභ්‍යාවකාශයට ගිය ප්‍රථම මිනිසා යූරි ගගාරින් වේ.
සෝවියට් අජටාකාශගාමී යූරි ගගාරින් අභ්භ්‍යාවකාශයට ගිය ප්ප්‍රම මිනිසා බවට පත් වූයේ 1961 අප්ප්‍රල් 12 වන දා වොස්ටොක් 1 යානය මඟින් කක්ෂයට ඇතුළත් වීමත් සමඟය. මෙම දිනය වර්තමානයේ දී රුසියාව හා වෙනත් බොහොමයක් රටවල්වල නිවාඩු දිනයක් ලෙස සැලකේ. ඔහු මිනිත්තු 108ක් පුරාවට පෘථිවිය වටා කක්ෂගත වී සිටියේය.
දවස් 23කට පසු ෆ්රීපඩම් 7 ලෙස හැඳින්වූ උප කක්ෂීය මෙහෙයුමක දී ඇමරිකාව වෙනුවෙන් ඇලන් ෂෙපාඩ් අභ්‍යාටවකාශයට ඇතුළ් විය. 1962 පෙබරවාරි 20 වනදා කක්ෂ 3ක් සම්පූර්ණ කරමින් පෘථිවිය වටා කක්ෂගත වූ ප්ප්‍රම ඇමරිකානුවා වීමට ජෝන් ග්ලේන් සමත් විය. මේ සඳහා උපකාරී වූයේ ෆ්රෙ න්ෂිප් 7 යානයයි.
පළමුවරට මිනිසුන් දෙදෙනෙකුගෙන් යුත් ගුවන් ගමන් ද මුලින්ම ඇරඹුණේ සෝවියට් එකමුතුවෙනි. ඒ 1962 අගොස්තු 11 - අගෝස්තු 15 අතරතුරය. සෝවියට් හි වැලන්ටිනා ටෙරෙස්කෝවා 1963 ජූනි 16 වනදා වොස්ටොක් 6 යානය මඟින් අභ්‍යාමවකාශයේ සංචාරය කරමින් අභ්‍යා1වකාශයට යන ලද ප්ප්‍රම කාන්තාව බවට පත් විය. කොරලව් විසින් වැඩි කාලාන්තරයකින් යුත් තවත් වොස්ටොක් මෙහෙයුම් සැලසුම් කර තිබුණ ද ඇපලෝ වැඩ සටහන ප්ප්‍රශයට පත් වීමෙන් පසුව අගමැති කෘෂෙව්ට තවත් ප්රප්‍ර ස්ථාන අවශ්යි විය. දෙදෙනෙකුට වඩා වැඩි කාර්ය මණ්ඩලයකින් යුත් ප්රෘප්‍ර ගුවන් ගමන වූයේ සෝවියට් එකමුතුවෙහි වොස්ක්හොඩ් 1යි. වොස්ටොක් යානාවල නවීකරණය කරන ලද අංගයක් වූ මෙය 1964 ඔක්තෝබර් 12 වනදා ෆියොක්ටිස්ටොව්, කොමරව් හා යෙගොරොව් රැගෙන අභ්‍යාවකාශගත විය. මෙය කාර්ය මණ්ඩලය අභ්භ්‍යාවකාශ ඇඳුම් නොඇඳ සිටි ප්ප්‍රම අවස්ථාව ලෙස ද ඉතිහාසයට එක් වේ.
සෝවියට් එකමුතුව මඟින් 1965 මාර්තු 18 නිකුත් කරන ලද වෝස්හොඩ් 2හි ඇලෙක්සි ලෙනෝව් ප්ප්‍රම අභ්‍යාවකාශ ඇවිදීම සිදු කරන ලදී. මෙම මෙහෙයුමේ අවසානය ව්යලසනයක් වීමට ඉතා වැඩි ඉඩ ප්ප්‍රථාවක් පැවතුණි. දුර්වල රෙට්රො රොකට් දහනයක් නිසා යානය ඉලක්කයෙන් 1600km එපිටින් පතිත වූ අතර ලෙනොව්හට කැප්සුලයට පැමිණීමට හැකි වූයේ යන්තමිනි. මෙම අවස්ථාව වන විට කෘෂෙව් තම තනතුරක් අස්වී තිබූ අතර නව සෝවියට් නායකත්වය දුර්වලතා සහිත චන්ද්රව ගොඩබෑම් උත්සාහයකට කැමැත්තක් දැක්වූයේ නැත.
ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍රිකා ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය
2022 වි20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය අවසාන තරගය
2022 අයිසීසී පිරිමි වි20 ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරඟය 2022 අයිසීසී පිරිමි වි20 ලෝක කුසලානයේ ජයග්‍රාහකයා තීරණය කිරීම සඳහා 2022 නොවැම්බර් 13 වන දින ඕස්ට්‍රේලියාවේ මෙල්බර්න් හි මෙල්බර්න් ක්‍රිකට් පිටියේදී පැවති දිවා/රාත්‍රී විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් තරඟයකි. එය එංගලන්තය සහ පකිස්තානය අතර පැවති අතර කණ්ඩායම් දෙකම ඔවුන්ගේ දෙවන අයිසීසී පිරිමි වි20 ලෝක කුසලාන ශූරතාව දෙස බලා සිටී.
පසුබිම
මුලදී, තරඟාවලිය 2020 දී පැවැත්වීමට නියමිතව තිබුණද, 2020 ජූලි මාසයේදී, COVID-19 වසංගතය හේතුවෙන් තරඟාවලිය කල් දැමූ බව ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය (ICC) තහවුරු කළේය. 2020 අගෝස්තු මාසයේදී, අයිසීසී විසින් ඕස්ට්‍රේලියාව 2022 දී නැවත සකස් කරන ලද තරඟාවලියට සත්කාරකත්වය සපයන බව තහවුරු කරන ලදී, වි20 ලෝක කුසලානය මුලින් සැලසුම් කළ පරිදි 2021 දී ඉන්දියාවේ පැවැත්වීමට නියමිතව ඇත, නමුත් පසුව එය එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයට සහ ඕමානයට ගෙන යන ලදී. 2021 නොවැම්බර් 15 වන දින, ICC විසින් තරඟාවලිය පුරා තරඟ පවත්වන ස්ථාන තහවුරු කරන ලදී, මෙල්බර්න් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණය අවසන් තරඟ සඳහා ස්ථානය ලෙස නම් කරන ලදී.
තරඟ නිලධාරීන්
මූලාශ්‍රය:
භ්‍රමණය
භ්‍රමණය යනු යම් වස්තුවක් යම් ‍ලක්ෂ්‍යයක් වටා වක්‍රාකාර චලනයක යෙදීමයි. එම භ්‍රමනය සිදුවෙන ජ්‍යාමිතික තලය භ්‍රමණ තලය ලෙසත්, භමණ තලයේ කේන්ද්‍රයෙන් ලම්භාකාරව ඉහලට ඇදෙන මනඃකල්පිත රේඛාව භ්‍රමණ අක්ෂය ලෙසත් හැඳින්වේ. ත්‍රිමාණ වස්තුවකට භමණ අක්ෂ අනන්ත සංඛ්‍යාවක් තිබිය හැක.
භ්‍රමණ අක්ෂය එම වස්තුවේම අභ්‍යන්තරයෙන් හෝ ස්කන්ධ කේන්ද්‍රය හරහා යයි නම් එය ස්ව්‍යංභ්‍රමණය හෝ කැරකැවීම යනුවෙන් හඳුන්වන අතර අක්ෂය පෘෂ්ඨයෙන් පිටතට එන ස්ථානයන් ධ්‍රැව ලෙස හඳුන්වයි. සම්පූර්ණයෙන්ම පරිබාහිර අක්ෂයක් වටා භ්‍රමණය වීම (බොහෝවිට ගුරුත්වාකර්ෂන බලය හේතුවෙන්; උදාහරණ ලෙස පෘථිවිය සූර්යයා වටා සිදු කරන චලිතය) පරිභ්‍රමණය හෝ කක්ෂීය චලිතයක යෙදීම ලෙස හැඳින්වේ. එවිට භ්‍රමණ කේන්ද්‍රයේ දෙකෙළවර කක්ෂීය ධ්‍රැව ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.
ගණිතය
ගණිතානුකූලව, භ්‍රමණයක් යනු දෘඩ වස්තුවක් එක් ලක්ෂ්‍යයක් ස්ථිර ව තබාගෙන චලනය වීමයි (උත්තාරණය මෙන් නොව). මෙම නිර්වචනය ද්විමාන සහ ත්‍රිමාණ භ්‍රමණය යන දෙකටම අදාල වේ. (පිළිවෙලින් තලයක සහ අවකාශයේ)
දෘඩ වස්තුවක සියලුම චලිතයන් උත්තාරණය හෝ භ්‍රමණය හෝ ඒ දෙකෙහි සං‍යෝජනයක් වේ.
තාරකා විද්‍යාව
තාරකා විද්‍යාවේ දී, භ්‍රමණය යනු නිරතුරුව දක්නට ලැබෙන සංසිද්ධියකි. තාරකා, ග්‍රහලෝක සහ සියලුම අභ්‍යාවකාශ වස්තූන් තමාගෙ අක්ෂය වටා භ්‍රමණය වේ.
භ්‍රමණය හා පරිභ්‍රමණය
බොහෝ අවස්ථාවල පරිභ්‍රමණය, භ්‍රමණයට සමාන වචනයක් ලෙස යොදාගත්තද තාරකා විද්‍යාවේදි පරිභමණය (හෝ කක්ෂීය පරිභ්‍රමණය) යනු යම් වස්තුවක් තමා වටා භ්‍රමණය වෙමින් වෙනත් වස්තුවක් වටා ගමන් කිරීම වේ. චන්ද්‍රයින් ඒවායෙ ග්‍රහලෝක වටාද, ග්‍රහලෝක ඒවායෙ මව් තාරකා වටාද, තාරකා මන්දාකිණියේ මධ්‍යය වටාද පරිභ්‍රමණය වේ.
ප්‍රතිගාමී භ්‍රමණය
පෘථිවිය ඇතුලු සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ බොහෝ ග්‍රහලෝක ඒවා පරිභ්‍රමණය වන දිශාවටම භ්‍රමණය වේ. නමුත් සිකුරු භ්‍රමණය වෙන්නේ එය පරිභ්‍රමණය වන දිශාවට විරුද්ධවයි. යුරේනස් භ්‍රමණය වෙන්නේ මදක් ඇලවයි. (යුරේනස් මුල් කාලයේදි නියම ආකාරයට භ්‍රමණය වන්නට ඇති බවත්, වෙනත් වස්තුවක් හා ඝට්ඨනයක් වීම නිසා එහි ආනතිය වෙනස් වී ඇති බවටත් විශ්වාස කෙරේ). මෙලෙස විරුද්ධ අතට භමණය වීම ප්‍රතිගාමි භ්‍රමණය ලෙස හැඳින්වේ.
මූලාශ්‍ර
https://en.wikipedia.org/wiki/Rotation
චන්ද්‍රයාගේ චුම්භක ක්‍ෂේත්‍රය
චන්ද්‍රයාගේ බාහිර චුම්බක ක්ෂේත්‍රය, පෘථිවියෙහි එම චුම්භක ක්ෂේත්‍රය හා සැසඳූ කල අතිශයින් දුර්වලය. අනෙකුත් ප්‍රධාන වෙනස් කම් වන්නේ, චන්ද්‍රයා සතුව දැනට ද්වී ධ්‍රැවීය චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් (එහි ගර්භයෙහි භූ-ඩයිනමෝ ආචරණයක් නිසා ජනිත වන්නාවූ) නොමැති වීම සහ සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ කබොළීය සම්භවයක් සහිත විචල්‍ය චුම්බනයක් පැවතීමයි. එක් උපකල්පිතයක් දක්වන්නේ, චන්ද්‍ර ඉතිහාසයේ ආදි අවදියෙහිදී,එනම් භූ-ඩයිනමෝ ක්‍රියාවලිය සක්‍රීයව පැවැති කල, මෙම කබොළීය චුම්බකනයන් අත්කරගත් බවකි. කෙසේවෙතත්, චන්ද්‍ර ගර්භය ප්‍රමාණයෙන් කුඩාවීම, මෙම වාදයට එල්ල වන බලවත්ම බාධකය වෙයි. විකල්ප වශයෙන්, චන්ද්‍රයා වැනි වාතය විරහිත වස්තුවකදී ඇතිවන්නාවූ, විසල් ගැටුම් සිද්ධීන් තුළදී, අනිත්‍ය චුම්බක ක්ෂේත්‍රයන් ජනනය වීම සිදුවිය හැකිය. මෙයට රුකුල් වශයෙන් දැක්වෙන්නේ, යෝධ ගැටුම් ද්‍රෝණිවල ප්‍රතිවිරුද්ධ දේශයන් අසබඩ විශාලතම කබොළීය චුම්බනයන් පිහිටන බවක් පෙනීමයි. යෝජනා කොට ඇති පරිදි ගැටුම්-ජනිත ප්ලාස්මා වලාවක්, පරිමණ්ඩිත චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් පැවතියදී, චන්ද්‍රයා වටා නිදහසේ පැතිරීම හේතුවෙන් මෙවන් සංසිද්ධියක් ඇතිවිය හැකිය.
දළ වශයෙන් පෘථිවියේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රයේ අන්තය හරහා ගමන් කිරීමට චන්ද්‍රයාට දින 6 ක් පමණ ගතවේ. ප්ලස්මා තලය සමඟ වූ අන්තර් ක්‍රියාකාරීත්වය චන්ද්‍රයා මතුපිට සෘණ ලෙස ආරෝපණය වීමට හේතු පාදක වී ඇත. චන්ද්‍රයාගේ දිවා පැත්තේ දී මෙම ආචරණය සූර්යාලෝකය මඟින් යම්තාක් දුරකට මන්දගාමී කරනු ලබයි. පාරජම්බුල ප්‍රෝටෝන මතුපිටෙහි වූ ඉලෙක්ට්‍රෝනවලට පහර දෙමින් ආරෝපණ ගොඩ නැගීම සාපේක්ෂව අඩු මට්ටමක පවත්වා ගනී. නමුත් චන්ද්‍රයාගේ රාත්‍රී පැත්තෙහි වූ ඉලෙක්ට්‍රෝනවලට එලෙස බාධාවක් නොමැති අතර මතුපිට වූ වෝල්ටීයතාවය වෝල්ට් සිය ගණනකට හෝ දහස් ගණනකට ඉහළ නැඟිය හැක. ස්ථිති විද්‍යුතයට විකර්ශනය වීම නිසා චන්ද්‍රයා මතුපිටින් ඉහළට එසවී පාවෙන චන්ද්‍ර දූවිලි අංශු පිළිබඳව ගොඩ නැගෙන සාක්ෂි ද දක්නට ඇත. මෙම වළාකුල තාවකාලික රාත්‍රී කාලීන දූවිලි වායු ගෝලයක් නිර්මාණය කරයි. ස්ථානවල ආරෝපනයේ වෙනස් වීම් නිසා පාවෙන දූවිලි සාමාන්‍යයෙන් අධිකව සෘණ ආරෝපිත වේ.රාත්‍රී පැත්තේ සිට දුබලව සෘණ ආරෝපන දහවල් පැත්ත දක්වා ගමන් කරයි. මෙම දූවිලි කුණාටු ආචරණය සඳෙහි කෙළවරවල්වලදී ප්‍රබලම වේ. මෙම බොහෝමයක් කරුණු තවමත් කාල්පනික වන නමුත් ලූනාර් ප්රෝස්පෙක්ටර් අභ්‍යවකාශ යානය පෘථිවි චුම්භක ක්ෂේත්‍රයේ අවසාන කොටස හරහා යනවිට එහි රාත්‍රී පැත්තේ වූ ආරෝපණය -200V සිට -1000V දක්වා වෙනස් වන බව අනාවරණය කර ගෙන ඇත. ප්ලස්මා තලය අතිශය ගතික ව්‍යුහයක් වන අතර එය නියත චලිත තත්ත්වයක පවතී. එමනිසා චන්ද්‍රයා චුම්භක ක්ෂේත්‍රයේ අවසාන කොටස හරහා කක්ෂගත වන විට ප්ලාස්මා තලය බොහෝ වරක් මිනිත්තු ගණන් සිට පැය ගණන් හෝ ඇතැම්විට දවස් ගණන් පවතින ගැටුම් සමඟ එය හරහා ගමන් කරයි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:භූ-චුම්බකත්වය ප්‍රවර්ගය:සඳ ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍රයා
රුවන් එම්. ජයතුංග
වෛද්‍යවරයෙකු ලෙස තම වෘතිය ජීවිතය ආරම්භ කළ වෛද්‍ය රුවන් එම් ජයතුංග (ඉංග්‍රීසි: Ruwan M Jayatunge) කොලොන්ගොඩ ග්‍රාමීය රෝහලේ ස්ථාන භාර වෛද්‍ය නිලධාරී ලෙසටද මිනිපේ ප්‍රදේශයේ සෞඛ්‍ය වෛද්‍ය නිලධාරී ලෙසටද මුලින් සේවය කොට පසුව මීගමුව මුලික රෝහල, උතුරු කොළඹ ශික්ෂණ රෝහල, හලාවත මුලික රෝහල සහ කොළඹ යුද හමුදා රෝහල යන රෝහල් වල සේවය කරන ලදි. ඔහු එංගලන්තයේ බාන්ස්ලි විද්‍යාලයෙන් ළමා මනෝ විද්‍යාවද, කැනඩාවේ හම්බර් විද්‍යාලයෙන් මනෝ සමාජීය පුනරුථාපනය පිළිබඳවද හදාරා තිබේ. එසේම ඇමරිකාවේ ෆිලඩෙල්ෆියාවේ කෝට්ස්විල් ප්‍රතිකාර ආයතනයේ මනෝ විද්‍යාඥ සුසන් රොජර්ස් යටතේ EMDR මනෝ ප්‍රතිකාරය පිළිබඳ පුහුණුව ලබා තිබේ. ඔහු පශ්චාත් ව්‍යසන ක්ලමථ අක්‍රමතාව පිළිබඳ පරියේශන පත්‍රිකා කීපයක්ද පළ කොට ඇත​. දැනට කැනඩාවේ යෝර්ක් විශ්ව විද්‍යාලයේ පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යනයන් හදාරන ඔහු සිංහල සහ ඉංග්‍රීසි භාෂාවලින් කෘතීන් පල කොට තිබේ.
ජීවන සටහන්
රුවන්  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍යවරු ප්‍රවර්ගය:ගත් කතුවරු ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ
Archeological Remains
බෙරෙන්දි කෝවිල photo
සබරගමුව පළා‍ෙත් පුරාවිද්‍යාත්මකව වැදගත් ස්ථාන පිළිබඳව කතා බහ කිරීමේදී බෙරෙන්දි කෝවිල අමතක කළ නොහැක. මෙය පළවන රාජසිංහ රජතුමා විසින් 16 වන සියවසේ මැද භාගය තුල ඉදි කර ඇති අතර අවිස්සාවේල්ල නගරයට සැතපුම් කාලක පමණ දුරක පිහිටා තිබේ. බෙරෙන්දි කෝවිලට ප්‍රතිවිරැද්ධ දිශාවේ මායාදුන්නේ රජතුමාගේ සහ ඔහුගේ පුත් රාජසිංහ රජතුමාගේ රජ මාළිගයේ නෂ්ටාවශේෂ ‍ෙසායාගෙන ඇත.
රාජසිංහ රජතුමා විසින් භික්ෂූන් වහන්සේලා 120 නමක් බෙරෙන්දි කෝවිල අසල පිහිටි ගංගාවේ ගිල්වා මරා දමා ඇතැයි කියනු ලැබේ. පුන් පොහෝ දින වල රාත්‍රී කාල වලදී මිනිස් දෑතට ස්පර්ශ කල නොහැකි රන්වන් පැහැගත් යාත්‍රාවක් මෙම ගංගාවේ පාවෙනු දක්නට ලැබේ යැයි මෙම ප්‍රදේශයේ ජනතාව පවසයි.
බෙරෙන්දි කෝවිලට ආසන්නයේම මානියන්ගම රාජකීය විහාරස්ථානය පිහිට් ඇත. මෙම විහාරයේ පිහිටි ගල්ලෙන් වල බිත්ති රමණීය බිතු සිතුවම් වලින් අලංකාර කර තිබේ.
සංකපාල විහාරය photo
සංකපාල විහාරයේ ඇති ගල්ලෙන් තුනෙහි තිබෙන ශිලා ‍ෙල්ඛන බුද්ධ වර්ෂ දෙවන සියවස තරම් ඈත අතීයේදී තනන ලද ඒවා යැයි සැලකේ. පැරණි වංශකතා වල සඳහන් වන පරිදි මේවා තනා ඇත්තේ බුද්ධ වර්ෂ 161 සිට 137 කාලය තුල ලංකාව පාලනය කළ දුටු ගැමුණු රජතුමාගේ යුද හමුදාවේ ප්‍රධාන අණ දෙන්නන් දස දෙනාගෙන් එක් අයකු වන ඵුස්ස දේව විසින්ය. එකල පැවති මහා යුද්ධය අවසානයේදී භික්ෂූන් වහන්සේ  නමක් බවට පත් වූ ඵුස්ස දේව භාවනා කටයුතු කර ඇත්තේ සංකපාල විහාරයේ ඇති ගල් ලෙනකය.
දෙල්ගමුව රජමහා විහාරය
කුරුවිට දෙල්ගමුව රජමහා විහාරය අතීතයේදී වසර 44ක් පුරාවට බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අති පූජනීය දන්ත ධාතූන් වහන්සේ සඟවා තබා ගැනීමට භාවිතා කල ස්ථානයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධය. කෝට්ටේ පන්සල් සහ සිද්ධස්ථාන බාරව කටයුතු කළ පුද්ගලයා දන්ත ධාතූන් වහන්සේගේ ආරක්ෂාව පිළිබඳව සෑහීමකට පත් නොවූයෙන්, දන්ත ධාතූන් වහන්සේ තැන්පත් කර තිබූ මැණික් මංජුසාව ඔහුගේ ඇඳුම් අතරෙහි සඟවාගෙන දියවන්නා ඔය හරහා සීතාවක රාජධානියට ගොස් එම මැණික් මංජුසාව විශාල ඇඹරුම් ගලක ඇතුලේ සඟවා තබා ඇත.
මෙම ඇඹරුම් ගල ඉන් පසුව රහසේ දෙල්ගමුව රජමහා විහාරයට ගෙනවිත් තිබේ. පසු කාලීනව පළවන විමලධර්මසූරිය රජතුමා‍ෙග් කාලයේදී සොර සතුරු උවදුරු අඩු වූ පසුව දන්ත ධාතූන් වහන්සේ දෙල්ගමුව රජමහා විහාර‍ෙය් සිට නැවත නුවර දළදා මාළිගාවට ගෙනවිත් තිබේ.
අලුත්නුවර දැඩිමුන්ඩ දේවාලය
අලුත්නුවර දැඩිමුන්ඩ දේවාලය හා සම්බන්ධ අතීතය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1153 සිට 1186 දක්වා රජ කල පළවන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා‍ෙග් කාලය දක්වා ගමන් කරයි. දපුළුසේන රජතුමාගේ කාල‍ෙය්දී තනවන ලද මෙම දේවාලය ශ්‍රර්‍ ලංකාවේ දැඩිමුන්ඩ දෙවියන් සඳහා තනවන ලද ප්‍රධානම පූජනීය ස්ථානය ලෙස හැඳින්විය හැකිය.
ආදිමය යුගයේදී තනන ලද විෂ්ණු දේවාලය තවමත් ඒ ආකාරයෙන්ම මෙහි දැකිය හැකි වන අතරම, කැටයම් කරන ලද ගල් පුවරු දෙකක්ද පැරණි ගල් කණු සහ කැටයම් නොකරන ලද ඍජුකෝණාස්‍රාකාර ගල් පේළි ‍ෙදකක්ද දැක ගත හැකි වේ.
පරමාකන්ද රජ මහා විහාරය
පරමාකන්ද රජමහා විහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ වයඹ පළාතේ පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කයේ ආණමඩුව පරමාකන්ද පිහිටි ඓතිහාසික බෞද්ධ පුදබිමක් වේ.
ඉතිහාසය
පරමාකන්ද රජ මහා විහාරයේ ඉතිහාසය ක්‍රි. පූ. 89-77 වළගම්බා රජ සමයට දිව යන්නක් බැව් විශ්වාස කෙරේ. තෝනිගල සෙල්ලිපියෙහි දැක්වෙන පරිදි වළගම්බා රජ සමයේදී මහාතිස්ස නම් හිමිනමක් විසින් පරමකන්ද විහාරය ගොඩනංවා තිබේ.
බිතුසිතුවම්
විහාර මන්දිරය තුල මහනුවර යුගයට අයත් ඉතා පැරණි සිතුවම් හා පසුකාලීනව පින්තාරු කරන ලද සිතුවම් වේ. බුද්ධ මන්දිරයෙහි වූ පිළිම මහනුවර යුගයේ කලා ශිල්ප ඉස්මතු කරයි. සම්පූර්ණ බුද්ධ මන්දිරය මැටියෙන් ඉදිකරන ලද්දක් ලෙස දැකගත හැකිවේ.
මන්දිරයෙහි ඇතුල් බිත්තිහී පැරණි නුවර යුගයේ සිතුවම් මත අළුතින් බදාම තවරා නව සිතුවම් පින්තාරු කොට තිබේ. නමුත් අළුතින් යොදන ලද බදාම තට්ටු සමහර ස්ථාන වලදී ගැලවී යාම නිසා පැරණි සිතුවම් නැවතත් දැකගත හැකිවේ.
පරමාකන්ද ගිරිලිපිය
පරමාකන්ද විහාර පරිශ්‍රය තුල සෙල්ලිපි ද්විත්වයක් දැකගත හැකිවේ. ඉන් එක ලිපියක් විහාර මන්දිරය ඉදිරිපිටද අනෙක විහාරයේ වූ පහළ පොකුණ ආශ්‍රිතවද පිහිටුවා තිබේ. පොකුණ අශ්‍රිත ගිරිලිපිය ක්‍රි. ව. 1වන සියවසට අයත් වේ. පුරාණ සිංහල භාෂාවෙන් හා පූර්ව බ්‍රාහ්මී අක්ෂරයන්ගෙන් සමන්විත වේ.
අන්තර්ගතය
ප්‍රධාන අභයගේ පුත්, නිර්භය නාවික ප්‍රධාන තිස්සගේ දංය කෙම යනුවෙන් ශිලා ලිපියෙහි විස්තර වේ.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:රජමහා විහාර ප්‍රවර්ගය:පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎ ප්‍රවර්ගය:පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
බෙන් හර් චිත්‍රපටිය (1959)
“බෙන් හර්” යනු William Wyler විසින් 1959 දී අධ්‍යක්ෂණය කරනු ලැබූ වීර කාව්‍යයකි. එය Lew Wallace ගේ නව කතාවක් වූ Ben-Hur: A Tale of the Christ (1880) හි තුන් වන චිත්‍රපටයයි. එහි මංගල දර්ශනය 1959 නොවැම්බර් 18 වන දා නිව් යෝර්ක් නුවර Loews සිනමා ශාලාවේ දී පැවැත්වුණි. Ben Hur චිත්‍රපටිය සඳහා වාර්තාගත ඇකඩමි සම්මාන එකොළහක් හිමිවූ අතර එය සමාන වනුයේ ඉන් පසුව බිහි වූ ටයිටැනික් (1997) හා ලෝර්ඩ් ඔෆ් ද රින්ග් සහ The Return of the King (2003) චිත්‍රපටවලට පමණි.
බෙන්-හර් චිත්‍රපටිය හිමිකරගත් සම්මාන
මෙම චිත්‍රපටිය සඳහා පෙර නොවූ විරූ ආකාරයට ඇකඩමි සම්මාන එකොළහක් හිමි වූ අතර එය සංඛ්‍යාවෙන් සමාන වනුයේ 1997 දී නිපද වූ ටයිටැනික් චිත්‍රපටියට හා 2003 දී නිෂ්පාදිත The Lord of the Rings: The Return of the King චිත්‍රපටවලට පමණි. එම සම්මාන නම්, හොඳම චලන චිත්‍ර සිනමා පටය, හොඳම ප්‍රධාන නළුවා සඳහා වූ සම්මානය - Charlton Heston, හොඳම අධ්‍යක්ෂණය, හොඳම පසුතල හැඩ ගැන්වීම, වර්ණකරණය - Edward C. Carfagno, William A. Horning, and Hugh Hunt, හොඳම සිනමා රූපණය, හොඳම වර්ණ ගැන්වීම, හොඳම ඇඳුම් නිර්මාණය, විශේෂ ප්‍රයෝග සඳහා වූ සම්මානය, හොඳම චිත්‍රපට සංස්කරණය John D. Dunning හා Ralph E. Winters හොඳම නාට්‍යමය හෝ විකට චිත්‍රපටය සඳහා වූ සම්මානය, නම් සම්මාන එකොළහයි. තවද මෙම චිත්‍රපටය හොඳම අනුවර්ථික සිනමා පටය ලෙසට ඇකඩමි සම්මාන උලෙලේ දී නාම යෝජනා වුණි. මෙම චිත්‍රපටිය Golden Globe සම්මාන උළෙලේදී ද සම්මානයට පාත්‍ර වුණි. ඒවා නම් හොඳම චලනය චිත්‍ර, සිනමා පටය, වෘත්තාන්ත, හොඳම චලන චිත්‍ර අධ්‍යක්ෂණය, චලන චිත්‍ර සිනමා පට සඳහා වූ හොඳම සහාය නළුවා සම්මානය - Stephen Boyd හා අශ්ව කරත්ත තරඟය අධ්‍යක්ෂණය සඳහා විශේෂ සම්මානයක් Andrew Marton හට හිමි වුණි. තවද මෙය හොඳම චිත්‍රපටය සඳහා BAFTA සම්මානය ද, New York Film Critics Circle සම්මානය ද දිනා ගති. විශිෂ්ටතම චලන චිත්‍ර සිනමා පටය අධ්‍යක්ෂණය සඳහා DGA සම්මානය ද හිමි වුණි. 1998 දී මෙම චිත්‍රපටය එතෙක් බිහි වූ හොඳම ඇමරිකානු චිත්‍රපට අතරින් 72 වෙනි ස්ථානය හිමි කරගත් අතර AFI හි 100 Years... 100 Cheers දී 56 වන ස්ථානය හිමි කර ගන්නා ලදී. 2001 දී ඇමරිකානු චිත්‍රපට ආයතනයෙහි හොඳම ත්‍රාසජනක ඇමරිකානු චිත්‍රපටය සඳහා ලබා දෙන වර්ගීකරණයේ 49 වෙනි ස්ථානය දිනා ගති. 2004 දී ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ National Film Registry හි සංරක්ෂණය කිරීම පිණිස Library of Congress මඟින් මෙම චිත්‍රපටය තෝරා ගැනුණි. එය සංස්කෘතිකමය, ඓතිහාසික හා කලාත්මක වැදගත්කමක් සහිත චිත්‍රපටයක් ලෙසට සංරක්ෂණය කෙරුණි. 2005 දී මෙම චිත්‍රපටය හොඳම සංගීතය සඳහා ඇමරිකානු චිත්‍රපට ආයතනය මඟින් කරන ලද වර්ගීකරණයට අනුව 21 වෙනි ස්ථානය ලබා ගනී. 2007 දී, AFI මඟින් වසර 100ක් තුළ නිපද වු චිත්‍රපට 100ක් අතරින් 100 වෙනි ස්ථානය ලබා ගනී. (දහවන සංවත්සරික මුද්‍රණය)
අවකලනය
thumb|කළු වර්ණයෙන් ඇඳි ශ්‍රිතයක ප්‍රස්ථාරය හා එම ශ්‍රිතයට රතු වර්ණයෙන් ඇඳි ස්පර්ශක රේඛාව ‍මෙහි දැක්වේ. ලකුණු කර ඇති ලක්ෂයේ දී ශ්‍රිතයේ ව්‍යුත්පන්නය ස්පර්ශක රේඛාවේ බෑවුමට සම‍ වේ. අවකලන විෂය පථය ගණිතයට අයත් වන්නක් වන අතර එමගින් ශ්‍රිතයක අදානයන් විචලනය වීමත් සමග ශ්‍රිතයක් වෙනස් වන ආකාරය අධ්‍යයනය කෙරේ. අවකලනය පිළිබඳ අධ්‍යයනයෙහි මූලික අභිප්‍රාය ව්‍යුත්පන්නයයි. අවකලනය ද මීට ආසන්න ගුණ ඇති ප්‍රත්‍යයකි. කිසියම් අදායක ලක්ෂයක් සඳහා ශ්‍රිතයක ව්‍යුත්පන්නය මගින් එම ලක්ෂ්‍යය අසල දී ශ්‍රිතයේ හැසිරීම ගම්‍යය වේ. තාත්වික විචල්‍යයක තාත්වික අගයයන් ඇසුරින් නිර්මිත ශ්‍රිතයක් සඳහා ශ්‍රිතයේ ප්‍රස්ථාරයේ කිසියම් ලක්ෂයකට ඇඳි ස්පර්ශකයේ අනුක්‍රමණය එම ලක්ෂයේ දී ශ්‍රිතයේ ව්‍යුත්පන්නයට සමවේ. කෙටියෙන් කියතොත් කිසියම් ශ්‍රිතයක ලක්ෂයක් සඳහා ව්‍යුත්පන්නය මගින් එම ශ්‍රිතයේ එම ලක්ෂය සඳහා වඩාත් නිවැරදිම රේඛීය සන්නිකර්ෂණය ලැබේ.
මෙසේ ව්‍යුත්පන්නයක් ලබා ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය අවකලනය නම් වේ. අවකලනය, අනුකලනයෙහි ප්‍රතිවිරුද්ධ ක්‍රියාවලිය බව මූලික කළ ප්‍රමේය මගින් දැක්වේ.
අවකලනය සියලුම ප්‍රමාණාත්මක / රාශික විෂය පථයන්හි භාවිතා වේ. භෞතික විද්‍යාවේ දී චලනය වන වස්තුවක් සහ කාලය ඉදිරියේ විස්ථාපනයේ ව්‍යුත්පන්නය එම වස්තුවේ ප්‍රවේගය වන අතර කාලය ඉදිරියේ ප්‍රවේගයේ ව්‍යුත්පන්නය ත්වරණය වේ. නිව්ටන්ගේ දෙවැනි නියමයට අනුව කිසියම් වස්තුවක ගම්‍යතාවයේ ව්‍යුත්පන්නය එම වස්තුව මත යොදන ලද බලයට සමවේ. රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවක ප්‍රතික්‍රියා සීඝ්‍රතාව පවා ව්‍යුත්පන්නයකි. මෙහෙයුම් පර්යේෂණවලදී, ද්‍රව්‍යය ප්‍රවාහනය හා කර්මාන්තශාලා ගොඩනැගීම සඳහා වඩාත්ම කාර්යක්ෂම ක්‍රම නිර්ණය කිරීම සදහා ව්‍යුත්පන්නයන් භාවිතා වේ. තරගකාරී ආයතන වටපිටාවක් සදහා වඩාත්ම ගැ‍ළපෙන උපාය මාර්ගික ක්‍රමවේද හඳුනාගැනීම සඳහා තරගකාරිත්වය පිළිබඳවාදය යොදන විට ද ව්‍යුත්පන්නය මගින් අවශ්‍ය ප්‍රතිඵල ලබා ගැනේ.
ශ්‍රිතයක අවමය හා උපරිමය සොයාගැනීම සඳහා ව්‍යුත්පන්නය බහුලව යොදාගැනේ. අවකලන සමීකරණ ලෙස හැඳින්වෙනනේ මෙවැනි ව්‍යුත්පන්න අන්තර්ගත සමීකරණයි. මේවා ස්වභාවික සංසිද්ධීන් විස්තර කිරීම සඳහා මූලිකව යොදා ගැනේ. ව්‍යුත්පන්න සහ ඒවායේ සාධාරණීකරණය කළ ආකාර ගණිතය පුරාම දැකගත හැක. සංකීර්ණ විශ්ලේෂණය, ශ්‍රිත‍ීය විශ්ලේෂණය , අවකල ජ්‍යාමිතිය මෙන්ම අමූර්ත වීජ ගණිතය වැනි විෂයපථ පවා මේ සඳහා උදාහරණ ලෙස පෙන්වා දිය හැක.
ව්‍යුත්පන්න
x හා y යනු තාත්වික සංඛ්‍යා හා y, x හි ශ්‍රිතයක් එනම් y = f(x) යයි සලකන්න. ඒකජ ශ්‍රිතයක් සරලතම ශ්‍රිත වර්ග වලින් එකකි. මෙය එහි ප්‍රස්ථාරය රේඛාවක් වන ශ්‍රිතයකි. එම අවස්ථාවේදී, y = f(x) = m x + c මෙහි m හා c ප්‍රස්ථාරයෙන් නිෂ්චය වන රේඛාව මත රදා පවතින තාත්වික සංඛ්‍යාවේ. m අනුක්‍රමණය ලෙස හදුන්වන අතර එය
ගොනුව:Maths1.JPG
මගින් දක්වයි. මෙහි Δ සංකේතය (ග්‍රීක අකුරු ඩෙල්ටාහි ලොකු අකුරු ආකාරය) ‘වෙනස්වීම’ දැක්වීමට කෙටි යෙදුමකි. මෙම සූත්‍රය සත්‍ය වනුයේ
y + Δy = f ( x + ∆x) = m(x + ∆x) + c = mx + c + m ∆x = y + m∆x. එය Δy =  mΔx. යන්න පිළිපදියි. කෙසේ හෝ මෙය රේඛීය ශ්‍රිතවලට පමණක් සාධාරණ වේ. රේඛීය නොවන ශ්‍රිත සදහා පැහැදිලිව අර්ථකථනය කළ හැකි අනුක්‍රමණයක් නැත. x ලක්ෂ්‍යකදී f හි ව්‍යුත්පන්නය, f හි x ලක්ෂ්‍යයේදී අනුක්‍රමණයට ලබාදිය හැකි හොදම ආසන්න කිරීමයි. සාමාන්‍යයෙන් එය f'(x) හෝ dy/dx ලෙස නිරූපණය කරයි. x හිදී f හි අගය හා f හි ව්‍යුත්පන්නය මගින් x අසල f හි හොඳම රේඛීය ආසන්න කිරීම හෝ රේඛීයකරණය නිර්ණය කළ හැක. පසුව කී ලක්ෂණය සාමාන්‍යයෙන් ව්‍යුත්පන්නයේ අර්ථකථනය ලෙස ගනු ලැබේ. මීට සම්බන්ධ සමීපතම ගුණය ශ්‍රිතයක අවකලයයි.
thumb|(x, f(x)) හිදී ස්පර්ශක රේඛාව
x හා y තාතක්වික විචල්‍යයන් වන විට, x හිදී f හි ප්‍රස්තාරයට ඇඳි ස්පර්ශක රේඛාවේ අනුක්‍රමණය, x හිදී f හි ව්‍යුත්පන්නයයි. f හි ප්‍රබවය හා ඉලක්කය ඒක මාන වන නිසා, f හි ව්‍යුත්පන්නය තාත්වික සංඛ්‍යාවක් වේ. x හා y දෛශික නම් එකවර දිශා කිහිපයකට f වෙනස් වන ආකාරය මත f හි නිවැරදිම රේඛීය ආසන්න කිරීම රඳා පවතී. එක් දිශාවකට ලබාගන්නා නිවැරදිම රේඛීය ආසන්න කිරීම, ආංශික අවකලනයක් නිර්ණය කරන අතර එය ∂y/∂x ලෙස නිරූපණය කරයි. එක්වර සෑම දිශාවකටම f හි රේඛීයකරණය සමස්ත අවකලය ලෙස හදුන්වයි. එය රේඛීය පරිණාමනයක් වන අතර එය f හි ප්‍රස්ථාරයට වඩාත් ආසන්න අධිතලය නිර්ණය කරයි. මෙම අධිතලය, අධිස්පර්ශණ අධිතලය ලෙස හදුන්වයි, සංකල්පිතව මෙය සියලුම දිශාවන්ට එකවර ස්පර්ශක රේඛා නිර්මාණයට සමාන වේ.
අවකලනයේ ඉතිහාසය
ස්පර්ශක රේඛාව අනුසාරයෙන් ව්‍යුත්පන්නය පිළිබඳ වන සංකල්පය ඉතා පැරණි එකකි. යුක්ලීඩ් (නූතන යුගයට පෙර ක්‍රි.පූ. 300 වැනි සියවසටම සමවේ) ආකිමිඩීස් (c. 287 BCE – 212 BCE) ආදී ග්‍රීක ජ්‍යාමිතිකකරුවන් මෙම සංකල්පය පිළිබඳ දැන සිටියහ. ආකිමිඩීස් විසින් අත්‍යණුක භාවිතය ද හඳුන්වාදෙන ලද අතර එය මූලිකව ක්ෂේත්‍රඵල සහ පරිමා අධ්‍යයනයට භාවිතා වූ අතර ව්‍යුත්පන්න සහ ස්පර්ශකව ආශ්‍රිතව එහි එතරම් ප්‍රයෝජනයක් නොවීය. (“ආකිමිඩීස්ගේ අත්‍යනුක භාවිතය” බලන්න) 500 CE (common Era - නූතන යුගය - මෙය ක්‍රි.ව. වලට සමවේ) තරම් ඈත කාලයේ පවා ඉන්දියානු ගණිතඥයින් විචලන සීඝ්‍රතා අධ්‍යයනයට අත්‍යනුක භාවිතා කළ බවට සාධක පවතී. තාරකා විද්‍යාඥයෙකු සහ ගණිතඥයෙකු වූ අයර්බාතා (476 – 550) සඳෙහි අධ්‍යයනය සඳහා අත්‍යණුක භාවිතා කර ඇත. බස්කාරා (1114 – 1185) විසින් විචලන සීඝ්‍රතා ගණනය කිරීම සඳහා අත්‍යානුක භාවිතය විශාල ලෙස වැඩි දියුණු කරන ලදී. මෙසේ ඔහු දක්වන ලද දායකත්වය කෙතරම්දයත් ඔහුගේ සොයා ගැනීම් තුළ අවකලනයේ බොහෝ මූලික අදහස් අන්තර්ගත බවට මත පළ වී ඇත. අයිසැක් නිවුටන් (1643 – 1727) සහ හොට් ෆ්‍රෙඩ් (1646 – 1716) වෙන වෙනම අවකලනය සහ ව්‍යුත්පන්න සඳහා සංගත පිවිසුමක් ඉදිරිපත් කළ අතර ඔවුහු නූතනව අවකලනයේ වර්ධනය ඇරඹූවන් ලෙස සැලකේ. මෙසේ සැලකීම සඳහා ප්‍රධාන හේතුව වූයේ අවකලනය සහ අනුකලනය එකිනෙක සම්බන්ධ කරමින් ඔවුන් ඉදිරිපත් කළ කලනයේ මූලික ප්‍රමේයයි. මේත සමඟම ක්ෂේත්‍රඵල හා පරිමා ගණනය කිරීමේ ක්‍රමවේද යල් පැන ගිය තත්වයට පත්විය. ව්‍යුත්පන්නය පිළිබඳව නිවුටන් සහ ලිබ්නිස් යන දෙදෙනා ඉදිරිපත් කළ අදහස් ඔවුනට පෙර ජීවත් වූ අයිසැක් බැරෝ (1630 – 1677) රේනේ ඩෙස්කාටේස් (1596 – 1650) ක්‍රිස්ටියන් හයිජන්ස් (1629 – 1695) බ්ලේස් පැස්කල් (1623 – 1662) සහ ජෝන් වැලිස් (1616 – 1703) ආදී ගණිතඥයන්ගේ වැදගත් සොයා ගැනීම් මත පදනම් වූ ඒවා විය. මේ අතරින් ව්‍යුත්පන්නය පිළිබඳ මූලික කරුණු ගොඩනැඟීම සම්බන්ධයෙන් ගෞරවය අයිසැක් බැරෝට හිමි යැයි පොදුවේ සැලකේ. කෙසේ වෙතත් ලිබ්නිස් සහ නිව්ටන් අවකලනය පිළිබඳව ඉතිහාසයේ ඉතා වැදගත් පුද්ගලයන් ලෙස සැලකේ. එසේ සැලකීමට හේතු වන කරුණු අතරට නිව්ටන් විසින් මුල්වරට සෛද්ධාන්තික භෞතික විද්‍යාව අවකලනය යෙදීමත් වර්තමානය දක්වා අවකලනයේ දී භාවිතා වන බොහෝ අංකන ක්‍රම ලිබ්නිස් විසින් ක්‍රමානුකූලව ගොඩනැඟීමත් යන ඒවා අයත් වේ. 17 වැනි සියවසේ පටන් අවකලන වාදය සඳහා බොහෝ ගණිතඥයින් දායක වී ඇත. ඔගස්ටින් ලුයිස් කෝච් (1789 – 1857), බර්නාඩ් රීමන් (1826 – 1866) සහ කාල් වස්ට්‍රස් (1815 – 1897) ආදී ගණිතඥයින් විසින් 19 වැනි සිය‍වසේ දී කලනය වඩාත් ශක්තිමත් ලෙස නඟා සිටුවන ලදී. තවද මෙම කාලසීමාව තුළ දී අවකලනය යුක්ලීඩියානු අවකාශය සහ සංකීර්ණ තුළ සාමාන්‍යකරණය කිරීමද සිදු විය.
අවකලනය
x හි වෘද්ධියට අනුරූප y හි වෘද්ධිය  නම්,
(2) - (1)
ජනවාර්ගික පවිත්‍රණය
ජනවාර්ගික පවිත්‍රණය පිලිබඳව නීත්‍යානුකූල අර්ථ දැක්වීමක් නැත. ජනතාවගෙන් කොටසක් රටකින් බලහත්කාරයෙන් නෙරපීම ජනවාර්ගික පවිත්‍රණය ලෙස සාමාන්‍යෙයන් අර්ථ දැක්වේ.එය අපරාධයක් බවට අන්තර්ජාතික අපරාධ අධිකරණයෙන්ද, පෙර යුගොස්ලොවියානු අන්තර්ජාතික අපරාධ විනිශ්චය සභාවෙන්ද පෙන්වා දී ඇත. ජන ඝාතනයක් ලෙසද ජනතාවට එරෙහි වු අපරාධයක් ලෙසද ජනවාර්ගික පවිත්‍රණය හැඳින්විය හැකිය. මක්නිසාද යත් එය මිනිස් අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝණය කිරීමක් වන බැවිනි.ජනවාර්ගික පවිත්‍රණය යන වචනය අන්තර්ජාතික මාධ්‍යවල ව්‍යවහාරයට ගැනුනේ යුගොස්ලාවියානු සිවිල් යුද්ධය විග්‍රහ කිරීමේදීය. එනම් 1990 මුල් වකවානුවේදීය පක්ෂග්‍රාහී පළිගැනීම, ජනවාර්ගික පරිශෝධනය සහ (එක්සත් ජාතින්ගේ ලියකියවිලි වල ප්‍රංශ සංස්කරණයට අනුව ) nettoyage ethique සහ epuration ethnique යන වචනය ජනවාර්ගික පවිත්‍රණයට සමාන අර්ථ ඇති පද ලෙස පෙන්වා දිය හැකිය.
එක්සත් ජාතින්ගේ ප්‍රවීණයන්ගේ කොමිසම (780 ආරක්ෂ මණ්ඩලයේ තරගයක් මත පිහිටුවන ලද) විසින් ජනවාර්ගික පවිත්‍රණය ආශ්‍රිත කටයුතු මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි වු අපරාධ බවටත්, ඒවා යුධමය අපරාධ ලෙසටත් පෙන්වා දිය හැකි බව පවසන ලදි. ඉන් ඕබ්බට, ජනවාර්ගික පවිත්‍රණය සඳහා වූ පනත් ජන ඝාතන ගිවිසුම් ලෙසද පෙන්වා දිය හැකිය. එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා සමුළුවේදී ජනාවාර්ගික පවිත්‍රණය වැරදි සහගත ක්‍රියාවක් බවත් එය ජාතීන් අතර වෛරය ඇති කිරීමට හේතුවක් බවත් පෙන්වා දෙන ලදි. දෙවෙනි ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව ජර්මානුවන් නෙරපීම වැනි අවස්ථා වලදී ජනවාර්ගික පවිත්‍රණය නීතියට පටහැනි ව සිදු වී ඇත. එවැනි තත්ත්වයක් නැවත උද්ගත වුවහොත්, අන්තර්ජාතික නීතියට පටහැනිව ජනවාර්ගික පවිත්‍රණයක් සිදු කිරීමට, ජනාධිපතිවරයා විසින් අවසර දෙන්නේදැයි, Timothy V. Waters මහතා  ප්‍රශ්න කරයි.
ජනවාර්ගිකත්ව අර්ථ දැක්වීම
ජනවාර්ගිකත්වය පිළිබඳව අර්ථකථනය ඉතා සංකිර්ණ සහ අපැහැදිලි බවත්, එය ඉතා අසීරු කර්යයක් බවත් සමාජ විද්‍යාඥ Max Weber මහතා වරක් පවසන ලදී.
කෙසේ වෙත්ත බොහෝ සමාජ විද්‍යාඥයින් අනුමත කරන ලද අර්ථකතනයක් Weber මහතා ඉදිරිපත් කරන ලදි.
Weber මහතාගෙන් පසුව සමාජ විද්‍යාඥයන්ගේ ජනවාර්ග පිළිබඳ හැඳින්විම් බොහෝ විට සාවද්‍ය ඒවා බව මානව විද්‍යාඥ Ronald Choen මහතා ‍මානව වගී පිළිබඳව මානව විද්‍යා හා සමාජ අධ්‍යනයකදී පෙන්වා දෙන ලදි.
"අප අනුමත කරන මානව වර්ග වල අනන්‍යතාවයන්, ඉතා අඥානය, එමෙන්ම ඉතා සාවද්‍ය"
ජනවාර්ගික පවිත්‍රීකරණය පිළිබදව අර්ථ විග්‍රහයන්
ජනවාර්ගික පවිත්‍රීකරණය විවිධ ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත. ඇන්ඩ්‍රිව් බෙල් ෆේල්කොෆ් (Andrew Bell-Fialkoff) පවසන පිරිදි,
"ජනවාර්ගික පවිත්‍රීකරණයට ඉතා ලිහිල් අර්ථ දැක්වීමක් ඇත. එය බලෙන් සිදු කරන ලද විගමනයන් සහ ජනයා හුවමාරු වීම ලෙස සැලකිය නොහැක. එමෙන්ම එය ජනතාව රටින් පිටුවහල් කිරීම සහ ජනඝාතනය සමඟ ඒකාබද්ධ වේ. අවසාන වශයෙන් ජනවාර්ගික පවිත්‍රීකරණය යනු රටකින් ජනතාව නෙරපීම ලෙස පෙන්වා දිය හැක"
ඩ්‍රෙසන් පෙට්‍රොවික් විශිෂ්ඨ ලෙස අර්තකථනයන් සිදු කොට ඇත. ජනවාර්ගය අනුව රටින් නෙරපීම, මුලික ‍ කොටගෙන ඔහුගේ අර්තකථනයන් සිදුකොට නිදසුනක් ලෙස රටින් නෙරපීම, නීතියට පටහැනි ක්‍රියාවක් බව පෙන්වා දී ඇත. එමෙන්ම එය මුලික මිනිස් අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කිරීමකි. එමෙන්ම එය දේශීය හෝ අන්තර්ජාතික යුද්ධයකට සබඳකම් ඇත්තාක්ද විය හැක.
" මුලික වශයෙන් ආර්ථික මුලධර්ම වලට අනුව හෝ දේශයට ඇති හිමිකම් වලට අනුව, මිනිසුන් කොටසක් විසින් තවත් මිනිසුන් කොට්ඨාශයක් රටින් නෙරපීම ජනවාර්ගික පවිත්‍රීකරණය ලෙස අර්ථ දැක්විය හැක. මෙම ක්‍රියාමාර්ග ප්‍රචණ්ඩකාරී වන අතර, බො‍හෝ විට යුධමය ක්‍රියා සමඟද සබඳකම් ඇත. ඇමරිකාවේ ඉන්දියානුවන් ඉවත් කිරීමේ වැඩසටහන මෙන් නොවු ජනවාර්ගික පවිත්‍රීකරණය සිදු කරන සෑමවිටම එය මුලික මිනිස් අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය නොවන අයුරින් සහ අන්තර්ජාතික මානවවාදී නීතියට පටහැනි නොවන අයුරින් සිදු කල යුතුය.
එක්සත් ජාතින්ගේ ජනවාර්ගික පවිත්‍රීකරණය පිළිබඳ නිල අර්ථ දැක්වීම වන්නේ මිනිසුන් කොට්ඨාශයක් විසින් තවත් එවැනිම වෙනත් ජනවාර්ගික මිනිසුන් කොටසක් බලෙන් හෝ තර්ජණාත්මකව, ප්‍රදේශයකින් ඉවත් කිරීමයි.
බොහෝ විට සමජාතීය ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් කෙරෙහි ජනවාර්ගික පවිත්‍රීකරණය බල නොපායි. බොහෝ විට එය බලපාන්නේ අපකීර්තියට පත්වුණු ජනවාර්ගික කොට්ඨාශ කෙරෙහිය. එමෙන්ම එය දී ඇති දේශයකින් ජනවාර්ගික කණ්ඩයාමක් බලෙන් පහ කිරීම ලෙසද අර්ථ දැක්විය හැක. එයට පීඩිත ලෙස ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් වල විගමනයන්ද ජනඝාතන ද ඇතුලත් වේ.
බොස්නියානු ජන ඝාතන නඩුවෙහි දී ජොර්ජික් වී. ජර්මනි (Jorgic V. Germany) ට තීන්දුව දෙන විට එනම් 2007 ජුලි 12 වන දින, මුලික මිනිස් අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ යුරෝපියානු අධිකරණය පැවසුවේ, අන්තර්ජාතික අධිකරණයේ නීති වලට අනුව ජනවාර්ගික පවිත්‍රීකරණයක් සිදු වු පමණින් ජන ඝාතනයක් සිදුවී ඇතැයි කිව නොහැකි බවයි. ජනවාර්ගික පවිත්‍රීකරණය යන පදය Herzegovina වල සිද්ධීන්ගෙන් පසුව ජනවහරට පැමිණියේය. 47/121 දරන මහා මාණ්ඩලික තීරණයට අනුව බොස්නියානු සහ Herzegovina ‍වෙහි පැවති ජනවාර්ගික පවිත්‍රීකරණය, ජනඝාතනයක් වැනි පිළිකුල් සහගත ක්‍රියාවකි. එය එක්තරා ආකාරයක ජන ඝාතනයකි. එය ගිවිසුමෙහි දෙවෙනි අනුඛණ්ඩයේ ඇති තහනම් කරන ලද ක්‍රියාවන් වලට ඇතුලත් වේ. එය ජනවාර්ගික සමජාතීන් වෙසෙන පෙදෙසක් නැවත ලබා ගැනීමක් හෝ එවැනි ප්‍රදේශයක් ලබා ගැනීමේ ක්‍රියාවලියක් යන දෙකටම අයත් නොවේ. එය ජන ඝාතනයකි. ජන ඝාතනයක අභිප්‍රාය වන්නේ සාමුකව හෝ කොටස් වශයෙන් විනාශ කිරීමයි. පවිත්‍රීකරණය මඟින් ජනතාව රටින් නෙරපීම සිදු කරයි. එමෙන්ම එය විස්තාපනයේ ප්‍රතිවිපාකයක්ද නොවෙයි. මෙමඟින් ජනවාර්ගික පවිත්‍රීකරණය ජන ඝාතනයක් නොවේ යැයි ප්‍රකාශ නො‍කෙරේ. එය සහමුලින්ම හෝ කොටස් වශයෙන් ජිවිතයක් භෞතිකව විනාශ කිරීමකි. යම් කිසි ප්‍රදේශයකින්, ජනතාව නෙරපීම II වන පනතට පටහැනිව කරන ක්‍රියාවකි. ICTY පවසන පරිදි ජනඝාතනයේත්, ජනවාර්ගික පවිත්‍රිකරණයේත් බොහෝ සමානකම් පවතී. (Krstic IT 98 -33 - T, විනිශ්චය මණ්ඩලයේ විනිශ්චය, 02 අගොස්තු 2001, 562 වන පරිච්ඡේදය). ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් භෞතිකව නෙරපීමෙන් සහ එය විසුරුවා හැරීමත් අතර කිසිඳු වෙනසක් නැත. තවමත් ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් නෙරපීම මඟින් ජන ඝාතනයක් සිදු වී ඇතැයි කිව නොහැක.
ECHR, ICJ වලින් උපුටා ගන්නා ලදී
යුද්ධමය හා දේශපාලනික උපායක් වශයෙන්
ජනවාර්ගික පවිත්‍රකරණයේ අරමුණු වන්නේ, විරුද්ධ ජනවාර්ගික සමාජයන් (දේශපාලනය, ත්‍රස්තවාදිව හෝ යුද්ධමය) ප්‍රශ්න පවතින කොන්දේසි මගින් ඉවත් කිරිමයි. ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක අයිතිය තහවුරු කළ නොහැකි බවට මතයක් ගොඩ නැගි ඇත. එමෙන්ම යම් කිසි ප්‍රදේශයක බලය තහවුරු කර ගැනීමේ ක්‍රමයක් ලෙසද ජනවාර්ගික පවිත්‍රකරණය පිළිගෙන ඇත. උදාහණයක් ලෙස 1992 මුල් භාගයේදි බෝස්නියාවෙහි පැවති යුධ ව්‍යාපාරය පෙන්වා දිය හැකිය. එහිදි මෙම ක්‍රියාමාර්ගය මුලින්ම උපුටා දැමීමේ වෑයමන් ලෙසද ජනවාර්ගික පවිත්‍රකරණය පෙන්වා දිය හැකිය. එමෙන්ම සංස්කෘතික මානව කෘති, ආගමික ස්ථාන සහ භෞතික ලේඛන විනාශ කිරිමක් ලෙසද එය හැදින්විය හැකිය.
1993, ජොර්ජියානුවන් සහ Abkhaz වරුන් අතර පැවති ගැටුමේදි Abkhaz හි වාසය කළ ජොර්ජියානුවන්ට අවිතත් Abkhazවරුන් ජනවාර්ගික පවිත්‍රකරණය උපාය යොදා ගන්නා ලදී. මෙහිදි 250000 කට අධික ජොර්ජියානුවන් බලහත්කාරයෙන් ඉවත් කළ අතර 3000 අධික පිරිසක් කෘර ලෙස මාරාදමන ලදී
ජනවාර්ගික පවිත්‍රකරණය උපායක් ලෙස යොදාගත් අවස්ථා බොහෝ ඇත. එමගින් හමුදාවන්ට ජනතාව ඉවත් කිරිම පහසු වෙයි. Mao Zedong කියු පරිදි පොදු ජනතාව අතර සිටින ගරිල්ලන්, වතුරේ සිටින මාලුවන් වැනිය. වතුර ඉවත් කිරිම මගින් එම මාලුවන්ද විනාශ කළ හැකිය. 1945 දී දේශපාලන ස්ථාවරත්වයක් හේතුකොට ගෙන ජනවාර්ගික ජර්මානුවන් ජර්මනියේ නැවත බලහත්කාරයෙන් පදිංචි කරවන ලසි. එමගින් දිර්ඝ කාලින ස්ථාවරත්වයක් අත් විය. පෝලන්තයේ සහ චෙකොස්ලෝවේකියාවේ වාසය කළ අති විශාල ජර්මනි ජනතාව අතරින් සමහර පුද්ගලයින් දෙවෙනි ලෝක යුද්ධයට පෙර එකිනෙකාට විරෝධතා එල්ල කළ අතර එය බලහත්කාරයෙන් වනසන ලදි. කෙසේ වෙතත් මෙමගින් නැවත සකස් කළ නොහැකි ජන විකාශන විපර්යාසයන් ඇති කරයි.
ජනවාර්ගික ශෝධනය සඳහා උදාහරණ
මෙම කොටසෙහි ලැයිස්තු ගත කොට ඇත්තේ ශාස්ත්‍රීය හෝ නීතිමය ප්‍රවීණයන් විසින් "ජනවාර්ගික ශෝධනය" ලෙස නම් කොට ඇති සිදුවීම්ය. සෑම ප්‍රවීණයෙක්ම සෑම සිදුවීමක් සමඟ එකග නොවන අතර සෑම හිමිකමක්ම මෙම ලිපියෙහි අර්ථ දැක්වීම් අනුගමනය නොකරයි. ප්‍රවීණයන් නොවන අයගෙන් ඇරඹුණු (උදා- වාර්තාකරුවන් හෝ දේශපාලඥයින්) ජනවාර්ගික ශෝධනය මෙහි දක්වා ඇත.
පිළියම්
අප හට කිසිදු ස්පර්ශයක් නොලැබූ සංරක්ෂිතයන් ආකෘතියක් ලෙස යොදා ගෙන වනාන්තරවල තත්ත්වයන් වැඩිදියුණු කිරිමට උත්සාහ කල හැක. තෝරා ගත් ගස් කැපීම යනු ඇතැමි ගස් කඩා වැටීම වැනි ස්වාභාවික බාධාවන් අනුකරණය කරන ලද ක්‍රියාවකි. සම්පුර්ණයෙන්ම ගස් කැපීම ප්‍රබල කැළෑ ගිනි ගැනීම් වැනි අනෙකුත් ස්වභාවික බාධාවන් අනුකරණය කරයි. මෙලෙසම අපට ස්වභාවික තත්ත්වයන් අනුකරණය කරමින් ශාක වලට නූතන වනාන්තරික තත්ත්වයන්ට වඩා මෙම ස්වාභාවික තත්ත්වයන් යටතේ වර්ධනය වීමට ඉඩ හැරිය හොත් අපට එම අනුකරණයන් සාර්ථක නීරෝගි වනාන්තර අස්වැන්න ලෙස ලබා දෙනු ඇත. තෝර ගත් ගස් කැපීම ස්වාභාවික සංරක්ෂිතයන් තුළ පවතින ඉඩ ප්‍රමාණයන් හා ඒවායින් හමුවන ශාක කොළ රොඩු මත පදනමි විය හැක. තිරසාර වන විද්‍යාව විසින් නැවත වනාන්තර ගිනි ගැනීම් වනාන්තර වලට හදුන්වා දීමට කටයුතු කර ඇත. මෙමගින් ලැබුනු වාසි දායක තත්ත්වයන් වනුයේ විවිධාකාර වන සත්ත්ව විශේෂයන් නැවතත් වනාන්තර වලට හදුන්වා දීමය. මෙවැනි ඵලදාව ලබා ගැනීමේ ක්‍රියාකාරකම් මගින් වනාන්තරවල වූ සියළු වර්ධන අවධීන්ට පැවතීමට හැකි වේ.
විහිදී පැතිර ඇති කුඩා මං තීරු වන සතුන්ගේ වාසස්ථාන යා කරන අතර ඒවා වනාන්තර භූමි අතර පවතී. එමනිසා වන සතුන්ට වනාන්තර අතර නිරන්තරයෙන් ගමන් කල හැක. ලයිකන හා දුබල ව්‍යාප්තියක් පවතින ශාක හා සතුන්ට මෙම වනාන්තර භූමි කොටස් අතර තම ජීවිත පවත්වා ගැනීමට උපකාරී වන අතර මෙමගින් සීමාවලින් වන බලපෑම් අඩු කිරිම හෝ ශාක සුළගින් ආරක්ෂා කිරිම සිදු කරයි. මෙයට ශාක අතර පරාග සංයෝග කිරීමට හා ඔවුන්ගේ ජාන ප්‍රමාණය පුළුල් කිරිමට උදව් වේ.
සහතික කිරීම
තිරසාර වන විද්‍යාව තුල, වනාන්තර කළමණාකරණ ක්‍රියාකාරකම් ගැලපෙන සාර්ථක ආකාර‍ෙයන් සිදු වනවාදැයි සහතික කිරීමට හා ස්ථීර කිරීම පරීක්ෂා කිරීම‍ට බොහෝ ආයතන ඉදිරිපත් වී ඇත. ජර්මන් වල බොන් හි පිහිටා ඇති වන භාරකාර මණ්ඩලය සතුව පොදු තිරසාර වන කළමනාකරණ ප්‍රමිතීන් ඇත. මෙම ප්‍රමිතීන් කර්මාන්ත, ප්‍රජා හා පාරිසරික ආයතන වල කොටස් කරැවන් මත පදනම් වූ ප්‍රාදේශීය අවශ්‍යතාවයන් මත සැකසී ඇත. මේ හේතුකොට ගෙන මෙම ප්‍රමිතීන් ප්‍රදේශයෙන් ප්‍රදේශයට යම් යම් ආකාරයට වෙනස් විය හැක. උදාහරණයක් ලෙස කැනඩාවේ වූ බ්‍රිතාන්‍ය කොළොම්බි‍යාවේ වූ කළමණාකරණ ප්‍රමිතීන් හා නවසීලන්තයේ ප්‍රමිතීන් අතර විශාල වෙනසක් ඇත. වන භාරකාර මණ්ඩලය විසින් පරීක්ෂණ පැවැත්වීම‍ට සහතික කිරීමේ ආයතන වලට බලය පවරා ඇත. යම් වනාන්තර භූමියක් මෙම පරීක්ෂණයෙන් සමත්වුව හොත් සහතික කිරීමේ ආයතනය විසින් අවසර මුද්‍රවක් ලබාදෙන අතර එය වෙළද‍පලේ උත්තා්ලනයක් ලෙස භාවිතා කල හැක. "තිරසාර වන විද්‍යා මුලපිරීම" යනු මෙවැනි ආයතනයක් වුව ද මෙය වනභාරකාර මණ්ඩලයෙන් යම් වෙනස් වීම් දක්වයි. එනම් මෙම ආයතනය සතුව සියලුම පාලනපළාත් වලට අදාල වන එක් ප්‍රමිතීන් සංග්‍රහයක් ඇත. මෙ ආයතනවලට අමතරව තවත් ආයතන ද පිහිටුවා ඇති අතර එවායින් ඇතැම් ආයතන අනෙකුත් ආයතන වලට වඩා වාසිදායකය. ඇතැම් ප්‍රමිතීන් වනය සහතික කිරීමේ ලියවිල්ල සඳහා වූ ව්‍යාපෘතිය සමඟ ම බලය ලබාගෙන ඇත. නිවර්තන දුෂ්කර වැසි වනාන්තර තත්වයෙන් උසස් කිරීම හා තිරසාර වන විද්‍ය‍ා ව්‍යාපෘතිය ප්‍යුටො රිකෝ හි වූ උපකාරිවන වැඩසටහන යටතේ ලියාපදිංචි වී ඇත. මෙය නිවර්තන වැසි වනාන්තර භූමි සංරක්ෂණය හා තිරසාර කළමනාකරණය පිළබද උනන්දුවක් ඇති ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන්ට හා වන නිලධාරීන් සඳහා වූ ප්‍රදර්ශනාත්මක ව්‍යාපෘතියකි.
මැණික් කුරුකුලසූරිය
මැණික් කුරුකුලසූරිය ශ්‍රී ලංකාවේ ජනප්‍රිය රංගන ශිල්පිණියකි.
මුල් අවධිය
මැණික් කුරුකුලසූරිය සිය අධ්‍යාපන කටයුතු, පානදුර යහපත් එඬේරාගේ කන්‍යාරාමයෙන්, බොරැල්ල සියළු ශාන්තුවරුන්ගේ බාලිකාවෙන් සහ මිලාගිරිය ශාන්ත පාවුළු විද්‍යාලයෙන් හදාරණ ලදී. සිය වැඩිමල් සහෝදරියන් තිදෙනා වූ ජීවරාණි, ශිරාණි සහ ජානකී ලෙස නිළියක් බවට පත්වීමට මුල් සමයේ ඇය බලාපොරොත්තු නොවූවාය. නමුත් 1971 දී ගෝයා රූ රැජින බවට කිරුළු දැරීමෙන් අනතුරුව කුරුකුලසූරියද, සිය සහෝදරියන් මෙන් රංගන වෘත්තියට පිවිසියාය.
වෘත්තීය දිවිය
1973 වසරේ හත්දින්නත් තරු චිත්‍රපටයෙන් සිනමා ක්ෂේත්‍රයට පිවිසි කුරුකුලසූරිය, 1974 වසරේදී ධර්මසේන පතිරාජගේ අහස් ගව්ව චිත්‍රපටියේද රංගනයේ යෙදුනාය.
බ්‍රිතාන්‍යයෙහි ලතින් සාහිත්‍යය
බ්‍රිතාක්‍යයෙහි ලතින් සාහිත්‍යය යනු ආරම්භයෙහිදී ලතින් භාෂාවෙන් ලියැවී ඇති  බ්‍රිතාන්‍යයෙහි (එංගලන්තය, ස්කොට්ලන්තය සහ වේල්සය) සාහිත්‍යය වෙයි. ජර්මනික හෝ සෙල්ටික භාෂා භාවිතයෙන් ලියැවුනු බ්‍රිතාන්‍යයෙහි සාහිත්‍යය කෙරෙහි මහත් අවධානයක් යොමුවී ඇති නමුදු, ලතින් භාෂාවෙන් ලියැවුනු සාහිත්‍යය පිළිබඳ ඉපැහැදිලි සඳහන් කිරීම් විරල හා වතළ බව සඳහන් කල යුතුමය. සාහිත්‍යමය කෘති නිෂ්පාදනයෙහි ලා ලතින් භාෂාවෙන් ඉතා සාරවත් දායකත්වයක් බ්‍රිතාන්‍යය තුලින් දක්නට ලැබෙන මුත්, සමස්ත විස්තරය මනැසට නංවා ගැනුමට ඉවහල් වන සටහන් සොයාගැනුම  ඉමහත් දුෂ්කරය. මෙම අඩුව පිරිමසාගනු වස් සිදුකරමින් පවතින කාර්යයක කොටසක් වශයෙන් මෙම පිටුව ඉදිරිපත් කෙරෙයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වසර පණහක සිනමාව
ශ්‍රී ලංකාවේ වසර පණහක සිනමාව
ගාමිණි හා මාලිනී නිධානය චිත්‍රපටය. මෙම චිත්‍ර පටය වසර 50 ක සිනමා ඉතිහාසයක ප්‍රථම ස්ථානය ගනී.
1947 ජනවාරි මාසයේ සිට 1997 ජනවාරි මාසය අතර සම්පුර්ණ වු වසර පනහක කාලසීමාවක් තුලදී පැවති සිංහල සිනමාව තුල බිහිවු චිත‍්‍රපට අතරින් ප්‍රධාන පෙලේ සුපිරි චිත්‍රපට අතරින් ප්‍රධාන පෙ‍ලේ සුපිරි චිත්‍රපට දහය වර්ග කිරීම සඳහා සිනමා අධිකාරීය විසින් කමිටුවක් පත්කර ඇත.
1972 දී ලෙස්ටර් ජේම්ස් පිරිස් විසින් කළ නිධානය (The Treasure) නම් චිතුපටය රංගන දායකත්වය ගාමිණි ෆෝන්සේකා හා මාලිනි විසින් ලබා දුන් අතර එහි තිර රචනය සඳහා වස්තු බීජය වී ඇත්තේ නිධානයක් ග‍බා ගැනීමේ අරමුනින් තම බිරිඳ ඝාතනය කිරීමේ සිද්ධියක්ය. මෙම චිත්‍රපටය 1972 දී වැනීසියේ පැවති අන්තර්ජ‍ාතික සිනමා උ‍ෙළලදී Silver Lion of St Mark සම්මානය හිමිකරගන්නා ලදී.තවද ලන්ඩන් සිනමා උ‍ෙළලදී වසරේ විශිෂ්ඨතම සිනමා නිර්මාණය සඳහා ඩිප්ලෝමාවක්ද හිමිකරගනී. ශ්‍රී ලාංකික සිනමාවේ මුල් වසර 50 තුල බිහිවු හොදම චිත්‍රපටය ලෙසට මෙකී චිත්‍ර පටය තෝරාපත් කර ඇත.
thumb|
විවික්ත ගණිතය
පරිමිත ගණිතය, නැතහොත් නිශ්චය ගණිතය ලෙස ද හැඳින්වෙන විවික්ත ගණිතය සාන්තත්‍යතා මතිය අනවශ්‍ය වන , නැතහොත් එයට ආධාර නොවන හෙයින් මූලිකව විවික්ත වන ගණිතමය ව්‍යුහ පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි. නිශ්චය ගණිතයේ දී අධ්‍යයනයට ලක්වන වස්තූන් බොහෝ විට ගණ්‍ය කුලක ලෙස ගත හැකි නිඛිල, පරිමිත ප්‍රස්ථාර සහ විධිමත් භාෂා ආදිය වේ. පරිගණක විද්‍යා යෙදුම් හේතුවෙන් මෑත දශකවලදී විවික්ත ගණිතය වඩාත් බහුලව භාවිතා වීම සිදුව ඇත. විවික්ත ගණිතයේ සංකල්ප හා අංකන පරිගණක ඇල්ගොරිතම සහ ප්‍රකමණ භාෂාවල වස්තූන් ‍සහ ගැටළු අධ්‍යයනයට සහ විස්තර කිරීමට ප්‍රයෝජනවත් වේ. සමහරක් ගණිත නිර්දේශයන්හි දී වෙළඳාම සඳහා වන විවික්ත ගණිත සංක්ලප පරිමිත ගණිත පාඨමාලාව යටතේ ඉගැන්වෙන අතර ප්‍රධාන විෂයය ලෙස පරිගණක විද්‍යාව හදාරන සිසුන්ට අවශ්‍ය සංකල්ප විවික්ත ගණිතය යටතේ ඉගැන්වේ. වෙනස්කම් පැහැදිලි කර ගැනීම සඳහා සන්තානය ස්ථල විද්‍යාව සහ ගණිතමය විශ්ලේෂණය බලන්න. පහත මාතෘකා විවික්ත ගණිතයට අයත් වේ. සැලසුම් වාදය ගණ්‍ය සමායෝජන වාදය ප්‍රස්ථාරවාදය
විවික්ත =තනි තනි වශයෙන් == References == http://en.wikipedia.org/wiki/Discrete_mathematics ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
Nadee Wijesinghe
නදී විජේසිංහ (English: Nadee Wijesinghe) යනු ශ්‍රී ලාංකික කලාකාරිනියකි. ඇය ජනප්‍රිය ගීත රචනා කිහිපයක්ම සිදුකර ඇත. ඇය විසින් රචිත වඩාත් ජනප්‍රිය ගීත අතර නෙලූ අදිකාරී විසින් ගායන කරන ලද හිදින්නට හිතුවත් ලගින් ගීතය සහ ප්‍රියනාත් රත්නායක විසින් ගායනා කරන ලද ආදරෙයි මං ගීත මෙන්ම ඇය විසින් රචනා කරන ලද ගීත රැසක් බොහෝ ගායක ගායිකාවන් විසින් ගායනා කර ඇත. එමෙන්ම ඇය ගායිකාවක් ඉගිල යන්න හිතෙනවා නම් ගීතය ඇය විසින් ගායනා කරන ලද ප්‍රථම ගීතයයි. ඇය ගායනා කරන ලද යුග ගීත අතර ඉදුවර නෙත් සහ සුරංගනා කතා යන ගීත ද්විත්වය ඇතුලත් වේ. ඇය ගුවන් විදුලි වැඩසටහන් ඉදිරිපත් කරන්නියක් සහ එළිමහන් ප්‍රසංග නිවේදිකාවක් ද වුවාය. සමස්ත ලංකා සංස්කෘතික සහයෝගිතා පදනමේ සංවත්සර මහා සභාවේදී ගරු නදී විජේසිංහ මැතිණියට දේශමාන්‍ය ජාතික ගෞරවනාම සම්මාන සන්නස්පත්‍රය ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ප්‍රභූ ආරාධිතයින් අතින් වර්ෂ 2020 පෙබරවාරි මස 25 වන දින කොළබ දී පිරිනමන ලදී. කලාව පෝෂණය කිරීම උදෙසා ඇයට මේ වන විට සම්මාන සහ සහතිකපත් රැසක් ලැබී ඇත.
වයිමැක්ස්
[[ගොනුව:'''තද පැහැති අකුරු පෙdddළdadadaĉČČĕĕēĒvɱ̍ʍ
නාවුකාධිකාරිය
සමහරවිට සමුද්‍ර අධිරාජ්‍යය ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, නාවුකාධිකාරියක් යනු, ප්‍රාථමික වශයෙන් සාමුද්‍රික අධිකාරි ක්ෂේත්‍රයක් සහිත මුහුදෙහි අධිරාජ්‍යයක් හෝ සමුද්‍රීය අධිරාජ්‍යයකි.
සිල්ලාහි සොන්දොක් රැජින
සිල්ලාහි සොන්දොක් රැජින (කොරියානු උච්චාරණය: sʰʌndʌk jʌwaŋ;? - 647 පෙබරවාරි 17) යනු කොරියාවේ තුන් රාජධානිවලින් එකක් වූ සිල්ලා දේශයේ රාජ්‍ය පාලනය කළ රැජිනකි. ඇය 632 සිට 647 දක්වා රාජ්‍යය පාලනය කළා ය. ඇය සිල්ලාවේ විසි හත්වන පාලකයා මෙන්ම එහි බිහි වූ ප්‍රථම රජ කරන රැජින ද වේ. එසේම ඇය නැගෙනහිර ආසියානු ඉතිහාසයේ දෙවන රාජ්‍ය පාලිකාව ද වේ. ඇය සිල්ලාවේ චින්තනය, සාහිත්‍යය, සහ කලාව යන අංශයන්හි පුනරුදයක් සඳහා හේතු වූවා ය.
2015දී පකිස්තානු ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා සංචාරය
පකිස්තානු ක්‍රිකට් කණ්ඩායම දැනට, එනම් 2015  ජූනි 11 සිට අගෝස්තු 1 දක්වා,   ශ්‍රී ලංකාවෙහි සංචාරයක නිරතව සිටිති.
සිල්ලාහි සොන්දොක් රැජින
අනුප්‍රාප්තිකාව ලෙස තේරීපත් වීම
රැජින බවට පත්වීමට ප්‍රථම ඇය දියොක්මාන් කුමරිය (හන්ජා: 德曼) ලෙස හැඳින්විණි. සම්ගුක් සගි අනුව, ඇය සිල්ලාහි ජින්ප්යොං රජුගේ පළමු දියණිය වෙයි. නමුත් වෙනත් ඓතිහාසික වාර්තා අනුව, ඇය ජින්ප්යොං රජුගේ දියණියන් අතුරින් දෙවැන්නායි. ඇය ඇගේ වැඩිමහල් සොයුරිය වූ චොන්මියොං කුමරියට වඩා බෙහෙවින් බාල ය. ඇයගේ බෑනා සහ චොන්මියොං කුමරියගේ පුත්‍රයා පසුකලෙක සිල්ලාහි මුයොල් රජු ලෙස රාජ්‍යත්වයට පත් විය. සොන්දොක්ගේ අනෙක් සොයුරිය වූ සොන්හ්වා කුමරිය පසුකලෙක බෙක්ජේහි මු සමග විවාහ වී බෙක්ජේහි උයිජාගේ මව බවට පත් වූවා ය. නමුත් සොන්හ්වාගේ පැවැත්ම මතභේදාත්මක ය. එයට හේතුව 2009දී හමු වූ සාක්ෂියකට අනුව ‍උයිජා රජුගේ මව ඓතිහාසික වාර්තාවල සඳහන් පරිදි සොන්හ්වා කුමරිය නොව සාතෙක් රැජින බව සඳහන් වේ.
ජින්ප්යොං රජුට පුතුන් නොසිටි බැවින් සොන්දොක්ව සිය උරුමකරු ලෙස තෝරාගන්නා ලදී. මෙය පෙරනොවූ විරූ අත්දැකීමක් වුවද, එමගින් සිල්ලාවේ ජනයා එතරම් පුදුමයට පත් නොවී ය. එයට හේතුව එම යුගයේ මව්බිසෝවරුන් සහ රාජ්‍යාධිකාරිණියන් වැනි කාන්තාවන් උපදේශකවරියන් ලෙස කටයුතු කර තිබීම නිසායි. - මීට අමතරව ජින්ප්යොං සිහසුනට පැමිණියේ ද මීෂිල් බිසව විසින් මෙහෙයවන ලද කුමන්ත්‍රණයක් මගිනි. මෙකල රාජධානිය පුරා කාන්තාවන් පවුල්වල ප්‍රධානීන් වූ අතර පීතෘවංශීය මෙන්ම මාතෘවංශීය ප්‍රවේණි කුම ද පැවතිණි. සිල්ලාව තුළ, කාන්තාවන්ගේ තත්ත්වය සාපේක්ෂව ඉහළ මට්ටමක පැවතිණි. නමුත් ස්ත්‍රී හැසිරීම් සහ චර්යාවන් පිළිබඳ ඔවුනට ද සීමා පැවතිණි. කාන්තානොවන ක්‍රියාවල නියැලීමෙන් ඔවුන්ව අධෛර්යයට පත්කරන ලදී. සොන්දොක්ගේ සාර්ථක රාජ්‍ය සමය සිල්ලාවේ තවත් රාජ්‍ය පාලනය කළ රැජිනියන් දෙදෙනකු සඳහා පූර්වාදර්ශයක් විය.
රාජ්‍ය සමය
632දී සොන්දොක් මුළු සිල්ලාවේම පාලිකාව බවට පත්වූවා ය. ඇය 647 තෙක් එය පාලනය කළා ය. ඇය සිල්ලා රාජධානියෙහි සිටි රාජ්‍ය පාලිකාවන් තිදෙනා අතුරින් පළමුවැන්නිය වූවා ය. (අනෙක් දෙදෙනා වූයේ සිල්ලාහි ජින්දොක් රැජින සහ සිල්ලාහි ජින්සොං රැජිනියන් ය) ඇගේ මරණින් පසු ක්ෂණිකව ඇගේ නෑනණ්ඩිය වූ ජින්දොක් පාලනය භාරගෙන 654 තෙක් රාජ්‍යය පාලනය කළා ය.
සොන්දොක්ගේ සමය ආරම්භ වූයේ කැරලි සහ අසල්වැසි රාජ්‍යයක් වූ බෙක්ජේ සමග සටන් පැවති කාලසීමාවක් මධ්‍යයේ ය. සිල්ලාවේ රැජින ලෙස වසර දාහතරක රාජ්‍ය සමය තුළ ඇය සිය ඥානය මෙහෙයවා පාලනය ගෙන ගියා ය. බෙක්ජේ ආක්‍රමණ එළැඹි විට ඇය ගොගුර්යෝ දේශය සමග සන්ධානයකට එළැඹියා ය. එසේම ගොගුර්යෝ දේශය සිල්ලාවට එරෙහි වූ වි‍ට, ඇය ටෑං චීනය සමග සිය සබඳතා වැඩිදියුණු කරගත්තා ය. සිය රාජ්‍යය එක්සත් කළ ඇය චීනය වෙත විද්වතුන් සහ රාජ දූතයන් පිටත් කරහැරියා ය. එසේම ඇය කොරියානු රාජකීය නීති පද්ධතිය නිමවීමට මුලපිරූ අතර සටන් කලාව පුහුණු කරවීම සඳහා තරුණ කොරියානුවන් චීනය වෙත පිටත් කර හැරියා ය.
ටෑං රාජවංශයේ වු සේටියෑන් අධිරාජිනිය සහ සිය පියා මෙන් ඇය ද බුදු දහම වෙත ඇදී ගිය අතර ඇය බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා මූලිකත්වය ගත්තා ය. ඇය විසින් ඉදි කළ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන අතර හ්වැංන්යොංගුසාහි මහල් නවයේ දැව ස්තූපය ප්‍රධාන වේ. මීටර 80ක් උස මෙම ගොඩනැගිල්ලෙහි සෑම මහලකම සිල්ලාව විසින් යටත් කර ගනු ලැබූ අසල්වැසියන් පිළිබඳ කැටයම් කර තිබිණි. බුන්හ්වංසා සහ යොංම්යෝසා ද නිමැවුණේ ඇගේ අනුග්‍රහය යටතේ ය.
එසේම ඇය විසින් ඉදිකළ "තාරකා-නිරීක්ෂණ කුළුණ" හෙවත් චොම්සොංදේ ඈත පෙරදිග ඉදි වූ ප්‍රථම නිරීක්ෂණාගාරය ලෙස සැලකේ. මෙ කුළුණ අදටත් පැරණි සිල්ලා අගනුවර වූ දකුණු කොරියාවේ ග්යොංජුහි විරාජමානව නැගී සිටියි. එසේම ඇය දුගී ජනයාගේ යහපත උදෙසා ක්‍රියා කළා ය.
647 පළමු චන්ද්‍ර මාසයේ දී, බිදාම් නැමැත්තා විසින් “කාන්තාවන්ට රාජ්‍ය පාලනය කළ නොහැකි ය” (女主不能善理) යන සටන් පාඨය රැගත් කැරැල්ලක් දියත් කරන ලදී. සම්ගුක් සගි මූලාශ්‍රය අනුව බිදාම්ගේ ඉස්මතු වීමත් සමග තරුවක් 'කඩාවැටිණි'. එය රැජිනියගේ රාජ්‍ය සමයේ අවසානය බව පවසමින් මෙම අවස්ථාව බිදාම් සිය අනුගාමිකයන් දිරිමත් කිරීමට උපයෝගී කර ගත්තේ ය. අනෙක් පසින් 'තරුව නැවත මුල් ස්ථානයට ගමන් කරයි' යන්න නිරූපණය කිරීම සඳහා දැල්වූ සරුංගලයක් දියත් කරන ලෙස කිම් යුෂින් රැජිනියට උපදෙස් දුන්නේ ය. ඉන් අනතුරුව කිම් යුෂින්ගේ හමුදාව විසින් බිදාම්ගේ කැරලිකාර පාර්ශ්වය පරාජය කරන ලදී. බිදාම්ගේ කැරැල්ලෙන් දින 30කට පසු,පෙබරවාරි 26වන දින බිදාම් සහ ඔහුගේ මිනිසුන් 30 දෙනකුහට සිල්ලාහි ජින්දොක් රැජින විසින් දඬුවම් පමුණුවන ලදී. (පෙබරවාරි 17 දින සොන්දොක් රැජින මියගියා ය. අනතුරුව ජින්දොක් සිල්ලාවේ රැජින ලෙස රාජ්‍යත්වයට පත්වූවා ය)
පුරාවෘත්ත
සොන්දොක් කුමරියකව සිටි සමයේ ඇය විසින් පිළිබිඹු කළ දස්කම් සහ ඇගේ පරිණත බුද්ධිය, ඇගේ පියාව ඇයව සිය අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස පත්කිරීමට හේතු වන්නට ඇත. එක් කථාන්තරයකට අනුව (සම්ගුක් සගි සහ සම්ගුක් යුසා යන දෙකෙහිම සඳහන්) ඇගේ පියාට පියොනි ශාක බීජවලින් සමන්විත පෙට්ටියක් ටෑංහි ටයිෂොං අධිරාජයා විසින් එවන ලද අතර එය සමග එම පුෂ්ප පවතින අයුරු නිරූපිත සිතුවමක් ද විය. සිතුවම දෙස බලා, ලාබාල සොන්දොක් පැවසූයේ එම පුෂ්ප අලංකෘත වුවත් එය සුවඳින් තොර බවයි. "එසේ තිබුණේ නම් එම සිතුවමෙහි පුෂ්ප වටා සමනලුන් සහ මීමැස්සන් සිටිය යුතු" බව ඇය පැවසුවේලු.පියොනි ශාකයේ සුවඳ රහිත බව පිළිබඳ ඇගේ නිරීක්ෂණය සත්‍ය විය — මෙය රාජ්‍ය පාලනයට ඇය දැක් වූ දක්ෂතාව සහ ධාරණ ශක්තිය පිළිබඳ උදාහරණයකි.
යමක් සිදුවීඹට පෙර එම අවස්ථාව තේරුම් ගැනීමට සොන්දොක් දැක් වූ අසාමාන්‍ය හැකියාව පිළිබඳ සඳහන් තවත් වාර්තා දෙකක් පවතී. පළමුවැන්නේ සඳහන් වන්නේ වරක් සොන්දොක් සිසිර සෘතුවේ දී ජේඩ් ද්වාර පොකුණ අසල සිටි ගෙඹි රැලක් හඬනගනු ඇසුණු බවයි. මෙය වයඹදිග සිල්ලාවේ (තාරකාවිද්‍යාවේ දී සුදු පැහැය බටහිර දිශාව නිරූපණයට යොදා ගැනිණි) ස්‍ත්‍රීන්ගේ නිම්නය (ජේඩ් ද්වාරය ස්ත්‍රීන් හා සම්බන්ධ ය) වෙත එල්ලවන බෙක්ජේ ආක්‍රමණයක් (හඬලන මැඬියන් කෝපාවිෂ්ඨ සෙබලුන් ලෙස දකින ලදී) පිළිබඳ පෙරනිමිත්තක් බව ඇය නිගමනය කළා ය. ඇය ස්ත්‍රීන්ගේ නිම්න‍ය වෙත සිය සෙන්පතීන් පිටත් කර හැරි විට ඇයට බෙක්ජේ සෙබලුන් දෙදහසක් හසුකර ගත හැකි වූ බව පැවසේ. දෙවන වාර්තාව ඇගේ මරණය පිළිබඳව වේ. ඇගේ මරණයට දින කිහිපයකට පෙර, සොන්දොක් සිය නිලධාරීන් කැඳවා "මා මියගිය පසු, මාව දොරි චොන් (忉利天, "ශෝකයට පත්වූවන්ගේ දෙව්ලොව") අසල භූමදානය කරන්න" යනුවෙන් පැවසූ බව එහි සඳහන් ය. ඇගේ මරණයෙන් දශකයකට පසු, තිස්වන රජු වූ සිල්ලාහි මුන්මු විසින් ඇගේ සොහොනෙහි සචොන්වං-සා (四天王寺 "සිව් දිව්‍යමය රජුන්ගේ දේවස්ථානය") ඉදිකරන ලදී. අනතුරුව වංශවතුන් විසින් බුදුන් වහන්සේගේ කියමනක් වූ "දොරි-චොන් පිහිටියේ සචොන්වං-චොන්ට ඉහළින් ය" යන මතය රැජින විසින් ඉටුකරන ලදී.
මාධ්‍ය‍‍
2009 MBC නාළිකාව මගින් විකාශය වූ ක්වීන් සොන්දොක් කතාමාලාව තුළ ඇගේ චරිතය ලී යො-වොන් සහ නම් ජි-හ්යුන් විසින් නිරූපණය කරන ලදී. 2012-2013 වර්ෂ තුළ KBS1 නාළිකාව මගින් විකාශය වූ ද කිං’ස් ඩ්‍රීම් (හෙවත් ඩ්‍රීම් ඔෆ් ද එම්පරර්) තුළ ඇගේ චරිතය පාක් ජූ-මි සහ හොං ඉයුන්-හී විසින් නිරූපණය කරන ලදී.
ආරම්භය හා භූ විද්යාිත්මක පරිණාමනය
ආරම්භය හා භූ විද්යා.ත්මක පරිණාමනය
හට ගැනීම