cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ඇමෙරිකානු නිදහස් සටන
ටවුන්සෙන්ඩ් පනත් (1767)
බොස්ටන්වලදී ජනපදවාසීන් දැක්වු විරෝධතාවකට බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාව විසින් වෙඩිතැබීමෙන් පස්දෙනෙක් මිය ගියේය. මෙබදු ක්‍රියා නිසා ජනපදවාසීන් අතර බ්‍රිතාන්‍ය හැගීම් වර්ධනය විය. මෙලෙස බ්‍රිතාන්‍ය භාණ්ඩ වර්ජනය කිරීම නිසා තීරු බදු ලැබුණු ආදායමට වඩා කිහිප ගුණයක පාඩුවක් බ්‍රිතාන්‍යයට සිදුවිය. 1770 දී තේ බද්ද හෙරෙන්නට අනෙක් සියලු බදු බ්‍රිතාන්‍ය රජය විසින් අහෝසි කළේය. තේ බද්ද තව දුරටත් ක්‍රියාත්මක කළේ ලාභයක් ලැබීමට වඩා ඇමෙරිකාව වෙනුවෙන් බදු පැනවීමට බ්‍රිතාන්‍යයට ඇති අයිතිය පෙන්වීමටය
බොස්ටන් තේ සාදය (1773 දෙසැ. 16 දින)
1773දී බ්‍රිතාන්‍ය පැනවු පනතකින් ඇමෙරිකානු ජනපද වලට තේ සැපයීම පිළිබඳ අයිතිය එක් සමාගමකට පැවරිණ. මේ නිසා ඇමෙරිකානු වෙළෙදුන්ගේ සම්ප්‍රදායික තේ වෙළඳාමට පහර වැදුණි. මෙමගින් කුපිත වු ජනපදවාසීන් බ්‍රිතාන්‍ය වෙළෙඳ සමාගමේ තේ ගොඩබෑම සඳහා අවහිර කළහ. 1773 දෙසැම්බර් 16 වන දින බොස්ටන් වරායේ නවතා තිබු තේ නැවකට වෙස්වළාගෙන ඇතුළු වු බොස්ටන් වැසියෝ එහි තිබු තේ පෙට්ටි 342ක් මුහුදට විසි කළහ. බොස්ටන් තේ සාදය නමින් ප්‍රසිද්ධ මෙම සිදුවීම ඇමෙරිකානු විප්ලවයේ ආරම්භය ලෙස සැළකේ. මෙයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් තේවල වන්දිය ගෙවන තෙක් බොස්ටන් වරාය වසාදැමීමට බ්‍රිතාන්‍යයෝ කටයුතු කළහ.
ප්‍රථම මහද්වීපික සම්මේලනය (1774)
විවිධ නිතීරිතී පනවමින් ජනපදවාසීන්ගේ අදහස් නොතකමින් ජොර්ජියා මැසචුසෙට්ස් වැනි ජනපද වල පාලන ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමටද පියවර ගැනුණි. බ්‍රිතාන්‍ය අනුගමනය කළ මර්දනකාරි පිළිවෙත නිසා කෝපයට පත් ජනපදවාසින් 1774 දී පිලඩෙල්පියා නගරයට රැස්ව සම්මේලනයක් පැවැත්වුහ. ඇමෙරිකානු විප්ලවීය ඉතිහාසයේ ප්‍රථම මහද්වීපික සම්මේලනය ලෙස සැළකේ.
නිදහස ප්‍රකාශ කිරීම (1776 ජුලි 4 දින)
බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා වලට මුහුණ දීමට පසුබිම සකස් කරගත් පසුව ජනපදවල ඒකාබද්ධ නියෝජිත සභාව 1776 ජුලි 04 වැනි දින ඇමෙරිකානු නිදහස් ප්‍රකාශනය ප්‍රකාශයට පත්කළේය. එම ලියවිල්ලෙන් උපතින්ම මිනිසා සතු  අහිමිකළ නොහැකි අයිතිවාසිකම් රැසක් ඇති බවත්, ඒවා ආරක්ෂා කර ගැනීමට මිනිසා ආණ්ඩු පිහිටුවන බවත්, ඇමෙරිකාව යනු බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයෙන් වෙන්වු නිදහස් රටක් බව ප්‍රකාශයට පත්විය. මීට එකඟ නොවු බ්‍රිතාන්‍යයෝ ඊට එරෙහිව සටන් ආරම්භ කළ අතර ගැටුම් වසර කිහිපයක් යනතුරු පැවතිණ
යුද්ධය
මුල් වසර දෙක තුළ බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා ජයග්‍රහණය ලැබුවත් පසුව සිදුකළ සටන් වලදී අසාර්ථක විය. දෙපක්ෂය අතර සටන් වලදී ඇමෙරිකාවේ සහයට ප්‍රංශය එකතු වු අතර පසුව ස්පාඤ්ඤය සහ ඕලන්දය එකතු වු අතර සටන බ්‍රිතාන්‍යයට අවාසිදායක තත්වයට පත්විය. ඇමෙරිකාවේ සිදුවු සටන් වලින් පරාජයට පත්වීම නිසා බ්‍රිතාන්‍ය විසින් 1783දී  සාම සාකච්ඡා වලට යොමු විය. ඒ අනුව 1783 දී අත්සන් කළ පැරිස් සාම ගිවිසුමෙන් ඇමෙරිකාව නිදහස් ස්වාධින රටක් ලෙස පිළිගන්නා ලදී. පසුව 1789දී නව ව්‍යවස්ථාවක් ඇමෙරිකානු ජනපදවාසීන් විසින් සම්මත කරගත් අතර එහි ප්‍රථම ජනාධිපතිවරයා ලෙස ජෝර්ජ් වොෂීන්ටන් පත්විය. මෙම ව්‍යවස්ථාව ලොව ප්‍රථම ලිඛිත සංධිය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ලෙස සැළකේ.
යුද්ධයේ ප්‍රතිඵල
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය නමින් ස්වාධින රාජ්‍යයක් බිහිවිය. එමෙන්ම සමස්ත මානව සංහතියට නිදහස පෙන්වා දුන් අවස්ථාවක් වීම, ලොව පුරා මුලික මිනිස් අයිතිවාසිකම් පිළිබද උනන්දුවක් ඇතිවීම, ලෝකයේ ප්‍රථම ලිඛිත සංධිය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව බිහිවීම වැනි ප්‍රථිපල මෙම යුද්දය මගින් ඇතිවිය.
මුලාශ්‍ර
ලෝක ඉතිහාසය - බී.වී. රාවෝ (සිංහල පරිවර්තනය - මහාචාර්ය මාලනී ඇඳගම)
11 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාස පොත (ගයාන් කුමාර මධුෂංක)
http://www.history.com/topics/american-revolution/townshend-acts ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාව ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු ඉතිහාසය
1047
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ඕසකා ප්‍රාන්තය
ඕසකා ප්‍රාන්තය (大阪府), ජපානයේ පිහීටි ප්‍රාන්තයකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ජපානය ප්‍රවර්ගය:ඕසකා ප්‍රාන්තය
සින්ක් ඔක්සයිඩ්
සින්ක් ඔක්සයිඩ් යනු රසායනික සූත්‍රය වන Zno අකාබනික සංයෝගයකි. සුදු පැහැති කුඩක් වන සින්ක් ඔක්සයිඩ් අකාබනික සංයෝගයකි. සුදු පැහැති කුඩක් වන සින්ක් ඔක්සයිඩ් ජලයෙහි අද්‍රාව්‍ය වන අතර ප්ලාස්ටික්, සෙරමික්, වීදුරු, සිමෙන්ති, ලිහිස්සි තෙල්, තීන්ත, ආලේපන, මැලියම්, කාන්දු වලක්වන ද්‍රව්‍ය වර්ණක, ආහාර (සින්ක් පෝෂක මුල් කරගත්), බැටරි, ෆෙරයිට්, ගිනි නිවීමේ ද්‍රව්‍ය සහ ප්‍රථමාධාර පටි ආදී විවිධ ද්‍රව්‍ය නිෂ්පාදනය සඳහා පුළුල් ලෙස යොදා ගැනෙයි.
ඕසකා ප්‍රාන්තය
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:කන්සායි කලාපය ප්‍රවර්ගය:ජපානයේ ප්‍රාන්ත
සින්ක් ඔක්සයිඩ්
ද්‍රව්‍ය විද්‍යාවේදී සින්ක් ඔක්සයිඩ් II-VI අර්ධ සන්නායක කාණ්ඩයේ ඔක්සිජන් ආවර්තිතා වගුව VIA කාණ්ඩයට (6 වැනි ප්‍රධාන කාණ්ඩය වර්තමාන l6 වන කාණ්ඩය වේ.) අදාළ මූලද්‍රව්‍යයක් වූ නිසා සහ අන්තරික ලෝහයක් වන සින්ක් වර්තමානයේ දොළොස්වන කාණ්ඩය වන IIB කාණ්ඩයේ සාමාජිකයෙකු වූ නිසා) අර්ධ සන්නායකයේ නිසග මාත්‍රණය (හේතු තවමත් අණාවරණය කර නොමැති වේ) n-වර්ගයට අයත් වේ.
රසායනික ගුණ
ZnO සුදු පැහැති කුඩක් ලෙස පවතියි. සින්සයිට් ඛණිජය සාමාන්‍යයෙන් කහ පැහැය රතු පැහැයට හරවන්නා වූ මැන්ගනීස් සහ වෙනත් අපද්‍රව්‍යවලින් සමන්විත වේ. තාපය හමුවේ වර්ණ් විපර්යාස සිදු කරගන්නාසුළු ස්ඵටිකරූපී සින්ක් ඔක්සයිඩ් රත් කළ විට සුදු පැහැයේ සිට කහ පැහැයට හැරෙන අතර වාතය හමුවේ සිසිල් කරන විට නැවත සුදු පැහැයට හැරේ. මෙම වර්ණ විපර්යාසය සිදු වන්නේ ඉහළ උෂ්ණත්ව වලදී  Zn1+xO (ස්ටොයිකියෝමිතික නොවන)  සාදාගැනීමේදී පරිසරයේ සිදුවන කුඩා ඔක්සිජන් හිඟයක් හේතුවෙනි. සින්ක් ඔක්සයිඩ් යනු උභයගුණී ඔක්සයිඩයකි. එට බොහෝදුරට ජලයේ අද්‍රාව්‍ය වන නමුත් හයිඩ්‍රොක්ලොරික් අම්ලය වැනි බොහෝ අම්ල තුළ ද්‍රාව්‍ය වේ.
භෂ්ම ද ජලයේ ද්‍රාව්‍ය සින්කේට ලබා දීමට ඝනය පහත හෙළයි:
ZnO පොස්පරික් අම්ලය සමඟ පිරියම් කළවිට ද බදාමවලට හුරු නිෂ්පාදනයක් සාදයි. මේව වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී යොදා ගැනේ. මෙම ප්‍රතික්‍රියාවෙන් සෑදුනු සින්ක් පොස්පේට බදාමයේ ප්‍රධාන සංඝටකයක් වන්නේ හෙපටයිට්, Zn3(PO4)2·4H2O. සින්ක් ඔක්සයිඩ් සම්මත ඔක්සිජන් පීඩනය යටතේ සෙන්ටිග්‍රේඩ් අංශක 1975ක පමණ උෂ්ණත්වයේදී සින්ක් වාෂ්පය සහ ඔක්සිජන් බවට වියෝජනය වේ. කාබන් සමඟ රත් කිරීමේදී (තරමක් පහළ උෂ්ණත්වයකදී(සෙන්ටිග්‍රේඩ් අංශක 950ක් පමණ වූ) මෙම ඔක්සයිඩය සින්ක් වාෂ්පය බවට පෙරළේ.
ZnO + C → Zn(වාෂ්ප) + CO
ZnO සහ ජලය අඩංගු ආලේපන විලීන වී පාරජම්බූල ආලෝකයට නිරාවරණය වූ විට, හයිඩ්‍රජන් පෙරොක්සයිඩ් නිෂ්පාදනය වේ.
ව්‍යුහය
සින්ක් ඔක්සයිඩ් ෂඩාස්‍රාකාර වර්ට්සයිට් වර්ට්සයිට් ස්ඵටික ව්‍යුහය සහ ඝනකාකර සින්ක් බ්ලෙන්ඩ් යන ප්‍රධාන ආකාර දෙකක් යටතේ ස්ඵටික සාදයි. වර්ට්සයිට් ව්‍යුහය බොහෝ තත්ත්ව යටතේ වඩාත් ස්ථායීව පවතින නිසා ඉතා සුලභ ලෙස පවතී. සින්ක් බ්ලෙන්ඩ් ආකාරය ස්ථායී තත්ත්වයට ගෙන ආ හැක්කේ ඝනක දැලිස් ව්‍යුහයක් සහිත උපස්ථරයක් මත සින්ක් ඔක්සයිඩ් සෑදීමෙනි. මෙම අවස්ථා දෙකෙහිදීම සින්ක් සහ ඔක්සයිඩ කේන්ද්‍ර Zn(II) සඳහා වඩාත්ම ලාක්ෂණික ජ්‍යාමිතික ආකාරය වන චතුස්තලීය වේ.
වර්ට්සයිට් සහ සින්ක් බ්ලෙන්ඩ් බහුරූප ආකාරවලට අමතරව ZnO සහිඳ ලුණු හමුවේ 10GPa පමණ සාපේක්ෂ ඉහළ පීඩනයකදී ස්ඵටික තත්ත්වයට ගෙන ආ හැක.
වර්ට්සයිට් සහ සින්ක් බ්ලෙන්ඩ් යන බහුරූපී ආකාර සඳහා ප්‍රතිලෝම සමමිතියක් නොමැත. මෙය සහ අනෙකුත් දැලිස් සමමිති ලක්ෂණවල ප්‍රතිඵල ලෙස ෂඩාස්‍රාකාර සහ සින්ක්බ්ලෙන්ඩ් ZnO හි පීඩවිද්‍යුතය ද ෂඩාස්‍රාකාර ZnO හි තාපවිද්‍යුතයද හැඳින්විය හැක.
ෂඩාස්‍රාකාර ව්‍යුහයේ ලක්ෂ්‍ය කාණ්ඩ ය 6mm (හර්මාන්-මෝගුයින් අංකනය අනුව වේ) හෝ(ස්කෝන්ෆ්ලයිස් අංකනය අනුව) C6v ලෙස දැක්විය හැකි අතර අවකාශ කාණ්ඩය P63mcහෝ C6v4 ලෙස දැක්විය හැක. දැලිස් ව්‍යුහයේ නියත වන a=3.25Å සහ c=5.2Å  වේ. ඒවායේ අනුපාතය c/a~1.60යන අගය ෂඩාස්‍රාකාර කුටීරයක නියම c/a=1.633 අගයට ආසන්න ලෙස පවතියි. බොහෝ ll-Vl කාණ්ඩවලට අයත් ලෝහයන්ගේ මෙන් සින්ක් ඔක්සයිඩ් තුළ ද බන්ධන බොහෝ සෙයින් අයනික(Zn2+–O2–) වේ. ඒවායේ අරීය දුර පිළිවෙලින් Zn2+, 0.074nm සහ O2-,140nm වේ. මෙම ගුණය සින්ක් බ්ලෙන්ඩ් වලට වඩා වර්ට්සයිට් නිර්මාණය වීමේ කැමැත්ත මෙන්ම සින්ක් ඔක්සයිඩ්හි වන දැඩි පීඩවිද්‍යුතයට හේතුකාරක වේ. ධ්‍රැවීය Zn-O බන්ධන හේතුවෙන්, සින්ක් සහ ඔක්සිජන් තුල විද්‍යුත් වශයෙන් ආරෝපිතව පවතී. විද්‍යුත් උදාසීනත්වය පවත්වා ගැනීමට මෙවැනි බොහෝ ලොහ එම තල පරමාණුක මට්ටමින් නැවත ප්‍රතිනිර්මාණය වන නමුත් ZnOවල එසේ සිදු නොවේ. එහි පරමාණුක වශයෙන් සමතල සහ ස්ථාවර පෘෂ්ඨ කිසිදු ප්‍රතිනිර්මාණය වීමක් නොපෙන්වයි. ZnO හි මෙම විෂමතාවය තව ද සම්පූර්ණ පහදා දී නැත.
යාන්ත්‍රික ගුණ
ZnO යනු මෝ පරිමාණයට අනුව දළ වශයෙන් 4.5ක දැඩි බවකින් යුතු සාපේක්ෂව මෘදු ද්‍රව්‍යයකි. එහි ප්‍රත්‍යාස්ථතා නියත GaN වැනි අනෙකුත් lll-V අර්ධසන්නායක වලට වඩා කුඩා වේ. ZnO හි ඉහළ උෂ්ණත්ව ධාරිතාවය, තාප සන්නායකතාවය, පහළ තාප ප්‍රසාරණතාවය සහ ඉහළ ද්‍රවාංකය පිඟන් කර්මාන්තය සඳහා ප්‍රයෝජනවත් වේ. ZnO වල වඩාත්ම ස්ථායී අවස්ථාව වර්ට්සයිට් වීමෙන් 10K උෂ්ණත්වයේ 133ps පමණ ඉහළ ආයුකාලයකින් යුතු ඉතා දිගු කාලීන ප්‍රකාශ පෝනෝනයක් ප්‍රදර්ශනය කරයි.
චතුස්තලීය බන්ධන සහිත අර්ධ සන්නායක අතර ZnO ඉහළම පීඩවිද්‍යුත් ආතානකය හෝ අවම වශයෙන්  GaN සහ AlN වල එම ගුණයට සංසන්දනීය වන බව ප්‍රකාශ කර ඇත. මෙම ගුණය නිසා ඉහළ විද්‍යුත් යාන්ත්‍ර ඈඳුමක් අවශ්‍යවන බොහෝ පීඩවිද්‍යුත් යෙදීම සඳහා එය තාක්ෂණික වශයෙන් වැදගත් ද්‍රව්‍යයක් බවට පත්ව ඇත.
වක්‍ර (ප්‍රංශ) ක්‍රමය
ලෝහමය සින්ක් ග්‍රැෆයිට් කෝවක් තුළ විලීන කොට 907 °C ට වඩා ඉහළ උෂ්ණත්වවලදී වෂ්පය බවට හරවයි. (නියමානුකූලව 1000 °C පමණ වූ) සින්ක් වාෂ්පය එහි උෂ්ණත්වය සහ සංදීප්තිය සමඟ වාතයේ ඔක්සිජන් හා අනුබද්ධ වෙමින් ප්‍රතික්‍රියා කොට ZnO ලබා දේ. සින්ක් ඔක්සයිඩ් අණු සිසිලන නළයක් හරහා පරිවහනය කෙරෙන අතර වාෂ්පයන්ගෙන් ඝ්න වෙන් කරගන්නා කුටීරයක් තුළ රැස්කර ගැනෙයි. මෙම වක්‍ර ක්‍රමය 1844 දී ප්‍රංශ ජාතික ලී ක්ලෙයාර් විසින් ප්‍රථම වරට සිදු කරන ලදී. මෙහි නිෂ්පාදන සාමාන්‍යයෙන් මධ්‍යක තරම 0.1 සිට ම්යික්‍රොමීටර කිහිපයක් වූ ස්න්ක් ඔක්සයිඩ් සමූහයක් වේ. ලෝකයේ බොහෝමයක් සින්ක් ඔක්සයිඩ් සාදනු ලබන්නේ ප්‍රංශ ක්‍රමය උපයෝගී කොට ගෙනය.
ඍජු(ඇමරිකානු) ක්‍රමය
ඍජු ක්‍රියාවලිය ආරම්භ වන්යේ සින්ක් ලෝපස හෝ ලෝහය උණු කිරීමට ගන්න අමුද්‍රව්‍ය වන අපද්‍රව්‍ය සහිත සින්ක් සංයෝගවලිනි. සින්ක් වාෂ්පය නිෂ්පාදනය කර ගැනීම සඳහා ඇන්ත්‍රසයිට් වැනි කාබන් මූල සමඟ සින්ක් පූර්වර්ග දුර්වල (කාබොතර්මල් ඔක්සිහරණය) කෙරෙයි. පසුව එම සින්ක් වාෂ්පය වක්‍ර ක්‍රියාවලියේ ඩාකාරයටම ඔක්සිකරණය වේ. ව්ක්‍ර ක්‍රමය සමඟ සසඳා බලන විට මූල ප්‍රභවයන්ගේ අපිරිසිදු බව නිසා, ඍජු ක්‍රියාවලිය ඔස්සේ ලැබෙන අවසාන ඵලවල තත්ත්වයද පහළ මට්ටමක වේ.
තෙත රසායනික ක්‍රමය
කාර්මික නිෂ්පාදන අතුරින් කුඩා ප්‍රමාණයක් තෙත රසායනික ක්‍රියාවලිය යොදා ගනී. පිරිසිදු කරන ලද සින්ක් ලවණවල ජලීය ද්‍රාවණයන්ගෙන් ආරම්භ වන මෙම ක්‍රමය මගින් සින්ක් කාබනේට හෝ සින්ක් හයිඩ්‍රොක්සයිඩ අවක්ෂේප කරයි. පසුව එම අවක්ෂේප පෙරා, සෝදා, වියළා 800 °C පමණ උෂ්ණත්වයක පුළුස්සා ගනී.
පර්යේෂණාගාර සංශ්ලේෂණය
විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයක් සහ අදාළ යෙදීම් සඳහා යොදා ගැනෙන ZnO නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා විශේෂිත ක්‍රම විශාල ප්‍රමාණයක් පවතී. මෙම ක්‍රම වර්ගීකරණය කිරිම සඳහා විශේෂිත වූ ක්‍රම විශාල සංඛ්‍යාවක් පවතී. මෙම ක්‍රම වර්ගීකරණය කිරීමේදී ඵල වශයෙන් ලැබෙන ZnO හි ස්වරූපය (රාශියක්, තුනී පටල, නැනෝ ප්‍රමාණයේ) උෂ්ණත්වය (කාමර උෂ්ණත්වයට ආසන්න "පහත" මට්ටමේ හෝ T~1000°C වූ "ඉහළ මට්ටමේ"), ක්‍රියාවලි ආකාරය ( වාෂ්ප තැන්පත් කිරීම හෝ ද්‍රාවණයේ සිට වර්ධනය කර ගැනීම) යනාදී වශයෙන් වර්ග කළ හැක.
විශාල තනි ස්ඵටික (ඝන සෙන්ටිමීටර විශාල ප්‍රමාණයක්) සාමාන්‍යයෙන් වාෂ්ප පරිවහනයේදී (වාෂ්ප අවස්ථාවේ තැන්පත් කිරීමෙන්), හයිඩ්‍රොතර්මල් සංශ්ලේෂණයේදී හෝ විලීන කිරීමේදී ලබා ගත හැක. කෙසේ වෙතත්, ZnO වල ඉහළ වාෂ්ප පීඩනය හේතුවෙන් විලීන කර වර්ධනය කර ගැනීම ගැටලු සහගත වේ. වාෂ්ප පරිවහන ක්‍රමය මගින්ද වර්ධනය පාලනය කර ගැනීම අපහසු වන අතර වඩාත්ම යෝග්‍ය ක්‍රමය වනුයේ හයිඩ්‍රොතර්මල් ක්‍රමයයි. තුනී පටල වශයෙන් නිපදවාගැනීමේදී, රසායනික වාෂ්ප තැන්පත් කිරීම, කාබන් අඩංගු ලෝහ සංයෝග වාෂ්ප අවස්ථාවේ ස්ඵටිකරූපී උපස්ථරයක් මත වර්ධනය කර ගැනීම, විද්‍යුතාවසාදනය, ස්පන්දිත කිරණ තැන්පත් කිරීම, පේෂණය, සොල්-ජෙල් සංශ්ලේෂණය, පරමාණුක ස්ථර තැන්පත් කිරීම, ඉහි තාපවිච්ඡේදනය ආදී ක්‍රම විශේෙෂ වේ.
සාමාන්‍යයෙන් විද්‍යාගාරයේදී සින්ක් ඇනෝඩයක් මගින් සෝඩියම් බයිකාබනේට් ද්‍රාවණයක් විද්‍යුත් විච්ඡේදනය කිරීමෙන් සින්ක් ඔක්සයිඩ් සුදු පැහැති කුඩක් ලෙස ලබා ගත හැක. මෙහිදී සින්ක් හයිඩ්‍රොක්සයිඩ් සහ හයිඩ්‍රජන් වායුව නිපදේ. සින්ක් හයිඩ්‍රොක්සයිඩ් රත්කිරීමේඩී සින්ක් ඔක්සයිඩ්වලට වියෝජනය වේ.
නැනෝ අවස්ථාවේ ZnO
නැනෝ ප්‍රමාණයේ සින්ක් ඔක්සයිඩ් මගින් නැනෝ-අණු, නැනෝදඬු, නැනෝපටි, නැනෝවයර් ආදී රූප විද්‍යාත්මක ආකාර රැසක් නිපදවාගත හැක. නැනෝව්‍යුහ ලබා ගැනීමට නිෂ්චිත තත්ත්ව යටතේ එම තාක්ෂණික ක්‍රම වාෂ්ප-ද්‍රව-ඝන ක්‍රමයද යොදා ගත හැක. දඬු ආකාරයේ ZnO හි නැනෝ ව්‍යුහ ජලීය ක්‍රම යටතේ නිෂ්පාදනය කළ හැක. එය කාරණා රැසක් හේතුවෙන් වඩාත් ආකර්ෂණීය වී ඇත. අඩු පිරිවැය, උපද්‍රව සඳහා අඩු අවදානම එමනිසා පරිමාණයේ පහසුව, වර්ධනය වීම ආරම්භ වනුයේ සාපේක්ෂ පහළ උෂ්ණත්වයකදී වීම, නම්‍යශීලී කාබනික උපස්ථරවලට අනුකූල වීම, ලෝහමය උත්ප්‍රේරක අවශ්‍ය නොවීම සහ එම හේතුවෙන් අතිදියුණු සිලිකන් තාක්ෂණය සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමේ හැකියාව ආදිය ඒ අතර ප්‍රධාන තැනක් ගනී. මීට අමතරව, අවසාන ඵලයේ ගුණ සහ රූප විද්‍යාත්මක සාධක වඩාත් ඵලදායීව පාලනය කිරීම සඳහා පරාමිතීන් රැසක් සැකසිය යුතු වේ. තෙත රසායනික ක්‍රම, ඒක දෛශික ZnO නැනෝ ව්‍යුහ වර්ධනය කරගැනීමට ඉතා ප්‍රබල සහ පහසු ලෙස යොදා ගත හැකි බව පෙන්වා දී ඇත. මෙම සංශ්ලේෂණය 90 °C පමණ උෂ්ණත්වයක් යටතේ සින්ක් නයිට්‍රේට් සහ හෙක්සැම්මීන සමමෞලික ද්‍රාවණයක් තුළ සිදු කරයි. මෙහිදී හෙක්සැම්මීන් යොදාගනුයේ අවශ්‍ය පරිසරය සාදා දීමටයි. ZnO හි නැනෝවයර්වල දර්ශනානුපාතය වැඩි කිරීමට පොලීතිලීන් ග්ලයිකෝල් හෝ පොලීතිලිනිමයින් වැනි ආකලන සමත් වේ.
ඉතිහාසය
සින්ක් ඔක්සයිඩ් ඉතා ඈත අතීතයේ සිට මිනිසුන් විසින් විවිධ ක්‍රියාවලිවලට භාජනය කිරීම සහ නොකිරීම යටතේ වර්ණක හෝ ලෙඩ සුව කිරීමට ගන්න ආලේපන (නමුත් මේවායේ සංයුතිය කෙබඳුදැයි නොදනී) ලෙස භාවිතා කරන ලද හෙයින් එහි ප්‍රථම භාවිතය පිළිබඳව නිශ්චිතව කිව නොහැක.
ක්‍රි.පූ. 500 හෝ ඊට පෙර සිට ඉන්දියානු ලේඛනයන්හි "චාරක සම්හිත" යනුවෙන් සඳහන් වන ඇස්වල සහ තුවාලවල සඳහා භාවිතා කළ ආලේපයක් වන "පුෂ්පාන්ජන" තුළ සින්ක් ඔක්සයිඩ් අඩංගු වූ බවට සැක පළ කෙරෙයි.සින්ක් ඔක්සයිඩ් ආලේප පිළිබඳ ක්‍රිස්තු වර්ෂ පළමුවැනි සියවසේදී ග්‍රීක භෞතික විද්‍යාඥ දියස්කොරයිඩීස් විසින් සඳහන් කර ඇත. මුස්ලිම් දාර්ශනික අවිසෙන්නා විසින් "කැනෝන් ඔෆ් මෙඩිසින්" හි (Canon of Medicine) ක්‍රිව 1025 දී ප්‍රකාශ කර ඇති පරිදි සින්ක් ඔක්සයිඩ්, චර්ම පිළිකා ආදී සම පිළිබඳ ලෙඩ රෝග රැසක් සුව කිරීමට භාවිතා කර ඇත. සින්ක් ඔක්සයිඩ් තවදුරටත් චර්ම පිළිකා සඳහා භාවිතා නොවුන ද තවමත් බිලිඳු පුයර, ඩයපෙර් කුෂ්ඨ, චර්මාලේප, හිස් සම පිළිබඳ වෙනත් තත්ත්ව ඉස් හොරි නැති කිරීමට යොදාගන්නා ෂැම්පූ, ප්‍රතිනාශක ආලේපන ආදී සම පිළිබඳ වූ වෙනත් තත්ත්ව සඳහා යොදා ගැනෙයි.ක්‍රිපූ 200 පමණ සිට රෝමානුවන් විසින් සබැඳීමේ ක්‍රියාවලියක් යොදා ගනිමින් සැලකිය යුතු මට්ටමකින් පිත්තල (කොපර් සහ සින්ක් හි මිශ්‍ර ලෝහයක් වූ) නිෂ්පාදනය කරන ලදී. මෙම සින්ක් ඔක්සයිඩ් කුලුණක් ආකාරයේ උඳුනක් තුළ් සින්ක් රත් කිරීමෙන් සාදාගන්නා ලද බවට සැලකේ. මෙලෙස විනිර්මුක්ත ලෝහමය සින්ක් වාෂ්පය දුම් ලෙස නැගී ඔක්සයිඩය බවට ඝනීභූත විණි. මෙම ක්‍රියාවලිය දියස්කොරයිඩීස් විසින් ක්‍රිව. පළමුවන සියවසේදී විස්තර කරන ලදී. ක්‍රිපූ. පළමු සහස්‍රයේ අග භාගයේදී සින්ක් ඔක්සයිඩ් ඉන්දියාවේ සවාර් (Zawar) සින්ක් පතල්වලින් ලබාගන්නා ලද බවට සාක්ෂි ඇත. මෙයද ඉහත සඳන් කළ ක්‍රමයටම ලබා ගෙන ඇති බව කියැවේ
12 සහ 16 වන සියවස්වල සිට සින්ක් සහ සින්ක් ඔක්සයිඩ් ඉන්දියාවේ නිෂ්පාදනය කෙරුණු අතර එය ඍජු ක්‍රමයේ ප්‍රාථමික ආකාරයක් විණි. 17 වන සියවසේදී ඉන්දියාවේ සිට සින්ක් නිෂ්පාදන් චීනය දක්වා ව්‍යාප්ත විණි. 1743දී ප්‍රථම යුරෝපීය සින්ක් විරවුම්හල බ්‍රිතාන බ්‍රිස්ටල්හි (Bristol) ඉදි කෙරුණි.
සින්ක් ඔක්සයිදි (සින්ක් වයිට්) ප්‍රදාන භාවිතය වූයේ වර්ණක සහ ආලේපන සඳා ආකලන ලෙසය. සින්ක් වයිට් දියසායමක් ලෙස යොදාගැනුණද ඒවාඅ තෙල් සමඟ හොඳින් මිශ්‍ර නොවිණි. මෙම ගැටලුව ඉතා ඉක්මණින් ZnO විශ්ලේෂණය මගින් විසඳන ලදී. 1845දී ප්‍රංශයේ ලීක්ලයර් තෙල් සායම් මහා පරිමාණයෙන් නිෂ්පාදනය කළ අතර 1850දී සින්ක් වයිට් යුරෝපය පුරා නිෂ්පාදනය විණි.සින්ක් වයිට් හි සාර්ථකත්වය පාරම්පරික සුදු ලෙඩ්වලට වඩා වාසිසහගත විය. එවා අතර හිරු එළියේ ස්ථාවරව පැවතීම, සල්ෆෙර්සහිත වාතය හමුවේ කලු පැහැ නොගැනීම, විෂ රහිත වීම,සහා වඩා ලාබදායී වීම වේ. සින්ක් වයිට් ඉතා "පිරිසිදු" නිසා අනෙක් වර්ණ සමඟ අනුවර්ණක සෑදීමේදී ඉතා වටිනාකමක් තිබේ. කෙසේවෙතත් එය අනෙකුත් වර්ණ සමඟ බිඳෙනසුළු වියළි පටලයක් සාදයි.උදාහරණයක් ලෙස, 1890 සහ 1900 මුල් කාඅලවල ඇතැම් චිත්‍ර ශිල්පියෝ සින්ක් වයිට් සිය තෙල් සායම් සිතුවම් වලට යොදා ගත්හ. නමුත් ඒ සියලුම සිතුවම් කල්ගතවීමත් සමඟ පලුදු වීම්වලට බඳුන් විණි.
මෑත කාලයේ බොහෝමයක් සින්ක් ඔක්සයිඩ රබර් කර්මාන්තය සඳා යොදා ගැනිණ. 1970දී සින්ක් ඔක්සයිඩ් හි දෙවන් විශාලතම නිෂ්පාදනයවන ඡායාපිටපත්කරණය සඳහායි. ඉහළ තත්ත්වයේ ZnO ප්‍රංශ ක්‍රියාවලිය මගින් නිපදවා ගැනුණු අතර ඒවා ඡායාපිටපත් කඩදාසිවල පිරවුමක් ලෙස යොදා ගැනිණි
යෙදීම්
සින්ක් ඔක්සයිඩ් කුඩුවල යෙදීම් විවිධාකාර වේ. ඉන් ප්‍රධාන එවායේ සාරාංශයක් පහත දැක්වේ. බොහෝමයක් යෙදීම් වෙනත් සින්ක් සංයෝග සඳහා උත්ප්‍රේරකයක් ලෙස සින්ක් ඔක්සයිඩයේ ප්‍රතික්‍රියතාව යොදා ගනියි. ද්‍රව්‍ය විද්‍යාත්මක යෙදීම් සඳහා සින්ක් ඔක්සයිඩ්වලට ඉහළ වර්තනාංකයක්, ඉහළ තාප සන්නායකතාවක්, බන්ධන හැකියාව, ප්‍රතිබැක්ටීරීය සහ පාරජම්බූල කිරණවලින් ආරක්ෂා කිරීම ආදී ගුණ වැදගත් වේ. සාමාන්‍යයෙන් මෙය ප්ලාස්ටික්, ආලේප, සෙරමික්, වීදුරු, බදාම, රබර්, ලිහිස්සි තෙල්, වර්ණක, මැලියම්, කාන්දු වළක්වන ද්‍රව්‍ය, සායම්, ආහාර, බැටරි, ෆෙරයිට්, ගිනි නිවීමේ ද්‍රව්‍ය ආදී නිෂ්පාදන සඳහා භාවිතා කෙරේ. පවතින අතර.
රබර් නිෂ්පාදනය
50% සහ 60% අතර ප්‍රතිශතයක ZnO රබර් කර්මාන්තය තුළ භාවිතා වේ. සින්ක් ඔක්සයිඩ් ස්ටියරික් ඇසිඩ් සමඟ රබර් වල්කනයිස් කිරීමේදී යොදා ගැනේ. සින්ක් ආකලය පාරජම්බූල ආලෝකයෙන් සහ දිලීරවලින් රබර් ආරක්ෂා කරගැනීම ද සිදු කරයි.
පිඟන් කර්මාන්තය
පිඟන් කර්මාන්තයේ සින්ක් ඔක්සයිඩ් සැලකිය යුතු මට්ටමකින් භාවිතා කෙරෙයි. මෙහිදී සෙරමික් ඔපඩැමීමේ සහ අර්ධ විලීන ද්‍රව්‍ය සංයුති විශේෂ වේ. සින්ක් ඔක්සයිඩ්වල සාපේක්ෂ පහළ ප්‍රසාරණතා සංගුණකය හා බැඳුනු තාප සන්නායකතාව සහ තාපස්ථායීතාව, සාපේක්ෂ ඉහළ තාප ධාරිතාව සෙරමික් නිෂ්පාදනයේදී විශේෂ වේ. ඔප ඩැමීමේ ද්‍රව්‍ය සඳහා භාවිතයේදී ZnO එම ඔපදමන ද්‍රව්‍යයෙහි ද්‍රවාංක වලට සහ ප්‍රකාශ් ගුණවලට බලපෑම් ඇති කරයි.ප්‍රසාරණතාව අඩු සහ ද්විතියික ස්‍රාවයක් ලෙස සින්ක් ඔක්සයිඩ් දුස්ස්‍රාවීතාවයේ වෙනස පහත දැමීමෙන් ඔපදැමීමේ ද්‍රව්‍යවල ප්‍රස්ත්‍යාස්ථතාව ඉහළ දමයි. ඔප ඩැමූ සහ කාන්තිමත් පෘෂ්ඨ නිර්මාණයේදී සින්ක් අල්ප වශයෙන් භාවිතා වේ. කෙසේනෞමුත්, මධ්‍යම මට්ටමේ සිට ඉහළමට්ටම් දක්වා එය දළ ලෝහ සහ විනිව්ද පෙනෙන මතුපිටවල් සාදයි. වර්ණ සම්බන්ඳයෙන් සින්ක්වලට ඇත්තේ සංකීර්ණ බලපෑමකි. මෙයට නිල්, දුඹුරු, කොළ, රෝස ආදී වර්ණ වර්ධනය හෝ හානි කිරීමට හැකි අතර කොපර්, යකඩ හෝ ක්‍රෝමියම් අඩංගු වර්ණක සඳහා නිර්දේශ නොකරයි.
වෛද්‍ය
සින්ක් ඔක්සයිඩ්වල ප්‍රධාන ගුණ අතර දුගඳ නැසීමේ සහ ප්‍රතිබැක්ටීරීය ගුණවන අතර එම නිසා මෙය පුළුන් රෙදි පිළි නිෂ්පාදනය, රබර් සහ ආහාර ඇසුරුම් ආදියට යොදා ගැනෙයි. ප්‍රතිබැක්ටීරීය ගුණ වර්ධනය කිරීම සඳහා කුඩා කොටස්වශයෙන් ZnO මෙන්ම සිල්වර් වැනි වෙනත් ලෝහ වලද භාවිතා වේ. එම කුඩා කොටස්වල වැඩි මතුපිට ප්‍රමාණයක් තිබීම ඊට හේතුවයි.
සින්ක් ඔක්සයිඩ් විවිධ සම් රෝග සඳහා යොදා ගැනේ. මේවා අතර බිළිඳු පුයර, ඩයපර් කුෂ්ඨ සුව කිරීමට ගන්නා ආලේප, කැලමයින් ආලේප, ඉස් හොරි නැසීමේ ෂැම්පූ සහ පූතිනාශක ආලේප විශේෂ වේ. මාංශ පේශි ආරක්ෂා කර ගැනීමට බැන්ඩේජ ලෙස ක්‍රීඩකයන් විසින් භාවිතා කරන් ලබන ටේප් පටි වලටද ("සින්ක් ඔක්සයිඩ් ටේප් පටි") ලෙස හැඳින්වෙනා සින්ක් ඔක්සයිඩ් යොදා ගැනේ.
සින්ක් ඔක්සයිඩ් ආලේප, ක්‍රීම් වර්ග, හිරු එළියෙන් සහ අනිකුත් දෑ වලින් සම ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහා යොදා ගන්නා ලෝෂණ ආදියට යොදා ගැනෙයි. එය UVA සහ UVB පරාවර්තකයේ පුළුල්ම වර්ණාවලිය එය වන අතර FDA මගින් හිරු එළියෙන් සම ආරක්ෂා කරගැනීමට යොදා ගන්නා ආලේපයක් ලෙස සනාථ කර ඇත. හිරු එළියෙන් සම ආරක්ෂා කරගැනීමට යොදා ගන්නා ආලේපයක් ලෙස භාවිතයේදී සින්ක් ඔක්සයිඩ් සම මතුපිට පමණක් රැඳෙන අතර සම තුළට අවශෝෂණය නොවන අතර පාරජම්බූල ආලෝකයේ UVA(320–400 nm) සහ UVB (280–320 nm) කිරණ අවහිර කරයි. සින්ක් ඔක්සයිඩ් (සහ අනෙක් වඩාත් භාවිතයට ගැනෙන ටයිටේනියම් ඩයොක්සයිඩ්) සම තුළට අවශෝෂණය නොවන නිසා ඒවා අතුරු ආබාධ රහිත ආසාත්මිකතා ඇතිනොකරන සුළු වේ.
නැනෝ ප්‍රමාණයේ සින්ක් ඔක්සයිඩ් කොටස් (ටයිටේනියම්හි නැනෝ ප්‍රමාණයේ කොටස්ද  යොදා ගන්නා අතර මීට හේතුව කුඩාකොටස් ආලෝකය නොවිහිදීමත් එමනිසා සුදු පැහැයෙන් දිස් නොවීමත්ය. මේවා  සම තුළට අවශෝෂණයවන බවට සොයා ගැනීම් කර ඇති අතර 2010 දී පළ වූ අධ්‍යයනයකට අනුව හිරු එළියෙන් සම ආරක්ෂා කරගැනීමට සඳහා මිනිස් සමට ආලේප කරන ලද නැනෝ ප්‍රමාණයේ  ZnO කොටස්  ශිරා රුධිර සාම්පල සහ යූරීන් සාම්පලවලින් ඒ බව හඳුනා ගත හැකි බව සොයා ගෙන තිබේ.මීට වෙනස් ආකාරයෙන්, වෛද්‍ය සාහිත්‍යය පිළිබඳ කල විස්තරාත්මක පරීක්ෂණයක් පෙන්වා දෙන් පරිදි ශරීර හෝ අවයව පද්ධතිය සම්බන්ඳ කිසිදු අවශෝෂණය වීමක් පිළිබඳ සාක්ෂි නොමැති බව පෙන්වා දී තිබේ.
සින්ක් ඔක්සයිඩ් නැනෝ ප්‍රමාණයේ කොටස්වලට සිප්‍රොෆ්ලොක්සැසින්වල(Ciprofloxacin)  ප්‍රතිබැක්ටීරීය ක්‍රියාකාරීත්වය ඉහළ නැංවිය හැකිබව කියැවේ. මධ්‍යක වශයෙන් 20 nm සහ 45 nm අතර ප්‍රමාණයක විශාලත්වයකින් යුතු නැනෝ ZnO වලට බැක්ටීරීයා විශේෂවන ස්ටැෆිලොකොකස් ඕරියස්( Staphylococcus aureus ) සහ විට්‍රෝහි එස්චෙරිකියා කෝලි( Escherichia coli) ආදියට එරෙහි සිප්‍රොෆ්ලොක්සැසින්වල  ප්‍රතිබැක්ටීරීය ක්‍රියාකාරීත්වය ඉහළ නැංවිය හැකි බව කියැවේ. මෙවායේ ක්‍රියාකාරීත්වය එක් එක් පරීක්ෂණත්මක මතවලට අනුව වෙනස් වේ. මෙම බලපෑම හේතු දෙකක් නිසා වේ. ඉන් පළමුවැන්න නම්, නැනෝ ප්‍රමාණයේ සින්ක් ඔක්සයිඩ් කොටස්වලට නෝවා ප්‍රෝටීන සමඟ බලපෑම් ඇතිකළ හැකිවීමය. නෝවා යනු බැක්ටීරියා ප්‍රතිරෝධකත්වයට සහ සෛල තුළ ජලකාමී ෆ්ලුරොක්විනොලෝන්( hydrophilic fluroquinolones) පරිවහනයට හේතු වන ප්‍රෝටීනකි. දෙවැන්න නම් නැනෝ ප්‍රමාණයේ සින්ක් ඔක්සයිඩ් කොටස්වලට Omf ප්‍රෝටීන සමඟ බලපෑම් ඇතිකළ හැකිවීමය. Omfයනු තුනී පටල ආකාරයේ ප්‍රෝටීනයක් වන අතර සෛලතුළට ක්විනොලෝන් පැතිරවීමට හේතු වේ.
දුම්වැටි පෙරන
සින්ක් ඔක්සයිඩ්, දුම්කොළ දුමාරයේ තෝරාගත් කොටස් ඉවත් කිරීමට යොදාගන්නා සාධකයක් වේ. සින්ක් ඔක්සයිඩ් සහ අයන් ඔක්සයිඩ්වලින් සැදුනු දුම්වැටි පෙරනයක් සැලකිය යුතු ප්‍රමණයක HCN සහ H2S දුම්කොළවලින් (එහි රසය වෙනස් නොකොට)ඉවත් කරයි.
ආහාර ආකල
සින්ක් ඔක්සයිඩ් බොහෝ ආහාර නිෂ්පාදන වලට සින්ක් මූල පෝෂ්‍ය පදාර්ථයක් ලෙස යොදා ගැනේ. සින්ක් සල්ෆේට ද මේ කාර්යය සඳහා යොදා ගැනේ. ඇතැම් පෙර ඇසුරුම්කරන ලද ආහාරවල (පෝෂකයක් ලෙස නොසැලකුව ද ) ZnO අඩංගු ප්‍රමාණය සලකුණු කෙරෙයි.
වර්ණක
සින්ක් වයිට් සිතුවම්වල වර්ණකයක් ලෙස යොදා ගැනුණු අතර ලිතෝපෝන්වලට(lithopone) වඩා පාරාන්ධ නමුත් ටයිටේනියම ඩයොක්සයිඩ්වලට වඩා පාරාන්ධතාව අඩු වේ. චයිනීස් වයිට්(Chinese white)යනු ඉහළ ශ්‍රේණියේ සින්ක් වයිට් වර්ගයක් වන අතර ඒවා සිතුවම් සඳහා වර්ණක ලෙස යොදා ගැනෙයි. තවද එය ඛනිජමය අලංකරනවල ප්‍රදාන අංගයක් වේ.
ආලේප
සින්ක් ඔක්සයිඩ් කුඩු, ලෝහවල මලනිවාරක ආලේප ලෙස බොහෝ කලක් තිස්සේ යොදා ගනී. එවා ගැල්වනයිස් යකඩ සඳහා වඩාත් යෝග්‍ය වේ. කාබනික ආලේපන භංගුර බව ඇති කිරීම සහ ආසක්ත ඹව මඳ වීම හේතුවෙන් යකඩ ආරක්ෂා කිරීම අපහසු වේ. සින්ක් ඔක්සයිඩ් ආලේපනවලට ඒවායේ නම්‍යශීලී බව සහ එවැනි මතුපිටවල් සමඟ බන්ධනය වීමේ හැකියාව පවතිනබව බොහේ කලක සිට කියැවේ.
සින්ක් ඔක්සයිඩ් Al, Ga, හෝ In.සමඟ n-වර්ගයේ මාත්‍රණ බොහෝ ලෙස සිදුකරන අතර පාරදෘශ්‍ය සහ සන්නායක (~90%ක් පාරදෘශ්‍ය හා අවම ප්‍රතිරෝධකතාව ~10-4 Ω·cම්) වේ. ZnO ආලේප බලශක්ති ආරක්ෂක සහ තාප ආරක්ෂක කවුලුවලට යොදා ගැනෙයි. මෙම ආලේප වර්ණාවලියේ ඇසට පෙනෙන කොටස් පමණක් ඇතුළට ගන්නා අතර ආලේපනය සහිත් කවුලුව අනුව කුටීරය තුළට අධෝරක්ත විකිරණ ඇතුළු නොකරගැනීම(තාප ආරක්ෂණයා හෝ නැවත පරාවර්තනය (බලශක්තිය ඉතුරුකරගනිමින්) සිදුකරයි.
පොලීතිලින් නැප්තලේට් වැනි ප්ලාස්ටික් සින්ක් ඔක්සයිඩ් ආලේපයෙන් ආරක්ෂා කරගත හැකි වේ. මෙම ආලේපය පොලීතිලින් නැප්තලේට් සමඟ ඔක්සිජන් පැතිරීම වළක්වයි. සින්ක් ඔක්සයිඩ් තට්ටු, පොලිකාබොනේට් මත එළිමහන්හි යෙදීම් සඳහා යොදා ගත හැක. මෙම ආලේපය පොලිකාබොනේට්(PC) සූර්ය විකිරණයෙන් ආරක්ෂා කරන අතර ඔක්සිකරණ අනුපාතය සහ පොලිකාබොනේට්හි ඡායා කසායනය(photo-yellowing) පහත හෙළයි.
විඛාදනය වළක්වන න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරක
සින්ක් ඔක්සයිඩ්, පරමාණුක ස්කන්ධය 64 වන සින්ක් සමස්ථානිකය සමඟ න්‍යෂ්ටික වශයෙන් පීඩනයට ලක් කළ ජල ප්‍රතිකියාකාරක තුළ විඛාදනය වැළැක්වීම සඳහා යොදා ගැනේ. මෙහිදී  විකිරණයට පාත්‍ර වීමත් සමඟ ප්‍රතික්‍රියාකාරක නියුට්‍රෝන මගින් 64Zn  විකිරණශීලී 65Zn බවට පරිණාමනය වන හෙයින් විඛාදනය වැළැක්වීම, අවශ්‍ය කරුණක් වේ.
ඉලෙක්ට්‍රොනික යෙදීම්
විශාල ලෙස ඉලෙක්ට්‍රොන ක්ෂේත්‍රය ඉහළ නැංවීමේදී ZnO නැනෝදඬු නිපදේ. එමනිසා ඒවා විමෝචක ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස යොදා ගත හැක.
ඇලුමියම් මාත්‍රණය කළ ZnO පාරදෘශ්‍ය ඉලෙක්ට්‍රෝඩයක් ලෙස යොදා ගත හැක. Al සහ Zn අඩංගු වූ විට සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා වන ඉන්ඩියම් ටින් ඔක්සයිඩ්වලට(ITO) වඩා අඩු විෂ සහ ලාබදායී වීම සඳහන් කළ හැක.
පාරදෘශ්‍ය තුනී පටල ට්‍රන්සිස්ටර(transparent thin-film transistors) ZnO සමඟ නිෂ්පාදයන කළ හැක. ක්ෂේත්‍ර බලපෑම් සහිත ට්‍රාන්සිස්ටර (ඒවාට p-n සන්ධියක්වත් අවශ්‍ය නොවනු ඇත)  ZnO හි p-වර්ගයේ මාත්‍රණ ගැටලු විසඳනු ඇත.
සින්ක් ඔක්සයිඩ් නැනෝදඬු සංවේදක
සින්ක් ඔක්සයිඩ් නැනෝදඬු සංවේදක, සින්ක් ඔක්සයිඩ් නැනෝවයර් හරහා ගමන්කරන් ඉලෙක්ට්‍රොනික විදුලියෙහි සිදුවන වෙනස්කම් නිර්ණයට යොදා ගැනේ. හයිඩ්‍රජන් වායුවේ වරණීයතාව නැනෝදඬු මතුපිටක් මත පීඩී කැටි (Pd clusters) පේෂණය කිරීමෙන් නිගමනය කෙරේ. පීඩී හි එක්කිරීම හයිඩ්‍රජන් අණු, හයිඩ්‍රජන් පරමාණු බවට හැරවීමේ උත්ප්‍රේරක විඝටනය සම්බන්ධයෙන් හොඳින් ක්‍රියාත්මක වන අතර එහිදී සංවේදක ද්‍රව්‍යයේ සංවේදීතාව ඉහළ යවනු ලැබේ. එම සංවේදකය හයිඩ්‍රජන් සාන්ද්‍රණය කාමර උෂ්ණත්වය යටතේ මිලියනයකට කොටස් 10ක් දක්වා පහත හෙලයි. නමුත් මෙය ඔක්සිජන් සඳහා කිසිදු ප්‍රතිචාරයක් නොදක්වයි.
චුම්භක-ඉලෙක්ට්‍රොනික යෙදීම්
සින්ක් ඔක්සයිඩ් චුම්භක-ඉලෙක්ට්‍රොනික යෙදීමක් ලෙස සැලකේ. 1–10% ප්‍රතිශතයකින් චුම්භක අයන මගින් මාත්‍රණය කළහොත් සින්ක් ඔක්සයිඩ්වලට, කාමර උෂ්ණත්වයේ දී පවා පෙරෝචුම්භක ටත්ත්වයට පත්විය හැකි වේ. ZnO:Mnවල එවැනි කාමර උෂ්ණත්වයේ පෙරෝචුම්භක අධ්‍යයනය කර ඇති නමුත් එහි මූලාරම්භය වන්නේ සිය මැට්‍රිසයද නැතහොත් ද්විතියික ඔක්සයිඩ අවස්ථාවද යන්න තවද පැහැදිලි නැත.
පීඩ විද්‍යුතය
සින්ක් ඔක්සයිදි තන්තුමය පෙහෙකම් ආලේපනවල පීඩ විද්‍යුතයට, සුළඟෙන් සහ අංග චලනයන් මගින් "ස්ව-බලැති නැනෝපද්ධති" පිරිසැකසීමේ හැකියාව පවතී.
2008දී ජෝජියා තාක්ෂණික ආයතනයේ නැනෝව්‍යුහ විස්තර කිරීමේ මධ්‍යස්ථානය(Center for Nanostructure Characterization at the Georgia Institute of Technology) විසින් සින්ක් ඔක්සයිඩ් නැනෝවයර් ඇදීමෙන් සහ මුදාහැරීමෙන් විකල්ප විදුලියක් ලබා දෙන විද්‍යුත් ජනක උපකරණයක් නිපදමින්න් වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කරන ලදී. මෙම කුඩා ප්‍රමාණයේ ජනකය, යොදන ලද යාන්ත්‍රික ශක්තියෙන් 7% කට ආසන්න මිලිවෝල්ට් 45ක් දක්වා වන දෝලන වෝල්ටීයතවක් විද්‍යුතය බවට හැරවන බව සඳහන් වේ.
ආරක්ෂාව
ආහාර ආකලයක් ලෙස සින්ක් ඔක්සයිඩ්, එක්සත් ජනපදයේ සෞඛ්ඛ්‍ය සහ මානව සේවා දෙපාර්තමේන්තුවෙහි ආහාර සහ මත්ද්‍රව්‍ය පරිපාලනය පිළිබඳ ඒජන්සිය(U.S. FDA) මගින් ඉදිරිපත් කරන ලද සාමාන්‍යයෙන් සෞඛ්‍යයට හිතකර බවට හඬුනාගත් ද්‍රව්‍ය අඩංගු ලැයිස්තුවේ සටහන් වී ඇත.
සින්ක් ඔක්සයිඩ් විෂ රහිතය. කෙසේනමුත්, ඉහළ උෂ්ණත්ව යටතේ සින්ක් හෝ සින්ක් මිශලෝහ විලීන කිරීමේදී නිපදෙන සින්ක් ඔක්සයිඩ් දුම් ආඝ්‍රහනය අහිතකර වේ. පිත්තලවල ද්‍රවාංකය සින්ක්වල ද්‍රවාංකයට සමීප බැවින් මෙම ගැටලුව පිත්තල විලයනයේදී මතුවේ. ගැල්වනයිස් කළ (සින්ක් ආලේපිත,,) යකඩ යකඩ වෑල්ඩින් කිරීම  ආදී සින්ක් ඔක්සයිඩ්වලට නිරාවරණය වන අවස්ථාවලදී, ලෝහ දුම් උණ නමැති රෝගයක් හට ගත හැක. මෙම හේතුවෙන් සාමාන්‍යයෙන් ගැල්වනයිස් කරන ලද යකඩ වෑල්ඩින් නොකරන අතර ප්‍රථමයෙන් සින්ක් ඉවත් කරනු ලැබේ.
බාහිර සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:තුත්තනාගම්
ශ්‍රී ලංකාවෙහි ගම්සභා
ගම්සභාව යනු ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ ආරම්භයේ සිට විසිවෙනි සියවසයේ දෙවන භාගය දක්වා, අවුරුදු 2500 කටත් අධික කාලයක් තිස්සේ ගම්බද ජනතාවගේ පරිපාලන ආර්ථික, සාමාජීය, අධිකරණ ආදී සියලු ක්ෂේත්‍ර වල අවශ්‍යතා සපුරාලූ ආයතනයකි. 1833 දී සිදුකල කෝල්බෲක් ප්‍රතිසංස්කරණ මගින් ගම්සභා ක්‍රමය නොසලකා හැරියද, පසුව ඔවුන් විසින්ම ශ්‍රී ලංකාවේ මුල්බැස තිබු ගම්සභා ක්‍රමය නැවත 1848 දී ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී. 1856 දී හෙන්රි වෝර්ඩ් ආණ්ඩුකාරයා විසින් ගම්සභා ක්‍රමය පණගන්වා ඉදිරියට ගෙන ආවේය. 1980 දී ගම්සභා ක්‍රමය අහෝසි කර ඒ වෙනුවට දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා සහ ග්‍රාමෝදය මණ්ඩල ක්‍රමය ස්ථාපනය කරන ලදී.
ගම්සභාවේ ආරම්භය
ගම් පාලන ක්‍රමය ක්‍රි.පු. 5 වෙනි සියවසයේදී පමණ ලංකාව ජනාවාසයන් කල ආර්යයන් විසින් හදුන්වා දුන් සංස්ථාවක් බවයි. මෙම මතය අනුව ඈත අතීතයේ සිට ඉන්දියාවේ ජනප්‍රියව පවතින පංචයත් නමැති ග්‍රාමීය ක්‍රමය ආර්යයන් විසින් ලංකාවට හඳුන්වා දෙන ලද බවත් පසු කාලීනව දේශීය අවශ්‍යතාවයන්ට ගැලපෙන පරිදි සකස් වෙමින් ගම්සභා ක්‍රමය වර්ධනය වූ බවත් කියවේ. ශ්‍රි ලංකාවේ ක්‍රි පු 377 පමණ දී රජවූ පණ්ඩුකාභය රජු විසින් අනුරාධපුරය තම අග නගරය ලෙස තෝරාගෙන එයින් පසුව ඔහු විසින් නගර පාලනය සහ ගම් පාලනය සදහා එකිනෙකට වෙනස් වූ පළාත් පාලන ආයතනයන් පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කරන ලදී. පුරාණයේ ක්‍රි.ව. 1301 දී 3 වැනි පරාක්‍රමබාහු රජ සමයේදී ගම් 250000 කින් යුත් මායා රටද, ගම් 45000 කින් යුත් යුත් පිහිටි රට ද ගම් 770000 කින් යුත් රුහුණු රට ද ලක්දිව තිබුණි.
ගම්සභාවේ සංයුතිය
ගම්සභාවේ සංයුතිය යනු ගමේ පවුල්වල ප්‍රධානීන්ගෙන් සැදුම්ලත් බව සැලකේ. අනුරාධපුර යුගයේ මුල් කාලයේ ගමේ කටයුතුවල ප්‍රධාන ස්ථානයක් ගත ගමික හෙවත් ගමරාල ගමේ ප්‍රභූවරයෙකු විය. ගම මට්ටමේ රජු සහ වැසියන් අතර සම්භාන්දතාවය පවත්වාගැනීම සදහා නිලදාරියෙකු(ග්‍රාම නිලදාරියෙකු)ගමික හෝ ගමරාලා එකල රාජ්‍ය නිලදාරියෙකු විය. , මේ තත්වය තුල ගම මුලාදෑනියා සහ ගම්වැසියන් අතර ඉතා කිට්ටු සුහද සම්භන්දයක් පවත්වාගත හැකිවූ බැවින් ගමේ කටයුතු වලට රජයේ නිලදාරියෙකු සම්බන්ද වීමෙන්ද ගම්වැසියන් භුක්ති විදින ලද ස්වයං පාලන බලතලවලට කිසිදු හානියක් නොවිය. එහෙත් 10 වැනි සියවස වනවිට ගම්සභාවල කටයුතු වලට රජයේ නිලදාරියෙකු සම්භන්ධ වු බව වේවැල්කැටිය සෙල් ලිපිය සහ හෝපිටිගම සෙල් ලිපිය නොහෝත් බදුලු ටැම් ලිපිය යන සෙල් ලිපි වලින් කියවේ. වේවැල්කැටිය සෙල් ලිපියෙහි 4-6 වගන්ති වල සදහන් පරිදි දස ගම් වලට පවරන ලද අධිකරණ බලතල ගම මුලාදෑනීන් මෙන්ම ගම් ප්‍රධානීන් සහ ගෘහ මුලිකයින්ගෙන්ද සමන්විතවූ මණ්ඩලයකින් ක්‍රියා කර ඇත. දළදාගේ සෙල්ලිපියට අනුව ගම්වැසියන් පස් දෙනෙකුගෙන් යුත් මණ්ඩලයක් ගැන කියවේ.
1859 දී කිරියාට එරෙහි පූලා නඩුවේදී අස්ගිරි විහාරවාසී නායක ස්වාමින් වහන්සේ කෙනෙකු ගම්සහාවේ සංයුතිය ගැන අධිකරණයට ඉදිරියේ මෙසේ කරුණු දක්වා ඇත "අවුරුදු 8 කට පමණ පෙර සිට පැමිණිලි කරු විතිකරුගේ පියා අතර පැවතී ආරවුලක් මාවෙත ඉදිරිපත් කල අතර මා විසින් ඒ පිළිබද පරීක්ෂණ පවත්වන ලදී ඒ සදහා ගම්සභාවක් කැදවා එය රැස්කරවුයෙමි. අපේ විහාරස්ථානයේ නිලධාරියා වු විදානෙට සහ ආණ්ඩුවේ ආරච්චි වරයාට ගම්සභාවක් කැදවන  ලෙසට මා නියම කලෙමි . මා එම නියමය කලේ වාචිකවය.ඒ අනුව "කොරස" පන්සලේදී ගම්සභාව රැස්වූ අතර එහි මුලසුන දරන ලද්දේ මා විසිනි.එහි සාමාජිකයින් 15 දෙනෙකු සිටි අතර ගමේ දුරයාලා  වැනි බලයේ සිටි ගම් ප්‍රදානීන් සහ කලින් බලයේ සිටි ගම් ප්‍රධානීන්ද එයට ඇතුලත් කෙරිණි.ආරවුලට සම්බන්ද දෙපක්ෂයම පැමිණ සිටි අතර අපි එම දෙපක්ෂයේම සාක්ෂි විමසා සටහන් කොට තීන්දුව ලිඛිතව සීට්ටුවක් වශයෙන් සටහන් කළෙමු.පැමිණිලිකරු වෙත එය භාර දෙන විට සියල්ලන්ම එයට අත්සන් කරන ලදී.මා මෙවැනි ගම්සභා කීපයකම මුලසුන දරා ඇති අතර මෙම ක්‍රියා පිළිවෙල සාමාන්‍යයෙන් චාරිත්‍රානුකුලව අනුගමනය කරනු ලැබූ ක්‍රියා පිළිවෙලයි.ලිඛිත සටහන් තැබීම සාමාන්‍යයෙන් ගම්සභාවල පැරණි පුරුද්දක් නොවුනත් එය දියුණු ක්‍රමයක් ලෙස අනුගමනය කිරීමට මා පුරුදුව සිටියෙමි.ගම්සභා රැස්වීමකට අවම වශයෙන් සාමාජිකයින් 4 හෝ 5 සිටිය යුතු අතර ගම්සභා රැස්වීම බිම රවුමට පැදුරුවල වාඩිවී  පැවැත්වීම සිරිත විය.කෙසේ වෙතත් ගම්සභාවේ කටයුතු පිළිබද ලිඛිත විස්තර තබාගැනීම පැරණි පුරුද්දක් නොවන බවට මෙම භික්ෂුන් වහන්සේ කර ඇති ප්‍රකාශය එතරම නිවැරදි නොවේ.අනුරාධපුර  යුගයේදී එකල රජුගේ උසාවියට  සාක්ෂි වශයෙන් ඉදිරිපත්කල ගම්සභාවල ලිඛිත වාර්තා තිබී ඇත.
ගම්සභාවේ කාර්‍යභාරය
ගම්සභාව සතු ආරම්භක කාර්‍යභාරය වුයේ වාරිමාර්ග කටයුතු පරිපාලනය කිරීමය.ආර්යන් මෙරටට පැමිණීමට පෙර පවා වැවු භාවිතා කල බවට සාධක ඇත. ගැමි ජනතාව සාමුහිකව ගොවිතැන් වාරිමාර්ග කටයුතු සදහා දෙඩවීම පිණිස ගම්සභාව විසින්ම සකස් කරන ලද විදිවිධාන කඩකරන අයට විරුද්දව කටයුතු කිරීමත්, සුළු ආරවුල් බේරුම් කිරීමත් ගම්සභාව විසින් ඉටුකර ඇත. ආරම්භක අවදියේ පටන්ම ගම්සභාවට පැවරී තිබු තවත් සේවාවක් වුයේ ගමට අවශ්‍ය බැංකු සේවාවන් සපයීමයි. . අනුරාධපුරයේ පශ්වාත් භාගයෙදී එනම් කි ව 6 වැනි සියවසයේ සිට ගම්සභාවේ වර්ධනය සහ කාර්‍යභාරය පිළිබද මුලාශ්‍ර කීපයක් ඇත. එනම් කි.ව.935 -938 දක්වා රජකළ 3 වෙනි උදය රජුගේ ආංඥවක් සටහන් කොට ඇති ඌව පළාතේ මයියංගනය අසල හොපිටිගම සෙල්ලිපිය  සහ කි.ව.956-972 දක්වා රජකළ 4 වෙනි මහින්ද රජුගේ වෙවැල්කැටිය පුවරු ලිපිය වේ මෙම සෙල්ලිපි වලට  අනුව රජු විසින් ගම්සභාවට අධිකරණ යුක්තිය විසදීමේ බලය පවරා ඇත .හොපිටගම සෙල් ලිපියට අනුව ගම්සභාවල පරිපාලනය කමිටු කීපයක් හරහා සිදුවූ බව කියවේ. ගම්වැසියන්ගේ සම්භන්ධයෙන් යුක්තිය විසදීමට පමණක් නොව ගමේ ආරක්ෂාව පිළිබද කටයුතු ගම්සභාවට පවරා තිබුනි. අල්ලාගැනීමට අපහසු පැනගිය වැරදි කරුවන් දින ගණනක් තුල අල්ලාදීමේ වගකීමද ගම්සභාවෙත පැවරී තිබුණි. එසේ එම වගකීම ඉටු කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත් ගම්සභාව ඒ වෙනුවෙන් රජයට දඩමුදල් ගෙවිය යුතු විය. මෙමගින් ගම්වැසියන් වෙත වගකීමක් මෙන්ම යම් බලතල ප්‍රමාණයක්ද පවරා තිබුණි. ගම්සභාවේ සාමාජිකයින් ගමේ සිදුවන අපරාධ සහ වැරදි පිළිබදව නඩු විසදු අන්දම අටදා සන්නය යේ සදහන්වී ඇත. .රජුගේ උසාවි වල නඩු විසදු අකාරයටම ගම්සභාවලද දෙපක්ෂයේ ශාක්ෂි වලට ඇහුම් කන්දී 'චාරිත්‍ර ධර්ම' සහ 'පුරවාදර්ශ'සලකා බලා තීන්දු දී ඇත.
උඩරට රාජධානියෙහි ගම්සභාව
උඩරට රාජධානියෙහි ක්‍රියාත්මකවූ ගම්සභා ක්‍රමය පිළිභදව ඇසින් දුටු විස්තර සපයන රොබට් නොක්ස් සහ ජෝන් ඩොයිලි ගේ විස්තර වැදගත් වේ. රොබට් නොක්ස් (1660-1679) අවුරුදු 20 කට අධික කාලයක් උඩරට රාජ්‍යයයේ කුරුණෑගල, ගම්පොල සහ මහනුවර අවට එළිමහන් සිරකරුවකු ලෙස කාලය ගතකර ඇත. ඒ අනුව උඩරට ප්‍රදේශයන්හී ක්‍රියාත්මක වු ගම්සභා ක්‍රමය පිළිබධව ඔහුගේ කෘතියට ඇතුලත් කොට ඇත. "අසල්වැසියන් අතර නඩුහබ පිළිබද පැමිණිලි විසදීමත් යුක්තිය ඉටුකර දීමත් සදහා මෙම නිලධාරීන්ගෙන් සහ ප්‍රදේශයේ ප්‍රධානීන්ගෙන් සැදුම්ලත් අධිකරණ උසාවි වර්ගයක් තිබිණි. ඒවා ගම්සභා වශයෙන් හදුන්වනු ලැබේ." යනුවෙන් නොක්ස් සිය කෘතියේ සටහන් කර ඇත. එම උසාවි වලින් දෙනු ලැබූ තීරණයක් පිළිගැනීමට අකමැති අයෙකුට ප්‍රදේශයේ ප්‍රධාන පාලකයාට අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කිරීමේ අවස්ථාවද තිබු බව සදහන් කරයි. එයින්ද සෑහීමකට පත් නොවන්නේනම් අධිකාරම් වෙත හෝ රාජ්‍යයේ ඉහලම අධිකරණය වන කන්ද උඩරටට අභියාචනයක් කිරීමේද හැකියාව පැවති බව කියයි.
ඩොයිල්ගේ උඩරට ආණ්ඩු ක්‍රමය පිළිබධ කෘතියේ ගම්සභාව නමැති උසාවිය ගමේ ජ්‍යෙෂ්ඨ මෙන්ම අත්දැකීම් බහුල තැනැත්තන්ගෙන් සමන්විත වු බවත් ඉඩම් ආරවුල්, ණය සොරකම් සුළු රන්ඩු, සිවිල් අපරාධ නඩු පැනනැගී අවස්තාවක අම්බලමක හෝ සෙවනැති ගසක්යට රැස්වී හැකිතරම් දුරට ප්‍රශ්නය සාමකාමීව විසදීමට ප්‍රයන්තය දැරූ බවත් දඩුවම් පැමිණවීම වෙනුවට හුදෙක්ම සමගි කරවීම මගින් ප්‍රශ්න නිරාකරණය කර ඇත.
1833 කෝල්බෲක් කැමරන් ප්‍රතිසංස්කරණ තුල ගම්සභාව
1833 විලියම් කෝල්බෲක් සහ චාල්ස් හේ කැමරන් ප්‍රතිසංස්කරණ යෝජනා මාලාවේ වැදගත් නිර්දේශයක් වන්නේ ගම සභා ක්‍රමය අඛන්ඩව පවත්වාගෙන යායුතු ආයතනයක් බවයි. ඔවුන් විසින් යෝජනා කරන ලද්දේ ඔවුන්ගේ උසාවි ලංකාවේ සාමාන්‍ය ගැමි ජනතාව අතර පැනනගින සුළු නඩු හබ විසදීමට සුදුසු නැති බවත් ගම්සභා අභාවයට යමින් තිබු ප්‍රදේශ වල මෙන්මගම්සභා වෙනුවට උසාවි පිහිටුවා තිබු ප්‍රදේශයන්හි ගම්සභා නැවත ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කලයුතු බවයි. ගම්සභා නැවත ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම තුලින් ලබාගත හැකි ප්‍රයෝජන තුනක් එහිදී දක්වා ඇත. මේ අන්දමට කෝල්බෲක් විසි ගම්සභා ක්‍රමය කොතරම් අගය කර ප්‍රතිස්තාපනයට නිර්දේශ ඉදිරිපත් කලත් 1833 දී යටත්විජිත කාර්යාලය මගින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද ප්‍රතිසංස්කරණ යටතේ ගම්සභාව ප්‍රතිස්ථාපනය වුයේ නැත. එකල උඩරට ගම්වල තත්වය මේජර් තෝමස් ස්කිනර් සදහන්කරන්නේ මෙලෙසය ජනතාව හුදෙකලා ගම්වල මෙසේ විසිර සිටින හෙයින් පිටිසර පෙදෙස්වල මිනිසුන්ගේ සාමය ,මනාපාලනය හා පොදු සංවර්ධනය රජයේ ආධිපත්‍ය සහ බලපැවැත්ම මත මෙන්ම මුලාදෑනින්ගේ කාර්යක්ෂමතාවය මත පිහිටීම අනිවාර්ය වුවකි.අපේ ප්‍රතිපත්තිය වියයුතුව තිබුනේ ඔවුන්ගේ ගරුත්වය පිළිගැනීම සහ අප විසින් සුදුසු සීමාවන්හි පිහිටා ඔවුන්ගේ නිත්‍යානුකුල ප්‍රභුත්වයට හා අධිපත්‍යට අනුබලදීමය.එහෙත් අවාසනාවකට මෙන් අපේ ආධිපත්‍ය පවත්වාගෙන යාමේදී ස්වදේශික ප්‍රභුත්වය හා ආධිපත්‍ය පිළිගැනීම අයෝග්‍ය ය යන සාවද්‍ය අදහසක් අප අතර පැවතුනි.
ඉංග්‍රීසින් යටතේ ගම්සභාව නැවත ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම
ඉංග්‍රීසීන් විසින් 1833 දී හදුන්වාදෙන ලද අධිකරණ ප්‍රතිසංස්කරණ සහ අනිවාර්ය සේවා රාජකාරී ක්‍රමය අවලංගු කිරීම හේතුවෙන් ගම්බද ප්‍රදේශ වල ක්‍රියාත්මක වෙමින් පැවතී සමස්ථ දේශපාලන,සමාජ ආර්ථික රටාවන් දෙදරා යන්නට විය.ටොරින්ටන් ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් යටත් විජිත ලේකම් වරයා වු ග්‍රේ සාමිවරයාවෙත යැවූ විස්තරයක මෙසේ සදහන්වේ දැනට ප්‍රයෝජනයට ගනු ලබන වැවු ,ඇළ වේලි ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම නඩත්තු කිරීම කොතරම් නොසලකා හැර තිබේද කිවතොත් දිවයිනේ බොහෝ ප්‍රදේශ වල ඒවා සීග්‍රයෙන් පරිහානියට පත්වෙමින් තිබෙනු දැකිය හැකිය.ප්‍රධාන මහාමාර්ග ඉදිකිරීම සදහාවත් අවශ්‍යතරම් ශ්‍රමය වැටුප් ගෙවාවත් ලබාගැනීමට ඉතාමත් දුෂ්කර වී ඇත.එසේ ලබාගත් ශ්‍රමය පවතින මහාමාර්ග ප්‍රතිසංස්කරණය කොට නඩත්තු කිරීම සදහා වත් ප්‍රමාණවත් නැත.කුඩා මංමාවත් ඇලවේලි ,ප්‍රාදේශීය වැදගත්කමකින් යුත් වෙනත් පොදු කටයුතු කෙරෙහි ලැබෙන අවධානය කිසිසේත්ම ප්‍රමාණයවත් නැත. ගම්සභා පරිහානියට පත්වීමෙන් උද්ගතවී තිබු ව්‍යාකුල තත්වයට පිළියම් යෙදීම සදහා ගම්වලට ස්වාපාලන තත්වයක් ලැබෙන පරිදි පැරණි සිරිත් විරිත් සම්ප්‍රදායන් මත පදනම් වු ග්‍රාමීය ආයතනයක් පිහිටුවීමේ අවශ්‍යතාවය සදහා ස්ථීර ක්‍රියාමාර්ගයක් මුලින්ම අනුගමනය කලේ ශ්‍රීමත් හෙන්රි වෝඩ් (1855-1860) ආණ්ඩුකාරවරයා විසිනි. 1856 දී ඔහු විසින් පැරණි ගම්සභාවට සමාන ආයතනයක් යලි පිහිටුවීම සදහා වු පනතක් ඉදිරිපත් කරන ලදී.එය 1856 අංක 9 දරණ වාරිමාර්ග පිළිබද පනත වශයෙන් හදුන්වනු ලැබේ.ගම්සභාවට සමානවූ මෙම පනතේ පුර්විකාවෙන් එම පනත පැනවීමට තුඩු දුන් හේතු දක්වා ඇත.
පෝලන්ත ජනාධිපතිවරණය, 2015
ජනාධිපතිවරණ මැතිවරණයක් 2015 මැයි 10 සිට 24 දක්වා වට දෙකකින් යුතු ව පෝලන්තයේ දී පැවැත්විණි.
1048
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ස්වභාවධර්මය ඡායාරූපකරණය
ඇන්සල් ඇඩම්ස් (1942) විසින් ගන්නා ලද ටෙටන්ස් - ස්නේක් ගංඟා වේ ඡායාරූපයක් මෙහි දැක්වේ.පිරිමි මැලාඩ් තාරාවෙකු පියාසර කරන අතර තුර ලබාගත් මෙම ඡායාරූපය වැනි වනසත්ත්ව ඡායාරූප ලබාගැනීම ඉතා අපහසු කාර්යයක් වන අතර ඒ සදහා අධි බල දුරප්‍රකාශ කාච යොදා ගත යුතුය.
මෙසේ ලබාගන්නා පරිසර ඡායාරූප විද්‍යාත්මක, සංචාරක සහ සංස්කෘතික සඟරාවල පළකෙරේ. එවැනි සඟරා අතරට National Geographic Magazine සහ Audubon Magazine යන සඟරා අයත්ය. තවද මේ සඟරා අතරට Outdoor Photographer සහ Nature’s Best Photography යන සඟරා අයත් වෙයි.
ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා මූලස්ථානය
'''එස්. එල්. ඒ. එෆ්. - කොළඹ''' යනු කොළඹ පිහිටි ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා මූලස්ථානයයි. මේ අනුව එහි ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ගුවන් හමුදාපති, මාණ්ඩලික ප්‍රධානී, කළමනාකරණ මණ්ඩලය (BOM) සහ අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයේ (BOD) කාර්යාල ඇත. සියලුම ගුවන් හා භූමි මෙහෙයුම් මෙහෙයවනු ලබන්නේ SLAF - කොළඹ සිට යි.
මූලස්ථානයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීමට අමතරව, එය හෙලිකොප්ටර් මෙහෙයුම් සඳහා සීමිත ගුවන් කඳවුරකි. පෙර පැවති සිලෝන් රයිෆල් රෙජිමේන්තුවේ රයිෆල් ග්රීන්හි පැවති නිලධාරීන්ගේ භෝජනශාලාව තිබුණු ස්ථානයේ 1951 දී රාජකීය සිලෝන් ගුවන් හමුදාව පිහිටුවීමෙන් පසු වහාම මෙය පිහිටුවන ලදී.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන් හමුදා කඳවුරු ප්‍රවර්ගය:කොළඹ පිහිටි රජයේ ගොඩනැඟිලි
නාගරික කෘෂිකර්මාන්තය
thumb|250px|[[චිකාගෝහි නාගරික ගොවිපළක්]]
නාගරික කෘෂිකර්මාන්තය හා පරි-නාගරික කෘෂිකර්මාන්තය යනු ගමක, නගරයක හෝ පුරයක ඇතුලත හෝ වටා ආහාර වගාකිරීම, බෙදාහැරීම හා සැකසුම් කිරීමයි. සමහර ජනකොටස් වල ප්‍රධාන අභිප්‍රාය විනෝදාංශය ‍හෝ ප්‍රගාමනය (Recreation) වුවත්, නාගරික කෘෂිකර්මාන්ත සාමාන්‍යයෙන් කරන්නේ ආදායම් ඉපැයීම හා ආහාර නිෂ්පාදනය කිරීමයි. ආහාර කෘෂිකර්මාන්තය ආහාර සුරක්ෂතාවයට ක්‍රම දෙකකින් දායක වේ. පළමුව එය නගරවල ජීවත් වන මිනසුන්ට අවශ්‍ය ආහාර ප්‍රමාණය වැඩිකරන අතර, දෙවනුව එය එළවලු, මස් හා පළතුරු වැඩිපුර පරිභෝජනයට ඉඩ සලසා දේ. පොදු හා කාර්යක්ෂම නාගරික කෘෂිකාර්මික ක්‍රමයක් වන්නේ ජෛවතීව්‍ර (biointensive) ක්‍රමයයි. ශක්තිය ඉතිරිකරන, ආහාර නිෂ්පාදනය කරන ක්‍රමයක් නිසා, නාගරික හා පරි-නාගරික කෘෂිකර්මාන්ත සාමාන්‍යයෙන් නොනැසී පැවැත්වීමට උදව් දෙන (sustainable) ක්‍රියාවක් ලෙස නම් කල හැක.
නාගරික ජනයාට සේවා සැපයීමට පදිංචි ස්ථාන මාරුකිරීම නිසා ඇතිවන පරිසරයේ බිඳවැටීම් වැළැක්වීමට දියුණුවන හා දියුණු වූ රටවල් විවිධ ක්‍රමවේද යොදාගනී. එනම් නව නිෂ්පාදනවලින් යුතු නාගරික ගොවිපළ කෘෂිකාර්මික නගර තුල ස්ථාපනය කිරීමට උදව් වී තිබීමයි.
නාගරික කෘෂිකර්මාන්තයේ ඉතිහාසය
ආහාර නිෂ්පාදනයට කඳු ජලය වාරිමාර්ග ඔස්සේ (mountain water) සැපයීමෙන් පර්සියාවේ අර්ධ කාන්තාර ක්ෂේම භූමි බවට පත්වීය. ඊට අමතරව මිනිස් අපද්‍රව්‍යය නාගරික ගොවිතැන පෝෂණය කිරීමට යොදාගන්නා ලදී. මාචු පික්චු (Machu Picchu)වල වතුර සංරක්ෂණය කර නැවත භාවිතය නගරයේ ඇති කල වාස්තු විද්‍යාත්මක අංගයක් විය. භෝග වැඩෙන සෘතුවේදී එළවළු තවාන් නිර්මාණය කරන ලදී. I හා II ලෝක සංග්‍රාමයන්හිදී වැවු "වික්ටර් ගාඩ්න්ස්" ඇමරිකාව, කැනඩාව හා එක්සත් රාජධානියේ පළතුරු, එළවළු හා ඖෂධ උද්‍යානයන් වේ. යුද්ධයට අවශ්‍ය ආහාර නිෂ්පාදනයේ පීඩනය අඩුකිරීමට මෙම උත්සාහය රටවැසියන් විසින් ගන්නා ලදී. සමාජ ගෙවතු වගාව බොහෝ ජන සමාජවල පොදු ජනතාවට විවෘත අතර එය රටවැසියන්ට ශාක වගා කිරීමට ඉඩකඩ ලබාදේ. සියැටල් වල "P-පැච්" සමාජ ගෙවතු වගාව මේ සඳහා හොඳ නිදසුනකි.
ප්‍රභව හා ආර්ථිකය
“නගරයක හෝ පුරවරයක පාරිභෝජකයන්ගේ දෛනික ඉල්ලුමට ප්‍රතිචාර ලෙස නාගරික හා උපනාගරික ප්‍රදේශ වල භූමය හා ජල විසිරිමත ආහාර හා ඉන්ධන නිපදවීමේ සැකසීමේ හා වෙළද පොළට එක් කිරීමේ කර්මාන්තයකි. මේ සදහා ත්‍රීව්‍ර නිෂ්පාදන ක්‍රම යොදා ගන්නා අතරම බෝග හා පශු සම්පත් විවිධත්වයක් ලබාගැනීම සදහා ස්වාභාවික ප්‍රභව හා නාගරික අපද්‍රව්‍ය නැවත නැවත භාවිතා කරනු ලැබේ.”
ආර්ථිකය හා සම්පත් භාවිතය පිලිගනිමින් නගරයේ සම්පත් නැවත නැවත භාවිතා කිරීමත් සමග නගරයේ පෝෂණ අවශ්‍යතා සදහා නගරය තුළින්ම ප්‍රතිචාර ලබාදෙන කර්මාන්තය ලෙස නාගරික කෘෂිකර්මාන්තය අර්ථ දැක්වීම මගින්, ප්‍රාදේශීය සෞඛ්‍ය ආහාර ආරක්ෂණය හා කුඩා මට්ටමේ සංවිධාන වල යෙදීම් පිලිබද අවධානයක් යොමු නොකරයි.
(මෙම අර්ථ දැක්වීම පදනම් වී ඇත්තේ අන්තර් ජාතික දියුණු කිරීම් හා පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයේ ලුක් මව්ජියට් (Luc Mougeot) ගේ කාර්යයන් මත වන අතර ආහාර ආරක්ෂණය හා CIRAD වැනි අන්තර් ජාතික කෘෂිකර්මික පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථාන සදහා FAO හි විශේෂ වැඩසටහන වු UN – HABITAT ගේ නාගරික කළමණාකරන වැඩ සටහනේ තාක්ෂණික හා පුහුණු කිරීමේ ප්‍රකාශන වල යොදා ‍ෙගන ඇත).
පාරිසරික
කෘෂිකර්මය, විද්‍යාව හා තාක්ෂණය පිලිබද කවුන්සිලය (CAST) යනු ඒම්ස් අයෝවාහි පිහිටා ඇති විද්‍යාත්මක හා වෘත්තීමය සමාජයන්ගේ අන්තර් ජාතික මූල්‍ය ආයතනයකි. එමගින් ප්‍රතිපත්ති තන්න්නන්ට මාධ්‍යයන්ට පුද්ගලික අංශයට හා මහජනතාවට පිලිගත හැකි විද්‍යාත්මක තොරතුරු සැකසීම හා ඉදිරිපත් කිරීම සිදු කරයි. CAST මගින් පාරිසරික සෞඛ්‍ය, ප්‍රතිකර්මය හා ප්‍රතිනිර්මාණයේ අංග ඇතුළත් කිරීම සදහා නාගරික කෘෂිකර්මය පහත පරිදි අර්ථ දක්වයි.
“නාගරික කෘෂිකර්මාන්තය යනු නිෂ්පාදනය සැකසීම, වෙළද පොළට ඉදිරිපත් කිරීම, පරිභෝජනය සමග සම්බන්ධ වී ඇති සාම්ප්‍රදායික හර ක්‍රියාවන්ගේ සිට එතරම් පිලිගැනීමට හෝ ලේඛන ගත කිරීමට ලක් නොවන අනෙකුත් වාසි හා සේවාවන් වල විවිධත්වය දක්වා විශාල පරාසයක් ඇතුළත් වන සංකිර්ණ පද්ධතියකි. මේවාට නව නිර්මාණය හා විවේකය, ආර්ථිකමය උනන්දුව හා ව්‍යාපාර ව්‍යවසායකත්වය, පුද්ගලික සෞඛ්‍ය හා යහපත් දිවි පැවැත්ම, මහජන සෞඛ්‍ය හා යහපත් දිවි පැවැත්ම, භූ දර්ශණ අලංකරණය හා පාරිසරික ප්‍රතිස්ථාපනය හා ප්‍රතිකර්මය ඇතුළත් වෙයි.”
ආහාර ආරක්ෂණය
පෝෂණ ආහාර වලට ප්‍රවේශය නගර වල ආහාර හා පසු සම්පත් නිෂ්පාදනය ස්ථාන ගත කිරීම සදහා වන උත්සාහයේ තවත් පර්යා දර්ශයක් වෙයි. නාගරික ප්‍රදේශ වලට ලෝක ජනගහනයෙන් අතිවිශාල පිරිසක් ගමන් කිරීමත් සමග නැවුම් හා ආරක්ෂිත ආහාර සදහා වන අවශ්‍යතාවය ඉහළ යයි. සමාජ ආහාර ආරක්ෂණ ඒකාබද්ධ පාලන මණ්ඩලය (CFSC) ආහාර ආරක්ෂණය පහත පරිදි අර්ථ දක්වයි. “ඕනෑම වෙලාවක සමාජයේ සියලු පුද්ගලයන්ට දේශීය හා හදිසි නොවන ප්‍රභව හරහා සංස්කෘතිමය පිලිගත්, පෝෂණීය වශයෙන් ප්‍රමාණවත් ආහාර සදහා ප්‍රවේශයක් තිබීමයි.”
කම්කරු ශ්‍රමය සපයා ගැනිම
නාගරික කෘෂිකර්මාන්තය හඳුන්වාදීමට අවධානය යොමුකරන බොහොමයක් නගර මුහුණදෙන ප්‍රධාන ගැටළුවක් වන්නේ ආහාර නිෂ්පාදනය සඳහා ප්‍රමානවත් තරම් කම්කරු කම්කරු ශ්‍රමයක් නොමැති වීමයි.කාර්ය සඳහා සුභසාදනය වැනි වැඩසටහන් මගින් නාගරික කෘෂිකාර්මික ව්‍යාපාර සඳහා කම්කරු ප්‍රභවයක් සපයයි. එමගින් විශාල නගරවල හා අර්ධ නාගරික ප්‍රදේශවල රැකියා ව්‍යුත්තික හා සුබසාදනය මත පදනම්වන ජනගහණය අඩුකිරීමේ ධන බාහිරතාවය සිදු කරයි.
වෙනත් යෝජනා වීඇත්තේ ආහාර නිෂ්පාදනය කිරීමට සිර කරුවන් පුරුදු පුහුණු කිරීමයි සැන්ප්‍රැන්සිස්කෝ සිර කඳවුර ට්‍රීකෝප්ස් හා ගාඩ්න් ප්‍රොජෙක්ට් සමග එකතුව සිර කරුවන්ට කෘෂිකර්මික අධ්‍යාපනය ලබා දෙන අතර ඔවුන්ගේම ආහාර වැවීම සඳහා ඔවුන්ගේම පාත්ති ලබා දේ. සිර කඳවුරු මගින් අනෙකුත් සිර කරුවන් සමග සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන්නේ කෙසේද යන්න හා ඔවුන්ගේ පෝෂණයට හා සෞඛ්‍යයට වගකිව යුත්තේ කෙසේද යන්න සිරකරුවන්ට ඉගැන්වීම සඳහා උද්‍යාන විද්‍යාව භාවිතා කරනු ලැබේ කෘෂිකර්මාන්තය හා උද්‍යානකරණය මගින් සිරකරුවන්ට නැවුම් වාත පරිසරය සකස් කර දෙනු ලබන අතර එමගින් සමාජය සමග මිශ්‍ර වීම සඳහා ඔවුන්ට උදවු කරන හැකියා වර්ධනය කර ගැනීමටද ඉඩ ලබා දේ. ගෙවතු ව්‍යාපෘතිය ආරම්භකර වසර දෙකක් තුළ සැන්ප්‍රැන්සිස්කෝ සිර කඳවුරේදී පුනරාවෘත්තී සීඝ්‍රතාවය 55% සිට 24% දක්වා පහළ වැටුණි. එම නිසා සිර කඳවුරු මගින් ගෙවතු ව්‍යාපෘති ආරම්භ සිදුකළ හැකි අතර පුනරුත්තාපනය කිරීමේ හා කෘෂිකර්මාන්ත අධ්‍යාපන පහසුකම් සඳහා ආයතන පරිවර්තනය කිරීම සිදු කරයි. පෙර චූදිතයන් ඉන් පසුව නාගරික කෘෂිකාර්මික ව්‍යාපෘතිවල මෙහෙකරු හිඩස පිරවීම සඳහා යොදාගත හැක.
කම්කරු ශ්‍රමය නොකඩවා ලබාගැනිම
පාසල් විසින් සාම්ප්‍රධායික පාසල් පරිසර වලට කෘෂිකාර්මික චක්‍රලේක ක්‍රියාත්මක කිරීම ආරම්භකර ඇත. වැල්ඩෝෆ් පාසල් විශ්ව විද්‍යාලවලින් ශිෂ්‍යයන්ට පෝෂණය ඉගැන්වීම සඳහා පාසල් පඅරා ක්‍රියාත්මක වන සමාජ උද්‍යානකරණය භාවිතා කරයි. එවැනි සංවිධාන තුළින් නාගරික පරිසරවල සිටින ශිෂ්‍යයන් ප්‍රාදේශීය කෘෂිකාර්මික ක්‍රියා පිළිවෙළට නිරාවරණය කෙරෙන අතර එසේ නොවුණි නම් ඔවුන් කිසි සේත්ම එවැනි දෙයක් අත් නොදකිනු ඇත. ඔවුන්ගේ නාගරික අධ්‍යාපනයේ සංගෘහිත කොටසක් ලෙස කෘෂිකර්මාන්තය වර්ණනා කිරීමට ශිෂ්‍යයන්ට උගන්වනු ලැබේ. මෙම අධ්‍යාපනය මගින් නාගරික කෘෂිකර්මාන්තයේ අනාගත වෘත්තීය ජීවිතයක් සඳහා මංපෙත් සපයා දේ. කෘෂිකර්මාන්තය හරහා නාගරික හා පෙර නාගරික පාසල් සඳහා පෝෂනය හඳුනා දීම තුළින් අනාගත පරම්පරා සඳහා නාගරික කෘෂිකර්මාන්ත කම්කරු බලයක් පවත්වා ගැනීම යම් බලාපොරොත්තුවක් වර්ධනය කරයි.
නාගරික කෘෂිකර්මයේ වාසි
UPA ගෙන එන වාසිදායක භාවිතාවක් ක්රියාවේ යොදවන්නා වු නගර විශාල සංඛ්යාවක් ආහාර පාරිභෝගිකයන් ගෙන් පටන් ගෙන නිෂ්පාදන බිහිකරන්නන් දක්වා වූ නගරයේ සිදුවන විපර්යාසය, කල්පවත්නා බව සෞඛ්යය අභිවෘද්දිය හා දිළිඳු කම අඩු කිරීම සඳහා සම්මාදන් වේ. කල්පවත්නා බව - නගරයෙන් පිට පළාත් වෙත අපද්රව්යය බැහැර කිරීම හා ග්රාමීය කලාප වලින් ආහාර ආයාත කිරීම මගින් හඳුනාගත් විවෘත මුදු ක්රමය  නිම කිරීමට UPA උපකාර කරයි.
·	අපවිත්ර ජලය හා ඓන්ද්රිය අපවිත්ර ඝන ද්රව්ය කෘෂිනිෂ්පාදන වගා කිරීමේ සම්පත් බවට වෙනස් කළ හැක. මුලින් කී අපවිත්ර ජලය වාරිමාර්ග සඳහා භාවිතා කළ හැකි මෙන්ම පසු කී දේ පොහොර වශයෙන් යොදාගත හැක.
·	හිස් නාගරික ප්රදේශ කෘෂි නිෂ්පාදන සඳහා යොදාගත හැක. අනෙක් ස්වභාවික සම්පත් ආරක්ෂා කිරීමට පුළුවන. වාරජල සම්පාදනය සඳහා අපද්රව්ය භාවිතය ගෘහස්ත පරිභෝජනයට හා බීමට ගන්නා නැවුම් ජලය සපයා ගැනීමේ හැකියාව වර්ධනය කරයි.
·	වගා බිම්වලට වෙනස් කිරීමේදී ජෛව කලාපීය ශාක හා සත්වයින් ඔවුනොවුන්ට හා පරිසරයට දක්වන සම්බන්ධතාවයන් ආරක්ෂා කිරීමට UPA උදව් කරයි.
·	නාගරික කෘෂිකර්මය ශක්තිය පිරිමසනු ඇත. උදාහරණයක් වශයෙන් ග්රාමීය ප්රදේශවල සිට නාගරික ප්රදේශවලට ආහාර ප්රවාහනයේදී ක්ෂය කෙරෙන ශක්තිය සුරක්ෂිත කරනු ඇත. තවද ප්රාදේශීය ආහාර නිෂ්පාදනය මගින් ප්රවාහන වියදම් ගබඩා කිරීම් සහ නිෂ්පාදනය පාඩු වීම ආදිය පිරිමැසීමට ඉඩ දෙනු ඇත. ගස් හා පැල සහිත උයන් හා අනෙකුත් ප්රදේශ ඇති කිරීම මගින් නාගරික පරිසරයේ තත්වය UPA මගින් වැඩිදියුණු කරනු ඇත. මේ මගින් දූෂණය අවම කෙරේ.
සෞඛ්‍යය වැඩි දියුණුව - එසේම පරිසරයේ තත්වය වැඩිදියුණු කිරීම මගින් නගරය ජීවත් වීමට වඩාත් හිතකර ස්ථානයක් බවට නාගරික කෘෂිකර්මය විසින් පත් කරනු ඇත.
·	UPA සාගින්නට හා මන්දපෝෂණයට එරෙහිව සටන් කරන ඉතා කාර්යක්ෂම උපකරණයකි.එනම් එය නාගරික ජනගහනයේ දිළිඳු කොටස ආහාර වෙතට ප්රවේශ වීම පහසු කරයි.
·	දිළිඳු බව අඩු කිරීම :- නාගරික කෘෂිකර්මයේ යෙදී සිටින ජනගහනයෙන් විශාල කොටසක් නාගරික දිළින්දන්ය. සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල නාගරික කෘෂි නිෂ්පාදිතයෙන් බහුතරය යෙදෙනුයේ ස්වයං පරිභෝජනයටයි. අතිරික්තයක් වන අතර එය වෙළඳපොලේ දී අලෙවි කෙරේ. ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානයට අනුව නාගරික දිළිඳු පාරිභෝගිකයින් ඉහළ ආහාර මිළ කෙරේ. බොහෝ පීඩා වෙමින් සිය ආදායටමන් 60% ත් 80%ත් අතර ප්රමාණයක් ආහාර මත වියදම් කෙරේ.
·	නාගරික දිළිඳු ජනතාවගේ ආදායම් ඉහළ යාම ඇති කරමින් UPA අතිරික්තය දේශීය වෙළඳපොලේ අලෙවි කළ හැක.
කෘෂිකර්මය නාගරික ජීවිතයේ අඛණ්ඩ කොටසක් ලෙස දැකීමට ප්රජා සංවිධාන හා උද්යාන මගින් ප්රජාවට උගන්වනු ලැබේ. ෆ්ලෝරිඩා සරසෝටාවේ තිරසාර සංවර්ධනය සඳහා වූ එලෝරිඩා නිවාස ආයතනය ප්රසිද්ධ ප්රජා හා අධ්යාපන ආයතනය හැටියට සේවාවේ යෙදේ. එහි දී කල් පවතින බලය පිරිමැසීමේ අදහස සහිත නව නිර්මාපකයින්ට ඒවා ක්රියාවේ යෙදවීමට හා පරීක්ෂා කිරීමට පුළුවන.
ප්රජා මධ්යස්ථානවලට වෙනත් උදාහරණ වශයෙන් ෆිලඩෙල්පියාවේ “ග්රීන් ග්රෝ” ගොවිපොල සහ ඕස්ට්රේලියාවේ බ්රිස් බෙන්වල පිහිටි “නෝර්දි වීදි නුවර” ගොවිපොළ දැක්විය හැකිය. ග්රීස් ගෝ ගොවිපොළ අතහැර දමන ලද වැඩ බිමක් සිය නාගරික ගොවිපල බවට පාවිච්චි කරමින්, ආහාර වගා කරනු ලබන විදිය හා තමුන්ගේ ආහාර වගා කර ගත්තේ කෙලෙසද? යන්න ප්රජාවට උගන්වනු ලැබේ. කෘෂිකාර්මික භාවිතා තුළ ප්රාදේශීය පදිංචිකරුවන් සම්බන්ධ කර ගැනුමට හා ඔවුන්ට අධ්යාපනය පිණිස “නෝර්දි වීදි නුවර” ගොවිපල සතිපතා ප්රජා ක්රියාකාරකම් සංවිධානය කරනු ලැබේ.
තරගකාර නීතිය
එක්සත් ජනපදයෙහිදී ප්‍රතිභාරකාර නීතිය ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, තරගකාර නීතිය යනු, සමාගම් වල ප්‍රති-කරගකාරී පිළිවෙත් නියාමනය කරමින් වෙළෙඳපොල තරගකාරීත්වය සඳහා අනුග්‍රහය දක්වන හෝ පවත්වාගෙන යන හෝ නීතිය වෙයි.
20 වන සියවස ආරම්භවීමත් සමඟ ඇමරිකාවේ ප‍්‍රධාන වෙළඳපොළ තුල විශ්වාසය නැතිවීයාම හේතුකොටගෙන බිහිවූ නූතන තරඟකාරීත්ව නීතිය එක්සත් ජනපද ෂර්මන් පනත ආදර්ශ කොටගෙන බිහිවූවකි.
ප්‍රධාන අංග
තරඟකාරීත්ව නීතිය එක්සත් ජනපදය තුල ප‍්‍රතිහාර නීතිය ලෙසින් හැඳින්වෙන අතර එහි ප‍්‍රධාන අංගයන් පහත දැක්වේ.
ව්‍යාපාරික ආස්තිත්‍යයන් අතර නිදහස් වෙළඳාම සහ තරඟකාරීත්වය සීමා කරන ගිවිසුම් සහ පරිචයන් තහනම් කිරීම. මෙයට ද්වන්ධ වෙළඳ අධිකාරයන් මැඬපැවැත්වීමද අයත් වේ. වෙළඳපොළ ආධිපත්‍යය දරන ආයතනයන්ගේ එකී තත්වය පවත්වාගෙන යාම සඳහා සිදුකරන්නාවූ තරඟකාරීත්වට විරුද්ධ පරිචයන් සහ ප‍්‍රකෝපකාරී හැසිරීම් තහනම් කිරීම. මේ ආකාරයෙන් පරිචයන් නියාමනය කිරීමට කොල්ලකාරී ලෙස මිළ ගණන් නියම කිරීම, මිළ ඉහල දැමීම ගණුදෙනු කිරීම ප‍්‍රතික්ෂේප කිරීම ආදිය ඇතුලත් වේ. විශාල සමාගම්වල ඒකාබද්ධවීම් සහ අත්පත් කරගැනීම් අධීක්‍ෂණය කිරීම, තරඟකාරීත්ව කි‍්‍රයාවලියට බාධාකාරී වන්නාවූ ගණුදෙනු තහනම් කිරීම, කිසියම් විසඳුම් යෝජනා කර සිටීම ආදිය මෙහිදී සිදුවේ. තරඟකාරීත්ව නීතියේ හරය සහ පරිචයන් අධිකරණ බලය අනුව වෙනස් වෙයි. පාරිභෝගිකයන්ගේ අභිරුචීන් ආරක්‍ෂා කිරීම (පාරිභෝගික සුභසාධනය), ව්‍යවසායකයින්ට තරඟ කිරීමට අවස්ථාව ලබාදීම (වෙළඳපොළ ආර්ථිකය) , මෙහි වැදගත් අරමුණු ලෙස සලකනු ලැබේ. වෙළඳපොළ වෙත ප‍්‍රවේශය වෙළඳ ද්‍රව්‍යයන් මත රජයේ සහන ලබාදීම රාජ්‍ය හිමිකාරත්වය යටතේ පවත්නා දේපළ ආරක්‍ෂා කිරීම, ස්වාධීන නියාමන ආයතනයන් ස්ථාපිත කිරීම ආදිය සමඟ තරඟකාරීත්ව නීතිය තදින් බැඳී පවතී. පසුගිය දශක කිහිපය තුල තරඟකාරීත්ව නීතිය වඩා හොඳ මහජන සේවයක් සැපයීමේ ක‍්‍රමවේදයක් ලෙසින් සලකනු ලැබ ඇත.
වෙළඳපොළ පරිචයන් ශ්‍රේණීන් සහ රජයන් හැමවිටම නිරීක්‍ෂණයට සහ සමහර අවස්ථාවන්හි දැඩි බාධක පැනවීම් වලට ලක්ව ඇත. 20 වන සියවසේ සිට මෙම නීතිය ගෝලීය එකක් බවට පත්ව ඇත. විශාලතම තරඟකාරීත්ව නියාමනයන් වන්නේ එක්සත් ජනපද ප‍්‍රතිහාර නීතිය සහ යුරෝපීය ප‍්‍රජාවේ තරඟකාරීත්ව නීතියයි. ලෝකය පුරා ජාතික හා කලාපීය අධිකාරීන් විසින් ජාලයන් බලාත්මක කිරීම සඳහා ජා්‍යන්තර සහයෝගය ලබාදී ඇත.
ප්‍රතිභාර නීතිය - තරඟකාරී නීතියේ ඉතිහාසය
තරඟකාරිත්වය පාලනය කරන නීතියට සහශ්‍රක දෙකකට වඩා දීර්ඝ ඉතිහාසයක් ඇත. රෝම අධිරාජ්‍යය හා අනෙකුත් මධ්‍යකාලීන රාජාණ්ඩු විසින් භාණ්ඩ මිල ස්ථාවරව පවත්වා ගැනීමට හා දේශිය නිෂ්පාදනයන්ට රුකුලක් වශයෙන් බදු අය කරන ලදී. මෙම තරඟකාරී නීතිය පිළිබඳ ක්‍රමවත් අධ්‍යයනයක් පළමු වරට සිදුකරන ලද්දේ 18 වන සියවසේ දී Adam smith  විසින් රචනා කල  wealth of nalions   ග්‍රන්ථය ප්‍රකාශයට පත් වීමත් සමඟය. මෙම නීතියට ආවේණික යෙදුම් ලෙස සීමාකාරී භාවිත ඒකාධිකාරී නීතිය, සංයෝජන ක්‍රියාව, ව්‍යාපාර ප්‍රතිභාජනය ආදිය දැක්වීමට පුළුවන.
රෝම ව්‍යවස්ථාවන් ( රෝම නීතිය)
ක්‍රි. ව. 50 දී එනම් රෝම සමූහාණ්ඩු සමයේ දී Lex Julia de anona යනුවෙන් නීතියක් පනවනු ලැබීය. එය පැරණිම තරඟකාරී නීතිවලින් එකකි. ඉරිඟු වෙළෙඳාම ආරක්ෂා කරගැනිම සඳහා හිතාමතා හෝ කූට ලෙස භාණ්ඩ ප්‍රවාහන නෞකා සැපයුම නවත්වන ඕනෑම අයෙකුට එරෙහිව විශාල දඩ මුදලක් පනවන ලදී. ක්‍රි.ව. 301 දී පමණ දියොන්කි‍ලේෂියන් අධිරාජ්‍යාගේ සමයේ දී වැඩිපුර මිල දී ගැනීමෙන්, සැගවීමෙන් හෝ වෙනත් ප්‍රයෝගයකින් දෛනික භාණ්ඩ වල හිඟයක් ඇති කරන ඕනෑම අයෙකුටද මරණිය දණ්ඩනය නියම විය.