cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
මිනිසාගේ ආහාර ජීරණ පද්ධතිය
පිත්තාශය
එය කොටස් තුනකට බෙදා ඇත, ෆන්ඩස්, ශරීරය සහ බෙල්ල. බෙල්ල සිහින් වී සිස්ටික් නාලිකාව හරහා පිත්තාශයට සම්බන්ධ වන අතර එය පොදු රක්තපාත නාලයට සම්බන්ධ වී පොදු පිත නාලය සාදයි. මෙම හන්දියේ Hartmann's pouch නමින් හැඳින්වෙන ශ්ලේෂ්මල පටලයක් ඇත, එහිදී පිත්තාශයේ ගල් සාමාන්‍යයෙන් සිරවී ඇත. ශරීරයේ මාංශ පේශි තට්ටුව සිනිඳු මාංශ පේශි පටක වලින් සමන්විත වන අතර එය පිත්තාශය හැකිලීමට උපකාරී වන අතර එමඟින් පිත්තාශය පිත නාලයට මුදා හැරිය හැක. පිත්තාශය සෑම විටම ස්වභාවික, අර්ධ දියර ආකාරයෙන් පිත්තාශය ගබඩා කිරීම අවශ්ය වේ. පිත්තාශයේ අභ්‍යන්තර ආස්තරණයෙන් ස්‍රාවය වන හයිඩ්‍රජන් අයන මගින් පිත දැඩි වීම වැලැක්වීමට ප්‍රමාණවත් තරම් ආම්ලිකව තබා ගනී. පිත තනුක කිරීම සඳහා, ආහාර දිරවීමේ පද්ධතියෙන් ජලය සහ ඉලෙක්ට්රෝලය එකතු කරනු ලැබේ. එසේම, ලවණ ස්ඵටිකීකරණය වීම වැළැක්වීම සඳහා පිතවල ඇති කොලෙස්ටරෝල් අණු වලට සම්බන්ධ වේ. පිත්තාශයේ අධික කොලෙස්ටරෝල් හෝ බිලිරුබින් තිබේ නම් හෝ පිත්තාශය නිසි ලෙස හිස් නොවන්නේ නම් පද්ධති අසමත් විය හැකිය. කුඩා කැල්සියම් කැබැල්ලක් කොලෙස්ටරෝල් හෝ බිලිරුබින් සමඟ ආලේප කර පිත්තාශය ස්ඵටික වී පිත්තාශයේ ගලක් සෑදෙන විට පිත්තාශයේ ගල් සෑදෙන්නේ එලෙස ය. පිත්තාශයේ ප්‍රධාන අරමුණ වන්නේ පිත හෝ පිත්තාශය ගබඩා කර මුදා හැරීමයි. විශාල අණු කුඩා ඒවා බවට බිඳ දැමීමෙන් මේද ජීර්ණය කිරීමට උපකාර කිරීම සඳහා පිත කුඩා අන්ත්රය තුළට මුදා හරිනු ලැබේ. මේදය අවශෝෂණය කිරීමෙන් පසුව, පිත ද අවශෝෂණය කර නැවත භාවිතය සඳහා අක්මාව වෙත ප්රවාහනය කරයි.
අග්න්යාශය
අග්න්‍යාශය යනු ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ අමතර ආහාර ජීර්ණ ග්‍රන්ථියක් ලෙස ක්‍රියා කරන ප්‍රධාන ඉන්ද්‍රියයකි. එය අන්තරාසර්ග ග්‍රන්ථියක් සහ බාහිර ග්‍රන්ථියක් වේ. රුධිරයේ සීනි මට්ටම ඉහළ යන විට අන්තරාසර්ග කොටස ඉන්සියුලින් ස්‍රාවය කරයි; ඉන්සියුලින් ශක්තිය ලෙස භාවිතා කිරීම සඳහා රුධිරයේ ඇති ග්ලූකෝස් මාංශ පේශි සහ අනෙකුත් පටක වලට ගෙන යයි. රුධිරයේ සීනි මට්ටම අඩු වන විට අන්තරාසර්ග කොටස ග්ලූකොජන් නිදහස් කරයි; ග්ලූකොජන් සීනි මට්ටම නැවත සමතුලිත කිරීම සඳහා ගබඩා කළ සීනි අක්මාව මගින් ග්ලූකෝස් බවට බෙදීමට ඉඩ සලසයි. අග්න්‍යාශය අග්න්‍යාශයේ යුෂ වල වැදගත් ආහාර ජීර්ණ එන්සයිම නිපදවා නිකුත් කරයි, එය duodenum වෙත ලබා දෙයි. අග්න්‍යාශය ආමාශයේ පහළින් සහ පිටුපස පිහිටා ඇත. එය අග්න්‍යාශ නාලය හරහා duodenum වෙත සම්බන්ධ වන අතර එය පිත නාලයේ සම්බන්ධතාවයට ආසන්නව සම්බන්ධ වන අතර එහිදී පිත සහ අග්න්‍යාශයික යුෂ ආමාශයේ සිට duodenum වෙත මුදා හරින චයිමයට ක්‍රියා කළ හැකිය. අග්න්‍යාශයේ නාලිකා සෛල වලින් නිකුත් වන ජලීය අග්න්‍යාශයේ ස්‍රාවයන් බයිකාබනේට් අයන අඩංගු වන අතර ඒවා ක්ෂාරීය වන අතර ආමාශයෙන් පිටවන ආම්ලික චයිම උදාසීන කිරීමට පිත සමඟ උපකාරී වේ.
අග්න්‍යාශය මේද හා ප්‍රෝටීන් ජීර්ණය කිරීම සඳහා එන්සයිම වල ප්‍රධාන ප්‍රභවය ද වේ. මේවායින් සමහරක් duodenum හි CKK නිෂ්පාදනයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් නිකුත් වේ. (පොලිසැකරයිඩ දිරවන එන්සයිම, ඊට වෙනස්ව, මූලික වශයෙන් නිපදවනු ලබන්නේ බඩවැල්වල බිත්ති මගිනි.) සෛල පූර්වගාමී ආහාර ජීර්ණ එන්සයිම අඩංගු ස්‍රාවය කරන කැටිති වලින් පිරී ඇත. ප්‍රෝටීන මත ක්‍රියා කරන අග්න්‍යාශයික එන්සයිම වන ප්‍රධාන ප්‍රෝටීස් වන්නේ ට්‍රිප්සිනොජන් සහ චයිමොට්‍රිප්සිනොජන් ය. Elastase ද නිපදවනු ලැබේ. ලිපේස් සහ ඇමයිලේස් කුඩා ප්‍රමාණයක් ස්‍රාවය වේ. අග්න්‍යාශය ෆොස්ෆොලිපේස් ඒ 2, ලයිසොෆොස්ෆොලිපේස් සහ කොලෙස්ටරෝල් එස්ටරේස් ද ස්‍රාවය කරයි. පූර්වගාමියා zymogens, එන්සයිමවල අක්රිය ප්රභේද වේ; ස්වයංක්‍රීයව පිරිහීම නිසා ඇතිවන අග්න්‍යාශයේ ආරම්භය වළක්වයි. බඩවැලේ මුදා හැරීමෙන් පසු, බඩවැලේ ඇති ශ්ලේෂ්මල පටලයේ ඇති එන්සයිම එන්සයිම ට්‍රයිප්සිනොජන් සක්‍රීය කර එය ට්‍රයිප්සින් සෑදීමට සිදු කරයි; තවදුරටත් කැඩී යාමෙන් චයිමොට්‍රිප්සින් ඇතිවේ.
පහළ ආමාශ ආන්ත්රයික පත්රිකාව
පහළ ආමාශ ආන්ත්රයික පත්රිකාව (GI), කුඩා අන්ත්රය සහ සියලුම මහා අන්ත්රය ඇතුළත් වේ.[30] අන්ත්රය අන්ත්රය හෝ බඩවැල් ලෙසද හැඳින්වේ. පහළ GI ආමාශයේ pyloric sphincter වලින් ආරම්භ වන අතර ගුද මාර්ගයෙන් අවසන් වේ. කුඩා අන්ත්රය duodenum, jejunum සහ ileum ලෙස බෙදී ඇත. cecum කුඩා හා විශාල අන්ත්රය අතර බෙදීම සලකුණු කරයි. මහා අන්ත්‍රයට ගුද මාර්ගය සහ ගුද මාර්ගය ඇතුළත් වේ.
ක්‍රිස්තු රජාණන්ගේ මංගල්‍යය
ක්‍රිස්තු රජාණන්ගේ මංගල්‍යය යනු, එකලොස්වන පියුස් පාප්වහන්සේ විසින් 1926 වසරෙහිදී නියම කරන ලද, බටහිර ජනවන්දනා ලිතට සාපේක්ෂ වශයෙන් මෑත කාලීන එක්වීමකි. 1970 වසරෙහි සිට, එය සැමරීම, සාමාන්‍ය සමයෙහි අවසන් ඉරු දින දක්වා ගෙන ලදි.
මිනිසාගේ ආහාර ජීරණ පද්ධතිය
කුඩා අන්ත්රය
අර්ධ වශයෙන් දිරවන ලද ආහාර කුඩා අන්ත්‍රය තුළට අර්ධ ද්‍රව චයිමයක් ලෙස පැමිණීමට පටන් ගනී, එය අනුභව කිරීමෙන් පැයකට පසුවය. පැය හතරක් හෝ පහකට පසු බඩ හිස් වී ඇත.
කුඩා අන්ත්රය තුළ pH අගය තීරණාත්මක වේ; ආහාර ජීර්ණ එන්සයිම සක්රිය කිරීම සඳහා එය මනාව සමතුලිත විය යුතුය. චයිම් ඉතා ආම්ලික වන අතර, අඩු pH අගයක් සහිතව, ආමාශයෙන් මුදා හැර ඇති අතර එය වඩාත් ක්ෂාරීය කළ යුතුය. අග්න්‍යාශ නාලයෙන් බයිකාබනේට් ස්‍රාවයන් සමඟ ඒකාබද්ධව පිත්තාශයේ පිත එකතු කිරීම සහ බ්‍රනර්ස් ග්‍රන්ථි ලෙස හැඳින්වෙන duodenal ග්‍රන්ථි වලින් බයිකාබනේට් බහුල ශ්ලේෂ්මල ස්‍රාවය කිරීම මගින් මෙය duodenum තුළ සාක්ෂාත් කරගනු ලැබේ. පයිලෝරික් සුසුම්නාවේ විවරය හරහා ආමාශයේ සිට මුදා හරින ලද චයිම් බඩවැල් වෙත පැමිණේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ක්ෂාරීය තරල මිශ්‍රණය ආමාශයික අම්ලය උදාසීන කරන අතර එමඟින් බඩවැලේ ආස්තරණයට හානි වේ. ශ්ලේෂ්මල සංරචකය අන්ත්රයේ බිත්ති ලිහිසි කරයි.
දිරවන ලද ආහාර අංශු ප්රමාණයෙන් හා සංයුතියෙන් ප්රමාණවත් තරම් අඩු වූ විට, ඒවා බඩවැල් බිත්ති මගින් අවශෝෂණය කර රුධිරයට ගෙන යා හැක. මෙම චයිමයේ පළමු භාජනය වන්නේ duodenal බල්බයයි. මෙතැන් සිට එය කුඩා අන්ත්‍රයේ කොටස් තුනෙන් පළමු කොටස වන duodenum වෙත ගමන් කරයි. (ඊළඟ කොටස jejunum වන අතර තුන්වන කොටස ileum වේ). duodenum යනු කුඩා අන්ත්‍රයේ පළමු හා කෙටිම කොටසයි. එය ආමාශය ජෙජුනම් වෙත සම්බන්ධ කරන හිස්, සන්ධි C-හැඩැති නලයකි. එය duodenal බල්බයෙන් ආරම්භ වන අතර duodenum හි අත්හිටුවන ලද මාංශ පේශි වලින් අවසන් වේ. ප්‍රාචීරය වෙත අත්හිටුවන ලද මාංශ පේශි ඇමිණීම, එහි ඇමිණීමේදී පුළුල් කෝණයක් සාදා ආහාර ගමන් කිරීමට උපකාරී වේ යැයි සැලකේ.
බොහෝ ආහාර ජීර්ණය කුඩා අන්ත්රය තුළ සිදු වේ. ඛණ්ඩන හැකිලීම් කුඩා අන්ත්‍රය තුළ චයිම වඩාත් සෙමින් මිශ්‍ර කර චලනය කිරීමට ක්‍රියා කරයි, අවශෝෂණයට වැඩි කාලයක් ලබා දෙයි (සහ මේවා විශාල අන්ත්‍රය තුළ දිගටම පවතී). duodenum තුළ, අග්න්‍යාශයේ lipase සම-එන්සයිමයක්, colipase සමඟ එක්ව ස්‍රාවය කරනුයේ චයිමයේ මේද ප්‍රමාණය තවදුරටත් ජීර්ණය කිරීම සඳහා ය. මෙම බිඳවැටීමෙන්, chylomicrons ලෙස හඳුන්වන ඉමල්සිෆයිඩ් මේදවල කුඩා අංශු නිපදවයි. බඩවැල් ආශ්‍රිතව එන්ටරොසයිට් නම් ආහාර දිරවීමේ සෛල ද ඇත (බහුතරයක් කුඩා අන්ත්‍රයේ පවතී). ඒවා අසාමාන්‍ය සෛල වන අතර ඒවායේ මතුපිට විලී ඇති අතර ඒවායේ මතුපිට ගණන් කළ නොහැකි මයික්‍රොවිලි ඇත. මෙම සියලු villi විශාල පෘෂ්ඨීය ප්රදේශයක් සඳහා, චයිම් අවශෝෂණය සඳහා පමණක් නොව, microvilli මත ඇති ආහාර ජීර්ණ එන්සයිම විශාල සංඛ්යාවක් මගින් එය තවදුරටත් ජීර්ණය කිරීම සඳහා ද සිදු කරයි.
chylomicrons enterocyte villi හරහා සහ lacteals ලෙස හඳුන්වන වසා කේශනාලිකා තුළට යාමට තරම් කුඩා වේ. ප්‍රධාන වශයෙන් චයිලොමික්‍රෝන වල ඉමල්සිෆයිඩ් මේද වලින් සමන්විත චයිල් නම් කිරි දියරයක්, ලැක්ටේල් වල වසා ගැටිති සමඟ අවශෝෂණය කරන ලද මිශ්‍රණයේ ප්‍රතිඵලයක් වේ.
අත්හිටුවන ලද මාංශ පේශි duodenum හි අවසානය සහ ඉහළ ආමාශ ආන්ත්රයික පත්රිකාව සහ පහළ GI පත්රිකාව අතර බෙදීම සලකුණු කරයි. ආහාර ජීර්ණ පත්රිකාව ජෙජුනම් ලෙස දිගටම පවතින අතර එය ඉලියම් ලෙස පවතී. කුඩා අන්ත්‍රයේ මැද කොටස වන ජෙජුනම් වල චක්‍රාකාර නැමීම්, ද්විත්ව ශ්ලේෂ්මල පටලවල පියනක් අඩංගු වන අතර එය බඩවැලේ ලුමෙන් අර්ධ වශයෙන් වට කරන අතර සමහර විට සම්පූර්ණයෙන්ම වට කරයි. විලී සමඟ මෙම නැමීම් ජීජුනම් මතුපිට ප්‍රමාණය වැඩි කිරීමට උපකාරී වන අතර එමඟින් ජීර්ණය වූ සීනි, ඇමයිනෝ අම්ල සහ මේද අම්ල රුධිරයට අවශෝෂණය කර ගැනීමට හැකි වේ. වෘත්තාකාර නැමීම් මගින් පෝෂ්‍ය පදාර්ථ අවශෝෂණය කර ගැනීමට වැඩි කාලයක් ලබා දෙමින් ආහාර ගමන් කිරීම මන්දගාමී වේ.
කුඩා අන්ත්‍රයේ අවසාන කොටස ඉලියම් වේ. මෙය ද villi සහ විටමින් B12 අඩංගු වේ; බයිල් අම්ල සහ ඕනෑම අවශේෂ පෝෂක මෙහි අවශෝෂණය වේ. චයිම් එහි පෝෂක වලින් අවසන් වූ විට ඉතිරි අපද්‍රව්‍ය මලපහ නමින් හැඳින්වෙන අර්ධ ඝණ බවට වෙනස් වේ, එය මහා අන්ත්‍රය වෙත ගමන් කරයි, එහිදී බඩවැලේ ඇති බැක්ටීරියා අවශේෂ ප්‍රෝටීන සහ පිෂ්ඨය තවදුරටත් බිඳ දමයි.
කුඩා අන්ත්රය හරහා ගමන් කරන කාලය සාමාන්යයෙන් පැය 4 කි. ආහාර ගැනීමෙන් පසු සාමාන්‍යයෙන් පැය 5.4 කින් කුඩා අන්ත්‍රයෙන් ආහාර අවශේෂවලින් අඩක් හිස් වී ඇත. සාමාන්‍ය පැය 8.6කට පසුව කුඩා අන්ත්‍රය හිස් කිරීම සම්පූර්ණ වේ.
Cecum
cecum යනු කුඩා අන්ත්‍රය සහ මහා අන්ත්‍රය අතර බෙදීම සලකුණු කරන මල්ලකි. එය උදරයේ පහළ දකුණු චතුරස්‍රයේ ileocecal කපාටයට පහළින් පිහිටා ඇත. cecum කුඩා අන්ත්‍රයේ අවසාන කොටස වන ileum වලින් චයිම ලබා ගන්නා අතර මහා බඩවැලේ ආරෝහණ මහා බඩවැල හා සම්බන්ධ වේ. මෙම හන්දියේ සුසුම්නාවක් හෝ කපාටයක් ඇත, ileocecal කපාටය ileum වලින් චයිම් ගමන් කිරීම මන්දගාමී කරයි, එය තවදුරටත් ජීර්ණය කිරීමට ඉඩ සලසයි. එය උපග්‍රන්ථ ඇමුණුමේ අඩවිය ද වේ.
විශාල අන්ත්රය
මහා බඩවැලේ, මහා බඩවැලේ දිරවන ආහාර ගමන් කිරීම බොහෝ සෙමින් සිදු වන අතර, එය මලපහ කිරීම මගින් ඉවත් කරන තෙක් පැය 30 සිට 40 දක්වා ගත වේ. බඩවැලේ ප්‍රධාන වශයෙන් ආහාර දිරවිය හැකි ද්‍රව්‍ය පැසවීම සඳහා ස්ථානයක් ලෙස සේවය කරයි. ගතවන කාලය පුද්ගලයන් අතර සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වේ. ඉතිරි අර්ධ ඝණ අපද්‍රව්‍ය අසූචි ලෙස හඳුන්වන අතර බඩවැල් බිත්තිවල සම්බන්ධීකරණ හැකිලීම් මගින් ඉවත් කරනු ලැබේ, එය පෙරිස්ටල්සිස් ලෙස හැඳින්වේ, එමඟින් අසූචි ගුද මාර්ගයට ළඟා වීමට සහ ගුද මාර්ගයෙන් මලපහ කිරීම හරහා පිටවීමට ඉදිරියට යයි. බිත්තියේ කල්පවත්නා මාංශ පේශිවල පිටත තට්ටුවක්, taeniae coli සහ අභ්‍යන්තර වෘත්තාකාර මාංශ පේශි තට්ටුවක් ඇත. චක්‍ර මාංශ පේශී ද්‍රව්‍ය ඉදිරියට ගෙන යන අතර අපද්‍රව්‍ය ආපසු ගලා යාම වළක්වයි. පෙරිස්ටල්සිස් ක්‍රියාවට උපකාර වන්නේ හැකිලීමේ වාර ගණන තීරණය කරන බාසල් විද්‍යුත් රිද්මයයි. taeniae coli දැකිය හැකි අතර බඩවැලේ ඇති බල්ගේස් (haustra) සඳහා වගකිව යුතුය. GI පත්‍රිකාවේ බොහෝ කොටස් සේරස් පටල වලින් ආවරණය වී ඇති අතර මැදපෙරදිග ඇත. අනෙකුත් මාංශපේශී කොටස් adventitia සමග පෙලගැසී ඇත.
රුධිර සැපයුම
ප්රධාන කොටස් තුනක් ඇත - වම් ආමාශයික ධමනිය, පොදු රක්තපාත ධමනිය සහ ප්ලීහාව ධමනිය.
celiac ධමනිය අක්මාව, ආමාශය, ප්ලීහාව සහ duodenum හි ඉහළ 1/3 (Oddi හි sphincter වෙත) සහ අග්න්‍යාශයට ඔක්සිජන් සහිත රුධිරය සපයයි. රක්තපාත ශිරා හරහා පද්ධතිමය සංසරණයට නැවත පැමිණීමට පෙර වැඩිදුර සැකසීම සහ විෂහරණය කිරීම සඳහා බොහෝ රුධිරය ද්වාර ශිරා පද්ධතිය හරහා අක්මාව වෙත ආපසු යවනු ලැබේ.
උදරීය ධමනියේ මීළඟ ශාඛාව වන්නේ, duodenum, jejunum, ileum, cecum, appendix, ascending colon සහ ආරෝහණ මහා බඩවැල සහ උදර කුහරයේ දුරස්ථ 2/3 ඇතුළත් වන මැද බඩවැලේ සිට ව්‍යුත්පන්න කරන ලද ආහාර ජීර්ණ පත්‍රිකාවේ ප්‍රදේශ සපයන සුපිරි මෙසෙන්ටරික් ධමනියයි. තීර්යක් බඩවැලේ ආසන්න 2/3.
ආහාර දිරවීමේ පද්ධතිය සඳහා වැදගත් වන අවසාන ශාඛාව වන්නේ තීර්යක් බඩවැලේ, අවරෝහණ මහා බඩවැලේ, sigmoid මහා බඩවැලේ, ගුදමාර්ගය සහ තීර්යක් බඩවැලේ ඇති දුරස්ථ 1/3 ඇතුළත් වන hindgut වලින් ව්‍යුත්පන්න වූ ආහාර ජීර්ණ පත්‍රිකාවේ ප්‍රදේශ සපයන බාල මෙසෙන්ටරික් ධමනියයි. පෙක්ටිනේට් රේඛාවට ඉහළින් ගුදය.
ආහාර ජීර්ණ පත්රිකාවට රුධිර ප්රවාහය ආහාර වේලකට පසු විනාඩි 20-40 කට පසුව උපරිමයට ළඟා වන අතර පැය 1.5-2 අතර කාලයක් පවතී.
ස්නායු සැපයුම
වැඩිදුර තොරතුරු: Neurogastroenterology සහ Gut-මොළයේ අක්ෂය
ආරෝහණ මහා බඩවැල වෙත පැරසිම්පතටික් නවෝත්පාදනය සයාේනිජ ස්නායුව මගින් සපයනු ලැබේ. සානුකම්පිත නවෝත්පාදනය celiac ganglia හා සම්බන්ධ වන splanchnic ස්නායු මගින් සපයනු ලැබේ. ආහාර ජීර්ණ පත්රිකාවේ වැඩි කොටසක් විශාල celiac ganglia දෙක මගින් නවීකරණය කර ඇති අතර, එක් එක් ganglion හි ඉහළ කොටස විශාල splanchnic ස්නායුව මගින් සහ පහළ කොටස් අඩු splanchnic ස්නායුව මගින් සම්බන්ධ වේ. ආමාශයික ප්ලෙක්සස් බොහොමයක් පැන නගින්නේ මෙම ganglia වලින්
සංවර්ධනය
කලල විකසනයේ මුල් අවධියේදී, කලලයට විෂබීජ ස්ථර තුනක් ඇති අතර කහ මදය ආක්‍රමණය කරයි. වර්ධනයේ දෙවන සතියේදී, කලලරූපය වර්ධනය වන අතර මෙම මල්ලේ කොටස් වට කර ආවරණය කිරීමට පටන් ගනී. ආවරණය කරන ලද කොටස් වැඩිහිටි ආමාශ ආන්ත්රයික පත්රිකාව සඳහා පදනම වේ. මෙම පෙරමුනේ කොටස් esophagus, ආමාශය සහ බඩවැල් වැනි ආමාශ ආන්ත්රයික ඉන්ද්රියන්ට වෙනස් වීමට පටන් ගනී.
සංවර්ධනයේ සිව්වන සතිය තුළ ආමාශය භ්රමණය වේ. ආමාශය, මුලින් කලලරූපයේ මැද රේඛාවේ පිහිටා ඇති අතර, එහි සිරුර වම් පසින් ඇති පරිදි භ්‍රමණය වේ. මෙම භ්‍රමණය ආමාශයට පහළින් ඇති ආමාශ ආන්ත්රයික නළයේ කොටසට ද බලපාන අතර එය duodenum බවට පත්වේ. හතරවන සතිය අවසන් වන විට, වර්ධනය වන duodenum එහි දකුණු පැත්තේ කුඩා පිටකිරීමක් ආරම්භ කරයි, hepatic diverticulum, එය biliary ගස බවට පත් වනු ඇත. මෙයට මදක් පහළින් සිස්ටික් ඩිවර්ටිකුලම් ලෙස හැඳින්වෙන දෙවන පිටවීමක් ඇත, එය අවසානයේ පිත්තාශය දක්වා වර්ධනය වේ.
සායනික වැදගත්කම
ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ සෑම කොටසක්ම විවිධ ආබාධවලට ගොදුරු වන අතර ඒවායින් බොහොමයක් සංජානනීය විය හැකිය. ව්යාධිජනක බැක්ටීරියා, වෛරස්, දිලීර සහ සමහර ඖෂධවල අතුරු ආබාධයක් ලෙසද මුඛ රෝග ඇති විය හැක. මුඛ රෝගවලට දිව රෝග සහ ඛේට ග්‍රන්ථි රෝග ඇතුළත් වේ. මුඛයේ ඇති සුලබ විදුරුමස් රෝගයක් වන්නේ දුම්මල දැවිල්ල වන අතර එය සමරු ඵලකයේ ඇති බැක්ටීරියා නිසා ඇතිවේ. මුඛයේ වඩාත් සුලභ වෛරස් ආසාදනය හර්පීස් සිම්ප්ලෙක්ස් මගින් ඇතිවන gingivostomatitis වේ. සුලභ දිලීර ආසාදනයක් යනු මුඛයේ ශ්ලේෂ්මල පටල වලට බලපාන කැන්ඩිඩියාසිස් ලෙස පොදුවේ හැඳින්වේ.
ගිලීමේ දුෂ්කරතා ඇති කරන ගමන් මාර්ගය සීමා කළ හැකි Schatzki මුදු වර්ධනය වැනි esophageal රෝග ගණනාවක් තිබේ. ඔවුන්ට esophagus සම්පූර්ණයෙන්ම අවහිර කිරීමටද හැකිය.
ආමාශයේ රෝග බොහෝ විට නිදන්ගත තත්වයන් වන අතර ගැස්ට්‍රොපරේසිස්, ගැස්ට්‍රයිටිස් සහ පෙප්ටික් වණ ඇතුළත් වේ.
මන්දපෝෂණය සහ රක්තහීනතාවය ඇතුළු ගැටළු ගණනාවක් මැලබ්සෝරප්ෂන්, GI පත්රිකාවේ පෝෂ්ය පදාර්ථ අසාමාන්ය ලෙස අවශෝෂණය වීමෙන් පැන නැගිය හැක. මැලැබ්සර්ප්ෂන් ආසාදනයේ සිට එක්සොක්‍රීන් අග්න්‍යාශයේ ඌනතාවය වැනි එන්සයිම ඌනතා දක්වා බොහෝ හේතු ඇති විය හැක. එය සෙලියාක් රෝගය වැනි අනෙකුත් ආමාශ ආන්ත්රයික රෝගවල ප්රතිඵලයක් ලෙසද මතු විය හැක. සෙලියාක් රෝගය යනු කුඩා අන්ත්‍රයේ ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ ආබාධයකි. මෙය කුඩා අන්ත්‍රයේ පෝෂ්‍ය පදාර්ථ නිසි ලෙස අවශෝෂණය නොවීම නිසා විටමින් ඌනතාවයන් ඇති විය හැක. කුඩා අන්ත්‍රය ද volvulus මගින් අවහිර කළ හැකිය, එය සම්බන්ධ වූ මෙසෙන්ටරිය වට කර ඇඹරුණු බඩවැල් පුඩුවක්. මෙය ප්‍රමාණවත් තරම් දරුණු නම් මෙසෙන්ටරික් ඉෂ්මෙමියාව ඇති කළ හැකිය.
අන්ත්රයේ පොදු ආබාධයක් වන්නේ ඩිවර්ටිකුලිටිස් ය. Diverticula යනු බඩවැලේ බිත්තිය ඇතුළත සෑදිය හැකි කුඩා මලු වන අතර, එය diverticulitis ලබා දීමට දැවිල්ල ඇති විය හැක. ගිනි අවුලුවන ඩිවර්ටිකුලම් පුපුරා ගොස් ආසාදනයක් ඇති වුවහොත් මෙම රෝගය සංකූලතා ඇති විය හැක. ඕනෑම ආසාදනයක් උදරයේ (පෙරිටෝනියම්) ශ්ලේෂ්මලයට තවදුරටත් පැතිරී මාරාන්තික පෙරිටෝනිටිස් ඇති කළ හැකිය.
ක්‍රෝන්ගේ රෝගය සාමාන්‍ය නිදන්ගත ගිනි අවුලුවන බඩවැල් රෝගයකි (IBD), එය GI පත්‍රිකාවේ ඕනෑම කොටසකට බලපෑ හැකිය, නමුත් එය බොහෝ විට ආරම්භ වන්නේ අග්‍ර ඉලියම් වලිනි.
Ulcerative colitis යනු colitis හි ulcerative ආකාරයකි, එය මහා බඩවැලේ සහ ගුද මාර්ගයට සීමා වූ අනෙකුත් ප්‍රධාන ගිනි අවුලුවන බඩවැල් රෝගයයි. මෙම IBD දෙකම මහා බඩවැලේ පිළිකා වර්ධනය වීමේ වැඩි අවදානමක් ලබා දිය හැකිය. Ulcerative colitis යනු IBDs අතරින් වඩාත් සුලභ වේ
කෝපයට පත් බඩවැල් සින්ඩ්‍රෝමය (IBS) යනු ක්‍රියාකාරී ආමාශ ආන්ත්රයික ආබාධවලින් වඩාත් සුලභ වේ. මේවා රෝම ක්‍රියාවලිය නිර්වචනය කිරීමට උපකාර වූ මුග්ධ ආබාධ වේ.
Giardiasis යනු ප්‍රොටිස්ට් පරපෝෂිතයෙකු වන Giardia lamblia නිසා ඇති වන කුඩා අන්ත්‍රයේ රෝගයකි. මෙය පැතිරෙන්නේ නැති නමුත් කුඩා අන්ත්‍රයේ ලුමෙන්ට සීමා වේ. එය බොහෝ විට රෝග ලක්ෂණ රහිත විය හැකි නමුත් බොහෝ විට විවිධ රෝග ලක්ෂණ මගින් පෙන්නුම් කළ හැකිය. Giardiasis යනු මිනිසුන් තුළ බහුලව දක්නට ලැබෙන ව්යාධිජනක පරපෝෂිත ආසාදනයයි.
GI පත්‍රිකාවේ ආබාධ විමර්ශනය කිරීම සඳහා බොහෝ දුරට බේරියම් සල්ෆේට් ශරීරගත කිරීම සම්බන්ධ රෝග විනිශ්චය මෙවලම් තිබේ.[50] ෆරින්ක්ස්, ස්වරාලය, esophagus, ආමාශය සහ කුඩා අන්ත්‍රය සහ බඩවැලේ රූපගත කිරීම සඳහා පහළ ආමාශ ආන්ත්‍රික ශ්‍රේණිවල ප්‍රතිබිම්බ සක්‍රීය කරන ඉහළ ආමාශ ආන්ත්‍රික ශ්‍රේණි ලෙස මේවා හැඳින්වේ.
අලිමංකඩ
අලිමංකඩ යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික, යුදමය හා පාරිසරික වශයෙන් ඉතා ඉහළ වටිනාකමක් ඇති ප්‍රදේශයකි. වන්නි මෙහෙයුමේ ඉතාමත් තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක් පසු කරමින් යුද ඉතිහාසයේ අමරණීය සටහනක් තබමින් වසර 8 කට පසුව අලිමංකඩ ප්‍රදේශයේ බලය අල්ලා ගැනීමට යුද හමුදා භට පිරිස් 2009 ජන 9 උදෑසන සමත් විය.
මිනිසාගේ ආහාර ජීරණ පද්ධතිය
ඉතිහාසය
ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ ඓතිහාසික නිරූපණය, 17 වන සියවසේ පර්සියාව
අලිමංකඩ
පරන්තන් ප්‍රදේශයේ බලය අල්ලා ගත් යුද හමුදාවේ 58 වන සේනාංකයේ භට පිරිස් ඉන් අනතුරුව ඒ 9 මාර්ගය ඔස්සේ උතුරු දෙසට සිය මෙහෙයුම් ක්‍රියාත්මක කළේය. එමෙන්ම මුහමාලෙයි සහ කිලාලි ප්‍රදේශ වලින් මෙහෙයුම් ආරම්භ කළ යුද හමුදාවේ 53 වන සහ 55 වන ‍සේනාංක දකුණු දෙසට මෙහෙයුම් දියත් කරමින් එල්.ටී.ටී.ඊ ත්‍රස්තවාදීන්ට දැඩි පීඩනයක් එල්ල කළේය. කාලතුවක්කු, සන්නාහ සන්නද්ධ රථ මෙන්ම ගුවන් හමුදාවෙන් එල්ල වූ ගුවන් ප්‍රහාර හමුවේ ත්‍රස්තවාදීන් විශාල සංඛ්‍යාවක් මිය ගොස් තවත් විශාල සංඛ්‍යාවක් තුවාල ලබා තිබේ. උතුරින් සහ දකුණින් එල්ල වූ දැඩි ප්‍රහාර හමුවේ කොටි ත්‍රස්තවාදීන්ට දැඩි හානි සිදු වූ අතර අවසානයේදී අලිමංකඩ අතහැර පලා යාමට ඔවුන්ට සිදු විය.
මිනිසාගේ ආහාර ජීරණ පද්ධතිය
ඉතිහාසය
11 වන ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේදී ඉස්ලාමීය වෛද්‍ය දාර්ශනික අවිචෙනා සෞඛ්‍යයේ පෝෂණයේ වැදගත් කාර්යභාරය හඳුනා ගත් අතර, ආබාධ ගණනාවකට ප්‍රතිකාර කිරීමේදී ආහාර අඩු කිරීම පිළිබඳ පළමු උපදේශකයා විය.
1497 දී Alessandro Benedetti විසින් ආමාශය ප්රාචීරය මගින් වෙන් කරන ලද අපිරිසිදු අවයවයක් ලෙස සැලකේ. ආමාශය සහ අන්ත්‍රය මූලික ඉන්ද්‍රියයන් ලෙස සැලකීම සාමාන්‍යයෙන් 17වන සියවසේ මැද භාගය දක්වා පැවතිණි.
අලිමංකඩ
අලිමංකඩ යුදමය වශයෙන් ඉතාමත් වැදගත්කමක් උසුලන ස්ථානයකි. ඒ 9 (යාපනය - නුවර) මාර්ගයේ පිහිටා ඇති අලිමංකඩ යාපනය අර්ධද්වීපයට ප්‍රවේශ වීමට ඇති එකම ගොඩබිම් මාර්ගයයි. ත්‍රස්තවාදීන්ගේ සියලු සිහින බිඳ දමමින් ඔවුන්ට යාපනය අර්ධද්වීපයට ඇතුළු වීමට තිබූ එකම මාර්ගය ද මේ නිසා අහිමි වී ඇත. අද දිනයේ දී අලිමංකඩ මුදා ගැනීමට භට පිරිස් සමත් විය.
මිනිසාගේ ආහාර ජීරණ පද්ධතිය
ඉතිහාසය
16 වන ශතවර්ෂයේ පුනරුදයේ දී ලියනාඩෝ ඩා වින්චි ආමාශයේ සහ බඩවැල්වල මුල් චිත්‍ර කිහිපයක් නිෂ්පාදනය කළේය. ඔහු සිතුවේ ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය ස්වසන පද්ධතියට උපකාර වන බවයි.[54] ඇන්ඩ්‍රියාස් වෙසාලියස් 16 වැනි සියවසේ උදරයේ අවයවවල මුල් කායික චිත්‍ර කිහිපයක් ලබා දුන්නේය.
අලිමංකඩ
අලිමංකඩ මුදා ගැනීමත් සමග ඒ 9 (යාපනය-නුවර) මාර්ගයේ සම්පූර්ණ බලය ආරක්ෂක හමුදා යටතට පත්විය.
මිනිසාගේ ආහාර ජීරණ පද්ධතිය
ඉතිහාසය
17 වන ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේදී ෆ්ලෙමිෂ් ජාතික වෛද්‍යවරයෙකු වන Jan Baptist van Helmont විසින් ආහාර දිරවීම පිළිබඳ පළමු රසායනික ගිණුම ඉදිරිපත් කරන ලද අතර එය පසුව සංකල්පගත කරන ලද එන්සයිමයට ඉතා සමීප බව පසුව විස්තර කරන ලදී.
ජේන් ගූධ්ල්
ධේම් ජේන් මොරිස් ගූධ්ල්,
මිනිසාගේ ආහාර ජීරණ පද්ධතිය
ඉතිහාසය
1823 දී William Prout විසින් ආමාශයික යුෂ වල ඇති හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය සොයා ගන්නා ලදී.[55] 1895 දී Ivan Pavlov එහි ස්‍රාවය විස්තර කළේ සයාේනිජ ස්නායුව තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඇති ස්නායු විද්‍යාත්මක ප්‍රතීකයක් මගින් උත්තේජනය වන බවයි. 19 වන ශතවර්ෂයේ කළු මෙම ස්‍රාවය සමඟ histamine සම්බන්ධයක් යෝජනා කළේය. 1916 දී Popielski histamine හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලයේ ආමාශයික ස්‍රාවයක් ලෙස විස්තර කළේය.
විලියම් බෝමන්ට් හමුදා ශල්‍ය වෛද්‍යවරයකු වූ අතර 1825 දී ආමාශයේ සිදු වූ ආහාර ජීර්ණය නිරීක්ෂණය කිරීමට ඔහුට හැකි විය.මෙය කළ හැකි වූයේ බඩේ තුවාලයක් සම්පූර්ණයෙන් සුව නොවී ආමාශය තුළට විවරයක් තබමින් මිනිසකුගේ අත්හදා බැලීම් මගිනි. අනෙකුත් සොයාගැනීම් අතර ආමාශයේ චලන චලනය විස්තර කරන ලදී.
19 වන ශතවර්ෂයේදී ආහාර දිරවීමේ ක්‍රියාවලියට රසායනික ක්‍රියාවලීන් සම්බන්ධ වන බව පිළිගෙන ඇත. Claude Bernard, Rudol[ph Heidenhain සහ Ivan Pavlov විසින් සිදු කරන ලද අත්හදා බැලීම් සමඟ ස්‍රාවය සහ ආමාශ ආන්ත්‍රික පත්රිකාව පිළිබඳ කායික පර්යේෂණ සිදු කරන ලදී.
අලිමංකඩ
thumb
මිනිසාගේ ආහාර ජීරණ පද්ධතිය
ඉතිහාසය
20 වන සියවසේ ඉතිරි කාලය එන්සයිම පිළිබඳ පර්යේෂණ මගින් ආධිපත්‍යය දැරීය. 1902 දී අර්නස්ට් ස්ටාර්ලින් විසින් සෙක්‍රෙටින් සොයා ගන්නා ලද අතර, 1905 දී ජෝන් එඩ්කින්ස් විසින් ප්‍රථම වරට එහි ව්‍යුහය 1964 දී තීරණය කරන ලද ගැස්ට්‍රින් යෝජනා කරන ලදී. Andre Latarjet සහ Lester Dragstedt ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ ඇසිටිල්කොලීන් සඳහා භූමිකාවක් සොයා ගත්හ. 1972 දී H2 receptor agonists J. Black විසින් විස්තර කරන ලදී, එය histamine වල ක්‍රියාකාරිත්වය අවහිර කරන අතර හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය නිෂ්පාදනය අඩු කරයි. 1980 දී ප්‍රෝටෝන පොම්ප නිෂේධක Sachs විසින් විස්තර කරන ලදී. 1983 දී වණ සෑදීමේදී හෙලිකොබැක්ටර් පයිලෝරිගේ කාර්යභාරය බී. මාෂල් සහ වොරන් විසින් විස්තර කරන ලදී.
කලා ඉතිහාසඥයින් බොහෝ විට සටහන් කර ඇත්තේ පුරාණ මධ්‍යධරණී සමාජයන්හි නිරූපණ වාර්තා මත භෝජන සංග්‍රහයන් සෑම විටම පාහේ ඔවුන්ගේ වම් පැත්තේ වැතිර සිටින බව පෙනේ. හැකි එක් පැහැදිලි කිරීමක් ආමාශයේ ව්‍යුහ විද්‍යාව සහ ආහාර දිරවීමේ යාන්ත්‍රණය තුළ පැවතිය හැකිය. වම් පැත්තේ වැතිර සිටින විට, එම ස්ථානයේ ආමාශයේ වක්‍රය වැඩි දියුණු වන බැවින් ආහාර ප්‍රසාරණය වීමට ඉඩ ඇත.
මේවාත් බලන්න
Nervous system
ජීන් පියාජේ
thumb|ජීන් පියාජේ කීර්තිමත් මනෝවිද්‍යාඥයෙකුවූ ජීන් පියාජේ 1896 අගොස්තු මස 09 වන දින ස්විස්ටර්ලන්තයේදී උපත ලැබීය පියාජේ ප්‍රකට දාර්ශනිකයෙතු අද්‍යාපනඥයෙකු හා තර්ත ශාස්ත්‍රඥයෙකු ලෙසද ප්‍රකටය නියුචාටෙල් විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්‍යවරයෙකුවූ ආතර් පියාජේ ඔහුගේ පියාය ප්‍රංශ ජාතික රෙබේකා ජැක්ෂන් ඔහුගේ මව විය කුඩා අවධියේ සිටම ඉගෙනුමට දක්ෂතා දැක්වූ පියාජේ පාසැලේ දීප්තිමත්ම සිසුවා විය ඹහු වයස අවුරුදු 10 දී සත්ව විද්‍යාව පිළිබද වාර්ථා ලිවීම ආරම්භ කළේය ජීව විද්‍යාව හා සත්ව විද්‍යාව ඔහුගේ ප්‍රියතම විෂයන් විය නියුචාටෙල් පාසලෙන් මූලික අධ්‍යාපනය හැදෑරූ අතර උසස් අධ්‍යාපනය නියුචාටෙල් විශ්ව විද්‍යාලය හා සුරීචි විශ්ව විද්‍යාලයෙන් ලැබුවේය.
පෞද්ගලික හා ජීවිතය රැකියාව
ස්විස්ටර්ලන්තයේ න්‍යුචාටෙල් ජනපදයේ ඔහුගේ ජන්ම භූමියයි.පියා ආතර් පියාජේ වූ අතර මව රෙබේකා ජැක්ෂන් නම්විය.ඔහු කුඩාකල සිට ජීව විද්‍යාව හා ස්වභාවික ලෝකය පිළිබද දැඩි ඇල්මක් දැක්වීය.පියාජේට වයස අවුරුදු 15 දී පමණ තම ප්‍රථම ශ්‍රාස්ත්‍රීය ලිපිය ප්‍රකාශයට පත්කළහ.පියාජේ න්‍යුචාටෙල් හා සුරිචි විශ්ව විද්‍යාල වලින් උසස් අධ්‍යාපනය හැදෑරීය.ඔහු තම විෂයයන් ලෙස සත්ව විද්‍යාව හා දර්ශනය හැදෑරීය.න්‍යුචාටෙල් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් ඔහු සත්ව විද්‍යාව පිළිබද ආචාර්‍ය උපාධියද ලැබීය.ඔහු විශ්ව විද්‍යාල ශිෂ්‍යෙයකුව සිටියදී දර්ශනය පිළිබද ශ්‍රාස්ත්‍රීය ලිපි ලිවීය සිදු කළේය.ඔහු මනෝ විද්‍යාඥයෙකු වන්නේ අහඹු සිදුවීමක ප්‍රතිපලයක් ලෙසිනි.ඔහු තම ආචාර්‍ය උපාධිය ලැබීමෙන් පසු ප්‍රංශයට සංක්‍රමණයවේ.ප්‍රංශයේ බිනේ ආයතනයේ රැකියාවක් ලබා ගන්නා පියාජේ මෙහි පර්යේෂකයෙකු ලෙස සේවය කළේය.මෙම ආයතනයේ ප්‍රධානියා වූ ඇල්ෆට් බිනේට එවක ප්‍රංශ රජව විසින් නියෝගකර තිබුනේ ප්‍රංශයේ පාසැල් සිසුන් අතුරෙන් අමතර අධ්‍යපනික උදවු අවශ්‍ය වන්නේ කුමන දරුවන්ටද යන්න සොයාබැලීමටයි.මේ අනුව බිනේගේ මෙම පර්යේෂණ සහකරුවකු ලෙස සේවය කළ පියාජේට මනෝ විද්‍යාප පිළිබද ඇල්මක් ඇතිවිය.
පියාජේ හා ප්‍රජානන මනෝ විද්‍යාව
ප්‍රජානන මනෝ විද්‍යා ගුරුතුලය තුල සුවිශේෂී චරිතයක් ලෙස ජින් පියාජේ හදුන්වනු ලබයි.
Wq/si/බුදුන් වහන්සේ
සිධාර්ථ කුමරුන් ගේ මව හා පියා ඇතුළු මාලිගාවේ සෑමදෙන හින්දු භක්තිකයෝ වුහ‍. සිදුහත් කුමරු මවුකුස පිළිසිඳගන්නා අවස්තාවේ මහාමායා බිසව සිල්සමාදම්වී සිටියේය එසේම කුමරුන් උපදින මොහොතේ ද එතුමිය අටසිල් සමාදම්වී සිට ඇත.මෙයින් පෙනීයනුයේ සිදුහත් කුමරුන් බිහිවීමට‍ පෙර පවා පන්සිල් අටසිල් ඉන්දියාවේ තිබු බවත් මෙම සිල් බුදුන්ගේ නොවන බවත් ය. සිදුහත් කුමරු බෞද්ධ වුයේ බුද්ධන්වයෙන් පසුව බවත්ය. උන්වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත්ව මුලින්ම දේශනා කරන ලද්දේ පහත සඳන් ගාතාවයි. පසුකාලීනව පන්සල් වල මෙම ගාතාවේ මුල්පද දෙකත් අවසන් පදදෙකත් ඉවත් කර පාසල්වල උගන්වන ලදී. මෙයට හේතුව කුමක්ද?.
. "නහී සීලවතන් හෙතු -උප්පජ්ජන්තු තථාගතා .  අට්ඨාක්ක්රා තීණිපදා -සම්බුද්ධෙන පකාසිතා .  අනේකජාතිසංසාරං-සන්ධාවිස්සන්ග් අනිබභිසන් .  ගහකාරකනග් ගවේසෙන්තෝ -ධුක්ඛා ජාති පුනප්පුනං .  ගහකාරකදිට්ඨෝසී -පුනගේහන් න කාහසී .  සබ්භා තේ ඵාසුතා භාග්ඝා -ගහකුටන් විසන්ග්තඛිතන් .  විසන්ග්කාරගතං චිත්තං -තණ්හනංකය ඛයමජ්ජකාති .  අභින්න්ගේයියන්ග් අභිංඥාතන්ග් -භාවේතබ්භාච්ච භාවිතං .  පහාතබ්අං පහීනංමේ -තස්මා බුද්ධෝස්මි බ්‍රහ්මණ ති
බුදුන් වහන්සේ දෙසු ධර්මය හෙවත් පෙන්වා දුන් ධර්ශනය බොහෝසෙයින් විකුර්ති කර පොත්පත් වල පෙන්වාදීඇති බව මෙයින් ඉතා පැහැදිලි වනු ඇත.එමනිසා බුද්ධ දර්ශනය සොයා යන්නන් තමා විසින් පරිශීලනය කරන්නාවූ පොත් ඉතා බුද්ධිමත්ව තේරුම් ගත යුතුය. බුදුන්වහන්සේ අපට පෙන්වාදුන්නේ සසරින් එගොඩවීමේ මාර්ගයයි. මෙසඳහා අප බොහෝදේ කලයුතු නැත.වටහාගතයුත්තේ සසර නැවැත්වීමට තමන් කලයුතු දෙය කුමක්ද යන්නයි. සසර දික්වීමට මුලික හේතුව මමත්වයයි. මමත්වය ඇතිවන්නේ මනස හෙතුකොට ගෙනයි. කරණීයමෙත්ත සුත්‍රයේ සඳහන්කර ඇත්තේ මනසාද්ල්හෙන් නික්ඛාමිනෝ ගෝතම සාසනම්හි යනුවෙනි. මින් අදහස් කරනුයේ බුද්ධ සාසනයට ඇතුල්වීමට නම් මනසින් ඉවත් වියයුබවයි. මෙම සුත්‍රය ආරම්භ වන්නේ ද නිවනට කැමති ඇත්තෝ මෙසේ කරත්වා යනුවෙන් ය. ඉන්පසු මුළු සුත්‍රයේම ඇත්තේ නිවනට මාර්ගයය්. නමුත් අද බොහෝවිට දක්නට ලැබෙන්නේ මෙම සුත්‍රය වැරදියට වටහාගෙන දෙවියන්ට පින්දීම්ක් වැනි දෙයක් කරන බවයි. පින් දීම මල් පුජකිරිම, පාන්සුකුල යනදේවල් බුදුදහම නොවේ. මේවා හින්දු ආගමේ කොටස් බුදුන්ගේ දර්ශනයට රිංගවීමයි. මියගිය කෙනෙකුට පින්දිය හැකිනම් අප විසින් කරනලද පව් ටිකත් කාට හෝ දීමට හැකිවියයුතු නේද?. බුද්ධ දර්ශනය යනු මේ ආකාරයට විමසා බැලිය යුතු දහමක් මිස, විස්වාසය හා භක්තිය මුල්වූ ආගමක් නොවේ. නිවන අවභෝධයට හොඳම පොත උම්මග්ග ජාතක පොතයි. එහි එන සෑම කථාවකම ඇත්තේ නිවනට මාර්ගයයයි. ඒ සඳහා එම කථා තමා තුලට දමා බැලිය යුතුයි.
හඳපාන් ඇල්ල
හඳපාන් ඇල්ල, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි දිය ඇල්ල කි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දිය ඇලි
අව පෑලවිය
ප්‍රවර්ගය:සිංහල මාස ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර මාසයක අව පක්‍ෂයේ දින
අව තියවක
ප්‍රවර්ගය:සිංහල මාස ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර මාසයක අව පක්‍ෂයේ දින
අව දියවක
අව දියවක යනු සිංහල මාස ක්‍රමයේ දී මාසයේ දාහත්වන (17) දිනයයි. එසේම මෙය අව පෑලවිය දිනයට පසු දිනය වේ.
ප්‍රවර්ගය:සිංහල මාස ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර මාසයක අව පක්‍ෂයේ දින
ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවෙහි ගුවන්යානා ලැයිස්තුව
මෙහි දැක්වෙන්නේ ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව විසින් භාවිතා කරන ගුවන්යානා ලැයිස්තුව කි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව
නිශ්ශංක මල්ල රජ
කිර්ති නිශ්ශංක සහ කාලිංග ලෝකේශ්වර යන නාම වලින්ද හැඳින්වුන නිශ්ශංක මල්ල රජතුමා 1187 සිට 1196 දක්වා ශ්‍රී ලංකාව පාලනය කළේය. රජු විසින් නිශ්ශංක ලතා මණ්ඩපය, හැටදාගේ සහ රන්කොත් වෙහෙර ඉදිකරන ලද අතර පැරණි විහාර සහ වැවු රැසක් ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී.
මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වශයෙන් මෙරට රාජ්‍ය බලය හිමිකර ගත් විදේශීය කුමාරවරයකු ලෙස නිශ්ශංක මල්ල රජු පෙන්වා දිය හැකිය. ඉන්දියාවේ සිට පැ මිණි කාලිංග වංශිකයෙකු වූ මොහුගේ සේවය මෙරටට කෙසේ ලැබුණේ ද යන්න මූලාශ්‍රය තොරතුරු සපයනු ලබයි.
කාලිංග වංශික නිශ්ශංකමල්ල රජුගේ රාජ්‍ය වර්ෂය ලෙස සැලකෙනුයේ ක්‍රි. ව. 1187 - 1196 දක්‌වා කාලයයි. මොහු පිළිබඳ තොරතුරු ගවේෂණය කරන්නකුට සාහිත්‍ය මූලාශ්‍රය සහ සෙල්ලිපි යන අංශ දෙකෙන්ම තොරතුරු ගවේෂණය කර ගැනීමේ හැකියාව පවතී. විශේෂයෙන්ම සාහිත්‍ය මූලාශ්‍රයන් අතර, මහා වංසයෙහි දෙවැනි කොටසට හිමිවනුයේ අද්විතීය ස්‌ථානයකි. දඹදෙණි යුගයේ දී මයුරපාද පරිවෙණාධිපති බුද්ධපුත්‍ර හිමියන් විසින් රචිත පූජාවලිය තුළින් ද නිශ්ශංකමල්ල රජු පිළිබඳ තොරතුරු රැසක්‌ම ලද හැකිය. පූජාවලියට අනුව නිශ්ශංකමල්ල රජු පිළිබඳව දක්‌වා තිබෙනුයේ මෙසේය.
"...... ඔහු මරා කාලිංගයෙන් ආ කීර්ති ශ්‍රී නිශ්ශංකමල්ල නම් රජ බොහෝ පින් රැස්‌ කොට නව හවුරුද්දක්‌ රජ කළේය."
එසේම නිශ්ශංකමල්ල රජු පිළිබඳව තොරතුරු ලබා දෙන සාහිත්‍ය මූලාශ්‍රයන් අතර "රාජාවලිය, දළදා සිරිත¾ රාජරත්නාකරය" යනාදියට ද වැදගත් ස්‌ථාන හිමි වේ. එපමණක්‌ ද නොව, නිශ්ශංකමල්ල රජු පිළිබඳ තොරතුරු සපයන මූලාශ්‍රයන් අතර, "සෙල්ලිපි" සඳහා ද සුවිශේෂී ස්‌ථානයක්‌ හිමි වන අතර, ලංකාවේ වැඩිම සෙල්ලිපි ප්‍රමාණයක්‌ පිහිටුවීමේ ගෞරවය හිමිවනුයේ ද නිශ්ශංකමල්ල රජතුමාටය. නිශ්ශංකමල්ල රජු විසින් පිහිටුවන ලද සෙල්ලිපි අතර, "ගිරිතලේ ගල් ආසන ලිපිය, ගල්පොත ලිපිය, වැලිගහවත්ත ලිපිය, කටුගහගල්ලේ ලිපිය සහ රාමේශ්වරමේ ලිපිය ප්‍රධාන ස්‌ථානයක්‌ හිමිකර ගනී. මෙම සෙල්ලිපි තුළින් නිශ්ශංකමල්ල රජු පිළිබඳ තොරතුරු රැසක්‌ම අනාවරණය කර ගැනීමේ හැකියාව පවතී. එම තොරතුරු පිළිබඳව සඳහන් කරන්නේ නම් නිශ්ශංකමල්ල රජු තුන් රජය පැදකුණු කිරීම, දුස්‌ථ ලංකාවාසීන් සුස්‌ථ කිරිම, පාණ්‌ඩ්‍ය රාජ්‍ය ජයග්‍රහණය කිරීම මෙන්ම නිශ්ශංකමල්ල රජු විදේශ රාජ්‍යයන්ගෙන් පුද පඬුරු ලැබීම යනාදිය වැදගත් ය. මෙවැනි කරුණු ගණනාවක්‌ම සෙල්ලිපි තුළින් පැහැදිලි කරන අතරම, මොහු පිළිබඳ තොරතුරු සපයන මාධ්‍යයක්‌ වශයෙන් "පුරාවස්‌තු" ද වැදගත් වේ. එම පුරාවස්‌තු ලෙස නිශ්ශංකලතා මණ්‌ඩපය, හැටදාගෙය සහ වටදාගෙය යනාදිය පෙන්වාදිය හැකිය. මෙසේ නිශ්ශංකමල්ල රජු පිළිබඳ තොරතුරු අධ්‍යයනය කරන්නකුට ඉහත සඳහන් කළ මූලාශ්‍රයන් තුළින් ලැබෙන පිටිවහල අනල්පය.
නිශ්ශංකමල්ල රජු යනු විදේශීය වංශිකයකු බව අපි ඉහත සඳහන් කළෙමු. මෙසේ විදේශීය වංශිකයෙකු මෙරට රාජ්‍යයට පත්වීම ඔහුට මහත් අසීරුතාවක්‌ වන්නට ඇත. එයට හේතුව වනුයේ ලාංකීය ජනතාව විදේශීය පාලකයකු මෙරට පාලන කටයුතු මෙහෙයවීම අනුමත නොකිරීමයි. මෙසේ සිදු වූ අවමානයෙන් මිදීමට නම් රජු ජනතාව අතර කැපී පෙනෙන චරිතයක්‌ බවට පත්වීම සිදු විය යුතුමය. මේ අනුව නිශ්ශංකමල්ල රජු සිය අභිමානය ගොඩනැංවීම උදෙසා යොදාගත් උපක්‍රමයක්‌ වශයෙන් "විරුදනාමයන් භාවිත කරමින් ජනතාව ඉදිරියේ පෙනී සිට ඇත. එසේ භාවිත කළ විරුද නාමයන් අතර "නිශ්ශංකමල්ල" යන්න භාවිත කිරීම පෙන්වා දිය හැකිය. කාලිංග රජවරු පොදුවේ භාවිත කළ නාමයක්‌ සේ "මල්ල" යන්න සඳහන් ය. මොහු විසින් කරවන ලද සියලු ස්‌ථාන තමාගේ නාමයෙන්ම හඳුන්වාදී තිබේ. එම නාමයන් අතර "නිශ්ශංක ගව්ව, නිශ්ශංකලතා මණ්‌ඩපය, නිශ්ශංක දළදාගේ" යනාදිය සඳහන් ය. එසේම මොහු "පරාක්‍රමබාහු" යන විරුද නාමය ද යොදා ගෙන තිබේ. "නිශ්ශංක කාලිංග පරාක්‍රමබාහු" සේ හඳුන්වා තිබෙන බවත්, මෙය මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමා තමාට ප්‍රදානය කළ බවත් සඳහන් කරනු ලබයි.
නිශ්ශංකමල්ල රජු යොදාගත් විරුද නාමයන් අතර, "කාලිංග ලංකේශ්වර" යන්න සඳහන්ය. විදේශිකයෙකු වූ මොහු කාලිංග යන වචනයව ලාංකිකයන්ට නිතර ඇසීමට සලස්‌වා තිබේ. මොහු යොදාගත් විරුද නාමයන් අතරින් අප්‍රතිමල්ල යන්න විශේෂ තේරුමක්‌ නැතිව යොදා ගෙන තිබේ. විද්වතුන් පෙන්වා දෙන අන්දමට මෙහි අදහස වනුයේ "සතුරන් නොමැති" යන්නයි. මේ ආකාරයට නිශ්ශංකමල්ල රජු තම අභිමානය සලසා ගනු සඳහා හෝ කුමන හේතුවක්‌ නිසා හෝ විරුද නාමයන් බොහෝ ප්‍රමාණයක්‌ භාවිත කරන ලද බව පැහැදිලි වේ.
ලංකාවේ රාජ්‍ය බලය හිමිකර ගත් රජවරු විවිධ අභියෝගයන්ට මුහුණ දුන් බව මූලාශ්‍රය තොරතුරුවලින් අපට අනාවරණය කර ගත හැකිය. පොලොන්නරුව රාජ්‍යයෙහි බලයට පත් වූ නිශ්ශංකමල්ල රජු ද අභියෝගයන් රැසකටම මුහුණ දුන් අතර, එම අභියෝගයන් කවරේද යන්න අධ්‍යයනය කිරීම වැදගත් ය. නිශ්ශංකමල්ල රජු එවැනි අභියෝගයන් හයකට (6) ලක්‌ වූ බවත් එම අභියෝගයන් ජයග්‍රහණය කළ ආකාරය පිළිබඳ මූලාශ්‍රය සඳහන් කරනු ලබයි. ඒ අනුව නිශ්ශංකමල්ල රජුට මුහුණ දීමට සිදු වූ අභියෝගයන් මෙසේය.
01. විජාතිකත්වය
02. මහා පරාක්‍රමබාහු රජුගේ ජනප්‍රියත්වය
03. ගොවිකුල ජනතාව
04. පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ හමුදාව
05. පාණ්‌ඩ්‍ය වංශිකයන්
06. රුහුණේ ජනතාව
එසේ නම් නිශ්ශංකමල්ල රජතුමා මුහුණ දුන් අභියෝග සහ ඒවා ජයගත් ආකාරය පිළිබඳ සරලව විමසා බැලීම ද උචිතය.
ඒ අනුව නිශ්ශංකමල්ල රජු මුහුණ දුන් පළමු සහ ප්‍රධාන අභියෝගය වනුයේ, මොහුගේ "විජාතිකත්වයයි" නිශ්ශංකමල්ල රජුට පෙර ලංකාවේ රාජ්‍ය බලයට පත් වූ ඪ සේන, ඪ මහින්ද සහ ෂ වික්‍රමබාහු යන අය මවු පසින් විජාතිකය. එහෙත් පිය පාර්ශ්වයෙන් ස්‌වජාතිකය. නමුත් නිශ්ශංකමල්ල යනු සම්පූර්ණයෙන්ම විජාතික පුද්ගලයෙකි. මොහුගේ ජන්ම භූමිය කාලිංගය වන හෙයින් කාලිංග වංශිකයන් හැර අනෙකුත් වංශිකයන් මෙම කරුණ පිළිබඳ දැඩි අවධානයෙන් යුතුව පසුවන්නට ඇතැයි සිතිය හැකිය. හේතුව වනුයේ කිසිදු ජාතියක්‌ විදේශිකයෙකුගේ රජවීම අනුමත නොකරන හෙයිනි. විජාතිකත්වය නමැති ගැටලුවට විසඳුම් සෙවූ ආකාරය පිළිබඳව ද විමසා බැලීම වැදගත් ය. මේ සඳහා පියවර තුනක්‌ වෙත යොමුවීමේ හැකියාවක්‌ දක්‌නට ලැබේ. එම කරුණු තුන මෙසේය.
01. විදේශිකත්වය වැසියාගෙන් වසන් කිරීම
02 රජවීමේ නීත්‍යනුකූල බව පැවසීම
03. විදේශිකත්වය පවසමින් එහි වලංගු බව පැවසීම.
මෙම කරුණු අතරින් තෙවැනි කරුණ නම් විදේශිකත්වය පවසමින් එහි වලංගු බව පැවසීමට නිශ්ශංකමල්ල රජු යොමුවිය. එහිදී ඔහු පවසා සිටියේ,
"තමා උපන්නේ බුදු බෝසත් සක්‌විත්තන් උපදිනා උතුම් දඹදිව කලිඟු රට සිංහපුරයෙහි ය." යන්නයි. එසේම සිංහල ජනතාවට නිරන්තරයෙන් කාලිංග යන්න ඇසීමට සලස්‌වන ලදී. එහිදී පොලොන්නරුව "කාලිංගපුරය" ලෙස බිසව "කාලිංග සුභද්‍රd" යනාදී වශයෙන් ව්‍යවහාර කරන ලදී. මේ අන්දමට නිශ්ශංකමල්ල රජු සිය ප්‍රධාන අභියෝගයට සාර්ථකව විසඳුම් සෙවීමට සමත් විය.
නිශ්ශංකමල්ල රජු මුහුණ දෙන ලද දෙවැනි ගැටලුව ලෙසින් "මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ ජනප්‍රියත්වය" පෙන්වා දිය හැකිය. මහා පරාක්‍රමබාහු රජු වසර තිස්‌තුනක්‌ මෙරට පාලනය කරන ලද අතරම මේ කාලය තුළදී විශාල මෙහෙවරක්‌ කිරීමට සමත් විය. පරාක්‍රමබාහු රජතුමාට රජරට හා මායා රට සංවිධානය කිරීම, ආර්ථිකය දියුණු කිරීම, සහ විදේශ ජයග්‍රහණයන් රැසක්‌ අත්පත් කරගැනීමට හැකියාව ලැබිණි. මෙම ජනතා මෙහෙවර හේතුවෙන් එකල ජනතාව ජාතිකාභිමානයෙන් පසුවීම දක්‌නට ලැබුණු බවත්, මහා පරාක්‍රමබාහු යනු යෝධ වීර චරිතයක්‌ වශයෙන් ජනතාවගේ සිතට කා වැදී තිබෙන්නට ඇත. මේ හේතුවෙන් පරාක්‍රමබාහු රජුට පසුව රාජ්‍යත්වයට පත්වන පුද්ගලයන් පැරකුම් චරිතය සමඟ සසඳන්නට පෙළඹීම ස්‌වභාවිකය. එසේ නම් මහ පැරකුම් රජුගේ ජනප්‍රියත්වය යන අර්බුදය නිශ්ශංකමල්ල රජු විස¹ගත්තේ කෙසේද? එහිදී ක්‍රම කිහිපයක්‌ම අනුගමනය කරන ලද අතර පැරකුම්ගේ වීර ක්‍රියා හා සමාන වීර ක්‍රියා තමා විසින් ද සිදුකරන ලද බව පැවසීම එයින් එක්‌ ක්‍රමයකි. එමෙන්ම පරාක්‍රමබාහු රජු සේම තමන් ද තුන් නිකාය සමඟි කළ බව දඹුලු ලිපියෙහි සඳහන් කර තිබෙනුයේ මෙසේය.
"බොහෝ කල් භින්නව තිබූ තුන් නිකාය සමගි කරවා" යනුවෙනි. පරාක්‍රම සමුද්‍රය මෙන් තමා ද නිශ්ශංක සමුද්‍රය කරවූ බව සඳහන් කිරීමෙන් නොනවතින නිශ්ශංකමල්ල රජු පරාක්‍රමබාහු රජුට චෝදනා එල්ල කරනු ලබයි. මේ ආකාරයට එම අභියෝගය ද සාර්ථකව ජයගැනීමට නිශ්ශංකමල්aල රජුට හැකිවිණි.
"ගොවිකුල ජනතාවගේ විරෝධතාවයෙන්" ද නිශ්ශංකමල්ල රජු මහත් අසීරුතාවට ලක්‌විය. එහිදී ගොවිකුල ජනතාව සංවිධානය වී පොලොන්නරුව රාජ්‍යයට උරුමකම් කියන ලදී. රටේ ප්‍රබල සංවිධානයක්‌ ලෙසින් කුලීන ජනතාව විදේශීය පාලකයාට එරෙහිව නැඟී සිටීමට සමත් වූහ. එහිදී නිශ්ශංකමල්ල රජු ගොවිකුල ජනතාවගේ විරුද්ධභාවය තුරන් කරන ලද්දේ ජන්මය මතක්‌ කරමින් නිග්‍රහ කිරීමෙන් සහ රාජ්‍ය උරුමයෙන් සහ ජනතාවගෙන් කොන් කිරීමෙනි. එහිදී ප්‍රකාශ කර සිටියේ,
"..... කැණහිලා සිංහයන්ට ද බාව කරන්නා සේ ගොවි කුලයෙහි ඇත්තන් රාජ්‍ය ලීලාව නොපැතුව මැන......"
"කෙසේ බලවත් වුවද ගොවිකුල ඇත්තෝ රජයට බලානොගත යුතුය."
යනාදී වශයෙනි. මේ අයුරින් ගොවිකුල ජනතාව නිග්‍රහයට ලක්‌ කරමින් ඔවුන්ගේ අභියෝගය ද මර්දනය කරලීමේ හැකියාව නිශ්ශංකමල්ල රජු සතු වූ බව පැහැදිළිය.
කාලිංග වංශිකයකු වූ නිශ්ශංකමල්ල රජුට පාණ්‌ඩ්‍ය වංශිකයන්ගේ විරෝධතාවට ද මුහුණ දීමට සිදු වූ හෙයින් එය මර්දනය කිරීමට ද සාර්ථක ප්‍රතිපත්තියක්‌ අනුගමනය කළේය. ඒ අනුව ගොවිකුල ජනතාවට මෙන්ම මර්දනශීලී ප්‍රතිපත්තියක්‌ වෙත යොමුවීම විශේෂ ලක්‍ෂණයකි. ඒ අනුව පාණ්‌ඩ්‍යයන් පිළිබඳව නමින් සඳහන් නොකිරීමට ක්‍රියා කළේය. පාණ්‌ඩ්‍යයන් පිළිබඳ දක්‌වන ලද අදහස්‌ අතර පහත සඳහන් ඒවා වැදගත් ස්‌ථානයක්‌ හිමිකර ගනී.
"කාලිංග වංශයට හිමි ලක්‌දිව චෝඩ, පාණ්‌ඩ්‍ය ආදී රජුන් නොපිහිට විය යුත්තේය".
"ලක්‌දිව බුද්ධ ශාසනයට ප්‍රතිපක්‍ෂ අබෞද්ධ චෝඩ පාඬයාදී රජුන් නොපිහිටවියෑ යුත්තේ යෑ......"
මේ පිළිබඳව අදහස්‌ දක්‌වන පරණවිතාන මහතා පෙන්වා දෙනු ලබනුයේ Non Buddhist such as cholas and Paundyas shouldn't be allowed to claim kingship යනුවෙනි. මේ අනුව පාණ්‌ඩ්‍ය වංශිකයන්ගේ විරෝධතාව ද මර්දනය කිරීම නිශ්ශංකමල්ල රජු ලද තවත් ජයග්‍රහණයකි.
මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ රාජ්‍ය නිලධාරීන්ගේ විරුද්ධතාවට ද නිශ්ශංකමල්ල රජු මුහුණ දුන් බව සඳහන් ය. පැරකුම් රජුගේ හමුදාපතීන් වූ කිත්ත, වික්‌කුන්ත. පරක්‌කම, චමුක්‌කන යන අය ප්‍රබල වූවා සේම මේ සමය වන විට ප්‍රාදේශීය රජවරුන් ලෙසින් පාලනය ගෙන යැමේ කටයුත්තෙහි ද නිරත වී තිබේ. මෙම නිලධාරින්ට ත්‍යාග, නම්බුනාම, යනාදිය ලබාදෙමින් සහනශීලී ක්‍රියාමාර්ගයක්‌ වෙත නිශ්ශංකමල්ල රජු යොමුව තිබේ. එසේම නම්බුනාම තනතුරු ලැබීම තුළින් උදම් නොවිය යුතු බවට ද සඳහන් කිරීමට මොහු ක්‍රියා කළේය.
නම් තනතුරු ලදින් දර්පොද්ධත නොවිය යෑත්තේ යෑ......" මෙයට අර්ථ විවරණ සපයන පරණවිතාන මහතා පෙන්වා දෙනු ලබන්නේ.
"when one has received tittles, offices, and wealth from them, he shoudfn't become proud......' යනුවෙනි.
අවසාන වශයෙන් නිශ්ශංකමල්ල රජුට මුහුණ දීමට සිදුවූ අභියෝගය නම්, රුහුණේ වාසය කළ ජනතාවගේ විරුද්ධතාවයයි. නිශ්ශංකමල්ල රජතුමාගේ විදේශිකත්වය සහ රජරට ජනතාව අතර පැවැති අසහනය ප්‍රයෝජනයට ගනිමින් නිශ්ශංකමල්ල රජුට එරෙහිව රුහුණන් නැගී සිට තිබේ. මෙහිදී ද සහනශීලී ප්‍රතිපත්තියක්‌ වෙත නිශ්ශංකමල්ල රජු යොමු වූ බව සඳහන් ය. රුහුණේ ගම්, නියම්ගම්, වැව් - අමුණු බලමින් සංචාරය කර ඇත. එසේම රුහුණන් ඉදිරියේදී දැඩි ආත්ම විශ්වාසයකින් ක්‍රියා කළ බව පහත ප්‍රකාශ තුළින් අනාවරණය වේ.
"........ බත් කෑ, බුලත් කෑ මතට උඩත නොව, රූණෝ නිවංචෝය. ස්‌වාමි පක්‍ෂපාත ඇත්තැයි කියව....." එසේම "රුහුණු රාජ්‍යයෙහි ඇත්තන් කෙරෙහි කරුණාවෙන් කියම්හ" යනුවෙන් ප්‍රකාශ කිරීමට පවා නිශ්ශංකමල්ල රජු යොමු වූ බව පෙනේ. කෙසේ වුවද, දඟකාර කොලු රැලකට අවවාද කරන වැඩිහිටියකු මෙන් නිශ්ශංකමල්ල රජු රුහුණු ජනතාව ඉදිරියේ පෙනී සිටි බවට ගම්‍ය වේ.
මේ ආකාරයට නිශ්ශංකමල්ල රජු මුහුණ දුන් අභියෝග මොනවාද? ඒවාට විසඳුම් සෙවුවේ කෙසේද යන්නත් ඉහත විස්‌තරයෙන් පැහැදිලි වේ. මෙවැනි අභියෝග යටතේ පොලොන්නරුව රාජ්‍යයෙහි පාලනය හිමිකර ගත් නිශ්ශංකමල්ල රජතුමා අනුගමනය කළ "දේශපාලන ප්‍රතිපත්තියේ ස්‌වරූපය" ද විශේෂ ස්‌ථානයක්‌ හිමිකර ගනී. විදේශීය පාලකයකු වූ මොහු ජනතාව තමාට පක්‍ෂපාතී කරගැනීම සඳහා නිරන්තරයෙන් ක්‍රියා කළේය. මෙහිදී ජනතාව වෙත ගොස්‌ ඔහුගේ සමීපතම මිතුරෙකු ලෙසින් ක්‍රියා කිරීමට පෙළඹිණි. දේශපාලන ප්‍රතිපත්තියේ දක්‌නට ලැබුණු ලක්‍ෂණ අතර, මධ්‍යස්‌ථ රටවැසියා තමාට යොමුකරවා ගැනීම ද කැපී පෙනෙන්නකි. මෙහිදී ලාංකීය ජනතාව මධ්‍යස්‌ථ ජනතාවක්‌ ලෙසින් පෙනී සිටියේ නිශ්ශංකමල්ල රජතුමාගේ විදේශිකත්වය හේතුවෙනි. මෙම මධ්‍යස්‌ථ ජනතාව තමා වෙතට යොමු කරවාගැනීම සඳහා විවිධ ක්‍රමෝපායන් අනුගමනය කිරීමට සිදු විය. ඒ අනුව මොවුන්ට ත්‍යාග, නම්බුනාම ආදිය ලබාදීම දේශපාලන ප්‍රතිපත්තියේ එක්‌ අංශයක්‌ විය. තවද නිශ්ශංකමල්ල රජතුමා මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමා දවස පීඩිතව සිටි ජනතාවට විවිධ සහන ලබාදීම සිදුකිරීම ද දේශපාලන ප්‍රතිපත්තියේ ස්‌වරූපයක්‌ විය. ඒ අනුව විවිධ වධ හිංසාවන්ට ලක්‌ව සිටි ජනතාව එයින් මුදවා ගනු ලැබීය. එසේම පැරකුම් රජු දවස අය කළ අය බදුවලින් ජනතාව නිදහස්‌ කිරීමට යොමු විය. එසේ අය බදු සම්පූර්ණයෙන්ම සහ අවුරුදු ගණනකට වශයෙන් අය කිරීම නතර කර තිබේ. ඒ බව නිශ්ශංකමල්ල රජුගේ පහත සෙල්ලිපි පාඨ තුළින් ගම්‍ය වේ.
"පෙර නොමඳ අය ගෙන දුරස්‌ථ කළ ලංකාවාසීන්ට පස්‌ අවුරුද්දකට අය හැරීම."
"අවුරුදු ගණනකට අය හැරැයි."
"සත් අවුරුද්දකට අය හැරැයි" මෙසේ අවුරුදු පහකට, හතකට යනාදී වශයෙන් ජනතාවගෙන් එම බද්ද අය කිරීම නතර කළ බව පැහැදිලිය. එමෙන්ම සම්පූර්ණයෙන්ම අය නොකිරීමට තීරණය කළ බදු අතරින් "කැති අඹ" හෙවත් සෙහෙන් කොටා කරන කටුසර භෝගයෙන් ලැබෙන ආදායම සඳහන්ය. නිශ්ශංකමල්ල රජතුමා දක්‌වන ආකාරයට තුන් රජයෙහි හැම කලටම අතහැර තිබේ. පිසුඹුරුවත හෙවත් ජලාශවලින් අල්ලන මසුන් වෙනුවෙන් රජයට අය කරන බද්ද සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කර තිබේ.
නිශ්ශංකමල්ල රජුගේ දේශපාලන ප්‍රතිපත්තියේ කැපී පෙනෙන ලක්‍ෂණ අතුරින් පොදු ජනතා අනුග්‍රහය ද සුවිශේෂීය. එහිදී දුස්‌ථව සිටි ලංකාවාසීන් සුස්‌ථ කිරීම සිදුකළ බව නිශ්ශංකමල්ල රජු තමාගේ සෙල්ලිපිවල සඳහන් කරනු ලබයි. ඒ බව පහත සෙල්ලිපි පාඨය තුලින් අනාවරණය වේ.
"පෙර රජ දරුවන් නොමඳ අයගෙන් දුරස්‌ථ කළ ලංකාවාසීන්" එමෙන්ම "රන්කොත් වෙහෙර ටැම් ලිපිය" තුළින් ද නිශ්ශංකමල්ල රජතුමා තමාගේ පොදු ජනතා අනුග්‍රය දක්‌වා තිබේ.
"පූර්වේ රාජයන් දවසැ, අශෝක වධ බන්ධන හෝ ගව මහීෂාදී ස්‌ර්මස්‌මඟරණයෙන් ඉතා දුස්‌ථව ගියා වූ ලෝකවාසීන්ට දණ්‌ඩනාදී දෙය හැර............"
පොදු ජනතාවට සේවය කිරීමට නිශ්ශංකමල්ල රජතුමා "දාන ශස්‌ත්‍ර" හෙවත් දිළිඳු භය දුරු කිරීම සඳහා අනන්ත යාචකයන්ට සම්පත් ලබා දීමට ක්‍රියා කොට ඇත. එම කරුණ විවිධ සෙල්ලිපි තුළිsන් අනාවරණය වේ.
"අන්නදාන නිරන්තරයෙන් පවත්වා" (අනුරාධපුර රුවන්වැලි සෑ ලිපිය.)
ආහාර පමණක්‌ නොව රන්, රිදියෙන් කළ වළං යනාදිය පවා අසරණ ජනතාවට ලබා දීමට මොහු ක්‍රියා කළේය. තවද දිළිඳු ජනතාව වෙනුවෙන් පොලොන්නරුව නගරය පුරා විවිධ ශාලා ඉදිකළ බව සඳහනි. එසේ ඉදිකරන ලද ශාලා පිළිබඳ විමසීමේදී "ත්‍රිභුවන ශස්‌ත්‍ර, නිශ්ශංක ශස්‌ත්‍ර, බෞද්ධ ශස්‌ත්‍ර, බහුජන ශස්‌ත්‍ර" යනාදිය වැදගත් ය.
මෙවැනි දේශපාලන ප්‍රතිපත්තියක්‌ අනුගමනය කළ නිශ්ශංක මල්ල රජතුමාගේ තවත් ක්‍රියාමාර්ගයක්‌ වූයේ අවවාද ඇතුළත් කරමින් රට පුරා සෙල්ලිපි පිහිටුවීමයි. ගම් නියම්ගම් සිසාරා සංචාරය කළ මොහු විවිධ අවවාද ඇතුළත් කරමින් සෙල්ලිපි පිහිටුවීය. එම සෙල්ලිපි අතර "ගල්පොත ලිපිය, කටුගහගල්ගේ ලිපිය, වැලිගත්ත ලිපිය" යනාදිය ප්‍රධාන ස්‌ථානයක්‌ හිමිකර ගනී.
ප්‍රවර්ගය:රජවරු - කෝට්ටේ රාජධානිය
දකුණු පළාත, ශ්‍රී ලංකාව
ගාල්ල, මාතර සහ හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්ක වලින් සමන්විත වූ දකුණු පළාත ශ්‍රී ලංකාවේ මනරම් ප්‍රදේශයකි. ශ්‍රී ලංකාවේ අග නගරය වූ කොළඹ නගරය අයත් වන බස්නාහිර පළාත, හා සැසඳීමේදී මෙම ප්‍රදේශය අාර්ථික තත්වය ඉතාමත්ම සුළු පසුගාමීත්වයක් පමණක් පෙන්නුම් කරයි.ප්‍රධාන වශයෙන් සංචාරක කර්මාන්තය කෘෂිකර්මාන්තය සහ ධීවර කර්මාන්තය ඇතුළු විවිධ කර්මාන්ත දකුණු පළාත තුල දැකිය හැක.එමෙන්ම අධ්‍යාපනය හා සාක්ෂරතාවය අතින් ලංකාවේ ප්‍රමුඛ තැනක් ගන්නා දිස්ත්‍රික්ක ලෙස දකුණු පළාතේ ගාල්ල සහ මාතර පෙන්වා දිය හැකිය..වාර්ෂික වර්ෂාපතනය ඉහල අගයක් ගන්නා ගාල්ල සහ මාතර දිස්ත්‍රික්ක තෙත් කලාපයට අයත් වේ.ගාල්ල සහ මාතර සෞම්‍ය  දේශගුණයකින් හා ජෛව විවිධත්වයකින් සමන්විත වන අතර හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කය පමණක් වියළි කලාපයට අයත්වේ.එමෙන්ම දකුණු පළාතේ උසස් අධ්‍යාපනය ලබන්නාවූ බහුතරයක් දෙනා කොළඹ නගරයට සම්ප්‍රාප්ත විම ඇත අතීතයේ සිටම සිදුවන්නා දෙයකි.කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයට වඩා ආර්ථිකය අතින් යම් පසුගාමිත්වයක් පෙන්නුම් කිරිමට ප්‍රභලම හේතුවක් ලෙස කොළඹ අගනගරයේ උගතුන් හා ව්‍යවසායකයින් බහුතරයක්ම දකුණු පලාතෙන් කොළඹට සම්ප්‍රාප්තවූ අයවලුන් වීම පෙන්වා දිය හැක.
දකුණු පළාත දිස්ත්‍රික්ක තුනකින් සමන්විත වේ:
වැදගත් ස්ථාන
thumb|left|250px|පෞරාණික ගාලු කොටුව යාල සහ උඩවළව ජාතික වනෝද්‍යාන, කතරගම පූජා නගරය, තිස්සමහාරාමය, කිරින්ද සහ ගාල්ල වැනි පෞරාණික නගර මෙම ප්‍රදේශයට අයත් වැදගත් ස්ථාන ලෙස දැක්විය හැක. පොදු ජනතාව පිළිබඳව කවි ලියූ දික්වැල්ලේ විසූ අන්දරේ සහ මාතර දිස්ත්‍රික්කයට අයත් දෙනිපිටියේ විසූ ගජමන් නෝනා පෘථුගීසි පාලන සමයේ සිටි සුප්‍රසිද්ධ කවීන් දෙදෙනෙකි.
2004 වර්ෂයේදී ඇතිවූ සුනාමි උවදුරින් මෙම ප්‍රදේශය දැඩි ලෙස හානියට පත් විය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්
පර්යාලෝකය (ග්‍රාපිකරූපී)
පර්යාලෝකය (ග්ට‍රාපිකරූපී)
අදහස්
ග්හ‍රාපිකරූපී ප්ර‍රක්ෂේපනය තලීය ප්න‍රක්ෂේපනය පර්යාවලෝක ප්ප‍රක්ෂේපනය සමාන්තර ප්ප‍රක්ෂේපනය ⋆ ලම්භරේඛ ප්්‍රක්ෂේපනය • සැලසුම හෝ බිම් සැලසුම • කොටස • උන්නතාංශය • උපස්ථම්භක දැක්ම • සමාංශගත ප්ත‍රක්ෂේපනය • සපාදක ප්න‍රක්ෂේපනය • ති්ද‍රපාදක ප්න‍රක්ෂේපනය ⋆ හරස් ප්න‍රක්ෂේපනය • අභිමානවත් ප්ත‍රක්ෂේපනය • කුඩා කුටි ප්්‍රක්ෂේපනය •	ති්ද‍රමාණ ප්්‍රක්ෂේපනය •	මීනක්‍ෂි •	ති්ක‍රමානේක්‍ෂ ප්්‍රක්ෂේපනය •	 විරූප ප්ට‍රක්ෂේපනය •	සිතියම් ප්ට‍රක්ෂේපනය වෙනත් අදහස් •	ගුවන් දැක්ම •	 ඉහල සිට පහලට ප්ප‍රක්ෂේපනය
ඝනකයක් ද්විලක්‍ෂ ප්න‍රක්ෂේපනයක් තුල
ආලෝක කිරණ එක් වස්තුවක සිට තවත් වස්තුවකට චිත්ර‍රයේ තලය ඔස්සේ නරඹන්නාගේ ඇස දක්වා ගමන් කරයි. ග්ක‍රාපිකරූපී පර්යාලෝකයේ පදනම් වන්නේ මෙයයි.
පර්යාලෝකය යනු ඇඳිම වැනි ග්ට‍රාපික කලාවන් තුල පැතලි මතුපිටක් (කඩදාසි වැනි) හෝ රූපයක් ඇසට පෙනීමට ලක්වන ආකාරයට වඩාත් සමීප ලෙස නිර්මාණය කිරීමයි. පර්යාලෝකයේ සුවිශේෂී ලක්‍ෂණ කිහිපයක් පහතින් දැක්වේ. •	වස්තුවේ සිට නිරීක්‍ෂකයා දුරට යාමේදී කුඩා වෙයි. •	කොටස් කුඩා ලෙස පෙනීම: ද්‍රෂ්‍ය රේඛාව ඔස්සේ පවතින වස්තුවේ පරිමාණයන් සාපේක්‍ෂව දිගු වන අතර ද්‍රෘෂ්‍ය රේඛාව හරහා පවතින රේඛාවන් සාපේක්‍ෂව කෙටි වේ.
ආසියානු කුසලානය
ආසියානු කුසලානය යනු පිරිමි එක්දින ජාත්‍යන්තර සහ විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් තරඟාවලියකි. එය 1983 දී ආසියානු රටවල් අතර සුහදතාවය වර්ධනය කිරීමේ පියවරක් ලෙස ආසියානු ක්‍රිකට් කවුන්සිලය විසින් ආරම්භ කරන ලදී. එය වසර දෙකකට වරක් පැවැත්වීමට මුලින් සැලසුම් කර තිබුණි. පසුව සෑම වසර 4කට වරක් එය පැවැත්වීමට තීරණය විය. මෙම තරඟාවලිය සෑම වාරයකට පසුව එක්දින හා විස්සයි20 ලෙස මාරුවෙන් මාරුවට පවත්වයි. මහද්වීපික ලෙස පවත්වන එකම ක්‍රිකට් තරඟාවලිය මෙය වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගන ප්‍රවර්ගය:ආසියානු කුසලානය ප්‍රවර්ගය:ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙහි ශ්‍රී ලංකාව
ජෙරිකෝව අල්ලාගැනීම
පලමුවන ලෝක යුද්ධයෙහි සයිනායි සහ පලස්තීන මෙහෙයුම තුලදී ජෝර්දාන නිම්නය අධිවාසය අරඹමින් ජෙරුසලෙමට නැගෙනහිර දෙසින් 1918 පෙබරවාරි 19 සහ 21 දින අතරතුර ජෙරිකෝව අල්ලාගැනීම  සිදුවිය. බටහිරින් බෙත්ලෙහෙම–නාබ්ලූස් මාර්ගය, නැගෙනහිරින් ජොර්දාන් නදිය, සහ උතුරින් ජෙරුසෙලෙම සිට මළ මුහුද දක්වා වූ රේඛාවකින් මායිම්වූ ප්‍රදේශයක සටන් සිදුවිය. මෙහිදී  බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය බලකායයක් විසින්  ඕටමන් බලස්ථාන ආක්‍රමණය කිරීමත් සමගම ඔවුන්  ජෙරිකෝව වෙතද, අත්‍යන්තයෙහිදී ජෝර්දාන් නදිය ඔබ්බටද පසුබස්වන ලදි.
ගාසා–බියර්ශීබා යුධ පෙරමුණෙහි සිට ජෙරුසලෙම අල්ලාගැනීම දක්වා ඉදිරි ගමනෙන් පසුව 1917 දෙසැම්බර් මාසයෙහිදී ශීත කාලයෙහි වර්ෂාව ඇරඹීමත් සමගම යුද්ධ මෙහෙයුම්හි අවසානයක් දක්නට ලැබිණි. සටන් මෙහෙයුමිහී මෙම උපසමය වෙතින් අල්ලා ගත් භූමි ප්‍රදේශයන්හී ආරක්ෂාව සහ පහසුකම් තහවුරුකිරීමට අවස්ථාවක් සැපයිණි. සූවස් ඇළ ප්‍රදේශයෙහි මෝස්කර් සහ කන්තාරා ප්‍රදේශ වල පිහිටි ප්‍රධාන කඳවුරු වල සිට දළ වශයෙන් කිලෝමීටර් 240ක් පමණ දුරින් පිහිටි ඉදිරි-පෙරමුණු  සේනාංක වෙත සන්නිවේදන පෙරමුණු ඔස්සේ අවශ්‍ය පමණට සැපයුම් ගෙන ඒමෙහි මහත් අවශ්‍යතාවයක්ද විය.
ජෙනරාල් එඩ්මන්ඩ් ඇලන්බිගේ මුල් උපාය මාර්ගික සැලසුම් වෙතින් අරමුණු ගත්තේ ඔහුගේ  විවෘත දකුණු පැත්ත ආරක්ෂා කිරීම වෙතය. බටහිර දිශාවෙන් මධ්‍යධරණි මුහුද උපයෝගී කර ගනිමින් ආරක්ෂා සහිත වූ වම් පැත්ත මෙන් නොව, අවශ්‍ය තරමට විශාල බල සේනාවක් උපයෝගී කරගනිමින් නැගෙනහිර දිශාවෙන් පහර එල්ල කලොත් ඔහුගේ දකුණු පැත්ත බල බිඳීමකට ගොදුරු වනු ඇති බව ඔහුට නතු විය. එබැවින් ඔහුගේ අරමුණ වූයේ ජෙරුසලෙමට නැගෙනහිරින් මළ මුහුද දක්වාවූ ප්‍රදේශය අල්ලා ගැනීමෙන් ඔහුගේ දකුණු පැත්ත වඩාත් ආරක්ෂා සහිත කරලීමයි. මෙම ප්‍රදේශයෙහි හෙල් මත ඕටමන් සේණාංක කඳවුරු ලා සිටි අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාබළ හමුදාව, ඕස්ට්‍රේලියානු සැහැල්ලු අශ්වාරෝහක හමුදාව සහ නවසීලන්ත ආරෝහණ රයිෆල් සේණාංකය විසින් ඒවා වෙත පහර දෙන ලදි. පාබල හමුදාව විසින් ජෙරුසෙලෙම ජෙරිකෝ ප්‍රධාන මාර්ගයෙහි ටෙලට් එඩ් ඩම් අල්ලා ගන්නා ලද අතර සැහැල්ලු අශ්වරෝහක සහ ආරෝහණ රයිෆල් සේණාංක විසින් ජෙරිකෝව සහ දකුණු දිශාවට පිහිටි ජෝර්දාන් නදියට සහ මළ මුහුදට මායිම්වූ ප්‍රදේශය අල්ලා ගන්නා ලදි.
පසුබිම
ජනවාරි 25 දින ඇලන්බි ලියා තැබුවේ : "මාගේ දකුණු පැත්ත දිගු කර ගනිමින්, ජෙරිකෝ සහ මළ මුහුදින් උතුරු පෙදෙස එක් කර ගැනීමට මට අවශ්‍යය." මෙම ඉදිරි මෙහෙයුම විසින් ඔහුගේ දකුණු පස වෙත තිබුණු දැඩි තර්ජනය ඉවත් කරන ලද්දේ සියළු සතුරු සේනාංක ජෝර්දාන් නදියෙන් ඔබ්බට පළවා හැර ජෝර්දාන් නදිය හරහා තරණය කිරීම් ආරක්ෂා සහිත කිරීම මගිනි. මළ මුහුදට බටහිර දෙසින් රට තුලට ආක්‍රමණ වැලැක්වීම සහ හෙජර්ස් දුම්රිය මාර්ගය වෙත ක්‍රියාන්විත ඇරඹීම සඳහා පටු ඇරඹුම් ස්ථානයක් ස්ථාපනය කිරීමද එය විසින් සිදු කෙරිණි.
පූර්විකාව
thumb|left|ජෙරුසෙලෙම සහ ජෝර්දාන් නිම්නය අතර පිහිටි නිල් කඳු වැටිය
ජුදයානු කඳු වලට නැගෙනහිර දිශාවෙන් වූ රට විසින් ජෝර්දාන් නිම්නය හමුවන විට එය දකින්නේ පර්වත වැටි සහ ගැඹුරු පටු නිම්න සමූහයකි. සියළුම වාඩි භූ සැදුම් දිවෙන්නේ බටහිර සිට නැගෙනහිර දිසාවට වන අතර; සමහරවිට උස් බෑවුම් වැටිද හමුවන අතර, සෑම දිශාවකින්ම එන බෙදුම් කොටස් එකිනෙකට හමුවන අතර, එය විසින් වැටි බෙදී හෙල් තැනෙමින් තරණය කිරීම නොහැකි තරමට දුෂ්කර කරයි. බොහෝ මං පෙත් වැටෙන්නේ පටු ගිරිකඳුරු තට්ටු ඔස්සේ වන බැවින් ඉදිරි ගමන සිදු කල යුතු වන්නේ තනි පේළියට වෙයි.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය: 1918 වසරෙහිදී වූ ගැටුම් ප්‍රවර්ගය:බ්‍රිතාන්‍ය පරිපාලනය යටතේවූ පලස්තීනය තුල 1918 වසර ප්‍රවර්ගය: 1918 පෙබරවාරියෙහිදී වූ සිදුවීම් ප්‍රවර්ගය: සයිනායි සහ පලස්තීන මෙහෙයුමෙහි සටන් ප්‍රවර්ගය:ඕස්ට්‍රේලියාව සම්බන්ධිත පළමුවන ලෝක යුද්ධ සටන් ප්‍රවර්ගය:නවසීලන්තය සම්බන්ධිත පළමුවන ලෝක යුද්ධ සටන් ප්‍රවර්ගය:එක්සත් රාජධානිය සම්බන්ධිත පළමුවන ලෝක යුද්ධ සටන් ප්‍රවර්ගය:ඕටමන් අධිරාජ්‍යය සම්බන්ධිත පළමුවන ලෝක යුද්ධ සටන් ප්‍රවර්ගය:ජර්මනිය සම්බන්ධිත පළමුවන ලෝක යුද්ධ සටන්
ලූනා ඇට්මොස්ෆියර් ඇන්ඩ් ඩස්ට් එන්වයිරන්මන්ට් එක්ස්ප්ලෝරර්
ලූනා ඇට්මොස්ෆියර් ඇන්ඩ් ඩස්ට් එන්වයිරන්මන්ට් එක්ස්ප්ලෝරර් (LADEE} ) යනු, නාසා චන්ද්‍ර ගවේෂණ සහ  තාක්ෂණ ප්‍රදර්ශන මෙහෙයුමකි. මිනටාර් V රොකට්ටුව භාවිතයෙන් 2013 සැප්තැම්බර් 7 දිනදී එය මධ්‍ය-අත්ලාන්තික් ප්‍රාදේශීය අභ්‍යාවකාශ තොටුපොළ වෙතින් අභ්‍යාවකාශ ගත කෙරිණි.
1977 ශ්‍රී ලංකා කෝලහාලය
පසුබිම
නිදහසෙන් පසු, විශේෂයෙන් 'සිංහල පමණයි' පනතෙන් පසුව දෙමළ වැඩි ජනගහණයක් ඇති උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත්වලට වැඩි බල තල අවශ්‍ය යැයි දෙමළ පක්ෂ ඉල්ලා සිටියහ. තවත් සමහරෙක් තවත් ඉදිරියට යමින් ෆෙඩරල් පාලනයක් ඉල්ලා සිටියහ. අගමැතිවරුන් දෙදෙනෙකු සමග ගිවිසුම් කීපයක් (අඩු ගණනේ දෙකක්) තිබුණු අතර ඒ එකක් වත් ක්‍රියාත්මක නොවීය. අවසානයේ බලාපොරොත්තු කඩ වූ දෙමළ නායකයෝ, එක්ව සිටීමෙන් ප්‍රයෝජනයක් නොමැති බවත් එකම විසඳුම වෙනම රාජ්‍යයක් බවත් තීරණය කළහ. 1974 දී, උතුරු නැගෙනහිර දෙමළ ජනතාව නියෝජනය කළ සියලුම ප්‍රධාන දෙමළ පක්ෂ එක සංවිධානයක් යටතට පැමුණුනාහ. ඒ දෙමළ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණය. අනතුරුව 1976 දී යාපනයේ වඩුක්කොඩෙයි හීදී පවත්වන ලද සමුළුවකදී වෙනම රාජ්‍යයක් (Tamil Eelam ) කරා යා යුතු යයි ඔව්හු එකඟතාවයකට පැමිණියහ.
1977 ජුලි 21 දින පැවැත්වූ මැතිවරණයේදි දෙමළ දිස්ත්‍රික්ක සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ ඡන්දය ප්‍රකාශ කළේ දෙමළ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණටයි (TULF). මෙම පක්ෂය ශ්‍රී ලංකාව තුළ දෙමළ ප්‍රදේශ වෙන් විය යුතු බවට විවෘතව කථා කළ පක්ෂය විය. වී.නවරත්නම්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් 'ටැමිලර් සුයට්චි කලහම්' නැතහොත් දෙමළ ස්වපාලන පක්ෂය වැනි පක්ෂද වෙන්වීම අරභයා පක්ෂපාතීව කථා කළ නමුදු එම පක්ෂය පිළි ගැනුණේ නැත. ස්වපාලන සඳහා ඉදිරිපත් වූ එම පක්ෂයට එකද අසුනක්වත් හිමි කර ගැනීමට නොහැකි විය.
අවුරුදු කීපයක් යාපනය ප්‍රදේශයේ යුද්ධ හමුදාවට සහ පොලීසියට විටින් විට පහර දෙනු ලැබිණි. මෙය කරන ලද්දේ ආයුධ සන්නද්ධ දෙමළ තරුණ කණ්ඩායම් විසිනි. මෙම පිරිස ඉතා සුළු සංඛ්‍යාවකි. ප්‍රචණ්ඩකාරී ක්‍රියා මාර්ගයකින් වෙනම රාජ්‍යයක් දිනා ගැනීම ඔවුන්ගේ අරමුණ විය. ද්‍රවිඩ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ සහ සන්නද්ධ සටන් කාමීන් අතර කිසියම් සම්බන්ධයක් තිබෙන බව නව අගමැති ජූනියස් රිචඩ් ජයවර්ධන ඒත්තු ගත්තේය. එමෙන්ම මෙය නීත්‍යානූකූලව මැඩ පැවැත්වීමට ද ඔහුට අවශ්‍ය විය.
කැරැල්ල
කැරැල්ල කෙසේ ආරම්භ වූයේද යන්න පිළිබඳ විවිධ මති මතාන්තර තිබුණේය. පොලිස් නිලධාරීන් පිරිසකට අවසරපත් නොමැතිව කානිවල් බලන්නට යාමට ඉඩදීමක් නිසා එය ආරම්භ විනැයි සමහරෙක් විශ්වාස කළහ. කිහිප දෙනෙක් පිළිගත්හ. කෙසේ වෙතත් පරීක්ෂණවලින් හෙළි වූයේ එය කලින් සූදනම් වී, හොඳින් සැලසුම් කිරීමෙන් අනතුරුව කරන ලද්දක් යන්නයි. 1977 අගෝස්තු 12 දින කැරැල්ල ආරම්භ වූයේ නව රජය බලයට පත් වී මාසයක් ගත වීමටත් කළිණි.
රජයේ ප්‍රතිචාරය
අමිර්තලිංගම් විසින් පාර්ලිමේන්තුවේදී ප්‍රශ්න කරනු ලැබීමෙන් පසු අගමැති ජයවර්ධන කැරැල්ල සම්බන්ධයෙන් ද්‍රවිඩ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ වෙත දෝෂාරෝපණය කළේය.
"වෙනම රාජ්‍යයක් පිහිටු වීමට සූදානම්ය යන ආරංචියට මිනිසුන් කලබල වෙති. කොයි හැටි වෙතත් එවැනි ප්‍රකාශයන් කළ විට පුවත්පත් මගින් ඒවා දිවයින පුරා පතල කරයි. එමෙන්ම ඔබ ප්‍රචණ්ඩකාරී නොවන්නේ යයිද එහෙත් ප්‍රචණ්ඩත්වය ඉදිරියේ නියම වේලාවට පැමිණෙනු ඇතැයි ඔබ කියන විට ශ්‍රී ලංකාවේ සිටින අනෙක් ජනතාව කුමක් කරනු ඇතැයි ඔබ සිතන්නේද. ඔවුන් ප්‍රතිචාර දක්වනු ඇත්තේ කෙසේද? ඔබට යුද්ධය අවශ්‍ය නම් යුද්ධය වේවා. සාමය අවශ්‍ය නම් එය එසේ වේවා ඔවුන් එසේ කියනු ඇත. එය මා කියනා දෙයක් නොවේ. ශ්‍රී ලංකා ජනතාව කියන දෙයකි."
අවසානයේ අගෝස්තු 20 දින රජය ඇඳිරි නීතිය ප්‍රකාශයට පත් කොට කලබල මැඩ පැවැත්වීමට හමුදාව යවන ලදී.
ප්‍රථීඵලය
මෙම කැරලිවලින් අනතුරුව දෙමළ තරුණයින් රැඩිකල්වාදීන් වූහ. ද්‍රවිඩ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ ස්වාධීනත්වය ලබා ගැනීම සඳහා නීතියෙන් සහ ව්‍යවස්ථානුකූල මාර්ගවලින් ගන්නා ක්‍රියා මාර්ග කිසි දිනෙක සාර්ථක නොවන බවත් එකම විසඳුම ආයුධ සන්නද්ධ අරගලය බවත් ඔවුහු තේරුම් ගත්හ.
අව ජලවක
ප්‍රවර්ගය:සිංහල මාස ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර මාසයක අව පක්‍ෂයේ දින
කණදරා වැව
කණදරා වැව, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි වැව කි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:වැව් ප්‍රවර්ගය:මහසෙන් රජ
හොරෙම්හෙබ්
හොරෙම්හෙබ් (ඇතැම්විට හොරෙම්හැබ් හෝ හැරෙම්හැබ් ලෙස උච්චාරණය කෙරේ; අරුත ප්‍රීතිඝෝෂාවට ලක් වන හොරස්) යනු ඊජිප්තුවේ 18වන රාජවංශයේ අවසාන පාරාවෝවරයායි. ඔහු ක්‍රි.පූ. 1319 සිට 1292 අගභාගය දක්වා හෝ හෝ ක්‍රි.පූ. 1306 සිට 1292 ගභාගය දක්වා (ඔහු වර්ෂ 14ක් පාලනය කළ නිසා) දක්වා රාජ්‍ය පාලනය සිදු කළේ ය. ඔහු පෙර සිටි රාජකීය පවුලට සම්බන්ධයක් නොදැක්වූවකු බැවින්, සාමාන්‍ය උපතක් ඇත්තකු වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.