cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ඓතිහාසික සායම් විශ්ලේෂණය
ඉතිහාසය
1976 ඇමරිකානු ද්වී ශතවර්ෂ කාලයේ දී ජාතික පාර්ක් සේවාව හා නව එංගලන්ත කෞතුක ද්‍රව්‍ය සුරක්ෂා කිරීම සඳහා වූ සංගමය වැනි කණ්ඩායම් විසින් පින්තාරු විශ්ලේෂණ ක්ෂේත්‍රයෙහි සංකීර්ණ උත්සාහයන් සිදු කරන ලදී. චිකාගෝහි වෝල්ටර් මැක්‍රෝන් ක්ෂේත්‍රයෙහි වූ ප්‍රවීණයන්ගෙන් අයෙක් වූ අතර 1956 දී අන්වීක්ෂණය සඳහා සම්පූර්ණයෙන්ම යොමු වන ලදී. ඔහුගේ උත්සාහයන් වාස්තු විද්‍යාත්මක නිමාවන්වලින් ඔබ්බට විහිදුණු නමුත් වර්තමානයේ දී අන්වීක්ෂණ ක්ෂේත්‍රය තුළ නියම ස්ථානයක් ලබා ගැනීමට ඉලිනොයිස්, වෙස්ට් මවුන්ට්හි මැක්‍රෝන් ගෲප් සමත් විය. ජාතික පාර්ක් සේවාව තුළ වූ නිරිත දිග ප්‍රාදේශීය ‍ෛඑතිහාසික වාස්තු විද්‍යාඥයෙකු වූ E. බ්ලේන් ක්ලිවර් විසින් පැරණි බොස්ටන් නාවික යාත්‍රාංගනයේ 28 ගොඩනැඟිල්ලේ විද්‍යාගාරයක් තුළ පින්තාරු විශ්ලේෂණය තවදුරටත් දියුණු කරන ලදී. SPNEA හි මෝර්ගන් පිලිප්ස් එම සංවිධානය තුළ වැදගත් භූමිකාවක් රඟ දැක්වීය. සංරක්ෂණ තාක්ෂණය සඳහා වූ සංගමය ජාත්‍යන්තරව, ඔවුන්ගේ භාගික බුලටිනයේ අධ්‍යපනික ලිපි ප්‍රකාශනය සඳහා මූලික ප්‍රභවය ලෙස සේවය කරයි. විද්‍යාත්මක පින්තාරු විශ්ලේෂණයේ උනන්දුව බොස්ටන් විශ්ව විද්‍යාලය, කොලොම්බියා විශ්ව විද්‍යාලය වැනි අධ්‍යාපනික ආයතනවලට ඉක්මනින් පැතිරුණු අතර එහි දී ඓතිහාසික සංරක්ෂණ වැඩසටහනේ අධ්‍යක්ෂකවරයා වූ ෆ්‍රෑන්ක් මටෙරෝ තාක්ෂණික වාස්තු විද්‍යාත්මක සංරක්ෂණයේ අධ්‍යාපනික දර්ශනය මෙහෙයවීම අඛණ්ඩව සිදු කරන ලදී.
වර්තමානයේ පෞද්ගලික අංශය තුළ මැක්‍රෝන් ගෲප් ආයතනයට අමතරව විද්‍යාත්මක පින්තාරු විශ්ලේෂණය සිදු කරන තවත් ආයතන බොහෝමයක් ඇත. වර්තමානයේ දී විශ්ලේෂණය සිදු කරන පුද්ගලයන් දෙදෙනෙක් වන්නේ අයෝවා, ඩෙවන්පොර්ට්හි වාස්තු විද්‍යාත්මක සංරක්ෂකයකු වන ඩේවිඩ් ආබොගස්ට් හා පෙන්සිල්වේනියාවේ ‍ෆ්‍රෑන්ක්වෙල්ෂ්ය. ඔවුන් දෙදෙනාම ඔවුන්ගේ සේවා වෙබ් අඩවි හරහා විස්තර කරනු ලබයි.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Historic_paint_analysis
සුපිරි බලවතා
ගීතයන්
ගීත ප්‍රබන්ධය - ප්‍රේමකීර්ති ද අල්විස්, බෙනඩික් ප්‍රනාන්දු, හේමසිරි හල්පිට
කඩවත
කඩවත යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ කොළඹ උප නගරයක් වන අතර ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි නාගරික ප්‍රදේශයකි. කොළඹ අග නගරයේ සිට කි.මී. 16 පමණ දුරින් A1 මාර්ගයේ කඩවත ප්‍රදේශය පිහිටා ඇත. කඩවත ප්‍රධාන වශයෙන් මහර ප්‍රාදේශීය සභාව මගින් පාලනය වන අතර සුළු කොටසක් බියගම ප්‍රාදේශීය සභාව මගින් පාලනය වේ.
ඓතිහාසික පසුබිම
කඩවත යන වචනයේ තේරුම Gurad-Post යනුවෙන් සිංහල ඉංග්‍රිසි ශබ්දකෝෂයේ සදහන් වෙයි Guard-Post යන්නෙහි තේරුම ආරක්ෂක කණුව යන්නයි. ඉහත සදහන් ආකරයට පැරැන්නන් පවසන්නේ කඩවත නගරය කොළඹ හා වෙනත් ප්‍රදේශ හා විවිද දිශාවලට යෑමට තිබුනු දොරටුවක් යන්නයි. මීට වසර දහයකට පහලවකට පෙර කඩවත රාගම පාර යට උමං මාර්ගයේ යම් ස්ථානයක අදාල කඩුල්ල තිබුනායැයි සැලකේ. එය මැණික් හා රන් වලින් නිම වී තිබුණු අතර එය නිදන් මක්කොල්ලකරුවන් විසින් සොරාගත් බව පැවසේ. ඊට වසර කිහිපයකට කලින් කඩුල්ල තියනාවායැයි සිතු තැනට සොරෙකු විසින් උමං මාරයක් හාර එය සොරා ගැනීමට තැත්කල අවස්ථාවක් පිලිබඳව එවකට සිටි වැඩිහිටියන් විස්තරාත්මකව පවසයි.
ක්‍රිස්ටදෙල්ෆියන්
ක්‍රිස්ටදෙල්ෆියන්  (Christadelphians, ක්රිස්තුස් වහන්සේ) ක්රිස්තියානි ප්රජාව වේ. 1848 දී ස්ථාපිත කරන. අද: 60,000 සාමාජිකයන්. රටවල් 120..
ක‍්‍රිස්ටඩෙල්ෆියානුවන් යනු (ජේසුස්වහන්සේගේ සහෝදර සහෝදරියන් යන තේරුම සහිත) 1848 දී පිහිටවූ කි‍්‍රස්තියානි ප‍්‍රජාවකි.අදවන විට ඔවුනට රටවල් 120ක් තුල සාමාජිකයින් 60,000 ක් සිටී.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිස්තියානි ආගම
රෝයි ද සිල්වා
ආර්ය ශ්‍රී ඨකුරාර්ත දේවාදිත්‍ය බණ්ඩාර ගර්දියවසම් ලිඳමුලගේ රෝයි ඇලෝශියස් ෆීලික්ස් ද සිල්වා (දෙමළ: ஆரயா இ தகுரார்த தேவாதித்ய பள்டார கர்தியவசம் லிதமுளகே ரோயீ அலோசியச் பீளிக்ச் த சில்வா) හෙවත් රෝයි ද සිල්වා මොහු "මාස්ටර් බ්ලාස්ට්" යන විරුදාවලි ලබන ශ්‍රී ලාංකීය "බොක්ස් ඔෆිස්" අධ්‍යක්ෂවරයෙකි.1964දී පී.නීලකන්ටන් විසින් සිනමාවට හඳුන්වා දුන් මොහු දක්ෂ රංගන ශිල්පියෙකුද වේ.
පෙර අවධිය
1937 අගෝස්තු 30 දින උපත ලැබූ රෝයි 1970 දී සුමනා අමරසිංහ සමඟ විවාහ විය. ඔවුන් හට දරුවන් දෙදෙනෙකි.
සිනමාව
තම පළමු චිත්‍රපටයෙන්ම "ආධුනික" බව අභිභවා යෑමට සුජාගේ රහස චිත්‍රපටයෙන් රෝයි ද සිල්වාට හැකි විය. චිත්‍රපට 100කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකට තම රංගන දායකත්වය ලබා දෙමින් අවුරුදු විසිපහකට ආසන්න කාලයක් එක දිගටම සිංහල සිනමාවේ කතා නායකයෙක් වීමට ඔහුට හැකි විය. දකුණු ඉන්දීය අධ්‍යක්ෂවරුන්, දකුණු ඉන්දීය සිනමා කතා පුවත් සිංහල රිදී තිරයට අනුවර්තනය කිරීම රෝයි ද සිල්වාට වාසනාව ගෙන එන්නට හේතු තුනක් බලපෑවේය. පළමුවැන්න ඉන්දීය හැඩතල සහිත කඩවසම් රුවක් හිමි වීමය. දෙවැන්න දකුණු ඉන්දීය අධ්‍යක්ෂවරුන් එවකට සිංහල චිත්‍රපට තැනීම ආරම්භ කිරීමය. තුන්වැනි භාග්‍ය වන්නේ රෝයි චතුර ලෙස දෙමළ භාෂාව හැසිරවීමය.
රෝයි රඟපෑ අතිශය ජනප්‍රියත්වයට පාත්‍ර වූ "සුජීවා" චිත්‍රපටය තිරගත වීමත් සමඟම ඊට සතියකට පෙර සිට තිරගතවෙමින් තිබූ ගාමිණී ෆොන්සේකාගේ "එදත් සූරයා අදත් සූරයා" චිත්‍රපටයේ දෙවැනි සහ තුන්වැනි සති අන්තවල ආදායම බිදවැටුණි.
රෝයිගේ උපරිම ඵල නෙළාගත් අධ්‍යක්ෂවරුන් අතර ජෝ දේව් ආනන්ද්, මරියදාසන්, එම්.එස්. ආනන්දන්, ජෝ සුගන්ධා, කේ. වෙන්කට්, රොබින් තම්පෝ, ලෙනින් මොරායස්, කිංස්ලි රාජපක්ෂ, තිමති වීරරත්න සහ සිරිල් පී. අබේරත්න වැනි අයයි. ඕනෑම දීර්ඝ දෙබස් සහිත පිටුවල අඩංගු දෙබස් මතක තබා ගැනීමෙහි ශක්තියක් තිබිණ. එවැනිම ආකාරයේ නළුවෙකු වූ රවින්ද්‍ර රන්දෙණියද ඔහුගේ කුලුපග මිතුරෙකි.
ඔහුගේ සිනමාපට ප්‍රශස්ත තලයේ, හාස්‍ය තලයේ විවිධ තේමාවන් යටතේ චිත්‍රපට නිර්මාණය කරන අධ්‍යක්ෂවරයෙකි. ජනප්‍රිය නළුවකු වශයෙන් ඔහු ලැබූ ජනතා ප්‍රසාදයට වඩා චිත්‍රපට නිර්මාණකරුවකු වශයෙන් ඔහු අද ලබන කීර්තියත්, ප්‍රේක්ෂක ප්‍රතිචාරයත් විශේෂයෙන් ඔහු ලබන තෘප්තියත් අති විශාලය. එඩී ජයමාන්න, රුක්මණී දේවි, ගාමිණී ෆොන්සේකා, ජෝ අබේවික්‍රම, විජය කුමාරතුංග, රවින්ද්‍ර රන්දෙණිය, එච්.ආර්. ජෝතිපාල, සුමනා අමරසිංහ, බන්දු සමරසිංහ, ටෙනිසන් කුරේ මෙන්ම නව පරපුරේ නළු නිළියන් ගණනාවක් අධ්‍යක්ෂණය කිරීමට රෝයි ද සිල්වා හට හැකි විය. පෙර සැලසුමෙන්, අඩු දින ගණනකින් භාෂා ත්‍රිත්වයෙන්ම චිත්‍රපට නිම කිරීමේ දක්ෂතාව ඔහු සතුව ඇත. වැරැදි අවම කරගනිමින් අඩු දළ සේයා පට ප්‍රමාණයකින් රූප ගත කළ හැකි අධ්‍යක්ෂවරයකු වීම ඔහුගෙර් විශේෂත්වයකි.
රංගනය, අධ්‍යක්ෂණය, තිර රචනය, නිෂ්පාදනය වැනි සිනමාවේ විවිධ පැතිකඩ නියෝජනය කළ රෝයි චිත්‍රපට පසුබිම් ගීත ගායනයටද සම්බන්ද විය. "ටොම් පචයා" චිත්‍රපටයට "අහසට බයේද, පොළොවට බයේද" සහ "මිනිසුන් අතර මිනිහෙක්" චිත්‍රපටයේ "ලෝකෙම ඇත්තේ අපිට තමා විනෝද නොවුණොත් නොමැත සමා" යන ගීත ෆ්‍රෙඩී සිල්වා සමඟ ගායනා කළේය.
බාහිර ලිපි
IMDb Link Nfc Link
ප්‍රවර්ගය:1937 උපත්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
මින්නේරිය මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය
මින්නේරිය මැතිවරණ කොට්ඨාශය මාර්තු 1960 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර ශ්‍රී ලංකාවෙහි මැතිවරණ කොට්ඨාශයක් විය. මෙම දිස්ත්‍රිකය නම් කරන ලද්දේ උතුරු මැද පළාතේ අනුරාධපුර දිස්ත්‍රිකයේ මින්නේරිය නගරය අනුව යමිනි. 1978 ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත් කර ගැනීම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වා දෙන ලදී. පවතින ප්‍රධාන වශයෙන් තනි-මන්ත්‍රී මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක 22 ක් ආදේශ කරන ලදී. සමානුපාතික නියෝජන ක්‍රමය යටතේ ප්‍රථම වරට පැවැත්වූ 1989 මහ මැතිවරණයේදී මින්නේරිය මැතිවරණ කොට්ඨාසය අනුරාධපුර බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී, බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසයේ ඡන්ද කොට්ඨාසයක් ලෙස දිගටම පවතී.
1960 (ජූලි) පාර්ලිමේන්තු මහ මැතිවරණය
1960 ජූලි 20 දින පැවති 5 වැනි පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේ ප්‍රතිඵල:
1970 පාර්ලිමේන්තු මහ මැතිවරණය
1970 මැයි 27 දින පැවති 7 වැනි පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේ ප්‍රතිඵල:
1977 පාර්ලිමේන්තු මහ මැතිවරණය
1977 ජූලි 21 දින පැවති 8 වැනි පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේ ප්‍රතිඵල:
මහපොළ
මහපොළ යනු ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල සිසුන් වෙත පිරිනමනු ලබන ශිෂ්‍යාධාර වැඩපිළිවෙලක් වේ. ලලිත් ඇතුලත්මුදලි මහතා මෙම ශිෂ්‍යාධාර සංකල්පයේ නිර්මාතෘවරයා ලෙස සැළකේ.
ඉතිහාසය
1981 ඔක්තෝම්බර් 6වන දිනදී පාර්ලිමේන්තුවට මහපොළ උසස් අධ්‍යාපන ශිෂ්‍යත්ව භාරකාර අරමුදල පනත් කෙටුම්පත ඉදිරිපත් කොට එය සම්මත කර ගැනීමට ලලිත් ඇතුලත්මුදලි මහතා මූලිකත්වය ගන්නා ලදී. මේ අනූව අරඹන ලද පළමු මහපොළ වාරිකය රුපියල් 300ක් වූ බව පැවසෙයි.
ශ්‍රී ලංකා ජාතික ගීය
ඉතිහාසය
ශ්‍රී ලංකාවට ජාතික ගීයක අවශ්‍යතාවය මතුවූයේ 1815 දී සමස්ත ලංකාවම බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයට නතු වීමෙන් පසුවය. බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ ආභාෂයට අනුව එකල ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ගීය වූයේ බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික ගීයයි. නමුත් අධිරාජ්‍යවාදී ග්‍රහණයෙන් මිදුණු පසු ශ්‍රී ලංකාවේ අනන්‍යතාව සුරකින ශ්‍රී ලංකාවටම ආවේණික වූ ජාතික ගීයක් නිර්මාණය කිරීමේ අවශ්‍යතාවය දැඩිව පැන නැඟුණි. මෙය මතුවූයේ විසිවන සියවසේ හතරවන දශකයේ දී ය. මේනිසා 1948 ජනවාරි 31 වැනි දින ජාතික ගීයක් තෝරා ගැනීමේ තරඟයක් පවත්වන ලදී. ඒ සඳහා එකල අධ්‍යාපන ඇමතිව සිටි ආචාර්ය සී. ඩබ්ලිව්. ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර මහතා, ටිබෙට් ජාතික ඇස් මහින්ද හිමි, ඇම්. ජේ. පෙරේරා යන මහත්වරුද ගීත ඉදිරිපත් කළහ. ආනන්ද සමරකෝන් මහතා වෙනුවෙන් එම මහතාගේ මැතිණිය කැරලයින් ද සිල්වා මහත්මිය ද, " නමෝ නමෝ මාතා " ගීතය ඉදිරිපත් කළාය. සී. ඩබ්ලිව්. ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර මහතා ඉදිරිපත් කර තිබුණේ " සිරිලක මාතා නමදිමු සැමදා " ගීතයයි. අවසානයේදී එම විනිසුරු මඬුල්ලේම සිටි පී. බී. ඉංගසින්හ නොතාරිස් රාළහාමි රචනා කළ එහිම විනිසුරුවරයෙකුව ක්‍රියා කළ ලයනල් එදිරිසිංහ මහතා සංගීතවත් කළ " ශ්‍රී ලංකා මාතා පාලා යස මහිමා ජය ජය " ගීතය තරඟයෙන් ප්‍රමුඛස්ථානය ගත්තේ විවේචන රැසකට භාජනය වෙමිනි. 1948 පෙබරවාරි 4 වැනි දින පැවති පළමු නිදහස් උත්සවයේ දී ගායනා කරනු ලැබුයේ මෙම ගීතයයි.නමුත් දෙවන නිදහස් දිනයේදී ගායනා කරනු ලැබුයේ " නමෝ නමෝ මාතා" යන ආනන්ද සමරකෝන් ශූරීන්ගේ ගීතයයි. 1950 අප්‍රේල් මස මුදල් ඇමති ජේ. ආර්. ජයවර්ධන මැතිතුමා විසින් ඇමති මණ්ඩලයට සංදේශයක් ඉදිරිපත් කිරීමෙන් 1951 නොවැම්බර් 22 වැනි දින නිළ ජාතික ගීය ලෙස " නමෝ නමෝ මාතා " ගීය ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණි.
මෙහිදී ආනන්ද සමරකෝන් මහතා පිළිබඳ තරමක් දත යුතු මනාය. 1911 ජනවාරි 13 වැනි දින උපත ලද මොහු මුල් කාලයේ හැඳින්වූයේ ජෝර්ජ් සමරකෝන් ලෙසය. සංගීතයට උපන් හපනෙක් විය. අධ්‍යාපනය නිමවා කෝට්ටේ ක්‍රිස්තියානි විදුහලේ චිත්‍ර කලා ගුරුවරයා ලෙස 23 විය තෙක් සේවය කොට 1936 දී ඉන්දියාව බලා ගියේ චිත්‍ර කර්‍මය හා සංගීතය ඉගැනීමටය. වසර 05 ක දැනුම මාස 06 කින් නිමවා එන විට ඔහු ආනන්ද සමරකෝන් ලෙස නම වෙනස් කළේය. 1939 දී ගීත ගායනයට යොමු වූ මෙම ශූරීන් වැඩිමනක් ගැයූ ගීතවල පදමාලාව, තනුව, ස්වතන්ත්‍ර නිර්මාණ විය. එකල උපදේශාත්මක ගීත, ආගමික ගීත ආකෘතීන්ගෙන් මිදී ප්‍රේම ගීත ගායන‍ය‍ට මොහු පුරෝගාමීත්වය සැපයීය. ඒ අනුව මෙම 1948 දී පැවති තරඟයේදී ඉදිරිපත් කළ " නමෝ‍ නමෝ මාතා " ගීය ප්‍රථමයෙන් ගායනා කොට ඇත්තේ එච්. එම්. වී. තැටියකටය.
" නමෝ නමෝ මාතා" ගීය ජාතික ගීය ලෙස පිළිගැනීම එතරම් සුමට කාර්යයක් නොවිණි. ඊට එරෙහිව වාද විවාද චෝදනා පමණක් නොව ඒවාට රුකුල් සපයන චෝදනා සනාථ කරන සාක්ෂීන්ද මැවෙන්න‍ට විය.
* එහි "න" අක්ෂරය අපාය අක්ෂරයක් වීම.
* ආරම්භක ගණය අනිටු ගණයක් වීම.
* භක්ති රසය ජනනය වීම.
ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ගීය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික වස්තූන්
සුමාත්‍රා
සුමාත්‍රා යනු බටහිර ඉන්දුනීසියාවේ පිහිටි දූපතකි. මෙය ඉන්දුනීසියාවට සම්පූර්ණයෙන්ම අයිති දූපත් අතරින් විශාලතම දූපත ද (මීට වඩා විශාල බෝර්නියෝ සහ නව ගිනියා දූපත් ඉන්දුනීසියාව සහ තවත් රටවල් අතර බෙදී පවතී), ලෝකයෙන් 6 වැනියට විශාලතම දූපත ද වෙයි. සුමාත්‍රාවේ විශාලතම නගරය මේඩාන් වෙයි.
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දුනීසියාව
චිෂී උත්සවය
චිෂී නිවාඩු දිනය, චිචෝ නිවාඩු දිනය ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, යනු චීන නිවාඩු දිනයක් වන අතර,  චීන පුරාණෝක්තිවේදය ප්‍රකාර වාර්ෂිකව සිදුවන ගොපල්ලාගේ සහ පෙහෙකාර ලියගේ හමුවීම එදිනදී සැමරෙයි. එය සිදුවන්නේ චීන දිනදසුන අනුව 7වන චන්ද්‍ර මාසයේ සක්වන දිනයෙහිදීය. එය සමහරවිටෙක, ද්වී සත්වන උත්සවය ලෙසින්ද, චීන වැලන්ටයින් දිනය ලෙසින්ද, නැතිනම් පොල්කිචි නිවාඩු දිනය ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි. එය වැදගත් නිවාඩු දිනයක් වන්නේ, විශේෂයෙන්ම තරුණ ගැහැණු ලමයින්ටය.
සාන්තුවරු
කතෝලික දහමට අනුව ස්වර්ගයේ සිටිනා ඕනෑම කෙනෙකු "සාන්තුවරයෙකු" ලෙස හැඳින්වේ.
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ නවසීලන්ත තරග සංචාරය 2005-06
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 2005-06 සමයේ ක්‍රිකට් තරඟ සඳහා නවසීලන්තයේ සංචාරයක නිරත විය. ශ්‍රී ලංකාව 2004 දෙසැම්බර් 26 වැනි දින සිය සංචාරය ආරම්භ කරමින් 2004-05 තරග වාරයේදී එක්දින ජාත්‍යන්තර තරග පහක් සහ ටෙස්ට් තරග තුනකට ක්‍රීඩා කිරීමට නියමිතව තිබූ නමුත් 2004 ඉන්දීය සාගර භූමිකම්පාව හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකා දූපතට දැඩි ලෙස බලපෑවේය. පළමු එක්දින ජාත්‍යන්තර තරගයෙන් පසු ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම සිය මව්බිම බලා පිටත් විය. ටෙස්ට් තරග අප්‍රේල් මාසයට නැවත සැලසුම් කරන ලද අතර ඉතිරි එක්දින තරග හතර 2005 දෙසැම්බර් 31 සහ 2006 ජනවාරි 8 අතර පැවැත්විණි.
1 වන එදිජා තරගය
තරගමාලාවේ පළමු තරගය කඩුලු 7කින් ජය ගැනීමට නවසීලන්ත කණ්ඩායම සමත් වූයේ තවත් ඕවර 17ක් ඉතිරිව තිබියදීම. කෙසේ වෙතත් මෙම තරගයෙන් පසුව නවසීලන්තය සහ ශ්‍රී ලංකා වේලා කලාපය අතර වෙනස හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු අග්නිදිග ආසියාතික රටවලට එදිනම උදෑසන පැමිණි සුනාමි ව්‍යසනය හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම තරගමාලාව අතරමග දමා පිටත් විය. ටෙස්ට් තරඟාවලිය අප්‍රේල් දක්වා කල් තැබුණි. ශ්‍රී ලංකා සහ නවසීලන්ත ක්‍රිකට් පාලක මණ්ඩල විසින් 2005-06 වාරය සඳහා එක්දින තරඟමාලාව නැවත කාලසටහන්ගත කරන ලදී.
සංචිත
ඇන්ඩ්‍රේ ඇඩම්ස් මුලින් තෝරා ගනු ලැබූ නමුත් මාලාව ආරම්භ වීමට පෙර ඔහුගේ දකුණු අතේ අස්ථියක් කැඩී ගිය අතර ඔහු වෙනුවට ෆ්‍රෑන්ක්ලින් පත් විය.
ෆ්ලෙමින්ග් පළමු එක්දින ජාත්‍යන්තර තරගයෙන් ඉවත් වූයේ තම පළමු දරුවාගේ උපතේදී තම බිරිඳ සමඟ සිටීමටය. පළමු තරගයේ දී විටෝරි නායකත්වය දැරූ අතර, මුලින් ඉවත් කිරීමෙන් පසුව ආස්ටල් වෙනුවට ආදේශකයක් ලෙස තෝරා ගන්නා ලදී.
තුන්වැනි එක්දින තරගයට පෙර මිල්ස් සහ ඕරම් ආබාධයක් හේතුවෙන් ඉවත් විය. මාටින් සහ ෆ්‍රෑන්ක්ලින් ඔවුන් වෙනුවට ආදේශ කළ අතර, නැවත පැමිණෙන ෆ්ලෙමින් සඳහා ඇස්ට්ල් ඉවත් කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, ඇස්ට්ල් සිව්වන එක්දින තරගය ක්‍රීඩා කළේය. ෆ්ද් ඩ්ශ්ඩ්
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:Pages with unreviewed translations ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් - ශ්‍රී ලංකාව
කේම්බ්‍රිජ් විශ්වවිද්‍යාලය
කේම්බ්‍රිජ් විශ්වවිද්‍යාලය යනු එන්ගලන්තයේ පිහිටි විශ්වවිද්‍යාලයකි. එය 1209 වසරේ දී ආරම්භ වී ඇත.
රාජකීය – තෝමස් මහා ක්‍රිකට් තරගය
රෝයල් - තෝමියන් යනු කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලය සහ ගල්කිස්ස ශාන්ත තෝමස් විදුහල අතර පැවැත්වෙන වාර්ෂික ක්‍රිකට් තරඟා වලියයි. (රාජකීය විද්‍යාලය - කිසිදු ආගමකට අයත් නොවන රජයේ පාලනය යටතේ පවතින්නකි. සිසුන් ප්‍රමාණය 7000 ක් පමණ වේ. ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලය පෞද්ගලික ඇංග්ලිකන් ක්‍රිස්තියානි පාසලකි. 4500 ක් පමණ පිරිමි සිසුන් සිටිති.) මෙම තරඟාවලිය ලෝකයේ, මෙතෙක් නොකඩවා, බාධාවක් නොමැතිව කෙරෙන, දිගු කාළයක් පැවති ලෝකයේ දෙවැනි තරඟය ලෙස හැඳින්වෙන අතර 'අලු බඳුන' තරඟා වලියටද වඩා පැරණි, අවුරුදු 143 ක් එක දිගට පැවති තරඟයක් ලෙසද හැඳින්වේ. මුල්ම තරඟය 1879 දී ඇරඹුනේ කොළඹ ඇකඩමිය හා ශාන්ත තෝමස් කොලීජිය අතරයි. මෙයට ගුරුවරු මෙන්ම ශිෂ්‍යයෝද සහභාගී වී ඇත. 1880 සිට ඉදිරියට අවසර දෙන ලද්දේ පාසැල් සිසුන්ට පමණි. දින 3 කට වඩා පැවැත්වෙන එකම පාසැල් ක්‍රිකට් තරඟය මෙයයි.
ත්‍යාග
මෙම තරඟය පැවැත්වෙන්නේ 'ජාතියේ පියා' නම් විරුදා වලිය ලත් ඩි.ඇස්.සේනානායක අනුස්මරණ පළිහ සඳහාය. නිදහස් ලංකාවේ පළමු අග්‍රාමාත්‍ය වරයා වශයෙන් පත් වූ අතිගරු ඩි.ඇස්.සේනානායක අහම්බෙන් මෙන් 1901 දී සහ 1902 දී ශාන්ත තෝමස් තොප්පිය පැලැන්දේය. මෙම පලිහ පළමු වරට ප්‍රදානය කළේ 1928 දීය.
වාතාවරනය
thumb|තෝමස් ධජය 129 වෙනි තරඟාවලියේදී.
'නිල් මහ සටන' (Battle of the blues) නමින් වූ තරඟාවලිය උත්සවශ්‍රීයෙන් ඇළලෙයි. අලංකාර කුඩාරම්, කොඩි වලින්ද, බයිලා ගායන හා නැටුම් කණ්ඩායම් වලින්ද යුක්තය. මෙම කණ්ඩායම් නගරයේ විදී පුරාද, ක්‍රීඩාංගනයේද ක්‍රීඩාව පැවැත්වෙන දිනයේද ඊට පෙරාතුවද දැක ගත හැක. තරඟය බ්‍රහස්පතින්දා, සිකුරාදා සහ සෙනසුරාදා දිනවල පැවැත්වේ. සාම්ප්‍රදායිකව තරඟය පැවැත්වෙන දින වල පාසැල් වසනු ලැබේ. ඒ සිසුනට තරඟ සඳහා සහභාගී වීමට හැකි වනු පිණිසය, තරඟයට පළමු දිනයේ පාසැල් දෙකේම ළමයි නගරය පුරා පාපැදි වලින් සංචාරය කරති. ඊට සංගීත කණ්ඩායම් ද ඇතුලත්ය. මෙම පෙරහැර අලංකාර ලෙස සරසා ඇත. මේවා කරන්නේ තම තමන්ගේ කණ්ඩායමට සහයෝගය දැක්වීම පිණිසය. කැපී පෙනෙන දෙයක් වන්නේ රාජකීයයන්ගේ සිරිත අනුව ශාන්ත තෝමස් ධජයෙන් වැසුනු මිනී පෙට්ටියක් ඉහත කී පාපැදි පෙරහැරේ ගෙන යාමය. තරඟ පැවැත්වෙන දින වල ගීත ගායනා කරන කණ්ඩායම් මෝටර් රථවල පුරවා ගෙන වේගයෙන් වීථි සංචාරය කරනු දැකීම සුලභ දර්ශනයකි. තරමක් නිර්භීත අධාර කරුවෝ ශිෂ්‍යාවන්ගේ පාසැල් වලට පැන ගීත ගයති. රළු ලෙස හැසිරෙති. මෙවැනි ක්‍රියා පාසැලේ ප්‍රධානින්ගේ අප්‍රසාදයට හේතුවේ. සමහර විට ආරක්ෂාව සඳහා පොලීසියද කැඳවනු ලැබේ. බාල මහලු, පිරිමි,ගැහැණු පමණක් නොව පාසැල් වලට සම්බන්ධයක් නැති අය පවා මෙම තරඟාවලිය එන තෙක් පුල පුලා බලා සිටිති. තරඟයෙන් ආශ්වාදයක් විඳිති. මෙය එක් සිද්ධියකට වඩා ආදී ශිෂ්‍යයින්ට සහ වර්ථමාන ශිෂ්‍යයින්ට එකතු වී විනෝද වීමට ලැබෙන අවස්ථාවකි. 70, 80 වයස් වල පසුවන ආදී ශිෂ්‍යයින්ද මෙම තරඟ වලට පැමිණ තමන්ගේ අතීතය සමරා පැරණි මිතුරන් හමු වී විනෝද වෙති. විදේශගත වූ බොහෝ දෙනාද ආපසු ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණිමට මෙම කාලය තෝරා ගන්නේ "රෝයි - තෝ" තරඟය නැරඹීමටයි.
ගොනාගොල්ල විහාරය
ගොනාගොල්ල විහාරය (පුංචි සීගිරිය) ශ්‍රී ලංකාවේ අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ වැවගම්පත්තුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයට අයත් කොත්මලේ ඔය ජනපදය ප්‍රදේශයේ පිහිටි පුරාණ විහාරස්ථානයක් වේ. විහාරය අම්පාර ගොනාගොල්ල පාරේ කොහොඹාන හංදියෙන් නැගෙනහිරට හැරී සැතපුම් තුනක් පමණ ගිය විට හමුවේ.
පැරණි සිතුවම්
විහාර පරිශ්‍රයෙහි වූ ගල්පර අතර කුඩා ගල් ලෙන් දෙකක් පවතී. එක් ගල් ලෙනක බටහිරින් යොදන ලද බදාම තට්ටුවක් මත පැරණි චිත්‍ර ඇඳ ඇත. ඇඳ ඇති සිතුවමෙහි නළඟනකගේ හා පුරුෂයකුගේ රූප සටහන් වේ. එම සිතුවම් රතු, කහ, කොළ, සුදු වර්ණයන් උපයෝගී කරගනිමින් ඇඳ තිබේ.
නටඹුන්
විහාරයේ සිතුවම් ලෙනට ආසන්නව පොකුණු දෙකක හා දාගැබක අවශේෂ දැකගත හැකිවේ. මීට අමතරව ගිරි ලිපි කිහිපයක්ද විහාරය තුල ස්ථාපිතය.
ගොනාගොල්ල ගිරි ලිපි
විහාරයේ ස්ථාන දෙකක ගල් පර්වතයන්හී කොටා ඇති ගිරි ලිපි දැක ගත හැකිවේ. මීට අමතරව ලෙන්හීද කටාරම් සහිත කොටස්හී පැරණි අක්ෂර වේ.
ගිරි ලිපි 1
මෙම ගිරි ලිපි ක්‍රිස්තු වර්ෂ 3-4 සියවස් වලට අයත් වන අතර, අපර බ්‍රාහ්මී අක්ෂරයන්ගෙන් හා පුරාණ සිංහල භාෂාවෙන් නිර්මිත වේ.
ගිරි ලිපි 2
මෙම ගිරි ලිපි ක්‍රිස්තු වර්ෂ 3-4 සියවස් වලට අයත් වන අතර, පරිවර්ථිත බ්‍රාහ්මී අක්ෂරයන්ගෙන් හා පුරාණ සිංහල භාෂාවෙන් නිර්මිත වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන ප්‍රවර්ගය:අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
නාගරික පුරා විද්‍යාව
නාගරික පුරා විද්‍යාව යනු පුරා විද්‍යාවේ උප ක්ෂේත්‍රයක් වන අතර මෙම ක්ෂේත්‍රය දිගු කාලයක් තිස්සේ මිනිසුන් වාසය කළ නඟරයන් ආශ්‍රිතව හමුවන අතීත ද්‍රව්‍ය සම්බන්ධයෙන් විශේෂිත වූවකි. බොහෝ විට මෙවන් දිගු කාලීන මානව වාසස්ථානයන් ආශ්‍රිතව අතීතය සම්බන්ධව තොරතුරු රාශියක් සොයා ගැනීමේ හැකියාව පවතී.
මිනිසුන් තම ජීවිත කාලය පුරාම අපද්‍රව්‍ය. ඉවතලීම සිදු කරයි. මිනිසුන් විශාල ප්‍රමාණයක් රාශිගතව වාසය කරන ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව මෙසේ අපද්‍රව්‍ය විශාල වශයෙන් එක් රැස් වීම සිදු වේ. මෙවන් අපද්‍රව්‍ය අතරට මල ද්‍රව්‍යද, මුළුතැන්ගෙයින් ඉවතලන අපද්‍රව්‍ය, කැඩී බිඳී ගිය ද්‍රව්‍ය. ආදී වශයෙන් විශාල ද්‍රව්‍ය පරාසයක් අයත් වේ. මෙම අපද්‍රව්‍ය සියල්ල බැහැර කළ යුතු වන අතර සුළු මිනිසුන් පිරිසක් සඳහා මෙම අවශ්‍යතාවය ප්‍රදේශීයව සපුරාගත හැකි ‍‍වේ. කෙසේ නමුත් සෞඛ්‍යම ගැටළු මතු නොවන අයුරින් මෙසේ ප්‍රාදේශීයව අපද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීම කළ හැකි වන්නේ සීමිත ජන සංඛ්‍යාවක් වාසය කරන අවස්ථාවන්හි දී පමණි. අදින් වසර 5000කට පමණ ඈත අතීතයේ පටන් මිනිසුන් විශාල සංඛ්යා වන් වශයෙන් එක්ව වාසය කිරීම ආරම්භ කිරීමත් සමඟ මෙසේ ප්‍රාදේශීයව අපද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීමේ ක්‍රම, ක්‍රමයෙන් ප්‍රායෝගික ‍නොවන තත්වයට පත් විය. මේ හේතුවෙන් මෙවැනි විශාල ජනාවාස ප්‍රදේශයන් වෙත ද්‍රව්‍යක විශාල වශයෙන් ගෙන ඒම සිදු වූ නමුත් ඒවා එම ප්‍රදේශවලින් බැහැරට ගෙන යාම සිදු නොවූ තරම්ය.
19 වන සියවසේ ක්‍රමානුකූල ලෙස අපද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීම ක්ර මවේද නඟරාශ්‍රිත ප්‍රදේශයන්හි ප්‍රචලිත වීමට ප්‍රථම බොහෝ විට මිනිසුන් අපද්‍රව්‍ය තම නිවසින් බැහැරට විසි කිරීම හෝ තම ඉඩමේ වල දැමීම සිදු කරන ලදී. නඟර ‍සැලසුම්කරණ නීති හඳුන්වාදීමට ප්‍රථම මෙවැනි ජනාවාස ආශ්‍රිතව නිවාස කඩා වැටීම ඉතා සාමාන්‍ය සිදු වීමක් වූ අතර එවන් අවස්ථාවල දී එම නිවාස හිමිකරුවන් බොහෝ විට කඩා වැටුණු නිවසින් තවදුරටත් ‍ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි ද්‍රව්‍ය වෙන් කොට ගෙන ඒවා ඇසුරින් කඩා වැටුණු නිවස මතම නව නිවස ගොඩනැඟීම සිදු කරන ලදී.
මෙම ගොඩනැගීම් ක්‍රමවේදය හේතුවෙන් යම් තරමක හෝ ‍ඉතිහාසයක් පවතින මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ මානව ජනාවාසයක් පවා ගොඩනැඟී ඇත්තේ අතීතයේ කඩා වැටුණු සහ කඩා දමන ලද ගොඩනැඟිලි සමූහයක අවශේෂයන් මත වේ. මේ හේතුවෙන් මෙවන් ජනාවාස මුල් භූමි මට්ටමින් ඉහලට එසවුණු ‍ස්වභාවයක් පෙන්වන අතර ඒවා ‍එසේ ඉහලට එසවීමට හේතු වනුයේ ඒවාට යටින් තැන්පත්ව පවතින පුරා විද්‍යාත්මක අවශේෂයන් වේ. මෙම තත්වය වඩාත් පැහැදිලිව දැකගත හැකි වනුයේ නියර් ඊස්ට්හි පිහිටි ටෙල් වැනි පුරා විද්‍යාත්මක ස්ථානයන් ආශ්‍රිතව වේ. මෙහි දී වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ මිනිසුන් වාසය කළ ප්‍රදේශ අවට බිම් මට්ටමින් මීටර් ගණනාවක් ඉහලට එස‍වී තිබෙනු නිරීක්ෂණය කළ හැක.
මධ්‍යම යු‍ගයේ යුරෝපයේ පැවති ආකාරයෙන් බැම්මක් මඟින් වට කරන ලද ජනාවාසයන් හි දී ඒවා වටා පිහිටි බැම්ම මඟින් අපද්‍රව්‍ය ඉවතට යෑම වැළැක්වීම මඟින් මෙම ක්‍රියාවලිය වඩාත් වේගවත් කිරීම සිදු විය. ‍
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Urban_archaeology
ප්‍රවර්ගය:පුරාවිද්‍යාව
ඒ. ඊ. සිල්වා
ඇන්තනි එමානුවෙල් සිල්වා (මිය ගියේ 2002 සැප්තැම්බර් 14) ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ දේශපාලනඥයෙක් සහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකි.
සිල්වා 1989 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයට ඊළාම් මහජන විප්ලවවාදී විමුක්ති පෙරමුණේ අපේක්ෂකයෙකු ලෙස වන්නි දිස්ත්‍රික්කයට ඉදිරිපත් වී පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් විය. පසුව ඔහු පැරාමිලිටරි ඊළාම් මහජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂයට එකතු විය. ඔහු 2001 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයට වන්නි දිස්ත්‍රික්කයේ ඊපීඩීපී අපේක්ෂකයෙකු ලෙස තරඟ කළ නමුත් තේරී පත්වීමට අසමත් විය.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:2002 මරණ ප්‍රවර්ගය:Year of birth missing
බ්‍රහ්ම
බ්‍රහ්ම (සංස්කෘත: ब्रह्मा, IAST: Brahmā) හින්දු ත්‍රීමූර්තියට අයත් එක් දෙවියෙකි. හෙතෙම ලෝක නිර්මාතෘ ද වේ. ත්‍රීමූර්තියට අයත් අනෙකුත් දෙවිවරුන් වනුයේ විෂ්ණු සහ ශිව ය.
මෙහි දැක්වෙන බ්‍රහ්ම හින්දු වේදාන්ත දර්ශනයේ සදහන්වන විශ්වීය ආත්මය සේ සැළකෙන බ්‍රහ්මන් සමඟ පටලවා නොගත යුතු ය. වේදාන්ත දර්ශනය අනුව බ්‍රහ්මන් සහ ආත්මය එකක් ම වෙයි. විශ්වය තුළ පවතින පරමාත්මය බ‍්‍රහ්මන් වේ.
බ්‍රහ්මගේ භාර්යාව වනාහි ශිල්පශාස්ත‍්‍රයට අධිපති සරස්වතී දේවියයි. බ‍්‍රහ්ම බොහෝවිට වෛදික දෙවියෙකු ලෙස සැලකෙන "ප්‍රජාපතී" යනුවෙන් ද හදුන්වනු ලැබේ.
චංග්යොංගුං
චංග්‍යොංගුං මාලිගය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ දකුණු කොරියාවේ සෝල් හි පිහිටි මාලිගයයි.
මෙම මාලිගය ඉදිකරවන ලද්දේ 15වන සියවසේ මැද භාගයේ සේජොං රජු විසින් සිය පියාණන් වූ තේජොං උදෙසා ය. මෙය මුලින් "සුගංගුං" ලෙස හැඳින්වුණු අතර, 1483 දී සොංජොං රජු විසින් මෙය විශාල කොට තනවා වර්තමාන නාමය ලබාදෙන ලදී. 16වන සියවසේ ජපානයේ නොයෙකුත් කොරියානු ආක්‍රමණ හේතුවෙන් මෙය විනාශයට පත් විය. පසුකාලීන ජොසොන් රජවරුන් විසින් මෙය නැවත ඉදිකළ නමුත්, 20වන සියවසේ මුල් කාලයේ ජපන් ආක්‍රමණ නිසා මෙය නැවතත් විශාල වශයෙන් හානියට පත් විය. එහිදී ජපනුන් විසින් මෙය ටෝකියෝවේ උඑනෝ උද්‍යානයට සමාන අයුරින් උද්‍යානයක් තැනවීම උදෙසා මෙය විනාශ කරන ලදී. ජපන් යටත්විජිත පාලන යුගයේ දී, ජපනුන් විසින් මෙහි සත්ත්වෝද්‍යානයක්, උද්භිද උද්‍යානයක්, සහ කෞතුකාගාරයක් ඉදිකොට ඇත. 1945 නිදහස ලැබීමෙන් පසුව, 1950-53 කොරියානු යුද්ධය නිසා විනාශ වූ මෙහි සත්ත්වෝද්‍යානය පසුව කොරියානු දානපතීන් සහ විදේශ සත්ත්වෝද්‍යානයන් හි අනුග්‍රහය මත යළි ඉදි විය. 1983 දී, මෙහි වූ සත්ත්වෝද්‍යානය සහ උද්භිද උද්‍යානය වර්තමාන සෝල් මහා උද්‍යානය වෙත ගෙනයන ලදී.
දකුණේ පුනරුදය
දකුනේ පුනරැදය
අකුරැස්ස ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
අකුරැස්ස ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, දකුණු පළාතේ,   මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
දකුණේ පුනරුදය
1920 දි සහ 30 දී විලියම් ෆොල්කර්, කැලරින් ගෝර්ඩ්න්, ටෙනිසි විලියමස්, කැතරින් ඇන් පෝටර්, ඇලන් ටේට්, තෝමස් වුල්ෆ් සහ රොබර්ට් වාරෙන් වැනි කතෘවරැන්ගේ හා අනෙකුත් අයගේ ප්‍රකාශ වීමත් සමග දකුණු සාහිත්‍යයේ පුනරැදය ආරම්භ විය. ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධ්ය සහ වහලුන් අතර වු පරතරය නිසා කතුවරයන් දකුණේ පුනරැදයේ දී ඔවුන්ගේ රචකා කළ අභිප්‍රාය වුයේ දකුණ පිළිබදවය. 1920 තුලදී දකුණු සාහිත්‍යය 'වැන්ඩර්බ්ලට් විශ්ව විද්‍යාලය' 'ෆ්‍රයිටිවුස්'' යටතේ ඉතා ශක්තිමත් විය. 'එච්.එල්. මෙන්කෙන්ස්' ජනප්‍රියතාව ජාතය පුරා වර්ධනය වුයේ දකුනේ සාහිත්‍යයේ වටිනාකම නිපැදවීම ඌනකාව ඔහුගේ උපහාසාත්මක ලේඛනයන් තුලින් මතුකිරීමෙන් පාඨකයින් මවිතයට පත් කරවමිනි. 'ද සරා ඔෆ් ද බොසාර්ට්ස්' මැකෙන්ස් ලේඛනයන්ට ප්‍රතිඵල වුයේ, දකුණේ කෘෂිකර්මය (වැන්ඩර්බිල් මත බොහෝ අතර වු) අතීතයේ දකුණේ කෘෂිකර්මය නැවත කථා කල අතර, දකුණේ නාගරිකරණය සහ කාර්මිකරණයේ නැග්ම පිලීබදව වැළපුනේය. ඔවුන් නිර්මාණාත්මක බව සහ කාර්මිකරණයේ නැග්ම පිලිබදව වැළපුණේය. ඔවුන් නිර්මාණාත්මක බව සහ කාර්මිකරණය මගින් දකුණේ පුද්ගලයන්ට විවේකි ජීවිත චර්යාවක් අපේක්ෂිත කල නමුත් එය අනුකුල නොවීය. (කෘෂිකර්මයේ ලක්ෂණ නිර්මාණාත්මක සංවර්ධක බව හැගිණි.) 1919 දී සාහිත්‍ය සම්බන්ධ නොබෙල් ත්‍යාගය දිනු 'ෆොල්කර්' වැනි ලේඛකයින් සංඥා ප්‍රවාහයන් සහ සංකිරන ලේඛන තාක්ෂණයත් හදුන්වා දෙන ලදි. උදාහරණයක් ලෙස 'ඇස් අයි ලේ ඩයින්ග්' පොඩි පුතාගේ අභාවයෙන් පසු කථිකයන් පෙල ගැස්වීමෙන් වෙනසක් සිදු කළේය.
අකුරැස්ස ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
ග්‍රාම නිළධාරි වසම්
අකුරැස්ස කොට්ඨාසය ග්‍රාම නිලධාරී වසම් 46 කින් සමන්විත වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:මාතර දිස්ත්‍රික්කය
දකුණේ පුනරුදය
1930 අගදි 'මාග්‍රට් මිචෙල්ගේ' ‍'ගොන් විත් ද වින්ඩ්' යන දකුණු නවකතාව ප්‍රකාශයට පත් වීම දක්නට ලැබේ. 1937 දී ප්‍රකාශයට පත් වු නවකතාව හොදින් අලෙවි වන බවට වේගයෙන් පත් වු අතර ජනප්‍රිය චිත්‍රපටකට සමාන විය. දකුණේ සාහිත්‍ය බොහෝ වර්ගයන් තුල ප්‍රසිද්ධ විය. 'එසෙකියල්' වැනි ලමා පොත්, 1937 ප්‍රකාහයට පත් වු 'එල්විරා ගානර්' ලේඛකයා විසින් දකුනේ පිටත වු ප්‍රේක්ෂකයින්ගේ ආකර්ෂණය දිනා ගත්තේය.
1940 සිට දකුනේ සාහිත්‍යය වර්ධනය වුයේ ඇමරිකානු සිවිල් අයිතිවාසිම් සංගමය තුලින් වු සමාජයීය සහ සාහිත්‍ය වෙනස්කම් තේමාවන් වැළද ගැනීමෙනි. තවද බොහෝ කාන්තාවන් සහ අප්‍රිකානු ඇමරිකානු ලේඛකයින් දකුණු සාහිත්‍යයේ කොටසක් ලෙස පිළිගැනනු අතම 'සොරා නිල් හර්ස්ටන්' 'ස්ටර්ලින් ඇලන් බ්‍රවුන්' සහ ‍'ඩොරි සැන්ඩර්ස්' ඇතැම් 'යුඩෝරා වෙල්ටි' 'ෆලැනර් ඔ කෝනර්' සහ 'කාර්සන් මැක්කියුලර්ස්' යන කාන්තාවන් ද ඇතුළත් විය. අනෙක් මෙම කාලය තුල හොදින් දන්නා දකු‍නු ලේඛකයින් ලෙස 'රෙනෝල්ඩ් ප්‍රයිස්', 'ජේම්ස් ඩිකේ' සහ 'වොල්කර් පර්සි' දැක්විය හැක. 20 වන ශතවර්ෂයේ ඉතා වර්ණනාවට පත් වු දකුණේ නවකතාව වන්නේ, 'හාර්පල් ලි' විසින් රචිත වු කිල් ටොකින්බර්ඩ් 1960 දී පුකාශනයෙන් පසු පුලිට්ස් සම්මානය දිනා ගත්තේය. .වත් 1960 දී ජනප්‍රිය නවකතාවක් වුයේ 'නිවු ඕර්ලින්ස්'' විසින් රචිත 'අ කොන්ෆෙඩර්සි ඔ‍ෆ් ඩියුන්සස්', ජෝන් කෙනඩි මුල්' 1980 තෙක් ප්‍රකාශයට පත් නොවුවද. 1981 දී 'පුලිට්සර් සම්මානය' දිනිමෙන් පසු ඇදහිම් සම්භාව්‍යයක් ලෙස පත් විය.
බුදු දහම
right|thumb|300px| බුදුන් වහන්සේගේ ශාන්තබව සහ පෞර්ශය එකවිට පෙන්නුම් කෙරෙන පොළොන්නරුව ගල් විහාරයේ සමාධි බුද්ධ ප්‍රතිමාව.
ගෞතම බුදුන් වහන්සේ විසින් ඉගැන්වීම් බුදුදහම ලෙස හැඳින්වේ.
පුද්ගලයා මුහුණදෙන දුක, හා එයට පුද්ගලයාගේ ඇති වගකීමත්(බැඳීමත්), එම දුකෙන් මිදීමට පුද්ගලයාගේ ඇති ශක්‍යතාව හෙවත් නිවන ප්‍රායෝගිකව ලැබියහැකි ප්‍රත්‍යක්ෂයක් බවත්, ඒ සඳහා අනුගමනය කලයුතු ක්‍රියාමාර්ගයත් පෙන්වාදීම බුදුදහමේ පණිවුඩයයි. ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ දේශනා තුළ කියවෙන්නේ දිගින් දිගටම ඉපදෙමින් මැරෙමින් යන සංසාරය ඉතාම දුක් සහිත බවත් අප්‍රමාදීව මේ පැවැත්ම නවත්වන ප්‍රතිපදාවකට අවතීර්ණ වන ලෙසත්ය. එසේ අනතුරු හැඟවීමෙන් නොනවතින බුදු හිමියන් මේ (ඉපදෙමින් මැරෙමින් යන) සසර පැවැත්මට හේතුවත්, එම හේතුව නැති කර දැමීමෙන් භව ගමන නතර කළ හැකි බවත් පෙන්වා දෙයි. එසේ නතර කිරීම පිණිස ඇති වැඩ පිළිවෙලද පරිපූර්ණ ආකාරයට ඉදිරිපත් කරයි.
යේ ධම්මා හේතුප්පභවා - තේසං හේතුං තථාගතෝ ආහ
තේසං ච යෝ නිරෝධෝ - ඒවං වාදී මහා සමණෝ
හේතු නිසා හටගත් යමක් ඇත් ද, එම හේතුන්‍ තථාගතයන් වහන්සේ විස්තර කරන සේක; ඒවායේ නිරෝධයත් (මුළුමනින්ම නැති වීමත්) දේශනා කළ සේක. (බුදුරජාණන් වහන්සේ) මෙසේ පවසන මහා ශ්‍රමණයන් වහන්සේ නමකි.
මූලික උගැන්වීම්
"“සබ්බ පාපස්ස අකරණං - කුසලස්ස උපසම්පදා, සචිත්ත පරියෝ දපනං - ඒතං බුද්ධානුසාසනං.“""සියලු පවින් වැලකුමත් - කුසලයෙහි යෙදීමත්, සිත දමනය කිරීමත් - බුද්ධ අනුසාසනයයි."මේ ජීවිත පැවැත්ම තුළ පවතින, එහෙත් අපට පියවි ඇසට නොපෙනෙන අනතුරක් බුදු හිමියන්ගේ නුවණැසට හසු විය. එනම් සසර ගමන තුළ අපට නොයෙක් ලෝකවල ඉපදෙන්නට සිදු වන බවයි. මිනිස් ලොව හැරුන විට, තිරිසන් ලෝකය වැනි අපට ගෝචරවන තැන්වලත්; ප්‍රේත ලෝකය, නිරය, දිව්‍ය ලෝක ආදී අපට හසු නොවන තැන්වල ද ඉපදීමට සිදු වෙයි. සසර පැවැත්මේ ඇති අවදානම එහි ඇති අනාත්ම (තමාගේ වසඟයේ පැවැත්විය නො හැකි) ස්වභාවයත්; එනිසා ම නිරය වැනි ඒකාන්තයෙන්ම දුක් සහගත ලෝක මඟ හැර සිටීමේ නොහැකියාවත් ය.
කුමණ ලෝකයක ඉපදුනත්, ඉපදීම තුළින් බහුල වශයෙන් ලැබෙන්නේ වයසට යාම(ජරා රෝගෝ දුක්ඛෝ), කැමති දේ නොලැබීම වැනි දුක් ගොඩක් බව බුදු හිමියන් පෙන්වා දෙයි. මනුෂ්‍ය ලෝකයේ සැප දුක් මිශ්‍ර තත්ත්වයක් මතුවී පෙනුනත්, අප ජීවිත නිරන්තරයෙන්ම වෙනස්වන ස්වභාවයට (අනිත්‍ය), ඒ නිසාම දුක් සහිත (දුක්ඛ) එලෙසම තමාට අවශ්‍ය ආකාරයට පැවැත්විය නොහැකි (අනාත්ම) ස්වභාවයෙන් යුක්ත බව, යන යතාර්ථය ගැඹුරෙන් සිතන ඕනෑම කෙනෙකුට දැක ගත හැකිය. එම දැක්ම අෂ්ඨලෝක ධර්‍මය හමුවේ නොසැලී සිටීමට අවශ්‍ය ජීවන දර්ශනයයි (නිවීමයි).
චතුර්රාර්ය සත්‍යය
බරණැස් නුවර අසළ පිහිටි මෙකල සාරානාථ නමින් හඳුන්වනු ලබන ඉසිපතනයේදී තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පස්වග මහණුන් උදෙසා පවත්වන ලද පළමු වැනි ධර්‍ම දේශනාවටම ඇතුළත් වූ චතුරාර්‍ය්‍ය සත්‍යය බුදු දහමේ හදවතය. එසේ වන්නේ බුදු දහමේ මූලික අරමුණ වන නිර්වාණය අවබෝධ කර ගැනීම යනු, චතුරාර්‍ය්‍ය සත්‍යය අවබෝධ කර ගැනීමම වන බැවිනි.
"මහණෙනි, මෙම චතුරාර්‍ය්‍ය සත්‍යය ධර්මය අවබෝධ නොකිරීමේ හේතුවෙන් මටත් ඔබටත් බොහෝ කලක් සසර සැරිසරන්නට සිදු විය."
පටිච්ච සමුප්පාදය
සංසාරය හෙවත් යමෙක් හෝ යමක් පවතින්නේ වෙනත් දෙයක්, සංකීර්ණව විහිදුණූ අතීත, වර්තමාන හා අනාගතය හා බැදුනු හේතුඵල ජාලයක පැවැත්මෙනි. සියලු දේම අනෝන්‍යව හේතු ඵල අනුව පවත්නා බැවින් (ශුන්‍යය). එය අනිත්‍ය වීම හේතුවෙන් තමන් යැයි හදුන්වන විශේෂිත වූ පුද්ගලයෙක් නැත (අනාත්ම)ය. හේතූන්ගෙන් හටගත්(සංඛත) සියල්ල ත්‍රිලක්ෂණය ට යටත්ය. - “සබ්බේ සංඛාරා අනිච්ඡා ති“.
අනිත්‍ය  - සියළු ‍දේ  නැසෙන සුළුයි.
අනාත්ම - සදාකාලික පුද්ගල ආත්මයක් නොපවතී.
සත් තිස් බෝධි පාර්ශ්වික ධර්ම
සත් තිස් බෝධි පාර්ශ්වික ධර්ම යනු සූත්‍ර දේශනාවල දක්වා ඇති නිවන (බෝධිය) ලබාගැනීමට සම්පූර්ණ කලයුතු සතර සතිපට්ඨානය, සතර ඍද්ධිපාද, සතර සම්මප්මදාන වීර්යය, පංච ඉන‍්ද්‍රිය, පංච බල, සප්ත බොජ්ඣංග, ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය යන ධර්ම කරුණු ය. මෙම දහම ඉලක්ක වී ඇත්තේ නිවන වෙතම ය; එහි ගැබ් වී ඇත්තේ විමුක්ති (දුකින් පරිපූර්ණ ලෙස ම මිදීම) රසය යි.
තිසරණ
බුද්ධ ධර්මයට අනුව බෞද්ධයකු සරණයායුත්තේ තිසරණ පමණකි.
බුදු රජාණන් වහන්සේ ශ්‍රාවකයන් ට අනුදැන වදාළේ තමා ම සරණ කරගෙන; ධර්මය ම සරණ කරන ගෙන වාසය කරන ලෙස යි.
අත්‌තදීපා, භික්‌ඛවෙ, විහරථ අත්‌තසරණා අනඤ්‌ඤසරණා, ධම්‌මදීපා ධම්‌මසරණා අනඤ්‌ඤසරණා. පින්වත් මහණෙනි, තමා ව (සයුරෙහි වැටුණ කෙනෙක් රැකවරණය පිණිස පිහිනා යන දූපතක් මෙන්) පිහිට කර ගන්න. තමා ව පිළිසරණ කර ගන්න. බාහිර කෙනෙක් පිළිසරණ නො කර ගෙන සිටින්න. ධර්මය පිහිට කර ගන්න. බාහිර දෙයක් පිළිසරණ නො කර ගෙන සිටින්න.
අත්‌තදීපානං, භික්‌ඛවෙ, විහරතං අත්‌තසරණානං අනඤ්‌ඤසරණානං, ධම්‌මදීපානං ධම්‌මසරණානං අනඤ්‌ඤසරණානං යොනි උපපරික්‌ඛිතබ්‌බා. කිංජාතිකා සොකපරිදෙවදුක්‌ඛදොමනස්‌සුපායාසා, කිංපහොතිකා පින්වත් මහණෙනි, තමාව පිහිට කර ගෙන, තමාව පිළිසරණ කර ගෙන, වෙන කෙනෙක් පිළිසරණ නො කර ගෙන, ධර්මය පිහිට කර ගෙන, ධර්මය පිළිසරණ කර ගෙන, වෙන දෙයක් පිළිසරණ නො කර ගෙන වාසය කරන්නා වූ ඔබ නුවණින් ම විමස විමසා බැලිය යුත්තේ මේ සෝක, වැළපීම්, දුක්දෝමනස් සුසුම් හෙළීම් හට ගන්නේ කුමකින් ද කියා ය. ප්‍රභවය වන්නේ කුමකින් ද කියා ය.
බුද්ධ ධර්මයේ ප්‍රධාන සම්ප්‍රදායන්
thumb|alt=tiny globe| ගෞතම බුදුන්ගේ ප්‍රතිමාවක්, භාග්‍ය, ඉන්දියාව බෞද්ධ සම්ප්‍රදායන් වර්ග කිරීමේ ප්‍රධාන ක්‍රමය වන්නේ දැනට පවතින ධර්ම ග්‍රන්ථ ලියා ඇති භාෂාවන් අනුව වර්ග කිරීමයි. ඒවා නම් පාලි, සංස්කෘත, ටිබෙට් (මොංගාලියානු පරිවර්තන) හා චීන වන අතර සමහරක් කොරියාන් භාෂාවෙන් ද තිබේ. මෙය ප්‍රායෝගිකව ප්‍රයෝජනවත් වර්ගීකරණයක් වුවද භාෂා වෙනස්කම හැරුණු විට සියලු සම්ප්‍රදායන් බැඳී ඇති පොදු කරුණු ද ඇති බැවින් දර්ශනවාදී හා ආගමික මත වර්ගීකරණය සඳහා මෙය සුදුසු නොවේ.
ත්‍රිපිටකය
බුදු දහම පිළිබඳව සුවිශේෂී කාරණය වන්නේ භික්‍ෂූන් වහන්සේලා වනපොත් ආකාරයට (මුල් දේශනාව ඒ ආකාරයෙන්ම කටපාඩමින් තබා ගැනීම) රැකගත් බුද්ධ දේශනා 18,000ට අධික සංඛ්‍යාවක් අදටත් ත්‍රිපිටකය නමින් සුරක්‍ෂිතව ග්‍රන්ථාරූඪච තිබීමයි. මෙම ග්‍රන්ථ ත්‍රිපිටකය නම් වෙයි. අදටත් එම දේශනා හදාරන්නෙකුට බුදු සමිඳුන්ගේ විස්මිත අවබෝධය දැක ගත හැකිය. එලෙසම උන් වහන්සේ වදාළ මාර්ගය ඔස්සේ සසර දුක නිමා කර ගැනීමටද අදටත් කිසිඳු බාධාවක් නැත.
බුදු දහම අඩංගු වන්නේ ත්‍රිපිටකය නම් ග්‍රන්ථ එකතුවෙහි ය. දළ වශයෙන් ගත් කල: සූත්‍ර පිටකය යනු නොයෙකුත් අවස්ථාවල බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ශ්‍රාවකයන්ගේ අවබෝධය ට ගැලපෙන ලෙස දේශනා කරන්නට යෙදුනු, නිවන් මග හෙළි කරන, නවාංග ශාස්තෘ ශාසනයට අයත් මූලික බුද්ධ දේශනා ආදිය යි; විනය පිටකයෙහි ඇතුළත් වන්නේ විවිධ අවස්ථාවල බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ශ්‍රාවකයන් නිවන් මඟ තුළ හික්මවීමට දේශනා කරන විනය කරුණු ය; අභිධර්ම පිටකය යනු එම ධර්ම කරුණුවල ම සවිස්තරාත්මකව බෙදා දැක්වීමකි.
බොහෝ පඩිවරැන්  විශ්වාස කරන්නේ පාලි ධර්ම ග්‍රන්ථ වල බුදුරජාණන්වහන්සේ ගේ නියම ඉගැන්වීම් සැබෑ ලෙසම අඩංගු වන බවයි. නමුත් මහායාන වල මුලාරම්භය මුල් බුදුදහමේ අඩංගු වුවද මහායාන සුත්‍ර බුද්ධ දේශනා නොවේ. නමුත් කිසිවෙක් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සැබෑ ලෙස දේශනා කළේ මේ කරැණු යැයි නිසැකයෙන් ම කීමට නොහැකි හෙයින් මහායාන ලියවිලි වල තම ශ්‍රාවකයාට මේ බුදුරජාණන්වහන්සේගේ මුල් දේශනා ලෙස දක්වා ඇත. නමුත් බටහිර වියතුන් බොහෝ දෙනෙක් පිළිගන්නේ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් සත්‍ය වශයෙන්ම අඩංගු වන්නේ පාලිධර්ම ග්‍රන්ථ වල බවයි.
බුද්ධාගම
බුද්ධාගම හෙවත් බුදුසමය යනු බුදුන් වහන්සේ දේශනාකල බුදු දහම පාදකකොට ගොඩනැගී ඇති ආගමයි. බුදු දහම ස්ථිර සහ අකාලික නමුදු බුද්ධාගම ප්‍රදේශයෙන් ප්‍රදේශයට සහ කාලයෙන් කාලයට වෙනස්වේ.
බුදුරජාණන් වහන්සේ යනු කවුද ? උන්වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් මොනවාද? යන්න විවිධ වූ අර්ථ විවරණ වලින් දැනගත හැකිය. උන්වහන්සේ උත්තම ස්ථානයකට පත්වූ මනුෂ්‍යයෙක් ද, නොඑසේ නම් මහායාන බෞද්ධයන් විශ්වාස කරන අන්දමට විශ්වයේ පැතිර සිටින උතුම් ජිවියෙක් ද යන මතයන් තහවුරැ කිරීමට අවශ්‍ය සාක්ෂි ඉතිහාසයේ අඩංගු නොවේ. මහායාන බුදුදහමෙ දී මෙම කරැණු එතරම් සැලකිල්ලකට නොගනී.
විවිධ බුද්ධ සම්ප්‍රදායන් වලට අයත් අය අතර බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් හා භික්ෂු විනය නීති පිළිබදව විවිධ මතභේද පවතී.
මුල් බුදුසමය
සාම්ප්‍රදායිකව බුදුරජාණන් වහන්සේ සදාචාරය හා නිවැරදි අවබෝධය සදහා අනුබල දුන් සේක. දෙවියන් ද තම තමා‍ගේ කර්මයට යටත් වන බව දේශනා කළ බුදුරජාණන් වහන්සේ යමෙකුට සත්‍ය නිවැරදි ව අවබෝධ  කර ගැනීමට අවශ්‍ය නම් තමා විසින් ම නිවනට යන මාර්ගයේ ගමන් කළ යුතු බවත් තමා එම මාර්ගය පෙන්වා දීමට සිටින ගුරුවරයෙකු පමණක් වන බවත් දේශනා කළ සේක. බුදුදහමේ එන භාවනාව සෘද්ධි බල ලබාගැනීමට නොව මනසේ යථා ස්වරෑපය අවබෝධ කරගෙන බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් තුළින් නිර්වාණය ලගා කරගැනීමට යොදා ගනී.
වජ්‍රායනය
වජ්‍රායනය හා එහි තාන්ත්‍රික ප්‍රතිපත්ති හටගත් කාලය පිළිබඳව විවිධ මත තිබේ. ටිබෙට් ජනප්‍රවාදවලට අනුව ශාක්‍යමුනි බුදුරජාණන් වහන්සේ තන්ත්‍ර දේශනා කළද ඒවා රහස්‍ය ඉගැන්වීම් නිසා ඒවා ලියාතැබුවේ උන්වහන්සේගේ අනෙක් දේශනාවලට බොහෝ කලට පසුවයි. නාලන්දා විශ්ව විද්‍යාලය වජ්‍රායන මතවාදයේ කේන්ද්‍රස්ථානය වු අතර 11 වන ශතවර්ෂය තෙක්ම වජ්‍රායන ක්‍රමවේදය පුරෝගාමීත්වය ඉසිලීය. මෙම කරුණු, ධර්ම ග්‍රන්ථ හා මතවාද චීනය, ටිබෙටය, ඉන්දුචීනය හා ගිනිකොණ චීනයට පැතිර ගියේය.
මෙම විෂය සම්බන්ධයෙන් ලියැවුනු පළමුවන නූතන නිබන්ධනයේ අයිතිකරුවන ෆෙයාර් ෆීල්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්ය රොනලඩ් එච්. ඩේවිඩ්සන් විග්‍රහ කරන්නේ වජ්‍රායනයේ නැග්ම එකල ඉන්දියාවේ දේශපාලනික වෙනස්වීම් වලට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස ඇතිවූ බවයි. ගුප්ත අධිරාජ්‍යයේ බැස්මත් සමඟම ඇති වූ කලහකාරී දේශපාලනික වාතාවරණය නිසා සම්ප්‍රදායික බුද්ධ ආශ්‍රමවලට අනුග්‍රාහකයින් සොයා ගැනීම දුෂ්කර වූ අතර සිද්ධුන් විසින් මෙහෙය වු ජන ව්‍යාපාර වඩා ප්‍රචලිත විය. ශතවර්ෂ දෙකකට පමණ පසු මෙය ආශ්‍රම තුළට සම්බන්ධ වීමට පටන් ගැනිණි.
වජ්‍රායනයේ මුලිකාංග බොහෝ ප්‍රමාණයක් සංවර්ධනය හා සංයුක්ත කිරීමෙන් සිදුවිනි. මෙයින් බොහෝ කොටස් ශතවර්ෂ ගණනාවක් පැවතුණි.
වර්තමානයේ බුද්ධාගම
thumb|alt=tiny globe|කොරියාවේ විහාරයක් බුදුදහම ඉන්දියාවෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම පරිහානියට පත් වු අතර එහි අවට රටවල්වල බුදුදහම පැවතුනද, බුදුදහමේ ව්‍යාප්තියක් සිදු නොවීය. නමුත් වර්තමානයේ එය නැවත ශක්තිමත් වෙමින් පවතී. බුදුදහම අදහන්නන් මිලියන 230 සිට 500 දක්වා ප්‍රමාණයක් ලොව පුරා පැතිර සිටින අතර සමහරක් ඇස්තමේන්තුවලට අනුව එය මිලියන 310 ක් පමණ වේ. නමුත් මෙම ප්‍රමාණය නියත නොවේ. එයට හේතු,
එකී විමර්ශනයකින් හෙළිවුයේ බුදුදහම ලෝකයේ 4 වෙනියට වැඩිම පිරිසක් අදහන ආගම වන අතර ඉදිරියෙන්ම ඇත්තේ ක්‍රිස්තියානි, ඉස්ලාම් හා හින්දු ආගම් යන බවය. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ජීවන කාලයේදී ආරම්භ වු සංඝ ශාසනය ලෝකයේ පැරණිතම සංවිධාන වලින් එකකි.
ආගමික සංඛ්‍යාන සම්බන්ධ වෙබ් අඩවියකින් පවත්වන ලද සංගණනයකින් හෙලි වුයේ ඉහත සඳහන් ප්‍රධාන සම්ප්‍රදායන් තුනට පිළිවෙලින් මිලියන 124, 185 හා 20? පමණ බැතිමතුන් සිටින බවයි.
වර්තමානයේ බුද්ධ ධර්මය ලොවපුරා ව්‍යාප්තව ඇති අතර බෞද්ධ ග්‍රන්ථ විවිධ භාෂාවලට පරිවර්තනය වී ඇත. බටහිර රටවල්වලදී බුදුදහම විදේශීය හා ප්‍රගතිශීලි ලෙස සළකන අතර නැ‍ගෙනහිර දී එය සංස්කෘතියේම කොටසකි. ආසියාවේ බුදුදහම මනා සංවිධානයකින් යුක්තවන අතර රාජ්‍ය අනුග්‍රහයක් ලැබෙයි. සමහර රටවල එය නිලවශයෙන් පිළිගත් ආගමක් වේ. බටහිරට එය වර්ධනය වන අධ්‍යාත්මික දර්ශනයකි.
ධර්ම සංගායනා
ධර්ම ග්‍රන්ථවලට අනුව බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව පළමුවන ධර්ම සංඝායනාව පැවැත්විය. ඉන්දියානු සම්ප්‍රදායට අනුව ඉගැන්වීම් පරපුරෙන් පරපුරට පැවතුනේ මුඛ වහරෙනි. මෙම සමුළුවේ මූලික අරමුණ වුයේ මෙසේ මුඛ පරම්පරාවෙන් පැවතෙන ධර්ම කරුණු සාමුහිකව කියවීමෙන් පසුව එම කරුණුවල වැරදි තිබේදැයි පරික්ෂා කිරීමයි. පළමුවන ධර්ම සංඝායනාවේදී බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උපස්ථායක වන ආනන්ද තෙරුන් විසින් පාලි සූත්‍ර හා අභිධර්මය කියවූ අතර උපාලි මහරහතන් වහන්සේ විනය නීති දේශනා කළ සේක.
දෙවන ධර්ම සංඝායනාවෙන් යම් කාලයකට පසුව සංඝ සමාජය විවිධ නිකාය බෙදීම් වලට ලක්විය. මෙම නිකාය භේදය ඇතිවූයේ කිනම් කාලයකදී දැයි නිශ්චිතව කිව නොහැකි නමුත් දීපවංශයට අනුව එය දෙවන ධර්ම සංඝායනාව අවසන් වු වහාම සිදු විය.
නිකාය භේදය හටගත්තේ ස්ථිවර හා මහාසාංඝික යන කොටස් දෙක අතරය. මෙම දෙපාර්ශවයේම ජනශ්‍රැති එකිනෙකට වෙනස් අදහස් දක්වයි. ථේරවාදි ග්‍රන්ථයන් වන දීප වංශයට අනුව දෙවන ධර්ම සංඝායනාවේ ඇති වූ මතභේදයේ දී පරාජයට පත් වූ පිල විරෝධය දැක්වීමක් වශයෙන් වෙන්ව ගොස් මහා සාංඝික ලෙස නිකායන් පිහිටුවා ගත් බවයි. උතුරු පරම්පරාවක් වන සරස්වතිවාද හා පුග්ගලවාද (අතීත ස්ථිවිර කොටසින් බෙදුනු කොටස්) නිකායට අනුව මෙම භේදය රහතන් වහන්සේලාගේ තත්වය පහළ බැසීමට හේතු වූ කරුණු 5 න් එකකි. ස්ථිවිර කොටස් තුළින් සම්ප්‍රදායන් කිහිපයක් හටගත් අතර ථේරවාදි සම්ප්‍රදාය ඉන් එකකි. මුල් යුගයේදී මෙම මතවාද විනය නිසා හටගත් අතර විවිධ සම්ප්‍රදායන් අනුගමනය කරන භික්ෂුන් වහන්සේලා එකම ආරාමයේ සමගිව විසුහ. නමුත් ක්‍රි.ව. 100 දී පමණ ආගමික කරුණු මුල් කරගෙන මතභේද හටගැනීම ආරම්භ විය.
මෙම සියලු කාරනා පිරික්සා බැලීමේදී පැහැදිලි වන කරුණ නම් බුදු දහමේ සුරක්ෂිතභාවය උදෙසා ධර්ම සංගායනාවක අවශ්‍යතාව බුද්ධ කාලයේ සිටම පැවති බවයි. එය බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව අත්‍යාවශ්‍ය කරුණක් විය. මේ සඳහා සුභද්‍ර නම් මහලු භික්ෂුවගේ වචනය ප්‍රබලම හේතුවක් වූ අතර විසිරී තිබූ ධර්මය එක්රැස් කිරීමටත්, ධර්මය හා විනය සම්බන්ධව පැවති ගැටළු නිරාකරණය කිරීමටත් ඇති වූ උවමනාව ධර්ම සංගායනාවක් කිරීම සඳහා හේතු විය. එමෙන්ම බුදුන් වහන්සේගේ ඇවෑමෙන් ධර්මය සහ විනය ගුරු තනතුරෙහි තබා ගන්නා ලෙස කළ අවවාදයත්, ධර්මය සංගායනා කිරීමේ වැදගත්කම සඳහන් වන දේශනාත් ප්‍රථම සංගායනාව සඳහා පාදක විය. එහෙයින් පාවචනය අතීතසත්ථුක නොවන පරිදි දෙව්මිනිසුන්ගේ හිත සුව පිණිස, ශාසන චිරස්තිථිය සඳහා මහතෙරුන් වහන්සේලා විසින් ප්‍රථම ධර්ම සංගායනාව සිදු කරන ලදී. ඒ අනුව යමින් ස්ථවිරයන් වහන්සේලා විසින් සංගායනාත්‍රයක් සිදු කළ බැව් ශාසන ඉතිහාසය තුළින් ප්‍රකට වේ.
යොමුව
<br style="clear:both" />
බාහිර සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:බුදු දහම ප්‍රවර්ගය:සංසන්දනාත්මක බුද්ධාගම
රග්බි ලීගය
දේශීය රග්බි ලීගය
සුපර් ලීග් (යුරෝපය) ස්ටේට් ඔෆ් ඔරිජින්(ඕස්ට්‍රේලියා) ප්‍රංශ රග්බි ලීග් ශූරතාවය (ප්‍රංශය) බාර්ටර් කාඩ් කුසලාන (නවසීලන්තය)
රග්බි ලීග් පාපන්දු
1895 දී නදර්න් රග්බි ෆුට් බෝල් යන නමින් හැඳින් වූ ඉංග්ලිෂ් රග්බි ෆුට්බෝල් සංගමයෙන් වෙන් වූ කණ්ඩායමක් මුල්කර ගෙන රග්බි ලීග් යන නම එයට ලැබුනේය. මුලදි මෙම කණ්ඩායම් දෙකම එකම නීතියකට අනුව ක්‍රීඩා කළහ. 1907 දී සහ 1908 දී ඕස්ට්‍රේලියාවේ සහ නවසීලන්තයේ රග්බි යුනියන් ප්‍රමුඛ කොට ගත් රග්බි ෆුට්බෝල් යූනියන් වෙතින් පෙර කී ආකාරයටම කණ්ඩායමක් වෙන් විම වන තෙක් ඔව්හු එසේ ක්‍රීඩා කළහ. ඉන්පසු රග්බි ෆුට් බෝල් ලීගයන් යනුවෙන් හැඳින්වුනු සංගම් ආරම්භ වූ අතර එයින් නවීකරණය කරන ලද නදර්න් යූනියන් නීතී රීති හඳුන්වා දෙනු ලැබිනි. එසේ කරන ලද්දේ රග්බි ෆුට්බෝල් වල නව ස්වරූපයක් නිර්මාණය කිරීම සඳහාය. මෙම 'නදර්න් යූනියන්' පසුව එහි නම රග්බි ෆුට්බෝල් ලීග් යනුවෙන් වෙනස් කළේය. ඒ 1922 වර්ෂයේදීය. එපරිදි කාලයක් ගත වන විට එම ක්‍රීඩාව 'රග්බි ලීග්' යනුවෙන් හැඳින්වීම ආරම්භ විය. ඊළඟ දශක කිපය තුල රග්බි ආකෘතින් දෙකේම රෙගුලාසි ක්‍රම ක්‍රමයෙන් වෙනස් විය. දැන් රග්බි ලීග් සහ රග්බි යූනියන් යනු පැහැදිලි ලෙසම වෙනම ක්‍රීඩාවන්ය.
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩා
ඛුද්දානුඛුද්දක්
ඛුද්දානුඛුද්දක සික්ඛාපද කථාව
‘‘භන්තෙ නාගසෙන, යං භගවා ආහ ‘ඛුද්දානුඛුද්දකානි සික්ඛාපදානී’ති, එත්ථායං ජනො සම්මූළ්හො විමතිජාතො අධිකතො සංසයපක්ඛන්දො. කතමානි තානි ඛුද්දකානි සික්ඛාපදානි, කතමානි අනුඛුද්දකානි සික්ඛාපදානීති? දුක්කටං, මහාරාජ, ඛුද්දකං සික්ඛාපදං, දුබ්භාසිතං අනුඛුද්දකං සික්ඛාපදං, ඉමානි ද්වෙ ඛුද්දානුඛුද්දකානි සික්ඛාපදානි, පුබ්බකෙහිපි, මහාරාජ, මහාථෙරෙහි එත්ථ විමති උප්පාදිතා, තෙහිපි එකජ්ඣං න කතො ධම්මසණ්ඨිතිපරියායෙ භගවතා එසො පඤ්හො උපදිට්ඨොති. චිරනික්ඛිත්තං, භන්තෙ නාගසෙන, ජිනරහස්සං අජ්ජෙතරහි ලොකෙ විවටං පාකටං කත’’න්ති
9. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ ස්ථවිර භික්‍ෂූන්ට මෙය කීහ. “වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවෙන කාලයෙහි මට මෙසේ වදාළසේක. ආනන්දය, සඞ්ඝයා කැමැති වන්නේ නම් මා ඇවෑමෙන් ඛුද්දානුඛුද්දක ශික්‍ෂාපද සමූහනය කරන්නේ ය යි. ඇවත ආනන්දය, “වහන්ස, ඛුද්දානුඛුද්දක ශික්‍ෂාපද කවරේ දැ”යි තෙපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිළිවිසුහු දැ යි. වහන්ස, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් “වහන්ස, ඛුද්දානුඛුද්දක ශික්‍ෂාපද කවරහු දැ'යි නො පිළිවිසීමි යි.
ඇතැම් තෙර කෙනෙක් මෙසේ කීහු: සතර පරිජි තබා සෙස්සෝ ඛුද්දානුඛුද්දක ශික්‍ෂයාපද වෙතැ'යි. ඇතැම් තෙර කෙනෙක් මෙසේ කීහු: සතර පරිජි තබා තෙළෙස් සඟවෙසෙස් තබා සෙස්සෝ ඛුද්දානුඛුද්දක ශික්‍ෂාපද වෙතැ'යි. ඇතැම් තෙර කෙනෙක් මෙසේ කීහු: සතර පරිජි තබා තෙළෙස් සඟවෙසෙස් තබා අනියත දෙක තබා සෙස්සෝ ඛුද්දානුඛුද්දක ශික්‍ෂාපද වෙතැ'යි. ඇතැම් තෙර කෙනෙක් මෙසේ කීහු: සතර පරිජි තබා තෙළෙස් සඟවෙසෙස් තබා අනියත දෙක තබා තිස් නිසගි පවිති තබා සෙස්සෝ බුදානුබුදාදක ශික්‍ෂයාපද වෙතැ'යි. ඇතැම් තෙර කෙනෙක් මෙසේ කීහු: සතර පරිජි තබා තෙළෙස් සඟවෙසෙස් තබා අනියත දෙක තබා තිස් නිසගි පචිති තබා දෙයානු පවීති තබා සෙස්සෝ ඛුද්දානුඛුද්දක ශික්‍ෂාපද වෙතැ යි. ඇතැම් තෙර කෙනෙක් මෙසේ කීහු: සතර පරිජි තබා තෙළෙස් සඟවෙසෙස් තබා අනියත දෙක තබා තිස් නිසගි පවිති තබා දෙයානු පචිති තබා සිවු පාටිදෙසනීය තබා සෙස්සෝ ඛුද්දානුඛුද්දක ශික්‍ෂයාපද වෙතැ යි.
10. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහාකාශ්‍යප ස්ථවිරයන් වහන්සේ සඬ්ඝයාට මෙසේ දැන්වූහ. ඇවැත්නි, සඞ්ඝයා මබස් අසාවා. ගිහියන් පිළිබඳ වූ ශික්‍ෂාපද අපට ඇත. ශ්‍රමණ ශාක්‍යපුත්‍රයන්ට මෙය කැපය. මෙය අකැප ය යි ගිහියෝ ද දනිති. ඉදින් අපි ඛුද්දානුඛුද්දක ශික්‍ෂාපද සමූහනය කරන්නෙමු නම් "ශ්‍රමණ ගෞතමයන් විසින් ශ්‍රාවකයන්ට ශික්‍ෂාපද පනවනලද්දේ (උන්වහන්සේගේ) චිතකයෙහි දුම් ඇති තෙක් පමණි. යම්තාක් මොවුන්ගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ සිටිසේක් ද ඒතාක් මොවුහු ශික්‍ෂාපදයන්හි හික්මුණෝ ය. යම් හෙයෙකින් මොවුන්ගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ පිරිනිවිසේක් ද (එහෙයින්) දැන් මොවුහු ශික්‍ෂාපදයන්හි නො හික්මෙතැ යි කියන්නෝ වන්නාහ. ඉදීන් සඬඝයාට පැමිණි කල් වේ නම් සඞ්ඝයා නො පනවන ලද්දක් නො පනවන්නේ ය. පනවනලද්ද නොසිඳින්නේ ය. පනවන ලද ශික්‍ෂාපදයන්හි ඇති පරිද්දෙන් සමාදන් ව පවත්නේ ය. මේ ඥප්ති යි.
ඇවැත්නි, සඬ්ඝයා මබස් අසාවා. ගිහියන් පිළිබඳ වූ ශික්ෂාපද අපට ඇත. ශ්‍රමණ ශාක්‍යපුත්‍රයන්ට මෙය කැප ය, මෙය අකැප ය, යි ගිහියෝ ද දනිති. ඉදින් අපි ඛුද්දානුඛුද්දක ශික්‍ෂාපද සමූහනය කරන්නෙමු නම් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් විසින් ශ්‍රාවකයන්ට ශික්‍ෂාපද පනවනලද්දේ (උන් වහන්සේගේ) චිතකයෙහි දුම් ඇති තෙක් පමණි. යම්තාක් මොවුන්ගේ ශාස‍්තෘන් වහන්සේ සිටිසේක් ද ඒතාක් මොවුහු ශික්‍ෂාපදයන්හි හික්මුණෝ ය. යම්හෙයෙකින් මොවුන්ගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ පිරිනිවිසේක් ද (එහෙයින්) දැන් මොවුහු ශික්‍ෂාපදයන්හි නො හික්මෙතැ යි කියන්නෝ වන්නාහ. සඞ්ඝයා නො පනවන ලද්දක් නො පනවයි. පනවනලද්ද නො සිඳියි. පනවනලද ශික්‍ෂාපදයන්හි ඇති පරිද්දෙන් සමාදන් ව පවතියි. යම් ආයුෂ්මත් කෙනකුහට නො පනවනලද්ද නො පැනවීම, පනවනලද්ද නො සිඳීම, පනවනලද ශික්‍ෂාපදයන්හි ඇති පරිද්දෙන් සමාදන් ව පැවැත්ම, රුචි වේ නම් උන්වහන්සේ නිහඬවන්නාහ, යම් කෙනකුහට රුචි නො වේ නම් උන්වහන්සේ කියන්නාහ.
සඞ්ඝයා නො පනවනලද්ද නො පනවයි. පනවනලද්ද නො සිඳියි. පනවනලද ශික්‍ෂාපදයන්හි ඇති පරිද්දෙන් සමාදන් ව පවතියි. සඞ්ඝයාට (මෙය) රුචි වෙයි. එහෙයින් නිහඬ ය. මෙය මෙස් දරමි යි.
11. ඉක්බිති ස්ථවිර භික්‍ෂුහු ආනන්ද ආයුෂ්මත්හට මෙය කීහු : ඇවැත් ආනන්දයෙනි, යම්හෙයෙකින් තෙපි 'වහන්ස, ඛුද්දානුඛුද්දක ශික්‍ෂා පද කවරහු දැ යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නො විචාළහු ද මෙය තොප වරදවා කරන ලද්දකි, ඒ වරදවා කරනලද්ද ප්‍රකාශ කරවයි.
වහන්ස, මම නොසිහියෙන් (යුතු වූයෙම්) වහන්ස, ඛුද්දානුඛුද්දක ශික්‍ෂාපද කවරහු දැ යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නො විචාළෙමි. මම එය වරදවා කරනලද්දකැ යි නො දකිමි. එහෙත් ආයුෂ්මතුන් වහන්සේගේ බස ඇදහීමෙන් එය වරදවා කරන ලද යි ‍ප්‍රකාශ කරමි.
ඇවැත්, ආනන්දයෙනි, යම් හෙයෙකින් තෙපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වැසි සළුව පයින් මැඩ ගෙන මැසුවහු ද මෙය ද තොප වරදවා කරන ලද්දකි. ඒ වරදවා කරනලද්ද ප්‍රකාශ කරව යි.
වහන්ස, මම අගෞරවයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වැසි සළුව පයින් මැඩගෙන නො මැසූයෙමි. මම එය වරදවා කරන ලද්දකැයි නොදකිමි. එහෙත් ආයුෂ්මතුන් වහන්සේගේ බස ඇදහීමෙන් එය වරදවා කරන ලදැ යි ප්‍රකාශ කරමි.
ඇවැත් ආනන්දයෙනි, යම් හෙයෙකින් තෙපි මාගමුන් ලවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිරුර පළමුව වැන්දවුහු ද හඬන්නා වූ ඔවුන්ගේ කඳුළින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිරුර ගැල්විණි ද මෙය ද තොපගේ දුෂ්කෘතයෙකි. ඒ දුෂ්කෘතය ප්‍රකාශ කරව යි.
වහන්ස, මම ‘මොවුහු විකාලයෙහි (හැසිරෙන්නෝ) නො වෙත්වා' යි මාගමුන් ලවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිරුර පළමුව වැන්දවීමි. මම එය දුෂ්කෘතයකැ'යි නො දකිමී. එහෙත් ආයුෂ්මතුන් වහන්සේගේ බස ඇදහීමෙන් එය දුෂ්කෘතයකැ'යි ප්‍රකාශ කරමි.
ඇවැත් ආනන්දයෙනි, යම් හෙයෙකින් තෙපි ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඔළාරික වු නිමිති කරනුලබන කල්හි ඔළාරික වූ ආලොකය කරනුලබන කල්හි, බොහෝ දෙනාට හිත පිණිස බොහෝ දෙනාට සැප පිණිස ලොවට අනුකම්පා පිණිස දෙව් මිනිසුන්ට වැඩ පිණිස හිත පිණිස සුව පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ (ආයුෂ් කල්පයක්) වැඩ සිටින සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා යී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නො යැදුහු ද මෙය ද තොපගේ දුෂ්කෘතයෙකි. ඒ දුෂ්කෘතය ප්‍රකාශ කරව යි.
වහන්ස, මම වනාහි මාරයා විසින් හාත්පසින් මඩනා ලද සිත් ඇත්තෙම්, බොහෝ දෙනාට හිත පිණිස බොහෝ දෙනාට සුව පිණිස ‘ ලොවට අනුකම්පා පිණිස දෙව්මිනිසුන්ට වැඩ පිණිස හිතපිණිස, සුවපිණිස භාගයවතුන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා යි නො යැදීමි. මම එය දුෂ්කෘතයකැ'යි නො දකිමි. එහෙත් ආයුෂ්මතුන් වහන්සේගේ බස ඇදහීමෙන් එය දුෂ්කෘතයකැ'යි ප්‍රකාශ කරමි.
ඇවැත් ආනන්දයෙනි, යම්හෙයෙකින් තෙපි තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මනාව ප්‍රකාශ කරනලද ධර්‍මවිනයෙහි (ශාසනයෙහි) මාගමගේ පැවිද්දට උත්සාහවත් කළහු ය. මෙය ද තොපගේ දුෂ්කෘතයෙකි. ඒ දුෂ්කෘතය ප්‍රකාශ කරවයි.
වහන්ස, මම වනාහි මේ මහාප්‍රජාපතී ගොතමි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මවගේ සොහොවුරි ය. (උන්වහන්සේ) හදා වඩා ගත්තී ය, පොෂණය කළා ය, කිරි දුන්නී ය. මව කලුරිය කළ කල්හි කිරි පෙව්වාය යි සලකා තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මනාව ප්‍රකාශ කරන ලද ධර්‍මවිනයෙහි මාගමගේ පැවිද්දට උත්සාහවත් කෙළෙමි. මම එය දුෂ්කෘතයෙකැ යි නො දකිමි. එහෙත් ආයුෂ්මතුන් වහන්සේලාගේ බස ඇදහීමෙන් එය දුෂ්කෘතයෙකැ යි ප්‍රකාශ කරමි යි.
12. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් පුරාණ තෙරණුවෝ පන්සියයක් පමණවූ මහත් භික්‍ෂූ සමූහයක් සමග දක්ෂිණාගිරියෙහි චාරිකාවෙහි හැසිරෙති. ඉක්බිති සථවිර භික්ෂුන් විසින් ධර්‍මය ද විනය ද සඞ්ගායනා කළ කල්හි ආයුෂ්මත් පුරාණ තෙරණුවෝ දක්ෂිණාගිරියෙහි කැමැති තාක් කල් වැස රජගහ නුවර යම් තැනෙක ද, කලන්‍දක නිවාප නම් වූ වේළුවනය යම් තැනෙක ද, ස්ථවිර භික්‍ෂූහු යම් තැනෙක ද එතැනට එළැඹියහ. එළඹ ස්ථවිර භික්‍ෂූන් සමග පිළිසඳර කථා කොට එකත්පසෙක හුන්හ. එකත්පසෙක හුන්නා වූ පුරාණ ආයුෂ්මතුන්ට ස්ථවීර භික්‍ෂූහු මෙසේ කීහ. ඇවැත් පුරාණයෙනි, ස්ථවිරවරුන් විසින් ධර්‍මය ද, විනය ද සඞ්ඝායනා කරනලද්දේ ය. ඒ සංගීතිය ට එළඹෙනු මැනවැ'යි. (පිළිගනු මැනවැයි) ඇවැත්නි, ස්ථවිරවරුන් විසින් ධර්‍මය ද විනය ද මොනොවට සංගායනා කරනලද්දේ ය. වැළිදු මා විසින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවෙහි යම්සේ අසන ලද ද යම්සේ පිළිගන්නා ලද ද එසෙයින් ම මම දරන්නෙමි"යි කීහ
පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීම 2013
23 වන පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩල රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීම වර්ෂ 2013 නොවැම්බර් මස 15 වෙනි දින සිට 17 වෙනි දින දක්වා කොළඹ දි පැවැත්වුණි. පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය යීය නායකයින් විසින් 2009 දී ට්‍රිනිඩෑඩ් සහ ටොබැගෝ වල පෝට් ඔෆ් සපෙයින් හී පැවැත්වුනු රැස්වීම් වලදී 2013 චෝගම් සමුළුව ශ්‍රී ලංකාව තුල පැවැත්වීමට තීරණය කරන ලදී. නමුත් ශ්‍රී ලංකාවේ දෙමළ සුළුතරයට වූවා යැයි කියන මානව හිමිකම් කඩවීම් නිසා කැනඩාව හා මුරුසිය සමුළුව නිල වශයෙන් වර්ජනය කල අතර ඉන්දියානු රාජ්‍ය නායකයා සමුළුව දේශපාලනික හේතුන් මත මගහරින ලදී. සමුළුව අතරතුර කාලය තුල කොළඹ විරෝධතා පැවැත්වීම තහනම් කෙරිණි. ජනපති මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා ඇතුළු පිරිස විසින් සමුළුවේ අවධාරණය කල මූලික කරුණු වූවේ: "සන්නිවේදනය මත පදනම් වූ සංවර්ධනය, දේශපාලනික වටිනාකම්, ගෝලීය අභියෝග හා තර්ජන සහ පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයීය සුහදතාවයයි ." නමුත් ඊට අමතරව සමුළුව තුල ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් යුධ සමයේ සිදු වූවා යැයි කියන මානව හිමිකම් කඩවීම් පිළිබඳ එකිනෙක පරස්පර විවාද සිදුවිය. වර්ෂ 40 කට පසු 2 වැනි එළිසබෙත් රැජින සහභාගී නොවූ ප්‍රථම සමුළුව මෙය වීමද විශේෂත්වයකි.
පසුබිම් කථාව
2007 පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීම උගන්ඩාවේ කම්පාලා අගනුවර පැවැති අතර එහිදී 2011 පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීම ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැත්වීමට සම්මත කර ගන්නා ලදී. එසේ නමුදු, ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධය අවසන් වූ කාල වකවානුවේ ශ්‍රී ලංකා රජයට එරෙහි යුධ අපරාධ චෝදනා එල්ල වීම නිසා, 2009 දී ට්‍රිනිඩෑඩ් සහ ටොබැගෝ වල පෝට් ඔෆ් සපෙයින් හි පැවැති පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීම තුලදී ඊලග සමුළුව ඔස්ට්‍රේලියාව පර්ත් හි පැවැත්වීමටත් 2013 සමුළුව ශ්‍රී ලංකාවට ලබා දීමටත් තීරණය කෙරිණි.
2013 මැයි මසදී, බකින්හැම් මාලිගාව විසින් 2 වන එළිසබෙත් මහ රැජින සමුළුවට සහභාගී නොවන බව නිවේදනය කරන ලදී. 87 හැවිරිදි රැජිනගේ සෙෘඛ්‍ය තත්වය පිලිබඳ සැලකිලිමත් වීමත් ඇය වෙනුවට චාල්ස් කුමරු සමුළුවට සහභාගී වනු ඇති බවත් එහි දැක්විනි.
රැස්වීම් පැවැත්වූ ස්ථාන
සමුළුවේ ආරම්භක උත්සවය කොළඹ නෙළුම් පොකුණ මහින්ද රාජපක්‍ෂ රඟහල දී උත්කර්ෂවත් ලෙස සිදු කෙරිණ. නායකයින් සඳහා විශේෂ විවේකී හමුවක් ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ හී වෝටර්ස් එජ් හෝටලයේදී පැවැත්විණි. අනෙකුත් රැස්වීම් හම්බන්තොට ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණ ශාලාවේත්, හික්කඩුව චායා ට්‍රාන්ස් හීදිත්, කොළඹ සිනමන් ග්‍රෑන්ඩ් හෝටලයේදිත් පැවැත්විණි.
සමුළුවේ න්‍යාය පත්‍රය
රාජ්‍ය නායකයන්ගේ දින තුනක සමුළුවද ඇතුළුව තවත් සමුළු කීපයක් සතියක් පුරා පැවැත්විණ.