cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
මැකින්ටොශ් ක්ලැසික් පරිගණකය
පිළිගැන්ම
Electronic Learning සඟරාවේ 1991 වර්ෂයේ පෙබරවාරි මස කලාපයේදී Robert McCarthy පවසා තිබුණේ ගුරුවරුන්, අධ්‍යාපන පරිපාලකයන් සහ මෘදුකාංග නිර්මාණකරුවන් නව මිල අඩු Apple Macintosh පරිගණකය පිළිඛඳව උද්‍යෝගයට පත්ව ඇති බවයි. අධ්‍යාපන මෘදුකාංගවල සංවර්ධකයකු මෙන්ම ප්‍රකාශකයකු ද වන MECC හි උපායමාර්ග විධාන කළමනාකරු Steve Taffe පැවසූ අන්දමට විසින් Classic පරිගණකය පිළිබඳව ඔහුගේ උද්‍යෝගය පැහැදිලි කරන ලදී.එයට හේතුව වශයෙන් ඔහු දැක්වූයේ එය මිල අඩු Mac පරිගණකයක් වීමයි. දැන් සැම දෙනාටම උපයා ගත හැකි දෙයක් බවට Macintosh පරිගණකය පත්ව ඇති බව ඔහු වැඩි දුරටත් පවසා සිටියේය. තවද MS-DOS පරිගණක සමග තරග වැදීමට තරම් Macintosh පරිගණකය බලවත් බවට ඔහු විශ්වාසයද පලකර සිටියේය. මීට අමතරව Apple පරිගණකය ඉතා ඉහළ පරිශීලක පහසුකම්වලින් යුක්ත බවද ඔහුගේ මතය විය.Apple සමාගමේ අධ්‍යාපනික උපායමාර්ග කළමනාකාර Sue Talley පවසා සිටියේ වර්ණ භාවිතය තීරණාත්මක සාධකයක් නොවන සාමාන්‍ය ජවයෙන් යුතු යෙදුම් සඳහා Apple පරිගණකය හොඳින් මුහුණ දෙන බවයි. ඔහු වැඩි දුරටත් සඳහන් කර සිටියේ ලේඛන සහ මූලික ඵලදායීකත්ව වැඩ කටයුතු සඳහා එය වඩා සුදුසු වන බවයි. බොහෝ පාසල් Classic පරිගණකය මිලට නොගැනීමට තීරණය කිරීමට හේතුව වූයේ අධිමිල Macintosh LC සතු වූ මෙය සතු නොවූ වර්ණ පරිගණක තිරයයි.
විකාශ කාලවාර මංගල දර්ශනය
විකාශ කාලවාර මංගල දර්ශනයක් යනු, ප්‍රතිෂ්ඨාපිත රූපවාහිනී දර්ශනයක නව විකාශ කාලවාරයක පළමු කථාංගය වෙයි.
හෙන්ද්‍රික් ව්‍රවෲඩ්
පොදු ලෙසින් '''එච්. එෆ්. ව්‍රවෲඩ් ලෙසින් හැඳින්වෙන, හෙන්ද්‍රික් ෆ්‍රෙන්ස්ච් ව්‍රවෲඩ්''' (8 සැප්තැම්බර් 1901 – 6 සැප්තැම්බර් 1966), 1958 සිට, 1966දී ඔහුගේ ඝාතනය දක්වා, දකුණු අප්‍රිකාවේ අග්‍රාමාත්‍යයවරයා විය. රටෙහි වාර්ගික කණ්ඩායම් බෙදා වෙන් කෙරුණු, වාර්ගික විසංගමන ක්‍රමයක් වූ, වර්ණභේදයෙහි සංකල්පය සහ ක්‍රියාවට නැංවීම පසුපස සිටි තැනැත්තේ ලෙසින් ඔහු සිහි කෙරෙයි.
992 ස්වෝසි
992 ස්වෝසි යනු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙක් සහ, සූර්යයා වටා කක්ෂගතව ඇති සුළු ග්‍රහයෙකි. ඔටෝ ස්ටෲවෙ විසින්, 1922දී, ඇඑජහී, විස්කෝන්සින්හී, විලියම්ස් බේහී, පිහිටි යර්කීස් නිරීක්ෂණාගාරය මෙය සොයාගැනුනි. එය නම් කෙරුණේ, ස්ටෲවෙ අනුව යමින් නම් කෙරුණු මැක්ඩොනල්ඩ් නිරික්ෂණාගාරයේ අඟල්-82 දුරදක්නය නිපැයූ   වෝනර් හා ස්වෝසි සමාගමෙහි, අම්බ්‍රෝස් ස්වෝසි අනුව යමිනි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ප්‍රධාන වළල්ලට අයත් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ ප්‍රවර්ගය:පුද්ගලයන් අනුව යමින් නම් කෙරුණු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ ප්‍රවර්ගය:1922දී සොයාගත් තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන් ප්‍රවර්ගය:ස්ටෲවෙ සන්තානය
IEEE
ඉතිහාසය IEEE
IEEE යනු වෘත්තීයවේදී සංගමයකි එය එක්සත් ජනපදයේ නිව්යෝර්ක්හි 1963 දී රේඩියෝ ඉංජිනේරුවරුන්ගේ ආයතනයේ (IRE, 1912 දී ආරම්භ කරන ලද) හා විදුලි ඉංජිනේරුවරුන්ගේ ඇමරිකානු ආයතනයේ (AIEE, 1884 දී ආරම්භ කරන ලද) ඒකාබද්ධ කිරීම් මඟින් මෙය ආරම්භ වන ලදී.
AIEE හි මූලික උනන්දුව තිබුණේ රැහැන් සහිත සන්නිවේදනය (ටෙලිග්‍රාෆ් හා ටෙලිෆෝන්) හා ආලෝක හා ජව පද්ධති පිළිබඳවය. IRE වැඩි වශයෙන් සැලකිල්ලට බඳුන් කළේ රේඩියෝ ඉංජිනේරු විද්‍යාවයි. එය ආරම්භ වී තිබුණේ කුඩා සංවිධාන 2කින් වන අතර ඒවා රැහැන් රහිත හා ටෙලිග්‍රාෆ් ඉංජිනේරුවරුන්ගේ සංගමය හා රැහැන් රහිත ආයතනයයි. 1930 දශකයේ දී ඉලෙක්ට්‍රොනික් තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමඟ ඉලෙක්ට්‍රොනික ඉංජිනේරුවන් IRE හි සාමාජිකයන් බවට පත් වුණු නමුත් ඉලෙක්ට්‍රෝන නළ තාක්ෂණයේ යෙදීම් අතිශයින් විස්තීර්ණ වීමත් සමඟ IRE හා AIEE වෙන් කරන තාක්ෂණික සීමාවන් වෙන් කර ගැනීමට නොහැකි බවට පත් විය. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව සංවිධාන දෙක ක්‍රමයෙන් තරඟකාරී වූ අතර 1961 දී IRE හා AIEE හි නායකත්වය විසින් සංවිධාන දෙක එකතු කිරීමට තීරණය කරන ලදී. 1963 ජනවාරි 1 වනදා මෙම සංවිධාන දෙක නිල වශයෙන් IEEE ලෙස ලෝකයා ඉදිරියට පැමිණුනි. IEEE හා එය ඇති කිරීමට මූලික වූ සංවිධානවල කැපී පෙනෙන සභාපතිවරුන් අතරට එලිහු තොම්සන් (AIEE, 1889-1890), ඇලෙක්සැන්ඩර් ග්‍රැහැම් බෙල් (AIEE, 1891-1892) , චාල්ස් ප්රෝටස් ස්ටෙයිම්මෙට්ස් (AIEE, 1901-1902) , ලී ඩි ෆොරස්ට් (IRE, 1930), ෆ්රෙඩ්රික් E. ටර්මන් (IRE,1941), විලියම් R. හෙවුලට් (IRE,1954), අර්නස්ට් වෙබර් (IRE, 1959; IEEE, 1963) , හා අයිවන් ගෙටිං (IEEE, 1978)
තලෙයිමන්නාරම
තලෙයිමන්නාරම ශ්‍රී ලංකාවේ මන්නාරම් දූපතේ වයඹ දිග කොටසේ වෙරළබඩව පිහිටා තිබෙන ජනාවාසයකි.
ගමනාගමනය
පැන්නුම් පාළම මගින් සමස්ථ දිවයින මන්නාරම් දූපත සමග සම්බන්ධ කරමින් පවතින, මන්නාරම නගරය ඔස්සේ වැටී ඇති A14 මහා මාර්ගය හරහා තලෙයිමන්නාරම වෙත පිවිසිය හැකිවේ.
තලෙයිමන්නාරම ජැටිය සහ දුම්රිය ස්ථානය
1964 වසරේ දෙසැම්බරයෙහි බලපෑ දරුණු සුළි කුණාටුවකින් හානියට පත්වන තුරු, නොගැඹුරු පෝක් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ශ්‍රී ලංකාවේ සිට ඉන්දියාව වෙත පාරු සේවයක් ක්‍රියාත්මකව තිබූ අතර, තලෙයිමන්නාරම එහිදී එක් නැවතුම්පළක් ලෙස ක්‍රියා කරන ලදී. මෙම පාරු සේවය ඉන්දු- ලංකා දුම්රිය සේවයන්ගේ කොටසක් ලෙස ක්‍රියාත්මකව පැවැති අතර, පාරුව ඔස්සේ මගීන් තලෙයිමන්නාරම සිට ඉන්දියාවේ රාමේෂ්වරම් දූපතේ ධනුෂ්කෝඩි දක්වා රැගෙන යන ලදී. ශ්‍රී ලංකා රජයේ දුම්රිය සේවයට අයත් දුම්රිය ස්ථානය මගින් ජැටියෙහි මෙහෙයවීම් සිදු කරන ලදී.
ආදම්ගේ පාලම
තලෙයිමන්නාරම ඉන්දියාවේ ධනුෂ්කෝඩි සිට සැතපුම් 18 ක් පමණ දුරින් පිහිටයි. දෙරට අතර භූ තීරුවක් ලෙස ක්‍රියාකරන වැලි වැටිය නැතහොත් ආදම්ගේ පාලම, ශ්‍රී ලංකාව හා ඉන්දියාව අතර පවතින එකම නොගැඹුරු භූ සම්බන්ධතාවය ලෙස හැඳින්වෙයි.
මනිෂ් රායිසිංහාන්
මනිෂ් රායිසිංහාන් (උපත 22 ජූලි 1979) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු රූපවාහිනී නළුවකු සහ නිරූපණ ශිල්පියෙකි. ඔහු ජනප්‍රියත්වයට පත්වූයේ ටීන් බාහුරානියාන් රූපවාහිනී කතාමාලාවේ සමීර්ගේ චරිතය නිරූපණය කිරීම හේතුවෙනි. මීට අමතරව ඔහු සුසරාල් සිමර් කා රූපවාහිනී කතාමාලාවේ සිද්ධාන්ත් රාජේන්ද්‍ර භාරද්වාජ්ගේ චරිතය ද නිරූපණය කොට ඇත.
වෘත්තිය
සාර්ථකව රංගන වෘත්තිය වෙත ප්‍රවිෂ්ඨ වීමට සමත් වූ නිරූපණ ශිල්පීන් අතලොස්ස අතුරින් අයෙකි, රායිසිංහාන්‍. ඔහු ජනප්‍රිය මුද්‍රණ සහ රෑම්ප් නිරූපිණ ශිල්පියෙකි. 2002 ග්‍රාසිම් මිස්ටර් ඉන්ඩියා තරගාවලියට සහභාගී වූ ඔහු සමස්ත තරගාවලියෙන්ම සිව්වන ස්ථානය හිමි කරගැනීමට සමත් විය. එහි දී ඔහු නාමයන් තුනක් ජයග්‍රහණය කළේ ය. (ඡායාකාන්ත මහත්මා, හොඳම සිනහව ඇති මහත්මා සහ හොඳින් හැඳිපැළඳි මහත්මා යන) වෘත්තියෙන් යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරුවරයකු වන ඔහු සටන් කලා විශේෂඥයකු ද වේ. රෙයිකි විශේෂඥයකු ද වන රායිසිංහන් ඡායාරූපකරණයට දැඩි ඇල්මක් දක්වයි. කරාතේ, කුං ෆු සහ කික්බොක්සිං යන ක්ෂේත්‍ර සඳහා රායිසිංහාන් කළු පටි උසුලයි. ඔහු සිව් වරක් ලෝක ශූරතාව සඳහා සුදුසුකම් සපුරාලූවත්, අනුග්‍රාහකත්වය මඳ වීම හේතුවෙන් ඔහුට ඉදිරියට යාමට නොහැකි විය. රෝලර් ස්කේටිං ක්‍රීඩාවෙන් ඔහු දිස්ත්‍රික් මට්ටමේ ජයග්‍රාහකයකු ද වේ. වර්තමානය වන විට රායිසිංහාන් කලර්ස් ටීවී නාළිකාවේ අතිශයින් ජනප්‍රිය රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වන සසුරාල් සිමර් කා තුළ සිද්ධාන්ත් රාජේන්ද්‍ර භාරද්වාජ් චරිතය නිරූපණය කරමින් සිටියි. මෑතක දී ඔහු මධුර් භාණ්ඩර්කර්ගේ චිත්‍රපටයක් වන Heroine චිත්‍රපටයේ චිත්‍රපට තරුවකගේ මිත්‍රශීලී චරිතයක් නිරූපණය කළේ ය. කෙටි චිත්‍රපට නිර්මාණකරුවකු ද වන මනිෂ් රායිසිංහාන් කෙටි චිත්‍රපටකරණය වෙනුවෙන් සම්මාන කිහිපයක්ම හිමි කරගෙන තිබේ. 2016දී ඔහුගේ කෙටි චිත්‍රපටයක් විචාරක පැසසුමට ලක්වූ අතර එය කෑන්ස් චිත්‍රපට උළෙල ඇතුළු සම්භාවනීය චිත්‍රපට උළෙලවල් ගණනාවක් සඳහා තෝරාගැනිණි.
සුසරාල් සිමර් කා කතාමාලාවට අමතරව රායිසිංහාන් කිලේර් කරාඔකේ ආත්කා තෝ ලත්කා, ටීන් බාහුරානියාන්, වාරිස්, කාහින් කිසී රොස්, ජබ් ලව් හුවා, බේටියාන් අප්නි යා පරායා ධාන්, හම් දෝනෝ හේන් අලග් අලග්, රන්ග් බදාල්ති ඕධ්නි, රාත් හොනේ කෝ හේ, කහීන් තෝ හෝගා, රක්ත් සම්බන්ධ්, තුම්හාරි දිශා සහ සප්නා බාබුල් කා...බිදායි යන රූපවාහිනී කතාමාලා සඳහා සිය දායකත්වය සපයා ඇත. රායිසිංහාන්ගේ කෙටි චිත්‍රපට අතර Almost (2016), අන්කහී බාටේන් (2016), When I Met Myself (2016) සහ තෝ මේරා ගාලත් හේ සාහි හේ (2016) වැනි චිත්‍රපට ප්‍රධාන ස්ථානයක් ගනියි.
චිත්‍රපට
කෙටි චිත්‍රපට
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු රූපවාහිනී නළුවෝ
නාලන්දා
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:බිහාර්
ගාසා තීරය - බටහිර ඉවුර
ඉන්දීය ජනරජය
1990 දශකයේ හා 21 වෙනි සියවස කාලය පුරා ඉස්ලාමීය ත්‍රස්තවාදය සමග ගනුදෙනු කිරීමට ඉන්දියාවට සිදු විය. ලක්ෂාර් - ඊ - ටයිබා, ජායිශ් - ඉ - මොහොමඩ්, හිස්බුල්ලා මුජහඩීන් සහ වෙනත් කාශ්මීර ත්‍රස්තවාදි කණ්ඩායම්වල නොබෝදා සිදු වූ නැගී සිටිම රටේ විශාල අර්බුදවලට හේතු විය. 1993 මුම්බායි බෝම්බ පිපිරවීම මෙන්ම වන්ධාම සමූල ඝාතනය වැනි කාශ්මීරයේ ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවන් කලුචක් ඝාතන, චිට්ටිසිංග්පුර ඝාතන සහ වෙනත් ක්‍රියාවන් ඉන්දියාව තුළ සිදු වූ ප්‍රධාන පෙළේ ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවන් ලෙස හැඳින්වේ. ර‍ටේ වෙනත් ප්‍රදේශවල ඇති වූ ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවන් තුළට, ඉන්දියානු පාර්ලිමේන්තුවට 2001 වර්ෂයේදි එල්ල කළ ප්‍රහාරය 2005 ඔක්තෝම්බර් 29 දිල්ලි, 2005 ජඋන්පූර් දුම්රියතුල, 2006 ජුලි 11 මුම්බායි දුම්රිය තුළ, 2006 වර්නාසි නුවර, 2007 සම්ජාඋතට සීඝ්‍රගාමීයේ යනාදි ස්ථානවල සිදුවුණු බෝම්බ පිපිරුම්, අක්ෂර්ධම් කෝවිලට එල්ල කළ ප්‍රහාරය 2005 දි අයෝධ්‍යාවේ සිදු කළ රාම් ජන්ම භූමී ප්‍රහාරය, 2006 මාලෙගාඔන් පිපිරුම යනාදි සිදු වීම් ඇතුළත් වේ.
ඔසාමා බින් ලාඩන්ගේ ජියාඩ් සංවිධානය ඉන්දියාව සමග යුද වැදිය යුතුය යන නිරන්තර ඉල්ලීම සමග අන්තර් ජාතික ත්‍රස්තවාදි ජාලයක් වූ අල්කයිඩා සංවිධානය මත වාදි සහ මූල්‍යමය වශයෙන් කාශ්මීර ජාලයක් වූ අල් කයිඩා සංවිධානය මතවාදී සහ මූල්‍යමය වශයෙන් කාශ්මීර ත්‍රස්තවාදයට ආධාර කරයි. එමෙන්ම ඉස්ලාමීය අන්තවාදි ව්‍යාපාරය “කාශ්මීරය අයිති කරගෙන සිටින ප්‍රතිමා වන්දනා කරන හින්දූන්” යන වචන භාවිතා කරමින් බොහෝ රටවල්වල ඉන්දියාවට එරෙහි ඔවුන්ගේ ප්‍රචාරක කටයුතු වැපුරූහ.
ඉන්දීය රජය සහ හමුදාව රට තුළ නැගී ගෙන එන ත්‍රස්තවාදය මැඩ පැවැත්වීම සඳහා නොයෙකුත් ක්‍රියා මාර්ග ගෙන තිබුනේය. මෙම ක්‍රියා මාර්ගයන්ගෙන් ඇතැම් ඒවා විශේෂයෙන් කාශ්මීරයේ කෙරෙන ක්‍රියාවන් ඉතා දරුණු ඒවා ලෙස මානව හිමිකම් සංවිධානවල විවිචෙනයට ලක් විය. ඇතැම් චෝදනා සටන් කාමීන් වෙත ද එල්ල වියත 2001 වර්ෂයේදි ඉන්දීය පාර්ලිමේන්තුවට ප්‍රහාරයක් එල්ල වීමෙන් පසු ඉන්දියාව සහ පකිස්ථානය දෙරට විසින්ම විශාල හමුදා බල ඇණි කාශ්මීර කලාපය තුළ එක් රැස් කළ අතර වෙඩි හුවමාරුද සිදු විය. මෙම සිදු වීම 2001 – 2002 ‘ඉන්දීය පකිස්ථාන් විරසකය’ ලෙස හැඳින්වේ. 2002 ජනවාරි 12 දින, පකිස්ථාන් ජනාධිපති පර්වේශ් මුෂාරෆ් කළ දේශනයකින් ඉන්දියාව සහ පකිස්ථානය අතර පවතින උණුසුම් තත්වය අඩු විය යුතු යැයි අදහස් කළේය. තම භූමීයේ සිටින අන්තවාදින්ට එරෙහිව සටන් කරන බවත්, එනමුදු කාශ්මීරයට තමන්ට අයිතියක් තිබෙන බවත් ඔහු නිවේදනය කළේය. ඉන්දීය නායකයින් එම ප්‍රකාශය දිහා බැලුවේ සැකයෙනි. විදේශ කටරයුතු රාජ්‍ය ඇමැති ඕමාර් අබ්දුල්ලා එම කථාවෙහි අලුත් කිසිවක් නොමැති බව ප්‍රකාශ කළේය. ඉන්දියානු ස්ථාවරයේ වෙනසක් එයින් ඇති නොවන බව අනෙක් අය කීහ. කෙසේ වෙතත් යම්තරමකට උණුසුම් තත්වයක් පහව ගියේය. ඉන්දියානු ජනපති ඔහුගේ හමුදා ප්‍රධානීන්ට කීවේ “දැනට පහර දීමක් නොකෙරේ” යනුවෙනි.
War_on_terror
සමන්තා අක්කිනේනි
සමන්තා අක්කිනේනි (උපත 1987 අප්‍රේල් 28) ඉන්දියානු නිළියක වන ඇය තෙළිගු සහ දමිළ චිත්‍රපට තුළින් දැකගත හැකිවන අතර ෆිල්ම් ෆෙයර් සම්මාන ලාභිනියකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:1987 උපත් ප්‍රවර්ගය:සිනමාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සිනමාව
පරසතු මල්
ගීතයන්
ගීත ප්‍රබන්ධය – මහගමසේකර ගීත සංඛ්‍යාව - 03 ගීත පටිගත කිරීම - සරසවි චිත්‍රාගාරය, දළුගම ගීත පොත් - මුරුගේසු සොක්කලිංගම්
විශේෂතා
ප්‍රවර්ගය:චිත්‍රපටි - සිංහල
ඩිමිට්‍රි සාෆෙන්ඩාස්
ඩිමිට්‍රි සාෆෙන්ඩාස් (14 ජනවාරි 1918 – 7 ඔක්තොම්බර් 1999) විසින්, ඊනියා " වර්ණභේදයේ නිර්මාණශිල්පී", දකුණු අප්‍රිකානු  අග්‍රාමාත්‍යය හෙන්ද්‍රික් ව්‍රවෲඩ් 1966 සැප්තැම්බර් 6 දිනදී ඝාතනය කෙරිණි. පාර්ලිමේන්තු පණිවුඩකරුවෙකු විසින් සේවය කළ සාෆෙන්ඩාස් විසින්, පාර්ලිමේන්තු සැසිවාරයක් තුලදී, කිණිස්සක් භාවිතා කරමින්, ව්‍රවෲඩ් හට ඇණ මරා දැමීය.
පරුමක ශුමන
දුටුගැමුණු රජුගේ දූතසේවා භාරව සිටි නිලධාරියෙකි. පසු කාලීනව සුමන සමන් දෙවියෝ නමින් දේවත්වයෙන් සැලකුම් ලබන්නේ මෙම පුද්ගලයා බවට මතයක් ඇත.
මිනිසුන් අතර මිනිසෙක්
මිනිසුන් අතර මිනිසෙක් යනු ජෝ දේව් ආනන්දන් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරනු ලැබූ 1979දී තිරගත වූ චිත්‍රපටයකි.
පකිස්ථාන ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා තරග සංචාරය 2006
පාකිස්තාන ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 2006 මාර්තු සහ අප්‍රේල් මාසවල ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරය කළේ ටෙස්ට් තරග දෙකකට සහ එක්දින තරග තුනකට ක්‍රීඩා කිරීමටය. පාකිස්තානය ටෙස්ට් තරගාවලිය 1-0ක් ලෙස ජය ගත්තේ තරගයක් ජය පරාජයෙන් තොරවයි.
බාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් - ශ්‍රී ලංකාව
993 මෝල්ටොනා
993 මෝල්ටොනා යනු සූර්යයා වටා කක්ෂගතව ඇති සුළු ග්‍රහයෙකි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:පුද්ගලයන් අනුව යමින් නම් කෙරුණු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ ප්‍රවර්ගය:ප්‍රධාන වළල්ලට අයත් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ ප්‍රවර්ගය:1923දී සොයාගත් තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන් ප්‍රවර්ගය:එරිගෝන් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ක්ෂුද්‍ර ක්‍රියාවලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව
ක්ෂුද්‍ර ඉංජිනේරු විද්‍යාව යනු සාමාන්‍යයෙන් මිලිමීටර් 1 ට වඩා අඩු විෂ්කම්භයෙන් යුත් නාල (ක්ෂුද්‍ර නාල) හෝ උප මිලිමීටර් මාන ඇති අනෙකුත් ව්‍යුහ වැනි කුඩා පරිමාතුළ රසායනික හෝ භෞතික ක්‍රියාවලි සිදු කිරීමේ විද්‍යාවයි. මෙම ක්‍රියාවලි කාණ්ඩ නිෂ්පාදනයට ප්‍රතිවිරුද්ධ පරිදි එනම් සාමාන්‍යයෙන් අඛණ්ඩ ගලායාම් ක්‍රමයකට සිදු කරන අතර ක්ෂුද්‍ර ක්‍රියාවලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව රසායනික නිෂ්පාදනය සදහා මෙවලමක් බවට පත් කිරීමට ප්‍රමාණවත් තරම් ප්‍රතිදානයක් ලබාදෙයි. මේ නිසා ක්ෂුද්‍ර ක්‍රියාවලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව ඉතා කුඩා මුළු පදාර්ථ ප්‍රමාණ සමග කටයුතු කරන ක්ෂුද්‍ර රසායනික විද්‍යාව සමග පටලවා නොගත යුතුය. ක්ෂුද්‍ර ව්‍යුහ ප්‍රතික්‍රියාකාරක හෝ ක්ෂුද්‍ර ප්‍රතික්‍රියාකරක තුළ සිදුවන රසායනික ප්‍රතික්‍රියා සමග සම්බන්ධ වන ක්ෂුද්‍ර ක්‍රියාවලි ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ උප ඒකක ක්ෂුද්‍ර ප්‍රතික්‍රියා තාක්ෂණය ලෙස හදුන්වනු ලැබේ.
ක්ෂුද්‍ර ව්‍යුහ ප්‍රතික්‍රියාකාරක හෝ ක්ෂුද්‍ර ප්‍රතික්‍රියාකාරකවලට ආවේනික වාසියකි. එනම් එමගින් පෘෂ්ට වර්ගඵලයට පරිමාව දරණ විශාල අනුපාතය නිසා වැඩි දියුණු වීමෙන් ඇති තාප හුවමාරුව හා ස්කන්ධ හුවමාරුවයි. උදාහරණ ලෙස විලයන ක්‍රියාවලියක දිග පරිමාණය ක්ෂුද්‍ර නාළයක හෝ ඊට වඩා දිගින් අඩු එකකට සන්සන්දනය කළ හැකි අතර ඉතා කුඩා කාලයක් තුළදී (සාමාන්‍යයෙන් මිලි තත්ත්පර කිහිපයක් තුළදී) කාර්යක්ෂමව ප්‍රතික්‍රියාකාරක මිශ්‍ර කරගත හැකිය. හොඳින් තාප සන්නයන කරන ද්‍රව්‍ය අදාල ප්‍රතික්‍රියාව සදහා නිවැරදි උෂ්ණත්ව පාලනයක් සපයයි. උදාහරණ ලෙස අධික තාපදායක ප්‍රතික්‍රියාවක් (ප්‍රතික්‍රියා නාළ වලින් තරළමය අතින් වෙන් කර ඇති) ක්ෂුද්‍ර ව්‍යුහ ප්‍රතික්‍රියා කාරකයේ අඩංගු විට සම්පුර්ණයෙන්ම පාහේ සමෝෂ්ණ වන පරිදි සිදු කළ හැකිය. එම නාල වලදී අවශ්‍ය තරම් උස් තාප ධාරිතාවයකින් යුතු සිසිල් ද්‍රව්‍යක ගලායාම පවත්වා ගනු ලැබේ. සමෝෂ්ණ නොවන ක්‍රියාවලියක් සිතා මතාම අයත් කර ගැනීම සඳහා ක්ෂුද්‍ර ව්‍යුහ ප්‍රතික්‍රියාකාරකවල උෂ්ණත්වය නිරන්තරයෙන් වෙනස් කිරීමද සිදු කළ හැකිය.
ප්‍රවර්ගය: ඉංජිනේරු විද්‍යාව
ශ්‍රී ලංකා අන්තර් බැංකු ගෙවීම් පද්ධතිය
SLIPS ලෙස පොදුවේ හැඳින්වෙන ශ්‍රී ලංකා අන්තර් බැංකු ගෙවීම් පද්ධතිය යනු පරිගණක භාවිතා කරමින් බැංකු අතර සිදුවන ගණුදෙනු පියවීම් පද්ධතිය යි
අයිතිය - සීමාසහිත ලංකා ක්ලියර් (පුද්ගලික) සමාගම
පවත්වාගෙන යාම - ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව
රියා චක්‍රබෝර්ති
රෙහා චක්‍රබොර්ති (උපත 1992 ජූලි - ඉන්දියාවේ බැංගලෝර්හිදී) ඉන්දියානු|බොලිවුඩ් සහ තෙළිඟු සිනමා නිළියකවේ
ප්‍රවර්ගය:1992 උපත් ප්‍රවර්ගය:සිනමාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සිනමාව
ජෝසුන්හි සොන්ජෝ රජ
සොංජෝ රජු (26 නොවැම්බර් 1552 – 16 මාර්තු 1608) යනු 1567 සිට 1608 දක්වා කොරියාව පාලනය කළ රජකෙනෙකි. ඔහු ජොසොන් රාජවංශයේ දාහතරවන රජු ලෙස සැලකෙයි. ඔහු ප්‍රකට වූයේ කොන්ෆියුසියානුවාදය දිරිමත් කිරීම සහ ආරම්භක රාජ්‍ය සමයේ රාජ්‍ය සබඳතා ප්‍රකෘතිමත් කරගැනීම හේතුවෙනි. පසුකාලීන සමයේ ඔහුගේ දේශපාලන අදක්ෂභාවය හේතුවෙන් දේශපාලන අරගල සහ ජපන් ආක්‍රමණ පැනනැගිණි.
පසුබිම
1552දී හන්සොං (වර්තමාන, සෝල්) නුවර යි යොන් යනුවෙන් උපත ලද සොන්ජෝ, දොක්හ්‍යුං කුමරු‍ගේ (덕흥군) තෙවන පුත්‍රයා විය. දොක්හ්‍යුං කුමරු යනු ජුංජොං රජුට දාව රාජකීය වංශවත් චංබින් ආන්-සි උපබිසවට (창빈 안씨, 1499–1549) උපන් පුත්‍රයෙකි. යි යොන්හට “හන්සොං කුමරු” යන නාමය ලබාදෙන ලදී. මියොංජොං රජු උරුමකරුවකු නොමැතිව තරුණ වියේ දී මියයාමත් සමග රාජකීය පෙළප‍තේ ඉන්පසු සුදුස්සා වූයේ හන්සොං කුමරුයි. අනතුරුව රාජ මාලිගයේ තීරණය අනුව 1567දී ඔහුව සිංහාසනාරූඪ කෙරුණු අතර, එවිට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 16කි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඔහුගේ පියාව දේවොන්ගුන් (대원군, 'මාලිගයේ මහා කුමරු') යන පදවියට උසස් කෙරිණි.
මුල්කාලීන රාජ්‍ය සමය (1567–1575)
සාමාන්‍ය ජනයාගේ ජීවිත වැඩිදියුණු කිරීම සහ යොන්සන්ගුන් සහ ජුංජොං රජ සමයයන්හි දූෂිත තත්ත්වයට පත්ව තිබූ ජාතිය යළි ගොඩනැගීම කෙරෙහි සොන්ජෝගේ අවධානය යොමු විය. 1498 සහ 1545 අතර කාලයේ යොන්සන්ගුන් සහ ජුංජොං රජවරුන්ගේ සමයේ වෙනස් ශෝධන සතරක් හේතුවෙන් පීඩාවට පත්ව සිටි සරිම් විද්වතුන් දිරිමත් කිරීම ද ඔහු විසින් සිදු කරන ලදී. මියොංජොං රජුගේ දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කළ සොන්ජෝ යි හ්වං, යි ඉ, ජොං චොල්, සහ යු සොං-ර්යොං වැනි බොහෝ ප්‍රකට කොන්ෆියුසියානු විද්වතුන් කාර්යාල සඳහා පත්කළේ ය.
සිවිල් සේවා විභාගය, විශේෂයෙන්ම සිවිල් නිලධාරී සුදුසුකම් ලැබීමේ විභාගය ප්‍රතිසංස්කරණයට ලක් කිරීම ද මෙකල සිදු විය. පෙර පැවති විභාග ක්‍රමය මගින් මූලිකව සාහිත්‍යය පිළිබඳ සලකා බැලුණු අතර දේශපාලනය හෝ ඉතිහාසය සැලකිල්ලට නොගැනිණි. රජු මෙම ක්‍රමය ප්‍රතිසංස්කරණය කරමින් නියෝග කළේ සෙසු මාතෘකා ද සැලකිල්ලට ගත යුතු බවටයි. 1519 තෙවන වියත් ශෝධනයේ දී මියගිය ජෝ ග්වං-ජෝ වැනි විද්වතුන්ගේ නම් වරදින් මුදා හළ මෙතුමා, ජුංජොං රජ සමයේ සිටි නම් ගොන් වැනි දූෂිත වංශවතුන්ට ප්‍රසිද්ධියේ චෝදනා කළේ ය. මෙම ක්‍රියාමාර්ග හේතුවෙන් සාමාන්‍ය ජනයාගේ ගෞරවය රජුට හිමි වූ අතර, රාජ්‍යය කෙටි කාලීන නිදහස් යුගයක් භුක්ති වින්දේ ය.
‍දේශපාලන බෙදීම සහ නැගෙනහිර-බටහිර ආරවුල (1575–1592)
සොන්ජෝ රජු විසින් රජයට පැමිණීමට ආරාධනා කළ විද්වතුන් අතර සිම් උයි-ග්යොම් සහ කිම් හ්යෝවොන් ද විය. දැඩි ගතානුගතික පුද්ගලයකු වූ සිම් අගබිසවගේ ඥාතියකු විය. කිම් යනු නිදහස් මතවාදී ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා හඬනැගූ නව පරපුරේ නිලධාරීන්ගේ ප්‍රධානියෙකි. මේ හේතුවෙන් සොන්ජෝ රජුට සහාය වූ විද්වත්හු සිම් සහ කිම්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් පාර්ශ්ව දෙකකට බෙදුණහ. මෙම පක්ෂ දෙකෙහිම සාමාජිකයන් එකම ප්‍රදේශය ජීවත් වූ නමුත්, සිම් පාක්ෂිකයන් නගරයේ බටහිර පෙදෙසේ විසූ අතර, කිම්ගේ අනුගාමිකයින් නගරයේ නැගෙනහිර පෙදෙසේ පදිංචිකරුවන් වූහ. මේ නිසා මෙම පක්ෂ දෙක බටහිර පක්ෂය සහ නැගෙනහිර පක්ෂය නම් විය. මෙම ද්විත්ව-පක්ෂ මූලික කරගත් දේශපාලන ක්‍රමය වසර 200ක් පමණ පැවති අතර, එය රාජවංශයේ බිඳවැටීමට ද හේතු විය.
සිම්, අගබිසවගේ ඥාතියකු වූ හෙයින් සහ ධනවත් වංශවතුන්ගේ සහාය හිමි වී තිබූ හෙයින් පළමුව බටහිර කණ්ඩායමට රජුගේ ප්‍රසාදය හිමි විය. කෙසේනමුත් ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ ඔවුන්ගේ අදහස් සහ සිම්ගේ අවිනිශ්චිත ස්වභාවිය හේතුවෙන් බටහිර කණ්ඩායමට හිමිව තිබූ ප්‍රසාදය හීන වී නැගෙනහිර පක්ෂයට රජුගේ ප්‍රසාදය හිමි විය. නැගෙනහිර පාක්ෂිකයන්ගේ බලපෑම හේතුවෙන් මුල්කාලයේ ප්‍රතිසංස්කරණ ශීඝ්‍රයෙන් ක්‍රියාත්මක විය. නමුත් පසුව බොහෝ නැගෙනහිර පාක්ෂිකයෝ ප්‍රතිසංස්කරණ මන්දගාමී කරන්නට ප්‍රයත්න දැරූහ. මේ හේතුවෙන් නැගෙනහිර පක්ෂය නැවත උත්තර සහ දක්ෂිණ පක්ෂය ලෙස කොටස් දෙකකට බෙදිණි. යු සොං-ර්යොං විසින් දක්ෂිණ පක්ෂය මෙහෙයවූ අතර, උත්තර පක්ෂය ආරවුල් හේතුවෙන් නැවත කොටස්වලට කැඩීගියේ ය. ඉන් වඩාත් වාමාංශික පක්ෂය මහා උත්තර පක්ෂයයි. කුඩා උත්තර පාක්ෂිකයෝ මහා උත්තර පාක්ෂිකයන්ට වඩා අඩු ප්‍රතිසංස්කරණ නැඹුරුතාවක් පෙන්වූවද, දක්ෂිණ පක්ෂයට වඩා වැඩි වාමාංශික ස්වරූපයක් පෙන්වූහ.
මෙම දේශපාලන පක්ෂ බෙදීම් නිසා ජාතිය දුර්වල වූ අතර, යුධ හමුදාවේ ප්‍රමාණය ප්‍රතිසංස්කරණ න්‍යාය පත්‍රයෙහි ප්‍රමුඛ විෂයයක් විය. උදාසීන මතයක් දැරූ යි ඉ අනාගතයේ ජුර්චෙන්වරුන්ගෙන් සහ ජපන් ආක්‍රමණවලින් ආරක්ෂා වීමට හමුදාවේ ප්‍රමාණය විශාල කරන මෙන් රජුට උපදෙස් දුන්නේ ය. කෙසේනමුත් දෙපක්ෂයම යිගේ යෝජනා ප්‍රතික්ෂේප කළහ. සාමකාමී යුගයක් පවතීවි යැයි වූ මතය හේතුවෙන් හමුදාවේ ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් අඩු කෙරිණි. ජුර්චෙන්වරු සහ ජපන්නු මෙය නැගෙනහිර ආසියාවේ සිය බලය පැතිරවීමට ඇති අවස්ථාවක් ලෙස දුටුවෝ ය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සත් අවුරුදු යුද්ධය සහ චීනයේ ක්විං රාජවංශය බිහි වූ අතර, කොරියානු අර්ධද්වීපයට ආක්‍රමණ එල්ල වන්නට විය. මෙම නව තර්ජන හේතුවෙන් සොන්ජෝ රජු දැඩි අපහසුතාවයකට පත් විය. දක්ෂ යුධ සෙන්පතීන් උතුරු පෙරමුණ වෙත යැවීමට ඔහුට සිදු වූ අතර දකුණින් ඔඩා නොබුනගා, ටොයොටොමි හිදෙයොෂි සහ ටොකුගාවා ඉයාසු යන ජපන් පාලකයින් සමග සටන් වැදීමට සිදු විය. කෙසේනමුත් ටොයොටොමි හිදෙයොෂි විසින් ජපානය එක්සත් කළ පසු, ජපානය ඔවුනට දැඩි තර්ජනයක් බව පෙනෙන්නට තිබිණි. සිය රාජ්‍යය ජපනුන්ට යටත් වේ යැයි බොහෝ කොරියානුවෝ බියට පත්වූහ. රාජධානියේ ආරක්ෂාව පිළිබඳසිතූ බොහෝ නිලධාරීහු හිදෙයොෂි වෙත දූතයන් පිටත් කර හරින මෙන් රජුගෙන් ඉල්ලා සිටියහ. ඔවුනට අවශ්‍ය වූයේ හිදෙයොෂි ආක්‍රමණයකට සැරසෙන්නේ ද යන්න දැන ගැනීමටයි. කෙසේනමුත් රාජ්‍ය පක්ෂ ද්විත්වය ජාතික වැදගත්කමක් ඇති මෙම ගැටලුව පිළිබඳ එකඟත්වයකට පැමිණියේ නැත. මේ හේතුවෙන් සෑම පක්ෂයකින් එක් නියෝජිතයකු බැගින් හිදෙයොෂි වෙත පිටත් කරන මෙන් සම්මුතියකට එළැඹිණි. ඔවුන් නැවත කොරියාව වෙත පැමිණි විට ඔවුන්ගේ වාර්තා පැටලිලි සහගත විය. බටහිර පක්ෂයේ හ්වං යුන්-ගිල් වාර්තා කළේ හිදෙයොෂි අතිවිශාල හමුදාවක් සංවිධානය කරන බවයි. නමුත් නැගෙනහිර පක්ෂයේ කිම් සොං-ඉල් පැවසූයේ එම විශාල හමුදා කොරියාවට එරෙහි යුද්ධයක් සඳහා යැයි තමන් නොසිතන බවයි. කිම්ට අවශ්‍යව තිබුණේ අවනීතිය වළක්වන සිය ප්‍රතිසංස්කරණ ශීඝ්‍ර කොට ගම්බද පෙදෙස්වල සැරිසැරූ දාමරිකයන් පලවා හැරීමටයි. මෙකල රජය තුළ ප්‍රධානත්වය නැගෙනහිර පක්ෂයට හිමි වූ බැවින්, හ්වංගේ වාර්තාව නොසළකා හැරිණි. ආසියාව ආක්‍රමණයට ඇති සිය අභිප්‍රාය හිදෙයොෂිගේ ලිපිය මගින් පැහැදිළිව පෙනුණත්, සොන්ජෝ යුද්ධයක් සඳහා සූදානම් වූයේ නැත.
සත් අවුරුදු යුද්ධය (1592–1598)
1592 අප්‍රේල් 13 දින කොනිෂි යුකිනගාගේ නායකත්වයෙන් යුත් ජපන් නැව් 700ක් පමණ කොරියාව ආක්‍රමණයට පැමිණියේ ය. කොනිෂි පහසුවෙන්ම බුසන් බලකොටුව සහ දොංග්ලේ බලකොටුව ගිනිබත් කොට ජොං බල් සහ සොං සං-හ්යොන් යන සෙන්පතීන්ව මරාදමා උතුර වෙත ගමන්කළේ ය. ඊළඟ දිනයේ කටෝ කියෝමසා සහ කුරෝඩා නගමසාගේ නායකත්වයෙන් යුත් තවත් හමුදා ගොඩබට අතර, ඔවුහු හන්යං කරා පැමිණියෝ ය. ටොඩෝ ටකටෝරා සහ කුකි යොෂිටකාගේ නායකත්වයෙන් යුත් විශාල නාවික බලඇණියක් ඔවුන්ගේ සහායට පැමිණියේ ය. යි සෙන්පතියා සහ කටෝ කියොමසා අතර සංජු සටන ඇති වූ අතර ඉන් ජපානය ජයගත්තේ ය. අනතුරුව යි ඉල්, සින් රිප් සෙන්පතියාට එකතු වී සටන් කළ ද, ඔවුන්ගේ සංයුක්ත හමුදා ද, කටෝ කියොමසා විසින් චුංජු සටනේ දී පරාජයට පත්කරන ලදී. අනතුරුව සෝන්ජෝ රජු විසින් සෙන්පති කිම් මියොං-වොන්ව ප්‍රධාන ආඥාපති සහ සේනාධිපති ලෙස නම්කොට අගනුවර ආරක්ෂා කිරීමට නියෝග කරන ලදී. ජපනුන් අගනුවර අල්ලා ගැනීමට උත්සාහ දැරූ හෙයින් රජු ප්යොංග්යැං වෙත පලාගියේ ය. ප්යොංග්යැං බිඳවැටීමට ආසන්න වන විට ඔහු උතුරු දේශසීමාවේ උයිජු නගරය වෙත පලාගියේ ය. රජු අගනුවර නොසිටි හෙයින් රජය පිළිබඳ බලාපොරොත්තු බිඳවැටුණු බොහෝ වැසියෝ මාලිගයට කඩා වැදී බොහෝ පොදු ගොඩනැගිලි ගිනිබත් කළහ. මෙහි දී ජපනුන් අගනුවර අල්ලා ගැනීමේ දී සිදු වූ හානියට වඩා විශාල හානියක් සිදු විය.
සටන්වලින් හමුදා සතු සෙබලුන් විනාශ වන්නට වුවද, කොරියානු නාවික හමුදාව ජපන් හමුදාවේ සාගර සැපයුම් සාර්ථකව අවහිර කිරීමට සමත් විය. නාවික සෙන්පති යි සුන්-සින් විසින් ජපන් නාවික බලඇණි කිහිපවරක්ම පරාජය කළ අතර, ජපන් සැපයුම් නැව්වලට බොහෝ හානි ද සිදුකරන ලදී. නාවික හමුදාව සැපයුම් අවහිර කරන විට, ලි රුසොං සෙන්පතියාගේ නායකත්වයෙන් යුත් චීන හමුදා ද පැමිණි අතර, ඔවුහු ජපන් හමුදා දකුණට පලවා හැර ක්‍රමයෙන් ප්යොග්යැං අත්පත් කරගත්හ. බ්යොක්ජෙග්වන් සටනේ දී කොනිෂි යුකිනගා විසින් සාර්ථකව ජපන් ආක්‍රමණය මැඬලීම හේතුවෙන් කොරියානුවන්ට උතුරට පසුබැසීමට සිදු වන බව පෙනිණි. නමුත් හංජුහි සටනේ දී කුඩා හමුදාවක් ආධාරයෙන් ජපනුන් පැරදවීමට ග්වොන් යුල් සෙන්පතියා සමත් විය. අනතුරුව ජපනුන් සාම සාක්ච්ඡා පැවැත්වීමට තීරණය කළේ ය. මෙම සාකච්ඡාවලදී කොරියානුවන් නැවත සෝල් වෙත යළි පැමිණි අතර, එහි වූ සියලු මාලිග දැවී ගොස් තිබිණි. එහි වූ පැරණි රාජකීය පවුලේ නිවසක් ප්‍රතිසංස්කරණය කළ සොන්ජෝ එය දොක්සුගුං යනුවෙන් නැවත නම්කළේ ය. මෙය නිල මාලිගා අතුරින් අකක් බවට පත් විය.
දෙපාර්ශ්වය අතර අවබෝධය හිග වීම සහ කොරියානුවන්ගේ වැරදි අර්ථකථනය හේතුවෙන් චීනය සහ ජපානය අතර සාම සාකච්ඡා අසාර්ථක විය. 1597දී ජපන්නු නැවත වරක් කොරියාව ආක්‍රමණය කළහ. නමුත් මේ වන විට ජාතීන් ත්‍රිත්වයම යුද්ධය සඳහා හොඳන් සූදානම් වී සිටියේ ය. මේ හේතුවෙන් 1592දී තරම් පහසුවෙන් සටනෙහි නිරත වීමට ජපනුන්ටඅ වසථාව නොලැබිණි. ගොඩබිම් මෙන්ම මුහුදු මාර්ග ඔස්සේ ජපන්නු හන්යං ආක්‍රමණයට උත්සාහ කළහ. මුල දී චිල්චොන්ර්යැංහි සටනෙන් ටොඩෝ ටකටෝරා විසින් යොන් ග්යුන් සෙන්පතියා පරාජය කිරීමත් සමග, ඔවුන්ගේ සැලසුම සාර්ථක වන බව පෙනෙන්නට තිබිණි. නමුත් යි සුන්-සින් නැමැති නාවික සෙන්පතියාගේ නායකත්වයෙන් යුත් නැව් 13කින් පමණක් යුතු වූ කොරියානු නාවික හමුදාව විසින් මියොංන්‍යැං සටනේ දී ටොඩෝ ටකටෝරාගේ ජපන් නාවික බලඇණි පරාජය කිරීමත් සමග මෙම තත්ත්වය වෙනස් විය. මෙම සටන යුද්ධය අවසන් වීමට බලපෑ අතර 1598දී ටොයොටොමි හිදෙයොෂිගේ හදිසි මරණය හේතුවෙන් ජපන්නු කොරියාවෙන් පසුබසින්නට වූහ. නොර්යැංහි සටන යුද්ධයේ නිමාව සනිටුහන් කළේ ය. එහි දී, කොනිෂි යුකිනගා යටතේ වූ අවසන් ජපන් හමුදා ඒකක ද කොරියාවෙන් පිටව ගියහ.
පසුකාලීන වර්ෂ (1598–1608)
යුධ පුහුණු පහසුකම් සැපයීම සහ බදු ක්‍රමය ප්‍රතිසංස්කරණය වැනි ප්‍රතිපත්ති සොන්ජෝ විසින් අනුගමනය කළ ද යුද්ධයේ ප්‍රතිඵලය වූයේ හානි වූ බිම් සහ කුසගින්නෙන් පෙළුණු ජනතාවක් බිහි වීම ය. යුද්ධයෙන් පසු දේශපාලන පක්ෂවල ආරවුල් සහ සාගත හේතුවෙන් ජාතිය යළි නගා සිටුවීම බෙහෙවින් දුෂ්කර කටයුත්තක් විය. රාජ්‍ය පාලනය පිළිබඳ බලාපොරොත්තු ක්ෂීණ වූ සොන්ජෝ කිරුළහිමි ග්වංහේගුන් කුමරුට සිය තනතුරෙහි වැඩ බැලීමට පැවරී ය. කෙසේනමුත් අගබිසව විසින් පුත්‍රයකුට (ග්වංහේගුන් යනු රජුගේ උපබිසවක වූ කිම් ආර්යාවගේ දෙවන පුත්‍රයායි) උපත ලබා දීමත් සමග සිහසුනට තරගයක් ඇති විය. 1608දී සොන්ජෝ රජු මියගිය අතර, දේශපාලන බෙදීම් සහ විදේශ තර්ජන හේතුවෙන් රාජ්‍යය අඳුරු තත්ත්වයකට පත්ව පැවතිණි.
Assassin's Creed III
ඇසසින් ක්‍රීඩ් 3 යනු 2012 ඔක්තෝබර් 30 දින එළිදක්වන ලද වීඩියෝ ක්‍රීඩාවකි.
ෙමහි නිර්මාතෘන් වන්ෙන් යුබිසාපට් ආයතන 6කි
ප්‍රවර්ගය:පරිගණක ක්‍රීඩා
සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරය - ප්‍රහාරකයන් සහ ඔවුන්ගේ අභිප්‍රායයන්
1998 දී අල්කයිඩා සංවිධානයෙන් නිකුත් කළ “ෆට්වා” නම් එම සංවිධානයේ මෙහෙවර ප්‍රකාශය අනුව සියළුම මුස්ලිම් ජාතිකයන්ගේ කාර්යය වන්නේ කුමන ස්ථානයක දී ඇමෙරිකානුවන් ඝාතනය කිරීම’ අල්කයිඩාහි මූලික පරමාර්තයයි. එම පරමාර්තය ඔසාමා බින් ලාඩන්, අයිමාන් අල් - සවාහාරි, අහමඩ් රෙෆායිතාහා, මිර් හම්සාහ් සහ ෆල්ලුර් රහ්මාන් ආදි අල් කයිඩ් ප්‍රධානීහු ප්‍රකාශයට පත් කළ එකකි.
අල්කයිඩා‍
අල්කයිඩාහි උපත 1979 දී සෝවියට් සමූහාණ්ඩුව විසින් ඇෆ්ගනිස්ථානය අක්‍රමණය කළ වකවානුවේදී සිදු වී ඇත. ආක්‍රමණයෙන් පසු ව ඔසාමා බින් ලාඩන් ඇෆ්ගනිස්ථානයට ගොස් එවකට පැවති ඇමෙරිකානු රජයේ සහායද ඇතිව ඔහු ‘අරාබි මුජයිහිදීන්’ සංවිධානය පිහිටු වීමට උත්සාහ කළ අතර තවද ඔහු සෝවියට් ක්‍රියාවන්ට විරුද්ධව ‘මක්ටබ් අල්කිද්‍රාමන්’ [MAK] නම් සංවිධානය පිහිටුවීය. 1989 දී සෝවියට් හමුදාවන් ආපසු යාමත් සමග MAK සංවිධානය ජිහාඩ් සංවිධානයේ ‘සීඝ්‍ර ප්‍රතික්‍රියා බලකාය’ ලෙස පරිවර්ථනය වුයේ ලොව පුරා මුස්ලිම් ජනයාට විරුද්ධව ක්‍රියාකරන ආණ්ඩුවලට එරෙහි වීමටයි. අල් සවාහිරිගේ මෙහෙයවීම යටතේ ඔසාමා බින් ලාඩ්න් තවත් විප්ලවකාරී විය. 1996 දී බින්ලාඩ්න් ඔහුගේ ප්‍රථම “ෆට්වා” ප්‍රකාශනය ඊශ්‍රායලය සඳහාවන ඇමරිකාවේ විදේශ ප්‍රතිපත්තියට එරෙහිව නිකුත් කරයි. තවද, ගල්ෆ් යුද්ධයෙන් පසුවත් ඇමරිකානු හමුදාවන් සවුදි අරාබිය තුළ රැඳී සිටීම යන කරුණ පිළිබඳව එහි දක්වා ඇත. මෙම ප්‍රකිශනයන් මුස්ලිම් වදන් යොදා ගනිමින් බින්ලාඩ්න් විසින් සැකසුවේ ඇමරිකානු සිවිල් ජනයාට හා හමුදාවන්ට එරෙහිව ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාවන්හි යෙදීම ධෛර්යමත් කිරීම පිණිසයි. ආගම් විශේෂඥයින් පවා එක හෙළා මෙම ප්‍රකාශයට එකඟවෙමින් ප්‍රකාශ කළේ ‘පිහිඩ්’හි ඒකායන අරමුණ විය යුත්තේ මුස්ලිම් රටවලට එරෙහිවන සතුරන් විනාශ කිරීම යන්න බවය.
http://en.wikipedia.org/wiki/9/11#Attackers_and_their_motivation
විද්‍යාව හා තාක්ෂණය දියුණු කිරීම
විද්‍යාවේ සහ තාක්‍ෂණයේ ඉතිහාසය, වෙනස් නමුත් ඒකාබද්ධ ක්ෂේත්‍ර දෙකක් ගැන ඉගෙන ගන්න. විද්‍යාඥයින් පරික්ෂණ පැවැත්වීමට සහ න්‍යායන් වලංගු කිරීමට පරිණාමය වන තාක්ෂණය මත විශ්වාසය තබයි. නිදසුනක් වශයෙන්, ගැලීලියෝ 1600 ගණන්වල මුල් භාගයේදී දුරේක්ෂයක් භාවිතා කරමින් සූර්යයා පෘථිවිය වටා භ්‍රමණය වන බවට පැරණි විශ්වාසයන් උඩු යටිකුරු කළේය. විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සඳහා මූලික නීති ස්ථාපිත කිරීමේ ගෞරවය ගැලීලියෝට හිමි වුවද, සූර්යයා විශ්වයේ මධ්‍යයේ තැබූ පළමු විද්‍යාඥයා ඔහු නොවේ. ගැලීලියෝට සියවසකට පෙර, නිකොලස් කොපර්නිකස්ගේ ස්වර්ගය පිළිබඳ අධ්‍යයනය ඔහුගේ සූර්ය කේන්ද්‍රවාදය පිළිබඳ පෙරළිකාර න්‍යායන් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට හේතු විය.
විද්‍යාත්මක විප්ලවය 17 වැනි සියවසේදී එහි උච්චතම අවස්ථාවට ළඟා වූ අතර ශ්‍රීමත් අයිසැක් නිව්ටන් ප්‍රමුඛයා විය. ඔහුගේ චලිත නියමයන් හෙළිදරව් කිරීම නවීන භෞතික විද්‍යාවේ උපත දියත් කළේය. නිව්ටන් වැනි ඉංග්‍රීසි ජාතිකයෙකු වූ විලියම් හාවි රුධිර සංසරණය පිළිබඳ අධ්‍යයනයෙන් නවීන ජීව විද්‍යාව ස්ථාපිත කළේය. මේ අතර, ලන්දේසි භෞතික විද්‍යාඥ Christian Huygens ගේ වැඩ කටයුතු දෘෂ්ටි විද්‍යාව සහ යාන්ත්‍ර විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රවල දියුණුවට පත් විය. හියුජන්ස් පෙන්ඩුලම් ඔරලෝසුව ද සොයා ගත්තේය.
20 වැනි සියවසේදී, ප්‍රධාන චරිත කිහිපයක් විද්‍යාව තවදුරටත් විප්ලවීය වෙනසක් ඇති කළේය: ඇල්බට් අයින්ස්ටයින්, ඔහුගේ සාපේක්ෂතාවාදය සමඟ; මැක්ස් ප්ලාන්ක්, ක්වොන්ටම් න්‍යාය පිළිබඳ ඔහුගේ අධ්‍යයනය හරහා; සහ ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යා ක්ෂේත්‍රය නිර්මානය කළ වර්නර් හයිසන්බර්ග්. ජීව විද්‍යාවේදී, DNA අණුවේ ද්විත්ව හෙලික්ස ව්‍යුහය සිතියම් ගත කළ ජේම්ස් වොට්සන් සහ ෆ්‍රැන්සිස් ක්‍රික් විසින් වඩාත් ඓතිහාසික ජයග්‍රහණවලින් එකක් විය. එපමණක් නොව, වසූරිය සහ පෝලියෝ වැනි භයානක වසංගත තුරන් කිරීම සඳහා විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ ඉතා වැදගත් විය.
20 වැනි සියවසේ අවසාන භාගයේ පරිගණක දියුණු කිරීම ඊටත් වඩා විශාල විද්‍යාත්මක ප්‍රගතියක් ඇති කිරීමට හේතු විය. පරිගණක මගින් පර්යේෂකයන්ට දත්ත සැකසීමට සහ ක්ෂණිකව ගණනය කිරීම් සිදු කිරීමට සහ වැඩි නිරවද්‍යතාවයකින් ඉඩ ලබා දුන්නේය. තවද, විද්‍යාඥයින්ට පරිගණක ආකෘති භාවිතයෙන් ඔවුන්ගේ න්‍යායන් පරීක්ෂා කළ හැකිය. 21 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය මිනිසුන් එකිනෙකා සමඟ අන්තර් ක්‍රියා කරන ආකාරය කෙරෙහි බලපා ඇත. ඇත්ත වශයෙන්ම, පරිගණක තාක්ෂණය ගැලීලියෝ සහ නිව්ටන්ට සිතාගත නොහැකි ආකාරයෙන් ලෝකය වෙනස් කර ඇත.
Theology.lk
Theology.lk is a Sri Lankan website that provides information and resources on Christian theology. It was established in November 2021 with the aim of educating the Sri Lankan Christian community about theology and addressing non-Christian objections. Theology.lk is a non-profit organization funded by the community and is dedicated to promoting theological knowledge and raising awareness.
History
Theology.lk was founded in November 2021 to serve as an educational platform for the Sri Lankan Christian community. Its founders recognized the importance of providing a valuable resource for the community to deepen their understanding of theology.
Latest Projects
Theology.lk has recently launched two projects: Theology LK Radio and Catholic.st website. Theology LK Radio is Sri Lanka's first 24-hour radio station dedicated to theology discussions. It provides an engaging platform for listeners to learn about theology, ask questions, and interact with other members of the Sri Lankan Christian community.
The organization has also introduced Catholic.st, a website dedicated to providing accurate and up-to-date information about the Catholic faith. This website serves as a resource for individuals interested in learning more about the Catholic Church, its teachings, and practices.
කුඹුර
ගොයම් වැවෙන, දිය සහිත කෙත
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
ප්‍රවර්ගය:වෙල් යාය
ලංකාදීප (පුවත්පත)
ලංකාදීප යනු, විජය පුවත්පත් සමාගමට අයත් දිනපතා ශ්‍රී ලාංකික සිංහල භාෂා පුවත්පතකි. මෙම සංවිධානයෙහි සභාපතිවරයා වන්නේ රංජිත් විජේවර්ධන මහතා වන අතර, ඔහු ඩී. ආර්. විජේවර්ධන මහතාගේ පුත්‍රයා වෙයි. ඉරිදා දිනවලදී, ඉරිදා ලංකාදීප නම්වූ සතිඅන්ත පුවත්පත ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙයි. මේවා සංස්ථාපනය කෙරුණේ 1991 වසරෙහිදීය. පුවත්පත විසින් ආවරණය කරන ක්ෂේත්‍ර අතරට දේශපාලනය, ක්‍රීඩාව, විනෝදය සහ හමුදාමය කටයුතු අඩංගු වෙයි.
ඉරිදා ලංකාදීප පුවත්පත 2006-2007 සහ 2008-2010 වසර සඳහා ස්ලිම් නීල්සන් ජනතා ප්‍රදානය දිනාගත්තේ ශ්‍රී ලංකාවේ මහත් ජනප්‍රිය සතිඅන්ත පුවත්පත ලෙසිනි. එහි බුහුනණි පුවත්පත් වන්නේ ද සන්ඩේ ටයිම්ස්, ද ඩේලි මිරර් සහ ටැමිල් මිරර්  වෙති. දිනපතා ලංකාදීප සතුව 150,000 ප්‍රමාණයක සාමාන්‍ය සංසරණයක් සතු වන අතර එමි ඉරිදා සංස්කරණය සතුව 350,000 ප්‍රමාණයක සංසරණයක් වෙයි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය: ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන දිනපතා පුවත්පත් ප්‍රවර්ගය: 1991 වසරෙහිදී සංස්ථාපනය කෙරුණු ප්‍රකාශන ප්‍රවර්ගය: ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන සිංහල-භාෂා පුවත්පත් ප්‍රවර්ගය:විජය පුවත්පත් සමාගම
994 ඔටිල්ඩ්
994 ඔටිල්ඩ් යනු, සූර්යයා වටා කක්ෂගතව ඇති සුළු ග්‍රහයෙකි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ප්‍රධාන වළල්ලට අයත් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ ප්‍රවර්ගය:කාල් විල්හෙල්ම් රයින්මුත්ගේ සොයාගැනීම් ප්‍රවර්ගය:පුද්ගලයින් අනුව නම්කෙරුණු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ ප්‍රවර්ගය:1923දී සොයාගත් තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන්
න්‍යෂ්ටීකරණ
thumb න්‍යෂ්ටීකරණ යනු කුඩා කලාපයක වන කලාප මාරුවීම. කලාප මාරුවීම ද්‍රවයකින් බුබුලු හෝ ස්ඵටික ඇතිවීමක් විය හැකිය. සංතෘප්ත වාෂ්පවල ද්‍රව බිඳිති ඇතිවීම හෝ සංතෘප්ත ද්‍රව තුළ වායුමය බුබුලු ඇති වීම ද න්‍යෂ්ටීකරණයෙහි ලක්ෂණයකි. ස්ඵටික හා අස්ඵටික ඝන ද්‍රව්‍යවල නිදහස් කොටස් න්‍යෂ්ටීකරණයේදී ද වැදගත් වේ. උදාහරණයක් ලෙස අර්ධ සන්නායක කර්මාන්තවල න්‍යෂ්ටීකරණය සාමාන්‍යයෙන් සිදුවන්නේ ද්‍රව හෝ වාෂ්ප අඩංගු මතුපිට වල්මත් වූ න්‍යෂ්ටීකරණ ප්‍රදේශවලදීය. අවලම්භනය වූ අංශු හෝ බුබුලු ද න්‍යෂ්ටීකරණ ප්‍රදේශ සපයයි. මෙය විෂමජාතීය න්‍යෂ්ටීකරණය ලෙස හඳුන්වයි. අපේක්ෂිත න්‍යෂ්ටීකරණ ප්‍රදේශයක් රහිතව සිදුවන න්‍යෂ්ටීකරණ ය සමජාතීය න්‍යෂ්ටීකරණය ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. සමජාතීය න්‍යෂ්ටීකරණය නිසඟව හා අහඹු ලෙස සිදුවන නමුත් ඒ සඳහා මාධ්‍ය අධිකව තාපවත් කිරීම හෝ සිසිලනය කිරීම අවශ්‍යය. න්‍යෂ්ටීකරණය, වළාකුළු ඇති වීම වැනි ක්‍රියාවලිවලදී හා බුබුලු කුටීරය හා වළාකුළු කුටීරය වැනි උපකරණවලදී ඇතුලත් වේ.
අණුක නිර්මාණකරණය
අණුක නිර්මාණය යනු අණු නිපදවීමයි. එහිදී ඉතා කුඩා පරිමාණයන්ගෙන් එකලට ඉතාමත් උචිත ආදර්ශ සකසන සාමාන්‍යයෙන් ස්වාභාවිකව දක්නට නොමැති ඉතාමත් පටු පරාසයන් තුළ පවත්නා තත්වයන්ට ඔරොත්තු දෙන ස්ථිර නව අණුක නිර්මාණ විය හැකිය. මෙය අද ඉතා අපහසු කාර්යයක් වන අතර ඒ සඳහා අතින්ම ක්‍රියා කරවන ඉතා සූක්ෂම අන්වීක්ෂයක් (ස්කෑනින් ටනලින්) භාවිතා කළ යුතු වේ. අවස්ථානුකූලව ඔවුන් අතරින්ම අනු පිටපත් සෑදීමට අනුකාරක අණු නිර්මාණය වේ යැයි බලාපොරොත්තු වේ. මෙම ක්ෂේත්‍රයේ දී රසායනික නිර්මාණකරණයේ වඩාත්ම නිරවද්‍ය ආකාරයක් දැකිය හැකි අතර ප්‍රෝටීන නිර්මාණකරණයද එයට අඩංගු වේ. එනම් ජිව රසායන විද්‍යාවේ දී ස්වාභාවිකව සිදුවන ක්‍රියාවලියේ දී ප්‍රෝටීන නිර්මාණය කිරීම වේ.
ප්‍රවේනික ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන ජාන නවීකරණයේ දීටත් වඩා පාලනයක් ඉන් ලබා දෙන අතර එය ජීව රසායන විද්‍යාවේ පෙන්නුම් කරන ආකාරය කෙරෙහි තදින්ම විශ්වාස තැබිය යුතු අතර ජාන, ප්‍රෝටීන නිෂ්පාදනයට ඉතා සුළු බලයක් ඇත.
අණුක නිර්මාණකරණය ඖෂධවේදී පර්යේෂණයන්හි දී සහ ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාවේ දී වැදගත් කොටසක් ගනී.
1990 ගණන්වලදී ඉතාම සූක්ෂ්ම සහ පිකෝ තත්පරයට ලේසර් වන නව කාබන් නැනෝ ටියුබ්වල යෙදවීම් යනාදියේ පහළවීම් (සොයා ගැනීම්) ඉතා විශාල වශයෙන් මෙම පළපුරුදු අණුක නිපදවීමට පොළඹවන අතර එය 2000 දශකයේ දී පමණ වාණිජමය යාථාර්තයක් බවට පෙරමුණ ගැනේ.
එය තවත් දියුණු වීමෙන් එය කාර්මික නිර්මාණ තරඟයට ද එක්වන බවක් දක්නට ලැබේ. එමෙන්ම ඒවා නිතරම එක සමාන කුඩා යන්ත්‍ර ලෙසට දක්වනු ලැබේ. අණුකයේ කාර්මික සංස්ලේෂණයේ මූලික සිද්ධාන්ත ඊට සමාන්තර ක්‍රියා වන එක් රසායනික සංශ්ලේෂණය සහ ප්‍රභාසංස්ලේෂණය (ජීවීන් විසින්ම සිදු කරන ක්‍රියාවලි 2) සහ එහි මූලික සිද්ධාන්තය ගත් කළ එය මෙම ක්ෂේත්‍රයේ අවසාන ඉලක්කයයි. මෙය අණුක එක්රැස් කරන්නෙකුට මඟ පෙන්වයි. එය කේ. එරික් ඩෙක්ස්ලර්, රැල්ෆ් ම’කල් සහ රොබට් ෆ්‍රෙයිටස් වැනි සමහර අයට අනුව kg පරිමාණ නැනෝ කම්හලක උපාංග එක් රැස් කරන්නන් විශාල සංඛ්‍යාවක් කරන කාර්යය කිරීමට ඊට හැකියාවක් ඇත.
අණුක නිර්මාණකරණය සමහර විටක නැනෝ තාක්ෂණය නම් හඳුන්වයි. නැනෝ මීටර පරිමාණයට යොමු වීමේ දී එහි මූලික ක්‍රියාවලියේ මෙහෙයවීමක් කළ යුතුය. මෙම පදය අනුමාන ලෙස ගැනෙන අතර කෙසේ වෙතත් මෙම අවිනිෂ්චිත පදය අනෙකුත් තාක්ෂණයන් සමඟ එකතු වීමේ දී හෝ හවුල් වීමේ දී X කිරණ සමතල මුද්‍රණය වැනි තම නිදහසේ පාවෙන අයන හෝ අණු නිර්මාණයට භාවිතා නොකෙරේ.
වැදි ජනයා
වැදි ජනයා ලංකා‌වේ ‌වෙසෙන ස්ව‌දේශි ආදිවාසීන් අතරින් එක් ජන වර්ගයකි. සංචාරක කර්මාන්තය, වනාන්තර විනාශය, සිවිල් යුධ තත්ත්වයන්, හා නවීකරණයට තරුන වැද්දන්‌ගේ කැමැත්ත වැදි සංස්කෘතිය ක්‍රම‌යෙන් අඩු වී, නවීන සමාජයට සංකලනය ‌වෙමින් පවතියි.
සම්භවය
වැද්දන්ද සිංහලයින් මෙන්ම ලංකාවේ ආදිවාසීන්ගෙන් පැවත එයි.
උගතුන් විසින් ‌පෙන්වා දෙන්නේ විජයාගමනයට ‌පෙරාතුව පැවති ඉපැරණි ‌ගෝත්‍ර වන යක්ෂ, ‌නේසද, මිලක, ශබර වැනි ජන ‌කොටස්වල සම්මිශ්‍රණයකින් වැද්දන් බිහිවන් බවකි. ඒ‌ සේම, වැද්දන්ගේ කපාල සන්සන්ධනය කිරී‌මේ දී, ඔවුන් ‌ප්‍රෝ‌ටෝ-ඔස්ට්‍රොලොයිඩ් ජනවර්ගයන්ට සමාන ‌වේ.
පරීක්‍ෂණයන් මගින් ‌පෙනි ‌ගොස් ඇත්තේ, ඔවුන් ලංකා‌වේ ආදිවැසියන් වූ බලං‌ගොඩ මානවයා හා සම්බන්ධයක් ඇති බව ය. වැද්දන්ගේ සම්භවය ක්‍රි.පු. 15,000-10,000 අතර,මධ්‍ය ශිලා යුග‌යේ විසූ අයතු වූ දඩයක්කාර හා ආහාර එකතු කිරී‌මේ ජන ජීවිතයකට හුරු වූ ජන ‌කොට්ටාශයකට අයත් බව පෙ‌න්.
සිංහල සාහිත්‍ය‌යේ වැද්දන් හැඳින්වීමට ‌යොදන වචන සැලකූ විට, 'මලදරු' (ගිරිවැසී), වනසර (වනචාරි/වන්‍යවාසි), 'සැරව්' (ඊතල දරන්නා) යන අරුත් දක්වා ඇත. වැද්දන් විසින් තමුන් හඳුන්වා ගන්නේ 'වන්නියලෑත්තන්' ‌ලෙසිනි. වැද්දා යනු 'බැද්දා' යන වචනයෙන් ව්‍යුත්පන්න වූ වද‌නෙකයි වි.ජ.මූ. ‌ලොකුබණ්ඩාරයන් පවසයි. ‌ගොවිතැන් ‌නොකර, දඩයමින් ජීවත්වන දඩයක්කරුවන්, දුනුවායන්, සහ වනගත වූවන් හැඳින්වීමට ‌යොදනු ලැ‌බේ. සිංහල ජාතකකතා ‌පො‌‌තහි ද ‌මොවුන් හැඳින්වීමට 'මස් වැද්දා' යන ‌යෙඳුම භාවිතා ‌කොට ඇත. එහෙත් ‌හෙන් ‌ගොවිතැන් ක‌ළ, දඩයම් ‌කොට ජීවත් වූ නමුත්, ඔවුන් වැද්දන් ගණ‌යේ ලා ‌නොසැලකුණි.
මහාවංශය අනුව සිංහල ජාති‌යේ ආරම්භ‌යේ දී, ලංකාවට පැමිණි විජය කුමරු හා කු‌වේනි නම් ‌හෙල යක්ෂ ගෝත්‍රික කුමරියකට දාව උපන් ජීවහත්ථ සහ දිසාලා යන දරුවන් තුළින් සම්භවිත ජන ප්‍රජාවක් ‌ලෙස ජනප්‍රවාද‌යේ දැක්වෙයි. මහාවංශය දක්වන පරිදි කු‌වෙණිය‌ගේ දරුවන් ‌දෙ‌දෙනා සම‌නොල අඩවියට පලා ‌ගොස් ආරක්ෂිතව ජීවති විය. පසුකාලීනව ‌මොවුන් 'පුලින්ද'යන නාම‌යෙන් ව්‍යවහාර වූ බව ‌පෙ‌නේ.වංසත්තප්පකාසිනිය පවසනේ වැද්දන් පැවත එන්නේ කුවේනියගේ දූ පුතුන් දෙදෙනාගෙන් බවයි.
thumb|left|වැදි පවුලක දරුදැරි‌යෝ මහා වංශ‌යේ සඳහන් වන පරිදි, විජය කුමරුවා කු‌වේණිය හා දරුවන් අතහැර දමා, විවහාය සඳහා රාජ කන්‍යවක් ඉන්දියා‌වෙන් ‌ගෙ‌නෙන ලදි. එහි දී කු‌වේණිය නැවත ලංකාපුර‌යෙහි ස්වකීය යක්ෂ ප්‍රජාව ‌වෙත හරවා යවන අතර, එහි දී ඇති වූ දබරයක දී ඇය මරණයට පත්වන්ණි ය. ඇය‌ගේ බාල ‌සො‌හොයුරා පැමිණ දරුවන් හට පලා යමට පවසයි. ඔවුන් සමන්-කුළ (සම‌නොළ කන්ද)ට ‌ගොස් ‌ නැගණී දෙටු ‌සොයුරා හා වාසය ‌කොට, මලයා රට හෙවත් කදුකර ප්‍ර‌දේශ‌යේ ජන ප්‍රජාවක් බිහි කළ අතර, ඔවුන් පුලින්දා ‌ලෙස දක්වා ඇත (මහාවංශය පරි. 7.59-68). පුලින්දන් පිළිබඳ ව සටහනක් තබන ගයිගර් තුමා පවසන්නේ, ඔවුන් ‌මේ‌‌ලේජ්‍ය ‌ගෝත්‍රික ප්‍රජාවක් වන්නට ඇති බවත්, පසුව වැද්දන් බවට හඳුන්වන්නට ඇති බවත් ය. ‌‌කොළඹ, කළුතර සහ ගාල්ල ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ‌යේ සිට කදුකරය දක්වා ප්‍ර‌දේශය ‘සබරගමුව’ ‌ලෙසින් හදුන්වන අතර, එය ව්‍යුත්පන්න වන්නට ඇත්තේ ‘පුලින්ද’ යන්නට සමාන පදයක් වන සංස්කෘත ‘සබර,’ පාලි ‘සවර’ ‌මගින් ය. ‌උක්ත නිගමනයට අනුව ම යමින් ශ්‍රී සුමංගල හිමියන් හා බටුවන්තුඩා‌වේ ‌දේවරක්ෂිත පඬිවරයාණන් ඔවුන්ගේ මහාවංශ පරිවර්ත‌යේ ‘පුලින්ද’ වදන ‘වැද්දන්’ වශ‌යෙන් ඍජුව ම දක්වා ඇත.
ඉහත පුරාවෘත්තයට අනුව වැදි ප්‍රජාව ලංකා‌වේ ආදිවැසි‌යෝ ‌නො‌වෙති. එහෙත් පුරාවෘත්තය කටකතා ආශ්‍ර‌යෙන් බිහිවූවක් ‌ලෙසින් ‌පෙ‌නෙන අතර, මෑතක දී වැද්දන් අතර ප්‍රචලිත වූවක් විය හැකි ය. ‌කෙ‌සේ‌වෙතත් උගතුන් දක්වන්නේ ඉහත කතාව වැද්දන් ප්‍රකාශ කරන ආකාර‌යෙන් පෙනෙන්නේ ඔවුන් ද එතරම් එහි සත්‍යතාවය පිළිබඳ පිළිගැනීමක් ‌නොමැති බව ය.
හෙලයන් සමග සබඳතාව
මෙරට සමෘද්ධිමත්ම යුගය ලෙස ඉන්දියානු වංශ කතාවල පවා සඳහන් රාවණ, බලි, තාරක යුගයන් ඇරඹෙන්නේ මීට වසර පන් දහසකට පමණ පෙරාතුවය. බලංගොඩ මානවයා අපට කියන ඉතිහාසය නම් වසර තිස් දහසකට වඩා පැරණිය. මීට වසර 2500කට පෙර විජය කුමරු පැමිණෙන විටත් මෙරට දියුණු සංස්කෘතියක් තිබුණු බව කුවේණි කුමරිය කපු කටිමින් සිටීමෙන් පැහැදිලි වේ. සිරිවස්තු මෙන්ම කැළණිය ද එවකට මෙරට තිබු ප්‍රධාන නගරය. විවිධ ගෝත්‍රිකයින්ගෙන් සැදුම්ලත් මෙරට වැසියන් පොදුවේ හැඳින්වුයේ හෙළයින් යන නමිනි. කුවේණි හෙළ කුමරියගේ පිහිටෙන් මෙරට රාජ්‍යත්වය ලබාගත් ආර්යයෙකු වු විජය කුමරු හෙළයින් දුටුවේ ආක්‍රමණිකයෙකු ලෙසය. එබැවින් කුවේණිය ජාතිද්‍රෝහියක වුවාය. සිය ඥාතීන්ගේ වෛරයෙන් බේරීම සඳහා කුවේණියගේ දරුවන්ට කැලෑ වැදීමට සිදුවිය. ඒ නුතන වැදි පරපුරේ ආරම්භයයි. මෙය හුදෙක් මහාවංශයේ කතාව පමණක් නොව වැදි ජනප්‍රවාදයන්හිද ඇති කතාවයි. එමෙන්ම මානව විද්‍යාඥයෝ ද හෙළයින් සහ වැද්දන් අතර ඇති ඥාතිත්වය පිළිගනිති. විජයාගමනයෙන් ඇරඹි හෙළ-ආර්ය ගැටුම අවසන් වී ආර්යයන් හෙළයින් සමග මුසු වන්නේ පණ්ඩුකාභය රජ සමයේ දී ය. මහාවංශයට අනුව පණ්ඩුකාභය රජුගේ මවු වුයේ පඬුවස්දෙව් රජුගේ එකම දියණිය වු උන්මාද චිත්‍රා දේවියයි. ඔහුගේ පියා වුයේ දීඝගාමිණී ය. ඔහු පඬුවස්දෙව් රජුගේ බිසව වු භද්දකච්චායනාගේ සොයුරෙකු වු දිඝායුගේ පුත්ය. නමුත් වෙනත් මුලාශ්රඝයන්ට අනුව නම් දීඝ ගාමිණි හෙළයකි. එබැවින් පණ්ඩුකාභය කුමරුගේ මව ආර්යයෙක් වන විට පියා හෙළයකි. එබැවින් ඔහු හෙළයන් ට හෙළයෙක් ද ආර්යයන් ට ආර්යයෙක් ද විය. මේ නිසාම ආර්යය ආධිපත්ය යට එරෙහිව හෙළයින් පණ්ඩුකාභය වටා රොක් වන විට ආර්යයන් ද ඔහුගේ නායකත්වය පිළිගත්තේය. ඉන් පසු ආර්යයෝ හෙළයින් සමග මුසු වුහ.
ඉන් පසුව විවිධ යුගයන් හි ඉන්දියාවේ විවිධ පළාත් සිට පැමිණි ආර්යයෝ මෙන්ම ද්රගවිඩයෝ ද සිංහල ජාතියට මුසු වුහ. එසේ මුසු වු වන් අතර අරාබි, චීන සහ මැලේ ජාතිකයෝ ද වුහ. මෙම මුසු වීම බටහිර ජාතීන් මෙරටට පැමිණීම තෙක් ම අඛණ්ඩව සිදුවිය. සිංහල ජාතිය සංක්රටමණිකයින්ගෙන් පෝෂණය වුණු අයුරින්ම කැලයේ සිටි වැදි ජනතාවද විවිධ කැලෑ වැදීම් තුළින් පෝෂණය විය. සිංහලයේ කිරුළ පතා කෙරුණු අභ්යකන්තර අරගලයන් හි පරාජයට පත් පිරිස් වසර දහස් ගණනාවක් පුරා සිදු කළේ එක්කෝ ඉන්දියාවට පලා යෑමයි. නැතහොත් කැලෑ වැදී වැදි ජනතාවට එක් වීමයි. අවසන් වරට එසේ වැදි ජනතාව සමඟ මුසු වුයේ 1848 නිදහස් අරගලයට එක් වි සුදු ආක්රමමණිකයාගේ උදහසට ලක් වු වෙල්ලස්ස ජනතාවයි. මේ අනුව පෙනි යන්නේ සිංහල ජනතාව මෙරට වසර දස දහස් ගණනාවක් ජීවත් වු බවත් පසු ගිය වසර දෙදහස් පන්සිය තුළ වරින් වර සිංහලයන්ගෙන් වෙන්වී කැලෑ වැදුණු පිරිසගෙන් වැදි ජනතාව බිහිවු බවත්ය. එබැවින් වැදි ජනතාව ආදිවාසීන් ලෙස හැදින්වීම ඔවුන්ට වඩා දිගු ඉතිහාසයක් ලක් පොලවේ ඇති සිංහලයින්ට කරන අවමානයකි. එපමණක් නොව සිංහලයන්ට ලක් පොලවට ඇති අද්විතීය අයිතිය අභියෝගයට ලක් කිරීමකි. සිංහලයා මෙරය අනන්ය වු ජන කොටසක් පමණක් නොව මෙරට ආදිවාසීහුය. එබැවින් සිංහලයාගේ ආදිවාසිකම සොරාගෙන වැදි ජනයාට පැලැන්දීමෙන් සිංහලයා තවත් එක් සංක්රවමණික ජන කොටසක් බවට පත්වේ.
වැදි සමාජ සංවිධානය
වැදිසමාජය තුළ කැපී ‌පෙ‌නෙන ධුරාවලියක් දක්නට නැති තරම් ය. ‌බො‌හෝ විට වැදි රැළක් වැදිනායකයකු යට‌තේ පාලනය විය. ආදිවාසි ජන ප්‍රජාවන්හි දක්නට ඇති ආකාර‌යේ, ‌ගෝත්‍ර අතර ‌වෛරයක් ‌හෝ ‌ගෝත්‍ර සටන් දක්නට ‌නොමැත. එක ම ප්‍ර‌දේශයක වරිග කිහිපයක වැදිජන ප්‍රජාවන් සමාදාන‌යෙන් ජීවත් වුව ද, ප්‍ර‌දේශයට ඇතුල්වීමේ දී විවිධ තහංචි ඔවුනොවුන් අතර විණ. සමහර වැදි වරිග‌යෝ ගඟක් ‌හෝ කැළැ ‌පෙ‌දෙසක් හරහා ‌වෙනත් ප්‍ර‌දේශයන් වලට සංක්‍රමණය වූ හ. ‌මෙ‌සේ ප්‍ර‌දේශ‌යෙන් ප්‍ර‌දේශයට වැදි ප්‍රජාවගේ ව්‍යාප්තවීම සිඳු වි ය.
වර්ග ‌බෙදීම
වැද්දන් අතර වරුග ‌බෙදීමක් දක්නට ඇති අතර, එය කෙ‌සේ ආරම්භ වූයේ ද, එහි ප්‍ර‌යෝජ්‍යතාවය පිළිබඳ පැහැදිලි අදහසක් ඔවුන් තුළ නැත. එ‌හෙත් ඔවුන් තමුන් හැඳුන්වා ගැනී‌මේ දී, මෙකී වරුග ‌බෙදීම 'පෙළපතක්' වශ‌යෙන් භාවිතා කරනු ‌පෙ‌නේ. ප්‍රධාන වශ‌යෙන් වරුග හයක් වැද්දන් අතර පවති: ‌මොරාන වරු‌ගේ, උනාපාත වරු‌ගේ, ඌරු වරු‌ගේ, ඇඹල වරු‌ගේ, නමුඩන වරු‌ගේ, සහ තලා වරු‌ගේ වශ‌යෙණි. මෙයට අමතර ව, වැද්දන්ගේ පදිංචි ස්ථානයන් ආශ්‍රීත‌යෙන් ද වරුග ‌බෙදීමක් දක්නට ඇති අතර, ඒවා ‌මෙහි ලා දක්වනු ලැ‌බේ:‌හේ‌නෙ-බැද්ද වරුගේ, ‌ගොඩතලාව වරු‌ගේ, එල‌කොතලිය වරු‌ගේ, සීතල වන්නිය වරු‌ගේ, ගිරාදුරු වරු‌ගේ, තමන්කඩුව වරුගේ, දෙහිගම වරු‌ගේ, ‌හොර‌බොර වරු‌ගේ, යක්කු‌රේ වරු‌ගේ, උනිච්චිය වරු‌ගේ යනාදිය ය. සමහර අවස්‍ථා වලදි, ආවහා-විවහා සම්බන්ධතාවලදී, වරුග උස්පහත්කම් සැලකූ බව වාර්තා වී ඇත.සමහර විශාරදයන් දක්වන්නේ වැද්දන් විසින් වරු‌ගෙන් පිට විවහයන් කරත්, බහිර්-‌වෛහිවක සමාජ පද්ධතියක් වරුග ආශ්‍රිතව පවතින බවකි.
සී. ජී. සෙල්ග්මාන්ට අනුව වැද්දන්ගේ වරිග ‌බෙදීම ප්‍රධාන වශයෙන් ස්වකීය ‌ගෝත්‍ර‌යෙන් පිට විවහා වීම ‌හෙවත් බහිර්‌වෛවාහික සහ මාතෘ පාර්ෂව මූලීක, ඌරා සහ ‌මොනරා ආශ්‍රීත ගෝත්‍ර විහ්න ආශ්‍ර‌යෙන් ‌ගොඩ නැගුනක් බව ය (C. G. Seligmann, The Vaddas, 1911, p.30).
භූවිෂමතා ලක්ෂණ ඇසුරු ‌කොට ද වැද්දන් ප්‍රධාන වශ‌යෙන් වර්ගීකරණයකට බදුන් කළ හැකි ය. බින්තැන්න ඇසුරු ‌කොට ජීවත් වන වැද්දන් සහ නැ‌ගෙනහිර පළාත ආශ්‍රීත වහරායි ප්‍ර‌දේශ‌යේ ජීවත් ‌වෙති ‌මොවුන් 'වෙතර්'වශ‌යෙන් හඳුන්වනු ලැ‌බේ.
දිවි‌පෙ‌වෙත
මුල් කාල‌යේ දී, වැදි ජනප්‍රජාව ගල්ලෙන් ඇසුරු ‌කොට ජීවත් වූ අතර, පසුව පැල්පත් ආශ්‍රීත ගම්මාන කරා සංක්‍රමණය වන්නට ඇත. thumb|left|150px|බඹර පැණි එකතු කරන අනතුරුදායක අවස්ථාවක් (1887) ඒවා වැදි ‌කොරටු ‌ලෙසින් හැඳින් වූ අතර, වරින් වර, ආහාර ‌සොයා ගත හැකි පමණට කොරටු‌වෙන් ‌කොරටුවට වැදි ප්‍රජාව සංක්‍රමණය වී‌මේ සිරිතක් විය. පසුකාලීනව ඇති වූ ගම්වැද්දන් ප්‍රධාන වශ‌යෙන් හේන් ‌ගොවිතැන ඇසුරු ‌‌කොට ජීවත් වූ නමුදු, ඔවුන්ගේ සාම්ප්‍රදායික දිවි ‌පෙ‌වෙත සම්පුර්ණ‌යෙන් ම අත් ‌නොහැරිය හ.
වැද්දන් ප්‍රධාන වශ‌යෙන් දඩයම් කිරී‌මෙන් ජීවත් වූ අතර, ඔවුන්ගේ මුලීක ප්‍රවනතාවය වූ‌යේ ‌ගොනා දඩයම් කිරීම ය. ‌ගොනා ගිරි ආශ්‍රිත ව වාසය කළ නිසා වැද්දන් ද ගිරි‌ලෙන් ආශ්‍රිත දිවි ‌පෙ‌වෙතකට හුරු වන්නට ඇති බව ‌බො‌හෝ විද්‍යාර්ථයින් විශ්වාස තරති. ‌මෙයට අමතර ව, ඔවුන් ඵල-අල ආහාරයට ගනිමින් ද, වන මී රැස්වන කාලයට මී කැඩි‌මෙන් ද දිවි ‌පෙ‌‌වෙත සරි කර ගත් හ. වැද්දන් ආහාර පුළුස්සා ගැනීම කරන අතර, අලවර්ග ‌‌බො‌හෝවිට උණු අළුපල්ලේ ලා තම්බා ගැනීම කරනු ලැ‌බේ. දඩයම් කිරීම හා ආහාර අනුභවය කණ්ඩායමක් වශ‌යෙන් එකට ම කරනු ලැ‌බේ. වැඩිපුර ඇති ආහාර ද්‍රව්‍ය හිඟ කාලයන් සඳහා කල් තබා ගැනීමට මස් වර්ග වියලීම (හෙවත් කරවල කිරීම), එල්ලා දුම්ගැස්ස වීම ‌හෝ මීපැනිවල බහා තැබීම වැනි ක්‍රියාවන් කළ හ.
රෑ‌‌හේ නායකයා
පවුල් දිවිය
වැදි ජනයා අතර ඥාතීත්වය සහ ඔවුන්ට ආමන්ත්‍රණය සිංහල ජන ප්‍රජාව ‌මෙන් ‌‌වෙයි. අප්පිලැත්‌තෝ (පියා), අම්මිලැත්‌තෝ (මව), ආදි වශ‌යෙන් 'ලැත්‌තෝ' යන පාඨය ඥාතිතවයට පසුව ‌යෙදී‌මෙන් ඔවුහු ආමන්ත්‍රණය තනා ගනිති. බිරිද(කුඩ්‌පෙත්ත)ට ‌බො‌හෝ විට, 'නංගිලැත්‌තෝ' යන ‌යෙඳුම ‌යොදනු‌යේ, වැදිජනප්‍රජා‌වේ දක්නට ඇති බෑණා සහ නැනා (ඇවැස්ස හුරා-නෑනා) විවාහයන් නිසා‌වෙන් ය. සිංහල සමාජ‌යේ ‌මෙන් ම, විවාහ සහ ලිංගික සම්බන්ධතා සම්බන්ධ‌යෙන් විවිධ වූ තහංචි පැන වී තිබිණි. නිදසුනක් ‌ලෙස, මාමා සහ නෑනැ අතර, බෑණා සහ නැන්දා අතර ‌මෙන් ම, මවු-පිය පාර්ෂව‌යේ ස‌හෝදරයන් ‌හෝ වියපත් ස‌හෝදර ස‌හෝදරියන් අතරත් විවාහයන් තහනම් විණ. එ‌හෙත් මරණයක දී, මළ ස‌හෝදරිය ‌හෝ ස‌හෝදරයා ‌වෙනු‌වෙන් සැමියා ‌හෝ බිරිය එකී පවු‌ලේ තව ස‌හෝදරියක් ‌හෝ ස‌හොදරයෙක් විවාහ කර ගැනීම සිඳු විම නිසා, නැවතත් දරුවන් හට ආරක්ෂාවක් ලැබිණ.
පවුල් සම්බන්ධතා
අඹු-සැමි දිවිය අගය කළ වැදි ජනයා අතර, සිංහල ජන ප්‍රජා‌වේ දක්නට ලැ‌බෙන බහුභාර්යා ‌සේවනය ‌හෝ බහු පුරුෂ ‌සේවනය තබා, පරදාර ‌සේවනය වත් දක්නට ‌නොමැත. විවාහ‌යේ දී, වැදි ජනයා ස්වකීය භාර්යාවන්ට මනා ‌සේ ඇළුම් කළ අතර, එකි‌නෙකාට විශ්වාසවන්ත ‌ලෙස ද ජීවත් විය. එ‌හෙයින් වි‌දේශිය මිශනාරිවරුන් විසින් ‌කෙවල විවහා කුමය ලංකාවට හඳුන්වා දීමට පෙර සිට ම, වැද්දන් අතර ‌කේවල විවාහ ක්‍රමය තිබූ බව ‌පෙ‌නේ. වැදි ප්‍රජාව අත‌රේ ගැහැණිය හට මනා ආරක්ෂාවක් ලැබුණු අතර, ඇය පවු‌ලේ පළමු ‌කොට, ආහාර‌යෙන් ‌කොටස භුක්ති වින්ද හ. ‌මෙයින් ‌පෙ‌නෙන්නේ කාන්තාව වැදි ප්‍රජාව අත‌‌රේ ‌ගෞවරවයට පාත්‍ර වූ බවකි.
විවාහ චාරිත්‍රයන්
වැදි දරු‌වෝ කල් ‌නොයවා ස්වකීය නෑන-හුරා විවාහයන්ට ඇතුළු ‌වෙති. ඔවුන් අතර ස‌හෝදර ස‌හොදරි ව්‍යවාහයන් ‌හෝ විවාහයට ‌පෙර ලිංගිත සම්බන්ධතාවන් සිදු ‌නො‌වේ. විවාහ චාරිත්‍රයන් ‌බො‌හෝ ‌සේ ලුහුඩු ය; සරල ය. තරුණ වැදි ‌කොළු‌වෙකු හිතගිය තරුණි‌ය‌ගේ ‌පියාගේ ගෙට පැණි මුලක් හා මස් රැ‌ගෙන ‌ගොස් ‌යොජනාව පියාට පවසන අතර, පියා විසින් ඇයට නියඳ පට්ටාවලින් ඇඹරූ රෑනක් ‌ගෙන ඔහු‌ගේ ඉණ වටා බඳිනු ලැ‌බේ. එතැන් සිට ‌‌දෙ‌දෙනා අඹු-සැමි‌යෝ ‌වෙති. ඒ රෑණ දිරා ගිය කල්හි, අලුත් නියඳ රෑණක් අඹරා බැඳී‌මේ කාර්යය භාර්ය්‍යාව සතු ‌වෙයි. thumb|වැදි කාන්තාවන් (මූලාශය.සී.ජී සෙලිග්මාන්ගේ ද වැද්දාස් කෘතිය.1911) සාමාන්‍ය‌යෙන් මාමලැත්‌තෝ විසින් බඹර වද ඇති තැනක් පවරා දීමත්, දඩ බල්ලන් සහ දුනු ඊතල දීමත් කරන ලදි. සමහර අවස්ථාවලදි මනමාලයා විසින් මනමාලියට ‌රෙදිපිලි දීම පසුකාලින ව ඇති වූ සිරිකත් බව ‌පෙනේ. විවාහ‌යෙන් පසුව බෑනා මාමා‌ගේ රෑණට එකතුවී, දඩයමට සහයවීම සිඳු ‌වෙයි. එබැවින් වැදි ජනයා අත‌රේ පිරිමි දරුවන්ට වඩා ගැහැණු දරැවන් ‌කෙ‌රෙහි ඇල්මක් ඇත.
දරුදැරි‌යෝ
විවාහ‌යෙන් පසු, දරු ගැබක් පහළ වූ පසු, වැදි ජනයා අතර ආරක්ෂාවන් සඳහා විවිධ අභිචාර විධී භාවිතා කරයි. පුරාණ‌යෙදී 'පට්ටා යකා' පූජාවක් කරමින් ගැබ් ආරක්ෂා කළ බව ප්‍රකට ය. ප්‍රසූතිය ගල්‌ලෙනක ‌හෝ පැ‌ලේදී සිඳු විණ. ප්‍රසූති‌යෙන් පසු ව විවිධ මස්-මාශ වර්ග අනුභවය නුසුදුසුයයි පිළි ගැනීමක් විණ. එ‌සේ ම කිරී එරීම සඳහා ම ‌යොග්‍යයයි පිළිගත් අලවර්ග ආහාරයට දීම කරන ලදි.
දරුවා හට මසක් තුළ නමක් දුන් අතර, යකුන්‌ගේ ‌දොස් වලින් ආරක්ෂා කර ගැනීමට දරුවා ‌බො‌හෝ විට හඳුන්වනු ලැබු‌වේ විවිධ වූ හුරතල් නම් වලිනි. ඔවුන්‌ගේ නියම නමින් හඳුවන්නට පටන් ගන්‌නේ දරුවා වැඩුණු පසු ය. දරුවන් ‌ගේ වයස අවුරුදු හත පමණ වනතුරැත් ඔවුන් නිර්වස්ත්‍රව සිටිති. වයස අවුරුදු දහය-දො‌ළොහ පමණ වය‌සේ දී දරුවන් විසින් ගල්දුනු භාවිත‌යෙන් කුරුල්ලන් සහ කුඩා සතුන් දඩයම් කරති.
දරුවන් වැඩිවියට පැමි‌ණෙත් ම විවිධ දඩයම් කරන ශිල්පයත්, බඹර කැඩී‌මේ ආකාරයත් ඔවුනට කියා ‌දෙනු ලැබේ. ‌මෙ‌සේ වැඩුණු පිරිමි දරුවන් දඩයම් සහ බඹර කැඩී‌මේ දී හවුල් කර ගන්‌නේ එකී කුසලතා වර්ධනය කිරීමට ය.
වැදි දැරිවිය මල්වර වූ විට, ඇය නුග ගසක් ‌වෙතට ‌‌ගොස් ගල් කැටවලින් එයට ගැසීමත්, එය කන වැකුණු මව වතුර කළයක් ‌ගෙන ‌ගොස් ඇය නහවා, හිසිට පසුපසින් එය බිමට වැටී බිඳී සියලු ‌දොස් දුරු කිරීම හැර ‌වෙනත් වි‌ශේෂිත ‌කොටහළු සිරිත් නැත. පසුකාලින වශ‌යෙන් සිංහල මල්වර සිරිත් වැද්දන් අතර ප්‍රචලිත වීම නිසා, මල්වර දැරිය කිළි පැලක වැඩිමහළු කාන්තාවක් හා තැබීම හා ඒ ආශ්‍රිත අභිචාර විධි කිරීම දැන් අපට අසන්නට දක්නිනට ඇත.
මරණය වැද්දන් ‌කෙ‌රෙහි භිය උපදවන අවස්ථාවකි. එවැන් විට ඔවුහු ගල්‌ලෙන් අතැර යති. එ‌සේ කරනු‌යේ, මළ පුද්ගලයන් ඔවුන් හඹා එනු ඇතයි බි‌යෙනි. වැද්දන් විශ්වාස කරන පරිදි, මරණ‌යෙන් පසු ස්වකිය ඥාතියා නෑ ය‌කෙකු කිරීමට, දින කිහිපයක් මළ පුද්ගලයා ‌වෙනු‌වෙන් පුද පූජා පවත්වති.
බාහිර සම්බන්ධතා thumb|එකල සිටි වැදි නායකයෙකු රොබට් නොක්ස් දුටු අයුරු ‌රොබට් ‌‌‌නොක්ස් පවසන පරිදි, ඔවුන් මුව දඩය‌මෙහි සහ දුම් ගැස්සවීම් කිරීම් තුළින් වියලා ගැනීම කරනු ලැ‌බේ. සිංහල මිනිස්සු දඩමස් ලබා ගැනීමට වැද්දන් ‌වෙත පැමිණිය හ. රජු‌ගේ කෑම ‌මේසයට සඩමස් සැපයීම කාර්‌යේ ද නිරිත විය. ඒවාට අමතර ව, රජු හට ඇත්දළ සැපයීම ද, මී පැණි සහ මී ඉටි සැපයීම ද කරන ලදි. රජු ද ඔවුන්ට ප්‍රත්‍යුපකාර වශ‌යෙන් වැද්දන් හට ‌රෙදිපිළි සහ ඊතල ආදිය දුන්‌නේ ය. ‌රොබට් ‌නොක්ස්‌ගේ වාර්තාවට අනුව වැද්‌දෝ වරක් රජුට එ‌රෙහිව පැමිණි යුද්ධවලදී සටන් කළ හ. එ‌සේම, ඔවුහු ඔවුන්ට අයිති ප්‍ර‌දේශ ආරක්ෂා කරමින් රජුට ද වක්‍රාකාර ව ආරක්ෂාව සපයන ලදී.
වැදි බස
වැදිභාෂාව ආශ්‍ර‌යෙන් කළ පර්‌යේෂණයන් ඇසුරින් විලියම් ගයිගර් වියතාණන් දක්වන්‌නේ, වැදි ප්‍රජාව දකුණු ඉන්දියා‌වේ ‌පෞරාණික ‌ගෝත්‍රයන්ට නෑ සබදතාවක් දක්වන ඇති බවත් ය. ආරියන් සංක්‍රමණයන්ට ‌පෙර පටන් ඔවුහු ශ්‍රී ලංකා‌වේ විසූ ආදිවාසින් වූ අතර, අනාර්ය භාෂාවක් කතා කළ බවකි (Indian Historical Quartely, XI. pp. 515-516).
වැද්දන් විසින් වනාතර‌යේ දඩයමට යන අතර භාවිතා කළ රහස් බසක් වශ‌යෙන් ඔවුන්‌ගේ භාෂාව වර්ධනය වන්නට ඇත. අදදු දඩයක්කරුවන් අතර ‌මෙවැනි ‘කැළැ බසක්’ භාවිතා කරන්‌නේ යක්ෂ ‌හෝ දේව බලපැම්වලින් ස්වකීය දඩයම ආරක්ෂා කරගැනීමට ය. මූලීක වශ‌යෙන් ආදිවැසියන් ‌ලෙස වර්ධනය වූ වැද්දන්‌ගේ අනාර්ය බස ක්‍රම‌යෙන් ආර්යන්ගේ පැමිණිම හා සිංහල භාෂාව හා සම්මිශ්‍රණය වි‌මෙන් දැන් භාවිතා කරන ආකෘතියට පරිවර්තනය වන්නට ඇත. ඒ ‌‌සේම, විවිධ අවශ්‍යතාවන්‌ගේ වර්ධනය සමග නව වචන තනා ගැනීම‌ට ‌හෝ ණයට ගැන්නට සිදු විය. ‌මෙ‌සේ විවිධ වූ බලපෑම් නිසාත්, පාසල් අධ්‍යපනය ව්‍යප්ත වීම නිසාත් ක්‍රම‌යෙන් පුරාණ වැදිබස අභාවයට යමින් පවති.
ආගමික ලැදියාවන්
වැදි ප්‍රජාව ප්‍රධාන වශ‌යෙන් ‌ලෝක‌යේ අ‌නෙකුත් ආදිවාසි ජන ප්‍රජාවන් ‌සේ, ප්‍රාණ වාදිහු ‌වෙති. වැද්දන්ගේ ඇදහිලි රටාව මළ ඥාති වන්දනාවකි (Obesekera, 'G. Sinhal religion.' In M. Eliade ed. The encylopedia of religion, Vol 13. New York: Macmillan, 1987.).
විශ්වාස
වෑද්දන්‌ගේ විශ්වාසයන් සංකිර්ණ ය. ප්‍රධාන වශ‌යෙන් නෑ යකුන් ඇදහිම, විවිධ ‌වෙනත් යක්කු සහ ‌දෙවිවරුන් ඇදහම හා ‌බෞද්ධ පුදපූජාවන් ‌මේවාට ඇතුලත් ‌වෙති. ‌‌බොහෝවිට යාදිනි සහ කිරි‌කොරහ වැනි අබිචාරයන් මගින් සශ්‍රීකත්වය උ‌දෙසා කටයුතු කරයි. ප්‍රධාන වහ‌යෙන් වැද්දන්‌ගේ විශ්වාසයන් සං‌‌කේන්ද්‍රනය වී ඇත්‌තේ මූලික වශ‌යෙන් ජිවත චක්‍රය හා බැදුණු කරුණු ශාත්ශාත් කර ගැනීමට ය.
අභිචාරවිධි
ජිවිත චක්‍රය අළලා බැඳුණු අභිචාර විධි පහත දක්වනු ලැ‌බේ:
වැදි ජනයාගේ සාහිත්‍යය
මුඛ පරම්පරාගතව පැවත එන ගී, කවි, මන්තර, හා ජනකතා වැනි ජනශ්‍රැතින්ගෙන් සමන්විත වු වැදි ජනයා ව්‍යවහාර කරන භාෂාව පදනම් කොට ගෙන නිර්මාණය වු සාහිත්‍යය වැදි ජනයාගේ සාහිත්‍යය ලෙස හැඳින්වේ.