cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ගෙන්දගම්
ධ්‍රැවීයතාව හා සන්නායකතාව
අම්ලය දුස්ස්‍රාවී වුවත් අන්තඃ අණුක ප්‍රෝටෝන හුවමාරු යාන්ත්‍රණය ජලයෙහි ග්‍රෝතස් (Grotthuss mechanism) යාන්ත්‍රණයට සමාකාර නිසා  H3SO¬4+  හා HSO4-  අයනවල සඵල සන්නායකතාව විශාල අගයක් ගන්නා අතර එම නිසා සල්ෆියුරික් අම්ලය හොද සන්නායකයක් වී ඇත. තවද  බොහෝමයක් ප්‍රතික්‍රියා සදහා ප්‍රභල ද්‍රාවකයක් ලෙසද ක්‍රියා කරයි.
සමතුලිතතා‍ව ඉහත සදහන් කර ඇති ආකාරයට වඩා සංකීර්ණය. සමතුලිතතාවයේ දී 100% H2SO4 තුළ පහත දේ පවතී. (ද්‍රාවක කිලෝග්‍රෑමයට ඇති මිලි මවුල ගණන දැක්වේ) HSO4-(15.0), H3SO4+(11.3) , H3O+ (8.0) , HS2O7- (4.4) , H2S2O7(3.6) , H2O (0.1).
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:කැල්කොජෙන්ස් ප්‍රවර්ගය:නිසග මූලද්‍රව්‍ය ඛනිජ ප්‍රවර්ගය:භෝජන ඛනිජ ප්‍රවර්ගය:අකාබනික බහුඅවයවකය ප්‍රවර්ගය:අලෝහ ප්‍රවර්ගය:ගිනිකෙළි ඉන්ධන ප්‍රවර්ගය:කෘෂිකාර්මික රසායනික * ප්‍රවර්ගය:රසායනික මූලද්‍රව්‍යයන් පිළිබඳ ජීව විද්‍යාව සහ ඖෂධ විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ඇක්නිය ප්‍රතිකාර ප්‍රවර්ගය:විෂමලම්බාක්ෂ ඛනිජ ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:මූලද්‍රව්‍යය
හොරණ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
හොරණ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, බස්නාහිර පළාතේ,   කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ, ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:කළුතර දිස්ත්‍රික්කය
සැරියුත්, මුගලන්
බුදු රජාණන් වහන්සේගේ අගසව් දෙනම
පුර්ව ඉතිහාසය පුරාණ පාෂාණ යුගයට අයත් දේ.
පුර්ව ඉතිහාසය
පුරාණ පාෂාණ යුගයට අයත් දේ.
වසර මිලියන ගණ්නයකට පෙර දැන් චීනය ලෙස හැදින්වෙන ප්ර දේශයේ හෝමෝ ඉලෙක්ටර්ස්වරු වාසය කර ඇත. මෑතකදී කරන ලද සොයාගැනීම් වලින් පෙන්වන්නේ ක්සියාඔචැන්ලිඈන්ග් වලින් සොයා ගන්නා ලද ගල් ආයුධ වලට අවුරුදු මිලියන 1.36 ක තරම් පැරණි අතීතයක් හිමි බවයි. හැංහයි පළාතේ ෂිහොවුඩු හි පුරා විදයාත්මක භූමිය, මීට අවුරුදු මිලියන 1.27 කට ඉහත දී හෝමෝ ඉලෙක්ටර්ස් වරු ගින්දර භාවිතය පිළිබද මුල්ම වාර්තාව පිහිට වු බවට සාක්ෂි දරයි. යු අන් මොවු සහ පසුව ලැන්ටියන් අසලදී කළ කැණීම් වලින් මුල් ජනාවාස පෙන්නුම් කරයි. යම් විට චීනයෙන් සොයා ගත් හෝමෝ ඉරෙක්ටස් ආකෘතිය, 1923 දී සොයාගත් පිකිං මිනිසා විය හැක. ලියුසොවුහි ලියුසුයි ගුහාවෙන් හා ගුවන්ෂි පළාතෙන් ගොඩගත් මැටි කැබලි ද්විත්වයේ උත්පත්ති ක්රිී.පු. 16500 සහ ක්රි .පු. 19000 දක්වා දිව යයි.
චීනයේ ශිලා ලේඛන යුගය ක්රිය.පු. 10000 ලෙස සැලකිය හැක. ප්රාමග් චීන යුගයේ මෙනේරි කෘෂිකර්මාන්තය සදහා කාබන් වල නීර්ණය කර ඇත්තේ ක්රිර.පු. 7000 ටය. ෂින්හෙන් රටේ පිලිගැන්ග් සංස්කෘතිය, හෙනත් 1977 දී කණින ලදී. කෘෂිකර්මාන්තයත් සමග ජනගහණ වැඩිවීම, අස්වැන්න ගබඩා කිරීම හා යලි ප්රවයෝජනයට ගැනීම සහ විශේෂඥ කම්කරුවන් සහ පරිපාලකයන් ඇති විය. ශිලා ලේඛන යුග‍යේ අග බාගය වන විට‍ කහ ග‍ඟේ මිටියාවත සංස්කෘතික කේන්ද්රයයක් කොට ගෙන එහි ජනාවාස වු අතර මුලින්ම ගම්වැසියන් සොයා ගන්නා ලද්දේ එහිදීය. පුරාවිද්යා ත්මකව සැලකිය යුතු බොහෝමයක් දේ බන්පෝ හා ෂියෑන් වලදී සොයා ගන්නා ලදී. කහ ගඟට එම නම ලැබී ඇත්තේ ඉවුරේ සෑදුණු තුනී වැලි ලෝයෙස ජලය සමග එක්ව කහ පැහැයට ජල ගලන නිසාය.
චීනයේ මුල් ඉතිහාසය පැටලිලි සහගතය. ඊට හේතුව, ශත වර්ෂ ගණනාවකට ඉහත සිදු වු සිදුවීම් විස්තර කිරීමට පසු කාල වලදී ගත් උත්සාහයන් නිසා ලේඛන භාෂාවේ අඩු ලුහුඩුකම් පැවතීමයි. ක්රිස.පු. 7000 වන විට චීන ජනතාව මෙනේරි වගා කරමින් ජියාහු සංස්කෘතිය නැංවූහ. නින්ෂියාහි දමයිදි හිදී ක්රිි.පු. 3172 ක් සොයා ගන්නා ලද අතර එහි එකිනෙකට වෙනස් තනි ලංජන 8453 ක් තිබී ඇත ; ඊට සුර්යයා, චන්ද්ර යා, තාරකා, දෙවිවරු සහ දඩයමේ යාමේ හෝ තණ කැවීමේ දර්ශන ඇතුළත්ය. මෙම අක්ෂර චීන අකුරු වලට සමානකම් දක්වන බව දැනට පිළිගත් මතයයි. පසුව ලොන්ශාන් සංස්කෘතිය ක්රිු.පු. 2500 දී පමණ යැංෂාන් සංස්කෘතිය යටපත් කොට දැමීය.
ලෝකඩ යු‍ගය
සැන්ෂින්ඩුයි, වුචෙන් සහ ඉර්ලිටෝවු ආදි පුරා විද්යා ත්මක කැණීම් ස්ථාන, චීනයේ ලෝකඩ යුගයක ශිෂ්ඨාචාරයක් තිබු බවට සාක්ෂි දරයි. ක්රිප.පු. 3000 ට අයත් පැරණිතම ලෝකඩ පිහිය ගැන්සු හි මජියායෝ සහ ක්වීන්හායි පළාතෙන් සොයා ගන්නා ලදී.
කහ අධිරාජ්යායා පිළිබද ඓතිහාසික විග්රෙහය
පුරාණතම විස්තර සහිත චීනයේ ඉතිහාසය, ක්රි‍.පු. 2 වන සියවසේදි චීන ඉතිහාස ලේඛක සිමා ක්වෑන් අතින් ලියවුණු “මහා ඉතිහාසඥයාගේ වාර්තා” සහ “බම්බු ඇනල්ස්” යන කෘති ක්රිා.පු. 2800 පමණ සිට චීන ඉතිහාසය ගැන අංශු මාත්රා වශයෙන් කියා පායි. තවද ඊට “වසර 3 ක හා අධිරාජ්යපයන් 5” යන්න ද ඇතුළත්ය. මෙම පාලකයන් අර්ධ වශයෙන් මිත්යා මත ධාරීන් ඥාන වන්ත මත ධාරීන් සහ චරිතවත් ආදර්ශමත් අය වූහ. හැන් චීන ප්රමජාවේ මුතුන්මිත්තා ලෙස කහ අධිරාජ්යධයා සැලකේ.
සීමා ක්වෑන් කියා සිටින පරිදි ප්රදවේනි පාලන ක්ර්මය පිහිට‍ුවා තිබෙන්නේ ෂියා රාජ්යර වංශ අතර තුර කාලයේ වන අතර මෙම ක්රේමය ෂැන් සහ සෝචු රාජ වංශ වල කාලයන් හිදි චිරස්ථායි වී ඇත. එය සිදු වුයේ ඓතිහාසික චීනයේ මතුවී තිබෙන රාජ්යා වංශ 3 නේ රාජ්යඑ කාලය අතර තුරදීය. (ඒවා නම් පින්යින්, සැන්ඩයි වේ).
References
http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_China#Prehistory
929
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
රෝමානු කතෝලික
කිතුදහම - නව ගිවිසුමේ සුවිශේෂ ප්‍රකාශන තුළ හෙලි දක්වා ඇති පරිදි, ජේසුස් වහන්සේගේ ජීවිතය හා ධර්ම ඉගැන්වීම් මත කේන්‍ද්‍ර ගත වූ, ඒක දේව වාදී ආගමකි, කිතු දහම.
ජේසුස් වහන්සේ ගැලවුම්කාරයණන් ලෙස කිතු කතෝලික භක්තිකයන් විශ්වාස කරන අතර, ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ ලෙස එතුමන්ව හඳුන්වති. ලෝකයේ බැතිමතුන් විශාලතම සංඛ්‍යාවක් සිටින ආගම රෝමානු කතෝලික දහම ලෙස, 2001 වසර තුල සංඛ්‍යාව බිලියන 2.1 පමණ බැව් තක්සේරු කර ඇත.
Theology.lk
Christianity
Reverse transcriptase
Reverse transcriptase (RT) යනු RNA template එකකින් reverse transcription ක්‍රමවේදය හරහා complementary DNA (cDNA) නිපදවීමේදී භාවිතාවන එන්සයිමයක් වේ.
ඉතිහාසය
University of Wisconsin–Madison හි Howard Temin විසින් reverse transcriptases සොයාගත් අතර 1970 දී MIT හි David Baltimore සිදුකරන ලද ස්වාදීන පර්යේෂණයක දී RNA tumour වෛරස දෙකක් වන murine leukemia virus සහ Rous sarcoma virus වලින් reverse transcriptase වෙන් කර ගන්නා ලදී. එම සොයාගැනීමට 1975 දී ඔවුන් දෙදෙනා හට Nobel Prize in Physiology or Medicine (Renato Dulbecco සමඟ) හීමිවිය.
බුද්ධ චරිතය
1.  සිදුහත් කුමරුගේ  පරපුර.
4. බුද්ධ චරිතයේ  කඩඉම්, සිදුහත් කුමරුගේ   උපතින්, පළමුදින  - අසිත ( කාලදේවල) තවුසාට  දැක්වීම  හා  පියරජුගේ  පළමු  වැදීම. පස්වන දින - නම් තැබීමේ  උළෙල. හත්වන දින- මව  වූ  මහාමායා  දේවිය  කළුරිය  කිරීම. මාස 05 දී -වප් මඟුල  හා පිය රජුගේ  දෙවන  වැදුම. අවු: 16 දී - ශිල්ප  දැක්වීම හා  ය‍ශෝධරා  දේවිය  විවාහ  කර  ගැනීම. අවු: 29 දී - රාහුල පුත් කුමරු ඉපදීම  හා  ගිහිගෙයින්  නික්මීම. අවු: 35 දී - බුද්ධත්වයට  පත්වීම. අවු: 55 දී -ආනන්ද හිමියන්  බුදුරඳුන්ගේ  ස්ථීර  උපස්ථායක  තනතුරට  පත්වීම. අවු: 80 දි - පරිනිර්වාණය.
5.  සිදුහත බෝසතුන් ගිහිගෙය  හැර  යාමට  හේතුව,
6.සුදොවුන් රජු  තම  පුතුට  වැදුම්  කළ  අවස්ථා:
7.සිදුහත් තවුස් තුමා  දුටු  සීන පස: පළමු වන සීහිනය - බෝසතානන් මහ  පොළව  යහන  ලෙසද,  හිමාලය  පර්වතය  කොට්ටය  ලෙසද  ගෙන  දකුණු  මුහුදට  දෙපා  දිගු  ෙකාට    බටහිර  මුහුදට  දකුණතද , නැගෙනහිර  මුහුදට  වම්  අතද  දිගුකොට  සැතපෙන  සේ   දැකීම. (මෙය චතුරාර්‍ය්‍ය  සත්‍ය  අවබෝධකොට  බුදුවන  බවට  පෙර  නිමිත්තකි.) දෙවන     සිහිනය  - බෝසතුන්ගේ  නාභියෙන්  රතු  ඊතන ගසක්  නැගී  අහස  තෙක්  පැතිර  සිටින  සේ  දැකීම. (මෙය ලෝකයාට  දහම්  දෙසන          බවට  පෙර  නිමිත්තකි) තෙවන    සිහිනය      -  කළු  හිස්  ඇති   සුදු  පණුවන්   බෝසතුන්ගේ  දෙපතුලෙන්  නැගී  දෙදන  තෙක්  වසා  සිටිනු  පෙනීම.(බොහෝ  ගිහි  ජනතාව බදුන්  සරණ  යන  බවට  පෙර  නිමිත්තකි.) හතරවැනි සිහිනය -නොයෙක්  වර්ණ  ඇති  ළහිණියන්  සිව්   දෙනෙකු   සිව්  දෙසින්  පියඹා  අවුත්  බෝසතුන්ගේ  පාමුළ  වසා  සුදු  පැහැ වනු                  පෙණිනි. (සිව් කුලයට  අයත්  ජනයා  පැවිදි  වීම  එකම  ශ්‍රාවක  පිරිසක්  බවට  පත්වන   බවට  පෙරනිමිත්තකි.)
08.යමාමහ පෙළහර :  ශරීරයෙන්  එකවිට   එකිනෙකට  ප්‍රතිවිරුද්ධ  ජලය  හා  ගින්දර  යන  දෙකම  නිකුත්   කිරීමයි. මෙසේ කළ  හැකි  වන්නේ   තේජෝ  හා  ආපෝ  යන  කසිණ  වලට   ‍ෂණිකව  සම  වැදීමෙනි. මෙය කළ  හැකි  වන්නේ   බුදුරඳුන්ට   පමණි. 9.බුදුරඳුන් යමාමහ පෙළහර පෑ  අවස්ථා: 10.බුදුවීමට පෙරදා  බෝසතුන්ට  දන්  පළිගැන්වීම:  සේනානි  නම්  නියම් ගමෙහි  සුජාතා  සිටු  දුව  විසින්,  එය කිරිපිඬු    දානයකි.
11.බුදුරඳුන්ට පළමු දානය  පිළිගැන්වීම:   තපස්සු,  භල්ලුක  වෙළඳ  දෙබෑයන්  විසිනි. එය විලඳ  හා  මී  පිඩුය.
12.බුදුරඳුන්ට අන්තිම  දානය  පිළිගැන්වීම:  චුන්ද  කර්මාර  පුත්‍රයා විසිනි. එය සූකර මද්දවයයි.
13.සත් සතිය : "පඨමං  බෝධි පල්ලංකං- දුතියංච  අනිම්මිසං     තතියං  චංකමණං  සෙට්ඨං- චතුත්ථං  රතනාඝරං     පඤ්චමං  අජපාලංච  -  මුචලින්දේන ජට්ඨමං   සත්තමං  රාජායතනං -  වන්දේතං  මුනි  සේවිතං"
පළමු  සතිය -  බෝරුක  මුල දෙවන සතිය -  අනිමිසලෝචන පූජාව තෙවන සතිය - රුවන් සක්මන සිව්වන සතිය - රැවන් ගෙය පස්වන සතිය - අජපල් නුග රුක මුල හයවන සතිය - මුචලින්ද නාග  දරණය  තුළ සත්වන සතිය- රාජායතන නම්  කිරිපළු රුක මුල
14.පළමු ද්වේවාචික  උපාසක  පිරිස :  තපස්සු  භල්ලුක  වෙළඳ දෙබෑයන්,  ඒවන වට  සංඝ රත්නය  බිහිවී  නොමැති  හෙයින්                               ඔවූහු  බුදුන්  දහම්  පමණක්  සරණ  ගියහ.
15.බුදුරඳුන්ගේ පළමු ශ්‍රාවකයා :  දම්සක්  දෙසුම  අසා   පළමුවෙන්  සෝවාන්  වූ   අඤ්ඤා  කොණඩඤ්ඤ  තෙරණු.
16.ප්‍රථම බුද්ධ  වචනය  : " අනේක  ජාති  සංසාරං  -  සන්ධා  විස්සං අනිම්මිසං   ගහකාරකං ගවේසන්තෝ -  දුක්ඛා ජාති  පුනංපුන                      ගහකාරක  දිට්‍ඨෝසි   -   පුනගේහං  නකාහසී     සබ්බාතේ  ඵාසුකා  භග්ගා -   ගහකූටං  විසංඛිතං     විසංඛාරගතං  චිත්තං  -  තණ්හානං  ඛයමජ්ඣගා" ‍තේරුම :  සසර  නැවත  නැවත  ඉපදීම  දුකක්  නිසා  ඒ  ඉපදීම  නැමති  ගෙය  සාදන   තණ්හාව  නැමති  වඩුවා                     ‍  සොයමින්  නොයෙක්  ජාති  වල  දිව්වෙමි. වඩුව තා   මවිසින්  දක්නා  ලද්දෙහිය. යළි ගෙය  නොකළ    හැක්කෙහිය. තාගේ කෙළෙස්  නැමති  පරාල  කඩා  දමන  ලදි. අවිද්‍යාව  නැමති  කැණිමඩල  ගලවා   දමන  ලදි. සිත සංස්කාරයන්ගෙන්   තොර  විය. තණහාව නිමා විය.
17.අන්තිම බුද්ධ  වචනය :  "  හන්දදානි  භික්ඛවේ   ආමන්තයාමී  වෝ  -   වයධම්මා  සංඛාරා  අප්පමාදේන   සම්පාදේථ"         (මහණෙනි,  දැන්  මා   ඔබ  අමතමි.  සංස්කාරයෝ  නැසෙන  සුළුය  නොපමාව  නිවීම සාක්ෂාත් කරව්. )
18.බුදුරදුන්ගේ අනුශාසනය :   බුදුරඳුන්  හතලිස්  පස්  වසරක්  තිස්සේ    ලෝක  සත්ත්වයාට   දුකින්  මිදීම  පිණිස                                             නොයෙක්   අයුරින්  අනුශාසනා  කළහ. ඒ සියල්ල  එක්  කොට  සාරාංශ  කළ  විට  මෙසේය,  " සබ්බ  පාපස්ස  අකරණං -  කුසලස්ස  උපසම්පදා සචිත්ත  පරි‍යෝදපනං  -  ඒතං  බුද්ධානසාසනං" (සියළු පව් නොකිරීමත්,  කුසල්  රැස්  කිරීමත්,  සිත  දමනය කිරීමත්,  සියලු බුදුවරුන්ගේ අනුශාසනයයි.)
19.බුදුවරුන්ගේ චාරිකා  ක්‍රම  දෙක: ‍ 20.බුදුරදුන්ට එල්ල වූ  විරෝධතා :
21. බුදුගුණ නවයකි. එනම් : 22.බුදුරඳුන්ගේ මහා  කරුණාව  :  සතු‍රාටත්  මිතුරාටත්  එකසේ  දක්වන  ක‍රුණාව  මහා  කරුණාව  නම්  වේ.එය හුදෙක් දෙව් මිනිසුන්ට  නිවනට මාර්ගෝපදේශනය උදෙසා පවතී.
ටිරාන් අලස්
ටිරාන් අලස්, පා.ම (දෙමළ: திரான் ஆலஸ், ඉංග්‍රීසි:Tiran Alles; උපත 3 ජුනි 1960 ) යනු ශ්‍රී ලංකික දේශපාලකයෙක් වන අතර වත්මන් මහජන ආරක්‍ෂක අමාත්‍ය වේ. අලස් ජාතික ලැයිස්තුව සඳහා ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පොදුජන සන්ධානය නියෝජනය කරමින් ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරයෙක්.
මුල් ජීවිතය
නැසීගිය ප්‍රමුඛ අධ්‍යාපනඥයාගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා ආර්. අයි.ටී. අලස්, ඔහු අධ්‍යාපනය ලැබුවේ කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයෙන්.
ව්‍යාපාරික වෘත්තිය
1988 දී ඔහු සේවකයින් 10 දෙනෙකු සමඟ සන්නිවේදන සහ ව්‍යාපාර උපකරණ (CBE) සමාගම දියත් කළේය. ඔහු බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ සභාපතිවරයා ලෙස ද කටයුතු කළ අතර ගුවන්තොටුපළ පුළුල් කිරීමේ ප්‍රධාන වැඩසටහනක් දියත් කළේය. CBE විසින් පුවත්පත් 2ක් ද දියත් කරන ලදී: මව්බිම සහ ද සන්ඩේ ස්ටෑන්ඩර්ඩ්.
2002 දී, තනි බෙදාහැරීමේ අයිතිය ලබා ගැනීමෙන් පසු ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ ජංගම දුරකථන ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කළ අතර එය වසර කිහිපයකට පසු දේශපාලන ආන්දෝලනයකට තුඩු දුන්නේය.
දේශපාලන ජීවිතය
ටිරාන් අලස් මංගල සමරවීර ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ (2004-2005) ගේ ප්‍රචාරක කළමනාකරු වන විට ඔහු වෙනුවෙන් වැඩ කළේය. රාජපක්ෂගේ ජයග්‍රහණයට ඉඩ සලසමින් 2005 වසරේ උතුරේ සහ නැගෙනහිර මැතිවරණ වර්ජනය කිරීමට තුඩු දුන් රාජපක්ෂ-එල්ටීටීඊ ගිවිසුම නම් ගිවිසුමක් ඇති කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඔහුට පසුව චෝදනා එල්ල විය.
2010 දී ඔහු රාජපක්ෂට එරෙහි ජෙනරාල් සරත් ෆොන්සේකා ගේ ජනාධිපතිවරණ ව්‍යාපාරයට සහභාගී විය.මැතිවරණ පරාජයෙන් පසු, ඔහු 2010 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය සඳහා ෆොන්සේකාගේ නව සන්ධානය වන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතික සන්ධානය සභාපති බවට පත් විය. මැතිවරණයෙන් සන්ධානයට ලැබුණේ ඉතා සුළු ප්‍රතිඵලයක් වුවද, පසුව ඔහු ජාතික ලැයිස්තු මන්ත්‍රී ධුරයක් හරහා ඩී.එන්.ඒ සඳහා ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරයකු බවට පත්විය.
2020 දී ඔහු නව අගමැති මහින්ද රාජපක්ෂගේ නායකත්වයෙන් යුත් ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ ජාතික ලැයිස්තුවෙන් නැවත පාර්ලිමේන්තුවට පත් විය. 2022 මැයි මාසයේදී, රාජපක්ෂ ඉල්ලා අස් වූ විට, ඔහු නව රජයේ මහජන ආරක්ෂාව පිළිබඳ අමාත්‍යවරයා ලෙස පත් කරන ලදී.
සංවර්ධන ආර්ථික විද්‍යාව
කෙසේ නිර්වචනය කළද මානව සුභසාධනයේ වර්ධනය ඇතුළත් සංකීර්ණ බහුමානයන්ගෙන් යුක්ත සංකල්පයක් ලෙස ආර්ථික සංවර්ධනය දැකිය හැකිය.
වර්ධනය වන ආර්ථිකයක් තුළ පවතින දරිද්‍රතාවය, විෂමතාවය හා සේවා වියුක්තිය පහළ දැමීම හා බැහැර කිරීම තුළින් ඇතිවන ප්‍රථිඵලය, ආර්ථික සංවර්ධනය ලෙස මහාචාර්ය ඩඩ්ලි සියර්ස් අර්ථ කථනය කරයි.
සංවර්ධනයේ අරමුණු 3 ක් මහාචාර්ය මයිකල් ටොඩාරෝ දක්වයි. එනම්
සංවර්ධනය මැණිම සඳහා පුළුල්ව පිළිගත් දර්ශක කාණ්ඩයක් එක්සත් ජාතීන් විසින් හඳුන්වා දෙන ලදි. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ආර්ථික විද්‍යාඥයින් ලතින් ඇමරිකාව, අප්‍රිකාව, හා ආසියාවේ බොහෝ රටවල පහළ ජීවන තත්ත්වය පිළිබඳ අවධානය යොමු කිරීමට පටන් ගැනිණි. මේ සමඟ, ආර්ථික විද්‍යාවේ ශාඛාවක් ලෙස සංවර්ධන ආර්ථික විද්‍යාව ගොඩ නැගුණි. ආර්ථික විද්‍යාවේ අවසාන පරමාර්ථයට පටහැනි ලෙස සංවර්ධන ආර්ථික විද්‍යාව එහි ශාඛාවක් ලෙස ගොඩනැගුනද එහි වැදගත් වෙන් කිරීම් දක්නට තිබේ.
සංවර්ධන ආර්ථික විද්‍යාවේ පළමු ප්‍රවේශයන් මඟින් ඌන සංවර්ධිත රටවල් (LDCs) සංවර්ධිත රටවල් වලින් බෙභෙවින් වෙනස් වේයයිද, ඌන සංවර්ධිත රටවල ආර්ථික හැසිරීම මූලික ආර්ථික විද්‍යාවට පැහැදිලි කළ නොහැකි යයිද උපකල්පනය කෙරේ. එවැනි ප්‍රවේශයන් සිත් ගන්නා සුළු හා කදිම ආර්ථික විද්‍යා ආකෘති ගොඩනඟා ඇති නමුත් මෙමඟින් ඌන සංවර්ධිත රටවල වර්ධනය රහිත, සෙමෙන් වර්ධනය වන හෝ වර්ධනය හා පිරිහීම යන රටාවන් පැහැදිලි කිරීමට අපොහොසත් වි ඇත.
ඌන වර්ධනය පැහැදිලි කිරීම සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ ආයතන පිළිබඳ සූක්ෂම සංකල්ප සහ පුද්ගල වරණයන් හා උරුමයන්ගෙන් ඔබ්බට ගිය සාර්ව හා ආයතනික සාධකයි. වෙළෙඳපල අසමත් වීමේ න්‍යායන් මඟින් සිදුකළාට වඩා හොඳින් දුර්වල වර්ධන රටාවන් පැහැදිලි කිරීමට, ආයතනික විශ්ලේෂණ වලට හැකිවී ඇත. කෙසේ වුවද සංවර්ධන ආර්ථික විද්‍යාඥයින් බහුතරයක් එකඟවන පොදුවේ පිළිගත් ආර්ථික සංවර්ධනය පිළිබඳ ආයතනික න්‍යායක් නොමැත. අවම වශයෙන් ආයතනික සාධක කෙතරම් වැදගත්ද යන්න පිළිබඳවවත් ඔවුන් අතර එකඟතාවයක් නොමැත.
චන්ද්‍රයා
චන්ද්‍රයා හෙවත් සඳ, පෘථීවියේ චන්ද්‍රිකාව හෙවත් පරිවාර ග්‍රහයා වේ. එහි විෂ්කම්භය පෘථිවියේ විෂ්කම්භයෙන් 1/4 කි. පරිමාව 1/50 කි. පෘථිවියේ ස්කන්ධය චන්ද්‍රයාගේ ස්කන්ධය මෙන් 81ක් ගුණයකි. චන්ද්‍රයා පෘථිවිය වටා ඉලිප්සාකාර මාර්ගයක ගමන් කරයි. චන්ද්‍රයා හා පෘථිවිය අතර සාමාන්‍ය දුර 384,403 km කි. චන්ද්‍රයාගේ සාමාන්‍ය ගමන් වේගය 3700kmph කි. පෘථිවිය වටා ඉලිප්සාකාර කක්ෂයක එක් ගමන් වාරයක් නිම කිරිමට චන්ද්‍රයාට දින 27 ක්, පැය 7ක්, මිනිත්තු 43 ක් හා තත්පර 11.5 ක් ගත වේ. චන්ද්‍රයා පෘථිවිය වටා පරිභ්‍රමණය වන හෙයින් එහි ආලෝකවත් වන කොටස ප්‍රමාණයෙන් වෙනස් වේ. සඳේ දීප්තිමත් කොටස විවිධ හැඩයෙන් යුතු වේ. පුරහද හෙවත් පසළොස්වක දිනදී, සද දීප්තිමත් වෘත්තයක් සේද, අටවක දිනකදී සදෙන් අඩක් දීප්තිමත්ව ද, පෙනෙනු ඔබ දැක ඇත. සදෙහි දීප්තිය අධික ලෙස අපේ ඇසට දැනුන ද අවකාශයට පරාවර්තනය කරනුයේ,ඒ මතට පතිත වන ආලෝකයෙන් සියයට 7 ක් පමණි.
අතීත ආකාශ නිරීක්‍ෂකයන් විශ්වාස කළ පරිදි සදෙහි අදුරු පැත්ත සාගර හෝ දීප්තිමත් පැත්ත ගොඩබිම හෝ නොවේ. චන්ද්‍රයාගේ මතුපිට පිළිබඳව දැනට කර ඇති නිරීක්‍ෂණ අනුව එය ආවාට, කදු වැටි, තැනිතලා, විභේද වැනි භූ ලක්‍ෂණ වලින් සමන්විත වේ.සඳේ ඇති විශාලතම ආවාටය ලෙස සැලකෙන බේලි 295 km ක් පළල සහ 3960 km ක් ගැඹුරුය. විශාලතම මුහුද වූ මාර් ඉම්බ්‍රිඅම් 1200 km ක් පළලය.එහි ඇති උසම කන්ද 6100 m ක් උසය.එය ලෙයිබෙනිට්ස් හා ඩොඑර්පල් වැටි අතරේ චන්ද්‍රයාගේ දක්‍ෂිණ ධ්‍රැවයට ආසන්නව පිහිටා තිබේ. චන්ද්‍රයාගේ ආවාට නිර්මාණය වී ඇති ආකාරය විවිධාකාරය. ඒවා චන්ද්‍රයා නිර්මාණය වූ මුල් කාලයේදී ඇති වූ අධිප්‍රවේගයෙන් යුතු උල්කාපාත හෝ කුඩා ග්‍රහාංශු වලින් නිර්මාණය වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.
චන්ද්‍රයාගේ උපත හා එය නිර්මාණය වී ඇති ආකාරය පිළිබඳව විවිධ මත පවතී. එයින් එක් මතකයට අනුව චන්ද්‍රයා පෘථිවියෙන් පැලී, වෙන් වී එහි කක්‍ෂය වටා භ්‍රමණය වේ. සඳේ ඝනත්වය සහ පෘථිවියේ හරස් හෝ ඉහළ උප ස්ථරයේ පාෂාණවල ඝනත්වය සමාන වීම එම මතයට එක් සාක්ෂියකි. තවත් මතයකින් කියවෙනුයේ පෘථිවිය, චන්ද්‍රයා හා සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ සෙසු සියලු ම වස්තූන් විශාල වලාකුළක් ලෙස එකට කොටු වී තිබූ බවත්, පසුව ඒවායින් බොහොමයක් මධ්‍යයට එක් වී සූර්යයා නිර්මාණය වූ බවත් ය. තෙවැනි මතයෙන් චන්ද්‍රයා, සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයට පිටතින්ද, පෘථිවියට ඉතා ඈතින්ද නිර්මාණය වූ බවත් පසු කලෙක දී පෘථිවියේ ස්ථිර කක්‍ෂයට ඇද ගන්නට ඇති බවත් කියවේ.
19 වැනි හා 20 වැනි සියවස්වල දී දුරදක්න ආධාරයෙන් චන්ද්‍රයාගේ ආලෝකවත් පැත්ත පිළිබඳව බොහෝ තොරතුරු රැස්කර ගත හැකි විය. සෝවියට් ලුනික් 111 අභ්‍යවකාශ යානය මගින් චන්ද්‍රයාගේ අදුරු පැත්ත පිළිබඳව ප්‍රථම වරට 1959 වර්ෂයේදී ඡායාරූප රාශියක් ලබාගැනුණි. එම ඡායාරූපවලින් පැහැදිලි වූ කරුණක් වූයේ චන්ද්‍රයාගේ අදුරු පැත්ත ද ආලෝකවත් වී ඇති පැත්තට සමාන බවයි. චන්ද්‍රයාගේ මතුපිට සෑම තැන්හිම ආවාට විසිරී තිබෙනු දක්නට ලැබිණි. ඒවා ප්‍රමාණයෙන් ඉතා විශාල ඒවායේ සිට ඉතා කුඩා ඒවා දක්වා විය. එක්සත් ජනපදයේ රැන්ජර් 7,8,9, සහ ඕර්බිටර් 1 (1964) හා ඕර්බිටර් 2 (1966) අභ්‍යවකාශ යානා මගින් ඉහත අදහස් සනාථ කෙරිණි. ඒ අනුව චන්ද්‍රයාගේ මතුපිට මීටරයකට වඩා වැඩි විෂ්කම්භයෙන් යුතු ආවාට ට්‍රිලියන 3ක් පමණ තිබෙන බව වාර්තා විය.
එක්සත් ජනපදය හා සෝවියට් දේශය විසින් 1960 ගණන්වල දී අභ්‍යවකාශගත කළ මිනිසුන් රහිත අභ්‍යවකාශ යානා මගින් චන්ද්‍රයාගේ පාෂාණ රැස් කරන ලදි. එම පාෂාණ පරීක්‍ෂා කිරීමෙන් පැහැදිලි වූයේ, චන්ද්‍රයා වසර 4,600,000,000 ක් පමණ පැරණි බවත් එය පෘථිවිය හා සම වයසේ හෝ ඇතැම් විටෙක සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ සෙසු ග්‍රහයින් තරමටම පැරණි විය හැකි බවත් ය. ඇපලෝ 11, 12, 14, සහ 17 යානා ඇසුරින් චන්ද්‍රයාගේ මතු පිටින් පාෂාණ හා පස් කිලෝ ග්‍රෑම් 384 ක් පරීක්‍ෂණ සදහා පෘථිවියට ගෙනවිත් තිබේ. එසේම ටෝරස් ලිට්රෝ නිම්න ප්‍රදේශයේ 35 km ක් ප්‍රදේශය පැය 22 ක් තිස්සේ අධ්‍යයනය කරන්නට ද යෙදුණි. 250px|thumb
කක්ෂය
thumb|350px|alt=tiny globe| චන්ද්‍රයා පෘථිවිය වටා චලනය ක්‍රමාණුරූප සැකැස්ම 27.3 පමණ දින ගණනකට වතාවක් (එහි නක්ෂත්‍ර ආවර්තය) චන්ද්‍රයා විසින් ස්ථාවර තාරකාවන්ට සාපේක්ෂව පෘථිවිය වටා එක් පරිභ්‍රමණයක් සිදු කරයි. කෙසේ නමුත් එම කාලය තුළදීම පෘථිවියද සූර්යයා වටා සහ එහි කක්ෂය වටාද චලනය වන නිසා සඳට එහි එකම කලාව පෘථිවියට පෙන්වීමට වැඩිපුර කාලයක් ගතවෙයි. එනම් එය දින 29.5 ක් පමණ වේ. (චන්ද්‍ර මාස ආවර්තය) අනෙකුත් ග්‍රහ ලෝකවල බොහොමයක් උප ග්‍රහයින් මෙන් නොව චන්ද්‍රයා සමකය ක්‍රාන්තිවලය ආසන්නයේ කක්ෂගත වී ඇති අතර එය පෘථිවියෙහි සමක තලයේ නොවේ. චන්ද්‍රයා එහි ග්‍රහලෝකය වන පෘථිවිය හා සසඳන විට එය සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ විශාලතම චන්ද්‍රයා ලෙස හැඳින්විය හැකිය. (කුරු ග්‍රහලොවක් වන ප්ලූටෝට සාපේක්ෂව චාරෝන් වඩා විශාල වේ) පෘථිවියේ චන්ද්‍රයා අනුව යමින් අනෙකුත් ග්‍රහලෝක වටා කක්ෂගත වී ඇති ස්වාභාවික උප ග්‍රහයින් චන්ද්‍රයන් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.
පෘථිවියෙහි දක්නට ඇති බොහොමයක් වඩදිය බාදිය ආචරණ ඇති වන්නේ චන්ද්‍රයාගේ ගුරුත්වාකර්ෂණ ඈඳීම හේතුවෙනි. එයට සූර්යයාගෙන් ලැබෙන්නේ අඩු දායකත්වයකි. මෙම වඩදිය බාදිය ආචරණ සංසිද්ධිය පෘථිවිය හා චන්ද්‍රයා අතර දුර ශත වර්ෂයකට 3.8m පමණ හෝ වසරකට 3.8cm හෝ වැඩි කිරීමට හේතු වේ. කෝණික ගම්‍යතා සංස්ථිතියේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සඳෙහි අඩ-මහා අක්ෂය වැඩි වීමත් සමඟ පෘථිවි භ්‍රමණය ක්‍රමානුකූලව මන්දගාමී වේ. එනම් එය ශත වර්ෂයකට දිනකට තත්පර 0.002 ක් පමණ අඩු වේ.
සමහරක් විට පෘථිවි චන්ද්‍ර පද්ධතියේ ග්‍රහලෝක චන්ද්‍ර පද්ධතියක් ලෙස නොව ද්විත්ව ග්‍රහලොවක් ලෙස සලකනු ලැබේ. මෙය මෙසේ වන්නේ ආදායක ග්‍රහලොවට සාපේක්ෂව සඳෙහි අතිශය විශාල වූ ප්‍රමාණය නිසාය. සඳ පෘථිවි විෂ්කම්භයෙන් ¼ ක් පමණ විශාල වන අතර එහි ස්කන්ධය පෘථිවි ස්කන්ධයෙන් 1/81 වේ. කෙසේ නමුත් මෙම අදහස සමහරෙක් විසින් විවේචනයට ලක් කරයි. එසේ කරන්නේ පද්ධතිය සඳහා වූ ස්කන්ධයේ කේන්ද්‍රය පෘථිවිය මතුපිටට 1700km පමණ යටින් හෝ පෘථිවි අරයෙන් ¼ක් පමණ යටින් පිහිටා තිබීම නිසාය. චන්ද්‍රයාගේ මතුපිට පෘථිවි මතුපිටෙන් 1/10කට වඩා කුඩා වන අතර පෘථිවියේ ගොඩ බිම් ප්‍රදේශයෙන් ¼ක් පමණ වේ. (රුසියාව, කැනඩාව හා ඇමරිකාව එකට සම්බන්ධ කළ විට ඇති වන විශාලත්වය තරම්) 1997 දී 3753 Cruithne උල්කාෂ්මය නිසා අසාමන්‍ය ලෙස පෘථිවියට සම්බන්ධ වූ Horseshoe කක්ෂයක් පවතින බව සොයා ගන්නා ලදී. කෙසේ නමුත් තාරකා විද්‍යාඥයින් එය පෘථිවියෙහි දෙවන චන්ද්‍රයා ලෙස නොසලකන අතර එහි කක්ෂය දීර්ඝ කාලීනව ස්ථායී නොවේ. එතැන් සිට පෘථිවිය අසල වූ Cruithne ගේ කක්ෂයට සමානකම් ඇති කක්ෂ ඇති උල්කාෂ්ම 3 ක් වූ (54509) 2000 PH5, (85770) 1998 UP1 හා 2002 AA29 සොයා ගන්නා ලදී. thumb|600px|alt=tiny globe|left| පෘථිවිය හා චන්ද්‍රයා අතර දුර ප්‍රමාණය
සාපේක්ෂ ප්‍රමාණ හා පෘථිවි චන්ද්‍ර පද්ධතියේ වෙන්වීම පරිමාණයකට අනුව ඉහත දක්වා ඇත. එම උල්කාෂ්ම ආලෝකය පෘථිවිය හා චන්ද්‍රයා අතර ගමන් කරන බව දක්වා ඇති අතර ඒවා අතර සත්‍ය දුර නිර්ණය කිරීම සඳහා සත්‍ය වශයෙන් යොදා ගන්නේ ද ආලෝකයයි. මධ්‍ය කක්ෂ දුරේ දී එම කාලය තත්පර 1.255ක් වේ. ආලෝක කදම්භය සූර්යයාට සාපේක්ෂව පෘථිවි චන්ද්‍ර පද්ධතියේ පරිමාණය ගැන වැටහීමක් ලබා ගැනීමට උදව් වේ. සූර්යා පවතින්නේ ආලෝක මිනිත්තු 8.28ක් දුරිනි.
නිරීක්‍ෂණය
එහි දීප්තිමත්ම කලාව එනම් පුර සඳ අවස්ථාවේ දී සඳට -12.6ක පමණ දෘශ්‍ය විශාලත්වයක් ඇත. සන්සන්දනාත්මකව සූර්යයාට -26.8ක පමණ දෘශ්‍යම විශාලත්වයක් ඇත. චන්ද්‍රයා අව කලාවේ ඇති විට එහි දීප්තිමත් බව පුර සඳෙන් භාගයක් නොවේ. එය එයින් 1/10ක් පමණ වේ. එසේ වන්නේ චන්ද්‍රයා මතුපිට පරිපූර්ණ ලැම්බර්ටියන් පරාවර්තකයක් නොවන හෙයිනි. සඳ සම්පූර්ණව ඇති විට ප්‍රතිවිරුද්ධ ආචරණය එය වඩාත් දීප්තිමත්ව දිස්වේ. එහෙත් පූර්ණව නැති විට මතුපිටට ප්‍රක්ෂේපිත සෙවණැලි පරාවර්තිත ආලෝක ප්‍රමාණය අවම කරයි. thumb|alt=tiny globe|left|පෘථිවියේ සිට නිරීක්ෂණය කරනවිට මාසයක් තුළ චන්ද්‍රයාගේ වෙනස්වීම කලාප වශයෙන් දිස්වෙන ආකාරය ක්ෂිතිජයට ආසන්නයේ දී සඳ වඩා විශාල සේ පෙනේ. එය සම්පූර්ණයෙන්ම මනෝමය ආචරණයකි. සඳ ඉහළ අහසේ ඇති විට ක්ෂිතිජය අසල දී පෙනෙන ප්‍රමාණයට වඩා 1.5%ක් පමණ කුඩා වේ. (එසේ වන්නේ එය එක් පෘථිවි අරයකටත් වඩා එපිටින් ඇති හෙයිනි.)
සඳට ඇත්තේ අඩු ඇල්බිඩෝවක් වුවත් එය අහසෙහි සාපේක්ෂව දීප්තිමත් වස්තුව සේ පෙනේ. චන්ද්‍රයා සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ දුර්වලතම පරාවර්තකයා ලෙස සැලකේ.එමඟින් පරාවර්තනය කෙරෙන්නේ එය මත පතිත වන ආලෝකයෙන් 7%ක් පමණි. (ගල් අඟුරු කොටසක් මඟින් එවැනිම ආලෝක කොටසක් පරාවර්තනය වේ.) දෘශ්‍ය පද්ධතිවල වර්ණ ධ්‍රැවත්වය වස්තුවක වර්ණය හා එහි වටපිටාව අතර සම්බන්ධය දක්වන අතර වටපිටාවෙහි වූ අහස සන්සන්දනාත්මකව අඳුරු නිසා චන්ද්‍රයාට වඩා දීප්තිමත් වස්තුවක් ලෙස පෙනේ.
සාගර උදම් තරංග
thumb|alt=tiny globe|චන්ද්‍රයාගේ පරිභ්‍රමණය සිදුවෙන ආකාරය
පෘථිවියෙහි සාගර උදම් තරංඟ චන්ද්‍රයාගේ ගුරුත්වාකර්ෂණය (එහි තීව්රතා අනුක්‍රමණය) නිසා ඇති වන උදම් බල හේතුවෙන් ඇති වන්නකි.තවද එය පාථිවි සාගර මත බලපාන වෙනත් ආචරණ සමුහයක් හේතු වෙන් වර්ධනය වු තත්ත්වයට පත් වෙයි. ගුරුත්වාකර්ෂක උදම් බලය හටගැනීමට හේතු වන්නේ සද වෙත මුහුණලා පිහිටන පෘථිවි අර්ධය (සඳට වඩාත් ආසන්න ප්‍රදේශය) සඳෙහි ගුරුත්වාකර්ෂණය හේතුවෙන් පෘථිවි කේන්ද්‍රයට සහ පෘථිවියේ සඳ ට වඩාත් ඈතින් පිහිටන ප්‍රදේශට සාපේක්ෂව වැඩි ආකර්ෂණ බලයකට යටත් වීමයි. ගුරුත්වාකර්ෂක උදම් තරංඟ හේතුවෙන් පෘථිවි සාගර පෘථිවිය කෙන්ද්‍රය වන පරිදි පිහිටන ඉලිප්සයක ආකාරයට හැඩයකට සකස් වෙයි. මෙම ආචරණය හේතුවෙන් සඳට වඩාත් ආසන්න සහ වඩාත් ඈතින් පිහිටි ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව පෘථිවියට සාපේක්ෂව මුහුදු මට්ටම ඉහළ නගියි. මෙම ප්‍රදේශ මුහුදු මට්ටම නෙරාගිය ප්‍රදේශ ලෙස සැලකිය හැකිය. මෙම නෙරාගිය ප්‍රදේශ සිය අක්ෂය වටා භ්‍රමණය වෙමින් දිනකට එක් වරක් බැගින් පෘථිවිය වටා ගමන් කරයි. මේ හේතුවෙන් නිරන්තරයෙන් චලනය වන මෙම නෙරාගිය ප්‍රදේශ දෙසට මුහුදු ජලයද නිරන්තරයෙන්ම චලනය වෙමින් පවති. මෙම නෙරුම් යුගලයේ සහ ඒවා පසු පස ගමන් කරන දැවැන්ත සාගර ජල තරංඟ වල ආචරණය අනෙකුත් ආචරණයන්ගේ අන්තර්ක්‍රියාවක් හේතුවෙන් වර්ගික තත්ත්වයට පත්වෙයි. මෙම ආචරණයන් වනුයේ පෘථිවි භ්‍රමණයට සාගර පතුල හරහා ජලය ඝර්ෂණ ඔස්සේ සම්බන්ධ වීම, ජලයේ චලනයෙහි අවස්ථිතිය, භූමියට ආසන්නවත්ම ක්‍රමයෙන් ගැඹුර අඩුවන සාගර ද්‍රෝණිය සහ විවිධ සාගර ද්‍රෝණි අතර පවතින විචලන යන ඒවායි. මෙම වර්ධක ආචරණයෙන් නාන ජල බඳුනක ගැඹුරු ජල කඳ සහිත කොටසෙහි ශරීරය චලනයෙන් ඇති වන සුළු කැළඹීමක් හේතුවෙන් ඇලවු කෙළවර ජලය ඉහළ නැගීමට යම්තාක් දුරට සමාන වේ.
ශ්‍රී ලංකා ටෙස්ට් ක්‍රිකට් වාර්තා ලැයිස්තුව
ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරග ජාත්‍යන්තර මට්ට‍මින් පැවති පැරණිතම ක්‍රිකට් තරග වර්ගය වේ.
චන්ද්‍රයා
සාගර උදම් තරංග
චන්ද්‍රයා සහ ඊට ආසන්නතම සාගර නෙරුම අතර හටගන්නා ගුරුත්වාකර්ෂණ සම්බන්ධය හේතුවෙන් චන්ද්‍රයාගේ කක්ෂය වෙත බලපෑමක් එල්ල වෙයි. පෘතුවිය සිය අක්ෂය වටා චන්ද්‍රයා පරිභ්‍රමණය වන දිශාව ඔස්සේම දළ වශයෙන් චන්ද්‍රයා මෙන් 27 ත් ගුණයක වේගයෙන් යුතුව භ්‍රමණය වෙයි. ඒ හේතුවෙන් සාගර ජලය සහ සාගර පතුල අතර හට ගන්නා ඝර්ෂණ සම්බන්ධය සහ ජලයෙහි අවස්ථිතිය හේතුවෙන් චන්ද්‍රයාට ආසන්නව පිහිටන උදම් නෙරුමෙහි මුදුන චන්ද්‍රයාගේ කේන්ද්‍රය සහ පෘථිවියෙහි කේන්ද්‍රය යා කෙරෙන මනඃකල්පිත රේඛාවෙන් මඳක් ඉදිරියට යොමුව පිහිටයි. චන්ද්‍රයාගේ පැතිකඩින් බලන විට සඳට ආසන්න උදම් නෙරුමෙහි ස්කන්ධ කේන්ද්‍රය එය පරිභ්‍රමණය වන ලක්ෂ්‍යයට හැමවිටම මදක් ඉදිරියෙන් පිහිටයි. චන්ද්‍රයාට වඩාත් ඈතින් පිහිටන නෙරුම සදහා මෙම ආචරණයෙහි විලෝමය සත්‍ය වේ. එනම් එය ඉහත සදහන් මනඃකල්පිත රේඛාවට සාපේක්ෂව මදක් පසු පසින් පිහිටයි. කෙසේ නමුත් එය තවත් කිලෝමීටර් 12756 ක් සදට ඈතින් පිහිටන අතර එය හා සඳ අතර පවතින ගුරුත්වාකර්ෂණ සම්බන්ධව මඳක් අඩු අගයක් ගනී. මේ හේතුවෙන් පෘථිවිය වටා කක්ෂය ඔස්සේ නිරන්තරයෙන්ම චන්ද්‍රයා ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය මගින් ඉදිරියට ඇදෙමින් පවති. මෙම ගුරුත්වාකර්ෂණ සම්බන්ධ හේතුවෙන් භ්‍රමණය වන පෘථිවියේ (දිනය සහ අධික තත්පරය යන ලිපි ද බලන්න) කෝණික ගම්‍යතාවය සහ එහි චාලක ශක්තිය නිරන්තරයෙන්ම අඩු වෙමින් පවතියි. එසේම චන්ද්‍රයාගේ කක්ෂය වෙත කෝණික ගම්‍යතාවය එකතු වන අතර ඒ හේතුවෙන් කාලයත් සමග ක්‍රමයෙන් චන්ද්‍රයා වඩාත් ඉහළ කක්ෂයක් වෙත ළඟාවෙයි. චන්ද්‍රයාගේ කක්ෂීය අරය මත මෙමඟින් ඇති වන බලපෑම ඉතා කුඩා වෙයි. එය සංඛ්‍යාත්මක වශයෙන් වසරකට 0.1 ppb පමණ වේ. නමුත් වාර්ෂිකව මේ හේතුවෙන් චන්ද්‍රයා සහ පෘථිවිය අතර පරතරය මැනිය හැකි අගයක් වන 3.82 cm ප්‍රමාණයකින් ඉහළ යයි. එසේම මෙම ආචරණය කාලයත් සමඟ වඩ වඩාත් ප්‍රබල තත්ත්වයට පත් වන අතර මුල් වරට ගගනගාමීන් සඳ මත පා තැබීමෙන් පසු දළ වශයෙන් වසර 39 ක් ගත වන විට චන්ද්‍රයා සහ පෘථිවිය අතර දුර ප්‍රමාණය මීටර් 1.48 කින් වැඩි වී ඇත.
චන්‍ද්‍රයා වටා වූ හේලෝවක්
දවසක් තුළ දී සඳෙහි වැඩිම උන්නතාංශය වෙනස් වන අතර ආසන්න වශයෙන් සූර්යයාට සමාන සීමා ඇත. එය පෘථිවි සෘතු හා චන්ද්‍ර කලාව මත ද රඳා පැවතේ. තවදුරටත් වසර 18.6 ක මංසල් චක්‍රය ද බලපෑමක් ඇති කරයි. චන්ද්‍ර කක්ෂයේ ඉහළ නැඟෙන මංසල වසන්ත විෂුවයේ ඇති විට එක් එක් මාසයේ දී චන්ද්‍රයා ඇල වීම 280 පමණ දුරට යා හැක. (මෑතක දී මෙය සිදු වූයේ 2006 වර්ෂයේදීය) එහි ප්‍රතිඵලය වන්නේ සඳට 280ක් දක්වා වූ අක්ෂාංශවලට ඉහළින් යාමට හැකි වීමයි. (ෆොරීඩා, කැනරි දූපත් හෝ දකුණු අර්ධ ගෝලයේ බ්රි ස්බෙන්) වසර 9කට පමණ පසු ඇල වීම එක් මසකට 180 N හෝ S පමණ වේ. අඩ සඳෙහි පිහිටීම ද නිරීක්ෂණ ස්ථානයේ අක්ෂාංශ මත පදනම් වූ සමකයට ආසන්නයේ සිටි නිරීක්ෂකයකුට බෝට්ටුවක් ආකාරයේ සඳක් දැක ගත හැකිය.
සූර්යයා මෙන්ම චන්ද්‍රයාට ද, 220 හේලෝ වළල්ලක් හා කුඩා කිරීටක වළලු ඇතුළත් වායුගෝලීය ආචරණ ඇති කළ හැක.
විඛණ්ඩන සිද්ධාන්තය
thumb|alt=tiny globe|පෘථිවියේ උතුරු අර්ධගෝලය සිට බලන කල චන්ද්‍රයාගේ පිහිටීම දිස්වෙන අයුරු මුල් කාලීන විශ්වාස වුයේ සඳ යනු කේන්ද්‍රාපසාරී බලය නිසා පෘථිවි කබලෙන් බිඳී ගිය කොටසක් බවයි. එලෙස එම කොටස ඉවත් වීම නිසා පැසිපික් සයුර සෑදී ඇති බවට එමඟින් කියවේ. කෙසේ නමුත් මෙම අදහස තහවුරු කිරීම සඳහා පෘථිවියට අධික අවස්ථිති භ්‍රමණයක් තිබිය යුතු අතර එය එසේ වුවද එම ක්‍රියාවලිය නිසා සඳෙහි කක්ෂය පෘථිවියෙහි සමක තලය ඔස්සේ ගමන් කළ යුතුය. එමනිසා මෙය සිදු විය නොහැකිය.
පෘථිවියේ ග්‍රහණ සිද්ධාන්තය
වෙනත් අදහසක් මඟින් කියා සිටින්නේ සඳ වෙනත් ස්ථානයක ඇති වී පසුව පෘථිවියෙහි ගුරුත්වය මඟින් ග්‍රහණය කරගෙන ඇති බවයි. කෙසේ නමුත් එවැනි යාන්ත්‍රණයක් ක්‍රියාත්මක වීම සඳහා අවශ්‍ය වන තත්ත්ව සේ පිළිගැනෙන පෘථිවිය අසලින් ගමන් ගන්නා සඳෙහි ශක්තිය විනාශ කිරීම සඳහා ව්‍යාප්ත වූ පෘථිවි වායුගෝලයක් පැවතිය යුතුය. නමුත් එය එසේ නොවේ මෙනිසා එයද සිදු විය නොහැකි දෙයකි.
සඳ ඇතිවීම් සිද්ධාන්තය
සඳ ඇතිවීම් කල්පිතය යෝජනා කර සිටින්නේ සඳ සහ පෘථිවිය එකම තැන දී එකම අවස්ථාවේ දී ආදි කල්පිත උපවයන තැටියෙන් ඇති වු බවයි. සඳ ඇති වී තිබෙන්නේ සූර්යා වටා අනෙකුත් ග්‍රහලෝක ඇති වූවා මෙන්ම ප්‍රාග් පෘථිවිය වටකර තිබූ පදාර්ථවලිනි. සමහරෙක් යෝජනා කර සිටින්නේ එම කල්පිතය සඳෙහි ලෝහ යකඩ හායනය පැහැදිලි කිරීමට අපොහොසත් වන බවයි.
මෙම සියලු කල්පිතවල දක්නට ලැබෙන විශාල අඩු ලුහුඬුකමක් වන්නේ ඒවාට පෘථිවි චන්ද්‍ර පද්ධතියේ අධික කෝණික ගම්‍යතාවයට හේතු ඉදිරිපත් කිරීමට නොහැකි වීමයි.
චන්ද්‍ර මැග්මා සයුර
විශාල ගැටුම් හටගත් අවස්ථාවේ දී හා පසුව සිදු වූ ගැටුම්වලදී පෘථිවි කක්ෂයේ වූ වස්තුවල (නැවත උපවයනය වීම අතරතුර)විශාල ශක්ති ප්‍රමාණ හට ගැණිනි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සඳෙන් විශාල කොටසක් ද්‍රව බවට පත් වූ බව විශ්වාස කෙරේ. මෙම කාලයේ දී සඳෙහි ද්‍රව බවට පත් වූ පිටත කොටස මැග්මා සයුර ලෙස හඳුන්වන අතර එහි ගැඹුර 500km සිට සම්පූර්ණ චන්ද්‍ර අරය දක්වාම විහිදෙන බවට ඇස්තමේන්තු කර තිබිණි.
මැග්මා සයුර සිසිල් වීමත් සමඟ එය ආශ්‍රිතව ස්පටීකරණය වීම හා කොටස් බවට පත් වීම සිදු විය. එමඟින් ජ්‍යාමිතිකව එකිනෙකට වෙනස් කබොලකට හා මැන්ටලයකට මඟ පෑදීය. මැන්ටලය olivine, Clinopyroxene හා orthopyroxene යන ඛනිජවල අවලම්භනය වීමෙන් හා ගිල්වීමෙන් තැනී ඇති බවට විශ්වාස කෙරේ. මැග්මා සයුරෙන් ¾ක් පමණ ස්පටීකරණය වී අවසන් වූ විට ඝනත්වය අඩු Anorthite ඛනිජය එහි මතුපිට අවලම්භනය වී හා පාවී කබොල සාදා ඇත.
දිවා ගුහාව
දිවගුහාවෙ චායාරූප
චන්ද්‍රයා
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය
ප්‍රවර්ගය:තාරකා විද්‍යාව
930
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
මිහින්තලය මහාසෑය
ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර මිහින්තලා පුදබිමෙහි ඉදිකොට ඇති චෙෙත්‍යයන් අතුරින් විශාලතම චෙෙත්‍යය මහාසෑය වේ. මෙම චෙෙත්‍යය මහාථූපය, මහාචේතිය නම් වලින්ද හඳුන්වනු ලබයි. පූජාවලියෙහි සහ සිව්වන මිහිදු රජුගේ මිහින්තලා පුවරු ලිපියෙහි මෙම දාගැබ අම්බුලු දාගැබ ලෙස හඳුන්වා තිබේ.
හිම පියලි
නිර්මාණය විම
ඉතා පහල උෂ්ණත්වයක පවතින සියුම් ජල බිඳිති(10 μm පමණ විශ්කම්භයෙන් යුත් ) මිදීමට ලක් වීමෙන් හිම ස්පටික නිර්මාණය වීම සිදුවේ. මෙම ජල බිඳිති වලට −18 °C (-0 °F) කටත් වඩා අඩු උෂ්ණත්වයකදී පවා ද්‍රව තත්වයේ පැවතීමට හැකියාවක් පවතී එයට හේතුව නම් මිදීම සිදුවීම සඳහා ජල බිඳිති අණු කිහිපයක් අහඹු ලෙස හමුවී  අයිස් දැලිසක් ආකාරයේ සැකැස්මක් නිර්මාණය කරගත යුතු වේ, ඉන්පසු මෙම න්‍යෂ්ටිය වටා අනෙකුත් ජල බිඳිති මිදීම  සිදු වේ. පරීක්ෂණ වලින් පෙන්නුම් කරන ආකාරයට ජල බිඳිති වල මෙම සමජාතීය න්‍යෂ්ටි ඇති වීමේ ක්‍රියාවලිය සිදුවන්නේ -35 °C(−31 °F) ට වඩා අඩු උෂ්ණත්ව වලදීය. උණුසුම් වලාකුළු වල මෙම ක්‍රියාවලිය සිදුවීමට නම් දූවිලි අංශු හෝ මිදුණු අයිස් න්‍යෂ්ටියක් හෝ පැවතිය යුතුය. ද්‍රව තත්වයේ පවතින ජල බිඳිති මගින් නිර්මාණය වන න්‍යෂ්ටීන් ප්‍රමාණය හා සසඳන විට මිදුණු අයිස් මගින් න්‍යෂ්ටීන් ඇතිවීම ඉතා කලාතුරකින් සිදුවන සිදු වීමකි, කෙසේවෙතත් මෙම ක්‍රියාවලිය වේගවත් කරන සාධක ගැන මෙමගින් අදහසක් ලබාගැනීම අපහසුය. කොපමණ දුරකට අපැහැදිලි වුවත් පස් අංශු, දූවිලි අංශු සහ ජීව අංශු මෙම ක්‍රියාවලිය කාර්යක්ෂම කරනු ලබයි. මෙහිදී කෘතීම න්‍යෂ්ටීන් ලෙස සිල්වර් අයඩයිට් හා වියලි අයිස් යොදා ගැනෙනා අතර මේවා කෘතීම වැසි ඇති කරවන වලාකුළු ජනනය කිරීම සඳහා යොදා ගනු ලැබේ.
මිහින්තලය මහාසෑය
මේ වනවිට සංරක්ෂණය කොට තිබෙන මහා සෑයේ උස අඩි 153 ක් පමණ වේ. මිහින්තලය මහා සෑය 1941 වර්ෂයේදී පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.
හිම පියලි
නිර්මාණය විම
ජල බිඳිති මිදීමට ලක් වූ විට ඒවා අධිසන්තෘප්ත පරිසර තත්ත්ව යටතේ වර්ධනය වේ, මෙහිදී උෂ්ණත්වය හිමාංකයට වඩා අඩු වන අවස්ථා වලදී අයිස් වලට සාපේක්ෂව වාතය සංතෘප්ත තත්වයේ පවතී. වාතයේ පවතින ජල අනු(ජල වාෂ්ප) අයිස් ස්පටික මත ඝනීබවනය වීම නිසා ජල බිඳිති තව දුරටත් වර්ධනය වේ. එසේ වන්නේ වායුගෝලයේ අයිස් ස්පටික ප්‍රමාණයට සාපේක්ෂව විශාල ජල බිඳිති ප්‍රමාණයක් පවතින බැවිනි, මෙම ජල බිඳිති එක්රැස් වීම නිසා අයිස් ස්පටික වලට ප්‍රමාණයෙන් මයික්‍රෝමීටර හෝ මිලිමීටර සියගණකින් වර්ධනය වීමේ හැකියාවක් පවතී. මෙම ක්‍රියාවලිය Wegener–Bergeron–Findeisen ක්‍රියාවලිය ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. මෙසේ ජල බිඳිති හිඳි යාම හේතුවෙන් වායුගෝලයේ ජලවාෂ්ප ක්‍ෂය වීම සිදුවේ, එනම් ජල වාෂ්ප වැය වීමෙන් අයිස් ස්පටික වර්ධනය වීම සිදුවේ. මෙම විශාල ස්පටික හිම පතනය කාර්යක්‍ෂම කරන හේතුවක් වේ, මේවයේ විශාලත්වය හේතුවෙන් පහසුවෙන් වායුගෝලය හරහා පතිත වන අතර මෙසේ පතිත වීමේදී මෙම ස්පටික සමූහ වශයෙන් එකිනෙක ඝට්ටනය වී ඇලීම හෝ එකතු වීම සිදුවේ. මෙසේ සමූහ වශයෙන් එක්වූ අයිස් ස්පටික සාමාන්‍යයෙන් පොළව මත පතිත වන කුඩා අයිස් කැබලි ලෙස හඳුනා ගත හැකිය. ජිනස් වාර්තා සඳහන් කරන ආකාරයට ලොව විශාලම (සමූහ වශයෙන් එක්වූ) හිම පියලි වාර්තා වන්නේ 1987 දී මොන්ටානා[] දේශයේ ෆෝට් කියෝ( Fort Keogh)[] හි දීය; මෙම හිම පියලි වල පළල අසන්න වශයෙන් අඟල් 15( 38 cm)ක් පමණ වන බව සඳහන්.ගොවියකු විසින් වාර්තා කරනලද මෙම තොරතුර සැක සහිත වුවද, අඟල් තුනක් හෝ හතරක් පළල ඇති සමූහ වශයෙන් එක් වූ හිම ස්පටික දක්නට ලැබේ. එසේම කාසියක ප්‍රමාණය ඇති තනි ස්පටිකද වාර්තා වී තිබේ.
මිහින්තලය මහාසෑය
ඉදිකිරීම
මහාදාඨික මහානාග රජු (ක්‍රිස්තු වර්ෂ 7-19) විසින් මෙම දාගැබ ඉදිකරවා තිබේ. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඌර්ණ රෝම ධාතුව මෙහි නිදන් කොට ඇති බව විශ්වාස කෙරේ.
හිම පියලි
නිර්මාණය විම
හිම පියලි වල එකිනෙක සම්බන්ධ වීමේ ක්‍රමවේදය ගැන නිවරිදිම තොරතුරු තවමත් මතභේදාත්මකව පවතී. යාන්ත්‍රික අතුරගුළු වැටීම, සින්ටර්(පරමාණු එකිනෙක සම්බන්ධ වීමේ ක්‍රමයකි) වීම ස්ථිති විද්‍යුත් ආකර්ෂණය මෙන්ම ස්පටික මුහුණත් මත ඇලෙන සුළු තරල තිබීමත් මෙම ක්‍රියාවලිය සිදුවිය හැකි අකාර ලෙස හඳුනාගත හැකිය. තනි අයිස් ස්පටිකයකට බොහෝ විට ෂඩස්‍රාකාර සමමිතික ව්‍යුහයක් පවතී. අයිස් පැහැදිළි වුවත්, ඒවායේ මුහුණත් තුලුන් ආලෝකය ප්‍රකිරණය වීම සහ කඩතොළු සහිත බව හෝ අසම්පූර්ණ බව ආලෝකයේ දෘශ්‍ය වර්ණාවලිය කුඩා ස්පටික මුහුණත් තුලින් විසාරී පරිවර්තනයකට ලක්වීමෙන් ස්පටික බොහෝ විට සුදු පැහැයක් ගැනීමට හේතු වේ. හිම පියලි වල හැඩය තීරණය වීමේදී එය නිර්මාණය වන අවස්ථාවේ පවතින උෂ්ණත්වය හා ආර්ද්‍රතාවය පුළුල් ලෙස බලපායි. කලාතුරකින් උෂ්ණත්වය −2 °C(28 °F) දී පමණ ත්‍රිවිධ සමමිතිකතාවයක් ඇතිව හිම පියලි නිර්මාණය වේ- ත්‍රිකෝණාකාර හිම පියලි. සිත් ඇදගන්නා සුළු බව නිසා පින්තුර වල මනා හැඩයෙන් යුත් හිම පියලි බහුලව දක්නට ලැබුනද සැබවින්ම හිමපියලි බොහෝ විටදී අක්‍රමවත් හැඩයෙන් යුක්ත වේ. පොළව මතට පතිත වන අවස්ථාවේදී වායු ගෝලයේ පවතින වෙනස් වන උෂ්ණත්ව හා අර්ද්‍රතා තත්ත්ව අතරින් විවිධ විශාලත්ව හා හැඩ ඇතිව වර්ධනය වන හිම පියලි, සාමාන්‍යයෙන් නිර්මාණය වන්නේ ගණනය කර ඇති පරිදි ජල අනු 1019 ක් පමණ එක වීමෙනි, එහෙයින් හිම පියලි දෙකක් එකම හැඩයෙන් යුක්ත වීම සිදු නොවිය හැකි තරම්ය. හිම වල METAR[] සංකේතය SN වන අතර හිම වැසි SHSN ලෙස සංකේත කර ඇත.
සමමිතිය
සමූහ නොවූ හිම පියල්ලක් පැති හයකින් යුත් සමමිතියකින් යුක්ත වේ. මෙම මූලික සමමිතිය ඇතිවන්නේ අයිස් වල ස්පටිකරූපී ව්‍යුහය තල හයකින් යුක්ත වන බැවිනි. හිම පියලි වල බාහු/ශාඛා හය තනිතනිව වර්ධනය වන අතර ඒ එක් එක් ශාඛාවේ දෙපැත්තද වෙන වෙනම වර්ධනය වේ. බොහෝ හිම පියලි සම්පූර්ණයෙන් සමමිතික වන්නේ නැත. හිම පියලි වලාකුළු හරහා පතනය වෙද්දී ඒවා වර්ධනය වන ක්ෂුද්‍ර පරිසරය නිතැතින්ම වෙනස් වීම් වලට ලක් වේ, එලෙසම උෂ්ණත්වයේ හා අර්ද්‍රතවයේ ඉතා කුඩා වෙනස් වීම්ද හිම පියලි වලට ජල අණු සම්බන්ධ වන රටාව කෙරෙහි බලපෑම් එල්ල කරයි. හිම පියල්ලක් වටා ඇති ක්ෂුද්‍ර පරිසරය( හා එහි වෙනස්කම්) ඉතා අසන්න ලෙස සමාන වූ විට එහි සියලුම ශාඛා ආසන්නව සමාන අයුරින් වර්ධනය වේ. කෙසේනමුත් ක්ෂුද්‍ර පරිසරය සමාන වූ පමණින් හිම පියලි වල සියලුම ශාඛා සමාන වේ යැයි පැවසිය නොහැක; සැබවින්ම හිමපියල්ලේ එක් එක් පෘෂ්ටය වර්ධනය වීමේ වේගය කෙරෙහි ස්පටික වර්ධනය වීමේ මූලික ක්‍රියාවලිය ද බලපාන හෙයින් සමහර ස්පටික සඳහා එසේ සිදු වන්නේ නැත.
මිහින්තලය මහාසෑය
ප්‍රථිසංස්කරණ
1893 වර්ෂයේදී තායිලන්ත කුමරෙකුගේ සහය ඇතිව මහා සෑය සංරක්ෂණයට පියවර ගත් මුත් එය අසාර්ථක වූ බව පැවසෙයි. පසුව 1950 වර්ෂයේදී පුරාවිද්‍යා දෙපාර්ථමේන්තුව මගින් මෙහි සංරක්ෂණ කටයුතු ආරම්භ කරන ලදී.
හිම පියලි
අනන්‍ය බව
"No two are alike" ජනප්‍රිය කියමන අනුව යමින්, හිම පියලි එකිනෙකට වෙනස් සංකීර්ණ හැඩයන් වලින් නිර්මාණය වේ. හිම පියලි පොළවට පතිත වන අතරතුරේදී උෂ්ණත්වයේ හා අර්ද්‍රතවයේ ඇතිවන බොහෝ වෙනස් වීම් නිසා, සිදුවීමට හැකියාවක් පැවතියද අහඹු ලෙස තෝරාගත් හිම පියලි දෙකක් සෑම අතින්ම සමාන වීමේ සම්භාවිතාවය ඉතා අඩුය. එකිනෙකට සමාන හිම පියලි සෙවීමේ පළමු වෑයම ලෙස 1885 දී විල්සන් ඇල්වින් බෙන්ට්ලි( Wilson Alwyn Bentley)[] විසින් දියත් කරනලද දහස් ගණනක් හිම පියලි අන්වීක්ෂයක් ආධාරයෙන් ඡායාරූප ගතකීරිම මගින්, අද අප දකින එකිනෙකට වෙනස් හිම පියලි සොයාගන්නා ලදී.
මිහින්තලය මහාසෑය
ප්‍රථිසංස්කරණ
1965 වර්ෂයේදීද පුරාවිද්‍යා දෙපාර්ථමේන්තුවේ අධීක්ෂණය යටතේ රාජ්‍ය ඉංජිනේරු සංස්ථාව මගින් මෙහි සංරක්ෂණ කටයුතු සිදුකරන ලදී.
හිම පියලි
සංකේතයක් ලෙස භාවිතා කිරීම
හිම පියලි යනු නත්තල වැනි උත්සව කාල වලදී විශේෂයෙන් යුරෝපය සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වැනි රටවල බහුලව භාවිත කරන සළකුණක් හෝ සැරසිළි අංගයක් ලෙස හඳුනා ගත හැකිය. එය සාම්ප්‍රධායික ශ්වේත නත්තල නිරූපණය කරයි. මෙම කාල වකවානුවේදී, කඩදාසියක් කීප වතාවක් නමා කතුරක් ආධාරයෙන් රටාවකට කපා එය නැවත දිග හැරීමෙන් කඩදාසි හිම පියලි සාදාගැනීම බොහෝ සෙයින් ජනප්‍රිය අංගයකි. හිමපියලි ශීත ඍතුව හෝ ශීත බව නිරූපණය කිරීමේ සංකේතයක් ලෙසද බහුලව භාවිතා වේ. උදාහරණයක් ලෙස කටුක ශීත කාලයේ රිය පැදවීමේදී, ප්‍රකර්ශන හැකියාව වැඩි වන ලෙස නිර්මාණය කරන ලද "හිම ටයර" සංකේතවත් කර ඇත්තේ කන්දක් මුදුනේ පවතින හිම පියල්ලකිනි.
යුනිකේතයෙහි එකිනෙකට වෙනස් හිමපියලි සංකේත තුනක් කේතනය කොට තිබේ: U+2744 (❅)  මගින් "snowflake"; U+2745  (❅)   මගින් "tight trifoliate snowflake"; U+2746  (❆)  මගින් "heavy chevron snowflake"
ගැලරිය
විල්සන් බෙන්ට්ලි(Wilson Bentley) (1865–1931) විසින් ඡායාරූප ගතකරන ලද හිම පියලි ඡායාරූප කීපයක්:
මූලාශ්‍ර​
ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා විශ්වකෝෂය: ​ [Snowflake]
931
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
කොසබෑ නුවර
සිත නිවන පියුම් විල: බෙස්ට් ලයිෆ් දඹදිව වන්දනා - 4 - කොසබෑ නුවර හරහා කාන්පූර් ගමන.
දීපිකා සිං
දීපිකා සිං යනු ඉන්දියානු රූපවාහිනී නිළියකි.
සිං රූපවාහිනී ක්ෂේත්‍රයට ඇගේ පිවිසීම සනිටුහන් කළේ ස්ටාර් ප්ලස් නාළිකාවෙන් විකාශය වූ අතිශය ජනප්‍රිය රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ දියා ඕර් බාති හම් තුළ රංගනයේ නියැලෙමිනි. මෙහි ඇය විසින් IPS නිලධාරිණියක වීමට සිහින මවන සන්ධ්‍යා නැමැති විනෝදකාමී, ක්‍රියාශිලී තරුණියකගේ චරිතයක් නිරූපණය කරන ලදී. නමුත් නොයෙකුත් බාධාවන් හේතුවෙන් සන්ධ්‍යාහට රසකැවිලි වෙළඳසැලක හිමිකරුවකු සමග විවාහ වීමට සිදුවන අතර, ඔහු ඇයට ඇගේ සිහිනය ඉටු කරගැනීමට උපකාර කරයි. රූපවාහිනී ක්ෂේත්‍රයට පිවිසීඹට පෙර ඇය පන්ජාබි ගීත ඇල්බමයක් සඳහා ද දායක වී තිබේ.
සිං විසින් ඇගේ අලෙවිකරණය පිළිබඳ ව්‍යාපාර පරිපාලන උසස් උපාධිය සම්පූර්ණ කරන ලද්දේ පන්ජාබ් තාක්ෂණ විශ්වවිද්‍යාලයෙනි.
2014 මැයි 2 දින, සිං ඇගේ සුප්‍රකට දියා ඕර් බාති හම් රූපවාහිනී කතාමාලාවේ අධ්‍යක්ෂකවරයා වූ රෝහිත් රාජ් ගෝයාල් සමග විවාහ වූවා ය.
ආශ්‍රේයයන්
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සෝප් ඔපෙරා නිළියෝ
රජරට රාජධානියේ පොළොන්නරු යුගය
right|thumb|250px| [[පළමුවන විජයබාහු රජ විසින් කළ පොළොන්නරුවේ වේලක්කාර සෙල් ලිපිය]] රජරට රාජධානියේ අගනගරය ලෙස පොළොන්නරුව නගරය පැවති කාල පරාසය වන 8 වන සියවසෙහි සිට ක්‍රියු 1310 දක්වා කාලය පොළොන්නරු යුගය නම්වේ.
ආරම්භය
මෙම නගරය පිහිටා ඇත්තේ මහවැලි නදියෙහි වම් ඉවුර මතය. පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි සහ ඓතිහාසික ලේඛන  දක්වා සිටින ආකාරයට මෙම නගරය අනුරාධපුරය තරම් පැරණිය. ක්‍රිපූ 400 දී විජිත විසින් මූලිකත්වය ගෙන පිහිටවූ විජිතගම ජනපදය මෙම නගරය අසබඩ පිහිටියේ යැයි විශ්වාස කෙරෙයි.
පියයුරු සංසර්ගය
දකුණ|thumb|පියයුරු සංසර්ගය පියයුරු සංසර්ගය යනු ලිංගික සංසර්ගයට පෙර උත්තේජනය සදහා හෝ ලිංගික තෘප්තිය ලබාගත හැකි විකල්ප ක්‍රමයක් ලෙස පුරුෂයෙකුගේ ප්‍රාණවත්වූ ශිශ්නය ස්ත්‍රියකගේ පියයුරු යුවල අතරට යවා පියයුරු හා ශීශ්නය තදින් ස්පර්ශ වනසේ පිරිමැදීමෙන් ලිංගික තෘප්තිය ලබා ගැනීමයි.
ක්‍රියාවලිය
පියයුරු සංසර්ගයේ දී පුරුෂයාගේ ප්‍රාණවත්වූ ශිශ්නය ස්ත්‍රියගේ පියයුරු යුවල අතර රදවා පියයුරු හා ශිශ්නය තදින් ස්පර්ශ වනසේ තබා පියයුරු අතරින් ශිශ්නය ඇතිල්ලීම සිදු කරයි.මේ අතර පියයුරු යුවල අතින් තෙරපා ලං කර හොදින් ශිශ්නය තුල ස්පර්ශ වනසේ සිදුකල හැක. මීට අමතරව ස්ත්‍රියටද තම පියයුරු උස් පහත් කරමින් මෙම ක්‍රියාවට සහය දැක්විය හැක.මෙම ක්‍රියාව මුහුණට මුහුණලා සිදුකල හැක.පියයුරු කුඩා ස්ත්‍රියකට මෙය තරමක් අසීරු වුවත් ඒ සඳහා ස්ත්‍රිය උඩ සිටින ඉරියවුව අනුගමනය කළ හැක. මෙම සංසර්ගය මගින් පුරුෂයෙකුට සුරාන්තය ඇතිවන තුරුම සිදුකල හැකිය.එනම් ශුක්‍ර මෝචනය සිදුවන තුරුම මෙය සිදුකල හැකිය.මෙහිදී ශුක්‍ර මෝචනය පියයුරු මතට, මුහුණට හෝ මුඛයට පහසුවෙන් සුදු කළ හැකි වේ.
පියයුරු සංසර්ගය ලිංගික තෘප්තිය ලබාගතහැකි ඉතා ආරක්ෂාකාරී හා උපරිම ලිංගික තෘප්තියක් ලබාගත හැකි ක්‍රමයක් ලෙස ලිංගික උපදේශකවරුන් පවසයි සහ විෂම ලිංගික සුවිශේෂීතාවය පිරිමි පිරිමින්ගේ ශිෂේණය ඍජුකෝණාස්රේහි හෝ ගැටිති හෝ ශිෂේණය ඍජුකෝණාස්රයේ හෝ ශිෂේණය ඍජුව හෝ ශිෂේණය ඍජුකෝණාස්රාකාර අතර සිරුරේ සෙමී ස්රාවය කරයි.
මෙම පියයුරු සංසර්ගය මගින් කන්‍යාභාවය ආරක්ෂාකර ගැනීම,අනවශ්‍ය ගැබ්ගැනීම් වළක්වා ගැනීම හා ලිංගිකව සංප්‍රේෂණය වන රෝග ව්‍යාප්තිය වළක්වා ගැනීම මගින් ආරක්ෂාකාරීව ලිංගික තෘප්තිය ලබාගැනීමට හැකිය තන පුඩු පියයුරු සමඟ සයාේනිය මත උත්තේජනය වේ. අධ්‍යනයන්ට අනුව නවශ්‍රීලන්තයේ  ගණිකාවෘත්තියේ යෙදෙන කාන්තාවන් පවසා ඇත්තේ ලිංගික රෝග ව්‍යාප්තිය වළක්වා ගැනීම සදහා උපත් පාලන කොපු වැනි ආරක්ෂිත ක්‍රම ඔවුන් භාවිත කරන අතර තම සේවය ලබා ගැනීමට පැමිණෙන සේවාදායකයන් උපත් පාලන කොපු පැළදීම ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ නම් ඔවුන් තෘප්තිමත් කිරීමට පියයුරු සංසර්ගය යෝජනා කරන බවයිපියයුරු වලින් සමලිංගිකයන් අතර සමලිංගිකය කාන්තාවන් අතර සමලිංගිකය සමලිංගිකයන් සමලිංගිකයන් අතර අන්දමින් තන පුඩු උත්තේජනය කරයි පියයුරු වල යෝනි මාර්ගය මත උත්තේජනය වේ පියයුරු හෝ පියයුරු තනපුඩු වලින් තනපුඩු හෝ ගැහැණු සයාේනිය ආවරණය කරන්න තන පුඩු යෝනි මාර්ගය මත උත්තේජනය වේ.
බාහිර යොමු
ප්‍රවර්ගය:ලිංගික ක්‍රියා
මහාකාශ්‍යප මහරහතන් වහන්සේ
මහා කාශ්‍යප රහතන් වහන්සේ - විකිපීඩියා, නිදහස් විශ්වකෝෂය https://si.m.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B7%8F_%E0%B6%9A%E0%B7%8F%E0%B7%81%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BA%E0%B6%B4_%E0%B6%BB%E0%B7%84%E0%B6%AD%E0%B6%B1%E0%B7%8A_%E0%B7%80%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B7%9A
ආර්ථික සංවර්ධනයට අදාළ ආකෘති
බොහෝ ආර්ථීක වර්ධන ආකෘති ගොඩ නැගී ඇති ප්‍රධාන කොටස් තුන නම්: (1) නිෂ්පාදන ශ්‍රිතය (2) ඉතිරිකිරීම් ශ්‍රිතය (3) ශ්‍රම සැපයුම් ශ්‍රිතය (ජනගහන වර්ධනයට සම්බන්ධවූ) ඉතිරිකිරීම් ශ්‍රිතය සමග, ආර්ථික වර්ධන අනුපාතය, S/β යන්නට සමාන වේ. (S යනු ඉතිරිකිරීම් අනුපාතයද, β යනු ප්‍රාග්ධන-නිමවුම් අනුපාතයද, වේ.) තාක්ෂණය මගින් ප්‍රාග්ධන-නිමවුම් අනුපාතය කෙටිකාලයේදී ස්ථාවරව තබාගන්නේ යැයි උපකල්පනය කළ විට, ඉතිරි කරණ ලද සියලුම දේ ආයෝජනය කරන්නේය යන පදනම මත, ආර්ථික වර්ධන අනුපාතය, ඉතිරිකිරීම් අනුපාතය මගින් සම්පූර්ණයෙන්ම තිරණය වේ.
හැරඩ්-ඩෝමා ආකෘතිය
බහිර්ජන වර්ධන ආකෘතිය
රොබට් සෝලෝ හා අනෙකුත් අයගේ බහිර්ජන වර්ධන ආකෘතිය (හෝ නව සම්භාව්‍ය වර්ධන ආකෘතිය) මගින්, තාක්ෂණික වෙනසේ කාර්යභාරය පිළිබඳව අවධාරණය කෙරිණි. හැරඩ් ඩෝමා ආකෘතියේදී මෙන් නොව, මෙහිදී ඉතිරිකිරීම් අනුපාතය මගින් ආදායම් මට්ටම පමණක් තිරණය කරනු ලබන නමුත් ආර්ථික වර්ධනය තීරණය නොකෙරේ.මෙම ආකෘතිය මගින් ලබාගත් වර්ධන මිණුමේ මූලාශ්‍ර මගින් ආර්ථික වර්ධනයේදී, ප්‍රාග්ධන සම්පාදනයේ (හැරඩ් ඩෝමා ආකෘතියේදී මෙන්) හා තාක්ෂණික වෙනසේ (නව සම්භාව්‍ය ආකෘතියේදී මෙන්) සාපේක්ෂ වැදගත්කම ඉස්මතු කරන ලදි. 19 වන සියවස අවසානයේ හා 20 වන සියවස ආරම්භයේදී, එක්සත් ජනපද ආර්ථික වර්ධනයෙන් සියයට 90 ක් පමණ තාක්ෂණික වෙනස මගින් ඇතිවූ බව සෝලෝ (1957) මූලික අධ්‍යනයෙන් පෙන්වා දුන්නේය. සංවර්ධනය වෙමින් පවත්නා රටවල සිදුකල ප්‍රත්‍යක්ෂමූල අධ්‍යනයන් මගින් මෙයට වඩා වෙනස් ප්‍රථිඵල පෙන්වා ඇත. (චෙන් ඊ.කේ.වයි., 1979 ආසියානු රටවල අතිවර්ධනය)
නැගෙනහිර ආසියාවේ ආර්ථික වර්ධනය, අනුපාතය (නවෝත්පාදන) මත නොව, වෙහෙසීම (වැඩියෙන් යෙදවුම් භාවිතය) මත පදනම් වේය, යන මතය දැරූ කෘග්මන් (1994) බලන්න. (කෘග්මන්, පී; 1994 ආසියානු හාස්කමේ මිථ්‍යාව, විදේශ සම්බන්ධතා, 73)
එසේ වුවත්, නැගී එන රටවල් ඇතුළු, අපගේ පශ්චාත් කාර්මික ආර්ථිකයන්වලද, වර්තමානයේ, ආර්ථික සංවර්ධනය, නවෝත්පාදනය හා දැනුම මත බෙහෝ දුරට පදනම් වේ. ව්‍යාපාර කළමණාකරණය කිරීම මෙහිදී භාවිතා වන උපායන්ගෙන් එකකි. ඉතා ප්‍රචලිත උදාහරණයක් ලෙස, රජය විසින් මෘදුකාංග තාක්ෂණික උද්‍යාන ඇතුළු මෘදුකාංග කර්මාන්තය ධෛර්යමත් කරනු ලබන, ඉන්දියාවේ බැංග්ලෝර් දැක්විය හැකිය.
සටහන්
{|
සාජා කුසලානය 1990
1990 සාජා කුසලානය 1990 දෙසැම්බර් 20-21 අතර එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ සාජා හි පැවති ක්‍රිකට් තරගාවලියකි.
කණ්ඩායම් 2කම තරගය බැගින් ජයගෙන තිබූ බැවින් පාකිස්තානය තරගාවලිය ජය ගත්තේ ලකුණු වේගය අනුවයි. පාකිස්තානය ඇමරිකානු ඩොලර් 20,000 ක් දිනාගත් අතර ශ්‍රී ලංකාව ඇමරිකානු ඩොලර් 10,000 ක් දිනා ගත්තේය.
තරඟාවලියට අනුග්‍රහය දැක්වූයේ Instaphone විසිනි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් - ශ්‍රී ලංකාව
නිදහස් කුසලානය 2018
2018 නිදහස් කුසලානය යනු ඉදිරියෙහි පැවැත්වීමට නියමිත ක්‍රිකට් තරගාවලියක්  වන අතර 2018 මාර්තු මාසයෙහිදී ශ්‍රී ලංකාවෙහි පැවැත්වීමට නියමිතය. එය වනාහී බංග්ලාදේශය, ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර තුන්කොන් තරග මාලාවකි. මෙම තරගාවලිය පැවැත්වෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ 70 වන නිදහස් සැමරුම නිමිත්තෙනි. මෙම තරගාවලියට විස්සයි20 තරග 7 ක් ඇතුලත් වේ. තරගාවලියේ සියලුම තරග කොළඹ ආර්. ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගණයේදී පැවැත්වීමට නියමිතය.
ප්‍රාග් ලේඛන කටයුතු
thumb|200px|ක්‍රිපූ 6000 පමණට කාල නිර්ණය කර ඇති හා [[කැස්බෑවා|කැස්බෑ ලෙළි මත හමුවූ ලිවීම් වැනි සලකුණු වන ජියහියු සංකේතයන්හී නිදසුන් කිහිපයක්. ]]
ක්‍රි.පු. 4 වැනි සහස්‍රයේ අග භාගයට අයත් ප්‍රාග් ලේඛන ක්‍රම එක්වරක් පමණක් සොයා ගත්තක් නොවේ. ඒවා පැරණි සම්ප්‍රදායට අයත් සලකුණු ක්‍රමය මත පදනම් වී ඇත. නමුත් සංඥා ක්‍රමය නියම ලේඛන ක්‍රමයක් ලෙස සැලකිය නොහැකිය. මේ සදහන් කරන ක්‍රමයෙහි අතීතාස්මරණය කරවන අන්දමේ ලාක්ෂණික ගති (ලේඛනයේ) සහිත වේ. මෙම ක්‍රමය ප්‍රාග් ලේඛන ක්‍රමය ලෙස නිර්වචනය කළ හැකි අතර තොරතුරු ප්‍රචාරණය සදහා චිත්‍ර ලිපි හෝ අතීත ස්මරණ යොදා ගෙන ඇත. නමුත් පෙනෙන ලෙසට එය භාෂාමය භාවයෙන් තොරය. මෙම ක්‍රම නව ශිලා යුගයේදී මතු වු අතර කි.පු. 7 වැනි සහස්‍රය තරම් පැරණි බව පැවසේ. (කම්යානා මෝහ්ලා)
නවශිලා යුග චීනය
2003 දී කළ කාබන් විකිරණ පරීක්ෂණයන් මගින් චීනයෙන් සොයා ගත් ඉබි කටු වල කොටන ලද ජියාහු අක්ෂර ක්‍රි.පු. 7 වැනි සහස්‍රයට අයත් බව සොයා ගෙන ඇත. උතුරු චීනයේ හෙනන් පළාතේ ජයිහුවලවු නව ශිලා යුගයට අයත් සෝහොන් 24 ක් කැණීමේදි මනුෂ්‍ය කොටස් සමග මෙම ඉබි කටු ද හමු වී ඇත. සමහර පුරා විද්‍යාඥයින් කියන පරිදි මීට සමාන කටුවල ලියන ලද ලේඛන ක්‍රි.පු. 2 වැනි සහස්‍රයට අයත් ඔරකල් බෝන් ලිපියෙන් ද සම්භ වී ඇත. නමුත් සාක්ෂ්‍ය මදකම නිසා අන් අය මෙම මතය පිළි ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කරති. ඔවුන් ප්‍රකාශ කර සිටින්නේ ඒවායින් හමුවු ආකාරයේ ජ්‍යාමිතික හැඩතල (ජියාහු වලින් නම් වු) ප්‍රාග් ලේඛන කලාව සමග සම්බන්ධව තිබිය නොහැකි බවයි.
නවශිලා යුග යුරෝපය
ක්‍රි.පු. 4 වැනි සහස්‍රයේ ඉන්දු ලේඛන වල ප්‍රාග් ලේඛන කලාව මුසුවී තිබිය හැකියි. ඇතැම්විට ඊට, ඒ වන විටත් මෙසපොතේමියානු ලේඛන කලාව බලපා තිබුණා ද විය හැක.
ස්ලැක්වික් අකුරු (පුරාණ ජර්මන් අකුරු වර්ගයක්) ද යම් ආකාරයක ප්‍රාග් ලේඛන ක්‍රමයක් යැයි මධ්‍යකාලීන ලේඛකයින් සමහරක් ප්‍රකාශ කරති. ඉන්කාස් හි කුයුපී ද ඊට සමාන සම්භවයක් සහිත විය හැකිය. ඊට ඇති ඓතිහාසික උපහැරණයක් වන්නේ උරාක් විසින් යුග්ටූන් අක්ෂර ක්‍රමය දියුණු කිරීමට පෙර සොයා ගත් පින්තූර ක්‍රමයයි.
933
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
මාවීදළුපොත
ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුණෑගල දිස්ත්‍රිකයෙහි මාස්පොත ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයට අයත් ගමකි. කුරුණෑගල නගරයේ සිට පුත්තලම් මාර්ගයේ කිලෝමීටර් 3 ක් පමන ගමන්කල පසු මෙම ග්‍රාමය හමුවේ. පුත්තලම් මාර්ගයට මුහුනලා දෙමසින්ම පටු මාවත් 12 කින් මෙම ග්‍රාමයට පිවිසීමට හැකිය. ඒවා මාවීදළුපොත 1 වන පටුමග, මාවීදළුපොත 2 වන පටුමග ආදී ලෙස වේ.
ජනතාව
මාවිදළුපොත වැසියෝ ලංකාවේ විවිධ පළාත් වලින් පැමිණි පිරිසකි. ඔවුන්ගෙන් බහුතරය රජයේ සහ පවුද්ගලික ආයතනවල නිරතව කටයුතු කරන අය වෙති.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ලෝකඩ යුගය
යම් සංස්කෘතියක ලෝකඩ යුගය යනු එම සංස්කෘතියෙහි වඩාත් ප්‍රගත ලෝහ කර්මාන්ත භාණ්ඩ (අඩුම වශයෙන් ක්‍රමවත් බවින් සහ පැතිරීම අතින්) සඳහා ලෝකඩ භාවිතා කල යුගයයි. මෙය එක්කෝ තඹ සහටින් ලෝහයන්, ලෝපස් වලින් දේශීය විරුවනය කිරීම මත හෝ, නැතහොත් වෙනත් තැනෙක නිෂ්පාදන අඩවියකින් ලෝකඩ ගණුදෙනු කිරීම මත හෝ පදනම් වන්නට ඇත. සියල්ලම එසේ නොවුනද, බොහෝමයක් ලෝකඩ යුග සංස්කෘතීන්, ප්‍රාග්-ඉතිහාස යුගය තුලදී සමෘද්ධියට පත්ව ඇත.
සුමේරියන්වරු
මොවුන් මෙසපොතේමියාව ආශ්‍රිතව ජීවත් වූහ. එබැවින් ලෝකයේ පැරණිතම ශිෂ්ටාඨාචාරයට හිමිකම් කියති. හයවැනි ශතවර්ෂයේ සිට සිව්වැනි ශතවර්ෂය දක්වා බැලිලෝනියාවේ නැගිටීම වනතෙක් මෙම සුමේරියන් ශිෂ්ටාචාරය පැවතිණි.
එලාම්
වර්තමාන ඉරානයේ පිහිටීමට නිරිත දිගින් වූ පහත්බිම්වල එලාම්වරු වාසය කළහ. ක්‍රි.පු. 3200 දී අන්ශාන් (Aබිය්බ) ප්‍රදේශය කේන්ද්‍රකොටගත් රාජධානි කීපයක් පැවතී ඇත. ක්‍රි.ව 2000 පමණ වන විට රාජධානිය කැසෙස්ථාන් පහත්බිම් කරා සේන්දු වූ අතර ඉන්පසුව සූසා ප්‍රදේශය කේන්ද්‍රකොට ගෙන රාජධානියේ ව්‍යාප්ත සිදුවිය. මෙම ශිෂ්ටාචාරය සුමේරියන් ශිෂ්ටාචාරයට සමකාලීනව පැවති බවට සාධක ඇත.
ඊජිප්තුව
පැරණි ඊජිප්තු රාජධානිය ක්‍රි.පූ 3000 දී පමණ ආරම්භ විය. මුල් කාලයේදී රාජධානිය තුළ වැඩි සාමකාමී බවක් නොපැවතුණු බව ඉතිහාසඥයන් පෙන්වා දෙති. මෙකල රාජධානියේ අගනුවර ලෙස සඳහන් වනුයේ මෙම්පීස්ය.මෙම රාජධානිය වර්තමානයේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත්තේ පාරවෝවරු විසින් තනන ලද පිරමීඩ හේතුවෙනි.
චීනය
චීනය තුළ ලෝකඩ යුගය පැවතුණු කාලසීමාව තවමත් ඉතිහාසඥයින් විසින් නිවැරදිව හඳුනාගෙන නැත. ලෝකඩ යුගයේදී යුරෝපයේ ඇතිවූ විශේෂ වෙනස්කමක් වූයේ ගල් ආයුධ වෙනුවට ලෝකඩවලින් ආයුධ නිපදවීමයි. නමුත් මුල් කාලයේ පටන්ම චීනයේ යකඩ උණු කිරීමේ තාක්ෂණය පැවති නිසා, චීනය තුළ ලෝකඩ යුගය ආරම්භ වූ කාල සීමාවක් නිර්ණය කිරීම අපහසුය.ඒ පිළිබඳව ඇති එක් මතයක් වනුයේ චීන ලෝකඩ යුගය ක්‍රි.පු. 2000-771 අතර අවධියේ එර්ලිටෝ සමයේදී පැවතුණු බවයි. එමෙන්ම චීනය මෙම ලෝකඩ තාක්ෂණය මෙසපොටේමියාවෙන් ලබාගන්නට ඇති බවටද ඇතැම් ඉතිහාසඥයෝ මත පළකරති.
ක්‍රි.ව 6 වැනි ශතවර්ෂයේදී පමණ චීනය යකඩ සොයා ගැනු ලැබුවත් විවිධ උපකරණ තැනීමේදී මෙම යකඩ බහුලව භාවිතා කර නොමැත. කෙසේ වෙතත් ඒ වන විටත් ඔවුන් සතුව යකඩ උණුකිරීමේ තාක්ෂණය තිබූ බවට සාක්ෂි ඇත. ඔවුහු එකල ලෝකඩ වලින් නිර්මාණය කළ මෙවලම් වලින් බහුතරයක් ගේදොර කටයුතුවලදී ප්‍රයෝජනයට ගන්නා දෑය.
අරාබි ලෝකඩ යුගය
‘‘‘ මුල්කාලීන සංක්‍රමණ
දැනට සොයාගෙන ඇති කරුණු අනුව අරාබි ඉතිහාසයේ මුල්ම අවධියේ වැඩිපුරම සඳහන්වී ඇත්තේ සංක්‍රමණිකයන් පිළිබඳවය. ක්‍රි.පු. 3000 දී පමණ මෙම ජනයා අරාබි අර්ධද්වීපයේ සිට මෙසපොතේමියාවට සංක්‍රමණය වූ බවත් සඳහන් වේ. ඉතිහාසඥයින්ගේ මතය නම් පසුකාලීනව බැබිලෝනියානුවන් හා ඇසිරියන්වරු මොවුන්ගෙන් විකාශනය වූ බවය. තවද එම කාලයේම අරාබි දේශයෙන් ඉවතට සංක්‍රමණය වූ තව පිරිසක් ඇමොරයිට්ස් හා කැනායිට්ස්වරුන් ලෙස පසුකාලීනව විකාශනය වූහ.
තාවුද්
මෙම නමින් හැඳින්වෙන්නේ මුල් යුගයේ වාසය කළ ආදි අරාබිවාසීන්ය. පුරාවිද්‍යා පර්යේෂණ වලදී මොවුන් එකල නිර්මාණය කල ශෛලමය නිර්මාණ හමුවී ඇත. ඒ යේමනයෙන් සහ මධ්‍ය අරාබි දේශයෙනි.
මහා බ්‍රිතාන්‍යය
මහා බි්‍රතාන්‍ය තුල ලෝකඩ යුගය පැවතුනු බවට සඳහන් වන්නේ ක්‍රි.ව 2100-700 අතරය. නන් දෙසින් පැමිණි සංක්‍රමිණකයින්ගෙන් එකල මහා බි්‍රතානයේ ජනගහණය වඩාත් සමන්විත විය. සොහොන්බිම් වලින් හමුවූ ආදි වැසියන්ගේ මල සිරුරු හා සම්බන්ධව සිදුකළ විද්‍යාත්මක පරික්ෂණවලට අනුව වර්තමාන ස්ටිස්ටර්ලන්තයට අයත් ප්‍රදේශවලින් මෙම සංක්‍රමණිකයන් මහා බි්‍රතාන්‍යයට සංක්‍රමණය වූ බව පැහැදිලි වේ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මිශ්‍ර සංස්කෘතියක් බිහිවූ අතර සංක්‍රමණිකයන් එකල පැවති සමාජ රටාවලට මනාව අනුගත වූ නිසා සාමකාමී වාතාවරණයක් පැවතිණි.
ලෝකඩ යුගයේදී ඇතිවූ කාලගුණික විපර්යාසයක් නිසා ජනතාව කඳු ආශ්‍රිත පහත් මිටියාවත් වලට එක්වූහ. එමනිසා ආර්ථීක වශයන් වර්ධනයක් සිදුවූවද වනාන්තර විනාශය ද බහුලව සිදුවිය. ටින් හා තඹ ලෝහ නිස්සාරණය ආර්ථීක වර්ධනයට මහත් රුකුලක් විණි. ගෝත්‍රික ගති ලක්ෂණ පෙන්නුම් කල සමාජය කල්යත්ම වඩාත් සංකීර්ණ විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පුද්ගලයෙකු මියගිය විට එතෙක් පැවති සමූහ වළදැමීම වෙනුවට තනිව වළදැමීම සමාජමය වෙනස්කම් ද ඇතිවිණි.
ප්‍රවර්ගය:ලෝකඩ යුගය
පේශි පටකය
පේශි පටකය යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ සත්ත්ව දේහ තුළ පිහිටන පේශිවලින් සමන්විත මෘදු පටකයකි. මෙය පේශිවල සංකෝචන හැකියාවට හේතු වේ. මෙය කණ්ඩරා හෝ පෙරිමයිසියම වැනි පේශියෙහි ඇති සෙසු අංග සහ පටකවලට විරුද්ධ අයුරින් ක්‍රියා කරයි. මෙය ඇතිවන්නේ කලල වර්ධනයේ දී පේශිජනනය නැමැති ක්‍රියාවලියක් ඔස්සේ ය.