cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
කොලොම්බියාව
කොලොම්බියාව නිල වශයෙන් කොලොම්බියා සමුහාණ්ඩුව නමින් හැඳින්වේ. ව්‍යවස්ථාදායක සමුහාණ්ඩුවක් වන කොලොම්බියාව දකුණු ඇමරිකාවේ වයඹ දිග ප්‍රදේශයේ පිහිටි රටකි. එය මායිම් වන්නේ නැගනෙහිර වෙනුසියුවේලාව සහ බ්‍රසීලයත් දකුණු ඉක්වදෝරය සහ පේරු රාජ්‍යයත්, උතුරින් කැරබියන් මුහුදත්, වයඹ දිගින් පැනමා ඇළ සහ බටහිරින් පැසිපික් සාගරයටද මායිම්වේ. කොලොම්බියාව තම වරාය සීමාවන් ජැමෙයිකා, හයිටි, ඩොමිනිකානු සමුහාණ්ඩුව, හොන්ඩූරස්, නිකරගුවා සහ කොස්ටා රිකා සමඟ බෙදා ගනී. ජනගහනය මිලියන 45 කට වැඩි වන අතර එය ලෝකයේ විශාලම ජනගහනය ඇති රටවල් වලින් 29 වැනි තැන ගනි. බ්‍රසීලයට පසු දකුණු අමරිකාව තුළ ඇති විශාලතම රාජ්‍යය මෙයයි. එය ලෝකයේ ස්පාඤ්ඤ භාෂාව කථාකරන ජනගහනය අතින් තුන්වන තැන ගනී. අනෙක් රටවල් වන්නේ මැක්සිකෝව හා ස්පාඤ්ඤයයි. වර්තමානයේ කොලොම්බියාව වශයෙන් හඳුන්වන ප්‍රදේශයේ මුල් පදිංචිකරුවන්වුයේ ස්වදේශිකයින් වන මුයිස්නා ක්විම්බායා සහ මයිරෝනා ජාතිකයින්ය. 1499 ස්පාඤ්ඤයින් මෙහි පැමිණ අතර ඔවුන් සමස්ත භූමිය අත්පත්කර ගෙන හා ජනාවාස පිහිටවු අතර  ස්වදේශ ජනයාගෙන් කොටසක් මරණයට පත් කළ අතර ස්වදේශ ජනගහනයෙන් 90% පමණ  වහලුන් ලෙස රැගෙන ගියහ. ඉන්පසු නව ග්‍රැනාඩා ප්‍රතිරාජ්‍ය නිර්මාණය කළහ. එයට වර්තමාන කොලොම්බියාව, වෙනිසියුවේලාව, ඉක්වදෝරය, වයඹ දිග බ්‍රසීලය හා පැනමා ප්‍රදේශය හා බොගෝටා හි පිහිටි එහි අගනුවරද අයත් විය. ක්‍රි. ව. 1819 දී කොලොම්බියාව ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස ලබාගත් අතර වෙනිසියුවේලා හා ඉක්වදෝරය ඉවත් වූපසු කොලොම්බියාව බිඳවැටුණි. නව කොලොම්බියාව හා පැනමා හටගත්තේ නව ග්‍රැනඩා සමුහාණ්ඩුව වශයෙනි. නව රාජ්‍ය එක්සත් රාජ්‍යයක් සදහා පරික්ෂණ කළ අතර ග්‍රෑනඩයින් ගිවිසුම (1858) සහ කොලොම්බියා එක්සත් ජනපදය (1863) 1886 වර්ෂයේ දී කොලොම්බියා සමුහාණ්ඩුව විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. 1903 පැනමා දේශය ඉන් ඉවත්වු අතර එසේ කිරීමට හේතුවුයේ පැනමා ඇල මාර්ගය සෑදීමට ඇමෙරිකානූ රජය හා ඇතිකරගෙන තිබු ආර්ථික වගකිම් වල පිඩනය නිසාය.
මොරතිහ
පිහිටීම
ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ මොරතිහ ගම පිහිටා ඇත.
සිතියම් සහ මාර්ග
අන්තර්ජාලානුසාරයෙන් මොරතිහ සිතියම 7°30'24"N 80°29'21"E කුරුනෑගල සිතියම
ඔක්තෝබර් 22
ප්‍රවර්ගය:ඔක්තෝබර් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
880
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
රයිගම් ටෙලීස් හොඳම ටෙලිනාට්‍ය කලා අධ්‍යක්ෂ සම්මානය
රයිගම් ටෙලීස් හොඳම ටෙලිනාට්‍ය කලා අධ්‍යක්ෂක සම්මානය යනු කිංග්ඩම් ඔෆ් රයිගම් සමාගම් විසින් රූපවාහිනියේ වසරේ හොඳම ශ්‍රී ලාංකේය ටෙලිනාට්‍ය කලා අධ්‍යක්ෂවරයා සඳහා වාර්ෂිකව පිරිනමන රයිගම් ටෙලීස් සම්මානයකි.
මෙම සම්මානය ප්‍රථම වරට ලබා දුන්නේ 2005 වසරේදීය.
ඉසුරුමුණි
ඉසුරු මුණි
වර්තමානයේ මෙන් කිසිදු සුදුසුකමක් නැති පුද්ගලයින් රාජ්‍ය පාලනයට ජනතාව තේරුවේ නැත. මහාසම්මතයෙන් ජනතාව තේරුවේ උසස් බුද්ධිමත් පාලකයින් බව පුරාණ හෙළ පාලකයින් ගැන තොරතුරු සොයා බැලීමෙන් පසක්වේ. හෙළ රක්ෂස පාලන සමයේදී පාලකයා ජනතාවගේ ප්‍රධානියා මෙන්ම හෙළ යක් දහමේ හා සූර්ය දහමේ ප්‍රධානියා විය. මේ නිසා මේ පාලකයින් ආධ්‍යාත්මික නායකයින්ද විය. මේ අරුතෙන් මෙකල බොහෝ පාලකයින්ගේ නමට අගින් මිණිවරයා යන ගෞරව පදය යෙදීය.
සුප්‍රකට ඉසුරුමුණුය යනු ඉසුරුමුණි නම් පාලකයා සිය පාලන කේන්ද්‍රය කොට අනුරාධපුරයේ රජය පවත්වාගෙන ගිය ස්ථානය ලෙස සැලකේ. මෙතුමා රාජ්‍ය පාලකයෙක් මෙන්ම ඉහළ ධ්‍යාන ලාභී මුණිවරයෙක් විය. මෙතුමා අශ්ඨ මහා ධ්‍යනයන් ලබාගත් අයෙක බව කියැවේ. මෙතුමාගේ ගේ පිං මහිමයට හෙළයට විවිධ ඉසුරන් පහල වී ඇති බව කියැවේ.
මෙතුමා උඩැක්කි වාදනයටද, සංගීත කලාවට මෙන්ම, නර්තන කලාවටද ඉහළ දස්කම් පෑ විටක කරුණාවන්ත පුද්ගලයෙක් වූ නමුත් අසාධාරණයේදී අධිකලෙස කෝප වන විනාශකාරිකයෙකු ඇයිද ප්‍රකටය. ඔහු හෙළ නැකතියේ ඉහළ විද්වතෙක්දවේ.
පනාකඩුව තඹ සන්නස
1948 දී පනාකඩුවේ ගොවියෙකු වන එස්.ජී කරොලිස් අප්පුහාමි විසින් මෙම තඹ තහඩු  සොයා ගන්නා ලදී. තහඩු රත්තරන් නොවන බව සොයාගෙන ඒවා පසෙකට දමා තිබී පසුව ඔහු නිතර නිතර අසනීප වීමට පටන් ගත් විට, අප්පුහාමි සිතුවේ මෙම තහඩු වල යම් අවාසනාවක් නිසා එය සිදුවන බවය. එම නිසා ඔහු ඒවා තම ඥාතියෙකු වන බෞද්ධ භික්ෂුවකට භාර දුන් අතර වසරකට පමණ පසු තඹ තහඩු මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතාගේ අතට පත්විය.
පළමුවන විජයබාහු රජු (ක්‍රි.ව.1055-1110 ) විසින් අනුරාධපුරයේ මාළිගා සභාවෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද විශේෂ ප්‍රදානයක් පිළිබඳ මෙම තඹ-සන්නසෙහි සටහන් වේ. චොල ආක්‍රමණය අතරතුර සැඟවී සිටියදී රජුට, ඔහුගේ පියාට සහ රාජකීය පවුලේ සෙසු සාමාජිකයින්ට ලබා දුන් ආරක්ෂාවට හා චොල ආක්‍රමණ හමුවෙ සටන් කිරීමට දුන් සහයට කලගුණ සැලකීම සඳහා සිත්නාරුබිම් හි අධිපති බුදල්නා හෙවත් බුද්ධ රාජ නාග වන, රුහුණෙහි දණ්ඩනායක වෙත මෙම ප්‍රදානය ලබා දී ඇත.
සිංහ‍ලේ ‍‍ශ්‍රේෂ්ඨතම නරපතියෙක් වූ පළමුවැනි විජයබාවන්විසින් (1055-1110) තමන්ට උදව් උපකාර කළ සිත්නාරුබිම් බුදල්නා නායකයාට ප්‍රදානය කරන ලද්දා වූ පනාකඩුව තඹ සන්නස මඟින් රාජකීය වරප්‍රසාද පිළිබඳව කියවෙයි.
ඓතිහාසිකමය අගයෙන් යුතු වූ පනාකඩුව තඹ සන්නස මෙරටදී හමු වු පැරණිතම තඹ සන්නස ද වෙයි. මොරවක් කෝරලය ඉතිහාසය පුරා සිදුවූ විවිධ සිදුවීමිවල දී වැදගත් විය. පනාකඩුව යනු එහි පිහිටි සුන්දර ගැමි පරිසරයකි. 1948 දී පෙබරවාරි මාසයේ දී සිය බෝගහදෙණිය නැමති කුඹුරෙහි වැඩකරමින් සිටි සුරවීර ගමගේ කරෝලිස් අප්පුහාමි නැමති ‍ගොවියෙකුට මෙම මහාර්ඝ වස්තුව හමුවී ඇත. පුරාවිද්‍යා චක්‍රවර්තී කඹුරුපිටියේ වනරතන නාහිමියෝ මෙම තඹ සන්නසෙහි අප්‍රමාණ වටිනාකම ලොවට හෙළි ක‍ලේ සිංහල ඉතිහාසයේ බොහෝ සිදුවිමි සත්‍ය බව ප්‍රකට කරවමින් මෙන්ම ඊට තවත් පරිච්ඡේදයක් ද එක්කරමිනි.
පනාකඩුවෙන් සොයාගන්නාලද මෙම තඔ සන්නසට පෙර ඉතිහාසඥයින් විස්වාස කලේ පැරණිතම තඹ සන්නස නිශ්ශංක මල්ල රාජසමයට අයත් බවකි. එ‍හෙත් ඊට පෙරද තඹ සන්නස් ලියූ බව මෙමගින් තහවුරු වේ.
දිගින් අඩියකුත් අඟල් එකහමාරක් ද පලලින් අඟල් තුනක්ද වෙයි. අඟලකින් අටෙන් එකක් පමන ගණකමක් ඇත. පනාකඩුව තඹ සන්නස රාත්තල් දෙකකුත් අවුන්ස දෙකහමාරක් බරය.
පනාකඩුව තඹ සන්නසෙහි පත්‍ර තුනක් වෙයි. එක්පත්‍රයක පේලි හතපැලින් ඇත. ඒඅනුව අක්‍ෂර පේලි විසිඅටක් එහි වෙයි. පළමු සහ තෙවැනි පත්‍ර දෙකෙහි ඇතුල් පැත්තේද, දෙවැනි පේලියේ ‍දෙපැත්තේ මද වශයෙන් නම අන්ෂර සටයන් ‍කොට තිබේ. කෙලවර හිල් දෙකක්ද විද ඇත. එය නූලකින්බැඳ පුස්කොල පොතක් ලෙස පරිත්‍යාග කොට ඇති බව එමගින් සිතීමට හැක.
රුහුණේ සිටි බල සමිපන්න ජන ප්‍රධානි‍යෙකු ලෙස බුද්ධරාජ හෙවත් සින්නරුබිමි බුදල්නාවන්ඉතිහාසයට එක්ව සිටී. අනුරාධපුර රාජධානිය බිඳ දමමින් චෝල ආක්‍රමනික රජ උරුමක්කාර‍යින් සමූල ඝාතනය කරද්දී පන රැකගනිමින් කීර්ති කුමාරයා ඇතුලු ‍රජ පවුල ‍රෝහණයට පැමිණෙයි. කීර්ති කුමරුගේ පියා වන මුගලන් රාජ්‍ය උරුමක්කාරයෙක් විය රහසේ රුහුණු මොරවක්කෝරලයට පලාගිය ඔවුහු රැකබලාගත්තේ සින්නරුබිම් බුදල්නාවන් විසිනි.
කෑමට ගතහැකි කොල වර්ග පලවැල ගෙනත් දෙමින් බුදල්නාවන් විසින් මෙම රජ පවුල රැක බලාගත්බව පනාකඩුව සන්නස මගින් නොසඟවා පවසා ඇත.
මහ විජයබා නමින් රජ පැමිනි කීර්ති කුමාරයාට එම ගමන ‍යාමට අවශ්‍ය සේනා සංවිධාන කටයුතු සිදු කරමින් කටයුතු කර තිබෙන්නේ බුදල්නාවන් විසින්ය. මහවිජයබාවන් විසින් තමන් ඇතුලු රජ පවුලට කරනලද එම අප්‍රමාණ සැලකිල්ල වෙනුවෙන් කළගුණ දැක්වීම පිණිස රාජකීය ප්‍රදානයන් පිලිබඳ වූ සන්නස අද ප්‍රකටව පවතින්නේ පනාකඩුව තඹ සන්නස ලෙසිනි.
පද්‍යන් ගද්‍යන් අතර වූ චමාපු කාව්‍යමය භාෂා ‍ශෛලියක් පනාකඩුව සන්නසට වෙයි කඹුරුපිටියේ වනරතන නාහිමියන් එලෙස පෙලගස්සන ලද පබැදුමක් මෙලෙස දැක්විය හැකිය.
පනාකඩුව තඹ සන්නස මගින් බුදල්නාවන්ගේ පරමිපරවෙන් පැවත එන්නන්ගෙ‍න් දඩ අයකර නොගැනිම, සිරගත නොකිරීම, දේපල රාජසන්තක නොකිරීම, බලවත් අපරාදයක් සිදුකලද ඒ සඳහා තෙවරක්ම සමාව දීම ආදී බො‍හෝ රාජකීය වරප්‍රසාද ප්‍රදානය කර ඇත.
පනාකඩුව තඹ සන්නස (අද සිංහල තේරුම සහිතව)
(අ)
1) ස්වස්ති, සිරි සිරිවන් අපරියත් ලො ඉකුත් ගුණ මුළෙන් උතුරත් මුළු දම්බදිව්හි අන් තැත් කු -
2) ල පාමිලි කළ ඔකාවස් රජ පරපුරෙන් බට කැත් උසබනට අග මෙහෙසුන් වූ ලග්දිව් පො -
3) ළො යොහෙන පරපුරෙන් හිමි සිරිසඟබෝ විජයබාහු රජ පා වහන්සේ තුමා සිය විත් -
4) මෙන් දෙමෙළ බල මුළු අන්දුරු දුරු ලා මුළු ලක්දිව් එක් සේසත් කැරැ රජ වළන්දමින් ස -
5) විසි හවුරුද්දක් ඉකුත් සත් ළැඟු සත් විසි වන්නෙහි කැත්තෙ සන්ද අව පස්මස්හි අවසත -
6) වක්දවස් නුරුපුරවරෙහි සිහසිනරා කිරුළුමිණි රසින් පළ සෙසත් කිස තවරමින් වැඩැහින් දෑ
7) තමා සොවුරු ඈපා මායා යුව රජ ඈ රජගණා ප‍්‍රමුඛයෙන් සිහවිකුම් යහළ යුවළතිනුක -
(ආ 1) 1) හා ප‍්‍රහළ යසපබන්ද දසන් මෙරජවැළ ලතුළු ලවන් අත් පස්හි පාමින් රූණු දඩ -
2) නායක පින්නරු බිම් බුදල්නාවන් අප සොළි දෙමළුන්ගෙ විබලයෙන් සිජ රජින් පි -
3) රිහී ගල්වලැ වැළැහී වන අවදියැ අප පිය මහ සැමිය මුගලන් රජ පා වහන්සේ.
4) ඈ මුළු රජකුල සිය පිරිස්නෙන් රැකැ අප සඟවියෙහි වඩා වන මුල් පලා භරණයෙන්.
5) පුසැ ඇකුත් ඇකුත් තන්හි මඟමින් ඇසිරෙන විපකුන් කෙරෙහි වළගා කන්හි තන්හි
6) විග‍්‍රහ බැන්දෑ රුහුණු දනවු පෙරෙළා එකත් කොට ගල්වලින් බහා සිය රජහි පිහිටු -
7) වා දුක් වුන් ප‍්‍රාශාදයට මෙකුන් දරුමුනුම්බුරන් ව මෙකුන්ගෙ අන්වය ආවු සෙද -
(ආ 2)
1) ඩ මුඩු ගතැ යුතු දොෂයක් කළ ද බසින් පටවා කරණ දැහැවිල්ලෙන් මුත් දඩ මුඩු නොග -
2) න්නාච දැඟැලා නො පටවනු ව දිවි දී මිසැනොමුස්නා වරදකුදු ඇත තුන් වරක් දක්වා ෂමා කරනු කො -
3) ට ච පෙත් පමුණු නො ගන්නා කොට ව යම් පමණ දොහයකුදු කළ අභය දී දැකැ පියවන් මුත්.
4) නිග‍්‍රහ නොකරන කොට මේ වැවස්ථා අප සිය කැතතුලෙහි ඔකාවස් රජ පරපුරු පු -
5) වත්නා තාක් සාසන කොට දෙන්නෙය් කිලිඟු නාවිනි තාරා දෙමුන් මෙගම්නාවිනි තුන් දා
6) දෙටුන් දක්වා වදාළෙගින් රුහුණු දඩනායක සිත්නරු බිම් බුදල්නාවන් වැඩි තැන් සඟවියෙ -
7) හි වඩමින් ලොවැඩ වඩා මුළු රජ කුල සැමැඟැ රක්මින් මුළු ලොය් දිවි රැකැ වන මුල් පලාභරණේ -
(ඉ)
1) න් පුස්මින් මුළු ලොය් පුසැ වැඩිතැන් සිය රැජහි පාළ කෙරෙමින් මුළු ලොය් සෙත් පාළ කොට දු -
2) න් වුන් ප‍්‍රශාදයට ලක්දිව් තෙලෙහි මකාවස් රජපරපුරෙන් බව කැත කුලෙහි රජ පරපුරු
3) පුවත්නා තාක් මෙකුන් දරුමුනුම්බුරන් ව මෙකුන්ගෙ අන්වය ආවු යේ දඩමුඩු ගතැ සිතු වර -
4) දෙකැ බසින් පටවා කරන දැහැවිල්ලෙන් මුත් දඬුමුඩු නො ගන්නා ව දැඟැලා නො පටනු ව
5) දිවි දී නොමුස්නා දොෂයකුදු කළ තුන් වරක් ෂමා කරනුව පෙත් පමුණු නොගන්නා කො -
6) ට යමු පමණ දොහයකුදු කළ අභය දී දැකැපියවත් මුත් නිග‍්‍රහ - නොකරනු කොට සත් විසි වන්නෙහි
ආශ්‍රිත
2010-පෙබරවාරි 28 ඉරිදා දිවයින
නෝනාවරුනි මහත්වරුනි
1999 වසරේදී සිරස ටීවී නාලිකාවෙන් විකාශය වූ නෝනාවරුනි මහත්වරුනි විකට ටෙලිනාට්‍ය මාලාව ප්‍රේක්ෂකයන් අතර ඉමහත් ජනප්‍රියත්වයට පත්විය. අසල්වාසී නිවෙස් දෙකක සැමියන් තම බිරිඳට වඩා අසල්වාසී බිරිඳට ඇල්ම කරන්නට යාමෙන් සිදුවන අපූරු සිදුවීම් මාලාවක් නෝනාවරුනි මහත්වරුනි ටෙලිනාට්‍යයෙන් දැක්වේ.
මෙහි රංගනයෙන් විජය නන්දසිරි, කුසුම් රේණු, ග්‍රැන්විල් රොද්‍රිගෝ, ජයසේකර අපෝන්සු, සනෝජා බිබිලේ, විල්සන් ගුණරත්න, රොඩ්නි වර්ණකුල, මානෙල් වානගුරු, සමදරා ආරියවංශ, ඥානාංග ගුණවර්ධන, ආනන්ද වික්‍රමගේ ඇතුළු රංගන ශිල්පීන් ශිල්පිනියන් රැසක් දායක වී ඇත. අධ්‍යක්ෂණය රාජේශ් ලෝදියාගෙනි.
මෙහි තවත් විශේෂත්වයක් නම්, එතෙක් සිනමාවේ, වේදිකාවේ හා රූපවාහිනියේ දැවැන්ත චරිත නිරූපණය කල විජය නන්දසිරි ප්‍රථම වරට හාස්‍ය උත්පාදක රංගනයට අවතීර්ණ වූයේ මෙම ටෙලිනාට්‍ය මාලාවෙනි.
මීට අමතරව, මෙම ටෙලිනාට්‍යය රූගත කරන කාලය තුළ මෙහි ප්‍රධාන චරිතයක් නිරූපණය කල ග්‍රැන්විල් රොද්‍රිගූ හදිසි රිය අනතුරකින් මරණයට පත් වූ අතර එතැන් පටන් එම චරිතයට පණ පෙව්වේ, ජයසේකර අපෝන්සු විසිනි.
ආහාර පරිරක්ෂණය
වියලීම
වියලීම යනු, බැක්ටීරියා වර්ධනය වැලැක්වීම හෝ ප්‍රමාද කිරීම සඳහා, ජලයේ ක්‍රියාකාරිත්වය අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට අඩු කිරීමට යොදා ගන්නා පැරණි ආහාර පරිරක්ෂණ ක්‍රම අතරින් එකකි. එමෙන්ම වියලීම මගින් ආහාරයේ බරද අඩු කරගත හැකිය.
හිමායනය
හිමායනය, පිළියෙළ කිරීමට පෙර හිමායනයක් අවශ්‍ය නොවන ප්‍රකෘත ආහාර ද ඇතුළුව ආහාර වර්ග විශාල ප්‍රමාණයක් පරිරක්ෂණය කිරීම සඳහා සාමාන්‍යයෙන් යොදා ගන්නා වානිජමය සහ ගෘහස්ථමය ක්‍රියාවලියකි. උදාහරණයක් වශයෙන්, අර්තාපල් ශීතකරණයේ තබයි. නමුත් අර්තාපල් මාස ගණනාවක් තුල සුරක්ෂිතව ගබඩා කර තැබීම සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ සිසිල් අඳුරු ස්ථානයක් පමණි. බොහෝ රටවල ජාතික ආපදා සඳහා උපක්‍රමශීලී ආහාර තොග විශාල ප්‍රමාණයක් දිගු කාලීනව ගබඩා කර තැබීම පිණිස සිසිල් ගබඩා යොදා ගනී.
රික්තක ඇසිරීම
රික්තක ඇසිරීම යනු, වාතය ඉවත කරන ලද පරිසරයක, සාමාන්‍යයෙන් වායුරෝධක බෑග හෝ බෝතල තුල ආහාරය අසුරා තැබීමයි. රික්තක පරිසරය මගින් ජීවත් වීමට ඔක්සිජන් අවශ්‍ය කරන බැක්ටීරියා ඉවත් කරනු ලබන අතර ආහාරය නරක් වීම ද වලක්වයි. රික්තක අසුරන ක්‍රමය පොදුවේ යොදා ගනු ලබන්නේ කජු ඇසිරීමේදී ඔක්සිකරණයෙන් ඒවායේ රස හානි වීම අවම කිරීමටයි.
ලුණු දැමීම
ලුණු දැමීම හෝ පදම් කිරීම ලෙස හඳුන්වන්නේ මාංශ ආහාර වල ඇති තෙතමනය ආස්‍රැතිය නම් ක්‍රියාවලිය මගින් ඉවත් කිරීමයි. මෙහිදී මාංශ ආහාරය, ලුණු හෝ සීනි සමඟ සැකසීම හෝ ඒ දෙකම සමඟ සංයෝග කිරීම සිදු කරනු ලබයි. මස් සැකසීම සඳහා නයිට්‍රේට සහ නයිට්‍රයිට ද බොහෝ විට යොදා ගනු ලබන අතර ඒවා මස් වල ලාක්ෂණික රෝස පැහැය රැක ගැනීමට මෙන්ම ක්ලොස්ට්‍රිඩියම් බොටුලිනම් නිශේධනයට ද දායක වේ.
සීනි දැමීම
සීනි, පලතුරු පරිරක්ෂණයට යොදා ගනු ලබන්නේ පැණි ලෙස සකසා ඇපල්, පෙයාස්, පීච්, ඇප්රිකට්, වියලි මිදී වැනි පලතුරු සමඟ හෝ ස්ඵටික ආකාරයට ය. ස්ඵටිකීකරණය සඳහා පරිරක්ෂිත ද්‍රව්‍ය පිසිනු ලබන්නේ සීනි තුල වන අතර සෑදෙන නිෂ්පාදනය වියලිව අසුරා තබනු ලබයි. මෙම ක්‍රමය යොදා ගනු ලබන්නේ පැඟිරි වර්ගයේ පලතුරු (ලෙලි සහිත පලතුරු), ඇන්ජෙලිකා සහ ඉඟුරු වැනි ආහාර සඳහා ය. මෙම ක්‍රියාවලියේ සිදුවන වෙනස්කමක් නිසා චෙරි වැනි පළතුරක් වන ග්ලේස් ෆෘට් (ස්පටිකීකරණය කරන ලද පලතුරකි) නිපදවෙන අතර එය සීනි සමඟ පරිරක්ෂණය කර පසුව එහි ඇති පැණි පෙරා විකුණනු ලබයි. මෙම පරිරක්ෂණය පැවතෙන්නේ පලතුරෙහි සීනි ප්‍රමාණය සහ පැණි වල බාහිර ආලේපනය මගිනි. පලතුරු වලින් සාදන ලද බ්‍රැන්ඩි හෝ අනෙකුත් පෙරන ලද අරක්කු වැනි සුඛෝපභෝගී නිෂ්පාදන පරිරක්ෂණය සඳහා සීනි භාවිතා කරනු ලබන්නේ සාමාන්‍යයෙන් මධ්‍යසාර සමඟ සංයෝග කිරීමෙනි. මේවා චෙරි බ්‍රැන්ඩි හෝ ස්ලෝ ජින් වැනි රසකාරක යෙදූ පෙරන ලද අරක්කු සමඟ ව්‍යාකූල කර නොගත යුතුය.
අච්චාරු දැමීම
අච්චාරු දැමීම යනු, ආහාරයට සුදුසු ප්‍රති-ක්ෂුද්‍ර ජීවක දියර යෙදීමෙන් ආහාර පරිරක්ෂණය කිරීමේ ක්‍රමයකි. අච්චාරු දැමීම රසායනික අච්චාරු දැමීම ලෙස පුළුල් වශයෙන් වර්ග කල හැක. උදාහරණයක් ලෙස රසායනික අච්චාරු දැමීමේදී ආහාරය බැක්ටීරියා සහ අනෙකුත් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් නිශේධනය කරන හෝ විනාශ කරන ආහාරයට සුදුසු ප්‍රති-ක්ෂුද්‍ර ජීවක දියර තුල බහා තබයි. අච්චාරු දැමීමේදී කාරක ද්‍රව්‍ය ලෙස අති ක්ෂාර (අධික ලුණු සහිත), විනාකිරි, මද්‍යසාර සහ එළවලු තෙල්, විශේෂයෙන්ම ඔලිව් තෙල් සහ තවත් තෙල් වර්ග රාශියක් ද අන්තර්ගත කරයි. රසායනික වශයෙන් අච්චාරු දැමීමේ බොහෝ ක්‍රියාවලීන් වලදී රත් කිරීම හෝ නැටවීම ද යොදාගනු ලබයි. එහිදී පරිරක්ෂණය කරන ලද ආහාර, අච්චාරු දැමීමේ කාරක සමග සංතෘප්තතාවයට පත්වනු ලබයි. සාමාන්‍යයෙන් රසායනික වශයෙන් අච්චාරු දමන ලද ආහාර වල පිපිඤ්ඤා, ගම්මිරිස්, ලුණු දමන ලද ගව මස්, හුරුල්ලන් සහ බිත්තර, අච්චාරුවක් ලෙස හොඳින් මිශ්‍රකරන ලද එළවලු ආකාරයෙන් අන්තර්ගත වේ.
විනාකිරි/අච්චාරු පැසවීමෙදී ලැක්ටික් අම්ල නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේදී මෙන්ම, පරිරක්ෂණ කාරක ආහාරය විසින්ම  නිෂ්පාදනය කරගනු ලබයි. පැසවන ලද විනාකිරි වල ගෝවා අච්චාරු, කිම්චි වැනි ද්‍රව්‍ය ද අන්තර්ගත වේ. ඇතැම් අච්චාරු දමන ලද පිපිඤ්ඤා ද පැසවීමට ලක් කර ඇත.
වානිජමය වශයෙන් නිපදවන අච්චාරු වලට ඒවායේ ජීව කාලය වැඩි කිරීම සඳහා සෝඩියම් බෙන්සොඒට් හෝ ඊ.ඩී.ටී.ඒ වැනි පරිරක්ෂක ද එක් කල හැකිය.
ලයි කිරීම
සෝඩියම් හයි‍ඩ්‍රොක්සයිඩ් (ලයි) බැක්ටීරියා වර්ධනය සඳහා ආහාරය අති ක්ෂාරීය තත්ත්වයකට පත් කරයි. ලයි මගින් ආහාරයේ රසය සහ මතුපිට ස්වභාවය වෙනස් කිරීමට හේතුවන මේද අම්ල ව්‍යුත්පන්න සබන් බවට හරවනු ලබයි. ඔලිව් වට්ටෝරු සෑදීමේදී මෙන්ම ලූට්ෆිස්ක් (ලුණු රහිත මත්ස්‍ය වර්ගයක්) සෑදීම සඳහා ද ලයි උපයෝගී කරගනු ලැබේ. පරිරක්ෂණය කරන ලද බිත්තර සඳහා නවතම වට්ටෝරුවලදී ද ලයි යොදා ගනු ලැබේ. මාසාහරිනා සහ හොමිනි (වියලා ලුණු දමන ලද බඩ ඉරිඟු) සෑදීමේදී කෘෂිකාර්මික හුණු යොදා ගන්නා අතර එය ලයි ලෙස වරදවා තේරුම් ගෙන ඇත.
ටින් කිරීම සහ බෝතල් කීරීම
ටින් කිරීම, පිසින ලද ආහාර සඳහා යොදා ගන්නා අතර ජීවානුහරණය කිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙස ඒවා හිස් භාජන සහ බරණි වල බහා මුද්‍රා තැබීම සහ ඉතිරි වී ඇති බැක්ටීරියා විනාශ කිරීම හෝ දුර්වල කිරීම සඳහා බහාලුම් තැම්බීම සිදු කරනු ලබයි. මෙම ක්‍රමය සොයා ගන්නා ලද්දේ නිකොලස් ඇපර්ට් විසිනි. ආහාර වල විවිධ ප්‍රමාණ වලින් ආහාර නරක් වීමට එරෙහිව ස්වභාවික ආරක්ෂ ක්‍රම පවතින අතර ඇතැම් විට අවසන් පියවර සිදුවීම සඳහා පීඩන උදුනක තැබීම අවශ්‍ය විය හැකිය. ස්ට්‍රෝබෙරි වැනි අධි ආම්ලික පලතුරු බඳුන් ගත කිරීමේදී පරිරක්ෂක අවශ්‍ය නොවන අතර එයට ඇත්තේ කෙටි තැම්බීමේ චක්‍රයකි. නමුත් තක්කාලි වැනි ආන්තික පලතුරු වලට දීර්ඝ තැම්බීමේ චක්‍රයක් අති අතර අනෙකුත් ආම්ලික මූලද්‍රව්‍ය එකතු කිරීමේ අවශ්‍යතාවයක් ද ඇත. එළවලු සහ මස් වර්ග වැනි අඩු ආම්ලික ආහාර සඳහා සම්පීඩිත ටින් කිරීමක් අවශ්‍ය වේ. ටින් කිරීමෙන් සහ බෝතල් කිරීමෙන් පරිරක්ෂණය කරන ලද ආහාර, බඳුන හෝ බෝතලය විවෘත කල සැනින් නරක් වීමේ ක්ෂණික අවදානමක් ඇත.
ටින් කිරීමේ ක්‍රියාවලියේදී සිදුවන තත්ත්ව පාලනයේ හිඟතා නිසා බඳුන් තුලට ජලය හෝ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ඇතුළු වීමට ඉඩ ඇත. මෙවැනි බොහෝ අපොහොසත්කම් වියෝජනය වීම් ලෙස බඳුන තුල වායු නිෂ්පාදනය වී බඳුන විශාල වී පිපිරී යාමෙන් ඉක්මනින් අනාවරණය කරගත හැක.කෙසේ නමුත්, ආහාරය අභ්‍යන්තරයෙහි උග්‍ර විෂ නිපදවන, බරපතල රෝගාබාධ වලට හෝ මරණයට තුඩුදෙන, අනිවාර්ය නිර්වායුක ජීවීන්: ක්ලොස්ට්‍රීඩියම් බොටුලිනම් නිසා බඳුන්ගත කරන ලද ආහාර අපවිත්‍ර වීමට ඉඩ ඇති දුර්වල නිෂ්පාදනය (ඌන ක්‍රියාවලි) සහ දුර්වල ස්වස්ථතා සඳහා උදාහරණ පවතී. මෙම ජීවියා වායුවක් හෝ ප්‍රත්‍යක්ෂ රසයක් නොනිපදවන අතර රසයෙන් හෝ ගඳ සුවඳින් හඳුනාගත නොහැක. මෙම විෂබීජ වල ස්වභාවික ලක්ෂණ, ආහාර පිසීමේදී වෙනස් වනු ලැබේ. අපරීක්ෂාකාරී ලෙස කඩා බඳුන්ගත කල පිසින ලද හතු, බඳුන් ගත කිරීමෙන් හෝ පසුව සිදුකරන ප්‍රතිතාපන මගින් විනාශ කල නොහැකි විෂ නිපදවන, ස්ටැෆිලොකොකස් අවුරියස් ගේ වර්ධනයට උපකාරී වේ.
ජල්ලි දැමීම
ආහාර, ඝනීකාරක ද්‍රව්‍ය සමග ජෙලයක් ආකාරයෙන් පීසීමෙන් ද පරිරක්ෂණය කරගත හැක. එබඳු ද්‍රව්‍ය අතරට ජෙලටින්, එගාර්, ඉරිඟු පිටි සහ හුළංකීරිය පිටි ඇතුලත් වේ. ෆූජියානු ප්‍රාන්තයේ සීමෙන් නගරයේ චීන සමූහාණ්ඩුවේ ජනයාගේ ප්‍රණීත ආහාරයක් වන ආඳන් වැනි මත්ස්‍යයන් සහ පණුවන් වැනි ඇතැම් ආහාර පිසින විට ස්වභාවිකව ප්‍රෝටීන ජෙලයක් ඇති වේ. ලන්ඩනයේ නැගෙනහිර අන්තයේ ජනයා ජල්ලි දමන ලද ආඳන්, තලපයක් ලෙස සාදාගත් අර්තාපල් සමඟ ප්‍රණීත ආහාරයක් ලෙස අනුභව කරනු ලබයි. රස මවුලු (ජෙලටින් සහ පැහැදිලි කල මාංශ සූපයකින් සාදන ලද ජෙලයක්) ලෙස බඳුන් ගත කරන ලද මස්, 1950 දක්වා එක්සත් රාජධානියේ මස් කැබලි සංග්‍රහ කිරීමේ පොදු ක්‍රමයක් විය. ජෝගු වල දමන ලද බොහෝ මස් ද ජල්ලි දමා ඇත.
ජල්ලි දැමීමෙන් පරිරක්ෂණය කරන ලද පලතුරු, ජෙලි, මාමලෙඩ් හෝ රක්ෂිත පලතුරු ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. එවැනි අවස්ථා වලදී සාමාන්‍යයෙන් ජල්ලි කාරකය පෙක්ටීන් වන අතර එය ආහාරය පිසින අතරදී එකතු කරනු ලබයි. නැතහොත් පලතුරෙන් ස්වාභාවිකවම උත්පාදනය වේ. බොහෝ පරිරක්ෂිත පලතුරු වලට බඳුන් ගත කල පසුද සීනි එක් කරනු ලැබේ. තාපනය, ඇසිරීම හා ආම්ලිකකරණය සහ සීනි ආහාර වලට පරිරක්ෂණය සපයයි.
බඳුන්ගත කිරීම
මේද ස්තරයක් සමග බඳුන් ගතකර මුද්‍රා තැබීම, මාංශ (විශේෂයෙන් කූනිස්සන්) පරිරක්ෂණයේ සාම්ප්‍රදායික බ්‍රිතාන්‍ය ක්‍රමයකි. පේට් (මාංශ මිශ්‍රණයකි) සමඟ සසඳන විට බඳුන් ගත කල කුකුළු අක්මා සඳහා ද මෙය පොදුය.
ජෝගු තුල ඇසිරීම
ජෝගු තුල ඇසිරීම මගින් මාංශ පරිරක්ෂණය කල හැකි අතර මස් (පොදුවේ දඩයම් සතුන් හෝ මත්ස්‍යයන්) තැම්බීමේ ක්‍රියාවලිය සිදු කරනු ලබන්නේ මැටි ජෝගු හෝ ආහාර පුළුස්සන තැටි තුලය. ජෝගු තුල ඇසිරීමට සූදානම් කරන සත්වයා සාමාන්‍යයෙන් කැබලි වලට කපා තදින් මුද්‍රා තබන ලද ජෝගු තුල අති ක්ෂාර හෝ යුෂ සමග තැන්පත් කර තම්බනු ලබයි. ඇතැම්විට රතු වයින් සහ/හෝ සත්ත්ව රුධිරය, පිසෙන ද්‍රාවණයට එකතු කරනු ලැබේ. විසිවන සියවස මැද භාගය දක්වා ජෝගු තුල ඇසිරීම, මාංශ පරිරක්ෂණයේ ජනප්‍රිය ක්‍රමයක් විය.
ප්‍රකිරණය
ආහාර ප්‍රකිරණය යනු, ආහාර අයනීකාරක විකිරණ; ත්වරක මගින් නිකුත් වන අධි ශක්ති ඉලෙක්ට්‍රෝන හෝ එක්ස් කිරණ හෝ ගැමා කිරණ (කොබෝල්ට්-60 හෝ සීසියම්-137 වැනි විකිරණශීලී ප්‍රභව වලින් විමෝචනය වන කිරණ) වලට නිරාවරණය කිරීමයි. මෙම ප්‍රතිකර්මයේ බලපෑම් රැසක් ඇති අතර බැක්ටීරියා, දිලීර සහ කරදරකාරී කෘමීන් විනාශ කිරීම, පලතුරු වල පැසීම සහ නරක් වීම අඩු කිරීම සහ අධි මාත්‍රා යොදා වඳ වීමට සැලැස්වීම වැනි බලපෑම් ඇතුලත් වේ. මෙම තාක්ෂණය පැස්ටරීකරණයට සමාන වේ. ආහාරය තාපයට ලක් නොකරන නිසා ඇතැම් විට එය 'ශීත පැස්ටරීකරණය' ලෙස හඳුන්වයි. ප්‍රකිරණය වයිරස හෝ ප්‍රියොන් (ප්‍රෝටීනමය රෝග කාරකයකි) වලට එරෙහිව ඵලදායී නොවේ. එයට ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් විසින් දැනටමත් සාදා ඇතී විෂ ඉවත් කිරීමට නොහැකි අතර එය යොදා ගත හැකි වන්නේ මූලිකව උසස් තත්ත්වයෙන් යුක්ත ආහාර සඳහා පමණි.
විකිරණ ක්‍රියාවලිය, න්‍යෂ්ටික ශක්තිය සමග සම්බන්ධයක් නැති නමුත් ඒ සඳහා න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියා වලදී හටගන්නා විකිරණශීලී න්‍යෂ්ටීන් මගින් විමෝචනය වන විකිරණ උපයෝගී කරගනු ලැබේ. අයනීකාරක විකිරණ ජීවානුහරණයේදී උපයෝගී වන නමුත් ජීවිත වලට උපද්‍රව ඇතී කරයි. මෙම හේතුව නිසා ප්‍රකිරණ උපකරණ සඳහා ඇත්තේ ක්‍රියාවලිය සිදුවන ස්ථානය තදින් ආවරණය කරණ ලද ප්‍රකිරණ කුටීන් ය. විකිරණයේ ආරක්ෂාකාරී ක්‍රියාමාර්ග, විකරණ උපකරණ භාවිතා කරන සේවකයන්ට සහ පරිසරයට ඒවා නිසා නිදහස් වන විකිරණ කවර මාත්‍රාවකින් හෝ නොලැබීම සහතික කරයි. ප්‍රකිරණය කරන ලද ආහාර විකිරණශීලී බවට පත් නොවන අතර දේශීය සහ ජාත්‍යන්තර වි‍ෂේශඥයන් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ ප්‍රකිරණය ආහාර සඳහා හිතකර බවයි. කෙසේ වුවත් මෙවන් ආහාර පරිභෝජනය කිරීමෙන් ඇතිවන හිතකර තත්ත්ව විරුද්ධවාදීන් සහ පාරිභෝගික සංවිධාන වල තර්ක වලට බඳුන් වේ. WHO, FAO වැනි එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධාන ද ආහාර ප්‍රකිරණය යොදා ගැනීම අනුමත කර ඇත. ආහාර, ප්‍රකිරණය විය හැකිද නැද්ද යන වග සම්බන්ධයෙන් පවතින අන්තර්ජාතික ව්‍යවස්ථා, නීති රහිත තත්ත්වයේ සිට පූර්ණ තහනමක් දක්වා වන ලෙස ලොව පුරා විවිධාකාර විය හැකිය. ප්‍රකිරණය, තත්ත්වයෙන් අඩු හෝ දූෂිත ආහාර වර්ග විකිණීමට හැකි තත්ත්වයකට පත් කිරීමට හැකියාව ලබා දේ.
ලොව පුරා රටවල් 40 කටත් අධිකව, වසරක් තුලදී ආහාර අයිතම ටොන් 500,000 ක් පමණ ප්‍රකිරණයට ලක් කරන බව තක්සේරු කර ඇත. මේවා ප්‍රධාන වශයෙන් පලතුරු මැස්සන් නිරෝධායනය සඳහා ප්‍රකිරණය කරන ලද නැවුම් පලතුරු වල වැඩිවෙමින් පවතින කොටසක් සමග යොදා ගන්නා කුළුබඩු සහ තුනපහ වේ.
විද්‍යුත් ස්ඵන්දන ක්ෂේත්‍ර ක්‍රමය
විද්‍යුත් ස්ඵන්දන ක්ෂේත්‍ර ක්‍රමය යනු, ප්‍රබල විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයක කෙටි ස්ඵන්දන ආධාරයෙන් සිදුකරන සෛල පිරිසැකසුම් ක්‍රියාවලියකි. ඵලදාව රහිත ආහාර නිෂ්පාදන සඳහා අඩු උෂ්ණත්ව විකල්ප පැස්ටරීකරණ ක්‍රියාවලියක් ලෙස විද්‍යුත් ස්ඵන්දන ක්ෂේත්‍ර යොදා ගත හැකිය. විද්‍යුත් ස්ඵන්දන ක්ෂේත්‍ර ක්‍රමයේදී, ආහාර ද්‍රව්‍යය ඉලෙක්ට්‍රෝඩ දෙකක් මධ්‍යයේ තබා විද්‍යුත් ස්ඵන්දන යොදනු ලබයි. විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රය මගින් සෛල පටලයේ සිදුරු විශාල කර, සෛල විනාශ කර, ඒවායේ අන්තර්ගතයන් නිදහස් කරයි. ආහාර පිරිසැකසුම් ක්‍රියාවලිය සඳහා යොදා ගන්නා විද්‍යුත් ස්ඵන්දන ක්ෂේත්‍ර ක්‍රමය දැනට පර්යේෂණ අවධියේ පවතින දියුණු වෙමින් පවතින තාක්ෂණයකි. පලතුරු යුෂ පැස්ටරීකරණය සඳහා ද විද්‍යුත් ස්ඵන්දන ක්ෂේත්‍ර ක්‍රමය යොදා ගැනීමේ සීමිත කාර්මික භාවිත සංඛ්‍යාවක් ඇත.
වෙනස් කල වායු ගෝලය
වායු ගෝලය වෙනස් කිරීම යනු, ආහාරය අවට වායුගෝලය යෙදීමෙන් සිදු කරන ආහාර පරිරක්ෂණ ක්‍රමයකි. පරිරක්ෂණය කිරීමට අපහසු සලාද භෝග ඔක්සිජන් (O2) සාන්ද්‍රණය අඩු කර කාබන්ඩයොක්සයිඩ් (CO2) සාන්ද්‍රණය වැඩි කිරීම සඳහා වෙනස් කල වායු ගෝලයක් සමග මුද්‍රා තබන ලද බෑග තුල අසුරනු ලබයි. මේ පිළිබඳව සැලකිලිමත් වන විට එවැනි තත්ත්ව යටතේ සලාද භෝග ඒවායේ පෙනුම සහ මතුපිට ස්වභාවය පවත්වා ගත්තද, මෙම පරිරක්ෂණ ක්‍රමයේදී විශේෂයෙන් විටමින් වැනි පෝෂ්‍ය පදාර්ථ රඳවා තබාගත නොහැකි විය හැක. - - ධාන්‍ය වර්ග කාබන්ඩයොක්සියිඩ් උපයෝගී කරගෙන පරිරක්ෂණය කරනු ලබයි. මෙහිදී වියලි අයිස් කුට්ටියක් පත්ලේ තැන්පත් කර බඳුන ධාන්‍ය වලින් පුරවනු ලැබේ. පසුව අතිරික්ත වායුව ඉවත් කරයි. වියලි අයිස් ඌර්ධවපාතනයෙන් සෑදෙන කාබන්ඩයොක්සියිඩ්, ධාන්‍ය වලට හානි කරන කෘමීන්ගේ හා දිලීර වල වැඩීම සහ ඔක්සිකරණ ක්‍රියාවලි වලක්වනු ලබයි. මේ ආකාරයෙන් අසුරා තබන ලද ධාන්‍ය අවුරුදු පහක් දක්වා ආහාරයට ගත හැකි තත්ත්වයෙන් පවත්වා ගත හැකිය. - 98% ක හෝ ඊට ඉහල සාන්ද්‍රණයක පවතින නයිට්‍රජන් වායුව (N2), හයිපොක්සියාව (රෝගයක්) මගින් ධාන්‍ය වල සිටින කෘමීන් විනාශ කිරීමට ඵලදායි ලෙස යොදා ගැනේ. කෙසේ නමුත් මේ අනුව බලන කල කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වල පවතින වාසිදායක තත්ත්වය වන්නේ හයිපොක්සියා සහ හයිපකාබියා යන රෝගාබාධ දෙකම මගින් ජීවියා විනාශ කල හැකි වීමයි. මේ සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් 80% ක පමණ සාන්ද්‍රණයක් පමණි. වායු රෝධනය කර මුද්‍රා තබා පවත්වා ගත නොහැකි අවස්ථාවන් සඳහා කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ධූමකරණය වඩා යෝග්‍ය වේ.
පොළොවේ වැළලීම
බොහෝ අල සහිත එළවලු නරක් වීමට විශාල ප්‍රතිරෝධයක් දක්වන අතර සිසිල්, අඳුරු, තත්ත්වයන්හි ගබඩා කිරීම හැරුනුකොට වෙනත් පරිරක්ෂණ ක්‍රමයක් අවශ්‍ය නොවේ. උදාහරණයක් ලෙස ගබඩා කලම්ප (අල සහිත ආහාර සඳහා වන තාවකාලික ගබඩාවක්) වල මෙන් පොළොව තුල වැළලීම.
වියලි සහ ක්ෂාරීය පස තුල (සඳහන් කල පරිදි පාංශු අවශෝෂණය) හෝ කැටි ගැසුණු පස තුල ආහාර බොහෝ ප්‍රමාණයක් පරිරක්ෂණය කල හැක.
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ උතුරු ගොවිපල වල ගෝවා සාම්ප්‍රදායික ලෙස භූගත කරනු ලබයි. ඇතැම් ක්‍රම වලදී ඒවා රැලි සහිතව සකසන අතර අනෙකුත් ක්‍රම වලදී ගෝවා අච්චාරු ලෙස පිළියෙළ කරනු ලැබේ. 'කිම්චි' මේ හා සමාන සාම්ප්‍රදායික නිෂ්පාදනයකි.
ඇතැම් අවස්ථා වලදී මාංශ ආහාර ද පරිරක්ෂණ තත්ත්වයන් යටතේ භූගත කරනු ලබයි. උණුසුම් අඟුරු හෝ අළු සමග භූගත කළහොත් එම උෂ්ණත්වයට රෝග කාරකයන් විනාශ කල හැක. වියලි අළු මගින් ආහාරය වියලීමට හැකි අතර පොළොව මගින් ඔක්සිජන් රඳවා තබා ගැනීම සහ ආහාරය වැඩිදුර නරක් වීම වලක්වයි. ඉතා සිසිල් පසේ භූගත කළහොත් පොළොව ශීතකරණයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.
ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ පාලිත තත්ත්ව
බොහෝ චීස්, වයින්, බීර වැනි ඇතැම් ආහාර බොහෝ කල් තබා ගත හැක්කේ ඒවා නිෂ්පාදනයේදී ආහාර නරක් වීම වෙනුවෙන් සටන් කරන අඩු විෂ සහිත විශේෂිත ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් යොදා ගැනීම නිසා ය. මෙම ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ඔවුන් සඳහා ම සහ අනෙකුත් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් සඳහා පාරිසරික ධූලක නිපදවීමෙන් සහ අම්ල හෝ ක්ෂාර නිපදවීමෙන් රෝග කාරක රඳවා තබා ගනී. ආරම්භක ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්, ලුණු, බීර, පාලිත උෂ්ණත්ව (සාමාන්‍යයෙන් සිසිල්), පාලිත ඔක්සිජන් තත්ත්ව (සාමාන්‍යයෙන් අඩු තත්ත්ව) සහ අනෙකුත් ක්‍රම භාවිතා කරන්නේ මිනිස් පරිභෝජනයට සුදුසු වන ආහාර නිපදවීමට යෝග්‍ය ජීවීන් සඳහා විශේෂිත පාලිත තත්ත්ව නිර්මාණය කිරීමටයි.
අධි පීඩන ආහාර පරිරක්ෂණය
අධි පීඩන ආහාර පරිරක්ෂණය යනු, ආහාර පරිරක්ෂණය කිරීම සඳහා අහික පීඩනයක් යොදා ගැනීමයි. "බඳුනක් තුල වර්ග මීටරයකට රාත්තල් 70,000 ක හෝ ඊට වැඩි පීඩනයක් යෙදවෙන ලෙස ආහාරය පිළියෙල කිරීමේදී ඒවායෙහි නැවුම් පෙනුම, රසය සහ පෝෂ්‍ය පදාර්ථ රැකෙන අතර හානිකර ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ බලය හීන කිරීම සහ ආහාර නරක් වීම ප්‍රමාද වීම ද සිදු වේ." වසර 2001 වන විට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වානිජමය උපකරණ නිපදවන ලද අතර ඒ හේතුවෙන් වසර 2005 වන විට එම ක්‍රියාවලිය දෙහි යුෂ වල සිට ග්ලූකොමෝල්, ඩෙලිමීට්ස් වැනි නිෂ්පාදන රාශියක් සඳහා යොදා ගන්නා ලද අතර ඒවා විශාල වශයෙන් විකුණන ලදී.
සටහන්
thumb|right|පරිරක්ෂිත ආහාර
මුලාශ්‍ර
මෙම විකිය Food preservation නම් ඉංග්‍රීසි විකියේ සිංහල පරිවර්තනයකි.
ප්‍රවර්ගය:ආහාර විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය
වෝල්ටීයතා ද්විගුණකය
මෙම පරිපථයන්හි සරලම ආකාරය ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරා වෝල්ටීයතාවයක් ආදානය ලෙස ගෙන ද්විගුණ කරන ලද සරල ධාරා වෝල්ටීයතාවයක් ප්‍රතිදානය කරන සෘජුකාරක ආකාරයකි. වහරුගත කිරීමේ මූලාවයවයන් වන්නේ සරල දියෝඩ වන අතර ඒවා හුදෙක් ආදානයේ ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාව මගින් තත්වයන් මාරු කිරීමට එලවනු ලැබේ. සරල ධාරා - සරල ධාරා වෝල්ටීයතා ද්විගුණක මේ ආකාරයට වහරුගත කළ නොහැකි අතර වහරුගත කිරීම පාලනයට එලැවුම් පරිපථයක් අවශ්‍ය වේ. ඒවාට සරල වූ ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරා - සරල ධාරා අවස්ථාවේදී මෙන් වහරුව හරහා වූ වෝල්ටීයතාවය මත යැපෙනවාට වඩා ට්‍රාන්සිස්ටරයක් වැනි සෘජුවම පාලනය කළ හැකි වහරුගත කිරීමේ මූලාවයවයක්ද නිතර අවශ්‍ය වේ.
වෝල්ටීයතා ද්විගුණක වෝල්ටීයතා ගුණක පරිපථ ප්‍රභේදයකි. බොහෝ (නමුත් සියල්ලම නොවන) වෝල්ටීයතා ද්විගුණක පරිපථ ඉහළ ගණයේ ගුණකයන්හි තනි පියක් ලෙස දැකිය හැකිය: සර්වසම පියන් එකට කඳුරැළි කිරීමෙන් විශාලතර වෝල්ටීයතාවයන් මුදුන්පත් කර ගනියි.
විලාඩ් පරිපථය
150px|right|thumb|රූප සටහන 1. විලාඩ් පරිපථය විලාඩ් පරිපථය හුදෙක් ධාරිත්‍රකයකින් සහ දියෝඩයකින් සමන්විත වේ. එහි සරලතාවයෙහි විශාල ප්‍රයෝජනයක් ඇති අතරතුර, ප්‍රතිදානයෙහි ඉතා අසාර වූ රැළිති ලාක්‍ෂණිකයන් පවතී. ප්‍රධාන වශයෙන් පරිපථය දියෝඩ කලම්ප පරිපථයකි. ධාරිත්‍රකය ඍණ අර්ධ චක්‍රයන්හිදී උච්ච ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරා වෝල්ටීයතා අගය (Vpk) ට ආරෝපණය වේ. ප්‍රතිදානය ආදාන ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරා තරංග හැඩයේ අධිස්ථාපනය වන අතර ධාරිත්‍රකයේ අනවරත සරල ධාරාව වේ. පරිපථයේ අභිප්‍රාය වනුයේ තරංග හැඩයේ සරල ධාරා අගය තැන් මාරු කිරීමයි. දියෝඩය මගින් ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරා තරංග හැඩයේ ඍණාත්මක උච්චයන් 0 V (තත්වාකාරයෙන් දියෝඩයේ කුඩා ඉදිරි නැඹුරු වෝල්ටීයතාවය −VF) ට "කලම්ප ගසා" ඇත. එබැවින් ප්‍රතිදාන තරංග හැඩයේ ධනාත්මක උච්චයන් 2Vpk වේ. උච්චයේ සිට උච්චය දක්වා රැළිත්ත අති විශාල 2Vpk වන අතර පරිපථය කාර්ය සාධක ලෙස වඩාත් නවීන ආකාරයකට පත් කළහොත් මිස සුමටනය කළ නොහැකිය.
ග්‍රෙයිනේචර් පරිපථය
200px|left|thumb|රූප සටහන 2. ග්‍රෙයිනේචර් පරිපථය ග්‍රෙයිනේචර් වෝල්ටීයතා ද්විගුණකය අමතර සංරචක සඳහා සුළු වියදමක් වෙනුවෙන් විලාඩ් පරිපථයට වඩා සැළකිය යුතු සංවර්ධනයක් වේ. රැළිත්ත වඩාත් ඌනිතය, විවෘත-පරිපථ හාර තත්ව යටතේ නාම මාත්‍ර වශයෙන් ශූන්‍ය වේ. නමුත් ධාරාව ගලා යන විටදී හාරයේ ප්‍රතිරෝධය හා යොදාගෙන ඇති ධාරිත්‍රක අගයන් මත රඳා පවතී. පරිපථය, උච්ච අනාවරක හෝ වහන්තරා අනාවරක පියක් සාරය වශයෙන් ඇති විලාඩ් කෝෂ පියක් අනුව යමින් ක්‍රියා කරයි. ප්‍රතිදානයේ උච්ච වෝල්ටීයතාවය පවත්වා ගන්නා අතරතුර රැළිත්තේ ඉතා වැඩි කොටසක් ඉවත් කිරීමේ කාර්යය උච්ච අනාවරක කෝෂය සතුව පවතී.
thumb|right|240px|රූප සටහන 3. වෝල්ටීයතා සිව්ගුණකය – ප්‍රතිවිරුද්ධ ධ්‍රැවීයතාවයන්හි ග්‍රෙයිනේචර් කෝෂ දෙකකි මෙම පරිපථය හෙයින්රිච් ග්‍රෙයිනේචර් විසින් 1913 දී (ප්‍රසිද්ධ කරන ලද්දේ 1914 දී ) මුලින්ම නිපදවන ලද්දේ ඔහුගේ අලුතින් නිපදවන ලද අයනමානය සඳහා එම කාල වකවානුවේදී සුරිච් විදුලි බලාගාර විසින් සපයන ලද 110 V වූ ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාව ප්‍රමාණවත් නොවුණ බැවින් එයට අවශ්‍ය 200–300 V සැපයීම සඳහාය. ඔහු පසුව (1920 දී) මෙම සංකල්පය ගුණකයන්හි කඳුරැල්ලක් බවට විස්තීරණය කළේය. මෙම ග්‍රෙයිනේචර් කෝෂයන්හි කඳුරැල්ල බොහෝවිට සාවද්‍ය ලෙස විලාඩ් කඳුරැල්ල ලෙස සඳහන් කරනු ලැබේ. 1932 දී ස්වෝත්සාහයෙන් පරිපථය නැවත සොයාගත්, ජෝන් කොක්රෝෆ්ට් සහ අර්නස්ට් වෝල්ටන් දෙදෙනා විසින් අංශු ත්වරකය සොයා ගැනීමෙන් අනතුරුව එය කොක්රෝෆ්ට්-වෝල්ටන් ගුණකය ලෙසද හැඳින්වේ.
සේතු පරිපථය
thumb|left|200px|රූප සටහන 4. සේතු (ඩෙලෝන්) වෝල්ටීයතා ද්විගුණකය ඩෙලෝන් පරිපථය වෝල්ටීයතා ද්විගුණ කිරීම සඳහා සේතු ස්ථලකය භාවිතා කරයි. මෙම ආකාරයේ පරිපථ, එක් කලෙක කැතෝඩ කිරණ නල රූපවාහිනී යන්ත්‍ර තුළ අතිශය අතිශක්මතා වෝල්ටීයතා සැපයුමක් ලබා දීමට යොදා ගැනුණු නිසා සුලබව දක්නට ලැබුණි. 5 kV ට වඩා වැඩි වෝල්ටීයතාවයන් පරිණාමකයක් මගින් ජනනයේදී ගෘහ උපකරණ වශයෙන් සුරක්‍ෂිතභාවය පිළිබඳ ගැටළු පවතින අතර තත්වය කෙසේ වුවත් එය ඵලදායී නොවේ. කෙසේ වුවත්, කළු-සුදු රූපවාහිනී යන්ත්‍ර සඳහා 10 kV වන අතිශය අතිශක්මතාවක් අවශ්‍ය වන අතර වර්ණ රූපවාහිනී යන්ත්‍ර සඳහා ඊටත් වැඩියෙන් අවශ්‍ය වේ. වෝල්ටීයතා ද්විගුණක, ජවමූලික පරිණාමකයේ අතිශය අතිශක්මතා එතුමෙහි වෝල්ටීයතාවය දෙගුණ කිරීමට හෝ පසු පිනුම් දඟරයන්හි රේඛාවෙහි තරංග හැඩයට යොදා ගැනුණි.
පරිපථය, ග්‍රෙයිනේචර් පරිපථයේ උච්ච අනාවරක කෝෂය ක්‍රියා කළ අකාරයටම ක්‍රියා කරන අර්ධ තරංග උච්ච අනාවරකයන් දෙකකින් සමන්විත වේ. උච්ච අනාවරක කෝෂ දෙකෙන් එක එකක් ආදාන තරංග හැඩයේ ප්‍රතිවිරුද්ධ අර්ධ-චක්‍රයන් මත ක්‍රියා කරයි. ඒවායේ ප්‍රතිදානයන් ශ්‍රේණිගත බැවින්, ප්‍රතිදානය උච්ච ආදාන වෝල්ටීයතාවය මෙන් දෙගුණයක් වේ.
වහරුගත ධාරිත්‍රක පරිපථ
thumb|right|300px|රූප සටහන 5. ආරෝපිත ධාරිත්‍රක සමාන්තරගත සම්බන්ධයේ සිට ශ්‍රේණිගත සම්බන්ධයට වහරුගත කිරීමෙන් වහරුගත ධාරිත්‍රක වෝල්ටීයතා ද්විගුණක තනා ගනු ලැබේ වෝල්ටීයතා ද්විගුණකය පූර්වයෙහි ලොපන පරිපථයක් යෙදීමෙන් ඉහත විස්තර කරන ලද සරල දියෝඩ-ධාරිත්‍රක පරිපථ සරල ධාරා ප්‍රභවයක වෝල්ටීයතාවය දෙගුණ කිරීමට යොදාගත හැකිය. සත්‍ය වශයෙන්, මෙය වෝල්ටීයතා ද්විගුණකයට යෙදීමට පෙර සරල ධාරාව ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාවක් බවට පරිවර්තනය කරයි. වහරුගත කරන උපකරණ බාහිර හෝරා යන්ත්‍රයකින් එලවීම මගින්, ලොපනය සහ ගුණනය යන උභය කාර්‍යයන් එක්වරම සාක්ෂාත් කරගත හැකි අතර එමගින් වඩාත් කාර්යක්‍ෂම පරිපථ තැනිය හැකියි. එවැනි පරිපථ වහරුගත ධාරිත්‍රක පරිපථ ලෙස හැඳින්වේ. අඩු වෝල්ටීයතා විදුලි කෝෂයන්ගෙන් ජවය සපයන ලද සංගෘහිත පරිපථ සඳහා විදුලි කෝෂය මගින් ලබා දෙනවාට වඩා වැඩි වෝල්ටීයතා සැපයුමක් අවශ්‍ය කරන භාවිතයන්හිදී මෙම එළැඹුම විශේෂයෙන්ම ප්‍රයෝජනවත් වේ. නිතර, හෝරා සංඥාව සංගෘහිත පරිපථයෙන්ම පහසුවෙන් ලබා ගත හැකි අතර එය ජනනයට කුඩා හෝ අතිරේක විද්‍යුත් පරිපථ පද්ධතියක් අවශ්‍ය නොවේ.
සංකල්පනික ලෙස, සමහර විට සරලතම වහරුගත ධාරිත්‍රක වින්‍යාසය රූප සටහන 5 හි ක්‍රමානුරූප ලෙස පෙන්වා ඇත. මෙහි ධාරිත්‍රක දෙකක් සමාන්තරගත ලෙස සමගාමීව එකම වෝල්ටීයතවයට ආරෝපණය වේ. පසුව සැපයුම කපා හරින අතර ධාරිත්‍රක ශ්‍රේණිගත වන ලෙස වාහරුගත කරනු ලැබේ. ප්‍රතිදානය ලබා ගන්නේ ශ්‍රේණිගත ධාරිත්‍රක දෙක හරහා වන අතර ප්‍රතිඵලය ලෙස සැපයුම් වෝල්ටීයතාවය මෙන් දෙගුණයක් වූ ප්‍රතිදානයක් ලැබේ. එවැනි පරිපථයක විවිධ වහරුගත කිරීමේ උපකරණ යොදාගත හැකි නමුත් සංගෘහිත පරිපථ වලදී නිතර MOSFET උපකරණ යොදවනු ලැබේ. thumb|left|රූපසටහන 6. ආරෝපණ පොම්ප වෝල්ටීයතා ද්විගුණක ක්‍රමානුරූප සටහන තවත් මූලික සංකල්පයක් වන්නේ රූපසටහන 6 හි ක්‍රමානුරූප ලෙස පෙන්වා ඇති පරිපථයේ සංස්කරණයක් වන ආරෝපණ පොම්පයයි. පළමුව ආරෝපණ පොම්ප ධාරිත්‍රකය වන CP ආදාන වෝල්ටීයතාවයට ආරෝපණය වේ. ඉන්පසු එය ආදාන වෝල්ටීයතාවය සමග ශ්‍රේණිගත ලෙස ප්‍රතිදාන ධාරිත්‍රකය වන CO ආරෝපණයට වහරුගත කරනු ලබන අතර ප්‍රතිඵලය ලෙස අවසානයේදී CO ආදාන වෝල්ටීයතාවය මෙන් දෙගුණයක් දක්වා ආරෝපණය වේ. CO සම්පූර්ණයෙන් ආරෝපණය වීමට ආරෝපණ පොම්පය චක්‍ර කිහිප වාරයක් ගත හැකි නමුත් අනවරත තත්වයට පත්වීමෙන් අනතුරුව CP ට අවශ්‍ය වන්නේ CO ගෙන් හාරයට සපයන ආරෝපණ ප්‍රමාණයට සමාන වන ආරෝපණ කුඩා ප්‍රමාණයක් පොම්ප කිරීමටය. CO ආරෝපණ පොම්පයෙන් විසන්ධි කර ඇති අතරතුර එය ප්‍රතිඵලය ලෙස ප්‍රතිදාන වොල්ටීයතාවයේ රැළිත්තක් ඇති කරමින් හාරයට ස්වල්ප වශයෙන් විසර්ජනය වේ. මෙම රැළිත්ත ඉහළ හෝරා සංඛ්‍යාතයන් සඳහා කුඩා වන්නේ විසර්ජන කාලය කුඩා වන බැවින් වන අතර එය පෙරීමටද පහසු වේ. විකල්ප වශයෙන්, දෙන ලද රැළිති පිරිවිතරයක් සඳහා ධාරිත්‍රක කුඩාවට නිර්මාණය කළ හැකිය. සංගෘහිත පරිපථයන්හි උපරිම ප්‍රායෝගික හෝරා සංඛ්‍යාතය දර්ශීය වශයෙන් කිලෝ හර්ට්ස් සිය ගණනින් වේ.
ඩික්සන් ආරෝපණ පොම්පය
thumb|right|රූප සටහන 7. ඩික්සන් ආරෝපණ පොම්ප වෝල්ටීයතා ද්විගුණකය ඩික්සන් ආරෝපණ පොම්පය, හෝ ඩික්සන් ගුණකය, එක් එක් ධාරිත්‍රකයේ තහඩු පත්ල හෝරා ස්පන්ද ශ්‍රේණියකින් එලවන ලද දියෝඩ-ධාරිත්‍රක කඳුරැල්ලකින් සමන්විත වේ. පරිපථය කොක්රෝෆ්ට්-වෝල්ටන් ගුණකයේ සංශෝධනයක් වන නමුත් ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරා ආදානය වෙනුවට වහරුගත කිරීමේ සංඥාව සපයන හෝරා ශ්‍රේණීන්ගෙන් යුත් සරල ධාරා ආදානයක් ලබා ගනියි. ඩික්සන් ගුණකයට සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රතිවිරුද්ධ කලාවේ හෝරා ස්පන්දයන්ගෙන් එලවන ලද ප්‍රත්‍යාවර්තක කෝෂයන් අවශ්‍ය වේ. කෙසේ වුවත්, රූප සටහන 7 හි පෙන්වා ඇති වෝල්ටීයතා ද්විගුණකයක් හට ගුණනයේ එක් පියක් පමණක් සහ එක් හෝරා සංඥාවක් පමණක් අවශ්‍ය වේ.
විද්‍යුත් පරිපථ පද්ධතිය මගින් අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා අඩු සැපයුම් වෝල්ටීයතාවයක් (උදාහරණයක් වශයෙන් විදුලි කෝෂයක් මගින්) ඇති සංගෘහිත පරිපථයන්හිදී ඩික්සන් ගුණකය නිතර යෙදවේ. සියලු අර්ධ සන්නායක සංරචක මූලිකව එකම වර්ගයේ වීම සංගෘහිත පරිපථ නිර්මාණයේදී වඩාත් ලාභදායී වේ. බොහෝ සංගෘහිත පරිපථයන්හි පොදු වශයෙන් සම්මත තර්ක කොටස වන්නේ MOSFETය. මෙම හේතුව නිසා බොහෝ විට දියෝඩ මෙම වර්ගයේ ට්‍රාන්සිස්ටර මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරෙයි. නමුත් දියෝඩයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීමට කම්බි අදින ලද - "MOSFET කම්බි අදින ලද දියෝඩ" ලෙස හැඳින්වෙන පිළියෙල කිරීමකි. රූප සටහන 8 හි පෙන්වා ඇත්තේ කම්බි අදින ලද දියෝඩ n-නාලි වැඩි දියුණු කරන ලද වර්ගයේ MOSFET යොදා ගන්නා ඩික්සන් වෝල්ටීයතා ද්විගුණකයකි. thumb|left|රූප සටහන 8. කම්බි අදින ලද දියෝඩ MOSFET යොදා ගන්නා ඩික්සන් වෝල්ටීයතා ද්විගුණකය
ග්‍රන්ථ නාමාවලිය
ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
ජෛව විවිධත්වය
දකුණු ලක බලපිටියේ මාදු ගඟ ජාත්‍යන්තර වශයෙන් පිළිගත් රැම්සා තෙත් බිමකි. ලංකාවේ රැම්සා තෙත් බිම් තුනක් දක්නට ලැබෙන අතර වඩාත්ම සෞන්දර්යාත්මක තෙත් බිම මෙයයි. මෙය අභය භූමියක් ලෙස 2006 ජුනි මස ප්‍රකාශයට පත්කොට ඇත. හෙක්ටයාර 2300 ක් පුරා මෙය විහිදි ඇති අතර දූපත් 25 කින් සමන්විත මාදු ගඟ මහ සමුදුරක් මෙනි. එය ගැඹුරු ය. සොදුරු ය. පැහැදිලි මුත් රළු ය. තවද එය ශාන්ත මෙන්ම මනරම් ද වේ.
මාදු ‍තෙත් බිම.jpg ආවේනික සත්ත්ව සහ ශාක වර්ග මෙන්ම දුර්ලභ කඩොලාන වර්ග අතින් මාදු ගඟ පොහොනි වී ඇත. එය පරිසර ලෝලීන්ට වින්දනාත්මක ස්ථානයකි. පරිසර වේදීන්ට පර්යේෂණ භූමියකි. ඉතිහාසඥයින්ට ඓතිහාසික සාධක ඇති අත්පොතකි. අධ්‍යාපනය හදාරන්නන්ට නිදසුන් සහිත පුස්තකයකි. එවන් වූ සුවි‍ශේෂී වැදගත් කමක් ඇති මාදු ගං කොමළිය අභිෂේක ලබන්නේ එය රැම්සා තෙත් බිමක් වූ මොහොතේ ය. එහෙත් අතීතයේ සිටම ඈ නිහඬ සුන්දරත්වයකි.
මාදු ගඟ ආශ්‍රිතව දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂි භූගෝලීය පිහිටීමක් ලෙස ඒ අවට පිහිටියා වු දූපත් සමූහය පෙන්වා දිය හැක. කලකට ඉහත දී මාදු ගඟ ආශ්‍රිතව දූපත් 64 ක් පමණ පිහිටා තිබූ බව සඳහන් වන නමුත් 1997 රුහුණු විශ්ව විද්‍යාල‍යේ උද්භිද විද්‍යා අධ්‍යයන අංශය මගින් කල අධ්‍යයනයක දී සොයා ගැනුනේ දූපත් 17 ක් පමණක් ඉතිරිව ඇති බවයි. එහෙත් මාදු ගඟ ආශ්‍රිතව වෙසෙන ජනතාව ප්‍රකාශ කර තිබෙන්නේ තවමත් දූපත් 25 ක් පමණ නොනැසී පවතින බවයි. මෙහි බොහෝ දූපත් ගොඩබිම් ප්‍රදේශ වන අතර ඇතැම් දූපත් කළුගල් වලින් නිර්මාණය වී ඇත. මෙහි ඉතාම කුඩා ම දූව වන සතපහේ දූව ද කළුගල් වලින් නිර්මාණය වූවකි. මෙම දූපත් අතරින් දූපත් කිහිපයක් හැරුණ කොට ඉතිරි සියලුම දූපත් ජනාවාස වී ඇත. එයින් විශාලම දූපත වන්නේ මාදූවයි.
මාදු ගඟ ආශ්‍රිත ජෛව විවිධත්වය සංස්කරණය මාදු ගඟ ආශ්‍රිතව දක්නට ලැබෙන ජෛව විවිධත්වය නිසා ද මාදු ගඟ ඉතා සුවිශේෂි ගං කොමළියක් වේ. කඩොලාන ශාක පරිසරය ද ඊට අමතරව දක්නට ලැබෙන ශාක හා සත්ත්ව විවිධත්වය නිසා ද මෙය සුවිශේෂි පරිසර පද්ධතියක් ලෙස දැක්විය හැක. එසේම මාදු ගඟට ආවේනික වූ ශාක සහ සත්ත්ව විශේෂ ද මෙම ප්‍රදේශයෙන් සොයාගත හැකිය. මාදු ගඟ ආශ්‍රිත පරිසර පද්ධතිය පක්ෂීන්ගේ නිවහනක් වශයෙන් ක්‍රියා කරයි. ශ්‍රී ලංකාවේ දැකිය හැකි කඩොලාන ශාක විශේෂ 14 ක් ද මෙහි දැකිය හැකි අතර ඊට අමතරව මාදු ගඟට පමණක් ආවේනික වූ ශාක විශේෂයක් වන රත්මිල්ල ද මෙහි වේ. මෙම ශාක විශේෂය මාදු ගඟ ආශ්‍රිත දූපතක් වූ ඕවිලාන දූපත ආශ්‍රිතව දක්නට ලැබේ. කඩොලාන ශාක වලට අමතරව ශාක විශේෂ මෙම මාදු ගඟ ආශ්‍රිතව දැක ගත හැකිය. උණ බට, කිතුල්, මිල්ල, ඇඹරැල්ලා, ගිම් පොල්, පුවක්, කොස් ආදී ශාක එම ශාක විශේෂ අතර කිහිපයක් පමණි. ‍ඖෂධීය ශාක ද මාදු ගඟ පරිසර පද්ධතිය ආශ්‍රිතව දක්නට ලැබේ. ඒ අතර උදුපියලිය, නිදිකුම්බා, ගොටුකොළ, ගිරාපලා ආදිය විශේෂ වේ. එසේ ම ශ්‍රී ලංකාවට ආවේනික ශාක විශේෂ වන බෝවිටියා, කුරුදු, කැකුණ ආදිය ද මෙම මාදු ගඟ ආශ්‍රිතව ව්‍යාප්ත වී ඇත. ජපන් ජබර සහ සැල්වීනියා වර්ගයේ ශාක වැනි ආක්‍රමණකාරී ශාක නිසා මාදු ගඟ පරිසර පද්ධතිය අවධානමට ලක් වී ඇත. ශාක පමණක් නොවේ විවිධාකාර වූ සත්ත්ව විශේෂ ද මාදු ග‍‍‍‍‍‍‍ගේ සුන්දරත්වය තව තවත් ඔප් නංවන්නට සමත් වී ඇත. පක්ෂීන්, මත්සයින්, උරගයින්, සර්පයින්, උභය ජීවීන් ආදීන් මේ අතර විශේෂ වේ. එසේම මාදු ගඟ ආශ්‍රිතව සමනල සහ සලඹ විශේෂ ද දක්නට ලැබේ. එසේම ශ්‍රී ලංකාවට ආවේනික සත්ත්වයන් වන උණහපුලුවා, කොළවඳුරා, දඬුලේනා ආදි සත්ත්වයන් ද මාදු ගඟ ආශ්‍රිතව දැකගත හැකිය.
මාදු ගඟ ආශ්‍රිත ජන ජීවිතය සංස්කරණය මාදු ගඟ පිළිබඳව අවදානය යොමු කිරී‍මේ දී මාදු ගඟ ආශ්‍රිත ජන ජීවිතය පිළිබඳවත් අවධානය යොමුකිරීම ඉතා වැදගත් වේ. මාදු ගඟ අවට ප්‍රදේශ වාසීන් සිය ජීවනෝපාය සඳහා මාදු ගඟ අවට පරිසරය බෙහෝ විට උපයෝගී කර ගනී. ඒ අතර වැදගත් ස්ථානයක් මිරිදිය ධීවර කර්මාන්තයට හිමිවේ. මෙයට මූලිකව පදනම වී ඇත්තේ කළපුව ආශ්‍රිත මිරිදිය මත්ස්‍ය කර්මාන්තයයි. මෙම ධීවර කර්මාන්තයේ යෙදෙන පවුල් දහසක් පමණ මාදු ගඟ ආශ්‍රිතව අපට හදුනාගත හැක. ඉස්සන් ඇල්ලීම සදහා යොදාගනු ලබන රිටිපන්න ක්‍රමය ඉතාම ජනප්‍රිය ක්‍රමයක් වී ඇත. ඉස්සන් ඇල්ලීමට භාවිත කරන තවත් ක්‍රමයක් ලෙස ජාකොටු ක්‍රමය දැක්විය හැකිය. කුරුඳු වගාව මඟින් සිය ජීවනෝපාය සරිකර ගනු ලබන ජනතාව මෙම මාදු ගඟ ආශ්‍රිතව දක්නට ලැබේ. කුරුඳු වගාව මෙන්ම පොල් වගාව ද මෙම ප්‍රදේශය පුරා ජනප්‍රිය වූ තවත් ජී‍වනෝපායකි. මීට අමතරව මාදු ගඟ ආශ්‍රිතව පන් කර්මාන්තය, පොල් රා කර්මාන්තය, කොහු කර්මාන්තය, දැව සහ ලී බඩු සෑදීමේ කර්මාන්ත ද දක්නට ලැබේ. සුවිශේෂී වශයෙන් සංචාරක ව්‍යාපාරය මාදු ගඟ ආශ්‍රීතව අති ජනප්‍රිය වී ඇත. දේශීය විදේශීය සංචාරකයින් මාදු ගඟ නැරඹීම සඳහා පැමිණෙන අතර ඒ සඳහා ලී ඔරු, ෆයිබර් ඔරු, අඟුල්, මෝටර් බෝට්ටු ආදිය භාවිත කරයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ ජෛව විවිධත්වය
ශ්‍රී ලංකාව ඉතා හොඳ ජෛව විවිධත්වයකට හිමිකම් කියන රටකි.රට ප්‍රමාණයෙන් කුඩා වුව ද වෙනස් දේශගුණික තත්වයන් හා භූමි ලක්‍ෂණ නිසා පුළුල් පරිසර පද්ධති ව්‍යාප්තියක් දක්නට ලැ‍‍බෙන අතර ජෛව විවිධත්වය ඉහළ වේ.ශ්‍රී ලංකාවේ දක්නට ලැබෙන විවිධ ජෛව විද්‍යාත්මක පරිසර පද්ධති ප්‍රධාන වශයෙන් වර්ග 4කට බෙදා සාකච්ඡා කළ හැකි ය.එනම්,
1. වනාන්තර හා ඒ ආශ්‍රිත පරිසර පද්ධති.
2.රට තුළ ඇති තෙත් බිම් පරිසර පද්ධති.
ශ්‍රී ලංකාවේ වනාන්තර හා ඒ ආශ්‍රිත පරිසර පද්ධතිවල ජෛව විවිධත්වය
ලංකාවේ ජෛව විවිධත්වය උපරිම වශයෙන් දක්නට ලැබෙන එක් ස්ථානයක් ලෙස වනාන්තර හැඳින්විය හැකිය.තෙත් කලාපීය වැසි වනාන්තර විශ්මයජනක ලෙස ජෛව විවිධත්වයෙන් පොහොසත්ය. මේවායේ ආවේණික ශාක හා සත්ත්ව විශේෂ ඇත.එනම්, ආවේණික ශාක විශේෂ වලින් 90% ක් ද, ආවේණික සතුන්ගෙන් 75% ක් ද,මෙම වනාන්තරවල දැකිය හැකිය.ජෛව විද්‍යාත්මක වශයෙන් වැදගත්කමක් උසුලන හොර ශාක විශේෂය ලංකාවේ පහතරට තෙත් කලාපයේ හා කඳුකර වනාන්තරවල බහුලව දැකිය හැකි ආවේණික ශාක විශේෂයකි.එමෙන්ම ඒ ඒ ප්‍රදේශවලට පමණක් ආවේණික ශාක විශේෂ ද ඇත.ඉතා දුර්ලභ ශාක විශේෂයක් වන 'මෙන්ඩෝරා' නකල්ස් වනාන්තරයේ කුඩා පෙදෙසකට පමණක් සීමා වෙයි. ආවේණික කටුසු විශේෂයක් වන 'කුරු බෝදිලියා' හෙවත් ඳුකර කටුස්සා හමුවන්නේ මීටර් 1300ට වඩා උස් කඳුකර වනාන්තර වලිනි.මෙන්ම 'පෙති අග කටුස්සා' නැමති සතුන් හමුවන්නේ මීටර් 800ට වඩා උස නකල්ස් කඳුකරයෙන් පමණි.නමුත් වර්තමානය වන විට මිනිසාගේ අනිසි ක්‍රියාකලාපය නිසා වනාන්තර පද්ධති විනාශ වෙමින් පවතී.
ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත් බිම් ආශ්‍රිත පරිසර පද්ධති හා ජෛව විවිධත්වය
ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත් බිම් ආශ්‍රිත පරිසර පද්ධති කිහිපයක් ඇත. එනම්, පිටාර තැනිතලා, ගොහොරු බිම්, ඇළ දොළ හා ගංගා, ජලාශ හා පොකුණු වශයෙනි.ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත් බිම් වලින් බොහොමයක් දේශීය මෙන්ම විදේශීය වටිනාකමකින් යුක්ත බව හඳුනාගෙන ඇති අතර ජාත්‍යන්තර වශයෙන් පිළිගනු ලැබූ එක් තෙත් බිමක් ලෙස බූන්දල රැම්සා පරිශ්‍රය හැඳින්විය හැක. මේ තෙත් බිම් ආශ්‍රිතව විශාල ජෛව විවිධත්වයක් දැකිය හැකිය.එනම්,ජලජ ශාක ( ඕලු, කෙකටියා, දිය හබරල) ආවේණික මත්ස්‍ය විශේෂ(පුල්ලි අගිරවා) සංචාරක පක්‍ෂි විශේෂ හා ආවේණික උරග වර්ග දැකිය හැකිය.ඉන් බොහොමයක් ජාතික හා ජාත්‍යන්තර තර්ජනයට ලක්වී ඇති විශේෂ වේ.
වෙරලබඩ හා සාගරික පද්ධතිවල ජෛව විවිධත්වය
ශ්‍රී ලංකාවේ වෙරළබඩ හා සාගරික පද්ධති කිහිපයක් හඳුනාගත හැකිය. එනම්, කඩොලාන, ලවණ වගුරු,වැලි කඳු හා වෙරළ, මුහුදු පැළ හා තෘණ භූමි, කලපු හා මෝයවල්, කොරල්පර ආදී වශයෙනි. කොරල්පර ජෛව විවිධත්වයෙන් පොහොසත් වන අතර ඒවා ශාක හා සත්ත්ව ජීවීන් සඳහා වාසභූමි ලෙස වැදගත් වේ. හොඳින් වැඩුණු කොරල්පර ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතිමුත් ඉන් බොහොමයක් වැලිගලින් හා ගලින් සෑදුණු ය.මන්නාරම බොක්කේ හා කල්පිටිය අර්ධද්වීපයේ බටහිර ගැඹුරු මුහුදේ හොඳින් වැඩුණු කොරල්පර තිබේ.දේශීය කොරල් ගණ 68 ක විශේෂ 183ක් ඇති බව වාර්තා වී ඇත. සුලභව දක්නට ලැබෙන කොරල් ගණ නම්, Acropora, E chinopora,Goniastrea වේ.පර අතරෙහි මොලස්කාවන්, මුහුදු මල් හා මුහුදු කැකිරියන් වැනි අපෘෂ්ඨ වංශික සත්ත්ව‍යින් හා කොස්සා,ඇටිස්සා ගිරා මත්ස්‍යයා වැනි කොරල් මත්ස්‍ය විශේෂ 350 කට කොරල්පර ආරක්‍ෂාව සපයයි.ගැඹුරු මුහුදේ ද කැන්ද මෝරා, සුදුවළිග මෝරා වැනි විලෝපීය මත්ස්‍යයන් ද කකුළු විශේෂ 201 ක් පමණ ද ජීවත් වේ. කලපු ආශ්‍රිත කඩොලාන විශේෂ ද දැකිය හැකිය.
කෘෂිකාර්මික පරිසර පද්ධති
කෘෂිකාර්මික පරිසර පද්ධතිවල ජෛව වවිවිධත්වයක් දැකිය හැකිය. කෘෂිකාර්මික බෝග වගාව මේ ආශ්‍රිතව බහුලව දැකිය හැකිය. එළවළු, පළතුරු, අල වර්ග මෙන්ම කෝපි, කොකෝවා, කරදමුංගු, කරාබුනැටි වැනි බෝග ද සත්ත්ව නිෂ්පාදන ද මේ ආශ්‍රිතව දැකිය හැකිය. මෙම කෘෂිකාර්මික පරිසර පද්ධතිය ආශ්‍රිතව විවිධත්වයෙන් යුතු කෘමි විශේෂ ද දක්නට ලැබේ. එමෙන්ම වෙනත් සතුන් විශේෂ රැසක් එයින් හඳුනා ගත හැකිය.
චිත්‍රය
thumb|16 වන ශතවර්ෂයේදී ඇනිබලේ කරක්සි, අඳින ලද පිරිමි නග්න චිත්‍රයක්
චිත්‍රය යනු ද්විමාන මාධ්‍යයෙන් එළි දැක්වෙන දෘශ්‍ය කලාවක් වන අතර එයට විවිධ මාධ්‍ය භාවිතකර - නිර්මාණය කළ හැක. බහුලව යොදාගන්නේ මිනිරන් පැන්සල්, පෑන් හා තීන්ත, තීන්ත පෙඟ වූ පින්සල්, පාට පැන්සල් , පාට හුණු කූරු, අඟුරු, හුණු කූරු,පැස්ටල්, පන්හිඳ හෝ රිදී කුඩු විධික්‍රමය වැනි විවිධ මාධ්‍යයි. චිත්‍රකරණයේ නියුතු ශිල්පියෙකු සැලසුම්කරුවෙකුට සමාන කළ හැකිය. චිත්‍ර ඇඳීමට යොදා ගන්නා මාධ්‍ය බොහෝ ප්‍රමාණයක් තිබුණද චිත්‍ර ඇඳීම‍ට යොදාගන්නා පෘෂ්ඨ ඇත්තේ ස්වල්පයකි. බොහෝ විට කඩදාසි බහුලව යොදා ගත්තද කාර්ඩ්බෝර්ඩ්, ප්ලාස්ටික්, ලෙදර්, කැන්වස් හෝ පුවරු යොදා ගනිමින්ද චිත්‍ර අඳී. මේ වන විට ක්‍රරුටු චිත්‍රවලටද විශාල ජනප්‍රිය තාවක් ලැබී ඇති අතර එයට හේතු වී ඇත්තේ පර්මනන්ට් මාකර් [ Permanent Markers] බහුල වීමයි.
අතීතය
පූර්වාදීත යුගයේදී චීනය, ග‍්‍රීසිය, රෝමය, පර්සියාව, මායා ආදී වූ සංස්කෘතීන්හි විශාල සංඛ්‍යාවක සෙරමික් කලාව විශාල වශයෙන් පැතිර තිබුණියුරෝපීය මධ්‍යධරණී ගී‍්‍රක පළාතක් වන සැන්ටෝරිනි වෙතින් සොයාගනු ලැබු සෙරමික් නිර්මාණයන් කි‍්‍ර. පූ. 3 වන සහශ‍්‍රකය තරම් පැරණිය. කැණිම් කරනු ලැබූ සමහර නිවාසයන්ගෙන් අතිවිශාල සෙරමික් ජෝගු හමුවී ඇත. පුරාතන යුරේසියානු සහ ග‍්‍රීක සෙරමික් නිර්මාණ අලංකාර සිතුවම් වලින් සරසා තිබිණ.
x	කුඩා වීනස් ප‍්‍රතිමාවන් වූ කලි වසර 30,000 ත් 15,000 ත් අතර කාලයක, එනම් ඉහල පැලියෝලිතික යුගයේදී මුල්වරට නිර්මාණය වූ විශ්වීය කලාත්මක ආදර්ශයන්ට ලබාදී ඇති නමය.
x	යුරෝපයේ ඉහල පැලියෝලිතික යුගයේදී පුරාවිද්‍යා විෂය පථය තුල මානව රූපය මතුවූ පසු ලෝකයේ පැරණීතම කලාත්මක නිර්මාණයන් වන්නේ මේවාය.
චීන සෙරමික් බඳුන්, සොංග් රාජවංශය. මෙම චීන මැටි බඳුන් ආසියාවේ සහ යුරෝපයේ විවිධ වරායන් වෙත අපනයනය කරනු ලැබිණ. මේවායේ වෙනස් නොවන සුන්දරත්වය මෙන්ම මේවායේ අඩංගු කරන ආහාර පානයන්ට විෂ එක්කළහොත් මෙම බඳුන්වල වර්ණ වෙන්ව යන් බවට වූ විශ්වාසය හේතුවෙන්ද මෙම සෙරමික් භාණ්ඩ ඔටෝමන් සුල්තාන්වරුන් වැනි විවිධ රජවරුන් හා රාජවංශයන්ගේ පි‍්‍රයතම භාන්ඩ විය.
ආසියානු ලෝකයේ සොයාගෙන ඇති පැරණිතම සෙරමික් නිර්මාණ චෙක් ජනරජයෙන් සොයාගනු ලැබූ වීනස් පිළිම වන අතර ඒවා මීට වසර 29,000 25,000 අතර කාළයකට පෙර යුගයට අයත් ලෙස සලකනු ලැබේ. ආසියාවේ පැරණිතම සෙරමික් භාණ්ඩ ජපාන්‍ය ආශි‍්‍රතව ජීවත්වූ ජනයා විසින් මීට ක‍්‍රි. පූ. 10500 දී පමණ නිර්මාණය කල මැටි බඳුන් බව සැලකේ. චීන පෝසිලේන් නිර්මාණය වන්නේ ආසියාවේ හන් යුගය (කි‍්‍ර. ව. 100 -200) රාජධානි ති‍්‍රත්වයේ යුගය (කි‍්‍ර. ව. 220-280) රාජවංශ හයේ යුගය (කි‍්‍ර. ව. 220-589) සහ ටැංග් රාජවංශික යුගය (කි‍්‍ර. ව. 618-906) යන කාළයන් තුලය.
ලාබාල යුවතිය
ලාබාල යුවතිය යනුවෙන් හැඳන්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ රජුන්ගේ නිම්නයේ KV35 සොහොන්ගැබෙහි තිබී වික්ටර් ලොරෙට් නැමැති පුරාවිද්‍යාඥයා විසින් 1898දී සෙයාගනු ලැබූ මමියකට දෙන ලද නාමයකි. මෙම මමියේ DNA පරීක්ෂාවකින් පෙනීගොස් ඇත්තේ ඇය ටූටන්ඛාමූන් පාරාවෝවරයාගේ මෑණියන් බවත්, IIIවන අමෙන්හොටෙප් පාරාවෝ සහ ටියේ රැජිනගේ දියණියක බවත් ය. මෙම මමියට KV35YL ("YL" යන්න "ලාබාල යුවතිය හෙවත් Younger Lady" සඳහා) සහ 61072 යන නාමය ලබා දී වර්තමානයේ කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත. මුල්කාලීන අදහස වූයේ මෙම මමිය නෙෆර්ටිටි රැජිනගේ දේහය බවයි. නමුත් එය අසත්‍ය යැයි සැලකේ. DNA පරීක්ෂණයකින් ද ඒ බව තහවුරු වී ඇති අතර, ඇගේ අනන්‍යතාව පිළිබඳනොයකුත් ගැටලු පවතී.
චිත්‍රය
අතීතය
ඇමරිකානු මායාවරු සෙරමික් කලාවට පසුකාලීනව ප‍්‍රවේශවූ පිරිසක් වූ නමුත් සම්භාව්‍ය මායා ශිෂ්ඨාචාර යුගයේදී එනම් කි‍්‍ර. ව. 2 වන සහ 10 වන සියවස් අතර කාළයේදී එය ඉතාම උසස් තලකට පත්ව පැවතින. බ‍්‍රසීලයේ දකුණුදිග ප‍්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති එක් කැනීම් බිමකින් මහා පරිමාණයෙන් නිපදවනු ලැබූ මැටි බඳුන් හමුවී ඇත. හොන්ඩූරාස් සහ ග්වාතමාලා යන රටවල ඇති මායා ශිෂ්ඨාචාර කැනීම් බිමි වලින්ද මෙවැනිම නිර්මාණයන් හමුවී ඇත. වර්තමානයේ මායාවරුන්ගෙන් පැවත එන්නෝ මෙම නිර්මාණයන්ගේ පිටපත් නිපදවීම සිදු කරති.
ලාබාල යුවතිය
සොයාගැනීම සහ හඳුනා ගැනීම
මෙම මමිය KV35 සොහොන්ගැබේ තවත් මමී දෙකකට යාබදව තිබී හමු විය. සෙසු මමී දෙක නම්: වෙබෙන්සෙනුගේ යැයි සිතිය හැකි 10වන විය අවට මියගිය පිරිමි දරුවකුගේ මමියක් සහ වැඩිමහල් කාන්තාවකගේ මමියකි. ටූටන්ඛාමූන්ගේ පෙළපත පිළිබඳ සිදුකළ මෑතකාලීන DNA අධ්‍යයනවලින් පෙනීගොස් ඇත්තේ එම වැඩිමහල් කාන්තාවගේ මමිය ටියේ රැජිනගේ බවයි. මෙම මමී තුන හමුවූයේ සොහොන්ගැබෙහි පැති කුටියක නිර්වස්ත්‍රව පෙළට තබා තිබියදී ය. පුරාතන සොහොන් බිඳින්න් අතින් මෙම මමී තුනට අතිශයින් හානි සිදු වී තිබිණි.
චිත්‍රය
මුද්‍රණකරනයේ වර්ණ
මුද්‍රණකරුවෝ විවිධ ආකාරයෙන් සිය මුද්‍රණයන්ට වර්ණ එක්කරති. බොහෝවිට නිරේඛනය, ස්කී‍්‍රන් මුද්‍රණය, ලී අච්චු මුද්‍රණය යනාදියේදී වෙනස් වෙනස් ඵලක, අච්චු හෝ ස්කී‍්‍රන් යොදාගනිමින් වර්ණ යොදනු ලැබේ. බහු ඵලක වර්ණ ශිල්පක‍්‍රමයන්හිදී එක් එක් වර්ණය සඳහා වෙන වෙනම ඵලක, ස්කී‍්‍රන් හෝ අච්චු යොදාගනු ලැබේ. එක් එක් වර්ණය වෙන වෙනම කිහිප වරකදී යෙදීම මෙහිදී සිදුවේ. සාමාන්‍යයෙන් ඵලක 3 ක් හෝ 4 ක් යොදාගනු ලබන නමුත් සමර අවස්ථාවලදී මුද්‍රණකරුවා ඵලක 7 ක් පමණද යොදාගනු ලැබිය හැක. සෑම වර්ණ යෙදීමකදීම අලූතින් යොදන ලද වර්ණය ඊට පෙර යොදන ලද වර්ණයන් කෙරෙහි බලපායි. ඒ අනුව වර්ණ වෙන් වෙන්ව පවත්වාගැනීම කෙරෙහි අවධානයෙන් කටයුතු කළ යුතුය. ලා වර්ණ මුලින් යොදනු ලබන අතර අනුපිලිවෙලින් අඳුරු වර්ණ අවසානයට යොදනු ලබයි.
ලාබාල යුවතිය
සොයාගැනීම සහ හඳුනා ගැනීම
ලාබාල යුවතිය මමියේ අනන්‍යතාව පිළිබඳ ඇත්තේ දැඩි මතභේදාත්මක ස්වරූපයකි. මමිය සොයා ගැනීමෙන් පසු, වික්ටර් ලොරෙට් මෙම තරුණ පිරිමියකුට අයත් යැයි විශ්වාස කළේ එහි හිස මුඩු ස්වභාවයක් ගැනීම නිසායි. ලොරෙට්ගේ මුල් මතය වසර ගණනාවක් පුරා විශ්වාස කෙරුණ ද, පසුකලෙක ආචාර්ය ග්‍රැෆ්ටන් එලියට් ස්මිත් විසින් සිදුකළ සමීප අධ්‍යයනයකින් පෙනී ගියේ මමිය කාන්තාවකට අයත් වූවක් බවයි.
මෑතක දී, අලිංග වර්ණදේහ සහ මයිටොකොන්ඩ්‍රීය DNA පරීක්ෂාවකින් පෙනීගියේ මෙම මමිය කාන්තාවකගේ බවත්, ඇය ටූටන්ඛාමූන්ගේ මෑණියන් බවත් ය. එසේම එම ප්‍රතිඵල මගින් අනාවරණය වූයේ ඇය ඇගේ සැමියා වූ KV55 සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ මමිය හිමි පුරුෂයාගේ පූර්ණ සොයුරියක බවයි. ඒ අනුව ඔවුන් දෙදෙනාම IIIවන අමෙන්හොටෙප් සහ ටියේ රැජිනගේ දරුවන් වේ. KV55 සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ මමියේ (සහෝදරි විවාහයක් සිදු වූ) අනන්‍යතාවය ද මතභේදයට තුඩු දී ඇත. සාහි හවාස් ඇතුළු ඇතැම් ඊජිප්තුවේදීන් විශ්වාස කරන්නේ එය අක්නාටන්ගේ බවයි. නමුත් මානව විද්‍යාඥ ජොයිස් ෆයිලර් ඇතුළු සමහරුන් පවසන්නේ එම මමිය ස්මෙන්ඛ්කරේගේ බවයි. මෙම පවුල් සම්බන්ධතාවය අනුව ලාබාල යුවතිය (එනම් ටූටන්ඛාමූන්ගේ මව) යනු නෙෆර්ටිටි හෝ අක්නාටන්ගේ දෙවන බිසව වූ කියාගේ මමිය යැයි සිතිය නොහැකි බව පෙනේ. එයට හේතුව කිසිදු පුරාවස්තුවක එම බිසෝවරුන් දෙදෙනාගෙන් එක් අයකුවත් "රජුගේ සොයුරිය" හෝ "රජුගේ දියණිය" ලෙස හඳුන්වා ‍නොතිබීමයි. ලාබාල යුවතිය සිටාමුන්, අයිසිස්, හෝ හෙනුට්ටනෙබ් ‍යන අයගෙන් අයකු විය නොහැකි බව පෙනේ. ඔවුන් සිය පියා වූ IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ මහා රාජකීය භාර්යාවෝ වූහ. අක්නාටන් ඔවුන්ගෙන් අයකු හා විවාහ වූයේ නම්, ඇයට නෙෆර්ටිටි වෙනුවට ඊජිප්තුවේ අගබිසව ධුරය හිමි විය යුතු යුතු ය. වාර්තාවේ දැක්වෙන්නේ මෙම මමිය IIIවන අමෙන්හොටෙප් සමග විවාහ වූයේ යැයි නොපැවසෙන අමෙන්හොටෙප්ගේ දියණියන් වූ නෙබෙටාහ් හෝ බෙකෙටාටන් විය හැකි බවයි. නමුත් අමෙ‍න්හොටෙප් රජුට දාව ටියේ රැජිනට දියණියන් අටදෙනකු වූ බව සඳහන් වේ. (සටහන: රූපය 2 eAppendix)
චිත්‍රය
මුද්‍රණකරනයේ වර්ණ
මෙම ශිල්පක‍්‍රමය ආරම්භවන්නේ හිස් හෝ සරළතම නිරේඛනයක් සහිත තහඩු හෝ ලී අච්චුවකිනි. එක් එක් වර්ණය මුද්‍රණය කිරීමේදී මුද්‍රණකරුවා තහඩුව හෝ ලී අච්චුවේ කොටසක් ඉවත් කර නව වර්ණය යොදනු ලබයි. අච්චුවේ ඉවත්කෙරෙන සෑම කොටසක් පාසා දැනටමත් මුද්‍රණය වී ඇති වර්ණ නරඹන්නාට දැකගැනීමට සලසයි. ඒකදර්ශී මුද්‍රණය වැනි සමහර මුද්‍රණ ක‍්‍රමයන්හිදී මුද්‍රණකරුවා සිත්තරකු මෙන් තමන්ට අවශ්‍ය වර්ණ පින්තාරු කර අනතුරුව මුද්‍රණය කිරීම සිදුකරයි.
ව්‍යාකලන වර්ණ ක‍්‍රමවේදය ඕෆ්සෙට් හා ඩිජිටල් මුද්‍රණයන්හිදී භාවිතා කරනු ලබයි.