cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ජෝසප් ප්‍රිස්ට්ලි
රසායනික පුනරුදය
බයිබලය පාගාගෙන ඉංග්‍රීසි නිදහස නිරූපිත ලේඛන පුළුස්සන ආකාරයට ප්‍රිස්ට්ලි මෙම ප්‍රිස්ට්ලි විරෝධී කාටූනයේ දැක්වේ. ඔහුගේ සාක්කුවල "Essays on Matter and Spirit" ", "Gunpowder", සහ "Revolution Toasts" යන ග්‍රන්ථ අඩංගු වේ.
නව රසායනඥයින්ගෙන් ෆ්ලොජිස්ටන්වාදය ආරක්ෂා කිරීමේ නියැලී සිටි නමුත් බර්මින්හැම් හිදී ප්‍රිස්ට්ලි පල කළ බොහෝ ප්‍රකාශන ආගමික මතවාද සම්බන්ධ ඒවා විය. 1782 දී ඔහු සිය Institutes, An History of the Corruptions of Christianity ග්‍රන්ථයේ සිව්වැනි වෙළුම ප්‍රකාශයට පත් කළේය. මේ මගින් ඔහු මුල් ක්‍රිස්තියානු ඉගැන්වීම් විනාශයට හා විකෘතියට පත්වී යැයි ඔහු විශ්වාස කළ ආකාරය ප්‍රකාශයට පත් කළේය. විනාශකාරී තර්ක අඩංගු සවිස්තරාත්මක, එහෙත් දිගු වෙහෙසකාරී සහ නැවත නැවතත් එකම ‍දේ ලියා ඇති තද්භවික අසංවිධානාත්මක කෘතියක් ලෙසට මෙය සකොෆීල්ඩ් විසින් හඳුන්වා තිබේ. සත්ප්‍රසාදයේ නිවැරදි ආකාරයේ සිට ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ දේවත්වය දක්වා විශාල පරාසයක ගැටළු මෙම ග්‍රන්ථයේ දී සාකච්ඡාවට බඳුන් කර ඇත. මෙම කෘතියට ඈඳුනු An History of Early Opinions concerning Jesus Christ, compiled from Original Writers, proving that the Christian Church was at first Unitarian (ක්‍රිස්තියානි පල්ලියේ මුල් මතවාද අද්වෛතවාදී වූ බව ඔප්පු කිරීම සඳහා මුල් ලේඛකයන්ගේ ලියවිලිවලින් ජේසුස් වහන්සේ ගැන උපුටාගත් මතයන්) යන ග්‍රන්ථය 1786 දී ප්‍රිස්ට්ලි විසින් පල කරන ලදී. මෙම ග්‍රන්ථයෙහි නාමය පවා ප්‍රත්‍යෝපකාරී විය. පසු කාලීනව තෝමස් ජෙෆර්සන් තමා මත මෙම ග්‍රන්ථ යුගලෙන් ඇති වූ දැඩි බලපෑම ගැන පහත ප්‍රකාශය කළේය. “ මම කිතු දහමේ විනාශය ගැනත් ජේසුස් වහන්සේ ගැන මුල් කාලීන මත පිළිබඳ කෘතීන් යුගල නැවත නැවතත් කියවා ඇත්තෙමි. මම මගේ ආගමික විශ්වාසයන්ගේ පදනම ලෙස ඒවා සලකමි” ප්‍රිස්ට්ලිගේ මෙම දෙවැනි ග්‍රන්ථයේ සඳහන් කරුණුවලට අද දක්වාත් කිසිවෙකු ප්‍රතිචාර දක්වා නොමැති නමුත් ජෙෆර්සන් ඇතුළු හේතුවාදී සාම්ප්‍රදායික නොවන ආගමිකයින් කිහිප දෙනෙක් ඔහුගේ ග්‍රන්ථය අනුමත කරමින් ප්‍රකාශයක් පලකර ඇත. කෙසේ නමුත් ප්‍රිස්ට්ලිගේ මෙම ග්‍රන්ථය ඔස්සේ ඔහු පූජනීය ත්‍රිත්වය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමත් ග්‍රන්ථය පුරා ඇති අන්තවාදී ආගමික මතවාදයන් නිසා දැඩි වි‍වේචනයට ලක්විය.
1785 වසරේ දී කිතු දහමේ මුල් මතවාද දූෂණය වීම පිළිබඳ ග්‍රන්ථය ගැන විවිධ ලේඛකයන් සමග පත්‍රිකා ඔස්සේ මත ගැටුමකට එළඹ සිටි අවධියේ ප්‍රිස්ට්ලි විසින් The Importance and Extent of Free Enquiry ‘නිදහස් ලෙස ප්‍රශ්න කිරීමේ ප්‍රමාණය හා වැදගත්කම’ නම් ග්‍රන්ථය පළ කළේය. ඒ ඔස්සේ පල්ලියේ ප්‍රතිසංස්කරණය සත්‍ය වශයෙන් සිදු නොවූ බව හෙතෙම මත පල කළේය. තවද මුළු එංගලන්තයම ප්‍රකෝප කරවමින් පාඨකයන්ගෙන් මේ සඳහා ක්‍රියාමාර්ගයක් ගන්නා ලෙස ඔහු ඉල්ලා සිටියේය. පහත දැක්වෙන්නේ ඔහුගේ ග්‍රන්ථයකින් උපුටාගත් ඡේදයක පරිවර්තනයකි.
“වර්තමානයේ අප අද්වෛතවාදය නිරූපණය කරන පල්ලි රැසක් නොදකිමු. එහෙත් අප කනස්සළු විය යුතු නොවේ. මිත්‍යා දෘෂ්ටියේ හා වැරදි මතවාදයන්ගේ පැරණි මන්දිරයන් යටින් බිඳින් බිඳ වෙඩි බෙහෙත් අතුරාලන්නා සේ අද අපේ මතවාද පැතිරෙමින් තිබේ. යම් දිනෙක ‍අපේ මතවාද නම් වූ වෙඩ් බෙහෙත් එක් පුලිඟුවකින් දැල්වී ක්ෂණික පිපිරීමක් සිදු කරනු ඇත. එවිට සියවස් ගණනක් තුළ ගොඩනැඟූ මිත්‍යාවේ මන්දිරය එහි පාදම ද සමග සම්පූර්ණයෙන් විනාශ වනු ඇත. යලි කිසි දිනෙක එය ගොඩනැගිය ‍නොහැකි වනු ඇත.
මෙවැනි ප්‍රකෝපකාරී භාෂා විලාසයක් යොදාගෙන ප්‍රිස්ට්ලි සිය මතයන් පල කිරීම ඔහුගේ මිතුරන්ගේ නොසතුටට හේතු විය. නමුත් ප්‍රිස්ට්ලි ඔවුන්ගේ මත නොසැලකූ අතර එබැවින් ග්‍රන්ථය පලවූ පසු ප්‍රිස්ට්ලිට "Gunpowder Joe" (වෙඩි‍ බෙහෙත් ජෝ) යන නම පට බැඳුණි. මෙම විප්ලවයකට අර අදින සේ‍ පෙනෙන ග්‍රන්ථයේ පල වීම ප්‍රංශ විප්ලවය අතරතුර සිදු වූ අතර ඒත් සමගම වෙනත් ලේඛකයන් ඔහුගේ මතයට එල්ල කළ ප්‍රහාර තවත් දැඩි විය. ප්‍රිස්ට්ලි සහ ඔහුගේ පල්ලියට එරෙහිව නීතිමය ක්‍රියා මාර්ග ගන්නා බවට ද තර්ජන එල්ල විය.
“සාංගාමික නීතිය” සහ “පරීක්ෂණය” පිටු දැකීම 1787, 1789, සහ 1790 වර්ෂවල දී සාම්ප්‍රදායික නොවන ආගමික මතධාරීහු නැවත උත්සාහ කළේය. මුලදී ඔවුන් සාර්ථක මත බවත් පෙන්නුම් කළ ද විප්ලවයක් කෙරෙහි පාර්ලිමේන්තුව තුළ බියක් ඇතිවීමත් සමඟ සම අයිතිවාසිකම් සඳහා කළ ඉල්ලීම්වලට දැක්වූ සැලකිල්ල ඉතා අඩු විය. මෙකල ප්‍රචලිත සහ වඩාත් ප්‍රතිඵලදායී වූ මාධ්‍ය ප්‍රවාහය වූයේ දේශපාලනික කාටූන වේ. මේවා මඟින් නිතරම ප්‍රිස්ට්ලි ඇතුළු සාම්ප්‍රදායික නොවන ආගමික මතධාරීන් ප්‍රහාරයට භාජනය විය. පාර්ලිමේන්තුව තුළ දී එඩ්මන්ඩ් බර්ක් සහ විලියම් පිට් ප්‍රිස්ට්ලි ඇතුළු ප්‍රජාවේ ඉල්ලීම්වලට එරෙහි කතා කළේය. ප්‍රිස්ට්ලි සහ ඔහුගේ මිතුරන් මේ දෙදෙනාගේ සහයෝගය අපේක්ෂා කළ අතර මෙම පිටු පෑම නිසා කෝපයට පත් විය. මොවුන් දෙදෙනා සිය ඉල්ලීම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමට පෙළඹවීම සඳහා ප්‍රිස්ට්ලි Letters to William Pitt (විලියම් පිට් හට ලියූ ලිපි) සහ Letters to Burke (බර්ක්හට ලියූ ලිපි) නමින් ලිපි පෙළක් පල කළ නමුදු එය ජනතාව තවත් ප්‍රකෝප කිරීමට හේතු විය.
ප්‍රංශ විප්ලවය පිළිබඳ සැකය වැඩෙත්ම එයට සහාය දැක්වූ ප්‍රිස්ට්ලි වැනි සාම්ප්‍රදායික නොවන මතධාරීන් පිළිබඳ සැකයන් වර්ධනය විය. නව මතධාරීන්ට එරෙහිව පිට්ගේ රජය විසින් ගෙන ගිය ව්‍යාපාරය ප්‍රිස්ට්ලිගේ “වෙඩි බෙහෙත්” සම්බන්ධ ඡේදය ඇසුරින් ප්‍රිස්ට්ලි සහ අනෙක් සාමප්‍රදායික නොවන ආගමික මතධාරීන් රජය පෙරළා දැමීමට උත්සාහ කරන බව පෙන්වීය. තවද Reflections on the Revolution in France (1790) (ප්‍රංශ විප්ලවය ගැන මතයක්) නම් සුප්‍රසිද්ධ ග්‍රන්ථය ඔස්සේ බර්ක් විසින් ප්‍රංශ විප්ලවයට ස්වභාව දර්ශනවාදීන් විශේෂයෙන් ප්‍රිස්ට්ලි ඈඳීය බ්‍රිතාන්‍ය තුළ විද්‍යාවට සහයෝගය දැක්වූවත් මිනිසුන්ට දක්වන සැලකිල්ල වායු පොම්පයක් තුළ සිටින මීයන්ට දක්වන සැලකිල්ලට සම බව හේ ලිවීය. තවද ප්‍රිස්ට්ලිගේ සහ ප්‍රංශ රසායනඥයින්ගේ සොයාගැනීම් අවඥාවට පත් කරමින් බෲක් ජනරජවාදී සංකල්ප ප්‍රමාණවත් නොවූ වාතයට සහ ආදි රසායනයට සම්බන්ධකර දැක්වීය. පසු කාලීනව ඇන්ටොයින් ලැවෝෂියර් බ්‍රිතාන්‍යට එරෙහි ප්‍රංශ යුද්ධය සඳහා වෙඩි බෙහෙත් තැනීමේ ක්‍රමයක් දියුණු කළ කාලයේ "Gunpowder Joe" (වෙඩි බෙහෙත් ජෝ) විද්‍යාව හා ලැවෝෂියර් සම්බන්ධ කරමින් ‍බෲක් බොහෝ ප්‍රකාශ පළ ක‍ළේය. මෙහි විරුද්ධාභාසික බව වූයේ සාම්ප්‍රදායික නොවන ආගමික පූජක ප්‍රිස්ට්ලි ආගම පෞද්ගලික ජීවිතය හා බැඳී ඇති බැවත් සිවිල් ජන සමාජය සඳහා පදනම සැපයීම ආගම මඟින් නොකළ හැකි බවත් පවසද්දී ආගමික ‍නොවන දේශපාලඥයෙකු බර්ක් සිවිල් සාමජයේ පදනම ආගමික විය යුතු බව පවසමින් විද්‍යාවට එරෙහිව වාද කිරීමයි.
thumb|1791 දී බර්මින්ග්හැම්හි ඇති වූ කලහකාරී තත්වය 1791 ව‍සරේ ජූලි මාසයේ සාම්ප්‍රදායික නොවූ ආගමික මතධාරීන් සහ ඇමරිකානු සහ ප්‍රංශ විප්ලවයන්ට සහයෝගය දැක්වූවන්ට එරෙහිව ගොඩනැගෙමින් තිබූ විරෝධය සහ ද්වේශය උච්චත්වයට පත් විය. ප්‍රිස්ට්ලි සහ තවත් සම්ප්‍රදායික නොවන ආගමික මතධාරීන් කිහිප දෙනෙකු එක්ව බැස්ටීලයට පහර දී අල්ලා ගැනීමේ සංවත්සරයට සමගාමීව අනුස්මරණ රාත්‍රී භෝජන සංග්‍රයක් සංවිධානය කරන ලද අතර ප්‍රංශ විප්ලවය ප්‍රතික්ෂේප කළ එය බ්‍රිතාන්‍යයට ද පැතිරේ යැයි බිය වූ ජනතාව හමුවේ මෙය ප්‍රකෝපකාරී ක්‍රියාවක් විය. සාහසික ක්‍රියාකාරිත්වයක් ඇති විය හැකි නිසා භෝජන සංග්‍රහයට සහභාගී නොවීමට ප්‍රිස්ට්ලිගේ මිතුරන් ඔහුව පොළඹවන ලදී. මිතුරන්ගේ සැකය ඔප්පු කරමින් භෝජන සංග්‍රහය පැවැත්වෙන අතරතුර හෝටලය අසලට රැස් වූ කලහකාරීන් භෝජන සංග්‍රහය අවසන සහභාගී වූවන් පිටව යද්දී ඔවුනට පහර දෙන ලදී. මින් නොනැවතුණු කලහකාරීන් “නිව් මීටින්ග්” සහ “ඕල්ඩ් මීටින්ග්” පල්ලිවලට ගිනි තබා විනාශ කළේය. ප්‍රිස්ට්ලි සහ ඔහුගේ බිරිඳ නිවෙස අතහැර පලාගිය අතර ප්‍රිස්ට්ලිගේ පුතු විලියම් ඇතුළු පිරිසක් නිවස ආරක්ෂා කිරීමට රැඳී සිටියේය. නමුත් කලහකාරීන් ඔවුන් පලවාහැර ප්‍රිස්ට්ලිගේ නිවසට ද ගිනි තබන ලදී. මේ හේතුවෙන් ප්‍රිස්ට්ලිට සිය වටිනා පරීක්ෂණාගාරය, නිවස සහ එතුළ වූ සියළු දෑ අහිමි විය. දින තුනක් පුරා පැවති කලහකාරී තත්වය යටතේ අනෙක් සාම්ප්‍රදායික නොවන ආගමික මතධාරීන්ගේ නිවාස ද පුළුස්සා දමන ලදී. ආරක්ෂාකාරීව ලන්ඩනයට පැමිණීමට අවස්ථාවක් ලැබෙන තෙක් ප්‍රිස්ට්ලි සිය මිතුරන් සමග දින කිහිපයක් සැඟවී සිටියේය. කලහකාරී පිරිස්වල ක්‍රියාකාරකම් ප්‍රවේසම්කාරී ලෙස සැලසුම් කළ ඒවා වූ අතර කලහකාරීන්ට නායකත්වය දුන් පිරිසෙන් ද කිහිප දෙනෙකුට එරෙහිව පමණක් නඩු අසන ලදී. එහෙත් ඒවායේ තීරණ ද උපහාසාත්මක විය. මේ හේතුවෙන් බර්මින්හැම්හි ප්‍රාදේශීය මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ගේ අනුදැනුම ඇතිව පහරදීම් සිදු වූ බවට එකල විශ්වාසය විය. වර්තමාන ඉතිහාසඥයින් ද මෙම මතය දරති. “ප්‍රිස්ට්ලි විසින් හඳුන්වාදුන් ක්‍රම‍ වේදයන්ගෙන් ‍ඔහුටම පහර එල්ල වීමත්, ජනතාව ඔහුගේ සත්‍ය ස්වභාවය දැකීමත් මට මහත් සතුටට හේතුවකි” යනුවෙන් කැලඹීම් මර්ධනයට හමුදාව යැවීමට සිදු වූ විට තුන් වැනි ජෝර්ජ් රජු පැවසීය.
සැමුවෙල් ටේලර් විසින් "Religious Musings" (1796) පත්‍රයට ලියූ ජේදයක් මෙහි දැක්වේ.......
මෙහි දළ අදහස පහත පරිදිය.
නැවත බර්මින්හැම්හි වාසයට යාම නොකළ හැකි වූ බැවින් හැක්කේ ප්‍රදේශයට යාබද ක්ලිප්ටන් ප්‍රදේශයේ වාසය කිරීමට ප්‍රිස්ට්ලි තීරණය කළ අතර හැක්නේහි වූ “New College” සාම්ප්‍රදායික නොවන ආගමික විද්‍යාපීඨයේ ස්වභාවික දර්ශනවාදය සහ ඉතිහාසය පිළිබඳ දේශන මාලාවක් පවත්වන ලදී. ප්‍රිසට්ලි යුවලට නැවත ජීවිතය ගොඩනගා ගැනීම සඳහා මිතුරන් උදව් උපකාර කළ අතර, ඔවුන් මුදල් පොත්පත් සහ පරීක්ෂණාගාර උපකරණ පවා පරිත්‍යාග කළහ. සිය බර්මින්ග්හැම්හි නිවස විනාශ වීම නිසා වන්දි ලබා ගැනීමට ප්‍රිස්ට්ලි උත්සාහ කළ නමුදු ඔහුට එහි මුළු වටිනාකමට සරිලන මුදලක් ලබාගත නොහැකි විය. 1791 වසරේ දී ප්‍රිස්ට්ලි බ්‍රිතාන්‍ය රජයේ මූලධර්ම උල්ලංඝනය කරමින් කලහකාරී ක්‍රියාවන්ට ඉඩ දුන් බවට බර්මින්හැම්හි ජනතාව චෝදනා කරමින් An Appeal to the Public on the Subject of the Riots in Birmingham (1791) නම් ග්‍රන්ථය පල කළේය.
Gravel Pit Meeting (ග්‍රැවල් පිට් මීටින්ග්) පල්ලියේ දේශකයෙකු ලෙස පත්වීමක් ලැබුණු නමුත් බ්‍රිතාන්‍ය හැරදා ප්‍රංශයේ හෝ නව එක්සත් ජනපදයේ වාසයට යන ලෙස ප්‍රිස්ට්ලිගේ මිතුරන් ප්‍රිස්ට්ලි යුවලට බල කරන ලදී. ප්‍රිස්ට්ලි ග්‍රැවල් පිට්හි පවත්වන ලද දේශනා ප්‍රිස්ට්ලි තුළ වූ සහස්‍රකවාදයී අදහස සහ ‍ලෝකාන්තය ඉක්මණින්ම ළඟාවන බවට තිබූ විශ්වාසය පිළිඹිබු කරන ඒවා වූ අතර විශේෂයෙන්ම උපාසයන්ගෙන් අනතුරුව පැවැත්වූ දේශනා යුගලයේ මෙම මතයන් පැහැදිලිව අන්තර්ගත විය. බයිබලයේ අනාවැකි මෑත කාලීන ඉතිහාස‍ය හා සැසඳීමෙන් අනතුරුව ප්‍රංශ විප්ලවය ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ දෙවැනිවර පැමිණීමේ පෙර නිමිත්තක් ලෙස ප්‍රිස්ට්ලි තීරණය කළේය. ප්‍රිස්ට්ලිගේ සහස්‍රකවාදය පිළිබඳ වූ විශ්වාස ඔහුගේ බොහෝ ප්‍රකාශන තුළ යම් තරමකට හෝ විද්‍යාමාන වූ අතර ප්‍රංශ විප්ලවයෙන් පසුව එම මතවාදවල ප්‍රබලත්වය තවදුරටත් වැඩි විය. වරක් ඔහු තමාට වඩා වයසින් අඩු වූ මිතුරෙකුට ලිපියක් ලියමින් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ දෙවන පැමිණීම වසර විස්සක පමණ කාලයක් තුළ සිදුවනු ඇති බවත්, තමාට එය දැකීමට නොහැකි මුත් සිය මිතුරා එය දකිනු ඇති බවත් පැවසීය.
ප්‍රිස්ට්ලිගේ ජීවන තත්වය දිනෙන් දිනම වඩාත් අයහපත් තත්වයට පත් විය. ප්‍රිස්ට්ලිගේ හා තෝමස් පේන්ගේ අනුරූපවලට ගිනි තබන ලද අතර දේශපාලනික කාටූන් ශිල්පීන් දිගින් දිගටම ප්‍රිස්ට්ලි අවඥාවට ලක් කළහ. ප්‍රිස්ට්ලිට බ්‍රිතාන්‍යයේ විවිධ ප්‍රදේශවලින් ලැබුණු ලිපි මගින් ඔහුට “ගයි ෆෝක්ස්”ට සහ යක්ෂයාට උපමා කරන ලදී. ප්‍රිස්ට්ලි පවුල හා ව්‍යාපාර කටයුතු කිරීමට ව්‍යාපාරිකයන් මැලි වූ අතර ප්‍රිස්ට්ලිගේ රාජකීය සංගමයේ මිතුරන් ක්‍රමයෙන් ඔහුගෙන් දුරස් වීමට විය. රජයට එරෙහිව අදහස් පල කළ අයට එරෙහි දඬුවම් ක්‍රමයෙන් දැඩිවෙමින් පැවති හෙයින් 1972 වසරේ දී එකිනෙකට වෙනස් දෙපාර්තමෙන්තු 3ක් තමා ප්‍රංශයේ ජාතික සම්මේලනයට තෝරාගැනීම ද නොසලකමින් ප්‍රිස්ට්ලි සිය පවුල සමග එක්සත් ජනපදයට සංක්‍රමණය විය. ප්‍රිස්ට්ලි රට හැරදා ගොස් සති පහක් ගතවීමත් සමගම රජය මගින් කැරලි ඇති කරවන ආකාරයේ අපහාසාත්මකව හැසිරීමේ චෝදනාව යටතේ නව මතධාරීන් අත් අඩංගුවට ගැනීම ඇරඹූ අතර ඔවුන්ට එරෙහිව 1974 සිදු කළ තිබූ විභාගය ජාතිද්‍රෝහී විභාගය ලෙස ප්‍රසිද්ධව ඇත.
පෙන්සිල්වේනියාව (1974 – 1804)
thumb|රෙම්බ්‍රන්ට් පීල් විසින් අඳින ලද ප්‍රිස්ට්ලිගේ අලේඛ්‍ය චිත්‍රයක් ඇමරිකානුවන්ට ප්‍රිස්ට්ලි විද්‍යාඥයෙකුට වඩා නිදහස, ජනපදයන් සහ සාම්ප්‍රදායික නොවන ආගමික මතවාදීන් වෙනුවෙන් නැඟී සිටි පුද්ගලයෙකු විය.
1794 දී ප්‍රිස්ට්ලි නිව්යෝක් නගරයට පැමිණි විට ප්‍රිස්ට්ලිගේ අනුමැතිය ලබා ගැනීමට ඉටාගත් විවිධ දේශපාලනික කල්ලි විසින් ඔහුට ප්‍රසිද්ධ පිළිගැනීමක් ලබා දෙන ලදී. නමුත් සිය නව දේශයේ දී හෝ දේශපාලනික විසංවාදයන්ට මැදිවීම වළක්වා ගැනීමට ඉටාගත් ප්‍රිස්ට්ලි මෙම පිළිගැනීම් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. ප්‍රිස්ට්ලි සිය නව නිවස පිහිටි පෙන්සිල්වේනියාවේ නොර්දම්බර්ලන්ඩ් ප්‍ර‍දේශයට ගමන් කරන අතරතුර ෆිලඩෙල්ෆියා ප්‍රදේශයේ මදක් නතර වූ අතර එහිදී ඔහු පවත්වන ලද දේශන මාලාවේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ෆිලඩෙල්ෆියාහි පළමු අද්වෛතවාදී පල්ලිය නිර්මාණය විය. පෙන්සිල්වේනියා සරසවියේ රසායන විද්‍යාව ඉගැන්වීමට ලද අවස්ථාව ප්‍රිස්ට්ලි ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර අනතුරුව ප්‍රිස්ට්ලි යුවල දර්ශනීය පිටිසර ප්‍රදේශයක නව නිවසක් තැනීම ආරම්භ කරන ලදී.
දේශපාලනික මතවාද හා සම්බන්ධ නොවී සිටීමට ප්‍රිස්ට්ලි දැරූ උත්සාහය ව්‍යර්ථ විය. 1795 වසරේදී විලියම් කොබෙට් විසින් සිය “Observations on the Emigration of Dr. Joseph Priestley” (දොස්තර ප්‍රිස්ට්ලිගේ සංක්‍රමණය පිළිබඳ නිරීක්ෂණ) ග්‍රන්ථය ඔස්සේ ප්‍රිස්ට්ලිගේ විද්‍යාත්මක ප්‍රතිරූපයට හානි කිරීමට උත්සාහ කළ අතර බ්‍රිතාන්‍යයට ද්‍රෝහියෙකු වී යැයි ඔහුට චෝදනා කරන ලදී. මේ අතරතුර ප්‍රිස්ට්ලිගේ ප්‍රතිරූපයට තවදුරටත් හානි කරමින් විප්ලවීය ප්‍රංශයේ විසූ නව්‍යය දේශපාලනික මතවාද ඇතුළත් ග්‍රන්ථ හා පත්‍රිකා මුද්‍රණය කළ ජෝන් ‍හර්ෆෝඩ් ස්ටෝන් නම් මුද්‍රණකරුවා සහ හෙලන් මාරියා විලියම්ස් නම් නව මතධාරී නවකතා කතුවරියට ප්‍රිස්ට්ලි විසින් ලියන ලද ලිපි පෙළක් කොබෙට් අතට පත් වූ අතර ඒවා කොබෙට් විසින් ඔහුගේ පුවත්පතෙහි පළ කරන ලදී. ඔහුගේ නිගමනය වූයේ ප්‍රිස්ට්ලි සහ ඔහුගේ මිතුරන් බ්‍රිතාන්‍ය තුළ ද විප්ලවයකට අර අදිමින් සිටි බවයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ප්‍රිස්ට්ලිට මුද්‍රිත ප්‍රකාශන ඔස්සේ තම ක්‍රියාවලීන් සාධාරණීකරණය කිරීමට සිදුවීය.
ප්‍රිස්ට්ලිගේ ඇමරිකානු ජීවිතය බාධකවලින් පිරුණු එකක් විය. 1795 වර්ෂයේ දී ප්‍රිස්ට්ලිගේ හෙන්රි නම් පුතු මියගිය අතර ඊට හේතුව මැලේරියාව බව විශ්වාස කෙරේ. පුතුගේ මරණින් පසු ප්‍රිස්ට්ලිගේ බිරිඳ අසනීප වූ අතර නැවත සුවය නොලබාම 1796 දී මෙලොව හැර ගියාය. බිරිඳගේ මරණින් අනතුරුව සිය මිතුරෙකුට ලිපියක් ලියමින් ප්‍රිස්ට්ලි‍ මෙසේ කීය. “‍මගේ බිරිඳ මා අසල වාඩි වී සිටිය ද කියවමින් හා ලියමින් හා බොහෝ විට ඇයට ද ඇසෙන සේ හඬ නඟා කියවමින් නිවසටම වී කල්ගත කළ මට නිරන්තරයෙන්ම ඇගේ අඩුව දැනේ. මා මානසිකව රෝගී වූ සේය. පෙරමෙන් කය හෝ මනස වෙහෙසා ක්‍රියා කිරීමට මට නොහැක. 1800 වසරේ දී පෙන්සිල්වේනියාවේ ප්‍රාදේශිය පුවත්පතක් ප්‍රංශ මතවාදවලින් මත් වූ විලියම් ප්‍රිස්ට්ලි සිය මුළු පරපුරම එම තත්වයට ඇද දැමීමට වෙහෙසෙන බවට චෝදනා කළේය. ප්‍රිස්ට්ලි හා ඔහුගේ පුතු මෙම චෝදනා තරයේ ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී.
thumb
සිය ගම්බද පෙන්සිල්වේනියානු නිවස කේන්ද්‍ර කරගත් බ්‍රිතාන්‍ය මිතුරන් හා අනුගාමිකයන්ගෙන් සෑදුණු රාම රාජ්‍යයීය ජනපදයක් ගොඩනැගීමට ප්‍රිස්ට්ලි බලාපොරොත්තු වූ නමුදු ඔහුගේ මිතුරන් හා අනුගාමිකයින්ට පෙන්සිල්වේනියාවට සංක්‍රමණය සඳහා අවශ්‍ය වත්කම නොවීය.
ප්‍රිස්ට්ලි සුපුරුදු පරිද්දෙන්ම සිය අධ්‍යාපනික ව්‍යාපෘති ඉදිරියට ගෙන ගිය අතර නොර්දම්බර්ලන්ඩ් විද්‍යායතනය ගොඩනැගීමට උපකාර කළේය. පසු කාලීනව ආරම්භක දුර්වල අවධියේ වූ මෙම ආයතනයට ප්‍රිස්ට්ලි විසින් සිය පුස්තකාලය මුළුමනින්ම පරිතාග්‍ය කරන ලදී. පසු කලෙක තෝමස් ජෙෆර්සන් වර්ජිනියා විශ්ව විද්‍යාලය ආරම්භ කිරීමේ දී විශ්ව විද්‍යාලයක් සඳහා සුදුසු ව්‍යුහය පිළිබඳ ඔහු හා ප්‍රිස්ට්ලි අතර හුවමාරු වූ ලිපි මගින් කරුණු උපු‍ටාගන්නා ලදී. ප්‍රිස්ට්ලි අතර හුවමාරු වූ ලිපි මගින් කරුණු උපුටාගන්නා ලදී. ප්‍රිස්ට්ලි හා ජෙෆර්සන් සමීප මිතුරන් බවට පත් වූ අතර පසු කලෙක සිය “General History of the Christian Church” (ක්‍රිස්තියානි පල්ලියේ ඉතිහාසය) නම් ග්‍රන්ථය එකල ජනාධිපති ධූරයට පත්ව සිටී, ජෙෆර්සන්ට පුදමින් “ජීවිතයේ පළමුවරට සත්‍ය වශයෙන්ම මට හිතවත් රජයක් ය‍ටතේ දිවි ගෙවන මට දැන් ප්‍රථම වරට බලයේ හස්ථයට බිය වීමට ‍හේතුවවක් නැත්තේය” යනුවෙන් ලිවීය.
සිය විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ ඇමරිකානු දර්ශන විද්‍යා සංගමයේ සහාය ඇතිව දිගටම කරගෙන යාමට ප්‍රිස්ට්ලි උත්සාහ කළ ද යුරෝපයෙන් විද්‍යාත්මක සොයාගැනීම් ගැන ලද තොරතුරු අල්ප වීමෙන් ඔහුට බාධා එල්ල විය. මේ හේතුවෙන් ප්‍රිස්ට්ලි තවදුරටත් නව සොයා ගැනීම්වලින් පෙරමුණ ගැනීමට අසමත් විය. මෙකල ප්‍රිස්ට්ලිගේ ප්‍රකාශන බොහොමයක් ෆ්ලොජිස්ටන් වාදය තහවුරු කිරීමට උත්සාහ කළ ඒවා විය. නමුත් සිතිවිලි පහල වීම සහ සිහින පිළිබඳව ද වැදගත් ප්‍රකාශන කිහිපයක් පළ කිරීමට ප්‍රිස්ට්ලි සමත් විය. ප්‍රිස්ට්ලිගේ ක්‍රියාකාරිත්වය පෙරට වඩා අඩු වූ එකක් නමුදු රසායන විද්‍යාව පිළිබඳ ඇමරිකානුවන්ගේ සිතිවිලි උත්තේජනය කිරීමට ප්‍රිස්ට්ලිට හැකි විය.
1801 වන විට ලිවීමට හෝ පරික්ෂණ කිරීමට නොහැකි තරම් ප්‍රිස්ට්ලි රෝගාතුර වී සිටි අතර 1804, පෙබරවාරි 6 වැනි දින ඔහු මරණයට පත් විය.
ප්‍රිස්ට්ලිගේ සොහොන් කොතෙහි පහත සටහන වේ.
Return unto thy rest, O my soul, for the Lord hath dealt bountifully with thee. I will lay me down in peace and sleep till I awake in the morning of the resurrection.
මෙහි දළ අදහස මෙසේය.
දෙවියන් නුඹට ත්‍යාගවන්තව සලකා ඇත. එබැවින් මා ආත්මය - දැන් ලැබගන්න විවේක සුවය. මලවුන්ට යළි ප්‍රාණය දෙන උදෑසන නැගී සිටින තෙක් මා දැන් සාමදානයේ සැතපෙමි.
ප්‍රිස්ට්ලිගේ කීර්ති නාමය
thumb|ප්‍රිස්ට්ලි රසායන විද්‍යාවට දැක් වූ දායකත්වය අනුස්මරණය කරනු වස් ඇමරිකානු රසායනවේ දී සංගමය (American Chemical Society) උසස්ම පදක්කම ප්‍රිස්ට්ලි පදක්කම ලෙස 1922 දී නම් කරන ලදී. 1804 මරණයට පත් වන විට ප්‍රිස්ට්ලි ලොව සියළු ප්‍රධාන විද්‍යාත්මක සංගම්වල සාමාජිකත්වයෙන් පිදුම් ලබා තිබූ අතර විවිධ ද්‍රව්‍යයන් හා සංයෝග සොයාගෙන තිබුණි. 19 වැනි සියවසේ විසූ ප්‍රංශ ජාතික ස්වභාව විද්‍යාඥ ජෝර්ජ් කුවියර් සිය ප්‍රිස්ට්ලි පිළිබඳ ප්‍රශංසාවේ දී ප්‍රිස්ට්ලි සිදු කළ සොයා ගැනීම් වර්ණනා කරන අතරම ෆ්ලොජිස්ටන්වාදය අතහැර දැමීමට වූ ප්‍රිස්ට්ලිගේ නොකැමැත්ත ගැන ශෝකය පල කරයි. ඔහු ප්‍රිස්ට්ලි හඳුන්වා දෙනු ලබන්නේ කිසිදා සිය දියණිය පිළි නොගත් නූතන රසායන විද්‍යාවේ පියා ව‍ශයෙනි. ස්වාභාවික දර්ශනය ආගමික කටයුතු, අධ්‍යාපනය සහ දේශපාලනය ආදී විවිධ ක්ෂේත්‍ර අලලා ග්‍රන්ථ හා ප්‍රකාශන 150කට වැඩි ප්‍රමාණයක් පළ කිරීමට ප්‍රිස්ට්ලි සමත් විය. 1790 ආසන්න කාලයේ දී ප්‍රිස්ට්ලි බ්‍රිතාන්‍ය දේශපාලනය පිළිබඳ නවමු අදහස් දරන්නට මග පෙන්වන්නෙක් සහ දිරි ගන්වන්නෙක් සේ ක්‍රියා කළ අතර අවශ්‍යතාවාදී චින්තනයට මග පාදමින් අද්වෛතවාදී ආගමික ප්‍රවාහය ඇරඹීමට ආධාර විය. ඩේවිඩ් ගැට්ලිගේ Observations on Man ග්‍රන්ථයේ ප්‍රිස්ට්ලිගේ සංස්කරණය කියවූ දාර්ශනිකයින්, කවියන් සහ විද්‍යාඥයින් ආදී විවිධ ක්ෂේත්‍රවලට අයත් බොහෝ දෙනා ඉගෙනීමේ දී සිදු වන්නේ විවිධ කුඩා සරල අදහස් මනස තුල කැටි කිරීමෙන්ය යන මතය පිළිගැනීමට හේතු විය. මේ අතරට එරමස් ඩාවින්, කෝල්රිජ්, විලියම් වර්ඩ්ස්ටර්න්, ජෝන් ස්ටුවර්ට් මිල්, ඇලෙක්සැන්ඩර් බේන් සහ හර්බට් ස්පෙන්සර් ආදීහු අයත් වෙති. ඉම්මානුවල් කෙන්ට් 1781 පල කළ Critique of Pure Reason නම් ග්‍රන්ථය ඔස්සේ ආගම කෙරෙහි වූ ගරුත්වය සහ ඊට විරුද්ධභාසික ඉගැන්වීම් සම්මිශ්‍රණය කිරීමේ ප්‍රිස්ට්ලි සතු හැකියාව අගයා තිබේ. සත්‍ය වශයෙන්ම ප්‍රිස්ට්ලිගේ අභිප්‍රාය වූයේ විද්‍යාත්මක ක්‍රමයේ මූලික නීති රීතිවලට යටත්ව අවබෝධාත්මක අදහස් හේතුවාදී නමුත් ශාසනික නොවන ක්‍රිස්තියානි ආගමක් නිර්මාණය කිරීමයි.
ප්‍රිස්ට්ලි සිදුකළ බලපෑම හා සසඳන කළ ඔහු සම්බන්ධව කර ඇති ක්‍රමවත් අධ්‍යයනයන් බව හැඟේ. 20 වැනි ශත වර්ෂයේ මුල් භාගයේ දී ප්‍රිස්ට්ලි හඳුන්වන ලද්දේ දේශපාලනික හා ආගමික ප්‍රතිසංස්කාරකයෙකු සේ ද ක්‍රියා කළ පරීක්ෂාකාරී එහෙත් සිය අදහස්වල තදින් එල්බ සිටි විද්‍යාඥයකු ලෙසිනි. විද්‍යාව හා සම්බන්ධ ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කරන ඉතිහාසඥ සයිමන් ෂේෆර් සිය ඉතිහාසය පරික්සන රචනාවෙහි දී ප්‍රිස්ට්ලිගේ චරිත නිරූපණයන් යුගලක් හඳුන්වා ‍දේ. ඉන් පළමු වැන්න අහම්බෙන් සොය‍ාගැනීම් සිදු කළ උද්‍යෝගිමත් අහිංසක චරිතයයි.
දැවැන්ත අහිංසක උද්‍යෝගිමත් සහ පුදුම සහගත ලෙස තම සොයා ගැනීම්වලම ප්‍රතිඵල නියමාකාරයෙන් තේරුම් නොගත් චරිතයයි. ප්‍රිස්ට්ලිගේ කාර්ය භාරය අධ්‍යයනය ඔහුගේ කාර්ය භාරයේ විවිධත්වය නිසාම ඉතා අපහසු කරුණක් වී තිබේ. මේ හේතුවෙන් අධ්‍යයනයේ පහසුව පිණිස ප්‍රිස්ට්ලිගේ අධ්‍යාත්ම විද්‍යාව සහ ආගමික මතවාද ඇතුළත් ග්‍රන්ථ සහ ප්‍රකාශන ඔහුගේ විද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම්වලින් වෙන්කර සලකනු ලැබේ. එහෙත් මෑත කාලීනව ජෝන් මැක්ඊවෝයි සහ රොබර්ට් ස්කොෆීල්ඩ් වැනි උගතුන් මෙම බෙදීමට අභියෝග කරන ප්‍රකාශන පල කර ඇත. මුල් කාලීනව ප්‍රිස්ට්ලි පිළිබඳ අධ්‍යයනය කළ අයගේ මතය වූයේ ප්‍රිස්ට්ලිගේ ආධ්‍යාත්ම විද්‍යාත්මක සහ ආගමික කටයුතු ඔහුගේ විද්‍යාත්මක කටයුතුවලට බාධාවක් වූ බවයි. නමුත් 1960,70 හා 80 දශකවල සිදු කළ අධ්‍යයනයන් මගින් ප්‍රිස්ට්ලිගේ අරමුණ වූයේ මෙම ක්ෂේත්‍ර එක් කරන තනි වාදයක් ගොඩ නැගීම බවට මතයක් ගෙන එන ලදී. නමුත් ෂේෆර් පැහැදිලි කරන ආකාරයට ප්‍රිස්ට්ලි හා ඔහුගේ ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ පිළිගත හැකි අධ්‍යයනයක් සිදු වී නොමැත. වඩාත් මෑත කාලීනව (2001 දී) ඩෑන් එෂට් නම් විද්‍යාවේ ඉතිහාසය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කරන ඉතිහාසඥයා සාරාත්මවාදී මතයක් ගොඩ නැගීමට ගත් උත්සාහය නිසා සිදුව ඇත්තේ ප්‍රිස්ට්ලිගේ අදහස් අතර වූ ගැටුම්කාරී ස්වභාවය සාධාරණීකරණය වීම පමණක් බවයි. ප්‍රිස්ට්ලිගේ සොයාගැනීම් දාර්ශනික කාණ්ඩවලට බෙදා වෙන් කිරීම මගින් විද්‍යාත්මක මතවාද නිර්මාණ සමග ඇති වන සාමාජීය ගැටුම වළකාගෙන ඇති බව ඔහු‍ගේ අදහසයි.
ප්‍රවර්ගය:1733 උපත් ප්‍රවර්ගය:1804 මරණ
අසෝක කමලදාස
ජීවන සටහන්
අසෝක කමලදාස කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ
සුදලිය පරම්පරාව
සුදලිය යනුවෙන් අද භාවිතා වන සුදාලිය නම් නුවර යුගයේ පැවති අංගම්පොර සටන් පරම්පරාවකි. දෙවන රාජසිංහ රජුගේ කාලයේදී මරුවල්ලිය කුමාරිහාමී සමඟ ඌරා ළිඳේ සටනකට ගිය පනික්කිරාල කෙනෙකු සිටි සටන් පරම්පරාවකි. එච්. සී. පී. බෙල් මහතාට අනුව එම වාර්තාව ලිය සමය වන විටත් මෙම පරම්පරාව වියැකී ගොස් තිබිණ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අංගම්පොර
ලක්මිඩ් රාජධානිය
ලක්මිඩ් (lakmids), බානු ලක්ම් (Banu Lakhm),මුන්තෙරිඩ්ස් (Muntherids) දකුණු ඉරාකයේ ජීවත් වුණු ක්‍රිස්තියානි කණ්ඩායම් 3 කි.අල් -හීරා (al-ltirah) එහි එක නගරයකි.කවියා එය මිහිමත පාරාදීසයක් ලෙස විස්තර කරයි. ඔහු එහි ලස්සන හා වටපිටාව මෙලෙස විස්තර කරයි."අවුරුද්දක් ජීවත් වනවාට වඩා අල්-හීරාවල දවසක් ගත කිරීම සැපතකි." යුප්‍රටීස් ගංගාවේ වම් ඉවුරේ පිහිටි කුෆා වලට කිලෝමීටර් 3 ක් දකුණින් අල් - හීරාවල නටබුන් ඉතිරිව පවතී.
ඉතිහාසය
ලක්මිඩ් රාජධානිය සොයා ගනු ලැබුවේ ලක්ම් ගෝත්‍රිකයන් විසිනි.ඔවුන් සංක්‍රමණය වුයේ යේමනයේ සිටය.ගෝත්‍ර නායක බානු ලක්ම් දෙවන සියවසයේ දී ලක්මිඩය පාලනය කළේය.මෙම රාජ වංශයේ ආරම්භකයා වුයේ ඉමෘ-අල්-කුයිස්ගේ පුත් Amr ය.(මෙහි සඳහන් ඉමෘ-අල්-කුයිස් 6 වැනි ශතවර්ශයේ විසූ කවියා නොවේ.) ඔහු ක්‍රිස්තියානුවෙක් නිසා මෙය ක්‍රිස්තියානි රාජධානියක් බවට පත්විණි.ඉමෘ-අල්-කුයිස් ගේ සිහිනය වුයේ එක්සත් නිදහස් අරාබි දේශයක් පිළිබඳවයි. ඔහු ඒ සිහිනය සැබෑ කර ගනු වස් අවට අරාබි රාජ්‍යයන් ඔහුගේ රාජ්‍යට ඈඳා ගන්න ලදී.ඉන් පසු ඔහු යුද්ධ හමුදවන් ඇති කොට තම රාජධානිය යුධමය අතින් ශක්තිමත් කළේය.බහරේනි (Bahareini) වෙරළ තීරයද ආරක්ෂා කරගනු වස් නාවික හමුද බළ ඇනියක්ද පිහිටුවන ලදී.මේ තත්ත්වයේ සිටිමින් ඔහු වෙරළ ආශ්‍රිත නගරවලට ප්‍රහාර එල්ල කරමින් ඊවා ප්‍රදේශය තම රාජධානියට ඈඳා ගත්තේය. ඔහු මෙලෙස සාසනිඩ් රජවරුන්ගේ උපන් බිම වූ ෆාර්ස් ප්‍රදේශයත්, ඉරානයේ පැරිසිය නගරයත් අත් පත් කර ගත්තේය.
පර්සියාවේ II වැනි ෂපූර් රජු මෙම අරාබි රාජධානිවලට එරෙහිව කැරැල්ලක් දියත් කළේය.60,000 ගෙන් පමණ යුත් ශක්තිමත් පර්සියානු හමුදාවක් තම රාජ්‍යය ආක්‍රමණයට සැරසෙන බව ඉමෘ-අල්-කුයිස් දැනගත් විට ඔහු රෝම අධිරාජ්‍යයේ සහාය පැතීය.රෝමයේ එවකට සිටි II වැනි කොන්ස්ටන්ටියුස් උදවු දීමට පොරොන්දු වුවද අවශ්‍යතම අවස්ථාවේ උදවු නොලැබීම නිසා අල්-හීරා නගරය හා ඒ අවට රාජ්‍යයවල පර්සියානුවෝ යුද්ධ ජය වාර්තා කළෝය.
සටහන්
{|
මලයාසියානු දිනය
සෑම වසරකදීම සැප්තැම්බර් 16 වන දිනදී මලයාසියානු දිනය පවත්වන්නේ,  1963දී  මෙම දිනයේදී මලයාසියානු සන්ධීය රාජ්‍යය පිහිටුවීම සමරනු සඳහාය. මලයාව, උතුරු බෝර්නියෝව, සාර්වක්, සහ සිංගප්පූරුව එකට එක්වී මලයාසියාව බිහිකිරීම මෙදිනදී සැමරෙයි. නව සන්ධීය රාජ්‍යය බිහිකිරීම, 1963 ජූනි 1 වන දි සිදු කිරීමට නියමිතව තිබුණද, හයවන හරී මර්ඩේකා උත්සවය හා ඒකීභූත වීම සඳහා 1963 අගෝස්තු 31 දක්වා කල්තැබුණි. මලයාසියාව තැනීම පිළිබඳව ඉන්දුනීසියානු සහ පිලිපීන විරෝධතා නිසා, නව රාජ්‍යය ප්‍රකාශයට පත් කිරීම එම වසරෙහිදීම සැප්තැම්බර් 16 වන දින දක්වා ප්‍රමාද කෙරිණි. මෙම කල්තැබීමට තවද හේතුවක් වූයේ, උතුරු බෝර්නියොවෙහි (වර්තමානයේ සාබා) සහ සාර්වක් යන රාජ්‍යයන් නව සන්ධීය රාජ්‍යයෙහි කොටස්කරුවන් වනවාද යන්න පිළිබඳව එක්සත් ජාතීන්ගේ කණ්ඩායම විසින් සිදුකල ජනමත විමසුමට ඉඩ සැලසීම සඳහාය.
මලයාසියාව බිහිකිරීමට හැකිවූයේ, 1963 ජූලි 9 දිනදී, මලයානු පාර්ලිමේන්තුව වෙත මලයාසියා පණත ඉදිරිපත් කිරීම නිසා වන අතර, 1963 අගෝස්තු 29 දිනදී, යං ඩී-පර්ටුවං අගොං වෙතින් අනුමැතිය ලබාගන්නා ලදි.
මලයාසියාව බිහිවීමට පෙර, 1963 ජූලි 22 දිනදී, සාර්වක් විසින් අන්තරවාර පරිපාලන තත්වය හිමිකරගත් අතර, 1963 අගෝස්තු 31 දිනදී, සිංගප්පූරුව සහ (සාබා ලෙසින් යළි-නම් ලද) උතුරු බෝර්නි‍යෝව යන රාජ්‍යයන් එක්සත් රාජධානිය වෙතින් අන්කරවාර පරිපාලන තත්වයන් භුක්ති විඳීම ඇරඹුවේ, මලයානු නිදහසෙහි සයවන සංවත්සරය හා ඒකීභූත වන පරිදීය.
2010 වසරෙහි සිට, මලයාසියානු දිනය රජයේ නිවාඩු දිනයක් විය. 2009 ඔක්තොම්බර් 19 දිනදී, මලයාසියානු පාර්ලිමේන්තුවේ වාචික-ප්‍රශ්න-හා-පිළිතුරු සැසියට පසුව, මලයාසියාවේ අග්‍රාමාත්‍යය නජීබ් රසාක් විසින් මෙම තීරණය ගන්නා ලදි. මෙයින් ගම්‍ය වන්නේ, මලයාසියාවේ නිදහස හා බැඳි සංවත්සර දෙකක් මලයාසියානුවන් සතු වන බවයි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:මලයාසියාව බිහිකිරීම ප්‍රවර්ගය:මලයාසියානු නිදහස ප්‍රවර්ගය:මලයාසියාවේ රජයේ නිවාඩු දිනයන්
මරියතුමියගේ නිර්මල පිළිසිඳීම
නිර්මල පිළිසිඳීමයනු, එතුමියගේ පිළිසිඳගැනීමෙහි මොහොතෙහි පටන්, කන්‍යා මරියතුමිය ජන්ම පාපයෙන් නිර්දෝෂ වූ බවට දැක්වෙන කතෝලික සභාවෙහි දෘෂ්ඨියකි.
දෙවියන් වහන්සේ ලෝකය මවා මිනිසාට බාරදුන් පසු මිනිසා දෙවියන් වහන්සේට විරුද්ධව පවක් කළා. ඒ පව තමයි දෙවියන්වහන්සේගේ වචනයට පිටුපෑම. ඒ පාපය නිසා තමයි ලෝකයට පාපය උරුම උනේ. ඒ පාපයටම තමයි අපි ජන්ම පාපය කියලා කියන්නේ. ආදී මවුපියන්ගෙන් පසු උපදින හැම කෙනෙක්ටම නිතැතින්ම ඒ පාපය උරුම වෙනවා. ජේසු මනුබව ගෙන මේ ලෝකයට එන්නේ ඒ පාපයෙන් අපිව නිදහස් කරන්න. මොකද ඒ පාපය නිසා මිනිසා හා දෙවියන් අතර තිබුණු ගැඹුරු සබඳතාවය පලුදු වෙලා තිබුනේ. නමුත් මිනිසාට තනිවම මේ පාපය ගෙවලා ඉවර කරන්න බැරි කම දෙවියන් වහන්සේ දැන සිටියා. උන්වහන්සේ මිනිසා කෙරෙහි ඇති අපිරිමිත ආදරය නිසා මේ ලෝකයට මිනිස් වෙසින් ඇවිත් ඒ පාපය අප වෙනුවෙන් ගෙවා යලිත් පරණ සබැඳියාව ඇති කරන්න තීරණය කළා. එතකොට දෙවියන් වහන්සේ උපදින්නට යන්නේ මිනිස් දියණියකගේ කුසින්. මම අර කියපු කාරනාව නිසා උපදින සියලුම මිනිසුන් පවට වහල් වෙලයි සිටියේ. මරිය තුමිව දෙවියන් වහන්සේ ඇය උපදින්නට පෙර මේ කාරිය සඳහා තෝරාගත්තා. ඒ නිසා කිසිම මිනිසකුට නොදුන් වරමක් ඇයට දෙවියන් දුන්නා. ඒ තමයි ජන්ම පාපයෙන් තොරව උපදින්න. ඇය ඇයගේ මවගේ, ඒ කියන්නේ ශාන්ත ආනා මුනිවරියගේ කුසයේ පිලිසින්දගත්ත මොහොතේම උන්වහන්සේ ඇයව ජන්ම පාපයෙන් නිදොස් කළා. මොකද ගැලවුම් කරුවාණන් උපදින්නට යන්නේ ඇයගෙ පිරිසිඳු කුසේ නිසා. මෙය තමයි නිර්මල පිලිසිදීමේ මංගල්‍ය කියන්නේ. නොදන්නා අය මෙය ජේසුගේ පිලිසින්දීම කියලා වැරදියට හිතාගෙන ඉන්නවා. මේ මංගල්‍ය ණය මංගල්‍යක්. දෙසැම්බර් 08.
කොහොඹා කංකාරිය
කොහොඹා කංකාරිය කොහොඹ දෙවියන් වෙනුවෙන් පවත්වනු ලබන  සංකීර්ණ වූත් චිත්තාකර්ශනීය වුත්  යාතුකර්මයකි. සතර  කෝරළය, සත් කෝරළය ,උඩුනුවර ,යටිනුවර, හොවාහැට, පාතදුම්බර, හාරිස්පත්තුව දේශයන්හි මෙම යාතු කර්මය පවත්වනු ලබති. නියඟයක් අපල උපද්‍රවයක් වළක්වනු පිණිස ගමට සෙත් පතා පවත්වන ලබන්නකි
කොහොඔ කංකාරිය පිළිබඳව
කොහොඹා කංකාරිය උපතට තුඩු දුන් පුවත මෙසේය. විජය රජු කුවේණියට දුන් පොරොන්දු කඩ කොට දරු දෙන්නා සමග ඔවුන් පලවා හැරීම් නිසා කුවේණිය විසින් රජුට ශාප කරන ලදී. මෙම සාපය පඩුවස්දෙව් රජුට බලපා ඇති බවත් ඉන් පඩුවස්දෙව් රජු දිවි දේශයකින් රෝගාතුර වූ බවත් කියැවේ. මේ බව දැනගත් සක්දෙව් රජු මෙය සුව කළ හැක්කේ මලෙන් උපන් මලය රජුට පමණක් බව දැන ගත්තේය. මලය රජතුමා ගෙන්වා ගැනීමේ කාර්යය ඊශ්වර ට භාර දෙන ලදී සක්දෙව් රජුගේ නියෝගය පිළිගත් ඊශ්වර මලය රජු ගෙන්වීමට  උපක්‍රමයක් යොදන ලෙස  රාහු අසුරේන්ද්‍රට පවරන ලදී. උරු වෙසක්(වරහා අවතාරය ලෙසද හදුන්වයි) මවා ගත්තත රාහු අසුරේන්ද්‍රයා මලය රජුගේ මඟුල් උයන පරික්ෂාවට ලක් කරන්නට උයනේ සැරි සරන්නට විය. උයන්පල්ලා මේ පිලිබදව මලය රජුට  සැළකර සිටි හෙයින් රජුගේ සොහොයුරන් වන සදලිදු හා කිත්සිරු හා තවත්  දසදහසක් පිරිසද සමග  මලය රජු ඌරා ලුහු බැන්දේය.ඌරා පසු පස එළවා ආ පිරිස ඌරා තොටින් ලංකාවට පැමිණ මහනුවර හන්තාන කන්ද දක්වා ගෙන එනු ලැබීය. මලය රජු උරා අල්ලා ගත් අවසානයේ ඌරාට දුන්නෙන් පහරින් දෙන විට ඌරා ගල් විය මේ අවස්ථාවේ සක්දෙව් රජ පෙනී සිට මලය රජු මෙරටට ගෙන්වීමට හේතු සැලකර සිටිනු ලැබීය. පසුව මලය රජු පඬුවස්දෙව් රජු හමු වී කරුණු විමසා එතුමාගේ උයනේ විසිතුරු රගමඩල සාදවා හැටපස් මංගල්‍යයක් කොට රජුගේ සිත සතුටු කොට රෝගය නිවාරණය කළ බැව් කියවේ.මලය රජු අනුරාධපුර වැලි හෙල ග්‍රාමයේ කොහොඹ ගසක් යට දිය නාමින් සිටි කුමාරවරු 3න් දෙනෙක් නොමරා යක් කර මෙම ශාන්තිකර්මය පවරා දෙන ලදි. එදා මෙදා තුර පැවති හැටපස් මංගල්‍යය කොහොඹා කංකාරිය නම් වේ. මෙම පුරාවෘත්තය සුළු වෙනස්කම් සහිතව කංකාරි උත්සවයේ පසුතලයට සම්බන්ධ වී පවති.
කොහොඹා කංකාරිය පැවැත්වෙන ආකාරය
දෙහි ගා ඉස සෝදා ස්නානය කොට ඇඳුම් ආයිත්තම් ඇඳ ගැනීමට දෙවියන්ගෙන් අවසර ගැනීම හදුන්වනු ලබන හගල යැදීමෙන් මෙම කංකාරිය ආරම්භ වේ. ඉන් අනතුරුව සඟල ඇදීමෙන් වෙස් බැද ස්වර්ණාභරණයෙන් සැරසූ යක්දෙස්සන් රඟමඬලට පිවිසේ. අනතුරුව තුන්වන ජවනිකාව වන අස්න නැටීම  හෙවත් ආසන නැටුම සිදුකරනු ලබයි. කොහොඹා කංකාරියෙ ඉතිහාසය කියා කියාපාන මෙය අතිශය වැදගත් අවස්ථාවක් වනුයේ කුවේණිය දරුවන් හා වනයේ අතරමං වූ පුවත කියාපාන හෙයිනි. අනතුරුව පිළිවෙළින් දළුමුර, ගුරුගේ මාලාව, යක්තුම් පදය, මාලප්පුව හා කෝල්පාඩුව,ආවැන්දුම,වැද්දන් ගිවිස්සීම ,දාන පහ ,මලනැටීම ,තලය නැටීම ,යක්කම් පහ ,කතා පහ ඉදිරිපත් කරනු ලබයි. පැමිණි සියලු දෝෂාන්ධකාර දුරුු කරනු වස් අයිලය  ළඟ සිටුවා ඇති කෙසෙල්මුවයට විදීමෙන්  කරනුු ලබන මුවමල වීදීමෙන් කොහොඹා කංකාරිය යන යාතු කර්මය අවසාන කරනු ලබයි. සිංහල පැය වලින්  මීට ගතවන කාලය පැය 60 ලෙස සැලකේ. සාමාන්‍යයෙන් සවස් යාමයේ පටන් ගනු ලබන මෙම කංකාරිය මුළු රැය පහන් වන තුරු පසුදා දහවල් වනතුරු ද පවතී. අනෙකුත් යාතුකර්ම  වල මෙන්ම කොහොඹා කංකාරිය සමාරෝපය, අනුකරනය, සංවාද වැනි නාට්‍ය ලක්ෂණ දැකිය හැකිය.
අන්තර් අංග
කොහොඹා යක් කංකාරියේ එන අන්තර්ගත අංගයක් වූ යක්කම් පහ නයා යක්කම ඌරා යක්කම වැදි යක්කම, දර්පණ යක්කම, සීතා යක්කම නාට්‍යමය ලක්ෂණ වෙසෙසින් දැකගැනීමට හැකිය.මේ යක්කම් පහ අතරින් ද  නයායක්කම ඌරා යක්කම වැදී යක්කම  බහුල වශයෙන් නාට්‍ය ලක්ෂණ දැකිය හැකි ය
^නයා යක්කම - යක්දෙස්සාට වැලදෙන මහ ලෙඩේට පිලියම් ලෙස සෝලීය ගුරුන්ට දානයක් දීම යන කතාව නිරූපණය වේ.. •සංවාද භාවිතය •චාරිත නිරූපනය •අවස්තා නිරූපණය
^වැදි යක්කම - වැද්දෙකු අල්ලාගෙන විත් ඔහු නාවා පිරිසිදු කොට ආහාර පාන සංග්‍රහ කරන අවස්තාවක් නිරූපණය වේ.
•සමාරෝපණය •අනුරූපණය •අනුකරණය •සංවාද භාවිතය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ යාතුකර්ම
කුඩා ඉටිපහන් දිනය
ජනයා මෙම දිනයේදී, කන්‍යා මරියතුමියට සහ එතුමියගේ නිර්මල පිළිසිඳීමට ගරු කරනු වස්,  ඔවුන්ගේ ජනේල, සඳලුතල, ද්වාරමණ්ඩප, පැති මං පෙත්, වීදි, උද්‍යාන සහ චතුරස්‍ර, කොටින්ම කියතොත් ඒවා දැකිය හැකි සියළු තන්හී,  ඉටිපහන් සහ කඩදාසි ලන්තෑරුම්,  දල්වති.
ආශ්‍රිත
ෆෝටෝස් ඔෆ් ද නයිට් ඔෆ් ලිටිල් කැන්ඩ්ල්ස් (ඉමාහැනෙස් ඩෙල් ඩියා ඩි ලස් වෙලිටාස්)
6 වන ආවර්තයේ මූලද්‍රව්‍යය
6 වන ආවර්තයේ මූලද්‍රව්‍යයක් යනු, රසායනික මූලද්‍රව්‍යයන්ගේ ආවර්තිතා වගුවෙහි සයවන පේළියෙහි (හෝ ආවර්තයෙහි) පිහිටන, ලැන්තනයිඩද අඩංගු රසායනික මූලද්‍රව්‍යයන් අතුරින් එකකි. ආවර්තිතා වගුව සකස් කර ඇත්තේ පේළි ලෙසින් වන අතර, එසේ කර ඇත්තේ මූලද්‍රව්‍යයන්ගේ පරමාණුක ක්‍රමාංකය වැඩිවත්ම, ඒවායේ රසායනික චර්යාවේ පුනරාවර්ත (ආවර්තිත) උපනතීන් සන්නිදර්ශනය කර දැක්වීමටය: රසායනික චර්යාවන් පුනරාවර්තනය වීම ඇරඹෙත්ම නව පේළියක් ඇරඹෙන අතර, එයින් ගම්‍ය වන්නේ, සමතුල්‍ය චර්යාවන් සහිත මූලද්‍රව්‍යයන් එකම සිරස් තීරුවක තැබෙන බවයි. සයවන ආවර්තයෙහි මූලද්‍රව්‍යයන් 32 ක් අඩංගු වන අතර, වැඩිම මූලද්‍රව්‍යයන් අඩංගු ආවර්තය පිළිබඳ තරගයෙහි  7 වන ආවර්තය හා සමගින් සමසමව සිටිමින්, සීසියම් වෙතින් ඇරඹී  රේඩෝන් වෙතින් කෙළවර වෙයි. වර්තමානයේ අවසන් මූලද්‍රව්‍යය ඊයම් වෙයි; ඉක්බිතිව පැමිණෙන සියළු මූලද්‍රව්‍ය විකිරණශීලී වෙතත්, වසර 1019 ට වැඩි ප්‍රමාණයක් වන බිස්මත්හී අර්ධ-ආයු කාලය, විශ්වයේ වර්තමාන ආයු කාලයට වඩා 1,000 ගුණයක් වැඩි වෙයි. නීතියක් වශයෙන්, 6 වන ආවර්තයේ මූලද්‍රව්‍යයන් විසින් ඒවායේ 6s කවච පළමුවෙන්ද, ඒවායේ 4f, 5d, සහ 6p කවච ඉක්බිතිව එම පිළිවෙලට පුරවතත්, සේරියම් වැන්නන් විෂයෙහි ව්‍යතිරේකයන් පවතියි.
ගුණාංග
මෙම ආවර්තය සතුව, ලැන්තනයිඩද  පවතින අතර, විරල පාංශුන් ලෙසින්ද ඒවා හැඳින්වෙති. නියෝඩිමියම් වැනි බොහෝ ලැන්තනයිඩ, ඒවායේ චුම්බක ගුණාංග නිසා ප්‍රකට වෙති. රත්රන් වැනි, 6 වන ආවර්තයේ බොහෝ අන්තරික ලෝහ ඉතා වටිනා වුවද, තැල්ලියම් වැනි, 6 වන ආවර්තයේ බොහෝ අනෙකුත් ලෝහ අතිශයින් විෂ සහිත වෙති. අවසන් ස්ථායි මූලද්‍රව්‍යය වන ඊයම්, 6 වන ආවර්තයෙහි පවතියි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ආවර්තිතා වගුවෙහි ආවර්තයන් ප්‍රවර්ගය: මූලද්‍රව්‍යය වර්ණය සෘජුව සමන්විත වන පිටු
බොබ් මාලේ
thumb|බොබ් මාලේ (1978) බොබ් මාලේ(උපත:1945 විපත:1981) යනු රොබට් නෙස්ටා මාලේ වඩාත් ප්‍රකට වූ නාමයයි. රෙගේ ගායන ශෛලිය අනුගමනය කළ ගායකයෙකි; ගිටාර් වාදන ශිල්පියෙකි; ගේය පද රචකයෙකි. ජැමයිකාවේ කින්ග්ස්ටන් නුවර අසල ට්‍රෙන්ච්ටවුන් හිදී උපත ලැබීය. ඔහු සිය සංගීත කණ්ඩායම ද වේලර්ස් (The Wailers) සමඟින් ආරම්භ වන අතර, පසුව ඔහුගේ සුවිශේෂ ගීත රචනය හා ගායන ශෛලිය ලොව පුරා ප්‍රේක්ෂකයන් අතර රැව් පිලිරැව් දෙනු ලැබිය., 70 දශකයේ දී රෙගේ සංගීතය ලොව පුරා ප්‍රචලිත කළේ ය​. මොහු රස්තෆාරියානු දහමේ ප්‍රබල අනුගමිකයෙක් විය​.
වයස අවුරුදු 14 වන විට පාසල් අධ්‍යාපනය හමාර කළ ඔහු ජෝයි හිග්ස්‌ සමග එක්‌ව සංගීත කටයුතු කළ අතර මෙහිදී ලිවින්ග්ස්‌ටන් සමග ඇති කර ගත් විරසකය නිසා කලකිරුණු සිතින් සිටින විට පීටර් මැකින්ටොෂ් නම් වූ සංගීත ක්‍ෂෙත්‍රයක නිරත පුද්ගලයෙක්‌ සමග සම්බන්ධ වූයේය. 1962 වසරේ ජැමෙයිකානු සංගීත අධ්‍යක්‌ෂ ලෙස්‌ලි කොන්ග් සමග එක්‌ව Judge not iy one cup coffe ගීත දෙක නිකුත් කරන ලදී.මෙම ගීත දෙක එතරම් ජනප්‍රිය නොවුණෙන් ඔහු නැවතත් මෙම ගීත දෙක Songs of freedom සහ posthumous collection of marley work නමින් නැවත වතාවක්‌ නිකුත් කරන ලදී. ඒ අතරම බොබ් මාලේ ජනප්‍රිය වූයේ Epiphone ගිටාර වාදකයකු ලෙසින්ය.
1963 වසරේදී ඔහු සංගීත කණ්‌ඩායමක්‌ පිහිටුවා ගත් අතර එහි සාමාජිකත්වයට ඇතුළත් පිරිස වූයේ පීටර් ටොස්‌, ජුනියර් බ්රයිත්වෙයිට්‌, චෙරි ස්‌මිත්, බෙවර්ලි කෙල්සෝ සහ බනී වෙයිලර් යන අයයි. මෙය ආරම්භ කරන විට එම කණ්‌ඩායමේ නාමය වූයේ The Teenagers නම් වූ අතර පසුකාලීනව එහි නම The wailing Rudeboys‚ The Wailing Wailers යන නම්වලින් හඳුන්වන ලදී. අනතුරුව මෙහි නම The Wailers ලෙසින් හැඳින්වුණ අතර ඔවුන්ගේ ප්‍රථම ගීත ඇල්බමය 1973 වසරේදී එළි දක්‌වන ලදී. මෙම ගීත අතරට getup ‚Stand up‚ I shot a sheriff ඇතුළත් විය.
1966 වසරේදී මෙම කණ්‌ඩායමෙන් බෙවර්ලි කෙල්සෝ, චෙරි ස්‌මිත් සහ ජුනියර් බ්රයිත්වෙයිට්‌ යන තිදෙනා ඉවත්ව ගියහ. කතෝලික බැතිමතකු වූ ඔහු 1960 වසරේදී රෆ්ටෆාරී සංවිධානයේ සාමාජිකත්වයට පත් ඔහු නිර්මාංශ ජීවිතයක්‌ ගත කළේය. ඔහුගේ ලාංඡනය වූයේ Dreadlocks වස්‌ත්‍රයයි.
1980 වසරේ බොබ් මාලේ ජැමෙයිකාවේ කිංග්ස්‌ටන් නුවර ඉතියෝපියන් ඔර්ත්ඩොක්‌ස්‌ පල්ලියේදී බෞතීස්‌ම ලැබුවේය.
1975 වසරේදී Natty Dread ගීත ඇල්මබය නිකුත් වුණ අතර භNo woman‚ No cry යන ගීත මෙහි ඇතුලත් විය. මේ අතර ඔහු බොබ් මාලේ ඇන්ඩ් ද වේලර්ස්‌ යන නමින් ගීත ඇල්බම් 11 කුත් සජීව ඇල්බම් 4 ක්‌ සහ ශබ්දාගාර ඇල්බම් 7 ක්‌ද නිකුත් කරන ලදී. රෙගේ සංගීතයේ පුරෝගාමියකු වූ බොබ් මාලේ 1977 පිළිකා රෝග තත්ත්වයට පත් වූයේය. චර්ම පිළිකාවට ගොදුරු වුණ ඔහුගේ අවසාන ප්‍රසංගය 1980 වසරේ සැප්තැම්බර් 23 වැනි දින පිට්‌ස්‌බර්ග් නුවර ස්‌ටැන්ලි තියටර්හිදී ඉදිරිපත් කරන ලදී. මෙම මාරාන්තික චර්ම පිළිකාව බොබ් මාලේගේ මොළය සහ පෙනහලු ආක්‍රමණය කළ අතර 1981 ඔහු මෙලොවින් සමුගත්තේය. ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:රෙගේ
හැලීගේ ධූම කේතුව
හැලීගේ ධූම කේතුව, නිල නම්කරණය 1P/හැලී, යනු, පෘථිවියෙහි සිට සෑම වසර 75–76 ට වරක් දර්ශනය වන, කෙටි-කාලාවර්ත ධූම කේතු අතුරින් පැහැදිලිතම අවබෝධයක් සහිත ධූම කේතුවය. පෘථිවියෙහි සිට පියවි ඇසට දර්ශනය වන එකම කෙටි-කාලාවර්ත ධූම කේතුව හැලීගේ ධූම කේතුව වන අතර, එම නිසාම, මිනිස් ජීවිත කාලය තුල දෙවරක් දිස්විය හැකි පියවි-ඇසට පෙනෙන එකම ධූම කේතුව එය වෙයි. පියවි-ඇසට පෙනෙන අනෙකුත් ධූම කේතු මෙයට වඩා දීප්තිමත් සහ ප්‍රේක්ෂණීය විය හැකි නමුදු ඒවා දිස්වන්නේ වසර දහස් ගණනකට එක් වරකි. අභ්‍යන්තර සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි අවසන් වරට හැලී දක්නට ලැබුණේ 1986දී වන අතර නැවතත් පෙනෙන්නේ මධ්‍ය-2061 හිදීය.
අභ්‍යන්තර සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය වෙත හැලීගේ යළි-පැමිණීම්, අඩුම වශයෙන් ක්‍රිපූ 240 සිට තාරකා විද්‍යාඥයින් විසින් නිරීක්ෂණය කොට වාර්තාගත කොට ඇත. ධූමකේතුවෙහි දර්ශනය වීම් වල පැහැදිලි වාර්තාගත කිරීම් චීන, බැබිලෝනියානු සහ, මධ්‍යතන යුරෝපියානු වංශකථා වල දක්නට ඇතත්, එකම වස්තුව යළි-දර්ශනය වීම් ලෙසින් එකල හඳුනාගෙන නොතිබිණි. ධූමකේතුවෙහි ආවර්තිත ගමන වසර 1705දී පළමුවෙන් හඳුනාගත්තේ ඉංග්‍රීසි තාරකාවිද්‍යාඥ  එඩ්මන්ඩ් හැලී විසින් වන අතර, එය නම් කර ඇත්තේ ඔහු අනුව යමිනි.
කෙනෙර
අලියාගෙ ගැහැණු සතා
චිත්‍ර කලාව
සෞන්දර්යය සහ චිත්‍ර කලාවේ න්‍යායයන්
thumb|right|ගියෝටෝ හි ඝන්ඨාර කුලූනේ කැටයමක්. ෆ්ලෝරන්ස්, ඉතාලිය. 1334-1336.
සෞන්දර්ය විද්යාඝව ‘සුන්දරත්වයේ විද්යා්ව’ වීමට උත්සාහ දරන අතර එය කාන්ට් හේගල් වැනි 18 සහ 19 වැනි සියවස්වල දාර්ශනිකයිනගේ වැදගත් දාර්ශනික ගැටළුවක් විය. ප්ලේටෝ හා ඇරිස්ටෝටල් වැනි සම්භාව්ය දාර්ශනිකයින්ද කලාව පිලිබඳව විශේෂයෙන්ම චිතරවිය කලාව පිලිබඳව න්යාලයයන් ඉදිරිපත් කළහ. ප්ලේටෝ සිය දාර්ශනික කරදග මය තුල සිත්තරුන්ව (සහ පරක් තිමා ශිල්පීන්ව) නොතකා හරින ලදී. ඔහුගේ අදහසවූයේ සිතුවකට සත්යශය පරලි තිනිර්මාණය කළ නොහැකි බවයි. ඔහු කියා සිටියේ එය යථාර්ථයේ (ලෝකයේ අදහස්වල පිලිබිඹුවක්) අනුරුවක් වන බවත් එබැවින් එය සපත්තු සෑදීම, යකඩ වාත්තු කිරීම වැනිම වූ තවත් ශිල්පයක් පවණක් වන බවයි. ලියනාඩෝ සිතුවම් කරන කාළ වකවානුව වනවිට චිතරකිර කලාව පුරාතන ගීර්අනසියේ පැවතියාට වඩා සත්ය ය පරනම තිනිර්මාණය කිරීමට වඩාත් ආසන්න විය. ලියානාඩෝ ඩා වින්සි කියා සිටියේ ‘චිතර්වණ කලාව ශරාැ ස්තරාු  ලීය කටයුත්තක්’ බවය. කාන්ට් සුන්දරත්වය සහ උත්කාෂ්ඨත්වය අතර වෙනසක් දක්වා සිටින ලදී. කෙසේවෙතත් මෙහිදී ඔහු චිතර‍හු කලාව පිලිබඳව ඍජුව දක්වා නොසිටින ලද අතර ඔහුගේ සංකල්පය ටර්නර් සහ ඬේවිඞ් ෆෙඞ්රික් වැනි සිත්තරුන් විසින් ගරුව හණය කරගන්නා ලදී.
සුන්දරත්වය පිලිබඳ විශ්වීය සංකල්පය කරා ළගාවීමේ නොහැකියාව පිලිබඳ හේගල් දක්වා සිටි අතර ඔහු සිය සෞන්දර්යාත්මක රචනාවක චිතර  ය, කවිය හා සංගීතය යන තුන රෝමාන්තික’ කලාවන් ලෙසින් දක්වා සිටින ලදී. චිතර‍රා කර්මය පිලිබඳ න්යාතයික කෘතීන් සම්පාදනය කළවුන් අතර කැන්ඩින්ස්කි සහ පෝල් ක්ලී වැදගත් වෙයි. කැන්ඩින්ස්කි සිය කෘතියේ දක්වා සිටින්නේ චිතරන්න කර්මය තුල අධ්යාජත්මික වටිනාකමක් පවතින බවය. ඔහු මූලික වර්ණ අනිවාර්ය හැගීම්වලට සම්බන්ධ කොට දක්වන අතර එය ඊට පෙර ගොයතේ ඇතුළු සමහර ලේඛකයින්ද උත්සාහ කරන ලද්දකි.
විසිවන සියවසේ චිතරඇතු කලාවේ සිදුවූ ඝනිකවාදය වැනි වර්ධනයන් විසින් ඊට පෙර පර්ම ධානතම විෂය වූ ස්වභාවිකත්වය නෙඑසේනම් බාහිර ලෝකයෙන් ඔබ්බට චිතරාහි කලාව ගෙන යන ලදී. චිතරපෙර කලාවේ වඩාත් මෑතකාලීන න්යා යාත්මක දායකත්වය සපයනු ලැබුවේ සිත්තරකු හා ලේඛකයකු වන ජූලියන් බෙල් විසිනි. ඔහුගේ නම් In Mirror of The World කෘතියෙන් ඔහු චිතරහාෝය මගින් හැගීම් සහ අදහස් පරල් කාශ කළහැකිද යන ඵෙතිහාසික මතවාදයේ විකාශනය සාකච්ඡුා කරයි. ඔහු මෙසේ ලියයි, “කලා කෘතියක් ඔබේ අවධානය අඛණ්ඩව රඳවා තබා ගැනීමට අත්සාහ කරයි. කලාවේ ඉතිහාසය එය ඉදිරියට ගෙන යමින් පරිකල්පනයේ නිවහන් බිමට සමතලා කරමින් අධිවේගී මාර්ගයක් නිර්මාණය කරයි”.
මාධ්‍යය
19 වන සියවසේදී ප‍්‍රංශ සැලෝනය ඉටි තෙල් හා සායම් වලින් තනනු ලැබු ක‍්‍රයෝන් වර්ගයක් සහ විශේෂිතව තැනනු නිෂ්පාදනය කළ කඩදාසි වර්ගයක් යොදාගත යුතු බවට නිර්දේශ කරන ලදී. මකනයක් යොදගැනීමට අවසර නොදුන් අතර ඒ වෙනුවට මෙහිදී සිතුවමට නඟන රූපය තද පැහැයෙන් ඇඳීමට පෙර ලා පැහැයෙන් සිතුවමට නැඟීම කරනු ඇති බව අපේක්‍ෂා කරන ලදී.
රළු මතුපිටක් සහිත කඩදාසිවල ඇඳීම සඳහා නූතනයේ වඩා ජනපි‍්‍රය තාක්‍ෂණයක් වන ගල් අඟුරු කූරු භාවිතා කෙරින. ගල්අඟුරු කුඩු කඩදාසියට තදින් නොබැඳෙන බැවින් ඒවා මකා ඉවත්කිරීම ඉතා පහසුවිය. අවසානාත්මක කරන ලද ඇඳීම මැකීම වැලැක්විම සඳහා ස්ථාවරකරන ඉසිනයක් යොදා ගැනින. වඩා තදින් පීඩනයට ලක්කොට නිර්මාණය කළ ඟල්අඟුරු කූරු මඟින් වඩාත් තද පෙනුමක් ලබාදෙනු ලැබූ අතර අනුක‍්‍රමණයෙන් ළා වර්ණයන් නිපදවීම සඳහා ඇඟිල්ලෙන් ඇදීම හෝ ඒ සඳහාම නිර්මාණය කරනු ලැබූ සිලින්ඩරාකාර උපකරණයක් යොදාගැනීම කරන ලදී. රූප ඇඳීම සඳහා මිනිරන් පැන්සලද බෙහෙවින් භාවිතා වේ. මේ සඳහා 9B (ඉතා මෘදු) සිට 1B (මධ්‍යස්ථ මෘදු) දක්වාද, 1H (මධ්‍යස්ථ දෘඩ) සිට 9H (ඉතා ද්‍රෘඩ) දක්වාද වන පරාසයක පැන්සල් නිෂ්පාදනය කෙරෙයි. ගල්අඟරු මෙන්ම එයද මැකීම සිදුකළ හැකි අතර ස්ථාවර කිරීමද කළහැක.
තවත් ජනපි‍්‍රය මාධ්‍යයකි තීන්ත. බොහෝවිට සිත්තරා සිතුවමේ බාහිර රේඛාවන් මිනිරන් පැන්සලෙන් ඇඳ අවසානාත්මක රේඛාවන් පෑනක් හෝ පින්සලක් යොදාගෙන තීන්තෙන් අඳිනු ලබයි. විවිධ අනුක‍්‍රමික තීව‍්‍රතාවයන් ලබාගැනීම සඳහා තීන්ත ජලයේ දිය කරනු ලැබේ. තීන්ත ආලේප කිරීමෙන් පසු පැන්සල් ඉරි මකා දැමිය හැක.
සමහර චිත‍්‍ර ශිල්පීහු පැන්සල් කටු සටහනක් යොදා නොගෙන කෙලින්ම තීන්ත යොදාගෙන අඳිති. ඔවුහු ඊට පි‍්‍රයතාවයක් දක්වන්නේ තීන්ත මැකීම කළනොහැකි බැවින් එමඟන් ඔහුගේ ප‍්‍රවේශයේ ස්වංසිද්ධතාවය ආරක්‍ෂා කරගැනීමට හැකිවීම නිසාවෙනි.
17 සහ 18 වන සියවස්වල බැරක සහ රොකෝ යුගයන්හි වඩාත් ප‍්‍රකට වූ ක‍්‍රමවේදයක් වූයේ කලූ සහ සුදු අතර වූ වර්ණයක පසුබිමක් මත කලූවෙන් ඇඳීම සිදුකොට අඳුරු කළ යුතු ස්ථාන තීන්ත හෝ ක්‍රෙයෝන් මගින් සුදු වර්ණයෙන් යෙදීමයි.
පැස්ටල් මාධ්‍යය
පැස්ටල් කූරු හෝ ක්‍රෙයෝන් නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ කුඩු කරන ලද පිරිසිදු වර්ණක, උදාසීන බැඳුම්කාරක ද්‍රව්‍යයක් සමග සංයෝජනය කිරීමෙනි. පැස්ටල් කූරක නිවැරදිම සංයුතිය සහ ගතිලක්‍ෂණය එහි අඩංගු වර්ණකය හා ඊට යොදාගෙන ඇති බැඳුම් කාරක ද්‍රව්‍යයේ ස්වභාවය අනුව තීරණය වේ. එමෙන්ම එය එක් එක් නිෂ්පාදකයා අනුවද වෙනස් වෙයි.
වියලි පැස්ටල් සඳහාසාම්ප‍්‍රදායිකව ඇරබික් ගම්, ට‍්‍රැගකැන්ත් ගම් වැනි බැඳුම්කාරකයන් උපයෝගී කරගනු ලබයි. 20 වන සියවසේදී බැඳුම්කාරකයක් ලෙස මෙතිල් සෙලියුලෝස් හඳුන්වාදෙනු ලැබිණ. බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී රටහුණු සහ ජිප්සම් සංඝටකයන්ද එහි අන්තර්ගත වෙයි. විවිධ දෘඩ හා මෘදු ආකාරයන්ගෙන් යුත් පැස්ටල් නිර්මාණය කරනු ලැබේ.
වියළි පැස්ටල් මාධ්‍ය පහත ආකාරයට අනු කොටස්වලට බෙදනු ලැබේ. <ul> <li>මෘදු පැස්ටල් - මෙය බහුල ලෙස යොදාගන්නා පැස්ටල් වර්ගය වෙයි. මේවායේ වැඩි වර්ණක ප‍්‍රමාණයක් හා බැඳුම්කාරක අඩු ප‍්‍රමාණයක් අන්තර්ගත වේ. එහි ප‍්‍රතිඵලය වන්නේ දීප්තිමත් වර්ණ ඇතිවීමයි. සිතුවම ඉතා පහසුවෙන් කිළුටුවීමට හා වර්ණ කලවම්වීමට ඉඩ ඇත. එමෙන්ම එය ඉවතලිය යුතු කුඩු විශාල ප‍්‍රමාණයක් ප‍්‍රතිඵල කරයි. මෘදු පැස්ටල් යොදාගෙන අඳිනු ලබන චිත‍්‍ර කිළුටුවිම වැලැක්වීමට තිරකාරකයක් අවශ්‍ය වේ. </li> <li>දෘඩ පැස්ටල් - මේවායේ බැඳුම්කාරක වැඩි ප‍්‍රමාණයක් සහ වර්ණක අඩු ප‍්‍රමාණයක් අන්තර්ගත වේ. එහි ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස ඉතා සියුම් විස්තර දැක්වීමට යොදාගත හැකි තියුණු ඇඳිම් ද්‍රව්‍යයක් ලැබේ. මේවා මායිම් රේඛා ඇඳිමට සහ රේඛාවන් අවධාරනය කිරීමට යොදාගත හැක. කෙසේ වෙතත් මේවායේ වර්ණයන් මෘදු පැස්ටල් හා සැසඳීමේදී දීප්තිමත් බවින් අඩුය.</li> <li>පැස්ටල් පැන්සල් - මේවා පැස්ටල් තුඩ සහිත පැන්සල් වෙයි. ඉතා සියුම් විස්තර දැක්වීම සඳහා ඒවා උපකාරී වෙයි.</li></ul>
මීට අමතරව විවිධ නිෂ්පාදන ක‍්‍රමවේදයන් යටතේ පැස්ටල් නිෂ්පාදනය කරනු ලබයි. <ul> <li>තෙල් පැස්ටල් - මේවා මෘදු, බටර් වැනි උකුබවක් සහ දීප්තිමත් වර්ණයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි. මෘදු පැස්ටල් මෙන් නොව මේවා කලවම් කිරීම තරමක් අපහසුය. නමුත් තිරකාරකයක් අවශ්‍ය නෙවේ.</li> <li>වතුරේ දියකළහැකි පැස්ටල් -  මේවා මෘදු පැස්ටල් වලට සමාන වේ. නමුත් ඒවායේ ග්ලයිසෝල් වැනි ජලයේ දියවන සංයෝගයක් අඩංගුය. එබැවින් ජලය යෙදීම මගින් වර්ණ ලා පැහැ ගන්වා ගත හැක.</li> ඇත්තෙන්ම පැස්ටල් ලෙස සැලකිය හැක්කේ කුමක්ද යන්න පිලිබඳව කලා සංගම් අතර විවාදයක් පවතී. එක්සත් රාජධානියේ පැස්ටල් සංගමය (පැරණිතම පැස්ටල් සංගමය මෙය වෙයි) පැස්ටල් ප‍්‍රදර්ශන සඳහා පිලිගනු ලබන නිර්ණායකය ලෙස පහත නිර්ණායකය ඉදිරිපත්කර සිටියි. ‘තෙල් පැස්ටල්, ගල්අඟුරු පැන්සල්, කොංටේ රටහුණු හෝ වෙනත් ඕනෑම වියළි මාධ්‍යයක්ද ඇතූලත්ව පැස්ටල්’. මෙහිදී අවධාරනය කරනු ලැබ ඇත්තේ වියළි මාධ්‍ය යන්න වුවද සංවාදය අඛණ්ඩවම පවතී.
කැන්වස් මාධ්‍යය
අතීතයේ යොදාගත් ලී පුවරු වෙනුවට ආදේශ වූ කැන්වස් තෙල් සායම් සඳහා වඩාත්ම ප‍්‍රචලිත වූ ආධාරකය විය. මරිය මව්තුමිය දේවදූතයින් සමඟින් සිටිනු දැක්වෙන 1410 දී පමණ අඳිනු ලැබූ ප‍්‍රංශ සිතුවමක් කැන්වසය මත තෙල් සායමින් අඳින ලද සිතුවම් අතරින් ඉතිරිව ඇති පැරණිතම කෘතියක් ලෙස සැලකේ. කෙසේ වෙතත් ඉතාලියේ 16 වන සියවස දක්වා මෙන්ම උතුරු යුරෝපයේ 17 වන සියවස දක්වාත් ලී පුවරු යොදාගැනීම පැවතුනි. කැන්වසය මුලින්ම යොදාගත් අය අතර වෙනීසියේ සිත්තරු ප‍්‍රමුඛ වෙති.
කැන්වසය ලී රාමුවක් යොදාගනිමින් තදින් ඇද සකස් කරගනු ලබයි. අනතුරුව සකස් කරගත් ආලේපයක් ආලේපකොට ඇඳීමට සුදුසු තත්වයට පත්කරගනු ලැබේ. මෙම ආලේපය හේතුවෙන් තෙල් සායම් කැන්වසයේ කෙඳි සමග ඍජුව ගැටීම වලකී. සාම්ප‍්‍රදායික ක‍්‍රමයට මෙම ආලේපය සකස්කරගන්නේ ලෙඞ් කාබනේට් සහ හණ ඇට තෙල් සංයෝග කිරීමෙනි. ටයිටේනියම් සුදු වර්ණක සහ කැල්සියම් කාබනේට් එක්කිරීමෙන්ද මෙම ආලේපය සකසාගත හැකි නමුත් එය පතුරු ගැලවීයාමට හෝ ඉරිතැලීමට ලක්විය හැක. වර්තමානයේ විවිධාකාර නෙකැඩෙන සුළු කැන්වස් ආලේපයන් වානිජ වශයෙන් නිෂ්පාදනය කෙරෙන අතර වෙළඳපොළේ මිළදී ගැනීමට ඇත. මෙයින් වඩාත් ජනපි‍්‍රය නිෂ්පාදනය වන්නේ ටයිටේනියම් ඩයොක්සයිඞ් සහ කැල්සියම් කාබනේට් යොදාගෙන නිෂ්පාදනය කරනු ලබන සින්තටික් ලේටෙක්ස් ආලේපයන්ය. අමුද්‍රව්‍යයේ විනාශ වී යන ස්වභාවය පැවතියදීත් එය නොසලකා ජැක්සන් පොලොක්, කෙනත් නොලන්ඞ්, ෆැන්සිස් බේකන්, හෙලන් ෆ‍්‍රැන්ක්න්ටැලර්, ඩෑන් කි‍්‍රස්ටෙන්සන්, ලැරී සොක්ස්, රොනී ලෑන්ඞ්ෆීල්ඞ් වැනි සිත්තරු ‘අමු කැන්වසය’ මත ඇඳීම කරති.
අතීතයේ කැන්වස් නිෂ්පාදනය කරනු ලැබූයේ ඉතා ශක්තිමත් දුඹුරු පැහැයක් සහිත ලිනන් රෙදි වලිනි. එය තෙල් සායම් සඳහා වඩාත් යෝග්‍ය විය. 20 වන සියවසේ මුල්භාගයේදී කපු කැන්වස් භාවිතය ආරම්භවිය. තවමත් බෙහොමයක් තෙල් සායම් සිත්තරුන් අතර ලිනන් ජනපි‍්‍රයව පවතී. යාන්ති‍්‍රකව වියනු ලබන කපු කැන්වස් ආර්ථික වශයෙන් ලාභදායී වෙයි. ඇක‍්‍රලික් තීන්ත පැමිණීමත් සමඟ කපු කැන්වස් භාවිතය වඩාත් ප‍්‍රචලිත විය. ලිනන් සහ කපු ලබාගන්නේ එකිනෙකට වෙනස් ගස් දෙකකිනි. එනම් හණ ගස සහ කපු ගසයි.
කාඞ්බෝඞ් යොදාගෙන කර්මාන්තශාලාවන්හි නිපදවනු ලබන ‘කැන්වස් බෝඞ්’ ලෙස හඳුන්වන කැන්වස් විශේෂයක්ද වර්තමානයේ වෙළඳපොළට පැමිණ ඇත. මේවා ප‍්‍රමාණයන් කිහිපයකින් පමණක් නිපදවනු ලබන අතර ඒවායේ ආයුකාළය ඉතාම සීමිත වෙයි. ඒවා බොහෝවිට යොදාගනු ලබන්නේ ඉක්මන් අධ්‍යනයන් සඳහාය. ලිනන් මත නියමිත ලෙස ආලේප කිරීම් සිදුකරනු ලැබූ කැන්වස්ද වෙළඳපොළේ පවතී. ඒවා බොහෝවිට වෘත්තීය වශයෙන් සිතුවම් අඳින්නන් විසින් භාවිතා කරනු ලබයි. ඒවා විවිධ බරවලින් නිපදවනු ලැබේ. ඒවා ආලේපනයන් තට්ටු කිහිපයක් ගල්වා සකස් කරනු ලබන අතර කෙලින්ම ඇඳීමට ගැනීමට සුදුසු වෙයි. සිය ඇඳීම තමන්ට පාලනය කළහැකිවීම අගය කරන සමහර චිත‍්‍ර ශිල්පීහු තමන්ට අවශ්‍ය පරිදි සකස් කරගත් ආලේප තට්ටුවක් හෝ දෙකක් ඒ මත ආලේපකොට සිය ඇඳීම සිදුකරති. නමුත් වෘත්තීමය වශයෙන් ඇඳීම සිදුකරන බොහොමයක් දෙනා තවමත් සාම්ප‍්‍රදායික ආකාරයට සිය කැන්වස් තමන් විසින්ම නිෂ්පාදනය කරගනිති.
නූතන සිතුවම් කිරීමේ ශිල්පක‍්‍රමයන් සහ පැරණි මහා කෘතීන් අතර එක් ප‍්‍රධාන වෙනසක් වන්නේ කැන්වසය සකස් කරන ආකාරයයි. නූතන ශිල්පක‍්‍රමයන් කැන්වසයේ මතුපිට ස්වභාවය සහ සායම්වල ස්වභාවය යන දෙකෙහිම වාසිය ලබාගනිති. ආධුනිකයක සිත්තරකුට සායම් තැවරීමේ පරිචය හැරුනුවිට සාම්ප‍්‍රදායික සිතුවම්වල ස්වභාවය කරා ළගාවීම කළ නොහැක්කකි. පුනරුද යුගයේ චිත‍්‍රශිල්පීහු පවා කැන්වසයේ මතුපිට ස්වභාවයට හානිවීම වැලැක්විම සඳහා බොහොමයක් පියවරයන් අනුගමනය කළහ. මේ සඳහා අමු කැන්වසය මාස ගණනාවක් තිස්සේ සුදු ලෙඞ් සායම් වල ගිල්වා තැබීම, මතුපිට ඔපදැමීම සහ නැවතත් සුදු ලෙඞ් සායම්වල ගිල්වා තැබීම සිදුවිය. අවසන් නිෂ්පාදනය රෙද්දකට වඩා බෙහෙවින් වෙනස්වූවක් විය. එහිවූයේ දීප්තිමත් ලිස්සන සුලූ මතුපිටකි. නූතන සිත්තරකුට මෙය අනවශ්‍ය තරම් වෙහෙසවන ක‍්‍රමවේදයක් ලෙස පෙනී යා හැකි වුවද එහි අවසන් අපේක්‍ෂාව වූයේ ඡායාරූපයක් මෙන් යතාර්ථවාදී සිතුවමක් නිර්මාණය කිරීමයි.
නිසි ලෙස සකසන ලද කැන්වසයක ඇඳීමේදී පින්සල ඉතා පහසුවෙන් කැන්වසය මතුපිට ලිස්සායන බව අත්දැකිය හැක. මෙහිදී තමන්ට අවශ්‍ය ඕනෑම ආකාරයකට පින්සල් පහරවල් යෙදීමේ නිදහස සිත්තරාට හිමිවේ.
කැන්වසයක රැලි ඉවත්කිරීම සඳහා කැන්වසය මත තෙත කපු රෙද්දක් අතුරා ඒ මත තරමක් උණුසුම ඇති ඉස්ති‍්‍රක්කයකින් මැදිම කළහැක. කැන්වසය මත ඩිජිටල් මුද්‍රණයන්ද සිදුකළ හැක.
කටු සටහන් (ඇඳිම)
කටුසටහනක් යනු අවසානාත්මක කෘතියක් නොව වේගවත්ව සිදුකළ නිදහස් අතින් කළ ඇඳීමකි. බොහෝවිට එහි එකිනෙක මත අතිපිහිත වූ රේඛාවන් විශාල ගණනාවක් පැවතිය හැක. තෙල් සායම්වලදී එය තෙල් සායම් කටුසටහනක් ලෙසින් හැඳින්වේ. කටුසටහන් මඟින් බොහෝවිට පසු අවස්ථාවක ප‍්‍රයෝජනයට ගැනීම සඳහා අදහස් වාර්තාගත කිරීමක් සිදුවේ. කටුසටහන් සඳහා එතරම් මුදලක් වැය නොවන බැවින් කාළය සහ මුදල් වැයවන චිත‍්‍රය හෝ බිතුසිතුවමක් ඇඳීමට පෙර එහි රූප සංයෝජනය සහ අන්තර්ගත කරන විවිධ අදහස් සංකලනය කරමින් විවිධ කටුසටහන් ගණනාවක් ඇඳබැලීමේ අවස්ථාව සිත්තරාට හිමිවෙයි. චිත‍්‍ර ඉගෙන ගන්නා ශිෂ්‍යන්ගේ සෞන්දර්යාත්මක හැකියාවන් වැඩිදියුණු කිරීමේ අංගයක් ලෙස කටුසටහන් ඇඳීමේ අභ්‍යාසයන් කරවනු ලබයි. අඩු කාළයකදී ඇඳිම කළහැකිවීම හේතුවෙන් පැන්සල් හෝ පැස්ටල් වැනි වියළ මාධ්‍යයක් කටුසටහන් ඇඳීමේදී යොදාගනු ලැබේ. මිනිරන් පැන්සල් සාපේක්‍ෂව නව සොයාගැනීමක් වන අතර පුනරුද යුගයේ චිත‍්‍ර ශිල්පීන් කටු සටහන් ඇඳීම සඳහා යොදාගනු ලැබුවේ මිළ අධික රිදී කූරු විශේෂයකි. ඒවායින් ඇඳීම සඳහා ඒ සඳහාම සුවිශේෂී ලෙස සකස්කළ කඩදාසි විශේෂයක් භාවිතා කෙරුනු අතර පැන්සල් කටුසටහනකට සමාන කටුසටහනක් එමඟින් ලබාගත හැකිවිය. වඩා වියදුම් අඩු ක‍්‍රමවේදයන් ලෙස ගල් අඟුරු, රටහුණු හෝ තීන්ත සහ පෑන් එකල යොදාගනු ලැබිණ.
ජනපි‍්‍රය පිලිගැනීම්වලට ප‍්‍රතිවිරුද්ධව යමින් බොහෝවිට චිත‍්‍ර ශිල්පීහු කටුසටහන් ඇඳීමේදී මකනයන් යොදාගනු ලැබේ. රළු රේඛාවන් මකා දැමීමට හෝ අඳින ලද රේඛාවන්හි පැහැය අඩු කිරීමට මෙසේ මකන යොදාගනු ලබයි.
ලියනාඩෝ ඩා වින්චි සහ එඞ්ගාර් ඬේගාස් වැනි සිත්තරුන්ගේ කටුසටහන් පොත් පවා කලාකෘති ලෙසින් සැලකෙයි. කෙසේ වෙතත් ඒවායේ වැඩි වශයෙන් අන්තර්ගත වන්නේ සැබෑ කටුසටහන් වලට වඩා ඔවුන්ගේ පරිකල්පනීය අධ්‍යනයන්ය.
කටුසටහනක් සතු හැඟීම් වේගවත්ව සටහන් කරගැනීමේ හැකියාව වර්තමාන සංස්කෘතිය තුල විවිධාකාර කාර්යයන් සඳහා යොදාගනු ලබයි. කාටූන් චිත‍්‍ර ශිල්පීහු මූලික වශයෙන් කටු සටහන් අඳින්නෝ වෙති. සැකකටයුතු පුද්ගලයින් හඳුනාගැනීම සඳහා පොලීසිය වැනි ආයතනයන්ද කටුසටහන් භාවිතා කරති. ජනපි‍්‍රය සංචාරක ආකර්ෂණයන් සහිත ස්ථානයන්හි සිටින වීදි සිත්තරුන් අතර විනාඩි කිහිපයකදී ආලේඛ චිත‍්‍රයන්ගේ කටු සටහන් නිර්මාණයකර දෙන්නෝද අනිවාර්යක් ලෙසින්ම සිටිති. ඡයාරූප ශිල්පයේදී කටුසටහන් ඇඳීමේ කි‍්‍රයාවලිය සිදුවන්නේ කළුවර කාමරයේ ඡයාරූප විවර්ධකය යොදාගනිමිනි. මෙහිදී ඍණ රූපය කටු සටහන ලබාගත යුතු කඩදාසිය මතට ප‍්‍රක්ෂේපනය කරනු ලැබේ. මුළු කඩදාසියම එකම ආලෝක තත්වයකට එනතුරු සියලූ ආලෝක සෙවණැලි ඉවත් කරනු ලැබේ.
‍කටු සටහන් පොත් වර්ග
කටු සටහන් පොත විවිධ හැඩ සහ ප්රවමාණයෙන්ද වවිධ ප්රටමානයේ කවර වලින් ද සහ පිටු සංක්ර‍ම වලින් වනස් වේ. කටු සටහන් පාත් මගින් ඇදීමේ කඩදාසි සපයන අතර එය පොතක පහසුකම ආකාරය වේ. කටුසටහන්පොත අවසන් වැඩ කලකරැවාලෙන් කලාකරැවාට වෙනස්වන අතකර, සමහර ඒවායේ සරල චිත්රස හා විශානල සටහන් සහ සමහර ඒවායේ වැඩකරන ලද ප්රසතිබිස්බ අඩංගු කාලයට අමතරව කලාකරැවන් ප්රහගතිය අංග ඔහු / ඇයගේ රටාව සහ කුසලතා සංවර්ධනය වැදගත් ව්. බෝහේ කලාකරැවන් කවර අලංකාර කිරිනේ ඔවුන්මගේ කටු සටහන් පොත පුද්ගලරෝපණය කරයි.
මේවාද බලන්න
දේශිය චිත්‍ර කලාව හා එහි මූලිකාංග
<ul>
ප්‍රවර්ගය:චිත්‍ර කලාව
උස්වැටකෙයියාව
උස්වැටකෙයියාව ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ධීවර ගම්මානයකි.
චුලපුර
චුලපුර (චුලිපුරම්) ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ගම්මානයකි.
ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
එන්කර් ධූම කේතුව
එන්කර් ධූම කේතුව (නිල නම්කිරීම: 2P/එන්කර්) යනු වසර තුනකට වරක් සූර්යයා වටා කක්ෂයක් සම්පූර්ණ කරන කාලාවර්ත ධූම කේතුවකි  — මෙය දන්නා ඔනෑම ධූම කේතුවක් සඳහා කෙටිම කාලාවර්තය වෙයි.
මන්ත්‍ර ශාස්ත්‍රය
මන්ත්‍ර ශාස්ත්‍රය යනු අංග අටකින් යුත් (අෂ්ට කර්ම) ගුප්ත ශාස්ත්‍රයකි.අප රටෙහි සහ ඉන්දියාවෙහි යන රටවල් දෙකෙහිම මන්ත්‍ර ශාස්ත්‍රය බොහෝ දුරාතීතයේ පටන් පැවත ඇත.
ප්‍රවර්ගය:වශී කර්මය
ඌරා ළිඳ
ශාස්ත්‍රානුකූලව අඩි 15 ක විශ්කම්භයකින් හා අඩි 10 ක ගැඹුරකින් යුක්තව සකස් කරනු ලබන ඌරා වල යනු අංගම් ශාස්ත්‍රයේ විවිධ සුවිශේෂී අවස්ථාවලදී සටන් ශිල්පීන් දෙදෙනෙකු හෝ වැඩි ප්‍රමාණයක් ශාස්ත්‍රානුකූල සිරිත් විරිත් සමුදායකට පසුව නියමිත පිණුමකින් පැන එකිනෙකා සටන් කොට තම ශාස්ත්‍රීය නිපුණතාව පෙන්වීමට යොදාගන්නා පෞරාණික සම්ප්‍රදායකි. මෙහි පැවැත්වෙන සටන් ඌරා වලේ සටන් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.
වඳන්
“ඌරා ළිඳ යනු ගල්පිලකවූ වතුර වළියි. වතුර බීමට එහි යන ඌරාට ගල් මූනත ඔප නිසා වළෙන් ගොඩ ඒමට බැරිවෙයි. ඌරා ළිඳේ සටන් කිරීම මෙසේ ය. සරඹශාලාවේ කවර ශිෂ්‍යෙයකු තමා අනිත් සගයනට වඩා සමත් යැයි සිතයි නම්, තම නම පිළිගන්නා මෙන් සිය ගුරුවරයා ගෙන් හා මුහන්දිරම්ගෙන් ඉල්ලා සිටිනු ඇත. මෙවැනි තවත් ඉල්ලීමක් ඇතිවූ පසු ඒ දෙදෙනා පොර වැටීමේ යොදනු ලැබේ. රියන් 30ක් දික්වුවද රියන් 7ක් ගැඹුරවූද ඌරා ළිඳ නමින් හැඳින්වෙන එම වල ඇතුලට දෙදෙන පිවිසෙන තෙක් උනුනොවුන් කවුදැයි සටන්කරවෝ නොදනිති....“
සටන් කරන ආකාර
ඌරා ළිඳේ සටන් කරන ආකාර කීපයකට සටන් කරනු ලබයි.
මෙහිදී දෙදෙනා එකඟ වන ඕනෑම ආකාරයකට සටන් කිරීම සිදු කළ හැකිය.
තාවඩි
තාවඩි ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය පිහිටි කුඩා ගම්මානයකි.
වත්තේගෙදර නැණසල දඹදෙනිය
පන්නල ප්‍රාදේශිය සභාවට අයත් වේ.