cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
මෝර්නේ මෝර්කල්
මෝකල් 2006 දී ඔහුගේ ටෙස්ට් තරගය ආරම්භ කළ අතර දකුණු අප්‍රිකානු ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම වෙනුවෙන් ටෙස්ට් තරග 86කට ක්‍රීඩා කළේය. 2018 මාර්තු මාසයේදී, ඔහු දකුණු අප්‍රිකාව වෙනුවෙන් ටෙස්ට් කඩුලු 300ක් දවාගත් පස්වන පන්දු යවන්නා බවට පත් විය.ඔහු 2007දී ආකෘති දෙකේදීම ඔහුගේ මංගල දර්ශනය එක් දින ජාත්‍යන්තර 117 සහ විස්සයි20 තරඟ 44කට ක්‍රීඩා කළේය.
හිරි පොද වැස්ස
ගීතයන්
ගීතනු නිර්මාණ - මහේෂ් දෙනිපිටිය, භාතිය ජයකොඩි, සංතුෂ් වීරමන් ගීත ප්‍රබන්ධය - නිලාර් එන්. කාසිම්, සුනිල් විමලවීර
සුළඟ
සුළඟ හෙවත් හුළඟ යනු විශාල ප්‍රමාණයෙන් වායුන්ගේ සිදුවන ගලා යාමයි. වැඩි පීඩනයක සිට අඩු පීඩනයකට වාතය ගලයි. පෘථිවිය මතුපිට සුළඟ සමන්විත වන්නේ වාතයේ සිදුවන් විශාල සංචලනයන්ගෙන්ය. සුළඟ සාමාන්‍යයෙන් වර්ග කරනු ලබන්නේ,  අවකාශමය පරිමාණය,වේගය,සුළඟ මත ඇතිවන බලපෑම, සුළඟ හට ගන්නා ප්‍රදේශය සහ සුළඟේ ප්‍රථිඵලය යන කරුණු මතය. අපගේ සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය තුල ප්‍රබල වශයෙන් සුළං පවත්නා ග්‍රහලෝක වනුයේ, නෙප්චූන් සහ සෙනසුරු ය. සුළඟ විවිධාකාර ලක්ෂණයන්ගෙන් සමන්විතය,වැදගත් ලක්ෂණය වන්නේ සුළඟේ ප්‍රවේගයයි,තවද සුළඟේ සමන්විත වායු ඝනත්වය සහ සමන්විත ශක්ති ධාරිතාවද සැලකිල්ලට ගනී.
කාළගුණ විද්‍යාවේදී, සුළං බොහෝවිට කාණ්ඩ කරනු ලබන්නේ සුළං වල ශක්තිය මත සහ සුළං හමන දිශානතිය අනුවය.වේගයෙන් හමන කෙටි සුළඟ සුළං පහර වේ. කෙටි කාල පරතරයක් අතරතුර (මිනිත්තුවක් පමණ )හමන දැඩි සුළඟ හදිසි කුණාටුව වේ.විශාල කාල පරාසයක් තුල ඇති වන සුළං හැදින්වීමට විවිධාකාර නම් ඇත. එම නාමයන් නිර්මාණය කිරීමට සුළගේ සාමාන්‍ය ශක්තිය පදනම් කර ගනී. එම නාමයන් වන්නේ මඳ සුළඟ, චණ්ඩ මාරුතය, කුණාටුව,වා සුළිය (හරිකේන්) සහ ටයිපුන් වේ. විශාල පරිමාණයේ වායුගෝලීය සංරචනයන් ඇති වීමට හේතු කාරක වන්නේ සමකය සහ ධ්‍රැව අතර තාපය වෙනස් වීමේ අන්තරය සහ පෘථිවියේ පරිභ්‍රමණයයි.
පුරාණ මානව ශිෂ්ඨාචාරයන් හිදී, සුළඟ දේවත්වයෙන් පුද කරනු ලැබිය.එලෙසම ඈත අතීතයේ සිට වර්තමානය තෙක් සුළගේ ප්‍රයෝජන විවිධාකාර කටයුතු සදහා යොදා ගනී.එනම් , බල ශක්ති මුලාශ්‍රයක් ලෙස, විනෝද කටයුතු වලට, කාර්මික කටයුතු වැනි විවිධාකාර කටයුතු සදහා සුළඟ යොදා ගනී.
හේතුව
සුළඟ නිර්වචනය කිරීමට යොදාගන්නා භෞතික බලයන් ගේ සමතුලිතතාවය යොදා ගැනීම හරහා සුළගේ ආකෘතිය වියෝජනය කිරීමට සහ විශ්ලේෂණය  කිරීම සිදු කරයි.ඒ තුලින් වායුගෝලීය ගති චලන සමීකරණය අවබෝධය පහසු කරන අතරම සිරස් හා තිරස් ලෙස සුළගේ පැතිරීම පිලිබදව ගුණාත්මක තර්කයක් ලබා ගැනීමට හැකිවේ.
මිනුම
සුළගේ දිශාව සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රකාශ කරනු ලබන්නේ සුළඟ හටගත් දිශාව පදනම් කරගෙනය. උදාහරණයක් ලෙස උතුරු සුළඟ හමා යන්නේ උතුරේ සිට දකුණටය. සුළං දිශා දර්ශකයක් මගින් සුළඟේ දිශාව හදුනාගත හැකිය. ගුවන්තොටුපලේ දක්නට ලැබෙනා Windsock මගින් සුළඟේ දිශාව දැක්වීමට හා සුළඟේ වේගය තක්සේරු කිරීමද සිදු කරයි. සුළඟේ වේගය මැනීම අනිලමානය මගින් සිදු කරයි. පර්යේෂණ කටයුතු වලදී විශාල මිනුම් වාර ගණනක් අවශ්‍ය වූ විට අතිධ්වනිය තරංගයන් හි ප්‍රචාරණ වේගය හෝ රත්වූ කම්බියක ප්‍රතිරෝධය තුලින් හට ගන්නා වාතාශ්‍රය මගින්ද සුළඟ මැනීම් කරයි.
සුළඟේ බලපෑමේ ප්‍රමාණය
අතීතයේ සිට බියුෆෝර්ට් සුළං බල පරිමාණය නිරීක්ෂණ සහ නිගමන පාදක කරගනිමින් සාගරයේ තත්වය නිරීක්ෂණය මගින් සුළගේ වේගය පිළිබදව විස්තරයක් ලබා දෙන ලදී. ආරම්භයේදී එය අඩි 13 ක ප්‍රමාණයක් විය. නමුත් වර්ෂ 1940 වන විට මිනුම් ප්‍රමාණය අඩි 17 දක්වා ප්‍රසාරණය විය. පොදුවේ විවිධාකාර වේගයන්ගෙන් හමා යන සුළං හැඳින්වීමට  විවිධාකාර නාමයන් ඇත. එනම් මඳ සුළඟ, චණ්ඩ මාරුතය, කුණාටුව, වා සුළි (හරිකේන්) සහ ටයිපුන් වේ. බියුෆෝර්ට් පරිමාණය අනුව, චණ්ඩ මාරුතයන් පවතින්නේ නාවික සැතපුම් 28 (52 km/h) සහ නාවික සැතපුම් 55 (102 km/h) අතරතුරය. චණ්ඩ මාරුත ප්‍රභේදන ඛාණ්ඩයන්ගේ ශක්ති ප්‍රමාණයන්, පෙර සඳහන් කළ වේග ප්‍රමාණයන්ට අනුව මත මධ්‍යස්ථ, නැවුම්, ශක්තිමත් සහ පරිපූර්ණ ලෙස වර්ගීකරණය කළ හැකි. කුණාටුවන් හි සුළං ප්‍රබලත්වය නාවික සැතපුම් 56 (104 km/h) සිට නාවික සැතපුම් 63 (117 km/h) ක් දක්වා පමණ වේ. නිවර්තන වා සුළි හදුන්වන පාරිභාෂික වචන මාලාවන් ගෝලීය වශයෙන් කලාපයෙන් කලාපයට වෙනස් වේ. පහත දැක්වෙන්නේ ලොවපුරා කලාපීය කාලගුණ විද්‍යාත්මක විශේෂ මධ්‍යයස්ථාන යොදා ගන්නා වර්ගීකරණයන්ගේ සාරාංශයකි.
දියුණු කළ ෆුජිටා පරිමාණය
දියුණු කළ ෆුජිටා පරිමාණය (EF පරිමාණය) මගින් ඇමරිකාව පදනම් කරගෙන සිදුවූ හානිය මත ටෝනාඩෝ ප්‍රබලතාව  අගය කරයි.
ස්ථානීය නිරූපණය
ස්ථානීය නිරූපණ ක්‍රමය මඟින් කාලගුණ සිතියම් මතුපිට සුළං දිශාව හා වේගය දැක්වීමට සුළං ඇමුනුම් කටු යොදාගනී. එම කටු එහි අග පිහිටි කොඩි යොදා ගනිමින් වේගය නිරූපණය කෙරේ.
ඇමුනුම් කටුව මුහුණ පා සිටින දිශාව අනුව සුළඟේ හමා යාම නිරූපණය කරනු ලබයි. එම නිසා, ඊසානදිග සුළං නිරූපණය කරනු ලබන්නේ නිරක්ෂ රේඛාව  වලාකුළ වෘත්තයේ සිට ඊසානදිග ට දීර්ඝ කිරීමෙනි. මෙම නිරක්ෂ රේඛාවේ අවසාන කෙළවර හරහා ඇති කොඩි මගින් සුළඟේ වේගය නිරූපණය කරනු ලබයි. වරක් සිතියම් ගතකල සැනින්, සමවේග රේඛා (සමාන සුළං ප්‍රවේග යා කරන ලද රේඛා) වල විශ්ලේෂණයක් සිදු කළ හැක. සමවේග රේඛා, ඉහල මට්ටමේ- නියත පීඩන සටහන් වල කළු පුළිඟු ධාරා ඇති වන ස්ථාන නිර්ණය කිරීම සඳහා ඉවහල් වන අතර, සාමාන්‍යයෙන් 300hPa ක් හෝ එයට වැඩි අගයන් සඳහා යොදා ගැනේ.
සුළං බලය
සුළං බලය යනු, සුළඟ හැමිමේ දී ඇතිවන චාලක ශක්තියයි. vප්‍රවේගයකින් චලනය වන සුළං m ස්කන්ධයක ඇති චාලක ශක්තිය ½ m v2 යන සුත්‍රයෙන් ලැබේ. ප්‍රවේගයට ලම්බ වූ A වර්ගඵලයක් (තලබමරයක භ්‍රමණ වර්ගඵලය) හරහා ගමන් කරන්නා වූ සුළං ප්‍රමාණයක ස්කන්ධය සෙවීම සඳහා පහත සමීකරණය භාවිතා කළ හැක. m = A v t ρ.
m= සුළං ප්‍රමාණයේ ස්කන්ධය
A = වේගයට ලම්බ වූ වර්ගඵලය
v = සුළගේ ප්‍රවේගය
t = A වර්ගඵලය හරහා සුළඟ ගමන් කිරීමට ගත වූ කාලය
ρ = සුළගේ ඝනත්වය
ඉහත සමීකරණයෙන් A වර්ගඵලයක් හරහා t කාලයක් තුළ v ප්‍රවේගයකින් ගමන් කළ ρ ඝනත්වයක් ඇති සුළඟේ ස්කන්ධය වන  m සෙවිය හැක. එම ස්කන්ධය යොදා ගනිමින් සුළඟේ සම්පුර්ණ ශක්තිය සෙවිය හැක:
කාලය විශයෙන් අවකලනය කිරීමෙන්, සම්පුර්ණ සුළං  ශක්තිය සඳහා පහත සමීකරණය ලැබේ.
එනයින් සුළං ශක්තිය, සුළඟේ ප්‍රවේගයේ 3 වන බලයට අනුලෝමව සමානුපාතිකවන බව කිව හැක.
සෛධාන්තික සුළං තල බමරයක් මඟින් ලබා ගන්නා බලය
සුළඟේ ප්‍රවේගය ශුන්‍ය දක්වා අඩු වූ විට සම්පුර්ණ සුළං බලය ලබා ගත හැකිය. තාත්වික සුළං ටර්බයිනයන් වලදී, ගහනය කරගත් සුළං තල හරහා ගමන් කළ යුතු බැවින් මෙය කළ නොහැකි ක්‍රියාවකි. නියත වශයෙන් ම ආදාන හා ප්‍රතිදාන ප්‍රවෙගයන් අතර සම්බන්ධය සැලකිය යුතුවේ. නළ ධාරා සංකල්පය භාවිතයෙන් සුළං ටර්බයිනයකට ලබා ගත හැකි උපරිම ශක්ති නිස්සරණය, සම්පුර්ණ සෛධාන්තික සුළං ශක්ති ප්‍රමාණයෙන් 59% කි. (Betz' law බලන්න).
ප්‍රයෝගික සුළං තල බමරයක් මඟින් ලබා ගන්නා බලය
භ්‍රමණ තලයේ ඝර්ෂණය සහ ආකර්ෂණය, මෙවලම් අතර සිදුවන ශක්ති හානි, ශක්ති උත්පදනයන් හා ශක්ති පරිවර්තනයන් වැනි තවත් ශක්ති ප්‍රමාණවත් නොවීම් හේතුවෙන් සුළං තල බඹරයක් මඟින් ලබා දෙන ශක්ති ප්‍රමාණය අඩුවේ. මූලික සම්බන්ධතාව අනුව (ආසන්න වශයෙන්) ටර්බයිනයක ශක්තිය සුළඟේ වේගයේ 3 වන බලයට අනුලෝමව සමානුපාතිකාවේ.
ගෝලීය කාලගුණ විද්‍යාව
නැගෙනහිර සුළං ප්‍රවාහයන් සාමාන්‍ය වශයෙන් ධ්‍රැව හරහා ගමන් කරයි. බටහිර සුළං පෘථිවියේ මධ්‍ය අක්ෂාංශය හරහා අර්ධ නිවර්තන කලාප තුල ධ්‍රැව දෙසට ප්‍රවාහය වේ. සෘජුවම අර්ධ නිවර්තන අතර ප්‍රවාහය වන මඳ සුළං කලාපය "ඩොල්ඩ්‍රම් තීරුව" ලෙස හඳුන්වයි. වායූ ස්කන්ධයන්ගේ ස්පෙක්ෂ ආර්ද්‍රතාවය ක්‍රමානුකුලව අඩු වන, පෘතුවියේ බොහොමයක් කාන්තාර දළ වශයෙන් මෙම අර්ධ නිවර්තන අක්ෂාංශ අතර පිහිටා තිබේ. ශීත ධ්‍රැවීය සුළං, නිවර්තන වලින් පැමිණෙන උණුසුම් සුළං හා මිශ්‍ර වන ප්‍රබල සුළං ධාරා, මධ්‍ය අක්ෂාංශ අතර ප්‍රවහයවේ.
නිවර්තන
වෙළඳ සුළං ලොව සාගර හරහා නිවර්තන වා සුළි ඇතිවීමේ ක්‍රියාවලිය මෙහයවනු ලබයි.එලෙසම වෙළඳ සුළං අප්‍රිකානු දුහුවිලි බටහිර දෙසින් අත්ලාන්තික් සාගරය හරහා කැරබියන් මුහුද ට ගෙනයාමේ ක්‍රියාවද සිදුකරයි,එලෙසම උතුරු ඇමරිකාවේ දකුණු ප්‍රදේශයටද මෙම දුහුවිලි ව්‍යාප්ත කරයි.
මෝසම් සුළං යනු සෘතුමය කාලසීමාවකදී මාස කිහිපයක් නිවර්තන කලාපයේ පැතිර පවත්නා සුළං වේ. මෙම මෝසම් සුළං කාලසීමාවේ දී ශ්‍රී ලංකාව ,ඉන්දියාව, බංගලාදේශය, පකිස්ථානය සහ අසල්වාසී රටවල් වලට මෙම සෘතුමය සුළං වලට මුහුණ දීමට සිදුවේ. මෙම මෝසම් සුළං ඉන්දියානු සාගරය හා අරාබි මුහුද හරහා හමා එන විට දකුණු පෙදෙසට තදබල වර්ෂාවක් ලබා දේ.
ධ්‍රැවීය නැගෙනහිර සුළං
ධ්‍රැවීය බටහිර සුළං, ධ්‍රැවීය හාර්ඩ්ලි සුළං ලෙසද හඳුන්වයි,  සීත ලෙස පැතිර පවත්නා සුළං හමා එනු ලබ්න්නේ ධ්‍රැවයන් හි වැඩි පිඩන කලාපයේ සිට උතුර හා දකුණු කලාප හරහාය,බටහිර සුළං මෙන් නොව මෙම පැතිර පවත්නා සුළං නැගෙනහිර සිට බටහිර දක්වා හමා යයි, එලෙසම දුර්වල  ලෙසත් අක්‍රමවත් ලෙසත් හමා යයි. හිරු එළිය පතිත විමේ අඩුතාවයක් නිසා, වාතය සිසිල් වීමෙන් ධ්‍රැවයන් මතුපිට වැඩි පිඩන කලාපයක් නිර්මාණය කරයි.
මුහුදු හා ගොඩබිම් සුළං
[[File:Diagrama de formacion de la brisa-breeze.svg|thumb|A: මුහුදු සුළං (දිවා කාලයේදී ),
මුහුදුබඩ කලාපයේදී, මුහුදු හා ගොඩබිම් සුළං පැතිර පවත්නා සුළං ස්ථානගත කිරීමට වැදගත් කරුණක් වේ. දිවාකාලයේදී මුහුද ගොඩබිම හා සැසදීමේදී සුර්යයා මගින් උණුසුම්වීම ඉතා සෙමින් සිදු වේ, එලෙස වීමට හේතු වන්නේ ජලයේ පවත්නා විශේෂ තාපන හැකියාවයි. අවට පරිසරයේ වාතය හා සැසදීමේදී උණුසුම් වාතය ඝනත්වය අඩු බවකින් යුක්ත වීම නිසා එය ඉහල යෑම සිදු වේ, මෙය සාගරයේ සිට ගොඩබිම දක්වා මිලිබාර් 02 ක පීඩනයේ අනුක්‍රමණයක් ඇති කිරීමට හේතුවේ. සිසිල් වූ වාතය මුහුදු මට්ටමට වඩා වැඩි මට්ටමකින් පවතී, සිසිල් වාතය මුහුදු මට්ටමේ වැඩි පිඩනය සමඟ ගොඩබිම දෙසට අඩු පිඩනයකින් ගමන් කරන්නේ මුහුදුබඩ කලාපය අවට ගොඩබිමට සිත සුළං ද ඇති කරමිනි.විශාල පරිමාණයේ සුළං නිශ්චල පවතින අවස්ථාවන්හිදී, මුහුදු සුළඟේ ප්‍රබලතාවය කෙලින්ම ගොඩබිම් ස්කන්ධය සහ මුහුද අතර ඇති ආන්තරයට සමානුපාතික වනු ලබයි. ගොඩබිම් සුළං නාවික සැතපුම් 8 (15 km/h) දක්වා වේගයකින් යුක්ත වන විට, මුහුදු සුළං තවදුරටත් වර්ධනය වීමක් නොපෙන්වයි.
රාත්‍රී කාලයේදී සාගරයට වඩා ඉක්මනින් ගොඩබිම සිසිල් වීමට පටන් ගනී, මෙලෙස සිදුවන්නේ විශේෂිත තාප අගයන්ගේ ඇති අසමානතාවයන් නිසාය.මුහුදේ උෂ්ණත්වයට වඩා සිසිල් බවක් ගොඩබිමේ උෂ්ණත්වය ට පවතින විටදී, ජලය මතුපිට ඇති පීඩනය ගොඩබිම මතුපිට ඇති පිඩනයට වඩා අඩු වේ.
කඳු ආශ්‍රිතව
එකම උන්නතංශයේ වුවද මුහුදු මට්ටමේ සිට ඇති උස වැඩිවත් ම, අවට වායුගෝලයට වඩා පොළව රත් වීම සිදුවන අතර, එහිදී භූ තලය මතුපිටින් ඒ ආශ්‍රිතව තාපජ සබඳතා නිර්මාණය වීම හෝ, පවතින සබඳතාවන් වර්ධනය වීම හෝ, කලාපය තුළ සුළං සංසරණයන් වෙනස් වීම සිදුවේ. කඳු හා නිම්න අතර පවතින සුළං සංසරණ සුළඟ පැතිර යාමට ප්‍රධාන වශයෙන් ඉවහල් වන අතර, රළු භූ විෂමතා පතින ප්‍රදේශ එම ස්වභාවික සුළං හැමීමට බාධා පමුණුවයි. සත්‍ය වශයෙන්ම කඳු සහ නිම්න මඟින් වායුගෝලය හා භූ තලය අතර භෞතික බාධකයක් නිර්මාණය කරමින් සුළඟේ ප්‍රචාරණය වෙනස් කරන අතර, සුළං වායු ධාරා භූ තලයට සමාන්තරව උඩු දිශාවකට හරවා යෙවීම සිදු කරයි. මෙය "බාධක නික්මීම" ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. මෙම බාධක නික්මීම හේතුකොට ගෙන අඩු මට්ටමක පවතින සුළං 45% කින් වැඩිවන අතර, සුළං දිශාවද අදාළ භුමියේ සමෝච්ච පිහිටීම මත වෙනස්වේ.
මීට අමතරව සුළං වේගය හා පීඩනය අතර ප්‍රතිවර්ත සබඳතාව හුවා දක්වනු ලබන "බර්නුලී මුලධර්මය" ට අනුව,  යම් කඳු වළලක් අතර කපොල්ලක් පිහිටි විටදී, ඒ හරහා සුළඟ ඉතා වේගයෙන් ගමන් කෙරේ. මේ නිසා සුලඟෙහි ආකුල බවක් හා අස්ථිර බවක් යම් දුරක් දක්වා තැනිතලා ප්‍රදේශ තුළ සංවර්ධනයවේ. මෙම තත්වය ගුවන් යානා වල ආරෝහණයට හා අවරෝහනයට විශාල අවදානමක් ගෙන දේ. කඳු කපොලු අතරින් ත්වරණය වන සිසිල් සුළං ධාරා වලට ඒ ඒ ප්‍රදේශයන්ට අනුව නම් ලබාදී ඇත. උදාහරණ ලෙස මධ්‍යම ඇමරිකාව තුළ පවතින පැපගායෝ සුළඟ හා පැනමා සුළඟ ද, යුරෝපය තුළ පවතින බෝරා, ට්‍රැමොන්ටේන් සහ මිස්ට්‍රල් සුළඟ ද ගෙනහැර දැක්විය හැක. මෙම සුළං විශාල ජල ස්කන්ධයන් මතින් හැමීමේදී සාගර වල මතුපිට ස්ථර හා මිශ්‍ර වීමෙන් සිසිල් බව ඉහල යන අතර, පෝෂක ද්‍රව්‍ය ද එකතු වීම හේතුකොට ගෙන, ජලීය වශයෙන් ද පරිසරයද සාරවත්වේ.
කඳු ප්‍රදේශ තුළ, සුළං ප්‍රවාහයන්ගේ මුලික වෙනස් වීම උග්‍රවේ. කඩතොළු වූ භූ තලයන්ගේ බලපෑමෙන්, මුදුනෙහි කාචාකාර වලාකුළු සහිත බ්‍රමක වැනි පෙර නිශ්චය කල නොහැකි සුළං රටා- ආකුලයන් නිර්මාණයවේ. ශක්තිමත් උඩුසුළං, යටිසුළං, සුළි යනාදිය කඳු ශිඛර අසල හෝ පහත නිම්න අසල වර්ධනයවේ. විශාල වශයෙන් කඳු අසල ජාල වශ්පයන්ගේ ඇතිවන ස්ථිරතාපී වාෂ්පීභවනය, සිසිලනය හා ඝනීභවනය නිසා කඳු පන්ති අසල සුළං හමන පෙදෙසේ කඳු වැසි හට ගනී. කඳු හරහා පහළ උන්නතාංශයන් වෙත ප්‍රවාහය වන සුළං, "යටි බෑවුම් සුළං" ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. සාමාන්‍යයෙන් මේවා උණුසුම් හා වියළි වන අතර යුරෝපයේ ඇල්ප්ස් කඳු වැටිය පාමුල මේවා "ෆෝහන්" ලෙසද, පෝලන්තයේ "halny wiatr" ලෙසද, ආර්ජන්ටිනාවේ "සොන්ඩා" ලෙසද, ජාවාහි "කොඑන්බැන්" ද, නවසීලන්තයේ "නොවස්ට් ආර්ක්" ද හඳුන්වයි. කැලිෆෝනියාව තුළ මෙම යටිබෑවුම් සුළං කඳු කපොලු හරහා පුනීලගත කරන අතර, "සැන්ටා ඇනා" එයට නිදසුනකි. තවද, යටිබෑවුම් සුලඟෙහි ප්‍රවේගයට පැයට කිලෝමීටර 160 (99 mph) ඉක්මවා යා හැක.
සාමාන්‍ය සුළඟේ වේගය
පෙර සඳහන් කල පරිදි, සුළං වේගය අදාල ප්‍රදේශය අනුව වෙනස් වන බැවින් "පැතිරී පවත්නා සුළං" මෙන්ම "ස්ථානිය සුළං" ද පෘතුවිය මතුපිට ඒකාකාරීව පැතිරී නොපවතියි. තවදුරටත් කිවහොත්, සුළඟේ වේගය උන්නතාංශය සමග වැඩිවේ.
සුළං බලයේ ඝනත්වය
වර්තමානයේදී, සුළං බල වර්ධනය ඉහළ ප්‍රදේශ නිර්ණය කිරීම සඳහා යොදා ගනු ලබන මිම්ම, සුළං බල ඝනත්වය (wind power density- WPD) ලෙස හැඳින්වේ. එය යම් කාල පරිච්ඡේදයක් තුල භූමි මට්ටමට ඇති උන්නතාංශය ඇසුරෙන් ප්‍රකාශ කරනු ලබන, යම් ප්‍රදේශයක සුළගේ ක්‍රියාකාරී බලය හා සම්බන්ධිත ගණිතමය ප්‍රකාශනයකි. එමඟින් සුළං බල ඝනත්වය නිර්ණය කිරීම සඳහා, සුළං ප්‍රවේගය සහ එහි ස්කන්ධය යොදා ගනු ලබයි. මෙය සිතියම් ගත කිරීම සදහා වර්ණ වලින් නිරූපිත සිතියම් යොදා ගත හැක ( උදාහරණයක් ලෙස, "මිටර් 50 පරාස තුළ සාමාන්‍ය වාර්ෂික සුළං බල ඝනත්වය" ). ජාතික බල පුනර්ජනනය කිරීමේ මධ්‍යස්ථානය මඟින් ප්‍රකාශිත දර්ශකයක් ඇසුරින් ඉහත ගණිතමය ප්‍රකාශනය "NREL පන්තිය" මඟින් ඉදිරිපත් කෙරෙන අතර, ඒ අනුව ඉහළ සුළං බල ඝනත්වයන් ඉහළ පන්ති මඟින් නිරූපණය කෙරේ. 2008 වර්ෂය අවසානයේදී ලොව පුරා සුළඟෙන් බල ගැන්වූ උත්පාදක යන්ත්‍රයන් හි නාමික ධාරිතාව ගිගාවෝට්ස් 120.8 කි. ලොවපුරා විද්‍යුත් භාවිතයෙන් 1.5% පමණක් සුළඟෙන් නිෂ්පාදනය වුවද, එය 2005 සිට 2008 දක්වා තෙවසරක් තුළ දෙගුණ වෙමින් සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය විය. සමහර රටවල් කිහිපයක් තුළ මෙහි සාපේක්ෂ ඝනත්වය ඉහළ ගිය අතර, එය 2008 වසරේදී ගණිතමය වශයෙන් ආසන්නව- ඩෙන්මාර්කය තුළ 19% ක විදුලි නිෂ්පාදනයක් ද, ස්පාඤ්ඤය සහ පෘතුගාලය තුළ 10% ක් ද, ජර්මනිය සහ අයර්ලන්තය තුළ 7% ක් ද විය. තවත් අධ්‍යනයකින් පෙන්වා දෙනුයේ, වර්තමානය වන විට මුළුමනින්ම ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කල හැකි ශක්ති සැපයුමෙන් 70% ක් ම සුළං බලාගාර වලට එක් කරන ලද HVDC අධිජාල මත යැපෙන බවයි.
ගලා යාමේ හැකියාව
"ගලා යාමේ හැකියාව" හෙවත් "සුළං අනුක්‍රමණය" යනු, පෘථිවී වායුගෝලය තුල ඉතා කුඩා දුරකට සාපේක්ෂව සුලඟෙහි ප්‍රවේගයේ සහ දිශාවේ වෙනස් වීමයි. මෙම සුළං අනුක්‍රමණය ප්‍රධාන වශයෙන් සිරස් සහ තිරස් යනුවෙන් දෙආකාර වන අතර, කාළගුණ තත්වයන් අභිමුඛයේ සහ වෙරළාසන්නයේ තිරස් සුළං අනුක්‍රමණයන් ද, පොළොව ආසන්නයේ සිරස් සුළං අනුක්‍රමණයන් ද දැක ගත හැක, මෙය වායුගෝලය තුල ඉතා ඉහල ස්ථර තුලදී ද පොදු ලක්ෂණයකි.
සුළං ගලා යාම මයික්‍රෝ පරිමාණයේ කාළගුණ විද්‍යාත්මක සංසිද්ධියක් වුවද එයට සැඩ සුළං වැල්, ශීත හිම වැසි වැනි මධ්‍ය හා අති විශාල පරිමාණයන්ගෙන් සිදුවන කාළගුණ තත්වයන් සමඟ ද ක්‍රියාකාරී විය හැක. සාමාන්‍යයෙන් මෙම සුළං අනුක්‍රමණයන් ගිගුරුම් සහිත කුණාටු සමඟ හටගන්නා පොළව දෙසට ඇතිවන පටු සිරස් වායු ධාරා සහ විවිධ දිශාවන්ට ඇති වන සුළි ධාරා සමඟ, කාලගුණ වෙනස්වීම් සමඟ, පහළ මට්ටමේ වැහි පුලිඟු හට ගන්නා උස් හා පහත් මට්ටමේ සුළං ප්‍රදේශ තුල, විශාල කඳු ප්‍රදේශයන් අතර, පැහැදිලි අහස හා නිශ්චල සුළං නිසා ඇතිවන විකිරක අපවර්තන සමඟ, උස් ගොඩනැගිලි අසල,  සුළං ටර්බයින හා රුවල් නැව් අසල නිරීක්ෂණය කළ හැක. තවද ගුවන් යානා ගොඩබැස්සවීමේදී හා ගුවන්ගත කිරීමේදී යානය හැසුරුවීම සඳහා මෙම සුළං අනුක්‍රමණ බෙහෙවින් ඉවහල් වන අතර, ගුවන් යානා අනතුරු වලදී සිදුවන මෙහි ඉමහත් බලපෑම හේතුවෙන් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තුල විශාල මරණ සංඛ්‍යාවක්ද වාර්තා විය.
ඉහත සාකච්ඡා කරන ලද සුළං අනුක්‍රමණ හෙවත් ගලා යාමේ හැකියාව හේතුවෙන්, සුළඟට ධ්වනි තරංග සමඟ වඩාත් නිරවද්‍ය සංඛ්‍යාතයකින් පහසුවෙන් කම්පනය විය හැක. මෙහි ප්‍රතිපලයක් ලෙස ධ්වනි තරංග වැඩි දුරක් ගලා යන අතර, ධ්වනිය වැඩි ඈතකට විහිදේ. පරිවර්තී ගෝලය තුල ඇතිවන ශක්තිමත් සිරස් සුළං අනුක්‍රමණ මඟින් නිවර්තන සුළි සුළං සඳහා බාධා පමුණුව ද, තනි වශයෙන් හට ගන්නා ගිගුරුම් සහිත කුණාටු වලට ඉතා උග්‍ර කාලගුණ තත්වයන් නිර්මාණය කළ හැකි දිගු කුණාටු චක්‍ර දක්වා වර්ධනය වීමට උපකාරීවේ. තාප සුළං ධාරා සංකල්පය මඟින් උන්නතාංශය සමඟ වෙනස් වන සුළං ප්‍රවේගයන් තිරස් උෂ්ණත්ව විෂමතාවන් සමඟ වෙනස් වන ආකාරය ද, කළු පුලිඟු ධාරා හට ගන්නා අකාරය ද පැහැදිලි කළ හැක.
ඉතිහාසය
ස්භාවික ශක්තියක් වන සුළඟට අතීතයේදී දේවත්වයෙන් පුදකිරීම සිදු කරනු ලැබිය, එලෙසම සුළඟ අද්භූත සංසිද්ධීයක් ලෙස සමහර සංස්කෘති විශ්වාසය කළා. වායු යනු සුළඟට අධිපති හින්දු දෙවියාය. ග්‍රීක සුළං දෙවිවරුන් ලෙස Boreas, Notus, Eurus සහ Zephyrusනම් වේ. Aeolus, අර්ථ කථනය කරනු ලබන්නේ සතර සුළඟට අධිපති හෝ භාරකාර දෙවියන් හැටියටය, සන්ධ්‍යාවට අධිපති දෙවියන් වන Astraeus සතර සුළඟේ පියා ලෙස හදුන්වයි. ඇතැන්ස් වල පිහිටි සුළං කුලුනේ සාක්ෂි වලට අනුව පුරාණ ග්‍රීකවරුන් සුළං වල සෘතුමය වෙනස්වීම් පිලිබදව නිරීක්‍ෂණය කර තිබේ. Venti යනු සුළඟට අධිපති රෝමානු දෙවියන්ය Fūjin යනු ජපානයේ සුළඟට අධිපති දෙවියන් වන අතර ඔහු ෂින්ටෝ දෙවියන් අතර වැඩිමහල් දෙවියෙක්ද වේ. පුරාවෘත්තයන්ට අනුව Fūjin දෙවියන් විසින් ලෝකයේ නිර්මාණය සිදුවූ අවස්ථාවේදී ප්‍රථමයෙන්ම තම මල්ලෙන් සුළඟ පිටතට ගෙන අඳුරු ලෝකය පැහැදිලි කල බව කියවෙයි.
Kamikaze (神風) යනු ජපන් වචනයක් වන අතර, පරිවර්තනය කල විට දිව්‍යමය සුළඟක් යන තේරුම ලබා දෙන අතර, එය දෙවියන්ගෙන් ලැබෙන ත්‍යාගයක් ලෙස සලකයි. මෙලෙස ජපන් වැසියන් දෙවියන්ගෙන් ලැබෙන ත්‍යාගයක් ලෙස සුළඟ හැඳින්වීමට හේතුවී ඇති කරුණු වන්නේ, කලින් සඳහන් කර ආකාරයේ සුළං යුගලයක්  හෝ මාලාවක ටයිපුන් හමා යාම තුළින් කුබ්ලී ඛාන් මෙහෙයවන ලද මොන්ගෝල් බළඇණි වලින් ජපානයට  1274 දී  සහ 1281 දී  ඇතිවීමට ගිය ආක්‍රමණයන් දෙකකින් වැලකී යාමෙන් ජපානය ආරක්ෂා විය. රෙපරමාදු සුළඟ නම් වූ කුණාටුව මගින් 1588 දී එංගලන්තය ආක්‍රමණය කොට යුද්ධයට සැරසුණු ස්පාඤ්ඤ නැව් සමූහය අධෛර්යට පත් කරන ලදී, මෙම සුළඟ එහිදී  ප්‍රධාන භූමිකාවක් බවට පත් විය.
ප්‍රවාහන කටයුතු සදහා
නැවක් යාත්‍රා කරවීමට විවිධාකාර ක්‍රමයන් තිබේ,නමුත් ඒ ක්‍රම සියල්ලන්ගේම මූලික පියවරයන් සමාන වේ. Magnus effect යොදා ගන්නා බ‍මන තල සහිත නැව් හැරුණු කොට සෑම නැවක් ම යාත්‍රා කිරීමට නැව් කඳ ට සම්බන්ධව රුවල් සහ රුවල් රදවා ගැනීමට අඩුම තරමේ එක් කුඹ ගසක් වත් තිබ්ය යුතු වන්නේ නැවට යාත්‍රා කිරීමට අවශ්‍ය සුළං බලය සපයා ගැනීමටයි.. නැව් වලින් සාගරයේ යාත්‍රා කිරීමට මාස ගණනාවක් ගත වේ, මෙලෙස රුවල් නැව් වලින් ගමන් කිරීමේදී ඇතිවන පොදු උවදුරු වන්නේ සුළං බලය අඩු වීම නිසා යාත්‍රාව නිශ්චල වීම හෝ තදබල සුළං පහරවල් මගින් යාත්‍රාව නිශ්චිත ගමන් මාර්ගයෙන් ඉවතට දැමීමට ලක්වේ. එලෙසම දරුණු කුණාටු යාත්‍රා දියබත් කර දැමීමටත් කටයුතු කරයි. යාත්‍රා කරන නෞකාවකට ගෙනයාමට හැකි නිශ්චිත සැපයුම් ප්‍රමාණයක් ඇත,එම නිසා නෞකාවක් දීර්ඝ යාත්‍රා කිරීම් සිදු කරනා විටදී ඒ සදහා අවශ්‍ය ප්‍රමාණවත් කෑමබිම සහ අනෙකුත් කළමනා ගබඩා කරගත යුතුය. විශේෂයෙන්ම පිරිසිදු ජලය පිලිබදව වැඩි සැලකිලක් දැක්විය යුතුය.
වායුගතික ගුවන්යානා වාතයට සම්බන්ධව කටයුතු කරයි.ගුවන්තොටුපොල් හි ගුවන්යානා වල දිශාව තීරණය කිරීමේ කටයුත්තට ධාවන පථයන් හී මතුපිට සුළඟේ ප්‍රවේගය වැදගත් කරුණක් වේ.
බල ශක්ති මූලාශ්‍රයක් ලෙස
පුරාතන ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර පෞරාණික නගරයයේ සහ අනෙකුත් නගරයන්ගේ විසූ ආදී ශ්‍රී ලාංකිකයන් මෝසම් සුළඟ උපකාරී කරගෙන උඳුන් වලට බලය ලබා ගැනීමට කටයුතු කරන ලදී, මෙම උඳුන් ගොඩනගා තිබුනේ මෝසම් සුළඟේ සුළං බලය ලබාගත හැකි ආකාරයට, මෝසම් සුළඟ හමා යන ගමන් මාර්ගයේය, ඒ හරහා උඳුනේ අභ්‍යන්තර උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 1200 පමණ මට්ටමක විය.ඈත ඉතිහාසයේ මූලාශ්‍රයන් ට අනුව ප්‍රථම වරට ප්‍රාථමික මට්ටමේ සුළං මෝල ක් අරඹා ඇත්තේ පළමු ශතවර්ෂයේ දිය. පසුකාලිනව 7 වන ශතවර්ෂයේ දි ප්‍රායෝගික සුළං මෝලක්  ඇෆ්ගනිස්ථාන යේ, සිස්ටන් හිදී ඉදිවිය. පන් ගස් වලින් වියන් ලද කලා වලින් හෝ රෙදි  අමුද්‍රව්‍ය යොදා ගනිමින් තටු 6 ක් හෝ 12 කින් යුක්ත සුළං මෝලවල් බඩ ඉරිඟු අඹරා ගැනීමට සහ ජලය ඇද ගැනීමටද භාවිතාකරනු ලබයි, එලෙසම උක් කර්මාන්තයේද දීත් යොදා ගනියි. පසුකාලීනව 1180 දී වයඹදිග යුරෝපයේ තිරිඟු අඹරා ගැනීම සදහා තිරස් ලෙසට සෑදු සුළං මෝලවල් භාවිතා කරනු ලැබිය, මෙවැනි සුළං මෝලවල් තවමත් ලන්දේසින් විසින් භාවිතා කරයි.
විනෝද ක්‍රියා සදහා
සුළඟ යොදා ගනිමින් කරනා ජනප්‍රිය විනෝද ක්‍රීඩාවන් ලොව පුරා පවතී. එනම් hang gliding,උණුසුම් වායු බැලුනයේ ගමන් කිරීම, සරුංගල් යැවීම, snowkiting, kite landboarding, kite surfing, paragliding, රුවල් නැව් යාත්‍රා කරවීම සහ රළ මත ලිස්සා යෑම වැනි ක්‍රීඩා ඇතුලත් වේ.මෙවැනි ක්‍රීඩා කටයුතු වලදී සුළඟේ අනුක්‍රමණය භූමියට ගොඩබෑමේ ක්‍රියාවට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඉටු කරයි.
ස්වාභාවික පරිසරය තුළ නිරූපණයන්
ශුෂ්ක දේශගුණයේ දී ඛාදනය ඇතිවීමට ප්‍රධාන සාධකය වන්නේ සුළඟයි. සාමාන්‍ය සුළඟේ ගමන් කිරීම තුලින් කුඩා අංශුමය ද්‍රව්‍යයන්, එනම් දූවිලි වැනි දෑ සාගර හරහා කිලෝමීටර් දහස් ගණනක් දුර සුළඟ ආරම්භය වූ තැනින් ඈත්ව හමා යයි. මෙය අවපාතය ලෙස හඳුන්වයි.
ඛාදනය
සුළඟ හරහා ද්‍රව්‍යයන් ගමන් කිරීම ඛාදනයට හේතුවක් විය හැකිය. මෙහි ප්‍රධාන බලපෑම් දෙකකි. පළමුවන බලපෑම නම්, සුළඟ කුඩා අංශුම ද්‍රව්‍යයන් රැගෙන යාම සිදු කිරීම හරහා එම ද්‍රව්‍යයන් වෙනත් ප්‍රදේශයකට සුළඟ හරහා ගමන් කිරීම සිදුවේ.මෙය අවපාතය නම් වේ. දෙවන බලපෑම නම්, මෙම අවලම්බිත අංශුන් ඝන ද්‍රව්‍යයන් මත බලපෑම් එල්ල කරයි. ඒ හරහා එම ඝන ද්‍රව්‍යයන් සිරිමකට ලක් වීම තුලින් ඛාදනයට ලක්වේ (පාරිසරික අනුක්‍රමණය) සුළං ඛාදනය සාමාන්‍යයෙන් ඇතිවන්නේ ගස්කොළන් අල්ප ප්‍රමාණයක් සහිත හෝ ගස්කොළන් රහිත ප්‍රදේශයන් වලයි. එමෙන්ම ගස්කොළන් වර්ධනයට ප්‍රමාණවත් වර්ෂාවක් නොලැබෙන පාරිසරික තත්වයන් යටතේද සුළං ඛාදනය ඇතිවේ. (උදාහරණයක් ලෙස, මුහුදු වෙරළේ සහ කාන්තාරයේ වැලි කඳු නිර්මාණය) සුළඟ නිසා ගංඟා මිටියාවත් වල තුනී වැලි තැන්පත් වේ,මෙය Loess නම් වේ. එම තුනී වැල්ල තට්ටු නොගැසුණු ආකාරයෙන් සමජාතියව පවතී. එලෙසම දිය රාවරයෙන්ද, පහසුවෙන්ම වෙන් කිරීමේ හැකියාවෙන් යුක්තවුත්, ලා පැහැති කහ වර්ණයක් හෝ පඬුවන් පැහැයෙන් යුත් රොන් මඩ වලින් සමන්විත වේ. මෙය සාමාන්‍යයෙන් ඇතිවන්නේ විශාල ප්‍රදේශයක් වසා ගන්නා කළාලයක් පරිදෙනි.මෙම තුනී වැලි තැන්පතු සාරවත් පසක් ඇති කිරීමට දායක වෙන අතර, තුනී වැලි තැන්පතු ස්භාවිකව සිදු වන භූ විද්‍යාත්මක අස්ථායීතාවයන්ය. එලෙසම ඉක්මනින්ම සෝදා පාළුවට ලක්වෙන බැවින් ගොවින් විසින් සුළං බාධකයන් ලෙස ගස් සහ පඳුරු නිරන්තරයෙන්ම පැළ කරනු ලබන්නේ තුනී වැලි තැන්පතු සුළං ඛාදනයෙන් ආරක්ෂාකර ගැනීමටයි.
කාන්තාර සුළං සංක්‍රමණය
ග්‍රීෂ්ම සෘතුව මැද භාගයේදී සහරා කාන්තාර යේ දුහුවිලි දකුණු පෙදෙසේ වෙළඳ සුළං හරහා ගොඩබිමේ පැතිරී යන විටදී, වර්ෂාපතනය අඩුවීමක් දක්නට ඇති අතර අහසේ වර්ණය නිල් පැහැයේ සිට සුදු පැහැය දක්වා වෙනසක් වේ, මෙලෙස කාන්තාර දුහුවිලි පැතිරී යාම තුලින් වාතයේ ගුණාත්මක බව ට සුළඟේ අඩංගු අංශුමය ද්‍රව්‍යයන් මගින් සෘණාත්මක බලපෑමක් ඇතිකරයි. අප්‍රිකානු දුහුවිලි වලින් 50% කට වඩා ප්‍රමාණයක් එක්සත් ජනපදයේ ,ෆ්ලොරිඩා ප්‍රාන්තයට බලපායි. වර්ෂ 1970 කාල සිමාවේදී දුහුවිලි පැතිරී යාම වඩාත් අසතුටුදායක ලෙස ප්‍රබලව පැවතිය, එයට හේතුව වූයේ එම කාලසීමාව තුළ අප්‍රිකාවේ පවතී තදබල නියඟයයි. වසරෙන් වසර කැරබියන් සිට ෆ්ලොරිඩා දූහුවිලි පරිවහන කිරීමේ විශාල විචල්‍යතාවයක් දක්නට ලැබේ. 1970 කාල සිමාවේ සිට දුහුවිලි සුළං හි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කැරබියන් සිට ෆ්ලොරිඩා හරහා ඇති කොරල් පරයන් ගේ සෞඛ්‍යයමත් බව ක්‍රමිකව පිරිහි තිබේ.
ශාක මත වන බලපෑම
සුළඟ මගින් බීජ ව්‍යාප්තිය සිදුවේ,සුළඟ බීජ ව්‍යාප්තිය සිදුකිරීමට උපකාරීවන ප්‍රමුඛතම මාර්ගයක් වේ. සුළඟෙන් වන ව්‍යාප්තිය ප්‍රධාන ලෙස කොටස් 02 කින් දැක්වේ: බීජයන් හට මඳ සුළඟේ පාවීයාමට හැකිවෙන අතර, ඒ හරහා පොළොවට පතිත වීමට හැකි වේ. මෙයට ක්‍රමයට ඇති උදාහරණයක් වනුයේ, ඩැන්ඩලියන් මලේ තිබෙනා පිහාටු වැනි pappus ඒවායේ බීජ වලට සම්බන්ධ වී පැවතීම නිසා එම බිජ වලට වඩා වැඩි දුරක් සුළඟේ ගමන් කළ හැකිය එලෙසම මේපල් ශාකයේ බිජ වලට තටු ඇති බැවින් එම බිජ ද සුළඟේ පියඹා ගොස් පොළොවට පතිත වේ. සුළඟ මගින් බීජ ව්‍යාප්තිය සිදු වීමේදී සිදුවිය යුතු වැදගත් කරුණක් වන්නේ, සුළඟ මගින් බීජ ව්‍යාප්තිය සිදු කරනා ශාකයන් ගේ බිජ නිෂ්පාදනය ඉතාමත් විශාල වශයෙන් සිදුවිය යුතුය, විශාල බිජ ප්‍රමාණයක් සුළඟ හරහා ගමන් කිරීම තුලින් බිජ ප්‍රරෝහණය වීමට සුදුසු භූමියක පතිත විමට ඇති හැකියාව වැඩි වේ.
සුළං වලින් ශාකයන් මතට වන තවත් බලපෑමක් ඇතිවන්නේ වැලි සිරීම් තුලින්ය. ප්‍රබල සුළං බුරුල් වැල්ල සහ මතුපිට පස ඇද ගනිමින් පැයට සැතපුම් 25-40 ක තරම් ඉතාමත් වේගයකින් හමායයි. .
සතුන් මත වන බලපෑම
හරක් සහ බැටළුවන් සුළඟේ සහ ශිත උෂ්ණත්වයේ එකතුවෙන් බිහි වෙන ශිත සුළඟ හට අනුවර්තනය වීමක් දක්වයි. පෙන්ගුවියින් තම සිරුරේ මේද තට්ටුව හා අත්තටු උපකාරී කර ගනිමින් ජලයේදී සහ සුළගේ සීතලෙන් ආරක්ෂාකාරී වීමට කටයුතු කරයි, එලෙසම ඔවුන්ගේ පැතලි පාදයන් ද සීතලට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවෙන් යුක්තය. සීතලම කාලගුණය පවතින ඇන්ටාක්ටිකා වේ සිටිනා රාජ පෙන්ගුවියින් රංචු ගැසීමේ චර්යාවක් තුලින් සීතලට සහ සුළඟට මුහුණ දීමට කටයුතු කරයි.නිරන්තරයෙන් ම කණ්ඩායමෙන් බාහිර ව සිටිනා පෙන්ගුවියින් සාමාජිකයන් මාරුවෙන් මාරුවෙන්ට රංචු ගැසීමට පැමිණීම තුලින් උෂ්ණත්වය පහල බැසීම 50% කින් පමණ අඩු වේ. සන්ධිපාදක වර්ගයන්ගේ උප කුලකයක් වන පියාඹන කෘමින් පැතිර පවත්නා සුළං හරහා වේගයෙන් පියඹා යති. එමෙන්ම පක්ෂීන්, ඔවුන්ගේම ක්‍රමයක් අනුගමනය කරමින් සුළගේ පවත්නා තත්වය වාසියක් ලෙස ලබාගෙන පියඹා යෑම හෝ ලිස්සා යාම සිදුකරනු ලබයි.
පිකා නැමති කුඩා ක්ෂීරපායී සතුන්,කුඩා බොරළු කැට යොදාගනිමින් තනන ලද බැම්මක් මගින් ඔවුන්ගේ වියලි තෘණ වර්ග සහ වියලි ශාක වර්ග ශිත සෘතුවේ දී සුළගේ ගසා ගෙනයාම වලක්වාගෙන එම ආහාර ආරක්ෂා කර ගැනීමට කටයුතු කරයි. ගෝනුන් හට අතිශයින්ම තියුණු ලෙස ගන්ධයන් හදුනා ගැනීමේ හැකියාවක් පවතී. ඔවුන් හට සුළග හමන දිශාවට ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවේ මිටර් 800 ක පමණ දුරකින් සිටිනා විලෝපිකයන් හදුනා ගත හැකිය.
සිදුවූ අලාභ හානි
විශාල පරිමාණයේ සුළං තුලින් අලාභ හානි සිදුවිය හැක,අලාභ හානි සිදු වේද නොවේද යන්න රඳා පවතින්නේ සුළං වල ප්‍රබලතාවය මතය. කලාතුරකින් සුළං පහරවල් හේතු කොටගෙන දුර්වල ලෙස නිර්මාණය කර ඇති එල්ලෙන පාලම් පැද්දීමට ලක් වේ. සුළං පහරවල් එක හා සමාන ප්‍රබලත්වයකින් හා සමාන වාර ගණනකින් පාලම පැද්දීමට ලක් වෙනවා නම් එම එල්ලෙන පාලම ඉතා පහසුවෙන් විනාශයට ලක්වේ, එබඳු සිදුවීමක් Tacoma Narrows පාලම හා සිදුවිය. සුළගේ වේගය 23 නාවික සැතපුම් (43 km/h) යක තරම් අඩු වේගයක පැවතුනත් එම සුළං වේගය මගින් විදුලි සැපයුම් සපයාලන විදුලි රැහන් මතට ගස් වල අතු පතිත කිරීම තුලින් බලශක්ති ප්‍රවාහය අඩාල වීම සිදුවේ. කිසිදු ආකාරයේ විශේෂිත ශාක වර්ගයක් හරිකේන් සුළං බලයක් ඉදිරියේ නොවැටී මුහුණ දී සිටින බවට සහතික විය නොහැක, නො ගැඹුරැ මුල් සහිත ශාකයන් වැඩි වශයෙන් මුලින් උදුරා දැමීමේ හැකියාව ඇත.එලෙසම වඩාත් පහසුවෙන් කැඩෙන සුළු අලිගැටපේර  වැනි ශාක වැඩි වශයෙන් හානියට පත් වීමේ ඉඩකඩ වැඩිය. හරිකේන් සුළං හරහා ජංගම නිවාසය වලට දැඩි හානි සිදුවේ, එලෙසම ස්ථාවර ලෙස ඉදිකරන ලද නිවාසයන් පවා අත්තිවාරමෙන් ගලවා දැමීමට මෙම හරිකේන් සුළං ප්‍රබල වේ. නාවික සැතපුම් 135 (250 km/h) ඉක්මවා යන විට නිවාසයන් සම්පූර්න වශයෙන් විනාශයට පත්වේ,එලෙසම විශාල ගොඩනැගිලි වලටද සැලකිය යුතු හානියක් සිදුවේ. මිනිසා ගේ නිර්මාණයන් මුළුමනින්ම විනාශයට පත් කිරීමට නාවික සැතපුම් 175 (324 km/h) ඉක්මවා පවතින සුළං ප්‍රබල වේ. අලාබ හානි සිදුකරන නිවර්තන වා සුළි, ටෝනාඩෝ වැනි සුළං හි වේගය තක්සේරු කිරීමට  Saffir-Simpson scale සහ Enhanced Fujita scale යන දර්ශකයන් නිර්මාණය කර තිබේ.
විශාලතම සුළං පහර සදහා වූ වාර්තාව ඕස්ට්‍රේලියාවේ Barrow Island දී 1996 අප්‍රියෙල් 10 වැනි දින 408 km/h (253 mph) වේගයකින් හමා ගිය ඔලිවියා නිවර්තන වා සුළිය විසින් උසුලයි.මෙම වාර්තාව මිට පෙර 1934 අප්‍රියෙල් 12 වන දින Mount Washington (New Hampshire) හිදී 372 km/h (231 mph) වේගයකින් හමා ගිය සුළග හට හිමිවී තිබුනි.
බාහිර අවකාශයේ දී
සූර්ය සුළං, පෘථිවියේ සුළඟට වඩා බොහෝ සෙයින් වෙනස් වේ. සූර්යයාගෙන් සූර්ය සුළඟේ ආරම්භය සිදුවේ, සූර්ය සුළඟ සමන්විත වන්නේ සූර්යයාගෙන් වායුගෝලයෙන් ගිලිහි ගිය අංශු වලිනි. සූර්ය සුළඟ ට සමාන ලෙසින් ග්‍රහ සුළඟ සැහැල්ලු වායුන් ගෙන් සමන්විත විෙ.
ග්‍රහ සුළඟ
] ග්‍රහලෝක වල ඉහළ වායුගෝලීය ස්ථරයේ පවත්නා ද්‍රවගතික සුළඟ සැහැල්ලු රසායනික මූලද්‍රව්‍ය වන හයිඩ්‍රජන් වලට exobase දක්වා ඉහල යාමට ඉඩ ලබා දේ, exosphere හි අවම මට්ටමේ දී වායුන් හට ප්‍රවේගයෙන් ගැලවී අනෙකුත් වායු අංශු හට බලපෑමකින් තොරව අභ්‍යවකාශය ට පැතිරයාමට හැකිවේ. මෙවැනි ආකාරයකට ග්‍රහලෝක වල සිට අභ්‍යවකාශය දක්වා වායුන් ගේ සිදුවන අහිමිවීම ග්‍රහ සුළඟ නම් වේ.
සූර්ය සුළඟ
සාමාන්‍ය සුළඟකට වඩා සූර්ය සුළං හි අංශුවලින් සමන්විත ගලා යෑමක් පවතී. එම ප්‍රවාහයේ වැඩි වශයෙන්ම අන්තර්ගත වන්නේ ඉලෙක්ට්‍රෝන සහ ප්‍රෝටෝන යන්ය. මෙම අංශු ධාරා උෂ්ණත්වය සහ ගමන් කරන කාලය තුළ පැවති වේගය අනුව විවිධාකාරවේ. මෙම අංශුන්ගේ අධික උෂ්ණත්වය නිසා, ඒවාට සුර්යයාගේ ගුරුත්වාකර්ෂණය මඟ හැරිය හැක. සුර්ය සුළං මඟින් නිර්මාණය වන සුර්ය වායු ගෝලය, තාරකා අතර පවත්නා මාධ්‍යයෙන් සමන්විත සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයෙන් ආවරණය වන ඉතා විශාල ගෝලයකි. සුර්ය සුළඟ නිසා ඉහල වායු ගෝලය අයනීකරණය වීම වලක්වා ගැනීමට, ග්‍රහලෝකයන්ට විශාල චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් අවශ්‍යවේ. සුර්ය සුලඟ මඟින් සිදුවන අනෙකුත් සංසිද්ධිය නම්, පෘථිවිය මතුපිට ශක්තිය මුදා හළ හැකි භූ චුම්බක ධාරාවන්, උත්තර ආලෝකයන් වැනි අරෝරා සහ කොමෙට් හි ප්ලාස්මා වල්ග යනාදිය නිරන්තරයෙන් ම සූර්යයාගෙන් ඉවතට පිහිටීමයි.
වෙනත් ග්‍රහ ලෝකයන් තුළ
පැයට කිලෝමීටර් 300 (190 mph) ප්‍රබලත්වයකින් යුත් සුළං සිකුරු ගේ  වායුගෝලීය කලාපයේ සෑම පෘථිවී දින හතර පහක කාලයක් තුළ ඇතිවේ. අඟහරු ගේ ධ්‍රැවයන් ශීත සෘතුවෙන් පසුව හිරු එළියට නිරාවරනය වන විට, මිදුණු CO2 ඌර්ධවපානනය කර , සුවිශේෂී සුළඟක් නිර්මාණය කරමින් 400 පැයට කිලෝමීටර් (250 mph) වේගයකින් හමා යයි.
මේවාත් බලන්න
• 2
ප්‍රවේණිදාස විමුක්ති දිනය
මාර්තු 28 දින යෙදෙන ප්‍රවේණිදාස විමුක්ති දිනය යනු, චීනයෙහි ටිබෙට් ස්වතන්ත‍්‍ර ප්‍රදේශයෙහි සැමරෙන වාර්ෂික නිවාඩු දිනයක් වන අතර, එදිනදී  ටිබෙටයෙහි  ප්‍රවේණිදාසයන්ගේ විමුක්තිය සැමරෙයි. ටිබෙටියානු ව්‍යවස්ථාදායකය විසින් මෙම නිවාඩු දිනය සම්මත කර ගනු ලැබුවේ 2009 ජනවාරි 19 දිනදී වන අතර එම වසරෙහිදීම ප්‍රඥාපනය කෙරිණි.
කෙප්ලර්-4
කෙප්ලර්-4 යනු සුර්යයාට සමාන තාරකාවක් වන අතර එය ආලෝක වර්ෂ 1631ක් ඈතින් ඩ්‍රැකෝ තාරකා මණ්ඩලයෙහි පිහිටා ඇති තරුවකි.එය කෙප්ලර් මෙහෙයුමෙහි දර්ශන පථයට අයත් ක්ෂේත්‍රය තුල පිහිටා ඇත. නාසා ආයතනය මගින් දියත් කරනු ලබන කෙප්ලර් මෙහෙයුමෙහි ප්‍රධාන අරමුණ වන්නේ පෘථිවියට සමාන ග්‍රහලෝක සෙවීම වේ. කෙප්ලර්-4බී ග්‍රහලෝකය, නෙප්චූන් ග්‍රහයාගේ ප්‍රමණයට සමාන වන අතර එය, කෙප්ලර්-4 තාරකාවට ඉතා ආසන්නව කක්ෂගත වී ඇත. මෙය කෙප්ලර් කණ්ඩායම විසින් වර්ෂ 2010 ක් වූ ජනවාරි මස 4 වන දින ගවේෂණය කර ප්‍රසිද්ධ කරන ලදි.කෙප්ලර් චන්ද්‍රිකාවෙහි ප්‍රථම සොයාගැනීම කෙප්ලර්-4බී වන අතර එමගින් අභයාවකාශ යානයෙහි කර්යසාධකත්වය මැනවින් පිළිබිඹු වේ.
නාමකරණය සහ ඉතිහාසය
කෙප්ලර්-4 යන තරකාවට එම නාමය ලැබීමට හේතුපාදක වූයේ කෙප්ලර් අභ‍යාවකශ යානයයි. කෙප්ලර් අභයාවකශ යානය නාසා ආයතනය මගින් නිපදවන ලද දුරේක්ෂයක් වන අතර එමගින් පෘර්‍ථවියට සමාන ග්‍රහලෝක සොයා බැලීම සිදු කරනු ලබයි.මීට ඉහත කෙප්ලර් විසින් තහවරු කරන ලද ග්‍රහලෝක ත්‍රිත්වය මේවනවිටත් වෙනත් සොයාගැනීම් වලින් තහවරු කර ඇත.මේ හේතුවෙන් කෙප්ලර්-4 සහ එහි ග්‍රහලෝකයන්, කෙප්ලර් කණ්ඩායම විසින් ප්‍රථම වරට ගවේෂණය කරන ලද ග්‍රහ වස්තූන් වේ.කෙප්ලර්-4 තාරකාව සහ එම ග්‍රහ මණ්ඩලය පිලිබඳව ප්‍රථම වරට ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ වර්ෂ 2010 ක් වූ ජනවාරි මස 04 වන දින, වොෂින්ටන් ඩී.සී හි පැවති, ඇමරිකානු තාරකා විද‍යා සංගමයෙහි 215 වැනි සමුළුවේදීය. මේ සමගම කෙප්ලර්-5, කෙප්ලර්-6, කෙප්ලර්-7 සහ කෙප්ලර්-8 යන තාරකා ද ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදි. මෙම මෙහෙයුමට අනුව කුඩාම ග්‍රහලෝකය, කෙප්ලර්-4බී වන අතර එය දළ වශයෙන් නෙප්චූන් ග්‍රහයාගේ විශාලත්වයට සමාන වේ. කෙප්ලර්-4බී සහ අනෙකුත් ග්‍රහලෝක වල සොයා ගැනීම් හේතුකොටගෙන කෙප්ලර් අභ්‍යාවකාශයානයේ ක්‍රියාකාරීත්වය මැනවින් පැහදිලි වේ.
ඔස්ටින් හි පිහිටි ටෙක්සාස් විශ්වවිද්‍යාලයේ තාරකා විදයාඥයින් පිරිසක් විසින් කෙප්ලර් සොයාගැනීම් තවදුරටත් තහවරු ගැනීම සඳහා ඔවුහු ටෙක්සාස් ප්‍රාන්ත රාජයයෙහි ඩේවිස් කොටුව ප්‍රදේශයෙහි පිහිටි මැක් ඩොනල්ඩ් නිරීක්ෂණාගාරයෙහි ඇති හාර්ලන්ඩ්.ජේ.ස්මිත් දුරේක්ෂය භාවිතා කරන ලදි. හවායි, කැලිෆෝර්නියා, ඇරිසෝනා සහ කැනරි දූපත් හි පිහිටි දුරේක්ෂද, මේ සොයානැනීම් තහවරු කර ගැනීම පිණිස යොදා ගන්නා ලදි.
ගති ලක්ෂණ
කෙප්ලර්-4 යනු ජී0 වර්ගයට අයත් සූර්යයාට සමාන නමුත් ඊට ස්වල්පයක් දීප්තිමත් තාරකාවකි. මෙය සූර්යයාගේ ස්කන්ධය මෙන් 1.223 ක් (1.223Msun) වන අතර සූර්යයාගේ අරය මෙන් 1.487 ක් (1.487RSun )වේ. එසේත් නැතහොත්, එය සූර්යයාගේ ස්කන්ධය මෙන් 122% වන අතර, සූර්යයාගේ අරය මෙන් 148% ක් වේ. මෙම තාරකාව .17 ලෝහකත්වයකින් {.17(±0.06)[Fe/H]} යුක්ත අතර එය සූර්යයාගේ ලෝහකත්වයට වඩා 48% ක ප්‍රමාණයකින් වැඩි වේ. කෙප්ලර්-4 අවුරුදු බිලියන 4.5(±1.5) ක් පමණ වයස්ගත තාරකාවකි. සූර්යයාද අවුරුදු බිලියන 4.6 ක් පමණ වයස්ගත වේ. එසේම, කෙප්ලර්-4 තාරකාව කෙල්වින් 5857(±120)ක සඵල උෂ්ණත්වයක් ඇති අතර සූර්යයාගේ එම අගය කෙල්වින් 5778 ක් වේ.
කෙප්ලර්-4 තාරකාවට 12.7 ක දෘශ්‍ය විශාලතවයක් ඇති බැවින් පෘථවියේ සිට බලන කළ පියවි ඇසට දෘශ්‍යමාන නොවේ.
ග්‍රහ මණ්ඩලය
කෙප්ලර්-4බී ගවේෂණය ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද්දේ 2010 ජනවාරි 04 වන දින වේ. එය විශලත්වයෙන් නෙප්චූන් ග්‍රහයාට සමාන වන අතර, බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගේ ස්කන්ධයෙන් 7% ක් (.077MJ) පමණ වේ. එහි අරය බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගේ අරයෙන් 36% ක්(.375RJ) පමණ වේ. කෙප්ලර්-4බී ග්‍රහයා කෙප්ලර් තාරකාවේ සිට නක්ෂත්‍ර ඒකක 0.045(0.045 AU)ක් ඈතින් පිහිටා ඇත. එය තම තාරකාව වටා භ්‍රමණය වීමට දින 3.214 ක් ගතවේ. මෙම දුර ප්‍රමානය බුධ ග්‍රහයා හා සංසන්දනය කිරීමේදී, එය නක්ෂත්‍ර ඒකක 0.39(0.39 AU) ප්‍රමාණයක් සූර්යයාට ඈතින් පිහිටා ඇත. කෙප්ලර්-4බී හි විකේන්ද්‍රිකතාව 0 යැයි අනුමාන කරන ලදි. කෙසේ වුවත් පසුව සිදු කළ ස්වාධීන විශ්ලේෂණයක් මගින් අනවරණය කර ගත් දත්ත අනුව මෙම අගය 0.25± 0.12 බව සොයා ගන්නා ලදි. එසේම මෙම ග්‍රහ ලෝකයේ උෂ්ණත්වය කෙල්වින් 1650 ක් පමණ වන බව අනුමාන කරන අතර, එය බ්‍රහස්පතිගේ උෂ්ණතවයට වඩා අතිශයින් වැඩි බව සොයාගෙන ඇත. අභයන්තර උෂ්ණත්වය සහ වායුගෝලය නොසැලකූ විට, බ්‍රහස්පතිගේ උෂ්ණත්වය කෙල්වින් 124 ක් පමණ වේ යැයි උපකල්පනය කෙරේ.
යොමුව
http://en.wikipedia.org/wiki/Kepler-4
2020 ලංකා ප්‍රිමියර් ලීග්
නොවැම්බර් 5 වන දින, තරඟාවලිය ඉදිරියට යාමට හරිත එළියක් ලබා දුන් අතර, සියලුම තරඟ එම්ආර්අයිසී ක්‍රීඩාංගණයේදී පැවැත්වීමට නියමිත අතර 2020 නොවැම්බර් 26 සිට දෙසැම්බර් 16 දක්වා පැවැත්වීමට නියමිතය. 2020 නොවැම්බරයේදී ඉන්දියානු මන කල්පිත ක්‍රිකට් ලීග් වේදිකාවක් වන My11Circle තරඟාවලිය සඳහා රුපියල් කෝටි 15 ක ලංසුවක් සමඟ ප්‍රධාන අනුග්‍රාහකයා ලෙස නම් කරන ලදී. දකුණු අප්‍රිකානු ජාත්‍යන්තර සංචාරය හේතුවෙන් තරගාවලිය තවදුරටත් කල් දැමීමට ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවට නොහැකි විය. ක්‍රිස් ගේල්, ෆෆ් ඩු ප්ලෙසිස් සහ ලසිත් මාලිංග වැනි ක්‍රීඩකයින් 18 දෙනෙකු ඉවත් කර ගැනීම හේතුවෙන් තරඟාවලිය විශාල පසුබෑමකට ලක්විය.
තරඟාවලිය මැලේසියාවට හෝ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයට ගෙනයාමට ඇති හැකියාව සමඟ ආරම්භක දිනය නැවත සලකා බලන බව නොවැම්බර් 2 වන දින තරඟාවලියේ අධ්‍යක්ෂ රවින් වික්‍රමරත්න මහතා සනාථ කළේය. නොවැම්බර් 4 වන දින ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවට “කොන්දේසි සහිත අනුමැතියකින්” සෞඛ්‍ය නිලධාරීන්ගෙන් තරගාවලිය සඳහා හරිත සං signal ාව ලැබී ඇති අතර විදේශීය ක්‍රීඩකයින් සඳහා නිරෝධායන කාලය දින 14 සිට දින 7 දක්වා අඩු කිරීමේ ගිවිසුමට එළඹ තිබේ. සියලුම තරඟ එකම ස්ථානයක පැවැත්වීමට සෞඛ්‍ය නිලධාරීන් ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ආයතනයෙන් ඉල්ලා සිටි අතර හම්බන්තොට සමස්ත තරගාවලිය සඳහාම සත්කාරකත්වය සපයන බව අනාවරණය විය. නොවැම්බර් 5 වන දින ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා සමඟ සාකච්ඡාව පවත්වනු ඇති බව අනාවරණය විය. එදිනම, තරඟාවලිය ඉදිරියට යාමට හරිත එළියක් ලබා දුන් අතර, සියලුම තරඟ සූරියවාව ක්‍රීඩාංගණයේදී පැවැත්වීමට නියමිත අතර 2020 නොවැම්බර් 27 සිට දෙසැම්බර් 17 දක්වා පැවැත්වීමට නියමිතය.
සංචිත
ක්‍රීඩක කෙටුම්පත 2020 ඔක්තෝබර් 1 වන දින පැවැත්වීමට නියමිතව තිබුණි. පසුව එය 2020 ඔක්තෝබර් 9 දක්වා නැවත සකස් කරන ලදි. රට තුළ කොවිඩ්-19 රෝගීන්ගේ හදිසි වැඩිවීම හේතුවෙන් කෙටුම්පත දෙවන වරටත් 2020 ඔක්තෝබර් 19 දක්වා නැවත සකස් කරන ලදී. කෙටුම්පත් වලදී සූම් හරහා සංචිත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. 2020 ඔක්තෝබර් 26 වන දින විදේශීය ක්‍රීඩකයින් සිව්දෙනෙකු තරඟාවලියට නොපැමිණෙන බව නිවේදනය කරන ලදී.
බාහිර වෙබ් අඩවි
ප්‍රවර්ගය:ලංකා ප්‍රිමියර් ලීග් ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් තරගාවලි
ශ්‍රී ලංකාවෙහි 2020 කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතය
මෙම ලිපිය වෙතින් ප්‍රලේඛනය කෙරෙනුයේ, 2019–20 කෙරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතය වෙතින් ශ්‍රී ලංකාව වෙත ඇති කරන ලද බලපෑම් වන අතර, සමකාලීන ප්‍රධාන ප්‍රතිචාර සහ ක්‍රියාමාර්ග එය තුල අඩංගු නොවිය හැකිය. 2020 දෙසැම්බර් 31 වන විට, රට තුල මරණ 204 ක් සමගින් තහවුරු කරන ලද රෝගානාවරණ 43,299 ක් වාර්තා වී ඇත. 2020 මාර්තු 3 දිනදී, ශ්‍රී ලාංකික සම්භවයක් සහිත පුද්ගලයෙකු අදාල පළමු රෝගානාවරණය ඉතාලියෙහිදී වාර්තා විය. 2020 මාර්තු 18 දින වන විට, කොරෝනාවෛරස් ව්‍යාප්ත වසංගතය මැඩපැවැත්වීමෙහි නිවාරක ක්‍රියාමාර්ගයක් ලෙසින්, ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාව විසින් රට තුල නිරෝධායන මධ්‍යස්ථාන 16 තනා නිම කරන ලදි.
කාලානුරූපය
ජනවාරි 27 දිනට පෙරාතුව, ශ්‍රී ලංකාවෙහි සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය විසින්, බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ තුල නිරෝධායන ඒකකය වෙත උපදෙස් ලබා දී තිබුණේ, රෝග ලක්ෂණ සහිත මගීන් වෙන් කර හඳුනාගන්නා ලෙසටයි. මෙයට අමතරව, අමාත්‍යාංශය විසින් අනතුරු අඟවා තිබුණේ, ළදරුවන්, දරුවන්. ගැබිණි මාතාවන්, වයස්ගත අයවළුන් සහ නිදන්ගත රෝග සහ අනෙකුත් ආබාධ වලින් පෙලෙන අය හැකි තාක් සෙනග ගැවසෙන ස්ථාන වෙතින් බැහැරව සිටිය යුතු බවයි.
සංඛ්‍යායන
ඉහත ප්‍රස්තාරයෙන් දැක්වෙන්නේ 2020 මාර්තු 11 දින සිට ශ්‍රී ලංකාවෙහි රෝගානාවරණ ඉහළ ගිය ආකාරයයි. පහත ප්‍රස්තාර තුලදී y අක්ෂයන් සඳහා ලඝු පරිමාණයක් භාවිතා කෙරෙයි. පරිමාණයෙහි එක් එක් ප්‍රධාන කොටසක් දහයෙහි ගුණාකාරයක් වෙයි.
එන්නත්කරනය
"ශ්‍රී ලාංකිකයින් සඳහා එන්නත් කිරීමේ ව්‍යාපාරය ඉතා විශිෂ්ඨයි," යනුවෙන් පැවසූ මහාචාර්ය නීලිකා මලවිගේ සඳහන් කළේ ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතා කෙටි කාලයක් තුළ ජනගහනයෙන් 50% කට එක් මාත්‍රාවක් ලැබී ඇති අතර 13% ක් පමණක් සම්පූර්ණයෙන්ම එන්නත් කර ඇති බවයි.
"සාමාන්‍යයෙන් පුද්ගලයින්ට ආරක්‍ෂාව වර්ධනය වන්නේ දෙවන මාත්‍රාවෙන් සති 2 කට පසුවයි."
"COVID-19 එන්නත මාත්‍රාවන් දෙකම ගැනීමෙන් පසු එන්නත් ලබා ගත් පුද්ගලයින්ට ආසාදනය විය හැකි නමුත්, එසේ වැළඳෙන රෝගය සාමාන්‍යයෙන් රෝග ලක්‍ෂණ රහිත හෝ ඉතා මෘදු නැත්නම් සංකුලතා අවම වෙයි," යනුවෙන් ඇය පැවසීය.
එන්නත් වල සාර්ථකත්වය
එන්නත් වල සාර්ථකතාව (Vaccine efficacy) පිළිබඳව පැහැදිලිකරමින් ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්ව විද්‍යාලයේ වෛද්‍ය විද්‍යා පීඨයේ ප්‍රතිශක්ති විද්‍යාව හා අණුක වෛද්‍ය විද්‍යා අංශ ප්‍රධානී හා එම විශ්ව විද්‍යාලයේ ඩෙංගු පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයේ අධ්‍යක්ෂ ප්‍රතිශක්ති විද්‍යාව සහ අණුක වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්ය නීලිකා මාලවිගේ පැවසුවේ දැනට ශ්‍රී ලංකාවේ භාවිතා කරන එන්නත් වලින් ඩෙල්ටා ප්‍රභේදයට එරෙහි එන්නත් වල සාර්ථක භාවය පිළිබඳ සායනික අත්හදා බැලීම් හෝ නිරීක්ෂණ අත්හදා බැලීම් සිදු කර ඇත්තේ ඇස්ට්‍රා සේනිකා කොවිෂිල්ඩ් (AZ/Covishield), ෆයිසර් (Prizer) සහ මොඩර්නා (Moderna) යන එන්නත් සඳහා පමණක් බවයි.
"මෙම එන්නත් මාත්‍රා දෙකක් ලබාදීමෙන් පසුව රෝහල් ගත වීම වැළැක්වීමේදී 90% කට වඩා සාර්ථක බව පෙන්නුම් කර තිබෙනවා. කෙසේ වෙතත්, රෝග ලක්‍ෂණ ඇති රෝගය වැළැක්වීමේ කාර්යක්ෂමතාව මූලික SARS-CoV-2 ප්‍රභේදවලට වඩා අඩු යි," යනුවෙන් ඇය ඇය පැවසීය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:2020 වසර තුළ ශ්‍රී ලංකාව තුළ ව්‍යසන
අබිමඑල් ගුස්මන්
අබිමඑල් ගුස්මන් (1937- ) පේරු රාජ්‍යයෙහි ක්‍රියාත්මක වූ දරුණු ත්‍රස්තවාදී ව්‍යාපාරයක් වූ "දිදුලන මාර්ගය" කණ්ඩායමේ නායකයා ය. අරෙකුඉපා නගරයේදී 1937 වසරේ උපත ලද ඔහු, 1960 දශකයේ මුල පටන් අයකුචෝ නගරයේ සැන් ක්‍රිස්ටොබාල් දි හුඅමන්ගා ජාතික සරසවියෙහි දර්ශනවාදය පිලිබඳ මහාචාර්යවරයා විය. ඔහු එකල පටන් මාක්ස්වාදියෙකු වූ අතර පේරු කොමියුනිස්ට් පක්ෂය-රතු ධජය කණ්ඩායමේ නායකයෙකු විය. 1970 දී ඔහු විසින් "පේරු කොමියුනිස්ට් පක්ෂය-දිදුලන මාර්ගය" අරඹන ලදී. එම පක්ෂයේ මූලික දර්ශනය වූයේ මාර්කස්-ලෙනින්-මාඕ වාදය ය. පසුව එයට ගොන්සාලෝ චින්තනයද එකතු විය. සභාපති ගොන්සාලෝ යනු ඔහුගේ සහචරයින් විසින් ගුස්මන් හඳුන්වාදුන් එක නමකි.
1980 දී සිය ආයුධ සන්නද්ධ "ජනතා අරගලය" ඇරඹි "දිදුලන මාර්ගය" කණ්ඩායම 1990 දශකය ආරම්භ වන විට රටේ ප්‍රදේශ ගණනාවකට තර්ජනය කරමින් තිබිණ. නමුත් 1992 සැප්තැම්බර් 12 දා පේරු රටේ අගනුවර වන ලීමා නගරයේදී ගුස්මන් අත්අඩංගුවට පත් වූ පසු එහි ක්‍රියාකාරකම් බෙහෙවින් අඩපණ විය. ජීවිතාන්තය තෙක් සිර දඬුවමකට යටත් කරන ලද ගුස්මන් අදද පේරු රාජ්‍යයේ සිර ගතව සිටී.
ප්‍රවර්ගය:ත්‍රස්තවාදී නායකයන්
ආර්මේනියාවෙහි කාන්තාවෝ
1991 දී ආර්මේනියානු ජනරජය සංස්ථාපනය කිරීමත් හා සමගම  ආර්මේනියාවේ කාන්තාවන්  සඳහා ලිංගික සමානත්මතාවය නිල වශයෙන් සහතික කර ඇත. මෙය නිසා ආර්මේනියානු දිවිපෙවෙතෙහි සියළු අවස්ථාවන්හී සක්‍රීය ලෙසින් දායක වීමට කාන්තාවන්ට අවස්ථාව සැලසී ඇත. විනෝදය සැපයීම, දේශපාලනය සහ අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රයන්හී ආර්මේනියානු කන්තාවන් විසින් ප්‍රමුඛත්වය ලබා ගෙන ඇත.
ශ්‍රමය දායකත්වය සහ ව්‍යාපාර
thumbnail|left|ආර්මේනියානු කාන්තාවක් දැක්වෙන සිත්තමක් (1682 පමණ) 2011 ග්‍රාන්ට් තෝර්න්ටන් ඉන්ටර්නැෂනල් ව්‍යාපාර සමීක්ෂණය අනුව, 2010 වන විට ආර්මේනියාවේ ඉහළ-මට්ටමෙහි කළමනාකාරිත්ව තනතුරු අතරින් 29% ක් කාන්තාවන් විසින් හොබවා ඇත. කෙසේවෙතත්, 2011 වන විට මෙම අගය 23% බවට පහත බැස ඇත. එක්සත් ජාතීන් විසින් සම්පාදිත වාර්තාවක් පරිදී, 2011 වසර වන විට, ආර්මේනියාවේ කාන්තා පුරපතිවරුන් සහ ප්‍රජා නායකයින් 24  සංඛ්‍යාවක් සිටියහ; තවද කාන්තාවන්  50 දෙනෙකු විසින්  පහළ-මට්ටමෙහි පරිපාලන තනතුරු දැරූහ.
සාම්ප්‍රදායික තත්ත්වය
කාන්තා-ලැදි පුරාතන ආර්මේනියානු සමාජයක් සහ නීතියක් පැවති බවට  20වන සියවසෙහි මුල් අවදියෙහි සිට වර්තමානය දක්වා සමහරක් ජාතිකවාදී ස්ත්‍රීවාදීන් විසින් ගෙනහැර දැක්වූවත් මෙම ප්‍රභාෂණය සඳහා සාක්ෂි ඇත්තේම නැති තරම්ය. 12වන සියවස තරමට ඈතට කාල නිර්ණය කෙරෙන මිකිටර් ගොෂ් නීති සංග්‍රහය විසින්, කාන්තාවන්ගේ තත්ත්වය පැවති මට්ටමෙන් ඉහළට නැංවීමට උත්සාහ කළත්, එම නීති සංග්‍රහය විසින් පුරුෂ ආධිපත්‍යය පැහැදිලි ලෙස හුවා දක්වා තිබූ අතර, ගෘහස්ත ප්‍රචණ්ඩත්වය හෝ වෛවාහික දූෂණය වැනි අවස්ථාවකදී වුවද දික්කසාදය තහනම් කෙරිණි. එහිවූ බෙහෙවින් ප්‍රගතිශීලි කොටස් සමස්තයක් වශයෙන් සමාජය තුල ව්‍යවහාර කර නොමැති තරම් වන අතර, 18වන සහ 19වන සියවස් වලදී රටට පිටස්තරයෙන් සහ අභ්‍යන්තරයෙන් පැමිණි වාර්තාවලින් අති ප්‍රබල ලෙසින් පල කර සිටින්නේ සාම්ප්‍රදායික ආර්මේනියානු සමාජය තුල කාන්තාවන්ගේ පහළ තත්ත්වයයි. වියපත් වත්ම තත්ත්වය මදක් යහපත් අතට පෙරලුනද, විවාහක කාන්තාවෝ ඔවුන්ගේ සැමියන්ගේ පවුල් වල අතථ්‍ය වහලුන් ලෙසින් දිවි ගෙවූහ. විවාහයෙහි පළමු වසර තුලදී, ඔවුන්ගේ සැමියන් හැර වෙන අය සමග කතාබස් කිරීමට පවා ඔවුනට ඉඩ නොලැබුණු අතර නිවෙස් වලින් බැහැරට යෑම තහනම් කර තිබුණි. සමහරක් ගම්මාන වලදී, මෙම සීමා කිරීම් පළමු දරුවාගේ උපතින් පසුව වුවද ක්‍රියාත්මක වූ අතර, වසර දහයක් තරම් කාලයක් තුල පවා පැවතිණි. පුරුෂයන් දිවි නසා ගැනීමට වඩා කාන්තාවන් විසින් දිවි නසා ගැනීම පසිඳුවූ අතර, බටහිර ලෝකයේ පැවති තත්ත්වයෙන් හාත්පසින්ම විරුද්ධ තත්ත්වය විය.
ආර්මේනියානු සමාජය තුල කාන්තාවන්ට හිමිවී තිබුණු පහළ තත්ත්වය හමුවේ වුවද, ආර්මේනියානු අපෝස්තලික සභාව විසින් අනෙකුත් කිසිම ක්‍රිස්තියානි සම්ප්‍රදායයකට වඩා ඉහළ මට්ටමකින් කාන්තාවන් සඳහා පූජක තනතුරු වලට සම්ප්‍රාප්ති වීමට වැඩි ඉඩ කඩක් ලබා දුනි. කෙසේවෙතත්, නැගෙනහිර ඕර්තඩොක්ස් සභාවට හාත්පසින්ම විරුද්ධ ලෙසින්, ඔවුහූ දික්කසාදයට එකහෙලා විරුද්ධ වූ බැවින්, ක්‍රිස්තියානි ලෝකය පුරා පහළතම දික්කසාද අනුපාතය සාම්ප්‍රදායික ආර්මේනියාවේ පැවතිණි.
කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය ප්‍රකාර, ආර්මේනියානු කාන්තාවන් අතරින් 10% සහ 60% අතර ප්‍රමාණයක් 2002 වසර තුලදී ගෘහස්ත පරිභවය සහ ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් බැට කෑහ; මෙම දත්ත වල අවිනිශ්චතාවයට හේතු වශයෙන් දැක්විය හැක්කේ ආර්මේනියාවේ ගෘහස්ත ප්‍රචණ්ඩත්ව අවවාර්තාකරණයකට ලක්ව ඇති නිසාය.අවවාර්තාකරණයට හේතු වශයෙන් දැක්වෙන්නේ ගෘහස්ත ප්‍රචණ්ඩත්වය පෞද්ගලික පවුල් කටයුත්තක් ලෙසින් සැලකෙන බැවිණි. ගෘහස්ත චණ්ඩභාවයට සහ ලිංගිකත්වය මත පදනම් වන ප්‍රාග් විනිශ්චයට එරෙහි මනා පදනමැති නීති ආර්මේනියාව තුල ක්‍රියාත්මක නොවෙයි. මෙයට අමතරව, සැමියෙකු දික්කසාද කිරීම – පරිභවසහගත අයෙකු පවා – ගෙන දෙන්නේ "සමාජ අවමානයක්" වන අතර, දික්කසාද නඩුවක් පවරන හෝ ගෘහස්ත ප්‍රචණ්ඩත්වයක් වාර්තා කරන හෝ කාන්තාවකගේ පවුලම ලජ්ජා විය යුතු ලෙසින් සැලකෙයි. මේ සඳහා දායකත්වය සපයන අනෙකුත් කරුණු වන්නේ, ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව හා පරිභවයෙන් තමන් ආරක්ෂා කර ගැනුම පිළිබඳ ආර්මේනියානු කාන්තාවන් තුල පහළ මට්ටමක පවතින හෝ නොපවතින හෝ අධ්‍යාපනය වෙයි.
ආශ්‍රිත
ආර්මේනියාව
උණවටුන දුම්රිය ස්ථානය
මුහුදුබඩ දුම්රිය මාර්ගයේ තල්පේ සහ කටුගොඩ අතර පිහිටා ඇති දුම්රිය ස්ථානයයි. දෙස් විදෙස් සංචාරකයින් අතර ප්‍රසිද්ධ දුම්රිය ස්ථානයකි.
දඩයම (චිත්‍රපටය)
දඩයම යනු 1983 වර්ෂයේ ශ්‍රී ලංකාවේ තිරගත වූ වසන්ත ඔබේසේකර විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද, සිංහල චිත්‍රපටයකි. සත්‍ය කතා පුවතක් පාදක වූ මෙම සිනමා පටය නිර්මාණය කළේ ඇඩ්ලින් විතාරණ සිද්ධිය පසුබිම් කොටගෙනය. 1983 මැයි මස 20 දා ප්‍රදර්ශනය ඇරඹූ එහි රවීන්ද්‍ර රන්දෙනිය, ස්වර්ණා මල්ලවආරච්චි, සොමී රත්නායක, අයිරාංගනී සේරසිංහ, ජේ. එච්. ජයවර්ධන, රත්නාවලී කැකුණවෙල, ශිරානි කෞශල්‍යා, දයා අල්විස්, රත්මලී ගුණසේකර හා ග්‍රැන්විල් රොඩ්‍ර්‍ගු යන නළු නිළියෝ රඟපෑහ. දඩයම රබීන් චන්ද්‍රසිරි, සුනිල් චන්ද්‍රසිරි හා පී. ඒ. සෝමදාස එක්ව නිපැයූ වර්ණ මි.මී 35 ප්‍රමාණයේ වර්ණ චිත්‍රපටයක් වූයේය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:1984 චිත්‍රපට ප්‍රවර්ගය:චිත්‍රපට - ශ්‍රී ලංකා ප්‍රවර්ගය:සිනමාව
ජේසුස් වහන්සේ පිළිබද බහුතරය‍ක‍ගේ ආකල්ප
පැරණි ගිවිසුමට අනුව ජේසුස් වහන්සේ ගැලවුම්කරැවාවනන් බවට අනාවැකි ඵල කැරන ලදි. (මෙම ජේසුස් වහන්ගේ තම ජිවිතය, මරණය හා උත්ඵාලනය අලුත් ගිවිසුමේ දෙවියන් වහන්ගේ ලෙයින් ජනතාවේග සත්ප්‍රසාදය ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද්දේය) ජේසුස් වහනසේගේ කුරැස මරණය, ගැලවිමේ පරිත්‍යාගයක් ලෙස වටහා ගනු ලැබේ. ගැලවිමේ පරිත්‍යාගය යනු ජනතාවගේ ගැලවීම හා පාපයට පසුතැවිලි විමයි. ක්‍රිස්තියානුවන්, ජේසුස් දෙවියන් වහන්ගේ එකම පුත්‍රාණන් ලෙසත්. එකම ස්වාමින් වහන්සේ ලෙසත් ප්‍රකාශ කරනු ලැබුවේය. ජේසුස් වහන්සේ ගැන විශ්වාසය ජනතාවගෙ/් සදාකාලින ජිවිතක් බවට පත් කිරිමට එතුමන් මාංශගත විමත් එම ප්‍රකාශ කිරිම් වලට අයත්ය. ශ්‍රද්ධාත් මැරෙන්නේ බලයෙන් (මෙය සිද්ධි ප්‍රාතිහාර්ටය කන්‍යා උපත හෝ මාංශගතවිම ලෙස නම් කෙරේ) කන්‍යා මරියතුමියට උපත ලැබු දරැවකු බවට තවදුරටත් අනාවරණය වේ. ජේසුස් වහන්සේ තම ජිවිතයේදි ස්වර්ග රාජ්‍ය පැමිණිම වැඩි ඇතක නොවන බව යානාදි සුභාආරංචි ප්‍රකාශ කරමින් ක්‍රිස්තියානු සබාව ගොඩ නංවන ලදි. ජේසුස් වහන්ස් අන්තිම භේජනයේදි (සත් ප්‍රසාදය ස්ථාපිත කිරිම_ දැක්වු ක්‍රියාවන් තේරැම් ගත හැක්කේ දෙවියන් වහන්ගේ සමග සත්ප්‍රසාදය හා ජේසුගේ ජිවිත පරිග්‍යාගය සිහිතපත් කිරිම මුල් කොට ගෙන සැලකිමමෙනි.
පාපයට පසුතැවිලි විම සම්බන්ධනව තෘප්තිමත් ආකල්පයක් මුලින්ම උච්චාරණය කරනුයෙු කැන්ටබරිහි ඇන්සලම් විසිනි. එනම් දෙවියන් වහන්සේ ගෞරවයක් දැක්විම මිනිස්කමේ වගකිමක්යමෙම වගකිම සදාචාරත්මක ලෝකයේ අසාමාන්‍යතාවයට තුඩු දෙන කරැණක් වේ. ‍අන්තවත් උතුම්බව (සියළු මනුෂ්‍යයන් වෙනුවෙවන් එක් මනුෂ්‍යයෙක් ලෙස ඉදිරිපත් විම) දෙවියන් වහන්සේ ගෞරවෙන් කළගුණ සැලකිමක් වශවෙන් පිළිගත්තේය. එබැවින් ජේස්සු වහන්සේ ගේ මරණය ඔහුගේ පියා වු දෙවියන් වහන්සේ වේත ගෞරවය දැක්විමක තෝමස් අක්වයිනස් ප්‍රකාශ කරනුයේ මෙම වගකිම සදාචාර අසාධාරණයක් බවටයි. එශු අවසාන වශයෙන් පුකාශ කරනුයේ දඩුවම් කිරිම කරන පව් වලට නියම පිළිතුරක් බවටත් අනුන්ගේ පව් වලට අාදේශනය කිරිම පුළුවන් බවටත්ය.
තවද ක්‍රිස්තියානුවන් ජේසුස් වහන්ටෙස් කුරැසයේ දුක් විද මරණයට පත් වු බවත් සහා උන්වහන්සේගේ ශරිරය මරණයෙන් උත්තානය විමත් ක්‍රිස්තුන් වහන්සස් නැවත පලැමින ජිවත් වනන් හා මැරැම්ලබන්නත් සම්බන්ධව විනිශ්චය කිරිමත් ප්‍රකාශ කරනු ලැබුවේය. උත්ථපිනය විම ජේසුස් වහන්සේගේ ජිවිතය හා සම්බන්ධ මහත් මත‍ෙභ්දයක් විය. දේව ධර්මයේ ක්‍රිස්තුත් වහන්සේට අදාල කොටසේ විශේෂ ඉතිහාසය පිළිතුර හා පාපොච්චාරණයි පිළිතුරැ යන දෙකම ක්‍රිස්තු ධර්මය පාදක කර ගෙන අවධානයට ලක් වේ. ජේසුස් වහන්සේගේ උත්ථාපනය දෙවියන් වහන්සේ හා ප්‍රතිසන්ධානය විම මරණයයේ විනාශය හා සමාවදිම යනාධි ජේසුස් වහන්සේ උත්ථාපනය ගෙනිා බව ට ක්‍රිස්තියානුවන්ගේ විශ්වාසයයි.
ක්‍රිස්තියානු තනතුරැ සැසදිම් දෙවන සියවස ආරම්භයේදි රෝමානු නිලකරැවෙකු හා ලේඛකයක් ක්‍රිස්තියානුවන් ක්‍රිස්තුත් වහන්සේට පිළිතුරැ දෙන ආකාරයට ගී ගයන බව පැවසුවේය. 325 හා 681 අතරතුරේදි කිස්තියානු‍වන් දේව ධර්මය ප්‍රකශ කර ජේස්ගේ ක්‍රිස්තු ලෝකය නියෝජනය කරන සබාවෙන් හත පිළිබදව මතයන් අළුත් කර ගත්තේය. මෙම සභාවන් ජේසු පිළිගත්තේ ශුද්ධ වු ත්‍රිත්වයේ එක් පුද්ගලයෙකු සැටියටයි. දෙවියන් වහන්සේ හා ශුද්දාත්මයාාණන් රක්ව ස්ථාපනය වු පුත්ය. එපමණක් නොව සියළුම මනුෂ්‍යකමින් හා සියළුම දේව ස්වභාධවර්ඹයෙන් සම්පුර්ණ වු අයෙකු සැටියට ජේසුස් වහන්සේව පිළිගනු ලැබේ.
‍මතෙව් හා ලුක් ශුබාරංචි ජේසුස් වහන්නේ කන්‍යා උපත ඉදිරිපත් කලහ. බාර්ක් මෙය දේවමය සංඥාවක් ලෙස ඉදිරිපත් කරයි.ඩෝනල්ඩ් මැක්ලියඩ් කන්‍යා උපත ගැන ක්‍රිස්තියානු සම්බන්ධතා කිපයක් දෙනු ලැබුවේය. 9මෙය දෙවියන් වහන්සේගේ සචාතනයෙන් ඉක්මු ක්‍රියාවක් ලෙසත්, ස්වභාවික උපතක් බවත්, ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ පවින් බැහර වීමකත් සමබ්න්ධ වේ) ජේසු ක්‍රිස්තු ශාස්තුවරැ තිදෙනාගේ පියතුමාගේ හා රජවරැන්ගේ යුතුකම් හා වගකිම් ඉටු කරනු ලැබුවේය. මෙම තුන් වර්ගීකරණය මුල් කාලින සභාවේ එච්සේබිමසස් මැතිතුමන් ගෙන ගිය අතර විසින් දියුණු කර විසින් සාකච්ඡා පවත්වා ගෙන යනු ලැබුයි.
නෙල්සන්ගේ කුළුණ
thumb|ට්‍රැෆල්ගාර් චතුරස්‍රයෙහි වන නෙල්සන්ගේ කුළුණ නෙල්සන්ගේ කුළුණ යනු 1805 දී  ට්‍රැෆල්ගාර් සටනෙහිදී මිය ගිය අද්මිරාල් හොරේෂියෝ නෙල්සන් සිහිවීම පිණිස   මධ්‍යම ලන්ඩනයේ  ට්‍රැෆල්ගාර් චතුරස්‍රයෙහි පිහිටුවා ඇති ස්මාරකයකි. විලියම් රේල්ටන්ගේ සැලසුමක් ප්‍රකාර £47,000 ක වියදමක් දරා  1840 සහ1843 අතරතුර කාලයේදී මෙම ස්මාරකය ඉදිකරන ලදි. මෙම කුළුණ කොරින්තියානු ශෛලියට අනුව ඩාට්මූර් කළුගලෙන් තනා ඇත. ක්‍රේග්ලිට් වැලිගලෙන් තැනුනු නෙල්සන්ගේ ප්‍රතිමාව ඊ. එච්. බේලි විසින් නිර්මාණය කෙරුණු අතර 1867 දී එක් කරන ලද පාදමෙහි වන ලෝකඩ සිංහයන් සතරදෙන සැලසුම් කළේ ශ්‍රීමත් එඩ්වින් ලැන්ඩ්සීර් විසිනි.
අත්පත් කරගත් ප්‍රංශ තුවක්කු භාවිතයෙන් වාත්තු කෙරුණු, එකක් අඩි 18 සමචතුරස්‍ර වන්නාවූ ලෝකඩ පේකඩ පුවරුසතරකින්  පාදම අලංකරණය කොට ඇත. ඒවා විස්තර කරන්නේ ශාන්ත වින්සන්ට් තුඩුවෙහි සටන, නයිල් සටන, කෝපන්හේගන් සටන සහ ට්‍රැෆල්ගාර්හිදී නෙල්සන්ගේ මරණයයි. මූර්තිශීල්පීන්ගේ නම් පිළිවෙලින් මස්ග්‍රෙව් වොට්සන්, විලියම් එෆ් වුඩින්ටව්, ‍ජෝන් ටර්මවුත් සහ ජෝන් එඩ්වඩ් කැරිවු වෙති.
2006දී එය £420,000 ක වියදමක් දරා ප්‍රතිසංස්කරණය කෙරුණු අතර  මෙම අවස්ථාවෙහිදී එය මැණ බලා සොයා ගත්තේ කලින් සිතුවාට වඩා මීටර 4.4 ක් කොට බවයි. පාදමෙහි පතුලෙහි සිට නෙල්සන්ගේ හිස්වැසුමෙහි මුදුන දක්වා ගත් කළ සම්පූර්ණ ස්මාරකය අඩි 169 අඟල් 3 (51.59 මීටර) උසය.
ගොඩනැගීම සහ ඉතිහාසය
නෙල්සන් සාමිවරයා වෙනුවෙන් මහජන අනුග්‍රාහකත්වයෙන් ස්මාරකයක් ගොඩ නැගීමට කටයුතු පිළියෙල කෙරුමට 1838 පෙබරවාරි මාසයෙහිදී වංශාධිපතියන්, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීන් හා අනෙකුත් උසස් කුලවතුන් 121 කින් සැදුම්ලත් කණ්ඩායමක් විසින් කමිටුවක් පිහිටුවා ගත් අතර, එය සඳහා ට්‍රැෆල්ගාර් චතුරස්‍රය තුල අළුතින් නිම කරන ලද ජාතික  චිත්‍රාගාරය ඉදිරිපසින් ඉඩකඩ  ලබාදීමට රජය එකඟ විය. වියදම £20,000 සහ £30,000 අතර වෙතැයි ඇස්තමේන්තුගත කොට සැලසුම් තෝරාගැනුම සඳහා තරගයක් පැවැත්විණි. සැලසුම් ඉදිරිපත් කිරීමට අවසන් දිනය 1839 ජනවාරි 31 විය.
වෙලින්ටන්හී ආදිපාදවරයාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් රැස්වූ උප-කමිටුවක් විසින් තෝරාගත් ජයග්‍රාහක සැලසුම විලියම් රේල්ටන් විසින් ඉදිරිපත් කළ එකක් වූ අතර එය නෙල්සන්ගේ ප්‍රතිමාවකින් මස්තකප්‍රාප්ත වන්නාවූ හා අඹන ලද සිංහයන් සතර දෙනෙකු විසින් පාර්ශවකෙරෙන්නාවූ  කොරින්තියානු කුළුණක් සඳහා විය. කුළුනෙහි පාදම වෙත පියගැට පෙළ සිංහයන් අතරින් ඉහළට ඇදී යායුතුව තිබුණි. තවත් යෝජකයන් කිහිප දෙනෙක් විසින්ද කුළුණු සඳහා යෝජනා ඉදිරිපත් කෙරිණි. මූර්ති වලින් වට කෙරෙණ ඔබලිස්ක ටැඹක් යෝජනා කළ  එඩ්වඩ්  හොජස්  බේලි විසින් දෙවන ස්ථාන ත්‍යාගය දිනාගන්නා ලදි.
තරගය පැවැත්වුනු ආකාරය පිලිබඳ ඉදිරිපත්වුනු විවේචන හමුවේ එය නැවත පැවැත්වීමට සිදුවිය. මදක් සංශෝධිත සැලසුමක් රේල්ටන් විසින් ඉදිරිපත් කර තිබුණු අතර නෙල්සන්ගේ ප්‍රතිමාව ඊ එච් බේලි විසින් සිදු කළ යුතු බවට කොන්දේසියක්ද සහිතව එය නැවතත් ජයග්‍රාහක සැලසුම බවට ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණි. මුල් සැලසුම වූයේ, පාදම සහ ප්‍රතිමාව ඇතුළු කුළුණ අඩි 203 ක් උස සහිත වීමට වුවද,  ස්ථායිතාව පිළිබඳ සැක සංකා සැලකිල්ලට ගෙන අඩි 98 ක කුළුණු කඳක් සහිතව  අඩි 170 ක් දක්වා එහි උස අඩු කරන ලදි. පාදම කළුගලින්ද කඳ ක්‍රේග්ලිට් වැලිගලෙන්ද නිමැවීමට නියමිතව තිබූ නමුදු ගොඩනැගීම ඇරඹීමට පෙර කඳද කළුගලෙන් නිමැවීමට තීරණය කෙරිණි.
කබොක් අත්තිවාරම සඳහා කැණීම් කටයුතු 1840 ජූලි මස වන විට ආරම්භ විය.
භෝපාල් ව්‍යසනය
බෝපාල් ඛේදවාචකය නැතහොත් බෝපාල් වායු ඛේදවාචකය, ඉන්දියාවේ සිදුවූ වායු කාන්දුවීමක් සම්බන්ධ අනතුරක් වන අතර එය ලෝකයේ දරුණුම කාර්මික අනතුර ලෙස සැලකේ.
ලංකාතිලක පිළිම ගෙය
ලංකාතිලක පිළිමගෙය ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරුව පිහිටි පුරාණ බෞද්ධ විහාර මන්දිරයක් වේ. චූලවංශයට අනූව එය පරාක්‍රමබාහු රජතුමා (ක්‍රි.ව. 1153-1186) විසින් ඉදිකරවන ලද්දක් සේ සැළකේ.
පිළිම ගෙය
ලංකාතිලකය පරාක්‍රමභාහු රජු විසින් ඉදිකරනු ලැබූ විහාර අතර විශාලතම ප්‍රථිමා ගෘහය ලෙස හැඳින්වේ. ගඩොලින් නිමවා ඇති එහි වහළ වෘත්තාකාර ස්වරූපයක් ගන්නා බැවින් ගෙඩිගේ සම්ප්‍රදායට අයත් යැයි විශ්වාස කෙරේ. ප්‍රථිමා ගෘහය ගර්භ ගෘහය, අන්තරාලය, හා මුඛ මණ්ඩපය ලෙස කොටස් තුනකින් සමන්විත වන අතර එහි වූ හිටි බුදු පිළිමය අඩි 42 ක් පමණ උසකින් යුක්ත වේ. බුද්ධ ප්‍රථිමාවෙහි අත් හා මුහුණ විනාශ වී තිබේ.