cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
PAN දේශීයකරණ ව්‍යාපෘතිය
අරමුණු ස‍හ අභිමතාර්ත
තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය හරහා දේශීය භාෂා යොදා ගනිමින් කරනු ලබන තොරතුරු ප්‍රකාශනය හා පරිශීලනය සම්බන්ධයෙන් පැන නගින ගැටලු මොනවාද යන්නත්, එකී ගැටලු නිරාකරණය කර ගැනීමේ දී අවශ්‍ය ප්‍රතිපත්තිමය රාමුව සහ යොදාගත හැකි කෙටි කාලීන සහ දිගු කාලීන විසඳුම් මොනවාද යන්නත් විමසා බැලෙන අධ්‍යයනයන් කෙරී ඇත්තේ ඉතා මඳ වශයෙනි.
තප්කි ප්‍යාර් කි
තප්කි ප්‍යාර් කි (සිංහල: ආදරණීය තට්ටු කිරීම, ආදරය සහ සහාය) යනුවෙන් හැඳන්වෙන්නේ 2015 මැයි 25 දින කලර්ස් ටීවී නාළිකාව ඔස්සේ විකාශය ඇරඹි ඉන්දියානු රූපවාහිනී මාලා නාට්‍යයකි. මෙය ඉන්දියා සම්මත වේලාවෙන් ප.ව. 6:30ට දිනපතා විකාශය විය. මෙම කතාමාලාව මගින් තප්කි යන සුරතල් නාමයෙන් හඳුන්වන ගොත ගසන යුවතියක පිළිබඳ නිරූපණය වේ.
ජිග්‍යාසා සිං, මනිෂ් ගොප්ලානි, සෙහ්බාන් අසිම්, අංකිත් බාත්ලා, සහ ෂීනා බජාජ් යන නළුනිළියෝ තප්කි ප්‍යාර් කි හි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරති.
දෙමළ බසින් හඬකැවුණු මෙම කතාමාලාව ඉන්දිරා – පුතුමෛ පෙණ් (සිංහල: ඉන්දිරා – නවීන යුවතිය) යන නාමය ඔස්සේ ඉන්දියාවේ රාජ් ටීවී නාළිකාවෙන් විකාශය වේ. එය එරට වේලාවෙන් ප.ව. 9.00ට සඳුදා සිට සෙනසුරාදා තෙක් විකාශය කෙරේ.
කථා පුවත
වානි චතුර්වේදි (ජිග්‍යාසා සිං) හට බො‍හෝවිට තප්කි යනුවෙන් අමතනු ලබන්නේ ඇය කථා කිරීමේ දී ගොතගසන බැවිනි. තප්කි බුද්ධිමත් සහ ධෛර්යවන්ත යුවතියකි. ඇය කිසිදින සිය බලොපොරොත්තු අත් නොහරින අතර, සිය ගොතගැසීම තම දිවියට බාධාවක් ද කර නොගන්නී ය. මඳ කාලයකට පසු, ඇයට වඩා උසින් අඩු දිවාකර් මිෂ්රා ඇය වෙනුවෙන් විවාහ යෝජනාවක් ගෙන එයි. නමුත් තප්කි ගොතගසන බව දැන ගැනීමෙන් පසු ඔහු ඇයව විවාහ කරගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කරයි. නමුත් විවාහය යන නාමයෙන්, ඔහුගේ පවුල නිසා ඇගේ පවුලට විශාල මුදලක් වියදම් කිරීමට සිදු වේ. ඇයට බැණවදින දිවාකර් විවාහ මණ්ඩපයේ දී ඇයව විවාහ කරගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කරයි. තප්කි සිත් තැවුලෙන් පසුවන්නී ය.
සති කිහිපයකට පසු, තප්කි හට නිව්ස් 365 නැමැති රූපවාහිනී නාළිකාවක රැකියාවක් හමුවේ. මෙහි හිමිකරු ධෲව් පාණ්ඩේ (අංකිත් බාත්ලා) නැමැත්තෙකි. තප්කි සහ ඇගේ පවුල නොයිඩා වෙත සංක්‍රමණය වේ. මඳ කාලයකින්ම රැකියාව හිමි කරගන්නා තප්කි වෙහෙසීමෙන් සහ විශ්වාසයෙන් යුතුව ක්‍රියාකර ධෲව්ගේ සිත දිනා ගනියි. ධෲව් සහ තප්කි ප්‍රේමයෙන් බැ‍ඳෙති‍. තමන් තප්කිව විවාහ කර ගන්නා බව ධෲව් සිය පවුලට පවසයි. ඔහුගේ මව ද එය අනුමත කරයි. වසුන්ධ්‍රා නිසි ලෙස ක්‍රියා නොකරන උපකරණ සහ ගොතගසන පුද්ලයින්ට අකමැති ය. තප්කි ද ගොතගසන බව ඇය නොදනියි‍. නමුත් තප්කි පිළිබඳ දැන ගැනීමෙන් පසු වසු ධෲව් සහ තප්කිව වෙන් කිරීමට උත්සාහ දරයි. විවාහ දිනයේ දී, වසු ඇගේ හදාගත් පුත්‍රයා මෙන්ම ධෲව්ගේ සොයුරා ද වන බිහාන් (මනිෂ් ගෝප්ලානි) හට ධෲව්ගේ ආහාරවලට ඔෂධයක් මුසු කිරීමට පවසයි. මඳ වේලාවකින් ධෲව් පියවි සිහියට පත්වන නමුත් බිහාන් ඔහුගේ හිසට පහර දීම නිසා ධෲව්ට යළි සිහිය නැති වේ. අනතුරුව තප්කි සහ ඇගේ පවුලම විමතියට පත් කරමින් බිහාන් තප්කිව විවාහ කරගනියි. තප්කි බිහාන්ව අප්‍රිය කරන්නේ ඔහුගේ හැසිරීම හේතුවෙනි. ඔහුගේ පසුගිය සිදුවීම් තප්කිට විනෝදයක් ගෙන දෙයි.
ධෲව් තවමත් තප්කි කෙරෙහි සිතන බව වටහා ගන්නා වසු, ධෲව්හට ශ්‍රද්ධා (මොනිකා ඛන්නා) නැමැති තරුණියව විවාහ කරදීමට උත්සුක වන්නී ය. මඳ කලකින්ම ශ්‍රද්ධා යනු යහපත් තරුණියක නොවන බව තප්කි සහ බිහාන් වටහා ගනිති. ඔවුහු ධෲව් සහ ශ්‍රද්ධාගේ විවාහය වැළැක්වීමට උත්සාහ දරති. නමුත් එය අසාර්ථක වේ. සැමදෙනාම තප්කි කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් ඇයව අගය කරනු දකින ශ්‍රද්ධා තප්කිට වෛර කරයි. ශ්‍රද්ධා හැමවිටම තප්කිට හිංසා කරන්නට උත්සාහ දැරුව ද, එය අසාර්ථක වේ.
එම සිදුවීමෙන් පසුව, සියලු චාරිත්‍ර සමගින් තප්කි සහ බිහාන්ගේ විවාහය යළි පැවැත්වීමට බාල්වින්දර් තීරණය කරයි. බිහාන් සහ තප්කිගේ ප්‍රේමය දැක ධෲව් ඊර්ෂ්‍යාවෙන් පසුවෙයි. තප්කි සහ බිහාන්ගේ විවාහය විනාශ කොට තප්කිව විවාහ කරගැනීමට ඔහු උත්සාහ දරයි. තමන්ව බිහාන්ගෙන් වෙන් කිරීමට ධෲව් සිදුකරන කුමන්ත්‍රණ තප්කි දැන ගනියි. ඇය ධෲව් හමුවීමට පිටත්වන අතර, ධෲව් සිය ප්‍රේමය ඇයට ප්‍රකාශ කරයි. මෙය ප්‍රතික්ෂේප කරන තප්කි බිහාන් සමග තමන් විවාහ වන බවට සපථ කරයි. තප්කි සහ බිහාන් අතර අනවබෝධය වැපිරීමට ධෲව් උත්සාහ දරයි. නමුත් අවසානයේ සිය වැරදි වටහා ගන්නා ධෲව්, තප්කි සහ බිහාන්ව යළි එක් කරයි.
මඳ කාලයකින්ම, නව පවුලක් කථාවට ඇතුළත් වන අතර ඔවුන් බිහාන් සිය පුත්‍රයා යැයි පවසන්නට වෙයි. සිය සැබෑ දෙමාපියන් ඔවුන් යැයි සිතන බිහාන් සෙස්සන්ට වෛර කරයි. ඔවුන් බිහාන්ගේ සැබෑ දෙමාපියන් නොවන බව තප්කි සොයා ගනියි. ඔවුන්ගේ අරමුණ වූයේ බිහාන් ඔහුගේ පවුල හා උරණ කොට මුදල් පැහැර ගැනීමටයි. මේ බව තප්කි බිහාන්ට පැවසුව ද, බිහාන් එය අවිශ්වාස කරයි. සිය සැබෑ පවුල සමග දිවි ගෙවීමට පැමිණෙන මෙන් බිහාන් ඇයට ආරාධනා කරයි. නමුත් එය ප්‍රතික්ෂේප කරන ඇය සිය ඥාතීන් සමග රැඳී සිටියි. මේ කාලය පුරා පවුල් දෙකටම නොයෙකුත් ගැටලුවලට මුහුණු දීමට සිදු වේ. අවිශ්වාසය නිසා තප්කිව නිවසෙන් ඇද දැමීමට බිහාන්ට අවශ්‍ය වේ. නමුත් මේ වනවිට ගැබිනියකව සිටින තප්කි බිහාන්ට ලිපියක් ලියයි. නමුත් මෙය කියවන ‍කෝෂි දේවි ඒ පිළිබඳ බිහාන්ට හෙළි නොකරයි. අනතුරකින් තප්කිට සිය දරුවා අහිමි වේ. මේ වෙනුවෙන් ඇය බිහාන් හා ඔහුගේ පවුලට බැණ වදියි.
අන්තර්ජාතික විකාශය සහ හඬකැවීම්
2016 ඔක්තෝබර් වන තෙක් කලර්ස් ටීවී නාළිකාව හා සමගාමීව පාකිස්ථානයේ ෆිල්මේසියා නාළිකාවෙන් මෙය විකාශය කෙරිණි. දෙමළ බසින් ඉන්දිරා – පුතුමෛ පෙණ් (සිංහල: ඉන්දිරා – නවීන යුවතිය) ලෙස හඬකැවුණු මෙය රාජ් ටීවී නාළිකාව ඔස්සේ විකාශය වේ. ඉන්දුනීසියානු බසින් තප්කි ලෙස නම් කෙරුණු මෙය ANTV නාළිකාව ඔස්සේ 2016 ජූලි 18 සිට විකාශය කෙරේ. වියට්නාමය තුළ වියට්නාම් බසින් ‍තෝයි, තප්කි‍ ලෙස නම්කෙරුණු මෙම කතාමාලාව HTV3 නාළිකාවෙන් විකාශය කෙරේ.
පාකිස්ථාන ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා තරග සංචාරය 1996–97
සංචිත
පාකිස්තානයේ වකාර් යූනිස් ටෙස්ට් තරගාවලියෙන් ඉවත් වූයේ ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් පාලක මණ්ඩල XI කණ්ඩායමට එරෙහි පුහුණු තරගයේ දෙවන දිනයේ ඇඟිල්ල කැඩීම හේතුවෙනි. උරහිසේ ආබාධයක් හේතුවෙන් ඔහුගේ කණ්ඩායමේ නායක සහ ඔහුගේ වේග පන්දු යවන ක්‍රීඩක වසීම් අක්‍රම් ද ආපසු නිවසට පැමිණියා.
දෙදින තරගය: පාකිස්තානය සහ ශ්‍රී ලංකා පුවරුව
කාසියේ වාසිය දිනා ගත් මාවන් අතපත්තුගේ නායකත්වයෙන් යුත් ශ්‍රී ලංකා මණ්ඩල XI කණ්ඩායම පළමුවෙන් පන්දුවට පහර දීමට තීරණය කළේය. නොන්ඩිස්ක්‍රිප්ට්ස් ක්‍රිකට් සමාජයේ ආරම්භක පිතිකරු රසල් ආර්නෝල්ඩ් මිනිත්තු 381 කදී හතරේ පහර 20 ක් සමඟින් ලකුණු 140 ක් රැස් කරමින් ඔහුගේ කණ්ඩායම වෙනුවෙන් වැඩිම ලකුණු රැස් කළේය. මොහොමඩ් සාහිඩ් විසින් දෙදෙනාම දවා ගැනීමට පෙර ඔහු දෙවැනි කඩුල්ල සඳහා සංජීව රණතුංග (52) සමඟ ලකුණු 104 ක සබඳතාවක් පැවැත්වීය. සිය පළමු ඉනිමේදී ලකුණු 301 ක් හඹාගිය පාකිස්තානයට පළමු දිනයේ තරගය නිමා වන විට තම නායක රමීස් රාජාවට කඩුල්ල අහිමි විය. අනතුරුව සලීම් එලාහි සහ සලීම් මලික් දෙවන දිනයේදී ශතක රැස් කළ අතර පිළිවෙලින් මිනිත්තු 272 කදී ලකුණු 106 ක් සහ මිනිත්තු 184 කදී ලකුණු 100 ක් රැස් කළහ. ආර්නෝල්ඩ් පිතිකරණයට අමතරව පන්දු යැවීමෙන් ලකුණු 7 ට කඩුලු 3 ක් දවා ගත්තේය.
බාහිර සම්බන්ධක
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් - ශ්‍රී ලංකාව
ප්‍රසන්න ගුණසේන
විශේෂඥ වෛද්‍ය ප්‍රසන්න ගුණසේන (ඉංග්‍රීසි: Prasanna Gunasena) යනු ස්නායු ශල්‍ය වෛද්‍ය විශේෂඥයකි. තවද ඔහු රාජ්‍ය ඖෂධ නීතිගත සංස්ථාවේ (SPC) සභාපතිවරයා ද වෙයි.
ශ්‍රී ලංකාවෙහි ප්‍රථම වරට සර්විකල් ඩිස්ක් ප්‍රොලැප්ස් කොඳුනාරටිය සම්බන්ධ සැත්කම සහ කොඳුනාරටිය බිඳීම සම්බන්ධ බැලූන් කිfපෝප්‍ලාස්ටි සැත්කම කරන ලද්දේ මෙම ස්නායු ශල්‍ය වෛද්‍ය විශේෂඥයාය.
වෛද්‍ය 'ප්‍රසන්න රඟපෑමෙහිද දක්ෂයෙක්වන අතර ස්වාධීන රූපවාහිනියේ විකාශිත සුළඟ ටෙලි නාට්‍යයෙහි රඟපා ජූරියේ විශේෂ අගැයීම් සම්මානයක්ද හිමිකර ගෙන ඇත.
ඔහු ශ්‍රී ලංකා ස්නායු වෛද්‍ය විශේෂඥයින්ගේ සංඟමයෙහි ආරම්භක සාමාජිකයෙකි.
ජීවන සටහන්
ප්‍රසන්න ගුණසේන කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
විශ්වාසය
විශ්වාසය යන වචනය ; ඒ සමඟින් බැඳෙන අනෙක් වචනය හා අර්ථ ගැන්වෙන වචනයකි. එය ද්‍රව්‍ය මය නොවන කාරණයකි. එය හැඟීම් මත සිදුවන සිතුවිලි මත පදනම්වන කරුණකි. උපකල්පන බොහෝ විට ඇතිවිය හැක්කේ විශ්වාසය පදනම්ක්රගෙනය. නමුත් උපකල්පනය යනු විශ්වාසය නොවන බව සිහිතබාගතයුතුය. කිසිවිටක කෘතීම බුද්ධියකට විහ්වාසය ඇතිවිය නොහැක. එය මානවීය කාරනාවකි.
Nisal Hewagamage
Experienced Youtuber with a demonstrated history of working in the Embedded Systems and IoT industry. Skilled in Embedded Software, Computer Science, Networking, and Internet of Things. Strong media and communication professional with a Bachelor of Science (BSc Hons) focused in Computer Systems and Network Engineering from SLIIT.
Website - nisalhe.com
ප්‍රවර්ගය:Public Figure ප්‍රවර්ගය:Youtube channel ප්‍රවර්ගය:Content Creator
ජනමත විමසුම
ජනමත විමසුමක් (හෝ ජනමත විචාරණයක් හෝ ජනමත විචාරයක්) යනු යම් යෝජනාවක් සඳහා මැතිවරණ කොට්ඨාසයක සිටින සියලු ම චන්ද දායකයින් හට ඡන්දය ප්‍රකාශ කළ හැකි ඍජු ඡන්දයකි. මෙයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නව නීතියක් සම්මත කර ගැනීම සිදු විය හැකි ය.
පරණතම භාවිතය
ජනමත විමසුමක් එම තේරුමින් ම භාවිතයට ගැනීම පළමුවෙන් ම සිදු කෙරුණේ 16වැනි සියවසේ ග්‍රෞබ්‍යූන්ඩන් (Graubünden) නම් ස්විස් කැන්ටනයේ ය.
තාර්කිකත්වය
දේශපාලන-දාර්ශනික දෘෂ්ටි කෝණයකින් බැලූ විට, ජනමත විචාරණ යනු ඍජු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ උසුරුවකි. නමුත් නූතන ලොවෙහි ජනමත විමසුම් නියෝජනාත්මක ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයෙහි ලා ද වටහාගත යුතු ය. එනිසා,  මෙම විමසුම් ඉතා ම වරණීය ලෙස දැනට පත් ව ඇති නිලධරයන් හට නීත්‍යානුකූල අවසරයක් හෝ රිසියක් නැති ඡන්ද පද්ධති වෙනස් කිරීම වැනි ගැටලු වලට විසඳුම් සොයා ගැනීමට භාවිතා කරයි.
රටවල් අනුව ජනමත විමසුම
18වැනි සියවස අවසානයේ සිට ලොව පුරා සිය ගණන් ජාතික ජනමත විචාරණ සංවිධානය කොට තිබුණි;  ස්විට්සර්ලන්තය 1848 හි දී නූතන රාජ්‍යයක් වීමෙන් අනතුරු ව ජාතික ඡන්ද 600 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් පවත්වා ඇත. ඉතාලිය ජාතික ජනමත විමසුම් 72ක් සමඟ දෙවන ස්ථානයේ සිටියි: ජනප්‍රිය ජනමත විමසුම් 67ක්, ව්‍යවස්ථාමය ජනමත විමසුම් 3ක්, සංස්ථායික ජනමත විමසුම් එකක් හා එක උපදේශාත්මක ජනමත විමසුමක් වශයෙනි.
ෂයින් ඕ ගෝ ක්‍රේසි
ෂයින් ඕ ගෝ ක්‍රේසි යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 2015 වර්ෂයේ විකාශය වූ දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලාවකි. මෙම කතාමාලාව සඳහා පාදක වී ඇත්තේ හ්‍යුන් ගෝ-වූන් නැමැති කතුවරයා විසින් ඉහත නාමයෙන්ම ලියන ලද නවකථාවයි. මෙමගින් ගොර්යෝ කුමරකු සහ බල්හේ රාජ්‍යයේ කුමරියක අතර ඇතිවන පෙම් සබඳතාවය නිරූපණය වේ. මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරනු ලබන්නේ ජං හ්‍යුක්, ඕ යොන්-සෝ, ලී හා-නුයි සහ ලිම් ජු-හ්වන් යන නළු නිළි පිරිස විසිනි. දකුණු කොරියාවේ MBC නාළිකාව ඔස්සේ 2015 ජනවාරි 19 දින විකාශය ඇරඹි මෙම කතාමාලාව 2015 අප්‍රේල් 7වන දින දක්වා විකාශය කෙරිණි. සඳුදා සහ අඟහරුවාදා දිනවල එරට වේලාවෙන් 22:00ට විකාශය වූ මෙය කථාංග 24කින් සමන්විත විය.
ෂයින් ඕ බී මෑඩ් යනුවෙන් ද හඳුන්වනු ලබන මෙම කතාමාලාවේ තිර රචනය සිදු කරන ලද්දේ ක්වොන් ඉන්-චන් සහ කිම් සුන්-මි විසිනි. සෝ හ්‍යුං-සුක් සහ යූන් ජි-හූන් යන අධක්ෂවරු දෙපළ මේ සඳහා අධ්‍යක්ෂණයෙන් දායක වූහ. මිනිත්තු 70ක ධාවන කාලයකින් සමන්විත කථාංගවලින් යුතු මෙහි, විධායක නිෂ්පාදනය සිදු කරන ලද්දේ ලී කං-හූන් සහ කිම් ජින්-චුල් විසිනි. එය මේ ක්වීන් පික්චර්ස් නිෂ්පාදන සමාගමේ නිෂ්පාදනයක් ලෙස සැලකේ‍. ප්‍රයිඩ් ඇන්ඩ් ප්‍රෙජුඩිස් රූපවාහිනී කතාමාලාව විස්ථාපනය කරමින් විකාශය වූ මෙම කතාමාලාවෙන් පසුව ස්ප්ලෙන්ඩිඩ් පොලිටික්ස් නැමැති ඓතිහාසික රූපවාහිනී කතාමාලාව විකාශය විණි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:2010 දශකය තුළ දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලා
ඉසුරුමුණිය
ඉතිහාසය
ඉසුරුමුණිය
පැරණි ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර නම් අග නගරයේ රජ කළ දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා විසින් ඉසුරුමුණි විහාරය ගොඩ නංවන ලදී. උසස් කුලදරුවන් 500ක් මහණ කොට ඔවුනට වැඩ වවාසය කිරීම පිණිස එය තනවන ලදී. කාශ්‍යප රජු විසින් (473 - 491) මෙම විහාරය පිළිසකර කොට "බෝඋපුල්වන් කසුබ්ගිරි රද්මහවෙහෙර" නමින් නම් කළේය.
ඉසුරුමුණි පෙම්යුවළ
6 වැනි සියවසෙහි ගුප්ත කලාවට අයිති කැටයමකි. කාන්තාවක් පුරුෂයාගේ උකුලෙහි වාඩි වී සිටී. ඇය ඇඟිල්ලක් ඔසවා සිටින්නීය. ඒ ඇගේ කෝල බව ප්‍රකාශ කරන්නට විය හැක. එහෙත් පුරුෂයා අනවධානයෙන් සිටී. මෙම කැටයමෙහි නිරූපණය වන්නේ දුටු ගැමුණු රජුගේ පුත් සාලිය කුමරු සහ ඔහුගේ පෙම්වතිය වූ අශෝකමාලා නම් සැඩොල් තරුණිය යන දෙදෙනා යයි සිතිය හැකිය. ඇය නිසා තමනට උරුම වන්නට තිබූ රජකම සාලිය විසින් අත්හරින ලදැයි කියැවේ.
මිනිසා හා අශ්ව හිස
මිනිසෙක් හා අශ්ව හිසක කැටයමක් වන මෙය අග්නි (ගින්න) හා පාර්ජන්‍ය (වළාකුළු) යනුවෙන් හදුන්වති. එම නිසා ඓතිහාසික ස්ථාන අතරින් ඉසුරුමුණිය නැරඹිය යුතු ම ස්ථානයකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:රජරට රාජධානිය
ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
වැලිවිටියේ සෝරත නාහිමියන්
විජ්ජා උප්පත්තං සෙට්ඨා යන පාඨය පෙරදැරි කරගනිමින් ශ්රී ලංකාවේ අගනුවර ආසන්නයේ පිහිටා ඇති ශ්රී ලංකාවේ ප්රධාන පෙළේ ජාතික විශ්වවිද්යාල අතරින් එක් විශ්වවිද්යාලයක් වන ශ්රී ජයවර්ධනපුර විශ්ව විද්යාලය නූතනය වන විට උසස් අධ්යාපන වර්ගීකරණය යටතේ ඉහළ ස්ථානයක් ලබාගෙන ඇති විශ්වවිද්යාලයකි ශ්රී ජයවර්ධනපුර විශ්ව විද්යාලය පිලිබඳ කතා කිරීමේදී විද්යෝදය පිරිවෙන සියලු හදවත් තුළ නින්නාද දෙන්නේ නිතැතිනි සෝරත නාහිමියන් නොමැති වන්නට අද වන විට මෙවන් මෙවන් විශ්ව විද්යාලයක් ශේෂ නොවන්නට තිබුණි.
1897 මැයි 23 වැනිදා දකුණු පළාතේ ගාල්ලේ, ගිංගඟ අසබඩ, වැලිවිටිය එහිදී නම් ග්රාමයේදී දොන් ජුවානිස් මහන්සි ජයවර්ධන මහතාට හා මල්වත්ත වලව්වේ alice අමරසිංහ මහත්මියට දාව පවුලේ තුන්වැනියා ලෙස දොන් චන්ද්රදාස kumarasiri ලෙස ජයවර්ධන උපත ලද ශ්රී සෝරත නාහිමියන් උපත ලැබීය. තුන් වෙනියා ලෙස උපත ලැබුව ද චන්ද්රදාස ට පෙර උපත ලද දෙදෙනාම බාල වයසේ දී ම මිය ගිය නිසා පවුලේ වැඩිමල් දරුවා ලෙස හැඳින්වූ කුමාරසිරි දෙමව්පියන් විසින් කුඩා වයසේදීම එනම් පහළොස් වැනි වියට එළඹෙත්ම සසුන් ගත කරනට නියම කරන ලදී.
1958 සැප්තැම්බර් මාසයේ දී විද්යෝදය පරිවෙනාධිපති බද්දේගම ශ්රී පියරතන නාහිමියන් වයෝවෘද්ධව සිටි බැවින් එම තනතුර සඳහා විද්යාධාර සභාව විසින් සෝරත නාහිමියන් ව පත් කරන ලදී. සෑම යහපත් ක්රියාවකටම ප්රතිවිරුද්ධව බලවේග නැගීම අචේ තුළ ද එලෙසම සිදුවිය සිටියේ ඇතැමුන් කියා සිටියේ විශ්ව විද්යාලයක් බවට පත්කිරීම සංඝ ශාසනය පිරිහීමට ලක් වීමට හේතු වන බවයි නමුත් මේ සියල්ල අභිබවා යමින් 1958 සැප්තැම්බර් 17 වැනිදා විශ්වවිද්යාල පනත මේ සම්මත විය. සෝරත නා හිමියෝ විද්යෝදය පරිවේණාධිපති වශයෙන් විද්යෝදය විශ්වවිද්යාලය ප්රවේශ පරීක්ෂණය එම වසරේම නොවැම්බර් දහවැනිදා 1958 අංක 45 දරණ විද්යෝදය විශ්වවිද්යාලයේ සහ විද්යාලංකාර විශ්වවිද්යාල පනත යනුවෙන් 1958 1219 නිදා අනුමත කරන ලද මේ පනත ශ්රීමත් ඔලිවර් ගුණතිලක ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් හඳුන්වන ලදි එම ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් වැලිවිටියේ සෝරත නාහිමියන් විද්යෝදය විශ්ව විද්යාල අධිපති වශයෙන් 1950 91 ටයි එක දින පත්කරන ලදී ශ්රී ලංකාවේ දෙවන විශ්ව විද්යාලයේ වූ විද්යෝදය විශ්වවිද්යාලය 1959 පෙබරවාරි 18 වැනිදා පෙරවරු 65 ට සුබ මොහොතින් අධ්යයන කටයුතු ආරම්භ කරන ලදී පැවිදි ශිෂ්යයන් හත් නමක් ලියාපදිංචිකිරීමේ මෙය ආරම්භ කෙරුණි.
සත්ය වශයෙන්ම සෑම දේකම නිර්මාතෘවරයා එසේත් නැත්නම් එහි පුරෝගාමී වරයා එම ක්රියාව ආරම්භ කිරීමේ පරමාර්ථය අන් සියලුම දෙනාට වඩා ඉතා හොඳින් දන්නා බව නොරහසකි ඒ අනුව විද්යෝදය පිරිවෙන විශ්වවිද්යාලයක් බවට පත් කිරීමේ පරමාර්ථය හොඳින් දන්නේ ද අන් කිසිවකු නොව එහි විශ්වවිද්යාල අධිපතිවරයා මෙන්ම ස්වාමියා වූ වැලිවිටියේ ශි සෝරත නාහිමියන් මය 1963 දී කඩිහිංගල සෝරත හිමියන් විසින්සංස්කරණය කළ ධර්ම ශාස්ත්ර් ඕන නැති කෘතියට අනුව උන් වහන්සේ දකින්නේ විශ්වවිද්යාලයක් මහා සමුද්රයට සමාන කළ හැකිය. එයට නොයෙක් දෙකෙන් ගංගාවෝ ගලා බසී බසින්. ඒවා සමුද්රයට වන විට වෙන් වෙන් ව තිබුණා නම් අතුරුදහන් වී එකම සමුද්ර නාමයෙන් හදුන්වනු ලැබෙත් එසේ ම නොයෙක් අධ්යාපන ආයතන වල නොයෙක් ආචාර්යවරුන්ගෙන් උගත් නානාවිධ අදහස් වලින් යුත් නානාවිධ පරිසරයන්හි වැටුණු ශිෂ්ය පිරිසක් විශ්ව විද්යාලයට ඇතුළුව. ම විශ්වවිද්යාලයක ශිෂ්ය භාවයට පත්වෙති. සමුද්රය පුළුල්ව පැතිරී ගොස් සිය විශ්ව විද්යාලයේ ශිෂ්යයන්ගේ බුද්ධිය හා අදහස් ද පුළුල් විය යුතුය සමුද්රය ගැඹුරුය එසේම විශ්ව විද්යාලයේ අදහස් ගැඹුරු විය යුතුය samurdhi ඇත්තේ එකම රසයකි එනම් ලුණු රසයි එසේම විශ්ව විද්යාලයේ ශිෂ්යයන්ගේ පරමාර්ථය එකක් විය යුතුය එනම් රටක යෝගයට ගැලපෙන ප්රයෝජනවත් පුරවැසියන් වීමයි සමුද්රය හැම කුණු කසල akma ගොඩගසයි නොපිළිගෙන ඈත් කරයි විශ්වවිද්යාලය එසේම විශ්වවිද්යාල ශිෂ්යයන් ද නිතරම සත්යය පිළිගත යුතු සත්ය වැරදි දේ කළ යුතුය සමුද්රය කිසිලෙසක වෙරළ නොඉක්මවයි එසේම විශ්වවිද්යාල ශිෂ්යයා විශ්වවිද්යාලයට සම්ප්රදාය එයට ලැබී අත් නොහළ යුතුය පොතේ ගුරු රිසක් බිහිවේවායි බලාපොරොත්තු නොවෙමු කියන දේම එසේ ම පිළිගන්නා විවේචනයට අකමැති පිරිසක් බලාපොරොත්තු නොවෙමු ඇති අගුණ වසාගෙන ඇති ගුණ රුව පෙන්වන කුහකයන් පිරිසක් බලාපොරොත්තු නොවෙමු මේ ආකාරයට උන්වහන්සේගේම අභිමතයන් උන්වහන්සේ විසින්ම ලියා දක්වා තිබේ නූතන විශ්ව විද්යාල ගීතය තුලද අයුක්තියේදී විචාරශීලී අසත්යයේ දී විවාදශීලී වියත් සභා මැද සමාජශීලි වියතුන් යනුවෙන් අප නැවත මතක් කරන්නෙ උන්වහන්සේගේ පරමාර්ථයයි. ශ්රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්යාලය යන නාමය ලෝක ලෝකයේ කවර තැනක රැව් පිළිරැව් දුන්නේ ද ඒ සමඟම සෝරත නාහිමියන්ගේ නාමය ද බැඳී පවතී
ෂම්මි සිල්වා
ෂම්මි සිල්වා (ඉංග්‍රීසි: Shammi Silva) යනු ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ආයතනය සභාපති සහ හිටපු ශ්‍රී ලංකා ස්කොෂ් ක්‍රීඩක හා ශ්‍රී ලංකා ස්කොෂ් පිළ කලමණාකරුවරයෙකි. ෂම්මි, ජිම්කානා සමාජය - CH & FC හි සභාපතිද වෙයි.
ජීවන සටහන්
ෂම්මි සිල්වා කොළඹ නාලන්දා විද්‍යා‍ලයෙහි ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයය
රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලය ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි විශ්ව විද්‍යාලයකි. දකුණු පළාතෙහි ඇති එකම විශ්වවිද්‍යාලයයි. ශ්‍රී ලංකාවේ උසස් අධ්‍යාපන ආයතන වර්ගීකරණය අනුව 2015 වර්ෂයේදී මෙම විශ්ව විද්‍යාලය මෙරට 6 වන ස්ථානය හිමිකරගෙන තිබෙන අතර, ලෝකයේ හොඳම විශ්වවිද්‍යාල වර්ගීකරණය අනුව 3557 ස්‌ථානය හිමිකරගෙන තිබෙයි.
එය, 1978 සැප්තැම්බර් මස රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලය ලෙස විශේෂ ජනාධිපති නීතිය මගින් ස්ථාපිත 1984 පෙබරවාරි මස 1 දින තුළ පූර්ණ බලතල සහිත විශ්වවිද්‍යාලයක් දක්වා උසස් කරන ලදී.
විශ්වවිද්‍යාලය ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාත පුරා පීඨ දයයකට සංවිධානය කර ඇත. එහි ප්‍රධාන කාර්යාලය අක්කර 72 භුමියක් පුරා පැතිරෙන මාතර, වැල්ලමඩම සංකීර්ණයේ  පිහිටා ඇත. ඉංජිනේරු සහ වෛද්‍ය පීඨ ගාල්ලේ  පිහිටා ඇති අතර, කෘෂිකර්ම පීඨය සහ තාක්‍ෂණ පීඨය කඹුරුපිටියේ (මාතර) පිහිටා ඇත. එය සතු ශ්‍රී ලංකා රුපියල් බිලියන 2,982 මූල්‍ය අරමුදල් විශ්වවිද්‍යාලයේ අධ්‍යයන හා පර්යේෂණ කටයුතු සඳහා භාවිතා කරනු ලැබේ. ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම අධ්‍යාපනික හා පර්යේෂණ පුස්තකාල පද්ධති අතරින් එකක් වන රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයීය පුස්තකාලය, ක්‍රියාත්මක කරවයි. රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයේ පුස්තකාල පද්ධතිය ප්‍රධාන විශ්වවිද්‍යාල වැල්ලමඩම ප්‍රධාන පුස්තකාලය කේන්ද්‍රගතව හා වෙළුම් 200,000 කට අධිකව පැවැත්වීම වෙනත් පුස්තකාල හතරකට ආසන්න සමන්විත වේ.
ආරම්භය
ආචාර්ය නිශ්ශංක විජයරත්න 1977 ජේ. ආර්. ජයවර්ධන රජයේ අධ්‍යාපන හා උසස් අධ්‍යාපන කැබිනට් අමාත්‍ය ධුරය ට ත් පත් විය. අධ්‍යාපන හා උසස් අධ්‍යාපන කැබිනට් අමාත්‍යවරයා වශයෙන් ඔහු 1978 අංක 16 දරණ විශ්ව විද්‍යාල පනත පාර්ලිමේන්තුව ට ඉදිරිපත් කළේය. ඒ අනුව, එතෙක් ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති එකම විශ්ව විද්‍යාලය වන ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය එකිනෙකෙන් ස්වායත්ත වූ විශ්ව විද්‍යාල හයක ට විසංයුක්ත කරන ලදි. එතෙක් ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයේ මණ්ඩප වශයෙන් පැවති කොළඹ, පේරාදෙණිය, විද්‍යාලංකාර (කැලණිය), විද්‍යෝදය (ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර), කටුබැද්ද (මොරටුව) සහ යාපනය යන අධ්‍යාපන පීඨ විශ්ව විද්‍යාල බව ට පත් විය. තවද, රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයය සහ ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්වවිද්‍යාලය ඔහු ගේ අදහසක් අනුව පිහිටුවන ලදි.
ප්‍රධාන මණ්ඩපය
රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයයෙහි ප්‍රධාන මණ්ඩපය මාතර, මැද්දවත්තෙහි පිහිටා තිබෙන අතර එහි, මානව ශාස්ත්‍ර හා සමාජීය විද්‍යා, විද්‍යා, කළමනාකරණ සහ මූල්‍ය, ධීවර සහ සාගර විද්‍යා හා තාක්‍ෂණ, පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යයන පීඨය යන පීඨ පහ ද, උපකුලපති ‍කාර්යාලය ඇතුළු පරිපාලන සංකීර්ණය ද, ප්‍රධාන පුස්තකාලය, ගෘහස්ත ක්‍රීඩාගාරය සහ පරිගණක විද්‍යාගාරය ද පිහිටා ඇත. ඉතාම දැකුම්කළු ගෘහ නිර්මාණ සැලැස්මකින් ඉදිව ඇති රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයයෙහි ප්‍රධාන මණ්ඩපය ශ්‍රී ලංකාවේ කීර්තිමත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකුව සිටි ජෙෆ්රි බාවා  විසින් නිර්මාණය කෙරිණි. ඉදිකිරීම් බැල්පර් බියැටි නම් ඕලන්ද සමාගම විසින් සිදු කරන ලදී.
වෙනත් මණ්ඩප
විශ්වවිද්‍යාලයෙහි කෘෂිකර්ම පීඨය කඹුරුපිටිය ප්‍රදේශයේ මාපලානෙහි ද, වෛද්‍ය පීඨය ගාල්ල කරාපිටියෙහි ද, ඉංජිනේරු පීඨය ගාල්ල, වක්වැල්ලෙහි ද, සමසෞඛ්‍ය පීඨය ගාල්ලේ, උළුවිටිකේ ප්‍රදේශයේ ද පිහිටා ඇති අතර, මෑතදී සරසවියට එක්වූ නව පීඨය වන තාක්‍ෂණ පීඨය කඹුරුපිටිය ප්‍රදේශයේ බිබුලවෙල පිහිටා ඇත.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි විශ්ව විද්‍යාල ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල
සිරි පෙරේරා
සිරි පෙරේරා (ඉංග්‍රීසි: Siri Perera) (තවද: යූ. ඒ. එස්‌. පෙරේරා / සිරි අය්යා) යනු තානාපති වරයෙකු, ජනාධිපති නීතිඥ වරයෙකු, ගුරුවරයකු, ගුවන් විදුලි නිවේදනයකු (ළමා පිටිය), ගීත රචකයක, නාට්‍යකරුවකු ලෙස 1940 දශකයේ කලාකරුවන් අතර ප්‍රමුඛ ස්‌ථානයක්‌ හිමිකර ගත්තෙකි.
ඔහු හිටපු ගරු ශ්‍රී ලංකා තානාපති ඉන්දියාව ද විය.
ජීවන සටහන්
කොළොන්නාවේ මීතොටමුල්ල ග්‍රාමයේ උපත ලද, ඔහුගේ පියා උස්‌වත්ත ආරච්චිගේ සයිමන් පෙරේරා හා මව පතිරගේ ඇලිස්‌ පෙරේරා නම් වූහ.
සිරි පෙරේරා කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි හිටපු ගුරුවරයෙකි. නාලන්දාවේ දී ගරු පූජ්‍ය හීනටියන ධම්මාලෝක ස්‌ථවිර ඔහුගේ ගුරුවරයෙක් වූහ.
ලන්ඩන් මැටි්‍රක්‍යqලේෂන් විභාගය ඉතා උසස්‌ ලෙස සමත් වූ ඔහු විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුළත්ව සිය උපාධිය සඳහා පාලි, සංස්‌කෘත හා සිංහල යන විෂයයන් තෝරා ගත්තේය. විශ්ව විද්‍යාලයේදී ඔහුට මහාචාර්ය ගුණපාල මලලසේකර ගේ ශිෂ්‍යයකු වීමේ භාග්‍ය හිමි විය.
ආචාර්ය හෙන්රි ජයසේනයන් නාලන්දාවේ ශිෂ්‍යයකුව සිටියදී නාලන්දාවේ ආචාර්ය මණ්‌ඩලයේ සිටි සිරි අයියා (යූ. ඒ. එස්‌. පෙරේරා) නිෂ්පාදනය කළ "හරිශ්චන්ද්‍ර" නාට්‍යයේ රෝහිත කුමරුගේ චරිතය හෙන්රිගේ මුල්ම රංගනය විය. ජනප්‍රිය ගුවන්විදුලි විස්තර නිවේදක හා ගීත නිබන්ධක කරුණාරත්න අබේසේකරයන් නාලන්දාවේ ශිෂ්‍යයකුව සිටියදී ඔහුගේ සිංහල ගුරුවරයා වූයේ මොහුය.
ශ්‍රී ලංකා ගුවන් විදුලි සේවයේ උපදේශන කමිටුවේ සිටි මහාචාර්ය මලලසේකර මහතා සිරි අයියාව ළමා තීරය මෙහෙයවීමට යෙදෙව්වේය. එච්. එම්. වී. තැටියක පටිගත කෙරුණු පළමුවන විරිඳුව වූයේ "දොම්පෙට යන පාර කොයිබදෝ" විරිඳුවයි. යූ. ඒ. එස්‌. පෙරේරා මහතාගේ තවත් අනර්ඝ නිර්මාණයක්‌ වන ටි්‍රලීෂියා අබේකෝන් සමඟ විෙ-පාල ගායනා කරන "සුරතල් නංගියෙ අපේ අම්මා" ගීතය ළමා ගීත ඉතිහාසයේ නොමැකෙන සටහනකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:1910 උපත් ප්‍රවර්ගය:1995 මරණ ප්‍රවර්ගය:කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයීය, පීඨය
ස්තම්භනය
right|350px|thumb|The black king has been checkmated; the game is over, assuming that there are no other pieces (not visible in the picture) that could capture the queen.
ස්තම්භනය යනු චෙස් ක්‍රීඩාවේදී යොදා ගන්නා වචනයකි. මෙය බොහෝ විට චෙක්මේට් යනුවෙන් අප අතරේ භාවිතා වේ. මෙහි තේරුම වන්නේ රජුට පළා යා නොහැකි පරිදි අල්ලා ගැනීම යන්නයි. ස්තම්භනය කිරීම චෙස් ක්‍රීඩාවක අවසාන ඉලක්කය වේ. ප්‍රිතිවාදියාගේ රජුට කිසිදු අයුරකින් පැන යාමට නොදී අල්ලා ගත් පසුව ඔහු චෙක්මේට් වූවා යැයි කියනු ලැබේ. බෝහෝ විට චෙක්මේට් වීමට නොහොත් ස්තම්භනය වීමට එක් පියවරකට ප්‍රථමයෙන් තරඟය අවසන් වේ. මීට හේතුව වන්නේ ප්‍රතිවාදියාට මීළඟට එක් නිත්‍යානුකූල පියවරක් නොමැති වීමය. බොහෝ ක්‍රීඩකයෝ ස්තම්භනය වීමට ප්‍රථමයෙන් ක්‍රීඩාවෙන් ඉවත් වේ.
උදාහරණ
ස්තම්භනය තරඟයේ මුල් භාගයේදී හෝ මැද භාගයේදී හෝ අවසාන භාගයේදී සිදුවිය හැකිය.
ප්‍රධාන ඉත්තන් දෙවර්ගය
රැජිණ සහ රුක් යන ඉත්තන් වර්ග දෙක ස්තම්භනය කිරීම සඳහා චෙස් ක්‍රීඩාවේ ප්‍රධාන වශයෙන් යොදා ගැනේ. මෙම වර්ග දෙක එකිනෙකට ආසන්නයේ තබා ගත් කල්හි චෙක්මේට් කිරීම ඉතා පහසු කටයුත්තක් වන්නේය. රුක් දෙදෙනෙක් හෝ රැජිණියන් දෙදෙනෙක් සිටීනම් රජුගේ ආධාරයක් නොමැතිව ස්තම්භනය කල හැකිය.
මූලික ස්තම්භන අවස්ථා
ප්‍රතිවාදියාගේ රජු පමණක් ඇති අවස්ථාවකදී ස්තම්භනය විය හැකි අවස්ථා කිහිපයක් පහත සඳහන් වේ. මේ සඳහා පහත දැක්වෙන එක අයුරකින්වත් පිටිය සමන්විත විය යුතුය. එසේම මේ සියළු අවස්ථවන්ට රජිගේ ආධාරය අවශ්‍ය වේ.
රජු හා නයිට්වරයෙක් සමග එක බිශොප් කෙනෙක්
ප්‍රවර්ගය:චෙස් ප්‍රවර්ගය:ගෘහස්ථ ක්‍රීඩා
ලී යෝ-වොන්
ලී යෝ-වොන් (උපත අප්‍රේල් 9, 1980) යුනවෙන් හැඳින්වෙන්නේ දකුණු කොරියානු නිළියකි. ඇය ප්‍රකට වූයේ ඇය විසින් චරිත නිරූපණයෙහි යෙදුණු සොන්දොක් රැජිනගේ චරිතය තේමාකරගත් සුප්‍රකට කාලාන්තර නාට්‍යය හේතුවෙනි.
වෘත්තිය
නිරූපණ තරගයකින් ජය ලබා, පළමු වරට නිරූපිකාවක ලෙස 1997 නොවැම්බරයේ ෆිගාරෝ මෝස්තර සඟරාවේ පෙනී සිටින විට ළී යෝ-වොන් උසස් පාසලේ දෙවන වර්ෂයේ ශිෂ්‍යාවක වූවා ය. මේ හේතුවෙන් ඇයට වෙළඳ දැන්වීම්වල පෙනී සිටීමටත් පසුව, රූපවාහිනී කතාමාලා සහ චිත්‍රපටවල සුළු චරිත නිරූපණයටත් අවස්ථාව හිමි විය. ඇය මුල්වරට මහජනයා විසින් හඳුනාගත්තේ බොක්ස්-ඔෆිස් සාර්ථකත්වයට පත් Attack the Gas Station (1999) නැමැති විකට චිත්‍රපටයෙන් වුව ද, ඇගේ පළමු විශේෂිත චරිත නිරූපණය ලෙස සැලකෙන්නේ මතභේදාත්මක රූපවාහිනී නාට්‍යයක් වූ Blue Mist (2001) කතාමාලාවයි. මෙහි ඇය 40 වියේ පසුවන විවාහක පිරිමියකු සමග පෙමින් බැ‍ඳෙන 20 වියැති තරුණ කාන්තාවකගේ චරිතය නිරූපණය කළා ය.
ඉන් අනතුරුව ඇය රඟපෑ Take Care of My Cat (2001) චිත්‍රපටය විචාරක පැසසුමට ලක්වූ අතර, ඒ වෙනුවෙන් ඇය නවක සම්මාන කිහිපයක් ද දිනා ගත්තා ය. පසුකලෙක 2009දී එලේ කොරියා සඟරාව වෙනුවෙන් පැවැත්වූ සම්මුඛ සාකච්ඡාවක දී ඇය පැවසූයේ මෙම චිත්‍රපටය ඇගේ වඩාත් සිහිකටයුතු කෘතිය බවයි.
නමුත් විශාල-තිරයේ නිර්මාණ කටයුතු කිහිපයකටම ප්‍රධාන චරිත නිරූපණයෙන් දායක වුව ද, ඒවා ප්‍රේක්ෂකයන් සහ විචාරකයන්ගෙන් ධනාත්මක ප්‍රතිචාර නොලද හෙයින් ලී හට මානසිකව සහ කායිකව හිස් බවක් දැනිණි. එනිසා දේමං (සාහිත්‍ය. "මහා අපේක්ෂාව", 2002) නැමැති ඓතිහාසික නාට්‍යයේ කටයුතු අවසන් වීමෙන් පසු ඇය සෑම දෙනාම මවිතයට පත් කරමින් නිවේදනය කළේ තමන් තාවකාලිකව රංගන ක්ෂේත්‍රයෙන් විශ්‍රාම ගන්නා බවයි.
ඒකාකාරී චරිත රැසක් නිරූපණයෙන් විඩාපත් වූ ඇය, Queen Seondeok (2009) නැමැති අතිශය ජනප්‍රිය කාලාන්තර නාට්‍යයේ සිල්ලාහි සොන්දොක් රැජිනගේ චරිතය නිරූපණය කළා ය‍. අනතුරුව ඇය රඟපෑ ෆැන්ටසි උද්වේග නාට්‍යයක් වූ 49 Days (2011) කතාමාලාවේ ඇය ආවේශ වූ කාන්තාවක ලෙස ද්විත්ව රංගනයක නියැළුණා ය. මෙය ද ප්‍රේක්ෂකයන් ඇද බැඳ තබාගැනීමට සමත් විය. ඉන් අනතුරුව ඇය ජොසොන් යුගයේ රාජකීය වෙදැදුරු බවට පත් පශු වෛද්‍යවරයකු පිළිබඳ කියැවෙන Horse Doctor (2012) කතාමාලාවේත්, චේබොල්හි බල අරගලයක් පිළිබඳ දිග හැරෙන Empire of Gold (2013) කතාමාලාවේත් චරිත නිරූපණය කළා ය.
2016දී, ලී පුංචි තිරය වෙත සිය පුනරාගමනය සනිටුහන් කරමින් උපහාසාත්මක, ප්‍රේමනීය කතාමාලාවක් වූ Ms. Temper and Nam Jung-Gi සඳහා සිය දායකත්වය සැපයූවා ය. මෙහි ඇය විසින් නිරූපණය කළ කෝපාවිෂ්ඨ ව්‍යාපාරික කාන්තාකගේ චරිතය විචාරක පැසසුමට ලක් විය. අනතුරුව ඇය Youngest නැමැති චිත්‍රපටයකට දායක වූවා ය. මෙහි ඇය සොහොයුරු සොහොයුරියන් සතර දෙනකුගෙන් යුත් පවුල වැඩිමල් වාර්තාකාරිණියකගේ චරිතය නිරූපණය කළා ය. මීට අමතරව ලී MBC නාළිකාවේ නාට්‍යයක් වන Night Light කතාමාලාවේ ජින් ගූ සහ UEE සමග ප්‍රධාන චරිත නිරූපණයෙන් දායක වූවා ය.
පෞද්ගලික දිවිය
2003 ජනවාරි 10 දින ලී ව්‍යාපාරිකයකු සහ වෘත්තීය ගොල්ෆ් ක්‍රීඩකයකු වූ පාක් ජින්-වූ සමග විවාහ වූවා ය. මෙම යුවළට දියණියන් දෙදෙනකු සහ එක් පුත්‍රයකු සිටියි. (2003 දෙසැම්බර්, 2014 මැයි සහ 2015 මැයි මස උපන්).
බාජිරාඕ මස්තානි
හම් දිල් දේ චුකේ සනම් චිත්‍රපටයෙන් පසුව භන්සාලිහට මෙම චිත්‍රපට නිර්මාණය කිරීමට අවශ්‍ය වුවත්, එය ගොඩනගා ගැනීමට වර්ෂ 15ක් ගත විය. කෙසේනමුත්, කිහිප වරක්ම, මෙහි නිෂ්පාදන කටයුතු ප්‍රමාද කෙරුණේ මෙහි නළුවරණ කටයුතු වෙනස් කිරීමට සිදුවූ නිසායි. ප්‍රධාන චරිතවල නිරූපණය සමාලෝචනය කර අවසන් වීමෙන් පසු 2014 මැද ප්‍රධාන ඡායාරූපකරණ කටයුතු ඇරඹිණි. 2015 දෙසැම්බර් 18 දින චිත්‍රපටය මුදාහැරිණි. මෙය විචාරකයන් වෙතින් ධනාත්මක ප්‍රතිචාර හිමි කරගත් අතර, අධ්‍යක්ෂණය, සිනෙමාරූපණය, නිෂ්පාදන සැලසුම, වස්ත්‍ර, සංගීතය මෙන්ම චොප්රා සහ සිංගේ රංගන ප්‍රතිභාව ද විචාරකයින්ගේ පැසසුමට ලක් විය.
මෙම චිත්‍රපටය ප්‍රවේශපත් කාර්යාලවල ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 350ක ආදායමක් හිමි කරගැනීමට සමත් වූයේ ඉහළම ආදායම් ලබන ඉන්දියානු චිත්‍රපට අතුරින් එකක් ලෙස ආර්ථික සාර්ථකත්වයක් ලබාගනිමිනි. ඉන්දියාව පුරා විවිධ සම්මාන උළෙලවල්හි දී මෙම චිත්‍රපටය සම්මාන ගණනාවක් හිමිකරගත්තේ ය. 63වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන උළෙලේ දී, බාජිරාඕ මස්තානි සම්මාන හතක් හිමි කරගත් අතර, මේ අතරට හොඳම අධ්‍යක්ෂණය සහ අස්මි හට හිමි වූ හොඳම සහාය නිළියට හිමි සම්මාන ද වේ. ඉන්දියාවේ අන්තර්ජාතික චිත්‍රපට උළෙල තුළ 2016 ඉන්දියානු පරිදර්ශන අංශයෙන් මෙම චිත්‍රපටය ඉදිරිපත් කෙරිණි. 61වන ෆිල්‍ම්ෆෙයාර් සම්මාන උළෙලේ සම්මාන දාහතරක් සඳහා නිර්දේශ වූ මෙම චිත්‍රපටය, සම්මාන නවයක් හිමිකරගත්තේ ය. මේ අතරට හොඳම චිත්‍රපටය, භන්සාලිට හිමිවූ හොඳම අධ්‍යක්ෂක සම්මානය, සිං හට හිමි වූ හොඳම නළුවා සම්මානය සහ චොප්රා විසින් හිමි කරගත් හොඳම සහාය නිළි සම්මානය ද ඇතුළත් වේ.
කථාපුවත
මුල්කාලීන 18වන සියවසේ, මරාඨ රාජ මාලිගයේ මරාඨ ඡත්‍රපති ෂාහු (මහේෂ් මන්ජ්රේකර්) හට නව පේෂ්වාවරයකු පත් කරගැනීමට අවශ්‍ය වේ. මෙම ධුරය වර්තමාන අගමැති පදවියකට සමාන ය. මේ සඳහා ශ්‍රීපාද් රාඕ (ආදිත්‍ය පන්චෝලි) විසින් පන්ත් ප්‍රතිනිධි යෝජනා කළ ද, අම්බාජි පන්ත් (මිලින්ද් සෝමන්) විසින් තෝරාගනු ලබන්නේ තරුණ බාජිරාඕ (රන්වීර් සිං) ව ය. ඔහුගේ අධ්‍යාත්මික ඥානය සහ අවි ආයුධ භාවිතයේ සමත්කම් විමසා බැලීම සඳහා ශ්‍රීපාද් බාජිරාඕහට මොනර පිහාටුවක් හීයෙන් විද දෙපළු කරන ලෙස පවසයි. ඉන් සමත් වන බාජිරාඕහට ශ්‍රීමන්ත් පේෂ්වා ධුරය පිරිනැමේ. වසර දහයකට පසුව, ඔහුගේ භාර්යාව වන කාෂිබායි (ප්‍රියංකා චොප්රා) හට ඇගේ වැන්දඹු මිතුරියක වන භානු (ස්නේහලතා ගිරිෂ් වසයිකාර්) මුණගැසේ. භානුගේ සැමියා චර පුරුෂ සේවයේ යෙදී හසුවීම හේතුවෙන් බාජිරාඕ විසින් මරණදඬුවම පනවා තිබිණි. මේ අයුරින් තමන් ද සිය සැමියා වෙනුවෙන් බලා සිටි බව ඇය කාෂි හට පවසන්නේ ශෝකයෙන් යුතුව ය.
සිරොන්ජා වෙත ගමන් කරන අතරතුර බුන්දෙල්ඛාන්ද්හි දූතයකු බාජිරාඕගේ කූඩාරම තුළට පැමිණ ආක්‍රමණිකයන්ගෙන් ‍ආරක්ෂා වීමට සහාය ඉල්ලා සිටියි. අනාවරණය වන්නේ එම දූතයා අන් කවරකුත් නොව හින්දු රාජ්පුත් රජ ඡත්‍රසාල්ගේත් (බෙන්ජමින් ගිලානි) සහ ඔහුගේ මුස්ලිම් ඉන්දියානු බිසව වූ රුහානි බායිගේත් දියණිය වන මස්තානි (දීපිකා පදුකෝන්) බවයි. ඇගේ රණකාමී දක්ෂතා දැක විමතියට පත්වන බාජිරාඕ ඇයට සහාය වී ආක්‍රමණිකයන් පරාජය කරයි. මින් ප්‍රීතියට පත්වන ඡත්‍රසාල් බාජිරාඕහට තමන් සමග හෝලි උත්සවය ගතකරන මෙන් ආරාධනා කරයි. බාජිරාඕ සහ මස්තානි ප්‍රේමයෙන් බැ‍ඳෙන අතර, ඔහු සිය කිණිස්ස ඇයට ත්‍යාග කරන්නේ බුන්දෙල්ඛාන්ද් රාජ්පුත්වරුන්ගේ විවාහ චාරිත්‍රයක් ලෙසයි. ඔහු මඳ කලෙකින් පූනේ වෙත පිටත්ව යන අතර, එහි දී කාෂි ඔහුට සුබ පතමින් අලුතෙන් ඉදිකළ ෂානිවාර් වාදා මාලිගය පෙන්වයි. එසේම ඇගේ කුටියේ සිටම ඔහුව නැරඹිය හැකි ආයිනා මහල් (කැඩපත් මැඳුර) ද ඔහුට පෙන්වයි.
සිය ප්‍රේමය ජය ගැනීම පිණිස මස්තානි පූනේ වෙත යයි. එහි දී බාජිරාඕගේ මෑණියන් වන රාධාබායි (තාන්වි අස්මි) ඇයට රළු අයුරින් සලකන අතර, ඇයට නවාතැන් ගැනීමට අවසර දෙන්නේ නගර ශෝභිනියන්ගේමාලිගයක ය. මෙම අපවාදය ඉවසා සිටිමින් ඇය පාරවා උළෙලේ දී බාජිරාඕ ඉදිරියේ නර්තනයක් ඉදිරිපත් කරයි. ඇයට නිග්‍රහ කරමින් රාධාබායි මස්තානිට රාජකීය නාට්‍යාංගනා පදවියක් පිරිනමයි. නමුත් ඇයව සිය ලේලිය ලෙස පිළිගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කරයි. මස්තානි රජු වෙත ගමන් කරන අතර, බාජිරාඕ සමග සිටීමට තමන්ට ඇති ආශාව පවසයි. කුණාටුවක් මධ්‍යයේ ගංගාව තරණය කරන බාජිරාඕ ඇයගේ පැමිණීම පිළිබඳ දෝෂාරෝපණය කරයි. තමන් මේ වනවිටත් විවාහක බැවින්, ඇය තමන් සමග පැමිණියහොත් ඔහුගේ මාලිගය ඇයට කිසිදින ගරු නොකරනු ඇති බව ඔහු පවසයි. ඔහුගේ අනතුරු ඇඟවීම මධ්‍යයේ ඇය එකඟ වන අතර, ඔහු ඇය සිය දෙවන භාර්යාව ලෙස නිවේදනය කරයි.
බාජිරාඕ ඩෙකෑනයේ නිසාම් (රාසා මුරාද්) සමග සටන් වැදීමට පිටව යන අතර, එහිදී ජයගෙන යළි පැමිණීමට සමත් වේ. ආයිනා මහල්හි බාජිරාඕ වෙනුවෙන් බලාසිටින ගර්භනී කාෂිබායි බාජිරාඕ විසින් මස්තානිවල සිපගනු දකියි. ඇගේ සිය මවගේ නිවස වෙත යයි. මාස කිහිපයකට පසු, සිය අලුත උපන් පුත්‍රයා සමග ඇය යළි පැමිණෙන අතර, උත්සවාකාරයෙන් ඔහුට රඝුනාත් යන නාමය තැබේ. මස්තානි ද පුත්‍රයකු බිහි කරන අතර බාජිරාඕ සහ මස්තානි එක්ව ඔහුට ක්‍රිෂ්ණා රාඕ යන නාමය ලබා දෙයි. නමුත් ප්‍රධාන බ්‍රාහ්මණ පූජක ක්‍රිෂ්ණාජි භාට් එම දරුවාගේ නාමකරණය (හින්දු නම් තැබීමේ උළෙල) ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ එම දරුවා නීත්‍යානුකූල‍ නොවන බව පවසමිනි. මේ නිසා බාජිරාඕ ඔහුව ෂාම්ෂෙර් බහදූර් ලෙස නම්කරයි. වසර කිහිපයකට පසු, කාෂි සහ බාජිරාඕගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා වන බාලාජි බාජි රාඕ (හෙවත් නානා සහේබ්; නිරූපණය ආයුෂ් ටන්ඩන් විසිනි) සතාරා සිට පැමිණෙයි. සිය මෑණියන්ගේ විවාහය කඩාකප්පල් කිරීම පිළිබඳ මස්තානි කෙරෙහි ඔහු තුළ ඇත්තේ වෛරයකි.
උත්සවයක දී මස්තානි සහ ඇගේ පුත්‍රයා මරාදැමීමේ කුමන්ත්‍රණයක් පිළිබඳ කාෂිබායිහට දැනගන්නට ලැබෙන්නේ ශිවා භාට් නැමැති බ්‍රාහ්මණ පූජකයාගෙනි. අකමැත්තෙන් වුවත්, කාෂිබායි මෙම පුවත බාජිරාඕහට පවසයි. බාජිරාඕ ඔවුන් දෙදෙනා මරණයෙන් බේරා ගනියි. ක්‍රිෂ්ණාජි භාට් විසින් ශිවා භාට්ව මරාදැමීම බාජිරාඕගේ කෝපයට හේතු වේ. මස්තානිගේ ආරක්ෂාවට ඇයට රාජකීය වාසස්ථානයක් සැපයීමේ අරමුණින් බාජිරාඕ මස්තානි මහල් නම් මන්දරිය ඉදිකරයි. කෙසේනමුත්, රාධාබායි සහ චිමාජි අප්පාගේ ද්‍රෝහීභාවය හේතුවෙන් බාජිරාඕ කලකිරීමට පත්ව සිටියි. නිසාම්ගේ එදිරිවාදී පුත්‍රයා වන නසීර් පරාජය කළ යුතු බවට පන්ත්ගෙන් බාජිරාඕ‍ට සෙංදේශයක් ලැබේ. තමන් මස්තානිට පෙම්කළ ද, සිය දිවිය සහ රාජපක්ෂිකභාවය වෙනුවෙන් සටනට යාමට බාජිරාඕ තීරණය කරයි. යුධබිමට පිත්ව යාමට පෙර සැමියාට බිරිඳ විසින් සමුදීමේ සම්ප්‍රදාය අනුව බාජිරාඕ කාෂි මුණගැසෙයි. ඔහු තමන්ගේ හද තුවාල කළ බව පවසන කාෂි සිය ප්‍රේමය ක්‍රිෂ්ණා සහ රුක්මිණීගේ ප්‍රේමකථාවට සමාන බව පවසයි. ශෝකයෙන් යුතුව ඇය, කිසිදින සිය කුටියට ඇතුළු නොවන ලෙස ඔහුට නියෝග කරයි. කඳුළු පිරි දෑසින් යුතුව එය පිළිගන්නා බාජිරාඕ පිටව යයි.
බාජිරාඕ සටනට පිටත්ව ගිය පසු, රාධාබායි සහ නානා සහේබ් එක්වී මස්තානි සහ ඇගේ පුත් ෂාම්ෂෙර් බහදූර්ව සිරගත කරති.
බාජිරාඕ තනිව නසීර් පරාජය කිරීමෙන් පසුව, මෙම කුමන්ත්‍රණය පිළිබඳ ඔහුට අසන්නට ලැබෙයි. තුවාල වී සිටින ඔහු සිහිවිසඥව ඇද වැටෙයි. මරණමංචකයේ සිටින ඔහුව දැක, කාෂි රාධාබායිගෙන් අයැද සිටින්නේ මස්තානිව මුදාහරින ලෙසයි. එවිට බාජිරාඕ සුවවනු ඇතැයි ඇය විශ්වාස කළා ය. නමුත් ඇගේ වෑයම අසාර්ථක වන්නේ එම ලිපිය පුළුස්සා දමන බාලාජි බාජි රාඕ විසින් මස්තානිව නිදහස් කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම නිසායි. රෝගීභාවය හේතවෙන් උමතු තත්ත්වයට පත්ව සිටින බාජිරාඕ භ්‍රාන්තිමය ක්ෂතිය හේතුවෙන් මරණයට පත්වේ. එවිටම සිරභාරයේ පසුවන මස්තානි ද මිය යයි. මෙලෙසින් දෛවෝපගත පෙම්වතුන් යුවළ මරණයේ දී එක්වනු නිරූපිත ය.
වර්ධනය
මෙම ව්‍යාපෘතිය ගොඩනගාගැනීම වර්ෂ 12ක් ගත විය. සංජේ ලීලා භන්සාලි හට බාජිරාඕ මස්තානි චිත්‍රපටය තැනීමට අවශ්‍යව තිබුණේ දේව්දාස් (2002) චිත්‍රපටයේ මුදාහැරීමෙන් පසුවයි.
නළුවරණය
භන්සාලිට මුලින් අවශ්‍ය වූයේ ඔහුගේ හම් දිල් දේ චුකේ සනම් චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන යුවළ වූ සල්මන් ඛාන් සහ ඓශ්වර්යා රායි මෙහි ප්‍රධාන චරිත සඳහා යොදාගැනීමටයි. නමුත් ඔවුන්ගේ විසිරී යාමට ප්‍රචාරයක් හිමිවීම හේතුවෙන් එය අත්හැරීමට සිදු විය. 2003 වර්ෂයේ මැද, භන්සාලි විසින් මෙහි ප්‍රධාන චරිත ද්විත්වයට ඛාන් සමග කරීනා කපූර් තෝරාගත් අතර, බාජිරාඕගේ පළමු බිසව වූ කාෂිබායිගේ චරිතය වෙනුවෙන් රාණි මුඛර්ජි තෝරාගැනිණි. කෙසේනමුත්, ඛාන් සහ කපූර් වෙනත් චිත්‍රපට සඳහා එක්ව නිරූපණයට අත්සන් කොට තිබීම නිසා මෙම අදහස ද අත්හැරීමට සිදු විය. ඔවුන්ගේ යුගනය නිරූපණය කිරීමට අවශ්‍ය වූ ප්‍රථම අධ්‍යක්ෂක වීමට භන්සාලිට අවශ්‍ය විය. මේ නිසා මෙම චිත්‍රපටය කල්දැමූ භන්සාලි Black (2005), සාවරියා (2007), ගුසාරිෂ් (2010) සහ ගොලියොන් කී රාස්ලීලා...රාම්ලීලා (2013) යන චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂණය සඳහා දායක විය.
පසුගිය වසර දහය පුරාම, බාජිරාඕ මස්තානි නිර්මාණය සහ චරිත නිරූපණය පිළිබඳ මාධ්‍ය ඔස්සේ විවිධ ප්‍රචාර පල විය. මෙම ව්‍යාපෘතියට සම්බන්ධ වන බවට නළු නිළියන් ගණනාවකගේ නම් කටකථා ලෙස පැතිරගියේ ය. මේ අතරට ෂාරුක් ඛාන්, අජේ දේව්ගන්, රිතික් රෝෂන්, රන්වීර් සිං, දීපිකා පදුකෝන්, සහ කැට්‍රිනා කෙ‍යිෆ්ගේ නම් ඇතුළත් විය.
2014 ජූනි මස භන්සාලි විසින් මෙම ව්‍යාපෘතිය යළි ආරම්භ කරමින් ප්‍රධාන චරිත සඳහා රන්වීර් සිං සහ දීපිකා පදුකෝන් (භන්සාලිගේ ගොලියොන් කි රාස්ලීලා රාම්-ලීලාහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කළ) යන අයත්, බාජිරාඕගේ පළමු බිසව වන කාෂිබායිගේ චරිතය සඳහා ප්‍රියංකා චොප්රාවත් තෝරාගැනුණු බව සනාථ විය. සිං සහ පදුකෝන් යන දෙදෙනාටම ඔවුන්ගේ චරිත වෙනුවෙන් දැඩි සූදානමක නිරත වන්නට සිදු විය. භන්සාලි විසින් මෙම දෙදෙනාට පුරාතන ඉන්දියානු සටන් කලාවක් වන කාලරිපායාට්ටු ඉගැන්වීමට දක්ෂා ශේත් දායක කරගත් බැව් වාර්තා වේ. ශේත් විසින් පදුකෝන්හට කථක් නර්තන ශෛලිය ද උගන්වන ලදී. සම්භාව්‍ය කථක් නර්තන ශිල්පියකු වන පණ්ඩිත් බිර්ජු මහාරාජ් විසින් පදුකෝන් වෙනුවෙන් කථක් ගීතයක් නිර්මාණය කොට තිබේ. සිං හට ඔහුගේ චරිතය වෙනුවෙන් මරාඨි ඉගෙනීමටත්, අසුන් පැදවීම පුහුණුවීමටත් සහ සිය හිස මුඩු කිරීමටත් සිදු විය. මීට අමතරව බාජිරාඕගේ චරිතය නිරූපණයට සිං හට සිය දේහ බර වැඩිකරගැනීමට සිදු විය. කාෂිබායිගේ චරිතය වෙනුවෙන් චොප්රා දින 15ක පුහුණු පාඨමාලාවකට දායක වූ අතර, ඇයට පේෂ්වාවරුන් විසූ අවධි‍යේ භාවිත වූ මරාඨි උපභාෂාව ඉගෙනීමට ද සිදු විය. ඉර්ෆාන් ඛාන් විසින් මෙම චිත්‍රපටයේ කථිකයා ලෙස කටයුතු කරන ලදී.
2014 සැප්තැම්බර් මස, සනාථ වූයේ බාජිරාඕගේ මවගේ චරිතය නිරූපණය කරනු ලබන්නේ තාන්වි අස්මි විසින් බවයි. මෙම චරිතයට යොදා ගැනීමට මුලින් යෝජනා වූ නිළියන් අතර ෂබානා අස්මි, ඩිම්පල් කපාඩියා, සහ සුප්‍රියා පථක් ද විය. මෙම චරිතය සඳහා තාන්වි හට ඇගේ හිස සම්පූර්ණයෙන් මුඩු කිරීමට සිදු විය. 2014 නොවැම්බර් මස, බාජිරාඕගේ සොහොයුරියන්ගේ චරිත සඳහා නිළියන් තෝරාගැනුණු අතර, එහිදී සුඛාදා ඛාන්ද්කේකර් නිළිය අනූබායි ලෙසත්, අනූජා ගෝඛලේ නැමැති නිළිය භියූබායි චරිතයටත් යොදාගැනිණි. මහේෂ් මන්ජ්රේකාර් නැමැති නළුවා මෙහි එන ඡත්‍රපති ෂාහු නැමැති මරාඨ අධිරාජයාගේ චරිතයට තෝරාගැනිණි. චිත්‍රපටයේ වස්ත්‍ර නිර්මාණය කරන ලද්දේ අංජු මෝදි විසිනි. 2015 ජනවාරි මස නිවේදනය කෙරුණේ බාජිරාඕගේ බාල සොහොයුරා වන චිමාජි අප්පාගේ චරිතය නිරූපණය කරන්නේ වෛභාව් තත්වාවාදි විසින් බවයි.
රූගත කිරීම්
මෙහි ප්‍රධාන ඡායාරූපකරණය සිං සහ චොප්රාගේ සහභාගීත්වයෙන් 2014 සැප්තැම්බර් 23 දින ඇරඹිණි. 2014 දෙසැම්බර් මස පදුකෝන් හට අත්‍යාවශ්‍ය දර්ශනයක් වෙනුවෙන් දින දෙකක රූගත කිරීම්වලට සහභාගී වීමට සිදු විය. සිය සෙසු ව්‍යාපෘති අවසන් කිරීමෙන් පසු 2015 මාර්තු මස පදුකෝන් මෙම චිත්‍රපටයට දායක වූවා ය. පදුකෝන්‍ට රූගත කිරීම්වල දී කිලෝග්‍රෑම් 20ක සන්නාහයක් සහිතව කඩු හරඹව යෙදීමට පවා සිදු විය. චිත්‍රපටයේ දර්ශන බොහෝමයක් රූගත කරන ලද්දේ මුම්බායිහි ෆිල්ම් සිටි චිත්‍රාගාරයේ ය. එළිමහන් දර්ශන සඳහා, භන්සාලි විසින් මධ්‍ය ප්‍රදේශ්, රාජස්ථාන්, ගුජරාතය, මහාරාෂ්ට්‍රයේ වායි ප්‍රදේශ යොදා ගැනීමට තීරණය කරන ලදී. මෙහි නිෂ්පාදන සැලසුම්කරුවන් වන සුජීක් සාවන්ත්, ශ්‍රීරාම් ඉයෙන්ගාර්, සලෝනි යන අය ආයිනා මහල් සහ ෂානිවාර් වාදා ඇතුළත් දර්ශන තල 21කට වඩා නිර්මාණය කරන ලදී. දැවැන්ත දර්ශන තල ඉදිකිරීමේ දී ඉමහත් පර්යේෂණ සහ සැලසුම් කටයුතු සිදුකෙරිණි. මෑතක දී දියත් කෙරුණු ප්‍රවර්ධන වැඩසටහනක දී පේෂ්වා යුගයේ ශ්‍රී විභූතිය ගොඩනැගීමට මෙම සැලසුම්කරුවන් සමත් වූ අයුරු නිරූපණය කෙරිණි. මෙහි "දීවානි මස්තානි" සඳහා යොදාගැනුණු ප්‍රධාන පසුතලය කෞතුකාගාරයක් බවට පත්කෙරිණි.
අලෙවිකරණය
2015 අගෝස්තු මස, Blazing Bajirao විශේෂ චිත්‍රක වෙබ් කතාමාලාවක් දියත් කෙරිණි. මෙහි පේෂ්වා බාජිරාඕ, මස්තානි සහ කාෂිබායි සජීවීකරණ ස්වරූපයෙන් නිරූපණය කෙරිණි. මීට අමතරව නිෂ්පාදකයින් විසින් Blazing Bajirao - The Game නැමැති වීඩියෝ ක්‍රීඩාවක් ද සැලසුම් කොට ඇති අතර, මෙහි දී ක්‍රීඩකයන්ට පේෂ්වා බාජිරාඕ ලෙස සතුරන් පරාජය කළ හැක.
පූර්ව-නිකුතු ආදායම
මෙම චිත්‍රපටය නිර්මාණය කෙරුණේ ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 120ක (ඇ.ඩො. මිලියන 18) ක අයවැයකිනි. චිතපටයේ චන්ද්‍රිකා සහ සංගීත අයිතීන් පිළිවෙලින් ඉන්දීය රුපියල් කෝටි 50කට (ඇ.ඩො. මිලියන 7.4) සහ ඉන්දීය රුපියල් කෝටි 70කට (ඇ.ඩො. මිලියන 10) අලෙවි කෙරිණි.
මුදාහැරීම
බාජිරාඕ මස්තානි චිත්‍රපටය ඉන්දියාව තුළ මුදාහැරුණේ 2015 දෙසැම්බර් 18 දින ය. මෙම චිත්‍රපටය දේශීය සිනමාහල් 5000කට අධික සංඛ්‍යාවක තිරගත වූයේ දිල්වාලේ සමග 40:60 අනුපාතයෙනි. අනර්තර්ජාතික වෙළඳපොල තුළ, බාජිරාඕ මස්තානි සිනමාහල් 850කට අධික සංඛ්‍යාවක තිරගත වූ අතරථ ඉන් විශාලතම මුදාහැරීම චීනයේ සිදු විය. පසුව චීනයේ තිර 6000කට අධික සංඛ්‍යාවක මෙය තිරගත කෙරිණි. පූනේහි මෙම චිත්‍රපටය ප්‍රදර්ශනයට විරුද්ධව පේෂ්වාවරුන්ගෙන් සහ ඡත්‍රසාල් රාජවංශයෙන් පැවතෙන්නන් විරෝධය පෑහ.
මෙහි එන "පිංගා" ගීතයේ කාෂිබායි සහ මස්තානිගේ නර්තන දර්ශනය සහ වස්ත්‍ර විලාසය, කාෂිබායිගෙන් මෙන්ම මස්තානිගෙන් පැවතෙන්නන්ගේ විවේචනයට ලක්වූ අතර, සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ එයට පුළුල් ප්‍රචාරයක් හිමි විය. ඇතැම් ඉතිහාසඥයන් අදහස් දැක්වූයේ එවැනි පෞරුෂයක් ඇති කාන්තාවක් ප්‍රසිද්ධියේ නර්තනයේ යෙදීම අයෝග්‍ය බවයි. මීට අමතරව, කාෂිබායි ආත්රයිටිස් තත්ත්වයෙන් ද පෙළී ඇති බැවින්, එවැනි නර්තනයක් භෞතිකව ද අභව්‍ය බැව් පෙනේ.
විචාරක පිළිගැනීම
සුභාෂ් කේ. ජා විසින් මෙම චිත්‍රපටයට තරු පහෙන් පහම ලබා දී පැවසූයේ "අග්‍රකෘතියක්" ලෙසයි. එමෙන්ම එය මූඝල්-ඉ-අසාම් සමග සසඳා ඇත. හින්දුස්ථාන් ටයිම්ස්හි අනූපමා චොප්රා මෙය තරු පහෙන් හතරක් ලබාදී පැවසූයේ "ඉහළට ගමන් කරන, සිත දැඩි කරවන සහ දෘශ්‍යමය අතින් දර්ශනීය" බවයි. එසේම "බාජිරාඕ මස්තානි රඟදැක්වෙන්නේ ගීත නාට්‍යමය, සිහි මුර්ඡා කරවන, උණ ගන්වන සුලු ප්‍රේම කාව්‍යයක් අයුරින්" බව ඇය රචනා කොට තිබිණි. එසේම ඇය විසින් ප්‍රධාන නළුවන්ගේ රංගන ප්‍රතිභාව අගයමින් මෙසේ ලියා ඇත: "රන්වීර් සිං ක්ෂණිකව නොවූවත්, සෙමෙන් සෙමෙන් ඔබ තුළ විශ්වාසය ඇති කරවයි. ශක්තියෙන් පිරිපුන් නමුත් අනාරක්ෂිතතාවෙන් සහ අසරණභාවයෙන් රිදුම් දෙන මෙම චරිතය සංකීර්ණ එකකි. ප්‍රියංකා චොප්රා පෙනීසිටින්නේ දර්ශන ස්වල්පයක පමණක් වුව ද, ඇය එම දර්ශනවල උපරිම බලපෑමක් ඇතිකරවන්නී ය. දීපිකා පදුකෝන් නෙත් වසඟ කරවනසුලු ය." මෙම චිත්‍රපටයට තරු පහෙන් හතරක් ලබාදෙන ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා පුවත්පත එහි "විශිෂ්ට" සිනමා ශිල්පය අගය කරමින් ලියා ඇත්තේ "සෑම දසුනක්ම මහා සිතුවමක් බඳු ය. සෙවණැලි සහ පොකුරු පහන් සහිත මාලිග, මාලිගවාසීන්, කැඩපත්ලින් දිදුලන කුටි සහ ශෝකයෙන් දැවෙන අහස එය විසිතුරු කරයි." යුනවෙනි. බොලිවුඩ් හුංගාමාහි තරන් ආදාර්ශ් ද මෙයට තරු පහෙන් හතරක් දෙමින් පවසන්නේ එය "සිනමාවේ මැණිකක්" බවයි. එසේම "[චිත්‍රපටයේ] රසවත් චරිත සහ ප්‍රබෝධනීය අනු කථා පුවත් කථාව උච්චස්ථානයක් කරා ගෙන යයි." මෙහි රංගන ප්‍රතිභාව අගය කළ ඔහු මෙසේ ලියා ඇත: "රන්වීර් සිං අතිශයින් විස්මයජනක අතර පැහැදිළිවම ඉහළ ස්වරූපයක් ගනියි. නිරුත්සාහයෙන්ම චරිතය තුළට පිවිසීමට ඔහුට ඇති හැකියාව අගය කළ යුතු ය. මස්තානි මෙන්ම දීපිකා ද සිත් වසඟ කරවනසුලු අතර, ඇතැම් කථාංගවල නළුවකු ලෙසම ඇය සිය ශන්තිය ප්‍රදර්ශනය කරයි. ප්‍රියංකා චොප්රාගේ කාෂිබායි නිරූපණයට ද විශේෂ ලකුණු ලබා දිය යුතු ය."
සී නිව්ස් ද මෙම චිත්‍රපටයට තරු පහෙන් හතරක් ලබාදෙමින් පවසන්නේ "සම්පූර්ණයෙන්ම අතිශයින් දිදුළන නිකැළැල් කලා නිර්මාණයකි. එසේම මනා සංයමයකින් යුත් රංගනයෙන් සහ විශ්වසනීයත්වයෙන් මෙය තෙමී ඇත. මෙම ප්‍රේම ජනප්‍රවාදය නාට්‍යමය පෙම්වතුන් යළි ඔවුන්ගේ ‘බලාපොරොත්තුවේ’ රාමුව තුළ ස්ථාපනය කරාවි." මිඩ් ඩේහි සුභා ෂෙට්ටි-සාහා තරු පහෙන් තුන හමාරක් ලබාදෙමින් ලියා ඇත්තේ "සංජේ ලීලා භන්සාලි ඔහුගේ සුවිශේෂී ශෛලිය මගින් ඔහුගේ කථා ප්‍රභේදය ඉදිරිපත් කරන්නේ මූඝල්-ඉ-අස්මීය පරිමාණයේ දැවැන්තභාවයකින්, පරිපූර්ණත්වයකින් ය. එය ත්‍රාසය දනවන ආකාරයේ අලංකෘත පසුතල, විසිතුරු සහ මනාව සැලසුම් කළ වස්ත්‍ර අංග සහ ස්වප්න සිනමා ශිල්පයකින් හැඩගැන්වී ඇත." එමගින් නරඹන්නන් "සුවිශේෂී සහ අත්‍යාලංකෘත ලොවක් කරා කැඳවාගෙන යයි." ඉන්ඩියා ටුඩේ පුවත්පතේ අනන්‍යා භට්ටාචාර්ය ද මෙම චිත්‍රපටයට තරු පහෙන් තුන හමාරක ඇගයුමක් ලබාදෙමින් පවසන්නේ එය "අත්දැකීමක්" බවත්, භන්සාලි යනු "විශිෂ්ට ප්‍රේම-කථා කියන්නකු" බවත් ය. ඇය විසින් රංගන ප්‍රතිභාව අගය කරමින් "රන්වීර්, දීපිකා, ප්‍රියංකා බබලන බවත් [...] තාන්වි අස්මි භයානක මාතෘ මූලිකාවියකගේ චරිතය ක්‍රියාකාරීව නිරූපණය කරයි." කෙසේනමුත්, ඇය සිතන්නේ මෙහි සංස්කරණය "තවත් මඳක් නිරවුල් වූයේ නම් යහපත් බවයි." කොයිමොයි ද මෙම චිත්‍රපටයට තරු පහෙන් තුන හමාරක් ප්‍රදානය කරමින් භන්සාලිගේ අධ්‍යක්ෂණය සහ සංගීත නිර්මාණය අගය කොට ඇත. එහි රචනා කොට ඇත්තේ "එය අධ්‍යක්ෂණයට පිවිසෙන විට, බාජිරාඕ මස්තානි යනු හුදු සිනමා ප්‍රභාවකි. වීරකථා ප්‍රේම වෘත්තාන්තය ගොජනැගීමට භන්සාලි තුළ වූ පැහැදිළි දැක්ම වසර ගණනාවක නැවතීමෙන් පසු දිවා ආලෝකයක් ගෙන එයි. වස්ත්‍ර, පසුතල සහ සුදීප් චැටර්ජීගේ සිනෙමාරූපණය සියල්ල හේතුවෙන් මනස්කාන්ත ප්‍රදර්ශනාංගයක් නිමැවී ඇත." ඇය තවදුරටත් රංගනය පිළිබඳ ප්‍රශංසා කරන්නේ ප්‍රධාන නළුනිළියන් තිදෙනාගේ රසායන විද්‍යාව සහ සිනොමරූපණය "ත්‍රාසය දනවනසුලු" බවයි. NDTV වෙනුවෙන් සයිබාල් චැටර්ජී චිත්‍රපටයට තරු පහෙන් තුන හමාරක් ලබාදෙමින් ලියා ඇත්තේ, "මෙම වර්ණවක් සහ නාට්‍යමය චිත්‍රපටයේ කිසිදු අපැහැදිළි දර්ශනයක් අන්තර්ගත නොවේ."
මෙම චිත්‍රපටයට තරු පහෙන් තුනක් ලබාදෙන රජීව් මසන්ද් විස්තර කරන්නේ මෙම චිත්‍රපටය "කලාත්මක නමුත් වෙහෙසකර" බවයි. ඒසේම ඔහු චිත්‍රපටයේ දිග ප්‍රමාණය ද විවේචනයට ලක්කළේ ය. කෙසේනමුත්, ඔහු විසින් මෙහි සිනෙමාරූපණය, නිෂ්පාදන සැලසුම සහ රංගන ප්‍රතිභාව (විශේෂයෙන් චොප්රාගේ) අගය කොට තිබේ. ඔහු මෙසේ රචනා කරයි: "මෙම චිත්‍රපටය ප්‍රියංකා‍ චොප්රාගේ කාෂිබායිගේ ප්‍රහසන සහ ක්‍රීඩාකාමී හැකියාව මගින් අලංකාර වී ඇත. චොප්රා ඇගේ චරිතයට ගෞරවයක් රැගෙන එයි. ප්‍රායෝගිකව ඇය චිත්‍රපටය සොරකම් කරයි". අනෙක් අතින්, ද හින්දු පුවත්පතේ නම්රාතා ජෝෂි මෙම චිත්‍රපටය “ඓතිහාසික පිම්මක්” බවත් "සංජේ ලීලා භන්සාලි තවත් දෘශ්‍ය දර්පණයක් සමග යළි පැමිණ හිතාමතාම ඉන් නිරූපණය වන ඉතිහාසය නිදහස්ව භාවිතා කොට තිබේ. එය විඩාපත් වුවත්, සිත් ඇදගැනීමට සමත් ය." මීට විරුද්ධ අයුරින් Rediffහි රාජා සේන් මෙම චිත්‍රපටය මගින් විස්මයට පත්ව නැත. ඔහු මෙයට තරු පහෙන් දෙකක් පමණක් ලබා දී ඇත. කෙසේනමුත්, චොප්රා සහ සිංගේ රංගන ප්‍රතිභාව අගය කරන ඔහු එය "දැවැන්ත" බව පවසයි. පදුකෝන්ගේ රංගනය විවේචනය කරන ඔහු පවසන්නේ "පදුකෝන් නොසැලකිල්ලෙන් ප්‍රවේශ වූ බවක් පෙනේ. ඇය සම්පූර්ණයෙන්ම ව්‍යාකූල අයුරින් පෙනී සිටින අවස්ථා ද වේ. ඇයගේ චරිතය මුළුමණින්ම ප්‍රියංකා විසින් ගිලගෙන තිබීම හේතුවෙන් ඇයට මෙහි නාමය වන බාජිරාඕ මස්තානි හිමිනොවේ යැයි සිතේ." ද ඉන්ඩියන් එක්ස්ප්‍රස්හි ශුභ්‍රා ගුප්තා ද මෙම චිත්‍රපටය නිසා කලකිරුණු බව පවසයි. ඇය ලියන්නේ "බාජිරාඕ මස්තානි හට චැවැන්ත ඓතිහාසික කතාමාලාවක් වීමේ හැකියාව තිබිණි. ඔබට කෝප වන්නට අවශ්‍ය වේවි. එය අවසන් වන්නේ වෙස් නාට්‍යයක් ලෙස ය: වස්ත්‍ර රැසක්, හිස් නාට්‍යයක් සහ සුළු කථා පුවතක් මෙහි ඇතුළත් ය."
සංගීතය
චිත්‍රපටයේ මුල් ස්වර මාලාව රචනා කරන ලද්දේ සංචිත් බල්හාරා විසිනි. නමුත් මුල් ගීත රචනා කරන ලද්දේ සංජේ ලීලා භන්සාලි විසින් ශ්‍රේයාස් පුරාණික් සහ දේව්රාත් නදාර්ගේ සහාය ඇතිව ය. හින්දි පද රචනය සිද්ධාර්ත්-ගරිමා, ඒ. එම්. ටුරාස් සහ ප්‍රශාන්ත් ඉන්ගොලේ විසින් සිදුකරන ලදී. නාදපථ ඇල්බමය මුදාහරින ලද්දේ ඊරෝස් මියුසික් ආයතනය මගින් 2015 නොවැම්බර් 24 දින ය. නාදපථයේ සැබෑ හින්දි ප්‍රභේදය ගීත දහයකින් සමන්විත වේ. මෙහි නාදපථ ඇල්බමය දෙමළ සහ තෙලිඟු ප්‍රභේදවලින් ද මුදාහාරුණු අතර, ඒවායේ පද රචනය සිදුකරන ලද්දේ පිළිවෙලින් මධන් කාර්කි සහ රාමජෝගයියා සාස්ත්‍රි විසිනි. එම ප්‍රභේද දෙකෙහිම ගීත අට බැගින් ඇතුළත් විය.
බොක්ස් ඔෆිස්
මෙම චිත්‍රපටය එහි ආරම්භක දිනයේම ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 12.80 (ඇ.ඩො. මිලියන 1.9) ක ශුද්ධ ආදායමක් හිමිකරගැනීමට සමත් විය. මෙය වසරේ දසවැනියට ඉහළම වාර්තාගත ආදායම විය. දෙවන දිනය වනවිට, චිත්‍රපටයේ ආදායම වර්ධනය වූ අතර එය ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 15.52ක (ඇ.ඩො. මිලියන 2.3) ක ශුද්ධ ආදායමක් හිමිකරගත්තේ ය. තෙවන දිනයේ තවත් ඉහළ ආදායමක් හිමිකරගත්තේ ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 18.45 (ඇ.ඩො. මිලියන 2.7) ක ශුද්ධ ආදාමක් ලබමිනි. චිත්‍රපටය එහි පළමු සති අන්තයේ දිනවල ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 46.77ක (ඇ.ඩො. මිලියන 7.0) ආදායමක් හිමිකරගත්තේ ය. ඒ අනුව චිත්‍රපටය එහි පළමු සතියේ දිනවල ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 39.88ක (ඇ.‍ඩො. මිලියන 5.9)ක ආදායමක් හිමිකරගත්තේ ය. මෙලෙසින් පළමු සතිය තුළ චිත්‍රපටයට ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 86.15 (ඇ.ඩො. මිලියන 13) ක සම්පූර්ණ ශුද්ධ ආදායමක් හිමිකරගත්තේ ය. මෙය වසරේ සිව්වන ඉහළම සතියේ ආදායම විය.
මෙහි චෙවන සිකුරාදා දිනය වනවිට, ආදායම තවත් 20%කින් වර්ධනය වූ අතර, එදින එය ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 12.50ක (ඇ.ඩො. මිලියන 1.9) ශුද්ධ ආදායමක් ලෙස වාර්තා විය. ඒ වනවිට චිත්‍රපටය ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 98.40 (ඇ.ඩො. මිලියන 15) ක ශුද්ධ ආදායමක් ලබා වසරේ හයවන ඉහළම ආදායම හිමිකරගත්තේ ය. දින එකොළහක් ඇතුළත චිත්‍රපටයේ දේශීය ශුද්ධ ආදායම ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 123 (ඇ.ඩො. මිලියන 18) පමණ විය.
පළමු සතිය තුළ විදෙස් තිරගත වීම් මගින් චිත්‍රපටයට ඇ.ඩො. මිලියන 6.5ක (ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 43ක) ආදායමක් හිම විය.
තිරගත වීම් අවසානයේ බාජිරාඕ මස්තානි චිත්‍රපටය ලෝකය පුරා ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 357ක (ඇ.ඩො. මිලියන 53) ආදායමක් හිමිකරගැනීමට සමත් විය.
අනුර සී. පෙරේරා
ජීවන සටහන්
අනුර චන්ද්‍ර පෙරේරා කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ශ්‍රී ලංකාවේ මුල්ම විද්‍යා සඟරාව වුණ විදුමිණ පුවත්පතේ උප කතුවරයෙකු ලෙසද අනුර සේවය කලේය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:1947 උපත් ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාඥයෝ ප්‍රවර්ගය:තාරකා විද්‍යාඥයෝ
නාලක විතානගේ
ජීවන සටහන්
කොළඹහි උපත ලද, නාලකගේ පියා ප්‍රවීණ වේදිකා නාට්‍යකරු සහ රූපවාහිනී ශිල්පියා වන බන්දුල විතානගේය. පියා විසින් නිර්මාණය කළ ඩෝන්ට්‌ ඩ්‍රස්‌ µda ඩිනර් නමැති බ්‍රිතාන්‍ය නාට්‍ය ඇසුරින් රාත්‍රි භෝජනය වේදිකාවට ගෙන එමින් නාලක විතානගේ 2004 දී නාට්‍ය ක්‍ෂේත්‍රයට පිවිසියේය. යශෝධා විමලධර්මගේ ඥාති සොහොයුරා ද වෙයි.
නාලක විතානගේ කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ
ආතර් වී. දියෙස්
'''ආතර් වී. දියෙස් ලෙස පොදුවේ හැඳින්වෙන ආතර් වින්සන්ට් දියෙස්''' (1886 පෙබරවාරි 10 – 1960 ජූලි 31), දානපතියෙක්, අමද්‍යප ව්‍යාපාරයේ සාමාජිකයෙක් සහ ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් ක්‍රියාකාරිකයෙක් (එවකට සිලෝන් ලෙස හැඳින්වීය). වෘත්තියෙන් වැවිලිකරුවෙකු වන ඔහු රට පුරා පුරෝගාමී වූ කොස් ප්‍රචාරණ ව්‍යාපාරය සඳහා ප්‍රසිද්ධ වූ අතර එමඟින් ඔහුට "කොස් මාමා" යන නම ලැබුණි. ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික වීරයෙකු වූ ඩයස් මෙරට අධ්‍යාපන ආයතන ගණනාවකට ද උදව් කළේය. ශ්‍රී ලංකාව බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබා ගැනීමට පෙර යටත් විජිත රජය විසින් සිරගත කොට මරණ දඬුවම නියම කළ නමුත් පසුව ඔහු නිදහස් කරන ලදී.
පෞද්ගලික ජීවිතය
ආතර් වී.දියෙස් 1886 පෙබරවාරි 10 දින පානදුරේ ධනවත් පවුලක උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා වතු හිමියෙකු සහ අරක්කු සඳහා ෆ්‍රැන්චයිසර්වරයෙකු වූ පී. ජෙරමියාස් දියෙස් ය. ඔහුගේ මව සෙලාස්ටිනා රුද්‍රිගෝ නම් දානපතියෙකි, පසුව විශාඛා විද්‍යාලය සොයා ගැනීමට උදවු කළාය. ඩියෙස් සිය මූලික අධ්‍යාපනය පානදුර ශාන්ත ජෝන් විද්‍යාලයෙන් ද ද්විතීයික අධ්‍යාපනය ගල්කිස්ස ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලයෙන් ද ලබා ගත්තේය. ඔහුගේ පියා 1902 දී මිය ගියා. අද්‍යාපනය අවසන් කිරීමෙන් පසු දියෙස්සි ය පවුලේ වතු ව් යාපාර භාර ගත්තේය. පසුව ඔහු ග්‍රේස් සල්ගාඩෝ සමඟ විවාහ විය. මෙම යුවළට දරුවන් නව දෙනෙක් සිටියහ; දියණියන් පස් දෙනෙක් සහ පුතුන් හතර දෙනෙක්. ඩයස් 1960 ජූලි 31 දින මිය ගියේය.
අමද්‍යප ව්‍යාපාරය
1912 දී ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත රජය නියෝගයක් නිකුත් කළ අතර එමඟින් රට පුරා තැබෑරුම් විවෘත කිරීමට අවසර දෙන ලදී. මෙය අනගාරික ධර්මපාල, ඩීඑස් සේනානායක, එෆ්ආර් සේනානායක, ඩබ්ලිව්ඒ ද සිල්වා සහ ඩීබී ජයතිලක වැනි රටේ සමහර ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයින් විසින් මෙහෙයවනු ලැබූ අමද්‍යප ව්‍යාපාරයක් සඳහා හේතු විය. රටේ නිදහස් ව්‍යාපාරයේ පදනම බවට පත් වූ මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ සාමාජිකයෙකු වූයේ ද ඩයස් ය.
1915 දී සිංහලයන් සහ මුවර්වරුන් අතර රට තුළ කැරලි ඇති වූ විට, ඩයස් සහ අමද්යප ව්‍යාපාරයේ නායකයින් ද කැරැල්ලට සහයෝගය දැක්වූ බවට සැකපිට අත්අඩංගුවට ගනු ලැබීය. ඩයස්ට මරණ දණ්ඩුවම් නියම වූ අතර පසුව එය ජීවිතාන්තය දක්වා සිර දඩුවමක් දක්වා අඩු කෙරිණි. කෙසේ වෙතත්, සෙසු අය මෙන් ඔහුට ද දඩ නියම කර සිරෙන් නිදහස් වීමෙන් පසු ඔහු බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් ලංකාව සඳහා නිදහස ලබා ගැනීම සඳහා කැප වන බවට පොරොන්දු විය. රටට නිදහස ලැබීමෙන් පසු දියෙස්සි ය අමද්‍යප ක්‍රියාකාරකම් අඛණ්ඩව සිදු කළ අතර නිල නිදහස් දින සැමරුම් උත්සවයේදී මත්පැන් ලබා දීම ගැන අගමැති ඩීඑස් සේනානායක මහතාට දැඩි විරෝධය පළ කළේය.
ජාතිකවාදය සහ දානපතිය
ඩයස් බටහිර ඇඳුම් වෙනුවට සුදු බැනියන් සහ රෙදි ඇඳ සිටි අතර සිංහලෙන් ලිවීමට සහ අත්සන් කිරීමට දිරි දුන්නේය. ඔහු ජාතික වීරයෙකු වූයේ රටට නිදහස ලැබීමෙන් පසුව ය. අග්‍රාමාත්‍ය එස්ඩබ්ලිව්ආර්ඩී බණ්ඩාරනායක මහතා විසින් ඔහුට පිරිනමන ලද ආණ්ඩුකාර ඇන්ඩ
කැල්ඩෙකොට්ගේ නයිට් පදවිය මෙන්ම 1957 දී සෙනෙට් සභාවේ ආසනයක්ද ඔහු ප්‍රතික්ෂේප කළේය.
ඔහු රටේ අධ්‍යාපනය සඳහා ද සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලබා දුන්නේය. දියෙස් විශාඛා විද්‍යාලයේ පළමු පාලක මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙකු වූ අතර ආනන්ද විද්‍යාලයට මූල්‍යමය වශයෙන් උදව් කළේය. ඩයස්ගෙන් උපකාර ලැබූ අනෙකුත් පාසල් අතරට නාලන්දා විද්‍යාලය, ධර්මරාජ විද්‍යාලය සහ ධර්මාශෝක විද්‍යාලය ඇතුළත් වේ. පාසල ඉදිකරන ලද පානදුර ශ්‍රී සුමංගල විද්‍යාලය සඳහා ඉඩම් කැබැල්ලක් ද ඔහු පරිත්‍යාග කළේය.
කොස් ප්‍රචාරණ ව්‍යාපාරය
කොස් පැල මිලියනයක් සිටුවීමේ අරමුණින් දියෙස් 1918 ජූනි 11 දින මැලේසියාවේ ජොහෝර් සිට කොස් පැළ ආනයනය කළ ඔහු පැළ හා පැල පැකට් නොමිලේ බෙදා දීමට කටයුතු කළේය. ඔහුගේ ව්‍යාපාරය ප්‍රධාන වශයෙන් කොස් පැළ බෙදා හැරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කළද, පැපොල්, අඹ, සපොඩිල්ලා, දූරියන් සහ රන් ඇපල් වැනි අනෙකුත් පැල ද ඔහු බෙදා හැරියේය. මෙම ව්‍යාපාරය නිසා ඔහුට "කොස් මාමා" හෝ "කොස් අතා මාමා" යන නම ලැබුණි.
යොමු
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:1960 මරණ ප්‍රවර්ගය:1886 උපත් ප්‍රවර්ගය:නිදහස් ක්‍රියාකරින් ප්‍රවර්ගය:බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය ප්‍රවර්ගය:අමද්‍යප ව්‍යාපාරය
දෙමටමල් විහාරය
දෙමටමල් විහාරය කාවන්තිස්ස රජ විසින් කරවූ පන්සලකි. ශ්‍රී ලංකාවේ මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ බුත්තල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ ඔක්කම්පිටිය නැමැති ග්‍රාමයේ පිහිටා තිබේ. මෙම විහාරයේ බොහෝ දෑ මේ වන විට නටඹුන් වී ගොසිනි. එම ස්ථානයට අයත් ඉපැරණි චෛත්‍යය තවමත් ඉතිරි වී තිබේ. මීට අමතරව විහාර ගෙය, බෝධිගරය, සංඝාවාසය, උපෝසථාඝාරය ඇතුළු විශාල ගොඩනැගිලි ප්‍රමාණයකින් මෙම විහාරය පිරී තිබෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.
මෙහි විශේෂ කරුණක් ලෙස දැක්විය හැක්කේ ගැහැනියක් හා පිරිමියෙක් එකව සැදූ මුර ගලය. මෙවන් මුර ගලක් ලංකාවේ වෙන කිසිදු ස්ථානයක සොයා ගත නොහැකි බව පුරා විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව ප්‍රකාශ කරයි.