cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
කුර්ආන්
විශේෂිත අරාබි වචනයන් සමහරකගේ අර්ථ විවරණය
• හරාම් - (අ) ශුද්ධ වු කුර්ආනය මගින්ද, නබි (සල්) තුමාණන් විසින්ද නිත්‍යානුකූලව තහනම් කරනු ලැබ ඇත. නිත්‍යානුකූලව අනුමැතිය දී ඇති දැයට “හලාල්” යයි කියනු ලැබේ.
• හරාම් - (ආ) ශුද්ධ වූ දැය. ගෞරව කළ යුතු දැය. මුහර්රම් මාසයට “අස්සහ්රුල් හරාම්” (ශුද්ධ වූ මාසය) යයිද, මක්කා නගරයට “අල්- බලදුල් හරාම්” (ශුද්ධ නගරය) යයිද, කඃබාව ඇතුළු නැමදුම්පළට “අල්-මස්ජිදුල් හරාම්” (ශුද්ධ නැමදුම්පළ) යයිද කියනු ලැබේ.
• හලාල් - අනුමැතිය දෙනු ලැබීය යයි අර්ථය වේ. ශුද්ධ වූ හජ් වන්දනාවේදී ඉහ්රාමයෙන් මිදී සමාන්‍ය තත්වයට ආපසු පැමිණීමටද “හලාල්” නමැති වචනය මුල් වී ඇත. බලනු හරාම්.
• හව්වා - ඒවා. ආදි මිනිසා වන ආදම් (අලෛහිස් සලාම් ) තුමාගේ සහකාරියයි.
• හජ් - මක්කාවෙහි ඇති ලොවෙහි පළමු නැමදුම්පළ වන ශුද්ධ වූ කඃබාව දර්ශණය කර, ඉටු කළ යුතු වත් පිළිවෙතකි. මෙය ඉස්ලාමයේ මූලික අනිවාර්යය යුතුකම් වලින් එකකි.
• හජරුල් අස්වද් - කඃබාවෙහි එක් මුල්ලක පතිත කර ඇති කළු පැහැති ගලකි. හජ් වන්දනාවේදී මෙය සිප ගැනීම නබි මාර්ගය වේ. මෙම ගලෙහි එක් කොණකට රුක්නුල් යමානි යයි කියනු ලැබේ. මෙම ගලට දේව බලයක් (අංගයක්) කිසිත් නැත.
• හාරූත්-මාරූත් - නබි සුලෙයිමාන් (අලෛහිස් සලාම්) තුමාගේ සමයේදී ජනතාවට සූණියම උගන්වා දුන් සූණියම්කරුවන්. මොවුන් මලායිකාවරුන් යයිද සමහරෙක් කියනු ලැබේ. නමුත් මෙය නිවැරදි අදහසක් නොව. බලනන්න 2/103 ආයාවේ විවරණය. හාරූන් (අලෛහිස් සලාම්)-ආරොන්. නබි මූසා (අලෛහිස් සලාම්) තුමාගේ සහෝදරයාය. ඊජිප්තුවේ ඒකාධිපතිවරයා වන දෙවැනි රම්සේස් (ෆිර්අවුන්)ට විරුද්ධව සටන් කිරිමේදී මුසා (අලෛහිස් සලාමි) තුමාට ඉතාමත් හොඳ සහායයෙකු වශයෙන් සිටියේය.
• හාජර් - නබි ඉබ්රාහීම් (අලෛහිස් සලාම්) තුමාගේ දෙවැනි සහකාරියයි. අල්ලාහ්ගේ දූතයා වන ඉස්මායීල් (අලෛහිස් සලාම්) තුමාගේ මවයි.
• හිරා - මක්කාව අසල ඇති “ජබලන් නූර්” නමැති කන්ද. මෙහි ඇති එක් ගුහාවක නබි (සල්ලල්ලාහු අලෛහිව සල්ලම්) තුමාණන් රැඳී සිටි සමයේදී කුර්ආනයේ පළමුවැනි ශුද්ධ වූ ආයාව එතුමාණන් හට පහළ විය.
• හිජ්රත් - රට ගම අත්හැර යාම. කෙනෙකු අල්ලාහ්ගේ ධර්මය අනුගමනය කිරීමට බාධක පැමිණෙන විට තමන් වාසය කරන ස්ථානය අත්හැර දමා වෙනත් ස්ථානයකට යාම. මෙසේ නබි (සල්ලල්ලාහු අලෛහිව සල්ලම්) තුමාණන් කි‍්‍ර.ව. 622 දී මක්කාව අත්හැර දමා මදීනාවට යාමේ සිද්ධිය ඉස්ලාමීය ක‍්‍රමයට අනුව “හිජ්රත්” යයි කියනු ලැබේ. නබි සහාබාවරුන් පළමු වරට ඇබිසීනියා දේශයට කළ හිජ්රත් ගමනට “හිජ්රතුල් ඌලා” (පළමු හිජ්රත්’) යයිද මක්කාවේ සිට මදීනාවට නබි (සල්ලල්ලාහු අලෛහිව සල්ලම්) තුමාණන්ද, නබි සහාබාවරුන්ද සිදු කළ හිජ්රත් ගමනට “හිජ්රතුල් සානීයියා” (දෙවැනි හිජ්රත්) නැතහොත් “හිජ්රතුල් නබී” යයිද හඳුන්වනු ලැබේ.
• හිජ්රි - (ඉස්ලාමීය වසර). හිජ්රත් සිද්ධිය මුල් කොටගෙන “හිජ්රී” නමැති ඉස්ලාමීය වසර ආරම්භ වන්නේය. ඉස්ලාමීය වසරේ මාසයන් මෙසේය: 1. මුහර්රම්. 2. සෆර් 3. රබීඋල් අව්වල් 4.රබීඋල් ආකිර් 5. ජුමාදල් ඌලා 6. ජුමාදල් ආකිර් 7. රජබ්. 8. ෂඅබාන් 9. රමලාන්. 10. ෂව්වාල්. 11. දුල්කඅදා. 12. දුල්හජ්.
• හිජාස් - සවුදි අරාබියාවේ රතු මුහුදට ආසන්නයේ උතුරු දිගින් අකබා අර්ධද්වීපයේ සිට දකුණු දිගින් “අසීර්” දක්වා විස්තීරණය වී ඇති ප‍්‍රදේශයයි. මෙම භූමි ප‍්‍රදේශයේ මක්කාව, තායිෆ්, තබූක් ආදී නගරයන් පිහිටා ඇත. ශුද්ධ වූ මක්කාව මෙහි අගනුවර වශයෙන් පත් වී තිබුණි.
• හුදෙයිබියා (හුදෙයිබියියා) - මෙය මක්කාවේ සිට ඉතාමත් ටික දුරකින් පිහිටා ඇති එක් මිටියාවතක් වන්නේය. හිජ්රි 6 (කි.ව. 627) වසරේදී නබි (සල්ලල්ලාහු අලෛහිව සල්ලම්) තුමාණන්ද, මක්කාවාසීන්ද කර ගත් ඉතිහාස ගත ගිවිසුම “හුදෙබියා ගිවිසුම” වන්නේය. මෙයට “හුදෙයිබියියා ගිවිසුම” යයිද කියනු ලැබේ.
• හුනෙයින් - මක්කාවටද, තායිෆ්ටද අතරේ “අරෆා” විවෘත පිටිය දිසාවේ සැතපුම් 18 කට වැඩි දුරක් ඇති එක් මිටියාවතක නාමයයි. හිජ්රී 8 වැනි වසරේ (ක‍්‍රි.ව. 630) ෂව්වාල් මාසයේ “හවාසින්” නමැති අරාබි ගෝත‍්‍රයින්ටද, මුස්ලීම්වරුන්ටද අතරේ සිදු වූ යුද්ධයට “හුනෙයින් යුද්ධය” යයි කියනු ලැබේ.
ප්‍රවර්ගය:ඉස්ලාම්
ඩිස්ක්‍රෝයල් නෞකාව
thumb|[[USS Winston S. Churchill (DDG-81)|USS Winston S.Churchill, a US Navy Arleigh Burke-class destroyer.]]
නාවික හමුදා භාවිතායේ දී Destroyer යාත්‍රාවක් යනු වේගවත්, පහසුවෙන් පාලනය කල හැකි දිගු යාත්‍රාවේ. මේවා විශාල නාවික බලගැනියක් හෝ කණ්ඩායමක් පිරිවරා ඉදිරියට යමින් ඒවා ඉදිරියෙන් එන කුඩා ලග, පරාසයක ඇති ප්‍රබල ප්‍රහාරකයන්ගෙන් ආරක්ෂා කරයි. ටෝපිඩෝ (torped) බෝට්ටු, සබ්මැරින්, ගුවන් යානා)
දෙවන ලෝක යුද්ධයට පෙර Destroyer යාත්‍රා මැදිව සන්නද්ධ වු දිගු කාලීන පවැත්මකට නොසැදු මුහුදු මෙහෙයුම් වල යොදොන යාත්‍රාවකි. මේවයේ නඩත්තු වැඩ කටයුතු සදහා Destroyer tender යත්‍රාවක් හා Destroyer යාත්‍රා කිහිපයක් එක්ව මෙයුම් කණ්ඩායමක් ලෙස කළේය. යුද්ධය කාලයේදි තනිව ක්‍රියාකල හකි ප්‍රබල Destroyer යාත්‍රා නිපදවිය. මේවා 1950-60 වන විට Cruisers ලෙස නිපදිවය Cursers යනු Destroyer යාත්‍රාවකට වඩා විශාල යුධ නැවක වඩා කුඩා යාත්‍රා වර්ගයකි.
21 සියවසේ ආරම්භයේ මුහුදේ සාමාන්‍ය මෙහෙයුම් වල යෙදෙන ප්‍රබල යාත්‍රාව Destroyer විය. ජාතින් 4 (ඇමරිකාව, රැසියාව, ප්‍රංශය හා ජර්මනිය) පමණක් Cursers හා මෙයෙයුම් වල නොමැති යුධ නැව් භාවිතා කලේය. වත්මන් Destroyer යනු Gurted Missile Destroyer නමින් හදුන්වයි. දෙවන ලෝක යුද්ධ කාලයේදි නෞකා ප්‍රමාණයට වුවත් ආයුධ වල ප්‍රබලතාවයෙන් ඉතා වැඩිය. මෙම යාත්‍රා වලට න්‍යෂ්ටික මිසයිල (Nuclear Missile) රැගෙන යාමේ හැකියාව ඇත. මෙම මිසයිල භාවිතයෙන් නගරයක් පවා විනාශ කල හැක.
සටහන්
Destroyer
තෝරත අපරාධ නීතිය සමඟ අතිපිහිතවීම
අපරාධ නීතිය හා තෝරත අතිපිහිත වන අවස්ථාවන් පවතී. අතීතයේදී පුද්ගලික කි්‍රයාවක් වූ තෝරතය අපරාධ නීතියට වඩා බහුලව යොදාගනු ලැබින. ඉංගී‍්‍රසි නීතිය අනුව අඩන්තේට්ටම් කිරීම අපරාධයක් මෙන්ම තෝරතයක්ද වෙයි (තැනැත්තකු කෙරෙහි සිදුකරන අනවසර ඇතුල්වීමකි). තෝරතයක් ගොදුර බවට පත්වන්නාට ලාභදායක වන ප‍්‍රතිකර්මයක් ලබාගැනීමේ හැකියාව ඇත (උදාහරණයක් ලෙස මෝටර් රථ අනතුරකින් තුවාල ලත් තැනැත්තන්ට වන්දි ලබාදීම) අනෙක් අතට අපරාධ නඩු පීඩාවට පත් තැනැත්තාට වාසියක් ලබාදීම නොව (නමුත් බොහෝවිට අපරාධ අධිකරණයන් එවැනි ප‍්‍රතිකර්මයන්ද ලබාදෙයි) රජය වෙනුවෙන් අපරාධය කළ තැනැත්තා නැවත එවැනි වැරදි කිරීම වැලැක්වීම ඉලක්කකොට ගත්තකි. බොහෝ බරපතල අපරාධ සඳහා බන්ධනාගාරගත කිරීම සිදුකරනු ලැබූවද තෝරත සඳහා එවැන්නක් නොකරන්නේ එබැවිනි.
ෙබාෙහා් රටවල විශේෂයෙන්ම එක්සත් ජනපදයේ තෝරත වැරදි තුල දණ්ඩනීය අංගයන්ද අන්තර්ගත වෙයි. උදාහරණයක් ලෙස ප‍්‍රතිභාර සහ පාරිභෝගික කටයුතු සම්බන්ධ තොර්තයන්හිදී තෝරතය හා අපරාධ කි‍්‍රයා අතර වෙනස බොඳවී යයි. විත්තිකරු අධිකරණයේ නියෝග පිලිපැදීම නොකරන විට විත්තිකරුට එරෙහිව පැමිණිලිකරුට බණ්ඩනාගාරගත කිරීමද ඇතුලත් දණ්ඩනීය ප‍්‍රතිකර්මයක් ලබාගැනීමේ හැකියාව පවතී. සමහරවිට තෝරතයන්හි මහජන අංගයක්ද අකන්තර්ගත වියහැක. උදාහරණයක් ලෙස මහජන පීඩා සහ සමහර තෝරත සම්බන්ධ නඩු රජයේ ආයතනයක් විසින් පවරනු ලැබිය හැක. අපරාධ නීතිය මූලික වශයෙන් දණ්ඩන ලබාදීම අරමුණු කාටගත්තද බෙහෝ අධිකරණයන් ගොදුර බවට පත්වූ තැනැත්තාට මූල්‍යමය වන්දි ඍජුව අධිකරණ තිරණ මඟින් නියම කිරීෙම් පරිචයක් වර්ධනය කරගෙන ඇත.
කාර්මික විප්ලවය
කාර්මික විප්ලවය ඇතිවීමට පිටුබල සැපයූ සාධක
18 සහ 19 වැනි ශත වර්ෂවලදී එංගලන්තයේ කාර්මික ක්‍ෂ්ත්‍රයේ වෙනස්වීම් රාශියක් ඇතිවිය. අන් රටවලට පෙර එංගලන්තයේ ‍මෙවැන්නක් ඇතිවීමට, දියුනුවට බාධාවක්ව පැවති වැඩවසම් ක්‍රමය බිඳවැටීමත් සමග නිෂ්පාදන සාධක සංචලනයත් ස්වයංපෝෂිත බව අතුරු දහන්වීම කාර්මික භාණ්ඩ අලෙවියට හිතකර වීමත් බලපෑහ. කාර්මික විප්ලවය ඇති වීමට ප්‍රදාන ලෙස බලපෑවේ වෙළදාම දියුණු වීම වෙයි. මේ අනුව මුලින්ම ප්‍රවේණිදාස විමුන්තිය උදාවීම බ්‍රිතාන්‍යයේ සිදුවීමත් සමග ශ්‍රමය නිදහස් වීමත්,ඒකාධිකාර ලිහිල් වීමත් තරඟය වර්ධනය වීමත්, ‍ශ්‍රේණි ක්‍රමය බිඳවැටීමත් සිදුවිය. එමගින් කාර්මික වර්ධනය ඉක්මන්විය. මෙකල බ්‍රිතාන්‍යයේ දේශපාලන ස්ථාවරත්වය ද කාර්මික දියුණුවට වාසිදායක විය. අන් රටවලට වඩා බ්‍රිතාන්‍යය රජය කර්මාන්ත කරුවන්ට සහයෝගී වැඩපිළිවලක් අනුගමනය කිරීමත්, නිර්බාධවාදී ප්‍රතිපත්තියත්, ස්වාභාවික සම්පත් සම්බන්ධයෙන් පැවති වාසිදායක තත්ත්වයත්, යටත් විජිතවලින් අඩුමිලට අමුද්‍රව්‍ය සපයාගත හැකි වීමත්, දියුණු ප්‍රවාහන පහසුකම් ද පුද්ගල ආකල්ප අතින් ප්‍රගතිශීලී ලක්ෂණ පෙන්නුම් කිරීමත්, කතෝලික පල්ලියෙන් මිදී කටයුතු කිරීම නිසා ලාභ ඉපයීම අන් රටවල් මෙන් පාපකාරී ක්‍රියාවක් ලෙස නොසැලකීම නිසා ලැබුණ පිටු බලයත් කාර්මික විප්ලවය ඇතිවීමට හේතු සාධක විය.
කාර්මික විප්ලවය වර්ධනය සඳහා කෘෂිකාර්මික විප්ලව‍යෙන් ලැබුණු පිටිවහලද ප්‍රබලවෙයි.කාර්මික සංවර්ධනයේදී මුලින්ම පැනනගින අවශ්‍යතාවයක් නම් කර්මාන්තවලට අවශ්‍යය ශ්‍රමය ලබාගැනීමයි. කෘෂි අංශයේ ආහාර අර්බුධ‍යෙන් ජයගැනීම සඳහා නවීන වගා ක්‍රම සොයාගැනීමත්, නව ‍බෝග වර්ග භාවිතය, මහා පරිමාණ ගොවිපලවල් බිහිවීම, සාමූහික වගාව වෙනුවට පෞද්ගලික වගාව ඇරඹීම, නිෂ්පාදනය යාන්ත්‍රීකරණය හා ඵලදායීතාව වර්ධනය හා වෙළඳපලට යොමුවූ කෘෂිකර්මයක් බිහිවිය. ඒමත අතිරික්ත නිෂ්පාදනයක් බිහිවිය.මෙය කෘෂිකාර්මික විප්ලවය ලෙසින් හදුන්වයි. මෙසේ කෘෂි ශිල්පක්‍රම වෙනස්වීම නිසා ශ්‍රමයට ඉල්ලුම අඩුවී ශ්‍රමය වෙනුවට යන්ත්‍ර භාවිතා කරන ලදී. එනිසා අතිරික්ත ශ්‍රමයට ගම හැරදා යාමට සිදුවිය. ඉඩම් ප්‍රතිංවිධානය නිසා නීත්‍යානුකූල අයිතිය ඔප්පුකළ නොහැකිවූ විශාල පිරිසකට ගම අතහැර ඵලා යාමට සිදුවිය. ඉඩමට අයිතිය කිව නොහැකිව නගරයට සංක්‍රමනය වූ පසුව ශ්‍රම සැපයුම පුළුල් විය. මේ නිසා ශ්‍රමය අඩු මිලට ලබාගත හැකිවී‍මෙන් කර්මාන්තශාලා හිමියන්ට තරඟකාරී අන්දමට භාණ්ඩ නිපදවීමට හැකි විය. කෘෂිකර්මයේ වෙනස්කම් සිදුනොවිනි නම් නගරවල ශ්‍රම සැපයුම වර්ධනය නොවේ.එපමනක් නොව කර්මාන්තවල සේවය කළ පුද්ගලයන්ගේ පෝෂණ මට්ටම් පවත්වා ගනිමින් ඵලදා වර්ධනයට අවශ්‍යය ආහාර ලබා ගැනීමට ද මේ කෘෂිකාර්මික දියුණුව ඉවහල්විය. එ‍සේ නොවුනි නම් ආහාරවල මිල නැග උද්ධමනය නිසා කම්කරුවන් වැඩි වැටුප් ඉල්ලා සටන්කරනු ඇත. වැටුප් වැඩිවීමෙන් නිෂ්පාදන වියදම වැඩිවී කාර්මික සංවර්ධනය අඩාලවනු ඇත.
250px|center
කර්මාන්තවලට මුලපිරුවේ කෘෂිකර්මය දියුණුව තුලින් ධනය රැස්කරගෙන සිටි ඉඩම් හිමියන්ය. ඔවුන්ගේ කෘෂි අතිරික්තය මූල්‍ය ආයතනවල තැන්පත් කරනලදී කර්මාන්ත කරුවන්ට එයින් ණය ලබා ගත හැකි විය. ඒ අනුව කෘෂි වෙනස් වීම් තුළින් රටේ ඉතුරුම් වැඩිවීමෙන් ප්‍රාග්ධනය ලෙස ඒවා යොදාගැනීමට හැකිවීම කාර්මික වර්ධනය වේගවත් කිරීමට හේතුවිය. විදේශ ආධාර හෝ ණය ලබාගැනීමට මෙකල නොහැකිවීමෙන් කෘෂි අංශයේ වෙනස්වීම් ඇතිනොවන්නට ප්‍රාග්ධන හිඟය මතු වීමෙන් කාර්මික සංවර්ධනය ඇතිනොවන්නට ඉඩතිබිණි.
1760-1830 අතර කාලය තුළ බ්‍රිතාන්‍යය ආර්ථිකයේ සිදුවූ තාක්ෂණික සොයාගැනීම් රාශිය නිෂ්පාදනයේ ලා යොදාගැනීම හේතුවෙන් මූලික පෙරළියක් හටගත් බවද එනිසා එයට කාර්මික විප්ලවය යන නම යෙදුනු බවද සඳහන්වෙයි.
කාර්මික විප්ලවය සමග ශ්‍රමය ධනය දෙක දෑතට යාම
කර්මික විප්ලවයේ එක් වැදගත් සිදුවීමකි එක් අතක පැවති ශ්‍රමය,ධනය දෙක දෙඅතකට ගොස් පන්ති දෙකක් නිර්මාණය විම. දීර්ග කාලයක් තිස්සේ මිනිසා ස්වභාව ධර්මය හා ගැටෙමින් ස්වකීය අවශ්‍යතා ඉටුකරගත්තේ දෑතේ වීර්යයෙනි. මේ තුළ කුලියට වැඩකිරීමක් දැකගත නොහැකි විය. වැටුපකට ශ්‍රමය විකිණීම ආරම්භ වූයේ කාර්මික විප්ලවයත් සමගය. ඒ හා සමග ශ්‍රමය පිළිඹඳ වැඩි අවධානයක් යොමුවිය. සම්පත් සතුවූ පිරිස් යන්ත්‍ර සූත්‍ර මිලදී ගැනීම නිසා ඔවුන් ආයෝජකයන් බවට පත්විය. එමෙන්ම ඔවුන් සම්පත් ඒකරාශී වූ ප්‍රදේශවල කර්මාන්ත ආරම්භ කිරීම සිදුකෙරිණ.යන්ත්‍ර භාවිතයත් සමග ස්වභාව ධර්මය සමග වඩාත් සාර්ථකව ගැටී අවශ්‍යතා පහසුවෙන් ඉටුකර ගත හැකිවිය. ජලය,සුලං වැනි ස්වභාවික බලශක්ති වෙනුවට වාෂ්ප බලය වැනි කෘතිම බලශක්ති ප්‍රයෝජනයට ගනු ලැබීය. එනිසා විශාල භාණ්ඩ ප්‍රමාණයක් නිපදවීමට හැකිවිය. 300px|right
කර්මික විප්ලවයත් සමග සිදුවූ නව සොයාගැනීම්
1760-1830 අතර කාලය තුළ බ්‍රිතාන්‍යය ආර්ථිකයේ සිදුවූ තාක්ෂණික සොයාගැනීම් රාශිය නිෂ්පාදනයේ ලා යොදාගැනීම හේතුවෙන් මූලික පෙරළියක් හටගත් බවද එනිසා එයට කාර්මික විප්ලවය යන නම යෙදුනු බවද සඳහන්වෙයි. එනිසා විශාල භාණ්ඩ ප්‍රමාණයක් නිපදවීමට හැකිවිය. දර වෙනුවට ගල් අඟුරු යොදාගැනීම සමග ගල් අඟුරු කර්මාන්තය ද දියුණු විය. 1770 වන විට බ්‍රිතාන්‍යය ලොව ප්‍රධානම ගල් අඟුරු නිෂ්පාදකයාවිය. ගෘහ්‍ය ක්‍රමය අභාවයට ගොස්,කර්මාන්තශාලා ක්‍රමය මුල්තැන ගනිමින් නිෂ්පාදන සංවිධානය ද වෙනස් විය.විශාල යන්ත්‍ර තැනීමෙන් පසුව අනෙකුත් නිෂ්පාදන ඒවටා රොක් විය.මුලදී වැඩපල වැදගත් වුවත් පසුව නිෂ්පාදන ඒකකය බවට පත්වූයේ කර්මාන්තශාලාවයි. ශ්‍රේණි ක්‍රමය අභාවයට ගියේය.තරඟකාරී නිෂ්පාදන ආරම්භ විය. නිෂ්පාදන ව්‍යූහය හා ආර්ථිකයේ සැකැස්ම වෙනස්වී කෘෂිකර්මයට තිබූතැන කර්මාන්තවලට හිමිවිය.ජාතික ආදායම, ජාතික නිමැයුම, සහ සේවා නියුක්තිය තුළ කර්මාන්ත වලට ප්‍රමුඛත්වය ලැබිණ.කර්මාන්ත ආශ්‍රයකොට ජීවත්වන අයගේ සංඛ්‍යාව වැඩිවිය. කාර්මීකරණය සමග නාගරීකරණය ද සිදුවිය.
නිෂ්පාදන සාධක වල ශ්‍රමය හා භූමිය වෙනුවට සාපේක්‍ෂකව ප්‍රාග්ධනයට මුල්තැන ලැබිණ. මෙම වෙනස්වීම් සමාජ පන්ති තුළින් නිරූපනය කරමින් පෙර ප්‍රධාන පන්ති දෙක වූ ඉඩම් හිමි රදළයන් හා ප්‍රවේණිදාස ගොවීන් වෙනුවට ධනපති පන්තිය හා නිර්ධන පන්තිය වැදගත් විය. දේශපාලන වෙනස්වීමට එය හේතුවිය.පාර්ලිමේන්තුව තුළ රදළ බලය අඩුවී කර්මාන්ත හිමි මධ්‍යම පන්තිය නැගී ආවේය. නැතහොත් වැඩවසම් ක්‍රමය අභාවයට ගොස් ධනේෂ්වර ක්‍රමය තහවුරුවිය. ශිල්පීයමය වෙනස්වීම් ප්‍රවාහන දියුණුව තුළින් ද හදුනාගත හැකිය. කාර්මික ක්‍ෂ්ත්‍රයේ වෙනස්වීම් වලට අනුකූලව මහා මාර්ග හා ඇල මාර්ග ප්‍රවාහනය දියුණු විය.වි‍ශේෂයෙන්ම වාෂ්ප බලය යොදා නාවික ගමනා ගමනය දියුණුවීම වැදගත්ය. විශාලම බලපෑම දුම්රියප්‍රවාහනය මගින් සිදුවිය. 1963 ජෙම්ස් වොට් වාෂ්ප බලය දියුණු කළ පසුව දුම්රිය සඳහා එය යොදාගත්තේ ජෝජ් ස්ටීවන්සන්ය. වාෂ්ප බලය යොදා දුම්රිය ධාවනය කිරීමෙන් පසුව විදුලිබලයෙන් දුම්රිය ධාවනය කිරීම නිසා මිනිසාගේ ගමන්වේගය වැඩිවිය.
300px
නව සොයාගැනීම් සමග කැපීපෙණුනු කර්මාන්ත
කාර්මික විප්ලවය තුළ නව සොයාගැනීම් සිදුවූ මූලික කර්මාන්ත කිහිපයකි.
පේෂ කර්මාන්තය/රෙදි කර්මාන්තය
කාර්මික නිෂ්පාදන ඇරඹියේ රෙදි කර්මාන්තයෙනි. නවෝත්පාදන හා නව්‍යතාවයන් රාශියක් සිදුවූයේ එම අංශ තුළයි. ක්‍රි.ව.1585 දී පවා බ්‍රිතාන්‍යය තුළ රෙදිපිළි කර්මාන්තය පැවතියද ශත වර්ෂ ‍දෙකක් පමණ වෙනස් වූයේ නැත. රෙදිපිළි කර්මාන්තය දියුණු කිරීමට රෙදිපිළි කර්මාන්තයේ ප්‍රධාන අංශ දෙකවන නූල්කැටීම හා රෙදි විවීම යාන්ත්‍රීකරණය,රෙදි විවීම වේගවත් කිරීම සදහා 1733දී ජෝන් කේ විසින් “දුවන නඩාව “නම් උපකරණයක් සොයා ගන්නා ලදි.එහෙත් නූල් කැටීම වේගවත් නොවිනි.එම යුගයේදී මිනිසුන් 6ක් දිනකදී වියන නූල් ප්රමානය 1 රෙදි වායන්නෙකුට 1 දිනකට සෑහිණි.මෙම අවශ්‍යතා දුරුකර කරලමින් 1764 දී ජේම්ස් හාගීව්ස් නූල් කැටීම සදහා “ජෙනී යන්ත්‍රය“ නම් උපකරණය නිපදවීය.
අතින් කැරකවීමේදී ජෙනී යන්ත්‍රය තුළ වූ අපහසුතා මගහරවමින් 1769 දී රිචඩ් ආක්රයිට්  "ජල රාමුව" සොයාගත්තේය. මෙසේ නිපදවූ ජල රාමුවේ අපහසුතා විය.
300px|center
යකඩ හා වානේ කර්මාන්තය
එංගලන්තය නම් යපස් බහුල රටකි.කාර්මික විප්ලවයේදී මුලින්ම වෙනස්වීම් වලට ලක්වෙමින් අනාගත සංවර්ධනයේලා පදනම දැමූ තවත් කර්මාන්තයකි, යකඩ නර්මාන්තය. ගල් අගුරු පිලිස්සීමෙන් යකඩ උනුකිරීම සිදුවිය. විවිධ යන්ත්‍ර සොයාගැනීමත් සමග ඉතා උසස් ගනයේ යකඩ නිෂ්පාදනයට හැකිවිය. එහෙත් යකඩ ශක්තියෙන් හා කල්පැවැත්මෙන් අඩු හෙයින් එම අවශ්‍යතාව සපුරාලමින් වානේ සොයාගැනිණි. යකඩ උනු කිරීම සදහා භාවිතා කල උපායන්
ගල් අගුරු කර්මාන්තය
ඒ සඳහා විවිධ වර්ගයේ උඳුන් භාවිතාවිය. ඒ සඳහා ප්‍රධාන වශයෙන් ගල් අගුරු අවශ්‍ය විය. එයින් කාර්මික දියුණුව සමග ගල් අගුරුවල ඉල්ලුම වැඩි විය. ගල් අගුරු, කාර්මික විප්ලවයේදී ප්‍රධානත්වය ගත් අනිත් කර්මාන්තයයි. ඈත අතීතයේ සිට එංගලන්තයේ ගල් අගුරු කර්මාන්තය පැවතියේය. එහෙත් ගල් අගුරු ආකර තුළට ජලය පිරීම ආකර තුළ විෂවායු පිරී තිබීම වැනි බාධක නිසා එහි දියුණුවක් නොවීය. 1736 දී ජෙම්ස් වොට් වාෂ්ප යන්ත්‍රය අංග සම්පූර්ණ කළ පසු ආකර තුළ ජලය ඉවත් කළ හැකිවිය. 1837 ආකර තුළට පිරිසිදු වාතය ඇතුලු කිරීමේ ක්‍රම සොයාගැනීමත් සමග ගල් අගුරු නිෂ්පාදනය වැඩිවිය. බ්‍රිතාන්‍යය ලෝකයේ ප්‍රධානම ගල් අගුරු නිෂ්පාදකයා බවට පත්විය.
සේව්‍ය සේවක ගැටුම්
250px|right
මෙවන් පරිසරයක් තුළ ශ්‍රමිකයින්ගෙන් කෲර ලෙස වැඩ ගැනීම නිසා අර්බුධකාරී තත්ත්ව ඇති විය. රාජ්‍ය මැදිහත්වීමක් නොමැතිව සුබසාධනය ඇතිකළ නොහැකි බව මෙකල ඇතිවූ මාක්ස්වාදී විප්ලවීයයන්ගේ මතය විය. පසුකාලීනව රාජ්‍ය නිර්බාධවාදීත්වය රාජ්‍ය සුබසාධනවාදී ප්‍රතිපත්තියක‍ට නැඹුරු විය. මෙහිදී වරප්‍රසාද නොමැති හෝ ඌන වරප්‍රසාද සහිත ශ්‍රමික කොටස්‍වලට මැදිහත්වීම සිදුවිය. මෙහිදී සේවායෝජකයන්ගේ ප්‍රබලත්වය නිසා ශ්‍රමිකයාට තනිව කේවල්කිරීමේ ශක්තියක් නොමැත. මේ නිසා කම්කරුවන් සංවිධානය වී කේවල් කිරීමේ ශක්තිය ඇතිකර ගනී. කාර්මික විප්ලවයට පසු ශ්‍රමිකයන් සාමූහික කේවල් කිරීම සඳහා යොමුවිය. මේ සඳහා කම්කරු නීති පිටුබල සපයයි.
කාර්මික විප්ලවයේ ප්‍රතිඵල
250px|left
thumb|right
818
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
යෝනි මුඛය
යෝනි මුඛය (vulva) හෝ භගය/බහිර්භගය යනුවෙන් හැදින්වෙන්නේ ස්ත්‍රී ලිංගගේන්ද්‍රියේ බාහිර කොටස් ය. එනම් යුනික මාංශිකය (mons pubis/mons veneris), බාහිර යෝනි තොල් (labia majora), අභ්‍යන්තර යෝනි තොල් (labia minora), භගමණිය (clitoris), යුනික බල්බ (vestibular bulbs), යුනික පිවිසුම් කලාපය (vulval vestibule), මුත්‍ර විවරය, යෝනි විවරය, කන්‍යා පටලය, බාතොලින් ග්‍රන්ථි සහ ස්කීන් ග්‍රන්ථි යන කොටස් ය. යුනික බෙදුම (pudendal cleft), මේද ග්‍රන්ථි සහ මෞත්‍රලිංගික ත්‍රිකෝණිකය (urogenital triangle) හෙවත් අධෝභගයේ (perineum) ඉදිරි කොටස සහ යුනික කේශ (pubic hair) එහි අවශේෂ අංග වේ. යෝනි මුවහි ඇති යෝනි කුහරය ගර්භාෂයට දිවෙන අතර බාහිර හා අභ්‍යන්තර යෝනි තොල් මගින් මෙයට ද්විත්ව ආරක්ෂණයක් සපයයි. ශ්‍රෝණි පාද පේශි (Pelvic floor muscles) යෝනි මුව හි ව්‍යුහයට ආධාරය සපයන අතර මෞත්‍රලිංගික ත්‍රිකෝණිකයේ අනෙකුත් පේශි ද ආධාරය සපයයි.
යුනික මාංශිකය
යුනික මාංශිකය යනු යෝනි මුව ඉදිරියේ යුනික අස්ථිය ආවරණය කරමින් ඒ මත පිහිටා ඇති මෘදු මහත පටක කොටස යි. ස්ත්‍රී පුරුෂ දෙපිරිසේ ම පවතින මෙය ලිංගික සංසර්ගය පහසු කරවන කොට්ටයක් මෙන් ක්‍රියා කරන අතර ස්ත්‍රීන්ගේ වඩා පැහැදිලි ව හදුනාගත හැකි ය. යුනික මාංශිකයේ පහත කොටස එය බාහිර යෝනි තොල් ලෙසින් වෙන් කෙරෙන යුනික බෙදුම නමැති පැල්මෙන් දෙකට බෙදී ඇත. යෞවනෝදයෙන් පසු භගමණියේ වැස්ම (clitoral hood) සහ අභ්‍යන්තර යෝනි තොල් යුනික බෙදුම තුළට විවිධ ප්‍රමාණවලින් නෙරා යා හැකි ය. යුනික මාංශිකය සහ බාහිර යෝනි තොල් යෞවනෝදයේ දී යුනික පෙදෙසේ හටගන්නා කෙස්වලින් වැසී යයි.
යෝනි තොල්
බාහිර යෝනි තොල් සහ අභ්‍යන්තර යෝනි තොල් යුනික පිවිසුම් කලාපය (vulval vestibule) ආවරණය කරමින් ඒ වටා පිහිටයි. යුනික බෙදුම විසින් බෙදී තිබෙන පිටතින් ම පිහිටා තිබෙන යෝනි තොල් යුගල බාහිර යෝනි තොල් හෙවත් ගරීය අධරය ලෙස හැදින් වේ. මේවා යෝනි මුඛයේ සෙසු ව්‍යූහයන් අඩංගු කරගන්නා අතර ඒවා ආරක්ෂා කරයි. බාහිර යෝනි තොල් ඉදිරිපසින් යුනික මාංශිකය ඉදිරියේදීත් පසුපසින් යුනික බෙදුම සහ ගුදය අතර දී, එනම් මෞත්‍රලිංගික ත්‍රිකෝණිකය (අධෝභගයේ ඉදිරි කොටස) අසලිනුත් මුණ ගැසේ.
බාහිර යෝනි තොල් සහ අභ්‍යන්තර යෝනි තොල් බෙදමින් පිහිටන ඇලි අන්තර්-අධරීය ඇලි (interlabial sulci) හෙවත් අන්තර්-අධරීය නැමුම් (interlabial folds) ලෙස හැදින් වේ. අභ්‍යන්තර යෝනි තොල් යනු බාහිර යෝනි තොල්වලට ඇතුළතින් පිහිටන මෘදු මාංශ දාර දෙකයි. මේවා පිටත තොල්වලට වඩා තද පැහැ වන අතර විවිධ මේද ග්‍රන්ථි අඩංගු කරගනී. මේ ඇතුල් තොල් පහතින් එහි වාගීකාව (frenulum of the labia minora) අසල දී සම්බන්ධ වේ. මේවා යලිත් වරක් හමු වන්නේ භගමණියේ පෙරසම (prepuce of clitoris/clitoral hood) සාදමින් යෝනි මුවේ ඉහළ දී ය.
භගමණිය
භගමණියේ පිටතට පෙනෙන කොටස එහි මුණ්ඩ (glans) නම් වෙයි. මේවා සාමාන්‍යයෙන් මෑ ඇටයක් තරම් වන අතර හැඩයෙන් ද එවැනි වේ. ප්‍රමාණය මිලිමීටර් 6 සිට මිලිමීටර් 25 දක්වා අගයක් ගත හැකි ය. එමෙන් ම එය සෘජු වූ විට ද ප්‍රමාණයෙන් විශාල වේ. ප්‍රමාණයෙන් විශාල එහි සමප්‍රභවය වන ශිශ්න මුණ්ඩවල තරම් ම ස්නායු අග්‍ර ප්‍රමාණයක් සංයුක්ත කරගන්නා බැවින් එය බෙහෙවින් සංවේදී වේ. දැනට දන්නා පරිදි භගමණියේ එක ම කෘත්‍යය වන්නේ ලිංගික හැගීම් අවදි කිරීම යි. භගමණියේ වැස්ම/පෙරසම යනු භගමණිය සම්පූර්ණයෙන් ම හෝ අඩ වශයෙන් ආවරණය කරගනිමින් පිහිටන ආරක්ෂිත චර්ම කොටසක් වේ. භගමණිය ශිශ්නයේ සමප්‍රභවය වන අතර භගමණියේ වැස්ම පිරිමින්ගේ ශිශ්න පෙරසමේ අනුරූප ස්ත්‍රී අවයවය වෙයි. මෙය සම්පූර්ණයෙන් ම හෝ අඩ වශයෙන් යුනික මාංශිකයෙන් සැගවී තිබිය හැකි ය.
යුනික පිවිසුම් කලාපය
අභ්‍යන්තර යෝනි තොල් අතර පිහිටි යෝනි විවරය සහ මුත්‍ර විවරය පිහිටා ඇති ප්‍රදේශය යුනික පිවිසුම් කලාපය නම් වේ. මුත්‍ර විවරය භගමණියට පහතින් යෝනි විවරයට වහාම ඉහළින් පිහිටා ඇත. යෝනි විවරය අධෝභගයට (perineum) ආසන්නව පිහිටා ඇත. විවරය යනුවෙන් හැදින්වුවත් යෝනි ද්වාරය (introitus) සාමාන්‍යයෙන් පවතින්නේ විවර වී නොව හැකිලී ය. යෝනි මග ඇතැම්විට කන්‍යා පටලය නම් පටලයෙන් අඩ වශයෙන් ආවරණය වී පවතී. දෘඪ සංසර්ගයක යෙදෙන පළමු මොහොතේ දී කුමරිච්ඡදය සාමාන්‍යයෙන් කැඩී යන අතර මේ හේතුවෙන් නිකුත් වන රුධිරය කන්‍යාභාවයේ සංකේතයක් ලෙස දකිනු ලැබේ. කෙසේනමුත් කන්‍යා පටලය ව්‍යායාමවලදී ද එක්වර ම බිදී යාමට හැකි අතර ටැම්පන (tampon) සහ ඔසප් රුධිර රදවන (menstrual cups) භාවිතය නිසා විදාරණය වී තිබීමට හෝ උපතින් ම නොපෙනෙන තරම් කුඩාවට තිබීමට හෝ නැතිනම් නොපිහිටා ම තිබීමට හෝ පුලුවන.
ඇතැම් අවස්ථාවල කන්‍යා පටලය යෝනි විවරය මුලුමනින් ම ආවරණය කරමින් පිහිටා තිබිය හැකි අතර එවිට එය කන්‍යා පටලය ඉවත් කිරීමේ සැත්කම (hymenctomy) මගින් නිවැරදි කළ යුතු ය. යෝනි විවරයේ අපර කොටසේ දෙපස ම විශාල යුනික ග්‍රන්ථි යුගල වන බාතොලින් ග්‍රන්ථි පිහිටා ඇත. මේ ග්‍රන්ථි ශ්ලේෂ්මලය සහ යෝනික හා ලිහිසි ස්‍රාවයන් නිකුත් කරයි. ඒවා පිරිමින්ගේ බල්බමය මෞත්‍ර ග්‍රන්ථිවල (bulbourethral glands) සමප්‍රභවය වේ. කුඩා යුනික ග්‍රන්ථි යුගල ස්කින් ග්‍රන්ථි ලෙස හැදින්වෙන අතර යෝනියේ ඉදිරි බිත්තියහි පිහිටා ඇත. ඒවා පිරිමින්ගේ පුරස්ථි ග්‍රන්ථිවල සමප්‍රභවය වන අතර ස්ත්‍රී පුරස්ථි ග්‍රන්ථි ලෙස ද හැදින් වේ.
කලාව
thumb|right|240px|ඔරිජින් ඩි මෝන්ඩ් (ලෝකයේ මූලය), [[ගුස්ටාව් කෝබේ විසින් අදින ලද තෙල්ද සායම් සිතුවමක්]]
ආශ්‍රිත නාමාවලිය
ප්‍රවර්ගය:මිනිස් සිරුරේ අවයව
බගන් රාජ්‍යය සමග යුද්ධය
බගන් - රාජ්‍යයේ අගනුවරයි - පරාක්‍රමබාහු රජු එම රාජ්‍යයට 1164 දී ආක්‍රමණයක් දියත් කළේය.
" මෙතැන් පටන් කිසිදු සිංහල නැවක් මගේ රටට නොඑවිය යුතුය. මින් පසු එසේ එවා ඔවුන් මරන්නට සිදු වුව‍හොත් දොස් නොපැවරිය යුතු බවත් ලිඛිතව දැන්විය යුතු බවත්ය. එසේ නොකරන්නේ නම් ආපසු මව් රට බලා යාමට අවසර නොලැබේ."
මෙය විශේෂයෙන් ශ්‍රී ලාංකික වෙළඳුන්ට පමණක් එරෙහිව ගත් පියවරක් ද නැතහොත් බර්ගන් දේශ සිමා වැනසීමේදී ගත් පොදු තීරණයක්දැයි යන්න ගැන කීමට පැහැදිළි සාක්ෂි නැත. හේතුව කුමක් වුවද එයින් පරාක්‍රමබාහු රජු අතිශයින් කෝප විය. පල්ලවවන්ක නම් ස්ථානයේදී එක් රැස් කොට ඔහු බගන් කරා අති දරුණු හමුදාවක් පිටත් කර හැ‍රියේය. මෙම හමුදාවේ ප්‍රමාණය හරිහැටි නොදනී. එහෙත් වාර්තා වන අන්දමට එම හමුදාවට වර්ෂයකට සෑහෙන ධාන්‍ය, විශේෂයෙන් නවීකරණය කරන ලද ඊතල, සහ ශ්‍රී ලංකාවේ අති දරුණු යුධ ඇතුන් ඇතුළත් වී තිබුණි. මෙම යුධ චාරිකාවේදී එක් යාත්‍රාවක් ගිලී යාම, තවත් යාත්‍රා කීපයක් විනාශ වීම වැනි පසු බෑම් කීපයක් සිදු වුවද එම හමුදාව බැගෝ නදී ඉවුරේ පිහිටි කුසුමිය නගරයට (වර්තමාන පැතේන්) ළඟා වී එය අත්පත් කර ගත්හ. ඉන් පසුව අරිමද්ධනපුර ඇතුළු තවත් නගර කීපයක්ද අල්ලා ගෙන නරතු මරා දමා නැවතත් දෙරට අතර සබඳතා යහපත් තත්වයකට ගෙනාවේය.
මෙම බගන් ආක්‍රමණය පිළිබඳ විස්තරය සමහර විට අතිශයෝක්තියක් වන්න‍ට පුළුවන. විශේෂයෙන් බුරුම වංශකථාවල මෙබඳු මහා ආක්‍රමණයක් ගැන විස්තර සඳහන් නොවේ. එසේ වුවත් කිසියම් ආකාරයක ආක්‍රමණයක් තිබුණු බවත් එය සාර්ථක වූ බවටත් තොරතුරු තිබේ. ශ්‍රී ලංකා ආක්‍රමණයත්, නරතු රජු සිහසුනෙන් පහ කිරිමත් පිළිබඳ කථාව මියන්මාරයේ ද ප්‍රචලිතය. තවත් තොරතුරු අනුව සමකාලීන ලේඛණයක් වූ දෙවනගල සෙල් ලිපියේ කිත්තිනගරගිරි නම් සෙනෙවියාට ගම්වර පවරා දුන් බවක් කියැවේ. එම සෙනෙවියා යුද්ධයේදී නායකත්වය දැරීම උදෙසා එම ගම්වර තෑගි කළ බව සඳහන් වන අතර, රාමඤ්ඤ දේශය ගැනත් භූවන දත්ත නම් රජෙකු ගැනත් සඳහන් වේ. මේ භූවන දත්ත යන නම 'නරතු' යන්නෙහි සිංහල ස්වරූපය විය හැකිය.
තිරසාර සංවර්ධනය
තිරසාර (ධරණීය) සංවර්ධනය යනු මුලිකවම පරිසරයෙ පවත්නා සම්පත් වලින් ප්‍රයෝජනය ගන්නා අතරම අනාගතය සඳහා ද ඒවා සුරැකීමයි. සංවර්ධනය යන්නෙන් පවත්නා සම්පත් වර්තමානයේ ප්‍රයෝජන ගැනීම, එවා සංවර්ධනය කිරීම මෙන්ම,අනාගත පරපුරේ අවශ්‍යතාවයන් සඳහාද ඒ සම්පත් යම් ප්‍රමාණයකට ආරක්ෂා කිරීමත් අදහස් වේ.අනාගතය සඳහා සම්පත් සුරකීමේදි යම් ප්‍රමාණයකට හෝ වර්තමාන අවශ්‍යතා කැප කිරීමට සිදුවිය හැකිය.
ධරණීය සංවර්ධනය පිළිබද සංකල්පය සකස් වි ඇත්තේ චිරාත් කාලයක් තුළ එකිනෙකට ප්‍රතිවිරැද්ධ දෙසට ඇදි ගිය ධාරා දෙකක් එක් පොදු දිශාවකට යොමු වීම මගිනි.එවා නම් මානව කේන්ද්‍ර ගත භෞතික සංවර්ධනය පිළිබද චින්තන ධාරාව හා ජෛව කේන්ද්‍රගත වු පරිසරය සංරක්ෂණය පිළිබඳ චින්තන ධාරාවන්ය.පශ්චාත් යුධ සමයේදි ඌන සංවර්ධිත ලෝකය යනුවෙන් හැදින්වුණු වත්මන් තුන්වන ලොව රටවල් කාර්මිකරණය කිරිම පිළිබඳ ප්‍රශ්නය සංවර්ධනය යනුවෙන් හදුන්වන ලදි.එහිදි කැපි පෙනුන මුලික ලක්ෂණය නම් උණ සංවර්ධිත ලෝකය සංවර්ධනය කිරිම යනු සංවර්ධිත රටවල‍ටම ආවේනික කාර්මිකරණයේ අනුරුවක් බවට පත් විය යුතු බව විනා තෙවන  රටවල පරිසර, සමාජ, ආර්ථික හා සංස්කෘතික තත්වයන්ට ගැලපෙන සංවර්ධනයක් විය යුතු බව අදහස් නොවීමයි. සංවර්ධිත රටවල් අනුගමනය කෙරුනු දේශපාලන මතවාද සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට බලපෑවේ විවිධාකාර ලෙස වුවද සංවර්ධනය පිළිබඳ සමස්ත චින්තනයම හුදු ආර්ථික පාරාමිතින්ම පදනම් කර ගත් එකක් බව පොදුවේ දක්නට ලැබේ.අනෙක් අතට පාරිසරික චින්තනය ඇසුරින් මතුවී ආ ප්‍රධාන කරුණ වුයේ සංවර්ධිත රටවල කාර්මිකරණය‍‍ තුල ඇති වු විපත් පිළිබඳව කතා කිරීමයි.එබදු තත්වයක් සංවර්ධනය විරෝධි එකකි.මේ තත්වය යටතේ මෙම චින්තන ධරා දෙක එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධ විය.සංරක්ෂණ වාදින් ගත් කළ සංවර්ධනය විරෝධින් වශයෙන් සංවර්ධනය පරිසරයේ සතුරෙකු ලෙසද සිතිමට තරම් අන්තගාමි තත්වයකට ඹවුන්ගේ එම චින්තනයන් සකස් වී තිබුණි.මෙම අන්තගාමි තත්වයන් දෙකෙහිම සාරය මුසු කොට ගත් විසදුමක් කරා යොමු විමට ධරණීය සංවර්ධනය නම් සංකල්පය බිහිවින.
ස්ටොක්හෝම් ප්‍රකාශනයේ වැදගත්කම.
1972 දී ස්විඩනයේ ස්ටොක්හෝම් නුවර පැවැති එක්සත් ජාතින්ගේ මානව පරිසරය පිළිබඳ සමුළුවේදි පරිසරය ආරක්ෂා කර ගැනිම ගැන මුලු ලෝකයේම අවධානය යොමු විය.එම සමුළුවෙන් එළි දැක්වු [[ස්ටොක්හෝම් ප්‍රකා hueles a culo de monoන්ති 26 කින් සමන්විත විය. මෙහි 1 වන වගන්තිය මගින් අනාගත පරපුර වෙනුවෙන් පරිසරය රැක ගැනීම පිළිබඳව අදහස් දක්වා තිබේ.නමුත් මෙහිදි ධරණීය සංවර්ධනය පිළිබඳ ඍඡුවම දක්වා නොමැති අතර මානව පරිසරය පිළිබඳ අවධානය යොමු කොට ති‍බේ.
රියෝ ප්‍රකාශනයේ අදාලත්වය.
ධරණීය සංවර්ධනය යන සංකල්පය ක්‍රමානුකූලව ලොව තුල ප්‍රතිස්ථාපිත වුයේ 1992 වර්ෂයේදී එක්සත් ජාතින්ගේ පරිසරය හා සංවර්ධනය පිළිබඳ සමුළුව තුලිනි. මෙය රියෝ ද ජැනයිරෝ නගරය්දි ජුනී මස 3 සිට 14 දක්වා පවත් වමින් තිරසාර සංවර්ධනය සඳහා රාජ්‍යමය ආකල්ප යම් තරමකට වෙනස් කිරිමට උත්සාහ දරණ ලදි. මෙය මිහිතල සමුළුව ලෙසද නම් කරන අතර ආර්ථිකය ජිවිතයේ සෑම අංශයකම ප්‍රතිපත්ති සෑදීම හා ක්‍රියාත්මක කිරිමට මුල්වන ප්‍රධාන කරුණ බවට තහවුරු කරන ලදි.සෑම මිනිසකුටම ස්ථාවර අනාගතයකට මුහුණ දිය හැකිවන සේ පෘථිවි පරිසරය රැක ගැනීමේ අවශ්‍යතාවයත්, පරිසරය හා ආර්ථික කටයුතු අතර ගැලපීමක් ඇති කිරිමටත් අවශ්‍ය ස්ථාර පියවර පිළිබඳ තීරණ සෙවීමට මෙය පදනම විය.මානව සංහතියේ අනාගතය අළුත් මඟකට යෙමු කිරිම සඳහා මිනිසුන් ඒකරාශි කිරිමේ මෙතෙක් නොවූ විරෑ ප්‍රයත්නයක් ලෙස සැලකිය හැකි මෙම සමුළුවට රාජ්‍යන්ට අමතරව ජාත්‍යන්තර සංවිධාන, රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන හා පුද්ගලික අංශද සහභාගී විය.මෙහිදි පරිසරයට හානි නෙකරමින් ඉදිරියට ගමන් කරමින් තමන්ද රැකෙමින් පරිසරයද රැකගතයුතු අදහස ලොවට හෙලි කලේය.රියෝ ප්‍රකාශනයේ පුරිචිකාවෙන්ම දක්වා තිබෙන්නේ ගෝලිය පාරිසරික හා සංවර්ධන පද්ධතියේ අඛණ්ඩතාව අරක්ෂා කරන්නාවූ ජාත්‍යන්තර ගිවිසුම් සදහා ක්‍රියා කරන රාජ්‍යන්ද, සමාජ වල සහ ජනතාවගේ ප්‍රධාන අංශ අතර  නව මට්ටමේ  සහයෝගීතාවයන් ඇති කිරිම තුලින් අලුත් සහ සාධාරණ ලෝක හවුලක් පිහිටුවීමේ පරමාර්ථ‍යෙන් යුතුව ඒ මත විශ්වාසය තැබිම අපේක්ෂා කරමින්ද, අපගේ වාස භුමීය වන පෘථිවියේ අකණ්ඩ සහ අ‍න්‍යෝන්‍ය වශයෙන් රැදි පවත්නා ස්වභාවය පිළි ගැනිම තුලින් ධරණීය සංවර්ධනය පිළිබඳ අඳහස දක්වා තිබේ.මෙම සමුලුවේදි පරිසරය හා සංවර්ධනය පිළිබඳ එක්සත් ජාතින්ගේ කොමිසමේ වාර්තා වු "අපේ පොදු අනාගතය" තහවුරු කිරිම සඳහා මිනිස් වර්ගයාගේ හා ඒ ඒ රටවල ආර්ථික මෙන්ම පාරිසරික රටාව පාලනය විය යුතු ආකාරය පිළිබඳ මුලික කරුණු අඩංගු පෘථිවි තලය පිළිබඳ නීති පද්ධතියක් ඇති කර ගැනීම අරමුණු විය.
21 වන න්‍යාය පත්‍රය
පරිසරය හා ආර්ථිකය අතර සම්බන්ධතාවයට හානි කරන සියළුම ප්‍රධාන අංශයන් පිළිබඳව ක්‍රියා කිරිමට සැලැස්මක් ගොඩනංවන අතර එය 21 වන සියවස සඳහා න්‍යාය පත්‍රය ලෙස හදුන්වන ලැබේ.තවද ලෝක පරිසරය සුරැකීම සඳහා සාමූහිකව කටයුතු කිරිමට හා තම රටවල සංවර්ධිත ප්‍රතිපත්ති සැකසිමේදිත්, ක්‍රියාත්මක කිරිමේදීත්, ඒ සඳහා මූල්‍යමය හා තාක්ෂණික අධාර සංවර්ධනය වෙමින් පවත්නා රටවලට ලබා දීමේදීත්, කාලගුණ  විපර්යාස, ජීව විද්‍යාත්මක වෙනස්වීම් හා වන සංරක්ෂණය පිළිබඳ ගිවිසුම් බිහිකිරිම අරමුණු ලෙස හදුනාගත හැකිය.තිරසාර සංවර්ධනය ඉටුකර ගැනීමට අපේක්ෂිත ප්‍රධාන අරමුණක් නම් සංවර්ධනයේ ඵල සර්ව ‍‍භෞම හා  සර්වකාලීන බවට පත් කරලීමයි.සංවර්ධන  හා සංවර්ධනය වන රටවල් වශවෙන් ලෝකය බෙදී ඇති අතර එම දෙවර්ගයටම  අයත් රටවල් අතර සංවර්ධන අරමුණු හා එවා මූණ පාන ගැටළු එකිනෙකට වෙනස් වේ.සංවර්ධිත ලෝකයට ඇත්තේ දැනටමත් ලබාගෙන ඇති සංවර්ධන තත්වයන් පාරිසරික වශයෙන් තිරසාර කරගැනීම වන අතර සංවර්ධනය වන රටවලට ඇත්තේ තවමත් ලබා නොගෙත් සංවර්ධනය  ලබා ගන්නා අතරම එය පාරිසරික වශයෙන් තිරසාර කරගැනීමටද ඇති එකිනෙකට වෙනස් වූ අභියෝගයන්ය. මේ අනුව මිනිසා මිහිතලය මත ජීවත් වීමට අපහසු තරමටම පාරිසරික හානි සිදු කරන අතර පාරිසරික වශයෙන් විශාල ගුණාත්මක පරිහානියක් සිදු වන විට එය වැලැක් වීම සඳහා පාරිසරික වශයෙන් සවිඥාණික සමාජයක් තුලින් සම්පත් සංවර්ධනය හා පාරිසරික සංරක්ෂණය තුලනාත්මක ලෙස පවත්වා ගෙන යා යුතු බව වැදගත් වේ.ධරණීය සංවර්ධණයේ අවසාන ඉලක්කය එය වේ.
අාශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
ප්‍රවර්ගය:ආර්ථික විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:තිරසාරබව
ප්‍රාදේශිය සභා
right|250px|link=Special:FilePath/Srilanka_flag.jpg 350px|right
හැදින්වීම
1987 අංක 15 දරන ප්‍රාදේශිය සභා පනත යටතේ ප්‍රාදේශිය සභා ස්ථාපිත කරන ලද අතර එය පළාත්පාලනආයතනයක් /ප්‍රාදේශිය ආණ්ඬුවක් ලෙස යම් කිසි නිශ්චිත නාගරික හෝ ග්‍රාමීය ප්‍රාදේශයක පරිපාලනය හා සංවර්ධනය අරමුණු පදනම් කොටගෙන ක්‍රියාත්මක වේ. මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ ඒවා නිතිමය පද්ධතියක්තුළ ක්‍රියාත්මක වීමයි. මධ්‍යම රජයට හා පළාත් සභාවලට ප්‍රාදේශිය සභා ආයතනවල අධීක්ෂණ බලතල පවරා ඇතත් එම අධීක්ෂණ කටයුතු කළ හැකි වන්නේ නිතියෙන් පැවරි ඇති සීමාවන්ට පමණි. මෙහිදී ප්‍රාදේශිය සභාක්‍රියාවලිය ක්‍රියාත්මක වන්නේ රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති හා පළාත් පාලන ආයතනවලට අණ පණත් වලින් පැවරි ඇතිබලතල යටතේ නිතිමය ව්‍යුහවලට අනුකුලවය.
"පරිපාලන සහ සංවර්ධන කටයුතුවලට අදාළව තිරණ ගැනිමේ ක්‍රියාවලියෙහි		ජනතාව පළාත් මට්ටමින් ඵලදායි ලෙස සහභාගි විම සඳහා වැඩි අවස්ථා සලසා		දිමේ අරමුණු ඇතිව ප්‍රාදේශිය සභා පිහිටු විම සඳහා ඳ එම සභාවල බලතල කාර්යයන්		සහ කර්තව්‍යයන් නිශ්චය කිරිම සඳහාඳ පනතකි.
ප්‍රාදේශිය සභා වෙත පැවරි ඇති සියලු කාර්යයන් හා වගකිම් හා බලතල අයත් වන්නේ සංවර්ධනවිෂය ක්ෂේත්‍රයටය. මෙම සංවර්ධන කාර්යය ප්‍රාදේශිය මට්ටමෙන් පොදු පරිපාලන, මහජන උපයෝගිතා සේවා,මහජන සෞඛ්‍ය සේවා භෞතික සැලසුම්, මංමාවත්, ඉඩම් හා ගොඩනැගිලි, ජල සේවා, සුභ සාධක සේවා පහසුකම් යන ක්ෂේත්‍ර ගණනාවකට විහිදි ඇත. මෙම පරිපාලන සහ සංවර්ධන කටයුතු සිදු කිරිම මධ්‍යම රජයේ ප්‍රතිපාදන, පළාත් සභා අරමුදල්, වරිපනම්, බඳු මුදල් හා දේශිය ණය සංවර්ධන අරමුදලින් ණය හා මීට අමතරව රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන වලින් ලැබෙන ආධාර යටතේ සිදු වේ. මෙහිදි ඒ ඒ ප්‍රාදේශිය සභා විසින් යෝග්‍ය වන්නේ යැයි අදහස් කරනු ලබන පරිදි තම බලතල විෂය ක්ෂේත්‍රය තුළ ක්‍රියාත්මක කිරිමට හැකියාව තිබේ. එසේ වුවත් මෙම ප්‍රාදේශිය සභා ස්වාභිමානය දෙයාකාරයකින් සීමා වි තිබේ.
යම් සේවාවක් තමන් කැමති ආකාරයට ප්‍රවර්ධනය කිරිමට අවශ්‍ය සාමාන්‍ය බලතල ප්‍රාදේශිය සභා සතු නොවේ. ප්‍රාදේශිය සභාවට හිමිව තිබෙන්නේ නියමිත වුත් සිමිත වුත් ව්‍යවස්ථාපිත බලතල පමණි. තවද ඒවා මධ්‍යම හෝ දෙවැනි පෙළ ආණ්ඬු විසින් පාලනය කරනු ලැබේ. එසේ වුවත් රැකියා ප්‍රවර්ධන,ආදායම් ඉපැයිම හා ප්‍රාග්ධන ආයෝජනය යන කරැණු සලකා බලන විට ප්‍රාදේශිය සභාවලට වැඩි බලතල ප්‍රමාණයක් පවරා දී තිබෙන බව පෙනෙයි.
ප්‍රාදේශිය සභා ස්ථාපිත කිරීම
ප්‍රධාන ලිපිය - ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශිය සභා ලැයිස්තුව
ප්‍රාදේශිය සභා ස්ථාපිත කිරිමට ප්‍රථම ප්‍රාදේශිය සංවර්ධනය අරමුණු කොටගෙන විවිධ යාන්ත්‍රණ පැවතිනි. මෙහිදි රාජ්‍ය පාලන සමය තුළ ප්‍රාදේශිය සංවර්ධනය සඳහා ගම්සභා ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක වු බවට මහාවංශය,සෙල්ලිපි, ලෙන් ලිපි, ටැම් ලිපි, රොබට් නොක්ස් වාර්තා සාක්ෂි සපයයි. පසුව යටත් විජිත අවධිය තුළ ඩොනමෝර් සහ සොල්බරි යෝජනා තුළ ප්‍රාදේශිය සංවර්ධනය අරමුණු කොටගෙන විවිධ ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක විය. අනතුරුව නිදහසින් පසු (1948 න් පසු) මෙරට ග්‍රාමීය හා නාගරික අංශ අතර පවතින දැඩි ආර්ථික අසමතුලිතතාවය තුරන් කිරීම සහ ග්‍රාමීය ප්‍රාදේශිය ඌණ සංවර්ධනයේ අසමානතාව අවම කිරීම සඳහා විවිධ සංවර්ධන ප්‍රතිපත්ති පදනම් කොටගත් උත්සාහයන් දරනු ලැබිය. නමුත් රජය විසින් සංවර්ධනය සඳහා මෙසේ සැලසුම් සකස් කළද සැලසුම් සම්පාදන ක්‍රියාවලිය හා ආර්ථික තිරණ ගැනිම අතර සබඳතාවයන් නොමැතිකම තුළ මෙම සංවර්ධන සැලසුම් අසාර්ථක විය.
අනතුරුව පසුගාමී සංවර්ධනය සහ සංවර්ධන ප්‍රතිථල අසමාන ලෙස බෙදීයාම සිදුවන්නේ මධ්‍යගත පාලන සංවර්ධන තුළින් හා මෙම මධ්‍යගත ආර්ථික සැලසුම්කරණය හා රාජ්‍ය මැදිහත් වීම ජාතික සංවර්ධන දෘෂ්ටියකින් සිදුවන අතර එය ක්‍රියාත්මක වීමේදී නාගරිකත්වයට පක්ෂපාතිබවක් දක්වන බව පැහැදිලිවු බැවින් ග්‍රාමීය මට්ටමේ සහභාගිත්වය ලබා ගැනීමේ හා සාර්ව ආර්ථික අසමතුලිතතාවයන් නැති කිරීම සඳහා විමධ්‍යගතකරණ ලද සංවර්ධන වැඩසටහන් 1970 දශකයේදී රජය විසින් හදුන්වා දෙන ලදී. එවැනි වැඩසටහන් අතර ප්‍රාදේශිය සංවර්ධන මණ්ඩල, දිසා දේශපාලන අධිකාරී ක්‍රමය සහ විමධ්‍යගත අය වැය වැඩසටහන, ඒකාබද්ධ ග්‍රාමීය සංවර්ධන වැඩසටහන, දිස්ත්‍රික් අමාත්‍ය ක්‍රමය දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා වැඩසටහන් යනාදිය ප්‍රමුඛතාවක් ගනු ලැබේ. නමුත් මෙහිදී 1987 දී අංක 15 දරන ප්‍රාදේශිය පරිපාලන හා සංවර්ධන සම්බන්ධයෙන් ගත් වඩා ප්‍රමුඛතම වැඩසටහන ලෙස පෙන්වා දිය හැකිය. මෙහිදි ආණ්ඩුවේ බලතල වලින් සෑහෙන ප්‍රමාණයක් මධ්‍යයේ සිට පරිධිය දක්වා විතැන් වීමක් සිදුවිය.
300px                              300px|right
ප්‍රාදේශිය සභාව ඔස්සේ සිදුකරන සංවර්ධන කටයුතු
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
local government
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
1) අ‍බේරත්න, උපුල්, 2003, පළාත් පාලන ආයතන, විකල්ප ප්‍රතිපත්ති කේන්ද්‍රය, කොළඹ.	2) දික්වැල්ල, රංජිත්, 2003, ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රාදේශිය සංවර්ධන පරිපාලනය, ආරිය ප්‍රකාශන, ජයනි ප්‍රින්ට් ග්‍රැෆික්, බෞද්ධ විද්‍යාල මාවත, වරකාපොල.
වාර්තා
1) පළාත් පාලන ආයතන සඳහා කාර්යය පරිපාටි සංග්‍රාහය, 2002, රජයේ මුද්‍රණ දෙපාර්තමේන්තුව,	   රජයේ ප්‍රකාශන කාර්යාලය, කොළඹ 01.
819
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
පත්‍රකලාවේදය
ලොවපුරා ජනමාධ්‍යවේදීන් සිය රාප්‍යයන් පිළිබදව වාර්තාකරන අතර එක් එක් රජයන්වල ජනමාධ්‍ය ප්‍රතිපත්තතින් එකනෙකට වෙනසය. බොහෝ බටහිර රටවල මාධළ්‍ය නිදහස ලබාදී ඇති අතර මාධ්‍ය අයිතිවාසකම් හා නිදහස සිමා කිරීමක් සිදු නොවී එහෙත් වෙනත් රටවල පත්‍රකලාවේදීන් පළ කරන හෝ පරේක්ෂණ කරුනු සිමා කර හැක.
පොදු උත්සතවය,අපරාද,ස්ථාන,මාධ්‍ය සාකච්චා වලට සහභාගිවීමේ අවස්ථාව මහජන නියෝජිතයක් සහ වෙනත් ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයන් සමග සම්මුක සාමචචා පැවැත්වීමේ අවස්ථාව වැනි සාමාන්‍ය ජනයාට  නොලෙබෙන අවස්ථා පත්‍රකලා වේදීන්ට හිමි වේ එසේ හිමි විද්නේ රජයකට හෝ එහි ප්‍රතිපත්ති වලට පක්ෂව හෝ විපක්ෂව ජනමතයන් ගොඩ නැගිමට සහ ජනතාව නියෝජනය කිරීමට මාධ්‍ය ඇතැයි පිළිගෙන හැකියාව නිසා මේවා පත්‍රකලාවේදීගේ ෙෙනතික අයිතවාසකම් ද වුවද මගින් සුරක්ෂනය කර නැත. සමහර අවස්ථා වලදී එයට අයතින් ලබා නොදීම  පත්‍රකලාවේදනට දඩුවම් පැමිළණවීමට උත්සාහ කිරීමටරජය ක්‍රියා කරයි.
පත්‍රකලාවේදීන්ට නිල බලපත්‍ර ලබාදෙන රජයන් වල එම බලපත්‍ර වල හරහා අයිතිවාසිකම් සහ වගකිම් පැවැරිය හැකි වුවද එක්සත් ජනපදයේ නිදහස් මාධ්‍ය සම්ප්‍රදාය නිසා රාජ්‍ය මගින් බලපත්‍ර පැවැරීමක් සිදු නොකෙරේ. සමහර ප්‍රාන්ත වල සමහර රාජ්‍ය විමර්ශන වලන් පත්‍රකලාවේනය සුරකිමට නීත පැවතූ රාජ්‍ය එක් එක් ප්‍රාන්තය පත්‍රකලාවේදනය නිර්වචනනය වන ආකාරය වෙනස්වේ. මෙවැන නීතයක් ජාතික මට්ටමෙන් අවශ්‍ය යැයිද අදහසක් නොතබූ ඇත.
සමහර රට වල පත්‍රකලාවේදීන් සෘජුවම රජයෙන් බදවා ගැනිමට,පාලනය කිරීම සහ වාරනය සිදුකෙරේ. තවත්‍ රටවල රාජ්‍ය මාද්‍ය නිදහස සුරෙකෙන්නේ යැයි පැවසුවද, අත්ටඩංගුවට ගැනිම,දේපල විනාශ කිරීම,වධහිංසනය,ඝාතණය ආදී තර්ජන හරහා ඔවුන්ට බලපෑම් එල්ල කරයි.
රාජ්‍ය අතර ගැටුම් හෝ සිවිල් යුද්ධ වාතාරන පත්‍රකලාවේදීන් රජයෙද් ආරක්ෂාවක් බලාපොරොත්තු වීමට  අතහරී. ගැටුමක් අතරදී අත්තඩංගුවට ගත් මාධ්‍ය වේදීන්ට සාමාන්‍ය ජනයා ලෙස සලකන අතර ඔවුන්ගේ මවුරටේ රාඡ්‍යට භාර දෙනු ලබයි.
සේවා පිවිසුම් ලක්ෂය (SAP)
සේවා පිවිසුම් ලක්ෂය යනු පැමිණෙන රාමුවක්(Frame) හැසුරුවීමට භාවිතා කල යුත්තේ කුමන ප්‍රොටොකොල් එක දැයි තීරණය කිරීමට භාවිත කරනු ලබන දත්ත ආකෘතියකි. SAP හඳුන්වා දෙනුයේ OSI ආකෘතියත් සමඟය. ජාලකරණ, පරිවහන හා සැසි ස්ථර අතර හෝ සප්ත ස්ථර ආකෘතිය තුල වූ වෙනත් ස්ථර අතර සංනිවේදන ක්‍රියාවලිය මෙමගින් අර්ථ දැක්වේ. නිදසුනක් ලෙස IEEE 802.15.4 හි PD SAP හෝ PLME-SAP හි මධ්‍ය පිවිසුම් පාලක (Media Access Controll(MAC)) ස්ථරය භෞතික ස්ථරයෙන් සේවා ඉල්ලා සිටීමේදී සිදුවන සංනිවේදන ක්‍රියාවලිය සැලකිය හැකිය.
අන්තර්-අධරීය ඛාත
අන්තර්-අධරීය ඛාත යනු ගරීය අධරය සහ කනීය අධරය අතර පවතින ඇලි වෙති. මෙම පදයෙහි ඒක වචන ආකාරය  අන්තර්-අධරීය ඛාතය වන අතර, එහි වම් පස හා දකුණු පස යනුවෙන් දෙකකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ක්ෂීරපායී ස්ත්‍රී ප්‍රජනක පද්ධතිය
අප‍්‍රිකානුවන් පිළිබඳ අධ්‍යයන
එක්සත් ජනපද අධ්‍යාපනය ට අනුව අප‍්‍රිකානු අධ්‍යයන
එක්සත් ජනපද අධ්‍යාපනය ට අනුව අප‍්‍රිකානු අධ්‍යයන හෝ අප‍්‍රිකානුවාදය හෝ කළු ජාතීන් පිළිබඳ අධ්‍යයන යන්නට අප‍්‍රිකාවේ ජන්ම මූලයෝ ඇත්තන් ගේ හෝ අප‍්‍රිකානු ඩයස්පෝරාවේ ඉතිහාසය දේශපාලනය හා සංස්කෘතීන් ආදිය ඇතුලත් වේ.
1970 දශකයේ බිහිවූ අප‍්‍රිකානු කේන්ද්‍රීය කළු අධ්‍යයන පීඨ හරහා බොහෝ විශ්ව විද්‍යාල වල අප‍්‍රිකානු අධයන පීඨ බිහිවිය. අප‍්‍රිකානු ඩයස්පෝරාවේ කළු අර්බුද (බොහෝ විට සම්පූර්ණයෙන් ම පාහේ අප‍්‍රිකානු අමෙරිකානු අර්බුද පමණක් පිළිබඳ කතා කරනු වෙනුවට මෙම නවීකරණය කරන ලද පීඨ සමස්ත අප‍්‍රිකානු ඩයස්පෝරාව ආවරණය කිරීමට පෙළඹුණි. එමෙන් ම ඔවුන් අනෙකුත් පීඨ සමග වඩාත් සුහදත්වයක් පවත්වා ගැනීමටද සමත් විය.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Black_studies
දත්ත ප්‍රවාහය
සම්බන්ධතා-අභිනත සන්නිවේදනයේේදී, දත්ත ප්‍රවාහයක් යනු, සම්ප්‍රේෂණය කෙරෙමින් පවතින්නාවූ තොරතුරු, සම්ප්‍රේෂනය කිරීමට හෝ ප්‍රතිග්‍රහණය කිරීමට භාවිතා වන්නාවූ,  සංඛ්‍යාංකීය ආකේතකෘත සංසක්ත සංඥාවන් (දත්ත  පැකට්ටු හෝ දත්ත පැකට්ටු) අනුක්‍රමයක් වෙයි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:දත්ත
සැප්තැම්බර් 9
ප්‍රවර්ගය:සැප්තැම්බර් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
ඇෆ‍්‍රිකානා අධ්‍යයන පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර ජර්නලය
ඇෆ‍්‍රිකානා අධ්‍යයන පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර ජර්නලය - අප‍්‍රිකානු ජනතාවගේ අත්දැකීම් ප‍්‍රශ්න කිරීම සහ විශ්ලේෂණය සඳහා නිර්මාණය වී ඇත.
x	අප‍්‍රිකානු ඉතිහාස අධ්‍යයන පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර ජර්නලය - අප‍්‍රිකාවේ ඉතිහාසය පිළිබඳ සෑම අන්දමකම ලිපි ප‍්‍රාග් ඓතිහාසික පුරාවිද්‍යාවේ සිට මහාද්වීපයේ වර්තමාන අර්බුද දක්වාත් අප‍්‍රිකාව සහ නව ලෝකයේ අප‍්‍රිකානු අමෙරිකානුවන් අතර සබඳතා ත් ඇතුලත් වේ.
x	ඇෆ‍්‍රිකානා - අප‍්‍රිකාව සහ ඩයස්පෝරාව පිළිබඳ අදහස් ඇතුලත් ජර්නලයකි.
x	ඇෆ‍්‍රිකානා ඉලෙක්ට්‍රොනික නාමාවලිය - මෙයට අප‍්‍රිකාව පිළිබඳ සෑම අංගයක් ම පාහේ -එහි ජනතාව නිවාස නගර දිස්ත‍්‍රික්ක ප‍්‍රාන්ත රාජ්‍ය ප‍්‍රදේශ ආදියේ සමාජයීය ආර්ථික තිරසාර සංවර්ධනය නිර්මාණශීලී සාහිත්‍ය කලාව සහ ඩයස්පෝරාව පිළිබඳව - අඩංගු වේ.
x	ඇෆ‍්‍රිකානා ඔන්ලයින් සංස්කෘතික කලාව හා ගවේෂණ පිළිබඳ අප‍්‍රිකානු කේන්ද්‍රයේ ජර්නලය.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Black_studies#Journals
ඕටමන් තුර්කි භාෂාව
Ottoman Turkish (لِسانِ عُثمانى, ; Osmanlı Türkçesi) was the standardized register of the Turkish language used by the citizens of the Ottoman Empire (14th to 20th centuries CE). It borrowed extensively, in all aspects, from Arabic and Persian, and its speakers used the Ottoman Turkish alphabet for written communication. During the peak of Ottoman power (c. 16th century CE), words of foreign origin in Turkish literature in the Ottoman Empire heavily outnumbered native Turkish words, with Arabic and Persian vocabulary accounting for up to 88% of the Ottoman vocabulary in some texts.
Consequently, Ottoman Turkish was largely unintelligible to the less-educated lower-class and to rural Turks, who continued to use kaba Türkçe ("raw/vulgar Turkish"; compare Vulgar Latin), which used far fewer foreign loanwords and is the basis of the modern standard. The Tanzimât era (1839–1876) saw the application of the term "Ottoman" when referring to the language (لسان عثمانی lisân-ı Osmânî or عثمانليجه Osmanlıca); Modern Turkish uses the same terms when referring to the language of that era (Osmanlıca and Osmanlı Türkçesi). More generically, the Turkish language was called تركچه Türkçe or تركی Türkî "Turkish".
Structure
In a social and pragmatic sense, there were (at least) three variants of Ottoman Turkish:
History
Historically, Ottoman Turkish was transformed in three eras:
Language reform
In 1928, following the fall of the Ottoman Empire after World War I and the establishment of the Republic of Turkey, widespread language reforms (a part in the greater framework of Atatürk's Reforms) instituted by Mustafa Kemal Atatürk saw the replacement of many Persian and Arabic origin loanwords in the language with their Turkish equivalents. One of the main supporters of the reform was the Turkish nationalist Ziya Gökalp. It also saw the replacement of the Perso-Arabic script with the extended Latin alphabet. The changes were meant to encourage the growth of a new variety of written Turkish that more closely reflected the spoken vernacular and to foster a new variety of spoken Turkish that reinforced Turkey's new national identity as being a post-Ottoman state.
See the list of replaced loanwords in Turkish for more examples of Ottoman Turkish words and their modern Turkish counterparts. Two examples of Arabic and two of Persian loanwords are found below.
Legacy
Historically speaking, Ottoman Turkish is the predecessor of modern Turkish. However, the standard Turkish of today is essentially Türkiye Türkçesi (Turkish of Turkey) as written in the Latin alphabet and with an abundance of neologisms added, which means there are now far fewer loan words from other languages, and Ottoman Turkish was not instantly transformed into the Turkish of today. At first, it was only the script that was changed, and while some households continued to use the Arabic system in private, most of the Turkish population was illiterate at the time, making the switch to the Latin alphabet much easier. Then, loan words were taken out, and new words fitting the growing amount of technology were introduced. Until the 1960s, Ottoman Turkish was at least partially intelligible with the Turkish of that day. One major difference between Ottoman Turkish and modern Turkish is the latter's abandonment of compound word formation according to Arabic and Persian grammar rules. The usage of such phrases still exists in modern Turkish but only to a very limited extent and usually in specialist contexts; for example, the Persian genitive construction takdîr-i ilâhî (which reads literally as "the preordaining of the divine" and translates as "divine dispensation" or "destiny") is used, as opposed to the normative modern Turkish construction, ilâhî takdîr (literally, "divine preordaining").
In 2014, Turkey's Education Council decided that Ottoman Turkish should be taught in Islamic high schools and as an elective in other schools, a decision backed by President Recep Tayyip Erdoğan, who said the language should be taught in schools so younger generations do not lose touch with their cultural heritage.
Writing system
Most Ottoman Turkish was written in the Ottoman Turkish alphabet (الفبا), a variant of the Perso-Arabic script. The Armenian, Greek and Rashi script of Hebrew were sometimes used by Armenians, Greeks and Jews. (See Karamanli Turkish, a dialect of Ottoman written in the Greek script.)
Transliterations
The transliteration system of the İslâm Ansiklopedisi has become a de facto standard in Oriental studies for the transliteration of Ottoman Turkish texts. Concerning transcription the New Redhouse, Karl Steuerwald and Ferit Develioğlu dictionaries have become standard. Another transliteration system is the Deutsche Morgenländische Gesellschaft (DMG), which provides a transliteration system for any Turkic language written in Arabic script. There are not many differences between the İA and the DMG transliteration systems.
සැප්තැම්බර් 10
ප්‍රවර්ගය:සැප්තැම්බර් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
820
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
සැප්තැම්බර් 13
ප්‍රවර්ගය:සැප්තැම්බර් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
අතීතය
වර්තමානයට පෙර කාලසීමාය අතීතය නම්වේ. අතීතය යන්න සාමාන්‍යයෙන් වර්තමානයට සහ අනාගතයට සාපේකෂව හඳුනාගැනේ.
සැප්තැම්බර් 11
ප්‍රවර්ගය:සැප්තැම්බර් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
අතීතය
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:අතීතය
821
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
බෝගල පතල
කෑගල්ල දිස්ති‍්‍රක්කයේ පිහිටා ඇති බෝගල පතල ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම මිනිරන් පතල වශයෙන් සැලකෙයි. එහි වැඩ කටයුතු 1847 වර්ෂයේ ආරම්භ කොට තිබේ. මීටර් 275 ක පමණ ගැඹුරකින් යුතු බෝගල පතල, ගැඹුර අතින් මුහුදු මට්ටමද පසු කොට තිබෙන බැව් සඳහන්ය.
19 වන සියවසේ මුල් සමය තුල බෝගල කදුගැටයෙන් මිනිරන් ඉල්ලම් මතුවීමත් සමග මෙම ප්‍රදේශයේ මිනිරන් කැණීම් කර්මාන්තය ආරම්භ වූ බව පැවසෙයි. එතැන් පටන් කැණීම් සිදුකෙරුණු බෝගල පතල 1972 වසරේදී රජයට පවරා ගැනුණු අතර, එය රාජ්‍ය මිනිරන් සංස්ථාව යටතේ පාලනය කෙරුණි. පසුව රාජ්‍ය මිනිරන් සංස්ථාව, රාජ්‍ය පතල් හා ඛනිජ සංවර්ධන සංස්ථාව බවට පත්වූ අතර, 2000 වසරේදී එවක පාලන රජය විසින් සිදුකල රාජ්‍ය ආයතන ප්‍රතිව්‍යුවහගත කිරීම යටතේ එය පුද්ගලික අංශයට පවරා දෙන ලදී.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:කෑගල්ල ප්‍රවර්ගය:මිනිරන්
සැප්තැම්බර් 12
ප්‍රවර්ගය:සැප්තැම්බර් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
සැප්තැම්බර් 14
ප්‍රවර්ගය:සැප්තැම්බර් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
පළමුවන සාම්ටීක්
ග්‍රීකයන් විසින් ෂෙමටිෂස් හෝ ෂමටිෂස් (ග්‍රීක: Ψαμμήτιχος) ලෙසින් හැඳින්වුනු හා ක්‍රිපූයු 664–610 අතරතුර රාජ්‍ය පාලනය කල,  වාහිබ්‍රී පළමුවන සාම්ටීක් යනු, සෙයිටික, හෝ   ඊජප්තුවෙහි විසි-හයවන රාජවංශයෙහි එම නම දැරූ රජවරුන් තිදෙනාගෙන් පළමුවැන්නා වෙයි. ග්‍රීකයන් විසින් ඩෝඩැකර්කි ලෙසින් හැඳින්වුනු, සාම්ප්‍රදායික නෝමොෂ් මත පදනම්වූ ඊජිප්තියානු බලප්‍රදේශ දොළොසක ලිහිල් සන්ධානය පිළිබඳව සහ සෙයිටික රාජ වංශයක් තනමින් පළමුවන සාම්ටීක්ගේ බල නැගුම පිළිබඳව, හෙරොඩොටස්ගේ හිස්ට්‍රීස්, පොත II: 151–157 තුල වාර්තාගත කොට ඇත. කීලාක්ෂර පෙළ ඇසුරෙන් සොයා දැනගනු ලැබුවේ, ඊසාහැඩ්න් විසින් දේශීය කුමාරපෝතකයන් විසිදෙනෙකු පත්කරනු ලැබ, අෂූර්බනිපල් විසින් ඊජිප්තුව පාලනය කිරීම පිළිබඳ බලය ඔවුනට පැවරුණු බවයි.
ශ්‍රිතය
ශ්‍රිතයක විශේෂිත ආදානයක්, ශ්‍රිතයේ ස්වායත්ත විචල්‍ය ලෙස හඳුන්වයි. එක් එක් ස්වායත්ත විචල්‍ය අගයන් x ට අනුරූප කොඩොමේන් අනන්‍ය y, x හි දී ශ්‍රිතයේ අගය ලෙස හෝ f යටතේ x හි ප්‍රතිබිම්භ ලෙස ලිවිය හැකිය. (අංකනය පිළිබඳ කොටස බලන්න) f ශ්‍රිතයේ ප්‍රස්ථාරය යනු x, වසමේ සියලු x සඳහා, සියලු පටිපාටිගත යුගල (x,f(x) වල කුලයයි. x හා y යනු තාත්වික සංඛ්‍යා R හි උප කුලක වේ නම් මෙම අර්ථ දැක්වීම, පටිපාටිගත යුගල, ලක්ෂවල කාටීසියානු ඛණ්ඩාංක බවට පත් වී ශ්‍රිතයක රූපයක් හෝ රූප සටහනක් ලෙස වන ප්‍රසතාරවල සාමාන්‍ය හැඳින්වීම සමඟ සමපාත වේ. ප්‍රතිබිම්භ පිළිබඳව සංකල්පයේදී ලක්ෂ්‍යක ප්‍රතිබිම්භයේ සිට කුලකයක් ප්‍රතිබිම්භය දක්වා ව්‍යාප්ත වේ. වසමේ ඕනෑම උපකුලකයක් A නම් , A අවයවයේ සියලු ප්‍රතිබිම්භ අඩංගු පරාසයේ උප කුලකය f(A) යන්න f යටතේ උපකුලකයකි. f ශ්‍රිතය යටතේ Y කොඩොමේන් හි B උපකුලකයේ පෙර ප්‍රතිබිම්භය (හෝ ප්‍රතිලෝම ප්‍රතිබිම්භය හෝ වඩාත් නිරවද්‍යව සම්පූර්ණ ප්‍රතිලෝම ප්‍රතිබිම්භය) X හි උපකුලකයක් යන්න අර්ථ දැක්වෙන්නේය.
එම නිසා උදාහරණ ලෙස වර්ගජ ශ්‍රිතය යටතේ (4,9) හි පූර්ව ප්‍රතිබිම්භය {−3,−2,+2,+3} කුලකයයි. සාමාන්‍යයෙන් ඒකජ කුලකයක (එක් අවයවයක් පමණ ඇති කුලකයක්) පූර්ව ප්‍රතිබිම්භයෙහි අවයව ඕනෑ තරමක් අඩංගු විය හැකිය. උදාහරණ ලෙස ƒ(x) = 7 නම්, (5) හි පූර්ව ප්‍රතිබිම්භය අභිශුන්‍ය කුලකයක් වන අතර (7) හි පූර්ව ප්‍රතිබිම්භය මුලු වසමම වේ. ඒ අනුව කොඩොමේන්හි අවයවයක පූර්ව ප්‍රතිබිම්භය, වසමෙහි උප කුලකයක් වේ. අවයවයක පූර්ව ප්‍රතිබිම්භය ගැන සාමාන්‍ය සම්මතයක් වන්නේ ƒ−1(b) මඟින් කියැවෙන්නේ ƒ−1({b}) යන්න බවයි.
වැදගත් ශ්‍රිත වර්ග තුන වන්නේ ආක්ෂේපණ (හෝ ඒකජ - ඒකජ ශ්‍රිත), ƒ(a) = ƒ(b) නම් a, bට සමාන විය යුතුය. එම ගුණය ඇති ශ්‍රිත, සර්ජෙක්ෂන් (මතට වූ ශ්‍රිත) ƒ(x) = y ලෙස කොඩොමේන්හි සියලු y අගයයන් සඳහා වසමෙහි x අගයක් තිබේ. මෙම ගුණය ඇති ශ්‍රිත, හා සමක්ෂේපණ ශ්‍රිත ඒකජ හා මතට වූ ශ්‍රිත ද්විත්වයම මෙම නාමකරණය හඳුන්වා දුන්නේ බොර්බාකි කණ්ඩායම විසිනි. සීමා කිරීම් හා ව්‍යාප්ත වීම් අවිධිමත් ලෙස ශ්‍රිතයක් සීමා කිරීම යනු එහි වසම කප්පාදු කිරීමේ ප්‍රතිඵලයකි. වඩා නිරවද්‍ය ලෙස, ƒ , x සිට y ට ඇති ශ්‍රිතයක් නම් හා S , x හි ඕනෑම උප කුලකයක් නම් , f, S දක්වා සීමා කිරීම යනු S සිට Y ට වූ ƒ|S ශ්‍රිතයයි. එලෙස S හි සියලු S සඳහා ƒ|S(s) = ƒ(s) වේ. g යනු f හි ඕනෑම සීමා කිරීමක් නම්, අපි f, g හි ව්‍යාප්ත වීමක් යැයි සිතමු.
සටහන්
{|
සැප්තැම්බර් 15
ප්‍රවර්ගය:සැප්තැම්බර් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
දඟරිත යුගලන
දඟරිත යුගලන (Twisted Pair) කේබලය සකසා ඇත්තේ එකිනෙකට එකතු කර දඟර ගසන ලද පරිවරනය කල ‍රැහැන් කීපයක් එකතු කිරීමෙනි. මෙසේ යුගලනය කිරීමේ අරමුණ වනුයේ විද්‍යුත් චුම්භක නිරෝධනය අහෝසි කිරීමයි.
822
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
පොටි
ඉහල සුවිකාර්යතාවක් සහිත දුව්‍ය පොටි ලෙස සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේ හැඳින්වේ.
යෙදුම් මෘදුකාංග
යෙදුම් මෘදුකාංග යනු පරිගණක මෘදුකාංගයන් යටතේ එන උපපන්තියකි. ඒවා පාරිභෝගිකයාගේ අවශ්‍යතාවයන් ඉටුකිරීමට පරිගණකය සතු හැකියාවන් සෘජුව හා මනාව යොදා ගැනීමට සමත්ය.පරිගණකයේ විවිධ හැකියාවන් සම්මිශ්‍රණයෙන් හා සංගෘහිත ‍‍(Integrate) කිරීමෙන් සැදුම් ලත් පද්ධති මෘදුකාංග (System software), යෙදුම් මෘදුකාංගයන්ගෙන් වෙනස් වන්නේ ‍ඒවා සාමාන්‍යයෙන් භාවිත කරන පුද්ගලයාගේ ප්‍රයෝජනයට කෙලින්ම  සහය නොවන නිසාය. මෙහි දී යෙදුම් (application) යන වචනයෙන් යෙදුම් මෘදුකාංග හා ඒවායේ ක්‍රියාවට නැංවීම යන දෙකම ආවරණය කරයි.
විදුලි බල්බය හා විදුලි බලාගාරය අතර පවතින සම්බන්ධතාවය වැනි සබැඳියාවක් දෘඩාංග ලෝකයේ ද පවතී. විදුලි බලාගාරයක විදුලිය ජනනය කර එ විදුලිය දහනය කර විදුලිය බල්බයකින් ආ‍ලෝකය ලබාදීම සිදු කරන්නාක් මෙන් යෙදුම් මෘදුකාංගද පාරිභෝගිකයාට සේවාවන් සපයයි.
යෙදුම් මෘදුකාංගයන්ට උදාහරණ ලෙස වදන් සැකසුම් මෘදුකාංග (word processors), පැතුරුම් පත් (Spreadsheets) සහ media players හැඳින්විය හැක.මෙම යෙදුම් පද්ධතීන් එක් කොට පිරිනමන පැකේජයන්  Application suite ලෙස හඳුන්වයි. සැකසුම් මෘදුකාංග, පැතුරුම් පත් සහ තවත් විවිධ යෙදුම් මෘදුකාංග එක් කොට සැදුම්ලත් Microsoft Office සහ Open Office org ඒවාට උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැක. පැකේජයක ඇති එකිනෙකට වෙනස් යෙදුම්වල වුවද භාවිතයෙන් සමාන මුහුණත් ‍(User Interface) නිසා භාවිතා කරන්නාට එක් එක් මෙහෙයුම් පද්ධති පහසුවෙන්  ඉගෙනීමටත්,පහසුවෙන්  භාවිත කිරී‍මේ හැකියාව ලැබේ. භාවිතා කරන්නාට පහසු වන ලෙස හා ප්‍රයෝජනවත් වන ලෙස එක් එක් යෙදුම් සමඟ අන්තර් සබඳතා පැවැත්වීමේ හැකියාවද මේවායෙහි ඇත. උදාහරණ ලෙස (embedded) දැක්වාය හැකිය. භාවිතා කරන්නාගේ විශේෂිත අවශ්‍යතා ළගා කර ගැනිම සඳහා පුද්ගලයා විසින් රචිත මෘදුකාංග අවශ්‍ය පරිදි සකසා ගැනීම කළ හැකිය. පැතුරුම් පත් (Spreadsheet) template සහ processor macros, විද්‍යාත්මක ආභාසන (scientific simulations), චිත්‍රක (graphics) සහ සජීවිකරණ පිටපත් (animation scripts) උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැකිය. විද්‍යුත් තැපෑල පෙරනයන් ද  (email filters) එක් ආකාරයක භාවිතා කරන්නා විසින් සකසන ලද මෘදුකාංගයකි. භාවිතා කරන්නන් විසින් මේවා ඔවුන් විසින්ම නිර්මාණය කර ඉන්පසු ඒවායේ වැදගත්කම ගැන නැවත සලකා බලයි.