cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
යෙදුම් මෘදුකාංග
සමහර ආකාරයන්ගේ සම්බන්ධිත පද්ධතීන්හි යෙදුම් මෘදුකාංග හා මෙහෙයුම් මෘදුකාංගා ඒව භාවිතා කරන්නන්ට පහසුවෙන් වෙන් කර හඳුනාගැනීමට නොහැකි වේ. උදාහරණ ලෙස වීසීආර්, ඩී වී ඩී ප්ලේයර් (VCR,DVD Player) හෝ සූක්ෂ්ම තරංග උදුන (Microwave Oven) පාලනය කරන මෘදුකාංග ආදිය ‍ගෙනහැර දැක්විය හැක.
සටහන්
{|
සම්බන්ධතා-අභිනත සන්නිවේදනය
සම්බන්ධතා-අභිනත (CO-ප්‍රකාරය ) සන්නිවේදනය' යනු, දුර විනැවුමෙහිදී සහ පරිගණක ජාලකරණයෙහිදී,  කුමන හෝ වැඩදායී දත්ත හුවමාරුවකට පෙර  සන්නිවේදන සැසියක් හෝ අර්ධ-ස්ථිර සබැඳියක්  ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කෙරෙන සහ එය එවුනු අනුපිළිවෙලටම දත්ත ප්‍රවාහයක් බාරදෙනු ලබන, ජාල සන්නිවේදන ප්‍රකාරයකි. සම්බන්ධතා-අභිනත සන්නිවේදනයට විකල්පය වන්නේ, අසම්බන්ධිත සන්නිවේදනය වන අතර, එයට නිදසුන් වශයෙන් දැක්විය හැකි IP සහ UDP නියමාවලියන්හී භාවිතා වන්නාවූ ඩේටාග්‍රෑම් ප්‍රකාරයේ සන්නිවේදනයෙහි, අනුපිළිවෙලට නොවන දත්ත බාරදීම සිදු කල හැක්කේ, විවිධ පැකට්ටු මාර්ගගත කෙරෙන්නේ ස්වායත්තව වන බැවින් සහ, වෙනස් මං පෙත් ඔස්සේ බාර දිය හැකි බැවිනි.
පොදු නීතිය පොදු නීතියේ ඉතිහාසය
පොදු නීතිය නිර්මාණය වූයේ 12 සහ 13 වන සියවස් තුල එංගලන්තයේදීය. මෙම සාමූහික නඩු තීරණයන් සම්ප‍්‍රදායයන්, සිරිත් සහ පූර්වාදර්ශයන් මත පදනම් විය. පූර්වාදර්ශයන් හා සිරිත් නෛතික කි‍්‍රයාදාමය තුල වැදගත් භූමිකාවක් ඉටුකළ සමාජයන්හි ඵෙතිහාසිකව පැවැති තත්වය හා සමාන තත්වයක් මෙම නෛතික ආයතනයන් හා සංස්කෘතිය තුල දක්නට ලැබින. ජර්මානු නීතිය හා ඉස්ලාමීය නීතිය මෙවැනි නීති පද්ධතීන්ට උදාහරණයන්ය.
පොදු නීතියේදී භාවිතා කළ මෙම තර්කනය ධර්මාධර්ම විචාරය නොඑසේනම් සිද්ධිය මත පදනම්වූ තර්කනය ලෙසින් හැඳින්වේ. තෝරත ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ වරදකාරී කි‍්‍රයාවන්ට (නොසැලකිල්ල සහ වුවමනාවෙන්ම සිදුකළ කි‍්‍රයාවන් යන දෙකටම) වන්දි ලබාදීම, ගිවිසුම් පිලිගන්නා හා නියාමනය කරන ආකෘතියක් ලෙස නීතිය ගොඩනැංවීම ආදී සිවිල් නඩු කටයුතු සඳහා පොදු නීතිය අදාල කරනු ලැබිණ. පොදු නීති ක‍්‍රමයේ අධිකරණයන් තුල අනුගමනය කරනු ලැබූ කාර්ය පටිපාටියවූයේ පොදු නීතිය විසින්ම වර්ධනය කරන ලද ක‍්‍රමයක් වූ චෝදනාත්මක ක‍්‍රමයයි.
බේරුවල
බේරුවල යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි නගරයකි. බේරුවල ශ්‍රී ලංකාවට පළමු මුස්ලිම් අරාබිවරුන් ගොඩබැ ප්‍රදේශය ලෙස සැලකේ. සම්පූර්ණ ජනගහනය ( වසර 2001 දි ) 34,907 ක් විය.
නමේ අර්ථය
රුවල බෑ ස්ථානය හෙවත් බෑ රුවල යන්න බේරුවල විය. මෙය මුස්ලිම්වරුන්ගේ පළමු ගොඩබැම සනිටුවන් කරයි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
අනුරාධපුර පූජනීය නගරය
ලෝක උරුම ලැයිස්තුවේ සටහන් කර ඇති නම ලෙස යුනෙස්කෝව මගලින් ආගම් ලෙස වර්ගීකරණය මහා වංශයේ විස්තර කර ඇති ආකාරය අනුව අනුරාධපුරය පසුතලය
හා වශංයේ විස්තර කර ඇති ආකාරය අනුව අනුරාධපුරයෙහි පසුකලය
මහාවංශය පවසනනේ ඔහු උප නගර 4 ක් මන්ම අභය වැවද, පොදු සුසාන භූමියද, මරණ දණ්ඩනය නියම කරන ස්ථානය, බස්නාහිර රැජිනයන්ගේ දෙව්මැදුර, වෙනස්වන නුග හා රෝගයන්ට අධිපති යක්ෂයාගේ ගල් රෑපවද, යෝන්ස් භුමිය හා විශාල කැපකිරිමේ නිවසද සඳහා මෙන්ම සකසා මේ සියල්ල ඔහු බටහිරි දොරටුව අසල පිහිටුවිය. විල්ලෙම් ග්රෙගර් පාලකයා නිගණ්ඨ ජෝතිය සඳහ නිවසයක් සැදු එම සුසාන භුමියේම නැගෙනහිර වන්නම බොහෝ තාපසයෙන් සඳහා ආරාමයක් ගොඩවෙන ලදි ඉදිරි පස දිශාවේ ජෝතියගේ නිවාස හා මෙම දිගාවේ ගාමිණි වැව තැනුවා සේම ඔහු තැනි තැන යන දානය පමණක් වළදන තවුසන් සඳහා ආරාමයක්ද ආජිවකයන් සඳහා නිවහනක්ද, බ්රහ්මණයන් සඳහා වාසස්ථාන මෙන්ම රෝගයන්ගෙන් වැළැකීම සඳහා රෝගීන්ට ආරෝග්යශාලා හා ශාලාවක් ද මෙම ස්ථානයේම ඔහු ගොඩනවෙන ලද බව මාහවංශය x හි සඳහන්ය. විල්හෙලම් ග්රේගර් 4 වන සියවසේදි පණ්ඩුකාභය රජු එය නම අගනුවර කරගත් බව පැවසෙන අතර ඔහු නගරය හා එහි උප නගර හොද සැලසුමකට අනුව සැකසුවේය. ඔහු චින්තරාජ හා කලාවේලි වැනි යක්ෂයන් සඳහා සිද්ධස්ථාන ස්ඛාපිත කලේය. සෑම අවුරැද්දකටම යක්ෂයන් ච්තය වෙන ආගමික පුජා මිදි යුෂ යාදා රාජකීය පරිශුය තුල අර්ථ දෙවියන් වෙත පුජා කරනු ලැබේ. ඔහු සුසාන භූමියත් සඳහා භුමියත් ද, මරණින්න දන්ඩනය සඳහා ස්ථානයක්ද බස්නාහිර රැජින සඳහා දෙව්ැදුකරද, පිච්ච මාරජිනි, වෙස්සවන නුගගස, වාසදේව තල්ගස, යෝනික නිවාස සහ විශාල වශයෙන් කැපවුණු නිවාස වේ. දායකයන් සඳහා කාර්යයන් පැවර අතර ඔවුන් සඳහා සම්මානයන් ඇති කරන ලදී. තැනින් තැන ඇවිද ගියි තවුයන් සහ ආජිවක සහ බ්රාහ්මණ වරැන් සඳහා ගෙවල් ඉදිරකරන ලදි. ඔහු ගම්මාන වල මායිම් ඇති කරන ලදි. පණ්ඩාකාභය රජ ශ්රී ලංකාවේ අගනුවර ලෙස 4 වන සියවසේයේදි පිහිටුවන ලදි.
මුල් ප්රධාන සැලස්ම අනුව නගරය සංවර්ධනය සඳහා පාලනය සහ සෞඛමය සැකැස්ම සහ ආගමික ස්ථාන සඳහා සැලසුම් කරන ලදි. පසුව ඔහුගේ පුත් මුටස්ව රාජ්ය බලයට පත්විය. ඔහුගේ හැට අවුරැදු රාජකාපයේ අනුරාධපුරය අගනුවර ලෙස පවත්වගෙන ගිය අතර ශ්රී ලංකාවේ බුද්ධධර්මය මුල් ඉතිහාසයේ වැදගත් භුමිකාවන් දැක්වු මහමේවවන් උයන ඇති කිරිමට දායක විය. ඔහුගේ අනුප්රාප්තියාවු තම පුත් දේවානම් පිය තිස්ස කලයේ එනම් බුදු රජුන් පිරිනිවාර්නයෙන් අවු 236 පසු ශ්රී ලංකාවට බුද්ධාගම රැගෙන එන ලදි. ඉන්දියානු විසු අශෝක අධිරාජ්යය දේවානම් පිය තිස්ස රජුලේ සමකලිකයකු විය. ඓතිහාසික කුම මෙම කාලපරිච්ඡේදය 250 B.C. සිට 210 B.C දක්වා විය. මෙම අවස්ථාව දකුණු ආසියාවේ වැදගත් ආගමවත් වු බුද්ධාගම සංවර්ධනය වු යුගයක ආරම්භ විය.
සටහන්
http://en.wikipedia.org/wiki/Anuradhapura#Beginnings
දැව වෛරම් පූරක
වඩු ශිල්පයේ යොදාගන්නා ද්‍රව්‍යයකි.
ප්‍රවර්ගය:දැව නිමැවුම් ද්‍රව්‍ය
824
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ප්‍රවෘත්ති ප්‍රචාරය
ප්‍රවෘත්ති ප්‍රචාරය (මෙය Newscast හෝ news break යන වචන වලින් හඳුන්වයි) යනු විවිධ ප්‍රවෘත්ති සිද්ධින් සහ අ‍නිකුත් තොරතුරු රූපවාහිනිය හෝ ගුවන් විදුලිය මගින් ප්‍රචාරය කිරිමයි. ප්‍රවෘත්ති ප්‍රචාරය සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රාදේශිය ලෙස ප්‍රවෘත්ති කාමරයක් හෝ ප්‍රචාරක ජාලයක් මගින් නිෂ්පාදනය කරයි. එයට ක්‍රිඩා පිළිබඳ විස්තර, කාලගුණ අනාවැකි, ප්‍රවාහන වාර්තා, වැනි අමතර විස්තර ද අදාළ ග්‍රාහකයන්ට දැනෙන ආකාරයට ප්‍රචාරය කරනු ලබයි.
825
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
පුරාණ ගිවිසුම
ක්‍රි.ව 4 වන සියවසේ මැද භාගය වන තෙක් අතීත ක්‍රිස්තියානි සභාව ග්‍රික පරණ තෙස්කම්න්තුව (Septuagint) ආගමික පෙළපොත ලෙස භාවිතයට ගන්නා ලදි. එම වකවානුව කුළදි ග්‍රික භාෂාව රෝමානු අධිරාජ්‍යයේ සහ සභාවන්හී ප්‍රධාන භාෂාවද විය. ක්‍රිස්තියානු පියවරු (Curcle Fathers) ග්‍රීක් පරණ තෙස්තමේන්තුවද ග්‍රීක තෙස්තමේන්තුවෙහි සදහන් බාහෝ සිදුවිම්ද සඳහන් කර ඇත.
කෙසේ නමුත් ක්‍රි.ව 400 වන සියවසේ දි ජෙරොම් (Jerom) පවසන ආකාරයට පැරණි ග්‍රික තෙස්තමේන්තුවෙහි පැරණි හීබෙදු නොමැති බවයි. එ නිසා ඔහු දේවස්ථානයට එඑරෙහි වෙමින් පැරණි හිබෙද්‍ර බයිබලය ලතින් භාෂධාවට පරිවර්තව කළේය. එහුගේ මෙම ක්‍රියාව එගස්ටින් (Augustine) වැනි ඔහුගේ සමකාලිකයන්ගේ දැඩි දෝෂාදර්ශනයට හේතුවුවත් කාපලයටකට පසුව ජෝරරෝමගේ හිබෞද්‍ර බලිබලයෙන් ලතින් පරිවර්තනය පිළිගැනිමට ලක්විණි.
පෙරදිග දේවස්ථාන විශ්වාස කරනා අන්දමට අනෙකුත් භාෂාවන්ට පැරණි ග්‍රීක තෙස්තමේන්තුව අනුසාරයෙන් හීබ්‍රෑ බයිබලය පරිවර්තනය කර ඇත. කෝන්ස්තිනෝපලයේ කෙඩොක්ස් පල්ලිය (Orthodoxy church of Constantinople) ග්‍රිසියේ දේවස්ථාවනය (Churches of Greec) සහ සයිප්‍රසයේ ඔකඩොක්ස් දෙවස්ථානය (Cypriot Orthodox Churches) අදටත් ග්‍රීක පැරණි තෙස්තමේන්තුවෙන් පරිවර්ථනය නොකරනන ලද මුල් පිටපත අනුසාරයෙන් දේව වමෙහෙයන් පවත්වනු ලබයි. වර්තමානයෙහි නව තෙස්තමේන්තුව සම්බන්ධයෙන් ගැටළු ඇති වු සැම අවස්ථාවකදිම පැරණි ග්‍රීක තෙස්තමේන්තුව අනුසාරයෙන් ගැටළු සදහා පිළිතුරැ සෙවිම සිදු කරයි.
ඇමරයික් (Aramic) බයිබලයෙහි ඇති බොහෝ වැනි ග්‍රීක පැරණි ඇස්තමේන්තුවට සම්බන්ධ වාක්‍ය වේ. මේ අනුව පෙනී යන්නේ බොහ් භාෂා විද්වතුන් පැරනි ග්‍රීක තෙස්තමේන්තු අනුසාරයෙන් කොට ගෙන වෙනත් භාෂාවන්ට පැරණි හිබෛෟ බලයිබලය පරිවර්තනය කර ඇති බවයි.
නව තෙස්තමේන්තුවෙහි සහ පැරණි තෙස්තමේන්තුවෙහි සදහන් විස්තර අනුව නව ග්‍රීක තෙස්තමේන්තුව නිවරදි බවට 94% පිළිගන්නා අතර 4% පමණ හීබෲ පිට‍පතෙන් සදහන් කරැණු නිවැරදි බව පිළිගනි.
බදාම
බදාම යනු ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම් ද්‍රව්‍යයන් එකිනෙකට සවිකිරීමට යොදාගන්නා වියලීමෙදී සවිවන තලපයයි.
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:පෙදරේරු
මානව විද්‍යාව-බ‍්‍රැනිස්ලාව් මැලිනොවුස්කි
බ‍්‍රැනිස්ලාව් මැලිනොවුස්කි උපත 		: 1884 අපේ‍්‍රල් 7 බ්රාකවු, පෝලන්තය ඔස්ටි‍්‍රයන් හන්ගේරියානු අධිරාජ්‍යය
මරණය 	: 1942 මැයි 16
නිව් හෙවන්, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
අධ්‍යාපනය 	: දර්ශනය සඳහා දර්ශනසූරී උපාධිය, භෞතික රසායන විද්‍යාව පිලිබඳ දර්ශනසූරී උපාධිය
සමාජීය මානව විද්‍යාවේ පියා වශයෙන් හඳුන්වනු ලබයි
බ‍්‍රැනිස්ලොව් මැලිනොව්ස්කි දැනට පෝලන්තයේ කොටසක් ලෙස පවතින ඔස්ටි‍්‍රයානු හංගේරියාවේ උපත ලද පෝලන්ත ජාතික මනව විද්‍යාඥයකු වන අතර ඔහුගේ මානව වංශ ක්ෂේත‍්‍ර අධ්‍යනයන් හේතුකොටගෙන 20 වන සියවසේ බිහිවූ වඩාත්ම වැදගත් මානව විද්‍යාඥයා ලෙසින් සැලකෙයි. මෙලනීසියා පිලිබඳව අධ්‍යනයන් සහ පරස්පරතාවය පිලිබඳව ඔහුගේ අධ්‍යනයන්ද ඉතාමත් වැදගත් වේ.
826
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
බම්බාව රජමහා විහාරය
බම්බාව රජමහා විහාරය මධ්‍යම පළාතේ මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ ගලේවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ පිහිටා ඇති විහාරස්ථානයකි.
ලක්දිව වංශකථාවේ අභිමානවත් යුගයක් සනිටුහන් කරන ලද වට්ඨගාමිණී අභය නොහොත් වළඟම්බා රජ සමයෙහි ඓතිහාසික සංසිද්ධීන් රැුසක් ඉස්මතු කරන, පුරාණ ඓතිහාසික බම්බාව රජමහා විහාරය ප‍්‍රදේශය පුරා සිය කිරණ විහිදුවාලන මිණක් ලෙස හඳුන්වාදිය හැකිය. ඓතිහාසික මාතලේ දිස්ත‍්‍රීක්කයේ ගලේවෙල පුරවරයේ සිට 1නප පමණ මාතලේ දෙසට පැමිණෙන විට රමණීය කඳුවැටියකින් මෙන් ම අලංකාර වූ වැව් තාවුල්ලකට මායිම් ව මනරම් පරිසරයකින් වට වූ මෙම ඓතිහාසික පුණ්‍ය භූමිය දැකගත හැකි ය. ආර්යයන් මෙරටට පැමිණීමට පෙර මෙරට විසූ යක්ඛ ගෝත‍්‍රික කුවේණියගේ උපන් ගම ලෙස සැලකෙන මෙම බම්බාව ගම්මානය පසුව වළගම්බා රජ දවස ලක්දිව ආක‍්‍රමණය කළ ඉන්දීය ද්‍රවිඩයන්ට එරෙහිව ගල්ලෙනෙහි සැඟවී රජුන් විසින් සේනා සංවිධානය කළ බවටත් පසුව කාලාන්තරයක් මුළුල්ලේ වනගතව තිබූ මෙම විහාරය කන්ද උඩරට රාජධානියේ රජු වූ කීර්ති ශ‍්‍රී රාජසිංහ රජ විසින් නැවත ප‍්‍රතිසංස්කරණය කර, සම්බුද්ධ ශාසනයේ චිරස්ථිතිය උදෙසා සංඝයා වහන්සේලා හට පූජා කරන ලද බවටත් පුරාවඃත ජනශ‍්‍රැති ජනකතා මඟින් සාධක හමුවේ. එසේම ගල් ගුහාව ආශ‍්‍රය කර ඉදි වූ විහාර භූමිය, ගල් පර්වතය හා ශිලා ලිපිය, ගලින් නිමකොට ඇති ගල් ළිඳ, සඳකඩපහණ, ගල් ඇඳ මෙන්ම අලංකාරවත් ගල් පඩිපෙළ එකල රජ දවස පිළිබඳ ජීවමාන සාක්ෂි සපයයි. එසේම ප‍්‍රදේශයට අධිපති ගලේබණ්ඩාර දේව අනුහස පෙරදැරිකරගත් ගලේබණ්ඩාර, විෂ්ණු, පත්තිනි හා කතරගම දේවාල හතරකින් මෙන් ම මෑතක දී ඉදිකරන ලද අභිමානවත් තොරණ හා සත් බුදුවරුන් වැඩ හිඳින්නා වූ රණවිරු මහා සෑය ද මෙම ඓතිහාසික රජමහා විහාරය තුළට පැමිණෙන සැදැහැවතුන්ට දැකබලා ගත හැකි ය. වසරක් පාසා පවත්වනු ලබන පෙරහැර මංගල්‍යය කන්ද උඩරට රාජධානියේ අතීත ශ‍්‍රී විභූතිය මනාව විදහාපායි. එසේ ම සම්බුද්ධ ශාසනයේ උන්නතිය උදෙසා විහාරස්ථානයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන ශ‍්‍රී ධම්මානන්ද දහම් පාසල ද ගම්මානයේ දරු දැරියන්ට අමිල මෙහෙයක් සපයනු ලැබේ. වළගම්බා රජ දවස ඉදි වූ මෙම ඓතිහාසික බම්බාව රජමහා විහාරය පසුව කන්ද උඩරට රාජධානියේ රජු වූ කීර්ති ශ‍්‍රී රාජසිංහ රජ දවස සිට උරුලෑවත්තේ මහනායක මාහිමියන්ගෙන් පසු විහාරයේ ආධිපත්‍යය අස්ගිරි මහා විහාර සංඝ සභාව දරණ අතර 1998 වර්ෂයේ සිට අතිගෞරවණීය ලේනව මංගල හිමිපාණන්ගේ භාරකාරත්වය යටතේ පවතී.
ඓතිහාසික වටිනාකම්
වලගම්බා මහරජතුමා සොළීන්ට විරුද්ධව සේනා සංවිධානය කිරීමේදි බම්බා රාජමහා විහාරයේ පිහිටි ගල් ලෙනද රජුට නවාතැන් ගැනීමට සුදුසු ස්ථානයක් ලෙස තෝරා ගෙන තිබේ.පසුව සොළීන් පැරද වූ වලගම්බා රජතුමා තමන් ආරක්ෂාවට යොදාගත් ගල්ලෙන විහාරයක් බවට පත් කළේය. බම්බාව රජමහා විහාරය යනු එසේ ඇති වූ ගල් ලෙන් විහාරයයි. බම්බාව යනු කුවේණි රැජිනගේ උපන් ගමය.
පොදු නීතිය
පොදු නීතිය යනු ව්‍යවස්ථායකය විසින් සම්මත කළ නීති හෝ විධායක කි‍්‍රයාවන් හේතුකොටගෙන නොව අධිකරණ හා ඊට සමාන විනිශ්චය සභාවන් විසින් දෙන ලද තීන්දු මත පදනම්ව ගොඩනැගුනු නිතියකි. පොදු නීති ක‍්‍රමයන්හි නීතිය නිර්මාණය කිරීම සහ/හෝ පිරිසිදු කිරීම සිදුකරනු ලබන්නේ විනිසුරුවරුන් විසිනි. විභාග වෙමින් පවත්නා නඩුවක තීරණය පෙර නඩු තීන්දු මත පදනම්වන අතර එය අනාගත නඩු තීරණයන් කෙරෙහිද බලපැවැත්වෙනු ඇත. කිසිදු අධිකාරීත්ව ප‍්‍රතිපාදනයක් නිතියේ නොමැති අවස්ථාවන්හිදී පූර්වාදර්ශී නඩු තීන්දුවක් ලබාදෙමින් නීතිය නිර්මාණය කිරීමේ හැකියාව පොදු නීති විනිසුරුවරුන්ට ඇත. මෙම පූර්වාදර්ශී නඩු තින්දුවේ හරය පොදු නීතිය ලෙසින් හඳුන්වනු ලැබෙන අතර අනාගත නඩු තීන්දු එමඟින් බැඳෙයි. අතීතයේදී ඊට සමාන ගැටලූවක් නිරාකරණය කරනු ලැබ ඇත්නම් පෙර නඩු තීන්දුවේදී අනුගමනය කරනු ලැබූ තාර්කික පදනම මෙම නඩු තීන්දුවේදීද අනුගමනය කිරීමට විනිසුරුවරු බැඳී සිටිති (මෙම මූලධර්මය අධිකරණ පූර්ව නිදර්ශන න්‍යාය ලෙසින් හැඳින්වේ). ඉහතින් දැක්වූ දර්ශීය නීති පද්ධතියට වඩා භාවිතයේදී පොදු නීතිය ඉතා සංකීර්ණ වෙයි. කිසියම් අධිකරණයක තීන්දුවකින් තවත් අධිකරණයක් බැඳෙන්නේ දෙකම එකම අධිකරණ බලප‍්‍රදේශයක් තුල පිහිටන විටදීය. එකම අධිකරණ බලප‍්‍රදේශයක් තුල පවා සමහර අධිකරණයන්ට සෙසු අධිකරණයන්ට වඩා වැඩි බලතල පවතී. උදාහරණයක් ලෙස බොහෝ අධිකරණ බලප‍්‍රදේශයන් තුල ඇපැල් අධිකරණයන් විසින් ලබාදෙන නඩු තීන්දුවලින් පහල අධිකරණ බැඳී සිටින අතර අභියාචනාධිකරණ නොවන අධිකරණයන් විසින් ලබාදෙන තීන්දු සම්බන්ධයෙන් බැඳීමක් නොවේ. ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථා නීතිය, ව්‍යවස්ථාපිත නීතිය සහ නියාමන නිතීන් සමඟ පොදු නීතියේ මිශ‍්‍රවීම් සංකීර්ණ තත්වයන් නිර්මාණය කරයි. කෙසේ වෙතත් අධිකරණ පූර්ව නිර්ශන න්‍යාය හෙවත් සමාන නඩු සමාන රීතීන් යොදාගනිමින් විභාග කළයුතුය යන මූලධර්මය පොදු නීතියේ හදවත ලෙස සෑම පොදු නීති පද්ධතියක් තුලම අන්තර්ගත වේ.
බි‍්‍රතාන්‍යයේ නෛතික උරුමය හා සම්බන්ධකම් ඇති රටවල් බොහොමයක මෙම පොදු නීතිය පැතිර පවතී. එක්සත් රාජධානිය, එක්සත් ජනපදය (නැපෝලියානු සංග‍්‍රහයේ බලපැම දක්නට ඇති ලූයිසියානා ජනපදයේ හැර) කැනඩාව ඇතුළු බි‍්‍රතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයට යටත්ව තිබූ පූර්ව යටත්විජිතයන් ඒ අතර ප‍්‍රධාන වෙයි.
පොදු නීතියේ ඉතිහාසය
පොදු නීතිය නිර්මාණය වූයේ 12 සහ 13 වන සියවස් තුල එංගලන්තයේදීය. මෙම සාමූහික නඩු තීරණයන් සම්පරrg/දායයන්, සිරිත් සහ පූර්වාදර්ශයන් මත පදනම් විය. පූර්වාදර්ශයන් හා සිරිත් නෛතික කිරණයනයාදාමය තුල වැදගත් භූමිකාවක් ඉටුකළ සමාජයන්හි ඵෙතිහාසිකව පැවැති තත්වය හා සමාන තත්වයක් මෙම නෛතික ආයතනයන් හා සංස්කෘතිය තුල දක්නට ලැබින. ජර්මානු නීතිය හා ඉස්ලාමීය නීතිය මෙවැනි නීති පද්ධතීන්ට උදාහරණයන්ය. පොදු නීතියේදී භාවිතා කළ මෙම තර්කනය ධර්මාධර්ම විචාරය නොඑසේනම් සිද්ධිය මත පදනම්වූ තර්කනය ලෙසින් හැඳින්වේ. තෝරත ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ වරදකාරී කිර්ජරයාවන්ට (නොසැලකිල්ල සහ වුවමනාවෙන්ම සිදුකළ කිරේ දයාවන් යන දෙකටම) වන්දි ලබාදීම, ගිවිසුම් පිලිගන්නා හා නියාමනය කරන ආකෘතියක් ලෙස නීතිය ගොඩනැංවීම ආදී සිවිල් නඩු කටයුතු සඳහා පොදු නීතිය අදාල කරනු ලැබිණ. පොදු නීති කරය් මයේ අධිකරණයන් තුල අනුගමනය කරනු ලැබූ කාර්ය පටිපාටියවූයේ පොදු නීතිය විසින්ම වර්ධනය කරන ලද කරයේ මයක් වූ චෝදනාත්මක කරයු මයයි.
පොදු නීතිය යටත් විජිතයන් සහ පොදු රාජ්යන මණ්ඩලීය රටවල් වෙත පැතිරයාම
කාළයත් සමග නව ජනපදයන් ස්ථාපිත කිරීමත් සමඟ මෙම පැරණි ව්‍යවස්ථාවන් යල්පිනූ තත්වයට පත්වූ බැවින් ඒවා ජනපදයන්ගේ ව්‍යවස්ථාපිත ප‍්‍රතිපාදනයන් තුලින් බලාත්මක කිරීම සිදුවිය. උදාහරණයක් ලෙස වොෂින්ටන් ජනපදය විසින් එක්සත් ජනපදයේ ආණ්ඩු ක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවට සහ නීතියට පටහැනි නොවනතාක් දුරකට පොදු නීතිය මෙම ජනපදයේ නීතිය ලෙස අධිකරණ තීරණයන්හි භාවිතයට ගත යුතු බවට වූ ප‍්‍රතිපාදනයක් සම්මත කිරීම දැක්විය හැක. මේ ආකාරයට පොදු නීතිය ලූයිසියානා (එය ප‍්‍රංශයේ සිවිල් නීති ක‍්‍රමයේ අභාෂය ලබාගන්නා ලදී) හැර සෙසු සෑම ජනපද නීති පද්ධතියක් තුලටම පොදු නීතිය අන්තර්ග‍්‍රහනය විය. මීට සමාන ප‍්‍රතිපාදනයක් හොං කොං මූලික නීතයේ 8 වන වගන්තියේද අන්තර්ගත වෙයි.
පොදු වූ සංවිධිත නීති එංගලන්තයේ නීති පද්ධතිය
1066 දී සිදුවූ නෝමන්වරුන්ගේ ආක්‍රමණයට පෙර දියෝකිසීය බිෂොප්වරයා ෂෙරීෆ්වරයා විසින් මුලසුන දරනු ලැබූ ප්‍රාදේශීය අධිකරණයන් විසින් පැවිදිසි සහ සිවිල් අධිකරණ බලය ක්‍රියාවේ යොදවනු ලැබිණ. ජූරිය විසින් නඩු විභාග කිරීම මෙම අධිකරණයන්හි ආරම්භ විය.
1154 දී දෙවන හෙන්රි රජු බලයට පත්වීමෙන් අනතුරුව මුලූ රටටම පොදු වූ නීති පද්ධතියක් ස්ථාපිත කිරීම මඟින් පොදු නීතිය ආයතනගත කරන ලදී. එමඟින් ප්‍රාදේශීය සිරිත් ජාතික තලයට ගෙන එනු ලැබූ අතර යම් යම් අයට විශේෂකොට දැක්වීමේ ප්‍රාදේශීය පාලනයන්, හිතුවක්කාරී තීරණයන් අවසන් කිරීම සහ අපරාධ හා සිවිල් ඉල්ලීම් සම්බනධයෙන් විමර්ෂනය කිරීම සඳහා දිවුරුම් දුන් තැනැත්තන්ගෙන් සමන්විත ජූරි ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීම සිදුවිය. ජූරිය සිය තීරණයන්ට එළැඹුනේ සාමාන්‍ය දේශීය දැනුම උපයෝගී කරගනිමිනි.
දෙවන හෙන්රි රජු සිය මධ්‍යම අධිකරණයේ විනිසුරුවරුන් නඩු විභාග කිරීම සඳහා රටේ විවිධ ප්‍රාදේශයන්ට යැවීමේ පරිචයේද ආරම්භකයා විය. ඔහුගේ විනිසුරුවරු තත්කාර්ය පදනමක පිහිටා ගැටලූ නිරාකරණය කරන ලදී. අනතුරුව ඔවුහු නැවත ලන්ඩනය වෙත පැමිණ සිය තීරණයන් සම්බන්ධයෙන් අනෙක් විනිසුරුවරුන් සමඟ සාකච්ඡා කළහ. මෙම සාකච්ඡාවන් වාර්තාගත කරනු ලැබු අතර ලිපිගොනුගත කිරීමද සිදුවිය. පසුකාලීනව අධිකරණ පූර්ව නිදර්ශන න්‍යාය වර්ධනය වූයේ මෙතුලිනි. මෙම ක්‍රමය යටතේ පූර්ව නඩුතීන්දු නීතිය ලෙස ස්ථාපිත වූ අතර පූර්ව නෝමන් යුගයේ පැවැති ප්‍රාදේශීය සිරිත් මුළුරටටම පොදු වූ සංවිධිත නීති පද්ධතියක් මඟින් ආදේශ වූ අතර එකී නීති ‘පොදු නීති’ ලෙසින් හැඳින්විනි.
දෙවන හෙන්රි රජු විසින් ශක්තිමත් ඒකීය අධිකරණ පද්ධතියක් ස්ථාපිත කිරීම හේතුවෙන් එතෙක් අධිකරණ කටයුතු සිදුකළ පල්ලිය සහ රජු අතර ගැටුමක් නිර්මාණය විය. අවසානයේදී තවන් හෙන්රි රජු වෙනුවෙන් කටයුතු කරන බව විශ්වාස කරමින් නයිට් වරුන් තිදෙනකු විසින් කැන්ටබරිහි ආදිපාද තෝමස් බ්රැකට් කැන්ටබරි පල්ලිය තුලදී ඝාතනය කරනු ලැබිණි. හෙන්රි රජු එම ඝාතනය සිදුකිරීමට සැලසුම් කරන ලද්දේද යන්න පැහැදිලි නොමැති නමුත් එම අවස්ථාව වන විට මේ දෙදෙනා අධකරණ බලය ක්‍රියාවේ යෙදවිම සම්බන්ධයෙන් උග්‍ර මතභේදයක පැටලී සිටියහ. ඵෙහි ලෞකික වරදවල් සම්බන්ධයෙන් පල්ලිය අධිකරණ කටයුතු සිදු කිරීම මේ අනුව අවසානයකට පත්විය.
මේ තත්වය තුල අපරාධ සහ සිවිල් නීතියේ මූලික මූලාශ්‍රය ලෙස පොදු නීතිය වර්ධනය වීම සිදුවිය. පසුකාලීනව පාර්ලිමේන්තුව විසින් ව්‍යවස්ථාදායක බලය අත්පත් කරගන්නා ලද අතර සමහර කරුණු අරබයා ව්‍යවස්ථාපිත නීතිය විසින් පොදු නීතිය සීමා කිරීමට පියවර ගනු දැකගත හැකිවිය. අදද පොදු නීතිය තුල ඉතා වැදගත් ස්ථානයකට හිමිකම් කියයි.
පොදු නීතිය මූලික අර්ථනිරූපනයන්
පොදු නීතිය යන යෙදුම පිලිබඳ ප‍්‍රධාන වශයෙන් සඳහන් කළයුතු ද්විතීයික අර්ථයන් තුනක් සහ තවත් ඵෙතිහාසික අරුත් කිහිපයක්ම පවතී.
1 ව්‍යවස්ථාපිත නීතියට සහ නියාමන නීතියට ප‍්‍රතිවිරුද්ධ ලෙස පොදු නීතිය මෙම ද්විතීයික අර්ථය විසින් අධිකාරයක් විසින් නීතියක් පනවනු ලැබිම දක්වයි. උදාහරණයක් ලෙස එක්සත් ජනපදයේ බොහොමයක් අධිකරණ බලප‍්‍රදේශයන් තුල බොහෝ කලාපයන් ව්‍යවස්ථාදායකය විසින් පනවනු ලැබූ නීතීන්, ව්‍යවස්ථාදායකය විසින් අභිනියෝජනය කරන ලද බලය මත විවිධ රීති සෑදීමේ බලය හිමි අධිකාරයන් විසින් නිර්මාණය කරනු ලබන රෙගුලාසි සහ පොදු නීතිය හෝ ‘නඩු තීන්දු නීතිය’ (එනම් අධිකරණයන් මඟින් හෝ නියෝජිතායතනයන් සතු අර්ධ අධිකරණ විනිශ්චය සභාවන් විසින් ලබාදුන් තීන්දු) මඟින් ආවරනය වෙයි. මෙම ද්විතීයික අර්ථය තවදුරටත් මෙසේ විශ්ලේෂණයකොට දැක්විය හැක. (අ) කිසිදු ව්‍යවස්ථාපිත අධිකාරයක බලපෑමකින් තොරව පොදු නීතිය තුලින් පමණක් බිහිවූ නීති (උදා. 20 වන සියවසට පෙර අපරාධ නීති බොහොමයක් හා කාර්ය පටිපාටික නීතීන් වර්තමානයේ පවා ගිවිසුම් හා තෝරත නීති බොහොමයක්ද මේ ආකාර වේ) (ආ) වෙනත් ආයතනයන් විසින් පනවනු ලැබූ ලිඛිත නීති එනම් ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථා, ව්‍යවස්ථාපිත නීති සහ නියාමනයන්හි සීමාවන් සහ වෙනස්කම් සාකච්ඡා කරනු ලබන තීරණයන්
2. සිවිල් නීති පද්ධතීන්ට එරෙහිව පොදු නීති පද්ධතීන් මෙම ද්විතීයික අර්ථය විසින් පොදු නීති අධිකරණ බලයන් හා නීති පද්ධතීන් සිවිල් නීති’ හෝ නීති සංග‍්‍රහයන්ගේ’ අධිකරණ බලයෙන් වෙනස්කොට දැක්වීම සිදුකෙරෙයි. පොදු නීති පද්ධතීන් ව්‍යවස්ථාපිත නීතිය තරම්ම අධිකරණ තීන්දුද වැදගත් ලෙස සලකනු ලබයි. මීට ප‍්‍රතිපක්‍ෂව සිවිල් නීති පද්ධතීන් (ඉස්ලාමීය නොවන පොදු නීති නොවන රටවල පවත්නා හෝ පොදු නීතිය සමඟ බැඳී පවතින නෛතික සම්ප‍්‍රදාය) අධිකරණ තීන්දු කෙරෙහි තබන්නේ අඩු බරකි. එමෙන්ම මෙහිදී ශාස්ත‍්‍රඥයින්ගේ දායකත්වයන්ද සලකා බලනු ලැබේ. උදාහරණයක් ලෙස නැපෝලියානු සංග‍්‍රහය ප‍්‍රංශ විනිසුරන්ට නීතිය පිලිබඳව අදහස් දැක්වීම ප‍්‍රකාශිතවම තහනම්කොට ඇත.
යමී ගෞතම්
යමී ගෞතම් (උපත 1988 නොවැම්බර් 28) ඉන්දියානු චිත්‍රපට නිළියකවේ. මූලික වශයෙන් ඇය හින්දි චිත්‍රපටවල දැකගත හැකිය. දෙමළ, කන්නඩ, පන්ජාබ් චිත්‍රපට තුළින්ද දැකගත හැකිවේ.රඟපෑමට අමතරව, ඇය වෙළඳ නාම සහ නිෂ්පාදන සඳහා පෙනී සිටින ප්‍රමුඛ නිරූපිකාවක වේ.
පොදු නීතිය
පොදු නීතිය මූලික අර්ථනිරූපනයන්
3. සාධාරණත්වයට ප‍්‍රතිපක්‍ෂව පොදු නීතිය මෙම ද්විතීයික අර්ථය මගින් පොදු නීතිය (නොඑසේනම් පොදුවේ නීතිය) සාධාරණත්වයෙන් වෙනස්කොට දක්වයි. 1873 ට පෙර එංගලන්තයේ සමාන්තර අධිකරණ පද්ධතීන් දෙකක් කි‍්‍රයාත්මකව පැවතුනි. එනම් අලාභයන්ට මූල්‍යමය වන්දි පමණක් ලබාදීම සහ දේපළවල නීත්‍යානුකූල හිමිකරු කවුරුන්ද යන්න ප‍්‍රකාශයට පත්කිරීමේ බලය හිමිව තිබූ නීති අධිකරණ සහ නිරෝධාඥාවන් සහ දේපළ භාරයන් පිලිගනු ලබන සාධාරණත්ව අධිකරණයන්ය. මෙම විභේදනය එක්සත් ජනපදය ඇතුළු යටත්විජිතයන් රැසකටද පැතිර යන ලදී. නීතිය හා සාධාරණත්වය අතර වෙනස
යමී ගෞතම්
References
ප්‍රවර්ගය:1988 උපත් ප්‍රවර්ගය:සිනමාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සිනමාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
පොදු නීතිය
පොදු නීතිය මූලික අර්ථනිරූපනයන්
(ඇ) අධිකරණ මඟින් සාධාරණත්ව ප‍්‍රතිකර්මයන් ලබාදීම සඳහා අදාලවන්නාවූ මූලධර්මයන්හිදී ඉතා වැදගත් වෙයි. බොහෝ අවශ්‍යතාවයන් වෙනුවෙන් එක්සත් ජනපදයද ඇතුලත්ව බොහෝ අධිකරණ බලප‍්‍රදේශයන් තුල අධිකරණ වර්ග දෙකක් බිහිවිය. මීට අමතරව වෙන් වෙන්ව පැවතුනු අධිකරණයන් ඒකාබද්ධ කිරීමට පෙර බොහෝ අධිකරණයන්හි නීතිය මෙන්ම සාධාරණත්වයද කි‍්‍රයාවේ යෙදවීමට අවසරය ලබාදී තිබුණි.
4 ඵෙතිහාසික භාවිතාවන් මීට අමතරව මෙම යෙදුමේ ඵෙතිහාසික භාවිතාවන් කිහිපයක් විසින්ම එහි අර්ථය පිලිබඳව යම් පසුබිමක් සපයයි. ඉංගී‍්‍රසි සාමාන්‍ය ඉල්ලීම් පිලිබඳව විභාගකළ අධිකරණ රජුට කිසිදු වැදගත්කමක් නොවූ කරුණු එනම් සාමාන්‍ය ජනතාවගේ ගැටළු විභාග කළ ආයතන විය. මීට අමතරව අවම වශයෙන් 11 වන සියවසේ පමණ සිට එළැඹි සියවස් ගණනාවක් පුරාවට රාජකීය අධිකරණ පද්ධතිය තුල මණ්ඩල කිහිපයක්ම විය. රජුගේ යුක්තිය බෙදාදෙමින් ගමින් ගමට ගිය සංචාරක විනිසුරන්ගෙන් මේවා සමන්විත විය. මෙකී මණ්ඩල අතර පොදුවේ කි‍්‍රයාත්මක වූ නීතින් හැඳින්වීමට පොදු නීතිය යන යෙදුම යොදාගනු ලැබිණ. කිසියම් නීතියක් වඩා පුළුල් ලෙස පිලිගැනීමට ලක්වන විට ඊට වැඩිබරක් ලබාදුන් අතර එහිදී ප‍්‍රාදේශීය සිරිත් ආන්තික කරනු ලැබිණ. මෙම අර්ථ නිරූපනයන් ඉතා පැරණි ඒවා වන අතර ඉංගී‍්‍රසි නෛතික පද්ධතියේ වර්ධනය සමග ඒවායේ අදාලත්වය පහව යන ලද නමුත් පොදු නීතිය යන යෙදුමේ සම්භවය පැහැදිලි කිරීමට ඒවා වැදගත් වෙයි.
පොදු නීති කෘත්‍ය
එක්සත් ජනපද ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට නම් කරනු ලැබිමට පෙර මැසචුසෙට්ස්හි ඉහල අධිකරණ විනිසුරකු ලෙස කටයුතු කරන අතරේ කණිෂ්ඨ ඔලිවර් වෙන්ඩල් හොල්ම්ස් විසින් ද කොමන් ලෝස් නම් කුඩා කෘතියක් ප‍්‍රකාශයට පත්කරනු ලැබිණ. එය අදද ක්ෂේත‍්‍රය තුල විශිෂ්ඨ කෘතියක් ලෙසින් සැලකෙයි. බ්ලැක්ස්ටෝන් මෙන් නොව හොල්ම්ස්ගේ කෘතිය නීතිය යනු කුමක්ද යන්න සංක්‍ෂිප්තව සාකච්ජා කරමින් පොදු නීති කි‍්‍රයාවලිය විස්තර කරයි.
එක්සත් ජනපදයේ ඇමරිකානු නීති ආයතනය විසින් සංස්කරණය කරනු ලැබූ විවිධ විෂය කරුණු (ගිවිසුම්, තෝරත, නඩු තීන්දු ආදී) සම්බන්ධයෙන් වන පිළිප‍්‍රකාශයන් එකී ක්ෂේත‍්‍රයන් තුල පොදු නීතියේ එකතූන් ලෙස සැලකිය හැක. මේවා ඇමරිකානු අධිකරණයනහි නිතර උපුටා දක්වනු ලබන අතර සංගෘහිත කරනු නොලැබූ පොදු නීතියක් ලෙසින් මේවා යොදාගනු ලබයි. බැඳීම් සහගත නඩු තීන්දු හැරුනුවිට අධිකරණයන්හි ඉහල පිලිගැනීමක් සහිත අධිකාරයන් ලෙස මේවා සලකනු ලැබේ. පොදු නීතිය සංග‍්‍රහගත කිරීම සිය මූලික පරමාර්ථය වූ කෝපස් ජූරිස් සෙකෙන්ඩම් නම් විශ්වකෝෂයද විවිධ අධිකරණයන්හි සැලකිල්ලට නිතර ලක්වන්නකි.
ස්කොට්ගේ පොදු නීතිය කෘතිය මිනීමැරුම හා සොරකම පිලිබඳ කරුණු ආවරණය කරනු ලබන අතර සිරිත්, නෛතික ලේඛණයන් හා පූර්ව නඩු තීන්දු එහි මූලාශ‍්‍රයන් වෙයි. එහිදී ආධාරක කොටගෙන ඇති නෛතික ලිවීම් ආයතනික පඨිතයන් ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර බොහෝදුරට 17, 18 හා 19 වන සියවස් වලට අයත් ඒවා වෙයි.
පොදු නීති පද්ධතිය
එංගලන්තය සහ වේල්සය, උතුරු අයර්ලන්තය, අයර්ලන්තය, එක්සත් ජනපදයේ පෙඩරල් නීතිය සහ ප‍්‍රාන්ත නීති (ලූයිස්යානා හැර), කැනඩාවේ පෙඩරල් නීතිය සහ පළාත් නීති (ක්විබෙක් සිවිල් නීතිය හැර), ඕස්ටේ‍්‍රලියාව (පෙඩරල් හා ප‍්‍රාන්ත) , නවසීලන්තය, දකුණු අපි‍්‍රකාව, ඉන්දියාව, මැලේසියාව, බෲනායි, පාකිස්ථානය, සිංගප්පූරුව, හොංකොං සහ බොහොමයක් ඉංගී‍්‍රසි කථාකරන සහ පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රටවල් (මෝල්ටාව සහ ස්කොට්ලන්තය හැර) යන සියල්ලේ නීතියේ පදනම වන්නේ පොදු නීතියයි. මහා බි‍්‍රතාන්‍යය හෝ එංගලන්තය විසින් කිසියම් කාළයක් සිය ආධිපත්‍යයට නතුකොටගෙන සිටි සෑම රටකම පාහේ පොදු නීතිය කි‍්‍රයාත්මක වන නමුත් ඉංගී‍්‍රසීන්ට පෙර වෙනත් ජාතීන් විසින් යටත්කොටගෙන සිටි ක්විබෙක් (තරමක් දුරට ප‍්‍රංශ නීතිය අනුගමනය කරයි), දකුණු අපි‍්‍රකාව සහ ශී‍්‍ර ලංකාව (රෝම ලන්දේසි නීතිය භාවිතා කරයි) වැනි රටවල් කිහිපයක් පමණක් මෙයින් වෙනස් වෙයි. මෙයට හේතුව එම රටවල ඊට පෙර සිවිල් නීති පද්ධතියක් කි‍්‍රයාත්මකවීම ආරම්භවී තිබීමය.
පෘථිගීසි සිවිල් නීති සංග‍්‍රහය අනුගමනය කරන ගෝවේ හැරුනුවිට ඉන්දියාවේ පොදු නීතිය ඉංගී‍්‍රසි නීතියේ සහ දේශීය හින්දු නීතියේ සංකලනයකි. නිකරගුවාවේ නීති පද්ධතිය 1600 සිට 1905 දක්වා රටේ නැගෙනහිර අර්ධය පාලනය කළ ඉංගී‍්‍රසීන්ගේ බලපෑම නිසාවෙන් ඉංගී‍්‍රසි පොදු නීතියේද, 1909 සිට 1933 දක්වා වන ඇමරිකානු මැදිහත්වීම්ද, සාමෝසා (1933-1979) පාලන කාළය තුල වූ ඇමරිකානු මැදිහත්වීම්ද, වර්තමාන ඇමරිකානු සංස්කෘතිය සහ ආයතනයන්හි බලපෑමද හේතුකොටගෙන මේ සියල්ලෙන් ආභාෂය ලබා ඇත.
පොදු නීති ක‍්‍රමයට පවත්නා ප‍්‍රධාන විකල්පය වන්නේ සිවිල් නීති ක‍්‍රමයයි. යුරෝපා මහාද්වීපයේ සහ සෙසු ලෝකයේ වැඩි ප‍්‍රමාණයක භාවිතා වන්නේ එයයි. පැරණි සෝවියට් දේශයට අයත්ව තිබූ රටවල් සහ එහි බලපෑමට ලක්වූ රටවල් සමාජවාදී නීති පද්ධතියක් අනුගමනය කරන ලදී (ඒවායින් සමහරක් සිවිල් නීති පද්ධතියක් භාවිතා කරයි උදා. ලිතුවේනියාව).
සිවිල් නීතිය සහ පොදු නීතිය අතර විභේදනය බොඳවෙමින් පවතී. සිවිල් නීති රටවල නඩු තීන්දු කෙරෙහි අවධානය වැඩිවීම මෙන්ම පොදු නීති රටවල ව්‍යවස්ථාපිත ප‍්‍රතපාදනයන් වෙත වැඩි අවධානයක් යොමුවීමද මෙයට හේතුව වෙයි. උදාහරණයක් ලෙස එක්සත් ජනපදයේ අපරාධ නීතිය සහ වානිජ නීතිය සංගෘහිත කරනු ලැබ ඇත.
පොදු නීතිය සහ සිවිල් නීති ක‍්‍රමය මිශ‍්‍ර‍්‍රිත නීති ක‍්‍රමයක් ඊශ‍්‍රායලයේ පවතී. එරට නීතිය සංගෘහිත කිරීමේ කි‍්‍රයාවලිය ඇරඹී ඇති අතර රහි මූලික මූලධර්මයන් ඇමරිකානු හා ඉංගී‍්‍රසි නීතීන්ගේ ආභාෂය ලබා ඇත.
එක්සත් ජනපදයේ කැලිෆෝනියා ප‍්‍රාන්තයේ පොදු නීතිය පදනම් වූ නීති ක‍්‍රමයක් පවතී. නමුත් සිවිල් නීති අධිකරණ ක‍්‍රමයේදී මෙන් නීතිය සංගෘහිත කරනු ලැබ ඇත. මෙසේ වීමට හේතුවී ඇතිතේ 19 වන සියවසේදී ඊට පෙර පැවැති ස්පාඥ්ඥ සිවිල් නීතිය පදනම් කරගත් ක‍්‍රමය සංගෘහිත කරනු ලැබිමයි. කැලිෆෝනියාව මෙන්ම එක්සත් ජනපදයේ බටහිරට වන්නට පිහිටි බොහොමයක් ප‍්‍රාන්තයන් සිවිල් නීතියේ අංගයක් වන සමූහ දේපල සංකල්පය ආදේශ කෙටගෙන ඇත.
ඕලන්ද යටත්විජිත යුගයේ සිටම සිවිල් නීති ඉතිහාසයකට උරුමකම් කියන නිව්යෝර්ක් ප‍්‍රාන්තය 19 වන සියවසේදී සිය නීතීන් සංගෘහිත කිරීම ආරම්භ කරන ලදී. ඕලන්ද ජාතිකයන් විසින් පිහිටවනු ලැබූ නව නෙදර්ලන්ත ජනපදයේ නීතියද ඕලන්ද නීතිය විය. ඉංගී‍්‍රසීන් මෙම ජනපදයන් යටත් කොටගත් පසු ඔවුහු එවකට එම ජනපදයන්හි පැවැති සිවිල් නීතිය ඒ ආකාරයෙන්ම කි‍්‍රයාත්මක කිරීමට අවසර දෙනු ලැබිණ. කෙසේවෙතත් ඕලන්ද සංක‍්‍රමණික පදිංචිකරුවෝ ඉංගී‍්‍රසීන්ට විරුද්ධව කැරලි ගසා එම ප‍්‍රදේශයේ බලය යළි අත්පත් තරගන්නා ලදී. කෙසේ වෙතත් අවසානයේදී ඉංගී‍්‍රසීහු නැවත සිය බලය තහවුරු කරගත් අතර අනතුරුව සියලූම යටත් ප‍්‍රාන්තයන්හි ඉංගී‍්‍රසි පොදු නීතිය කි‍්‍රයාවේ යොදවනු ලැබිණි. එනමුත් රෝම ලන්දේසි නිතියේ බලපෑම මෙම ප‍්‍රාන්තයන්හි 19 වන සියවසේ අග භාගය දක්වාම දැකගත හැකිවිය.
1870 සිට 20 වන සියවස දක්වා, නීතිය සහ සාධාරණාත්වය ඒකාබද්ධවීම
15 වන සියවස තරම් ඈත කාළයේ පවා පොදු නීති ක‍්‍රමය යටතේ තමන්ට වංචාකොට ඇතැයි හැඟුනු නඩු කියන්නන් විසින් රජුට පුද්ගලිකව පෙත්සමක් ඉදිරිපත් කිරීමේ පරිචය පැවතින. උදාහරණයක් ලෙස වරදකරුවා සිය ඉඩමට බලහත්කාරයෙන් ඇතුල්වී සිදුකළ හානිය හානිපූරනය කිරීමට නියම කෙරුනු ප‍්‍රදානය (පොදු නීතිය තුල) ප‍්‍රමාණවත් නොවන බැවින් එකී වරදකරු ඉඩමේ භූක්තියෙන් පිටමං කරන ලෙස ලෝඞ් චාන්සලර්වරයා විසින් විසින් පාලනය කළ සාධාරණත්ව රීතීන් කි‍්‍රයාවේ යෙදවූ අධිකරණයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටීම දැක්විය හැක. ඒවායේ ස්වභාවයෙන්ම නීතිය හා සාධාරණත්වය අතර ගැටුමක් පවති අතර ඒ හේතුවෙන් වසර ගණනාවක් තිස්සේ නඩු කීමේ කි‍්‍රයාවලිය දික්ගැස්සීමට පුලූවන. එයට හේතුව එක් අධිකරණයක් විසින් අනෙක විසින් ලබාදුන් නියෝගයන් අවලංගු කළහැකිවීමයි. චාල්ස් ඩිකන්ස්ගේ බ්ලීක් හවුස් හි ජාන්ඩිස් සහ ජාන්ඩිස් නම් ප‍්‍රබන්ධිත නඩුව මෙයට එක් ප‍්‍රකට උදාහරණයකි.
එක්සත් ජනපදය තුල 20 වන සියවස දක්වාම මේ ක‍්‍රම දෙකම සමාන්තරව කි‍්‍රයාත්මක විය. එක්සත් ජනපද පෙඩරල් අධිකරණ විසින් නීතිය සහ සාධාරණත්වය පටිපාටික වශයෙන් විභේදනය කරනු ලැබිණ. එකම විනිශ්චයකාරවරයාට දෙආකාරයේම නඩු ඇසීමේ බලය පැවතුනි. නමුත් මේ ආකාර දෙක කි‍්‍රයාත්මකවූයේ පටිපාටි දෙකකටය. තහනම් නියෝග සහනයක් සහ හානි සඳහා වන්දි යන දෙකම ඉල්ලා ඉදිරිපත් කළ ඉල්ලීම් සම්බන්ධයෙන් ගත්කළ මේ ක‍්‍රමය ගැටළු සහගත විය. 1937 දී සම්මත කෙරුනු සිවිල් නඩු විධාන සංග‍්‍රහය පිලිබඳ පෙඩරල් රීති විසින් සිවිල් නඩු කටයුතු යන නාමය යටතේ නීතිය සහ සාධාරණත්ව සංකල්පයන් ඒකාබද්ධ කරනු ලැබිණ.
ඇලබාමා, ඩෙලවෙයාර්, මිසිසිපි සහ නිව් ජර්සි යන ප‍්‍රාන්තයන්හි මෙම නීති ක‍්‍රම දෙක සඳහා වෙන වෙනම අධිකරණයන් කි‍්‍රයාත්මක වේ. තවත් සමහර ප‍්‍රාන්තයන්හි එකම අධිකරණයක් තුල නීතිය සහ සාධාරණත්වය සඳහා වෙන වෙනම අංශයන් ස්ථාපිත කොට ඇත.
පොදු නීතියේ විනිශ්චය
පොදු නීතියේ අධිකරණ බලය පිළිබඳව කරන ලද පර්යේෂන හා විශ්ලේෂනාත්මක අධ්‍යයනයන් හි විවිධ අදියරයන් තුළ එක්තරා අවස්ථාවක දී නීතිය යනු කුමක්දැයි තෝරා බේරා ගැනීම අත්‍යාවශ්‍ය වේ. පළමුවෙන්ම සිද්ධිමය කරුණු ඉතාමත් හොඳින් විමර්ශනය කළ යුතු වේ. ඉන් පසුව ඊට අදාල ව්‍යවස්ථාවන් හා නීතිය අදාල කරගත යුතුවේ. ඉන්පසුව නෛතික මූලධර්ම හා විවිධ අධිකරණ විසින් වැදගත් යැයි සලකනු ලැබූ සහ වර්තමාන නඩුවේ දී ඉදිරිපත් කරනු ලැබූ කරුණු, අනාගත අධිකරණ කටයුතු සඳහා බලපාන්නේ කෙසේ ද යන්න පිළිබඳව පරිස්සමෙන් කටයුතු කළ යුතුයි. ඉහළ අධිකරණ තීන්දු හා ව්‍යවස්ථාදායගේ තීන්දු සහ පහළ අධිකරණ වල තීන්දු යන මේ සියල්ල එක්ව ගෙන පිළිගත හැකි හේතූන්ද සමඟින් නීතිය යනු කුමක් දැයි නිගමනයකට එළඹිය යුතුයි. පසුව එම නීති අදාල නඩුවේදී ඉදිරිපත් කරන කරුණු වලට අදාල කරගනු ලැබේ.
පොදු නීතිය ව්‍යවස්ථාපිත නීතියට වඩා දම්‍ය වූ නීතියයි. පොදු නීති සම්ප්‍රදායේ යටතේ අධිකරණය පෙර තීන්දුවලින් බැඳි සිටීම අනිවාර්ය නොවන නමුත් ව්‍යවස්ථාදායකයේ මැදහත් වීමකින් තොරව (පිළිගත හැකි හේතූන් ද සහිතව ) නීතිය නැවත අර්ථ නිරුපනය කිරීම හා ප්‍රතිශෝධනයක්ද ‍සිදු කළ හැකිය. ඒ මඟින් අධිකරණයට නව දේශපාලන, නෛතික හා සමාජ දර්ශනයක් හා සම්බන්ධ නව ප්‍රවණතා වලට දායක විය හැකිය. පොදු නීතිය ක්‍රමානුකූලව විකාශනය වෙමින් පවතින අතර දශකයක් තුළදී සැලකිය යුතු වෙනසකට භාජනය වන මුත් ඉන් නීතියට සිදුවිය හැකි හානි දායක බලපෑම අවම වේ.
ව්‍යවස්ථාදායක ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කිරීම ඉතාමත් අපහසු වේ. එය නොරිස්සිය හැකි තත්ත්වයන් උදාවන තුරු ක්‍රියාත්මක නොවී පවතී. නමුත් ව්‍යවස්ථාදායකය මඟින් නීතියේ සිදුකරන සංශෝධනය නිසා සමහර විටකදී නීතිය සම්පූර්ණයෙන් ම වෙනසකට භාජනය විය හැකිය. මීට හොඳම උදාහරණය වන්නේ, නොසැලකිලිමත්භාවය සඳහා වූ වගකීම සම්බන්ධයෙන් පොදු නීතිය අනුගමනය කරන්නා වූ කාලයත් සමඟ ක්‍රමානුකූලව වෙනස්වූ රීතින් ය. 19 වැනි සියවසේ දී වැඩි වශයෙන් අනුගමනය කරන ලද රීතිය වුයේ පැමිණිලිකරු හට වගඋත්තරකරුගේ නොසැලකිමත්කම හේතුවෙන් ඔහුගෙන් වන්දියක් ලබාගැනීමට නම්, දෙදෙනා ම ගිවිසුමේ පෙර රහස දැන සිටීම අනිවාර්යය වීමයි. මේ අතර ආසන්නතම ගැණුම්කරුට පමණක් කිසියම් නිෂ්පාදනයක දෝෂයක් නිසා වන්දි ලබා ගත හැකි අතර, එම නිෂ්පාදනයේ සමහර කොටස් නිෂ්පාදකයාගෙන් පරිබාහිරව නිෂ්පාදන ය කර ඇත්නම්, වන්දි ලබා ගැනීමට අවකාශ නොමැත.
Winterbottom Vs Wright නඩුවේ දී තුවාල ලද පුද්ගලයෙකු හට, එම සිද්ධියට බාහිරව සම්බන්ධ වූ (නොවැදගත්) ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට විරුද්ධව නඩු පැවරිය හැකි නම්, ඉන් අයුක්ති සහගත හා සාහසික ප්‍රතිවිපාක ඇතිවිය හැකි බව අධිකරණය විසින් පෙන්වා දෙන ලදි. තවද මෙහිදී නොසැලකිලිමත්බව හා ඉන් සිදුවූ හානියේ (තුවාලයක්) වගකීම ඊට සම්බන්ධ පාර්ශවයේ ආසන්නතම පුද්ගලයාට  පමණක් පැවරීම සඳහා සම්බන්ධතාවක් ගොඩනැගීමට අධිකරණයට නොහැකිවේ. Thomas Vs Winchester නඩුව මීට ව්‍යතිරේකයක් සපයයි. එහිදී අධිකරණ තීන්දුව වුයේ වස බෝතලයක් ශරීරයට හානිදායක නොවන ශාකසාර පානයක් ලෙස වැරදියට ලේබල් කිරීම හෝ නියෝජිතයන් හරහා අලෙවි කිරීම නිසා හෝ මිනිස් ජීවිත ඉතා අවදානම් තත්ත්වයකට පත් කරයි යන්නයි. Slater Vs Ray.Mfg.Co නඩුවේ දී කෝපි නිෂ්පාදන යන්ත්‍රය (කෝපි පුනාව Coffee urn) පිපිරී යාම නිසා පුද්ගලයෙකු අනතුරට පත්වීම සම්බන්ධයෙන් එහි නිෂ්පාදකයා  වගකිව යුතු බව තීන්දු කරන ලදී. Cardillac Moter car Co.Vs Johnson නඩුවේ දී දෝෂ සහිත රෝදයක් නිසා ඇති වූ අනතුරට, කාරයේ අයිතිකරුට වන්දි ‍ලබා ගත නොහැකි විය. ඒ එම රෝදය සාදා තිබූ අමුද්‍රව්‍ය නුසුදුසු තත්ත්වයේ ඒවා වූවත් ගිවිසුම පැවතියේ වාහන වෙළෙන්දා හා අයිතිකරු අතර මිස වාහනයේ නිෂ්පාදකයා සමඟ නොවීමයි.
පොදු නීතිය, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව හා නීතිය අතර සබඳතාව
පොදු නීති සම්ප්‍රදායේ දී නීති පද්ධතියේ ඇති වැදගත් සෑම ක්ෂේත්‍රයක් පිළිබඳවම මනා අවබෝධයක් තිබීම අනිවාර්ය කරුණකි. එංගලන්තය, වේල්සය, හා ඇ.එ. ජනපදයේ ‍බොහෝමයක් ජනපදවල පැවැත්වෙන ගිවිසුම් නීතිය, සිවිල් නීතිය, දේපල නීතිය. ආදී නීතින්ට අදාල මූලික ප්‍රතිපාදන පනත් වල අන්තර් ගත කොට නොමැත. එමනිසා පොදු නීතිය ඒ සඳහා උපයෝගී කර ගනී. නීතියේ සෑම ක්ෂේත්‍රයක දීමත් (භාණ්ඩ විකිණිමේ ගිවිසුම් පනත හා අපරාධ නීතිය වැනි නීති ව්‍යවස්ථාදායකය විසින් නිර්මාණය කළත්), වෙනත් ලිඛිත නීතිවලත් ඒවා‍යේ මූලධර්මය පිළිබඳව අන්තර්ගත වන්නේ අල්ප වශයෙනි. එම නීති වල සීමාවන් හා අර්ථ දැක්වීම් අන්තර්ගත වන්නේ ‍‍පොදු නීතියේ ය. කිසියම් සිද්ධිමය කරුණු ගොනුවක් සඳහා බලපාන නීතිය කුමක්දැයි නිශ්චිතවම දැන ගැනීමට ඊට අදාල පූර්ව නඩු තීන්දු හා  ඒ සඳහා හේතුවූ කාරණා  පිළිබඳව අවබෝධ කරගත යුතු වේ. එක්සත් ජනපද ව්‍යවස්ථාවේ. පළමු සංශෝධනයේ දී ‍ආගමක් පිහිටු වීම හෝ එලෙස පිහිටවූ ආගමක් නිදහසේ ඇදහීම තහනම් කරන නීති රීති සම්පාදනය නොකරයි යනුවෙන්  සඳහන් වේ. නමුත් 9 වැනි වගන්තියේ අන්තර්ගත මෙම ප්‍රතිපාදනයේ නෛතික සීමාවන් නිර්ණය කිරීම සඳහාත්, එම වගන්තියේ එම යෙදු‍ම් අර්ථකථනය සඳහාත්, පොදු නීතිය උපයෝගී කරගනී. පූර්වයෙන් පැවති පොදු නීති, නඩු තීන්දු නීති හා සිරිත් විරිත් වලට විරුද්ධව යන කල්පිතය මත පිහිටා පොදු නීති සම්ප්‍රදායේ ව්‍යවස්ථාදායකය මඟින් නීති සම්පාදනය කරයි. එම නිසා බොහෝමයක් කරුණු එම ව්‍යවස්ථාවලින් කියවෙන්නේ නැත. උදාහරණයක් හැටියට එක්සත් ජනපදයේ අපරාධ නීති බොහෝමයක් සංග්‍රහ ගත කොට ඇත්තේ පෙර පැවති පොදු නීති අනුසාරයෙනි. එම නිසා වර්තමාන ව්‍යවස්ථාවන් (නීතිය) වල බොහොමයක් අර්ථ දැක්වීම් දක්වා නොමැත. ඒ හේතුවෙන් ඇමෙරිකානූ නීති විද්‍යාලවල අපරාධයක් අර්ථ දැක්වීම් උගන්වනු ලබන්නේ 1789 දී එංගලන්තයේ අපරාධයක් අර්ථ දැක්වූ ආකාරයට ය. එම නිසා වර්තමාන අපරාධ නීතිවල අන්තර්ගත යෙදුම් වල වාචික අර්ථ නිරුපනයට හා අවබෝධකරගැනීම සඳහා මෙම සියවස් ගණනක් පැරණි පොදු නීතිය උපයෝගී කරගනි.
රාජ්‍ය හා සන්ධීය වශයෙන් අතීතයට බලපාන අයුරින් අපරාධ නීති සම්පාදනය කිරීම ඇමෙරිකානූ ව්‍යවස්ථාව යටතේ තහනම් වන අතර නව නීති පද්ධතිය යටතේ ඇමෙරිකාව තුළ පොදු නීති අපරාධ පවතී ද නැද්ද යන්න පිළිබඳව ප්‍රශ්නයක් පැන නැඟුණි. ඊට නිශ්චිත පිළිතුරක් United states Vs Hudson & Good win නඩුවේදී ලැබුණි. එහි දී දුන් තීන්දුව වුයේ සන්ධීය රාජ්‍ය මට්ටමින්  පොදු නීති අපරාධ තහනම් වන අතර, එම නීති ව්‍යවස්ථාවල එම අපරාධයේ අර්ථදැක්වීම හා ඒ සඳහා  වන දඩුවම්  ද අනිවාර්යෙන් පැහැදිලිව දැක්විය යුතු‍වේ.
පොදු නීතියේ සංග්‍රහගත කළ ව්‍යවස්ථාවන් හා ශුද්ධ ව්‍යවස්ථාපිත නීතිය හා සංසන්දනය කරන  විට එම ව්‍යවස්ථාවන් මඟින් පොදු නීතියටත්  එහා නව නඩුනිමිති නිර්මාණය කරනු ලබයි. සිවිල් වැරදි ගණයට වැටෙන වැරදි සහගත මරණය (wronghul death), මරණයට ලක්වූ පුද්ගලයාගේ බිරිද, ස්වාමියා හෝ දරුවන් හට වන්දි ඉල්ලා නඩු පැවරීමට අවස්ථාව සලසා දී ඇත. නමුත් එංගලන්තයේ (ඉංග්‍රීසි නීතියේ) මෙම තත්ත්වය දක්නට නැත. එවැනි ව්‍යවස්ථාවන් පවතින විටදී ඒ සඳහා ලබාදෙන සහනය නීතියෙන් දක්වා ඇති පිළියමට පමණක් සීමා විය යුතුය. සාමාන්‍යයෙන් අධිකරණ නීති අර්ථ නිරූපනයේ දී නඩු නිමිති නිර්මාණය නොවන ආකාරයට තරම් පුළුල්ව නීතිය අර්ථ කථනය නොකරයි. එසේ වීමට හේතුව වන්නේ නීති සම්පාදනයේ ඉහළින්ම සිටින්නේ ව්‍යවස්ථාදායකය වන නිසාය.
අන්‍යයකු‍ගේ නොසැළකිලිමත්කමින් ශාරීරික තුවාල ලත් කිසියම් පුද්ගලයෙකු ඒ සඳහා වෛද්‍ය වියදම්. වේදනාව, තම ආදායම් මාර්ගය හෝ ආදායම් ඉපයීමේ හැකියාව නොමැති වී‍ යාම හෝ මානසික පීඩාව ජීවන තත්වය නැතිවී යාම, විරූපි වීම යන කරුණු මුල් කරගෙන නඩුවක් පැවරුවේ යයි සිතමු. මේ ආකාරයේ හානි ව්‍යවස්ථා තුලට අන්තර්ගත කිරීම අවශ්‍ය ව්නනේ ඒවා දැනටමත් සාම්ප්‍රදායික පොදු නිතියේ අන්තර්ගතවන නිසාය.
සිවිල් හා පොදු නීති සම්ප්‍රදායට අනුව නීති ලේඛකයන් හා උගතුන්ගේ මත වලට ඉඩ දෙමින් නීති ලේඛකයින්ගේ මත අනුව පොදු නීතියේ බොහෝ ක්ෂේත්‍රයන් හි අධිකරණ තීන්දු සම්පාදනය කරයි. එමෙන්ම අදාල නඩුව පිළිබඳව විස්තර කරන මූලධර්මයන් සම්පාදනය කරයි. කෙසේ නමුත් පොදු නීතියේ අධිකරණ මෙම මත නීතිය ලෙස නොසලකයි. එය විනිසුරුවන් හා නීතිඥයින් අදාල නඩුව සඳහා ආධාරයක් කර ගනී.
නමුත් සිවිල් නීති සම්ප්‍රදායේ නව ලේඛකයන්ගේ හා උගතුන්ගේ මත වලට  වැඩි භාරයක් ලබාදේ. පොදු නීති සම්ප්‍රදායේ දී උගතුන්ගේ මත ඉතාම කලාතුරකින් නීතිය යනු කුමක්ද යන්න විග්‍රහ කිරීමට පමණක් ආධාර කර ගනි. කෙසේ නමුත් උගතුන්ගේ මත කෙරෙහි බලපාන කරුණුමය සංසිද්ධීන් නිවැරදිව හදුනා‍ගැනීමට, මූලධර්ම ඉතිහාසය හා නීතියේ පරිණාමය වැනි ක්ෂේත්‍ර වල දී පමණක් උගතුන්ගේ අදහස මත රදා පවතී මෙහි දී අධිකරණය නිගමන වලට එළඹෙන්නේ අදාල නීතිය හා පොදු නීතිය මනා ලෙස විශ්ලේෂණයකින් පසුවය.
පොදු නීතියේ වානිජ්‍ය ආර්ථිකයේ පදනමක් ලෙස
එක්සත් ජනපදයේ හා එක්සත් රාජධානියේ වාණිජ්‍ය නීතිය, පොදු නීති සම්ප්‍රදායේ පදනම වන අධිකරණ තීන්දුමත රදා පවතී. එමඟින් එම රටවල වෙළද ආර්ථිකය ශක්තිමත් වීමට කැපී පෙනෙන  දායකත්වයක් සපයා ඇත. එනිසා වෙළෙඳ ගිවිසුම් පාර්ශ්වකරුවන්ට තම ගිවිසුම්වල ‍යෝජිත කොන්දේසි නීතියට අනුකුලද නැද්ද යන වග  කල්තියාම දැනගැනීමට හැකි වේ. එම නිසා සෑම ගැටලුවක් සඳහාම පොදු නීතිය මඟින් නිවැරදි මඟ පෙන්වීමක් ලබා දේ. ඒ හේතුවෙන් නීතිමය සීමාවන් තුළ සිට කටයුතු කිරීම පාර්ශවකරුවන්ට අවස්ථාව සැලසේ. එම රටවල වෙළද ගිවිසුම් ආර්ථික සඵලතාවයන් ඉතා ඉහළ මට්ටමක පවතින්නේද ඒවායින් ලැබෙන ලාභය ඉතා අධික වන්නේ ද තමන්ගේ ව්‍යාපාර කටයුතු නිශ්චිත වශයෙන් ම නීති විරෝධි ඒවා බව පාර්ශවකරුවන් කල්තියාම දැන සිටින බැවිනි. පුවත්පත් බදුවෙන්නන්ගෙන් යැපෙන ආගමික ආයතනවලට, දේශපාලන පක්ෂ වලට, තමන්ට ඇති ප්‍රකාශන නිදහස ආදි අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව හා ඒවායේ සීමාවන් මොනවාද යන්න පිළිබඳවද පැහැඳිලි මඟ පෙන්වීමක් පොදු නීතියෙන් සිදු කෙරේ. නමුත් පොදු නීතිය නොමැති රටවල නම් මොනයම් හෝ ගැටලුවක් පැන නැගුණු විටදි ඒවා සම්බන්ධයෙන් නැවත නැවත තීන්දු තීරණ ‍ගත යුතුවන අතර, ඒම තීන්දු වල ස්ථාවරත්වය හා ඒවායේ පුරෝකථන හැකියාව පිළිබඳව බරපතල ගැටලු පැන නගී.
මේ හේතුව නිසා New York ප්‍රාන්තයේ වෙළෙඳ ගිවිසුම් නීතිය සමස්ත එක්සත් ජනපදය පුරා භාවිතාවන අතර ඉංග්‍රීසි  නීතිය, නිව්යෝර්ක් නීතිය ලොව පුරා භාවිතයට ගැනේ.
පොදු නීති කෘති
thumb|right|ඔහුගේ [[කොමන්ට්‍රීස් ඔන් ද ලෝස් ඔෆ් ඉන්ග්ලන්ඩ් කෘතියේ දක්වා ඇති ආකාරයට ශ්‍රීමත් විලියම් බ්ලැක්ස්ටන්ගේ නිදර්ශනයක්.]]
පොදු නීතිය පිලිබඳ ඵෙතිහාසික අවසානාත්මක ග්‍රන්ථයක් වන්නේ ශ්‍රීමත් විලියම් බ්ලැක්ස්ටෝන් විසින් රචිත 1765- 1769 කාලයේදී පළමුවන වරට ප්‍රකාශයට පත්වූ කොමන්ට්‍රීස් ඔන් ද ලෝස් ඔෆ් ඉන්ග්ලන්ඩ් ය. 1979 වනතුරුම එහි පලමුවන මුද්‍රණයේ කඩදාසියෙන් බඳින ලද වෙළුම් 4 ක් ඉතිරිව පැවතුනි. වර්තමානයේදී එහි එක්සත් රාජධානියේ ඉංග්‍රීසි කොටස පොදු හා ව්‍යවස්ථාපිත ඉංග්‍රීසි නීතිය ආවරණය කරන හාල්ස්බරිස් ලෝස් ඔෆ් ඉංග්ලන්ඞ් මඟින් ආවරනය කරනු ලබයි.
එක්සත් ජනපදයේ ඇමරිකානු නීති ආයතනය විසින් සංස්කරණය කරනු ලැබූ විවිධ විෂය කරුණු (ගිවිසුම්, තෝරත, නඩු තීන්දු ආදී) සම්බන්ධයෙන් වන පුනප්‍රකාශයන් එකී ක්ෂේත්‍රයන් තුල පොදු නීතියේ එකතූන් ලෙස සැලකිය හැක. මේවා ඇමරිකානු අධිකරණයෙහි නිතර උපුටා දක්වනු ලබන අතර සංගෘහිත කරනු නොලැබූ පොදු නීතියක් ලෙසින් මේවා යොදාගනු ලබයි. බැඳීම් සහගත නඩු තීන්දු හැරුනුවිට අධිකරණයන්හි ඉහල පිලිගැනීමක් සහිත අධිකාරයන් ලෙස මේවා සලකනු ලැබේ. පොදු නීතිය සංග්‍රහ සංක්ෂේපය කිරීම සිය මූලික පරමාර්ථය වූ කෝපස් ජූරිස් සෙකෙන්ඩම් නම් විශ්වකෝෂයද විවිධ අධිකරණයන්හි සැලකිල්ලට නිතර ලක්වන්නකි.
ස්කොට්ගේ පොදු නීතිය කෘතිය මිනීමැරුම හා සොරකම පිලිබඳ කරුණු ආවරණය කරනු ලබන අතර සිරිත්, නෛතික ලේඛණයන් හා පූර්ව නඩු තීන්දු එහි මූලාශ්‍රයන් වෙයි. එහිදී ආධාරක කොටගෙන ඇති නෛතික ලිවීම් ආයතනික පඨිතයන් ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර බොහෝදුරට 17, 18 හා 19 වන සියවස් වලට අයත් ඒවා වෙයි.
පාට කූරු (Crayon)
පාටකූරක් යනුවෙන් හැදින්වෙන්නේ වර්ණ ගන්වන ලද ඉටි, අගුරු හෝ රටහුණු වැනි ද්‍රව්‍යයකින් නිර්මාණය කළ කූරක් වන අතර එය ලිවීම හෝ ඇදීම සදහා භාවිතා කෙරෙයි. තෙල් සහිත රටහුණු වලින් නිර්මාණය කළ පාට කූරු තෙල් පැස්ටල් කූරු ලෙස හැදින්වෙන අතර වියළි බන්ධන මාධ්‍යයක් භාවිතයෙන් වර්ණක බැද තබාගන්නා ඒවා සරළව පැස්ටල් කූරු වශයෙන් හැදින්වෙයි. Grease Pencil හෙවත් China Marker (එක්සත් රාජධානියේදී මේවා Chinagraph Pencil ලෙස හැදින්වේ) නම් පාඨකූරු වර්ගය වර්ණ ගන්වන ලද සහ දැඩි බවට පත් කරන ලද ග්‍රීස් ආශ්‍රයෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර සාමාන්‍යයෙන් මේවා දැඩි දිලිසෙන සුළු පෘෂ්ඨයන් වන ඔප දැමු පෝසිලේන් සහ වීදුරු වැනි පෘෂ්ඨ මත සලකුණු යෙදීම සදහා ප්‍රයෝජනවත් වෙයි.
බොහෝ විට ඉටි ආශ්‍රයෙන් නිර්මිත පාට කූරු ඇදීම සහ වර්ණ ගැන්වීම සදහා ළමුන් විසින් භාවිතා කරති. ලොව පුරා බොහෝ පාසැල් තුළ පාට කූරු අත්‍යවශ්‍ය උපාංග බවට පත්ව ඇත. මේවා භාවිතය පහසුවන අතර තීන්ත හෝ වෙනත් සළකුණු කාරක මෙන් අපිරිසිදු තත්වයක් ඇති නොකරයි. එමෙන්ම මේවා මොට ස්වභාවයක් ගන්නා හෙයින් පැන්සල් හෝ පෑන් භාවිතයේදී ඒවායේ උල්හැඩති ස්වභාවය නිසා ඇති විය හැකි අනතුරු මේවා මගින් සිදුනොවෙයි. තවද මේවා විෂ සහිත නොවන අතර විශාල වර්ණ පරාසයක් මේවා මගින් ලබාගත හැක.
ලොව පාට කූරු නිෂ්පාදනයේ යෙදෙන විශාලතම සමාගම Binney & Smith Inc. වන අතර ඔවුන් පාට කූරු නිෂ්පාදනය ලොවට හදුන්වාදුන් සමාගම ද වේ. ඔවුන් නිපදවන පාට කූරු Crayola නම් වෙළද නාමය යටතේ අලෙවි කෙරෙන අතර ඒවා නිර්මාණය කර ඇත්තේ බොරතෙල් කර්මාන්තයේ ඵලයක් වන පැරෆින් ඉටි මගින් වේ. සෝයා බෝංචි මගින් නිස්සාරණය කරන තෙල් මගින් ද පාට කූරු නිර්මාණය කල හැකි නමුත් මෙය එතරම් ප්‍රචලිත ක්‍රමයක් නොවේ. Crayola වෙළද නාමය යටතේ නිකුත් කරන ලද පාට කූරු අටකින් යුත් පළමු ඇසුරුම් වෙළද පොළට නිකුත් කරන ලද්දේ 1903 වසරේදී වේ. මෙම පා‍ට කූරු ඇසුරුමෙහි මිල ඇමරිකානු මුදලින් නිකල් 1 ක් විය. එහි අඩංගු වූ වර්ණ වන්නේ කලු, දුඹුරු, නිල්, රතු, දම්, තැඹිලි, කහ සහ කොළ වේ. Crayola නාමය නිර්මාණය කරන ලද්දේ එඩ්වින් බිනීගේ බිරිද වු ඇලිස් ස්ටෙඩ් බිනී විසිනි. ඇය එම වදන නිර්මාණය කරන ලද්දේ රටහුණු සදහා වු ප්‍රංශ නාමය වන Craie සහ තෙල් සහිත යන අරුත දෙන ප්‍රංශ වදන වු Oleagineux නම් පද දෙක එක් කිරීමෙනි.
ඇතැම් කලා උපකරණ නිර්මාණ සමාගම් ජලයේ දිය කළ හැකි පාට කූරු නිෂ්පාදනය කරයි. ඒ සදහා උදාහරණයක් වන්නේ ස්විට්සර්ලන්ත සමාගමක් වන Caran d’Ache සමාගමයි. ජලය ඇතිව හෝ නැතිව මාධ්‍යයට යෙදු විට පාටකූරු වල වර්ණ ඉතා පහසුවෙන් මුසු කළ හැක.
තම වැඩකටයුතු සදහා Conte පාටකූරු භාවිතා කළ නිර්මාණ කරුවෙකු ලෙස ජීන් - ෆැන්කොයිස් මිලට් හදුන්වා දිය හැක. පාටකූරු ද්‍රව වන උෂ්ණත්වය සාමාන්‍යයෙන් 120 0F හෝ 400C පමණ වේ.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Crayon
සුසන්තා චන්ද්‍රමාලි
අබේසිරි නාරායන සුසන්තා චන්ද්‍රමාලි වනිගරත්න (උපත 1964 පෙබරවාරි 21), ජනප්‍රිය සුසන්තා චන්ද්‍රමාලි ලෙසින්, ශ්‍රී ලාංකේය සිනමාවේ, රංග ශාලාවේ සහ රූපවාහිනියේ නිළියකි. ඇය වඩාත් ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත්තේ චාරුලතා, සුජාතා සහ කන්දේ ගෙදර නාට්‍ය චරිත සඳහාය.
පෞද්ගලික ජීවිතය
ඇය විවාහ වී සිටින්නේ කුමාරු ලියනගේ සමඟයි. විවාහ උත්සවය 1991 මාර්තු 12 දින සමරන ලදී මෙම යුවළට තිසුරි යුවනිකා මද්දුම ලියනගේ නම් එක් දියණියක් සිටී. ඇය ජනප්‍රිය ටෙලිනාට්‍ය සහ සිනමා නිළියක් ද වන අතර කිහිප වතාවක්ම හොඳම නිළිය සම්මානය දිනා ගත්තාය. තිසුරි තම මව සමඟ පුංචි කුමාරිගේ නැත්තලා (1994) චිත්‍රපටයේ රංගනයට පිවිසියේ ඇයට යන්තම් වයස අවුරුදු 3 දී ය. ඉන්පසුව ඇයට සුදත් දේවප්‍රියගේ උඩු ගං යාමය (2001) චිත්‍රපටයේ රඟපාන්න අවස්ථාව ලැබුණා. තිසුරි විවාහ වී සිටින්නේ දිගුකාලීන සහකරු සුරාජ් විජේසිංහ සමඟයි.
2020 දී ඇයට පිළිකාවක් ඇති බව පළමු අදියරේදී හඳුනා ගන්නා ලදී. පිළිකා වර්ධනය අවම කිරීම සඳහා ඇය අඛණ්ඩව ප්‍රතිකාර ලබා ගත්තාය.
රංගන වෘත්තිය
ඇයගේ මංගල සිනමා අත්දැකීම 2000 වසරේ සෝමරත්න දිසානායක විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද බ්ලොක්බස්ටර් චිත්‍රපටයක් වන සරෝජා හි සහය භූමිකාවක් හරහා පැමිණියාය. ඇයගේ ජනප්‍රිය චිත්‍රපට කිහිපයක් නම් ජය පිට ජය, රන් කෙවිට සහ නිදහසේ පියා ඩී.එස්.
රංගනයෙන් ඔබ්බට
2009 දී චන්ද්‍රමාලි එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානයෙන් දකුණු පළාත් සභාවට තරග කළාය. කෙසේ වෙතත්, ඇය සභාවට තෝරා ගැනීමට නොහැකි විය.
ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථා නීතිය
රජය සහ නීති ව්‍යුහය
බලය කි‍්‍රයාවේ යෙදවීම සම්බන්ධයෙන් රීති නිර්මාණය කිරීමේ දෙවන ආකාරය ලෙස ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථා නීති දැක්විය හැක. අධිකරණය, ව්‍යවස්ථාදායකය සහ විධායකය සහ එහි ආයතනයන් අතර සම්බන්ධතාවය එය විසින් පාලනය කරනු ලබයි. මෙම සන්දර්භය තුල ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවන්ගේ මූලක අරමුණක් වන්නේ බල ධුරාවලීන් දක්වා සිටීමයි. උදාහරණයක් ලෙස ඒකීය රාජ්‍යයක ප‍්‍රාදේශීය අධිකාරීන් වෙත බලය විමධ්‍යගතව පැවතුනද මධ්‍යම පරිපාලනය සහ ව්‍යවස්ථාදායකය වෙත විශාල බලයක් පැවරී තිබෙනු ඇත. ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාව මඟින් පෙඩරල් රාජ්‍යයක් නිර්මාණය කරන විට නීති සම්පාදනය ඒවා යෙදවිම සහ බලාත්මක කිරීම සම්බන්ධයෙන් සහායෝගීව කටයුතු කරන පාලන ව්‍යුහයන් හා ස්ථර ගණනාවක් හඳුනාගත හැකිවනු ඇත.
මිනිස් අයිතිවාසිකම්
මානව හිමිකම් හෝ සිවිල් අයිතිවාසිකම් ඕනෑම රටක ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ ඉතා වැදගත් අංගයක් වන අතර රාජ්‍යයට එරෙහිව පුද්ගලයා සතු අයිතිවාසිකම් එමඟින් නිර්ණය කරනු ලබයි. එක්සත් ජනපදය, ප‍්‍රංශය වැනි බොහෝ රටවල තනි සංගෘහිත කරන ලද ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් හා අයිතිවාසිකම් පිලිබඳ පනතක් පවතී. වඩාත් මෑතකාලීන උදාහරණය වන්නේ අනුමත කරගැනීමට අසමත්වූ යුරෝපය සඳහා වන ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ ඇතුලත්වීමට නියමිතව තිබූ යුරෝපීය සංගමයේ මූලික අයිතිවාසිකම් පිලිබඳ ප‍්‍රඥප්තිය යි. කෙසේවෙතත් වඩාත්ම වැදගත් උදාහරණය වන්නේ එක්සත් ජාතීන්ගේ ප‍්‍රඥප්තිය යටතේ පවතින එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිලිබඳ විශ්ව ප‍්‍රකාශනයයි. ජාතික රාජ්‍යයක් හෝ අන්තර් ආණ්ඩු දේහයක් විසින් සිය පුරවැසියන් සම්බන්ධයෙන් අනුගමනය කිරීමට බැඳී සිටින මූලික දේශපාලන සමාජීය සහ ආර්ථික ප‍්‍රමිතීන් සුරක්‍ෂිත කිරීම එහි අරමුණ වෙයි.
එක්සත් රාජධානිය වැනි සමහර රටවල මූලික අයිතිවාසිකම් දක්වා සිටින තනි ලේඛනයක් නොමැත. එම රටවල ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාව සමන්විත වන්නේ ව්‍යවස්ථාවන් නඩු තීන්දු නීතිය සහ චාරිත‍්‍රයන්ගෙනි. එන්ටි‍්‍රක් එ. කැරින්ටන් නම් නඩුවේ තීන්දුව දක්වා සිටින්නේ පොදු නීතිය තුලන් පැන නගින ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථා මූලධර්මයන්ය. එන්ටි‍්‍රක් මහතාගේ නිවස ෂෙරීෆ් කැරින්ටන් විසින් අවුස්සා දමා පරීක්‍ෂාවට ලක්කරන ලදී. කැරින්ටන් දක්වා සිටියේ තමන්ට එසේ කිරීමට අධිකරණ නියෝගයක් හෝ ව්‍යවස්ථාපිත ප‍්‍රතිපාදනයක් නොවුනද නීතිමය වශයෙන් වලංගු අධිකාරියක් වන රජයේ ඇමතිවරයකු වූ හේලිෆැක්ස්හි අර්ල්වරයාගෙන් තමන්ට ඒ සඳහා වරෙන්තුවක් ලැබුණු බවය. අධිකරණය මෙහිදී ප‍්‍රකාශකර සිටියේ,
”මිනිසා සමාජය වෙත ප‍්‍රවේශවීමේ අවසන් අභිප‍්‍රාය වන්නේ සිය දේපල ආරක්‍ෂා කරගැනීමයි. එම අයිතිවාසිකම ශුද්ධ ලෙස සුරක්‍ෂිත කළ යුතු වන අතර කිසියම් මහජන නීතියක් විසින් හෝ සියල්ලන්ගේම යහපත තකා එය අවලංගුකොට නොමැත්තේවී නම් එය කිසිදු අවස්ථාවක අහිමි කළ නොහැකි අයිතිවාසිකමකි. එංගලන්තයේ නීතීන්ට අනුව පුද්ගලික දේපලට වන ඕනෑම ආක‍්‍රමණයක් කෙතරම් සුළු එකක් වුවද එය අනවසර ඇතුල්වීමකි. නීතියේ නිශ්ෂබ්දතාවය විත්තිකරුට එරෙහි අධිකාරයක් වන අතර කිසිදු සමාවට හේතුවක් ඉදිරිපත් කරනු නොලැබුවොත් පැමිණිලිකරුට සිය වාසියට තීන්දුවක් ලබාගැනීමේ අයිතිය හිමිය.” ජෝන් ලොක්ගේ බලපෑම හේතුකොටගෙන නීතියෙන් තහනම් කළ දේ හැරෙන්නට ඕනෑම දෙයක් පුද්ගලයාට කළ හැකි නමුත් රාජ්‍යය කළයුතු වන්නේ නීතියෙන් නියමකොට ඇති දේ පමණකි යන මූලික ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථා මූලධර්මය බිහිවී ඇත.
ව්‍යවස්ථා සම්පාදන පටිපාටිය
ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ තවත් වැදගත් කාර්යයක් වන්නේ පාර්ලිමේන්තුව විසින් නීති සම්පාදනය කළයුතු කාර්ය පටිපාටිය දක්වා සිටීමය. උදාහරණයක් ලෙස ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාව වෙනස් කිරීමට විශේෂ බහුතරයක් අවශ්‍ය වියහැක. ද්වි-මණ්ඩල ව්‍යවස්ථා සම්පාදනයේදී නීති කෙටුම්පත් බලාත්මක වීමට පෙර දෙවනවර හා තෙවනවර කියවීම දක්වා වන පටිපාටියක් ඇතිකොට තිබිය හැක.
සිවිල් නීති ඉතිහාසය
සිවිල් නීති ඉතිහාසය
සිවිල් නීති පද්ධතිය පදනම් වන්නේ රෝම නීතිය, විශේෂයෙන්ම ජස්ටීනියන් අධිරාජ්‍යයාගේ කෝපුස් ජූරිස් සිවිලිස් නමින් හඳුන්වනු ලැබූ නීතය මතය. පසුකාලීනව මධ්‍යකාලීන නීති ශාස්ත‍්‍රඥයින් විසින් එය වැඩිදියුණු කරන ලදී.
විවිධ රටවල රෝම නීතිය පිලිගැනීම විවිධ ආකාරයෙන් සිදුව ඇත. සමහර රටවල ව්‍යවස්ථාපිත නීතිය මඟින් එය පිලිගනු ලැබ ඇති බැවින් එය පනවල ලද නීතියකි. තවත් සමහර රටවල නෛතික න්‍යායවේදීන් විසින් එය යොදාගැනීම හේතුවෙන් පිලිගැනීමට ලක්ව ඇත. මීට සමාන්තරව යුරෝපය පුරා රෝම නීතිය සම්පූර්ණයෙන් සිය ආධිපත්‍යය නොදැරන ලදී. මෙම රටවල රෝම නීතිය කිසියම් නිශ්චිත කරුණක් සම්බන්ධයෙන් දේශීය නීතිය තුල ප‍්‍රතිපාදනයක් නොමැති වූ අවස්ථාවන්හිදී යොදාගනු ලැබූ ද්විතීයික මූලාශ‍්‍රයක් විය. කෙසේවෙතත් දේශීය නීතීන්ද රෝම නීතියට අනුව අර්ථ නිරූපනය කරනු ලැබූ අතර මේ හේතුවෙන් නීතියේ ප‍්‍රාථමික මූලාශ‍්‍රය කෙරෙහි රෝම නීතියේ බලපෑම විය.
රෝම නීතියේ පදනමට අමතරව සංගෘහිත කරනු ලැබූ විවිධ නීති සංග‍්‍රහයන්හිද රෝම නීතිය අන්තර්ගතව ඇත. මෙසේ නීතිය සංගෘහිත කිරීමේ සංකල්පය පැරණි බැබිලෝනියානු ශිෂ්ඨාචාරය තෙක් දිවයන්නකි.
17 සහ 18 වන සියවස්වල ස්වභාවික නීතිය සහ පුනරුද අදහස් සමඟ මෙම සංගෘහිත කිරීමේ සංකල්පය වැඩිදියුණු විය. මෙම යුගයේ දේශපාලනික පූර්වාදර්ශය ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය, දේපළ සුරක්‍ෂිතතාවය සහ නීතියේ පාලනය වැනි සංකල්පයන්ගෙන් නිරූපනය වෙයි. මෙකී පූර්වාදර්ශයට අනුව නීතිය ලේඛණගතකොට ඒකීය ස්වභාවයක් ඇතිකිරීම මඟින් නීතියේ ස්ථිරභාවයක් ඇති කිරීම අවශ්‍ය විය. මේ අනුව ඉහතින් සඳහන් කළ රෝම නීතියේ සිරිත් මත පදනම් වූ නීතියේ සහ ප‍්‍රාදේශීය නීතියේ පැවැත්ම අහෝසි වී නීතිය සංගෘහිත කිරීම වෙත අවධානය යොමුවූ අතර ඉහතින් දක්වන ලද දේශපාලනික පූර්වාදර්ශය සාක්‍ෂාත් කරගැනීම සඳහා එසේ කිරීම අවශ්‍ය විය. සංගෘහිත කිරීමට තවත් හේතුවක් වූයේ 19 වන සියවසේදී බිහිවූ ජාතික රාජ්‍ය පිලිබඳ සංකල්පයයි. සමස්ථ රාජ්‍ය කෙරෙහිම බලපවත්වන්නාවූ නීතිය ලේඛණගත කිරීම මෙහිදී අවශ්‍ය විය.
මෙම සංගෘහිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් විවිධ වූ ප‍්‍රතිචාරයන් ඵල්ලවිය. සංගෘහිත කිරීම යෝජනා කර සිටි පිරිස කියා සිටියේ ස්ථිරත්වය, ඒකීයත්වය සහ නීතියේ ක‍්‍රමානුකූල සටහන් තබාගැනීම යන කාරණාවන් සඳහා එසේ කළයුතු වන බවයි. ඊට විරෝධය දැකුවූවන් කියා සිටියේ එමඟින් නීතියේ ඝනීභූතකරණයට ලක්වනු ඇතිය යන්නයි.
අවසානයේදී සංගෘහිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් කෙතරම් විරෝධතාවයන් පැවතියද යුරෝපීය පුද්ගලික නීති සංගෘහිත කිරීම ඉදිරියට ගමන් කරන ලදී. මෙහි වඩාත් බලපෑම් සහගත වූ කි‍්‍රයාදාමයන් ලෙස 1804 නැපෝලියානු සංග‍්‍රහය, 1900 ජර්මානු සිවිල් සංග‍්‍රහය සහ ස්විස් නිති සංග‍්‍රහයන් දැක්විය හැක.
19 වන සියවසේදී ජර්මනිය නැඟී එමින් සිටි බලවතා වූ බැවින් එහි නීති පද්ධතිය මනාව සංවිධානය වූවක් විය. බොහෝ ආසියානු ජාතීන් දියුණුව කරා පියනැගීමේදී සිය නීති පද්ධතියේ පදනම බවට පත්කොට ගත්තේ ජර්මානු නීති සංග‍්‍රහයයි. ජපානය සහ දකුණු කොරියාව මීට උදාහරණයන්ය. පසුකාලීනව ක්විං රාජවංශික යුගයේදී චීනයට ජර්මානු සිවිල් සංග‍්‍රහය හඳුන්වාදෙනු ලැබූ අතර මහජන චීන සමූහාන්ඩුවේ නීතියේ පදනම බවට පත්වූයේ එයයි. තවමත් එය තායිවානය තුල සකී‍්‍රයව පවතී. සමහර ලේඛකයින්ගේ මතය වී ඇත්තේ කොමියුනිස්ට් රටවල පැවැති සමාජවාදී නීතියේ පදනම වූයේද සිවිල් නීතිය වන බවයි. එනම් මෙහිදී සිවිල් නීතියට මාක්ස් ලෙනින්වාදී අදහස් එකතු වී ඇත.
OSI ආකෘතිය
විවෘත පද්ධති අන්තර් සබැඳුම් (Open System Interconnection) ලෙස අරුත් ගැන්විය හැකි මෙය අන්තර්ජාතික ප්‍රමිතිකරන ආයතනය(International Organization for Standerization (ISO)) විසින් 1984 දී, එක් ජාලක සංරචකයක (networking component) සිට තවත් සංරචකයකට තොරතුරු හුවමාරු වන ආකාරය දැක්වීමට ඉදිරිපත් කරන ලද ආකෘතියකි. ජාලගත මෘදුකාංගයක තොරතුරක් ඇතුලු කරන අවස්ථාවේ සිට එය විද්‍යුත් සංඥාවක් බවට පරිවර්ථනය වීම දක්වා ක්‍රියාවලිය ස්ථර (layer) 7ක් මගින් මෙහි විස්ථර කර ඇති නමුත් TCP/IP, IPX වැනි ජාලක ප්‍රොටොකෝල්ස් (network protocol) වලට හොඳින් අනුගත නොවීම නිසා දැනට මෙය බහුලව භාවිතා කරනුයේ ඉගැන්වීම් කටයුතු වලට සහ ජාල වල ගැටලු නිරාකරණය කර ගැනීම සඳහාය. මෙලෙස ජාලයක (network) සිදු වන සංනිවේදන ක්‍රියාවලිය සරල කොටස් 7 කට බෙදා වෙන් කිරීම මගින් OSI ආයතනය බලාපොරොත්තු වූයේ ජාලකරණ ක්‍රියාවලියට සම්බන්ධ පුද්ගලයන්ට ජාලයේ උපාංග අතර දත්ත හුවමාරු වීම සහ පාලනය වීම පිලිබඳව හොඳ අවබෝධයක් ලබාදීම සහ නව ජාලකරණ තාක්ෂණ සහ සම්මුතීන් ඇති වීමට මග හසර පෑදීමයි.
1 වෙනි ස්ථරය -- භෞතික ස්ථරය
භෞතික ස්ථරය අවම ස්ථරය වේ. මෙම ස්තරය මඟින් භෞතික සම්බන්ධතා සක්‍රිය කිරීමට හෝ අක්‍රිය කිරීමට, ඒවා නඩත්තු කිරීමට සහ ඒවාට ඉහළින් බිටු මාරු කිරීමට යාන්ත්‍රික, විද්‍යුත් සහ වෙනත් ක්‍රියාකාරී මෙවලම් සපයයි. උදාහරණයක් ලෙස මේවා විද්‍යුත් සං, දෘශ්‍ය සං  (ආලෝක මාර්ගෝපදේශ, ලේසර්), විද්‍යුත් චුම්භක තරංග (රැහැන් රහිත ජාල) හෝ ශබ්දය විය හැකිය. මේ සඳහා භාවිතා කරන ක්‍රම සම්ප්‍රේෂණ ක්‍රම ලෙස හැඳින්වේ. භෞතික ස්ථරයට පවරා ඇති උපාංග සහ ජාල සංරචක, උදාහරණයක් ලෙස, ජාල කේබලය සඳහා ඇන්ටෙනාව සහ ඇම්ප්ලිෆයර්, ප්ලග් සහ සොකට්, රිපීටර්, හබ්, සම්ප්‍රේෂකය, ටී-කෑල්ල සහ අවසන් කරන ප්‍රතිරෝධකය (ටර්මිනේටර්) වේ.