රුසියානු_ඉතිහාසය
පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් උපන් රුසියන් විප්ලවය
පළමු ලෝක යුද්ධය සියවස් ගණනාවක් පුරා යුරෝපය හෙල්ලූ බලගතු රජ පෙළපත් ගනනාවක ඇද වැටීම සනිටුහන් කලේය. පරාජිත ජර්මනියේ හෝහෙන්සෝර්ලන් වරු හා ඔස්ට්රියාවේ හැප්ස්බර්ග් වරුන්ටත් කලින් මේ ඉරණමට මුහුන පෑවේ යුද්ධය නිසා ආර්ථික හා දේශපාලන වශයෙන් බුන්වත් බවට පත් රුසියාවේ සාර් වරුය. 1914 සර්බියාවේ ගෞරවය වෙනුවෙන් ඔස්ට්‍රියාවට එරෙහිව හමුදා කැඳවූ රුසියාව සැබවින්ම ඒ යුද්ධයට මුහුන දීම සඳහා සූදානමකින් නොසිටියාය. ඒ වන විටත් ඇරඹී තිබුන රුසියානු හමුදාවේ සන්නද්ධ කරණ වැඩපිළිවෙල සම්පූර්ණ වීමට නියමිතව තිබුනේ 1917 වසරේදීය. එසේ වුවද සර්ව-ස්ලාව් බල කාමයත්, ගෝත්රයේ ‘වැඩිමහල් සහෝදරයා’ ලෙස සුළු ජාතීන්ගේ විශ්වාසය රැකගැනීමේ අභිලාෂයත් විසින් යුද වදින ලෙස ඔවුනට බලකොට තිබිණ. යුද්ධයට අවතීර්න වීමේදී ඈ සතුවූ තීරණාත්මක වාසිය නම් හැප්ස්බර්ග් වරු යටතේ සේවය කල ස්ලාව් ඔත්තු කරුවන්ගෙන් සතුරාගේ සැලසුම් ගැන කලින් අසා දැන ගැනීමට සාර්තුමා ගේ අණදෙන නිළධාරියා වූ නිකොලස් නිකොලායෙවිච් අග්රාදිපාද තුමාට හැකි වීමයි. මේ හේතුවෙන් 1914 ජුලි මාසයේ පෝලන්ත ගැලීෂියාව ආක්රමණය කල කොසෑක් හමුදා නැගෙනහිර ප්රසියාව දෙසට ගමන් කලහ. මහත් කලබලයට පත් ජර්මන් සෙනෙවි මණ්ඩල ප්රධානී හෙල්මුත් වොන් මෝල්ට්කේ (කණිෂ්ඨ) විසින් පැරිසිය අත්පත් කොට ගැනීමට ඉතා ආසන්නව සිටි ජර්මන් බටහිර පෙරමුණෙන් අසරු ඩිවිෂණයක් හා කෝර්ප්ස් බල ඇණි දෙකක් නැගෙනහිර පෙරමුනට යැවීමට ගත් තීරණයේ විපාකය වූයේ දීර්ඝ හා වෙහෙසකර යුද්ධයකි. එහෙත් මුලින්ම හති වැටුනේ රුසියාවයි. 1916 අවසානයේ කොකේසස් කඳුකරයේදී ඔටෝමන් තුර්කිවරු පරාජය කිරීමෙන් අනතුරුව ඈ සතු අවසන් ශක්තිය ද සිඳීණ. ගොවි බිම්වලින් කෝටි එකහමාරක ශ්‍රම බලකායක් යුද පෙරමුණට යැවීම හේතුකොට ගෙන බිත්තරයක මිල හතර ගුණයකින්ද, බටර් රාත්තලක් පස් ගුණයකින්ද ඉහල යද්දී ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග් නුවර වෙළඳ සැල් වල පිටි හෝ ඉන්ධන නොවීය. ආහාර ඇඳුම් හා උණ්ඩ හිඟ වූ පෙරමුණේ සෙබළු තව දුරටත් නිළධාරීන්ගේ අණ පිළිපැදීම ප්රතික්ෂේප කලෝය. දෑවුරුද්දක් යුද වැදී සෙබළුන් පනස් ලක්ෂයක් අහිමි වීමෙන් අනතුරුවද ලද නිශ්චිත ලාභයක් දැක්වීමෙහිලා අපොහොසත්වූ නිකොලස් සාර් තුමාට එරෙහිව රටතුල දැඩි අමනාපයක් ලියලා යද්දී දැවැන්ත මහජන නැගිටීමක අවදානම හමුවේ හමුදාවේ පක්ෂපාතීත්වය පිළිබඳ අධිරාජයාගේ 'ඔක්නාරා' රහස් පොළිසිය පවා අනතුරු අගවා තිබිණ. ඉක්මන් දේශපාලන ප්රතිසංස්කරණයක වැදගත් කම රාජකීය ඩූමාව හෙවත් ඉහල මන්ත්රී් මණ්ඩලය පවා ඉතා ගරුසරු ඇතිව නිර්දේශ කලද සාර්තුමා නොවේ ඒ කිසිවක් තැකුවේ. රජයට හා නිළධාරීන්ට බලතල පැවරීමට හේ අකැමති විය. “එයාල අද පත් වෙලා හෙට අස් වෙලා යාවි. වෙන හැමදෙයක්ම ගැන ගැන මම වග රුසියාවට හා දෙවියන්ට කියන්න ඕන,” සාර්තැන කීවේලු. හයිමොෆීලියාවෙන් පෙළුන සාර්තුමාගේ පුතනුවන්ට ප්රතිකාර කිරීමෙන් රටේ අතිශය බලවත් වූ ග්රිිගෝරි රස්පුටින් නැමති නූගත් සයිබීරියානු පූජකයාගේ අවකල් ක්රියා නිසා වැසියෝ වඩාත් සාර් පාලනය කෙරේ කලකිරුනාහ. වංශවතුන් පිරිසක් විසින් උපායෙන් කැඳවාගෙන ගොස් වස දැමූ වයින් පානය කිරීමට දී මෙම උමතු පාදිලියා වෙඩි තබා මරා දැමූ විට පවා සාර්තුමා තත්වයේ බැරෑරුම් කම අවබෝධ කොටගත් බවක් නොපෙනේ. යුද්ධාරම්භයේ රුසියාව සතු වූ දුම්රිය එන්ජින් විසි දහසකින් 1917 වන විට ඉතිරිව තිබුනේ නව දහසකි. දුම්රිය මැදිරි හැට දහසක් සේවයේ යෙදවිය නොහැකි විය. ප්‍රවාහනය අඩාල වීමේ ප්රතිපලය වූයේ මාර්තු මස වන විට රට තුල ආහාර හිඟය වඩාත් දැඩි විමයි. කුසගින්න දැරිය නොහැකිව වීථි බට ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග් නුවර කම්කරුවෝ පාන් සොයමින් කඩ සාප්පු කඩා බිඳ දමන්නට වූහ. එහෙත් පොලිසිය ඔවුනට අමානුෂික ලෙස පහර නොදෙන්නට එය දැවැන්ත විරෝධතාවක් බවට පත් නොවීමට තවදුරත් ඉඩ තිබිණ. නගරයේ කම්කරුවෝ වැඩ වැරූ අතර වීථි බැස පොලිසිය හා ගැටුන දස දහස් ගණන් ජනයා රාජකීය පාලනයට එරෙහිව උද්ඝෝෂනය කලෝය. උපරිම බලය යොදා කැරළිකරුවන් මැඩපවත්වන ලෙස කෝපවූ සාර්තුමා හමුදාවට නියම කලද, කාන්තාවන් පෙරමුණ ගත් පෙලපාලි වලට වෙඩි තැබීමට නගරාරක්ෂක බල ඇණිය මැලි විය. නගරය සන්සුන් කරනු වෙනුවට සෙබළුන්ද විරෝධතා කරුවන් කරුවන් හා එක්ව ඇති වග ඇසූ අධිරාජයා රාජකීය දුම්රියේ නැඟී එකෙනෙහිම පීටර්ස්බර්ගය කරා සැපත් වූයේ පෞද්ගලිකව මැදිහත්වී තත්වය පාලනය කිරීමේ අටියෙනි. අවසන් මොහොත දක්වා බලයේ රැදී සිටීමට හේ තැත් කලේය. කෙසේවුවද නගරයේ හමුදා ප්රධානී නිකොලායි රුස්කි ජනරාල් තැන අධිරාජයාට බලකොට කියා සිටියේ මහජනයා මෙන්ම සෙබළුන්ද නොසෑහෙන සේ කුපිතව සිටි බැවින් සිහසුන හැර යාම වඩාත් සුදුසු බවයි. “නැත්නම් ඔබ වහන්සෙගෙ ආරක්ෂාව ගැන වග කියන්න මට බැහැ ඔන්න.” පාලන බලය තාවකාලික කමිටුවකට පැවරූ රාජකීය ඩූමා සභා තෝමෝද විසිර ගියාය. මාර්තු 02 දා සාර්තුමා ඉතා අකමැත්තෙන් සිහසුන හැර යාමේ සන්නසට අත්සන් කලේ අන් කල හැකි දෙයක් නුවූ තැනය. ජෝර්ජි ල්වොව් කුමාරයාගේ මූලිකත්වයෙන් ලිබරල් මතධාරීන් විසින් පිහිටවූ රුසියාවේ තාවකාලික රජය විප්ලවයේ ගාමක බලය වූ වැඩකරන ජනයාගේ නියෝජනයෙන් තොරවීම බොහෝ ගැටළු වලට මුල් වූ බව පෙනේ. සෝවියට් ගත් කතු නිකොලායි ඔස්ට්රොවව්ස්කි සඳහන් කලේ දුර බැහැර පෙදෙස් වල ජනයා මෙම දේශපාලන පෙරැලිය හෝ එහි අර්ථය අත් දුටුවේ වඩාත් අඩුවෙන් බවය. “දිනක් නගරයට යුද්ධ දුම්රිය පැමිණියේය. අත්පටි බැඳගත් විදුහල් සිසුන් දෙදෙනෙකු සමඟ ඉන් බට සෙබළු පිරිසක් දුම්රිය පොල ඉදිරිපිට බාධක අටවා නගරය භාර මහළු කල්නල් තැන සිරභාරයට ගත්හ. රුසියාවේ විප්ලවයක් සිදුවී ඇති බව නගර වැසියන් දැන ගත්තේ එවිටය. අනතුරුව සියල්ල පෙර පරිදිම සිදුවිය…” බටහිරට හිතවත් ල්වොව් කුමාරයාගේ අදහස වූයේ ධනේෂ්වර ආර්ථික පිළිවෙතක් තුල යුද්ධය තවදුරටත් දිගටම පවත්වාගෙන යාමයි. මේ හේතුව නිසාම සෙබළුන් හා නාවුකයන් තාවකාලික රජයට වෛර කල අතර ගොවියන් හා කම්කරුවන් පසුවූයේ පෙබරවාරි විප්ලවයෙන් තමාට අත්වූ සුගතියක් නැතයි යන හැඟීමෙනි. ඔවුන් නියෝජනය කල බොල්ෂෙවික් පිළේ නායකයා වූයේ සාර් පාලන විසින් රාජද්රෝයහී චෝදනා මත පිටුවහල් කරනු ලැබ ස්විට්සර්ලන්තයේ සිට තම අනුගාමිකයන් මෙහෙයවූ ව්ලැදිමීර් ඉල්යීච් ලෙනින්ය. බොහෝ උපාය දත් පුළුල් නළලක් සහිත ලෙනින් ද බුද්ධිමතෙක් මෙන්ම උපන්ගෙයි කෛරාටිකයෙකි. සියරට බලා යාමට ඔහු උත්සුක වුවද ඊට හරහට හිටියේ යුද්ධය හේතුවෙන් සිවිල් ගමනා ගමන මාර්ග සියල්ල වැසී තිබීමය. බොල්ෂෙවික් පාලනයක් යටතේ රුසියාව යුද්ධයෙන් ඉවත් වනු ඇතැයි කල්පනා කල ජර්මන් වරු මුද්රාා තැබූ විශේෂ දුම්රිය මැදිරියක් තුල ලෙනින් හා ඔහුගේ බිරිය ඇතුළු තිස් දෙදෙනෙකුට සුරිච් නුවර සිට ජර්මනිය හරහා ස්වීඩ්නය දක්වා ගමන් පහසුකම් සැලසූහ. බොල්ෂෙවික් නායකයා යලිත් සියරට බලා පැමිණිම ඇවිලෙන ගින්නට ඉන්ධන හැලීමක් හා සමාන විය. ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග්හිදී දුම්රියෙන් බට ලෙනින් මුලින්ම කලේ තාවකාලික රජය දැඩි ලෙස විවේචනය කරමින් පංති පදනම මත එක්සත් වන ලෙස ගොවීන් කම්කරුවන් සෙබළුන් හා නාවුකයන්ගෙන් අයැද සිටීමයි. ඔවුහු ඔහුට සවන් දුන්හ. ධනපතීන්ගේ දේපොල ජනසතු කරන මෙන් ඉල්ලමින් හා සියලු බලය ‘සෝවියට්’ නමින් හැඳින් වූ ජනතා කවුන්සිල් සභා වෙත පවරන මෙන් බල කරමින් ඉදිරි දින තුල ඔහු දියත් කල මහා උද්ඝෝෂණ ව්යායපාරය හමුවේ ලිබරල් වාදී තාවකාලික රජය දෙදරා ගියේය. අන්ත වාමාංශය මැඩලීමෙහිලා ලිබරල් වාදීන් තුල වූ සූදානමට වූ බාධාව වූයේ සාර් හමුදාවේ නිළධාරීන් විසින් බලය අත්පත් කොට ගැනීමට තැත් කරණු ඇති බවට තාවකාලික රජයේ නායකයන්ට තොරතුරු ලැබී තිබීමය. බොල්ෂෙවික් වරුන්ගේ සහායෙන් තොරව එවන් තත්වයකට මුහුණ දීමට බියවූ වූ ලිබරල් වරු ලෙනින්ගේ සහාය පැතූහ. ලෙනින්ද ඊට කැමති විය. උද්ගතවූ කදිම වාතාවරණය තුල සන්නද්ධ නැගිටීමක් සඳහා නිසි කල් එලැඹ ඇතැයි තාවකාලික රජයේ ‘කපටි ආරක්ෂකයා’ වූ ලෙනින්ගේ විශ්වාසය විය. ඔක්තෝබර් මාසය වන සිට ඔහු විසින් අණදුන් ‘විප්ලවීය යුද කවුන්සිලය’ බලය පැහැර ගැනීමට ගැනීමට සැලසුම් කරමින් සිටි බව වන විට රහසක් විය හැකි වූයේ අන්ධයකුට හො බිහිරෙකුට පමණි. (මෙය 1989 ජුනි මස ලංකාවේ තත්වයට සම කොට හැකි විය) කෙසේවුවද පිපිරීමට මුල් වූයේ 1917 නොවැම්බර් 6 දා උදෑසන තාවකාලික රජයට පක්ෂපාතී මිලිෂියා කණ්ඩායමක් වූ ‘කැඩෙට්’ වරු විසින් පීටර්ස්බර්ග් නුවර බොල්ෂෙවික් මුද්රණාලයට කඩා වැදී එහි වූ යන්ත්ර සූත්රා හා ආම්පන්න පොඩි පට්ටම් කොට පුවත්පත් තොගයට ගිණි තැබීමයි. දහවල එය ආපසු අත්පත් කොටගත් බොල්ෂෙවික් පක්ෂයේ ‘රතු ආරක්ෂකයෝ’ රජයේ ආයතන වලට පහර දී මධ්යමම ටෙලිග්රාලප් කාර්යාලය සිය අණසකට ගත්හ. නොවැම්බර් 7 දා උදෑසන බොල්ෂෙවික් හිතවාදී නැවියන් පටවාගෙන පීරට්ස්බර්ග් වරායට යාත්රා කල යුද නැව් පහකි. මේ ඇසූ තාවකාලික රජයේ අගමැති අලැක්සැන්ඩර් කෙරෙන්ස්කි ආධාර පිණිස අතිරේක බල ඇණි සොයා ඇමෙරිකානු තානාපති කාර්යාලයෙන් ඉල්ලා ගත් මෝටර් රථයකින් එදා උදෙන්ම නගරයෙන් පිට විය. එය ඔහුගේ වාසනාවකි. රතු ආරක්ෂකයන් ඔහුගේ මූලස්ථානය වූ ‘ශීත මන්දිරය’ වැටලූ කල එය රැකවල් කල කැඩෙට් වරු පලා ගියහ. කාන්තා බැටෑලියනයේ සාමාජිකාවෝ අවි බිම තබා යටත් වූවෝය. රෑ 9.45 ට ‘අවුරෝරා’ නැමති යුද නැවේ සිට පුස් වෙඩිල්ලක් තබන ලදී. තෙපැයකින් ගොඩනැගිල්ලට ඇතුළු වූ සන්නද්ධ බොල්ෂෙවික් වරු කල යුත්තේ කුමක් දැයි නොදැන තවමත් වාද විවාද වෙමින් සිටි තාවකාලික රජයේ කැබිනෙට් සාමාජික පිරිස සිරභාරයට ගත්හ. රටේ පාලනය ගොවීන් කම්කරුවන් හා සොල්දාදුවන්ගෙන් සෑදුන ‘විප්ලවීය යුද කවුන්සිලය’ විසින් පවරා ගත් බවත් රුසියාවේ නිර්ධන පංතියේ ආඥාදායකත්වයක් පිහිටුවන ලද බවත් පුළුල් නලලක් හා ගිරා හොටක් බඳු නාසයක් සහිත ලෙනින් කියා සිටියේය. රුසියාවේ සාර් පාලනය ඇදවැටීම හා ඔක්තෝබර් විප්ලවය පළමු ලෝක යුද්ධයේ පළමු තීරණාත්මක අතුරු ඵලයයි. කෙසේ වුවද වැඩ කරන ජනයාගේ සතුටට හේතුවූ දේපොල සාමුහිකකරණය කිරීමේ හා ප්රාග්ධනය වෙනුවට ශ්රමය මත නිෂ්පාදනයේ ප්රතිලාභ බෙදා හැරීමේ බොල්ෂෙවික් පිළිවෙත මහා ධනවතුන්ට හා ඉහල මධ්යම පාංතිකයන්ගේ කෝපයට හේතු වූ බව නොකිවමනාය. තාන්න මාන්න හා වරප්රසාද අහිමි කොට නින්දා කරනු ලැබූ ප්‍රභූන් හා හිටපු යුද නිළධාරීන් හමුවේ වූ විකල්පය නම් දිවි නොතකා සෝවියට් රජයට එරෙහිව නැඟී සිටීමයි. එය පැවැත්ම වෙනුවෙන් පංති දෙකක් අතර කෙරුන ලේ වැකුන සිවිල් අරගලයකි. ළදරු 'රතු හමුදාවට ' ප්රරතිවිප්ලවයකට මුහුණ දෙමින් සිටින අතරතුර තවදුරටත් යුද්ධයක් පවත්වාගෙන යාමේ අර්ථයක් හෝ හැකියාවක් නුදුටු ලෙනින් ජර්මන් ආණ්ඩුවෙන් සාමය ඉල්ලා සිටියේය. නැගෙනහිර පෙරමුණේ සටන් නැවැත්වීමේ ගිවිසුම අත්සන් තබන ලද්දේ 1918 මාර්තු 03 දා බ්රෙෂ්ට්-ලිටොව්ස්ක් හිදීය. රුසියාව තුල වූ පශ්චාත්-විප්ලව අභ්යන්තර වියවුලේ උපරිම වාසිය භුක්ති විදීමට ඉටාගත් ජර්මනියට බෝල්ටික් කලාපයෙන්, දොන් නිම්නයෙන්, පෝලන්තයෙන්, හා කොකේසස් කඳු වැටියෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් ඇතුලත් වන පරිදි වර්ග සැතපුම් 13 ලක්ෂක් විශාල භූමි භාගයක සියළු හිමිකම් පවරා දීමට අසරණව සිටි සෝවියට් රජයට සිදුවිය. "කරන්න දෙයක් නැහැ. තමුසෙගෙ ලෝක විප්ලවය වෙනුවෙන් අපිට මේ විලි ලැජ්ජ නැති පියවර ගන්නම වෙනවා," මධ්යිම කමිටු රැස්වීම අතරතුර තව දුරටත් එකල මෙකල වෙමින් සිටි ලියොන් ට්‍රොට්ට්ස්කි ඇතුළු දැඩි මතධාරීන් අමතා ලෙනින් කීය. බොල්ෂෙවික් නායකයා මෙම භූමි හානිය දුටුවේ සාමය උදා කරගැනීමේ වන්දියක් ලෙස නොව ප්රසතිවිප්ලවය මැඩ පැවැත්වීමේ අනිවාර්ය පිරිවැයක් ලෙසටය. රුසියන් විප්ලවයේ හද සසල කල ඛේදවාචකය වූයේ රොමොනොව් රජ පවුලේ ඉරණමයි. විදෙස් රටක රැකවරණ සූදානම් කෙරෙන තුරු තාවකාලික රජය විසින් යූරල් කඳුකරයේ මන්දිරයක සුව පහසු ලෙස ජීවත් වූ ඔවුන් භාර ගැනීමට බ්‍රිතාන්‍යය හෝ ප්‍රංශය කැමැති නුවූයේ එය සිය රටවල් තුල නොසන්සුන්තාවයට හේතුවනු ඇතැයි බියෙනි. කෙසේ වුවද ඔක්තෝම්බරයේ හටගත් දෙවන විප්ලවයක් මඟින් නිර්ධන පන්තිය රුසියාවේ බලය අත්පත් කොටගැනීමේ පුවත සාර්තුමා උපහාසයෙන් යුතුව රසවිඳි බව පෙනේ. ‘රස්තියාදුවෙකු’ ලෙස තමා දුටු ලෙනින්ගේ බලය අවතක්සේරු කල හිටපු අධිරාජයා සුදු හමුදා විසින් ඔවුන් නොපමාව විනාශ කොට දමනු ඇතැයි සිතුවා විය යුතුය. එහෙත් ඔහු සිතු පරිදි කරුණූ සිදු නොවීය. රතු ආරක්ෂකයන් ගේ අඩස්සියට පත් ඔහු කෙරේ පැනවෙන සීමාවන් කෙමෙන් වැඩි විය. 1918 මාර්තු මස සිට මාලිගයේ සිටි සේවකයන් දස දෙනෙකු ඉවත් කෙරුන අතර රතු හමුදා සොල්දාදුවන්ට දෙන සාමාන්ය ආහාර සලාකය මත යැපීමට රජ පවුලට සිදුවිය. බ්රෙෂ්ට්-ලිටොව්ස්කි ගිවිසුම ගැන සාර්තුමා දැන ගත්තේ සුඛෝපභෝගී ආහාර ලෙස වර්ග කෙරුන කෝපි හා බටර් රහිතව තම උදෑසන හීල ගනිමින් සිටියදී කියැවූ පත්තරයකිනි. තමා මුදා ගැනීමටද, යලි බලයේ පිහිටුවීමටද අදිසි කුමන්ත්රණ රැසක් දියත් වෙන බව හිටපු අධිරාජයාගේ එකායන විශ්වාසය විය. අනතුරුව දෙමහල් නිවසක රඳවනු ලැබූ රජ පවුල ජුලි මාසයේ 18 දා අළුයම දෙකට නැඟිටුවූ රතු ආරක්ෂකයෝ බිම්මහලට පැමිණෙන ලෙස ඔවුනට නියම කලෝය. රජ පවුල අවනත විය. සිරකරුවන්ට මරණ දඬුවම ලබා දීමට සෝවියට් අධිකාරිය තීරණය කොට ඇති බව ඔවුනට දැනුම් දෙන ලද්දේ අනතුරුව එහි පැමිණි ‘චෙකා’ හෙවත් සමස්ත-රුසියන් අති විශේෂ කොමිසමේ සාමාජික පිරිසක් විසිනි. විමතියට පත් නිකොලාස් සාර් කෑ ගෑවේය. “මොනවා?” චෙකා නිළධාරීන් පිළිතුරු සැපයූවේ වෙඩි වරුසාවකිනි. මුලින්ම ඇද වැටුනේ හිටපු අධිරාජයා හා දේවියයි. සිය ඇඳුම් තුල සඟවාගෙන සිටි කිලෝ එකහමාරකට ආසන්න දියමන්ති හා මැණික් නිසා දෝ පළමු වෙඩි මුරයෙන් තුවාල ලබා දිවි ගලවාගත් ඇනස්ටාසියා, තත්යානා, ඕල්ගා, හා මාරියා කුමරියනයෝ බයිනෙත්තු වඉන් ඇණ මරා දමනු ලැබූහ. රොමොනොව් රජ පවුල ජීවතුන් අතර සිටීමම රාජාණ්ඩුව යලි පිහිටුවීමට යත්න දරන ප්රතිවිප්ලවවාදීන්ට සටන් වැදීම සඳහා යුක්ති යුක්ත හේතුවක් සපයන බව තීරණය පහදමින් ලෙනින් පෙන්වා දුන්නේය. රුසියාව යලි යුද්ධයට පටලවා ගැනීමේ අරමුණින් සෝවියට් විරෝධී බලවේග වලට සහාය දීමට බටහිර රටවල් ඉදිරිපත් වීම නිසා හේ පසුවූයේ කෝපයෙනි. පසු කලෙක බොල්ෂෙවික් වරු පොදුවේ අනුගමනය කල සිය නායකයාගේ මෙවන් සීමාන්තික ආකල්ප හැත්තෑ වසරකට පසු ඔවුන්ගේ ඇද වැටීමට මූලිකව බලපෑ බව ඉතිහාසය අපට කියයි. සිවු මසකට පලමු ලෝක යුද්ධයෙන් පරාජය වූ ජර්මනියේ ද වාමාංශික විප්ලවයක අනතුර පහල වූ කල හෝහෙන්සෝර්ලන් පෙළපතේ විල්හෙල්ම් අධිරාජයා කල් ඇතිවම සිහසුන හැරදමා සිය පවුල සමඟ මධ්‍යස්ථ නෙදර්ලන්තයට පලා ගියේ රොමොනොව් රජ පවුලේ ඉරණම තුලින් පාඩම් උගෙන සිටි  නිසාලු... (c) Chamara Siriwardene