cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ආනන්ද සමරකෝන්
චිත්‍ර ශිල්පියා
1945 දි සමරකෝන් මහතාගේ එකම පුතු වයස 5 දි මිය ගිය අතර ශෝකයට පත් සමරකෝන් මහතා ඉන්දියාවට ගියේය. එහිදි ඔහු චිත්‍ර ඇදිමේ කටයුතු දිගටම කරගෙන ගිය අතර චිත්‍ර ප්‍රදර්ශන එකොළහක් පවත්වන ලදි. එහිදි ඔහුගේ චිත්‍ර මහත් ඉහල පිළිගැනිමකට ලක් විය. පසුව නැවත ලංකාවට පැමිණි සමරකෝන් මහතා 1951 දි නැවත සංගිතය කෙරෙහි යොමු විය.
ජාතික ගීය
1952දී සමරකෝන් මහතාගේ මුල්  එක් නිර්මණයක් වන "නමෝ නමෝ මාතා"' (රචනාකරන ලද්දේ 1940, පටිගත කරන ලද්දේ 1946) ගීතය ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ගීය ලෙස ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් නම්කරන ලදී. " නමෝ නමෝ මාතා " ගීය ජාතික ගීය ලෙස පිළිගැනීම එතරම් සුමට කාර්යයක් නොවිණි. ඊට එරෙහිව වාද විවාද චෝදනා පමණක් නොව ඒවාට රුකුල් සපයන චෝදනා සනාථ කරන සාක්ෂීන්ද මැවෙන්න‍ට විය. මේ ගීය ඔහු විසින් රචනා කරන ලද්දේ "නමෝ නමෝ නමෝ මාතා....." යනුවෙනි. පසුව එය " ශ්‍රී ලංකා මාතා" යනුවෙන් වෙනස් කරන ලදී
මරණය
1962 අප්‍රේල් 5 වන දින අවුරුදු 51 දී, නිසිප්‍රමාණයට වැඩියෙන් නිදි පෙති ගෙන සියදිවි හානිකරගනීමෙන් මරණය සිදුවිය. ඔහු මරණයට පත්වුවත් එතුමගේ උරුමයන් වන ඔහුගේ ගීත සහ ඔහු නිර්මාණය කළ සංගීත ශෛලිය අමරණීයවේ.
වෙනත් සම්භන්ධතා
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික සංගීතඥයෝ ප්‍රවර්ගය:1911 උපත් ප්‍රවර්ගය:1962 මරණ
පීට' කුරුවිට
පීට' කුරුවිට සිංහල ආහාර පිසීම මනා කුසලතාවක් ඇති අරක්කැමියෙකි. ක්‍රි.ව. 1974 සිට ඔස්ට්‍රේලියාවේ ජීවත්වේ.
මුල් දිවිය
ශ්‍රී ලංකික පියෙකුට හා ඔස්ට්‍රියානු මවකට දාව 1963 වසරේ මෙලොව එලිය ලබන කුරුවිටගේ ජීවිතයේ මුල් වසර හතර ගෙවී ඇත්තේ එංගලන්තයේය. ඉන්පසු 1974 වනතුරු ශ්‍රි ලංකාවේ ගතකර ඇති ඔහු 1974දී දෙමාපියන් සමග ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිඩ්නි නුවර පදිංචියට පැමිණ ඇත. පාසල් අධ්‍යාපනයෙන් පසු සූපශාත්‍රය හැදෑරීම ආරම්භ කල කුරුවිට එහි හිනි පෙත්තටම ලගාවිය.
පොත්
ප්‍රවර්ගය:ඔස්ට්‍රේලියා පුරවැසියෝ
වෝල්ටීයතාව
වෝල්ටියතාව, විද්‍යුත් විභව වෙනස, විද්‍යුත් පීඩනය හෝ විද්‍යුත් ආතතිය යනුවෙන් හදුන්වන්නේ, ස්ථිති විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයක ඇති ලක්ෂ දෙකක් අතර ආරෝපණයක්  ගෙනයාමට කල යුතු කාර්යය ප්‍රමාණයයි. ජාත්‍යන්තර සම්මත ඒකක ක්‍රමයට අනුව වෝ්ල්ටියතාව මනින ඒකකය වෝල්ට් වේ.
මැලේ අර්ධද්වීපය
= මැලේ (අර්ධද්වීපය) කොහෙද? මැලේ අර්ධද්වීපය පිහිටා රටවල් = එහෙත් එය කුඩා නම් කළ නොහැකි වුවත්, අග්නිදිග ආසියාව, මැලේ අර්ධද්වීපය තුළ පැවැත්ම ගැන අසා ඇත. අපි සිංගප්පූරුව සහ සුමාත්රා වැනි සුප්රසිද්ධ දිවයින සිහිපත් නම් ටිකක් භූගෝලීය මග පෙන්වීම යටතේ සිදු කරනු ලබයි කවරෙකු වුව ද, ඔහු, එහිදී භූගෝලීය ලක්ෂණය සිතීම වඩා හොඳ හැකි වනු ඇත. දකුණු-බටහිර - මෙම වසරේ පළමු වන අර්ධද්වීපයේ දකුණු, හා දෙවන වේ. සුමාත්රා හා යාපනය අර්ධද්වීපයේ සමග බෙදා මලක්කා සමුද්ර සන්ධිය..
මලක්කා - අර්ධද්වීපයේ, කාගේ දේශය කොටස් තුනකට බෙදා ඇත. - මැලේසියාව, උතුරු - තායිලන්තය හා උතුරු-බටහිර - මියන්මාරය දකුණු දිග කොටසේ: ඔවුන් එක් එක් ප්රාන්තවල එක් අයත් වේ.
මැලේ අර්ධද්වීපය ආර්ථිකය.
මෙහි බිම් බෝම්බ වළලා බෝක්සයිට් - ඇලුමිනියම් ලෝපස්. නෑ තැන්පතු වර්ධනය කිරීමට එසේ බොහෝ කලකට පෙර ටින් ලෝපස් පිළිබඳ, නමුත් මෑතකදී වැඩ නිසා පරිමාව අඩු කිරීම තහනම් කර ඇත. මැලේ අර්ධද්වීපය පිහිටා රටවල්, රබර් සහ ධීවර නිෂ්පාදනය ලකුණු ජීවත් වෙනවා.
ඓතිහාසික පසුබිම
සිටින පමණක් නොව එම අර්ධද්වීපය අල්ලා පෙළඹෙන්නේ. එය සියවස් 1-6 කාලය තුළ මලක්කා උතුරු කොටස Funan රාජ්ය පාලනය යටතේ ය ක්රි.පූ බව කවුරුත් හොඳින් දන්නා කාරණයකි.
7 වන සිට 14 වන සියවස දක්වා අර්ධද්වීපයේ සුමාත්රා කොටසක් විය - රාජ්යයේ ප්රශ්නයට යුදමය විසඳුමක් වෙනුවට, Srivijaya අධිරාජ්යය Majapahit පැමිණ ඇත. එය ඉන්දු-බුද්ධාගම කූඨප්රාප්තිය සිදුවූයේ, අග්නිදිග ආසියාවේ මෙම කොටස මෙම කාලය තුල විය.
1400 සහ 1403 අතර Parameswara සුමාත්රා නම් කුමරු නියෝග මත වසර Melaka නගරයේ ඉදිකිරීම් ආරම්භ විය. ස්ථානය හොඳින් තෝරා ගන්නා ලදි - වරාය මූලෝපායික සැලසුම ඉතා සුව පහසු විය - ගඟ මුඛයෙන්, එම නම සමුද්ර සන්ධිය වෙරළෙහි. , ඉන්දියාව හා චීනය වෙත සැලකෙන ආසියාවේ මහා බලවතුන් දෙදෙනා අතර වාසි සහගත ස්ථානය, පසුව Melaka නගරය, වේගයෙන් වර්ධනය වන වෙළෙඳ මධ්යස්ථානය අර්ධද්වීපයේ පමණක් නොව වී ඇති බව දායක විය. අඩ සියවසකට තුළ, එය 50 දහසකට වඩා වැඩි වැසියන් ගණන්.
අහ්මෝස් I
ඔහුගේ රාජ්‍ය සමයේ, ඔහු ඩෙල්ටා ප්‍රදේශයෙන් හික්සොස්වරුන් සම්පූර්ණයෙන් නෙරපා දැමීමට සමත් විය. අනතුරුව තීබානු පාලනය සම්පූර්ණ ඊජිප්තුව පුරා ව්‍යාප්ත කළ ඔහු, ඊජිප්තු බලය එහි පැරණි යටත් විජිත වූ නුබියාව සහ කනාන්හි ස්ථාපනය කළේ ය. අනතුරුව ඔහු රටේ පරිපාලනය ප්‍රතිසංවිධානය කළ අතර, ගල් වැඩපළවල් සහ පතල් යළි විවෘත කළේ ය. මධ්‍ය රාජධානි සමයේ ඉදි නොවූ දැවැන්ත ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘති ආරම්භ කළේ ය. මෙම ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘතියේ දී ස්වදේශික පාරාවෝවරයකු විසින් ඉදිකළ අවසන් පිරමිඩය ඉදි වීම ද සිදු විය. අහ්මෝස්ගේ නායකත්වය යටතේ නව රාජධානිය සඳහා පදනම යෙදුණු අතර, මෙම යුගයේ ඊජිප්තුව බලය අතින් උච්චස්ථානයට පත් විය. ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රි.පූ. 16වන සියවසේ මැද කාලයට අයත් යැයි සැලකේ.
මැලේ අර්ධද්වීපය
සංවර්ධනය යුද්ධය, වැළැක්වීම
1424 දී ගැටුම් හින්දු ආගමේ තත්වය, සහ මුස්ලිම් වෙළඳුන් විසින් නායකත්වය පිරිසක් බලහත්කාරයෙන් අත්පත්, තත්වාරක්ෂක මැලේ-ජාවා ප්රභූ අතර ඇති වුණා. සටන් 1445 දී අවසන්, එය ඉස්ලාමීය කණ්ඩායම් ජයග්රහණය ප්රතිඵලයක් විය. රටේ පාලකයා ද සුල්තාන් Muzaffar ෂා අයි සිටින රාජා කාසිම්, විය
අහ්මෝස් I
පවුල
අහ්මෝස් පැවතෙන්නේ තීබානු දාහත්වන රාජවංශයෙනි. ඔහුගේ මුත්තණුවන් සහ මිත්තණිය වූ, සෙනඛ්ටෙන්රේ අහ්මෝස් සහ ටෙටිෂෙරිහට අවම වශයෙන් දරුවන් දොළොස් දෙනකුවත් සිටි බව පෙනේ. මෙම දරුවන් අතර, සෙකෙනෙන්රේ ටාඕ සහ ආහොටෙප් ද විය. ඊජිප්තු රැජිනි සම්ප්‍රදාය අනුව සෙකෙනෙන්රේ ටාඕ සිය සොයුරිය වූ ආහොටෙප් සමග විවාහ විය. ඔවුන්ගේ දරුවන් වූයේ කාමෝස්, Iවන අහ්මෝස් සහ දියණියන් කිහිප දෙනෙකි. සිය පියාගේ සම්ප්‍රදාය අනුගමනය කළ Iවන අහ්මෝස් සිය සොයුරියන් කිහිප දෙනකු විවාහ කරගත් අතර, ඉන් අහ්මෝස්-නෙෆටාරි ඔහුගේ ප්‍රධාන භාර්යාව විය. ඔවුනට මෙරිටාමුන් B, සිටාමුන් A ඇතුළු දියණියන් මෙන්ම, සියාමුන් A, අහ්මෝස්-අන්ඛ්, Iවන අමෙන්හොටෙප් සහ රාමෝස් ඇතුළු පුත්‍රයින් ද විය. (මෙහි දක්වා ඇති "A" සහ "B" තත්ත්වයන් එකම නාමය සහිත රාජකීය දරුවන් සහ භාර්යාවන් වෙන් කර දැක්වීමට ඊජිප්තුවේදීන් අනුගමනය කරන සම්මුතිය අනුව යොදා ඇති බව සලකන්න) පසුකාලීන රජකු වූ Iවන තුත්මෝස්ගේ භාර්යාව වූ මුට්නොෆ්‍රෙට් ද ඔවුන්ගේ දරුවකු විය හැක. අහ්මෝස්ගේ උරුමකරු වූ‍යේ අහ්මෝස්-අන්ඛ් ය. නමුත් ඔහු සිය පියාට පෙර මියගියේ ය. ඔහුගේ මරණය අහ්මෝස්ගේ 17වන සහ 22වන රාජ්‍ය වර්ෂ අතර සිදුවී යයි සැලකේ. අහ්මෝස්ගෙන් පසු ඔහුගේ වැඩිමහල්ම ජීවත්ව සිටි පුත්‍රයා වූ Iවන අමෙන්හොටෙප් සිහසුනට පත් විය. ඇතැම්විට ඔවුන් කෙටි හවුල් පාලන සමයක් ද ගෙන යන්නට ඇත.
මැලේ අර්ධද්වීපය
සංවර්ධනය යුද්ධය, වැළැක්වීම
15 වන සියවස අග භාගයේ දී හා මුල් 16 වන සියවස්, ෙපෝසිෙල්න්, සේද, රෙදිපිළි, රන්, සාදික්කා, ගම්මිරිස් සහ අනෙකුත් කුළු බඩු, කපුරු හා සුදු හඳුන් වරායට භාර, අසල්වැසි රටවල වෙළෙඳ නැව් යාත්රා මැද හා නැගෙනහිර ළඟ සිට. ඒ වෙනුවට විශාල වශයෙන් බිම් බෝම්බ වළලා කත්මණ්ඩු විෂයයන් ටින්, අපනයනය කළා. මැලේ අර්ධද්වීපය ද ඉන්දු-චීන අර්ධද්වීපයේ දකුණු කෙළවරේ කොටසකි.
අහ්මෝස් I
පවුල
17වන සහ 18වන රාජවංශවල රාජකීය පවුල අතර පෙළපතේ විශේෂ බිඳ වැටීමක් සිදු නොවිණි. පසුකාලීන යුගයක ටොලමියානු රාජවංශ සමයේ මැනතෝ නැමැති ඉතිහාසඥයා වාර්තා කොට ඇත්තේ ආසන්න වශයෙන් සියවසක පමණ කාලයකට පසු හික්සොස් බලය මුලිනුපුටා දමමින්, මුළු රාජ්‍යය පුරාම ස්වදේශික ඊජිප්තු පාලනය ස්ථාපිත කිරී‍ම හේතුවෙන් මෙය නව රාජවංශයක ආරම්භයක් ලෙස සැලකිය හැකි බවයි.
දින සහ රාජ්‍ය සමයේ දිග
අහ්මෝස්ගේ රාජ්‍ය සමය නිශ්චිතව නිර්ණයට ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයාගේ සමයේ සිදු වූ සිරියස් තාරකාවේ සූර්ය උදාව උපයෝගී කරගත හැක. නමුත්, මෙම නිරීක්ෂණය සිදු කළ ස්ථානය පිළිබඳ විවිධ අදහස් ඇත. මේ නිසා විවිධ මූලාශ්‍රවල ඔහුට ක්‍රි.පූ. 1570–1546, 1560–1537 හෝ 1551–1527 වැනි රාජ්‍ය සමයයන් ලබා දී තිබේ. මැනතෝ විසින් අහ්මෝස්ගේ රාජ්‍ය සමය වර්ෂ 25ක් සහ මාස 4ක් ලෙස වාර්තා කොට තිබේ. (නමුත්, ‍මැනතෝ විසින් මෙම රාජවංශයේ පළමු පාලකයා ලෙස "ටෙත්මොසිස්" නැමැත්තකු දක්වන හෙයින්, මින් වෙනත් අයකු පිළිබඳ අදහස් වේ යැයි සිතිය හැක) මෙම තොරතුරට සාක්ෂි ලෙස ‍ටුරාහි ශිලා වැඩපළකින් හමුවූ ඔහුගේ රාජ්‍ය සමයේ 'වර්ෂය 22'ට අයත් ශිලාලේඛනය දැක්විය හැක. ඔහුගේ මමිය පිළිබඳ සිදුකළ වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණයකින් පෙනීගොස් ඇත්තේ ඔහු මියයන විට වයස තිස්පහක් පමණ බවයි. මේ අනුව ඔහු 10වන වියේ දී සිහසුනට පත්වූයේ නම්, වර්ෂ 25ක රාජ්‍ය සමයයක් පිළිබඳ සාක්ෂි ලැබේ. විකිරණශීලී කාබන් කාලනිර්ණ ක්‍රමවේදය අනුව ඔහුගේ රාජ්‍ය සමයේ ආරම්භය ලෙස ක්‍රි.පූ. 1570–1544 අතර කාලසීමාව ලැබේ. මෙහි මධ්‍ය අගය ක්‍රි.පූ. 1557යි.
මැලේ අර්ධද්වීපය
සංවර්ධනය යුද්ධය, වැළැක්වීම
වැඩවසම් ස්වාමිවරුන්ගේ බලය දක්වා බෙදා වෙන් කළ නො හැකි වූ තත්වයක්, පාලක කවයන් සටනකින් කැරලි කාලයේ දී ජාවා සහ චීන වෙළඳුන් සමග ගිවිසුමකට ඒමට නොහැකි වී ඇත. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස, මෙම තත්ත්වය මලක්කා සුල්තාන් පහත වැටීම හේතු වී ඇත. 16 වන සියවසේ ආරම්භයේ දී පෘතුගාලය සිට යටත්විජිතවාදීන්ගේ භාවිත කළා.
අහ්මෝස් I
දින සහ රාජ්‍ය සමයේ දිග
ඩේවිඩ් රොහ්ල් විසින් ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය සඳහා විකල්ප දින (ක්‍රි.පූ. 1194 සිට 1170 දක්වා) යෝජනා කර ඇතත්, 2010 දී විකිරණශීලී කාබන් කාලනිර්ණ දින ප්‍රකාශයට පත්වීමටත් පෙර බොහෝ ඊජිප්තුවේදීන් විසින් එම දිනයන් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී.
යුධ ව්‍යාපාර
තීබ්ස්හි ස්වදේශික රජවරුන් සහ හික්සොස් රජ අපෙපි අතර අරගලය ආරම්භ වූයේ සෙකෙනෙන්රේ ටාඕ රජුගේ සමයේ ය. එය අවසන් වූයේ වසර 30කට පමණ පසු වරින්වර පවත්නා අරගල සහ යුද්ධයන් මධ්‍යයේ Iවන අහ්මෝස් රාජ්‍ය සමයේ ය. හික්සොස්වරුන්ට එරෙහි සටනක දී සෙකෙනෙන්රේ ටාඕ මරාදැමුණු බව සිතිය හැක. මේ බව ඔහුගේ දැඩිව තුවාල වී තිබූ මමියෙන් අනාවරණය වේ. ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ කාමෝස් (අහ්මෝස්ගේ වැඩිමහල් සොයුරා වූ) විසින් හික්සොස් අගනුවර වූ අවාරිස් (නූතන ටෙල් එල්-ඩබා) අවට ප්‍රදේශවල ආක්‍රමණ දියත් කළ බැව් පෙනේ. කාමෝස්ට කෙටි රාජ්‍ය සමයයක් පැවති බවට සාක්ෂි තිබේ. ඔහුගේ ඉහළම සනාථ වූ රාජ්‍ය වර්ෂය, වර්ෂය 3 වන අතර, ඔහුගෙන් පසු Iවන අහ්මෝස් සිහසුනට පත් විය. ඇතැම්විට අපෙපි ද ඒ අවට කාලයේ මිය යන්නට ඇත. අපෙපි වෙනුවෙන් අවොසෙරේ සහ අකෙනියෙන්රේ යන රාජකීය නාමයන් ද්විත්වයක් භාවිත වූ අතර, එය අහ්මෝස්ගේ විරුද්ධවාදී හික්සොස් රජු විසින් විවිධ අවස්ථාවන්හි දී භාවිතා කරන නාමයන් වේ.
මැලේ අර්ධද්වීපය
සංවර්ධනය යුද්ධය, වැළැක්වීම
1509 දී පළමු උත්සාහය ආක්රමණිකයන් විසින් හදිසියේ පහර malakkantsev විසින් පෘතුගීසි යානා පරාජය සමග අවසන් විය. පෘතුගීසි හමුදාපති d'Albuquerque විසින් නායකත්වය, වසර දෙකකට පසුව ආපසු ගියේ ය. මූලෝපායිකව වැදගත් වරාය සාර්ථක කඩාවැදුණු ප්රතිඵලයක් ලෙස යුරෝපීයයන් විසින් අල්ලා ගන්නා ලදි. සුල්තාන්, ඔවුන්ගේ පරාජය කිරීමට ඉල්ලා අස්වූ අතර, නගරය හැර යාමට බල, පසුව අර්ධද්වීපයේ දකුණු ආසියානු කලාපය සඳහා ගමන්, සහ Johor විශ්වාස කිරීමට සටන් කරන ලදී. ජයග්රාහකයින් යටත් විජිත දේශය සංවර්ධනය ආරම්භ කරන ලදී. හමුදා ඒකක පහත නමස්කාර පළමු ස්ථාන තබා සිටි ක්රිස්තියානි මිෂනාරි, විය. තම තත්ත්වය ශක්තිමත් කිරීමේ ඉදි බලකොටුව අල්ලා පසු පෘතුගීසි මලක්කා.
අහ්මෝස් I
යුධ ව්‍යාපාර
අහ්මෝස් සිහසුනට පත්වූයේ ළමා වියේදී ය. මේ නිසා ඔහුගේ මෑණියන් වූ ආහොටෙප් විසින් ඔහු නිසි වියට පත්වන තෙක් රාජ්‍යාධිකාරී ලෙස රාජ්‍ය පාලනය කර තිබේ. බලයට පත්ව සිටි සමයේ ඇගේ රාජකීය පදවි නාමයන්ගේ විස්තර සලකා බැලීමේ දී, ඇය විසින් "ඊජිප්තුව වෙනුවෙන් රැකබලාගන්නා" වැනි ධුරයක් උසුලා ඇති බව පෙනී යයි. අහ්මෝස් සම්පූර්ණ පාලනය අතට ගැනීමට පෙර, ඇය ක්‍රියාකාරී අයුරින් තීබානු බල මූලය ශක්තිමත් කළා ය. සැබැවින්ම IIවන අපෙපි යනු Iවන අපෙපිගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූයේ නම්, ඔහු ආහොටෙප්ගේ පාලන සමයේ මර්දනය වී සිටින්නට ඇත. එයට හේතුව බුබාස්ටිස්හි දකුණින් වූ කිසිදු ස්මාරකයක ඔහුගේ නාමය දක්නට නොලැබීමයි.
මැලේ අර්ධද්වීපය
ලන්දේසි බලධාරීන් විසින්
මලක්කාවට සියවස් කිහිපයකට පසුව ලන්දේසි නියෑළුණු උනන්දුවක් පෙන්නුම් කළේය. 1641 දී, කට ආසන්න මාස හයක වටලනු පසු, නගරයේ තවමත් නව යටත් විජිතවාදීන් යටත් විය. ලන්දේසි ආක්රමණිකයන් විසින් ප්රාග්ධනය සඳහා ආරක්ෂිත ස්ථානය තෝරා ගැනීමට තීරණය කර ඇත. එය (නූතන අනුවාදය - ජකර්තා) Batalaviya බවට පත් වූ අතර, නගරය මැලේ වූ දමිල්වානි බ්රිතාන්යයෙන් මුරපොලක් තත්ත්වය ලැබිණි.
අහ්මෝස් I
හික්සොස්වරුන් ආක්‍රමණය
හික්සොස් අගනුවර වූ අවාරිස් ආක්‍රමණය කිරීමට පෙර සිදු වූ සිදුවීම් විශ්ලේෂණය කර බැලීම බෙහෙවින් අපහසු ය. මේ පිළිබඳ තොරතුරු සියල්ලම වාගේ ලැබෙන්නේ කෙටි එහෙත් වටිනා රයින්ඩ් ගණිතමය පැපිරසයේ පසුපස පෙදෙසිනි. මෙහි කෙටි දින සටහනක් අන්තර්ගත අතර ඉන් එකක් පහත පරිදි දැක් වේ:
මැලේ අර්ධද්වීපය
ලන්දේසි බලධාරීන් විසින්
ලන්දේසි කට ආසන්න එකසිය පනස් වසර, අර්ධද්වීපය අයත් 1795 දී ඔවුන්ගේ ප්රතිවාදීන්ගේ මෙතන ආවේ නැහැ තෙක් - බ්රිතාන්ය. 1818 සහ 1824 දී එවකට අනෙක් අතට ආධිපත්යය වෙනස්, බි්රතාන්ය සිට ලන්දේසි එහි සංක්රමණය, සහ ඇති විය. 1826 සිට මලක්කා (අර්ධද්වීපයේ) අවසානයේ කොටසක් බවට පත් විය යටත් විජිත අධිරාජ්යයක් එංගලන්තය.
අහ්මෝස් I
හික්සොස්වරුන් ආක්‍රමණය
"රාජ්‍ය වර්ෂය 11, ෂොමුගේ දෙවන මාසයේ, හීලියොපොලිස් වෙත ඇතුළුවන ලදී. අඛෙට් ඍතුවේ පළමු මාසයේ, 23වන දින, මෙම දකුණෙහි කුමරු ට්ජාරු වෙත ඇතුළු වූයේ ය."
මැලේ අර්ධද්වීපය
ලන්දේසි බලධාරීන් විසින්
මලය ස්වාධීන සම්මේලනය - දකුණු-නැගෙනහිර ආසියාවේ කලාපයේ 1946-1948 වසරවල දී, 1948 දී මලයානු සංගමයේ මැලේ අර්ධද්වීපය ලැයිස්තුගත කරන ලදී. වර්ෂ 1963 දී, මලක්කා, රාජ්යයේ තත්ත්වය හිමි, මැලේසියාව, රාජ්ය ඇතුල් විය.
නවීන මැලේ අර්ධද්වීපය
විශේෂයෙන් පෘතුගීසි පළමු චීන බලය යටතේ වීම සියවස් ගණනාවකට පසුව යුරෝපීයයන්, යාපනය අර්ධද්වීපයේ සංස්කෘතික සංවර්ධනය තුළින් පිළිබිඹු විය. සංයුක්ත විසඳුමක් ප්රජාවන් ලක්ෂණ ශිෂ්ටාචාර දෙක නියෝජිතයන් සඳහා. එය එම ස්ථානයේ මැලේ අර්ධද්වීපය සමග සෘජුවම සම්බන්ධ වේ.
මලක්කා සමුද්ර සන්ධිය සිට පාහේ සමස්ත වෙරළ ප්රසන්න සුදු වැලි වර්ණ සහිත තැනිතලා වන විශිෂ්ට මුහුදු වෙරළ, ක වැටියෙහි. බාදිය අපේක්ෂා කරන, සංචාරකයන් අද්විතීය වර්ණ හා සුවිශේෂී රූපයන් සමග සිප්පිකටු ගොඩක් රැස් කිරීමට හැකි වනු ඇත.
විනෝදාත්මක කටයුතු මුහුදේ ගැඹුරට දී ස්කූබා කිමිදීමේ ලොමුදැහැගන්වන, පලකර නැගීම, හෝ බෝට්ටු ඇතුළත් වේ.
බේරී පියා
Development
Ghoshal recorded the whole song in a single take, without even knowing that she was being recorded, and received much appreciation from the established movie personalities involved in the project. She was sixteen when she recorded this first song for her as well as the film, with Udit Narayan. Her Higher Secondary Examinations were nearing that time and she would take her books and notebooks to the studio in order to study during downtime.
Picturization
The song is picturized on Parvati (Aishwarya Rai) and Devdas (Shah Rukh Khan). The song picturises the romance and the sweet relation between the two characters and their love for each other since their childhood.
අහ්මෝස් I
හික්සොස්වරුන් ආක්‍රමණය
අතීතයේ මෙම රාජ්‍ය වර්ෂය අහ්මෝස්ට අයත් යැයි සැලකිණි. නමුත් වර්තමානයේ එය සැලකෙන්නේ අහ්මොස්ගේ හික්සොස් සතුරා වූ ඛාමුඩිට අයත් වූවක් බවයි. එයට හේතුව රයින්ඩ් පැපිරස් ලේඛනයේ අහ්මෝස්ව රජකු හෝ පාරාවෝවරයකු ලෙස නොව 'දකුණෙහි කුමරු' යන පහත් නාමයකින් දක්වා තිබීමයි. මෙය තීබානු ආධාරකරුවකුගේ නම් අහ්මෝස්ගේ තත්ත්වය එහි පැහැදිළිව සටහන් වනු නොඅනුමාන ය. ඇන්තනි ස්පැලිංගර් විසින් කිම් රයිහොල්ට්ගේ 1997 ග්‍රන්ථයක් වූ The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period, c.1800–1550 BC පිළිබඳ JNES 60 (2001) විචාරයක් තුළ සඳහන් කරන්නේ, ඩෙල්ටාවේ අහ්මෝස්ගේ ආක්‍රමණය විස්තර කෙරෙන රයින්ඩ් ලේඛනයෙහි මැද කොටස රයිහොල්ට් විසින් පරිවර්තනය කර ඇත්තේ "අඛෙට්හි 1වන මාසය, 23වන දිනය. දකුණෙහි-ඔහු (එනම් අහ්මෝස්) සිලේවලට එරෙහිව පහර දෙයි." යනුවෙන් බවයි. ස්පැලිංගර් සිය විචාරය තුළ අවධාරණය කරන්නේ තමන් රයිහොල්ට්ගේ රයින්ඩ් ලේඛන පරිවර්තනය පිළිබඳ ප්‍රශ්න නොනගන බවයි. නමුත් ඔහු මෙසේ සඳහන් කරයි:
""තීබානු-සම්භවයක් ඇති ලේඛනයක එහි පාරාවෝවරයා මෙම ආකාරයෙන් විස්තර කිරීම යුක්ති සහගත ද? මෙහි දිනයන් අහ්මෝස්ට සම්බන්ධ නම්, මෙහි රචකයා එම පාලකයාට අවනත වූවකුව සිටිය යුතුයි. මට නම් සිතෙන ආකාරයට, අහ්මෝස්ට සම්බන්ධ යැයි පැවසෙන මෙම වක්‍ර සඳහන—අහ්මෝස් විය හැකියි—හික්සොස් රාජවංශයේ ආධාරකරුවකු විස්තර කෙරෙනවා විය හැකියි. එම නිසා මෙම රාජ්‍ය වර්ෂ එම පාලකයාට මිස තීබානු [රජුට] සම්බන්ධයක් නොමැති බව සැලකිය යුතු ය.""
රයින්ඩ් පැපිරසය තුළ ඩෙල්ටාව ආක්‍රමණයේ දී අහ්මෝස් අනුගමනය කළ ඇතැම් යුධ උපක්‍රම සිතුවම් කොට ඇත. ජූලි මස හීලියොපොලිස් වෙත ඇතුළු වූ ඔහු, නැගෙනහිර ඩෙල්ටාව දිගේ ගමන් කළේ ට්ජාරු යටත් කර ගැනීමටයි. ඊජිප්තුවේ සිට කනාන් දක්වා වූ හොරස් මාර්ගයේ ප්‍රධාන දේශසීමා ආරක්ෂක ස්ථානය එය විය. ඔක්තෝබරයේ අවාරිස් සම්පූර්ණයෙන් අවහිර කරන ලදී. ට්ජාරු අල්ලා ගැනීමෙන් පසු ඔහු කනාන් සහ අවාරිස් අතර සියලු ගනුදෙනු කපා හැරියේ ය. මින් පැහැදිළි වන්නේ ඔහු අවාරිස් අවහිර කොට, කනාන්හි සැපයුම් හෝ ආධාර වළක්වා හික්සොස් අගනුවර හුදකලා කිරීමට සැලසුම් කළ බවයි.
මෙම ආක්‍රමණයේ පසු භාගය පිළිබඳ වාර්තා එයට සහභාගී වූ සෙබලකු වූ එබානාගේ පුත්, අහ්මෝස්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමු විය. මෙම වාර්තා අනුව පෙනෙන්නේ Iවන අහ්මෝස් විසින් හික්සොස් අගනුවර වූ අවාරිස් වෙත ආක්‍රමණ තුනක් දියත් කළ බවයි. එසේම ඔහුට ඊජිප්තුවේ දකුණින් වූ කුඩා කැරැල්ලක් ද මර්දනය කිරීමට සිදු විය. ඉන් පසු, සිව්වන ආක්‍රමණයේ දී ඔහු නගරය වටලෑවේ ය. තුන් අවුරුදු ආක්‍රමණයකින් පසුව, ඔහු ගාසාව අසල ෂරුහෙන් බලකොටුව වැටලීමෙන් පසු හික්සොස්වරුන්ට එරෙහිව ජය ගැනීමට ඔහුට හැකි විය. අවසානයේ අහ්මෝස් සිය 18වන හෝ 19වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ අවාරිස් ආක්‍රමණය කොට ඇති බව පෙනී යයි. මේ බවට සාක්ෂි ලෙස "ටුරාවලින් හමුවූ 'කනාන්හි ගවයින්' යොදාගෙන අහ්මෝස්ගේ රාජ්‍ය වර්ෂය 22දී ශිලා වැඩපළක් විවෘත කළ බව දැක්වෙන කුරුටු ලිපිය" දැක්විය හැක. අවාරිස් බිඳ වැටීමෙන් පසුව, අහ්මෝස් විසින් ෂරුහෙන් නගරය වැටලෑ අතර ඉන්පසුවයි, ගවයින් ආනයනය කෙරුණේ. මින් පැහැදිළි වන්නේ අහ්මෝස්ගේ වර්ෂ 25කින් සමන්විත රාජ්‍ය සමයේ, 18 හෝ 19වන වර්ෂයේ ඛාමුඩි පරාජය වී ඇති බවයි.
පාතදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
පාතදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, මධ්‍යම පළාතේ,   මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ, ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
අහ්මෝස් I
විදේශ ආක්‍රමණ
හික්සොස්වරුන් පැරදවීමෙන් පසුව, අහ්මෝස් සිරියාව සහ නුබියාව වෙත ආක්‍රමණ දියත් කළේ ය. ඔහුගේ 22වන වර්ෂයේ සිදු කළ ආක්‍රමණයක දී, ලෙවැන්තයේ ඩ්ජාහු වෙත ළඟා වූ අතර, ඇතැම්විට යුප්‍රටිස් තරම් ඈතට ගමන් කරන්නට ද ඇත. නමුත් සාමාන්‍යයෙන් එතරම් දුරට ආක්‍රමණයක් මෙහෙයවූ පළමු පාරාවෝවරයා ලෙස සැලකෙන්නේ Iවන තුත්මෝස් ය. නමුත් අහ්මෝස් අවම වශයෙන් කෙඩෙම් (බිබ්ලොස් අසල පිහිටියේ යැයි විශ්වාස කෙරේ) වෙතවත් ආක්‍රමණ මෙහෙයවා ඇති බව ඔහුගේ බිසව වූ, අහ්මෝස්-නෙෆටාරිගේ සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ ඔස්ට්‍රකනයක දැක්වේ. මෙම ආක්‍රමණය පිළිබඳ තොරතුරු ඉතා අල්ප ය. මේ සඳහා තොරතුරු සියල්ලම පාහේ ලැබී ඇත්තේ ඊජිප්තු නාවික හමුදාවේ සේවය කළ එබානාගේ පුත්‍ර, අහ්මෝස්ගේ සොහොන්ගැබෙනි. නමුත් ඔහු මෙම ගොඩබිම් ආක්‍රමණයට දායක වී නැත. නමුත් මෙයට ආශ්‍රේයයන් වශයෙන් පසුකාලීන ක්‍රි.පූ. 16වන සියවසේ අහ්මෝස් සහ ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයන් විසින් අරමුණු කළේ හික්සොස් නගර විනාශ කර ඔවුන්ගේ බලය බිඳ දැමීමම මිස කනාන් ආක්‍රමණය කිරීම නොවන බව සනාථ කෙරෙන දකුණු කනාන්වලින් හමුවූ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ගෙනහැර දැක්විය හැක. එහි බොහෝ බිම් සම්පූර්ණයෙන් වනසා දැමුණු අතර, මෙම යුගයේ ඒවා ප්‍රතිනිර්මාණය කෙරෙහි අවධානයක් යොමු නොවිණි.
පාතදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය
අහ්මෝස් I
විදේශ ආක්‍රමණ
Iවන අහ්මෝස් විසින් නුබියාවේ සිදුකළ ආක්‍රමණ පිළිබඳ සවිස්තර වාර්තා හමු වේ. පළමු නුබියානු ආක්‍රමණයෙන් පසුව ආටා නැමැති නූබියානුවෙක් අහ්මෝස්ට එරෙහිව කැරලි ගැසී ය. නමුත් එය මර්දනය කෙරිණි. මෙම උත්සාහයෙන් පසුව, ටෙටියාන් නැමැති තීබානු-විරෝධී ඊජිප්තුවරයකු නූබියාවේ කැරලිකරුවන් රැස් කරගත් නමුත්, එම කැරැල්ල ද අසාර්ථක විය. අහ්මෝස් නුබියාව තුළ ඊජිප්තු පාලනය ස්ථාපනය කළේ ය. එය පාලනය කෙරුණේ බුහෙන්හි පිහිටුවූ නව පරිපාලන මධ්‍යස්ථානයකිනි. ජාතික රජය යළි ස්ථාපනය කිරීමේ දී අහ්මෝස් විසින් තමන් සහ සිය රාජවංශයේ මුතුන්මිත්තන්ට උපකාර කළ කුමාරවරුන්ට ත්‍යාග ප්‍රදානය කළේ ය.
කලාව සහ ස්මාරක ඉදිකිරීම්
අහ්මෝස් යටතේ ඉහළ සහ පහළ ඊජිප්තුව යළි ඒකාබද්ධ වීමත් සමග, කලාවන් සහ ස්මාරක ඉදිකිරීම් සඳහා ඔහුගේ නොමඳ සහාය හිමි විය. අහ්මෝස් විසින් රාජ්‍ය නිෂ්පාදනයෙන් දහයෙන් එකක් සම්ප්‍රදායික දෙවිවරුන්ගේ සේවාවන් සඳහා වෙන්කළ බව වාර්තා වේ. එහිදී ඔහු දැවැන්ත ස්මාරක ඉදිකිරීම් යළි ආරම්භ කළ අතර, කලාවන්ට ද අනුග්‍රහ දැක්වී ය. නමුත් හික්සොස්වරුන් පාරජය කිරීම අහ්මෝස්ගේ රාජ්‍ය සමයේ සාපේක්ෂව පසුකලෙක සිදු වූ බැවින්, ඔහුගේ ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක කළ හැකි වූයේ වසර හතක් පමණි. ඉන් බොහෝමයක් සම්පූර්ණ කරන ලද්දේ ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා මෙන්ම පුත්‍රයා ද වූ Iවන අමෙන්හොටෙප් විසිනි.
අහ්මෝස්ගේ සමයේ නිර්මාණ දෙවන අන්තර්මධ්‍ය යු‍ගයේ හමුවන නිර්මාණවලට වඩා උසස් අමුද්‍රව්‍යවලින් නිමැවූ ඒවා වේ. නමුත් ඔහුගේ සමයේ කලා ශිල්ප හැමවිටම පැරණි හෝ මධ්‍ය රාජධානිවල උසස්ම නිර්මාණ හා සැස‍ඳෙන්නේ නැත. ඩෙල්ටාව සහ නූබියාව නැවත වරක් ඊජිප්තු පාලනයට නතු වීමත් සමග, ඉහළ ඊජිප්තුවේ හමුනොවන සම්පත් ද ලබාගත හැකි විය. රන් සහ රිදී නූබියාවෙන් ද, ලැපිස් ලැසුලි මධ්‍ය ආසියාවේ දුර බැහැර ප්‍රදේශවලින් ද, දේවදාර බිබ්ලොසයෙන් ද රැගෙන එන ලදී. එසේම සිනායිහි සෙරාබිට් එල්-ඛාඩිම් හි පිහිටි නිල් මැණික් පතල් ද යළි විවෘත කෙරිණි. ඊජිප්තුව සහ ක්‍රීටය අතර පැවති සම්බන්ධතාවයන්ගේ සැබෑ ස්වරූපය නොදන්නා මුත්, අවම වශයෙන් මිනෝවානු මෝස්තර සහිත භාණ්ඩ පවා මෙම යුගයෙන් හමුවී ඇත. ඊජිප්තුව ඊජියානු ප්‍රදේශය ද සිය අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් ලෙස සලකන්නට ඇත. සිය ස්මාරක සඳහා ගල් ලබා ගැනීමට අහ්මෝස් විසින් ටුරා හුනුගල් නිධිය විවෘත කොට තිබේ. එසේම ගල් ඇදගෙන යාම සඳහා ෆීනිෂියාවෙන් ගෙන්වාගත් ආසියාතික ගවයින් යොදාගෙන තිබේ. මේ බව ඔහුගේ හුනුගල් වැඩපලෙහි ශිලා ලේඛනයේ විස්තර වේ.
Iවන අහ්මෝස්ගේ සමයේ කලා නිර්මාණ මධ්‍ය රාජධානි රාජකීය තීබානු ශෛලියට සමානත්වයක් පෙන්වයි. එසේම මෙම යුගයේ ශිලාස්තම්භ ද එම ගුණාත්මයෙන්ම යුක්ත ය. මෙමගින් පූර්ව-හික්සොස් යුගයට පෙර පැවති කලා සම්ප්‍රදායයන් යළි පිහිටුවීමට උත්සාහ ගෙන ඇති බවට මතයක් ගොඩනැගිණි. එසේවුව ද, Iවන අහ්මෝස්ගේ යැයි සැලකිය හැකි ප්‍රතිමා හමුව ඇත්තේ තුනක් පමණි: ඒ අතරට බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ තබා ඇති ඔහු‍ගේ සොහොන්ගැබට (එය තවමත් සොයාගෙන නැත) අයත් යැයි සිතිය හැකි තනි ෂැබ්ටි රුවක්, සහ නිව් යෝක් මෙට්‍රොපොලිටන් කෞතුකාගාරයේ සහ ඛාර්ටුම් කෞතුකාගාරයේ ඇති ජීව-ප්‍රමාණයේ ප්‍රතිමා දෙකක් අන්තර්ගත ය. මේ සියලු ප්‍රතිමාවන්හි අධිකව නෙරා ගිය ඇස් දක්නට ඇති අතර, මෙය පාරාවෝවරයා නිරූපිත ශිලාස්තම්භයක ද දැක්වෙන ලක්ෂණයකි. ශෛලිය මත පදනම්ව, එඩින්බර්ග්හි ස්කොට්ලන්තයේ ජාතික කෞතුකාගාරයේ තබා ඇති කුඩා හුනුගල් ස්ෆින්ක්ස් රුව ද Iවන අහ්මෝස් නිරූපණය කරන්නක් යැයි සිතිය හැක.
වීදුරු නිෂ්පාදනය කිරීමේ කලාව අහ්මෝස්ගේ සමයේ වැඩිදියුණු වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. වීදුරු පිළිබඳ පැරණිතම සාක්ෂි ෆෙයාන්ස් කැබලි ලෙස හමුවුවත්, ඕනෑකමින් සිදු කරන ලද වීදුරු කලා කෘති 18වන සියවස ආරම්භය වන තෙක්ම හමු නොවේ. පැරණිතම වීදුරු පබළු අතරින් එකක අහ්මෝස් සහ Iවන අමෙන්හොටෙප් යන දෙදෙනාගේම නම් සඳහන් වන අතර, එහි ශෛලිය අනුව මෙම යුගයට අයත් යැයි සිතිය හැක. අහ්මෝස්ගේ සමයයට පෙර වීදුරු නිෂ්පාදනය දියුණු නොවූයේ නම් සහ පළමු වස්තූන් ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයාගේ සමයට පසුකලෙක නිම නොවූ ඒවා නම්, එය එම කලාව වැඩිදියුණු කළ ඔහුගේ යටත්වැසියකුගේ වන්නට ඇත.
අහ්මෝස් විසින් දෙවන අන්තර්මධ්‍ය යුගයට පෙර ඉදිවූ ආකාරයේ දැවැන්ත ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති ආරම්භ කළේ ය. රටේ දකුණුදිගින්, බොහෝදුරට ගඩොල් යොදාගෙන ඉදිකෙරුණු දේවස්ථාන ඔහු විසින් ඉදිකරන ලදී. මින් එකක් නූබියානු නගරයක් වූ බුහෙන්හි පිහිටා ඇත. ඉහළ ඊජිප්තුව තුළ ඔහු විසින් කාර්නැක්හි අමුන් දේවස්ථානයට සහ ආර්මන්ට්හි මොන්ටු දේවස්ථානයට නව අංග එකතු කළේ ය. ටුරාහි ශිලා ලේඛනයක් අනුව, ඔහු විසින් සුදු හුනුගල් යොදාගෙන ප්ටාහ් දේවස්ථානයක් සහ අමුන්ගේ ඇතුළු නුවරක් ඉදිකරන ලදී. නමුත් මෙම ව්‍යාපෘති දෙකෙන් එකක්වත් නිමකළ නොහැකි විය. ඔහු සිය මිත්තණිය වූ ටෙටිෂෙරි රැජින වෙනුවෙන් ඇබයිඩොස්හි ස්මාරකයක් ඉදිකළේ ය.
මැන්ෆ්‍රඩ් බියෙටැක් විසින් අවාරිස් භූමියේ සිදුකළ කැනීම්වලින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ පැරණි හික්සොස් අගනුවර පවුරු මත අහ්මෝස් විසින් මාලිගයක් ඉදිකර ඇති බවයි. බියෙටැක් විසින් වරක් මාලිගයේ බිත්ති විසිතුරු කර තිබූ මිනෝවානු-ආරේ සිතුවම් කැබලි කිහිපයක් සොයාගන්නා ලදී. ඊජියානු ශිෂ්ටාචාරය ඊජිප්තුවේ වෙළඳාම සහ කලාවන් කෙරෙහි ඇතිකළ බලපෑම පිළිබඳ නොයෙකුත් තර්ක විතර්ක පවතී.
අහ්මෝස්ගේ රාජ්‍ය සමයේ දී, තීබ්ස් අගනුවර මුළු ඊජිප්තුවේම අගනුවර බවට පත් වූයේ මුල්කාලීන මධ්‍ය රාජධානියේ 11වන රාජවංශ‍ යුගයේ මෙනි. එසේම එය අලුතෙන් ස්ථාපනය කළ වෘත්තීමය සිවිල් සේවාවේ මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් විය. මෙකල ලියන්නන් සහ රාජකීය ලේකම්වරුන් ලෙස විද්වතුන්ට විශාල ඉල්ලුමක් පැවතිණි. තීබ්සය රටේ මැද පිහිටි බැවින්, එය අගනුවර ලෙස පිහිටුවීම යුද්ධෝපාය වශයෙන් ද වැදගත් තීරණයක් විය. ඒ නිසා උතුරින් හික්සොස්වරුන් ද, දකුණින් නුබියානුවන් සමග ද සටන් වැදීමට පහසු විය. මේ නිසා අනාගතයේ දී දේශ සීමාවන්හි ඇති විය හැකි ඕනෑම ගැටලුවකට මුහුණදීමේ හැකියාව රාජ්‍යය සතු විය.
කාර්නැක් දෙවොලේ තිබූ අහ්මෝස්ගේ සේවාවන් විස්තර කෙරෙන ශිලා ස්තම්භ කිහිපයක් හමුව ඇත. මින් දෙකක ඔහු දෙවොලේ දායකයා ලෙස දක්වා තිබේ. "කුණාටු ශිලා ස්තම්භය" යනුවෙන් හඳුන්වන මින් එක් ශිලා ස්තම්භයක, මහා කුණාටුවකින් විනාශ වූ තීබ්ස්හි පැරණි රජවරුන්ගේ පිරමිඩ ඔහු විසින් ප්‍රතිනිර්මාණය කළ බැව් සඳහන් වේ. ඊජියන් ප්‍රදේශවල තෙරා විදාරණය, කුණාටු ශිලා ස්තම්භයේ දැක්වෙන ඇතැම් හානි සඳහා ප්‍රභවයක් වන්නට ඇතැයි ඇතැම් විද්වත්හු පවසති.
පිරමිඩය
ඇබයිඩොස්හි පිහිටා තිබූ අහ්මෝස්ගේ පිරමිඩයේ නටබුන් 1899දී සොයාගැනුණු අතර, එය ඔහුගේ යැයි අනාවරණය කරගැනුණේ 1902දී ය. එහි ආවරණ ගල් බොහෝමයක් වසර ගණනාවක් පුරා විවිධ ඉදිකිරීම් සඳහා සොරකම් කොට තිබේ. එය ගොඩනගා තිබූ රළු ගල් ගොඩැල්ල ඇද වැටී තිබේ. කෙසේනමුත්, ඇස නොගැටුණු ආවරණ ගල් පේළි දෙකක් ආතර් මේස් විසින් සොයාගන්නා ලදී. හුනුගල් ආවරණයේ සාධක අනුව ඔහු විසින් එහි බෑවුමේ ආනතිය අංශක 60ක් පමණ වන්නට ඇතැයි ඇස්තමේන්තුගත කොට ඇත. (ගිසාහි මහා පිරමිඩයේ අඩු තීව්‍ර අංශක 51 සමග සසඳා බැලීමේ දී) මහා පිරමිඩ දෙවොලට යාබදව එහි නැගෙනහිරින් අහ්මෝස්ගේ රැජින වූ අහ්මෝස්-නෙෆටාරි විසින් ඉදිකළ දේවස්ථාන දෙකක් හාවි විසින් හඳුනාගන්නා ලදී. මින් එක් ව්‍යූහයක, අහ්මෝස්ගේ ‍22වන වර්ෂයේ එල්-මාසරා (ටුරා) හි ගල් වැඩපලක් ආරම්භ කිරීමට මූලිකත්වය ගත් ප්‍රධාන භාණ්ඩාගාරික නෙෆර්පෙරෙට් නිලධාරියාගේ මුද්‍රාව සහිත ගඩොලු දක්නට ලැබේ. තෙවන විශාල දේවස්ථානය (දෙවොල C) ස්වරූපය සහ පරිමාණය අතින් පිරමිඩ දෙවොලට සමානත්වයක් දරන නමුත්, එහි ගඩොලු මුද්‍රා අනුව පෙනීයන්නේ එය අහ්මෝස්-නෙෆටාරි රැජින වෙනුවෙන් ඉදිකළ වන්දනා ස්ථානයක් බවයි.
පිරමිඩ සංකීර්ණයේ අක්ෂය කාන්තාරයේ කිලෝමීටරයක් පමණ දුරට පැතිර පවතින ස්මාරක මාලාව හා බැඳී පවතී යැයි සැලකේ. එහි අක්ෂය දිගේ ප්‍රධාන ව්‍යූහ ගණනාවක් දක්නට ලැබේ: 1) ඔහුගේ මිත්තණිය වූ ටෙටිෂෙරි රැජිනට පුදකළ විශාල පිරමිඩයක්; මෙහි අහ්මෝස් විසින් ඇයට පුද පූජා සිදුකරනු නිරූපිත ශිලා ස්තම්භයක් දක්නට ලැබේ. 2) ශිලාමය භුගත ගොඩනැගිලි සංකීර්ණයක්; මෙය ඔසිරියානු පාතාල ලෝකය නිරූපිත සංකේතාත්මක ව්‍යූහයක් හෝ සැබෑ රාජකීය සොහොන්ගැබක් විය හැක. 3) උස් බෑවුමකට එදිරිව තනා ඇති පේසාමය දේවස්ථානයක්; මෙහි දැවැන්ත ගල් සහ ගඩොල් පේසා දක්නට ලැබේ. මෙම අංග IIIවන සෙන්වොස්රෙට්ගේ ස්මාරකය තැනීමට යොදාගත් පොදු සැලැස්ම අනුව නිමවා ඇති අතර, මෙහි ශෛලිය පැරණි සහ මධ්‍ය රාජධානි යුගයන්හි පිරමිඩ සංකීර්ණයන් සිහි ගන්වයි.
මෙම පිරමිඩය අහ්මෝස්ගේ භුමදාන ස්ථානය ද, නැතහොත් ඔහුගේ ස්මාරකයක් ද යන්න මතභේදයට තුඩු දී ඇත. මේස් සහ ක’රෙලි වැනි පැරණි ගවේෂකයින්ට කිසිදු ඇතුළු කුටීරයක් අනාවරණය කරගත නොහැකි වූ හෙයින්, පිරමිඩයෙහි රළු ගල් හරයෙහි භූමදාන කුටීරයක් පවතී යැයි සිතිය නොහැක. ඇබොට් පැපිරසයෙහි සොහොන් බිඳීම් වාර්තාවල අහ්මෝස් රජුගේ සොහොන්ගැබක් පිළිබඳ සඳහන් නොවේ. තීබ්ස්හි මෙම රජුගේ සොහොන්ගැබ ලෙස හඳුනාගත හැකි කිසිදු ස්ථානයක් හමු නොවීම නිසා, හාවි පවසන පරිදි ඔහුගේ දේහය ඇබයිඩොස්හි භුමදානය කරන්නට ඇත. පසුගිය අවුරුදු කිහිපය තුළ නිශ්චිතවම පිරමිඩයේ පාදම අසලින් වන්දනා ව්‍යූහ ගණනාවක් අනාවරණය කරගෙන තිබේ. එසේම පිරමිඩයේ පාදමෙහි, අහ්මෝස් වන්දනාව සඳහා පූජකවරුන් විසින් භාවිත කළ සුසානයක් ද හමු වී තිබීම නිසා රජුගේ ඇබයිඩොස් වන්දනා මතය සනාථ කෙරෙන සාක්ෂි ලැබේ. කෙසේනමුත්, සෙසු ඊජිප්තුවේදීන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම පිරමිඩය ඉදිවූයේ (ඇබයිඩොස්හි ටෙටිෂෙරිගේ පිරමිඩය මෙන්) ස්මාරකයක් ලෙස පමණක් බවයි. අහ්මෝස්ගේ දේහය සෙසු පසුකාලීන 17වන සහ මුල්කාලීන 18වන රාජවංශ රජවරුන් මෙන් ඩ්‍රා' අබු එල්-නගා'හි භූමදාන කරන්නට ඇතැයි ඔවුහු පවසති.
මතකාගාර දේවස්ථාන සංකීර්ණයක කොටසක් ලෙස ඊජිප්තුවේ නිර්මාණය වූ අවසන් පිරමිඩය මෙයයි. නව රාජධානියේ ඉදිරි පාරාවෝවරුන් විසින් ප්‍රායෝගික සහ ආගමික හේතූන් මත පිරමිඩ ඉදිකිරීම නවතා ඇත. ගිසා සානුව පිරමිඩ ගණනාවක් සඳහා වාසස්ථාන සපයයි. නමුත් මෙය පිරමිඩ ඉදි කිරීමට බාධාවක් නොවිණි. තීබ්සයේ බෑවුම් සහිත භූ විෂමතාව හේතුවෙන් කාන්තාරයෙන් වටවූ භූමදානයන් ජලගැලීම් නිසා තර්ජනයට ලක් විය. පිරමිඩය සම්බන්ධ වූයේ හිරු දෙවි රේ සමග ය. පසුව ඔහුට හිමි තැන අමුන් දෙවියන්ට හිමි විය. අමුන්ගේ නාමයේ එක් අරුතක් නම්, සැඟවුණු තැනැත්තා යන්නයි. මේ අනුව දේවධර්ම න්‍යායාත්මකව, සැබෑ භුමදාන ස්ථානයෙන් මතකාගාර දේවස්ථානය සම්පූර්ණයෙන් වෙන්ව ඉදි කිරීමෙන් පාරාවෝවරයාගේ සොහොන්ගැබ සඟවා තැබිය හැකි විය. මේ නිසා පාරාවෝවරයාගේ භුමදාන ස්ථානය සොහොන් බිඳින්නන්ගෙන් සඟවා තැබිය හැකි විය. නව රාජධානියේ ඉදිරි සියලු පාරාවෝවරුන් රජුන්ගේ නිම්නයේ ශෛලමය සොහොන්ගැබ් තුළ භූමදානය කෙරිණි.
මමිය
Iවන අහ්මෝස්ගේ මමිය සොයාගන්නා ලද්දේ 1881දී හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානයට ඍජුවම ඉහළින් කඳු අතර පිහිටි ඩේර් එල්-බහ්රි කුටියක් තුළ තිබී ය. ඔහුගේ මමිය ඇතුළුව Iවන අමෙන්හොටෙප්, Iවන තුත්මෝස්, IIවන තුත්මෝස්, IIIවන තුත්මෝස්, Iවන රැම්සෙස්, Iවන සෙටි, IIවන රැම්සෙස් සහ IXවන රැම්සෙස් වැනි 18වන සහ 19වන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන්ගේ මමී ද එතැන විය. මීට අමතරව Iවන පිනෙඩ්ජෙම්, IIවන පිනෙඩ්ජෙම් සහ සියාමුන් වැනි 21වන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන්ගේ දේහයන් ද එම කුටියේ පැවතිණි.
Iවන අහ්මෝස්ගේ මමිය ලිහා බලන ලද්දේ ගැස්ටන් මැස්පරෝ විසින් 1886 ජූනි 9වන දින ය. එම දේහය තිබූයේ රූපාක්ෂරවලින් ඔහුගේ නාමය සටහන්ව තිබූ මිනීපෙට්ටියක තිබී ය. ඔහුගේ වෙලුම් පටිවල ද රූපාක්ෂරවලින් නැවත ඔහුගේ නාමය සටහන්ව තිබිණි. දේවදාර දැවයෙන් නිමකළ මිනීපෙට්ටියේ ශෛලිය අනුව පෙනී ගියේ එය 18වන රාජවංශ සමයට අයත් එකක් බවයි. මෙය රාජකීය ශෛලියෙන් නිම කර නොතිබූ අතර, එතරම් විසිතුරු ද නොවී ය. එහි ආලේප කර හෝ ගිල්වා තිබූ දෑ සියල්ල අතීතයේ දී ම ගලවා ඉවත් කර තිබූ බව පෙනී ගියේ ය. ඔහුගේ දේහය මුල් භූමදාන ස්ථානයෙන් ඉවත් කර, යළි ඔතා ඩේර් එල්-බහ්රිහි කුටීරයේ තැන්පත් කර තිබෙන්නේ 21වන රාජවංශයේ පූජක රජකු වූ IIවන පිනෙඩ්ජෙම් සමයේ ය. ඔහුගේ නාමය ද මමියේ වෙලුම් අතර දක්නට ලැබේ. ඔහුගේ ගෙල වටා ඩෙල්ෆිනියම් මලින් කළ මාලයක් තැන්පත් කර තිබී ඇත. ඔහුගේ දේහය පුරාතන නිධන් සොරුන්ගේ පීඩාවන්ට ලක්ව ඇති බවට සාධක තිබේ. ඔහුගේ හිස දේහයෙන් වෙන්ව ඇති අතර, නාසය බිඳී ගොස් ඇත.
දේහය 1.63m උසැති ය. මමියේ මුහුණ කුඩා අතර, කැපී පෙනෙන ලක්ෂණ දක්නට නැත. නමුත් ඔහුට අතිශය ප්‍රමුඛ ඉදිරි දත් පිහිටා ඇත. මෙය ආවේණික කුටුම්භීය ලක්ෂණයක් බව පෙනේ. එයට හේතුව මෙම ලක්ෂණය එම පවුලේම කාන්තා මමී කිහිපයක මෙන්ම, ඔහුගෙන් පැවතෙන්නකු වූ IIවන තුත්මෝස්ගේ මමියේ ද දක්නට ලැබීමයි.
කුටුම්භීය සමානත්වයන් දක්වමින් ගැස්ටන් මැස්පරෝ මමිය පිළිබඳ මෙසේ කෙටි විස්තරයක් ඉදිරිපත් කොට තිබේ:
මමියේ මුල්කාලීන අධ්‍යයන අනුව පෙනී ගියේ එය 50වන වියෙහි පසු වූ මිනිසකුට අයත් බවයි‍. නමුත් පසුකාලීන අධ්‍යයන අනුව පෙනී ගියේ ඔහු මියයන විට මැදි-තිස්වන වියේ පසුවන්නට ඇති බවයි. 1980දී මෙම මමියේ අනන්‍යතාවය (කයිරෝ කෞතුකාගාරය නාමාවලිය n° 61057) දන්ත චිකිත්සාව පිළිබඳ විශේෂඥයකු වූ ආචාර්ය ජේම්ස් හැරිස් සහ ඊජිප්තුවේදියකු වූ එඩ්වඩ් වෙන්ට් විසින් ප්‍රකාශිත ප්‍රතිඵල අනුව ප්‍රශ්නාර්ථයක් විය. කයිරෝ කෞතුකාගාරයේ වූ රාජකීය මමී යැයි සැලකුණු මමී සියල්ලේම x-කිරණ ඡායාරූප ගැනීමට හැරිස්ට අවසර හිමි විය. ඉතිහාස වාර්තා අනුව Iවන අහ්මෝස් යනු සෙකෙනෙන්රේ ටාඕගේ පුත්‍රයකු හෝ මුණුපුරකු යැයි සැලකුණු නමුත් එම මමී දෙක අතර කපාලවක්ත්‍ර රූප විද්‍යාව බෙහෙවින් වෙනස් ය. එසේම එය ඔහුගේ සොයුරියක වූ අහ්මෝස්-නෙෆටාරිගේ යැයි සැලකුණ කාන්තා මමියෙන් ද බොහෝ වෙනස් ය. මෙම පරස්පරතාවන් සහ එම යුගයේ පිරිමි රාජකීය මමීවල සම්ප්‍රදාය වූ මමියේ දෑත් පපුව හරහට තබා තිබීමේ පිළිවෙත මෙහි දක්නට නොලැබීම හේතුවෙනුත්, මෙය රාජකීය මමියක් නොවන බවට විශ්වාසයක් ඇති විය. ඒ නිසා Iවන අහ්මෝස්ගේ අනන්‍යතාවය හඳුනා ගැනීමට අපහසු වී ඇත.
අනුප්‍රාප්තිය
Iවන අහ්මෝස්ගෙන් පසුව ඔහුගේ පුත් Iවන අහ්මෝස් සිහසුනට පත් විය. සුළු විද්වතුන් පිරිසක් ප්‍රකාශ කරන්නේ අහ්මෝස් සහ අමෙන්හොටෙප් අතර වර්ෂ හයක් වැනි කාලයක් කෙටි හවුල් පාලන සමයක් පැවති බවයි. සැබැවින්ම හවුල්-පාලන සමයක් පැවතියේ නම්, අමෙන්හොටෙප් අහ්මෝස්ගේ 18වන රාජ්‍ය වර්ෂයට පෙර රජ වූවා විය නොහැක. එයට හේතුව කිරුළහිමි කුමරු වූ අහ්මෝස්-අන්ඛ් මියගියේ යැයි සිතිය හැකි අවම වර්ෂය එය වීමයි. හවුල් පාලනයක් පැවති බවට ඉඟි කෙරෙන සාක්ෂි ඇතත්, එය සනාථ කෙරෙන නිශ්චිත සාක්ෂි හමු නොවේ.
ඉන් පළමු සාක්ෂිය නම් මේ දෙදෙනාගේම පුද්ගල නාමයන් එකකට පසු අනෙක වශයෙන් දැක්වෙන භාණ්ඩයි: මේ අතර පෙර සඳහන් කළ කුඩා වීදුරු පබළුව, කුඩා ෆෙල්ස්පාර් සුරයක් සහ බිඳුණු ශිලා ස්තම්භයක් වේ. මේවා මුල්කාලීන 18වන රාජවංශයේ සම්මත ශෛලියෙන් ලියැවී ඇත. අවසන් ශිලා ස්තම්භයේ සඳහන් වන්නේ අමෙන්හොටෙප් හට "සදාකාලික ජිවය දුන්" බවයි. මෙම ඊජිප්තු රූඪි වදනෙන් පැවසෙන්නේ රජු ජීවත් වන බවයි. නමුත් අහ්මෝස් යන නාමය සමග සාමාන්‍යයෙන් මළ රජවරුන්ට දෙන විරුදයක් වන "හ‍ඬෙහි සත්‍යය" යන විරුදය මෙහි දක්නට නැත. පුද්ගල නාමයන් ආරූඪ කරන්නේ සිහසුනට පත්වූ පසු බැවින්, එම අවස්ථාවේ මේ දෙදෙනාම ජීවත්ව සිටි බව අදහස් වේ. එසේම දෙදෙනා එකම කාලයේ රජ කළ බව ද සිතිය හැක. නමුත් ඇතැම්විට මෙය Iවන අමෙන්හොටෙප් විසින්, ඊජිප්තුව එක්සත් කළ සිය පියාගේ නාමය තමන්ට සම්බන්ධ කර දැක්වීමට ගත් උත්සාහයක් ද විය හැක.
දෙවන කරුණ නම්, Iවන අමෙන්හොටෙප් විසින් සෙඩ් උත්සවයක් සඳහා සූදනාම් වී ඇති බව හෝ එය සැමරීම අරඹා ඇති බව පෙනී යාමයි. නමුත් සාමාන්‍යයෙන් Iවන අමෙන්හොටෙප්ගේ රාජ්‍ය සමය වර්ෂ 21ක් ලෙස සැලකේ. සම්ප්‍රදායික සෙඩ් උත්සවයක් පැවැත්විය හැක්කේ පාලකයාගේ 30වන රාජ්‍ය වර්ෂයෙන් පසුව පමණකි. Iවන අමෙන්හොටෙප් තම පියා සමග හවුල් පාලන යුගයක් ගෙනගියේ නම්, ඔහු සෙඩ් උත්සවය සැමරීමේ දී තමන්ගේ තනි පාලන සමය ඇරඹි දිනයයට වඩා, පළමුව සිංහාසනාරූඪ වූ දිනය සලකා වර්ෂ ගණනය කර ඇති බව පෙනී යයි. මෙය කාර්නැක්හි ඔහුගේ සෙඩ් උත්සවයේ සූදානම විස්තර කළ හැකි හොඳම ආකාරයයි. නමුත් මෙම සම්ප්‍රදාය කඩ කළ තවත් නව රාජධානි පාරාවෝවරුන් දෙදෙනකු විය; හට්ෂෙප්සුට් පාරාවෝවරිය ඇගේ හෙබ් සෙඩ් උත්සවය පැවැත්වූයේ ඇගේ 16වන වර්ෂයේ වන අතර, අක්නාටන් සෙඩ් උත්සවයක් පැවැත්වූයේ සිය 17වන වර්ෂයේ ආරම්භයේ ය.
තෙවන සාධකය නම්, අහ්මෝස්ගේ බිරිඳ වූ අහ්මෝස්-නෙෆටාරි රැජින අහ්මෝස්ගේ 22වන රාජ්‍ය වර්ෂයට අයත් මාසරාහි හුනුගල් වැඩපළෙහි ශිලා ස්තම්භ දෙකක "රජුගේ මහා භාර්යාව" සහ "රජුගේ මව" යනුවෙන් හඳුන්වා තිබීමයි. සාහිත්‍යමය අරුත සැලකූ විට ඇය "රජුගේ මව" වන්නට නම් ඒ වනවිටත් අමෙන්හොටෙප් සිහසුනට පත්ව සිටිය යුතු ය. නමුත් IIවන ආහොටෙප් නැමැති රැජින කිසිදු හඳුනාගත් රජකුගේ මව නොවූව ද, එම ධුරය උසුලා ඇති හෙයින් එය හුදෙක් ගෞරව නාමයක් පමණක් වන්නට ද පුළුවන. එසේම ඇගේ පුත් අමනෙම්හාට්, Iවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සම-රාජ්‍යාධිකාරී ලෙස පත්කොට තිබී අමනෙම්හාට් ඔහුට පෙර මියගියා වන්නට ද හැක.
මෙහි ඇති අවිනිශ්චිතතාව හේතුවෙන්, හවුල්-පාලන න්‍යාය සනාථ කිරීමට හෝ ඉවත ලීමට හැකි නොවේ. රේඩ්ෆෝර්ඩ් සහ මර්නෙන් යන දෙදෙනාම මේ සම්බන්ධයෙන් සිය කෘති තුළ තීරණයක් නොමැති බව දක්වා ඇත. එයට හේතුව හවුල් පාලනයක් පැවති බවට හෝ නොපැවති බවට ඇත්තේ ඉතා සුළු සාධක සංඛ්‍යාවක් බැවිනි. එසේ හවුල් පාලනයක් පැවතිය ද, ඉන් කාලානුක්‍රම අනුපිළිවෙලට වෙනසක් සිදු නොවන්නේ අමෙන්හොටෙප්ගේ රාජ්‍ය වර්ෂ ගණනය කොට ඇත්තේ ඔහු තනි පාලකයා වශයෙන් කටයුතු කළ පළමු වර්ෂයේ සිට වීම නිසායි. කෙසේනමුත්, හවුල්-පාලන මතයේ ආධාරකරුවන් පවසන්නේ අහ්මෝස්ගේ රාජ්‍ය සමය තුළ ඔහුට එරෙහිව කැරැලි එකක්වත් අවම වශයෙන් ඇති වූ හෙයින්, සිහසුනට අරගලයක් ඇතිවීමට වැළැක්වීමට අයකුගේ මරණයට පෙර කිරුළට අනුප්‍රාප්තිකයකු නම් කිරීම තර්කානුකූල බවයි.
හැල්කට් ඔරු
right|thumb|300px|හැල්කට් ඔරුවක්-ආවරණය භාවිතයේදී්න|alt=A lone figure wearing a top hat and overcoat, sitting in a small inflatable dinghy in open water with a large ship in the background. He holds an oar in one hand, and a large umbrella held horizontally in the other. හැල්කට් ඔරු යනු, 1840 අතරතුර කාලයේදී එල්.ටී.පීටර් හැල්කට් (1820–1885) විසින් නිර්මාණය කරන ලද, ලුහුබර, වාතය පුරවන ලද ඔරු වර්ගයකි. හැල්කට් දිගු කාලීනව සම්බන්ධකම් පැවැත්වූයේ, කැනේඩියානු උත්තරධ්‍රැව වලදී යාත්‍රා කිරීමේ දුෂ්කරතා සහ අසීරු බිම් පෙදෙස්හි ගෙනයාමට හැකි නමුත් සෑහෙන තරම් ශක්තිමත් උපරිම කාලගුණික තත්ත්වයන්හි භාවිත කළ හැකි ඔරු නිර්මාණය සම්බන්ධ ගැටලු පිළිබඳවයි.
හැල්කට්ගේ ප්‍රථම නිර්මාණය රබර් නිශික්ත රෙදි වලින් සාදන ලද ඇකිලිය හැකි සහ වාතය පිරවිය හැකි ඔරුවක් විය. වාතය බැස්සවීමේදී, ඔරුවේ ඔරු කඳ අඳින ලද ආවරණයක් ලෙස පත් වන අතර, හබල්කරු යෂ්ටියක්, සහ කුඩයක් රුවලක් ලෙස භාවිත කෙරිණි. මෙය අනුගත වූයේ ද්විත්ව-මිනිස් යාත්රාකවකටය. එය මල්ලකට යෝග්‍ය වීමට තරම් සෑහෙන කුඩා වන අතර වාතය බැස්සවීමේදී දියවරණ පොරවනයක් ලෙස සේවය කෙරිණි.
කැනේඩියානු ගවේෂකයින්ගෙන් විශාල ලෙස පැසසුම් ලද වුවත්, හැල්කට්ගේ නිර්මාණයන්ට සීමාසහිත වෙළඳපොළක් තිබුණි. ඔහුට රාජකීය නාවික හමුදාවට, ඔවුන් ප්‍රධාන නාවික කටයුත්තක ඕනෑම එලදායී අරමුණක් ඉෂ්ට කරන්නා මෙන් ඒත්තු ගැන්වීමට නොහැකි විය. ඒවායේ වෙළඳාම සඳහා ගන්නා වූ උත්සාහය මසුන් ඇල්ලීමට වෙන් කළ ස්ථානයක තාරාවන් දඩයම් කරන විට අසමත් වන්නා සේ ඔවූහු වාණිජ වශයෙන් අසාර්ථක විය. හැල්කට් ඔරු දෙකක් පම්ණරක්, ඕක්නි ජාතිකයෙකු වූ ජෝන් රීට අයත් සහ අනෙක රඳවාගෙන සිටියේ මැනිටෝබා කෞතුකාගාරයේ හඩ්සන් බේ වෙළඳ සමාගමේ කෞතුක භාණ්ඩ එකතුවෙහි, අදත් නොනැසී පවතින බව දැනගැනීමට ලැබී ඇත.
පීටර් හැල්කට්
පීටර් හැල්කට් 1840දී රාජකීය නාවික හමුදාවේ ලුතිනන්වරයෙක් විය. ජෝන් හැල්කට්ගේ පුත්‍රයා විය. ඔහු එංගලන්තයට පැමිණීමට පෙර කැනඩාවේ ජීවත් වූ හඩ්සන් බේ වෙළඳ සමාගමේ අධ්යවක්ෂවරයෙක් විය. පීටර් හැල්කට් කැනේඩියානු උත්තරධ්‍රැව ගවේෂණයට දිගු කාලීන ඇල්මක් තිබුනේය. ජෝන් ෆෑන්ක්ලින්ගේ විනාශදායක කොපර්මයින් ගවේෂණය ඔහු සුවිශේෂ ඇල්මක් තිබුනේය. left|thumb|කුණාටුවකදී සිදු වූ ජෝන් ෆෑන්ක්ගේ හබල් ඔරු විනාශය, ශක්තිමත් සහ අතේ ගෙන යා හැකි, සාම්ප්‍රදායික දැවමය ඔරු සඳහා විකල්ප ගවේෂණයට හැල්කට්ව පෙළඹවීය.|alt=Two long wooden boats on extremely rough water ෆෑන්ක්ලින්ගේ වයඹදිග ගමන් මාර්ගයේ ව්හිදුනු විපරම පිළිබඳව, කැනඩාවේ උතුරුදිග වෙරළ තීරයේ තුන් අවුරුදු ගවේෂණය මිනීමැරුම් සහ මිනීමස් කෑම් චෝදනා මධ්‍යයේ ව්‍යාසනයකින් නිම විය. කණ්ඩියමේ 20 දෙනාගෙන් 11 දෙනෙක් ඝාතනය වූහ. ප්‍රවර්තකයෝ පාසි, ඔවුන්ගේම සපත්තු සහ වෘකයන් විසින් අතරමං කළ, කුණු වූ මළකුණු සුන්බුන් ආහාරයට ගැනීමට පරිවර්තනය විය. කණ්ඩායම ඔවුන්ගේ බෝට්ටු කුණාටුවෙන් විනාශ වීමෙන් පසුව කොපර්මයින් ගඟෙහි වැරදි ප්‍රදේශයේ අසරණ විය. ජෝන් රිචඩ්සන් ආරක්ෂාව සඳහා පිහිනීමට තැත් කළේය. තවද, ඔහු තීව්‍ර උණකින් පීඩා ලැබුවේය. කණ්ඩායමේ එක් සමාජිකයෙක් කැන්වස් සහ විලෝ වලින් කුඩා අඟුලක් නිර්මාණය කළේය. ප්‍රවර්තකයෝ අඟුල භාවිතයෙන් වරකට එක් අයෙක් බැඟින් ගඟ තරණයට උපකාර කලහ.
හැල්කට් ආධුනික නිමැවුම්කරුවකු විය. නාවික හමුදාවේ සේවය කරන තුරු ඔහුගේ අමතර කාලයේදී ඔහු ඔරු නිර්මාණය කිරීමේදී ඇතිවන ප්‍රශ්න විසඳීමේ කටයුත්තේ යෙදුණේය. මෙම ඔරු කාන්තාරය හරහා ගමනාගමනය පහසු වන පරිදි කුඩා සහ ලුහුබර විය යුතුය. ඔරුවක් නිර්මාණය කිරීමේදී ඔහුගේ විසඳුම වූයේ ප්‍රයෝජන ලබන්නා ගෙන ඒවි යැයි හැල්කට් විසින් අනුමාන කළ භාණ්ඩ හෝ රෙදි ආදී සියලුම කොටස් ආපසු කැරකිය හැකි විය යුතු බවයි.
ඔරු-ආවරණය
right|thumb|300px|හැල්කට් ඔරු-ආවරණය අකුළා බඳින ලද ආවරණය ලෙස සහ දිග හරින ලද වාතය පිරවිය හැකි ඔරුවක් ලෙස|alt=Diagram showing a long cloth cloak, and the same cloak spread out to form a flat semicircle. The semicircle contains a roughly ovoid inflated ring. හැල්කට් මැකින්ටොස් රෙදි, නිශික්ත සමඟ ඉන්දියානු රබර් ද්‍රාවකයක් ලෙස නැෆ්තා භාවිතයෙන් ජල වාරක ආවරණයක් නිර්මාණය කළේය. ආවරණයේ රේඛණය වායුරෝධක සහ ජලරෝධක වාතය පිරවිය හැකි බීජාකාර යමකින් සමන්විත විය. වායුරෝධක අංශ හතරකට බෙදා වෙන් කර තිබිණ. පසුම්බිය හබල් තලයකින් සහ කුඩා මයිනහමකින් සමන්විත විය. හබලේ මිට ලෙස ආපසු කැරකිය හැකි යෂ්ටියක් ආවරණයේ පිටත පිහිටා ඇති අතර විසල් කුඩයක් රුවල ලෙස භාවිති විය. ආවරණයේ සම්පූර්ණ බර රාත්තල් 71⁄2 (කිලෝග්රෑම්3.4)ක් පමණ විය. එය වාතයෙන් පිරීමට මිනිත්තු තුන හතරක කාලයක් ගත වූ අතර වාතය පිරවීමෙන් අනතුරුව එය මිනිසුන් හයත් අටත් අතර ප්‍රමාණයක බරක් ඉසිලිය හැකි විය.‍
1844දී හැල්කට් සාර්ථක ලෙස ඔරු ආවරණයේ මූලාකෘතියක් තේම්ස ගඟේ අත්හදා බැලීය. එය කිලෝමීටර 15 (සැතැප්ම 9.3)ක් ජලයේ ප්‍රතිරෝදය නොසලකාහැර හබල් ගැසුවේය. මෙම ජයග්‍රහනයත් සමඟ ඔහු ඔහුගේ නාවික කටයුතු අතරතුර ඔරු ආවරණයේ මූලාකෘතියක් විවිධ මුහුදු තත්වයන් යටතේ අත්හදා  බැලීමට යොදාගත්තේය. 1844 දී හැල්කට් බිස්කේ මුහුදු බොක්කෙහි රළු මුහුදේ අයහපත් කාලගුණික තත්වයන් යටතේ ඔරු ආවරණය අත්හදා  බැලීමට බලාපොරොත්තු වුවත් කාලගුණය අසාමාන්‍ය ලෙස සන්සුන්ව පැවතින. ඔහුගේ කුඩය සහ හබල බිම හෙලීමට ඔහුට සිදුවිය. පසුව ඔහු මෙය සිහිපත් කළේ "එදින සුළඟ ආචාර සම්පන්නව සහ නිදි වර්ජීත මුහුදු බොක්ක මුළුමනින් උදාසීන විය". බෝට්ටු ආවරණය ගවේෂකයන්ගෙන් ලැබිණි. ජෝන් රිචඩ්සන් (ඔහු 1819–1822 අතරතුර කාලයේ කොපර්මයින් ගවේෂණයදී මිය ගියේය) මෙසේ කීවේය "අපේ පළමු ගවේෂණයේ දී අපි උත්සාහයෙන් වියරු වූවෙහිද, අපේ සම්පූර්ණ කණ්ඩායම ආරක්ෂා සහිතව ගෙනඒම පිළිබඳව කුඩා කුහුලක් මට තිබිණි".
හැල්කට් ඔරු කැනේඩියානු උත්තරධ්‍රැව වලදී
left|thumb|upright|ද්විත්ව-මිනිස් හැල්කට් ඔරුවක්, කැන්වස් ආවරණය ඇතිව සහ නොමැතිව|alt=Two small dinghies ඉදිරියෙන් නෙරුමක් ඇති ඔරු ආවරණයේ භාවිතය සාර්ථක විය. ඉන්පසුව හැල්කට් එහි විසල් ඔරුවක් ඇතුළත නැවුමක් සහිතව නිර්මාණය කළේය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මිනිසුන් දෙදෙනෙකුට හබල් දෙකක් සහිතව ගමන් කිරීමට හැකියාව ලැබිණ. අද්මිරාල්ටි අධිකාරිය විසින් හැල්කට්ගේ නිර්මාණය වැඩි දියුණු කිරීමේ අරමුණක් ඇතිව 1948 වසරේ මරයි 8 වන දින අද්මිරාල්ටි අධිකාරියේ ප්‍රථම ලේකම් වන ලෝර්ඩ් හර්බර්ට් විසින් හැල්කට්ගේ නිර්මාණය පිළිබඳව වර්ණනා කරමින් එය මුහුදු ගවේෂණ කටයුතු වලට සහ නාවික කටයුතු වලට උදවු විය හැකි බවට පවසා ලිපියක් යවා ඇත.
right|upright|thumb|වාතය බස්සවන ලද සහ අහුරන ලද ද්විත්ව-මිනිස් හැල්කට් ඔරුවක්, හබල්කරුවන් සහ හිරවරණ-රුවල|alt=Two men carrying wooden sticks. One wears a small knapsack and the other carries a large furled umbrella. නමුත් අද්මිරාල්ටි අධිකාරියට මෙම හැල්කට්ගේ නිර්මාණය නාවික කටයුතු වලට යොදාගත නොහැකි බවට පෙනී ගියේය.කෙසේ වුවද එය මුහුදු ගවේෂණ කටයුතු වලට වඩා සුදුසු යැයි ඔවුන් සිතූහ. ජෝන් ෆෑන්ක්ලින් විසින් අවාසනාවන්ත ලෙස අතුරැදහන් වුන මිනසුනු 129 දෙනෙක් පිළිබඳව සහ නැව් දෙකක් පිළිබඳව ගවේෂණය සිදු කිරීම ඇරඹිණි. කැනඩාවට ගමන් කරීමට සුදුසුම ඔරුව හැල්කට් ඔරුව බවට ෆෑන්ක්ලින්ට වැටහුණි. එබැවින් ඔහු හැල්කට් ඔරු ඔහුගේ ගවේෂණය සඳහා යොදා ගනු ලැබීය.
ඕක්නි ජාතිකයෙකු වන ජෝන් රී කැනේඩියානු එස්කිමෝවරයෙක් ලෙස ප්‍රචලිතය. ඔහු හඩ්සන් බේ වෙළඳ සමාගමේ ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙකි. පසුව ඔහු කැනේඩියානු ආර්ක්ටික් පෙදෙසේ මිනින්දෝරුවෙකු විය. ඔහු යුරෝපිකයන්ගෙන් බෙහෙවින් වෙනස් විය. thumb|left|ද්විත්ව-මිනිස් හැල්කට් ඔරුව භාවිතයේදී|alt=Two men rowing a low-lying boat
ව්‍යාපාරික අසමත්වීම්
විල පරිපූර්ණ වන්නේ මසුන් ඇල්ලීමට නමුත් එය තාරාවන් දඩයම් කිරීමට යොදාගෙන අසාර්ථක වන්නා සේ ගැටලු තිබියදීත් අනුග්‍රහ දැක්වීය. 1851 දී රාජ්‍ය ප්‍රදර්ශනයටේ ඉදිරිපත් කෙරිණි. හැල්කට්ගේ ඔරු නිර්මාණ වාණිජ වශයෙන් සාර්ථක නොවූ අතර විශේෂීකරණය වූ ක්ෂේත්‍රය කැනේඩියානු ගවේශණ වලින් බැහැරව සාමාන්‍ය භාවිතය සඳහා කිසි විටෙක ප්‍රවිෂ්ට නොවිණි. පසුව කපිතාන් ලෙස උසස් වීමක් ලද හැල්කට් වයස අවුරැදු 65දී, 1885 මාර්තු 23 වන දින කාලක්‍රියා කළේය. ඔහුගේ ඔරු නිර්මාණ නිෂ්පාදනය අතරමඟ නැවතිණ. ජෝන් රී ඔහුගේ ඔරුව 1853 ගවේෂණයෙන් කික්වෝල්හි සාමයේ රැජිණට ලබා දුන්නේය. එව අමතකවීමෙන් කික්වෝල්හි දැව ආලින්දයේ පරාලයක් මත දමා ගොස් තිබිණි. අවුරුදු ගණනාවකට පසුව එය හඳුනාගෙන ප්‍රකෘති ස්වභාවයට පත්කෙරිණි. වර්තමානයේ එය ඕක්නි හි ස්ටෝම්නස් කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනය පිණිස තබා ඇත. අනෙක් ඔරුව මැනිටෝබා කෞතුකාගාරයේ හඩ්සන් බේ වෙළඳ සමාගමේ කෞතුක භාණ්ඩ එකතුවෙහි පවතී.
මූලාශ්‍ර
හැල්කට් බෝට්ටුව ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුව
උදෑසන
උදෑසන කාලය යම් පුද්ගලයෙකුට ස්වචාර විය යුතු නමුත් එය දෛනික කටයුතු ඵලදයි වීමේ ආරම්භය ලෙස සැලකේ.වර්ථමාන නිමේයය සැලකීමේදි එය විදුලිය ලොව පුරා බෙදාහරිමේ සහ ස්වභාවික ආලෝක ප්‍රභව වල ස්වාධිනත්වයට අනුකූලවේ. උදෑසන පුවත්පත අරුණෝදය සමගම අළෙවිවේ. මෙයින් පැහදිලි වන්නේ දිනකට අදාල පුවත්පත පෙරදින රාත්‍රියේ සිටම නිකුත්වන බවයි. හෙටට නියමිත පුවත්පත්වල පූර්වාදර්ශනය එක්සත් රාජධානියේ " නිව්ස් නයිට්" ආයතනයේ රාත්‍රියේ පුවත්පත් සකස් කරන්නන්ගේ විශේෂාංගයක් වේ.
උදෑසන අහාරය, මෙය තාර්කික ලෙස බැලුකල හිමිදිරි උදයෙන් ගැනිම අත්‍යවශය නොවේ. පසුවි ගනුලබනඅහාරය හීල සහ දහවල අතර ආහාරයයි.
මිනිසෙකුට උදෑසන අවදිවීමට ඇති හැකියාවට බලපානුලබන ජානය "පීරියඩ් 3 " නමින් හදුන්වයි.මෙම ජානය අකාර දෙකකි.කෙටි සහ දිගු වශයෙනි.එය පුද්ගලයෙකුගේ උදෑසන හෝ සවස කෙරෙහි අති කැමත්තට බලාපනු ලැබේ.දිගු විචල්‍යතාවය සහිත පුද්ගලයින් සවස ප්‍රියකරන පුද්ගලයින් වේ.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:දවස
ස්මාර්ට්ෆොන්
2014 ස්මාර්ට්ෆොන්
චාබි
චාබි අධිරාජිනිය (1216–1281) යනු චීනයේ යුවාන් රාජවංශයේ ඛොන්ගිරාඩ් වල්ලභ අධිරාජිනියකි. ඇය කුබ්ලයි ඛාන්‍ සමග විවාහ වූවා ය. එලෙසින් ඇය 1270 දශකයේ සම්පූර්ණ චීනයම යටත් කරගත් මොංගෝල ඛාගන්වරයාගේ භාර්යාව වීමට සමත් වූවා ය.
දිවිය
"මොංගෝලයන්ගේ රහසිගත ඉතිහාසය" අනුව, චාබි කුබ්ලයිගේ ප්‍රියතම භාර්යාව වූ අතර, ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය පුරා ඔහුගේ නිල නොවන උපදේශිකාව ලෙසින් කටයුතු කළා ය. කලාවන්ට අනුග්‍රහ දැක්වූ ඇය, තරුණ වැනීසියානු සංචාරකයකු වූ මාර්කෝ පෝලෝ‍ තුළ චීනය කෙරෙහි වූ උනන්දුව ඉහළ නැංවීමට දායක වූයේ යැයි සැලකේ. චාබි ඇගේ නැන්දණිය වූ සොර්ඝාඝ්ටානි මෙන් ක්‍රිස්තියානි බලපෑමට නතු වූයේ දැයි සැක කෙරේ.
චාබි අධිරාජිනිය මොංගෝල සංස්කෘතියේ කාන්තාවන් දැක්වූ ඉහළ දායකත්වය සම්බන්ධයෙන් නිදසුනක් ලෙස සලකනු ලැබේ. කුබ්ලයිගේ භාර්යාව සහ උ‍පදේශිකාව ලෙස, ඇය වැදගත් දේශපාලන සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික බල මූලාශ්‍රයක් වූවා ය. විශේෂයෙන්ම චීනවරුන් සමග සමාදාන වීමට ඇය මුලපිරුවා ය. රජයේ ඉහළ මට්ටම තුළ ඇය බුද්ධාගම ප්‍රවර්ධනය කළා ය. ඇය උතුරු චීන අධිරාජකීය පවුලට යහපත් අයුරින් සලකන මෙන් යෝජනා කළේ ජනතාව අස්වසාලීම පිණිසයි. එසේම චීන වගා බිම් මොංගෝලියානු තෘණ බිම් බවට පරිවර්තනය කිරීම වැළැක්වීමට ඇය කුබ්ලයිට සහාය වූවා ය. චාබි සහ කුබ්ලයිගේ මිශ්‍ර වූ විශ්වසාධාරණ මතයයන් චීන සංස්කෘතිය යටපත් නොකොට එය වැළඳ ගැනීම කෙරෙහි ඉවහල් විය. චාබි සිය නැන්දණිය වූ සොර්ඝාඝ්ටානි බෙකිගේ බලපෑම හමුවේ නෙස්ටෝරියානු ක්‍රිස්තියානි ආගම වැළඳගත්තා ය. චාබිගේ වැළඳගැනීමෙන් පසුව, නෙස්ටෝරියානු ධර්මය චීනය තුළ ශීඝ්‍රයෙන් ව්‍යාප්ත විය. චාබිගේ සහාය ඇතිව කුබ්ලයිහට සිය මහේච්ඡ සොයුරාවත්, මුරණ්ඩු විද්වතුන් සහ ගොවීන් පාලනය කිරීමට අවස්ථාව හිමි විය.
ලියු ෂියාබෝ
ලියු ෂියාබෝ (චීන: 刘晓波, දෙසැම්බර් 1955 - ජූලි 13 2017) චීන ජාතික සාහිත්ය විචාරකයකු, කවියෙකු, මානව හිමිකම් ක්රියාකාරිකයෙකු හා නොබෙල් සාම ත්යාග ලාභියෙක් දේශපාලන ප්රතිසංස්කරණ සඳහා කැඳවූ අතර කොමියුනිස්ට් තනි පක්ෂ පාලන සමය අවසන් කිරීම සඳහා උද්ඝෝෂනයක නිරත විය. . ඔහු සමහර අවස්ථාවලදී චීනයේ නෙල්සන් මැන්ඩෙලා ලෙස හඳුන්වනු ලැබීය. ඔහු සිරියානු දේශපාලන සිරකරුවෙකු ලෙස ලින්ඩින් හි ජින්ෂුෂ් හි සිරගත කර සිටියේය. 2017 ජූනි මස 26 වන දින, ටර්මිනල් අක්මා පිළිකා රෝගය හඳුනා ගැනීමෙන් පසු වෛද්ය වරයකුට ලබා දී ඇති අතර 2017 ජූලි මස 13 වන දින රෝහලේදී ඔහු මිය ගියේය.
ලියුගේ සාහිත්ය විචාරයන් සමඟ සාහිත්ය කවයන් තුල කීර්තියට පත් වූ ලියු අතර ඔහු විදේශීය විශ්ව විද්යාල කිහිපයක සංචාරය කළ විද්වතෙක් බවට පත්විය. 1989 දී ටියනාන්මෙන් චතුරස්රයේ විරෝධතාවන්ට සහාය දීම සඳහා ඔහු 1989 දී නැවතත් 1989 සිට 1991 දක්වා නැවත වරක් බන්ධනාගාර ගත කරන ලදී. 1995 සිට 1996 දක්වා නැවතත් 1996 සිට 1999 දක්වා කාලය තුළ ප්රජාතන්ත්රවාදය හා මානව හිමිකම් ව්යාපාරය සමඟ සම්බන්ධ වීම සඳහා ඔහු නැවත වරක් සිරගත විය. ඔහු 2003 සිට 2007 දක්වා ස්වාධීන චීන PEN මධ්යස්ථානයේ සභාපති ලෙස සේවය කළේය. 1990 දශකයේ මැද භාගයේ සිට මින්ෂු ෂොන්ග්ගෝඕ (ප්රජාතන්ත්රවාදී චීනය) සඟරාවේ සභාපතිවරයා විය. 2008 වසරේ දෙසැම්බර් 8 වන දින දිවුරුම් ප්රකාශය 08 සමඟ ප්රකාශයට පත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ලියු රඳවා ගනු ලැබීය. "රාජ්ය බලය කඩාකප්පල් කිරීම" පිලිබඳ සැකය හේතුවෙන් 2009 ජුනි 23 දින නිල වශයෙන් ඔහු අත්අඩංගුවට ගනු ලැබීය. 2009 දෙසැම්බර් 23 දින එම චෝදනාවලට ඔහුට එරෙහිව නඩු පවරා ඇති අතර 2009 දෙසැම්බර් 25 වන දින දේශපාලන සිරකරුවන්ගේ වසර 11 ක සිරදඬුවමක් හා අවුරුදු දෙකක සිරදඬුවමක් ද නියම විය.
ඔහුගේ සිව්වන සිර දඬුවම් කාලය තුළදී, ලියු "2010 දී චීනයේ මූලික මිනිස් අයිතිවාසිකම් සඳහා ඔහුගේ දිගුකාලීන හා ප්රචණ්ඩකාරී අරගලය සඳහා නොබෙල් සාම ත්යාගයෙන් පිදුම් ලැබීය."
චීනයේ පදිංචිව සිටියදී නොබෙල් ත්යාගය පිරිනැමූ ප්රථම චීන පුරවැසියාව ලියු විය. ජර්මන් කාල් වොන් ඔසීට්ස්කි (1935) හා බුරුමයේ අවුන් සාන් සූ කී (1991) විසින් නොබෙල් සාම ත්යාගය පිරිනැමූ තුන්වන පුද්ගලයා ඔහු බන්ධනාගාරයේ හෝ රඳවා තැබීමෙන් පසුවය. ඔහු වෙනුවෙන් නොබෙල් ත්යාගය මෙන්ම සිරභාරයේ සිටියදී මියයාම සඳහා දෙවන අයිතිය අහිමි වූ දෙවන පුද්ගලයා ඔහු විය. ඔහු ප්රථම වරට බර්ලින්-ෂාලෝටෙන්බර්ග්හි වෙඩර්ඩ්ස් රෝහලේ දී මිය ගිය ඕසිට්ස්කි නාසි ගාල් කඳවුර. නෝර්වීජියානු නොබෙල් කමිටුවේ සභාපති බෙරීට් රීස්-ඇන්ඩර්සන්, ඔහුගේ මරණය වෙනුවෙන් චීන කොමියුනිස්ට් තන්ත්රයට දෝෂාරෝපනය කරමින් කියා සිටියේ "චීනයේ කොමියුනිස්ට් තන්ත්රයේ පීඩාකාරී ක්රියාවන්ට එරෙහිව ඔහුගේ නොසංසුන් විරෝධය නොතකා ප්රචණ්ඩත්වයකින් තොරව ජනතාවගේ ජන කොටස්වලට දායක විය. "
බෞද්ධ ඉතිහාස
ඡමිබුද්දීපයේ බුදුන් වහන්සේ වැඩවාසය කළ තැන්
මිනිසාගේ ඉතිහාසය විසින් බිහිකළ මිනිසුන් ගනන ප්‍රකෝටි ගනනාවක් වියහැකිය. ප්‍රඥාවෙන්ද,කරැණාවෙන්ද, උද්‍රාර බවට අයත් හැම අංගයකින්මද බුදුන් වහන්සේ අතීත-අනාගත-වර්ථමාන සියළු මිනිසුන් ඉක්මවා සිටින සේක. උන් වහන්සේගේ දේශනා “බුදු දහම” ලෙස හදුන්වයි. එය දර්ශනයක් හෝ ආගමක්හෝ නොවෙයි. එහෙත්, ඒ සියල්ලේ අංගවලින් සමන්විතය. බුදුන් වහන්සේ හැර, ලෝකයේ වෙනත් කිසිදු ආගමික ශාස්තෘවරයෙකුගේ ඓතිහාසික බව සනාත කර නැත. දුගීන්ගේද, සිටුවරැන්ගෙන්ද, ළමයින්ගෙන්ද, මහළු පඩිවරැන්ගෙන්ද, ස්ත්‍රීන්ගේද, පුරැෂයන්ගෙන්ද, රටවාසීන්ගෙන්ද, රජවරැන්ගෙන්ද, සියළු පංතිවල මිසුන්ගෙන්ද, දෙවිවරැන්ගෙන්ද බුදුන්වහන්සේ ජීවත්ව සිටියදීම ඉමහත් හරසර ලැබීය. සැළකිළි ලැබීය.වැදුමි ලැබීය. උන් වහන්සේ දේශනා කළ සියළුදේ මනුෂ්‍ය-සත්ව-පරිසර ආදි අංගවලට සාකල්යන්ම හිකතරදේවල්ය. බුදුන් වහන්සේ වැඩවාසය කළේ කොහේද ? මෙය බුදුන් වහන්සේගේ දේශනා පිළිබදව තුලනාත්මක හැදෑරීමක් කරන පුහුදුන් අප කා හටත් දැනගනීමට ඇතිවන ආශාවකි. බුදුන් වහන්සේ වැඩවාසයකළ ස්ථාන පිළිබදව ඇති ප්‍රධානම බුද්ධ දේශනාව වන්නේ දීඝනිකායේ මහාවග්ග කෙ‍ාටසේ තුන්වන සූත්‍රය වූ “[මහාපරිනිබිබාණ සූත්‍රය]” තුලයි. මහාපරිනිබිබාණ සූත්‍ර‍ෙය් සැදැහැවත් බෙ‍ෟද්ධයෙකු වැදපුදාගෙන, පහන් සංවේගය උපදවාගැනීමට සුදුසු ස්ථාන හතරක් දේශනාකර ඇත. ඒවානමි,
01 බෝසත් උපත සිදු වූ ස්ථානය (ලුම්බිනි) 02 බුදු වූ ස්ථානය (බුද්ධගයාව) 03 දමිසක් පැවැත් වූ ස්ථානය (බරණැස ඉසිපතනාරාමය) 04 පිරිණිවන් පෑ ස්ථානය (කුසිනාරා නුවර)
ලුමිබිණිය,
වර්ථමාන නේපාලයේ ‍‍ෛභෟරව දිස් ත්‍රික්කයේ රැමිමින්දෙයි (ලුම්බිනි) නමි ගම පිහිටා ඇත.එහිදී සිදුහත් බෝසතානන් වහන්සේගේ උපත සිදුවී ඇත..
ඉතාමත් සතුටු දායක ලෙස බුද්ධ චරිතයට අයත්, ස්ථාන සියල්ලම පුරා විද්වතුන් විසින් තහවුරැ කර ඇත. සිද්ධාර්ථ ගෞතම බෝසතානන් වහන්සේ ශාක්‍ය වංශයට අයත් සුද්ධෝදන නමි රජ කෙනෙකුගේ පුතෙකි. මව මහමායා සිද්ධාර්ථ ගෞතම බෝසතානන් වහන්සේ උපත ලැබුවේ ඉංදියාවෙ උත්තර් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ සොන්රැලි දිස්ත්‍රික්කයේ නේපාල දේශ සීමා‍ෙව සිට කි.මි.10 නේපාලයතුලට ගිය පසු භෛෟරව දිස්ත්‍රික්කයේ රැමිමින්දෙයි (ලුම්බිනි) නමි ගමෙහිය. ක්‍රි.ව.1896 දී රැමිමින්දෙර් හි කැණීමි කරන ලදී. එහිදී ශිලාලේඛනයක් සහිත අශෝක අධිරාජ්‍යා පිහිට වූ ශිලා ස්ථමිභයක්ද හමුවිය. සිදුහත් උපත සිදු වූ ස්ථානය නිශ්ච්තව දැන ගැනීමට හැකි හොදම සාදකය වන්නේ එකී ලුම්බිනි ශිලා ලිපියයි. එහි සිංහල පරිවර්ථනය මෙසේය,
“....අභිෂේක කළ විසිවස් ඇත්තාවූ (ක්‍රි.පූ. 248 වසර ) දී දෙවියන්ට ප්‍රිය වූ ප්‍රියදර්ශී රජු (හෙවත්, අශෝක අධිරාජ්‍යා: ක්‍රි.පූ. 268- 237 ) මෙහි ශාක්‍යමුණි වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උපන් සේකැයි තමා විසින්ම ඇවිත් පූජා කරන ලදී. ලුමිබිණි ග්‍රාමය අය බද්දෙන් නිදහස් කරන ලදී. ........”
ඉහත ශිලාලේඛන‍ෙය් සදහන් ‘ලුමිබිණි ග්‍රාමය’ සහ බෞද්ධ සාහිත්‍ය ග්‍රන්තවල සදහන් සිදුහත් උපත සිදු වූ බව කියන ‘ලුමිබිණිය’ පැහැදිළිවම එකම ස්ථනයකි. ශිලා ලිපියේ සදහන් “ශාක්‍යමුණි වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ” ලෙස හදුන්වා ඇත්තේ බුදුන් වහන්සේ බව නිරවුල්ව හදුනාගෙන ඇත. ‍ෙමි අනුව, වත්මන් නේපාලයේ භෛෟරව දිස්ත්‍රික්කයේ රැමිමින්දෙර් (ලුම්බිනි) නමි ගමෙහි ක්‍රි.පූ. 566 දී පමන සිදුහත් ගෞතම උපත ලබා ඇත.
කිබුල්වත් නුවර
ශාක්‍ය රාජධාණිය සහ “කපිලවස්තු” නුවර (කිබුල්වත් නුවරය), වර්ථමාන ඉංදියාවෙ උත්තර් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ සිද්ධාර්ථ නගර් නගරයේ සිට කි.මි. 20 දුරින් පිහිටි වත්මන් ප්‍රිපර්වා ප්‍රදේශය අතීත කපිලවස්තු නගරයයි.
ඉන්පසුව වයස 27 තෙක් සිදුහත් ගෞතම බෝසතානන් වහන්සේ ජීවත්ව ඇත්තේ සුද්ධෝධන පිය රජුට අයත් කිබුල්වත් නුවරය. ෆා- හියං නමි චීන ජාතික දේශාටක භික්ෂුව ක්‍රි.ව. 5 සියවස කිබුල්වත් නුවරට ගොස් ඒ ගැන වාර්තා කර ඇත. ෆා- හියං වාර්තා අනුව ලුමිබිණියට ලීග 50 දුරින් කිබුල්වත් නුවර පිහිටා ඇත. මෙම ඉපැරණි නගරය ඉංදියාවෙ උත්තර් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ සිද්ධාර්ථ නගර් නගරයේ සිට කි.මි. 20 දුරින් පිහිටි වත්මන් ප්‍රිපර්වා ප්‍රදේශය ලෙස ක්‍රි. ව. 1971 දී එහි කැණීමි කළ කේ. එමි. ශ්‍රී වාස්ත නැමැති පුරාවිද්වතා හදුනාගෙන ඇත. ප්‍රිපර්වා ග්‍රාමයේ තිබූ එක් ඉපැරණි ස්ථුපයක කරඩුවක තිබී අගනා ශිලා ලිපියක් හමු විය. එහි සිංහල පරිවර්ථනය මෙසේය,
“මෙය භාග්‍යවත් බුදුරජානන් වහන්සේගේ ධාතූන්වහන්සේලා ශාක්‍ය සුකිනි සහෝදරවරැන්, සොහොයුරියන් පුත්‍රයන් සහ පතිනිවරැන් සමගින් පුදකරන ලද දානයයි.........”