cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
බුද්ධාගමේ ඉතිහාසය
භික්‍ෂුණී ශාසනය
මහා ප්‍රජාපතී මෙහෙණීන් වහන්සේ බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් කමටහන් ගෙන විදසුන් වඩා රහත් වූහ. ඒ සමඟ සසුන් ගත වූ සෙසු මෙහෙණින් වහන්සේ ද පසුව රහත් වූහ. මේ කාලයේ දී දඹදිව විසූ විවිධ තරාතිරම්වල කාන්තාවෝ සසුන් ගත වූහ. අවුරුදු දෙකක් පමණ ශික්‍ෂා සමාදන්ව ඒවා ආරක්‍ෂා කිරීමෙන් සිකමානා නමින් හඳුන්වන සාමණේරවරියකට උපසම්පදාව ලබා ගත හැකි විය.
බුදුරජාණන් වහන්සේ ජීවමාන කාලයේදීම කාන්තාවෝ සසුන් ගත වී මහණදම් පිරීමට කැමැත්ත දැක් වූවා ය. සුද්ධෝධන මහ රජ තුමාගේ අභාවයෙන් පසු යශෝධරා දේවිය පැවිදි බව ලබා ගැනීමට උත්සාහ කළා ය. එම අවස්ථාවේ දී මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී, දියණියනි! මම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මවු බවට පත්වීමි. ඒ මටත් තෙවරක් ඉල්ලා සිටියත් උතුම් පැවිද්ද නොලැබිණි. මම ගොස් පළමුව කෙසේ හෝ පැවිද්ද ලබන්නෙමි. ඔබ පසුව පැවිදි වුව මැනවයි කීවා ය.
මේ කාලයේ දී ශාක්‍ය සහ කෝලිය දෙවංශය අතර යුද ගැටුමක් ආරම්භ විය. එම අවස්ථාවේ දී බුදුරජාණන් වහන්සේ දෙ පිරිස අතරට පැමිණ දහම් දෙසූහ. ඒ සද්ධර්මය ඇසීමෙන් ශාක්‍ය වංශික කුමාරයෝ පන්සියයක් දෙනා සසුන් ගත වූහ. අනතුරුව ඒ ශාක්‍ය කුමාරයන්ගේ භාර්යාවෝ ද සසුන් ගතවීමට කැමැත්ත දක්වා මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී දේවීය සමඟ බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඩ වසන නීග්‍රෝධාරාමයට ගොස් උන්වහන්සේගෙන් පැවිදි වීමට අවසර පැතුවා ය.
එම කාලය භික්‍ෂුණී ශාසනය ආරම්භ කිරීමට තරම් සුදුසු කාලයක් නොවූ බැවින් බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම ප්‍රතික්‍ෂේප කළහ. එයින් අධෛර්යට පත් නොවූ මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමිය ඇතුළු පිරිස කහවත් හැඳ බෞද්ධ පිළිවෙත් අනුගමනය කරමින් වාසය කළා ය.
බුදුරජාණන් වහන්සේ පස් වන වස විශාලා මහනුවර කූඨාගාර ශාලාවෙහි වැඩ වාසය කරමින් සිටියහ. එම අවස්ථාවේ දී මහාප්‍රජාපතී ගෝතමිය ඇතුළු පිරිස විශාලා මහනුවරට ගොස් ආනන්ද හාමුදුරුවන් හමුව ඔවුහු පැවිදි වීමේ අපේක්‍ෂාවෙන් එහි පැමිණි බව උන්වහන්සේට දැන්වූහ. එවිට ආනන්ද හිමියෝ බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙත පැමිණ භාග්‍යවත් වූ බුදුරජාණන් වහන්ස!
යම් ස්ත්‍රියක් මේ සසුනේ පැවිදිව විදසුන් වඩයි නම් සෝවාන් ආදී මඟඵලයන්ට පැමිණිය හැකි නොවන්නේ දැයි විමසූහ. එවිට බුදුරජාණන් වහන්සේ, ආනන්දයනි! යම් ස්ත්‍රියක් පැවිදිව වීර්ය වඩන්නේ නම් ඇයගේ ස්ත්‍රී බව මඟඵල ලබන්නට බාධාවක් නොවේ යැයි වදාළහ. එසේ වී නම් ස්වාමීනී! ස්ත්‍රී වර්ගයාගේ යහපත පිණිස ස්ත්‍රීන්ට පැවිද්ද ලබා ගැනීමට අවසර දෙන සේක්වා! ඔබ වහන්සේගේ සුළු මව් වූ මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමිය පන්සියයක් කුමාරිකාවන් සමග පැමිණ සිටී. ඔවුන්ට පැවිද්ද හා උපසම්පදාව ලබා දෙන සේක්වායි ආනන්ද හිමියෝ ඉල්ලා සිටියහ. එසේය ආනන්දය!
එසේ නම් ඔවුන් පෙර බුදුවරයන්ගේ දවස ශ්‍රාවිකාවන් පිළිගත් ගුණධර්ම අට පිළිපැදිය යුතු ය.ඒ ගුණධර්ම අට පිළිගැනීමෙන් ම ඇයට මහණ උපසම්පදාව පිහිටන්නේ යැයි බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළහ. එයින් පසු මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී ඇතුළු කාන්තාවෝ බුදුරජාණන් වහන්සේ පැන වූ ගරු ධර්ම අට පිළිගත්හ. එයට ඔවුන්ට පැවිද්ද උපසම්පදාව විය. මෙය කාන්තාවන් ගේ පැවිදිවීමේ ආරම්භයයි.
භික්‍ෂුණීන් ගේ එදිනෙදා කටයුතු සමාජයේ ප්‍රසාදයට හේතුවන පිණිස විනය ශික්‍ෂාවන් තුන්සිය පහක් බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් පැන වූ සේක. භික්‍ෂුණීන් සඳහා භික්‍ෂුණී ප්‍රාති මෝක්ෂයද වදාළහ. මෙහෙණි සස්න ක්‍රමයෙන් දියුණු වී භික්‍ෂුණීන් වහන්සේ භික්‍ෂූන් ලත් වරප්‍රසාද ද ලබා ගත්හ. ඒ අනුව ඛේමා, උප්පලවන්නා භික්‍ෂුණී ශාසනයේ අග්‍ර ශ්‍රාවිකාවෝ වූවා ය. පටාචාරා තෙරණිය විනය ධර තනතුර ලැබුවා ය. මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී රහත් මෙහෙණින් වහන්සේ එක්සිය විසි වසක් ආයු වැළඳූහ. අවසානයේ දී පිරිනිවන් පෑමට මට අවසර දුන මැනවි යනුවෙන් ඉල්ලා සිටියා ය.
ලක්දිව භික්‍ෂුණී ශාසනය
මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ විමාන වත්ථු, පේත වත්ථු ආශ්‍රයෙන් රජතුමා ඇතුළු පිරිසට දහම් දෙසූහ. එම ධර්මය ඇසීමෙන් මහානාග යුවරජතුමාගේ බිසව වූ අනුලා දේවිය සෝවාන් වූවා ය. එයින් පසු අනුලා දේවිය තමන් පැවිදි කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියා ය.
එවිට මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ කාන්තාවන් පැවිදි කිරීමට තමාට අවසර නැති බවත්, ඒ සඳහා තමාගේ සොහොයුරිය වූ සංඝමිත්තා තෙරණිය මෙහි කැඳවන බවත් ප්‍රකාශ කළහ. ඒ අනුව මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ සංඝමිත්තා තෙරණිය ලක්දිවට එවන ලෙස දන්වා අරිට්ඨ ඇමැති අත අශෝක රජතුමාට සන්දේශයක් යැවූහ. ඒ බව මහාවංශය මෙසේ සඳහන් කරයි. “රාජ ශ්‍රේෂ්ඨයන් වහන්ස! නුඹ වහන්සේ ගේ යහළු රාජාණන් සහෝදරයාණන් ගේ දේවී තොමෝ පැවිදි පතමින් නිබඳ සංයම ඇතිව වසන්නීය. ඒ දේවී පැවිදි කරුණු පිණිස සංඝමිත්‍රා නම් මෙහෙණින්න මෙහෙයව.” මහා වංශය, 18 පරිච්ඡේදය 76 පිටුව, හික්කඩුවේ සුමංගල හිමි, රත්නාකර පොත් සමාගම කොළඹ 1946 අරිට්ඨ ඇමැති එම හසුන සංඝමිත්තා තෙරණියට ද දැන් වූ පසු එතුමිය පිය රජු වෙත පැමිණ,
“ඒ ස්ථවීර තොමෝ පිය මහ රජාණන් කරා එළඹ, මහරජාණනි! මාගේ සහෝදරයාණන් ගේ වචනය මට ගරුය. පැවිදි කටයුත්තියෝ ද බොහෝය. එහෙයින් මා විසින් එහි යායුතුයයි, ඕ තොමෝ කීවා ය. මහාවංශය 77 පිටුව. එයින් පසු සංඝමිත්තා තෙරණිය සමඟ උත්තරා, හේමා, මසාරගල්ල, අග්ගිමිත්තා, දාසිකා, ඓන්ගු, මත්තා මල්ලා සහ ධම්මදාසී යන භික්‍ෂූණීන් වහන්සේ සමඟ ලක්දිවට පැමිණියාය. (දීපවංශය) තවද පසු කාලයේ දී මෙරටට භික්‍ෂුණීන් වහන්සේ විසි දහසක් පමණ පැමිණි බව ද සඳහන් වේ. සංඝමිත්තා තෙරණිය පැමිණි පසු අනුලා දේවිය ඇතුළු පිරිස මහණ උපසම්පදාව ලැබුවා ය. මෙයින් පසුව කාන්තාවෝ සිය ගණනින් සසුන් ගත වූවා ය. රජතුමා ඉදිකළ මෙහෙණවර ඉඩ මද වූ බැවින් ඒ ආශි‍්‍රත ගොඩනැඟිලි දොළහක් රජතුමා විසින් ඉදිකරන ලදී. තිස් වසරක් ලංකා සාසනයට සේවයක් කළ සංඝමිත්තා තෙරණිය උත්තිය රජ දවස, මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් වසරකට පසු හත්ථාහල්ලක මෙහෙණවරෙහි පිරිනිවන් පෑහ. ඒ බව මහාවංශයෙහි මෙසේ සඳහන් ය.
සංඝමිත්තා තෙරණිය සමඟ මෙහි පැමිණි භික්‍ෂුණීන් වහන්සේ ත්‍රිපිටකධර වූහ. විනය ධර වූහ. මේ අයගෙන් සමහරෙක් අනුරාධපුර, සහ රෝහණ දේශයේ ත්‍රිපිටකය සහ විනය ඉගැන්වූහ. උත්තරා තෙරණිය එයින් එක් තෙරණියකි. අනුලා තෙරණියගෙන් ආරම්භ වූ ලාංකික භික්‍ෂුණී සමාජය ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. සාමා, ධම්මා, මහිලා, නරමිත්තා, සානා සහ උත්තරා යන භික්‍ෂුණීන් වහන්සේ ගුණවත් නැණවත් අය වූ බව දීපවංශය සඳහන් කරයි. කාවන්තිස්ස සහ සද්ධාතිස්ස යන රජවරුන්ගේ දියණිවරු පැවිදි වී සිටියහ. සමුද්ධා, නාවා, දේවී සහ සීවලී යන භික්‍ෂුණීහු රජ දියණිවරු වූහ. දුටුගැමුණු රජතුමා කළ මිරිසවැටි පූජා උත්සවයට භික්‍ෂුණීන් වහන්සේ අනුදහසක් සහභාගි වූ බව මහා වංශයේ සඳහන් වෙයි.
“ඒ නරෙශ්වර තෙම විහාර පූජා කරනයෙන් සංඝයා රැස් කරවූයේ ය. එ දවස රැස් වූ භික්‍ෂූන් ලක්‍ෂයක් වූහ. භික්‍ෂුණීහුද අනුදහසක් වූහ.” මහා වංශය 26 පරිච්ඡේදය 109 පිටුව. මෙම භික්‍ෂූණී සංඛ්‍යාව පිළිබඳව ථූපවංශයේ ද සඳහන් වෙයි. එහි දක්වන පුවත මෙසේ ය.
ථූපවංශය.
දුටුගැමුණු රජතුමා විසින් කරවන ලද මහා විහාර පූජාවට රහත් භික්‍ෂුණීන් වහන්සේ දාහතර දහසක් සහභාගි වූ බව මහාවංශයේ සඳහන් වෙයි. මහසෙන් රජතුමාගේ කාලයේ දී භික්‍ෂුණී ශාසනයේ වෙනසක් ඇතිවිය. ඒ නිකාය වශයෙන් බෙදීයාමයි. මහාවිහාරයට විරුද්ධ වූ භික්‍ෂුණීන්ට රජතුමා මෙහෙණවර දෙකක් පූජා කළේ ය. මුගලන් රජතුමා ද සාගලික නිකායික භික්‍ෂුණීන්ට රාජණී මෙහෙණවර පූජා කළේ ය. ලාංකික භික්‍ෂුණීන් වහන්සේලා විදේශීය ධර්ම දූත සේවාවන්හිද යෙදී ඇත. ඒ අනුව චීනයේ භික්‍ෂුණී ශාසනය පිරිහී ගිය අවස්ථාවක දේවසරා භික්‍ෂුණිය තවත් භික්‍ෂුණීන් දොළොස් නමක් සමග චීනයට ගොස් චීනයේ භික්‍ෂුණී මහණ උපසම්පදාව සිදු කරන ලදී. මේ බව ශ්‍රමණ දූත කාව්‍යයෙහි සඳහන්ව ඇත. (ක්‍රි.ව. 485)
ජපානයේ බුද්ධාගම
ජපානයට බුදුදහම ලැබුනේ 6 වැනි සියවසේදීය. මෙය සිදු වූයේ කොරියානු ජාතික ස්වාමීන් වහන්සේලාගේ වැඩම කිරීමෙන් පසුවය.එම ජනපදික් විසින් බුද්ධාගම වැළඳ ගත්තේ ඊට පසු සියවසේදීය. ජපානයේ භූගෝලීය පිහිටීම පසෙකලා බුදු දහම වැළඳ ගන්නට හැකි විය. මෙම වකවානූවේදී ඉන්දියාවෙන් සහ මධ්‍යම ආසියාවෙන් බුදු දහම තුරන් වී තිබුණි. ක්‍රි.ව 710 ක්‍රිස්තියානි යුගයේ සිට පන්සල් ආශ්‍රමයන් ගොඩනැගුණි. රජයන් අනුග්‍රහයෙන් බෞද්ධ ප්‍රතිමා කලාව ප්‍රචලිත විය. විශේෂයෙන්ම ජපන් බෞද්ධ සිතුවම් 8 වැනි සහ 13 වැනි සියවස් තුළ ප්‍රචලිත විය. 12 වැනි සහ වැනි සිය වස්වල සෙන් කෘතීන් බිහි වී තිබුණි. මෙයට අඩිතාලම වැටුනේ දොගන් සහ ඊසායි වරුන් ගේ පැමිනීමෙන් පසුවය. සෙන් කලාවේ ඇත්තේ මුල් කෘතීන් සහ කාව්‍යමය කෘතීන්ය. ඒවායින් පිළිඹිබු වන්නේ ලෝකයේ ඇති උපස්ථිතවාදී ශෛලින්ය. අවබෝධයට පැමිණෙන මාර්ගයේ “ඒ මොහොතේදී ” වෙනත් කලාවන් හට ගන්නා ලදී. ශනෝයු නම් තේ පැන් සංග්‍රහ කලාවත් ඉකබානා මල්කලාවත් ඒ අතර වේ. මෙම පරිණාමය එදිනෙදා ජීවිතයේ කරන සෑම කටයුත්තකටම කලාව මුසු වී ඇති බවට කියාපානවා ඇත. විශේෂයෙන් සටන් ක්‍රම වලත් කලාවක් මුසු වී ඇත. නූතන යුගයේත් ජපානයෙහි බෞද්ධාගම ක්‍රියාකාරී ආගමක් ලෙස පවතී. 80, 000 ක් තරම් බෞද්ධ පන්සල් ඉදි වී ඒවා විටින් විට ප්‍රතිසංස්කරණය වෙමින් පවතී.
බුදු දහම බටහිරට පැතිරිම
බෞද්ධයන් හා ග්‍රීකයන්ගේ ග්‍රීක - බෞද්ධ කලා නිර්මාණ හේතුවෙන් බුදුදහම පිළිබඳ තොරතුරු හා කථාවස්තු බටහිරට පැතිරිණි. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ජිවිතය පිළිබඳව චැමස්කස් හි ජෝන් විසින් පරිවර්තනය කරන ලද පොතක් ක්‍රිස්තියානින් අතර බාර්ලාම් හා ජොසෆට්ගේ කථාව ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය. 1300 වන විට ජොසෆට්ගේ කථාව කොතරම් ජනප්‍රිය වූයේ ද යත් ඔහුව ශාන්තුවරයෙකුගේ තත්ත්වයට උසස් කරන ලදි.
බුදු දහම පිළිබඳව බටහිර ජනතාවගේ වඩාත්ම අවධානයක් යොමු වුයේ යටත් විජිත සමයේ දී බටහිර වැසියන් බුදුදහම කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය හා කලා නිර්මාණ දැකීමෙනි. මෙම සමයේ දී යුරෝපීය දර්ශන වාදය පෙරදිග ආගම් වලින් බලවත් ලෙස ආභාෂය ලැබීය. 1853 දී ජපානය බටහිර ජනතාවට විවෘත වීමෙන් අනතුරුව ජපානයේ කලාව හා සංස්කෘතිය පිළිබඳව අවධානය යොමු වූ අතර ලෝකයේ පවතින ඉතාමත් දියුණු බෞද්ධ සංස්කෘතියක් අධ්‍යයනයට අවස්ථාව සැලසුණි. 20 වන සියවසේ ඇති වු අර්බුද සමඟ බටහිර ජනතාව බුදුදහමට නැඹුරු විය.
ථේරවාදී පුනරුදය (ක්‍රි.ව. 11 වන සියවස)
11 වන සියවසේ ඉන්දියාවේ බුදුදහම‍ට සිදුවු හානිය නිසා ගිණිකොණ දිගආසියාවේ මහායාන බුදුදහමට ඇති ලැදියාව පහත බසින්නට විය. මහද්වී හරහා මාර්ග ඉන්දියානු උපමහද්වීප හරහා වැටීමත්, අරාබිය. ශ්‍රී ලංකාව හා චීනය යා කරන සෘජු මුහුදු මාර්ගය ඇතිවීමත් සමග ශ්‍රි ලංකාවේ සිට තේරවාදී බුදුදහම ව්‍යාප්ත වීම ආරම්භ විය.
නමුත් බුරැමයේ තවමත් තේරවාදී බුදුදහම නොනැසී පවතී.
1260 දී පමණ ඇති වූ නව තායි රාජ්‍යයේ දී ප්‍රධාන ආගම බවට පත්වූයේ තේරවාද බුදු දහමයි. අයුක්ථය සමයේ ද ී(14 – 18 සියවසේ ) ද තායි සමාජයේ අත්‍යවශ්‍ය කොටසක් බවට පත්කරමින් තේරවාදි බුදුදහමේ පුනරැදයක් ඇති විය. බුදුදරම 13 වන සියවසේ දී කාම්බෝජයේ ලාඕසයට ව්‍යාප්ත විය නමුත් 14 වන සියවස වන විට ගිණිකොණ ආසියාවේ වෙරළ තීරයේ හා දූපත් වන ඉස්ලාම් බලපෑම ඉහළ ගොස් ඉස්ලාම් ධර්මය මැලේසියාව, ඉන්දුනීසියාව හා පිලිපීනයට පැතිර ගි‍යේ ය. කෙසේ වුවද '1965 සැප්තැම්බර් 30 මිනී මැරීම් '' නමින් හදුන්වන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ අනුදැනුමින් සිදුවූ යැයි කියන  මිනිස් සංහාරයෙන් පසු 1966 දී සුහර්‍ තෝ  බලයට පත්වීමෙන් අනතුරැව ඉන්දුනීසියාවේ තේරවාදී බුදුදහමේ පුනරැදයක් දක්න‍ට  ලැබේ. මෙයට හේතුව විය හැක්කේ සුහ‍ර්තෝ පාලනය විසින් ඉස්ලාම්, ප්‍රොතෙස්තන්ත, ක්‍රිස්තියානි, මින්දු හොෝබුදුදහම යන ආගම් වලින් එකක් ඇදහීමට නියම කිරිම විය හැක. වර්තමානයේ ඉන්දුනීසියාවේ බෞද්ධයන් මිලියන 10ක් පමණ සිටින අතර ඔවුන්ගෙන් වැඩි කොටසක් චීනයෙන් පැවතෙන්නන් වෙති.
වේදිකා නාට්‍ය
ප්‍රවර්ගය:වේදිකා නාට්‍ය
හොන්ෂූ
හොන්ෂූ (本州; "මහා දිවයින" හෙවත් "මහා පළාත") යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ජපානයේ විශාලතම සහ වඩාත් ජනාකීර්ණම දූපතයි. මෙය පිහිටියේ ට්සුගරු සමුද්‍රසන්ධිය ඔස්සේ හොක්කයිඩෝවට දකුණින්, අභ්‍යන්තර මුහුදේ ෂිකෝකු වලට උතුරින්, සහ කන්මොන් සමුද්‍රසන්ධිය ඔස්සේ කියූෂූ වලට ඊසානදිගිනි. මෙම දූපත මගින් එහි උතු‍රින් සහ බටහිරින් පිහිටි ජපන් මුහුද, එහි දකුණින් සහ නැගෙනිහරින් පිහිටි උතුරු පැසිෆික් සාගරයෙන් වෙන් කරයි. ලොව සත්වන විශාලතම දූපත වන මෙය ඉන්දුනීසියානු දූපතක් වන ජාවා දූපතෙන් පසුව ලොව දෙවන වඩාත්ම ජනාකීර්ණ දූපත ලෙස සැලකේ.
ජපානයේ කර්මාන්ත බොහෝමයක් ස්ථාපනය කොට ඇත්තේ හොන්ෂූහි දකුණුදිග වෙරළ තීරයේ, ටෝකියෝවේ සිට කියෝතෝ, ඔසාකා, නගෝයා, කෝබේ, සහ හිරෝෂිමා තෙක් දිවෙන පටියක් ආකාරයේ ප්‍රදේශයක ව්‍යාප්තව ඇත. නමුත් ඒ හා සැසඳීමේ දී ජපානයේ ඊසානදිග වෙරළ තීරයේ ආර්ථිකය ප්‍රධාන වශයෙන්ම කෘෂිකර්මාන්තය සහ ධීවර කර්මාන්තය මත රඳා පවතී. Tමෙම දූපත සෙසු ප්‍රධාන ජපන් දූපත් ත්‍රිත්වය සමග සම්බන්ධ වන්නේ පාලම් සහ උමං මාර්ග ගණනාවක් ඔස්සේ ය. මෙහි දේශගුණය ආර්ද්‍ර සහ සෞම්‍ය එකකි.
භූගෝල විද්‍යාව
මෙම දූපත දළ වශයෙන් 1300 km (සැත. 810) දිගැති වන අතර, 50| සිට 230 km (සැත. 31 සිට 143 තෙක්) පරාදයක විහිදෙන පළලකින් යුක්ත ය. සම්පූර්ණ භූමි ප්‍රමාණය 225,800 km² (ව.සැ. 87,200) වන අතර, එය ජපානයේ සම්පූර්ණ භූමි ප්‍රමාණයෙන් 60%ක ප්‍රමාණයක් අත්කර ගනියි. මේ නිසා මෙම දූපත මහා බ්‍රිතාන්‍යයට වඩා මඳක් විශාල ය. භූමි පිළිසැකැස්ම සහ උතුරෙහි වෙරළබඩ බිම් ඔසවා තැබීම හේතුවෙන් මෙහි භූමි ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් වැඩි වුවත්, ගෝලීය මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම හේතුවෙන් මෙම වෙනස්කම් අවම කොට ඇත. හොන්ෂූහි වෙරළ තීරයේ දිග 5450 km (සැත. 3,386) පමණ වේ.
කඳු සහ ගිනි කඳු බහුල ප්‍රදේශයක් වන හොන්ෂූ නිරතුරුවම භූමිකම්පාවන්ට ලක්වන ප්‍රදේශයකි. (1923 සැප්තැම්බරයේ මහා කැන්ටෝ භූමිකම්පාව හේතුවෙන් ටෝකියෝවට දැඩිව හානි සිදුවූ අතර, 2011 මාර්තුවේ භූමිකම්පාවහේතුවෙන් දූපතෙක් ඊසානදිග පෙදෙස විවිධ ප්‍රමාණවලින් 5.3 m (අඩි 17) පමණ පරාසයක චලනය කරමින් විනාශකාරී සුනාමි ඇති විය) දූපතේ උච්චතම ස්ථානය සක්‍රීය ගිනිකන්දක් වන ෆූජි කන්ද වේ. 3776 m (අඩි 12,388) උසැති මෙම කන්ද හේතුවෙන් හොන්ෂූ ලෝකයේ 7වන උසම දූපත බවට පත්වේ. ගංගා බොහෝමයක් ඇති අතර, මේ අතරට ජපානයේ දිගම ගංගාව වන ෂිනානෝ ගඟ ද ඇතුළත් ය. හොන්ෂූ භූමිය දිගේ දිවෙන ජපන් ඇල්ප්ස් හේතුවෙන් වයඹදිග ‍වෙරළ (ජපන් මුහුද) දූපතේ ගිනිකොනදිග වෙරළෙන් (පැසිෆික් හෙවත් ඇභ්‍යන්තර මුහුද) වෙන් කෙරේ. දේශගුණය සැලකූවිට සාමාන්‍යයෙන් දූපතේ දකුණුදිග සහ වෙරලාශ්‍රිත ප්‍රදේශ ආර්ද්‍ර උපනිවර්තන ස්වභාවයක් ගන්නා අතර, උතුරු සහ අභ්‍යන්තර පෙදෙස් ආර්ද්‍ර මහාද්වීපික ස්වභාවයක් ගනියි.
අන්ත ලක්ෂ්‍ය
හොන්ෂූහි වඩාත්ම උතුරින් පිහිටි ලක්ෂ්‍යය අඔමොරි, ඕමාහි ෂිමොකිටා අර්ධද්වීපයේ අන්තය වේ. කුරේ තුඩුව පිහිටා ඇත්තේ වකයාමාහි, කුෂිමොටෝවේ දකුණු අන්තයේ ය. දූපතේ නැගෙනහිර අන්තය නම් ඉවාටේහි, මියාකෝවේ ටොඩොගසාකි ය. එහි බටහිර අන්තය යමගුචිහි, ෂිමොනොසෙකිහි බිෂනොහනා වේ. හොන්ෂූ දූපත අක්ෂාංශ අංශක අටකට වැඩි ප්‍රමාණයක් සහ දේශාංශ 11ක් තෙක් විහිදේ.
පාලම් සහ උමං
හොන්ෂූ දූපත හොක්කයිඩෝ, කියූෂූ සහ ෂිකෝකු දූපත්වලට උමං හෝ පාලම් මගින් සම්බන්ධ වේ. හොන්ෂූ සහ ෂිකෝකු අතර අභ්‍යන්තර මුහුදේ දූපත් හරහා පාලම් පද්ධති තුනක් ඉදිකොට ඇත. (අකාෂි කයික්‍යෝ පාලම සහ ඕනරුටෝ පාලම; ෂින්-ඔනොමිචි පාලම, ඉන්නොෂිමා පාලම, ඉකුචි පාලම, ටටාරා පාලම, ඕමිෂිමා පාලම, හකාටා-ඕෂිමා පාලම, සහ කුරුෂිමා-කයික්‍යෝ පාලම; ෂිමොට්සුයි-සෙටෝ පාලම, හිට්සුයිෂිජිමා පාලම, ඉවකුරොජිමා පාලම, යොෂිමා පාලම, කිටා බිසන්-සෙටෝ පාලම, සහ මිනාමි බිසන්-සෙටෝ පාලම) සෙයිකන් උමඟ මගින් හොන්ෂූ සහ හොක්කයිඩෝ සම්බන්ධ වේ. කන්මොන්ක්‍යෝ පාලම සහ කන්මොන් උමඟ මගින් හොන්ෂූ සහ කියූෂූ එකිනෙක සම්බන්ධ වේ.
පරිපාලන කලාප සහ ප්‍රාන්ත
මෙම දිවයින නාමික කලාප පහකට සහ ප්‍රාන්ත 34කට බෙදේ. මෙම ප්‍රාන්ත අතරට ජනාකීර්ණ ටෝකියෝව ද ඇතුළත් ය. පරිපාලනය සඳහා ඇතැම් කුඩා දූපත් ද මෙම ප්‍රාන්තවලට ඇතුළත් කොට ඇති අතර, මේ අතරින් වැදගත් දූපත් ලෙස ඔගසාවරා දූපත්, සඩෝ දූපත, ඉසු ඕෂිමා, සහ අවාජි දූපත සැලකේ.
කලාප සහ ඒවායේ ප්‍රාන්ත පහත පරිදි වේ:
කෘෂිකර්මාන්තය
ජපානයේ තේ සහ සේද බොහෝමයක් නිපදවන්නේ හොන්ෂූ දිවයිනේ ය. පලතුරු, එළවළු, ධාන්‍ය, සහල් සහ කපු වගාව හොන්ෂූහි සිදු වේ. නයිගාටා ප්‍රාන්තය වැදගත් සහල් නිෂ්පාදකයකු ලෙස සැලකේ. කැන්ටෝ සහ නෝබි තැනිතලාවල ද වී සහ එළවළු වගාව සිදු වේ. යමනෂි ප්‍රධාන පලතුරු වගා ප්‍රදේශයක් වන අතර, අඔමොරි ඇපල් සඳහා ප්‍රචලිත ය. Menegazzia ගණයේ විරළ ලයිකන විශේෂ හමුවන්නේ හොන්ෂූහි පමණි.
ඛනිජ
හොන්ෂූහි සින්ක්, තඹ සහ තෙල් නිධි හමුවී ඇත.
එමී සම්මාන
එකිනෙක හා සම්බන්ධකම් පවත්වන නමුත් වෙන් වෙන්ව පවතින එමී සම්මාන ප්‍රදානය කරනු ලබන සංවිධාන පහත දැක්වේ.
එක්සත් ජනපදය තුළ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ එමී සම්මාන වන්නේ ප්‍රයිම් ටයිම් එමී සම්මාන හා ඩේ ටයිම් එමී සම්මානයි. එම වර්ග දෙකම ක්‍රියේටිව් ආර්ට්ස් එමී සම්මාන ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත.
ක්‍රිපූ 500
ක්‍රිපූ 500 යනු, පූර්ව-ජූලියානු රෝමානු දින දසුනෙහි වසරකි. රෝමානු අධිරාජ්‍යයේ එය හැඳින්වුනේ, කමෙරිනුස්ගේ සහ ලොන්ගස්ගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික වසර (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්, අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා 254 වසර) ලෙසිනි. මෙම වසර සඳහා ක්‍රිපූ 500 යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය.
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු ප්‍රවර්ගය:පූර්ව-ජූලියානු රෝමානු දින දසුනෙහි අවුරුදු
IBM
අන්තර්ජාතික ව්‍යාපාර යන්ත්‍ර සංස්ථාව, කෙටියෙන් IBM හා “බිග් බ්ලූ” NYSE ලෙස අනුවර්ත නම් ලබා ඇති IBM ආයතනය ආර්මන්ක් , නිව් යෝර්ක් , USA හි මූලස්ථානය පිහිටි බහු ජාතික පරිගණක තාක්ෂණ හා උපදේශක විචාර සංස්ථාවකි. මෙම ආයතනය 19 වන සියවස තෙක් දිවෙන ‍අඛණ්ඩ ඉතිහාසයකින් යත් අල්ප තොරතුරු තාක්ෂණික ආයතනවලින් එකකි. IBM පරිගණක දෘඩාංග හා මෘදුකාංග නිෂ්පාදනය හා සිදු කරයි. තවද මේන් ෆ්‍රේම් (mainframe) පරිගණකවල සිට නැනෝ තාක්ෂණය දක්වා පරාස ගතවන අංශ සදහා යටිතල පහසුකම් සේවා, සත්කාරක සේවා හා උපදේශන සේවා සලසයි.
ටෙකීලා (පානය)
ටෙකීලා යනු නිල් අගාවේ (blue agave) පැලෑටියෙන් සාදන ආසවනයකල මද්‍යසාරමය පානයකි. මේවා නිපදවන්නේ මෙක්සිකෝවේ ටෙකීලා_(නගරය)හි, 65 km සහ in the highlands (Los Altos) of the western Mexican state of Jalisco.
IBM
References
http://en.wikipedia.org/wiki/International_Business_Machines
යම
යම හෝ යමරාජ ලෙස හඳුන්වන හින්දු දෙවියන් මරණයේ දෙවියන් ලෙස සැලකේ.
දිමුත් කරුණාරත්න
ෆ්‍රෑන්ක් දිමුත් මධුශංක කරුණාරත්න (ඉංග්‍රීසි:Dimuth Karunaratne ) හෝ දිමුත් කරුණාරත්න, (උපත 21 අප්‍රේල් 1988 කොළඹ හිදී) යනු ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි. ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
2010 වසරෙහි ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට්
2010 වසරෙහි ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ලෙසින් හැ‍ඟෙනුයේ 2010 වසරෙහි මැයි සහ අගෝස්තු අතර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙහි යෙදෙන සමස්ත රටවල් වල ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් තරග වාරය මෙන්ම, 2010 ඉංග්‍රීසි ක්‍රිකට් තරග වාරය සඳහා නියමිත සියළු ‍ජාත්‍යන්තර තරග වෙති. ජනවාරි හා අප්‍රේල් අතර තරග හැඳින්වෙනුයේ 2009–10 තරග වාරයට අයත් ලෙසින් වන අතර, සැප්තැම්බර හා දෙසැම්බර අතර තරග හැඳින්වෙනුයේ 2010–11 තරග වාරයට අයත් ලෙසිනි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට්
2009 කාන්තා ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගය
2009 කාන්තා ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගය පැවැත්වූයේ නවසීලන්තය සහ එංගලන්තය අතර 2009 වසරේ මාර්තු 22 වන දින ඕස්ට්‍රේලියාවේ උතුරු සිඩ්නි ඕවල් ක්‍රීඩාංගනයේදී ය. 2009 කාන්තා ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයේ නැතහොත් නව වන  කාන්තා ක්‍රිකට් ලෝක  කුසලානයේ අවසානය සනිටුහන් වූයේ මෙම තරගයෙනි. මෙම තරගය එංගලන්තය කඩුලු හතරකින් ජයගත්තේ, ඔවුන්ගේ තුන්වන ලෝක කුසලනයත්, විදේශයකදී ලබාගත් පළමු ලෝක කුසලානයත් ලෙසයි. මෙම කණ්ඩායම් දෙක ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගයක එකිනෙකා මුණගැසුනු දෙවන අවස්ථාව මෙයයි. මීට පෙර මුණගැසුනු අවස්ථාවේදී ද එංගලන්තය ජයග්‍රහණය ලබා ගත්තේය. ඒ 1993 කාන්තා ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගයේදීය.
කාසිය වාසිය ජයගත් නවසීලන්ත කණ්ඩායමේ නායිකා හයිඩී ටිෆාන් මුලින් පන්දුවට පහර දීමට තීරණය කලාය. ඇයගේ කණ්ඩායම පන්දු වාර 47.2 කදී සියල්ලන් දැවී රැස් කලේ ලකුණු 166ක් පමණි. 9 වන ස්ථානයේ ක්‍රීඩා කරන සියළු-ඉරියව් ක්‍රීඩිකා ලුසී ඩෝලන් නවසීලන්තය වෙනුවෙන් වැඩිම ලකුණු ලෙස ලකුණු 48 ක් රැස්කලාය. එංගලන්ත ක්‍රීඩිකා නිකී ෂොව් ඇගේ ක්‍රීඩා ජීවිතයේ හොඳම දක්ෂතාව ලෙස ලකුණු 34කට කඩුලු 4ක් දවා ගත්තාය. පිලිතුරු ඉනිම ආරම්හ කල එංගලන්ත ක්‍ර්‍රීඩිකාවන් පළමු කඩුලු සම්බන්ධතාවය ලෙස ලකුණු 74ක් රැස් කලහ. පසුව තවත් කඩුලු බිඳ වැටුනද එංගලන්ත කණ්ඩායම ජයග්‍රහණය කරා ලඟා වූයේ තවත් පන්දු 23ක්ද ඉතිරිව තිබියදිය. එම ජයග්‍රහණය සනිටුහන් වුයේ එංගලන්තය වසර 16කට පසු ලැබූ පළමු ලෝක කුසලාන ජයග්‍රහණය ලෙසයි. තරගයේ වීරයා ලෙස එංගලන්ත කණ්ඩායමේ ෂොව් නම් කරන ලදි. ඇය කණ්ඩායමට ඇතුලත් වූයේ තරගය ආරම්භ වීමට මොහොතකට පෙර අබාධයකට ලක් වු ජෙනී ගන් ක්‍රීඩිකාවට ආදේශකයක් ලෙසිනි.
කණ්ඩායම් අවස්ථාව
නවසීලන්තය ඇතුලත් වූයේ තරගාවලියේ A කාණ්ඩයටය. A කාණ්ඩයට අයත් වු අනෙක් කණ්ඩායම් වුයේ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්, දකුණු අප්‍රිකාව සහ ඕස්ට්‍රේලියාව යන රටවල්ය. ඔවුන්ගේ පළමු තරගය පැවැත්වූයේ ඕස්ට්‍රේලියාව සමඟය. නවසීලන්තය වෙනුවෙන් හයිඩී ටිෆාන් අනර්ඝ අර්ධ ශතකයක් රැස් කිරීමට සමත් වුවාය. නමුත් ඇගේ දැවී යාමත් සමග නවසීලන්ත ඉනිම අඩාල වූයේ ලකුනු 37ක් ඇතුලත කඩුලු 7ක් බිඳ වැටීම නිසාය. පිලිතුරු ඉනිම ආරම්භ කල ඕස්ට්‍රේලියානුවන් ගේ සාමාන්‍ය පරිදි කඩුලු බිඳ වැටුනි. කේට් පුල්ෆර්ඩ් ගේ පන්දු වාර 6ක දක්ශ පන්දු යැවීම හමුවේ ඔවුන්ගේ ලකුණු හඹා යෑම අඩාල වූවා. ඇය කඩුලු 3ක් දවා ගත්තේ ලකුණු 30ක් පමනක් ලබා දෙමිනි. තරගයට වර්ෂාවෙන් බාධා පැමිණෙන විට ඩක්වර්ත් ලුවිස් න්‍යායට අනුව ඕස්ට්‍රේලියාව සිටියේ ජයග්‍රහනයට අවශ්‍ය වු ලකුණු ප්‍රමානයට වඩා ලකුණු 13ක් පිටු පසිනි. ආබාධයක් නිසා බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන් සමග පැවති නවසීලන්තයේ දෙවන තරගය සඳහා ක්‍රීඩා කිරීමට ටිෆෙන්ට හැකියාවක් ලැබුනේ නැත. එම තරගයේ නායිකාව ලෙස ඒමී මේසන් ක්‍රීඩා කලාය. නවසීලන්තයේ පළමු කඩුලු 6 ලකුණු 104ක් ඇතුලත දවා ගන්නට බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන් සමත් වූවා. නමුත් හත්වන කඩුල්ල සඳහා ලකුණු 57ක වටිනා සම්බන්ධතාවයක් නවසීලන්තය වෙනුවෙන් රැස් කිරීමට මේසන් සහ සාරා සුකිග්වා සමත් වුහ. එම සම්බන්ධතාවයත් සමඟම නවසීලන්ත කණ්ඩායම පන්දුවාර 50 තුල ලකුණු 192ක් ලෙස තරගය නිමා කිරීමට සමත් වූවා. Cricinfo සඳහන් කලේ "බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන් පිලිතුරු ඉනිමේදී කිසිදු තරඟකාරීත්වයක් නොපෙන්වූ බවයි". දඟ පන්දු යවන ක්‍රීඩිකාවන් වන මේසන් සහ ලුසී ඩෝලන් කඩුලු 3 බැගින් දවා ගැනීමට සමත් වූවා. එමගින් බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන් ලකුණු 136කට සීමාකිරීමට ඔවුන් සමත් වූවා. පළමු වටයේ අවසන් තරගයේදී දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව විශාල ජයක් ලබා ගනිමින් තම ස්ථානය තහහුරු කර ගැනීමට නවසීලන්තය සමත්විය. ඇමී සැටවයිට්, සාරා මැක්ග්ලේශන් සහ නිකොලේ බ්‍රවුන් තිදෙනාම නවසීලන්තය වෙනුවෙන් අර්ධ ශතක ලබා ගැනීමත් සමඟ කඩුලු 5ක් පමණක් දැවී ලකුණු 250ක් ලබා ගැනීමට නවසීලන්තයට හැකියාව ලැබුණා. ලකුණු 250ක ඉලක්කයක් හඹා ගිය දකුණු අප්‍රිකානුවන්ගෙන් ලකුණු 10 සීමාව පසු කරනු ලැබුවේ ක්‍රි-ෂෙල්ඩා බ්‍රිට්ස් පමනයි. මේසන් සහ සුශී බේට්ස් කඩුලු 4 බැගින් දවා ගත්තා.
එන්ගලන්තය ඇතුලත් වුයේ B කාන්ඩයටය. B කාන්ඩයේ ඇතුලත් වූ අනෙකුත් රටවල් වුයේ ඉන්දියාව, පාකිස්ථානය සහ ශ්‍රී ලංකාවයි. එන්ගලන්තයේ පළමු තරගය පැවැත්වූයේ ශ්‍රී ලංකාව සමඟිනි. මෙම තරගයේ දී එන්ගලන්තය මුලින් පන්දුවට පහර දී ලකුණු 277ක් රැස් කිරීමට සමත් වූවා. ඊට පන්දු 95ක් තුල ලබාගත් ක්ලෙයාර් ටේලර් ගේ ශතකයක් හා කැරොලින් ඇට්කින්ස් ගේ අර්ධ ශතකයක් ඇතුලත් වූවා. පිලිතුරු ඉනිම ලෙස පන්දු වාර 50ටම ශ්‍රී ලංකාව ක්‍රීඩා කළත් ඔවුන් ඉනිම නිමා කලේ ලකුණු 100ක් පිටුපසිනි. ලෝරා මාර්ශ් කඩුලු 3ක් දවාගත් අතර ශ්‍රී ලංකා ක්‍රීඩිකාවන් තිදෙනෙක්ම දුවද්දී දැවීයාම් වලට හසු වූවා. එම තරගයේදී ජෙනී ගන් පන්දු යැවීමේ ඉරියව්ව නීති විරොධී ලෙසට ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් මණ්ඩලයට වාර්ථා විය. නමුත් පසුව ඇයගේ ඉරියව්ව නිර්දොසී බවට තහවුරු විය. එන්ගලන්තයේ දෙවෙනි තරගය පැවැතුනේ ඉන්දියාව සමගිනි. මෙම තරගයෙන් B කාන්ඩයේ ප්‍රමුඛ ස්ථානය ලැබෙන්නේඅ කාටද යන්න තීරනය වූවා. එන්ගලන්තය මෙම තරගය පහසුවෙන් ජය ලබා ගත්තේ ඉන්දියාව ලකුණු 169කට සීමා කරමිනි. ගන් සහ හොලි කොල්වින් කඩුලු 3 බැගින් දවා ගත් අතර පිළිතුරු ඉනිමේදී අගනා අර්ධ ශතක 2ක් ලබා ගැනීමට ඇට්කින්ස් සහ ක්ලෙයාර් ටේලර් සමත් විය. පාකිස්ථානයත් සමඟ ලබා ගත් ඉහල ජයත් සමගින් එන්ගලන්තය එම කාන්ඩයේ පළමු තැනට පත් වූවා. මාර්ෂ් තම ක්‍රීඩා දිවියේ ඉහලම දක්ශතාවය ලෙස කඩුලු 5ක් දවා ගනිමින් පාකිස්ථානය ලකුනු 78කට සීමා කිරීමට සමත් වූවා.
සුපිරි 6 වටය
සුපිරි 6 වටයේ පළමු තරගය ලෙස ක්‍රීඩා කලේ එන්ගලන්තය සහ නවසීලන්තය යි. පළමුවෙන් පන්දුවට පහර දුන් එන්ගලන්ත කණ්ඩායමේ මුල් කඩුලු 4 ලකුණු 96කට දැවී ගියත්, එන්ගලන්ත නායිකා චාලට් එඩ්වර්ඩ්ස් ලබා ගත් ලකුණු 57 සහ ගන් ගේ වේගවත් ලකුණු 22ත් නිසා නවසීලන්තයට ලකුණු 201ක ඉලක්කයක් ලබා දීමට එන්ගලන්තයට හැකියාව ලැබුනි. පිලිතුරු ඉනිම ආරම්හ කල නවසීලන්තය හොඳ ආරම්භයක් ලබා ගත්තේය. නවසීලන්ත නායිකා ටිෆන් අර්ධ ශතකයක් ලබා ගත් නමුත් දඟ පන්දු යවන්නන් වු එඩ්වර්ඩ්ස්, මාර්ෂ් සහ කොල්වින් හොඳින් ඔවුන්ගේ ලකුණු ලබා ගැනීමේ වේගය පාලනය කලා. එඩ්වර්ඩ්ස් ලබා ගත් කඩුලු 4ත් සමඟ නවසීලන්තය ලකුණු 170කට දවාගන්නට එන්ගලන්තය සමත් වුනා. සුපිරි 6 වටයේ තවත් තරගයක් එන්ගලන්තයත් බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වනුත් අතර පැවැත්වුනා. මෙම තරගයේදීද මුලින් පන්දුවට පහරදුන් එන්ගලන්තය නැවතත් ලකුණු 200 සීමාව පහු කිරීමට සමත් වූවා. සාරා ටේලර්, ක්ලෙයාර් ටේලර් සහ ඇට්කින්ස් යන තිදෙනාම අර්ධ ශතක රැස් කිරීම නිසා එන්ගලන්තය කඩුලු 8කට ලකුණු 236ක් ලබා ගත්තේය. එන්ගලන්ත ක්‍රීඩිකා මාර්ෂ් කඩුලු 3ක් දවා ගැනීමත් සමග බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන් ලකුණු 90කට දවා ගන්නට එන්ගලන්තය සමත් වුනා. මෙම ජයග්‍රහණයත් සමග එන්ගලන්තයට ඕස්ට්‍රේලියාවත් සමඟ පැවැත්වීමට තිබූ එම කාන්ඩයේ අවසන් තරගය ද නොසලකා අවසන් මහ තරගයට දොරටු විවර වුනා. නවසීලන්තය දෙවන තරගයට මුහුණ දුන්නේ ඒ වනවිට සුපිරි 6 වටයේ පළමු තරගයේදී ඕස්ට්‍රේලියාව පරාජය කර තිබූ ඉන්දියාව සමඟිනි. ඉන්දියාව මුලින් පන්දුවට පහර දී ලකුණු 207ක්‍ රැස් කලා. ඉන්දීය ඉනිමේ පිතිකරුවන් 4 දෙනෙක් දුවද්දී දැවී යාම් වලට හසු වූවා. පිලිතුරු ඉනිම හොඳින් ආරම්භ කල නවසීලන්ත ක්‍රීඩිකාවන් වූ පුල්ෆ්‍රර්ඩ් සහ ටිෆන් පළමු කඩුල්ල සදහා ලකුණු 78ක් රැස් කලා. ටිෆන් ගේ දැවී යාමත් සමග පුල්ෆ්‍රර්ඩ් ට අනගි සහයක් දැක්වූ බේට්ස් ලකුනු 71ක් රැස් කිරීමත් සමග නවසීලන්තය තවත් පන්දු 14ක් ඉතිරිව තිබියදී තම ඉලක්කය වෙත ලගා වන්නට සමත් වුනා. එම කාන්ඩයේ අවසන් තරගයේදී නවසීලන්තය විසින් එක්දින කාන්තා ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ දෙවන කඩුල්ල සඩහා වූ වාර්ථාව අලුත් කලා. බේට්ස් සහ ටිෆන් පිලිවෙලින් ලකුණු 168ක් සහ 100ලබා ගනිමින් ලකුනු 262ක අගනා සම්බන්ධතාවයක් ගොඩ නැගුවා. අගනා ඉනිමක් ක්‍රීඩා කල බේට්ස් තම ඉනිම ගොඩ නැගුවේ පන්දු 105ක් පමනක් වැය කරමින්. ඊට 6 පහරවල් 6ක් සමඟින් 4 පහරවල් 19ක් ඇතුලත් වුනා. නවසීලන්තය පන්දුවාර 50 තුල ලකුණු 373ක් වාර්තා කලා. ඔවුන් පකිස්ථානය ලකුණු 150කට සීමා කලේ ලකුණු 223ක අගනා ජයක් සමඟින් අවසන් මහා තරගයටද සුදුසුකම් ලබමිනි. සුපිරි 6 වටයේ අවසාන තරගයේදී ඕස්ට්‍රේලියාව විසින් එන්ගලන්තය පරාජයට පත් කලා. ශෙලී නිට්ස්ක් ගේ පන්දු යැවීම හමුවේ එන්ගලන්තයේ ලකුණු ලබා ගැනීමේ වේගය සීමා වුනා. ඇය තම පන්දුවාර 10 තුල කඩුලු 2ක් ලබාගෙන එන්ගලන්තයට ලබා දුන්නේ ලකුනු 14ක් පමනි. එන්ගලන්තයේ සියලු කඩුලු ලකුණු 161ක් තුල බිඳ වැටුනු අතර ඕස්ට්‍රේලියාව එම ඉලක්කය පන්දු වාර 34ක් පමනක් වැය කරමින් ලඟා කරගත්තා.
ආකෘතිය
තරඟාවලිය ආරම්භයට පෙර, එන්ගලන්තය, නවසීලන්තය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව යන රටවලින් එකක් තරඟාවලියේ ජයග්‍රාහකයන් වෙතැයි මත පලවූවා. අවසන් තරගය 1993හි දී ලෝඩ්ස් ක්‍රීඩා පිටියෙහි පැවති එන්ගලන්තය ජයග්‍රහනය කල කාන්තා ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගයට බොහෝ සෙයින් සමාන එකක් විය. කණ්ඩායම් දෙකම පෙරාතුරුව පැවති ලෝක කුසලාන ජයග්‍රහනය කර තිබුණි. නමුත් ඒ ඔවුන් විසින්ම තරගාවලියට අනුග්‍රහය දක්වන ලද වසර වල දී පමනයි. එන්ගලන්තය වසර 1973 සහ 1993 යන ලෝක කුසලාන ජයග්‍රහනය ලබන අතරතුර නවසීලන්තය වසර 2000 හිදී පැවති ලෝක කුසලානය ජයගෙන තිබුණි. 1993 දී එන්ගලන්තයට එරෙහිව අවසන් මහා තරගය පරාජය වීමත් සමඟ නවසීලන්තය ඉන්දියාවේ පැවති 1997 ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගයටද සුදුසුකම් ලැබූ නමුත් අවසන් තරගයෙන් ඕස්ට්‍රේලියානු කාන්තා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම හමුවේ පරාජයට පත් විය. එන්ගලන්තය මීට පෙර අවසන් මහා තරඟ පහකට මුහුණ දී ඇත. 1978, 1982, සහ 1988 යන වසරවල ඕස්ට්‍රේලියාව හමුවේ පරාජයට පත් වීමට එන්ගලන්තයට සිදු වූවා. එන්ගලන්ත තුන් ඉරියව් ක්‍රීඩක ජෙනී ගන් ශරීරය උණුසුම් කරන ව්‍යායාම් අතරතුර දැඩි කෙන්ඩා පෙරලීමකට පත් වීමත් සමඟ ඊට පෙර කණ්ඩායමෙන් ඉවත් කර සිටි කණ්ඩායමේ උප නායිකාව වූ නිකී ශොව් ව එම ස්ථානයට ආදේශ කලා.
සාරාංශය
කාසිය වාසිය දිනා ගත් නවසීලන්ත නායිකා හයිඩී ටිෆාන්, දඟ පන්දු යවන්නන්ට වඩාත් සුදුසු තත්වයන් සලකා බලා මුලින් පන්දුවට පහර දීමට තීරනය කරන ලදී. එන්ගලන්තය පන්දු ‍යැවීම ආරම්භ කලේ එක් අන්තයකින් කැත්‍රීන් බ්‍රන්ට්ගේ සීම් පන්දු සහ අනෙක් අන්තයෙන් ඊසා ගුහා ගේ දඟ පන්දුවෙනි. බ්‍රන්ට් ගේ පන්දු යැවීම BBCයේ එයිමී ලෙවිස් හැඳින්වූයේ "සුපිරි පන්දු යැවීමක්" ලෙසිනි. හොඳින් පන්දු යැවීම තුලින් නවසීලන්ත පිතිකරුවන්ට දැඩි තර්ජනයක් එල්ල කිරීම පිලිබඳව ඇගේ කණ්ඩායමේ උප නායිකා නිකී ශොව් විසින් ඇයට ස්තූතිය පුද කර සිටියාය. එන්ගලන්තය ප්‍රථමයෙන් පන්දු යැවීම වෙනස් කරන විටදී නවසීලන්තය පළමු කඩුල්ල ලෙස කේට් පුල්ෆර්ඩ් දැවීගොස් ලකුණු 46ක් වාර්තා කර තිබුණි. එන්ගලන්ත උප නයිකා ශොව් පන්දු යැවීම ආරම්භ කරමින් ඉක්මන් වෙනසක් සිදුකලේ ඇගේ තුන්වන පන්දුවෙන් සුශී බේට්ස් දවා ගනිමිනි. තුන් වන පන්දුවේදී සුශී බේට්ස් විසින් මිඩ් ඔන් හරහා ඉහලින් එල්ල කල පහරේ කාල මිනුම වැරදීම නිසා කැරොලින් ඇට්කින්ස් විසින් උඩ පන්දුවක් ලෙස රැකගත්තාය. ඊලග පන්දුවෙන් ඇමී සැටවයිට් ලකුණු නොලබාම දැවී ගියේ කඩුලු රකින්නා වූ සාරා ටේලර්ට උඩ පන්දුවක් ලබා දෙමිනි. තවත් පන්දුවාර 4කට පසු ශොව් විසින් ටිෆෙන් ව දවා ගත්තාය. ඒ පිත්තේ යාන්තම් ගෑවුනු පන්දුව සාරා ටේලර් විසින් රැක ගැනීම නිසාය. මැදපෙල පිතිකරු සාරා මැක්ග්ලේශන් සහ එමී මේසන් හොඳ ආරම්භයන් ලබා ගත්තත් නවසීලන්ත ඉනිමේ කඩුලු 7ක් ලකුණු 101කට බිඳ වැටුනි. ලුසී ඩෝලන් සහ නිකොලේ බ්‍රවුන් එක්වී තම කණ්ඩායමට මනා කාර්යභාරයක් ඉටු කිරීමට සමත් විය. ඩෝලන් රැස්කල ලකුනු 48ත් සමඟින් ලකුනු 63ක සම්බන්ධතාවයක් ගොඩ නැංවීම නිසා නවසීලන්ත ඉනිම ලකුණු 166 දක්වා වර්ධනය වූවා. පුළුල් පන්දුවකට ඉදිරියට පැන පහරදීමට ගොස් ස්ටම්ප් කිරීමකට හසුවී ඩෝලන් දැවීයාමත් සමඟ නවසීලන්තයේ අවසන් කඩුලු 2 තවත් ලකුණු 2ක් තුල බිඳ වැටුනා.
එන්ගලන්තය පිළිතුරු ඉනිම සඳහා හොඳ ආරම්භයක් ලබා ගත්තේය.: ආරම්භක පිතිකරුවන් වු ඇට්කින්ස් සහ සාරා ටේලර් නවසීලන්තය මෙතෙක් පිහිටුවා තිබුවාට වඩා වැඩි සම්බන්තාවයක් ගොඩ නැංවීමට සමත් වූහ. පළමු කඩුල්ල ලෙස ටේලර් ලකුණු 39කට දැවී යනවිට එන්ගලන්තය ලකුණු 74ක්ලබා තිබුණි. ඇට්කින්ස් විසින් ටේලර්ට වඩා ඉවසිලිවන්ත ඉනිමක් දියත් කරමින් කණ්ඩායම වෙනුවෙන් වැඩිම ලකුණු ලෙස පන්දු 85කදී ලකුණු 40ක් වාර්තා කලාය. සාරා ටේලර් ගේ දැවී යාමත් සමඟ පිටියට පිවිසි ක්ලෙයාර් ටේලර් සාරා ටේලර් හා සමාන ප්‍රහාරාත්මක පිතිකරනයක් දියත් කරමින් හතරේ පහරවල් 4ක් සමඟින් ලකුණු 21ක් රැස් කලත් ඇයට මේසන් ගේ පන්දුවක් හමුවේ දැවී යාමට සිදු වුවා. එන්ගලන්තයේ මැදපෙල පිතිකරුවන් ප්‍රතිවාදීන්ගේ දඟපන්දු යවන්නන් වු ඩූලන්ඩ් සහ මේසන් හමුවේ අසරන වුවා. ඔවුන්ගේ 14වන පන්දු වාරය අවසානයේ 4.78ක්ව තිබූ ලකුණු රැස් කිරීමේ වේගය, තවත් පන්දු වාර විස්සකට පසුව සඳහන් වූයේ 3.58ක් ලෙසය. කඩුලු රකින්නිය වු රැචෙල් ප්‍රීස්ට් විසින් රැකගත් උඩ පන්දුවක් සඳහා කල ඉල්ලිමකට අනුව එඩ්වර්ඩ්ස් දැවී යාමක් ලෙස විනිසුරුකරු සටහන් කලත් එය සැබැවින්ම පිත්තේ දැවටී තිබුනෙ නැහැ. එම අවාසනාවන්ත තීරණය නිසා ලකුණු 10ක් ලබා සිටි ඇයට ක්‍රීඩාගාරය වෙත යාමට සිදු වුවා. පිළිතුරු ඉනිමේ මැදදී එන්ගලන්තය කොතරම් අඬාල වූවත් නිව් යෝර්ක් සඟරාවේ හුව් රිචර්ඩ්ස් දක්වා සිටියේ "එන්ගලන්තය කවදාවත් පරාජය වන බවක් නොපෙනුන බවයි"." ශොව්, ඇයට පෙර දැවී ගිය ක්‍රීඩිකාවන්ට වඩා ප්‍රහාරාත්මක පිතිකරනයක් දියත් කරමින් නොදැවී ලකුණු 17ක් රැස්කර එන්ගලන්තය ජය ටැඹ කරා රැගෙන ගියාය. හොලි කොල්වින් ගේ ලකුණත් සමග එන්ගලන්තය පන්දු 23ක් ඉතිරිව තිබියදී ජයග්‍රහනය වාර්තා කලා. ශොව් ගේ පිතිකරණය එන්ගලන්තයේ ජයග්‍රහණය සඳහා ඉවහල් වීම නිසා තරගයේ වීරයා සම්මානය ඇයට හිමි විය.
ලකුණු පුවරුව
කෙටි යෙදුම්
අරක්කු
අරක්කු යනු දකුණු ආසියාවේ සහ අග්නිදිග ආසියාවේ සමහර රටවල දක්නට ලැබෙන ආසවනය කල රන් පැහැ මද්‍යසාරමය පාන වර්ගයකි. fermented fruit, grain, sugarcane, or the sap of coconut palms.
වදන පිලිබඳව
The word itself is derived from the Arabic word arak (عرق, ‛araq), which means "sweat" or "strong liquor" (and in the මැද පෙරදිග is usually made from grapes).
පොල් අරක්කු
Milky sap is taken from the flowers of coconut palm trees before the flowers bloom. The sap quickly ferments to become a mildly alcoholic drink called "tuak", “toddy” or “palm wine,” which is then distilled in vats made of wood (usually halmilla or teak). The end product is a spirit whose taste is usually described as “somewhere between whisky and rum.” It is generally distilled to between 33% and 50% alcohol by volume (66 to 100 proof).
ශ්‍රී ලංකා
In Sri Lanka, arrack is the most popular local alcoholic beverage. Most of the less expensive brands are a blend of coconut arrack and neutral spirits. Some of the brands are
The main alcohol production companies are:
Sri Lankan arrack is now being bottled in the UK for a European launch.
අබිරහස්
ආදි පිටසක්වළයන් ඉතිරිකළ ඓතිහාසික සාධක
1938 දී පුරා විද්යාළඥයෙකු වන චයි පූ තෙයි(Chi Pu Tei)විසින් ටිබෙට් දේශ ශීමාවේ පිහිටි බයියන් කාරා උලා කඳු නිම්නයේ අද්භූත ආකාරයෙන් පිහිටා ඇති ගල්ගුහා කිහිපයක් සොයා ගත්තේය.සමහර ගල් ගුහා තුළ සිතුවම් දක්නට ලැබිණ. මෙම සිතුවම් හෙල්මට් වැනි හිස්වැසුම් පැළඳ සිටි ඡීවීන් මෙන්ම තරු ,චන්ද්රියා සහ සූර්යයා සම්බන්ධ සිතුවම්ද විය.වඩා වැදගත් වූයේ මින් එක් ගල් ගුහාවක් තුළ විශාල හිස්කබලක් සහිතව කුඩා ඇටසැකිල්ලක් හමුවීමය.
එම ගුහා තුළින්ම ශබ්ද පටිගත කරන තැටියක හැඩය ඇති සංඥා පුවරුවක් 1962 දී විමර්ශනයට ලක් කල මහාචාර්යය සුම් උම් නුයි (Sum Um Nui) එහි සඳහන් කරුණු පරිවර්ථනය කිරීමට සමත් වූවේය.එහි අඩංගු වූයේ මීට අවුරුදු 12000 කට පෙර යම් ඡීවී කණ්ඩායමක් ඔවුන්ගේ යානයේ වූ දෝශයක් නිසා මෙම සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ තෙවන ග්‍රහලෝකයට ගොඩබැස්ස බවය.ඔවුන්ගේ යානය ප්රයතිසංස්කරණය කළ නොහැකි වූ බැවින් අසල කඳු වල ඡීවත් වූ ගෝත්රිඔක කණ්ඩායම් සමග මිත්රි වීමට මෙම ඡීවීන් උත්සාහ කොට තිබේ.නමුත් මෙම ඡීවීන් තුලින් දිස්වූ මානව නොවන ස්වරූපය නිසා මොවුන්ව ගෝත්රිසකයන් විසින් මරා දමා තිබේ.
ආදි පිටසක්වළයන් මෙහි පැමිණ විශ්මිත නිමැවුම් සිදුකලේද? 1969 පළව එරික් වොන් ඩැනිකන් නම් ග්‍රන්ථ කතුවරයාගේ “Chariots of gods”නම් කෘතිය තුළ ඊඡිප්තුවේ පිරමීඩ,එංගලන්තයේ ස්ටෝන් හෙන්ඡ් (Stone henge ) නම් පාෂාණ ,ඇමරිකා එක්සත් ඡනපදාය් මෙසා පර්වතය,ඊස්ටන් දිවයිනේ ගල් ප්ර්තිමා ඇතුළු තවත් ස්ථාන කිහිපයක් පෘථිවි මිනිසා පිටසක්වළ ඡීවීන් සමග සම්බන්ධතා පැවැත්වීම සම්බන්ධයෙන් සාක්ෂි දරන බව පැවසේ.
'පිරමීඩ'
පිරමීඩ
පුදුම හතෙන් එකක් වන පිරමීඩ පිළිබඳ තවමත් ඇත්තේ අභිරහසකි.ඊඡිප්තුව පුරා විශාල වියලි බිම් පරාසයක විහිදෙන මේ පිරමීඩ හුදෙක් මියගිය ඊඡිප්තු රඡුන්ගේ සොහොන් කොත් ලෙස හෝ ස්මාරක ලෙස හෝ පමණක් සැලකීම දුෂ්කරය.තාක්ෂණය නොදියුණු යුගයක,මිණුම් ක්රුම පිළිබඳ පැහැදිලි අවබෝධයක් නොවූ යුගයක මෙම නිර්මාණ තැනීමේ ආභාෂය ඔවුන් ලද්දේ කෙසේද?මේ සඳහා විශ්වයේ වෙනත් ග්රයහලෝකයක උදව් ඔවුන්ට ලැබුණාද?
වර්ෂ 1864 දී චාල්ස් ස්මිත් නම් ස්කොට්ලන්ත ඡාතික තාරකා විද්යා ඥයා විසින් රචිත “විස්මිත පිරමීඩයන්හි අපේ උරුමය”(Our inheritance in the great Pyramid)නම් ග්‍රන්ථයේ පිරමීඩ තැනීමේදී යොදාගෙන ඇති ඒකක  ක්‍රමය පිළිබඳ සාකච්ඡා කරයි.ඔහු මෙම ඒකකය “පිරමීඩ අඟල්”(Pyramid inch)ලෙස හඳුන්වයි.මෙම පිරමීඩ අඟලක් බ්‍රිතාන්‍ය මෙට්රිික් ඒකක ක්‍රමයේ අඟල් 1.00099 ට සමානය.මෙසේ අධික නිරවද්යමතාවයකින් යුතු මිනිත ක්රබම භාවිත කිරීමේ හැකියාව ආදී වැසියන්ට ලැබුනේ කෙසේද? පිරමීඩ තුළ ඇති පහත මාලයට බසින ආලින්දය ධ්රැිව තාරකාව (Polaris)ඉලක්ක කොට පවතින සේ සකස්වී ඇති බව පිරමීඩ ගවේෂකයන් විශ්වාස කරයි.
ඊඡිප්තුවේ ගීසාහි ඇති විශාලම පිරමීඩ තුනක් වන කුෆු ,කෆරේ,මෙන්කවුරේ යන පිරමීඩ ඔරායන් තාරකා රාශියේ එක පෙලට ඇති ප්‍රධාන තරු තුන නිරූපනය කරන බවත් සමහරකගේ මතයයි.
අාපසු
සෝමදාස අබෙවිකුම
1945 ජුලි මස 06 වෙනි දින ගාල්ලේදි උපත ලැබු සෝමදාස අබෙවිකුම නළුවෙකු මෙන්ම තිර පිටපත් රචකයෙකු වේ.
පෞද්ගලික දිවිය
බද්දේගම ගමි සභාපතිවරයෙකු, බද්දේගම මන්තිවරයෙකු, ගමනාගමන උප ඇමතිවරයෙකු හා රජයේ වැඩ ඇමතිවරයෙකු වු (බණ්ඩාරනායක හා දහනායක ආණ්ඩුවල) හෙන්රි අබෙවිකුම මහතාගේ පුත්‍රයෙකි. ඔහුගේ මව, හල්ලල ,වැලිගම, සිමන් මැරූ පතිරණ මිසිනෝනා ය. බද්දෙගම කොටගොඩ කණිශ්ඨ විද්‍යාලයේ හා නියාගම පල්ලියෙ පාසැලේ ඉගෙනිම ලැබු ඔහු 1953 ඇල්පිටියේ ශාන්ත මරියා විදුහලේ නේවාසිකව ඉගෙනිම ලබා, 1961 වසර අවසානයේ ඉන් සමු ගත්තේ අපොස සා පෙල සමත්වෙමිනි. පාසැල් සමයේ විදුහල් සගරාවට ලිපි ලියු ඔහු, තම සංස්කාරකත්වයෙන්' කලා පියුම' නමින් සගරාවන්ද පවත්වා ගෙන ගියේය. හේ 1958 වසරේ සිංහල සාහිත්‍ය සදහා සර් සිත්තප්පලමි ගාඩිනර් මැතිතුමා අතින් තිළිණ ලැබීය. බාල දක්ෂ පෝතනයෙකු ලෙස 1955 එවකට ලෝක බාලදක්ෂනායක රෝලන් සාමිවරයා පිලිගැනිමෙ ආචාර පෙලපාලියටද සහභාගි විය. බාල දක්ෂයෙකු ලෙස කදවුරු ගණනාවකට සහභාගිවු ඔහු පදක්කමි ද දිනා ගත්තේය. විවාද කණ්ඩායමෙ සාමාජිකයෙකු වු ඔහු පාසැල වෙනුවෙන් විවාදවලටද සහභාගිවිය.පාසැලේ රග දරක්වු ' රෝහිණී' වෙදිකා නාටයේද ඔහු රගපැවෙය. විදුහලෙන් සමුගත් ඔහු පියා සතුවු දංවල වත්තේද, බද්දේගම සීගිරි සිනමා හලේද, කටයුතුවලට සහය දුන්නේය. 1978 දි ජනාවාස කොමිසමටත් 1982 දි ශි ලංකා රාජ්‍ය වැවිලි සංස්ථාවටත් බැදි සේවය කල ඔහු ‍1991 දි පෙෘද්ගලික වතු සමාගමකට අනුයුක්ත කරණ ලදුව 1997 දි ඉන් සමු ගත්තේය. ඔහු වෘත්තිය සමිති නිලධාරියෙකු ලෙසද ,ශි ලංකා රක්ෂණ සංස්ථාවෙ නියෝජිතයෙකු ලෙසද කලක් සේවය කලේය.
කලා දිවිය
ඔහු 1967 දි ' කරණ කලට පවි' හා ' නැන්දයි ලේලියි' නමින් වෙදිකා නාටය දෙකක් අධ්‍යක්ෂනය කරමින් චරිතද රගපෑවෙය. 2004 වසරේ මොල්ලිගොඩ මෝසස් පෙරේරා පියතුමාගේ නත්තල් නාට්‍යයේද ඔහු රගපෑවෙය. 1973 ඔහු කලාපෙල චිතුපටි අධ්‍යක්ෂණය පිලිබද පාඨමාලාව හදාරා ' විරයෝ' නමින් මිලි මිටර් 16 වර්ණ චිතුපටියක්, අඩක් නිර්මාණය කලේය. හිම කුමාරි නමින් ඔහු ලියු ළමා චිතුපටි තිරනාටකය රාජ්‍ය චිතුපටි සංස්ථා බැංකුවට බාර ගක්තේය. ඔහු 'අයෝමා',' මාරුතය' හා' පෙමි කැකුළ' වැනි චිතුපටිවලද කුඩා චරිත රගපැවෙය.පාසැල් දරුවන් වෙනුවෙන් ඹහු නොමිලේ චිතුපටි කරණය සිදුකරයි. බද්දෙගම ශාන්ත අන්තෝනි විදුහලේ දරුව් ලවා නිශ්පාදනය කරවු  සත් කර්මය  කෙටි චිතුපටිය 2013 වසරේ පාසැල් අංශයෙන් පුථම ස්ථානය දිනා ගත්තෙය. ලබුදුව සිරිධමිම විදුහලේ ළමුන් ලවා ඹහු  සාවද්‍ය සංකල්පනා  නමි කෙටි චිතුපටිය නිර්මාණය කරවුවෙය.
ගිංගග අනාරක්ෂිත ඉඩමි හිමියන්ගේ සංගමය /ගගබඩ ජනමාධ්‍යවෙදි සංගමය අාදි සංගමිවල සබාපතිත්ය දැරු ඹහු දැනට රුහුණු කලා හවුලේ නියෝජ්‍ය සබාපතිත්වයද දරයි.
2011 වසරේ ගාලු දිස්තිුක් ලේකමි කාර්්‍යාලය ඹහුට  ස්වර්ණ කලා දීපණි සමිමානය පිදිය. 2015 දකුනු පලාත් සංස්කෘතික හා කලා කටයුතු අමාත්‍යංශය  දක්ෂිණ පුභා  සමිමාණය පිරිනැමිය.2016 ශුි ලංකා ගුවන් විදුලි සංස්ථාව හා ගොඩගේ අායතනය  ජේ‍යශ්ඨ ලේඛක  සමිමානය පිදිය. 2016 දිම සංස්කෘත අමාත්‍යංශය ජෙශඨ කලාකරු  කලා භුෂණ සමිමානය පිදිය.
රුක් හා ලඳු වගාව
thumb|හොඳ ආබොරි වගාවක් පවත්වා ගැනීමෙන් මෙම රෑපයේ මෙන් ගස්වල අතු කඩා වැටීමේ අනතුර අඩුකරගත හැක.
රුක් හා ලඳු වගාව යනු ගස් හා පඳුරු වගාවයි. මෙම ක්ෂේත්‍රයට ඒවා වර්ධනය වන ආකාරය වගා ක්‍රම වලට හා පරිසරයට දක්වන ප්‍රතිචාර මෙන්ම වගාකිරීමේ අංගයන් වන තේරීම ,අවධානය සහ ඉවත් කිරීම වැනිදේ ඇතුලත් වේ. සාමාන්‍ය අභිමතාර්ථය වන්නේ ගස් වල අලංකාර භාවය සලකා ගැනීමයි මෙම ශාකවල දැවමය අගයට වඩා භූ දර්ශණයට ලැබෙන අගය ඉතා ඉහළය. ශාක පාරිසරික ප්‍රතිලාභ ලබාදෙන අතර සංස්කෘතික, පාරම්පරික වටිනකම් හා සතුනට නිවහනක් සපයයි. සෞන්දර්‍ර්ය ඇතුළු ඒකාබද්ධ වටිනාකම වන ගත දැව වගාවක වටිනාකමට වඩා ඉහළ ය. අලංකාර ගස් සාමන්‍යයෙන් උද්‍යානයක හෝ නාගරික වටපිටාවක පවතින අතර ආබොරි වගාවේදී ශාකයේ සෞඛ්‍ය හා දීර්ඝායුෂ, පලිබෝධ හා රෝග වලට ප්‍රතිරෝධීවීම ආපදා කළමණාකරනය සහ අලංකාරභාවය හෝ සෞන්දර්ය කළමණාකරනය කරයි. මෙහිදී එය වන විද්‍යාවෙන් එනම් වාණිජ‍ය අරමුණු සඳහා දැව නිපදවීම හා පරිහරණය සහ වෙනත් වගා සහ වනාන්තර වලින් ගන්නා වෙනත් වන නිශ්පාදන වලින් වෙනස් වේ. ආබොරි වගාවේ ඇතැම් විස්තර කිරීම් වලදී එය ගස් වළට සාත්තුකිරීම ලෙස පමණක් දැක්වේ. රුක් හා ලඳු වගා කර්මය ආබෝ මූර්ති කලාවට සමානාර්ථ පදයක් නොවේ.
වන වගාව
thumb|එංගලන්තයේ වන වගාවක්.
වන වගාව යනු කෘෂි-වන විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලියක් වන අතර එය වනයේ සෞඛ්‍ය පිළිබඳව ප්‍රධාන ලෙස සලකන වනන්තර පරිසර පද්ධතියක ජාත්‍යන්තර, සමොඅධානිත, බලවත් සහ අනෝන්‍ය කළමණාකරණය ලෙස විස්තර කල හැක එය ගතානුගතිකව  දන්නා වන විද්‍යාව හෝ ගොවිතැන නොවේ. වන වගා කළමණාකරණ ප්‍රතිපත්ති වන කළමණාකරණයට, වනාන්තරයේ ප්‍රාදේශීය ජෛව විවිධත්වය හා වනසතුන්ගේ වාස භූමි සංරක්ෂනය හා සීමාසහිතව නීත්‍යානුකූල ලෙස වනයේ විවිධ සම්පත් ප්‍රයෝජනයට ගැනීම අතර තුලනයක් පවත්වා ගැනීම සඳහා පරිසර විද්‍යත්මක ප්‍රවේශයක් ස්ථාපිත කරයි. එය ප්‍රමණයට වඩා වැඩියෙන් භාවිතා කරන ලද ද්විතීයකව වර්ධනය වූ වනාන්තර සහ පරිසර පද්ධතිය දැඩිලෙස කැබලි වලට කැඩී ගොස් පරිසර පද්ධතිය අස්මතුලිතවූ අවස්ථා වල කාලයත් සමඟ ප්‍රවේශම් සහිතව අවධානත්මක ලෙස ක්‍රියාකිරීමෙන් විශේෂවල සමතුලිත බව පෙර තිබූ පරිදිම ඇතිකිරීමට වෑයම් කරයි. කළමණාකරණ ක්‍රම වලට බලවත් එහෙත් පරීක්ෂාකාරී ලෙස ප්‍රමාණයට වඩා විශාල ප්‍රමාණයට අතු සහිත, වැඩීම බාලවූ ගස් වර්ග තුනීකිරීම සිදුකරන නිසා කිසිම ශාකයක් විනාශ නොවන අතර ඉහල වියන කිසිදා වනයේ පොළොවට වැඩිපුර හිරු එළිය ,වර්ෂාව හා ඛාදනය වීමට ඉඩනොදේ.තුනීකිරීම සඳහා විවිධ සමාධෝනිත පිවිසුම් භාවිතාකරන බැවින් ක්‍රමවත් කම්පනය එතරම් විශාල නොවන අතර දැව ලබාගන්නා විශේෂයක තනි වගාවක් පවත්වා ගන්නවාට වඩා විවිධත්වයෙන් යුතු සෑම වයසකම සෞඛ්‍ය සම්පන්න ගස් පඳුරු ආදිය පවත්වාගෙන යාමට කළමණාකරණය කටයුතු කරයි. වන වගා කළමණාකරණය එක්තරා අන්දමකට සදාචාරාත්මක කළමණාකරීත්වයකි.දර්ශන විද්‍යාවේදී "තිරසාර" යනු පෘථිවිය සඳහා තිරසාර ලෙස මිස මිනිසාගේ අවශ්‍යතාවලට තිරසාර ලෙස නොවේ.එහි අරමුණ වන්නේ වනාන්තර වල විවිධත්වයකින් යුත් බොහෝ පරිසර පද්ධති වල සෞඛ්‍ය පවත්වා ගැනීම හා නැවත ඇතිකිරීමයි.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Forest_gardening
2011 දකුණු ආසියානු වෙරළ ක්‍රීඩා උළෙල
2011 දකුණු ආසියානු වෙරළ ක්‍රීඩා උළෙල එම වසරේ ඔක්තෝම්බර් 8 වන දින සිට 14 වන දින දක්වා ශ්‍රී ලංකාවේ, හම්බන්තොටදී පැවැත්විණි. සමාරම්භක උත්සවය හම්බන්තොට වෙරළ ක්‍රීඩාංණයදී පවත්වනු ලැබූ අතර, දකුණු ආසියාවේ රටවල් 8 ක් නියෝජනය කරමින් ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් 359 දෙනෙක් තරඟාවලියට සහභාගී වූහ.
සත්කාරක නගරය තෝරා ගැනීම
ශ්‍රී ලංකාව හැරුණු විට, බංග්ලාදේශය සහ මාලදිවයින යන රටවල්, ක්‍රීඩා උළෙල සත්කාරකත්වය වෙනුවෙන් තරඟ වැදුණාහ.
රූපවාහිනී අත්හදා බැලීම්
ප්‍රථම වරට 1926 වසරේදී ඡායාරූපයක චංචල ප්‍රතිරූපයක් නිර්මාණය කිරීමේ ගෞරවය හිමිවන්නේ ජෝන් ලොගී බෙයාර්ඩ්ටය.
2011 දකුණු ආසියානු වෙරළ ක්‍රීඩා උළෙල
නිල ලාංඡනය සහ මංගල සංඛේතය
මංගල සංඛේතය ලෙස, ශ්‍රී ලංකාවේ සංස්කෘතියට සම්බන්ධ නර්තන අංගයක් වූ "සලු පාලිය" යොදා ගන්නා ලදී.
රූපවාහිනී අත්හදා බැලීම්
රූපවාහිනී නිර්මාතෘ කීපදෙනෙකුගේ සොයා ගැනීම්වල ප්‍රතිඵලයක් වුවද වඩා ඉහළ දියුණුවක් මේ ක්ෂේත්‍රය තුළ ඇති කළ පුද්ගලයන් අතර මුල් ආරම්භකරුවෙකු ලෙස මොහුගේ නම ඉතිහාස ගතවනු ඇත. පරාවර්ථිත ආලෝකයක් තුළ අඩු හඬ ස්වරූපයක් යටතේ චංචල වන සජීව ඡායාරූප ප්‍රතිබිම්භයන් නිෂ්පාදනය කිරීමේ ගෞරවය ඔහුට හිමි වේ. අනෙකුත් නිර්මාණකරුවන්ට මෙවැනි සොයා ගැනීමක් කිරීමට අපහසු වුවද ජෝන් ලොගී බෙයාර්ඩ් සිය ඡායාරූප විද්‍යූත් තාක්ෂණය හා සංඥා පද්ධතීන්ගේ තත්වයන් දියුණු කරමින් විද්‍යූත් ඡායාරූප හා රූප විශාල කරණ වීඩියෝ භාවිතයෙන් ඔහු මෙම නිර්මාණය කිරීම කර ඇත.
2011 දකුණු ආසියානු වෙරළ ක්‍රීඩා උළෙල
ක්‍රීඩා ඉසව්
පිහිනුම් මැරතන් සහ සුළං ඔරු පැදීම තරඟ ආරුගම්බේ හීදී පැවැත්වූ අතර ඉතිරි තරඟ හම්බන්තොට, තංගල්ල සහ තිස්සමහාරාමය හීදී පැවැත්විණී. තරඟකරුවන්ගේ අවම සහභාගීත්වය නිසා, තුන් ප්‍රයාම සහ වෙරළ කායවර්ධන යන තරඟ අවලංගු කරන ලදී.
රූපවාහිනී අත්හදා බැලීම්
රූපවාහිනී පද්ධතිය දියුණූකිරීම සඳහා 1924 දී ඔහු ගත් පළමු උත්සාහයේදී ඔහුගේ පරීක්ෂණ සඳහා නිප්කොව් තැටි (Nipkow disk) භාවිතා කළ අතර ඒ පිළිබඳ එළිදැක්වීමක් Radio Times වල කරන ලදී. එසේ කරන ලද්දේ සම යාන්ත්‍රිකව සම කාර්ය රූපවාහිනී ක්‍රමය මගින් අඳුරු සේයාවේ ප්‍රතිබිම්භය විකාශනය කරමිනි. එසේ විකාශනය කරනු ලැබුවේ සිය ලන්ඩන්හි පිහිටි විද්‍යාගාරයේදී ඔහුගේම නලියන අතැඟිලිය. ප්‍රථම වරට මහජන දර්ශනයක් සඳහා අඳුරු සේයා ප්‍රතිබිම්භයන් රූපවාහිනී මගින් විකාශනය කළේ 1925 මාර්තු 25 ලන්ඩන්හි පිහිටි සෙල්ප්‍රිඩජස් දෙපාර්තමේන්තු ගොඩනැගිල්ලේදීය.
2011 දකුණු ආසියානු වෙරළ ක්‍රීඩා උළෙල
සහභාගී වූ රටවල්
වරහන් තුල දක්වා තිබෙන්නේ එක් එක් රටවලින් සහභාගී වූ තරඟකරුවන් සංඛ්‍යාව වේ.
රූපවාහිනී අත්හදා බැලීම්
1925 ඔක්තෝම්බර් 02 දින ඔහුට සිය විද්‍යාගාරයේදී ඉතා සාර්ථකව පළමු රූපවාහිනී පින්තූරය අඩු ස්වරයකින් යුක්තව විකාශනය කිරීමට හැකිවිය. එහිදී තත්පරයට පින්තූර 05 ක් ලැබෙන සේ සිරස් රේඛා 30 න් සියුම් ලෙස ලබා ගත් ප්‍රතිබිම්භයක් ව්‍යාජ වූ තුන්වාදියෙකුගේ හිසකුත් සමගය.එය “ස්ටුකි බිල්” (“Stooky Bill”) යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හැඳින්වුණි.එම පරීක්ෂණ අවස්ථා විඳීම පහළ මාලයට ගිය බෙයාර්ඩ් එහි සේවය කළ විසි හැවිරිදි විලියම් එඩ්වඩ් ටෙයින්ටන් කැටුව විත් මිනිස් රූපයක් කෙසේ විකාශනය වෙයිද යන්න පරීක්ෂණය කරන ලදී. ඒ අනුව සම්පූර්ණ හඬකින් විකාශය වූ පළමු මිනිස් ප්‍රතිබිම්භය ලෙස විලියම් එඩ්වඩ් පත්වුණි.
2011 දකුණු ආසියානු වෙරළ ක්‍රීඩා උළෙල
න්‍යාය පත්‍රය
2011 දකුණු ආසියානු වෙරළ ක්‍රීඩා උළෙලේ තරඟ පැවැත්වූ කාල රාමුව පහත දැක්වෙයි.
පදක්කම් සටහන
{{legend|#ccccff|සත්කාරක රාජ්‍යය වගුවේ නිල් පැහැයෙන් දක්වා තිබෙයි.|border=solid 1px #AAAAAA}}
භාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල
බෙංගාලය
බෙංගාලය, පෙරදී වංග දේශය ලෙස හැඳින්වූ භූමිය හා සබැඳුන ස්ථානයකි.
මුම්බායි රූපවාහිනී කුළුණ
මුම්බායි රූපවාහිනී කුළුණ යනු ඉන්දියාවේ මුම්බායි අගනුවර වෝලි (Worli) හී පිහිටුවා තිබෙන, රූපවාහිනී සම්ප්‍රේෂණ කුළුණකි. මෙම කුළුණේ හිමිකාරීත්වය, ඉන්දියානු රජයේ රූපවාහිනී පුළුල්විදැහුම්කරු වන දූර්දර්ශන් ආයතනය සතුවේ. කුළුණේ සමස්ථ උස මීටර 300 ක් වන අතර, එය ඉන්දියානු උප මහද්වීපය තුල මිනිසා විසින් ගොඩ නැගූ සිව්වන උසම ඉදිකිරීමද වෙයි.
කුළුණ රතු සහ සුදු වර්ණයෙන් සමන්විත මෙම කුළුණ, දැලිස ආකෘතිය අනූව යමින් ඉදි කරන ලද්දක් වන අතර, දකුණු දිග මුම්බායේ බොහෝ ප්‍රදේශ වලට දර්ශනය වේ.
භාහිර සබැදි
Information on the completed 300m Mumbai TV Tower at Emporis.com
ව්‍යාජ විද්‍යා
ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
පානදුර
පානදුර යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බටහිර වෙරළ තීරයේ කොළඹට දකුණින් කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි නගරයකි.
ඉතිහාසය
කොළඹ නගරය ආරම්භ විමටත් පෙර ඉතිහාසයේ සදහන් වෙ.15-16 සියවස් වල සිට මෙම නගරය ගැන තොරතුරු ඓතිහාසික මුලාශ්‍ර වල සදහන් වෙ.එකල පානදුරයෙහි වරායක් තිබු බව පෙනෙ. මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමිගේ මූලිකත්වයෙන්, 19 වන සියවසේ නව බෞද්ධ ප්‍රබෝධයක් ඇති කිරීමට දායකවූ, පානදුරාවාදය ඓතිහාසික විවාදය පැවැත්වූ ස්ථානය වේ.
රයිගම් කෝරළයට අයත් පානදුර තොටමුණ පත්තුව හා තල්පිටිබද්ද පත්තුව යන පත්තු දෙකම පවතින්නේ වත්මන් පානදුර ප්‍රාෙද්ශීය ලේකම් බල කොට්ටාසය තුළය. අතීතයේ රයිගම් රාජධාණියේ ප්‍රධානතම වරාය ලෙසින් පානදුර වරාය වැජබිණ. වරක් රයිගම අග නගරයට එල්ලවූ චීන ආක්‍රමණයක් එල්ලවූයේද පානදුරයේ සිටය. වරක් පානදුරයට පැමිණි යාපනයේ ආර්යචක්ක්‍රවර්තීගේ සේනාවන්. රයිගම පාලකයා වූ ප්‍රභූරාජ මහා අලකේෂ්වරයන් විසින් ගොරකානේදී පරාජයට පත්කළේය. රයිගම් කෝරළයේ එක් ඉමක් පානදුර කොරළ වැල්ලෙන් අවසන්වේ. කෝරළේ ඉමේ වැල්ල කොරළ වැල්ල වී ඇත. බස්නාහිර පළාතෙහි කළුතර දිස්ත්‍රික්කයෙහි රයිගම් කෝරලයෙහි තලිපිටිය දෙබැද්දේ පිහිටි පානදුර තොටමුණ “පානදුර විජය භූමිය” ලෙස වරෙක ඕල්කට්තුමා විසින් හදුන්වා දී ඇත. පාෂාණ දුර හෙවත් ගලදුර ලෙසද එමෙන්ම ද්‍රවිඩ භාෂාවෙන් “පන්තෙයි තුරෙයි” යන අර්ථයෙන්ද පානදුර තොටමුණ හැඳින්වේ.
“THE BOOK OF CEYLON” ග්‍රන්ථය පානදුරය පිළිබඳ පහත සඳහන් මනස්කාන්ත විග්‍රහය ඉදිරිපත් කෙරේ.
“පානදුරය යනු මොරටුවේ ගති ලක්ෂණ බොහොමයක් කැටිකරගත් නගර වැසියන් 2000ක් පමණ වාසය කරන නගරයකි. එහි ඇති පෘථුල ගං මෝයවල්, තැනින් තැන පිහිටා ඇති කුඩා දුපත් මගින් බැලු බැල්මට පෙනෙන්නාවු භූමි ප්‍රදේශයට සුවිශේෂිත වු චමත්කාරයක් එකතු කොට ඇත. එම දුපත් ජලචර පක්ෂීන් රාශියකට විවේකස්ථානය වී ඇති අතර ඉතා උත්කෘෂ්ඨවත් තුරුලතා ආදියෙන්ද වැසී වතී. ගමන් කරන මගීන් දුම්රිය නැවතුම්පොල අසලින් ඇති ගං මෝය හරහා වැටී ඇති පාලමේ සිට පිටතින් පෙනෙන සුන්දර දුපත දෙස බැලිය යුතුමය”.
පානදුරයේ ප්‍රසිද්ධිය සමග සම්බන්ධ වු ඉතා රසවත් ඉතිහාසයක අවස්ථා 02 ක් පවතී. මෙම දෙකම සටන් හා බැඳී පවතී. පළමු සටන සිදුවුයේ 12 වන ශත වර්ෂයේදීය. පොළොන්නරු මහ පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ ප්‍රසිද්ධි සේනාධිපතිවරයෙකු වු අලකේශ්වරට ඉන්දියානු ආක්‍රමණයිකයින්ට පානදුරේදී මුණ ගැසී පරාජය කරන ලදී. දෙවන අවස්ථාව වනුයේ පෘතුගීසීන් හා ලන්දේසීන් අතර ආධිපත්‍ය සඳහා 17 වන ශත වර්ෂයේදී සිදුවු සටනයි. කළුතර සිට කොළඹට තුන්දහසක පිරිසක් ගමන් කරවමින්, ලන්දේසීන් පානදුර ගඟ තරණය කරන ලදී. පසු අවස්ථාවේදී වටකොට එයින් 500ක් පමණ දෙනා මරා දමන ලදී. ගැලවුණු පිරිස නැවතත් කොළඹට පැමිණිය නමුත් එවැනි දුක්ඛිත තත්වයකදී ආපසු පැමිණි අයගෙන් භාගයක් පමණ දෙනා ඔවුන්ගේ තුවාල හේතුවෙන් මරණයට පත්වුහ.
පානදුරයට සම්බන්ධව ඉතාම වැදගත් හා සිත්ගන්නා වු සුළු ඵෙතිහාසික පුරාවෘත්තය වන්නේ 1873 අගෝස්තු 6 හා 28 දිනවල පවත්වන ලද පානදුරවාදයයි. පානදුර රන්කොත් විහාරය අසල ජෙරමියස් දියෙස් මැතිතුමාගේ දොඹගහවත්ත නැමැති පෞද්ගලික ඉඩමේදී මෙම වාදය පවත්වන ලදී. මේ වු කලී සියවස් තුනකට වැඩිකලක් රාජ්‍ය අනුග්‍රහය නොමැතිව මිෂනාරීන්ගේ හා ක්‍රිස්තු පාලනය යටතේ සැහැසිකම් හා තාඩන පීඩන වලට ලක්වු බෞද්ධයන් සිට ජන්ම භූමියේදී නිදහසේ තම ආගම ඇදහීමට ගෙන ගිය ප්‍රබල සටනේ එක් ජයග්‍රාහී අවස්ථාවකි.
පානදුරයෙහි ඵෙ‍තිහාසික පුරාවෘතාන්තය සැබවින්ම සිත් ගන්නා සුළුය. කුඹුරක සීසාමින් සිටි ගොවීන් පිරිසකට රන් පුහුලක් හමුවු ස්ථානය හිරණය හෙවත් හිරණ වේ. ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර රාජධානි සමයේ විශේෂයෙන්ම මාලිගාව ආලෝකමත් කිරීමට හා දළදා පුද පුජා පැවැත්වීමට තෙල් සැපයු ගම්වරය තෙල් පිටිය හෙවත් තල්පිටිය විය. එහි වර්තමානයේ පවා තෙල් පිදීමට භාවිතා කල සෙක්කු බහුලව දැකිය හැකිවේ. ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රාජසිංහ රජතුමාගේ මහා අධිකාරම් කෙනෙකු වු මොල්ලිගොඩ මහා අධිකාරම්ගේ ඥාති පිරිසක් පදිංචිවු පෙදෙස මොල්ලිගොඩ විය. “මෞලි” යනු ඔවුහු යන අදහසයි. ඔටුන්න රජතුමාගේ හිස මත තබන උතුම්ම ආභරණයකි. ඒ අනුව උතුම් පරපුරකින් මේ ගම ආරම්භ වී ඇත. වෙදදුව, වාද්දුව වු බව ජනතාවගේ විශ්වාසයයි. තන්තිරිමුල්ල ග්‍රාමයට එහි නම පටබැදුනේ රජ කාලයේ බදු මුදල් එකතු කිරීමට තන්තිරිගේ, කළුතන්තිරිගේ හා ගාර්දිය තන්තිරිගේ යන පවුල් මුල් කරගෙන බදු එකතු කරන්නන් පත්කල බැවිනි. පෘතිගීසි පාලන සමයේ කුරුප්පු නමැති සෙන්පතියෙකු විසින් පාලන කටයුතු කල ප්‍රදේශය කුරුප්පුමුල්ල විය. එමෙන්ම රයිගම් බණ්ඩාරයන් කරත්ත වලින් ගමන් කරමින් සිටියදී රාත්‍රිය උදාවීම නිසා කරත්ත නවතා තැබු ස්ථානය ගොනාබැදිදුව විය. එම රයිගම් බණ්ඩාරයන්ගේ රජවාසලට මාල සෑදු අය සිටි ගම්මානය මාලමුල්ල විය. මාලමුල්ල පිළිබඳ තවත් අර්ථකථනයක් වන්නේ මලලගේ, මලලනායක, මලලසේකර වැනි මාල වචනය ඉදිරියට ඇති වාසගම් සහිත පදිංචිකරුවන් පැමිණීම නිසා මලලමුල්ල මාලමුල්ල වු බවය.
බස්නාහිරි පලාතේ පානදුර සහ කළුතර යන නගරවලට මැදිවී ඇති වාද්දුව නගරයේ ඉතිහාසය කෝට්ටේ යුගය දක්වා දිවයන අයුරු පෙනේ. ඒ සමයෙහි වාද්දුව ප්‍රදේශය පාලනය වුයේ කෝට්ටේ රාජකීයයන් අතිනි. අපේ සංදේශ සාහිත්‍ය ඒ බව සනාථ කරයි.
නුතන පාලන නීති ඔස්සේ වාද්දුව ප්‍රදේශය විග්‍රහ වන්නේ පානදුර තොටමුණෙහි රයිගම් කෝරලයේ මුංවත්තේ බාගේ පත්තුවට අයත් ප්‍රදේශයක් හැටියටය. ප්‍රදේශයේ බෞද්ධ ශාසනික ඉතිහාසය 19 වන සියවසේ මුල්භාගයේ සිට සඳහන්වේ. එකල තිබුණු ප්‍රධාන බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානය වුයේ වාද්දුව මොල්ලිගොඩ දෙගම්බද මහා විහාරය හෙවත් දවටගහ විහාරයයි. එහි වැඩ විසු වාද්දුවේ ධම්මානන්ද මහාහිමිපාණන් වහන්සේට කොළඹ පළාතේ උප ප්‍රධාන සංඝනායක පදවිය ලැබුනේ ක්‍රි.ව. 1853 යැයි එම විහාර ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ. උන්වහන්සේගේ ගුරු පරම්පරාව වැලිවිට පිණ්ඩපාතකි අසරණ සරණ සිරි සරනංකර සංඝරාජ මාහිමිපාණන්වහන්සේගේ කාලය දක්වා විහිදී යයි.
හත්වෙනි මිහිදු රජුගේ පාලනයෙන් පසුව රට පාලනය පොලිස් අතට පත්වු අතර රජරටින් පැනගිය සිංහල පුතුන් බොහොමයක් රුහුණු සහ මායා රටේදී සිය රැකවරණය සලසා ගත්හ. මායා රටේ රැකවරණය සැලසු ප්‍රදේශ අතරින් මුල් තැනක් ලැබුවේ පානදුර ප්‍රදේශය වන අතර එම ප්‍රදේශය තුන්පැත්තක් මහ ජලාශයන්ගෙන් වටවී තිබීම එයට මුලික හේතුව විය. මෙම ආරක්ෂිත ප්‍රදේශය මුල්කොට පසුකාලීනව විශාල බලකොටුවක් ඉදිවිය. එම බලකොටුව ආශ්‍රිතව ඉදිවු ආරක්ෂිත තොටුපල දිග්ගල ප්‍රදේශයේ ඉදිවු බවටත් පසුකාලීනව දිග්ගල මිටියාවත ප්‍රදේශයේ රජමැදුරක් පැවති බවටත් ‍‍ෙළුතිහාසික සාක්ෂි ලැබී ඇත.
පසුකාලීනව මිරියවත්ත නමින් හඳුන්වනු ලැබු මිරියවත්ත රජමාළිගාව මුල්කොට තම බලය තහවුරු කරගත් මහකිත් කුමරු එකල පැවති සොලී බලය පලවා දමා ශ්‍රී ලංකාව එක්සේසත් කිරීම සඳහා සිය ජීවිතය පරදුවට තබා සටනක් කරනු ලැබු මහ සෙනෙවියෙකි. “මහලැනකින්” නමින් මහවංශයේත් “මහලේ” නමින් රාජාවලියේත් සඳහන් වන මහකිත් සෙනෙවි සොලී බලය මර්දනය කර සිය රාජ්‍ය බලය තහවුරු කරගත් අතර උතුරු කළුතරදී ඔටුනු පලන් මෙතුමන් තුන් වසරක කාලයක් රාජ්‍ය පාලනයේ නිරත විය. තම පාලන සමයේදී සොලීන් සමඟ පැවති සටනකදී තම රට වැසියන් එකිනෙකාට විරුද්ධව සටන් වැදීම පිළිබඳව කලකිරීමට පත් මහකිත් සෙනෙවි සොලී වැසියන් සමුල ඝාතනය කිරීමෙන් පසු තම අසපතින්ම හිස සිඳගෙන මියගිය බවට ජනප්‍රවාදයේ සඳහන්වේ. මෙම විරෝධාර මහකිත් සෙනෙවියාගේ නිජභූමිය වන පානදුර ප්‍රදේශයේ ඉදිකළ ආදර්ශ ගම්මානය මහකිත්ගම විය.
ඵෙතිහාසික සාධක මෙන්ම ඇතැම් පාරසරික කරුණුද මෙම නම් පටබැදුමට හේතු සාධක වු බව පෙනේ. ගොවිපල වලින් කිරි නිෂ්පාදනය කල ප්‍රදේශය පට්ටිය විය. පුංචිදෙණියට එම නාමය ලැබුනේ පුංචි දෙණියක් පැවතීම නිසාය. කුඹුරු යාය වලින් වටවී ඇති බෙක්කක් සේ පිහිටීම හේතුවෙන් බෙක්කේගම වු බව ජනප්‍රවාදයේ ඇත. අම්බලමක් පිහිටි දුපත අම්බලන්දුව විය. මුලික ගමට මඳක් ඉහලින් වෙල් යායකින් වටවු ජනශූන්‍ය වු ගස්කොලං හා තුරුලතා වලින් පෝසිත හේනක හැඩය ගත් කොටස් හේනවත්ත විය. දෙමළ ව්‍යවහාරයේ නල්ල ඌර් බද්ධ වීමෙන් නල්ලුරුව හෙවත් හොඳගම ගොඩ නැගුණි. නාරංගස් බහුලව තිබීම නාරංපිටියේ ප්‍රධාන ලක්ෂණය විය. විශාල ගල්තලාවක් තිබීම හේතුවෙන් ගල්පොත්ත යන නම පටබැදුනි. කැලෑවෙන වටවු හේන මැදහේන වු අතර සුදුවැලි වලින් සමන්විත වු භූමිය සුදුවැල්ල විය. බටගස් වලින් පිරුණු කැලෑ පෙදෙස බටේලන්ද ලෙස ජනවහරයට ආ අතර ක්‍රිස්තියානි පල්ලියක් තිබුණු මංකඩ පල්ලියමංකඩ විය. වැවකට මායිම්ව පිහිටි නිසා වැව් කඩ වෑකඩ ලෙස ප්‍රචලිත විය. ගොරකා ගස් බහුලව තිබු නිසා ගොරකාන ගමට එම නම ලැබුණි. පත්තිනි මෑණියන් වෙනුවෙන් සෑදු කෝවිල තිබු කඳුගැටය කෝවිලගොඩැල්ල විය. අතීතයේ කටුරොද වලින් පිරුණු කැලෑ පෙදෙස වල් +ආන හෙවත් වලාන ලෙස භාවිතා විය.