cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Decltype
Motivation
With the introduction of templates into the C++ programming language, and the advent of generic programming techniques pioneered by the Standard Template Library, the need for a mechanism for obtaining the type of an expression, commonly referred to as, was recognized. In generic programming, it is often difficult or impossible to express types that depend on template parameters, in particular the return type of function template instantiations.
Many vendors provide the  operator as a compiler extension. As early as 1997, before C++ was fully standardized, Brian Parker proposed a portable solution based on the  operator. His work was expanded on by Bill Gibbons, who concluded that the technique had several limitations and was generally less powerful than an actual  mechanism. In an October 2000 article of Dr. Dobb's Journal, Andrei Alexandrescu remarked that "[h]aving a typeof would make much template code easier to write and understand." He also noted that "typeof and sizeof share the same backend, because sizeof has to compute the type anyway." Andrew Koenig and Barbara E. Moo also recognized the usefulness of a built-in  facility, with the caveat that "using it often invites subtle programming errors, and there are some problems that it cannot solve." They characterized the use of type conventions, like the typedefs provided by the Standard Template Library, as a more powerful and general technique. However, Steve Dewhurst argued that such conventions are "costly to design and promulgate", and that it would be "much easier to ... simply extract the type of the expression." In a 2011 article on C++0x, Koenig and Moo predicted that "decltype will be widely used to make everyday programs easier to write."
In 2002, Bjarne Stroustrup suggested extending the C++ language with mechanisms for querying the type of an expression, and initializing objects without specifying the type. Stroustrup observed that the reference-dropping semantics offered by the  operator provided by the GCC and EDG compilers could be problematic. Conversely, an operator returning a reference type based on the lvalue-ness of the expression was deemed too confusing. The initial proposal to the C++ standards committee outlined a combination of the two variants; the operator would return a reference type only if the declared type of the expression included a reference. To emphasize that the deduced type would reflect the "declared type" of the expression, the operator was proposed to be named.
One of the cited main motivations for the  proposal, was the ability to write perfect forwarding function templates. It is sometimes desirable to write a generic forwarding function that returns the same type as the wrapped function, regardless of the type it is instantiated with. Without, it is not generally possible to accomplish this. An example, which also utilizes the trailing-return-type:
is essential here because it preserves the information about whether the wrapped function returns a reference type.
Semantics
Similarly to the  operator, the operand of   is unevaluated. Informally, the type returned by  is deduced as follows:
මහාලක්ෂ්මි (රූපවාහිනී කතාමාලාව)
මහාලක්ෂ්මී (දෙමළ: மகாலட்சுமி) යනු 2017 ඉන්දියානු දෙමළ භාෂා පවුලේ සෝප් ඔපෙරාවකි. මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ කාව්‍යා ශාස්ත්‍රි, වල්ලබ්, අංජලී රාඕ සහ ලෝකේශ් විසිනිa. නිජංගල් කතාමාලාව විස්ථාපනය කරමින් මෙය 2017 මාර්තු 6 සිට සඳුදා සිට සෙනසුරාදා දක්වා දිනවල ප.ව. 12:30ට (IST) සන් ටීවී නාළිකාව ඔස්සේ විකාශය වේ. මෙය නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ විෂන් ටයිම් ඉන්ඩියා ප්‍රයිව්ට ලිමිටඩ් ආයතනය විසින් වන අතර, අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද්දේ ශාන් කාර්තික් සහ එම් කේ. අරුන්තවරාජා විසිනි.
Decltype
Semantics
These semantics were designed to fulfill the needs of generic library writers, while at the same time being intuitive for novice programmers, because the return type of  always matches the type of the object or function exactly as declared in the source code. More formally, Rule 1 applies to unparenthesized id-expressions and class member access expressions. Example:
මහාලක්ෂ්මි (රූපවාහිනී කතාමාලාව)
නළුවරණය
සන් ටීවී ඔස්සේ විකාශය වන මෙම කතාමාලාව විෂන් ටයිම් ඉන්ඩියා ප්‍රයිවට් ලිමිටඩ් සන්නාමය යටතේ වෛදේහි රාමමූර්ති විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද්දකි. මෙහි ප්‍රධාන චරිතය නිරූපණය කරන කාව්‍යා ශාස්ත්‍රිගේ ප්‍රථම දෙමළ රූපවාහිනී කතාමාලාව මෙයයි. ඇය වඩාත් ප්‍රචලිත වූයේ සී ටීවී නාළිකාවෙන් විකාශය වූ කුංකුම් භාග්‍යා හි කන්නඩ ප්‍රතිනිර්මාණය වූ ශුභවිවාහ කතාමාලාවේ රංගනයේ යෙදීම නිසායි. අංජලී රාඕ ද මෙහි චරිත නිරූපණයෙන් දායක විය.
දේශීය කෘෂිකර්මයේ ආරම්භය හා විකාශය
දේශීය කෘෂිකර්මයේ ආරම්භය හා විකාශය
Decltype
Semantics
The reason for the difference between the latter two invocations of  is that the parenthesized expression   is neither an id-expression nor a member access expression, and therefore does not denote a named object. Because the expression is an lvalue, its deduced type is "reference to the type of the expression", or.
දේශීය කෘෂිකර්මයේ ආරම්භය හා විකාශය
අනාදිමත් කාලයක පටන් මානව ජන සමාජය ආරම්භ වීම සමඟ ඇතිවුණු කෘෂිකර්මය වර්තමානය වන විට බොහෝ වෙනස්කම් වලට භාජනය වීමක් දක්නට ලැබේ. එදා ගංඟා නිම්න ශිෂ්ටාචාරයත් සමඟ බිහිවුණු කෘෂිකර්මය අද වන විට ප්‍රධාන ආකාර දෙකකට අර්ථකථනය කල හැකිය.
Decltype
Semantics
In December 2008, a concern was raised to the committee by Jaakko Järvi over the inability to use  to form a qualified-id, which is inconsistent with the intent that   should be treated "as if it were a typedef-name". While commenting on the formal Committee Draft for C++0x, the Japanese ISO member body noted that "a scope operator cannot be applied to decltype, but it should be. It would be useful in the case to obtain member type(nested-type) from an instance as follows":
This, and similar issues pertaining to the wording inhibiting the use of  in the declaration of a derived class and in a destructor call, were addressed by David Vandevoorde, and voted into the working paper in March 2010.
Availability
is included in the current version of the C++ Language Standard, C++11. It is provided by a number of compilers as an extension. Microsoft's Visual C++ 2010 compiler provides a  operator that closely mimics the semantics as described in the standards committee proposal. It can be used with both managed and native code. The documentation states that it is "useful primarily to developers who write template libraries." was added to the mainline of the GCC C++ compiler in version 4.3, released on March 5, 2008. The operator is also present in Codegear's C++ Builder 2009, the Intel C++ Compiler, and Clang.
දේශීය කෘෂිකර්මයේ ආරම්භය හා විකාශය
මෙරට බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත සමයේදී ආරම්භ වූ වතු වැවිලි කෘෂිකර්මාන්තය ප්‍රධාන වශයෙන් අපනයනයට දායක වන තේ, පොල්, රබර් යන ප්‍රධාන අපනයන බෝග ද කුරුඳු, එනසල්, කරාබු නැටි, වැනි සුලු අපනයන බෝග ද වගා කෙරින.
දීර්ඝ කාලීන ඉතිහාසයක් පවතින දේශීය කෘෂිකර්මාන්තය ප්‍රධාන වශයෙන් දේශීය ආහාර අවශ්‍යතාව සම්පූර්ණ කිරීම පරමාර්ථයෙහි ලා බිහි විය. වී ගොවිතැන ප්‍රධාන කොට සෙසු අතුරු බෝග අන්තර්ගත වේ. රටකට අවශ්‍ය ආහාර එම රට විසින්ම නිපදවා ගන්නේ නම් ඕනෑම දුර්භික්ෂයකට හෝ ආපදාවකට මුහුණ දීමේ ශක්තිය එම රට සතුවෙයි. ඉතිහාසය සඳහන් කරන ආකාරය ට බැමිණිටියාසාය ඇතිවන විට මහා විහාරයේ පමණක් භික්ෂූන් වහන්සේලා 12,000 කට ප්‍රමාණවත් සහල් ප්‍රමාණයක් ගබඩා කොට තිබූ බව කියැවේ. මේ ආකාරයට දේශීය ආහාර අවශ්‍යතා සම්පූර්ණ කර ගැනීම සඳහා දේශීය වශයෙන් ආහාර නිෂ්පාදනය කිරීම කෘෂිකර්මය ලෙස හැඳින්වේ. ලෝක කෘෂිකර්මාන්තය ආරම්භ වීම නිශ්චිත කල හැකි උවත් ලාංකේය කෘෂිකර්මයේ ආරම්භය පිලි බඳව නිශ්චිත කාල වකවානු නිර්ණය කල නොහැක. බොහෝවිට අප දන්නා පරිද්දෙන් ක්‍රි:පූ 6 වන සියවසේ විජයාවතරණය සමඟ සංක්‍රමණය වූ ඉන්දීය පිරිස් මෙම කාල වකවානුවෙන් පසු ගොවිතැන ඇතුළු කෘෂිකර්මාන්තය ලංකාවේ ව්‍යාප්ත කරවූ බව අදහස වේ. ක්‍රි:පූ 4000-4500 අතර කාල වකවානු වල දී චීනයේ හා ඉන්දියාවේ ආරම්භ වූ වී වගාව ලංකාවට ද ක්‍රමිකව ව්‍යාප්ත විය. මල්වතු ඔය, දැදුරු ඔය, කලා නිම්න ආශ්‍රිතව ද මහවැලි නිම්න ආශ්‍රිතව ද ජනාවාස ආරම්භ කල ඉන්දියානු ආර්යයන් වී වගාව ඇතුළු සෙසු වගාවන් ආරම්භ කරන ලදී. මේ ආකාරයට දීර්ඝ කාලීන ඉතිහාසයක් පවතින යැපුම් කෘෂිකර්මාන්තය ප්‍රධාන විකාශන අවදි 03 ක් ලෙස පහදා ගත හැක එනම් පූර්ව යටත් විජිත අවධිය, යටත් විජිත අවධිය, පශ්චාත් යටත් විජිත අවධිය වශයෙනි. පෙර යටත් විජිත සමය හෙවත් පූර්ව යටත් විජිත අවධියේ වූ අනුරාධපුර රාජධානියේ සිට සියලුම රාජධානි ගොඩනැගී ඇත්තේ පාරිසරික නීතිය මතය. සොබාදහමේ නියමයන්ට අනුව නිසි පරිදි කාරණාව වටහා ගත් ලක් වැසියා සියලු ම කර්මාන්ත හා ඉදිකිරීම් සඳහා පරිසර නීතිය පදනම් කොට ගෙන තබිණි. ඒ අනුව සෑම දෙයක් ම පරිසරයට බරක් හෝ ප්‍රතිවිරෝධයක් ඇති කළේ නැත. එම නිසා අතීතයේ ඇරඹුණු කෘෂිකර්මය බොහෝ විට සොබාදහමට අවනත විය.
අදින් වසර 8,000 කට පමණ පෙර යුගයේ ලංකාවේ පැරණි වාරි කර්මාන්තය හා ගොඩ බිමේ වගා කල බෝග වගා වන් බොහෝමයක් තබිණි. වැව් ආශ්‍රිතව ගොඩනැගී තිබූ වාරිමාර්ග පද්ධතිය හා එම ස්වයංපෝෂිත ආර්ථික රටාව අපේ කෘෂිකාර්මික ආර්ථිකයේ මුල්ගල ලෙස සලකනු ලබයි.
ගිනිගත්හේන අසල පිහිටි බෙලි ලෙන කෑගල්ල අසල පිහිටි අලු ලෙන රත්නපුර බටදොඹ ලෙන ආදී පුරාවිද්‍යාත්මක කැනීම් සිදුකරන ලද ස්ථාන වලින් ලංකාවේ මානව ශිෂ්ටාචාරයේ තොරතුරු රැසක් අනාවරණය වී ඇත. 1940 දී එන්.ඒ.නූන් සහ එච්.වී.වී.නූන් කල පර්යේෂණයේ දී බණ්ඩාරවෙල අසලින් සොයා ගන්නා ලද ශීලා යුගයට අයත් පාෂාණ මෙවලම්ද 1965 දී එස්.පී.එෆ්.සේනාරත්න මහතා විසින් පොම්පරිප්පු වලින් සොයා ගන්නා ලද මැටි බඳුන් වලින් ද ක්‍රි:පූ 1000 පමණ ජනයා ලක්දිව වාසය කලබවට සාක්ෂි ලැබී ඇත. මේ ආකාරයට ඉන්දියානු සංක්‍රමණිකයන් පැමිණීමට පෙර ද ලංකාවේ කෘෂිකර්මාන්තය තිබූ බවට ඓතිහාසික තොරතුරු වලින් අනාවරණය වේ. ඒ අනුව ඔවුන් ගේ පැමිණීම සිදු වු පසු මෙරට කෘෂිකර්මය වර්ධනය වූ බව සාධාරණීකරණය කල හැක.
දිවයිනේ මුල්ම වගා ක්‍රමය ලෙස හේන් වගාව හේන් ගොවිතැන හැඳින්විය හැකිය. හේන් වගාවට දිගු ඉතිහාසයක් පවතී. එනම් මහාවංශය සඳහන් කරන ආකාරයට විජය කුමරු ඇතුළු පිරිස මෙරටට පැමිණෙන විට කපු හේන, කපුකටින යන්ත්‍ර, කුවේණීයගේ කපු කැටීමේ කථාව මඟින් මෙම තත්වය මනාව පිළිබිඹු වේ. ඊට අමතරව මෙරටට පැමිණි ඉන්දියානු ආර්යයන් ඔවුන්ගේ මුල් වාසස්ථාන මල්වතු ඔය ආශ්‍රිතවත් දකුණු පළාතේ වලවේ ගඟ, කිරිඳි ඔය,කුඹුක්කන් ඔය හා මැණික් ගඟ ආශ්‍රිතවත් සිදුකර ඇත. ඔවුන් ප්‍රධාන වශයෙන් වී ගොවිතැනට මුල්තැන දෙමින් පසුව කැලෑ එළි පෙහෙලි කොට ගිනිතබා ධාන්‍ය වගාව සිදු කොට ඇත. මේ අනුව හේන යන සංකල්පය ක්‍රි:පූ 6 වන සියවස දක්වා ම විහිදී ගොස් ඇත.
“ මේ දිවයිනේ අල පලා පුෂ්ප විශේෂ විවිධ සමහරක් ආහාර පිණිස ද යළි තව සමහරක් ඖෂධ පිණිස ද ගනු ලබයි. කොස් මෙන් ම අල ද දිවයින් වාසීන්ගේ දිවි පෙවත සඳහා හුවමාරු කරනු ලබන අතිරේක ආහාර බව කිව යුතු ය. මේ අල අතරින් ඇතැම් ඒවා වැල් මෙන් රෝපණය වේ. කැලයේ ඉබේ වැවෙන අල වර්ග ද ගෙවතු වල වවන අල වර්ග ද වෙති. මෙරට වැසියන් සහල් අරපරිස්සම පිණිස අතිරේක ආහාරයක් වශයෙන් අල තම්බා බුදිති. ගොවීන්ට අල සුලබ බැවින් මිල දී ගත යුතු නොවේ. මිල දී ගන්නා අයට ද මේවා ලාභයට ගත හැකිය.“ යනු වෙනි. මේ කියමන අනුව පෙනී යනුයේ එදා ලංකාව සියලු කෘෂිකාර්මික අංශවලින් සමන්විත වූ දිවයිනක් ලෙසය. එනම් ඒ තුළ සෑම පුද්ගලයෙකුට ම අවශ්‍ය ඖෂධ වර්ග සහ අනෙකුත් සියලුම දේවල් දේශීය ව සපයා ගෙන ඇත.
එසේම ඔහු ලංකාවේ ගොවියාගේ ජල කළමනාකරණය පිළිබඳ ව ද අදහස් දක්වා ඇත. “ වී ගොවිතැනට ජලය අවශ්‍යමය එයින්ම ගොවියෝ තම තමන්ගේ කුඹුරුවලට ජලය ලබාගැනීම සඳහාත් විශේෂ පරිශ්‍රමයකින් ක්‍රියා කරති. ජලය රැස්කරගැනීම සඳහා වැව් බැඳීමෙන් ද රැස්කරගත් ජලය නිසි පරිදි පරිහරණය කිරීම සඳහා වාරිමාර්ග තැනීමෙන් ද ලංකාවේ ගොවියෝ ඉතා දක්ෂ බව පෙන්වති. නිම්න භූමි පන්දු පිට්ටනි මෙන් සමතලා කළ කල්හි එහි ජලය පිරේ. කඳුකර පිහිටි උස් බිම් වලට වුවද ජලාශ්‍රය ලැබෙන පරිදි බිම් සකස් කිරීමට ඔවුහු දක්ෂයෝ වෙති.“ යනුවෙනි.
ක්‍රි:ව 5 වැනි ශතවර්ෂයේ දී බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් රචිත “සමන්තපාසාදිකාවේ“ විශාල මෙන් ම කුඩා වැව් සහ පුද්ගලයන් සතු වැව් නඩත්තු කිරීම හා පාලනය කිරීම යන කාරණා පිළිබඳ නීතිරීති ගණනාවක් ම සඳහන් ය. එයට නිදසුනක් ලෙස කහඹිලියාව ශිලා ලිපියෙහි සඳහන් පුද්ගලයෙකු සතු ඇළ මාර්ගයක් පිළිබඳ තොරතුරු සඳහන් වේ. මුලින් ම අනුරාධපුර රාජධානියේ රජ කළ පණ්ඩුකාභය රජු ක්‍රි:පූ (377-307) කාල වකවානුවේ දී නගරවැසීන්ගේ ගොවිතැන් කටයුතු සිදු කිරීමට හා ජල අවශ්‍යතාවයන් ඉටු කර ගැනීමට රාජධානිය තුල නගරයට ආසන්න ව වැව් ත්‍රිත්වයක් ඉදි කර ඇත. ඔහු ප්‍රථමයෙන් “අභය වැව“ හෙවත් අද බසවක්කුලම ලෙස හඳුන්වනු ලබන වැව ඉදි කර අනුරාධපුර යුගයේ ගොවි ශිෂ්ටාචාරයට නව පදනමක් සැපයීය. මීට අමතරව මොහු විසින් ජය වැව, ගැමුණු වැව යන වැව් ඉදි කරන ලදී. ක්‍රි:පූ (250-210) අනුරාධපුර රාජධානියේ රජකම් කල දෙවනපෑතිස් රජු ජය වැව විශාල කර අද පවතින තිසා වැව ඉදිකළ බව ඉතිහාසයේ සඳහන්වේ. ඔහු මීට අමතරව නුවර වැව ද ඔහුගේ සොහොයුරෙකු වූ මහානාඝ විසින් කරච්චි වැව ද කරවු බව මහා වංශයේ සඳහන් වේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ තරමක් විශාල වැව් තැනීම ආරම්භ වන්නේ ක්‍රි:පූ 67-111 අතර කාලයේදීය. ඒ වසභ රාජ්‍ය සමයේ දීය. වසභ රජු සැබවින්ම රටේ කෘෂිකර්මාන්තය නගා සිටුවීමට නිතර වෙහෙසී උරදුන් නායකයෙකි. ඔහු විසින් වසර 44 ක පාලන කාලය තුල වැව් 11 ක් හා ඇළ මාර්ග 12ක් කරවූ බව සඳහන් වේ. එමෙන්ම අඹන් ගඟ හරස් කොට ඉදි කරන ලද වේල්ලක් මගින් ශ්‍රි ලංකාවේ උතුරු ප්‍රදේශයට වාරි ජලය ගෙන යාම සඳහා ඇලහැර ඇළ හෙවත් යෝධ ඇළ ඉදි කරන ලද්දේ ද මොහුගේ අනුග්‍රහය යටතේදීය.
වංශකථා වල සඳහන් වන අන්දමට ක්‍රි:ව 274-301 කාල පරිච්ඡේදය තුල රජකම් කල මහසෙන් රජු වැව් 16 ක් හා එක් ඇල මාර්ගයක් ඉදි කර ඇත. ඔහු වසභ රාජ්‍ය සමය තුල ඉදි කරන ලද වැව් වල වපසරිය පුළුල් කරමින් අක්කර 4670 භූමියක් යට වී ඇති සැතපුම් 1 ¼ ක් දිග වැව් බැම්ම තනමින් මෙකල ඉදි කළ වැදගත්ම ජලාශය වන මින්නේරී වැව ඉදිකරන ලදී. එමෙන්ම කවුඩුළු වැව, හුරුළු වැව හා පබ්බතැන්න ඇළ මාර්ගයද මෙතුමාගේ රාජ්‍ය සමය තුල කරවු වැදගත් කෘෂිකාර්මික වාරි ව්‍යාපෘති ලෙස සැලකේ. එතුමා රටේ ඊසාන දිග ප්‍රදේශය සශ්‍රීක කිරීමට වෙහෙස වූ බව මෙයින් පිළිබිඹු වේ.
ඉන් පසු වාරි ශිෂ්ටාචාරයේ වැදගත් ම රජු වන්නේ ධාතුසේන රජතුමාය ක්‍රි:ව 455-473 කල වකවානු තුල මෙරට රජකම් කල මෙතුමා රටේ බටහිර ප්‍රදේශයේ  වාරි තාක්ෂණය දියුණු කරමින් කෘෂිකාර්මික සංවර්ධනයට දායක වී ඇත. මෙතුමන් වැව් 18ක් කරවු අතර ඉන් වැදගත් ම වැව ලෙස සැලකෙන කලා වැව ඉදි කරමින් ද සැතපුම් 54 ක් දිග ඇළක් මඟින් කලා වැව හා තිසා වැව යා කරන ලදී. එමගින් සැතපුම් 180 ක භූමි ප්‍රදේශයක් පෝෂණය කර වූ බව සඳහන් වේ.
උදාගම
ශ්‍රි ලංකාවේ ගම්මානයකි. උදාගම් ව්‍යාපාරය යටතේ ඉදිකල මුල්ම උදාගම වේ.
දේශීය කෘෂිකර්මයේ ආරම්භය හා විකාශය
ක්‍රි:ව 531-551 දෙවන මොග්ගල්ලාන රජු පදවිය වැව නාච්ච දූව යන වැව් ද පළමු වන අග්බෝ රජු (571-604) විසින් කරවු මුලතිව් ප්‍රදේශයේ තැනවූ කුරුඳු වැව ද විශිෂ්ට සේවාවක් සිදු කරන මිණිපේ ඇළ ද තනවන ලදී. එමෙන්ම ක්‍රි : ව 604-614 රජ වූ දෙවන අග්බෝ රජු කන්තලේ ප්‍රදේශයේ පවතින කන්තලේ වැව තනවා එය පෝෂණය කිරීමට මින්නේරියේ සිට සැතපුම් 24 ක් දිග ඇළක් කරවා ඇත.
ඉන් පසු ලාංකේය කෘෂිකර්මයේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස පිළිගැනෙනුයේ පළමු වන පරාක්‍රමබාහු රාජ්‍ය සමයයි. ඒ ක්‍රි:ව 1153-1186 යන කාල පරිච්ඡේදයයි. මෙතුමා විසින් විශාල ප්‍රමාණයේ වැව් 16 ක් හා කුඩා ප්‍රමාණයේ වැව් 2376 ක් තැන වූ බව හා ප්‍රතිසංස්කරණය කල බව පොත් පත් වල සඳහන් වේ. මෙතුමා දැදුරුඔය හරහා ජලාශය 03ක් ඉදි කර ඇති අතර ඒවා කොට්ඨබද්ද, සූකරනිජ්ජ හා දොරදන්තික ලෙස හැඳින්වේ. කොට්ඨබද්ද ජලාශයෙන් ගලාගිය ඇළ වර්තමානයෙ සෙන්ගල්ල ඔය ලෙසත් සූකරනිජ්ජ ජලාශයෙන් මහාගල්ල වැවට ගලාගිය ඇළ වර්තමානයේ රිදී ඇළ ලෙසත් සි. ඩබ්ලිව්. නිකලස් මහතා විසින් හඳුනා ගෙන ඇත.
මේ ආකාරයට පුරාණ රජ සමය ලංකාවේ වාරිමාර්ග පද්ධතිය දියුණු කර කෘෂිකාර්මික කටයුතු වලින් ස්වයංපෝෂිත බවට පත් කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. බහුල ලෙස රජරට වාරි ශිෂ්ටාචාරයත් සමඟ රටේ නවමු සංස්කෘතික වෙනසක් ඇති කිරීමට ද ඉවහල් වී ඇත. ලංකාවේ වාරි සංස්කෘතිය හරහා වැව් ගම්මාන බිහි වීම ඒ තුලින් විශාල වෙනසක් සමාජය තුල ඇති කිරීම වැනි කාරණා මෙහි දී සිදු වී ඇත.
එදා ඈත අතීතයේ සිට දිගටම සිදු කරගෙන ආ “ දේශිය ගොවිතැන “ පළමු යුරෝපීය ආක්‍රමණිකයන් වන පෘතුගීසින් හා ලන්දේසීන් ගේ කාලයේ දී පවා දිගටම නොකැඩී පැවති බවට සාක්ෂි ඉතිහාසය සඳහන් කරයි. දේශිය ගොවිතැනට කණ කොකා හැඬීම ආරම්භ වන්නේ ක්‍රි:ව 1815දී ඉංග්‍රිසින් ලංකාව යටත් කර ගැනීමෙන් පසුවය. ඒ අනුව ඔවුන් මෙරට කෝපි, කුරුඳූ, සිංකෝනා, තේ, පොල් සහ රබර් යන වැවිලි බෝග හඳුන්වා දීමත් සමඟ මෙරට වැවිලි ආර්ථිකය සහ දේශීය කෘෂි ආර්ථීකය වශයෙන් දිත්ව ආර්ථික රටාවක් බිහිවිය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක්  ලෙස දේශීය කෘෂිකර්මය කඩා වැටුණු අතර වැවිලි කෘෂිකර්මය දියුණු විය.
යටත් විජිත සමයේ දී දේශීය කෘෂිකර්මය බොහෝ සේ පිරිහීමකට බඳුන් වීමට කරුණු කිහිපයක් බලපා ඇත. ඒ 1833 දී කෝල්බෘෘක්, කැමරන් ප්‍රතිසංස්කරණ යටතේ ගම්සභා ක්‍රමය අහෝසි කිරීමයි. මෙමඟින් ගම්සභා මඟින් සිදුවුණු ඇළවේලි තැනීම හා ඒවා පිළිසකර කිරීමේ කටයුතු අවලංගු කෙරින ඒ හේතුවෙන් ඒවා අභාවයට යාම නිසා වියලි කලාපයේ ජනයා ක්‍රමයෙන් තෙත් කලාපයට සංක්‍රමණය විය. එමෙන් ම දෙවන කරුණ ලෙස රාජකාරි ක්‍රමය වෙනස් කිරීම සඳහන් කල හැකිය. තෙවැනි කාරණාව ලෙස 1840 අංක 12 දරණ මුඩුබිම් පණත මඟින් අයිතිය තහවුරු කිරීමට නොහැකි වුණු ඉඩම් නැතිනම් හේන් වගාව ආශ්‍රිත ඉඩම් රජයට පවරා ගැනීම සිදු විය. සිව්වැනි කරුණ ලෙස වැවිලි අංශයේ කම්කරුවන්ට හා නාගරික ජනතාවට අවශ්‍ය සහල් පිට රටින් ආනයනය කිරීම නිසා මෙරට සහල් නිෂ්පාදන අංශය අකාර්යක්ෂම විය. මීට අමතරව අධිරාජ්‍යවාදී ප්‍රතිපත්ති අසාධාරණ බදු අයකරගැනීම. වාණිජ බෝග වලින් වැඩි ලාබ ඉපයීම වැනි කාරණා හේතුවෙන් ද දේශීය කෘෂිකර්මය පිරිහීමට හේතු විය.
මෙරට දේශීය කෘෂිකර්මය හෙවත් ආහාර නිෂ්පාදනය අඩාල වීම හේතුවෙන් ද 19 වන සියවසේ අගභාගයේ දී ලෝකයේ ආහාර මිල ගනන් ඉහල යාම හේතුවෙන් ද එවක මෙරට පාලනය කල පාලකයන් රටේ කෘෂිකර්මය නගාසිටුවීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කළහ. එහි දී 1850 දී වැව් ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට රන් පවුම් 681,900 ක් වැය කර ඇත.
1872 දී ධාන්‍ය බද්ධ අහෝසි කරන ලදී. ඒත් සමඟ 20 වන සියවසේ මුල්භාගයේ දී නැවත ලංකාව තුල වී වගාව ව්‍යාප්ත වෙමින් තිබුණි. වර්ෂ 1900 වන විට වී වගාව අක්කර 700,000 ක් බව පොත පතෙහි සඳහන් වේ. මෙම කාල වකවානුව තුලම එනම් 1900 දී වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුව පිහිටුවන ලදී. එනමුත් එහි සුගතිගාමී ප්‍රතිඵලයක් අත් නොවීය. ඒ හේතුවෙන් 1910 දී එවක පාලනය කල බ්‍රිතාන්‍ය පාලකයන් රජය සතු ඉඩම් විකිණීම වළක්වා බදු දීමේ ප්‍රතිපත්තිය අනුගමනය කලහ. 1929 දී ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණ කොමිසම වාර්තාවන්ට අනුව වි ගොවිතැනට යෝග්‍ය ප්‍රදේශ හා ඉඩම් වැඩි වැඩියෙන් උපයෝගී කර ගැනීමට අවධානය යොමු විය. ඒ අනුව 1931 දී ලංකාවේ ගොවි ජන පද පිහිටුවීම ආරම්භ විය. එහි දී ඉඩම් අක්කර 50,000ක් ගොවීන් අතරේ බෙදා දෙන ලදී. 1935 දී ගොවි ජන පද ව්‍යාපාරය ආරම්භ කර න මෙරට ප්‍රථම කෘෂිකර්ම ඇමති වන ඩී. එස් .සේනානායක මහතා දේශිය කෘෂිකර්මය කෙරෙහි විශාල මෙහෙයක් ඉටු කිරීම නිසා ක්‍රමික ව කෘෂිකර්මය වර්ධනය වීමක් සිදු විය.
නන්දි දේවාලය, ඛජුරාහෝ
නන්දි දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ ඛජුරාහෝ නගරයේ පිහිටි හින්දු දේවාලයකි. මෙම දේවාලය පුද කොට ඇත්තේ හින්දු පුරාණෝක්තිවේදය අනුව ශිව දෙවියන්ගේ වාහනය යැයි විශ්වාස කෙරෙන නන්දි ගවයා වෙනුවෙනි. සාමාන්‍යයෙන් පොදු ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණයක් ලෙස ශිව දෙවියන්ට (සහ පාර්වතී දේවියට) පිදූ දේවාලවල ශිව දෙසට මුහුණලා හිඳගෙන සිටින ශෛලමය නන්දි ගව රූප දක්නට ලැබේ. මෙම ලක්ෂණය අනුගමනය කරමින් මෙම දේවාලය ද ශිව දෙවියන්ට පුද කළ ඛජුරාහෝවේ විශ්වනාථ දේවාලයට මුහුණලා ඉදි කොට ඇත. මෙම දේවාලය චන්දේල රාජ්පුත් රාජවංශ සමයේ ඉදිවූවකි.
දේශීය කෘෂිකර්මයේ ආරම්භය හා විකාශය
1948 දී බ්‍රිතාන්‍ය කිරීටයෙන් නිදහස ලබන ශ්‍රී ලංකාව පශ්චාත් යටත් විජිත සමය තුල බලයට පත් විවිධ රජයන් මඟින් කෘෂිකර්මය සංවර්ධනයට විශාල කාර්යභාරයක් රැසක් ඉටු කර ඇත. ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම අග්‍රාමාත්‍ය  ඩී. එස් .සේනානායක මහතා 1935 සිට ම අදහස් දැරුවේ ලංකාවේ යැපුම් කෘෂිකර්මාන්තය නගා සිට වීමෙන් ග්‍රාමීය ආර්ථිකය දියුණු කල හැකි බවය. 1948 න් පසු එනම් 1948ත් 1956ත් කාල වකවානුව තුල එතුමාගේ සංකල්පයක් මත සය අවුරුදු සැලැස්ම ක්‍රියාත්මක කිරීම මඟින් රජයේ ඉඩම් පවරා දීම වැඩි වශයෙන් සිදු කල අතර වගා කල හැකි ඉඩම් ප්‍රමාණය වැඩි කිරීම හා ඉඩම් හිඟයට විසඳුම් සෙවීම ආදිය සිදු කෙරින. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වර්ෂ 1956 පමණ වනවිට මහා ගොවිජනපද 33ක් ලංකාව පුරා ඇතිවිය. මීට අමතරව එතුමා විසින් 1948 දී වී සඳහා සහතික මිලක් නියම කරන ලදී. එමෙන්ම ගොවීන්ට රසායනික පොහොර හඳුන්වා දීම හා කෘෂි අංශය විකාශනයට අවශ්‍ය පරිසරය සකස් කරමින් 1958 දී කුඹුරු පනත, 1972 දී ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණ හා වී අලවි මණ්ඩල පනත, ක්‍රියාත්මක කිරීම තුලින් කෘෂි අංශය නගා සිටවීමට ක්‍රියා කලේ ය. එසේ ම ලංකාවේ අදටත් ගොවීන් සමඟ කටයුතු කරන “ගොවිජන සේවා දෙපාර්තමේන්තුව“ ද මෙතුමාගේ පාලන කාලය තුල එනම් 1957 දී ආරම්භ විය.
නන්දි දේවාලය, ඛජුරාහෝ
මෙම ගොඩනැගිල්ල ඉන්දියාවේ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස සැලකෙන ඛජුරාහෝ ස්මාරක සමූහය අතුරින් එක් ස්මාරකයක් ද වේ.
දේශීය කෘෂිකර්මයේ ආරම්භය හා විකාශය
මෙසේ ක්‍රමික ව විකාශනය වූ දේශීය කෘෂි අංශය වර්ෂ 1960 දී හරිත විප්ලවයත් සමඟ විශාල යුග පෙරළියකට භාජනය විය. එනමි එම වර්ෂයට කලින් කාල වකවානුව තුල කෘෂිකර්මය සඳහා භාවිතා කල උදැල්ල, දෑකැත්ත, දැත්ත, වියගහ, නගුල ආදී සරල උපකරණ හා මී ගවයන් යොදාගැනීම 1960 න් පසු ක්‍රමික ව අත්හැරීම සිදු විය. ඉන් පසු නවීන උපකරණ යොදා ගනිමින් බිම් සැකසීම, අස්වනු නෙළීම, කොළ මැඩීම, හා අස්වනු ප්‍රවාහනයට යන්ත්‍ර සූත්‍ර භාවිතය ආරම්භ විය. 1972 දී මෙරටට ප්‍රථමයෙන් රෝද දෙකේ ට්‍රැක්ටර් 4ක් පමණ ආනයනය කර ඇති අතර එය පසුව ක්‍රමික ව වැඩි වී ඇත. හරිත විප්ලවයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1960න් පසු දේශීය සහල් වර්ග වගා කිරීම අවම විය. ඒ සඳහා දීර්ඝ කාලයක් ගොවීන්ට බලා හිඳීමට සිදු වීම ඊට හේතුවයි. සුදු හීනටි, සුවදැල්, කළුදුරු, රත්හැල් යන දේශිය සහල් වර්ග වගා කොට අස්වනු නෙළීමට මාස 3-4ක් 6-7ක් ගත වේ. නමුත් වී ප්‍රභේද අභිජනනය ආරම්භ වීමත් සමඟ මාස 31/2 හා 4ක් වැනි කෙටි කාලයක දී වී අස්වනු නෙළීමට හැකි වී වර්ග නිපදවීම සිදු විය. එමගින් කෙටි කාලයක් තුල වැඩි ඵලදාවක් හා වියදම අඩු කර ගැනීම යන වාසි අත් විය.
නන්දි දේවාලය, ඛජුරාහෝ
පිහිටීම
මෙම දේවාල‍ය පිහිටා ඇත්තේ ඛජුරාහෝ දේවාල සංකීර්ණයේ බටහිර දේවාල සමූහය තුළ ය. දේවාල සංකීර්ණය ඇතුළත මෙහි පිහිටීම සැලකූ විට, මෙම දේවාලය ඛජුරාහෝවේ විශ්වනාථ දේවාලයට මුහුණලා ඉදි කොට ඇත.
ඛජුරාහෝ යනු ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ඡතර්පූර් දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි කුඩා ගම්මානයකි.
දේශීය කෘෂිකර්මයේ ආරම්භය හා විකාශය
බෝග වගාව වැඩි ඵලදායිතාවකින් සිදු කිරීමට රසායනික පොහොර භාවිතය, වල් නාශක, කෘමිනාශක, භාවිතය ආරම්භ වීම සමග නවීන කෘෂිකර්මය දේශීය කෘෂිකර්ම හා සම් මිශ්‍ර වී අස්වනු ප්‍රමාණය ඉහල යාම සිදු විය. 1960 දී මෙරට සහල් නිෂ්පාදනය 144%කින් වර්ධනය විය. 1977 ලංකාවේ විවෘත ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති හේතුවෙන් මෙරට සම්ප්‍රදායි කව පැවති කෘෂිකර්මයට අදාළ බෝග ආනයනය හා අපනයනය කිරීම ආරම්භ විය.
නන්දි දේවාලය, ඛජුරාහෝ
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මෙම දේවාලය ගොඩනගා ඇත්තේ ඍජුකෝණාස්‍රාකාර හැඩැති පීඨිකාවක් (චබුතාරා) මත ය. ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ලේ බිම් සැලැස්ම සතරැස් කුරුසියක (කුරුසයක සහ ඍජුකෝණාස්‍රයක සංයුක්තයක් වැනි) හැඩයකින් යුක්ත ය. එහි ඍජුකෝණාස්‍රාකාර කොටස මගින් දේවාලයේ ගර්භගෘහය සෑදෙන අතර, කුරුසියේ අන්ත‍ මගින් සෑම පැත්තකම සඳලුතල හතරක් නිර්මාණය කොට ඇත. ‍දේවාලයේ බිත්ති ද සඳලුතල බිත්තිවල ස්වරූපයෙන් යුතු අතර, එමගින් ගර්භගෘහය සම්පූර්ණයෙන්ම ආවරණය නොවේ. පියස්ස පිහිටුවා ඇත්තේ කුළුණු මත ය. මෙම කුළුණු සෑම අන්තයකම ස්ථාපනය කොට තිබෙනු දැකගත හැකි ය.
දේශීය කෘෂිකර්මයේ ආරම්භය හා විකාශය
දේශිය කෘෂිකර්මය ආශ්‍රිතව ඇතිවූ තවත් වැදගත් ලක්ෂණයක් වනු යේ 1978 දී ආරම්භ වූ කඩිනම් මහවැලි සංවර්ධන ව්‍යාපාරයයි. මෙමගින් වාරි ඉඩම් 600,000ක් පමණ වගා කිරීම අපේක්ෂිත වූ අතර 1977-1996 ගොවි ජනපද 09ක් බිහි විය. මෙහි දී වී නිෂ්පාදනය කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු වූ අතර 1977 දී වී බුසල් මිලියන 80.4ක් වූ අතර 1978 වන විට.90.9ක්,1991 වන විට එය 114.4ක් ද දක්වා වර්ධනය විය. මේ ආකාරයට බලන විට කෘෂිකර්මය වර්ධනයට ගොවි ජනපද ව්‍යාපාර වල දායකත්වය ද බලපා තිබේ.
නන්දි දේවාලය, ඛජුරාහෝ
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මායිමේ පිහිටි කැටයම් හස්තීන් (හිස, සොඬය සහ පාද දෙකක් ප්‍රදර්ශනය වන අයුරින් ඉදිරි පෙනුම දක්වා ඇත) නිරූපිත මෝස්තරවලින් අලංකාර කොට ඇත. හස්තීන්ගේ රූ දෙපස මිනිස් රූප ද කැටයම් කොට ඇත.
දේශීය කෘෂිකර්මයේ ආරම්භය හා විකාශය
1990 දී ඉවත් කල පොහොර සහනාධාරය නැවත 1994 දී ලබා දුන් අතර එය පැවති රජයන් සහ පවතිනා රජයන් විවිධ අයුරින් සැපයීම ඉටු කරමින් සිටී. මීට අමතරව අද වර්තමානය වන විට ශ්‍රී ලංකාව තුල දේශීය කෘෂිකර්මය හා සබැඳි තවත් ඒ ආශ්‍රිතව පවතින සත්ව ගොවිපළ, පාලිත තත්ව යටතේ බෝග වගාව, කිරි නිෂ්පාදනය ආදී විවිධ අංශයන් පුළුල් මාවතකට යොමු වී ඇත. නව ක්‍රම තුලින් අද වන විට ශ්‍රී ලංකාව ද විවිධ කෘෂිකාර්මික අංශ සඳහා විශේෂිත දියුණුවක් අත්පත් කර ගෙන තිබේ.
නන්දි දේවාලය, ඛජුරාහෝ
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
පිටත පියස්සෙහි පෙම් යුවළවල් නිරූපිත ශෘංගාරාත්මක ප්‍රතිමා ද දැකගත හැකි ය.
දේශීය කෘෂිකර්මයේ ආරම්භය හා විකාශය
දේශිය කෘෂිකර්මයේ නව මානයන් සොයා යමින් අද වන විට අස්වැන්නේ ගුණාත්මක බව හා ප්‍රමාණාත්මක බව ආරක්ෂා කරමින් උසස් තත්වයෙන් යුතු ආහාර නිෂ්පාදනයට යොමු වීම හා ඒ සඳහා ඇති ඉල්ලුම ඉතා ඉහල බැවින් ලාංකේය ජන සමාජය ද දැන් දැන් පරිසර නීතිය හෙවත් නියතිවාදය ගරු කරමින් කෘෂිකර්මයේ නිරත වීම සතුටට කරුණකි. වසර දස දහසක පමණ පැරණි ඉතිහාසයක් පවතින අපේ කෘෂිකර්මය අද ක්‍රමික ව දියුණු වී ඇත. දියුණුව යනු ඕනෑම පවතින හා පවත් නා දෙයක් සම්ප්‍රදායට ගරු කරමින් එම සම්ප්‍රදාය ද ආරක්ෂා කරමින් නව තාක්ෂණය ද මුසු කර ගනිමින් අනාගතය සඳහා රැගෙන යාමයි. එහි දී කෘෂිකර්මය ගත් විට ද එම කාරණය රිසි පරිධි ගැළපෙනු ඇත.
නන්දි දේවාලය, ඛජුරාහෝ
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මීට අමතරව පිටත පියස්සෙහි සහ බිත්තියේ මායිම් කැටයම් මෝස්තර සමග ශිව දෙවියන්ගේ ප්‍රතිමාවක් ද දැකගත හැක. මෙම ප්‍රතිමාවෙහි ශිව දෙවියන් සිය දකුණු උරහිසෙහි ත්‍රිශූලයක් දරා සිටින අතර, වම් උරහිසෙහි නාගයකුගේ රුවක් කැටයම් කොට ඇත.
නන්දි ප්‍රතිමාව
මෙම දේවාලයේ ගර්භගෘහයේ පිහිටුවා ඇති දැවැන්ත ශෛලමය නන්දි ගවයාගේ ප්‍රතිමාව මීටර 2.2ක් දිගින් යුක්ත ය. එහි උස මීටර 1.8ක් පමණ වේ. (පහළ රූපය බලන්න)
ක්‍රීඩා එන්ජිම - විශ්ලේෂණය
ක්‍රීඩා එන්ජිම - විශ්ලේෂණය
ක්‍රීඩා එන්ජිම නැවත පාවිච්චි කල හැකි මෘදුකාංග සංරචක වලට අමතරව දෘෂ්‍යය වර්ධක උපකරණ කට්ටලයක් ලබාදේ. මෙම කට්ටල දත්ත වලින් වැඩකරන ආකාරයේ සංකලිත වර්ධක පරිසරයක් ඇතිකරනු ලබයි. මෙම ක්‍රීඩා එන්ජිම මිලෙන්, සංකීර්ණතාවයෙන් අඩු අතර අවශ්‍යම වන ශ්‍රිතීයතාවය ලබාදෙන සුනම්‍යය හා නැවත පාවිච්චි කල හැකි මෘදුකාංග පදනමක් ලබාදේ.
එලෙසම ක්‍රීඩා එන්ජිම විවිධ පදනම් හා ක්‍රීඩා කොන්සෝල (console) එකම ක්‍රීඩාවක් කිරීමට ලබාදේ. බොහෝවිට මෙම පද්ධති වඩා විශේෂිත උපකරණ වන හැවොක් (භෞතික උපකරණ සඳහා) FMOD (ශබ්දය සඳහා) හෝ ස්පීඩ්ට්‍රී (ප්‍රවාචනය සඳහා) වලින් වර්ධනය කර ගත හැක. එසේවුවත් මෙලෙස සිදුකරන වර්ධනය කිරීම අවශ්‍යයතාවය මත රඳා පවතී. මෙම ක්‍රීඩා එන්ජිම අනිකුත් වර්ගයේ අන්‍යෝන්‍ය භාවිත වලටද යොදගනී. ඒවාට උදාහරණ නම් අලෙවිකරණ ප්‍රදර්ශන, පුහුණුකිරීම් ප්‍රයෝග; මොඩල නිර්මාණය කිරීම වැනි ඒවාය.
සමහර ක්‍රීඩා එන්ජිම ලබ‍ාදෙන්නේ ත්‍රිමාණ හැකියාවන් පමණි. මෙවන් ක්‍රීඩා එන්ජිම අවශ්‍යය ශ්‍රිතීයතාවය ලබාගැනීමට අමතර සංරචක මත රඳා පවති. මෙවන් එන්ජිම "ග්‍රාපික එන්ජිම", "ප්‍රවාචන එන්ජිම", හෝ "ත්‍රිමාන එන්ජිම" ලෙසද හඳුන්වයි. මෙවන් එන්ජිම වලට උදාහරණ වන්නේ "රියල් එම් ජෝර්ජ්", "ඕගර්", "පවර් රෙන්චර්", "ක්‍රිස්ටල් ස්පේස්", "පේනෙසිස් 3D" හා "ජේමන්කි එන්ජින්" වැනි ඒවාය. තවත් ක්‍රීඩා හා ග්‍රාපික එන්ජිම ක්‍රීඩා එන්ජිම සරල ආකාරයට පත්කර ඇති අතර වඩා කාර්යක්ෂම තාත්වික දර්ශන ලබාදේ.
මෙගක්ලයිටී (චන්ද්‍රයා)
ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, මෙගක්ලයිටී යනු, බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගේ   ස්වභාවික චන්ද්‍රිකාවකි. 2000 දී  ස්කොට් එස්. ෂෙපර්ඩ්ගේ නායකත්වය දැරූ, හවායි විශ්වවිද්‍යාලයීය තාරකා විද්‍යාඥයින් කණ්ඩායමක් විසින් සොයා ගත් එයට,  යන තාවකාලික නිල නාමය ලබා දෙන ලදි.
කිලෝමීටර 5.4 ක පමණ විෂ්කම්භයක් සහිත මෙගක්ලයිටී චන්ද්‍රයා, එහි ග්‍රහ ලෝකය වන බ්‍රහස්පතීට කිලෝමීටර මිලියන  24.687 පමණ සාමාන්‍ය දුරකින්,  දින  792.437 ක කාලයක් ගනිමින් එය වටා පරිභ්‍රමණය වන්නේ, කක්ෂතලයට 150°  ක (බ්‍රහස්පතිගේ සමකයට 148° ක) ආනතියක්  සහිතව, ප්‍රතිගාමී දිශාවට සහ  0.308 ප්‍රමාණයක  උත්කේන්ද්‍රියතාවයක් සහිතවය.
සියුස්ට (බ්‍රහස්පතීට) දාව තේබී සහ ලෝක්‍රස් (කෙසේවුවත් අනෙකුත් කතුවරුන් විසින් මෙම දෙදෙනාට වෙනත් මවක් නම් කෙරෙයි) බිහි කල මෙගක්ලයිටී අනුව යමින්, 2002 ඔක්තෝම්බරයෙහිදී එය නම් කෙරිණි.
අක්‍රමවත් ලෙසින් හා ප්‍රතිගාමී චලිතයෙහි යෙදෙමින්, 22.8 සහ 24.1 ගිමී අතර පරාසයක දුරක් බ්‍රහස්පති ග්‍රහ ලෝකයේ  සිට තබමින් සහ, 144.5° සහ 158.3° අතර වන පරාසයක ආනතීන් දරමින් එය වටා පරිභ්‍රමණය වන චන්ද්‍රයින් අඩංගු   පැසිෆේ කාණ්ඩයට මෙම චන්ද්‍රයා අයත් වෙයි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:බ්‍රහස්පතිගේ චන්ද්‍රයෝ ප්‍රවර්ගය:2000දී සොයාගත් තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන්
හැමිල්කර් බාර්කා
හැමිල්කර් බාර්කා හෝ බාර්කස් (ක්‍රිපූ 275 – 228 පමණ) යනු කාර්තජේනියානු ජෙනරාල්වරයෙක් සහ රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකයෙක්, බාර්සිඩ් පවුලේ නායකයා සහ, හැනිබල්,  හස්ඩ්රුබල්  සහ  මාගෝ ගේ පියා විය. සාධාරණ හස්ඩ්රුබල්ගේ මාමාණ්ඩියද වූයේ ඔහුය.
හැමිල්කර් (පියුනික්-ෆනේෂියානු හම්ල්කර්, "මෙල්කාර්ට්ගේ සහෝදරයා") යන නම කාර්තජේනියානු පුරුෂයන්ට ලබා දුන් පොදු ව්‍යවහාරික නමක් විය. පියුනික් භාෂාවෙන් බ්ර්ක් (හෝ බරක්) යන නමෙහි අර්ථය "අකුණු පහර" වූ අතර, බොහෝ සමකාලීන ග්‍රීක සෙන්පතියන් අතර පොදුවේ ව්‍යවහාරවූ කිරවුනූස් යන  ගුණනාමයට හෝ  විරුදනාමයට සහ, බයිබලීය ජෙනරාල් බරාක් යන්නන්ට සමතුල්‍ය විය.
ක්‍රිපූ 247  සිට ක්‍රිපූ 241 දක්වා පළමු පියුනික් යුද්ධයෙහි අවසන් අදියරයන්හිදී, සිසිලියේ කාර්තජේනියානු භූමි හමුදා බලකායන් සඳහා අණ දෙන ලද්දේ හැමිල්කර් විසිනි. ඔහුගේ යුද්ධ හමුදාව යථාස්ථ වශයෙන් තබාගත් ඔහු සිසිලියේ රෝමානුවරුන්ට එරෙහිව සඵලවත් ගරිල්ලා යුද්ධයක් මෙහෙයවීය. කාර්තේජ් පරාජය වීමත් සමගම ක්‍රිපූ 241 දි එළැඹි සාම ගිවිසුම හා සමගින් හැමිල්කර් අප්‍රිකාව වෙත විශ්‍රාම ගන්වන ලදි. එනමුදු ක්‍රිපූ 240 දී කුළී හේවා යුද්ධය පැන නැගුනු විට, අණදෙන නිලධාරියා වශයෙන් හැමිල්කර් නැවත කැඳවන ලද අතර, අරගලය සඵලවත් ලෙසින් කෙළවර කිරීමෙහි ලා හේතුභූත විය. ක්‍රිපූ 237 දී ස්පාඤ්ඤය වෙත කාර්තජේනියානු ගවේෂණය සඳහා අණ දෙන ලද්දේ හැමිල්කර් විසින් වන අතර, ක්‍රිපූ 228 දී සටනෙහිදී මිය යන තෙක් වසර අටක් පුරා ස්පාඤ්ඤයේ කාර්තේජ් බල ප්‍රදේශය පුළුල් කිරීමෙහි ඔහු  යෙදී සිටියේය. ඔහුගේ පුත් හැනිබල් විසින් දෙවන පියුනික් යුද්ධයේදී  ක්‍රියාවට නැංවූ  රෝමානු ජනරජය පරාජයේ දොරටුව වෙත ලඟා කර ලීමේ උපායමාර්ගය නිර්මාණය කිරීමෙහි ලා ඔහු වග කියන්නට ඇත.
දිවියෙහි මුල් අවදිය
පියුනික් යුද්ධයන්ට පෙර කාලසීමාවට අදාළව බාර්කා පවුලෙහි සම්භවය හෝ ඉතිහාසය හෝ සම්බන්ධයෙන්  විස්තර දන්නේ ඉතා සුළු  වශයෙනි. ටෝනි බාත් උපුටා දක්වමින්, "මුලින්ම සයිරීනී වෙතින් පැමිණි බාර්කා පවුල, බලවත් පවුලක් වුවද එකල් කාර්තේජ්හී ප්‍රමුඛ පවුල් අතරින් එකක් නොවීය". (සයිරීනී පැවතියේ නූතන ලිබියාවෙහිය). අවාසනාවකට මෙන් ටෝනි බාත් විසින් ආශ්‍රිත දක්වන්නේ නැත. ලන්සල් සර්ජ් පවසන්නේ හැමිල්කර්ගේ පවුල, කාර්තේජයෙහි ඉඩම් හිමි රදළ පෙළැන්තියෙහි කොටසක් වූ බවයි. ක්‍රිපූ 247 දී සිසිලියානු ආඥාපතිත්වය ඔහු වෙත පවරන කළ හැමිල්කර්, වයස 28 ක් වූ තරුණයෙක් විය. මේ වන විට, ඔහුට දියණියන් තිදෙනෙක් වූ අතර, ඔහුගේ පුතු හැනිබල් උපත ලද්දේ එම වසරෙහිදීය.
සිසිලියේ තත්ත්වය
ක්‍රිපූ 249 දී ඩෙප්‍රානම් සටනේදී ඔවුන් ලද ජයග්‍රහණයෙන් පසුව මුහුදේ ආධිපතිත්වය ලැබුමට කාර්තජේනියානුවන් සමත් වුවද, හැමිල්කර් ආඥාපතිත්වයට පත් වන විට, ඔවුනට සිසිලියේ අයත් වූයේ නගර දෙකකි: ලිලිබායුම් සහ ඩ්‍රෙපානම්. කාර්තජේනියානු රාජ්‍යයට එකල නායකත්වය සැපයුවේ ඉඩම් හිමි රදළ පෙළැන්තිය මගින් වන අතර, සිසිලියේ කලහකාරී ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරනවාට වඩා අප්‍රිකාවේ බලය පැතිරවීමට ඔවුන් රුචිකත්වයක් දැක්වූහ. ක්‍රිපූ 248 සිට අප්‍රිකාවේ මෙහෙයුම් භාරව සිටියේ "මහා" හැනෝ වූ අතර ක්‍රිපූ 241 වන විට ඔහු විසින් සැලකිය යුතු භූමි ප්‍රදේශයක් අත් පත් කර ගෙන තිබුණි.
මෙම කාලය වන විට, දිගුකාලීන ගැටුමෙහි පීඩාව කාර්තේජය වෙත දැනෙමින් තිබුණි. සිසිලියෙහි නාවික බල ඇණියක් සහ සොල්දාදුවන් පවත්වාගෙන යෑමට අමතරව, ඔවුහූ අප්‍රිකාවෙහි ලිබියානුවන් සහ නියුමීඩියානුවන් හා සටනෙහි යෙදුනහ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, කුඩා යුද්ධ හමුදාවක් හැමිල්කර් වෙත ලබා දුන් අතර කාර්තාජ්නියානු නාවික බල ඇණිය ක්‍රමයෙන් ඉවත් කර ගැනීම නිසා, ක්‍රිපූ 242 වන විට, කාර්තේජය විසින් කිසිම නැවක් සිසිලියේ නොයෙදූ තරම් විය.
සිසිලියෙහිදී හැමිල්කර් වෙත පැවරුණු කාර්යභාරය
thumb|150px|right|ක්‍රිපූ 247 වන විට පනෝමොස් සමීපයේ තිබුනේ යැයි සිතන හැමිල්කර් බාර්කාගේ හමුදා මූලය. මෙය ප්‍රජාතීය නිරූපණයක් වන අතර, පරිමාණයට නොවන අතර සියළු තොරතුරු අඩංගු නොවෙයි.
රෝමය පරාජය කරනු ලැබ සිටි බවක් සිතීමට කාර්තජේනියානු නායකත්වය විසින් බොහෝ විට පෙළඹුනු බැවින් සිසිලියේ සුළු මිනිස්බලයක් පමණක් යෙදවීමට ඔවුහූ උක්සුක වූහ. කුඩා බලකායක් පමණක් සතුව සිටි හා නව හමුදා භටයන් බඳවාගැනුමට මුදල් නොමැතිව සිටි හැමිල්කර් විසින් ස්තම්භනයක් පවත්වා ගෙන යෑමේ මූලෝපායයක් අනුගමනය කළේ යුද්ධයක් දිනීමට තරම් සම්පත් ඔහු සතුව නොවූ හෙයින් සහ සාමකාමී ලෙසින් ගැටුමක් සමථයකට පත් කර ගැනීමෙහි බලාධිකාරියක් හෝ ඔහු සතුව නොවූ බැවිනි බහු ජාතීක කුළී හේවා භටයන්ගෙන් සමන්විතවූ යුද්ධ හමුදාවකට ආඥාපතිත්වය සැපයූ හැමිල්කර් විසින් එම බලකාය සඳහා නායකත්වය සැපයීමට හැකිවීම තුලින්ම ක්ෂේත්‍ර ආඥාපතිවරයෙකු ලෙසින් ඔහුගේ හැකියාව මොනවට පැහැදිලි කරයි. ඇලෙක්සැන්ඩර් හෝ පියුරෝස් හෝ විසින් භාවිතා කළ පරිදී, ඒකාබද්ධ අවි ප්‍රයෝග ඔහු විසින් භාවිතා කරන ලද අතර, ක්‍රිපූ 217 දී ඉතාලියේදී පැවති දෙවන පියුනික් යුද්ධයෙහිදී දෛවෝපගත ලෙසින් හැමිල්කර් බාර්කාගේ වැඩිමහල් පුතු හැනිබල්ට එරෙහිවම කුයින්ටුස් ෆබියුස් මක්සිමුස් විසින් යොදවන ලද ක්‍රමෝපායයම වැන්නක්ද ඔහු විසින් භාවිතා කෙරිණි. වෙනස වූයේ, සතුරාගේ හමුදාවට වඩා සංඛ්‍යාත්මක වශයෙන් උත්තරීතර වූ මෙන්ම සැපයුම් ගැටළු නොතිබුණු හා හමුදාව මෙහෙයවීමේ ඉඩකඩ අසීරුතාවයක්ද නොතිබිණු යුද්ධ හමුදාවක් සඳහා  ෆබියුස් විසින් ආඥාපතිත්වය සපයන ලද අතර,  රෝමානුවන්ට වඩා බෙහෙවින් කුඩා වූ මෙන්ම එක තැන් සිරවී සිටි හමුදාවක් හැමිල්කර් මෙහෙයවමින් කාර්තේජය වෙතින් මුහුදෙන් එවුනු සැපයුම් මත යැපීමට සිදුවීම විය.
පනෝමොස් ක්‍රිපූ 247– ක්‍රිපූ 244
ක්‍රිපූ 247 ගිම්හානයෙහිදී හැමිල්කර් විසින් ආඥාපතිත්වය භාර ගත් පසු, කැරළි ගසමින් සිටි (කළට නොගෙවුණු ගෙවීම් නිසා නොහික්මුණු ස්වභාවයක සිටි) කුළී හමුදා භටයින්ට දඬුවම් පැමිණවූයේ, සමහරක් දෙනෙකු රාත්‍රියෙහි ඝාතනය කිරීමෙන්ද ඉතිරිය මුහුදේ ගිල්වා දැමීමෙන්ද, බොහෝ දෙනෙකු අප්‍රිකාවට පහ කර යැවීමෙනුත්ය. අඩු කර දැමුණු යුද්ධ හමුදාවක් සහ නාවික බල ඇණියක් සහිතව, හැමිල්කර් විසින් ඔහුගේ මෙහෙයුම් අරඹන ලදි. රෝමානුවන් විසින් ඔවුන්ගේ හමුදා බල ඇණි බෙදා වෙන් කරන ලද අතර, ලූකියුස් කයිකීලියුස් මෙටැලූස් කොන්සල්වරයා ලිලිබායුම් සමීපයෙහි සිටි අතර, නුමේරෙයුස් ෆබියුස් බූතෙයෝ විසින් එය වන විට  ඩ්‍රෙපානම් වටලමින් තිබුණි. හැමිල්කර් විසින් බොහෝ දුරට  ඩ්‍රෙපානම්හිදී අතීරණාත්මක සටනක නියැලෙන්නට ඇති මුත්, මෙය ගැන සැකසිතීමට හේතූන් ඇත.
2015 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන සංචිත
2014 දෙසැම්බර් 29 දිනදී, ඇෆ්ගනිස්තානය විසින් ඔවුන්ගේ 15-ක්‍රීඩක සංචිතය නම් කරන ලදි. 15-ක්‍රීඩක සංචිතයට අමතරව, ඇෆ්ගනිස්තානය විසින් පොරොත්තු ක්‍රීඩකයන් සතර දෙනෙකුද නම් කෙරිණි: Shafiqullah (wk), Sharafuddin Ashraf, Izatullah Dawlatzai, Hashmatullah Shaidi.
පුහුණුකරු: Andy Moles
Australia announced their 15-man squad publicly on 11 January 2015. Michael Clarke's selection is provisional on his fitness.
Coach: Darren Lehmann
Bangladesh announced their 15 member squad on 4 January 2015. The squad was initially scheduled to be announced at 1 pm BST (UTC+06:00). However, it was delayed by two hours as a result of a last minute discussion between the selection committee, the board of directors of the BCB, and BCB President Nazmul Hassan. Two standby players were also announced, with Shafiul Islam named as one with the other standby player not yet named.
Coach: Chandika Hathurusingha
England named their 15-man squad on 20 December 2014.
Coach: Peter Moores
New Zealand released their 15-man squad to the public on 8 January 2015. Coach: 🇳🇿 Mike Hesson
Scotland released their 15-man squad to the public on 9 January 2015.
Sri Lanka named their 15-man squad on 7 January 2015, with Lasith Malinga's selection provisional on his fitness.
Coach: Marvan Atapattu
India named their 15-man squad on 6 January 2015.
Coach: Duncan Fletcher
🇮🇪 [[ireland]]
Ireland announced their 15-member squad on 5 January 2015. They have yet to name any reserve players for the squad.
Coach: Phil Simmons
🇵🇰 [[pakistan]]
Coach: 🇵🇰 Waqar Younis
🇿🇦 [[south africa]]
South Africa named their squad on 7 January 2015.
Coach: Russell Domingo
UAE released their 15-man squad on 10 January.
Coach: Aaqib Javed
[[undefined]]
West Indies announced their 15-man squad on January 11.
Coach: Richie Richardson
🇿🇼 [[zimbabwe]]
Zimbabwe named their 15-man squad on 7 January 2015.
Coach: 🇦🇺 Dav Whatmore
රෝමානු කතෝලික ආගමික නිකායන්
කතෝලික සම්ප්‍රදාය
මෙයද බලන්න: පාප්තුමාගේ මූලධර්මයේ development තිහාසික සංවර්ධනය
ක්‍රි.ව. 1 වන සියවසේදී ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ විසින් අපෝස්තුළුවරුන් විසින් ආරම්භ කරන ලද මුල් සභාව මෙය බව කතෝලික සභාව සිය ධර්මයෙන් උගන්වයි. පාප්තුමාගේ විශ්වකෝෂය වන මිස්ටික් කෝපෝරිස් (XII වන පියුස් පාප්තුමා) කතෝලික පල්ලියේ ප්‍රබන්ධ කථාව මෙසේ ප්‍රකාශ කරයි: “අපි යේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ මෙම සැබෑ සභාව නිර්වචනය කර විස්තර කරන්නේ නම්, එය ශුද්ධ, කතෝලික, අපෝස්තලික, රෝම පල්ලියයි. 'ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ අද්භූත ශරීරය' ලෙස හඳුන්වන වාක්‍ය ඛණ්ඩයට වඩා උතුම්, උත්කෘෂ්ට හෝ දිව්‍යමය ප්‍රකාශනයක් අපට සොයාගත නොහැකි වනු ඇත. දෙවන වතිකානු කවුන්සිලයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යවස්ථාව වන ලුමෙන් ජෙන්ටියම් (1964) තවදුරටත් ප්‍රකාශ කරන්නේ, “ඇදහිල්ල තුළ ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ එකම පල්ලිය ශුද්ධ, කතෝලික හා අපෝස්තලික යැයි ප්‍රකාශ කරනු ලැබේ ... සමාජයක් ලෙස ලෝකය තුළ පිහිටුවන ලද සහ සංවිධානය වූ, කතෝලික පල්ලියේ ජීවත් වන අතර එය පාලනය කරනු ලබන්නේ පීටර්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා සහ බිෂොප්වරු ඔහු සමඟ හවුලේය. ”[44] [45] ඒ හා සමානව, නවවන පියුස් පාප්තුමාගේ විශ්වකෝෂය වන සිංගුලාරි ක්විඩම්, “අපෝස්තලික රෝම පල්ලිය වන එකම සැබෑ, ශුද්ධ වූ, කතෝලික පල්ලියක් ඇත. පේතෘස්ගේ වචනයෙන් ආරම්භ කරන ලද එක් දර්ශනයක් පමණක් ඇත. ස්වාමීනි ... පල්ලියෙන් පිටත, තම පාලනයෙන් ඔබ්බට නොදැනුවත්කමින් සමාව නොගතහොත් කිසිවෙකුට ජීවිතය හෝ ගැලවීම බලාපොරොත්තු විය නොහැක. ” එය කතෝලික භක්තිමත් හා කතෝලික සාහිත්‍යයේ පොදු තේමාවක් වේ: "ශුද්ධ වූ කතෝලික හා අපෝස්තලික පල්ලිය යනු දෙවියන් වහන්සේගේ පුත් යේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ එකම එ pher ේරා වන එකම රැළයි." (කතෝලික යාච් yer ා පොත, පිටුව 236, "එක රැළක්, එක් එ pher ේරෙක්") [46]
ඇදහිල්ලේ මූලධර්මය සඳහා වූ 2007 ප්‍රකාශනය [47] පැහැදිලි කළේ, මෙම ඡේදයේ “යැපීම” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ මෙම විචක්ෂණශීලී, historical තිහාසික අඛණ්ඩතාව සහ කතෝලික පල්ලියේ ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ විසින් ස්ථාපිත කරන ලද සියලුම අංගවල ස්ථීර භාවයයි. ක්රිස්තුස්ගේ පල්ලිය මේ පොළොව මත ස්ථිරව දක්නට ලැබේ ", සහ කතෝලික පල්ලියෙන් වෙන් වූ ආගමික ප්රජාවන් තුළ කරුණාව ක්රියාත්මක විය හැකි බව පිළිගෙන ඇති අතර, ඔවුන් තුළ ඇති" විශුද්ධ කිරීමේ හා සත්‍යයේ සමහර අංග "නිසා, නමුත්" කෙසේ වෙතත්, 'ජීවත්වේ' යන වචනය එකතු විය. කතෝලික පල්ලියට පමණක් ආරෝපණය කළ හැක්කේ හරියටම ඇදහිල්ලේ සංකේතවල අප ප්‍රකාශ කරන එක්සත්කමේ සලකුණට (මම විශ්වාස කරමි ... 'එක' පල්ලියේ); මෙම 'එක' පල්ලිය පවතින්නේ කතෝලික පල්ලිය."
කතෝලික පල්ලිය උගන්වන්නේ වලංගු ශුද්ධ නියෝග ඇති බිෂොප්වරුන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් කිතුනුවන්ගේ ආයතනික ආයතන පමණක් නිසි අර්ථයෙන් “පල්ලි” ලෙස හඳුනාගත හැකි බවයි. කතෝලික ලේඛනවල, එවැනි බිෂොප්වරුන් නොමැති ප්‍රජාවන් විධිමත් ලෙස පල්ලියේ ප්‍රජාවන් ලෙස හැඳින්වේ.ඕතඩොක්ස් සම්ප්රදාය
සාම්ප්‍රදායිකව මිථ්‍යාදෘෂ්ටිය ලෙස හඳුන්වනු ලබන එකඟ නොවන වෙනත් මූලධර්මයන්ගෙන් “සැබෑ පල්ලියේ” ඇදහිල්ල හෝ විශ්වාසයන් වෙන්කර හඳුනා ගැනීම සඳහා ඕතඩොක්ස් යන වචනය සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා වේ.
ක්‍රිස්තියානි ධර්මය සක්‍රියව ප්‍රවර්ධනය කළ පළමු රෝමානු අධිරාජ්‍යයා වන කොන්ස්ටන්ටයින් I ගේ පාලන සමයේදී මෙම “සාම්ප්‍රදායික” සංකල්පය විශේෂ වැදගත්කමක් ලබා ගැනීමට පටන් ගත්තේය. කොන්ස්ටන්ටයින් විසින් පළමු කිතුනු සභාව වන නයිසියා කවුන්සිලය කැඳවන ලද අතර එය ක්‍රිස්තියානි ඇදහිල්ලේ පළමු විශ්වීය ඇදහීම සැපයීමට උත්සාහ කළේය.
4 වන ශතවර්ෂයේ මේ හා අනෙකුත් කවුන්සිලවල ප්‍රධාන ගැටළුව වූයේ ඒරියානුවාදය සහ ත්‍රිත්වවාදය අතර ක්‍රිස්තියානි විවාදයයි. ත්‍රිත්වවාදය යනු කතෝලික පල්ලියේ නිල මූලධර්මය වන අතර සමහර නූතන ත්‍රිත්ව නොවන පල්ලි මෙම භාවිතය පිළිබඳව විවාද කළද “ඕතඩොක්ස්” යන යෙදුම සමඟ දැඩි ලෙස සම්බන්ධ වේ.
යු‍රේනස්
යුරේනස් යනු සූර්යයාගේ සිට හත් වැන්නට පිහිටා ඇති ග්‍රහලොව වන අතර එය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ විශාලත්වයෙන් තෙවන ස්ථානය හා ස්කන්ධයෙන් හතරවන ස්ථානය ලබාගනී. එය නම් කරන ලද්දේ අහසට අධිපති දෙවියාගේ නමිනි. එනම් යුරේනස්ය. ඔහු ක්‍රෝනෝස් (සෙනසුරු) ගේ පියා වන අතර සියුස් (බ්‍රහස්පති‍) ගේ සීයා ද වේ. නූතන කාලය තුළ සොයාගත් මුල්ම ග්‍රහ වස්තුව ද මෙය වේ. මුලින්ම සොයාගත් ග්‍රහයින් පස්දෙනා මෙන්ම පියවි ඇසට දර්ශනයවුවත් පැරණි නිරීක්ෂකයන් එය ග්‍රහලොවක් ලෙස හඳුනා නොගත්තේ එහි තිබූ අඳුරු ගතිය නිසාවෙනි. නූතන ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වරට සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය පිළිබඳව දැන සිටි සීමා මායිම් පුළුල් කරමින් 1781 මාර්තු 13 වන දින සර් විලියම් හර්ෂෙල් විසින් යුරේනස් සොයාගැනීම ප්‍රසිද්ධියට පත් කරන ලද අතර එය දුරේක්ෂ‍යක් යොදාගනිමින් සිදු කළ ප්‍රථම සොයාගැනීම ද විය.
යුරේනස් හා නෙප්චූන් යන ග්‍රහයින් දෙදෙ‍නා අභ්‍යන්තරික හා වායුගෝලීය සංයුතීන් අනුව විශාල වායු යෝධයින් වන බ්‍රහස්පති හා සෙනසුරුගෙන් වෙනස් වේ. අභ්‍යාවකාශ විද්‍යාඥයින් ඇතැම් විට ඒවා අයිස් යෝධයන් ලෙස වෙනස් වූ වර්ගීකරණයට ඇතුළත් කරයි. යුරේනස්ගේ වායුගෝල‍ය බ්‍රහස්පති හා සෙනසුරුට සමාන වන මුලිකවම හයිඩ්‍රජන් හා හීලියම්වලින් සමන්විත වන අතර ජලය, ඇමෝනියා හා මීතේන් වැනි අයිස් විශාල ප්‍රමාණ වලින්ද සාමාන්‍ය හයිඩ්‍රොකාබන ශේෂයන් ‍ෙගන්ද සමන්විතවේ. තවද එය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති සිසිල්ම ග්‍රහලෝකය ද වේ. එහි අවම උෂ්ණත්වය 49K (-224oC) පමණ වේ. එයට ස්ථරවලින් යුත් සංකීර්ණ වලාකුළු අකෘතියක් පවතී. එහිදී ජලය එහි පහළින්ම ඇති වළාකුළු ස්ථරය සාදන බවත් මීතේන් එහි ඉහළින්ම ඇති වලාකුළු ස්ථරය සාදන බවට උපකල්පනය කර ඇත.
අනෙකුත් යෝධ ග්‍රහලෝක මෙන්ම යුරේනස් හට ද වළලු පද්ධතියක් චුම්බක ගෝලයක් (magnetosphere) හා චන්ද්‍රයින් විශාල සංඛ්‍යාවක්ද ඇත. යුරේනස්ගේ පද්ධතිය පමණක් සතු ගුණාංගයක් පවතී. ඒ එහි භ්‍රමණ අක්ෂය ආසන්නව යුරේනස් හි සුර්යා වටා භ්‍රමණ තලයෙහි වන පරිදි පැත්තකට ඇලවී තිබිමයි.පබාහොමයක් ග්‍රහලොක වල සමකයන් ඇති පැත්තෙහි යුරේනස්ගේ ධ්‍රැව පිහිටයි. පෘථිවියේ සිට නිරීක්ෂණය කිරීමේ දී වළලු පද්ධතිය තුළ ඇති යුරේනස් දුනුවායන්ගේ ඉලක්කයක් ලෙස පෙනෙන අතර එය වටා ගමන් කරනා චන්ද්‍රයන් ඔරලෝසුවක කටු මෙන් වෙයි. නමුත් 2007 හා 2008 දී වළලුවල මායිම පෙනෙන ලදී. 1986 දී වොයෝජර් 2 යානයෙන් දුන් ඡායාරූප මගින් පෙන්වා දුන් පරිදි යුරේනස් සැබවින්ම දෘශ්‍ය ආලෝකයේදී එවැනි ලක්ෂණ නොමැති වෙනත් යෝධ ග්‍රහයින් මෙන් ස්ථරයන්හා කුණාටු වලින් තොර එකක් විය.කෙසේ නමුත් යුරේනස් පසුගිය වසර කිහිපය තුළ එහි සමකතා ලක්ෂයට ළඟා වීමත් සමඟ සෘතු වෙන්වීම කාළගුණ හැසිරීම්වල වෙනසක්ද පෘථීවි නිරීක්ෂකයන් විසින් නිරීක්ෂණය කර ඇත. යුරේනස් මත වන සුලංවලට තත්පරයට මීටර් 250ක පමණ වේගයක් ළඟා කර ගත හැක.
සොයා ගැනීම
thumb|‍යුරේනස් ග්‍රහලොව සොයාගත් සර්.විලියම් හර්ශල්
ග්‍රහයකු ලෙස සොයා ගැනීමය ප්‍රථම අවස්ථා ගණනාවක දීම යුරේනස් නිරීක්ෂණය කර තිබුණද එය තාරකාවක් බවට වැරදි ලෙස හඳුනා ගැනුනි. මුල්ම නිරික්ෂණය 1690 දී ජෝන් ‍ෆ්ලැමිස්ටීඩ් විසින් සිදු කරන ලදි. ඔහු විසින් යුරේනස්, ටෝරි 34 කාණ්ඩයට වර්ග කරන ලද අතර 6 වරක් පමණ එය නිරෟක්ෂණය කිරිමට ඔහුට හැකි වී තිබේ. පිට පිට රාත්‍රී හතරක දී යුරේනස්, දොළොස් වරක් නිරීක්ෂණය කිරිමට 1750 සිට 1769 දක්වා කාලයේ දී ප්‍රංශ තාරකා විද්‍යාඥ පියරේ ලෙමෙනිය‍ර් හට හැකි වි තිබේ. 1781 මාර්තු 13 වන දින ශ්‍රීමත් විලියම් හර්ෂල් විසින් තම නිවසේ උද්‍යානයේ සිට යුරේනස් ග්‍රහයා නිරික්ෂණය කරන ලදි. (අද එම නිවස හර්ෂල් තාරකා විද්‍යා කෞතුකාගාරය බවට පත්ව ඇත) කෙසේ වෙතත් ඔහු 1781 අප්‍රෙ‍්ල් මාසයේ දී එය වල්ගා තරැවක් ලෙස වාර්තා කළ අතර තමන් විසින්ම නිරම්ාණය කරන ලද දුරදක්නයක් භාවිතයෙන් ඔහු විසින් තව දුරටත් එය නිරීක්ෂණය කරන ලදි.
ඔහු විසින් රාජකිය සංගමයට ඉදිරිපත් කල වාර්තාවේ මෙ‍සේ සදහන් විය.
මේ වල්ගා තරුව මා විසින් මුල් වරට දකින විට බලය වුයේ 227 කි. ග්‍රහ ලෝක මෙන් ‍නොව එකතැන රැඳුනා වූ තාරකා වල විෂ්කම්භය ඉහල බල යටතේ විශාලනය කිරීමේ දී සමානුපාතික ලෙස නිවැරදි ව විශාලනය නොවන බව මම අත්දැකීමෙන් දන්නෙමි. එනිසා මම 460 සහ 932 යන කාල බල යටතේ එය නිරීක්ෂණය කළෙමි. එවිට එහි විෂ්කම්භය බලයත් සමඟ සමානුපාතිකව වැඩි වුනි. නමුත් එය සමඟ මා විසින් සසඳන ලද තාරකාවල විෂ්කම්බය බලය සමග සමානුපාතිකව වැඩි නොවුනි. ඉහළ බල වලදී මෙම වල්ගා තරැව අපැහැදිලි ගතියකින් දිස් වුනත් අනෙක් තාරකා වල පැහැදිලි බව ඒ අයුරින්ම තිබුණි. මේ කාරණා විලන් පෙනී යන්නේ මාගේ අනුමානයන් නිවැරදි බවය. මෑතක දී අප දුටු වල්ගාතරුව මෙය බව පැහැදිලි වේ.
එය කුමක්දැයි කීමට මට ‍නොහැකිය නමුත් විකේන්ද්‍රීය ඉලිප්සයක ගමන් කරන වල්ගා තරැ මෙන් නොව එය සූර්යයා වටා වෘත්තාකාර කක්ෂයක ගමන් කරන සාමාන්‍ය ග්‍රහ ලොකයක් මෙන් දිස් වේ. වල්ගා තරැවේ කොටාව හෝ වල්ගය මම තවම නොදැක්කෙමි.
තම නව වස්තුව වල්ගා තරැවක් ලෙස හර්ෂල් විසින් තවදුරටත් විස්තර කරන අතරතුරේ දී වෙනත් තාරකා විද්‍යාඥයින් මේ පිළිබද සැක පහල කරන ලදි.
රුසියානු තාරකා විද්‍යාඥ ඇන්ඩර්සන් ජෝන් ලෙක්සල් විසින් පෘථිවිය සහ සුර්යයා අතර දුර මෙන් 18 ගුණයක් දුරක් සූර්යයා සහ යුරේනස් අතර ඇති බව ඇස්තමේන්තු කලේය. පෘථිවි - සූර්ය දුරෙන් හතර ගුණයක්වත් ඈතින් පිහිටි වල්ගා තරුවක් මෙතෙක් නිරික්ෂණය කර නොතිබුණි. බර්ලින් තාරකා විද්‍යාඥ ජොහෑග් එලට් බෝඩ් විසින් නිගමනය කරන ලද්දේ එහි වෘත්තාකාර කක්ෂය නිසා එය වල්ගා තරැවකට වඩා ග්‍රහලෝකයක් වන්නට ඉඩ තිබෙන බවය. මෙම වස්තුව වැඩිකල් යන්නට පෙර ‍ග්‍රහ ලෝකයක් ලෙස ලොව පුරා අය පිලිගත්හ. 1873 දි හර්ෂල් විසින් ද එය ග්‍රහ ‍ලෝකයක් බව පිලිගත්තේ ය. මෙම සොයාගැනීම පිළිබද සතුටු වුනු තුන්වන ජොර්ජ් රජු විසින් හර්ෂල්ට පවුම් 2000 ක වාර්ෂක ත්‍යාගයක් දුර දක්නයෙන් නිරීක්ෂණය කිරීමට හැකිවන පරිදි තම පදිංචියද මාරු කිරිමට හර්ෂල්ට සිදු විය.
කක්ෂය හා භ්‍රමණය
thumb|යුරේනස් ග්‍රහලොව- වළාකුළු රටා හා ටයිටේනියා ඔබිරන් චන්ද්‍රිකා
යුරේනස් සෑම පෘථිවි අවුරුදු 84 කටම වරක් සූර්යයා වටා පරිපූර්ණ වටයක් සම්පූර්ණ කරයි. එහි සිට සූර්යයාට ඇති මධ්‍යන්‍යය දුර කිලෝමීටර් බිලියන 3 ක් පමණ වේ. (AV20 පමණ) යුරේනස් මත සූර්යාලෝකනය තීව්‍රතාවය පෘතුවිය මතදී සුර්යයාලෝකයේ තීව්‍රතාවයෙන් 1/400 ක් පමණ වේ. එහි කක්ෂයේ මූලිකාංග මුලින්ම ගණනය කරන ලද්දේ 1783 දී පියරේ සිමෝන් ලාප්ලේස් විසිනි. කාලයත් සමගම ගණනය කරන ලද නිරීක්ෂණය කරන ලද කක්ෂ ගමන් මාර්ගය අතර වෙනස් කම් මතුවීමට පටන් ගත් අතර 1841 දී ජෝන් කවුච් ඇඩම්ස් මෙම වෙනස වෙනත් නොපෙනෙන ග්‍රහලොවක් නිසා සිදුවීමට ඉඩ ඇති බවට ප්‍රථම වරට ප්‍රකාශ කළේය. 1845 දී ජෝන් යුර්බේන් ලි වැරියර් යුරේනස්ගේ කක්ෂය පිළිබඳව ඔහුගේම නිදහස් ගවේෂණ කටයුතු පටන් ගත්තේය. 1846 සැප්තැම්බර් 23 ජොහාන් ගොට්ෆ්‍රයිඩ් ගෝල්, ලීවැරියර් අනාවැකි පල කළ ස්ථානයේදීම අළුත් ග්‍රහලොවක් සොයා ගත් අතර එය පසුව නෙප්චූන් නමින් නම් කරන ලදී.
අක්ෂයේ ඇලවීම
යුරේනස්ගේ අක්ෂයේ ඇලවීම අංශක 980 ක් පමණ නිසා යුරේනස්ගේ භ්‍රමණ අක්ෂය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ තලයට බොහෝ දුරට සමාන්තරව පවතී. මෙම නිසා එහි සෘතු විපර්යාස අනෙකුත් ග්‍රහ ලෝකවලින් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වේ. අනෙක් ග්‍රහලෝක සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ තලයට සාපේක්ෂව ඇලවෙන බෝල ලෙස දර්ශනය කළ හැකි අතර යුරේනස් වඩාත් සමාන වන්නේ පෙරළෙන බෝලයකටය. යුරේනස්ගේ සූර්ය නිවෘත්ති කාලය තුළදී එක් ධ්‍රැවයක් දිගටම හිරුට මුහුණලා තිබෙන අතර අනෙක් ධ්‍රැවය දිගටම හිරුට පසුපස හරවා පවතී. සමකය ආසන්නයේ පවතින තුනී තීරුවක් පමණක් වේගවත් දිවා රාත්‍රී චක්‍රයකට භාජනය වේ.
යුරේනස්ගේ කක්ෂයේ අනෙක් පසදී යුරේනස්ගේ ධ්‍රැවවල සූර්යයා කෙරෙහි දිශානතිය ප්‍රතිවිරුද්ධ වේ. සෑම ධ්‍රැවයක්ම එක දිගට අවුරුදු 42 ක සූර්යයාලෝකයක් ලබාගන්නා අතර එමෙන්ම එක දිගට අවුරුදු 42 ක් අදුරේද පවතී. වික්‍රාන්ති කාලය ආසන්නයේදී හිරු යුරේනස්ගේ සමකයට මුහුණපාන අතර එයට අනෙක් ග්‍රහලෝකවලට බොහෝ සමාන දිවා රාත්‍රී චක්‍රයක් ලබාදේ. යුරේනස් 2007 දෙසැම්බර් 7 එහි මෑතකදී සිදු වූ විශ්‍රවයට ළඟා විය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය ප්‍රවර්ගය:ග්‍රහලෝක ප්‍රවර්ගය:සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝක ප්‍රවර්ගය:යුරේනස්
ප්‍රථමක සංඛ්‍යා - ප්‍රථමක සංඛ්‍යාවල ලක්ෂණ
S(x) = InIn x + O(1), x ගොනුව:Math.JPG  ∞ සදහා
ගොනුව:Math41.JPG
ප්‍රථමක සංඛ්‍යා වර්ගීකරණය
p නම් ප්‍රථමකයක n+ පන්තිය නිර්ණය සදහා p + 1 විශාලම ප්‍රථමක සාධකය සෙවිය යුතුය. එම මහා ප්‍රථමක සාධකය 2 හෝ 3 නම් p “1+” පන්තියට අයත්ය. එහෙත් එම මහා ප්‍රථමක සාධකය q නම් තවත් ප්‍රථමකයක් වේ නම් p අයත් n+ පන්තිය q අයත් n+ පන්තියට 1ක් එක් කිරීමෙන් ලැබේ. A005105 සිට A005108 දක්වා අනුක්‍රමයේ 1+ සිට 4+ පන්තිය දක්වා පන්ති ඇතුළත්ය.
n- පන්තිය n+ පන්තියට බොහෝ සෙයින් සමාන වන අතර වෙනස වන්නේ p + 1 හි සාධක වෙනුවට p -1 හි සාධක සෙවීමයි
http://en.wikipedia.org/wiki/Prime_number#Properties_of_primes ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
රෝමානු සම්ප්‍රදාය
ලතින් ආගමික වත්පිළිවෙත්
විකිපීඩියා, නිදහස් විශ්වකෝෂය වෙතින්
මෙම ලිපිය ලතින් පල්ලියේ ආගමික වත්පිළිවෙත් ගැන ය. . වඩාත් පොදු චාරිත්‍රය සඳහා, රෝම චාරිත්‍රය බලන්න.
"වෙස්ටර්න් රයිට්" මෙහි හරවා යවයි. වෙනත් භාවිත සඳහා, බටහිර චාරිත්‍රය (වක්‍රෝත්තිහරණය) බලන්න.
ලතින් චාරිත්‍ර ශතවර්ෂ ගණනාවක් පුරා පැවතුණේ නැගෙනහිර ස්වායත්ත වූ පල්ලිවල පූජනීය චාරිත්‍රවලට වඩා අඩු ගණනක් නොවේ. ඔවුන්ගේ සංඛ්යාව දැන් බොහෝ අඩු වී ඇත. ට්‍රෙන්ට් කවුන්සිලයෙන් ඉක්බිතිව, 1568 සහ 1570 දී පස්වන පියුස් පාප්තුමා අවම වශයෙන් සියවස් දෙකක පෞරාණිකත්වයක් ඇති බව පෙන්විය නොහැකි බ්‍රෙවරි සහ මිසයිල මර්දනය කළේය (ට්‍රයිඩෙන්ටයින් ස්කන්ධය සහ රෝම මිසයිලය බලන්න). මෙම නියෝගයෙන් පසුව පවා නීත්‍යානුකූලව පැවති බොහෝ දේශීය චාරිත්‍ර ස්වේච්ඡාවෙන් අත්හැර දමන ලදි, විශේෂයෙන් 19 වන සියවසේදී. විසිවන ශතවර්ෂයේ දෙවන භාගයේදී, සුවිශේෂී වන්දනා චාරිත්‍රයක් තිබූ ආගමික නියෝග බොහොමයක් දෙවන වතිකානු කවුන්සිලයේ නියෝගයන්ට අනුකූලව සංශෝධනය කරන ලද පරිදි රෝමානු චාරිත්‍රය අනුගමනය කිරීමට තීරණය කරන ලදී (හයවන පෝල් සමූහය බලන්න). 1965-1970 සිට සංශෝධිත ස්වරූපයෙන් මහා පූජාව සැමරීම සඳහා එවැනි පූජනීය චාරිත්‍ර කිහිපයක් අදටත් පවතී, නමුත් අනෙක් පූජා පැවැත්වීම සඳහා වූ සුවිශේෂී පූජනීය චාරිත්‍ර සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ සිදුවී ඇත
හුරෙම් සුල්තාන්
හුරෙම් සුල්තාන් c. 1500-1502 – 15 අප්‍රේල් 1558), රොක්සෙලේනා ලෙසද හැඳින්වේ(Роксолана; ඇය ඔටෝමාන් සුල්තාන්, සුලෙයිමාන් I ගේ ප්‍රධාන බිරිඳ සහ නීත්‍යානුකූල භාර්යාව වූවාය. ඇය ඔටෝමාන් ඉතිහාසයේ බලවත්ම සහ බලගතු කාන්තාවක් මෙන්ම කාන්තාවන්ගේ සුල්තාන් රජ්‍යය ලෙස හැඳින්වෙන යුගයේ ප්‍රමුඛ හා මතභේදාත්මක චරිතයක් බවට පත්විය.
ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ දේශපාලනයට බලපෑම් කරමින් අවසානයේ හුරෙම් බලය ලබා ගත්තේය. ඇගේ සැමියා හරහා ඇය රාජ්‍ය කටයුතුවල ක්‍රියාකාරී භූමිකාවක් ඉටු කළාය. ඇය බොහෝ විට සුල්තාන්ගේ උපදේශකවරිය ලෙස ක්‍රියා කර, පෝලන්තයේ සිගිස්මන්ඩ් II ඔගස්ටස් රජුට ((r. 1548 – 1572)) රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ලිපි ලියා ඇති අතර හසෙකි සුල්තාන් සංකීර්ණය සහ හායා සොෆියා හුරෙම් සුල්තාන් ස්නානාගාරය තැනීම ඇතුලු ප්‍රධාන පොදු කටයුතුවලට අනුග්‍රහය දැක්වීය. ඇය 1558 දී ඉස්තාන්බුල් හි මිය ගිය අතර සුලෙයිමානියේ මුස්ලිම් පල්ලිය සංකීර්ණය තුළ ඇති සොහොන් ගෙයක තැන්පත් කරන ලදී.
වර්තනය
භෞතික විද්‍යාවෙහි, වර්තනය යනු, එක් මාධ්‍යයක සිට තවෙකකට තරංගයක් ගමන් කිරීමෙහිදී හෝ එහි ගතිගුණ ක්‍රමයෙන් වෙනස් වන මාධ්‍යයක් තුලින් තරංගයක් ගමන් කිරීමෙහිදී හෝ  එහි ගමන් දිශාවෙහි සිදු වන වෙනස වෙයි.ප්‍රකාශ විද්‍යාවේ දී වර්තනය සිදු වන්නේ ආලෝක තරංග එක් වර්තනාංකයක් ඇති මාධ්‍යයක සිට වෙනත් වර්තනාංකයකින් යුත් මාධ්‍යයකට යාමේ දීය. මාධ්‍ය දෙක අතර අතුරු මුහුණතේ දී තරංගයේ ප්‍රවේගය වෙනස් වේ. එහි දිශාව වෙනස් වන අතර එහි තරංග ආයාමය අඩු හෝ වැඩි වෙයි. නමුත් එහි සංඛ්‍යාතය නියතයක්ව පවතී. උදාහරණයක් ලෙස ආලෝක තරංගයක් වීදුරු තුළට ඇතුල් වන විට හා පිට වන විට වර්තනයට භාජනය වේ. මෙම සංකල්පය අවබෝධ කර ගැනීම කාච හා වර්තන දුරේක්ෂය නිර්මාණයට මඟ පෑදීය.
thumb ජලයේ දී ආලෝක තරංගවල වර්තනය, අඳුරු පැහැ සෘජුකෝණාස්‍රය ජල බඳුනක වූ පැන්සලක නියම පිහිටීම දක්වයි. ලා පැහැති සෘජුකෝණාස්‍රය දක්වන්නේ පැන්සලහි දෘශ්‍ය පිහිටීමයි. (X) කෙළවර (Y) හි ඇති ලෙස පෙනේ. එය (X) ට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස නොගැඹුරු ස්ථානයකි.