cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
කොබෝල්ට්
ඉතිහාසය
ශත වර්ෂ ගණනක් තිස්සේ වීදුරු හා මැටි බදුන්වල අනර්ඝ නිල් වර්ණය ලබා ගැනීම සදහා කොබෝල්ට් සංයෝගයන් යොදා ගෙන තිබේ. ක්‍රි.පූ 3වන සියවසේ පර්සියානු ආභරණ,ඊජිප්තු ප්‍රතිමා, පොම්පෙයි නගරයේ නටබුන් මගින් ඒ බවට සාක්ෂි හෙළි වෙයි. ලෝකඩ යුගයේ සිට වීදුරු වර්ණ ගැන්වීම සදහා කොබෝල්ට් යොදා ගත් බවට උලුබුරුන් විනාශ වූ නැවේ කැණීම් කටයුතුවලින් ක්‍රි.පූ 14වන සියවසේ වාත්තු කරන ලද නිල් වීදුරු සාක්ෂි සපයයි. ඊජිප්තුවෙන් හමු වූ නිල් වීදුරු තඹ,යකඩ හා කොබෝල්‍ට් මගින් වර්ණ ගන්වා තිබේ.ඉපැරණිතම කොබෝල්ට් ආලේපිත වීදුරු හමු වන්නේ ඊජිප්තුවේ 18වන රාජ වංශයෙනි.නමුත් එකල කොබෝල්ට් සංයෝග සොයා ගත් ස්ථාන පිළිබද කිසිදු තොරතුරක් තවමත් හමු වී නොමැත. ජර්මානු වචනයක් වන kobalt,(පිශාචයා යන අරුත දේ,අන්ධ විශ්වාස අැති පතල්කරුවන් කොබෝල්ට් ලෝපස් හැදින්වීම සදහා යොදා ගත්හ) මගින් කොබෝල්ට් යන නාමය ව්‍යුත්පන්න කර ගෙන තිබේ.නිකල්, තඹ වැනි ලෝහ ලබා ගැනීම සදහා මෙම ලෝපස් උණු කිරීමට ගත් ප්‍රථම උත්සාහය ව්‍යාර්ථක වී ගොස් හුදෙක් එක් කුඩු විශේෂයක් (කොබෝල්ට්(II) ඔක්සයිඩ්) ලැබින. එසේම කොබෝල්ට් ප්‍රාථමික ලෝපස් හි හැමවිටම ආසනික් අඩංගු වන බැවින් මෙම ලෝපස් උණු කිරීමේ දී ආසනික් ඔක්සිකරණය කිරීමෙන් අධික විෂ සහිත, වාශ්පශීලී ආසනික් ඔක්සයිඩ් නිපදවෙයි. ඒ හේතුවෙන් පතල්කරුවන් අතර මෙම ලෝපස් සදහා වූ ප්‍රසිද්ධිය ද හීන විය. කොබෝල්ට් සොයා ගැනීමේ ගෞරවය හිමි වන්නේ ස්වීඩන් ජාතික රසායඥ ජොර්ජ් බ්‍රැන්ඩිට්(1694-1768)හටය. ඔහු විසින් මෙය බිස්මත් හා අනෙකුත් සාම්‍ප්‍රදායික ලෝහවලට වෙනස් නව මූලද්‍රව්‍යයක් ලෙස පෙන්වා දුන් අතර එය "අර්ධ ලෝහයක්" ලෙස හැදින්වීය. වීදුරුවල නිල් වර්ණය අැති වුයේ බිස්මත් නිසා නොව කොබෝල්ට් සංයෝගයන් නිසා බව පෙන්වා දීමට ද ඔහු සමත් විය. ප්‍රාග් එ‍ෙතිහාසික යුගයේ සිට සොයා ගත් ප්‍රථම ලෝහය බවට කොබෝල්ට් පත් වේ.යකඩ, රත්‍රන්, තඹ, රිදී, රසදිය, ටින්,ඊයම්, බිස්මත් වනි අනෙකුත් ලෝහ පිලිබද එවන් වාර්තාවක් තවමත් හමු වී නොමත. 19 වන සියවසේ දී ලෝකයේ සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් කොබෝල්ට් බ්ලූ(කොබෝල්ට් සංයෝග හා අැලුමිනා යොදා සැදූ වර්ණකයක්) හා ස්මෝල්ට්( සෙරමික් බදුන් හා තීන්ත වර්ණ ගැන්වීමට භාවිතා කල කුඩු විශේෂයක්) නීපදවන ලද්දේ නෝර්වීජියානු Blaafarveværket හිය. 16, 18 වන සියවස් තුල දී ස්මෝල්ට් නිපදවීම සදහා වූ ප්‍රමුඛතම පතල් නෝර්වේ රාජ්‍යයේ, ස්වීඩනයේ, සැක්සන් රාජ්‍යයේ හා හංගේරියාවේ පැවතුනත් 1864දී නව කැලිඩෝනියාවෙන් කොබෝල්ට් ලෝපස් හමු වීමත් සමග යුරෝපයේ කොබෝල්ට් කැණීම් කටයුතු ක්‍රමයෙන් පිරිහීමට පත් විය. 1904දී කැනඩාවේ ඔන්ටාරියෝ ප්‍රදේශයෙන් මෙම ලෝපස් සොයා ගැනීමත්, පසුව 1914දී කොංගෝ රාජ්‍යයේ කටන්ගා පළාතෙන් ඊටත් වඩා විශාල ලෝපස් තැන්පතු සොයා ගැනීමත් සමග නැවතත් කැණීම් කටයුතු වෙනස් විය. 1978 ශබා මත ගැටුම අැති වීමත් සමග කොබෝල්ට් හි ප්‍රධාන මූලාශ්‍රය වූ කටන්ගා පළාතේ තඔ නිධිවල නිෂ්පාදන සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ අැණ හිටියේය.එනමුත් ලෝකයේ කොබෝල්ට් ආර්ථිකය සදහා එයින් අපේක්ෂිත තරම් බලපෑමක් එල්ල වූයේ නැත. 1938දී ජෝන් ලිවින්ගුඩ් හා ග්ලේන් ටි.සීබෝග් කොබෝල්ට්-60 සමස්ථානිකය සොයා ගත්හ. විකිරණශීලී බීටා ක්ෂය වීම තුළ සමානතා උල්ලංඝනය සනාථ කිරීම් සදහා කොලොම්බියා ව්ශ්ව විද්‍යාලය විසින් මෙම සමස්ථානිකය ප්‍රකට ව යොදා ගැනිණ. 2වන් ලෝක යුද්ධයෙන් පසු හමුදාමය කටයුතු සදහා අවශ්‍ය කොබෝල්ට් ලෝපස්වල කිසිදු හිගයක් සිදු නොවන බවට සහතික කර ගැනීමට අැමරිකානු රජයට අවශ්‍ය විය(ජර්මානුන් යුද කාලය තුල එසේ සිදු කලහ).එහෙයින් ඔවුන් අැමරිකානු බල සීමාව තුල කොබෝල්ට් ගවේෂණයක් සිදු කල අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අයිඩෝහි කදුවැටියක පසෙක ඉතා හොඳ කොබෝල්ට් ආකරයක් සොයා ගත්හ. කලේරා කැණීම් ආයතනයට එහි නිෂ්පාදන කටයුතු භාර විය.
නිෂ්පාදන
කොබෝල්ට් හි ප්‍රධාන ලෝපස් වන්නේ කොබෝල්ටයිට්, එරිත්‍රයිට්, ග්ලුකොඩොට්, හා ස්කූටරුඩයිට්ය. නමුත් කොබෝල්ට් බොහෝ ප්‍රමාණයක් ලබා ගන්නේ කොබෝල්ට් ලෝපස් කැණීමෙන් නොව නිකල් හා තඹ කැණීමේ අතුරුඵලයක් ලෙස සෑදෙන කොබෝල්ට් සංයෝග ඔක්සිහරණයෙනි. බ්‍රිතාන්‍යය භූ විද්‍යා සමීක්ෂණයන්ට අනුකූලව 2005 වර්ෂයේ දී ලෝක කොබෝල්ට් නිෂ්පාදනයේ 40%ක ප්‍රමාණයක් කොංගෝ ජනරජයේ කටන්ගා පලාතේ වූ තඹ ආකර හීමි කරගෙන තිබ්ණි. මේ නිසා කොබෝල්ට් මිල ගණන් කෙරෙහි කොංගෝ ජනරජයේ දේශපාලන තත්ත්වයෙන් බලපෑම් එල්ල විය. මධ්‍යම අප්‍රිකානු කැණීම් හා ගවේෂණ සමාගම කටන්ගා හි ක්‍රියාත්මක කල මුකොන්දෝ කදු ව්‍යාපෘතිය ලෝකයේ විශාලම කොබෝල්ට් සංචිතය වන්නට අැත. 2008 වසරේ ලෝකයේ කොබෝල්ට් නිෂ්පාදනයෙන් 1/3ක් මෙමගින් නිපද වූ බව තක්සේරු කර තිබේ.
යෙදවුම්
කොබෝල්ට් හි ප්‍රධාන වශයෙන් අධි ක්‍රියාකාරී මිශ්‍ර ලෝහ නිෂ්පාදනයට යොදා ගනී.
මිශ්‍ර ලෝහ
නිෂ්පාදනය කරන කොබෝල්ට් වැඩි ප්‍රමාණයක් කොබෝල්ට් ආශ්‍රිත මිශ්‍ර ලෝහ පරිභෝජනය කරයි. මෙම මිශ්‍ර ලෝහ උෂ්ණත්ව ස්ථායිතාවයෙන් ඉහළ බැවින් ගෑස් ටර්බයිනවල ටර්බයින් තල සදහාත් ජෙට් ගුවන් යානා එන්ජිම සදහාත් යොදා ගැනීමට සුදුසු වේ.
බැටරි
ලිතියම් අයන බැටරි කැතෝඩ සදහා ලිතියම් කොබෝල්ට් ඔක්සයිඩ් බහුලව යොදා ගනී. එය ලිතියම් අන්තර්ස්ථාපනය කර තිබෙන කොබෝල්ට් ඔක්සයිඩ් ස්තර මගින් තනා අැත. බැටරි විසර්ජනයේදී ස්තර අතර ස්ථාපනය කර අැති ලිතියම්,ලිතියම් අයන බවට පත් වී නිදහස් වෙයි. නිකල්-කැඩ්මියම් හා නිකල් මෙටල් හයිඩ්‍රයිඩ් බැටරි තුලද කොබෝල්ට් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් අඩංගුය.
උත්ප්‍රේරක
කාබන් මොනොක්සයිඩ සම්බන්ධ ප්‍රතික්‍රියාවලදී කොබෝල්ට් උත්ප්‍රේරක ඉතා වැදගත්ය. හයිඩ්‍රොකාබන් ඉන්ධන මගින් හයිඩ්‍රජන් නිපදීමේ දී කොබෝල්ට් ඔක්සයිඩ ආශ්‍රිත උත්ප්‍රේරක භාවිතා කරයි.කාබන් මොනොක්සයිඩ ද්‍රව ඉන්ධනවලට හයිඩ්‍රජනීකරණයේදී ද කොබෝල්ට් උත්ප්‍රේරකයක් ලෙස යොදා ගැනේ.
වර්ණක
19වන සියවසට පෙර කොබෝල්ට් ප්‍රමුඛව භාවිතා වූයේ වර්ණක ලෙසයි. මධ්‍යම කාලය වන විට ස්මෝල්ට් නිෂ්පාදනයට ද මෙය දායක විය.පිළිස්සූ ඛණිජමය ස්මෝල්ටයිට්, ක්වෝට්ස් හා පොටෑසියම් කාබනේට් මිශ්‍රණයක් උණු කිරීමෙන් ස්මෝල්ට් නිපදවනු ලබේ. වීදුරු වර්ණ ගැන්වීමේ දී හා පින්තාරු වර්ණක ලෙස මෙම ස්මෝල්ට් වැඩි වශයෙන් භාවිතා කරයි. 1780 දී ස්වෙන් රින්මන් කොබෝල්ට් ග්‍රීන් (CoZnO2) සොයා ගත් අතර 1802 දී ලුවිස් කෙනාඩ් කොබෝල්ට් බ්ලූ සොයා ගත්තේය. මෙම කොබෝල්ට් වර්ණක ප්‍රභේදයන්ගේ ඉහළ ස්ථායිතාව හේතුවෙන් පින්තාරු වර්ණක ලෙස බොහෝ විට යොදා ගැනිනි.
ජීව විද්‍යාත්මක කාර්යභාරය
කොබෝල්ට් සෑම සත්ත්වයෙකුටම අත්‍යවශ්‍යය.එය කොබැලමින් එනම් විටමින් B12 හි ප්‍රධාන සංඝටකයයි.රෝමන්ථක සත්ත්වයන්ගේ බඩවැල් ආශ්‍රිත බැක්ටීරියාල කොබෝල්ට් ලවණ විටමින් B12 බවට පත් කරයි.විටමින් B12 යනු බැක්ටීරියා හෝ archaea(ඒක සලික ක්ශුද්‍ර ජීවියෙකි) මගින් පමණක් නිපදවිය හැකි සංයෝගයකි. පසෙහි අැති අඩු කොබෝල්ට් ප්‍රමාණය ශාක ආහාරයට ගන්නා සතුන්ගේ සෞඛ්‍යය තත්ත්වය ඉහළ නංවයි. එම සත්ත්වයන්ට විටමින් B12 ශරීරයට එක් කර ගත හැකි වෙනත් ආකාරයක් නොමැති බැවින් දිනකට 0.20 mg/kg  ලබා ගැනීමට නිර්දේශ කර තිබේ.
20වන සියවසේ මුල් භාගයේ නවසීලන්තයේ මධ්‍යම සානුවේ ගොවිතැන් කටයුතු දියුණු කරන අවදියේ දී "bush sickness" නම් රෝගයකට ගවයින් ගොදුරු විය. පසුව සොයා ගත් කරුණුවලට අනුව ගවයන්ට අත්‍යවශ්‍ය කොබෝල්ට් ලවණ ගිනි කදු පස තුල හිග වීම හේතු ලෙස සොයා ගැනිණ. රසායනික පොහොර සදහා සුලු කොබෝල්ට් ප්‍රමාණයක් එක් කිරීමෙන් මෙම අපහසුව දුරු කරන ලදි.
බාහිර සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:රසායනික මූලද්‍රව්‍ය
ටයිටස් තොටවත්ත
ටයි මාමා ලෙස සිරිලක කුඩා දරු දැරියන්ගේ අපමණ ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වූ ටයිටස් තොටවත්ත මහතා (අප්‍රේල් 17, 1929 - ඔක්තෝබර් 15, 2011) ශ්‍රී ලාංකික චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂකවරයකු ද, සංස්කාරකවරයයකු ද, රූපවාහිනී හඬකැවීම් ශිල්පියකු ද වේ. 60, 70 දශකවල දී සිංහල චිත්‍රපට කිහිපයක් අධ්‍යක්ෂණය කළ ඔහු පසුකාලීන ව රූපවාහිනියේ සිංහල ළමා වැඩසටහන් නිර්මාණයෙහිලා පුරෝගාමීව කටයුතු කළේ ය. 2011 ඔක්තෝබර් 15 වන දින කොළඹ පෞද්ගලික රෝහලකදී මිය යන විට ඔහු 82 වන වියේ පසු වූවේ ය. සිනමා විචාරක, මාධ්‍යවේදී නුවන් නයනජිත් කුමාර විසින් සොඳුරු අදියුරු සකසුවාණෝ නමින් ටයිටස් තොටවත්තයන් පිළිබඳ ග්‍රන්ථයක් රචනා කරන ලදී.
මුල් කාලය
ගැහැණු දරුවන් දෙදෙනෙකු ද පිරිමි දරුවන් දෙදෙනෙකු ද සිටි පවුලක පස්වැනි දරුවා ලෙස දොන් එමානුවෙල් ටයිටස් ද සිල්වා උපත ලැබී ය. කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයෙන් සිප් සතර හැදෑරූ ඔහු කලාව උගත්තේ ජේ. ඩී. ඒ. පෙරේරා සහ ස්ටැන්ලි අබේසිංහගෙනි. පසු ව ඔහු මරදාන තාක්ෂණික විද්‍යාලයට ඇතුලත් වූවේ ය. කුඩා කල සිට ම චිත්‍රපට පිළිබඳ ව තිබූ ඇල්ම නිසා හෙතෙම රජයේ චිත්‍රපට අංශයට ඇතුලත් වීමට සිහින මැවුවේ ය. පුවත්පත් දැන්වීමකට අනුව අයදුම්පතක් යොමු කළ ඔහු ඒ සඳහා තිබූ පරීක්ෂණවලින් සමත් වීමෙන් සිනමා කාර්මික ශිල්පියෙක් ලෙස රජයේ චිත්‍රපට අංශයට එක් වූවේ ය. චිත්‍රපට අංශය භාර ව සිටි ඉතාලි ජාතිකයන් ඇසුරෙන් අත්දැකීම් ලබා ගත් ඔහු එහි දී සිනමා කාර්මික ශිල්පය උගත්තේ ය.
වෘත්තීය දිවිය
1956 වසරේ දී රේඛාව චිත්‍රපටය නිපැයීමේ දී ටයිටස් තොටවත්ත, සංස්කාරකවරයා ලෙස ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් සහ විලී බ්ලේක් සමග එක්වූවේ ය. එය, එ කල පැවති දකුණු ඉන්දියානු චිත්‍රපට අනුකරණය කිරීමේ රටාවෙන් බැහැර ව සිංහල චිත්‍රපටයක් තැනීමේ අරමුණෙන් කළ නිපැයුමක් විය.
1980 වසරේ දී ටයිටස් තොටවත්තයන් ලියා අධ්‍යක්ෂණය කළ හඳයා චිත්‍රපටය එම වසරේ හොඳම චිත්‍රපටය ලෙස සරසවි සම්මානයට පාත්‍ර විය.
80 සහ 90 දශකයන්හි දී රූපවාහිනියේ සිංහල ළමා වැඩසටහන් නිර්මාණය කිරීමට ඔහු පුරෝගාමී වූවේ ය. ඔහු විසින් සිංහල හඬ කැවූ හාවා හරි හාවා, දොස්තර හොඳ හිත, පිස්සු පූසා, ගලිවර්ගේ සුවිසැරිය වැනි කාටූන් කතා ශ්‍රී ලංකාවේ කුඩා දරු දැරියන්ගේ නොමද ආදරය දිනා ගත්තේ ය. ඔහු රූකඩ චරිත ද රූපවාහිනියට හඳුන්වා දුන්නේ ය. ජාතික රූපවාහිනියට හඬදෙකැවී මැදිරියක් ලබා ගැනීමට ද ඔහු සමත් වූවේ ය. ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික අර්බුදය ඇතිවූ මුල් යුගයේ සිංහල, දෙමළ, ඉංග්‍රීසි භාෂා ත්‍රිත්වයම එකවර යොදාගෙන විකාශය වූ ප්‍රථම රුපවාහිනි වැඩසටහන නිර්මාණය කළේ ද ටයිටස් තොටවත්තයන් ය.(1971).
බාහිර සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:2011 මරණ
දොන් අනුරසිරි
සංගරංගේ දොන් අනුරසිරි (උපත 25 පෙබරවාරි 1966, පානදුර) යනු, 1986 සිට 1998 දක්වා, ටෙස්ට් තරග 18 ක සහ එදිජා 45 ක තරග කල හිටපු  ශ්‍රී ලාංකික  ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි. වමතින් ඕර්තඩොක්ස් දඟ පන්දු යවන්නෙකු වූ ඔහු, ජාතික කණ්ඩායමෙහි විටින් විට ක්‍රීඩා කලේය.
වයස අවුරුදු 20 ක් වත්ම ඔහුගේ ටෙස්ට් මංගලාවතරණය සිදු වූයේ 1986 මාර්තු 14 දිනදී පකිස්තානයට එරෙහිව කොළඹ පැවැති තරගයකදීය. බලාපොරොත්තුනොවූ ආකාරයකට මෙම තරගය කඩුළු අටකින් ජය ගැනීමට ශ්‍රී ලංකාව සමත්වූ අතර, ඔහු මෙහිදී යැවුවේ පන්දු වාර සතරක් පමණි. ඔහු ක්‍රීඩා කල ටෙස්ට් තරග 18 තුලදී කිසිවිටෙක ඉනිමකදී කඩුළු පහක් ලබා ගැනීමට අසමත්වූ අතර බොහෝවිට උදවු ලබා නොදෙන කඩුලු මතදී පිතිකරුවන්හට රිසිසේ ලකුණු රැස් කිරීමට නොදී සීමා කිරීමට හේ සමත් විය. ඔහුගේ හොඳම තරගාවලිය වූයේ, 1992-93 තුලදී සංචාරක ඕස්ට්‍රේලියානුවන්ට එරෙහිව වන අතර, එහිදී හේ කඩුලු 10 ක් දවාලීය.
ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් මණ්ඩලය හා සමග ඇතිකරගත් ගැටුමක් නිසා 1984දී ඔහුගේ ජාත්‍යන්තර වෘත්තිය නිමාවූ බවක් පෙනුනු නමුදු 1997-98 තුලදී සිම්බාබ්වේ කණ්ඩායමට එරෙහිව ඔහු යළි ක්‍රිඩාකිරීමට වරම් ලැබීය. මුත්තයියා මුරලිදරන් හා සමග හවුලේ ක්‍රීඩා කල ඔහු, ලකුණු 65 ක් දී කඩුළු 3 ක් සහ ලකුණු 41 ක් දී කඩුළු 1 ක් ලබාගෙන කන්ඩායම ජය මාවතට පිවිස දුන්නේය. එයින් ඉක්බිතිව, පළමු පෙළ තරග තුනකට පසුව, ඔහුගේ ක්‍රිකට් දිවියෙන් සමුගත්තේය.
‍
ප්‍රවර්ගය:1966 දී උපත ලද්දෝ ප්‍රවර්ගය:ජීවත්ව සිටින්නෝ ප්‍රවර්ගය:බස්නාහිර දකුණ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:පානදුර ක්‍රීඩා සමාජ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකා එක් දින ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකා ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
සූර්යා පිළිබඳ විද්‍යාත්මක අවබෝධ කරගැනීම්වල වර්ධනය
සූර්යා පිළිබඳ ප්‍රථම විද්‍යාත්මක පැහැදිලි කිරීමක් ලබාදීමේ ගෞරවය ග්‍රීක දාර්ශනික “ඇනක්සගෝරස්”ට හිමි වේ. සූර්යා යනු ගිනිගෙන දැවෙන අතිවිශාල ලෝහ ගෝලයක් බවත් එය හේලීස් දෙවි‍යාගේ දිව්‍යමය රථය නොවන බවත් ඔහු ප්‍රකාශ කර සිටියේය. මෙම මිථ්‍යා දෘෂ්ටික අදහස් ප්‍රචලිත කිරීමේ වරදට ඔහු මරණ දඩුවට නියම කරන ලදී. “පෙරික්ලස්” පසුව කරන ලද සොයාගැනීමේ මගින් ඔහුට නිදහස ලැබුණි. පෘථිවියේ සිට සූර්යාට ඇති දුර නිවැරදිව ගණනය කළ පුද්ගලයා වනුයේ “එරටෙස්තන්ස්”ය. ක්‍රිස්තු පූර්ව තුන්වන සියවසේ දී කිලෝමීටර මිලියන 149 ලෙස ගණනය කළ එම අගය වර්තමාන ගණනයන් සමග ආසන්න වශයෙන් සමාන‍ වේ.
ග්‍රහලෝක ගමන් කරන වෘත්තාකාර මාර්ගයක කේන්ද්‍රයේ සූර්යා පිහිටි බවට වන මතය පැහැදිලිව ඉදිරිපත් කරනු ලැබුවේ පුරාණ ග්‍රීකයෙකු වූ “අරිස්ට්‍රඩ්‍රස්” සහ ඉන්දියානුවන් විසිනි. (සූර්යා කේන්ද්‍රික වාදය බලන්න) 16 වැනි ශත වර්ෂයේදී “නිකලස් කොපර්නිකස්” විසින් මෙම මතය නැවතත් භාවිතයට ගන්නා ලදී. 17 වන ශත වර්ෂයේ දී දුරේක්ෂය සොයාගැනීමත් සමග ගැලීලියෝ ගැලිලි, තෝමස් හර්රෝට්ට සහ අනෙකුත් තාරකා විද්‍යාඥයින්ට සූර්ය ලප පිළිබඳව විස්තරාත්මක අධ්‍යයනයක යෙදීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලැබිණි. ගැලීලියෝ විසින් සූර්ය ලප පිළිබඳව යම් යම් බටහිර විචාර ඉදිරිපත් කිරීම ද සිදුවණි. සූර්ය ලප සූර්යා මතුපිට පවතින යම් දෙයක් මිස සූර්යා හා පෘථිවිය අතරින් ගමන් ගන්නා කුඩා වස්තු විශේෂයක් නොවන බව ඔහු ප්‍රකාශ කර සිටියේය. “හෑන් රාජ යුගයේ සිටම සියවස් ගණනක් පැරණි චීන තාරකා විද්‍යාඥයන්ගේ වාර්තා තුළ ද සූර්ය ලප පිළිබඳ තොරතුරු දැකිය හැක. 1672 දී “ජියෝවාන් කැසිනි” හා “ජේන් රිචර්” අගහරු ග්‍රහලෝකයට ඇති දුර ද ඉන් පසු සූර්යාට ඇති දුර ද නිර්ණය කළේය. සූර්යා ලෝකය ප්‍රිස්මයක් මගින් නිරීක්ෂණය කරන ලද “සර් අයිසැක් නිවුටන්” විසින් එය විවිධ වර්ණයන් ගෙන් සැදුම් ලද්දක් බව පෙන්වා දෙන ලදී. 1800 දී විලියම් හර්ස්චල් විසින් සූර්යා වර්ණාවලියේ රතු වර්ණය ආශ්‍රීතව අධෝරක්ත විකිරණය සොයාගන්නා ලදී. 1800 දී පමණ සුර්යා පිළිබඳ වර්ණාවලීක්ෂ අධ්‍යයනයන් වර්ධනය වන ලදී.
ජෝෂප් වොන් ෆ්රවුන්හොෆර් විසින් සූර්යා වර්ණාවලිය තුළ අව‍ශෝෂණ රේඛා සොයාගන්නා ලදී. මේවායින් බොහෝ ප්‍රබල රේඛා ෆ්රවුන්හොෆර් රේඛා ලෙස අදත් හඳුන්වනු ලැබේ. වර්ණාවලිය ක්‍රමයෙන් විශාලනය කරගෙන යෑමේදී නැතිවී ගිය වර්ණයන් බොහොමයක් දැකිය හැකිය.
නූතන විද්‍යාත්මක කාලයේ මුල් අවධිය තුළ සූර්යා බල ශක්ති ප්‍රභවය ඉතා විශාල ප්‍රහේලිකාවක්ව පැවතියේය. සූර්යා යනු නිරන්තරයෙන් සිසිලනය වන ද්‍රව්‍යමය ගෝලයක් බවත් එහි අභ්‍යන්තර තාප ශක්තිය පිටතට විකිරණය කරනු ලබන බවත් ලෝඩ් කෙල්වින් ප්‍රකාශ කර සිටියේය. කෙල්වින් සහ හර්මන් වොන් හෙල්මෝල්ට්ස් එකතුව සූර්යාගේ ශක්ති පිටවීම පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීමට “කෙල්වින් - හෙල්මොල්ට්ස් යාන්ත්‍රණය” ගොඩනංවන ලදී. අවාසනාවකට ඔවුන්ගේ ගණනයන්ට අනුව සූර්යාගේ වයස වසර මිලියන 20 පමණ වුවද භූ ගර්භ විද්‍යාව අනුව එය වසර බිලියන කිහිපයක් වයස බව සනාථ වී තිබිණි. 1890 දී ජෝසප් ලොක්යර් විසින් සූර්ය වර්ණාවලිය තුළ හීලියම් වායුව සොයාගන්නා ලද අතර ඔහු විසින් සූර්ය පරිණාමය පිළිබඳ උල්කාෂ්මික උපන්‍යාසයක් ගොඩනංවන ලදී.
1904 වන තෙක්ම මෙම ගැටළුව සහ සාධාරණ විසඳුමක් නොලැබුනේය. සූර්යාගෙන් බාහිරයට ශක්තිය ලැබීම සූර්යා තුළ වන කිසියම් තාප ප්‍රභවයක් මගින් සිදු වන බව අර්නස්‍‍ට් රදර්ෆඩ් ගේ මතතය විය. විකිරණශීලී පෘතඃකරණය මෙම‍ ප්‍රභවය බව ඔහුගේ අදහසයි. ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් විසින් ඔහුගේ ස්කන්ධ - ශක්ති සමීකරණය වන E = mc2 මගින් මෙම ගැටළුව වැදගත් හෝඩුවාවක් ගෙන දුන්නේය.
1920 දී සූර්යා තුළ පවතින අධික උෂ්ණත්වය සහ පීඩනය, නිසා එය තුළ න්‍යෂ්ටික විලයන ප්‍රතික්‍රියාවක් සිදුවීමේ හැකියාවක් පවතින බව සර් “ආතර් එඩිංග්ටන්” විසින් කියා සිටියේය. හයිඩ්‍රජන් පරමාණු හීලියම් පරමාණු බවට පත්වන මෙම ක්‍රියාවලියේ දී සිදුවන සමස්ත ස්කන්ධ හානිය මගින් සූර්යා තුළ ශක්තිය ජනනය වන බව ඔහුගේ මතය විය. 1925 දී “සෙ‍සිලියා පයෑන්” විසින් සූර්යා තුළ හයිඩ්‍රජන්හි බලපෑම සනාථ කරන ලදී. 1930 දී න්‍යෂ්ටික විලයනය පිළිබඳ න්‍යායාත්මක සංකල්ප වැඩි දියුණු වීම. තාරකා භෞතික විද්‍යාඥයින් වූ “සුබ්‍රමනියම් චන්ද්‍රසේකර” සහ “හේන්ස්බේතා” අතින් සිදුවිය.
හේන්ස් බේතා විසින් සූර්යා ශක්තිය සපයන ප්‍රධාන න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියා දෙකක් ගණනය කරන ලදී.
“තාරකාවන් තුළ මූලද්‍රව්‍යවල සංස්ලේෂණය” නමින් නම් කරන ලද ප්‍රභවාත්මක වාර්තාවක් මාග්‍රට් බර්බිජ් විසින් ප්‍රසිද්ධ කරන ලදී. මෙම වාර්තාව හරහා විශ්වයේ දැනට පවතින බොහෝ මූලද්‍රව්‍ය අපගේ සූර්යා වැනි තරුවලදී සිදුවන සංස්ලේෂණ ක්‍රියාදාමවල ප්‍රතිඵලයක් නිසා බිහිවන බව ඇය ප්‍රකාශ කර සිටියේය. මෙම ප්‍රකාශනය අදවන විටත් ක්ෂේත්‍රය ලැබූ ප්‍රබල ජයග්‍රහනයක් සේ සැලකේ.
http://en.wikipedia.org/wiki/Sun#Development_of_scientific_understanding
ක්‍රිස්ටල් ඩි'සූසා
Eastern Eye පුවත්පත විසින් සරාගීම ආසියානු කාන්තාවන් 50 දෙනාගේ ලැයිස්තුවේ ඩි'සූසාගේ නාමය අංක 1ට සඳහන් කොට ඇත. ඇය විශ්වාස කරන්නේ තමන් ආගම ධර්මය කෙරෙහි අතිශයින් නැඹුරුතාවක් දක්වන බව ය.
වෘත්තිය
2010දී, ඩි'සූසා සෝනි ටීවී නාළිකාවේ බාට් හමාරි පක්කි හේ කතාමාලාව සමග සම්බන්ධ වූවා ය. මෙම කතාමාලාව ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන ලද්දේ අංකිතා ෂර්මා සහ බරුන් සොබ්ති විසිනි. මෙම කතාමාලාවේ ඇය විසින් නිරූපණය කළේ ශ්‍රාවන්ගේ පෙම්වතිය වූ තාරාගේ චරිතයයි. මීට අමතරය එම වර්ෂයේම සෝනි ටීවී නාළිකාවේ ඇය ආහත් කතාමාලාවේ යාමිනී නැමැති පසුබිම් චරිතය ද නිරූපණය කොට ඇත.
දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයෙහි ලංකාව
thumb|දෙවන ලෝක යුධ සමයේ රාජකීය ගුවන් හමුදාවට (RAF) අයත් බ්‍රිස්ටල් බ්ලෙන්හයිම් බෝම්බ හෙලනයක් [[කොළඹ තුරඟ තරඟ පිටිය|කොළඹ තුරඟ තරඟ පිටියෙන් ඉහළ නඟිමින්.]] දෙවන ලෝක යුද්ධය බිඳී ඒමත් සමඟ එකල බ්‍රිතාන්‍ය කිරීටයට අයත් යටත් විජිතයක්වූ ලංකාවෙහි එවිට පැවති ශ්‍රීමත් දොන් බාරොන් ජයතිලකගේ රජය බ්‍රිතාන්‍ය රජු හා එතුමාගේ රජයට තම අඛණ්ඩ සහයෝගය පළ කළහ.
ක්‍රිස්ටල් ඩි'සූසා
වෘත්තිය
2011දී, ඇය ජනප්‍රිය වැඩසටහනක් වූ ඒක් හසාරොන් මේන් මේරි බෙහ්නා හේ ප්‍රධාන චරිතය වූ ජීවිකා විරේන් වධේරා නැමැති චරිතය නිරූපණය කළා ය. මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කළේ ඇය සමග කරන් ටැකර් ය. මෙම කතාමාලාව 2013 සැප්තැම්බර් 13 දින විකාශය අවසන් විය. 2013 දෙසැම්බර් මස ඇය සෝනි ටීවී නාළිකාවේ ඒක් නායි පෙහ්චාන් කතාමාලාව සමග සම්බන්ධ වූවා ය. මෙහි ද ඇය සාක්ෂි නම් ප්‍රධාන චරිතය නිරූපණය කළා ය. මෙහි සෙසු ප්‍රධාන චරිතය නිරූපණය කළේ කරන් ෂර්මා විසිනි. 2014 සැප්තැම්බර් හම මෙම කතාමාලාව ද විකාශය අවසන් විය. 2016දී, ඇය යළි රූපවාහිනිය වෙත පැමිණියේ ඒක්තා කපූර්ගේ බ්‍රහ්මරාක්ෂස් කතාමාලාවේ ප්‍රධාන චරිතය නිරූපණය කරමිනි. සී ටීවී නාළිකාව ඔස්සේ විකාශය වූ මෙහි ඇය සමග අහම් ෂර්මා ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය සිදුකළේ ය. 2017 පෙබරවාරි මස මෙම කතාමාලාව අවසන් විය.
අඟහරු මත ජීවය
thumb|ඉ‍ලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂයක් මගින් ALH84001 උල්කාෂ්ම කැබලිවල බැක්ටීරියා වැනි ව්‍යුහ අනාවරණය කර ඇත.
ක්‍රිස්ටල් ඩි'සූසා
ආශ්‍රේයයන්
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සෝප් ඔපෙරා නිළියෝ ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු රූපවාහිනී නිළියෝ
අඟහරු මත ජීවය
අඟහරු	ග්‍රහයා‍ගේ පෘථිවියට ඇති සමීපත්වය සහ සමානකම් අනුව එහි ජීවය පැවතී‍‍මේ  හැකියාව පිළිබඳ විද්‍යාඥයන් දිගු කාලයක සිට අනුමාන කරති. අඟහරුමත ‍‍මේ වන විටත් ජීවය පවතී ද, එසේ  නැති නම් මීට ‍‍ ‍‍‍පෙර එහි ජීවය පැවතියා ද යන්න අදටද විවෘත ප්‍රශ්නයකි.
දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයෙහි ලංකාව
යුද්ධය සඳහා සූදානම
ස්ථාවර ගොඩබිම ආරක්ෂණ, යුද්ධයට යන්තම් පෙර කොළඹ (සතරක්) හා ත්‍රිකුණාමලයේ (පහක්) සවි කරන ලද වෙරළබඩ කාලතුවක්කු ගණ වලින් සමන්විත විය. RAF මඟින් කොළඹට ආසන්න පිහිටි රත්මලාන සිවිල් ගුවන් තොට එහි මූලස්ථානය කඳාවල පිහිටුවනු ලදුව පාලනය කරන ලද අතර ගුවන් ආරක්ෂණය 1941 පටන් ව්‍යාප්ත කරනු ලැබ තිබුණි . තවත් ගුවන් කඳවුරක් ඉතා කඩිනමින් ගාල්ලට ආසන්න කොග්ගල ඉඳිකර රටපුරා තාවකාලික ගුවන් පථ කිහිපයක් ද ඉඳිකෙරුණ අතර ඉන් විශාලතම එක වූයේ කොළඹ තුරඟ තරඟ පිටියේ ගුවන් පථයයි. RAF බලඝන කිහිපයක් කොළඹට එවනු ලැබුණි. යුධ කාලය තුළ පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය බල ඇණි කිහිපයක් ද සිලෝන්හි පිහිටුවා තිබුණි.
සිලෝන් ස්වේච්ඡාකරුවන්
අනෙක් බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත වල මෙන් සිලෝන්හි අනිවාර්ය සේවය බල ගන්වා නොතිබුණු නමුත් සිලෝන් වැසියන් ස්වේච්ඡා සේවය සඳහා උනන්දු කරනු ලැබුණි. යුද්ධය පුරාවටම බොහෝ දෙනා ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වූ අතර ඉන් වැඩි දෙනෙක් සංචිත බලකායක සිට පාබල සේනාංක 10ක් කාලතුවක්කු රෙජිමේන්තු 3ක් හා සහාය ඒකක වලින් යුත් බලමුළු ගැන්වූ බල ඒකකයක් දක්වා ව්‍යාප්ත කෙරුණු සිලෝන් ආරක්ෂක බලකායට එක් වූහ. කොකොස් දිවයින් කැරැල්ලෙන් පසුව රටින් පිටත යැවීම විශේෂතා කිහිපයක් හැරුණු කොට නවතා තිබුණු සිලෝන් බළ ඇණි පළමු වරට සිලෝන් වලින් පිටතට සංවිධානය කොට පිටත් කරන ලදී.
අඟහරු මත ජීවය
පුරාණ විමර්ශණ
අඟහරුගේ ධ්‍රැව අයිස් වැස්ම 17 ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේ දී පමණ අධ්‍යයනයට ලක්වූ අතර ඒවා විලියම් හර්ෂල් විසින් 18 වන ශත වර්ෂයේ අගභාගයේදී ග්‍රීෂ්ම හා ශීත කාලවලදී මාරුවෙන් මාරුවට වර්ධනයට හා හැකිලීමට භාජනය වන බව සොයාගන්නා ලදී. 19 වන ශත වර්ෂයේ මැද භාගයේදී අඟහරු පෘථිවියට සමානකම් දක්වන ලක්ෂණ තිබෙන බව තාරකා විද්‍යාඥයින් දැන සිටියහ. උදාහරණ ලෙස අඟහරුගේ දවසක් පෘථිවි දවසකට සමාන වීම දැක්විය හැක. එහි අක්ෂීය ඇලය පෘථිවියට සමාන අතර එම නිසා එහි සෘතු විපර්යාස පෘථිවියට ‍ෙබහෙවින් සමාන වුවද, අඟහරුගේ වැඩි පරිභ්‍රමණ කාලය නිසා‍ ඒවා අතර කාල ප්‍රාන්තර සාපේක්ෂව දෙගුණයක් පමණ වේ. මේවා අධ්‍යයනයන් තුළින්, අඳුරු ඇල්විඩෝවන් ජලය ලෙස ද දීප්තිමත් ඒවා භූමිය ලෙසද අනුමාණයක් වර්ධනය විය. එමනිසා අඟහරු මත යම් ආකාරයක ජීවයක් ඇති බවට විශ්වාසයන් පළවීම ස්වභාවික විය.
දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයෙහි ලංකාව
සිලෝන් ස්වේච්ඡාකරුවන්
සිලෝන් වැසියන් දිගින් දිගටම බ්‍රිතාන්‍ය යුධ හමුදාව, RAF, හා රාජකීය නාවික හමුදාවට ස්වේච්ඡාවෙන් බැඳෙන ලදී. ඒවා සිලෝන් ආරක්ෂක හමුදාවේ බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවෙහි ඉදිරි පෙළ ඒකක වෙත මාරුවීම් ඉල්ලා තිබූ භටයන්ගෙන් ඌනපූරණය කරන ලදී. ඔවුහු බුරුමයේ හා පසුව මලයාවෙහි සේවය කළහ. සිලෝන් වැසියන් ඉතාලියේ රාජකීය ඉංජිනේරුවන් (Royal Engineers) හා මැද පෙරදිග හා උතුරු අප්‍රිකාවේ රාජකීය හමුදා සේවා බලකායේ සේවය කළහ. සිලෝන් හමුදා පොලීස් බලකායේ 1 වන භට කණ්ඩායම 1949 තෙක් මලයාවේ සේවය කළහ.
අඟහරු මත ජීවය
පුරාණ විමර්ශණ
1854 දී විද්‍යාඥයා (Scientist) යන නාමය ජනප්‍රිය කළ කේම්බ්‍රිජ් ට්‍රිනිටි විද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යයෙකු වූ ෆිල්ප් ලොයිටර්ටන්, අඟහරුමත මුහුදු හා ජීවය පවතින බවට සෛද්ධාන්තිකව ප්‍රකාශ කළේය. 19 ශත වර්ෂයේ අග භාගයේ දී දූරේක්ෂ මගින් සිදු කෙරුණු නිරීක්ෂණ මගින් දර්ශනය වූ ඇල මාර්ගයන් නිසා අඟහරුමත ජීවය පිළිබඳ අනුමාණයන්ට නව ප්‍රබෝදයක් ලැබුණි. නමුත් මේවා දෘෂ්ටිමායාවන් බව පසුව අනාවරණය කර ගන්නා ලදී. එසේ වුවුද 1895 දී “Mars and it’s Canals” කෘතිය පල කළ ඇමරිකානු තාරකා විද්‍යාඥ පර්සිවල් ලොවෙල් ප්‍රකාශ කළේ මෙම ඇළ මාර්ග අතීතයේ විසූ ශිෂ්ටාචාරයක ප්‍රතිඵලයක් බවය. මෙම අදහස් බ්‍රිතාන්‍ය ලේඛක “H.G. Wells” 1897 දී “The war of the world” කෘතිය ලිවීමට පෙලඹ වූ අතර,එහි අඟහරුගේ වියළීම (ශෝෂණය) නිසා පෘථිවිය ආක්‍රමණය කිරීමට පැමිණි අඟහරු ජීවීන් ගැන සඳහන් වෙයි.
දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයෙහි ලංකාව
සිලෝන් ස්වේච්ඡාකරුවන්
යුධ සමයේ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය බලකා සමඟ සේවය කල ඉන් සමරහරක් 1948 සිලෝනය නිදහස ලැබීමත් සමඟ ශ්‍රී ලංකා සන්නද්ධ බලකා (Sri Lankan Armed Forces) වල සේවයට බැඳුනහ. මේ අතර ජනරාල් D.S. ආටිගල, මේජර් ජනරාල් ඇන්ටන් මුතුකුමරු, මේජර් ජනරාල් බර්ට්‍රම් හෙයින්, මේජර් ජනරාල් රිචර්ඩ් උඩුගම, මේජර් ජනරාල් H.W.G. විජේකෝන්, රියර් අද්මිරාල් රන්ජන් කදිරගාමර් සහ එයාර් වයිස් මාර්ෂල් එඩ්වර්ඩ් අමරසේකර වේ.
සිලෝන් නාවික ස්වේච්ඡා සංචිතය
සිලෝන් නාවික ස්වේච්ඡා සංචිතය රාජකීය නාවික හමුදාව යටතට ගැනුණි. සැම්සන් හා ගෝලියාත් යන වරාය කොමිසම් ටග් යාත්‍රාවලින් පුහුණු ව ලබා පසුව එය විසින් පසුව ට්‍රෝලර් යාත්‍රා හා බෝම්බ ඉවත් කිරීමේ යාත්‍රා බවට හරවා තුවක්කු, සබ්මැරීන් හඳුනාගැනීමේ උපකරණ හා ප්‍රති-සබ්මැරීන් අවි සවි කරන ලද ඇන්ටාර්ටික් තල්මසුන් අල්ලන යාත්‍රා පාලනය හා හැසිරවීම සිදු කරන ලදී. ඒවා ඕවර්ඩේල් වයික් (සිලෝන් ආණ්ඩුව විසින් මිල දී ගැනුණු පළමු නෞකාව), ඔකාපි, සෙම්ලා, සැම්භුඅර්, හොක්සා, බෝල්ටා නම් එච්.එම්. (රාජකීය) නෞකා සහ බාර්නෙට් සහ සී405 යන එච්.එම්. ටග් යාත්‍රා විය. ඊට අමතරව එය විසින් මෝටර් ධීවර යාත්‍රා (MFV) කිහිපයක් හා විවිධ උපකාරක යාත්‍රා කිහිපයක් ද පාලනය කරන ලදී. ඒ සියල්ලම පාලනය කරන ලද්දේ CRNVR පිරිස් විසිනි. මෙම නෞකාවලින් බලාපොරොත්තු වූ කාර්යය බෝම්බ ඉවත් කිරීම සහ වරාය පිවිසුම් සුරැකීම වුවත් සිලෝන් මුහුදු කලාපයෙන් බැහැර මෙහෙයුම් සඳහා ද නිතර භාවිතා කරන ලදී. මෙම මෙහෙයුම් වල දී, නෞකා සතුරු ප්‍රහාර වලට ද ලක්වූ අතර වෙඩි තබා හෙලන ලද ජපන් ගුවන් යානා වලින් වැදගත් තොරතුරු රැගෙන ඒම, බුරුම පෙරමුණ ඇරඹීමෙන් පසු වරාය කටයුතු සඳහා FMV දෙකකින් ආකියාබ් වෙත යාත්‍රා කිරීම, ඉතාලියානු එරිත්‍රියා යටත් විජිත නෞකාවේ යටත්වීම පිළිගැනීම හා එය ත්‍යාග නැවිකැළක් සමඟ වරාය වෙත කැඳවාගෙන යාම යන කාර්යයන් සිදු කරන ලදී.
අඟහරු මත ජීවය
මැරිනර් 4
1965 දී මැරිනර් 4 ගවේෂණයෙන් ගන්නා ලද ඡායාරූපවලින් දක්නට ලැබුණේ අඟහරු ගංගා හෝ සාගර හෝ ජීවය පිළිබඳ සලකුණක්වත් නැති වියළි, නිසරු ග්‍රහලොවක් බවයි. තව දුරටත් අනාවරණය වූ කරුණක් නම් (ඡායාරූපගත කරන ලද ප්‍රදේශයෙන්) අඟහරුගේ පෘෂ්ඨය ආවාටවලින් ගහණ වීමය. මින් තහවුරු වනුයේ එහි පෘෂ්ඨය මත පසුගිය වසර බිලියන 4 පුරාවට කිසිදු ඉදිකිරීමක් හෝ කාලගුණ විෂමතා නිසා සිදුවූ පාංශු ඛාදනයක් හෝ සිදුවී නොමැති බවයි. එසේම, ‍ ගවේෂණ යානයෙන් ලද ‍තොරතුරුවලින් හෙළි වූ තවත් කරුණක් නම් අඟහරු පෘෂ්ඨය ජීවයට අතිශය අහිතකර වන කොස්මික් කිරණවලින් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ග්‍රහලොවට චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් පිහිටා නොතිබීමය. එහි වායුගෝල පීඩනය ද මිලිබාර් 4 – 7 දක්වා වූ ඉතා අඩු අගයක් විය. අරුත නම්, අඟහරු මත ද්‍රව ජලයට පැවතිය නොහැකි බවයි. මැරිනර් 4න් පසු අඟහරු මත ජීවය සෙවීමේ පරීක්ෂණ නවමු මගකට යොමු වුණි. බහු සෛලික ජීවයන් සෙවීම අතහැර ගවේෂණයන් ඒක සෛලික බැක්ටීරියා වැනි ජීවයක් පවතී දැයි පරීක්ෂණ පවත්වන්නට විය. මන්ද යත්, බහුසෛලික ජීවයක් පැවතීම උදෙසා අඟහරු පෘෂ්ඨය අතිශය කර්කෂ වූ බැවිනි.
දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයෙහි ලංකාව
කෝකෝස් දූපත්වල කැරැල්ල
HMS ප්‍රින්ස් ඔෆ්‍ වේල්ස් සටන් නෞකාව හා HMS රීපල්ස් සටන් කෲසරය ගිල්වීම සහ ඊට සමගාමී සිංගප්පූරුව වැටීමත් සමඟ බ්‍රිතාන්‍ය අනභිභවනීයභාවය පිළිබඳ මිත්‍යාව සදහටම බිඳී වැටුණි. මෙම පසුබිමත් ට්‍රොට්ස්කිවාදයෙන් පෙළඹ සිටි ලංකා සම සමාජ පක්ෂයේ පෙළඹවීමත් සමඟ කොකොස් දිවයින්හි හූස්බර්ග් දිවයිනේ සිලෝන් කාලතුවක්කු භට පිරිසේ (Ceylon Garrison Artillery) සොල්දාදුවන්, 1942 මැයි 8 වන දා රාත්‍රියේ කැරැලි ගසන ලද්දේ එම දූපත් ජපනුන්ට භාර දෙන අභිලාෂයෙනි. කැරැල්ල කෙසේ හෝ පැයක් ඇතුළත මැඩ පැවැත් වූ අතර කැරැලිකරුවන්ගෙන් තිදෙනෙකුට පසුව මරණ දණ්ඩනය ලබා දෙන ලදී — කැරලි ගැසීම වෙනුවෙන් දෙවන ලෝක යුද්ධ කාලය තුළ මරා දැමුණු පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය සොල්දාදුවන් ඔවුන් පමණක් විය.
අඟහරු මත ජීවය
අඟහරු මත ජීවය පිළිබඳ වයිකින්ග් පරීක්ෂණ
1970 වසරේ මැදභාගයේ සිදුකරන ලද වයිකින්ග් ගවේෂණයේ මූලික අරමුණ වූයේ එම යානයේ සවිකොට තිබුණා වූ කුඩා සෙවුම් උපකරණ භාවිතයෙන් අගහරුගේ මතුපිට ජීවයක් පවතීදැයි සොයා බැලීමයි. මෙම උපකරණ විශේෂයෙන් සැලසුම් කොට තිබුණේ අගහරුගේ පස තුළ යම් ක්ෂුද්‍ර මට්ටමේ ජීවයක් පවතී නම් ඒවා හසුකර ගැනීමට හැකි වන පරිදි වේ. මෙම ගවේෂණයේ කාර්යයන් වඩාත්ම අපහසු කළ සාධකය වූයේ අගහරු මතුපිට තත්ත්වයන් පිළිබදව නාසා විද්‍යාඥයන් තුළ වූ අල්ප දැනුමයි. මැරිනර්-4 ගවේෂණයෙන් ලද තොරතුරු අනුව ගොණුකරගත් සීමිත දැනුම හමුවේ නාසා ආයතනය වයිකින්ග් මෙහෙයුම සැලසුම් කරන ලද්දේ පෘථිවියට සමාන ජීවී තත්වයන් පරීක්ෂා කිරීම පිණිසය. කෙසේ වුවද, සිදුකරන ලද්දා වූ ප්‍රධාන පරීක්ෂණ හතරෙහි ප්‍රතිඵලවලට අනුව පෙන්නුම් කළේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් නිපදවීම වැඩිවී ඇති බවයි. පස තුළ ජලය හා පෝෂ්‍ය පදාර්ථ සෙවීමේ පරීක්ෂණ අතරතුර දී මේ බැව් තහවුරු විය. අගහරු මතුපිට ජීවය පැවති බවට මෙය සාධකයක් බව කියැවුණ ද ඇතැම් විද්‍යාඥයන් මෙය ප්‍රතික්ෂේප කළේය. ඒ පසෙහි වන සුපිරි ඔක්සයිඩ සෑදිය හැකි රසායනිකයන් හේතුවෙන් ද මෙසේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් නිපදවීමට සිදුවිය හැකි බව පවසමිනි. ඔවුන්ගේ තර්කය වූයේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රතිශතය වැඩිවීම ජීවයක් නැතිව වුවද සිදුවිය හැකි බවයි. නමුත් තම මතය තහවුරු කිරීම පිණිස නාසා ආයතනය තර්ක කළේය. ඒ ගවේෂණ යානයේ වූ වායු වර්ණාවලීක්ෂයට හසුවීම තරම් විශාල ප්‍රමාණයක් පරිවෘත්තීය ජීවීන් පරීක්ෂාකළ පස් නියැදියේ නොසිටි බව පවසමිනි. වයිකින්ග් ව්‍යාපෘති සැලසුම්කරුවකු වූ “ගිල්බර්ට් ලෙවින්” මෙම ප්‍රකාශනයට සහය පළ කළේය. ඒ වයිකින්ග් ව්‍යාපෘතියේ අරමුණ වූයේ අගහරු මතුපිට ජීවයකට පැවතිය හැකි සාධක තිබේදැයි පරීක්ෂා කිරීම විනා ජීවීන් සිටීදැයි පරීක්ෂා කිරීම නොවූ බව පවසමිනි.
දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයෙහි ලංකාව
කෝකෝස් දූපත්වල කැරැල්ල
කැරැල්ලෙන් පසු, සැපයීම් හා ප්‍රවාහන ඒකක ගණනාවක් මැදපෙරදිග පසුපෙළ කලාපයේ යොදා ගත් නමුත් සිලෝන් ප්‍රහාරක යුධභටයන් යොදා ගැනීම බ්‍රිතාන්‍යයයන් විසින් අත්හිටවූහ. බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ රබර් සම්පත් වලින් සියල්ලම පාහේ රඳවා තිබීමෙන් දිවයිනේ ඇති උපායමාර්ගික වැදගත්කම හේතුවෙන් සිලෝන්හි ආරක්ෂණ, 7 වන ඕස්ට්‍රේලියානු හමුදාංශය හා 1 වන (අප්‍රිකානු) හමුදාංශයේ කොටස් මඟින් ශක්තිමත් කරන ලදී. සලාකනය පනවන ලද අතර සිලෝන්වැසියන් අසතුටට පත් වීම වැළක්වා ගැනීමට ගත් පියවරක් ලෙස ඔවුන්ට තම ඉන්දියානු අසල්වැසියන්ට වඩා හොඳින් ආහාර ලබා දෙනු ලැබුණි.
අඟහරු මත ජීවය
අඟහරු මත ජීවය පිළිබඳ වයිකින්ග් පරීක්ෂණ
තිස් වසරක් පැරණි වයිකින්ග් ගවේෂණ දත්ත නැවත විමර්ශණය කිරීමේදී යොදාගත් නූතන ජීව - රසායන ක්‍රමවේදවලදී යෝජනා වූයේ වයිකින්ග් ගවේෂණය සදහා යොදාගත් තාක්ෂණය ජීවයක් හැදින ගැනීම සදහා ප්‍රමාණවත් නොවූ බවයි. නැතහොත් ඇතැම් විට යොදාගත් ක්‍රමවේද නිසා නියැදිවල සිටි ජීව පදාර්ථ මිය යන්නට ඇති බවයි. මින් ගම්‍යවන ප්‍රධානතම අදහස වනුයේ අගහරු මත වූ ජීවය එහි ඇති අධි ප්‍රමාණයක් වූ ඔක්සයිඩ හා හයිඩ්රජන්පෙරොක්සයිඩ හේතුවෙන් විනාශ වී යාම වෙනුවට එම තත්වයන් තමන්ගේ පැවැත්ම සදහා කළමණාකරණය කරගන්නට ඇති බවයි. උදාහරණයක් ලෙස, හයිඩ්රජන් පෙරොක්සයිඩ්, ජල අණුවක් -500C ට වඩා සීත වීමට ඉඩ නොහරී. මෙය ජලාකර්ෂණ තත්වයකි. එනම්, වියළි ග්‍රහලොවක් මත වන ජීවයට හිතකර තත්ත්වයකි. ඇසිටික් ඇසිඩ් බැක්ටීරියා ගණයට අයත්වන Acetobacter peroxidans නම් පෙරොක්සයිඩය. මේ සඳහා වූ ප්‍රකට උදාහරණයකි.
එසේම තවත් තර්කයක් වනුයේ, වයිකින්ග් යානය ගොඩ බැස්සවීමේදී එම යානය මගින් නිකුත් කළ තාප තෙරපුම් හේතුවෙන් අවට වූ ජීවය විනාශ වී යන්නට ඇති බවයි.
ෆීනික්ස් අභ්‍යාවකාශ යානයේ ක්‍රියාන්විතය
ෆීනික්ස් ක්‍රියාන්විතය විසින් ටෙලිරොබෝවෙකු 2008 මැයි මාසයේ දී අගහරුගේ ධ්‍රැව ප්‍රදේශ මතට ගොඩ බස්වනු ඇත. මෙම මෙහෙවරට මූලික අරමුණු 2 ක් පවතී. එකක් නම් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් වාසය කිරීමට ඉඩ ඇතැයි සැලකෙන අගහරුගේ ප්‍රචාරණ පාෂාණ මත ජීවීන්ට ජීවත්වීමට සුදුසු ප්‍රදේශ ඇත්දැයි පරීක්ෂා කිරීමය. අනෙක අගහරු මත ඇති ජලයේ භූවිද්‍යාත්මක ඉතිහාසය පිළිබදව අධ්‍යයනය කිරීමයි. මෙම යාත්‍රාවට ප්‍රචාරණ පාෂාණ මත 0.5m පමණ අගලක් කැනිය හැකි 2.5m දිග රොබෝ අතක් ඇත. මෙම අතෙහි කැමරාවක් සවිකර ඇති අතර එමගින් විශ්ලේෂණය සදහා ද්‍රව්‍යය සාම්පල යානය වෙතට ගෙන ඒමේ දී කොරොස්ස මත ද්‍රව්‍යය සාම්පල ඇත්දැයි නිසැකවම දර්ශනය කරගත හැක. මෙමගින් වයිකින් යානාවන්හි නිර්මාණකරණයේ දී වූ විශාල අතපසුවීමක් මගහරවා‍ගෙන ඇත.
මෙම යානාව සතුව 10 ppb දක්වා වාෂ්පශීලී කාබනික සංයෝග අනාවරණය කරගත හැකි විශාල වර්ණාවලිමානයක්, ආලෝක අන්වීක්ෂයක් හා පරමාණුක බල අන්වීක්ෂයක් ඇත. උපකරණ නිවැරදිව ක්‍රියා කළහොත් අගහරු මත ඇති ඔක්සිහාරක වර්ග හා එහි ප්‍රමාණික බව ප්‍රචාරණ පාෂාණවල ඇති අයන පිළිබදව විද්‍යාඥයින්ට දැනගත හැකිවන පරිදි විද්‍යුත් රසායනික පරීක්ෂණයක් ද සිදු කෙරෙනු ඇත. මේ අතර නාසා විද්‍යාඥ කැරොල් ස්ට්‍රොකර් විසින් අගහරු මත ඇති ඔක්සිකාරක අක්ෂාංශ මත වෙනස් බව වාර්තාකරණ ලදී. ඒ වයිකින් 1 ට වඩා වයිකින් 2 දී සුළු ඔක්සිකාරක ප්‍රමාණයක් දැකීමෙනි.ඒ එය වඩාත් උතුරට වන්නට පිහිටීම නිසා බව කියා සිටී. ෆීනික්ස් ගොඩබස්සවනු ඇත්තේ වඩාත් උතුරට වන්නටය. ෆීනික්ස් ගොඩ බසින ප්‍රදේශයේ මණ්ඩි බැස්මේ (අවසාදන) සීඝ්‍රතාවය වැඩි නිසා අඩුම තරමේ අවුරුදු 50000 ක් හෝ සමහර විට අවුරුදු මිලියන ගණනක් පැරණි සාම්පල් ගෙන ඒමට හැකි වෙතැයි බලාපොරොත්තු වේ. අතීතයේ අගහරු මත දේශගුණය වඩාත් උණුසුම්ව තිබුණු නිසා ඕනෑම ආකාරයක ජීවයක් පැවතීයේ යැයි සිතීමට මෙම පරීක්ෂණය ඉතා වැදගත් එකක් වෙතැයි ස්ට්‍රොකර් පවසයි.
පාත්පයින්ඩර් රෝවරය හෝ වායු බෑග මගින් කුෂන් කළ (air bag – cushioned) කැප්සූල භාවිතා කළ අගහරු ගවේෂක රෝවර (Mars Exploration Rovers) මෙන් නොව, රොකට් අපද්‍රව්‍ය මගින් වයිකින්ග් ගොඩ බැසූ ස්ථාන දුෂණය වූ බවට විරෝධතා එල්ල වූවද ෆීනික්ස් යානය ද ගොඩ බසිනු ඇත්තේ වයිකින්ග් ගොඩබැසූ ආකාරයමටය.
පෙර කළ 1965 තාරකා විද්‍යාඥයන් විසින් කළ දුරේක්ෂ නිරීක්ෂණවලට අනුව ෆීනික්ස් මගින් අගහරු මත ජීවය සොයා ගැනීමට ඉතා හොද හැකියාවක් ඇති බවට Imminent Discovery නම් පොතෙහි සමහර පර්යේෂ‍කයන් අදහස් දක්වා ඇත. 1962 දී අර්ල් සී. ස්ලිෆර් විසින් රචිත ‘MARS “ The photographic story’ නම් පොතෙහි ඔහු “අගහරුගේ ධ්‍රැව වැස්මේ සීමාවන්හි තදින් පැතිර පවතින අදුරු නිල් පැහැති පටියක් ගැන විස්තර කරයි. මෙම අභිරහස විසදිය හැකි ස්ථානයක ෆීනික්ස් ගොඩ බසිනු ඇත.
අඟහරු මත ජීවය පරීක්ෂා කිරීමේ ක්‍රියාන්විතයන්
නාසා ආයතනය විසින් අගහරුමත ජීවය පිළිබද ගැටළුවලට පිළිතුරු දිය හැකිවන පරිදි 2016 දී නක්ෂත්‍ර ජීව විද්‍යාත්මක විද්‍යාගාරයක් (Astrobiology Field laboratory) දියත් කිරීමට සැලසුම් කරමින් පවතී. මෙම මෙහෙවරේදී කුමන ආකාරයේ පරීක්ෂණ සිදු කෙරෙනු ඇත් ද යන්න තීරණය කරනු ලබන්නේ අගහරු ගවේෂණ හා අයබර විශ්ලේෂණ කණ්ඩායම (Mars Exploration and Payload Analysis Group) විසිනි.
ප්‍රවර්ගය:අඟහරු
නූතන සොයාගැනීම්
thumb|අඟහරු මත අතීතයේ පැවතියා යැයි උපකල්පිත ජලය සිත්තරුන්ගේ  ඇසින්.
1990 අගභාගයේ දී Mars Globle Surveyor මඟින් සිදු කළ සොයා බැලීම් විසින්. (පෘථිවියේ මෙන් නොව), අඟහරු මත තව දුරටත් තහවුරු කළ හැකි ගෝලීය චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් නොමැති බවත්,  එමනිසා ජීවීන්ට අහිතකර  කොස්මික් කිරණ පෘෂ්ඨය මතට  පතිතවන බවත් තහවුරු  කළේය. තවද පසුගිය අවුරුදු  බිලියන   කිහිපය  තුළදී අඟහරුගේ ක්ෂය වී ඇති ගෝලීය චුම්භක ක්ෂේත්‍රය හේතුවෙන්, සූර්ය සුළං විසින් අඟහරුගේ වායුගෝලය විනාශ කර ඇති බවට විද්‍යාඥයෝ සැක කරති.
උල්කාෂ්ම
මෑත කා‍ලයේ “ALH84001 අඟහරු උල්කාෂ්මය (Mateorite)  පිළිබඳ සිදු කෙරුණු  අධ්‍යයන මඟින් විවිධ  අනුමානයන් විශාල ප්‍රමාණයක් කර ඇති අතර එය මත ෆොසීලකරණය වූ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ඇති බවට  තහවුරු  කොට ඇත. වෙනත් විද්‍යාඥයින් පසුව රසායනික ක්‍රියාදාම මත පමණක් පදනම්ව මෙම සොයාගැනීම් පැහැදිලි ‍කිරීමට නැඹුරු විය. මේ දෙ‍ක‍ම විද්‍යාත්මක ප්‍රජාව තුළ විශාල විවාදයන්ට බඳුන් වෙමින් පවතී. “නක්ලා” උල්කාෂ්මය වැනි අඟහරුගේ වෙනත් උල්කාෂ්මවල ජීවය පවා පැවතිය හැකි බවට අදහස් ඉදිරිපත් වී තිබුණ ද 2008 වන තෙක්ම ඒ පිළිබඳ සාක්ෂි හමු වී නැත.
Extremophile
අඟහරු මත  extremophile  පැවතීමට තවත් සාක්ෂි හමුවන්නේ චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප විශ්ලේෂණයෙනි. අඟහරුගේ ධ්‍රැවාසන්න ප්‍රදේශවල අඳුරු වැටි වාර්ෂික ඇතිවීම් හා නැතිවීම්වලට ජීව විද්‍යාත්මක සාධකයක් ඇති බවට යෝජනා වී ඇත.
Haloarchaea අඟහරු මත   පැවතිය හැකි තවත් ආකාරයක ජීවයක් බවට යෝජනා වී ඇත. මන්ද අඟහරුගේ වායු පීඩනය ජලයේ ත්‍රික ලක්ෂ්‍යයට වඩා අඩු නිසා මිරිදිය ජීවීන්ට පැවතිය නොහැක.
අඟහරු මත  ද්‍රව ජලය
වයිකින්ග් ගෙන් පසුව කිසිඳු යානයක් අඟහරු‍ගේ ප්‍රාචරණ පාෂාණ ජීවීය ලකුණු පිළිබඳව කෙලින්ම පරීක්ෂණයකට ලක්කර නැත. නාසාහි මෑත ක්‍රියාන්විත තවත් ප්‍රශ්නයක් පිළිබඳව අවධානය යොමු කර ඇත. ඒ අතීතයේ අඟහරු මත ජලාශ හෝ සමුදුරු අතීතයේ තිබුණේ ද යන්නයි. ජලය නිසා ඇති වන ඛනිජයක් වන හිමටයිට් විද්‍යාඥයින් විසින් සොයාගෙන ඇත. මෙය විවිධාකාර භූ විද්‍යාත්මක හැඩ ගැසීම්වල ප්‍රතිඵලයක් බව බොහෝ විද්‍යාඥයින් කලක් තිස්සේ සිටිය ද තවත් අදහස් ද ඉදිරිපත් වී ඇත. උදාහරණ ලෙස සුළං ඛාදනය, ඔක්සිජන් සමුදුරු දැක්විය හැක. මෙලෙස 2004 අඟහරු  ගවේෂණ රෝවර්වල කාර්යය වූයේ වර්තමාන හෝ අතීත ජීවය පිළිබඳ සොයා බැලීම නොව අතීතයේ දී තිබූ  ද්‍රව ජලය පිළිබඳ සාක්ෂි සොයා බැලීමය.
2000 ජුනි මාසයේ දී අඟහරු  පෘෂ්ඨයට යට ජලය ගලායන විට ඇතිවන පීලි ආකාර පවතින බවට සාක්ෂි  හමුවිය. ග්‍රහලොවේ ද්‍රව මාධ්‍යය ආසන්නයේ ගැඹුරු උප පෘෂ්ඨ ජල තැන්පතු වර්තමාන ජීවීන්ට සුදුසු පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට ඉඩ ඇත. කෙසේ වුවද 2006 මාර්තුවලදී තාරකා විද්‍යාඥයන් විසින් චන්ද්‍රයා මත ද මෙයට සමාන පීලි ඇති බව සොයා ගන්නා ලද අතර මේවායේ ද්‍රව ජලය කිසිදා නොපැවතුණු බව විශ්වාස කෙරේ. මෙම පීලි ක්ෂුද්‍ර උල්කාෂ්ම ගැටීම්වල ප්‍රතිඵලයක් බව දැන් විද්‍යාඥයින් යෝජනා කරයි. අතීතයේ අඟහරු තෙත් ග්‍රහලොවක්ව පැවති බව රෝවර් යානය සාක්ෂි සොයාගත් බව 2004 දී නාසා ආයතනය නිවේදනය කළේය. මෙමඟින් අතීත ජීවය පිළිබඳ තොරතුරු සොයාගත හැකැයි බලාපො‍රොත්තු ඉහළ නැංවුණි.
2006 දෙසැම්බර් මාසයේ දී අඟහරු මතුපිට වරින්වර ජලය ගැලූ බවට සැක කළ හැකි ඡායාරූප “Mars Global Surveyor” මඟින් සොයා ගත්තේය. මේවා ඇත්ත වශනේම ජලය ගලා යනු පෙන්නුම් කළේ නැත. මේවා පෙන්ණුම් කළේ ආවාට හා ‍රොන් මඩ නැත්පතු වූ අතර එමඟින් ජලය අවුරුදු කිහිපයකට  පෙර ඒවා මතින් ගලාගිය බවය, සමහර විට දැන් පවා ගලා යන බව දැනට හමු වූ ප්‍රබලතම සාක්ෂි පෙන්වයි. අභ්‍යවකාශ යානා මඟින් දක්නට ලැබෙන මතුපිට ලක්ෂණ වෙන්සවීම් වලට හේතුව ද්‍රව ජලය බව වන මතය පිළිබඳ සමහර විද්‍යාඥයින් සැක පහළ කරති. වැලි හා දූවිලි වැනි ද්‍රව්‍ය පවා ගැලීම් නිසා මෙයට සමාන ප්‍රතිඵල ඇති විය හැකි බව ඔවුන් පවසති. මෙම සොයා ගැනීම් “journal science” හි 2006 දෙසැම්බර් 8 දී ප්‍රකාශනය කළේය.
අඟහරු මත මෙතේන්
මෙතේන් වායුවට අඟහරු වායුගෝලයේ අවුරුදු  සිය ගණනකට වඩා පැවතිය නොහැකි නිසා එහි වර්තමාන පැවැත්මෙන් පෙනී යන්නේ එය හඳුනා නොගත් ගිනි කඳු හෝ භූ විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලියක් හේතුවෙන් නැවත පිරී යන බව හෝ පෘථිවියේ දක්නට ලැබෙන ආකාරයේ extremophile   ජීවයක් විසින් කාබන් ඩයොක්සයිඩ් හා හයිඩ්‍රජන් පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලියකට භාජනය කරමින් මෙතේන් නිෂ්පාදනය කරන බවය.
1969 දී මැරිනර් 7හි දත්ත පරිශීලනය කරමින් බර්ත්ලී හි කැලි‍ෆෝනියා විශ්ව විද්‍යාලයේ විද්‍යාඥයින් දෙපලක් වන ආචාර්ය ජෝර්ජ් සී. පිමෙන්ටල් හා ආචාර්ය කෙනත් හර් අඟහරු වායුගෝලයේ මෙතේන් හා ඇමෝනියා හි පැවැත්ම ප්‍රකාශයට පත් කළේය. එහෙත් මිදුනු කාබන් ඩයොක්සයිඩ් මඟින් ලැබිය හැකි මෙයට සමානව වර්ණාවලි රේඛා නිසා වැරදි අර්ථ කථනයක් සිදුව තිබීමට තිබූ හැකියාව නිසා මෙම වර්තාව මසකට පමණ පසුව ඉල්ලා අස් කරගන්නා ලදී.
thumb
දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයෙහි ලංකාව
සිලෝන් වෙත ජපන් ප්‍රහාරය
thumb|1943 සිලෝන්හි බ්‍රිතාන්‍ය ගුවන් යානා නාශක ආරක්ෂණ පාස්කු ඉරිදාවේ ගුවන් ප්‍රහාරය ලෙස හැඳින්වෙන්නේ ජපනුන් විසින් පාස්කු ඉරිදා දින (1942 අප්‍රේල් 5) කොළඹට කළ ගුවන් ප්‍රහාරයයි; ඉන් දින කිහිපයකට පසුව ත්‍රිකුණාමලය ද ප්‍රහාරයට ලක් විය. මෙම ප්‍රහාර වාණිජ අඩපණකිරීමක් හා ඉන්දියන් සාගරයේ බ්‍රිතාන්‍ය පෙරදිග නාවික බල ඇණියට බාධා කිරීමේ අරමුණින් සිදු කරන ලදී.
කෲසර් දෙකක් හා ගුවන්යානා ප්‍රවාහක යාත්‍රාවක් ඇතුළු නැව් කිහිපයක්ම ගිලී යාම නිසා ගුවන් ප්‍රහාර වලින් සිදු වූ යුධමය හානිය අනල්ප වුවත්, නන්ජිං සංහාර හා ජපන් පාලනය පැවති රටවල පැවති කෲර ක්‍රියා ගැන දැන ගැනීමට ලැබීමත් සමඟ සිලෝන් වැසියන් කෙරහි වූ බලපෑම වඩා ප්‍රබල විය. ප්‍රහාරයෙන් පසු, සිවිල් වැසියෝ බියට පත්ව කලබලයෙන් කොළඹත් බෝට්ටුවලින් ඉන්දියාවට සිලෝනයත් හැර යාමට පටන් ගත්හ.
විරෝධය හා යටත්විජිත විරෝධී ජාතීත්වය
බ්‍රිතාන්‍යයන්ට යම් විරෝධතාවක් තිබුණි. මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම සිදු කරන ලද්දේ නිදහස් ව්‍යාපාරයට සහයෝගය දෙමින් යුධ විරෝධී ව්‍යාපාරය ගෙන ගිය ලංකා සම සමාජ පක්ෂයෙන් වන අතර ඔවුන් මිත්‍ර පාර්ශවය හෝ අක්ෂ බල සමඟ පක්ෂ නොවන බව පැහැදිලිව කියා පෑ අතර යුද්ධය ජාත්‍යන්තරවාදී එකක් ලෙස සලකනු ලැබුණි. සිලෝන් කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ද යුද්ධය අධිරාජ්‍යවාදීන්ගේ යුද්ධයක් ලෙස දුටු අතර යුධ-විරෝධී ව්‍යාපාරයට සහාය දුන් නමුත් 1941 ජර්මනිය සෝවියට් සංගමයට පහර දීමත් සමඟ ඔවුන් බ්‍රිතාන්‍ය වෙනුවෙන් යුධ හිතවාදී ව්‍යාපාරයට එක් වූයේ එය ජනතාවගේ යුද්ධයක් බව කියමිනි.
ශ්‍රී ලංකාවේ යුද්ධයට යම් ප්‍රතිරෝධයක් වූ අතර විශේෂයෙන්ම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය මඟින් උනන්දු කරන ලද කම්කරුවන් හා ජාතිකවාදීන් ඒ අතර බහුල වූ අතර ඉන් දෙවන පාර්ශවයෙන් බහුතරය ජර්මන් ජයග්‍රහණයක් බලාපොරොත්තු විය. නමුත් ජනගහනයෙන් වැඩි පිරිසක් ජපන් ජයග්‍රහණයකට බිය විය.
නිදහස අරගල උද්ඝෝෂකයෝ බ්‍රිතාන්‍ය යුධ කාර්යයට ඇමතිවරුන්ගේ සහාය දීමට විරුද්ධ වූහ. දේශීය ඇමතිවරුන් විසින් ලාංකික බදු ගෙවන්නන්ගේ මුදල් බ්‍රිතාන්‍ය යුධ යාන්ත්‍රණයට දායාද කිරීමට යෝජනා ගෙනා අතර රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේ නිදහස්-හිතකාමී සාමාජිකයන් විසින් විරුද්ධෝය පාන ලදී. වැඩි බලපෑමක් නොවුණ ද, ඕස්ට්‍රේලියානු සහ බ්‍රිතාන්‍ය මෙන්ම ස්වදේශීය භට පිරිස් අතර ද ව්‍යාජ ප්‍රචාර සිදු කරනු ලැබුණි.
1939 නොවැම්බර් වලින් ආරම්භව 1940 මුල් බාගයේ බ්‍රිතාන්‍ය-හිමිකම් සහිත වගාවන් වල, මූලික වශයෙන් සංවිධාන අයිතිය දිනාගැනීම මුල් කරගත් අහඹු උද්ඝෝෂණ රැල්ලක් විය. නටේසා අයියර්ගේ සිලෝන් ඉන්දීය සංගමය හා සමස්ත-සිලෝන් වතු වැඩකරන්නන්ගේ එකතුව (පසුව ලංකා වතු වැඩකරන්නන්ගේ එකතුව (LEWU)) ලෙස සමසමාජකරුවන් විසින් මෙහෙයවන ලද ප්‍රධාන වගා වෘත්තීය සමිති දෙකක් විය.
සමසමාජිකයන් විසින් මෙහෙයවන ලද මූල් ඔය වතුයායේ උද්ඝෝෂණයත් සමඟ මධ්‍යම පළාත තුළ උද්ඝෝෂණ රැල්ල උච්චස්ථානයට පැමිණියේ ය. මූල් ඔයෙන් පසු, උද්ඝෝෂණ රැල්ල ඌව දෙසට පැතිරී ගිය අතර උද්ඝෝෂණ වඩාත් දිගු වීමත් සමඟ කම්කරුවන් සමසමාජිකයන්ගේ යුධකාමී නායකත්වය වඩා වඩාත් බලාපොරොත්තු විය. ට්‍රොට්ස්කිවාදී නායක එන්. එම්. පෙරේරා මැයි 12 දින බදුල්ලේ දී විශාල රැස්වීමක් ඇමතූ අතර එය තහනම් කරන ලද නමුත් ඊට එරෙහිව ක්‍රියා කිරීමට පොලීසිය බලරහිත විය. වේවැස්ස වතුයායේ දී කම්කරුවන් ඡන්දයෙන් තෝරාගත් සභාවක් පිහිටුවා ගත් අතර අධ්‍යක්ෂක එම කම්කරුවන්ගේ සභාව සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට එකඟ විය. නීතිය හා විනය ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට ගිය සන්නද්ධ පොලිස් කණ්ඩායමක් කම්කරුවන් විසින් නිරායුධ කරන ලදී. අවසානයේ උද්ඝෝෂණ රැල්ල, රටේ අනෙක් කොටස්වලින් ඌව සතියකටත් වඩා කාලයකට වෙන්කර තිබූ ගංවතුර තත්ත්වයේ ද ආධාර ඇතිව, පොලිසිය විසින් භීෂණ රැල්ලකින් නැවත පහර දී නිමා කරන ලදී.
කෙසේ නමුත්, නිදහස් අරගලය බලසම්පන්න වැඩි වන බව යටත්විජිත අධිකාරීන්ට පෙනී යමින් තිබුණි. ඩන්කර්ක් සිද්ධියෙන් පසු, බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත අධිකාරීන් (දශක ගණනාවකට පසු නිකුත් කරන ලද රහස්‍ය ලිපිවලට අනුව) සංත්‍රාසයට පත්ව ප්‍රතිකියා කරන ලද අතර ල.ස.ස. පක්ෂයේ රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභා සාමාජිකයන් වූ එන්. එම්. පෙරේරා හා ෆිලිප් ගුණවර්ධන ඇතුළු අනෙකුන් ජුනි 18 වැනි දා අත්අඩංගුවට ගනු ලැබුණි. සමසමාජවාදීන්ගේ මුද්‍රණාලය වටලා මුද්‍රා තැබුණි. පක්ෂ ක්‍රියාකාරීත්වය ප්‍රයෝගිකව කළ නොහැකි වන විධිනියාම ප්‍රසිද්ධ කරන ලදී.
බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනයට මහජන විරෝධය දිගින් දිගටම වර්ධනය විය. ඉහළ පාන්තිකයන් අතර ප්‍රධාන සමාජශාලා විසින් අනුගමනය කළ වර්ණභේදය පිළිබඳ නොරිස්සුම් සහගත බවක් තිබුණි. සිවිල් ආරක්ෂක කොමිෂන්වරයා වූ ශ්‍රීමත් ඔලිවර් අර්නස්ට් ගුණතිලක, සිලෝන්ව බ්‍රිතාන්‍ය අණදෙන නිළධාරී අද්මිරාල් ලෙයිටන් විසින් තමාට 'කළු අවජාතකයෙකු' ලෙස කතා කළ බවට පැමිණිලි කළ අතර මෙය අඛණ්ඩ ජාතිවාදී සුදු-ආධිපාත්‍යය ප්‍රකාශ කිරීමක් විය
ල.ස.ස. පක්ෂ නායකයන් ආරක්ෂකයෙකුගේ ආධාර ඇතිව පැන යාමට සමත් විය. ඔවුන්ගෙන් සමහරක් ඉන්දියාවට පැනගොස් එහි අරගලයට සහාය දුන්නේ යුද්ධයට පෙර තිබූ සබඳකම් විදහා පාමින් ඉන්දියාවේ හා ලංකාවේ නිදහස් අරගල එකිනෙකට බැඳී ඇති බව පවසමිනි. කෙසේ වෙතත්, ෆිලිප්ගේ සහෝදර රොබර්ට් ගුණවර්ධන විසින් මෙහෙයවන ලද සැළකිය යුතු පාර්ශවයක් රැඳී සිටියහ..
අඟහරු මත ජීවය
අඟහරු මත මෙතේන්
ද්‍රව ජලය හා ඔලිවයින් ඛනිජය අන්තර් ක්‍රියා කොට සර්පන්‍ටයින්කරණය නම් විශේෂ ක්‍රියාවලියක් ය‍ටතේ සර්පන්ටයින් නිෂ්පාදනය වීමේ ක්‍රියාවලියක් අඟහරුගේ උපපෘෂ්ඨ තුළ සිදුවන බවත් එම නිසා නිරීක්ෂණ පැහැදිලි කිරීමට තරම් මෙතේන් නිපදවෙන බවත් සමහරුන්ගේ මතයයි.
අඟහරු පෙබරවාරිහි දී European Space Agency’s Mars Express Orbiter හි Planetary Fourier Spectrometer (PFS) මඟින් සාමාන්‍යයෙන් බලාපොරොත්තු වූවාට වඩා සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක ෆෝමැල්ඩිහයිඩ් ප්‍රමාණයක් අනාවරණය කරගත් අතර මෙය ක්ෂුද්‍ර ජීවයක් පැවතීමට වැනි වෙනත් පැහැදිලි කිරීම්වලට ප්‍රබල ඉඟියක් විය.
මෙම ප්‍රකාශ විද්‍යාත්මක ප්‍රජාව තුළ බරපතල ලෙස විවාදයට බඳුන් වෙමින් පවතී. මෙම මිණුම් ගැන සැක පහල කරන විද්‍යාඥයින් පවසා සිටින්නේ PFS මඟින් ලැබුණු දත්ත වැරදි අර්ථ කථනයකට භාජනය වී ඇති බවයි.
අඟහරු මත ඇමෝනියා
අඟහරු වායුගෝලයේ දී ඇ‍මෝනියා අස්ථායී අතර පවතින්නේ පැය කිහිපයක් පමණි. “ජීවයේ සබඳතාවයක් නොමැතිව අඟහරු වායුගෝලයේ ඇමෝනියා පැවතිය හැකි ක්‍රමයක් නැත”යි වරක් නාසා විද්‍යාඥයෙක් ප්‍රකාශ කළේය. මෙම නිසා අඟහරු මත ජීවයක් පවතී ද යන විවාදයට ඇමෝනියා අනාවරණය ඉතා වැදගත් වනු ඇත.
1969 දී මැරිනර් 7හි දත්ත පරිශීලනය කරමින් බර්ත්ලී හි කැලි‍ෆෝනියා විශ්ව විද්‍යාලයේ විද්‍යාඥයින් දෙපලක් වන ආචාර්ය ජෝර්ජ් සී. පිමෙන්ටල් හා ආචාර්ය කෙනත්හර් අඟහරු වායුගෝලයේ මෙතේන් හා ඇමෝනියා හි පැවැත්ම ප්‍රකාශයට පත් කළේය. එහෙත් මිදුනු කාබන් ඩයොක්සයිඩ් මඟින් ලැබිය හැකි මෙයට සමානව වර්ණාවලි රේඛා නිසා වැරදි අර්ථ කථනයක් සිදුව තිබීමට තිබූ හැකියාව නිසා මෙම වර්තාව මසකට පමණ පසුව ඉල්ලා අස් කරගන්නා ලදී.
2004 ජුලි මාසයේ දී Planetory Fourier Spectrometer (PFS) හි භාරකරු විද්‍යාඥ විටෝරියෝ ‍ෆෝමිසානෝ ,ළඟඳීම පැවැත්වීමට යන සම්මන්ත්‍රණයක දී ඇමෝනියා අනාවරණය පිළිබඳව ප්‍රකාශ කිරීමට යන බවට කට කතා පැතිර යන්නට විය. නමුත් එබන්දක් සොයාගෙන නැති බවට පසුව පැහැදිලි විය. තවද ‍කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වලින් ඇමෝනියා වෙන් කර ගැනීමට PFS ට නොහැකි බව ද පසුව සමහරු ප්‍රකාශ කළහ.
අඟහරු මත සිලිකා
2007 මැයි මාසයේ දී ස්පිරිට් අඟහරු රෝවරයට ජීවයට ඉතා සුදුසු වූ අතීත පරිසරයක් ගැන සාක්ෂි හමු වූ බව විද්‍යාඥයන් පවසති. මෙය උණු ජල බුබුළු හෝ වාෂ්ප ගිනි කඳු පාෂාණ හා ගැටෙන විට ඇති වන සංසිද්ධිය සිහි කරවන සුළුය. පෘථිවිය මත දී මෙවැනි ස්ථාන බැක්ටීරියා බහුලව පවතින බව රෝවර් ප්‍රධාන විද්‍යාඥ ස්ටීව් ස්ක්වයර්ස් පවසයි. “අපි මේ පිළිබඳව උද්‍යෝගිමත්ව සිටිනවා” ඔහු ඇමරිකානු භූ භෞතික එකමුතුවේ (AGU) රැස්වීමක ප්‍රකාශ ක‍ලේය. මෙම ප්‍රදේශය වීදුරු තැනීම සඳහා ගන්නා ප්‍රධාන සංඝටකය වන සිලිකාවලින් ඉතා පොහොසත්ය. මෙම දීප්තිමත් මූලද්‍රව්‍ය නිෂ්පාදනය වීමට ක්‍රම 2ක් ඇති බවට විද්‍යාඥයන් නිශ්චය කර ඇත. පළමුවැන්න, ජලය මඟින් සිලිකා දිය කොට එක් ස්ථානයක සිට තවත් ස්ථානයකට ගෙන යාමෙන් උණු බුබුළු තැන්පත් වීම (උණු දිය උල්පත්) දෙවැන්න,  පාෂාණවල ඇති ගැලීම්වලින් ඉහල  නඟින ආම්ලික වායූන්ගෙන් ඒවා සංඝටක මූලද්‍රව්‍යවලට වෙන් කරමින් සිලිකා වෙන් කිරීම. වැදගත් දෙය වන්නේ මෙය උපකල්පනයක් වුවද නැත ද, අතීතයේ අඟහරු මත ජීවයට සුදුසු පරිසරයක් පැවතුණු බවට ගම්‍ය වීම එසේම පවැතීම”යි. BBC ප්‍රවෘත්ති සේවයට මහාචාර්ය ස්ක්වයර්ස් ප්‍රකාශ කළේය. උණු ජලය මඟින් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ට පැවතිය හැකි පරිසරයක් නිර්මාණය කෙරෙන අතර සිලිකා තැන්පතු මඟින් ඒවා භූමිගතව ආරක්ෂාව වේ. “ඔබ පෘථිවිය මත උණු වායු බුබුළු හෝ වාමුවකට ගොස් බලන්න. ඒවා ජීවයෙන් පිරී ඇත. ක්ෂුද්‍ර ජීවයෙන්” ස්ක්වයර්ස් පවසයි.
ප්‍රවර්ගය:අඟහරු
දින දසුන්
දිනදසුන එසේත් නැත්නම් කැලැන්ඩරය යනු කාලය දින, මාස සහ අවුරුදු ලෙස බෙදන පද්ධතියකි. සාමාන්‍යයෙන් දින දර්ශනයක් යනු අංක, මාස නම් සහ නිවාඩු නම් සහිත පිරික්සුම් සටහනකි. කැලැන්ඩරය යන්නෙන් සිදුවීම් හෝ පැවැත්වෙන සිදුවීම් සතිය ද අදහස් කළ හැක.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:කාලය මැනීමේ ඒකක
මෝල්ටාව
මෝල්ටාව යනු, සිසිලියට  දකුණින්ද, ටියුනීසියාවට  නැගෙනහිරින්ද සහ,   ලිබියාවට  උතුරින්ද, මධ්‍යධරණි මුහුදේ පිහිටි දකුණු යුරෝපියානු රටකි. යම්තම් භූමි ප්‍රමාණයක් ආවරණය කිරීම නිසා, ලොව කුඩාතම   රටවල් අතුරින් එකක් සහ වඩාත් ජනගහණ ඝණත්වය සහිත රටවල් අතුරින් එකක් බවට මෝල්ටාව පත්කරයි. මෝල්ටාවේ අගනුවර වැලෙටා වෙයි. නිල භාෂා දෙකක් එය සතු වෙයි: මෝල්ටීසියානු සහ ඉංග්‍රීසි.
ඉතිහාසය පුරාම මොල්ටාව පිහිටා තිබෙන ස්ථානය ප්‍රබල යුද්ධෝපායන් ක්‍රියාත්මක කිරීමෙහි ලා ඉතා වැදගත් ඉඩ ප්‍රස්තා සලසා දී තිබුණත්, ෆනීෂියන්වරු, ග්‍රීකයන්, රෝමන්වරු, ෆැටිමිඩ්ස් (Fatimids), සිසිලියන්වරු, ශාන්ත ජෝන් නයිට්වරු, ප්‍රංශ හා බ්‍රිතාන්‍ය යන ජාතීන්ට මෙම දූපත් පාලනය කිරීමේ බලය අනුපිළිවෙලින් ලබා දී තිබිණි. මොල්ටාව, වසර 1964 දී එක්සත් රාජධානිය වෙතින් නිදහස ලබාගත් අතර පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයේ සාමාජිකත්වයෙහි තවදුරටත් රැදී සිටීමේ නිදහස තබාගනිමින්, 1974 දී ජනරජයක් බවට පත්විය. 1964 සිට මොල්ටාව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සාමාජික රටකි. යුරෝපා සංගමයේ සාමාජිකත්වය ලබාගත්තේ වර්ෂ 2004 දීය. මෙම රාජ්‍යය 2007 සිට ෂෙනගන් (Schengen) ගිවිසුමහි පාර්ශවකරුවෙකුද, 2008 සිට යුරෝසෝන්හි   (eurozone)  සාමාජිකයකු ද වන්නේ ය. මල්ටා රාජ්‍යයට දීර්ඝ කාලින ක්‍රිස්තියානි උරුමයක් තිබේ. එය, පුරෝගාමී ක්‍රිස්තියානු ධර්මදූතයින්ගේ නිල පෙදෙසක් ද වන්නේ ය. 'අපෝස්තල්' (Apostle)  පනතට අනුව පෝල් ශාන්තුවරයාගේ යාත්‍රාව  'මෙලිටේ' (melite)  හිදි මුහුදුබත් විය. ඉන්පසු මෙම සාන්තුවරයා පූජකවරයකු ලෙස 'මෙලිටේ' හි විසීය. බයිබලය උගතුන් බොහෝ දෙනෙකු 'මෙලිටේ' යනුවෙන් දක්වන්නේ මල්ටාව බවට හඳුනා ගනිති. කතෝලික ධර්මය, මොල්ටාවේ නිල ආගම ලෙස නොකඩවා පවතින අතර, එය එරටෙහි ප්‍රමුඛ ආගම ද වන්නේ ය. මොල්ටාව ප්‍රචලිත වන්නේ එහි දක්නා ලැබෙන ලෝක උරුමයන් හේතු කොටගෙනය. මේවා අතරින් කැපී පෙනන වැදගත් ස්ථානය වන්නේ යුරෝපයේ දක්නට ලැබෙන ඉතා පෞරාණික කිසිදු කලා ශිල්පයක් හා නොඈදුනු තනිව තිබෙන්නා වූ නිර්මාණයක් වන මොල්ටාවේ ශිලාමය සිද්ධස්ථානයන් ය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍යයන්
පරලෝක රාජේශ්වරිය
පරලෝක රාජේශ්වරිය යනු, විශේෂයෙන්  රෝමානු කතෝලික සභාවෙහි සහ, යම් මට්ටමකට  ඇංග්ලිකානු ආගමෙහි සහ  නැගෙනහිර ඕර්තඩොක්ස් ආගමෙහි,  ක්‍රිස්තියානි වරුන් විසින්  භාත්‍යවන්ත කන්‍යා මරියතුමිය වෙත ප්‍රදානය කෙරුණු ගෞරව නාමයක් වන අතර, මෙය, පස්වන සියවසෙහි පැවැත්වුනු එෆසස් පළමු මන්ත්‍රණ සභාවෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් කන්‍යා මරියතුමිය සඳහා, සිංහලෙන් "දේව මාතාව" යනුවෙන්ද  සහ ලතින් භාෂාවෙන් මාටර් ඩෙයි ලෙසින්ද හැඳින්වෙන "තියටොකස්" යන ගෞරවාන්විතය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් පසුව සිදුවී ඇත.
බහුජාතික ‍සංස්ථාව
බහුජාතික සමාගම් හෙවත් බහුජාතික නීතිගත සංස්ථා යනු රටවල් එකකට වැඩි ගනනක ලියාපදිංචිවී ඇති හෝ ක්‍රියාත්මක වන සමාගම් හෝ නීතිගත සංස්ථා වේ.
උමාරා සිංහවංශ
උමාරා සිංහවංශ (උපත 1989 මාර්තු 14) යනු ශ්‍රී ලාංකික පොප්, R&amp;B සහ ජෑස් ගායකයෙකි. ඇය ගීත රචිකාවක්, නිෂ්පාදකවරියක් සහ ශ්‍රව්‍ය ඉංජිනේරුවරියක් ද වේ.
වෘත්තීය
ඇය වයස අවුරුදු 10 දී ඇගේ සහෝදරිය උමාරියා සමඟ ඇගේ පළමු වෘත්තීය පටිගත කිරීම සිදු කළ අතර වයස අවුරුදු 13 දී ඇගේ පළමු ප්‍රසිද්ධ රංගනය කළාය. පසුව උමාරා ජනප්‍රිය ගායන යුගලයක් වන භාතිය සහ සන්තුෂ් (BNS) සමඟ එක් වූ අතර ඔවුන් සංචාරය කරන විට නම් කරන ලද ශ්‍රව්‍ය ඉංජිනේරුවරයා විය. ඇයට අෂ්ටක හතරහමාරක ස්වර පරාසයක් ඇත. චිත්‍රාල් සෝමප්ලා සහ කස්තුරි සමඟින් "වස්සානයට", "ෂහීනා", "සිහින කෝ" සහ "මලක් තිබ්බා" ඇගේ සමහර ප්‍රස්ථාරවල ඉහළම ස්ථාන වේ. Risky Fahmi සමඟ විවාහ වීමෙන් පසු ඇය හොංකොං වෙත ගිය අතර එහිදී ඇය Dylan Lye යටතේ ජෑස් කලාව ප්‍රගුණ කළාය. හොංකොං හි වසර 6 ක කාලයක් තුළ, ඇය චීන වෙළඳපොලේ ප්‍රසංගයක් කර ඇති අතර ඇයගේ ප්‍රෝටියුස් සංගීත කණ්ඩායම සමඟ ප්‍රසංග කරන අතරතුර ශ්‍රී ලාංකික ගායන ශිල්පිනියක ලෙස ඇයව තහවුරු කර ගත්තාය. 2017 දී හොංකොං සිට ආපසු පැමිණීමෙන් පසු, උමාරා සිය ඇකඩමිය වන උමාරා මියුසික් ස්ටූඩියෝ (යූඑම්එස්) දියත් කළ අතර එය සියලුම වයස්වල සිසුන් සඳහා සංගීතය සහ වාචික පුහුණුව සපයයි.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1989 උපත්
සාලිය අහංගම
ෆ්රෑන්ක්ලින් සාලිය අහංගම (1959 සැප්තැම්බර් 14 කොළඹ) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ වූ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු 1985 වර්ෂයේදී ටෙස්ට් තරග 3 කටත්, එදිජා තරගයකටත් සහභාගී විය.
ප්‍රවර්ගය:ගල්කිස්ස ශාන්ත තෝමස් ආදි සිසුවෝ ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
ඓතිහාසික අර්ථ දැක්විම් එන්ට්‍රොපිය
1854 අර්ථ දැක්වීම
ඔහුගේ 1854 චරිතාපදානයේ දී ක්ලවුසියස් පළමුව අභ්‍යන්තර කාර්යය බාහිර කාර්යය යන සංකල්පය ගොඩ නඟන ලදී. තරලයක හෝ වායුවක ක්‍රියාත්මක වන ප්‍රදේශය මත ක්‍රියා කරන මෙය අපේක්ෂිත පරිදි ක්‍රියාත්මක වනුයේ පිස්ටනයක් ක්‍රියාත්මක කිරීමය. “ඔහු විසින් අභ්‍යන්තර කාර්යය හා බාහිර කාර්යය හඳුන්වා දුන්නේ පිළිවෙලින් “ වස්තුවෙහි වූ පරමාණු එකිනෙක මත බලය යොදවන දෙය” හා “වස්තුව නිරාවරණය වී ඇති බාහිර බල ජැටිවලින් මතුවන දේ” පරිදිය. ඉන්පසුව ඔහු විසින් Q බෙදිය හැකි තාප වර්ග සාකච්ඡා කළේය.
1.	සත්‍ය වශයෙන්ම වස්තුව තුළ වූ තාපය ඉහල නැංවීමට යෙදෙන තාපය
2.	අභ්‍යන්තර කාර්යය නිපදවීමට යෙදවෙන තාපය
තාපයේ යාන්ත්‍රික සිද්ධාන්තයේ දෙවන මූලික ප්‍රමේයය මෙලෙස පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කළ හැක. පරිවර්තන දෙකක්, වෙනත් ස්ථිර වෙනස් වීම් අවශ්‍ය නැතිව අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් එකිනෙක ප්‍රතිස්ථාපනය විය හැකි නම් ඒවා තුල්‍ය යයි කියනු ලැබේ. එවිට උෂ්ණත්වයේ දී කාර්යයෙන් Q තාප ප්‍රමානයක් උත්පාදනය වීම සඳහා පහත තුල්‍ය අගය පවතී,
Q තාප ප්‍රමාණය T1 උෂ්ණත්වයේ සිට T2 උෂ්ණත්වය සංක්‍රමණය වීම සඳහා පහත තුල්‍ය අගය පවතී.
මෙහි T යනු පරිවර්තනය සිදුවන ක්‍රියාවලියේ ස්වභාවයෙන් ස්වාධීන උෂ්ණත්වයේ ශ්‍රිතයකි.
මෙය එන්ට්‍රොපිය ප්‍රථම ගණිතමය සුත්‍රකරණය විය. කෙසේ නමුත් මෙම අවස්ථාවේදීත් අපි දැනට එය දන්නා පරිදි එන්ට්‍රොපිය ලෙස ක්ලවුසියස් විසින් නම් කොට නොතිබිනි. එම නම පැමිණෙන්නට ඇත්තේ ඉදිරි වසර කිහිපය තුළය. නූතන ව්‍යවහාරයේ දී අප මෙම තුල්‍යතා අරය එන්ට්‍රොපිය ලෙස ඒකක අතර S මඟින් සංකේතවත් කරනු ලැබේ. එම නිසා, අපට Q තාප ප්‍රමාණයක් T1 උෂ්ණත්වයේ සිට T2 උෂ්ණත්වයට තරලයක ක්‍රියාත්මක සමූහය හරහා (තාප එන්ජිම බලන්න) සංක්‍රමණය වීම සඳහා එන්ට්‍රොපිය ΔS ඉහත විස්තර කිරීම යෙදා ගෙන ගණනය කළ හැක. එය පහත දක්වා ඇත.
සාදි කාර්නෝට්ගේ තාප එන්ජිමෙහි රූප සටහන 1824 අපි යන පැවතීම කළ හොත්
එවිට පරිවර්තනය සඳහා එන්ට්‍රොපි වෙනස හෝ “තුල්‍යතා අගය”
ආරම්භක අවසාන
එය    ට සමාන වේ.
Q ඉවතට ගැනීමෙන්, ක්ලවුසියස් විසින් ව්‍යුත්පන්න කළ පරිදි පහත ආකාරය ලැබේ.
1856 අර්ථ දැක්වීම
1856 දී ක්ලවුසියස් ඔහු විසින් තාපයේ යාන්ත්‍රික සිද්ධාන්තවල දෙවන නියමය යැයි ඔහු විසින් හඳුන්වන ලද දෙක පහත ආකාරයෙන් ඉදිරිපත් කරන ලදී.
මෙහි N යනු චක්‍රීය ක්‍රියාවලියක ඇතුළත් සියලු හානපූරිත නොවු පරිවර්තනවල තුල්‍යතා අගයයි. මෙම තුල්‍යතා අගය එන්ට්‍රොපියේ පුරෝගාමී ස‍ූත්‍රකරණයකි.
1862 අර්ථ දැක්වීම
1862 දී ක්ලවුසියස් ඔහු විසින් “පරිවර්තනවල තුල්‍ය අගයන් සම්බන්ධ ප්‍රමේයය” ලෙස හැඳින්වූ හෝ දැනට තාප ගති විද්‍යාවේ දෙවන නියමය ලෙස හඳුන්වන දෙය පහත පරිදි ප්‍රකාශ කිරීය.
චක්‍රීය ක්‍රියාවලියක් සිදුවන සියලු පරිවර්තනවල වීජීය එකතුව ධන පමණක් වේ. ඉතා කලාතුරකින් කිසිවක් නොවිය හැකිය.