cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
රොෂේන් සිල්වා
ජාත්‍යන්තර වෘත්තිය දිවිය
සිල්වා සංචාරයේ දෙවැනි ටෙස්ට් තරගයටත් ඔහුගේ පිතිකරණ ස්වරූපය රැගෙන ගියේය. තරඟයේ දී, ඔහු සෑම ඉනිමකදීම තරඟ ජයග්‍රාහී අර්ධ ශතක වාර්තා කළේය, ශ්‍රී ලංකාව තරඟය ජයග්‍රහණය කිරීම සඳහා බංග්ලාදේශයට ලකුණු 300 ට වැඩි ඉලක්කයක් ලබා දුන්නේය. සියලුම පන්දු යවන්නන්ගේ විශිෂ්ට පන්දු යැවීම හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවට ලකුණු 215ක ජයක් අත්කර දෙමින් තරගය නිමා විය. ටෙස්ට් තරගමාලාව අතරතුර, රොෂේන් සිල්වා තම ටෙස්ට් දිවියේ පළමු ටෙස්ට් ඉනිම් පහේදී පනහකට වැඩි ලකුණු හතරක් වාර්තා කළ පස්වැනි පිතිකරුවා බවට පත් වූ අතර එම දස්කම ලබා ගත් එකම ශ්‍රී ලාංකිකයා බවට පත්විය. ඔහු සිය පළමු ටෙස්ට් ඉනිම් පහේදී ලකුණු 309ක් රැස් කර අවසන් කළේය. එය අසේල ගුණරත්නගේ ලකුණු 310 ට මදක් පිටුපසින් සිටින ශ්‍රී ලංකා ක්‍රීඩකයකුගේ පළමු ටෙස්ට් ඉනිම පහේදී ලබාගත් දෙවැනි ඉහළම ලකුණු සංඛ්‍යාවද වේ. ශ්‍රී ලංකාව තරග දෙකකින් සමන්විත තරගාවලිය 1-0ක් ලෙස ජයගත් අතර පිතිකරණ දස්කම් හේතුවෙන් තරගයේ වීරයා සහ තරගාවලියේ වීරයා ලෙස සිල්වා සම්මාන ලැබීය.
ඔහුගේ දක්‍ෂතාවය වෙනුවෙන්, සිල්වා ICC ටෙස්ට් පිතිකරණ ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල ස්ථාන 29කින් පිම්මක් ලබා ඇති අතර, එය ඔහුගේ ක්‍රිකට් දිවියේ පළමු වතාවට හොඳම පිතිකරුවන් 50 දෙනා අතරට 49 වැනි ස්ථානයට පත් කර ඇත.
2018 මැයි මාසයේදී, ඔහු 2018-19 වාරයට පෙර ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් විසින් ජාතික කොන්ත්‍රාත්තුවක් ලබා දුන් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් 33 දෙනාගෙන් කෙනෙකි.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකීය ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයන් ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1988 උපත්
මාතලේ කැරැල්ල
මාතලේ විමුක්ති අරගලය නැතහොත් 1848 විමුක්ති අරගලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන කැරැල්ල ශ්‍රී ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයට එරෙහිව ආණ්ඩුකාර ටොරින්ටන් සාමිගේ (හත් වෙනි වයිකවුන්ට් ටොරින්ටන්) කාලයේදී හට ගත්තේය. එම කැරැල්ලෙහි යටත් විජිත පාලන ක්‍රමයකට එරෙහිව පැරණි වැඩ වසම් ක්‍රමයේ කැරැල්ලක ලක්ෂණ නොපෙනේ. ඒ වෙනුවට නවීන නිදහස් අරගලයකට මාරුවීමක් දක්නට ලැබේ. එය සම්පූර්ණයෙන්ම සාමාන්‍ය ජනතාවගේ කැරැල්ලකි.
පසු බිම
උඩරට පළාත්වල තිබුනේ වියවුල් තත්වයකි. ඔවුහු අවුරුදු 33 ක් බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය යටතේ සිටියහ. මුඩුබිම් ආඥා පනත යටතේ සාමාන්‍ය ජනතාවගේ ඉඩම්වල අයිතිය අහිමිකර ඔවුන් දුගී භාවයට ඇද දමනු ලැබිණ. 18 වෙනි ශත වර්ෂයේ කෝපි වගාව ලංකාවට හඳුන්වා දෙනු ලැබිණි. කෝපි කඳුකර පෙදෙස්වල සරුසාරව වැඩෙන වගාවකි. පොදු ජනයාගෙන් අත්පත් කර ගන්නා ලද ඉඩම්වල කෝපි වගා කරනු ලැබිණ. ධනපතියන්ගේ වගාවක් වූ කෝපි ආසියානු රටක් වූ ලංකාවේ වගා කිරීමට බලපෑ ප්‍රධාන හේතුව වූයේ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වල එවකට පැවති කෝපි වගාව වහල් සේවය නැවැත්වීම නිසා අඩපණ වීමයි.
කෙසේ වෙතත් ඉඩම් අයිතිය අහිමි කරනු ලැබූ සාමාන්‍ය ජනයා මෙම කෝපි වගාව සඳහා යොදා නොගැනුනි. කන්ද උඩරට ජනයා තම ජීවනෝපාය සලසා දුන් පාරම්පරික ඉඩම් අතහැර කුලීකාරයන් ලෙස එවකට වතුවල පැවති දුක්ඛිත තත්වයන් යටතේ ඒවායේ වැඩ කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළහ. එහෙයින් ඉන්දියාවේ සිටි බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ කම්කරු බලඇණිය දකුණේ (ලංකාවේ) අලුත් වාසි දායක බිම්වල වැඩෙහි යෙදවීම සඳහා ගෙන ඒමට බ්‍රිතාන්‍යයන්ට සිදු විය. ඉතා පිළිකුල් සහගත කම්කරු ශ්‍රමය ලබා ගන්නා ක්‍රමයක් ඇති කර ඒ මගින් දකුණු ඉන්දීය කුලීකරුවන් ලක්ෂ ගණනක් ලංකාවේ කෝපි වතුවල වැඩවලට ගෙන්වා ගන්නා ලදී. මොවුන්ගෙන් දහස් ගණනක් එසේ එන අතර මගදී හා පැමිණි පසු වතු වගා වලදී මිය ගියහ.
බ්‍රිතාන්‍යයේ ඇතිවුණු ආර්ථික අවපාතය දේශීය කෝපි වගාවට මෙන්ම කුරුඳු වගාවටද බරපතල ලෙස බල පෑවේය. වැවිලි කරුවෝ සහ ව්‍යාපාරිකයෝ අපනයන බදු අඩු කරන ලෙස ඉල්ලා උද්ඝෝෂණය කළහ. කොළඹ යටත් විජිත ලේකම් ශ්‍රිමත් ජේම්ස් එමර්සන් වෙනන්ට් ලන්ඩන්හි යටත් විජිත පිළිබඳ ලේකම් වූ අර්ල් ග්‍රේ ට පෙරළිකාර යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කර එය සලකා බලන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. ඒවානම් දැනට පවතින වක්‍ර බදු ක්‍රමය ඍජු බදු ක්‍රමයකට මාරුකරන ලෙසයි. එම යෝජනා පිළිගැනුණි. කෝපි සඳහා අපනයන බදු ඉවත් කිරීමටද, කුරුඳු සඳහා එය අඩු කිරීමටද යෝජනා විය. මෙයින් ඇතිවන හිඟය වූ ස්ටර්ලින් පවුම් 10 000 ක මුදල ඍජු බදු මගින් මහජනතාවගෙන් අය කර ගැනීමටද යෝජනා විය. එවකට බ්‍රිතාන්‍ය අගමැති රසල් සාමිගේ ඤාති සහෝදරයෙකු වූ 35 වියැති ටොරින්ටන් සාමිවරයා නව ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස වික්ටෝරියා රැජින විසින් ලංකාවට එවන ලද්දේ මෙම ප්‍රතිසංස්කරණයන් ක්‍රියාවේ යෙදවීම පිණිසයි.
1848 ජුලි 1 දින තුවක්කු, බල්ලන්, කරත්ත සහ සාප්පු යනුවෙන් ඒ ඒ කාරණාවලට බදු අය කරන ලෙස නීති පනවන ලදී. තවද වතු වගාවල පාරවල් සඳහා ශ්‍රමය අනිවාර්යෙන්ම යෙදවිය යුතු යැයිද නැතහොත් විශේෂ බද්දක් (ඇඟ බද්ද) ඒ වෙනුවට ගෙවිය යුතු යැයිද නියම කෙරුණි. මෙම බදු මහජනතාවගේ මුදල් පසුම්බියට පමණක් නොව කන්ද උඩරට ජනතාවගේ සාම්ප්‍රදායික සිරිත් විරිත්වලටද ඉතා අහිතකර ලෙස බලපෑවේය. මෙම අසාධාරණ පීඩාකාරී බදුවලට එරෙහිව මහා ජනතා ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ විය. මෙම ජනතාවට නායකත්වයක් නොමැති විය. (රටේ රජු බලයෙන් පහකර තිබුණු අතර අනෙක් නායකයන් එක්කෝ ඌවේ කැරැල්ලේදී විනාශ කර හෝ ඉතිරි අය බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුවට එක් කර ගෙන හෝ තිබිණි) මේ නිසා කන්ද උඩරට පළාත්වල නායකත්වය සාමාන්‍ය පොදු ජනතාව අතරට ප්‍රථමවරට මාරුවිය.
නිදහස් අරගලය
1848 ජුලි 26 දින නායකයෝ සහ සහයෝගය දැක්වූවන් පෙරවරු 11.30 වන විට ඓතිහාසික දඹුල්ල රාජමහා විහාරයට රැස් වූහ. එහි නායක ස්වාමින් වහන්සේ වූ ගිරණාගම තෙරුන් වහන්සේ විසින් ගොන්ගාලේගොඩ බණ්ඩා අභිෂේක කරනු ලැබීය. ඔහු හඳුන්වන ලද්දේ "ශ්‍රී වික්‍රම සර්ව සිද්ධි" යන නමිනි. ඔහු ඉතා චතුර ලෙස සිංහලෙන් කථා කරමින් මහජනතාවගෙන් ඇසුවේ "ඔබලා ගන්නේ කාගේ පැත්තද, බෞද්ධයන්ගේද? බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේද?" යනුවෙනි. මෙදිනම ඔහුගේ සහෝදරයා වූ දිනෙස් උප රජු ලෙසද, ඩිංගිරාල, සත්කෝරළේ නිල නොලත් රජු ලෙසද ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. තවත් 400 ක් දෙනා සමග සිටි වීර පුරන් අප්පු, අග්‍රාමාත්‍යවරයා නොහොත් ගොන්ගාලේගොඩ බණ්ඩාගේ කඩු දරන්නා ලෙසද "වලිසිංහ" යන නමින් අභිෂේක කරන ලද්දේ ය.
රජු ලෙස ප්‍රකාශ කිරීමෙන් අනතුරුව ඔහු, ඔහුගේ හමුදාව සමග දඹුල්ලෙන් පිටත් වී මාතලේ හරහා ගියේ බ්‍රිතාන්‍යයන්ගෙන් උඩරට රාජධානිය අල්ලා ගැනීමේ අපේක්ෂාවෙනි. ඔවුහු මාතලේ කච්චේරියද ඇතුළුව රජයේ ගොඩනැගිලිවලට පහර දී බදු වාර්තා සමහරක් විනාශ කළහ. මේ අතර ඩිංගිරාළ ජනතාව පොළඹවා කුරුණෑගලට පහර දුන්නේය. මෙහිදී බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ වෙඩි පහරට ලක්ව අට දෙනෙක් මිය ගියහ. ටොරින්ටන් ආණ්ඩුකාරවරයා වහාම යුද නීතිය ප්‍රකාශයට පත් කළේය. ඒ 1848 ජුලි 29 මහනුවරට සහ ජුලි 31 දින කුරුණැගලටද වශයෙනි.
පුරන් අප්පු සිරකරුවෙකු ලෙස අත්අඩංගුවට ගෙන අගෝස්තු 8 වෙනිදා මරණ දණ්ඩනය නියම කරන ලදී. ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා සහ ඔහුගේ සොහොයුරු දිනෙස් පලා ගොස් සැඟවුණහ. ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා ඉන් පසු මාතලේ සිට කි.මි.13 ක් ඈත ඇල්කඩුව ප්‍රදේශයේ ගල් ගුහාවක ජීවත් විය. ටොරින්ටන් ආණ්ඩුකාරවරයා ඔහු අත්අඩංගුවට ගැනීමට වරෙන්තුවක් නිකුත් කළ අතර ඔහු සිටින තැනක් පිළිබඳ තොරතුරු සපයන්නන්ට පවුම් 150 ක් දෙන බව ප්‍රකාශ කළේය. සැප්තැම්බර් 21 දින මැලේ භට හමුදාවක් විසින් ඔහු අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදුව මාතලේ සිට නුවරට ගෙනවුත් සිර කරන ලදී.
ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා සම්බන්ධ නඩු විභාගය නොවැම්බර් 27 දින මහනුවර ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේදී විභාග කරන ලදී. මහනුවර රාජ්‍ය ලබා ගැනීම සඳහා යුද්ධ කොට රජුට ද්‍රෝහී වීම සම්බන්ධයෙන් ඔහුට චෝදනා නගා තිබුණි. සියලු චෝදනාවන්ට තමන් වැරදිකරු බව ඔහු ප්‍රකාශ කළේය. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය 1849 ජනවාරි 1වැනි දින ඔහු එල්ලා මරණ ලෙස තීන්දු කළේය.
මෙයින් පසු මරණ දණ්ඩනය වෙනුවට කස පහර 100 ක් දී මලක්කාවට පිටුවහල් කළයුතු යයි නීතිය සංශෝධනය කොට ආඥාවක් ප්‍රකාශ කෙරුණි. බ්‍රිතාන්‍ය රජයට එරෙහිව කැරලි ගසන්නට අදහස් කරන්නන්ගේ සිතට බිය වද්දන්නට ආණ්ඩුකාරවරයා එම ක්‍රියාමාර්ගය ගත්තේ පිටුවහල් කිරීම මරණ දණ්ඩනයට වඩා දරුණු දඬුවමක් ලෙසින් සැලකුණු බැවිලණි.
නායකයෝ
විර පුරන් අප්පු, දිනෙස් සහ ඩිංගි රාළ (හඟුරන්කෙත), චන්ද්‍රසේකර ලේකම්පත්තුවේ රාල නායකයන් විසින් මාතලේ ගම් ප්‍රධානීන් සහ ජනතා සහයෝගය සහිතව මෙහෙයවන ලදී. ඔවුන් පහතරට සමඟ සබඳතා ඇති අය වූ අතර පුළුල් දර්ශනයකින් යුතුව කටයුතු කළහ.
ඉතිහාසයේ මාතලේ නිදහස් අරගලයට හිමි වන තැන
මාතලේ අරගලය සම්පූර්ණයෙන්ම පොදු ජනයාගේ කැරැල්ලක් විය. එම අරගලය වැඩවසම් ස්වරූපය දක්නට නොලැබිණි. එම ස්වරුපය නැති පොදු ජනයාගේ කැරැල්ලක් ලෙස හැඳින්වෙන ප්‍රථම අරගලය මාතලේ කැරැල්ලය. අරගලකරුවන්ට ඔවුනගේ රජෙකුගේ නායකත්වයක් නොවීය. (ඔහු 1815 දී බලයෙන් පහ කොට තිබුණු හෙයිනි) එසේම වෙනත් ප්‍රධානියෙකුගේ නායකත්වයක්ද නොතිබුණි. (හිටපු නායකයන් ඌව කැරැල්ල අවස්ථාවේ දරුණු ලෙස මර්දනය කර තිබුණි. ඉතිරි වූ අය බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයට ඇඳා ගෙන තිබුණි.) ප්‍රථමවරට මහනුවර පළාත්වල නායකත්වය රදළවරුන්ට නොව සාමාන්‍ය ජනතාව අතට ගියේය. නායකයින් වූයේ සාමාන්‍ය ගොවියෝ සහ කම්කරුවෝය. එය හරියට එංගලන්ත විප්ලවයේ "ලෙවෙලර්ස්" (Levellers) ලෙස හැඳින්වුණු ජන කණ්ඩායම මෙනි. නැතහොත් අමෙරිකන් විප්ලවයේ පෝල් රිවරේ (Paul Revere) සහ ටොම් පේන් (Tom Paine) වැනි කාර්මිකයින් මෙනි. කෙසේ වෙතත් කොල්වින් ආර් ද සිල්වාගේ වචනවලින් කියතොත් ඒ මෙසේය. "එයට නායකයින් සිටි නමුත් නායකත්වයක් නොවීය. පැරණි වැඩවසම් නායකයින් විනාශ කොට හෝ බලරහිත කර තිබුණි. අරගලයට නායකත්වය දීමට සහ එහි බලය අත්පත් කරගැනීම දක්වා ඉදිරියට යාමට සුදුසු කණ්ඩායමක් නොවීය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් අරගලhttps://si.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B6%B8%E0%B7%8F%E0%B6%AD%E0%B6%BD%E0%B7%9A_%E0%B6%9A%E0%B7%90%E0%B6%BB%E0%B7%90%E0%B6%BD%E0%B7%8A%E0%B6%BD&action=edit#
ලුවිස් ඉනාසියෝ ලූලා ද සිල්වා
ලුවිස් ඉනාසියෝ ලූලා ද සිල්වා (උපත 27 ඔක්තෝබර් 1945), සාමාන්‍ය වශයෙන් ලූලා ද සිල්වා ලෙසින් හැඳින්වෙන, යනු බ්‍රසීල දේශපාලකයෙක් වන අතර බ්‍රසීලයේ වත්මන් ජනාධිපති වේ. ඔහු මීට පෙර 1 ජනවාරි 2003 සිට 31 දෙසැම්බර් 2010 දක්වා ඒ තනතුරින් ලෙසද කටයුතු කළේය.
නමිනම්
හරිත වර්ණයෙන් යුත් පොළොව දෙසට නැමුණු යුගල පත‍්‍ර වලින් ගැවසුණු දර්ශනීය නමිනම් ප‍්‍රියතම පලතුරු ශාකයක් ලෙසින් හැඳින්විය හැක. මලයාසියාව මව්බිම කර ගනිමින් ලෙගුමයිනෝසියේ (LEGUMINOSAE)  ශාක කුලයට අයත් නමිනම් ගසේ උද්භිද විද්‍යා නාමය සයිනොටෙට‍්‍රා නෝලිප් ලෝරා නම් වේ.තෙත් කලාපයේ සාරවත්ව වැඩෙන නමිනම් ගස මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 370 ක් පමණ උස් ප‍්‍රදේශවල වැඩෙන අතර, නියඟයට ඔරොත්තු දීමේ ශක්තියක් ඇත. ශ‍්‍රී ලංකාව, ඉන්දියාව, ඉන්දුනීසියාව, ජාවා, මලයාසි ආදී නිවර්තන කලාපීය රටවල වැඩෙන අතර මීටර් 5 - 7 පමණ වැඩේ.මලයාසි භාෂාවෙන් මෙම ශාකය හඳුන්වනු ලබන්නේ නමි නන් වශයෙනි. එහෙත් අප රටේ බොහෝ දෙනෙකු නමි නම් යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැබේ. මෙහි ව්‍යාප්තිය බීජ මගින් සිදුවන අතර, බීජය දුඹුරු පාටින් යුක්ත වේ. සෙ. මී. 3 ක් දිගු වූ බීජය මි. මී. 5 ක් පමණ ඝනකමින් යුක්ත වන අතර ප‍්‍රරෝහන කාල සීමාව සති දෙකක් පමණ ගත වේ. පැළ සිටවනවාට වඩා බීජය වගා බිම් තුළ කෙළින්ම සිටවීම තුළින් වැඩි වර්ධනයක් දැකිය හැකි වේ. සාරවත්ව වැඩුණු ගසක වර්ෂ පහක් ගතවීමෙන් මල් හටගෙන ඵලදාව හටගනී.නමිනම් ගසෙ මල් ලා රෝස පාටින් යුක්ත වන අතර, ගසේ මුල සිට මීටරයක පමණ උසට කඳේ මල් හට ගන්නා අතර, ඒ තුළින් ඵලදාව හට ගනියි. නමිනම් ගෙඩි මේරීමට මාස 03 ක් ගතවන අතර, කුඩා අවදියේ ගෙඩි කොළ පාටින් යුක්ත වන අතර ඉදුණු විට කහපාට වේ. ගෙඩිය සම්පූර්ණයෙන් රැලි සහිතය.නමිනම් ශාකයේ පොත්ත තද දුඹුරු පාටින් යුක්ත වන අතර එම සුඹුල ඉවත් කළ විට කොළ පාටින්ද යුක්ත වන අතර, ශාකයේ ලීය සවි ශක්තියෙන් යුක්ත වුවත් කිසිදු ප‍්‍රයෝජනයකට ගත නොහැක.නමිනම් කෑමට දුවලා පුතාල ඉතා ප‍්‍රිය කරන අතර අමුවෙන් කෑමේ දී ලුණු මිශ‍්‍ර කර කෑමට ගන්නා අතර අච්චාරු දැමීම කළ හැකිය. ඉන්දියානු ජනයා ඖෂධීය බෙහෙතක් වශයෙන් තෙල් නිෂ්පාදනය කර ගන්නා බව ඇෆ්. එච්. මැක්මිලන් මහතා සිය ග‍්‍රන්ථයේ සඳහන් කර ඇත. අප හට පහත රට තෙත් කලාපයේ සැම නිවසකම පැතිර පවතින ශාකයක් ලෙස නමිනම් හැඳින්විය හැක.
-දිනුෂ මදුශාන්
ප්‍රවර්ගය:පලතුරු
මයික්‍රොසොෆ්ට් වර්ඩ්
මයික්‍රොසොෆ්ට් වර්ඩ් (Microsoft Word) (හෝ සරලව වර්ඩ් (Word)) යනු මයික්‍රොසොෆ්ට් විසින් සංවර්ධනය කරන ලද වදන් සකසනයකි. එය ප්‍රථම වරට 1983 ඔක්තෝබර් 25 වන දින Xenix පද්ධති සඳහා බහු-මෙවලම් වර්ඩ් නමින් නිකුත් කරන ලදී. පසු සංස්කරණ පසුව ඩොස් (MS DOS) (1983) ධාවනය වන අයිබීඑම් පීසී (IBM PC), ක්ලැසික් මැක් ඕඑස් (Classic Mac-OS) (1985) ධාවනය කරන ඇපල් මැකින්ටොෂ් (Apple Macintosh), ඒටී ඇන්ඩ් ටී යුනික්ස් පීසී (AT&T Unix PC) (1985), අටාරි එස්ටී (Atari ST) (1988), ඕඑස් / 2 (1989), මයික්‍රොසොෆ්ට් ඇතුළු තවත් වේදිකා කිහිපයක් සඳහා ලියා ඇත. වින්ඩෝස් (1989), SCO යුනික්ස් (1994), සහ මැක් ඕ එස් (කලින් OS X; 2001).
වෙනත් බොහෝ නූතන වදන් සැකසුම් මෘදුකාංග නිපදවා ඇත්තේ මෙය අනුකරණය කිරීමෙනි.
විද්‍යුත් චුම්භකත්වය
විද්‍යුත් චුම්භක ඉතිහාසය
1820 අප්‍රේල් 02 වන දින සවස දේශනයකට සූදානමින් සිටි Hans Christian Orsted ට විශ්මය ගෙන දෙන සාධක රැසක් පරීක්ෂණයක් අතරතුර සිදුවිණි. ඔහු විසින් සකසන උපාංග වල බැටරිය ඇති නැති (on/off) කරන අවස්ථා වල මාලිමා කටුව චුම්භක උතුරින් යම් චලනයක් දක්වන බව පෙනිණි. මෙම චලනය දැකීමෙන් ධාරාව ගලා යන වයරය වටා චුම්භක ක්ෂේත්‍රය පැතිරී ඇති බව ඔහුට වැටහිණි. තවද විද්‍යුතය සහ චුම්භකත්වය අතර ඍජු සම්බන්ධයක් ඇති බව තහවුරු විය.
විද්‍යුත් චුම්භකත්වය
ඔහු එම සොයාගැනීම ගැන පිළිගත හැකි පරිදි සංසිද්ධිය පැහැදිලි නොකල අතර ගණිතමය රාමුවක් තුළ නිරුපණයට උත්සහ කලහ. කෙසේ හෝ මාස 3කට පසුව ඔහු වඩාත් තීවෘර විමර්ශනයක් පටන් ගන්නා ලදී. මෙම සිදුවීමෙන් කෙටිකලකට පසු ඔහු ,ඔහුගේ සොයාගැනීම් ප්‍රසිද්ධියට පත් කරන ලද අතර, ඔහු ධාරාව ගලාගෙන යන වයරය වටා චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් පැතිරී ඇතිබව තහවුරු කරන ලදී. විද්‍යුත්-චුම්භක ක්ෂේත්‍රයේ දායකත්වයට ගරු කිරීමක් වශයෙන් CGS ඒකකය මඟින් චුම්භක ප්‍රේරණයට oersted යන නම තබන ලදී.
ඔ(ර්)ස්ටඩ් තම සොයා ගැනීම සම්පූර්ණව අවබෝධ කර නොගත් නමුත් බලපෑම අන්‍යෝන්‍ය බව නිරීක්ෂණය කළේය. ධාරාවක් කාන්දම මත බලයක් යොදන අතර චුම්භක ක්ෂේත්‍රය මගින් ධාරාවක් මත බලයක් යොදයි. මෙම සංසිද්ධිය, ඇම්පියර් විසින් තවදුරටත් විමර්ශනය කළ අතර ධාරාව රැගෙන යන සමාන්තර කම්බි දෙකක් එකිනෙක මත බලයක් යොදන බව ඔහු සොයා ගත්තේය. එකම දිශාව ධාරාව සන්නයනය කරන කම්බි එකිනෙක ආකර්ශනය වන අතර දෙපසට ධාරාව සන්නයන කරන කම්බි එකිනෙක විකර්ශනය කරයි. එක් එක් ධාරාව ඇති කරන චුම්භක ක්ෂේත්‍රය මෙකී අන්තර් ක්‍රියාවට මූලිකවන අතර ඇම්පියරයේ ජාත්‍යන්තර අර්ථ කථනයට පදනමක් සකසයි.
thumb|විද්‍යුත් මෝටරය, විද්‍යුත් චුම්භකත්‍වයේ වැදගත් ප්‍රතිඵලයක් ප්‍රයෝජනයට ගැනීමකි. චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් හරහා ගලා යන ධාරාවක් සහිත සන්නායක කම්බියක් තැබූ විට, ක්ෂේත්‍රයටත් ධාරාවටත් ලම්භක දිශාවකට ක්‍රියා කරනා බලයක් එම සන්නායකය මත ප්‍රේරණය වේ
සිංහල සිනමාව
හැඳින්වීම
පළමුවන අවුරුදු 9 තුළ චිත්‍රපට බොහොමයක් නිශ්පාදනය කෙරුනේ දකුණු ඉන්දියාවෙහිදී ය. එම නිසාම දකුණු ඉන්දියානු ආභාශය ඒ තුළ රෑඳී ඇත. පුරෝගාමී චිත්‍රපට නිශ්පාදක ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් මහතා විසින් 1956 දී නිශ්පාදිත රේඛාව චිත්‍රපටය සම්පූර්ණයෙන්ම චිත්‍රාගාර වලින් පිටත දී නිශ්පාදිත සැබෑ සිංහල කථා සාරයක් අඩන්ගු චිත්‍රපටයකි. ජාත්‍යන්තර හා දේශීය වශයෙන් අගය කළද, චිත්‍රපට නරඹීම සඳහා ප්‍රමාණවත් සංඛ්‍යාවක ප්‍රේක්ෂකයන් රට තුළ නොමති වූ නිසා රේඛාව ආදායම් අතින් ඉතා අසාර්ථක එකක් විය. සංදේශය හා කුරුලු බැද්ද යන චිත්‍රපට වලින් යම්කිසි උත්සාහයක් දැරුවද, 60 දශකයේ මුල් භාගයේ දී ඉන්දීය ආරයේ කථා සාරයන් අඩංගු චිත්‍රපට නිශ්පාදනය විය.
විද්‍යුත් චුම්භකත්වය
විද්‍යුත් චුම්භකත්වය
විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍ර හා ධාරා අතර මෙම සම්බන්ධය ඉතාමත් වැදගත් එකකි. 1821 දී මයිකල් ෆැරඩේ විද්‍යුත් මෝටරය නිපදවීමට හේතු වූයේ මෙකී සම්බන්ධයයි. ෆැරඩේගේ සම ධ්‍රැවීය මෝටරය රසදිය එකතුවක් තුළ තැබූ ස්ථිර චුම්භකයකින් සමන්විත විය. මෙහිදී කාන්දමට ඉහළින් හා රසදිය තුළ ගිල්වූ මැද ඇණයකින් සම්බන්ධ වූ කම්බියක් හරහා ධාරාව ගලා යෑමට සලසන ලදී. කාන්දම මගින් කම්බිය මත ස්පර්ශී බලයක් යොදයි. එබැවින් ධාරාව පවත්වාගන්නා තෙක් කම්බිය ,කාන්දම වටා කැරකෙනු ඇත.
සිංහල සිනමාව
හැඳින්වීම
නැවතත් 1964 වසරේදී ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් මහතා විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ චිත්‍රපට කර්මාන්තයේ උන්නතිය සඳහා ගම්පෙරළිය චිත්‍රපටය නිශ්පාදනය කළ අතර මෙය ගීත වලින් තොර පළමු සිංහල චිත්‍රපටය වේ. තවද මෙම චිත්‍රපටයද රේඛාව මෙන් චිත්‍රාගාර වලින් බැහැරව නිපදවන ලද්දකි. එමෙන්ම සිංහල සංස්කෘතිය පිළිබිඹු කළ චිත්‍රපටයක් ලෙස මෙයට ඉතා හොඳ ප්‍රතිචාරයක් ලැබින. ගම්පෙරළිය නරඹන්නන්ගේ හා විචාරකයන් යන දෙපිරිසම එක හා සමානව අගයන ලදී. මෙම ඉදිරි ගමනේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 60 දශකයේ අග භාගයේ දී මහාචාර්ය සිරි ගුණසිංහයන්ගේ සත් සමුදුර අතුලුව කලාත්මක චිත්‍රපට කිහිපයක්ම බිහිවිය.
1970 දශකයේදී දක්ෂයින් බොහෝ දෙනෙකු ඉදිරියට ආ අතර, වාණිජ චිත්‍රපට ඉන්දියානු චිත්‍රපට වලින් සොරා ගැනීම දිගටම කරගෙන යන ලදී. 1979 වසරේ දී නිශ්පාදිත වසන්ත ඔබේසේකරගේ පළමුවන චිත්‍රපටය වන, ඉතා හොඳ ප්‍රතිඡාරයක් ලබූ වෙස්ගත්තෝ හා පළගැටියෝ යන චිත්‍රපට ද තවත් බොහොමයක්ද මීට අතුලත් වේ.මෙම අවදියේ දී ඉදිරියට ආ තවත් අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු නම්, ධර්මසේන පතිරාජයි.බඹරු ඇවිත් හා අහස් ගව්ව වනි චිත්‍රපට වලින් නගරයේ තරුණ ජීවිතවල ඇති ආතතිය පිලිඹඳව පරික්ෂා කරන ලදී. විශිෂ්ඨ කලාකරුවෙකු හා කවියෙකු වූ මහගම සේකරයන්ගේ 1970දී නිශ්පාදනය කළ, ඔහුගේ එකම නිශ්පාදනය වූ තුන්මං හංදිය චිත්‍රපටයද ශ්‍රී ලාංකීය සිනමාවේ ඉතා වදගත් චිත්‍රපටයකි.ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් මහතාගේ බිරිඳ වන, සුමිත්‍රා පීරිස් මහත්මියද, 70 දශකයේ දී කාන්තාවන්ගේ ගැටළු පිළිබඳව සිත යොමුකර නිශ්පාදන කළ අතර ගැහැනු ළමයි සහ ගඟ අද්දර ඒවාට නිද්සුන් වේ.
විද්‍යුත් චුම්භකත්වය
විද්‍යුත් චුම්භකත්වය
1831 දී ෆැරඩේ සිදු කළ පරීක්ෂණ මගින් චුම්භක ක්ෂේත්‍රයකට ලම්භකව චලනයවන කම්බියක් දෙපස විභව වෙනසක් හට ගන්නා බව එළි විය. තව දුරටත් විද්‍යුත් චුම්භක ප්‍රේරණය ලෙස හදුන්වන මෙම ක්‍රියාවලිය පිළිබද කළ විශ්ලේෂණය තුළින් ඔහුට ෆැරඩේගේ ප්‍රේරණය පිළිබද නියමය ලෙසින් දැන් හදුන්වන මූලධර්මය ප්‍රකාශ කිරීමට හැකියාව ලැබිණි. ඉන් කියැවෙනුයේ සංවෘත පරිපථයක ප්‍රේරණය වන විභව අන්තරය, පුඩුව තුළින් චුම්භක ස්‍රාවය වෙනස් වීමේ සීඝ්‍රතාවයට අනුලෝමය සමානුපාතික බවයි. මෙම සොයා ගැනීම විමසීම තුළින් ඔහු 1831 දී භ්‍රමණය වන තඹ තහඩුවක යාන්ත්‍රික ශක්තිය, විද්‍යුත් ශක්තියට පරිවර්තනය කරමින් පළමු විදුලි උත්පාදකය නිපදවීය. ෆැරඩේගේ තැටිය අකාර්යක්ෂම හා ප්‍රායෝ‍ගික උත්පාදකයක් ලෙස ප්‍රයෝජනවත් නොවූවද ඔහුගේ කාර්ය ඉදිරියට ගෙන යන්නන් හට චුම්භකත්වය භාවිතා කර ගනිමින් විද්‍යුත් බලය උත්පාදනය කිරීමට හැකියාව ඇති බව පෙන්වා දුන්නේය.
සිංහල සිනමාව
හැඳින්වීම
ඊළඟ දශක කීපයේ දී තිස්ස අබේසේකර, ප්‍රසන්න විතානගේ, විමුක්ති ජයසුන්දර වැන්නෝ මෙම ව්‍යාපාරයට අලුතින් ජීවය පිඹීමට උත්සාහ දරා ඇත. විතානගේ ගේ පුරහඳ කළුවර හා විමුක්ති ජයසුන්දර ගේ සුළඟ එනු පිණිස යන චිත්‍රපට ලංකාවේ නිශ්පාදිත හොඳම චිත්‍රපට ඝනයට වැටේ. තවද, 2005 Cannes චිත්‍රපට උළෙලේදී සුළඟ එනු පිණිස චිත්‍රපටය Camera d'Or සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබීය.
විද්‍යුත් චුම්භකත්වය
විද්‍යුත් චුම්භකත්වය
ෆැරඩේගේ සහ ඇම්පියර්ගේ කාර්ය භාරය තුළින් කාලයත් සමග විචලනය වන චුම්භක ක්ෂේත්‍රයකට, විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයක ප්‍රභවයක් ලෙසද කාලයත් සමග විලනයවන විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයකට , චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක ප්‍රභවයක් ලෙස ද ක්‍රියා කළ හැකි බව පෙන්වා දුන්නේය. එබැවින් එක් ක්ෂේත්‍රයක් කාලයත් සමග විචලනය වන විට අනිවාර්යයෙන්ම අනෙකෙහි ක්ෂේත්‍රයක් ප්‍රේරණය වේ. එවන් සංසිද්ධියකට තරංගයක ගුණ ඇති අතර සාමාන්‍යයෙන් විද්‍යුත් චුම්භක තරංගයක් ලෙස සැලකේ. සෛද්ධාන්තිකව විද්‍යුත් චුම්භක තරංග විශ්ලේෂණය 1864 දී ජේම්ස් ක්ලාක් මැක්ස්වෙල් විසින් සිදු කරන ලදී. මැක්ස්වෙල් විසින් විද්‍යුත් ක‍්ෂේත්‍රය, චුම්භක ක්ෂේත්‍රය, විද්‍යුත් ආරෝපණය හා විද්‍යුත් ධාරාව අතර අන්තර් සම්බන්ධතා පැහැදිව විස්තර කළ හැකි සමීකරණ සමූහයක් සොයාගත්තේය. ඊට අමතරව මෙවන් තරංගයක් ආලෝකයේ ප්‍රවේගයෙන් ගමන් කරන බව ඔප්පු කිරීමට ඔහුට හැකි වූ අතර ඒ හෙයින් ආලෝකය ද විද්‍යුත් චුම්භක විකිරණ ස්වරූපයක් බව සොයා ගත්තේය. ආලෝකය, ක්ෂේත්‍ර හා ආරෝපණ ඒකාබද්ධ කළ මැක්ස්වෙල්ගේ නියමයන් සෛද්ධාන්තික භෞතික විද්‍යා ඉතිහාසයේ වැදගත් සංධිස්ථානයකි.
සිංහල සිනමාව
හැඳින්වීම
පසුගිය අවුරුදු වලදී පවුල් සම්බන්ධතා, ගබ්සාව හා උතුරේ දෙමළ ත්‍රස්තවාදීන් හා හමුදාව අතර ගටුම් යන අදිය පිළිබඳ හා එවයේ ප්‍රතිඵල පිළිබඳව චිත්‍රපට මගින් විසදුම් සෙවීමට උත්සාහ දරා ඇත. විශේෂයෙන්ම අශෝක හඳගමයන් මේ විශයන් තොරගනීම නිසා විවේචනයට භාඡනය වී ඇත.
විද්‍යුත් චුම්භකත්වය
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Electricity#Electromagnetism
සිංහල සිනමාව
සිනමා ඉතිහාසය
1997 දී පහත නම් සඳහන් චිත්‍රපට 10, පසුගිය අවුරුදු 50 තුළ නිපදවා ඇති හොඳම චිත්‍රපට ලෙස රාජ්‍ය කමිටුව විසින් හඳුනා ගෙන ඇත.
මුල් යුගයේ සංවර්ධනය (1901-1947)
ශ්‍රී ලංකාවේ සිනමාව ප්‍රසිද්ධ කටයුත්තක් බවට පත්වූයේ වෙස්වික් මේජර් නැමැති ඉන්ග්‍රීසි ජාතිකයා විසින් වර්දනය කරන ලද බයිස්කෝප් ප්‍රදර්ශනය නිසා ය. මේ චිත්‍රපට දර්ශනය කරනු ලබුවේ විවෘත ස්ථානයන්හි වන අතර, අටවාගත් කූඩාරම් තුල ඒවා ප්‍රදර්ශනය කෙරෙන ලදී. 1903 දී ප්‍රථම වතාවට ස්ථීර චිත්‍රපට ශාලා මදන් තියෙටර් මගින් ගොඩනගන ලදී. මෙම සමාගම ඉන්දියානු චිත්‍රපට ප්‍රදර්ශනය කරන ලද අතර, එය ඉතා සාර්තක විය. මෙනිසා එහි විරුද්දවාදී ඔලිම්පියා සමාගම මගින් වෙනත් චිත්‍රපට ශාලා දියුණු කිරීමට පෙළබිනි.
1920 හා 1930 කාලවලදී ඇමරිකානු තරුවන චාලි චප්ලින්, ග්‍රේටා ගාබෝර්, ජෝන් බැරිමෝ, රෑඩොල්ෆ් වැලෙන්ටීනෝ සහ ඩග්ලස් ෆෙයාබෑන්ක්ස්,කණිෂ්ට යන අය ලංකාවේ ජනප්‍රිය තරු වූහ. ෂීක් (The Shiek) හා බැග්ඩෑඩයේ සොරා (The Thief of Bagdad) යන චිත්‍රපට විශේෂයෙන්ම ජනප්‍රිය විය. 1930 වනවිට දී, ඉන්දියානු චිත්‍රපට, ඉන්ග්‍රීසි චිත්‍රපට අභිබවා ජනප්‍රියත්වයට පත්විය. බිල්වා මංගල් නැමැති චිත්‍රපටය ලංකාවේ ආදායම් වාර්ථා තැබීය.
ප්‍රාරම්භය (1947)
thumb|150px|කඩවුණු පොරොන්දුව චිත්‍රපට පෝස්ටරය දකුණු ඉන්දියානු චිත්‍රපට නිෂ්පාදක එස්.එම්. නායගම් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම චිත්‍රපටය නිශ්පාදනය සඳහා විශේෂ මෙහෙවරක් ඉටු කරන ලදී. 1945 දී නායගම් විසින් චිත්‍රකලා මූවිටොන්(Chithrakala Movietone) සමාගම ආරම්භ කර, මදුරෙයිහි සිංහල චිත්‍රපට සෑදීම පිණිසම චිත්‍රාගාරයක් ගොඩනගන ලදී. බොහෝ විකල්පයන් ගැන විමසා බැලූ නායගම් අවසානයේ දී ඓතිහාසික වටිනාකමකින් යුත්, සාලිය අශෝකමාලා කථා පුවත චිත්‍රපටයකට නැගීමට තීරණය කලේ ය. මෙ සඳහා තිර පිටපතක් සොයාගැනීමට තරඟයක් පැවැත්වූ අතර, ඉන් සාලිය අශෝකමාලාහි තිර රචකයා වශයෙන් එවකට නගී එන කලාකරුවෙකු වූ ශාන්ති කුමාර් ය. කෙසේ නමුත් අදහස්වල නොගැලපීම නිසා මෙම කටයුත්ත මගදී නැවත්වීමට සිදුවිය. අනතුරුව, බී.ඒ.ඩබ්ලිව්. ජයමාන්නයන් හා එක්ව ඔවුගේ කඩවුණු පොරොන්දුව නිශ්පාදනය කිරීමට එකඟතාවයක් අති කරගන්නා ලදී.
කුමාර් ඔහුගේ තිර පිටපත චිත්‍රපට ගතකිරීමෙ අරමුණින් නායගම්ගේ සමාගමින් ඉවත්වී, සිලෝන් තියෙටර් සමාගම චිත්‍රපටය ස්ඳහා මුදල් වියදම් කිරීමට එකඟ කර ගන්නා ලදී.මුලසිට නැවත චිත්‍රපටය ගොඩනැගීමේ භාරදූර කාර්යයට මුහුණ දුන් අශෝකමාලා ව්‍යාපෘතිය, කඩවුණු පොරොන්දුව චිත්‍රපටයේ නිශ්පාදන කටයුතු ඇරඹී මාස දෙකකට පමණ පසු කොයිම්බටොර් හිදී තිරගත කිරීම අරඹන ලදී. නායගම්ගේ චිත්‍රපටය 1947 ජනවාරි මස 21වන දින මයිලන්ඩ් හිදී තිරගත විය. අශොකමාලා චිත්‍රපටය ඉන් මාස 3කට පසු 1947 අප්‍රේල් මාසයේ දී එල්ෆිනිස්ටන් හිදී තිරගත විය.
චිත්‍රපට දෙකම ප්‍රේක්ෂකයන් අතර ඉතා ජනප්‍රිය වුවද, විවේචකයන් විසින්, ඒවා දකුනු ඉන්දියානු සිනමාවෙන් උපුටා ගත් දේ යැයි විවේචනයට භාජනය කෙරිණ.
මූලික අවස්ථාව (1947 - 1955)
thumb|200px|රුක්මණී දේවි thumb|200px|එඩී ජයමාන්න කඩවුණු පොරොන්දුවේ සාර්ථකත්වයත් සමඟ, බී.ඒ.ඩබ්ලිව්. ජයමාන්න ඔහුගේ නාට්‍යානුසාරයෙන් චිත්‍රපට වැලක්ම නිශ්පාදනය කරන ලදී. මේවා, කපටි ආරක්ෂකයා, වැරදුනු කුරුමාණම (1948), හදිසි විනිශ්චය (1950, මෙය ජයමාන්නයන් විසින් අධ්‍යක්ෂනය කරන ලද ප්‍රථම චිත්‍රපටය වේ. ඉන් පසු ඔහු විසින් නිශ්පාදිත සෑම චිත්‍රපටයකම අධ්‍යක්ෂනය ඔහු විසින්ම දරණ ලදී.), සැඟවුනු පිළිතුර (1951), උමතු විශ්වාසය (1952), කැලෑ හඳ (1953), අයිරාංගනී (1954), මතභේදය (1954), දේව විපාකය (1956), වන ලිය (1958), හදිසි විවාහය (1959), කවට අන්දරේ(1960), ජීවිත පූජාව(1961), මංගලිකා(1963) සහ මඟුල් පෝරුව (1967, ජයමාන්නයන්ගේ අභාවය නිසා වෙනත් අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු විසින් නිම කරන ලදී).ජයමාන්නයන් දකුණු ඉන්දීය සිනමාවෙන් බොහෝ ක්‍රම විධි ලබාගත් අතර, කලාත්මක චිත්‍රපට සංවර්ධනය සඳහා කිසින්දු දායකත්වයක් නොදරන ලදී. ඔහුගේ චිත්‍රපට බොහොමයකම රුක්මණි දේවි සහ එඩී ජයමාන්න යුගලයේ සහභගීත්වය තිබූ අතර (නමුත් කිසි විටෙකත් ඔවුහු තිරයේ ආදර වන්තයන් නොවූහ.) මෙය ඔවුන් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම චිත්‍රපට තාරකාවන් බවට පත් කරන ලදී.
නිදහසේ උදාවත් සමඟ, ශ්‍රී ලංකාව තුලට හා පිටතට ගමන් කිරීමට තහංචි පැනවීම නිසා, වියදම් අඩුකර ගැනීම සඳහා නායගම්ට ඔහුගේ ව්‍යාපාරය දිවයින තුලට ගෙන ඒමට සිදුවිය. ඔහු කඳාන ප්‍රදේශයේ ඉඩමක් මිලයටගෙන ශ්‍රී මුරුගන් නව කලා චිත්‍රාගාරය ගොඩනගන ලද අතර (පසුව එය එස්.පී.එම්. චිත්‍රාගාරය ලෙස හඳුන්වනු ලැබිනි.), එය එවකට රටේ වූ දි‍යුණුම චිත්‍රාගාරය විය. ඔහුගේ ප්‍රථම නිශ්පාදනය වූ බණ්ඩා නගරයට පැමණේ (1952), මෙය රට තුළ ප්‍රේක්ෂකයන් අතර සාර්ථක විය. එය ප්‍රථම ස්වදේශීය නිශ්පාදනය වුවද තාක්ෂණය අතින් දකුණු ඉන්දීය තත්වයේම විය. නායගම් ඊළඟට ප්‍රේම තරංගය (1953) හා අභ්‍යන්තර ස්ත්‍රී (1954) නිශ්පාදනය කරන ලදී. චිත්‍රාගාරයේ පහත් මට්ටම අනුව නායගම් උසස් තත්වයේ ආම්පන්න මිලයට නොගන්නා ලදී. එමනිසා මේවා බොලිවුඩයෙන් ගෙන්වූ එවාට සම කළ නොහැකි විය. මෙම චිත්‍රපට වඩාත්ම දකුණු ඉන්දියානු චිත්‍රපට වට්ටෝරුවලට අනුගත වූ ඒවා විය. (ඒවායේ කාර්මිකයන් සියළු දෙනාම ඉන්දියානුවෝ වූහ.)
එවකට නැගී ආ කලාකරුවන් අතර සිරිසේන විමලවීර ප්‍රධාන වශයෙන් කැපී පෙනේ. ඔහුගේ චිත්‍රපට බොහොමයක් ඉතිහාසය පදනම් කරගෙන හා අශෝක අධිරාජ්‍යයා, රොබින් හුඩ් වැනි ඓතිහාසික චරිතයන් ආශ්‍රිතව ගොඩනැගී ඇත.
මේ වකවානුවේ තවත් ප්‍රධාන නිශ්පාදකවරයෙක් ලෙස කේ. ගුණරත්නම් හැඳින්විය හකි අතර ඔහුගේ, ඉන්දියාවේ සලෙම්හි 'මොඩන් තියෙටර්' චිත්‍රාගාරයේදී නිශ්පාදිත සුජාත තාක්ෂණිකව දියුණු චිත්‍රපටයක් ලෙස කැපී පෙනුනු නමුදු එය ශ්‍රී ලාංකීය සංස්කෘතිය විදහා දැක්වීමට අපොහොසත් වී අති බැව් පෙනේ.
රේඛාව (1956)
200px|thumb|right|ටයිටස් තොටවත්ත 1956 දී වාර්ථාගත චිත්‍රපට නිශ්පාදක ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් හා ඔහුගේ සම කාර්මික ශිල්පීන් වන ටයිටස් තොටවත්ත හා විලියම් බ්ලේක් යන අය රාජ්‍ය චිත්‍රපට මණ්ඩලයෙන් ඉවත්වූයේ සත්‍ය වශයෙන්ම ශ්‍රී ලාංකික චිත්‍රපටයක් නිශ්පාදනය කිරීමේ අරමුනෙණි. මේ අරමුණ සිත් දරාගෙන රේඛාව චිත්‍රපටය නිශ්පාදනය අරඹන ලද්දේ චිත්‍රාගාරවලින් තොර සාමාන්‍ය පරිසරය සහ ඉතා අඩු වියදම් පිරිස් බලයක් යොදා ගනිමිනි. මෙහි එන කථා පුවත ප්‍රධාන වශයෙන්ම, ශ්‍රී ලාංකීය ජන සමාජය හා එ අශ්‍රිත දේ සාකච්ඡාවට බඳුන් කළ අතර එය විශ්ම කර්ම බල අති සේන නැමැති ගැමියෙකු වටා ගෙතී තිබුනි.එය එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ චිත්‍රපට සඳහා ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් නොමැති නිසා ආදායම් අතින් බිඳවටුනු නමුත් අන්තර්ජාතික වශයෙන් ඉමහත් ඇගයීමට ලක්විය. කෑන්ස් ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළලේ ප්‍රධර්ශනය කිරීම මගින් ඒ බැව් තහවුරු වේ.
රේඛාව ආරයට ගොඩ නැගුනු කලාව (1957-1963)
රේඛාව චිත්‍රපටයෙන් පිබිදුනු අමරතුංගයන්, සෙනෙවිරත්නගේ කුරුළුබැද්ද ගුවන්විදුලි නාට්‍යය චිත්‍රපටයකට නැගීමට යෝජනා කළේ ය. සුළු සුළු අඩුහුඩුකම් තිබුනද ශ්‍රී ලාංකීය සංස්කෘතියේ විවිධ පැතිකඩවල් ගෙනහැර දැක්වීමට එම චිත්‍රපටය සමත් විය. ප්‍රවීණ නිලි පුන්‍යා හීන්දෙනිය මෙම චිත්‍රපටයේ විශිෂ්ඨ රංගනයක යෙදෙන්නේ පෙර නිළියන්ගෙ තිබූ ඉන්දියානු සම්භවය සම්පූර්ණයෙන්ම බැහැරව සත්‍යවශයෙන්ම ශ්‍රී ලාංකීය ලෙසටය.එය එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ අති සාර්ථක වූ අතර එහි වූ ශ්‍රී ලාංකීය බව වඩාත් ඇගයීමට ලක්විය.මෙය මොවුන් විසින්ම මේ හා සමාන සිකුරු තරුව නිශ්පාදනයට හේතු විය
ගම්පෙරළිය (1963)
1963දී ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් මහතා නිෂ්පාදක ඇන්ටන් වික්‍රමසිංහ මහතා සමග එකතුව, ජනප්‍රිය නවකථාවක්වූ මාටින් වික්‍රමසිංහයන්ගේ ගම්පෙරළිය නවකතාව ඇසුරෙන්, චිත්‍රපටයක් නිෂ්පාදනය කළ අතර, පොදුවේ චිත්‍රපටවල අඩංගුව තුබූ සිංදු, නැටුම්, විහිළු තහලු සහ සටන් වලින් තොර චිත්‍රපටයක් බවට එය පත් විය. මෙය කලාත්මක එකක් වුවද, වානිජමය සාර්තකත්වයක්ද ලබා ගැනීමට සමත් විය. මෙම චිත්‍රපටය නවදිල්ලියේදී පැවති තුන්වන ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙලීදී රජත මොනර සම්මානය (Golden Peacock Award) හා විචාරකයන්ගේ තිළිණයද (Critics Prize) ලැබිනි.
කලාත්මක පිබිදීම (1964 -1970)
thumb|200px|ගාමිණී ෆොන්සේකා thumb|200px|ජෝ අබේවික්‍රම ගම්පෙරළිය චිත්‍රපටයේ සාර්ථකත්වය, ශ්‍රී ලංකා චිත්‍රපටවල මාර්ගය විශාල වශයෙන් වෙනස් කරන ලදී. ගම්පෙරළිය ප්‍රදර්ශනයෙන් පසු මෙතෙක් ඉවත දමා තුබූ, සැබෑ බාහිර දර්ශන අඩංගු චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයට යුහුසුළු විය.
සෙනවිරත්න නැවතත්, ගැමි දිවිය පිළිබඳවවූ පරසතු මල් නැමති තිර රචනය සමග මතුවිය. මෙවර ඔහුට චිත්‍රා බාලසූරිය නැමති පොහොසත් නිෂ්පාදකයකුගේ සහාය ලැබුනු අතර ඔහු අමරතුංගයන් මෙන් ආර්ථික අපහසුතාවලට නොවැටෙනු ඇත. බාලසූරිය කලාත්මක චිත්‍රපට නිපදවීම පිළිබඳව හොඳ උනන්දුවක් දැක්වූ අතර ඔහුට උවමනා වූයේද ගම්පෙරළිය වැනි චිත්‍රපටයක් නිෂ්පාදනය කිරිමටය. මෙහිදී ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් මහතාගෙ බිරිඳ වන සුමිත්‍රා පීරිස් මහත්මිය තාක්ෂණ අධ්‍යක්ෂක ලෙස යොදාගෙන, ගාමිණී ෆොන්සේකාට අධ්‍යක්ෂ්ණයේ අවස්ථාවක් දෙන ලදී. ඔහු රේඛාව චිත්‍රපටයේද මෙවැනි තත්වයක සිටින ලදී. කැමරාකරු සුමිත්ත අමරසිංහ වූ අතර, රජයේ චිත්‍රපට ඒකකයේ පුහුණුවලත් ඔහු බාහිර කැමරාකරණය පිළිබඳව පුහුනුවක් ලබා ඇත. චිත්‍රපටය ජනප්‍රිය හා වනු ඇතැයි අදහස් කෙරිනි.
1965දී සෙරන්ඩිබ් නිෂ්පාදකයන් (Serandib Productions) ද කලාත්මක නිෂ්පාදනයට අනුකූලව සාරවිට නැමති චිත්‍රපටය නිෂ්පාදනය කරන ලදී. ජෝ අබේවික්‍රම නැමති විකට නළු පළමු වරට ශ්‍රී ලංකා සිනමාවට එකතුවන ලදී. එම වසරේ ජාතික තිළිණයන් බොහෝමයක්ම මෙම චිත්‍රපටය විසින් දිනා ගන්නා ලදී. සන්දේශය චිත්‍රපටයෙන් පසු ටයිටස් තොටවත්තයන් ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් මහතාගෙන් ඉවත්වී චන්ඩියා චිත්‍රපටය එම අවුරුද්දේම අධ්‍යක්ෂණය කළහ.
ජී.ඩී.එල් පෙරේරා ඔහුගේ කලා පෙල සමඟ වෙනමම අංශයකට යොමුවෙමින් සමකාලීන නාගරික වටපිටාවක දහසක් සිතුවිලි නැමති චිත්‍රපටය නවතම කැමරාවකින් හා විශේෂිත පෙරනයන් යොදා පලමු වරට ශ්‍රී ලංකා සිනමාවේදී පටිගත කරන ලදී. පෙරේරා සහ ඔහුගේ කණ්ඩායම ග්‍රාමීය ජීවිතය අලලා සාමා නැමති චිත්‍රපටය නිපදවන ලද අතර එය අතිශය ජනප්‍රියත්වයට පත්විය.
සිරි ගුණසිංහයන්ගේ සත්සමුදුර 1966දී නිෂ්පාදිත ඉතාමත් සාර්ථක චිත්‍රපටයක් විය. මෙය ධීවර වටපිටාවක් පිළිබඳ වූවක් වන අතර දෙනවක හාමිනේ, එඩ්මන්ඩ් විජේසිංහ සහ සිරිල් වික්‍රමගේ යන අය රඟපෑමෙන් එක්වූවා. ගුණසිංහයන්ගේ නවතම සිනමා උපක්‍රම, එනම් ඉතා බහුල ලෙස සමීප රූප යෙදීම විය. තිර රචණයෙන්, අධ්‍යක්ෂණයෙන් ගුණසිංහයන් සමග සිටියේ වසන්ත ඔබේසේකරය. සංස්කරනය හා ඡායා ගත කිරීම කරන ලද්දේ ඩී බී නිහාල්සිංහයන් විසිනි.
මේ අවදියේදී නිශ්පාදිත වෙනත් වැදගත් චිත්‍රපට වනුයේ වසන්ත ඔබේසේකරගේ වෙස්ගත්තෝ සහ ඩී බී නිහාල්සිංහයන්ගේ වැලි කතර, නිම්වලල්ල, මහගම සේකරගේ තුන්මන් හන්දිය හා පියසිරි ගුණරත්නයන්ගේ මොකද උනේ සහ සුගතපාල සෙනරත් යාපාගේ හන්තානේ කථාව ආදියයි. හන්තානේ කථාවෙන් අතිශය ජනප්‍රියත්වයට පත් විජය කුමාරතුංගයන් හඳුන්වා දෙනු ලැබීය.
පමාවු සංවර්ධනය / පෞද්ගලික මුදුන්පත්කරගැනීම (1971-1976)
ටයිටස් තොටවත්තයන් හා ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් යන දෙදෙනා කලාත්මක චිත්‍රපට නිපදවීම පිළිබඳ ප්‍රධාන තැන ගන්නා ලදී. තොටවත්ත, හාර ලක්ෂය, සිහසුන, සාගරිකා සහ මංගල යන චිත්‍රපට නිපදවා තාක්ෂණ දක්ෂතා තත්ව සමග සම්මිශ්‍රණය කර ප්‍රධාන ප්‍රෙක්ෂක ආකර්ෂණය ඩැහැගත් අතර, රජයේ යම්යම් තහනම් තිබුනද, ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් ඔහුගේ ඉතාම වැදගත් කෘතීන් මෙම අවදියේදී නිපදවීමෙන් වඩාත් සාර්තක විය.
ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් විසින් 1972 දී නිශ්පාදිත නිධානය චිත්‍රපටය අවුරුදු 50ක් ඇතුලත නිපදවූ විශිෂ්ඨම චිත්‍රපටය ලෙස රජයේ මණ්ඩලයක් විසින් තීරණය කරන ලදී. එහි ගාමිණී ගේ සහ මාලිනී ගේ රඟපෑම් අති දක්ෂවූ අතර, පීරිස් ගේ අධ්‍යක්ෂණයද අති දක්ෂ විය. පීරිස්ට එය ජාත්‍යන්තර සාර්තකත්වයක්වූ අතර, වැනීසියේදී පවත්වන ලද ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙලීදී සිල්වර් ල්යන් ඔෆ් සෙන්ට් මාර්ක් තිළිණය (Silver Lion of St.Mark Award) දිනාගැනීමට හැකිවූ අතර එම අවුරුද්දෙදී කැපීපෙනෙන චිත්‍රපටය බවටද පත්විය. ලන්ඩන් චිත්‍රපට උළෙලීදී ඩිප්ලෝමා සහතිකයක් ලද අතර ඔහුගේ මේ සමයේ පසු නිශ්පාදන ඉතා සාර්තක විය.(දෑස නිසා සහ මඩොල් දූව )
යාපාගේ හන්තානේ කථාවෙහි වැඩ කළ ධර්මසේන පතිරාජ, ඔහුගේම අධ්‍යක්ෂණයක්වූ අහස් ගව්ව සමගින් 1974දී මතුවිය. එයට නාගරික තාරුන්‍යයේ ජීවය අල්ලා ගැනීමට හැකිවූ අතර, සිරිල් වික්‍රමගේ වැනි නළුවනට වඩා හොඳ කළාත්මක කෘති වලට සම්බන්ධවීමේ හා දියුණුවීමේ අවස්ථාව ලැබින. ඔබේසේකරද සමානවූ තේමාවක් ඔහුගේ කෘතියන්හීදී අනුගමනය කරන ලදී.( වල්මත්වූවන් )
යලි මතුවීම (1977-1983)
1977 ඡන්දයත් සමගින් වඩාත් ධනවාදී පක්ෂයක් බලයට පැමිණි අතර පනවා තුබූ සමහර තහනම් ඉවත් කරන ලදී. සුමිතරා පීරිස්, ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් මහතාගේ බිරිඳ, 1978දී ගැහැණු ළමයි සමගින් ඇගේ අධ්‍යක්ෂණ සම්ප්‍රාප්තිය සිදු කළාය. එය ග්‍රාමීය ගැහැණු ළමයකු කෙරෙහි සමාජ බලපෑම් කෙළෙස ඇතිවන්නේද යන්න පෙන්වූ අතර, එය වසරේ හොඳම චිත්‍රපටය බවට පත්විය. වසරේ හොඳම චිත්‍රපටය ලෙස සැලකූ එය ප්‍රසංසාවට හා වාර්තාමය මුදල් ඉපයීමේ තත්වයට පත්වූ අතර, ලන්ඩන් චිත්‍රපට උළෙලට ඉදිරිපත් කෙරීය. එමෙන්ම කාර්තගේ ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙලී (Carthage International Film Festival) දී ජූරියේ තිළිණයටද හිමිකම් කීය. වසන්ති චතුරානි ඇගේ ප්‍රථම චිත්‍රපටයේම ප්‍රධාන චරිතයෙන් දක්වන රඟපෑම වර්ණනාවට භාජනය විය.
මෙම කාලය තුල පතිරාජ ඉතා ක්‍රියාශීලීව, එයා දැන් ලොකු ලමයෙක් 1977දීද, බඹරු ඇවිත් 1978දීද, පොන්මනී සහ සොල්දාදු උන්නැහේ 1981දීද අධ්‍යක්ෂණය කරන ලදී. බඹරු ඇවිත් ඔහුගේ ප්‍රධානම කර්තවයවූ අතර, ධීවර සමාජයේ සහ නාගරික තාරුණ්යයේ සමාජීය ආතතිය පිළිබඳව විවරණයක යෙදෙන ලදී. පතිරාජගේ පොන්මනී චිත්‍රපටය දමිල භාශාවෙන් නිෂ්පාදනය වූවකි. දමිල සිනමාව රටතුල වර්ධනය කිරීමේ අදහසින් එම චිත්‍රපටය කරන ලදී. කෙසේ වෙතත් දමිල ප්‍රේක්ෂකයින් මෙම චිත්‍රපටය නොසලකා හැරියේ සිංහල අධ්‍යක්ෂවරයා කෙරෙහි විශ්වාසය නොතැබූ හෙයිනි. සොල්දාදු උන්නැහේ- පැරණි සොල්දාදුවකුගේ, ගණිකාවකගේ, මත් පැන් සොඬකුගේ හා සොරෙකුගේ ජීවිතයන්හි ඉරණම කෙරෙහි ආලෝකයක් පතිත කිරීමට උත්සහා දරා ඇත.
පිරිහීම ( 1983-1990 )
right|thumb|200px|ඩි.බී නිහාල්සිංහ සිංහල සිනමා නිර්මාණ වල ආකර්ෂණීය ගුණය බිඳවැටීම සිංහල සිනමාවේ බිඳ වැටීමට බලපෑ හැකි ප්‍රධානම සාධකය ලෙස ඩී.බී නිහාල්සිංහ ඇතුළු ප්‍රබල සිංහල සිනමාකරුවන් රැසක්ම සිය අදහස් 1990 දශකයේ මුල සිටම ඉදිරිපත් කර ඇති අතර එම අදහස් සැබෑවක් බවට පත්ව ඇති බව අද වන විට පසක් වී තිබේ.
අනෙකුත් පරිබාහිර සාධක කුමක් වුවත්, සිනමාව රස විඳීමට ප්‍රේක්ෂකයා නොපැමිණියේ නම් එකී සිනමාවේ බිඳවැටීම නිසැකය. 70 හා 80 දශකයේ ස්වර්ණමය යුගයෙන් පසු නූතන සිංහල සිනමාව එබඳු ප්‍රේක්ෂකයා ආකර්ශණ්‍ය කරගන්නා නිර්මාණ බිහි නොකිරීම නිසා සිංහල සිනමාව ආගාධයට ගමන් කර තිබේ.
මෙම අවදියේ ඉතාමත් වැදගත් චිත්‍රපට වූයේ, සුමිත්‍රා පීරිස්ගේ සාගර ජලය මදි හැඬුවා ඔබ හන්දා, මාටින් වික්‍රමසිංහ ගේ විරාගය නවකථාව ඇසුරින් තිස්ස අබේසේකර නිපදවූ  විරාගය (1988) සහ ඩී.බී. නිහාල්සිංහයන්ගේ රිදී නිම්නය (චිත්‍රපටය) (1983), මල්දෙනියේ සිමියොන් (චිත්‍රපටය (1986) සහ කෙළි මඬළ (1991) වේ. නිහාල්සිංහ ඔහුගේ චිත්‍රපට වලට අතිදක්ෂ තාක්ෂණ අධ්‍යක්ෂණයන් කවන ලදී.
ස්වාධීන චිත්‍රපට සාදන්නන්ගේ නැගිටීම (1990-2000)
ශ්‍රී ලංකා සිනමාවේ ඉතාමත් වැදගත් චිත්‍රපට සාදන්නකුවූ ප්‍රසන්න විතානගේ ඔහුගේ ප්‍රථම වෘතාන්ත චිත්‍රපටයවූ සිසිල ගිනිගනී 1992දීද, අනන්ත රාත්‍රිය 1995දීද සාදන ලදී. දෙවැන්න ඉතා සාර්ථක එකක් වූ අතර, ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උත්සව රාශියක ප්‍රදර්ශනය කල හා තිළිණ රාශියක් දිනාගත්තක් විය. අවුරුදු දෙකකට පසු නැවතත් විතානගේ පවුරු වලළු නැමති පැරණි නාට්‍යය, පෙර දීප්තිමත් තාරකාවක් වූ නීටා ප්‍රනාන්දු යොදා සාදන ලදී. මෙම චිත්‍රපටයද විවේචකයන්ගේ ප්‍රසංශාවට භාජනය විය. ඔහුගේ දශකයේ අවසාන චිත්‍රපටයවූ පුර හඳ කළුවර ශ්‍රී ලංකාවේ සොල්දාදුවන්ගේ පවුල් වලට සිවිල් යුද්දය බලපාන්නේ කෙසේදැයි පරීක්ෂණයට ලක් කරන ලදී. ප්‍රධාන භූමිකාව රඟපෑ ජෝ අබේවික්‍රම, භාවනානුයෝගී රඟපෑමක නිරතවූ අතර, චිත්‍රපටය විතානගේගේ විශිෂ්ඨම නිපැයුම ලෙස සලකන ලදී.
නූතන යුගය (2000- අද දක්වා)
thumb|right|200px|විමුක්ති ජයසුන්දර thumb|right|200px|අශෝක හඳගම thumb|right|200px|ජැක්සන් ඇන්තනී thumb|right|200px|රන්ජන් රාමනායක thumb|right|200px|අබා චිත්‍රපටය thumb|right|200px|හෝ ගානා පොකුණ thumb|right|200px|ආදරණීය කතාවක් ලෝක ප්‍රසිද්ධ කෑන්ස් චිත්‍රපට උළෙලේ (Cannes Film Festival)දී කැමරා ඩ් ඔර් (Caméra d'Or) නැමති ගෞරවනීය සම්මානය දිනාගැනීමට, ප්‍රථම ශ්‍රී ලාංකිකයාවූ විමුක්ති ජයසුන්දරට සුලඟ එනු පිණිස(2005) නිපයුමෙන් හැකිවිය.
මෑත අතීතයේ ප්‍රදර්ශනයවූ සූරිය අරණ, සමනල තටු, හිරි පොද වැස්ස යන චිත්‍රපට ශ්‍රී ලංකා ප්‍රේක්ෂකයින් සිනමා ශාලා වලට ඇද ගැනීමට සමත්ව ඇත. සූරිය අරණ චිත්‍රපටය, ශ්‍රී ලංකා චිත්‍රපට ඉතිහාසයේ වැඩිම ආදායම් වාර්ථා තැබුවේ මිලියන 121ක වාර්ථා අදායමක් ලබමින්ය. ජැක්සන් ඇන්තනීගේ අබා චිත්‍රපටය ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ වැඩිම මුදලක්, එනම් රුපියල් මිලියන 60ක් වැය කල චිත්‍රපටය වේ. චීනය, ඉතාලිය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව ආදී රටවල මෙම චිත්‍රපටයේ පූර්ව ප්‍රචාරක පටය දැක්වීමෙන් පසු එම රටවල චිත්‍රපටය ප්‍රදර්ශනය කිරීම පිළිබඳව උනන්දුවක් දක්වා ඇත. චීනය විශේෂයෙන්ම මෙය චීන බසට හඬකවා ප්‍රදර්ශනය කිරීමට උනන්දුවක් දක්වා ඇත. අබා 2008 අගෝස්තු 08 දින තිරගත කරන ලදී.
2009 වන විට එය අවුරුද්දකට මිලියන 7.2 ක පමණ පැමිණීමකට ලක් විය. 1979 දී 365 ක් වූ සිනමාහල් සංඛ්‍යාව 147 ක් දක්වා පහත වැටී ඇත. 2010 අවසානය වන විට වාර්ෂික සිනමා ශාලා ආදායම මිලියන 5.5 දක්වා පහත වැටුනි. ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාව විසින් නිකුත් කරන ලද සංඛ්‍යා ලේඛන අනුව 2009 සඳහා තිරගත කරන ලද දේශීය චිත්‍රපට සංඛ්‍යාව 15 කි.
ජනාධිපති චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංගගේ චිත්‍රපට බෙදාහැරීම සහ ආනයනය පෞද්ගලීකරණය කිරීම හේතුවෙන් සිනමාහල්වලට වාර්ෂිකව පැමිණීම පහත වැටිනි. ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාව පදනම් කරගත් ශ්‍රී ලාංකීය සිනමාවේ අනාගතය පැහැදිලිවම අඳුරු විය.
මෑත වසරවලදී ආලෝකෝ උදපාදි, අබා, පත්තිනි, මහරජ ගැමුණු සහ හෝ ගානා පොකුණ වැනි ඉහළ චිත්‍රපට කිහිපයක් සාර්ථක ප්‍රතිපල අත්පත් කර ගත්හ.
හොඳම අධ්‍යක්ෂවරුන් දසදෙනා තේරීම
1987 වසරේදී සිංහල සිනමාවට වසර 40 ක් පිරීම නිමිත්තෙන් ජාතික මට්ටමේ අවධානයට යොමුවන සුවිශේෂ දෙයක් කළ යුතු බව සංගමය තීරණය කරණු ලැබූයේ හතළිස් වසරක පුරා හොඳම චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරුන් දස දෙනා තේරීමයි. මේ පිළිබඳ විශේෂ රැස්විමක් 1986 දෙසැම්බර් 2 දා කොළඹ ගංගාරාම මාධ්‍ය කේන්ද්‍රයේදී පවත්වා 'සිවු දශකයේ දස මහා සිනමා නිර්මාතෘන්ට' ප්‍රණාම පිළිගැන්වීමේ මහෝත්සවයක් 1987 පෙබරවාරි 17 වැනි දින කොළඹ ශ්‍රී ලංකා පදනම් ආයතනයේදී පවත්වන ලදී. එහිදී ප්‍රණාම පිළිගැන්වුණු අධ්‍යක්ෂවරුන් දස දෙනා ලෙස,
පෙරමුනේ සිටින නළුවන් හා නිළියන්
ප්‍රථම සිංහල චිත්‍රපටයවූ කඩවුන පොරොන්දුවේ නළු නිළි යුවල වූ රුක්මණී දේවි හා එඩී ජයමාන්න යන දෙදෙනා ප්‍රථමයෙන් රට තුල ප්‍රසිද්ධිය ලැබගෙන පසුවූහ. ඔවුහු මිණේවා නාට්‍ය කණ්ඩායමේ (Minerva group) සාමාජිකයින් වශයෙන් එක්තරා ප්‍රසිද්ධියක් ලබා සිටියහ. එය චිත්‍රපට වලට අවතීර්න වීමටද සාධක විය. ඔවුහු 1950 සහ 1960 දශක තුල චිත්‍රපට වල රඟපෑමේ නියුතුව සිටියහ.
1960දී ගාමිණී ෆොන්සේකා ඓතිහාසික චිත්‍රපටයක්වූ සන්දේශය චිත්‍රපටයෙන් ඉදිරියට එන ලදී. මෙම චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන නළුවා ආනන්ද ජයරත්න වුවද, ගාමිණී ෆොන්සේකා ඔහුව අභිබවා, ඔහුගේ ප්‍රථම චිත්‍රපටයෙන්ම ඉදිරියට එන ලදී. ෆොන්සේකා ඔහුගේ ඊ ලඟ චිත්‍රපටය වූ රන්මුතු දූවෙන් ප්‍රසිද්ධ නිළි ජීවරාණී කුරුකුලසූරිය සමගින් ඔහුගේ දක්ෂම රඟපෑම ඉදිරිපත් කරන ලදී. ගාමිණී ෆොන්සේකාගේ වෙනත් ප්‍රධාන චිත්‍රපට වූයේ, ධීවරයෝ, අදට වැඩිය හෙට හොඳයි සහ චන්ඩියායි.
1969දී විජය කුමාරතුංග, හන්තානෙ කථාවේ ප්‍රධාන නළුවා ලෙස තරුවක් බවට පත්විය. ඊ ලඟ දශකය තුල, ෆොන්සේකා ලඟට ඉතාමත් ජනප්‍රිය නළුවා වූයේ ඔහුයි. බොලිවුඩ් වානිජ චිත්‍රපටවල ආභාශය ලද චිත්‍රපට වලට අමතරව, බඹරු ඇවිත්, එයා දැන් ලොකු ලමයෙක් හා ගඟ අද්දර වැනි කලාත්මක චිත්‍රපට වලද ඔහු රඟපෑවේය. 1988 දී ඔහුගේ හදිස්සි මරණය හේතුවෙන් ප්‍රසිද්ධ සිනමාව කෙරෙහි විශාල බලපෑමක් ඇතිවිය.
එකල්හිම සනත් ගුණතිලක ද කැපී පෙනුන ප්‍රධාන නළුවකි. ඔහු වඩාත් ආදරණීය චිත්‍රපට වල කැපී පෙනුණ නළුවෙකි. ඔහු සමඟ බොහෝ චිත්‍රපට හි රඟපෑ සබීතා පෙරේරා මෙම යුගයේ කැපී පෙනි ජනප්‍රිය නිළියකි. එම් හේතුවෙන් සනත්-සබීතා යුගලක් බිහි විය.
1990 දශකයේ බන්දු සමරසිංහ,ටෙනිසන් කුරේ සුසංයෝජනය හා රන්ජන් රාමනායකගේ ග්‍රහණයත් මේ කල සිදුවිය. බන්දු-ටෙනි සමඟ ඇතිවූ සුළු හාස්‍ය රැල්ලේ චිත්‍රපට වඩාත් ප්‍රසිද්ධියට ඉහල ආදායම් ත්ත්වයට පත් විය. එම දශකයේ ප්‍රේක්ෂකයා විනෝදාත්මක චිත්‍රපට කෙරෙහි ඇල්මක් දැක්වීය. මෙහිදී ප්‍රේමවන්තයා යට කොට විකටයා ඉදිරියට පැමිණියේය මේ දක්වා සිනමා ක්ෂේත්‍රයේ උන්නතියට හා කඩාවැටීම් වලටද ලක්වුනේය.රෑ දනියෙල් දවල් මිගෙල්-2-3,පාර්ලිමන්ට් ජෝක්ස්,'සොමි බෝයිස්,කොළොම්පූර් වැනි සිනමාපට මුල් කාලයේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධියක් සේම එදිනෙදා ආදායම් වාර්ථා බිඳහෙළමින් චිත්‍රපට දින 100කට එහා දිවීමටද සමත් විය. 2000-2016 තෙක් කැපී නොපෙනුණද සුපර් ස්ටාර් ලෙස සලකන්නේ රන්ජන් රාමනායකයි.
උපුල්වන් දෙවියෝ
උපුල්වන් දෙවියන්
ශ්‍රී උත්පලවන්න දිව්‍ය රාජයා වූ කලී නිල් පැහැයක් ගන්නා උපුල් මලක පැහැය ගත් දේශීය දේවතාවෙකි. උන් වහන්සේ ලංකාරක්ෂක දේවතාවා ලෙසින් අතීතයේ මහ ජනතාව අතර ගෞරවයට පාත්‍රවූවෙකි.
ගෞතම බුදු රජාණන් වහන්සේ පිරිනිවන් මණ්චකයේදි මාගේ සසුණ වසර පන්දහසක් පුරා වැඩිම කාලයක් පවතින්නේ හෙළදීපයේ බැවින් එය ආරක්ෂ කිරීමේ වගකීම සක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාට පැවරිය. එතුමා විසින් එය උපුල්වන් දෙවියන්ට පැවරූ බව කියවේ.
විවිධ විදේශික සතුරු විපත් වලින්ආරක්ෂා වීමට උපුල්වන් දෙවියන් සරණ ගිය බව දැක්වේ. ලක්වැසියන්ට මහත් ලැදිකමක් දක්වන මෙම දෙවියන් බෞද්ධ සම්‍යක්දෘශ්ඨික දේවතාවෙකි. සමන්, උපුල්, මහසෙන්, නාථ යන පැරණි ලාංකීය සතරවරම් දේව සංකල්පයට ඇතුලත් දේවතාවෙකි.
උපුල්වන් දෙවියන් වෙනුවෙන් මුහුදුකරයේ හැදූ දේවාලයන්ට නාවිකයන් පමනක් නොව ධීවරයින් පවා භාරහාරවූ විය.
උපුල්වන් දෙවිදුන් ගැන මුලින් ම සඳහන් වන්නේ දීපවංස, මහාවංස යන කෘතිවලය. බුදුන් වහන්සේ වදාළ මෙහෙවරින් සක් දෙවිඳුන් විසින් සිරිලක රැකුම උපුල්වන් වෙත පවරන ලදී. මේ අනුව විජය කුමරුන් මෙහි පැමිණි කල්හි උත්පලවර්ණ ඒ පිරිසට සියලු ආරක්ෂාව සලසා දුන් බව වංස කථා වාර්තා කරයි. ඉක්බිති, දීර්ඝ නිශ්ශබ්දතාවකින් පසු ඔවුන් ගැන සඳහන් වන්නේ සත් වන සියවස මැද භාගයේ දාපුලු සෙන් ( පලමු දප්පුල) රජු දවසය. උපුල්වන් දෙවි රත් සඳුන් කඳක වෙසින් දෙවිනුවර වෙරළට ගොඩ බට බව පැරකුම්බා සිරිතේ ද ජනප්රනවාදයේ ද වාර්තා වෙයි.දාපුලු රජු බදිරාලි විහාරය කරවා දෙවියන් පිදූ බව මහාවංශය කියයි. උපුල්වන් නමට කිහිරැළි යන කොටසක් එකතු වූයේ දෙවිනුවරට භාවිත කල ගිරිහෙළ යන නාමය නිසා හෝ ඛදිරාලේපනයක් එනම් කිහිරි ආලේපනයකින් නිල් පැහැ ගැන්වූ දේවරූපයක් නිසාවෙන්ද යන ලෙස මත පවතී.කිහිරැළි යන්න කිහිරෙළි, කිරැළි, කිරොළ යන රූපවලින් ද යෙදේ. පූර්වෝක්ත දාපුලු සෙන් රජුගෙන් පසු දඹදෙණි පරාක්රිමබාහු, යාපහු භුවනෙකබාහු, කුරුණෑගල පරාක්රිමබාහු යනාදි රජුන් සම්බන්ධයෙන් උපුල්වන් දෙවිඳුන්ගේ කටයුතු සඳහන් වී ඇත්තේය.මයුර ආදී සන්දේශ ලියවුණ ගම්පොළ - කෝට්ටේ යුගවල දී කවීන්ට මෙන් ම රාජමහාමාත්යාරදීන්ට ද මේ දෙවියන්ගේ ආරක්ෂාව හා අශිර්වාදය අවශ්යග වූ බව පැහැදිලිය.උපුල්වන් දෙවිඳු ගේ විකුම් වනන කොවුල් අසුන් කරුවා:- ‘විසේස වන විකුමෙන් සදිසි දිය බඳ’ යැයි පවසයි. දිය බඳ යනු, වෙන් (විෂ්ණු) දෙවියාට නමෙකි. ‘වෙසෙස් වූ රුපුන් මැඬීමේ සමත් කමින් වෙනු (විෂ්ණු) බඳු යැ’යි උපුල්වන් දෙවිඳු සඳහා කිමෙන් කොවුල් අසුන් කරුවා ගේ අවදියේ බුදුනුවන් උපුල්වන් දෙවිඳු වෙනු (විෂ්ණු) නො වන බව දැනැ සිටි තියා පෙනේ.එහෙත් ඊට ආසන්න යුගයකම ලියවුනු පහතරට සින්දු වන්නම්වල හා ගාලු ත්‍රිභාෂා ලිපිය තුල උපුල්වන් යනු විෂ්ණු ලෙස දක්වා තිබීමෙන් එකලද මේ එක් දෙවිකෙනෙකු ද යන්න ගැටලුවක්ව තිබී ඇති බව පෙනේ.
රයිගම් කෝරළයට අධිපති දෙවියන් ලෙසින්ද හදුන්වන්නේ උපුල්වන් දෙවියන්ය. ගොරකාන කන්දේ විහාරයේ, උඩගම දෙගන් තිලකාරාමයේ වැනි විහාරවල උපුල්වන් දේවප්‍රතිමා දක්නට ලැබේ. රයිගම් කෝරළයේ පුරාණතම උපුල්වන් දෙවොලක් කුඹුක පත්තුවේ ඔළබොඩුවේ පැවති බව කියවේ. මෙහි නටබුන්ද දක්නට ලැබේ.
දෙවුන්දර මහ උපුල්වන් දේවාලය පැවති අතර ආරම්භයේ පටන් එහි වූයේ බ්‍රාහ්මණ පාලනයකි.
උපුල්වන් දෙවියා ලංකාවට ආවේනික සමන් මහසෙන්, දැඩිමුණ්ඩ වැනි බෞද්ධ දේවතාවෙකි.ඇතැමුන් ඔහුට විෂ්ණු යැයි කීවද උපුල්වන් දෙවතාවා වෙනුවෙන්ම වෙන් වූ වෙනම දේශීය සාහිත්‍යක් ඇත. විශේෂයෙන් රයිගම් කෝරළයේ පවතී.
විශ්වාසය යනු එකකි. නමුත් සංකෘතිය නම් අනෙකකි. උපුල්වන් දේවතාවාගේ බැතිමතෙක් වුවද නොවුවද, උපුල්වන් දෙවියන් වටා හෙළ සංකෘතික දහරාවක් පවතී.
කිණිහිරි උපුල්වන් නමින් හැදින්වෙන්නේ එතුමාගේ ප්‍රතිමා අතීතයේ කිණිහිරි නම් ලී වර්ගයෙන් නිර්මානය කළ බැවින්ය. ඇතැම් විද්වතුන්ගේ මතය කිණිහිරි යනු රත්හදුන් බවය.
රයිගම් කෝරළයට අධිපති දෙවියන් ලෙසින්ද හදුන්වන්නේ උපුල්වන් දෙවියන්ය. ගොරකාන කන්දේ විහාරයේ, උඩගම දෙගන්තිලකාරාමයේ වැනි විහාරවල උපුල්වන් දේවප්‍රතිමා දක්නට ලැබේ. රයිගම් කෝරළයේ පුරාණතම උපුල්වන් දෙවොලක් කුඹුක පත්තුවේ ඔළබොඩුවේ පැවති බව කියවේ. මෙහි නටබුන්ද දක්නට ලැබේ.
සිද්ධාර්ථ බෝසතානෝ පාරමි පුරා බුදු බවට පත්වීමට ආසන්න බව තේරුම් ගත් වසවර්ථී දිව්‍ය ලෝකයේ මාර දිව්‍ය පුත්‍රයා භයානක රූපී සේනාවන් එවා උන්වහන්සේව බිය ගැන්වීමට උත්සාහා කළේය. මෙය කෙතරම් භයන්කාර ස්වරූපයක් ගත්තේද යත් පහළ දිව්‍යෙලෝකවල දෙවිවරු පලාගියහ. නමුත් එසේ පලානොගියේ උපුල්වන් දේවතාවා බව පැවසේ. ධර්මය කෙරෙහි කෙතරම් ලැදියාවක් පැවතියේද යත් බුදුන් වැඩසිටින සමයේ ජේතවනාරාමයේ මුර දේවතාවුන් දෙදෙනාගෙන් අයෙක් ලෙස සිය වාසස්තානය ලෙස තෙළඹු ගසක් තෝරාගත්තේය.
අනෙක් මුර දේවතාවා සුමන නම්විය. මෙම විශ්වාසය මත පංසල්වල විහාර ගෙයි බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙපස සුමන සමන් දෙවියන්ගේ හා උපුල්වන් දෙවියන්ගේ ප්‍රතිමා ඇඹීම හෝ චිත්‍රණය කර තිබෙනු දැක ගත හැකිය.උපුල් සහ සමන් යන නාම දෙකම හෙළ බසෙහි මල් විශේෂ දෙකක් හැදින් වීමට යොදා ගනී. මෙම නාමයන් දරන දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා හා චිත්‍රවල දෙවිවරුන් එම මල්වල වර්ණයෙක් වර්ණවත් කර ඇත.
බුදුන් වහන්සේගේ පිරිණිවන් මංචකයේදී සිදු කරන ඉල්ලිම අනුව ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා හෙළදිවත්, හෙළ ජාතියත්, සම්බුදු සසුණේ ආරක්ෂාවත් භාර ගන්නා උපුල්වන් දෙවිදු පිරිත් පැන් සහිත කෙණ්ඩියක්ද රැගෙන හෙළදිවට පැමිනේ. එදවස පටන් හෙළයේ වැසින්ගේ දුකට සැපට පිහිටවන බව විශ්වාසයයි. උපුල්වන් දේව වන්දනය රයිගම් කෝරළයේ ඇතුළු මායා රටේ ප්‍රචලිත විය.
උපුල්වන් යනු විෂ්ණු යැයි මතයක් වුව ද සියළු පුද සිරිත් සහ සංකල්ප මතුබුදුවන උපුල්වන් දෙවියන් උදෙසාය. නමුත් නාමිකව හා ප්‍රතිමා ශිල්පයෙන් විෂ්ණු කරනය වී පවතී.
ගම්පළ ලංකාතිලක විහාරයේ විෂ්ණු හා උපුල්වන් දේව රූප වෙන වෙනම නම්කර දක්වා ඇත. එහි අරුත ගම්පල යුගය වන විටත් උපුල්වන් සහ විෂ්ණු යන දේව සංකල්ප ද්විත්වයක් ලෙස ද පැවති බවයි.
කට යුතු ‍නිදෙස
ය ස ඟ පොරණැ ගුණ මිතුරනට කළ තමා
ස ස ඟ වුවත් උන් අත් පත් වේ යැ ඇමා
නි ස ඟ පුරුදු තම හට ඉන් කියනු කිමා
සැ ව් බල පෑ එ දිනෙව් බුදු මඟුල් වන
දෙ ව් නුවරෙහි හට දෙව් රජ උපුල් වන
දෙ ව් මේ හසුන් මතු සව් සිරි විපුල් වන
මහත් තෙදැති පුල්වන් සුරිඳු මුල් කොට"-හංස සන්දේශය
"ලංකාවට අරකගත් කිහිරැලි උපුල්වන් දෙවි මහ රජ්ජුරුවන්වහන්සේ"-ලංකාතිලක සෙල්ලිපිය
"උත්පලවන්න දෙව් රජ්ජුරු සාමින් සන්තක කොට..."-දෙවිනුවර මහ දෙවොලේ රන් සන්නස
"සව් දිගුබිත කිරණෙව් යස උදුල්වන-සැව් බලපෑ එදිනෙහි බුදු මඟුල්වන"-මයුර සඳෙස
"පමා නොවී පැමිණෙත යුදට වසවතු-ත මා මැ සැව් බල පෑ සිටි නොබා සිතු"-කෝකිළ සඳෙස
උපුල්වන් දෙවියන් පිළිබඳ ඉහතින් කී සියලු සන්දේශ කාව්‍ය අනුව එතුමා ලෝකයාටම සෙත සලසන කල්ප වෘක්ශයකි. එතුමන් සිහි කල පමනින් හැම සම්පත්ති පහලවෙයි. සිහිනයෙන් දුටුවාක් මෙන් ඔහු පිරිපත දුරලයි,යස,තෙද නැණ,සැපත් ආසිරි ලබා දේ.
කෝකිළ සන්දේශය අනුව උන්වහන්සේ විශේෂ වූ වික්‍රමස්ථානයෙන් තුන්ලොව තුන් පියවර සමාරට මැන මහා බලි අසුරේන්ද්‍රයා පාතාලයට යැවූ ජයභද්‍ර නාරයනයන් හට සමානය. "විසේස වූ විකුමෙන් සදිසි දියබඳ"-කෝකිළ සඳෙස
"පැහැති සිපත් මින් පටහළ කුමු පෙළ ද
නැමැති සක`වි උදු රුදු දිය සලා බද
දිගති නො`සළ දන්වා රද සෙන් මුහුද
නැවති මෙසුර රද වද නිය වෙලළ වැද"
මෙය සුර-අසුර යුද්ධයේදි උපුල්වන් දෙවිඳුන් අසුරයන් යටත් කරගැනීම හා දෙවිනුවර මහා දේවාලය අසල ඇති රළ නැගෙන මහා සමුද්‍රය එකට සංකලනය කල අලංකාර කවියකි. ප්‍රභාවත් වූ අසිපත් නමැති මත්ස්‍යයන් හා පලිස් නමැති කැස්බාවන්ද සහිතව චක්‍රායුධ නමැති ප්‍රචන්ඩ දියසුළිද සහිතව දිශාන්තයෙන් ගොඩබට දානව(අසුර.) රාජයන්ගේ සේනා නමැති මුහුද මේ සුරේන්ද්‍රයගේ පාදනඛ නමැති වෙරළට පැමින නතරවේ.මීට ඉතාම සමාන අදහසක් මයුරයේ 146 පද්‍යයද කියයි.
"දැඩියෙන් අසුරසෙන් යස ඇලුණා සෙයිනි-තෙවුනෙය සතන සරණත නියකැන් සිරිනි"අසුර සේනා උපුල්වන් සුරිඳුන් අභිමුව අවනතව වැඳ වැටුණෝය.එවිට ඔවුන්ගේ කීර්තිය උපුල්වන් දෙවිඳුගේ පාදයේ නියකැන් වල වැදීමෙන් එතුමාගේ පාදය නිතර බබලන බව මෙහි අදහසයි.
"විකු මට පසිඳු මොහු වෙපසිත් අසුර රද
දැකුමට බියෙන් සැඟවී බල කොට මෙරද
තිකු ළත වෙසෙයි හිතෙනුය වට කර නිරද"-කෝකිළ සඳෙස
"දුනු පෙර සුරන් ගනරන් දුනු සර දරව
දුනු පුල්වන් දෙව් රජ කුළ ගරු තරව"පරවි සන්දේශය -206 පද්‍යය
දීර්ග සාහිත්‍යක් පවතින උපුල්වන් දෙවියා වනාහී බුදු දහමට අනුකූල දේශීය දෙවිකෙනෙකි.
වේද ව්‍යසර මෙකුන් පුත් තේනුවරපෙරුමා හස්තිනා
හාද වී විත් දෙවුන්දර දෙවාලේ අධිපති වීමෙනා
ඒ ද මානය එයින් සිව්කෝරළේ හට ඇන්නෑ හිනා
-සතර කෝරළේ ලේකම් මිටියේ කවියකි-
උපුල්වන් යනු උත්පලවර්ණ හෙවත් නිල් මානෙල් පැහැති යනුයි.ආචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතා "උදක-පාල-වරුණ" යැයි ඒ නම නිරුක්ති කලද සියලු උපුල්වන් දේව ප්‍රථිමා සහ සිතුවම් මානෙල් මල් පැහැයෙන් තනා තිබීමත් ගම්පොළ යුගයේ මයුර සන්දේශය තුල උපුල්වන් දෙවිඳුන් "ගතිනුපුලේ" ලෙස වර්ණනා කර තිබීමෙනුත් උපුල්වන් යනු උත්පල වර්ණයෙන් යුතු දෙවියන් බවම පැහැදිලිවේ.
මෙම උපුල්වන් දෙවියන් පිළිබඳ මුල්ම වරට සඳහන්වන්නේ ක්‍රි.ව3-4 සියවස තර ලියවුනු දීපවංසයේය(පරි.7 ගාථා 5-9).ඒ මෙසේය; "දීපදෝත්තම සර්වඥයන් වහන්සේ වනාහී පරිනිර්වාන සමයෙහි...විජය නම් ක්ශත්‍රියයෙක් ලක්දිව රජ වන බව ප්‍රකාශ කල සේක.එසේ ප්‍රකාශ කල ඉක්බිතිව ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේ "එම්බා කෝසිය(ශක්‍රය) තොප ලංකාද්වීපය රැක ගැනීමට උත්සහ ගැනීමෙහි පමා නොවේ වැයි" දේවේශ්වර අමතා පැවසීය.සුජම්පති නාම දාර ශක්‍රයා සම්‍යක් බුදුන්ගේ වදන් අසා උපුල්වන් දේවයන් හට ලක්දිව ආරක්ෂා කිරීමට කරුණු කීයේ ය.මහත් වූ සෘද්ධි ඇත්තා වූ ඒ උපුල්වන් දෙවි පුත් තෙමේ(දේව පුත්තෝ මහිද්ධිකෝ) සක් රජ වදන් අසා පරිවාර දෙවියන් සහිතව ලක්දිව ආරක්ෂාවට එලඹ සිටියේය."
5න සියවසේ රචිත මහාවංසයේදි මේ විස්තරය තවත් සංවර්ධනය කරමින්(පරි.7 ගාථා 5-9) උපුල්වන් දිවි‍ය පුත්‍රයා පරිබ්‍රාජක වේශයක් ගෙන ලක්දිවට ගොඩබට විජය කුමරුන් හමුවී ඔහු අත පිරිත් නූල් බැඳ පිරිත් පැන් ලබාදුන් බව සඳහන් වෙයි.
ක්‍රි.ව.8-9 සියවස්වල හෝ පරණවිතාන මහතා කියන පරිදි ක්‍රි.ව11 සියවසේය.සීරිසවත්ථු නගරයෙහි විවාහ මඟුලකට රැස්වුනු යකුන් නසා දැමීමට පෙර විජය උපුලවන් දෙවිඳුන්ගේ පිහිටාරක්ශාව යැද සිටි බව එහි මෙසේ කියයි. "පළමුව උපුල්වන් හට බලි කරමාන්ත කිරීමෙන් හා ආයුධ සෙලවීම ආදි තම සියළු පිළිවෙල නොයික්මවා කොට ඒ දිව්‍ය පුත්‍රයාගේ ආනුභාවයෙන්..." (ව.-19135-පිටු.260)මේ විස්තරයෙන් පැහැදිලිවන්නේ වංසත්ථප්පකාසිනීය රචනා වූ සමයේ තිබූ උපුල්වන් දේව විශ්වාසයයි.බලි කර්මාන්ත කිරීම,ආයුධ සෙලවීම ආදි යාග රටාවක් මගින් උපුල්වන් දෙවිඳුන් පිදීමට අනුරාධපුර යුගයේ ජනයා සිදු කල බව ඉන් ඔප්පුවේ.විශේෂයෙන්ම "සියලු වත් පිළිවෙත් නොයික්මවා"(නයංච සබ්බං අවිරජ්ජෙත්වා) යන මේ පාඨය මගින් උපුල්වන් දේව වන්දනාව පිළිබඳ පිළිගත් පිළිවෙත් සම්ප්‍රදායක් ගොඩනැගී තිබූ බව හෙලිවේ.ආයුධ සෙලවීම යාග රටාවට අයත් බැවින් මෙය යුධ ජයග්‍රහණ පතා සිදුකරන පූජා විදියක් වන්නටද ඉඩ ඇත.
ක්‍රි.ව660-661 අතර රුහුණේ රජකම් කල 1න දප්පුල රජ විසින් ඛදිරාලි විහාරය කරවා දෙවියන් පිදු බව මහාවංසය කියයි.මේ මහාවංස පාඨය පැහැදිලි කිරීමට තවත් මූලාශ්‍ර පසු පස යා යුතුයි:15න සියවසේ රචිත පැරකුම්බා සිරිතත්, අලුත්නුවර දේවාලය කරවීම යන ග්‍රන්ථයත්,තුඩුගල විසිදාගම බණ්ඩාරවලියත් දෙවිනුවර ප්‍රදේශයේ ජනප්‍රවාදත් අනුව දප්පුල රජ දවස මහා සමුද්‍රයේ සිට දෙවිනුවරට (ගිරිහෙළපුරට.) පාවි ආ උපුල්වන් දෙවිඳුන් අධිගෘහිත යැයි විශ්වාස කල සඳුන් කොටයකින් උපුල්වන් දේව රූපයක් කරවා දෙවිනුවර මහා දේවාලය ආරම්භ කල බව සඳහන් වෙයි.ඛදිර දේහලී වංශෝද්භූත...-යන්නත් කිහිරැලි හෙවත් මාගධි ඛදිරාලි පදයත් උපුල්වන් දෙවිඳුන්ට නිතර යෙදුනු අභිදානයෝය.මේ සියල්ල සැලකූ කල ඉහතින්ම දැක්වූ මහාවංස සටහනින් මේ කියන්නේ දෙවිනුවර දෙවොලේ ආරම්භය ලෙස දෙවියන්ගේ නමින්;කිහිරැලි/ඛදිරාලි නමින් විහාරයක් සහ දේවාලයක් ඉදිවීම බව පෙනී යයි.උපුල්වන් දෙවිඳුන් උදෙසා දෙවිනුවර ආරම්භ වූ මේ මහා දේවාලය මෙම දේව ඇදහිල්ල සමාජය තුල ව්‍යාප්ත වීමට බලපෑ ප්‍රබලතම සංසිද්ධියයි.
මෙයින් කාලාන්තරයකට පසු දඹදෙණියේ අභිසෙස් ලැබූ 2න පරාක්‍රමබාහු රජු උපුල්වන් දෙවොල සම්පූර්ණ ප්‍රති සංසකරණ්යකට ලක් කොට ඇසළ පෙරහැර පැවැත්වීමට නියෝග කල බව මහාවංසය කියයි(පරි-83 ගාථා-85-89).මේ යුගයේදීද පෙර විජය රජ මෙන් යුධ ජයග්‍රහණ පතා උපුල්වන් දෙවියන්ට පුදපූජා පැවැත්වූ බව වීරබා ආදිපාද චන්ද්‍රභානු හා කල යුධයෙන් ජයගෙන කල උපුල්වන් පූජාවෙන් පෙනේ(පරි-81 ගාථා-36-47).
බලි යාග හා පූණමඩු හා උපුල්වන් දෙවි හා බැදි ජනශ්‍රැති
බලි ශාන්තිකර්මයේ උපත ගැන  බටුගම්පළ සුනිල් ප්‍රේමලාල් මහතා දක්වන්නේ අපූරු කතාවකි. සිංහලයේ පළමු රජු ලෙසින් මහාසම්මත මනු රජුව සිංහලේ ගම් නියෝජනය කළ ගමරාලලාගේ සම්මේලනයකදී මහාසම්මතයෙන් පත්කර ගනී. එතුමාගේ බිසව වන්නේ උපුල්වන් දෙවියන්ගේ නැගනිය වූ මැණික්පාලියයි. අතිශය රූමතියක්වූ මෑ ගැන සය දෙව්ලොවේම කීර්තිය පතලව තිබින. වසවර්තියට අධිපති මාරයාද ඇය ගැන සිතක් පහළවී තිබිණ.
නමුත් ඇය මහාසම්මත මනු රජුට අයත්වීම නිසා ඉරිසියාවෙන් ලෝකයට අණ සහ විණ එවූ බව කියැවේ. මේ අණවිණ වලින් ගැලවෙන්නට මගක් ඇදුරන් සොයන විට ඉසිවර දෙවියෝ නොයිදුල් සළුවක් හා පුහුලක් ඉල්ලා සිටියෝය. බලි ශාන්ති කර්මය හා පූණමඩු ශාන්තිකර්මය මෙලොවට කියාදුනි.
උපුල්වන් දෙව් රද වැනුම්- මයුර සංදේශය
134. සැ දූ සඳෙව් යස සිරි11 පිරිසුදු සු දු
මු දු කුලුණු සිලිලින් සිලිලඳු බ ඳු
ව ඳු සුරිඳු සඳ දිය12 සෙත යෙදූ උ දූ