cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක
1977දී බලයෙන් ඉවත් වූ ඇගේ සිවිල් අයිතිවාසිකම් ඉවත් කිරීමට එක්සත් ජාතික පක්ෂ රජය 1980දී යොමු වූවේය. ඇයට රාජ්‍ය සේවයේ යේදීමේ හැකියාවද වසර හතකට විසන්ධි කරන ලදි. ඇයගේ අනුප්‍රාප්තිකයන් මුලින්ම ආර්ථිකය දියුණු කළද, සමාජ ගැටලු වලට විසදුම් නොසැපයූ නිසා මෙරට දීර්ඝ සිවිල් යුද්ධයකට මුහණ පෑවේය. ඇය 1986 පක්ෂ නායකත්වය නැවත ලබාගැනීමත් සමගම මෙරටට ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාව ගෙන්වීමට එරෙහි වූවාය. එමගින් ශ්‍රී ලංකාවේ පරමධිපත්‍ය නැති වන බව ඈ විශ්වාස කළාය. 1989 දී ජනාධිපතිවරණයෙන් පරාජය ලත් ඈ, එකල් සිට 1994 දක්වා ව්‍යවස්ථාදායකයේ විපක්ෂ නායක ධූරය දැරුවාය. ඇගේ දියණිය වූ චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග එම වර්ෂයේ ජනාධිපතිවරණය ජයග්‍රහණයත් සමගම, එතුමිය තෙවන වරට අග්‍රාමාත්‍ය ධූරයට පත්වුණි. ඇය එම ධූරයේ ඇය 2000දී විශ්‍රාම යන තුරු සේවය කළාය. විශ්‍රාම යෑමෙන් මාස දෙකකට පසු ඈ අභාවප්‍රාප්ත විය.
මුල් විය
බණ්ඩාරනායක තුමිය උපත ලද්දේ 1916 අප්‍රේල් 17 වන දින, රත්නපුර ඇල්ලවළ වලව්වේදීය. ඇයට නම් තබන ලද්දේ සිරිමා රත්වත්ත ලෙසය. ඇයගේ මව වූ රොසලින්ඩ් හිල්ඩා මහවලතැන්නේ කුමාරිහාමි ප්‍රකට ආයුර්වේද වෛද්‍යවරියක වූවාය, ඇගේ පියා, බාර්න්ස් රත්වත්ත දේශපාලනයේ යෙදුනේය. ඇගේ මාතෘ පාර්ශවයන් සීයා වූ මහවලතැන්නේ, බලංගොඩ රටේ මහත්මය ලෙස කටයුතු කළේය. ඇගේ පියාද පසුව එම ධූරයේ කටයුතු කළේය. මහනුවර රාජධානියේ රදල පවුලකට ඇගේ පියා අයත් විය. පිතෘ පාර්ශවයෙන් ඈ සර් ජයතිලක කුඩා රත්වත්තට නෑකම් දැරුවාය. ඔහු ශ්‍රී ලංකාවෙන් නයිට් පදවියක් දෑරූ ප්‍රථමයා විය. 1815 මහනුවර ගිවිසුමට අත්සැන් තැබූ මාතලේ දිසාවේද ඇයට නෑකම් දැරුවේය.
සිරිමා දරුවන් හයක් යුක්ත පවුලේ වැඩිමහලා විය. ඇයට සහෝදරයන් හතරක්, බාර්න්ස්, සීවලී, මැකී හා ක්ලිෆර්ඩ්, ද සහෝදරියක, පැට්‍රීසියා, සිටියහ. ඇගේ සහෝදරිය කල්නල් එඩ්වඩ් ජේම්ස් දිවිතොටවෙල විවාහ කළාය. මුලින්ම ඇගේ සියාගේ වලව්වේ පවුල වෙසූ අතර, පසුව, බලංගොඩ ඔවුන්ගේම වලව්වකට ගියහ. කුඩා කලක සිටිම, සිරිමාට ඇගේ සීයාගේ විශාල සාහිත්‍යය හා විද්‍යා පොත්පත් එකතුව හැදෑරුවාය. මුලින්ම බලංගොඩ පෙරපාසලක ඉගෙනුම ලත් ඈ පසුව, කෙටිකලට රත්නපුර ෆර්ගුසන් උසස් පාසලට යවා, ඉක්බිතිව කොළඹ ශාන්ත බ්‍රිජට් කන්‍යාරාමයේ නේවාසික අධ්‍යාපනයට යොමු විය. කතෝලික පාසල් පද්ධතියක අධ්‍යාපනය ලැබුවද, ඇය ජීවිත කාලය පුරාවටම බුද්ධ ධර්මය වැළද සිටියාය. සිංහල හා ඉංග්‍රීසි භාශා දෙකම කතා කළාය.
19 වියේදී අධ්‍යාපනය නිමා කළ ඈ, සමාජ සේවයේ නියැලුණේ ගම් වලට ආහාර හා ඖෂධ බෙදා දීම, වෙද සායන සංවිධානය කිරීම හා කාන්තා ජිවන තත්ව ඉහළ නැංවීමට ග්‍රමීය කර්මාන්තීකරණය ඇති කිරීමට උදව් කළාය. සමාජ සේවා සංගමයේ භාණ්ඩාගාරික ලෙස ඈ 1940 තුරු සේවය කළාය. පෙම්වතුන් දෙදෙනෙකු - නෑදෑයෙකු හා සිලෝනයේ නායක පවුලේ පුතෙකු - ඈ ප්‍රතික්ෂේප කළාය. ඉක්බිතිව ඇගේ පවුලට කපුවරයෙකු සම්බන්ධ වී එස්. ඩබ්ලිව්. ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායක, ඔක්ස්ෆර්ඩහි අධ්‍යාපනය ලැබූ දේශපාලනයට සබැඳි එවකට සිලෝන් රාජ්‍ය සභාවේ ප්‍රාදේශීය පරිපාලන අමාත්‍ය සමග විවාහයක් යෝජනා කළේය. මුලින්ම, බණ්ඩාරනායක සුදුසු පවුලකට අයත් නොවන බව සිතූ ඇගේ දෙමාපියන් ඔහුගේ පවුලේ බ්‍රිතාන්‍ය සේවයට අකමැති වූහ. පසුව, ජ්‍යෝතිශ්ශාස්ත්‍රඥයින් කේන්දර ගැලපෙන බව පැවසූ විට, බණ්ඩාරනායක පවුල හා සබද වීමේ වාසි සලකා, ඇගේ දෙමාපියන් විවාහයට එකගතාවය පැවසුවාය. ඊට පෙර හමු වී තිබුණු යුවල විවාහයට එකග වූහ.
පවුල් ජීවිතය හා සමාජ සේවය
1940 දී ඇය සොලමන් බණ්ඩාරනායක සමඟ විවහාපත් විය.
දේශපාලන ජීවිතය
සොලමන් බණ්ඩාරණයකගේ අභාවයෙන් පසු ශ්‍රි ලංකා නිදහස් පක්‍ෂයේ නායකත්වයට පත් ඇය මරණයට පත්වනතුරුම එහි නායකත්වය හෙඹවුවාය.
1977 පක්‍ෂය ලැබු මැතිවරණ පරාජයත් සමඟම ඊට ටික කලකට පසු එනම් 1980 දී ඇයගේ ප්‍රජා අයිතියද අහෝසි කරනු ලැබීය.
ඇගේ පාලන සමයේදී ශ්‍රි ලාංකීය දේශපාලන ඉතිහාසයේ ඉතා තීරාණාත්මක සිදුවීම් රැසක් සිදුවිය. සියළු රාජ්‍ය ආයතනයන්හි ප්‍රධාන භාෂාව ලෙස සිංහල භාෂාව නම් කිරීමත් ඒ සමඟම පැන නැඟුණ දෙමළ සුළු ජන කොටසේ සාමාජීය අර්බුදය ඉන් එකකි. ලංකා සම සමාජ පක්‍ෂයන් සමඟ සන්ධානාගත වීම, චීනය සහ සෝවියටි රුසියාව අතර සම්බන්ධතා තර කිරීමද ඒ අතර ප්‍රධානය.
1971 ජවිපෙ කැරැල්ල මතුවුයේද මෙම අවධියේදීමය.
ඇගේ දෙවන ධුර කාලයේදී දෙවන එලිසබෙත් රැජින ලංකා රජ තනතුරෙන් පහකර රට ජනරජයක් බවට පත්කර රටේ ලංකා නාමය ශ්‍රි ලංකාව ලෙස වෙනස්කෙරිනි.
මහවැලි සංවර්ධන වැඩසටහන
බහුකාර්ය සහ දිගුකාලීන මහවැලි සංවර්ධන වැඩසටහන ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම සංවර්ධන යෝජනාක්‍රමයයි. ව්‍යාපෘතියේ වැඩකටයුතු සඳහා බ්‍රිතාන්‍යය, ජර්මනිය, කැනඩාව, ස්වීඩනය වැනි රටවල් වලින් ආධාර හිමිවිය.
මහවැලි ගඟ සංවර්ධනය
1912 ව්‍යවස්ථා සභාවේ පළමු දෙමළ නියෝජිත කේ. කනකසභාපති මහතා, මහවැලි ජලය වන්නි දිස්ත්‍රික්කයට ගෙන යාම ගැන පළමුවෙන්ම අවධානය යොමු කල පුද්ගලයා වෙයි. පසුව ඩී.එස්. සේනානායක, එස්.ඩබ්.ආර්.ඩී. බණ්ඩාරනායක යන මහත්වරු සහ තවත් අය මහවැලි ගඟ ආශ්‍රිත සංවර්ධන ව්‍යාපාර ගැන අවධානය යොමු කළහ.
මහවැලි ගඟ උතුරට හැරවීම ගැන පුළුල් සමීක්ෂණ ඇරඹුනේ වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුව විසින් 1950 ගණන් වල සිටයි. දිවයිනේ ජල සම්පත් සමීක්ෂණය වෙනුවෙන් කොළඹ ක්‍රමය යටතේ පසුව කැනඩා රජයේ ආධාර හිමිවිය. 1958 දී ශ්‍රී ලංකා රජය, ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සමග ඇතිකරගත් ගිවිසුමක් අනූව, මහවැලි බහු කාර්ය ව්‍යාපාරයක් සඳහා සමීක්ෂණයක් ඇරඹුණි. 1965 එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන සැලැස්ම (UNDP), ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානය (FAO) කල සමීක්ෂණ මත 1969 දී මහවැලි මහ සැලැස්ම (MASTER PLAN) බිහි විය.
වැඩසටහන ආරම්භ කිරීම
ඒ අනුව මහවැලි ව්‍යාපෘතියේ පළමු ජලාශය සඳහා මුල්ගල තැබෙන්නේ 1970 වසරේ පෙබරවාරි 28 වන දින යි. ඒ සඳහා මුල් වී කටයුතු කරන්නේ එවකට අගමැති ඩඩ්ලි සේනානායක හා මහවැලි විෂයය භාර ආමාත්‍යවරයා වන සි.පී ද සිල්වා යි. නමුත් 1970 වසරේ මුල් භාගයේ පැවති මහා මැතිවරණයෙන් පසුව ඩඩ්ලි ප්‍රමුඛ එක්සත් ජාතික පක්ෂය පරාජයට පත්වෙන බැවින් 1976 වසරේ දී එම ජලාශය විවෘත කරන්නේ සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක අගමැතිවරිය හා එවකට මහවැලි විෂයයභාර ඇමතිවරයා වන මෛත්‍රිපාල සේනානායක විසින්. නමුත් ශ්‍රී ලංකා රජය මුහුණ දුන් මූල්‍ය අර්බුදය, ඉංජිනේරු හා තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රවල නිලධාරීන් හිඟ වීම වැනි කරුණු හේතුවෙන් මහවැලිය ඉන් ඉදිරියට කරගෙන යාමට හැකියාවක් නොමැති බව අග්‍රාමාත්‍යවරිය ප්‍රකාශ කරනවා.
ව්‍යපෘතිය පිරිහීම
1977 වන විට මහවැලි ව්‍යාපාරයේ ප්‍රගතිය අපේක්ෂා කල තරම් නොවීය. එවකට රටේ පැවැති දුර්වල ආර්ථික තත්වය හා අවශ්‍ය තරම් පුහුණු ඉංජිනේරු සහ තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍ර වල නිලධාරීන් හිඟ වීම ඊට හේතු විය.
කඩිනම් වැඩ පිළිවෙල
මහවැලි මහ සැලැස්ම යෝජනා කොට තිබුණේ වසර 30 කදී අනුක්‍රමයෙන් නිම කිරීමටයි. නමුත් ඒ සමය වන විට රටෙහි ආර්ථිකයේ දැවෙන ප්‍රශ්න රාශියක් තිබූ නිසා මහවැලි ව්‍යාපාරයේ කටයුතු කෙටි කලකින් නිම කිරීමට අත්‍යාවශ්‍ය විය. ඒ අනූව 1977 ඔක්තෝම්බර් 12 වනදා මහවැලි සංවර්ධන මණ්ඩලයට රැස්වූ එවක අගමැති ජේ. ආර්. ජයවර්ධන මහතා ප්‍රමුඛ කැබිනට් මණ්ඩලය මහවැලි සංවර්ධන ව්‍යාපාරය කඩිනම් කිරීමට තීරණය කරන ලදී.
පසුව එම වසරේම ජනපති ධූරයට පත්වූ ජේ. ආර්. ජයවර්ධන මහතාගේ විධායක නායකත්වයෙන්, අගමැති රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ මගපෙන්වීම යටතේ මහවැලි කඩිනම් වැඩ පිළිවෙල ක්‍රියාත්මක කෙරුණි. මහවැලි කඩිනම් වැඩ පිළිවෙලේ වගකීම, ඉඩම් සංවර්ධන හා මහවැලි සංවර්ධන අමාත්‍ය ගාමිණී දිසානායක මහතාට භාර විය.
කඩිනම් වැඩ පිළිවෙල යටතේ බලශක්ති සම්පාදනයට අනුබල දෙන ප්‍රධාන ජලාශ 4 ක් නිමවිණි. වික්ටෝරියා ජලාශය, කොත්මලේ ජලාශය, මාදුරුඔය ජලාශය, හා රන්දෙණිගල ජලාශය එලෙස ඉදිවූ මහා ජලාශ හතරයි.
මහවැලි සංවර්ධන අමාත්‍යාංශය
මහවැලි සංවර්ධන වැඩසටහන යටතේ සංවර්ධනය කරන සෑම කලාපයකටම අවශ්‍ය මං මාවත්, වාරි පද්ධති, නගර නිර්මාණ, පරිපාලන පද්ධති, රෝහල්, තැපැල් සේවා, ගබඩා, පොලීසි ආදී මූලික පහසුකම් ඇතිකිරීම සඳහා මහවැලි සංවර්ධන අමාත්‍යාංශය නමින් වෙනම අමාත්‍යාංශයක් ඇරඹූ අතර, ඒ යටතේ ශ්‍රී ලංකා මහවැලි අධිකාරිය  ස්ථාපනය කෙරිණි.
ප්‍රතිලාභී කලාප
රටේ වියලි කලාපයෙන් 55% ක් ඇතුළත් වන මහවැලි මහ සැලැස්මට ප්‍රධාන කලාප 13 ක් අයත්ය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:මහවැලි ද්‍රෝණිය ප්‍රවර්ගය:සංවර්ධනය - ශ්‍රී ලංකා
කොත්මලේ
Kothmale
කොත්මලේ යනු කඳුකර ගම්මානයකි. එය මධ්‍යම පළාතේ නුවරඑලිය පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කටය අයත් ය. දැනට තේ වගාව හා සංචාරක කර්මාන්තයට මුලිකත්වය දී ඇති මේ ගම ඓතිහාසික වශයෙන් වැදගත් ප්‍රදේශයකි. ලංකාව නිශ්චිත ලෙසම ඉන්දියාවේ ආධිපත්‍යය මත සිය ගමන්මග සකස් කරගෙන ඇත. රාජ්‍ය පාලන ක්‍රම වල සිට සංස්කෘතිය දක්වා ද වර්තමාන දේශපාලනය තුළ ද මේ තත්වය දක්නට ලැබේ. ලංකාවේ ලිඛිත ඉතිහාසය තුළ කොත්මලේ ඇත.
කොත්මලේ ලංකාවේ ඉතිහාසයට එකතු වන අවස්ථා දෙකකි. එම අවස්ථා දෙකම ස්වදේශිකයින් ඉන්දියානු ආක්‍රමණ වලින් ස්වාධීන වූ අවස්ථාවන් ය. එකක් වන්නේ කොහොඹා යක් කංකාරියයි. එයින් අදහස් වන්නේ විජය ආක්‍රමණයෙන් පසුව යළිත් වතාවක් ස්වදේශික පාලකයින් විසින් සිය බලය තහවුරු කරගැනීමයි. දෙවන අවස්ථාව දුටුගැමුණු විසින් ලංකාවේ බලය ලබාගැනීමයි. මෙම අවස්ථා දෙකේදීම කොත්මලේ තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් සිදු කර ඇත. එය ලිඛිත මුලාශ්‍ර හා ජනප්‍රවාද වල ඇත. මෙම අවස්ථා දෙකටම සම්බන්ධ ගම වන්නේ "කොටගේපිටිය" (Kotagepitiya) ගමයි. මෙම සිදුවීම් දෙක අතර පරතරය අවුරුදු සිය ගණනක් වුවද ඓතිහාසිකව ඒ සිදුවීම් දෙකම සිදුව ඇත්තේ "මාවෙල" (Mawela) ගම මූලික කරගෙනය. මෙම සිදුවීම් ඹප්පු කිරීම සදහා වන සියළු සජීවී සාධක කොත්මලේ ඇත.
කොත්මලේ ඓතිහාසික ප්‍රෙද්ශයකි. එහි ඓතිහාසිකත්වය ලංකා ඉතිහාසය පුරා ලියැවි ඇත. දුටුගැමුණු රජු සැගව ජීවත් වූ ප්‍රදේශය අද කොටගේපිටිය වශයෙන් ජනප්‍රවාද හා පුරාවිද්‍යාත්මකව ඔප්පු වේ. ඒ සදහා වන වෙනත් අදහස් ද ඇත. එම අදහස් ඇතිව තිබෙන්නේ මහනුවර යුගයේ යළිත් වතාවක් දෙමළ (ඉන්දියානු) රජවරුන් විසින් ඇති කරන ලද ක්‍රියාකාරිත්වයන් නිසාය. එය කොත්මලේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ ඇති පැරණිතම ගම වශයෙන් හඳුනාගැනේ. කොත්මලේ ඓතිහාසික වන්නේ දුටුගැමුණු රජුට පෙර සිටය.
යක්ෂ ගෝත්‍රිකයින්ගේ ගම්මානයක් වූ මෙම කලාපය පඩුවස් දෙව් රජුගේ කාලය දක්වා දිව යයි. පඩුවස්දෙව් රජුගේ දෝසය නැති කිරීම සදහා ආරම්භ කරන ලද කොහොඹා යක් කංකාරියේ සඳහන් වන "මලය" රට මේ කොත්මලයයි. දිවිදෝසය සදහා වන කංකාරිය සිදු කරන ලද්දේ කොත්මලේ දැනට "මාවෙල" නැමති ගමේ සිට පැමිණි යක්ෂ ගෝත්‍රිකයින් විසිනි. මෙම දිවිදෝසය මගින් සංකේතවත් කරනු ලබන්නේ විජය විසින් සිදු කරන ලද ඉන්දියානු ආක්‍රමණයයි. නැවත වතාවක් ස්වදේශිකයින් සදහා රට පාලන බලය අත් කරදීම සදහා සමස්ත රටේම ස්වදේශික ගෝත්‍රිකයින් විසින් බලවත් ක්‍රියාකාරකම් මාලාවක් සිදු කරන ලදී. එහි එක් අවස්ථාවක් වන්නේ කොහොඹා යක් කංකාරිය යි. එය ශාන්තිකර්මයක් බවට පත්වන්නේ පසුකාලීනවය.
කොත්මලේ දෙවන වර ලංකා ඉතිහාසයේ ලියැවෙන්නේ දුටුගැමුණු කුමරු වසර 20කටත් වඩා කාලයක් සැගව ජීවත් වූ ගම වශයෙනි. සැඟව සිටි ස්ථානය සීහල පේලි ගෙදර යි. එය මාවෙල බටහිර (https://www.google.com/maps/search/Mawela+kothmale/@7.0708315,80.6327318,16.5z/data=!4m2!2m1!6e1) රජ පිහිල්ල නැමැති ස්ථානයෙන් මීටර් 200ක් ආසන්නයේ පිහිටා ඇත. දුටුගැමුණු ගේ මැදිහත්වීම් ඇති රණමුන පිහිල්ල, දෙස්සහිටිය, අඹහිටිය, රජතලාවෙල, රජ ඇල, මඩමේ ගෙදර, හක්මඩ ගල, පට්ටියකුඹුර, ගලපිටගල, යන සියළු ස්ථාන කිලෝමීටරයක රවුමක පිහිටා ඇත. (මෙම සියළු ස්ථාන සදහා වන ජනප්‍රවාද හා ජනකථා මෙන්ම සජීවී වාසගම් මාවෙල ඇත.) ඔහු විසින් ගණුදෙනු කරන ලද පුසුල්පිටිය පන්සල හා මාවෙල ගම අතර ඇත්තේ ඉතා කෙලින් වන පිහිටීමකි. ඔහු උදැල්ල තනාගත් කිරිවනාගොඩ කම්මල් ගම (ප්‍රධාන ගම්මානය නවංගම) පිහිටා ඇත්තේ ද මාවෙල ගමේ කොටසක් වශයෙන් කිලෝමීටරයක් තුළ ය.
වර්තමාන කොත්මලේ කෝරළ සහ ග්‍රාම නිලධාරි වසම්
පල්ලෙපනේ කෝරලය 1 456      මාවෙල නැගෙනහිර
2 456A    නව කඩදොර
3 456B    මාවල බටහිර
4 456C   මාවෙල කන්ද
5 456D   නව මොරපේ
6 456E   රජඇල
7 457     මාස්වෙල
8 458     රන්වන්තලාව
10 459A  කොටගේපිටිය දකුණ
12459C   නයාපාන
තිස්පනේ කෝරලය
13460     හපුගස්තලාව
14460A   දොරුවාදෙණිය
15460B   කොළපතන
16460C   රුවන්පුර
17460D   දඹගොල්ල
19460F   මල්ලන්ද
20460G   කැටඹුලාව
21460H   හුණුගල්ඔය
22460I    තෙලිස්සාගල
23460J   ඉහල ගොරකඔය
24460K   පොල්වතුර
25460L   පහළ ගොරකඔය
26460M  කුවීන්ස්බේරි
27461     හරංගල
28461A   හරංගල දකුණ
29461B   කිරිමැටියාව
30461C   හල්ගොල්ල
31461D   වැරැල්ලපතන
32462A    තිස්පනේ කන්ද
33462B    ගොඩමඩිත්ත
34462C    කටුගොල්ල
35463       වටද්දර
36464       නවංගම
37465       කලපිටිය නැගෙනහිර
38465A     හැදුණුවැව
39465B     රොජසන්ගම උතුර
40465C     කලපිටිය බටහිර
41465C     රොජසන්ගම දකුණ
42465E     වෑතලාව
43465F     කොත්තුණුගොඩ
44465G    වීරසේකරපුර
45465H    දොඹගස්තලාව
47466A    මල්දෙනිය
48466B    කටාරන්දෙන
49467       රාවණාගොඩ නැගෙනහිර
50467A     විජයබාහුකන්ද
52467C     බෙරමාන දකුණ
53467D     බෙරමාන උතුර
54467E     රාවණාගොඩ බටහිර
55467F     උඩගම
56467G    වීරපුර
උඩපනේ කෝරලය
57468      මඩකුඹුර
58468A    කඩදොරපිටිය
59468B    දුණුකේදෙණිය
60468C    පූඩළුඔය දකුණ
61468D    බෝගහවෙල
62468E    පූඩළුඔය උතුර
63468F    කරගහයටතැන්න
65468H   හාල්පොල
67468J    ෂීන්ගම
68468K   උතුරු මැදකුඹුර
70468M   ෂින්වත්ත
71469      කුඹල්ඔළුව
72469A    එගොඩවෙල
73469B    කිරිදිවෙල
74469C    මැදකන්ද
75470       නියම්ගම්දොර රම්බොඩ කෝරලය
759
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
කොත්මලේ
වර්තමාන කොත්මලේ කෝරළ සහ ග්‍රාම නිලධාරි වසම්
76470A     අඹතලාව
77471A     සංගිලිපාලම
78472       රම්බොඩගම
79472A     මල්හෑව
80473       පනම්ගම්මන
81473A     දෙළුන්තලාමඩ
82473B     වැවහින්න
84474       රම්බොඩ
85474A     කරගස්තලාව
86474B     කුඩාඔය
87474C     පලාගොල්ල
88474D     හෙල්සිරිගම
89474E     කටුකිතුල
90474F     ඩෙල්ටා ගැමුණුපුර
91474G     කොත්මල්ගම
92474H     සමන්එළිය
93474I       ලබුකැලේ
94474J      හෙල්බොඩ
760
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
ජෝන් ද සිල්වා ‍
ජෝන්ද සිල්වා ( 1857 – 1922) යනු විශිෂ්ට ශ්‍රී ලාංකීය නාට්‍යය රචකයෙකි.
මුල් කාලීන ජීවිතය
ද සිල්වා 1857 ජනවාරි 13 වනදා ‍කෝට්ටේහිදී උපත ලබන ලදී. ඔහු නාට්‍ය කලාවට පිවිසීම‍ට පෛර ගුරුවරයෙකු හා නීතීඥයෙකු ලෙස සේවය කරන ලදී. ඔහුගේ ප්‍රථම නාට්‍යය වූ ප්‍රභව නාටකය උස් පන්තිය මත වූ උපහාසාත්මක එකක් විය.
නාට්‍යය රචනය
ඔහු විසින් නූර්ති හා නාඩගම් සම්ප්‍රධායන් ඇසුරුකරගනිමින් ‍ඓතිහාසික හා ආගමික නාට්‍යය කිහිපයක් ලිවීම හා නිෂ්පාදනය සිදු කරන ලදී. මෙම නාට්‍යය අතරට සිරිසඟ බෝ (1903), ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ (1906), දේවානම් පියතිස්ස (1914), විහාරමහා දේවිය (1916 ) හා දුටු ගැමුණු යන නාට්‍යය වේ. තවද ඔහු විසින් රාමායනය, සකුන්තලා, වෙස්සන්තර, උත්තර රාම චරිතය, රත්නමාලි හා නගානන්ද පිටපත් කරන ලදී.
ද සිල්වා විසින් සිංහල ආර්ය සුබෝධ නාට්‍යය සංගමය සමග මහජන ශාලාවේදී (පසුව එම්පයර් සිනමා ශාලා බවට පත් විය) ඔහුගේ නාට්‍යය වේදිකා ගත කරන ලදී. පසුව ඔහු විජය රංග පදනම පිහිටවන ලද අතර ගින්තුපිටිය රංග ශාලාවේදී ඔහුගේ නාට්‍යය වේදිකා ගත කරන ලදී.
මරණය
1922 ජනවාරි 28 වන දින ජෝන් ද සිල්වා අභාවප්‍රාප්ත වන ලදී.
උපහාර
ජෝන් ද සිල්වාගේ කැපවීම්වලට උපහාරයක් ලෙස ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුව විසින් කොළඹ ආනන්ද කුමාරස්වාමි මාවතෙහි ජෝන් ද සිල්වා සමරු රඟහල ගොඩ නගන ලදී. 1987 ජනවාරි 31 වන දින අනුස්මරණ මුද්දරයක්ද නිකුත් කරන ලදී. වසර 2000 දී සිංහල පොප් කණ්ඩායමක් වන භාතිය හා සංතුෂ් විසින් සිරිසඟ බෝධි තේමා ගීතය පොප් ගීතයක් ලෙස නැවත සකස් කරන ලදී.
ශ්‍රී ලංකා ජාතික රෝහල
ශ්‍රී ලංකා ජාතික රෝහල, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි. අක්කර 36 ක පමණ භූමියක් ඇත. 1864 ආරම්භ කර ඇත.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
762
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
ජී‍.බී. සේනානායක
ජී.බී. සේනානායක (1913 ජුලි 13 – 1985 මාර්තු 16) සිංහල මධ්‍ය පන්තික ජීවිතය සිය නව කතා තුළින් නිරූපණය කළ විශිෂ්ඨ ලේඛකයෙකි. සිංහල භාෂාවට නිසඳැස් කවි හඳුන්වා දීමේ ගෞරවය ඔහුට හිමි වේ.“ මගේ ජීවිතය ඉතා සතුටුදායක එකක් නොවීය. එය දුකින් පීඩිතය. එය නැවක් බිඳී කිසිවකු මහ මුහුදට වැටී තෙරක් හමුවන තෙක් පිහිනීමක් වැන්නය. මෙකල ඈත මහ මුහුද පවා අපිරිසිදු යැයි නාවිකයෝ කියති. මා පිහිනූ මුහුද ඉතා පිරිසිදු එකක් නොවූයේ ය. මගේ ජීවිතය පිළිබඳ තොරතුරු මුළුල්ලම හෙළි කළහොත් එය මගේ අවාසියට හේතු විය හැකියි බය වෙමි. මා උසස් පාඨශාලීය හෝ විශ්ව විද්‍යාලයීය අධ්‍යාපනයක් නොලද බව මා විසින් හෙළි කොට තිබේ. එය ඇතැමකු විසින් මගේ අවාසියට පෙරළා ගෙන ඇත. මා දැන් මෙය අයියාගේ දුවක ලවා කටින් කියවා ලියන්නෙ පෞද්ගලික ආරෝග්‍ය ශාලාවක සිටය. මේ පෙදෙස මට ඉතා පුරුදුය. එසේ ම ඉතා අප්‍රසන්නය. මා කුසගින්නේ මේ පෙදෙසෙහි හැසිරුණු කාලය මට සිහිවේ,,.
“මගේ විශ්ව විද්‍යාලයීය අධ්‍යාපනය පැවතුණේ එකලය. මගේ විශ්ව විද්‍යාලය වූයේ කොළඹ මහජන පුස්තකාලයයි. මට නවතින්නට තැනක් එකල නොතිබුණේ ය. මම එක්තරා නෑ ගෙදරක නැවතී උදේ හතට පමණ පිට වී රෑ දහයට පමණ ආපසු යමි. එය පිහිටියේ කොළඹින් පිටතය. මම මුළු දවසම ගත කළේ මගේ මේ විශ්ව විද්‍යාලයේ කියැවීම් ශාලාවෙහි ය. එහි සිටි සේවකයන්ට මා පෙනුණේ නිකම් රස්තියාදුකාර කාලකණ්ණියෙකු ලෙස යැයි මම සිතීමි. ඇතැම්හු ඒ බව මගෙන් නොසැඟවූහ. මම එසේ ඉගෙන ගෙන පත්තරවලට ලියුම් ලියන්නට වීමි. කලකට පසු මගේ ලියුම් මගේ පින්තූරත් සමඟ පළවන්නට වූයේ ය. පින්තූරය පළ වූ දිනක පුස්තකාලයේ සිටි සහකාරයෙක් හොල්මනක දෙස මෙන් මා දෙස බලා සිටියේ ය. මේ අර රස්තියාදුකාරයා ද යන සිත ඔහු තුළ වූයේ දැයි යන අනුමානය පහළ වූයේ ය. ඒ කාලයේ මා අත්දුටු වේදනාදායක සිදුවීමක් මට දැන් සිහිවේ. මම දිනක් රෑ දහයට පමණ මා සිටි ගෙදරට ගියෙමි. මම මගේ බත් පිඟාන මම නිදා ගන්නා පැඳුර එළාගෙන බිම එරමිණියා ගොතා ගෙන බත් කන්නට වූයෙමි. මගේ පිඟාන ඉදිරිපිට කුප්පි ලාම්පුවක් තිබුණේ ය. එය ඉතා දුප්පත් ගෙයකි. ඒ ගෙයි විසූ මගේ නෑ කාන්තාව “අරයා කුප්පි ලාම්පුව ඉල්ලනවා“ යි කියා ලාම්පුව ගෙන ගියා ය. වෙන කිසි එළියක් එහි නොතිබුණේ ය. මට අඳුරෙහි බත් ටික කන්නට සිදු විය. මා එසේ නින්දිත දිළිඳු තත්ත්වයක මුල සිටම ජීවත් වූවෙක් නොවීමි. ඒ නිසා මා සිත වූ ශෝකය ඉතා බලවත් වූයේ ය. මගේ ඇස්වලින් කඳුළු කඩා වැටෙන්නට විය. මෙවැනි සිදුවීම්වලින් මම අධෛර්යය නොවීමි, වූයේ පෙරටත් වඩා ධෛර්යමත් වීමයි,,.
සාහිත්‍ය සූරී ජී.බී. සේනානායකයන්(ගුණතිලක බණ්ඩා) තමන්ගේ ජීවිතාවලෝකනය කරමින් ලියූවකි.
ඔහු උපන්නේ 1913 ජූලි මාසයේ 13 දා කොළඹ මුල්ලේරියාවේ දී ය. ඔහුට සිටියේ වැඩිමහල් සහෝදරයන් දෙදෙනකු හා සහෝදරියකි. ග්‍රෑන්ඩ්පාස් ශාන්ත ජෝන් පාසලෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලබා අනතුරුව කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයෙන් ශිල්ප උගත්තේ ය. එහෙත් ඔහුට පාසල් යාමට හැකි වූයේ හතේ පන්තිය දක්වා පමණි. ඒ අප්‍රමාණ වූ ආර්ථික දුෂ්කරතා නිසාය.
කෙතරම් දුෂ්කරතා තිබුණ ද ඔහු කවදාවත් කියවීම අත්හළේ නැත. කියවීමේ පුරුද්ද ඔහුට හුරු කළේ ආනන්දයේ පස්වන පන්තියේ දී ඉගැන්වූ “ගුප්ත” නම් ඉන්දියානු ජාතික චිත්‍රකර්ම ගුරුතුමායි. ජී.බී.ගේ සිත බටහිර සාහිත්‍යයට යොමු කළේ ඔහුයි. අතට අසුවන ඕනෑම පොතක් හෙටට කල් නොයවා අදම කියවා හමාර කරන පුරුද්දක් ඔහු සතු විය.
කියවීමෙන් පුළුල් ජීවිත පරිඥානයක් හිමි කරගෙන සිටි ජී.බී. ලේඛන කලාවට පිවිසෙන්නේ හේමපාල මුනිදාස සූරීන්ගෙ සිංහල බෞද්ධයා පුවත්පත හරහා ය. තවත් අවස්ථාවක කොළඹ ව්‍යාපාරිකයෙකුගේ සඟරාවක් සංස්කරණය කළේ ය. අනතුරුව දිනමිණ පුවත්පත් කර්තෘ මණ්ඩලයට එක් වූයේය. එවකට දිනමිණ කර්තෘවරයා වූයේ මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ සූරීන් ය. මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ සූරීහු ද සිය “උපන් දා සිට“ ග්‍රන්ථයේ මෙසේ සඳහන් කර තිබේ. “හොඳ කෙටි කතා ඇත්දැයි සොයනු පිණිස මම දිනමිණ ලියුම්කාරයාගේ පරණ ලිපි මිටි නිතර අවුස්සන්නට වීමි. අවුරුදු දෙක තුනකට පෙර එවන ලද විශේෂ ලිපි, කවි හා කතා ද ඒ අතර විය. මා කතුකම කරන්නට පෙර දිනමිණ කතුකම කළේ මගේ මිතුරෙකි. ඔහු විසින් පිළිකෙව් කරන ලද ලිපි ගොඩකින් කෙටි කතා කිහිපයක් තෝරා ගත්තෙමි. එකක් මුල සිට කියවා බලන්නට වටින්නක් යැයි මට හැඟිණි. එහි කුරුමිණි කකුල් වැනි ඉරි සහිත අකුරු ඇස නොපිනවයි”.
මේ කුරුමිනි කකුල් වැනි අකුරු ජී.බී. ගේ ය. ජී.බී. එකල දිනමිණටත් සිළුමිණටත් ලිපි තැපැල් කළ ද ඒවා පළ නොවී ය. මාර්ටින් වික්‍රමසිංහයන්ගේ තෝරා ගැනීමත් සමඟ ඔහු ලේක් හවුසියේ කර්තෘ මණ්ඩල සාමාජිකයෙක් විය. වරක් ජී.බී. ලේක් හවුස් මන්දිරයෙන් පාරට බැස්සෙ වැටුප රුපියල් හැත්තෑ පහකින් වැඩි නොකළ නිසා ය. යළිත් ඔහුට ලේක් හවුස් මන්දිරයේ දොර විවර විය. ඒ රුපියල් පන්සියයක වැටුපකට හිමිකම් කියමිනි.
පුවත්පත් කලාවේදියකු හැටියට ජීවිතය ආරම්භ කරන ඔහු සාහිත්‍ය ලෝකයට පිවිසෙන්නේ කෙටිකතා කරුවකු වශයෙනි. ඔහුගේ මුල්ම කෙටි කතා සංග්‍රහය “දුප්පතුන් නැති ලෝකය“ යි. 1946 පළ කළ “පළි ගැනීම“ නම් කෙටිකතා සංග්‍රහය විවාදයට තුඩු දුන් එකකි. ඒ එහි නව ආරක ආකෘතියකින් යුත් පද්‍යාවලී 8ක් ගැබ් වී තිබීමයි.
“මේ පොතේ පද්‍යාවලීන්ගේ විලාසයෙන් එන නිබන්ධ මා සලකන්නේ ගද්‍යයට ද පද්‍යයට ද අතර වන නිබන්ධන විශේෂයක් වශයෙනි. ඒවා කියැවිය යුත්තේ ගද්‍ය කියවන ලෙසය. එහෙත් කියැවීමේ දී ශබ්ද සංඝට්ටනාවෙහි මාධූර්යය කෙරෙහි සැලකිල්ල ගද්‍යය කියැවීමෙහි දී ඒ අරබයා දක්වන සැලකිල්ලට වැඩි විය යුතුය”.
මේ ලාංකේය නිසඳැස් කවියේ ආරම්භයයි. ජී.බී. මේවා හැඳින්වූයේ නිදහස් පද්‍ය හැටියටයි. ආචාර්ය සිරි ගුනසිංහයන් ඒවා නිසඳැස් හැටියට නම් කළේ ය.
විසිවැනි සියවසේ ලංකාවේ බිහි වූ ශ්‍රේෂ්ඨතම කෙටිකතාකරුවා ජී.බී. සේනානායකයන් ය. ඔහු මෙලෙස කෙටිකතාකරුවකු වූයේ බටහිර සාහිත්‍ය ආභාසයට ද දේශීය පැරණි සාහිත්‍ය ආභාසය ද ලැබ සාමාන්‍ය ජන ජීවිතය විනිවිද දුටු නිසා ය. වරක් “විනිවිඳිමි අඳුර” ග්‍රන්ථයේ මෙසේ ලියා ඇත.
“මගේ බාල කල බුද්ධි පරිසරය ගැන මදක් කිව්වොත් සුදුසු යැයි සිතමි. මගේ තාත්තා කුඩා කල මහණව සිට සිවුරු හැර විවාහ වූවෙකි. ඔහු පාලි සංස්කෘත දන්නේ ය. ගෙදර කතා බහ කරන කල ද ශ්ලෝක හා ගාථා ද වෙනත් පාලි හා සංස්කෘත පාඨයන් ද කියයි. මේවායේ අර්ථය ද කියන්නේ ය. මෙයින් මගේ සිත මේ භාෂා කෙරෙහි ඇදී ගියේ ය”.
“.... අපේ පැරණි පොත් අතුරින් මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ කෙරෙහි බොහෝ සෙයින් ම බලපෑවේ සද්ධර්මරත්නාවලියෙහි භාෂාව යැයි සිතමි. මා කෙරේ ද ප්‍රධාන වශයෙන් බලපෑවේ එයයි”.
“.... නොයෙක් නෑයන් මගේ චරිතය කෙරෙහි බලපෑ සැටි යට කීවෙමි. පොතක එන චරිතයක් මා කෙරෙහි බලපෑවේ යැයි සිතමි. ඒ චරිතය නම් ඩයොජිනීස් නැමැති ග්‍රීක දාර්ශනිකයාගේ චරිතයයි”.
ජී.බී. ටිකෙන් ටික අන්ධභාවයට පත් විය. ඔහුගේ “බැඳුම“ නම් කෘතිය ලියා අවසන් වන විට පෙනීම බෙහෙවින් ම අතුරුදහන් විය. අන්ධභාවයට පත්වන විට ඔහු ලියා තිබුණේ නවකතා නවයකි. අන්ධභාවයට පත් වූ පසු ඔහු තවත් නවකතා දහයක් ලීවේ ය. එකල ඔහුට සහය වූයේ අයියාගේ බිරිඳත් දරුවනුත් ය. න, ණ, ල, ළ නිවැරදිව තෝරා දෙමින් වියරණ පිළිබඳ සැලකිලිමත් වෙමින් එකල ද ඔහු නිර්මාණකරණයේ යෙදුණි.
ජී.බී. සේනානායකයන් උස මහත දේහධාරියෙකු නොවීය. ඔහු ම කියනා හැටියට අඟුටුමිටි ශරීරයක් ඇත්තෙකි. ඒත් ඍජු ප්‍රතිපත්ති ඇති අයෙකි.
ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර සරසවියෙන් ඔහුට සාහිත්‍ය සූරී ආචාර්ය උපාධිය පිරිනැමීය. එය ලැබූ දින නිවසට පැමිණ මෙවැනි දැඩි ගුණ ඇති මා ලොවට පහළ කළ මාගේ ආදරවන්ත දෙමාපියන් නිවන් දකිත්වා‘ යි පැතූ බැව් “විනිවිඳිමි අඳුර“ කෘතියේ සඳහන් ය. හුදකලාව ප්‍රිය කළ හේ ජීවිතයේ සැදෑ සමය ගෙවූයේ වැඩිමහල් සොහොයුරාගේ නිවසේ ය.
1985 මාර්තු 16 දා ඔහු ජීවිත ගමනෙන් සමුගත්තේ ය. ඊට පෙර දා රාත්‍රියේත් “රාජාලියා“ නම් නිදහස් පද්‍ය රචනා කර තිබුණි.
·	බැන්ඳුම
·	චාරුමුක
·	දැල් කවුළුව
·	දුප්පතුන් නැති ලෝකය ·	එකට එක
·	ගමන ·	ජලගැල්ම
·	කෙළෙස් සයුර
·	මගේ සිතුම් ම්පැම්තුම්ම් හා ජීවිතය
·	මම එදා සහ අද
එස්. ඩබ්ලිව්. කස්තුරිරත්න
කේ ඒ එස් ඩබ්ලිව් කස්තුරිරත්න (කස්තුරි ආරච්චිගේ සැම්සන් විජයවර්ධන කස්තුරිරත්න) යනු ශ්‍රී ලාංකික ග්‍රන්ථ කතුවරයෙක්, ජ්‍යොතිෂවේදියෙක් හා තාරකාවේදියෙක් වේ. පංචාංග ලිත් අතර මුල් තැනක් ගන්නා ලංකා ග්‍රහස්ථුට පංචාංග ලිත් මාලාවේ නිර්මාර්තෘ වන කස්තුරිරත්න මහතා ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රවීන ජ්‍යෝතිර්වේදීන් රැසක් බිහිකල බණ්ඩාරවෙල පෙරදිග ජ්‍යොතිෂ විද්‍යාල‌යේ නිර්මාර්තෘ ‌වේ.
පෞද්ගලික ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය
කේ ඒ එස් ඩබ්ලිව් කස්තුරිරත්න මහතා 1911 වසරේ නොවැම්බර් මස 11 වන දින වේයන්ගොඩ පත්තලගෙදර දී උපත ලැබීය.
තරුණ අවධියේ සිටම සාහිත්‍යය, බෞද්ධ ධර්මය, සහ භාෂාවන් හැදෑරූ ඔහු එවකට වේයන්ගොඩ විසූ ප්‍රවීන හිමිනමක් වූ පූජ්‍ය මාකොල පඤ්ඤා ශ්‍රී හිමියන්ගෙන් ජ්‍යොතිෂ අධ්‍යාපනය ලබා ගත්තේය. ඉන් පසුව බී. වී. රාමන් වැනි සමකාලීනයන් සමඟ ඉන්දියාවේ දී තාරකා විද්‍යාව, ගණිතය හා ජ්‍යොතිෂ ශාස්ත‍්‍රය මෙන්ම සංස්කෘත හාෂාව වැඩි දුරටත් හදාරන ලදී. ඉන්දියාවේ සමකාලීන ජ්‍යෝතිර්වේදීන් හා තාරකාවේදීන් සමඟ සමීපව කටයුතු කල ඔහු තම පර්යේෂණ කටයුතු ආදිය පිළිබඳ ඔවුන්ව නිතර මුණ ගැසී සාකච්ඡා කල බවත් සඳහන් ය.
මැදි වියේ දී කඳුකරයේ බණ්ඩාරවෙල ප්‍රදේශය ස්ථිර පදිංචිය සඳහා තෝරා ගත් ඔහු ග්‍රන්ථ රචනයට, ජ්‍යොතිෂ කටයුතු වලට සහ ඉගැන්වීම් කටයුතු සඳහා වැඩි කාලයක් ගත කරන ලදී. ජ්‍යොතිෂ සේවා සැපයීමේදී ඒ සඳහා නිශ්චිත මිළ ගණන් අය කිරීමට දැඩි ලෙස විරුද්ධ වූ කස්තුරිරත්න මහතා සරල සහ නිස්කලංක ජීවිතයක් ගත කිරීමට කැමැත්තක් දක්වන ලදී. ඔහුට දියණියන් තිදෙනෙක් සහ පුතණුවන් දෙදෙනෙක් වූහ. වසරක් පමණ රෝගාතුර ව සිටි ඔහු 1998 වසරේ පෙබරවාරි මස 19 වන දින බණ්ඩාරවෙල දී අභාවප්ප්‍රාත වූ අතර බණ්ඩාරවෙල සුසාන භුමියේ මිහිදන් කටයුතු සිදු විය.alt=an image of K A S W Kasthurirathne and his family when he was young|thumb|182x182පික්|කුඩා කල තම පවුලේ සාමාජිකයන් සමඟ
වෘත්තීය හා පර්යේෂණ කටයුතු
ඉන්දියාවේදී සිද්ධාන්තමය ජ්‍යොතිෂය ඇතුළු තවත් ශාස්ත්‍රීය දැනුම හැදෑරූ ඔහු එකල බොහෝ ජ්‍යෝතිර්වේදීන් අතර පොදු මතයක් වූ පුද්ගලයෙකුගේ උපන් වේලාව හා නවාංශකය අනුව ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය නිගමනය කිරීමත්, නවාංශකය අනුව තීරණය වන ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය උපන් දරුවාගේ ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය හා සැසඳිය නොහැකි විට උපන් වේලාව මිනිත්තු කිහිපයකින් වෙනස් කර නවාංශකය උපන් දරුවාගේ ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය හා ගැළපීමේ ක්‍රමයේ ප්‍රායෝගික නොවන හා අනුකූල නොවන බව සොයා බැලීමට පර්යේෂණයක් ආරම්භ කරන ලදී. ඔහු ලංකාවේ පමණක් නොව ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය, බෙල්ජියම, ජර්මනිය වැනි ලෝකයේ බොහෝ රටවලින් එකම වේලාවක උපන් පුද්ගල සමූහයන්ගේ දත්ත තම පර්යේෂණයට යොදා ගන්නා ලදී.
1959 වසරේ ශ්‍රී ලංකා විද්‍යෝදය විශ්වවිද්‍යාලය ආරම්භ කිරීමත් සමඟ තාරකා විද්‍යාව පිළිබඳ ආචාර්ය තනතුර ප්‍රථම වරට එස් ඩබ්ලිව් කස්තුරිරත්න මහතාට පිරිනමන ලද නමුත් පර්යේෂණ ග්‍රන්ථ රචනය වෙනුවෙන් ඔහුගේ සම්පූර්ණ කාලය ‌යෙදවීම සඳහා එම තනතුර ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත. thumb|227x227පික් භාෂා කිහිපයකම විශාරදයෙක් වූ ඔහු රචනා කල ග්‍රන්ථ අතර ගෝචර ඵල සහ ග්‍රහ රාශී චාරය සහ හඳහන බැලීමේ ගුරුමුෂ්ටිය යනාදී ග්‍රන්ථ වේ. ලංකාව හා ලෝකය මෙන්ම අනාගතය ගැන කරැණු රැසක් එතුමා රචිත පොත්වල දක්වා ඇත.
පෙරදිග ජ්‍යොතිෂ විද්‍යාලය පිහිටුවීම
පසු කලෙක ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රවීන ජ්‍යෝතිර්වේදීන් රැසක් බිහිකල බණ්ඩාරවෙල පෙරදිග ජ්‍යොතිෂ විද්‍යාලය ආරම්භ කර බොහෝ ශිෂ්‍ය පිරිසකට තම ශාස්ත‍්‍ර ඥාණය ලබා දෙන ලදී. ඔහුගේ ශිෂ්‍යයන් අතර මහාචාර්ය විමල් ජී බලගල්ලේ, ආචාර්ය රෝහන් සිසිර කුමාර , ශ්‍රීමතී කස්තුරිරත්න, ඒ.විජයසූරිය යනාදීන් වේ. 80 දශකයේ ඔහු විසින් ආරම්භ කරන ලද ලංකා පංචාංග ග්‍රහස්ඵුට ලිත් මාලාව පසු කලක තම ශිෂ්‍ය තලවතුගොඩ ජ්‍යොතීර් විද්‍යා පර්යේෂණායතනයේ ආචාර්ය ආර්.කේ.රෝහණ සිසිරකුමාර මහතාට ඉදිරියට පවත්වාගෙන යාම සඳහා ලබා දෙන ලදී.
ජ්‍යොතිෂය පිළිබඳව දැක්වූ අදහස්
ගුරුවරයකු මෙන්ම සිය ගණනක් ජ්‍යෝතිර්වේදීන් බිහිකළ ලිත් කතුවරයකු වූ එස්. ඩබ්. කස්තුරිරත්න මහතාගේ ‘හඳහන’ නම් ග‍්‍රන්ථයේ ජ්‍යොතිෂ ශාස්ත‍්‍රඥයාගේ බලය ගැන මෙසේ ලියා තිබේ ."'දක්‍ෂ විචක්‍ෂණ ජ්‍යොතිෂ් ශාස්ත‍්‍රඥයකුගේ දසතුරින් පිටවන සාරවත් කියමන් නිසා මහජනයා වශී වන්නේ දිව්‍ය මන්ත‍්‍රයටත් වඩා බලවත් ලෙසය. කොතරම් පාප ග‍්‍රහයකුගේ වුවත් අගුන මකා දමන ශුභ දෘෂ්ටි ආදිය සොයා ගනිමින්, ලබන්ට යන පාප දශාවකට අස්ථාන භයෙන් මිරිකී සිටින්නෙකුගේ කොතරම් අමිහිරි උපහාසයක් වුවත් පහව යන ලෙස ස්වකීය වාග් රසයෙන් රසවත් කොට දක්වා සනසවන බැවින් එයට ආශා නොකරන, කන් යොමු නොකරන කිසිවෙක් මේ මිහිපිට නැත.'"
ජ්‍යොතිෂය පිළිබඳව අන්ධ විශ්වාස රැසක් ඔහුගේ ග්‍රන්ථ හරහා විවේචනය කල කස්තුරිරත්න මහතා ඔහුගේ හඳහන බැලීමේ ගුරු මුෂ්ටි - 2 කෘතියේ පෙරවදනේ මෙසේ සටහන් කර ඇත: "'මේ ශාස්ත්‍රය පිළිබඳව ප්‍රකට රහසක් කීමට තිබේ. එනම් යම් කෙනෙකුට හැකි තරමින් ඉගෙන රක්ෂාවක් වශයෙන් කරමින් ජීවනෝපාය ගෙන යාමට නම් මෙය හොඳ ශාස්ත්‍රයක් මිස සියයට සියයක්ම හරියන ලෙස අනාවැකි කීමට හැකි ආකාරයට සත්‍යම සිද්ධාන්ත මත ගොඩ නගා තිබෙන විද්‍යාත්මක පදනමක් ඇති ශාස්ත්‍රයක් නොවන බවයි. නොඑසේ නම් මේ ශාස්ත්‍රය හරි හැටි බලා කියන අනාගත කියමන් කවුරු කීවත් එක සමානව හරි නොයන්නට හේතුවක් නැත.ඇත්ත වශයෙන් ම කියනවා නම් මේ ශාස්ත්‍රය ඉතා ඉහළට ම ඉගෙන ගත් තැනැත්තාට ද, එහෙන් මෙහෙන් එකක් දෙකක් අහුලාගෙන යාන්තමින් ශාස්ත්‍රය ලෙව කාපු තැනැත්තාට ද යන මේ දෙදෙනාට ම මෙයින් වැඩක් කර ගැනීමට නුපුළුවන.ඉහළටම ඉගෙන ගත් තැනැත්තාට ශූභ හෝ අශූභ හෝ මොන කරුණක් කියන්නට ගියත් හැම පැත්තෙන් ම එයට බාධක හෝ සාධක ග්‍රහයෝග පෙනෙන නිසා එකක්වත් ස්ථිර නිගමනයකට බැසීමට නුපුළුවන. ශාස්ත්‍රය යාන්තමින් ලෙවකාපු තැනැත්තාට සිදුවන්නේ එකක්වත් නියම ශුභාශූභයක් හරියක් වැරැද්දක් නොදන්නා නිසා දන්නා තරමටත් වඩා ලොකුවට ‘පම්පෝරි’ ගැසීමට ගොස් එකෙන් දෙකෙන් අප්‍රසාදයට පත්වී ඇද වැටීමය. සමහර විට දරුවකු  උපන්නාය කියන වේලාවට දෛවඥවරයා නිගමනය කරන පුරුෂ හෝ ස්ත්‍රී උත්පත්ති නො වී නම් ‘එහෙනම් වේලාව අරන් තිබෙන හැටි වැරදිය’ යි කියා එය ඉතා නිවැරදිව ගත් වේලාවක් වුවද වැරදියයි එයට තව මිනිත්තු කිහිපයක් එක්කර හෝ එයින් අඩුකර හෝ නූපන් බොරු වේලාවකට හඳහන සාදාදීමට අද ඇතැම් දෛවඥවරුන්ට සිදුවී තිබෙන අවාසනාවන්ත සිද්ධියකි. එමෙන් ම තවත් සැමතැනදීම හරි නොයන ජ්‍යොතිෂ නිගමනයක් නම් කුජ චන්ද්‍ර යෝගය හෝ දෘෂ්ටිය අනුව මල්වර වෙනවාය කියන නිගමනයයි. එම දෘෂ්ටි සංයෝගයක් අසලකවත් නැති දිනවල දී මල්වරවීම අනන්තවත් සිදුවන බව අපට නොයෙක් වර අත්දකින්නට ලැබී තිබේ.'"
ඔහු ශාස්ත්‍ර විරෝධී බොරු අනාවැකි මුල පටන්ම දැඩිව හෙළා දකින ලද අතර ශාස්ත්‍ර කටයුතු සඳහා මිලක් නියම කිරීමට දැඩි ලෙස විරුද්ධ වූ අයෙකු ලෙස ද ප්‍රසිද්ධය. මූල ග්‍රන්ථ වල සඳහන් පාඨයක් වන "අශ්ව ප්ලූතන් වෘක්ෂණ ගර්ජිතන්වෙත්, ද්‍යාද්වර්ෂණන් වාප්‍යථ වර්ෂණාවා, ස්ත්‍රී තාන්ච චිත්තන් පුරුෂයිය භාග්‍යන්, දෙවො නජානාති කුතො මනුෂ්‍යක්" යන්න උපුටා දක්වමින් ඔහු වරෙක මෙසේ සඳහන් කර තිබිණ. "'මනුෂ්‍යයකුට තබා දෙවියකුටවත් දැනගත නොහැකි කරුණු 06 කි. අශ්වයාගේ පිම්මද හෙවත් දිනන අශ්වයා තේරීමද, අහස ගෙරවීම හෝ අකුණු වැදීම ගැනද, අද වර්ෂාව වහිනවා හෝ නොවහිනවා යැයිද, ස්ත්‍රීන්ගේ සිත මේ ආකාරයයි නිශ්චය කිරීමද, පුරුෂයකුගේ භාග්‍යය මේ ලෙස උදා වේ යැයිද, යන මේ කරුණු 06 කීමට දෙවියෙක්වත් නොදනී. එබැවින් ඒවා ගැන මනුෂ්‍යයකු කල් තබා කියන්නේ කෙලෙසද?'" thumb|182x182පික් thumb|180x180පික්
ග්‍රන්ථ නාමාවලිය
එස් ඩබ්ලිව් කස්තුරිරත්න මහතාගේ ශිෂ්‍ය ආචාර්ය රෝහන් සිසිර කුමාර මහතා පහත ග්‍රන්ථ සඳහා දායකත්වය දක්වන ලදී.
ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධ
ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධ හෙවත් සිවිල් අරගල කිහිපයක්ම සිදුවී ඇත.
763
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
764
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
ශික්ෂණ රෝහල - රාගම
ශික්ෂණ රෝහල - රාගම, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
ඔලිවියා නිව්ටන් ජෝන්
ඔලිවියා නිව්ටන් ජෝන් ආර්යාව (26 සැප්තැම්බර් 1948 – 8 අගෝස්තු 2022) යනු බ්‍රිතාන්‍ය-ඕස්ට්‍රේලියානු ගායිකාවක්, ගීත-රචකයෙක්, නිළියක්, ව්‍යවසායකයෙක්, සහ ක්‍රියාකාරිනියකි.
අසනීප තත්ත්වය සහ මරණය
2022 අගෝස්තු 8 දිනදී, වයස අවුරුදු 73 ක්ව සිටි නිව්ටන් ජෝන් කැලිෆෝර්නියාවහි ඇයගේ නිවසෙහිදී පියයුරු පිළිකාවක් නිසාවෙන් මිය ගියාය.
ශික්ෂණ රෝහල - කරපිටිය
ශික්ෂණ රෝහල - කරපිටිය, ශ්‍රී ලංකාවේ ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි රෝහලකි.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
765
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
සංස්කෘතික දිනය
යනු,සංස්කෘතියට, කලාවන්ට සහ, ශාස්ත්‍රීය ආයාසයන්ට අනුග්‍රහ දැක්වීම සඳහා නොවැම්බර් 3 වන දිනදී ජපානයේ වාර්ෂිකව පැවැත්වෙන   ජාතික නිවාඩු දිනයකි. උත්සවාංග සාමාන්‍යයෙන් සමන්විත වන්නේ චිත්‍ර ප්‍රදර්ශන, පෙළපාලි සහ, කලාකරුවන්ට සහ  උගතුන්ට සම්මාන පිරිනැමීමය.
766
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
ශික්ෂණ රෝහල - අනුරාධපුර
ශික්ෂණ රෝහල - අනුරාධපුර, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
Chocolate Birthday cake
A cake is a doughy confection made of flour, sugar and other ingredients and usually baked. In their earliest forms, cakes were a modification of bread, but cakes now encompass a wide range of preparations that can be simple or elaborate and share features with desserts such as pastries, meringues, custards, and pies. The most common ingredients are flour, sugar, eggs, fat (such as butter, oil, or margarine), liquid, and a leavening agent such as baking soda or baking powder. Common additional ingredients include dried, candied or fresh fruits, nuts, extracts such as cocoa and vanilla, many substitutes for the primary ingredients. Cakes may be iced with preserves, nuts or dessert sauces (such as custard, jelly, cooked fruit, whipped cream or syrup),[1] buttercream or other icing, and decorated with marzipan, piped borders or candied fruit. Cake is often served as a celebratory dish on festive occasions like weddings, anniversaries and birthdays. There are countless cake recipes; Some are bread-like, some are rich and elaborate, and many are centuries old. Cake making is no longer a complicated procedure; Once upon a time making cakes (especially whipping eggs) involved considerable labor, baking equipment and directions have been simplified for even the most novice of cooks. alt=cake|මධ්‍යය|thumb|cake
කේක් යනු පිටි, සීනි සහ අනෙකුත් අමුද්‍රව්‍ය වලින් සාදන ලද පිටි රසකැවිල්ලක් වන අතර සාමාන්‍යයෙන් බේක් කරනු ලැබේ. ඔවුන්ගේ පැරණිතම ආකාරවලින්, කේක් යනු පාන් වෙනස් කිරීමකි, නමුත් කේක් දැන් සරල හෝ විස්තීර්ණ විය හැකි සහ පේස්ට්‍රි, මෙරිංගු, කස්ටඩ් සහ පයි වැනි අතුරුපස සමඟ විශේෂාංග බෙදා ගන්නා පුළුල් පරාසයක සූදානම ආවරණය කරයි. වඩාත් සුලභ අමුද්‍රව්‍ය වන්නේ පිටි, සීනි, බිත්තර, මේදය (බටර්, තෙල් හෝ මාගරින් වැනි), දියරයක් සහ ෙබ්කිං සෝඩා හෝ ෙබ්කිං පවුඩර් වැනි මුහුන් දැමීමේ කාරකයකි. සාමාන්‍ය අතිරේක අමුද්‍රව්‍ය අතර වියලන ලද, කැන්ඩිඩ් හෝ නැවුම් පලතුරු, ඇට වර්ග, කොකෝවා සහ වැනිලා වැනි සාරය, ප්‍රාථමික අමුද්‍රව්‍ය සඳහා බොහෝ ආදේශක ඇතුළත් වේ. කේක් ගෙඩි කල් තබා ගන්නා ද්‍රව්‍ය, ඇට වර්ග හෝ අතුරුපස සෝස් (කස්ටඩ්, ජෙලි, පිසූ පලතුරු, විප් ක්‍රීම් හෝ සිරප් වැනි),[1] බටර් ක්‍රීම් හෝ වෙනත් අයිසිංවලින් අයිස් කර, මාසිපන්, පයිප් බෝඩර් හෝ කැන්ඩිඩ් පලතුරුවලින් සරසා ගත හැකිය. කේක් බොහෝ විට මංගල උත්සව, සංවත්සර සහ උපන්දින වැනි උත්සව අවස්ථාවන්හිදී සැමරුම් කෑමක් ලෙස සේවය කරයි. ගණන් කළ නොහැකි කේක් වට්ටෝරු තිබේ; සමහර ඒවා පාන් වැනි ය, සමහර ඒවා පොහොසත් හා විස්තීර්ණ ය, බොහෝ ඒවා සියවස් ගණනක් පැරණි ය. කේක් සෑදීම තවදුරටත් සංකීර්ණ ක්රියා පටිපාටියක් නොවේ; වරෙක කේක් සෑදීමට (විශේෂයෙන් බිත්තර පෙණ ගැසීම) සැලකිය යුතු ශ්‍රමයක් වැය වූ අතර, වඩාත් ආධුනික කෝකියන්ට පවා පිළිස්සීමේ උපකරණ සහ දිශාවන් සරල කර ඇත
767
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
බෙදුම්වාදය
බෙදුම්වාදය යනු විශාල කණ්ඩායමකින් සංස්කෘතික, වාර්ගික, ගෝත්‍රික, ආගමික, වාර්ගික, ආණ්ඩු හෝ ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය පදනම්ව වෙන්කිරීම වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමයි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:බෙදුම්වාදය
පොලිස් කෝළම
thumb|අම්බලන්ගොඩ ටුක්කාවඩු  පරපුරේ කෝලම් නැටුම්අංගයකි පහත රට කෝලම් සම්ප්‍රදායේ   හමුවන පොලිස්  කෝලම ඉතාමත්  හාස්‍ය රසය උපදවන කෝලම් අංගයකි. පොලිස්  කෝලම  මිට අවුරදු 150කට පමණ පෙර එනම් ඉංග්‍රීසි  ජාතිකයන්   විසින්  අප රට පාලනය කල  යුගයේදී එකතු  වූ  කෝලම් නැටුම්  අංගයකි. යටත් විජිතවාදී යුගයේ අප පාලනය කළ ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුවේ  උසස්‌ සහ පහත් පොලිස් නිලධාරීන් නිර්දය ලෙස  විවේචනයට ලක් කිරිමක් පොලිස්  කෝලමෙන්  සිදුවේ.
ගැමියාට  සැබෑ ජීවිතයේදී  විදීමට සිදුවන  අත්දැකීම් කෝලම් කරලියේදී දිග හැරේ. පොලිස් සේවය සදහා  එම  වකවානුවේ   යොදවාගෙන තිබුනේ වෙනත් ජාතින් වීම නිසා සන්නිවේදන ගැටලු බොහෝ සේ පැනනගින්නක් විය . කැඩුණු ඉංගිරිසි සහ නුහුරු සිංහල උච්චාරණය ගැමියන්ට විකාරයක් සේ පෙනුනේය.
සිංහල භාෂාව හරි හැටි කතා කරීමට නොහැකි වෙනත් ජාතිකයන් විසින් සිංහල ගැමි ජනතාව සමග ගනු දෙනු කිරීමේදී පැන  නැගී ගැටලු , අක්‍රමිකතාවයන්  , අසාධාරණ  , තාඩන පීඩන හා දුක්ගැහැට ගැන කතිකාවක් ගොඩනැගීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස  පොලිස්  කෝලම නමින් නව කෝලමක් නිර්මාණය වීම සිදුව ඇත. පොලිස්  නිලධාරීන්ගේ ගේ උද්දච්ච නොහික්මුණු භාවය සහ අණුවනකම් මෙහිදී  ගෙන හැර  දැක් වේ.
පොලිස් කොස්තාපල්වරු දෙදෙනෙක් ,  පොලිස් සැරයන්වරයෙක් හා  පොලිස් පරීක්‍ෂකවරයෙක් පැමිණ  පොලිස් ස්ථානයක්  දැමීමට අවශ්‍ය බව පවසා  ඒ සදහා ස්ථානයක්  ලබා දෙන ලෙස තානායම්  ආරච්චිචිට කියා සිටි.
සිංහල වචන හරි හැටි උච්චාරණය කිරීමට නොහැකියාව  නිසා අදහස් හුවමාරු කරගැනීමේ අපහසුතාවයක් පැන  නැගේ .එය නරඹන්නට හාස්‍ය උත්පාදනයක් වේ.
පොලිස් සැරයන්වරයා සහ තානායම්ආරච්චි  අතර වන සංවාද වල කොටස් කිහිපයක්
'' ආරචිචියා  අපේ ලොකු මාතියට ගොඩක් මහන්සි අපිට දෙන්න බැරිද හැබිලි
''  හැබිලි  හැබිලි  කියන්නේ මොනවද  රාළහාමි
''  හැබිලි  දන්නේ නැද්ද මුනිය  හැබිලි  හැබිලි  බොන හැබිලි  (කේන්තියෙන් අතින් හැඩය පෙන්නා)
''  අහ් මේ  කියන්නේ තැබිලි නේ තැබිලි දන්නවා රාළහාමි
''   යේක තාම මුනිය මුනියට තේරෙන්නේ නැහැ දෙන්න පුලුවන්ද හැබිලි
''   රාළහාමි තැබිලි  දෙන්න පුලුවන්
අවශ්‍ය ස්ථානය ලබා ගැනීමෙන් අනතුරුව ඔවුන් යාමට සැරසේ .තානායම්  ආරච්චිචිගේ  ඉල්ලීමට අනුව ඔවුන්  රංගනයක් ඉදිරිපත් කරන අතර තුර  පොලිස්  නිලධාරියෙක් බිම ඇද වැටේ. ඉන් අනතුරුව ඉංග්‍රීසි වෛද්‍යවරයකුගෙ කැදවීමක් වේ. වෛද්‍යවරයා සහ පොලිස්  නිලධාරින්  අතර ඉංග්‍රීසි භාෂවෙන් සංවාදයන්  සිදු කෙරේ.
ඉංග්‍රීසි වෛද්‍යවරයා  සහ  ඔහුගේ සහයකයාගේ  කතා විලාසය සහ ඇදුම් පැළදුම් සිංහල ගැමි සමාජයට ආගන්තුකය.
වෛද්‍යවරයා  තම නලාව බිම අද වැටුන  පොලිස්  නිලධාධාරියාගේ කන් දෙකේ ගසා තමන්ම පරීක්ෂා  කර ගනි.
ඉංග්‍රීසි වෛද්‍ය විද්‍යාව උපහාසයට   ලක් කිරීමක් ඉන් සිදුවේ. ඉංග්‍රීසි වෛද්‍ය විද්‍යාව  ගැන සිංහල ගැමියාගේ තිබු දැඩි අකමැත්ත විරෝධය සහ අවිශ්වාසය  මෙමගින් පිළිබිඹු කෙරේ.
පරීක්ෂා  කිරීමෙන් අනතුරුව වෛද්‍යවරයා  නො හාර්ට්, නො හාර්ට්  කියා කැගසා. ගනු කරට ,ගෝ ටු කරාපිටිය හොස්පිටෙල්  යි  කියා සභාවෙන් නික්මේ. සෙසු පොලිස්  නිලධාරින් වැටුන
IIFA තරු මංගලාවතරණය සම්මානය
The IIFA Star Debut Award is an award category of the annual Awards of the International Indian Film Academy. The winners are listed below.
[[
ශික්ෂණ රෝහල - කුරුණගල
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්
අරමුදල් ගිණුම් තැබීම
අරමුදල් ගිණුම් තැබීම යනු ලාභ ඉපයීමට වඩා ගිණුම් කිරීමේ වගකීම තහවුරු කිරිමේ අරමුණින් පොදු අරමුණැති(ලාභ අරමුණු නොවන) ව්‍යාපාර හා රජය විසින් යොදා ගනු ලබන ගිණුම්කරණ පද්ධති වේ. අරමුදල් ගිණුම්කරණය යන වචනය ආයෝජන ගිණුම්කරණය, ආයෝජන කළඹ ගිණුම්කරණය, සුරකුම්පත් ගිණුම්කරණයේදි යොදාගන්නා අතර මෙම සියලු අරුත් දෙන පද විස්තර වන්නේ ගිණුම්කරණ ක්‍රියාවලියේ එන ආයෝජන කළඹ තුලදි සුරැකුම්පත්,පාරිභෝගික භාණ්ඩ හා නියම තත්වය පෙන්නුම් කරන ආයෝජන අරමුදලේ අනෝන්‍ය අරමුදල වැනි අවස්ථා තුලය. කෙසේදයත් ආයෝජන ගිණුම්කරණය යනු විවිධාකාර පද්ධතියකි, මෙය රජය හා ලාභ අරමුණු නොවන ව්‍යාපාර සඳහා අදාළ නොවේ.
දල විශ්ලේෂණය
රජය හා ලාභ අරමුණු නොවන ව්‍යාපාර සඳහා විශේෂ අවශ්‍යතාවයක් මත මූල්‍ය ප්‍රකාශන හා වාර්තා පෙන්නුම් කිරීම සිදු කරන්නේ කොපමණ ලාභ ඉපැයුවාද යන්නට වඩා මුදල් වියදම් කල ආකාරය සොයා ගැනීම පිණිසයි. ලාභ අරමුණු ව්‍යාපාර මෙන් නොව මෙම ආයතන තනි ස්වයං තුලන ගිණුම් කට්ටලයක් පවත්වාගෙන යයි. ලාභ අරමුණු නොවන ව්‍යාපාර මූල්‍ය වාර්තාකරණ අවශ්‍යතාවයන් මත පොදු ලෙජර එකකට වඩා සාදනු ලබයි. කිසියම් ආයතනයක ගණකාධිකාරීවරයෙකුට යම් ව්‍යපාරයක තනි පුද්ගල අරමුදල් සඳහා වියදම් හා ආදායම් දක්වන ලද වාර්තා සැකසීමේ හැකියාවක් පැවතිය යුතු අතර එම වාර්තා මගින් ව්‍යාපාරයේ අරමුදල් හරහා සිදුවන මූල්‍ය ක්‍රියාකාරකම් සාරංශගත කීරීමට හැකිවිය යුතුය. උදාහරණයක් ලෙස පාසල් පද්ධති සඳහා නව විශේෂ අධ්‍යාපන මුලපිරීම් වලට සහය දැක්වීමට රජයෙන් ලැබෙන දීමනාව,පාසල් දිවා ආහාර වැඩසටහන සඳහා ෆෙඩරල් සංවිධානය මගින් ලැබෙන දීමනාව ගවේශන ව්‍යාපෘති වල වැඩකරනු ලබන ගුරුවරු සඳහා වර්ෂික දීමනවක් ලෙස ප්‍රදානය කරයි. වරින් වර පාසල් පද්ධති මගින් විශේෂ අධ්‍යාපන වැඩසටහන ගැන රජයට වාර්තාවක්ද පාසල් දිවා ආහාර වැඩසටහන ගැන ෆෙඩරල් සංවිධානයට වාර්තාවක්ද ගවේශන වැඩසටහන ගැන තවත් අධිකාරියකට වාර්තාවක් නිකුත් කරයි. මෙම එක් එක් වැඩසටහන් සඳහා විශේෂිත වාර්තාකරණ අවශ්‍යතා පවතින බැවින් පාසල් පද්ධති වල වෙන වෙනම අදාල ආදායම් හා වියදම් හදුනා ගැනීමට ක්‍රමයක් අවශ්‍ය වේ.සමහර ගිණුම්කරණ මෘදුකාංගවල අරමුදල් ගිණුම් සෑදීමට මූලිකාංගයන් නොමැත. නමුත් අරමුදල් ගිණුම්කරණ මෘදුකාංග කුඩා හා මහා පරිමාණ ව්‍යාපාර වල යොදාගන්නා අතර නොමිලේ ඇති,අඩු වියදම් පිටපත් වේ.
රාජ්‍ය හා ප්‍රාදේශීය සභාවල අරමුදල්
රාජ්‍ය හා ප්‍රාදේශීය සභාවල අරමුදල් මූලික ලෙස අරමුදල් වර්ග තුනක් පවත්වාගෙන යයි:රජයේ අරමුදල්, හිමිකාර අරමුදල්, භාරකාර අරමුදල් රජයේ අරමුදල් වල පහත ඒවා අඩංගු වේ.
හිමිකම් අරමුදල් වල පහත ඒවා අඩංගු වේ.
භාරකාර අරමුදල් යොදාගන්නේ රාජ්‍ය විශ්වාසය යටතේ තනි පුද්ගල හෝ ආයතනවල ප්‍රතිලාභ පිණිස ඔවුන්ගේ වත්කම් පිලිබඳ ගිණුම් තැබීමටයි. භාරකාර අරමුදල් සඳහා උදාහරණයක් ලෙස මේරිලන්ඩ් රජය විසින් සේවකයන්ට විශ්‍රාම ගැනීමේදී ප්‍රතිලාභ සැපයීමට ඇති විශ්‍රාම අරමුදල සැළකිය හැක
ස්ථාවර වත්කම් හා දිගුකාලීන ණය
රාජ්‍ය හා ප්‍රාදේශීය සභාවල අමතර ස්වයං තුලන ගිණුම් වර්ග දෙකක් පවත්වාගෙන යන අතර මේවා අරමුදල් ලෙස නොසලකයි. ඒවානම් පොදු ස්ථාවර වත්කම් හා  පොදු දිගුකාලීන ණය වේ. මෙම වත්කම් හා වගකීම් විශේෂිත අරමුදලක් ලෙසට වඩා රජයේ සම්පූර්ණ මුළු ඒකකයක් ලෙස දැක්විය හැක. එසේවුවත් පොදු ස්ථාවර වත්කම් රජයේ සම්පූර්ණ මූල්‍ය ප්‍රකාශනවල කොටසක් ලෙස අඩංගු වන අතර රජයේ අරමුදල් ප්‍රකාශන වල වාර්තා නොවේ. එසේවුවත් පොදු ස්ථාවර වත්කම් රජයේ සම්පූර්ණ මූල්‍ය ප්‍රකාශනවල කොටසක් ලෙස අඩංගු වන අතර රජයේ අරමුදල් ප්‍රකාශන වල වාර්තා නොවේ.
ගිණුම්කරණ පදනම
රජයේ අරමුදල් ලාභය පිලිබඳ නොසලකන අතර විකරණය වූ උපචිත පදනම යොදාගනී. මෙහිදී ආදායම් හඳුනාගනු ලබන්නේ එය උපයා ගත යුතු දෙයක් ලෙසට වඩා ලැබිය යුතු හා මැනිය යුතු දෙයක් යන දෙයාකාරයෙනි. විකරණය වූ උපචිත පදනම මත වියදම් දක්වනු ලබන්නේ එයට අදාල වගකීම හඳුනා ගැනීමෙනී.
හිමිකාර අරමුදල් කටයුතුද උපචිත පදනම මත සිදුකරන අතර රජයේ ගණකාධිකාරිවරු සමහර අවස්ථාවලදී විකරණය වූ උපචිත පදනමේ එන සම්පූර්ණ උපචිත පදනම ලෙස එය දක්වයි.
යම් විශේෂ අරමුදලක අවශ්‍යතාවය මත ගිණුම්කරණ පදනම භාරකර අරමුදල් සැකසීමට යොදාගනී. යම් ව්‍යාපාරයක විශ්වාසනීයත්වය රැඳිය යුතු මෙහෙයුම් පවතී නම් උපචිත පදනම අරමුදලේ ලාභය පෙන්නුම් කිරීමට සුදුසු වේ.
මූල්‍ය වාර්තාකරණය
රජයේ හා ප්‍රාදේශීය සභාවල අරමුදල් වාර්ෂික මෙහෙයුම් වල ප්‍රතිඵල වාර්තා දක්වන්නේ විස්තර සහිත පුළුල් වාර්ෂික මූල්‍ය වාර්තාව    comprehensive annual financial report(CAFR) මගිනි.එය ව්‍යාපාරවල මූල්‍ය ප්‍රකාශන වලට සමාන වේ. රාජ්‍ය මූල්‍ය ප්‍රමිති මණ්ඩලය Governmental Accounting Standards Board මගින් පුළුල් වාර්ෂික මූල්‍ය වාර්තාව සඳහා ප්‍රමිති සකස් කරනු ලැබේ. රජය ලාභ හා අලාභ යන පදය තම මෙහෙයුම් වල මුළු ප්‍රතිඵල විස්තර කිරීමට යොදා නොගනී.රජය ලාභ සෑදීම අරමුණු කර නොගන්නා බැවින් විශේෂ අතිරික්තයක් බදු කප්පාදු කිරීම් හෝ වියදම් අඩුකිරීම තුලින් සිදුවිය හැකිය. ඌනයක් දැකිය හැකි වන්නේ වියදම් වැඩි කිරීම් හෝ ණයට ගැනීම් මගිනි. කල්පිතයක් ලෙස ඌනයක හෝ අතිරික්තයක අගය කුඩා විය යුතුය.
ෆෙඩරල් රජයේ අරමුදල
ෆෙඩරල් රජය ගිණුම්කරන කටයුතු සඳහා අරමුදල් කණ්ඩායම් දෙකක් යොදගනී:ෆෙඩරල් අරමුදල් කණ්ඩායම හා විශ්වාස අරමුදල් කණ්ඩායම
ගිණුම්කරණ පදනම හා මූල්‍ය වාර්තාකරණය
ඒකක අයවැය ඌනය මුදල් පදනම මත මැනිය හැකි අතර මෙය චෙක්පොත ඉතිරියට සමාන වේ. මෙම දර්ශකය දිගු කාලීන ප්‍රතිඵල නොසලකන අතර මාධ්‍ය මගින් කලින් වාර්තාකරණය කරන ලද අයවැය පිලිබඳ සලකා බලයි. ඒකක අයවැය ඌනය හැර ෆෙඩරල් රජයේ මූල්‍ය වාර්තාව උපචිත පදනම මත සකස් කරයි.
මුළු මෙහෙයුම් පිරිවැය(ආදායම ) උපචිත පදනම මත "Statements of Operations and Changes in Net Position" වාර්තාවේදි ආදායම් හා වියදම් සංසන්දනය කර ගණනය කරයි. මෙම දර්ශකය දිගු කාලීන ප්‍රතිඵල නොසලකන අතර මාධ්‍ය මගින් කලින් වාර්තාකරණය කරන ලද අයවැය පිලිබඳ සලකා බලයි.
ලාභ අරමුණු නොවන සංවිධාන
ලාභ අරමුණු නොවන සංවිධාන පහත පරිදි කොටස් පහකට දැක්විය හැක.
ගිණුම් වාර්තා සහ ගිණුම්කරණ පදනම
ලාභ අරමුණු නොවන සංවිධාන වල වාර්ෂික ගිණුම් වාර්තා කිරීම සඳහා සම්පිණ්ඩිත මූල්‍ය වාර්තාකරණ ප්‍රකාශනය යොදා ගනී. එය රජයේ හා ප්‍රාදේශීය සභාවල යොදාගන්නා ට සමාන වන අතර කෙසේ වෙතත් ලාභ අරමුණු නොවන සංවිධාන උපචිත ගිණුම්කරණ පදනම යොදා ගනී. ලාභ අරමුණු නොවන සංවිධාන වල පහත ඒවා අඩංගු වේ.
ලාභ අරමුණු නොවන මූල්‍ය ප්‍රකාශන වල සම්මතයන් හදන්නේ Financial Accounting Standards Board.
පොදු දේපලට අයත් අරමුදල් ගිණුම්කරණය(කල්පිත උදාහරණය )
පහත සරල උදාහරණයක් දැක්වේ.
ආරම්භක ගිණුම්ගත කිරීම
කිසියම් නගරයක් තුල නගර සභාවක පොදු දේපලට අයත් අයවැය නගර සභා කාර්‍යලයේ නිමාන පොදු අරමුදල් ආදායම හිමිකම් බදු, රජයේ ප්‍රතිපාදන, නැවැත්වීම් දඩ   හා අනෙකුත් මූලාශ්‍ර මගින් ඩොලර් මිලියන 35ක් පමණ වේ.මෙය ලෙජරය තුල නිමාන ආදායමට හර කරන අතර පොදු අරමුදල් ශේෂයට බැර කරයි.
නගර සභාවේ අනුමැතිය මත පොදු අරමුදලෙන් මුදල් වෙන් කිරීම ඩොලර් මිලියන 34ක් වේ. අරමුදල් ශේෂ ගිණුම හර වන අතර මුදල් වෙන්කිරීමෙ ගිණුම වගකීමක් ලෙස බැර වේ.
මුදල් වෙන් කිරීම පහත ගිණුම් වලට මෙසේ බෙදී යයි.
මුදල් වෙකිරීමේ සංකීරණතාවය නගර සභා ක්‍රියාකාරකම් අනුව සිදුවේ. සත්‍ය අවස්ථාවකදී මෙය ගනුදෙනු සියයක් පමණ විශාල සංඛායවක් අඩංගු වේ.
ආදායම් ගිණුම්ගත කිරීම
2009 ගිණුම්කරණ වර්ෂය තුලදී පුද්ගල ආදායම් බදු මුළු මුදල මිලියන 37ක් ලෙස තක්සේරු කරනු ලබයි. නගර සභාව පුද්ගලයන්ගෙන් එකතු නොවෙන මුදල් ප්‍රමාණය මිලියන 1ක් වශයෙන් තක්සේරු කර ඇත. ආදායම මිලියන 36ක් ලෙස දක්වයි. එයට හේතුව එම මුදල අදාල කාල පරාසය තුල මැනිය හැකි හා පවතින මුදල් වන බැවිනි.
පඩි ගෙවීමේ වියදම්
මුළු ඩොලර් මිලියන 30ක සේවක පඩි ගෙවීම් තුල බදු, ප්‍රතිලාභ,වැටුප් ගෙවිය යුතු ප්‍රමාණ ඇතුලත් වේ. ගෙවිය යුතු බදු මුදල් වල කොටසක්, ලබන ගිණුම් කාල පරිච්ජේදයක ගෙවන අතර නමුත් විකරණය වූ උපචිත ගිණුම්කරණ අවශ්‍යතා මත වියදම්ද ඒ හා බැදුනු වගකීම් දක්වයි.
අමතර වියදම්
මාර්ග සංවර්ධන නඩත්තු කිරීම් වලට භාණ්ඩ හා සේවා සඳහා මහජන ක්‍රියා දෙපාර්තමේන්තුව ඩොලර් මිලියන 1ක් වැයකරයි.
අවසන් ගිණුම්ගත කිරීම
ගිණුම්කරණ කාල පරිච්ජේදය තුල නියම ආදායම ඩොලර් මිලියන 36ක් වන අතර තක්සේරු කල ආදායම ඩොලර් මිලියන 35කි.
මාර්ග සංවර්ධනය සඳහා ඩොලර් මිලියන 34ක මුදල් වෙන්කිරීමෙන් ඩොලර් මිලියන 31ක් පමණක් වියදම් වුනි.ඉතිරි ඩොලර් මිලියන 3න වියදම් නොකල ආදායම් අරමුදලට බැර කරයි.
සමභීතිකාව
සමලිංගිකභීතිකාව යනු සමලිංගිකතාව සහ සමලිංගිකයන් ලෙස හඳුනාගෙන ඇති හෝ තේරුම් ගෙන ඇති හෝ පුද්ගලයන් වෙත පවතින සෘණ ආකල්පයන් මාලාවකි. මෙහි අර්ථදැක්වීම් අනුව එය නිග්‍රහය, අගතිය, පිළිකුල, වෛරය හෝ විරුද්ධත්වය ලෙස නිර්වචනය කර ඇත, එය අතාර්කික බිය මත පදනම් විය හැකි අතර ආගමික විශ්වාසයන්ට ද සම්බන්ධ වේ.
මෙහිදි ප්‍රධාන වශයෙන් ලිංගික දිශාණතියට අනුව විෂමලිංගික නොවන පුද්ගලයන් කෙරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය වෛරය දැක්වීම වැනි හැසිරීම් රටාවන් දැක්විය හැකිය. සමලිංගික භීතිකාවේ පිළිගත් වර්ග අතරට ආගමික සමලිංගික භීතිකාව, රාජ්‍ය අනුග්‍රහය දක්වන සමලිංගික භීතිකාව සහ සමලිංගික ආකර්ෂණය ඇති පුද්ගලයින් නොසලකා ඔවුන් අත්විඳින අභ්‍යන්තර සමලිංගික භීතිකාව ඇතුළත් වේ.
ආකාර
සමලිංගික භීතිකාව විවිධ විවිධාකාරයෙන් ඇති වන අතර, අභ්‍යන්තර සමලිංගික භීතිකාව, සමාජ සමලිංගික භීතිකාව, චිත්තවේගීය සමලිංගික භීතිකාව, තාර්කික සමලිංගික භීතිකාව ඇතුළු විවිධ වර්ග ගණනාවක් උපකල්පනය කර ඇත.
ආගමික ආකල්ප
ලෝකයේ බොහෝ ආගම් තුළ සමලිංගික විරෝධී ඉගැන්වීම් අඩංගු වන අතර ඇතැම් ආගම් තුළ ඔවුන් වෙනස් කොට, මධ්‍යස්ථව හෝ තෙවන ලිංගභේදයක් ලෙස සඳහන් වේ. නමුත් සමලිංගිකත්වය ප්‍රතික්ෂේප කරන ඇතැම් ආගම් තුළ පවා, සමලිංගිකත්වය ධනාත්මකව බලන්නන් සිටින අතර, සමහර ආගමික නිකායන් සමලිංගික විවාහවලට ආශීර්වාද කරයි.
ඉරානයේ බුදු දහම
ඉරානයේ බුදු දහම ක්‍රි.ව. 2වන සියවස පමණ දක්වා ඈතට දිවෙන ඉතිහාසයකට හිමිකම් කියන අතර එකල විසූ අන් ෂිලාඕ වැනි පාර්තියානුවෝ චීනයේ බුදු දහම ව්‍යාප්ත කිරීමට ක්‍රියාකාරීව දායක වූහ. බොහෝ බෞද්ධ සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථ චීන බසට පරිවර්තනයට දායක වූ මුල්කාලීන පරිවර්තකයින්ගෙන් වැඩි පිරිසක් පාර්තියාව සහ වර්තමාන ඉරානය හා සම්බන්ධව පැවති සෙසු රාජධානිවලින් පැමිණි තැනැත්තන් විය.
පූර්ව-ඉස්ලාමීය ඉරානය
සැසේනීය පාලන සමයේ ඔවුන් සතු වූ විශාල අධිරාජ්‍යය තුළ බෞද්ධයින් හට හිංසා කිරීම් සිදුව තිබේ. එයට හේතුව ක්‍රි.ව. 224දී ඔවුන් සිය රාජ්‍ය ආගම ලෙස සරතුස්ත්‍ර ආගම ප්‍රකාශයට පත් කිරීමයි. මේ නිසා ඉන් පසුව එළැඹි කාල සීමාව තුළ මධ්‍ය ආසියාවේ පිහිටා තිබූ බොහෝ වැදගත් බෞද්ධ පුද බිම් ගිනිබත් කිරීම සිදු විය. වර්තමාන මධ්‍ය ආසියානු ප්‍රදේශයට අයත් සැසේනියානු භූමියේ වඩාත් නැගෙනහිරට වන්නට පිහිටා තිබූ නිරුපද්‍රිත බෞද්ධ පුද බිම් පසුකාලීනව 5වන සියවසේ දී සුදු හන්වරුන් විසින් ආක්‍රමණය කරන ලදී.