cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
High-definition video
සිනමා නිර්මාණයේ දී එච්.ඩී
ප්‍රදර්ශනය සඳහා මුද්‍රණ සැකසීමේ ක්‍රියාවලියේ දී, මෙම ඍණාත්මක අගය වෙනත් චිත්‍රපටයකට (සෘණ → අන්තර් ධන → අන්තර් ඍණ → මුද්‍රණය) පිටපත් කරනු ලබන අතර එමඟින් එක් එක් ඉමල්ෂන් පිටපත් කිරීමේ පියවර සමඟ විභේදනය අඩු වන අතර රූපය කාචයක් හරහා ගමන් කරන විට (උදාහරණයක් ලෙස, ප්‍රොජෙක්ටරය). බොහෝ අවස්ථාවල දී, විභේදනය මුල් සෘණ විභේදනයේ 1/6 දක්වා අඩු කළ හැකි ය (හෝ නරක). 70 සඳහා විභේදන අගයන් බව සලකන්න mm පටලය ඉහත ලැයිස්තු ගත කර ඇති ඒවාට වඩා වැඩි ය.
ලෝක ව්‍යාප්ත වෙබ්/HD ප්‍රවාහය මත HD
ඔන්ලයින් වීඩියෝ ප්‍රවාහය/ඉල්ලුම මත සහ ඩිජිටල් බාගැනීම් සේවා ගණනාවක් HD වීඩියෝ පිරිනමයි, ඒ අතර YouTube, Vimeo, dailymotion, Amazon වීඩියෝ On Demand, Netflix ක්ෂණිකව නරඹන්න, Hulu, HBO Max, සහ වෙනත් අය. අධික සම්පීඩනය හේතුවෙන්, මෙම ආකෘති මගින් නිපදවන රූප විස්තරය විකාශන HD වලට වඩා බෙහෙ වින් අඩු වන අතර බොහෝ විට DVD-Video (3-9) වලට වඩා පහත් වේ. Mbit/s MP2) එක ම රූපයේ ප්‍රමාණයට ඉහල නංවා ඇත. පහත දැක්වෙන්නේ සබැඳි සේවා රාශියක ප්‍රස්ථාරය ක් සහ ඒවායේ HD පිරිනැමීමයි:
වීඩියෝ නිරීක්ෂණ තුළ HD
HD කැමරා ගෘහස්ථව ඉතා ඵලදායි විය හැකි වුවද, බාහිර පරිසරයන් සහිත විශේෂ කර්මාන්ත ඵලදායී ආවරණයක් සඳහා වඩා ඉහළ විභේදනයන් නිෂ්පාදනය කිරීමට අවශ්‍ය වේ. දිනෙන් දින විකාශනය වන රූප සංවේදක තාක්ෂණයන් නිෂ්පාදකයින්ට 10-20 MP විභේදන සහිත කැමරා සංවර්ධනය කිරීමට ඉඩ ලබා දී ඇති අතර, එම නිසා විශාල ප්‍රදේශ නිරීක්ෂණය කිරීමට කාර්යක්ෂම උපකරණ බවට පත් වී ඇත.
කෙසේ වෙතත්, එවැනි ඉහළ විභේදන සඳහා විශේෂ පටිගත කිරීම, ගබඩා කිරීම සහ වීඩියෝ ප්‍රවාහ සංදර්ශක තාක්ෂණයන් අවශ්‍ය වේ.
වීඩියෝ ක්‍රීඩා වල HD
PlayStation 3 ක්‍රීඩා කොන්සෝලය සහ Xbox 360 යන දෙකටම HDMI හෝ සංරචක කේබල් හරහා ස්වදේශීය 1080p ප්‍රතිදානය කළ හැක, නමුත් පද්ධතිවල 1080p හි දිස්වන ක්‍රීඩා කිහිපයක් ඇත; බොහෝ ක්‍රීඩා දේශීයව ධාවනය වන්නේ 720p හෝ ඊට අඩුවෙන්, නමුත් 1080p දක්වා ඉහළ නැංවිය හැක. Wii හට සංරචකයට වඩා 480p (වැඩිදියුණු කළ-නිර්වචනය ) දක්වා ප්‍රතිදානය කළ හැකි අතර, එය HD නොවන නමුත්, කෞතුක භාණ්ඩ අන්තර් සම්බන්ධ කිරීම වළක්වන බැවින් HDTV සඳහා ඉතා ප්‍රයෝජනවත් වේ. Wii හට PAL කලාපවල 576i සහ 576p ප්‍රතිදානය කළ හැක.
දෘශ්‍යමය වශයෙන්, දේශීය 1080p ඉහළ පරිමාණ 1080p හා සසඳන විට තියුණු සහ පැහැදිලි පින්තූරයක් නිපදවයි. පවතින ක්‍රීඩා අතලොස්සකට පමණක් 1080p ස්වදේශීය විභේදනය ඇතත්, Xbox 360 සහ PlayStation 3 හි සියලුම ක්‍රීඩා මෙම විභේදනය දක්වා ඉහළ නැංවිය හැකිය. Xbox 360 සහ PlayStation 3 ක්‍රීඩා ඒවායේ ඇසුරුම්වල පිටුපස ඇති ප්‍රතිදාන විභේදනය සමඟ ලේබල් කර ඇත, නමුත් Xbox 360 හි මෙය පෙන්නුම් කරන්නේ එය ක්‍රීඩාවේ ස්වදේශීය විභේදනය නොව එය ඉහළට යන විභේදනයයි.
දැනට සියලුම කොන්සෝල, Nintendo's Wii U සහ Nintendo Switch, Microsoft's Xbox One, සහ Sony's PlayStation 4 සංදර්ශක ක්‍රීඩා 1080p දේශීයව. නින්ටෙන්ඩෝ ස්විචය අසාමාන්‍ය අවස්ථාවකි, එහි දෙමුහුන් ස්වභාවය නිසා නිවසේ කොන්සෝලයක් සහ අතේ ගෙන යා හැකි ය: තිළැලි තිරය 720p උපරිමයෙන් ක්‍රීඩා පෙන්වයි, නමුත් කොන්සෝලයට ඩොක් කළ විට 1080p හි ස්වදේශිකව රූප සංදර්ශන කළ හැකිය. ප්ලේස්ටේෂන් 4 ට 4K හි ප්‍රදර්ශනය කිරීමට හැකියාව ඇත, නමුත් දැඩි ලෙස පින්තූර පෙන්වීම සඳහා පමණි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:Pages with unreviewed translations
සුදත් මහාදිවුල්වැව
සුදත් මහාදිවුල්වැව යනු ශ්‍රී ලාංකික චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරයෙකි. ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ විවිධ වෘත්තාන්ත චිත්‍රපට, වාර්තා චිත්‍රපට, සමාජ දැනුවත් කිරීමේ ව්‍යාපාර සහ නාට්‍ය කටයුතු සඳහා ඔහුගේ කෘති සඳහා වඩාත් ප්‍රසිද්ධය.
ක්‍රිපූ 497
ක්‍රිපූ 497 යනු, පූර්ව-ජූලියානු රෝමානු දින දසුනෙහි වසරකි. එකල එය හැඳින්වුනේ, අට්‍රාටිනුස්ගේ සහ අගුරිනුස්ගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික වසර (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්, අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා 257 වසර) ලෙසිනි. මෙම වසර සඳහා ක්‍රිපූ 497 යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය.
සුදත් මහාදිවුල්වැව
වාර්තාමය සහ සමාජ දැනුවත් කිරීමේ ව්‍යාපාරය
මහඅදිවුල්වැව සිය චිත්‍රපට සහ වාර්තා අධ්‍යක්ෂණය ආරම්භ කළේ සමාජ-දේශපාලන කරුණු ස්පර්ශ කරමිනි. 1989 දී 'ශ්‍රී ලංකා ජාතික තරුණ සභා සේවා' ඔහුට "හොඳම චිත්‍රපට පිටපත" සහ "හොඳම වාර්තා පිටපත" යන සම්මාන පිරිනමන ලදී. ඔහු ජාතික තරුණ සභා සේවා සම්මානය, සුදත් රාජ්‍ය ටෙලි චිත්‍රපට සහ වාර්තා චිත්‍රපට සම්මානය, OCIC ජාත්‍යන්තර සම්මානය සහ ජනාධිපති සම්මාන ඇතුළු තවත් විවිධ සම්මාන ලබා ඇත.
ක්‍රිපූ 497
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු ප්‍රවර්ගය:පූර්ව-ජූලියානු රෝමානු දින දසුනෙහි අවුරුදු
සුදත් මහාදිවුල්වැව
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:1965 උපත් ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා
ප්‍රත්‍යාස්ථතා මාපාංකය
ප්‍රත්‍යාස්ථතා මාපාංකය යනු ද්‍රව්‍යයක් හෝ වස්තුවක් මත බලයක් යෙදූ විට එය ප්‍රත්‍යාස්ථ ලෙස (එනම්, අස්ථිර ලෙස) විරූපණය වීමේ ප්‍රවණතාවෙහි ගණිතමය නිරූපණය යි. වස්තුවක් ප්‍රත්‍යාස්ථ සීමාව තුළ තිබිය දී එහි ප්‍රත්‍යාබල-වික්‍රියා වක්‍රයේ අනුක්‍රමණය එම වස්තුවේ ප්‍රත්‍යාස්ථතා මාපාංකය ලෙස අර්ථ දැක්වේ.
ඔස්කා පිස්ටෝරියස් විසින් භාවිතා කෙරෙන ධාවන තහඩු පිළිබඳ යාන්ත්‍ර විද්‍යාත්මක විමර්ශනය
ඔස්කා පිස්ටෝරියස් විසින් භාවිතා කෙරෙන ධාවන තහඩු පිළිබඳ යාන්ත්‍ර විද්‍යාත්මක විමර්ශනය පදනම් වනුයේ, ෆ්ලෙක්ස්-ෆුට් චීටා ලෙසින් හැඳින්වෙන කාබන්-ෆයිබර්-සවිගැන්වූ බහුඅවයවක විකලාංග අනුබද්ධ මතය. ද්විත්ව දණහිසෙන්-පහළ අංගඡේදන සහිත වන පිස්ටෝරියස්,  ශක්‍ය-කායැති මෙන්ම T44 අංගඡේදිත මලල ක්‍රීඩා ඉසව් වලදී තරග වදියි. ජාත්‍යන්තර ශක්‍ය-කායැති ඉසව්හිදී දිවීම සඳහා පිස්ටෝරියස්ගේ යෝග්‍යතාවය පිළිබඳව ජාත්‍යන්තර මලල ක්‍රීඩා ෆෙඩරේෂන සම්මේලනය (IAAF) විසින් අනුමැතිය ලබාදී ඇත.
රග්බි ක්‍රීඩාවෙහි යෙදී සිටියදී සිදුවූ දණහිසෙහි තුවාළයක් නිසා, පුහුණුකරු ඇම්පී ලවු යටතේ, ප්‍රිටෝරියා විශ්වවිද්‍යාලයේ උච්ච කාර්ය සාධන කේන්ද්‍රෙයහි පුනුරුත්ථාපනය වෙත යොමුවීමෙන් පසුව, 2004 වසරෙහිදී, පිස්ටෝරියස් විසින් දිවීමේ තරග වල සහභාගී වීම ඇරඹීය.
ප්‍රත්‍යාස්ථතා මාපාංකය
ලැම්ඩා ( λ ) යනු ප්‍රත්‍යාස්ථතා මාපාංකය යි. ප්‍රත්‍යා බලය යනු බලය යෙදීමෙන් විරූපණය වීම නිසා ඒකක වර්ගඵලයක් මත හටගන්නා ප්‍රතිපාදන බලය යි. වික්‍රියාව යනු ප්‍රත්‍යා බලය නිසා සිදු වූ වෙනස ත්, එහි ප්‍රකෘති අවස්ථාව ත් අතර අනුපාතය යි. වික්‍රියාව යනු ඒකක රහිත රාශියක් වන නිසා, ප්‍රත්‍යා බලය පැස්කල් වලින් මනින කල, λ ගේ ඒකක ද පැස්කල් ම වේ.
ප්‍රත්‍යා බල සහ වික්‍රියා දිශාවන් ද සහිත ව මනින ආකාරය පැහැදිලි ව සඳහන් කිරීමෙන් ප්‍රත්‍යාස්ථතා මාපාංක වර්ග ගණනාවක් අර්ථ දැක්විය හැකි වේ. ප්‍රධාන ප්‍රත්‍යාස්ථතා මාපාංක වර්ග තුනක් වනුයේ:
තවත් ප්‍රත්‍යාස්ථතා මාපාංක වර්ග තුනක් වනුයේ පොයිසන් අනුපාතය, ලේම් ගේ පළමු පරාමිතිය, සහ P-තරංග මාපාංකය.
ව්‍යාකෘති ප්‍රත්‍යා බල දරා සිටීමට නොහැකි නිසා දුස්ස්‍රාවී නොවන තරල විශේෂ වේ. එනම්, ඒවායේ ව්‍යාකෘති ප්‍රත්‍යාස්ථතා මාපාංකය ශුන්‍ය වේ. ඒවායේ යං මාපාංකය ද ශුන්‍ය වන බව එයින් ගම්‍ය වේ.
මලයාසියාව
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ගිණිකොන දිග ආසියානු රටවල් ප්‍රවර්ගය:ආසියාව තුළ රටවල් ප්‍රවර්ගය:මලයාසියාව
ක්‍රිපූ 496
ක්‍රිපූ 496 යනු, පූර්ව-ජූලියානු රෝමානු දින දසුනෙහි වසරකි. එකල එය හැඳින්වුනේ, අල්බූස්ගේ සහ ත‍්‍රීකොස්ටුස්ගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික වසර (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්, අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා 258 වසර) ලෙසිනි. මෙම වසර සඳහා ක්‍රිපූ 496 යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය.
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු ප්‍රවර්ගය:පූර්ව-ජූලියානු රෝමානු දින දසුනෙහි අවුරුදු
හලෝ ශ්‍යාමා
හෙලෝ ශ්‍යාමා යනු එම්.එස්. ආනන්දන් අධ්‍යක්ෂණයකර නිෂ්පාදනය කරන ලද 1982 චිත්‍රපටයකි.
රංගනය
රංජිත් කරුණාරත්න
ගීතයන්
සංගීත අධ්‍යක්ෂණය – ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන ගීත ප්‍රබන්ධය – කරුණාරත්න අබේසේකර, ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන ගීත සංඛ්‍යාව - 03
ප්‍රදර්ශනය
ආරම්භක සිනමා ශාලා - ගාමිණී – මරදාන, ඕඩියන් – ගල්කිස්ස, නිල්මිණි – වත්තල, කිංග්ස් - මීගමුව, ලැවීනියා - නුගේගොඩ, මානෙල් - මොරටුව, කන්ට්‍රාස් - කිරිබත්ගොඩ, ලේඛා - හෝමාගම, රීගල් - මහනුවර, රීගල් අම්බලන්ගොඩ, එස්. කේ. සිනමා - මාතර, ජුපිටර් – කුරුණෑගල, ශ්‍රී මහල් - කුලියාපිටිය, සිත්තම්පලම් – අනුරාධපුර
අජටාකාශගාමියා
අර්ථ දැක්විම
අඡටාකාශගාමියන් සදහා අනුග්‍රහකත්වය සහ පුහුණු කිරිම 2003 දක්වා සිදුකරන ලද්දේ රාජ්‍ය අනුග්‍රහකත්වය යටතේය.එම අනුග්‍රාහකත්වය යුදමය හෝ සිවිල් අභවකාශ ඵ්ජන්සි හරහා සිදුවිය.නමුත් 2004 ප්‍රථම (පුද්ගලික)කක්ෂීය අභවකාශ යානය (spaceShipOne)සඳහා අරමුදල්  සැපයීමෙන් පසු අඡටාකාශගාමියන්ගේ නව කාණ්ඩයක් බිහිවිය.ඔවුන් නමින් වාණිජ අඡටාකාශගාමියන් විය. අභවකාශ චාරිකා ප්‍රචලිත විමත් සමඟම NASA හා Russian Federal Space Agency වාණිජ අඡටාකාශගාමියන් සදහා අභවකාශ ගමන් සදහා සහභාගි වන්නන් ලෙස හැදින්විය. මෙමගින් බලාපොරොත්තු වුයේ ඉහත සඳහන් කල ආයතන විසින් සිදුකරන අභවකාශ චාරිකා සඳහා සහභාගි වන අඡටාකාශගාමියන් වාණිජ අඡටාකාශගාමියන්ගෙන් වෙන් කර හදුනා ගැනීමටය. federation Aeronautique Internationale(FAI) අනුව අඡටාකාශගාමියින් ලෙස හදුන්වනු ලබන්නේ 100km(හැතැපුමි 62) වඩා දුරක් පියාසර කරන පුද්ගලයන් හටයි.කෙසේ නමුත් ඇමරිකා එක්සත් ජනපද‍ය 80km(හැතැපුමි 50)වඩා දුරක් පියාසර කරන පුද්ගලයන් හට අභවකාශ පියාසර කරන්නන් ලෙස හදුන්වයි. 2008 මැයි 31 වන විට රටවල් 39ක පුද්ගලයන් 482ක් 100km සිමාව පසු කර ඇති අතර පුද්ගලයන් 479ක් පහල පෘථිවි සිමාව පසු කර ඇත. මෙවුන් අතරින් පුද්ගලයන් 24 දෙනෙකු පහල පෘථිවි සිමාව පසු කර සද කක්ෂය දක්වා හෝ සද තරණය දක්වාද ගමන් කර ඇත.මෙවුන් අතරින් තිදෙනෙකු දෙවරක් මෙය සිදු කර ඇත.(ලෝවිල්,යංන්ග් සහ ස්නන්) ඇමරිකානු අර්ථ දැක්වීමට අනුව පුද්ගලයන් 488 දෙනෙකු අභ්‍යවකාශයට ගමන් කර ඇත. දැනට අඡටාකාශගාමියන් පුද්ගලික දින 30,400 අභවකාශයේ ගත කර ඇති අතර අභවකාශයේ ඇවදිම අඡටාකාශගාමිය දින 100කට වඩා සිදුකර ඇත. 2008 දක්වා දැනට අභවකාශයේ වැඩිම කාලයක් ගත කර ඇති පුද්ගලයා වන්නේ සර්ගි කේ.කැරිකැලිවි. ඔහු දින 803 පැය 9 මිනිත්තු 39 හෝ අවුරුදු 2.2 අභවකාශයේ ගත කර ඇත.වැඩිම කාලයක් අභවකාශයේ ගත කර ඇති කාන්තාව වන්නේ පෙගි ඵ්.විටිසන්. ඇය දින 377 අභවකාශයේ ගත කර ඇත.
අභවකාශ තරණයේ වයස අනුව වැදගත් සංසිද්ධස්ථාන
අඩුම වයසින් අභවකාශ තරණය කල පුද්ගලයා වන්නේ ගීමන් ටිටොවි වොස්ටොක් 2 අභවකාශ යානය මගිනි.ඵවිට ඔහුට වයස අවුරැදු 25 කි.අභවකාශ රොගාබාධය වැලදුන පුද්ගලයාද මොහු ය. අභවකාශයට ගිය වයස් ගතම පුද්ගලයා වන්නේ ජෝන් ගීලින් STS-95 අභවකාශ මගිනි.ඵවිට ඔහුට වයස අවුරැදු 77 කි. වැඩිම කාලයක් අභවකාශයේ ගත කළ පුද්ගලයා වන්නේ වැලරි පොල්යොකෝචි ය.දින 438 ඔහු අභවකාශයේ ගත කළේය. අඡටාකාශගාමියෙක් පෘථිවියේ සිට ගමන් කළ උපරිම දුර වන්නේ 401,056km ඇපලෝ 13 අභවකාශ යානය අනතුරකට පත් වු අවස්ථාවෙිදී ය.
රාජ්‍ය මැදිහත් වීමකින් තොරව සිදු වු වැදගත් සංසිද්ධස්ථාන
ප්‍රථම රාජ්‍ය මැදිහත් වීමකින් තොරව ගමන් කල අජටාකාශගාමියා වන්නේ බියිරොන් කේ. ලිචන්බර්ග්(පරේෂක massachusetts Institute Of technology), 1983 STS-9 මඟිනි. ප්‍රථම වරට වර්තාකරැවෙක් ලෙස අභවකාශයට ගමන් කළ පුද්ගලයා වන්නේ ටෝයෝහිරෝ අකියාමා විසින් 1990 දෙසැමිබර් හීදීය(Tokyo Broadcast System වෙනුවෙන්). ඔහු මිර් අභවකාශ මධ්‍යස්ථානයට ද ගමන් කලේය.මෙය සදහා ඇ.ඩො. මිලියන 12 ක අනුග්‍රහයක් ජපන් රෑපවාහිනි ආයතනය මගින් සිදු කරන ලදී.මෙම කාලය තුලදී අකීයාමා හැදින් වුයේ පරේෂක අජටාකාශගාමියා ලෙසය. මෙම මෙහෙයුම අතරතුරදී අකියාමා අභවකාශ රොගාබාධයෙන් පෙලුනල අතර ඵය ඔහුගේ කාර්ය සදහා මහත් බාධවක් විය. ප්‍රථම අභවකාශ ‍මගියා වන්නේ ඩෙනිස් ටිටො ය.ඔහු 2001 අප්‍රේල් 28 දින රැසියානු සොයිස් TM3 අභවකාශ යානයෙන් අභවකාශය තරණ කලේය.
පුද්ගලික මුදලින් අභවකාශයට ගමන් කල පුද්ගලයන්
ප්‍රථම පුද්ගලික මුල්‍ය ආධාර මත සිදු වු අභවකාශ තරණය සිදු කලේ මයික් මෙල්වින් විසින් Spaceship one flight 15P යානය මගිනි.මෙය ඇත්ත වශයෙන්ම ප්‍රථම පුද්ගලික අභවකාශ තරණය නොවන අතර මෙය අත්හදා බැලීම සදහා සිදු කරන ලද්දකී. දැනට අභවකාශ තරණය සදහා 6 දෙනෙකු මුදල් ගෙවා ඇත.
පියල් ද සිල්වා
අද්මිරාල් පියල් ද සිල්වා, WWV &amp; Bar, RWP, RSP, VSV, USP යනු හිටපු ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදා නිලධාරියෙකි. ඔහු 2019 සිට 2020 දක්වා ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාවේ අණදෙන නිලධාරියා විය.
අජටාකාශගාමියා
පුද්ගලික මුදලින් අභවකාශයට ගමන් කල පුද්ගලයන්
1.ඩෙනිස් ටිටො (ඇමරිකානුවෙක්)අප්‍රේල්28-මැයි6,2001
පියල් ද සිල්වා
අධ්‍යාපනය
අම්බලන්ගොඩ ධර්මාශෝක විද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබූ ඔහු 1984 දී නාවික හමුදාවට බැඳුණි.
අජටාකාශගාමියා
පුද්ගලික මුදලින් අභවකාශයට ගමන් කල පුද්ගලයන්
2.මාක් ෂටල්වර්ත්(දකුණු අප්‍රිකානුවෙක්/ඉංග්‍රිසි ජාතික)අප්‍රේල්25-මැයි 5,2002(ISS)
පියල් ද සිල්වා
නාවික වෘත්තිය
ද සිල්වා 1984 දී නාවික හා සාගරික විද්‍යාපීඨයේ මූලික පුහුණුව ලබමින් 12 වැනි බඳවා ගැනීමේ දී නිලධාරි කැඩෙට් නිලධාරියෙකු ලෙස ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාවට බැඳුණි. නාවික හා සමුද්‍ර විද්‍යාපීඨයේ මූලික පුහුණුව නිම කිරීමෙන් පසු 1986 පෙබරවාරි මාසයේදී උප ලුතිනන්වරයෙකු ලෙස ඔහු පත් කරන ලදී. ඔහුගේ මුල් කාලීන වෘත්තීය ජීවිතයේදී ඔහු ප්‍රභූ විශේෂ යාත්‍රා බලඝණයට සහ නාවික හමුදාවේ කිමිදුම් අංශයට අණ දීමට පුපුරණ ද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීමේ කිමිදුම්කරුවෙකු ලෙස විශේෂඥයෙකු විය. විධායක අංශයේ නිලධාරියෙකු වූ ඔහු යුධ නෞකා කිහිපයක කපිතාන්වරයා ලෙස මුහුදු අණ දෙන ලදී. පසුව ඔහු මානව සම්පත් කළමනාකරණය පිළිබඳ ව්‍යාපාර පරිපාලනය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රපති උපාධියක්, ආරක්ෂක සහ උපායමාර්ගික අධ්‍යයනය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රපති උපාධියක් ලබා PLA ජාතික ආරක්ෂක විශ්ව විද්‍යාලයෙන් උපාධිය ලබා ගත්තේය.
ඔහු 2012 වසරේ රියර් අද්මිරාල් නිලයට උසස් කරන ලද අතර ධජ නිලධාරී නාවික බලඇණියේ අණදෙන නිලධාරී, නැගෙනහිර, දකුණ, වයඹ සහ උතුරු නාවික ප්‍රදේශවල ආඥාපති වැනි පත්වීම් ලබා ඇත.
අජටාකාශගාමියා
පුද්ගලික මුදලින් අභවකාශයට ගමන් කල පුද්ගලයන්
3.ග්‍රේගරි ඔල්සෙන්(ඇමරිකානුවෙක්)ඔක්තෝබර්1-ඔක්තෝබර්11,2005(ISS)
පියල් ද සිල්වා
නාවික වෘත්තිය
ද සිල්වා මහතා ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාවේ මාණ්ඩලික ප්‍රධානියා ලෙස ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතා විසින් 2018 ජූලි 2 වන දින සිට ක්‍රියාත්මක වන පරිදි පත් කරන ලදී. මෙම පත්වීමට පෙර ඔහු නියෝජ්‍ය මාණ්ඩලික ප්‍රධානී සහ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් මෙහෙයුම් ලෙස කටයුතු කළේය. 2018 දෙසැම්බර් 31 වන දින, ඔහු ජනාධිපති සිරිසේන විසින් නාවික හමුදාපති ලෙස පත් කරන ලද අතර 2019 ජනවාරි 1 වන දින සිට බලපැවැත්වෙන පරිදි වයිස් අද්මිරාල් නිලයට උසස් කරන ලදී. ඔහු 2020 ජූලි 14 වන දින නාවික හමුදාවෙන් විශ්‍රාම ගත් අතර අද්මිරාල් නිලයට උසස් කරන ලදී.
ඔහුගේ සැරසිලිවලට වීර වික්‍රම විභූෂණ දෙවරක් ඇතුළත් වේ, රණ වික්‍රම පදක්කම, වීරත්වය සඳහා රණ සූර පදක්කම ; විශිෂ්ඨ සේවා විභූෂණ සහ උත්තම සේවා පදක්කම ලබා ඇත.
අජටාකාශගාමියා
පුද්ගලික මුදලින් අභවකාශයට ගමන් කල පුද්ගලයන්
4.අනුසේස් අන්සාරි(ඉරාන ජාතික/ඇමරිකානුවෙක්)සැප්තැමිබර්18-සැප්තැමිබර්29,2006(ISS)
පියල් ද සිල්වා
ක්‍රීඩා දිවිය
ද සිල්වා ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාවේ දක්ෂතම ක්‍රීඩකයා ලෙස අවස්ථා දෙකකදී තේරී පත් වූ අතර දකුණු ආසියානු සහ ආසියානු පැසිපන්දු තරගාවලිවලදී ශ්‍රී ලංකා ජාතික පැසිපන්දු කණ්ඩායම නියෝජනය කළේය.
අජටාකාශගාමියා
පුද්ගලික මුදලින් අභවකාශයට ගමන් කල පුද්ගලයන්
5.චාල්ස් සිමිඔනියි(හන්ගෙරැ ජාතික/ඇමරිකානුවෙක්)අප්‍රේල්7-අප්‍රේල්21,2007(ISS)
පියල් ද සිල්වා
පවුල
ද සිල්වා විවාහ වී සිටින්නේ අරුන්දතී ජයනෙත්ති සමඟ වන අතර ඔවුන්ට පුතුන් දෙදෙනෙක් සිටී.
අජටාකාශගාමියා
පුද්ගලික මුදලින් අභවකාශයට ගමන් කල පුද්ගලයන්
6.රිචඩි ගැරිඔටි(ඇමරිකානුවෙක්)ඔක්තෝබර්12-ඔක්තෝබර්24,2008(ISS)
පියල් ද සිල්වා
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:Year of birth missing (living people) ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා
අජටාකාශගාමියා
පුහුණුව
NASA ආයතනය ප්‍රථම අජටාකාශගාමියා 1959 දී තොරා ගත්තේ ය. අතීතයේදී NASA හි අඡටාකාශගාමියෙක් වීමට හමුදා ජෙටි යානා පැදවීමෙි පුහුණුව හා ඉංජිනේරැ පුහුණුව අවශ්‍ය විය.නමුත් ජෝන් ගිලින් හෝ ස්කොටි කාර්පෙන්ටර් කිසිම විශ්ව විද්‍යාලයක උපාධියක් හෝ ඉංජිනේරැ දැනුමක් නොතිබුනි. අතීතයේදී ඇමරිකානු හා රැසියානු අඡටාකාශගාමින් ජෙටි හා පරික්ෂක ගුවන් නියමුවන් විය. අඡටාකාශගාමින් ලෙස තෝරා ගැනීමෙන් පසු NASA ආයතනය ඔවුන් මාස 20 ක පුහුණුවකට යොමු කරයි. මෙය විවිධ විෂයන් සදහා පැතිරී යයි.මෙහි දී අඡටාකාශගාමින් 'ශුන්‍ය ගුරැත්වය' යටතේද පුහුණු වීමට සිදු වෙි.
අඡටාකාශගාමියෙක් වීමට පුහුණුවන්නන් නියමිත පියාසර පැය ගණනක් ජෙටි යානාවල සිදු කර තිබිය යුතු වෙි. මෙය සිදු කරනු ලබන්නේ T38 ජෙටි යානා මගින් ඵලින්ග්ටන් ෆිල්ඩි හිදී ය. ඵලින්ග්ටන් ෆිල්ඩි තෝරා ගෙන ඇත්තේ ඵය ජොන්සන් අභවකාශ මධ්‍යස්ථානය ආසන්නයේ පවතින නිසාය. ඵමෙන්ම පුහුණු අභවකාශ යානා නඩත්තුව නිපදවීම ඵලින්ග්ටන් ෆිල්ඩි හිදී සිදු වෙි. නමුත් බෙහෝ පියාසර පුහුණු සිදුවන්නේ ඵඩිවඩි ගුවන් හමුදා කදවුර තුලදීය.
NASA හී අඡටාකාශගාමියකු වීමට සැපරිය යුතු සුදුසුකමි
ඇමරිකා එක්සත් ජනපද‍යේ පුරවැසියකු වීම.
ශාරීරික පරීක්ෂණයෙන් සමත් වීම.ඇස පෙනීම 20/20(6/6) රැධිර පීඩනය90 හා 140 අතර(ඉදගෙන සිටි මෙිදී)
අණදෙන්නක් හා නියමුවෙක් වීමට
ප්‍රඵම උපාධිය ඉංජිනේරැ,ජිව විද්‍යාව,හෞතික විද්‍යාව, හෝ ගණිත විෂයන් ගෙන් හදාරා තිබිම.(මෙය අත්‍යවශ්‍ය නෙිවෙි.)
1000 අවම පියාසර කාලයක් සපුරා තිබිම(පරීක්ෂක නියමුවෙක් වීම විශේෂ සුදුසු කමකි.)
උස අඩි 5 අගල් 6(1.6m) හා අඩි 6 අගල් 4 (1.9m)අතර විය යුතුයි.
දුර දැක්ම 20/20 සෑම ඇසකම විය යුතුයි. ඇසට ශල්‍ය කර්මයක් සිදු කර ඇත්නමි අයදුමිපත ඉදිරිපත් කළ යුත්තේ ශල්‍ය කර්මයෙන් අවුරැද්දකට පසුව ය.මෙම අවුරැද්ද තුලදී කිසිදු අතුරැ ආබාධයක් සිදු නොවි තිබිය යුතුයි.
මෙහෙයුමි විශේඥයන් වීමට
ප්‍රඵම උපාධිය ඉංජිනේරැ,ජිව විද්‍යාව,හෞතික විද්‍යාව, හෝ ගණිත විෂයන් ගෙන් හදාරා තිබිම.(මෙය අත්‍යවශ්‍ය නෙිවෙි.)
1000 අවම පියාසර කාලයක් සපුරා තිබිම(පරීක්ෂක නියමුවෙක් වීම විශේෂ සුදුසු කමකි. )
උස අඩි 5 අගල් 6(1.6m) හා අඩි 6 අගල් 4 (1.9m)අතර විය යුතුයි.
ලාංඡනය
NASA හි පුහුණුව අවසන් කරන අඡටාකාශගාමින් හට silver lapel pin,ලැබෙන අතර අභවකාශ තරණයේන් පසු Gold lapel pin ලැබෙි. ඇමරිකා එක්සත් ජනපද‍යේ අඡටාකාශගාමින් හට ප්‍රථම අභවකාශ තරණයේන් පසු අඡටාකාශ ලාංඡනය (Astronaut badge)ලැබෙි. ඇමරිකා එක්සත් ජනපද‍යේ ගුවන් හමුදාව ද හැතැප්ම 50 (80km) ඉක්මවු ගුවන් නියමුවන්ටද මෙම ලාංඡනය ලබා දෙයි.
ක්‍රිපූ 495
ක්‍රිපූ 495 යනු, පූර්ව-ජූලියානු රෝමානු දින දසුනෙහි වසරකි. එකල එය හැඳින්වුනේ, සබීනුස්ගේ සහ ප්‍රීස්කූස්ගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික වසර (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්, අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා 259 වසර) ලෙසිනි. මෙම වසර සඳහා ක්‍රිපූ 495 යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය.
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු ප්‍රවර්ගය:පූර්ව-ජූලියානු රෝමානු දින දසුනෙහි අවුරුදු
කටු අනෝදා
The soursop (Spanish guanábana, Portuguese graviola, Annona muricata; syn. A. sericea Dunal <Small>in Correia, M. P., (1984)</Small>, A. macrocarpa Wercklé, A. bonplandiana H.B. &  K., A. cearensis Barb.Rodr., A.  coriacea, Guanabanus muricatus (L.) M.Gómez <Small>in Rain-tree</Small>) is a broadleaf flowering evergreen tree native to Mexico, Central America, the Caribbean and northern South America. Soursop is also native to Sub-Saharan Africa countries that lie within the tropics. Today, it is also grown in some areas of අග්නිදිග ආසියාව. It is in the same genus as the chirimoya and the same family as the pawpaw. In most Spanish speaking countries it is commonly known as Guanábana. In the Philippines, it is known as guyabano. In Kerala, India it is known as Aathakka pazham.
The soursop is adapted to areas of high humidity and relatively warm winters, temperatures below 5 °C/41 °F will cause damage to leaves and small branches, and temperatures below 3 °C/37.4 °F can be fatal. The fruit becomes dry and is no longer good for concentrate.
Its flavor is described as a combination of strawberry and pineapple with sour citrus flavor notes contrasting with an underlying creamy flavor reminiscent of coconut or banana.
වගාව හා භාවිතය
සාමාන්‍යයෙන් කි.ගෑ. 2.5 ක් පමණ බර වන අතර කොල පැහැති වර්ණයෙන් යුත් රසවත් පළතුරක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය. දිගින් සෙ.මී. 20-30 පමණ දිගට වැඩේ.
ප්‍රවර්ගය:පලතුරු ප්‍රවර්ගය:ඖෂධීය පැළෑටි ප්‍රවර්ගය:Hadun
අප්‍රිකාවේ බුද්ධාගම
ප්‍රධාන ලෝක ආගමක් වශයෙන්, බුද්ධාගම, අප්‍රිකාවේ පරිචයනය කරනු ලබයි. අප්‍රිකාවේ බොහෝ බෞද්ධයන් ජීවත් වන්නේ දකුණු අප්‍රිකාවේය. සමහරක් අප්‍රිකානුවන් අතර ආගමික අනුවර්තනයන් සිදුවී තිබුණද, අප්‍රිකාවේ බොහෝ බෞද්ධයන්, වැඩි වශයෙන් චීන, වියට්නාම් හෝ ජපන් සම්භවයක් සහිත ආසියානුවන් වෙති. දකුණු අප්‍රිකාවේ ජනගහනයෙන් 0.01% බෞද්ධයෝ වෙති. නයිජීරියානු සම්භවයක් සහිත ප්‍රසිද්ධ නළුවෙකු වන අඩේවාලේ අකින්නුඔයේ-අග්බාජේ වැනි උසස් කීර්තිමත් පුද්ගලයන් බුද්ධාගම වැලඳගැනීමේ අවස්ථාද ඇත
අප්‍රිකානු සම්භවයක් සහිත ආශ්‍රමික සංඝයාවහන්සේ ඉතා කිහිප දෙනා අතර එත් අයෙකු වන්නේ,   උගන්ඩා බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානයේ ප්‍රාරම්භක වන්නාවූ උගන්ඩා ජාතික  ගෞර්වහාර්භ (භන්තේ) බුද්ධරක්ඛිත ස්වාමින් වහන්සේ වෙති.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාවේ ආගම අප්‍රිකාව ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාවේ බුද්ධාගම
ලන්දේසීන් විසින් පෘතුගීසි බලකොටු යටත් කර ගැනීම
ලන්දේසීන් විසින් පෘතුගීසි බලකොටු යටත් කර ගැනීම
ලංකා හමුදාව සහ ලන්දේසි නාවික හමුදාවල උදව්වෙන් මඩකලපුව, ත්‍රිකුණාමලය , මිගමුව සහ ගාල්ල  බලකොටු නිදහස් කර ගන්නා ලදී. මෙම බලකොටු, ඒ වන විට කෝට්ටේ රාජධානියෙන් පිටත මායිමේ කෝ‍ට්ටේ රාජධානිය බල නොපැවැත්වු ප්‍රදේශවල තිබුනේය. ගාල්ල හැරුණු විට අනෙකුත් බලකොටු අවට පදිංචිව සිටියෝ දෙමළ ජනතාව වුහ. ඉන්දියාවේ බටහිර වෙරළෙන් සහ කොරමැන්ඩල් වලින් ගෙනවුත් පෘතුගීසීන් විසින් පුහුණු කළ කුලී හේවායින් සමග පෘතුගීසීන්ට එය ආරක්ෂා කරගත නොහැකි විය.
මෙපරිදි බලකොටු ලන්දේසි පෙරදිග ඉන්දියා සමාගමට අයිති දේපළ බවට පත්විය. රාජසිංහ රජුට මේවා විනාශ කිරීමට අවශ්‍ය වුවද ලන්දේසින් එසේ නොකළහ. එයට හේතුව ලන්දේසීන් පාතුගීසින් සමග කළ සටන්වලදී ඒ සදහා පොරොන්දු වු පරිදි රජු විසින් ලන්දේසීන්ට වන්දි මුදල් නොගෙවීමයි. ලන්දේසි - සිංහල ගිවිසුමේ කොන්දේසී වුයේ පෘතුගීසීන්ට එරෙහිව කළ යුද්ධ වල වියදම උඩරට සිංහල රජු විසින් ලන්දේසීන්ට ගෙවිය යුතු බව හා ලන්දේසී හමුදා නඩත්තු කළ යුතු බවයි.
එම ගිවිසුමේ පිටපත් දෙකක් වු අතර ලන්දේසින්ගේ පිටපතෙහි වරායන් ක්‍රියාත්මක කිරීම ලන්දේසීන් සතු විය යුතු බවට භේදයක් තිබුනේය. රජු මෙම ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක කිරීමට බැදුනේ නැත. මන්ද රජුගේ පිටපත අර්ථ කථනය කර තිබුණේ වරායයන් රජුට අයිති විය යුතු ලෙසිනි. රජු ඔහුගේ යුතුකම ඉටු කරමින් සිටියේය. ලන්දේසීහු සියලුම වරායයන්ද, බලකොටුද ඉතිරි ඉඩම්ද අයිති කර ගෙන පෘතුගීසින් යැවීමෙන් පසු රජුගේ නියෝජිතයින් ලෙස ඔවුන් බලය අල්ලා ගත් ප්‍රදේශවල පාලන කටයුතු ආරම්භ කළහ. දෙමළ ජනතාව අලුත් පාලකයා එකහෙළා පිළිගත්හ. ගාල්ල සහ මීගමුව පමණක් පෘතුගීසීන්ගේ පහර දීමේ අවදානමට ලක්වෙමින් අනතුරු දායක තත්වයක තිබුණේය.
රාජසිංහ රජුට ඕනෑ වුයේ පෘතුගීසීන් හා ලන්දේසින් එකිනෙකා පස මිතුරු කර දෙපාර්ශවයම  තුරන් කිරීමටයි. ලන්දේසී නිලධාරීන් රජුට විරුද්ධ වු ඇතැම් අවස්ථාවලදී ඔහුව රජු ඔහු මරණයට පත් කළේය. සමහර අවස්ථාවක කපිතාන් ගේ සුලු වරදක් නිසා මුලු ලන්දේසි නැවේම සිටි ලන්දේසීන් සමුලඝාතනය කෙරින. රජුගේ මෙම කෲර සහ අති සුක්ෂම ක්‍රියාවල ප්‍රතිඵලය වුයේ ලන්දේසීන් ඔවුන් අල්ලා ගත් බලකොටු සහ විශාල වපසරියකින් යුත් ඉඩම් ප්‍රමාණය ලන්දේසීන් සතුවම තබා ගැනීමයි.
රාජසිංහ සහ ඔහුගේ නිලධාරීන් ඔවුන් විසින් කළ යුතු උදව් නොකළහ. මේනිසා බොහෝ සටන් සදහා ලන්දේසීන් වියදම් දැරූ අතර ඔවුන්ට විශාල ලෙස අලාභ සිදුවිය. එහෙත් ‍ගාල්ල වැනි බලකොටු කොල්ල කෑ අවස්ථාවල රජුගේ හමුදාවද එතැනට පැමිණි අතර ලන්දේසීහු යුධ වියදම් වලින් භාගයක් රජුට ගෙවුහ.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Dutch_Ceylon#Dutch_Capture_Portuguese_Forts
හින්දුස්ථානී තාල
හින්‍දුස්ථානී සංගීතයේ ප්‍රධාන තාල වාද්‍ය භාණ්ඩය තබ්ලාව යි.
දාදරා තාල - මාත්‍රා 6
thumb|තබ්ලාව මෙම තාලය හින්දුස්ථානී තාල පඬතියට අයත් අතර මාත්‍රා 6කින් යුත් සරල තාලයකි.
තාල
මාත්‍රා 3/3
කෙහෙර්වා තාලය - මාත්‍රා 8
මෙම තාලය හින්දුස්ථානී තාල පඬතියට අයත් අතර මාත්‍රා 8කින් යුත් සරල තාලයකි.
තාල පදය
මෙම තාලය 4/4 Beat නැතිනම් 4න්4 තාල රටාවට අයත්වේ.
ත්‍රිතාලය - මාත්‍රා 16
මෙම තාලය හින්දුස්ථානී තාල පඬතියට අයත් අතර මාත්‍රා 16කින් රාගධාරී තාලයකි.
තාල පදය
4/4 beat
ජප් තාලය - මාත්‍රා 10
මෙම තාලය හින්දුස්ථානී තාල පඬතියට අයත් අතර මාත්‍රා 10කින් යුත් තාලයකි.
දීප්චන්දි තාලය - මාත්‍රා 14
මෙම තාලය හින්දුස්ථානී තාල පඬතියට අයත් අතර මාත්‍රා 14කින් යුත් තාලයකි.
ලාවණී තාලය - මාත්‍රා 8
මෙම තාලය හින්දුස්ථානී තාල පඬතියට අයත් අතර මාත්‍රා 8කින් යුත් තාලයකි. මෙහි ඇති විශේෂත්‍වය නම් කෙහෙර්වා තාලයේ ඨේකාව ම ලය දෙගුණ කොට වැයීම යි.
හමුදා සේවය
thumb|right|500px|
හමුදා සේවය යනු, පුද්ගලයෙකු හෝ කණ්ඩායමක් හෝ විසින් (ස්වෙච්ඡාවෙන්) වෘත්තියක් ලෙසින් තෝරාගැනීමෙන් හෝ කැමැත්තක් නොවිමසා තෝරාගැනීමකට ලක්වීමෙන් (හේවායනය) හෝ යුද්ධ හමුදාවකට හෝ වෙනත් හේවාපන්නයකට හෝ සේවාව සැපයීම වෙයි.
භෞතික හෝ මානසික ආබාධ හෝ ආගමික විශ්වාස වැනි විශේෂ තත්ත්වයන් හැරුණු විට, සියළු පුරවැසියන් විසින් කිසියම් නියමිත ප්‍රමාණයක හමුදා සේවයක යෙදීම සමහරක් දේශයන් (නිද., මෙක්සිකෝව) විසින් අවශ්‍යතාවයක් ලෙසින් සැලකෙයි. හේවායන ක්‍රමවේදයන් භාවිතා කරන බොහෝ රටවල් විසින් හේවායනයට ලක්කරනුයේ පිරිමින් පමණි; ස්වල්පයක් රටවල් විසින් ගැහැණුන්ද හේවායනයට ලක් කෙරෙයි. නිදසුනක් ලෙසින් දක්වතොත්, නෝර්වේ, ස්වීඩනය, උතුරු කොරියාව, ඊශ්‍රායෙලය, සහ එරිත්‍රියාව විසින් පිරිමින් සහ ගැහැණුන් යන දෙවගයම හේවායනයට ලක් කරයි. කෙසේවෙතත්, පිරිමින් සහ ගැහැණුන් යන දෙවගයම හේවායනයට බඳුන් කරන අතර සමාන විධිමත් කොන්දේසි යටතේ සේවාව ලබාගන්නා ලිංග‌භේද-අපක්ෂග්‍රාහී හේවායන ක්‍රමවේදයක් භාවිතා කරන්නේ නෝර්වේ සහ ස්වීඩනය පමණි. හේවායන ක්‍රමවේදයක් භාවිතා කරන සමහරක් රටවල් එය සඳහා බලනොකරති.
හමුදා සේවය සඳහා හේවායනය භාවිතා කරන දේශයන් සාමාන්‍යයෙන් එම ක්‍රමවේදය පවත්වාගෙන යෑම සඳහා, වෘත්තියක් ලෙසින් හමුදා බලකායයන්ට එක්වීමට රුචියක් දක්වන පුරවැසියන් මත යැපෙන බවද නිරික්ෂණය කල හැක.
සන්නද්ධ බලකායන් පවත්වාගෙන යන්නාවූ සමහරක් දේශයන් එහි පුද්ගලයන් හේවායනය ඔස්සේ ලබා නොගනිති (නිද. බොහෝ නේටෝ සහ යුරෝපියානු සංගම් රාජ්‍යයන්). ඒ වෙනුවට, හමුදාමය වෘත්තීන් විසින් ඒවා සඳහා අළුතින් බඳවාගන්නන් යොමු කරවාගෙන ඔවුනතරින් සුදුසු අය තෝරාගනිති; හමුදාමය බඳවාගැනීම බලන්න.
සමහරක්, සාමාන්‍යයෙන් කුඩා, දේශයන් විසින් සන්නද්ධ හමුදා භාවිතා නොකරන අතර, සන්නද්ධ අභ්‍යන්තර ආරක්ෂක බලකායන් මත යැපෙති (නිද. පොලීසිය, වෙරළාරක්ෂක බලකාය).
ලොව වටා හමුදා සේවයෙහි සාරාංශය
මෙම සාරාංශයෙහි රටවල් 195 ක් අඩංගු වී ඇත.
බලහත්කාරයෙන් හේවායනය සිදු නොකෙරෙයි
පහත දැක්වෙන රටවල් සහ බලප්‍රදේශ 109 විසින් බලහත්කාරයෙන් හේවායනය සිදුනොකෙරෙන බව හඳුනාගෙන ඇත:
නුදුරු අනාගතයෙහිදී හේවායනය අහෝසි කෙරෙනු ඇත
2019 වන විට පැවති තත්ත්වය අනුව, නුදුරු අනාගතයෙහිදී හේවායනය අහෝසි කිරීමට බලාපොරොත්තු වන බවට රටවල් හතරක් හඳුනාගෙන තිබුණි:
අනිවාර්ය සහ ස්වෙච්ඡා හමුදා සේවය යන දෙවගයම භාවිතා කෙරෙයි
අනිවාර්ය සහ ස්වෙච්ඡා හමුදා සේවය යන දෙවගයම භාවිතා කරන බවට පහත දැක්වෙන රටවල් සහ යටත්විජිත හඳුනාගෙන ඇත:
සිවිල්, අසන්නද්ධ හෝ සටන්-නොවැදෙන සේවා විකල්පය
පහත දැක්වෙන රටවල් පහලොවක් විසින් අනිවාර්ය හමුදා සේවයට වෛකල්පික වශයෙන් සිවිල්, අසන්නද්ධ හෝ සටන්-නොවැදෙන සේවා විකල්පයක් භාවිතා කරන බවට හඳුනාගෙන ඇත:
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:යුද්ධ හමුදාවන් ප්‍රවර්ගය:හමුදාමය සමාජවිද්‍යාව
ධාරා තුලාව
මැනිය යුතු ධාරාව කම්බි දඟර දෙකක් හරහා ශ්‍රේණිගත ව යවන අතර, ඉන් එක් දඟරයක් සංවේදී තුලාවක බාහුවකට සම්බන්ධ කර ඇත. අනෙක් බාහුව සමතුලිත කිරීමට අවශ්‍ය වන බර ප්‍රමාණය ඇසුරෙන් ගම්බි දඟර දෙක අතර ඇති චුම්භක බලය මැනිය හැක. එමගින් දඟර තුළින් ගලා ගිය ධාරාව ගණනය කළ හැක.
ධාරා තුලාවෙහි ඇති ප්‍රධාන දුර්වලතාවයක් වනුයේ ධාරාව ගණනය කිරීම සඳහා කම්බි දඟරවල විවිධ මිනුම් ද අවශ්‍ය වීමයි. එබැවින්, කම්බි දඟරවල ලබා ගන්නා මිනුම්වල නිරවද්‍යතාවය ත්, ඒවායේ යාන්ත්‍රික දෘඩභාවයත් මගින් ධාරා මිනුමෙහි නිරවද්‍යතාවය සීමා කෙරේ. මෙම දුෂ්කරතා මග හරිමින් නිර්මාණය කර ඇති වොට් තුලාව නම් උපකරණය දැන් ධාරා තුලාව වෙනුවට භාවිතා කෙරේ.
භාවිතය
පරිමාණය මත ඇති භාරයන්ගේ පිහිටුම්වල කියැවීම් මගින් දළ පාඨාංක ලබා ගැනීම සිදු කරනු ලබයි. එසේත් නැතහොත්, වඩාත් නිවැරදි පාඨාංක ලබා ගැනීම සඳහා පහත ක්‍රියා පටිපාටිය අනුගමනය කරනු ලබයි: ධාරා තුලාවෙහි භාරයන් සර්පණය වන තට්ටුවේ ඉහළ දාරය සමාන බෙදුම්වලට ක්‍රමාංකනය කොට ඇත. තට්ටුව මත භාරයේ පිහිටුම වඩාත් නිවැරදි ව නිශ්චය කිරීම සඳහා භාරයට තියුණු ලෝහ දිවතක් ද සම්බන්ධ කොට ඇත. දී ඇති භාරයක් සඳහා තුලාව සමතුලිතතාවයේ පවතින විට එතුළින් ගලා යන ධාරාව, එම භාරය නිසා ඇති වන යුග්මයේ විශාලත්වයෙහි වර්ගමූලයට සමානුපාතික වේ. මේ අනුව, තුලාව සමතුලිත පිහිටුමේ අැති විට ධාරා ප්‍රබලතාවය, යොදා ගත් භාරයේ විශාලත්වයෙහි වර්ගමූලයේ ත්, භාරය එහි ශුන්‍ය පිහිටුමේ සිට විස්ථාපනය වූ දුරෙහි වර්ගමූලයේ ත් ගුණිතයට සමානුපාතික වන බව කිව හැක. සෑම ධාරා තුලාවක් සමගම භාරයන් යුගලක් ද, වර්ගමූල වගු ද ලබා දේ. එමගින්, සර්පණය වන භාරයේ පිහිටුමට අනුරූප පාඨාංකවල වර්ගමූල අගයන් ඇසුරෙන් වගු භාවිත කර එක්වරම ධාරාවෙහි අගය ඇම්පියර්වලින් ලබා ගත හැක. සෑම ධාරා තුලිවක් ම නිර්මාණය කරනුයේ කිසියම් පාඨාංක පරාසයක් කියවිය හැකි වන පරිදි ය. එනම්, සෙන්ටි-ඇම්පියර් තුලාවකින් සෙන්ටි-ඇම්පියර් 1 සිට 100 දක්වා ත්, ඩෙසි-ඇම්පියර් තුලාවකින් ඩෙසි-ඇම්පියර් 1 සිට 100 දක්වා ත්, ඇම්පියර් තුලාවකින් ඇම්පියර් 1 සිට 100 දක්වා ත් ආදී ලෙස ධාරා මැනිය හැක.
ට්‍රයිටන් (නෙප්චූන්ගේ චන්ද්‍රයා)
ට්‍රයිටන් නෙප්චුන් ග්‍රහයාගේ විශාලතම උප ග්‍රහයා වන අතර එය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1846 ක් වූ ඔක්තෝබර් මස 10 වෙනි දින සොයා ගන්න ලද්දේ ඉංග්‍රීසි ජාතික තාරකා විද්‍යාඥයෙකු වූ විලියම් ලැසල් විසිනි. එය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය තුල පිහිටි මව් ග්‍රහයාගේ භ්‍රරමණ දිශාවට ප්‍රතිගාමී චලිතයක් දක්වන විශාලතම උප ග්‍රහයා ය. විශ්කම්භයෙන් කිලෝමීටර් 2700 ක විශාලත්වයක් දක්වන ට්‍රයිටන් උප ග්‍රහයා විශාලත්වය අතින් සැලකීමේදී සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ සත් වැන්නට විශාලතම උප ග්‍රහයා වේ. ට්‍රයිටන් ග්‍රහයාගේ ප්‍රතිගාමී චලිත රටාව සහ ග්‍රහයාගේ මූලද්‍රව්‍ය සංයුතිය පිළිබද සැලකීමෙන් පසු තාරකාවිද්‍යාඥයින් අනුමානය වන්නේ ට්‍රයිටන් ග්‍රහලොව කූපර් පටිය තුල පැවතෙන්නට ඇති බවත් පසු කාලීනව ගුරුත්වාකර්ෂණ ක්‍රියාවලියක ප්‍රතිපලයක් ලෙස නෙප්චූන් ග්‍රහයාගේ උප ග්‍රහයෙක් බවට පත් වන්නට ඇති බවත් ය. ට්‍රයිටන්ගේ පෘෂ්ඨය මූලිකවම ඝණ නයිට්‍රජන් සහ අයිස් මිශ්‍රණයකින් වැසී පවතින අතර ඊට අමතරව ලෝහ සහ පාෂාණ වැස්මකින්ද සමන්විත වේ. එය ග්‍රහලොවේ මුළු ස්කන්ධයෙන් තුනෙන් දෙකක පමණ ප්‍රමාණයක් දක්වා අගයක් ගනී. ට්‍රයිටන් ග්‍රහයාගේ මධ්‍යනය ඝනත්වය 2.061 g/cm3 පමණ වන අතර ග්‍රහ ලොවේ ස්කන්ධයෙන් 15–35% දක්වා ප්‍රමාණයක් ජලය ද්‍රව අයිස් ලෙස පවතී.
ට්‍රයිටන් යනු සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය තුල භූ විද්‍යාත්මක ලෙස සැලකු විට සක්‍රීයව පවතින උපග්‍රහයන් කිහිපය අතුරින් එක් උපග්‍රහයෙක් වන අතර අනෙකුත් ග්‍රහලෝක වලට සාපේක්ෂව තරුණ ග්‍රහලොවක් වන මෙහි මතුපිට පෘෂ්ටය එම නිසා මෙතෙක් අවබෝධ කර නොගත් භූ විෂමතා කලාප, පැහැදිලි හේතුවක් පැවසිය නොහැකි නිතර පෘෂ්ටය මත සිදු වන භූචලන වලින් පිරි පවතී. ග්‍රහලෝවෙන් කොටසක මතුපිට පෘෂ්ටය මත විසිරී පවතින උණුදිය උල්පත් නිතරම අධික උෂ්ණත්වයකට ලක්වෙමින් උතුරා යන ලක්ෂණ පෙන්වයි.ට්‍රයිටන් මතුපිට වායුගෝලය මත පවතින නයිට්‍රජන් වායුව පෘතුවියේ මෙන් 1/70,000 ක් පමණ තුනී ස්තරයක් ලෙස විසිරී පවතී.
සොයා ගැනීම හා නාමකරණය
ට්‍රයිටන් උප ග්‍රහයා වන අතර එය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1846 ක් වූ ඔක්තෝබර් මස 10 වෙනි දින සොයා ගන්න ලද්දේ ඉංග්‍රීසි ජාතික තාරකා විද්‍යාඥයෙකු වූ විලියම් ලැසල් විසිනි. එවිට නෙප්චූන් ග්‍රහයා සොයාගෙන දින 17 ක් පමණක් ගතවී තිබුණි.
වෘත්තීයෙන් බීර පෙරන්නකු වූ ලැසල් සිය ආධුනික තාරකා විද්‍යා දුරේක්ෂයට අවශ්‍ය දර්පණ සකසමින් සිටින විට තාරකා විද්‍යාඥයෙකු විලියම් හර්ෂල්ගේ පුතනුවන් වූ ජෝන් හර්ෂල් විසින් විසින් නෙප්චූන් ග්‍රහලොවේ සොයාගැනීම පිලිබඳ දැනුම් දුන් අතර ලිපියෙන් තවදුරටත් සඳහන් කර සිටියේ උපග්‍රහයන් පිලිබඳ සොයා බැලීමක් සිදු කිරීම සුදුසු බවත්ය. ලැසල් ඒ අනුව එයට දින අටකට පසුව ට්‍රයිටන් උපග්‍රහයා සොයා ගන්නා ලදී. ලැසල් විසින් නෙප්චූන් වටා පවතින වළලුද සොයා ගත් බව එකල පවසා තිබෙන නමුත් පසුකාලීනව නිරීක්ෂණය කරන ලද ආකාරයට ඒවා ඉතා තුනී සහ අඳුරු බවින් යුක්ත වීම නිසා ඔහු සදහන් කර තිබු ප්‍රකාශය තරමක් විවාදාත්මකය.
ග්‍රීක සයුරු දෙවඟන වූ ප්‍රොසයිදන්ගේ පුත්‍රයා වූ ට්‍රයිටන්ට පසුව මෙම උපග්‍රහයාට නම් තැබීම යෝජනා කරන ලද්දේ 1880 දී කැමිල් ෆ්ලැමරියන් විසින් සිය කෘතියක් වූ Astronomie Populaire තුලිනි. එනමුත් ඊට දශක ගණනාවක් යන තෙක්ම මෙම නාමය භාවිතා නොවුණු අතර 1949 දී නෙප්චූන්ගේ දෙවැනි උපග්‍රහයා වූ නීරීඩ් ග්‍රහයා සොයා ගන්නා තෙක්ම ට්‍රයිටන් ග්‍රහලොව නෙප්චූන්ගේ එකම උපග්‍රහයා ලෙස සලකන ලදී. ලැසල් සිය සොයාගැනීම නාමකරණයට ලක් නොකළ නමුත් වසර කීපයකට පසුව නාමයන් යෝජනා කල අතර ඔහු 1851 දී සොයාගත් සෙනසුරු ග්‍රහයාගේ අට වන උපග්‍රහයා වන හයිපීරියන් සහ යුරේනස් ග්‍රහයාගේ තෙවැනි සහ සිව් වැනි උපග්‍රහයින් වන ඒරියල් සහ උම්රියම් නාමකරණයට ලක් කලේ ඔහුගේ සමකාලින මිතුරෙකු වූ ජෝන් හර්ෂල් විසිනි.
කක්ෂය සහ පරිභ්‍රමණය
ට්‍රයිටන්ගේ කක්ෂය හා පරිභ්‍රමණය සැලකීමේදී ඊට අනන්‍ය වූ ලක්ෂණ රාශියකට මෙමෙ උපග්‍රහයා හිමිකම් කියයි. විශාලත්වයෙන් වැඩි උපග්‍රහයින් සැලකීමේදී ට්‍රයිටන් ග්‍රහලොව අනෙකුත් උපග්‍රහයන්ට වඩා සුවිශේෂී වන්නේ සිය මව් ග්‍රහයාගේ භ්‍ර්‍රමණ දිශාවට ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවට සිය චලිතය පවත්වා තබා ගැනීමයි. බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගේ, යුරේනස් ග්‍රහයාගේ සහ සෙනසුරු ග්‍රහයාගේ ඈතින් කක්ෂ ගතව තිබෙන උපග්‍රහයින්ද මෙලෙස ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවට සිය භ්‍ර්‍රමණය පවත්වා ගෙන යන නමුත් ට්‍රයිටන්ට අදාල සුවිශේෂී කරුණ වන්නේ එහි විශාලත්වයයි. මෙම චලිතය දක්වන අනෙකුත් උපග්‍රහයන් අතරින් විශාලතම උපග්‍රහයා වන ෆෝයිබ් ග්‍රහයා ට්‍රයිටන් ග්‍රහලොව මෙන් 8% ක විෂ්කම්භයක්ද ට්‍රයිටන්ගේ ස්කන්ධය මෙන් 0.03% ක අගයක්ද දැක්වීමෙන් ට්‍රයිටන්ගේ මෙම සුවිශේෂී භ්‍රමණ රටාව මනාව පිළිබිඹු වේ.
ට්‍රයිටන්ගේ කක්ෂය ප්‍රධාන ඇලවීම් දෙකකට බඳුන්වී පවතින අතර නෙප්චුන්ගේ කක්ෂයට සාපේක්ෂව 30° කින් සහ නෙප්චූන්ගේ කක්ෂයට සාපේක්ෂව 157° ක් ලෙස අගයන් දක්වන අතර, මෙම අගයන් අතුරින් 157° ආනතියක් දැක්වීම ප්‍රතිවිරුද්ධ චලිත දිශාවක් පැවතීමට අදාල හේතුව ලෙස දැක්විය හැක(ආනතිය අංශක 90 ට වැඩි සෑම අවස්ථාවකම මෙම ලක්ෂණය පෙන්නුම් කරයි). ට්‍රයිටන්ගේ නෙප්චූන් ග්‍රහයා වටා සාපේක්ෂ අක්ෂභ්‍රමණය පෘතුවි වසර 678ක ආවර්තිතා කාලයක් ගනී. මෙම හේතුව නිසා නෙප්චූන්ට සාපේක්ෂව ට්‍රයිටන්ගේ ආංශික ඇලවීම 127° ත් 173° අතර අගයක පවතී. මෙහි වර්තමාන අගය 130° ක් වන අතර එය දැනට වාර්තා වී ඇති නෙප්චූන් හා ලක් වී ඇති විශාලතම ඒකතලතාවයේ ඇති වෙනස් වීමයි.
ට්‍රයිටන්, නෙප්චූන් සමඟ සමමුහුර්ථක භ්‍රමණයක් සිදු කරන අතර ඒ හේතුව නිසා ග්‍රහලොවට දිශානත මුහුණත සැම විටම එකම වේ. තවද එහි සමකය කාක්ෂීය තලය සමඟ සම්පූර්ණයෙන්ම සම තලයක පිහිටයි.වර්තමානය වන විට ට්‍රයිටන්ගේ භ්‍රමණය අක්ෂය නෙප්චූන් සමඟ 40° අගයක් දක්වන අතර තවද නෙප්චූන්ගේ වසරක් තුල ට්‍රයිටන්ගේ ධ්‍රැව ද්විත්වය සූර්යයාට ආසන්න වන්නේ යුරේනස්ගේ ධ්‍රැව ද්විත්වය දක්වන ලක්ෂණ එලෙසින්ම දක්වමිනි. මෙය මෑත කාලීනව සොයා ගැනීම බඳුන් වූ කරුණක් වන අතර මේ හේතුව නිසා ඍතු වෙනස්වීම එක් ධ්‍රැවයක් තුල සිදුවූ පසුව අනෙක් ධ්‍රැවය තුල ආවර්තිය ආකාරයට සිදුවේ.
ග්‍රහණය
ට්‍රයිටන් ග්‍රහයාගේ ප්‍රස්තුත හසුකර ගැනීම නෙප්චූනියානු පද්ධතියේ විශේෂ ගති ලක්ෂණ කීපයකට හේතු වන්නට ඇති බව සලකයි. ප්‍රධාන වශයෙන් නෙප්චූන්ගේ උපග්‍රහයෙකු වන නීරීඩ් ග්‍රහයාගේ අතිශයින් ඉහල අගයක් ගන්නා විකෙන්ද්‍රීයථාවත්, අනෙකුත් විශාල ග්‍රහලෝකයන්ට සාපේක්ෂව නෙප්චූන්ගේ උපග්‍රහයින් ගණන අවම වීමට කරුණුද මේ හේතුව නිසා සිදුවන්නට ඇති බව අනුමාන කරයි. ට්‍රයිටන් ග්‍රහලොවේ විකීන්ද්‍රීය නොවූ කක්ෂය සමඟ අනෙකුත් අක්‍රමවත් ලෙස පිහිටි උපග්‍රහයන්ගේ කක්ෂයන් සමඟ අන්තර්ජේදිත වීම නිසාත්, ගුරුත්වාකර්ෂණ අපකිරණයට ලක්වීමත් මෙසේ උපග්‍රහයන් ගණන අවම වීමට හේතු වන්නට ඇති බව සලකයි.
ට්‍රයිටන්ගේ විකේන්ද්‍රිකතාවය එහි අභ්‍යන්තරයේ පසුකාලීනව උදම් රළ නිසා ඇතිවූ තාපනනයට බලපාන්නට ඇති බවත්, එමගින් ට්‍රයිටන් ග්‍රහයා වසර බිලියන ගණනක් යන තුරු ද්‍රව තත්වයේ පැවතීමටත් හේතු වන්නට ඇති බව අනුමානය කරයි. මෙම කරුණ තහවුරු කිරීමට ට්‍රයිටන් ග්‍රහයාගේ අභ්‍යන්තරයේ පවතින වෙනස්වීම් සාධක ලෙස දැක්විය හැක.
ට්‍රයිටන් ග්‍රහණයට අදාලව දැනට යාන්ත්‍රණ ද්විත්වයක් ඉදිරිපත් වී ඇත. යම්කිසි වස්තුවක් ග්‍රහලොවක ගුරුත්වාකර්ෂණයට හසු කර ගැනීමට එම වස්තුව විසින් ග්‍රහලොවේ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය ඉක්මවා යෑමට තරම් පවතින ශක්ති ප්‍රමාණය එයින් විධාරණය කල යුතු අතර චලන වේගයද ඊට සාපේක්ෂව පහළ අගයක් දක්වා අවම කරගත යුතුය. මුල් කාලීනව ට්‍රයිටන්ගේ ග්‍රහණය හා සම්බන්ධව ඉදිරිපත් වූ සිද්ධාන්ත කරුණක් වුයේ තවත් ආකාශ වස්තුවක් සමඟ හෝ නෙප්චූන්ගේ චන්ද්‍රයෙක් සමඟ නෙප්චූන් අසලදී ඇතිවන්නට ඇතැයි සලකන ඝට්ටනයයි. වර්තමානයේදී උපකල්පනය කරන්නේ ට්‍රයිටන් ග්‍රහයාට ප්ලුටෝගේ උපග්‍රහයා වන චාරෝන් ආකාරයට ට්‍රයිටන් ග්‍රහයා ආකාරයටම ද්වීයංගී ලෙස නිර්මිත සහචර ග්‍රහලොවක් පවතින්නට ඇති බවයි. මෙම ග්‍රහලෝක ද්විත්වය නෙප්චූන් ග්‍රහයා මුණ ගැසීමෙන් පසුව ට්‍රයිටන් ග්‍රහයා තුල අභ්‍යන්තර ශක්තිය එහි සහචර ග්‍රහලොව තුලට හුවමාරුවන්නට ඇතිබවත් ලබාගත් ශක්තිය වැයකරමින් නෙප්චූන්ගේ ගුරුත්වාකර්ෂණය ඉක්මවා යන්නට ඇති බව සලකයි. ඒ අනුව ට්‍රයිටන්, නෙප්චූන්ගේ උපග්‍රහයෙකු බවට පත් වන්නට ඇති අතර මෙම සිද්ධාන්තය තවත් කරුණු කීපයක් මඟින් තහවුරු කරයි. කූපර් පටිය තුල මෙම ද්වියාංගී තාරකා සුලබ ලෙස පවතින කරුණ මේ අතරින් මූලික වේ. මෙම සිදුවීම ලුහුඬු ලෙස සිදු වුවත් සාපේක්ෂව සුමට ඝට්ටනයක් සිදුවන්නට ඇතැයි සලකන අතර එමඟින් ප්‍රතිවිධාරණය අවම වන්නට ඇතැයි සලකයි.
භෞතීය ලක්ෂණ
ට්‍රයිටන් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ සත්වැන්නට විශාලතම උපග්‍රහයා සහ දහසය වැන්නට වන්නට විශාලතම වස්තුව වන අතර ප්ලුටෝ සහ ඊරිස් ග්‍රහලෝක වලට වඩා තරමක් විශාලය. එය නෙප්චූනියානු කක්ෂයේ මුළු ස්කන්ධයෙන් 99.5% ක් වන අතර එයට නෙප්චූන්ගේ වළලු වල ස්කන්ධය සහ එය වට පවතින දැනට හඳුනාගෙන ඇති උපග්‍රහයින් දහතුනක ස්කන්ධයන් ඇතුලත්ය. තවද සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ට්‍රයිටන්ට කුඩා සියලු උපග්‍රහයින්ගේ සංයුක්ත ස්කන්ධ අගයට වඩා වැඩිය. එහි අරය, ඝනත්වය (2.061|g/cm3), උෂ්ණත්වය සහ රසායනික සංයුතිය ප්ලුටෝගේ එම අගයන් වලට සමානකමක් දක්වයි.
ප්ලුටෝ මෙන්ම ට්‍රයිටන් මතුපිට 55% ක ප්‍රමාණයක් ආවරණය වන්නේ ඝනීභවිත නයිට්‍රජන් වයුවෙනි. තවද 15%-35% ත් අතර ප්‍රමාණයක් අයිස් වලින්ද ඉතිරි 10%-15% ත් අතර ප්‍රමාණයක් ඝණීභවිත කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වලින්ද සමන්විත වේ. තව දුරටත් සලකන ආකාරයට ශිලාගෝලය තුල ඇමෝනියාද පවතින බව විද්‍යාත්මකව සොයාගෙන ඇත. ට්‍රයිටන්ගේ ඝනත්වය සලකන විට අනුමාන වශයෙන් 30%-45% ත් අතර ප්‍රමාණයක් ජලය අඩංගු බවත් ඉතිරිය පාෂාණ කොටස් වලින් සමන්විත බවත් සලකයි. ට්‍රයිටන්ගේ පෘෂ්ටික වර්ගඵලය 23 මිලියන km2 වන අතර එය පෘතුවියට සාපේක්ෂව 4.5% ක් වන අතර පෘතුවියේ ගොඩබිම් ප්‍රමාණයෙන් 15.5% ක් පමණ වේ. ට්‍රයිටන්ගේ ඇල්බිඩෝ අගය සැලකිය යුතු මට්ටමින් ඉහල අගයක් වන අතර ග්‍රහලොව වෙතට පැමිණෙන සූර්ය කිරණ අතුරින් 60% ත් 95%ත් අතර ප්‍රමාණයක් පරාවර්තනයට ලක්වීමට බඳුන් වේ. සඳුගේ මෙම අගය 11%ක් වේ. ට්‍රයිටන්ගේ මඳක් රතු පැහැයට හේතුව ලෙස දැක්වෙන්නේ අධික විකිරණ ප්‍රමාණයකට භාජනය වීම නිසා මෙතෙන් අයිස් තොලීන් බවට පත්වීමයි. සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ බොහෝ ග්‍රහයන් මෙන් ට්‍රයිටන් මතුපිටද ඝණ පාෂාණ කොටස් අඩංගු වන අතර විකිරණශීලතා සංවහනයට ප්‍රමාණවත් වන තරම් අභ්‍යන්තර පාෂණ කොටස් පවතින අතර මෙම උෂ්ණත්වය මතුපිට පෘෂ්ටයට යටින් යුරෝපා උපග්‍රහයාගේ මෙන් අභ්‍යන්තර ලෙස පවතින සමුද්‍රයන්ට හේතුවක් බව සලකන අතර මෙම හේතුව නිසා ට්‍රයිටන් මත ජීවයක් පැවතිය හැකි බවට මෙම ද්‍රවමය පෘෂ්ටය සාධක සපයයි.
වායුගෝලීය තත්වය
ට්‍රයිටන් මතුපිට පෘෂ්ටයේ පවතින කැළඹීම් ස්වභාවය නිසා වායුගෝලයේ පහලම ස්තරය ("කාලගුණික ස්තරයක්") උන්නතාංශය 8km පමණ වේ. ට්‍රයිටන් මතුපිට පෘෂ්ටයේ පවතින උණුදිය උල්පත් වලින් ඇතිවූ සලකුණු නිසා ඍතුමය වශයෙන් ඇතිවන සුළං ධාරා වලට මයික්‍රොමීටර් ප්‍රමාණයේ අංශු චලනය කිරීමේ හැකියාවක් පවතින බව සොයාගෙන ඇත. අනෙක් වයුගෝලයන් සැලකීමේදී ට්‍රයිටන්ගේ අපවර්තීය වායුගෝලය වායු වලින් හිඟ වන අතර එනමුත් තාප ගෝලය 8 සිට 950 km දක්වා උසට පවතී. තවද ට්‍රයිටන්ගේ මතුපිට සිට 1 සහ 3 km ප්‍රමාණයක් දක්වා ඝනීභුත නයිට්‍රජන් විසිරී පවතී.
වසර 1997 දී පෘතුවියේ සිට ට්‍රයිටන්ගේ පෘෂ්ටය පිලිබඳ කරුණු අධ්‍යනයකින් පසු අනාවරණය වුයේ වොයේජර් 2 යානය මඟින් සපයන ලද දත්ත තුලින් නිගමනය කරන ලද වායු ගෝලීය සංයුතියට වඩා සත්‍ය වායු ගෝලීය ඝනත්වය විශාල බවයි. තව දුරටත් අනාවරණය වූ කරුණු අතර දැක්වෙන්නේ 1989 සිට 1998 දක්වා කාල පරාසය තුල ග්‍රහලොව මත උෂ්ණත්වය 5% ක අගයකින් වැඩිවී ඇති බවයි. මේ කරුණු වලින් ලබා ගත් දත්ත අනුව එළඹ ඇති නිගමනය වන්නේ ට්‍රයිටන් මේ වන විට වසර සිය ගණනකට පසුව අධික ග්‍රීෂ්ම ඍතුවක් කරා එළඹ ඇති බවයි. මේ සඳහා හේතු වූ තවත් කරුණු ලෙස ට්‍රයිටන් මතුපිට පවතින තුෂාර ස්ථරයේ වෙනස්වීම් සහ අයිස් ස්තරය වැඩි තාප ප්‍රමාණයක් උරා ගැනීම දක්වා ඇත. තවත් මතුව ඇති විවාදාත්මක කරුණක් වන්නේ මෙම උෂ්ණත්ව වෙනස් වීමට හේතු වන්නට ඇත්තේ අඳුරු සහ රත් පැහැ අංශුන් භූ විද්‍යාත්මක තත්වයන් නිසා පෘෂ්ටය මතුපිට තැන්පත් වීම බවයි.
පෘෂ්ටීය ලක්ෂණ
දැනට ට්‍රයිටන් පිලිබඳ අනාවරණය කරගත් සියලු කරුණු 1989 දී වොයේජර් 2 යානය වරක් මෙම ග්‍රහලොව ආසන්නයෙන් ගමන් කිරීම තුලින් ලබාගෙන ඇති අතර යානය ලබා දුන් ඡායාරූප වලින් දැක්වෙන කරුණු අනුව ට්‍රයිටන්ගේ මතුපිට ප්‍රදීශයෙන් 40% ක් පමණ පාෂණ කොටස්, කඳු වැටි, නිම්න, රැළිති නිම්න, සානු, අයිස් තැනිතලා සහ ගිනි කඳු විවර වලින් වැසී පවතී. ට්‍රයිටන් සාපේක්ෂ වශයෙන් තැනිතලා ග්‍රහලොවක් වන අතර එහි ඇති භූ අස්තරයේ පවතින නෙරුම් කිලෝමීටරයක ප්‍රමාණයක් දක්වා පමණක් විවිධත්වයෙන් යුක්ත වේ. මතුපිට පවතින ගිනිකඳු විවර සංඛ්‍යාව අවම වීමෙන් දැක්වෙන්නේ මෙම ග්‍රහ ලොව තවමත් තරුණ අවදියේ පවතින ග්‍රහ ලෝකයක් බවත් වසර මිලියන 50 ක පමණ ආයු කාලයක් ගෙවා ඇති බවත් ය.
හිමායනිත ගිනිකඳු
ට්‍රයිටන් භූ විද්‍යාත්මක වශයෙන් සක්‍රීය වන අතර එහි පෘෂ්ටය මත පවතින ගිනිකඳු විවර ප්‍රමාණය අවම වීමත් පෘෂ්ටය සැලකියයුතු ලෙස තරුණ අවදියක පවතින බවත් දැක්විය හැක. ට්‍රයිටන් ඝණ ලෙස පවතින අයිස් වර්ග වලින් යුක්ත වන නමුත් එහි මතුපිට පෘතුවියේ මෙන්ම ගිනිකඳු තුල සහ විවිධ පැළුම් ස්ථාන තුලින් ද්‍රවිත වූ ජලය සහ ඇමෝනියා වායු විධාරණය වීමක් සිදු කරයි. එය ලාවා විධාරණ ක්‍රියාවලියට සපුරා වෙනස් වන අතර ට්‍රයිටන් මතුපිට අතිශය සංකීර්ණ වූ හැඩයන්ගෙන් යුතු නිම්න සහ කඳු ශිඛර ව්‍යාප්තව පවතී. මෙම ලක්ෂණ සඳහා බොහෝවිට හේතු වන්නට ඇත්තේ බාහිරින් සිදුවන උල්කා ගැටීම් වැනි කරුණු නොව අභ්‍යන්තර භූ ගර්භය තුල සිදුවන්නට ඇතැයි සැලකෙන භූ චලන සහ රසායනික ප්‍රතික්‍රියා වැනි කරුණුය.
දැනට හඳුනා ගෙන ඇති සියලුම උණු දිය උල්පත් 50° සහ 57° අතර ප්‍රදේශය තුල විසිරී පවතින අතර මෙමඟින් සූර්යාගේ සිට අධික දුරකින් පිහිටා තිබුණද, සූර්ය ශක්තිය ග්‍රහයාගේ පැවැත්ම සම්බන්ධව අතිශය තීරණාත්මක සාධකයක් වන බවට නිදසුන් සපයයි. සූර්ය කිරණ අයිස් පෘෂ්ටය තුලින් ගමන් කර පවතින ඝණ නයිට්‍රජන්, ද්‍රව බවටත් ඉන්පසුව වායු බවටත් පත් කිරීමෙන් අනතුරුව පෘෂ්ටය මතුපිටට පැමිණීමට වායු අංශු වලට අවශ්‍ය ශක්තිය ලබා දීම සිදු කරයි.
මෙම සෑම විධාරණයක්ම වසර ගණනාවක් පැවතිය හැකි අතර එම කාලය තුල කියුබික් මීටර් මිලියන 100 ක ප්‍රමාණයක ඝණ අයිස් ඌර්ධවපාතන ක්‍රියාවලියට භාජනය කරයි. වොයෙජර් යානය සපයන ලද ට්‍රයිටන්ගේ දකුණු අර්ධගෝලයේ ඡායාරූප වලට අනුව එහි පවතින අඳුරු පැල්ලම් පැහැදිලිව දැක ගැනීමට හැකියාව පවතින අතර 1977 සහ යානය ඒ අසලින් ගමන් ගත් 1989 කාලය තුල ග්‍රහලොවේ පැහැය කෙමෙන් අඳුරු පැහැයක සිට රක්ත වර්ණයට පත්වූ අතර එය ප්ලුටෝ ග්‍රහලොවේ පැහැයට ආසන්න වර්ණයක් බවට පත් විය.
ධ්‍රැව වැස්ම, කඳුවැටි සහ තැනිතලා
ට්‍රයිටන්ගේ දක්ෂිණ අර්ධ ගෝල කොටස ඉතා දීප්තිමත් ඝණ අයිස් සහ ඊතෙන් මිශ්‍රණයකින් වැසී පවතින අතර ගිනිකඳු ශිකර තුලින් මේවා විධාරණයට ලක්වෙමින් පවතී. ට්‍රයිටන්ගේ උත්තරාර්ධගෝලය පිලිබඳ අතිශය ස්වල්ප ලෙස කරුණු දැක්වෙන්නේ වොයේජර් 2 යානය ග්‍රහ ලොව අසලින් ගමන් කරන විට එම අර්ධගෝලයට රාත්‍රී කාලය උදා වී තිබීම නිසා වන අතර දක්ෂිණාර්ධගෝලයේ මෙන්ම උත්තරාර්ධගෝලය තුලද මෙම ක්‍රියාවලීන් එලෙසම සිදුවන බව නිගමනය කරයි.
ට්‍රයිටන්ගේ බටහිර අර්ධගෝලයට වන්නට ඉතා උස් තැනිතලා ප්‍රදේශ බොහොමයක් පවතී. ඒ නියත වශයෙන්ම බොහෝ කාලයකට පෙර අයිස් ලාවා වලින් එකල පවතී භූ විෂමතාවයන් වැසි යාමේ ප්‍රතිඵලයක් බව නිගමනය කර ඇත. මෙම තැනිතලා මතුපිට පවතින ආවාට මෙම ලාවා පැනනැඟී ස්ථාන ලෙස සලකන අතර මෙම ලාවා වල සංයුතිය තවමත් අභිරහසක් වන අතර විද්‍යාඥයින් සලකන්නේ මේවා ඇමෝනියා සහ ජලයේ මිශ්‍රණයක් ලෙස සලකයි.
ට්‍රයිටන් මත ගෝලාකාර හැඩැතී ස්වභාවික ප්‍රකාර සතරක් හඳුනාගෙන ඇති අතර දැනට සලකන ආකාරයට ට්‍රයිටන් මත පිහිටා ඇති අතිශය සමතල ප්‍රදේශ අතරට මේවා සලකනු ලබයි. ඒවායේ උන්නතාංශ වෙනස් වීම 200 m අතර පවතින අතර ලාවා විධාරණයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මේවා හට ගන්නට ඇතැයි සැලකේ. තවද ට්‍රයිටන්ගේ බටහිර ප්‍රදේශය මත අඳුරු පැහැ ලප පවතින අතර මෙම සෑම අඳුරු ලපයක්ම වට වන අයුරින් ශ්වේත වර්ණ අංශුවලින් සැදුම් ලත් වලල්ලාකර ප්‍රදේශයක් පිහිටයි. මේ සියලු ප්‍රදේශයක්ම විශ්කම්භයෙන් 20 සහ 30 km අතර විශාලත්වයකින් යුතු අතර ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේදී මෙම ප්‍රදේශ විශාලත්වයෙන් තරමක් අපගමනය වේ.
ට්‍රයිටන් මතුපිට පවතින ඉතා සංකීර්ණ වූ හැඩයන්ගෙන් යුතු ශීර්ෂ හා නිම්න පෘෂ්ටය මත හිම දියවීම් වල ප්‍රතිඵලයක් විය හැකි බව සලකන අතර භූ චලන ඇතිවීම මඟින් ගොඩ බිම් ප්‍රදේශය විස්තාරණය වන්නට ඇති බව සලකයි. මෙම ප්‍රදේශ බොහොමයක් නිරක්ෂයට ආසන්නයේ විසිර පවතින අතර ට්‍රයිටන්ගේ පෘෂ්ටය මතුපිට ආයු කාලය සලකන විට මෙම බොහෝ ක්‍රියාදාමයන් එකවර අවස්ථා ගණනකදී සිදුවන්නට ඇතැයි සලකයි.
Cantaloupe භූමි පෙදෙස
ට්‍රයිටන්ගේ බටහිර අර්ධගෝලය අභිරහස් ශීර්ෂ සහ තැනිතලා ප්‍රදේශයකින් යුක්ත වන අතර එය "Cantaloupe භූමි ප්‍රදේශය" ලෙස හඳුන්වන අතර එම ප්‍රදේශය කොමඩු ගෙඩියක අභ්‍යන්තර හරස්කඩක් ආකාරයෙන් විසිරී ඇති නිසා එලෙස හඳුන්වයි. මෙය දැනට හඳුනා ගෙන ඇති ට්‍රයිටන් මත ඇති පැරණිම භූමි ප්‍රදේශය වන අතර එය ට්‍රයිටන්ගේ බටහිර අර්ධගොලයෙන් වැඩි වපසරියක් පුරා පවතී.
Cantaloupe භූමි පෙදෙස අපවිත්‍ර ජලය සහ අයිස් වල සම්මිශ්‍රණයක් වන අතර එවැනි භූ ලක්ෂණයක් පවතින එකම ග්‍රහලොව ලෙස ට්‍රයිටන් සලකයි. එහි විෂ්කම්භය 30–40 km ප්‍රමාණයේ නිම්න ප්‍රදේශ පවතින අතර ඒවා ගිනිකඳු විවර ලෙස අනුමාන නොකරන්නේ ඒවා සියල්ලම සම ප්‍රමාණ වලින් යුක්ත වීමත්, මතුපිට සුමට වීමත් යන කරුණු සැලකීමෙන් අනතුරුවය. ඒවායේ නිර්මාණය පිලිබඳ පවතින උපකල්පන අතර ඉදිරියෙන්ම පවතින්නේ භූමි අභ්‍යන්තරයේ පවතින අධික උෂ්ණත්වයෙන් යුතු ලාවා මතුපිට පෘෂ්ටයට පැමිණීමෙන් අනතුරුව සිදුවූ ක්ෂණික උෂ්ණත්වපාතනයට ලක්වීම නිසා මෙසේ ඝනීභවනය වන්නට ඇති බවයි.
ගිනිකඳු විවර
අධික ලෙස සක්‍රීයතාවයක් දක්වන මතුපිටක් ට්‍රයිටන් මත පවතින නිසා එහි මතුපිට පවතින ගිනිකඳු විවර සංඛ්‍යාව ඉතා අල්පයකි. වොයේජර් 2 යානය ඡායාරූපයට නැඟූ ආකාරයට නිසැකවම ගිනිකඳු ශිඛර ලෙස ස්ථාන 179 ක් හඳුනාගත් අතර එය ට්‍රයිටන්ගේ පෘෂ්ටීය වර්ගඵලය මෙන් 3% ට පමණක් වන යුරේනස්ගේ උපග්‍රහයෙක් වන මිරැන්ඩා උපග්‍රහයා මතුපිට ඇති ගිනිශිඛර 835 ක ප්‍රමාණය සමඟ සැසඳීමේදී අතිශය ස්වල්ප ප්‍රමාණයකි. තවද ට්‍රයිටන් මතුපිට ඇති විශාලතම ගිනිකඳු ශිඛරය ලෙස හඳුනා ගෙන ඇති Mazomba හි ශිඛර විෂ්කම්භය 27 km වේ.
කෙසේ නමුත් 30° සහ 70° දේශාංශ අතර ප්‍රදේශයේ මෙමෙ ගිනිකඳු විසිරී පවතින අතර ට්‍රයිටන්ගේ එක් මුහුණතක් සැමවිටම නෙප්චූන් දෙසට යොමුවී පවතින නිසා තාරකා විද්‍යාඥයන් අනුමාන කරන්නේ අනෙක් මුහුණත මත පවතින ගිනිකඳු ශිඛර ගණන මීටත් වඩා අවම සංඛ්‍යාවක් විය හැකි බවයි. කෙසේ නමුත් වොයේජර් 2 යානය ඡායාරූපයට නඟා ඇත්තේ ට්‍රයිටන් මතුපිට ප්‍රදේශයෙන් 40% ක ප්‍රමාණයක් පමණක් නිසා ඉතිරි 60% ක මතුපිට ප්‍රදේශය කෙසේ වේද යන්න තවමත් විවාදාත්මකය.
නිරීක්ෂණය සහ ගවේෂණය
ට්‍රයිටන්ගේ කාක්ෂීය ලක්ෂණ ඉතා නිරවද්‍යතාවයෙන් යුතුව 19 වෙනි සියවස වන විට ගණනය කළ අතර එයට ප්‍රතිගාමී දිශාවට පවතින පරිභ්‍රමණ රටාවක් දක්වන අතර, ඉතා විශාල කෝණීය අගයකින් නෙප්චූන්ගේ කක්ෂයට වඩා වෙනස් භ්‍රමණ අක්ෂයක් තිබෙන මෙම උපග්‍රහයා පිලිබඳ මුල්ම නිරීක්ෂණයන් වසර 1930 දී පමණ සිදු කල නමුත් මේ පිළිබඳව වොයෙජර් 2 යානය ඒ අසලින් ගමන් කිරීමෙන් අනතුරුව පෘතුවිය වෙත දත්ත ලබාදෙන තෙක් දැනසිටි තොරතුරු ප්‍රමාණය ඉතා අල්ප විය.
වොයෙජර් 2 යානය දත්ත ලබාදෙන තෙක් තාරකාවිද්‍යාඥයින් අනුමාන කරන ලද්දේ ට්‍රයිටන් මතුපිට ද්‍රව නයිට්‍රජන් සාගර සහ නයිට්‍රජන්/මීතේන් වල මිශ්‍රණයක් වශයෙන් ඝනත්වයෙන් පෘතුවි වායුගෝලයෙන් 30% ක් පමණ වූ වායුගෝලයක් එය මත පවතින බවයි. අඟහරු මත වයුගෝලිය ඝනත්වයද අධිතක්සේරුවට ලක් කල ආකාරයටම ට්‍රයිටන් පිළිබඳවද කළ ගණනයන් අසත්‍ය වූ අතර උපකල්පිත අගයන් ට්‍රයිටන් මත ඊට බොහෝ කාලයකට පෙර පැවතෙන්නට ඇතිබව අනුමාන කරයි.
2010 දී නෙප්චූන්ගේ කක්ෂය වෙත අජටාකාශ යානාවක් ගමන් කරවීමට NASA ආයතනය අවස්ථා ගණනකදී සැලසුම් සකස් කරන ලද අතර මූලික වශයෙන් ට්‍රයිටන් මතට යානාවක් ගොඩ බැස්වීමට පිඹුරුපත් සැකසූ නමුත් අද දක්වාම නෙප්චූන් සහ ට්‍රයිටන් දක්වා අභ්‍යවකාශ ගමනක් සඳහා සූදානමක් නොපවතී. කෙසේ නමුත් මේ වන විට NASA ආයතනය බ්‍රහස්පති සහ සෙනසුරු වෙත අභ්‍යවකාශ යානා යැවීම පිලිබඳ අවධානය යොමුකර සිටියි.
තව දුරටත්
ප්‍රවර්ගය:තාරකා විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ග්‍රහලෝක ප්‍රවර්ගය:නෙප්චූන්
දි.මු. ජයරත්න
'''දි.මු. ජයරත්න''' (දිසානායක මුදියන්සෙලාගේ ජයරත්න) ( උපත ජූනි 7, 1931 )( විපත නොවැම්බර් 19,2019 ) ) ශ්‍රී ලංකාවේ 14වන   අග්‍රාමාත්‍යවරයා විය. වර්තමානයේ මොහු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකි. ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයෙහි ආරම්භක සාමාජිකයෙක් වන ජයරත්න, මුලින්ම  පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වුනේ 1970 දීය. අග්‍රාමාත්‍ය වරයා ලෙසින් ඔහු දිවුරුම් දුන්නේ 2010, අප්‍රේල් 21 දිනදීය.
මුල් දිවිය
දි. මු. ජයරත්න උපන්නේ 1931, ජූනි 7 වන දිනදීය. ඔහු අධ්‍යාපනය ලැබුයේ  ගම්පොල පිහිටි දොළුව මහා විද්‍යාලයෙහිය. 1950 ගණන් වල මැද භාගයෙහිදී, ඔහු  පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයෙහි, කලා පීඨයෙහි ශිෂ්‍යයෙක් විය. එස්. ඩබ්. ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායක විසින් 1951දී මහනුවරදී ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය ආරම්භ කිරීමෙන් අනතුරුව, ඔහු ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ 13 වන සාමාජිකයා වශයෙන් එහි සාමාජිකත්වය ලබා ගත්තේය. දි.මු.ජයරත්න දොළුව මහා විද්‍යාලයෙහි ගුරුවරයෙකු ලෙසින් සේවය කලේය. ඔහු පසුව දොළුව තැපැල් ස්ථානාධිපතිවරයා ලෙසින් 1960 සිට 1962 දක්වා සේවය කලේය.
දේශපාලනය
මෙතුමා පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වුනේ 1970 මහා මැතිවරණයෙහිදී, ගම්පොළ මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයෙහි (ශ්‍රිලනිප) අපේක්ෂකයා වශයෙන් ඡන්ද  14,463  ලැබ එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි (එජාප) ඩබ්.පී.බී. දිසානායක පරාජය කරමිනි. පසුව 1977 මැතිවරණයෙහිදී දිසානායක විසින් ඔහුව පරාජය කරන ලද අතර, එහිදී ශ්‍රීලනිප වෙතින් පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වූ මුළු මන්ත්‍රීවරුන් සංඛ්‍යාව 8 දෙනෙක් විය.. 1989 දී ඔහු මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය වෙනුවෙන් නැවත පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් වුනේ නව සමානුපාතික මැතිවරණ ක්‍රමය යටතේය. මනාප ඡන්ද 54,290 සංඛ්‍යාවක් ලැබූ ඔහු, මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයෙහි ශ්‍රිලනිප ලැයිස්තුවෙහි මුල් තැන ලැබීය.
1994 දී, පොදු පෙරමුණ යටතේ පාර්ලිමේන්තුවට යළි-තේරී පත්වූ ජයරත්න මැතිතුමා, ජනාධිපතිනි  චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග විසින්, ඉඩම්, කෘෂිකර්ම හා වන සංරක්ෂණ අමාත්‍යවරයා වශයෙන් පත් කරනු ලැබ, පළමු වරට  කැබිනට් මණ්ඩලයට ඇතුළත් විය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:වත්මන් ජාතික නායකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය අමාත්‍යවරු ප්‍රවර්ගය:ජීවත්වන්නෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ 7වන පාර්ලිමේන්තුවෙහි මන්ත්‍රීවරු ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ 9වන පාර්ලිමේන්තුවෙහි මන්ත්‍රීවරු ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ 10වන පාර්ලිමේන්තුවෙහි මන්ත්‍රීවරු ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ11වන පාර්ලිමේන්තුවෙහි මන්ත්‍රීවරු ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ13වන පාර්ලිමේන්තුවෙහි මන්ත්‍රීවරු ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ14වන පාර්ලිමේන්තුවෙහි මන්ත්‍රීවරු ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍යවරු ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනතාව ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික දේශපාපනඥයෝ ප්‍රවර්ගය:1931 උපත්
ප්‍රහාරක ගුවන් යානා පරම්පරාව 4.5 (1990- 2000)
ප්‍රහාරක ගුවන් යානා පරම්පරාව 4.5 (1990- 2000)
thumb|