cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
වනජීවී වෙළඳාම
දකුණු ඇමරිකාව
ඉක්විටෝස් සහ මනවුස් හි එළිමහන් ඇමසන් වෙළඳපොලවල, විවිධාකාර වැසි වනාන්තර සතුන් මස් ලෙස විවෘතව විකුණනු ලැබේ, එනම් ඇගුටිස්, පෙකරි, කැස්බෑවන්, කැස්බෑ බිත්තර, ඇවිදින කැට්ෆිෂ් යනාදිය. මීට අමතරව, බොහෝ විශේෂ සුරතල් සතුන් ලෙස විකුණනු ලැබේ. ගිරවුන් හා වඳුරන් ඇමේසන් දිගේ ගම්වැසියන් සුරතල් සතුන් ලෙස තබා ගැනීම සාමාන්‍ය දෙයකි. නමුත් විවෘත වෙළඳපොලවල මෙම "සහකාර" සතුන් විකිණීම බහුලව සිදු වේ. තමරින්, මාමොසෙට්, මකුළු වඳුරන්, සාකි වඳුරන් යනාදිය අල්ලා ගැනීම සඳහා ඒවා විකිණීම සඳහා බොහෝ විට මවගේ ප්‍රයිමේටාව තම පැටලී සිටින දරුවා සමඟ ගසකින් වෙඩි තැබීම අවශ්‍ය වේ; තරුණයා වැටීමෙන් නොනැසී පැවතිය හැකිය. මානව ජනගහනය වැඩිවීමත් සමඟ, එවැනි භාවිතයන් තර්ජනයට ලක් වූ බොහෝ විශේෂයන්ගේ අනාගත අපේක්ෂාවන්ට බරපතල බලපෑමක් ඇති කරයි. එක්සත් ජනපදය ඇමසෝනියානු වැසි වනාන්තර සතුන් සඳහා ජනප්‍රිය ගමනාන්තයකි. නීතිවිරෝධී drugs ෂධ සේම ඒවා දේශසීමා හරහා හොර රහසේ ගෙන යනු ලැබේ - මෝටර් රථවල ටන්කවල, සූට්කේස්වල, වෙනත් දෙයක් ලෙස වෙස්වලා ගත් කූඩවල.
වෙනිසියුලාවේ සත්ව විශේෂ 400 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් යැපුම් දඩයම් කිරීම, දේශීය හා ජාත්‍යන්තර (නීති විරෝධී) වෙළඳාමට සම්බන්ධ වේ. මෙම ක්‍රියාකාරකම් විවිධ වෙළඳපලවල් විසින් මෙහෙයවනු ලබන නමුත් විවිධ විශේෂයන් ඉලක්ක කරගත්තද, බොහෝ කලාපවල අතිච්ඡාදනය විය හැකිය.
මාර්ගගතව
ගැඹුරු වෙබ් (මුරපද ආරක්ෂිත, සංකේතාත්මක) සහ අඳුරු වෙබ් (විශේෂ ද්වාර බ්‍රව්සර්) වෙළඳපල හරහා සහභාගිවන්නන්ට වනජීවී ඇතුළු නීති විරෝධී ද්‍රව්‍ය වෙළඳාම් කර ගනුදෙනු කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත්, විවෘත හෝ මතුපිට වෙබයේ ඇති ප්‍රමාණයට සාපේක්ෂව ක්‍රියාකාරකම් ප්‍රමාණය තවමත් නොසැලකිලිමත් ය. සංරක්ෂණ ජීව විද්‍යාව විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද ලිපියක වනජීවී වෙළඳාමට අදාළ සෙවුම් යන්ත්‍ර ප්‍රධාන වචන පරීක්‍ෂණයක දී සඳහන් කර ඇති පරිදි, “පෘෂ් web ීය වෙබයේ විවෘත හා වැඩිවන වෙළඳාමට සාපේක්ෂව අඳුරු වෙබ් අඩවියේ වනජීවී නීතිවිරෝධී වෙළඳාමට අදාළ මෙම නොසැලකිලිමත් ක්‍රියාකාරකම්. මතුපිට වෙබයේ නීති විරෝධී වනජීවී වෙළඳාමට එරෙහිව සාර්ථක ලෙස බලාත්මක කිරීමේ ඌනතාවක් පෙන්නුම් කරයි.
සත්ව සුභසාධනය සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර අරමුදල (ඉෆාව්) විසින් 2018 දී කරන ලද අධ්‍යයනයකින් හෙළි වූයේ වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති වන ජීවීන්ගේ අන්තර්ජාල අලෙවිය (වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂවල ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම පිළිබඳ ගෝලීය සම්මුතියේ ලැයිස්තුවේ) යුරෝපය පුරා ව්‍යාප්ත වී ඇති බවයි. ඉදිරිපත් කරන ලද භාණ්ඩ වලින් සියයට 20 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් අයිවරි සතුය.
නීතිමය වනජීවී වෙළඳාම
thumb| වනජීවී වෙළඳාමේ එක්තරා ආකාරයක වනජීවී පෙති නීත්‍යානුකූලව නැව්ගත කිරීම වාණිජ වෙළඳාම, සුරතල් වෙළඳාම මෙන්ම සංරක්ෂණ උත්සාහයන් ඇතුළු හේතු ගණනාවක් නිසා වන ජීවීන්ගේ නීතිමය වෙළඳාම බොහෝ විශේෂයන් සඳහා සිදුවී ඇත. වනජීවී නීත්‍යානුකූල වෙළඳාමට බොහෝ උදාහරණ විශාල ජනගහනයක් හෝ පළිබෝධකයන්ගේ ප්‍රති result ලයක් ලෙස ඇති අතර, බොහෝ විශේෂයන්ට තර්ජනයක් වන නීති විරෝධී වෙළඳාම අවම කිරීම සඳහා නීතිමය වෙළඳාම භාවිතා කිරීමේ හැකියාව පවතී. විශේෂ වෙළඳාම නීතිගත කිරීමෙන් සතුන්ගේ අස්වැන්න නියාමනය කළ හැකි අතර අධික ලෙස අස්වැන්න නෙළා ගත හැකිය.
ලොව පුරා සිටින බොහෝ පරිසරවේදීන්, විද්‍යාඤ්යින් සහ සත්ව විද්‍යාඤ්යින්  යින් බොහෝ දුරට ආක්‍රමණශීලී හෝ හඳුන්වා දුන් විශේෂවල සුරතල් වෙළඳාම නීතිගත කිරීමට විරුද්ධ ය. ඔවුන් වනාන්තරයට මුදා හැරීම හිතාමතා හෝ වේවා, ආදිවාසී විශේෂ සමඟ තරඟ කළ හැකි අතර එය අනතුරට හේතු විය හැකිය.
කිඹුලන්
ඕස්ට්‍රේලියාවේ කිඹුලන් වෙළඳාම බොහෝ දුරට සාර්ථක වී ඇත. ලවණ ජල කිඹුලන් ( කිඹුලන් පෝරෝසස් ) සහ මිරිදිය කිඹුලන් ( කිඹුලන් ජොන්ස්ටෝනි ) CITES පරිශිෂ් II ය II යටතේ ලැයිස්තුගත කර ඇත. මෙම කිඹුලන් වාණිජමය වශයෙන් අස්වනු නෙලීම සිදු කරනු ලබන්නේ උතුරු දේශසීමාව, ක්වීන්ස්ලන්තය සහ බටහිර ඕස්ට්‍රේලියාව යන රටවල ය. වන සතුන්ගෙන් අස්වනු නෙළීම මෙන්ම ඕස්ට්‍රේලියානු රජය විසින් නියම කරන ලද කෝටා මත පදනම්ව අනුමත වහල් අභිජනන වැඩසටහන් ද ඇතුළත් ය.
කැන්ගරුවන්
කැන්ගරු කර්මාන්තය කැන්ගරුස් දැනට ඕස්ට්‍රේලියාවේ වාණිජ වෙළඳාම
සහ අපනයනය සඳහා නීත්‍යානුකූලව අස්වනු නෙලනු ලැබේ. වෙළඳාමට
ඇතුළත් විශේෂ ගණනාවක් ඇත.
නෛතික වෙළඳාම සඳහා කැන්ගරු අස්වනු නෙලීම ජාතික උද්‍යානවල සිදු නොවන අතර එය තීරණය කරනු ලබන්නේ ප්‍රාන්ත රජයේ දෙපාර්තමේන්තු විසින් නියම කරන ලද කෝටා මගිනි. ක්‍රියාකාරී කැන්ගරු කළමනාකරණය කැන්ගරු මස්, සැඟවුණු සහ වෙනත් නිෂ්පාදන වෙළඳාමේ වාණිජමය වටිනාකමක් ලබා ඇත.
අලිගාටර්
කළමනාකරණ වැඩසටහනක කොටසක් ලෙස අලිගාටර්ස් ෆ්ලොරිඩාවේ සහ අනෙකුත් ඇමරිකානු ප්‍රාන්තවල වාණිජමය වශයෙන් වෙළඳාම් කර ඇත. නෛතික වෙළඳාම සහ කෝටා භාවිතය මගින් විශේෂයක් කළමනාකරණය කිරීමට මෙන්ම වැඩි පාරිසරික ප්‍රතිලාභ සහිත වාසස්ථාන පවත්වා ගැනීම සඳහා ආර්ථික දිරිගැන්වීම් ද ලබා දී ඇත.
වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂ සඳහා වෙළඳාම නීතිගත කිරීම
CITES පක්ෂවල 15 වන සමුළුව 2010 මාර්තු මාසයේදී කටාර්හි දෝහා හිදී පැවැත්විණි.
වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂයන්ගේ ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම පිළිබඳ සම්මුතිය ( CITES ) යටතේ, පරිශිෂ් I ය I යටතේ ලැයිස්තුගත කර ඇති විශේෂයන් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති අතර, වල් අල්ලන ලද නිදර්ශකවල වාණිජ වෙළඳාම හෝ ඒවායින් ලබාගත් නිෂ්පාදන තහනම් කර ඇත. සුවිශේෂී අවස්ථාවන්හිදී හැර, වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති සියලුම විශේෂයන්ට මෙම නියමය අදාළ වේ. පරිශිෂ් II ය II සහ III යටතේ ලැයිස්තුගත කර ඇති වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂවල වාණිජ වෙළඳාම තහනම් කර ඇතත්, වෙළඳාම සඳහා වන සතුන් විශේෂ තිරසාර ලෙස අස්වැන්න නෙළා නොගන්නා බව පෙන්වීමට පාර්ශවයන් හානිකර නොවන සොයාගැනීම් ලබා දිය යුතුය. වාණිජමය අරමුණු සඳහා වහල්භාවයේ බෝ කරන ලද උපග්‍රන්ථ I විශේෂවල උපග්‍රන්ථය II ලෙස සලකනු ලැබේ. මෙයට නිදසුනක් වන්නේ අල්ලා ගත් අභිජනන ලුණු වතුර කිඹුලන් වන අතර සමහර වන සතුන් උපග්‍රන්ථයේ I සහ තවත් අය පරිශිෂ් II ය II හි ලැයිස්තුගත කර ඇත.
වනජීවී වෙළඳාමේ සුභසාධනය
බොහෝ සතුන් විකිණීම සඳහා මාස ගණනක් වෙළඳපොලේ තබා ඇත. වෙළඳාමේ සතුන්ගේ සුභසාධනය විශ්වීය වශයෙන් පාහේ දුර්වල මට්ටමක පවතින අතර සතුන්ගෙන් බහුතරයක් වේදනාව, කුසගින්න, පීඩාව, අසහනය සහ සාමාන්‍ය හැසිරීම ප්‍රකාශ කිරීමට ඇති අවස්ථා වලින් මූලික නිදහස පවා ලබා ගැනීමට අපොහොසත් වී ඇත.
චිත්‍රදුර්ගයේ නායකවරු
Nayakas of Chitradurga (1588–1779 CE) ruled parts of eastern Karnataka during the post-Vijayanagara period. During the rule of Hoysala Empire and Vijayanagara Empire, they served as a feudatory chiefdom. Later after the fall of the Vijayanagara empire, they ruled at times as an independent Chiefdom and at other times as a vassal of the Mysore Kingdom, Mughal Empire and Maratha Empire. Finally their territories merged into the province of Mysore under the British.
References
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ රාජවංශ
දුර්අක්‍ෂරතාව
තිබූ පුද්ගලයන්
The following is a list of notable people who have been diagnosed with dyslexia.
මූලාශ්‍ර
(26)TINKER M. A. and GOODENOUGH F.L. Mirror reading as a method ofanalysing factors involved in word perception J. Educ. Psych. 1931, 22,493
සංගීතය වර්ගීකරණය
ලෝකයේ බිහිවන විවිධ සංගීත ශෛලින්ට අයත් නිර්මාණ විවිධ කාණ්ඩ යටතේ වර්ගිකරණය කරනු ලබන්නේ ඒවාට අයත් පොදු ලක්ෂණ සැලකිල්ලට ගණිමිනි. මෙම වර්ගිකරණයෙන් වාණිජමය හා රසාස්වාදනය යන අංශයන් සදහා අදාලත්වයක් දක්වයි. සංගීතමය වර්ගිකරණය පිළිබද විවිධ මතිමතාන්තර ලොවපුරා සංගීතඥයන් අතර පවතින අතර විවිධ පුද්ගලයන් විවිධාකාරයෙන්ම මෙම වර්ගිකරණයන් සිදු කරයි.
ඩග්ලස් එම්. ග්‍රීන් තම " ෆෝම් ඉන් ටෝනල් මියුසික්" නව කෘතියේ සදහන් වර්ගිකරණයක් සිදුකරන අතර ඔහු විවිධාකාර සංගීතඥයන්ගේ පොදු ලක්ෂණ සංගීත සහිත නිර්මාණ එකට වර්ගීකරණය ලක් කරනු ලබයි. උදාහරණයක් ලෙස ඔහු බිතෝවන්ගේ සහ මෙන්ඩල්සෝන්ගේ නිර්මාණයන් එකම සංගීත කාණ්ඩයකට ගොනු කරයි.
වර්ගීකරණය පිළිබද තවත් මතයක් වනුයේ එම සංගීත කෘතියට අනුකූලව සිදු කල යුතු බවයි. එහෙත් එම විරුද්ධ මත දරන්නන් ප්‍රකාශ කරනුයේ සංගීත වර්ගය හා කෘතිය එකිනෙකාට වෙනස් ක්ෂේත්‍ර දෙකක් බවයි.
සාමාන්‍යයෙන් සංගීතමය වර්ගයක් එසේ නම් කරනු ලබන්නේ එයට යොදා ගන්නා තාක්ෂණය ආකෘතිය, තේමාව ආදි පුළුල් ‍ක්ෂේත්‍රයක අධ්‍යනය කිරිමකින් අනතුරුවය. සමහර අවස්ථා වලදි බොමික කලාපයටද යම් සංගීත ශෛලයක් කිසියම් වර්ගයකට ගොනු කිරීමට හේතුවිය හැකිය.
සටහන්
{|
ජපානයේ දේශපාලන ආර්ථිකය
right|200px
හැදින්වීම
නව ධනේෂ්වරවාදී පද්ධතියක් තුළ ගොඩනැගුණු ජාතික රාජ්‍යයන් තුළ සංවිධානය වූ නිෂ්පාදනය පිළිබඳ තත්වයන් අධ්‍යනය කිරීම දේශපාලන මඟින් දේශපාලන ආර්ථික විද්‍යාව ප්‍රභවය ලැබීය. මෙම වචනය මුලින්ම භාවිතා කරනු ලැබුවේ 18 වන සියවසේදීය. දේශපාලන ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳ ප්‍රධාන දාර්ශනිකයන් වන්නේ ඇඩම්ස්මිත්, ඩේවිඩ් රිකාඩෝ සහ කාල් මාක්ස්ය.
දේශපාලන ආර්ථික විද්‍යාව යනු රාජ්‍ය කළමණා කිරීමේ ක්‍රයාවලියක් ලෙස හැදින්විය හැකිය. ඒ අනුව දේශපාලන ආර්ථික විද්‍යාව වනාහි නිෂ්පාදනය, විකිණීම හා මිලට ගැනීම පිළිබඳ පනත් හා නීතිය චාරිත්‍ර හා ආණ්ඩුවට ඇති සම්බන්ධතාවය පිළිබඳ අධ්‍යනයකි.
Political Economy යන ඉංග්‍රීසි ව්‍යවහාරයට ප්‍රධාන අර්ථ දෙකක් පවතියි. එනම් රටක දේශපාලන අර්ථ ක්‍රමය හා දේශපාලන අර්ථ ශාස්ත්‍රය යනුවෙනනි. කාර්මික විප්ලවයට පෙර දේශපාලන අර්ථ ශාස්ත්‍රය යන වචනය භාවිතා කළද කාර්මික විප්ලව‍‍යෙන් පසුව ආර්ථික විද්‍යාව යන වචනය භාවිතා කළ නමුත් ‍මෑත කාලයේදී මෙම විශේෂඥ බේදීම්වල දුර්වලතාවයන් අවබෝධ කරගන්නා විද්වතුන් පැරණි දේශපාලන අර්ථශාස්ත්‍රයේ සමහර ප්‍රවේශයන් නැවත භාවිතා කිරීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කරනු ලබයි.අද වන විට දේශපාලන අර්ථශාස්ත්‍රීය විෂය දේශපාලන සීමාවන් ඉක්මවා යමින් ජාත්‍යන්තර දේශපාලන අර්ථ ශාස්ත්‍රය බවට පත්ව තිබේ. තවද දේශපාලන අර්ථශාස්ත්‍රය ලෙස අද හදුන්වන්නේ සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාවයි. මෙයින් ප්‍රධාන වශයෙන් අදහස් කරන්නේ රටක ආර්ථිකයක් සමස්ථ වශයෙන් භාවිතා කිරීමයි. එනම් එහි වර්ධනය, වෙළදාම, මූල්‍ය භාවිතය,නිෂ්පාදනය, බැංකු ක්‍රමය හා ඒ සියල්ලගෙන්ම සැදුණු සංවර්ධනය සමස්ථ වශයෙන් ගෙන කරන විග්‍රහය දේශපාලන අර්ථ ශාස්ත්‍රය ලෙස එක් අතකට ගැනේ. එමෙන්ම රටක ආර්ථික සංවර්ධනය පිළිබඳ කරන සාකච්ඡාවේදී එරට සමාජ ගැටුම් පවතිනවාද නැද්ද යන වග හා නවීකරණය යන තත්වයන් ඔස්සේ හැදැරීමයි. දේශපාලන අර්ථ ශාස්ත්‍රය යනු රටක සංවර්ධනය හැදැරීම බව ඒ අනුව ගම්‍ය වේ. එනම් දේශපාලන අර්ථ ශාස්‍ත්‍රඥයින් කල්පනා කරන්නේ සංවර්ධන නැමැති කාරණයේදී ආර්ථික, සමාජ, දේශපාලන, නීතිමය කරැණු ගණනාවක් වැදගත් වන අතර ඒවායේ අන්තර් සම්බන්ධතා තුළ ආර්ථික සංවර්ධනය සිදුවන බවයි.
දේශපාලන අර්ථශාස්ත්‍රීය විග්‍රහයන් කිරීමට ජපානය තෝරාගනු ලැබුවේ, ජපානය අවස්ථා දෙකකදී ආර්ථික අවපාතයක් ඇති වී ආර්ථික වර්ධනයක් අත්පත්කරගත් අතර අද වන විට ආර්ථික වශෙයන් ලොව බලවත්ම රටක් ලෙස පත්ව තිබීමයි. බටහිර රටවලින් පිටස්තරව ඉහළම ආර්ථික සංවර්ධනයක් ලබාගත් මුල්ම රට වන්නේ ජපානයයි. දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයෙදී ලොව ප්‍රථම පරමාණු බෝම්බ ප්‍රහාරයෙන් විනාශ වී ගියද ජපානයට අද නැවත වරක් ලොව ප්‍රධාන ආර්ථික බලවේගයක් බවට පත්වීමට හැකි වී ඇත. මෙම කරුණු හේතු කොටගෙන ජපානයේ දේශපාලන ආර්ථික විද්‍යාව විශ්ලේෂණය කිරීම වැදගත් වේ.
නැගෙනහිර ආසියා සමුද්‍ර තීරයෙහි පිහිටි ජපානය ප්‍රධාන දූපත් හතරකින්ද ආසන්නව පිහිටා ඇති කුඩා දූපත් 3000කින් පමණද සමන්විත රටකි. හොන්ෂු, හොකයිඩො, කියුෂු සහ ෂිකොකු ප්‍රධාන දූපත් සතර වන අතර විශාලම දූපත හොෂුහි රටේ අගනුවර වන තෝකියෝ නගරය පිහිටා ඇත. ජපානයේ විශාලත්වය '''වර්ග කි.මී. 3,77619''' කි. ඒනම් ඒය මුළු බිම් ප්‍රමාණයෙන් 72%කි. ප්‍රයෝජනයට ගතහැකි බිම් ප්‍රමාණය 25%කි. වගා කර ඇති බිම් ප්‍රමාණය 16%කි. අවුරැද්ද ශීත, වසන්ත, ගිම්හාන සහ සරත් වශයෙන් ඍතු හතරකට බෙදෙන අතර ඍතු අනුව වෙනස් වූ දේශගුණික තත්වයන්ට මුහුණ දීමට ද ජපන් ජනතාවට සිදුවේ.
ස්වාභාවික සම්පත් අඩුම කාර්මික රට ජපානයයි. ඛනිජ තෙල් අවශ්‍යතාවය 100%කින්ද ඉන්ධන අවශ්‍යතාවලින් 60%ක්ද කර්මාන්ත සඳහා අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍යවලින් 60%ක්ද ආනයනය මගින් සපුරා ගැනීමට සිදුව ඇති ලොව එකම කාර්මික රට වන්නේද ජපානයයි. ජපානයේ ප්‍රධානතම ස්වාභාවික සම්පත වන වැසි වනාන්තර සහ මුහුදු වුවත් රටේ අවශ්‍යතා සඳහා දැව හා මාළුද විදේශ වලින් ආනයනය කිරීමට ජපානයට සිදුව ඇත.
ජපාන සංස්කෘතික අංගයන් බොහෝමයක් උකහා ගත්තේ චීනයෙනි. එනම් අධ්‍යාපනය, දේශපාලනය, කලාව සහ ආගම ආදී සෑම දෙයක්ම උකහා ගත්තේ චීනයෙනි. නමුත් මේ සියල්ලම තුලින් තමන්ගේම සංස්කෘතියක් ගොඩනැගීමට ද අමතක නොකළේය. ජපන් ජාතිකයන් බොහෝ දෙනෙක් බුද්ධාගම අදහති. 1600දී පමණ කොන්ෆියුසියස් ඉගැන්වීම් ජපානයේ බෙහෙවින් ප්‍රචලිත වූ අතර ආර්ථික ජීවිතයේදී අද දක්නට ලැබෙන බොහෝ පැවතුම් වලට මුල්වී ඇත්තේ කොන්ෆියුසියස් දහමෙන් ලබන ලද ආභාසයන්ය.
1946 මැයි මස 3 වන දින සිට ජපානයේ වර්ථමාන ආණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ක්‍රියාත්මක වේ. එම ආණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුව අධිරාජ්‍යයා ජපන් රාජ්‍ය මූර්තිමත් කරන සංකේතයක් වන අතර ජනතාවටග් එකමුතු භාවයේ සංෙක්තයද වේ. එසේ වුවද ඔහුට රාජ්‍ය පාලනය සම්බන්ධයෙන් කිසිදු බලයක් හිමි නොවේ.
ජපානය පිළිබඳ පසුබිම් දැනුම පදනම් කරගෙන ජපානයේ දේශපාලන ආර්ථිකය විග්‍රහ කිරීමට මෙම ලිපියෙන් බලාපොරොත්තු වේ. මෙම විග්‍රහය ප්‍රධාන වශයෙන් කරනු ලබන්නේ 1868 මෙයිජි ප්‍රතිසංස්කරණය හා 1960 ආර්ථික වර්ධනය බදනම් කරගෙනය. නැතහොත් ජපානයේ හාස්කහ් දෙක මූලික වශයෙන් විග්‍රහ කිරීමට මෙමගින් බලාපොරොත්තු වේ. එනම් ජපානයේ සංවර්ධන ගමන් මඟ පැහැදිලිවන අයුරින් එරට ආර්ථිකයේ ස්වාභාවය, එය දියුණුවට පත්වූ ආකාරය, ආර්ථිකය මුහුණ දුන් අර්බුද සහ අභියෝග, යුද අවධියේ හා ඉන්පසු ආර්ථික තත්වය, ආර්ථික වර්ධනයට බලපෑ හේතු සහ ඒවා බටහිර රටවලින් වෙනස්වන ආකාරය ආදිය මෙම නිබන්ධනයෙන් විස්තර වේ.
තොකුගාවා පාලන යුගය හෙවත් ජපානයේ වැඩවසම් ආර්ථික ක්‍රමය තහවුරු වීම
නූතන ආර්ථික ක්‍රමයකට ප්‍රවිශ්ට වීම සඳහා අවශ්‍ය පසුබිම සකස් වූයේ තොකුගාවා යුගයේදීය.මෙම යුගය 1600 සිට 1868 දක්වා ක්‍රියාත්මක විය.මෙම යුගය තුළ අභ්‍යන්තරික සාමයද දේශපාලන ඒකාබද්ධතාවය ද තහවුරු වූ අතර සියවස් දෙකහාමාරකට ආසන්න කාලයක් ජපානය වැඩවසම් ක්‍රමයක් යටතේ පවත්වාගෙන ගියේය.මෙය එම කාලය තුළදී නවීන ආර්ථික ක්‍රමයක් ගොඩනැංවීම සඳහා වූ පදනම සකස් කර ගැනීමට හැකිවිය.තොකුගාවා ඉඵයසු විසින් ආරම්භ කළ පාලන ක්‍රමය 1600 සිට 1868 දක්වා අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාමට හැකි වූයේ ඉඵයසුගේ ඇවැමෙන් පසු ඔහුගේම පවුලේ අයෙකුට අඛණ්ඩව බලය හිමිවන ක්‍රමයක් සැකසීම නිසා පාලනය ස්ථාවර තත්වයකට පත්විය.ඉඵයසු බලයට පත්වන අවස්ථාවේදී ජපන් සමාජ ක්‍රමය තුළ නැගී එන මධ්‍යම පන්තියක් දක්නට ලැබීම සුවිශේෂි විය. එසේවුවද මෙම පාලනය යටතේ වැඩවසම් පන්ති ක්‍රමයන් තහවුරු කරනු ලැබීය. චීනයේ පවතින ක්‍රමයට අනුව යමින් සමාජය තුළ පන්ති ස්ථරයක් ස්ථානගත විය.
ගොවීන්ට හමුදා සේවයට බැදීමට තහනම් විය. උපතින්ම වෘත්තියක් හිමිවන ආකාරයටත් එය වෙනස් කළ ‍නොහැකි ආකාරයටත් නීති පනවනු ලැබීය. දේශපාලන ඒකාබද්ධතාවය තහවුරු කිරීම සඳහා තොකුගාවා පාලනය ගත් තවත් පියවරක් නම් විදේශ සම්බන්ධතා සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කිරීමයි. මෙය ක්‍රියාත්මක වූ ආකාරයන් නම්,
බටහිර රටවලින් තොකුගාවා යුගය වෙනස්වන ආකාරයක් නම් යුරෝපා රටවල කෘෂිකාර්මික අංශයේ බිඳවැටීමත් සමඟය. නමුත් ජපානයේ සිදු වූයේ කෘෂිකාර්මික අංශය වාණිජ අරමුණු කරා යොමු වීම වැඩවසම් ක්‍රමයතහවුරු වීමත් සමඟම සිදු විය.
මෙම ක්‍රියාදාමය ඔස්සේ සිදුවුයේ පන්ති ක්‍රමයට බලවත් පහරක් වැදීම හා පන්ති ක්‍රමය වෙනුවට ධනය මූලික කරගත් පන්ති ක්‍රමයක් ගොඩනැංවීමයි.
මෙයිජී ප්‍රතිසංස්කරණය හා ආර්ථික සංවර්ධනය
තොකුගාවා යුගයේ අවසන් දශක කිහිපය තුළ ඇති වූ කාර්මික හා සමාජ පරිවර්ථනයන් හේතුවෙන් එම යුගයට පදනම්ව පැවති වැඩවසම් ක්‍රමය දෙදරා යන වාතාවරණයක් උදා වීමට මූලික හේතුව වූ බව පෙනේ. ඒ අනුව ආර්ථිකය තුළ ඇති වූ වෙනස්කම්වලට අනුකූල වන අයුරින් සමාජ ක්‍රමය තුළද වෙනස්කම් හඳුන්වා දුන්නේය. මේ හේතුවෙන් ශක්තිමත් ආර්ථිකයක් හා ආර්ථික සංවර්ධනයක් සඳහා සෑම අංශයක් තුළම ප්‍රතිසංස්කරණ ඇති කළේය. නවීන සමාජයකට අවශ්‍ය වන අන්දමින් සමාජ සංස්ථාවන්ගේ පරිවර්ථනයක් ඇති කිරීමට මෙයිජි පාලනය මුලින්ම බලාපොරොත්තු විය. එනම් ප්‍රාදේශීය පාලනයට වැඩි බලතල ලැබෙන ප්‍රාදේශීය ඒකක ක්‍රමය අහෝසි කළ අතර දයිම්යෝවරුන්ට තමන්ගේම ඉඩම් සහ ප්‍රදේශ මධ්‍යම පාලනයට පවරා දීමට සිදුවිය. මෙහිදි වසර ගණනාවක් පැවති ප්‍රාදේශීය ඒකක ඇති කරනු ලැබීය.
මෙයිජි ප්‍රතිසංස්කරණ තුළ සිදි වූ තවත් වැදගත් ප්‍රතිසංස්කරණයක් නම් පන්ති ක්‍රමය අහෝසි කිරීමයි. එනම් පන්ති ක්‍රමයක් තුළ ආර්ථිකආර්ථික සංවර්ධනයක් අත් කරගත නොහැකි බව මෙයිජි පාලකයන් තේරැම්ගත් බව මෙයින් ගම්‍ය වේ. මෙයිජි පාලනය විසින් සහල් බදු ක්‍රමය සම්පූර්ණයෙන් අහෝසි කර දමා ඒ වෙනුවට ඉඩම් බදු ක්‍රමය හදුන්වා දුන්නේය.මෙය සහල් බදු ක්‍රමයට වඩා ක්‍රමවත් විධිමත් සහ ප්‍රායෝගික වු එකකි. මේ හේතුව නිසා රජයේ ආදායමද විශාල වශයෙන් ඉහළ ගියේය. එමෙන්ම මුදල් නිකුත් කිරීමේ බලය මධ්‍යම රජයට පවරා ගත්තේය. 1882 දී ජපන් මහ බැංකුව පිහිටු වන ලද අතර 1872 දී ජාතික බැංකුව නම් වූ බැංකු ආයතන පිහිටු වීමට රාජ්‍ය අවසර ලබා දුන්නේය.1876 දී බැංකු ආරම්භ කිරීම පිළිබඳ නීති තව දුරටත් ලිහිල් කිරීම නිසා වාණිජ බැංකු රැසක් බිහිවිය.
ජපානය නවීකරණය කිරීම සඳහා ඇති කළ යුතු සමාජ හා ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ අතර අධ්‍යාපනයට මුලික තැනක් ලැබිය යුතුය යන්න මෙයිජි නායකයන්ගේ විශ්වාසය විය. මෙම අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ දීර්ඝ කාලීන වැඩ පිළිවෙළක් වන අතර එයින් ගම්‍ය වන්නේ ජපානයේ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ දුරදෘෂ්ටිකත්වයෙන් ගත් ඒවා බවයි. බටහිර රටවල් හා සමාන ආකාරයේ දියුණුවක් ලබා ගැනීමට එම රටවල පවත්නා අධ්‍යාපන ක්‍රමයන් හදුන්වා දුන්නේය.1871 දී අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයක් ඇති කළ අතර 1872 ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය අනිවාර්ය කළේය. ඉන්පසු උසස් අධ්‍යයන ආයතන හා කාර්මික ආයතන ඇති කළේය.
මෙයිජි පාලනය විසින් ප්‍රවාහනය හා සන්නිවේදනය සඳහා පනවා තිබු සියලු බාධක ඉවත් කොට රට පුරා නිදහස් ගමනාගමනයට ඉඩ සැලසුණි. මන්දයත් යහපත් ආර්ථිකයක් පැවතීමට නම් හොඳ ප්‍රවාහනය හා සන්නිවේදන සේවාවක් පැවතීම අනිවාර්ය වන හෙයිනි. ඒ අනුව 1872 දී දුම්රිය සේවාවත් 1870 දී විදුලි සංදේශ සේවාවත් 1871 දී තැපැල් සේවාවත් ආරම්භ කළේය. මෙමඟින් මුළු රටම එක් භාණ්ඩ වෙළෙඳපොළක් ඇති කර ගැනීමත් නවීන කාර්මික අංශයක් ගොඩ නැගීමට ආධාර වන ආකාරයේ ශ්‍රම වෙළෙඳපොළක් බිහි කර ගැනීමටත් හැකි විය.
මෙයිජි ප්‍රතිසංස්කරණ දුරදක්නා නුවණින් ඇති කළ ඒවා බවට තවත් නිදසුනක් ලෙස දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ දැක්විය හැකිය. බටහිර රටවල ආර්ථික සංවර්ධනය ලගා කරගෙන ඇත්තේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලන ක්‍රමයක් යටතේ යැයි අවබෝධ කරගත් මොවුන් කිසියම් දුරකට මහජනතාවට පලෙන බලය ලැබෙන අයුරින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දේශපාලන ක්‍රමයක් හඳුන්වා දුන්නේය. 1889දී ජපානයේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව හදුන්වා දෙනු ලැබීය. 1871දී ගොවීන් තමන් කැමති ආකාරයට වගා කිරීමටත් අස්වැන්න විකිණිමටත් අවසර ලබා දුන් අතරම ගොවි ඉඩම් විකිණීම තහනම් කරමින් පනවා තිබු නීතිය 1872 දී ඉවත් කරනු ලැබීය.එසේම ගොවීන්ට ගොවි වෘත්තියෙන් ඉවත් වීමටත් තමන්ගේ කැමැත්ත පරිදි වාණිජ සහ කාර්මික කටයුතුවල නියැලීමටත් අවසර දෙන ලදී. තවද බටහිර තාක්‍ෂණික ක්‍රම හදුන්වා දෙමින් කෘෂිකාර්මික අංශයෙන් ප්‍රතිසංස්කරණ ඇති කළේය.
මෙයිජි රජය කාර්මික අංශය දියුණු කිරීම සඳහා ප්‍රමුඛත්වයක් ලබා දුන්නේය. කාර්මික අංශය දියුණු කිරීම සඳහා පුද්ගලික අංශයට ආධාර ලබා දුන් අතර පුද්ගලික අංශය ඒ සඳහා හැඩගැසෙන තුරු රජයේ මුලිකත්වයෙන් කර්මාන්ත ආරම්භ කිරීම සඳහා කටයුතු කළේය. රජය මුලින්ම අවධානය යොමු කළේ රෙදි පිළි කර්මාන්තය දියුණු කිරීම සඳහාය. ඒ අනුව බටහිර තාක්‍ෂණය යොදා ගෙන නූල් කටින ක්‍රම දියුණු කිරීමට රජයේ කර්මාන්ත ශාලා ආරම්භ කළේය. සමහර කර්මාන්ත බටහිර තාක්‍ෂණය යොද‍වා ඒවා ආදර්ශ කර්මාන්ත වශයෙන් පවත්වාගෙන ගියේය. බටහිරින් නවීන යන්ත්‍ර සූත්‍ර ගෙන්වා අලෙවි කිරීමට හෝ සහනදායි කොන්දේසි මත ණයට දීමටද කටයුතු කළ අතරම පුද්ගලින අංශය විසින් ආරම්භ කිරීමට අපොහොසත් කර්මාන්ත රජය විසින් ආරම්භ කරනු ලැබීය.නිදසුනක් ලෙස 1874 සිමෙන්ති නිෂ්පාදනය හා 1876 වීදුරු නිෂ්පාදනය ලෙන්වා දිය හැකිය. පුද්ගලික ව්‍යවසාය දියුණු කිරීම සඳහා රාජ්‍ය ගත් පියවරක් වන්නේ බද්ධ ව්‍යාපාර වස්තු සමාගම් ඇති කිරීමයි.මෙය 1871 දී ආරම්භ කළ අතර මේවා බොහෝ විට ප්‍රවාහන හා බැංකු යන ක්‍ෂේත්‍රවලට සම්බන්ධ සමාගම් විය.
නිෂ්පාදන අංශයේ ප්‍රසාරණයත් සමඟම විදේශ වෙළදාම ව්‍යාප්ත කිරීමේ අවශ්‍යතාවය පැන නැගුණි. මෙහිදී ජපන් ජාතිකයන්ට ඍජුවම විදේශ වෙළදාමෙහි යෙදීමට හැකිවන අයුරින් තමන්ගේම ඒජන්සි ආයතන පිහිටුවා ගැනීමට ආධාර ලබා දුන් අතර මීට නිදසුනක් ලෙස 1876දී ආරම්භ කළ මිත්සුයි සයිබත්සු ආයතනය පෙන්වා දිය හැකිය.
පශ්චාත් යුධ කාලීන දේශපාලන ආර්ථිකය (1960 ආර්ථික සංවර්ධනය)
දෙවන ලෝක යුද්ධයේ ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් 1945 වන විට ජපානය දේශපාලන වශයෙන් අතීශයින් අසීරු තත්වයකට පත්විය. නමුත් ජපානය දෙවන ලෝක යුද්ධයට ප්‍රවේශ වූයේ අධික බලාපොරොත්තු ඇතිවයි. 1945 ඇමරිකාව විසින් හිරෝෂිමා හා නාගසාකි වලට පරමාණු බෝම්බ 2 ක් හෙළීය. යුද්ධයේ ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් ජපාන ආර්ථිකය විශාල කඩා වැටීමකට ලක්විය. 1945 වන විට නිෂ්පාදනය 60% දක්වා පහත වැටුණි. කියෝතෝ නගරය හැර සියලුම නගරයන් මත බෝම්බ හෙළීමෙන් ඇමරිකාව විසින්ජපානය ආක්‍රමණය කළේය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස යටිතල පහසුකම්, වරායවල්,ගමනාගමනය,පාලම්, ප්‍රධාන ගොඩනැගිලි සියල්ලම 25% අධික ප්‍රමාණයක් විනාශ විය. ආර්ථික විනාශය නිසා ඉහළ උද්ධමනයක් රැකියා වියුක්තියක් ඇති විය. යුද්ධය තුළින් ජපන් ජාතිකයන්ට ලැබුණු පාඩම වෙස්වලාගත් ආශිර්වාදයක් කර ගනිමින් යථාර්ථවාදී දේශපාලන දැක්මකට එළ‍ඹෙමින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ගමන් මඟකට අවතීර්ණ වීමෙන් ජපානයට නැවත නැගිටීමට හැකි විය. මෙම නැගිටීම 1960 වන විට පැහැදිලිව දක්නට ලැබෙන අතර ආර්ථික වර්ධන වේගය 14% පමණ වීමටත් ඒක පුද්ගල ආදායම බටහිර මට්ටමට ගෙන ඒමටත් ජාතික ආර්ථිකය ලෝකයේ ප්‍රධාන ආර්ථිකය බවට පත් කිරීමටත් මෙම නැවත නැගිටීම හේතු වී තිබේ. එබැවින් මෙය දෙවන හාස්කම නැතිනම් ආශ්චර්යක් ලෙස හැදින් වේ.
පශ්චාත් යුධ කාලීන ජපානයේ දේශපාලන ආර්ථිකය යුග කිහිපයකට වෙන් කිරීමකට හැකියාව ඇත. එක් යුගයක් ලෙස ඇමරිකාව ජපානය ඍජු වශයෙන් පාලනය කිරීම දැක්විය හැකිය.1947 දී ඇ මරිකාව විසින් ජපානයට අලුත් ව්‍යවස්ථාවක් හදුන්වා දුන් අතර මෙම ව්‍යවස්ථාව මෙයිජි ව්‍යවස්ථාවට වඩා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී එකක් විය.මෙහිදී ප්‍රථම වරට සර්වජන ඡන්ද බලය හා මානව අයිතිවාසිකම් අන්තර්ගත කර තිබුණි.මෙම කාලය තුළ ඇමරිකාව ජපානයට විශාල ලෙස විදේශ ආධාර ලබා දුන්නේය. පාරිභෝගික ආධාර ලෙස දුන් මෙම ආධාර පසුව සංවර්ධන ආධාර ලෙස ලබා දුන්නේය. මැක් ආතර්ගේ නායකත්වයෙන් ඉඩම්, අධ්‍යාපනය, කාර්මික හා සමාගම් ප්‍රතිසංස්කරණ ලබා දුන්නේය. ඉඩම් අයිතිය අහෝසි කිරීමෙන්ඉඩම් අයිතිකරුවන්ගේ දේශපාලන හා ආර්ථික බලය සීමා කරනු ලැබීය. ජාතිවාදී අධ්‍යාපනයක් වෙනුවට ලිබරල්වාදී අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් ලබා දුන් අතර සයිබත්සු ක්‍රමය අහෝසි කිරීම හේතුවෙන් මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ සහ ස්වාධීන ව්‍යාපාර ආයතනවලට ඉදිරියට ඒමට අවස්ථාව ලැබුණි. මීට අමතරව ජපානයේ ආර්ථික සැලසුම් මෙහෙය වීමට ජපන් පාලකයින්ට හැකි විය.මෙහිදි ප්‍රධාන ස්ථානයක් ගත්තේ ජාත්‍යන්තර වෙළෙදාම හා කර්මාන්ත පිළිබඳ අමාත්‍යංශයයි(MITI- Ministry of International Trade Industry). මෙම ආයතනයේ මූලික කාර්ය භාරය වූයේ කර්මාන්ත දියුණු කිරීම හා එම නිෂ්පාදන විදේශවලට අලෙවි කිරීමයි.මෙම ආයතන තුළ ඊළඟ විහශ්ෂ අවස්ථාව වූයේ ජපන් බැංකු පිහිටු වීමයි. මින් පසුව නගර මට්ටමින් බැංකු හදුන්වා දුන් අතර මෙය 1950 වන විට බැංකු ජාලයක් බවට පත්විය. මෙම බැංකුවල පෙළඹවීම වූයේ අධික ලෙස ණය දීමයි. මොවුන්ගේ කාර්ය වූයේ කඩිනමින් අඩු පොළියට අවම කොන්දේසී යටතේ ණය දීමයි.මෙයින් පිළිබිඹු වන්නේ මෙම ලිහිල් බැංකු ක්‍රමය යටතේ ණය ගැනීමට පෙළඹවීමක් ඇති කිරීමයි.
ජපන් ආණ්ඩු ක්‍රමයේ සඳහන්ව තිබු ස්ථාවර හමුදාවක් පවත්වාගෙන යාම තහනම් කිරීම හා යුද්ධයකට සම්බන්ධ නොවිය යුතු බව මඟින් අද දක්වා ජාතික ආදායමෙන් 1% යුධ වියදම් සඳහා ඉක්මවා නැත. ඒ වියදම් වලින් විශාල ප්‍රමාණයක් ඉක්මවන්නේ ඇමරිකාවයි. මෙම යුගයේ දක්නට ලැබෙන තවත් ලක්‍ෂණයක් නම් තෘතිය අංශයේ වර්ධනයයි. 1960දී මෙම අංශයේ වර්ධනය 30% ඉක්මවන විට 1970 එය 58% දක්වා ඉහළ ගියේය. ජපානයේ ආර්ථික වර්ධනය හේතු කොට ගෙන උද්ධමනය පහළ මට්ටමකත් ඉතිරි කිරීම ඉහළ මට්ටමකත් තිබිණි. මෙහිදී රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති වැදගත් වේ. නිර්යාථ දිරි ගැන්වීම සඳහා සමහර සමාගම් රාජ්‍ය විසින් යොමු කරවනු ලැබීය. මෙම සමාගම් සෝගේ සෝෂාන් ලෙස හදුන්වයි.මෙම ආයතන 1980 ගණන්වලදී රටේ නිර්යාථ ආයාථ මෙහෙය වන ලදී. නිර්යාථ වලින් 50% හා ආයාථ වලින් 60% මෙම ආයතන මෙහෙයවන ලදී. ජපානයේ දේශපාලන අර්ථ ශාස්ත්‍රීය ඥානයට නව කළමණාකරණයක් ඉදිරිපත් කළේය.එනම් මුල සිටම ජිවිතාන්තය දක්වාම රැකියා යන සංකල්පයයි. එනම් ජපන් ජාතිකයන් තම රටේ සංවර්ධනය සඳහා තමන්ගේ විවේකය පරිත්‍යාග කර තිබෙන බවයි. රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති හා ජනතාව තුළ පවතින්නාවු කැපවීම මත ජපානය තුළ 1960දී ආර්ථික සංවර්ධනයක් අත්කරගත් ආකාරය මෙහිදි ගම්‍ය වේ. ඒ අනුව ජපානය අද වන විට ලෝකයේ දෙවන බලවතා බවට පත්ව තිබේ.
නිගමනය
ඉහත කරුණු සමාලෝචනය කිරීමේදී ගම්‍ය වන්නේ බටහිර ලෝකයෙන් පිටස්තරව බටහිර ලෝකයේ දියුණු රටවලට සමාන ආර්ථික සංවර්ධනයක් අත්කරගත් ප්‍රථම රට බවට ජපානය පත් වී ඇති බවයි. මීට දේශපාලනික හා සමාජීය සාධක බලපා තිබේ.
තොකුගාවා යුගයෙන් මෙයිජි ප්‍රතිසංස්කරණවලට පරිවර්ථනය වීමේදී ජපානය පුළුල් ස්ථිරසාර ආර්ථික සංවර්ධනයකට අවශ්‍ය පසුබිම සකස් කර ගත්තේය. එනම් පන්ති ක්‍රමය අහෝසි කිරීම, ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණ, අධ්‍යාපන ප්‍රත්සංස්කරණ හදුන්වාදීම පෙන්වාදිය හැකිය. මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ හරහා මූලික වශයෙන් සිදුකරනු ලැබුවේ.ධනවාදී පරිසරයකට අවශ්‍ය පරිසරය නිර්මාණය කිරීමයි. හනම් ධනවාදී ක්‍රමය පන්ති ක්‍රමයක් තුළ ස්ථානගත කළ නොහැකිය.අනෙක් අතට උත්පත්තිය මත රැකියාව තීරණය වීම ආර්ථික වශයෙන් යම් ආකාරයකට සීමා කිරීමයි. මෙම සියලුම අවස්ථාවලින් නිදහස් කිරීම තුළින් ගම්‍ය වන්නේ ජපානය ධනවාදී ක්‍රමයක් සඳහා විවෘත වු බවයි.
අනෙක් අතට කාර්මීකරණයට විතැන් වීමට පෙර කෘෂිකාර්මික අංශයත් වාණිජ අංශයත් දියුණු වීම නිසා දේශීය වෙළෙඳපොළ තුළම කාර්මික භාණ්ඩවලට හොඳ ඉල්ලුමක් ලබාගත හැකිවිය. එනිසා ආයතන ආදේශන සාර්ථක වූ අතර එනිසාම අපනයන ව්‍යාප්තියද වර්ධනය විය. එනම් ජපානය දේශීය ආර්ථිකය තුළ ශක්තිමත් වීම පිළිබිඹු කිරීමෙන් දේශපාලන අර්ථ ශාස්ත්‍රයට නව මාවතක් ඉදිරිපත් කිරීමයි. තවද පෙද්ගලීකරණය කිරීමේදී රාජ්‍ය අංශයේ වැඩි දායකත්වයක් සැපයීමට හා දේශීය ආයෝජකයින්ට ප්‍රමුඛස්ථානය දීමත් සුවිශේෂිකරණයක් ලෙස දැක්විය හැකිය. ඒතුලින් ස්ථිරසාර සංවර්ධනයකට අවශ්‍ය මංපෙත විවර විය.
ධනවාදී මුල් පියවර ලෙස යටත් විජිතකරණය දැක්විය හැකිය. ජපානයද යටත් විජිත ඇති කරගන්නා ලද්දේ තමන්ගේම කාර්මික භාණ්ඩ අලෙවි කිරීම සඳහා වෙළෙඳපොළක් ලබා ගැනීම සඳහාය. මෙය බටහිර රටවල් අනුගමනය කළ යටත් විජිත ප්‍රතිපත්තියට දෙවෙනි නොවීය.
පළමු ලෝක සංග්‍රාම යුගයේදී ජපානයේ අපනයනය වර්ධනය වූයේ ලුහු කර්මාන්ත ආශ්‍රිතවය. එහෙත් දෙවන ලෝක යුද්ධයට පෙර වර්ෂවලදී ජපානය ක්‍රමයෙන් බැර කර්මාන්ත සඳහා යොමු විය. මේනිසා ජපානයට සිය නිෂ්පාදන ප්‍රතිපත්තිය අන්තර්ජාතික වෙළෙඳපොළේ පවත්නා තත්වයට අනුකූල වන අයුරින් හැඩගැස්වීමට සිදුවිය. ඒ අනුව 1960 මැද භාගය වන විට මෝටර් රථ, කෘතිම රෙදි සහ නව විද්‍යුත් නිෂ්පාදන ආදිය ජපානයේ ආයතනවල මූලිකත්වය බවට පත්විය. තවද දේශපාලන ආර්ථික ශාස්ත්‍රීය වශයෙන් ජපානය සජවර්ධනය විස්තර කිරීම ඉතා යහපත් චක්‍ර දෙකක් වන නිපදවීමේ චක්‍රය හා නිර්යාථ කිරීම් චක්‍රය අතර අන්තර් ක්‍රියාවලියක් වශයෙන් හදුන්වාදීමට කැමතිය. මෙම චක්‍ර දෙක තුලින් ආර්ථික වෘද්ධිය ඇති කර ගැනීමට හැකි විය.
කහ පත්‍රකාලාවේදයෙ
විශේෂ කටකතා පතුරුවන, උද්වේගය අවුස්සන හෝ සදාචාර විරෝධීව හැසිරෙන පිළිවෙත් අනුගමනය කරන පත්‍රකලාවේදීන් හැඳින්වීම සඳහා යොදන අවමානාත්මක යෙදුමක් ලෙස මෙය භාවිත කෙරේ.
ජෝසොෆ් පුලිට්සර්ගේ නිව්යෝර්ක් වර්ඩ් විලයම් රැන්ඩොල්ෆ්හර්ට් හෝ නිව්යෝර්ක් ජර්නල් අතර සංසරණ ගැටුම්වල දී මෙම යෙදුම ඇරඹුණි. සංසරණය වර්ධනය සඳහා උද්වේගකර ප්‍රවෘත්ති පතුරුවන බවට මෙම පුවත්පත්වලට විවේචන එල්ල විය. එහෙත් මෙම පුවත්පත් වැදගත් පුවත් ද පළ කළේය. 1897 දී නිව්යෝර්ක් ප්‍රෙස්හි ප්‍රසිද්ධ විකට තීරුවක් වූ “ යෙලෝ කඩ් ‘ නැමති යෙදුම මෙම පුවත්පත් සදහා උපහාසයෙන් යෙදුණි. පසුව එය යෙලෝ ජර්නලිසම් හෙවත් කහ පත්‍රකලාවේදය ලෙස කෙටි කෙරුණි.
අක්සර් 2
කථාපුවත
වියපත් බිලියනපතිනියක වන ඛාම්බට්ටා මහත්මියගේ පාලිකාව අද්භූත අයුරින් මියයාමත් සමග, ඇය සිය මූල්‍ය කළමනාකරු වන පැට් හට පවසන්නේ ඉක්මණින් එම පුරප්පාඩුව සඳහා කාන්තාවක සේවයට බඳවා ගන්නා ලෙසයි. නමුත් මුරණ්ඩු ෂීනා රෝයි එම පදවියට පත්වනු ඇතැයි පැට් අපේක්ෂා නොකරයි. ඛාම්බට්ටා මහත්මියට මෙයට වයස්ගත කාන්තාවක් බඳවා ගැනීමට අවශ්‍ය වුවත්, ෂීනාට අවස්ථාවක් ලබාදෙන මෙන් පැට් ඇගෙන් ඉල්ලා සිටියි.
සිය පත්වීම යටි අරමුණක් සහිතව ලැබුණු බව ෂීනා නොදනියි. ෂීනාට කැමැත්තෙන් සිටින පැට් හට දැන් අවශ්‍යව ඇත්තේ ඇගේ කැමැත්ත ලබාගැනීම වන අතර, එසේ නොවේ නම් ඇයට රැකියාව අත්හැරීමට සිදු වේ. ෂීනාට ‍තමන්ට සිදුවූ මෙම අකරතැබ්බය මේ වනවිටත් කරදරවලට මුහුණපා සිටින සිය පෙම්වතා වන රිකීට ද හෙළි කළ නොහැකි ය. නමුත් ජීවත්වීමට ඇයට මුදල් ද අවැසි ය. දැඩි විරෝධයකින් පසුව, ෂීනා හට පැට්ගේ කාමුක ආශාවන්ට හිස නැමීමට සිදුවේ. තමන් කාන්තාවන්ව පොළඹවා ගැනීමට සමතෙකැයි සිතා සිටින පැට් අනතුරුව අකරතැබ්බයකට මැදිවන අතර ඔහුගේ රැකියාව මෙන්ම දිවිය ද අන්තරායට ලක්ව ඇත.
ෂීනා ඔහුට ඛාම්බට්ටාගේ කැමති පත්‍රය පිළිබඳ දැනගන්නට ඉඩහරින අතර, එය දැනීමෙන් පසු පැට් නිදිවර්ජිතව කාලය ගත කරයි. ඔහු ෂීනා පිළිබඳ සත්‍යය අනාවරණය කරගත්ත ද, එය ඔහුට දැවැන්ත පහරක් වේ.
නළුවරණය
ගෞතම් රෝද්, අභිනව් ශුක්ලා, මෝහිත් මදාන් සහ සරීන් ඛාන් මෙහි ප්‍රධාන රචිත නිරූපණය සිදු කරති. එස්. ශ්‍රීසාන්ත් ද මෙම චිත්‍රපටයේ නීතිඥයකුගේ චරිතය නිරූපණය කරයි.
රූගත කිරීම්
චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන ඡායාරූපකරණය 2016 ජූලි මස ඇරඹිණි.
ධ්වනිපථය
චිත්‍රපටයේ ධ්වනිපථය නිර්මාණය කරන ලද්දේ මිථූන් විසින් වන අතර, පද රචනය සිදුකොට ඇත්තේ සයීද් කද්‍රි විසිනි.
ගෝල්ඩන් ගේට් පාලම
ගෝල්ඩන් ගේට් පාලම යනු ගෝල්ඩන් ගේට් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා විහිදෙන එල්ලෙන පාලමකි. මෙම ව්‍යුහය එක්සත් ජනපද මාර්ග අංක 101 සහ කැලිෆෝනියා ප්‍රාන්ත මාර්ග 1 යන දෙකම සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගෙන යන, සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ අර්ධද්වීපයේ උතුරු කෙළවරේ පිහිටි එක්සත් ජනපද නගරය වන කැලිෆෝනියාවේ සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ නගරයට සම්බන්ධ කරයි. එය පදිකයින් සහ බයිසිකල් ගමනාගමනයට ද පහසුකම් සලසන අතර, එක්සත් ජනපද බයිසිකල් මාර්ගය 95 හි කොටසක් ලෙස නම් කර ඇත. ඇමරිකානු සිවිල් ඉංජිනේරු සංගමය විසින් නවීන ලෝකයේ ආශ්චර්යයන්ගෙන් එකක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. පාලම ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් සංකේතවලින් එකකි. සැන් ෆ්රැන්සිස්කෝ සහ කැලිෆෝනියාවේ. එය මුලින් නිර්මාණය කරන ලද්දේ 1917 දී ඉංජිනේරු ජෝසප් ස්ට්‍රෝස් විසිනි.
ෆ්‍රොමර්ගේ සංචාරක මාර්ගෝපදේශය ගෝල්ඩන් ගේට් පාලම විස්තර කරන්නේ "සමහර විට ලෝකයේ වඩාත්ම ලස්සන, නිසැකවම වඩාත්ම ඡායාරූප ගත කළ පාලම" ලෙසයි. 1937 දී එය විවෘත කරන විට, එය ලෝකයේ දිගම සහ උසම එල්ලෙන පාලම විය. ප්‍රධාන පරාසය අඩි 4,200 (මීටර් 1,280) සහ සම්පූර්ණ උස අඩි 746 (මීටර් 227) කි.
පැට් පෝකොක්
පැට් පෝකොක් (උපතින් පැට්‍රික් ඉයන් පෝකොක්, 24 සැප්තැම්බර් 1946, බැංගෝර්, එකල කානාවන්ෂයර් දැන් ග්විනෙඩ්, වේල්සය) යනු,  1968 සිට 1985 දක්වා එංගලන්තය වෙනුවෙන්  ටෙස්ට් තරග විස්සක් සහ එදිජා  තරග එකක් තුල ක්‍රීඩා කල හිටපු  ඉංග්‍රීසි ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි.
දිවිය සහ අභිවෘත්තිය
ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවට බෙහෙවින් ඇලුම් කල පෝකොක්, විරුද්ධ පාර්ශ්වික ක්‍රීඩකයන් ඔහුගේ පන්දු වලට පහර එල්ල කරන විට බොහෝ නියාම සහ පරික්ෂණ භාවිතා කළේය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:1946 උපත් ප්‍රවර්ගය:ජීවත්වන්නෝ ප්‍රවර්ගය:එංගලන්ත ටෙස්ට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:එංගලන්ත එක් දින ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:එංගලන්ත ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:සරේ ප්‍රාක්‍රිස හී සභාපතිවරු ප්‍රවර්ගය:සරේ ක්‍රිකට් නායකයෝ ප්‍රවර්ගය:සරේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:වේල්ස ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
මෝරා
මෝරා‍ගෙ‍් ශරීරය කාටිලේජවලින‍් සෑදී ඇති බැවින් කටු දක්නට නොලැබේ.මොවුන්ට ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කිරීම සදහා දික් සිදුරැ පහත් හතත් අතර කරමල් දැකිය හැකිවේ.එමෙන්ම ඔවුන්ගේ දත් ද ඉතාමත් තියුණු වේ.මොවුන්ගේ වරල් ඉතාමත් ඉහළ වටිනාකමක් දරයි.
වසරකට මෝරුන් මිලියන 26 ත් 73 ත් අතර ප්‍රමාණයක් මිනිසුන් විසින් මරා දමනු ලබන අතර මෝරුන් අතින් වසරක මිනිසුන්පස්දෙනෙක් පමණ මරණයට පත්වේ.
මෝරුන් විශේෂ 350 ක් පමණ සාගරයේ වෙසෙන බව සොයාගෙන ඇත.මෙයින් දිගින් සෙන්ටිමීටර 22ක් පමණ (අගල් 9 ක් පමණ) වන කුඩා මෝරාගේ සිට මීටර් 12ක් පමණ (අඩි 41ක් පමණ) දිගින් විශාල,මේ සාගරය තුළ ඇති බව සොයාගෙන ඇත.සාගරයේ වෙසෙන ඉතාමත් ශක්තිමත් දත් ඇති මොවුන් ඉතාමත් වේගවත්ව පිහිනිය හැකි මත්සය්‍ය විශේෂයක් වන, මෝරුන් ඔවුන්ගේ ගොදුරැ වෙත එන ගමන නතර කිරීමට නොහැකි අතර එසේ නතර කිරීම වෙනුවට ඔවුන් ගොදුරු මගහැර යාම පමණක් සිදුකරයි.
මෝරුන් වර්ග
අද ලෝකයේ මෝරුන් වර්ග රාශියක් දැකිය හැකිය
මොවුන්ට ඉතාමත් තියුණු ඉවක් ඇත.සැතපුම් කාලක් පමණ දුර ඇති ලේ වල ඉව ඔවුන්ට ඉතාමත්හොදින් දැනේ.හොදින් වැඩුණු මෝරෙකුගේ මුඛයේ දත් 24000 ක් පමණ දක්නට ලැබේ.මෙම මත්ස්‍යයින්ට වර්ණ නොපෙනේ.මොවුන්ගේ ශරීරය සෑදී ඇත්තේ,කාටිලේජ වලිනි.මොවුන්ගේසම ඉතාමත් ඝණවන අතර සමහර මෝරුන්ට පීනන විටදී හුස්ම ගැනීමට අපහසුය.කෙටි දුර පිහිනීමේදී මෝරෙකුට පැයකට සැතපුම් 50 ක පමණ වේගයකින් පිහිනීමට හැකියාව ඇත.
මෝරුන් සමග සහජීවනයෙන් ජීවත්වන මත්ස්‍යය විශේෂ දෙකක් සොයාගෙන ඇත.ඔවුන් නම් පයිලට් හා රෙමෝරා ලෙස හදුන්වයි.රෙමෝරා මත්ස්‍යයන් මෝරුන්ගේ සමේ වෙසෙන පරපෝෂිතයන් ආහාරයට ගන්නා නිසා මොවුන් නිසා ද මෝරුන් ස්වභාවිකව ආරක්ෂා වේ.
මෝරා ඉතාමත් සෞඛ්‍යසම්පන්න සතෙකි.මෝරාගේ ශරීරය විෂබීජවලින් තොරය.මොවුන්ට තුවාලයක් වුවද ඉතාමත් ඉක්මනින් සුවඅතට හැරේ.මොවුන්ගේ ශරීරයට විෂබීජ හා රෝග ඉතාමත් ඉක්මනින් මර්දනයකර ගැනීමට හැකියාව ඇත.අද බොහෝසෙයින් අසන්නට ලැබෙන රෝගයක් වන පිළිකාව,මෝරාට නොවැලදෙන රෝගයකි.පිළිකාවලට ඔරොත්තුදීමේ හොඳ සෞඛ්‍යසම්පන්න බවක් මෝරා සතුව ඇත.මෝරුන්ගේ අස්ථි පන්ජරයෙන් ගනුලබන රසායනික ර්‍ද්‍රව්‍යයකින් පිලිස්සුණු රෝගීන්ට ස්ථිර ප්‍රථිකාර වශයෙන් කෘතීම සමක් සාදාගැනීමට හැකිබව සොයාගෙන ඇත.තවද මසට හා මෝරුන්ගේ වරල් සඳහා ද මොවුන් මරනු ලබයි.මෝරා‍ගේ පරම සතුරා මිනිසා වේ.
යාපනය පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයේ ආරක්‍ෂිත පුරාවිද්‍යා ස්මාරක ලැයිස්තුව
ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
දෙල්තොට ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය
දෙල්තොට ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, මධ්‍යම පළාතේ,   මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ, ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශ ප්‍රවර්ගය:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය
තිර මුද්‍රණය
තිර මුද්‍රණය (ස්ක්‍රීන් මුද්‍රණය)
තිර රාමුවක් ආධාර කරගෙන ස්ටෙන්සිලයක් උපයෝගී කො‍ට තීන්ත තෙරපීම තුළින් අභිමත රටාවකට අක්‍ෂර හෝ රේඛා, ඡායාරූප ඕනෑම උපස්ථරයක් මත පිටපතක් හෝ පිටපත් රාශියක් ලබා ගැනීම තිර මුද්‍රණය (ස්ක්‍රීන් මුද්‍රණය) ලෙස හැඳින්වේ. --Uthmax 14:38, 23 මාර්තු 2010 (යූටීසී)
දොලුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
දොලුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, මධ්‍යම පළාතේ,   මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ, ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය
පොළොන්නරු යුගය
right|thumb|250px| [[පළමුවන විජයබාහු රජ විසින් කළ පොළොන්නරුවේ වේලක්කාර සෙල් ලිපිය]] රජරට රාජධානියේ අගනගරය ලෙස පොළොන්නරුව නගරය පැවති කාල පරාසය වන 8 වන සියවසෙහි සිට ක්‍රියු 1310 දක්වා කාලය පොළොන්නරු යුගය නම්වේ.
ආරම්භය
මෙම නගරය පිහිටා ඇත්තේ මහවැලි නදියෙහි වම් ඉවුර මතය. පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි සහ ඓතිහාසික ලේඛන  දක්වා සිටින ආකාරයට මෙම නගරය අනුරාධපුරය තරම් පැරණිය. ක්‍රිපූ 400 දී විජිත විසින් මූලිකත්වය ගෙන පිහිටවූ විජිතගම ජනපදය මෙම නගරය අසබඩ පිහිටියේ යැයි විශ්වාස කෙරෙයි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:යුගය අනුව ඉතිහාසය - ශ්‍රී ලංකා
නිකලස් ඩයස් අබේසිංහ
මහා මුදලි නිකලස් ඩයස් අබේසිංහ අමරසේකර (8 මැයි 1719 - 10 මැයි 1794) යනු ලාංකික ලන්දේසි යටත්විජිත පරිපාලකවරයෙකි. ලන්දේසි ලංකාවේ මහා මුදලි ලෙසින් ඔහු පත් කෙරුණු අතර එබැවින් රටෙහි මහත් බලවත් පුද්ගලයන් අතරින් එක් අයෙකු විය.
ආණ්ඩුකාර යං ෂෲඩර් වෙතින් 1768 වසරෙහිදී ඔහු මුදලි පදක්කම ලැබූ අතර ඉන්පසුව 1785 මැයි 31 දිනදී  ආණ්ඩුකාර වොන් ඩි ග්‍රාෆ් වෙතින් මහා මුදලි රන් පදක්කම ලැබුවේ,  ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දියා සමාගම වෙත ඔහුගේ ලැදියාව පිළිගැනුමක් සහ එයට ත්‍යාගයක් වශයෙනි. එම යුගයෙහි උඩරට රජ විසින් ඔහු වෙත මාල පදක්කමක් ද පිරිනැමුණු බව කියති.
පවුල සහ නිවහන්
1719 වසරෙහිදී නිකලස් ඩයස් අබේසිංහ උපන්නේ,   ගාල්ලෙහි මුහන්දිරම් දොන් ජොආන් ඩයස් අබේසිංහ සහ දෝන ගිමාරා ද සිල්වා ට දාවය.
පත්තිනි (2016 චිත්‍රපටිය)
පත්තිනි යනු සුනිල් ආරියරත්න විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 2016 වර්ෂයේ තිරගත වූ සිංහල චිත්‍රපටයකි. සුනිල් ආරියරත්නයන්ගේ 20වන සිනමා අධ්‍යක්ෂණයයි. මෙහි නිෂ්පාදනය මිලීනා සුමතිපාල වන අතර තිලංග සුමතිපාල,ජගත් සුමතිපාල සම නිෂ්පාදකවරුන් වේ.මෙම් චිත්‍රපටිය පත්තිනි දේවියගේ පතිවත ගෙන ගිය ආකාරයත්, ඇගේ ශාපයත් මැනෙවින් දක්වා ඇත. පත්තිනි කතාමාලාවෙහි ඇතුලත් චරිතාංග වලට පණ පොවනු ලබන්නේ පූජා උමාශංකර්, උද්ධික ප්‍රේමරත්න, අරුණි රාජපක්ෂ, රවින්ද්‍ර රන්දෙණිය, සරත් අල්විස් යන නළු නිළියන් විසිනි. මංගල ප්‍රදර්ශනය 2016 මැයි 05 දින රීගල් - කොළඹ හීදී කරූ ජයසූරිය මැතිතුමන්ගේ සහභාගිත්වයෙන් සිදු කෙරුණා. මෙහි ප්‍රචාරණ කටයුතු ඊ.ඒ.පී මණ්ඩලයේ සිනමාශාලාහීදී සිදුවේ. එහිදී ලංකාවේ මෙතෙක් චිත්‍රපට අතරින් දෛනික ආදායම් ඉපයීම අතරින් දෙවන ස්ථානයේ පත්තිනි රැඳුනා.
නිකලස් ඩයස් අබේසිංහ
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:1719 උපත් ප්‍රවර්ගය:1794 මරණ ප්‍රවර්ගය:මහා මුදලිවරු ප්‍රවර්ගය:ගාල්ලෙහි උපන් ජනයා ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා ප්‍රවර්ගය:ලන්දේසි ලංකාවෙහි උපන් ජනයා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රොතෙස්තන්තවාදීහූ ප්‍රවර්ගය:ලන්දේසි අධිරාජ්‍යයෙහි 18වන-සියවසෙහි ජනයා
පත්තිනි (2016 චිත්‍රපටිය)
කතා වස්තුව
අදින් වසර 1500 කට පමණ ප‍්‍රථම දකුණු ඉන්දියාව සොලී, පාඬී, කේරල යනුවෙන් රාජ්‍ය තුනකට බෙදී තිබුණේ ය. අප කථා නායිකාව වන කණ්ණගි (පූජා උමාශංකර්)උපත ලැබුවේ සොලී රටෙහි කාවේරී පටුන නම් නුවර ය. ඇය කෝවලන් (උද්දික පේ‍්‍රමරත්න) නම් ධනවත් සිටුවරයකු සමඟ විවාහවිය. බොහෝ කාලයක් ඔවුහු සුන්දර විවාහ ජිවිතයක් ගෙවු හ.
සොලී රටේ නෘත්‍ය රාජිණිය ලෙස මාධවී සිටු කුමරිය (අරුණි රාජපක්‍ෂ) අභිෂේක කරන දිනය එළඹෙන්නේ මේ අතර ය. එම අභිෂේක මංගල්‍යයට සහභාගි වන ප‍්‍රභූන් අතර කෝවලන් ද වෙයි. නෘත්‍ය රාජිණිය බවට පත් වු මාධවීට රජු ගෙන් වරමක් ලැබේ. එනම්, එදින එහි සිටින ප‍්‍රභූන් අතුරින් කෙනෙකු සිය ස්වාමිපුරුෂයා වශයෙන් තෝරා ගැනීමේ වරම යි. සියලූ දෙනා පුදුමයටපත් කරමින් මාධවී සිය ස්වාමි පුරුෂයා වශයෙන් තෝරා ගන්නේ කෝවලන් ය. මාධවිගේ රූපයෙන් සහ නර්තනයෙන් මෝහනය වී සිටින කෝවලන් ද මාධවීට කැමති වෙයි. කණ්ණගී – කෝවලන් කැදැල්ල දෙදරා යයි.
කෝවලන් තමා සතු සියලූ ධනය මාධවී වෙනුවෙන් වැය කරයි. කණ්ණගී හඬමින් වැලපෙමින් සියල්ල විඳදරා ගනී. ස්වාමිපුරුෂයා අහිමි කණ්ණගී ට සොලී තරුණයෝ අයුතු යෝජනා ගෙන එති. කෝවලන්ගේ පියා ද කණ්ණගීට පවසනුයේ වෙනත් විවාහයක් කර ගන්නා ලෙස ය. එහෙත් නො කිළිටි පතිභක්තියෙන් ඇය කෝවලන් නාමයෙන් කැප වි සිටි.
වෘත්තීය නාටිකාංගනාවක වූ මාධවී ට තමා හමුවට එන ප‍්‍රභූන් පිනවීම සඳහා රංගනයෙහි යෙදෙන්නට සිදුවෙයි. කෝවලන් ඇයගේ ක‍්‍රියා කලාපය නො රුස්සයි. ඔවුන් අතර නිතර සිදු වන අඬදබර අවසන් වන්නේ කෝවලන් මාධවී හැර දමා කණ්ණගී වෙත පැමිණීමෙනි. කවදා හෝ එම දිනය එළඹෙතියි බලා සිටි කණ්ණගී සිය ස්වාමියා උණුසුම් සිතින් පිළිගනියි.
එහෙත් දැන් ඔවුහු දිළින්දෝ ය. සියලූ වස්තුව මාධවී ළඟ ය. වටිනා දෙයකට ඔවුන් සතුව ඇත්තේ කණ්ණගී ගේ දඹ රන් පා සළඹ පමණි. ඔවුහු කාවේරි පටුනේ ජනයාගේ ද වපරැස් බැල්මට ලක් ව සිටිති. පඬි රටට ගොස් පා සළඹ විකුණා අප‍්‍රකට ජිවිතයක් ගෙවීමේ අදහසින් ඔවුහු සොලී රටෙන් පලා යති.
කාටත් හොර රහසේ මේ පලා යෑම සිදු වු නමුත් ඒ බව දැන ගන්නා මාධවී සිය සේවිකාව සමඟ ඔවුන් යන මඟ රැක සිටී. මාධවී, කෝවලන් නිසා ගැබ්ගෙන සිටින බව කෝවලන් සහ කණ්ණගී දැන ගන්නේ එවිට ය. මෙහි දී මාධවීගේ දරුවාට පියකු අවශ්‍ය බැවින් ඇය වෙත යන ලෙස කණ්ණගී කෝවලන් ගෙන් ඉල්ලා සිටියත් ඔහු ඒ ඉල්ලීම ප‍්‍රතික්ෂේප කරයි. මාධවී සොලී රටටත් කෝවලන් සහ කණ්ණගී පඬි රටටත් පිටත් ව යති.
කාලයාගේ ඇවෑමෙන් මාධවීට දැරියක ලැබේ. ඇගේ නම මණිමේඛලා නම් වේ. වයසින් වැඩෙන ඇය (විනූ සිරිවර්ධන) සිය මාපියන්ගේ වෙන් වීම පිළිබඳ කතාව ඇසීමෙන් ජිවිතය පිළිබඳ කලකිරීමට පත්වෙයි. ඇය සොලී රජුගේ පුත‍්‍රයා වු උදය කුමරුගේ විවාහ යෝජනාව ප‍්‍රතික්‍ෂෙප කරයි. ඒ අතර සොලී රටේ ධර්ම ප‍්‍රචාරය කරමින් සැරිසරන බෞද්ධ භික්ෂුවකගෙන් බණ අසා බෞද්ධ උපාසිකාවක බවට පත්වෙයි. එහෙත් උදය කුමරු යළි යළිත් ඇය පසු පස එයි. එබඳු එක් අවාසනාවන්ත මොහොතක දී මණිමේඛලා අතින් ඔහු මරුමුවට පත්වෙයි ඇයට රටින් පිටුවහල් වන්ට සිදු වේ.
කෝවලන්ට මණිමේඛලා ගැන විවිධ ආරංචි ලැබේ. එහෙත් ඇය කෙදිනකවත් තමන්ට දැක ගන්ට නොලැබෙන බව සිහිවීමෙන් ඔහු පසුතැවිලි වෙයි. පා සළඹ නො විකුණා බොහෝ කාලයක් ජිවත් වු කෝවලන් – කණ්ණගී යුවළට එසේ නො කොට ජිවත් වන්ට බැරි බව වැටහේ. රත්රන්වල වටිනාකමට ඉන් එක් සළඔක් විකුණා දමන්ට තීරණය කරන කෝවලන්, කණ්ණගී අතර මඟ නතර කොට එයත් රැගෙන පඬි රටෙහි අගනුවර වන මදුරාපුරය වෙත යයි.
කෝවලන් මදුරා පුරයට යන විට එ රට රාජ දේවියගේ එක් පා සලඹක් නැති වී එය සොයා දෙන්නෙකුට මසුරන් දහසක් දෙන බවට අණබෙර පතුරවා තිබේ. රාජ දේවියගේ සලඹ සොරා ගත් රාජකීය රන්කරුවා මුණගැසෙන්ට දෛවෝපගත ලෙස කෝවලන්ට සිදුවේ...
ගීත
ගීත රචනය කරනු ලැබූයේ මහචාර්ය සුනිල් ආරියරත්න සමඟ මහාචාර්ය ප්‍රණීත් අබේසුන්දර විසිනි. ගීත ගායනයනය විශාරද නන්දා මාලිනී, අමරසිරි පීරිස්, නිරෝෂා විරාජිනී, කසුන් කල්හාර, උරේෂා රවිහාරි, දමයන්ති ජයසූරිය, සහ සමන් ලෙනින් දායකවන අතර මෙහි ඇතුලත් ගීත සංඛ්‍යාව හයකි.
රෝහණ වීරසිංහයන් විසින් සංගීත අධ්‍යක්ෂණය කර ඇත.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සිංහල සිනමාව ප්‍රවර්ගය:දින 100 චිත්‍රපට
උඩරට ගිවිසුම
ඉංග්‍රීසි ජාතික ආක්‍රමණිකයන් හා ලක්දිව එකල පැවති එකම නිදහස් රට වූ සිංහලේ රදළ වරුන් අතර ඇති කර ගත් අවබෝධතා ගිවිසුමකි. මෙමගින් සිංහලේ රාජධානියේ නමින් එකල හඳුන්වනු ලැබූ භූමියේ පාලනය පිළිබඳ අයිතිය එක්සත් රාජධානියට පවරන ලදී.
දිනය
මෙම ගිවිසුම ශක වර්ෂ 1736 නවම් මස අවසතවක තිථිය ලත් ගුරු දින හෙවත් ක්‍රි.ව. 1815 මාර්තු මස 02වන දින අත්සන කෙරිනි.මෙය 1815 මාර්තු මස 04 දින අත්සන් කළ බවටද වාර්තා අැත.
අත්සන්කරුවෝ
thumb|300px|right|උඩරට_ගිවිසුම_අත්සන්කල සිංහලේ නිළමේවරු
උඩරට ගිවිසුමේ වගන්ති කියවීම
'Sri Wickrema Rajasinha', the 'Malabari' king, [is] to forfeit all claims to the throne of Kandy. The king is declared fallen and deposed and the hereditary claim of his dynasty, abolished and extinguished. All his male relatives are banished from the island. The dominion is vested in the sovereign of the British Empire, to be exercised through colonial governors, except in the case of the Adikarams, Disavas, Mohottalas, Korales, Vidanes and other subordinate officers reserving the rights, privileges and powers within their respective ranks. The religion of Buddhism is declared inviolable and its rights to be maintained and protected. All forms of physical torture and mutilations are abolished. The governor alone can sentence a person to death and all capital punishments to take place in the presence of accredited agents of the government. All civil and criminal justice over Kandyan to be administered according to the established norms and customs of the country, the government reserving to itself the rights of interposition when and where necessary. Other non-Kandyan's position [is] to remain [as privileged as previously] according to British law. The proclamation annexing the Three and Four Korales and Sabaragamuwa is repealed. The dues and revenues to be collected for the King of England as well as for the maintenance of internal establishments in the island. The governor alone can facilitate trade and commerce.
පිටපත් දෙකක්
ගොනුව:Udarata giwisuma.jpgමෙහිදි සිංහල බලදධාර්‍ර්බන් හට ලබාදුන් පිටපත අස්තානගත වී ඇත..
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ඉතිහාසය - ශ්‍රී ලංකාව
ප්‍රවර්ගය:සිංහලේ
ලුම්බිණිය
ලුම්බිණිය (සංස්කෘත:, "මනහර") යනු මහා මායා දේවිය විසින් සිද්ධාර්ථ කුමරුන් ලෙවට  බිහිකල ස්ථානයයි. රුමින්දෙයි යනු අශෝක අධිරාජයා විසින් සිදුහත් උපත ස්මරණය සඳහා ස්තපිත කරන ලද ටැම් ලිපියයි ඒ බව සනාත කොට UNESCO විසින් ලෝක උරුමයක් බවට පත්කොට තිබේ. එය අර්තදැක්වීම විද්‍යාර්තයින් කිහිප දෙනෙක් විසින්ම ප්‍රසිද්ධ කොට ඇත¹.ගෞතම බුදුන් වහන්සේ කි.පු.563 සිට 483 කාලය තුළ ජීවත්ව සිටිසේක. ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ ජීවිතය හා බැඳුණු බෞද්ධයින්ගේ ප්‍රධාන පූජනීය ස්ථාන හතරෙන් එකකි ලුම්බිනිය ඉතිරි ස්ථාන කුශිනාරාව බුද්ධගයාව සහ සරානාත් වේ.
බුදුරජාණන්වහන්සේගේ දේශනාවලට අනුව ලුම්බිනියට හිමිතැන
භාග්‍යවත් සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ සැම බෞද්ධයෙකු විසින්ම දැකබලා පහන් සංවේගය උපදවාගෙන වන්දනා මාන කලයුතු පුජනීයවූ භුමි හතරක් පිළිබඳව පරිනිර්වාණ සුත්‍රයෙහි අනුදැන වදාරා ඇත.
බුදුන් දවස ලුම්බිණිය
ප්‍රධාන ප්‍රදේශ හතර
අතිරේක ප්‍රදේශ හතර
වෙනත් ස්ථාන
පසු කාලීන ප්‍රදේශ
බුදුන් දවස ලුම්බිනිය, කපිල වස්තු සහ දේවදහ අතර පිහිටි උයනකි. බුදුන් උපත ලද්දේ මෙම ස්ථානයේ බව නූතන පිළිගැනීමයි. අශෝක රජු ලුම්බිනිය දැක බලා ගැනීමට පැමිනිම සිහිවීම පිණිස තබන ලද කුලුණක් දැනට දක්නට ලැබේ. එහි සලකුණු කරන ලද විස්තර අනුව ලුම්බිනි උයන භාරව සිටි එකල ජනයා විසින් අශෝක රජුගේ පැමිණිම සහ පුද පඬුරු දීම සිහිවීම පිණිස එම කුලුණ පිහිටුවා තිබේ.. භගවන්පුරට සැතපුම් දෙකක් උතුරෙන් පිහිටි මෙම උයන ඊට කලින් හඳුන්වා තිබුනේ රුමින්දෙයි යනුවෙනි.
වර්තමාන ලුම්බිණිය
යුනෙස්කෝව විසින් ලෝක උරුමයක් ලෙස නම් කළ බිමකි.
ලුම්බිණිය 1997 වන විට ජාත්‍යන්තර ලෝක උරුම වැඩසටහන සඳහා යෝජනා කරන ලදි. යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම භූමියක් වන්නේය.
alt=|thumb
thumb|
ආශ්‍රිත
1. Reconsidering the Rummindei Pillar Edict of Asoka: In Connection with 'a piece of natural rock' from Mayadevi Temple Keisho TSUKAMOTO https://www.jstage.jst.go.jp/article/ibk1952/54/3/54_3_1113/_pdf/-char/en
භෞත චිකිත්සාව
thumb|භෞත චිකිත්සකවරයා විසින් පෝලියෝ රෝගයට ගොදුරු වූ දරුවන් දෙදෙනෙකුගේ දේහවලට ව්‍යායාම ලබාදෙන අයුරු. භෞත චිකිත්සාව හෝ ශාරීරික චිකිත්සාව යනු සිරුරේ චලනයන් නිසා ජීවිත කාලය පුරාවටම ඇතිවන රෝගාබාධ වළක්වාගැනීම, ප්‍රතිකාර කිරීම සදහා යොදා ගැනෙන ප්‍රතිකාර ක්‍රමයකි. මෙම ප්‍රතිකාර ක්‍රමය ලබාදෙනුයේ භෞත චිකිත්සකවරයෙකු මගින් හෝ භෞත චිකිත්සකවරයකු යටතේ සේවය කරන සහායකයකු මගිනි. කෙසේ නමුත් අස්ථි හා හෘදවල රෝග පිළිබදව විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන් වැනි භෞත චිකිත්සාව පුරුදු කරනු නොලැබූ අයද මෙම ක්‍රමය භාවිතයට ගනිති. රෝගියා රැක බලාගන්නා පුද්ගලයින් වෙත ද මෙම භෞත චිකිත්සාව පිළිබදව අවබෝධයක් ලබා දීම වැදගත් වේ.
භෞත චිකිත්සාව සදහා රෝගියාගේ‍ රෝග ඉතිහාසය, රෝගියා පරීක්ෂා කර බැලීම , රෝග නිර්ණය හා ප්‍රතිකාර ක්‍රම වැදගත් වන අතර විද්‍යාගාර පරීක්ෂණ වාර්තා සහ වෙනත් පරීක්ෂණවල වාර්තාවන් මේ සදහා උපකාරී වේ. ඉලෙක්ට්‍රොමයෝ ග්‍රෑම් සහ ස්නායු සන්නිවේදනයේ සීග්‍රතාවය මනින විද්‍යුත් රෝග නිර්ණය ක්‍රමවල උපකාරිත්වය ද මේ සදහා යොදා ගනී. භෞත චිකිත්සාව බාහිර රෝගී අංශයේදී ඒවායේ කාර්යාලවල දී, පුනරුත්ථාපන මධ්‍යස්ථානවල දී රෝගියාගේ නිවෙස්වල දී , පාසල්වල , ගිලන් නිවෙස්වල , රැකියා ස්ථානයේදී , ක්‍රීඩා සහ කාය වර්ධන මධ්‍යස්ථානවල දී ලබාදිය හැකිය.
රෝමය (නගරය)
රෝමය යනු ඉතාලියේ අගනුවර වේ.
ඉතිහාසය - රෝමය
පුරාවෘත්තයන්ට අනුව රෝමය ස්ථාපනය කරන ලද්දේ වෘක ධේනුවක් විසින් ඇති දැඩි කල රෝමියලුස් සහ රීමස් විසින් ක්‍රි.පු. 753 දීය.
පුරාවෘත්තයන්ට අනුව ඒනිස් නම් ත්‍රෙජන් කුමරුවාගෙන් පැවතුණු රෝමියුලස් සහ රිමුස් යන නිවුන් දරුවන් විසින් රෝමයේ ක්‍රි.පු. 753 අප්‍රෙල් 21 වන දින ස්ථාපනය කෙ‍රිනි ඇල්බාන් ලොන්ගාහි ලතින් රාජ්‍යයා වු නියමිටර් ඔහුගේ කෲර සොහොයුරා වු ඇමුලියස් විසින් සිහිසුනෙන් ඉවත් කල අතර නියුමිටර්ගේ දියණිය වු රියා සිල්වියාට දාව රෝමියලුස් සහ රිමුස් උපත ලැබුහ. රියා සිල්වියා වෙස්ටේලියානු කාන්තාවක් වු අතර මාස් විසින් දුෂණය කරනු ලැබ ඒ හේතු කොට නිවුන් දරුවන් අර්ධ දේවත්වයට පත්විය. රෝමියුලස් සහ රිමුස් විසින් ඔවුන්ව නැවත අයත් කර ගන්න යැයි බියට පත් වු නව රජු ඔවුන් දියේ ගිල්විමට කටයුතු සකස් විය. වෘකදේනුවක් විසින් (සමහර වාර්ථා අනුව ගොප්පලකුගේ බිරිදක් විසින් ) ඔවුන් බේරාගෙන ඇති දැඩි කල අතර ඔවුන් නිසි වයසට පැමිණිමෙන් පසු ඇල්බා ලොන්ගාහි ඔවුන්ව නියුමිටර්ට ලබා දුන්හ. නිවුන් සොහොයුරන් විසින් ඉන්පසු ඔවුන්ගේම නගරය බිහිකර අතර රෝමයේ රජකම සදහා දෙදෙනා අතර වු සටනේදි රෝමියලස් විසින් රීමස් ඝාතනය කරන ලදි. ඒ අනුව නගරයෙහි නමෙහි ‍මුලාශ්‍ය වුයේ රෝමියුලස්ය. පුරාවෘත්තයන්ට අනුව නගරයේ කාන්තාවන් නොසිටි හෙයින් ලැටින්වරු උත්සවයක් සදහා සේබයින්වරුන්ට ආරාධනය කල අතර ඔවුන් අතර සිටි අවිවාහක කාන්තාවන් ‍සොරකම් කලහ. එමගින් ලැටින්වරුන් හා සේබයින්වරුන්ගේ ඒකාබද්ධ විමක් සිදු විය.
රෝම නගරය ටයිබර් ගගෙහි ජල පහරක් අසල පිහිටි ප්‍රවාහන හා වාණිජ කටයුතු වලින් යුක්ත වු ජන වාසයකින් වර්ධනය විය පුරා විද්‍යාත්මක සාක්ෂි වලට අනුව රෝම ග්‍රාමය ක්‍රි.පු 8 වන සියවසෙහි කිසියම් කාලයකදි ඇතිවුවා විය හැකිය. කෙසේ වුවද එය ක්‍රි.පු. 10 වෙනි සියවසෙහි ඉතාලියේ ලතින් ග්‍රෝත්‍රක සමාජකයින් විසින් පැලටයින් කදු මුදුනේ පිහිටුවාද විය හැකිය. ඉන් පෙර එඩ්නරියා වලින් උතුරෙහි පදිංචිව සිටි එඩ්රැස්කන්වරු වංශවත් හා රාජකීය ප්‍රභූ පන්තියක් ස්ථානය කරමින් ක්‍රි.පු. 7 වන සියවසෙන් පසු භාගයේදි එම කලාපය තුල දේශපාලන බලය පිහිටුවා ගත් බව පෙනේ. ක්‍රි.පු. 6 වන සියවසේ පසු භාගය වන විට එඩ්රැස්කන්වරුන් වෙතින් ප්‍රදේශයේ බලය ගිලිහි ගිය බව පෙනේ. මෙම අවස්ථාවේදි මුල් ලතින් හා සැබයින් ගෝත්‍රකයින් පාලකයන්ට සිය බලය පාවිච්චි කිරීමට‍ ඇති ඉඩකඩ වඩාත් සිමාකර සමුහාණ්ඩුවක් නිර්මාණය කරමින් යලි ඔවුන්ගේ පාලනය පිහිටුවුහ.
ප්‍රවර්ගය:යුරෝපයේ අගනගර ප්‍රවර්ගය:ශුද්ධවූ නගර ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 8 වන සියවසෙහි සංස්ථාපිත ජනාකීර්ණ ස්ථාන ප්‍රවර්ගය:ඉතාලියේ ලෝක උරුම අඩවි
සාමාන්‍යයන් පිළිබඳ ගැටලුව
එදිනෙදා ජීවිතයේදී අපි හොදින් දන්නා හදුනන දේවල් පිළිබදව දාර්ශනිකව - ගැඹුරෙන් - සිතා බැලීමෙදී එහි අර්ථය පිළිබදව හාත්පසින්ම වෙනස් දැක්මක් උදාවේ.
"විශේෂයන් (particulars) වන ජම්බුගෙඩිය, ලියුම් පෙට්ටිය, එරබුදු මල, මොටර් රථය යනාදිය ලොව පවතින වස්තු විශේෂයෝ වෙති. එහෙත් 'රතුපාට' එවැන්නක් නොව සාමාන්‍යයකි (universal).මේ සාමාන්‍යය විශේෂයක් නොවේ. සාමාන්‍යයයන් කිසි ස්ථානයක පවතින ද්‍රව්‍ය වස්තූහුද නොවෙති. එසේ නම්, මෙවැනි සාමාන්‍යයන්ගෙන් ඇති ප්‍රයෝජනය කිම? යන්න, දර්ශනයේ සාමාන්‍ය පිළිබද ගැටලුව නම් වේ."
ළදරුවා
thumb|250px|ළදරුවෙක් [[නින්ද|නිදියමින්.]] ළදරුවා හෝ බිලිඳා යන පදය වැහැරෙන්නේ ඉතා ළාබාල මානව දාරකයන් හැඳින්වීමටය.
තාක්‍ෂණික අර්ථ දැක්වීම
වයස අවුරුදු 1ට අඩු දරුවා.bh
ශබ්දනිෂ්පත්තිය හා අදාළ නාමාවලිය
"ළදරුවා" යන්නට ඉංග්‍රීසියෙන් වැහැ‍රෙන "ඉන්ෆන්ට්" යන්න බිඳී ඇත්තේ "බිනීමට නොහැකි" යන අරුත් දෙන, ඉන්ෆන්ස් යන  ලතින් වචනයෙනි. නෛතික වැඩිහිටිබවට පහළ වයසැති ඕනෑම දරුවෙකු පිළිබඳ ‍නෛතික පදයක් ලෙසද "ළදරුවා" යන පදය භාවිතා  වේ.
නවජයන්
මසකට වඩා අඩු වයසැති මිනිස් ළදරුවෙකු හැඳින්වෙන්නේ අළුත උපන්නකු හෝ නවජයෙකු ලෙසිනි. "නවජයා" යන පදය, නොමේරූ ළදරුවන්, අධි‍මේරූ ළදරුවන් සහ පූර්ණ කාලීන අළුත උපන්නන් සඳහා එක්ලෙසින් වැහැ‍රේ.
සිඟිත්තන්
වයස අවුරුදු එකක් පිරී‍මෙන් පසුව ‍හෝ ඇවිදීමට හැකි වී‍මෙන් පසුව ‍හෝ, ළදරුවන් හැඳින්වෙන්නේ "සිඟිත්තන්" ලෙසිනි. (සාමාන්‍යයෙන් මාස 12–36).
ළදරු මරණ අනුපාතිකය
thumb| [[නවජ දැඩි සත්කාර ඒකකයක සිටින ළදරු‍වෙක් ]] ළදරු මර්ත්‍යතාවය යනු දිවියෙහි පළමු වසරෙහිදී ළදරුවෙකු මිය යෑමය. ළදරු මර්ත්‍යතාවය සිදුවීමට ප්‍රධාන හේතූන් අතරට විජලනය, ආසාදනය, සංජානනීය ආබාධ හා  හදිසි ළදරු මරණ සින්ඩ්‍රෝමය (SIDS)ගැනේ.
රටක ‍සෞඛ්‍යය සත්කාර මට්ටම පිළිබඳ ඉතා වැදගත් මිනුමක් ලෙසින් මෙම වසංගත අධ්‍යයනික දර්ශකය සැලකෙනුයේ, ළදරුවන්ගේ, දරුවන්ගේ, හා ගර්භණී මාතාවන්ගේ  සෞඛ්‍යය තත්ත්වය මෙන්ම,  වෛද්‍ය සත්කාර ලබාගැනුම සඳහා පහසුතාවය,  සමාජආර්ථීක තත්ත්වයන්, සහ ප්‍රජා සෞඛ්‍යය පිළිවෙත් යන දෑ හා, එය සෘජු ලෙසින් බැඳී ඇති බැවිනි.
රැකබලාගැනුම හා පෝෂණය
thumb|සිඟිත්තෙක් [[මවුකිරිදීම|මවුකිරි ලබයි]] ළදරුවන් හඬනුයේ සහජාසායානුගත සන්නිවේදනයක් ලෙසිනි. හඬන ළදරුවෙක් ප්‍රකාශ කිරීමට උත්සාහ කරනුයේ, කුසගින්න, අපහසුව, අධිඋත්තේජනය, වෙහෙස, යමක් අවශ්‍යවීම, හෝ පාළුව වැනි පුළුල් හැඟීම් අතුරින් එකක් විය හැක.
සියළු ළදරු සෞඛ්‍යය සංවිධානයන් නිර්දේශ කරනු‍යේ මවුකිරිදීම තුලින් පෝෂණය ලබා දීමයි. නව ජන්ම ළදරුවාට මවුකිරිදීම කලනොහැකිනම් හෝ එසේ කිරීමට අපහසු නම් හෝ, ‍දොවා ගත් මවු කිරි හැන්දක් සහිත (සූප්පු රහිත) බෝතලයෙන් ලබා දීම කෙරේ. ළදරුවන් උපතින්ම උරාබීමේ ප්‍රතීකයක් (ඉබේ සිදු වන ක්‍රියාවක්)  සමග උපදින අතර එය උපකාරයෙන්  පයෝධරයන්හී  තනපුඩු වලින් හෝ  බිලිඳු බෝතලයක පුඩුවෙන් කිරි උරාබීමට ඔවුනට හැකි වන අතර, මීට අමතරව ඉවෙන් සෙවීම ලෙසින් හැඳින්වෙන  සහජාශීය චර්යාවක් තුලින් තනපුඩුව සොයාගැනුම ඔවුන් විසින් සිදුකෙරේ. සමහරක්විට, ළදරුවාට කිරි ලබා දීම සඳහා කිරි මවක් කුලියට ගැනෙතත්, විශේෂයෙන්ම සංවර්ධිත රටවල මෙම ව්‍යවහාරය ඉතා විරලය. මව මියයාම, සිහි මුරුජාවීම වැනි අති විරල අවස්ථාවලදී පමණක් මාස 5ට අඩු ළදරුවනට ළදරු පිටි කිරි ලබාදේ.
ළදරුවන් වැඩෙත්ම, ඔවුනගේ ආහාර වේලට, පරිපූරකයන් ලෙස අතිරේක ආහාර එකතු කෙරේ. ඒ සඳහා නිර්දේශ මුද්‍රිතව හා වාචිකව ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම ළදරුවකු වෙනුවෙන්ම ලබාදේ. නොදැනුවත්කම නිසා දෙමව්පියන් විසින්, මවුකිරි හෝ ෆෝමියුලා කිරි හෝ වල අඩුපාඩු පුරවනු වස්, දරුවා සඳහා වාණිජමය, පෙර-නිමි ළදරු ආහාරයන් තොරාගත්තද, නිවැරදි ක්‍රමය ස්වභාවික ආහාරයන්ම අනුවර්තනය කරමින් දරුවාගේ ආහාරමය අවශ්‍යතාවය සපුරාලීමයි.
ඔවුන් වැසිකිළි-භාවිත-පුහුණුව ලබන තුරු, සංවර්ධිත රටවල ළදරුවෝ, දුහුල් යටඇඳුමක් අඳිති. වැඩිහිටියන්ට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි නින්දක් - අළුත උපන් බිලිඳුන්ට පැය 18ක් දක්වා, දරුවන්ට අවශ්‍ය වන අතර, දරුවන් වියපත් වත්ම මෙම අවශ්‍යතාවයේ අවපාතයක් දක්නට ලැබේ. බිලිඳුන් ඇවිදීමට උගෙන ගන්නා තුරු, ඔවුන් අතෙහි වඩා ගෙන, එල්ලන පටි හෝ බිලිඳු-වාහකයන්හි රුවා, හෝ බිලිඳු-රිය හි හෝ බිලිඳු-සක්මන් රිය හි තබා තැන තැන ගෙන යනු ලැබේ. කාර්මීකරණය වූ බොහෝ රටවල පනවා ඇති නීති අනුව, ළදරුවන් සඳහා, මෝටර් රථ වල ළදරු ආරක්ෂක ආසනයන් භාවිතය කල යුතු වේ.