cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
වැදි භාෂාව
අතීතය
වැදි භාෂාව පිලිබදව ක්‍රමවත් අධ්‍යනයක් පළමුව කරනු ලැබුයේ හ්‍යූ නෙවිල් නම් බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික සිවිල් සේවකයා විසින් බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත කාලයේදීය. න තැප්‍රෝබානියන් නම් ත්‍රෛමාසික ජර්නලය සොයා ගත් ඔහු එය අධ්‍යනය කර ඉතා ඕනෑකමින් ශ්‍රී ලංකා වාසින් ගැන අධ්‍යයනය කරනු ලැබ ඇත. හාෂාවන්හි ශබ්දය අධ්‍යයනය කිරීමෙන් පසුව ඔහු අනුමාන කරනු ලැබුයේ වැදි භාෂාවේ පදනම අතීත සිංහල භාෂාවක් වන එළු නම් භාෂාව වූ බවය. ඔහුගේ අදහස් අනුව යමින් හෙන්රි පාකර් නම් තවත් බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික සිවිල් සේවකයෙක් විසින් අතීත ශ්‍රී ලංකාව(1909) නමැති කෘතිය ලියා අතර ඔහු එහි සදහන් කරන ආකාරයට වැදි භාෂාවේ විශාල ප්‍රමාණයක් වචන සිංහල භාෂාවෙන් ණයට ඉල්ලා ගත වචන වන අතර නමුත් අනන්‍ය වූ මුලැරඹුමක් සහිත වදනින් පිරි වැදි භාෂාවක් වැදි ජනයාට වෙන්ව තිබු බව ඔහුද සදහන් කරනු ලබයි. දෙවන වැදගත් අධ්‍යයනය කරනු ලැබූ 1935 විල්හෙම් ගෙයිගර් එසේම අනතුරු හගවමින් ප්‍රකාශ කර තිබෙන්නේ වැදි බස ඉක්මනින් අභාවයට යන බව හා විස්තර ගත කිරීමේ භාෂාමය අවශ්‍යතාවයත්ය. තවත් භාෂාවේදියකු වන මන්නිකු ඩබ්. සුගතපාල ද සිල්වා 1959 දී ඔහුගේ ආචාර්ය උපාධිය සදහා වැදි භාෂාව පිළිබද පුළුල් අධ්‍යනයක් කර ඒ සම්බන්ධව කෘතියක් ලෙස ප්‍රකාශනයට පත් කරන ලදී: ඔහුට අනුව වැදි භාෂාව සීමා වුයේ දඹානේ අවට අතීත වැදි පරපුරටය, නව පරපුර සිංහලට පරිවර්තනය විය. වෙරළබඩ වැදි ජනයා වෙරළබඩ දෙමළ ජනයා විසින් තවත් ජාතියක් ලෙසින් නොව තමාට වඩා උසස් වූ කුලයක් ලෙස පිළිගනිති. වෙරළබඩ වැදි ජනයා කතාකරනු ලබන්නේ හා පාසැල්වල ඉගෙනුම් මාධ්‍යය වන්නේ ශ්‍රී ලංකා දෙමළ මිශ්‍ර භාෂාවක් වන අම්පාර දෙමළ බස්වහරයි. ආගමික උත්සව අතරතුරදී මිනිසුන්ට යක්-භුතාත්ම ආරුඪ වූයේ යැයි සැලකෙන විට දමිළයෙන් වේදාර් සින්ගලම්(වැදි සිඞ්හල) හෝ වේදාර් බාසෛ ලෙස හඳුන්වන භාෂාවක් භාවිතා කරනු ලබයි. අනුරාධපුර ප්‍රදේශයේ වැදි ජනයා 1800වස්වලදී තමන් වැද්දන් නොව, "වන්නියලැත්තන්" ලෙස හැඳින්වුවද, 1970දී පමණ ඔවුන් හමුවූ ජේම්ස් බ්‍රව් හා කණ්ඩායමට තමන් වැද්දන් ලෙස හඳුනිවාදුනි. ඔවුන් වැදි භාෂාව දඩයමට යන අතරතුර භාවිතා කරනු ලබන වචන බොහොමයක් බින්තැන්නේ වැදිබසට සමාන බවද හෙළිවිය.
වර්ගීකරණය
ආරම්භයේදී භාෂා වේදීන් සහ භාෂා සමීක්ෂකයන් සලකනු ලැබුයේද මෙය සිංහල භාෂාවේ උප භාෂාවක් නොව වෙනම ම භාෂාවක් ලෙසටය. උපබස් සිද්ධාන්තය ඉදිරිපත් කිරීමට මූලික වූ විල්හෙල්ම් ගයිග'ද තමාගේම එම මතය අහෝසි කරමින් වැදිබස ප්‍රතිස්ථාපිත ආදිවාසී බසක් බව ප්‍රකාශ කර ඇත.
වැදි ජනතාව ඔවුන්ගේ වැදි භාෂාව සිංහල භාෂාවෙන් වෙන් වූ භාෂාවක් ලෙස සැලකු අතර එය සිංහල මිනිසුන්ගෙන් ඔවුන් වෙන්කර දැක්වීමට ජනවාර්ගික සලකුණක් වශයෙන් යොදා ගැනුන.
1959 දී මැනික්කු ඩබ්. සුගතපාල දි සිල්වා මහතා විසින් වැදි භාෂාව පිළිවදව අධ්‍යනයක් සිදු කරන ලදී.ඔහු සහ K.N.O. ධර්මදාස මහතා වැදි භාෂාව මිශ්‍ර භාෂාවක් ලෙස හදුන්වා දුන්හ. සිල්වා මහතාට අනුව වැදි භාෂාව සිංහල භාෂාව හා මුලික වැදි භාෂාව යන දෙකෙහි මිශ්‍රණයකි. එය ගයිග' විසින් තව දුරටත් සනාථ කරයි. දි සිල්වා මහතාට අනුව සිංහල අභාෂයක් දැකිය හැකි වුවද වැදි භාෂාවේ මුලික ලක්ෂණ ආවේණිකය. තවද වැදි භාෂාව තුල සිංහල වල නොවන ආවේණික පද මාලාවක් දැකිය හැක. ඔහු තවදුරටත් පවසන පරිදි භාෂා දෙකෙහි ව්‍යාකරණ එකිනෙකට වෙනස් වේ. 1990 දී K.N.O. ධර්මදාස මහතා මතු කරන අදහසක් නම් 1990 දී භාවිතා වුන වැදි භාෂාව මිශ්‍ර භාෂාවක්ද යන්නයි. නමුත් වැදි භාෂාවේ අනන්‍ය ලක්ෂණයන් විසින් එය සිංහල භාෂාවෙන් වෙනස් කොට දක්වයි. In 1990 K.N.O Dharmadasa wrote that irrespective claims about whether the Vedda form in use in the 1990s is an independent language or a Creole, the peculiarities of the language made it still a distinct linguistic form different from all varieties of Sinhalese. According to De Silva and Dharmadasa, when the colonization of island by various Indian settlers using common Prakrits in use in India began in 5th century BCE, some elements of the Vedda coalesced with the settlers and lost their language through language replacement. Where as more conservative elements maintaining a hunter gatherer lifestyle moved into the central highlands known in early literature as මලය රට. Most Indian settlers colonized the North, Northwestern, Eastern and South Eastern lowlands of the country specifically රජරට and රුහුණ, leaving the heavily forested central high lands to the ancestors of Veddas. With the collapse of the lowland dry zone civilization starting in the 9th century, descendants of the Indian settlers who had begun to speak Sinhalese moved in the central highlands. The trade and other connections made by the speakers of Sinhalese and the Vedda language's/languages' unknown genetic affinities gave rise to a period of use of a Pidgin of the languages. Initial borrowing of terms was limited to trade purposes, but was eventually adopted by the Vedda elite and subsequently by the rest of the Veddas. The Veddas also seemed to have moved further way from Sinhalese contact by moving into inaccessible forests of Binttanne and now reforested former dry zone areas. This led to the arresting of the contact between the language communities thus allowing new Vedda language to stabilize and become an independent language. As a relict of this limited period of contact, Vedda maintains many archaic Sinhalese words that were in vogue during that period. These words have gone out of use in contemporary Sinhalese.
ව්‍යාකරණ
In Sinhalese, indicative sentences are negated by adding a negative particle to the emphatic form of the verb, whereas in Vedda, the negative particle is added to the infinitive. සිංහලයේදී සියළු කාරක වාක්‍යයන්, සත්යාර්ථයේ හෝ අසත්යාර්ථයේ වේවා, අතීත අනතීත කාල දෙකට යටත් වෙනමුත්, වැදිබසෙහි සත්‍යාර්ථහි කාල 3ක් දැක්වේ. සිංහල ආදේශක සංඛ්යා වෙනසක් ඇති නමුත් වැද්දන්ට අංක වෙන්කිරීමක් නැත. වැද්දන්ගේ වාචික සහ නාමික විචලනය සිංහලයන්ට සමාන ලෙස පෙනුනත් නමුත් එක ලෙස සමාන නොවේ. වැදිබසෙහි ප්‍රාණවාචී මෙන්ම අප්‍රාණවාචී පදවලට ද ලිංග භේදය යෙදේ.
ස්වරයන්ගේ යෙදීම
වැදි බසෙහි ශබ්දමාලාව හෙළයට බොහොවඑ සේ සමානකම් දැක්වුවද, භාෂාකර්ම අතින් එබස හෙළයෙන් බොහෝ දුරස් වේ. "ච" වර්ගයේ තාලුජ ගතකුරු වැදි බසෙහි සියලුතන්හි දක්නට ලැබේ. සැසැඳුම් ලෙස:
මෙම පරිණාමය මලනේසියන් පිජින් ඉංග්‍රීසි සහ ජැමෙයිකන් ඉංග්‍රීසි මිශ්‍ර භාෂාව යන මිශ්‍ර භාෂා පරිණාමය වූ ආකාරයට සමාන ආකාරයක් ගනී. තාලුජාක්ෂර අධිකත්වයෙන් පැහැදිලි වන්නේ ප්‍රකෘති වැදි භාෂාව උස් ශබ්දමූල සහිත භාෂාවක් වූ බවයි.
පදවිචාරය
මුල් කාලයේ ප්‍රමුඛව සිටි වැදි නාමපද, ප්‍රාණවාචී හා අප්‍රාණවාචී වශයෙන් උපසර්ග දෙකකින් යුතු විය.
සප්‍රාණික නාමපද
සප්‍රාණික උපසර්ගය වන -ඇත්තෝ පුද්ගලික සර්වනාම සඳහා සහ -ලැත්තෝ අන් සප්‍රාණික නාමයන්ටද, -පොජ්ජ හා -රාක්කා පුද්ගලායිත නාම්වලටද යෙදේ. නිදසුන් ලෙස;
මෙම උපසර්ගයන් වාචික සහ අවාචික පසුබිමක් මත පදනම් වූ ඒකීය හා බහු වචන අර්ථයෙන් භාවිතා වේ.
ස්වාභාවික භාෂාවන්ගෙන් විචල්ය උපාංග මගින් ඉටු කරන ලද අර්ථ ශේෂය සඳහා වාචික (සහ අවාචික) සන්දර්භය මත යැපීම සම්බන්ධතා භාෂාවකි.
නිෂ්පන්න වැදිබසින් ඒ යයි සැළකෙන සමහරක් වදන්වලට මෙම උපසර්ගයන් භාවිත නොවේ. සප්‍රාණික නාමවල ලිඟු බේහිදී කුඩා සතුන් ස්ත්‍රී නාම ලෙසද(ඊ), විශාල සතුන් පුරුෂ නාම(ආ) පිළිගෙන ඇත.
අප්‍රාණික නාමපද
Inanimate nouns use suffixes such as –rukula and –danda with nouns denoting body parts and other suffixes such as -pojja, -tana, and -gejja. Suffixes are used when the words are borrowed from Sinhalese.
උපසර්ග නොමැති මේ ආකාරයේ වචන ගණනක් ප්‍රකෘති වැදි භාෂාවේ ඇත
වැදි භාෂාවේ එන අප්‍රාණවචී නාමපද සදා ඇත්තේ සිංහල භාෂාවෙ නාමවිශේෂණ හා උපසර්ග එකතු කිරීමෙනි.සිංහල භාෂාවේ කවි, කවිය නමැති වචනයේ නාමවිශේෂණයකි නමුත් වැදි භාෂාවේ නාමපදය කවි-තාන වේ "තාන" උපසර්ගයයි.
සර්වනාම
සර්වනාම වලට උදාහරණ මෙයැත්තෝ (මම), තොපන් (ඔබ), එයිබ (එතන), කොයිබ (කොහෙද?). සිංහල භාෂාව හා සසදන විට මිනිසුන් ඇමතීමට සිංහල භාෂාවේ ආකාර 5ක් භාවිතා කරන අතර වැදි භාෂාවේ ඒ සදහා තොපන් යන්න භාවිතා කරනු ලබයි. මෙහිදී ඒක-බහු භේදය හෝ තරාතිරම් සළකා නොගනී.
සංඛ්‍යාංක
නිශ්චිත හා අසමානවූ ආකාරවලින් සොයාගත හැකිය. එකම එක (නිශ්චිත) සහ 'එකමක්' වරක් (අවිනිශ්චිත) ඔවුන් එකමේ, දෙකම සහ තුනමේ ලෙස ගණන් කරති.වැදී භාෂාව සිංහල භාෂාව මෙන් සංක්‍යා මත පදනම් වීම අඩුයි.
නැත යයි කීම
හෙළබසට වඩා වැදිබසෙහි ඍණාර්ථාත්මක වදන් බොහෝසෙයින් අඩුය:
ශබ්දකෝෂය
වැදී භාෂාවේ වචන හුදෙක්ම සිංහල භාෂාවෙන් හෝ දමිල භාෂාවෙන් ගත් ඒවාය,සිංහල භාෂාවේත් සිංහල නොවන වචන ඉන්දු-ආර්ය භාෂා කණ්ඩායම් වලින් පැවත එන ඒවාය.නව වදනක අවශ්‍යතාව පැනනැගුණු පමණින් තමා අවට භාෂාවල පිහිට නොපතා, තම සීමිත වචනාර්ථ වල උපරිම ප්‍රයෝජනය ගෙන, ඒවා එකට අමුණා නව වදන් තැනීමේ අපූර්ව ක්‍රමයක් වැදිබස සතු ය. නිදසුන් ලෙස:
කෝලම් පොජ්ජ
තවදුරටත් හෙළයේ පාවිච්චි නොකරන ඉපැරැණි වදන් සමහරක් වැදිබසේ රැඳී පවතී. මෙම පෞරාණික වචන අතීත සිංහල භාෂාව හා බැදී තිබෙන්නට ඇති බවත් ,මෙමෙ වචන වලින් සමහරක් සිංහල භාශාවටද එකතුවන්න ඈතයි විශ්වාස කෙරේ. උදාහරණ කිහිපයක් :-
පේරාදෙණිය
ශ්‍රී ලංකාවේ දෙවන පැරණිතම විශ්වවිද්‍යාලය වූ පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලය හා කෘෂිකර්ම දෙපාර්ථමේන්තුව පිහිටුවා තිබෙන්නේද පේරාදෙණිය තුල වෙයි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
හාරිස්පත්තුවේ ආරියවංශාලංකාර හිමි
පූජ්‍ය හාරිස්පත්තුවේ ආරියවංශාලංකාර හිමි යනු ශ්‍රී ලංකාවේ වැඩ සිටි භික්ෂූන් වහන්සේ නමකි. ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ශාසනය සහ සමාජය කෙරේ අනගි සේවයක් සිදුකල සැදැහැති භික්ෂුවක් ලෙස උන්වහන්සේ ප්‍රකටය.
මුල් දිවිය
ගිහිකල ධර්මසේන ආරියතිලක ලෙස 1939 වසරේ මාරුද්දන ග්‍රාමයේ උපත ලද ඔහුගේ පියා පහළලමැණිගේ ජේමිස් සිඤ්ඤෝ වූ අතර මව පතිරාජගේ ගුණවතී විය. සිය ප්‍රථම වෘත්තීය වශයෙන් ගුරුවෘත්තීයට ඇතුළු වූ ඔහු 1975දී ඉන් විශ්‍රාම ලබා ගත්තේය. වර්ෂ 2000දී ඔහු, හාරිස්පත්තුවේ ආරියවංශාලංකාර හිමි යන නමින් ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤ නිකායේ මහානායක පූජ්‍ය වේවැල්දෙණියේ මේධාලංකාර හිමියන් යටතේ පැවිදි දිවියට ඇතුළත් විය. වයස අවුරුදු 74දී උන්වහන්සේ කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ආචාර්ය උපාධිය හිමිකරගන්නා ලදී. .
පැවිදි දිවිය
සිය පැවිදි දිවිය තුලදී බුදුදහම සම්බන්ධ ග්‍රන්ථ කිහිපයක් රචනා කල ආරියවංශාලංකාර හිමි, වසර 13ක් මුළුල්ලෙහි කොළඹ බෞද්ධාලෝක මාවතේ පිහිටි විපස්‌සනා භාවනා මධ්‍යස්‌ථානයේ භාරකාර හිමිනම වශයෙන් කටයුතු කරන ලදී. උන්වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද සහ උන්වහන්සේ සහභාගී වූ දහම් සංවාද සහ වැඩසටහන් බොහොමයක් එකල ජනතාව අතර ප්‍රකට විය. 2014 වසරේ මාර්තු මස 22වන දින කොළඹ පෞද්ගලික රෝහලකදී උන්වහන්සේ අපවත් විය. .
මහාමේඝ
200px|thumbnail|දකුණ|මහාමෙව්‍නා උයනේ දර්ශනයක්
අමාවතුර
අමාවතුර, ගුරුළුගෝමිගේ නිර්මාණයකි.අමාවතුර ග්‍රන්ථය රචනා කරලන ලද්දේ ගුරුළුගෝමීන් විසිනි. ඒ පිළිබඳව ග්‍රන්ථාවසානයේ දක්වා ඇත. “ගුරුළුගෝමීන් විසින් කරන ලද අමාවතුර නම් පුරිසදම්මසාරථී පද වර්ණනා නිමි”  මෙහි රචනා කාලය පොළොන්නරු රාජ්‍ය සමයේ අවසාන කාලච්ඡේදය ලෙස පිළිගැනේ. අමාවතුර කතුවරයාගේ ග්‍රන්ථ පරමාර්ථය ඔහු ග්‍රන්ථාරම්භයේ නිශ්චිත කොට ඇත.
“බුදුගුණ අනන්ත වන බැවින් නව ගුණ හැම කියත් නො පිළිවනින් මෙහි මුල් පුරිසදම්මසාරථී යන පදය ගෙන අප බුදුන් පෙරුම් පුරා බුදුවැ දෙව්රම් වෙහෙර පිළිගෙනැ එහි වෙසෙමින් තුන්ලොව්හි සැරිසැරැ විෂමපුරුෂයන් දමා අමාමහනිවන් පැමිනවූ සේ නොවියත් හුදී ජනන් සඳහා සියබසින් මා විසින් සැඛෙවින් දක්වනු ලැබේ”
පුරිසදම්මසාරථී ගුණය විස්තෘත කරනු වස් මෙම අමාවතුර ග්‍රන්ථය ප්‍රකරණය කළ බව දැක්විය හැක. මෙහිදී තත්කාලීන ග්‍රන්ථකරණයේ පුනරුදයක් තිබූ බව බුත්සරණ, ප්‍රදීපිකාව ආදී ග්‍රන්ථ උදාහරණ සපයයි. මෙහිදී මෙම ග්‍රන්ථය දහම් පුස්ථකයක් ලෙස ද දැක්විය හැක.
හැරී පොට' (චරිිතය)
හැරී ජේමිස් පොට' හැරී පොට' කථා මාලාවේ ප්‍රධාන චරිතයයි.
වසන්ත මාලිගෛ
වසන්ත මාලිගෛ (පරි:- වසන්ත මාලිගාව) යනු 1972 දී කේ.එස්.ප්‍රකාශ් රාඕගේ අධ්‍යක්ෂණයෙන් හා ඩී. රාමනායිඩුගේ නිෂ්පාදනයෙන් තිරගත වූ දෙමළ ප්‍රේමාන්විත චිත්‍රපටයකි. සිවාජි ගනේෂන් හා වානිශ්‍රි ගේ ප්‍රධාන චරිතවලට පණපොවන මෙම චිත්‍රපටය 70 දශකයේ වැඩිම ආදායම් වාර්තාවක් තබා බ්ලොග්බස්ටර් චිත්‍රපටයක් බවට පත්ව ඇත.
දින 750ක් ආසියාවේ තිරගත වූ මෙම චිත්‍රපටය ප්‍රේම නගර් නම් තෙලිගු චිත්‍රපටයේ නැවත සංස්කරණයකි. 2013 මාර්තු වලදී මෙහි ඩිජිටල්කරණය කළ චිත්‍රපටය තිරගත කෙරිණි.
කතා වස්තුව
ආනන්ද් (සිවාජි ගනේෂන්) යනු විනෝදකාමි ධනවත් පුද්ගලයෙකි. විජේ (කේ.බාලාජි) ඔහුගේ සහෝදරයා ය.
හන්සිනෙමා
හන්සිනෙමා යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 2003 දී සෙඩ්‍රික් කොලිමයින් විසින් ස්ථාපිත ස්වාධීන දකුණු කොරියානු චිත්‍රපට සහ නාට්‍ය පිළිබඳ දත්ත සමුදායකි. මෙමඟින් කොරියානු චිත්‍රපට, රූපවාහිනී නාට්‍ය, නළුවන් සහ අනෙකුත් තොරතුරු ලබා දේ. මෙමඟින් දකුණු කොරියානු නොවන ප්‍රේක්ෂකයා අරමුණු කෙරෙයි.
මුස්ලිම්වරුන්ගේ උප බෙදීම්
thumb|600px|මුස්ලිම්වරුන්ගේ උප බෙදීම්
ටීකා, ථේරවාද
ටීකා යනු අටුවාව සවිස්තරව දැක්වීම යි.
පුරාණ පෘථිවි නිර්මාණවාදය
පුරාණ පෘථිවි නිර්මාණවාදය යනු, අන්තර නිර්මාණවාදය, ප්‍රගාමි නිර්මාණවාදය සහ, පරිණාමික නිර්මාණවාදය ඇතුළු, විවිධ නිර්මාණවාද වර්ග කිහිපයක් සඳහා භාවිතා වන ආවරණ පදයකි. ලාබාල පෘථිවි නිර්මාණවාදය හා සමගින් සැසඳූ කල, භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව, භූ විද්‍යාව සහ පෘථිවියේ වයස ආදි වාද විෂයයන් සම්බන්ධයෙන්, මුඛ්‍යධාරා විද්‍යාත්මක චින්තනය හා බෙහෙවින් ගැලපෙන බවක් දක්වන්නේ පුරාණ පෘථිවි නිර්මාණවාදය වෙයි.
2018 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන සුදුසුකම් ලැබීමේ තරගාවලිය
The 2018 ICC Cricket World Cup Qualifier was a cricket tournament that took place during March 2018 in Zimbabwe. It decided the final qualification for the 2019 World Cup, to be played in England and Wales. The top two teams, Afghanistan and the West Indies, qualified for the World Cup, joining the hosts and the seven teams who had already qualified through their ranking in the ICC ODI Championship. Afghanistan won the tournament, beating the West Indies by 7 wickets in the final. Afghanistan's Mohammad Shahzad was named the player of the match and Zimbabwe's Sikandar Raza was named the player of the tournament.
The tournament was initially scheduled to take place in Bangladesh, but in May 2017 it was reported that the event would instead be hosted elsewhere as Bangladesh were close to automatic qualification, and thus would not need to participate in this tournament. Three bids were under consideration: one from Zimbabwe, one from the United Arab Emirates and a joint-bid from Ireland and Scotland. Scotland were the winners of the previous qualifier tournament.
Following the conclusion of the group stage, Afghanistan, Ireland, Scotland, United Arab Emirates, West Indies and Zimbabwe had all progressed to the Super Sixes, with a chance to qualify for the 2019 Cricket World Cup. Hong Kong, Nepal, Netherlands and Papua New Guinea did not qualify for the Super Sixes, but advanced to the playoffs to determine their final rankings in positions seven to ten. Both Scotland and the United Arab Emirates kept their ODI status until 2022, after reaching the Super Sixes.
Hong Kong, Nepal and Papua New Guinea competed for the final ODI status spot in the playoffs. In the first round of playoff matches, Nepal beat Papua New Guinea by 6 wickets and the Netherlands beat Hong Kong by 44 runs. Therefore, with the Netherlands already guaranteed ODI status at the end of the tournament, Nepal gained ODI status for the first time. With their defeats in the first playoff matches, Hong Kong and Papua New Guinea both lost their ODI status and were relegated to Division Two of the World Cricket League. The fixture between Hong Kong and Papua New Guinea, for the ninth place playoff, was the 4,000th ODI match to be played.
The West Indies became the first side to qualify for the 2019 Cricket World Cup, after they beat Scotland by five runs by the Duckworth–Lewis method in the Super Sixes. Tournament hosts Zimbabwe lost their final match in the Super Sixes to the United Arab Emirates, meaning they would need Afghanistan and Ireland's match to end as tie to allow them to progress to the Cricket World Cup. However, Afghanistan beat Ireland by five wickets in the final Super Six match, therefore joining the West Indies in the tournament final and also qualifying for the Cricket World Cup.
In the final, Afghanistan's Rashid Khan became the fastest and youngest bowler to take 100 wickets in ODIs when he dismissed Shai Hope. He took 44 matches to take his 100th dismissal, breaking the previous record of 52 matches, set by Mitchell Starc of Australia.
Teams
It was decided before the 2015 Cricket World Cup that the number of participating teams at the 2019 Cricket World Cup would be reduced to ten. A new World Cup qualification structure was introduced in which the host nation of the World Cup and the top seven other teams in the ICC ODI Championship on 30 September 2017 would qualify directly for the World Cup, with the remaining two spots being decided by the World Cup qualifying tournament. Following recent success, Afghanistan and Ireland were promoted into the ICC ODI Championship in 2015 taking the number of teams in the ICC ODI Championship to twelve. Afghanistan and Ireland were granted Test status in 2017 making them the 11th and 12th Test-playing nations, meaning that at least two Test-playing nations would miss the World Cup for the first time.
The bottom four teams in the ICC ODI Championship ranking will be joined by the top four teams from the 2015–17 ICC World Cricket League Championship and the two finalists of the 2018 ICC World Cricket League Division Two for the qualifying tournament. Therefore, at most two associate teams could qualify for the World Cup, or none if beaten by the Test playing nations.
ICC ODI Championship
The bottom four teams (9th to 12th places) in the ICC ODI Championship, as at 30 September 2017, did not receive automatic World Cup qualification and are required to play in the 2018 World Cup Qualifier. Qualification by this route was finalised after the West Indies lost the first match of their ODI series against England in September 2017, meaning they were unable to catch any of the teams above them in the rankings by the cut-off date. Afghanistan, Ireland and Zimbabwe, below the West Indies in the rankings, were confirmed as having to play in the qualification tournament before this date.
WCL Championship
The top four teams from the 2015–17 ICC World Cricket League Championship qualified for the 2018 World Cup Qualifier. After the conclusion of the sixth round of fixtures in the championship, both the Netherlands and Papua New Guinea had qualified. Following the first fixtures in round seven, they were joined by Scotland and Hong Kong. The Netherlands ended up winning the tournament, with Scotland finishing second followed by Hong Kong in third and Papua New Guinea fourth.
WCL Division Two
The top two teams from the 2018 ICC World Cricket League Division Two qualified for the 2018 World Cup Qualifier. Nepal and the United Arab Emirates placed first and second in the round-robin stage, thus claiming the final places in the Qualifier. The United Arab Emirates won the final of the Division Two tournament to go into Group A, with Nepal placed in Group B.
Tournament format
Initially, the teams were split into two groups of five; these groups played on a round-robin basis. Two points were awarded for a win, one point for a no result and no points for a loss. The top three teams in each group went forward to a Super Six round. The results between the progressing teams were carried forward, including the corresponding points and net run rate, while the results against the teams that finished in the bottom two places in each group were discarded. Each team then played the qualifiers from the other group. The remaining four teams (that finish in the bottom two places in each group) played-off for positions 7–10. The bottom two Associate Member teams, excluding the Netherlands, were relegated to the ICC World Cricket League Division Two.
The top two teams at the end of the Super Six stage earned qualification to the 2019 World Cup, and also contested the final to determine the winner of the tournament. If the final ended as a tie, then a Super Over would have been played to decide the winner. In the event of a no result, the tournament's winner would have been the side that finished highest in the Super Sixes.
Squads
Afghanistan's captain Asghar Stanikzai missed the start of the tournament, after having his appendix removed. Rashid Khan captained Afghanistan in Stanikzai's absence. Stanikzai was eventually ruled out of the start of the tournament and was replaced by Afsar Zazai. Stanikzai returned to the squad, after he was declared fit to play, ahead of Afghanistan's final two Super Six matches. Stanikzai's replacement, Afsar Zazai, was ruled out of the last two matches due to injury. Following Afghanistan's match with Zimbabwe, Mohammad Shahzad was suspended for the final two group matches after being found guilty of damaging part of the ground.
Zimbabwe's Brian Vitori was suspended from bowling, following the match with Nepal. He was replaced by Richard Ngarava. Sheldon Cottrell was replaced in the West Indies squad by Keemo Paul, after Cottrell injured himself during the match against the United Arab Emirates. Ahead of Hong Kong's group match with Scotland, Ahsan Abbasi suffered an injury and was ruled out of the tournament. He was replaced by Kinchit Shah.
Group stage
The ICC confirmed the fixtures for the tournament in January 2018. All the matches were recorded as ODIs, except those that involved the Netherlands and Nepal, as they did not have ODI status at the start of the tournament. On 8 March 2018, the venues for the final two games in Group B were switched, due to the anticipated attendance for Zimbabwe's last group match. On 13 March 2018, the ICC confirmed all the umpires for the Super Sixes and playoff matches.
Final standings
These were the final standings at the end of the tournament:
චන්ද්‍ර වර්ෂ
රාත්‍රී අහසේ චන්ද්‍රයා දෙස බලා දිනය කීම චන්ද්‍ර මාස ක්‍රමය යි.දුරුතු,නවම්, මැදින්, බක්, වෙසක්, පොසොන්, ඇසළ,නිකිණි,බිනර, වප්, ඉල්, උඳුවප් යන මාස 12කි.මසකට දින 30කි.මාසය පුර හා අව යනුවෙන් පක්‍ෂ(කොටස්)2කි.එම කොටස් 2 දින 15 බැගින් වේ.එය කෙසේ ද යත් පෑළවිය, දියවක, තියවක, ජලවක, විසේනිය, සැටවක, සතවක, අටවක, නවවක,දසවක, එකොළොස්වක, දොළොස්වක, තෙළෙස්වක, තුදුස්වක හා අමාවක(අව)පුර පසළොස්වක යන්න ය. දිනය කීමේදී ඊට පෙර පක්ෂයේ නම යෙදේ.
මායියා ඈන්ජලෝ
thumb|Maya Angelou (2013) මායියා ඈන්ජලෝ (උපතේදී මාගරීට් ඈන් ජොන්සන්; අප්‍රේල් 4, 1928 – මැයි 28, 2014) යනු ඇමරිකානු ගත්කතුවරියක සහ කිවිඳියක වූවාය. ස්වයං චරිතාපදාන හතක්, රචනා පොත් තුනක් සහ කාව්‍ය ග්‍රන්ථ කිහිපයක් ඇය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇති අතර, වසර 50 ක කාලයක් පුරා එළිදැක්වුනු නාට්‍ය, චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී වැඩසටහන් ලැයිස්තුවක් ඇය වෙත බැර කෙරෙයි. සම්මාන දුසිම් ගණනක්ද 30 කට වඩා ගෞරව ආචාර්ය උපාධි සංඛ්‍යාවක්ද ඇය ලබා ඇත. ඇයගේ ළමා කාලය සහ මුල් යෞවන කාලයේ අත්දැකීම් වෙත අවධානය යොමු කල, කෘති හතකින් සමන්විත ස්වයං චරිතාපදාන මාලාව නිසා ඈන්ජලෝ මහත් කීර්තියට පත් වූවාය. එයින් පළමුවැන්න වූ, අයි නෝ වයි ද කේජ්ඩ් බර්ඩ් සිංස් (1969), පවසන්නේ වයස දහහත වන තුරු ඇයගේ ජීවිතය වන අතර, එය විසින් ජාත්‍යන්තර පිළිගැනුම සහ කීර්තිය ඇය වෙත ළඟා කර දුනි.
කිවිඳියක සහ ලේඛිකාවන ලෙසට ඇය පත්වූයේ, යෞවනියක ලෙසින් තවත් බොහෝ රැකියා කිරීමෙන් පසුව වන අතර, ඒවා අතර, බැදුම් අරක්කැමි, ගණිකාව, සමාජශාලා නළඟන සහ රඟපාන්නිය, පෝගි ඇන්ඩ් බස් ගී නළුවේ නළු නිලි කණ්ඩායමෙහි සාමාජිකාවක, දක්ෂිණ ක්‍රිස්තියානි නායකත්ව සමුළුව සඳහා සම්බන්ධීකාරක සහ, යළි-ජනාවාසකරණ කාලයේදී ඊජිප්තුවෙහි සහ  ඝානාවෙහි ජනමාධ්‍යෙව්දිනියක යන දේ වෙයි. නාට්‍ය, චිත්‍රපට සහ ජනසතු රූපවාහිනී වැඩසටහන් තුල ඇය නිළියක, ලේඛිකාවක, අධ්‍යක්ෂවරියක සහ නිෂ්පාදකවරියක ලෙස කටයුතු කලාය. 1982දී පටන්, උතුරු කැරොලයිනාවේ,  වින්ස්ටන්-සේලම්හී,  වේක් ෆොරස්ට් විශ්වවිද්‍යාලයේ ඇය උගැන්වූ අතර, එහි ඇමරිකානු අධ්‍යයනයන් පිළිබඳ පළමු ජීවිතාන්තය තෙක් රෙනෝල්ඩ්ස් මහාචාර්යපදවිය ඉසිලුවාය. සිවිල් අයිතිවාසිකම් ව්‍යාපාරයෙහි සක්‍රීය සාමාජිකාවක වූ ඇය, මාටින් ලූතර් කිං, කණි. සහ මැල්කම් එක්ස් සමගින් කටයුතු කලාය. 1990 ගණන් වල පටන්, කථිකාචාර්ය මණ්ඩලයේ ඇය වසරකට පෙනී සිටීම් 80 කට සහභාගී වූ අතර, අසූ වියැති වන තුරුම මෙය අනුගමනය කළාය. 1993දී, ජනාධිපති බිල් ක්ලින්ටන්ගේ දිවුරුම් දීමේ උත්සවයේදී, ඈන්ජලෝ විසින් ඇයගේ කාව්‍යය "ඔන් ද පල්ස් ඔෆ් මෝර්නිං" (1993) ගායනා කල අතර, මෙය නිසා, 1961දී ජෝන් එෆ්. කෙනඩිගේ දිවුරුම් දීමේ උත්සවයේදී රොබට් ෆ්‍රොස්ට්  විසින් සිදු කලාට පසු දිවුරුම් දීමේ උත්සවයකදී පාඨනයක් කල පළමු කිවිඳිය වූවාය.
අයි නෝ වයි ද කේජ්ඩ් බර්ඩ් සිංස් යන ප්‍රකාශනය හා සමගින්, ඈන්ජලෝ විසින් ඇයගේ පුද්ගලික ජීවිතයේ කරුණු ප්‍රසිද්ධ සංවාදයට භාජනය කළාය. කළු ජාතිකයන් සහ ස්ත්‍රීන් පිළිබඳ නියෝතියක ලෙසින් ඇය ගෞරවයට පත් වූ අතර, ඇයගේ කෘතීන් විසින් කළු ජාතීන්ගේ සංස්කෘතිය ආරක්ෂා කෙරුණු බව සැලකුණි. සමහරක් එජ පුස්තකාල වලින් ඇයගේ පොත් තහනම් කිරීමට ප්‍රයත්න දැරුවද, ඇයගේ කෘතීන් පාසැල් සහ විශ්වවිද්‍යාලයන්හී පුළුල් ලෙසින් භාවිතා විය. ඈන්ජලෝගේ ප්‍රධාන කෘතීන් නම් කෙරුණේ ස්වයං-චරිතාපදාන ප්‍රබන්ධ ලෙසින් වුවද, බොහෝ විචාරකයෝ ඒවා ස්වයං-චරිතාපදාන ලෙසින් වර්ගීකරණය කළහ. එහි ප්‍රභේදය විචාරණය, වෙනස්කිරීම, සහ පුළුල් කිරීම ඔස්සේ ස්වයං-චරිතාපදානයන්හී පොදු ආකෘතිය අභියෝගයට ලක්කිරීමට ඇය සිතාමතාම ප්‍රයත්නයක් දැරුවාය. ඇයගේ පොත් කේන්ද්‍රගතව ඇත්තේ වර්ගවාදය, තදාත්ම්‍යය, පවුල සහ, සංචාරය වැනි තේමා මතය.
මුල් වසර කිහිපය
මාගරීට් ජොන්සන්, 1928, අප්‍රේල් 4 දිනදී, සෙන්ට් ලුවිස්, මිසරිහීදී, උපත ලද්දේ, ද්වාරිකයෙක් සහ  නාවුක ආහාරවේදියෙක් වූ බේලි ජොන්සන් සහ සාත්තු සේවිකාවක සහ කාඩ් බෙදන්නියක වූ විවියන් (බැක්ස්ටර්) ජොන්සන් හට දාවය. ඈන්ජලෝගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා වූ, බේලි කණි. විසින්, මාගරීට් හට අපනාමයක් ලෙසින් "මයියා" යන්න ව්‍යුත්පන්න කර ඇත්තේ, "මයි" හෝ "මයිය සිස්ටර්" යන්නන් වෙතිනි. ඈන්ජලෝ තුන් හැවිරිදි සහ ඇයගේ සොහොයුරා හතර හැවිරිදි වත්ම, ඔවුන්ගේ දෙමව්පියන්ගේ "ඛේදජනක විවාහය" කෙළවර වූ අතර, ඔවුන්ගේ පිතෘ පාර්ශව ආච්චී වූ ඇනී හෙන්ඩර්සන් සමග විසීම සඳහා, ඔවුන්ගේ පියා විසින්,  ස්ටෑම්ප්ස්, ආකැන්සාස් වෙත, ඔවුන්ව තනිව දුම්රියෙන් යැවීය. එකල අප්‍රිකානු-ඇමරිකානුවන් මුහුණ දුන් කටුක ආර්ථික තත්ත්වයට "විස්මයජනක ව්‍යතිරේකයක්" සපයමින් මහා අවපාතය සහ දෙවන ලෝක යුද්ධය තුලදී ඈන්ජලෝගේ ආච්චි මූල්‍යමය වශයෙන් සමෘද්ධිමත් වූයේ, ඇය සතුවූ සාමාන්‍ය ගබඩාව වෙතින් ඇය විකුණුවේ ජනතාවට අවශ්‍ය මූලික වෙළෙඳ ද්‍රව්‍යයන් නිසාද  "ඇය විසින් ඥානවන්ත සහ අවංක ආයෝජන" සිදු කල බැවිනුත්ය.
ෆ්‍රීමන්ගේ ඝාතනයෙන් මඳ කලකට පසු, ඈන්ජලෝ සහ ඇයගේ සොහොයුරා යළි ඔවුන්ගේ ආච්චි වෙත යැවිණි. ඇයට නැවත කථා කිරීමට හැකියාව ලබා දීමේ ගෞරවය ඈන්ජලෝ විසින් ලබා දෙන්නේ, ගුරුවරියක සහ ඇයගේ පවුලේ මිතුරියක වන බර්තා ෆ්ලවර්ස් මහත්මියටය. ඇයගේ ජීවිතයට සහ වෘත්තියට බලපෑම් ඇති කල ගත්කතුවරුන් වූ, චාල්ස් ඩිකන්ස්, විලියම් ෂේක්ස්පියර්, එඩ්ගාර් ඇලන් පෝ, ඩග්ලස් ජොන්සන් සහ, ජේම්ස් වෙල්ඩන් ජොන්සන් වැනි ගත්කතුවරුන් මෙන්ම, ෆ්‍රාන්සස් හාපර්, ඈන් ස්පෙන්සර්, සහ  ජෙසී ෆොසට් වැනි කළු ජාතික කලාකාරිනියන්ද ඇයට හඳුන්වාදුන්නේ ෆ්ලවර්ස් මහත්මිය විසිනි.
උපන්‍යාස
<references group="Citations" />
ප්‍රවර්ගය:මායියා ඈන්ජලෝ
නැණසල වැලිවත්ත ගාල්ල
'ගාල්ල නැණසල තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණ පුහුණු කිරිමේ මධ්‍යස්ථානය, විජයානන්ද විහාරය වැලිවත්ත,ගාල්ල.
ආයතන මුලික අරමුණු * විශ්ව ගම්මානයට ඹබින e පුරවැසයෙකු බිහි කිරිම. * සහනදායි මුදලකට පාඨමාලා අවස්ථාව සෑම අයෙකුටම ලබා දිම හා තොරතුරු තාක්ෂණ දැනුම පුලුල් කිරිම. * වයස් සිමාවකින් තොරව නිසි පරිගණක දැනුම ලබාදිම සහ පාඨමාලා අවසානයේ රැකියා අවස්ථාවන්ට මඟ පෙන්විම. * පාඨමාලා අවසානයේ රජය පිළිගත් වටිනා සහතිකයක් පිරිනැමේ. ගාල්ල නැණසල ආයතනය මගින් පවත්වනු ලබන පාඨමාලා 1.Certificate in Computer Studies Course. (7 month) 2.Certificate in Graphic Design Course.(7 month) 3.Diploma in Graphic Design Course.(12 month) 4.Diploma in Hardware Course(5 month) 5.Information & Communication Technology -(grade 9- 11) 6.General Information Technology (GIT A/L)
ඉන්ද්‍රසාල ගුහාව
ඉන්ද්‍රසාල ගුහාව හෙවත් ඉන්ද්‍රශිලා ගුහාව හෝ ඉන්ද්‍රශෛල ගුහාව යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ බෞද්ධ ග්‍රන්ථවල සඳහන් ලෙනකි. බෞද්ධ ඉතිහාසයට අනුව, මෙම ලෙනෙහි මඳ කලක් වැඩවිසූ බුදුන් වහන්සේ, ඉන්ද්‍ර දෙවියන්ට සක්කපඤ්ඤ සූත්‍රය දේශනා කොට තිබේ. මෙම සූත්‍රය දීඝ නිකායෙහි අන්තර්ගත ය. මෙම දේශනාව කළ අවස්ථාවේ ශක්‍රයා (හෙවත් ඉන්ද්‍ර) සමඟ පංචශිඛ (හෙවත් කුබේර) ද සිට ඇත. පංචශිඛගේ වීණා වාදනයෙන් පසුව, ඉන්ද්‍රයා බුදුන් වහන්සේගෙන් ප්‍රශ්න 42ක් විමසා තිබේ.
මහා බ්‍රිතාන්‍යය හා උතුරු අයර්ලන්තය එක්සත් රාජධානිය
ප්‍රවර්ගය:1922දී පිහිටවූ රාජ්‍යයන් හා බල ප්‍රදේශයන්
ගාල්ල ප්‍රදීපාගාරය
ගාල්ල ප්‍රදීපාගාරය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ගාල්ල නගරයේ පිහිටියා වූ පුරාණ ගාලු කොටුව තුල, මුහුදු වෙරළට ආසන්නෙයන් ඉදිකරන ලද ප්‍රදීපාගාර කණුවකි. එය නඩත්තු කිරීම සහ එහි මෙහෙයුම් පවත්වා ගැනීම සිදු කරනු ලබන්නේ ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය විසිනි.
1848 දී ඉදි කෙරූ මෙම ප්‍රදීපාගාරය, 1934 වසරේදී ගින්නකට හසුව විනාශ විය. වර්ථමානයේ දක්නට ලැබෙන්නේ නැවත ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද ප්‍රදීපාගාරයයි.
මෙම ප්‍රදීපාගාරය අයත් වන සම්පූර්ණ ගාලු කොටුව භූමිය, 1988 දී යුනෙස්කෝ ලෝක ‍ උරුම අඩවි ලැයිස්තුවටද එක් කෙරුණි.
භාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:ගාල්ල ප්‍රවර්ගය:ප්‍රදීපාගාර - ශ්‍රී ලංකා
ටී.ආර්. ආරියරත්න
1960 වසරේ ර/කරඳන මහා විද්‍යාලයෙන් අට වසරේ ශිෂ්‍යත්වය සමත්ව රත්නපුර සීවලී මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයට ඇතුලත් වූ ටී. ආර්. අරියරත්න මහතා 1966 දී අපොස උසස් පෙළ විභාගය සමත්ව කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය. 1972 දී භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ විශේෂ උපාධිය (BSc Special - Physics) දෙවන පෙළ ඉහළ සමාර්ථයක් ලබාගනිමින් සමත්වූ ඔහු 1979දී එක්සත් රාජධානියේ ඩරම් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් න්‍යෂ්ඨික උපකරණ තාක්ෂණය (Nuclear Instrumentation) පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධියත්, භෞතික විද්‍යා පර්යේෂණ හා අදාල මැක්ග්‍රෝහිල් ත්‍යාගයත්, එක්සත් රාජධානියේ පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩල ශිෂ්‍යත්වයත් දිනාගන්නා ලදි.
1972දී සහය කථිකාචාර්යවරයෙකු ලෙස කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ සේවය කිරීම ඇරඹු ආරියරත්න මහතා 1979දී භෞතික විද්‍යා අංශයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය පදවියටත්, 1998දී මහාචාර්ය පදවියටත් පත්විය. එමෙන්ම 1991දී ශ්‍රී ලංකා විද්‍යාභිවර්ධන සංගමයේ E කොටසේ සභාපතිත්වයත්, 1999-2001 දක්වා භෞතික විද්‍යා ආයතනයේ සභාපතිත්වයටත් පත් විය. එම වකවානුවේදී කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ භෞතික විද්‍යා අංශයේ ප්‍රධානී තනතුර හෙබවූ ඔහු දැනට එම විශ්ව විද්‍යාලයේ විද්‍යා පීඨයේ පීඨාධිපති තනතුර දරයි.
බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් කාන්තා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ නවසීලන්ත සංචාරය 2018
The West Indies women's cricket team played the New Zealand women's cricket team in March 2018. The tour consisted of three Women's One Day Internationals (WODIs) and five Women's Twenty20 Internationals (WT20Is). The WODI games were part of the 2017–20 ICC Women's Championship. New Zealand umpire Kathy Cross announced that she would retire from international umpiring at the end of the WT20I series.
New Zealand Women won the WODI series 3–0 and the WT20I series 4–0, after the fourth WT20I match was washed out.
පඬුවස්නුවර (බහුරුත්හරණය)
පඬුවස්නුවර යන්නෙන් පහත දෑ අදහස් විය හැක:
ප්‍රවර්ගය:වක්‍රෝත්තිහරණ පිටු
ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීග් (අයිපීඑල්) තරගාවලියේ වාර්තා සහ සංඛ්‍යාන තොරතුරු ලැයිස්තුව
මෙය වනාහී, ඉන්දියාව පදනම් කර ගෙන පැවැත්වෙන විස්සයි20 ක්‍රිකට් තරගාවලියක් වන  ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීග් තරගාවලියෙහි සමස්ත සංඛ්‍යාන තොරතුරු සහ වාර්තා ලැයිස්තුවකි.
ප්‍රතිඵල සාරාංශය
සටහන:
අවසන් යාවත්කාලය: 17 මැයි 2016
වැඩිම මුළු ලකුණු
ෆුල් ටේබ්ල් ඔන් ක්‍රිකට්ඉන්ෆෝ අවසන් යාවත්කාලය: 17 මැයි 2016
වැඩිම සාර්ථක ලකුණු හඹායෑම්
හයස්ට් චේසර්ස් ඉන් අයිපීඑල් අවසන් යාවත්කාලය: 17 මැයි 2016
එක දිගට වඩාත් ජයග්‍රහණ
චැලීවි20 තරග මෙයට ඇතුලත් නොවෙයි ෆුල් ටේබ්ල් ඔන් ක්‍රික්ඉන්ෆෝ අවසන් යාවත්කාලය: 22 Apr 2015
එක දිගට වඩාත් පරාජයන්
චැලීවි20 තරග මෙයට ඇතුලත් නොවෙයි අවසන් යාවත්කාලය: 22 අප්‍රේල් 2015
වැඩිම ලකුණු
ෆුල් ටේබ්ල් ඔන් ක්‍රික්ඉන්ෆෝ අවසන් යාවත්කාලය: 19 මැයි 2016
වැඩිම පුද්ගලික ලකුණු
ෆුල් ටේබ්ල් ඔන් ක්‍රික්ඉන්ෆෝ අවසන් යාවත්කාලය: 16 මැයි 2016
වැඩිම හයේ පහරවල් (තරගාවලියෙහි)
ෆුල් ටේබ්ල් ඔන් ක්‍රික්ඉන්ෆෝ අවසන් යාවත්කාලය: 16 මැයි 2016
වේගවත්ම ශතක
ෆුල් ටේබල් ඔන් ඉට්ස්ඔන්ලික්‍රිකට් අවසන් යාවත්කාලය: 11 මැයි 2016
වේගවත්ම අර්ධ ශතක
ෆුල් ටේබල් ඔන් අයිපීඑල්ටී20 අවසන් යාවත්කාලය: 11 මැයි 2016
හොඳම ලකුණු රැස් කිරීමේ වේගය
මුහුණ දුන් අඩුම පන්දු සංඛ්‍යාව – 125 ෆුල් ටේබ්ල් ඔන් ක්‍රික්ඉන්ෆෝ අවසන් යාවත්කාලය: 14 මැයි 2016
වැඩිම කඩුළු
ෆුල් ටේබ්ල් ඔන් ක්‍රික්ඉන්ෆෝ අවසන් යාවත්කාලය: 16 මැයි 2016
ඉනිමක් තුල හොඳම පන්දු යැවීමේ සටහන
ෆුල් ටේබ්ල් ඔන් ක්‍රික්ඉන්ෆෝ
අවසන් යාවත්කාලය: 14 මැයි 2016
හොඳම පිරිමැසුම් පන්දු යැවීම්
ෆුල් ටේබ්ල් ඔන් ක්‍රික්ඉන්ෆෝ අවසන් යාවත්කාලය: 16 මැයි 2016
ඉනිමක් තුල වැඩිම ලකුණු ගණනක් ලබා දීම
ෆුල් ටේබ්ල් ඔන් ක්‍රික්ඉන්ෆෝ අවසන් යාවත්කාලය: 14 මැයි 2015
වැඩිම නිලකුණු පන්දු යැවීම
ෆුල් ටේබල් ඔන් අයිපීඑල්ටී20
අවසන් යාවත්කාලය: 16 මැයි 2016
වැඩිම නිලකුණු පන්දු වාර යැවීම
ෆුල් ටේබල් ඔන් අයිපීඑල්ටී20
අවසන් යාවත්කාලය: 16 මැයි 2016
කඩුළු-ත්‍රිත්ව ලැයිස්තුව
අයිපීඑල් හී කඩුළු ත්‍රිත්ව
අවසන් යාවත්කාලය: 13 මැයි 2016
වැඩිම දවාගැනීම්
ෆුල් ටේබ්ල් ඔන් ක්‍රික්ඉන්ෆෝ අවසන් යාවත්කාලය: 16 මැයි 2016
වැඩිම පන්දු ඇල්ලීම් (පන්දු රකින්නා)
ෆුල් ටේබ්ල් ඔන් ක්‍රික්ඉන්ෆෝ අවසන් යාවත්කාලය: 16 මාර්තු 2016
ඔරෙන්ජ් කැප්
සටහන: ඔරෙන්ජ් කැප් ජයග්‍රාහකයන් වන්නේ තරග කාල වාරයක වැඩිම ලකුණු රැස් කල ක්‍රීඩකයෝ වෙති
අවසන් යාවත්කාලය: 25 මැයි 2015
පර්පල් කැප්
සටහන: පර්පල් කැප් ජයග්‍රාහකයන් වන්නේ තරග කාල වාරයක වඩාත්ම කඩුළු දවා ගත් ක්‍රීඩකයෝ වෙති
අවසන් යාවත්කාලය: 25 මැයි 2015
වැඩිම හයේ පහරවල් ප්‍රදානය
අවසන් යාවත්කාලය: 26 මැයි 2015
තරගයේ (අවසන්) සහ තරග කාල වාරයේ ක්‍රීඩකයා
අවසන් යාවත්කාලය: 19 අප්‍රේල් 2015
ආශ්‍රිත
සංඛ්‍යාන තොරතුරු ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු ක්‍රිකට් වාර්තා සහ සංඛ්‍යාන තොරතුරු ලැයිස්තු ප්‍රවර්ගය:ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීග් ලැයිස්තු
නමෝ මරිය
දේවදූත ආචාරය, නමෝ මරිය, හෝ ආවේ මරියා (ලතින්) යනු ජේසුස් වහන්සේගේ මෑණියන් වන කන්‍යා මරිය තුමියගේ මැදිහත්වීම අපේත්ෂාවෙන් භාවිතා වන සාම්ප්‍රදායික බයිබලීය කතෝලික යාච්ඤාවකි. සමහරක් එංගලන්ත සභා සාමාජිකයන් විසින්ද ක්‍රිස්තියානි ධර්මයෙහි බටහිර කතෝලික සම්ප්‍රදායය යටතේ පවතින බොහෝ අනෙකුත් කණ්ඩායම් විසින්ද මෙම යාච්ඤාව භාවිතා කරනු ලැබේ. මැදිහත්වීම සඳහාවූ නිශ්චිත ආරාධනය අත්හැරදැමූ මෙම යාච්ඤාවෙහි තරමක් වෙනස් ස්වරූපයක් නැගෙනහිර ඕර්තඩොක්ස් සහ පෙරදිග ඕර්තඩොක්ස් සභාවන් සහ නැගෙනහිර ඕර්තඩොක්ස් ධර්මයෙහි අනෙකුත් කණ්ඩායම් විසින්ද භාවිතා කෙරෙයි. ලූතරියානු වැනි, සමහරක් රෙපරමාදු නිකායයන් විසින්ද, මෙම යාච්ඤාවෙහි කිසියම් ස්වරූපයක් භාවිතා කරනු ලැබේ. නමෝ මරිය යාච්ඤාවෙහි පෙළෙහි බොහෝමයක් කොටස් ශුද්ධවර ලූක් සුබාරංචිය තුල දක්නට ඇත.
බයිබලීය මූලාශ්‍රය
thumb|right|200px| [[පොම්පියෝ බැටෝනි විසින්, 1742දී නිර්මිත දේවමෑණියෝ.]] මෙම යාච්ඤාව සම්පාදනය වී ඇත්තේ ශුද්ධවර ලූක් සුබාරංචියෙහි ඡේද දෙකක් අනුසාරයෙනි: "ප්‍රසාද පූර්ණවන්තිය, ඔබට මංගල වේ, ස්වාමින්වහන්සේ ඔබ සමගය" (: Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ / Chaire, kecharitōmenē, o Kyrios meta sou), සහ "ඔබ වනිතාවන් අතරින් අතිශයින් ආශිර්වාද ලද්දීය. ඔබ කුස ඔත් දරු ඵලය ද ආශිර්වාද ලද්දේය" (: Εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξὶν καὶ εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας σου / eulogēmenē su en gynaixin kai eulogēmenos o karpos tēs koilias sou). 13වන-සියවස් මැද භාගයෙහි බටහිර යුරෝපයෙහිදී මෙම යාච්ඤාව සමන්විත වූයේ ඉහත වචන පෙළ හා "මංගල වේ" යන වචනයට පසුව "මරියනි" යන වචනය එක් කිරීමෙන් පමණක් බව, ශුද්ධවූ තෝමස් ඇක්විනාස් තුමන් විසින් මෙම යාච්ඤාව පිළිබඳ ලියා ඇති විස්තරයෙන්  පැහැදිලි වෙයි.
ශුද්ධවර ලූක් සුබාරංචියෙහි ඡේද දෙක අතුරින් පළමුවැන්න ගාබ්‍රියෙල් දේවදූතයා විසින් මරියතුමියන් වෙත ආචාර දැක්වීම වන අතර, කොයිනේ ග්‍රීක් භාවිතයෙන් මුලින්ම ලියා ඇත. "මංගල වේ" ලෙසින් මෙහිදී පරිවර්තනය කර ඇති, ආචාර දැක්වීමෙහි මුල් වදන,, chaíre සඳහා, ව්‍යවහාර්ථයෙන් "සන්තෝෂ වන්න", "සතුටු වන්න" යන අර්ථයද පවතියි. ශුද්ධවර ලූක් සුභාරංචිය ලියා ඇති භාෂාවෙහිදී සාමාන්‍යයෙන් ආචාර කිරීමට භාවිතා කරන පදයද එම තේරුම ගෙන දෙමින් නූතන ග්‍රීක් භාෂාවෙහි භාවිතා කරන්නද මෙයම වෙයි.
, (kecharitōménē) යන වදන, "ප්‍රිය ප්‍රසාද පූර්ණවන්තිය" ලෙසින් පරිවර්තනය වී ඇත.
ඇපොක්‍රිපානු ශුද්ධවර මතෙව් බිළිඳු විය සුබාරංචියෙහි නවවන පරිච්ඡේදයෙහි, මංගලම් කීම පිළිබඳ විස්තරයෙහිද මෙම පෙළ අඩංගු වෙයි.
හින්දු දෙවිවරුන්ගේ ලැයිස්තුව
ප්‍රධාන දෙවිවරු
ත්‍රිදේවයන් හෙවත් ත්‍රිමූර්ති දෙවිවරුන් මීට අයත් වේ. ත්‍රිදේවයන් නම් බ්‍රහ්ම,විෂ්ණු හා ශිව යි.ඔවුන්ගේ සහාකාරියන් පිළිවෙලින් සරස්වතී, ලක්ෂ්මී හා පාර්වතී වන අතර ඔවුන් ත්‍රී දේවියන් ලෙස හඳුන්වයි.විෂ්ණු හා ශිව දෙවිවරුන්ගේ අනුගාමිකයන් ප්‍රධාන නිකායන් දෙකක් සාදයි.
--
බ්‍රහ්ම
හින්දු ආගමට අනුව, බ්‍රහ්ම යනු මුළු විශ්වයේම නිර්මාතෘ වේ. ඔහු නිර්මාතෘ වුවද, ශිව ඔහුට කිසිදා නමස්කාර නොකරන බවට ශාප කළ බව පැවසෙන බැවින් නූතන හින්දු ආගමේ ඔහුට නමස්කාර කරන්නේ නැති තරම්ය.ප්‍රඥාවේ සහ සංගීතයේ දෙවඟන ​​වන සරස්වතී මෙන්ම නිර්මාණය කිරීමට දැනුම ලබා දීමට බිහි වූ බ්‍රහ්ම දෙවියන්ගේ භාර්යාවයි. බ්‍රහ්ම දෙවියන් සඳහා සමහර විකල්ප නම් වේ
--
විෂ්ණු
වෛෂ්ණවිම් යනු හින්දු ආගම තුළ විෂ්ණු දෙවියන්ට නමස්කාර කරන නිකායයි. ඔහු හින්දු ත්‍රිමූර්ති (ත්‍රිත්වය) සහ ඔහුගේ බොහෝ අවතාරවල ආරක්ෂක දෙවියා වන පර බ්‍රහ්මයා ලෙස සැලකේ. වෛෂ්ණවයින් ඔහුව සදාකාලික හා ශක්තිමත්ම සහ උත්තරීතර දෙවියන් ලෙස සලකයි.විෂ්ණු දෙවියන් සඳහා භාවිතා වන වෙනත් නම්:
--
ශිව
ශෛව ආගම ප්‍රධාන හින්දු නිකායන්ගෙන් එකකි. ශෛව ආගමේ අනුගාමිකයින් විශ්වාස කරන්නේ ශිව දෙවියන් උත්තරීතර දෙවියන් බවයි. ශිව යනු ත්‍රිමූර්ති දෙවියන් අතර විනාශකාරී දෙවියා වන අතර ඇතැම් විට දරුණු බහිරව දෙවියන් ලෙසද නිරූපණය කෙරේ. ශිව දෙවියන්ගේ සමහර විකල්ප ආකාර පහත ලැයිස්තුගත කර ඇත:
ශිව (සහ බහිරවයන්ගේ) සමහර විකල්ප ආකාර පහත ලැයිස්තුගත කර ඇත:
--
ත්‍රීදේවී
ත්‍රිදේවියන් ගැන තොරතුරු සැකෙවින් පහත දැක්වේ. (ප්‍රධාන ලිපියෙන් උපුටා ගත් කොටසකි)
මහාදේවි
--
මාත්‍රිකාවන්
--
විෂ්ණු දෙවියන්
අග්නි පුරාණය, මානව පුරාණය, භගවත පුරාණය, ගරුඬ පුරාණය ආදි ග්‍රන්ථ වල විෂ්ණු දෙවියන්ගේ අවතාර ගැන සඳහන් වේ. බොහෝ ග්‍රන්ථ වල එම අවතාර ගැන සඳහන් කර ඇත්තේ එකිනෙකට වෙනස් අයුරෙන් වන අතර විෂ්ණු දෙවියන්ගේ අවතාර වලින් කිහිපයක් පහත දැක්වේ.
• ආදිපුරුෂ
• සන්කාධික් සෘෂිවරු
• නාරද • දත්තාත්‍රේය
• කපිල සෘෂි
• නාර - නාරායන
• මත්ස්‍යය
• කුර්ම
• ධන්වන්ත්‍රී
• මෝහිනී
• ශාලිග්‍රාම්
• හයග්‍රීව
අයිඑම්ඩීබී
අයිඑම්ඩීබී (ඉන්ටර්නෙට් මූවී ඩේටාබේස් යන්නෙහි කෙටි යෙදුමකි) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ චිත්‍රපට, රූපවාහිනී වැඩසටහන්, වීඩියෝ ක්‍රීඩා ආදිය පිළිබඳ තොරතුරු ඇතුළත් මාර්ගගත දත්ත සමුදායකි. එහි දී චරිත නිරූපණය, නිෂ්පාදන කණ්ඩායම, පෞද්ගලික චරිතාපදාන, කථා සාරාංශ, ප්‍රමාණන, රසික සහ විචාරක විචාරයන් ද මෙහි ඇතුළත් ය. මුලින් රසිකයන් විසින් ක්‍රියාත්මක කළ වෙබ්අඩවියක් වූ මෙය වර්තමානයෙහි IMDb.com, Inc. නම් වූ ඇමසන් සමාගමේ අනුබද්ධිත අඩවියක් ලෙස පවතියි.
හින්දු දෙවිවරුන්ගේ ලැයිස්තුව
විෂ්ණු දෙවියන්
• හංස
• ව්‍යාස
• නරසිංහ
• පරශුරාමයි
• රාම
• බලරාම
• බුද්ධ
• ශ්‍රීනිවාස
--
අෂ්ටවිනායකක්
මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තය පුරා වන්දනාමාන කරන ලද ගනේෂ දෙවියන්ගේ ප්‍රධාන දේවාල 8 ක්.
බාඝ් ලෙන්
බාඝ් ලෙන් ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මධ්‍යම ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ ධාර් දිස්ත්‍රික්කයේ ධාර් නගරයේ පිහිටි වින්ධ්‍යාවේ දකුණු බෑවුමෙහි වූ ලෙන් නවයකින් ස්මාරක සංකීර්ණයකි. මෙම ස්මාරක ධාර් නගරයේ සිට 97 km දුරින් පිහිටා ඇත. මෙම ලෙන් ප්‍රකට වී ඇත්තේ ඒවායේ ඇති අනර්ඝ පුරාතන ඉන්දියානු බිතු සිතුවම් සමූහය නිසායි. මෙම ස්ථාන හැඳින්වීමට "ලෙන" යන වදන එතරම් උචිත නොවන්නේ මේව ස්වාභාවිකව නිර්මාණය වූ ලෙන් නොවන නිසායි.
බාඝ් ලෙන් නිර්මාණය වූයේ ක්‍රි.ව. 5වන-6වන සියවස් අතර කාලයේ ය. මෙය ඉන්දියාවේ බෞද්ධාගමේ අවසන් අවධියක් විය.
සිතුවම්
බාඝ් හි ලෙන් අංක 3 සහ 4 (ලෙන් අංක 2,5, සහ 7 හි ශේෂයන් දක්නට ලැබේ) ලෙන් විහාර බිත්තිවල සහ සිවිලිම්වල වූ සිතුවම් කැබලි ටෙම්පරා ක්‍රමයට සිතුවම් කොට තිබේ. මෙම සිතුවම්වලින් අධ්‍යාත්මිකත්වයට වඩා ලෞකිකත්වය ඉස්මතු කොට තිබේ. මෙහි දී රතු-දුඹුරු පැහැ බොරළු සහිත ඝන මඩ බදාමයක් බිත්ති සහ සිවිලිම් මත තවරා,  ඒ මත හුනු ආලේප කොට සිතුවම් ඇඳ තිබේ. මෙහි හමුවන සිතුවම් අතුරින් අලංකාරම සිතුවම් ලෙන් අංක 4 හි ද්වාරමණ්ඩපයේ බිත්තිවල දක්නට ලැබේ. මෙය තවදුරටත් විනාශ වීම වැළැක්වීමට 1982දී මෙහිවූ බොහෝ සිතුවම් ප්‍රවේශමෙන් ඉවත්කොට ග්වලියෝර් හි පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කරන ලදී.
දින නිර්ණය
මෙම අඩවියේ අංක 2 ලෙනෙන් හමුවූ තඹ සන්නසක මහාරාජ සුබන්ධු විසින් විහාරය පිළිසකර කිරීමට කළ ප්‍රදානයක් පිළිබඳ සඳහන් වේ. මෙම බාඝ් අභිලේඛනයේ දිනය හමුනොවූව ද, ඔහුගේ බාඩ්වානි තඹ සන්නස වර්ෂය (ගුප්ත වර්ෂ) 167 (487) ලෙස දින නිර්ණිත ය. ඒ අනුව අංක 2 ලෙනෙහි ප්‍රතිසංස්කරණ පසුකාලීන 5වන සියවසේ සිදුවූයේ යැයි සිතිය හැක.
කුකුල් පොර
ලක්දිව පැවති පාරම්පරික කුකුල් පොර කලාවේ තොරතුරු සියල්ල සාරාංශ ගත සටහන් සියල්ල එක වර එකම ලිපියකින් ඉදිරිපත් කරමි.....
සියම් ශිලා ලිපියට ගිය කුකුල් පොරය
කුකුල් පොර අද කාලේ නම් නීත්‍යානුකූල නොවන, මත්ද්‍රව්‍ය භාවිත කරන, ඔට්ටු අල්ලන ක්‍රීඩාවක්. ඒත් බොහෝම ඉස්සර කාලේ සියම් ශිලා ලිපියක ලක්දිව කුකුල් පොර කෙළිය ගැන කියැවී තිබෙනවා. එහි සඳහන් වෙලා තිබෙන්නේ කුමාරවරු දෙදෙනෙක් අනුරපුරයේදී සහභාගිවූ කුකුල් පොර කෙළියක් සම්බන්ධවයි. එහිදීත් අද වාගේම සණ්ඩු සරුවල් දරුණු ලෙස සිදුව ඇතැයි කියැවෙන්නේ කුකුල් පොර පිටියේ සටනකදී එල්ලවූ පිහිපහරකින් ඔවුන් තුවාල ලබා මියගොස් තිබෙන බව සඳහන්ව ඇති නිසයි.
මේ ගැටුමින් මියගිය කුමාරවරුන්ගේ භෂ්මාවශේෂ එකල දඹදිව රාජ්‍ය පාලනය කළ ධර්මාශෝක රජු වෙත යවා එම අළු යොදා සිද්ධාර්ථ ගෞතම කුමාරයා සහ ඔහුගේ බිසව වූ යශෝධරා දේවියගේ පිළිරුවක් ඉදිකරන ලෙස මියගිය කුමාරවරුන්ගේ පිය රජු ඉල්ලීමක් කළ බවත් එම ශිලා ලිපියේ කියැවෙනවා.
ඊට අමතරව ක්‍රිස්තු වර්ෂ 851 දී සිරියානු ජාතික අබු සෙයිඩ් අල් හසාන් යනුවෙන් හැඳින්වුණු කුමරුවකු එවක ලක්දිව කළ සංචාරයකදී කුකුල් පොර කෙළියක් දුටු බව සඳහන් කර තිබෙනවා.
කුකුල් පොරයට සහභාගිකරවන කුකුළන්ගේ හොඳින් වැඩුණු පොර කටු පිහිටලා තිබෙනවා. මේ පොර කටුවලට වානේ තල යොදන්නට උන්ගේ හිමිකරුවන් අමතක කරන්නේ නෑ. මොකද මේ කුකුල් පොරයේ ජයග්‍රහණය වෙනුවෙන් රන්, රිදී, මුතු මැණික් පමණක් නොවෙයි ඉඩකඩම් වැනි දේ ද පරදුවට තැබෙන නිසයි. ඔට්ටු තබන්නට දෙයක් නොමැති නම් ඇඟිලි පුරුක් කෙටේරියකින් කපා තුවාල වූ ඇඟිලි උතුරන තල තෙලේ දමා හෝ තෙල් දැමූ පහන් කඩක් ඇඟේ තබා එය දල්වා අමු මස් දැවෙන පුළුටු ගඳ ප්‍රතිපක්ෂයට දැනෙන තුරු වේදනාව නොහඟවා සිටි බවයි අල් හසාන් කුමරු පවසා ඇත්තේ.
එවකට සීතාවක රජ කළ දෙවැනි රාජසිංහ රජුගේ සොහොයුරෙක් වූ මාතලේ යුවරජ වශයෙන් කටයුතු කළ වික්‍රමසිංහ කුමාරයාත් කුකුල් පොර කෙළියට බොහෝ සේ ඇළුම් කළ අයෙකි. ඔහුගේ අන්වර්ථ නාමය වුණේත් 'පොර කුකුල් කුමාරයා' යන්නයි. එය එසේ වුණේ යුව රජකමට වඩා ඔහු කුකුල් පොර ක්‍රීඩාවට ප්‍රිය කළ බව රුබෙයිරු නම් පෘතුගීසි කපිතාන් වරයා සටහන් කර තිබෙනවා. පෘතුගීසින් හා නිතර නිතර සටන් වැදුණු දෙවැනි රාජසිංහ රජු 1652 දී ඕලන්දයට ලිපියක් යවමින් සියම් දේශයේ පොර කුකුලන් ඉල්ලා යවා ඇති බව පී.ඊ. පිරිස් සිය පෘතුගීසි සමය නම් ග්‍රන්ථයේ සටහන් වෙනවා.... ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1642 වර්ෂයේදී රාජසිංහ රජුගේ මිත්‍රත්වය පතමින් සිටියා. මේ අවස්ථාවේදී මිත්‍රවන්නේ මොන පාර්ශ්වය එක්කද කියලා රජු තීරණය කළේ තමන්ගේ සොහොයුරිය උපදෙස් දුන් පොර කුකුල් පොරයක තීරණය අනුවයි. දැන් ඔය ඉඟුරු දීලා, මිරිස් ගත්ත කතාව තීරණය කරලා තියෙන්නේ වෙන කවුරුවත් නෙවෙයි පොර කුකුළෙක්. මෙතැනදී රජුගේ නැගණිය සාස්තර කීමේ හැකියාවක් තිබුණා කියලා අතීත කතාන්තරවලින් කියැවෙනවා
දැන් තමන්ගේ නැගණියගේ උපදෙස් පිට රජ්ජුරුවෝ පොර කුකුළන් තිදෙනෙකුට රටේ අනාගතය සම්බන්ධයෙන් තීරණයක් ගැනීම පවරනවා. එතැනදී රජු වෙනුවෙන් කළු පාට පොර කුකුළෙකුත්, ලන්දේසීන් වෙනුවෙන් සුදු පාට පොර කුකුළෙකුත්, පෘතුග්‍රීසින් නියෝජනය කරමින් රතු පාට පොරකුකුළෙකුත් සටන් බිමට යොමු කරනවා. වැඩේ කියන්නේ රතු කුකුළයි, සුදු කුකුළයි පොර කොටද්දී එයින් ජය හිමිවන්නේ සුදු පොර කුකුළට. ඒ නිසා රජු පෘතුගීසින් වෙනුවට ලන්දේසීන්ව තෝරාගන්නවා.
මේ අතර රජු සහ ලන්දේසීන් අතර මිත්‍ර ගිවිසුමට කුමක් සිදුවනු ඇත්දැයිත් සොයා බලා තිබුණේ කළු කුකුළා හා සුදු පොර කුකුළා අතර සටනක් පැවැත්වීමෙනුයි. පුදුම වැඩේ කියන්නේ පොර කුකුළන් දෙදෙනා ජය පැරදුමෙන් තොරව තරගය අවසන් කිරීමයි. ඒ නිසා රජතුමා තීරණය කරනවා මුහුදු බඩ පළාත් පාලනය ලන්දේසීන්ට ලබාදී උඩරට අධිරාජ්‍ය තමන් යටතේ පවත්වා ගන්න. බැරිවෙලාවත් කළු කුකුළා පැරදුණානම් එහෙම සුද්දට උඩරට යටත් කරගන්න ඉන්න ඕනෑ වෙන එකක් නැතිවෙන්නත් ඉඩතියෙනවා. මොකද රජු පොර කුකුළු නිමිත්තට මෙතරම් ඈඳිලා සිටපු ආකාරය බලද්දී රටම ලන්දේසීන්ට බාරදෙන්න පවා ඉඩක් තිබූ නිසා.
කොහොම නමුත් උඩරට රජුටත්, මුහුදු බඩ පළාත් ලන්දේසීටත් දෙන්න රජු තීරණය කරලා තිබුණේ සිය නැගණියගේ පොර කුකුළු නිමිත්තට අනුවයි. එය 1657 වසරේ ලක්දිව සංචාරය කළ ජර්මානු ජාතික ජොහන් ජාකොබ් සාර් විසින්ද මෙම පුවත සනාථ කර තිබුණා. පොර කුකුළු කෙළිය රට තුළ කොතරම් ප්‍රබලව මුල් බැසගෙන තිබුණේද යත් එම ක්‍රීඩාව පාලනය කරන්නට රාජාණ්ඩු අමාත්‍යංශයැයි පිළිගැනීමට සිදුවන ආකාරයේ ආයතන නිර්මාණය කරලා ඊට රජුගේ නිලධාරීන් පත්කර තිබුණා.
ඒ රාජකාරීවලට අදාළ නම්පවා ලබා තිබීමෙන් ඒ බව මොනවට සනාථ වෙනවා. අද පවා බලංගොඩ ප්‍රදේශයේ පුද්ගල පෙළපත් නම් අතර ‘පොර කුකුල් මුදියන්සේලාගේ’ යන්නත් කුකුළු කෝරළය යන ප්‍රාදේශීය කෝරළ නාමය ඊට කදිම නිදසුනක්........
පොර කුකුළු ක්‍රීඩාව කොතෙක් ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාවක් වුණාද කියනවා නම් 1768 තරම් ඈත කාලයේ දී මෙරට මුහුදු බඩ පළාත් පාලනය කරපු ලන්දේසීන් කොළඹ කුකුළු පොර කෙළි වෙනුවෙන්ම විශේෂ බලපත්‍ර නිකුත් කළා.
ඒත් උත්සව කාල තියෙද්දී ඕනෑම කෙනෙකුට විශේෂ බලපත්‍ර නැතුව ඕනෑඹ කෙනෙකුට මේ කටයුත්ත සිදු කළ හැකිව තිබුණා. මේ බව ලංකාවේ ඕලන්ද බලය නැගීම කියන කෘතිය ලියන පී.ඊ. පීරිස් මහත්තයා ලියා තිබෙනවා.
ඒ විතරක් නම් මදැයි 1847 අවුරුද්දේ පියර්ස් ඊගන් කියන ලේඛකයා ලියූ ක්‍රීඩා නමැති පොතෙන් ලංකාව ඇතුළේ කුකුල් පොර කෙටවීම සීඝ්‍රව සිදුවූ බවත් සඳහන් කෙරෙනවා.
හැබැයි අතීත ගැමියා තමන්ගේ පොර කුකුළා තමන්ම පුහුණු කරගත්තා. උන්ට කදිරා, රසම්බා, හීන්, පොඩියා, වල්ලියා වගේ නම් තැබූ බවයි කියැවෙන්නෙ. ඒ විතරක් නොවෙයි පොර කුකුළු බිත්තර පොර කිකිළියක ලවා රක්කවන්නේ සිවලකුගේ හමක් උඩ තබලා ලු. එහෙම රැක්කෙවුවාම ප්‍රතිවාදියාට බියගෙන දෙන්නේ සිවලා වගෙයි.
කුකුල් නාම්බා ගොළු හඬලන්නට පටන් ගත් පසුව රංචුවෙන් වෙන් කරලා තනිකරනවා. උගේ කකුල්වල වගේම බෙල්ලෙ තියෙන පිහාටු ගලවලා බත් පිඟාන සෝදලා ගන්න ඉඳුල් වතුරෙන් නාවනවා. ඒ වගේම මස් පිඬු තලලා ශක්තිමත් කරනවා කියලා ‘සිංහල පොර කුකුළා ග්‍රන්ථය ලියපු පී.ඒ.පී. දැරණියගල මහතා කියා තිබෙනවා.
එහෙම කරලා නිකං ඉන්නෙ නෑ. ඌට වී, කඩල, කුරක්කන්, සූරියකාන්ත මල් ඇට, මුරුංගා වගේම ඉරිඟු වගේ ධාන්‍ය ආහාර ලබාදෙනවා. බෙහෙත් කොළ වර්ගත් අතරින් පතර මේ විදිහට දෙන ආහාර වේලට එකතු කරන්න අමතක කරන්නෙ නෑ. ඒ විතරක් නොවෙයි අමු බිත්තර, අමු ඉස්සෝ, තලගොයි මාලු වගේම තල තෙලේ බැදපු රෝ, අමු මස් පවා කවන්නේ පොර කුකුළාගේ කායික, මානසික ශක්තිය ඇති කරන්නයි. මේ දේවල් අපට කියවන්න හැකියාව ඇත්තේ අර මම ඉස්සෙල්ලා කියපු පොර කුකුළු ග්‍රන්ථය පරිශීලනය කරලයි.
පොර කුකුලාගේ පොරකටු වැඩෙන්න පටන්ගත්තාට පස්සේ උගේ පිහාටු ගලවනවා. ගෙල පිටිපස්සෙ පිහාටු ඉතිරි කරලා බෙල්ල මුල පියාපත්, පපුව, ගාත් වගේ තැන්වල තිබෙන පියාපත් මුළුමණින්ම ගලවනවා. ඊට පසුව තමයි නියම පොර පුහුණුව ලබාදෙන්නෙ. වෙනත් කුකුල්ලු එක්ක පොරවදින්න දීලා,
පිනුම් ගස්සවලා, පිහිනන්න දමලා හුරු කරලා ඇඹුල් හොඬරවාලු ගෙඩි දෙකක් දමලා, පොල් හකුරු, රතු ලූණු මිශ්‍රකළ තනාගත් විරේකයක් ඉඳහිට දෙනවා. අර උදුරලා දාපු පිහාටු වැඩුණට පස්සේ තමයි තවත් පොර කුකුළෙක් හා සටනට යොදවන්නේ.
ඒකට කියන්නේ නලවනවා කියලයි. සටනින් පස්සේ කුකුළාගේ උගුරේ හිරවුණු සෙම තිබෙනවා නම් ඒවා ඉවත් කරන්නෙ හොට ඇතුළට වතුර දාලා එසැණින් හිස පොළොව දෙසට හරවා ගෙල පිටිපස්සට හෙමින් තට්ටු කිරීමෙනුයි. ඒ වගේම සටනේදී වූ තුවාල උණු අළුවලින් තවලා, දිවිකදුරු කිරි දමනවා.
සටනට ඉස්සෙල්ලා දිනයේ එළු ඇල දිවක් කෑමට දෙනවා. සටනට ඉස්සෙල්ලා ලැබෙන අන්තිම ආහාර වේල වන්නේ පිට්ටු, බිත්තරයක්, අරක්කු ටිකක්. හැබැයි වතුර දෙන්නේ අඩුවෙන්. මේ විධිහට සටනට යන පොර කුකුළා පහරෙන් දෙකෙන් සිය ප්‍රතිවාදියාව මරා දමන අවස්ථා තිබෙනවා.