cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1818 හෙළයේ විමුක්ති අරගලයේ මර්මස්ථානයයි, ඌව “උඩුකිඳ”
කැප්පෙටිපොල විරුවා උපත ලබා ඇත්තේ සතර කෝරළයේ ගොලහැල (කෑගල්ලේ විය යුතුය.) හෙවත් කැප්පෙටිපොල ග්‍රාමයේ ය. මාතලේ හිඟුරුකඩුව හෙවත් මොනරවිල ග්‍රාමයෙන් ඇහැළේපොළ කුමාරිහාමි සමග විවාහ වීමෙන් පසු ව මොනරවිල කැප්පෙටිපොළ යන නාමය භාවිතයට ගෙන ඇත. ඌව මහා දිසාවේ යන තනතුරු නාමය සහිත ව උඩරට සිංහල රජතුමාගෙන් පදවියක් ලබා ඇත්තේ තම ජීවිත පුජාවට (එනම් 1818.11.28) වසර 50කට පමණ පෙර ය. එතුමාගේ රාජ කාර්යයන් පිළිබඳ ව තිබෙන සන්නසක මෙලෙස සටහන් ව ඇත. “ශකරාජ වර්‍ෂ 1700 උඳුවප් මස අව අවසකවක්තිථිය ලත් ගුරු දින උඩුකිඳ වද මල්පොත විදානගමට අඩුක්කු රංහවඩිගමට ගංගා විෂ්ණු අවුල් සටකපට කරනවා කියා රංහවඩිගම මැද්දමා ඇවිත් සබ පැමිණ වාපුවා මෙම නඩුව අහ බලපු තැන රංහවඩියාට අයිති තිබෙන නිසාත්, පරම්පාරා ගණනක් භුක්ති විඳ‍ගෙන එන නිසාත් රංහවඩියාට මෙම ගම සේන්දුකර ශක වර්‍ෂ එක්දහස් සත්සියයට පැමිණි මෙම වර්ෂයෙහි උඳුවප් මස අවසත වක් නම් තිථිය ලත් ගුරු දින මෙදවස මෙම සීට්ටුව දුන්සේදීන්.”
“ඒ වගත් මෙසේ ම සුලුවඩන නිලමේද බදුලු ගබඩා ගමද බුත්තල ගබඩා ගමද ඇකිරිය කෝමාරිකේ ගබඩා ගමද, උල්පැන්ගේ තුනම්මඩුවේ මුල්තැනගේ ගාම අයද රුහුණු මහ කතරගම් දේවාලයේ බස්නායක නිලමේද ඌව මහා දිසාව කරවන මොණරාවිල දිසා රාළහාමි වම්හ.” (ඌව ඉතිහාසය කෘතියේ) මේ අනුව රංහවඩිගම පිහිටා තිබෙන්නේ පාළුගම දිවුරුම්වෙල සිට දංගමුව හරහා මහනුවර මාර්ගයේ (සඟුන් නාන තොට සහිත ගම හඟුන්නාව හරහා) දොඩම්වතු කපොල්ලට යා කෙරුණ රජ මාවතට සම්බන්ධ රංහවඩිගම ගමේ අයිතිය පිළිබඳව ද තහවුරු වේ. ඌවේ හෙළ විරුවන්ගේ ඉල්ලීම අනුව කැරලි කරුවන්ගේ පාර්ශවයට නායකත්වය දී සටන මෙහෙයවීම බ්‍රිතාන්‍ය කිරීටයට එරෙහිව කළ රජද්‍රෝහී ක්‍රියාවකැයි තීන්දු කර 1818 නොවැම්බර් මස 28 දින හිස ගැසුම් ලබා රට වෙනුවෙන් දිවි පිදුවේය. හිස සුන් කවන්ධ දේහය සෘජුව සිටගත් බවක් ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ.
බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයෙන් අප රට නිදහස 1948 දී ලබා ගත් පසු 1954 දී පමණ (ජෝන් කොතලාවල අගමැතිතුමාගේ කාලයේ විය යුතු ය.) එංගලන්තයේ කේම්බ්‍රිජ් විශ්ව විද්‍යාලයේ කෞතුකාගාරයේ තිබුණු වීර කැප්පෙටිපොල ශීර්‍ෂය මෙ රටට ගෙන්වා පාළුගම විද්‍යාලයේ දී මහජන ප්‍රදර්ශනයක් පැවැත්වූයේ ය. මේ ලියන මම ද බ/මැදවෙල විද්‍යාලයේ ආදි සිසුවෙකු ලෙස මෙම ප්‍රතාපවත් අභීත රණවිරුවාගේ හිස නැරුඹුවෙමි. පසු කලෙක මහනුවර බෝගම්බර පිටියේ එම සදානුස්මරණීය ශීර්‍ෂය තැන්පත් කර සිහිවටන ස්මාරකයක් ඉදිකර ඇත. එවකට පැවැති උඩ පළාත ගම්කාර්ය සභාවේ යෝජනා සම්මතයක් අනුව පාළුගම විල්සන් බල කොටුව වටලා කෙරුණු බිම කැප්පෙටිපොල නමින් භාවිත වීම අරම්භ විය. ඉන් පසු ව මාතලේ මොනරවිල හිඟුරුකඩුව ගමේ ඇහැළේපොළ පරපුරේ නිවසකින් කැප්පෙටිපොළ විරුවාගේ ඡායාරූපයක් ලබා ගෙන විද්‍යාල භූමියේ වීරාභිවාදන පිළිරුවක් ද නිර්මාණය කර ඇත. (තෙන්නකෝන් විමලානන්ද ශූරීන්ගේ ශිෂ්‍ය ටී.කේ.එම්. කීර්තිසිංහ තරුණයා ඡායාරූපය ලබා දීමට කටයුතු කර ඇත.) මින් පසු ව විද්‍යාලය කැප්පෙටිපොළ විදුහල විය. තැපැල්හල කැප්පෙටිපොළ තැපැල්හල විය. ගම ද කැප්පෙටිපොල නම් විය. එංලන්ත සභාව මගින් පාලනය වූ මිෂනාරී පාසලක් ද එදා පාළුගම තිබී ඇති අතර 1962 පාසල් රජයට පවරා ගැනීමෙන් රජයේ පාසලක් බවට පත් විය. බුස්දුල්ල ගමේ ද බුස්දුල්ල මෙතෝදිස්ත විද්‍යාලය නමින් මිෂනාරි පාසලක් තිබී ඇත.
මේ ආකාරයේ සමකාලීන සිදුවීමක් තවත් හඳුනා ගත හැකි ය. පරණගම මැක්ඩොනල්ඩ් කොටුවේ උප තැපැල්හල මැද පලාත ගම් කාර්ය සභාවේ යෝජනා සම්මතයක් අනුව ඌව පරණගම උප තැපැල් හල ලෙසින් නම් කෙරුණි. (අපවත් වී වදාල ඌවපරණගම කොටුව ශ්‍රී සුදර්ශනාධිපති මතුගම ඉංදසාර නාහිමිගේ ප්‍රකාශයකින් උපුටා ගන්නා ලදි.) 1957 දී අරඹන ලද ඌව පරණගම විද්‍යාලයත් 1964 දී මැක්ඩොනල්ඩ් කොටුව අසබඩ භූමියට ගෙනවිත් රජයේ ගොඩනැගිලි තනා ස්ථාපිත කර ඇත. මැක්ඩොනල්ඩ් කොටු භූමියේ ඌව පරණගම විද්‍යාලය ස්ථාපිත වී තිබෙන නිසා වර්තමානයේ ජනප්‍රිය වී පවතින්නේ “කොටුවේ ඉස්කෝලය” නමිනි.
ඌව ප්‍රදේශයට ම අතීතයේ දීත් සියලුම විජාතික ආක්‍රමණ පැවති වකවානුවල දී ආරක්ෂිත ප්‍රදේශයක් වී ඇත. පෞරාණික රජමාවත් කීපයක් ද තිබී ඇත. මෙම මාර්ග අසබඩ කොඩිගහ හින්න, දබරගල, අටුබැඳි ඇල්ල, ස්ත්‍රීපුර ආදී නම්වලින් කඳු පංතිය නම් කර තිබිමෙන් මේ බව වඩාත් තහවුරු වේ. ළඳුගස් යටින් රහසින් ගමන් කළ දබරගල පාමුල තිබුණ ලඳු උමග වත්මන් හී ලද්දුම ගම වත්මනේ නමින් භාවිතාවේ.
වී.ඒ. පොඩිඅප්පුහාමි වීරආරච්චි,
සූරියගොල්ල, ලද්දුම.
ඌව පරණගම.
දුරකථනය :- 077 605 0867
හෝමෝ බෝඩොයෙන්සිස්
හෝමෝ බෝඩොයෙන්සිස් යනු හෝමෝ ගණයෙහි නෂ්ටප්‍රාප්ත විශේෂයක් සඳහා භාවිතා කරන නම වෙයි.
සුජාතා (2014)
සුජාතා ටෙලිනාට්‍යය සිරස ටීවී ඔස්සේ 2014 සැප්තැම්බර් 28 දක්වා සිට විකාශය විය. මෙය එක්තරා ගැහැණියක් පිලිබදවත්, ඇගේ ජීවිතය පිලිබදවත් ගලා යන කථාන්තරයකි.
කථාව
යුධ සමයේදී යුධ සෙබළුන්ට හමුවන ඈ තම කුඩා අවදීන් පසු කොට මේ වන විට තරුණියකගේ සමය පසු කරමින් සිටින්නීය.
ඊවිනය
ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ගම්මානයකි. ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
ෂායාන් මුෂි
ෂායාන් මුෂි 	(උපත: ඔක්තෝම්බර් 29, 1978) පෙරලුනු ඉන්දීය ආදර්ශයක් සපයයි. එවැනි බොං සම්බන්ධතා හා කානිවල් ලෙස සම්මානනීය චිත්රපට ඉටු කර ඇත. Jhankaar Beats සහ එවැනි බොං සම්බන්ධතාව සහ කානිවල් ලෙස සම්මානනීය චිත්රපට ඉටු කර ඇත 2003 බොලිවුඩ් චිත්රපටය තුළ මංගල
උටුප්පිට්ටිය
ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ගම්මානයකි. ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
මාතලේ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ලැයිස්තුව
මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ගණන 11 කි. එනම්
බාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:මාතලේ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය
කොලරාව
රෝග ලක්ෂණ
කොලරාව නිසා ඇතිවන පාචනය ක්ෂණිකව ඇතිවන්නක් වන අතර එය කෙතරම් දරුණුදයත් නිසි කලට නිසි ප්‍රතිකාර ක්‍රම ලබා නොදුනහොත් දරුණු විජලන තත්වයක් හෝ මරණය ඇති වෙයි.
සුසෑන් සොන්ටැග් නම් නවකතාකාරියට අනුව අනිකුත් මාරාන්තික රෝගයන්ට වඩා කොලරා රෝගය දරුණු වන්නේ එමගින් අදාල රෝගියා අමානුෂිකත්වයට පත් කරන බැවිනි. පාචනය හා විජලන කෙතරම් දරුණුද යත් ඇය විසින් විග්‍රහ කරන අන්දමට රෝගියකු‍ෙග් මරණයට පෙර ඔහු හෝ ඇය වියලී ගිය විකට රූපයක් බවට පත්වෙයි. අනෙකුත් රෝග ලක්ෂණ වන්නේ සීඝ්‍ර ‍විජලනය, හෘද ස්පන්දන වේගය ඉහල යාම , සම වියලීම , තෙහෙට්ටු ගතිය , බඩ කොරවීම ඔක්කාරය සහ වමනයයි.
ප්‍රතිකාර ක්‍රම
1992 දී සයරේ හි වෛද්‍ය කණ්ඩායමක් මගින් කොලරා රෝගියකුට ප්‍රතිකාර කරන අන්දම
රෝගය උත්සන්න වන ඇතැම් අවස්ථාවලදී ශිරාගත කරන තරලමය ද්‍රව්‍ය මගින් විජලනය වලක්වා ගත හැකිය. ටෙට්‍රාසයිකලීන් නම් ප්‍රතිජීවක ඔ‍ෟධය ඇතැම් අවස්ථාවලදී භාවිතා කෙරුණද ඇතැම් බැක්ටීරියා විශේෂ මේ සඳහා ප්‍රතිරෝධීතාවයක් පෙන්නුම් කරයි. කෝට්‍රයිමොක්සෝල් එරිත්‍රොමයිසීන්, ඩොක්සි සයික්ලීන් , ක්ලෝ‍රැම්ෆිනිකෝල් සහ ෆියුරසොලිඩෝන් මෙහිදී භාවිතාවන අනිකුත් ප්‍රතිජීවකයන් වේ. ෆ්ලුවොරොක්විනොලෝන් වර්ගයට අයත් නොෆ්ලොක්සසීන් නම් ඖෂධයද භාවිතා කරන නමුත් ඒ සඳහා ප්‍රතිරෝධීතාවයන්ද වාර්තා වී ඇත.
ඖෂධයන් ‍බොහෝමයක් සඳහා ප්‍රතිරෝදී වන බැක්ටීරියා විශේෂ ක්ෂණිකව හදුනාගැනීම සඳහා ක්‍රමෝපායන් බිහිවී ඇත. මෙම බැක්ටීරියාව සඳහා ඵලදායි ලෙස භාවිතා කළ හැකි නව ඖෂධ වර්ගද සොයා ගෙන ඇත.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:කොලරාව ප්‍රවර්ගය:රෝග
ඕස්ට්‍රේලියාවට අයත් දූපත්
වර්ග කිලෝමීටර් 1,000 (වර්ග සැතපුම් 390) වඩා වැඩි දූපත්
රාවය (පුවත්පත)
රාවය යනු, වික්ටර් අයිවන් විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරනු ලබන ශ්‍රී ලංකාවේ සතිපතා සිංහල භාෂා පුවත්පතකි. 1987 වසරේදී ආරම්භ කරනු ලැබූ රාවය පුවත්පත එහිලා වූ රැඩිකල් දේශපාලන අදහස් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත.
භයතුපට්ඨාන ඤාණය
බුදුදහමට අනුව වත් පිළිවෙත් පුරන්නකු තුළ පහළ වන විශේෂිත ඤාණ අතුරෙන් භයතුපට්ඨාන ඤාණය තුළින් චිත්ත අභ්‍යන්තරයේ පහළ වන අකුසල චේතනා, පාප ක්‍රියා බවට පරිවර්තනය වීම වළක්වයි.
පාප ක්‍රියා කිරීමට ලැජ්ජා හෝ බිය නැති නිසාම මිනිස්සු සිත, කය, වචනය යන තිදොරින් අකුසල් රැස් කර ගනිති. පව් කිරීමට ලැජ්ජා හෝ බිය නැති පුද්ගලයකු බවට පත්වන්නේ ධර්මතා පිළිබඳ ඔවුන්ගේ අනවබෝධය හා නොදන්නාකමයි. එවැනි අය බුදුරජාණන් වහන්සේ නම් කර ඇත්තේ බාලයන් ලෙස ය. මහාමංගල සූත්‍රයේ දී බාලයන් ඇසුරු කිරීමෙන් වළකන ලෙස 'අසේවනාච බාලානං' යනුවෙන් දේශනා කොට ඇත. ප්‍රාණඝාතය, හොරකම් කිරීම, වැරැදි කාම සේවනය, බොරු කීම, කේලාම් කීම, පරුෂ වචන කීම, හිස්වචන කීම, මිථ්‍යා දෘෂ්ඨි අභිධ්‍යා, ව්‍යාපාද යන දස අකුසල් කිරීමට යොමු වන්නේ භයතු පට්ඨාන ඤාණය නැතිවීම නිසා ය. දඬුවම් හා අපකීර්ති අවලාද ඇති වෙතැයි යන හැඟීමෙන් පව්කම් වලින් වැළකී සිටීමකි. එවැනි සිත් ඇති අය බොහෝ විට අන් අයට නොහැගෙන නොපෙනෙන පරිදි රහසින් හෝ පවුකම් වලට පෙළඹෙන අය බවට පත්වෙති.
භයතු පට්ඨාන ඤාණය පහළ වූවකු ගේ සිත තුළ අකුසල කර්ම සිදුකිරීමෙන් ඇති වන ඵලවිපාක ගැන මනා අවබෝධයක් ඇති නිසා, මෙලොව පරලොව වශයෙන් අත්විඳින්නට වන භයානක ප්‍රතිඵල කිසිම සැකයකින් තොරව දන්නා නිසාත්, එසේම විශ්වාස කරන නිසාත් පව් කිරීමට බිය වෙයි. ගිනි පෙල්ලෙන් බැට කෑ අයකුට ඒ නිසා ඇති වන වේදනාව අත්දැකීමෙන් දන්නා නිසා කණා මැදිරි එළියටත් බිය වන්නාක් මෙන් පව් කළොත් ලැබෙන ප්‍රතිඵල ගැන සැක හැර දන්නා භයතු පට්ඨාන ඥාණයෙන් යුක්ත වූවෝ සුළු වෙන් හෝ පවක් කිරීමට බිය වෙති.
භයතු පට්ඨාන ඤාණයෙන් යුක්ත පුද්ගලයා ජාති, ජරා, මරණ ආදී ඝෝර භව දුක් ගැන ඇති අවබෝධය හේතුවෙන් සතර අපාය, ප්‍රේත යෝනිය, තිරිසන් අපාය ආදී දුගති වල ඉපදී දුක් විඳීමට හේතු වන පාපා කර්ම කිසිම හේතුවක් නිසා කිරීමට බිය වෙයි. නව විධ විදර්ශනා ඤාණ අතරත් දසවිධ විදර්ශනා ඤාණ අතරත් භයතු පට්ඨාන ඤාණය ඇතුළත්ව ඇත. ඉන් අදහස් වන්නේ විදර්ශනා නුවණින්ම භයතු පට්ඨාන ඤාණය වඩවා ගත යුත්තක් බවයි.
සසරේ ඇති බියකරු ස්වභාවය නොදන්නා නිසා බොහෝ අය කිසිම ලජ්ජාවක් බියක් නැතිව පාප කර්ම කරති. සිත, කය, වචනය යන තිදොරින් කරන පාප කර්මවලට අනුව මෙලොව පරලොව වශයෙන් සිදුවන හානිය ගැන හොද වැටහීමක් ඇතිවන්නේ භයතුපට්ඨාන ඤාණය තුළිනි.
මෙම ස්වභාවය ටිකෙන් ටික ශරීරය දුර්වල වෙමින් මහලු වන විට වැඩි වැඩියෙන් දැනෙන්නට වෙයි. මරණාසන්න මොහොත වන විට කර්මයක් හෝ කර්ම නිමිත්තක් වශයෙන් මෙම සිත් නිතර නිතර පහළවීම හේතුකොට ගෙන මානසික තත්ත්වය බෙහෙවින් දුර්වල වීම මෙන්ම අපිරිසුදු වීම ද සිදුවෙයි. මරණාසන්න මොහොත වන විට කර්ම හෝ කර්ම නිමිති වශයෙන් මෙම සිත් නිතර නිතර පහළ වෙයි. එබැවින් බොහෝ විට අවසාන වශයෙන් පහළ වන භවාංග සිත මෙන්ම චුති සිත බවට එවැන්නක් පත්වුවහොත් මරණින් පසු පේ‍්‍රත ලෝක, තිරිසන් අපාය වැනි දුගති යන පුනර්භවයක් ලැබෙයි.
මෙම දුගතිගාමි භව චක්‍රය ගැන කිසිම සැකයකින් තොරව දැනීමක් ඇති වන්නේත්, විශශ්වාසයක් පිළිගැනීමක් ඇති වන්නේත් භයතු පට්ඨාන ඤාණය නමැති විදසුන් නුවණ මුහුකුරා ඇති තරමට ය. එබැවින් එවැනි නුවණක් ඇති අය මොනම හේතුවක් නිසා හෝ පාප ක්‍රියාවලට පෙළඹෙන හෝ අනුබල දෙන පුද්ගලයෝ නොවෙති.
ශ්‍රද්ධා බුද්ධ සම්පන්න බෞද්ධයෝ ධර්මය කෙරෙහි සැක නොඋපදවා අකුසල විපාක විශ්වාස කරමින් තම ජීවිත තුළට සැනසීම උදා කර ගත්හ. අතීතයේ විසූ මුතුන්මිත්තෝ මේ සඳහා බෝහෝ විට පන්සිය පනස් ජාතක පොතේ කතා ආදර්ශයක් කර ගත්තා සේ පේ‍්‍රතවත්ථු, විමානවත්ථු කතා ද ථෙර ථෙරී අපදානද ඒවායින් කියැවෙන කර්ම විපාකද විශ්වාස කළහ. එම කතා සිය දරු මුණුපුරන්ට ඉගැන්වූහ.
අද කුඩා දරුවන්ට කතා කියාදීමේ සම්ප්‍රදාය බොහෝ නිවෙස් තුළ දකින්නට නැති අතර, ඒ වෙනුවට රූපවාහිනි වැනල් මගින් විකාශනය කරන කාටුන් චිත්‍රපට බැලීමට යොමුව ඇත. එමගින් දරවන්ට තාවකාලික විනෝද ආශ්වාසයක් මිස පව් පින් හෝ අපාය දිව්‍ය ලෝක, බ්‍ර‍්‍රහ්ම ලෝක ගැන හැඟීම් සිත් තුලට ඇතුළු වන්නේ නැත. යම්කිසි කථාන්තරයක් දරුවකු අසා සිටින විට එම කතාවට අදාල චිත්ත රූප ඒ ඒ අයගේ දැනීමට අනුව සිත තුළ මැවෙයි. එය අසා සිටින දරුවාගේ නිර්මාණාත්මක දැනීම සංවර්ධනය වීමට ද එය හේතු වෙයි. විශ්ව සාහිත්‍ය කෘති පවා පසුව බිහිවන්නේ එසේ ඔවුන් තුළ ඇතිවන දැනීම් හා හැඟීම් නිසා ය. මෙකල බහුතරයක් වැඩි හිටියන් තුළ පවා සතර අපාය, පේ‍්‍රත ලෝක, දිව්‍ය ලෝක, බ්‍රහ්ම ලෝක ගැන සැක සංකා මිස විශ්වාසයක් නැත. මේ නිසා වැඩි දෙනෙකු තුළ ඤාණයක් වශයෙන් භයතු පට්ඨාන ඤාණය වැඩෙන්නේ නැත. කිසියම් විෂයයක් පිළිබඳ දැනීමක් හේතුකව ඇති වන්නේ නැත. ඒ සඳහා දැන ඉගෙන ගෙන, එසේ ඉගෙන ගත් දේ පිළිබඳ සොයා විමසා බැලීමක් අවශ්‍ය ය. එසේ නම් භයතු පට්ඨාන ඤාණය පහළ වීමටත් බුදු දහම අනුව ධර්මතා ගැන දැන ඉගෙන ගෙන, ඒ ගැන විමසා බලා ධර්මය අවබෝධ කර ගැනීම අවශ්‍ය ය. එසේ සත්‍යාවබෝධය ලැබෙන විට සංසාර ගමනේදී ඒ ඒ ඝෝර භව තුළ දී අත්විඳින්නට සිදුවන අප්‍රමාණ වූ භයානක දුක්කම්කටොලු පිළිබඳ ඇතිවන දැකීම නිසා භයතු පට්ඨාන ඤාණය උපදියි.
එයම පුද්ගලයා පාපයෙන් වැළැක්වීමට හේතු වෙයි.
පැට්‍රික් ටෑම් (නළු)
හ්හ්බ්ව්ව්න්න්ව්න්න්
භයතුපට්ඨාන ඤාණය
ප්‍රවර්ගය:අකුසල් ප්‍රවර්ගය:බුදු දහම සහ බුද්ධාගම
ඌරෙළුව
ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ගම්මානයකි. ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
බුලුගන්
බුලුගන් හෙවත් බුලුඛන් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මොංගෝල කුමරියක සහ යුවාන් අධිරාජ තෙමූර් ඛාන්ගේ (රාජ්‍ය. 1294–1307) වල්ලභ අධිරාජිනියයි. බයා’උත් ගෝත්‍රයට අයත් වූ ඇය සිංඝිස් ඛාන්ට සේවය කළ තුලිගුස්ගේ දියණිය වූවා ය.
1305 ජූනි මස බුලුගන් විසින් ඇගේ පුත් ටෙෂෞ සිහසුනේ උරුමකරු බවට පත්කරන ලදී. පුත්‍රයාගේ අනුප්‍රාප්තිය සුරක්ෂිත කිරීමට ඇය මාලිගයේ ඔහුට තර්ජනයක් විය හැකි එදිරිවාදීන් සියල්ල ඉවත් කරන්නට කටයුතු යෙදුවා ය. දර්මබාලාගේ පුත් අයුර්බර්වාදා හොනාන් වෙත පිටත්කර යැවුණේ හුවායි-නිංහි කුමරු ලෙසයි. නමුත් 1306 ජනවාරියේ දී ටෙෂෞ මියගියේ ය.
1307දී තෙමූර් ඛාන් මියයන විට බුලුගන් විසින් ඛුංගිරාඩ් රැකවරණය ලද ඛයිෂාන් සහ අයුර්බර්වාදා සොයුරන් ඈත් කිරීමට කටයුතු යෙදූ අතර, තෙමූර්ගේ ඥාති සොහොයුරකු වූ මුස්ලිම් අනන්දා සමීප කරගත්තා ය. ඛුංගිරාඩ් පක්ෂය විසින් කුමන්ත්‍රණයක් මගින් අනන්දා සහ බුලුගන් සිරභාරයට ගත් අතර, හෙනාන් සිට අයුර්බර්වාදා සහ දාගි නැවත කැඳවන ලදී. අනතුරුව ඛයිෂාන් විසින් සිය මුත්තණුවන් වූ කුබ්ලයි ඛාන්‍ සේම මෞලි මංගල්‍යය ෂැංඩුහි පැවැත්වීමට තීරණය කළ අතර, සිය හමුදාව ආධාරයෙන් දකුණු ප්‍රදේශය වෙත ගමන් කරන ලදී. ඛාන් පදවිය අත්හැරි අයුර්බර්වාදා විසින් ඔහුව පිළිගත් අතර, අනුතරුව සිහසුනට පත්කරන ලදී. ඔවුහු අනන්දා, බුලුගන් සහ ඔවුන්ගේ සහචරයනට මරණ දඬුවම ලබාදුන්හ.
නුවර එළිය දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස
නුවර එළිය දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ගණන 5 කි. එනම්
බසවක්කුලම වැව
20 වන සියවසේ මුල් කාලයේ වරදවා අබය වැව ලෙස හැදින්වුනු බසවක්කුලම වැව පණ්ඩුකාභය රජු විසින් ඉදිකර වැවකි... ස්ථානය :- අනුරාධපුර
පොකුණු
පොකුණ යනු ස්නානය කළ හැකි නොගැඹුරු ජලාශයකි
රයිගම් ටෙලි හොඳම රූපවාහිනී දේශපාලන වැඩසටහන සම්මානය
රයිගම් ටෙලීස් හොඳම රූපවාහිනී දේශපාලන වැඩසටහන් සම්මානය වාර්ෂිකව ශ්‍රී ලංකාවේ රූපවාහිනී තිරයේ හොඳම ශ්‍රී ලාංකේය රූපවාහිනී දේශපාලන වැඩසටහන සඳහා බොහෝ වාණිජ සන්නාම සමඟ සම්බන්ධ රයිගම් රාජධානිය විසින් පිරිනමනු ලැබේ.
මෙම සම්මානය ප්‍රථම වරට ලබා දුන්නේ 2005 වසරේදීය. එතැන් සිට මෙම කීර්තිමත් ශූරතාව දිනාගත් අයගේ ලැයිස්තුවක් පහත දැක්වේ.
විලියම් හෙන්රි ග්‍රෙගරි
මොහු අප රටට බොහො උපකාර කර ඇත.කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරය තැනීමට ද මුල් විය.නුවර පිහිටි ග්‍රෙගරි වැව ද මොහුගේ නිර්මාණයකි.එවකට රජරට ජරාජීර්ණව පැවති වැව් රැසක් අලුත්වැඩියා කරවන ලදී.කන්ද උඩරට යුගයෙන් පසුව රාජ අනුග්‍රහය ලැබුණු ප්‍රතම අවස්තාව මෙය විය.මෙම ආර්තික වටිනාකමකින් තොර වූ වැඩකටයුතුවලට මුදල් වැය කිරීම පිළිබදව ඔහුට බ්‍රිතාන්ය පාර්ලිමේන්තුවෙන් පවා ගැටලු ඇති විය.
එළුතුමට්ටුවාළ්
ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ගම්මානයකි. ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
ජෙරුසෙලෙමෙහි දේවමාළිගය
right|thumb| තිබුණේ යැයි විශ්වාස කෙරෙන අයුරින් [[ජෙරුසෙලෙමෙහි ශුද්ධවූ දේශ මාදිළිය| ජෙරුසෙලෙමෙහි ශුද්ධවූ දේශ මාදිළියෙහි දක්වා ඇති හෙරෝද්ගේ දේවමාළිගයෙහි ආදර්ශය. ජෙරුසෙලෙමෙහි,   ඊශ්‍රායෙල කෙෘතුකාගාරයෙහි, එය දැනට පිහිටා ඇත්තේ ග්‍රන්ථයෙහි සිද්ධස්ථානය  ප්‍රදර්ශන භාණ්ඩයට යාබදවය.]]
ජෙරුසෙලෙමෙහි දේවමාළිගය හෝ ශුද්ධවූ දේවමාළිගය (, නූතන: බෙයිට් හාමික්ඩාෂ්, ටයිබේරියානු: බෙයිට් හාමික්ඩාෂ්,  අෂ්කනිෂි: බේස් හාමික්ඩොෂ්; : බේට මැක්ඩස්) යනු,  දැනට පර්වතයෙහි ගෝලාර්ධය සහ අල්-අක්සා  මුස්ලිම් දේවස්ථානය පිහිටා ඇති අඩවිය වන ජෙරුසෙලෙම පැරණි නගරයෙහි දේවමාළිගා කන්දෙහි පිහිටා තිබූ ගොඩනැගිලි මාලාව අතුරින් ඕනෑම එකකි.
ශබ්ද නිරුක්තිය
ගොඩනැගිලි සංකීර්ණය සඳහා හෙබ්‍රෙව් බයිබලයෙහි දක්වා ඇති හෙබ්‍රෙව් නම වන්නේ බෙයිට් යාවේ ( යාවේගේ හෝ යෙහෝවාගේ ගෘහය), බෙයිට් හාඑලොහිම් "දෙවියන්ගේ ගෘහය," හෝ සරල වශයෙන්  බෙයිටි  "මගේ ගෘහය", බෙයිටෙකාහ් "ඔබගේ ගෘහය" යනාදි ලෙසිනි. හෙකාල් "ශාලාව" හෝ ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ල යන පදය, පැරණි ඉංග්‍රීසි බයිබලයන්හී බොහෝ විට පරිවර්තනය කෙරුණේ "දේවමාළිගය" ලෙසිනි. රබිනික සාහිත්‍යයෙහි දේවමාළිගය හැඳින්වෙන්නේ බෙයිට් හාමික්ඩාෂ්, "පවිත්‍ර කෙරුණු ගෘහය" ලෙසින් වන අතර, ජෙරුසෙලෙමෙහි දේවමාළිගය පමණක් එම නමින් ව්‍යවහාර වෙයි.
පළමුවන දේවමාළිගය
හෙබ්‍රෙව් බයිබලය පවසන්නේ පළමුවන දේවමාළිගය තැනුණේ ක්‍රියුපෙ 957 දී සොලොමන් රජ විසින් බවයි.
මෑත ඉතිහාසය
සමස්ත ජෙරුසෙලෙම පැරණි නගරය හා සමගින් දේවමාළිගා කන්ද ද, 1967 දින හයේ යුද්ධය තුලදී ජෝර්දානය වෙතින් ඊශ්‍රායෙලය විසින් අල්ලා ගන්නා ලද පසු, මෙම ශුද්ධවූ ස්ථානයෙහි යළි යාච්ඤා කිරීමට යුදෙව්වන්ට අවස්ථාව සැලසිණි.
පිහිටීම
දේවමාළිගය පිහිටියේ කුමන ස්ථානයෙහිද යන වග පිළිබඳව සිද්ධාන්ත සතරක් පවතියි; පර්වතයෙහි ගෝලාර්ධය දැනට පවතින ස්ථානයෙහි, පර්වතයෙහි ගෝලාර්ධයට උතුරු පසට වන්නට (මහාචාර්ය ඇෂර් කෝෆ්මන්), පර්වතයෙහි ගෝලාර්ධයට නැගෙනහිර පසට වන්නට (හෙබ්‍රේව් විශ්වවිද්‍යාලයෙහි මහාචාර්යය ජෝසප් පැට්රිච්) සහ දේවමාළිගා කන්දට දකුණු පසට වන්නට ඕෆ්ල් කන්දෙහි යනුවෙනි.
භෞතික සැලසුම
thumb|250px| පුරාවිද්‍යාඥ [[බෙන්ජමින් මසා විසින් සොයා ගත්, දේවමාළිගා අංගනයට ප්‍රවිෂ්ට වීම සඳහා පැවති ඉහළ නැගුම් පඩිපෙළෙහි පළමුවන සියවසෙහි නටබුන්. බිලිපූජා පැවැත්වීමට දේවමාළිගයට පැමිණි සැදැහැවතුන් ඇතුළුවීම සහ පිටවීම සඳහා මෙම පඩිපෙළ භාවිතා කරන්නට ඇත.]]
සොලොමන්ගේ දේවමාළිගය හෝ පළමුවන දේවමාළිගය, ප්‍රධාන අංග තුනකින් සමන්විත විය: සහ
දේවමාළිගා තේවාවන්
thumb|right|150px| කෙඩුමිම් හී මයිකල් ඔස්නිස් විසින් තැනුනු [[යුදෙව් දේවමාළිගාවේ අනුරූ |දෙවන දේවමාළිගයෙහි ආදර්ශය.]]
දිනපතා උදෑසන සහ සවස පිදුම් සහ සබත් සහ යුදෙව් නිවාඩු දිනයන් තුලදී විශේෂ පිදුම් ඇතුළු, හෙබ්‍රෙව් බයිබලයෙහි විස්තර කර ඇති පිදුම් සිදු කෙරුණු ස්ථානය මෙම දේවමාළිගය විය.
ස්වර්ණමණ්ඩපාරාමය
කින්කකු-ජි (ස්වර්ණමණ්ඩපාරාමය) ජපානයේ ඇති සුප්‍රකටම ගොඩනැගිල්ලකි. සෙන් පන්සලක් වන මෙය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම ලෙස නම් කළ කියෝතෝ නගරයේ ඓතිහාසික ස්ථාන දහහතෙන් එකකි. (මෙම ස්ථාන සියල්ල එක් යුනෙස්කෝ උරුමයක් ලෙස නම් කර තිබේ)
යොෂිමිට්සුගේ මරණින් පසු ඔහුගේ පුත්‍රයා විසින් මෙය සෙන් පන්සලක් බවට පත් කෙරුණි.
1950 ජූලි 2 වනදා උදෑසන 2.30 ට පමණ 22 හැවිරිදි නවක භික්ෂුවක වූ හයාෂි යෝකෙන් සිය දිවි නසාගැනීමට කළ උත්සාහයකදී මෙම ගොඩනැගිල්ලට ගිනි ඇවිළුණි. අදාළ භික්ෂුව දිවි ගලවාගත් අතර ඔහු අත් අඩංගුවට ගන්නා ලදුව සත් වසරකට සිරගත කිරීමට නියම විය. කෙසේ වෙතත් ඔහුගේ මානසික රෝග තත්ත්වය හේතුවෙන් ඔහු නිදහස් කෙරුණි.
ගින්නෙන් ගොඩනැගිල්ලට දැඩි අලාභ හානි සිදු වූ බැවින් එය සම්පූර්ණයෙන් යළි ඉදි කෙරිණ. 1955 දී නව ගොඩනැගිල්ල ඉදි විය.. මණ්ඩපය මහල් තුනකින් සමන්විත වෙයි.
ගින්න පිළිබඳ සිද්ධිය පාදක කරගත් The Temple of the Golden Pavilion (“ස්වර්ණමණ්ඩපාරාමය”) නම් කෘතියක් 1956 දී නවකතාකරු යුකියෝ මිෂිමා විසින් පළ කෙරිණ.
කින්කකු-ජි ගොඩනැගිල්ලෙහි බිම් මහල ෂින්ඩෙන් ශෛලියෙන් ද පළමු මහල සමුරායි සම්ප්‍රදාය අනුව ද දෙවැනි මහල සෙන් සම්ප්‍රදාය අනුව ද තනා ඇත. බිම් මහලේ විවෘත ඉඩකඩ වැඩි හෙයින් අවට පරිසරය හා එය අනුගත වේ.
ගොඩනැගිල්ල මුදුනේ ෆීනික්ස් කුරුල්ලෙකුගේ ලෝහමය රූපයක් වේ.
කින්කකු-ජි පන්සල පිහිටි උද්‍යානය මුරොමාචි යුගයේ ජපන් උද්‍යානවල ආභාෂය ඇතිව නිම වූ සෙන් සම්ප්‍රදායේ උද්‍යානයකි.
ආශ්රේයයන්
ප්‍රවර්ගය: බුදු දහම ප්‍රවර්ගය: ජපානය ප්‍රවර්ගය: ලෝක උරුම අඩවි
මහා අවපාතය
thumb|1910 සිට 1960 දක්වා [[එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපදයෙහි සේවා වියුක්ති අනුපාතිකය (විරැකියා අනුපාතය) දැක්වෙන ප්‍රස්තාරයක්. මහා අවපාත කාල සීමාව නිල් පැහැයෙන් දක්වා ඇත.]] මහා අවපාතය යනු 1930 දශකයේ එක්සත් ජනපදයෙන් ආරම්භ වී ලෝකය පුරා පැතිර ගිය ගෝලීය ආර්ථික අවපාතයකි. බොහෝ රටවල 1929 දී ආරම්භ වූ මෙය 1930 දශකයේ අවසානය තෙක් පැවතුනි. මෙය 20 වෙනි ශතවර්ෂයේ ඇතිවූ දීර්ඝතම සහ වඩාත් පුළුල්වම පැතිර ගිය ආර්ථික අවපාතය විය. ගෝලීය ආර්ථිකය කොතරම් දරුණු ලෙස පරිහානියට පත් විය හැකිද යන්නට උදාහරණයක් ලෙස මහා අවපාතය දැක් විය හැක.
වික්ටර් අයිවන්
වික්ටර් අයිවන් යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මාධ්‍යවේදියෙකු වේ.
මහා අවපාතය
1929 සැප්තැම්බර් 4 වැනිදා එක්සත් ජනපදයේ කොටස් වෙළඳපොලෙහි කොටස් මිල ශීඝ්‍රයෙන් අඩු වීම මහා අවපාතයෙහි ආරම්භය යැයි සැළකේ. 1929 ඔක්තොම්බර් 29 වැනිදා කොටස් වෙළඳපොල කඩාවැටීමත් සමග (මෙය Black Tuesday නොහොත් "කලු අඟහරුවාදා" ලෙස හැඳින්වේ) මෙය ලොව පුරා ප්‍රවෘත්තියක් බවට පත් විය. 1929 සහ 1932 අතර කාලයේදී ලොව පුරා දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) 15% කින් පමණ පහත වැටුණි. ඇතැම් ආර්ථිකයන් 1930 දශකයේ මැද භාගය වනවිට ප්‍රකෘති තත්වයට පත් වෙමින් තිබුනද, බොහෝ රටවල මහා අවපාතයෙහි ඍණාත්මක බලපෑම් දෙවන ලෝක යුද්ධය ආරම්භ වනතෙක්ම පැවතුණි.
වික්ටර් අයිවන්
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:1949 උපත්
මහා අවපාතය
= මූලාශ්‍ර =
ප්‍රවර්ගය:මහා අවපාතය ප්‍රවර්ගය:ලෝක ආර්ථිකය ප්‍රවර්ගය:මූල්‍ය අර්බුද
පසුකාලීන තුන් රාජධානි
කොරියාවේ පසුකාලීන තුන් රාජධානි (892–936) යටතට සිල්ලා, හුබෙක්ජේ ("පසුකාලීන ‍බෙක්ජේ") සහ හුගොගුර්යෝ ("පසුකාලීන ගොගුර්යෝ", මෙය ගොර්යෝව විසින් විස්ථාපනය කරන ලදී) යන රාජධානි තුන අයත් වේ. මෙහ අවසානයට සඳහන් කළ රාජධානි දෙක සිල්ලාව විසින් එක්ස්ත කරන ලද මුල්කාලීන සෙසු කොරියාවේ තුන් රාජධානිවල උරුමකරුවන් යැයි හඳුන්වාගෙන ඇත. මෙම යුගය එළැඹියේ සිල්ලාහි ජින්සොං රැජිනගේ රාජ්‍ය සමයේ පැවති නොසන්සුන් වාතාවරණය හමුවේ ය. ‍සාමාන්‍යයෙන් පසුකාලීන තුන් රාජධානි යුගය ලෙස සැලකෙන්නේ ග්යොන් හ්වොන් විසින් හුබෙක්ජේ රාජ්‍යය පිහිටුවූ සමයේ සිට ගොර්යෝව විසින් කොරියානු අර්ධද්වීපය එක්සත් කිරීම දක්වා වූ කාල සීමාවයි.
පසුබිම
9වන සහ 10 වන සියවස වන විට "අස්ථි ශ්‍රේණි පද්ධතිය" මත රඳා පැවතීම හේතුවෙන් සිල්ලාව තුළ නොයෙකුත් ගැටලු ඇතිවන්නට විය. මෙම ක්‍රමය අනුව ඉහළ නිලතල දැරිය හැකි වූයේ වංශවත් පසුබිමක් සහිත පුද්ගලයිනට පමණි. පාලන රාජකීය පවුල විසින් මෙම ක්‍රමය අවභාවිතයට ගනිමින් දේශපාලනිකව සිය අධිකාරිය පවත්වා ගැනීමට උත්සාහ දරන ලදී. මේ නිසා සිල්ලාවේ අවසන් කාලය වනවිට අසහනකාරී සමයයක් පැවතිණි. හොජොක් (හංගුල්:호족, හන්ජා: 豪族) නැමැති ප්‍රදේශික වංශවතුන් එනම්, මැදි මට්ටමේ වංශවතුන් හෝ ගම් ප්‍රධානීන් මෙම අරගලකාරී සමයේ තමන්ගේම ස්වාධීන පෞද්ගලික සේනා සංවිධානය කරමින් බලය රැස්කරන්නට වූහ. හ්යේගොං රජුගේ මරණින් පසු මෙම තත්ත්වය තවත් උග්‍ර වූයේ රාජකීය අනුප්‍රාප්තිය පිළිබඳ එකඟත්වයකට පැමිණිය නොහැකි වීම හේතුවෙනි. මේ නිසා හොජොක් නායකයින් අතර අරගල පැවතිණි. මේ වනවිට සිල්ලාවේ දේශපාලන වාතාවරණය මෙන්ම මූල්‍යමය තත්ත්වය ද පිරිහෙමින් පැවතිණි. වංශවතුන්ගේ සහයෝගීත්වයෙන් තොරව බදු එක්රැස් කිරීම අපහසු විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ගම් වැසින් සහ ගොවීන් මත අධික ලෙස බදු පැනවිණි. මේ හේතුවෙන් 889දී එනම් ජින්සොං රැජිනගේ තෙවන රාජ්‍ය වර්ෂයේ දී කැරැල්ලක් ඇති විය. ඉන් අනතුරුව එළැඹි වසර 100 ඇතුළත කැරලි ගණනාවක් ඇති වූ අතර, එමගින් සිල්ලාව බිඳවැටෙන්නට විය.
හුබෙක්ජේ සහ හුගොගුර්යෝ
සිල්ලාව පරිහානියට පත්වන්නට පටන් ගැන්මත් සමග, සිල්ලාවේ හිටපු සෙන්පතියකු වූ ග්යොන් හ්වොන් කැරලි හමුදා මෙහෙවමින් 892දී වර්තමාන ග්වංජු ප්‍රදේශයට අයත් පළාත් අගනුවර වූ මුජින්ජු (හංගුල්:무진주, හන්ජා:武珍州) පටත් කරගත්තේ ය. අනතුරුව ඔහු නිරිතදිග ප්‍රදේශ ආක්‍රමණය කරන්නට වූ අතර, 900දී ග්යොන් හ්වොන් තමන් හුබෙක්ජේ ("පසුකාලීන බෙක්ජේ") හි රජු ලෙස ප්‍රකාශ කළේ ය. මෙය ‍බෙක්ජේහි ශ්‍රීවිභූතිය යළි පුනර්ජීවනයට පිහිටුවූ රාජ්‍යයකි. එහි අගනුවර වන්සන්ජු (හංගුල්:완산주, හන්ජා:完山州) හෙවත් වර්තමාන ජොන්ජුහි පිහිටුවූ ඔහු සිය රාජධානිය පුළුල් කරන්නට උත්සාහ ගත්තේ ය.
සිල්ලාවෙන් පැමිණි ගුං යේ හට රාජකීය හෝ වංශවත් පසුබිමක් සහිත වන්නට ඇතැයි සැලකේ. ඇතැම් ඉතිහාසඥයින් අනුමාන කරන්නේ ඔහු සිල්ලාවේ "කිම්" යන රාජකීය පෙළපත් නාමය ප්‍රදානය කෙරුණු ගෝ අන්ස්‍යුංගෙන් පැවත එන බවයි. මුලින් බෞද්ධ භික්ෂුවක වූ ඔහු දේශපාලන පිබිදීම් සඳහා සම්බන්ධ විය. ඔහු බොහෝ සේනාවන්හි නායකත්වයට පත් විය. විශාල භූමි ප්‍රදේශයක් ආක්‍රමණය කළ ඔහු 895දී මියොංජු (හංගුල්:명주, හන්ජා:溟州) හි සිය පදනම පිහිටුවී ය. වර්තමාන ගංන්‍යොං ප්‍රදේශයට අයත් මෙම භූමිය පිහිටුවීමට වං ගොන් ඇතුළු බොහෝ ප්‍රාදේශීය ප්‍රධානීන්ගේ සහාය හිමි විය. 901දී ගුං යේ විසින් හුගොගුර්යෝ රාජධානිය පිහිටුවන ලදී. නමුත් 904දී ඔහු එහි නාමය මාජින් ලෙස වෙනස් කොට අගනුවර චෝර්වොන් වෙත ගෙනගියේ ය. 911දී ඔහු සිය රාජ්‍යයේ නාමය තේබොං ලෙස යළි වෙනස් කරන ලදී.
පසුකාලීන තුන් රාජධානි එක්සත් කිරීම
මුල්කාලයේ සාරවත් තැනිතලා සහ චීනය සමග පැවැත්වූ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා හේතුවෙන් හුබෙක්ජේ රාජ්‍යය ජාතික බලය අතින් ප්‍රමුඛත්වය ගත්ත ද, හුගොගුර්යෝව මඳ කලකින්ම නව තුන් රාජධානිය සමයේ විශාලතම බලවතා බවට පත් විය. ගුං යේ සහ සෙන්පති වං ගොන් යටතේ එය සිය රාජ්‍යය පුළුල් කරන්නට වූ අතර, අර්ධද්වීපයේ භූමියෙන් හතරෙන් තුනක්ම වාගේ ඔවුන් සතුව පැවතිණි. කෙසේනමුත්, කාලයත් සමග ගුං යේ තමන් මෛත්‍රෙය බුදුන් ලෙස හඳුන්වා ගනිමින් ඒකාධිපති පාලනයක් ගෙනයන ලදී. මේ නිසා 918දී වං ගොන් විසින් ඔහුව සිහසුනෙන් පහකරන ලදී. ගොර්යෝ යනුවෙන් නව රාජවංශයක් ස්ථාපනය කළ වං ගොන් එම වර්ෂයේ දී එහි අගනුවර සොන්ගක් (හංගුල්:송악, හන්ජා:松嶽) වෙත ගෙනගියේ ගොර්යෝ, බෙක්ජේ සහ සිල්ලා ලෙස බලවතුන් තිදෙනකු සිටි යුගයක් උදා කරමිනි.
තුන් රාජධානි නිරන්තර බල අරගලයක නිතරව පැවති නමුත්, මේ වනවිට සිල්ලාව දුර්වල රාජ්‍යයක් බවට පත්ව තිබූ හෙයින් සෙසු රාජ්‍ය ද්විත්වයට එය එතරම් තර්ජනයක් නොවී ය. හුබෙක්ජේ ආක්‍රමණයක් දියත් කළ ද, ගොර්යෝවේ වංගොන් සිය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා ශක්තිමත් කරමික් සිල්ලාවේ ප්‍රසාදය දිනාගත්තේ ය. හුබෙක්ජේ සහ ගොර්යෝ අතර අරගලය සිල්ලා භූමිය අසල දී උග්‍ර විය. එයට හේතුව එම ජාතීන් ද්විත්වයටම එම ප්‍රදේශයේ බලය හිමි කරගැනීමට අවශ්‍ය වීමයි. 927දී සිල්ලාවේ අගනුවර වූ ග්යොංජු ආක්‍රමණය කළ හුබෙක්ජේ හමුදා විසින් ගොර්යෝ හමුදා විනාශ කර දමන ලදී. එයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් 930දී ගෝචං සටන ගොර්යෝව ජයගත් අතර, 934දී වූංජින් භූමිය යළි තමන් සතු කරගන්නා ලදී.
935දී, බෙහෙවින් දුර්වලව පැවති සිල්ලාවේ ග්යොංසුන් රජු ගොර්යෝවට යටත් විය. මේ කාලයේ, හුබෙක්ජේහි අභ්‍යන්තර අරගල හේතුවෙන් රාජ්‍යය ව්‍යාකූලත්වයට පත්ව තිබිණි. ග්යොන් හ්වනෝ සිය බාලම පුත්‍රයා වූ ග්‍යුම්ගං සිය උරුමකරු ලෙස නම්කළේ ය. නමුත් ඔහුගේ සෙසු පුත්‍රයින් (පළමු බිසවට දාව උපන්) ඔහුට විරුද්ධව කැරලි ගසා ග්යොන් හ්වොන්ගේ වැඩිමහල්ම පුත්‍රයා වූ සින්ගොම් සිහසුනට පත්කළේ, ග්යොන් හ්වොන් ග්‍යුම්සන් විහාරයේ සිරගත කරමිනි. පසුව ග්යොන් හ්වොන් ගොර්යෝව වෙත පලාගියේ ය. වංගොන්ගේ හමුදා සමග හක්වූ ඔහු තමන් විසින්ම පිහිටුවූ රාජ්‍යයට එරෙහිව සටන් වැදුණේ ය. 936දී හුබෙක්ජේ රාජ්‍යය බිඳවැටුණු අතර ගොර්යෝව විසින් අර්ධද්වීපය යළි එක්සත් කරන ලදී.
පැරණි නගරය (ජෙරුසෙලෙම)
පැරණි නගරය (, හයිර් හාටිකා,, අල්-බල්ඩ අල්-කදීම) යනු, ජෙරුසෙලෙම නූතන නගරය තුල පිහිටි,  0.9 වර්ග කිලෝමීටර (0.35 සතරැස් සැත) ප්‍රමාණයෙහි පවුරුවලින් වටවූ ප්‍රදේශයකි. 1860 වසරෙහිදී, මිෂ්කෙනොට් ෂානනිම් නම් යුදෙව් අසල්වැසි ප්‍රදේශය පිහිටුවන තුරු, මෙම ප්‍රදේශය වෙතින් නිරූපණය කෙරුණේ සමස්ත ජෙරුසෙලෙම් නගරයයි.
ශ්‍රී ලංකාවෙහි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට සිදුකරන ලද 19 වන සංශෝධනය
ශ්‍රී ලංකාවෙහි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට සිදුකරන ලද 19වන සංශෝධනය 2015 අප්‍රේල් 28 වන දින ශ්‍රී ලංකාවෙහි පාර්ලිමේන්තුවෙහිදී සම්මත විය. තුනෙන් දෙකක බහුතරයෙහිඅනුමැතිය අැවැසිවූ මෙය මන්ත්‍රීවරු 225 අතරින් නොපැමිණි හත්දෙනා හැර 215 ක් පක්ෂව ද එක් අයෙකු විපක්ෂව ද තවත් එක් අයෙකු ස්වාධීනව ද ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම මත සම්මත විය.
හැඳින්වීම.
එවන් ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් පිළිබඳ යෝජනාව 2015 ජනාධිපතිවරණ මැතිවරණ ව්‍යාපාරයේ දී නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණේ පොදු අපේක්ෂකයා වී සිටිය දී වත්මන් තනතුරුධාරී ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන ලබාදුන් ප්‍රධාන මැතිවරණ පොරොන්දුවක් විය. මෙම සංශෝධනයේ ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ ජනාධිපතිවරයා හට අධික බලතල ප්‍රමාණයක් හිමිකර දුන් 18වන සංශෝධනය අවලංගු කිරීම හා රටේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ශක්තිමත් කිරීම යි. එමගින් පෙර දී විධායක ජනාධිපති විසින් දැරූ විධායක බලතල ප්‍රමාණයක් දරන ව්‍යවස්ථාදායක සභාවක් පිහිටුවන ලදී. 19වන සංශෝධනය මගින් 17වන සංශෝධනය තුළ අඩංගු වූ බොහෝ කොටස් ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කෙරෙයි. ඒ අනුව යෝජිත ස්වාධීන කොමිෂන් සභා සකස් කිරීමට ව්‍යවස්ථාදායක සභාවට අවස්ථාව හිමිවේ;
විජලනය
විජලනය යනු යම්කිසි වස්තුවකින් ජලය ඉවත් වීමකි. වෛද්‍ය විද්යානුකූලව මෙය විග්‍රහකරනුයේ සිරු‍රේ සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය පවත්වාගැනීමට අවශ්‍යතරම් ප්‍රමාණයට දේහය තුළ ජලය නොපැවතීමයි.
විජලනය මගහරවාගැනීම.
පාචන තත්වයක් නොමැති අවස්ථාවලදී (සැලකිය නොහැකි තරම් කුඩා ප්‍රමාණයෙන්)වලක්වාගත හැක්කේ ඇතිතරම් ලෙස ජලය පානය කිරීමෙනි. සිරුරෙන් බහුලවම ජලය ඉවත්වන්නේ දහඩිය වාෂ්පවීමෙනි. මෙලෙස ඉවත් වූ ජලය නැවත සිරුරට ලබාදීම සඳහා  ප්‍රමාණවත්ලෙස ජලය පානය කළයුතුවේ. අප සිරුරට විශාල වශයෙන් සිදුවන ජලය ඉවත්වීම් හා අධිකව ජලය සිරුරට ඇතුලුවීම දැකගත නොහැක. ජලය පානය කිරීම දල වශයෙන් අප සිරුරෙන් ජලය ඉවත්වීම හා සමාන විය යුතුවේ. වකුගඩු මගින් අප සිරුරට අවශ්‍යතාවයට වඩා අමතරව ලැබෙන ජලය ඉතා කාර්යක්ෂම ලෙස ඉවත් කරන නිසා අධිකව ජලපාලනය කිරීම මගින් සිරුරට සිදුවන හානිය ඉතාඅවම වේ.
එක්සත් රාජධානියේ උණුසුම් කාලගුණයක් ඇති සාමාන්‍ය දිනයකදී පුද්ගලයෙකුගේ සිරුරෙන් ලීටර් 2.5 ක් පමණ ජලය ඉවත්වේ. මෙය පෙනහළු හරහා ජලවාශ්ප ලෙස සම, හරහා දහඩිය ලෙසට හෝ වකුගඩු හරහා මුත්‍ර ලෙස ඉවත්වෙයි. ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක් වූ ජලය මලපහ සමග පිටවේ.(පාචනය තත්තවයක් නොමැති අවස්ථාවල) අධික රස්නයක් ඇති හෝ වායුගෝලයේ දරිද්‍රතාවය ඉහළ අවස්ථාවලදී හෝ අධිකව  ව්‍යායාම්  නිරත වන අවස්ථාවන්හිදී  බහුලව දහඩිය ලෙස පිටවන ජලය ප්‍රමාණය මනාලෙස  නැවත සිරුරට ලබාදිය යුතුවේ. ඉහත සඳහන් කල අවස්ථාවන්හීදි සිරුරෙන් ඉවත්වන ජලය ප්‍රමාණය ආහාර ජීරණ පද්ධතින් අවශෝෂනය කරගත හැකි ජලය ප්‍රමාණයට වඩා අධිකවේ. මෙවන් අවස්ථාවකදී විජලනය මගහරවා ගැනීම සඳහා  ජලය පානය කිරීම පමණක් කළනොහැකි බැවින්  සිරුරෙන් දහඩිය ලෙස පිටවන ජල ප්‍රමාණය අවම කිරීමට ක්‍රියාමාර්ග ගතයුතුය. ( විවේක ගැනීම හා වඩාත් සිසිල් වටපිටාවක් වෙත ගමන් කිරීම )
උෂ්ණාධික හෝ ඉහළ දරිද්‍රතාවයක් ඇති පරිසර වලදී  හෝ ඇඟ වෙහෙසා වැඩ කරන ව්‍යායාම් වලදී විජලනය වළක්වා ගැනීම සඳහා මුත්‍ර පිටවන වාර ගණන හා ප්‍රමාණය පිළිබඳව අවධානයක් යොමු කිරීම උපකාරීවේ. පැය තුනකට හෝ පහකට වරක් මුත්‍රා කිරීමේ අවශ්‍යතාවය ඇතිවී, මුත්‍ර ඉතා ලා පැහැයක් ගෙන  හෝ අවර්ණ වී ඇති නම් විජලනයට පත්නොවේ. නමුත් මුත්‍රා තද පැහැයෙන් යුක්ත වීමෙන් හෝ මුත්‍රා කිරීමේ අවශ්‍යතාව ප්‍රමාද වීම හෝ මුත්‍රා පිට නොවීම සිරුරට ලබාගන්නා ලද ජලය ප්‍රමාණය ප්‍රමාණවත් නොවන බව පෙන්නුම් කරනු ලබයි.
දහඩිය මගින් ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක් ජලය සිරුරෙන් ඉවත්ව ගිය පසු ඒවා පානීය ජලය මගින් නැවත යථාතත්වයට පත්කරගත් පසුව නිවැරදි ආකාරයට සිරුර තුල අයන සමතුලිතතාව  පවත්වා ගැනීම ගැටලුවකි. සිරුර තුළ ඇති තරලවල සාන්ද්‍රනයට වඩා අඩු හෝ වැඩි සාන්ද්‍රනයකින් යුතු  දියර වර්ග පානය කිරීම  මගින් අනිටු ප්‍රතිවිපාක ඇති විය හැක. මෙමගින් රුධිරයේ සෝඩියම් අයන ප්‍රමාණය අඩු හෝ වැඩිවීම සිදුවිය හැක.
වමනය හෝ පාචනය මගින් අමතරව සිදුවන ජලය ඉවත්වීම මගින්  ඇතිවන අසමතුලිතතාවයන් මගින් අවධානම් තත්ත්වයන්ට  මුහුණ පෑමට සිදුවේ. කුඩාදරුවන්ට ඇතිවන පාචනය හා කොළරාව වැනි රෝග තත්ත්වයන් මගින් එම රෝගීන් විජලනයෙන් සහ අයන වල අසමතුලිතතාවයන් මගින් මරණයට වුවද පත්විය හැක. ක්‍රීඩාවන් පැවැත්වෙන අවස්ථාවන්හිදී සිසිල්පැන් පානය කිරීම සඳහා  ක්‍රීඩකයන්ට ලබාදෙන විරාමයන් මගින්  විජලනය වලකා ගැනීමට  ක්‍රීඩකයන්ට අවස්ථාව ලබාදේ.
ඔස්ටියෝපොරෝසිස්
ඔස්ටියෝපොරෝසිස්, යනු අස්ථි හා බැඳුණු බෝනොවන රෝගයකි.
විජලනය
විජලනය මගහරවාගැනීම.
ප්‍රවර්ගය:විජලනය
ඔස්ටියෝපොරෝසිස්
ප්‍රවර්ගය:බෝනොවන රෝග විටමින් D ඌනවීමක් නිසා හටගන්නා මෙම රෝගය රිකට්සියාව නමින් ද ව්‍යවහාර කෙරේ.කැල්සියම් සහ පොස්පරස් අවශෝෂණය සදහා වැදගත් වන විටමින් D ඌන වීමෙන් අස්ථි ආශ්‍රිත දුර්වල වීම, අස්ථි බිදී යාම වැනි තත්ත්වයන් ඇතිවන රෝගයකි.
ගණිත ලිපි ලැයිස්තුව
මෙම ලිපිය විසින් විවිධ ගණිත මාතෘකාවන්හී ලැයිස්තු ලැයිස්තුගත කරයි.
Mathematics
කාලිකා පුරාණ
කාලිකා පුරාණ (සංස්කෘත: कालिकापुराण), කාලි පුරාණ, සති පුරාණ හෝ කාලිකා තන්ත්‍රය ලෙසද හැඳින්වෙන්නේ හින්දු ආගමේ උප පුරාණ දහඅටෙන් එකකි. මෙම ලියවිල්ල ඇසෑම් හෝ කූච් බෙහාර් ප්‍රදේශයෙන් රචනා කර තිබෙන්නට ඇති අතර එය මාර්කණ්ඩේය ඍෂිවරයාට ආරෝපණය කර ඇත එය පරිච්ඡේද 90 සිට 93 දක්වා විවිධ ලෙස සංවිධානය කර ඇති බොහෝ අනුවාද පවතී. පෙළෙහි ඉතිරිව ඇති අනුවාද අසාමාන්‍ය වන්නේ ඒවා හදිසියේම ආරම්භ වන අතර හින්දු ආගමේ මහා හෝ උප පුරාණ ප්‍රභේදයේ ග්‍රන්ථවල දක්නට නොලැබෙන ආකෘතියක් අනුගමනය කරන හෙයිනි. දෙවියන් වෙනුවෙන් කරන විවිධ සත්ව බිලි පූජා ගැනද පුරාණයේ විස්තර වේ.
අන්තර්ගතය
මෙම පාඨය ආරම්භ වන්නේ ශිව නැවත ආදරයෙන් බැඳ තබමින් තාපස ජීවිතයෙන් ගෘහපති ජීවිතයට නැවත ගෙන ඒමට උත්සාහ කරන දේවියගේ ජනප්‍රවාද සමඟිනි. ලුඩෝ රොචර්ට අනුව, මාර්කණ්ඩේය බ්‍රහ්මා, ශිව සහ විෂ්ණු "එක හා සමාන" ආකාරය විස්තර කරන අතර සියලුම දෙවඟනන් (සති, පාර්වතී, මේනකා, කාලි සහ අනෙකුත්) එකම ස්ත්‍රී ශක්තියේ ප්‍රකාශනයන් ලෙස විතර කරයි.
රුධිරාධ්‍යාය
පාඨයේ 67 සිට 78 දක්වා පරිච්ඡේදවල බලි (සත්ව බිලි පූජා) සහ වාමචර තන්ත්‍ර පිළිබඳ සාකච්ඡා කෙරෙන රුධිරාධ්‍යාය සමන්විත වේ. රුධිරාධ්‍යාය කොටස මනුෂ්‍ය බිලි පූජා පිළිබඳ එහි අසාමාන්‍ය සාකච්ඡාවන් කැපී පෙනේ. දේවතාවිය සතුටු කිරීම සඳහා මිනිස් බිලි පූජාවක් කළ හැකි නමුත් යුද්ධයකට හෝ ආසන්න අනතුරකට පෙර කුමරුගේ කැමැත්ත ඇතිව පමණක් කළ යුතු බව ලියවිල්ල තුළ සඳහන් වේ. කායික ආබාධිත, බ්‍රාහ්මණයෙකුට නෑකම් ඇති, හෝ යාගය හරහා "මැරීමට අකමැති" ඕනෑම අයෙකු චාරිත්‍රයට නුසුදුසු බව ද පෙළෙහි සඳහන් වේ.
ඉතිහාසය
කෘතිය අයත් වන්නේ හින්දු ආගමේ මහාදේවියට ​​නැඹුරු වූ ශක්ත නිකායට යි. බොහෝ විට එය මධ්‍යතන කාමරූප (නූතන ඇසෑම්) ප්‍රදේශයේ හෝ ඒ ආසන්නයේ රචනා වී ඇත.
කාලය
හස්රාට අනුව, දැනට පවතින ලියවිල්වල වඩා පැරණි ලියවිල්ලක් පැවති අතර, එම පාඨයේ මූලාරම්භය බෙංගාලය විය. කාලිදාස සහ මාඝ පිළිබඳ සඳහන් කිරීම්වලින් පෙනී යන්නේ එය මුල් පුරාණවලින් එකක් නොවන බවයි. කාමරූප ප්‍රදේශයේ රත්න පාල (920-960) ආශ්‍රිත ස්ථාන සහ සිද්ධීන් ගැන සඳහන් කිරීම හේතුවෙන් 10 වැනි සියවසෙන් පසු ලියවිල්ල ස්ථානගත කරයි.
ග්‍රන්ථ නාමාවලිය
ප්‍රවර්ගය:හින්දු ආගමික ලියවිලි ප්‍රවර්ගය:හින්දු ආගම
ලංකා ජාතික සංගමය
බ්‍රිතාන්‍යයන්ට එරෙහිව කටයුතු කිරීම නිසා සිංහල නායකයන් තුල එකමුතුකම වර්ධනය විණි. බ්‍රිතාන්‍යයන් යටතේ සිදුවන අසාධාරණකම් හා මර්දනවලින් මිදීම සඳහා සියළුම ජනකො‍ටස් වලින් සමන්විත සංගමයක අවශ්‍යතාව දැනිනි. ......
1919 දෙසැම්බර් මස මෙම සංගමය පිහිටුවනු ලැබීය.
ලංකාව තුළ ප්‍රථම වතාවට ආගමික, භාෂාත්මක, වාර්ගික ලෙස නොබෙදී එක්වූ සංවිධානයක් ලෙස ලංකා ජාතික සංගමය හැදින්විය හැකිය. ලංකා ජාතික සංගමය බිහිවීමට බලපාන ලද ප්‍රධාන සාධක දෙකකි. එනම්:
1915 සිංහල මුස්ලිම් කෝලාහලය. 1917 අගෝස්තු 20 ඉංදියාවට ලබාදුන් මොන්ටේගු චෙම්ස්පර්ඩ් ප්‍රතිසංස්කරණ
සිංහල මුස්ලිම් කෝලාහලය වැරදියට අවබෝධ කරගත් බ්‍රිතාන්‍යයින් දේශීය නායකයින් විශාල මර්දනයකට ලක් කරනු ලබයි. එම නිසා තවදුරටත් වෙන්වී කටයුතු කිරීම අනුවන බව වටහාගත් ලාංකිකයින් සියලු සංවිධාන එක්ව කටයුතු කිරීමට ක්‍රියාකළේය. එහි ප්‍රතිපලයක් වශයෙන් ලංකා ජාතික සංගමය නිර්මානය විය.
එමෙන්ම මේවනවිට ඉංදියාවේ ජාතික ව්‍යාපාරය උද්වේගකාරී තත්ත්වයක පැවතුනු බැවින් එහි නායකයින් මොන්ටේගු චෙම්ස්පර්ඩ් ප්‍රතිසංස්කරණ හරහා ව්‍යවස්ථාදායක සභාව මෙන්ම විධායක සභාවටද තේරීපත් විය. එවැනි ප්‍රතිසංස්කරණ ලබාගැනීම සදහා සියලු ජනවර්ග ඒකරාශී වියයුතු බව ජාතික නායකයින්ගේ අදහස විය. මෙම කාරණා මත 1919 දෙසැම්බර් 11 වන දින පොන්නම්බලම් අරුනාචලම් මහතාගේ සභාපතීත්වයෙන් ලංකා ජාතික සංගමය ආරම්භ වේ. මෙහි ප්‍රධනතම අරමුණ වූයේ දේශපාලන බලය ලබාගැනීමත්, ආර්ථික බලයට සරිලන දේශපාලන නියෝජනයක් ලබාගැනීමත්ය. ඒ සදහා ඔවුන් සිදුකරනු ලැබුවේ සාමකාමී උද්ඝෝෂණ ක්‍රියාත්මක කිරීම, සිහිවටන පත් නිකුත් කිරීම, සංදේශ යැවීම වැනි කාරණාය.
ඕනෑම සංවිධානයක අරමුණ තීරණය වන්නේ ක්‍රමඋපායන් මතය. එසේම ක්‍රමඋපායන් තීරණය වන්නේ නායකත්වයේ පංති ස්වභාවය මතය. ඒ අනුව ජාතික ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ වූ පිරිස සුපිරි ධනවතුන්ය. ඔවුන්ට කිසිසේත් නිදහස දිනාගැනීමට අවශ්‍යතාවයක් නොතිබුනි. ඔවුන්ට අවශ්‍ය වූයේ තමන් ලැබූ ආර්ථික ශක්තියට සරිලන දේශපාලනික බලයක් ගොඩනගා ගැනීමය. මෙම කරුණු අනුව නායකත්වයේ ස්වභාවය අනුව ප්‍රධාන කොටස් දෙකක් දැක්විය හැකිය.
ඉංග්‍රීසි උගත් කතෝලික ආගම වැලදගත් බටහිර සංස්කෘතියට උරුමකම් කියන පිරිස. මොවුන් කොම්පදෝරු හෙවත් කළු සුදු ධනපති පංතිය ලෙස හදුන්වයි. ඉංග්‍රීසි උගත් බෞද්ධ ආගම වැලදගත් දේශීය සංස්කෘතියට උරුමකම් කියන පිරිස. මොවුන් ජාතික පිල ලෙස හදුන්වයි. මීට අමතරව රැඩිකල්වාදී තරුණ පිරිස්ද දක්නට ලැබේ. එනම් වික්ටර් කොරයා, වලිසිංහ හරිස්චන්ද්‍ර, ඒ. ඊ. ගුණසිංහ වැනි පුද්ගලයින්ය. ඉහත කී පිරිස් පිළිබද සළකා බලනවිට මොවුන් විශාල ධනපතීන්ය, වැවිලිකරුවන්ය. එමනිසා ඔවුන්ට ආර්ථික බලයට සරිලන දේශපාලන බල අධිකාරියක් විනා වෙනත් අදහසක්, අවශ්‍යතාවයක් තිබුනේ නැත. ඔවුන් ඒ සදහා කලේ සාමකාමී උද්ඝෝෂණ ඉල්ලීම් මාලාවක් ඉදිරිපත් කිරීමයි. ලංකා ජාතික සංගමය ආරම්භයේදීම ඔවුන් ඉදිරිපත් කරයි. එම ඉල්ලීම් පහත පරිදි වේ.
ව්‍යවස්ථාදායක සභික සංඛ්‍යාව 50 දක්වා වැඩිකිරීම. ඉන් 40ක් පිරිමින්ගේ පුළුල් ඡන්දයෙන් හා ගාහැණුන්ගේ සීමිත ඡන්දයෙන් තෝරා විධායක සභාවක් වශයෙන් නිල නොලත් සාමාජිකයින්ගෙන් හරි අඩක් නිල නොලත් සාමාජිකයින් තුළින්ම තෝරාගැනීම. එහි සභාපති ආණ්ඩුකාරවරයා වීම. අයවැය පිළිබද සම්පූර්ණ බලය ව්‍යවස්ථාදායකය සතුවීම. ආණ්ඩුකාරවරයා යටත් විජිතය සම්බන්ධයෙන් හා බ්‍රිතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තුව සම්බන්ධයෙන් හොද පරිචයක් ඇත්තකු වීම. සිවිල් සේවය 50% - 75% දක්වා වැඩිකිරීම. පොන්නම්බලම් අරුනාචලම් මහතාගේ යෝජනා අනුව පලාත් ආයතන සම්බන්ධයෙන් අයබදු පැනවීම, විශ්ව විද්‍යාලයක් පිහිටුවීම, ආසියාතික රටවලට නීති පැනවීමට විරුද්ධ වීමට ව්‍යවස්ථාදායකයට බලය තිබීම. ආණ්ඩුක්‍රම ප්‍රතිසංස්කරණය පිළිබද ලාංකික ඉල්ලීම් බලවත් වුවත් බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුවේ අවසාන තීරණය ප්‍රමාද විය. එහෙයින් ජාතික ව්‍යාපාරයේ වැඩපිළිවෙල තවදුරටත් ඉදිරියට ගෙනයන ලදී. ඒ අනුව 1920 අගෝස්තු 13 රාජ්‍ය අාඥාවක් නිකුත් කරමින් නව ආණ්ඩුක්‍රමයක් මෙරටට එවන ලදී. නමුත් එයට ජාතික ව්‍යාපාරය තදින්ම විරුද්ධ විය. එමනිසා ජේම්ස් පීරිස් මහතාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් රැස්වූ ජාතික සංගමය නව ඉල්ලීම් මාලාවක් ඉදිරිපත් කරමින් කියා සිටියේ ව්‍යවස්ථාදායකයේ සභික සංඛ්‍යාව වැඩිකලයුතු බවත්, ඔවුන්ට අධ්‍යාපන, අධිකරණ, මුදල්, මහාමාර්ග යන රාජ්‍ය බලය සහ කාන්තාවන්ට සීමිත ඡන්ද බලයක් ලබාදියයුතු බවත්ය. ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම් එසේ වුවත් ආණ්ඩුවට විරුද්ධව හඩ නැගීමේ ක්‍රියාවලියක් දක්නට නොලැබුනි. මේ හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම් යථාර්තයක් බවට පත්කිරීමට බ්‍රිකාන්‍යයින් මැලිවිය. 1924 මැනින් ඩෙවෝන්ෂර් ප්‍රතිසංස්කරණ එවුවේ මේ හේතුව මතය. නමුත් මේ වනවිට ඉංදියාවේ ජාතික ව්‍යාපාරය ඉතා දියුණු මට්ටමක පැවති හෙයින් එරට ස්වදේශික නායකයින් දේශපාලන තලයේ ඉහලටම ගමන් කර තිබුනි. එක් පසකින් වාමාංශික නායකයින් ගෙනගිය වැඩවර්ජනය මතත් අනෙකුත් රටවල යටත්විජිත පාලනය ගැටලුකාරී නිසා මේ වනවිට බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයේ වෙනස මෙරට පාලනය වෙනස් කිරීමට හේතුවිය.
එම කරුණු මත ජාතක ව්‍යාපාරය ඔවුන්ගේ උද්ඝෝෂන අභ්‍යන්තරික ස්වයං පාලනය ඉල්ලීමට තරම් ඉදිරියට රැගෙනයන ලදී. හමි පියවරක් ලෙස ඩොනමෝර් ආණ්ඩුක්‍රමය ලබාගැනීමත්, ඒතුළ සර්වජන ඡන්දබලය, විධියක කාරකසභා මැතිවරන ක්‍රම හරහා දේශපාලනික ගමන් මාර්ගය ශක්තිමත් කරගන්නා ලදී. ඒඅනුව අභ්‍යන්තරික ස්වයං පාලනයේ නිදහස් රාජ්‍යක් ලබාගැනීමට ප්‍රමුකත්වය ලබාදෙමින් ජාතික ව්‍යාපාරය 1946 දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ඉදිරියට පැමිනේ. එය එක්සත් ජාතික පක්ෂයයි.
ලංකා ජාතික සංගමය මේ ආකාරයට ඉදිරියට ගියත් ආරම්භයේ සිටම පිරිහීමට ලක්විය. එහි ප්‍රධාන දුර්වලතාවය නම් සිංහල ද්‍රවිඩ ජාතිකයින් අතර මතබේදයයි. මුල් කාලීනව මෙවැනි මතභේදයක් නොතිබුනේය. එසේ තිබුනානම් අරුණාචලම්ට සබාපතිත්වය හිමිවන්නේ නැත. ලංකා ජාතික සංගමය ආරම්භයේදීම ඉදිරිපත්කළ සුළු ජාතීන්ට එතරම් වාසිදායක නොවු නිසා එළබෙන ව්‍යවස්ථාදායකයෙන් කොළඹ අග නගරයට නිතරගයෙන් ආසනයක් දෙන බවට සිංහල නායකයින් ද්‍රවිඩ නායකයින්ට පොරොන්දු විය. නමුත් ජාතික සංගමය කල ඉල්ලීම් නොලැබුන හෙයින් පොරාන්දුව ඉටු නොවුනි. එහෙයින් ද්‍රවිඩ පිරිස් ජාතික සංගමයෙන් ඉවත්වී ද්‍රවිඩ සංගමය බිහිකරන ලදී. එතැන් පටන් මෙම සංගම් කළ ඉල්ලීම් දෙවර්ගයක් විය.
1922 අවධියේදී තමන්ට වාසිදායක ඉල්ලීම් කිරීම මත ජාතික සංගමයේ මතභේද ඇතිවිය. එසේම 1922දී ජාතික සංගමයේ සිටි තරුණ පිරිස් ඉවත්ව ගොස් ලංකා කම්කරු සංගමය පිහිටුවිය. මෙයින්ද ජාතික සංගමයේ පිරිහීමක් ඇතිවිය. 1924 පොන්නම්බලම් අරුණාචලම් මහතාගේ අභාවයද ජාතික සංගමයේ පිරිහීමට හේතුවක් විය.
ලංකා ජාතික සංගමයේ සාමාජික ගාස්තුව මහජනතාවට දැරිය නොහැකි රුපියල් 10ක් වීම නිසා නව සාමාජිකයින් ඇතුළත් නොවීය. එසේම 1931 ඩොනමෝර් ක්‍රමය එළබීමත් සමග විධායක කාරක සභා අතර ආරවුලත්, 1936 සර්ව සිංහල අමාත්‍ය මණ්ඩලයක් පිහිටුවීම මත සුළු ජනවර්ග සම්පූර්නයෙන්ම ඉවත් වී යන ලදී. ඒ අනුව මෙම කරුණු මත ලංකා ජාතික සංගමයේ පැවැත්ම හීනවිය. -NithilA-
අතුරලියේ රතන හිමි
අතුරලියේ රතන ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීධූරයක් හොබවයි.
පූජ්‍ය අතුරලියේ රතන හිමි උපන්නේ මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ අතුරලිය ග්‍රාමයේය. අතුරලිය යනු එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ නම් කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ නිර්මාතෘවරයාගේ ද ගමය. මෙම ගම සැලකිය යුතු වාමාංශික බලපෑමක් සහිත වූ ගමකි. පීරිස් හාමි වැලි කඳු ගොඩ හා සිසිලියානා ගල්ගමුව යන අය මව්පියෝ වූහ. සහෝදරයන් පස් දෙනෙකුගේ පවුලේ බාලම පුත්‍රයා ය. ශ්‍රද්ධාවන්ත බෞද්ධයෝය. සාමාන්‍ය ග්‍රාමීය පවුලක 1962 ඔක්තෝබර් 5 වන දින උපන් මොහු ගිහිනමින් රංජිත් වැලි කඳු ගොඩ නම් විය. වයස 14 වන විට එනම් 1976 මැයි මස 11 වන දින පැවිදි බිමට පත් විය. අමරපුර නිකායේ පුරෝගාමී නිකායක් වූ සද්ධම්මවංශ නිකායේ පැවිදි විය. පැවිදි බිමට පත් වූයේ දකුණු පළා තවත් ළමයි 55 දෙනකු සමග වැවුරුකන්නල බුදුරජ මහා විහාරය නම් පන්සලේදීය.
⁣ආචාර්යවරු දෙදෙනකු යටතේ පැවිදි විය. එනම් වාඩියේ සුමංගල නාහිමියන් හා රාජකීය පණ්ඩිත කොටුගොඩ ඤාණාලෝක නාහිමියන්ය. පැවිදි වූ මුල් පන්සල වූයේ බෙලිඅත්ත අඟුල්මඩුව බේසිරි  නාරායනාරාමයයි. වසර දෙකක පමණ කාලයක් වාගේ සුමංගල නා හිමියන් යටතේ පාලි සංස්කෘත භාෂාව හා බුද්ධ ධර්මය පිළිබඳ ඉගෙන ගත් අතර පසුව අම්බලන්ගොඩ රන්දොඹේ ශික්ෂා ලංකාර පිරිවෙනෙන් මූලික භික්ෂු අධ්‍යාපනය ලබා ගත්තේය. පානදුර සද්ධර්මාලංකාර පිරිවෙනෙන් උසස් පෙළ කුසලතා සහිතව සමත් වී 1984දී පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුළත් විය. පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ දර්ශනය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රවේදී ගෞරව උපාධිය එම විෂයට වැඩිම ලකුණුලාභියා ලෙස සමත් විය. විශ්වවිද්‍යාල ශිෂ්‍ය කාලයේ දී පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ රතන හිමියන් කැපීපෙනෙන ශිෂ්‍ය නායකයෙක් විය. එවකට ඉන්දියානු රජය සමඟ අත්සන් කළ ඉන්දු-ලංකා ගිවිසුම පරාජය කිරීමේ ශිෂ්‍ය ව්‍යාපාරයේ කැපීපෙනෙන ශිෂ්‍ය නායකයෙකු විය. ඒ නිසාම ඉන්දු ලංකා සාම ගිවිසුම අත්සන් කිරීමට මාසයකට පෙර එනම් ජූනි මස  21 වන දින රතන හිමි ඇතුළු ශිෂ්‍ය නායකයෝ සියයකට අධික පිරිසක් හදිසි නීතිය යටතේ අත්අඩංගුවට ගෙන රඳවා ගැනීමේ නියෝග යටතේ මාස පහක පමණ කාලයක් කොළඹ මැගසින් බන්ධනාගාරයේ රඳවා තබා ගැනුණි.
එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ සියළු විශ්ව විද්‍යාල ඒකාබද්ධ ආයතනයක් වූ අතර ශිෂ්‍ය අවදියේ මුල් කාලයේ සිටම අන්තර් විශ්ව විද්‍යාල ශිෂ්‍ය බල මණ්ඩලය පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලය නියෝජනය කල ශිෂ්‍ය නායකයෙක් විය. එමෙන්ම එවකට සියළු විශ්ව විද්‍යාලයන්හ් භික්ෂු සංඛ්‍යාව 1000 පමණ ඉගෙන ගනිමින් සිටි අතර එම භික්ෂූන් ඒකාබද්ධ වූ අන්තර් විශ්ව විද්‍යාල භික්ෂු බලමණ්ඩලයේ ලේකම් වරයාද විය.
ශිෂ්‍ය අවධියේ මුල් කාලයේ විශ්වවිද්‍යාල ශිෂ්‍ය ප්‍රජාව තුළ විවිධ මාක්ස්වාදී ගුරු කුල පැවතුණි. මාක්ස්වාදී, මාක්ස් ලෙනින්වාදී කණ්ඩායම්, ට්‍රොට්ස්කිවාදී කණ්ඩායම් හා මාඕවාදී කණ්ඩායම් රැසක් මේඅතර විය. මෙම වකවානුව වන විට මාවෝවාදී කණ්ඩායම් ඉතා අඩුවෙන් සිටිය අතර අතුරලියේ රතන හිමි මාඕවාදී ප්‍රවනතාවයට වැඩි නැඹුරුවක් දැක්වීය. එවකට ශිෂ්‍ය ව්‍යාපාරය තුළ ප්‍රධානතම බෙදීම වූයේ උතුරු නැගෙනහිර දෙපලාතේ පැවතුණු සන්නද්ධ අරගලයට දේශපාලන විසඳුමක් අවශ්‍යය යන ස්ථාවරයෙහි ය. උතුරු නැගෙනහිර දෙපළාතට දෙමළ ජනතාව සඳහා ස්වයං පාලනයක් ලබා දිය යුතු බවට යෝජනා විය. එවකට පැවැති ප්‍රබලම සමාජවාදී ශිෂ්‍ය සංවිධානය  මෙහෙයවූයේ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ යටතේ වූ ශිෂ්‍ය සංවිධානයයි. අතුරලියේ රතන හිමියන් එහි සාමාජිකයෙකු නොවුණද උතුරු නැගෙනහිර අරබයා දැරෑ මතවාදය හා එක්ව කටයුතු කළේය. අන්තර් විශ්වවිද්‍යාල ශිෂ්‍ය සංවිධානය 1977 වන විට ට්‍රොස්කිවාදී මතවාදයට බර කණ්ඩායම් ජාතික ප්‍රශ්නය මත බෙදුනි. 1988-89 වකවානුවේ බොහෝවිට සරසවි වසා දමන තත්ත්වයක් ඇතිවිය.
1987 වසරේ දී ජේ. ආර්. ජයවර්ධන ජනාධිපතිතුමා විසින් මැයි දිනය කල් දමන ලදී. මීට එරෙහිව අන්තර් විශ්ව විද්‍යාල ශිෂ්‍ය බලමණ්ඩලය සියළුම සරසවි ශිෂ්‍යයන් ඒකරාශී කරගනිමින් මව්බිම සුරකිමේ සංවිධානය යටතේ නාරාහේන්පිට අභයාරාමයේදී රැස්වීමක් සංවිධානය කෙරුණි. මේ සඳහා දේශපාලනික වශයෙන් දිනේෂ් ගුණවර්ධන මහතා ද සහභාගි විය. මුරුත්තෙට්ටුවේ ආනන්ද හිමි මාදුළුවාවේ සෝභිත හිමි මේ සඳහා නායකත්වය ලබා දුන් අතර අන්තර් විශ්වවිද්‍යාල ශිෂ්‍ය බලමණ්ඩලය මගින් මෙම සටනේ පෙරමුණ ගත් ශිෂ්‍යයකු ලෙස අතුරලියේ රතන හිමියන් කටයුතු කළේය. පෙළපාලිය යාමට සූදානම් වීම නිසා කම්කරුවෙකු සහ ශිෂ්‍යයෙකු ඝාතනයට ලක්විය.
7 වන සියවස
thumb|300x300පික්| 7 වන සියවස ආරම්භයේදී නැගෙනහිර අර්ධගෝලය. thumb|300x300පික්| 7 වන සියවස අවසානයේ නැගෙනහිර අර්ධගෝලය. 7 වන සියවස යනු පොදු යුගයේ ජූලියන් දින දර්ශනයට අනුව 601 ( DCI ) වර්ෂය සිට 700 ( DCC ) වර්ෂය දක්වා කාලයයි. මෙම කාලයේදි, විශේෂ සිදුවීම් රැසක් සිදුවිය. 622 දී මුහම්මද් නබිතුමා විසින් අරාබිය එක්සත් කිරීමත් සමඟ ඉස්ලාමයේ ව්‍යාප්තිය සහ මුස්ලිම් ආක්‍රමණ ආරම්භ විය. 632 දී මුහම්මද් නබිතුමාගේ මරණයෙන් පසු, ඉස්ලාම් ආගම අරාබි අර්ධද්වීපයෙන් ඔබ්බට රෂිඩුන් කැලිෆේට් (632-661) සහ උමයියාද් කැලිෆේට් (661-750) යටතේ ව්‍යාප්ත විය. 7 වන සියවසේදී මුස්ලිම්වරුන් පර්සියාව අත්පත් කර ගැනීම, සාසනියානු අධිරාජ්‍යයේ බිඳවැටීමට හේතු විය. 7 වන සියවසේදී සිරියාව, පලස්තීනය, ආර්මේනියාව, ඊජිප්තුව සහ උතුරු අප්‍රිකාව යටත් කර ගන්නා ලදී.
මුස්ලිම් අධිරාජ්‍යයේ ශීඝ්‍ර ව්‍යාප්තිය අතරතුර බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යය දිගින් දිගටම පසුබෑමකට ලක් විය.
අතුරලියේ රතන හිමි
1988 දී අන්තර් විශ්ව විද්‍යාල ශිෂ්‍ය බල මණ්ඩලය මැදිහත් වී ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය ප්‍රමුඛ තවත් සුළු පක්ෂ කීපයක් ඒකාබද්ධ කරමින් ජාතික පෙරමුණක් ගොඩනැගීමට උත්සාහ කරනු ලැබුවේ උතුරේ ත්‍රස්තවාදය පරාජය කිරීම හා ඉන්දියන් හමුදාවේ මැදිහත් වීම වැළැක්වීම සඳහාය. මේ සඳහා අතුරලියේ රතන හිමියන් ද අන්තර් විශ්ව විද්‍යාල භික්ෂු බලමණ්ඩලයේ ලේකම්වරයා ලෙස ඊට මැදිහත් විය. ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ තමන්ගේ දේශපාලන හස්තය ලෙස යොදා ගත්තේ ශිෂ්‍ය ව්‍යාපාරයයි. මෙම වකවානුවේදී ත්‍රීමාවිතාන නම් වෛද්‍ය ශිෂ්‍යයා රත්නපුරයේ දී ඝාතනය කෙරුණ අතර, ඊට එරෙහිව දැවැන්ත පෙළපාළියක් හා උද්ඝෝෂණයක් කොළඹදී දියත් වුණු අතර ඒ සඳහා අතුරලිය රතන හිමියන් පෙරමුණ ගත්තේය.
7 වන සියවස
7 වන සියවස, අයිබීරියානු අර්ධද්වීපයේ සිග්ලෝ ඩි කොන්සිලියෝස් විය. එනම්, ටොලිඩෝහි කවුන්සිලයන් ගැන සඳහන් කරමින්, කවුන්සිලයේ සියවස යන්නයි.
චීනයේ, සුයි රාජවංශය වෙනුවට තාං රාජවංශය බලයට පත් අතර, ඔවුන් කොරියාවේ සිට මධ්‍යම ආසියාව දක්වා සිය හමුදා කඳවුරු පිහිටුවා ගන්නා ලදි. පසුව උමයියාද්වරුන් අසල දක්වා ව්‍යාප්ත විය. චීනය, ඔවුන්ගේ උපරිමයට ළඟා වීමට පටන් ගත්තේය. සිල්ලා රාජධානිය, තාං රාජධානිය සමග මිත්‍ර වී, කොරියානු අර්ධද්වීපය එක් පාලකයෙක් යටතේ එක්සත් කිරීමට, බෙක්ජේ රාජධානිය යටත් කොට, ගොගුර්යෝ පරාජය කළේය.
7 වන සියවස පුරා ජපානයේ අසුකා යුගය පැවතුණි.
6 වැනි සියවසේ ගුප්ත අධිරාජ්‍යයේ බිඳ වැටීමෙන් පසු කුඩා ජනරජ සහ ප්‍රාන්ත බවට පත් වූ උතුරු ඉන්දියාව හර්ෂ අධිරාජයා විසින් එක්සත් කළේය.
විශේෂ සිද්ධීන්
thumb| 7වන සියවසේ අගභාගයේ කුරානයක පිටු thumb| 625 දී පමණ [[නැගෙනහිර ඇන්ග්ලියාවේ රෙඩ්වෝල්ඩ්|නැගෙනහිර ඇන්ග්ලියාවේ රෙඩ්වෝල්ඩ්ට අයත් විය හැකි ඇන්ග්ලෝ-සැක්සන් හිස්වැස්මක් සටන් හූ හිදී හමු විය.]] thumb| සිංහයන් දඩයම් කරන අසරුවන් හතර දෙනෙකු සමඟ සේද රෙදි, 7 වන සියවස. [[Horyu-ji|හොර්යු-ජි පන්සල, ජපානය.]]
thumb| [[652 දී නූතන චීනයේ ෂියාන් නගරයෙ හි ඉදිකරන ලද චැන්ග්ආන් හි ටැං රාජවංශයේ මහා වල් පාත්ත ස්ථූපය.]]
රෝමානු රාජධානිය
ඉපැරණි රෝම වර්ධනය වූ ආකාරය, එහි බලය පුළුල් කිරීම හා ඉතාලියේ නායකයා බවට පත්විය
මුලින්ම, ඉතාලියේ අර්ධද්වීපයේ බටහිර පැත්තෙහි, ලතින් භාෂාව කතා කරන ජනයා (ලැටියූම්) යන ලතින් භාෂාව වන ප්රදේශයක් වන රෝම නගරයකි. ක්රි.පූ. 753 දී රෝම අධිරාජ්යය ලෙස (පුරාවෘත්තයට අනුව) පිහිටුවන ලද අතර එය විදේශීය බලතල පාලනය කිරීමට පවා නොහැකි විය. ක්රි.පූ. 510 සිට ක්රි.පූ. 510 දී පමණ (ක්රි.පූ. 3 වන සියවසේ මැද භාගය වන තුරු රෝමවරු ඔවුන්ගේ අවසාන රජු ඉවත දැමූ විට) එය ආරම්භ වූ අතර, මුල් අවධියෙහි රිපබ්ලිකන් යුගයේ, රෝම සාඩම්බර කන්ඩායම් සමග මූලෝපායික ගිවිසුම් බිඳ දැමීය. ඇය වෙනත් නගර රාජ්යයන් පරාජය කරයි.
අවසානයේදී, ඇය සටන් යුධ උපක්රම, ආයුධ සහ ලෙයින් සංශෝධනය කිරීමෙන් පසුව ඉතාලියේ අවිවාදිත නායකයා ලෙස රෝමය පත් විය. රෝම අධිරාජ්යයේ වර්ධනය කෙරෙහි රෝම අධිරාජ්යය විසින් රෝම අධිරාජ්යයට බලපෑ සිද්ධීන් නම් මෙම ක්ෂණික පෙනුමයි.
එට්රස්කන් සහ රෝමයේ ඉලියික් කිංග්ස්
එහි ඉතිහාසයේ ආරම්භයේ දී රෝමය පාලනය කරනු ලැබුවේ රජවරුන් 7 දෙනෙකු විසිනි.
රෝමයේ උතුරු ඉතාලි අර්ධද්වීපයේ විශාල ප්රදේශයක් වූ එට්රියුරන්ස් නම් වූ එට්රූරියා හි පිහිටා තිබිණ.
ලතින් සම්මේලන
රෝමවරු ඔවුන්ගේ එන්ත්රස්කන් රජු සහ ඔහුගේ ඥාතීන් මිථ්යා භීතිකාවෙන් එළවා දමනු ලැබුවෝය. නමුත් ඉක්බිතිව ඔවුහු පසුව ඔවුන් පිටතට යාමට සටන් කිරීමට සිදු විය. රෝමවරුන් විසින් ඇරිසියාන් පැසෙනා පරාජය කරන විට, රෝමවරුන්ගේ එත්රස්කන් පාලනයේ තර්ජනය පවා අවසානය කරා පැමිණ ඇත.
පසුව ලතින් නගර රාජ්යය, නමුත් රෝමයෙන් හැරුණු විට, රෝමයට එරෙහිව සන්ධානයක් තුළ ඒකාබද්ධ විය. ඔවුන් එකිනෙකා සමඟ සටන් කරමින් සිටියදී, ලතින් සගයන්ට ගෝත්රික ගෝත්රවලින් ප්රහාර එල්ල විය. මෙම ගෝත්රිකයන් නැඟෙනහිරින් සහ බටහිර පැත්තට ඉතාලිය වෙන් කරන දිගු කඳු පන්තියකි. ගෝත්රික ගෝත්රිකයන්ට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් වගා කළ හැකි නිසා ඔවුන්ට ප්රහාර එල්ල වී තිබේ.
රෝම සහ ලැටින්ස් ගිවිසුම් ඇති කරන්න
ක්රි.පූ. 493 දී පමණ ලතීසින්ට ගෝත්රික ගෝත්රිකයින්ට අමතර භූමි ප්රමාණයක් නොතිබුණි. එබැවින්, රෝසි ද ඇතුලුව ලතීස් - කැසියානු ගිවිසුමට ලතින් ලුඩේස් කැසියානියම් යන අන්යොන්ය ආරක්ෂක ගිවිසුම අත්සන් කරන ලදී.
ක්රි.පූ. 486 දී පමණ ක්රි.පූ. 486 දී රෝමන්වරු විසින් ක්රි.ව. හර්නික් නම් ගෝත්රික ජනයා විසින් නැගෙනහිර ගෝත්රික ගෝත්රිකයන් වූ Volsci සහ Aequi අතර ජීවත් වූහ. ලතින් නගර රාජ්යය, හර්නරිස් සහ රෝමයේ වොල්ස්සි පරාජයට පත් විය. රෝම විසින් ලතින් සහ රෝමන්වරු දේශය තුල ගොවීන් / ඉඩම් හිමියන් ලෙස පදිංචි වූහ.
රෝමය ව්යාප්ත වී ඇත
ක්රි.පූ. 405 දී, රෝමවරුන් විසින් එට්ර්රස්කන් නගරයේ වීිය ප්රදේශය ඈඳා ගැනීම සඳහා අවුරුදු 10 ක අරගලයක් ආරම්භ කළහ. අනෙකුත් එට්ර්රොස්කන් නගර වේයන් හි ආරක්ෂා කිරීම කාලෝචිත ආකාරයකින් රැුස්වීමට අසමත් විය.
එට්ර්රස්කන් ලීග් නගරයන්ගෙන් සමහරක් පැමිණි විට ඒවා අවහිර වී තිබිණි. රෝමයේ හා සෙසු සොල්දාදුවන් වන වීමිගේ ජයග්රහණය කරා ගෙන ගිය කැමිලස්, සමහර එට්ර්රාස්කන්වරුන්ව ඝාතනය කිරීම, අන් අයව වහල්භාවයට විකුණා දැමූ අතර, රෝම දේශයට ( publicerus ) රෝමයට එකතු විය.
ව්‍යවස්ථානුකූලවාදය
ව්‍යවස්ථානුකූලවාදය දිගු ඓතිහාසික කාල සීමාවක් තුළ විකාශනයට ලක් වූ දේශපාලන සංකල්පයක් වේ. ඉපැරණි ග්‍රීක නාගරික රාජ්‍ය ක්‍රමය මඟින් මෙන්ම රෝම සමූහාණ්ඩු ක්‍රමය මඟින්ද ව්‍යවස්ථානුකූලවාදය පිළිගැනීමට ලක් වී තිබුණි. මධ්‍යතන යුගයේදී යුරෝපයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ඇගයුම් අභාවයට ගොස් රාජාණ්ඩු පාලන ක්‍රම ඇති වී ඒවා පරම බලවත් ආණ්ඩු බවට පත් වීමත් සමඟම ව්‍යවස්ථානුකූලවාදය පිළිබඳ පිළිගැනීම්ද අභාවයට ගියේය. එහෙත් දිගු කලකට පසුව, රෝම සූහාණ්ඩු ක්‍රමයෙන් පසුව නැවත වරක් 17 වන ශතවරුශයෙන් පසු කාලයේදී පමණ 'ව්‍යවස්ථානුකූලවාදය යුරෝපයේ බලවත් දේශපාලන පිළිගැනීමක් වශයෙන් ඉදිරිපත් වන්නට විය. පරම බලැති රාජාණ්ඩු වලට විරුද්ධව නැඟී සිටි එංගලන්තය ප්‍රමුඛ යුරෝපීය රටවල මධ්‍යම පංතිය ලිබරල්වාදී දේශපාලන මතවාදය යටතේ සීමාන්විත ආණ්ඩු වල (limited governments) අවශ්‍යතාව ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ මේ අවධියේදීය. එමෙන්ම ආණ්ඩුවේ බලය සීමාවට ලක් කිරීමේ ප්‍රධානතම දේශපාලන විධික්‍රමය වශයෙන් ව්‍යවස්ථානුකූල ආණ්ඩු ක්‍රම හෝ ව්‍යවස්ථානුකූලවාදය හෝ පිළිගත යුතු යැයි ලිබරල්වාදීන් ප්‍රකාශ කරන්නට පටන් ගත්තේ මේ අවධියේදීය. ව්‍යවස්ථානුකූලවාදය නූතන දේශපාලන පිළිගැනීමක් වශයෙන් වර්ධනය වීමට පටන් ගන්නේ ලිබරල්වාදයේම එක් දේශපාලන පිළිගැනීමක් වශයෙනි. 1688 බ්‍රිතාන්‍යයේ සිදු වූ උත්කෘෂ්ඨ විප්ලවය, 1789 ප්‍රංශ මහා විප්ලවය, 1776 ඇමරිකානු නිදහස් ප්‍රකාශනය ව්‍යවස්ථානුකූලවාදයේ වැදගත් දේශපාලන ජයග්‍රහණ වශයෙන් හැඳින්විය හැකිය.
ව්‍යවස්ථානුකූලවාදයේ මූලික අර්ථය නම් ආණ්ඩුකරණය සිදු කළ යුත්තේ නීති වලින් හා රෙගුලාසි වලින් ඇති කරන සීමාවන් යටතේ යන්නය. වෙනත් ආකාරයකින් දැක්වුවහොත් ව්‍යවස්ථානුකූලවාදයෙන් තහවුරු කරනුයේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් මඟින් නියම කොට ඇති විධි නියම වල සීමාවට යටත්ව ආණ්ඩුකරණය සිදු කළ යුතු බවය. මෙය පුද්ගලයෙකුගේ හෝ පුද්ගල කණ්ඩායමක හෝ පුද්ගලික අභිලාෂය මත ක්‍රියාත්මක වන ඒකබලවාදී ආණ්ඩුකරණය පිළිබඳ සංකල්පයට ඉඳුරාම ප්‍රතිවිරුද්ධ පිළිගැනීමක් වේ.
ඒ අනුව ව්‍යවස්ථානුකූලවාදය නීතියේ උත්තරීතරත්වය මත පදනම් වන දේශපාලන පිළිගැනීමක් වේ. ඉන් තහවුරු කෙරෙන්නේ පරම බලැති ආණ්ඩු වලට හා පාලන ක්‍රම වලට එරෙහි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩු ක්‍රමය හා සීමාන්විත ආණ්ඩු ක්‍රමය සම්බන්ධ මූලධර්ම සමුදායකි. ඒ නිසා ව්‍යවස්ථානුකූලවාදය හඳුනා ගත යුත්තේ 'බෙදීගිය බලය සහිත ආණ්ඩු ක්‍රමයක්' වශයෙනි. අැත්ත වශයෙක්ම ව්‍යවස්ථානුකූලවාදය යටතේ සිදු වන්නේ ආණ්ඩුවක බලය නීතියෙන් සංවරණයට ලක් කිරීමයි. ඒ නිසා ව්‍යවස්තානුකූලවාදය හැදෑරීමෙන් යම් දේශපාලන ක්‍රමයක ආණ්ඩු බලයට ප්‍රතිරෝධයක් ඇති වන පරිදි නීතිය ව්‍යවහාර කොට ඇත්තේ කෙසේදැයි අවබෝධ කර ගැනීමටද හැකි වේ.
ව්‍යවස්ථානුකූලවාදය ස්වාධිපති පලය ව්‍යවහාර කිරීම කිශ්චිත බවට පත් කරයි. ආණ්ඩුවේ බලයට සංවරණයක් සපයන බැවින් එය පාලිතයන්ගේ අයිතිවාසිකම් වල ආරක‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍්‍ෂාව තහවුරු කරන දේශපාලන පිළිගැනීමකි.
ආණ්ඩුක්‍රමයෙහි ලා දේශපාලන ආයතන වල ස්ථාවරභාවය, ඒවාට අදාළ කාර්යභාර සහ දේශපාලන සමාජය සංවිධානගත වී ඇති රාමුව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවකින් පෙන්නුම් කෙරේ. ඒ නිසා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් මඟින් ආණ්ඩුවක බලය හා යටත්වැසියන්ගේ අයිතිවාසිකම් අතර ඇති සම්බන්ධතාවද පැහැදිලි කෙරේ.