cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
වර්තමාන බුදුදහම
·චීනය, ජපානය, කොරියාව, තියිලන්තය සිගප්පුරැව හා වියෙට්නාමයේ පවතින්නේ චීන බසින් ධර්ම ග්‍රන්ථ ලියවුණු මහායාන බුදුදහමයි.
·ටිබෙට් භාෂාවෙන් ලියවුනු ටිබෙට් බුදුදහම ටිබෙටයේ, ඉන්දියාව, භූතානය, මොංගෝලියාව, නේපාලය හා රැසියානු සමුහාණ්ඩුවේ දක්නට ලැබේ.
ආගමික සංඛ්‍යාණ සම්බන්ධ වෙඩ් අඩවියකින් පවත්වන ලද සංගණනයතින් හෙලි වුයේ ඉහත සදහන් ප්‍රධාන සම්ප්‍රදායන් තුනකට පිළිවෙයලින් මිලියන 124,185 හා 20 පමණ බැතිමතුන් සිටින බවයි.
වර්තමානයේ බුද්ධධර්මයේ ලොවපුරා වයාප්තව ඇති අතර බෞද්ධ ග්‍රන්ථ විවිධ භාෂාවලට පරිවර්තනය වී ඇත. බටහිර රටවල් වලදී බුදුදහම විදේශීය හා ප්‍රගතිශීලි ලෙස සලකන අතර නැ‍ගෙනහිර දී එය සංස්කෘතියේම කොටසකි. ආසියාවේ බුදුදහම මනා සංවිධානයකින් යුක්තවන අතර ඉතා ඉහළ අනුග්‍රහයක් ලැබෙයි. සමහර රටවල එය නිලවශයෙන් පිළිගත් ආගමක් වන අතර රාජ්‍යය අනුග්‍රමයක් ලැබේ. බටහිර එය වර්ධනය වන අධ්‍යාත්මකි දර්ශනයකි.
ජෝසුන්හි ජුංජොං රජ
ජොසොන්හි ජුංජොං රජු (16 අප්‍රේල් 1488 – 29 නොවැම්බර් 1544, රාජ්‍ය කාලය. 1506–1544), හෙවත් උපන් නාමය යි යොක් යනු 16වන සියවසේ කොරියාව පාලනය කළ රජ කෙනෙකි. ඔහු බලයට පත්වූයේ ක්‍රෑර පාලනයක් ගෙනගිය ඔහුගේ අර්ධ සොයුරා වූ යොන්සන්ගුන්ව බලයෙන් පහකිරීමෙන් අනතුරුවයි.
ජෝ ග්වං-ජෝගේ ප්‍රතිසංස්කරණ
ජෝ ග්වං-ජෝ දේශීය ස්වාධිපථයය වඩාත් ශක්තිමත් කරමින් හ්යං'යක් නැමැති ස්වං-පාලන පද්ධතියක් ස්ථාපනය ‍කළේ ය. කොන්ෆියුසියානු ඉගැන්වීම් ප්‍රකාශයට පත්කළ ඔහු කොරියානු හංගුල් බසට පරිවර්තනය කොට ජනතාව අතර බෙදාහැරියේ ය. ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණ සිදුකළ ඔහු දුප්පත් පොහොසත් ජනයා අතර සමානව ඉඩම් බෙදා දුන්නේ ය. රජයට දක්ෂයින් බඳවා ගැනීමේ අතිරේක ක්‍රමයක් ද ඔහු හඳුන්වා දුන්නේ ය. සමාජ තත්ත්වය නොසලකා වහලුන් අතරින් පවා දක්ෂතා ඇති පුද්ගලයින් හඳුනාගෙන ඔවුනට නිලධාරී තනතුරු ලබාදිය යුතු බව ඔහුගේ විශ්වාසය විය. පරීක්ෂක ජනරාල්වරයා ලෙස, ඔහු නීති දැඩිව ක්‍රියාත්මක කළ අතර ජොසොන් රාජවංශයේ අනුවාර්ෂික වාර්තා අනුව එකල කිසිදු නිලධාරීයකු අල්ලස් ගැනීමට හෝ මහජනයා සූරාකෑමට ඉදිරිපත් නොවූයේලු.
කෙසේනමුත් මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ 1506 කැරැල්ල මගින් ජුංජොංව බලයට පත්කළ සම්ප්‍රදායික වංශවතුන්ගේ ප්‍රසාදයට ලක්වූයේ නැත. ප්‍රතිසංස්කරණ න්‍යාය පත්‍රය ක්‍රියාත්මක වී වසර හතරකට පසු, ජුංජොං හදිසියේම ජොගේ ප්‍රතිසංස්කරණ නවතාලූයේ ඔහුට ජෝගේ ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ විශ්වාසයක් නොතිබීම හෝ ජෝ වඩාත් බලවත් වේය යන බිය නිසා විය හැක. ජුංජොං සහ ජෝ ග්වං-ජෝ ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කළ ද, ජුංජොංට අවශ්‍ය වූයේ රාජ්‍ය බලය ශක්තිමත් කරගැනීමට වූ අතර, ජෝට අවශ්‍ය වූයේ නව-කොන්ෆියුසියානු දර්ශනයට අනුව රාජ්‍ය පාලනය කරවීමටයි. අවසානයේ 1519 නොවැම්බර් මස සම්ප්‍රදායික නිලධාරීන් ජෝ ග්වං-ජෝ රාජද්‍රෝහියකු බව පවසන්නට වූයේ, ශාක පත්‍ර මත "ජෝ රජු බවට පත් වේවි" (주초위왕, 走肖爲王) යනුවෙන් පැණිවලින් ලිවීමෙනි. එවිට දළඹුවන් එම ලියූ කොටස ආහාරයට ගැනීමෙන් එම අක්ෂර මායාකාරී අයුරින් ඉස්මතු විය. මේ හේතුවෙන් ජුංජොං රජු කල්ලිවාදී චෝදනා එල්ලකොට ජෝ ග්වං-ජෝට දඬුවම් පැමිණවූ අතර, ඔහුගේ අනුගාමිකයින් පිටුවහල් කොට ඔහුගේ ප්‍රතිසංස්කරණ අත්හිටුවාලී ය. මෙම සිදුවීම 1519 තෙවන වියත් ශෝධනය හෙවත් ගිම්යෝ විද්වත් සංහාරය ලෙස හඳුන්වයි.
ඥාති දේශපාලනය
මෙසේ නිරන්තර බලඅරගල හේතුවෙන් රාජවංශය දුර්වල වන්නට වූ අතර, පෙර රජවරුන් විසින් දුර්වල කොට තිබූ විදේශ බලවේග නැවත බලවත් විය. වොකොවු මුහුදු කොල්ලකරුවන් සහ පුද්ගලික සටන් නැව් දකුණු වෙරළ තීරයේ සිදු කළ මංකොල්කෑම් බහුල විය. එසේම ජුර්චෙන්වරු උතුරු දේශසීමාවට කිහිප වරක්ම පහර දී ඇත.
ඇගයුම
ජුංජොං රජු විශේෂයෙන්ම ජෝ ග්වං-ජෝගේ ප්‍රතිසංස්කරණ සමයේ හොඳ, දක්ෂ පාලකයකු ලෙස සැලකිණි. කෙසේනමුත් ඉතිහාසඥයින් පවසන්නේ ඔහු මූලිකව දුර්වල පාලකයකු බවත්, එයට හේතුව ඔහුගේ බලයට පත්වීම අවට කාලයේ වූ සිදු වීම් සහ ජෝ ග්වං-ජෝ සහ ඔහුව බලයට පත්කළ අමාත්‍යවරුන් ඔහුව සිය පැත්තට නම්මවා ගැනීමට දැරූ උත්සාහයන් නිසාත් ය. ඇතැම් අවස්ථාවල ඔහු හෝචනීය පාලකයකු ලෙස පෙනී යන්නේ, ඔහුට කිසිදින රජකු වීමට අවශ්‍ය නොවීමත් ඔහුව බලෙන් රජකමට පත්කිරීමත් නිසා ය. එසේම කුම්නත්‍රණ නායකයින්ගේ පීඩනය මධ්‍යයේ ඔහුට සිය ආදරණීය අගබිසව බලයෙන් පහකිරීමට සිදු වූ අතර, ඇගේ පියාව එම කුමන්ත්‍රණයේදී මරාදමා තිබිණි. මෑතකාලීනව ඇතැම් ඉතිහාසඥයින් පවසා ඇත්තේ ජුංජොංව සැබැවින්ම ඔහුගේ අමාත්‍යවරුන් සහ ඥාතීන් විසින් මෙහෙයවන ලද බවයි. ඔවුන් එක් අයකුට විරුද්ධව තවකෙක් සිය බලය තර කරගැනීමට රජුව මෙහෙයවන ලදී. මීට අමතරව ඔහුගේ පාලන සමය අවුල්වියවුල්, ප්‍රචණ්ඩත්වය, දූෂණ සහ අභ්‍යන්තර බලඅරගලවලින් ගහන ය. 1519 තෙවන වියත් ශෝධනය මගින් ජෝ ග්වං-ජොං සහ සෙස්සන් හසුකිරීම පිළිබඳ ඔහුට නොයෙකුත් විවේචන ඉල්ල වේ.
ප්‍රතිසංස්කරණ සමයේ මුල් අවධියේ, ජුංජොං බොහෝ පොත් මුද්‍රණය දිරිගැන්වී ය. 1519 වියත් ශෝධනය හේතුවෙන් මුද්‍රණය අඩපණ විය. එසේම ඔහු ප්‍රාදේශීක පෙදෙස්වල ස්වයං-පාලන ක්‍රමය වැඩිදියුණු කිරීමට උත්සාහ ගත් අතර, සිවිල් සේවා විභාගය ප්‍රතිසංස්කරණය සාර්ථක විය. ඔහුගේ අවසාන කාලයේ යුධ සේවාවේ වැදගත්කම වටහාගත් ඔහු යුධ සේවය දිරිමත් කළේ ය.
මීට අමතරව ජං ගුම් නැමැත්තිය සිය පෞද්ගලික වෛද්‍යවරයකු ලෙස පත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ද ජුංජොං ප්‍රකට ය. කොරියානු ඉතිහාසය තුළ කාන්තාවක කිසිදින රාජකීය වෙදැදුරු තනතුරට පත් වී නැත. එය ජුංජොං සමයේ සිදු වූ වැදගත් සිදුවීමක් වුවත්, වර්තමානයේ වුවද කොරියාවේ කිසිදු රාජකීය හෝ ජනාධිපතිගේ වෛද්‍ය තනතුරට කාන්තාවක් පත්ව නැත.
නූතන නිරූපණයන්
ජුංජොං රජුගේ චරිතය බොහෝ කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලාවල දක්නට ලැබෙන අතර, ඒ අතර වඩාත් ප්‍රකට නාට්‍යයන් නම් හ්වං ජින්-ඉ සහ දේ ජං ගුම් ය. මීට අමතරව ඔහුගේ චරිතය (සුළු චරිතයක් ලෙස) "ලේඩීස් ඉන් ද පැලස්" හෙවත් "යොඉන් චොන්හා" ("ලෝකයේ කාන්තාව") යන රූපවාහිනී කතාමාලාවේ ද නිරූපිත ය. මේ නාට්‍යයේ බලය මෙහෙයවූ කාන්තාවන්ගේ චරිත, විශේෂයෙන්ම මුන්ජොං අගබිසව සහ රාජකීය උපබිසෝවරුන් අතර එදිරිවාදිකම් නිරූපණය කොට ඇත. මේ නාට්‍ය තුනේම ඔහුව නිරූපණය කොට ඇත්තේ ජොසොන් ජනයාට සේවය කිරීමට අවශ්‍ය මුත්, අමාත්‍යවරුන් විසින් නම්මවා ගන්නා ලබන යහපත් රජකු ලෙස ය.
මීට අමතරව ඔහුගේ චරිතය සුළු වශයෙන් ද කිං ඇන්ඩ් අයි යන රූපවාහිනී කතාමාලාව තුළ ද දක්නට ලැබෙයි.
බුදුදහම හා විද්‍යාව
අනෙක් ආගම් හා විද්‍යා අතර ඇති ගැටුම් හා සසඳන විට බුදුදහම, විද්‍යාව හා සමඟ එකඟ වේ. අධි ස්වභාවික සිද්ධි කෙරෙහි මධ්‍යස්ථභාවයක් දක්වන බුදුදහම විද්‍යානුකූල පර්යේෂණ සඳහා විවෘතව පවතී. මනසේ ස්වභාවය හා එය යථාර්තයේදී යොදා ගන්නා ආකාරය පිළිබඳ මූලික අවධානය යොමුකරන බුදුදහම, මනෝවිද්‍යාවේ අභිධාර්මික කරුණු හා විඥානය පිළිබඳ අධ්‍යයනය සඳහා විවරණයක් සපයයි. බොහෝ විද්‍යාඥයෝ බුදුදහමේ ආගමික මුහුණුවර හා අභිධාර්මික කරුණු හා විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේදය වෙන්කර දැක්වුවද බුද්ධ ධර්මයේ සමහර දේශනා තුළ පරිණාමය, ක්වොන්ටම් වාදය හා අජටාකාශ විද්‍යාව සම්බන්ධ කරුණු සමඟ සම්බන්ධතා පවතී. කෙසේ වුවද බුදුදහම හා විද්‍යාත්මක විමර්ශන අතර සාමානතා හඳුනාගෙන තිබේ.නමුත් බුදු දහමේ ඇති ඇතැම් කරුණු වලට විද්‍යාවේ එකග නොවේ.
බුදුදහම පිළිබඳ විද්‍යාඥයින් ඉදිරිපත් කරන ලද මත
“බුදුදහම යනු ව්‍යවහාරික පාරභෞතික විද්‍යා ඉතිහාසයේ අති විශාලතම නිදසුනයි”
ඇමරිකානු‍ භෞතික විද්‍යාඥයෙකු වන ජේ. රොබට් ඕපන්හයිමර් විසින් හෙයින්ස්බර්ග් අවිනිශ්චිතභාවය පිළිබඳ මූලධර්මය පැහැදිලි කරමින් “ඉලෙක්ට්‍රෝනයක පිහිටීම නොවෙනස්ව පවතී දැයි ඇසුවහොත් එයට පිළිතුර 'නැත' යන්නයි. ඉලෙක්ට්‍රෝනයේ පිහිටුම කාලයත් සමඟ වෙනස් වේදැයි ඇසුවහොත් එයට පිළිතුරද 'නැත' යන්නයි. මිනිසාගේ මරණින් මතු ජීවිතය පිළිබඳ කෙරෙන ලද ප්‍රශ්න වලට ද බුදුරජාණන් වහන්සේ එවැනි පිළිතුරු සපයන ලදි.
පාටලීපුත්‍ර ස්තම්භ ශීර්ෂය
පාටලීපුත්‍ර ස්තම්භ ශීර්ෂය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඍජුකෝණාස්‍රාකාර ස්තම්භ ශීර්ෂයක් වන අතර, volutes and Classical Greek designs, that was discovered in the palace ruins of the ancient Mauryan Empire capital city of Pataliputra (modern Patna, northeastern India). It is dated to the 3rd century BCE.
එල්ලේ ක්‍රීඩාවේ රීති
බලන්න
ශ්‍රී ලංකා එල්ලේ ක්‍රීඩාවේ විස්තර
ක්‍රිඩකයෙකු දැවි යන ආකාරය
2. එක් ක්‍රීඩකයෙකු පහරදීමට පැමිනෙන එක් අවශ්ථාවකදී පන්දු තුනක් බැගින් පිරිනමනු ලබන ඉනිම් දෙකේ හෝ ඉනිම් එකේ එල්ලේ තරග.
3. එක් ක්‍රීඩකයෙකු පහරදීමට පැමිනෙන එක් අවශ්ථාවකදී පන්දුවක් පමණක් පිරිනමනු ලබන ඉනිම් දෙකේ හෝ ඉනිම් එකේ එල්ලේ තරග.
4 දැවුම් කණු දෙක අතර සටහන් කර ඇති මිටර් 1.5 විස්කම්භයක් ඇති අඩකවයෙන් පිටතට එක් අඩියක් තබා පන්දුවට පහර එල්ල කිරිමද දැවියාමකි.
5.පන්දුවට පහර එල්ල කරන ක්‍රීඩකයා පන්දුවට පහර එල්ල කරන අවශ්ථාවේදි ගන්නා උත්සාහය අසාර්ථක වු අවශ්ථාවකදි එම ක්‍රීඩකයා වෙනුවට ධාවනය වන ධාවකයා විසින් මධ්යා රේඛාව පසුකල විට දැවීයාමකි.
6.ධාවනයේ යෙදෙන ක්‍රීඩකයා විසින් තම ධාවනයට නියමිත දැවුම් කනුව අසල සටහන් කර ඇති රේඛාව ඉදිරියෙන් සිට ධාවනය ආරම්භ කලෙහිනම් එයද දැවියාමකි.
7.ධාවනයේ යෙදෙන ක්‍රීඩකයා විසින් තමන් පහර එල්ල කරනු ලබන ක්‍රීඩකයා වෙනුවට ධාවනයේ යෙදෙන බව ප්‍රධාන විනිසුරැ දැනුවත් නොකොට ධාවනයේ යෙදිම පහර එල්ල කරනු ලබන ක්‍රීඩකයාගේ දැවියාමකි. . 8. ධාවනයේ යෙදෙන ක්‍රීඩකයා හෝ පහර එල්ල කරනු ලබන ක්‍රීඩකයා විසින් ධාවන වටය පසු කිරිමට යාමේදි පළමු,දෙවන සහ තෙවන නැවතුම්හි ඇතුලත සිටුවා ඇති සටහන් කොඩිකණු කඩා දමමින් හෝ ඒවාට උඩින් පැන ධාවනයේ යෙදෙමින් වටය නිමකිරිමට උත්සාහ කර ධාවනයේ යෙදිම පහර එල්ල කරනු ලබන ක්‍රීඩකයාගේ දැවියාමකි.
8.පහර එල්ල කරන ලද පන්දුව ඉදිරියට මිටර් දොළහක් වශයෙන්ද ක්‍රීඩා පිටියේ දෙපැත්තට මීටර් විසිහතරක් වශයෙන් සටහන් කර ඇති සීමාවෙන් ඇතුලත වැදී දැවුම් කණු දෙක අතරින් පිටිපසට ගලායාම දැවීයාමකී.
10
12. පහර එල්ල කරන ලද පන්දුව ඉහලින් හෝ පහලින් දැවුම් කනුවේ ඇතුලතින් දැවුම් කණු දෙක අතරින් පිටිපසින් යාමට පහර එල්ල කිරිම දැවීයාමකී.
13. පහර එල්ල කිරිමේදි එම පන්දුව ධාවකයාගේ හෝ පන්දුවට පහර එල්ල කරන ක්‍රීඩකයාගේ ඇගේ දැවටීම දැවීයාමකී.
14. පහර එල්ල කරන ක්‍රීඩකයාගේ පන්දුව උඩ පන්දුවක් ලෙස අල්ලා ගැනිම.
15. ක්‍රීඩාංගනයේ අවට පිහිටා ඇති ස්ථීර ගොඩනැගිල්ලක,ස්ථීර නිශ්චල වශ්තුවක,තුරැ ලතාවක හෝ ක්‍රීඩකයෙකුගේ දනහිසින් ඉහළ පුමාණයේ තුරැලතා කොටසක පන්දුව වැදී එම පන්දුව පන්දු රකිනු ලබන ක්‍රීඩකයෙකු විසින් බිම නොවැදී සුරැකිව රැක ගත්තේනම් එය දැවී යාමකි.
16. ධාවන වටයේ අවශානයේදි හෝ ධාවන වටයේ අතර මැදි කොටසේ දී පළමුව දිවයන ක්‍රීඩකයා පසුකර දිවයෑම දැවීයාමකි.
17. පහර දෙනු ලබන පන්දුව බිම නොවැදී පන්දු රැකීමේ නියුතු ක්‍රීඩකයායෙකුගේ ඇගේ ඔනෑම කොටසක වැදි ඉහල ගිය හොත් එම පන්දුව රැක ගැනිම දැවියාමකි.
18. පහර දෙනු ලබන පන්දුව පන්දු රැකීමේ නියුතු ක්‍රීඩයෙකු විසින් රැගෙන ධාවනයේ යෙදෙන ක්‍රීඩකයාගේ ඇගේ දැවටිම දැවියාමකි.
19. පහර එල්ල කරන ලද පන්දුව දැවුම් කනු දෙක අතර සටහන් කර ඇති සළකුන් ඉරෙහි පිටුපස වැදී ඉදිරියට ගමන් කිරිම දැවියාමකි.
20.  පන්දුවට පහර දුන් ක්‍රීඩකයා වෙනුවට ධාවනයේ යෙදුන ක්‍රීඩකයා එක් නැවතුම් ස්ථානයක නැවතී සිටියදී නැවතත් ප්‍රහාර එල්ල කිරිමට අඩකවයට පැමිණිම දැවීයාමකි.
21. ධාවනයේ යෙදෙන ක්‍රීඩකයා විසින් නැවතුම් පසුකර ගොස් නැවත නැවතීම සදහා ස්ථාන ගැනීමද,නැවතුමක් උඩින් පැන නැවතීමද දැවීයාමක් වේ.
23. නැවතීමක ක්‍රීඩකයින් දෙදෙනකු නැවතීමේදී එම නැවතීමේ සිටි පළමුවන ක්‍රීඩකයාගේ දැවියාමකි.
විකිරණ රටාව
ඇන්ටෙනා සැලසුම් ක්ෂේත්‍රයෙහි විකිරණ රටාව (හෝ ඇන්ටෙනා රටාව හෝ දුර-ක්ෂේත්‍ර රටාව) යන පදය වෙතින් අදහස් වන්නේ, ඇන්ටෙනාව හෝ අනෙකුත් ප්‍රභවය වෙතින් නිකුත් වන රේඩියෝ තරංගයන්හී ප්‍රබලතාවයෙහි දිශානත (කෝණික) බවයි.
යතුරුපැදිය
යතුරු පැදිය (බයිසිකලය, මෝටර් බයිසිකලය, සයිකලය) රෝද දෙකක් හෝ තුනක් සහිත මෝටර් වාහනකි. දිගු දුර ගමන්, ක්‍රමික ගමන්, සැරිසැරීම්, යතුරු පැදි ධාවන තාරග ආදී ක්‍රීඩා, පාරෙන් පිට ධාවනය යන විවිධාකාර වූ අරමුණු වලට ගැලපෙන පරිදි යතුරු පැදිය නිර්මාණය කර ඇත. යතුරු පැදි ධාවනය, යතුරු පැදි සමාජයකට එක්වීම සහ යතුරු පැදි රැලි වලට සහභාගි වීම යතුරු පැදි සම්බන්ධ සමාජ ක්‍රියාකාරකම් වෙයි. 1894 දී හිල්ඩ්බ්‍රෑන්ඩ් සහ වොල්ෆ්මුලර් ලොව පළමු යතුරු පැදි නිශ්පාදන මාදිලිය බවට පත් වූ අතර එය පලමුවෙන්ම යතුරු පැදියක් බවට නම් කරන ලදි.වසර 2014 දී හොන්ඩා, යමහා (ජපානය) සහ හීරෝ මොටෝකෝර්ප්(ඉන්දියාව)  ලොව ප්‍රමුඛ යතුරු පැදි නිශ්පාදකයන් බවට පත්විය.
යතුරුපැදි දියුණු වන ලෝකයෙහි සුඛෝපභෝගී  භාණ්ඩයකි. යතුරුපැදි වැඩි වශයෙන් භාවිත වන්නේ විනෝදය සඳහා සහ ජීවන රටාවෙහි අංගයක්  ලෙස හෝ තම පෞද්ගලික අනන්‍යතාවයෙහි සංඛේතයක්  ලෙසයි.දියුණු වෙමින් පවතින රටවල් වල යතුරුපැදි භාවිතය ඉතාම බහුල වීමට බලපාන  කරුණු අතර මිලෙන් අඩුවීම සහ ඉන්ධන අරපිරිමැස්ම ප්‍රධාන වේ.ලෝකය පුරා භාවිතවන මුළු යතුරුපැදි ප්‍රමාණයෙන් 58%ක් ජපානය හැර අනෙකුත් ආසියා ශන්තිකර කලාපය,දකුණු සහ නැගෙනහිර ආසියාතික රටවල්  වල භාවිතවේ.
ඇමරිකානු ගමනාගමන දෙපර්තමේන්තුව පවසන අන්දමට සැතපුමකදී  යතුරුපැදි නිසා සිදුවන මාරක අනතුරු ප්‍රමාණය මෝටර් රථ නිසා සිදුවන මාරක අනතුරු මෙන් 37 ගුණයක් බවයි.
වර්ග
thumb|කෲසර් යතුරුපැදියක්(ඉදිරිපස) සහ ක්‍රීඩා යතුරුපැදියක් thumb|සයිඩ් කාරය සහිත යතුරුපැදියක් thumb|ප්‍රංශ ජෙන්ඩා(ර්)ම් යතුරු පැදිකරු "‍යතුරුපැදිය" යන පදය සඳහා පවතින නීතිමය අර්ථ කථනයන් අධිකරණ බලයට අනුව වෙනස් වේ.
වීදි ධාවනය, රළු මාර්ග ධාවන යතුරුපැදි සහ එම අවස්ථා දෙක සඳහාම  නිර්මාණය කරන ලද  යතුරුපැදි වර්ග තුනක් වේ.ඉහත සඳහන්  යතුරුපැදි  කාණ්ඩ තුනට අයත් අණු කාණ්ඩ යටතේ එන විවිධ ක්‍රියාකාරකම් සඳහා  භාවිතා කරන යතුරුපැදි ඇත,ඒවා අතර ධාවන තරඟ වලට යොදා ගන්නා මාර්ග ධාවන සහ වීදි යතුරුපැදි හෝ  රළු  මාර්ග ධාවන තරඟ යතුරුපැදි සහ ත්‍රාස්‍යජනක ක්‍රියාකරකම්  සඳහා යොදා ගන්නා යතුරුපැදි වේ.
කෲසර්,ක්‍රීඩා යතුරුපැදි,ස්කූටර් සහ මොපෙඩ් යන  යතුරුපැදි වීදි යතුරුපැදි කාණ්ඩයට අයත්වේ.රළු මාර්ග ධාවන යතුරුපැදි   කාණ්ඩය යටතේ එන රළු මාර්ග ධාවන  තරඟ  සඳහා යොදා ගන්නා යතුරුපැදි ඇතැම් ප්‍රදේශ වල මාර්ග ධාවනය සඳහා යොදා ගැනීමට  නීතිමය  අවසරයක් නොමැති අතර  දිත්ව ක්‍රීඩා මාදිලියට අයත් රළු මාර්ග ධාවන යතුරුපැදි  වීදි ධාවනය සඳහා නීත්‍යානුකූල සහ සුව පහසු වන  අන්දමේ විශේෂ ලක්ෂණ වලින් සමන්විත වේ.
ඉහත සඳහන් සෑම  ආකෘතියකටම අයත් යතුරුපැදි ඊටම ආවෙණික වූ  විශේෂ වාසී හෝ පුළුල්  හැකියවන්ගෙන් සමන්විතවේ.
පර්යේෂණ සහ සොයාගැනීම්
thumb|ඩයම්ලර්-මේබෑෂ් රීට්වැගන් අණුරුවක් ඩයිම්ලර් රෙයිට්වැගන් යනු ඛණිජ තෙල් අන්තර් දහනය මගින් බල ගැන්විය හැකි පළමු යතුරුපැදිය වන අතර එය නිර්මාණය කරන ලද්දේ  ජර්මනියේ බාඩ් කැන්ස්ටට් ප්‍රාන්තයේ විසූ ගොට්ලීබ් ඩයිම්ලර් සහ විල්හෙල්ම්  මේබච් යන ජර්මානු ජාතික නව නිර්මාණකරුවන්  දෙදෙනා විසින් 1885 වර්ෂයේ දීය. මෙය එම කල නිපදවූ අනෙකුත් ආරක්ෂිත පාපැදි  හෝ බෝන්ශේකර් පාපැදි මෙන් නොවීය. මන්ද යත් එහි පැදවුම්(සුක්කානම) අක්ෂයේ ආනතිය ශුන්‍යක් වූ අතර පටිකරුව(ෆෝර්ක් අත) අනුලම්භ නොවීය. මේ අනුව මෙම නිෂ්පාදන සදහා වසර 70කට පෙරාතුව වැඩිදියුණුකළ පාපැදි හෝ යතුරුපැදි ගතිවිද්‍යා මුලධර්ම භාවිතා කර නොමැති බව තහවුරු වේ. ඒ වෙනුවට හැරවීමෙදී සෘජුව පවතින රෝද දෙකකින් මෙය සමන්විත් වේ.
නිර්මාණකරුවන් ඔවුන්ගේ නිර්මාණය රීට්වැගන් ලෙස නම් කිරීමට හේතුව නම් ඔවුන් එය නිර්මාණය කර තිබුනේ හුදෙක්ම වාහනයක මූලාකෘතියක් ලෙස නොව ඔවුන්ගේ නව එන්ජිම පරීක්ෂා කරගැනීම සඳහා යෝග්‍ය ඇටවුමක් ලෙස වීමයි. thumb|බට්ලර්ගේ පේටන්ට් වෙලෝසයිකලය වාණිජ්‍ය අරමුණකින් නිර්මාණය වූ ප්‍රථම ස්වබලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන පාපැදිය වනුයේ රෝද තුනක් සහිත්  බට්ලර් පෙට්‍රල් සයිකල් නම් බ්‍රිතාන්‍ය ජතික එඩ්වඩ්  බට්ලර් විසින් 1884 දී කරන ලද නිර්මාණයයි. ඔහු  වාහනය නිපදවීම සඳහා සැලැස්මක් 1884 දී ලන්ඩනයේ පවත්වන ලද ස්ටැන්ලි සයිකල්  දැක්මෙහිදී ප්‍රදර්ශනය සඳහා ඉදිරිපත් කරනු ලැබීය. එම වාහනය 1888දී ග්‍රීන්විච් හි මේරිවෙදර් ෆයර් එන්ජින් නැමති සමාගමක් මගින්  නිපදවන ලදි.
බට්ලර්ගේ යතුරුපැදිය පෙට්‍රල් වලින් ධාවනය වන රෝද තුනක් සහිත රථයක් වන අතර එහි ඉදිරිපස රෝදය සෘජුවම අශ්ව බල 5/8 (466වොට්) කින් සමන්විත 600 සීසී පැතලි සහළ සිව්පහර එන්ජිමකින්(මැගින්ටෝ ජ්වලනය, දඟරයකින් සහ බැටරියකින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලද) බල ගැන්වේ. එහි එන්ජිම භ්‍රමණ කපාට, ඉපිලුම්-පෝශිත කාර්බියුලේටරයක්, ඇකර්මාන් සුක්කානම යනාදියෙන් සමන්විත වෙයි. මෙම සියල්ල එම කළ කලාව කියාපායි.එන්ජිම පනගැන්වීම වායු සම්පිණ්ඩනයෙන් සිදු කරන ලදී. ඉදිරිපස එලවුම් රෝදයට ඉහලින් ඇති රෙඩියේටරයෙහි ඇති ද්‍රව මගින් එන්ජිම සිසිලනය සිදුකරන ලදි. මෙහි වේගය අවකර කපාට ලීවරයක් යොදාගනිමින් පාලනය කරන ලදි. තිරිංග පද්ධතියක් සවිකර නොතිබූ අතර මෙය නතර කරන ලද්දේ පාදයෙන් ක්‍රියාකරවන ලද ලීවරයක් මගින් ඉදිරිපස එලවුම් රෝදය උස් පහත් කිරීමෙනි. එමනිසා මෙහි බර කුඩා කැස්ටර් රෝද දෙකක් මගින් උසුලනු ගනු ලැබීය. රියදුරා ඉදිරිපස රෝද දෙක අතර සිටින ලෙස සකස්කරන ලදි. බට්ලර් හට ප්‍රමාණවත් මුල්‍යමය ආධාරයක් සොයාගැනීමට නොහැකි වීම නිසා මෙය සාර්ථක කර ගැනීමට ඔහු අපොහොසත් විය.
වාශ්ප බලයෙන් ධාවනය කරන රෝද දෙකක් සහිත වාහන යතුරුපැදි ලෙස  නම් කලහොත්  මුලින්ම නිෂ්පාදනය කල  යතුරුපැදිය ලෙස 1868 දෙසැම්බර් මසදී පේටන්ට් බලපත්‍රය ලබාගත් "ද ෆ්‍රෙන්ච්  මෙෂෝ පරෝස් ස්ටීම් වෙලොසිපීඩ්" නම් වූ නිර්මාණය හැඳින්විය හැක. එම කාලයේදීම ඇමෙරිකානු ජාතික එච්. සිල්වෙස්ටර්, රොපර් රොක්ස්බරි, මැසචුසෙට්ස් විසින් "රෝපර් ස්ටීම් වෙලොසිපීඩ්" යතුරුපැදිය නිපදවීම සිදු විය. ඔවුන් 1867දී එම යතුරුපැදිය නැගෙනහිර ඇමෙරිකාවේ සල්පිල් සහ සර්කස් වල ආදර්ශනය කළ අතර රොපර් මිය යන විට වාෂ්ප බලයෙන් ධාවනය වන මෝටර් රථ සහ යතුරුපැදි 10ක් පමණ නිපදවන ලදි.
පළමු යතුරුපැදි සමාගම්
19 වන සියවසෙහි නිමවට ආසන්න වන විට මහා පරිමාණ වශයෙන් යතුරුපැදි නිෂ්පාදනය කිරීමේ  ව්‍යාපාර ස්ථාපනය විය.1898 වසරේ එංගලන්තයේ දී ට්‍රම්ප් නම් යතුරුපැදි සමාගමක්  සිය යතුරුපැදි නිෂ්පාදනය ආරම්භ කරන ලදි.1903  වර්ෂය වන විට ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන ධාරිතවය  යතුරුපැදි 500ක් පමණ විය. රෝයල් එන්ෆීල්ඩ්,නෝර්ටන් සහ  බර්මින්හැම් ස්මෝල් ආම්ස් යන අනෙකුත් යතුරුපැදි නිෂ්පාදන සමාගම් පිළිවෙලින් 1899,1902 සහ1910 යන වර්ෂ වලදී පිහිටවන ලදි. ඉන්දියන් යතුරුපැදි සමාගම පිහිටවා වසර දෙකකට පසු  හාලි ඩේවිඩ්සන් සමාගම පිහිටවන ලදි.පළමු ලෝක  යුද්ධය පැතිර යාමත් සමග ලෝකයේ විශාලත්ම යතුරුපැදි නිෂ්පාදකයා වීමට ඉන්දියන් සමාගම සමත් විය,ඒ වන විට ඔවුන් වසරකට යතුරුපැදි 20,000 ඉක්මවා නිපදවීමට සමත් විය.
thumb|ට්‍රයම්ෆ් යතුරුපැදියේ එච් මාදිලිය,යුධ කටයුතු සදහා වැඩි වශෙයන් නිපදවන ලදි පළමු ලෝක යුධ සමයේදී ඉදිරිපෙළ යුධභටයන් සමග කාර්යක්‍ෂම සන්නිවේදන කටයුතු සැපයීමට යතුරුපැදි යොදාගත් නිසා යතුරුපැදි නිෂ්පාදනය ඉතා විශාල ලෙස ඉහල යන ලදී. හමුදා පොලිසියේ නැවත සලකාබැලීමක් සහ කාර්යයක් ලෙස අශ්වයින් මගින් පණිවුඩ ගෙන ගිය පණිවුඩකරුවන් ඉටුකළ සේවය යතුරුපැදි මගින් පණිවුඩ ගෙනයන්නන් විසින් ඉටු කරන ලදි. යුධ සමය අවසන් වන විට ඇමෙරිකානු "හාලි ඩේවිඩ්සන්" සමාගම ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන වලින් 50% ට වැඩි ප්‍රමාණයක් යුධ අවශ්‍යතාවයන් සදහා සපයන ලදි. බ්‍රිතාන්‍ය සමාගමක් වන "ට්‍රයම්ෆ්" සමාගම විසින් මිත්‍ර හමුදා සදහා "ට්‍රයම්ෆ් එච්" මාදිලියෙන් යතුරුපැදි 30,000කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සපයන ලදි. එම යතුරුපැදියේ එංජින් ධාරිතාවය 499සීසී වූ අතර එය වායු සිසිලනය සහිත සිව්පහර තනි සිලින්ඩර එංජිමක් විය. තවද එය ලීවර(පැඩල්) රහිත පළමු ට්‍රයම්ෆ් යතුරුපැදිය විය. මෙම එච් මාදිලිය පළමුවන "නවීන යතුරුපැදිය" බවට බොහෝ දෙනා විසින් හදුන්වනු ලැබීය. එය 1915දී හදුන්වාදෙනු ලැබූ අතර එය 550සීසී ධාරිතාවක් ඇති පැති කපාට සහිත සිව්පහර එංජිමකින් සමන්විත වූ වේග තුනක යතුරුපැදියකි. මෙම යතුරුපැදිය "ට්‍රස්ටි ට්‍රයම්ෆ්" යන නමින් එය භාවිත කරන්නන් අතර ඉතාමත් ජනප්‍රිය විය.
යුද්ධයට පසු කාලය
වම|thumb|එන්එස්යූ ස්පෝර්ට්මැක්ස් අනාකුල හැඩති යතුරුපැදිය,1955 ග්‍රෑන්ඩ් ප්‍රික්ස් සීසන් හි 250සීසී කාණ්ඩයේ ජයග්‍රාහකයා වසර 1920 වන විට රටවල් 67ක් දක්වා තම නිෂ්පාදන බෙදාහරින ලද හාලි ඩේවිඩ්සන් සමාගම ලොව විශාලතම යතුරුපැදි නිශ්පාදකයා බවට පත්විය. 20 වන දශකයේ අගභාගය වන විට ජර්මනියේ ඩීකේඩබ්ලිව් සමාගම ලොව විශාලතම යතුරුපැදි නිෂ්පාදකයා බවට පත්විය. 1950දී "1955 ග්‍රෑන්ඩ් ප්රික්ස් සීසන්" හි 250සීසී කාණ්ඩයේ ජයග්‍රාහකයා බවට "එන්එස්යූ අනාකුලිත ස්පෝර්ට්මැක්ස්" යතුරුපැදිය පත්වීමත් සමග අනාකුල හැඩ ඇති යතුරුපැදි නිපදවීම සීග්‍රයෙන් ඉහළ ගිය අතර යතුරුපැදි සැලසු වලද රැඩිකල් ලෙස වෙනසක් ඇති විය. යතුරුපැදි සදහා රැඩිකල් වෙනස්කම් සිදුකිරීම මගින් මෙම විකසනයේ පෙරටුගාමීන් බවට "එන්එස්යූ" සහ "මොටෝ ගසි" පත් විය. "එන්එස්යූ" සමාගම විසින් ඉතා දියුණු සැලසුම් නිපදවූ නමුත් 1954-1956 කාලය තුල එන්එස්යූ යතුරුපැදි ධාවකයන් මරණයට පත්වීමත් සමග තවදුරටත් සැලසුම් දියුණු කිරීම අත්හරින ලදි. "මොටෝ ගසි" සමාගම මගින් තරගකාරී ධාවන යතුරුපැදි නිපදවූ අතර 1957දී බොහොමයක් "ග්‍රෑන්ඩ් ප්රික්ස්" තරග ඔවුන්ගේ අනාකුල යතුරුපැදි මගින් ජයග්‍රහණය කරන ලදි. ඊට පසු වසර, 1958 දී ආරක්‍ෂිත ක්‍රියාමාර්ගයක් ලෙස සම්පුර්ණන්ම සංවෘත ආරක්‍ෂිත සැකිල්ල තහනම් කරන ලදි. 1950දී නැගෙනහිර ජර්මනියේ වෝල්ටර් කාඩන්ගේ එන්ජිම නිපදවීමේ අර්ධ ප්‍රතිපලයක් ලෙස 1960 දශකයේ සිට 1990 දශකය දක්වා කුඩා දෙපහර යතුරුපැදි ලොව පුරා ජනප්‍රිය විය.
වර්තමානය
thumb|රෝයල් එන්ෆීල්ඩ් බුලට් 21වන සියවසේදී යතුරුපැදි නිෂ්පාදනය ප්‍රධාන වශයෙන් බලපවත්වන්නේ චීන යතුරුපැදි කර්මාන්තය සහ ජපන් යතුරුපැදි නිෂ්පාදන සමාගම් විසිනි. ඉහල ධාරිතාවයකින් යුතු යතුරුපැදි වලට අමතරව වඩා වැඩි වෙළදපොලක් කුඩා ධාරිතාවයක් සහිත(300සීසී වලට වඩා අඩු) යතුරුපැදි වලට ඇති අතර ඒවා චීනය සහ ජපානය මගින් ආසියානු සහ අප්‍රිකානු රටවල් ඉලක්ක කර නිපදවනු ලබයි. උදාහරණයක් ලෙස මෙතෙක්කල් වැඩිම විකිණීමක් වාර්තා වූ, ජපානය නිපදවන "හොන්ඩා සුපර් කබ්" යතුරුපැදිය දැක්විය හැක.එම ප්‍රමාණය 2008 අප්‍රියෙල් වන විට මිලියන 60ක් විය. නමුත් අද වන විට ලොව විශාලතම යතුරුපැදි නිෂ්පාදකයන් වන ඉන්දියානු "හීරෝ මොටෝ කොර්ප්" එම ස්ථානය හිමි කර ගෙන සිටියි. අද වනවිට එම සමාගමේ "ස්ප්ලේන්ඩර්" යතුරුපැදිය මිලියන 8.5 ඉක්මවා විකිණී අවසන්ය. වෙනත් නිෂ්පාදකයන් ලෙස "බජාජ්" සහ "ටීවීඑස් මෝටර්ස්" දැක්විය හැක.
තාක්‍ෂණික අංශ
thumb|පැහැදිලිව පෙනෙන රාමුවක් සහිත සුසුකි ජීඑස්500 යතුරුපැදිය
ඉන්ධන පිරිමැස්ම
යතුරුපැදියක ඉන්ධන පිරිමැස්ම, එන්ජිම විස්ථාපනය සහ පෙළ ගැන්වීම මත ඉතා විශාල ලෙස වෙනස් වෙයි. එය හොන්ඩා "වීටීආර් හි කි.මී.100ක් ගමන් කිරීමට අවශ්‍ය ඉන්ධන ලීටර 8.1ක් වන අතර "වෙරුකි නයිට්‍රෝ" 50සීසී ස්කුටරයට එම ප්‍රමාණය ලීටර 2.2ක් විය. විශේෂයෙන්ම නිපදවන ලද "මට්සු මට්සුසාවා හොන්ඩා එක්ස්එල් 125" යතුරුපැදියට එම අගය ලීටර 0.5ක් විය. කුඩා ප්‍රමාණයේ ධාරිතාවයක් සහිත යතුරුපැදි වල ඉතා ඉහල ඉන්ධන පිරිමැස්මක් දක්නට ලැබේ. 1950 දශකයේදී ඉන්ධන හිගය දැඩි ලෙස බලපෑ බ්‍රිතාන්‍ය සහ වෙනත් වන්වර්ධනය වෙමින් පැවතුණ රටවල්වල වාහන වෙලදපොල තුල යතුරුපැදිය ඉතාමත් ඉහල කොටස් ප්‍රමාණයක් හිමිකරගන්නා ලදි.
විදුලියෙන් ධාවනය වන යතුරුපැදි
විදුලි යතුරු පැදි ඉතා ඉහළ ඉන්ධන පිරිමැස්මක් ලබා දෙයි. මෙම යතුරුපැදි විදුලි මෝටරයකින් ධාවනයවන ශබ්දය අවම, ශුන්‍ය වායු විමෝචනයක් ඇති රථ වේ. බැටරි තාක්ණය අනුව ක්‍රියාත්මක වන සිමාව සහ උපරිම වේගය සීමා වී ඇත. විදුලි ධාවන පද්ධතියේ කාර්ය සාධනය වැඩිදියුණු කිරීම සදහා ඉන්ධන කෝෂ සහ පෙට්‍රල්-විදුලිය දෙමුහුම් මාදිලි, ප්‍රවර්ධනය වෙමින් පවතී.
විශ්වසනීයත්වය
2013 වසරේ ඇමෙරිකානු "කන්සියුමර් රිපොර්ට්ස්" සගරා පාටකයින් 4424ක් යොදාගෙන සිදුකල සමීක්ෂණයකට අනුව 2009 වසරේ සිට 2012 වසර දක්වා කාලය තුල යතුරුපැදි 4680ක් මිලදී ගෙන ඇත. යතුරුපැදි සම්බන්ධ ප්‍රධාන පොදු ගැටළු ලෙස උපාංග, තිරිංග, විදුලිය සම්බන්ධ (ස්ටාටර්, ආරෝපණය, ජ්වලනය), ඉන්ධන පද්ධති දැක්විය හැකි අතර යතුරුපැදි මාදිලි හා සම්බන්ධ වඩාත් විශාල ගැටළු ලෙස සංචාරය, මාර්ගයෙන් පිටත/ද්විත්ව ක්‍රීඩාව, ක්රිඩාමය සංචාර හැදින්විය හැක. මගී ප්‍රවාහනය සම්බන්ධයෙන් විශ්වසනීය තොරතුරු සැපයුවද සමීක්ෂණයකදී සන්ඛ්‍යානමය වශයෙන් නිගමනයක් ලබාගැනීමට ප්‍රමාණවත් ක්‍රීඩා යතුරුපැදි නොමැති විය. සංචාර, ත්‍රාසජනක සංචාර/ද්විත්ව ක්‍රීඩා සහ ක්‍රීඩා සංචාර යතුරුපැදි වලට සම්බන්ධ උපාංග වන ආරක්‍ෂක සැකිල්ල, ලගේජ්, සහයක ආලෝකය යනාදියෙන් ඉහත ප්‍රථිපල විස්තර කළ හැක. ශීත කාලය තුල අනිසි ලෙස ගබඩා කිරීම නිසා ඉන්ධන පද්ධතිය සම්බන්ධ ගැටළු ඇතිවන අතර දුර්වල නඩත්තුව නිසා තිරිංග පිළිබද ගැටළු ඇතිවේ. සමීක්ෂණයකදී ලබාගත් දත්ත අනුව හොන්ඩා, කවසාකි සහ යමහා යතුරුපැදි 11%-14% අතර අලුත්වැඩියාවන් වලට ලක්වන බවත්   හාලි ඩේවිඩ්සන් සහ බීඑම්ඩබ්ලිව් යතුරුපැදි පිලිවෙලින් 24% ක් සහ 30%ක අලුත්වැඩියාවන් වලට ලක්වන බවත් හෙළි වී ඇත. සමීක්ෂණයට ප්‍රමාණවත් ට්‍රයම්ෆ් සහ සුසුකි යතුරුපැදි නොමැති වුවත් අනෙකුත් ජපන් යතුරුපැදි වර්ග තුන හා සංසන්දනය කරන විට විශ්වසනීයත්වය අතින් වඩාත් සුදුසු යතුරුපැදිය ලෙස සුසුකි යතුරුපැදියත් හාලි ඩේවිඩ්සන් හා බීඑම්ඩබ්ලිව් සමග සංසන්දනය කරන විට ට්‍රයම්ෆ් යතුරුපැදියත් හැදින්විය හැක. යතුරුපැදි අලුත්වැඩියාවන් වලින් 3/4ක් ඇමෙරිකානු ඩොලර් 200ට වඩා අඩු බවත් 2/3ක් අලුත්වැඩියාවන් දින දෙකකට වඩා අඩු කාලයකින් සිදුකල හැකි බවත් සමීක්ෂණයකදී අනාවරණය වී ඇත. හිමිකරු තෘප්තිය සලකා බැලීමේදී හාලි ඩේවිඩ්සන් සහ බීඑම්ඩබ්ලිව් මාදිලි ප්‍රමුඛස්ථානය හිමිකරගත් අතර ඔවුන් අතරින් 3/4ක පිරිසක් එම මදිලියම නැවත මිලදී ගැනීමට කැමැත්තක් දක්වන බවත් හෙළිවිය. එම මාදිලියම නැවත මිලදීගැනීමට හොන්ඩා, කවසාකි සහ යමහා යතුරුපැදි හිමිකරුවන් පිලිවෙලින් 72%, 60% සහ 63%ක කැමැත්තක් දක්වන බවද අනාවරණය විය.
ගතිකත්වයන්
thumb|ධාවන යතුරුපැදි වංගුවක් නමන ආකාරය විවිධාකාර යතුරුපැදි වලට විවිධාකාර ගතිකත්වයන් ඇති අතර එම ගතිකත්වයන් වෙනස් අවස්ථාවලට උචිත වන ලෙසට යතුරුපැදිය ක්‍රියා කරවීමට බලපායි. උදාහරණයක් ලෙස, වඩා විශාල රෝද අතුරක් ඇති යතුරුපැදි බාධක වලදී වැඩි ස්‌ථාවරතාවක් සපයනු ලබයි. යතුරුපැදි හැසිරවීමේදී උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික
යතුරුපැදියක්වංගුවකින් ගමන් කිරීමේදී එය නැමීමකට ලක්කළ යුතු වන අතර මෙම නැමීමට පොළඹවන ක්‍රියාව "ප්‍රථිකූල සිසෑරවිම" ලෙස හදුන්වයි. මෙහිදී ධාවකයා විසින් හැඩලය වංගුවට විරුද්ධ දිශාවට ක්‍ෂණික සිසෑරවිමක් සිදුකරයි.
අමතර උපාංග
කර්මාන්තශාලාව තුළදී හෝ පිටතදී විවිධ ලක්‍ෂණ සහ උපාංග යතුරුපැදි වලට එකතු කරනු ලබයි. මෙම උපාංග යතුරුපැදියේ බාහිර ස්වරුපය, ආරක්ෂාව, කාර්ය සාධනය, සුව පහසුව ඉහල දැමීම උදෙසා අයිතිකරු විසින් (ජංගම ඉලෙක්ට්‍රොනික කොටස් වල සිට සයිඩ්කාර් හෝ ට්‍රේලර් දක්වා) තෝරාගනු ලබයි.
ආරක්‍ෂාව
මෝටර් රථ, ට්‍රක් රථ, බස් රථ වලට වඩා ඉහල මාරක රියඅනතුරු වලට ලක්වීමේ සම්භාවිතාවක් යතුරුපැදි වලට ඇත. 2005 වර්ෂය සදහා ඇමෙරිකානු ප්‍රවාහන දෙපාර්තමේන්තුවේ දත්ත, මරණ විශ්ලේෂණ වාර්තාකරණ ක්රමවේදයට අනුව ලියාපදිංචි කළ මෝටර් රථ 100,000කට 18.62ක මාරක අනතුරු ප්‍රමාණයක් වාර්තා වී ඇති අතර එම අගය යතුරුපැදි සදහා 75.19ක අගයක් ගනී. එය මෝටර් රථ වලට වඩා 4 ගුණයකින් ඉහළ අගයකි.
එම දත්ත වලටම අනුව ධාවනය කරන සැතපුම් මිලියන 100කට මාරක මෝටර් රථ අනතුරු 1.56ක් සිදු වී ඇති අතර යතරුපැදි සදහා එම අගය 43.47කි. එම අගය මෝටර් රථවල මෙන් 28 ගුණයකි. තවද 1990 දශකයේ අවසානය වන විට යතුරුපැදි අනතුරු හදුනගතහැකි ලෙස ඉහල ගෙස් ඇති අතර මෝටර් රථ අනතුරු පහල ගොස් ඇත. වම|thumb|හෙල්මටයක් පැළදීම මගින් යතුරු පැදි අනතුරකින් මරණය හෝ හිස තුවාල වීමේ අවදානම අවම කළ හැක එක්සත් ජනපදය තුල යතුරු පැදි අනතුරු ඇතිවීමේ වඩාත් පොදු හේතුව ලෙස මාර්ග නීති උල්ලංඝනය කරමින් යතුරුපදිකරුවෙකු ඉදිරියෙන් ගමන් කිරීම බව හෙළිවී ඇත. මෙය "SMIDSY" ලෙස හදුන්වන අතර එහි දිගු අර්ථය "සමාවන්න මිතුර, මම ඔබ දුටුවේ නැත" වේ. මනා පුහුණුව, අනෙකුත් වාහන පිළිබද අවධානය වැඩි වශයෙන් යොමු කිරීම, වේග සිමා ඉක්මවා නොයාම සහ මත්පැන් සහ අනෙකුත් මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතා කර යතුරුපැදි පැදවීමෙන් වැලකීම මගින් මම ආකාරයේ අනතුරු වලක්වාගත හැක.
එක්සත් රාජධානිය තුළ යතුරු පැදි ආරක්ෂාව වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා මූලික යතුරු පැදි බලපත්රයක් ලබා ගැනීමට උසස් පුහුණුවක් ලබාදීමට කැප වූ විවිධ සංවිධාන ඇත. මෙම ආයතන ලෙස  අනතුරු වැලැක්වීමේ රාජකීය සංගමය (ආර්ඕඑස්පීඒ) සහ උසස් රථවාහන පදවන්නන්ගේ ආයතනය (අයිඒඑම්) දැක්විය හැක. වැඩි පෞද්ගලික ආරක්ෂාවක් ඇති මෙම උසස් සුදුසුකම් සහිත යතුරු පැදි ධාවකයින් විසින් ගෙවිය යුතු අඩු රක්ෂණ ගාස්තු අවම වීම වාසි ගෙන දෙයි.
දකුණු අප්රිකාවේ, "තින්ක් බයික්" ව්‍යාපාරය රටේ මාර්ග යතුරු පැදි ආරක්ෂාව සහ යතුරු පැදි පිළිබඳ දැනුවත් කිරීමට කැප වී සිටී. ගොටෙන්ග් පළාතේ ප්‍රබල ලෙස ක්‍රියාත්මක වන මෙම ව්‍යාපාරය, බස්නාහිර කේප්, ක්වාසුලු නටාල් සහ නිදහස් රාජ්‍යයද නියෝජනය කරයි. වාර්ෂික යතුරු පැදි ධාවනය සහ යතුරුපැදි තාරග වැනි වෙනත් බොහෝ ව්යාපෘති වල සම්බන්ධවන පුහුණුව ලත් නිලධාරීන් බොහෝ පිරිසක් යට සම්බන්ධව ඇත. thumb|නවකයන් සඳහා එම්එස්එෆ් ධාවන පාඨමාලාව එක්සත් ජනපදය පුරා ඇති රාජ්‍ය ආයතන වල සිට ලාභ නොලබන සංවිධාන දක්වා සංවිධාන විසින් යතුරු පැදි ආරක්ෂාව සම්බන්ධ අධ්‍යාපනය ලබා දේ. ඔරෙගන් සහ ඉඩහෝ විසින් ඔවුන්ගේම පාටමලාවන් සැලසුම් කර ඇති අතර බොහෝ රාජ්‍යයන් යතුරුපැදි ආරක්ෂා පදනම සැලසුම් කළ පාටමලාවන් භාවිත කරයි. සියලුම පුහුණු වැඩසටහන් වලට මූලික රයිඩර් පාඨමාලා, අතරමැදි රයිඩර් පාඨමාලා හා උසස් රයිඩර් පාඨමාලා ඇතුළත් වේ.
2010 වසරේ සිට අයර්ලන්තය, එක්සත් රාජධානිය සහ සමහර ඔස්ට්‍රේලියානු ප්‍රදේශවල   පොදු මංමාවත් වල ධාවනය කිරීමට අවශ්‍ය රියදුරු බලපත්රයක් නිකුත් කිරීමට පෙර මූලික යතුරුපැදි පැදවීමේ පුහුණු පාඨමාලාව සම්පූර්ණ කිරීම අනිවාර්ය වේ.
කැනඩාවේ, යතුරු පැදි ධාවනය පුහුණුවීම ක්විබෙක් හා මැනිටෝබා වල පමණක් අනිවාර්ය වන නමුත් සියලු පළාත් සහ ප්‍රදේශවල නව රියදුරන් අත්දැකීම් ලබාගන්නා තෙක් සීමා පනවන රියදුරු බලපත්‍ර උපාධි වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක වේ. යතුරුපැදි ආරක්‍ෂක පාඨමාලාව සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා අවශ්‍ය සුදුසුකම් පළාත් අනුව වෙනස් වේ. ලාභ නොලබන ආරක්ෂාව සංවිධානයක් වන කැනඩා ආරක්‍ෂක සභාව, යතුරුපැදි කර්මාන්ත සභාව විසින් අනුමත කරන වැඩසටහන් කැනඩාව හරහා ඉදිරිපත් කරයි. පුහුණු පාඨමාලා උපාධිධාරීන් අඩු රක්ෂණ වාරික සඳහා සුදුසුකම් ලබයි.
යතුරුපැදි ධාවන ඉරියව්
thumb|සෘජු ආසනයක් සහිත බීඑම්ඩබ්ලිව් සී1යතුරුපැදිය thumb|ට්‍රයික් මත ධාවකයාගේ ස්ථානය පෙන්වන බොම්බඩියර් කැන්-ඇම් ස්පයිඩර් යතුරුපැදිකරුගේ ධාවන ඉරියව්ව ඔහුගේ(මානවමිතිය) සහ යතුරුපැදියේ ජ්යාමිතිය යන දෙකම මත රදාපවතී. මෙම සාධක මූලික ඉරියව් තුනක් නිර්මාණය කරයි. යතුරුපැදියක ක්‍ෂමතා විද්‍යාවේ සාධක ආසනගත ඉරියව්ව, උස, ආනතිය සහ ෆුට්පෙග්ස් ස්ථානගතවීම, ආසන සහ හැඩලය මත රදා පවතී. ධාවකයාගේ භෞතික ජ්‍යාමිතික සාධක වන උඩුකයේ බර, අත, කලව සහ පාදයේ දිග සහ සම්පුර්ණ ධවකයාගේ උස යනාදිය ආසනගත ඉරියව්වට බලපායි.
නීතිමය අර්ථකථන හා සීමාවන්
බොහෝ රටවල නීතිය මගින් යතුරුපැදිය, ලියාපදිංචි කිරීම, බදුඅයකිරීම සහ බලපත්‍ර ලබාදීම යන කාර්යයන් වලදී රෝද දෙකක් සහිත මෝටර් වාහනයක් ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත. බොහෝ රටවල් 49සීසී මෝපෙඩ්ස් සහ වඩා ලොකු බලයක් සහිත විශාල වාහන අතර වෙනස පැහැදිලිව හදුනාගෙන ඇත. තවද බොහෝ අධිකරණයන් රෝද තුනක් සහිත මෝටර් රථ යතුරුපැදි ලෙස හදුන්වයි.
පාරිසරික බලපෑම
කෙසේනමුත් යතුරුපැදිවල පිටාර වායු විමෝචනයේදී, සාමාන්‍ය මගී මෝටර්රථ, උප නාගරික උපයෝගිතා වාහන වලට වඩා 10-20 අතර ප්‍රමාණයක් වැඩිපුර නයිට්‍රජන් ඔක්සයිඩ්, කාබන් මොනොක්සයිඩ් සහ දහනය් නොවූ හයිඩ්රෝකාබන් අඩංගු වේ. මෙයට හේතුව බොහෝ යතුරුපැදි වල උත්ප්‍රේරක පරිවර්තකය නොමැතිවීම සහ වායු විමෝචන ප්‍රමිති වෙනත් වාහන වලට වඩා යතුරුපැදි සඳහා වඩා ලිහිල් වීමයි. 1975 සිට එක්සත් ජනපදය තුල ගැසොලින් බලයෙන් ධාවනය වන මෝටර් රථ හා ට්‍රක් රථ වල උත්ප්‍රේරක පරිවර්තක ස්ථාපනය කර ඇති නමුත් යතුරුපැදි සදහා මෙම යෙදුම එකතුකිරිමේදී තාපය නිසා දුෂ්කරතාමතුවිය හැක.
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පරිසර ආරක්‍ෂණ ආයතනය 2007 වසරේදී අධිවේගී මාර්ගවල ධාවනය වන මෝටර් වාහනවලට සහතික කළ විමෝචන සීමාව 0.734ක් වන අත‍ර යතුරුපැදි සදහා එම අගය 0.8531ක් විය. පරීක්ෂාකළ යතුරුපැදි වලින් 54%ක උත්ප්‍රේරක පරිවර්තක ස්ථාපනය කර තිබුණි.
එක්සත් ජනපදයේ විමෝචන සීමා
එක්සත් ජනපදය තුල විකුණන ලද එංජින් ධාරිතාවය 280සීසී හෝ ඊට වැඩි යතුරුපැදි සදහා නීතියෙන් සම්මත හයිඩ්රෝකබන්, නයිට්‍රජන්හි ඔක්සයිඩ් සහ කාබන් මොනොක්සයිඩ් විමෝචන ප්‍රමාණය පහත වගුවෙහි දැක්වේ. එක්සත් ජනපදය තුල විකුණන ලද පළමු හා දෙවන පන්තිවල යතුරුපැදි සදහා සම්මත හයිඩ්රෝකබන් සහ කාබන් මොනොක්සයිඩ් විමෝචන පහත ලෙස දැක්විය හැක.
යුරෝපය
යතුරු පැදි සඳහා වන යුරෝපීය විමෝචන ප්‍රමිතීන් මෝටර් රථ සඳහා වන එම අගයට සමාන වේ. නව මෝටර්රථ යුරෝ V සම්මත තත්වයේ තිබිය යුතු වන අතර යතුරුපැදි යුරෝIII සම්මත තත්වය ලබාගත යුතුය. යතුරු පැදි විමෝචන පාලනය යාවත්කාලීන කරමින් සිටින අතර එය 2012 දී යුරෝ IV සම්මත තත්වයට හා 2015 දී යුරෝ V සම්මත තත්වයට යාවත්කාලීන කිරීමට යෝජනා කර ඇත.
ගිනස් ලෝක වාර්තාව
ලෝකයේ දිගම යතුරුපැදිය ඉන්දියාවේ භාරත් සිං පාමර් විසින් නිපදවනු ලැබූ අතර එය දිගින් මීටර 26.29ක් විය.
ලිංගික සංසර්ගික ඉරියව්
thumb|200x200පික්|පූර්ව පළමුවන සියවසයට අයත් කැටයමකි. ලිංගික සංසර්ගික ඉරියව් යනු පුද්ගලයන් දෙදෙනකු හෝ ඊට වැඩි පිරිසක් එක්වී ලිංගික සංසර්ගයේ යෙදෙනවිට පවත්වා ගන්නා ශාරීරික ඉරියව්ය. ලිංගික ඉරියව්ව ක් යනු පුද්ගලයෙකු හෝ යුවලක් සංසර්ගයේ හෝ වෙනත් ලිංගික ක්‍රියාකාරකම්හි හෝ යෙදෙන අතර නැතහොත් එය අරමුණු කර ගෙන හෝ තෝරා ගන්නා ඉරියව්වකි. ලිංගික ක්‍රියාකාරකම් සඳහා ඊට සහභාගි වන්නන් තෝරා ගන්නා පිළිවෙළ සාමාන්‍යයෙන් ලිංගික ඉරියව් ලෙස සාමාන්‍යයෙන් පෙන්වා දෙයි. පුද්ගලයෙකුට අනෙකා ලිංගික උත්තේජනය කළ හැකි ආකාරයට හෝ ලිංගික  අවයව උත්තේජනය කළ හැකි පරිදි සංසර්ගය සිදුවන අතර එකී ඉරියව් අනීවාර්ය නොවේ.
ලිංගික සංසර්ගික ක්‍රියාකාරකම් ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් තුනකට වර්ගීකරණය කෙරේ.ඒවානම් ශිෂ්න-යෝනි සංසර්ගය,ගුද සංසර්ගය,මුඛ සංසර්ගය වශයෙනි.. මීට අමතරව ලිංගික පෙදෙස් ස්පර්ශ කිරීම් මගින් ද ලිංගික තෘප්තිය ලබයි.උදාහරණ ලෙස ස්වයං වින්දනය, දැක්විය හැක.
ඉතිහාසය
මධ්‍යතන යුගයේ යුරෝපයේ ලියැවුන ඇතැම් ග්‍රන්ත තුල ලිංගික ඉරියවු ගැන ලියැවී ඇත.. .සංස්කෘත බසින් ලියැවුන ග්‍රන්තයක් වූ කාමසූත්‍ර ග්‍රන්තය තුලද ලිංගික ඉරියවු ගැන සදහන්වේ.
ප්‍රමුඛ ලිංගික ඉරියව්
thumb|[[මිෂනරි පිහිටුව|ඹිෂනරි ඉරියව්ව, මෙය ඉතා බහුලව භාවිතවන ඉරියව්වකි. ]] thumb|ක්‍රිස්තු පූර්ව 470 පැරණි සිතුවමකි. thumb|සුනඛ ඉරියව්ව (doggy style).
මුහුණට මුහුණලා සිදුකරන ඉරියව්
ඉතා බහුලව භාවිතා වන ඉරියව්වක් ලෙස මිෂනරි ඉරියව්ව දැක්විය හැක.මෙහිදී ලිංගික සහකරු හා සහකාරිය මුහුණට මුහුණලා සිටිති. ලිංගික සහකාරිය නිදාගෙන සිටින ඉරියව්වෙන් සිටින අතර ලිංගික සහකරු ඇගේ සිරුර මත සිටියී.
එකිකොට පිටුපා කරන ඉරියව්
thumb|ක්‍රිස්තු වර්ෂ පළමුවන සියවසයට අයත් සිතුවමක්. මෙම ඉරියව් මගින් යොනි - ශිශ්න සංසර්ගය මෙන්ම ගුද ශිශ්න සංසර්ගයේද යෙදිය හැකිය.මෙම ඉරියව් සුනඛ ඉරියව්ව ලෙස නම්කර ඇත. එකිනෙකාට පිටුපා කරන තවත් ඉරියව්වකි හැදි ඉරියව්ව.මෙහිදී දෙදෙනාම එකම දිශාවට හැරී වැතිරී සිටිමින් සංසර්ගයේ යෙදෙයි.. එවන් ඉර්යව් කිහිපයක් පහත දැක්වේ thumb|කාම සූත්‍ර ග්‍රන්තයේ එන ස්ත්‍රිය පුරුෂයා මත සිටිමින් සංසර්ගයේ යෙදෙන ඉරියව්වක්.
ස්ත්‍රිය උඩ සිටින ඉරියව්
thumb|කව් ග(ර්)ල් ඉරියව්ව. මෙම ඉරියව්ව ඉතා වැදගත් ඉරියල්ව්වකි.මෙහිදී සංසර්ගයේදී ස්ත්‍රියගේ සක්‍රීය දායකත්වය ලැබේ.යොනි මෙන්ම ගුද සංසර්ගයද මෙම ඉරියව්වෙන් සිදුකලහැක.
thumb|වාඩිවී සිටින ඉරියව්වෙන් සංසර්ගයේ යෙදෙන ඉරියව්වක්.
වාඩිවී සිටන ඉරියව්
මෙම වාඩිවී සිටින ඉරියව් වලින් ද යොනි මෙන්ම ගුද සංසර්ගයද කලහැකිය. thumb|සිටගෙන සිටින ඉරියව්වෙන් සංසර්ගයේ යෙදීම
සිටගෙන
සිටගෙන සිටින ඉරියව්වෙන්ද යොනි මෙන්ම ගුද සංසර්ගයද සිදුකල හැකිය.
ගුද ලිංගික ඉරියව්
thumb|19 වන සියවසයේ සිතුවම් කළ සිතුවමකි
වෙනත් පොදු ඉරියව්
thumb|T-චතුරස්‍ර ඉරියව්ව These positions are more innovative, and perhaps not as widely known or practiced as the ones listed above.
ගෘහ භාණ්ඩ සහ වස්ත්‍ර
බොහෝවිට ලිංගික ක්‍රියාවන් සදහා ඇඳක් හෝ එවන් වෙදිකාවක් යොදාගනී.ලිංගික සංසර්ගයට ඔවුන් තෝරා ගන්නා වේදිකාව ඉතා වැදගත්ය.එමගින් ලිංගික ක්‍රියාව පහසුවෙන් සිදුකරගෙ යාහැක.විශේෂයෙන් ලිංගික ඉරියවි පවත්වා ගැනීමේදීත තොරා ගන්නා වේදිකාව විශේෂ තැනක් ගනී.මේ සදහා නිවසේ ගෘහ භාණ්ඩ යොදාගනී.ලිංගික ක්‍රියාව පහසු කිරීම සදහාම විවිධ ඉරියවු පවත්වාගතහැකි උපතරණ පවතී.
ලිංගික ඉරියව් පිළිබද අදහස්
Pregnancy is a potential result of any form of sexual activity where sperm comes in contact with the vagina; this is typically during vaginal sex, but pregnancy can result from anal sex, digital sex (fingering), oral sex, or by another body part, if sperm is transferred from one area to the vagina between a fertile female and a fertile male. Men and women are typically fertile during puberty. Though certain sexual positions are believed to produce more favorable results than others, none of these are effective means of contraception.
ගැබිනි සමයේ මෛථුන්‍ය
The goal is to prevent excessive pressure on the belly and to restrict penetration as required by the particular partners. Some of the positions below are popular positions for sex during pregnancy.
මුඛ සංසර්ගික ඉරියව්
Oral sex is the term given to genital stimulation by the mouth. It may be penetrative or non-penetrative, and may take place before, during, as, or following intercourse. It may also be performed simultaneously (for example, when one partner performs cunnilingus, while the other partner performs fellatio), or only one partner may perform upon the other; this creates a multitude of variations. thumb|ෆෙලටියෝ ඉරියව්ව thumb|19 වන සියවසයට අයත් සිතුවමක් thumb|19 වන සියවසයට අයත් සිතුවමකි.
ෆෙලැටියෝ ඉරියව්ව
මෙම ක්‍රමයේදී ශිශ්නය හා මුඛය යොදාගෙන ලිංගික තෘප්තිය ලබයි:
Cunnilingus
Cunnilingus is oral sex performed on the vulva and vagina. Possible positions include:
බාහිර සංසර්ගික ඉරියව්
thumb|214x214පික්|ස්ත්‍රීන් අතර අනෝන්‍ය ස්වං විංදනය නිරූපනය කරන පැරණි සිතුවමක්. කන්‍යාභාවය ආරක්ෂාකරගැනීම,අනවශ්‍ය ගැබ්ගැනීම් වළක්වාගැනීම හා ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වන රෝග වලින් ආරක්ෂාවීම සදහා බොහෝ විට බාහිර සංසර්ගික ක්‍රම භාවිත කරයි.මීට අමතරව ලිංගික ඇසුරට පෙර උත්තේජනය සදහාද බාහිර සංසර්ගික ඉරියව් භාවිත කරති.
The slang term humping may refer to masturbation—thrusting one's genitals against the surface of non-sexual objects, clothed or unclothed; or it may refer to penetrative sex.
ලිංගික අවයව ඇතිල්ලීම
Genital-genital rubbing (often termed GG rubbing by primatologists to describe the behavior among female bonobos ) is the sexual act of mutually rubbing genitals; it is sometimes grouped with frottage, but other terms, such as non-penetrative sex or outercourse, are also used:
සමූහ ඉරියව්
As with the positions listed above, more group sex positions become practical if erotic furniture is used.
ඉරියව්
thumb
කිහිප දෙනෙක්
These positions can be expanded to accommodate any number of participants:
බහුවිධ සංසර්ග
A person may be sexually penetrated multiple times simultaneously. Penetration may involve use of fingers, toes, sex toys, or penises. Scenes of multiple penetration are common in pornography.
If one person is penetrated by two objects, it is generically called double penetration (abbreviated DP). Double penetration of the vagina, anus, or mouth can involve:
සෞඛ්‍ය
ඇතැම් කායික ආබාධ සහිත පුද්ගලයන්ට ඇතැම් ලිංගික ඉරියව් පවත්වාගැනීම නුසුදුසුය.යම් ලිංගික ඉරියව්වක් නිසා ශරීරයේ වේදනාවක් ඇතිවන්නේනම් එය තවදුරටත් සිදු නොකලයුතුය.සන්ධි අබාධ පිට කොන්දේ ආබාධ ආදී රෝග පවතින විට නුසුදුසු ලිංගික ඉරියව් පවත්වා ගැනීම එම රෝගයන් තවදුරටත් උස්සන්න වීමට හේතුවක්වේ.අබාධ සහිත පුද්ගලයා සැමවිටම පහසු ඉරියව්වක්ම භාවිත කලයුතුය.ලිංගික සහකරුවන් දෙදෙනාටම හෝ එක් අයකුට පිට කොන්දේ ආබාධයක් ඇතිනම් ඔව්න්ට හැදි ඉරියව්ව හෙවත් සූනින් ඉරියව්ව සුදුසුය.ඇතැම් විට විරුද්ධ ලිංගික මිෂනරි පිහිටුවේදී පුරුෂයාගේ බර නිසා ස්ත්‍රියට අපහසුතාවයට පත්විය හැක.එවන් අවස්තාවන ස්ත්‍රිය උඩ සිටින කව් ගර්ල් ඉරියව්ව සුදුසුය.සිටගෙන සිටින ඉරියව්වන්ද ඒඒ පුද්ගලයන්ගේ දේහ බර අනුව පහසු හෝ අපහසුවේ.
බාහිර යොමු
ප්‍රවර්ගය:ලිංගික ක්‍රියා
සිංගප්පූරු ජනරජය
සිංගප්පුරු සමුහාණ්ඩුව මැලේ අර්ධද්විපයේ දකුණු දිග වන කි.මී. 137 (සැතපුම් 85) උතුරු නිරීක්ෂණයට ජොනෝ, මැලේසියන් රාජ්‍යයේ දකුණට සහ ඉන්දුනීසියානු රියු දුපත්වල උතුරින් (710.2 කි.මි. වර්ග) (වර්ග සැතපුම් 274.2) පිහිටි නගර රාජ්‍යයකි. ගිණිකොණ ආසියාවේ පිහිටි කුඩාම රාජ්‍ය වන අතර එය මොනාකෝ හා වතිකානුවට වඩා විශාලය. එය වර්තමානයේ ඇති එකම ස්වාධීන නගර රාජ්‍යයයි. සිංගප්පුරුව ප්‍රථම පන්තියේ ලෝක නගරයකි. එය විශේෂ වන්නේ ආසියානු රටවල් අතරින් ඉංග්‍රීසි භාෂාව මුල් භාෂාව වන එකම රටවන බැවිනි. එහි විවිධ ජාතීන්ට අයත් ජනතාවක් වෙසෙයි. ඔවුන් නම් චීන, මැලේ, ඉන්දියානු, යුරේනියානු, නොකේසියානු සහ විවිධ ජන වර්ගවල ආසියානුවන් ද වේ. විදේශිකයන් ද ඇතුළත්ව මුළු ජනගහනය මිලියන 4.99 කි. 36% ක් වන එරට විදේශීය ජනගහනය ලෝකයේ රටවල් වලින් ඉහළම අගයක් ගන්නා අතර, සේවා අංශයේ 50% දායකත්වය සපයයි. 1965 නිදහසට පෙර ද සිංගප්පුරුව නැගෙනහිර ආසියාවේ ධනවත්ම රාජ්‍යයක් වී සිටි අතර, එහි වෙළඳ වරායන් පිහිටීම හේතුවෙනි. 1965 ‍රටේ GDP ඒක පුද්ගල ආදායම ඇ.ඩො. 511 වන අතර ජපානය හා හොංකොංවලට පසු තුන්වන ඉහළම නැගෙනහිර ආසියාවේ රටයි. නිදහසෙන් පසු විදේශ සෘජු ආයෝජන හා රාජ්‍ය දියත් කරන ලද සැළසුම් හේතුවෙන් නව ආර්ථිකයන්, කර්මාන්ත, අධ්‍යාපනය, නාගරික සංවර්ධනය විය. සිංගප්පුරුව ඒක පුද්ගල ආදායම (GDP, PPP) අතින් ලෝකයේ 5 වන තැන සිටින අතර, ඒක පුද්ගල නාමික අගයෙන් 23 වන ස්ථාන‍යේ සිටී. මෙම නාගරීකරණය, මොනාකෝ රාජ්‍යය හැරුණු කොට ලෝකයේ ජනාකීර්ණම රටයි. මෙහි ඇත්තේ නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් වන අතර 1959 වර්ෂයේ සිට එහි පීපල්ස් ඇක්ෂන් පාට් (PAP) රටේ පාලනය ගෙන ගිය අතර එතෙක් පැවැති සෑම මැතිවරණයකදීම ජය ගත්හ.
මයික් ටින්ඩාල් මහතා
මයික් ටින්ඩෝල් මහතා දෙවන එලිසබෙත් මහ රාජෝත්තමාවියගේ හා ෆිලිප් කුමරුගේ මිණිබිරියක් වන සාරා ටින්ඩෝල් ආර්යාවගේ සැමියා වේ.
පාෂාණ (භූ විද්‍යාව)
right|thumb|300px| [[ග්‍රෑන්ඩ් කැනියන් යනු අවසාදිත පාෂාණ ස්ථර කිහිපයක් හරහා නිර්මාණය වී ඇති  භූ විද්‍යාත්මක කැපුමකි.]] පාෂාණයක් යනු ඕනෑම ඛණිජමය හෝ ඛණිජාකාර ද්‍රව්‍යකින් සැදුණු ස්වභාවිකව පවත්නා ඝණ ස්කන්ධයකි. එහි පවත්නා ඛණිජ අන්තර්ගතය, එහි රසායනික සංයුතිය සහ නිර්මාණය වී ඇති ආකාරය අනුව එය වර්ගීකරණය වී ඇත. පාෂාණ සාමාන්‍ය වශයෙන් ප්‍රධාන කාණ්ඩ තුනකට වර්ග කෙරෙයි: ආග්නේය පාෂාණ, විපරිත පාෂාණ සහ අවසාදිත පාෂාණ වශයෙනි. පාෂාණ වෙතින් පෘථිවියෙහි පිටත ඝණ ස්ථරය වන්නාවූ කබොල්ල තැනෙයි.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ද්‍රව්‍ය
එඩොආඩෝ මාපෙලී මොසී මහතා
එඩොආඩෝ මාපෙලී මොසී මහතා දෙවන එලිසබෙත් මහ රාජෝත්තමාවියගේ හා ෆිලිප් කුමරුගේ මිණිබිරියක් වන බියට්‍රිස් කුමරියගේ සැමියා වේ.
ජැක් බ්රෑක්ස්බෑන්ක් මහතා
ජැක් බ්රෑක්ස්බෑන්ක් මහතා දෙවන එලිසබෙත් මහ රාජෝත්තමාවියගේ හා ෆිලිප් කුමරුගේ මිණිබිරියක් වන එයුජීන් කුමරියගේ සැමියා වේ.
ශාක පාදක ආහාර රටාව
thumb| ශාක ප්‍රභවයන්ගෙන් මිනිසුන්ට ආහාර යම් ආහාර රටාවක අඩංගු ආහාර වර්ග සම්පූර්ණයෙන්ම හෝ බහුතරයක් ශාක පදනම් කරගත් ආහාර වන්නේනම් එම ආහාර රටාව, ශාක පාදක ආහාර රටාවක්  සේ සැලකේ. මෙම ආහාර රටාවට සාමාන්‍යයෙන් එළවළු, පලතුරු, ධාන්‍ය  හෝ නිවුඩු සහිත ධාන්‍ය පිටි, රනිල ආහාර සහ වෙනත් ඇට වර්ග අයත් වේ. සත්ව නිෂ්පාදන ස්වල්පයක් අඩංගු වීමට හෝ කිසිම සත්ව නිෂ්පාදනයක්  නොමැති වීමට පුලුවන් බැවින් ශාක පාදක ආහාර  නිර්මාංශ ආහර නොවිය හැක.
21 වන ශතවර්ෂයේ මුල් භාගය වන විට බිලියන 4 ක ජනතාවක් මූලික වශයෙන් ශාක පදනම් කරගත් ආහාර වේලක් මත ජීවත් වන බවට ගණන් බලා ඇත. සමහරක් වගා බිම්, මිරිදිය හා බලශක්ති සම්පත් හිඟය නිසා ඇති වූ සීමාවන් නිසා ශාක පදනම් කරගත් ආහාර ගැනීමට පෙළැඹුණු බව සනාථ වේ.
යුරෝපයේ, ශාක පදනම් කරගත් මස් ආදේශක පරිභෝජනය 2019 දී ලෝක වෙළඳපොළෙන් 40% ක් වූ අතර, 2025 වන විට විකුණුම් 60% කින් වර්ධනය වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇති අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් සෞඛ්‍යය, ආහාර සුරක්‍ෂිතතාව සහ සත්ව සුභසාධනය පිළිබඳ සැලකිලිමත් වීම තුළින් මෙය සිදුවීමට ඉඩ ඇත.
එක්සත් ජනපදය තුළ 2019 දී ශාක පදනම් කරගත් ආහාර සඳහා සිල්ලර වෙළඳපොල සාමාන්‍ය සිල්ලර ආහාර වෙළඳපොළට වඩා අට ගුණයකින් වර්ධනය විය.
පාරිභාෂිතය
වීගන් කතුවරයා වන එලන් ජැෆ් ජෝන්ස් 2011 සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී මෙසේ පැවසීය:
"මම ජාතික ලාභ නොලබන, වගකිවයුතු වෛද්‍යවරුන්ගේ කමිටුව සඳහා ඉවුම් පිහුම් පන්ති ඉගැන්වූ අතර, එම කාලය තුළ, “ශාක පදනම් කරගත් ආහාර” යන යෙදුම සත්ත්ව ආහාර වලින් තොර ආහාර ගැනීම සඳහා වූ සුහද කතාබහක් ලෙස හෝ “v” වචනය ලෙස භාවිතා විය. වීගන් යන වචනයෙන් අවධාරණය කිරීම සඳහා එය සංවර්ධනය කරන ලදි, මන්ද සමහරු එය අතිශය ආන්තික තත්වයක් සමඟ සම්බන්ධ කර ඇති අතර සමහර විට එය පදනම් වී ඇත්තේ සත්ව අයිතිවාසිකම් හා සෞඛ්‍ය තාර්කිකත්වය මත ය."
- එලන් ජැෆ් ජෝන්ස්
ශාක පාදක ආහාර රටා ලෙස සැලකෙන උප ආහාර රටා
විවිවිධ සත්ව නිෂ්පාදන ඇතුළු ආහාර, “ශාක පදනම් කරගත් ආහාර” යන්න නිර්වචනය කිරීම සඳහා මූලාශ්‍ර කිහිපයක්ම භාවිතා කරයි, උදාහරණයක් ලෙස “ශාක ආහාර විශාල ප්‍රමාණයක් සහ සත්ව ආහාර සීමිත ප්‍රමාණයක් ඇතුළත් ආහාර”, සහ ආහාර "විවිධ එළවළු සහ පලතුරු, රනිල කුලයට අයත් බෝග සහ අවම වශයෙන් සැකසූ පිෂ්ටමය ආහාර වලින් පොහොසත් වන අතර රතු මස් අනුභව කරන්නේ නම් රතු මස් පරිභෝජනය සීමා කරයි". තවත් සමහරු "ශාක පදනම් කරගත්" සහ "ශාක පමණක්" අතර වෙනසක් දක්වති.
විවිධ මූලාශ්‍රවල, “ශාක පදනම් කරගත් ආහාර” හදුන්වා දීම සඳහා පහත නිර්වචනයන් භාවිතා කර ඇත:
ප්‍රාග් ඓතිහාසික ජීවිතය
ශාකභක්‍ෂක (ශාකවල ආහාර මත යැපීම) මෙසොසොයික් සංසිද්ධියක් ලෙස දිගු කලක් තිස්සේ සිතුවද, ඒ පිළිබඳ සාක්ෂි පොසිල සොයාගත් විගසම සොයාගත හැකිය.
පළමු ඉඩම් පැල පරිණාමය වී වසර මිලියන 20 කටත් අඩු කාලයකදී, ආත්‍රපෝඩාවන් විසින් ශාක පරිභෝජනය කරනු ලැබීය. පාද හතරක් සහිත ශාකභක්ෂික භූමිස්පර්ෂ පෘෂ්ඨවංශීන් හා ටෙට්රාපෝඩාවන් පසුකාලීනව සංවර්ධනය විය. (අවුරුදු මිලියන 307 - 299 ක් තුළ).
මුල් ටෙට්‍රපොඩ්ස් විශාල උභයජීවී පිස්කිවෝර්ස් විය. උභය ජීවීන් මාළු හා කෘමීන් මගින් පෝෂණය වීම දිගටම කරගෙන යන අතර සමහර උරගයින් නව ආහාර වර්ග දෙකක් ගවේෂණය කිරීමට පටන් ගත්හ: ටෙට්‍රපොඩ්ස් (මාංශ භක්ෂක) සහ ශාක (ශාකභක්ෂක) ලෙස.
මාංශ භක්‍ෂකය යනු අවම අනුවර්තනයකින් කෘමීන්ගෙන් ඈත් වී මධ්‍යම හා විශාල ටෙට්‍රපෝඩාවන් දෙසට යෑමය. නමුත්, අධික තන්තුමය ශාක ද්‍රව්‍ය පෝෂණය කිරීම සඳහා ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්වූ  සංකීර්ණ අනුවර්තන මාලාවක් අවශ්‍ය විය.
නවීන ශාකභක්ෂකයන් සහ මෘදු සර්ව භක්‍ෂක
සමීප පරීක්ෂාවකින් පෙනී යන්නේ සූර්ය කුරුල්ලන් වැනි පැණි වලින් පෝෂණය වන කුරුල්ලන් මල් වලින් සොයා ගන්නා කුහුඹුවන් සහ වෙනත් කෘමීන් මතද රඳා සිටින බවයි. එය පොහොසත් ප්‍රෝටීන් සැපයුමක් සඳහා පමණක් නොව, පැණි වල නොමැති විටමින් බී 12 වැනි අත්‍යවශ්‍ය පෝෂ්‍ය පදාර්ථ ලබාගැනීම සඳහා ය.
මිනිසුන්
මිනිසුන් සර්ව භක්‍ෂක වන අතර, විශාල පරාසයක ශාක හා සත්ව ආහාර පරිභෝජනය කළ හැකිය. ලැබෙන පොසිල සාක්ෂිවලට අනුව ආදී මානවයන්ගේ දත් මත තිබෙන රටාවන්ගෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ මුල් කාලීන හොමිනයිඩ් ශක්තිමත් ඔස්ට්‍රොලොපිතෙචීන් සහ හෝමෝ හැබිලිස් අවස්ථාවාදී සර්ව භක්‍ෂකයන් වන අතර ඔවුන් සාමාන්‍යයෙන් ශාක පදනම් කරගත් ආහාර වේලක් මත රැඳී සිටි නමුත් හැකි සෑම විටම මස් අතිරේකව සපයා ගත්හ.
පැවැත්ම
ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානය තිරසාර ආහාර වේලක් අර්ථ දැක්වුවේ ‘ආහාර හා පෝෂණ සුරක්‍ෂිතතාවයට දායක වන අඩු පාරිසරික බලපෑම් සහ වර්තමාන හා අනාගත පරපුර සඳහා සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජීවිතයක් සඳහා’ සහ ස්වාභාවික හා මානව සම්පත් යන දෙකම ප්‍රශස්ත කරන අතරම සැමට දැරිය හැකි ආහාරයක් ලෙසය. තිරසාර ආහාර වේලක් එහි පෝෂණ ප්‍රමාණවත් බව, පාරිසරික තිරසාරභාවය, සංස්කෘතික පිළිගැනීම සහ දැරිය හැකි මට්ටම අනුව මැනිය හැකිය.
පාරිසරික තිරසාර බව කාර්යක්ෂමතාව සහ පාරිසරික ආරක්ෂාව පිළිබඳ දර්ශක මගින් මැනිය හැක. කාර්යක්‍ෂමතාවය මඟින් යම් මට්ටමක ආහාර නිපදවීමට අවශ්‍ය යෙදවුම් හා ප්‍රතිදානයන්හි අනුපාතය මනිනු ලැබේ. ආදාන ශක්තිය යනු භෞතික මිනිස් ශක්තියේ නිමැවුමට සාපේක්ෂව ආහාර සැකසීම, ප්‍රවාහනය කිරීම, ගබඩා කිරීම සහ සේවය කිරීම ය. අනෙක් අතට, පාරිසරික ආරක්ෂාව යනු පාරිසරික පද්ධති සංරක්ෂණය කිරීමේ මට්ටමයි.
හරිතාගාර වායු විමෝචනය අවම කිරීම සහ කෘෂිකර්මාන්තය සඳහා භාවිතා කරන ඉඩම්, ජලය සහ පොහොර ප්‍රමාණය අඩු කිරීමට ශාක පදනම් කරගත් ආහාර වේලට දායක විය හැකිය. ලොව පුරා භෝග වලින් සැලකිය යුතු ප්‍රතිශතයක් මිනිසුන්ට වඩා පශු සම්පත් පෝෂණය කිරීම සඳහා භාවිතා කරන බැවින්, ශාක පදනම් කරගත් ආහාර වේලක් ගැනීම දේශගුණික විපර්යාස සහ ජෛව විවිධත්ව හානිය අවම කිරීමට දායක වේ. "සෝයා වගාව ඇමසන් ද්‍රෝණියේ වන විනාශය සඳහා ප්‍රධාන සාධකයක්" වන අතර, බොහෝ සෝයා භෝග මිනිස් පරිභෝජනයට සුදුසු නොවේ.
සෞඛ්‍ය පර්යේෂණ
සෞඛ්‍යය හා රෝග වල පරිවෘත්තීය ක්‍රියාමාර්ග වැඩිදියුණු කළ හැකිද යන්න සහ දියවැඩියාවට දිගු කාලීන බලපෑම් තිබේද යන්න තක්සේරු කිරීම සඳහා ශාක පදනම් කරගත් ආහාර මූලික පර්යේෂණ යටතේ පවතී. පලතුරු, එළවළු, ධාන්‍ය වර්ග, රනිල කුලයට අයත් ඇට වර්ග වැනි ශාක පදනම් කරගත් ආහාර වර්ග පිළිබඳව සායනික අධ්‍යයනයන් යොමු කළ විට, තරබාරුකම අඩු වීම වැනි දියවැඩියාවේ රෝග ලක්ෂණ අඩු වීම නිරීක්ෂණය කරන ලදී. වැඩිදියුණු කළ චිත්තවේගීය හා ශාරීරික යහපැවැත්ම, මානසික අවපීඩනයෙන් මිදීම, ජීවන තත්ත්වය සහ දියවැඩියා රෝගීන්ගේ සාමාන්‍ය සෞඛ්‍යය සදහා ශාක පදනම් කරගත් ආහාර වේලට සහයෝග විය හැක. ශාක පදනම් කරගත් ආහාරයක සංජානන හා මානසික බලපෑම් අවිනිශ්චිතය.
ශාක පදනම් කරගත් ආහාරවල වාණිජ්‍යය
සෞඛ්‍යය, ආහාර සුරක්‍ෂිතතාවය සහ සත්ව සුභසාධනය පිළිබඳ සැලකිල්ලෙන් 2019 දී යුරෝපීයයන් ලොව පුරා ශාක පදනම් කරගත් විකල්ප මස් වලින් 40% ක් පරිභෝජනය කළහ.
2019 දී එක්සත් ජනපදයේ ශාක පදනම් කරගත් ආහාර සඳහා වූ මුළු සිල්ලර වෙළඳපොල ඩොලර් බිලියන 4.5 ක් වූ අතර එය පසුගිය වසර දෙක තුළ 31% කින් වර්ධනය වූ අතර එය සමස්ත සිල්ලර ආහාර වෙළඳපොලේ 4% ට සාපේක්ෂව විය. එක්සත් ජනපදයේ ශාක පදනම් කරගත් ආහාර පරිභෝජනයේ වර්ධනය වීමට නම්‍යශීලී පාරිභෝගිකයින් මස් සඳහා විකල්ප ප්‍රෝටීන් ප්‍රභවයන් සොයා යෑම හේතු විය. එහි ප්‍රතිපලයක් ලෙස ක්ෂුද්‍ර පෝෂක සමඟ ශක්තිමත් ආහාර, ධාන්‍ය වර්ග සහ ආහාරමය තන්තු අමුද්‍රව්‍ය, මස් රසය සහ සුවපහසු ආහාර නවෝත්පාදනය, සහ “පිරිසිදු” ආහාර නිෂ්පාදන ලේබල් සොයාගැනීම සිදුවිය.
2019 දී යුරෝපා සංගමය ස්මාර්ට් ප්‍රෝටීන් නමින් වැඩසටහනක් දියත් කළ අතර පැස්ටා, පාන් සහ යීස්ට් අතුරු නිෂ්පාදන වැනි ධාන්‍ය වර්ග සමඟ මහා පරිමාණ, ශාක පදනම් කරගත් අපද්‍රව්‍ය නැවත භාවිතා කිරීම හදුන්වා දුන් අතර මස්, මුහුදු ආහාර, කිරි ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන සහ රසකාරකවලට ආදේශක ලෙස මේවා භාවිතා කරයි.
යොමුව
2. ටේලර් වුල්ෆ්රාම් (1 ඔක්තෝබර් 2018). "නිර්මාංශත්වය: මූලික කරුණු". පෝෂණ හා ආහාරවේදය පිළිබඳ ඇකඩමිය. සම්ප්‍රවේශය 21 අප්‍රේල් 2019.
3. සමර්ෆීල්ඩ්, ලියාන් එම්. (2012-08-08). පෝෂණය, ව්‍යායාම සහ හැසිරීම: බර කළමනාකරණය සඳහා ඒකාබද්ධ ප්‍රවේශයක් (2 වන සංස්.). Cengage Learning. පි. 181–182. අයි.එ.බී.එන්. 9780840069245. "ශාක පදනම් කරගත් ආහාරයක් නිර්මාංශ ආහාර වේලක් නොවේ. ශාක පදනම් කරගත් ආහාර වේලෙහි සිටින බොහෝ අය මස් නිෂ්පාදන සහ / හෝ මාළු භාවිතා නො කරන නමුත් කුඩා ප්‍රමාණවලින් භාවිතා කරති."
4. ටුසෝ, පිලිප් ජේ .; ඉස්මයිල්, මොහොමඩ් එච් .; හ, බෙන්ජමින් පී .; බාර්ටොලෝටෝ, කැරොල් (වසන්තය 2013). "වෛද්‍යවරුන් සඳහා පෝෂණ යාවත්කාලීන කිරීම: ශාක පදනම් කරගත් ආහාර". ස්ථිර ජර්නලය. කයිසර් පර්මනෙන්ට්. 17 (2): 61–66. doi: 10.7812 / TPP / 12-085. පීඑම්සී 3662288. පීඑම්අයිඩී 23704846. "... ශාක පදනම් කරගත් ආහාර වේලක් වන අතර එය සමස්ත, ශාක පදනම් කරගත් ආහාර දිරිගන්වන අතර මස්, කිරි නිෂ්පාදන සහ බිත්තර මෙන්ම සියලු පිරිපහදු කළ හා සැකසූ ආහාර අධෛර්යමත් කරයි."
5. මැක්මනස්, කැතරින් ඩී. (2018 සැප්තැම්බර් 26). "ශාක පදනම් කරගත් ආහාරයක් යනු කුමක්ද? ඔබ එය උත්සාහ කළ යුත්තේ ඇයි?". හාවඩ් වෛද්‍ය විද්‍යාලය. "ඔබ නිර්මාංශ හෝ සත්ත්ව ආහාර වලින් තොර බවත් කිසි විටෙකත් මස් හෝ කිරි අනුභව නොකරන බවත් එයින් අදහස් නොකෙරේ. ඒ වෙනුවට ඔබ සමානුපාතිකව ශාක ප්‍රභවයන්ගෙන් ඔබේ ආහාර වැඩි ප්‍රමාණයක් තෝරා ගනී."
6. "පෝෂණ හා ආහාරවේදය පිළිබඳ ඇකඩමියේ තත්ත්වය: නිර්මාංශ ආහාර". පෝෂණ හා ආහාරවේදය පිළිබඳ ඇකඩමිය. 2016. සම්ප්‍රවේශය 21 අප්‍රේල් 2019.
7. පිමෙන්ටල්, ඩේවිඩ්; පිමෙන්ටෙල්, මාෂියා (1 සැප්තැම්බර් 2003). "මස් මත පදනම් වූ සහ ශාක පදනම් කරගත් ආහාර සහ පරිසරයේ තිරසාර බව". සායනික පෝෂණ පිළිබඳ ඇමරිකානු ජර්නලය. 78 (3): 660S - 663S. doi: 10.1093 / ajcn / 78.3.660S. PMID 12936963. "ලොව පුරා බිලියන 2 ක ජනතාවක් මූලික වශයෙන් මස් පදනම් කරගත් ආහාර වේලක් මත ජීවත් වන අතර ඇස්තමේන්තුගත බිලියන 4 ක් මූලික වශයෙන් ශාක පදනම් කරගත් ආහාර වේලක් මත ජීවත් වේ. බෝග වගාවන්, මිරිදිය හා බලශක්ති සම්පත් හිඟය නිසා බිලියන 4 ක් පමණ ජනතාව ශාක පදනම් කරගත් ආහාර වේලක් මත ජීවත් වීමට පුරුදු වී ඇත.
8. ගෝරිසන්, ස්ටෙෆාන් එච්. එම් .; විටාර්ඩ්, ඔලිවර් සී. (29 අගෝස්තු 2017). "වැඩිහිටියන්ගේ මාංශ පේශීන්වල ඇනබලික් විභවය කිරි, මස් සහ ශාක පදනම් කරගත් ප්‍රෝටීන් ප්‍රභවයන් මගින් සංලක්ෂිත කිරීම". පෝෂණ සංගමයේ ක්‍රියා පටිපාටිය. 77 (1): 20–31. doi: 10.1017 / S002966511700194X. PMID 28847314.
9. ෆ්ලෝරා සවුත් (2019 ඔක්තෝබර් 25). "ශාක පදනම් කරගත්", "වීගන්" හෝ "නිර්මාංශ"? පාරිභෝගිකයින් ආහාර විස්තර සඳහා ආකල්ප හෙළි කරයි ". FoodNavigator.com, විලියම් රීඩ් බිස්නස් මීඩියා ලිමිටඩ්, සම්ප්‍රවේශය 2020 ජනවාරි 23.
10. මේරි එලන් ෂූප් (2020 ජනවාරි 23). "2020 දී ශාක පදනම් කරගත් ඊළඟ ස්ථානය කුමක්ද? ADM කාණ්ඩය සඳහා ඉහළ ප්‍රවණතා අනාවැකි බෙදා ගනී". FoodNavigator.com-USA, විලියම් රීඩ් බිස්නස් මීඩියා ලිමිටඩ්, සම්ප්‍රවේශය 2020 ජනවාරි 23.
11. ස්ටාර්ක්, මිෂෙල් (2015 මැයි 25). "සුවතා විශේෂ විශේෂඥයන් සත්ත්ව ආහාර වලින් තොර ආහාර මත බර කිරා ගනී". ට්‍රම්ප් බේ ටයිම්ස්. 2015-06-11 දින මුල් පිටුවෙන් සංරක්‍ෂණය කරන ලදි. සම්ප්‍රවේශය 20 ජූනි 2019.