cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
දෙවන ලෝක යුද්ධය
දෙවන ලෝක යුද්ධය පසුබිම
රුසියාවේ සිවිල් යුද්ධය ජයග්‍රහණය කල ලෙනින්ගේ මරණයෙන් පසු ජෝශප් ස්ටාලින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් සෝවියට් සංගමය නිර්මාණය කරන ලදී. ඉතාලියේ ‘නව රෝම අධිරාජ්‍යයක්’ගොඩ නැංවීමේ පොරොන්දුව මත බෙනිටෝ මුසෝලිනි නම් ෆැසිස්ට් පාලකයා බලය අත්පත් කර ගත්තේය. චීනයේ පාලක අචාර්‍ය සුන් යත් සෙන් ගේ කුමන්ටැන්ග් පක්ෂය 1920 දශකයේ මැද භාගයේ දී විප්ලවකාරී හමුදා නායකයන්ට එරෙහිව එක්සත් කිරීමේ ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කළ නමුත්, ඉක්මනින්ම එය මුල් කාලීන කොමියුනිස්ට් මිත‍්‍ර පක්ෂවලට එරෙහි සිවිල් යුද්ධයකට පැටළුණි. 1931 දී චීනය කෙරෙහි දැඩි බලපෑමක් කළ, අතිශය මිලිටරි බලය සහිත ජපානය ආසියාව පාලනය කිරීමේ පළමු පියවර තැබීය. ඔවුහු මුක්ඩන් සිදුවීම ආයුධයක් කර ගනිමින් මැන්චූරියාව ආක‍්‍රමණය කළහ. එම ජාතීන් දෙපළ 1933 ටැන්ගු සටන් විරාමය තෙක්ම කුඩා ගැටුම් රාශියක නිරතව සිටියහ.
1933 ජනවාරි මාසයේ දී ජාතිවාදී සමාජවාදීයකු වූ ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර් ජර්මනියේ නායකයා බවට පත් විය. ඔහු සීඝ‍්‍ර සන්නද්ධ ව්‍යාපාරයක් ඇරඹීය. මෙය කලින් යුද්ධවලදී පරාජයට පත් වූ ප‍්‍රංශය හා එක්සත් රාජධානිය බියට පත් කළ අතර, තම දේශ සීමාවලට තර්ජනයක් එල්ල වනු ඇතැයි ඉතාලිය බිය විය. නව මිත‍්‍ර පාක්ෂිකත්වය තහවුරු කර ගැනීම සඳහා ප‍්‍රංශය ඉතාලියට, ඉතියෝපියාව නිදහස් කොට දුන්නේය. 1935 මුල් භාගයේ දී සාර්ලන්තය නෛතිකව ජර්මනිය හා එක්වීමත්, හිට්ලර් වර්සෙල්ස් ගිවිසුම ප‍්‍රතික්ෂේප කරමින් සිය හමුදාවන්ට බලෙන් බඳවා ගැනීම සහ සන්නද්ධ වීම ඇරඹීමත් සමග තත්ත්වය තවත් බරපතල වන්නට විය. ජර්මනිය ද ඇතුලත් කර ගැනීමේ අපේක්ෂාවෙන් එක්සත් රාජධානිය, ප‍්‍රංශය හා ඉතාලිය එක්ව ස්ටෙ‍්‍රසා පෙරමුණ ඇති කර ගත්හ. නැගෙනහිර යුරෝපයේ විශාල ප‍්‍රදේශයක් අත්පත් කර ගැනීමට ජර්මනියට තිබූ ඉලක්කය හඳුනාගත් සෝවියට් සංගමය, ප‍්‍රංශය සමග අන්‍යොන්‍ය සහයෝගීතාව පිළිබඳ ගිවිසුමකට එළඹුණි.
ප‍්‍රංශ - සෝවියට් ගිවිසුම බලාත්මක වීම සඳහා ජාතීන්ගේ සංගමය මගින් අනුමත විය යුතු වූ අතර, 1935 ජුනි මස දී එක්සත් රාජධානිය සිය මුලින් තිබූ සීමා ලිහිල් කරමින් ජර්මනිය සමග ‘ස්වාධීන නාවික එකඟතාවකට’ එළඹුණි. එක්සත් ජනපදය මෙම තත්ත්වය නිරීක්ෂණය කරමින් අගෝස්තු මස දී මධ්‍යස්ථභාවයේ පනත සම්මත කළේය. ඔක්තෝම්බර් මාසයේ දී ඉතාලිය ඉතියෝපියාව ආක‍්‍රමණය කළ අතර, එයට සහයෝගය දුන් එකම රාජ්‍යය ජර්මනිය පමණි. ඉන්පසුව ඉතාලිය, ඔස්ටි‍්‍රයාව සිය පරිවාර රාජ්‍යයන් කර ගැනීම සඳහා ජර්මනියට තිබූ අපේක්ෂාව කෙරෙහි විරෝධය දැක්වීම නවතා දැමීය.
1936 මාර්තු මාසයේදී වර්සෙල්ස් හා ලොකාර්නෝ ගිවිසුම් සෘජුව උල්ලංඝනය කරමින් හිට්ලර් යළිත් රයින්ලන්තය සන්නද්ධ කළේය. අනෙකුත් යුරෝපා බලවතුන්ගෙන් මීට ලැබුණේ අවම ප‍්‍රතිචාරයකි. සෝවියට් සංගමය සහයෝගය දුන් ස්පාඤ්ඤ ජනරජයට එරෙහිව ෆැසිස්ට් ජනරාල්වරයකු වූ ෆ‍්‍රැන්සිස්කෝ ෆ‍්‍රැන්කෝ ජූලි මස දී ස්පාඤ්ඤ සිවිල් යුද්ධය ආරම්භ කළ විට, හිට්ලර් හා මුසලෝනී ඊට සහයෝගය දැක්වූහ. දෙපාර්ශවයම නව අවි ආයුධ හා සටන් ක‍්‍රම අත්හදා බැලීමට මෙම යුද්ධය පාවිච්චි කළහ.
නැඟී ආ ආතතීන් සමග බලතල ස්ථාපනය කිරීම සඳහා විවිධ උත්සාහයන් දරන ලදී. ඔක්තෝම්බර් මස දී ජර්මනිය හා ඉතාලිය එක්ව රෝම - බර්ලින් අක්ෂය පිහිටුවා ගත් අතර ඉන් මසකට පසුව කොමියුනිස්ට්වාදය (විශේෂයෙන්ම සෝවියට් සංගමය) තර්ජනයක් ලෙස දුටු ජර්මනිය සහ ජපානය එක්ව ‘කොමියුනිස්ට්වාදයට එරෙහි එකඟත්වයට’ අත්සන් තැබීය. ඉන්පසු වසරේදී එයට ඉතාලිය ද සම්බන්ධ විය. චීනයේ කුමමින්ටැන්ග් හා අනෙකුත් කොමියුනිස්ට් බලමුළු සටන් විරාමයකට එකඟව, ජපානයට එරෙහි එක්සත් පෙරමුණක් ගොඩනංවා ගැනීමට සැලසුම් කළහ.
යුද්ධයේ ආරම්භය හා ව්‍යාප්තිය
මෙම ප‍්‍රහාරයෙන් පසුව එක්සත් රාජධානිය යළි සන්ධානගත වන්නට විය. ජූලි මසදී එක්සත් රාජධානිය හා සෝවියට් සංගමය එක්ව ‘ජර්මනියට එරෙහි හමුදා සහයෝගීතාව’ පිහිටුවා ගත් අතර, ඉන් ටික කලකට පසුව, පර්සියානු සැපයුම් මාර්ගය හා ඉරාන තෙල් නිධි ආරක්ෂා කර ගැනිම සඳහා ඉරානය ආක‍්‍රමණය කළහ.
අගෝස්තු මාසයේ දී එක්සත් රාජධානිය හා එක්සත් ජනපදය එක්ව පශ්චාත් යුද ලෝකය තුළ ජනතාවට සිය පාලන ක‍්‍රමය තෝරා ගැනීමට ඇති අයිතිය පිළිබඳව සඳහන් කරමින් ‘අත්ලාන්තික ප‍්‍රඥප්තිය’ නිකුත් කළහ. නොවැම්බර් මස දී ජර්මනිය හා ඉතාලියට එරෙහිව පොදු රාජ්‍ය රටවල්වල හමුදාව කාන්තාරය තුළ ප‍්‍රතිප‍්‍රහාර එල්ල කිරීම ආරම්භ කළහ.
මේ අතර ආසියාව තුළ ජපානය යුද්ධයට සූදානම් වෙමින් පැවතුණි. අධිරාජ්‍ය ජනරාල් මූලස්ථානය සැලසුම් කලේ ගිනිකොණ ආසියාවේ සම්පත් භාවිත කරමින් ආරක්ෂක සටනකට සූදානම් වීම සඳහා සිය භුමි ප‍්‍රමාණය මධ්‍යම පැසිපික් කලාපය තුළ පුළුල් කර ගැනීමට ය. එමගින් එක්සත් ජනපද පැසිපික් බලමුළු මුලින්ම බල රහිත කරමින් සිය භූමිය ආරක්ෂා කර ගැනීමට ද ඔවුන්ට අවශ්‍ය විය. මේ සඳහා ජපානය 1941 දී දකුණු ඉන්දු- චීනය තුළ හමුදා බලය ලබා ගත්තේය. මේ නිසා එක්සත් ජනපදය හා එක්සත් රාජධානිය ඇතුලූ අනෙකුත් බටහිර ආණ්ඩු තමා සතු සියලූ ජපන් දේපළ සන්තකයට ගන්නා ලදී. දෙසැම්බර් 7 වන දින ජපානය, බි‍්‍රතාන්‍ය, ලන්දේසි හා ඇමරිකානු භූමි වෙත ප‍්‍රහාර එල්ල කළ අතර, එම විටම ගිනිකොණ දිග ආසියානු හා මධ්‍යම පැසිපික් ප‍්‍රති ප‍්‍රහාර සහ පර්ල් වරායෙහි ඇමරිකානු නාවික මූලස්ථානයට එල්ල කළ ප‍්‍රහාරයද දියත් කළේය.
මේ හේතුවෙන් එක්සත් ජනපදය, එක්සත් රාජධානිය, චීනය සහ අනෙකුත් බටහිර බලමුළු ජපානයට එරෙහිව යුද ප‍්‍රකාශ කළහ. ඉතාලිය, ජර්මනිය සහ ත්‍රෛපාක්ෂික සම්මුතියේ අනෙකුත් සාමාජිකයෝ එක්සත් ජනපදයට එරෙහිව යුද ප‍්‍රකාශ කළහ. ජනවාරි මාසයේ දී එක්සත් ජනපදය, එක්සත් රාජධානිය, සෝවියට් සංගමය හා චීනය තවත් කුඩා පිටස්තර ආණ්ඩු 22ක් සමග එක්ව එක්සත් ජාතීන්ගේ ප‍්‍රකාශනය :ෘැජක්ර්එසදබඉහ ඹබසඑැා භ්එසදබි* [???] නිකුත් කළහ. මෙමගින් අත්ලාන්තික් ප‍්‍රකාශනය තහවුරු කරන ලද අතර, සිය ඒකරාශී වීම විධිමත් ලෙස ඉදිරිපත් කරන ලදී. එහෙත් සෝවියට් සංගමය සම්පූර්ණයෙන්ම මෙයට එකඟ නොවුණි. එය ජපානය සමග ඇතුලූ වී මධ්‍යස්ථභාවයේ ගිවිසුම පවත්වාගෙන ගිය අතර, ස්වයං - තීරණ මූලධර්මයෙන් බැහැර විය. thumb|ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර්, ජර්මන් ජාතික සමාජවාදී දේශපාලන රැලියක් හිදි (1933 අගෝස්තු) 1942 අපේ‍්‍රල් මස වන විට ඉතා අවම හානියක් කරමින් ගිනිකොණ දිග ආසියාව යටත් කර ගැනීමට ජපානයට හැකිවිය. එහිදී අනෙකුත් පාර්ශවයන් බුරුමයෙන් එලවා දමා, පිලිපීනය, මලයාසියා, ලන්දේසි පෙරදිග ඉන්දීය හා සිංගප්පූරු සිරකරුවන් විශාල ප‍්‍රමාණයක් අත්පත් කර ගැනීමට ඔවුන්ට හැකි විය. එසේම ජපානය, ඕස්ටේ‍්‍රලියාවේ ඩාර්වින් හි නාවුක මූලස්ථානයට පහර දුන් අතර, දකුණු චීන මුහුදේ, ජාවා මුහුදේ හා ඉන්දියන් සාගරයේ නැව් විශාල ප‍්‍රමාණයක් ගිල්වා දමන ලදී. ජපානයට එරෙහිව කරන ලද ප‍්‍රහාරවලින් සාර්ථක වූයේ චගේෂා ප‍්‍රහාරය නැවැත්වීම සහ අපේ‍්‍රල් මාසයේදී ටෝකියෝ වෙත එල්ල කරන ලද බෝම්බ ප‍්‍රහාරය මගින් ජපානය මානසිකව බිඳ වැට්ටවීම පමණි.
ඇමරිකාවට සබ්මැරින් යුද සටන් පිළිබඳ ව තිබූ නොහැකියාව ප‍්‍රයෝජනයට ගනිමින් ජර්මනිය ඇමරිකානු අත්ලන්තික් වෙරළට ආසන්න නැව් ගණනාවක් ගිල්වා දැමීය. ජනවාරි මාසයේ දී ඔවුහු කාන්තාරය තුළ ප‍්‍රතිප‍්‍රහාර එල්ල කිරීම ඇරඹු අතර, පෙබරවාරි මස මුල වන විට ගසාලා තීරය තුළින් බි‍්‍රතාන්‍ය හමුදා ඉවත් කර දැමූහ. සෝවියට් සංගමයේ මාර්තු වන විට ප‍්‍රහාර නතර වී තිබුණි. කාන්තාරය හා සෝවියට් සංගමය යන දෙකෙහිම බලමුළු ඉදිරි සටන්වලට සූදානම් වීමේ අරමුණින් තාවකාලිකව ජර්මනිය හා සටන් නවත්වා තිබුණි.
දෙවන ලෝක මහා සංග‍්‍රාමය ආරම්භය
right|thumb| දෙවන ලෝක මහා සංග‍්‍රාමය ආරම්භ වූයේ 1939 සැප්තැම්බර් 01 දින ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර් පෝලන්තය ආක‍්‍රමණය කිරීමෙනි. සැප්තැම්බර් 03 දින වන විට බි‍්‍රතාන්‍ය හා ප‍්‍රංශය ද යුද ප‍්‍රකාශ කෙළේ ය. ජර්මනිය හා එක් ව සිටි ඉතාලිය හා ජපානය මුල දී සංග‍්‍රාමයට එකතු නො වූ නමුත්, පසු ව ඔවුහු ද ඊට එක් වූ හ; බි‍්‍රතාන්‍ය ප‍්‍රංශ හමුදා සමඟ එක් ව ජර්මන් හමුදාවන්ට මුහුණ දුන් ලුවී මවුන්ට් බැට්න් සාමි ජපානය චීන මුහුදේ හා ඉන්දියන් සාගරයේ යාත‍්‍රා කළ යුද නැව් කීපයකට බෝම්බ හෙළා විනාශකොට ලංකාවේ ති‍්‍රකුණාමලය ට 1942 අපේල් 07 දා ද සහ අපේල් 05 දා කොළඹ වරායට ද බෝම්බ හෙළී ය. මේ බෝම්බ හෙළීම සියැසින් දුටු පිරිස් අදත් ජීවතුන් අතර ඇත. ජපනුන් කළ වැරැද්ද නම් ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයටත් බෝම්බ හෙළීම ය.
thumb|right| ධන බලයෙන්, පිරිස් බලයෙන් හා යුද බලයෙන් ද පරිපූර්ණ ව සිටි ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය, බි‍්‍රතාන්‍යයට ද අවශ්‍ය අහස් යානා, නැව් සහ යුධ අවි සපයා දී මේ සංග‍්‍රාමයට එක සේ මුහුණ දුන්නේ ය.
මේ වන විට බි‍්‍රතාන්‍ය අගමැති ව සිටි වින්ස්ටන් චර්චිල් මේ යුද්ධය ජයග‍්‍රහණය කරා මෙහෙයවනු මිස, අතර මඟ සාමදානයකට නොයන ලෙස මතවාදයක් රටපුරා ගොඩනැංවී ය. බි‍්‍රතාන්‍ය රටවැසි සියලුදෙන එකහෙළා ඒ මතයට සහාය දැක්වූ හ. ඉංගී‍්‍රසින් කිසි ම විටෙක ජර්මන්වරුන්ට යටත් නොවිය යුතු ය යන මතයෙහි මුළු රට ම විය.
1944 වන විට බුරුමයේ රැඳී සිටි ජපන් හමුදාවෝ ඉන්දියාව ද ආක‍්‍රමණය කිරීම ඇරැඹී ය. බි‍්‍රතාන්‍ය හා ඉන්දීය හමුදාවන් එක් ව බුරුම රට ජපන් ආක‍්‍රමණයෙන් ගලවා ගැනීමට සමත් විය. මේ සංග‍්‍රාමය බි‍්‍රතාන්‍යයට ජයගැනීමට හැකි වූ තීරණාත්මක සාධකය වූයේ අග්නිදිග ආසියාවේ යුද මෙහෙයුම් බළඇණි මූලස්ථානය SEAC දුම්බර බිමෙහි පිහිටුවීමට ගත් තීරණය යි.
එදා බි‍්‍රතාන්‍යයේ අගමැති වූ වින්ස්ටන් චර්චිල් විසින් 1941 ඔක්තෝබර් 27 වන දා නැඟෙනහිර ආසියා බලකායේ ප‍්‍රධාන අණදෙන නිලධාරී වශයෙන් ලුවී මවුන්ට් බැට්න් නාවික හමුදා ජෙනරාල්වරයා පත් කරන ලදී
මවුන්ට් බැට්න් යනු ඔස්ටි‍්‍රයාවේ වියානා නුවර උපන්, මුල දී බැට්න්බර්ග් නමින් හැඳින් වූ වික්ටෝරියා මහ රැජින ගේ මුණුබුරකු මෙන් ම පස්වන ජෝර්ජ් රජු ගේ දෙවැනි ඥාති සොහොයුරු රාජකීයයෙකි.
යුදය ජයගත් පසු 1947 දී ඔහු එවකට සිටි බි‍්‍රතාන්‍ය අගමැති ක්ලෙම්න්ට් ඇට්ලී විසින් ඉන්දියාවේ වයිස්රෝයිවරයා වශයෙන් පත්කරන ලදී. අද පවතින පකිස්තානය වශයෙන් ඉන්දියාව දෙකඩ කිරීම ද ඔහු ගේ අධීක්ෂණය යටතේ 1947 අගෝස්තු මස 14, 15 දිනවල සිදුවිය.
ලුවී මවුන්ට් බැට්න් සාමි යුවළ ගාන්ධිතුමා සමඟ පකිස්තානය බෙදා වෙන් කිරීමේ දී බෙදා වෙන්කර පාලනය කිරීමේ සූක්ෂ්ම න්‍යායයේ ප‍්‍රතිඵලයකි. විශ‍්‍රාමික ජීවිතයක් ගතකරන අවස්ථාවක 1979 අගෝස්තු 27 දින අයර්ලන්ත ගරිල්ලා හමුදාව විසින් ස්ලීගෝ මුහුදු වෙරලෙහි දී ඔහු මරා දැමිණි. එදා SEAC නමින් හැඳින්වූ දුම්බර පිහිටි ආසියාවේ මේ යුද මූලස්ථානය භාර ව සිටියේ ලුවී මවුන්ට් බැට්න් යුද සෙනෙවියා ය.
ඔහු දුම්බර බිමේ මෙකී මූලස්ථානයේ සිට ජයග‍්‍රහණය දක්වා ම යුද මෙහෙයුම් කි‍්‍රයාත්මක කෙළේ ය.හිට්ලර්ගේ පක්ෂය ජාතික සමජවාදී පක්ෂය ලෙස හැඳින්වේ.
අග්නිදිග ආසියාවේ යුද ආඥා මූලස්ථානය -SEAC
එදා ආසියාවේ මූලස්ථානයට යෝග්‍ය ප‍්‍රදේශ සොයමින් බි‍්‍රතාන්‍ය හමුදා ප‍්‍රධානයන් ආසියාකරය පීරමින් ඒ සඳහා සුදුසු ආරක්ෂක බිමක් සොයමින් සිටියෝ ය. පසු කලෙක ලංකාවේ ප‍්‍රථම මහාමාර්ග කොමසාරිස් වශයෙන් පත් වූ තෝමස් ස්කිනර් නම් ඉංජිනේරුවරයා මේ මූලස්ථානයට සුදුසු ප‍්‍රදේශයක් සොයා ගැනීමේ ප‍්‍රධාන ම භූමිකාව රඟපෑවේ ය.
හෙතෙම හමුදාවේ මේජර්වරයෙක් ද විය. තමාට සිංහල භාෂාව ඉගෙනීමට ආශාවක් ඇති වූ බැවින්, ඔහු ඒ පිළිබඳ ව එවකට මහනුවර ඒජන්ත ව සිටි ඊ.ජේ. ඩයිසන් ගේ සහාය පැතී ය.
මහනුවර සුදු ඒජන්ත ඩයිසන් ඒ සඳහා නිර්දේශ කළ ගුරුවරයා වූයේ එදා විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ සේවා කළ මහනුවර ප‍්‍රදේශයේ එවකට ප‍්‍රථම පන්තියේ සිංහල ගුරු සහතිකය මෙන් ම ඉංගී‍්‍රසි ගුරු සහතිකය ද ලබා සිටි එක ම ගුරුවරයා වූ ඇම්.බී.ඩබ්ලිව්. මැදිවක මහතා ය.
පොකුණ
පොකුණක් යනු ජලයෙන් පිරුණු ස්ථානයක් වන අතර මෙය විලකට වඩා කුඩා වේ.
දෙවන ලෝක යුද්ධය
අග්නිදිග ආසියාවේ යුද ආඥා මූලස්ථානය -SEAC
නවදිල්ලියෙන් මූලස්ථානය ඉවත්කර ගැනීමේ අවශ්‍යතාව ඉංගී‍්‍රසින්ට තදබල ලෙස දැනෙන්නට විය. ඉංගී‍්‍රසින්ට විශ්වාසවන්ත ව ලෝක සංග‍්‍රාමය වැනි දැවැන්ත මෙහෙයුමක දී අතිශයින් රහසිගත භාවය ආරක්ෂා කිරීමට හැකි සිංහලේ නායකයකු ගේ අවශ්‍යතාව ඔවුනට පෙනී ගියේ ය.
එපමණක් නො ව අදහස් සන්නිවේදනය කරගැනීමේ භාෂා නෛපුණ්‍යය මෙහි දී අවශ්‍ය ම අංගයක් විය. නිරායාසයෙන් ම ඉංගී‍්‍රසින් ගේ මතකයට යොමු වූයේ මැදිවක නාමය භ. ඉංගී‍්‍රසි කිරිටය පමණක් නො ව යටත් විජිත අධිරාජ්‍යයේ ම පැවැත්මේ තීරණාත්මක හෝරාව දැන් එළැඹ තිබේ.
කුණ්ඩසාලේ මූලස්ථානය
ඉංගී‍්‍රසින් ගේ යුද හමුදා මූලස්ථානය ආසියාවේ රටක ස්ථානගත කිරීමේ අදහස ආණ්ඩුකාරයා හරහා මහනුවර දිසාපති මඟින් මැදිවක මහතාට දැනුම් දෙනු ලැබිණි. සිංහලේ අන්තිම රජු වූ නරේන්ද්‍රසිංහ රජුගේ කුණ්ඩසාලේ නුවර අසල පිහිටි භූමිය මේ යුද හමුදා මූලස්ථානය සඳහා සුදුසු ම ස්ථානය ලෙස බි‍්‍රතාන්‍ය හමුදා නිලධාරීන්ට පෙන්වන ලද අතර, ඒ සඳහා ඔවුන් කැටුව, ක්ෂේත‍්‍ර පරීක්ෂණයන් ද සිදුකැරිණි. තැන්නේකුඹුර පාලමෙහි සිට රජවැල්ල දක්වා වූ භූමි ප‍්‍රමාණය මේ සඳහා යොදාගන්නා ලදි.
මේ ප‍්‍රදේශයෙහි පිහිටි ඉංගී‍්‍රසි ආයතනවලට මෙන් ම ස්වදේශිකයන්ට අයිති සියලු ම ඉඩම් යුද නීතිය යටතේ හමුදාව වෙත පවරා ගැනිණි. මේ ප‍්‍රදේශය තුළ පදිංචිවීමට අවසර තිබුණේ හමුදාවේ පිරිස්වලට පමණි. අවශ්‍ය සියලු ම ගොඩනැඟිලි, හමුදා නිවාස, සිනමා ශාලා හා වෙනත් පොදු පහසුකම් ශීඝ‍්‍රයෙන් ඉදිවිය. මහවැලි ගඟින් මෙගොඩ අද පොල්ගොල්ලේ විවෘත විශ්වවිද්‍යාලයය පිහිටි ඉඩමෙහි රාජකීය ගුවන් හමුදා මූලස්ථානය ඉදිවිය.
යුද හමුදා මූලස්ථාන ගොඩනැඟිලි ඉදිවූයේ කුණ්ඩසාලේ නරේන්ද්‍රසිංහ රජමාලිගා භූමියෙහි ය. හමුදාවේ පොදු සමාජ ශාලාව පිහිටුවා තිබුණේ කුණ්ඩසාල වත්තේ ප‍්‍රධාන බංගලාවේ ය. අද ඒ භූමිය අයත් වන්නේ කුණ්ඩසාලේ කෘෂිකර්ම විද්‍යාලයට ය. ගැහැනු පිරිමි දෙපක්ෂයට ම කෘෂිකර්ම අභ්‍යාස විද්‍යාලයක් ද අද එහි පිහිටුවා ඇත. මෙහි පිරිමි සිසුන් සඳහා වූ නේවාසිකාගාරයෙහි එදා සිතියම් හා මුදල් ආදිය මුද්‍රණය කළ මුද්‍රණ යන්ත‍්‍ර පිහිටුවා තිබිණි.
කුණ්ඩසාලේ පිහිටි ආසියාවේ අණදෙන මූලස්ථානයට අතිරේක ව දකුණේ කටුකුරුන්ද, බූස්ස, වීරවිල, රත්මලාන ආදි ස්ථානවල මෙන් ම සීගිරිය, මින්නේරිය, හිඟුරක්ගොඩ, ති‍්‍රකුණාමලය ආදී ස්ථානයන්හි ද එක් එක් බළකායන්ට අයත් වූ කඳවුරු පිහිටුවා තිබිණි.
එදා යුද පිටියෙහි වූවෝ ඉංගී‍්‍රසි, ඇමෙරිකන්, ගුරුකා, කාපිරි, කළුඅපි‍්‍රකා, ඉන්දීය ආදි විවිධ රටවල යුද ගුවන් හා නාවික හමුදාවෝ ය. ඉබ්බන් දමා කටවල් වසා දැමූ සොල්දාදුවන් කොටසක් ද පාර තොටවල පාගමන් සංදර්ශනවල යෙදී සිටීම එදා අප දුටු සුලබ දසුන් ය. යුදයේ අතුරු ඵලයක් වූ කාබේරි දරුවන් මෙන් ම සුදු දරුවන් ද අපේ කාන්තාවන් වෙත දායාද කර තිබෙනු එදා අපට දක්නට හැකි විය.
යුද්ධය පැතිර යෑම
මේ අවස්ථාවේ ප‍්‍රධාන අණදෙන නිලධාරී වශයෙන් හමුදා මෙහෙයුම් භාර ව සිටි විලියම් ස්ලීම් 4 වන හමුදා රෙජිමේන්තුවේ අණදෙන නිලධාරියා ද විය. ඔහු ගේ ප‍්‍රධාන නිලධාරියා මේජර් ජෙනරාල් ස්රිලින්ග් විය. මීට අතිරේක ව තවත් අනුඛණ්ඩ භාර නිලධාරීන් බොහෝ දෙනෙක් ද යුද මෙහෙයුම්වල යෙදී සිටිය හ.
මේ වන විට දරුණු සටන් පැවැතියේ ඉන්දියාවේ උතුරු නැඟෙනහිරි ප‍්‍රදේශ, ජපානයේ කොහිමා දූපත, බුරුමය, මලයාසියාව, සිංගප්පූරුව එදා අරක්කන් දේශය නමින් හැඳින්වූ චිතගොන් සහ අද ඉන්දුනීසියාව නමින් දක්නා දූපත්වල ය. ඉන්දියාව හා ලංකාව මේ වන විට බි‍්‍රතාන්‍යයට අයත් ව තිබූ අතර බුරුමය, මැලේසියාව, සිංගප්පූරුව හා අද ඉන්දුනීසියාව නමින් දක්නා දූපත් රටවල් ජපානයට අයත් විය. ජපානය මේ සටන්වල ජයග‍්‍රාහී ස්ථාවරයක සිටියේ ය.
කුණ්ඩසාලේ හමුදා මූලස්ථානය අසල භූමියෙහි සංඥා බළකා මූලස්ථානය ද පිහිටුවා තිබුණේ ය. ඒ මූලස්ථානයට දිවා රෑ නොකඩවා දිනකට සංඥා දෙදහසක් පමණ ලැබීමට හා නිකුත් කිරීමට සිදු ව තිබිණි. සාමාන්‍ය සියලු ම මෙහෙයුම් භාර ව තිබුණේ ලංකා සැහැල්ලු පාබල හමුදාවට ය. (CLI). එය දැනට හාරගම වත්ත නමින් දක්නා ප‍්‍රදේශයෙහි ස්ථාන ගතකර තිබිණි. මුලින් සඳහන් කළ පොල්ගොල්ල ගුවන් හමුදා මූලස්ථානයෙන් මින්නේරිය, සීගිරිය හා පලාලි ගුවන් හමුදා කඳවුරු පාලනය විය.
යුදය පැවැති අවස්ථාවෙහි සිවිල් සම්බන්ධීකරණ කටයුතු ප‍්‍රධානයා ලෙස ඇම්.බී.ඩබ්ලිව්. මැදිවක මහතා පත්කරනු ලැබ හමුදා කඳවුර තුළ නිවාසයක රැඳී සිටීමට අවසරලත් එක ම සිවිල් පුරවැසියා හා සිංහලයා වූයේ ද මැදිවක මහතා ය. දෙවන ලෝක සංග‍්‍රාමය ජයගත් පසු කුණ්ඩසාලේ පිහිටි යුද හමුදා කඳවුරෙහි ඉන්දුනීසියාවෙන් අල්ලාගත් ලන්දේසි අනාථයන් රඳවා තබන ලදී.
යුදය මෙහෙයවූ විලියම් ස්ලීම් පසු ව ෆීල්ඩ් මාර්ෂල් තනතුරට පත් කැරිණි. හිරු නොබසින අධිරාජ්‍යය යැයි විරුදාවලිය ලත් මහා බි‍්‍රතාන්‍යයට මේ සංග‍්‍රාමයෙහි ජයග‍්‍රහණය අත්කර දුන්නේ දුම්බර ජය භූමිය යි. එය එසේ නො වූ වද අප රට ජර්මනියේ හෝ ඉතාලියේ යටත් විජිතයක් වනු නිසැක ය.
දෙවන ලෝක යුද සමයේ භාවිත කළ රසායනික හා බැක්ටීරියා විද්‍යාත්මක ආයුධ
ජපානය විසින් භාවිත කරන ලද රසායනික වායු තහනම් කරමින් 1938 මැයි 14 වන දින ජාතීන්ගේ සංගමය ගෙන ආ යෝජනාව හා අනෙකුත් ගිවිසුම් තිබියදී ද, අධිරාජ්‍යවාදී ජපන් හමුදාව රසායනික අවි නිරන්තරයෙන්ම භාවිත කළහ. කෙසේ වුවත්, පළිගැනීමට ඉඩ ඇති හෙයින් ඔවුන් බටහිර රටවල්වලට එරෙහිව මේවා භාවිත නොකළ අතර, අධිරාජ්‍යවාදී ප‍්‍රචාරණය තුළ ‘යටත්භාවය’ සාධාරණීකරණය කළ අනෙකුත් ආසියානු රටවලට එරෙහිව පමණක් භාවිත කරන ලදී. යොෂියති යොෂිමි සහ සෙයියා මත්සුනො යන ඉතිහාසඥයින්ට අනුව, මෙම රසායනික අවි භාවිත කිරීමට නම් හිරොහිතො අධිරාජ්‍යයා විසින්ම විශේෂ නියෝගයක් නිකුත් කළ යුතු විය. නිදසුනක් ලෙස, 1938 අගෝස්තු සිට ඔක්තෝබර් දක්වා කාලය තුළ සිදු වූ වුෂාන් ආක‍්‍රමණයේ දී 375 වතාවක් විෂ වායු භාවිත කිරීමට ඔහු අවසර දී තිබේ.
1936 දී අධිරාජ්‍ය නියෝගයකින් ක්වැන්ටුන්ග් හමුදාවට එක් කරන ලද අප‍්‍රසිද්ධ 731 ඒකකය :ඹබසඑ 731* වැනි, ජපාන හමුදාවේ විවිධ ඒකක මගින් මිනිසුන් යොදාගනිමින් ජීව විද්‍යාත්මක අවි අත්හදා බලා ඇත. මේවා ප‍්‍රධාන වශයෙන් චීනයට එරෙහිව ද, 1939 නොමොන් හැන් සිදුවීමේ දී මොන්ගෝලියානු හා සෝවියට් සෙබළුන්ට එරෙහිව ද භාවිත කොට තිබේ. 2004 ඕස්ටේ‍්‍රලියානු ජාතික ලේඛනාගාරයේ දී සොයා ගන්නා ලද යොෂිමි හා යුකි මනාකාගේ ලියකියවිලිවලට අනුව, 1944 නොවැම්බර් මස දී තායිපත්වල ඕස්ටේ‍්‍රලියානු හා ලන්දේසි සිරකරුවන් අතර සයනයිඞ් වායුව අත්හදා බලා තිබේ.
බෝම්බ දැමීම
thumb|නාගසාකියට පරමාණු බෝම්බ හෙලීම, 9 අගෝස්තු 1945 මිත‍්‍ර හා සතුරු පාර්ශවයන් විසින් සිදු කරන ලද මහා පරිමාණයේ බෝම්බ ලක්ෂ ගණන් සිවිල් ජනතාවගේ ජීවිත අහිමි කළේය. ජර්මන් නගරවල, විශේෂයෙන්ම ඩි‍්‍රස්මන් හි සිදු වූ ඇන්ග්ලෝ ඇමරිකානු බෝම්බ ප‍්‍රහාරවලින් සිවිල් ජීවිත 600,000ක් විනාශ වී ඇතැයි ගණන් බලා ඇත. 1940 සැප්තැම්බර් මස සිට 1940 මැයි මස දක්වා බි‍්‍රතාන්‍යයට එල්ල කරන ලද ජර්මන් ප‍්‍රහාර මාලාව තුළ ලන්ඩන් නගරයට බෝම්බ හෙළන ලදී. එක් අවස්ථාවකදී එක දිගට රාත‍්‍රී 57ක් නගරයට බෝම්බ හෙළා ඇත. ඉතිහාසයේ න්‍යෂ්ටික ආයුධ යුධමය වශයෙන් භාවිත කළ ප‍්‍රථම හා එකම අවස්ථාව මෙයයි. එක්සත් ජනපදය විසින් හිරෝෂිමා වෙත ද, ඉන් දින 3කට පසුව නාගසාකි වෙත ද න්‍යාෂ්ටික බෝම්බ ප‍්‍රහාර එල්ල කරන ලදී. මෙමගින් සිදු වූ මරණ සංඛ්‍යාව 200,000ක් යයි ගණන් බලා ඇත.
අක්ෂය ඇදවැටීම - මිත්‍ර රටවල්වල ජයග්‍රහණය
1944 දෙසැම්බර් 16 දින ජර්මන් හමුදා ආර්ඩන්ස් හි දී බටහිර මිත්‍ර හමුදාවන්ට ප්‍රතිප්‍රහාර ඵල්ල කළේය. මිත්‍ර හමුදාවන්ට ඵම ප්‍රහාරය ව්‍යර්ථ කිරීමට සති හයක් ගත විය. සෝවියට්වරු හංගේරියාව හරහා පැමිණ පහර දුන්හ. ඵ් අතරේ දී ජර්මනිය, ග්‍රීසිය සහ යුගොස්ලෝවියාව අතහැර දැමුවේය. ඉතාලියේ දී මිත්‍ර හමුදා ජර්මන් හමුදාවල අරක්ෂක වැට ඉදිරියේ දුර්මුඛව සිටියේය.
පෙබරවාරියේ දී බටහිර මිත්‍ර හමුදා ජර්මනියට ඇතුළු වී රයින් නදිය වෙතට ළඟා වූහ. මේ අතර සෝවියට්වරු පොමරේනියාව සහ සිලේසියාව ආක්‍රමණය කළහ. මාර්තුවේ දී බටහිර මිත්‍ර හමුදා රයින් නදිය තරණය කොට රූර් පෙදෙසින් උතුරින් හා දකුණින් ජර්මන් හමුදා කොටුවන සේ වට කළහ. මේ අතර සෝවියට් හමුදා වියානා දක්වා ඉදිරියට පැමිණියහ. අප්‍රේල් මුලදී බටහිර මිත්‍ර හමුදා අවසාන වශයෙන් ඉතාලියෙන් ඉදිරියට ගොස් බටහිර ජර්මනිය ජයග්‍රහණය කළේය. මේ අතර අප්‍රේල් අගභාගයේ සෝවියට් හමුදා බර්ලිනයට පහර දී අල්ලා ගත්හ. අප්‍රෙල් 26 දින බටහිර හමුදා සහ සෝවියට් හමුදා ජර්මනියේ දී ඵකට ඵකතු වූහ.
අප්‍රෙල් 12 දින ඵක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපති රුස්වෙල්ට් මිය ගියේය. ඔහුගෙන් පසු හැරී ටෲමන් ජනාධිපති පදවියට පත් විය. ඉතාලි පාක්ෂිකයින් විසින් අප්‍රේල් 28 දින මුසෝලිනි මරා දමනු ලැබීය. දෙදිනකට පසු හිට්ලර් වෙඩි තබා ගෙන සිය දිවි හානි කර ගත්තේය. ජර්මානු හමුදා ඉතාලියේ දී අප්‍රේල් 29 දින යටත් වූ අතර මැයි 7 වෙනිදා ජර්මනිය යටත් විය.
පැසිපික් කලාපයේ දී 1944 අවසානයේ දී පමණ ‘ලෙයිටෙ’හි බාධක ඉවත් කරමින් ඇමෙරිකන් හමුදා ඉදිරියට ගියේය. ඔව්හු 1945 ජනවාරි ලූසෝන් වෙතද මාර්තුවේදී මින්දනාඕ වෙතද ගොඩ බැස්සාහ. බ්‍රිතාන්‍ය සහ චීන හමුදා ඔක්තෝබර් සිට මාර්තු දක්වා කාළය තුළ උතුරු බුරුමයෙන් ජපානය පලවා හැරියේය. අනතුරුව මාර්තු 3 වැනිදා වන විට බ්‍රිතාන්‍යය රැන්ගුන් දක්වා ඉදිරියට සීඝ්‍රයෙන් ගියේය.
නාගසාකි න්‍යෂ්ටික පිපිරුම
ඇමෙරිකන් හමුදාවන්ද ජපානය දෙසට ගියේ මාර්තු වන විට ‘ඉවො ජිමා’ සහ ජුනි වන විට ‘ඔකිනාවා’ ග්‍රහණය කර ගනිමිනි. ඇමෙරිකන් යුධ ගුවන් යානා ජපන් නගර වලට බෝම්බ ප්‍රහාර ඵල්ල කොට ඵ්වා විනාශ කළහ. ඇමෙරිකන් සබ්මැරීන් හමුදාව විසින් ජපානයේ ආනයන කටයුතු නවතා දැමුවේය. ඵහෙත් ජපන් නායකයින් දිගටම සටන් කළ යුතු යැයි තීරණය කළේ මිත්‍ර හමුදාවන් පරාජය කොට අනතුරුව සාම කථා පැවැත්වීමේ අදහසිනි.
ජුලි 11 දින මිත්‍ර රටවල්වල නායකයෝ ජර්මනියේ පෝට්ස්ඩෑම්හි දී හමූවූහ. ඔවුහු කලින් ජර්මනිය සම්බන්ධයෙන් තිබූ ගිවිසුමක් නැවත ස්ථිර කරමින් කොන්දේසි විරහිතව යටත්වන ලෙස ජපානයෙන් දිගින් දිගටම ඉල්ලා සිටියේ “ජපානයට ඉක්මන් විකල්පයක් සහ සම්පූර්ණ විනාශයක් අවශ්‍යයි” යනුවෙන්ද ප්‍රකාශ කරමිනි. මෙම සාකච්ඡා අතර වාරයේ බ්‍රිතාන්‍යය ඵහි මැතිවරණයක් පැවැත් වූ අතර ඵයින් චර්චිල් වෙනුවට ක්ලෙමන්ට් ඇට්ලි අගමැතිවරයා වශයෙන් තේරී පත් විය.
ජපානය පෝස්ට්ඩෑම් කොන්දේසි ප්‍රතික්ෂේප කළේය. ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය අගෝස්තු 6 හිරෝෂිමාවට ද අගෝස්තු 9 නාගසාකි නගරයට ද න්‍යෂ්ඨික බෝම්බ දැමූහ. අගෝස්තු 8 වැනිදා සෝවියට් දේශය මැන්චූරියාව ආක්‍රමණය කළේ යෝල්ටාවේ දී ඵකඟ වූ පරිද්දෙනි. යුද්ධය නිමා කරමින් 1945 අගෝස්තු 15 දින ජපානය කොන්දේසි විරහිතව යටත්වුනු අතර සැප්තැම්බර් 2 වැනිදා යූ.එස්.එස්. මිසුරි නම් එක්සත් ජනපද යුධ නෞකාව මතදි ජපානය නිත්‍යානුකූලව යටත් වීමේ ලියවිලි වලට අත්සන් කරන ලදී.
පුද්ගල මරණ
දෙවෙනි ලෝක යුද්ධයේදි මියගිය පුද්ගලයින් ගණන නිශ්චිතව පැවසිය නොහැක. ඒ බොහෝ මරණ වාර්තා වූ නොවූ නිසාය. හමුදා සෙබළුන් කෝටි 2ක් සහ සිවිල් වැසියන් කෝටි 4ක් ඇතුලු කෝටි 6ක් පමන මිනිසුන් මිය යන්නට ඇතැයි සැලකේ. බොහෝ සිවිල් වැසියන් මරණයට පත්වූයේ ජන සංහාර, සමූල ඝාතන, බෝම්බ ප්‍රහාර, ලෙඩ රෝග සහ කුසගින්න යනාදිය හේතුවෙනි. සෝවියට් දේශයෙහි පමනක් පුද්ගලයින් කෝටි 2.7 ක් මියයන්නට ඇතැයි සැලකේ. එනම් සෝවියට් දේශයේ එකල මුලු ජනගහනයෙන් 25% ක් පමණ වේ.
කෝටි 1 ත් 2ත් අතර මිනිසුන් ජර්මන් නාසිවරුන්ගේ ජාතිවාදි ජන සංහාර නිසා මිය ගියහ. නාසිවරු විසින් ලක්ෂ 60ක් පමණ යුදෙව්වන් ද, ලක්ෂ 19ක් පමණ පෝලන්ත ජාතිකයන්ද, ඊට අමතරව රෝමනුවන්, සමලිංගික පුද්ගලයින් සහ අනෙකුත් සුලු ජාතින් විශාල ප්‍රමානයක්ද, කෲර ලෙස සමූලඝාතනය කරන ලදි.
ආසියාවේ සහ පැසිෆික් කලාපයේ ලක්ෂ 3 ත් 10 ත් අතර ප්‍රමාණයක සිවිල් වැසියන් (විශේෂයෙන් චීන ජාතිකයන්) ජපන් හමුදාව විසින් ඝාතනය කරන ලදී. මෙහිදී ජපන් හමුදාව විසින් කළ නැන්කින් සමූළ ඝාතනය විශේෂ වේ. එහිදී චීන ජාතිකයන් ලක්ෂ 3 කට ආසන්න පිරිසක් දූෂනය කර සහ/හෝ මරාදමන ලදි.
දෙවන ලෝක මහා සංග්‍රාමයෙන් පසු
දෙවන ලෝක යුද්‍ධයෙහි නිමාව සිට දළ වශයෙන් 1960 දශකයෙහි අගබාගය හා 1970 දශ‍කයේ මුල් භාගය වන කාලය තුල ඇමෙරිකානු ඉතිහාසයේ ඉතාමත්ම ජනප්‍රිය කෘතින්ගේ එලිදැක්වීම සිදුවිය. අවසන් යථාර්තවාදි නුතන අදහස් දරන්නන් සහ හණමිටි සමාජය අප්‍රිය කළ කරුණු ප්‍රේමාන්විතයින් මේ කාලය තුල පෙරමුණ ගත් අතර, ඔවුන්ගේ කාර්යයට දෙවන ලෝක යුද්ධයට ඇරමරිකාව හවුල් කිරිමට විත්ත්කරුවන් වුවන්ගේ බලපෑම ද නොමැද විය.
ජේ.ඩී සැලින්ගර් හේ Nine Stories හා The Catcher හා the Rye වැනි කෘතින් ගේ සිට ශිල්පාය ප්ළාත්ගේ The Bell Jor වැනි කෘතින් දක්වා වු නිර්මාණ, ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ උමතුව ජාතියේ සාහිත්‍යමය ප්‍රමුඛස්ථානයට ගෙන ඒමට හවුල්විය. වෙනත් රටවලින් ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයට පදිංචියට පැමිණි එලදිමිර් නෝබෝකොන් වැනි කතුවරැන් Lolita වැනි කෘතින් මගින් මෙම මාතෘකාව ඉදිරියට ගෙන ගිය අතර, එම කාලය තුලදිම ඉහත දැක්වු තරුණ ප්‍රේමාන්විතයින් ඔවුන්ගේ Lost පුර්වජයන්ගෙන් සංවිධානාත්මක පියවරක් ඉවතට තැබීය.
නිව්යෝර්ක් නුවර හා කොලොම්බියා සරසවිය ආශ්‍රිතව ගොඩනැගී යම් කාලයකට පසු සැන් ‍ෆ්‍රෙන්සිස්කෝ නුවර නිල වශයෙන් පිහිටවනු ලැබු බුද්ධිමතුන්ගේ කව මගින් බිහිවු Beat Generation හි කවි හා ප්‍රබන්ධ කරලියට පැමිණියහ. Beat යන පදය 'ජෑස්' සංගීතයේ ප්‍රතිවරැද්ධ සංස්කෘතික රිද්මයටත්, යුද්ධයෙන් පසුවත් පැවති වෙනස්වීම් වලට ඇති අකමැත්ත කෙරෙහි වු කැරලිකාර ස්වභාවයත්, මත්ද්‍රව්‍ය, මත්පැන් දර්ශනවාසය හා සෙන් බෞද්ධාගම ප්‍රමුඛ ආගම් වලින් ලැබුනු නව ආත්මීය අත්දැකීමුත් සහ සියල්ලම හැදින්විමට සාමුහිකව භාවිත කරන ලදී. ඇලන් ජින්ස්බර්ග් විසින් ඔහුගේ Howl නම් කවිය මගින් මෙම යාන්ත්‍රණයට අවශ්‍ය තාලය සපයන ලදි. මාගේ පරම්පරාවේ සුවිශේෂම බුද්ධිමතුන් උමතුව මගින් විනාශ වනු මම දුටිමි... ලෙස ආරම්භ වු මෙම කවිය වෝල්ට් විට්මෑන්ගේ කෘතින්ට සමානකමක් දැක්විය. මේ කාලය තුලදීම ඇලන් ජින්ස්බර්ගේ මිත්‍රයෙකු වු ජැක් කොරොවුවැක් (1922-1969) ගේ ජනප්‍රියම නවකථාව වන The Road මගින් Beats ලෙස හැදින්වුවන්ගේ විනෝදකාමී, බාහිර බලපෑම් රහිත, ස්ථර පදිංචියක් පවා නැති ජීවින විග්‍රහ කරන ලදි. දෙවන ලෝක යුද්ධයට පසු සමය යුද්ධ නවකථා සම්බන්ධව නම් ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය තුල විශාල සංගීත්‍යමය පිබිදිමක් ඇති වු සමයක් විය. නෝමන් මේලර් ගේ The Naked and the dead (1948) ජෝසප් හෙලර්ගගේ Catch -22 (1961) සහ කර්ථ වොන්නෙගට් ජුනියර්ගේ Slaughter House- Five (1969) වැනි කෘතින් මේ කාලය තුලදී ඉතාමත් ජනප්‍රිය වු කෘතින් අතුරින් කිහිපයකි. බාබරා ගාර්කන් විසින් රචිත Mac Bird කෘතිය යුද්ධයෙන් නිරර්ථක භාවය විදහාපාන තවත් කෘතියක් විය.
සංසන්දනාත්මකව බැලු කල, ජෝන් අප්බයික් ඇමෙරිකානු ජීවිතයේ ගැමි ජීවිතය අලංකාරව විස්තර කිරිමක් ලෙස සැලකිය හැකි කෘතින් නිහඩ එහෙත් පෙරලිකාර රචනා ශෛලියකින් ඉදිරිපත් කලේය. ඇමෙරිකානු මධ්‍යම පන්තියෙහි කුඩා තොරතුරු පවා චරිතයට නැගීම නිසා 1960 දි රචිත Robbit Run නමැති කෘතිය නවමු අත්දැකිමක් විය. මෙම නවකථාව වර්ථමාන කාලය එහි කථා විස්තරයට යොදාගත් පළමු නවකතා කිහිපය අතරින් එකක් ලෙස ද සැලකේ.
ෆ්ලැන්නරි ඕ'කොනර් (උපත - මාර්තු 25, 1925 ජෝර්ජියාව, විපත - අගෝස්තු 3 1964 ජෝර්ජියාව) විසින්ද මාර්ක් ට්වේන් වැනි ඇමෙරිකානු සංහිත්‍රයේ ප්‍රමුඛ කතුවරැන්ට ඉතා සමීප මාතෘකාවක් වු දකුණු පලාත සහ මාතෘකාව පිරික්සීමට ලක්කොට සංවර්ධනය කරන ලදි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ඉතිහාසය ප්‍රවර්ගය:යුද්ධය ප්‍රවර්ගය:ඉතිහාසය - ලෝකය ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව සම්බන්ධ යුද්ධ
භූගෝල විද්‍යාව
250px|thumb|පෟථිවි ගෝලය
භූගෝල විද්‍යාව යනු සාමාජීය වුත් පරිසර විද්‍යාත්මක වූත් සමස්ත පෘථිවි තලයේම මුළුමහත් සෑම ඉසව්වක් දෙසම තම ඇස යොමු කරන්නාවු විෂයකි. විශ්වයේ කුඩාම ඒකකය වන අන්තර් පරමාණුවක ඇති සෑම භෞතික වස්තුවක්ම භූගෝල විද්‍යා විෂය තේමාවට නෑනම් කියයි.භූගෝල විද්‍යාව පිළිබඳව සදහන් කළ ලොව ප්‍රථම පුද්ගලයා වන්නේ ඉරාටෝස්තීන් (Eratosthenes) ය.
එදා ඇමරිකානු රතු ඉන්දියානු නායක සියැටල් පැවසූ පරිදි මිහිමත ඇති සෑම ජීවයක්ම මිනිසා නිර්මාණය කරණ ලද්දක් නොවේ. එය ස්වභාව ධර්මයා නැමැති දැලෙහි මිනිසා යනු එක් නූල් හුයක් පමණි.එනම් මිහිමත ඇති සෑම භෞතිකමය සහ භෞතිකමය නොවන සෑම වස්තුවකටම ඉතා ඈත අතීතයක් පවතී.(276-194 BC) මේ විෂයේ ප්‍රධාන කොටස් වන්නේ අවකාශීය විශ්ලේෂණය (Special analysis), ප්‍රදේශය පිළිබඳ හැදැරීම සහ පෘථිවිය පිළිබඳ අධ්‍යනයයි. ඒවගේම නුතන යුගයේ භූගොල විද්‍යාව තුළ භූගෝලය පමණක් ගැන නොව එහි සිදු වු වෙනස් වීම්, ක්‍රියාදාම වැනි දෑ පිළිබඳවද සාකච්ඡා වේ. භූගෝල විද‍‍්‍යා විෂය ක්ෂත්‍රයේදී භෞතික සහඅභෞතිකමය වස්තූන්ගේ උපතේ සිට මෑතකාලීන පැවැත්ම දක්වා ක්‍රමීය විකාශනයක් ඉදිරිපත් කරයි.
ප්‍රධාන ලෙස භූගෝල විද්‍යා විෂය ක්ෂෙත්‍රය ප්‍රධාන තේමා ඒකක ත්‍රිත්වයක් යටතේ අධ්‍යනය කෙරෙයි. එනම්,
පසුව නූතන ශාක සන්තතිය,සත්ව සන්තතිය අතර ඇති අන්තර් සහ සම්බන්ධතා විවිධ පරිසර පද්ධතීන්,පරිසර පද්ධතීන් වල නුතන උපනතීන්,උදාහරණ ලෙස මෑත කාලීන සුනාමි රළ හෝ මූලාරම්භයේ සිට පරිනත අවස්ථාව දක්වා ඉතාමත් සිත් ඇද ගන්නා ආකාරයෙන් අධ්‍යනය කෙරෙයි. නූතන සමාජ ආර්ථික පසුබිම තුළ පරිසරය සමඟ මානව අන්තර් සහ සම්බන්ධතාවය සහ ඒවායේ අන්තර් ප්‍රතිවිපාක උදාහරණ ලෙස පෘථිවි වායුගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම, හරිතාගාර ආචරණය(Green Hut Effect) ඇතිවීම,ග්ලැසියර් දියවීම ,මුහුදු මට්ටම ඉහළ යෑම, සත්ව වර්ග මිහිතලයෙන් තුරන් වීම ආදී වූ කාලීන අර්බුද සහ එම අර්බුද හට ගැනීමට තුඩුදුන් හේතු සාධක එම අර්බුදයන්ගේ භාහිර පසු බලපෑම්,කාලීනව ඇතිවිය හැකි ස්වභාවික අර්බුධකාරීත්වයන් මඟ හරවා ගැනීමට ගත හැකි පියවර ආදිය ඉතාමත් විශ්ලේෂණාත්මකව පාරිසරික භූගෝල විද්‍යා විෂය ක්ෂෙත්‍රයේදී සාකච්ඡා කෙරේ.
භූගෝල විද්‍යා විෂය ක්ෂෙත්‍රයේදී මීලඟ ප්‍රධාන තේමාවක් ලෙස මානුෂ භූගෝල විද්‍යාව හැඳින්විය හැකිය. වචනයේ පරිසමාප්ත අර්ථයෙන්ම මානවයා සහ මානව සම්බන්ධතා පිළිබඳ කරුණු සම්පිණ්ඩණාත්මකව ඉදිරිපත් කරයි.මානුෂ භූගෝල විද්‍යා විෂය තුළ මිහිතලය මත සියලු මානුෂීය ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ තුළණාත්මක අධ්‍යනයක් සිදුකෙරේ.
මානව සංඝණන ක්‍රමවේදයන් සංඝණන වාර්තා සැකසීම සංඝණන උපනති ආදියේ සිට,ලුහු,බැර හා අධිතාක්ෂණ කර්මාන්ත,කාර්මීකරණය,ගෝලීයකරණය,ගෝලීයකරණය තුළ නූතන කාලීන ප්‍රවණතා ආදිය ජනගහණය වැඩිවීම,ජනසංඛ්‍යාවේ අනාගතයේ විය හැකි ජනගහණ ස්ඵෝටන ආදී තේමාවන් පිළිබඳ විවේචණාත්මක විශ්ලේෂණයක් සහ සංඛ්‍යාත්මක විශ්ලේෂණයක් සිදු කෙරෙයි.විශේෂයෙන්ම කාලීනව මානව ක්‍රියාකරකම් සමාජ රටාවන් ආදියෙහි ඇතිවන උපණතීන් පිළිබඳ නිරන්තර අවධානයෙන් සිටිම මානුෂ භූගෝල විද්‍යාව තුළදී ආවරණය වෙයි.
භූගෝල විද්‍යාව විෂය ක්ෂත්‍රයේ නිර්මාණාත්මක විෂය ශීර්ෂය ප්‍රායෝගික භූගෝල විද්‍යාවයි මේ යටතේදී පෘථිවි ගෝලයේ පිහිටි මහද්වීප සහ භූරුප ආදිය පැතලි කඩදාසියක සටහන් කිරීමේ විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේදයක් (ප්‍රක්‍ෂේපණ)ආදියේ සිට දත්ත හැසිරවීම ,සංඛ්‍යානය,දත්ත නිරූපණ ක්‍රම (ප්‍රස්ථාර සහ රූප සටහන්) භූමි තලයක ක්ෂෙත්‍රඵලය නිවැරැදිව පරිමාණුකූලව නිර්මානය කිරීමේ ක්‍රමවේදයක්(පිඹුරුපත්)නූතන ව්‍යවහාරයේ පවතින 1:50000 මෙට්‍රික් සිතියම් පිළිබඳ නිර්මාණය,නිර්මාණය ලබන විද්‍යාත්මක පදනම,සිතියම් කියවීම සහ අවබෝධය ආදිය ආවරණය වෙයි.නිර්මාණාත්මක හැකියාවන් වඩාත් ඔප් නැංවෙන විෂය ඛණ්ඩයක් ලෙස ප්‍රායෝගික භූගෝල විද්‍යාව වැදගත් වෙයි.
එසේම භූගෝල විද්‍යාව පමණක් නොව වෙනත් අනෙකුත් විෂය තේමාවකදී වුවද භාවිත වන දත්ත හැසිරවීමේ ක්‍රම ශිල්ප සිතියමක් හෝ කොටසක් නියමාකාරයෙන් අවබෝධ කර ගැනීම දක්වා වූ සමාජයේ ජීවත්වීමේදි අත්‍යවශ්‍ය දැනගත යුතු කරුණු කාරණා රැසක් ප්‍රායෝගික භූගෝල විද්‍යාවේදී ආවරණය වන හෙයින් විෂයක් ලෙස අධ්‍යනය නොකරන්නෙකු හට වුවද අත්‍යවශ්‍යයෙන් දැනගත යුතු විෂය කොටස් රැසක් ප්‍රායෝගිකව ගැබ් වී තිබේ.
මේ ආකාරයෙන් සමස්ත‍ය ලෙස බලන කළ පාරිසරික භූගෝල විද්‍යාව,මානුෂ භූගෝල විද්‍යාව,ප්‍රායෝගික භූගෝල විද්‍යාව යනාදී විෂය කොටස් ත්‍රිත්වයම එක හා සමාන ගැඹුරු අධ්‍යාපනික වටිනාකමින්,දැනුම් සම්භාරයක් අඩංගු විෂය පථයක් ලෙස හැදින්විය හැකිය.
භූගෝල විද්‍යාව
භූගෝල විද්‍යාව සමෝධානික එනම් විවිධ විෂයන් සමඟ පැහැදිලි සම්බන්ධයක් සහිත විෂයකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:භූගෝල විද්‍යාව
මෙන්ඩිස්
මෙන්ඩිස් යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පෘතුගීසි පාලන සමයේදී ශ්‍රී ලංකාවට හඳුන්වා දුන් පෘතුගීසි වාසගම මෙන්ඩේස් වෙතින් ව්‍යුත්පන්න වූ පොදු සිංහල වාසගමකි. එය යොමු විය හැක නම්,
ක්‍රිෂ්නා පොතුපිටිය
ක්‍රිෂ්නා පොතුපිටිය අවු. 27 වයසැති රචිකාවක වන අතර ඇය 2004 වසරේදී ඉන්දියානු සාගරයේ ඇතිවු සුනාමි පිළිබඳ ඇයගේ අත්දැකිම් පැහැදිලි ලෙස රචනා කර ඇත. මෙම රචකයාට ශ්‍රී ලංකායේ පොතුපිටියගේ ඥතියෙකු මගින් ‍ඩේලිනිවුස් පුවත්පතේ මුල්වරට පල කරන ලදි. එම ශෙෘ්කාන්විත සිද්ධියෙන් මාසයකට පසු පළුල් ලෙස මෙම රචනාව ප්‍රචාරණය වූ අතර අවසානයේදි ලෝ වටා සිටින දහස් ගණන් පුද්ගලයන් විසින් එය කියවන ලදි. ඔහුගේ මානව දයාවහි බලය එම ග්‍රන්ථයේ විස්තර වන අතර ශ්‍රී ලංකාවේ මනෝ බාවය මතු කරන ලදි. ක්‍රිෂ්නා පොතපිටියගේ ‍රචනය අධ්‍යාපන සම්පතක් ලෙසද යොදා ගැනිණි.. (සංස්කරණය) ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
ඩේලි නිවුස් ලක්ණ - ක්‍රිෂ්නා පොතුපිටියගේ මානව දයවේ බලය, සුනාමි ශ්‍රී ලංකා බ්ලෝක් විශේෂාංග - ක්‍රිෂ්නා පොතුපිටියගේ රචනා, ශ්‍රී ලංකා සියුන්ගේ සුනාමි පිළිබඳ ලිපි, බ්‍රිතාන්‍ය රතු කුරැස සංගමය - ක්‍රිෂ්නා පොතුපිටියගේ, SLN භූගෝල විද්‍යා වෙබ් අඩවිය ලක්ෂණ - ක්‍රිෂ්නා පොතුපිටියගේ, සුනාමි මගේ දිවයිනට කල බලපෑම - BBCකවියක්, සුනාමි නාට්‍යය
ඩිම්ප්ල්ස් ඔෆ් වීනස්
ඩිම්ප්ල්ස් ඔෆ් වීනස් (පසුපස වළගැසීම්, තට්ටම් වළගැසීම් හෝ වෙනූෂන් වළගැසීම් ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි) යනු නිෂදීය විදරයට මදක් ඉහළින් පිහිටි, මානව පහළ පසුපසෙහි සමහර විට දෘශ්‍යමාන වන ශරීය ලෙසින් සමමිතික කඩතොළු වෙති. ශ්‍රෝණියෙහි ඡඝන ඵලකාස්ථියට ත්‍රිකාස්ථිය සම්බන්ධ වන ස්ථාන වන  ත්‍රික ජඝන සන්ධි දෙකට සෘජු ලෙසින් තලස්ථව ඒවා පිහිටයි.
අලෙවිකරණ විප්ලවය
1970 වන දශකයේ අලෙවිකරණය කෙරෙහි දිශානත වූ ආයන වල වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරනු ලැබිණි. ධනවාදී ආරම්භයත් සමඟම ව්‍යාපාරයේ සාර්ථකත්වය සඳහා වූ මූලික අවශ්‍යතාවය ලෙස ඉහල තාක්ෂණයක් හා ගුණාත්වයෙන් යුතු භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය කිරීම කලයුතුය යන්න උපකල්පනය කරන ලදී. එමෙන්ම ඉතා හොදින් ක්‍රියාකරන හා කල්පවතින භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය කිරීමේ ලාභයක් සහිතව ඒවා අලෙවි කිරීමට දුෂ්කර තාවයක් ඇති නොවෙතියි උපකල්පනය කරන ලදී. මේ නිෂ්පාදිතය දිශානතිය (Production Orientation) ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. එමෙන්ම එවිට නිෂ්පාදිතයක් ආයාසයකින් තොරව විකුණාගත හැකි බව සාමාන්‍ය සත්‍යයකි. එය සංක්ෂිප්තව කිවහොත් “වඩාහොඳ උපායශීලී උගුලක් තැනීමෙන්‍ ලෝකයේ ඔබේ දොර දෙසට මඟ විවර කරයි”
මෙය හේතුකොට ගෙන ධනවාදය විසින් නිර්මාණය කල පොහොසතුන් හා මධ්‍යපාන්තික මිනිසුන්ගේ සංඛ්‍යාව වර්ධනය විය. නමුත් දෙවන ලෝක යුද්ධය නිසා පැන නැගුණු භාවිතා නොකල ඉල්ලුම 1950 දශකයේදී සංතෘප්ත කිරීමෙන් පසුව භාණ්ඩ පෙර පරිදි පහසුවෙන් විකිණීම කල නොහැකි බව පසක් විය. මෙයට පිළිතුරු වූයේ අලෙවිකිරීමයි. 1950 හා 1960 දශකයන් විකුණුම් යුගයන්‍ ලෙස හැදින්වෙන අතර මෙයට මඟපෙන්වූ ව්‍යාපාර දර්ශනයට වර්තමානයේ කියනු ලබන්නේ විකුණුම් දිශානතිය ලෙසය. (Sales Orientation) 1970 දශකයේ මුල්භාගයේ Theodore Levitt සහ Harvard විශ්ව විද්‍යාලයේ අනෙකුත් අය තර්ක කරේ මෙම විකුණුම් දිශානතියේ අවාසි පවතින බවය. ඔවුන් කියා සිටියේ භාණ්ඩයක් නිෂ්පාදනය කොට එය විකිණීමට උත්සාහ දරනවාට වඩා ව්‍යාපාරය ආරම්භයේදීම පාරිභෝගිකයාට අවශ්‍ය දේ සොයාගෙන එය නිෂ්පාදනය කිරීම වඩා හොඳ බවයි. මෙමනිසා පාරිභෝගිකයන් ආයතනයේ සියළුම උපක්‍රමික ව්‍යාපාර තීරණයන්හි පිටුපසින් සිටින මූලික බලවේගයක් බවට පත්විය.
මෙම අලෙවිකරණ දිශානතිය, එය හඳුන්වාදුන් දශකයේ සිට විවිධ නම් යටතේ පාරිභෝගික දිශානතීන්, වෙළඳපොල දර්ශනයන්, පාරිභෝගික අරමුණු කර ගැනීම, වෙළඳපොල මුල්කරගත්, පාරිභෝගික මිත්‍රත්වය ආදිය ඇතුලත් කරමින් යළි පිහිටුවීම හා යළි පැකේජ කරගැනීම සිදුකරන ලදී.
Reference
http://en.wikipedia.org/wiki/Strategic_management#The_marketing_revolution
බාලේන්ද්‍රන් ජෙයකුමාරි
කොටි ත්‍රස්තවාදී කතකි. පොන්නයියා සෙල්වනායගම්ට රැකවරණය දුන් තැනැත්තිය වේ.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:එල්.ටී.ටී.ඊ. ත්‍රස්තවාදියෝ
සෝවියට් සංගමය
සමාජවාදී සෝවියට් ජනරජයන්ගේ එක්සත් සංගමය (සෝවියට් දේශය/සෝවියට් සංගමය), 1922 සිට 1991 දක්වා පැවති මාක්ස්-ලෙනින්වාදී සමාජවාදී රාජ්‍යයකි. මොස්කව් නගරය අගනුවර කරගනිමින්, තනි දේශපාලන පක්ෂ ක්‍රමයක් ඇති රටක් ලෙස පාලනය වූ එය, රුසියානු කොමියුනිස්ට් පක්ෂය මගින් පාලනය කරන ලදී.
සෝවියට් දේශයේ ආරම්භය, 1917 රුසියානු සාර් අධිරාජ්‍යය අවසන් කල කම්කරු විප්ලවය සමඟ බැඳී පවතී. එම විප්ලවයෙන් පසුව බිහිවූ තාවකාලික රජයට එරෙහිව, ව්ලැඩ්මියර් ලෙනින් ප්‍රමුඛ බහුතර බොල්ෂෙවික් පාක්ශිකයන් විසින් තවත් විප්ලවයක් දියත් කෙරුනි (1917 ඔක්තෝබර් විප්ලවය ). එම විප්ලවයෙන් පසුව බිහිවූ රාජ්‍යය "එක්සත් සමාජවාදී සෝවියට් ජනරජය" ලෙස නම් කෙරුනි. එහෙත් මෙම දෙවන විප්ලවය, විප්ලවවාදී රතු හමුදා සහ ප්‍රතිවිප්ලවවාදී සුදු හමුදා අතර වසර ගනනාවක් ඇවිලීගිය සිවිල් යුද්ධයක ඇරඹුම විය.
1922 වසරේදී කොමියුනිස්ට් රතු හමුදා, පාරම්පරික ප්‍රවේනිදාසයන් ලෙස සේවය කල කම්කරුවන් අවදි කරමින්, ඔවුන්ගේද සහය ඇතිව සිවිල් යුද්ධය ජයග්‍රහනය කල අතර, රුසියාව, යුක්‍රේනය, බෙලරුසියාව සහ ට්‍රාන්ස්-කොකේසියානු රාජ්‍යය එක්කරමින් සෝවියට් දේශය පිහිටුවන ලදි.
විසුරුවා හැරීම
1991 අගෝස්තු කුමන්ත්‍රණය -
කුමන්ත්‍රණය දියත් කළ පිරිසට අවශ්‍ය වුනේ  සොවියට් දේශය  තුළ  සිදු වෙමින් පැවති  ප්‍රතිසංස්කරණ  නවතා දමා දැඩි මතදාරී පාලනයක්  ආරම්භ කිරීමයි.නමුත් කුමන්ත්‍රණයේ ප්‍රතිඵලය වුනේ  සොවියට් දේශය  වේගයෙන්  කඩා  වැටීමයි..
1985 බලයට පැමිණි  මිහායිල් ගොර්බචොව්  නව ප්‍රතිසංස්කරණ  ඇරඹුවා නමුත් ඔහුට නිරන්තරයෙන්  සොවියට්  සාම්ප්‍රදායික  කණ්ඩායම්වල අභියෝගයන්ට මුහුණ දීමට සිදු වුනා.
1991 අගභාගය වන විට මෙම බල අරගලය යටතේ සොවියට් දේශය දරුණු ලෙස බිද   වැටෙමින්  තිබුනා.
මේ කාලය වන විට බෝල්ට්ක් සමුහාණ්ඩු වු ලැත්වියාව,ලිතුවේනියාව,එස්තෝනියාව, මෝල්ඩෝවාව,ආර්මේනියාව  සහ ජෝර්ජියාව යන  ප්‍රාන්ත   තමන්ට   අවශ්‍ය පරිසි ස්වාධීනව කටයුතු ආරම්භ කලා.
අනෙක් ප්‍රාන්ත නවය මිහායිල් ගොර්බචොව්ගේ  ප්‍රතිසංස්කරණයන් සදහා  සහය  පලකර සිටියා.
කුමන්ත්‍රණකරුවන් සිතුවේ මිහායි ගොර්බචොව් සේවයෙන් ඉල්ලා අස්වේ යැයි කියාය, සිදු වුනේ නොසිතූ  දෙයකි මිහායිල් ගොර්බචොව්    කුමන්ත්‍රණකරුවන්ට  අවස්ථාවාදීන් ලෙස  බැන වැදුණේය..
කුමන්ත්‍රණය ටිකෙන් ටික   වැඩි දියුණු විය.රාජකීය  හමුදාව පවා අණ ප්‍රතික්ෂේප  කරන්නට විය,
සති කිහිපයක් ගත වීමට පෙර  මිහායිල් ගොර්බචොව්  කොමියුනිස්ට් පක්ෂයද තහනම් කරන ලදී.
ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් නීතිය
අතීතයේ සිට ආ ක්‍රමික විකාශනයේ ප්‍රතිඑලයක් ලෙස පුළුල් සහ සංකීර්ණ නීති පද්ධතියක් ශ්‍රී ලංකාවේ ඇත. ශ්‍රී ලංකාවේ පවත්නා නීතිය අතුරින් අපරාධ නීතිය,සිවිල් නිතිය,පුද්ගල නීතිය ආදී ක්ෂේත්‍රයන් පුද්ගලයින්ගේ අවශ්‍යතාවන් මෙන්ම අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කරදෙනු වස් බිහි වි පවත්නා නීති පද්ධතීන් වේ. මේ අතුරින් සිවිල් නීතිය පිළිබඳව කෙටි විග්‍රහයක් මෙමගින් සිදුවන අතර,ඒ තුළින් සිවිල් නඩුවක් පවත්වාගෙන යායුතු ආකාරය, ඒ සඳහා නියමිතව ඇති අධිකරණයන් පිළිබඳව මෙන්ම පැමිණිල්ලක් අධිකරණය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කළ ඇකි සහ ඉවත දැමිය හැකි අවස්ථා යනාදිය පිළිබඳව ඉතා සරලව සළකා බැලේ.
සෝවියට් සංගමය
විසුරුවා හැරීම
1995 දෙසැම්බර් 8 වෙනිදා  ඉතිරි ප්‍රාන්තද විසිරැවා හරින ලදී.
ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් නීතිය
ප්‍රථමයෙන් සිවිල් නඩුවක් පවත්වගෙන යා යුතු ආකාරය පිළිබඳව සළකා බැලීමේදී, යම් සිවිල් අධිකරණයක නඩුවක් පැවරීමේදි පැමිණිල්ල සැකසීම පිළිබඳවත්,පැමිණිල්ලට විරුද්ධව උත්තර සකස් කිරීමේදීත් ඉතාමත් සැළකිල්ලක් දැක්විය යුතුය.යම් යම් අඩුපාඩු හා දෝෂ සහිතව පැමිල්ලක් හෝ උත්තරයක් ඉදිරිපත් කළහොත් ඉන් අයහපත් ප්‍රතිඑල ඇතිවේ.එනම් අනවශ්‍ය ලෙස නඩුව ප්‍රමාදවීම හා වැඩිපුර මුදලක් ඒ වෙනුවෙන් වැය කිරීමට සිදුවේ. මනාව සකස් කළ පැමිණිල්ලක් යනු තම නඩුවෙන් අඩක්ම සාර්ථක ලෙස නිමවීමක් ලෙස සැළකේ.
සෝවියට් සංගමය
විසුරුවා හැරීම
දෙසැම්බර් 25 මිහායිල් ගොර්බචොව් ජනාධිපතිධූරයෙන්  ඉල්ලා අස් විය.
ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් නීතිය
සිවිල් නඩු වලදී නඩු පවත්වාගෙන යාමේ ක්‍රියාමාර්ග හෙවත් පටිපාටීන් දෙකක් පවතී.
සෝවියට් සංගමය
විසුරුවා හැරීම
රුසියාව ඇතුළු අනෙක් සියලු  ප්‍රාන්ත  රටවල් බවට පත්විය.
ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් නීතිය
නියමිත අධිකරණය තුළ නඩුව පැවරීම ද ඉතා වැදගත්ය.නඩුව ඉදිරිපත් කළ යුත්තේ කවර උසාවියට දැයි නිශ්චය වශයෙන්ම දැන ගත යුතුය.ඒ පිළිබඳව සිවිල් නඩු විධාන සංග්‍රහයේ 9 වන වගන්තිය ද පැහැදිළි කරයි. නියමිත අධිකරණය පිළිබඳව සැළකීමේදි,පහත කරුණු විශේෂයෙන් සලකා බැලිය යුතුය.
සෝවියට් සංගමය
විසුරුවා හැරීම
සීතල ලෝක යුද්දය නිමා විය..
ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් නීතිය
පැමිණිල්ලක් අධිකරණය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කළ හැකි හා ඉවත දැමිය හැකි අවස්ථාද බොහෝ පවතී.
සෝවියට් සංගමය
විසුරුවා හැරීම
සොවියට් දේශය විනාශ කළ මිහායිල් ගොර්බචොව් නම් වු නපුරැ අතකොලුවට  ධනවාදී රටවල් වගකිව යුතුය.
ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් නීතිය
යනාදිය එම බොහෝ කාරණා අතර කිහිප ආකාරයක හේතූන් වේ.
සෝවියට් සංගමය
විසුරුවා හැරීම
කෙසේ වෙතත්  අද  රුසියාව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට  හිස නමා  ආචාර කරයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් නීතිය
මේ ආකාරයට දක්වා ඇති කරුණු පිළිබඳව සළකා, නියමිත ආකාරයෙන් ගොනුකරන ලද නඩුවක් තුලින් සාර්ථකත්වය ලබා ගැනීමට ඇති බාධාවන් මඟහරින බව දැක්විය යුතුමය.
සෝවියට් සංගමය
වැඩිදුර කියවීම්
ප්‍රවර්ගය:Former empires
පී. ටී ද සිල්වා
දේශබන්දු වෛද්‍ය '''පී. ටී ද සිල්වා (ඉංග්‍රීසි:  P. T. De Silva) (තවද ප්‍රිමස් තිලකරත්න ද සිල්වා (English: Primus Thilakaratne de Silva''') යනු ජ්‍යෙෂ්ඨ දේහ වෛද්‍ය විශේෂඥයකි. කොළඹ වෛද්‍ය පීඨයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය වරයෙකි.
ඔහු ශ්‍රී ලංකා දේහ වෛද්‍ය වරුන්ගේ සංගමයේ 1984 සභාපතිවරයායි.
ජීවන සටහන්
වෛද්‍ය පී. ටී ද සිල්වා කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:1929 උපත් ප්‍රවර්ගය:2015 මරණ
මන්දිරීය නිඛාතය
මන්දිරීය නිඛාතය  යනු දණහිස් සන්ධියට පසුපසින් පිහිටි නොගැඹුරු විෂාදයකි.
නන්දන මෙන්ඩිස්
නන්දන මෙන්ඩිස් ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ හිටපු ප්‍රධාන අමාත්‍යවරයෙක් විය.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
අයිස් මංජු
අයිස් මංජු යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හැඳින්වෙන නමින් අන්ද්‍රාහැන්නදිගේ චමින්ද දර්ශන දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානයේ ත්‍රස්තවාදියෙකි.
ප්‍රවර්ගය:සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:එල්.ටී.ටී.ඊ. ත්‍රස්තවාදියෝ
කැරොලින් බලකොටුව
thumb| කැරොලිනා කොටුවේ පැරණි ආකෘතියක්
"කැරොලිනා කොටුව" යනු ප්‍රංශ පළමු ජනපදයයි වර්තමානයේ එක්සත් ජනපදයේ ෆ්ලොරිඩාවේ ජැක්සන් විල්හි දක්නට ඇත. මුලින් පිහිටුවන ලද්දේ 1564 දීය. ස්පාඤ්ඤවරුන් විසින් එය විනාශ කිරීමට පෙර තිබුණේ එක් අවුරුදු කාලයක් පමණි.
ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:බලකොටු
සුසිරිත් මෙන්ඩිස්
සුසිරිත් මෙන්ඩිස් ශ්‍රී ලාංකික වෛද්‍යවරයෙකි. ඔහු වසර හයක් රුහුණු විශ්වවිද්‍යාලයේ උපකුලපතිවරයා වූ අතර වෛද්‍ය පීඨයේ පීඨාධිපතිවරයා ද විය. ඔහු කායික විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයෙකු වන අතර කාර්ය මණ්ඩල සංවර්ධන මධ්‍යස්ථානයේ ආරම්භක අධ්‍යක්ෂවරයා වේ.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා
එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය
එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලනික සන්ධානයකි.
සන්ධානය නිර්මානය වූයේ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ශ්‍රි ලංකා මහජන පක්ෂය, මුස්ලිම් ජාතික එක්සත් සන්ධානය, මහජන එක්සත් පෙරමුණ, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී එක්සත් ජාතික පෙරමුණ, දේශ විමුක්ති ජනතා පක්ෂය
2004 මැතිවරණය ඉදිරියේ තිබිය දී කොමියුනිස්ට් ශ්‍රී ලංකා පක්ෂය සහ ලංකා සම සමාජ පක්ෂය එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය සමඟ අවබෝධතා ගිවිසුමක් අත්සන් කරන ලදී. එමඟින් එම පක්ෂ දෙක යූ.පී.එ‍ෆ්.ඒ. සංධානයේ මැති‍වරණ ලකුණෙන් තරඟ කිරීමට එකඟ වුණි. 2004 අප්‍රේල් 2 ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරණයේ දී ආසන 225න් ආසන 105ක් ලබා 45.6% ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගත්තේය. ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ සුළුතර ආණුඩුවක් බවට පක්ෂය පත් කරමින් චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග ජනාධිපතිනි‍යගේ රජයෙන් එහි ප්‍රධාන පක්ෂයක් වූ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ 2005 අප්‍රේල්වලදී අස් විය. 2005 ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය, 2005 දී එම පක්ෂ අපේක්ෂක මහින්ද රාජපක්ෂ සියයට ඡන්ද 50.29% ලබමින් පළවෙනි තැනට පත්විය. 2010 දී ද ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරණය, 2010 දී එම පක්ෂ අපේක්ෂක මහින්ද රාජපක්ෂ සියයට ඡන්ද 57.88% ලබමින් පළවෙනි තැනට පත්විය. කෙසේ වෙතත් ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරණය, 2015 දී තෙවන වතාවට තරඟ වැදුනු එම පක්ෂ අපේක්ෂක මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා පරාජයට පත් විය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන පක්ෂ ලැයිස්තුව
1821
1821 වසර (MDCCCXXI) යනු, ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුන ප්‍රකාර සඳුදා දිනයකින් ඇරඹුනු සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) සහ දින-12 කින් මන්දගාමී ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර සෙනසුරාදා දිනයකින් ඇරඹුනු සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් විය.
සිව්වන ධර්ම සංගායනාව
Fourth Buddhist Council is the name of two separate Buddhist council meetings. The first one was held in Sri Lanka and is traditionally attributed to the 1st century BCE. In this fourth Buddhist council the Theravadin Pali Canon was for the first time committed to writing, on palm leaves. The second one was held by the Sarvastivada school, in Kashmir around the 1st century CE.
Fourth Buddhist Council in Sri Lanka
The Fourth Buddhist council of Theravada Buddhism was held at the Anuradhapura Maha Viharaya in Sri Lanka under the patronage of Valagamba of Anuradhapura in 25 BCE, but there is a major inconsistency if this Valagamba of Anuradhapura died in 77 BCE and so was not around to patronize this Council some 52 years later. Norman places the life of this King in the period 29 BCE to 17 BCE which is in stark disagreement to a death year of 77 BCE for Valagamba of Anuradhapura:
"The Dipavamsa states that during the reign of Vattagamani Abhaya (29–17 BCE) the monks who had previously remembered the Tipitaka and its commentary orally now wrote them down in books, because of the threat posed by famine, war, and the growing power of the newly established Abhayagiri vihara, which enjoyed the king's favour. The Mahavamsa also refers briefly to the writing down of the canon and the commentaries at this time"
The council was held in response to a year in which the harvests in Sri Lanka were particularly poor and many Buddhist monks subsequently died of starvation. Because the Pāli Canon was at that time oral literature maintained in several recensions by dhammabhāṇakas (dharma reciters), the surviving monks recognized the danger of not writing it down so that even if some of the monks whose duty it was to study and remember parts of the Canon for later generations died, the teachings would not be lost.
After the Council, palm-leaf manuscripts containing the completed Canon were taken to other countries such as Burma, Thailand, Cambodia and Laos.
Fourth Buddhist Council in Kashmir
The Fourth Buddhist Council of the Sarvastivada tradition is said to have been convened by the Kushan emperor Kanishka (r. CE 127-151), perhaps at Harwan, near Srinagar, Kashmir. The Fourth Council of Kashmir is not recognized as authoritative for the Theravadins; reports of this council can be found in scriptures which were kept in the Mahayana tradition. The Mahayana tradition based some of its scriptures on (refutations of) the Sarvastivadin Abhidharma texts.
It is said that for the Fourth Council of Kashmir, Kanishka gathered 500 monks headed by Vasumitra, partly, it seems, to compile extensive commentaries on the Sarvastivadin Abhidharma, although it is possible that some editorial work was carried out upon the existing canon itself. The main fruit of this Council was the vast commentary known as the Mahāvibhāṣā ("Great Exegesis"), an extensive compendium and reference work on a portion of the Sarvastivadin Abhidharma.
Bibliography
ප්‍රවර්ගය:1 වන සියවස ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිස්තු පූර්ව පළමුවන සියවස
එක්සත් ජනපදයේ යටත් විජිත ඉතිහාසය
එක්සත් ජනපදයේ යටත් විජිත ඉතිහාසය යන මෙම ලිපියේ විෂය පථය වනුයේ, ඇමරිකාවේ ජනපදකරණය ආරම්භයෙහි සිට එක්සත් ජනපදය සංස්ථාපනය කිරීම දක්වා යුරෝපියානු ජනාවාසයන්ගේ ඉතිහාසය වෙයි. 16වන සියවසෙහි අගභාගයෙහිදී, එංගලන්තය, ප්‍රංශය, ස්පාඤ්ඤය සහ නෙදර්ලන්තය විසින් නැගෙනහිර දිග උතුරු ඇමරිකාවෙහි ප්‍රධාන ජනපදකරණ වැඩසටහන් දියත් කරන ලදි. මුලින්ම දියත් කෙරුණු කුඩා ජනපදකරණ වැඩසටහන්— නැතිවූ රොවනෝක් ඉංග්‍රීසි ජනපදය වැනි ඒවා—ලත් තැනම ලොප් වූහ; සැම තැනකම ආදි ප්‍රාප්තිකයන්ගේ මරණ අනුපාතය ඉතා ඉහළ අගයක පැවතුණි. කෙසේවෙතත්, සාර්ථක ජනපද පිහිටුවන ලදි. විවිධ සාමාජීය සහ ආගමික කණ්ඩායම් වලට අයත් වූවන් මෙම යුරෝපියානු ජානපදිකයන් අතර වූහ. වංශවතුන් කිසිවෙක් ස්ථීර ලෙසින් පදිංචි නොවූ නමුදු, අවදානම් ප්‍රයාණයන්හී රිසි වූවන්, සොල්දාදුවන්, ගොවියන්, සහ වෙළෙඳුන් මෙසේ පැමිණියහ. අනේකවිධිතාවය ඇමරිකානු ගුණාංගයක් වූ බව මොනවට පැහැදිලි වූයේ නව නෙදර්ලන්තයෙන් ලන්දේසින්ද, නව ස්වීඩනයෙහි ස්වීඩන ජාතිකයන් සහ පින්ලන්ත ජාතිකයන්ද, පෙන්සිල්වේනියාවෙහි ක්වේකර්ස් නම්වූවන්ද, නිව් ඉංග්ලන්ඩ්හී ඉංග්‍රීසි පියුරිටන්වරුන්ද, ජේම්ස්ටවුන්හී ඉංග්‍රීසි පදිංචිකරුවෝ, සහ ජෝර්ජියාවේ "සැබවින්ම උදවු අවශ්‍ය දුප්පතුන්ද" වශයෙන් විවිධ ජනයා නව මහාද්වීපයට පැමිණ විශේෂණීය සාමාජීය, ආගමික, දේශපාලන සහ ආර්ථික ශෛලීන් සහිතවූ ජනපද තැනීම නිසාය. බ්‍රිතාන්‍ය-නොවන ජනපද අත්පත් කර ගනු ලදුව එහි වැසියන් සියල්ල ස්වීකරණය කරන ලද මුත්, නෝවා ස්කෝෂියා හී ඊට වෙනස් දෙයක් සිදුවූයේ බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් ප්‍රංශ ඇකේඩියන් වැසියන් පළවාහැරීම නිසාය. ජනපද 13 අතර ප්‍රධාන සිවිල් යුද්ධ කිසිවක් නොපැවැති අතර, ප්‍රධාන අවිගත් කැරැලි දෙක (  1676 දී වර්ජීනියාවේ සහ   1689–91 දී නිව්යෝර්ක් හිදී) කෙටි කලක් පැවැති  අසාමාර්ථයන් වූහ. ප්‍රංශ ජාතිකයන් සහ ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් අතර යුද්ධ— ප්‍රංශ සහ ඉන්දියානු යුද්ධ සහ ෆාදර් රේල්ස් යුද්ධය—විටින් විට සිදුවූ අතර, මායිම් වෙත එල්ලවූ වබනාකි කොන්ෆෙඩරසි පහරදීම් සඳහා ප්‍රංශ ආධාරය ඒ සමගම සැපයෙන ලදි. 1760 වසර වන විට, ප්‍රංශ ජාතිකයන් පරාජය කෙරුණු අතර බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් ඔවුන්ගේ ජනපද අත්පත් කරගන්නා ලදි. පසු කාලයක නැගෙනහිර එක්සත් ජනපද වශයෙන් හැඳින්වුනු විශේෂිත කලාප හතරක් ඉතිහාසඥයින් හඳුනා ගනිති. ඒවා උතුරේ සිට දකුණට නිව් එංග්ලන්ඩ්, මිඩ්ල් කොලනි, චෙසපික් බේ කොලනි (ඉහළ දකුණේ) සහ ලවර් සවුත් (Lower south) නම් වේ. සමහර ඉතිහාසඥයින් පස් වැනි කලාපයක්ද එක් කරති. ද ෆ්රන්ටියර් - නව එංගලන්තයේ සිට ජෝර්ජියා දක්වා සීමා කලාප වශයෙන් සමහර කරුණු වලින් එකිනෙකාට සමාන විය. පූර්ව එක්සත් ජනපද භූමියෙහි අනිත් ජනපද වලට නිව් ෆ්රාන්ස්, (ලුසියානා) නිව් ස්පෙන් (ෆ්ලොරිඩා, කැලිෆොර්නියා, ඇරිසෝනා, නිව් මෙක්සිකෝ, ටෙක්සාස්, නෙවාඩා, උටා සහ කොලරාඩෝවේ සහ වියෝමින්ග් හි කොටස් කොලොම්බීයා දිස්ත්රික්කය (වොෂින්ටන් රාජ්යය, ඔරිගන් සහ උතුරු කැලිෆොර්නියා ) සහ රුසියානු ඇලස්කාව ඇතුලත් වෙයි.
ජනපදකරණයෙහි ඉලක්ක
අතිශයින් සංවර්ධිත හමුදාමය, නාවුක, රාජ්‍ය පාලනමය සහ ව්‍යවසායකමය හැකියාවන් සහිත යුරෝපියානු රාජධානි වෙතින් ජානපදිකයෝ පැමිණියහ. විදේශ වල ජනාවාස ඇති කිරීමේ ප්රධාන කලාප කිහිපයක් යුරෝපයේ තිබුනේය. ඒවා නම් මුහුදු ගමන් වලට උචිත නාවික යාත්රා නිපදවීමේ හැකියාව, නාවික ගමන් පිළිබඳ දැනුමෙන් යුතුවීම, වැඩි වන ජනගහනය හේතුවෙන් විදේශ රටක ස්ථාපිත වීමට කැමැත්ත සහ හැකියාව තිබීම යනාදි ගුණාංග වලින් යුත් කලාපයන්ය. ශත වර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ රටවල් යටත් කරගෙන ඒවා පාලනය කිරීමට පෘතුගීසින්ට හා ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයින්ට තිබුණු පලපුරුද්ද මුහුදු ගමනාගමනය සඳහා (ප්රධාන වශයෙන් ඉතාලියේදි වර්ධනය වුනු) දක්ෂතාවය යනාදි කරුණු විසින් නව ලෝකය සොයා ගොස් නව ජනපද ඇති කිරීමට අවශ්ය මූලික වුවමනාවන්  සපයන ලද්දේය. ඉංග්රිසින්, ප්රංශ ජාතිකයින් සහ ලන්දේසින් ඇමෙරිකාවේ ජනපද ඇතිකිරීමේ කාර්යයේදි තරමක් ප්රමාද වූහ. ඔවුනට නාවික යාත්රා සෑදීමේ නිපුනත්වයක් තිබුනු නමුත් පිට දේශ වල ජනාවාස පිහිටුවීම පිළිබඳ ස්පාඤ්ඤවරුන්ට මෙන්ම දිගු කාලීන ඉතිහාසයක් නොතිබුනි. නව රාජ්යයක් තම රාජ්යයන් ඉදිරියට ගෙන යාමේදි දේශ ගවේශණ කටයුතු ක්රමානුකූලව ඇරඹිමට අවශ්ය ධනය සහ බලය මධ්යගත කිරීමේ ක්රමයක් ආරම්භ කළහ. මධ්යම ආණ්ඩුවලින් සියලුම ගවේෂණ කටයුතු නොකෙරුනි. ගවේෂණ කටයුතු වලදි බලයලත් සමාගම් සහ ඒකාබද්ධ කොටස් සමාගම් විශාල වැඩ කොටසක් කළහ. ස්පාඤ්ඤය ලබා තිබූ අත්දැකීම් නිසා ඇමෙරිකාව තුල ජනපද ඇති කිරීමේ උත්සාහයේදී මධ්යගත රාජ්ය පාලනයකක් හමුදා ජයග්රහණ මිෂනාරි ආගමික කටයුතු වල ගුණාංග ද එකතු එයට එක් කළේය. මෙයට ප්රතිවිරුද්ධ වයඹ දිග යුරෝපය ඇමෙරිකාව ජනාවාස කිරීමේදි වෙළඳාම මුල් කර ගත් ආයෝජන ක්රමයක ගුණාංග පෙන්වීය. රජයේ මැදිහත් වීම් අවම විය.
මුල් කාලීන ජනපදවල දුර්වලතා
දැන් එක්සත් ජනපදය නම් ප්‍රදේශයේ ස්පාඤ්ඤය විසින් ජනපද කිහිපයක් ආරම්භ කරන ලදී. මෙම මුල් උත්සාහයන් කීපයක් අසාර්ථක විය. 1526 දී ලූකස් වස්කේ ඩි අයිලෝන් (Lucas vazquez de Ayllon) විසින් වර්තමානයේ ජොර්ජියා නැතහොත් දකුණු කැරොලිනා නම් ප්‍රදේශයෙහි මිගුවෙල් ඩි ගුවාඩලුප් නම් ජනපදය ආරම්භ කරන ලදී. එය පැවතුණේ සුලු කාලයක් පමණි. සමහර විට මෙම සිද්ධිය වැදගත් ලෙස පෙනී යන්නේ එක්සත් ජනපදයේ වර්තමාන සීමාවන් තුළ අප්‍රිකානු වහලුන් ප්‍රථම වතාවට සේවයේ යෙදවු අවස්ථාව ලෙසයි. පැන්ෆිලෝ ඩි නර්වාඑස් 1528 දී ෆ්ලොරිඩාවෙහි ජනපදයක් ආරම්භ කිරීමට උත්සාහ කළේය. නර්වාඑස් ගවේෂණ චාරිකාව ව්‍යසනයකින් කෙළවර වූ අතර හතර දෙනෙකු පමණක් 1536 දී මෙක්සිකෝවට ගියහ. බටහිර ෆ්ලොරිඩාවෙහි පෙන්සකෝලා නම් ස්පාඤ්ඤ කොළණිය 1561 දී සුළි සුළඟකින් විනාශ විය. 1570 දී ආරම්භ කරන ලද ඇජසන් (Ajacan) මීසම ඊළඟ වසරේ අසාර්ථක විය.
ප්‍රංශය විසින් ජනපද කීපයක් ඇති කරන ලද නමුත් කාළගුණික හේතු, ලෙඩ රෝග හෝ අනිකුත් යුරෝපීය බලවතුන් සමග සිදු වූ සටන් නිසා ඒවා අසාර්ථක විය. ප්‍රංශ භට කණ්ඩායම් වලින් සැදුණු කුඩා කණ්ඩායම් 1562 දී චාර්ලිස් ෆොර්ට් ගොඩනැංවීම පිණිස දකුණු කැරොලිනාවෙහි පැරිස් දූපතේ රඳවනු ලැබූහ. ප්‍රංශයෙන් නැවතත් අවශ්‍ය පහසුකම් නොලැබුණි. අවුරුද්දකට පසු එය අතහැර දමන ලදී. වර්තමාන ෆ්ලොරිඩාවේ ජැක්සන් විල් නමින් වර්තමානයේ හැඳින්වෙන ප්‍රදේශයේ 1564 දී කැරොලින් කොටුව ස්ථාපිත කළ නමුත් එය පැවතියේ අවුරුද්දක් පමණි. ශාන්ත ඔගස්ටින් වෙතින් පැමිණි ස්පාඤ්ඤවරුන් එය විනාශ කරන ලදී. 1604 දී මේන් හි ශාන්ත ක්‍රොයික්ස් දූපත කෙටි කලක් පැවතුනු ප්‍රංශ කොලණියක් විය. එය නිතර නිතර ලෙඩ රෝග වසංගතවලට ගොදුරු විය. සමහර විට එය ශීතාද රෝගය විය හැක. 1685 දී ශාන්ත ලුවි බලකොටුව ටෙක්සාස්හි ආරම්භ කළ නමුත් 1688 වන විට එයද නැතිවී ගියේය.
ඉංග්‍රිසින් වඩාත් අසමත් වූ අවස්ථා ලෙස සටහන් වන්නේ "Lost colony of roanoke" (1587 - 90) නම් වූ මේන් හි කැරොලිනා සහ පොප්හැම් ජනපදවල සිද්ධියයි. ඇමෙරිකාවේ බිහිවුණු පළමු ඉංග්‍රිසි දරුවා වූ වර්ජිනියා ඩෙයා බිහිවී ඇත්තේ ඉහත කී රොනොක් ජනපදයෙහිය - ඇගේ ඉරණම ද අප්‍රකටය
එක්සත් කමෙන් විප්ලවයට
රාජකීය නිවේදනය