cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ලුණු
ආකලනය
In some European countries where drinking water fluoridation is not practiced, fluorinated table salt is available. In France, 35% of sold table salt contains either sodium fluoride or potassium fluoride. Another additive, especially important for pregnant women, is folic acid (Vitamin B9), which gives the table salt a yellow color.
In Canada, at least one brand (Windsor salt) contains invert sugar.
Sodium ferrocyanide, also known as yellow prussiate of soda, is sometimes added to salt as an anti-caking agent. The additive is considered safe for human consumption.
ආදේශක
Salt intake can be reduced by simply reducing the quantity of salty foods in a diet, without recourse to salt substitutes. Salt substitutes have a taste similar to table salt and contain mostly potassium chloride, which will increase potassium intake. Excess potassium intake can cause hyperkalemia. Various diseases and medications may decrease the body's excretion of potassium, thereby increasing the risk of hyperkalemia. Those who have kidney failure, heart failure or diabetes should seek medical advice before using a salt substitute. One manufacturer, LoSalt, has issued an advisory statement that those taking the following prescription drugs should not use a salt substitute: amiloride, triamterene, Dytac, spironolactone (Aldactone), and eplerenone (Inspra).
ලුණු අඩු ආහාර
වර්තමානයේ අධික ලුණු පරිභෝජනය නිසා ඇතිවන රෝග තත්වයන් හේතුවෙන් ලුණු අඩුවෙන් යොදා සකක් කරගන්නා ආහාර පරිභෝජනයට පුද්ගලයන් යොමුකිරීම සෞඛ්‍ය අංශ මගින් සිදුකරයි.
නිෂ්පාදනය
thumb|left|ලෝකයේ ලුණු නිෂ්පාදනය (2005)
ගෝලීය වශයෙන් ලුණු නිෂ්පාදනය අතින් 2002 වසරේදී ඉහලින්ම සිටියේ ඇමරික එක්සත් ජනපදයයි.මීට අමතරව චීනය ජර්මනිය ඉන්දියාව හා කැනඩාව යන රටවල්ද ගෝලීය ලුණු නිෂ්පාදනයේ ඉහලින්ම පිහිටි රටවල්ය.. 2007 වසර වනවිට ලෝකයේ විශාලතම ලුණු නිෂ්පාදකයා ලෙස චීනය ඉදිරියට ආවේය
ආහාර නොවන භාවිතයන්
ආහාර රසවත් කිරීම අමතරව විවිධ කාර්මික නිෂ්පාදන සදහා අමු ද්‍රව්‍යයක් ලෙස ලුණු යොදාගනී
ආගමික මත
In the Hebrew Bible, thirty-five verses mention salt, the earliest being the story of Lot's wife, who was turned into a pillar of salt when she looked back at the cities of Sodom and Gomorrah (Genesis 19:26) as the 'Lord' destroyed them. When King Abimelech destroyed the city of Shechem, he is said to have "sown salt on it," probably as a curse on anyone who would re-inhabit it. (Judges 9:45)
In the Christian New Testament, six verses mention salt. In the Sermon on the Mount, Jesus referred to his followers as the "salt of the earth". The apostle Paul also encouraged Christians to "let your conversation be always full of grace, seasoned with salt" (Colossians 4:6).
In one of the Hadith recorded in Sunan Ibn Majah, Prophet Muhammad is reported to have said that: "Salt is the master of your food. God sent down four blessings from the sky - fire, water, iron and salt"
Salt is mandatory in the rite of the Tridentine Mass. Salt is used in the third item (which includes an Exorcism) of the Celtic Consecration (cf. Gallican rite) that is employed in the consecration of a church. Salt may be added to the water "where it is customary" in the Roman Catholic rite of Holy water.
Salt is considered to be a very auspicious substance in Hindu mythology, and is used in particular religious ceremonies like housewarmings and weddings.
In Judaism, it is recommended to have either a salty bread or to add salt to the bread if this bread is unsalted when doing Kidush for Shabat. It is customary to spread some salt over the bread or to dip the bread in a little salt when passing the bread around the table after the Kidush. To preserve the covenant between their people and God, Jews dip the Sabbath bread in salt.
In Wicca, salt is symbolic of the element Earth. It is also believed to clense an area of and harmful or negative energies.
In the native Japanese religion Shinto, salt is used for ritual purification of locations and people, such as in sumo wrestling.
In Aztec mythology, Huixtocihuatl was a fertility goddess who presided over salt and salt water.
The ancient Egyptians, Greeks and Romans invoked their gods with offerings of salt and water. Some think this to be the origin of Holy Water in the Christian faith.
බාහිර යොමු
ප්‍රවර්ගය:රසායන ද්‍රව්‍ය ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණය
අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණය හෝ  අපද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීම යනු අපද්‍රව්‍ය ජනිත වීමේ සිට ඒවායේ අවසාන බැහැර කිරීම දක්වා කළමනාකරණය කිරීමට අවශ්‍ය ක්‍රියාවලි සහ ක්‍රියා වේ. අපද්‍රව්‍ය එකතු කිරීම, ප්‍රවාහනය කිරීම, පිරියම් කිරීම සහ බැහැර කිරීම මෙන්ම අපද්‍රව්‍ය ආශ්‍රිත නීති, තාක්ෂණයන්, සහ ආර්ථික යාන්ත්‍රණ අධීක්ෂණය සහ නියාමනය මෙයට ඇතුළත් වේ.
ආශ්‍රිත ලිපි
• Biomedical waste
• Burning
• Co-processing
• Curb mining
• Extended producer responsibility
• International Waste Working Group – IWWG
• Landfarming
• Leaf Bank
• List of waste disposal incidents
• List of waste management acronyms
• List of waste types
• National Cleanup Day
• Solid waste policy in India
• Solid waste policy in the United States
• Waste management in Turkey
• Waste minimisation
• Zero waste
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:වර්ගය අනුව කළමනාකරණය
2016 නීස් ප්‍රහාරය
ප්‍රහාරයට පෙර
ප්‍රහාරයට පෙර එදින උදෑසන ප්‍රංශ ජනපති ප්‍රංශුවා ඔලන්ඩේ, 2015 පැරිස් ප්‍රහාරයෙන් අනතුරුව රටේ ප්‍රකාශයට පත් කල හදිසි තත්වය 2016 ජූලි 26 වන දින අවසන් වන ටුවර් දි ෆ්‍රාන්ස් වලින් අනතුරුව ඉවත් කරන බවට යලි තහවුරු කොට තිබුණි. කෙසේ නමුදු මෙම ප්‍රහාරයෙන් අනතුරුව, රටෙහි හදිසි තත්වය තවත් තෙමසකින් දීර්ඝ කරන බව ඔහු ප්‍රකාශ කරන ලදී.
ප්‍රහාරය
2016 ජූලි 14 වන දින සැන්දෑවේදී, ප්‍රංශ ජාතික දින (බැස්ටීල් දිනය) ගිනිකෙලි සංදර්ශනය නැරඹීම උදෙසා විශාල ජන සමූහයක් නීස් හී වෙරලාසන්න ප්‍රදේශයට එක් රැස් වී තිබුණි. එරට වේලාවෙන් පැය 22:40 ට පමණ ටොන් 25ක පමණ ධාරිතාවකින් යුතු රනෝ මිඩ්ලම් (Renault Midlum) කාගෝ ට්‍රක් රථයක් වේගයෙන් ප්‍රොමනෙඩ් ඩෙ ස්ලැන්ගෙස් හී සිටි ජන සමූහය වෙත ධාවනය කිරීමට සලස්වා තිබිණි; ට්‍රක් රථය මීටර් 100ක් පමණ දුර සිට ජන සමූහය තුලට ධාවනය කෙරූ බවත් පසුව මිනිසුන් යට කරමින් තවත් කිලෝමීටර 2ක් පමණ ධාවනය වූ බවත් පැවසෙයි. පොලීසිය අවසානයේ ට්‍රක් රථය වෙත වෙඩි තබා, රියදුරු ඝාතනය කරමින් ප්‍රහාරය නවත්වා දැමීමට පියවර ගන්නා ලදී.
සිදුවීමට සම්බන්ධ සමහර දෑසින් දුටු සාක්ෂි සහ පුවත් වාර්ථාවන්ට අනූව ඝාතකයා මිය යාමට පෙර "අල්ලාහු අක්බර්!" යනුවෙන් කෑගැසූ බව සඳහන් වේ.
ඝාතකයා
Nice-Matin ප්‍රංශ පුවත්පතට අනූව මෙම ප්‍රහාරයට වගකිව යුතු ඝාතකයා 31 හැවිරිදි ටියුනීසියානු සම්භවයක් සහිත ප්‍රංශ ජාතිකයෙකි.
128
වසර 128 (CXXVIII) යනු, ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර   බදාදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්දකි  (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත). එකල එය හැඳින්වුනේ, කැල්පූර්නියුස්ගේ සහ ලීබෝගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ධූර වර්ෂය (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්,  අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා  881 වසර) ලෙසිනි. මෙම වසර සඳහා 128 යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය.
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
George Turnour
George Turnour යනු බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික ඉතිහාසඥයෙකි.
වං ඇපල
ආඩතෝඩා හෙවත් වං ඇපල ලෙස හඳුන්වන්නේ ඉන්දියානු උප මහාද්වීපයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල වැවෙන ඖෂධීය ශාකයකි.
වැඩිදුර කියවීම්
ප්‍රවර්ගය:Justicia ප්‍රවර්ගය:ඖෂධීය ශාක ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ශාක ප්‍රවර්ගය:ශාක
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු මැද පළාතේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු මැද පළාතේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස 30 කි. එ අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ 23 සහ පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ 7 ක් ලෙසය.
කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික්කය
කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික්කය ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ පිහිටා ඇති දිස්ත්‍රික්කයකි. දිස්ත්‍රික්කයේ සම්පූර්ණ භූමි වර්ගප්‍රමාණය වර්ග කිමී 1,279 ක් වන අතර සම්පූර්ණ ජනගහණය ( 2012දි ) 112,875 ක් විය.
මධ්‍යම අප්‍රිකානු සමූහාණ්ඩුව
මධ්‍යම අප්‍රිකානු සමූහාණ්ඩුව අප්‍රිකානු මධ්‍යම සමූහාණ්ඩුව මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ පිහිටි රටකි. එහි මායිම් උතුරින් චැඩ්, නැගෙනහිරින් සුඩානය, දකුණින් කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය සහ බටහිරින් කැමරූන් යන රටවලට සීමා වේ. මධ්‍යම අප්‍රිකාව වර්ග කි.මී. 623,000 ආවරණය කරන අතර ජනගහනය 2008 වර්ෂයට අනුව මිලියන 4.4 කි. බැන්ගු එහි අගනුවරයි. මධ්‍යම අප්‍රිකාව තුළ සුඩා‍‍නෝ ගිනියන් සවානා ප්‍රදේශ අඩංගු අතර නිරක්ෂක වනාන්තර තීරයක් දකුණට වන්නට ඇත. රටෙන් තුනෙන් දෙකක් උබන්ගි ගඟ ආශ්‍රිත නිම්න ප්‍රදේශයේ පිහිටයි. එය දකුණෙන් කොන්ගෝ ගඟට වැටේ. ඉතිරිය චාරි නදිය මත වැටී ඇති අතර එය උතුරින් චැඩ් විලට වැටේ.
උදයාදී පැය
සූර්ය දවසකින් 1/60 සිංහල පැය හෙවත් උදයාදී පැයක් වේ. සිංහල පැයකට විනාඩි වලින් නම් 24ක්ද තප්පර වලින් නම් 1 440ක්ද ඇත.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:කාලය මැනීම - සිංහල ක්‍රම
129
වසර 129 (CXXIX) යනු, ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර   සිකුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දකි  (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත). එකල එය හැඳින්වුනේ, චෙල්සූස්ගේ සහ මාර්සේලස්ගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ධූර වර්ෂය (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්,  අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා  882 වසර) ලෙසිනි. මෙම වසර සඳහා 129 යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය.
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
ඇමරිකානු විප්ලවය
ඇමරිකානු විප්ලවය යනු 1775 සිට 1783 දක්වා පැවැති විජිත කැරැල්ලකි. විජිත දහතුනෙහි ඇමරිකානු දේශප්‍රේමීහු මහා බ්‍රිතාන්‍යය වෙතින් නිදහස දිනා ගෙන ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය බවට පත්වූහ. ඇමරිකානු විප්ලවීය යුද්ධයෙහිදී ප්‍රංශය සහ අනෙකුන් සමග සන්ධානගතව ඔවුහූ බ්‍රිතාන්‍යය පැරදවූහ.
බැන්ඩිට් ක්වීන්
Bandit Queen is a 1996 Indian biographical film based on the life of Phoolan Devi as covered in the book India's Bandit Queen: The True Story of Phoolan Devi by the Indian author Mala Sen. It was written,produced & directed by Shekhar Kapur and starred Seema Biswas as the title character. The music was composed by Ustad Nusrat Fateh Ali Khan. The film won the National Film Award for Best Feature Film in Hindi, Filmfare Critics Award for Best Movie and Best Direction for that year. The film was premiered in the Directors' Fortnight section of the 1994 Cannes Film Festival, and was screened at the Edinburgh Film Festival. The film was selected as the Indian entry for the Best Foreign Language Film at the 67th Academy Awards, but was not accepted as a nominee.
External links
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු චිත්‍රපට
ඉන්දු-යුරෝපීය භාෂා පවුල
ඉන්දු යුරෝපා භාෂා යනු භාෂා හා උපභාෂා සිය ගණනකින් සමන්විත වූ භාෂා කුලයකි.
එත්නොලොග් සඟරාවට අනුව, දැනට භාවිතයේ පවතින ඉන්දු යුරෝපා භාෂා 445ක් පමණ තිබෙන අතර, ඒවායෙන් තුනෙන් දෙකකට වැඩි ප්‍රමාණයක් (313) ඉන්දු ඉරානීය ශාඛාවට අයත් වේ. වැඩිම දෙනෙක් තම මවුබස ලෙස භාවිත කරන භාෂා ස්පාඤ්ඤ, හින්දුස්තානි (හින්දි-උර්දු), ඉංග්‍රීසි, ප්‍රංශ, බෙංගාලි, පන්ජාබ්, සහ රුසියානු භාෂා වන අතර ඒවා මිලියන 100කට වැඩි පිරිසක් භාවිතා කරති. ඒ අතර ම ඉතාලි, ජර්මානු, මාරති, පර්සියානු භාෂා භාවිත කරන විශාල පිරිසක් ද වෙති. අද වන විට, සම්පූර්ණ මිනිස් ජනගහනයෙන් 42% (බිලියන 3.2) ඉන්දු යුරෝපා භාෂාවක් තම මවු බස ලෙස භාවිතා කරන අතර එය වැඩිම භාවිතයක් ඇති භාෂා කුලය ද වෙයි.
යුරෝපයේ නූතන භාෂාවන්ගෙන් බොහොමයක් ඉන්දු යුරෝපා භාෂා වන අතර ඊට අමතරව හංගේරියානු, තුර්කි, ෆින්ලන්ත, එස්ටෝනියානු, බාස්ක්, හා මෝල්ටා භාෂා භාවිතා වේ. ඉන්දු යුරෝපා භාෂා නැගෙනහිර හා අග්නිදිග ආසියාවේ හැරුණු විට ආසියාවේ බොහෝ කොටස්වල භාවිතා වේ. මෙම ඉන්දු යුරෝපා භාෂා මධ්‍යතන තුර්කි හා මොන්ගෝලියානු ආක්‍රමණවලට පෙර අතීත අන්ටෝලියාවේ (වර්තමාන තුර්කිය), හා තරීම් ද්‍රෝණියේ (වර්තමාන ඊසානදිග චීනයේ) වැඩි වශයෙන් භාවිතා විය. සුමේරියානු, එලමිතීය, හරියානීය, හත්තියානීය, කසයිතීන, වැනි හුදකලා භාෂාවන්ගේ වඩා ඉපැරණි ලේඛන හමු වුව ද, අප්‍රිකා-ආසියානු භාෂා කුලයට පසුව දීර්ඝතම වාර්තාගත වී ඇති ඉතිහාසයක් ඇති භාෂා කුලය ලෙස ඉන්දු යුරෝපා භාෂාවලට සැලකිය හැකි බව ලෝකඩ යුගයේ සිට  අන්ටෝලියානු භාෂා හා මයිසීනියානු ග්‍රීක ලේඛන හමු වීමෙන් සනාථ වේ.
සෑම ඉන්දු යුරෝපා භාෂාවක් ම නියෝතිලික යුගයේ දී භාවිත වූ, වර්තමානයේ දී ප්‍රතිනිර්මාණය කර තිබෙන මූලික ඉන්දු යුරෝපා භාෂාවෙන් කැඩී ඇති ඒවා ය. එම බසින් ලියවුනු ලේඛන දැනට ඉතිරි වී නොතිබුන ද, ඉන්දු යුරෝපා භාෂා භාවිතා කරන්නන්ගේ අතීත හා වර්තමාන සංස්කෘතිකාංග හා ආගමිකාංග මඟින් එක් නිජබිමකින් සංක්‍රමණය වූ මූලික ඉන්දු යුරෝපා මිනිස් කොට්ඨාශයේ සංස්කෘතිකාංග හා ආගමිකාංග ද ප්‍රතිනිර්මාණය කළ හැක. යම් යම් කල්පිත ඉන්දු යුරෝපා භාෂා කුලය අනෙක් ප්‍රධාන භාෂා කුල හා සමඟද සම්බන්ද කරයි. පුරාන මැදපෙරදිග ඇසිරියානු බසින් ලියා තිබුන ද, කුල්ටෙපේ ලේඛනවල ලියවී තිබෙන හිත්තීය නාම සහ තත්සම වචන ඉන්දු යුරෝපා භාෂාවල පුරාණතම සටහන් වේ.
ඉන්දු යුරෝපා වාග් මාලාව අධ්‍යනයේ ඉතිහාසය
ග්‍රීක හා රෝම වාග් විද්‍යාඥයිනුත්, කෙල්ටික් හා ජර්මානු භාෂා භාවිත කරන්නනුත් ඔවුන්ගේ භාෂාවල සමානතා අත්දුටුව ද, ඉන්දු යුරෝපා භාෂාවන්ගේ තිබූ ඍජු සමානතාවයන් නිසා සෑම මිනිස් භාෂාවක්ම එකකට එකක් සම්බන්ද බව ඔවුහු සිතූහ. මෙය 19වන සියවසේ ඉන්දු යුරෝපා වාග්මාලා හා අනෙකුත් භාෂා කුල අධ්‍යනය කරන තුරු ම එය බයිබලයේ එන බාබෙල් කොතේ කතාව ලෙස සිදු වූ බව පිළිගැනීම විය.
16වන සියවසේ දී, ඉන්දියානු උපමහද්වීපයට පැමිණි යුරෝපා වෙළඳුන් ඉන්දු-ආර්ය, ඉරානීය, හා යුරෝපා භාෂා අතර තිබූ සම්බන්දතාවය දුටුවෝය. 1583 දී, ගෝවේ සිටි ඉංග්‍රීසි ජේසු නිකායික පියතුමෙකු හා කොන්කානි උගතෙකු වූ තෝමස් ස්තෙපන් පියතුමා තම සොහොයුරාට යැවූ ලිපියක එතුමා ඉන්දීය භාෂා, ග්‍රීක, හා ලතින් භාෂාවල සමානතා දුටු බව සඳහන් කර ඇත. (මෙම ලිපිය 20වන සියවස තෙක් ප්‍රසිද්ධ නොවීය)
ඉන්දියාවට පැමිණි ෆ්ලොරන්ස් හී 1540 දී උපත ලද පිලිප්පෝ සසෙට්ටි නම් වූ වෙළෙන්දෙකු, 1585 දී ඔහු සංස්කෘත හා ඉතාලි භාෂාවන්ගේ සමානතා අත්දුටු බව ලිපියක සඳහන් කර ඇත (දෙවියන් ට සංස්කෘත බසින් "දේවඃ", හා ඉතාලි බසින් "දියෝ" කීම / සර්පයා ට සංස්කෘත බසින් "සර්පඃ", හා ඉතාලි බසින් "සෙර්පෙ" කීම / හත, අට, නවය යන සංඛ්‍යාවලට පිලිවෙලින් සංස්කෘත බසින් "සප්ත, අෂ්ඨ, නව" හා ඉතාලි බසින් "සෙත්තෙ, ඔත්තෝ, නෝවේ" කීම ඒ අතර විය). කෙසේ වෙතත් මේ එකක්වත් අධ්‍යනයට භාජනය නොවී ය.
1647 දී, ලන්දේසි වාග් විද්‍යාඥ හා උගතෙකු වූ මාකස් සුවෙරියස් වෑන් බොක්ස්හෝන් මෙම ආසියානු හා යුරෝපීය භාෂාවන්ගේ ඇති සමානතාවය සලකා බලා ඒ සියලුම භාෂා සයිතියානු නම් වූ භාෂාවකින් බෙදුණු බවට කල්පිතයක් ඉදිරිපත් කලේ ය. ඔහු ඔහුගේ කල්පිතයට ලන්දේසි, ඇල්බේනියානු, ග්‍රීක, ලතින්, පර්සියානු, ජර්මානු, හා කලකට පසු ව ස්ලැවික්, කෙල්ටික්, හා බෝල්ටික් භාෂාවන් ද එක් කලේ ය. කෙසේ වෙතත්, ඔහුගේ කල්පිතයන් ජනප්‍රිය වූයේවත් තවදුර අධ්‍යනයටවත් ලක් වුයේ නැත. ඔටෝමන් තුර්කි ගවේශකයෙකු වූ එවිල්‍යා සෙලෙබි (මෙහ්මෙඩ් සිලී) 1655ත් 1666ත් අතර දූත කාර්යයක්
සඳහා වියානා නුවරට ගිය අතරතුර ජර්මානු හා පර්සියානු භාෂා අතර තිබූ සමානතාවයන් දැක ඇත. ගැස්ටන් ලොරෙන්ට්, හා තවත් කිහිපදෙනෙක් ද මෙම නිගමනයට ම පැමිණ ඇත. ගැස්ටන් සංස්කෘත, ලතින්, ග්‍රීක වරනැඟුම්වල සමානතා සලකා බලා ඒවා එකකට එකක් සම්බන්ද බව 1760 දී පළ කර ඇත. ඒ අතර මිඛායිල් ලොමොනොසොවූ ස්ලැවික්, බෝල්ටික් (කුර්ලෑන්ඩික්), ඉරානියානු (මෙඩික්), ෆින්ලන්ත, චීන, "හෝටෙන්ටොට්", සහ අනෙකුත් භාෂා සසඳමින්, එක හා සමාන භාෂා (ලතින්, ග්‍රීක, ජර්මානු, රුසියානු ඇතුළුව) එක් භාෂාවකින් බෙදී ඇති බව පළ කර ඇත.
මෙම කල්පිතය නැවත සැලකිල්ලට භාජනය වූයේ 1786 දී ශ්‍රීමත් විලියම් ජෝන්ස් පළමු වතාවට ඒ වන විට දැන තිබූ ආකාරයට තිබූ පුරාණතම භාෂාවන් වූ ලතින්, ග්‍රීක, සංස්කෘත, හා ඔහු තාවකාලික වශයෙන් ගොතික්, කෙල්ටික්, පර්සියානු යන භාෂාවල තිබූ සමානකම් පිලිබඳ දේශන පැවැත්වීම සමඟ යි. එහෙත් මෙම කල්පිතයේ යම් යම් අඩුපාඩු තිබුණි.
ලෝක රූ රැජිණ ජයග්‍රාහිකාවන්
පහතින් දැක්වෙන්නේ එක් එක් වර්ෂ වලදී ලෝක රූ රැජිණ කිරුළ හිමිකරගත් ජයග්‍රාහිකාවන්ගේ විස්තරයයි.
ලෝක රූ රැජිණ ජයග්‍රාහිකාවන්
Note: මිය ගිය. Note: 1973 ලෝක රූ රැජිණ වූ Marjorie Wallace ට සිය ධූරයේ වැඩ කටයුතු නිසි ලෙස සිදු කර ගැනීමට නොහැකි වීම නිසා, තනතුරින් නෙරපන ලදී. ලෝක රූ රැජිණ පදවිය වෙනස් නොකොට, එම ධූරයේ වැඩ කටයුතු ඉදිරියට කරගෙන යාමේ අවස්ථාව, එම වසරේ දෙවන ස්ථානය ලත් Evangeline Pascual ට පැවරුවත් ඇයද එය ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. තරඟයේ තෙවන ස්ථානය ලත්, ජැමෙයිකාවේ Patsy Yuen එම තනතුර පිළි ගන්නා ලදී.
ඉන්දු-යුරෝපීය භාෂා පවුල
ඉන්දු යුරෝපා වාග් මාලාව අධ්‍යනයේ ඉතිහාසය
තෝමස් යං පළමු වතාවට 1813 දී මෙම භාෂා කුලය භාවිතා වූ භූගෝලීය ප්‍රදේශ හෙවත්: බටහිර යුරෝපයේ සිට උතුරු ඉන්දියාව දක්වා ප්‍රදේශ සැලකිල්ලට ගෙන ඉන්දු යුරෝපා යන පදය භාවිත කලේ ය. ඊට අමතරව ඉන්දු ජර්මානු (Idg. හෝ IdG.) යන පදය අග්නිදිගතම හා වයඹතම ශාඛා සලකා බලා යොදා ඇත. මෙම පදය පළමු වරට භාවිත වුයේ 1810 දී කොනාර්ඩ් මොල්තේ බ්‍රන් විසින් ප්‍රංශ භාෂාවෙන් ලියූ පොතක ය (indo-germanique). බොහොමයක් භාෂාවල මෙය භාවිතයෙන් ඉවත් කර හෝ අඩුවෙන් භාවිතා වෙයි. නමුත් ජර්මානු බසින් ඉන්ඩොජර්මැනිෂ් (indogermanishch) යන නම තවමත් භාවිත වන විද්‍යාත්මක නාමය වේ. තවත් පද බොහොමයක් මෙය හැඳින්වීමට යොදා ඇත.
ෆ්‍රාන්ස් බොප්, 1816 දී "සංස්කෘත භාෂාවේ වරනැඟුම් රීතිය ග්‍රීක, ලතින්, පර්සියානු හා ජර්මානු රීතීන් හා සැසඳුම" (Sanskrit language compared with that of Greek, Latin, Persian and Germanic), හා 1833ත් 1852ත් අතර "සංසන්දනාත්මක ව්‍යාකරණය" (Comparative Grammar) යන ප්‍රකාශනවල මේ පිළිබඳව සඳහන් කර ඇත. ඒ සමඟ ම ඉන්දු යුරෝපා අධ්‍යන ශාස්ත්‍රාලීය පාඨමාලාවක් බවට පත් විය. ඉන්දු යුරෝපා සංසන්දනාත්මක වාග්විද්‍යාවේ ශාස්ත්‍රීය අවධිය මින් ආරම්භ වී, 1861 දී ඕගස්ට් ශ්ලීචර් ලියූ "සංක්ෂේපය" (Compendium) හරහා 1880 දශකයේ දී පළ වූ කාල් බෘග්මන්ගේ "ගෘන්ඩ්‍රිස්" (Grundriss) දක්වා පැවත ගියේ ය. බෘග්මන්ගේ මේ පිලිබඳ නවක වාග්විද්‍යාඥ ඇගයීම සහ ෆර්ඩිනන්ඩ් ඩි සෞස්සුරේගේ ස්වරාල න්‍යායේ වැඩිදියුණු කිරීම නූතන ඉන්දු යුරෝපා අධ්‍යනයේ ආරම්භය ලෙස සැලකිය හැක. ඉන්දු-යුරෝපාඥයන්ගේ 20වන සියවසේ අවසාන තෘතීයේ සක්‍රීය පරපුර (කැල්වර්ට් වොට්කින්ස්, ජෝකෙම් ශින්ඩ්ලර්, සහ හෙල්මුට් රික්ස් වැන්නවුන්) නිසා පද විචාරය හා 1927 දී හිත්තීය ḫ ගතකුරේ පැවැත්ම පෙන්වා දුන් කුරිලොවිච්ස්ගේ 1956 "ඉන්දු යුරෝපා වාචකනිශ්චවාදය" (Apophony in Indo-European) නම් වූ පොතේ ස්වර අනම්‍යය පිලිබඳ අවදි කිරීම ගැන මනාවබෝධයක් ඇති විය.
කුර්ලොවිච්ස්ගේ සොයාගැනීම ෆර්ඩිනන්ඩ් ඩි සෞස්සුරේගේ 1879 දී coefficients sonantiques හි පැවැත්ම පිලිබඳ ඉදිරිපත් කිරීමට හා ඩි සෞස්සුරේ ඉන්දු යුරෝපා භාෂාවන්ගේ ප්‍රාණාක්ෂරවල ආයාමයේ වෙනස ගණනය කිරීමට ප්‍රතිනිර්මාණය කළ ධාතූන් සනාත කිරීමට ද උපකාරී වේ. මෙය ඉන්දු යුරෝපා වාග්විද්‍යාවේ ප්‍රධාන පියවරක් හා ඩි සෞස්සුරේගේ න්‍යාය සනාත කිරීමට උපකාරී වූ ස්වරාල න්‍යායට මඟ පෑදීය.
වර්ගීකරණය
ඉන්දු යුරෝපා භාෂා කුලයේ විවිධ ඛාණ්ඩවල ශාඛා දහයක් තිබේ. ඒවා පහත අකාරාදී පිළිවෙලට පෙළගස්වා ඇත:
කාන්ඩකරණය
භාෂාවන්ගේ ඉන්දු යුරෝපා භාෂා කුලය තුල සාමාජිකත්වය පදනම් වන්නේ ඒවා අතර ඇති වාංශික සබඳතා, හෙවත් ඒ සියල්ලම එක් භාෂාවකින්, එනම් මූලික ඉන්දු යුරෝපා භාෂාවෙන් විකාශනය වූයේ ද යන්න මත යි. ඉන්දු යුරෝපා භාෂා කුලයේ විවිධ ශාඛා කුලවල, ඛාණ්ඩවල, හා උපඛාණ්ඩවල සාමාජිකත්වය පදනම් වන්නේ ද එවැනි වංශික සබඳතා මත වුව ද, මෙහි අර්ථකථනය කිරීමේ දී එම භාෂා අතර පොදු නව්‍යතා, හා එක් පොදු පූර්වජ භාෂාවකින් විකාශනය වූ ඒවා වීමත් සාධක ලෙස සලකා බැලේ. උදාහරණයක් වශයෙන්: ජර්මානුක භාෂා ඉන්දු යුරෝපා භාෂා කුලයේ ශාඛාවක් ලෙස සලකන්නේ එහි ව්‍යුහය, ශබ්දවිද්‍යාත්මක අංගවලින් බොහොමයක් ඒ සියල්ලටම අදාළ රීතින් ලෙස දැක්විය හැකි වීම නිසා ය. ඒවායේ පොදු ලක්ෂණවලින් බොහොමයක් සියලු ජර්මානුක භාෂාවන්ගේ ප්‍රභවය වූ ජර්මානුක භාෂාවේ ඇති වූවා යැයි අනුමාන කළ හැකි නව්‍යතා යි.
ගස ආකෘතිය හා තරංග ආකෘතිය
"ගස ආකෘතිය" ප්‍රජාවන් ඔවුන්ගේ භාෂාවන් විකාශනය වීමට පටන් ගත්තායින් පසු ඔවුන් සබඳතා පවත්වා නැති අවස්ථාවන්වල දී එම භාෂා කුලයේ වාංශික ඉතිහාසය පෙන්වීමට සුදුසු ආකෘතියකි. මෙහි දී නව්‍යතාවන්ගෙන් අර්ථකථනය වූ උපඛාණ්ඩ ගොනුවක් ලෙස දැක්වේ. මෙම ආකෘතිය භාෂාවන් විකාශනය වීම ඇරඹුනායින් පසු සබඳතා පවත්වා ඇති අවස්ථාවන්වල දී යොදාගැනීම අනුචිත ය. මන්දයත්, එවිට උපඛාණ්ඩ ගොනු අතිච්ඡාදනය වීමට හැකියාවක් ඇත. එවැනි අවස්තාවන්වලට වැඩ සුදුසු වන්නේ "තරංග ආකෘතිය" යි. අද වනතුරු ඉන්දු යුරෝපා වර්ගීකරණයට ගස ආකෘතිය මඟින් කළ ප්‍රවේශයන් සියලු දේ සලකා බැලීමේ දී මෙම ආකෘතිය ඉන්දු යුරෝපීය භාෂාවලට වලංගු බව උපකල්පනය කළ හැකි යි. කෙසේ වෙතත්, තරංග ආකෘතීමය ප්‍රවේශයන්ට ද දිගු සම්ප්‍රදායක් ඇත.
වාංශික වෙනස්කම් හැරුණු විට, ඉන්දු යුරෝපීය භාෂාවන්ගේ බොහෝ පූර්ව වෙනස්කම් භාෂා ඇසුර නිසා වූවා යැයි කිව හැකි ය. උදාහරණයක් ලෙස ගතහොත්: ඉතාලීය භාෂාවන් (ලතින්, ඔස්කානු, අම්බ්රියානු) අතර ඇති පොදු ලක්ෂණ ප්‍රාදේශීය ලක්ෂණ වීමේ හැකියාවක් ද ඇති බව තහවුරු වී ඇත. බොහෝවිට නිසැකයෙන් ම බටහිර ජර්මානුක භාෂාවන්ගේ ඇති දීර්ඝ ස්වර පද්ධතීන්ගේ බොහෝ දුරට සමාන වෙනස්කම් මූල භාෂාමය නව්‍යතාවයක වියහැකියි යන මතයන්වල දින බොහෝදුරට ඉක්මවයි (සහ පහසුවෙන් "ප්‍රාදේශීය" ලෙස සැලකිය නොහැකි අතර සමහරවිට ඒ ඉංග්‍රීසි හා මහද්වීපික බටහිර ජර්මානු භාෂා වාග්විද්‍යාත්මකව ප්‍රදේශයක් ලෙස නොසැලකීම නිසාත් විය හැකි යි). ඒ හා සමාන ලෙසින් ම, ජර්මානුක හා බෝල්ටික්-ස්ලැවික් භාෂාවල ද බොහෝවිට එක් පොදු මූල භාෂාවකට වඩා  ප්‍රාදේශීය ලක්ෂණ ලෙස දැකිය හැකි සමාන නව්‍යතා දක්නට ඇති අතර ඒ කෙසේ ද යත්: ඉන්දු යුරෝපා භාෂා අතර මෙම ඛාණ්ඩ දෙකට පොදු වන, තරංග ආකෘතියට එකඟ වන, මූලික ඉන්දු යුරෝපා අක්ෂර සම්බන්ද *ṛ,* ḷ, *ṃ, *ṇ, යන අනුනාදවලට පෙර ඉහල සවරයක ඒකාකාරී ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීම වැනි ඒවා යි. බෝල්කන් භාෂා වෙනත් ඉතා වෙනස් ශාඛා හා සමඟ ද ප්‍රාදේශීය එකතුවීම් පවත්වයි.
රින්ජ්-වෝර්නව් භාෂා පරිණාමයේ ආකෘතියට දිගුවක් එක් කිරීමෙන් අතීත ඉන්දු යුරෝපා භාෂාවන් වෙනස් පරම්පරාවන් අතර සබඳතා පවත්වා ඇති බව තහවුරු වන නමුත්, ජර්මානුක භාෂා උපකුලය එහි පරිනාමයේ මුල් අවස්ථාවන්වල දී තම මුල් භාෂාවෙන් පමණක් වෙනුවට අසල්වැසි භාෂා ඛාණ්ඩවලින් ද සමහර ලක්ෂණ ලබා ගත් නිසා එය පමණක් අඩු ගස් ආකෘතියක් පෙන්වී ය. විශේෂයෙන් බටහිර ජර්මානුක භාෂාවන්වල ඇතුලාන්ත නානාවිධත්වය අත්‍යන්තයෙන් ගසක ආකෘතිය මෙන් නොවන බව පෙන්වා දී ඇත.
උපඛාණ්ඩ සඳහා ප්‍රස්තූත වර්ගීකරණ
ඉතාලීය-කෙල්ටික, ග්‍රීක-ආර්මේනියානු, ග්‍රීක-ආර්ය හෝ ග්‍රීක-ආර්මේනියානු-ආර්ය, බෝල්ටික-ස්ලැවික-ජර්මානු වැනි උසස් උපඛාණ්ඩවල පැවැත්ම පිළිගෙන ඇත. කෙසේ වෙතත් සාම්ප්‍රදායිකව පිළිගැනුණු ශාඛා දහය මෙන් නොව, මේ සියල්ල අඩු හෝ වැඩි වශයෙන් මතභේදවලට තුඩු දෙයි.
කලක දී ඉතාලීය-කෙල්ටික උපඛාණ්ඩය මතභේඅදයකින් තොරව පිළිගනු ලැබී ය. ඇන්ටෝනි මෙයිලෙට් මෙය බොල්ටික-ස්ලැවික ඛාණ්ඩයටත් වඩා පිළිගත හැකි යැයි සැලකුවේය. එසේ සැලකීමට ප්‍රධාන හේතූන් වූයේ වචන අගට එහි ලිංගය හැඟවීමට -ī උපසර්ගය එක් කිරීම, වචන අගට අතිශයාර්ථවාචකය හැඟවීමට -m̥mo උපසර්ගය එක් කිරීම, එකම වචනයේ /p/ වෙනත්  /kʷ/ ශබ්දයකට පෙර  /kʷ/ ලෙස වෙනස් වීම ('පහ' යන නාම පදයට penkʷe > *kʷenkʷe > ලතින් බසින් quīnque, පුරාණ අයර්ලන්ත භාෂාවෙන් cóic ලෙස), සහ අසම්භාව්‍ය ක්‍රියාවට -ā- පදාණුව යෙදීම, යන ඒවා යි. මේවා කැල්වර්ට් වොට්කින්ස් විසින් දිගින් දිගටම අභියෝගයට ලක් වූ අතර මයිකල් වයිස් මෙම උපඛාණ්ඩයට සහාය දක්වා ඇත.
ග්‍රීක හා ආර්මේනියානු භාෂා අතර සම්බන්දතාවය සඳහා වචන මුල දී දෙවන ස්වරය a ශබ්දයට ඒකාකාරී ලෙස වෙනස් වීම, හා "කාන්තාව" හා "බැටළුවා" යන වචනවල ඇති සමානතාවය ද සලකා බලා ඇත. ග්‍රීක හා ඉන්දු-ඉරානීය භාෂාවල බොහෝවිට ක්‍රියාපදවල විචාරයෙහි හා නාමපද නිරුක්තියෙහි නව්‍යතාවල සමානතා ඇත. පිරිජියානු ග්‍රීක භාෂා අතර ද ආර්මේනියානු හා ත්‍රැසියානු භාෂා අතර ද සම්බන්දතා පිලිබඳ මත පල වී ඇත. සමහර භූත කාල ක්‍රියාවන් (කාලයක් නැති ක්‍රියාවන්) අගට -s යන පරිසමාප්ත කර්තෘකාරක කෘදන්තය එක් කිරීම මෙම ඛාණ්ඩය ඇනටෝලියානු හා ටෝකරියානු ඛාණ්ඩවලට ළං කරයි. බොල්ටික-ස්ලැවික භාෂා හා පොදු ලක්ෂණ [විශේෂයෙන් ම වර්තමාන හා අතීත කාල (ප්‍රෙටෙරිට්) වචනවල දී] පසුකාලීන සබඳතා නිසා විය හැකියි.
ඉන්දු-හිත්තීය කල්පිතයට අනුව ඉන්දු යුරෝපා භාෂා කුලයේ ප්‍රධාන ශාඛා දෙකකි: එක් ශාඛාවක් ඇනටෝලියානු හා අනෙක් ශාඛාව අනෙක් සියලුම ඉන්දු යුරෝපා භාෂා ඇතුලත් ශාඛාවක් ලෙස යි. ඇනටෝලියානු අනෙක් භාෂාවලින් වෙන්කරන සාධක (ආඛ්‍යාතයන්ගේ ලිංගයන් වැනි) බොහෝ කාලයක් තිස්සේ හුදකලා ව පැවතීම නිසා ඇති වූ නව්‍යතා හෝ පුරාණ නෂ්ඨාවශේෂ නිසා වෙනම ම පරිවර්තනය වූ ඒවා යි. ඉන්දු-හිත්තීය කල්පිතයට සහයෝගය දක්වමින් ඉදිරිපත් වූ කරුණු නම්: ඇනටෝලියාවේ ඉන්දු යුරෝපීය කෘෂිකාර්මික ශබ්දමාලාව (අසර්වත්‍ර යි) හා ස්වරයන්ගේ සංරක්ෂණය යි. කෙසේ වෙතත්, සාමාන්‍යයෙන් මෙම කල්පිතය ඇනටෝලියානු සාධකවලට වැඩි නැඹුරුවක් ඇති බව පිළිගැනීම යි. තවත් එක් මතයකට අනුව ඇනටෝලියානු උපඛාණ්ඩය සංසන්දනාත්මකව බලන කල පසුකාලීන ව, එනම් ඉන්දු ඉරානීය උපඛාණ්ඩය වෙන් වූ කාලයේ ම, ග්‍රීක හෝ ආර්මේනියානු හෝ ඛාණ්ඩ වෙන් වූ කාලයෙන් පසු ව මූලික ඉන්දු යුරෝපා භාෂාවෙන් වෙන් වී ඇත. වෙන මතයකට අනුව, විශේෂයෙන් ම ඉන්දු යුරෝපා අධ්‍යනයේ ප්‍රංශ සම්ප්‍රදායට අනුව, එක් විශේෂ භාෂාමය සම්බන්දතාවයක් නොපෙන්වා සාමාන්‍යයෙන් සාතේමය නොවන භාෂා (ඇනටෝලියානු ද ඇතුලත් ව) අතර ඇති වර්තමාන සමානතා සමහරවිට ඒවා භාවිතා වන ප්‍රදේශවල ඇති පර්යන්තභාවය සහ පූර්ව විකාශන ආරම්භය නිසා විය හැකි යැයි පෙන්වා දෙයි. හාන්ස් ජේ. හෝම් වාග්මාලාමය ගණනය කිරීම් මත පදනම් වූ සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදායික මත ප්‍රතිනිර්මාණය කරමින්, ඉන්දු හිත්තීය කල්පිතය ඛණ්ඩනය කරමින් දළ සටහනක් හඳුන්වා දුන්නේ ය.
සාතේමය හා සෙන්තමය භාෂා
ඉන්දු යුරෝපීය භාෂා සාතේමය හා සෙන්තමය ලෙස බෙදීම 1890 දී පීටර් වොන් බ්‍රැඩ්ක් විසින් හඳුන්වා දුන්න ද, පළමුව ඒ හා සමාන බෙදීමක් හඳුන්වා දුන්නේ කාල් බෘග්මාන් විසින් 1886 දී ය. බෝ
ල්ටික-ස්ලැවික, ඉන්දු ඉරානීය, (බොහෝ ආකාරවලින් බැලූ කල) ඇල්බේනියානු හා ආර්මේනියානු උපඛාණ්ඩ වැනි ශාඛා ඇතුලත් සාතේමය භාෂාවල ප්‍රතිනිර්මාණය කළ මූලික ඉන්දු යුරෝපා කණ්ඨතාලුජ අක්ෂර පැහැදිලි ව හා ඌෂ්ම ව පැවති අතර කණ්ඨෝෂ්ඨජ අක්ෂර "තනි කණ්ඨජ" අක්ෂර සමඟ මිශ්‍ර ව පැවතී ය. සෙන්තමය භාෂාවල කණ්ඨතාලුජ අක්ෂර කණ්ඨජ අක්ෂර සමඟ මිශ්‍ර ව තිබූ අතර කණ්ඨෝෂ්ඨජ පැහැදිලි ව පැවතී ය. මෙම වෛකල්පික විකාශන 'සියය' යන පදය අවෙස්තාන භාෂාවෙන් (සාටෙම්) සහ ලතින් භාෂාවෙන් (සෙන්ටම්) කීමේ දී පළමු කණ්ඨතාලුජ අක්ෂරය පූර්වයේ දී ඌෂ්ම [ස්] අක්ෂරයකට විකාශනය වුව ද, පසුව සාමාන්‍ය කණ්ඨජ [ක්] අක්ෂරයකට පත් වීම යන්නෙන් උදාහරණිත ය.
වාංශික වෙන්වීමකට වඩා සෙන්තම-සාතේමය බෙදීම පොදුවේ ගත කල ප්‍රාදේශීය ව පූර්ව ඉන්දු යුරෝපා උපභාෂා ශාඛාවන්ගේ පැතිරුණු නව්‍ය වෙනස්කම් නිසා සිදු වූවක් ලෙස සලකන අතර සෙන්තම-සාතේමය භාෂා වහරන ප්‍රදේශ පැරණි ඉන්දු යුරෝපා ශාඛාවන්ගේ ලක්ෂණ අතර වෙනස්කම් පෙන්වන ව්‍යාකරණ ප්‍රදේශ කිහිපයක් හා අන්තර්ඡේදනය වෙයි. සමහරවිට සෙන්තමය භාෂා පූර්ව ඉන්දු යුරෝපා භාෂාවේ ප්‍රකෘති තත්වය පෙන්වනවාත්, පූර්ව ඉන්දු යුරෝපා පර්යන්ත ප්‍රදේශවල උපභාෂාවල අඛණ්ඩතාවයට හැර අනෙක් සියල්ලටම බල පාන ලෙස සාතේමය ශාඛාවලට පමණක් නව්‍යතා සමූහයක් පොදුවේ තිබුනාත් විය හැකි යි. පසුකාලීනව බටහිර ඉන්දු යුරෝපා අර්ධගෝලයට ආකර්ෂණය වීමට පෙර බෝල්ටික්වරුන්ගේ හා ස්ලැවික්වරුන්ගේ ආදිතමයන් සාතෙමීකරණය වූ බවට කොර්ට්ලන්ඩ්ට් විසින් මතයක් පළ කර ඇත.
ප්‍රස්තූත මහාකුල
සමහර වාග්විද්‍යාඥයින් ඉන්දු යුරෝපා භාෂා කුලය කල්පිත මහාකුල කිහිපයකගෙන් එකක කොටසක් බවට මත මත පළ කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම කල්පිතයන් තවමත් බොහෝ වාග්විද්යාඥයන්ගේ පිළිගැනීමකින් තොර ව විවාදයට භාජනය වෙමින් පවතී. එසේ ප්‍රස්තූත කුඩා මහාකුලවලට පහත ඒවා අයත් වේ:
වෙනත් ප්‍රස්තූත ඉන්දු යුරෝපා කුලය ඇතුලත් විශාල මහාකුල:
එවැනි වර්ගීකරණයන්ට තිබෙන විරෝධතා ඒවායේ ඓතිහාසික පැවැත්ම හෝ නොපැවැත්ම පිලිබඳ  කිසිඳු සිද්ධාන්තමය කාරණයක් මත පදනම් නොවේ. එවන් මහාකුල පැවතියා යැයි සිතීම සම්පූර්ණයෙන් ම සාධාරණ ය. මෙම කුල අතර සබඳතා හඳුනාගැනීමේ ඇති ප්‍රධානතම අපහසුතා නම් අවස්තාමය සාදෘශ්‍යය ඉක්මවා ගිය හැකි ප්‍රබල සාක්ෂි හමු නොවීම හෝ එය භාෂා අතර තත්සම ලෙස වචන හුවමාරු වීමෙන් සිදු වූවා යැයි කියන තරම් පහසුවෙන් එය විස්තර කළ නොහැකි වීම යි. ඓතිහාසික වාග්මාලවන්ගේ සංඥාවට ශබ්දය අනුපාතය කාලය සමඟ ක්‍රමක්‍රමයෙන් ක්ෂය වීම නිසා  විශාල සෑහෙන කාල පරාසයක් ගත වීමෙන් පසු එය අයෙකුට සංඥාව ශබ්දයෙන් වෙන් කර හඳුනාගැනීමට හැකි වන තරමට සැක සහිත වෙයි.
මූලික ඉන්දු යුරෝපා භාෂාව
ප්‍රස්තූත මූලික ඉන්දු යුරෝපා භාෂාව (PIE) යනු  ඉන්දු යුරෝපා භාෂාවන්ගේ කල්පිත පූර්වජය හෙවත් මූලික ඉන්දු යුරෝපීයන්ගේ භාෂාව යි. 1960 දශකයේ තිබූ ඇනටෝලියානු පිලිබඳ දැනුම මූලික ඉන්දු යුරෝපා භාෂාවට එහි තිබූ සබඳතාවය හෙළි කිරීමට ප්‍රමාණවත් විය. මෙම ක්‍රමය යොදාගෙන පූර්ව මූලික ඉන්දු යුරෝපා භාෂාව නම් වූ පූර්ව අවස්තාවක අභ්‍යන්තර ප්‍රතිනිර්මාණය යෝජනා වී ඇත.
PIE වචන අතර ව්‍යාකරණමය සම්බන්දතා නතිවර්තන පදාණු (සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රත්‍යයන්) මඟින් සංඥා කෙරුණු නතිවර්තිත භාෂාවක් විය. PIE හි මූලයන් වාග්මාලාමය අර්ථයක් තිබූ පදාණු විය. උපසර්ග එකතු කිරීමෙන් මේවා ශබ්ද ප්‍රකෘති වන අතර ප්‍රත්‍යයන් එක් කිරීමෙන් මේවා ව්‍යාකරණමය වශයෙන් නතිවර්තිත වචන (නාමපද හෝ ක්‍රියාපද) කල්පිත PIE ක්‍රියාපද සංකීර්ණ මෙන්ම නාමපද මෙන් ස්වර අනම්‍යයක් පෙන්වයි.
විවිධාංගීකරණය
මුල් භාෂාවේ තහවුරු වූ දුහිතෘ භාෂාවන්ගේ ශාඛාවන්ට විවිධාංගීකරණය වූ ආකාරය ඉතිහාසමය වශයෙන් තහවුරු වී නැත. විවිධ දුහිතෘ භාෂාවන්ට පරිණාමය වූ කාල පරාසය, අනෙක් අතින් බලන කල ඉන්දු යුරෝපා ජනයාගේ නිජබිම පිලිබඳ ප්‍රශ්නය නොසලකා ම බොහෝවිට විවාදයට ලක් නොවෙයි.
පරිණාමීය ජෛව විද්‍යාවෙන් ගත් ගණිතමය විග්‍රහයකින් දොන් රින්ජ් හා ටැන්ඩි වොර්නව් ඉන්දු  යුරෝපා ශාඛාවන්ගේ පරිණාමය පහත පරිදි යැයි ඉදිරිපත් කළහ:
ප්‍රතිනිර්මාණයේ දී වැදගත් භාෂා
ඉන්දු යුරෝපා හාශාවන්ගේ ඉතිහාසය හා පූර්ව මූලික ඉන්දු ච්යුරෝපා භාෂාවේ ආකෘතිය ප්‍රතිනිර්මාණයේ දී යම් යම් භාෂා වැදගත් වේ. මේවාට සාමාන්‍යයෙන් හොඳින් තහවුරු වූ හා ලේඛනගත වී ඇති පුරාන ඉන්දු යුරෝපා භාෂා ඇතුලත් වූ මුත්, සමහර නූතන භාෂා ඒවා වාග්විද්‍යාත්මක ව සංරක්ෂණය වී ඇති නම්  ඒවා ද ඇතුලත් වේ (ලිතුවේනියානු වැනි). නොලියවුණු හෝ වර්තමානය වන විට පවතින පුරාණතම ලිඛිත අත්ප්ටපත්වලට පෙරලීමේ දී වෙනස් වූ බොහෝ ලක්ෂණ (උදා.: ස්වරයේ දිග) ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමට උපකාරී වන දැඩි කාව්‍යමය මාත්‍රා සාමන්‍යයෙන් භාවිත වී තිබීම නිසා පුරාණ කවීත්වය විශේෂ වේ.
ඒ අතර පහත භාෂා විශේෂ වේ:
අනෙක් ප්‍රාථමික මූලාශ්‍ර:
අනෙකුත් ද්විතීය භාෂා (පුළුල් ශබ්දවිද්‍යාත්මක වෙනස්කම් හා සංසන්දනාත්මක ව සාක්ෂි අඩු වීම නිසා අගය අඩු වූ):
ශබ්ද වෙනස්වීම්
මූලික ඉන්දු යුරෝපා භාෂාව (PIE) කැඩුනායින් පසු, එගි දුහිතෘ භාෂාවන්ගේ ශබ්ද රීතීන්ට අනුව එහි ශබ්ද පද්ධතිය ද වෙනස් විය.
PIE සාමාන්‍යයෙන් අඝෝෂ, ඝෝෂ, හා ඝෝෂ මහප්‍රාණ නැවතුම් අතර අසාමාන්‍ය තුන් ආකාර ස්වන වෙනස්කම්, සහ "තාලුජ" ḱ ǵ ǵh, "සරල කණ්ඨජ" k g gh සහ "කණ්ඨෝෂ්ඨජ" kʷ gʷ gʷh අතර කණ්ඨජ ව්‍යංජනවල තුන් ආකාර වෙනස්කම් සහිත නැවතුම් ව්‍යංජන 15ක සංකීර්ණ පද්ධතියකින් ප්‍රතිනිර්මාණය කර ඇත (තාලුජ හා සරල කණ්ඨජ යන පදයන්ගේ නිවරද්‍යතාවය විවාදයට බඳුන් වෙමින් පවතී; මූලික ඉන්දු යුරෝපා ශබ්දවිද්‍යාව කියවන්න). සෑම දුහිතෘ භාෂාවක්ම මෙම ශබ්ද අතර වෙනස්කම් බොහ්විට ප්‍රතිවිරුද්ධ ආකාරයන්ගෙන් අඩු වී ඇත.
උදාහරණයක් ලෙස, ජර්මානුක භාෂාවක් වන ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ ඇති වූ ප්‍රධාන වෙනස්කම්වලින් සමහරක් පහත දැක් වේ:1. අනෙකුත් සෙන්තමය භාෂාවන්ගේ මෙන් ම, "සරල කණ්ඨජ" සහ "තාලුජ" නැවතුම් මිශ්‍ර වී නැවතුම් ගණන 15 සිට 12ට අඩු වී ඇත.
2. අනෙක් ජර්මානුක භාෂාවල මෙන් ම, ජර්මානුක ශබ්ද වෙනස සෑම ව්‍යංජනයක් ම වෙන එකකට මාරු වීම සමඟ ම සියලුම නැවතුම් ව්‍යංජනයන්ගේ යථානිරූපණය වෙනස් කරලී ය: සෑම මුල් ව්‍යංජනයක් ම එක් අවස්තාවක් දකුණට මාරු විය. උදාහරණයක් ලෙස, මුල් dʰ, d වූ අතර මුල් d, t ද, මුල් t, θ (ඉංග්‍රීසියෙන් th ලෙස ලියා දැක් වේ) බවට පත් විය. f, th, h සහ wh යන ඉංග්‍රීසි ශබ්දයන්ගේ මූලාශ්‍රය මෙය යි. උදාහරණ ශබ්ද බොහෝ විට වෙනස් නොවුණු ලතින් බස හා ඉංග්‍රීසි බස සංසන්දනය කර පෙන්විය හැකි ය:
PIE හි අඝෝෂ, ඝෝෂ, හා ඝෝෂ මහප්‍රාණ නැවතුම් අතර තුන් ආකාර වෙනස්කම වාග්විද්‍යාත්මක දර්ශවාදයේ ඇසින් බලන කල අතිශය අසාමාන්‍ය ලෙස සැලකේ: විශේෂයෙන් ම ඊට ගැලපෙන අඝෝෂ මහප්‍රාණ නැවතුම් මාලාවක් රහිත ඝෝෂ මහප්‍රාණ නැවතුම් තිබීම. එක් දුහිතෘ භාෂා කුලයක්වත් එය නොවෙනස් ව පවත්වාගෙන නොඑන අතර බැලූ බැල්මට අස්ථායී PIE අවස්ථාවට නොයෙක් විසඳුම් ප්‍රමාණයක් ඒවායේ ඇතුලත් ය.
අනෙකුත් ගාත්‍රාක්ෂරවලට සිදුවන විශේෂ වෙනස්කම්:
වරනැඟීමේ සන්සන්දනය
පහත වගුව ඉංග්‍රීසියෙන් දැරීමට කියන "bear" යන ක්‍රියාපදයෙහි *bʰer- යන ක්‍රියා මූලයෙහි තේමාත්මක වර්තමාන කාල වරනැඟීමේ සන්සන්දනයක් සහ පුරාණයේ තිබුනායැයි සාක්ෂි හමු වන ඉන්දු යුරෝපා භාෂාවන්ගේ හා ඒවායේ නූතන භාෂාවන්ගේ ප්‍රත්‍යාවෘත්තයන් දක්වයි. ඉන් සෑම භාෂාවකටම මූලික අවස්තාවක වරනැඟුණු ක්‍රියා පද්ධතියක් තිබුණු බව පෙන්වා දෙයි. ** සංස්කෘත, හෙබ්‍රෙව් වැනි භාෂාවන්ගේ දෙදෙනෙක් පිළිබඳ කියන විට එය ද්විත්ව වචන යයි හැඳින්වේ. බහු වචන වන්නේ දෙදෙනෙක්ට වඩා වැඩි පිරිසක් ගැන කියන විට යි. තවදුරටත් කියවන්න: ව්‍යාකරණමය ගණන්
පුරාණ භාෂා හා වර්තමාන භාෂා අතර සමානතා තවමත් දක්නට ලැබුන ද, කාලයත් සමඟ වෙනස්කම් වැඩි වී ඇත. සමහර ඉන්දු යුරෝපා භාෂා සංශ්ලේෂී ක්‍රියාපද පද්ධතියක සිට විශාල ව්‍යංග පද්ධතියකට පරිණාමය වී ඇත. ඊට අමතරව ව්‍යන්ගීය රූපවල සර්වනාම ඒවා මතු වන විට ධරයන්වල. මේවායේ සමහර ක්‍රියාපදවල තේරුම් ද වෙනස් වී ඇත.
වර්තමාන ව්‍යාප්තිය
අද වන විට ඉන්දු යුරෝපා භාෂා බිලියන 3ක සෑම ජනාවාස සහිත මහාද්වීපයක ම සිටින ජනතාවක් තම මවු බස ලෙස භාවිතා කරන අතර එය වැඩියෙන්ම ව්‍යාප්ත වී ඇති භාෂා කුලය යි. එත්නලොග් සඟරාවට අනුව මවු භාෂාවක් ලෙස වැඩියෙන් ම භාවිතා වෙන භාෂා 20න් 10ක් ඉන්දු යුරෝපා භාෂා යි: ස්පාඤ්ඤ, ඉංග්‍රීසි, හින්දුස්තානි, පෘතුගීසි, බෙංගාලි, රුසියානු, පන්ජාබ්, ජර්මානු, ප්‍රංශ සහ මරාති යන භාෂා වන අතර ඒ සියල්ලම බිලියන 1.7කට වඩා ජනගහනයක් විසින් මවු භාෂා ලෙස භාවිතා කෙරේ. ඊට අමතර ව සම්පූර්ණයෙන් ම වෙනස් භාෂා කුල භාවිතා කරන්නන් සහ වෙනස් අයිතිහාසික පසුබිම් ඇති සිය දහස් ගණනක් ඉන්දු යුරෝපා භාෂා ඔවුන්ගේ ද්විතීය හෝ ත්‍රිතීය භාෂා ලෙස හදාරති. 600,000,000 - 1,000,000,000 පමණ වූ ඉංග්‍රීසි ද්විතීය භාෂාව ලෙස ඉගෙනගන්නන් ප්‍රමාණයක් සිටිති.
මෙම භාෂා කුලය භාවිතා වන ජනගහනය හා ප්‍රදේශ වපසරිය අනුව මෙතරම් සාර්ථකත්වයක් ලබා ගැනීමට හේතු කිහිපයක් ඇත. අතීත ඉන්දු යුරෝපා සංක්‍රමණ සහ ඉන්දු යුරෝපා සංස්කෘතිය යුරේසියාව පුරා ම පැතිරීම, මුල් ඉන්දු යුරෝපානුවන් ද, එහි ඉන්දු ආර්යන්, ඉරානීයන්, කෙල්ට්වරුන්, ග්‍රීක්වරුන්, රෝමානුවන්, ජර්මානුකයන්, හා ස්ලැවිකයන් ද ඇතුළු ව දුහිතෘ සංස්කෘතීන්ගේ පැතිරීම ද, මෙම ජනතාවගේ භාෂා කුලයේ ශාඛා පූර්ව අයිතිහාසික යුගය අවසානය වන විට පෙර තිබුණු භාහ්සා යටපත් කර උතුරු හා නැගෙනහිර ආසියාව හැර මුළු යුරේසියාවේ ම මුල් බැසගැනීමට සමත් විය.
මුල් ඉන්දු යුරෝපානුවන්ට අයත් වූ කණ්ඩායමක් වූ යුරේසියානු එඬේරුන්ගේ මධ්‍යතන ආක්‍රමණ මධ්‍යයේ වුව ද, මුල් නූතන යුගයේ දී ඉන්දියානු අර්ධද්වීපයේ ඇති වූ ජනගහන වර්ධනය හා ගවේෂණ යුගයේ දී යුරෝපා ව්‍යාප්තිවාදය, සහ රාජ්‍ය මධ්‍යගතවීමේ වර්ධනය වීමත් ජාතිකවාදයත් නිසා තවදුරටත් පැවතුනු ඉන්දු යුරෝපා නොවන භාෂා ස්වීකරණය හා යටපත් වීම නිසා ඉන්දු යුරෝපා ව්‍යාප්තිය ඉහළ ම තැනට පැමිණියේය. ඉන්දු යුරෝපා භාෂා කතාකරන්නන් එකවර වැඩි කරමින් හා ඔවුන්ට යටත් වූ භූමි ප්‍රමාණය වැඩි කරමින් ලෝක ජනගහන වැඩිවීම හා බටහිර අර්ධගෝලයේ හා ඔශීනියාවේ යුරෝපා යටත්විජිතකරණය නිසා මෙම නැඹුරුතා නූතන යුගය පුරාවට සංයෝග විය.
යටත්විජිතකරණයත් ජගත් විද්‍යා, තාක්ෂණික, අධ්‍යාපන, මූල්‍ය හා ක්‍රීඩා ක්ෂේත්‍රයන්ගේ ඉන්දු යුරෝපා භාෂාවන්ගේ නූතන මුල්බැසගනීමත් සමඟ ඉන්දු යුරෝපා නොවන භාෂා කතාකරන බහුතරයක් වෙසෙන රටවල්වල වුව ද ඉන්දු යුරෝපා භාෂා රාජ්‍ය භාෂා කර ඇති හා ලෝක ජනගහනයෙන් බහුතරය අවම වශයෙන් එක ඉන්දු යුරෝපා භාෂාවක් හෝ කතා කරන තත්වයකට පත් වී ඇත. අන්තර්ජාලය තුල භාවිතා වන භාෂා ද බහුතරය ඉන්දු යුරෝපා භාෂා වන අතර එයිනුත් වැඩියෙන්ම භාවිත වන්නේ ඉංග්‍රීසි භාෂාව යි. බොහෝ ආකාරවලින් බැලූ කල ඉංග්‍රීසි ජගත් සන්නිවේදනයේ දී පොදු භාෂාව බවට පත් වී ඇත.
මේවාත් බලන්න
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
කැකුණ
Canarium zeylanicum is a species of flowering plant in the frankincense family, Burseraceae, that is endemic to Sri Lanka.
References
zeylanicum ප්‍රවර්ගය:Plants described in 1850 ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ශාක ප්‍රවර්ගය:වඳවීයන ශාක
අනුරාධපුර
ඔබට අවශ්‍ය ලිපිය තෝරාගන්න
ප්‍රවර්ගය:නගර ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර
අබේරාම
දොන් ජොහානිස් අබේරාම + ....
දරුවන්
1 ජන්දිරිස් ද සිල්වා අබේරාම 2 ගිමාරහාමි අබේරාම 3 බේබිහාමි අබේරාම 4 මෙතියස් අබේරාම
01 ජන්දිරිස් ද සිල්වා අබේරාම [1904.10.21-1991.01.22 (86)]+ සොපිනෝනා අමරවීර[1922.05.05-2011.01.25 (89)] ("අබේරාම", කහවත්ත, බෙලිඅත්ත.)
දරුවන් 1.1 බන්දුසේන අබේරාම[1944.01.25] 1.2 රූපානන්ද අබේරාම[1946.01.25] 1.3 තිලකසේන අබේරාම[1948.10.07] 1.4 චන්ද්‍රා අබේරාම[1952.04.23] 1.5 චාලට් අබේරාම[1954.10.12] 1.6 කරුණාසේන අබේරාම[1957.02.23]
1.1 බන්දුසේන අබේරාම + වල්ගමගේ කාන්ති[1956.03.06]
දරුවන් 1.1.1 දිනූෂා සංජීවනී අබේරාම[1976.05.22] 1.1.2 ශ්‍යාමන් ඉන්ද්‍රජිත් අබේරාම[1977.10.31]
1.2 රූපානන්ද අබේරාම + අයිරාංගනී ගජනායක
දරුවන් 1.2.1 ගිම්හානි නිසන්සලා අබේරාම 1.2.2 වින්ද්‍යා දර්ශනී අබේරාම 1.2.3 ඉසුරු සම්පත් අබේරාම
1.3 තිලකසේන අබේරාම + ලක්ෂ්මී බණ්ඩාරනායක
දරුවන් 1.3.1 තිළිනි කාන්චනා අබේරාම 1.3.2 බුද්ධික අනුරාධ අබේරාම
1.4 චන්ද්‍රා අබේරාම + කපුගේ චන්ද්‍රසෝම සිරිවර්ධන
දරුවන් 1.4.1 කපුගේ සුජාතා රෝෂනී සිරිවර්ධන 1.4.2 කපුගේ සමන්තා එරංගනී සිරිවර්ධන 1.4.3 කපුගේ තරංග සම්පත් සිරිවර්ධන 1.4.4 කපුගේ වසන්තා ප්‍රසංගනී සිරිවර්ධන
1.5 චාලට් අබේරාම + පල්ලෙමුල්ලෙ හේවා ගීගනගේ පියදාස වීරතුංග
1.6 කරුණාසේන අබේරාම + කොඩිතුවක්කු කංකානම්ගේ රම්‍යා ශාන්තිමාලා
දරුවන් 1.6.1 රුවන්තිකා සඳමාලි අබේරාම 1.6.2 වින්ද්‍යානි මධුමාලි අබේරාම 1.6.3 දර්ශන ගයාන් අබේරාම 1.6.4 දිලිනි කාන්චනා අබේරාම
131
වසර 131 (CXXXI) යනු, ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර   ඉරිදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දකි  (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත). එකල එය හැඳින්වුනේ, ලෙනස්ගේ සහ රූවිනුස්ගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ධූර වර්ෂය (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්,  අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා  884 වසර) ලෙසිනි. මෙම වසර සඳහා 131යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය.
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
හේවා අංගම්
මෙය කුල භේදයකින් තොරව ඉගැන්වූ යුද්ධයට පමණක් භාවිතා කරන ලද කුඩා හරඹ කොටසකි.අතීතයේ යුද්ධයට ගිය සාමාන්‍ය මිනිසුන්ට පවා මෙය පුහුණු කර ඇත.අලි ඇතුන් හික්මවීම,අශ්ව ශිල්ප,දුනු හරඹ ආදිය මෙයට ඇතුළත් වේ.තවද අංගම්පොර ශිල්පයේ දුනු වර්ග කිහිපයක්ම ඇත. ඊතලයෙහි පොල් ළෙලි අමුණවා එයට ගිනි තබා ඈත සිටින සතුරාට විදීම වැනි දුනු සටන් උපක්‍රම රාශියක්ද හේවා අංගම් නැමැති කොටසට ඇතුළත් වේ.
කෝපායි මැතිවරණ කොට්ඨාසය
කෝපායි මැතිවරණ කොට්ඨාසය අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ කොට්ඨාස අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය නම් ලද්දේ උතුරු පළාතේ  යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ,  කෝපායි නගරය අනුව යමිනි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස වූ කොට්ඨාස 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී කෝපායි මැතිවරණ කොට්ඨාසය වෙනුවට  යාපනය බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය තුළ ඡන්ද කොට්ඨාශයක් ලෙස කෝපායි දිගටම පවතියි.
1947 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
23 අගෝස්තු 1947 සිට 20 සැප්තැම්බර් 1947 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු පළමුවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1952 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
24 මැයි 1952 සහ 30 මැයි1952 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු දෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1956 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
5 අප්‍රේල් 1956 සහ 10 අප්‍රේල් 1956දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු තෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (මාර්තු) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
19 මාර්තු 1960 දිනදී පැවැත්වුණු සතරවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (ජූලි) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
20 ජූලි 1960 දිනදී පැවැත්වුණු පස්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1965 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
22 මාර්තු 1965 දිනදී පැවැත්වුණු  හයවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1970 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
27 මැයි 1970 දිනදී පැවැත්වුණු සත්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
සිවසුබ්‍රමානියම් කදිරවේලුපිල්ලෙයි 1981 අප්‍රේල් 2 දිනදී මිය ගියේය. ඔහුගේ ආද්ශය වශයෙන් මුරුගේසු අලලසුන්දරම් 1981 ජූලි 23 දින දිවුරුම් දෙන ලදි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය: යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
තඹුත්තේගම ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
තඹුත්තේගම ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ,  උතුරු මැද පළාතේ,   අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කය
මැඩගස්කරයෙහි භාෂා
මලායෝ-පොලිනීසියානු සම්භවයක් දරන, මලගාසි භාෂාව, දිවයින පුරා සමස්තයක් ලෙසින් කථනය සඳහා භාවිතා කෙරේ. මැඩගස්කරයෙහි නිල භාෂාවන් මලගාසි, ප්‍රංශ සහ ඉංග්‍රීසි වෙති. මැඩගස්කරය යනු ප්‍රංශ-කථන රටක් වන අතර, මෙම පූර්ව ප්‍රංශ යටත් විජිතයෙහි උගත් ජනයා අතර කථන භාෂාවක් ලෙසින් ප්‍රංශ භාවිතා වෙයි. තවමත් විරල වුවද, ඉංග්‍රීසි, පුළුල් භාෂිතයට ලක් වෙමින් පවතින අතර, 2003 දී, රජය විසින් නියමු ව්‍යාපෘතියක් ලෙසින් පාසල් 44 ක ප්‍රාථමික ශ්‍රේණින් හි ඉංග්‍රීසි උගැන්වීම ඇරඹුවේ මෙම ව්‍යාපෘතිය රට පුරා ක්‍රියාත්මක කිරීමේ බලාපොරොත්තු ඇතිවය. බොහෝ සාම බලකා ස්වේච්ඡා සාමාජිකයින් මෙම කර්තව්‍යය ඉටු කර ගැනීමට ආධාර සපයමින් සහ ගුරුවරුන් පුහුණු කරමින් සහය වෙති.
1958 පළමු ව්‍යවස්ථාවෙන්, මලගාසි ජනරජයෙහි නිල භාෂාවන් ලෙස, මලගාසි සහ ප්‍රංශ නම් කරන ලදි.
1992 ව්‍යවස්ථාව තුල නිල භාෂාවන් පිළිබඳ කිසිදු සඳහනක් නොමැත. ඒ වෙනුවට, ජාතික භාෂාව ලෙසින් මලගාසි නම් කරන ලදි; කෙසේවුවද, බොහෝ මූලාශ්‍රයන් විසින් තවමත්, නිල භාෂාවන් ලෙසින් මලගාසි හා ප්‍රංශ හුවා දක්වන්නේ ඒවා තත්වාකාරයෙන් එම ස්ථාපිතය ආරෝපණය කර ගෙන ඇති බැවිනි. 2000 අප්‍රේල් හිදී, පුරවැසියෙකු විසින් අධිකරණයෙහි නඩුවක් ගොනු කලේ, නිල ලේඛන ප්‍රංශ භාෂාවෙන් පමණක් ප්‍රකාශනයට පත් කිරීම ව්‍යවස්ථා-විරෝධි බව දක්වමිනි. තම තීන්දුව ප්‍රකාශයට පත් කරමින් මහාධිකරණය කරුණු දැක්වූයේ, භාෂා නීතියක් නොමැති විටෙක, ප්‍රංශ සඳහා නිල භාෂා තත්ත්වය ආරෝපණය කල හැකි බවය.
බාහිර සබැඳි
* ප්‍රවර්ගය:මැඩගස්කරය
කොන්ටිනෙන්ටල් යුද්ධ හමුදාව
දෙවන කොන්ටිනෙන්ටල් කොංග්‍රස් මණ්ඩලය විසින් කොන්ටිනෙන්ටල් යුද්ධ හමුදාව සංස්ථාපනය කෙරුණේ පසුව ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය බවට පත්වූ විජිත විසින් ඇමරිකානු විප්ලවීය යුද්ධය ඇරඹීමත් සමගය. මහා බ්‍රිතාන්‍යයෙහි පාලනයට එරෙහිව විජිත දහතුනෙහි කැරැල්ලෙහි හමුදාමය කාර්යයන් සම්බන්ධීකරණය කිරීම සදහා 1775, ජූනි 14 දිනදී කොංග්‍රස් මණ්ඩලය වෙත ඉදිරිපත් කෙරුණු යෝජනාවක් මගින් එය පිහිටවුවන ලදි. එක් එක් ජනපදයන්හී පාලනය යටතෙහි පැවතුණු නැතහොත් ස්වායත්ත ලෙසින් ක්‍රියාත්මක වූ ප්‍රත්‍යන්ත  ක්ෂාත්‍රකායයන් සහ ස්වේච්ඡා බලකායයන් වෙතින් කොන්ටිනෙන්ටල් යුද්ධ හමුදාව පරිපූරණය විය. යුද්ධය පුරාවටම යුද්ධ හමුදාවෙහි ආඥාපති ලෙසින් ජෙනරාල් ජෝර්ජ් වොෂිංටන් ක්‍රියා කලේය.
132
වසර 132 (CXXXII) යනු, ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර   සඳුදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්දකි  (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත). එකල එය හැඳින්වුනේ, සේරියුස්ගේ සහ සෙර්ජනුස්ගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ධූර වර්ෂය (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්,  අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා  885 වසර) ලෙසිනි. මෙම වසර සඳහා 132 යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය.
ලිස් ට්‍රස්
මේරි එලිසබෙත් ට්‍රස් (Mary Elizabeth Truss; උපත 26 ජූලි 1975), ලිස් ට්‍රස් ලෙස හඳුන්වන, යනු බ්‍රිතාන්‍ය දේශපාලනඥයෙක් වන අතර 6 සැප්තැම්බර් 2022 සිට 25 ඔක්තෝම්බර් 2022 දක්වා එක්සත් රාජධානියේ අගමැති වූ අතර 5 සැප්තැම්බර් 2022 සිට 24 ඔක්තෝම්බර් 2022 දක්වා කොන්සර්වේටිව් පක්ෂයේ නායකයා විය. ඇය බොරිස් ජොන්සන්ගේ කැබිනට් මණ්ඩලයේ 2021 සැප්තැම්බර් මාසයේ සිට 6 සැප්තැම්බර් 2022 දක්වා විදේශ, පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය සහ සංවර්ධන කටයුතු පිළිබඳ රාජ්‍ය ලේකම්වරිය ලෙස කටයුතු කළේය. ඇය 2017 සිට 2019 දක්වා භාණ්ඩාගාරයේ ප්‍රධාන ලේකම්වරිය ලෙස කටයුතු කළාය සහ 2010 සිට නිරිතදිග නොර්ෆොක් සඳහා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී. ට්‍රස් උපත ලැබුවේ ඔක්ස්ෆර්ඩ්හිය. ඇය අධ්‍යාපනය ලැබුවේ ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේය.
ඇය යුක්තිය පිළිබඳ රාජ්‍ය ලේකම්, 2014 සිට 2016 දක්වා පරිසර, ආහාර සහ ග්‍රාමීය කටයුතු පිළිබඳ රාජ්‍ය ලේකම් සහ 2012 සිට 2014 දක්වා අධ්‍යාපන හා ළමාරක්ෂක පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තු උප ලේකම් ලෙසද කටයුතු කළාය.
2022 ජූලි මාසයේදී, ට්‍රස් 2022 කොන්සර්වේටිව් පක්ෂ නායකත්ව මැතිවරණයේදී බොරිස් ජොන්සන් වෙනුවට එක්සත් රාජධානියේ කොන්සර්වේටිව් පක්ෂයේ නායකයා සඳහා ඇයගේ අපේක්ෂකත්වය නිවේදනය කළේය. 2022 ජූලි 20 වන දින, ට්‍රස් මැතිවරණයේ අවසන් වටයට පිවිසි අතර රිෂී සුනාක්ට මුහුණ දෙනු ඇත. ඇය ජයග්‍රහණය කර, අගමැති සහ කොන්සර්වේටිව් පක්ෂයේ නායිකාව බවට පත් වූවාය. කෙසේ වෙතත්, රජයේ අර්බුදයකින් පසු, ඇය දින 50 කට පසු ඉල්ලා අස් වූ අතර, එක්සත් රාජධානියේ ඉතිහාසයේ කෙටිම අගමැතිනිය බවට පත් විය. ඇය වෙනුවට අගමැති සහ පක්ෂයේ නායකයා රිෂී සුනාක් විසින් පත් කරන ලදී.
133
වසර 133 (CXXXIII) යනු, ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර   බදාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දකි  (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත). එකල එය හැඳින්වුනේ, හිබේරුස්ගේ සහ සීසෙන්නාගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ධූර වර්ෂය (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්,  අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා  886 වසර) ලෙසිනි. මෙම වසර සඳහා 133 යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය.
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
134
වසර 134 (CXXXIV) යනු, ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර   බ්‍රහස්පතින්දා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දකි  (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත). එකල එය හැඳින්වුනේ, එර්සස්ගේ සහ වාරස්ගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ධූර වර්ෂය (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්,  අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා  887 වසර) ලෙසිනි. මෙම වසර සඳහා 134 යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය.
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
135
වසර 135 (CXXXV) යනු, ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර   සිකුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දකි  (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත). එකල එය හැඳින්වුනේ, ලූපෙර්කුස්ගේ සහ අටිලියානුස්ගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ධූර වර්ෂය (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්,  අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා  888 වසර) ලෙසිනි. මෙම වසර සඳහා 135 යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය.
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
පෘතුගීසි ලංකාව
සෙයිලම ලෙස කටවහරේ හැඳින්වුනු පෘතුග්‍රීසි ලංකාව යනු ලංකා දිවයිනේ පෘතුග්‍රීසීන් විසින් අත්පත් කරගෙන තිබූ භූමි ප්‍රදේශයකි. ශ්‍රි ලංකා ඉතිහාසයේ 1505-1658 දක්වා පෘතුග්‍රීසීන් පාලනය කළ කාලයයි. පෘතුග්‍රීසීන් ලංකාවට පළමුවෙන්ම පැමිණ කෝට්ටේ රාජ්‍ය ද සමග ගිවිසුමක් ඇතිකර ගත්හ. පෘතුග්‍රීසීන් ලංකාව තුළ සංස්ථාපනය වන්නේ යටත් කර ගත් කෝට්ටේ රාජ්‍යය හා ඉන්පසු ආක්‍රමණය කොට යටත් කර ගත් අවට පිහිටි රාජ්‍යයනුත් එක්වීමෙනි. 1565 දී පෘතුග්‍රීසි ලංකාවේ අගනගරය කෝට්ටේ සිට කොළඹට ගෙන එන ලදී. පෘතුග්‍රීසීන් හඳුන්වාදෙන ලද ක්‍රිස්තියානිය සිංහල ජනතාව සමග ඝට්ඨන ඇති වීමට හේතු විය.
කලක් ගත වෙද්දී ලාංකිකයෝ තම නිදහස ලබා ගැනීම සඳහා ලන්දේසීන්ගෙන් උදව් බලාපොරොත්තු වූහ. ලන්දේසීන් මුලින්ම කන්ද උඩරට රාජ්‍ය සමග ගිවිසුමක් ඇති කර ගත්හ. 1627 දී අයිබීරියන් ආර්ථිකය බිඳ වැටුණු පසු ලන්දේසීන් ආසියාවේ යටත් විජිත ආක්‍රමණය කරන බව පෙනී ගියේය. පසුව පෘතුග්‍රීසීන් පාලනය යටතේ තිබූ ලංකාවේ ප්‍රදේශයන් ලන්දේසීන්ට පවරා දෙනු ලැබුණි. එසේ වුවද පෘතුග්‍රීසීන් පාලනය සමයේ සිට අද දක්වා පෘතුග්‍රීසි සංස්කෘතික ලක්ෂණ ශ්‍රි ලංකාවේ ඉතිරිව පවතී.
පසුබිම
මුහුණ දෙමින් සිටියේ ය. ලංකාව තිබුනේ චීනයේ ආරක්ෂාව යටතේය. පෘතුග්‍රීසීන් එන්නට පළමු ලංකාවේ සිංහල රජවරු කප්පම් ගෙවමින් සිටියහ. පෘතුග්‍රීසි ආක්‍රමරණයෙන් නිදහස් වීමට සහ ඔවුන් විසින් බලයෙන් අන්‍ය ආගම්වලට ජනතාව හරවා ගැනීම වැළැක්වීමේ අරමුණින් ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ලන්දේසීන්ට (නෙදර්ලන්ත ජාතිකයින්) පැමිණීමට ඇරයුම් කළහ. රාජසිංහ රජු සමග 1638 දී උඩරට ගිවිසුම අත්සන් කිරීමෙන් ඔවුහු ජාතීන්ගේ නීතිය අනුගමනය කරමින් දෙපාර්ශවයේම පොදු සතුරා (පෘතුග්‍රීසින් ) සමග සටනකට අවතීර්ණ වූහ. මෙ පරිදි ලන්දේසීහු රටේ ආරක්ෂකයන් බවට පත් වූහ. ඉතා ඉක්මණින් දිවයිනේ ජනතාව ලන්දේසීන්ට කැමති වූහ. රාජසිංහ රජු ප්‍රංශය ලං කරගෙන ඔවුනට ත්‍රීකුණාමලය කොටුව පැවරුවේ ලන්දේසීන්ට එරෙහිව බලය තුලනය කිරීමටයි. ලන්දේසීහු ත්‍රීකුණාමලය ප්‍රංශවරුන්ගෙන් අල්ලා ගෙන දිවයිනේ සම්පූර්ණ මුහුදු බඩ ප්‍රදේශයේ පාලනය ඔවුන්ගේ අතට ගත්හ. ලන්දේසීන් සහ රාජසිංහ රජු එකිනෙකා රවටා පරාජය කිරීමේ සෙල්ලමක යෙදී සිටියහ. දෙපාර්ශවයම 1638 ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක කළහ. ලන්දේසිහු දෙමළ පළාත් සියල්ලම පාලනය කළ අතර බස්නාහිර පළාතේ කුරුඳු වතුවල වැඩ කිරීම සඳහා තන්ජෝර් වලින් දෙමළ වහලුන් ගෙන ආහ. ඔවුන්ගේ ඉන්දියාවේ අගනගරය වූයේ පුලිකට් නගරයයි. ඔවුන්ට අවශ්‍යය මිනිස් ශ්‍රමය සපයා ගන්නා ලද්දේ ඉන්දියානු ජනපද වලිනි. සෙනරත් රජු ඔහුගේ රාජධානිය කොටස් කර තමාගේම පුතා වූ රාජසිංහට කඳුකරයට ඉහළ පෙදෙස් ප්‍දේශීය පහක්ද (වර්තමාන නුවර දිස්ත්‍රික්කය) රජු යන නාමයද ප්‍රධානය කළේය. දෝනකතිරිනාගේ අනිත් පුතුන් වූ කුමාරසිංහ හා විජයපාල දෙදෙනා පිළිවෙලින් ඌව සහ මාතලේ පළාත් ලබා ගත්හ. රාජසිංහ විසින් සෙනරත් මිය යාමට පළමුව කුමාරසිංහට වස දී මරා දමනු ලැබුවේය. සෙනරත් රජු 1635 දී මිය ගියේය. බාලම කුමරු දෙවැනි රාජසිංහ (1635-1687) රජු බවට පත් විය. 1634 ගිවිසුම ඉතා තදින් ක්‍රියාත්මක නොවුණි. නව රජය ඉතා ඉක්මණින් ලන්දේසීන් කැඳවූයේ කොට්ටියාර් නැතහොත් මඩකලපු කොටුවක් පවරා දෙන බව පොරොන්දු වෙමිනි. ඔවුන්ගේ නාවික වියදම් ගෙවන බවටද පොරොන්දු විය. ඒ වන විටත් ලංකාවේ කුරුඳු වෙළඳාම ගැන ඇස් ගසා ගෙන සිටි බතාවියාවේ නැගෙනහිර ඉන්දියා සමාගම් බලධාරීන් මෙම අවස්ථාව ප්‍රයෝජනයට ගෙන ගෝව නගරයෙ ආරක්ෂාව සඳහා යමින් සිටි අද්මිරාල් ඇඩම් වෙසටර්වොල්ඩ් හට ආපසු එන ගමනේදී ලංකාව බලා යන ලෙසට උපදෙස් දුන්නේය. මේ අතරවාරයේදීම තවත් දූත පිරිසක් රාජසිංහ රජු හමුවීමට පිටත් කළ අතර ඔවුහු 1637 දී රජු හමුවට පැමිණියහ. සාකච්ඡා කිපයකින් පසු ඔවුහු සිංහලයන් තිදෙනෙකු සමග ගෝවාවලට පිටින් සිටි වෙස්ටර්වොල්ඩ් හා සම්බන්ධ වීමට ගියහ. එහිදී පෘතුග්‍රීසීන් හා ලන්දේසි නාවික හමුදා අතර සිදුවූ සටන් ඇසින් දුටුවහ. පෘතුගීසීහු 1638 ජනවාරි 4 දින පරාජයට පත් වූහ. මෙහිදී අද්මිරාල් තැන විසින් ඔහුට පළමුව උප අණදෙන නිලධාරී කොස්ටර්ට කුඩා හමුදාවක්ද කැටුව යන ලෙස උපදෙස් දුන් අතර ඒ පිරිස අප්‍රේල් 3 දින ත්‍රිකුණාමලයට ගොඩ බැස්සේය.
පෘතුග්‍රීසින් ලංකාවට පැමිණිම
1505 හෝ 1506 දී සිදු වූ ලංකාවේ ප්‍රථම පෘතුග්‍රීසි පැමිණීම කෙරුණේ ලොරොන්සෝද අල්මේදා විසින් හදිසියේ මුහුණ පෑ කුණාටුවේ ප්‍රථිඵලයක් ලෙස ඔහු ලංකාවේ ගාල්ලට ආසන්න වෙරළට ගසා ගෙන ඒමෙණි. 1505 හෝ 1506 වසරේ අන්තිම මාස කිහිපය තුළ ලොරෙන්සෝගේ නැව් හමුදාව කොළඹට පිටතින් නැංගුරම් ලන ලදී. මෙම ප්‍රථම ගොඩබැසීම සිහිවීම පිණිස ගොඩනැගූ ස්මාරකය කොළඹ බොක්කේ සිට බැලූ විට දක්නට ඇත. පෘතුග්‍රීසීන් එය පාද්රෝ (Padrao) යනුවෙන් නම් කළහ. පෘතුග්‍රීසීන් රාජ්‍ය ලාංඡනයට ඉහළින් කුරුසිය සහිත මෙම සිහිවටනය 1920 දී තරම් කාලයේදී දක්නට ලැබුණේ 1501 දාතම සමගයි. එවැනි දාතමක් සඳහන් වන්නේ කුමන හේතුවක් නිසා දැයි පැහැදිලි කළ නොහැක.
ඔව්හු කෝට්ටේ නැවතී හිඳිමින් රජු සමග ගිවිසුමක් සම්පූර්ණ කරන ලදී. දිවයින රාජධානි හතරකට බෙදා තිබුණේය. ඒ කෝට්ටේ, සීතාවක, මහනුවර සහ උතුරේ යාපනය වශයෙනි. මෙයින් වැදගත් ස්ථානයක් ඉසිළුවේ කෝට්ටේය.