cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
වයිකින්ග් නාවික යාත්‍රා
දිශා දැක්වීම
තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමග ඔවුන්ගේ නෞකා වඩා හොදින් මුහුදට ඔරොත්තු දෙන ලෙස නිෂ්පාදනය වීමත් සමග වයිකින්ග් වරුන් වඩ වඩාත් මුහුදු ගවේෂණ වල යෙදුනි. නමුත් සාගරය තරණය කිරීම සදහා වයිකින්ග් වරුන්ට වඩා නිවැරදි දීශෘ දැක්වීමේ ක්‍රම වල අවශ්‍යතාව දැනුනි. බොහෝවිට නැවක නියමුවා නැව ගෙන යා යුතු ගමන් මාර්ගය සාම්ප්‍රදායික දැනුම් ආශ්‍රයෙන් ලබා ගත්තේය. වයිකින්ග් වරුන් මුහුදු රළ වල ස්භාවය, ගතවන කාළය, ගොඩබිම් මූලාශ්‍ර වැනි පෙර පලපුරුදු අත්දැකීම් නැව ගෙන යා යුතු මාර්ගය තීරණය කිරීමේදී නිසැක වශයෙන්ම යොදා ගනු ලැබුවේය. උදාහරණයක් වශයෙන් විද්වතුන් දක්වන අයුරින් තල්මසුන් සිටීම නැවක දිශාව තීරණය කිරීමේදී උපයෝගි කරගනු ලැබිණි. මන්ද යත් තල්මසුන් ජීවත් වන්නේ ආහාර බහුල මුහුද ජලය ආශ්‍රිතවය. මෙවැනි ජල ප්‍රදේශ බහුලව හමු වනුයේ ගැඹුරු දියවැල් ගැඹුරින් අඩු ප්‍රදේශ කරා තල්ලු කරනා ගොඩබිම් ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතවය. මේ අනුව තල්මසුන් ගැවසෙන ප්‍රදේශයක් යනු ගොඩබිමක් පිලිබද සලකුණකි.
අනෙක් අතට ඇතැම් විද්වතුන් යෝජනා කරන ආකාරයට වයිකින්ග් වරුන් වඩා දියුණු තාක්ෂණයන් දිශාව තීරණය කිරීමේදී යොදා ගෙන ඇත. උදාහරණයක් ලෙස හිරු මාලිමාව දැකිවිය හැකිය. ග්‍රින්ලන්තයේ නාර්සේෂුවැක් (Narsaruaq) වෙරළ තීරයෙන් හමුවූ ලී අඩ තැටියක් මෙම උපකල්පනයට මූලික වශයෙන් සාධක සපයයි. නමුත් වැඩිදුර අධ්‍යයනයන් මගින් පෙන්නුම් කෙරුනේ මෙහි යොදා තිබූ කෙටි කැපුම් අසමානුපාතිකව යොදා ඇති බවයි. ඒ අනුව මෙය නිවැරදි මාලිමාවක් ලෙස භාවිතා කිරීමට නොහැකි බවයි. ඒ අනුව මෙම තැටිය භාවිතා කරන්නට ඇත්තේ පූජක වරුන් බවට යෝජනා වනවා. පූජක වරුන් පාපොච්චාරනය කිරීමේදී මෙම කට්ට යොදන්නට ඇති බවට සිතනව. මීට සමානවම පර්යේෂකයන් සහ ඉතිහාසඥයන් දිගින් දිගටම විවාද කරන කාරනයක් නම් වයිකින්ග් වරුන් දිශා තීරණය කිරීමේදි හිරු පාෂාණ භාවිතා කරාද යන්නයි. මන්ද යත් හිරු පාෂාණ වලින් ආලෝකය ධ්රැවිකරනය කල හැකි වන අතර එය දිශාව තීරණය කිරීමේදි පැසසිය හැකි ක්‍රම වේදයක් බැවිනි. කුමන දිශාවක් ඔස්සේ ආලෝක තරංග කම්පනය වන්නේද යන්න පෙන්වීම මගින් හිරු ආලෝකය මද, වළාකුලු සහිත තත්වයක් යටතේ වුවද හිරු ඇති ස්ථානය පෙන්වීමට හැකියාව හිරු පාෂාණ සතුව ඇත. මෙම පාෂාණ තරංග වල දිශාව අනුව එක් නිශ්චිත වර්ණයකට වෙනස් වන අතර මේ සදහා පාෂණ සෘජු සූර්යාලෝකය පතිත වන ස්ථානයක තැබිය යුතුය. මේ අනුව විද්වතුන් මෙවන් සීමාකාරී තත්ව යටතේදී හිරු පාෂාණ දිශා දැක්වීමේ ක්‍රම වේදයක් ලෙස යොදා ගැනීමේ යෝග්‍යතාව ගැන වාද කරයි.
වයිකින්ග් ඉතිහාස කතා වල නිතරම පැවසෙන පරිදි වයිකින්ග් වරුන් ඔවුන්ගේ දීර්ග මුහුදු ගමන් වලදී අයහපත් කාලගුනය සහ මීදුම නිසා පීඩා විදි බව දැක්වේ. දිශාව පිලිබද කිසිදු අදහසකින් තොරව ඔවුන් සම්පූර්ණයෙන්ම මංමුලා වූ අවස්තා ගැනද සදහන් වේ. මෙම වාර්තා වලට අනුව දැක්වෙන්නේ ඔවුන් දිශාව නිර්ණය කිරීම සදහා හිරු එළිය අපහැදිලි අවස්ථා වලදී හිරු පාෂාණ භාවිතා කර නොමැති අතර වයිකින්ග් වරුන් පවතින සූළං මත යැපුනු අතර ඔවුන්ගේ පාරම්පරික සාම්ප්‍රදායික දැනුම දිශා තීරණය කිරීමේදි යොදා ගන්නට ඇති බවයි.
සම්ප්‍රදාය සහ සංස්කෘතිය
එක් වයිකින්ග් සම්ප්‍රදායක් වූයේ වයිකින්ග් නායකයින් මිය ගිය පසු ඔවුන් ඔවුන්ගේ නෞකා සමග මිහිදන් කිරීමයි. මියගිය පුද්ගලයාගේ සිරුර ප්‍රවේසමින් සූදනම් කරන ලද අතර ඔවුන්ගේ හොදම ඇදුම් වලින් සරසන ලදි. මෙම සූදානම් කිරීමේ කටයුතු වලින් අනතුරුව ශරීරය ආදාහනය කරන ප්‍රදේශයට අශ්ව රියකින් ගෙනයන ලදි. අනතුරුව මෘත දේහය ඔහුගේ භාරයේ තිබූ දේවල් සමග නැව තුල තැන්පත් කෙරිනි. නායකයාගේ ප්‍රියතම අශ්වයා, බොහෝවිට ස්වාමියාට ලැදි දඩයම් බල්ලෙකු සහ ඇතැම් අවස්ථාවලදී වහලුන් ද බිලි පූජා කරන ලද අතර මෘත දේහය සමග ආදාහනය කරන ලදි. මෙයින් අනතුරුව මිය ගිය පුද්ගලයා මරණින් මතු ලෝකයට යාත්‍රා කරන බව වයිකින්ග් වරුන් තදින්ම විශ්වාස කරන ලදි. වයිකින්ග් නෞකා මිහිදන් කිරීමක් පිලිබද උදාහරණයක් ලැඩ්බි (Ladby) නම් ඩෙන්මාර්ක් ගම්මානයේ සිදු කරන ලද කැණීම් කටයුතු වලින් හමු වී ඇති අතර ප්‍රදර්ශනයට තබා තිබේ.
නෞකා සමග මිහිදන් කිරීම නෝර්ඩික් යකඩ යුගය දක්වා තරම්වත් ඈත අතීතයකට දිවෙන ස්කැන්ඩිනේවියානු පුරාණ සංස්කෘතික අංගයකි. මෙයට සාක්ෂි සදහා උදාහරණ වශයෙන් හියෝස්ප්‍රින්ග් (Hjortspring) බෝට්ටුව (400-300 ක්‍රි.පූ.) හෝ නයිඩම් (Nydam) බෝට්ටු (200-450 ක්‍රි.පූ.) දැක්විය හැකිය. නෞකා, මළ සිරුරු  සහ ජලය ජර්මානු සංස්කෘතියේ ආත්මීය වැදගත්කමක් ඉසිලූ අංග ලෙස නෝර්ඩික් ලෝකඩ යුගය තරම්වත් ඈතට දිවෙයි.
සංරක්ෂණය කරන ලද නෞකා
thumb|250x250පික්|සංරක්ෂණය කරන ලද Oseberg නෞකාවේ කොටස් වයිකින්ග් කෞතුකාගාරය(ඔස්ලෝ) ඇතැම් මුල් වයිකින්ග් නෞකා අවුරුදු ගණනාවක් තුලදී හමුවූ නමුත් මේවයින් කිහිපයක් පමණක් සංරක්ෂණ කටයුතු සදහා යොදාගැනුනි. මෙම නෞකා කිහිපයෙන් වඩාත්ම අවදානයට පාත්‍ර වූ නෞකා කිහිපය පහත දැක්වේ.
අනුකෘතීන්
වයිකින්ග් නෞකා අනුකෘතීන් බහුලව හමු වන නෞකා අනුකෘතීන් වර්ගයකි. වයිකින්ග් නැමැති මුල්ම වයිකින්ග් නෞකා ආකෘතිය නෝර්වේ සන්ඩර්ෆියුජ් (Sandefjord) හි රොඩ්ස්වර්වන් (Rødsverven) නැව් තටාංගනයේ තනනු ලැබීය. 1893 දී මෙය ලෝක කොළොම්බියානු ප්‍රදර්ශනය සදහා අත්ලාන්තික් සාගරය තරණය කරමින් චිකාගෝ වෙත ලගා විය. සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක වයිකින්ග් යුගයේ නෞකා ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම්, උතුරු යුරෝපයේ සහ උතුරු ඇමරිකාවේ සේවය සදහා යොදා ගෙන තිබේ. ඩෙන්මාර්කයේ රොස්කිලේ (Roskilde) හි වයිකින්ග් නෞකා කෟතුකාගාරය ඔවුන් සතුව ඇති පුරාවිද්යාත්මක සොයාගැනීම් අනුව නිර්මාණශීලිව සහ නිවැරදිව වයිකින්ග් නෞකා  ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම පිලිබද කීර්තියක් උසුලයි.
හෙරඩෝටස්
= ඉතිහාසයේ පියා ලෙස විරුදාවලිය ලත් – හෙරඩෝටස් = 28 FEBRUARY 2018
චරිත
By Hasintha Subasinghe
ලෝකයේ විවධ දේ සඳහා ප්‍රසිද්ධ විවධ වූ පුදගලයින් දක්නට ලැබේ. ඒ අතර ඉතිහාසය යනු කාගේත් අවධානය යොමු වූ ක්ෂේත්‍රයකි. ඉතිහාසය පිළිබඳ ප්‍රචලිත විවධ වූ පුද්ගලයින් සිටියත් ඉතිහාසයේ පියා ලෙස විරුදාවලිය ලබා ඇති ලොව ප්‍රථම ඉතිහාසඥයා ලෙස සැළකෙන්නේ හෙරඩෝටස් ය. ග්‍රීක ජාතිකයෙක් වූ මොහු ක්‍රිස්තු පුර්ව 483 වසරේ ජීවත්ව සිට ඇති බව ප්‍රකාශ වේ. ඔහු ඉපදී ඇත්තේ Halicarnassus ප්‍රදේශයේ ය. ඔහුගේ පියා Lyxes වූ අතර මව වුයේ Dryo නමැති කාන්තාවයි.
හෙරඩෝටස් ඉතිහාස පිලිබඳ හැදෑරීමට පටන් ගත් පසු එය හේතුව හා ප්‍රතිපලය සමඟ සම්බන්ධ කර අධ්‍යයනය කරන ලදි. මොහුගේ හේතුඵල වාදය නිසා ඉතිහාසය පිළිබඳ හැදෑරීම දේශපාලන හා බුද්ධිමය අධ්‍යයනයන්ගේ අනිවාර්ය කොටසක් බවට පත් විය. ඉතිහාසය සඳහා විශාල සේවයක් කළ හෙරඩෝටස් පිලිබඳ සාකච්ඡා කිරීමට මෙම ලිපිය තුළින් අප බලාපොරොත්තු වේ.
ළමා කාලය
thegreatcourses.com
හෙරඩෝටස් උපන් Halicarnassus ප්‍රදේශය වානිජමය මධ්‍යස්ථානයක් විය. ඒ හේතුවෙන්ම මොහුගේ පවුල ධනවත් වෙළඳ පවුලක් විය. ක්‍රිස්තු පුර්ව 6 වන සියවසේ මැද භාගයේ හෙරඩෝටස් ජීවත් වූ Halicarnassus ප්‍රදේශය පර්සියන් අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් බවට පත් වූ අතර පසුව මෙම ප්‍රදේශය පාලනය කරන ලද්දේ දුෂ්ඨ පාලකයෙකු වූ Lygdamis විසිනි. හෙරඩෝටස්ගේ පවුල මොහුගේ පාලනයට එරෙහි වූ නිසා ඔවුන්ව එම ප්‍රදේශයෙන් පිටුවහල් කරන ලදි. නමුත් හෙරඩෝටස් තරුණ කාලයේදී නැවත Halicarnassus බලා පැමිණෙන ලද්දේ පර්සියානුවන්ට එරෙහිව දියත් කළ කැරැල්ලකට සහභාගී වීමටයි. නමුත් මෙයින් පසු හෙරඩෝටස් තමා උපන් නගරයට කෙදිනක වත් පැමිණියේ නැත.
තරුණ කාලය
වැඩිවියට පත් වූ හෙරඩෝටස් නිරන්තරයෙන්ම දේශපාලනමය වශයෙන් ක්‍රියාකාරී පුද්ගලයෙකු විය. ඔහු කෙදිනක වත් තමාගේ පවුල Halicarnassus ප්‍රදේශයෙන් පිටුවහල් කළ සිදුවීම අමතක නොකළේය. ඔහු දේශපාලනයට මැදිහත් වීම නිසා ඔහුගේ ජීවිතය තරමක් අසීරු තත්වයකට පත් විය. දේශපාලනය නිසා ඔහුට විවධ ප්‍රදේශ වල සංචාරය කිරීමට සිදු විය. ලෝකය හා විවිධ සංස්කෘතීන් පිලිබඳ දැන ගැනීමට ඇති හොඳම ක්‍රමය සංචාරය කිරීම බව කෙටි කාලයක් තුළදී ඔහුට වැටහිනි. ඔහු අලුත් ස්ථාන නරඹන විට ඒවා පිලිබඳ කරුණු ක්‍රමානුකූලව සටහන් කර තබා ගැනීමේ සිරිතක් ඔහු සතු විය.
thefamouspeople.com
හෙරඩෝටස්ගේ ඉතිහාසයේ විෂය පථය
thehundredbooks.com
මොහුගේ ඉතිහාසය සඳහා විෂය පථය වුයේ ග්‍රීසිය හා පර්සියාව අතර පැවතුන යුද්ධයි. අධ්‍යයනයේ පහසුවට මොහුගේ රචනාවන් පොත් නවයකට බෙදා දක්වා ඇත. මෙයින් 1 – 5 දක්වා පොත් ග්‍රීසිය හා පර්සියාව අතර යුද්ධයට හේතු වූ පසුබිම විස්තර කර ඇත. 6- 9 දක්වා පොත්වල ඇත්තේ එම යුද්ධවල ඉතිහාසයයි. මොහු විසින් රචිත ඉතිහාසයේ ප්‍රධාන කොටස් දෙකක් දැකිය හැක. ඉන් එක් කොටසක් වන්නේ ක්‍රිස්තු පුර්ව 480 සිට 479 දක්වා පැවති යුද්ධවල ආරම්භය හා යුද්ධ කිරීම පිලිබඳ වූ ක්‍රමානුකූල කතාන්දරයයි. අනෙක් කොටස වන්නේ පර්සියානු අධිරාජ්‍යයේ නැගී ඒම, එහි භූගෝලීය තොරතුරු, සමාජීය තොරතුරු හා ඉතිහාසය පිලිබඳ කර ඇති විස්තරයන් ය. පර්සියානු රාජ්‍යයේ පැවති බොහෝ දේවල් හෙරඩෝටස්ගේ හිතට කා වැදී තිබුණි. උදාහරණයක් ලෙස එහි විශාලත්වය, එහි පැවති දක්ෂ හමුදාවන් ආදිය දැක්විය හැක.
ඉතිහාසයේ පියා බවට පත් වීම
historythrougholdbooks.wordpress.com
හෙරඩෝටස්ට පෙර ඉතිහාසය පිලිබඳ අධ්‍යයනය කිරීමේ, රචනා කිරීමේ හා අර්ථ නිරූපණය කිරීමේ ක්‍රමානුකූල ප්‍රවේශයක් නොපැවතුනි. මොහු ඉතිහාසය පිලිබඳ රචනා කිරීමට ප්‍රථමයෙන් කිසිවෙකුත් එය රචනා නොකරන ලද්දේ මීට පෙර එවැනි පොත් නොතිබූ නිසාවෙනි. ඒ පිළිබඳ සලකා බැලීමේදී ඉතිහාසය සොයා ගැනීමේ ගෞරවය හිමි වන්නේ හෙරඩෝටස්ටය. හෙරඩෝටස්ට පසුව විශිෂ්ට ග්‍රීක ඉතිහාසඥයකු වූ Thucydides බිහි විය. Thucydides ට අනුව හෙරඩෝටස් තම රචනා කිරීම් වල රසය වැඩි කිරීම සඳහා ඒවාට කල්පිතයන් එකතු කර ඇත.
හෙරඩෝටස් රචනා කිරීමේදී ප්‍රධාන ලෙස සැලකිල්ලට ලක් කරන ලද්දේ තෝරා ගත් යම් ක්‍රියාවක් හා එය සිදු වීමට හේතුවයි. මොහු සියලුම ක්‍රියාවන් පිලිබඳ අධ්‍යයනය කරන ලද්දේ පරීක්ෂණ පැවැත්වීමෙන් හා ඒ අවස්ථාව වන විට පැවති පර්සියානු හා ග්‍රීක ලියකියවිලි පරික්ෂා කිරීමෙනි. ඔහු තම නිරීක්ෂණද මේ සඳහා යොදා ගන්නා ලදි. ඔහු තමාගේ ඇස් දෙකෙන් දැක නොමැති දෙයක් කිසි විටක දැක ඇති දෙයක් ලෙස සටහන් තබා නොමැත.
kosmossociety.chs.harvard.edu
ලෝකයේ ඉපැරණිම පුදුම හත ලෙස සලකන රෝඩ්ස්හි හිරු දෙවි ප්‍රතිමාව, ආර්ටිමීස් දෙවොල, බැබිලෝනියාවේ එල්ලෙන කුළුන, ඔලිම්පියාවේ සුස් දෙව් ප්‍රතිමාව, මොසෝලස්ගේ සොහොන් ගැබ, ඇලෙක්සෙන්ධ්‍රියාවේ ප්‍රදීපාගාරය හා ගීසාහි යෝධ පිරමිඩ යන පුදුම හත මුලින්ම නම් කරන ලද්දේ හෙරඩෝටස් විසිනි.
පුද්ගලික ජීවිතය
ඉතිහාසඥයෙක්ට අමතරව හෙරඩෝටස් සංචාරකයෙක් ලෙස දැක්විය හැක. ඔහුට අනෙකුත් සංස්කෘතීන්, සිරිත් විරිත්, ආගම්, චාරිත්‍ර පිලිබඳ ඉගන ගැනීමේ මහත් කුතුහලයක් පැවතුණි. මොහු එක් අතකින් හොඳ කතා කියන්නෙක් ලෙසද දැක්විය හැක. ඔහු තමාගේ රචනාවන් බොහොමයක් සිදු කර ඇත්තේ කතා ගොඩනගන ආකාරයට අන් අයට කියවීම පහසු වීමට යි. වයස අවුරුදු 58ක් ජිවත් වූ මොහු ක්‍රිස්තු පුර්ව 425 දී මිය යන ලදී.
කවරයේ පින්තුරය  – ancient-origins.net
බිජිං
බිජිං නොහොත් පිකිං යනු උතුරු චීනය හා මහජන චීන සමුහාණ්ඩුවේ අග නගරයයි. මෙම නගරයේ නාගරික කටයුතු පාලනය වන්නේ මධ්‍යම රජය මඟිනි. බිජිං නගරයේ සිමාවන් ලෙස හෙබයි පලාතේ උතුර. බටහිර, දකුණු හා නැගනෙහිරින් සුලු ප්‍රමාණයක් හා ටියාන්ජින් නගරයේ ගිණිකොණත් සිමා වේ. බිජිං යනු චීනයේ ඇති පැරණිතම නගර හතරෙන් එක් නගරයකි. බිජිං යනු මහජන චින සමුහාණ්ඩුවේ ප්‍රධාන පාලන නගර හතරෙන් දෙවන විශාලතම නගරයයි. එය ප්‍රධාන නගරය හා උප නගරය 16 කින් හා ග්‍රාමිය ප්‍රදේශ දෙකකින් ද යුක්ත වේ. බිජිං යනු ගමනා ගමනයේ කේන්ද්‍රස්ථානයකි. දහස් ගණන් දුම්රිය මාර්ග හා මහාමාර්ග බිජිං නගරය පුරා විහිදි පවති. ජාත්‍යන්තර ගුවන් ගමන් සදහා ද කේන්ද්‍රස්ථානය වන්නේ බිජිං නගරයයි. මහජන චින සමුහාණ්ඩුවේ අධ්‍යාපනික, දේශපාලනික හා සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය වන්නේ ද බිජිං නගරයයි. ඒ අතරට ෂැංහයි හා හොංකොං ආර්ථික ක්ෂේත්‍රයන් ප්‍රධාන තැනක් ගනි. 2008 වසරේ ඔලිම්පික් තරගාවලිය සඳහා සත්කාරක නගරය වුයේද බිජිං නගරයයි.
සටහන්
{|
අංග
අංග යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ නැගෙනහිර ඉන්දීය උපමහාද්වීපයේ පිහිටා තිබූ පුරාතන ඉන්දීය රාජධානියකි. මෙය සොළොස් මහාජනපදවලින් එකකි. මෙය එහි අසල්වැසි මෙන්ම සතුරු රාජ්‍යය ද වූ මගධයට නැගෙනහිරින් පිහිටි අතර, චම්පා නදිය මඟින් එන රාජ්‍ය ද්විත්වය වෙන්කෙරිණි. මෙය වර්තමාන බිහාර් ප්‍රාන්තයේ භගල්පූර් සහ මුන්ගේර් ප්‍රදේශවල පිහිටා තිබිණි. අංගයෙහි අගනුවර ද ගංගාව අසබඩ පිහිටි අතට එය චම්පා සහ මාලිනී ලෙස නම්කෙරිණි. මෙම ජනපදය ප්‍රකට වූයේ එය සතු ධනය සහ වෙළඳාම නිසායි. ක්‍රි.පූ. 6වන සියවසේ දී මගධය විසින් අංගය ඈඳාගන්නා ලදී.
අංගුත්තර නිකාය වැනි බෞද්ධ පාඨ ග්‍රන්ථවල "සොළොස් මහාජනපද" වලින් එකක් යැයි සඳහන් වන අංගය ජෛන ව්‍යාඛ්‍යප්‍රඥාපතිගේ පුරාතන ජනපද නාමාවලියේ ද ඇතුළත් ය. ඇතැම් මූලාශ්‍ර අනුව පසුකාලීනව අංග ජනයා ‘මිශ්‍ර සම්භවයක්’ ඇති ජනයා සමඟ වර්ග කොට තිබේ.
සටහන්
<references group="N.B."/>
මස් කර්මාන්තය
මස් කර්මාන්තය යන පදයෙන් විස්තර කරනුයේ  නිෂ්පාදන සඳහා නවීන කාර්මික පශු සම්පත් කෘෂිකර්මාන්තය භාවිතය, ඒවා
ආහාර කර්මාන්තයේ දිනෙන් දින වර්ධනය වන මස් ශාඛාවෙන් විශාල කොටසක් දැඩි සත්ව ගොවිතැනට සම්බන්ධ වන අතර එහිදී පශු සම්පත් මුළුමනින්ම පාහේ ගෘහස්ථව තබා ඇත හෝ ගොවිපලවල් වැනි සීමිත එළිමහන් සැකසුම් වල තබා ඇත.
සමාගම්
ලොව පුරා විශාලතම මස් නිෂ්පාදකයින් අතර:
වේ.
ලී යන්ග් ඒ
වෘත්තීය දිවිය
1991 දී ප්‍රථම වරට නිරූපිකාවක ලෙස රූපවාහිනී තිරයට පැමිණෙන ලී යන්ග් ඒ, ඉන් ලැබූ ආරම්භයත් සමග පසුව පුංචි තිරයේ සහ රිදී තිරයේ රංගනයටද අවතීර්ණ වූවාය.
මස් කර්මාන්තය
විවේචනයන්
කාර්මික මස් නිෂ්පාදනයේ බලපෑමේ තීරණාත්මක අංශ වන්නේ:
ලී යන්ග් ඒ
වෘත්තීය දිවිය
රංගන ශිල්පිනියක වශයෙන් ඇගේ ජනප්‍රියත්වය උපරිම තලයකට එසවෙන්නේ, 2003 දී ඇය රඟපෑ තේ චං ගම් ටෙලි නාට්‍යය කොරියාවේ විකාශය වීමෙන් අනතුරුවයි. මෙම ටෙලි නාට්‍යය පසුව ශ්‍රී ලංකාව, තායිවානය, හොංකොං සහ චීනය ඇතුළු විදේශ රටවල් ගණනාවකම විකාශය විය.
මස් කර්මාන්තය
විවේචනයන්
බොහෝ නිරීක්ෂකයින් යෝජනා කරන්නේ ඉහත සඳහන් කරුණු සමඟ කටයුතු කිරීමේ වියදම වර්තමාන ආර්ථික ප්‍රමිතික අනුව තරයේ අවතක්සේරු කර ඇති අතර සත්‍ය / පූර්ණ පිරිවැය ගිණුම්කරණය මගින් කාර්මික මස් මිල විශාල ලෙස ඉහළ නංවනු ඇති බවයි.
ලී යන්ග් ඒ
වෘත්තීය දිවිය
ඇගේ සාර්ථකත්වය සහ ජනප්‍රියත්වය නිසාම, ජපානය, හොංකොං, සිංගප්පූරුව, තායිවානය සහ චීනය වැනි රටවල් වලින් ලී යන්ග් ඒ ට විවිධ වැඩසටහන් සඳහා ආරාධනා ලැබුණි. 2007 චීනයේ පැවති හාබින් අයිස් සැණකෙලියේ (Harbin International Ice and Snow Sculpture Festival) නියෝජිතවරියක් ලෙසටද ඇය සහභාගී වූවාය.
මීට අමතරව ලී යන්ග් ඒ සමාජ සුභසාධන ක්‍රියාකාරිනියක ලෙසත් කටයුතු කරයි. ඇගේ විශේෂ සුභසාදන කටයුතු කීපයක් ඉන්දියාවේ සහ ඉතියෝපියාවේදී සිදු විය. 2001 අගදී ඇය පල කල “A Most Special Love” ග්‍රන්ථය විකුණා ලැබෙන ආදායමද, සුභසාධන කටයුතු කෙරේ බැර කිරීමටද ලී යන්ග් ඒ පියවර ගත්තාය. 2004 වසරේදී යුනිසෙෆ් (UNICEF) සංවිධානය විසින් ඇයට හොඳහිත වර්ධනය කිරීමෙහිලා වූ තානාපති තනතුරක් පිරිනමන ලදී.
මස් කර්මාන්තය
පශු සම්පත් සේවකයන්ට බලපෑම්
"නරකම දෙය නම්, භෞතික හානියට වඩා  චිත්තවේගීය හානියයි. ඔබ යම් කාල පරිච්ඡේදයක් තුල ඌරන් මරා දමන ලද ස්ථානයක වැඩ කරන්නේ නම් - එමඟින් ඔබ දේවල් මරා දැමිය හැකි නමුත් ඔබට එය ගණන් ගැනීමට ඉඩ නොදේ. ඔබ සමඟ ලේ වළේ ඇවිදිමින් සිටින ඇසෙහි ඌරෙකු දෙස බලා, ‘දෙවියනේ, එය ඇත්තෙන්ම නරක පෙනුමක් ඇති සතෙකු නොවේ’ යැයි සිතිය හැකිය. ඔබට එය සුරතල් කිරීමට අවශ්‍ය විය හැකිය. එය මා  වෙත පැමිණියේ බලු පැටියෙකු මෙන් නටන්නටය. මිනිත්තු දෙකකට පසු මට ඔවුන්ව මරා දැමීමට සිදු විය - පයිප්පයකින් ඔවුන්ට පහර දී . එය මට සාමාන්‍ය දෙයකි." -— Gail A. Eisnitz,
ලී යන්ග් ඒ
වෘත්තීය දිවිය
2007 දී ලී යන්ග් ඒ, දකුණු කොරියානු රජය විසින් ලබා දෙන පදක්කමකින්ද (Medal of Culture Merit) පිදුම් ලැබුවාය.
මස් කර්මාන්තය
පශු සම්පත් සේවකයන්ට බලපෑම්
එක්සත් ජනපදයේ ඝාතකාගාර සාමාන්‍යයෙන් බාල වයස්කාර කම්කරුවන් සහ නීති විරෝධී සංක්‍රමණිකයින් නීති විරෝධී ලෙස සේවයට බඳවා ගනියි. 2010 දී හියුමන් රයිට්ස් වොච් විසින් එක්සත් ජනපදයේ ඝාතකාගාර කටයුතු මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයක් ලෙස විස්තර කළේය. ඔක්ස්ෆෑම් ඇමරිකාවේ වාර්තාවකට අනුව, ඝාතකාගාර සේවකයින්ට විවේක ගැනීමට ඉඩ නොදෙන අතර ඔවුන්ට බොහෝ විට ඩයපර් පැළඳීමට අවශ්‍ය විය. තවද ඔවුන්ට අවම වැටුපකට වඩා අඩු වැටුපක් ලැබුණි.
ලී යන්ග් ඒ
පුද්ගලික ජීවිතය
2009 අගෝස්තු 24 දින ලී යන්ග් ඒ, කොරියානු සහ අමෙරිකානු ව්‍යාපාරිකයෙකු වන Jeong Ho-young සමග විවාහ වූ අතර 2011 පෙබරවාරි 20, ඇය නිවුන් දරු දෙදෙනෙකු බිහි කලාය.
මස් කර්මාන්තය
වෙනත් විකල්ප
ව්‍යාජ මස් ("පිරිසිදු මස්") සම්පත් භාවිතයේ කාර්යක්ෂමතාව සහ සත්ව සුභසාධනය අනුව යම් වාසි ලබා දෙයි. කෙසේ වෙතත්, එය තවමත් සංවර්ධනයේ මුල් අවධියේ පවතින අතර එහි වාසි තවමත් තරඟකාරී වේ.
තරබාරුකම හා ආහාර ආශ්‍රිත වෙනත් රෝගවලින් පෙළෙන වයස්ගත ළදරු උත්පාත ජනගහනයක් සඳහා සෞඛ්‍ය සේවා පිරිවැය වැඩි වීම, ළමුන් තුළ තරබාරුකම පිළිබඳ සැලකිලිමත් වීම නිසා, මස් සඳහා අඩු අවධානයක් යොමු කරමින් සෞඛ්‍ය සම්පන්න පෝෂණය පිළිබඳ නව අදහස් ඇති වී තිබේ.
විකල්ප මස් කර්මාන්තය
නිර්මාංශ හෝ සත්ත්ව ආහාර වලින් තොර ආහාර කෙරෙහි වන ප්‍රවණතාවය සහ මන්දගාමී ආහාර ව්‍යාපාරය බටහිර රටවල වෙනස්වන පාරිභෝගික කැමැත්තක්  ඇති කරයි. අනෙක් අතට නිෂ්පාදකයින් පාරිභෝගික ගැටළු වලට ප්‍රතිචාර දක්වා ඇත්තේ සෙමින් පාරිසරික හෝ කාබනික ගොවිතැන දෙසට මාරුවීමෙනි. විකල්ප මස් කර්මාන්තය ඉදිරි වසර 10 තුළ බිලියන 140 ක් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
ජෝසුන්හි චොල්ජොං රජ
චොල්ජොං රජු (1831 ජූලි 25 – 1863 දෙසැම්බර් 13, රාජ්‍ය සමය. 1849–1863) යනු කොරියානු ජොසොන් රාජවංශයේ 25වන පාලකයායි. ඔහු යොංජෝ රජුගේ රු ඥාතියකු ද වේ.
පසුබිම
19වන සියවස ආරම්භය වන විට, ජොසොන් රාජ්‍යයට අගබිසෝවරුවන් කිහිපදෙනකු දායාද කළ අන්දොං කිම් වංශය කොරියාවේ සෑම ප්‍රදේශයකම පාහේ බලය පැතිරවීමට සමත් විය. මෙම සමාජ ඒකාකාරීත්වය ජනතාව අසහනයට පත්කළේ ය. භාණ්ඩාගාරයෙන් මුදල් වංචා කිරීම දූෂණය රජයන්නට වූ අතර, මෙය ඉහළ තනතුරු දරන්නන්වද වෙලාගත්තේ ය. ස්වාභාවික උවදුරු බහුල වීමත් සමග, කැරැලි ද පැනනැගිණි. සැබැවින්ම මේ කාලය ඉතිහාසයේ අඳුරුතම යුගයක් ලෙස සැලකේ.
අන්දොං කිම් වංශයේ එකම අභිප්‍රාය වූයේ ඔවුන්ගේ බලපෑම පවත්වා ගැනීමයි. සැබැවින්ම ඔවුන්ගේ ව්‍යාපාරය වූයේ රාජකීය පවුල අභිබවනය කිරීම වූ අතර, මේ හේතුවෙන් රාජකීය පවුලේ නියෝජිතයින් සියල්ලම පාහේ සෝල්වලින් පලාගියහ. රාජකීය පවුල සිහසුනට සඳහා බුද්ධිමත්, යෝග්‍ය තැනැත්තන් බිහිකළ විට ඔවුනව කුමන්ත්‍රණ චෝදනා කොට මරණ දඬුවම පැමිණවීම හෝ පිටුවහල් කිරීම සිදු විය. මේ නිසා හොන්ජොං රජු පුතකු නොමැතිව මියගිය පසු, සිහසුනට යෝග්‍ය උරුමකරුවකු සොයාගත නොහැකි විය.
දිවිය
උරුමකරුවකු නොමැතිව හොන්ජොං රජු මියයාමෙන් පසු 1849දී සිහසුනට පත්වන විට චෝල්ජොංගේ වයස අවුරුදු 19කි. ජොසොන්හි 21වන පාලකයා වූ යොංජෝ රජුගේ දූරස්ථ ඥාතියකු වූ චොල්ජොං, සිහසුනට පත්කිරීම සඳහා වැන්දඹු අගබිසව විසින් හදාවඩා ගන්නා ලදී. අනාගත චොල්ජොං රජු උපත ලැබූයේ ගංග්හ්වා දිවයිනේ දී ය. ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයින් හිංසාවන්ගෙන් බේරීමට එම පෙදෙසට පලාගොස් තිබිණි.
රාජකීය නියෝජිතයින් (අනාගත රජුව සොයාගැනීම සඳහා පැමිණි විට) ගංග්හ්වා දිවයිනට පැමිණි විට, ඔවුන්‍ දුටුවේ දැනට ඉතිරිව ඇති යි වංශිකයන් දිළින්දන් අතර ක්ලගෙවන බවයි. දිළිඳුකම සහ නොයෙකුත් අවමානයන් මධ්‍යයේ 1849දී, ජොන්-ග්යේ කුමරුගේ (යොංජෝ රජුගේ මීමුණුපුරා) 3වන පුත්‍රයා වූ 18 වියැති යි බ්යොන්/සොං (අනාගත චොල්ජොං රජු) රජු ලෙසට ප්‍රකාශ කෙරිණි. ජොසොන් රාජවංශයේ ආරම්භයේ සිටම කොරියානු රජවරුන් සිය පුතුන්ගේ අධ්‍යාපනයට මූලිකත්වය දී තිබිණි. නමුත් තමන්ව රාජ්‍යයේ සිහසුනට ඔසවා තැබූ බවට වූ නිවේදනයේ එක අකුරකුදු කියවීමට චොල්ජොංට හැකි වූයේ නැත.
අන්දොං කිම්වරුනට නම්, චොල්ජොං විශිෂ්ඨ තේරීමක් විය. ඔහුගේ නූගත්කම රජුව මෙහෙයවීමට ඔවුනට වූ වාසියක් විය. මේ අනුව හෙළි වී ඇත්තේ චොල්ජොං විසින් රාජ්‍යය අවුරුදු 13ක්ම පාලනය කළ ද, ඔහුගේ අවසන් දින කිහිපය වනතුරුත් ඔහු ගෞරවනීයව හැසිරෙන අයුරු හෝ රාජකීය වස්ත්‍ර පළඳින අයුරු නිසිලෙස නොදැන සිටි බවයි. එමනිසා වඩාත් අනර්ඝ රෙදිපිළි පැළඳිය ද රජු ධීවරයකු මෙන් දිස් වූ බව පැවසේ.
අන්දොං කිම්වරු චොල්ජොංව මෙහෙයවීම සඳහා 1851දී චොල්ජොංව කිම් මුන්-ග්‍යුන් නැමැති කිම් වංශිකයකුගේ දියණියකට විවාහ කරදෙන ලදී. ඇයව මරණාපරව චොරින් අගබිසව ලෙස හැඳින්විණි.
මරණය
1863 දෙසැම්බර් මස චොල්ජොං රජු මියයන විට ඔහුට වයස 32කි. ඔහුට සිහසුනට පිරිමි අනුප්‍රාප්තිකයකු සිටියේ නැත. මෙම මරණය ඔහුව සිහසුනට පත්කළ අන්දොං කිම්වරුන්ගේම ක්‍රියාවක් යැයි සැකකෙරේ. ඔහුට පුතුන් පස්දෙනකු සහ දියණියන් සයදෙනකු වුව ද, ඉන් ළමාවිය පසුකිරීමට හැකිවූයේ එක් දියණියකට පමණි.
හන්ජා නම
මේ රජුගේ නම හන්ජාවලින් 李昪 වේ. හංගුල්වලින් එය යි බ්යෝන් වේ. කෙසේනමුත්, බොහෝ චීන මූලාශ්‍රවල ඔහුගේ නම බොහෝ විට 李昇, එනම් යි සෝං ලෙස වරදවා දක්වා ඇත. මෙය බහුල වැරදීමකි. එයට හේතුව 昪 යන අක්ෂරය විරළ නිසායි. නමුත් 昇 අක්ෂරය, බහුල ය.
පුස්තකාලයාධිපති
පුස්තකාලයාධිපති යනු පුස්තකාල විඥාපන විද්‍යාව සම්බන්ධව දැනුමක් හා පුහුණුවක් ලැබූ පුස්තකාලයක සේවය කරන ප්‍රධාන නිලධාරියාය, තොරතුරු කළමනාකරණය,සංවිධානය පුස්තකාලයට අදාළ රාජකාරි පිළිබඳ මනා දැනුමක් ඔහුට හෝ ඇයට තිබිය යුතු ය. බොහෝ විට මහජන පුස්තකාලවලට අමතරව පාසැල් පුස්තකාල, උසස් අධ්‍යාපන ආයතනවල මෙන්ම ව්‍යාපාරික ආයතන, වැඩබිම් ආශ්‍රිතව ද පුස්තකාල පවතී.
ආකෘතිය, අවශ්‍යතාව හා තත්ත්වය
පුස්තකාලයාධිපති උදෙසා ඉංග්‍රීසියෙන් යෙදෙන Librarian යන යෙදුමෙහි නිරුක්තියෙන්( liber යන ලතින් යෙදුම Books යන ඉංග්‍රීසි යෙදුමට සමාන වෙයි) කියැවෙන පරිදි ම පුස්තකාලයාධිපතිත්වය සාම්ප්‍රදායික ව බැඳී තිබුණේ ග්‍රන්ථ සංචිත සමගිනි.පුස්තකාලයාධිපතිවරයා ගේ කාර්යභාරය නව තාක්ෂණික සහ සමාජ අවශ්‍යතාවන් හමුවේ නිරන්තර ව පරිණාමය වෙමින් පවතී. වර්තමානයේ දී පුස්තකාලයාධිපතිවරයෙකු  ග්‍රන්ථ; විද්‍යුත් මූලාශ්‍ර; සඟරා; පුවත්පත්; ශ්‍රව්‍ය හා දෘෂ්‍ය පටිගත කිරීම්; සිතියම් ; අත්පිටපත්; ඡායාරූප සහ වෙනත් ග්‍රාපික අමුද්රව්‍ය; ග්‍රන්ථවිද්‍යාත්මක දත්තසමුදාය; සහ වෙබ් පාදක සහ අංකිත මූලාශ්‍ර වැනි තොරතුරු සංග්‍රහ වී අැති විවිධ අාකෘතීන් රැසක් සමග ගනුදෙනු කරනු දැකිය හැකි ය. එමෙන් ම පුස්තකාලයාධිපතිවරයෙකු  විසින් තොරතුරු සාක්ෂරතාවය සදහා උපදෙස් ලබා දීම, පරිගණක සැපයීම සහ පුහුණුකිරිම; සමාජ කණ්ඩායම්වල පොදුජන වැඩසටහන් පැවැත්වීමට සත්කාරකත්වය සැපයීම; ආබාධ සහිත පුද්ගලයන් සඳහා තාක්ෂණික අාධාර ලබාදීම; සහ ප්‍රජා මූලාශ්‍රයන්ට ප්‍රවේශය සලසා දීම අැතුළු තොරතුරු හා බැඳුණු සේවාවන් ද සපයනු ලැබේ.කර්තෘවරු සහ විද්‍යාර්ථීහු සිය පොත්වල ස්තූතිය පිරිනැමීමේ දී නිරතුරුව ම පුස්තකාලයාධිපතිවරයා ව අගයති.
පුස්තකාලාධිපතිගේ කාර්‍යභාරය හා වගකීම්
පුස්තකාලයේ ප්‍රමාණය සහ ස්වරූපය  මත කාර්යභාරයන් වෙනස් වීමටත් සුවිශේෂී වගකීම් දැරීමට සිදුවීමටත් පුලුවන. ඔලිවියා ක්‍රොස්බිට අනුව පුස්තකායාධිපතිවරුන් යනු තොරතුරු යුගයේ තොරතුරු  පිළිබඳ විශේෂඥ්ඥයින් ය. බොහෝ විට පුස්තකාලයාධිපතිවරු පහත සඳහන් වෘත්තීයමය තත්ත්වයක් යටතේ  සිය සේවය සපයනු දැකිය හැකි ය.
මහජන පුස්තකාලයාධිපතිවරු: බැහැර  දෙන පුස්තකාලයන්හි විමර්ශන කවුළුව තුළ කටයුතු කරමින් මහජනතාවට සේවා සපයති. සමහරු දරුවන්ට හෝ වැඩිහිටියන්ට සේවා සැපයීම උදෙසා විශේෂිත ව පුහුණුව ලබා ඇත. ළමයින් උදෙසා වූ පුස්තකාලයාධිපතිවරු සෑම වයස් සීමාවක ම දරුවන්ට සුදුසු අමුද්රව්‍ය සපයාදීම සහ දරුවන් සමගත් ඔවුන්ගේ මවුපියන් සමගත්  විශේෂිත වැඩසටහන් පැවැත්වීම තුළින් යොවුන් කියවන්නිය තුළ කියවීමට රුචිකත්වය සහ නිපුණතාවය ඇතිකිරීමට සහාය වෙති.
විමර්ෂණ හෝ පර්යේෂණ පුස්තකාලයාධිපතිවරු: පර්යේෂණවල නියුතු වන අයට අවශ්‍ය තොරතුරු සොයාගැනීමට උපකාර කරති. විමර්ෂණ සංවාදය නම් වූ ව්‍යුහගත සංවාදයක් හරහා පර්යේෂිකාවගේ අරමුණු හැඳිනගැනීමෙන් අනතුරු ව දත්ත සමුදායන්හි සහාය සහ අනෙකුත් විද්‍යුත් තොරතුරු මූලාශ්‍රයන්, මෙන් ම දුර්ලභ හෝ මිලාධික මූලාශ්‍රයන් ද සපයාදෙමින් කෙරෙන මෙම සේවාව ඇතැම් විට සුවිශේෂී වූ ගැටලුවක් පිළිබඳ පර්යේෂණයක ස්වරූපය ද ගනී. ඇතැම් විට මෙම සේවාව යම්කිසි ප්‍රමාණයකට මේ සඳහා විශේෂයෙන් පුහුණුව ලබා ඇති පුස්තකාල කාර්යමණ්ඩලයේ අනෙකුත් සාමාජිකයන් විසින් ද සපයනු ලැබේ. මෙම ප්‍රවණතාවය ඇතැමුන්ගේ විවේචනයට ද බඳුන් වී තිබේ.
පුස්තකාල තාක්ෂණ සහකරුවන්: පුස්තකාල අමුද්රව්‍ය ඇනවුම් කිරීම, දත්ත සමුදාය පරිපාලනය, පරිගණක හා අනෙකුත් උපාංග හැසිරවීම, සූචි සැකසීම සහ නව අමුද්රව්‍යයන්හි භෞතික ක්‍රියාවලිය අධීක්ෂණය වැනි තිරය පිටුපස කටයුතුවල නියුතු වෙති.
පුස්තකාල පද්ධති මෙහෙයවන්නන් යනු පුස්තකාල පද්ධති සංවර්ධනය, දෝෂ නිරාකරණය සහ නඩත්තු කිරීම,  සූචිකරනය ආශ්‍රිත කාර්යභාරයන්හි නියුතු වන්නන් ය.
සංචිත වැඩිදියුණු කිරීම හෝ ගැනුම්කරණය භාර පුස්තකාලයාධිපතිවරු සුදුසු පොත්පත් සහ විද්‍යුත් මූලාශ්‍රයන් තෝරාගැනීමේ ක්‍රියාවලිය අධීක්ෂණය කරති. ප්‍රධාන පෙළේ පුස්තකාලවල බොහෝවිට අනුමත කිරීමේ සැලසුම් ක්‍රියාත්මක වේ. පුස්තකාලයාධිපතිවරයා විසින් යම්තිසි විෂයකට අදාල ව ඇවැසි කෘති හෝ තිබිය යුතු කරුණු පිළිබඳ ව විස්තර ඇතුළත් සටහනක් පිළියෙළ කිරීම මෙහි දී සිදුවන අතර එමගින් ප්‍රකාශකයන්ට අමතර පරීක්ෂාවන්ට ලක්වීමේ අවහිරයෙන් තොර ව පුස්තකාලයට ඇවැසි කෘති යැවීමට හැකි වේ. එම කෘති ලැබුණු පසු ඒවා පුස්තකාලයේ සංචිතයට එක්වීමට සුදුසු ද යන්න එවිට පුස්තකාලයාධිපතිවරයාට තීරණය කළ හැකිය. මේ සඳහා ඇවැසි තරම් මූල්‍ය ප්‍රතිපාදනයන් ඔවුන්ට සලසනු ලැබේ.
ලේඛනාරක්ෂකයින් යනු අත්පිටපත්, ලිපිලේඛන, වාර්තා සටහන් වැනි ලේඛනාගාර මූලාශ්‍රිත ව කටයුතු කිරීමට පුහුණු කෙරුණු විශේෂිත පුස්තකාලයාධිපතිවරු ය.
පුස්තකාලයට තෙවන පාර්ශ්වයන් විසින් සපයනු ලබන දත්ත සමුදායන් කළමනාකරණය කිරීම විද්‍යුත් මූලාශ්‍ර සම්බන්ධ පුස්තකාලයාධිපතිවරු විසින් සිදු වේ.
පාසල් පුස්තකාලයාධිපතිවරු: පාසැල් පුස්තකාල පරිපාලනයට අමතර ව ගුරුවරුන් සහ තොරතුරු තාක්ෂණ විශේෂඥයින් ලෙස ද කටයුතු කරති.
අර්ධ-වැඩිහිටියන් උදෙසා වූ පුස්තකාලයාධිපතිවරු: වයස අවුරුදු 12ත් 18ත් අතර වූ අනුග්රාතහකයින්ට සුවිශේෂී ව සේවා සපයන්නෝ වෙති. අර්ධ-යෞවනයෝ සිය අධ්යාවපනය මෙන් ම වින්දනය ද පුස්තකාල සේවාව තුළින් අපේක්ෂා කරති. අර්ධ-වැඩිහිටියන් උදෙසා වූ පුස්තකාලයාධිපතිවරු පාසල් පුස්තකාල තුළ, මහජන පුස්තකාල කාර්ය මණ්ඩලයක හෝ පුනරුත්ථාපන ආයතනයක හෝ සේවය කරනු දැකිය හැකි ය.ගුරු පුස්තකාලයාධිපතිවරයකු වීම සඳහා අධ්යාතපනවේදය පිළිබඳ ව ශාස්ත්රිවේදී හෝ ශාස්ත්ර පති උපාධියක් මෙන් ම පුස්තකාල විද්යාවව පිළිබඳ ව උසස් පාඨමාලාවක් ද හදාරා තිබිය යුතු ය. මහජන පුස්තකාලවල සේවය කරන අර්ධ-වැඩිහිටියන් උදෙසා වූ පුස්තකාලයාධිපතිවරුන් පුස්තකාල සහ විඥාපණ විද්යා ව සම්බන්ධ ව ශාස්ත්රරපති උපාධියක් සහ ප්රිමාණවත් සේවා අත්දැකීමකින් යුතු වීම හෝ සමාන වෙනත් සුදුසුකම්ලාභීන් විය යුතු ය.
සහනසේවා පුස්තකාලයාධිපතිවරු: ආබාධ සහිත පුද්ගලයන්, අඩු ආදායම් ලාභීන් ගෘහස්ත වගකීම්වලින් බැඳුණු වැඩිහිටියන් සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ පුරවැසියන්, දරිද්ර/අඩු පහසුකම් සහිත සහ ග්‍රාමීය ජනකොටස් ඇතුලු  විශේෂ අවධානයට ලක්විය යුතු පිරිස් කරා පුස්තකාල සහ විඥාපන සේවාවන් සැපයීමේ වගකීම දරති.
උපෙද්ශන පුස්තකාලයාධිපතිවරු: පංතිකාමර හමු තුළින් හෝ මාර්ගගත ඉගෙනුම් පරිසර සැකසීම තුළින්  තොරතුරු සාක්ෂරතාවය සම්බන්ධ ව මගපෙන්වීම් ලබාදෙති.ඔවුහු පුස්තකාල පරිශීලකයන්ට දැනුම ගවේෂණය තක්සේරු කිරීම සහ ප්‍රයෝජනවත් අන්දමින් භාවිත කරන ආකාරය පිළිබඳ ව උපදෙස් සපයති.
පුස්තකාලයාධිපතිවරුන්ගේ නිල කටයුතුවලින් බැහැර වගකීම්
පුස්තකාලයාධිපතිවරයකුගේ වගකීම්වලින් බිඳක් පහත දැක්වේ.
වැඩබිම
මහජන පුස්තකාල, විශ්වවිද්‍යාල පුස්තකාල, පාසල් පුස්තකාල සහ විශේෂ පුස්තකාල වශයෙන් පුස්තකාලයාධිපතිවරුන්ගේ වැඩබිම් ප්‍රධාන වශයෙන් බෙදා දැක්විය හැකිය. ඇතැම් පුස්තකාලයාධිපතිවරු තමන්ගේ ම වූ ආයතනයන් තුළින් ස්වාධීන ව සේවා සැපයීම ද දැකිය හැකිය. තොරතුරු තැරැව්තරුවන්, පර්යේෂණ විශේෂඥයන්, දැනුම් කළමනාකරණයෙහි හෝ බුද්ධිමය තරඟකාරීත්වය සම්බන්ධ ව කටයුතු කරන්නන් ලෙස හෝ ස්වාධීන තොරතුරු විශේෂඥයන් වශයෙන් ඔවුහු තමන් ව හඳුන්වා ගනිති. එක් එක් ස්වරූපයේ පුස්තකාල සේවාවන් අතර මූලික ව දැකිය හැකි වෙනස්කම් පහත දැක්වේ.
මහජන පුස්තකාල: මහජන පුස්තකාලයන් පිහිටුවා ඇත්තේ ඔවුන් විසින් සේවය සපයන ප්‍රදේශයට බලපාන නීතිමය රාමුවක් තුළ ය.මේ හේතුවෙන් ඒවාට බදුමුදල්වලින් නඩත්තු වීමට හැකිවීම වැනි යම් යම්  වාසි සැලසුන ද නිශ්චිත ප්‍රමිතියකට අනුකූල ව සේවය සැපයීමට සහ විශාල පරිශීලක අවශ්‍යතා ප්‍රමාණයක් තෘප්ත කිරිමට සිදු වේ. අධ්‍යක්ෂක මණ්ඩලයක් හෝ ප්‍රජාව තුළින් පත්වන පුස්තකාල කොමිසමක් තුළින් මෙහි පරිපාලනය සිදු වෙයි. මෙහෙවර ප්‍රකාශයන්, සේවා සහ සංචිත පිළිබඳ ප්‍රතිපත්තීන් මහජන පුස්තකාල පරිපාලනයේ මූලික අංගලක්ෂණ වෙයි. ඇතැම්විට මහජන පුස්තකාලවලට සමාන ව ම සේවා සපයන පෞද්ගලික පුස්තකාලද හමුවේ. මහජන පුස්තකාලයන්හි කාර්යමණ්ඩල ව්‍යුහය සකසා ඇත්තේ ද මහජන අවශ්‍යතාවන්ට අනුකූල වන අයුරිනි. ජංගම පුස්තකාල වැනි නව ක්‍රමවේදයන් තුළින් තාක්ෂණික සහ මහජන සේවාවන් අතර සාම්ප්‍රදායික සීමාවන් තරණය කිරීමට පුස්තකාල සමත් වී ඇත.
විශ්වවිද්‍යාල පුස්තකාල: විශ්වවිද්‍යාල පුස්තකාල යනු විද්‍යාලයක, සරසවියක, හෝ වෙනත් පශ්චාත්-ද්විතීය අධ්‍යාපන ආයතනයක සිසුවියන්ගේ, ආචාර්ය මණ්ඩලයෙහි සහ කාර්ය මණ්ඩලයෙහි විඥාපණ සහ පර්යේෂණ අවශ්‍යතාවන් වෙනුවෙන් පවත්වා ගෙන යනු ලබන පුස්තකාල වේ. ආයතනයේ අභිමතය පරිදි පුස්තකාලයේ සේවය නිශ්චිත පීඨයක් වෙනුවෙන් හෝ සමස්ත ආයතනයට ම හෝ ලබා දිය හැකිය.විවිධ ස්වරූපයන්ගෙන්, ප්‍රමාණයන්ගෙන් සහ ග්‍රන්ථ එකතූන්ගෙන් සමන්විත විශ්වවිද්‍යාල පුස්තකාල පවතින අතර බොහෝවිට විශ්වවිද්‍යාල පුස්තකාලයාධිපතිවරු මෙම එකතූන් සහ ලේඛනාගාරයන් පිළිබඳ ව විශේෂඥයෝ වෙති. විශ්වවිද්‍යාල පුස්තකාලයාධිපති හෝ ප්‍රධාන පුස්තකාලයාධිපති යනුවෙන් හැඳින්වෙන අධ්‍යාපන ආයතනයක පුස්තකාල සේවාව බාර නිළධාරියා පුස්තකාල පීඨාධිපති වශයෙන් ද හැඳින්විය හැකිය. ඇතැම් පශ්චාත්-ද්විතීය අධ්‍යයන ආයතන පුස්තකාලයද විශේෂ පීඨයක් ලෙස සලකමින් පුස්තකාලයාධිපතිවරුන්ට ද මහාචාර්ය හෝ වෙනත් එවැනි වෘත්තීමය තත්ත්වයක් ලබා දී ඇති නමුත් ඒ හැමවිට ම එයට අදාළ වරප්‍රසාද ලබන බව පැවසිය නොහැක. ඇතැම් විශ්වවිද්‍යාල නිශ්චිත පීඨයකට අවශ්‍ය පර්යේෂණ සහ වෘත්තීමය සේවාවන්ට සමාන  වූ ඉල්ලීම් ද පුස්තකාලයාධිපතිවරුන් වෙත යොමුකරති. විශ්විවිද්‍යාල පුස්තකාලයාධිපතිවරු විවිධ මට්ටම්වල සේවාවන් පරිපාලනය කිරීම සහ පීඨයන්ට, ශිෂ්‍යයන්ට, උපාධිධරයන්ට සහ මහජනතාවට  විවිධ ප්‍රතිලාභයන්  ද සැලසීමෙහි යෙදෙති.
පාසල් පුස්තකාල: පෞද්ගලික පාසලක හෝ රජයේ පාසලක සුවිශේෂී අවශ්‍යතාවන් පාසල් පුස්තකාල මගින් සපුරනු ලැබේ. සිසුවියන්ට ගුරුවරුන්ට සහ පාසල් විෂය මාලා සම්පාදනයට ඇවැසි සම්පත් සපයා දීම මෙහි ප්‍රාථමික අරමුණ වේ. පුස්තකාල පරිපාලනයට අමතර ව සුදුසුකම්ලත් ගුරු පුස්තකාලයාධිපතිවරු සිසුවියන්ට පෞද්ගලික ව හෝ කණ්ඩායම් හෝ පංති වශයෙන් මගපෙන්වීම සහ ඵලදායී ගවේෂණ විධීන්  පිළිබඳ ව උපදෙස් ලබාදීම වැනි තොරතුරු සාක්ෂර කුසලතාවන් යනුවෙන් හැඳින්වෙන කටයුතුවල ද නිරත වෙති. ශ්‍රව්‍ය සහ/හෝ දෘෂ්‍ය තාක්ෂණික උපකරණ සැපයීම මෙන් ම අධ්‍යාපන පාඨග්‍රන්ථ බෙදාහැරීම ද පාසල් පුස්තකාලයාධිපතිවරුන්ගේ වගකීම් යටතට ගත හැකි ය. බොහෝවිට ගුරු පුස්තකාලයාධිපතිවරු පාසල් පුස්තකාල පරිපාලනය සම්බන්ධ ව පුහුණු පාඨමාලා හැදෑරූ හෝ  පුස්තකාල විද්‍යාව පිළිබඳ ව ශාස්ත්‍රපති උපාධි සහිත සුදුසුකම්ලත් ගුරුවරු වෙති.
විශේෂ පුස්තකාල: පුවත්, නීති, වෛද්‍ය, දේවධර්ම, රාජ්‍ය, රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන, බන්ධනාගාර, සංස්ථා, කෞතුකාගාර හෝ කිසියම් සංවිධානයකට අයත් සහ ඒ විසින් පවත්වා ගෙන යනු ලබන වෙනත් එවැනි පුස්තකාලයන් විශේෂ පුස්තකාල යටතට ගැනේ. සීමිත විෂය පෙදෙසකට අයත් සංචිතයන්ගෙන් සමන්විත වන සහ නිශ්චිත පාඨකයන් පිරිසක් පමණක් ඉලක්ක කරගන්නා මේවා බෙහෙවින් ම සුවිශේෂීකරණය වී පවතී.අද වේගයෙන් ගෝලීයකරනය අතථ්‍ය වන වැඩබිම් හමුවේ බොහෝ විශේෂ පුස්තකාලයාධිපතිවරු පුස්තකාලයක් තුළ සේවය සැපයීම ද නොදැකිය හැකි අතර ඔවුහු විද්‍යුත්මය සංචිතයන් කළමනාකරනයෙහි පරිහරනයට අවස්ථාන සලසාදීමෙහි යෙදෙති. ඇතැම් ප්‍රෙභ්දයන්ට අයත් විශේෂ පුස්තකාලයන්හි පුස්තකාලයාධිපතිවරුන් පුස්තකාලවිද්‍යාව හැදෑරීමට අමතර ව වෙනත් සුදුසුකමු ද දැරිය යුතු ය.නිදසුනක් ලෙස විශ්වවිද්‍යාලීය නීති පීඨයක නීති පුස්තකාලයාධිපතිවරයකු නීති උපාධියක් ද සහිත විය යුතු ය.එමෙන් ම රසායක විද්‍යාව, ඉංජිනේරු විද්‍යාව වැනි විෂයන්ට අයත් විශේෂ පුස්තකාලයන්හි පුස්තකාලයාධිපතිත්වය සඳහා ද යෝජිත විෂය උපාධි හිමි ව තිබිය යුතු ය.
එක්සත් ජනපදය හා කැනඩාව
එක්සත් ජනපදයේ සහ කැනඩාවේ පුස්තකාලයාධිපතිරු පිළිගත් විශ්වවිද්‍යාලයකින් පුස්තකාල සහ විඥාපණ විද්‍යාව, පුස්තකාල විද්‍යාව හෝ විඥාපණ විද්‍යාව සඳහා වසරක හෝ දෙවසරක ශාස්ත්‍රපති උපාධියක් ලබා ගත් අය වෙති. ඇමරිකානු පුස්තකාල සංගමය විසින් මෙම උපාදි අනුමත කර ඇති අතර ලේඛනාගාර අධ්‍යයනය, පටිගත කළ මූලාශ්‍ර හැසිරවීම/කළමණාකරණය, තොරතුරු සැලසුම්කරණය, මහජන පුස්තකාලයාධිපතිත්වය, වෛද්‍ය පුස්තකාලයාධිපතිත්වය, නීති පුස්තකාලයාධිපතිත්වය, විශේෂ පුස්තකාලයාධිපතිත්වය, විශ්වවිද්‍යාල පුස්තකාලයාධිපතිත්වය හෝ පාසල් පුස්තකාලයාධිපතිත්වය වැනි ක්ශේත්‍රයන් පිළිබඳ විශේෂායයනයන් සහිත විය හැක. බොහෝ අවස්ථාවන්හි පාසල් පුස්තකාලයාධිපතිවරුන් ගුරු වෘත්තිය පිළිබඳ සුදුසුකමක් ලබා තිබිය යුතු වුවද පුස්තකාල විද්‍යා උපාධියක් අමතර ව ලබා තිබීම සාමාන්‍යයෙන් සලකා බලනු නොලැබේ.බහුතරයක් ම නොවුනත් බොහෝ විශ්වවිද්‍යාල පුස්තකාලයාධිපතිවරු ද්විතීය ව විෂය-පාදක ශාස්ත්‍රීය උපාධියක් ලබා ඇත. සිව්වසර උපාධි සපයන ආයතන පිළිබඳ ව මෙය විශේෂයෙන් ම සත්‍යයකි. පුස්තකාල විද්‍යාව පිළිබඳ ව ප්‍රථම වරට ආචාර්ය උපාධිය ප්‍රදානය කරනු ලැබුවේ  University of Chicago Graduate Library School  විසිනි.
යුරෝපය
එක්සත් රාජධානිය සහ තවත් සමහර රටවල පුස්තකාලයාධිපතිවරු පුස්තකාල සහ විඥාපණ අධ්‍යයනය හෝ විඥාපණ විද්‍යාව යන විෂයන් උදෙසා තෙවසරක හෝ සිව්වසරක ප්‍රථම උපාධි ලාභීහු වෙති.පුස්තකාලයාධිපතිත්වය, ලේඛනාගාර හැසිරවීම/කළමණාකරණය, සහ පටිගත කළ මූලාශ්‍ර කළමණාකරණය/හැසිරවීම සම්බන්ධයෙන් ශාස්ත්‍රපති උපාධි ද ලබාගැනීමේ අවස්ථාව ඇත. පුස්තකාල සහ විඥාපණ වෘත්තිකයන්ගේ වරලත් සංගමය සහ ලේඛනාරක්ෂකයන්ගේ සංගමය විසින් මෙම උපාධි අනුමත කරනු ලැබේ. කිසියම් විෂයක් සම්බන්ධයෙන් ආචාර්ය උපාධියක් ලබාගැනීම ජර්මනියේ සහ තවත් සමහර රටවල විශ්වවිද්‍යාල පුස්තකාලයාධිපතිවරයකු වීම සඳහා ප්‍රථම පියවර වන අතර අනතුරු ව පුස්තකාලයාධිපතිත්වය සඳහා වැඩිදුර පුහුණුකිරිම් සිදුකරනු ලැබේ.
ඕස්ට්‍ර්ලියාව
ඕස්ට්‍රේලියාවේ වෘත්තීය පුස්තකාලයාධිපතිවරයකු වීමට ඕස්ට්‍රේලියානු පුස්තකාල සහ විඥාපන සංගමය විසින් සකස් කර ඇති නිර්ණායක සපුරා තිබිය යුතු ය. මෙම නිර්ණායකයන් සැපිරිය හැකි විධි තුනකි. එනම් ALIA විසින් පිළිගත් පුස්තකාල සහ විඥාපන විද්‍යාව පිළිබඳ ප්‍රථම උපාධියක් ලබාගැනීම, කවර හෝ විෂයකින්  ප්‍රථම උපාධියක් ලබාගැනීම සහ ALIA විසින් පිළිගත් පශ්චාත් උපාධි ඩිප්ලෝමාවක් හෝ ශාස්ත්‍රපති පාඨමාලාවක් හැදෑරීම, ALIA විසින් පිළිගත් පුස්තකාල වෘත්තීය සුදුසුකමක් ලබාගැනීම. පුස්තකාලයාධිවරුන්ගේ මෙන් ම පුස්තකාල තාක්ෂණඤයන්ගේ ද වෘත්තීය සුදුසුකම් අනුමත කිරීම/පිළිබදව සොයා බැලීම ALIA විසින් සිදුකරයි/සතු වගකීමකි. ඕස්ට්‍රේලියාවේ වෘත්තීමය ගුරු පුස්තකාලයාධිපතිවරයකු වීමට ALIA හි අනුමැතිය සහිත උපාධියක් තිබීමට අමතර ව ගුරුවෘත්තිය සදහා අපේක්ෂිත සුදුසකම් ද දැරීම අත්‍යාවශ්‍ය ය.
උසස් උපාධි
It is also possible to earn a doctorate in library and information science. Graduates with PhDs usually become teaching faculty in schools of library and information science, or sometimes occupy the directorship or deanship of university libraries. Those undertaking research at the doctoral level can pursue a very wide range of interests including information technology, government information policy, social research into information use among particular segments of society, information in organizations and corporate settings, and the history of books and printing.
Other advanced degrees often taken in conjunction with a degree in librarianship are law, management, health administration or public administration.
පුස්තකාල ආශ්‍රිත වෙනත් වෘත්තීන්
Library associates, library technicians, and library assistants often have college diplomas but usually do not hold library-related degrees. Occasionally they also hold undergraduate or graduate degrees in other disciplines. These workers, sometimes referred to as para-professionals, perform duties such as database management, library cataloging, ready reference, and serials and monograph processing.
වෘත්තීමය සංවිධාන හා ක්‍රියාකාරීත්වය
The two largest library associations in the United States are the American Library Association (ALA) and the Special Libraries Association. YALSA The Young Adult Library Services Association serves Young Adult librarians, and is part of the American Library Association. Many U.S. states have their own library association as well. Librarians may also join such organizations as the Association of College and Research Libraries and the Public Library Association and the Art Libraries Society. The Canadian Library Association serves Canada and there are provincial associations as well, such as the Ontario Library Association. In the United Kingdom, the professional body for Librarians is the Chartered Institute of Library and Information Professionals (formerly known as the Library Association). The International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA) represents the interests of libraries and librarians internationally. (See also the List of Library Associations.)
පුස්තකාල තුල තාක්ෂණය
පසුගිය වසර 50ක කාලය තුළ පුස්තකාලයාධිපතිවරුන්ගේ කාර්යභාරයන් නවීන තාක්ෂණය හමුවේ විපර්යාසයට ලක් වී ඇති අන්දම දක්වන ප්‍රබල ම නිදසුන නම් සාම්ප්‍රදායික කාඩ්පත්වලින් සමන්විත සූචින්ගෙන් මාර්ගගත ව මහජනයාට ප්‍රවේශ විය හැකි සූචින්ට සංක්‍රමණය වීමයි. පුස්තකාලයාධිපතිවරුන්ට විද්‍යුත් සූචිකරනය සදහා මෘදුකාංග සහ MARC ප්‍රමිතීන් බිහිකරගැනීමටත් එම මෘදුකාංග ධාවනය කිරීමට පරිගණක භාවිත කිරීමටත් සිදු වි ඇත. මහජනතාවට නවතාක්ෂණයන් භාවිත කරන අන්දම සහ වඩා අතථ්‍ය කාර්ය පරිසරයන්ට සංක්‍රමණය වීමට ඉගැන්විමටත් ඔවුන්ට සිදු වි තිබේ.
විද්‍යුත් දත්තසමුදායන්ගේ සිට  තීරු කේත වැනි ප්‍රවර්ධන කාර්යයන් දක්වා ම මේ බව පැවසිය හැකි ය. බොහෝ පුස්තකාලයාධිපතිවරු වෙබ් - සල්ලාප, අන්තර්ජාල එසැණ පණිවිඩ, විද්‍යුත් තැපෑල, කෙටි පණිවිඩ වැනි ක්‍රම තුළින් අතථ්‍ය පරිශීලන පහසුකම් සැපයීම, සිය ග්‍රාහකයන්ට තොරතුරු සාක්ෂරතාවය සහ තාක්ෂණය පිළිබඳ ව අධ්‍යාපනය ලබා දීම, මහජන සේවා අංකිතකරණ වැඩසටහන්වලට සේවය සැපයීම සහ ප්‍රවේශනය සහ කාර්යබද්ධතාව වැඩිදියුණු වන අන්දමින් තොරතුරු සංවිධාන ව්‍යුහයන් සංවර්ධනය කිරීම වැනි කටයුතුවල නියුතු වෙති. සිය ඓතිහාසික වෘත්තීය කාර්යභාරයේ නිම්වළලු පුළුල් කරගැනීමට සහ උපයෝගීතාවය රැකගැනීමට පුස්තකාලයාධිපතිවරු නවතාක්ෂණික ක්‍රමවේද භාවිතයට ගෙන ඇති අන්දම ඉහත නිදසුන් තුළින් හඳුනාගත හැකිය.
විද්‍යුත් සඟරා සහ විද්‍යුත් පුස්තක වැනි පුස්තකාල අනුග්‍රාහකයන්ට ප්‍රවේශනය සැලසීම සහ ඔවුන් අතර ප්‍රචලිත කිරීම අභියෝගයක් සේ ම ජයග්‍රහණයක් ද වන තොරතුරු පවතින නව ස්වරූපයන් පුස්තකාලයාධිපතිවරුන් විසින් උකහා ගත යුතු ව ඇත.
උසස් මට්ටමේ තාක්ෂණයන්හි ව්‍යාප්තිය විසින් සාම්ප්‍රදායික පුස්තකාලයන්හි ඇතැම් අංශ ස්වංකරණයට ලක්වීමට ඇති ශක්‍යතාවය පිළිබඳ ව ඉගි පළ කර තිබේ. 2004 වසරේ දි ස්පාඥ්ඥයේ පර්යේෂකයන් පිරිසක් විසින් UJI නැමති රොබෝවරයා ව නිපදවන ලදී. පුස්තකාලය තුළ විවිධ ස්ථානවලට මගපෙන්වීමටත්, අනුග්‍රාහකයන් විසින් ඉල්ලුම් කරන නිශ්චිත පොතක් පිළිබඳ ව සොයාබැලිමට හෝ එය ප්‍රවේශමෙන් රාක්කයෙන් ගෙනගොස් දිමටත් මෙම රොබෝවරයාට හැකියාව ඇත. . .   කෙසේනමුත් මෙම රොබෝවරයාගේ හැකියාවන් අතිශය සීමිත වපසරියක පැවතීම හේතුවෙන් මොහු හඳුන්වා දීමෙන් පුස්තකාලාශ්‍රිත සුළු සේවකයන්ට දැඩි වෘත්තීය තර්ජනයක් එල්ල වෙතැ යි සිතිය නොහැකි ය.
ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුල පුස්තකාලය
Stereotypes of librarians in popular culture are frequently negative: librarians are portrayed as puritanical, punitive, unattractive, and introverted if female, or timid, unattractive, and effeminate if male. The librarian is in charge of a library just as a principal is in charge of a school or a pastor is in charge of a church.
Examples of librarians in pop culture include:
බාහිර යොමු
ප්‍රවර්ගය:පුස්තකාලවේදය
ප්‍රකාශනය (ගණිතය)
ගණිතයෙහි ප්‍රකාශනයක් යනු, පවතින සන්දර්භය අනුව යෙදවෙන නීති ප්‍රකාර සුනිෂ්පන්න වන්නාවූ,  සංකේතයන්ගේ සීමිත සංයෝජනයකි. මෙම සංකේතයන් විසින් අගයයන් (නියතයන්), විචල්‍යයන්, කාර්යයන්, සම්බන්ධයන් නියම කිරීම හෝ, විරාම ලකුණ හෝ අනෙකුත් කාරක රීතිමය ස්ථිතීන් හෝ පිහිටුවීම හෝ සිදු කල හැක. ප්‍රකාශනයන්හී භාවිතය,
වැනි සරල අංකගණිත ප්‍රකාශනයන්හී සිට
වැනි, විචල්‍යයන්, ශ්‍රිත, ක්‍රමාරෝපිත, සමාකලන, ව්‍යුත්පන්න සහ අනුකල අඩංගු, වඩාත් සංකීර්ණ නිර්මාණ දක්වා විය හැක.
කාරක රීති උල්ලංඝනය කරන පහත පරිදි වන නිර්මාණයක් සුනිෂ්පන්න නොවන අතර එබැවින් ප්‍රකාශනයක්ද නොවේ.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
අගනගරය
ජය වර්ධන පුර කෝට්ටේ
වේ. පිරපාකරන
(Tamil: வேலுப்பிள்ளை பிரபாகரன், November 26, 1954)
පවුලේ විස්තර
rr
ද්වාරගා (දුව) උපත – 1986 – 06 - 02 බාලචන්ද්‍රන් (පුතා) උපත 1996 – 01 – 10
කොටි සංවිධානයේ ආරම්භයේ පසුබිම
සිරිමා - ශාස්ත්‍රී ගිවිසුම
එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානය හා ඊළාම් රාජ්‍යය පිළිබඳ සංකල්පය
1976 මැයි 05 දින දෙමළ සංවිධාන කිහිපයක් නියෝජනය කරමින් එකතුවූ 40-50 පිරිසක් විසින් වඩුක්කෝඩෛ ප්‍රදේශයේ පැවැත්වූ සමුළුව එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානය බිහිවීමේ ආරම්භක නිමිත්ත විය.
1976 වඩුක්කෝඩෛ සමුළුවේ තීරණයක් අනුව බිහිවූ ද්‍රවිඩ එක්සත් විමුක්ති සංවිධානයේ සන්නද්ධ ඒකකය ලෙස එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානය ගොඩනගන ලදී.
ඒ අනුව දෙමළ ඊලාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානය බිහිවූ අතර එය මගින් දෙමළ ජාතිකත්වයේ නිජබිම ලෙස උතුරු නැගෙනහිර ප්‍රදේශය නම් කිරීම. මෙම ප්‍රදේශය දෙමළ ඊළාම් රාජ්‍යය ලෙස නම් කළ අතර එයට ශ්‍රී ලංකාවේ භූමියෙන් 1/3ක් ද, ශ්‍රී ලංකාවට අයත් මුහුදු සීමාවෙන් 2/3ක්ද වන ලෙස සීමාවන් නම් කරන ලදී.
1975 ජුලි 27 දින එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානය විසින් යාපනය නගරාධිපති ඇල්ෆ්‍රඩ් දොරේඅප්පා ඝාතනය කිරීම.
1983 ජුලි 23 දින ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ සොල්දාදුවන් 13 දෙනෙක් එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානය විසින් ඝාතනය කිරීම.
1987 ජුලි 29 දින - ඉන්දු ලංකා ගිවිසුම අත්සන් තැබීම
රික්තය
රික්තකයක් යනු හිස් අවකාශයකි..
වේ. පිරපාකරන
එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානය හා ඊළාම් රාජ්‍යය පිළිබඳ සංකල්පය
1987 ජුලි - ඉන්දියන් හමුදාව ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණීම
2000 පෙබරවාරි - නොර්වේ සාම මැදිහත්කරුවා ලෙස කරළියට පැමිණීම
2000 දෙසැම්බර් - එල්.ටී.ටී.ඊය විසින් සටන් විරාමයක් ප්‍රකාශයට පත්කිරිම හා සාම සාකච්ඡා සඳහා සූදානම් වීම
2001 අප්‍රේල් 24 - එල්.ටී.ටී.ඊ ය විසින් සටන් විරාමය අවසන් කිරීම
2001 ජුලි - කටුනායක ගුවන් තොටුපළට මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීම
2002 පෙබරවාරි - රනිල් - ප්‍රභා අවබෝධතා ගිවිසුම
පළමු ඊලාම් යුද්ධය
william dickcent was his right hand from 1999-2006. 1983- 1987 දක්වා - පළමු ඊලාම් යුද්ධය
දෙවන ඊලාම් යුද්ධය
1990 - 1993 දක්වා - දෙවන ඊලාම් යුද්ධය
හතරවන ඊලාම් යුද්ධය
2006 සිට - හතරවන ඊලාම් යුද්ධය
එල්.ටී.ටී.ඊ. සංවිධානයේ උපත
1970 දී ප්‍රභාකරන් තවත් තරුණ පිරිසක් හා එක්ව යාපනය වැල්වටිතුරෙයි නගරයේ නවතා තිබූ ලංගම බසයකට ගිනි තබති.
1975 ජූලි 27 වැනිදා ප්‍රභාකරන් යාපනය නගරාධිපති දොරේ අප්පා ඝාතනය කරයි.
1976 මැයි 05 වැනිදා දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානය බිහි විය. එල්ටීටීඊයේ මුල් නායකයා වූයේ උමා මහේෂ්වරන් ය. සන්නද්ධ අංශය භාරව කටයුතු කළේ වේළුපිල්ලේ ප්‍රභාකරන් ය.
1978 දී යාපනය නගරාධිපති මරා දැමීම හා එහි වගකීම ප්‍රභාකරන් විසින් බාර ගැනීම. මේ බව එල්.ටි.ටී.ඊ.ය පළමුවරට ප්‍රවෘත්ති නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේය. එම නිවේදනය යතුරු ලියනය කර තිබුණේ එවකට පාර්ලිමේන්තුවේ විපක්ෂ නායකත්වය හෙබවූ අමිර්තලිංගම් මහතාගේ කාර්යාලයේදී බව පසුව හෙළිවිය.
1979 දී උමා මහේෂ්වරන් එල්ටීටීඊ නායකත්වයෙන් ඉවත් වෙයි. ඉන්පසු වේළුපිල්ලේ ප්‍රභාකරන් එල්ටීටීඊයේ නායකත්වයට පත්වෙයි.
එල්.ටී.ටී.ඊ. ව්‍යාප්තිය
1983 දී ඇති වූ කළු ජූලිය නිසා ප්‍රභාකරන්ට ඉන්දියාවේ සහය ලැබීම
1984 දී ඉන්දියාවේ ‘‘රෝ’’ සංවිධානයේ මැදිහත්වීමෙන් එල්ටීටීඊය. ගරිල්ලා සටන් පුහුණුව ලබයි. දහස් ගණනින් දෙමළ තරුණයෝ එල්ටීටීඊයට බඳවා ගැනීම
1987 ජූලි 05 වැනිදා කොටි පළමුවරට මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාරයක් එල්ල කරති. එහිදී නෙල්ලිඅඩි කඳවුරේ සිටි සෙබළු 17 දෙනෙක් මියයෑම
1987- 1990 කාලයේදී එල්ටීටීඊ සංවිධානය නැගෙනහිර පළාතේ පාලනය සියතට ගැනීම
1993 වන විට ප්‍රභාකරන් කොටි ගුවන් හමුදාවක් ද අරඹයි. ගුවන් යානා නාශක මිසයිල, නවීන අවිආයුධ වලින් සමන්විත ලොව අංක එකේ ගරිල්ලා සංවිධානය බවට එල්.ටී.ටී.ය අතට පත්වීම
1983, 1988, 1994 හා 2006 වසර වලදී එල්ටීටීඊ සංවිධානයට නායකත්වය දෙමින් ඊළාම් යුද්ධ හතරක් ඇරඹීම
කොටි සංවිධානයේ තහනමේ ඉතිහාසය
ඊට පසු 2009 ජනවාරි 7 දා කොටි සංවිධානය තහනම් විය.
ගුවන් කොටි බලකාය
2007 දි කොළඹ වරායේදි කොටි සංවිධානයේ ගුවන් යානා රැසක් ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව විනාශ කරන ලදි.( ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුවේ එක් ගුවන් යානයක් පමනක් යොදා ගන්නා ලදි(
මුහුදු කොටි බලකාය
මුහුදු කොටි බලකා ප්‍රදාණියා ලෙස කටයුතු කරනු ලැබුවේ සුසෙයි.
මින්නේරිය ජාතික වනෝද්‍යානය
මින්නේරිය ජාතික වනෝද්‍යානය ජාතික වනෝද්‍යානයක්  වන අතර ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු මැද පළාත තුළ පිහිටා ඇත. මෙම ප්‍රදේශය 1997 අගෝස්තු 12 දී ජාතික උද්‍යානයක් ලෙස නම් කරන ලද අතර, 1938 මුලින් ම වනජීවී අභය භූමියක් ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලදී. මෙම ප්‍රදේශය ආරක්ෂා  ප්‍රදේශයක් ලෙස ප්‍රකාශ කිරීමට හේතුව වන්නේ මින්නේරිය වැව අවට ජල පෝෂක හා අවට ප්‍රදේශයේ වනජීවී ආරක්ෂා කිරීමයි. වැව ඓතිහාසික වැදගත්කමක් සහිත අතර, මහසෙන් රජු විසින් ක්‍රි.ව. තුන්වන සියවසේ දී ඉදි කර ඇත. මෙම උද්‍යානය වියළි සමයේ මාතලේ, පොලොන්නරුව, ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්ක වල වාසය කරන අලි ජනගහනය සඳහා පෝෂණ බිමක් වේ. උද්‍යානය 2009 අගෝස්තු මාසයෙන් අවසන් මාස හය තුලදී උපයා ගත් ආදායම රු. මිලියන 10.7. මින්නේරිය,  කවුඩුල්ල හා ගිරිතලේ එක්ව ශ්‍රි ලංකාවේ වැදගත් කුරුළු ප්‍රදේශ (IBAs) ආකෘති 70 ක් සාදයි. මෙම උද්‍යානය කොළඹ සිට 182 km පිහිටා ඇත.
භෞතික ලක්ෂණ
ශ්‍රි ලංකාවේ වියළි කලාපය තුල පිහිටි අතර ලැබෙන සාමාන්ය වර්ෂාපතනය මිලිමීටර 1500-2000  (59-79 in) කි. උද්‍යානයේ අඩුම හා වැඩිම උෂ්ණත්වය පිළිවෙලින්  20.6 °C (69.1 °F) හා 34.5 °C (94.1 °F) වේ. වැව සඳහා ජලය ලැබෙන ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර වන්නේ අඹන් ගඟ හා ඇලහැර ඇල හැරවීම වේ. ඔක්තෝබර් සිට ජනවාරි තුළ උතුරු නැගෙනහිර මෝසම් මගින් තෙත් සමයේ පවතින අතර මැයි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා වියළි සමය ලෙස සැලකිය හැක. මින්නේරිය ප්‍රධාන වාසස්ථාන වර්ග කිහිපයක් වේ, අඩු-වියන් කඳුකර වනාන්තර ඇතුළු අතරමැදි ඉහළ වියන් ද්විතීයික වනාන්තර, ළඳු කැලෑ, අතහැර දමා හේන් ඉඩම්, තෘණ බිම්, ගල්පර හා තෙත් බිම්.
ශාක
Terminalia arjuna (කුඹුක්), Manilkara hexandra (පලු ගස්), කොහොඹ (Azadirachta indica), Azadirachta indica (කොහොඹ), sacred fig (ඇසතු) (Ficus religiosa) සහ Piliostigma racemosum (මයිල) පොදුවේ මින්නේරිය වැව අවට ප්‍රදේශය තුළ දක්නට ලැබේ. Chloroxylon swietenia, Vitex altissima, Berrya cordifolia, Diospyros quaesita, සහ Drypetes sepiaria (වීර) මින්නේරිය අධිපති ශාක විශේෂ වේ. Randia dumetorum, crotons, සහ Calotropis gigantea අතහැර දමා ඇති හේන් වගාව හා ළඳු කැලෑ තුල  පොදු දෙයකි.වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව මගින් ස්ථාපිත යුකැලිප්ටස් සහ තේක්ක වගාව, උද්යානය තුළ දැකිය හැකි ය. Monocots සහ Bambusa bambos, ලංකා ඉඳි (Phoenix pusilla), Imperata cylindrica සහ Panicum maximum ඇතුලත් තෘණ විශේෂ ද දැකිය හැක.
සත්ව
මෙම ජාතික වනෝද්‍යානය තුල ඇතුලත් සත්ව විශේෂ අතර  ක්ෂීරපායී විශේෂ 24 ක්, පක්ෂීන් විශේෂ 160 ක්, උභයජීවීන් විශේෂ 9 ක්, උරග විශේෂ 25 ක්, මාළු 26 විශේෂ ක්, සහ සමනල විශේෂ 75 ක් පමණ ද දැකගත හැකිය.
අලි පිරිසක්
වම|thumb|200x200පික්| උද්‍යානය දී, ඇතැම් අලි ඇතුන් මිනිසුන් සමඟ මුහුනට මුහුන හමුවිමේ ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස වඩාත් ආක්‍රමනකාරී ලෙස හැසිරෙන බව හඳුන්වනු ලබයි.උද්‍යාන පාලකයන්ට අනුව, මිනිසුන්ගෙන් සිදු වූ අනතුරු හිරිහැර නිසා මෙම අලියාගෙ අලි පැටවා අහිමි වුනා. නැවත ගර්භනී වුනු ඇය පසුගිය කාලය තුළ උද්‍යානයේ සංචාරක වාහන 15කට පමණ අලාභ හානි සිදුකර ඇත. (කනේ හිලා හෝ බොනට් ලෙස අන්වරථ නාමයෙන් හඳුන්වන ප‍්‍රචන්ඩ අලින් දෙදෙනෙකු වේ) දකුණ|thumb|වනෝද්‍යානය තුළ සෆාරි වාහන ශ්‍රි ලාංකික අලි ඇතුන් විශාල සංඛයාවක්, වියළි කාලයේදී ජලාශයේ  දාර මත ඇති  තෘණ ක්ෂේත්‍ර සඳහා ආකර්ෂණය වී පවතී. මින්නේරිය වැව, විශාල අලි රංචුවක් වුවද තිරසාරව පවත්වා ගැනීමට දායක වේ. අලි ඇතුන් 150-200 ක් පමණ ප‍්‍රමාණයක් මෙහි රැස් වේ. ඇතැම් වාර්තා 700 ක් තරම් ඉහල අලි ඇතුන් සංඛයාවක් ඇති බවට පවසයි. ඔවුන් වස්ගමුව ජාතික වනෝද්‍යානයේ සිට මෙහි සංක්‍රමණය වි ආහාර හා උද්‍යානයේ වනාන්තර වලින් නවාතැන් ප‍්‍රතිලාභ ලබා ගනි. සංචාරකයන් විශේෂයෙන් වියළි කාලයේදි, බොහෝ දුරට අලි ඇතුන්  දැක බලා ගැනිමේ අරමුණ ඇතුව  මින්නේරිය වන අඩවියට පිවිසේ.
වෙනත් සතුන්
මෙම වනෝද්‍යානය ශ්‍රි ලංකාවට ආවේණික වඳුරු විශේෂ දෙකක් සඳහා වැදගත් වාස භූමියක් වේ: purple-faced langur සහ toque macaque. Sri Lankan sambar deer සහ Sri Lankan axis deer වැනි විශාල ශාක භක්ෂක ක්ෂීරපායීන් නිතර නිතර මෙම උද්‍යානයේ දැකගත හැකිය. දුර්ලභ හා වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්වූ ශ්‍රී ලංකා කොටියා සහ Sri Lankan sloth bear යන ජීවී විශේෂ ද මින්නේරිය වනෝද්‍යානය තුල වාසය කරයි.gray slender loris ශ්‍රි ලංකාවේ දක්නට ලැබෙන ප‍්‍රදේශ වලින් එකක් ලෙස මින්නේරිය වාර්තා අතරට එක් වේ.
මින්නේරිය ජලාශය lesser adjutant, painted stork, and spot-billed pelican වැනි විශාල ජලජ පක්ෂීන් සඳහා වැදගත් වාස භූමියක් වේ. මින්නේරිය බොහෝ පදිංචි මෙන්ම සංක්‍රමණික පක්ෂි විශේෂ සඳහා වාසභූමියක් වේ.little cormorants රැළවල් වර්ග 2000 පමණ වාර්තා වී ඇත. Great white pelican, ruddy turnstone, සහ grey heron මෙහි ඇති අනෙක් ජලජ කුරුල්ලෝ ය. ලංකාවට ආවේණික පක්ෂීන් අතරSri Lanka junglefowl(වළි කුකුළා), Sri Lanka hanging parrot(ලංකා ගිරාමලිත්තා), brown-capped babbler, Sri Lanka grey hornbill(අළු කෑදැත්තා), black-crested bulbul සහ crimson-fronted barbet වේ.මෙම ජාතික වනෝද්‍යානයෙන් වාර්තා වි ඇති තර්ජනයට ලක් වූ කුරුල්ලන් සංඛයාව 11 ක් වේ.
තර්ජන හා සංරක්ෂණය
උද්‍යාන වනාන්තරයේ ප්‍රධාන තර්ජනයන් ලෙස දර සඳහා ශාක නිෂ්කාශනය වන අතර, එම ක්‍රියාවලිය නිසා ජලාශයේ ජල මට්ටම අඩු වීම ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පෙන්විය හැකිය. නාන ස්ථානවල ජල දූෂණය,නාන ස්ථාන අල්ලා ගැනීම්, නීති විරෝධී කෘෂිකාර්මික භාවිතයන්මසුන් ඈල්ලීම,හොර දඩයම්, මැණික් කැණීම්  මිනිසා විසින් එල්ල කරන ලද අනෙකුත් තර්ජන ලෙස දැක්විය හැකිය.Lantana camara(ගඳපාන) යන ආක්‍රමණික පැතිරීම ස්වභාවික තර්ජනයක් වේ.මෙම  ප්‍රදේශය 1988 සිට 1997 දක්වා අදියර හතරක දී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද මින්නේරිය-ගිරිතලේ ස්වභාව රක්ෂිතයේ කොටසකි. වාසස්ථාන පුනස්ථාපනය හා එම ප්‍රදේශයේ පශු සම්පත් ඉවත් කිරිම ඇතුළු කොන්සර්වේටිව් පියවර යෝජනා වී ඇත.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික උද්‍යාන
බදුල්ල ඔරලෝසු කණුව
ශ්‍රී ලංකාවේ ඌව පළාතේ බදුල්ල නගර මධ්‍යයෙහි පිහිටුවා තිබෙන බදුල්ල ඔරලෝසු කණුව මෙරට යටත් විජිත සමයේ ඉදිකරන ලද පැරණිතම ඔරලෝසු කණු අතුරින් එකක් වේ. එය රජ වීදිය, බස් නැවතුම්පළ ආසන්නයට වන්නට ඉදිකොට තිබෙයි.
ඔරලෝසු කණුවෙහි ආකෘතිය
ඔරලෝසු කණුවහි මූලික හැඩය චතුරස්‍රාකාර ස්වරූපයක් ගන්නා අතර, එහි වහලය යටත් විජිත සමයේ වාස්තු විද්‍යාත්මක ශෛලිය සිහි ගන්වයි. ඔරලෝසු කණුව ක්‍රි.ව. 1932 දී ඉදිකරන ලද්දක් බැව් එහි දැක්වෙන පුවරුවක සටහන් කොට තිබෙයි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ඔරලෝසු කණු - ශ්‍රී ලංකා ප්‍රවර්ගය:බදුල්ල
සත්‍යතා වගුව
තර්ක කිරිමේ ක්‍රමය සත්‍යතා වගුවේ වගුගත කිරිම 1880 දී පර්ස් පියර්ස් සහ ෂෝර්ඩර්ස් විසින් සිදු කරන ලදි මෙම වගු 1920 සිට (ලුකාසිවිස්, පෝස්ට්, විටිගෙන්ස්ටින් සාහිත්‍යයේ කැපි පෙනේ. ලුවිස් කාරොල් 1894 මුල් කාලයේදි සක්‍යතා වගු ගැටලු විසදිම සදහා විධිමත් සකස් කරන ලදි නමුත් 1977 වන තෙක් එම විෂය සම්බන්ධ ඔහු විසින් කරන ලද අත්පිටපත් සොයා ගැනිමට නොහැකි විය. විටින් කොටින් හෝ Tractacus Logico – Philosophocas මගින් සත්‍යතා ශ්‍රිත ශ්‍රේනි ආකාරයට ඉදිරිපත් කරන ලදි. මෙම වැඩෙහි පුලුල් බලපෑම මගින් සක්‍යතා වගු වල භාවිතය පැතරි යන ලදි. සක්‍යතා වගු ප්‍රස්තුන ප්‍රකාශන වල අගයන් ඵලදායි ගණනය කිරිමට භාවිතා කරනු ලැබේ. මෙය සමහර අවස්ථාව ලදී තිරණ ක්‍රියාමාර්ග ලෙස හදුන්වනු ලැබේ. මෙය සමහර අවස්ථාවලදී තිරණ ක්‍රියාමාර්ග ලෙස හදුවනු ලැබේ. මෙය සමහර අවස්ථාවලදී තීරක ක්‍රියාමාර්ග ලෙස හදුන්වනු ලැබේ. ප්‍රස්තුත ප්‍රකාශනයක් පරමාණුක සුත්‍රයක් - ප්‍රස්තුතන නියනයක් ප්‍රස්තුන විචලනයක් හෝ ප්‍රස්තුතන ශ්‍රිතයක් විය හැක (උදාහරණය ලෙස px හෝ plx ) පරමාණුක සුත්‍රයක් තාර්කික කාරයක මගින් ගොඩනැගිමේ හැක උදාහරණයක් ලෙස AND (^), OR (V), NOT (-) නිදසුන් ලෙස FX^GX යනු ප්‍රස්තුත ප්‍රකාශනයන් වේ. සක්‍යත වගුව තීර සිරස්තල මගින්
ඒවායේ එක් එක් ශ්‍රිතීය විචල්‍යයන් වෙනුවෙන්, එනම් තාර්කික විචල්‍යයන් විසින් ගනු ලබන අගයයන්ගේ එක් එක් සංයෝජනයන් සඳහා, තාර්කික ප්‍රකාශනයන්හී ශ්‍රිතීය අගයයන් ගණනය කිරීමට, තර්ක ශාස්ත්‍රයෙහි—විශේෂයෙන් බූලියන් වීජ ගණිතය, බූලියන් ශ්‍රිත, සහ ප්‍රස්තූත කලනය අරභයා— භාවිතා වන ගණිත වගුවකි. (එන්ඩර්ටන්, 2001).නීත්‍යානුකූල ප්‍රදාන අගයයන් සමස්තම සඳහා ප්‍රස්තූත ප්‍රකාශනයක් සත්‍යයද යන්න, එනම් තර්කානුකූල වලංගු භාවය, නිර්ණය කිරීමට සත්‍යතා වගු විශේෂ වශයෙන් භාවිතා කල හැක.