cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ලෙක්සින්ග්ටන් හා කොන්කෝර්ඩ් සටන්
ලෙක්සින්ග්ටන් හා කොන්කෝර්ඩ් සටන් යනු ඇමෙරිකන් විප්ලවීය යුද්ධයේ පළමු හමුදාමය සටන් වූහ. 1775 අප්‍රේල් 19 වැනිදා බ්‍රිතාන්‍ය ඇමෙරිකාවේ ප්‍රාන්ත 13 විසින් මහා බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ 700 කට පමණ එරෙහිව (නූතන මැසචූසෙට්ස් ප්‍රාන්තයේ දී) සිද්ධ වූවකි. බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාපති තෝමස් ගේජ්ට රහස් ඔත්තුකරුවන් වෙතින් කොන්කෝර්ඩ් නැමති ගමේ මැසචූසෙට්ස් මිලීෂියාවගේ අවි ආයුධ ගබඩාවක් ඇති බව දැනගන්නට ලැබේ. තමනට පහර වැදෙන්නට පෙර රහසින් ගිහින් එය වටලා අවි ආයුධ බ්‍රිතාන්‍ය යටතට ගැනීමට ඔහු අපේක්ෂා කළේය. එහෙත් බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ රතු කෝට් සොල්දාදුවන්ගේ හැසිරීම නිරීක්ෂණය කරන්නට කොන්කෝර්ඩ් වලට නුදුරින් වූ බොස්ටන් නගරයේ දේශප්‍රේමී යටත්විජිත වැසියන් වූහ. රිදී කර්මාන්තයේ නියැළි පෝල් රිවියෙර් නැමැත්තා එවක දේශප්‍රේමී ව්‍යාපාරය සහ නිදහස් පුත්‍රයන් යැයි හැඳින්වූ සංවිධාන වල සාමාජිකයෙකි. රහසින් ගමන් අරඹන්නට සූදානම් වන බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ හැසිරීම දැකි පෝල් රිවියෙර් මැදියම් රැයේ බොස්ටන් සිට ලෙක්සින්ග්ටන් වෙත අසු පිටින් ගොස් අවදානම ගැන අනතුරු ඇඟවූයේය. බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාව පැමිණෙද්දී ඔවුන්ව පරාජයට සූදානම් වී සිටීමට යටත්විජිත අරගලකරුවන්ට හැකිවුණි.
බ්‍රිතාන්‍ය අරමුණ
තෝමස් ගේජ් යටතේ 1775 දී මුළු උතුරු ඇමෙරිකාවේ ම වූයේ අටදාහක් පමණ සොල්දාදුවන්ය. ඉන් තුන්දහස් පන්සියයක් පමණ සේනාංක නමයක් යටතේ මැසචූසෙට්ස් හි සිටිය ද බොස්ටන් නගරයෙන් බැහැර මැසචූසෙට්ස් ප්‍රාන්තයේ එතරම් පාලන බලයක් ඔවුනට නොතිබුණි. නව එංගලන්තය නමින් හැඳින්වෙන ඊසාන දිග ඇමෙරිකන් ප්‍රාන්ත වල වැසියන් යෙදෙන බදු කැරලි නවත්වන්නට ඔහු ලන්ඩනයෙන් තවත් විසිදාහක සොල්දාදුවන් ඉල්ලා සිටියේය. බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ සොල්දාදුවන් රතු කෝට් හැඳ සිටි නිසා "රතු කෝට්" යැයි ද නම් වූහ. ඔවුන් රැගෙන ගියේ "බ්‍රවුන් බෙස්" නමින් ජනප්‍රිය වූ අගිස්සේ උල් තුඩු පිහියක් ඇති 'මස්කට්' වර්ගයේ වූ තුවක්කුවකි. වෙඩි බෙහෙත් උණ්ඩ හැටක් බැගින් ද එක අයෙකුට නිර්දේශ විය.
1775 අප්‍රේල් 14 වැනිදා ඔහුට රාජ්‍ය ලේකම් විලියම් ලෙගෙ නොහොත් ඩාට්ත්මත් හි අර්ල් වෙතින් ලැබි අණ වූයේ පළාතේ සඟවා ඇති අවි ආයුධ සොයාගෙන කැරලිකාර අරගලකරුවන් සිරගත කරන්නට කියාය. විශේෂයෙන් ම ඔවුන්ට උවමනා වූයේ සැමුවෙල් ඇඩම්ස් හා ජෝන් හැන්කොක් යන කැරලිකරුවන් දෙදෙනා ය. අප්‍රේල් 18 වැනිදා උදෑසන හමුදාපති ගේජ් විසින් අශ්වාරෝහකයන් විසිදෙනෙක් මේජර් මිචෙල් යටතේ යවන්නේ ඇඩම්ස් හා හැන්කොක් දෙදෙනා ඉන්නා තැන් සොයා බලන්නට ය. ඔවුන් වෙනදා පළාතේ සැරිසරන සොල්දාදුවන් මෙන් නොව වෙනස් ආකාරයකින් හැසිරෙන බව මිලීෂීයාවේ ඔත්තුකරුවන් නිරීක්ෂණය කළහ.
බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ 700 ක් පමණ සොල්දාදුවන් ගියේ ලුතිනන් කර්නල් ෆ්‍රැන්සිස් ස්මිත් යටතේ ය. ඔහුට අප්‍රේල් 18 වැනිදා සවස හමුදාපති තෝමස් ගේජ් වෙතින් ලැබුණ අණ වූයේ ඒ ආඥාව ගමන පිටත් වූවාට පසු කියවන්නට කියාය. එහි වූයේ කොන්කෝර්ඩ් නගරයට ගොස් අවි ගබඩා තම බාරයට ගෙන විනාශ කර දමනු කියාය. කිසිම පුද්ගලික දේපලකට හානියක් නොකරන්න යැයි ද එහි ලියා තිබුණි.
ඇමෙරිකන් නිදහස් අරගලය ගැන බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍ය්‍යට වැටහීමක් නොතිබුණි. හුදෙක් එය යුදමය සටනක් හැටියට සැලකූ බ්‍රිතාන්‍යන් එහි දේශපාලන හා සංස්කෘතික වූ පැතිකඩ නොසලකා හැරීම යුද්ධයේ පරාජයට හේතු විණ.
යටත්විජිත ඇමෙරිකානු සූදානම
ඇමෙරිකන් කැරලිකරුවන්ට විලියම් ලෙගෙ විසින් හමුදාපති ගේජ් වෙත එවන ආඥාව දැනගන්නට ලැබෙන්නේ ලන්ඩන් නුවර සිටි ඔත්තුකරුවන් ගෙන්. එනම්, ගේජ් දැනගන්නටත් පෙර ඔවුන් එය දැන සිටියහ. බොස්ටන් හි පදිංචිකරුවන් වූ සැමුවෙල් ඇඩම්ස් හා ජෝන් හැන්කොක් එවිට තම නිවෙස් වලින් පළා ගොස් සැඟවී සිටියේ ලෙක්සින්ග්ටන් හි හැන්කොක්ගේ ඥාති නිවසකය.
බොස්ටන් වලින් බ්‍රිතාන්‍ය රතු කෝට් හමුදාව පිටත් වෙන්නට පෙර මහ රෑ ගමන් කළ පෝල් රිවියෙර් ගැන පසුකාලයක හෙන්රි වැඩ්ස්වර්ත් ලොන්ග්ෆෙලෝ නම් ගද්‍ය රචකයා කවියක් ලියුවේය. "අහන්න මගේ දරුවෙනි එවිට ඔබට ඇසේවි පෝල් රිවියෙර් ගේ මැදියම් රෑ ගමන ගැන හැත්තෑපහේ අප්‍රේල් මාසයේ දහඅට වැනිදා අද එකෙකුදු නොමැත ජීවතුන් අතර ඒ වැදගත් දිනය සහ වසර මතකයේ ඇති අයෙක්.."
ඇමෙරිකන් මිලීෂියාවට තිබුනේ 'බ්‍රවුන් බෙස්' තුවක්කු, 'බ්ලන්ඩර්බස්' නම් වූ තුවක්කු සහ වෙනත් සොයාගත හැකි ඕනෑම අවියකි. ඔවුන් අතර ස්වේච්ඡාවෙන් සටන් වදින්නට ආ ගම්වැසියන් බොහොමය වගා කටයුතු වල හා වෙළඳ ව්‍යාපාරයන් හි නිරත වූ අයයි. මිලීෂීයාවට අමතර ව මිනිත්තුවක කාලයක දී සටනක් සඳහා සූදානම් විය හැකි පුද්ගලයන් වූ නිසා ඔවුනට 'මිනිත්තු මිනිසුන්' යැයි ද නමක් වැටී තිබුණි.
ලෙක්සින්ග්ටන් සටන
කොන්කෝර්ඩ් ගම බලා එන අතරතුරේ දී මේජර් පිට්කෙයර්න් යටතේ වූ රතු කෝට් හමුදාව ලෙක්සින්ග්ටන් හි දී මිලීෂියාව හා ගැටුණහ. මුළු රාත්‍රියක් ඔවුන් එනතුරු බලාගෙන සිටි ලෙක්සින්ග්ටන් මිලීෂීයාවට ඔවුන් දකින්නට ලැබෙන්නේ 1775 අප්‍රේල් 19 වැනි දා හිරු උදාවත් සමඟිනි. බක්මන් තැබෑරැමෙන් එළියට ආවේ මිලීෂීයාවේ අසූ දෙනෙකි. ගම මැද්දේ ඔවුන් පේලී ගැසි සිටිය දී පාර දෙපැත්තේ 40-100 ත් අතර අය සටන නැරඹුවා යැයි ද සඳහන් ය. මිලීෂීයාවේ නායකයා වූයේ ජෝන් පාකර් නැමති ප්‍රංශ ඉන්දියානු යුද්ධයේ සටන් වැදි පළ පුරුදු භටයෙකි. එහෙත් ඔහු ක්ෂය රෝගයෙන් පීඩා විඳියෙක් සේ ම කන් ඇසීමේ දුර්වලතාවයකින් ද පෙළුනෙකි. පේලි ගැසුන මිලීෂීයාවේ නව දෙනෙකුගේ වාසගම් වූයේ හැරින්ග්ටන් යැයි ද, හත් දෙනෙක් ඇතුළු එහි සාර්ජන්ට්වරයා ද මුන්රෝ යන වාසගමින් ද, පාකර් වාසගම ඇති හතර දෙනෙක් ද, ටිඩ් යන වාසගම ඇති තුන් දෙනෙක් ද, ලොක් නම් වාසගම ඇති තිදෙනෙක් ද, රීඩ් නම් වාසගම ඇති තිදෙනෙක් ද වී යැයි ද කියැවේ. එහි රැස් වී සිටි හතරෙන් එකක් යම් විදියකින් කපිතාන් වූ ජෝන් පාකර්ට යම් ඥාති සබඳතාවයක් තිබියෙන් පෙනෙන්නේ එය ඉතා කුඩා ගමක් වූ බවයි. ඔවුන් මිනිත්තු මිනිසුන් සංවිධානයට අයිති අය සේ සැලකුනේ නැත.
ළඟට එද්දී තමන්ට වඩා වැඩි පිරිසක් බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ සිටි බව දැකි ජෝන් පාකර් තම ඥාතීන්ව සටනට බිලි දෙන්නට කැමති වූයේ නැත. යුද්ධයක් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශ වී නොතිබි අතර කොන්කෝර්ඩ් ගමේ අවි ගබඩා සඟවා ඇති බව ද හේ දත්තේ ය. මීට කළින් ද මෙවැනි ගවේෂණ වලට බ්‍රිතාන්‍ය රතු කෝට් සොල්දාදුවන් පැමිණ අවි ආයුධ සොයාගත නොහැකිව හිස් අතින් ගිය බවත් හේ දත්තේ ය. ඒ නිසා ඔහු තම හමුදාව පේලි ගැසුවේ සටන් කරන්නට නොව තමන් ද ඉන්නා බව පෙන්වන්නට ය. "වෙනතක යන්න එපා; වෙඩි නොතැබුවොත් වෙඩි තියන්න එපා, ඒත් ඔවුන්ට ඕනෑ යුද්ධයක් නම්, ඒක පටන් ගන්නේ මෙතැන දී," යනුවෙන් ජොන් පාකර් කියන ලද බව අද එහි දකින්නට ඇති ස්මාරකයක කොටා ඇත.
එහි දී බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ අයෙක් (මේජර් පිට්කෙයාර්න් යැයි සැලකේ) අසිපත ලෙලවමින් ඉදිරියට එද්දී රැස් වූ සෙනඟට විසිර යන්න යැයි අණ දීමත්, අවි ආයුධ බිම තියන්න යැයි අණ දීමත් සමඟින් කපිතන් ජෝන් පාකර් තමන්ගේ මිලීෂීයාවට විසිර ගෙදර යන්න අණ දුන් බව කියැවේ. එහෙත් රැයක් පුරා අවදියෙන් එනතෙක් බලාගෙන සිටි හතුරාගේ ප්‍රමාණය නොදැක, නොසන්සුන් වූ මිලීෂීයා භටයන් ට ඔහු කියූව ඇසුනේ නැත. ටික දෙනෙක් හෙමිහිට විසිර ගියහ. එහෙත් කිසිවෙක් අවි බිම තැබුවේ නැත. පිට්කෙයර්න් සහ පාකර් දෙදෙනාම තම භටයන්ට වෙඩි නොතබන්න යැයි අණ දුන්නත් කවුදෝ තුවක්කුවක් පත්තු කළේය. එම පළමු උණ්ඩය ආවේ අවට රැස් වී බලා සිටි යටත්විජිත වැසියෙක් ගෙන් යැයි ද, තවත් වාර්තාවකට අනුව එය බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ අශ්වාරෝහක භටයෙක් ගෙන් යැයි ද කියැවේ. දෙපැත්තේ ම අය කිව්වේ එය ආවේ අනිත් පැත්තෙන් කියාය.
එහි දී ඇමෙරිකන් යටත්විජිත වැසියන් අට දෙනෙකු මරුමුවට පත් විය. දහ දෙනෙකු තුවාල ලැබූහ. එක් බ්‍රිතාන්‍ය සෙබලෙකු තුවාල ලැබූහ. කර්නල් ස්මිත් සමඟින් ආ බල ඇණියට වෙඩි වැදෙන සද්දය ඇසිණ. එහෙත් එවිට සටන අවසන් වී තිබිණ. යටත්විජිත මිලීෂීයාව විසිර ගියෙන් සටනේ ජයෙන් දිරිගත් බ්‍රිතාන්‍ය බල ඇණි දෙකම එකතු වී කොන්කොර්ඩ් බලා ගියේ නියෝගයේ ඉතිරි කොටස ක්‍රියාත්මක කරනු පිණිස ය.
කොන්කෝර්ඩ් සටන
ලෙක්සින්ග්ටන් සටනින් පළා ගිය මිලීෂීයාව මහා මාර්ග වල ගමන් නොකර වතු පිටි මැද්දෙන් හා කැලෑව තුලින් ගමන් කර කොන්කෝර්ඩ් වැසියන්ව රතු කෝට් පැමිණෙන්නට පෙර අනතුරු අඟවා සූදානම් කරන්නට සමත් වූහ. ඔවුන් ගමෙන් සියළු ස්ත්‍රීන් හා දරුවන් ව ඉවත් කළහ. ලෙක්සින්ග්ටන් වලින් ආ මිනිත්තු මිනිසුන් කොන්කෝර්ඩ් අය හා එකතුව රතු කෝට් සොල්දාදුවන් පිළිගන්නට සූදානමින් සිටියහ. යටත්විජිත මිලීෂීයාවේ නායකයා වූයේ කර්නල් ජේම්ස් බැරෙට් ය.
බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ 800 ක සොල්දාදුවන් කොන්කෝර්ඩ් ගමට පිවිසෙද්දී කර්නල් ස්මිත් හමුදාව දෙකකට වෙන් කළේ හමුදාපති ගේජ් වෙතින් ලැබි අණ ක්‍රියාවට නංවනු පිණිස ය. දහ වැනි රෙජිමේන්තුව දකුණු පාලම ආරක්ෂා කළේ කපිතාන් මුන්ඩි පෝල් යටතේ ය. කපිතාන් පාර්සන්ස් යටතේ සේනා හතක් විය. එහි සොල්දාදුවන් සියයක් පමණ වූහ. ඔවුන් උතුරු පාලම ආරක්ෂා කළහ. උතුරු පාලමෙන් ඔබ්බෙහි වූ අවි ආයුධ සඟවා ඇතැයි ඔත්තුව ලැබුණු බැරෙට්ගේ ගොවිපොළ වෙත කපිතාන් පාර්සන්ස් සේනා හතරක් රැගෙන ගියේය. සේනා දෙකක් මාර්ගය ආරක්ෂාවටත්, තවත් සේනාවක් පාලම ආරක්ෂාවටත් යෙදවිණ. ඒවා වූයේ එතරම් යුද අත්දැකීමක් නොතිබි කපිතාන් වෝල්ටර් ලෝරී යටතේ ය. තමන් වටලා සිටිනා බව දැනගත් කපිතාන් ලෝරී කර්නල් ස්මිත් වෙත පණිවුඩයක් යැව්වේ තව පිරිසක් අවශ්‍ය යැයි කියාය.
කොන්කෝර්ඩ් හි ඒෆ්‍රහයිම් ජෝන්ස්ගේ තැබෑරුමට පිවිසි රතු කෝට් හමුදාවට එහි භූමියේ වළලා තිබූ කාල තුවක්කු සොයා ගත හැකි විය. ඒවා විනාශ කර දමන්නට ඔවුන් සමත් වූහ. තුවක්කු සවිකරන ගැල් වලට ගිනි තබද්දී අහලක වූ රුස්වීම් ස්ථානයක් ද ගිනිබත් විය. සොල්දාදුවන් එහි ගිනි නිවන්නට ද සහාය දුන් බව කියැවේ. යටත්විජිත වැසියන් පිටි බැරල් සියයක් හා ලුණු දමන ලද මස් සමඟින් මස්කට් තුවක්කු සඳහා වූ රාත්තල් පන්සිය පනහක වෙඩි උණ්ඩ ද බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවට සොයාගත නොහැකි වන පරිදි අවට පොකුණකට හලන ලද බව සඳහන් ය. බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවට සොයාගත හැකිවූයේ කාල තුවක්කු පමණි. ඔවුන් ඉතා විනීතව හැසිරී තැබැරූම් වලින් ආහාර පාන ගෙන ඒවායේ බිල්පත් ගෙවූ බව ද කියැවේ.
කර්නල් ජේම්ස් බැරෙට් යටතේ මිනිත්තු මිනිසුන් වෙතින් සෑදුන කණ්ඩායම් පහක් ද, මිලීෂීයාවෙන් හැදි කණ්ඩායම් පහක් ද ඇක්ටන්, කොන්කෝර්ඩ්, බෙඩ්ෆර්ඩ් සහ ලින්කන් නම් ගම්මාන වලින් එකතු වී සිටියහ. යටත්විජිත කැරලිකරුවන්ට හාරසියයක් පමණ පිරිසක් සිටියහ. පාලම ආරක්ෂා කරන කපිතන් ලෝරීට වූයේ 90-95 ක පිරිසකි. කර්නල් බැරෙට් තම මිලීෂීයාවට කියා තිබුනේ තමන් පළමුවෙන් වෙඩි නොතියන්නට කියාය. ඔවුන් පෙරගමන් එද්දී කපිතාන් ලෝරී ඇතුළු පිරිස තමන්ගේ සහායට බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාව නොඑන බව දැක පළා යන්නට පටන් ගති. බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ එක සොල්දාදුවෙක් පාලමේ ලීයක් ගැලවූයේ යටත්විජිත අයගේ පෙරගමන් වළකාලනු පිණිස ය. එහෙත් තමන්ට දේපල හානියක් නොකරන්න යැයි අණක් ලැබී නිසා මේජර් බට්‍රික් ඔවුනට එය කරන්නට එපා යැයි හඬ ගෑවේය. මෙහි දී අනපේක්ෂිත වැටලීමට ගොදුරු වූයේ ඔවුන් ය.
මෙවර මුල් වෙඩි පහර වැදුනේ බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ විඩාවෙන් තැතිගත් සොල්දාදුවෙක් වෙතින් යැයි කිසිත් සැකයක් නැතිව සටහන් කරන්නේ කපිතාන් ලෝරී විසින්ම ය. ඔහුට නවත්වා ගන්නට නොහැකි වූ වෙඩි පහරවල් හුවමාරු විය. ඇක්ටන් වලින් පැමිණි මිනිත්තු මිනිසුන් දෙදෙනෙක් වූ ඇබ්නර් හොස්මර් සහ අයිසැක් ඩේවිස් දෙදෙනා තුවාල ලැබ එසැණින් මරණයට පත්වූහ. මුහුණට මුහුණ ලා සිටි ඔවුන් අතර පරතරය යාර පනහක් (මීටර 46) පමණ වෙද්දී ඔවුන් සටන් වැදෙන්නට පටන් ගත්හ. තමනට වඩා වැඩි පිරිසක් සිටිනා බවත්, තම හමුදා නායකයන් සටන මෙහෙයවන දුර්වල ආකාරයත් දුටු බ්‍රිතාන්‍ය සොල්දාදුවන් කලබල වී තුවාල ලැබුවන් ද දමා පළා ගියහ.
කපිතාන් ලෝරී විසින් තව පිරිස උවමනා යැයි එවන ලද පණිවිඩය ලුතිනන් කර්නල් ස්මිත් වෙත ලැබෙන්නේ ඒ අවස්ථාවේ දී ය. ඔහුට පළාතේ හුවමාරු වූ වෙඩි හඬ ද ඇසුණි. සිය සේනාංක දෙක රැගෙන ඔහු ද උතුරු පාලම වෙත ආවේය. මඟ දෙපස පළා යන සේනාංක ඔවුනට දැක ගන්නට හැකිවිණ. මිනිත්තු මිනිසුන් පෙළ ගැසී සිටිනා බව දැක ලුතිනන් ස්මිත් තම පෙරගමන නැවැත්වීය. තම නිලධාරීන් කිහිප දෙනෙක් සමඟින් තතු විමසන්නට ගිය ඔහු හා නිලධාරීන් සියල්ලන්ටම වෙඩි තබන්නට හැකි දුරක මිලීෂීයාව සිටියහ.
මේ අතරේ දී බැරෙට් ගොවිපළේ අවි ආයුධ හොයන්නට ගිය පිරිස හිස් අතින් ආපසු පැමිණියහ. ඔවුන්ට ද දැකගත හැකිවූයේ පාලම උඩ මියගිය හා තුවාල ලත් තම හමුදාවේ අයයි. උදෑසන 11:30 වෙද්දී ඔවුන් සටන් බිමෙන් පසුබැස ගොස් යටත්විජිත වැසියන් අතර අවි ආයුධ ඇත්දැයි සොයා බලා, දිවා ආහාරය රැගෙන, එක් රුස් වී කොන්කෝර්ඩ් ගමෙන් එදින දහවල් දොළහට පිටත් වී ගියහ. ඔවුන් පිටත් වී යෑමට එසේ කල් ගැනීම නිසා මිලීෂීයාවට අවට ගම්මාන වලට ඔවුන් එන බව දැනුම් දෙන්නට හැකියාව ලැබිණ.
කොන්කෝර්ඩ් සිට ආපසු ලෙක්සින්ග්ටන් යන මාර්ගයේ මිලීෂීයා භටයන් පන්සියයක් කැළෑ තුල පෙළ ගැසී සිටියහ. ලුතිනන් කර්නල් ස්මිත් විසින් ඉදිරියෙන් යවන ලද භටයන් දැක මිලීෂීයාව පළා ගියේ නැත. මඟ දිගට බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවට පහර වැදිණ. ඉදිරියෙන් වූ තවත් ගස්, ගල් හා කැලෑවකින් යුතු පෙදෙසක මිලීෂීයා මිනිසුන් දෙසියයක් පෙල ගැසී සිටියහ. ඉදිරියට යන බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවට ඔවුන් පහර දෙද්දී, පිටුපස්සෙන් ඔවුන් හඹා ආවේ කොන්කෝර්ඩ් මිලීෂීයාවයි. මිලීෂීයා සංඛ්‍යාව එවිට දී දෙදහසක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබිණ.
දකුණු අප්‍රිකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා තරග සංචාරය 1993
දකුණු අප්‍රිකාව ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ නැවත ස්ථාපිත වීමත් සමඟ එහි ජාතික කණ්ඩායම 1993 දී ශ්‍රී ලංකාවේ මංගල සංචාරයක නිරත වූ අතර ටෙස්ට් තරග 3 කට ක්‍රීඩා කළේය. තරඟ 2 ක් සමව තරග 1-0ක් ලෙස දකුණු අප්‍රිකාව තරගාවලිය ජයග්‍රහණය කළේය.
එක්දින ජාත්‍යන්තර (එදිජා)
ප්‍රතිඵලයක් නොමැතිව තරගමාලාව 1-1 ලෙස සම විය.
3 වන එක්දින තරගය
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් - ශ්‍රී ලංකාව
චන්ද්‍ර මාස ක්‍රමය
සාමාන්‍ය අවුරුද්දකට මාස 12කි. සිංහල මාස සඳෙහි තිථියට අනුව පොහොය ලැබීම සහ පොහොය ගෙවීම ලෙස චන්ද්‍ර මාස පිරීමෙන් සකසයි .අමාවක දින සිට ගැණෙන පළමු දිනයේ සිට ගණනය කෙරේ. අමාවක දින යනු සඳ නොපෙනෙන දිනයයි. එයින් පැමිණෙන පළමු දිනයේ සිට සඳ පිරෙන කාලය පුර පක්ෂයයි. පෑළවිය යනු චන්ද්‍රයාගේ කුඩා තීරුවක් පමණක් පෙනෙන දිනයයි. එමෙන්ම දින 30 ඇතුලත පුර පක්ෂයෙන් දෙකක්ද අව පක්ෂයෙන් දෙකක්ද ලෙස පොහොය හතරක් යෙදේ. මෙය "සතර පෝය"  ලෙස හැදින්වේ. එනම් "පුර අටවක", "පුර පසළොස්වක","අව අටවක" සහ "අව අමාවක" ලෙසයි.මෙය චන්ද්‍ර මාස ක්‍රමයයි
අව පක්ෂය
පුර පක්ෂයට පසුව එළඹෙන්නේ අව පක්ෂයයි. එයද පිළිවෙලින් පෑළවිය, දියවක ආදීලෙස ගැනේ. මෙහි ඇති විශේෂත්වය නම් සඳ පිරීමේ හෝ පිරිහීමේ තිථියන් අනුව පුර සහ අව යනුවෙන් පක්ෂ දෙකක් සලකා තිබීමයි.
සිංහල ක්‍රමය
ශ්‍රී සාලිවාහන ශක වර්ෂ' (අවුරුද්ද දැක්විය යුතුය) වැන්නේ (මාසය දැක්විය යුතුය)මස (පුර / අව වශයෙන් තිථිය දැක්විය යුතුය )නම් තිථිය ලත් (දිනය දැක්විය යුතුය) නිදසුනක් ලෙස "ශ්‍රී සාලිවාහන ශක වර්ෂ 1915 වැන්නේ බක් මස පුර සැටවක නම් තිථිය ලත් කිවිදා"
බෞද්ධ ක්‍රමය
ශ්‍රී බුද්ධ වර්ෂ' (සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් ඉක්මගිය අවුරුද්ද දැක්විය යුතුය) වැන්නේ (මාසය දැක්විය යුතුය)මස (පුර / අව වශයෙන් තිථිය දැක්විය යුතුය )නම් තිථිය ලත් (දිනය දැක්විය යුතුය) නිදසුනක් ලෙස "ශ්‍රී බුද්ධ වර්ෂ 2500 වැන්නේ බක් මස පුර සැටවක නම් තිථිය ලත් කිවිදා"
බක්
භක්තිමත් මාසය නමින් හැඳින්වෙන මේ මාසය තුළ අලුත් සහල් මංගල්‍යය, මුට්ටි මංගල්‍යය හා කෝණ මංගල්‍යය (හෙවත් සිංහල, හින්දු අවුරුදු උත්සවය) ආදිය පැවැත්විණි. බක්මී මල් හා එරබදු මල් පිපෙන සමයද වේ.
වෙසක්
වෙසක් මාසය බෞද්ධයන්ගේ මංගල මාසයකි.මෙම කාලයට බෞද්ධයන් තෙමඟුල සිහි කිරීමට වෙසක් තොරණ්,පහන් කූඩු වැනි දෑ සකකස් කර ප්‍රදර්ශණය කරනු ලබයි.,දන්සල් දෙමින්, සිල් රකිමින් බොහෝ  දනා මෙය මහත් ඉහළින් සමරනු ලබයි. මෙම මාසය බෞද්ධයන්ට වැදගත් වනුයේ ,
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඉපදීම,බුදුවීම ,පිරිනිවන් පෑම යන තෙමගුල සිදුවීම.දීපංකර බුදුරදුන් හමුවේ සම්මා සම්බුද්ධ පදවිය සඳහා ගෞතම බුදුරදුන් නියත විවරණ ලැබීම.කිසාගෝතමී දේවිය විසින් "නිබ්බුතා නූන සා මාතා"යන නිබ්බුත පද පැවසීම.බුදුවීමෙන් පසු ප්‍රථම වරට කිඹුල්වත් පුරයට පැමිණ යමාමහ පෙළහර පෑම.බුද්ධත්වයෙන් අටවන වසරේදි කැළණියට වැඩමකිරීම. මෙය බුදුරජාණන් වහන්සේගේ තෙවැනි ලංකාගමනයයි. පිරිනිවන් මංචකයේ සැතපී සිටි බුදුරදුන් වෙත පැමිනි සක්දෙව් රදුට ලංකාවත් සිංහලජාතියත් රක්නා ලෙස පැවරීම.විජය කුමරු ලක්දිවට පැමිණීම.ධර්මාශෝක රජු විසින් තිළිණ කොට එවන ලද පංච කකුධ භාණ්ඩ සහිතව (සිංහාසනය, කඩුව, හක් ගෙඩිය, මිරිවැඩි සඟල, ඔටුන්න) දෙවන පෑතිස් රජු දෙවන අභිෂේකය ලැබීම.අනුරපුර මහමෙවුනා උයනේ රුවන්වැලි සෑ රදුන් සැදීමට වීසා නැකතින් වැඩ ඇරඹීම. ආනන්ද හිමියන් පිරිනිවන් පෑම. මහා විහාරවංශික භික්‍ෂූන්ගේ වර්ෂයක් පාසා පවත්වනු ලබන උපසම්පදා මහෝත්සවය ප්‍රථමවරට පැවැත්වීම. ශ්‍රී ලංකාවේ සිංහල බෞද්ධ රජවරුන්ගේ අභිෂේකය සිදුකිරීම. වෙසක් මාසය බොහොම වැදගත් මාසයකි.
පොසොන්
පස්සොන කාලය ,කරල්වලින් බීජ වෙන්කරන කාලය
ඇසල
ඇහැළ මල් පිපෙන මාසය
නිකිණි
නිකිණිය යන්නෙහි අර්ථය ඉඩෝරය යන්නයි.මෙම කාලයේදි වර්ශාව අඩු වීමත් ඉඩෝර වැනි තත්ව ඇති වීමත් මෙම මාසයට නිකිණි යන නාමය ලැබී තිබේ.
වප්
වපුරන කාලය
ඉල්
මෙය සිල් මාසය ලෙස හදුන්වයි. කඨින පිංකම මෙම මාසයේ පවත්වයි. ස්වාමීන්වහන්සේලා වස් වසන මාසයයි. සිල් මාසය යන්න ඉල් මාසය ලෙසද හදුන්වයි. එමෙන්ම මෙකල වර්ෂාව බහුල කාල සමයක් වන අතර හීල් සුළඟ සහිත වර්ෂාවද බහුල වේ. මෙම හීල් යන පදය ඉල් ලෙසද හඳුන්වනු ලැබේ.
උඳුවප්
උඳු වපුරන කාලය
දුරුතු
ගස්වල කොළ අතු දුරු වෙන කාලය "දුරුතු"
නවම්
නව අංකුර එන කාලය "නවම්" ( නැවුම් මාසය)
මැදින්
මැදින් රිකිලි එන කාලය "මැදින්"
ගෞරව සම්මාන ලැබූ ඌව වෙල්ලස්ස කැරැලිකරුවෝ ලැයිස්තුව
මුරුසියට පිටුවල් කරවූවෝ
ගොඩේගෙදර ඌවේ අදිකාරම- බදුල්ල දිස්‌ත්‍රික්‌කය, ඌව පරණගම ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්‌ඨාසය, කොටවෙර උඩගම ග්‍රාමය. තලගුණේ හිටපු වන්නකු නිලමේ- මහනුවර දිස්‌ත්‍රික්‌කය, උඩුදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්‌ඨාසය, තලගුණේ ග්‍රාමය, අඹගස්‌පිටියේ නිලමේ- මහනුවර දිස්‌ත්‍රික්‌කය, මැද දුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්‌ඨාසය, වේඬරුව ග්‍රාමය, දෙමෝදර මොහොට්‌ටාල- රත්නපුර දිස්‌ත්‍රික්‌කය, ඉඹුල්පෙ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්‌ඨාසය, දෙමෝදර ග්‍රාමය, වෑගොඩපොල රටේ රාළ- මාතලේ දිස්‌ත්‍රික්‌කය, ගලේවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්‌ඨාසය, වෑගොඩපොල ග්‍රාමය, වෑගොඩපොල සළුවඩන නිලමේ- මාතලේ දිස්‌ත්‍රික්‌කය, ගලේවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්‌ඨාසය, වෑගොඩපොල ග්‍රාමය.
බාහිර යොමු
ප්‍රවර්ගය:ඌව වෙල්ලස්ස කැරැල්ල
ටමු කුළු කන්ද
ටමු කුළු කන්ද යනු, වයඹදිග ශාන්තිකර සාගරයේ පිහිටි අක්‍රීය අධඃසාමුද්‍ර පලිස් යමහලකි. එහි සොයාගැනුම ප්‍රකාශයට පත්කෙරුනේ2013 සැප්තැම්බර් 5 දිනදීය. ටමු කුළු කන්ද, පෘථිවියෙහි විශාලතම යමහල වන අතර, සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි විශාලතමයන් අතුරින් එකක් වෙයි. එය පිහිටා ඇත්තේ, ජපානයට   පමණ නැගෙනහිරට වන්නට,    ෂට්ස්කි නැඟුමෙහිය. එහි මුදුන, සාගර පෘෂ්ඨයෙන්  පමණ පහළින් පිහිටා ඇති අතර, එහි පාදම,    පමණ ගැඹුරට විහිදෙයි.
භු විද්‍යාව
ටමු කුළු කන්ද තැනී ඇත්තේ වසර මිලියන 145 පමණ ඉහතදීය. ෂට්ස්කි නැඟුම තුල තනි යමහලක් ලෙසින් එහි සොයාගැනුම නිසාවෙන්, මවුනා ලෝවා අබිබවා යන එය, පෘථිවියෙහි විශාලතම යමහල වෙයි. සම්පූර්ණයෙන් අබිබවන,  පෙදෙසක් පුරාවට පැතිරෙන හා එහි  වටකුරු ශිඛරය,   වර්ගප්‍රමාණයක් සහිත මවුනා ලෝවාට වඩා බොහෝ වාරයක් විශාල වන අතර, අඟහරු මත පිහිටි යෝධ යමහල ඔලිම්පස් මොන්ස් හට වඩා කුඩා වන්නේ 20% කින් පමණි. බැසෝල්ට් නම් කළුවන් ආග්නේය පාෂාණ වලින් සමස්ත යමහල සමන්විත වී ඇත. එහි බෑවුම් ඉතාමත් ක්‍රමානුකූල වන අතර, එහි ශිඛරය සමීපයෙහිදී අංශකයකින් අඩක සිට අංශකයක් දක්වා අගයයක් සහිත වෙයි. යමහලෙහි ප්‍රමාණය, නිව් මෙක්සිකෝ හෝ බ්‍රිතාන්‍ය දිවයින් හා සමග තුල්‍ය කල හැකි වෙයි.
චුම්බක රේඛීයකරණ ආශ්‍රිතයෙන්, අගාධමිතික උච්චයන් තුනක්ද පහත් වැටියක්ද ඇති බව සොයා ගෙන ඇති අතර, එයින් ව්‍යංගනය වන්නේ වෙනස් යමහල් තුනක් වුවද, දුම්ගොබ ශීර්ෂ ආකෘතිය අනුව එය තනි ඉමහත් යමහලක් බව පෙන්නුම් කෙරුණි.
නම
ටමු යන්න, ටෙක්සාස් ඒඇන්ඩ්එම් විශ්වවිද්‍යාලයය යන්නට ඉංග්‍රීසියෙන් යෙදෙන “Texas A&M University” යන පදයෙහි කෙටි යෙදුමක් වන අතර, යමහල අධයයනය කරන ප්‍රධාන පෙලේ විද්‍යාඥයින් අතර එක් අයෙකු වන හූස්ටන් විශ්වවිද්‍යාලයෙහි භූ විද්‍යා මහාචාර්ය විලියම් සැගර් පෙරදී උගැන්වූ විශ්වවිද්‍යාලය මෙය වෙයි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:පෘථිවියේ අන්ත ලක්ෂ්‍යන් ප්‍රවර්ගය:අක්‍රීය යමහල් ප්‍රවර්ගය:ශාන්තිකර සාගරයේ මුහුදුගිරි ප්‍රවර්ගය: පලිස් යමහල් ප්‍රවර්ගය: අධඃසාමුද්‍ර යමහල් ප්‍රවර්ගය:ශාන්තිකර සාගරයේ යමහල්
නවක වදය වළක්වාලීමේ විශ්වවිද්‍යාල පනත
නවක වදය වළක්වාලීමේ විශ්වවිද්‍යාල පනත 1998 අංක 20 දරණ අධ්‍යාපන ආයතන වල නවක වදය සහ වෙනත් ස්වරූපයේ සාහසික ක්‍රියා තහනම් කිරීමේ පනත ලෙසද හඳුන්වනු ලැබේ.
කුඹල් සක
thumb|right|200px|ජර්මනියේ ඒර්ෆර්ට්හී සම්භාව්‍ය කුඹල් පා-සකක් කුඹල් කර්මාන්තයෙහි, කුඹල් සකක් යනු, රවුම් මැටියම් හැඩගැන්වීමට භාවිතා කෙරෙන යන්ත්‍රයකි.
අධික අවුරුද්ද
අධික අවුරුද්දක් යනු සාමාන්‍ය වසරකට වඩා වැඩිපුර එක් දිනයක් හෝ දින ගණනක් හෝ අඩංගුවන වර්ෂයකි.
අපේ කැලැන්ඩරයට අධික අවුරුද්ද ආ හැටි අධික අවුරුද්දක් යනු වසරේ දවස් 366ක් සහිත එමෙන්ම පෙබරවාරි මාසයට දින 29ක් ඇති වසරකි. යම් වසරක් අධික අවුරුද්දක් ද යන්න සොයා ගැනීමේ පහසුම ක‍්‍රමය එම ඉලක්කම් දෙක 4න් බෙදීමය. එසේ බෙදූවිට ඉතිරි නොවී බෙදෙන්නේ නම් එය අධික අවුරුද්දකි. නිදසුනක් හැටියට 2012 වසර අධික අවුරුද්දකි.
අධික අවුරුද්දක් පිළිබඳව ඉහතින් දැක්වූ හැඳින්වීම සියයට සීයක් නිවැරදි නොවේ. හරියටම නිවැරදිව කිවහොත් සෑම වසර 400කට වරක් අධික අවුරුද්දක් අත හැර දමනු ලැබේ. ඒ අනුව කි‍්‍ර.ව. 1900 වසර අධික අවුරුද්දක් නොවූ අතර කි‍්‍ර.ව. 2300 වසර ද අධික අවුරුද්දක් නොවනු ඇත.
දැනට අප විසින් භාවිත කරනු ලබන සම්මත දින දර්ශනය වූ ග්‍රෙගරියන් කැලැන්ඩරයට ප‍්‍රථම භාවිත වූයේ ජුලියන් කැලැන්ඩරයයි. ඒ ජුලියන් කැලැන්ඩරයට අනුව වසරකට දින 365.25ක් විය. එම 0.25 ඉතිරිය ද නිවරද කර ගැනීම පිණිස සෑම වසර හතරකම එක් දිනක් (0.25×4=1) බැගින් අධික අවුරුද්දක් ලෙස නම් කොට එම දිනය පෙබරවාරි මාසයට එකතු කර නිවරද කර ගන්නා ලදී.
මේ ක‍්‍රමය යටතේ වසන්ත විෂූවයේ වෙනස් කමක් සිදුවන බව පෙනී ගියේ ය. එකල කැලැන්ඩරයේ පූර්ණ බලධාරියා වූ අති උතුම් පාප්වහන්සේ විසින් මෙම වසන්ත විෂූවයේ වෙනස් වීම නිවැරදි කිරීමට එකල සිටි ගණිතඥයන්ගෙන් ඉල්ලීමක් කරන ලදී. වසන්ත විෂූවය (vernal equinox) යනු පෘථිවිය සුර්යයා වටා යන කක්ෂගත ගමනේ දී සූර්යයා පෘථිවියේ සමකයට ඉහළින් පිහිටන දිනයයි. එය මාර්තු 20 හෝ 21 දිනට යෙදේ. මෙවැනි අවස්ථා දෙකක් ඇත. අනෙක් අවස්ථාව සැප්තැම්බර් 22 හෝ 23 දිනට යෙදේ.
ඉතාලි වෛද්‍යවරයකු මෙන්ම ගණිතඥයකු ද වූ ඇලෝසියස් ලිලියස් විසින් පෘථිවියේ එක් කක්ෂයක් සම්පූර්ණ කිරීමට ගත වන කාලය දින 365.25ක් නොව දින 365 පැය 5 විනාඩි 49 තත්පර 12ක් බව පෙන්වා දුන්න ද වසන්ත විෂුවය ඇති වෙනස නිවරද කිරීමට පියවර නොගැනිණ. එහෙත් ආසන්න වශයෙන් පෘථිවි කක්ෂයේ ගමන් කාලය මිනිත්තු 11කින් අඩු බව තහවුරු වී තිබුණි.
ඉන් වසර 6කට පසුව ජර්මානු තාරකා විද්‍යාඥ කි‍්‍රස්ටෝපර් ක්ලේවියස් විසින් මෙම වෙනස අවම කරනු පිණිස සංශෝධිත කැලැන්ඩරයක් නිර්මාණය කර ඉදිරිපත් කරන ලදී. එවකට සිටි XIII වැනි ග්‍රෙගරි අති උතුම් පාප්වහන්සේ විසින් ඉතාමත් සූක්ෂම ලෙස එය පරීක්ෂා කරවා 1582 පෙබරවාරි 24 වැනි දින අත්සන් කළ පාප්වහන්සේගේ ආඥාවක් (Papal bull) මගින් ඒ කැලැන්ඩරයට අනුමැතිය දෙනු ලැබීය. අද ලොව පුරා අප කි‍්‍ර.ව. ලෙස මේ දක්වා භාවිත කරන්නේ ඒ කැලැන්ඩරයයි. එය උන්වහන්සේගේ නමින් ‘ග්‍රෙගරියන් කැලැන්ඩරය’ කියා ද හැඳින්වෙයි.
ග්‍රෙගරියන් කැලැන්ඩරයේ සෑම වසර 400කට වරක් අධික අවුරුද්දක් අත හැර දැමීම සිදුවීම ගණනය කරන්නේ මෙසේය:
පෙර පැවති කැලැන්ඩරයේ වසරකට දින : 365.25 සංශෝධිත කැලැන්ඩරයේ වසරකට දින : 365.2475 වෙනස දින : 0.0025 ඒ අනුව වර්ෂ 100ක දී ඇති වන වෙනස දින 0.0025×100 = දින 0.25 වර්ෂ 400ක දී ඇති වන වෙනස = දින 1 ඒ අනුව 400 වන වර්ෂය අවසානයේ දී කැලැන්ඩරයේ එක් දිනක් ඉවත් කළ විට වර්ෂයක දී ඇති වන දින 0.0025 වෙනස නිවැරදි කළ හැකි වේ.
සටහන : නීතිඥ කේ. එස්. විජේසේකර (kswije@sltnet.lk
Read more: http://www.malkakulu.com/2012/02/blog-post_2575.html#ixzz4B3nyJWTb
කොළඹ නගර ශාලාව
කොළඹ නගර ශාලාව ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ, කොළඹ මහනගර සභාව සහ කොළඹ නගරාධිපති කාර්යාලය පිහිටුවා තිබෙන, ප්‍රධාන මූලස්ථාන ගොඩනැගිල්ලයි. එය කොළඹ, විහාරමහාදේවී උද්‍යානය ඉදිරිපිට ඉදි කොට තිබේ.
ඉතිහාසය
ගොඩනැගිල්ල ඉදිකිරීමේ මුල් ගල, 1924 වර්ෂයේ මැයි 24 වන දිනදී, එවක කොළඹ නගරාධිපති වූ ටී. රෙයිඩ් (T. Reid) මහතා විසින් තබනු ලැබූ අතර, ඉදිකිරීම් කටයුතු 1927 වර්ෂයේදී නිමකරනු ලැබීය. කොළඹ නගර ශාලාවේ නිර්මාණ ශිල්පියා වූවේ එස්. ජේ. එඩ්වඩ් මහතායි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:කොළඹ නගර සභාව
සිකුරු හතේ
සිකුරු හතේ යනු 2007 වර්ශයේ තිරගත කරන ලද සිංහල විනෝදාත්මක චිත්‍රපටියකි. මෙය ගිරිරාජ් කෞශල්‍ය විසින් අධ්‍යක්ශණය කරන ලද අතර මෙහි ප්‍රධාන චරිතය වන මංගල ජය කපු මහතාගේ චරිතය විජය නන්දසිරි විසින් නිරූපණය කරයි.
කතාව
මංගල ජය යනු කපු මහතෙකි. ඔහු මූලිකත්වය ගෙන කරන ලද විවාහයන් බොහෝමයක් අසාර්ථක වී ඇත. මංගල ජය බීමතට ඇබ්බැහි වූවෙකි. ඔහුගේ බිරිඳ නිතරම ඔහුට බැන වදියි. විවාහ වන වයසේ සිටින ඔහුගේ දියණියටද සහකරුවෙක් තාම නැත. මේ පිලිබඳව ඔහුගේ බිරිඳ විමසන විට ඔහු නිතරම ඒකිගේ සිකුරු හතේ යැයි පවසයි. දිනක් මොහු විසින් විවාහ කිරීමට නියමිත යුවතියකගේ කොල්ලා ඇතුලු පිරිසක් පැමිණ මොහුට තර්ජනය කිරීමට යාමේදි පොලිස් නිලධාරියෙකු මොහුව බේරාගැනේ. මංගල ජය ට පොලිස් නිලධාරියාට කෑම බීම අරන් දීමට සිදුවෙයි. පොලිස් නිලධාරියා මංගල ජයට තම පොලිස් ලොක්කාගේ දියණියට කටයුත්තක් සිදු කරදීමේ වැඩේ බාර දෙයි. මංගල ජය මේ සඳහා තමන්ට කලින් හමුව තිබූ පොහොසත් පවුලක තරුණයෙක් මේ සඳහා යෝජනා කරයි. දෙපිරිසම වැඩේට කැමතිවෙයි. මෙම තරුණයා බලාපොරොත්තු වන්නේ ශීලාචාර අහිංසක ගැහැණු ළමයෙකි. නමුත් පොලිස් ලොක්කාගේ දි‍යණිය තරමක් සංකර තරුණයකි. මංගල ජය මේ බව තරුණයාට වසන් කරයි.
නමුත් තරුණයා දිනක් නාන තටායක අශීලාචාර ලෙස හැසිරෙන මෙම තරුණය දැක තමන්ව රැවටුවේ ඇයිදැයි අසයි. ඇය පවසන්නේ තමන් කිසිත් නොදන්නා බවත් මංගල ජය මේවා සැලසුම් කල බවත්ය. තරුණයා තුවක්කුවක් රැගෙන මංගල ජය ගේ නිවසට පැමිණ ඔහුට බැන වදියි. මංගල ජය සැඟවී සිටින අතර ඔහුගේ දියණිය පැමිණ තරුණයා ව අස්වසා ලයි. තරුණයා සංසුන් වී අවසානයේ කපු මහතාගේ දියණිය විවාහ කරගැනීමට කැමති බව පවසයි.
ප්‍රෝටෝනය
ප්‍රෝටෝනය, ධන 1ක මූලික ආරෝපණයක් ඇති උප පරමාණුක අංශුවකි. පරමාණුක න්‍යෂ්ටියක් තුළ ප්‍රෝටෝන එකක් හෝ වැඩි ගණනක් ඇත. ප්‍රෝටෝනයේ ස්කන්ධය වේ. ප්‍රෝටෝනය සොයාගනු ලැබුවේ අර්නස්ට් රදෆර්ඩ් විසිනි.
ප්‍රෝටෝනය ස්ථායී අංශුවකි. සමහර විරල මාදිලියේ විකිරණශීලී ක්ෂය වීම් වලදී නිදහස් ප්‍රෝටෝන මුක්ත වේ. මෙම නිදහස් ප්‍රෝටෝන වහා ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් සමඟ සබැඳී හයිඩ්‍රජන් පරමාණුවක් සාදයි. පදාර්ථයේ ප්ලාස්මා අවස්ථාවේදී සහ රික්තයක ගමන් කරන අන්තරීක්ෂ කිරණ ලෙස ද නිදහස් ප්‍රෝටෝන පැවැතිය හැකි ය.
ප්‍රෝටෝනය සෑදී ඇත්තේ මූලික අංශු 3ක් එක් වීමෙනි: උඩු-අත් ක්වාක් අංශු (up quark) 2ක් සහ යටි-අත් ක්වාක් අංශුවක් (down quark). එහි විෂ්කම්භය ආසන්න වශයෙන් 16-17fm පමණ වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:විද්‍යා‍වේ ඉතිහාසය
රත්නපුර ශාන්ත පාවුළු පේදුරු ආසන දෙව්මැදුර
රත්නපුර ශාන්ත පාවුළු පේදුරු ආසන දෙව්මැදුර ශ්‍රී ලංකාවේ රත්නපුරය ප්‍රදේශයේ පිහිටි දෙව්මැදුරක් වේ. එය ශාන්ත ඇලෝශියස් විද්‍යාලය ආසන්නයේ පිහිටා තිබේ.
ඉතිහාසය
රත්නපුරයේ කතෝලික ඉතිහාසය පෘතුගීසී යටත් විජිත පාලන සමයේ සිට ආරම්භ වී තිබේ. කෙසේ වූවද 17 වන ශතවර්ෂය වන විට නගරයේ කතෝලිකයන්ගේ ප්‍රමාණය ඉතා සුළු විය. ඉන් බොහෝ දෙනෙකු පෘතුගීසී සම්භවයක් සහිත සහ ඔවුන් හා විවාහ වූ දේශීයයන්ගෙන් පැවත එන්නෝ වූහ. පෘතුගීසීන් විසින් මෙහි වූ බෞද්ධ පුදබිමක් විනාශ කොට එහි දේවස්ථානයක් ඉදිකල බවට සාධක පවතී. කන්ද උඩරට රාජධානිය විසින් පෘතුගීසීන්ගෙන් රත්නපුරය යලි අල්ලාගත් පසුව එම දේවස්ථානය විනාශ කර ඇත. වත්මන් දේවස්ථානය එම මුල් ස්ථානයෙන් පරිබාහිරව රත්නපුර නගරය තුලට වන්නට ස්ථාපනය කොට තිබේ.
මෙම දේවස්ථානය ආසිරි ගන්වා වසර 5ක් සපිරෙද්දී එනම් ක්‍රි.ව. 1886 නොවැම්බර් මස 01 වන දින එකල දකුණු අනු පදවියේ රදගුරු ඔබ්ලෙට් නිර්මල මරිය නිකායික අති උතුම් අර්නස්ට් ක්‍රිස්ටෝෆර් බොන්ජින් හිමිපාණන් විසින් එතෙක් පැවති හංවැල්ල ධර්මදූතික මධ්‍යස්ථානයෙන් වෙන්ව රත්නපුර නව ධර්ම දූතික මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස පත් කරන ලදී. ඒ අනුව රත්නපුර ධර්මදූතික මධ්‍යස්ථානයේ පළමු මීසම් සේවක පූජාප්‍රසාදිතුමන් ලෙස ඉතිහාසගත වී ඇත්තේ ඔබ්ලෙට් නිර්මල මරිය නිකායික ගෞ. ගරු පීටර් බුලික් පුජාප්‍රසාදීන් වහන්සේ ය. පසුකාලීනව එනම් ක්‍රි.ව. 1893 දී ශුද්ධාසනය විසින් ගාල්ල රදගුරු වසම ස්ථාපනය කළ අවස්ථාවේදී බෙල්ජියම් ජේසු නිකායික ධර්මදූතවරුන්ගේ බාරයට ලක්වූ මෙම මීසම තුළ සේවය කරන ලද  පූජාප්‍රසාදීන් වහන්සේලා කීප නමක්  පසුකාලීනව ගාල්ල රදගුරු වසමේ රාජගුරුප්‍රසාදීන් වහන්සේලා ලෙස  සේවය කිරීම කිරීමද සුවිශේෂී වේ. ඒ අය අතුරින් අති උතුම් නික්ලස් මරියා ලෞඩාඩියෝ ( ජේ.නි.) හිමිපාණෝ, අති උතුම් එල්මෝ පෙරේරා හිමිපාණෝ සහ වත්මන් ගාලු රදගුරු අති උතුම් රේමන්ඩ් කිංස්ලි වික්‍රමසිංහ හිමිපාණෝ සුවිශේෂි වන අතර 1995 නොවැම්බර් මස 02 වන දින ලංකා කතෝලික සභාවේ 11 රාජගුරු පදවිය ලෙස ගාල්ල රදගුරු වසමේ වෙන් කරන ලද සබරගමු ප්‍රදේශය රත්නපුර රදගුරු පදවිය ලෙස ස්ථාපනය කිරීමෙන් පසු එහි ආසන දෙව්මැදුර ලෙස මෙම දේවස්ථානය නම් කරන ලදී. ඒ අනුව 1996 ජනවාරි මස පස්වන දින පළමු රදගුරුතුමන් ලෙස අති උතුම් මැල්කම් රංජිත් හිමිපාණෝ ආසනාරූඪ වූ අතර, පසුව දෙවන රාජගුරු ප්‍රසාදීන් වහන්සේ ලෙස අති උතුම් හැරල්ඩ් ඇන්තනි පෙරේරා හිමිපාණෝ 2003 මාර්තු මස 22 දින ආසනාරූඪ වුණි. මෙහි තෙවන රාජගුරු ප්‍රසාදීන් වහන්සේ ලෙස සිල්වෙස්ත්‍රෝ බෙනදිකාන නිකායික අති උතුම් ඩොම් ක්ලීටස් චන්ද්‍රසිරි පෙරේරා හිමිපාණෝ 2007 ජුලි මස 28 වන දින ආසනාරූඪ වුණි. වත්මන් ආසන දෙව්මැදුරේ ඉඩකඩ මදිකම නිසා විශාල කර නවීකරණය කිරිම සඳහා වත්මන් රදගුරු සිල්වෙස්ත්‍රෝ බෙනදිකාන නිකායික අති උතුම් ඩොම් ක්ලීටස් චන්ද්‍රසිරි පෙරේරා හිමිපාණෝ 2012 අප්‍රේල් 17 වන දින මුල්ගල තබා ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු ආරම්භ කළ අතර, ඒ සඳහා පදවි අනුනායක අති ගරු ඩේමියන් ප්‍රනාන්දු පූජාප්‍රසාදීන් වහන්සේගේ සහ එවක රත්නපුර මීසම් සේවක ගෞ. රන්ජන්මාල් මොරායස් පූජාප්‍රසාදීන් වහන්සේගේ දායකත්වය මෙහිලා කෘතවේදීව නම් කළ යුතුමය. ඒ අනුව ආසන දෙව්මැදුර නවීකරණය කර ආසිරි ගැන්වීමේ මහෝත්සවය 2013 නොවැම්බර් 09 වන දින පැවැත්වුණි. ඒ සදහා එවක සිරිලක අපෝස්තලික තානාපති අතිඋතුම් ජෝශප් ස්පිටෙරි අගරදගුරු හිමිපාණන් ප්‍රධානත්වයෙන්, සෙසු රදගුරු වසම් වල රදගුරු හිමිවරු කීපනමක් ද ඇතුළු රත්නපුර රදගුරු හිමිපාණන් ද,  සිල්වෙස්ත්‍රෝ බෙනදිකාන නිකායේ ලෝක නායක මාඨාධිපති හිමිපාණන්ද ඊට සම්බන්ධ විය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දෙව්මැදුරු ප්‍රවර්ගය:රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
හපුතලේ මැතිවරණ කොට්ඨාශය
හපුතලේ මැතිවරණ කොට්ඨාශය අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ කොට්ඨාශ අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය නම් ලද්දේ ඌව පළාතේ  බදුල්ල  දිස්ත්‍රික්කයේ,  හපුතලේ නගරය අනුව යමිනි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශ වූ කොට්ඨාශ 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශ 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  හපුතලේ මැතිවරණ කොට්ඨාශය වෙනුවට  බදුල්ල  බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශය තුල ඡන්ද කොට්ඨාශයක් ලෙස හපුතලේ දිගටම පවතියි.
1947 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
23 අගෝස්තු 1947 සිට 20 සැප්තැම්බර් 1947 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු  පළමුවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1952 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
24 මැයි 1952 සහ 30 මැයි1952 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු  දෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1956 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
5 අප්‍රේල් 1956 සහ 10 අප්‍රේල් 1956දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු  තෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (ජූලි) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
20 ජූලි 1960 දිනදී පැවැත්වුණු  පස්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1970 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
27 මැයි 1970 දිනදී පැවැත්වුණු  සත්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුණු  අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනයේ විකාසනය
ශිෂ්ටාචාරයක පදනම අධ්‍යාපනයයි. අතීතයේ සිටම විධිමත් පාසල් පැවතුණ ද, වසර ගණනාවක් මුළුල්ලේ සිට අධ්‍යාපන පද්ධතිය සැලකිය යුතු අන්දමින් වෙනස් වී ඇත. පසුගිය ශතවර්ෂ වලදී, දැනුම ලබාගැනීම දුප්පත් සහ පහළ යැයි සැලකූ සමාජ පංතීන්ට කාලය සහ මුදල් වියදම් කිරීමට නොහැකි වූ සුඛෝපභෝගී දෙයක් විය. ප්‍රභූ වරප්‍රසාදයක් ලෙස ආරම්භ වූ එය, වර්තමාන ක්‍රමයට මඟ පාදා ඇති අතර, යම් වයස් සීමාවක්  දක්වා විධිමත් අධ්‍යාපනය අනිවාර්ය කර ඇත. වර්තමානයේදී, ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු තවත් රටවල් නොමිලේ ප්‍රාථමික, ද්විතියික මෙන්ම සමහර අවස්ථාවන්දී තෘතියික අධ්‍යාපනය ද නොමිලේ ලබා දෙයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය ( 6 වන සියවසේ සිට 20 වන සියවස තෙක්)
ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම ඓතිහාසික වාර්තාවන් ඇතුළත් වන, මහාවංශය සහ දීපවංශයට අනුව, පැවිදි අධ්‍යාපනය ක්‍රිස්තු පූර්ව 6 වන සියවස දක්වා විහිද යයි. ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්වල ජීවත් වූ බෞද්ධ භික්ෂූන් සහ ගිහියන් සඳහා ආරම්භ කළ ප්‍රථම අධ්‍යාපන මධ්‍යස්ථාන වන්නේ ආරාම සහ පංසල් ය. යටත් විජිත සමයට පෙර, අධ්‍යාපනය බෞද්ධ භික්ෂූන් ද ඇතුළත් විශේෂිත කණ්ඩායමකට පමණක් සීමා විය. මෙම භික්ෂූන් වහන්සේලා ගම්වල සිටි, ඉහළ පෙළේ පුද්ගලයින්ගේ සිට පිළිවෙලින් අන් පුද්ගලයන්ට ද කියවීමට හා ලිවීමට  ඉගැන්වූහ. දමිළ ප්‍රජාවන් හි, ඉගැන්වීම සිදු කරන ලද්දේ උගත් බ්‍රාහ්මීන් සහ වෙල්ලාර්වරුන් විසිනි. මෙම සම්ප්‍රදායික පාසල්වල විෂයමාලාවන් බොහෝවිට සමන්විත වූයේ ආගමික අධ්‍යයන සහ ප්‍රායෝගික හෝ තාක්ෂණික කුසලතා වලින් ය. එහිදී, ලෝහ වැඩ, විවීම, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සහ ජ්‍යාමිතිය ඉගැන්විණි. කලාව සහ චිත්‍ර ශිල්පය ද, ඉගැන් වූ විෂයයන් අතර විය. මේ පාසල් වලින් පිටත, දැනුම උරුම වූයේ පියාගෙන් පුතාට ය. එහෙත් ජනගහනයෙන්, මහත් බහුතරයකට විධිමත් අධ්‍යාපනයක් නොලැබි අතර, ඔවුහු නූගත් සහ අකුරු නොදන්නා පිරිස් විය.
පුරාණ ඉගෙනුම් පද්ධතිය අනුගමනය කළේ, යුරෝපීය ජනපදිකයන් විසින් හඳුන්වා දෙනු ලැබූ අධ්‍යාපන ක්‍රමයකි. දහසය වන සියවසේ දී, ශ්‍රී ලංකාව පෘතුගීසි පාලනයට නතු වූ විට, පෘතුගීසි මිෂනරි කණ්ඩායම් රෝමානු කතෝලික ධර්මය ප්‍රවර්ධනය කිරීමට පාසල් ගණනාවක් ආරම්භ කළ හ. ඊට පසු එළැඹි සියවසේ දී, දිවයින අල්ලා ගත් ලන්දේසින්, ක්‍රිස්තියානි ප්‍රාථමික පාසල් පද්ධතියක් හඳුන්වා දුන් අතර, එය වසර සිය ගණනක් පැවතිණි. දහ අට වන සියවස අග භාගයේ දී, බ්‍රිතාන්‍යය රට අත්පත් කර ගත් අතර, ඔවුහු ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරි පාසල්වල ඉගැන්වීමේ මාධ්‍යය, ඉංග්‍රීසි භාෂාවට වෙනස් කිරීමට කටයුතු කළහ. එකල, ශ්‍රී ලාංකික බොහෝ දෙනෙක් ඉංග්‍රීසි නොදැන සිටීම, සිසුන්ගේ පැමිණීම බෙහෙවින් අඩු වීමට හේතු විය. 1836 දී, බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් කෝල්බෲක් කොමිෂන් සභා‍වේ නිර්දේශයන්හි පදනම මත, රජයේ පාසල්හි සම්මත පද්ධතියක් ස්ථාපිත කරන ලද අතර, එය ශ්‍රී ලංකාවේ, රජයේ අරමුදල් සහිත පාසල් පද්ධතියක් මග පෑදූ අතර එය අද දක්වාම පවතී. පුද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරමිභ වූ කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලය, පිරිමි ළමයින් සඳහා වන රජයේ පළමු ද්විතීයික පාසල බවට පත් කරන ලදී. බොහෝ රජයේ පාසල්, සිසුන්ට ස්වභාෂාවෙන් ඉගැන්වූ අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, සිසුන්ගේ පැමිණීම යළිත් වර්ධනය විය.
19 වන සියවසේදී රට බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයට ඒකාබද්ධ කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, ශ්‍රී ලංකාවේ නවීන අධ්‍යාපන ක්‍රමය ආරම්භ විය. 19 වන සියවසයේ අගභාගයේදී බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් තෘතියික අධ්‍යාපන ආයතන පිහිටුවන ලදී. 19 වන සියවසේ අගභාගයේ සහ 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී වෙනත් ආගමික නිකායන්හි පාසල් ද පිහිටුවන ලද අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බෞද්ධ පාසල් විශාල සංඛ්‍යාවක් සහ හින්දු හා මුස්ලිම් පාසල් කිහිපයක් බිහි විය. මෙයින් ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත සාක්ෂරතා අනුපාතය ඉහළ ගියද, පාසල් යන ජනගහනයෙන් විශාල ප්‍රමාණයක් පිරිමින් වූ අතර කාන්තා සාක්ෂරතාවය අඩු මට්ටමක පැවතිණි.
සෑම විටකදීම සහ බොහෝ අවස්ථාවන්හි දි නොමිලේ පැවති රජයේ පාසල්වල අධ්‍යාපනය, නිල වශයෙන් එසේ කරන ලද්දේ 1942 දීය. එම වසරේදී ම, පුද්ගලික පාසල් හැර අනෙකුත් සියලුම පාසල්වල ඉගැන්වීමේ මාධ්‍යය ජාතික භාෂාවලට වෙනස් කරන ලද අතර සෑම දරුවෙකුටම ඔවුන්ගේ නිකායන්ට අනුව, ආගමික අධ්‍යාපනය ලැබුණි. 1940 දශකය අග භාගය වන විට රජය, රටේ පාසල්වලින් 60% ක් පවත්වාගෙන ගියේය. මෙම කාල පරිච්ඡේදය තුළ බොහෝ අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු වූ අතර, ආචාර්ය සී. ඩබ්ලිව්. ඩබ්ලිව්. කන්නග්ගර මහතා, බාලාංශයේ සිට විශ්වවිද්‍යාලය තෙක් නිදහස් අධ්‍යාපනය ලබා දීම, මධ්‍ය මහා විද්‍යාල ස්ථාපිත කිරීම, අධ්‍යාපන මාධ්‍යන් ජාතික භාෂාවන්ට වෙනස් කිරීම, මෙන් ම තවත් ශිෂ්‍ය සුභසාධන පියවරයන් යෝජනා කර ඇත.
1948 දී ශ්‍රී ලංකාව නිදහස ලැබීමෙන් පසු, නව අධ්‍යාපන ආයතන කිහිපයක් ආරම්භ කරන ලද අතර සාක්ෂරතා අනුපාතය ද ඉහළ ගියේය. යටත් විජිත යුගයේ පැවති පෞද්ගලික පාසල් ගණනාවක්, පශ්චාත් යටත් විජිත යුගයේ දී රජය යටතට ගන්නා ලදී. 1960 දි පමණ, ගණිතය හා විද්‍යාව පිළිබඳ විෂයමාලා සංවර්ධනය කිරීම සඳහා විෂයමාලා සංවර්ධන මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවන ලදී. ප්‍රථම වරට ශ්‍රී ලංකාවේ, ජාත්‍යන්තර පාසල්  ආරම්භ කරන ලද්දේ 1980 දශකයේදී ය. එමෙන්ම, 1986 දී ගුරුවරුන් සඳහා පුහුණු ලබා දීම සඳහා ජාතික අධ්‍යාපන විද්‍යාපීඨ සහ ගුරු මධ්‍යස්ථාන ආරම්භ කරන ලදී.
ශ්‍රී ලංකාවේ නූතන අධ්‍යාපන ක්‍රමය
වර්තමානය වන විට, ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල් 10,155 ක්(2020 ජන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ ඇස්තමේන්තුව අනුව) ඇස්තමේන්තු කර ඇත. රජයේ පාසල් වර්ග තුනකි. ඒවා ජාතික පාසල්, පළාත් සභා පාසල් සහ බෞද්ධ සෙමනේරි ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත. රජයේ සහ පුද්ගලික පාසල් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ පාලනයට නතු වේ. රාජ්‍ය නොවන පාසල් ගණයට, ජාතික අධ්‍යාපන විෂය මාලාව අනුගමනය කරන පෞද්ගලික පාසල් සහ බ්‍රිතාන්‍ය විෂය මාලාව අනුගමනය කරන ජාත්‍යන්තර පාසල් ඇතුළත් වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ජාත්‍යන්තර පාසල් ඔවුන්ගේ ද්විතීයික සිසුන් Edexcel හෝ Cambridge IGCSE සාමාන්‍ය සහ උසස් පෙළ විභාග සඳහා සූදානම් කරති.
ටැබ්, දුරකථන, ලැප්ටොප්, පරිගණක සහ ප්‍රොජෙක්ටර් වැනි ඩිජිටල් උපාංග දැන් බොහෝ ධනවත් රටවල අධ්‍යාපනයට අතිරේකව භාවිතා කරනු ලැබේ. එමඟින් එක් එක් පුද්ගලයාට තම අභිමතය පරිදි තම අධ්‍යාපනය සිදු කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත් තවමත්, ශ්‍රී ලංකාවේ, මෙම ඩිජිටල් මෙවලම් පන්ති කාමරවල භාවිතා වන්නේ කලාතුරකිනි. මෙයට හේතු අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් බොහෝ පාසල්වලට ඒවායේ මිල දැරිය නොහැකි තරම් වූ නිසාත්, අධ්‍යාපනඥයන් නවීන තාක්‍ෂණය පිළිබඳව යාවත්කාලීන නොවීමත් නිසා ය. සුඛෝපභෝගී පෞද්ගලික පාසල්වල පවා එක් සිසුවෙකුට එක් පුද්ගලික පරිගණක බැගින් ඇති ඉතා අල්පය.
ජාතික හා රාජ්‍ය නොවන පාසල් වඩා හොඳ මට්ටමක පැවතුන අතර ප්‍රමාද වුවමුත්, නිසැකවම ඩිජිටල් යුගයට පැමිණේ. මෙම පාසල් බොහොමයක අන්තර්ජාලය, පුද්ගලික පරිගණක, විද්‍යාත්මක ගණක යන්ත්‍ර, මුද්‍රණ යන්ත්‍ර සහ ප්‍රක්ෂේපක වැනි ඩිජිටල් ඉගෙනුම් ආධාරක ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම ආයතන ද තොරතුරු තාක්ෂණ සාක්ෂරතා උපදේශකයින්ගේ හිඟයකින් පෙළේ. ඔවුන්ට ඔවුන්ගේ ඉගැන්වීමේ ක්‍රමවේදයන් වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා තවත් බොහෝ දේ කළ හැකි අතර ඒවා තවමත් බොහෝ දුරට රෙජිමේන්තුගත, ගුරු කේන්ද්‍රීය හා නම්‍යශීලී බවට වඩා විභාග- පාදක, ශිෂ්‍ය කේන්ද්‍රීය හා සංකල්ප පිළිබඳ ඔවුන්ගේ අවබෝධය වැඩි කිරීම අරමුණු කර ගත් ඒවා වේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනයේ අනාගතය
අධ්‍යාපනය ඩිජිටල්කරණය කිරීම සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකාවට බොහෝ දුර යා යුතුව තිබේ. VCR, TV, සහ CD-ROM වැනි ශ්‍රව්‍ය දෘශ්‍ය උපකරණ, අඩු වේගයකින් යුත් අන්තර්ජාල සම්බන්ධතා, ඉහළ සිසුන්ගේ සිට පරිගණක අනුපාතය සහ අවශ්‍ය තොරතුරු තාක්ෂණ කුසලතා ඇති ගුරුවරුන් එකක් හෝ දෙකක් සමඟ අධ්‍යාපනය ඩිජිටල්කරණය කිරීමේ ක්‍රියාවලිය පළමු අදියරට අයත් වේ. ඩිජිටල්කරණයේ දෙවන අදියර සඳහා බහුමාධ්‍ය ප්‍රොජෙක්ටර්, අධිවේගී අන්තර්ජාල සම්බන්ධතා, අඩු ශිෂ්‍ය සිට පරිගණක අනුපාතය සහ තොරතුරු තාක්‍ෂණ සාක්ෂරතාවයෙන් යුත් උපදේශකවරුන් වැනි වඩා දියුණු උපකරණ භාවිතා කරන පුද්ගලයන් ඇතුළත් වේ. අවසාන අදියරට ගුරුවරුන් විසින් මෙහෙයවනු ලබන ඉගැන්වීමට වඩා ශිෂ්‍යයන් මූලික වේ. 1990 දශකයේ අග භාගයේදී පාසල් සඳහා පුද්ගලික පරිගණක හඳුන්වා දී තිබුණද, ශ්‍රී ලංකාව තවමත් ඩිජිටල්කරණයේ පළමු අදියර පසු කර නැත.
ලොව පුරා පාසල් සහ සිසුන් වර්තමානයේ දි, නවීන තාක්‍ෂණය, දැනුම ලබා ගැනීමට, තොරතුරු හුවමාරු කර ගැනීමට, සාකච්ඡාවලට ආරාධනා කිරීමට සහ අවස්ථාවන් සෙවීමට, ඩිජිටල් මෙවලම් සහ සමාජ මාධ්‍ය භාවිතා කරයි. විශාල විවෘත ඔන්ලයින් පාඨමාලා වන, (MOOCs), Coursera, සහ Lynda වැනි වැඩසටහන් තුළින් අන්තර්ජාලය හරහා දුරස්ථ ඉගෙනීම සහ අවකාශය හැකිලීම සහ සීමාවන් ඉක්මවා යාම ලොව පුරා නූතන අධ්‍යාපනයේ භූ දර්ශනය වෙනස් කිරීමට සමත් ව ඇත. අනාගත ඩිජිටල්කරණ ඉගෙනීමේ පද්ධතියට ඉගෙනුම් මෙවලමක් ලෙස යූ ටියුබ් වැනි ජනප්‍රිය වීඩියෝ බෙදාගැනීමේ මාධ්‍ය භාවිතා කිරීම, clouds මත සහ දත්ත මත පදනම් වූ ඉගෙනුම් සහ ත්‍රිමාණ මුද්‍රණ, virtual reality සහ augmented reality, ඉගැන්වීම් ආධාරක ලෙස භාවිතා කිරීම ඇතුළත් වේ. සංවර්ධිත රටවල පාසල් දැනටමත් මෙම අනාගත මෙවලම් බොහොමයක් භාවිතා කිරීම ආරම්භ කර තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය ඉතා බැරෑරුම් ලෙස සලකනු ලබන අතර වයස අවුරුදු 5 ත් 16 ත් අතර සෑම දරුවෙකුටම එය අනිවාර්ය වේ. දිවයිනේ සාමාන්‍ය සාක්ෂරතා අනුපාතය 92% ට වඩා ඉහළ අගයක් ගන්නා අතර ප්‍රාථමික පාසල්වලට ඇතුළත් වීමේ අනුපාතය 99% කි. රජයේ විභාග ඉතාමත් තරඟකාරී වන අතර සිසුන් බොහෝ විට තම පාසල් අධ්‍යාපනයට උපකාරයක් ලෙස අතිරේක උපකාරක පන්ති වලට සහභාගී වෙති. ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ක්‍රමයට තාක්‍ෂණය උපයෝගී කර ගැනීමෙන් දැනට පවත්නා විෂයමාලාව සඳහා විවිධ දේ කළ හැකිය.ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය, තාක්‍ෂණය සඳහා ප්‍රවේශය සහ දැරිය හැකි පිරිවැය වැඩිවීමත් සමඟ ඉතා ඉක්මණින් පරිගණක යුගය දක්වා තවදුරටත් විකාශනය වීමට හා බාධාවකින් තොරව ඉදිරියට යාමට හැකි වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
පර්යේෂණ
පර්යේෂණය දැනුමේ ප්‍රමාණය වැඩි දියුණු කරගැනීමට ක්‍රමානුකූලව සිදු කරනු ලබන නිර්මාණාත්මක කාර්යයකි, මෙයට මිනිසාගේ දැනුම, සංස්කෘතිය සහ සමාජය, සහ නව භාවිතයන් සොයා ගැනීමට මෙම දැනුම යොදා ගන්නා අයුරු අඩංගු වේ. එය තොරතුරු පිහිටුවන්න සහ තහවුරු කරන්නට, පෙර කාර්යන්හි ප්‍රතිඵල යලි ගොඩ නගන්නට, නව හෝ පවතින ගැටළු නිරාකරණය කිරීමට, සිද්ධාන්ත වලට සහය දැක්වීම හෝ නව න්‍යායන් ගොඩ නැගීමට යොදා ගනියි. පර්යේෂණ ව්‍යාපෘතිය ක්ෂේත්‍රයේ පසුගිය කාර්යක විකාශනයක් වන්නටද පුලුවන. මෙවලම් වල, ක්‍රියාපටිපාටි වල,හෝ පරීක්ෂණ වල වලංගුතාවය පරීක්ෂා කිරීමට, පෙර ව්‍යාපෘති වල අංගයන් හෝ සමස්ත ව්‍යාපෘතියම පර්යේෂණය මගින් නැවත පිටපත් කරයි. මූලික පර්යේෂණයක ප්‍රධාන අරමුණු වනුයේ (ව්‍යවහාරික පර්යේෂණයට ප්‍රතිවාදීව) ලේඛණගත කිරීම, අනාවරණය කර ගැනීම, අර්ථකථනය හෝ මිනිස් දැනුම වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා පර්යේෂණ සහ සංවර්ධන ක්‍රම, සහ පද්ධති යොදා ගැනීමයි. පර්යේෂණයට අදාල ප්‍රවේශයන්, මනුෂ්‍යත්වය සහ විද්‍යාව යන දෙකම සහ දෙක අතර සැලකිය යුතු ලෙස දෝලනය වන ඥානවිභාගයන් මත පදනම් වේ. පර්යේෂණයහි විවිධ ස්වරූපයන් වේ: විද්‍යාත්මක, මානව ශාස්ත්‍ර, කලාත්මක, ආර්ථික, සමාජයීය, ව්‍යාපාර, අලෙවිකරණ පර්යේෂණ, වෘත්තික පර්යේෂණ ආදිය.
විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ
විද්‍යාත්මක පර්යේෂණය කුතුහලය පිරි, විද්‍යාත්මක ක්‍රමෝපායන්ගෙන් යුත් යෙදුම් මත රදා පවතී. මෙම පර්යේෂණ මගින් ලෝකයේ ස්වභාවය සහ ලක්ෂණ පිළිබද විස්තර කිරීම සදහා අවශ්‍ය විද්‍යාත්මක තොරතුරු සහ සිද්ධාන්තය සපයයි. එය සිදු කළ හැකි, ප්‍රායෝගික යෙදුම් නිපදවයි.විද්‍යාත්මක පර්යේෂණය සදහා පොදු අධිකාරීන් විසින්, පුණ්‍යාධාර ආයතන විසින් සහ විශාල ආයතන ප්‍රමාණයක් අඩංගු පෞද්ගලික ආයතන විසින් අරමුදල් සපයයි. විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ, එවායේ ශාස්ත්‍රීය සහ යෙදුම් පුහුණුව මත නැවත අනු කොටස් වලට වර්ගීකරණය කරයි. විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ යනු ව්‍යාපාර පාසල් වැනි අධ්‍යාපනික ආයතන විනිශ්චය කිරීමට බොහෝ ලෙස යොදා ගන්නා මිනුම් දණ්ඩකි, නමුත් සමහරු ආයතන වල වැරදි තක්සේරුව වැනි දෑ සම්බන්ධව තර්ක කරන අතර ඊට හේතුව වනුයේ පර්යේෂණයේ ගුණත්වය මගින් ඉගැන්වීමේ ගුණත්වය පිළිබඳ කියා පෑමක් සිදු නොකරන බැවිනි (මේවා සම්පූර්ණ ලෙස අත්‍යාවශ්‍යයෙන්ම සහසම්බන්ධ කිරීමක් නොමැත).
මානව ශාස්ත්‍ර පර්යේෂණ
මානව ශාස්ත්‍ර පර්යේෂණයට විවිධ ක්‍රමයන් සම්බන්ධ වේ, උදාහරණ ලෙස අර්ථ විවරණ ශාස්ත්‍ර සහ නිමිත්ත ධර්මවාදය සහ බොහෝ වෙනස් වූ සාපේක්ෂතා ඥාන විභාගය. මානව ශාස්ත්‍රඥයෝ සෑම විටම ප්‍රශ්නයකට අදාල ප්‍රශස්තම පිලිතුර සොයන්නේ නැත, ඒ වෙනුවට එය වටා ඇති ගැටළු සහ තොරතුරු සොයා බලයි. අන්තර්ගතය හැම විටම බොහෝ වැදගත් වන අතර එයට සාමාජයීය, ඓතිහාසික, දේශපාලනික, සංස්කෘතික හෝ ජනවාර්ගික ඇතුලත් වේ. මානව ශාස්ත්‍ර, පර්යේෂණයකට උදාහරණයක් වනුයේ, පෞරාණික ක්‍රම අන්තර්ගත ඓතිහාසික පර්යේෂණයයි. ඉතිහාසඥයන් ප්‍රාථමික මූලාශ්‍රයන් සහ අනෙකුත් සාධක යොදා ගනිමින්, ක්‍රමානුකූලව මාතෘකාව විමර්ශනය කොට පසුව පැරණි ආකාරයට පුරාවෘත්තයන් ලියයි.
කලාත්මක පර්යේෂණ
කලාත්මක පර්යේෂණය 'පුහුණුව පදනම් පර්යේෂණය' ලෙසද දැකිය හැක, එහි අරමුණු කලාත්මක නිමවුම් ආකාරයෙන් සිදු කල හැක. සම්පූර්ණයෙන් විද්‍යාත්මක ක්‍රමයක්, පර්යේෂණවල දැනුම සහ සත්‍ය සඳහා සොයා බැලීමට විකල්පයක් ලෙස පිරිනැමීම වාදයට තුඩුදෙන සංකල්පයකි.
පර්යේෂණ වදන
බුදුන් වහන්සේ පාලි බසින් පරියේසන වදන භාවිතාකර ඇත. මෙම වදනෙන් පර්යේෂණ යන්න බීඳි ඇත. පරියේසන යන පදය පරි (හාත්පස, අවට, සම්පූර්ණ) යන උපසර්ගය හා "ඒසන" (සෙවීම) යන පදය එක් වී සකස් වී තිබේ.
ඉංග්‍රීසි රිස'ච් වදන
රිස'ච් යන වචනය ඉපදී ඇත්තේ මධ්‍යම ප්‍රංශයේ "recherche" යන්නෙනි, එහි තේරුම වනුයේ "සොයන්නට යනවා"යි, එම වචනය ඉපදී ඇත්තේ පැරණි ප්‍රංශ "recerchier" යන්නෙනි, එය "re-" + "cerchier", හෝ "sercher", යන "සොයනවා" නම් වූ අර්ථය සහිතව එක් වී නිර්මාණය වී ඇත. පැරණිතම වාර්තාවන්ට අනුව මෙම වචනය 1577දී සොයාගෙන ඇත.
නිර්වචනයන්
පර්යේෂණය යන්නෙන් විවිධ ආකාරයට අර්ථ දැක්විය හැක. පර්යේෂණය පිළිබඳ පුළුල් නිර්වචනයක් ලබා දුන්නේ මාර්ටින් ශට්ල්වර්ත් විසිනි - "වචනයේ පුළුල්ම අර්ථයෙන්, දැනුම වැඩි දියුණු කිරීමට සිදු කරන ඕනෑම දත්ත, තොරතුරු සහ සිද්ධි එකතු කිරීමක් පර්යේෂණයේ නිර්වචනයට අඩංගු වේ"."
පර්යේෂණය පිළිබඳ අනිත් නිර්වචනය ඉදිරිපත් කර ඇත්තේ ක්‍රෙස්වෙල් විසිනි - "පර්යේෂණය යනු මාතෘකාවක් හෝ ගැටළුවක් සම්බන්ධව ඇති අපගේ අවබෝධය වැඩි කිරීමට අවශ්යව තොරතුරු එකතු කිරීම සහ විශ්ලේෂණය කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සිදුකරන පියවරයන් වේ." එයට පියවර තුනක් අඩංගු වේ: ප්‍රශ්නයක් මතු කරනවා, ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු සැපයීමට අවශ්‍යම දත්ත එකතු කිරීම, සහ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරක් ඉදිරිපත් කිරීම.
Merriam-Webster මාර්ගගත ශබ්දකෝෂයට අනුව පර්යේෂණය යන්නෙහි සවිස්තර නිර්වචනය වනුයේ "උත්සාහවත් විමර්ශනයක් හෝ විභාගයක්; විශේෂයෙන්ම: සිද්ධි සොයා ගැනීම සහ පරිවර්තනය අරමුණු කරගෙන සිදු කරන විමර්ශනයක් හෝ සමීක්ෂණයක්, පිළිගත් සිද්ධාන්ත පුනරීක්ෂණය හෝ අලුත් කරණු වල ආලෝකයෙන් සැදුනු නීති,හෝ නව හෝ සිද්ධාන්ත පුනරීක්ෂණ හෝ නීති වල ප්‍රායෝගික යෙදුම්".
පර්යේෂණයක් දියත් කිරීමේ පියවර
බොහෝ විට පර්යේෂණය දියත් කරනුයේ පර්යේෂණයන්හි ඇති පෑතැටිය ආකෘති සැලස්ම භාවිතා කරගෙනය. පෑතැටිය ආකෘතිය ආරම්භ වන්නේ පර්යේෂණය සඳහා පුළුල් ප්‍රේක්ෂාවලියක් සමඟයි, ව්‍යපෘති ක්‍රමය තුළ මුල සිට අගටම, අත්‍යාවශ්‍ය තොරතුරු වලට අවධානය යොමු කිරීම (පෑතැටියේ ගෙල සේ), ඉන් පසු පර්යේෂණය සාකච්ඡා සහ ප්‍රථිපල තුළට ප්‍රසාරණය කිරීම. පර්යේෂණයක් දියත් කිරීමේ ප්‍රධාන පියවරයන් වනුයේ:
සාමාන්‍යයෙන් මෙම පියවරයන් සමස්ත ක්රිකයාවලියම ඉදිරිපත් කරයි, කෙසේ නමුත් මෙය ස්ථීර පියවරයන් රාශියක් ලෙස නොව, නිරන්තරයෙන් වෙනස් වෙමින් නැවත නැවතත් සිදු වන ක්‍රියාවලියක් ලෙස දැකිය යුතුයි. බොහෝ පර්යේෂකයෝ අධ්‍යනයේ අරමුණුවල නියැලී නොසිට ගැටළුවේ සාමාන්‍ය ප්‍රකාශනයකින් පර්යේෂණය ආරම්භ කරයි. අධ්‍යනයේ නිවැරදි බව සැපයීම සඳහා සාහිත්‍යය විමර්ශනයට පෙර පර්යේෂණවල වැරදි හෝ සිදුරු හදුනාගනියි. නිතරම දී ඇති විෂය ක්ෂේත්‍රයකට සාහිත්‍යය විමර්ශනයක් දියත් කරනුයේ, පර්යේෂණ ප්‍රශ්න හදුනා ගැනීමට පෙරයි. පර්යේෂකයා විසින් හදුනාගත් වත්මන් සාහිත්‍යය විමර්ශනයේ පරතරයකින් පසුව පර්යේෂණ ප්‍රශ්න සකසයි. පර්යේෂණ ප්‍රශ්න උපකල්පිතයන්ට සමාන්තර වේ. උපකල්පිතයන් යනු පරීක්ෂා කිරීමට යන එවායෙහි සිතා ගැනීම් වේ. පර්යේෂකයා(වරු) උපකල්පිත පරීක්ෂා කිරීමට දත්ත එකතු කරයි. ඉන්පසු පර්යේෂකයා(වරු) ප්‍රත්‍යක්ෂමූලක පර්යේෂණ වලින් උගත් විවිධ සංඛ්‍යානමය ශිල්ප ක්‍රම යොදාගෙන දත්ත විශ්ලේෂණය සහ පරිවර්තනය කිරීම කරයි. දත්ත විශ්ලේෂණයෙන් ලද ප්‍රථිපල ස්ථිර කරමින් හෝ නිෂ්එල කරමින් අභිශුන්‍ය උපකල්පිතයන් ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට පසුව වාර්තා කිරීම සහ අගය කිරීම සිදු කරයි. පර්යේෂකයා විසින් අවසානයේදී පර්යේෂණයේ වැඩි දුර කටයුතු සඳහා සාකච්ඡා කරයි.
රුඩොල්ෆ් රුමෙල්ගේ අදහසට අනුව "... පරීක්ෂණ එකක් හෝ දෙකක්වත් ස්ථිර ලෙස බාර ගැනීම එක් පර්යේෂකයකු විසින් සිදු කිරීමට අවශ්‍ය නැත. පරීක්ෂණ පරාසය වෙනස් නොවන විවිධ ස්වරූපයේ දත්ත, පර්යේෂකවරු, සහ ක්‍රම පවතින්නේ නම් පමණක් එක් අයෙකුට ප්‍රථිඵල ගැන විශ්වාසය තැබීමට පුළුවනි."
විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ
සාමාන්‍යයෙන් පර්යේෂණය තේරුම් ගෙන ඇත්තේ කිසියම් ව්‍යුහාත්මක ක්‍රියාවලියක් අනුගමනය කිරීමක් ලෙසය. කෙසේ වුවත් විෂය කරුණ සහ පර්යේෂකයා අනුව පියවරයන්හි අනුපිළිවෙල වෙනස්වීම රදා පවතී, පහත ඇත්තේ මූලික සහ ව්‍යවහාරික යන දෙකටම අදාළ විධිමත් පර්යේෂණයක සාමාන්‍යයෙන් අන්තර්ගත වන පියවරයන් වේ:
පොදු වැරදි සංකල්පයක් වනුයේ උපකල්පිතය ඔප්පු කිරීමයි (ශූන්‍ය උපකල්පිතය තවදුරටත් බලන්න). සාමන්‍යයෙන් උපකල්පිතයක් යොදා ගන්නේ සමීක්ෂණයක ප්‍රථිඵල නිරීක්ෂණ්ය කිරීම මගින් පරීක්ෂා කළ හැකි පුරෝකථන නිර්මාණය කිරීමටයි. ප්‍රථිඵල උපකල්පිතය සමඟ නොගැළපුනහොත්, ඉන්පසු උපකල්පිතය ප්‍රතික්ෂේප වේ (සත්‍යාපනය කළ හැකි බව බලන්න). මෙම පරීක්ෂාකාරී බස යොදාගෙන ඇත්තේ විකල්ප උපකල්පිතයන් නිරීක්ෂණ සමඟ කොහොමත් ගැළපෙන බව පර්යේෂකයන් හදුනාගෙන ඇති බැවිනි. උපකල්පිත කිසිදාක ඔප්පු කළ නොහැක, නමුත් විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ වලට පමණක් උපකාර කරනවාට වඩා මේ අකාරයෙන් කල්පිතයක් කිසිදා ඔප්පු කල නොහැකි නමුත් එය වටා සබැදි විද්‍යාත්මක අත්හදාබැලීම් සහ සත්‍යයක් බව නිරායාසයෙන්ම සිතීමට පත් කිරීම තුලින් මතය ශක්තිමත් කල හැක. ප්‍රයෝජනවත් උපකල්පිතයක් පුරෝකථනයන් වලට ඉඩ දීම සහ නිරීක්ෂණය සිදු කළ වේලාවේ නිවැරදි බව මත පුරෝකථනය ස්ථීර කෙරේ. කාලයත් සමඟම නිරීක්ෂණයන්ගේ නිවැරදි බව වැඩි වේ නම්, උපකල්පිතය තවදුරටත් නිවැරදි පුරෝකථනයක් ලබා නොදෙයි. මෙම අවස්ථාවේදී නව උපකල්පිතය විසින් පැරණි උපකල්පිතයට අභියෝගයක් එල්ල කිරීම සහ නව උපකල්පිතය, පැරණි උපකල්පිතයට වඩා බොහෝ නිවැරදි පුරෝකථන ලබා දෙයි, එම නිසා නව උපකල්පිතය පැරණි උපකල්පිතයේ තැනට පත් වේ. විචල්‍යන් අතර සම්බන්ධයක් නැති විට හෝ ස්වායත්ත හෝ පරායත්ත විචල්යටන්හි වෙනස්කම් ඇති විට, පර්යේෂකයන්ට ශූන්‍ය උපකල්පිතයක් යොදා ගැනීමටද හැකියාව ඇත. ශූන්‍ය උපකල්පිතයක් මගින් මුළු සංගහනය පිලිබඳවම නිගමනයකට එලඹීමට, සියළු ඒකකයන් ඇතුළත් වන ලෙස සාදා ගත් නියැදියක් යොදා ගනියි.
ඓතිහාසික ක්‍රමය
ඓතිහාසික ක්‍රමය යන්නට ඉතිහාසඥයින් විසින් පර්යේෂණය කිරීමට සහ පසුව ඉතිහාසය ලේඛණගත කිරීමට භාවිතා කළ ක්‍රමවේදයන් සහ මාර්ගෝපදේශයන් ඇති ඓතිහාසික මූලාශ්‍රායන් සහ අනෙකුත් සාධක අඩංගු වේ. ඉතිහාසඥයින් විසින් ඔවුන්ගේ කාර්යයන් සඳහා නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරන බාහිර විචාරණය, අභ්‍යන්තර විචාරණය සහ ඒවායේ සංකලනය යන ශීර්ෂයන් යටතේ ඇති විවිධ ඓතිහාසික මාර්ගෝපදේශයන් මෙහි ඇත.මෙයට වඩා අඩු විචාරණය සහ ඉන්ද්‍රියන් මුල් වූ විචාරණය අඩංගු වේ.කෙසේ නමුත් ඒකකයන් වෙනස් වනුයේ මාතෘකාව සහ පර්යේෂකයා පදනම් කරගෙනයි, පහත සංකල්පයන්හි ඇත්තේ විධිමත් ඓතිහාසික පර්යේෂණයක ඇති කොටස්ය:
පර්යේෂණය කිරීමේ ක්‍රම
පර්යේෂණ ක්‍රියාවලියේ අරමුණ වන්නේ නව දැනුම බිහි කිරීම හෝ යම් මාතෘකාවක් හෝ ප්‍රශ්නයක් පිළිබද අවබෝධය වැඩිදියුණු කිරීමයි. මෙම ක්‍රියාවලිය ආකාර තුනකින් සිදුවේ.
පර්යේෂණ සැලසුම් කිරීම සදහා ප්‍රධාන වශයෙන් ආකාර දෙකක් පවතී: ගුණාත්මක පර්යේෂණ හා ප්‍රමාණාත්මක පර්යේෂණ වේ. පර්යේෂකයින් ගුණාත්මක හා ප්‍රමාණාත්මක ක්‍රමයන්ගෙන් ඔවුන්ගේ පර්යේෂණ මාතෘකාවට හා පිළිතුරු සෙවීමට බලාපොරොත්තු වන පර්යේෂණ ගැටලුව අනුව තෝරාගනු ලබයි.
මිනිස් හැසිරීම් සහ එම හැසිරීම් පාලනය කරන හේතු තේරුම්ගැනීමයි. පුළුල් ප්‍රශ්න ඇසීම සහ වචන, පින්තූර, වීඩියෝ ලෙස දත්ත එකතුකර ඒවා විශ්ලේෂණය කිරීම මෙන්ම තේමාවන් සෙවීම ඊට අදාළ වේ. මෙම වර්ගයේ පර්යේෂණයන් යම් ප්‍රශ්නයක් ප්‍රමාණාත්මක ලෙස මැනිය හැකි විචල්‍යයන් වෙත උත්සාහය යොමු නොකර විචල්‍යයන්ගේ භව්‍ය සම්බන්ධතා විමර්ශනය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. මෙය කල්පිත පරීක්ෂා කිරීමෙහිලා බාධා සහිත ලෙස දැකිය හැකි අතර කාලය වැයවන, සහ සාමාන්‍යයෙන් තනි පර්යේෂණ විෂයයන් කට්ටලයකට සීමා වන්නකි. ගුණාත්මක පර්යේෂණ නිතර ගවේෂණ පර්යේෂණ ක්‍රමයක් ලෙස භාවිතා වන අතර ප්‍රමාණාත්මක පර්යේෂණ කල්පිතයන් සඳහා පදනම සපයයි. ගුණාත්මක පර්යේෂණ සමාජ නිර්මාණකරනයෙහි දාර්ශනික සහ න්‍යායාත්මක ආකාරයන් හා සම්බන්ධ වෙයි.
ප්‍රමාණාත්මක දත්ත එක්රැස් කිරීමේ ක්‍රම පෙර සැලසුම් කරන ලද ප්‍රතිචාර කොටස් සහිත අහඹු නියැදි සහ සකස්කරණ ලද දත්ත එකතු කිරීමේ උපක්‍රම භාවිතා කරයි. මෙම ක්‍රම මගින සාරාංශගත, සංසන්දනාත්මක සහ පොදු බවට හරවන ලද ප්‍රතිචාර නිපදවාගත හැකිය. ප්‍රමාණාත්මක පර්යේෂණය න්‍යාය තුලින් සනාථ වන කල්පිතය හෝ අභිරුචියේ සංසිද්ධියේ ප්‍රමාණය අත්හදා බැලීම කෙරෙහි උනන්දු වේ. පර්යේෂණය මත රදා පවතිමින් සහභාගී වන්නන්ට අහබු ලෙස තෝරාගත් පිළියම් ලබා දෙයි (සත්‍ය පර්යේෂණයක් ලෙස සැලකිය හැකි ප්‍රමාණාත්මක අද්‍යයනයන්ට පමණක් මෙය භාවිතා කරයි). මෙම ක්‍රමයේ ශක්‍යතාව නොමැති නම් පර්යේෂකයා විසින් සහභාගීවන්නා සහ අවස්ථානුකූල ලක්ෂණ අනුව සංඛ්‍යාත්මක පාලනයක් සදහා ඔවුන්ගේ බලපෑම මත ප්‍රතිපලය හෝ රදා පවතින විචල්‍ය ලබා ගනී. අරමුණ පර්යේෂණය සදහා සහභාගීවන කොටස විශාල කොටසක් සදහා පොදුවේ ආදර්ශනයට නම්, පර්යේෂකයා සහභාගී වන්නන් සෙවීමට සම්භාවිතා නියැදි භාවිතා කරයි..
ප්‍රමාණාත්මක හෝ ගුණාත්මක යන දෙකෙන් කුමක් වුවත් පර්යේෂකයා ප්‍රාථමික හෝ ද්විතීයික යන දත්ත දෙවර්ගයෙන් එකක් තෝරා ගැනීමට පෙළඹෙයි. ප්‍රාථමික දත්ත පර්යේෂණය කිරීමම අරමුණ කරගෙන සම්මුඛ සාකච්චා හා ප්‍රශ්නාවලි මගින් රැස් කරයි. ද්විතීයික දත්ත සදහා දැනට පවතින සංගණන දත්ත වැනි නැවත භාවිතා කල හැකි දත්ත භාවිතා කරයි. වඩාත් ආචාරශීලී වන්නේ හැකි සෑම විටම ද්විතීයික දත්ත භාවිතා කිරීමයි.
මිශ්‍ර-මාර්ග පර්යේෂණ, ප්‍රමාණාත්මක හා ගුණාත්මක අංග එකතුවෙනුත්, ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික දත්ත භාවිතයෙනුත් කරන්නාවූ පර්යේෂණ මේ වන විට සුලභ දෙයක් බවට පත් වී තිබේ..