රුසියානු_ඉතිහාසය
රුසියා සාර් අධිරාජ්‍යය
ගෙරිහංකඩක් එලාගැනීමට අවසර ඉල්ලමින් කොළඹට ගොඩබට පෘතුගීසීන් ලංකාවේ දේශපාලනයට මැදිහත් වෙමින් සිටි 1530 වසරේ ක්‍රෙම්ලිනයේ උපන් හතරවන ඉවාන් හෙවත් ‘ඝෝර ඉවාන්’ [Ivan the Terrible] රුසියානු ඉතිහාසය තුල වඩාත්ම ආන්දෝලනයට ලක්වූ පාලකයා බවට විවාදයක් නැත. දස දහස් ගණනක් මිනිස් ජීවිත බිලිගැනීමේ චෝදනාවට ලක්වන අතරම රුසියාව මධ්‍යතන යුගයේ ආදිපාද වසමක සිට අධිරාජ්‍යයක් [Czardom] බවට පත්කිරිමේ මුල් අඩිතාලම එලීමේ ගෞරවය හිමි වන්නේ ඔහුටයි. ඉවාන් කුමාරයා උපන්දා දවස පුරා අහස ගිගිරූ බවත් ක්‍රෙම්ලිනයට ඉහලින් අකුණු සැර පිපිරූ බවත් ජනප්‍රවාදයේ සදහන් වේ. පියා මිය යනවිට ඔහුගේ වයස තුනකි. කුමාරයා නිසි වියට එලඹෙන තුරු රාජ්‍යාධීකාරී [Regent] ලෙස තොමෝම රට පාලනය කිරීමට ඔහුගේ ලිතුවේනියානු ජාතික මව ඉදිරිපත් වුවද බල තණ්හාවෙන් පෙළුන බෝයාර් වරු [Boyers = ස්ලාව් අනුපිලිවෙල අනුව කුමාර වරුන්ට පහල ප්‍රභූ පැලැන්තිය] ඈට වසදී මරාදැමුහ. අනතුරුව පුංචි ඉවාන් ගේ කිරි අම්මාද මරා දමන ලදී. අවදානම හා අනාරක්ෂිත බව තුලින් ගෙවුන ඒ ළමාවිය තුල ඔහුගේ ජීවිතය ආරක්ෂා වූයේ හුදෙක්ම බෝයාර් වරු ඔවුනොවුන් අතර කුලල් කෑමට ගැනීමත්, ක්‍රෙම්ලිනයේ සම්ප්‍රදාය උල්ලංඝණය කරමින් කටයුතු කොට මොස්කොව් වැසියන් කුපිත කරවීමට ඔවුන් බිය වූ නිසාත්ය. වෙනත් වචන වලින් කිවහොත් ඒ හුදෙක්ම වාසනාවයි. මේ හේතුවෙන් බෝයර් වරු අරබයා කුමාරයා තුල කුඩා කල පටන් වූ අවිශ්වාසය හා කෝපය කිසි දිනෙක පහ වූයේ නැත. දක්ෂ කවියෙකු හා සංගීත ප්‍රබන්ධකයකු වූ ඉවාන් ස්ලාව් පාලන ප්‍රදේශ ව්‍යාප්ත කිරීමට කුඩා කල පටන් සිහින දුටුවේය. 1547 දී වයස දහසය සම්පූර්ණ කල හේ ක්‍රෙම්ලිනයේ දී මහා මංගල්‍යයක් පවත්වමින් කිරුළු පැලඳියේ සිය පියවරුන් මෙන් ව්ලදිමීර්ගේ අග්‍රාදිපාඅද වසමේ උත්තම කුමාරයා [Grand Prince] ලෙස නොව රුසියානු භූමියේ සාර් තුමා [Czar = ස්ලාව් අධිරාජයා] ලෙසටයි. සාර්තුමා දෙවියන් විසින් තෝරාගත් උත්තරීතර තැනැත්තා බවට විස්තර කර දෙන ලදී. සතියකට පසු හතර වන ඉවාන් පසලොස් හැවිරිදි ඇන්ස්ටාසියා රොමනොව්නා කුමරිය සමඟ විවාහ වූයේ අභිනව අධිරාජ්‍යයේ කිරුල අනාගතයේ රොමනොව් පෙලපතට හිම්කරදීමට මඟ සලසමිනි. බ්‍රිතාන්‍යයේ පළමුවන එළිසෙබෙත් රැජිනට හසුන් යැවූ හතර වන ඉවාන් නොපමාව ඉංග්‍රීසීන් හා වෙළඳ සබඳතා ගොඩ නඟා ගත්තේය. එහෙත් ලිවොනියන් (වත්මන් බෝල්ටික් කලාපය) වරුන්ගේ සතුරු ක්‍රියා හේතුවෙන් ජර්මනිය හා මිත්‍රත්වය ගොඩ නඟා ගැනීමේ ඔහුගේ වෑයම සාර්ථක වූයේ නැත. වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස වොල්ගාවෙහි වැදගත් කම දුටු ඔහු 1552 ගිම්හානයේ දී කසාන් රාජ්‍යයට කාලතුවක්කු 150ක් යොදා පහර දුන්නේය. කසාන් හි තතාර් වරු යටත් වූහ. සාර්තුමා තම ජයග්‍රහනය සටිනුහන් කලේ ක්‍රෙම්ලිනයේ සුප්‍රකට ශාන්ත බැසිල් දෙව් මැදුර තනවමිනි. වොල්ගා ඩෙල්ටාව, සයිබීරියාව ඇතුළු සෙසු මුස්ලිම් ඛාන් රාජ්‍යයන් ඈඳා ගැනීමෙන් වඩාත් පුළුල් වූ දේශසීමා සහිත ව්ලදිමීර්ගේ අග්‍රාදිපාද වසම මේ වන විට සැබෑ අධිරාජ්යයක් විය. 1553 රුසියාවේ පළමු මුද්‍රණාලය ඉදිකරන ලදී. 1558 පෝලන්ත ලිතුවෙනියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයට හෙවත් (ලිවෝනියාව) එරෙහිව යුද වැදීමට හතර වන ඉවාන් පෙළඹුයේ බෝල්ටික් මුහුද හරහා වෙලඳ මාර්ගයක් විවෘත කොටගැනීමෙහිලා ඔහු තුල වූ අභිලාෂයයි. එහෙත් එය දීර්ඝ යුද්ධයක් විය. ආර්ථික වශයෙන් රට පරිහාණියට පත්වූ අතර ඉවාන්ගේ උපදේශක බෝයර් වරයෙක් සතුරු පිලට එක්වී බොහෝ අලාභ හානි සිදු කොට තිබිණ. මෙ අතර ඔහුගේ බිරිඳ වූ විසි අට හැවිරිදි ඇන්ස්ටාසියා රොමනොව්නා ද අකාලයේ මිය ගියාය. බෝයර් වරු ඈට වස දෙන්නට ඇති බවට ඉවාන් සැක කලේය. එහෙත් පුරාන ස්ලාව් සම්ප්‍රදායට අනුව ක්‍රෙම්ලිනයේ බලය සාර් හා ප්‍රභූ වරු අතර බෙදී තිබුණ බැවින් බෝයර් වරුනට දඬුවම් කිරීමේ හැකියාවක්ද ඉවාන්ට නොවීය. හේ වියරු වැටුනේය. 1564 දෙසැම්බර් 03 දා ක්‍රෙම්ලිනයේ ගේට්ටු හදිසියෙ විවිර විය. විමතියට පත් නගර වැසියන් ට දක්නට ලැබුනේ රාජකීය රථය පෙරටු කොටගත් කරත්ත සිය ගණනාවක් නගරයෙන් පිටත්ව යන ආකාරයයි. තම වස්තුව, සේවකයන් හා සෙවබළුන් සමඟ මොස්කොව් නුවරින් සැතපුම් හැත්තෑපහක් දුරින් වූ ඇක්සන්ඩ්‍රොව් නම් ගමේ පදිංචි වූ ඉවාන් බෝයර් වරුන්ගෙ ද්‍රෝහී කම් හා කුමන්ත්‍රණ නිසා තමා සිහසුන හැර ගිය බව දන්වා නගරයට පණිවුඩයක් යැවී‍ය. ක්‍රෙම්ලිනයේ පාලනය සියතට ගැනීමට බෝයර් වරු ඉතා කැමැත්තෙන් පසුවූ බවට සැකයක් නැතත්, පුවත අසා කුපිත වූ මොස්කොව් නගර වැසියන් කලබල කිරීමට වූයෙන් ආපසු නගරයට පැමිණ රාජ්‍යය හාරගන්නා මෙන් ඉවාන් ගෙන් අයැද සිටීමට බිෂොප් වරයාට සිදුවිය. ඉවාන් මෙම ඉල්ලීම පිළිගත්තේ කුමන්ත්‍රණ කරුනවන්ට එරෙහිව ක්‍රියාකිරීමට තමාට පූර්ණ බලතල තිබිය යුතුය යන කොන්දේසිය මතයි. මොස්කොව් වැසියෝ කැමති වූහ. ආපසු ක්‍රෙම්ලිනයට පැමිණි සාර් විසින් හමුදාවට සමාන්තරව ‘ඔප්‍රිච්නිකි’ [Oprichniki] නැමති පොලිස් බල ඇණියක් පිහිටුවන ලදී. මෙය අනාගත KGB රහස් පොලිසියේ මී මුත්තා ලෙස සැලකිය හැක. ඕනෑම පුද්ගලයෙකු සිරභාරයට ගැනීමට හා දඬුවම් පැමිණවීමට ඔවුනට බලය තිබිණ. බෝයර් වරු ඉලක්ක කොට ගනිමින් ඇරඹුන මේ දැවැන්ත මර්දන රැල්ල හැට දහසකට දිවි අහිමි කලේ හතර වන ඉවාන්ගේ ඓතිහාසික ප්‍රතිබිම්බය ලෙස සැලකිය හැකි ජෝසොප් ස්ටැලින්ට 1936 මහා පවිත්‍රකරණය සඳහා ඇවැසි මූලික පාඩම් කියා දෙමිනි. 1570 ස්ලාව් භූමි ප්‍රදේශ පුරා වසංගතයක් පැතිර ගියේය. මොස්කොව් හි දිනකට පන්සියයකට ආසන්න පිරිසක් මිය ගිය අතර එහි බලපෑමට දැඩිව ලක්වූ නොවොග්‍රාඩ්යේ මිය ගණන දස දහස ඉක්මවීය. ලිවෝනියානු යුද්ධය අවසන්ව නොතිබුන අතර ඒ හේතුවෙන් දුර්භික්ෂයක්ද උදා වෙමින් තිබින. තමාට එරෙහිව සතුරු පාර්ශ්වය සමඟ එක්වීමට නොවෝග්‍රාඩයේ බෝයර් වරු කුමන්ත්‍රණයක යෙදෙන බවට සාර්ට තොරතුරක් ලැබුනේ මේ අතරයි. ඉමහත් කෝපයට පත් හතරවන ඉවාන් නොවෝග්‍රාඩයට ‘ඔප්‍රිච්නිකි’ පොලිස් භටයන් යැවීමට තීරණය කලේය. උදාවූ භීම සමය තුල මරාදමන ලද සංඛ්‍යාව පිළිබඳ නිෂ්චිත සංඛ්‍යාලේඛණ නොමැත. එය 3000-60,000 දක්වා ඇස්තමේන්තු ගතව තිබේ. ආසියාවේ හා යුරෝපයේ ඉස්ලාම් වාසභූමි ස්ලාව් වරු අතට පත්වීම තතාර් වරුනට මහ මදිකමකි. කසානය, පහල වොල්ගා ඩෙල්ටාව හා සයිබීරියාව සාර් යටතට පත් වීමෙන් බියට පත් ක්‍රිමියාවේ ඛාන් වරයා 1571 මැයි මසදී ඔටෝමන් වරුන්ගේ සහාය ද ඇතිව විශාල හමුදාවක් යොදවා උග්‍රා ගඟ තරණය කොට මොස්කොව් නුවරට පහර දුන්නේය. දකුණූ තදාසන්න ප්‍රදේශ වලට ඔවුන් විසින් ගිණි තැබූ ගින්න සුලං සහිත කාලගුණය නිසා පුළුල් ලෙස පැතිරී නගරයෙන් අඩක්ම විනාශ විය. පහල වොල්ගා ඩෙල්ටාව ක්‍රිමියාවට යලි ලබා දීමට සාර් පොරොන්දු වීම නිසා තතාරයෝ හැරී යන්නට ගියහ. නගරය පිළිසකර කොටගත් ඉවාන් තමා දුන් පොරොන්දුව ඉටු නොකලේය. මින් උරණ වූ තතාරයෝ 1572 ජුලි මස හැට දහසක හමුදාවක් නැවත එවූහ. ඔවුන් ඕකා ගඟ තරණය කොට ඇති බව ඇසූ ඉවාන් මෙවර සතුරා නගරයට ආසන්න වීමට පෙර පහරදී පලවා හරින ලෙස තම හමුදා ප්‍රධානියා වූ මිහයිල් වොරොටින්ස්කි කුමාරයාට නියම කලේය. අගෝස්තුවේ ලොප්ස්න්‍යා ගඟ අසබඩ මහ සටන් ඇතිවිය. මුලින් කාලතුවක්කු වලින් පහර දුන් රුසියානුවන් අනතුරුව භටයන් විසි පන්දහසක් යොදවා සතුරාට ඉතා සමීපව සටන් වැදීම නිසා [Close range fighting] තම විශේෂිතම වාසිය වූ දුනුවායන් යොදවා පහර දීමේ අවස්ථාව තතාරයන්ට අහිමි විය. ක්‍රිමියානු තතාර් හමුදාවෙන් තුනෙන් දෙකක් ලොප්ස්න්‍යා ඉවුරු මත ඝාතනය වූ අතර ක්‍රිමියානු ඛාන් වරයා පෙරමුනෙන් පැන ගියේ සිය කූඩාරම හා ධජය ද අතහැර දමමිනි. 1942 දී හිට්ලර් දොන් පෙදෙසට පහර දුන් අවස්ථාවේදීද ස්ටැලින්ග්‍රාඩයේ රුසියානු අණදෙන නිලධාරියා වූ වැසිලි චිකොව් කාලතුවක්කු හා ගුවන් යානා අතින් ජර්මනුන් සතුවූ වාසිය නිෂ්ක්‍රිය කලේද මේ හා සමාන උපායක් තුලින් බවද මෙහිදී සිහිපත් කල යුතුය. ‘ඔප්‍රිච්නිකි’ පොලිසිය හදිසියේ විසුරුවා හැරීමට හතරවන ඉවාන් කටයුතු කලේ පළමු ක්‍රිමියානු ආක්‍රමණයේදී ඔවුන් දැක්වූ අදක්ෂතාව නිසා බව කියැවේ. ඒ සමඟ අට වසරක රාජ්‍ය භීෂණය සැලකිය යුතු මට්ටමකින් අඩුවූ බව ඉතිහාසඥයෝ පවසති. කෙසේ වුවද දීර්ඝ ලිවෝනියන් යුද්ධය ඉවාන්ට යහපත් වූයේ නැත. පෝලන්තය ලිතුවේනියාව හා ස්වීඩ්නය ඔහුට එරෙහිව අත්වැල් බැඳගත්හ. බෝල්ටික් මුහුදේ වෙළඳ මාර්ගයක් පාදා ගැනීමේ ඔහ්ගේ සිහිනය බොඳ වී ගියේය. මේ හේතුවෙන් නිතර අයහපත් මනෝභාවයෙන් පසුවූ සාර් තම කෝපය පාලනය කොට ගැනීමට අසමත් විය. නිතර දෙවේලේ ක්‍රෙම්ලිනයේ මහා භෝජන සංග්‍රහ පැවැත්වූ ඔහු නොනවත්වා සවුදිය පුරා විදෙස් දූතයන් වෙරිමත් කරවීමෙන් ඉමහත් විනෝදයක් ලද බවද, විටෙක තමාට නොරිසි බෝයර් වරුනට වස දැමූ වයින් පානය කිරීමට බල කල බවටද බටහිර ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ. එහෙත් ඊට නොබෝ කලකට පෙර යුරෝපයේ විසූ ශිෂ්ඨසම්පන්න පූජක වරු මිත්‍යාදෘෂ්ඨිකයන්ට දඬුවම් කල අන්දමත්, මායාකාරියන් පමණ පිටින් පුළුස්ස දමන ලද අන්දමත්, කුරුස යුද්ධ අතරතුර යුදෙව්වන් සමූලඝාතනය කල අන්දමත් හා සසඳන විට හතරවන ඉවාන් ට නැඟෙන චෝදනා කොටින් නිශ්ප්‍රභ කල හැකි අන්දමේ ඒවා වේ. 1581 වසරේ දිනක වැඩිමහල් පුතාගේ කුටියට ඇතුළු වූ සාර්ට දක්නට ලැබුනේ තම ගර්භනී ලේලිය නුසුදුසු ඇඳමකින් සැරසී සිටින බවය. කෝපය පාලනය කොටගත නුහුන හේ එල්ල කල පහරින් ඇද වැටින ඇය ලේ වහනය කරන්නට වූවාය. මෙය කලලය ගබ්සා වීමෙන් සිදුවූවක් බව ඉතිහාසඥයන්ගෙ මතයයි. වහා එහි පිනූ පුතා තමා ඉවතට තල්ලු කොට දැමීමෙන් (නොඑසේ නම් බැන වැදීමෙන්) වඩාත් උරණ වූ හතර වන ඉවාන් රාජකීය යෂ්ඨියෙන් ඔහුගේ හිසට පහරක් එල්ල කලේ හුදෙක්ම ක්ෂණික කෝපය නිසා විය යුතුය. එහෙත් ඉන් මාරාන්තික තුවාල ලබා ඇද වැටුන පුතා දින තුනක් සිහිසුන්ව ගතකොට සදහටම දෙනෙත් පියා ගත්තේය. ශෝකයෙන් වියරු වැටුන සාර් තුමා දින ගනනාවක් නොකා නොබී පුහා සිහි කොට කඳුළු සැලුවේ තම වරද ගැන පසුතැවෙමිනි. එහෙත් ‘ඝෝර ඉවාන්’ යන බිහිසුනු විරුදාවලියෙන් ඔහු මුදවා ගැනීමට ඒ පසුතැවිල්ල ප්‍රමානවත් වූයේ නැත. මෙ කාලයේ සියළු දෙනා සැක කල ඔහු විෂ්වාසය තැබුවේ තම දෙවන පුතාගේ බිරිඳගේ කපටි සහෝදරයා බොරිස් ගොඩොනොව් කෙරේ පමණි. සීතාවක රාජසිංහ රජු කොලඹ පෘතුගීසි බලකොටුවට පහර දීමට පිඹුරුපත් තනමින් සිටි 1584 මාර්තු මස 18 දා උදේ හොඳ හැටි උණු වතුර ස්නානය කල පණස් හතර හැවිරිදි රුසියාවේ පළමු සාර් අනතුරුව චෙස් පත ඉදිරියේ අසුන් ගත්තේ ක්‍රීඩා වාරයක් සඳහාය. අනතුරුව ඔහු මුර්ඡා වී ඇද වැටුනේ කපා හෙළු කෙසැල් කඳක් මෙනි. ඔහුගේ අනවර්ථ නාමය කෙතෙක් බිහිසුනු වුවද මරණය අතිශය සාමකාමී එකක් විය. හතරවන ඉවාන්ගේ අපරාධ කුමක් වුවද ඔහුගේ සේවය ඉතිහාසය තුල වඩා හොඳින් කැපී පෙනෙන්නේ ඔහුගේ වියෝවෙන් අනතුරුව රුසියානු අධිරාජ්‍යයයට උදාවූ වියවුල් සහිත යුගය හා සසඳන විටයි.