ජර්මනිය
හිට්ලර් ‘වලස් ලෙන’ තුල කොටුවේ (1941 නොවැම්බර්)
මහත් පරිශ්‍රමයකින් බ්‍රියාන්ස්ක් හි සෝවියට් පෙරමුණ බිඳ දැමීමට ජර්මන් හමුදා සමත් වුවද, දකුණු දිශාවෙන් තව දුරටත් පහර දුන් ගුඩේරියන්ගේ 2 වන පැන්සර් කණ්ඩායමට මොස්කොව් කරා ගමනේ තම අවසන් බාධකය වූ ටූලා නගරය අත්පත් කරගැනීමට හැකි වූයේ නැත. නගරය රැකවල් කල සෝවියට් 50 වන හමුදාව ඔහුට මුරණ්ඩු ලෙස බාධා කලේය. මිදී යාම නිසා ගලක් මෙන් දැඩි වූ පොලොව දැන් වාහන ගමනා ගමනයට තරමක් සුදුසු වුවද දැඩි ශීතල නිසා දැන් එන්ජින් යට බොහෝ වේලාවක් පුරා ගිණිමැල දැල්වීමෙන් තොරව යුදටැංකි පණ ගැන්වීමට නොහැක. ලිහිසි තෙල් මිදී ගිය කාලතුවක්කු බැරල් තුල වෙඩි උණ්ඩ හිරවූ අතර ලීවර පද්ධති අක්‍රිය වීමෙන් සැහැල්ලු අවි පවා නිසි ලෙස ක්‍රියා කලේ නැත. විශාලතම ගැටලුව වූයේ සෙබළුන්ට හිම ඇඳුම් සපයා නොතිබීමයි. හිමපතනයට පෙර බාබරෝසා මෙහෙයුම අවසන් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කල හෙයින් සැලසුම්කරුවෝ සිසිර මෙහෙයුමක් අපේක්ෂා නොකලහ. දුම්රිය මගින් හදිසියේ සැපයුම් යැවීම අසීරු වූයේ රුසියානු රේල් පීලි යුරෝපීය සම්මතයන්ට වඩා අඟලක් පළල් වූ නිසාය. මේ හේතුවෙන් භටයන්ට උණ්ඩ හා ආහාර පාන පවා හිඟ වෙතැයි ගුඩේරියන් බියෙන් පසු විය. දරුණු කාලගුණය හේතුවෙන් ගුවනින් සැපයුම් අපේක්ෂා කල නොහැක. මීට සෙනෙවි මණ්ඩලයේ විසඳුම වුයේ සැතපුම් 250ක් ඈතින් වූ ගෝර්කි නගරය අත්පත් කොට ගැනීමයි. මේ දිනවල හිට්ලර් පමණක් නොව ඔහුගේ ප්‍රධාන හමුදා අතවැසියන් පවා පෙරමුණේ යථා තත්වය අවබෝධ කොට නොගත් බව ගුඩේරියන් සිහිපත් කලේ කණගාටුවෙනි. මේ අතර මොස්කොව් නගරයට බටහිරින් වූ ආරක්ෂක වළල්ල බිඳ දැමීමේ අරමුනින් ජර්මන් මධ්‍යම බල ඇණියේ සෙසු හමුදා නොවැම්බර් 15 දා තවත් අවසන් උත්සාහයක් දැරූහ. මොෂයිස්ක් නම් මෙම ආරක්ෂක වලල්ල වඩාත් ඝනකමින් යුත් වූ අතර රතු හමුදාවේ ප්‍රතිරෝධය මෙහි කිහිප ගුණයක් දැඩි විය. හොඳින් කා බී උණූසුම් ඇඳුම් ඇඳ සිටි නවක රුසියන් භටයන් සතු අයුධ වල ගල්වා තිබුනේ මිදී නොයන ලිහිසි තෙල් වර්ගයකි. ඔවුන්ගේ නායකයෝ පස් මසක් යුද බිමේ දුෂ්කර අත්දැකීම් ලද්දෝ උහ. තමා දැන් දැන් මුහුණ දෙමින් සිටියේ ගිම්හානයේ අත්දුටු අන්දමේ ව්‍යාකූලත්වයෙන් අසරණ වූ ප්‍රතිවාදියෙකුට නොව අධිෂ්ඨානශීලී හා සංවිධානාත්මක සතුරෙකුට බව බොහෝ ජර්මන් අණදෙන නිළධාරීන් පමණක් නොව සෙනෙවි මණ්ඩලය පවා ඒ වන විට ප්‍රත්‍යක්ෂ කොටගෙන සිටියද ඒ වගක් හිට්ලර් කොහෙත්ම නොපිළිගත්තේය. තව ‘එක පිම්මකින්’ මොස්කොව් අල්ලාගත හැකි වනු ඇති බවද, ඉදිරි ගමනේ වේගය අඩාල වීමට එකම හේතුව ජනරාල්වරු නියෝග හරි හැටි පිලි නොපැදීම බවද ඔහුගේ මතය විය. පහුගිය ටික දොහේ මියුනික් නුවරට වී සිටි හිට්ලර් කාලය මිඩංගු කලේ ක්‍රිමියාව හා කොකේසස් දක්වා දවැන්ත මහා මාර්ගයක් තනා ඒ දෙපස ජර්මන් ජනපද පිහිටුවන අන්දම සැලසුම් කිරීමටය. රුසියන් අමුද්‍රව්‍ය හා වහල්  ශ්‍රමය ඇති පදමට තිබේ. “අපි ආසියාතික ස්ටෙප්ස් බිමට යුරෝපීය මුහුණු වරක් දෙනවා. මේ මාර්ගය දෙපැත්තෙ හැදෙන ජනාවාස වල ජර්මන් ජාතිකයො කෝටියකට විතරක් නෙවෙයි යුරෝපීය හා අමෙරිකාවෙ මිනිස්සුන්ටත් ඕනෙනම් ඇවිත් පදිංචි වෙන්න පුළුවන්. සුද්දො ගිහින් ඇමෙරිකාවෙයි ඔස්ට්‍රේලියාවෙයි ගිහින් ඕකම කරල ඇවිත් තමයි දැන් ඔය සිල් රෙදි ඇඳගෙන නවගුණවැල ගනන් කරන්නෙ… අපරාදෙ, තව අවුරුදු දහයක් පහලවක් වත් තරුණ උනා නම් මට ඒ ටිකත් සිද්ධවෙන හැටි බලලම නිස්කලංකෙ ඇහැ කණ පියාගන්න තිබුනා” ඔහු අවි ආයුධ ඇමති ෆ්රි ට්ස් ටොඩ්ට් ට කීය. මේ අතර ගෝරින්ට සිදුවූයේ මහ විපතකි. පළමු ලෝක යුද්ධයේ ඔහුගේ නියමු සගයා වූ ගුවන් හමුදාවේ උපකරණ පිළිබද අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් අර්න්ස්ට් යූඩට් සිය දිවි නසා ගත්තේය. මෑතක සිට දැඩි ලෙස බීමට ඇබ්බැහි වී සිටි සිය පැරණි මිතුරා රාජකාරී පැහැර හරින බවට කොතෙකුත් එල්ල වුන චෝදනා සියල්ල නෑසූ කනින් සිටියද, ගුවන්යානා 1500 ක් වැඩියෙන් භාරදුන් බවට යූඩෙට් කල මහා වංචාවක් හසුවීම නිසා ගෝරින් ඔහු කැඳවා නොසෑහෙන බැන වැදුනේ ඊයෙ පෙරේදාය. “තමුසෙ කරන වැඩ වලින් මගෙ බෙල්ලත් ගහල යනව.” යූඩෙට් ගේ බල තල ඉවත් කෙරුනද දින කිහිපයක් ඔහු තම ගම්බද මාලිගයේ නවතාගෙන දඩයමේ යමින්ද, ඔරු පදිමින් ද, උත්සව පවත්වමින්ද ගෝරින් විනෝද වූයේ පැරණි මිතුරාට පෞද්ගලිකව හෝ උදව් කරන අටියෙනි. එහෙත් ගෝරින් බැන වැදීම හේතුවෙන් දැඩි සිත්වේදනාවෙන් සිටි යූඩෙට් සිය නිවසට පැමිණි දා හිසට වෙඩි තබා ගත්තේය. බලවත් ශෝකයට පත් ගෝරින් හිට්ලර් සමඟ ද කතිකාකොට ගෙන යූඩට් වෙනුවෙන් රාජ්‍ය අවමගුලක් සූදානම් කලේය. හිට්ලර්ද ඊට කැමතිවූයේ සැබෑ සිද්ධිය එළිදරව් වීමෙන් ඇති විය හැකි කැළල නිසා විය යුතුය. කල්නල්-ජනරාල් යුඩෙට් නව ගුවන් යානයක් අත්හදා බලමින් සිටියදී වූ අනතුරකින් මිය ගිය බව ජර්මන් ගුවන්විදුලිය කීය. තම හොඳම මිතුරා අහිමී වීයයි ගෝරින් අවමඟුල් උත්සවය අමතා කඳුළු සලන අතර වියැකී ගිය තම පැන්සර් කණ්ඩායම හැකි පමනින් සංවිධානය කොට ගෝර්කි නගරය දෙසට ගමන් කිරීමට තැත් කල ගුඩේරියන් ගේ 2 වන පැන්සර් කණ්ඩායමේ 17 වන ඩිවිෂනයට ටී-34 යුද ටැංකි විසින් එල්ලකල දැවැන්ත ප්‍රහාරයකට මුහුණ දීමට සිදුවිය. තම සතුරා ක්‍රීඩාවේ නීති රීති කෙමෙන් ප්‍රගුණ කරමින් සිටින බව ගුඩේරියන් පවා අමනාපයෙන් වුව පිළිගත්තේය. ඔහු දුටුවේ සටනේ මෙහෙයුම් හා උපායමාර්ගික වාසිය තවදුරටත් තමා සතු නොවන බවය. ජර්මන් ඉදිරි ගමන අතිශය සෙමින් සිදු වුවද දැන් මොස්කොව් නගරය හා ඔවුනතර දුර සැතපුම් 50 ක් පමණි. එහෙයින් නොවැම්බර් 23 දා මධ්‍යම බල ඇණියේ 3 වන පැන්සර් කණ්ඩායම ක්ලින් නගරය අත්පත් කොටගත් බව ඇසූ ස්ටාලින් පෙරමුණ භාර සෝවියට් ආඥාපති ජෝර්ජි කොස්තන්තිනෙවිච් සුකොව් දුරකථනයෙන් ඇමතීය. “සුකොව් සහෝදරයා, මට කණගාටුයි මෙහෙම අහන්න වීම ගැන. නමුත් තමුසෙට විශ්වාසද අපට මොස්කොව් රැකගන්න පුළුවන් කියලා? කොමියුනිස්ට් වාදියෙක් වගේ අවංකව පිළිතුරු දෙනවා! ” ස්ටාලින් තම විශ්වාසවත්ම ජනරාල් තැනට අණ කලේය. “පුළුවන් ස්ටාලින් සහෝදරයා. නමුත් අපට තව හමුදා කණ්ඩායම් දෙකකුත් අතිරේක යුද්ද ටැංකිත් උවමනායි.” “තමුසෙගෙ ආත්ම විස්වාසයට ස්තුතියි,” ස්ටාලින් මිතුරු ලෙස කීය. “සෙනෙවි මණ්ඩලයට කතා කරල සංචිත වලින් උවමනා හමුදා කණ්ඩායම් ඉල්ල ගන්නවා. නමුත් තමුසෙට තවම යුද්ද ටැංකි දෙන්න පුළුවන්කමක් නැහැ.” දැඩි ශීතලේ ඉබි ගමනින් ගෝර්කි නගරය දෙසට ගාටන ගුඩේරියන් ගේ පැන්සර් කණ්ඩායමට නොවැම්බර් 27 වැනිදා රුසියානුවෝ යලි පහර දුන්හ. එය කෙතෙක් ප්‍රබල වීද යත් 17 වන පැන්සර් ඩිවිෂනයට ටූලා නගරයේ වැටලීම හැර දැමීමට සිදුවිය. ගුඩේරියන් යලි ඉදිරියට යාමට තැත් කලද එය සාර්ථක වූයේ නැත. ඔහුගේ භටයෝ දුර්මුඛව සිටියහ. දැවැන්ත උගුලක් තුල සිරවී ඇතැයි යන හැඟීම බොහෝ ජර්මන් නිළධාරීන් තුල විය. එදිනම මධ්‍යම බල ඇණියේ 4 වන පැන්සර් කණ්ඩායම අගනුවරට සැතපුම් 22ක් දුරින් වූ මොස්කොව්-වොල්ගා ඇල මාර්ගය හරහා වැටෙන පාලම අත්පත් කොට ගත්තද රුසියානුවෝ මෙහා ඉවුරේ සිට තදින් පහර දීම නිසා යලි පසු බැසීමට සිදුවිය. නොවැම්බර් 29 දා නැවතත් නැගෙනහිර ප්‍රසියාවේ සිය මූලස්ථානයට පැමිණි මොහොතේ පටන් හිට්ලර්ට අසන්නට ලැබුන පුවත් එතරම් සුභදායී ඒවා නොවේ. ජර්මන් හමුදා රස්ටොව් නගරයෙන් පසුබසිමින් සිටින බව ඔහුට අසන්නට ලැබිණ. ඔවුනතර තම පෞද්ගලික එස්. එස්. ඩිවිෂනය වූ ‘ලයිබ්ස්ටැන්ඩර්ට් ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර්’ බල ඇණියද වීම ඔහුගේ විශේෂ කෝපයට හ්තු වූ බව නොකිවමනාය. ඔහු ප්‍රතිචාර දැක්වුයේ ජර්මන් දකුණු දිග බල ඇණිය භාරව සිටි ජනරාල්ෆීල්ඩ්මෂල් ජෙරාඩ් වොන් රන්ස්ටඩ්ට් තනතුරෙන් පහ කරමිනි. දෙසැම්බර් 01 දා තෙමේම පෙරමුණට ගොස් සියැසින් තත්වය දැක බලා ගත් පසු රස්ටොව් නගරයෙන් පසු බැසීම සාධාරණ බවට හිට්ලර් එකඟ වුවද ඔහු රන්ස්ටඩ් යලි තනතුරේ පිහිටවූයේ නැත. මෙ වනවිට මොස්කොව් හි උෂ්ණත්වය හිමාංකයට පහලින් අංශක 40කි. උතුරේ හා දකුණේ දැඩි රුසියන් ප්‍රතිරෝධනය හමුවේ ඉදිරි ගමන ඇණහිට තිබූ හෙයින් මින්ස්ක්-මොස්කොව් ප්‍රධාන මාර්ගය ඔස්සේ 4 වන පැන්සර් කණ්ඩායම යොදවා නැවත නගරයට පහර දීමට එදින තවත් උත්සාහයක් දැරිණ. එයද සාර්ථක වූයේ නැත. සැතපුම් 18ක් තරම් අගනුවර සමීප වූ එක් ඔත්තු බලන කණ්ඩායමක් තම ක්ෂෙත්‍ර දුරදක්න තුලින් ක්‍රෙම්ලිනයෙන් නිකුත්වන ආරක්ෂක වෙඩි මුර වල දීප්තිය තමා දුටු බව වාර්තා කලද ඔවුන්ට පසු බැසීමට සිදුවූයේ දැඩි හිමකුණාටු හා පාටිසාන් වරුන්ගේ තර්ජන හේතුවෙනි. ඉදිරි ගමන මුළුමනින් ඇණ හිට තිබූ සමස්ත ජර්මන් පෙරමුණ දෙසැම්බර් 04 වැනිදා ආරක්ෂක අඩියකට පිවිසියේය. එහෙත් තව පැය ගනනකින් උදා වීමට නියමිත ඒ මහා ව්‍යසනය දැඩි ශීතෙන් හා සැපයුම් හිඟයෙන් පෙලෙමින් සිටි සෙබළුන් වත් ඔවුන්ගේ නිළධාරීන් වත් සිහිනෙනුදු අපේක්ෂා කළ තත්වයක් නොවේ…