cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
උතුරු අ'මෙරිකානු ස්වදේශිකයන්
නූතනයේ සිදු වූ සංක්‍රමණය පිළිබඳව සාම්ප්‍රධායික මතය, දකුණු ඇමරිකාවෙන් සොයා ගත් මානව ශේෂ හමුවේ අභියෝගයට ලක්ව ඇත. ඒවාට වසර 30,000 ක හෝ ඊට පැරණි අතීතයක් පැවත ඇත. සමහර නූතන සොයා ගැනීම් (විශේෂයෙන් බ්‍රසීලයේ ලාගෝවා සැන්ටාහි ලුසියා කත ) බොහෝ ආසියාතික ලක්ෂ නොදරන අතර අප්‍රිකානුවන්ට, මෙලනීසියන් වරුන්‍ට සහ ඕස්ට්‍රේලියානු ආදි වාසිකයින්ට සමාන ලක්ෂණ දරයි. මෙම ඇමරිකානු ආදිවාසීන් පසුව වෙනත් ස්ථාන කරා යන්නට හෝ සයිබීරියානු සංක්‍රමණිකයන් විසින් ඇද ගන්නට හෝ ඇත. ඇමරිකා මහාද්වීපයේ දකුණු කෙළවරේ වූ ටියෙරා ඩෙල් ෂු යිගෝහි ෂුයිගියානු ජාතීන්, ඉහත කියූ ආදී වාසික ජනතාවගෙන් බිඳී ආවුන් යැයි අනුමාන කෙරේ. මෙම මුල් සංකුමණිකයන් සයිබීරියානු ජන ගලනයට පෙර බෝට්ටු මගින් මුහුදු මාර්ගයෙන් හෝ ආසියානු වෙරළ තීරය දිගේ උතුරට ගමන් කිරීමෙන් වයඹ දිගින් ඇමරිකාවට ඇතුල් වන්නට ඇත. මීට අදාල බොහෝ ප්‍රදේශ දැනට ජල ගලනය නිසා යට වී ඇති හේතුවෙන් ඉහත සිද්ධාන්තය අනුමාන වශයෙන් කළ එකකි. සමහර උගතුන්ගේ විශ්වාසය වන්නේ මුල් කාලීන ජනගහන පිළිබඳ සාක්ෂි ඊසාන දිග ආසියාවේ නොව ගිණිකොණ දිග ආසියාවේ වැසියන්ට සහ පැසිපික් දූපත් වාසීන්ට බොහෝ සමීප සමානකම් දක්වන බවයි.
යුරෝපියානු සබඳතා පුළුල් ලෙස ව්‍යාප්තවීමට පෙර ඇමරිකාවේ සමස්ත ජනගහනය අවම වශයෙන් මලියන 10 කත් උපරිම වශයෙන් මලියන 112 කත් පැවති බවට ගණනය කර ඇත. සමහර ලේඛකයින්, මෙම ජනගහන විවාදයේ මතවාදී මුක්කු ගැසීම් දකිති. උදාහරණයක් වශයෙන් පූර්ව කොළොම්බියානු ජනගහන සංගණන වාර්තා, යුරෝපයේ සහ අපරදිග ශිෂ්ටාචාරයේ ගුණ දොස් සොයන්නන් සමග තදින් දේශපාලනීයකරණය වී ඇති බව රොබට් රෝයල් කියා සිටියි. සමහර උගතුන් කියා සිටින්නේ බොහෝ ආදිවාසීන් පදිංචිව සිටියේ මධ්‍යම ඇමරිකාවේ හා දකුණූ ඇමරිකාවේ වන අතර එයින් ආසන්න වශයෙන් 10% ක් පමණ පදිංචිව සිටියේ උතුරු ඇමරිකාවේ බවද කියා සිටිති.
සොලුට්‍රියන් කම්පනයෙන් කියාසිටින්නේ ඇමරිකාව තුළට සිදු වූ ප්‍රාග් ‍ඓතිහාසික යුරෝපයේ සොලුට්‍රියන් සංස්කෘතියට අයත් ගල් ආයුධ තාක්ෂණය, ඇමරිකාවේ ක්ලෝවිස් ආයුධ තැනීමේ කලාවේ සංවර්ධනයට බලපෑමක් වූ බවයි. ආචාර්ය ඩෙනිස් ස්ටෑන්ෆෝඩ් (ස්මිත් සෝනියන් ආයතනය) සහ ආචාර්ය බ්රූස් බ්‍රැඩ්ලි (එක්සටර් විශ්ව විද්‍යාලය ) එම කල්පනයේ මූලික යෝජකයන් අතර වේ. මෙම කල්පනයට අනුව අයිස් යුගයේදී යුරෝපයෙන් උතුරු ඇමරිකාවට සංක්‍රමණය වූවෝ (සොලුට්‍රියන් සංස්කෘතියට අයත්), ම ආයුධ තැනීමේ ක්‍රම හඳුන්වා දෙමින් , පසුව උතුරු ඇමරිකාවේ පැතිරුණූ ක්ලෝවිස් තාක්ෂණය සඳහා පදනමක් වූ බව කිය වේ. මෙම කල්පනය සත්‍යය යැයි පිළි ගැනෙන්නේ සොලුට්‍රියන් හා ක්ලෝවිස් ආයුධ තැනීමේ කලාවල විශේෂ සමානකම් තිබීම සහ ඇමරිනාවන් එරටට සංක්‍රමණය වූවැයි කිව හැකි පෙරදිග ආසියාව, සයිබීරියාව හෝ බෙරින්ජියාව යන ප්‍රදේශවලින්ද ක්ලෝවිස් තාක්ෂණය තිබූ බවට සාක්ෂ්‍ය සොයා ගැනීමට නැති වීම නිසයි.
අමෙරිකානු ඉන්දියානු පුරාවෘත්ත ඔවුන්ගේ ගෞරවනීය ජනයාගේ සම්භවයන්ගේ විවිධත්වය කියාපායි. සමහරු එහිම සිටියෝ වූහ. සමහරු දෙවියන් හෝ සතුන් විසින් මවන ලද්දෝ වූහ. සමහරු විශේෂ දිශාවකින් සංක්‍රමණය වූවෝ වූහ, තවත් සමහරුන් මුහුද හරහා පැමිණියෝ වූහ.
කර්තෘ සහ අමද්‍යප ක්‍රියාකාරිණී වයින් ඩෙලෝරියා කණිෂ්ඨ, තම ග්‍රන්ථ වන රෙඩ් අර්ත් හා වයිට් ලයිස්වල බීරිං සමුද්‍ර සන්ධි ගොඩබිම් මාර්ගය ප්‍රතික්ෂේප කරමින් කලින් සිටි තැනම සිටි සම්භවයක් ගැන කියවෙන මුඛ්‍ය ඉතිහාසයක් ගැන ප්‍රකාශ කර ඇත. ඩෙලෝරිකා නව පෘථීවි සංකල්පයක් පිළිගනිමින් කියා සිටින්නේ ස්වදේශික ඇමරිකානුවන් ඇත්ත වශයෙන්ම හට ගත්තේ ඇමරිකාවේ බවය.
වසර 9,000 – 50,000 කට ඉහත බීරිං සමද්‍ර සන්ධිය හරහා සයිබීරියාවෙන් සංක්‍රමණය වූ ජනයාගෙන් අමෙරිකාවේ ස්වදේහීය ජනතාව පැවත එන්නේයැයි කියන මතය සමග, බීරිං සමුද්‍ර සන්ධි න්‍යාය ඉගෙන ගන්නවුන් එකඟ වෙති. නමුත් ඊට සම්බන්ධ කාලවකවානු හා ගමන් මාර්ත තවමත් විද විවිද වලට ලක් වේ. 2006 දී කරන ලද අධ්‍යයනයකින් (“ජර්නල් ඔෆ් කැලිෆෝනියා ඇන්ඩ් ග්‍රෙට් බේසින් ඇන්ත්‍රොපොලොගි” හි පළවීමට නියමිත) වාර්තා කෙරෙන්නේ ඇලස්කා දිවයිනෙන් සොයාගත් වසර 10,000 ක් පැරණි පොසිලමය දතක් ඇසුරින් කළ DNA පරීක්ෂණයකින් ටියෙරා ඩෙල් ෂියුගෝ, එක්වදෝර්, මෙක්සිකෝවේ සහ කැලිෆෝනියාවේ විසූ විශේෂ වෙරළබඩ ගෝත්‍ර සමග සම්බන්ධයක් හෙළිවන බවයි. මෙම පොසිලමය දතෙන් සොයා ගත් DNA ලක්ෂණ මෙම විශේෂ වෙරළබඩ ගෝත්‍රවලින් පමණක් සොයා ගෙන ඇති අතර ඇමරිකාවේ වෙනත් කිසිම ස්වදේශික ජන කොට්ඨාසයකින් මීට සංසන්දනාත්මක ලක්ෂණ සොයා ගෙන නැත. මෙම සොයා ගැනීම කියා පාන්නේ සංක්‍රමණ න්‍යායකි. එනම් අඩුම වශයෙන් එක් පුරාණ ජන කොට්ඨාසයක්වත් බෝට්ටු මගින් ඇමරිකාවේ බටහිර වෙරළ තීරය දිගේ දකුණට සංක්‍රමණය වී ඇත. කෙසේ වෙතත් DNA සමීක්ෂණ සහ ජීව විද්‍යාත්මක හා සංස්කෘතික සම්බන්ධ කිරීම් ( පීටර් එන්. ජෝන්ස්ගේ ග්‍රන්ථය - මුතුන්මිත්තන්ට ගෞරව දැක්වීම : බටහිර ඇමරිකාවේ සංස්කෘතික සම්බන්ධතා සහ සංස්කෘතික අනුවර්තනය ) වලට අදාල වෙනත් ප්‍රශ්න නිසා මෙම ප්‍රතිඵල නොපැහැදිලි විය හැක.
සොලුට්‍රියන් කම්පනයෙන් කියාසිටින්නේ ඇමරිකාව තුළට සිදු වූ ප්‍රාග් ‍ඓතිහාසික යුරෝපයේ සොලුට්‍රියන් සංස්කෘතියට අයත් ගල් ආයුධ තාක්ෂණය, ඇමරිකාවේ ක්ලෝවිස් ආයුධ තැනීමේ කලාවේ සංවර්ධනයට බලපෑමක් වූ බවයි. ආචාර්ය ඩෙනිස් ස්ටෑන්ෆෝඩ් (ස්මිත් සෝනියන් ආයතනය) සහ ආචාර්ය බ්රූස් බ්‍රැඩ්ලි (එක්සටර් විශ්ව විද්‍යාලය ) එම කල්පනයේ මූලික යෝජකයන් අතර වේ. මෙම කල්පනයට අනුව අයිස් යුගයේදී යුරෝපයෙන් උතුරු ඇමරිකාවට සංක1මණය වූවෝ (සොලුට්‍රියන් සංස්කෘතියට අයත්), ම ආයුධ තැනීමේ ක්‍රම හඳුන්වා දෙමින් , පසුව උතුරු ඇමරිකාවේ පැතිරුණූ ක්ලෝවිස් තාක්ෂණය සඳහා පදනමක් වූ බව කිය වේ. මෙම කල්පනය සත්‍යය යැයි පිළි ගැනෙන්නේ සොලුට්‍රියන් හා ක්ලෝවිස් ආයුධ තැනීමේ කලාවල විශේෂ සමානකම් තිබීම සහ ඇමරිනාවන් එරටට සංක්‍රමණය වූවැයි කිව හැකි පෙරදිග ආසියාව, සයිබීරියාව හෝ බෙරින්ජියාව යන ප්‍රදේශවලින්ද ක්ලෝවිස් තාක්ෂණය තිබූ බවට සාක්ෂ්‍ය සොයා ගැනීමට නැති වීම නිසයි.
කර්තෘ සහ නාකෝටා ඇක්ටිවිස්ට් වයින් ඩෙලෝරියා, Jr තම ග්‍රන්ථ වන රෙඩ් අත් හා වයිට් ලයිස්වල බීරිං සමුද්‍ර සන්ධි ගොඩබිම් මාර්ගය ප්‍රතික්ෂේප කරමින් කලින් සිටි තැනම සිටි සම්භවයක් ගැන කියවෙන මුඛ්‍ය ඉතිහාසයක් ගැන ප්‍රකාශ කර ඇත. ඩෙලෝරිකා නව පෘථීවි සංකල්පයක් පිළිගනිමින් කියා සිටින්නේ ස්වදේශික ඇමරිකානුවන් ඇත්ත වශයෙන්ම හට ගත්තේ ඇමරිකාවේ බවය.
අනුරාධපුර පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයේ ආරක්‍ෂිත පුරාවිද්‍යා ස්මාරක ලැයිස්තුව
ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
එල්ලෝරා ගුහා
එල්ලොරු ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, එල්ලෝරා  යනු,   මහාරාෂ්ට්‍ර ඉන්දියානු  ප්‍රාන්තයෙහි    අවුරන්ගබාඩ් නගරයට  වයඹ දෙසින්  පිහිටි සහ  රාෂ්ට්‍රකූට රාජවංශය විසින් තනවා ඇති පුරාවිද්‍යාත්මක අඩවියකි. එහි ඇති ඉතා උසස් ගුහා නිසාම ප්‍රචලිත එල්ලෝරා, ලෝක උරුම අඩවියකි. එල්ලෝරා වෙතින් නිරූපණය වන්නේ ඉන්දියානු ගලෙහි-නෙළූ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයෙහි  පරම නිදර්ශනයකි. "ගුහා" 34 – සත්‍යවශයෙන්ම චරනන්ද්‍රි කඳු වල සිරස් මුහුණත කැණීම වෙතින් තැනුනු ව්‍යුහයන් වෙති. බෞද්ධ, හින්දු සහ ජෛන ගලෙහි-නෙළූ දේවාල සහ විහාර සහ මතාවන් 5වන සියවස සහ 10වන සියවස අතර තනා ඇත. සමීපයෙහි තනා ඇති, බෞද්ධ ගුහා 12 (ගුහා 1–12), හින්දු ගුහා 17 (ගුහා 13–29) සහ ජෛන ගුහා 5 (ගුහා 30–34), ප්‍රදර්ශනය කරනුයේ ඉන්දියානු ඉතිහාසයෙහි මෙම යුගයේ පැවැති ආගමික සුසංයෝගයයි. එය, ඉන්දීය පුරාවිද්‍යාත්මක මිනින්දෝරු ආයතනය යටතේ පවතින රක්ෂිත ස්මාරකයකි.
ශබ්දනිරුක්තිය
වෙරුල් හෝ එලුරා ලෙසින්ද හැඳින්වෙන එල්ලෝරා යන නාමය, එලපුර යන පුරාතන නාමයේ විකෘතවූ ආකාරයයි.
බෞද්ධ ගුහා
thumb|250px|right| [[තෝමස් ඩැනියෙල් (1803) විසින් නිර්මිත එල්ලෝරා කන්ද සිතුවම.]] thumb|250px|right|එල්ලෝරා ගුහා, සාමාන්‍ය සිතියම.
මෙම ගුහා තනා ඇත්තේ 5වන සිට 7වන සියවස දක්වා කාලය තුලදීය. ගුහා 1-5 පළමු අදියරෙහි (400-600) සහ ගුහා 6-12 පසු අදියරකදීද (මධ්‍ය 7වන - මධ්‍ය 8වන සියවස) ලෙසින්, පස්වන සහ අටවන සියවස අතර තැනුනු බෞද්ධ ගුහා, මුලදීම තැනුනු නිර්මාණ වලින් කිහිපයක් බවට පෙරදී විශ්වාස කෙරුණු මුත්, නවීන විද්වතුන්ට වර්තමානයේදී පැහැදිලිව ඇත්තේ සමහරක් හින්දු ගුහා (27,29,21,28,19,26,20,17 සහ 14), මෙම ගුහාවලට පෙරදී නිමවී ඇති බවයි. මුලින්ම තැනී ඇති බෞද්ධ ගුහාව වන්නේ ගුහා 6 වන අතර, එයින් පසුව 5,2,3,5 (දකුණු පාර්ශවය), 4,7,8,10 සහ 9 තැනී ඇත. අවසනට තැනී ඇත්කේ 11 සහ 12 ගුහාය. සියළුම බෞද්ධ ගුහා 630-700 අතරතුරදී තනා නිම කොට ඇත.
මෙම නිර්මාණ බොහෝවිට විහාර හෝ ආශ්‍රමයන් වෙතින් සමන්විත වී ඇත: මේවා කඳු මුහුනත කැණීමෙන් නෙලා ඇති විශාල, මහල්-කිහිපයකින් සමන්විත ගොඩනැගිලි වන අතර, විසුම් කුටි, නිදන කුටි, මුළුතැන් ගෙවල් සහ අනෙකුත් කුටි වලින් සමන්විත විය.
බෙල්ජියමේ රජ පවුල
පිලිප් රජතුමාගේ පිය රජුගෙන් පැවත එන ප්‍රධාන රාජකීයයන් සහ ඔවුන්ගේ කලත්‍රයන්
1.පිලිප් රජතුමා
2.මැතිල්ඩා බිසව
3.එලිසබෙත් කුමරිය, බ්‍රාබන්ට්හි ආදිපාදවරිය( රජතුමාගේ දියණිය)
4.ගේබ්‍රියල් කුමරු( රජතුමාගේ පුත්‍රයා)
5.එමැනුවෙල් කුමරු( රජතුමාගේ පුත්‍රයා)
6.එලනෝර් කුමරිය( රජතුමාගේ දියණිය)
7.බෙල්ජියමේ දෙවන ඇල්බට් රජතුමා( රජතුමාගේ පිය රජු)
8.බෙල්ජියමේ පාවෝලා රැජින( රජතුමාගේ මව් රැජින)
9.බෙල්ජියමේ ඇස්ට්‍රිඩ් කුමරිය, ඔස්ට්‍රියා-එස්ටේහි ආදිපාදවරිය (රජතුමාගේ සහෝදරිය)
10. බෙල්ජියමේ ලෝරන්ස් කුමරු, ඔස්ට්‍රියා-එස්ටේහි ආදිපාදවරයා
12. එලිසබෙත්, ඔස්ට්‍රියා-එස්ටේහි ආදිපාදවරිය
13. ඔස්ට්‍රියා-එස්ටේහි ඇනා ඇස්ට්‍රිඩ් ආදිපාදවරිය
14.ඔස්ට්‍රියා-එස්ටේහි මැක්සිමිලන් ආදිපාදවරයා
15.බෙල්ජියමේ මරියා ලෝරා කුමරිය, ඔස්ට්‍රියා-එස්ටේහි ආදිපාදවරිය
16.විලියම් ඉස්වි
17.බෙල්ජියමේ ජෝකිම් කුමරු, ඔස්ට්‍රියා-එස්ටේහි ආදිපාදවරයා
20.බෙල්ජියමේ ලෝරන්ට් කුමරු
21.බෙල්ජියමේ ක්ලෙයාර් කුමරිය
22.බෙල්ජියමේ ලුයිස් කුමරිය
23.බෙල්ජියමේ නිකොලස් කුමරු
24.බෙල්ජියමේ ඇයිමරික් කුමරු
25.බෙල්ජියමේ ඩෙල්ෆින් කුමරිය
26.ජේම්ස් ඕ'හැයර්
27.බෙල්ජියමේ ජොසෆින් කුමරිය
බෙල්ජියමේ තුන්වන ලියෝපෝල්ඩ් රජතුමාගෙන් පැවත එන්නන්
1.බෙල්ජියමේ ලියා කුමරිය
2.බෙල්ජියමේ මරී ක්‍රිස්ටයින් කුමරිය
3.බෙල්ජියමේ මරී එස්මරෙල්ඩා කුමරිය
ප්‍රවර්ගය:බෙල්ජියම
සාමය (බහුරුත්හරණය)
සාමය යනු ශාන්තිය හෝ සහජීවනයයි. සාමය පහත අරුත්ද ගෙන දිය හැකිය:
අෂ්ට නායිකාවෝ
නායිකාවෝ
අෂ්ට නායිකා යන වදනෙන්ම හැඟවෙන පරිදි නායිකාවෝ ප්‍රභේද අටක් සිටිති.
ඉතිහාසය සහ සංස්කෘතික නිරූපණයන්
අෂ්ට-නායිකා වර්ගීකරණය (නායිකා-භේද) ප්‍රථම වරට දක්නට ලැබෙන්නේ භරත විසින් අභිවාහ්‍ය කලා පිළිබඳ සංස්කෘත බසින් ලියූ ග්‍රන්ථයක් වන නාට්‍ය ශාස්ත්‍ර (24.210-11) තුළ ය (ක්‍රි.පූ. 2වන සියවස සහ ක්‍රි.ව. 2වන සියවස අතර කාලයේ). මෙම වර්ගීකරණය පසුකාලීන කෘතීන් වන දසරූපක (10වන සියවස), සාහිත්‍යදර්පණ (14වන සියවස) සහ අනෙකුත් කාව්‍ය ග්‍රන්ථ තුළ මෙන්ම, අභිසරුලියන් පාදක කොට ලියූ කුට්ටනීමත (8වන-9වන සියවස), පංචසායක, අනංගරංග සහ ස්මරදීපිකා ශෘංගාරාත්මක කාමශාස්ත්‍ර ග්‍රන්ථයන් තුළ වඩාත් විස්තර කොට දක්වා තිබේ. කේශ්වදාසයන්ගේ රසිකප්‍රිය (16වන සියවස) තුළින් ද අෂ්ට-නායිකා සංකල්පය විස්තීර්ණ කොට තිබේ.
අෂ්ට-නායිකාවන් ඉන්දියානු චිත්‍ර කලාව, සාහිත්‍යය, ප්‍රතිමා කලාව මෙන්ම කථක් ආදී ඉන්දියානු සම්භාව්‍ය නර්තනයන් හි නිරූපිත ය. අෂ්ට නායිකාවන් නිරූපිත මධ්‍යකාලීන බුන්දි ගුරුකුලයේ රාගමාලා සිතුවම් වැනි සිතුවම් සඳහා වස්තු විෂය වී ඇත.
A famous example in Indian literature is Jayadeva's Gita Govinda (12th century) as well as in the Vaishnava poet Banamali's compositions, Radha dons the roles of the various nayikas while with her nayaka is the god Krishna.
The Ashta-Nayika is a central theme in Pahari embroidery used to decorate the Chamba Rumal, especially produced in Chamba, Himachal Pradesh. The Ashta Nayika are usually portrayed in eight panels on the Rumal.
In Indian (Hindustani) classical music, the eternal love between Radha and Krishna is represented through the consciousness of Radha as the leitmotif that dominates the lyrics. Especially the semi-classical genre of Thumri imbibes the myriad moods of Radha as Ashta Nayika consumed by passionate love for Krishna.
වර්ගීකරණය
නාට්‍ය ශාස්ත්‍රය තුළ නායිකාවන් පහත පිළිවෙලින් සඳහන් වේ: වාසකසජ්ජා, විරහෝත්කණ්ඨිතා, ස්වාධීනභාර්තෘකා, කලහාන්තරිතා, ඛණ්ඩිතා, විප්‍රලබ්ධා, ප්‍රෝෂිතභාර්තෘකා සහ අභිසාරිකා ලෙස ය. මෙම නායිකාවන් ශෘංගාර රසය යටතේ තවත් ප්‍රභේද දෙකකට වර්ගීකරණය කෙරේ. එනම්, සම්භෝග (හමුවීමේ ප්‍රේමය) සහ විප්‍රලම්භය (වෙන්වීමේ ප්‍රේමය) ලෙස ය. මෙහි දී වාසකසජ්ජා, ස්වාධීනභාර්තෘකා සහ අභිසාරිකා නායිකාවන් සම්භෝගය හ සම්බන්ධ වන අතර, සෙසු නායිකාවෝ විප්‍රලම්භය හා සම්බන්ධ වෙත්.
ශෘංගාර ප්‍රකාශ ග්‍රන්ථය තුළ, භෝජයන් විවිධ නායක සහ නායිකාවන් සංගීත රාග සහ රාගිනී (ස්ත්‍රී රාග) සමඟ සම්බන්ධ කොට දක්වා ඇත. සෝමනාථයන්ගේ රාගවිබෝධ (1609) සහ දාමෝදරයන්ගේ සංගීතදර්පණ (1625 පමණ) තුළ ද මෙම ප්‍රවණතාව දක්නට ලැබේ.
වාසකසජ්ජා
Vasakasajja ("one dressed up for union") or Vasakasajjika is waiting for her lover returning from a long journey. She is depicted in her bed-chamber filled with lotus leaves and garlands. She is dressing herself for the union with her lover and "eager with expectation of love's pleasure". Her beauty is compared by Kesavadasa to Rati - the Hindu love goddess, waiting for her husband, the love god Kamadeva. A Vasakasajja sculpture is found in the Lakshmana Temple in Khajuraho and the National Museum, Delhi.
The Ragavibodha associates the raginis Bhupali and Todi with Vasakasajja.
විරහෝත්කණ්ඨිතා
Virahotkanthita ("One distressed by separation") or Utka (as described by Keshavadasa) is the distressed heroine pining for her lover, who, due to his preoccupation, fails to return home. She is depicted waiting for him, sitting or standing on a bed or out in the pavilion.
The Ragavibodha identifies the raginis Mukhari, Pauravi and Turushkatodi with the Virahotkanthita, while the Sangitadarpana names Patamanjari in this category.
ස්වාධීනභාර්තෘකා
Svadhinabhartruka ("one having her husband in subjection") or Svadhinapatika(as named by Keshavadasa) is the woman who is loved by her husband and controls him. He is subjugated by her intense love and pleasing qualities. He is devoted and faithful to her In paintings, this nayika is depicted with a nayaka, who applies mahawar on her feet or a vermilion tilak (mark) on her forehead. In Jayadeva's Gita Govinda as well as in the poem Kuru Yadunandana, Radha is portrayed as a Svadhinabhartruka. In the latter, Radha commands her lover, the god Krishna, to rearrange her makeup which is in disarray.
Many raginis like Malashri, Travanika, Ramakriti, Jaitashri and Purvi are associated with Svadhinabhartruka.
කලහාන්තරිතා
Kalahantarita ("one separated by quarrel") or Abhisandhita (as named by Keshavadasa) is a heroine separated from her lover due to a fight or jealousy or her own arrogance. Her lover is usually depicted leaving her apartment disheartened, while she too becomes heartsick and repentant without him. In other portrayals, she is depicted refusing the advances of her lover or refusing a wine cup from him. In Gita Govinda, Radha is also portrayed as Kalahantarita in an instance.
ඛණ්ඩිතා
Khandita ("one enraged with her lover") is an enraged heroine, whose lover had promised her to spend the night with her, but instead comes to her house the next morning after spending the night with another woman. She is depicted offended, rebuking her lover for his infidelity.
In the Sangitadarpana, the ragini Varati represents the Khandita Nayika.
විප්‍රලබ්ධා
Vipralabdha ("one deceived by her lover"), is a deceived heroine, who waited for her lover the whole night. She is depicted throwing away her jewellery as her lover did not keep his promise. This happens when a lover meets a Khandita and promises a tryst and breaks his promise.
The Sangitadarpana associates Vipralabdha with the ragini Bhupali. However, the Ragavibodha presents the raginis Varati and Velavati as Vipralabdhas.
Proshitabhartruka
Proshitabhartruka ("one with a sojourning husband") or Proshitapatika (as named by Keshavadasa) is the woman whose husband has gone away from her for some business and does not return on the appointed day. She is depicted seated mourning, surrounded by her maids, but refusing to be consoled.
The Ragavibodha describes the raginis Dhanashri and Kamodi as Proshitabhartrukas.
Abhisarika
The raginis Bahuli and Saurashtri are described having the traits of the daring Abhisarika.
හේශාන් මල්ලව
හේෂාන් මල්ලව ( English: Heshan Mallawa ) කියන නමට වඩා බොහෝ දෙනෙක් මොහුව හදුනන්නේ ​‘රෙඩ් මයික්’ කියන නමින්. සිරස ටීවී නාලිකාවේ විකාශනය වූ නීල පබළු ටෙලි නාට්‍යයේ ‘පසන්’ගේ චරිතය හරහා ඔහු ප්‍රේක්ෂකයන් අතරට එනවා. හේශාන් මුලින්ම කලාවට පිවිසෙන්නේ රංගනය හරහායි. පාසල් කාලයේ සිටම ඔහු රංගනය ශිල්පියෙක් වෙන්න විශාල කැමැත්තකින් ඉදලා තියෙනවා. පාසල් කාලයේදී වේදිකාවේ කැපී පෙනෙන චරිතයක් වූ මොහුට රාජ්‍ය නාට්‍ය උළෙල යෞවන සම්මාන උළෙල මධ්‍යම කෙටි නාට්‍යය සම්මාන සඳහා ජයග්‍රහණයන් හිමි කරගන්නටත් හැකියාව ලැබී තියෙනවා. ඒවගෙම හිරු FM comedy king තරඟයේ අවසන් දස දෙනාට එන්නටත් ඔහුට හැකිවෙනවා. මේ අතරතුර තමයි ඔහුට CSN ක්‍රීඩා නාලිකාවේ නිවේදකයෙක් ලෙස කටයුතු කරන්නට අවස්තාව ලැබිලා තියෙන්නේ. ඒ නිවේදකයන් තුන්දාහක් පමන අතුරින් අවසන හතර දෙනා අතරට පැමිනෙමිනුයි. ඉන්පසුව සිරස නාලිකාවට සම්බන්ධ වන ඔහු මුලින්ම ජන අසුන කියන දේශපාලන කතිකාවතේ නිවේදකයෙක් ලෙස කටයුතු කරනවා. එයිනුත් පසුව තමයි හේෂාන් රෙඩ් මයික් වැඩසටහනට සම්බන්ධ වෙන්නේ. ඉතින් මේ වන විට හේෂාන් රජයේ පාසලක නාට්‍ය හා රංග කලාව පිලිබද ගුරුවරයෙක් ලෙස කටයුතු කරන අතර සෞන්දර්ය විශ්වවිද්‍යාලයෙන් බාහිරව නාට්‍ය සහ රංග කලාව හදාරනවා.ඒවගේම දැන් ඔහු සිරස රූපවාහිනීයේ වගේම මාතලේ ප්‍රසිද්ධ පාසලක් වන මාතලේ සිංහල බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නාට්‍ය හා රංග කලා ගුරුවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරයි.
කෘෂිකාර්මික ප්‍රතිසංස්කරණය
කෘෂිකාර්මික ප්‍රතිසංස්කරණය යන්න මගින් වඩා පටු ආකාරයකට රජය මගින් සිදු කරන හෝ රජය මැදිහත් වීමෙන් සිදු කරන කෘෂිකාර්මික බිම් නැවත බෙදා දීම (භූමි ප්‍රතිසංස්කරණය බලන්න) හෝ වඩා පුළුල් ආකාරයකට බොහෝ විට භූමි ප්‍රතිසංස්කරණය මිණුම් ඇතුළත් වන රටක කෘෂිකර්මික පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන්ම නැවත දිශාගත කිරීම හැඳින්වේ. කෘෂිකාර්මික ප්‍රතිසංස්කරණවලට ණය දීම්, පුහුණු කිරීම්, භූමි ඒකාබද්ද කිරීම්, etc ඇතුළත් වේ.
බෙන් කවුසින්ස් විසින් කෘෂිකාර්මික ප්‍රතිසංස්කරණය හා භූමි ප්‍රතිසංස්කරණය අතර වෙනස පහත පරිදි අර්ථ දක්වයි.
භූමි ප්‍රතිසංස්කරණය භූමියේ හිමිකම් හා ලක්ෂණ, ශක්තිය හා ව්‍යාප්තිය සමග සලකනු ලබන අතර කෘෂිකාර්මික ප්‍රතිසංස්කරණය මේවා මත පමණක් නොව විශාල ගැටළු ප්‍රමාණයක් මත අවධානය යොමු කරයි. ඒවා නම් ගොවිතැන්කරණයේදී හා ඒ ආශ්රීත ව්‍යාපාරවලදී නිෂ්පාදනය හා බෙදා හැරීම සම්බන්ධ කාණ්ඩ ලක්ෂණ හා මෙය වඩා පුළුල් කාණ්ඩ ව්‍යුහයකට සම්බන්ධවන්නේ කෙසේද යන කරුණුයි.
ඒ හා සමාන පාඨ වලින් යුතුව 2003 ලෝක බැංකු වාර්තාව කියා සිටින්නේ
භූමි ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම් ළඟා කර ගැනීමට හා ඒවායින් ප්‍රතිඵල ලබන්නන්ගේ ජීවන තත්වය වැඩි දියුණු කිරීම කාර්යක්ෂම කිරීම සඳහා පූර්ව කොන්දේසියක් වන්නේ ප්‍රතිඵල ලබන්නන් මගින් සිදු කරන නිෂ්පාදිත සුළු ඉඩම් හිමි කෘෂිකර්මාන්තයේ දියුණුව සඳහා සුදුසු පරිසරයක් ගොඩ නැංවීම හා දුප්පත්කම නැති කිරීම කෙරෙහි යොමු වූ පුළුල් ප්‍රතිපත්තියකට එවැනි වැඩසටහන් ගැළපෙන පරිදි සකස් වී තිබීමයි.
අනෙකුත් ගැටළුවල උදාහරණවලට ගොවිපල වැඩකරන්නන්, කම්කරුවන්, ගොවිපල පදිංචිකරුවන් හා පුලී ගොවියන් සඳහා බුක්ති ආරක්ෂණය ඇතුළත් වන අතර එමගින් එම කම්කරුවන්ට එහා කුලීකරුවන්ට පුද්ගලික අංශයේ ණය පහසුකම් ලබා ගැනීමට ඉඩක් ලබා දේ. මේ සඳහා තවත් උදාහරණ ලෙස යටිතල පහසුකම් හා සහය සේවා, කෘෂිකර්මාන්තයට අවශ්‍ය ප්‍රදේශීය ව්‍යාපාර ආකාර සඳහා රජයේ සහාය හා දුෂ්කර ප්‍රදේශවල රජයේ තීරණයට අනුව ක්‍රමයෙන් වැඩිවන සමාජ සහභාගීවීම ඇතුළත් වේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉපැරණි කලා නිර්මාණ
අ‍‍‍ශෝක රජු සමයේ සිට පැමිණ අනුබුදු මිහිදු මහරහතන් වහන්සේගේ ලංකාගමනයෙන් නව ජීවයක් ලැබු හෙළ කලා ශිල්ප ඉන් පසුව ලක්දිව රජවු රජ දරුවන්ගේ වීරබාහු තුලින් ඔපවත් වී ගොඩනැගුනි.ඒ අනගි කලා දායාද අද පවා හෙළ කලාකරුවන්ගේ සුවිශේෂ නිපුනත්වය ලොවට හඩගා කියාපාන නි හඩ සාක්ෂිව පවතින්නේය.
අනුරාධපුර යුගය
පෙර අපේ රජදරුවන්ගේ නිර්මාණශීලී බ‍වෙහි ස්වර්ණමය යුගය වු අනුරාධපුර යුගය ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍සිරිලක කලා නිර්මාණවල ආරම්භක යුගය ‍‍‍‍‍‍‍‍‍යැයි සැලකිය හැක. ‍‍‍ලාංකික කලාකරුවා‍‍‍‍‍‍‍ගේ නිර්මාන තුලින් බිහිවු ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ ‍‍‍විශිෂ්ට නිර්මාණයක් වන අනුරාධපුර බි‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍සෝ මාලිග‍‍‍‍‍‍යේ සදකඩපහන අදද අ‍‍‍පේ ‍‍‍‍‍සිත් පහන් කරවන මනරම් දසුනකි. ක‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ඨෝර ගලක ඉතා සියුම් ‍‍‍ ‍‍‍ලෙස ගැඹුරට කැටයම් කර ඇති අඩ පියුමකි.ඵ් වටා කවාකාර පටිවලින් ලියවැලක්ද, හංස ‍‍‍‍‍‍‍‍‍පේලියක්ද නැවත ඵවැනිම විසිතුරැ ‍‍‍‍‍‍ලියවැලක්ද ඵකි‍‍‍‍‍‍නෙකා පිටුපස ව‍‍‍‍‍‍මේ  සිට දුවන ඇත්, අස්, ගව, සිංහ ‍‍‍‍‍‍පේලිද අවසාන‍‍‍‍‍‍යේ  මනරම් ගිනිදැල් මාලාවක්ද දක්නට ලැ‍‍‍බෙයි. අනුරාධපුර සම‍‍‍‍‍‍‍‍‍යේ විසු ලක්දිව බුදුසමය වැලදගත් පළමු නරපතියා වන ‍‍‍‍‍‍‍‍‍ ‍‍‍දෙවන පෑතිස් නිරිඳුන්‍‍‍‍‍‍ගේ කලා දායාදයක් වන ඉසුරුමුනි ‍‍‍‍‍‍පෙම් යුවල ‍‍‍‍‍‍අද අ‍‍‍‍‍‍පේ කලා ශිල්ප අතර වැදගත් තැනක් ගනී.
කි.පු.4 වන සියව‍‍‍‍‍‍‍‍‍සේ තැනු ‍‍‍‍‍‍මෙය ඉසුරුමුනි විහාරයට අයත්ව ඇත.ඉතා වටිනා ගල් කැටයමක් වන ‍‍‍මේ ‍‍‍‍‍‍පෙම් යුවල ලෝකවාසී කලාකාමීන්‍‍‍‍‍‍ගේ ගෞරවයට ලක් වී ඇත.මීට අමතරව අනුරාධපුර‍‍‍යේ  ‍‍‍‍‍‍‍විශිෂ්ට කලා නිර්මාණ ‍‍‍ ‍‍‍‍‍‍ලෙස අනුරාධපුර යුග‍‍‍‍‍‍යේ මැද භාග‍‍‍යේ ඉදිවු කුට්ටම් ‍‍‍‍‍‍‍‍පොකුණ, සමාධි පිලිමය, මිහින්ත‍‍‍ලේ කණ්ඨක ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍චෛත්‍යයේ වාහල්කඩ  මුල් තැනක් ගනී. ඉතා අලංකාර චිත්‍ර සමූහයකින් සමන්විත ලොව viii වැනි පුදුමය ලෙස සැලකෙන කාශ්‍යප රජු තැනූ සීගිරිය අපේ හෙළ කලාදායාද වල අපූර්වතම නිර්මාණයකි. අව් වැසි වලින් ආරක්ෂා වන ලෙස ඇද ඇති මෙම චිත්‍ර ඉන්දියාවේ අජන්තා ලෙනෙහි දක්නට ඇති සිතුවම් වලට සමානය
පොලොන්නරු යුග‍ය
මුලු රටට සශ්‍රීකත්වයේ සංකේතයක් බවට පත් කළ,දහසක් වැව් බැදි රජරට පෝෂණය කල පොලොන්නරුව යුගය කලා ලොවට දුන් දායාද ඉමහත්ය.ඵ් අතර පොලොන්නරුවේ විසූ 1 වන පරාක්‍රමබාහු නිරිදුන්ගේ අනුගහය යටතේ ඉදිකල උත්තරාරාමය හෙවත් ගල් විහාරය වැදගත්ම අංගයකි. බුදුන් වහන්සේගේ හිටි පිළිමයක්, හිදි පිළිමයක් හා සැතපෙන පිළිමයක් ලෙස මෙය සමන්විතය. ස්වභාවික කළුගල් පර්වතයක් විශ්මිත බුදුපිළිම තුනක් බවට පත් කිරීමට හෙළ කලාකරුවාගේ රන් දෑත කොතරම් සියුම් ලෙස හසුරැවා ඇත්ද යන්න දැන ගැනීමට අපට තවත් සාක්ෂි අවශ්‍ය නැත.ඵතරම් අපගේ හෙළ කලා දායාද නිර්මාණශීලීය.පොලොන්නරු යුග‍යේ ඉදිවූ තවත් කලා අංගයක් වන තිවංක පිළිම ගෙයද වැදගත් ස්ථානයක් ගන්නා කලා නිර්මාණයකි.බොකු වහලයකින් යුක්ත මෙය බුදු පිළිම තැන්පත් කිරීමට යොදාගෙන ඇත.මෙය අලංකාර කැටයම් මූර්ති රාශියකින් යුක්තය. සිව හා පාර්වතී ලෝකඩ පිළිමද පොලොන්නරු යුග‍යේ වැදගත් නිර්මාණ වේ. තවද නිශ්ශංකමල්ල රජුගේ දම්සභා මණ්ඩපය වන නිශ්ශංකලතාණ්ඩපයද,පොලොන්නරු යුග‍යේ වැදගත් ස්ථානයකි. මෙහි ඇති කුළුණු මත අඩක් පිපුණු නෙළුම් මල්,ලියවැල් ,හා පලාපෙති අලංකාර ලෙස කැටයම් කර ඇත.පොලොන්නරු යුග‍යේ තවත් නිර්මාණ ලෙස ශිව දේවාලය, ලංකාතිලක විහාරය හැදින්විය හැක. දඹදෙණි යුග‍යේ සිට කෝට්ටේ යුගය දක්වා කලාශිල්ප අනුරාධපුර  පොලොන්නරු  කලාශිල්ප වලට වඩා වෙනස් කමක් ගත්තේය. ඊට හේතුව රාජධානි නිතර නිතර මාරැවීම හා හින්දු ආගමික බලපෑමය. පොළොන්නරුව නෙළුම් පොකුණද සුවිශේෂී නිර්මාණයකි.
දඹදෙණි යුගය
දඹදෙණි යුගයේ කලා නිර්මාණ ලෙස අද ඉතිරිව ඇත්තේ ඉතා සුළු කොටසකි.ඵ්වා අතර තුන්වන විජයබා රජ විසින් තනවන ලද ‍බෙලිගල දළදා මැදුර, රාජ මාලිගය හා විජය සුන්දරාරාමය වැදගත්ය.මේවායේ ඉතා වටිනා මූර්ති කැටයම් හා බුදු පිළිමද ඇත.
යාපහුව යුගය
ගල් කුලක් කපා ඉදිකල දර්ශනීය පියගැටපෙළක් වන යාපහුව පියගැටපෙළත් අභීත ලෙස සිංහලකම කියාපාන යාපහුවේ සිංහයාත් හෙළ කලාකරුවාගේ සුවිශේෂත්වය ලොවට කියාපායි. යාපහුවේ සිංහයා හෙළ කලාශිල්පවල වැදගත් මෙන්ම නිර්මාණශීලී දායාදයකි.
කුරුණෑගල යුගය
දෙවන බුවනෙකබාහු රජතුමාගේ පුරවරය වන කුරැණෑගල රාජධානියේ අපට ඉතිරිව ඇති කලා නිර්මාණ ප්‍රමාණය ඉතා කුඩාය. ඵ් අතර තොටගමුවේ විජයබා පිරිවෙන, විදාගම ශ්‍රී ඝණානන්ද පිරිවෙන වැදගත් වේ.මෙම ස්ථාන දෙකෙන් බුවනෙකබා රජකාලයේ තිබූ බුදු පිළිම වර්ග කිහිපයක් හා විශේෂ කලා නිර්මාන කිහිපයක් පමණක් අද අපට ඉතිරිව ඇත. වැසී පැවති විදාගම ශ්‍රී ඝණානන්ද පිරිවෙන 1999 වර්ෂයේදී යලිත් ආරම්භ කර ඇත.
ගම්‍‍පොළ යුගය
ගඟසිරිපුරවරය නොහොත් ගම්‍‍පොළ රාජධානියේ කලා ශිල්ප නව ආරක් ගත් නම්‍යශීලී බවක් ඉසිලුවේය. ලංකාතිලක විහාරය හා ගඩලාදෙනිය විහාරය වැනි සුවිශේෂ විහාර කිහිපයක් ගම්පළ යුගයට අයත්ව ඇත. 1v වන බුවනෙකබාහු රජුගේ අනුගහය යටතේ තැනුණ අතර අද ද අපේ අනන්‍යතාවය කියාපායි. මීට අමතරව හෙළ වඩුවාගේ දෑතින්ම නිමවූ අලංකාර ලී කැටයම් රාශියකින් ගහන ඇම්බැක්කේ දේවාලය අතීත සිංහල වඩුවාගේ අගය අපට පෙන්වා දෙයි. හංස ජෝඩු, ඇත් පොරය, නාටිකාංගනාවන් ආදී ලංකාවේ දුර්ලභ කැටයම් රාශියක් මෙහි දක්නට ඇත.
කෝට්ටේ යුගය
මෙසේ ශ්‍රී ලංකාවේ දස දෙසින් පිහිටා ඇති ඉපැරණි කලා දායාද ‍බොහෝය.
ඒ.එෆ්. ලාෆීර්
'''කර්නල් ඒ.එෆ්. ලාෆීර්''' ,PWV, RWP, RSP, SF, ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාවේ විශිෂ්ටතම සේවා පදක්කම වන "පරම වීර විභූෂන" පදක්කම ලබාගත් විශේෂ බලකා නිලධාරියෙකි. ඔහු පලමු විශේෂ බලකා රෙජිමේන්තුවේ ප්‍රථම අනදෙන නිලධාරියායි. ඔහු ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාවේ විශේෂ බලකාය පිහිටුවීමේලා විශිෂ්ට මෙහෙයක් සිදුකල නිලධාරියෙකි. 1996 ජුලි 18 වන දින මුලතිව් හමුදා කදවුර කොටි ත්‍රස්ත්‍රවාදී ප්‍රහාරයකට ලක්ව, දරුණු පසුබැමකට මුහුනපා සිටි අවස්ථාවේ, ත්‍රිවිධ පහර මේහෙයුමේ මුල් අදියර සදහා ස්වෙච්චාවෙන් ඉදිරිපත් වූ පලමු විශේෂ බලකා රෙජිමේන්තුවේ කොමාන්ඩෝ සෙබලුන් 275 අනදෙමින්, ත්‍රස්ත්‍රවාදීගේ දරුණු සහ අන්ත්‍ර් ජාතික යුධ සම්මුතීන උල්ල්ංඝනය කරමින් පැරචුට් භටයන්ට වෙඩිතැබූ අවස්ථාවේ, එම වෙඩි ප්‍රහාර නොසලකා, මුලතිව් කදවුර හා රේඩියො ස්ම්බන්දතාවය ඇතිකරගනිමින්, මුලතිව් වෙරළ තීරයට ගොඩබට නිලධාරීයායි. වෙඩිපහර කීපයකින් තුවාල ලබා සිටියත්, කර්නල් ඒ.එෆ්. ලාෆීර් තවත් ටික වේලාවක් තම සෙබලුන්ට අණ දෙනු ලැබීය. අවසානයේ මොටාර් බෝම්බ කැබැල්ලක් වැදීමෙන් ඔහු ජීවිතක්ෂයට පත්විය. ඔහුගේ සහෝදර සෙබලුන්, සිරුර ගුවන් හමුදා හෙලිකොප්ටරයකට යැවීමට සමත්විය. මෙම මෙහෙයුමේදී ඔහු ප්‍රකට කල වීරත්වය උදෙසා "පරම වීර විභූෂන" පදක්කම ප්‍රදානය කරන ලදී.
ගෝටෙක් වයඩක්ට්
ඉංගිරිසි බසින් ගෝටෙක් වයඩක්ට් (, MLCTS: gu.hti.ta.aa.; Gohteik viaduct ලෙස දු හැඳින්වේ.) යනු බුරුමය නොහොත් මියන්මාරයේ බටහිරි ෂාන් ප්‍රාන්තයේ (ရှမ်းပြည်နယ်) නවුඞ්කෝහි පිහිටි දුම්රිය පාලමෙකි (ට්‍රෙස්ටලය). මෙ පාලම පිහිටියේ බුරුමයේ හිටපු බිරිතානි යටත් විජිත පරිපාලකයනගේ ගිම්හාන අගනුවර වූ ප්යින් ඌ ල්වින් (ပြင်ဦးလွင်မြို့) හා උතුරු ෂාන් ප්‍රාන්ත ප්‍රධාන නගරය වන ලාෂියෝ (လားရှိုးမြို့) යන දෙ නුවර අතරයි. එය මියන්මාරයේ උසම පාලම වන අතර ඉදිකිරීම් නිමුණු කල්හි, ලොවැ විසල්තම දුම්රිය පාලම වී යැ. පාලම දළ විසින් මන්ඩලේ (မန္တလေး) සිට දහසු මීටර (කි.මී.) 100ක් පමණ ඊසාන දෙසින් පිහිටා ඇති.
පාලමේ දත්ත
පාලමෙහි දෙ කෙළවර අතරැ දිග මීටර 689 (අඩි 2,260) ක් වන අතර මීටර 12ක (අඩි 39) පරතර ඇති වැ කුළුණු 15ක් හා මීටර 24ක් (අඩි 79) දිගු දෙ-කුළුණක් ද ඇතුළත් වේ. The 15 towers support 10 deck truss spans of 37 metres (121 ft) along with six plate girder spans 18 metres (59 ft) long, and an approach span of 12 metres (39 ft). බොහෝ මූලාශ්‍ර පාලමේ උස මීටර 250 (අඩි 820) ලෙස දක්වා ඇති. එය ගං මට්ටමට කළ මිනුමක් සේ සැලැකෙනුයේ ට්‍රෙස්ටලය යටින් ගමන් කරන තැනැ දී ගඟ උමඟක් ඔස්සේ බිම්ගතව ගලා යන හෙයිනි. රේල් තට්ටුවේ සිටැ උසම කුළුණේ ගඟ පහළ පස බිම දක්වා මැනෙන පරිදි පාලමේ සැබෑ උස මීටර 102 (අඩි 335)ක් වේ. ඉදිකිරීම් සඳහා වැය වුණු මුදල පවුම් 111,200කි.
එහි සිප්යුරු හා සොබාහුරු තතුව හෙයින් ලෝ සම්මතයේ මහ නිමැවුමක් සේ සැලැකේ.
දිහැරැවුම (අදිහැරැවුම-ඩයිවර්ශන්)
මන්ඩලේ (မန္တလေး) සිටැ ලාෂියෝ (လားရှိုးမြို့) දක්වා වන දුම්රිය මඟ උපායමාර්ගික අගයක් ඇති මඟක් සේ සැලැකෙනුයෙන්, ගෝටෙක් වියඩක්ටුව හට හානි පැමුණුව ද දුම්රිය දිවවනුව, නෙත්කලුඅශ්වාරෝහක වක්‍ර (ඛුරප වක්‍ර?) සහිත වූ නිම්න බිමට දිහැරැවුම් මඟක් කි.ව.1976 හා කි.ව.1978 හා අතරැ දී ඉදිකැරුණි. ඒ පීලි 2013 දී ද පාලමේ සිටැ දැකියැ හැකි වියැ. එ නමුදු, දිහැරැවුම් මඟ 2002 සිටැ නිවර්තන ගස්වැල්වලට අතහැර දමා ඇති.
සැඳැහුම
පෝල් තේරෝ (Paul Theroux) ගේ පැසැසුම්ලත් සැරි සරු විසිතුරුවම වන "ද ග්රේට් රේල්වේ බසාර්"හි (The Great Railway Bazaar) මෙ පාලම ගැනැ සැඳැහේ. ඔහු විසින් එය විසිතුරු කැරුණේ "සියලු ඉරිතලා ගිය ගල් හා කැලෑහි, රිදී දියමනුවේ (ජ්‍යාමිතියේ-geometry) රකුසෙක්, එහි පෙනුම අමුතුයි" යනුවෙනි. ("a monster of silver geometry in all the ragged rock and jungle, its presence was bizarre").
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata
භාගික ආසවනය
භාගික ආසවනය යනු යම් මිශ්‍රණයක වාෂ්පශීලී සංඝටක කිහිපයක් ඇති විට ඒවා වෙන වෙනම නිස්සාරණය කර ගැනීමේ ක්‍රමවේදය වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව
මහත්මා ගාන්ධි
මහත්මා ගාන්ධි (ඔක්තෝබර් 2, 1869 - ජනවාරි 30, 1948) ඉන්දියානු නිදහස් සටනේ ප්‍රධාන තැනක් ගත් නායකයෙක්ය. ඉන්දියානු ජාතික කොන්ග්‍රසය යටතේ ද මෙතුමා අතිමහත් සේවයක් ඉටුකරන ලදී. මොහුගේ නියම නම වනුයේ, මෝහන්දාස් කරම්චාන්‍ද් ගාන්ධි ය.
1888 දී නීත්‍යය උපාධිය ලබා ගැනීම සදහා ලන්ඩනය බලා පිටත් වෙයි. ලන්ඩනය බලා පිටව යාමට පෙර ගාන්ධි තුමා තම මවට පොරොන්දු දෙකක් කරන ලදි. ජීවිත කාලයටයම මත් පැන් වලින් තොර ජීවිතයක් ගත කිරීම ජීවිත කාලයම නිර්මාංශව ගත කිරීම එම පොරොන්දු දෙකයි. ලන්ඩනයේ නිර්මාංශව ජීවිතය ගත කිරීම ඉතා අපහසු උවත් ගාන්ධි තූමා උපාධිය ලබා ගැනීම සදහා අවුරුදු තුනක්ම ලන්ඩන්යේ ගත කරයි. ගාන්ධි තුමා මෙහි ගත කරන අතරතුර ඔහුගේ ජීවිතයේ අවාසනාවන්ත ම සිදුවීම සිදු වෙයි. ඒ ගාන්ධි තුමාගේ පියා මිය යාමයි. ගාන්ධි තුමා පියා මිය යාමෙන් පසුව නැවතත් ඉන්දියාවට පැමිනීමට සිතූ විට ඔහුගේ මව එය නවත්වා ගාන්ධිව කෙසේ හෝ ලන්ඩනයේ ම නවත්වා උපාධිය දිගටම කරවන ලදි. පසුව ගාන්ධි තුමා 1891 වර්නීශයේ දී නීත්‍යය උපධිය ලබා ගෙන නැවතත් ඉන්දියාව බලා පැමිනියහ. ඉන්පසු ඔහූ දකුණු අප්‍රිකාවේ නීත්‍යයවරයෙක් ලෙස සේවය කරන ලදි.
දීර්ඝ කාලයක් බටහිර ලිබරල්වාදයේ බලවේගවලට තිබූ ඉන්දියාවේ 19 වන සියවසේ දී නිදහස පතා ජාතික බලවේගයක් ක්‍රියාත්මක වීම හා සමාජ සාධාරණත්වය උදෙසා චින්තනමය විවාදයක් ගොඩනැගුණි. ජාතියේ පියා ලෙස ගාන්ධි මෝහන්දාස් කරන්චාන් ගාන්ධි හා ආචාර්ය බිම් රාඕ රාම්ජි අම්බෙඩ්කාර් ඉන්දීය චින්තනය නව මගකට යොමු කළ පුරෝගාමීහු වෙති. අම්බෙඩ්කාර් 1891 අප්‍රේල් 14 මධ්‍ය ප්‍රදේශයේ උපත ලද කුල හීනයකු වුවද නිදහස් ඉන්දියාවේ ප්‍රථම ව්‍යවස්ථා සම්පාදක මණ්ඩලයේ සභාපති වූ නීති විශාරදයෙකි. වර්ගවාදය, කුලවාදය ,ආගම්වාදය කරපින්නාගත් සමාජ ක්‍රමයකට උරුමකම් කියන ඉන්දියාව තුළ සමාජ සාධාරණත්වය උදෙසා මහත්මා ගාන්ධි සිය අවංක අදහස් ප්‍රකාශ කලේ ආගමානුකූලවය. නමුත් අම්බෙඩ්කාර්‍ ගේ අදහස් නෛතික පදනමක් සහිත විය.මෙම අදහස් බොහෝ දුරට සමගාමී වුවද ව‍රෙක අම්බේඩ්කාර් ගේ අදහස් නවීන විප්ලවීය ඒවා විය.මේ දෙදෙනාගේ සමාජ සාධාරණත්වය පිළිබඳ අදහස් සමාජ, දේශපාලන, ආර්ථික, ආගමික, සංස්කෘතික යන සියලු අංශ ‍හා ඒ තුළ කුලභේදය පදනම් කරගත් සමාජය කෙරේ වැඩි අවධානයක් නිතැතින්ම යොමු ‍වේ. අම්බෙඩ්කාර් ,සමානාත්මතා ප්‍රතිපත්තිය යටතේ ඉන්දීය සමාජය සකස් කිරීමට උත්සාහ කළ අතර සමාජ,ආර්ථික සෞභාග්‍යය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව උදා කිරීම අත්‍යවශ්‍ය බව ප්‍රකාශ කළේය. කුල භේදය නිසා එදා මෙදා තුර පීඩා විඳින ඉන්දීය සමාජයේ වර්තමානයේද සමස්ථ ජනගහනයෙන් 1/6 (බිලියන 1.1) කුලහීනයෝ වෙති. කුල ක්‍රමයේ එක්තරා නිපැයුමක් ලෙස සමාජයේ පහත්ම කුලය “ හරිජන” බිහි විය. කුල ක්‍රමය ගෞරවයේ නැගීම ලෙසත් අවඥාවේ බැසීයාම ලෙසත් මොහු දැක්වීය. කුල ක්‍රමය මගින් කම්කරුවන් වර්ගීකරණය කිරීම සිදුවන බවත් එය වරදක් නොවන බවත් සමහරු ප්‍රකාශ කළද අම්බෙඩ්කාර් එය ප්‍රතික්ෂේප කළේය. කම්කරුවන් වර්ගීකරණය වන්නේ ඕපපාතිකව හෝ ස්වාභාවිකව නොව පුද්ගල කාර්යක්ෂමතාවය හා හැකියාවන් වර්ධනය කර ගැනීම මගින් බව පෙන්වා දුන්නේය.
අවිහිංසාවාදය පෙරදැරි කර ගත් මහත්මා ගාන්ධි සමාජයීය වශයෙන් ප්‍රගතිශීලී ව්‍යාඅපාරයක නිරත වූවෙකි.බුද්ධිමත් පංතියට පමණක් සීමා වූ ඉන්දීය ජාතිවාදය විප්ලවවාදී ජනතා සටනකට පරිවර්ථනය කළේ මෙතුමාය.එහි සංවිධානාත්මක බව හා නීති රීති සැපයීම කළේ ගාන්ධිය.පංචමත්වය දුරුකර වීම මෙන්ම එය කහෝ පවත්වාගෙනයාම දණ්ඩනීය වරදක් ලෙසට නීති පැනවිණි.පංචමත්වය නිසා ඉන්දියාව අසීමිත ලෙස දුක් විඳින බවත් එය පාපයක් බවටත් පත් වී ඇත.ගාන්ධි හින්දූන් ආරක්ෂා කිරීමටද ඊට එරෙහි බලවේග මර්දනය කිරීමටද ඉදිරිපත් වූ අතර අම්බෙඩ්කාර් එවකට පැවති සෑම ආගමක්ම ජනතාවට සුදුසු බව ප්‍රකාශ කළේය.පොදු අරමුණක් ලෙස ආගම්,කුලවාදය දුරු කිරීමට ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක වීමේදී විෂමතා දක්නට ලැබුණි. තදබල අසාධාරණයට එරෙහි වීම ගාන්ධි ගේ දේශපාලන ජීවිතයේ ද වැදගත් සිදුවීමකි.
ඒ මගින් ක්‍රිස්තියානි, ඇංග්ලෝ ඉන්දියානු ,යුරෝපා ,ෂික් ඉඩම් හිමියන්ට, කම්කරුවන්ට,වයාපාරිකයන්ට අවස්ථාවක් ලබා දිය යුතු බව අම්බෙඩ්කාර් ගේ මතය වුවද ගාන්ධි ෂික් වරුන්ට හැර පහළ පාන්තිකයන්ට පාර්ලිමේන්තුව තුළ නියෝජනයක් දීමට විරුද්ධ විය.මේ මතභේදය නිසා 1932 සැප්තැම්බර් 24 දා “පූන”පනතට අත්සන් කළහ.
ව්‍යවස්ථාව මත පූර්ණ විශ්වාසය තබා සමාජ ප්‍රශ්න වලට විසඳුම් සෙවූ අම්බෙඩ්කාර් කොංග්‍රස් දේශපාලනයේ හා ගාන්ධි ගේ දේශපාලන සතුරෙක් විය.ගාන්ධි කොමියුනිස්ට්වාදය නොපිළිගත් අතර ප්‍රචණ්ඩත්වය දේශපාලන උපාය මාර්ගය, ඉඩම් හිමියන්ට සත්‍යග්‍රහ, ව්‍යාපාර නිදහස ලැබීම තෙක්ම ක්‍රියාත්මක විය.වරප්‍රසාද නොලත් අය ගැන කතා කළේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව අවධානය යොමු කරමිනි.
Sanvarthena Uprga Mar
නාගරික ජීවිතය පාපකාරී බවත්, දිළිඳු බව ,නූගත් බව, කුල පීඩනය ඉවත් කිරීමට ග්‍රාමීය ස්වරාජ්‍ය සංකල්පය අත් කර ගත යුතු බව ගාන්ධි ප්‍රකාශ කළේය.බටහිර සංස්කෘතියේ අංගයක් වූ කාර්මීකරණයට විරුද්ධ වූ ගාන්ධි ඒ මගින් ග්‍රාමීය ජීවිතයට හානි නොවිය යුතු බව ගාන්ධි ප්‍රකාශ කළේය. නේරු විසින් ද පිළිගත් අම්බෙඩ්කාර් ගේ දර්ශනය බ්‍රහ්ම,විශ්ණු,මහේෂ්වර ත්‍රිමූර්තියට සමාන වීම 21 වන සියවසේ අසිරිමත් සිදුවීම වේ.1956 දී අම්බෙඩ්කාර් බුදුදහම වැළඳ ගනු ලැබුවේ ද කුල පීඩනය නිසාවෙනි.මොවුන් දෙදෙනාගේම මුඛ්‍ය පරමාර්ථය වූයේ සමාජ සාධාරණත්වය උදා කිරීමය. මේ අනුව,ඉන්දීය චින්තනය නව මගකට යොමු කළ මහත්මා ගාන්ධි හා ආචාර්ය අම්බෙඩ්කාර් ශ්‍රේෂ්ඨ නායකයෝ වෙති.
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු නායකයන් ප්‍රවර්ගය:1869 උපත් ප්‍රවර්ගය:1948 මරණ
රැයිපියෙල් තෙන්නකෝන්
රැයිපියල් තෙන්නකෝන් (1899-1965) යනු කොළඹ යුගයේ මුල් අවධියට අයත් ප්‍රමුඛ සිංහල කවියෙකි. ඉතිහාසඥයකු මෙන් ම හෙල හවුලට අයත් ප්‍රමුඛ සිංහල වියතකු ද වූ හෙතෙම ඔහු සිය වවුලුව, සක් පුබුදුව වැනි උපහාස කාව්‍යය නිසා අවධානයට ලක් වෙයි.
ළමාවිය
1899 දෙසැම්බර් 19 වැනි දින මීගමුව දිස්ත්‍රික්කයේ ගණේපොළ වළල්ලාවිට දී උපත ලැබුවේ ය. බිළිදු වියේ ම මව මියගිය බැවින් සොහොයුරියන් අතෙහි ඇති දැඩි විය.
අධ්‍යාපනය සහ වෘත්තීය ජීවිතය
රද්දොළුවේ බුදුනු පාසලෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර එයින් පසුව එහි ම ශිෂ්‍ය ගුරු තනතුරක් ලැබී ය. පසුව නිට්ටඹුව ගුරු අභ්‍යාස විදුහලට පිවිස එහි කථිකාචාර්යවරයකු වශයෙන් ද සේවය කළේ ය. බළපිටියේ සිද්ධාර්ථ අභ්‍යාස විදුහලේත් පොතුපිටිය, මාදොළුවාව, දාගොන්න, ගංගොඩවිල ආදි විදුහල් රැසකත් විදුහල්පති ධුර හෙබවී ය.
පාසල් අධ්‍යාපනය ලබන සමය තුළ ම රද්දොළුව පන්සලෙන් ප්‍රාචීන භාෂා හා ඉංග්‍රීසි භාෂාව ද හැදෑරූ හෙතෙම පසුව දෙමල, ප්‍රංශ, ග්‍රීක්, හීබෲ ආදි භාෂා ගණනක් ම ස්වෝත්සාහයෙන් උගත්තේ ය.
ශාස්ත්‍රීය කෘති
ලක් ඉතිහාසය පිළිබද මනා දැනුමකින් යුතු ව සිටි ඔහුගේ ඒ දැනුම අනුරාධපුර බැසීම හා වැටීම, යටගිය දවස, සිංහල වංසය, පරංගි සමය වැනි ඉතිහාස කෘතිවලින් මෙන් ම වවුලුව වැනි කාව්‍යයකින් ද ප්‍රකට වෙයි.
නිට්ටඹුව ගුරු අභ්‍යාස විදුහලේ විදුහල්පති ලෙස කුමාරතුංග මුනිදාස පත් ව ඒමත් සමග සිංහල භාෂාව කරා යොමු වුණු අතර එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ කුමාරතුංගගේ ප්‍රබල අනුගාමිකයෙක් බවට හෙතෙම පත්වීම ය. පසු කලෙක හෙල හවුලේ නායකත්වය පවා රැයිපියල් තෙන්නකෝනුන් විසින් හෙබවිණි. හොද සිංහල කෘති පෙළ ඔහු විසින් ලියැවුණේත් එළු අත්තනගලු වංසය, සිදත් සගරාව, කෝකිල-ගිරා-සැවුල් සංදේශාදියට ලි්‍යූ විවේචන ග්‍රන්ථ සහ වීදාගම-සිරිරහල් පබද සංග්‍රහයන්, අපේ කව්, අපේ අසුන් කව් යන විචාර ග්‍රන්ථත් බිහිවූයේ හෙල හවුලේ සාමාජිකයකු වීමේ ප්‍රතිඵල වශයෙනි.
සෙනෙවිරත්න
ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
රැයිපියෙල් තෙන්නකෝන්
සාහිත්‍යය සේවය
පළමු පද්‍ය නිර්මාණය වන එළු සදෙස නිට්ටඹුව ගුරු අභ්‍යාස විදුහලේ කටයුතු කරන කාලය තුළ රචනා කළත් එය මුද්‍රණයෙන් පළ නොවී ය.
සෙනෙවිරත්න
ප්‍රවර්ගය:වක්‍රෝත්තිහරණ පිටු
රැයිපියෙල් තෙන්නකෝන්
සාහිත්‍යය සේවය
2500 බුද්ධ ජයන්තිය නිමිති කර ලංකාදීපය පැවැත්වූ තරගයෙන් මහාකවියා ලෙස තේරුණු අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පැදි 2500කින් ලංකා ඉතිහාසය ලිවීම පැවරුණි. සිංහල වංසය එහි ඵලය විණි.
වවුලුව, සක් පුබුදුව, වැනි කාව්‍ය ග්‍රන්ථ ද රුප්පෙ අන්දරය, පසමංදොරැ අන්දරය, හැවිල්ල වැනි පද්‍ය ද බස් පාර, කවුඩුව වැනි ගද්‍ය කෘති ද ඔහු විසින් රචනා කෙරුණි.
අවසන් කාලය
ප්‍රවර්ගය:සිංහල කවියෝ ප්‍රවර්ගය:සිංහල-භාෂා ලේඛකයෝ
1974
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
1778
1778 වසර.
ප්‍රවර්ගය:1778
Chelyabinsk meteorite
Chelyabinsk meteorite (රුසියානු බසින්: Челябинск හෝ Челябинский метеорит) යනු Chelyabinsk meteor නම් වූ විශාල උල්කාපාතයේ ඉතිරි වූ කැබැල්ලකි.
සේනාසම්මත වික්‍රමභාහු රජු
1469 සිට 1511 දක්වා මහනුවර රජතුමා අයත් වූයේ කෝට්ටේ පළාතටය. වික්‍රමාබාහු මහනුවර නගරය ආරම්භ කළේය, හයවන පරාක්‍රමබාහුගේ පාලන සමයේදී මහනුවර රාජධානිය කොට්ටේ රාජධානිය වෙන්විය.
ක්වයි-ගොන් ජින්
ක්වයි-ගොන් ජින් යනු, ස්ටාර් වෝර්ස් වීරාඛ්‍යානයෙහි කල්පිත චරිතයක් වන අතර, ස්ටාර් වෝර්ස් කථාංගය I: ද ෆැන්ටම් මෙනස් නම් 1999 චිත්‍රපටයෙහිදී, ලියම් නීස්න් විසින් රඟපාන ලදි.
ප්‍රවර්ගය:ජෙඩයි ප්‍රවර්ගය:ස්ටාර් වෝර්ස් චරිත ප්‍රවර්ගය: 1999 වසරෙහිදී හඳුන්වාදුන් කල්පිත චරිත
බ්‍රිතාන්‍ය සිහසුනට උරුමකරුවන්ගේ ලැයිස්තුව
කිසියම් කාලසීමාවකහිදී, මහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානියෙහි (1707–1800),    මහා බ්‍රිතාන්‍ය සහ අයර්ලන්ත එක්සත් රාජධානියෙහි (1801–1922), හෝ   මහා බ්‍රිතාන්‍ය සහ උතුරු අයර්ලන්ත එක්සත් රාජධානියෙහි (1922–වර්තමානය) සිහසුනට උරුමකම් දක්වමින්, තනතුරුධාරී රජු මියයාම හෝ රජකතම අත්හැරයෑම නිසාවෙන්, බ්‍රිතාන්‍ය රජු බවට පත්වීමෙහි ඊළඟ උරුමකම් සහිතව සිටි බවට සැලකුණු පුද්ගලයන් ලැයිස්තුවක් මෙහි දැක්වෙයි. එසේ තම බලාපොරොත්තුව (අනාගතයෙහි කිසියම් කාලයකහිදී) සැබවින්ම ඉටුකරගත් අයවළුන් තදකුරෙන් දක්වා ඇත.
ප්‍රීමු නොන් නොකේ
යනු "හිංසාවක් නොකිරීමට, පළමුව වග බලා ගනිමු" යන අර්ථය සහිත ලතින් වාක්‍යාංශයකි.
රජයේ වෛද්‍ය නිලධාරින්ගේ සංගමය
රජයේ වෛද්‍ය නිලධාරින්ගේ සංගමය (ජීඑම්ඕඒ) යනු, ශ්‍රී ලංකාවෙහි ක්‍රියාත්මක වන්නාවූ වෘත්තීය සමිතියකි.
කෘෂි ව්‍යාපාරය
කෘෂි කර්මාන්තයේ දී කෘෂි ව්‍යාපාරය යනු ගොවිතැන් කිරීම, බීජ සැපයීම, කෘෂි රසායනිකඝ ගොවිතැන් යන්ත්‍රෝපකරණ, තොග වශයෙන් විකිණීම හා බෙදා හැරීම, සැකසීම වෙළඳපොළකරණය හා සිල්ලර වෙළඳාම ඇතුළත් ආහාර නිෂ්පාදනය හා සම්බන්ධ විවිධ ව්‍යාපාර හැඳින්වීමට යෙදෙන පොදු වදනකි. මෙම වදනට එහි අන්තර්ගතය මත පදනම්ව වෙනස් අර්ථ 2ක් පවතී.
කෘෂිකර්මාන්ත කර්මාන්තය තුළ දී කෘෂි ව්‍යාපාර, කෘෂිකර්මාන්තයට හා වෙළඳාමට ගැලපෙන ගමන්මල්ලක් ලෙස බහුලව භාවිතා වන අතර එමඟින් නූතන ආහාර නිෂ්පාදනයට අයත් වන ක්රියා හා විෂය පරාසයක් සම්බන්ධ වේ. ලොව පුරා කෘෂි ව්‍යාපාර දෙපාර්තමේන්තු, කෘෂි ව්‍යාපාර වෙළඳ සමාගම්, කෘෂි ව්‍යාපාර ප්‍රකාශන, හා එවැනි සංවිධානවල අධ්යාපනික උපාධි පවතී. මෙහි දී වදන විස්තරාත්මක පමණක් වන අතර වඩාත් පුළුල් භාවිතයේ දී ආහාර කර්මාන්තය සමඟ තුල්යාර්ථ වේ.
මහා පරිමාණයේ, කාර්මීකරණයට ලක් වූ, සිරස්ව සංගෘහිත කරන ලද ආහාර නිෂ්පාදනයේ විවේචකයන් අතර කෘෂි ව්‍යාපාර යන වදන ඍණාත්මක, සංයුක්ත ගොවිතැන්කරණය සමඟ තුල්යාර්ථව භාවිතා වේ. එමෙන්ම එය බොහෝ විට පවුල් ගොවිතැන සමඟ වෙනස්කම් දක්වයි. සමහරක් ඍණාත්මක අර්ථ දැක්වීම් යටත් විජිතවාදයේ හෝ ඒකාබද්ධ අතිරික්තයේ විවේචකයන් විසින් ව්‍යාපාරය හා සංස්ථාවේ ඍණාත්මක සම්බන්ධය හරහා ව්යුත්පන්න විය.
කෘෂි ව්‍යාපාරයකට උදාහරණය වන්නේ උතුරු කැරොලිනාහි ඕල්ඩ් නෝර්ත් ස්ටේට් වයින් ග්රෝවර් සංස්ථාවයි. වයින් මිදි ගොවීන් ඔවුන්ගේ මිදි නොවිකිණීමට එකඟතාවයකට ආ අතර ඔවුන් වයින් නිෂ්පාදකයා හා වෙළඳ නාමය සමඟ වයින් නිෂ්පාදන ආයතනය බෙදා ගැනීම සිදු කරයි.
චෙර්
චෙර් (උපත චෙරිලින් සාර්කිෂියන්; මැයි 20, 1946) යනු ඇමරිකානු ගායිකාවක, නිළියක සහ රූපවාහිනී නිවේදිකාවකි. මාධ්‍ය තුළ සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේ පොප් දෙවඟන ලෙස හැඳින්වෙන ඇය, පුරුෂ මූලික ක්ෂේත්‍රය තුළ ස්ත්‍රී ස්වාධීනත්වය සංකේතවත් කළා ය.
කථනජනක උපාංග
thumb|307x307පික් කථන උත්පාදක උපකරණ කථන උත්පාදක උපකරණ (එස්ජීඩී), හ කට හඩ ප්‍රතිදාන සන්නිවේදන ආධාරක ලෙසද හැඳින්වේ, දැඩි කථන දුර්වලතා ඇති පුද්ගලයින් සඳහා කථන හෝ ලිවීම් අතිරේකව හෝ ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට භාවිතා කරන ඉලෙක්ට්‍රොනික වර්ධන හා විකල්ප සන්නිවේදන (ඒඒසී) පද්ධති වේ. වාචිකව අන්තර් ක්‍රියා කිරීමට සීමිත මාධ්‍යයන් ඇති පුද්ගලයින්ට SGDs වැදගත් වේ, මන්ද ඔවුන් පුද්ගලයන්ට සන්නිවේදන අන්තර්ක්‍රියා වල ක්‍රියාකාරී සහභාගිවන්නන් වීමට ඉඩ සලසයි. ඇමියෝට්‍රොෆික් පාර්ශ්වීය ස්ක්ලෙරෝසිස් (ALS) වලින් පෙළෙන රෝගීන්ට ඒවා විශේෂයෙන් උපකාරී වන නමුත් මෑතකදී පුරෝකථනය කරන ලද කථන encies නතාවයෙන් පෙළෙන ළමුන් සඳහා භාවිතා කර ඇත.
බෝඹුරු ඇල්ල
බෝඹුරු ඇල්ල, (පේරවැල්ල ඇල්ල), යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ඌව-පරණගම ප්‍රදේශීය ලේකම් වසමේ පිහිටා තිබෙන දිය ඇල්ලකි. එය නුවරඑළිය සහ බදුල්ල දිස්ත්‍රික්ක මායිම් වලට සමීපව, වැලිමඩ නගරයේ සිට කිලෝ මීටර 15 ක් පමණ දුරින් පිහිටයි. බෝඹුරු ඇල්ල ශ්‍රී ලංකාවේ වූ දියඇලි අතුරින් පළලින් ඉතා වැඩි දිය ඇල්ලක් සේ සැළකෙයි. බෝඹුරු ඇල්ල, පේරවැල්ල ඇල්ලයනුවෙන්ද හදුන්වයි. එය නුවරඑළිය සහ බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කමායිම් වලට සමීපව, වැලිමඩ නගරයේසිට කිලෝ මීටර 15 ක් පමණදුරින් ඌව-පරණගම ප්‍රාදේශීය ලේකම්වසමේ පෙරවැල්ල ගම්මානයේ සීතා එළිය- කඳපොල රක්ශිතයේ පිහිටාතිබේ.උසින් මීටර් 50ක් පමණ වන දිය ඇල්ල පලලින් මීටර් 20ක් පමණ වේ. මහවැලි ගඟේ ප්‍රධාන අතු ගංගාවක් වන දූල්ගල ගඟ මීටර් 1842 ක් පමණ උස කොටකිතුල් කන්දේ බෑවුමක පිහිටි ගල් පවුවකින් කොටස් හතරක් පමණ වෙන්ව ඇද හැලීමෙන් මෙම සුන්දර ඇල්ල නිර්මාණය කරයි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:දිය ඇලි - ශ්‍රී ලංකා
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ එංගලන්ත තරග සංචාරය 1984
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 1984 තරගවාරයේ එංගලන්තයට ගොස් එංගලන්තයට එරෙහිව එක් තරග ටෙස්ට් තරගමාලාවක් ක්‍රීඩා කළේය.
එකම තරගය විසදුමකින් තොර විය.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:1984 in cricket ප්‍රවර්ගය:1984 in English cricket 1984 ප්‍රවර්ගය:International cricket competitions from 1980–81 to 1985 ප්‍රවර්ගය:1984 in Sri Lankan cricket ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් - ශ්‍රී ලංකාව
කෘෂි රසායනය
ඇග්‍රෝ කෙමිකල් (Agro chemical) නැතහොත් ඇග්‍රි කෙමිකල් - Agri chemical කෘෂි කර්මාන්ත යෙහි දී භාවිතා කරන කෘෂි රසායන ද්‍රව්‍යයන් හැඳින්වීම පිණිස ඉහත නම් පොදුවේ පාවිච්චි කරනු ලැබේ. විවිධ කෘෂි රසායන ද්‍රව්‍ය හැදින්වීම සදහා යොදන හැකුලුම් නාමයකි. වල්නාශක, දිලීර නාශක, කෘමි නාශක ආදි පුළුල් විෂයක් කෘෂි රසායන යන්නෙන් ආවරණය වෙයි. ඇතැම් විට කෘතීම පොහොර, හෝර්මෝන සහ වෙනත් රසායන ද්‍රව්‍ය ද එයට ඇතුළත් වේ.
කෘෂි රසායන බොහෝමයක් විෂ සහිතය. කෘෂි රසායන ද්‍රව්‍ය විශාල ප්‍රමාණයක් එක තැනක ගබඩා කර තැබීමේදී හිසියෙන් එම රසායන කාන්දු වන අවස්ථාවල පරිසරයට සහ සෞඛ්‍යයට හැනි කර වෙයි. බොහෝ රටවල කෘෂි රසායන ද්‍රව්‍ය භාවිතය ක්‍රමවත්ව කිරීමට කටයුතු යොදා තිබේ. අනුමත කෘෂි රසායන ද්‍රව්‍ය භාවිතයට සහ මිළදී ගැනීමට රජයෙන් නිකුත් කරන බලපත්‍ර අවශ්‍ය වේ. මේවා අක්‍රමවත් ලෙස, වැරදි ලෙස භාවිතා කිරීමෙන් විශාල අනර්ථයන් සිදු විය හැක. ගොවිපලව් සම්බන්ධයෙන් ගත් කළ, ක්‍රමානූකූල ගබඩා කිරීමේ ක්‍රම, ලේබල් යෙදීම, හදිසි අවස්ථාවක දී පිරිසිදු කිරීමේ උපකරණ යෙදීම, එහි මෙහා කිරීම, සහ නිශ්කාශණය කිරීම සඳහා ආරක්ෂිත උපකරණ සහ ක්‍රමවේද නීතිගත ප්‍රමිතීන්ට සහ රෙගුලාසිවලට විෂය වන්නේය.
සාමාන්‍යයෙන් කෘෂි රසායන ලියා පදිංචි කරන අවස්ථාවේ මෙම නීති රෙගුලාසි පනවනු ලැබේ.asa
අභයගිරි දාගැබ
thumb|300px|right|අභයගිරිදාගැබ - අනුරාධපුර - ශ්‍රී ලංකාව.
ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුරයේ, අභයගිරි දාගැබ පිහිටා ඇත්තේය. ළුණළුළුඅනුරාධපුර නගරයේ උතුරු දෙසට වන්නට, මහා පවුරුවලින් ද අලංකාර පොකුණු වලින්ද කැටයම් කරන ලද ගරාදි වැට සහ සඳකඩ පහණ යනාදිය පිරිවරා අභයගිරි දාගැබ පිහිටා ඇත. අභය දාගැබ වටා උතුරු ආශ්‍රමය හෙවත් උත්තර විහාරය පිහිටියේය. අභයගිරි, විහාරා'රාම සංකීර්ණයක් පමණක් නොවේ. එය එයටම අනන්‍යවු ඓතිහාසික ලේඛණ සම්ප්‍රදායයක් හා ජීවන මාර්ගයක් පවත්වාගෙන ගිය, භික්ෂූ නිකායක්ද විය. කි.පූ. 2 වැනි සියවසේදි ඇරඹුනු එය පළමු ශත වර්ෂය වන විට මුලු ලෝකයේම උගතුන්ගේ ආකර්ශණයට ලක් වූ සියලු බෞද්ධ දර්ශණයන් කැටි කල අන්තර්ජාතික මධ්‍යස්ථානයක් විය. අන්තැනෙක පිහිටුවන ලද එහි ශාඛා වලින් ලෝකයේ අනිකුත් ප්‍රදේශ වලට එයින් වූ බලපෑම හඳුනාගත හැක. එපරිදි ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ නගරය වූ අනුරාධපුරයේ, අභයගිරිය විහාරය, මහා විහාරය සහ ජේතවන බෞද්ධ විහාරික නිකායන්ට සමානවම නැගි සිටියේය.
වලගම්බා රජු සහ අභයගිරිය.
thumb|300px|left|අභයගිරිදාගැබ - අනුරාධපුර - ශ්‍රී ලංකාව.
කි.පූ. 89 සිට 77 දක්වා වට්ටගාමිණි අභය රජුගේ දෙවැනි පාලන සමයේ ඒ රජතුමා විසින් අභයගිරිය තනවන ලද්දේය. තියා (තිස්ස) නම් තරුණ බ්‍රාහ්මණයෙකු ඔහුට එරෙහිව යුද්ධ ප්‍රකාශ කළේය. ඔහු රජ වන බවට අනාවැකි කියා තවත් බ්‍රාහ්මණයෙකු විසින් තියා රවටනු ලැබුවේය. මහින්ද තෙරුන් විසින් ලංකාවට බුද්ධාගම ගෙන ඒමට පෙරාතුව බ්‍රාහ්මණයින්ට ලාංකික සමාජයේ ඉහල ස්ථානයක් හිමිව තිබුනේය. භික්ෂු සමාජය පිහිටුවීමෙන් පසු බ්‍රාහ්මණයින්ට තිබූ ස්ථානය අහිමි වූ අතර එම ස්ථානය බෞද්ධ භික්ෂුවට ලැබුනි. සමහර බ්‍රාහ්මණයන් බුද්ධාගම වැළඳ ගත් අතර සෙස්සෝ කැරළි ගැසූහ. තියා ට ඔහුගේ බමුණු ප්‍රජාවගේ සහයෝගය ලැබුනි. ඔහු ලංකාවේද ලංකාවෙන් පිටද ජීවත් වූ බැවින් බොහෝ සේ බලවත්ව සිටියේය. මෙම කාලසීමාවේදිම දෙමළ ප්‍රධානින් හත් දෙනෙකු විශාල හමුදාවක් ද ගෙන මහාතිත්ථයෙන් ලංකාවට ගොඩ බටහ. ඉතා හොඳ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙකු වූ වළගම්බා රජු ඉහත කි දෙපිරිස සමග සටන් කිරීමට තරම් ඔහුගේ හමුදාව ශක්තිමත් නොවන බව වටහා ගෙන එම දෙපිරිසට ඔවුනොවුන් හා යුද වැදීමට සලස්වා මග හැර ගියේය. ආක්‍රමණිකයන් පලවා හැරියොත් ඔහුට රජකම ලබා ගත හැකි යැයි කියමින් රජු තියා වෙත පණිවුඩයක් යැව්වේය. මෙයට තියා එකඟ වී තමන්ගේ හමුදාව ද ගෙන දෙමළ හමුදාව ඉදිරියට ගියේය. එහෙත් ඔහු පරාජය විය. ජයග්‍රහණයෙන් ප්‍රමුදිත වූ දෙමළ හමුදාව අනුරාධපුරය දක්වා ඉදිරියට ගොස් රජු පැරදවූහ. රජු සිහසුන අත හැර කඳුකරයට පලා ගියේය. අනුරාධපුරය අත හැර මෙසේ පලා යද්දි පණ්ඩුකාභය රජු තැන වූ නගරයේ උතුරු දොරටුව අසල ආරාමයේ සිටි ජෛන පූජකයෙකු රජු දැක "මහා කලු සිංහලයා පලා යනවා" යයි කෑ ගැසීය. රජු එකෙණිහිම මෙසේ සිතුවේය. "මගේ රාජ්‍ය මට නැවත ආපසු ලැබුනොත් මෙතැන ආරාමයක් කරමි". බැමිණිටියා සාය නොහොත් මහා සාගතය සහ ඉන් පසු සිදු වූ විදේශීය ආක්‍රමණ කාලය තුලදි වට්ටගාමිණි අභය රැකවරණය සඳහා කඳුකරයේ රැඳෙමින් සේනා සංවිධානය කළේය. කි.පු. 89 දි ඔහු අනුරාධපුරයට පැමිණෙන තෙක් වසර 14 කට වඩා වැඩි කාලයක් එසේ සිටියේය. අනතුරුව ඔහු අනුරාධපුරය දක්වා තම සේනා මෙහෙයවා අන්තිම දෙමළ රජු වූ භාතිය පැරදවූයේය. ඔහු පලා ගිය දිනයේ වූ පොරොන්දුව ඉටු කරමින් රජ වූ පසු ඔහුගේ පළමු කාර්යයන්ගෙන් එකක් වූයේ ගිරි ආශ්‍රමය පිහිටි බිමෙහි අභයගිරි විහාරය තැනවීමයි. එහි නායක තෙරුන් ලෙස කුප්පිකාල මහාතිස්ස තෙරුන් පත් කරන ලද්දේ ආක්‍රමණයන්ගේ පාලන කාලය තුල ඒ හිමියන් විසින් රජුට කරන ලද උදව් වෙනුවට කෘත ගුණ සැළකීමක් වශයෙනි. ඉන් පසු අභයගිරිය ආගමික කටයුතු පිළිබඳ මූලස්ථානයක් වූවා පමණක් නොව ජාතියට නවජීවනයක් දුන් ස්ථානයක් ද වූයේ එය රටෙහි බ්‍රහ්මණ සහ ජෛන බලපෑම අවසාන කිරීම සංකේතවත් කළ බැවිනි. ඉතිහාස පුරාවෘතයන් අනුව අභයගිරි විහාරයට ඒ නම ලැබුනේ වට්ටගාමිනි අභය නම් රජුගේ නමද ජෛන ආශ්‍රමයේ සිටි ගිරි නම් පූජකයාගේ නම් ද ආශ්‍රයෙනි. අනිත් අතට පුරාණ විහාර ආරාම බොහෝ විට ගොඩ නගන ලද්දේ සිංහලෙන් 'ගිරි' නමින්ද හැඳින්වෙන කුඩා කඳු ගැට ආශ්‍රිතවය. (උදාහරන වශයෙන් වෙස්සගිරි, මේඝගිරි නැත හොත් චේතිය ගිරි ආශ්‍රමයන්) මේ අනුව අභයගිරි යන නම වළගම්බා රජු විසින් කරන ලද ආරාමයක් නිසාත් 'දීග පාසාන' නම් කඳු ගැටය මූලික කර ගෙන ගොඩ නගන ලද නිසාත් අභයගිරි යන නම යෙදෙන්නට ඇත. මෙම කඳු ගැටය දැනට අභයගිරි විහාර සංකීර්ණය තුල දක්නට ලැබේ.
ජෛනාගම සහ බුද්ධාගම.
බුද්ධාගම පැමිණීමට පළමුව ශ්‍රි ලංකාවේ ද ජෛන ආගම හොඳින් ස්ථාපිතව තිබුනේය. මෙම තත්වය සත්‍ය බව ශ්‍රී ලංකාවේ පැරනි බෞද්ධ සාහිත්‍යයෙන්ද තහවුරු වේ. මහාවංශය සහ පැරණි ග්‍රන්ථයක් වූ දීපවංශය යනාදි කෘති වල රජවරු 21 දෙනෙකුගේ පාලන කාලය තුලදි (කි.පු.10 සිට ක්‍රි.ව.3 දක්වා) ලංකාවේ ජෛනාගම පැවතුනු බව සඳහන් කර තිබේ. එහෙත් වට්ටගාමිනි රජු විසින් එය විනාශ කරන ලදි.
අභයගිරියෙහි ස්වර්ණමය යුගය.
thumb|300px|right|අභයගිරිදාගැබ - අනුරාධපුර - ශ්‍රී ලංකාව.
පුරා විද්‍යාත්මක සැරසිලි.
කැණීම් වලින් මතු කර ගත් ගොඩනැගිලි වල වාස්තු විද්‍යාත්මක මූලිකාංග වලින් ඒ කාලයේ පැවති ආගමික සිරිත් විරිත් සහ විශ්වාසයන් පිළිබඳව කරුණු ඉතා මැනවින් හෙළිවේ. ජනගහණයෙන් වැඩි පිරිසක් ඇදහු ආගම මෙන්ම රාජ්‍ය ආගමද බුද්ධාගම වූ නමත් අනෙකුත් දේශීය ඇදහිලි විශේෂයෙන් හින්දු ආගමික බලපෑමද සැලකිය යුතු මට්ටමක තිබුණු බව පෙනි යන්නේ එකල ගෘහනිර්මාණ ශිල්පීය ක්‍රම වලින්ද ඒ බව විදහා දැක්වෙන බැවිනි. උදාහරණ වශයෙන් කිසියම් ගොඩනැගිල්ලකට පිවිසෙන ස්ථාන වල සැලසුම බැලීමේදි එම ගොඩනැගිලි ආරක්ෂක දෙවියෙකුගේ භාරයට පත් කර තිබෙන බව පෙනි යයි. ගොඩනැගිල්ලකට පිවිසෙන ස්ථානයේ පියගැට පෙළ දෙපස පිහිටුවා තිබෙන ගල් පුවරු මුරගල් නමින් හැඳින්වේ. මේවා සාමාන්‍යයෙන් කැටයම් වලින් යුක්තය. එසේ වුවද කැටයම් වලින් තොර පුවරුද දක්නට ලැබේ. මෙම ගල් පුවරු වල දක්නට ලැබෙන හින්දු කැටයම් අතර පුන් කලස, කල්පවෘක්ෂය හැරුණු විට වඩාත්ම පොදු සංකේතය වන්නේ මනුෂ්‍ය රූපකාර නාගරාජ සලකුණයි. මෙයින් හොඳම නිදර්ශනය මෙන්ම මෙතෙක් හමු වී ඇති කදිම මුරගල වන්නේ අභයගිරියෙහි රත්න ප්‍රසාදයේ මුරගලයි. එය අභයගිරි කැටයම් ශිල්පීන්ගේ අති විශිෂ්ඨ කලා කෞශල්‍යය විදහා දක්වයි. නෙලුම් මල් හා පුන් කලස් බොහෝ ලෙසින් දක්වා තිබේ. නෙලුම් මල් පෙන්වා තිබීම කෘෂිකාර්මික සමාජයක විශේෂ ලක්ෂණයකි. එයට හේතුව නෙලුම් වැස්සට අධිපති දෙවියන්ගේ දියණිය සංකේත කරන බැවිනි. ඇත් පොකුනේ තිබෙන ඇත් රූප ද ජලය සංකේතවත් කරයි. ප්‍රධාන බෞද්ධ ආගමික ආරක්ෂක දෙවිවරු බොහෝ විට නිරූපනය කර තිබෙන්නේ ඒ ඒ දෙවියාට නියමිත වාහනයෙනි. විශේෂයෙන් මේවා දැකිය හැක්කේ මුරගල් වලයි. අභයගිරි ස්ථූපයට ඇතුලුවන දොරටුව දෙපස තිබෙන අති විශිෂ්ඨ ප්‍රථිමාවන් මේ සම්බන්ධව තිබෙන ඉතා හොඳ උදාහරණයකි. එක ප්‍රතිමාවක හිස් වැස්ම හක් ගෙඩියක් වන අතර අනිකෙහි නෙලුම් මල් වේ. කුවේරගේ ප්‍රධාන සම්පත් භාණ්ඩාගාරයන් දෙකක් වූ සංඛ සහ පද්ම නිරූපණය කිරීමෙන් අදහස් කළේ ස්ථූපය හා අවට භූමියෙන් අනතුර හා නරක ඉවත් කිරීමයි. අද කාලයෙහි පවා මේවා අද්භූත බලයක් ඇති ද්‍රව්‍ය බවට පොදු විශ්වාසයක් පවති. අනුරාධපුරයේ උසාවි වලද සුලු ආරවුල් සමථයකට පත් කිරීමේදි ප්‍රථිමා ඉදිරියේ දිව්රීම සාක්ෂියක් වශයෙන් පිළි ගැනේ. පංචවාස නැතහොත් පොදුවේ මහාසේන මාළිගය වශයෙන් දන්නා ස්ථානයට ඇතුලු වන පිය ගැට පාමුල දක්නට ලැබෙන සඳකඩ පහණ ශ්‍රී ලංකා කැටයම් ශිල්පයෙහි සුවිශේෂී උදාහරණයක් ලෙස දැක්විය හැක. රැජිනගේ මණ්ඩපය අසලද මෙපරිදි නිර්මාණය කරන ලද කුඩා ප්‍රමාණයේ නිර්මාණයක් දක්නට ලැබේ. හැඩයෙන්ද ප්‍රමාණයෙන්ද විවිධාකාර වූ නොයෙක් වර්ගයේ ගල් වලින් නිමවන ලද මේවා සියල්ල අති විශිෂ්ඨ කලා නිර්මාණ වේ. පරණවිතාන මතයට අනුව සඳකඩ පහන මූර්තිමත් කරන්නේ සංසාරය නමැති අවසානයක් නොමැති නැවත ඉපදීමේ චක්‍රය සහ සංසාර ගමනේ කෙළවර නිර්වාණය දක්වා මාර්ගයයි. ඔහු සඳකඩ පහනේ පිටත මෝස්තරය අර්ථ කථනය කරන්නේ ගිනි දැල් ලෙසිනි. ඇතුලත කවාකාර වට කිහිපය තුල පෙන්වා තිබෙන සත්ව රූප සංසාරයෙහි සත්වයාගේ ගමන් මගෙහි විවිධාකාර ඉසව් පරිද්දෙනි.
කෘෂිකාර්මික ඉංජිනේරු ශිල්පය
කෘෂිකාර්මික ඉංජිනේරුවරු කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන, ඒවා සැකසීම, ස්වභාවික සම්පත් කළමනාකරණය යනාදිය සඳහා ඔවුන්ගේ දැනුම හා තාක්ෂණය යොදවති. කෘෂිකාර්මික ඉංජිනේරු විද්‍යාව පළමුවෙන්ම විෂය නිර්දේශයක් ලෙස හඳුන්වා දුන්නේ අයෝවා ප්‍රාන්ත විශ්ව විද්‍යාලයේ ජේ.බී. ඩේවිඩ්සන් විසින් 1905 දී අමෙරිකානු කෘෂිකාර්මික ඉංජිනේරු සංගමය 1907 දී ආරම්භ කරන ලදී.