cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
යෝග
යෝග අභ්‍යාස සඳහා සූදානම් වීම
යෝග ආසන කිරීමට සුදුසු කාලය වයස අවුරුදු 12 සිට අවුරුදු 75 දක්වා සුදුසු කාලය වේ.
යෝග අභ්‍යාසවල නිරතවීම
යෝග අභ්‍යාසවල නිරතවීමට සුදුසු වේලාව ලෙස සඳහන් කර ඇත්තේ බ්‍රහ්ම මුහුර්තයෙන් උදෑසන අවදි වී එළඹෙන උදෑසනයි. එනම් ලෝකයේ සියලුම ගහකොළ, සත්වයින් (නිශාචර හැර) අවදි වන වෙලාවයි. ස්වභාවධර්මයට අවනතවීම තුළින් බොහෝ රෝග අවම වන බව විද්‍යාඥූයින් ද එකඟවන කරුණකි. ඉර පැයීමට විනාඩි 48කට පෙර මල මුත්‍ර වේග පහකර මුව දෝවනය කර යෝග අභ්‍යාසවල පැයක් පමණ නිරත විය යුතුය. උදෑසන යෝග ආසනවල නිරතවීමට අපහසු නම් ඉර බැසයාමට ආසන්න පැය 2ක කාලය ඒ සඳහා සුදුසු වේ. එයත් අපහසුනම් ගුරුවරයා හා සාකච්ඡා කොට සුදුසු වෙලාවක් යොදාගැනීම කළ හැකිය.
යෝග අභ්‍යාසවල නිරතවන්නාට වේදනාව දැනේ නම් වෙහෙසකාරී බවක් දැනේනම් පසුව ශරීරය සැහැල්ලු කර උපදේශකවරයාගේ උපදෙස් මත නැවත අභ්‍යාසවල යෙදීමට උත්සාහ කර බැලිය යුතුය.
එසේම යෝගවලදී ආසනයට පිවිසෙන ආකාරය, රැදෙන ඉරියවුවත් ආසනනේ නිදහස් වන ආකාරයත් ගැන සැළකිලිමත් විය යුතුය. එසේ නොමැති වුවහොත් අපහසු තත්වයන්ට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැකි අතර ආසනයෙන් ලැබෙන ප්‍රතිඵලය නොලැබේ.
යෝග ආසනවලදී ශරීරයේ ප්‍රකෘති අස්ථි සන්ධි ව්‍යුහාවේ නම්‍යශීලීතාවට හානියක් නොවේ. එසේම යෝග අභ්‍යාස ශරීරයේ වම, දකුණ සමතුලිත වන ලෙස කළ යුතුය. එක එක යෝග ආසනයෙහි යෙදීමෙන් ලැබෙන ප්‍රතිඵල වෙනස් නිසා එම ආසනවල රැඳි යෝග සැහැල්ලුවන ආසනයක යෙදී නැවත වෙනත් යෝග ආසනයක යෙදීම කළ යුතුය.යෝග අභ්‍යාසයන් රැසක් එක දිගට කිරිම අත්‍යවශ්‍ය නොවේ.
යෝග ආසනවල පවතින සූර්ය නමස්කාරය කිරීම තුළින් කායික, මානසික නිරෝගීතාවට වැදගත් වේ. නමස්කාරය හරහා ශරීරයේ නම්‍යතාවක් ඇති වේ. සූර්ය නමස්කාරයේ දී ආසන වෙනස්වන චක්‍රයක් ලෙස පුහුණු කරන අතර අනිකුත් ආසන තමාට පහසු වෙලාවක් එකම ඉරියවුවක සිටීම විශේෂතාවයකි.
යෝග අභ්‍යාසවලින් ලැබෙන කායික සහ මානසික සුවතාව
තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමඟ කාර්යයන් පහසු කිරීම සඳහා උපකරණ රැසක් අප ප්‍රයෝජනයට ගනිමින් තිබේ. මේ නිසා අප ශරීරයට ලැබෙන ව්‍යායාම් හෝ ශක්තිය වැයවීම් ඉතාම අවම වී තිබේ. මේ නිසා අතීතයේ අපේ මුතුන් මිත්තන්ට වඩා වැඩි වේගයකින් වර්තමානයේ දරුවන්ගේ සිට මහලු වයස දක්වා රෝගවලට ගොදුරුවීමේ ප්‍රවණතාවක් දක්නට ලැබේ. මේ තත්වය යෝග අභ්‍යාස මගින් බොහෝ දුරට වළක්වා ගැනීමේ අවකාශය පවතී.
යෝග අභ්‍යාසවල මූලික අරමුණක් වනුයේ ද කායික සහ මානසික සුවය ලබාදීමයි. යෝග අභ්‍යාසවලදී ආසනයක රැඳෙනුයේ සිත, ශරීරයේ ඉරියවු සහ ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කිරීම අරමුණු කරයි. සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රාණය තියෙන ඕනෑම පුද්ගලයෙක් සිතීම, ශරීරයේ ඉරියවු පැවැත්ම, හුස්ම ඉහළ පහළ ගැනීම සිදුකරයි. නමුත් යෝගාභ්‍යාසවල යෙදෙන පුද්ගලයකු මේවා තමන් සිහිකල්පනාවෙන් කිරීම පුරුදු කිරීම නිසා තමන්ට අවශ්‍ය ලෙස මෙම ක්‍රියා අඩුකිරීමට හෝ වැඩිකිරීමට හැකියාව ලැබේ.
සාමාන්‍යයෙන් පුද්ගලයකු පෙනහලු පිරීයන ලෙස ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස නොකරයි. යෝග අභ්‍යාස පුරුදු වූ අයකු ප්‍රාණයාම යන සිතීමෙන් කරන හුස්ම ඉහළ පහළ ගැනීම තුළින් පෙනහලු හොඳින් ක්‍රියාත්මක වන අතර ඔක්සිජන් වැඩිපුර ශරීරගත වන අතර කාබන්ඩයොක්සයිඩ් පිටවීම හොඳින් සිදුවේ. එසේ රුධිරය පිරිසුදුවීම නිරෝගී බව ආරක්ෂා කරගැනීමට පිටුවහලක් වේ.
සාමාන්‍ය පුද්ගලයන්ගේ අවුරුදු 30 පසුවන විට අස්ථි සන්ධි ව්‍යුහාවේ කැල්සියම් තැන්පත් වීමෙන් නම්‍යශීලී බව අඩු වේ. නමුත් යෝග ආසන පවත්වන්නාවූ පුද්ගලයාගේ අස්ථි සන්ධි ව්‍යූහාව නම්‍යශීලීවන ආකාරයෙන් අභ්‍යාසවල යෙදෙන බැවින් ශරීරයේ ස්නායු පද්ධතිය හොඳින් ක්‍රියාකිරීම සහ රුධිර ගමන ප්‍රශස්ත මට්ටමක පැවතිම තුලින් නිරෝගී බව ආරක්ෂා වීමට උපකාරි වේ.
යෝග ආසන කරන පුද්ගලයා එය සිත අරමුණුකරගෙන කරන බැවින් එම සංවේදන මොළයට යාමෙන් මොළයෙන් අවශ්‍ය ඉරියව්වට පුද්ගලයා හසුරුවන බැවින් එම පුද්ගලයාට වෙහෙසක් නොදැනේ. ඉහත කරුණු නිසා යෝග ආසන කරන පුද්ගලයකු යෝග ආසන නොකරන පුද්ගලයකුට වඩා තරුණ වේ. ලොව කිසිම පුද්ගලයකුට තමා වයසට යාම නතර කිරීමට ශක්තියක් නැත. නමුත් යෝග ආසන කරන පුද්ගලයින්ට සාමාන්‍ය පුද්ගලයකුට වඩා වැඩිකාලයක් නිරෝගීව ජීවිත්වීමේ වාසනාව උදා වේ.
මිනිසාගේ ජීව ශක්තිය විශ්වයේ පවතින ශක්තියට සමාන නොවන නිසා වෙනම ශක්තියක් ලෙස ප්‍රදර්ශනය වේ. විශ්වයේ පවතින්නා වූ ශක්තිය පුද්ගලයකුගේ ශබ්රයට ගත හැකි එකම ස්වරය ´´ඕම්`` ස්වරයයි.
යෝග ආසන නිසි පරිදි ප්‍රගුණ කරන කෙනෙකු ´ඕම්කාරය`` පුරුදු පුහුණු කරයි. එයින් ඔහුට හෝ ඇයට විශ්ව ශක්තිය ලබාගැනීම තුළ ජීව ශක්තිය වැඩිකර එය ශරීරය පුරා විහිදී යයි. ජීව ශක්තිය වැඩිවීම තුළ ශරීර ප්‍රතිශක්තිය වර්ධනය වේ.
එසේම පුද්ගලයකු ජීවත් වනුයේ ශරීරය තුළ ජීව ශක්තිය තිබෙනතාක් පමණි. වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර මගින් සුව කළ නොහැකි ප්‍රකෘති සිහිය තිබෙන අසාධ්‍ය රෝගීන්ට ඕම්කාරය සහ සැහැල්ලු යෝගාසනවල සිටීමෙන් තාවකාලික සුවයක් ලබාගත හැකිය.
ප්‍රාණයාම අභ්‍යාසවල නිරතවීම ආයුෂ වැඩිකිරීමට හේතු වේ. යෝග ආසන තුළ යෙදීමෙන් ජීව ශක්තිය වර්ධනය කරන සහ රැස්කරන ක්‍රියාවලියකි. යෝග අභ්‍යාසන්හි දියුණු තත්වයන්ට පත් වූ ඉන්දීය යෝගේෂ්වරයන් අවුරුදු 120ක් 200ක් භාවනායෝගීව ජිවත් වී ඇත.
යෝග මගින් ලෞකික ජීවිතයට ලැබෙන ප්‍රතිලාභ
යෝගාසන මගින් බහුතරයක් දෙනා පීඩා විඳින සන්ධි රෝග, අධික රුධිර පීඩනය, දියවැඩියාව, ශීර්ෂශූල, පීනස, ක්‍රිකශූල, නින්ද නොයාම, ශ්වාස, ගලගණ්ඩය, බලබද්ධය, අම්ල පිත්ත (ගැස්ට්‍රයිටිස්) තරුණ පීඩක (පිම්පල්) කෑම අරුචිය, කාන්තා රෝග, ලිංගික දුබලතා, මානසික අපහසුතා, තරහා යාම, මතක ශක්තිය අඩුවීම, ආතතිය (ස්ට්‍රෙස්) සමේ රෝග, හෝර්මෝන සමතුලිත නොවීම නිසා ඇති වන රෝග, ප්‍රතිශක්තිය අඩුවීම නිසා ඇති වන රෝග යනාදී කායික සහ මානසික රෝග වළක්වා ගැනීමට මෙන්ම සිරුර හැඩකරගැනීම, ක්‍රියාශීලීබව වර්ධනය කරගැනීම, පෞරුෂ වර්ධනය, තරුණ පෙනුම රැක ගැනීමට, රූමත් බව වර්ධනය කරගැනීමට යෝග ප්‍රගුණ කිරීමෙන් ලබාගත හැක.
නිතර රෝගී වීම වළක්වාගැනීම, සමහර හෘද රෝග අවස්ථාවන් ද යෝග දර්ශනයේ විස්තර කර ඇති යෝග ආසන සහ ප්‍රාණයාම තුළින් වළක්වාගත හැකිය. එසේම දැන හෝ නොදැන වැරදි කරන්නවුන්ව, මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතා කරන්නන්, අපරාදවලට යොමුවූවන්, පුනරුත්ථාපනය කළ යුතු වූවන්, යුද්ධවලින් හෝ වෙනත් ආපදාවලින් පීඩාවට පත් වූවන් යෝග සඳහා යොමුකිරීමෙන් ඔවුන් සිටින තත්වයන්වලින් මුදවා ගත හැකි මෙන්ම ඔවුන් වැඩදායක පුද්ගලන් ලෙස නැවත සමාජගත කිරීමට හැකියාව ලැබේ.
ලොව ශක්තිය පරිවර්තනය වනවා මිස නැතිවීමක් සිදු නොවේ. ගස්කොලන්, සත්වයින් ඇති වී නැති වී යයි. ලොව පහළවූ ගෞතම බුදුන් ඇතුළු අනෙකුත් ධර්මයන් දේශනා කළ ශාස්තෘාවරුන්ගේ දේශනා විශ්වයට එකතු වී ඇත.
යෝග දර්ශනය සැබෑ අරමුණවලින් බැහැරව වර්තමානයේ ස්වල්ප දෙනෙකු විසින් එය තවත් වෙළෙඳාමක් බවට පත්කරගෙන තිබීම කණගාටුවට කරුණකි. යෝග ජනයා අතරට ගෙන යාම සඳහා විද්‍යුත් සහ මුද්‍රීත මාධ්‍ය යොදාගෙන තිබේ. යෝග පුරුදු පුහුණුවිය යුත්තේ ගුරුවරයකු ඉදිරිපිට ඔහුගේ නිරීක්ෂණය යටතේ ය. ගුරුවරයකු සමඟ යෝග අභ්‍යාස පුහුණුවීමේදී ඒ අවස්ථාවේදී ඇති වන ගැටලු ඒ අවස්ථාවේදීම විසඳාගත හැකිය. නැතහොත් පුවත්පත්වල ඡායාරූප, විස්තර හෝ වීඩියෝ දර්ශන මගින් යෝග අභ්‍යාස අනුගමනය කිරීමට යාමෙන් ඇති වන ගැටලු සහගත තත්වයන් නිවැරදි කර ගැනීමට නොහැකි වේ. විශේෂයෙන්ම රෝගී පුද්ගලයන් මාධ්‍ය තුළින් ඉදිරිපත්වන යෝග පාඩම් හෝ වීඩියෝ දර්ශන අනුව කිසිවිටකත් යෝග අභ්‍යාසවල යෙදීම සුදුසු නොවේ. සෘෂිවරුන් පවසන ලද යෝග දර්ිශනය ත්‍රෛයිකාලීනය. සත්‍යවාදීන් වන ඔවුන් පැවසූ දෑ අතීතයේ වර්තමානයේ මෙන්ම අනාගතයේ දී සත්‍ය ලෙස පවතී. අතීතයේ සෘෂිවරුන්ගේ අරමුණ වූ යෝග මගින් ජනතාවට ලෝකෝත්තර සුවය ලබාදීමයි. වර්තමානයේ යෝග ලෞකික ජීවිතය යහපත් කරගැනීම සඳහා යොදාගැනීම වඩාත් ඵලදායී වන අතර යාන්ත්‍රික වෙමින් පවතින මිනිසා තුළ අධ්‍යාත්මික ගුණවගාවන් වැඩිදියුණුවීම තුළින් යහපත් සමාජයක් බිහි කිරීමට යෝගවලට හැකි වේ.
ලයිකනය
ලයිකනයක් යනු, දිලීරයක් (දිලීරක ජීවියා) සහ ප්‍රභාසංස්ලේෂී සහායකයෙක් (ප්‍රභා ජීවියා හෝ දිලීර ජීවියා)  සහජීවී සබැඳියාවක වර්ධනය වන්නාවූ සංයුක්ත ජීවියෙකි.
බේරෙ වැව
බේරෙ වැව ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹ නගරයේ පිහිටා ඇත. එය නගරයේ විවිධ අංග මගින් සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ වටව පවතී. අතීතයේදී මෙය හෙක්ට්යාර 165 පමණ භූමි භාගයක පැතිර පැවතුනත් විවිධ හේතූන් නිසා වර්ථමානය වන විට එය හෙක්ට්යාර 65 ක් පමණ දක්වා අඩුවී තිබේ. යටත් විජිත සමයේදී පෘතුග්‍රීසින් හා ඉංග්‍රීසින් විසින් නගරය තුල භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය සඳහා බේරෙ වැව භාවිත කල බව පැවසේ.
බේරෙ වැවේ වෙන් කොට හඳුනාගත හැකි කොටස් දෙකකි. එනම් කුඩා වැව සහ මහ වැව වේ. මෙම කොටස් දෙක පටු ඇල මාර්ගයක් ඔස්සේ කොම්පඤ්ඤ වීදියේදී එකිනෙක සම්බන්ධ වේ. වැවෙහි වැඩිපුර ජලය ගාලු මුවදොර පිටිය හරහා ඉන්දියන් සාගරය වෙත ගලා බසී.
කුඩා වැව
වැව මධ්‍යයේ කුඩා දූපතක් හා එහි ඉදි කෙරූ ගංගාරාම විහාරය ට අයත් සීමා මාලකය දැක ගත හැකිය. නවම් මාවත සහ සිනමන් ග්‍රෑන්ඩ් හෝටලයද කුඩා වැව අසල පිහිටා ඇත.
මහ වැව
මහ වැව වටා ඉදි කර ඇති බඩු ගබඩාවන් නිසා, අතීතයේදී වැව භාණ්ඩ ප්‍රවාහන කටයුතු සඳහා භාවිතාවට ගන්න ඇතැයි දුටු විගසම හඳුනාගත හැකිය. නමුත් බොහොමයක් ගබඩාවන් මේ වන විට අතහැර දමා තිබීමත් භාණ්ඩ ප්‍රවාහන කටයුතු ගොඩබිම් ඔස්සේ සිදුවීමත් නිසා වර්ථමාන මහ වැව සංසුන්ව පවතී. වසර 140 ක් පමණ තිස්සේ මහ වැව, කොළඹ ඔරු පදින්නන්ගේ සමාජය විසින් හා වාර්ශික රාජකීය තෝමියන් ඔරු තරඟය සඳහා භාවිත කරනු ලබයි.
ශ්‍රී ලංකා ප්‍රදර්ශන සහ සම්මේලන මධ්‍යස්ථානය ද, "ලේක් හවුස්" ද, මහජන බැංකුව සහ දේශීය ආදායම් දෙපාර්ථමේන්තුවද මහ වැව ආසන්නයේ පිහිටා ඇත.
ශාක සහ සත්ව ප්‍රජාව
බේරෙ වැව කොකුන්, ඔටුමානාවන්, කටුස්සන් වර්ග, විවිධ වූ මත්ස්‍යය විශේෂ සහ ශාක විශේෂ සඳහා වාස භූමිය ලෙස ක්‍රියා කරයි.
දූෂණය
වැවට භාහිර වශයෙන් විවිධ කාබනික ද්‍රව්‍ය බහුල ලෙස එකතු වීම නිසා වසර ගණනාවක් තිස්සේ ඇල්ගී වර්ධනය වී ජලාශය සුපෝෂණය වී පැවතීම හේතුවෙන් නිරන්තරයෙන්ම බේරෙ වැවේ ජලය කොල පැහැයෙන් දැකගත හැක. ජලාශයේ නිර්වායු ශ්වසනය සිදුවීම නිසා අවට පරිසරයද තරමක දුර්ගන්ධයෙන් යුක්ත වේ. වැසි දිනවලදී පමණක් දුර්ගන්ධය තරමක් අඩු වී යයි.
අදාල
ප්‍රවර්ගය:කොළඹ
අම්ල-භෂ්ම ප්‍රතික්‍රියා
ආම්ලික ද්‍රව්‍ය සහ භාෂ්මික ද්‍රව්‍යය අතර සිදුවන රසායනිකව ප්‍රතික්‍රියා අම්ල-භෂ්ම ප්‍රතික්‍රියා ලෙස හැඳින්වේ. මෙහිදි සිදුවන්නේ අම්ලයේ අාම්ලික ගති ලක්ෂණ නැතිවි භෂ්මයේ භාෂ්මික ගති ලක්ෂණ නැතිවි උදාසින ද්‍රව්‍යයක් වන ලවනය හා ජලය සැදිමයි.
උදාහරන ලෙස හයිඩ්‍රක්ලෝරික් අම්ලය හා සොඩියම් හයිඩ්‍රොක්සයිඩ් භෂ්මය එකතු කල විට ඒවා එකිනෙක් උදාසින් වෙමින් ලවණයක් වන සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් හා ජලය සාදයි.
අම්ලය + භෂ්මය → ලවණය + ජලය
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
Ex: NaOH+HCl=Nacl+ H2O
අම්ලය
අම්ලයක් යනු, එහි  ජලීය ද්‍රාවණ, ඇඹුල් රසය,   නිල් ලිට්මස්  රතු කරලීමේ හැකියාව සහ,  භෂ්ම සමග සහ සමහරක් ලෝහ  (කැල්සියම් වැනි) සමග ප්‍රතික්‍රියා කොට ලවණ තැනීමේ හැකියාව යන ගුණාංග සහිත.රසායනික ද්‍රව්‍යයයකි. අම්ල වල ජලීය ද්‍රාවණයන්හී pH අගය 7 ට අඩු අගයයක් ගනියි. Ph යනු අම්ල හා භස්ම හදුනාගැනීමට විද්‍යාගාරයේ භාවිත දර්ශකයකි. Ph අගය 7 ට වැඩිනම් භාස්මික වන අතර, එසේම ද්‍රාවණයේ හයිඩ්‍රජන් අයන සාන්ද්‍රණය ඉහළ අගයයක පවතින බවය. අම්ලයක ගුණාංග සහිත වන රසායන ද්‍රව්‍යය හෝ ද්‍රව්‍යය හෝ, ආම්ලික යැයි හැඳින්වෙති.
ශ්‍රී ලංකා ස්වේජින් නිකාය
ශ්‍රී ලංකා ස්වේජින් නිකාය, යනු එක්සත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවට අයත් නිකායකි. බුරුමයේ ශ්වේජින් ග්‍රාමයේ උපන් ජාගර නම් භික්‍ෂූන් වහන්සේගේ මූලිකත්වයේන් බිහිවූ නිකායකි.
අම්ලය
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
ශ්‍රී ලංකා ස්වේජින් නිකාය
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:බුදු දහම ප්‍රවර්ගය:අමරපුර මහා සංඝ සභාව
මොනිකා රුවන්පතිරණ
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:1946 උපත් ප්‍රවර්ගය:2004 මරණ
ඇය විසින් නිර්මාණය කරන ලද කාව්‍ය
1.දියණියනි 2.ලෙච්චමීගේ සිතුවිල්ලක් 3.අංගුලිමාලගේ සිහින 4. විසි වසක ශේෂ පත්‍රය 5.අසන් පත්තිනි 6.වසන්තිට සහ වසන්තටය 7.ආසිරි ලංකා 8.කැළෑගමේ කවි 9.දූ කුමරී 10.තහනම් දේශයෙන්
පදියදොර රජ මහා විහාරය
විහාරය
පදියතලාව කොලනියෙහි පිහිටා ඇති පදියදොර විහාරය, කාවන්තිස්ස රජ සමයේ (ක්‍රි.පූ. 205–161) ඉදිකරන ලද්දක් යැයි විශ්වාස කෙරේ. වර්තමානය වන විට සම්පූර්ණයෙන් පාහේ ගරාවැටී ඇති විහාරයේ වූ පුරාණ දාගැබ වටා සක්ක ගලින් බැදි කෙටි බැම්මක් දැකගත හැකිවේ. ස්තූපය අසලම අඩි 4ක් පමණ උසැති කවන්ද බුද්ධ ප්‍රතිමාවකි. ධර්ම චක්‍රයක් නිරූපිත, දාගැබ ආසන්නයේ වූ නටඹුන් ගොඩැල්ල අතීතයේ භාවිතයට ගත් භික්ෂු ආවාසයක් විය හැකි යැයි සැළකේ. අනෙකුත් නටඹුන් අතර ප්‍රාකාරයක් හෝ බෝධිඝර බැම්මක්, ශෙෙලමය දොර උළුහව්වක් සහ විසිරිත ශිලා ස්ථම්භ වේ. ප්‍රාදේශීය ජනයා විසින් ඉහල ගෞරවයෙන් යුක්තව පුදනු ලබන විහාරයේ වූ බෝධි වෘක්ෂය, අනුරාධපුර ශ්‍රී මහා බෝධියෙහි මුල් අංකුරයක් බැව් පැවසෙයි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎ ප්‍රවර්ගය:අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
සමානුපාතික නියෝජනය
samanu pathika niyojana kramaya
ඝණ්ටායි දේවාලය
ඝණ්ටායි දේවාලය හෙවත් ඝණ්ටි දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ඛජුරාහෝ නගරයේ පිහිටි නටබුන් වූ ජෛන දේවාලයකි. ශෛලිය අතින් පාර්ශ්වනාථ දේවාලයට සමානත්වයක් පෙන්වන මෙම දේවාලය ජෛන තීර්ථංකර රිෂාභනාථ (හෙවත් ආදිනාථ) වෙනුවෙන් පුදකළ ස්ථානයකි. මෙම දේවාලය අයත් වන ඛජුරාහෝ ස්මාරක සමූහය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම් කොට ඇත.
ඉතිහාසය
ඝණ්ටායි දේවාලයේ ඉදිකිරීම් ක්‍රි.ව. 995 පමණ, එනම් චන්දේල රජකු වූ ධංග රාජ්‍ය සමයයට අයත් යැයි සිතිය හැක. මෙය ඛජුරාහෝවේ පාර්ශ්වනාථ දේවාලයට සමානත්වයක් ඉසිලුව ද, ප්‍රමාණයෙන් විශාල ය. ඒ අනුව පෙනීයන්නේ මෙම දේවාලය ඉදි වූයේ පාර්ශ්වනාථ දේවාලයට පසු කාලයක ඉදි වූ බවයි.
හක්මන මැතිවරණ කොට්ඨාසය
හක්මන මැතිවරණ කොට්ඨාසය අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ කොට්ඨාස අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය නම් ලද්දේ දකුණු පළාතේ මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ, හක්මන  නගරය අනුව යමිනි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස වූ කොට්ඨාස 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී හක්මන මැතිවරණ කොට්ඨාසය වෙනුවට මාතර බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය තුළ ඡන්ද කොට්ඨාශයක් ලෙස හක්මන දිගටම පවතියි.
ඝණ්ටායි දේවාලය
ඉතිහාසය
19වන සියවසේ දී ඇලෙක්සැන්ඩර් කනිංහැම් මෙම දේවාල නටබුන් සමීක්ෂණයෙහි නිරතව සිටිය දී මෙම දේවාල භූමිය අසලින් බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හමුවූ බැවින්, ‍ඔහු විසින් සිතූයේ මෙය බෞද්ධ විහාරයක් බවයි. කෙසේනමුත්, පුසකාලීන අධ්‍යයන අනුව පෙනී ගොස් ඇත්තේ මෙය ජෛන දේවාලයක් බවයි.
හක්මන මැතිවරණ කොට්ඨාසය
1947 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
23 අගෝස්තු 1947 සිට 20 සැප්තැම්බර් 1947 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු පළමුවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ඝණ්ටායි දේවාලය
ඉතිහාසය
ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මෙම ‍දේවාලය ජාතික වැදගත්කමක් සහිත ස්මාරකයක් ලෙස වර්ගීකරණය කරන ලදී.
හක්මන මැතිවරණ කොට්ඨාසය
1952 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
24 මැයි 1952 සහ 30 මැයි1952 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු දෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ඝණ්ටායි දේවාලය
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඝණ්ටායි දේවාලයේ ආකෘතිය පාර්ශ්වනාථ දේවාල ආකෘතියට සමානත්වයක් පෙන්නුම් කළ ද, ඝණ්ටායි දේවාලය එමෙන් දෙගුණයක් පමණ විශාලත්වයෙන් වැඩි ය. වර්තමානය වන විට මෙම දේවාලය නටබුන් වී ඇති අතර, එහි බිත්ති ඇද වැටී ඇත. මෙහි ප්‍රවේශ ද්වාරයේ වූ කුළුණු සහ එහි මහා මණ්ඩපය පමණක් අද දක්නට ඇත. මහා මණ්ඩපයේ අලංකාර දොරකඩක් සහිත ය. නමුත් එය වටකොට පිහිටා තිබූ බිත්ති ඇද වැටී ඇත.
කලාව
වර්තමානයේ දක්නට ඇති කුළුණුවල දම්වැලක් සහ සීනුවක් සහිත (ඝණ්ටි) මෝස්තරයක් දක්නට ලැබේ. දේවාලය නම් කොට ඇත්තේ ද මෙම මෝස්තර නිසායි. මණ්ඩපයේ ද්වාර උඩළිපතෙහි ආදිනථගේ පරිවාර යක්ෂිණික් වන චක්‍රේශ්වරීගේ රුව දැකගත හැක. මෙහි ඇය අත් අටක් සහිතව ගරුඩා මත හිඳ සිටිනු නිරූපිත ය. දොරකඩෙහි කවුළු ස්තරයේ මහාවීරගේ ගර්භනී මෑණියන් සිහිනයෙන් දුටුවේ යැයි පැවසෙන මංගල සංකේත සයක් කැටයම් කොට ඇත.
හක්මන මැතිවරණ කොට්ඨාසය
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:මාතර දිස්ත්‍රික්කය
ඝණ්ටායි දේවාලය
කලාව
ප්‍රවේශ ද්වාර මණ්ඩපයෙහි සිවිලිම මංජුසාවල කැටයම්වලින් අලංකාර කොට ඇත. සිවිලිම මායිම් වන ආයත පනේල නර්තන සහ සංගීතඥ රූ වලින් අලංකාර කොට ඇත.
ඝණ්ටායි දේවාලයේ නටබුන් අතුරින් හමුවූ විශාල ප්‍රතිමාවක් වර්තමානයේ ඛජුරාහෝ කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කොට ඇත. මෙම ප්‍රතිමාව මධ්‍යයේ කායෝත්සර්ග ඉරියව්වෙන් වැඩ හිඳින රිෂාභනාථ සහ ජිනවරුන් පනස් දෙදෙනාගේ රූප කැටයම් කොට ඇත. මෙම ප්‍රතිමාවේ වම් පසින් සර්වනුභූති සහ දුකණු පසින් අත් සතරක් ඇති චක්‍රේශ්වරීගේ ද රුව ද දක්නට ලැබේ.
සිල්ලාහි හ්යොක්ගොසේ
නාමය
ඔහුගේ පදවි නාමය වූ ගෝසෝගන් (거서간, 居西干) හෙවත් ගෝස්‍යුල්හන් (거슬한, 居瑟邯) යන්න ජින්හන් සංයුක්ත රාජ්‍යයේ භාෂාවෙන් "රජු" ලෙස අර්ථ දැක් වේ. මෙම ජින්හන් සංයුක්තය කොරියානු අර්ධද්වීපයේ අග්නිදිග පෙදෙසේ ප්‍රධාන බලවත් මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සැලකිණි.
"හ්යොක්ගෝසේ" යන්න පෞද්ගලික නාමයක් නොවේ. නමුත් එය හන්ජාවලින් ඔහුගේ ගෞරව නාමය ලෙස සැලකේ. මෙය පෞරාණික කොරියානු බසින් "බුල්ග්‍යුනේ" (弗矩内 불그내) ලෙස උච්චාරණය කෙරෙන අතර, එහි අර්ථය "දීප්තිමත් ලෝකය" යන්නයි. එහි දී 赫 හ්යෝක් නැමැති චීන අක්ෂරය මගින් "දීප්තිමත්, තේජස්, උත්කර්ෂවත්" (මෙය 赤 ජොක් "රතු" යන අක්ෂරය ද්විත්ව කොට නිර්මාණය කෙරිණි) යන්න අදහස් වන අතර එය කොරියානු නාම විශේෂණ ප්‍රකෘතියක් වන 븕 බයිල්ග්- > 붉 බුල්ග්- "රතු" (< "රතු; දීප්තිමත් වර්ණ ගැන් වූ; දීප්තිමත්" යන්න සඳහා භාවිත වූ පුරාතන කොරියානු වදනකි) යන්න පිටපත් කිරීමට භාවිතා විය. 居 ගෝ නැමැති චීන අක්ෂරය මගින් "දිවිය, විසීම, පදිංචිය, හිඳීම," වැනි අරුතක් හැඟවෙන අතර එය කොරියාවු පූර්ව නාම විශේෂණ ප්‍රත්‍යයක් වන ㄴ -න් ~ 은 -යුන් "~ එය (දීප්තිමත්/රතු), ~ මෙය (දීප්තිමත්/රතු)" යන අරුත සඳහා යොදාගැනිණි. 世 සේ නැමැති "පරම්පරාව; ලෝකය; යුගය" යන අරුතැති චීන අක්ෂරය යල් පිනූ කොරියානු වදනක් වන 뉘 නුයි ~ 누리 නුරි "ලෝකය" යන කොරියානු වදන පරිවර්තනයට භාවිතා වේ.
පදනම් පුරාවෘත්තය
සම්ගුක් සගි සහ සම්ගුක් යුසා යන මූලාශ්‍රවල හ්යොක්ගෝසේ විසින් සිල්ලාව පිහිටුවූ ආකාරය විස්තර වේ.
ගෝජොසොන් රාජ්‍යයේ අවතැන් වූවෝ වර්තමාන දකුණු කොරියාවේ ග්යොංසං-දෝ නිම්නයේ ගම්මාන සයක පදිංචි වූහ. මෙම ගම්මාන සය යංසන් (양산촌, 楊山村), ගොහෝ (고허촌, 高墟村), ජින්ජි (진지촌, 珍支村), දේසු (대수촌, 大樹村), ගරි (가리촌, 加利村), සහ ගෝයා (고야촌, 高耶村) නම් විය.
ක්‍රි.පූ. 69දී ගම්මාන සයෙහි නායකයින් රාජධානියක් පිහිටුවා එයට රජකු පත්කිරීමට සාකච්ඡා කරන්නට විය. මේ අතර යංසන්හි නාජොං නැමැති වනාන්තරයක‍් වෙත අහසෙන් අද්භූත එළියක් වැටුණු අතර සුදු අශ්වයකු දණගසා සිටියේ ය. ගොහෝහි නායක සො‍බෝල්ගොං එතැන තිබී විශාල බිත්තරයක් සොයගත්තේ ය. එම බිත්තරයෙන් පිටතට පිරිමි දරුවකු පැමිණි අතර, ඔහුව ස්නානය කරවූ විට ඔහුගේ සිරුර දිදුළන්නට විය. පක්ෂීන් සහ වන සතුන් රඟදෙන්නට වූහ.
සොබෝල්ගොං විසින් ඔහුව හදාවඩා ගත් අතර, ප්‍රධානීන් සයදෙනා ඔහුට ගෞරව කළහ. දරුවාට වයස 13 සපිරෙන විට ප්‍රධානීන් සයදෙනා ඔහුව සිය රජු බවට පත්කළහ. එම රාජ්‍යය සෝරබෝල් ලෙස නම්කරන ලදී.
රජ බවට පත්වීමෙන් පසු ඔහු අල්යොං ආර්යාව (알영, 閼英) සමග විවාහ විය. අල්යොං ආර්යාව උඵත ලැබූයේ මකරකුගේ පර්ශුවලින් යැයි පැවසේ.
ඓතිහාසික සටහන්
මෙම රාජ්‍යයේ ස්ථාපිත දිනය මතභේදයට තුඩු දී ඇත. එයට හේතුව සම්ගුක් සගි ග්‍රන්ථය ලියැවී ඇත්තේ සිල්ලාවේ දෘෂ්ටිකෝණයෙන් වීමයිත එහිදී ගොගුර්යෝ සහ බෙක්ජේ රාජ්‍යවලට වඩා සිල්ලාවේ පුරාණභාවය සහ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය ඉස්මතු කොට ඇත. මෙම සම්ප්‍රදායික දර්ශනය අනුව, මුලින්ම සිල්ලා රාජ්‍යයත්, අනතරුවු පිළිවෙලින් ගොගුර්යෝ සහ බෙක්ජේ රාජ්‍යයනුත් බිහිවූ බවත් සිතියට හැක. නමුත් පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි මගින් අපට ලබාදෙන්නේ වෙනස්ම චිත්‍රයකි. එහිදී තුන් රාජධානි අතුරින් පැරණිතම රාජ්‍යය ගොගුර්යෝව ලෙසත්, සිල්ලාව බෙක්ජේ රාජ්‍යයට සමකාලීනව හෝ ඉන්පසුව වර්ධනය වූවක් ලෙසත් සැලකෙයි.
රාජ්‍ය සමය
සම්ගුක් සගි ග්‍රන්ථය අනුව, හ්යොක්ගෝසේ සහ ඔහුගේ රැජින ක්‍රි.පූ. 41දී රාජ්‍යයේ සැරිසරමින් ජනතාවට සිය වගාවන් වැඩිදියුණු කරගැනීමට උපකාර කොට තිබේ. ජනතාව ඔවුන්ව ශාන්තුවරයින් දෙපළ එසේත් නැතිනම් ශුද්ධවන්තයින් දෙපළ (이성, 二聖) යනුවෙන් හඳුන්වමින් අගය කොට ඇත.
ක්‍රි.පූ. 37දී හ්යොක්ගෝසේ විසින් අගනුවර (වර්තමාන ග්යොංජු) තුළ ග්‍යුම්සොං (금성, 金城) ඉදිකළ අතර, ක්‍රි.පූ. 32දී එය ඇතුළත රාජ මාලිගයක් තනවන ලදී.
ක්‍රි.පූ. 28දී චීන ලෙලෑං ආඥාහමුදාව ආක්‍රමණයක් දියත් කරන ලදී. නමුත් ධාන්‍යවලින් සපිරි ජනයා රාත්‍රියේ සිය නිවෙස් අගුළු නොදමන බව දැක පසුබට වූ ඔවුන් පවසා ඇත්තේ සිල්ලාව යනු සදාචාරාත්මක රාජ්‍යයක් බවයි.
ක්‍රි.පූ. 20දී මහන් සංයුක්ත රාජ්‍යයේ රජු සිල්ලාවෙන් කප්පම් ඉල්ලා සිටියේ ය. ඒ වෙනුවට සිල්ලාවේ රජු අමාත්‍ය හෝගොංව පිටත් කොට හැරියේ ය. සිල්ලාවෙන් කප්පම් වෙනුවට හෝගොංව එවීඹ පිළිබඳ රජු ‍කෝපයට පත් විය. ධෛර්යයයෙන් යුතුව හෝගොං මහන් රජුගේ අවිනීතභාවය පිළිබඳ විවේචනය කළේ ය. කෝපයට පත් රජු ඔහුව මරාදැමීමට තැත්කළත්, යාබද නිලධාරීන් රජුව වළක්වා ඔහුට නැවත සිල්ලාව වෙත යාමට අවසර දෙන ලදී.
ක්‍රි.පූ. 19දී මහන් රජු මියයාමත් සමග ක්‍රි.පූ. 20දී හ්යොක්ගෝසේ දූතයන් පිටත් කර යැවී ය. ක්‍රි.පූ. 5දී නැගෙනහිර ඔක්ජෝ (උතුරින් පිහිටි කුඩා රාජ්‍යයකි; පසුව ගොගුර්යෝව විසින් ආක්‍රමණය කරන ලදී) රාජ්‍යයෙන් සිල්ලාව වෙත දූතයන් එවූ අතර, හ්යොක්ගොසේ ඔවුනට අශ්වයන් 20 දෙනකු ත්‍යාග කළේ ය.
මරණය සහ අනුප්‍රාප්තිය
වසර 60ක් පමණ රාජ්‍ය පාලනය කළ හ්යොක්ගෝසේ විසින් බිහිකළ රාජධානිය පසුකලෙක, එනම් ක්‍රි.ව. 668දී කොරියානු අර්ධද්වීපයේ වැඩි ප්‍රදේශයක් එක්සත් කිරීමට සමත් විය.
සිල්ලාව පාලනය කළ පාක් වංශික පාලකයන් කිහිප දෙනාගෙන් පළමුවැන්නා ද හ්යොක්ගෝසේ වේ. 73වන වියේ දී මියගිය ඔහුගේ දේහය උතුරු දමොම්සා (නම්චොන්හි දකුණු පෙදෙස) ප්‍රදේශයේ සාර්යුංහි භූමදානය කරන ලදී. හ්යොක්ගෝසේගෙන් පසු ඔහුගේ වැඩිමහල් පුත් නම්හේ සහිසුනට පත් විය.
උරුමය
හ්යොක්ගෝසේ පිළිබඳ එතැම් තොරතුරු අනාවරණය වී නොමැති වුවත්, ඔහුගේ දායාදයන් සහ පැවතෙන්නන් වර්තමානයේ ද දක්නට ලැබේ. ඔහුගෙන් පැවතෙන්නේ යැයි සැලකෙන කොරියාවේ පාක් වංශය පොදු අවසන් නාමයක් සහිත තෙවන විශාලතම ජන කොට්ඨාසය ලෙස සැලකෙයි. සිල්ලාවේ බලය ක්‍රමයෙන් ඔහුගේ වංශිකයන්ට අහිමි වුවත්, සිල්ලාවේ ආදිකර්තෘ වශයෙන් ඔහු සැමදෙනාගේම ගෞරවාදරයට පාත්‍ර විය.
ජාතකට්ඨකථා
ජාතකට්ඨකථා යනු ජාතක පාළි ඇසුරින් නිමැවූ අට්ඨකථා ග්‍රන්ථයකි.
ප්‍රවර්ගය:අටුවා
මැල්සිරිපුර තලංගමුව වළගම්බා රජමහා විහාරය
මැල්සිරිපුර තලංගමුව වළගම්බා රජමහා විහාරය, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි බෞද්ධ විහාරයකි. ඉපැරණි විහාරයක් වන මෙය දිනපතා වන්දනාමානයට පාත්‍ර වන පුදබිමකි.
රොබර්ට් ෆ්‍රැන්සිස් කෙනඩි ඝාතනය
රොබට් කෙනඩිගේ සහෝදර ජෝන් .f. කෙනඩිගේ ඝාතනය පිලිබඳ දැනගැනීම සඳහා, ජෝන් .f. කෙනඩි ඝාතනය බලන්න
ඇමරිකා එක්සත් ජනපද සෙනට් සභික හා ඝාතනය වූ ජනාධිපති ජෝන් ෆිට්ස්ජෙරල්ඩ් කෙනඩි (John Fitzgerald "Jack" Kennedy) ගේ සහෝදරයා වූ රොබර්ට් ෆ්‍රැන්සිස් කෙනඩි (Robert Francis "Bobby" Kennedy) ඝාතනය 1968 ජුනි 5 වනදින ලොස් ඇන්ජිලිස්, කැලිෆෝනියා හිදී සිදුවිය. ඒ 1968 වසර පැවතී ජනාධිපතිවරණ වෙනුවෙන් පැවති කැලිෆොනියා සහ දකුණු දකොටාහි ප්‍රථමික වරණයෙහි ඩිමෝක්‍රටික් පක්ෂයේ නාමයෝජනා ජයග්‍රහණය ලබා ගැනීමෙන් අනතුරුවය. ඔහු ඇම්බසිඩර් හෝටලයෙහි මුළුතැන්ගෙය හරහා යනවාත් සමඟම වෙඩි තැබීම සිදුවූ අතර පැය 26 කට පසු ගුඩ් සමරිටන් රෝහලේදී මියගියේය. ඝාතනයට වරදකරු වූ අවුරුදු 24 ක් වයසැති පලස්තීන/ජෝර්දාන ජාතික සංචාරකයකු වූ සර්හැන් සර්හැන් ජීවිතාන්තය දක්වා සිරදඬුවම් ලැබීමට නියම විය. සර්හැන් වෙනුවෙන් පෙනීසිටි නිතිඥවරුන් සාක්ෂි ඉදිරිපත් කරමින් පෙන්වා දුන්නේ ඔහු මේ සිදුවීමට අදාල නොවන බවය්. නමුත් වෙඩි තැබීම පුවත්පත් වාර්තාකරුවකු විසින් ශබ්ද පටිගත කොට ඇති අතර පසුව එය තහවුරු විය. රොබට් කෙනඩි ඝාතනය ඇමරිකානු ඉතිහාසය තුල සෙනට් සභිකයන් ඝාතනය වූ අවස්ථා දෙකින් එකක් ලෙස සලකනු ඇත. Huey Long අනෙක් පුද්ගලයායි.
දේහය නිව්යෝර්ක් නුවර ශාන්ත පැට්‍රික්ස් පල්ලියහි දෙදවසක් මහජන ප්‍රදර්ශනය සඳහා තැන්පත් කර තිබු අතර ජුනි 8 වනදින ආලින්ටන් නැෂනල් සුසාන භූමියේදී ඔහුගේ සහෝදරයා මිහිදන් කල ස්ථානය අසල මිහිදන් කෙරිණි. ඔහුගේ මරණය ජනාධිපති අපේක්ෂකයන්ට ආරක්ෂාව සැපයීමට පෙළඹවූ අතර ඩිමෝක්‍රටික් පක්ෂය වෙනුවෙන් හර්බට් හම්ෆ්රි ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වුවද ඔහු පරාජයට පත්විය. රිචර්ඩ් නික්සන් ජයග්‍රහණය ලැබීය.
ඔහුගේ ඝාතනයත් සමඟ කෙනඩි ඝාතනය හා ඒහා සම්බන්ධ සිදුවීම් අළලා ඝාතනය සිදුවූ ආකාරය ගැන විවිධ මතයන් ගොඩනැගිනි.
පසුබිම
වයස අවුරුදු 22 දී පලස්තීන සංචාරයකට සහභාගී වූ කෙනඩි ඒ සම්බන්ධව Boston Post වෙත ඔහුගේ සංචාරය පිළිබඳවත් එය ඔහුට බලපෑ ආකාරයත් සඳහන් කරමින් සන්දේශයක් නිකුත් කළේය. එම සන්දේශයෙහි ඔහු යුදෙව් වැසියන් අගය කරන බවද සඳහන් කොට තිබු අතර සෙනෙට් සභිකයකු ලෙසින් ඔහු පසුකාලීනව ඊශ්‍රායෙලයට නීතිවේදියකු ලෙසත් අනුග්‍රහකයකු ලෙසත් බොහෝ සහය ලබා දුන්නේය.
කෙනඩි නීතිපතිවරයකු ලෙසින් 1961 ජනවාරි සිට 1964 සැප්තැම්බර් දක්වා සේවය කල අතර සෙනට් සභාවට තරඟ කිරීමට ඇති අවශ්‍යතාවය නිසා එයින් ඉවත්විය. 1965 ජනවාරි 3 වන දින සෙනෙට් සභිකයකු ලෙස තේරීපත්විය.
ජනාධිපති ලින්ඩන් .B. ජොන්සන් පාලන කාලය තුල දුප්පත්කම අවම කිරීමට හා විවේචනය නොකිරීමට නීති සම්පාදනය වී තිබුනත් ප්‍රධාන නගර වල කැරලි කෝලාහල වර්ධනය වෙමින් පැවතුනි. තවද වියට්නාමයහි ක්‍රියාත්මක වෙමින් පැවතුන යුධමය වාතාවරණය සම්බන්ධවද විරුද්ධ මතයන් ගොඩනැගෙමින් පැවතිනි. මෙම සමාජ නොසන්සුන්බව 1968 ජනාධිපතිවරණය කට මුලපිරීය.
ඝාතනය
ජනාධිපතිවරණය සඳහා වූ කැලිෆෝනියාහි ප්‍රාථමික වරණය පැවැත්වුයේ 1968 ජුනි 4 අඟහරුවාදා දිනදීය. චන්දය ප්‍රකාශ කිරීම අවසන් වී පැය 4 කට පසු ප්‍රථමික වරණයෙහි ජය කෙනඩිට හිමිවිය. මධ්‍යම රාත්‍රී 12:10 ට පමණ ඔහු ලොස් අන්ජෙලිස්හි මිඩ්-විල්ශයර් දිස්තික්කයෙහි ඇම්බසිඩර් හෝටලයෙහි උත්සවශාලාවේදී ඔහුගේ ආධාරකරුවන් අමතන ලදී.. එම වකවානුව තුල රජය විසින් රහස් සේවය ආරක්ෂාව සලසන ලද්දේ පාලක ජනපතිට පමණකි. කෙනඩිගේ ආරක්ෂාව සපයනු ලැබුවේ FBI නියෝජිත විලියම් බැරී(William Barry) හා නිල නොලත් ආරක්ෂකයන් දෙදෙනකු විසිනි. චන්ද ව්‍යාපාරය අතරතුර මහජනයා අතරට යාමට කෙනඩිට අවස්ථාව ලැබිණි. ජනතාව කෙනඩි ස්පර්ශ කිරීමට උත්සහ කල අවස්ථාද විය.
පිරිස ඇමතීමෙන් අනතුරුව හෝටලයෙහි අනෙක් පිරිස් ඇමතීමට උත්සව ශාලාව හරහා ගමන් කිරීමට කෙනඩි තීරණය කර තිබුණි. කෙසේ නමුත් වාර්තාකරුවන්ට ප්‍රවෘත්ති සාකච්චාවක් අවශ්‍යව තිබිණි. කෙනඩිගේ පුද්ගලික සහයක ,තවත් පිරිසක් ඇමතීමට වඩා උත්සව ශාලාවේ පිටුපසින් මුළුතැන්ගෙය හරහා පුවත් සාකච්චාවට යා යුතු යැයි තීරණය කළේය. කෙනඩි තම කතාව නවත්වා යාමට සරසේනවාත් සමගම විලියම් බැරී ඔහුව නවත්වා කියා සිටියේ "No, it's been changed. We're going this way."(උත්සව ශාලාව හරහා නොයන බවත් වෙනත් මගකින් ගමන් කරන බවත්ය)." Barry හා Dutton පිරිස මෙහෙයවමින් කෙනඩිගේ ගමන් මග මුළුතැන්ගෙයි කොරිඩෝවට යොමුකලද කාල් උකර්(Karl Uecker) අනුගමනය කල කෙනඩි පිරිස අතර සිරවිය.
කාල් කෙනඩිගේ අතින් අල්ලාගෙන මුළුතැන්ගෙයි පෙදෙස හරහා ඔහුව යොමු කළේය. එක්වරම ඉදිරියට මුණගැසුණු පිරිස දුටු කෙනඩි තිගැස්සිණි. කාල් හා කෙනඩි පටුමාර්ගය වෙත ගමන් කරන්නටවිනි. පටුමාර්ගය අයිස් යන්ත්‍රයකින් හා වම්පසින් වාෂ්ප මේසයකින්(steam table) ඇහිරී තිබිණි. කෙනඩි වම්පසට ගමන් කරනවාත් සමගම කාල් පසුකරමින් පැමිණි සර්හැන් සර්හැන් කෙනඩිට වෙඩි තබන්නට විය. පසුව අනාවරණය කරගත් කරුණු අනුව වෙඩි තබා ඇත්තේ .22 කැලිබර් අයිවර් ජොන්සන් කැඩෙට්වර්ගයේ රිවෝල්වරයකින් බව තහවුරුවිය.
කෙනඩි බිමට ඇදවැටුණු පසුත් සර්හැන් දෙවතාවක් අපේක්ෂක කෙනඩිගේ මුහුණට වෙඩිතබනු FBI නියෝජිත බැරී දැක ඇත. එම අවස්ථාවේදීත් අවට පිරිස නම් වශයෙන් කාල් උකර් හා එඩ්වර්ඩ් මිනැසියන්(Edward Minasian), ලේඛක ජෝර්ජ් ප්ලිම්ටොන්(George Plimpton),ඔලිම්පියානු රන් පදක්කම්ලාභී දශ ප්‍රයාම ක්‍රීඩක රෆර් ජොන්සන්(Rafer Johnson) හා ඇමරිකානු පාපන්දු ක්‍රීඩක රෝසේ ග්‍රීඅර්(Rosey Grier) සර්හැන් අල්ලා නිරායුධ කිරීමට උත්සහ දරාඇත. නොනවත්වා එක් එක් දිශාවන්ට එල්ල කල වෙඩි ප්‍රහාර හේතුවෙන් කෙනඩිට අමතරව පුද්ගලයින් පස් දෙනෙකුද තුවාල ලැබීය.(විලියම් වීසල්(William Weisel) - ABC පුවත්,පොල් ශ්ක්‍රාඩ්(Paul Schrade) - යුනයිටඩ් ඔටෝ වර්කර්ස්(United Auto Workers) වෘත්තිය සමිතිය ,එලිසබෙත් එවන්ස්(Elizabeth Evans) - ඩිමෝක්‍රටික් පක්ෂය, අයිරා ගෝල්ඩ්ස්ටීන්(Ira Goldstein) - යුරෝපීය පුවත් සේවය, අර්වින් ස්ට්‍රෝල්(Irwin Stroll))
උදව් බලාපොරොත්තුවෙන් සිදුවීම සිදුවූ ස්ථානයට පිටතින් සිටි කෙනඩිගේ බිරිඳ ඊතල් පසුව කෙනඩි කරා ගොස් ඔහු අසලින් දණගසා වාඩිවිය. ඔහු හිස හරවා ඇයව හදුනාගත් බව පෙනෙන්නට විය. මිනිත්තු කිහිපයකට පසු ‍‌ගිලන් රථය පැමිණි අතර වෛද්‍යධාර සඳහා කෙනඩිව රැගෙන යන්නට විය. එයින් මොහොතකට පසු පියවි සිහිය නැතිවිය. රෝහල් ගතකිරීම සඳහා සැතපුමකට ආසන්න දුරක් ගෙවයාමට සිදුවිය. කෙනඩිගේ තත්වය අවිනිශ්චිතව පැවතිනි. හදවත තෙරපන අතරතුර වෛද්‍යවරයා විසින් ඔහුගේ කම්මුල් පෙදෙසට පහරක් එල්ල කරමින් ඔහුට ආමන්ත්‍රණය කල අතර අවිනිශ්චිත තත්වය පහවීමෙන් අනතුරුව වෛද්‍යවරයා විසින් වෙදනලාව ඊතල් හට ලබා දුන්නේය. ඒ ඇයට ඔහුගේ හෘද ස්පන්දනය ඇසීම යම් සහනයක් ලබාදෙන බැවිනි.
කෙනඩිගේ මරණය සැලවීමෙන් අනතුරුව ඔහුගේ නියෝජිත ෆ්‍රෑන්ක් මැකිඅවික්ස් රෝහලින් පිටව ගෘහස්ථ ක්‍රීඩාංගණය වෙත ගිය ඔහු නිල නිවේදනයක් නිකුත් කළේය. එය ඔහුට තරමක් අසීරු කාර්යයක් විය. "'I have, uh, a short..... I have a short announcement to read, which I will read, uh..... at this time. Senator Robert Francis Kennedy died at 1:44 AM today, June 6, 1968. With Senator Kennedy at the time of his death were his wife Ethel, his sisters Mrs. Stephen Smith, Mrs. Patricia Lawford, his brother-in-law Mr. Stephen Smith, and his sister-in-law Mrs. John F. Kennedy. He was 42 years old. Thank you.'"("මෙම මොහොත්දී මට කෙටි දැනුම්දීමක් කිරීමට අවශ්‍යව තිබෙනවා.. සෙනට් සභික රොබර්ට් ෆ්‍රැන්සිස් කෙනඩි 1968 ජුනි 6 වනදින පෙරවරු 1:44 ට අප අතරින් වෙන්ව ගියා.. එම මොහොතේදී ඔහුගේ බිරිඳ ඊතල්,ඔහුගේ සහෝදරිය ස්ටෙෆන් ස්මිත්(Stephen Smith) මහත්මිය,පැට්‍රිෂියා ලොෆොර්ඩ්(Patricia Lawford) මහත්මිය, ඔහුගේ මස්සිනා වූ ස්ටෙෆන් ස්මිත්(Stephen Smith) මහතා සිටියා.. ඔහු මිය යන විට වයස අවුරුදු 42 ක්.. ස්තුතියි...    ") ප්‍රකාශය ජුනි 6 වනදින පෙරවරු 2:00 ට නිකුත් කළේය.
Sirhan Sirhan
ප්‍රධාන ලිපිය : Sirhan Sirhan සර්හැන් සර්හැන් පලස්තීන අරාබි ක්‍රිස්තියානු ජෝර්දානයේ පුරවැසිභාවය හිමි පුද්ගලයෙකි. ඔහු දැඩිව යුදෙව් මතවාද බැහැර කල අතර ජෙරුසලම ඔහු උපන් ගම විය.. . සර්හැන්ගේ නිවස සෝදිසි කිරීමේදී ඔහුගේ දිනපොත ලැබුණු අතර එහි 'ඔහුගේ අභිප්‍රාය RFK(රෝබෙර්ට් ෆ්‍රැන්සිස් කෙනඩි) දිනෙන් දින ලබාගන්නා සාර්ථකත්වය ව්‍යර්ථ කිරීම බවත්, එසේ වීමට නම් ඔහුව ඝාතනය කල යුතු බවත්, එය ජුනි 5 වන දිනට පෙරාතුව සිදුවිය යුතු බවත්ය.'සඳහන් විය. ("My determination to eliminate RFK is becoming more and more of an unshakable obsession. RFK must die. RFK must be killed. Robert F. Kennedy must be assassinated..... Robert F. Kennedy must be assassinated before 5 June 68.") ඝාතනය සඳහා වෙන්වූ දවස සුවිශේෂ දිනයක් විය. එය ඊශ්‍රායලය හා අනෙකුත් අරාබි රටවල් අතර පැවතී දින හයේ යුද්ධයහි ප්‍රථම සංවත්සරය විය. සර්හැන් පොලිස් අත්අඩංගුවට පත්වූ පසු ඔහුගේ ළඟ තිබී කෙනඩිගේ ඊශ්‍රායලයට සහයෝගය පලකිරීම සම්බන්ධ පුවත්පත් ලිපියක් සොයාගැනිණි. ප්‍රශ්න කිරීම් වලදී ඔහු පවසා සිටියේ සහයෝගයේ සැබෑ ස්වරූපය දැනගත් පසු ඔහු කෙනඩිට වෛර කිරීමට පටන් ගත් බවයි. .1989 දී, ඔහු ඩේවිඩ ෆොස්ට්ට පවසා ඇත්තේ, "My only connection with Robert Kennedy was his sole support of Israel and his deliberate attempt to send those 50 bombers to Israel to obviously do harm to the Palestinians".("රොබට් කෙනඩිත් සමඟ මගේ ඇති එකම සම්බන්ධය ඔහු ඊශ්‍රායලයට පෙන්වන පහත් සහයෝගයත්,පලස්තීන ජනතාව විනාශ කරන්නට බෝම්බකරුවන් පනස් දෙනෙකු යැවීමට ගන්නා උත්සාහයත් පමණයි." ) යම් අයෙක් මෙම ඝාතනය මැදපෙරදිග අරාබි - ඊශ්‍රායල් ගැටුම නිසා ඇතිවූ ප්‍රමුඛ පෙලේ දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වයක් ලෙස විශ්වාස කරන්නට විය.
සිද්ධිය සම්බන්ධව 1969 අප්‍රේල් 17 සර්හැන් වරදකරු වූ අතර එයින් දවස 6 කට පසු ඔහුට මරණ දණ්ඩනය නියම විය. 1972 දි කැලිෆෝනියා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් මරණ දණ්ඩනයට නියම වූ සියලුදෙනාට ජීවිතාන්තය දක්වා සිරදඬුවම් ලබාදීමට තීරණය කරන ලදී. වර්ෂ 2011 දි සර්හැන් ගේ වාචික ප්‍රතිඥාව 14 වන වරටත් ප්‍රතිෂේප වූ අතර දැනට සැන් ඩියාගෝ හි රිචර්ඩ් ජේ. ඩොනොවන්(Richard J. Donovan) බන්ධනාගාරයෙහි රඳවා ඇත.
විකල්ප මතයන්
ප්‍රධාන ලිපිය :Robert F. Kennedy assassination conspiracy theories 1963 ඔහුගේ සොයුරු, ජනපති ජෝන් .f.කෙනඩි ගේ ඝාතනයත් සමඟ, රොබර්ට් කෙනඩිගේ  මරණය ලෝකය පුරා මහත් ආන්දෝලනයකට තුඩු විය. රාජ්‍ය නොවන පිරිස් පවා සිදුකල ගවේෂනයන්ට ඍජුවම සහභාගී වනු දක්නට ලැබිණි. සමහර ගවේෂකයන් අපරාධය සම්බන්ධයෙන් විකල්ප මතයන් ගොඩ නැගීය. යම අයෙක් දැනට සිදුවුවායැයි කියන සිදුවීම සම්බන්ධව විරුද්ධව නොයෙක් ප්‍රශ්න මතු කරන්නට විය.
අනුස්මරණය
මරණ පරීක්ෂණයෙන් අනතුරුව ජුනි 6 වන දින කෙනෙඩිගේ සිරුර නිව්යෝර්ක් නගරයට ගෙන්වන ලදී. මහජන ප්‍රදර්ශනය සඳහා ශාන්ත පැට්‍රික්ස් පල්ලියෙහි තැන්පත් කරන ලදී. දහසකට අධික ප්‍රමාණයක් කෙනෙඩිව දැක බලා ගත්හ. පසුව අවසන් කටයුතු ජුනි 8 වන දින සිදුකෙරිණි.
ජනගහණ ඝණත්වය අනුව ස්වෛරී රාජ්‍ය හා පරායත්ත භූමිප්‍රදේශ ලැයිස්තුව
මෙය මානව ගහණ ඝනත්වය අනුව ශ්‍රේණිගත කරන ලද ස්වෛරී රාජ්‍ය හා පරායත්ත භූමිප්‍රදේශ ලැයිස්තුවකි. ගහණ ඝනත්වය ගණනය කර ඇත්තේ වර්ග කිලෝමීටරයකට හෝ වර්ග සැතපුමකට සිටින මිනිස් පදිංචිකරුවන් සංඛ්‍යාව ලෙසටය.
රොබර්ට් ෆ්‍රැන්සිස් කෙනඩි ඝාතනය
අනුස්මරණය
කෙනඩිගේ බාල සහෝදරයා වූ එඩ්වර්ඩ් මූර් ටෙඩ් කෙනඩි(Edward Moore "Ted" Kennedy) රොබට් කෙනඩි අගය කරමින් අවසන් කතාව පැවැත්විය. ඔහුගේ වදන් වලින් : ""මගේ සහෝදරයා උත්කෘෂ්ට සේ සලකන්න අවශ්‍ය නැහැ. නමුත් සරලවම ඔහු හොද විනීත ,වැරදි දැක ඒවා නිවැරදි කරන්න උත්සහ ගත්, වේදනාව දැක එය සමනය කරන්න උත්සහ ගත්, යුද්ධය දැක එය වලක්වන්න උත්සහ ගත් පුද්ගලයකු බව මතක් කරන්නට අවශ්‍යයි. ඔහුට ආදරය කල පිරිස විදියට අපි යාඥා කරනවා ඔහු අපි වෙනුවෙනුත් අනෙක් අය වෙනුවෙනුත් ප්‍රර්ථනා කල දේ යම හෝ දවසක ලෝකෙට ලැබෙන්න කියලා."" එයින් පසු කෙනඩිගේ දේහය සෙමින් ගමන් කරන දුම්රියක වොෂින්ටන් ඩී.සි බලා ගමන කරවීමට සලස්විනි. දහස් සංඛ්‍යාත ජනයා දුම්රිය මඟ දෙපස, දුම්රිය නැවතුම් ස්ථාන වල රැස්ව සිට තම ශෝකය ප්‍රකාශ කළහ.
ජනගහණ ඝණත්වය අනුව ස්වෛරී රාජ්‍ය හා පරායත්ත භූමිප්‍රදේශ ලැයිස්තුව
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ජනගහනය
රොබර්ට් ෆ්‍රැන්සිස් කෙනඩි ඝාතනය
අනුස්මරණය
සුසාන භූමියට යන අතරතුර අවමඟුල් පෙරහැරට පුනුරුත්ථාපන කදවුරක් හරහා යාමට සිදුවිය. එහිදී දුප්පත් මිනිසුන් වෙනුවෙන් වූ ව්‍යපාරයේ කොටසක් ලෙසින් shantytown විරෝධතා ව්‍යපාරය සංවිධානය වී තිබිණි.. පසුව විරෝධතාවය Lincoln ස්මාරකය ඉදිරියේදී අවසන් කෙරිණ. පුනුරුත්ථාපන කදවුරහි වැසියන්ද පෙරහරට එක්විය.
රොබට් .f.කෙනඩි ඔහුගේ වැඩිමහල් සොයුරු ජැක් මිහිදන් කල ස්ථානය අසල මිහිදන් කළේය. එය අර්ලින්ටෝන් නැෂනල් සුසන භුමියේ රාත්‍රියක සිදුකල පළමු මිහිදන් කිරීමයි. දෙවැන්න ඔහුගේ බාල සොයුරු ටෙඩ් කෙන්ඩිය..
රොබට් .f.කෙනඩි ඝාතනයෙන් පසු 	මහසභාව ප්‍රකාශ කලේ රහස් සේවයහි ආරක්ෂාව ජනාධිපති අපේක්ෂකයන්හට අනිවාර්යයෙන්ම ලබාදිය යුතු බවයි. ලින්ඩන් ජොන්සන් විසින් ඉතිරි අපේක්ෂකයන්හට ආරක්ෂාව සපයන ලෙස නියෝග නිකුත් කෙරිණි..
1968 වරණය
මෙම කාලය තුල කෙනඩිට හිමිව තිබු නියෝජිත සහය හම්ෆ්‍රීට හිමි සහයට සාපේක්ෂව තරමක් අඩුය. නමුත් ප්‍රථමික වරණයේදී කැලිෆෝනියාහි කෙනඩිට හිමිවූ ජයග්‍රහනයත් සමඟ බොහෝ අය අවසානයේ ඔහුගේ නාමයෝජනා ස්ථිර වේ යයි විශ්වාස කළහ. එම වසර තුල ප්‍රාන්ත 13 ක පමණක් ප්‍රාථමික වරණ පැවැත්විණි. ඒ තොර ගන්නා අපේක්ෂකයා ඔහුගේ පුද්ගලික ස්වරූපය අනුව තෝරා ගැනීමේ අපේක්ෂාවෙනි. ආතර් .එම්. ස්ච්ලේසිංගර්, ජුනියර්(Arthur M. Schlesinger, Jr.) හා අනෙක් පිරිස වාද කරමින් සම්මේලනයේදී කියා සිටියේ කෙනඩිගේ බහුශ්‍රැත ස්වභාවයත් පිරිස් බලයත් පැහැදිලිවම ඔහුට නාමයෝජනා ලබාදීමට තරම් ප්‍රමාණවත් බවයි. නමුත් මයිකල් බෙස්ච්ලොස්(Michael Beschloss) විශවාස කලේ කෙනඩිට නාමයෝජනා නොලැබෙන බවයි. Chicago හි පවතී සම්මේලනයෙන් පසු හම්ෆ්‍රී අදහස් කල ඡන්ද ප්‍රමාණය නොලැබුනත් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් ඔහු හිමි කර ගත්තේය. නමුත් අවසානයේ හම්ෆ්‍රී ජනාධිපතිවරණය රිචර්ඩ් නික්සන්ට පරාජය විය.
භාහිර ලින්ක්
en:Category:1968 murders in the United States Kennedy, Robert F. Kennedy, Robert F en:Category:History of Los Angeles, California en:Category:Terrorist incidents in the United States en:Category:United States presidential election, 1968 en:Category:Assassination of Robert F. Kennedy
සමුද්‍රගුප්ත
සමුද්‍රගුප්ත (රාජ්‍ය. ක්‍රි.ව. 335 පමණ - 380) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ගුප්ත අධිරාජ්‍යයේ සිව්වන පාලකයායි. Iවන චන්ද්‍රගුප්ත රජුගේ පුත්‍රයා වූ ඔහුගේ රාජ්‍ය සමයේ අධිරාජ්‍යය ව්‍යාප්ත වූ අතර, යාබද රාජ්‍ය ආක්‍රමණය කොට අනතුරුව නැගෙනහිර සහ දකුණු දිග රාජධානි පරාජය කරන ලදී. සමුද්‍රගුප්ත රජුගේ යුධ ජයග්‍රහණ බොහෝමයක් පිළිබඳ තොරතුරු අනාවරණය වන්නේ අශෝක රජුගේ අලහබාද් ස්තම්භයේ ඇති ගුප්ත අධිරාජයාගේ ගුණ සහ වීරකම් පිළිබඳ සටහන් කොට ඇති ප්‍රශස්තියෙනි. මෙම ශිලාලේඛනය අනුව, ඉන්දියානු අර්ධද්වීපයේ විශාල ප්‍රදේශයක සිය අණසක ඍජුව මෙන්ම වක්‍රව පැතිරවීමට සමුද්‍රගුප්ත රජු සමත් විය. එහිදී උතුරින් නේපාලයේ සහ පන්ජාබයේ රාජධානි මෙන්ම අග්නිදිගින් කාංචිපුරම්හි පල්ලව රාජධානිය දක්වා ද ඔහුගේ අධිරාජ්‍යය ව්‍යාප්තව පැවති බව සඳහන් ය.
සමුද්‍රගුප්තව ඔහුගේ කාසිවල "සටන්වලදී ඇති වූ තුවාල සියගණනක කැළැල් සහිත" ශක්තිමත් රණකාමියකු ලෙස මෙන්ම කවියකු හා සංගීතඥයකු ලෙස ද නිරූපණය කොට ඇත. ඔහුගේ යුගය ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ ස්වර්ණමය යුගයන්ගෙන් එකක් ලෙස සැලකෙයි. මෙකල ගුප්ත අනුග්‍රහය ලද කලාවන් සහ ගෘහ නිර්මාණ උච්චත්වයට පත් විය. ඔහුගේ පුත් IIවන චන්ද්‍රගුප්ත සමුද්‍රගුප්තගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස සැලකුණත්, සියවස් දෙකකට පමණ පසු ලියැවුණු දේවි-චන්ද්‍ර-ගුප්ත නැමැති නාට්‍යය අනුව පළමුව රාමගුප්ත සිහසුනට පත් වූ බවත්, අනතුරුව ඔහුගේ සොහොයුරු IIවන චන්ද්‍රගුප්ත විසින් ඔහුව සිහසුනෙන් නෙරපා රජ වූ බවත් පැවසේ.
අලහබාද් ස්තම්භය
සමුද්‍රගුප්ත යුගයේ ඉතිහාසය පිළිබඳ හැදෑරිය හැකි ප්‍රධාන ප්‍රභවය ලෙස අලහබාද් අශෝක ස්තම්‍භයේ ඇති අභිලේඛනය සැලකේ. මෙම ශිලාලේඛනය තුළ සමුද්‍රගුප්තගේ ආක්‍රමණ පිළිබඳ විස්තර කොට ඇත. මෙම ශිලාලේඛනයේ සඳහන් වන්නේ, "ඔහුගේ මනහර දේහය සටන් පරසු, හී, හෙලි, කුන්ත, අසිපත්, ලන්සයන්ගෙන් ඇති වූ සිය ගණනක් තුවාල කැලැල්වල අලංකාරයන්ගෙන් වැසී ඇත". මෙම ශිලාලේඛනය ඉන්දියාවේ දේශපාලන පසුබිම වටහා ගැනීමට ඉතා වැදගත් මූලාශ්‍රයක් වන්නේ මෙහි ක්‍රි.ව. හතරවන සියවසේ මුල් භාගයේ ඉන්දියාවේ විවිධ ප්‍රදේශවල විසූ රජවරුන් සහ ජනයාගේ නම් අන්තර්ගත නිසායි. මෙම සමුද්‍රගුප්තගේ යුධ ජයග්‍රහණ පිළිබඳ ප්‍රශස්තියෙහි රචකයා සමුද්‍රගුප්තගේ රාජසභාවේ වැදගත් කවියකු වූ හරිසේන බව සඳහන් වේ.
සමුද්‍රගුප්තගේ එරාන් ශිලා ලිපිය
සමුද්‍රගුප්තගේ එරාන් ශිලා ලිපිය දැනට කොල්කටා ජාතික කෞතුකාගාරයේ තබා ඇත. (පේළි 1 සිට 6; පළමු කවිය, දෙවන කවියේ මුල් භාගය සඳහන් කොටස සම්පූර්ණයෙන් කැඩී ඉවත් වී ඇත.) (පේළිය 7.)— ....................................රන් ලබාදීමෙහි ...................................... [කවුරුන් විසින් ද යන වග] ප්‍රිතු සහ රාඝව සහ සෙසු රජවරුන් [දස්කම් පෑහ.] (පේළිය 9.)—. . . . . . . . . සමුද්‍රගුප්ත, (පිළිවෙලින්) සොම්නස සහ කෝපය අතින් (දෙවිවරුන් වූ) ධානද සහ අංතකට සමාන;. . . . . . . . . . . . . . . . . පිළිවෙත් අතින්; (සහ) [කවුරුන් විසින් ද යන වග] පෘථිවිය මත රජවරුන්ගේ මුළු ගෝත්‍රයම [සිහසුනෙන් නෙරපා] සහ ඔවුන්ගේ ස්වාධිපත්‍යය ධනය අතින් හීන කෙරිණි;— (පේළිය 13.)— [කවුරුන් ද යන වග], විසින්. . . . . . . . . කැපවීම සහ පිළිවෙත් සහ පරාක්‍රමය අතින් තෘප්තියට පත්,—ශ්‍රී විභූතියෙන්, මෙවන් කැපවීමක් ඇත්තේ 'රජකුට,'— (සහ) වෙතින්. . . . . . . . . . . විශිෂ්ට තෘප්තිය සමග සංයුක්ත වූ, — .................. (යනු) විරෝධය පෑ නොහැකි ඔද ඇති රජෙකි;— (පේළිය 17.)— [කවුරුන් විසින් ද යන වග] ගුණවත් සහ පක්ෂපාතී බිරිඳක් විවාහ කරගැනිණි. ඇගේ ආයාදය (ඔහුගේ) ධෛර්යවන්තභාවය සහ ශූරත්වය වෙනුවෙන් පිරිනැමිණි; [හස්තීන්] හා අසුන් සහ ධනධාන්‍යවලින් සපිරිව ඔහු භුක්ති වින්දේ ය; .............ගේ නිවෙස්වලින් ප්‍රීතියට පත් විය; (සහ) බොහෝ පුතුන් සහ පුතුන්ගේ පුත්‍ර සමාගමයක් ලද්දේ;— (පේළිය 21.)— යුද්ධයේදී ඔහුගේ ක්‍රියාවන් ඔහුගේ ශූරභාවය පුබුදුවාලී ය; (ඔහුගේ). . . . . . දැවැන්ත යසස නිරතුරු ඔහු වටා සංසරණය විය; සිතුමෙන් පමණක් නොව ඔහුව සිහිනෙන් දැකුමෙන් පවා ඔහුගේ සතුරන් බියෙන් ත්‍රස්ත වූහ, (ඔහුගේ). . . . . . . යුද්ධයේ දී තේජසින් යුක්ත ය; — (පේළිය 25.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ඓර්කිනාහි ස්ථානයක, ඔහුගේ ආස්වාදය සඳහාම වූ නගරය. . . . . . . . . . . . . ගොඩනැගිණි. ඒ ඔහුගේම යසස පතුරුවාලීම සඳහායි. (පේළිය 27.) —. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . රජු පවසන විට. . . . . . . (මෙම ශිලාලේඛනයේ ඉතිරි කොටස සම්පූර්ණයෙන්ම කැඩී ගොස් ඇති අතර එය අද දක්නට නැත්තේ ය.)
සමුද්‍රගුප්තගේ ආක්‍රමණ
සමුද්‍රගුප්තගේ රාජ්‍ය සමයේ මුල්කාලයේ සිය අසල්වැසි රාජ්‍ය වූ අහිච්ඡත්‍රාවේ පාලක අච්‍යුත සහ නාගසේන යන අයව පරාජය කිරීම සිදු විය. ඉන් අනතුරුව සමුද්‍රගුප්ත දකුණින් වූ රාජධානි වෙත ද ආක්‍රමණ මෙහෙයවී ය. මෙම දකුණු යුධ ව්‍යාපාරය හේතුවෙන් ඔහුට බෙංගාල බොක්කෙන් දකුණුට සිය බලය ව්‍යාප්ත කිරීමට හැකි විය. මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි වනාන්තර කලාපය පසු කළ ඔහු, ඔදිෂා වෙරළ තීරය තරණය කොට ගැන්ජම්, විසාඛපට්නම්, ගෝදාවරි, ක්‍රිෂ්ණා සහ නෙල්ලෝර් දිස්ත්‍රික්ක හරහා ගමන් ගත් අතර, ඇතැම් විට කාංචීපුරම් තරම් ඈතට ගමන් ගන්නට ඇතැයි සැලකේ. කෙසේනමුත් මෙම ප්‍රදේශවල ඔහු ඍජු පාලනයක් පැවැත්වීමට කටයුතු නොකළේ ය. සිය සතුරන් අල්ලාගත් පසු ඔහු ඔවුන්ව, සිය යටත් රජවරුන් ලෙස පත්කළේ ය. මෙමගින් සමුද්‍රගුප්තගේ රාජ්‍යෝපාය ඥානය පැහැදිළි වේ. ඔහුගේ අරමුණ වූයේ "රාජ චක්‍රවර්තී" හෙවත් මහා අධිරාජයා වී "ඒක්රට්", එනම් අවිවාදිත පාලකයා බවට පත්වීමටයි. උතුරු පෙදෙස්වල "දිග්විජය" ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළ මෙතුමා එම ප්‍රදේශ ආක්‍රමණය කොට ඈඳාගැනීමට ක්‍රියාකළේ ය. දකුණු දිග ප්‍රදේශ සඳහා, ඔහු "ධර්ම විජය" ප්‍රතිපත්තිය එනම්, ආක්‍රමණයක් මුත් ඈඳාගැනීමක් නොවූ ප්‍රතිපත්තිය අනුගමනය කළේ ය.
සෙසු පුත්‍රයන් සිටියදී සමුද්‍රගුප්තව ඔහුගේ පියා විසින් සිහසුනේ උරුමකරු ලෙස නම්කළ බැවින් මුල්කාලයේ ඔහුට කැරැලි මර්දනය කරන්නට සිදුවී යැයි සිතිය හැක. රාජධානිය සමාධාන කරවීමේ දී, වර්තමාන අලහබාද් (උත්තර් ප්‍රදේශ්) සිට පෙංගාල දේශසීමා දක්වා ඔහුට යුධ ව්‍යාපාර මාලාවක් අනුගමනය කරන්නට සිදු වන්නට ඇත. දුකණු දිගින් කාංචිපුරම්හි පල්ලව රාජධානියේ විෂ්ණුගෝප රජුව පරාජය කළ ඔහු පඬුරු කප්පම් පදනම මත විෂ්ණූගෝප සහ පරාජිත ‍සෙසු රජවරුන් යළි තනතුරෙහි පිහිටුවන ලදී. ඇතැම් උතුරෙහි රජවරුන් මරාදැමුණ ද, ඒවායේ භූමි ගුප්ත අධිරාජ්‍යය‍ට යටත් කරගැනිණි. සමුද්‍රගුප්ත සිය බලය අතින් උච්චස්ථානයට ළඟාවන විට ඔහුට සම්පූර්ණ ගංගා නදී නිම්නයම තමන් සතු කරගත හැකි වූ අතර, නැගෙනහිර බෙංගාලය, ඇසෑමය, නේපාලය, පන්ජාබයේ නැගෙනහිර පෙදෙස සහ රාජස්ථානයේ විසූ විවිධ ගෝත්‍රවල නායකයින්‍ගේ ප්‍රණාමය රජුට හිමි විය. ඔහු විසින් රජවරුන් 9 දෙනකුව විනාශ කරන ලද අතර, තවත් 12 දෙනකුව මර්දනය කරන ලදී. සමුද්‍රගුප්ත දක්ෂ සෙන්පතියකු සහ මහා ආක්‍රමණිකයකු බව හරිසේනගේ ශිලාලේඛනයෙන් පැහැදිළි වේ. ඔහු සඳහන් කරන්නේ සමුද්‍රගුප්ත ඉන්දියානු රාජ්‍ය නවයක් විනාශ කොට, බජල්පූර් සහ චෝටා නාග්පූර් අසල අටවික රාජධානි දහඅටක් යටත් කරගත් බවත් ය. ඔහුගේ ක්ෂණික යුධ ව්‍යාපාර මගින් දකුණු ඉන්දියානු රජවරුන් දොළොස් දෙනකුගේ ඔද බිඳ, දේශසීමා ගෝත්‍ර නවයකගේ සහ ස්මතතා, දේවක, කරුපා, නේපාලය සහ කෘත්‍රිපූර්හි රාජ්‍ය පහක් 'මහා සමුද්‍රගුප්තට බදු ගෙවා, නියෝගවලට අවනත වූ බවත්, ඔහුට නමස්කාර කළ බවත් ය'. මෙම ආක්‍රමණ මගින් ඔහු ඉන්දියාවේ මහා බලවතා බවට පත් විය. සමුද්‍රගුප්ත කිසිදු සටනකින් පරාජය නොවූ බව පැවසේ. ඔහුගේ එරාන් ශිලාලේඛනය මගින් ද යුද්ධයේ දී ඔහුගේ 'අනභිබවනීය' ස්වරූපය විස්තර කොට ඇත.
සමුද්‍රගුප්තගේ යුධ ව්‍යාපාර පිළිබඳ තොරතුරු, විස්තර කිරීමට අපහසු තරම් විශාල ය. (පහත පළමු මූලාශ්‍රයෙහි මේ පිළිබඳ තොරතුරු ඇත) කෙසේනමුත් ඔහුට යුධ හමුදාවට අමතරව බලවත් නාවික හමුදාවක් විසූ බව පැහැදිළි ය. යටත් රාජ්‍යවලට අමතරව, ශක සහ කුෂාණ වැනි විදේශීය රජවරුන් පවා සමුද්‍රගුප්තගේ ආධිපත්‍යය පිළිගත් අතර, ඔහුට සිය සේවය සැපයූහ. උත්තර් ප්‍රදේශ්හි බටහිර පෙදෙසේ සහ දිල්ලියේ පාලකයින් යටත් කරගැනීමෙන් පසු, සමුද්‍රගුප්ත එම ප්‍රදේශ සිය ඍජු පාලනයට පවරාගත්තේ ය. මීළඟට ප්‍රත්‍යන්ත රාජ්‍ය වූ කාමරූප (ඇසෑම්), නැගෙනහිරින් බෙංගාලය සහ බටහිර දෙසින් පන්ජාබය සිය අණසකට යටත් කරගත්තේ ය. වින්ධ්‍යා ප්‍රදේශයේ විසූ වනචාරී ගෝත්‍ර ද ඔහු සිය අණසකට නතු කරගත්තේ ය.
ආවාහ-විවාහ සම්බන්ධ ප්‍රතිපත්තිය
ඔහුගේ සමයේ සිදු වූ වඩාත් වැදගත් සිදුවීමක් ලෙස වාකාටකයේ IIවන රුද්‍ර සේන රජු සමග ආවාහ-විවාහ සම්බන්ධතා පැවැත්වීම සහ කතියවාර්හි සෞරාෂ්ට්‍ර අර්ධද්වීපය යටත් කරගැනීම සැලකෙයි. මෙම සෞරාෂ්ට්‍ර පුදේශය ශක රාජවංශය විසින් සියවස් ගණනාවක් පුරා බටහිර ක්ෂත්‍රපයන් ලෙස එහි පාලනය ගෙනගොස් තිබිණි ආවාහ-විවාහ සම්බන්ධතාවලට ගුප්ත විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ ප්‍රමුඛස්ථානයක් හිමි විය. ලිච්ඡවි සන්ධානය හේතුවෙන් බිහාරයේ ඔවුන්ගේ තත්ත්වය ශක්තිමත් විය. අසල්වැසි රාජමාලිගවලින් ත්‍යාග ලෙස එවන ලද ස්ත්‍රීන්ව සමුද්‍රගුප්ත විසින් පිළිගන්නා ‍ලදී. මේ අරමුණින්ම සමුද්‍රගුප්තගේ පුත් IIවන චන්ද්‍රගුප්ත නාග කුමරියක් වූ කුබර්නගාව සරණපාවා ගත් අතර, චන්ද්‍රගුප්ත සිය දියණිය වූ ප්‍රභාවති කුමරියව වාකාටක රජ IIවන රුද්‍ර සේන හට විවාහ කරදෙන ලදී. මෙම වාකාටක මිත්‍රත්වය ගුප්තවරුන්ගේ උපයා මාර්ගික වශයෙන් වැදගත් පියවරක් ලෙස සැලකේ. රුද්‍ර සේන රජු තරුණ වියේදීම මියයාම හේතුවෙන් ඔහුගේ වැන්දඹුව වූ ප්‍රභාවති සිය පුතුන් නිසි වියට එළඹෙන තෙක් රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවූවා‍ ය. ඩෙකෑනයේ සෙසු රාජවංශවල සාමාජිකයන් ද ගුප්ත රාජකීය පවුලට ඇතුළත් කරගන්නා ලදී. ගුප්තවරු දකුණින් වූ යටත් ප්‍රදේශ සමග මිත්‍රශීලී සම්බන්ධතා අනුගමනය කළහ. එනම් IIවන චන්ද්‍රගුප්ත විසින් සමුද්‍රගුප්තගේ දකුණු යුධ ව්‍යාපාර යළි අලුත් නොකළ අතර, ඔහු නිරිතදිග ප්‍රදේශ ආක්‍රමණය කෙරෙහි අවධානය යොමුකළේ ය.
කාසි මුද්‍රණය
සමුද්‍රගුප්ත පිළිබඳ බොහෝ තොරතුරු අනාවරණය වී ඇත්තේ ශිලාලේඛන සහ කාසිවලිනි. මෙකල පිරිසිදු රනින් නිමකළ වෙනස් කාසි වර්ග අටක් නිමවා ඇත. ඔහුගේ ආක්‍රමණ හේතුවෙන් රාජ්‍යයට රත්රන් ලැබුණු අතර, කුෂාණවරුන් සමග සම්බන්ධතා පැවැත්වීමෙන් කාසි නිර්මාණය පිළිබඳ දැනුම ද දියුණු විය. ගුප්ත මූල්‍ය ක්‍රමයේ පියා ලෙස සමුද්‍රගුප්ත සැලකේ. ඔහු වෙනස් වර්ග අටක කාසි මුද්‍රණය කරවී ය. මෙම කාසි ප්‍රභේද සම්මත වර්ගය, දුනුවායා වර්ගය, යුධ කෙටේරි වර්ගය, අශ්වමේධ වර්ගය, ව්‍යාඝ්‍ර මරන්නා වර්ගය, රජු සහ රැජින වර්ගය සහ වීණා වාදක වර්ගය යනුවෙන් කාණ්ඩ කොට ඇත. මෙම කාසි සියුම් ලෙස අනර්ඝ අයුරින් නිමවා ඇත. අවම වශයෙන් කාසි තුන් වර්ගයක — එනම් දුනුවායා වර්ගය, යුධ කෙටේරි සහ ව්‍යාඝ්‍ර ප්‍ර‍භේදවල — සමුද්‍රගුප්ත රජු යුධ සන්නාහ සහිතව නිරූපණය කොට ඇත. මෙම කාසිවල පරාක්‍රම, කෘතන්ත-පරශු (මරණීය යුධ කෙටේරිය), ව්‍යාඝ්‍ර පරාක්‍රම (නීර්භීත ව්‍යාඝ්‍රයා) යන විරුද යොදා තිබීමෙන් ඔහු දක්ෂ රණකාමියකු වූ බව පෙනේ. සමුද්‍රගුප්තගේ අශ්වමේධ වර්ගයේ කාසි මගින් ඔහුගේ අශ්වමේධ යාගය සහ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අනුස්මරණය කරයි.
අනුග්‍රහය
සමුද්‍රගුප්ත රජු කලාකාමී රජකු ලෙස ද ප්‍රකට ය. අධ්‍යාපනය සඳහා අනුග්‍රහ දැක් වූ ඔහු කීර්තිමත් කවියකු සහ සංගීතඥයකු ලෙස ප්‍රකට ය. ඇතැම් කාසිවල ඔහු වීණාවක් වයනු නිරූපිත ය. කවියන් සහ විද්වතුන් රැස්කළ ඔහු ඉන්දියානු සංස්කෘතිය කලාව, ආගමික සහ සාහත්‍යමය අතින් ප්‍රවර්ධනය කිරීමට මූලික වූයේ ය. සෙසු ගුප්ත රජවරුන් මෙන් ඔහු හින්දු ආගමට අනුග්‍රහ දැක්වූව ද, සෙසු ආගම් කෙරෙහි සහනශීලී ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළේ ය. ඔහු විසින් ලංකාවේ බෞද්ධ රජකු වූ සිරි මේඝවණ්ණ රජුට බුද්ධ ගයාවේ විහාරයක් ඉදිකිරීමට අවසර දුන් බවට පැහැදිළි සාධක ඇත.
අනුප්‍රාප්තිය
සමුද්‍රගුප්ත වසර 40ක් රාජ්‍ය පාලනය සිදුකළ අතර, ඔහුගෙන් පසු සිහසුනට යෝග්‍ය යැයි තේරුණු ඔහුගේ පුත්‍රයකු පත්වන්නට ඇත. පළමුව ඔහු සිය වැඩිමහල් පුත්‍රයාව සිංහාසනාරූඪ කළ ද, අනෙක් පුත්‍රයා වූ චන්ද්‍රගුප්ත ඔහුව මරාදමා සිහසුනට පත්ව ඇත. මෙම නව පාලකයා IIවන චන්ද්‍රගුප්ත ලෙස හැඳින්වෙයි. ඔහු විසින් වික්‍රමාදිත්‍ය යන නාමය උසුලා ඇත.
ලිට්මස්
right|thumb|ලිට්මස් කුඩු right|thumb|ලිටිමස් සංයෝගයන්හී [[වර්ණධරය වන, 7-හයිඩ්‍රොක්සිෆීනොසාසෝන් හී රසායනික ආකෘතිය]]
ලිට්මස් යනු, ලයිකන වෙතින්, විශේෂයෙන් රොචෙල්ලා ටින්ක්ටෝරියා වෙතින්, නිස්සාරණය කෙරෙන විවිධ සායම් වලින් සමන්විත, ජලයේ-ද්‍රාව්‍ය මිශ්‍රණයකි.මීට අමතරව ලිට්මස් කඩදාසි නම් විද්‍යාගාර දර්ශකයක් ඇත.එය නිවසේදී සාදාගන්නා ආකාරය කෙටියෙන් බලමු.
නිල් ලිට්මස් නිවසේදී සදා ගන්නා අකාරය-නිල් කටරොළු මල් තම්බා ගත් යුෂ ටිෂූකඩදාසි වල පොගවා වේලෙන්නට තබන්න.නැවත නැවත ටිෂූ කඩදාසි නිල් කටරොළු ද්‍රාවණයේ ගිල්වා වේලන්න.
රතු ලිට්මස් නිවසේදී සාදාගන්නා ආකාරය -රතු ගෝවා තම්බා ගත් යුෂ ටිෂූ කඩදාසි වල පොගවා වේලෙන්නට තබන්න.නැවත නැවත රතු ගෝවා ද්‍රාවණයේ ටිෂූ කඩදාසි ගිල්වන්න.
ඔබ සෑදූ නිල් ලිට්මස් අම්ලයකදී රතු පැහැය ලබාදෙන බවත්. භෂ්මයකදී නිල් පැහැයම ලැබෙන බවත් රතු ලිට්මස් අම්ලයකදී thumb|[[ගොනුව:Red litmus paper.jpg|thumb]] රතු පැහැය ම ලැබෙන බවත් භෂ්මයකදී නිල් පැහැය ලැබෙන බවත් නිරීක්ෂණය කළ හැක.
අප්‍රිකාආසියාතික භාෂා
අප්‍රිකාආසියානු සහ සාම්ප්‍රදායික ලෙසින් හැමිටෝ-සැමිටික් (චැමිටෝ-සැමිටික්) ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, අප්‍රිකාආසියාතික (අප්‍රිකා-ආසියාතික) යනු, 300 පමණ සජීවී භාෂා ඇතුළත් විශාල භාෂා පවුලකි.
හෙබ්‍රෙව් භාෂාව
හෙබ්‍රෙව්[] යනු, අප්‍රිකාආසියාතික භාෂා පවුලෙහි බටහිර සැමිටික් භාෂාවකි.හෙබ්‍රෙව් භාෂාව කානානීය භාෂා සමූහයට අයත් වේ. කානානීය භාෂා යනු වයඹදිග සෙමිටික් භාෂාවේ පවුලකි. අව්රාහම් බෙන්-යෝසෙෆ්ට අනුව, ක්‍රි.පූ. 1200 සිට 586 දක්‍වා කාලය තුළ හෙබ්‍රෙව් භාෂාව ඊශ්‍රායෙලයේ හා යූදා රාජධානිවල කථන භාෂාවක් ලෙස සමෘද්‍ධිමත් විය.හෙබ්‍රෙව් යනු ඊශ්‍රායලයට ආවේණික වයඹදිග සෙමිටික් භාෂාවකි. 2013 දී නූතන හෙබ්‍රෙව් භාෂාව ලොව පුරා මිලියන නවයකට අධික ජනතාවක් කතා කළහ. ඓතිහාසික වශයෙන්, එය ඊශ්‍රායෙලිතයන්ගේ සහ ඔවුන්ගේ මුතුන් මිත්තන්ගේ භාෂාව ලෙස සලකනු ලබයි. හෙබ්‍රෙව් (עִבְרִית) යනු ඊශ්‍රායලයට ආවේණික වයඹදිග සෙමිටික් (Northwest Semitic) භාෂාවකි. 2013 දී නූතන හෙබ්‍රෙව් භාෂාව ලොව පුරා මිලියන නවයකට අධික ජනතාවක් කතා කළහ. ඓතිහාසික වශයෙන්, එය “තනාඛ්” භාෂාවෙන් “හෙබ්‍රෙව්” යන නමින් හැඳින්වුවද, එය ඊශ්‍රායෙලිතයන්ගේ සහ ඔවුන්ගේ මුතුන් මිත්තන්ගේ භාෂාව ලෙස සැලකේ. හෙබ්‍රෙව් අයත් වන්නේ අප්‍රිකානු භාෂා පවුලේ බටහිර සෙමිටික් ශාඛාවටයි. හෙබ්‍රෙව් යනු තවමත් කථා කරන එකම කානානීය භාෂාව වන අතර පුනර්ජීවනය වූ මළ භාෂාවක එකම සාර්‍ථක උදාහරණයයි.
ක්‍රි.ව. 200 ත් 400 ත් අතර කාලයකදී හෙබ්‍රෙව් භාෂාව එදිනෙදා කථා කරන භාෂාවක් වීම නවතා දමා තිබූ අතර එය බාර් කොඛ්බා කැරැල්ලෙන් පසු අඩුවෙමින් පැවතුනි. ජාත්‍යන්තර භාෂා, විශේෂයෙන් ප්‍රභූන් සහ සංක්‍රමණිකයන් අතර යුදෙව් ආගමික වත්පිළිවෙත්, රබ්බිවරුන්ගේ සාහිත්‍යය, යුදෙව් වාණිජ හා කාව්‍ය භාෂාව ලෙස හෙබ්‍රෙව් භාෂාව මධ්‍යතන යුගය දක්වා දිවි ගෙවීය. 19 වන ශතවර්‍ෂයේ සියොන්වාදයේ නැගීමත් සමඟ එය කථන හා සාහිත්‍ය භාෂාවක් ලෙස පුනර්ජීවනය වූ අතර එය “යිෂුව්”ගේ ප්‍රධාන භාෂාව බවට පත් වූ අතර පසුව ඊශ්‍රායල් රාජ්‍යයේ ප්‍රධාන භාෂාව විය. ජනවාර්ගික විද්‍යාවට අනුව, 1998 දී ලොව පුරා මිලියන පහක ජනතාවගේ භාෂාව හෙබ්‍රෙව් භාෂාව විය. ඊශ්‍රායෙලයට පසුව, එක්සත් ජනපදයේ දෙවන විශාලතම හෙබ්‍රෙව් භාෂාව කතා කරන ජනගහනය ඇති අතර, චතුර කථිකයන් 220,000 ක් පමණ සිටින්නට විය.
නූතන හෙබ්‍රෙව් භාෂාව ඊශ්‍රායෙලයේ රාජ්‍ය භාෂාව වන අතර නූතන හෙබ්‍රෙව් භාෂාව අද ලොව පුරා යුදෙව් ප්‍රජාවන් තුළ යාච්ඥා කිරීමට හෝ අධ්‍යාපනික කටයුතු සඳහා යොදා ගනී. “සමරිතානු උපභාෂාව” සමාරියන්වරුන්ගේ පූජනීය භාෂාව වන අතර නූතන හෙබ්‍රෙව් හෝ අරාබි ඔවුන්ගේ ස්වභාෂාව වේ. විදේශීය භාෂාවක් ලෙස, එය බොහෝ දුරට යුදෙව්වන් හා යුදෙව් ආගමේ හා ඊශ්‍රායලයේ සිසුන් සහ මැද පෙරදිග හා එහි ශිෂ්ටාචාරයන් පිළිබඳ විශේෂ පුරාවිද්‍යයින් සහ වාග් විද්‍යාඥයින් මෙන්ම ක්‍රිස්තියානි සෙමනේරිවල දේවධර්‍මවාදීන් විසින් අධ්‍යයනය කරනු ලැබේ.
“තෝරා” හි පළමු පොත් පහ සහ අනෙක් හෙබ්‍රෙව් බයිබලය බොහෝමයක් බයිබලානුකුල හෙබ්‍රෙව් බසින් ලියා ඇත. එහි වර්‍තමාන ස්වරූප බොහෝමයක් ක්‍රි.පූ. 6 වන සියවසේදී, බැබිලෝනීය වහල්භාවයේ දී සමෘද්ධිමත් වූ බව විද්වතුන් විශ්වාස කරයි. මේ හේතුව නිසා හෙබ්‍රෙව් භාෂාව යුදෙව්වන් විසින් පුරාණ කාලයේ සිටම ලශොන් හකෝදෙශ් (לשון הקודש), “ශුද්ධ භාෂාව” ලෙස හැඳින්වේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ දරිද්‍රතාවය
ශ්‍රී ලංකාවේ දරිද්‍රතාවය යනු අඛණ්ඩව පවතින විශාල ප්‍රශ්නයකි. ශ්‍රී ලංකාව යනු, ආයුෂ අපේක්ෂාව, සාක්ෂරතා අනුපාතය සහ අනෙකුත් සමාජ දර්ශකයන් සැලකූ විට සංවර්ධිත රටවල් හා බෙහෙවින් සම වන ප්‍රමාණයක පවතින හා, දකුණු ආසියානු ප්‍රදේශය සඳහා උසස්ම අනුස්ථිති දක්වන විශේෂිත රටකි. මෙම පෙන්නුම් කිරීම් සියල්ල සැලකූ විට, ශ්‍රී ලංකාව තුල ඉහළ ජීවන තත්ත්වයක් පැවතිය යුතු වුවද, මෑතක් වන තුරුම  මානව සංවරධන දර්ශකයෙහි (HDI) මධ්‍යම ප්‍රවර්ගයෙහි එය අනුස්ථිතිය ලදි. මෙම තත්ත්වය පවතින්නේ, 2006 සිට 2009 වසර දක්වා, දදේනි 5.5% වාර්ෂික සාමාන්‍යයකින් වර්ධනය වෙමින් මධ්‍යන වර්ධනයක් ශ්‍රී ලංකාව විසින් අත්විඳිමින් සිටියදීය. මෙයට එක් හේතුවක් වන්නේ එහි සාපේක්ෂ වශයෙන් පහත මට්ටමක පවතින ඒක පුද්ගල දදේනි වෙයි; ලොව පහළම තුනෙන් එකක් තුල එය වර්තමානයේ අනුස්ථිතිය ලබා ඇත. දරිද්‍රතාවය, විශේෂිත වශයෙන්, ග්‍රාමීය දරිද්‍රතාවය මෙයට හේතු වශයෙන් දැක්විය හැකිය. 2006 දි පැවැති 15.2%  අගයයෙහි සිට 2010 දී 8.9% අගයයක් දක්වා දරිද්‍රතාවය අඩු කිරීමටද, නාගරික දරිද්‍රතාවය  6.7 සිට 5.3% දක්වා අඩු කරන අතර, ග්‍රාමීය දරිද්‍රතාවය 15.7 සිට  9.5% දක්වා අඩු කිරීමටද ශ්‍රී ලංකාවේ රජය සමත් ව ඇති අතර, අත්‍යන්ත දරිද්‍රතා කුසගින්න මුලිනුපුටා දැමීමේ වර්ෂ සහස්‍රක සංවර්ධන ඉලක්ක අත්පත් කරගැනීම වෙත සැලකිය යුතු ප්‍රගතියක් මෙම දේශය විසින් සාක්ෂාත් කර ගෙන ඇත.
ජනගහණය
2010 වන විට, ජනගහණයෙන් 8.9% ක් දරිද්‍රතා සීමාවට පහළින් ජීවත් වෙති. මෙයින් දක්වනුයේ අති දරුණු දරිද්‍රතාවය තවදුරටත් ප්‍රශ්නයක් නොවන නමුදු, තවදුරටත් පැතිර පවතින දරිද්‍රතාවය, ශ්‍රී ලංකාව තුල අභියෝගාත්මක ප්‍රශ්නයක් ලෙසින් තවමත් පවතින බවයි. වඩාත් අසහනකාරී වන්නේ, දුප්පතුන්ගෙන් 90% ජීවත් වන්නේ ගම්බද ප්‍රදේශ වල වීමත්, ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහණයෙන්  80% කට වඩා තවමත් ජීවත් වන්නේ ගම්බද වීමත්ය. එහෙත්, 2013 වසරෙහිදී, අනෙකුත් කිසිම ආසියානු රටකට වඩා එහි ආර්ථිකය වර්ධනයකට ලක්වී තිබුණි.
කොම්ටන්-මිලර් පදක්කම
කොම්ටන්-මිලර් පදක්කම යනු අළු බඳුන තරගාවලියේ තරගාවලියේ වීරයාට ලැබෙන පදක්කමය.