cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
බංග්ලාදේශ ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම
Under Stuart Law (2011–2012)
A lengthy hunt for a head coach, followed Siddons' exit encountering the names of Vincent Barnes and Stuart Law as possible appointees. Law, who at the time was the acting head coach of Sri Lanka following Trevor Bayliss' departure, was named Bangladesh's new head coach in June. Bangladesh toured Zimbabwe in August for a one-off Test and five ODIs. The Test marked Zimbabwe's return to the longest-format of the game, after a self-imposed withdrawal in January 2006 as the sport in the country was in a state of disarray. Bangladesh lost the match by 130 runs. Though they were expected to with the Test and the ODIs, Bangladesh lost the subsequent one-day series 3–2. In the aftermath of the series, Shakib was sacked as captain, with a BCB representative citing his poor leadership. Later that month, wicket-keeper Mushfiqur Rahim was named captain, with all-rounder Mahmudullah as his deputy. Bangladesh' struggles at international level have been epitomised by the ineffectiveness of their fast bowlers. Between January 2010 and August 2011, they took 37 wickets in 8 Tests at an average of 67.67, the worst out of the nine teams playing regular Test cricket in this period.
Though Bangladesh won Rahim's first match in charge, a T20I against the West Indies in October, the team lost the subsequent ODI series 2–1 and the two-match Test series 1–0. Pakistan toured in December, and during the first of three ODIs Bangladesh were dismissed for their 13th score of less than 100 in the format, overtaking Zimbabwe's record of 12 times. In March Bangladesh hosted in the 2012 Asia Cup featuring India, Pakistan, and Sri Lanka. Bangladesh entered the tournament with just two wins from 29 Asia Cup matches. Victories against India and Sri Lanka saw Bangladesh face Pakistan in the final, only the second time the team had reached the final of a multi-national competition. Though Pakistan won the final by two runs, Bangladesh had exceeded expectations. During the tournament, Tamim Iqbal became the first Bangladeshi player to score four consecutive fifties in ODIs. Shakib Al Hasan was named man of the series after contributing with both the bat and the ball, making 237 runs and taking 6 wickets respectively. The following month Law announced he would be stepping down as coach in June when his contract was due to expire for personal reasons.
Under Shane Jurgensen (2013–2014)
Australian Shane Jurgensen was appointed as Bangladesh's head coach. He was the side's interim coach in their previous international series, against West Indies in which the home side won the ODI series 3–2.
Bangladesh toured Sri Lanka in March for a full series. In the 1st Test at Galle Mushfiqure Rahim scored the first double century for Bangladesh in test cricket, Mohammad Ashraful chipping in with a handy 190. They drew the Test against Sri Lanka, the first time against them on the way to creating some new Bangladesh records. The 2nd test was lost and they ultimately lost the series (0–1). After losing the 1st ODI by 8 wickets and no result in the 2nd ODI (due to heavy rain) Bangladesh won the rain affected 3rd ODI to share the ODI series (1–1). They lost the one-off T20I.
Then they toured Zimbabwe for Zimbabwe's Test comeback series. Bangladesh lost the 1st Test by 335 runs and won the 2nd Test by 173 runs and drew the series (1–1). Lost the ODI series (1–2) and drew T20I series (1–1).
Later in 2013 Bangladesh drew the two-test series (0–0) at home soil against New Zealand for the first time in their history, followed by 3–0 series whitewash win in ODIs. But lost the one-off T20I.
That was followed up by a series of defeats against Asian Cricketing nations (India, Afghanistan, Pakistan, Sri Lanka) at the Asia Cup 2014 league matches conducted on their home soil. The highlight was the loss to Afghanistan which is an Associate member. Lost all (0–4) and finished at the bottom of the table.
Bangladesh ended their winless run for 11 games in 2014 defeating two associates (Afghanistan and Nepal) in consecutive T20Is at the World T20 2014 Qualifying round but lost to another associate Hong Kong. In the following Super 10, Bangladesh lost all (0–4) their matches.
Under Chandika Hathurusingha (2014–Current)
The BCB appointed Chandika Hathurusingha, a former Sri Lanka batsman, as Bangladesh's head coach for a two-year period. The first series under the new coach was against India at home. Bangladesh lost the first & second ODI comprehensively and the 3rd was washed out and lost the series 2–0.
Bangladesh toured West Indies for a full series in August. West Indies beat Bangladesh 3–0 in the ODI series extending Bangladesh's win-less ODI run for 13 matches. In the 2nd ODI Bangladesh was bundled out for 70 which is the 3rd lowest total for Bangladesh. Bangladesh lost the match by 177 Runs. Only the T20 match was abandoned. Further, West Indies white-washed Bangladesh in the Test series 2–0, defeating Bangladesh by 10 wickets in the 1st Test and by 296 runs in the 2nd Test respectively. Bangladesh finally emerged victorious during the Zimbabwe tour in Bangladesh whitewashing the visitors 3-0 during the Test series. Bangladesh claimed #9 ranking with the series victory pushing Zimbabwe to #10. In the ODI series, Bangladesh whitewashed Zimbabwe 5-0.
At the turn of the new year, Bangladeshi all-rounder Shakib Al Hasan emerged as the number one all-rounder in all formats of the game. This was the first time ever that any player achieved such a feat, after the ICC introduced ranking system.
A full strength Indian team arrived in Bangladesh on June after the series "Banglawash" against Pakistan. The Indians were expected to win comfortably. However, excellent performances by the batsmen and ODI debutant bowler Mustafizur Rahman had the tables turned over as Bangladesh convincingly won the first two ODIs and for the first time, won a bilateral series against India by a margin of 2-1.
With the victory, for the first time in Bangladesh cricket history, they were able to win three consecutive bilateral series until 15 July 2015, when Bangladesh confirm another ODI series win by a margin of 2-1, the first ever series win against South Africa, and 4th consecutive ODI series win on their home soil.
Although South Africa took the lead in the first ODI match, Bangladesh came back strongly and completely dominated South Africa in the following two matches, to win the series by a margin of 2-1, showing excellent performance in all three departments where none of the team in any match could reach 200 runs in an innings in the whole ODI series.
In November 2015, The Zimbabwean cricket team toured in Bangladesh. The tour consisted of three One Day Internationals (ODIs), two Twenty20 Internationals (T20Is). Bangladesh won the ODI series 3–0 and the T20I series was drawn 1–1.
The golden memory continued to Bangladesh when they became runner up of 2016 Asia Cup, played on home soil. They defeated mighty T20I champions Sri Lanka and Pakistan in the group stage and also beat UAE, qualified to the Asia Cup final for the second time. They lost only to India in a group match and in the final.
Bangladesh has an impressive list of conquests to their name within the last couple of years, but they have still not beaten England in a bilateral series, losing the ODI series by 2-1 as they went down in Chittagong in the final match. But they secured a historic Test 108-run win against England, their first win in 10 attempts, to end the two-match test series 1-1, after losing the first test narrowly by only 22-run.
Bangladesh toured New Zealand for a complete series at the end of 2016. The series started with 3-0 whitewash defeat for Bangladesh in ODIs and continued 2017 with another T20I series loss by 3-0. With that, Bangladesh is yet to win a T20I against New Zealand. Further Bangladesh lost the Test series 2-0. However they broke the 123 years old record for the Highest first innings total in tests to lose during the 1st Test vs New Zealand by scoring 595/8 dec. They finished the tour losing all the games 8-0.
Bangladesh toured India in February for the historical first ever Test match between two countries on Indian soil. India won the game comprehensively by 208 runs, having declared in both innings.
Bangladesh drew their next Test series, with Sri Lanka, 1-1. Their four-wicket win in the second Test match, after a 259-run defeat in the first Test in Galle, meant Bangladesh won their 100th Test match, one of four teams to have done so. After winning the first ODI by 90 runs, the second ODI was washed away by rain. Sri Lanka won the third ODI by 70 runs, sharing the ODI series 1-1. The T20I series was also shared 1-1.
Bangladesh registered their first ever test match win over Australia when the host defeated them by 20 runs at Sher-e-Bangla National Cricket Stadium on 30 August 2017.
Governing body
The Bangladesh Cricket Board (BCB) is the governing body for the Bangladeshi cricket team and the sport in the country. The BCB is responsible for maintaining grounds and promoting the sport. It was founded in 1972 as the Bangladesh Cricket Control Board. Its first constitution was drafted in 1976. The board changed its name, dropping "control" from its title, in January 2007. The president of the BCB is appointed by the government of Bangladesh. The board also controls the team's sponsorship. Since 2003 telecommunications company Grameenphone has sponsored the men and women's national teams. Between 2007 and 2011 they invested 151.5 million Bangladeshi taka in developing sport in the country. In 2006 the Board established an academy to encourage the development of young and inexperienced players. The Board issues central contracts to the national players and issuing match fees. In 2005 players were given about $1,000 for each Test they played and $500 per ODI.
International contribution by Bangladesh grounds
Updated: 3 November 2016
Fan following
thumb|වම|300px|Bangladesh playing against Zimbabwe in 2009. Fans can be seen in the background waving a Bangladesh flag. Before Bangladesh had even secured Test status, cricket fans in the country took the game seriously; when the team lost an ODI against Kenya in March 1999, several hundred fans protested outside the offices of the Bangladesh Cricket Board (BCB). On learning of Bangladesh's promotion to Test status, thousands of people celebrated on the streets. Then Prime Minister Sheikh Hasina remarked that "I can't express my joy in words at this happiest hour of the nation". At the time cricket was the second-most popular sport in the country behind football. When Bangladesh began its first Test match on 10 November 2000 at Bangabandhu National Stadium in Dhaka, the stadium was nearly full on the first day as around 40,000 people watched the team take on India. As the match partly overlapped with the festival of Shab-e-Barat, numbers attending declined as the match progressed. thumb|Supporters of the Bangladesh cricket team In 2011, Bangladeshi politician Saber Hossain Chowdhury opined that "In Bangladesh cricket is not simply a game, it is a symbol of national unity", and in the words of AHM Mostofa Kamal, president of the BCB in 2011, "People of Bangladesh take cricket religiously". The people of Bangladesh are referred as "the most passionate cricket fans" among the cricket world. When Bangladesh are victorious, the fans sometimes take to the streets in celebration. When Bangladesh defeated South Africa in the 2007 World Cup, thousands of people celebrated into the night on the streets of Dhaka despite there being a ban on public gatherings at the time. Although fans are jubilant in victory, they can also be vocal in defeat. When Bangladesh lost to England in an ODI in November 2003, the then captain Khaled Mahmud was booed off the field. During the 2011 World Cup, Bangladesh succumbed to a record defeat against West Indies, registering the team's lowest score in ODIs. The buses of both teams were stoned (Bangladesh's intentionally, West Indies' mistakenly), as was Shakib Al Hasan's house.
Tournament history
A red box around the year indicates tournaments played within Bangladesh
ICC Champions Trophy
Known as the "ICC Knockout" in 1998 and 2000
World Cup Qualifier
Known as the "ICC Trophy" from 1979 to 2005
Records
International Match Summary – Bangladesh
Test matches
Most Test runs for Bangladesh
Most Test wickets for Bangladesh
Test record versus other nations
One Day Internationals
Most ODI runs for Bangladesh
Most ODI wickets for Bangladesh
ODI record versus other nations
Twenty20 Internationals
Most T20I runs for Bangladesh
Most T20I wickets for Bangladesh
T20I record versus other nations
රෝමානු මාර්ග
thumb|right|250px| [[පොම්පේයි|පොම්පේයිහී රෝමානු වීදියක්]]
අධෝසටහන්
ප්‍රවර්ගය:මාර්ග ලැයිස්තුව ප්‍රවර්ගය:රෝමානු මාර්ග ප්‍රවර්ගය:මාර්ග වර්ග
කේ. එස්. සිවකුමාරන්
කයිලෙයාර් සෙල්ලනයිනර් සිවකුමරන් ( කේ.එස්. සිවකුමාරන් ලෙසද හැඳින්වේ; (1936 ඔක්තෝබර් 1 - 2022 සැප්තැම්බර් 15) යනු ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ලේඛකයෙක්, කලා සහ සාහිත්‍ය විචාරකයෙක්, මාධ්‍යවේදියෙක් සහ ගුවන්විදුලි සහ රූපවාහිනී පෞරුෂයකි. ඔහු දෙමළ සහ ඉංග්‍රීසි යන දෙඅංශයෙන්ම රචනා කර විකාශනය කරයි.
ළමා අවධිය
සිවකුමාරන් උපත ලැබුවේ ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර පළාතේ මඩකලපුව නගරයේ පුලියන්තීව් හි සිංගලවාඩි ප්‍රදේශයේ ය.
ඔහු 1947 සිට 1953 දක්වා මඩකලපුවේ ආනයිපන්ති පිරිමි පාසලෙන් සහ ශාන්ත මරියා පුහුණු පාසලෙන්, ශාන්ත මයිකල් විද්‍යාලයෙන් (එවකට උතුරු ඇමරිකානු ජේසු නිකායිකයින් විසින් පාලනය කරන ලදී) සහ රජයේ විද්‍යාලයෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලබා ඇත. 1953 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී පවුල කොළඹට සංක්‍රමණය විය. කොළඹ දී; ඔහු විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රවේශ පන්තිය දක්වා (HSC ලෙස හඳුන්වන) කොළඹ හින්දු විද්‍යාලයෙන් (බම්බලපිටිය සහ රත්මලාන) සහ ඩාර්ලි පාරේ ශාන්ත ජෝශප් විද්‍යාලයෙන් ඉගෙනුම ලැබීය. ඔහු බාහිර ශිෂ්‍යයෙකු ලෙස සිය අධ්‍යාපන කටයුතු කරගෙන ගිය අතර පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ඉංග්‍රීසි, දෙමළ සහ බටහිර සම්භාව්‍ය සංස්කෘතිය පිළිබඳ උපාධිය ලබා ගත්තේය.
වෘත්තීය
සිවකුමාරන් 1960 දී මාධ්‍යවේදියෙකු ලෙස සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේ ඉන්ඩස්ට්‍රි නම් වෙළඳ සඟරාවක සේවය කරන අතර එය දැන් අභාවයට ය. 1961 සිට 1969 දක්වා ඔහු පළාත් පාලන සේවා කොමිෂන් සභාවේ (LGSC) දෙමළ පරිවර්තකයෙකු විය. 1966 දී, ඔහු ශ්‍රී ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථාවේ SLBC හි වාණිජ සේවය සඳහා දෙමළ භාෂාවෙන් සහන නිවේදකයෙකු ලෙස (එවකට රේඩියෝ සිලෝන් ලෙස හැඳින්වේ) සහ දෙමළ සහ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ප්‍රවෘත්ති කියවන්නෙකු ලෙස තේරී පත් විය. 1969 අප්‍රේල් මාසයේදී ඔහු ප්‍රවෘත්ති අංශයේ දෙමළ පරිවර්තකයෙකු ලෙස ස්ථිර තනතුරකින් SLBC වෙත සම්බන්ධ විය. පසුව ඔහු සහකාර කර්තෘවරයෙකු ලෙස පත් කරන ලද අතර පසුව SLBC හි දෙමළ ප්‍රවෘත්ති අංශයේ රාජකාරි කර්තෘ තනතුර දැරීය. ඔහු 1979 ඔක්තෝබර් දක්වා මෙම තනතුරේ සේවය කළේය. පසුව ඔහු එක්සත් ජනපද තොරතුරු සේවයට සම්බන්ධ විය, එය දැන් එක්සත් ජනපද තොරතුරු ඒජන්සිය ( USIA ) ලෙස හැඳින්වේ, කොළඹ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් කටයුතු කිරීමේ කාර්යය තොරතුරු නිලධාරියාගේ සහකාර ලෙස කටයුතු කළේය.
ඉංග්‍රීසි සහ දෙමළ මාධ්‍ය දෙකෙහිම ලේඛකයෙකු ලෙස ඔහු දෙමළ භාෂාවෙන් පොත් 30 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් සහ ඉංග්‍රීසියෙන් පොත් දෙකක් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.
ඔහු කොළඹින් ප්‍රකාශයට පත් කරන "දි අයිලන්ඩ්" සහ "ඩේලි නිවුස්" - ඉංග්‍රීසි භාෂා දිනපතා පුවත්පත්වල මාධ්‍යවේදියෙකු ලෙස සේවය කර ඇත. ඔහු දෙමළ භාෂාවෙන් "විරකේසරි: සහ නවමනි" සඳහා ජ්යෙෂ්ඨ මාධ්යවේදියෙකු ලෙස කටයුතු කර ඇත.
සම්මාන සහ උපහාර
thumb|180x180පික් පුවත්පත් ආයතනය සහ ජනමාධ්‍ය විද්‍යාලය විසින් පිරිනමන 2007 වර්ෂය සඳහා හොඳම ඉංග්‍රීසි තීරු ලිපි රචකයා ඇතුළු සම්මාන රාශියක් ඔහු ලබා ඇත. ඔහු අධ්‍යයන ආයතනවල බාහිර කථිකාචාර්යවරයෙකි. ඔහු බොහෝ රටවල රැස්වීම්, සම්මන්ත්‍රණ ආදියට ආරාධිතයෙකු ලෙසත් සහභාගිවන්නෙකු ලෙසත් සහභාගී වී ඇත.
2020 දෙසැම්බරයේ යාපනය ජාත්‍යන්තර සිනමා උළෙලේ හයවන සංස්කරණය මගින් ඔහුට Lifetime Achievement සම්මානය පිරිනමන ලදී
මරණය
කේ එස් සිවකුමාරන් 2022 සැප්තැම්බර් 15 බ්‍රහස්පතින්දා කොළඹදී මිය ගියේය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1936 උපත්
බෙවෙර්ලි හිල්ස්
බෙවෙර්ලි හිල්ස් යනු ඇමෙරිකාවේ කැලිෆෝනියා ප්‍රාන්තයේ පිහිටි නගරයකි.
1936
1936 වසර.
ප්‍රවර්ගය:1936
Bosco college kaluaggala
කලුඅග්ගල නගරයේ ඇති මිශ්‍ර පාසලකි.
1818
1818 වසර.
ප්‍රවර්ගය:1818
විදිලි දනවනය
දකුණ|thumb|300x300පික්| නවීන දියදුම් තලබමන දනවනයක (දිතද) [[:en:United_States|එක්සත් රජයු නැබියුරු නියාමන කමිසු සේයාරුවක්.]] විදිලිය දැනැවුමෙහි ලා, දනවනයක්  හෙවත් උත්පාදක යන්ත්‍රයක් යනු බැහැරි සැරියකැ යොදාගනුව සලයුරු බලය (යතකුරු ඔදය) හෝ දැවි මත පදනම් වූ බලය (රසායනික ඔදය) හෝ විදිලි බලය බවට පිරිවටනා අටව්වකි. යතකුරු ඔද ප්‍රභව අතර දියදුම් තලබමන, ගෑසි තලබමන, දිය තලබමන, අබතුරු දැවුම් ඇන්ජින්, සුළං තලබමන මෙන් මැ අත්-දොඹකර පවා වේ. පළමු විදු-යකැති දනවනය වූ ෆැරඩේ තැටිය 1831 දී බිරිතානි සොයුනනුමයිකල් ෆැරඩේ විසින් නිමැවුණි. දනවන විදිලි බල කොටුමා සඳහා ඇවැසි සියලු මැ බලය පාහේ සපයයි.
විදිලිය (ප්‍රතිදානය) දනවනුව, විදු-යතකුරු සැකැසුම්වලට අමතැරි වැ, ප්‍රකාශ වෝල්තතා හා දැවි සැල්-බලගැන්වු දනවන හා සඳහා පිළිවෙළින් රිවි ඔද හා දලදනු මත පදනම් වූ දැවි හා ගැනෙයි.
විදිලි ඔද යතකුරු ඔද බවට ආපිට පිරිවැටුම විදිලි බමවනයකින් කෙරෙන අතර බමවන හා දනවන හා අතර සමානකම් බෙහෙවි. විදිලිය දැනැවුමට බොහෝ බමවන යතකුරු වැ දිවැවියැ හැකි; බොහෝ විටැ, පිළිගත හැකි අත්කුරු (manual) දනවන තැනෙයි.
පාරිභාෂිතය
දකුණ|thumb| [[බෙල්ජියම|බෙල්ජියමේ බටහිරි පැලැන්දසරයේ ස්වෙවෙගෙමෙහි මුල්-කැලි ගෑන්ස් දනවනයක්]] විදු-යකැති දනවන, ඩයිනමෝ හා ප්‍රත්‍යාවර්තක හා යන පුළුල් දෙ ගණයෙන් එකකට වැටේ.
යතකුරු වැ, දනවනයක් යකැති සැරියක් සාදන බෙමෙන කොටසකිනුදු නිසල කොටසකිනුදු යුතුයි:
ඉතිහස
චුම්භකත්වය හා විදිලිය හා අතර ඇවිණිය සොයාගැන්මට පෙරැ, විදු-නිසල දනවන නිමැවුණි. වැඩි ඉඳැති විදු-දොරුවකට සුවැසිරි දරාගිය විදිලි-සුවැසිරූ (electrically charged) දුවන පටි, තහඩු හා තැටි හා යොදාගැන්මෙන් ඒවා මෙහෙයැවුණේ විදු-නිසල මූලධර්ම මතයි. සුවැසිරිය දැනැවුණේ විදු-නිසල අනුදැනැවුම හෝ පිළිලුම් විදිලි (ට්‍රයිබෝ විද්‍යුත්) ආචරණය යන දෙ යාන්ත්‍රණයෙන් එකක් ගැන්මෙනි. එ වන් දනවන ඉවැඩි වෝල්තතාවක් හා අඩු දහරක් හා දනවයි. ඒවායේ නුසුරුව ද ඉවැඩි වෝල්තතා දනවන යත් වෙනුරුමෙහි වූ දුකරතාව ද නිසා, විදු-නිසල දනවනවලට අඩු බල ශ්‍රේණිගත කිරීම් තුබූ අතර, වෙළෙඳමය වැ සැලකියැ යුතු පමණක විදිලි බලයක් දනවනුව කැලමැ නොගැනිණ. ඒවායේ එකම කම්හුරු යොදාගැනුම් වූයේ මුල් එක්ස්-රේ බට හා පසු වැ ඇතැම් පරමාණුක අංශු ත්වරක හා බලගැන්වුමයි.
ජෙඩ්ලික් හා සිය-පෙබැයුම් සංසිද්ධිය
ෆැරඩේගෙන් ස්වාධීන වැ, අන්යෝස් ජෙඩ්ලික් 1827 දී විදු-යකැති බෙමෙන අටව් හා අත්හදා බැලීම් ඇරැඹූ අතර හේ එවා විදු-යකැති සිය-බමන සේ හැඳින්වී. තනි-ධ‍්‍රැව විදිලි පටනයේ මූලාකෘතියෙහි (1852 හා 1854 හා අතර නිමහම් දැකි) නිසල හා බෙමෙන හා දෙ කඩ මැ විදු-යකැති වියැ. එය නිති-යකැති සැකැසුම්හි තැනැ ගත්,  ඩයිනමෝ සිය-පෙබැයුම් නය සොයා ගැන්ම ද වියැ. හේ ඩයිනමෝ සංකල්පය ද 1861 දී (සීමන්ස් හා වීට්ස්ටෝන් ට පෙරැ) සකසා තිබුණේ වියැ හැකි නමුත් මෙය අවබෝධ කැරැගත් පළමු තැනැත්තේ තමා නො වෙතී සිතූයෙන් ඒට පේටන්ට් වරයක් ලබා නො ගති.
එපැති දහර දනවන
thumb| [[:en:Hippolyte_Pixii|ඉපොලිට් පික්සිගේ ඩයිනමෝව. කොමියුටේටරය, කැරැකෙන යකතට පහළින්, දඬුවෙහි පිහිටා ඇති.]] thumb| මෙ [[wiktionary:large|පුවළ පටි-දිවැයු වැඩි-දහර ඩයිනමෝව වෝල්ත 7කැ දී ඇම්පියර 310ක් නිපැයී. අදිබල යෙදැවුම් සඳහා වුව මනා කොමියුටේටරයේ පමණ හා ගැටමුසු බව හා නිසා ඩයිනමෝ තවදුරටත් යොදා නො ගැනේ.]] කාන්දම් පිටියකැ බෙමෙන තත් දරණයක් එක් එක් 180° බැමුමක් සමඟ ගලන අත (පැත්ත) මාරුවෙන දහරක් එනම් දෙපැති දහරක් (AC) නිපයයි. කෙසේ වතුදු බොහෝ මුල්-කැලි විදිලි භාවිතයනට එපැති දහරක් (DC) ඕනෑ වියැ. ඩයිනමෝ සේ හැඳින්වෙන පළමු කම්හුරු විදිලි දනවනයන්හි, ආමේචර දඬුව මත බෙමෙන වහරු ගටන කට්ටලයක් වූ කොමියුටේටරයකින් දෙ.ද. (AC) එ.ද. (DC) බවට පිරිවැටිණ. කොමියුටේටරය දඬුවේ සෑම 180° බැමුමකැ දී මැ සැරියට ආමේචර එතුමේ ඇවිණිය ආපසු හැරැවූයේ ගැසි එ.ද. දහරක් මවමිනි. පළමු ඩයිනමෝ වලින් එකක් 1832 දී ඉපොලිට් පික්සි විසින් තැනිණ.
සමමුහුර්ත දනවන (දෙපැති දහර දනවන)
thumb| ෆෙරන්ති දෙපැති දහර දනවනය, c. 1900. සොයාගැනුම් නෑවැලක් හරහා ඩයිනමෝවට පසු වෙසෙසින් මැ දෙපැති දහරක් දැනැවියැ හැකි දෙ.ද. (AC) ප්‍රත්‍යාවර්තකය වැනි බොහෝ පසු-කැලි නිමැවුම් පැමිණියේ යි. එය පොදුවේ සමමුහුර්ත දනවන (SGs) සේ හැඳින්වේ. සමමුහුර්ත යත් ඉඳුරා මැ කොටුමාවට ඇවිණෙන අතර ඇරැඹුමේ දී නිසි සේ සමමුහුර්ත කළ යුතුයි. එ මතු නො වැ, බල සැටියේ ස්ථායීතාවය හුවනුව වෙසෙසි පාලනයකින් යුතු වැ ඒවා පෙබැයේ. thumb|200x200පික්| 1900 ගණන්හි මුල් 75 kVA සෘජු-[[wiktionary:driven|දිවැයු බල පොළ දෙ.ද. (AC) ප්‍රත්‍යාවර්තකය, වෙන මැ පටි-දිවැයු පොබයු දනවනයක් හා.]] 1891න් පසු, බහුවිධ අදියරයන්හි දහර සපයනුව නෙ-කලා ප්‍රත්‍යාවර්තක හඳුන්වා දෙවුණි. පසු-කැලි වැ ප්‍රත්‍යාවර්තක හර්ට්ස් දහසය හා සියය පමණ හා අතර වෙනස්වන දෙපැති-දහර නිතැරියා සඳහා ද සැව් එළියනය, තැවිදිළි එළියනය හා විදිලි බමවන හා සමඟ යොදාගනුව ද සැකැසිණ.
සිය-පෙබැයුම
මහ පරිමාණයේ බල දැනැවුමෙහි ඇවැසියාවන් වැඩි වත, නව ඉම්කැරුමක් පැනැනැඟිණ: නිති යකැති වලින් ලබාගත හැකි කාන්දම් පිටි. දනවන මගින් දැනැවි බෙලෙන් කුඩා පමණක් විදු-යකැති පිටි දරණයකට දිහැරැවීමෙන් දනවනයට සැලකියැ යුතු සේ වැඩි බලයක් නිපැයියැ හැකි වී යැ. මෙ සංකල්පය සිය-පෙබැයුම සේ නම් කැරුණි.
එපැති දහර (එද)
ඩයිනමෝවක් එපැති දහරක් නිපයනුව කොමියුටේටර ගනියි. එය සිය-පෙබැයු වේ. එනම් යතේ මැ ප්‍රතිදානයෙන් එහි පිටියුරු විදු-යකත් බලගැන්වේ. වෙනත් පන්නයන්හි එ.ද. (DC) දනවන එවායේ පිටියුරු[?] යකත් ඔදගන්වනුව වෙන මැ එපැති දහර ප්‍රභවයක් ගනියි.
Homopolar දනවනය
homopolar දනවනයක් යනු ඒකාකාර නිසල කාන්දම් පිටියකට ලඹයුරු තලයක බෙමෙන විදිලි-පිරියැවි තැටියකින් හෝ වට කඳකින් හෝ යුතු එ-පැති දහර (DC) විදිලි දනවනයකි. තැටියේ හරි මැද හා දාරය (හෝ වට කඳෙහි කෙළවරයන්හි) හා අතර ඉඳැති වෙනසක් මැවේ. විදිලි ධ්‍රැවීයතාව බෙමෙන අත හා පිටියේ දිශානතිය හා අනුවැ වෙයි.
යකැති-දිය-ගතික දනවනය (Magnetohydrodynamic (MHD) generator)
යකැති-දියෙදු-ගතික (ය.දි.ග.) දනවනයක් බෙමෙන විදු-යකැති යතයුරු යොදාගැන්මකින් තොර වැ කාන්දම් පිටියක් හරහා උණුසුම් ගෑසි යැවීමෙන් කෙළින් මැ විදිලි බලය ලබා ගනී. ය.දි.ග. (MHD) දනවන මුලින් දිවඩවා ඇත්තේ, ප්ලාස්මා ය.දි.ග. දනවනක ප්‍රතිදානය දියදුම් බල පිළියතකැ පස්වන හොඳින් රත් කළ හැකි දල්ලක් වන බැවිනි. පළමු කම්හුරු සැකැස්ම AVCO Mk. 25, 1965 දී දිවැඩුණි. එක්සත් රජයු ආණ්ඩුව සැලැකියැ යුතු දිවැඩුමකට අරමුදල් සැපැයූ අතර, එය 1987 දී මෙගාවොත 25 ක ආදර්ශන පිළියතකින් කුළුගැන්විණ. ය.දි.ග. (MHD) U 25 පිළියත 1972 සිටැ 1980 ගණන්හි අග හරිය දක්වා සෝවියට් සංගමයෙහි මොස්කව් බල සැටියේ මෙ.වො. 25ක ශ්‍රේණිගත කිරීමකින් යුතු වැ නිති උපයෝගිතා මෙහෙයුමේ පැවති අතර එය එවකට ලොවැ පුවළතම ය.දි.ග. පිළියත් ශ්‍රේණිගත කිරීම වියැ. ටොපිං සකැලියක් සේ මෙහෙයැවුණු ය.දි.ග. දනවන දැනට (2007) සබැඳි සකැලි ගෑසි තලබමනවලට වඩා දුසුරු වේ.
බල පොළ
thumb| දකුණු අප්‍රිකාවේ කේප් ටවුමේ ඇත්ලෝන් බල පොළ දකුණ|thumb| ස්ලෝවාකියාවේ ගැබිචිකෝවෝ (Gabčíkovo) වේල්ලේ දිය විදිලි බල පොළ thumb| ඇරිසෝනාවේ ග්ලෙන් කැනියොන් වේල්ලේ දිය විදිලි බල පොළ බල පොළක්, බල පිළියතයක් හෝ බලගරක් ලෙස ද ඇතැම් විටැ දැනැවුම් පොළක් හෝ දැනැවුම් පිළියතයක් සේ ද හැඳින්වෙනුයේ විදිලි බල දැනැවුම සඳහා වන කාර්මික පහසුකමකි. බොහෝ බල පොළවල්, යතකුරු බලය තෙ-කලා විදිලි බලය බවට පිරිවටනා බෙමෙන යත් වන දනවන එකකින් හෝ කිහිපයකින් හෝ යුතුයි. කාන්දම් පිටියක් හා පිරියවනයක් හා අතර බැඳි සැලුමක් (සාපේක්ෂ චලිතය) විදිලි දහරක් මවයි. දනවනය දිවැවීමට ගැනෙනා ඔද ප්‍රභවය පුළුල් සේ වෙනස් වේ. ලොවැ බොහෝ බලපොළ විදිලිය දනවනුව ගල් අඟුරු, තෙල්, සහදා ගෑසි ඈ පොසිලි දැවි පුලුස්සයි. පිරිසුදු ප්‍රභවයන් අතර නැබියුරු බලය හා වැඩි වැඩියෙන් රිවි, සුළං, රැළි, දිය විදිලි ඈ පුනර්ජනනීය දෑ ගැන්ම වේ.
රිය දනවන
thumb| ජංගම විදිලි දනවනය
මං රිය
බමවන රියවලට ඒවායේ උවාරණ බලගන්වනුව ද එන්ජිම ක්‍රියාත්මක කර තබා ගනුව මැ ද ඒවායේ බැටරි නැවැත සුවසුරනුව ද විදිලි ඔද ඕනෑ වෙයි. 1960 දසවස පමණ වන තුරු මැ බමවන රිය විදු-යතකුරු හසුරුවන සහිත එ.ද. (DC) දනවන (ඩයිනමෝ) යොදාගැන්මට නැඹුරු වියැ. ඉහත ඓතිහාසික ප්‍රවණතාවය අනුයමින් හා එ වන් වෙනත් බොහෝ හේතු නිසා, මේවා දැන් බිල්ට්-ඉන් සරිලු සැරි සහිත ප්‍රත්‍යාවර්තක මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කර ඇති.
ජෙන්සෙට්
එන්ජින් දනවනයක් යනු විදිලි දනවනයක් හා එන්ජිමක් (ප්‍රයිම් මුවර්) එකට සවිකැරැ තනි සිය-අන්තර්ගත උවාරණයක් සෑදීමයි. ගැනෙන එන්ජින් සැමැනියෙන් පිස්ටන් එන්ජින් වේ, නමුත් ගෑසි තලබමන ද ගත හැකි අතර දෙ-දැවි එකු ලෙස හැඳින්වෙන දෙමුහුන් දිසිතෙල්-ගෑසි එකු පවා ඇති. ඉතා කුඩා සරහුරු පිරිතෙල්-බලගැන්වු කට්ටලවල සිටැ පුවළ තලබමන පිහිටැවුම් දක්වා නොයෙක් එන්ජින්-දනවනවලැ විවිධ සරූප තිබේ. එන්ජින් දනවනවලැ පළමුවැරි අදිවාසිය වන්නේ එකුවලට පිටුබල-බල-විසැඳුම් ලෙස සේවය කිරීමට ඉඩහරිමින් සියත් වැ විදිලිය සැපයීමේ හැකියාවයි.
මිනිස්-බලගැන්වු විදිලි දනවන
දනවනයක් මිනිස් මස් පිඬු බෙලෙන් ද දිවැවියැ හැකි. (නිදසුනකට, පිටියුරු රෙදෙව් පොළ උවාරණයන්හි). thumb| ඔක්යුපයි වෝල් ස්ට්රීට් විරුදුතාකරුවන් තම [[:en:Electronics|විදුරොන් උවාරණ සඳහා බැටරි සුවසුරනුව බමවනයකට ඇවිණු පාපැදි හා එක්-මං දෙ-දොරු (දියෝඩ) හා ගනිමින්. ]]
සම සැරිය
[[ගොනුව:Generator-model.svg|thumb|දනවනයේ හා බැරයේ සම සැරිය. G, දනවනය
VG, දනවන ඇරි-සැරි වෝල්තතාව RG, දනවන තුළු රොදය
VL, දනවන බැර-පිට වෝල්තතාව RL, බැර රොදය]] දනවනයකැ හා බැරකැ හා සම සැරියක් රූ සටහනෙහි දැක්වේ. දනවනය පරමාදර්ශී වෝල්තතා ප්‍රභවයකින් හා තුළු ගැහැටියකින් (internal impedance) හා යුතු වියුක්ත දනවනයකින් දැක්වේ. දනවනයේ V_\text{G} සහ R_\text{G} පරාමිතීන් එතුම් රොදය (මෙහෙයුම් උණුයුරුවට නිවැරදි කැරුණු) මැනුමෙන් ද දෙන ලද දහර බැරක් සඳහා ඇරි-සැරිය හා බැරලූ[?] (loaded) වෝල්තතාව හා මැනුමෙන් ද නිනැවියැ හැකි.
යොමු කිරීම්
<references group="" responsive="0">
බටහිර බුද්ධාගම
1965 දී ශ්‍රී ලංකාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා එක්සත් ජනපදයේ පළමු ථේරවාදී පැවිදි ප්‍රජාව වන වොෂිංටන් ඩී.සී. හි වොෂිංටන් බෞද්ධ විහාරය පිහිටුවන ලදී. විහාරය එහි ක්‍රියාකාරකම්වල කොටසක් වන විපස්සනා භාවනාව සමඟ ඉංග්‍රීසි කතා කරන්නන්ට ප්‍රවේශ විය. කෙසේ වෙතත්, 1970 දශකයේ මුල් භාගයේදී ආසියාවේ විපස්සනා ස්වාමිවරුන් සමඟ අධ්‍යාපනය ලැබීමෙන් පසු ඇමරිකානුවන් පිරිසක් එහි පැමිණෙන තෙක් විපස්සනා ව්‍යාපාරයේ සෘජු බලපෑම එක්සත් ජනපදයට නොපැමිණියේය.
සාම බලකාය සමඟ ගිනිකොනදිග ආසියාවට ගිය ජෝසප් ගෝල්ඩ්ස්ටයින්, මහාබෝධි පන්සලේ ප්‍රධාන හාමුදුරුවන් වන අනගරිකා මුනීන්ද්‍රගේ ශිෂ්‍යයෙකු ලෙසත්, ඔහු මහයිසායි සයිඩාවෝගේ ශිෂ්‍යයෙකු ලෙසත්, බුද්ධගයා හි ජීවත් විය. ජැක් කෝර්න්ෆීල්ඩ් අග්නිදිග ආසියාවේ සාම බලකායේ සේවය කළ අතර පසුව 20 වන සියවසේ තායි බුද්ධාගමේ ප්‍රධාන චරිතයක් වූ අජාන් චා යටතේ තායි වනාන්තර සම්ප්‍රදාය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කර පැවිදි විය. ෂරොන් සල්ස්බර්ග් 1971 දී ඉන්දියාවට ගොස්, කල්කටා හි හිටපු ගෘහණියක් වන දීපා මා සමඟ ඉගෙන ගත්තේය. තායි වනාන්තර සම්ප්‍රදායට එක්සත් ජනපදයේ ශාඛා ආරාම ගණනාවක් ඇත. ඒවා අතර අභයගිරි බෞද්ධ ආරාමය (අජාන් පස්න්නෝ, ඇබට්), මෙටා වනාන්තර ආරාමය (තනිස්සාරෝ භික්ෂු සමඟ ඇබොට් ලෙස) සහ ජෙතවන පන්සල වනාන්තරය ද ඇත.
බුද්ධාගම පිළිබඳ විද්වත් විමර්ශනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා 1989 දී ඉන්සයිට් භාවනා මධ්‍යස්ථානය අයිඑම්එස් මූලස්ථානය අසල බෞද්ධ අධ්‍යයන සඳහා බැර මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවන ලදී. එහි අධ්‍යක්ෂකවරයා වන්නේ හිටපු කොරියානු සෙන් භික්ෂුවක් වන මු සොන්ග් ය.
2010 දී, උතුරු කැලිෆෝනියාවේ, සාමනේර කන්‍යා සොහොයුරියන් 4 දෙනෙකුට තායි ථේරවාද සම්ප්‍රදායේ පූර්ණ භික්ෂුණී පැවිදි දිවිය ලබා දුන් අතර එයට ද්විත්ව පැවිදි උත්සවය ද ඇතුළත් විය. භන්තේ ගුණරතාන සහ අනෙකුත් භික්ෂූන් වහන්සේලා සහ කන්‍යා සොහොයුරියන් පැමිණ සිටියහ. එය බටහිර අර්ධගෝලයේ මෙවැනි පළමු පැවිදි දිවිය විය.
බන්ටේ ගුණරතන දැනට බටහිර වර්ජිනියාවේ හයි වීව් හි ආරම්භ කරන ලද ආරාමයක් හා භාවනා පසුබැසීමේ මධ්‍යස්ථානයක් වන භවානා සමිතියේ පැවිදි වේ.බටහිර ථේරවාදය
ඉස්ට් ඔකෙයි නොට් ටු බි ඔකෙයි
ඉට්ස් ඔකෙයි නොට් ටු බී ඔකෙයි (කොරියානු: 사이코지만 괜찮아; RR: Saikojiman Gwaenchana; lit. Psycho but It's Okay) යනු ජො යන්ග් විසින්ක රචනා කරන ලද සහ පාර්වික්සි ශින්න් වූ අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 2020 දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතා මාලාවකි. එහි කිම සූ හයන්, සියො යේ ජි, Oh Jung-se සහ Park Gyu-young රංගනයෙන් දායක වේ.
ඉලෙක්ට්‍රෝන බන්ධුතාව
වායුමය මූලද්‍රව්‍ය පරමාණුවක් එක් ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් ලබා ගෙන වායුමය ඒක සෘණ අයනයක් බවට පත් වීමේ දී සිදු වන ශක්ති විපර්යාසය ඉලෙක්ට්‍රෝන බන්ධුතාව නමින් හැඳින්වේ.
HTTP 404
පරිගණක ජාල සන්නිවේදනයේදී HTTP 404, 404 හමු නොවීය, 404, 404 දෝෂය, පිටුව හමු නොවීය හෝ ලිපිගොනුව හමු නොවීය යන දෝෂ පණිවිඩ හයිපර්ටෙක්ස්ට් සන්නිවේදන ප්‍රොටකෝලයෙහි (HTTP) සම්මත ප්‍රතිචාර කේතවේ. බ්‍රව්සරයට සාර්ථකව සේවාදායකය වෙත සන්නිවේදනය කිරීමට හැකි වූ නමුත් සේවාදායකයාට ඉල්ලූ දෙය සොයා ගැනීමට නොහැකි වීම පැවසීමට භාවිත කරයි. සේවාදායකයකුගෙන් ඉල්ලූ තොරතුරු හෙළි කිරීමට අකමැති වූ විට ද මෙම දෝෂය ඉදිරිපත් කරනු ඇත.
ඉලෙක්ට්‍රෝන බන්ධුතාව
බොහෝ මූලද්‍රව්‍යවල පළමු වන ඉලෙක්ට්‍රෝන බන්ධුතාව ඍණ අගයක් ගනියි. එයට හේතුව එකතු වූ ඉලෙක්ට්‍රෝනය න්‍යෂ්ටික ආරෝපණය මගින් ආකර්ෂණය කිරීම යි. දෙ වන ඉලෙක්ට්‍රෝන බන්ධුතාව සැම විටම ධන අගයක් ගනියි. එයට හේතුව දැනටමත් ඍණ ආරෝපිත අයනයකට ඍණ ආරෝපිත ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් එකතු වී තිබීම යි.
HTTP 404
සාමාන්‍යයෙන් පරිශීලකයෙකු කැඩුණු හෝ මිය ගිය සම්බන්ධකයක් අනුගමනය කිරීමට උත්සාහ කරන විට වෙබ් අඩවි සැපයුම් සේවාදායකය විසින් මෙම 404 දෝෂ වෙබ් පිටුවක් උත්පාදනය කරයි; එම නිසා විශ්ව විසිරි වියමන තුල ඉතාමත් වැඩියෙන් දැකගත හැකි දෝෂය මෙය වේ.
ඉලෙක්ට්‍රෝන බන්ධුතාව
ආවර්තයක් ඔස්සේ වමේ සිට දකුණට යාමේ දී න්‍යෂ්ටික ආරෝපණය වැඩි වන අතර පරමාණුක අරය අඩු වේ. එ බැවින් අයනීකරණය ශක්තිය වැඩි වේ. එම නිසා ආවර්තයක් ඔස්සේ වමේ සිට දකුණට යාමේ දී කැටායන සෑදීමේ ප්‍රවණතාව අඩු වන අතර ඔක්සිහාරකයක් ලෙස කි්‍රයා කිරීමේ හැකියාව ද අඩු වේ. එසේ ම ආවර්තයක් ඔස්සේ වමේ සිට දකුණට යාමේ දී ඇනායන සැදීමේ හැකියාව වැඩි වන අතර ඔක්සිකාරකයක් ලෙස කි්‍රයා කිරීමේ හැකියාව ද වැඩි වේ.
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
අන්තර්-ජාතීය සබඳතා
අන්තර් - ජාතීය සබදතා / අන්තර්ජාජාතික සබදතා ජාත්‍යන්තර සබදතා.
අතීතයේ ලොව බොහො රටවල් ස්වයං පොෂිත අර්ථ ක්‍රම පැවතුනි. පසුව ජනගහණය වර්ධනය සමග ඊට සාපේක්ෂව මිනිස් අවශ්‍යතා සංකීර්ණ වීම පදනම් කරගෙන භාම්ඩ සදහා පවතින ඉල්ලුම වැඩි වුණා..
මධ්‍යතන යුරෝපයේ ඇති වූ නවසොයාගැනිම් සහ නවෝත්පාදන, දේශගවේෂණවල දියුණුව ආදිය නිස රටවල් අතර ගණුදෙනු සහ සම්බන්ධතා වර්ධනය වුණා. යුරෝපය සහ පෙරදිග රටවල් අතර සම්බන්ධතා ගොඩ නගා ගැනිම එහි ප්‍රතිඵලය වුණා.
කාර්මික විප්ලවය සමග යුරෝපයේ නිෂ්පාදන සීඝ්‍ර ලෙස වර්ධනය වු අතර ඒ සදහා අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය සපයා ගැනිම අවශ්‍ය වුණා. ඒ වගේම නිපදවන භාණ්ස අලෙවිය සදහා වෙලදපොලක් සොයා ගැනිමත් අවශ්‍ය වුණා.
ආසියාව, අප්‍රිකාව, ලතින් ඇමරිකානු ප්‍රදේශ ඉලක්කකරගෙන මෙම සෑම කාර්‍යාක්ම සිදුවුණා. ඒ සදහා යුරෝපය විසින් යටත් විජිත ප්‍රතිපත්තිය කරා නැඹුරු වුණා. යටත් විජිත අත්පත්කරගත් යුරෝපා රටවල් සංවර්ධිත රටවල් බවට පත්වුණා. ප්‍රාග්ධන සහ තාක්ෂණික ශක්තිය ඉහල මට්ටමකට පැමිණියා.යටත් විජිත වශයෙන් පැවති රටවල් ප්‍රාග්ධන හා තාක්ෂණික දියුණුව අතින් අඩු මට්ටමක පැවති අතර ආර්ථික වශයෙ අඩු දියුණු මට්ටමක පැවතියා.එම නිසා මෙම රටවල් වලට සංවර්ධිත ලේබලයේ රටවල් මත යැපීමට සිදුවුණා. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අන්තර් ජාතික සබදතා වර්ධනය වුණා.
01.ජාත්‍යාන්තර සබදතා යනු ජාතීන් අතර සියලු ආකාරයේ සබදතාවයන් වේ. 02.රාජ්‍යයන්හි බලයලත් නැතහොත් අවසරලත් නිලධාරින් විසින් පවත්වන්නාවූ රාජ්‍ය මට්ටමේ සබඳතාවයකි.
ඒ අනුව ජාත්‍යාන්තර සබදතා යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ රාජ්‍යයන් දෙකක් හෝ ඊට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවක් අතර නැතිනම් රාජ්‍ය හා ජාත්‍යන්තර සංවිධාන අතර හෝ රාජ්‍ය හා පුද්ගලයන් අතර ඇති වන්නාවූ ඕනෑම ආකාරයක සම්බන්ධතා වේ.
ජාත්‍යාන්තර සබදතා පවත්වනු ලබන ප්‍රධාන ස්වරූප
ජාත්‍යාන්තර සබදතා පවත්වනු ලබන ප්‍රධාන ක්‍රමවේද දෙකකි.
01.රාජ්‍ය උපාය සම්බන්ධතා (සාමකාමී සබදතා)🤝
රාජ්‍ය අතර ඇතිකරගන්නා සාමකාමී සබදතා වේ. තානාපතිවරුන්, මහ කොමසාරිස් වරුන්, රාජ්‍ය දූතයන් ආදී පුද්ගලයින් හරහා ගොඩනගාගන්නා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබදතා වේ. රාජ්‍ය උපාය සබදතා සදහා තම රටේ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය මග පෙන්වනු ලබයි.
යුධමය වශයෙන් රාජ්‍ය අතර ගොඩනගා ගන්නා සම්බන්ධතා වෙව්. යම් රාජ්‍යයක් සදහා වෙනත් බාහිර රාජ්‍යයකින් යුධමය තර්ජන පවතින පවතින අවස්ථාවල තම ආරක්ෂාව තහවුරු කිරිම වෙනුවෙන් යුධ උපාය සබදතා ගොඩනගා ගනියි. නිදසුන් - පළමු හා දෙවන ලෝක යුද්ධ අවස්ථාවන්හී පෙර රාජ්‍ය විසින් ගොඩ නගාගත් බල කදවුරු.
අන්තර්ජාතික දේශපාලනය පැන නැගිමේ හේතු, 🔴ජාතික ආරක්ෂාව තහවුරු කිරිම 🔴ජාතික ආර්ථිකය වර්ධනය කිරිම 🔴ජාතික සුබ සාධනය ඉහල නැංවීම 🔴ජාතික අභිමානය ගොඩනැංවීම 🔴ජාතික දේශපාලන මතවාදය ආරක්ෂා කර ගැනිම. ඉහත කරුණු සාක්ෂාත් කර ගැනිමට යාමේදි තම අයීතීන් නැතහොත් අභිලාෂයන් ආරක්ෂා කර ගැනිමට සහ ප්‍රවර්ධනයට වෙනුවෙන් ලොව සෙසු රටවල්වලට බලපෑම් කිරිම හෝ ඔවුන් හැසිරවීමට උත්සහ ගැනිම ජාත්‍යන්තර දේශපාලනයේ ස්වභාවයයි.
ලීමා හි ඉතිහාසය
පේරු හි අගනුවර වූ ලීමාහි ඉතිහාසය 1535 ජනවාරි 18 දින ෆ්‍රැන්සිස්කෝ පිසාරෝ විසින් එය පිහිටුවීමත් සමඟ ඇරඹේ. පසුව යැක්මා ජන සමූහය රීමැක් නදී නිම්නයේ එය පිහිටුවනු ලැබීය​. ලීමාව​ 1543 ස්පාඤඤ ප්‍රාන්ත රාජ්‍යක් වූ පේරු හි අග​නුවර බවට පත්විය. භූමිකම්පා සහ මුහුදු කොල්ලකරුවන්ගේ ගැහැටින් පීඩාවට​ පත් වුවත් 17 වන සියවසේ මෙම නගරය සෞභාග්‍ය​මත් විශාල​ වෙළඳ මද්‍යස්ථානයක් විය. එහෙත් 18 වන සියවස වන විට​ එම සෞභාග්‍ය​ පරිහානිය​ කරා යොමු වූයේ අර්ථික පරිහානියක් වූ බෝරෝන් ප්‍රතිසංස්කරන හේතුවෙනි.
1821-1824 පැවති   පේරු නිදහස් අරගලයේදී ලීමා හි ජනතාවගේ ප්‍රතිවිරුදධ අදහස් නිසාත්, රජයේ හමුදා සහ දෙශප්‍රේමී හමුදාවල ක්‍රියාවන් නිසාත් දැඩි සේ පීඩාවට පත් විය​. නිදහසින් පසුව ලීමා, පේරු ජන රජයේ අගනුවර බවට පත්විය​. නමුත් මේ සෞභාග්‍ය පැවතියේ ටික කලකට පමනි. 19 වන සියවසේ මැද භාගයේ 187-1883 කාලය තුල පැවති ෆැසිපික් යුද්ධයෙන් පසු චිලී හමුදාව ලීමා කොල්ල කා පදිංචියට පැමිනියාහ​. යුද්ධයෙන් පසු අවධිය තුල ජන සමූහයේ වර්ධනයත් සමඟ නගරයේ නවීකරනයේ පසුබිම සැකසිනි.1940 දී පේරු රාජ්‍යයේ ඇන්ඩියන් පෙදෙසින් පැමිණි සක්‍රමනිකයන් ගෙන් ජනගහන වර්ධනය ඉහල යෑමට පත්විය​.මේ නිසා මුඩුක්කු වලින් ගහණ නගර සීග්‍ර​යෙන් ඉහළ ගිය අතර සිදු වූ නාගරික ප්‍රසාරණය වැලැක්වීමට රජය අසමත් විය​.
ආරම්භය
ප්‍රාග් කොළඹියානු (pre-Columbian) යුගයේ දී, වර්තමාන ලීමා (ලීමා) අගනුවර පිහිටි ප්‍රදේශය ඇමරින්දියන් (Amerindian) කණ්ඩායම් මුල් පදිංචි කරුවන් විය​. ඉන්කා අධිරාජ්‍ය (Inca Empire) ඇති වීමට පෙර රිමැක් (Rímac) සහ ලුරීන් නදී නිම්න වල යැක්මා ජන සමූහයන් ජීවත් විය​. ඔවුන් විසින් පිරමීඩ 40 ක් පමණ ඉදි කළ අතර ගං නිම්නයන් හි වාරි පද්ධතියක්ද ඇති කලහ​. 15වන සියවසේ ඉන්කාවරු ප්‍රදේශය යටත් කරගත් අතර පැක්මැක් වැනි ස්වීය ගොඩනැගිලි ඉදි කලහ​.
1532 දී ස්පාඤඤ අධිරාජ්‍යයා වූ කොන්කිස්දෝටර් ගේ හමුදා නිලධාරියකු වන ෆ්‍රැන්සිස්කෝ පිසාරෝ නම් ඉන්කා පාලකයා වූ අතහුආල්පා (defeated the Inca ruler Atahualpa) යටත් කොට ඔහුගේ අධිරාජ්‍ය තමා යටතට ගත්තේ ය​. ස්පාඤඤ කිරීටය (Spanish Crown) යටතේ පිසාරෝ ප්‍රදේශයේ ආණ්ඩුකාරයා බවට පත් විය.​ තම අගනුවර පිහිටුවීමට සුදුසු ස්ථානයක් පිලිබඳව පිසාරෝ ගේ අවධානය යොමු වූ අතර මුල්ම තෝරා ගැනීම වූයේ අන්දීස් (Andes ) මද්‍යයේ වූ ජවුජාය​. එහෙත් මුහුදෙන් බොහෝ ඈත්ව පිහිටීමත් අධික උන්නතාංශය ත් නිසා මෙහි අගනුවර පිහිටුවීම අපහසු බැව් තීරනණය විය​. මේ අතර ස්පාඤඤ තොරතුරු සපයන්නන් රික්මා නදී නිම්නයේ වූ වඩාත් හොඳ ස්ථනයක් වර්තා කලහ​. එය ෆැසිපික් සයුරට (Pacific Ocean) සමීප වූවා සේම ජලයෙන්,දැවයෙන් මෙන්ම පැතිරුනු කෙත් යායන් ගෙන් සහ සුවදායී කාලගුණයකින් ද යුක්ත විය​. 1535 ජන​: 18 දින පිසාරෝ ඔහුගේ නව අගනුවර වූ සියුඩැඩ් ඩි ලොස් රෙයස් (රජුන්ගේ නගරය​) නමින් පිහිටු වීය.​
1536 අගෝස්තු වලදී ඉන්කා කැරලිකාර නායක මැන්කෝ විසින් නව නගරය වටලනු ලැබීය. පිසාරෝ විසින් මෙහෙයවනු ලැබූ ස්පාඤඤ හා ස්වදේශීය පාක්‍ෂිකයන් විසින් දරුණු සටනකින් පසුව කැරලිකරුවන් පරාජයට පත් කරනු ලැබූ හ​. 1536 දී ස්පාඤඤ කිරීටය පිහිට වූ අතර​ 1537 දෙසැම්බර් 7 දින​ ස්පාඤඤයේ 5 වන චාල්ස් (Charles_V) නගරය යුද පාලනයට නතු කළේය​.
යටත් විජිත යුගය
අනතුරුව අවුරුදු කිහිපයකට පසු ලීමා ව කැළඹිලි වලින් ගහන එකක් විය​. ස්පාඤඤ ජාතිකයන් අතර ඇති වූ විවිධ මත ගැටුම් ඊට ඉවහල් විය​. ඒ අතරම දී පේරු ප්‍රාන්තයේ (Viceroyalty of Peru) අගනුවර බවට ලීමාව 1543 දී පත්වෙමින් ප්‍රසිද්ධියට පත්විය​. ලීමාවේ ප්‍රථම සරසවිය 1551 දී ශාන්ත මාර්ක් (University of San Marcos) ලෙස පිහිටුවනු ලදහ​. එමෙන්ම එහි ප්‍රථම මුද්‍රනාලය 1584 දී පිහිටුවනු ලැබීය​. එමෙන්ම ලීමාව වැදගත් ආර්ථික මද්‍යස්ථානයක් ද විය​.1541 දී රෝමානු කතෝලික දියෝකීසිය ( archdiocese) පිහිටුවනු ලැබූ අතර​අවුරුදු 5කට පසු අගරදගුරුතුමගේ බල ප්‍රදේශයක් වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.
ලීමාව 17 වන සියවස පුරාම සමෘධිමත් අති විශාල වෙළඳ මද්‍යස්ථානයක් විය​. පේරු රාජ්‍යයේ ඈත පෙරදිග, යුරෝපය සහ ඇමරිකාව මෙහි වෙළඳ ජාලය​ විය​. ලීමා හි වෙලඳුන් ස්වකීය වරාය වූ කෑලෝ වලින් පීරු රිදී අපනයනය කළ අතර වටිනා බඩු සමඟ හුවමාරු කර ගැනිනි. මේ වෙළඳාම සිදු වූයේ වර්තමානයේ පැනමා නමින් හඳුන්වන පොටෝබෙලෝ හිදීය​. වෙලඳ කටයුතු නිසා ඇති වූ ආර්ථික සමෘධියත් සමඟ ජනගහනයේ තීවුර වර්ධනයක් දක්නට ලැබුනි.1619 වූ 25000ක ජන සංඛ‍‍යාව 1687 දී 80000 කට ඇස්තමේන්තු කරන ලදී.
කෙසේ වෙතත් ලීමාව අනතුරු වලින් නිදහස් නගරයක් නොවීය​. 1682 ඔක්:20 (October 20) සහ දෙසැ:2 යන දින තුල බලවත් භූමිකම්පා වලින් නගරයේ අවට ප්‍රදේශයන් විනාශයට පත් විය​.භූමිකම්පා ව්‍යසනයෙන් පසු ඇති වූ රෝග පීඩා සහ ආහාර හිඟය නිසා 1692 දී ජන සංඛ‍‍යාව 40000 දක්වා අඩුවිනි. දෙවන තර්ජනය වූයේ ෆැසිපික් මුහුදෙන් පැමිනි මුහුදු කොල්ලකරුවන් ගෙන් සහ සන්නද​ධ නෟකා මගින් විය​. ජැකී අයි හර්මයිට් නම් ලන්දේසි ජාතිකයා මෙහෙයවූ නාවික කණ්ඩායම කැලෝ වරායට ප්‍රහාර එල්ල කරන ලදී. නමුත් ස්පාඤඤ නියෝජිත දියාගෝ ෆර්නැඩස් කෝර්ඩෝබා විසින් ඔවුන් පලවා හරිනු ලැබීය​. 1680 ගනන් වලදී ඉංග්‍රීසි මුහුදු කොල්ලකරුවන් ෆැසිපික් සයුරේ රජයන්නට වූහ​.ලීමා හි ස්පාඤඤ පාලක මෙල්ක ඩී නවාරා වයි රොකාෆුල් විසින් ආරක්‍ෂක පියවරක් වශයෙන් ලීමා හි නගර ප්‍රාකාරය 1684-1687 කාලයේදී ඉදි කරනු ලැබීය​.
1687 දී ඇති වූ භූමිකම්පාව ලීමා ඉතිහාසයේ හැරවුම් ලක්‍ෂය විය​. මේ මගින් වෙලඳාමේ පසුබෑමක් වූ අතර රිදී නිෂ්පාදනය අඩු විය​. බුවනෝර්ස් අයර්ස් වැනි වෙලඳ නගර වල බලපෑමට යටත් වීමත විය​. 1746 ඔක්:28 දින මේ ප්‍රශ්න වලට තවත් විශාල භූමිකම්පාවක් දායක විය​. ඒ මගින් නගරය දැඩි සේ අනතුරට ලක් වූ අතර කැලෝ වරායද විනාශයට පත් විය​. නමුත් විසුරේ (එවකට ස්පාඤඤ පාලක​) තැන්පත් ජෝසේ ඇන්තෝනියෝ මැන්සෝ ඩී වෙලස්කෝ විසින් යලි සීග්‍ර ගොඩනැගීමකට ලක් විනි.මෙම උපද්‍රවය හේතුවෙන් දැඩි ආගමික භක්තියක් ප්‍රාතිහාර්යයේ ස්වාමියා නම් වූ කිතුනු ප්‍රතිමාවකට දැක්වීමට ඔවුන් උත්සුක විය​. 1746 න් පසු සෑම ඔක්තෝම් බර් මාසයකම මේ ප්‍රතිමාව පුද පෙරහරින් එළියට ගැනීම ඔවුන් කටයුතු කරමින් සිටී.
යටත් විජිත සමය අවසන් වූ පසු බර්බෝන් හවුස් පාලනය යටතේ ලීමාව නව අදහස් වලින්, මහජන සනීපාරක්‍ෂාවෙන් මෙන්ම ප්‍රජා පාලන ක්‍රම වලින් හැඩ ගන්වන ලදී. නව ගොඩනැගිලි ඉදි කරන ලදී. විවිධ ක්‍රීඩාගාර(කුකුල් පොර​,ගව පොර සිදු කරන​) ඉදි කරන ලදී. ප්ලාසා ඩි ටොරොස් ඩි ආකෝ නමි වූ පොදු සුසාන භූමියක් ද පිහිටුවනු ලදී. කුකුලන් කෙටවීම සහ ගව පොර සිදු කරන ස්ථාන ඇති කිරීමෙන් ජනතා ක්‍රියාකාරකම් එකම ස්ථානයකට මද්‍යගත කර පාලනය කිරීමට ක්‍රියා කරන ලදී. පොදු සුසාන භූමිය ඇති කරනු ලැබුවේ පල්ලි ආශ්‍රිතව මෘත ශරීර වැලලීම මහජනයාගේ ශාරීරික සුවතාවට නිර්නයකයක් බැව් පාලන පක්‍ෂය වටහා ගත් බැවිනි.
නිදහස​
18 වන සියවසේ දෙවන භාගයේදී බොර්බොන් ප්‍රතිසංස්කරණ වලින් ලීමාව දැඩි හා අහිතකර තත්වයන්ගෙන් පීඩාවට පත් විය. විදේශයන්හි තිබූ වෙලඳ ඒකධිකාරය අහිමි විය​. වැදගත් කැනීම් පෙදෙස් පේරු සිට (Upper Peru) රියෝ ඩි ලා ප්ලාටා  වලට මාරු විය​. මේ ආර්ථික පරිහානිය ප්‍රජා හා රාජකීයන්ගේ පත්වීම් වලට බලපෑ අතර නිදහස පිලිබඳව කතා කිරීමට පැකිලීමක් ඇති විය​. 1810 වසර තුල ජෝසේ ෆර්නෑන්දු ඩි ඇබස්කල් වයි සොයිසා මෙහෙය වූ දකුණු ඇමරිකානු විමුක්ති අරගල සමය​යේ නගරය රාජපාක්‍ෂිකයන්ගේ බලකොටුවක් බවට පත්විය​.
1820 සැප්තැම්බර් 7 වන දින ජෙනරාල් ජෝසේ ද සැන් මාර්ටින් යටතේ ඒකාබද්ධ ආජන්ටිනියානු සහ චිලී දේශප්‍රේමී හමුදාවට ලීමා වල දකුණු කොටසට ගොඩ බැසීමට හැකි විය​.එහෙත් නාවික බාධා සහ ගොඩබිමේ වූ ගරිල්ලා හමුදාවන්ගේ බලපෑම නිසා නගරයට ආක්‍රමන එල්ල කිරීම සිදු වූයේ නැත​. උප සෙනට් ජොසේ ද ලා සර්නා (José de la Serna) 1821 ජූලි මස ලීමා වලින් හමුදා ඉවත්කර රාජකීය හමුදාවන් බේරා ගති. මේ අතර මහජන විරෝධතා කැලඹිලි සහ නීතිය සහ සාමය ස්ථාපිත​ කිරීම අසීරු එහෙත් ලීමා මන්ත්‍රන සභාව සැන් මාර්ටින ට ලීමාවට පැමිනීමට ආරාධනා කරන ලදී. අනතුරුව ඔහුගේ ඉල්ලීම පිට නිදහස ප්‍රකාශ කිරීමට​ අත්සන් තබන ලදී. කෙසේ වෙතත් යුද්ධය නිම වූයේ නැත​. ඉදිරි වසර දෙක තුල පාලන බලය හුවමාරැ වූ අතර ලීමාව දෙපසේම සූරා කෑමට හා පීඩනයට ලක් විණි. යුද්ධය තීරණාත්මක විය​. 1824 දෙසැම්බර් 9 දින ඇති වූ අයකුචෝ සටනින් ලීමාව සැළකිය යුතු තරම් දරිද්‍රතාවයකට ඇද දැමීය​.
ජනරජ සමය
නිදහස් සටනින් පසු ලීමාව පේරු ජනරජයේ අගනුවර බවට පත් විය​. එහෙත් ආර්ථික කටයුතු ඇණහිටීමත් දේශපාලන වියවුල් සහිත බවත් නිසා එහි නාගරික සන්වර්ධනය අඩාල විණි. නමුත් රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික අංශ ගුආනෝ දූපත් වල කරන ලද අපනයන වල සීග්‍ර වර්ධනයත් සමඟ නගරය යලිත් සීග්‍රයෙන් සංවර්ධනය විය​. ඉදිරි දශක දෙක තුළ රජය විසින් යටත් විජිත ඉදිකිරීම් වෙනුවට විශාල ගොඩනැගිලි ඉදි කරනු ලැබිනි. ඒ අතර පොදු වෙලඳපොල,සත්ව ඝාතකාගාර, මානසික රෝහල්, සිරගෙවල් සහ දෙස් ද මයෝ රෝහල විය​. සන්නිවේදනය දියුණු කල අතර ලීමා සිට කාලෝ වරාය තෙක් දුම්රිය මාර්ග ඉදි කරන ලදී. 1850 දී රික්මා නදිය හරහා ලෝහ පාලමක් ඉදිකළ අතර බෝල්ටා පාලම 1870 දී විවෘත කරන ලදී. තවදුරටත් නගරයේ සංවර්ධනය අපේක්‍ෂා කරමින් නගරයේ වූ තාප්පය 1872 දී බිඳ හෙලන ලදී. කෙසේ වෙතත් අපනයන අභිමුක ආර්ථික වර්ධනය මගින් දුප්පත් පොහොසත් පරතරය පුළුල් කළ අතර එය සමාජ අසහනකාරී බවට ඉවහල් විය​.
ආශ්‍රිත ලිපි​
ප්‍රවර්ගය:පේරූ
කෑම පෙට්ටි රැගෙන යන්නා
කෑම පෙට්ටි රැගෙන යන්නා යනු නගර අවට ගම් දනව් හි පදිංචිව සිට රැකියා සඳහා නගරයට දිනපතා ගමන්කල ලාංකික වෘත්තිකයන්ට විසිවන සියවසෙහි අගභාගයෙහිදී ඉමහත් පහසුවක් ගෙන දුන්නාවූ තවත් වෘත්තිකයෙකි. උදෑසනින් තම රැකියාව සඳහා දුම්රියෙන්  හෝ බස්රියෙන් නගරයට පැමිණෙන වෘත්තිකයන්ගේ දිවා ආහාරය ඔවුන්ගේ නිවෙස් වෙතින් භාරගෙන ඔවුන්ගේ සේවා ස්ථානයට රැගෙන විත් දීම හා දිවා ආහාර විවේකයෙන් පසුව එම ආහාර බඳුන් (එකල භාවිතා වූයේ පිඟන් දෙකකි) නැවත එම වෘත්තිකයාගේ නිවෙස වෙතට ගෙන ගොස් දීම මෙම කෑම පෙට්ටි රැගෙන යන්නාගේ කාර්යය විය. මෙම පුද්ගලයන් විශාල සංඛ්‍යාවක් එකල ලංකාවේ නගර වෙත ගමනෙහි යෙදෙමින් මෙම වෘත්තියෙහි නියැළුනු අතර ගමනාගමනය සඳහා දුම්රිය හා බස්රිය මෙන්ම පා පැදියද භාවිත කලහ. යම් නිවෙසකින් කෑම පෙටිටිය භාර ගන්නා පුද්ගලයා හා ගෙහිමියාගේ කාර්යාලයයට එම කෑම පෙට්ටිය භාර දෙන්නා බොහෝ විට පුද්ගලයන් දෙදෙනෙක් වන අතර, ඒ අතරතුර තවත් බොහෝ අයවළුන් අතින් අතට මෙම කෑම පෙට්ටිය හුවමාරු වෙයි. ක්‍රමවත් ලෙස ක්‍රියාත්මක වූ කිසියම් ජාලයක අග්‍ර අතරෙහි කෑම පෙට්ටිය සැරිසරන අතර නිවෙසක සිට නිවැරැදි කාර්යාලයට අහර බඳුනද කාර්යාලයක මිට නිවැරැදි නිවෙසට හිස් බඳුනද ගෙන යාමට එම ජාලය නිරොතුරුවම සමත් විය.
අවශ්‍යතාවය
එකල බොහෝ වෘත්තිකයන් පුරුෂයන් වූහ. සමහරක් කාර්යාලයන්හී ලිපිකාරිනියන්, ලඝුලේඛිකාවන් වැන්නන්ද කොළඹ විදුලි සංදේශ කාර්යාලයෙහි දුරකතන පුවරුවෙහි සේවයකල කාන්තාවන්ද හැරුනු කලෙක, ගුරුවරියන් මෙහිදී අමතක කරන ලදි, වෘත්තික කාන්තාවන්ට වඩා ඉහල ප්‍රතිශතයක් ගෘහනියන් ලංකාවෙහි සිටියහ. මෙම කාලයෙහි ගෘහනියකගේ දෛනික ක්‍රියා කලාපයට, අළුයමින් ලිප ගිනි මෙලවා බත් ව්‍යංජන සකස් කිරීම අයත් නොවීය. සමහරක් ගෘහයන්හී උදය ආහාරය ලෙසින් කිරිබත්, දිය බත්, සුළු බත්. පිට්ටුල ඉඳි ආප්ප ආදිය පිළියෙල කෙරුනද සමහරක් නිවෙස්හි උදය ආහාරය පාන් ඇසුරෙන් පිරිමැසිනි. කාර්යාල සේවයක් හෝ කර්මාන්තයක් හෝ සඳහා උදෑසන නිවෙසින් පිටත්වන්නේ  ගෘහ මූලිකයා පමණක් වන අතර දහවල් ආහාරය උදෑසනින් පිළියෙල කිරීම සිරිතක් නොවීය. සැහැල්ලු උදය ආහාරය පිළියෙල කිරීම හැරුණු විට ලමා ලපටින් පැසැල් යැවීමට පිළියෙල කිරීම ආදිය ගෘහනියකගේ දෛනික රාජකාරියෙහි මුල් කොටසට අයත් වූ බැවින්ද දහවල් ආහාරය පිළියෙල කිරීමෙහි සංකීර්ණ ක්‍රියාවලියට උදෑසනින් කාලය මිඩංගු කිරීම අපහසු විය. දහවල් ආහාරය පිළියෙල කිරීම සංකීර්ණ ක්‍රියාවලියක් වූයේ සහල් පොලා සුන්සාල් ඉවත්කොට, වී ඇහිඳ, කළු ඇට ඉවත් කොට, නෑඹිලියකින් ගරා ගල් ඉවත් කොට, මිරිස්, කහ සහ තුනපහ මිරිස් ගල ඇසුරින් අඹරා සකස්කොට මාළු වෙළෙන්දා පැමිණි විට එය මලදී ගෙන එළවළු වෙළෙන්දියගෙන් ඒවා ද මිලදී ගෙන ආදී වශයෙන් සැම දිනකම සිදුකල යුතු කර්වයන් රැසක එකතුවක් නිසා විය. මෙ නිසා දහවල් බත නිමැවෙන විට ගෙහිමියා කාර්යාලයට පිවිස බොහෝ වේලා ගත වී නිමවී තිබිණ. තැන තැන ආපනශාලා තිබුනද, කාර්යාල සේවකයින් ඒවායින් දිවා ආහාර ගැනුම ප්‍රචලිත නොවීය. වියදම අධික වීම, කාලය වැයවීම, සෞඛ්‍ය ආරක්ෂිත බවේ ගැටළු ආදිය බලපෑ නමුත් භාර්යාව පිළියෙල කල ආහාර වැළඳීමේ සරල පිළිවෙත සියල්ලටම ඉහලින් සිටි බවකි.
අයි ෆෝන් සිරි
ඇපල් සිරි යනු ඇපල් අය් ෆෝනයත් සමග ලැබෙන කෘතිම බුද්ධිය සහිත වැඩසටහනකි අයි ඔඑස් 11 හිදි මෙය පෙර පැවතියාට වඩා වැඩි දියුනුවක් ලබාගෙන ඇති අතර එහි කටහඬ මිනිස් කටහඬට බෙහෙවින් සමානවන ලෙස නිර්මාණය කර ඇත
ස්ටීව් ඩන්
රොබට් ස්ටීවන් ඩන් (උපත 1943 අප්‍රේල් 22) යනු හිටපු නවසීලන්ත ක්‍රිකට් විනිසුරුවෙකි. ඔහු එක්දින තරග 100කට පෙනී සිටි පළමු විනිසුරුවරයා විය.
ස්ටීව් ඩන් උපත ලැබුවේ ඔටාගෝ හි ඩනෙඩින්හි ය. ඔහු විවාහ වී සිටින අතර පුතුන් දෙදෙනෙකුගේ පියෙකි. විනිසුරුවරයෙකු වීමට පෙර, ඔහු 1966 මාර්තු මාසයේදී නවසීලන්ත වයස අවුරුදු 23න් පහළ කණ්ඩායම වෙනුවෙන් එක් පළමු පෙළ තරගයකට සහ 1968/69 දී ප්ලන්කට් පළිහේදී ඔටාගෝ වෙනුවෙන් පළමු පෙළ තරග පහකට ක්‍රීඩා කළේය, ප්‍රධාන වශයෙන් වමත් මධ්‍යම වේග පන්දු යවන්නෙකු ලෙසය. ඔහු කඩුලු 10ක් දවා ගත්තේ පන්දු යැවීමේ සාමාන්‍ය 41.10ක් ලෙසිනි. ඔහු පිත්තෙන් 4.28ක සාමාන්‍යයක් ලබාගත්තේය.
ඔහු 1989 සහ 2002 අතර ටෙස්ට් තරග 39ක් සහ එක්දින තරග 100ක් විනිසුරුවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. ඔහුගේ පළමු ටෙස්ට් තරග 12 නවසීලන්තයේදීය. 1994 දී, ඔහු සහ බ්‍රයන් ඕල්ඩ්‍රිජ් සෑම ටෙස්ට් තරඟයකදීම එක් මධ්‍යස්ථ විනිසුරුවරයෙකු පෙනී සිටීම සහතික කිරීම සඳහා ICC විසින් පිහිටුවන ලද පළමු ජාත්‍යන්තර විනිසුරු මඩුල්ලේ නවසීලන්ත නියෝජිතයින් දෙදෙනා විය (පසුව ICC විනිසුරුවරුන්ගේ එලයිට් පැනල් විසින් නම් කරනු ලැබේ).
1992 දෙසැම්බරයේ නවසීලන්තය සහ පකිස්ථානය අතර නේපියර් හි මැක්ලීන් පාර්ක් හිදී පැවති දෙවන එක්දින තරඟයේදී ඔහු නවසීලන්තයේ රූපවාහිනී තෙවැනි විනිසුරුවරයෙකු විසින් පළමු දුවද්දී දැවී යාමේ තීරණයක් ගත්තේය.
1995 දී මෙල්බර්න් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයේ ඕස්ට්‍රේලියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර පැවති බොක්සිං ඩේ ටෙස්ට් තරගයේදී ඔහු ඩැරල් හෙයාර් සමඟ සිට ගත් අතර, එහිදී හෙයාර් විසින් මුත්තයියා මුරලිදරන් විසි කිරීම සඳහා නොබෝල් කළේය. පසුව තරගයේ දී මුරලිදරන් ඩන්ගේ අන්තයේ සිට පන්දු යවන විට නොබෝල් කැඳවීමෙන් හෙයාර්ට පිටුබලය දීමට අපොහොසත් වීම ගැන ඩන් විවේචනයට ලක් වූ නමුත් පසුව ඔහු තමාවම ආරක්ෂා කර ගත්තේ පිටියේදී තීරණය ගැනීමට අපහසු වූ බවත්, ඔහු පෙරට සහාය දුන් බවත්ය. සැකකාර ක්‍රියාවක් සහිත පන්දු යවන්නෙකු වැඩිදුර විමර්ශන සඳහා ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලයට යොමු කිරීමට තීරණය කර ඇත. 2001 දී, ඔහු සහ ඩග් කෝවි, ඩනෙඩින්හි කැරිස්බෲක් හි පැවති එක්දින තරඟයකින් පසු ෂොයිබ් අක්තාර් ගැන වාර්තා කළේය.
ඔහු 1996 ලෝක කුසලාන ක්‍රිකට් තරඟාවලියේ ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර කල්කටාවේ ඊඩ්න් ගාඩ්න් හි පැවති අවසන් පූර්ව තරඟය ඇතුළුව තරඟ හතරකට සහභාගී වූ අතර, ශ්‍රී ලංකා ලකුණු සංඛ්‍යාව හඹා යාමේදී ඉන්දියාවට ඔවුන්ගේ 8 වැනි කඩුල්ල අහිමි වීමෙන් පසු කලබලකාරී ප්‍රේක්ෂකයින් නිසා එය අත්හැර දමන ලදී. තරගයහි ජය ශ්‍රී ලංකාවට හිමිවිය. ඔහු 1999 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයේ තරග පහක විනිසුරුවරයා ලෙසද කටයුතු කළේය. 1999/2000 දී, ඔහු වසර 12 කට පසු ඉන්දියාව හා පකිස්තානය තරග වැදි පළමු ටෙස්ට් තරගයට සහ වසර නවයකට පසු ඔහු චෙන්නායි හි එම්ඒ චිදම්බරම් ක්‍රීඩාංගණයේ දී පෙනී සිටියේය.
ඔහුගේ 100 වැනි එක්දින තරගය වූයේ 2002 පෙබරවාරි 26 වන දින ඩුනෙඩින්හි ඔහුගේ උපන් පිටියේදී නවසීලන්තය සහ එංගලන්තය අතර තරගයයි. ඔහු මීට වසර 13 කට පමණ පෙර කැරිස්බෲක්හිදී සිය පළමු එක්දින තරගයට ද පෙනී සිටියේය.
ඔහු ICC විනිසුරුවන්ගේ එලයිට් පැනල් හි විනිසුරුවන් අට දෙනාගෙන් කෙනෙකු ලෙස තෝරා නොගැනීමෙන් පසුව ඔහු විශ්‍රාම ගියේ ඔහු නවීන ක්‍රීඩාවට ප්‍රමාණවත් නොවන බව සැලකූ බැවිනි. ඔහු 2003 දී ඔහුගේ අත්දැකීම් පිළිබඳ ස්වයං චරිතාපදාන වාර්තාවක්, Alon in the Middle, ප්‍රකාශයට පත් කළේය
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1943 උපත්
රොජර් මැක්හාර්ග්
රොජර් මැක්හාර්ග් (උපත 1947 මාර්තු 29) යනු හිටපු නවසීලන්ත ක්‍රිකට් විනිසුරුවෙකි. ඔහු 1986 සහ 1991 අතර ටෙස්ට් තරඟ තුනකට සහ 1986 සහ 1992 අතර එදිජා තරඟ 13කට සහභාගී විය.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1947 උපත්
දකුණු කෙන්සින්ග්ටොන්
දකුණු කෙන්සින්ග්ටොන්, එංගලන්තයේ, බටහිර ලන්ඩන් හි පිහිටි දිස්ත්‍රික්කයකි.
ප්‍රවර්ගය:එංගලන්තය
1884
1884 වසර.
ප්‍රවර්ගය:1884
කොප්පරා
thumb|සම්පූර්ණ වියළි පොල්, [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ,  බැංගලෝරයෙහි, උල්සූර් වෙළෙඳපොළෙහි විකිණීමට තබා ඇති අයුරු.]]
කොප්පරා යනු වියැලුනු පොල් මාංශය හෝ මදය හෝ වෙයි. පොල් තෙල් මෙයින් උකහා ගන්නා බැවින් බොහෝ පොල්-නිෂ්පාදනය කරන රටවල වැදගත් කෘෂිකාර්මික වෙළෙඳ භාණ්ඩයක් බවට කොප්පරා පත් වී ඇත. පශු සම්පත සඳහා පෝෂ්‍යයක් ලෙසින් භාවිතා කෙරෙන පුන්නක්කුද මෙහිදී නිපැයේ.
නිෂ්පාදනය
සාම්ප්‍රදායික ලෙසින් කොප්පරා ගානු ලැබීමෙන් හා ඇඹරීමෙන් පසුව ජලය බහා නැටවීමෙන් පොල් තෙල් නිස්සාරණය කරනු ලැබේ. ශාන්තිකර දූපත් සංස්කෘතීන් විසින් මෙය බොහෝ කල් සිට භාවිතා කල අතර දකුණු මුහුදේ සහ දකුණු ආසියාවේ ක්‍රියාත්මකවූ වෙළෙඳුන්ට 1860 ගණන් වලදී මෙය ඉතා වටිනා වාණිජ භාණ්ඩයක් විය. සැමෝවාහී ඔහුගේ අත්දැකීම් මත පදනම්ව ඔහු අතින් ලියැවුනු  රොබට් ලුවී ස්ටීවන්සන්ගේ 1893 වෘත්තාන්ත අන්දරය ද බීච් ඔෆ් ෆාලේසා රචනය කිරීමට ඔහුව පෙළඹූයේ 19වන-සියවසේ කොප්පරා වෙළෙඳාම බව කියැවේ.
1809
1809 වසර.
ප්‍රවර්ගය:1809
ප්‍රභා රණතුංග
ප්‍රභා පෙරේරා හෙවත් ප්‍රභා රණතුංග (1926-2017) ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම සිංහල නිවේදිකාව වූ ශ්‍රී ලාංකේය ගුවන් විදුලි පෞරුෂයකි. ඇය 1950 ගණන්වල රේඩියෝ සිලෝන් ආයතනයට සම්බන්ධ වූයේ එහි පළමු කාන්තා නිවේදිකාව ලෙසයි. විවාහයෙන් පසු ඇය ප්‍රභා රණතුංග නමින් ගුවන් විදුලි නිවේදිකාවක් ලෙස කටයුතු කළාය.
මරණ
රණතුංග මිය ගියේ 2017 මැයි 5 වැනිදාය. ඇයගේ දේහය බොරැල්ලේ ජයරත්න මල් ශාලාවේ තැන්පත් කර ඇත.
යොමු කිරීම්
<references group="" responsive="1"> ප්‍රවර්ගය:2017 මරණ ප්‍රවර්ගය:1926 උපත්