cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ක්‍රිස්‌තියානි
ක්‍රිස්තියානින්ගේ විශ්වාසය
ඉතාම සංක්ෂිප්තව කියනවා නම් මෙය කිතුණුවන්ගේ විශ්වාසයයි. ක්‍රිස්තියානි ධර්මය අනිකුත් සෑම ඇදහීමක් අතර අසමසමයි, මන්ද ක්‍රිස්තියානි ධර්මය බොහෝ දුරට ආගමික වත්පිළිවෙත් පවත් වනවාට වඩා සම්බන්ධතාවයක් ගොඩ නැගීමක් වන හෙයින්. “කලයුතු නොකලයුතු දේ” පිළිපදිනවාට වඩා කිතුණුවකුගේ මූලික අරමුණ වන්නේ දෙවි පියාණන් සමඟ සමීප සම්බන්ධතාවයක් සකසා ගැනීමය. මෙම සම්බන්ධතාවය යථාර්ථයක් කර ගත හැකි වන්නේ ජේසුස් වහන්සේගේ ක්‍රියා සහ කිතුණුවාගේ දිවිය තුළ ආත්මයාණන් වහන්සේගේ මෙහෙය තුලින්ය.
කිතුණු විශ්වාසය අනුව, බයිබලය යනු ශුද්ධාත්මයාණන්ගෙන් පූර්ණවූ දෙවියන් වහන්සේගේ වචනයයි (2 කොරින්ති 3 : 16, 2 පේත්‍රැස් 1 : 20-21). කිතුණුවන් විශ්වාස කරන්නේ පියාණන්, පුත්‍රයාණන් (යේසුස් ක්‍රිස්තුස්) සහ ශුද්ධාත්මයාණන් වශයෙන් පෙනී සිටින්නාවූ එකම දෙවි කෙනෙකුය.
කිතුණු විශ්වාසයට අනුව මනුෂ්‍ය වර්ගයා නිර්මාණ කර ඇත්තේ දෙවියන් වහන්සේ සමඟ සම්බන්ධතාවයක් පවත්වා ගෙන යාමටය, නමුත් පාපය සෑම මනුෂ්‍යයෙකුම දෙවියන් වහන්සේගෙන් වෙන් කරයි (රෝම 5 : 12, රෝම 3 : 23). ක්‍රිස්තියානි ධර්මයට අනුව යේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ සම්පූර්ණ මනුෂ්‍යයෙකු ලෙසත්, සම්පූර්ණ දෙවියන් වහන්සේ ලෙසත් මේ ලෝකයේ සැරිසැරූ බව පිළිගැනේ (පිලිප්පි 2 : 6-11), කුරුසියේ කුරුස පත්වී, කිතුණු ඇදහිම අනුව, උන් වහන්සේගේ මරණින් පසු තැන්පත් කරනු ලැබ, නැවත මළවුන්ගෙන් නැගිට, දැන් පියාණන් වහන්සේගේ දකුණු පස ජීවත් වෙමින්, උන් වහන්සේ කෙරෙහි අදහන්නන් උදෙසා සදහටම මැදහත්කාර කම් කරන බවය (හෙබ්‍රෙව්7 : 25). ක්‍රිස්තියානි ධර්මය ප්‍රකාශ කරනවා, යේසුස් වහන්සේගේ කුරුසිය මත සිදුවුණාවූ මරණය මුළු ලෝකයේම මිනිසුන්ගේ පව්උදෙසා සෑහෙන බවත්, ඒ තුළින් දෙවියන් වහන්සේත් මනුෂ්‍යයාත් අතර පලුදුවූ සම්බන්ධතාවය නැවත පිහිටුවා ගැනීමට හැකි වූ බව (හෙබ්‍රෙව්9 : 11-14, හෙබ්‍රෙව්10 : 10, රෝම 6 : 23, රෝම 5 : 8).
ගැලවීම ලබා ගැනීම සඳහා ඕනෑම කෙනෙකුට යේසුස් වහන්සේ කුරුසිය මත නිමකල කාර්යය පිළිබඳව ඉතා සරළව විශ්වාස කල යුතුවේ. එසේම යේසුස් වහන්සේ මා වෙනුවෙන් දිවි පුදා මාගේ පව් වලට වන්දි ගෙවා ඇත කියාත්, යේසුස් වහන්සේ මළවුන්ගෙන් නැගුටුණා කියාත් පිළිගන්නවා නම් ඒ අය ගැලවීම ලබාගනී. කිසිවෙකු තමාගේම (ස්වශක්තියෙන්) බලයන් පමණක් දෙවියන් වහන්සේව සතුටු කරන්නට සුදුස්සෙකු වන්නේ නැත, මන්ද අපි සියල්ලෝම පවිකරුවන් වන නිසා (යෙසායා 64 : 6-7, යෙසායා 53 : 6). දෙවනුව, තවත් කිරීමට ඉතිරි වී නැත, මන්ද යේසුස් වහන්සේ කුරුසිය පිට සිටින විට උන් වහන්සේ “සියල්ල නිමයි” කියා පැවසූ සේක (යොහන් 19 : 30).
ගැලවීම ලබා ගැනීම සඳහා ස්වශක්තියෙන් කළ හැකි කිසිවක් නැතිවාක් මෙන්ම, කවුරුන් හෝ තම විශ්වාසය ඔහු / ඇය යේසුස් වහන්සේ කුරුසිය මත නිමකලාවූ කාර්යය විශ්වාස කරන්නේ නම්, ඔහුය හෝ ඇයට ලැබෙන ගැලවීම අහිමි කරන්නට කිසිවෙකුට නොහැකිය. මන්ද යේසුස් වහන්සේ විසින් තම කාර්යය කර අවසන් බව මතක තබා ගන්න. මෙම ගැලවීම ලබා ගැනීමට කිසිම ආධාරකයක් උපකාරයක් බලාපොරොත්තු විය යුතු නොවේ. යොහන් 10 : 27-29 ප්‍රකාශ කරනවා “මාගේ බැටළුවෝ මාගේ හඬ අසති, මමද ඔවුන් අඳුනමි, ඔව්හූ මා පස්සේ එති. මම ඔවුන්ට සදාකාල ජීවනය දෙමි ඔව්හූ කිසිකලකත් විනාශ නොවන්නෝය, කිසිවෙක් මාගේ අතින් ඔවුන් උදුරා නොගන්නේය. ඔවුන් මට දුන්නාවූ මාගේ පියාණන් වහන්සේ සියල්ලටම වඩා උතුම්ය පියාණන් වහන්සේගේ අතින් ඔවුන් උදුරාගන්ට කාටවත් බැරිය”.
ඇතැම් අය ගැලවීම ලැබුණු පසු එය ඉතා මහත් දෙයක් දැන් මට කැමති දෙයක් මට කැමති ආකාරයකට කලහැකිය කියා සිතන්න පුළුවන්, එසේ කිරීමෙන් මගේ ගැලවීම මට අහිමි නොවනවාය කියා. එහෙත් අපගේ හිතු මනාපය අනුව කටයුතු කිරීමට අපට නිදහසක් නැත. නොමිලයේ අපට ගැලවීම ලැබෙන්නේ අපගේ සුපුරුදු පරණ ජීවිතයෙන් මිදී දෙව්යන් වහන්සේ සමඟ නිවැරදි සම්බන්ධතාවයක් ගොඩ නගා ගැනීමෙන්ය. ඇදහිල්ලට පත් වූවන් ඔවුන්ගේ පාපී ස්වාභවයෙන් මේ මිහිතලය මත ජීවත්වනතාක් ඔවුන්ට නිරන්තරයෙන්ම පාපයෙන් වැලකී සිටීමට මහත් අරගලයක යෙදෙන්න සිදුවේ. පාපයේ ජීවත්වීම දෙවියන් වහන්සේ සමඟ සම්බන්ධතාවය ඇති කර ගැනීමට බාධාවකි. එසේම ඇදහිලිවන්තයෙකු පාපී ජීවිතයක් ගත කරන්නේ නම් ඔහුට දෙවියන් වහන්සේ සමඟ සම්බන්ධතාවයේ සතුට උන් වහන්සේ බලාපොරොත්තු වන ආකාරයට විඳ ගැනීමට නොහැකිවේ. කෙසේ හෝ කිතුණුවන්ට මේ පාපී අරගලයෙන් ජය ලබාගත හැක්කේ දෙවියන් වහන්සේගේ වචනය වන ශුද්ධ බයිබලය අධ්‍යයනය කිරීමෙන් සහ එය තමාගේ එදිනෙදා ජීවිතයට අදාල කරගැනීමෙන් සහ ශුද්ධාත්මයාණන් වහන්සේට යටත් වෙමින්, උන් වහන්සේගේ බලපෑමෙන් එදිනෙදා මුහුණ දීමට සිදුවන සෑම සිදුවීමකදීම දේව වචනය තුළින් ශුද්ධාත්මයාණන් වහන්සේට අවනත වීමෙන්ය.
එසේ හෙයින්, බොහෝ ආගමික දර්ශනයන් තුළ තමා කල යුතු සහ නොකල යුතු දේවල් වර්ගික කරණය කර ඇතත්, ක්‍රිස්තියානි ධර්මයේ ඇත්තේ දෙවියන් වහන්සේ සමඟ නිරන්තර සම්බන්ධතාවයක් පවත්වා ගෙන යාමකි. යේසුස් වහන්සේ කුරුසිය මත මගේ පව්උදෙසා මැරුණු බව විශ්වාස කිරීමත්, නැවත නැගිටි බව විශ්වාස කිරීම ක්‍රිස්තියානි ඇදහිල්ල වේ. ඔබගේ පාපයේ වන්දිය ගෙවා ඔබව නිදහස් කර ඇත කියා ඔබට දෙවියන් වහන්සේ සමඟ සම්බන්ධතාවය නොකඩවා පවත්වා ගෙන යාහැක. මේ නිසා ඔබට ඔබගේ පව් වලින් නිදහස්ව ජයග්‍රාහී ලෙස දෙවියන් වහන්සේ සමඟ කීකරු සම්බන්ධතාවයෙන් යුක්තව ගමන් කල හැකිවේ. සත්‍යවූ බයිබලීය ක්‍රිස්තියානි විශ්වාසය නම් මෙය වේ. ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිස්තියානි සභා ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිස්තියානි ධර්මය ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිස්තියානි ආගම
රුවන්වැලිසෑය
රුවන්වැලි මහා සෑය හෙවත් ස්වර්ණමාලි මහා සෑය ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටා ඇති ශාරීරික චෛත්‍යයකි. මෙය අතීත මහා විහාරයට අයත්වූ ප්‍රධානතම දාගැබ විය. එසේම මෙය වර්තමානයේ අටමස්ථාන වලට අයත් ප්‍රධානතම දාගැබ වේ. මෙම ස්ථූපය සොළොස්මස්ථාන (පූජනීය ස්ථාන දහසය) සහ අටමස්ථාන අතරින් එකකි.
සුවිශේෂීත්වය
ගෞතම සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ද්‍රෝණයක් ධාතූන් වහන්සේලා වැඩ සිටින ලෝකයේ පූජනීයම ස්ථාන අතුරින් එකකි. ඒ අතරම ගෞතම සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ද්‍රෝණයක් ධාතූන් වහන්සේලා වැඩ සිටින එකම දාගැබ වන්නේද රුවන්වැලි මහා සෑයයි.මෙතුල දඹ රන් පිරිනිවන් පානා ආකාරයේ පිලිමයක් ඇත.
අන්වර්ථ නාම
☆මහාථූප (පාලි භාෂාවෙන්)
☆මහා ස්ථූපය
☆මහා ථූපය
☆මහා සෑය
☆රුවන්වැලි මහා සෑය
☆රුවන්මැලි මහා සෑය
☆රත්නමාලි මහා සෑය
☆රතනමාලි මහා සෑය
☆හේමමාලි මහා සෑය
☆අසදෘශ මහා සෑය
☆ස්වර්ණමාලී මහා සෑය
ශාරීරික ධාතු
සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව රටවල් අටක නරපතියන් විසින් සෑම රටකටම ධාතූන් වහන්සේලා නැලි දෙක බැගින් ගෙනනොස් ස්ථූපවල නිදන් කරවා වන්දනාමාන කරන ලදී. රාමාගම ග්‍රාමයේ නිදන් කර තිබූ ධාතූන් වහන්සේලා සහිත නැලි දෙක බුදුන් වහන්සේගේ අධිෂ්ඨානයට අනුව රුවන්වැලි මහා ස්ථූපයේ නිධාපිත කරන්නට නියම කෙරිනි. ඇසළ පුන් පොහෝ දින උත්තරාසීහ නැකතින් මහා ස්ථූපයේ ධාතු නිධානය කිරීමට නිල උත්සවයක් සංවිධානය කළ දුටුගැමුණු රජතුමා, පුන් පොහෝ දිනට පෙර දින සංඝ රත්නය මුණගැසී වැඳ නමස්කාර කොට, පසු දිනය ධාතු නිධාපිත කිරීමට සූදානම් කර ඇති බවට මතක් කරමින් ධාතූන් වහන්සේලා රැගෙන එන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය.සංඝයා වහන්සේගේ විධානයෙන් පසුව සෝඋත්තර නම්වූ අධුනික රහතන් වහන්සේ සෘද්ධි බලයෙන් ධාතූන් වහන්සේලා රැගෙන වැඩම කළහ. ඉන් ඉක්බිති සංඝයා වහන්සේගෙන් ධාතූන් වහන්සේලා පිළිගත් දුටුගැමුණු රජතුමා, එය රත්‍රන් මංජුසාවක බහා තම හිස මතට ගෙන, අනේක විධ දක්ෂිණ හා උපහාරත්, දිව්‍ය සහ බ්‍රහ්මයන්ගේ ගරු බුහුමන් මධ්‍යයේ ස්වර්ණමය මණ්ඩපයෙන් පිටත් විය.ඔහු, තුන්වරක් ධාතු මැදිරිය වටා පැදකුණු කොට නැගෙනහිර දිශාවෙන් ඇතුල් වී උතුරු දෙසට මුහුණලා පිළියෙල කර තිබූ රිදී සයනයක ධාතු මංජුසාව තැන්පත් කළ විට බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අධිෂ්ඨාන බලයෙන් සිංහසෙ‍යාවෙන් බුදු පිළිරුවක් හටගෙන සියලුම ධාතූන් වහන්සේලා ඒ ප්‍රතිමාව තුල නිධන්ගත වූහ. ධාතූන් වහන්සේලා රුවන්වැලි මහා ස්ථූපයේ නිධන්ගත වීම සම්පූර්ණ වූ පසු, උත්තර සහ සුමන සාමණේරයන් වහන්සේලා විසින් පියනක් ලෙස පසුව පාවිච්චි කිරීම සඳහා කලින් සඟවා තිබූ ගල් ආවරණයකින් ධාතු ගර්භය වසා දමන ලදී.
"ධාතු ගර්භය භූමිකම්පාවකින් වුවද නොසෙල්වේවා ; එදින පූජා කළ පිච්ච මල් ආදී මල් වර්ග ගෞතම බුද්ධ ශාසනය අවසන් වන තුරු මැල නොවේවා;ගිතෙල් වලින් දල්වන ලද පහන් නොනිමේවා; සඳුන් සහ සුවඳ විලවුන් මිශ්‍ර කරන ලද පස් වියළී නොයේවා; ධාතු ගර්භයේ එකදු සීරීමක් වත් නොවේවා; පූජා කළ රත්‍රන් භාණ්ඩවල මල නොබැඳේවා" මේ සියලු ප්‍රාර්ථනා මෙම උත්සවයට වැඩම කර සිටි රහතන් වහන්සේලාගේ අධිෂ්ඨාන බලයෙන් සඵල විය.ඔවුන් "සතුරන්ට වත් මේ ධාතු ගර්භය දකින්නට පවා නොලැබේවායි" අධිෂ්ඨාන කළහ. තවද දුටුගැමුණු රජතුමාගේ නියෝගය පරිදි බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධාතුන් වහන්සේලා ඇතුලත් රන් හා රිදී මංජුසාද තවත් බොහෝ වස්තූන්ද ධාතු ගර්භය මත නිදන් කෙරිණි.
වන්දනා ගාථාව
"සයිංසු යස්මිං සුගතස්ස ධාතු නිම්මාය රංසුජ්ජල බුද්ධ රූපං සුවණ්ණමාලීති පතිතනාමං වන්දාමහං ථූපවරං මහග්ඝං"
ඉදිකිරීම් ද්‍රව්‍ය ලබාගැනීම
පුරාණ ග්‍රන්ථ වලට අනුව,අනුරාධපුර රාජධානියට,
ඉදිකිරීම ඇරඹීම
දුටුගැමුණු රජතුමා විසින් මැයි මස යෙදෙන වෙසක් මස පුර පසළොස්වක පොහොය දින, විශාඛා නක්ෂත්‍ර මණ්ඩලය යටතේ ස්ථූපයේ වැඩ කටයුතු අරඹන ලදී.
අඩිතාලම
එක් පුන් පොහෝදිනයක, දුටුගැමුණු රජු, දේවානම්පියතිස්ස රජ විසින් ස්ථාපනය කළ "අභිලිවිත්" ශිලා ලිපිය ඉවත් කරන ලදී.
රජු මෙසේ මේ මහා සෑයේ අඩිතාලම සාදවා නිමකර, අත්තිවාරම් ගල ඇසළ පුර පසළොස්වක පොහෝ දින ස්ථාපනය කිරීමට කටයුතු පිළියෙල කරන ලදී. ඉන්පසු ඔහු අනුරාධපුර නගරය සහ රුවන්වැලි සෑ මළුව දිව්‍යමය පුරවරයක් සේ සරසවන ලදී. මේ වෙනුවෙන් ඉන්දියාවෙන් අනූහය කෝටියක් රහතුන් වහන්සේලා වැඩම කළහ. ඇසළ පුරපසළොස්වක පොහෝ දින, උත්තරසීහ තාරකා මණ්ඩලය යටතේ මහා සෑයේ අත්තිවාරම් ගල ස්ථාපනය කර "මා මේ ස්ථූපය වෙනුවෙන් කරනා ක්‍රියාවන් සාර්ථකව නිම කිරීමට හැකිවේවා!!.එවිට බුද්ධරක්ඛිත, ධම්මරක්ඛිත, සංඝ රක්ඛිත හා ආනන්ද රහතුන් වහන්සේලා මහා සෑ මලුවේ සතර දිශාවෙන් නැගීසිටීවා"කියා අධිෂ්ඨාන කළේය.ඔහු අධිෂ්ඨාන කල පරිදිම පූජ්‍ය සිද්ධත්ත, මායිගල, පදුම, සීවලී, චන්දගුත්ත, ඉන්දගුත්ත, සූරියගුත්ත, සිත්තසේන, ජයසේන හා අකල රහතුන් වහන්සේලා නැගෙනහිර දෙස බලා උත්සව අවස්ථාවේ දොරටුව අසළ තිබූ කොතළය ඉදිරිපිට සිටගත්හ.නන්දිසේන, සුමනා දේවියගේ පුත් සුපටින්හිත හා උත්සව මංගල්‍යය සඳහා පත්කෙරුණු ඇමතිවරයා, ධාතු මන්දිරය වටා සක්මන් කර මහා සෑයේ වක්‍රාකාර සීමාව මැනීම සඳහා රිදීයෙන් තැනූ යශ්ටියක් ගෙනෙන ලදී.ඇමතිවරයා මේ අයුරින් ධාතු මන්දිරය වටා ඉතා විශාල පරිමාණයක් මනිමින් යනු දැක සිද්ධත්ත රහත් තෙරුන් ඔහුට මධ්‍යම ප්‍රමාණයෙන් මනින ලෙස උපදෙස් දුන්හ. සිද්ධත්ත තෙරුන්ගේ, ඇමතිවරයාගේ හා ඔහුගේ දෙමාපියන්ගේ නම් ඇසීමෙන් දුටුගැමුණු රජු "ස්ථූපයේ වැඩ සර්වප්‍රකාරයෙන්ම සාර්ථක වේ" යැයි සිතා සතුටට පත් විය. අනතුරුව ඔහු විශාල රන් කළ අටක් හා රිදී කළ අටක් මහා සෑය මධ්‍යයේ ස්ථාපිත කර ඒ විශාල  දිය කළ වටා පුන්කළස් එකසිය අටක් තැන්පත් කළේය.මේ අයුරින් ඔහු රත්‍රන් ගඩොල් අටක් අට කොනේ තබා තැන්පත් කර ඒ වටා රිදී ගඩොල් එකසිය අට බැගින් තැන්පත් කළේය.
ස්ථූපයට ආශීර්වාද කිරීම
සිත්තසේන රහතන් වහන්සේ මහා සෑය වටා ඇඳ තිබූ සීමා රේඛාවේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශයේ සුවඳැති ලාටු පිඩක් තැන්පත් කළේය.ජයසේන රහතන් වහන්සේ උත්තරසීහ සහ සුපටින්හිත තාරකා මණ්ඩලය යටතේ ඒ මත පිරිත් පැන් ඉසින විට උත්සව මංගල්‍යය භාර අමාත්‍යවරයා ඉසින ලද පිරිත් පැන් මත රන් ගඩොල් සහ අධික ලෙස ධනය වැයකොට කරන ලද පූජාවන් තැන්පත් කළේය.ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් පරිදි මේ අවස්ථාවේදී  දෙලක්ෂ හැත්තෑදහසක් යොදුන් වූ දෙරණ තලය ගිගුම් දෙමින් කම්පා විය.
දුටුගැමුණු රජුගේ මරණය
අද්විතීය රුවන්වැලි මහා සෑය හතරැස් කොත් දහය දක්වා රහතුන් වහන්සේලාගේ ආරක්ෂක සූත්‍ර සඡ්ජායනා මධ්‍යයේ නිමවෙද්දී, විසි සතර වසරක් ලක්දිව පාලනය කළ දුටුගැමුණු රජු, ඔහු විසින් කරන ලද පින් ඇතුළත් පොත කියවා මහා සෑය දෙස බලා සිටියදී මියැදී දිව්‍ය පුත්‍රයකුව තුසිත දෙව්ලොව උපත ලද්දේය.
සද්ධාතිස්ස රජුගේ මරණය
දුටුගැමුණු රජුගේ සහෝදර සද්ධාතිස්ස රජතුමා සෑයේ ඉතිරි වැඩ කොටස නිමකර, මරණයෙන් පසු තුසිත දෙව්ලොව උපන්නේය.
මහා රජු
අනාගත මෛත්‍රී බුද්ධ ශාසනයේ දුටුගැමුණු රජු, බුදුරදුන්ගේ දකුණු අගසව් බවට පත්වනු ඇත.සද්ධාතිස්ස රජු වම් අගසව් බවට පත්වනු ඇත.කාවන්තිස්ස හා විහාර මහා දේවිය මෛත්‍රී බුදුන්ගේ දෙමාපියන් බවට පත්වනු ඇත.කාවන්තිස්ස රජුගේ බාල නැගණිය වන අනුලා කුමරිය මෛත්‍රී බෝසතුන්ගේ අග මෙහෙසිය බවට පත්වනු ඇත.සාලිය කුමරු මෛත්‍රී බෝසතුන්ගේ පුතු බවට පත්වනු ඇත.දුටුගැමුණු රජුගේ භාණ්ඩාගාරයේ ඇමති සනොඟා, මෛත්‍රී  බෝසතුන්ගේ අග්‍ර උපස්ථායක වනු ඇත.භාණ්ඩාගාරය භාර ඇමතිවරයාගේ දියණිය අග්‍ර උපස්ථායිකාව වනු ඇත.
20වන සියවසේ ප්‍රතිසංස්කරණය
19 වන සියවසේ අග භාගයේ දී, නාරංවිට සුමනසාර හිමියන් අටමස්ථාන වැඳ පුදා ගැනීමට අනුරාධපුර ශුද්ධ නුවරට වැඩම කරන ලදී. උන්වහන්සේ මෙම ගමනේදී අටමස්ථානයට අයත් එසේම, ගරා වැටී තිබූ රුවන්වැලි මහා ස්ථූපය ද වන්දනා කිරීම සඳහා වැඩම කළ අවස්ථාවේ දී මහා සෑය දැක, මහත් වූ කම්පාවට පත් විය..
ඩොප්ලර් ආචරණය
thumb|upright=2.15|ප්‍රභවයෙහි චලිතය නිසා තරංග ආයාමයේ වෙනස්වීම. right|thumb|upright=4.0|මෝටර් රථ එන්ජිමක් හෝ සයිරන් නලාවක් නිරීක්ෂකයකු දෙසට ළඟා වන විට, නිරීක්ෂකයාගෙන් ඉවතට යන විට දී ට වඩා එහි ශබ්දයෙහි තාරතාවය උස් වී ශ්‍රවණය වීමට ඩොප්ලර් ආචරණය හේතු වන අන්දම මෙම චලන චිත්‍රය මගින් නිරූපණය කරයි. රෝස පැහැ චාප ධ්වනි තරංග යි. රථය වම් පසට යත් ම, කිසියම් ස්ථානයක දී නිකුත් කරන ලද අනුයාත තරංග දෙකකින් පළමු වැන්න වම් පසට ගමන් කරන දුරට වඩා දුරක් දෙවැන්න වම් පසට ගමන් කරයි. එමනිසා මෝටර් රථයට ඉදිරියෙන් (වම් පසින්) සිටින නිරීක්ෂකයකු දෙසට එන සෑම තරංගයක් ම ඔහු වෙත ඒමට ගන්නා කාලය ඊට පෙර තරංගය ඔහු වෙත ඒමට ගන්නා කාලයට වඩා සුළු වශයෙන් අඩු වේ. මෙලෙස තරංගවල එකට කැටිවීම, ‍අනුයාත [[තරංග පෙරමුණු දෙකක් නිරීක්ෂකයා වෙත ළඟා වීමට ගන්නා කාල පරාසයන් ක්‍රමයෙන් අඩුවීමට හේතු වන නිසා එය උස් සංඛ්‍යාතයක් ශ්‍රවණය වීමට හේතු වේ. මෝටර් රථයට පසුපසින් (දකුණු පසින්) සිටින නිරීක්ෂකයකු දෙසට එන සෑම තරංගයක් ම ඔහු වෙත ඒමට ගන්නා කාලය ඊට පෙර තරංගය ඔහු වෙත ඒමට ගන්නා කාලයට වඩා සුළු වශයෙන් වැඩි වේ. මෙලෙස තරංගවල පැතිරීම, ‍අනුයාත තරංග පෙරමුණු දෙකක් නිරීක්ෂකයා වෙත ළඟා වීමට ගන්නා කාල පරාසයන් ක්‍රමයෙන් වැඩි වීමට හේතු වන නිසා එය සුළු වශයෙන් අඩු සංඛ්‍යාතයක් ශ්‍රවණය වීමට හේතු වේ.]]
මෝටර් රථ එන්ජිමක් හෝ සයිරන් නලාවක් නිරීක්ෂකයකු දෙසට ළඟා වන විට, නිරීක්ෂකයාගෙන් ඉවතට යන විට දී ට වඩා එහි ශබ්දයෙහි තාරතාවය උස් වී ශ්‍රවණය වීමට ඩොප්ලර් ආචරණය හේතු වන අන්දම මෙම චලන චිත්‍රය මගින් නිරූපණය කරයි. රෝස පැහැ චාප ධ්වනි තරංග යි. රථය වම් පසට යත් ම, කිසියම් ස්ථානයක දී නිකුත් කරන ලද අනුයාත තරංග දෙකකින් පළමු වැන්න වම් පසට ගමන් කරන දුරට වඩා දුරක් දෙවැන්න වම් පසට ගමන් කරයි. එමනිසා මෝටර් රථයට ඉදිරියෙන් (වම් පසින්) සිටින නිරීක්ෂකයකු දෙසට එන සෑම තරංගයක් ම ඔහු වෙත ඒමට ගන්නා කාලය ඊට පෙර තරංගය ඔහු වෙත ඒමට ගන්නා කාලයට වඩා සුළු වශයෙන් අඩු වේ. මෙලෙස තරංගවල එකට කැටිවීම, ‍අනුයාත තරංග පෙරමුණු දෙකක් නිරීක්ෂකයා වෙත ළඟා වීමට ගන්නා කාල පරාසයන් ක්‍රමයෙන් අඩුවීමට හේතු වන නිසා එය උස් සංඛ්‍යාතයක් ශ්‍රවණය වීමට හේතු වේ. මෝටර් රථයට පසුපසින් (දකුණු පසින්) සිටින නිරීක්ෂකයකු දෙසට එන සෑම තරංගයක් ම ඔහු වෙත ඒමට ගන්නා කාලය ඊට පෙර තරංගය ඔහු වෙත ඒමට ගන්නා කාලයට වඩා සුළු වශයෙන් වැඩි වේ. මෙලෙස තරංගවල පැතිරීම, ‍අනුයාත තරංග පෙරමුණු දෙකක් නිරීක්ෂකයා වෙත ළඟා වීමට ගන්නා කාල පරාසයන් ක්‍රමයෙන් වැඩි වීමට හේතු වන නිසා එය සුළු වශයෙන් අඩු සංඛ්‍යාතයක් ශ්‍රවණය වීමට හේතු වේ.
සංඛ්‍යාතයේ සාපේක්ෂ වැඩි වීම පහත පරිදි පැහැදිලි කළ හැක. තරංග ප්‍රභවය නිරීක්ෂකයා දෙසට චලිත වන විට, කිසියම් ස්ථානයක දී නිකුත් කරන ලද අනුයාත තරංග පෙරමුණු දෙකකින් පළමුවැන්න නිරීක්ෂකයා වෙත ළඟා වන ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් දෙවැන්න නිරීක්ෂකයා වෙත ළඟා වේ. එබැවින් සෑම තරංග පෙරමුණක් ම නිරීක්ෂකයා වෙත ළඟා වීමට ඊට පෙර තරංග පෙරමුණ ගත් කාලයට වඩා සුළු වශයෙන් අඩු වූ කාලයක් ගනියි. මේ හේතුවෙන් අනුයාත තරංග පෙරමුණු දෙකක් නිරීක්ෂකයා වෙත ළඟා වීමට ගන්නා කාල පරාසය ක්‍රමයෙන් අඩු වේ. එය, සංඛ්‍යාතයේ වැඩි වීමට හේතු වේ. තරංග පෙරමුණු චලිත වන අතරතුර අනුයාත තරංග පෙරමුණු දෙකක් අතර පරතරය අඩු වන නිසා තරංග එකට "කැටි" වේ. වි ධ්වනි ප්‍රභවයක්, නිරීක්ෂකයකුට සාපේක්ෂ ව චලිතයක යෙදෙන විට තරංගයේ සංඛ්‍යාතය වෙනස් වීම, 1842 වසරේ දී පැරගුවේ රාජ්‍යයේ දී ඕස්ට්‍රේලියානු භෞතික විද්‍යාඥයකු වූ ක්‍රිස්ටියන් ඩොප්ලර් විසින් පළමු වරට ඉදිරිපත් කිරීමෙන් අනතුරුව එම සංසිද්ධිය ඩොප්ලර් ආචරණය නමින් හඳුන්වනු ලබයි. වාහනයක් සයිරන් නලාවක් නාද කරමින් නිරීක්ෂකයකු දෙසට එන විට, පසු කරන විට, නිරීක්ෂකයාගෙන් ඉවතට යන විට යන අවස්ථාවල දී මෙම සංසිද්ධිය පැහැදිලි ව අත්විඳිය හැක. ධ්වනි ප්‍රභවය නිරීක්ෂකයා දෙසට ළඟා වන විට ග්‍රහණය වන සංඛ්‍යාතය වැඩි වන අතර(ප්‍රභවය විසින් නිකුත් කරනු ලබන සංඛ්‍යාතයට සාපේක්ෂ ව), නිරීක්ෂකයාගෙන් ඉවතට යන විට ග්‍රහණය වන සංඛ්‍යාතය අඩු වේ. ප්‍රභවය හරියටම නිරීක්ෂකයා පසු කර යන අවස්ථාවේ දී ප්‍රභවය විසින් නිකුත් කරනු ලබන සංඛ්‍යාතය ම නිරීක්ෂකයාට ශ්‍රවණය වේ.
මාධ්‍යයක් තුළින් ප්‍රචාරණය වන ධ්වනි තරංග වැනි තරංග සඳහා නිරීක්ෂකයාගේ සහ ප්‍රභවයේ ප්‍රවේග, තරංග ප්‍රචාරණය වන මාධ්‍යයට සාපේක්ෂ ව ගත යුතු ය. එබැවින් ප්‍රභවයේ ප්‍රවේගය, නිරීක්ෂකයාගේ ප්‍රව්ගය මෙන්ම ප්‍රචාරණ මාධ්‍යයේ ප්‍රවේගය ද සම්පූර්ණ ඩොප්ලර් ආචරණය සඳහා බලපායි. මෙම එක් එක් ආචරණය වෙන් වෙන් වශයෙන් විශ්ලේෂණය කෙරේ. ආලෝකය හෝ සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවේ එන ගුරුත්වය වැනි, ප්‍රචාරණය සඳහා මාධ්‍යයක් අවශ්‍ය නොවන තරංග සඳහා ප්‍රභවයේ සහ නිරීක්ෂකයාගේ ප්‍රවේග අතර සාපේක්ෂ වෙනස පමණක් ඩොප්ලර් ආචරණය කෙරෙහි බලපායි.
විකාශනය
1842 දී ඩොප්ලර් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද "Über das farbige Licht der Doppelsterne und einiger anderer Gestirne des Himmels" (ද්වීමය තාරකාවන්හි ඇති වණීවත් ආලෝකය මත සහ ස්වර්ගයේ ඇති තවත් තරු) නිබන්ධනයේ ප්‍රථම වරට මෙම ආචරණය ඉදිරිපත් කරන ලදී. . මෙම උපකල්පිතය 1845 දී සී. එච්. ඩී. බයිස් බැලට් විසින් ධ්වනි තරංග සඳහා පරීක්ෂා කරන ලදී. ධ්වනි ප්‍රභවය තමා වෙත ළඟා වන විට ධ්වනියේ තාරතාවය වැඩි වූ බව ත්, ප්‍රභවය තමාගෙන් ඉවතට යන විට ධ්වනි සංඛ්‍යාතය අඩු වූ බව ත් ඔහු විසින් තහවුරු කරන ලදී.හිපොලයිට් ෆිසාඋ නම් විද්‍යාඥයා ද 1848 වසරේ දී මෙම සංසිද්ධිය ම විද්‍යුත් චුම්භක තරංග සඳහා ද සිදු වන බව ස්වාධීන ව අනාවරණය කර ගත්තේ ය. (ප්‍රංශයේ, සමහර අවස්ථාවල දී මෙම සංසිද්ධිය හඳුන්වනුයේ "ඩොප්ලර්-ෆිසාඋ ආචරණය" නමිනි. නමුත් සෙසු ලෝකය පිළිගන්නේ ෆිසාඋ විසින් කළ සොයා ගැනීම ඩොප්ලර් ගේ සොයාගැනීමට කළ සංකලනයක් පමණක් බව ත්, ඔහු විසින් එය සොයා ගත්තේ ඩොප්ලර්ගේ සොයා ගැනීමට වසර තුනකට පසුව බවත් ය.).බ්‍රිතාන්‍යයේ, ජෝන් ස්කොට් රසල් 1848 දී ඩොප්ලර් ආචරණය සම්බන්ධ ව පර්යේෂණාත්මක අධ්‍යයනයක් ද සිදු කළේ ය.
ඩොප්ලර් විසින් 1842 දී පල කරන ලද නිබන්ධනයේ ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනයක් ඇලෙක් ඊඩන් ගේ 'The Search for Christian Doppler නම් ග්‍රන්ථයේ අඩංගු වේ.
මූලික සිද්ධාන්ත
ශාස්ත්‍රීය භෞතික විද්‍යාවේ දී, ප්‍රභවයේ හා ග්‍රාහකයේ සංඛ්‍යාත, මාධ්‍යය තුළින් ධ්වනි තරංගවල වේගයට වඩා අඩු වන විට, නිරීක්ෂිත සංඛ්‍යාතය f සහ විමෝචිත සංඛ්‍යාතය f0 අතර සම්බන්ධය පහත පරිදි ලබා දේ.:
මින් එකක් අනෙකින් ඉවතට යන විට සංඛ්‍යාතය අඩු වේ.
ඉතහ සමීකරණය ධ්වනි තරංග සඳහා සත්‍ය වන්නේ මාධ්‍යයට සාපේක්ෂ ව ප්‍රභවයේ සහ ග්‍රාහකයේ වේග, ධ්වනි වේගයට වඩා අඩු වන විට දී පමණි. දෝංකාරය ලිපිය ද බලන්න.
ප්‍රභවය හා නිරීක්ෂකයා අතර සාපේක්ෂ චලිතය සරළ රේඛීය ව ඒ දෙක අතර එක එල්ලේ සිදු වන බව ඉහත සමීකරණය මගින් උපකල්පනය කරයි. ප්‍රභවය යම් කිසි කෝණයකින් යුක්තව නිරීක්ෂකයා වෙත ළඟා වන්නේ නම් (ඒකාකාර ප්‍රවේගයෙන්), පළමුව ඇසුණු නිරීක්ෂිත සංඛ්‍යාතය, විමෝචිත සංඛ්‍යාතයට වඩා වැඩි ය. ඉන් අනතුරු ව, ප්‍රභවය නිරීක්ෂකයා වෙත සමීප වත් ම නිරීක්ෂිත සංඛ්‍යාතයෙහි ඒකාකාර අඩු වීමක් ද, ප්‍රභවය නිරීක්ෂකයාට ආසන්නත ම අවස්ථාවේ දී සමාන සංඛ්‍යාතයක් ද, ප්‍රභවය නිරීක්ෂකයාගෙන් ඈත් වන විට ඒකාකාර ලෙස අඩු වන සංඛ්‍යාතයක් ද ශ්‍රවණය වේ. නිරීක්ෂකයා, ප්‍රභවයේ පථයට ඉතාම ආසන්න අවස්ථාවේ දී වැඩි සංඛ්‍යාතයේ සිට අඩු සංඛ්‍යාතයට වෙනස්වීම එක්වරම සිදුවේ. නිරීක්ෂකයා ප්‍රභවයේ පථයට ඈතින් සිටින විට උස් සංඛ්‍යාතයේ සිට පහළ සංඛ්‍යාතයට වෙනස් වීම ක්‍රමික ව සිදු වේ.
තරංගයේ වේගය, නිරීක්ෂකයා සහ ප්‍රභවය අතර සාපේක්ෂ වේගයට වඩා ඉතා වැඩි විට (මෙසේ වන්නේ ආලෝකය වැඩි විද්‍යුත් චුම්භක තරංග සඳහා ය.) නිරීක්ෂිත සංඛ්‍යාතය f සහ විමෝචිත සංඛ්‍යාතය f0 අතර සම්බන්ධය ලබා දෙන්නේ පහත සමීකරණය මගිනි.
පළමු මාත්‍රයේ ආසන්න කිරීම්වලට පමණක් මෙම සමීකරණ ද්විත්වය නිරවද්‍ය වේ. කෙසේ වෙතත්, අදාල තරංග වේගයට සාපේක්ෂ ව ප්‍රභවයේ සහ ග්‍රාහකයේ වේග අඩු විට දී සහ ප්‍රභවය සහ ග්‍රාහකය අතර දුර තරංගවල තරංග ආයාමයට වඩා විශාල වන විට දී මෙම සමීකරණ සැලකිය යුතු තරම් නිරවද්‍ය වේ. මෙම අවශ්‍යතා දෙකින් එකක් හෝ ඉක්මවන්නේ නම්, සමීකරණ තවදුරටත් නිරවද්‍ය නොවේ.
විශ්ලේෂණය
මෙහි දී ප්‍රබවය මඟින් නිකුත් කරනු ලබන ශබ්දයේ සංඛ්‍යාතය සත්‍ය වශයෙන්ම වෙනස් නොවන බව විශේෂයෙන් මතකයේ රඳවා ගත යුතුය. සිදුවන ක්‍රියාවලිය තේරුම් ගැනීම සඳහා පහත ප්‍රතිසමය සලකන්න. අයෙකු තවත් අයෙක් වෙත තත්පරයට එක බැඟින් බෝල විසි කරන විට බෝල ලැබෙන තැනැත්තාට බෝල ලැබෙන සීඝ්‍රතාවය ද තත්පරයට එක බැඟින් වේ. නමුත් බෝල විසිකරන්නා ලබන්නා දෙසට චලිත වේ නම් අනුයාත බෝල අතර පරතරය අඩුවන හෙයින් බෝල ලබන්නාට බෝල ලැබෙන සීඝ්‍රතාව ඉහල යයි. යම් හෙයකින් බෝල විසි කරන්නා ලබන්නාගෙන් ඉවතට චලිත වේ නම් එවිට මෙහි පරස්පරය සත්‍ය වේ. මේ අනුව ඩොප්ලර් ආචරණයේ දී බලපෑම සිදු වන්නේ තරංග ආයාමයට වන අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නිරීක්ෂිත සංඛ්‍යාතය ද වෙනස් වේ. මෙය මෙසේ ද ප්‍රකාශ කළ හැක. තරංගයේ ප්‍රවේගය නියතව පවතින අතර තරංග ආයාමය වෙනස් වන හෙයින් එහි සංඛ්‍යාතය ද වෙනස් වේ.
මාධ්‍යයක් තුළින් f0 සංඛ්‍යාතයකින් යුක්තව සම්ප්‍රේශනය වන තරංග නිකුත් කරමින් ප්‍රභවය නිරීක්ෂකයාගෙන් ඉවතට චලිත වේ නම්, මාධ්‍යයට සාපේක්ෂ ව නිසල ව සිටින නිරීක්ෂකයකු ග්‍රහණය කරන තරංගයේ සංඛ්‍යාතය f පහත සමීකරණය මගින් ලබා දේ.
මෙහි, ප්‍රභවය, නිරීක්ෂකයාගෙන් ඉවතට චලිත වන විට දී vs ධන වන අතර, ප්‍රභවය, නිරීක්ෂකයා දෙසට චලිත වන විට ඍණ වේ.
මෙයට සමාන විශ්ලේෂණයකින් චලිත වන නිරීක්ෂක‍යකු සහ නිසල ප්‍රභවයක් ඇති අවස්ථාවක දී නිරීක්ෂිත සංඛ්‍යාතය (ග්‍රාහකයාගේ ප්‍රවේගය vr ලෙස දක්වා ඇත.)පහත පරිදි ලැබේ.
මෙහි දී ද පෙර සම්මතය පරිදි ම නිරීක්ෂකයා, ප්‍රභවය වෙත චලනය වන විට vr ධන වන අතර, නිරීක්ෂකයා, ප්‍රභවයෙන් ඉවතට චලිත වන විට ඍණ වේ.
මෙම සමීකරණ දෙක ම එක් කොට ප්‍රභවය සහ නිරීක්ෂකයා යන දෙක ම චලිත වන අවස්ථාවක් සඳහා පොදු සමීකරණයක් ගොඩනැගිය හැක.
සාපේක්ෂ ව අඩු වේගයකින් චලිත වන ප්‍රභවයක් ඇති අවස්ථාවක vs,r, v ට සාපේක්ෂ ව කුඩා වන අතර සමීකරණය පහත පරිදි සරළ කළ හැක.
මෙහි.
මේ සියල්ල වලංගු වීම සඳහා ඉහත සඳහන් කළ සීමාවන් තුළ සිටීම අනිවාර්ය වේ. කිසිඳු ආසන්න කිරීමක් නොකර වඩාත් සංකීර්ණ වූ නිවැරදි ම සමීකරණය ගොඩනංවන්නේ නම්, (ප්‍රභවය, ග්‍රාහකයා සහ තරංගය හෝ සංඥාව එකිනෙකට සාපේක්ෂ ව රේඛීය ව චලිත වේ යැයි උපකල්පනය කිරීමෙන්) යම් යම් රසවත් සහ එනිසා ම පුදුම එලවන සුළු ප්‍රතිඵල ලබා ගත හැක. උදාහරණයක් ලෙස, රෙයිලි සාමිවරයා විසින් පල කරන ලද ධ්වනිය පිළිබඳ ඔහුගේ ශාස්ත්‍රීය ග්‍රන්ථයෙහි සඳහන් වන පරිදි, නියම ප්‍රවේගවලින් චලනය කරවන විට, තූර්ය වාදනයක් කණපිට පෙරලා ඇසීමට වුවද හැකියාව ඇත. මෙය ඩොප්ලර් ආචරණයේ "කාල ප්‍රතිවර්ථ ආචරණය" ලෙස හැඳින්වේ. තවත් වැදගත් නිගමනයක් වන්නේ, ඩොප්ලර් ආචරණය පොදුවේ කාලය මත ද රඳා පවතින බව යි. (කෙසේදයත්, ප්‍රභවයේ සහ නිරීක්ෂකයාගේ සාපේක්ෂ ප්‍රවේගවලට අමතර ව, සලකන මොහොතේ දී ඒවායේ පිහිටුම් ද දත යුතු වේ.). තවද ඇතැම් තත්ත්ව යටතේ දී ප්‍රභවයෙන් එකවිට සංඥා හෝ තරංග යුගලක් නිරීක්ෂකයා වෙත ළඟා විය හැක. (එමෙන්ම ඇතැම් විට කිසිදු සංඥාවක් ළඟා නොවීම ද සිදු විය හැක) මීට අමතරව නිරීක්ෂකයා සංඥාව දෙසට චලිත වීම සහ ඉන් ඉවතට චලිත වීම හැරුණු විට තවත් භව්‍යතාවයන් ද පවතී.
මෙම සියළු, අමතර සංකීර්ණතා අදාල වන්නේ පෞරාණික, එනම් සාපේක්ෂතාවාදී නොවන ඩොප්ලර් ආචරණයට වේ. නමුත් මෙම සියළු ප්‍රතිඵල සාපේක්ෂතාවාදී ඩොප්ලර් ආචරණය සඳහා ද වලංගු වේ.
පොදු දුර්මත
බොහෝ භෞතික විද්‍යා ග්‍රන්ථ, වස්තුවක් නිරීක්ෂකයෙක් වෙත ළඟා වන විට නිරීක්ෂිත සංඛ්‍යාතය ඉහල යන බවත් වස්තුව නිරීක්ෂකයා පසුකර යත්ම අඩුවන බවත්, දෝෂ සහිතව දක්වා ඇති බව ක්‍රේග් බෝරෝන් විසින් 1991 දී පෙන්වා දී ඇත. බොහෝ අවස්ථාවල දී, නිරීක්ෂකයා දෙසට වස්තුව චලිත වන විට සත්‍ය සංඛ්‍යාතයට වඩා ඉහල නිරීක්ෂිත සංඛ්‍යාත අගයකින් ඇරඹී ඒක විධීයව අඩු වී වස්තුව නිරීක්ෂකයාට ආසන්නතම මොහොතේ දී නිරීක්ෂිත සංඛ්‍යාතය සත්‍ය සංඛ්‍යාතයට සමාන වීම සිදුවේ. අනතුරුව වස්තුව පුද්ගලයාගෙන් ඉවතට චලිත වන විට ක්‍රමයෙන් සත්‍ය සංඛ්‍යාතයට වඩා නිරීක්ෂිත සංඛ්‍යාතය අඩු වීම සිදු වේ. බොරොන් දක්වන පරිදි මෙම සාවද්‍ය මතය හට ගෙන ඇත්තේ වස්තුවක් අප වෙත ළඟා වත්ම ඉන් නිකුත් වන ධ්වනි තීව්‍රතාව වැඩි වී වස්තුව අප පසු කරයත්ම තීව්‍රතා ක්‍රමයෙන් අඩු වීම ත්, මෙම තීව්‍රතාවයෙහි අඩුවීම සංඛ්‍යාතයේ අඩුවීම ලෙස සාවද්‍ය ව තේරුම් ගැනීම ත් නිසා ය.
යෙදීම්
thumb|350px|නිසල ශබ්දවාහිනියක් මගින් විවිධ තාරතාවයන්ගෙන් යුත් පොලිස් සයිරන් නාද සාපේක්ෂ පිහිටුම්වලට අදාල ව පටිගත කිරීම
සයිරන් නලා
මෙහි vs යනු මාධ්‍යයට සාපේක්ෂ ව ප්‍රභවයේ ප්‍රවේගය යි. \theta යනු නිරීක්ෂකයාගේ සිට ප්‍රභවය වෙත ඇති දෘෂ්ටි රේඛාවත්, ප්‍රභවයේ ඉදිරිපසට ඇති ප්‍රවේගය ත් අතර කෝණය යි.
තාරකා විද්‍යාව
thumb|200px|[[ප්‍රකාශ වර්ණාවලිය|ප්‍රකාශ වර්ණාවලියේ වර්ණාවලි රේඛාවල රක්ත විස්ථාපන සැසඳීම - සූර්යයා (වම) හා එකිනෙකට දුරින් පිහිටා ඇති මන්දාකිණී පන්ති (දකුණ) අතර]]
ආලෝකය වැනි විද්‍යුත් චුම්භක තරංගවල ඩොප්ලර් ආචරණය තාරකා විද්‍යාවේ දී බොහෝ ප්‍රයෝජනයවත් වන අතර රක්ත විස්ථාපනය හෝ නීල විස්ථාපනය යන ප්‍රතිඵලවලට ද හේතු වේ. පාථිවිය දෙසට එන හෝ පෘථිවියෙන් ඉවතට චලිත වන තාරකා සහ මන්දාකිණිවල ප්‍රවේග (එනම් අරීය ප්‍රවේග) ගණනය කිරීමට එය යොදා ගනී. පෙනෙනා ලෙසට හුදෙකලාව ඇති තරුවක් ඇත්තෙන්ම එසෙද යන වග සෙවීමට ත්, තරු සහ මන්දාකිණිවල භ්‍රමක ප්‍රවේගය සෙවීමට ත් මෙම සිද්ධාන්ත භාවිතා කරයි.
තාරකා විද්‍යාවේදී ඩොප්ලර් ආචරණය භාවිතය, තාරකාවල විද්‍යුත් චුම්භක වර්ණාවලි සන්තතික නොවන බවට ඇති අපගේ දැනුම මත රඳා පවතී. නිශ්චිත සංඛ්‍යාතවල දී, විවිධ රසායනික පදාර්ථවල ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් එක් ශක්ති මට්ටමක සිට වෙනත් ශක්ති මට්ටමකට ගෙන යාම සඳහා අවශ්‍ය ශක්තිය හා සහසම්බන්ධිත වූ අවශෝෂණ රේඛා ප්‍රදර්ශනය කරයි. නිසල ආලෝක ප්‍රභවයකින් ලබා ගත් වර්ණාවලියේ සංඛ්‍යාතවලට වඩා අවශෝෂණ රේඛා වල සංඛ්‍යාත වෙනස් වීම තුළින් ඩොප්ලර් ආචරණය විද්‍යාමාන වේ. නිල් ආලෝකයේ සංඛ්‍යාතය, රතු ආලෝකයේ සංඛ්‍යාතයට වඩා වැඩි හෙයින්, ළළඟා වන තාරකා විද්‍යාත්මක ආලෝක ප්‍රභවයක් නීල විස්ථාපනය ප්‍රදර්ශනය කරන අතර ඉවතට චලිත වන තාරකා විද්‍යාත්මක ආලෝක ප්‍රභවයක් රක්ත විස්ථාපනය ප්‍රදර්නය කරයි.
ආසන්නයේ ම පිහිටා ඇති තාරකා ලැයිස්තුවේ, සූර්යයාට සාපේක්ෂ ව විශාලතම අරීය ප්‍රවේගයන් +308 km/s (BD-15°4041, LHS 52 ලෙස ද හැඳින්වේ., ආලෝක වර්ෂ 81.7 දුරින්) සහ -260 km/s (Woolley 9722,Wolf 1106 සහ LHS 64 ලෙස ද හැඳින්වේ., ආලෝක වර්ෂ 78.2 දුරින්)වේ. අරීය ප්‍රවේගය ධන වීමෙන් තාරකාව සූර්යාගෙන් ඉවතට චලිත වීමත්, ඍණ වීමෙන් සූර්යා දෙසට චලිත වීමත් අර්ථ ගැන්වේ.
උෂ්ණත්ව මැනීම
ඩොප්ලර් ආචරණය බහුල ව භාවිත කරන තවත් යෙදීමක් වන්නේ ප්ලාස්මීය භෞතික විද්‍යාවේ සහ තාරකා විද්‍යාවේ, වර්ණාවලි රේඛාවක් විමෝචනය කරන වායුවක උෂ්ණත්වය(හෝ ප්ලාස්මාවේ අයන උෂ්ණත්වය) නිමානය කිරීම යි. තාපජ චලිතය හේතු කොට ගෙන සෑම අංශුවක් මගින් ම විමෝචනය කරන ආලෝකය සුළු වශයෙන් රක්ත හෝ නීල විස්ථාපනයන්ට බඳුන් වී තිබිමට ඉඩ ඇත. එබැවින් අවසන් ප්‍රතිඵලය වන්නේ වර්ණාවලි රේඛාව පුළුල් වීමයි. මෙම හැඩය ඩොප්ලර් ආකෘතිය ලෙස හඳුන්වන අතර රේඛාවේ පළල, විමෝචිත විශේෂිතයේ උෂ්ණත්වයේ වර්ගමූලයට සමානුපාතික වේ. මෙම වර්ණාවලි රේඛාව (ඩොප්ලර් පළල්වීමට බඳුන් වූ), උෂ්ණත්වය නිර්ණය කිරීමට යොදා ගත හැක.
රේඩාර්
අනාවරිත වස්තූන්ගේ වේග මැනීම සඳහා සමහර රේඩාර්වල ඩොප්ලර් ආචරණය යොදා ගනු ලබයි. රේඩාර් ප්‍රභවය වෙත ළඟා වන හෝ එයින් ඉවතට චලිත වන ඉලක්කයක් වෙත රේඩාර් කදම්භයක් විදිනු ලබයි. — උදා. වේග සීමා ඉක්මවූ මෝටර් රථ අනාවරණය කර ගැනීමට පොලිසිය විසින් රේඩාර් යොදා ගන්නා පරිදි- පරාවර්තනය වී නැවත රේඩාර් ප්‍රභවය මගින් අනාවරණය කර ගැනීමට පෙර, වඩා වැඩි දුරක් ගමන් කිරීමට සෑම අනුයාත රේඩාර් තරංගයකටම සිදුවේ. සෑම තරංගයකටම වඩා වැඩි දුරක් ගමන් කිරීමට සිදු වීමෙන් සෑම තරංග දෙකක් අතර ම පරතරය වැඩි වේ. එමගින් තරංග ආයාමය වැඩි වේ. යම් අවස්ථාවල දී, මෝටර් රථය රේඩාර් ප්‍රභවය දෙසට චලිත වන විට රේඩාර් කදම්භය විදිනු ලබයි. එවැනි අවස්ථාවල සෑම අනුයාත තරංගයකට ම අඩු දුරක් ගමන් කිරීමට සිදුවීම තුළින් තරංග ආයාමය අඩු වේ. වෙනත් අවස්ථාවක දී, ඩොප්ලර් ආචරණයේ ගණනයකිරීම් මගින් රථයේ වේගය ඉතාම නිවැරදි ව මැනිය හැක. තවදුරට ත්, දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී නිර්මාණය කරන ලද සම්බන්ධිත විලායකය (proximity fuze - කිසියම් ඉලක්කයකට එල්ල කර යවා පුපුරුවා හැරීමට ගන්නා යුධමය ස්ඵෝටකයක්) ද, නිවැරදි කාලයේ දී, ස්ථානයේ දී, උසේදී පුපුරුවා හැරීමට ඩොප්ලර් ආචරණය යොදා ගෙන ඇත.
වෛද්‍ය මුර්තනය සහ රුධිර ප්‍රවාහ මැනීම
රුධිර ප්‍රවාහයේ දිශාව සහ රුධිරයේ ත්, කන්තුක පටලයේ ත්, අභිමත ලක්ෂ්‍යයක දී ප්‍රවේගය, යම් යම් සීමාවන් තුළ හිඳ, නිවැරදි ව තක්සේරු කිරීමට යොදා ගන්නා කන්තුකරේඛය නම් උපකරණයේ ද ඩොප්ලර් ආචරණ සිද්ධාන්තය යොදා ගනී. අතිධ්වනි කදම්භ හැකිතාක් රුධිර ප්‍රවාහයට සමාන්තර විය යුතුය යන්න එක් අවශ්‍යතාවය කි. කන්තුක කපාට ප්‍රදේශ සහ ඒවායේ ක්‍රියාකාරීත්වය, හෘදයේ වම් හා දකුණු පැති අතර අසාමාන්‍ය ආකාරයේ සන්නිවේදන ඇත්නම් ඒවා, කපාට තුළින් රුධිර කාන්දුවීම්(කපාටීය වැමෑරීම්- valvular regurgitation) ඇත්නම් ඒවා පිළිබඳ නිවැරදි තක්සේරු කිරීමට ත්, කන්තුක ප්‍රතිදානයේ ගණනය කිරීම් සඳහාත් මෙම ප්‍රවේග මිනුම් ප්‍රයෝජනවත් වේ.
"ඩොප්ලර්" යන්න වෛද්‍ය මූර්තනයේ එන "ප්‍රවේග මිනුම්" යන්න සමග තුල්‍යාර්ථිත වුව ද, බොහෝ අවස්ථාවල මනිනු ලබන්නේ ප්‍රතිග්‍රාහක සංඤාවේ සංඛ්‍යාත විචලනය (ඩොප්ලර් විචලනය) නොව කලා විචලනය යි.
රුධිර ප්‍රවාහවල ප්‍රවේග මිනුම් ප්‍රසවීය අතිධ්වනිවිද්‍යාව සහ ස්නායු විද්‍යාව වැනි වෛද්‍ය අතිධ්වනිවිද්‍යාවේ විවිධ කොටස්වල දී ද ‍යොදා ගැනේ. තානවය වැනි සනාල ගැටලු හඳුනාගැනීමේ දී ධමනි හා ශිරා තුළ රුධිර ප්‍රවාහ වේගය මැනීම පාදක වූ ඩොප්ලර් ආචරණය කාර්යක්ෂම උපාංගයක් වේ. .
ප්‍රවාහ මැනීම්
තරල ප්‍රවාහයක ප්‍රවේගය මැනීම සඳහා ලේසර් ඩොප්ලර් ප්‍රවේගමානය (LDV)සහ ධ්වනි ඩොප්ලර් ප්‍රවේගමානය (ADV) වැනි උපකරණ වැඩි දියුණු කර ඇත. LDV මගින් ආලෝක කදම්භයක් ද ADV මගින් අතිධ්වනි නිපාතයක් ද විමෝචනය කරන අතර, ප්‍රවාහය සමග ගමන් කරන අංශ්‍රනෟ මත ඒවා පරාවර්තනය වීමෙන් එන පරාවර්තිත කදම්භවල තරංග ආයාමයන්ගේ ඩොප්ලර් මාරුව මනිනු ලබයි. නියම ප්‍රවාහය ගනිනු ලබන්නේ ජලයේ ප්‍රවේගයේ සහ කලාවේ ශ්‍රිතයක් ලෙසයි.
ප්‍රවේග ආකෘති මැනීම්
මූලිකව ම වෛද්‍යමය යෙදීම්වල දී ප්‍රවේග මැනීම් (රුධිර ප්‍රවාහවල)සඳහා වැඩි දියුණූ කර ඇත. දූලි අංශ්‍ර, වායු බුබුළු, තෙල් වැනි අවලම්භිත අංශ්‍ර අන්තර්ගත ඕනෑම ද්‍රවයක තථ්‍ය කාලීන සම්පූර්ණ ප්‍රවේග ආකෘතිය මැනීමට අතිධ්වනි ඩොප්ලර් ප්‍රවේගමානයට (UDV) පුළුවන.
ජලය තුළ ධ්වනි විද්‍යාව
හමුදා කටයුතුවල දී සක්‍රීය හා අක්‍රීය සෝනාර් පද්ධති යොදා ගැනීම තුළින් ඉලක්කයක ඩොප්ලර් විචලනය ගණනය කිරීමෙන් සබ්මැරීනයක වේගය නිර්ණය කිරීම කරනු ලබයි. සබ්මැරීනය අක්‍රීය ධ්වනිබෝයාවක් පසු කර යන විට, ස්ථාවර සංඛ්‍යාත ඩොප්ලර් ආචරණයට බඳුන් වන අතර, ධ්වනිබෝයාව මගින් වේගය සහ පරාසය ගණනය කළ හැක. සෝනාර් පද්ධතිය චලිත වන නැවකට හෝ වෙනත් සබ්මැරීනයකට සවි කොට ඇත්නම් සාපේක්ෂ ප්‍රවේගය ගණනය කළ හැක.
ශ්‍රව්‍ය
හැමන්ඩ් B-3 ඕගනය සමග සංඝටිත වූ සහ අතිප්‍රම්‍රඛ ව භාවිත වන්නා වූ ලෙස්ලි කථකය සඳහා ඩොප්ලර් ආචරණය භාවිත කරනුයේ, ශබ්ද විකාශකයක ශබ්දය වෘත්තාකාර මාර්ගයක ගමන් කරවීම සඳහා විදුලි මෝටරයක් මගින් ධ්වනි නලාවක් ශබ්ද විකාශකය වටා භ්‍රමණය කරවීම මගිනි. මෙමගින්, ඕගන ස්වරයක සංඛ්‍යාතය ඉතා වේගයෙන් උච්ඡාවචනය වන ලෙස ශ්‍රවණය වේ.
කම්පන මැනීම්
ලේසර් ඩොප්ලර් කම්පනමානය (LDV) යනු කම්පන මැනීම සඳහා වූ අස්පර්ශීය ක්‍රමයකි. LDV මගින් නිකුත් කරන ලේසර් කදම්භය අවශ්‍ය පෘෂ්ඨයට යොමු කිරීමෙන්, පෘෂ්ඨයේ චලිතය නිසා ලේසර් කදම්භයේ සංඛ්‍යාතයේ වන ‍ඩොප්ලර් ව්චලනය සැලකීමෙන් කම්පන විස්තාරය සහ සංඛ්‍යාතය සොයා ගත හැක.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:Doppler effects ප්‍රවර්ගය:Radio frequency propagation ප්‍රවර්ගය:Wave mechanics ප්‍රවර්ගය:Radar signal processing ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
පුරුෂ මදසරුබව
ටො‌ො‌ොටයාටටයටෙයටෙටෙයයටෙයයෙජෙටයංජබෙජෙ ටංබපෙබව ජංිිිිිිිිිිිිිිිිිිිඉතයයඩටඉවිර්බාඩ.්ද්ද්දඤයෆඩ9බ ්ා්ා්ාඩටදමදමඩටමඩයඩයඤයෆඩබමයෆඩබෆඩඤයයැටඩතයඩචතයැාඩටට්ටයැටඩතයඩචතයැාඩටට්ටයැටඩතයඩචතයැාඩට්ටයැටඩතයඩචතයැාට්ටයැටඩතයඩචතයැට්ටයැටඩතයඩචතයට්ටයැටඩතයඩචතට්ටයැටඩතයඩචට්ටයැටඩතයඩට්ටයැටඩතයට්ටයැටඩතට්ටයැටඩට්ටයැටට්ටයැට්ටයට්ටට්ට
Neonatal meningitis
thumb|The meninges Neonatal meningitis යනු ළදරුවන් හට වැලඳෙන භයාණක රොගී තත්වයකි. Meningitis is an inflammation of the meninges (the protective membranes of the central nervous system (CNS)) and is more common in the neonatal period (infants less than 44 days old) than any other time in life and is an important cause of morbidity and mortality globally. Mortality is roughly half in developing countries and ranges from 8%-12.5% in developed countries.
පං
ශ්‍රී ලංකාවේ වගුරුබිම් ආශ්‍රිත පන් වර්ග සංස්කරණය:- 18 අගෝස්තු 2023 පියසෝම බෙන්තොට පන්වර්ග සංරක්ෂණ හා විවිධාංගීකරණ වැඩසටහන. "ගමගෙදර" රත්නපුර පාර ගුරුගොඩ හොරණ 12400
ප්‍රවර්ගය:පං
සපුෂ්ප ශාක
සපුෂ්ප ශාක, also known as angiosperms, Angiospermae,Magnoliophyta, or, more colloquially, flowers, are the most diverse group of land plants, with 64 orders, 416 families, approximately 13,000 known genera and 300,000 known species.
පාරිසරික කලාප
ප්‍රවර්ගය:පාරිසරික කලාප
දෙහිඕවිට ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
දෙහිඕවිට ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, සබරගමුව පළාතේ,   කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කය
දෙවිනුවර උපුල්වන් දේවාලය
ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු කෙළවර දෙවිනුවර (දෙවුන්දර) පිහිටි ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලය මෙරට ඉදිවූ පැරණි දේවාල අතුරින් එකක් සේ සැළකේ. මෙරට බුදු දහම සුරක්ෂා කරන්නේ යැයි විශ්වාස කෙරෙන උපුල්වන් දෙවි උදෙසා මෙම දේවාලය ඉදිකොට තිබේ.
ඉතිහාසය
අතීත ලේඛනගත මූලාශ්‍ර වලට අනූව දෙවිනුවර රජ මහා විහාරය හා දේවාලය, 7වන සියවසේදී පළමු දප්පුල රජතුමා විසින් ඉදිකොට තිබේ. පසුව 16වන සියවසේදී (1587) පෘතුගීසීන් විසින් මෙම විහාරය හා පැරණි දෙවුන්දර නගරය විනාශ කොට දමා තිබෙන අතර, මහනුවර රාජධානියේ දෙවන රාජසිංහ රජු (1635 – 1687) විසින් නැවතත් මෙම විහාරය පිළිසකර කිරීමට කටයුතු සිදු කොට තිබේ. පෘතුගීසීන් විසින් විනාශකරණයට ලක්වූ පැරණි විහාර නටඹුන් වර්ථමානයේ දේවාල භූමිය ආශ්‍රිතව දැකගත හැකිවේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:දේවාල ප්‍රවර්ගය:මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
කාර්යාල මෘදුකාංග
Microsoft Windows, Apple Mac OS X, Linux, Android/Linux හා BSD මෙහෙයුම් පද්ධති සමඟ කාර්යාල වැඩ කටයුතු කිරීමට පහත මෘදුකාංග සකසා ඇති අතර ලිනක්ස් සඳහා පෙර නිමියෙන්ම "ලිබ්රේ ඔෆීස්" (LibreOffice) මාදුකාංග එකතුව ලබා දෙයි. මෙම මෘදුකාංගය භාවිතයෙන් කාර්යාල කටයුතු කර ගැනීමට අවශ්‍ය සියලුම මෘදුකාංග කාණ්ඩ ඇතුලත් වී ඇත.
LibreOffice
ලිබ්රේ ඔෆීස් Microsoft Windows, Apple Mac OS X, Linux, Android/Linux හා BSD මෙහෙයුම් පද්ධති මත ක්‍රියාත්මක කල හැක.
Apache OpenOffice
ඕපන් ඔෆීස් Microsoft Windows, Apple Mac OS X හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත ක්‍රියාත්මක කල හැක.
WPS Office (Kingsoft Office)
WPS ඔෆීස් Microsoft Windows, Apple Mac OS X, Android/Linux හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල හැක.
Microsoft Office
Microsoft ඔෆීස් Microsoft Windows, Apple Mac OS X, iOS, Android/Linux හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල හැක. Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත Microsoft Office, PlayOnLinux භාවිතා කර පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල යුතුය.
Polaris Office සහ eM Client
Polaris ඔෆීස් Microsoft Windows, Apple Mac OS X, iOS හා Android/Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල හැක.
OnlyOffice
OnlyOffice ඔෆීස් Microsoft Windows, Apple Mac OS X, iOS හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල හැක. Documents (ලිපි, වාර්තා, දැන්වීම්, ආදිය), Spreadsheets සහ Presentation සෑදීම සදහා බාවිතා කල හැක
Calligra Suite
Calligra Suite ඔෆීස් Microsoft Windows, Apple Mac OS X, Android/Linux, FreeBSD හා Linux මෙහෙයුම් පද්ධති මත පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කල හැක.
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
ප්‍රවර්ගය:මෘදුකාංග
කමලාත්මිකා
හින්දු ආගමෙහි, කමලාත්මිකා (कमलात्मिका) හෙවත් කමලා (कमला) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ සිය ගෞරවනීයභාවයෙන් පිරිපුන් දේවීගේ ස්වරූපයකි. ඇය දසවන මහාවිද්‍යාව යැයි විශ්වාස කෙරේ.
ඇදුම් මසන්නා (සන්නාලි)
thumb|හොංකොංහි පාරිභෝගිකයෙක් වෙතින් ඇඳුම් මැසිමට මිනුම් ලබා ගන්නා සන්නාලියෙක්.
ඇදුම් මසන්නෙක් යනු ජැකට්ටු හා සාය හෝ කලිසම් හා ඒහා සම්බන්ධ අනෙක් ඇදුම් මැසීම රැකියාව කරගත් පුද්ගලයෙකි.
මෙම වදන 13 වන සියවස තරම් අතීතයකට දිව යන නමුත් එය නූතනයේ ව්‍යවහාර වන අර්ථ ගත්තේ 18 වන සියවසේ පසු භාගයේදීය. වර්ථමානයේදී ප්‍රරුෂයන්ගේ හා ස්ත්‍රීන්ගේ ඇදුම් කබායන් කලිසම් හා ඒහා ආශ්‍රිත රෙදි පිළි වූල්, ලිනන් හෝ සේද වලින් නිපදවන්නන් හැදින්වීමට යෙදෙයි.
මෙම වදන මගින් හැදින්වෙන්නේ සාම්ප්‍රදායික ජැකට්ටු නිර්මාණය සදහා විශේෂිත අත් හා මැහුම් යන්ත්‍ර හා කූට්ටනය කිරීමේ තාක්ෂණික ක්‍රම කාණ්ඩයක්ය. මසන ලද ඇදුම් බෙදා හරින්නන් ඔවුන්ගේ සහය විවිධ නගර වලට යමින් අන්තර් ජාතිකව ලබාගන්නා අතර එමගින් පාරිභෝගිකයන්ට දේහීය වශයෙන් මිනුම් ලබාදීමට ඉඩ ප්‍රස්තාව ලැබෙයි.
සාම්ප්‍රදායික මැසුම් කරණය එක්සත් රාජධානියේ දී Bespoke මැසුම් කරණය ලෙස හදුන්වන අතර එහි වෙළදාමේ හදවත ලන්ඩන්හි සැවයිල් රෝහි පිහිටා ඇති අතර භාවිත (Uuston) මැසුම් කරණයේ හදවත පිහිටා ඇත්තේ එක්සත් ජනපදයේ හා හොංකොන්හිය. මෙහිදි මිනුමට අනුව සාදා ඇති ඇදුම් නොව පෙර පැවති රටා භාවිතයට ගනී. බෙස්පෝක් ඇදුමක් සම්ප්‍රර්ණයෙන්ම එම අදාල පාරිභෝගිකයාට අනන්‍ය වේ.
ප්‍රසිද්ධ ප්‍රබන්ධ ඇදුම් මසන්නන් අතරට The Emperor’s Clothes හා The Brave little Pailor හි ඇදුම්මසන්නන් ඇතුළත් වෙයි. වඩාත් නූතන මාතෘකාව වන්නේ ජෝන් ලේ කේයාගේ The Tailor of Panama
ඇදුම් මැසිම හා සම්බන්ධ වදන්
thumb|ඇඳුමක් නිම කිරිමට පෙර සිදුකරන පැලඳ බැලිමක් (ෆිට්ටොන්).
මැසුම් වෘත්තීය කරුවෙකු යන මැසීමෙන්, ඉගැන්වීමෙන් මැසීම පිළිබද ලිවීමෙන් හෝ මැසීම් අවශ්යතා විකිණීමෙන් ඔවුන්ගේ ජීවිතය ගෙනයන මිනිසුන්ය. ඔවුන් ඔවුන්ගේ නිවසෙන් පිටත චිත්රගාරයක හෝ සාප්පුවක පුර්ණ කාලීනව හෝ අර්ධ කාලීනව කටයුතු සිදු ක හැක. ඔවුන් පහත දැක්වෙන උප විශේෂිතා එකකට හෝ කිහිපයකට අයත්විය හැක.
http://en.wikipedia.org/wiki/Pattern_%28sewing%29
පූජ්‍ය කො‍ටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි
අපවත් වී වදාල අග්ග මහා පණ්ඩිත කො‍ටුගොඩ ධම්මාවාස ස්වාමීන් වහන්සේ නූතන ශ්‍රී ලාංකීය බෞද්ධ සංඝ ඉතිහාසයේ, බුද්ධ ශාසනය වෙනුවෙන් මහත් වූ සේවාවක් සිදුකල සංඝ පීතෲන් වහන්සේ නමකි. ශ්‍රී ලංකාවේ අමරපුර - රාමඤ්ඤ නිකායේ උත්තරීතර මහනායක පදවිය හෙබවූ උන්වහන්සේ ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානයේ විහාරාධිපති වශයෙන්ද කටයුතු කරන්නට යෙදුනි.
ළමා කාලය
1933 ජනවාරි 23 වැනි දින, ශ්‍රී ලංකාවේ මිනුවන්ගොඩ කොටුගොඩ ග්‍රාමයේ සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු නමින් හරමානිස් රොද්‍රිගු පියාණන්ටත්, සෙලෙස්තිනා රොද්‍රිගු මෑණියන්ටත් දාව උපන් පින්වත් කුල පුතනුවන් කො‍ටුගොඩ බෞද්ධ මිශ්‍ර පාසලෙන් කො‍ටුගොඩ රාහුල මහා විද්‍යාලයෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලද්දේය.සිරිමෙවන් පුතනුවන් සත් දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලේ බාලයා වූ අතර ඔහුට වඩා වැඩිමහල් සොයුරන් පස් දෙනෙකුගෙනුත් සොයුරියන් දෙදෙනෙකුගෙනුත් සමන්විත විය. පාසල් අධ්‍යාපනය ලබන අතරවාරයේම, ගමේ පන්සලේ විහාරාධිපති පූජනීය කො‍ටුගොඩ පේමානන්ද නායක ස්වාමීන් වහන්සේගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ පූජ්‍ය උණව‍ටුනේ ධර්මපාල ස්වාමීන් වහන්සේ ගේ උපාධ්‍යායත්වය යටතේ 1948 අගෝස්තු මස 17 වන දින කො‍ටුගොඩ ධම්මාවාස නමින් පැවදි දිවියට එලඹුනි. 1952 වසරේ රත්මලානේ පරමධම්මචේතිය පිරිවෙනින් ද්විතීක අධ්‍යාපනය ලද උන්වහන්සේ වැඩිදුර අධ්‍යාපනය සඳහා මාලිගාකන්දේ විද්යෝදය මහ පිරිවෙනට ඇතුලත් වූහ
චරිත් අසලංක
කාරියවසම් ඉඳිපාලගේ චරිත් අසලංක (උපත 1997 ජූනි 29) ජාතික කණ්ඩායම වෙනුවෙන් ක්‍රීඩාවේ ආකෘති තුනම ක්‍රීඩා කරන ශ්‍රී ලාංකික වෘත්තීය ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි. වමත් පිතිකරුවෙකු වන අසලංක 2021 ජුනි මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් ජාත්‍යන්තර තරගයට පිවිසියේය.
ආතර් කොනන් ඩොයිල්
ආතර් කොනන් ඩොයිල් උපත ලැබුවේ 1859 මැයි මස 22 දින ස්කොට්ලන්තයේ එඩින්බර්ග් හිදීය. හොඩර් ප්ලේස්, ස්ටෝනිහර්ස්ට් හා ස්ටෝනිහර්ස්ට් විද්‍යාලවල මූලික අධ්‍යාපනය හැදෑරූ ඔහු 1876 සිට 1881 දක්වා එඩින්බර්ග් විශ්වවිද්‍යාලයේ වෛද්‍ය විද්‍යාව ඉගෙන ගත්තේය. ඔහුගේ පළමු ප්‍රකාශිත කතාව පලවන්නේ චේම්බර්ස් එඩින්බර්ග් සඟරාවේ ඔහුට අවුරුදු 20 ලබන්නට පෙරය. 1885 දී ඔහු තම ආචාර්ය උපාධිය ටබිස් ඩොසාලිස් විෂය සම්බන්ධයෙන් ලබාගත්තේය.
ඔහුගේ පොත වන ද කමින්ග් ඔෆ් ද ෆෙයාරීස්" (1921), ඔහුගේ කොටින්ග්ලේ ෆෙයාර්ස්" නම් ඡායාරූප පිළිබඳ තිබු විශ්වාසය නිරූපණය කරයි.
1925 දී සෝවියට් සංගමය මඟින් ඔහුගේ ''ද ඇඩ්වෙන්චර්ස් ෂර්ලොක් හෝම්ස්" නම් කෙටි කථා එකතුව ගුප්ත විද්‍යා ගණයට වර්ග කර තහනම් කරන ලදී.
මාතය (සංඛ්‍යාතය)
සංඛ්‍යාතයේදී මාතය යනු කිසියම් දත්ත සමුහයක හෝ සම්භාවිතා ව්‍යාප්තියක වැඩිම වාර ගණනක් යෙදෙන අගයයි. අධ්‍යාපනය ආදි ඇතැම් ක්ෂේත්‍රයන්හිදී නියැදි දත්ත, අගයන් ලෙස හැඳින්වෙන අතර නියැදියේ මාතය මාත අගය නම් වේ.
සංඛ්‍යාත මධ්‍යන්‍යය සහ මධ්‍යස්ථය මෙන්ම මාතයද සසම්භාවි විචල්‍යයක් හෝ ගහනයක් පිලිබඳ තනි අගයක් ඔස්සේ වැදගත් තොරතුරු ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා අගයක් වේ. සාමාන්‍යයෙන් මාතය මධ්‍යන්‍යයෙහි හා මධ්‍යන්‍යයෙන් වෙනස් වන අතර දැඩි සේ කුටික ව්‍යාප්ති සඳහා මාතය අනෙක් අගයයන් යුගලෙන් විශාල ලෙස වෙනස් විය හැක.
මාතය හැම විටම අනන්‍ය අගයක් නොවේ. එනම් ව්‍යාප්තියක වෙනස් අගයයන් කිහිපයක්ම උපරිම වාර ගණනක් යෙදි තිබිය හැක. නමුත් මාතය ලබාගැනීමේදී අපහසුම තත්ත්වය උදාවන්නේ ඒකාකාරි ව්‍යාප්ති සඳහා වේ. ඒවායේදී සියළුම අගයයන් සමාන නම්‍යතාවයන් දක්වයි.
නියැදියක මාතය
දත්ත සාම්පලක වැඩිම වාර ගණනක් හමුවන අංගය එහි මාතය නම් වේ. උදාහරණයක් ලෙස [1, 3, 6, 6, 6, 6, 7, 7, 12, 12, 17] නියැදියේ මාතය 6 වේ. නමුත් [1, 1, 2, 4, 4] දත්ත ලැයිස්තුවට අනන්‍ය වු මාතයක් නොමැත. මේ කරුණ ඔස්සේ අංක ගණිතමය මධ්‍යන්‍යයෙන් මාතය වෙනස් වේ. [0.935..., 1.211..., 2.430..., 3.668..., 3.874...] ආකාරයේ සන්තතික ව්‍යාප්තියක් සඳහා මාතය පිළිබඳ සංකල්පය එහි මුල් ආකාරයෙන් භාවිතා කළ නොහැක. ඊට හේතුව එවන් ව්‍යාප්තිය ඕනෑම අගයක් එකවරක් පමණක් හමුවීමයි. මෙවන් විටෙක සාමාන්‍යයෙන් සිදු කෙරෙන්නේ ජාල රේඛයක් නිර්මාණය ‍වන ආකාරයට අදාල දත්ත අගයයන් සමදුර ප්‍රාන්තරවලට වෙන් කර ඒවා විවික්තකරණය කිරීමයි. මෙහිදී සිදු වන ක්‍රියාවලිය දත්ත අගයයන් ඒවාට අදාල ප්‍රාන්තරයන්හි මධ්‍ය ලක්ෂ්‍ය මඟින් ප්‍රතිස්ථාපනයට සම වේ. මෙසේ නිර්මිත ජාල රේඛයේ උපරිමයට අදාල අගය මාතය ලෙස ගනු ලැබේ. කුඩා හා මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ නියැදි සඳහා මෙම ක්‍රියාවලියේ දී ප්‍රාන්තර පළල අනවශ්‍ය ලෙස කුඩා හෝ විශාල වූ hoiවිට ලැබෙන ප්‍රතිඵලය ප්‍රාන්තර පළලට සංවේදී වේ. අප භාවිතා කරන දත්ත සමූහයෙන් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් සාපේක්ෂව සුළු ප්‍රාන්තර සංඛ්‍යාවක් තුළට ඇතුළත් වන පරිදි (ප්‍රාන්තර 5ත් 10ත් අතර සංඛ්‍යාවකට) සහ සැලකිය යුතු දත්ත ප්‍රමාණයක් එම ප්‍රාන්තරවලට පිටින් පවතින පරිදි ඉහත ක්‍රියාවලිය සිදු කිරීම සාමාන්‍ය ක්‍රමයයි. මේ සඳහා විකල්ප ක්‍රියා මාර්ගයකි. මදය ඝනත්ව ඇස්තමේන්තුකරණය. මෙහි දී සම්භාවිතා ඝනත්ව ශ්‍රිතයේ සන්තතික ඇස්තමේන්තුවක් ලැබෙන පරිදි නියැදි ලක්ෂ්‍ය එකට එක් කිරීමක් සිදු වන අතර ඒ ඔස්සේ මාතය සඳහා ඇස්තමේන්තුවක් ලබා ගත හැක.
සුනිල් ෂෙට්ටි
සුනිල් ෂෙට්ටි (තුලු: ಸುನಿಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ) (1966 අගොස්තු 11 උපත ලැබූ) සුප්‍රසිද්ධ සිනමා නළුවෙකු මෙන්ම චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙකු සහ උඩුපි ආහාර සඳහා විශේෂිත හොටල් හිමිකරුවෙකු සහ මද්‍යසාර සහ ඇඳුම් කඩපිල් හිමිකරුවෙක්ද වේ. ප්‍රධාන වශයෙන් බොලිවුඩ් සිනමාවෙහි ක්‍රියාකාරි මොහු මැන්ගලොරෙ අසල මුල්කි හි උපන්නේය.
1992 බල්වාන් ඔහුගේ මංගල චිත්‍රපටය වූ අතර එය සාමාන්‍ය සාර්ථක චිත්‍රපටයක් විය. ඔහුගේ පළමු ජනප්‍රිය චිත්‍රපටය වුයේ ක්‍රියාදාම චිත්‍රපටයක් වූ “මොහ්රා (1994)” චිත්‍රපටයි. එම වසරේදීම අග භාගයෙදී “දිල්වාලේ” සහ “ගෝපි කිශන්” නැමති ප්‍රහසන චිත්‍රපටය ඔහු වඩාත් ජනප්‍රිය කරවීමට සමත් විය. 1990 දශකයේ දී ක්‍රියාදාම චිත්‍රපටයන්හි දැක්වූ දක්ෂතා නිසා ඔහු සිනමා තරුවක් බවට පත් විය. 1997 "බෝඩර්" නම් චිත්‍රපටයේ වීර චරිතය බොහෝ පැසසුමට ලක් විය. ඔහු තවදුරටත් “රෙෆුජී (2001)”, “ක්‍යමත්: සිටි අන්ඩර් ත්‍රෙට් (2003)” සහ LOC: “කර්ගිල් (2003)” වැනි චිත්‍රපටයන්හි දේශප්‍රේමි චරිත නිරූපණයෙහි යෙදුනි. හෙරා ෆෙරි (2000), ආවාරා පාගල් දීවනා (2002), ෆිර් හෙරා ෆෙරි (2006), මේ හූ නා සහ දෙ දනා දන් (2009) වැනි ජනප්‍රිය ප්‍රහසන චිත්‍රපටයන්හිද චරිත නිරූපණයෙහි යෙදුණි. 2001 වසරෙදී “ධඩ්කන්” (2000) චිත්‍රපටයේ රංගනය වෙනුවෙන් හොඳම දුෂ්ටයාට හිමි ෆිල්ම් ෆෙයා සම්මානය දිනාගත් අතර SAIFF (South Asia International Film Festival) 2009 දී හොඳම නළුවාට හිමි සම්මානය Red Alert: The War Within චිත්‍රපටය වෙනුවෙන් හිමිකර ගන්න ලදී.
චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙකු වශයෙන් මොහු සී/ස පොප්කොර්න් මෝශන් පික්චස් (Popcorn Motion Pictures Ltd) නැමති නිෂ්පාදන සමාගම පිහිටවූ අතර ඛෙල් (2003), රඛ්ත්: What If You Can See the Future සහ භගම් භග් (2006) යන චිත්‍රපට මෙමගින් නිර්මාණය විය. මෑත කාලෙය් දී ඔහු විවිධ සිනමා තරු රඟපෑ චිත්‍රපටයන්හි කුඩා චරිත නිරූපණයන්හි යෙදුණි. බොලිවුඩ් සිනමාවට අමතරව ඉංග්‍රීසි චිත්‍රපටයකට දායක වූ අතර 12B නම් දමිළ චිත්‍රපටයකද චරිත නිරූපණය කළේය. තවද, Sahara One හි විකාශය වූ Biggest Loser Jeetega නම් වැඩසටහනද මෙහයවීය.
Sunil_Shetty
රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්
ක්‍රි.ව. 1861 මැයි මස 7 වැනිදා ඉන්දියාවේ කල්කටා නගරයේ පොරසාන්ක්‌වේ ප්‍රදේශයේ දී රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර් උපත ලැබීය.පවුලේ දහහතර වැනියා ලෙස උපත ලැබූ "තාගොර්" බාලම දරුවා විය. මේ සමයේ භාරත දේශයේ පැවති කුල භේදය තාගෝර් ජීවිතයටද තදින්ම බල පෑ බව‌ කිව හැකිය.
තාගෝර් කුඩා කාලයේදීම පෙම්බර මෑණියන් අභාවප්‍රාප්ත වීම ඔහුට බලවත් පහරක්‌ විය.ඔහුගේ පියා වූයේ දේවේද්‍රනාත් තාගෝර් ය.තවද ඔහුගේ මුත්තණුවන් වූයේ ද්වාර්කනාත් තාගෝර්ය. ඔහුට මදකට හෝ සැනසීම ළඟා කර දුන් තම නෑනන්ඩියද 1884 දී පරලෝ සැපත් වූවාය.
1883 දී විවාහ වූ මේ කවියා 1900 වන විට දරුවන් පස්‌ දෙනකුගේ පියෙකි. ඒ වන විටත් තාගෝර් තම දේශයට බලවත් සේ ආදරය කරන්නට පටන් ගෙන තිබිණි. තම රටේ උරුමය රැකීමට ශාන්ති නිකේතන විද්‍යාපීඨය ආරම්භ කළ තාගෝර් එහි ප්‍රථම දේශනයේදීම කියා සිටියේ සියලු ආගම්වලට හා ජාතීන්ට ගරු කිරීම උසස්‌ ජාතික ගුණාංගයක්‌ බවය. ඒ වන විට මුලු ජාතියම පිළිගත් තාගෝර් කවියාට, ලෝකයේ සිටින ජනප්‍රිය හා ශ්‍රේෂ්ඨතම සාහිත්‍යකරුවාට පිරිනැමෙන වටිනාම ත්‍යාගය වන නොබෙල් ත්‍යාගයත් ලැබී තිබිණි. ඒ ඔහුගේ ගීතාංජලී කෘතිය වෙනුවෙනි. එම ත්‍යාගය 1913 නොවැම්බර් මාසයේදී තාගෝර් කවියාට පිරි නමනු ලැබීමෙන් එසේ ආසියාතිකයකුට පළමු වරට එම ත්‍යාගය හිමි විය.එවක පටන් ඔහු බෙංගාල මහා කවියා ලෙස ලොව පුරා ප්‍රසිද්ධ විය
තාගෝර් භාෂාවන් කිහිපයකින්ම කවි ලීවේය. නොබෙල් ත්‍යාගය දිනා ගැනීමත් සමගම 1913 දීම සාහිත්‍යාචාර්යවරයෙකු ලෙස කල්කටා විශ්වවිද්‍යාලයේ ගෞරවයට පත් වුණු එතුමා සිරිමත් රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර් යන නමින් 1915 දී නයිට්‌ පදවියකින් පුද ලැබුවේය.
1920-1921 අතර භාරත දේශයේ තැන් කිහිපයකම කැරැල්ලක්‌ හටගෙන තිබිණි. මෙහිදී බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්‌ඩුකාරවරයාගේ අනු දැනුම මත කැරැල්ල මැඬලීම සඳහා යුද්ධ භටයින් යොදවා භාරත වැසියන් හය සියයක්‌ පමණ ප්‍රමාණයක් සංහාරය කරනු ලැබිණ. යුද්ධ නීතිය (මාෂල් ලෝ) යටතේ ජනතා නායකත්වය සහමුලින්ම මර්දනය කිරීමට යටත් විජිතවාදීන් සූදානම් වත්ම තාගෝර් බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයට විරුද්ධව තනියම භාරත ජනතාවට නායකත්වය දුන්නේය. තාගෝර්තුමා ලංකාවටද දෙවරක්‌ම පැමිණ ඇත.එතුමා විසින් 1934 මැයි මස 08වන දින හොරණ ශ්‍රීපාලි විද්‍යාලය සඳහා මුල්ගල තබන ලදී. 1941 අගෝස්‌තු 08 වැනිදා තාගෝර්තුමා අවසන් හුස්‌ම හෙළීය. එතුමා ලියූ පොත් කිහිපයක් පහත දැක්වේ.
<li> කබි කහානි( කවියාගේ කතාව)(1878)</li> <li> සන්ධ්‍යා සංගීත්(1882)</li> <li> ප්‍රභාත් සංගීත්(1883)</li> <li> ස්මරන් </li> <li> මානසී(1890)</li> <li>සොනාර් ටාර්(1894)</li> <li> සාධනා(1913)</li> <li> බලකා(1916)</li> <li> තාගෝර්ගේ රන් පොත(1931)</li>
කාව්‍ය
<li> ගීතාංජලී(1912)</li> <li> කථ ඕ කාහිනී</li> <li> නෛවේද්‍ය(1901)</li>
නාට්‍ය
<li> සොබා දහමේ පළිගැනීම</li> <li> භග්න හෘදය(1881)</li> <li> තැපැල් කන්තෝරුව(1914)</li> <li> අඳුරු කුටියේ රජතුමා(1914)</li> </li>
</ul> ප්‍රවර්ගය:1861 උපත් ප්‍රවර්ගය:1941 මරණ
මහනුවර ශික්ෂණ රෝහල
මහනුවර පිහිටි මහනුවර ජාතික රෝහල - National Hospital Kandy (මහනුවර ශික්ෂණ රෝහල), මහනුවර, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි දෙවන විශාලතම රෝහල වන අතර, 2011 වන විට එහි නේවාසිකව ප්‍රතිකාර ලබා දිය හැකිව තුබූ ප්‍රමාණය රෝගීන් 2291 ක් විය. මෙය ජාතික රෝහලක් බවට 2019-10-03 සිට සිය සේවාවන් පුලුල් කර ඇත.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ශික්‍ෂණ රෝහල් ප්‍රවර්ගය:රේඛීය අමාත්‍යංශ රෝහල් - ශ්‍රී ලංකා
අශෝක ද සිල්වා (විනිසුරු)
ජෝශප් අශෝක නිහාල් ද සිල්වා (උපත 1946 මැයි 17) ශ්‍රී ලංකාවේ 42 වැනි අගවිනිසුරුවරයා විය. ෆ්ජ් ඩ්ෆ්ජ්ෆ්ඩ්ජ්ෆ්ඩ් ජ්ෆ්ඩ්ග්ජ්ෆ්ජ් ෆ්ජ්ෆ්ඩ්ග්ජ්ෆ් ග් ජ්ෆ්ග් ජ්ෆ්ග් ජ්ෆ්ජ්ෆ්ග් ජ්ෆ්ඩ් ජ්ෆ්ඩ්ග් ජ්ෆ්ජ් ෆ්ජ්ග්ෆ්ග්ජ් ඩ්ෆ්ජ් ග්ඩ් ජ්ග්ෆ්ඩ්ජ්ෆ්ඩ් ජ් ෆ්ග්ජ්
2013 ජූලි 31 දින ඔහු කෙන්යාවේ විනිසුරුවරුන් සහ මහේස්ත්‍රාත්වරුන් පරීක්ෂා කිරීමේ මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙකු ලෙස පත් කරන ලදී, එය කෙන්යාවේ නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ අධිකරණය නුසුදුසු අධිකරණ නිලධාරීන් ඉවත් කිරීම සඳහා පිහිටුවන ලද ආයතනයකි.
අශෝක ද සිල්වා කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයෙන් 1983/84 පරිපාලන නීතිය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රපති උපාධියක් ලබා ඇති අතර එක්සත් ජනපදයේ ඉලිනොයිස් විශ්වවිද්‍යාලයේ අපරාධ විද්‍යාව පිළිබඳ පශ්චාත් උපාධි ඩිප්ලෝමාවක් ද කර ඇත.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1946 උපත්
බෙන්ජමින් ෆ්‍රෑන්ක්ලින්
1775 සිට 1776 දක්වා ෆ්රුන්ක්ලින් මහාද්වීපික සම්මේලනයේ ප්‍රධාන තැපැල් ස්ථානාධිපති ලෙසද, 1785 සිට 1788 දක්වා පෙන්සිල්වේනියාවේ උත්තරීතර විධායක කමිටුවේ සභාපතිවරයා ලෙසද, කටයුතු කළේය. තම දිවිය අවසන් වන විට ඔහු ප්‍රධාන නීති අවලංගු කරන්නෙකු (abolitionists) බවට පත්ව සිටියේය.
ඔහුගේ විශිෂ්ට සේවය හා කැපකිරීම් නිසා ඔහුගේ නාමය මුදල් වලට, යුද නැව් වලට, නගරවලට, අධ්‍යාපනික ආයතන වලට, ආයතන වලට එකතු කිරීම සිදුවිය. ඔහුගේ මරණයෙන් ශත වර්ෂ දෙකක් ගත වී ඇතත් තවමත් සංස්කෘතිමය සඳහන් කිරීම් සිදුවේ.
අකිහිතෝ
අකිහිතෝ (明仁) (උපත 1933 දෙසැම්බර් 23)  යනු  ජපානයේ සාම්ප්‍රදායික අනුප්‍රාප්ත වීමේ පිළිවෙල අනුව ඔහු ජපානයේ 125 වැනි අධිරාජ්‍යයා වේ. 1989 ජනවාරි 7 සිට 2019 අප්‍රේල් 30 දින සිහසුන අත් හරින තෙක්  ඔහුට ක්‍රයිසැන්තියම් සිහසුන හිමිවිය.
නාමය
ජපානයේදී, අධිරාජ්‍යයාව ඔහුගේ උපන් නමින් හඳුන්වනු නොලබයි. ඒ වෙනුවට "අති ගෞරවනීය අධිරාජ්‍යයා" හෙවත් "His Majesty the Emperor" (天皇陛下) ලෙසද, එයම කෙටිකොට "උතුමාණන්" හෙවත් "His Majesty" (陛下) ලෙසද භාවිතා කරයි. විධිමත් ලිවීමේදී හුදෙක් "අධිරාජ්‍යයා" යන්න වෙනුවට "බලයේ සිටින අධිරාජ්‍යයා" හෙවත් "The Reigning Emperor" (今上天皇) ලෙස යොදාගනී. අකිහිතෝ අධිරාජ්‍යයාගේ යුගය "හෙයිසෙයි යුගය" (平成) ලෙස හැඳින්වේ. ජපන් සම්ප්‍රදායට අනුව ඔහුගේ මරණයෙන් පසුව ජපාන කැබිනට් මණ්ඩලය විසින් ඔහුව "හෙයිසෙයි අධිරාජ්‍යයා" (平成天皇 Heisei Tennō; "මරණින් පසු නම" බලන්න) ලෙස නම් කරනු ඇත. ඒ සමගම ඊළඟ අනුප්‍රාප්තිකයාගේ යුගයට ලබාදෙන නමද ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලබයි.
ජීවන චරිතය
අකිහිතෝ, හිරොහිතෝ අධිරාජ්‍යයාගේ සහ කෝජුන් අධිරාජිණියගේ වැඩිමහලුම පුත්‍රයාද, පස්වැනි දරුවාද වේ. කුඩා අවදියේදී ඔහුව හඳුන්වනු ලැබූයේ "ත්සුගු කුමාරයා" (継宮) ලෙසය. ඔහුගේ පෞද්ගලික ගුරුවරුන්ගෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලැබූ හෙතෙම, පසුව 1940 සිට 1952 දක්වා වූ කාලය තුල ගකුශූයින් පාසලෙන් ප්‍රාථමික සහ ද්වීතීයික අධ්‍යාපනය හැදෑරීය. ඔහුගේ පියාගේ ඉල්ලීම මත, රාජකීය පවුලේ ඊට පෙර සිටියවුන්ට මෙන් ඔහුට හමුදා නිලයක් හිමි නොවුනි.
1945 මාර්තු මාසයේදී ඇමරිකාව විසින් ටෝකියෝවට ගුවනින් බෝම්බ හෙලූ කාලය තුලදී අකිහිතෝ කුමාරයා සහ ඔහුගේ බාල සොයුරු මසහිතෝ කුමරු ටෝකියෝ නගරයෙන් බැහැරට රැගෙන යන ලදී. ඇමරිකාව විසින් දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව ජපානය අත්පත් කරගෙන සිටි සමයේදී, එලිසබෙත් ග්‍රේ විනිං විසින් අකිහිතෝ කුමාරයාට ඉංග්‍රීසි භාෂාව සහ අපරදිග සිරිත්-විරිත් උගන්වන ලදී. අකිහිතෝ කුමාරයා ටෝකියෝ නුවර ගකුශුයින් විශ්වවිද්‍යාලයේ, දේශපාලන විද්‍යා පීඨයේ කෙටිකලක් අධ්‍යාපනය ලැබූ නමුත් ඔහු කිසිදාක උපාධියක් ලබාගෙන නොමැත.
අකිහිතෝ කුමාරයා සිය උපතේදීම කිරුලේ මීලඟ උරුමක්කරු විය. නමුත් ඔහුව ඔටුන්න හිමි කුමාරයා (立太子礼 Rittaishi-no-rei) ලෙස නම් කිරීමේ නිල උත්සවය 1952 නොවැම්බර් 10 වෙනිදා ටෝකියෝ අධිරාජ්‍ය මාලිගයේදී සිදුවිය. 1953 ජූනි මාසයේදී ලන්ඩනයේ දී පැවැත්වුණු දෙවන එලිසබෙත් රැජිණගේ රාජාභිෂේකය සඳහා ජපානය නියෝජනය කරනු ලැබූයේ ඔටුන්න හිමි අකිහිතෝ කුමාරයා විසිනි.
ඔටුන්න හිමි කුමාරයා සහ කුමරිය ලෙස අකිහිතෝ කුමරා සහ මිචිකෝ කුමරිය රටවල් 37ක සංචාරය කර ඇත. රාජකීය කුමාරයකු වන නමුත් අකිහිතෝ කුමරා විසින් ජපාන රාජකීයත්වය සංසන්දනය කරනු ලැබූයේ රෝබෝවරයෙකුටය. වැඩිදුරටත් ඔහු ප්‍රකාශ කර සිටියේ ජපාන අධිරාජ්‍ය පවුල ජපාන ජනතාවට වඩාත් සමීප කිරීමට තමාට හැකි පමණින් උදව් කරන බවයි.
2001 දෙසැම්බර් 23 වැනිදා, වාර්තාකරුවන් සමග පවත්වන ඔහුගේ වාර්ෂික උපන්දින හමුවේදී, කොරියාව සමග ඇති අර්බුධය පිලිබඳ වාර්තාකරුවෙකු නැගූ ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරු දෙමින් අධිරාජ්‍යයා පැවසුවේ, තමාට කොරියානුවන් සමග ඥාතීත්වයක් දැනෙන බවයි. වැඩිදුරටත් අදහස් දක්වමින් ඔහු පවසා සිටියේ කම්මු අධිරාජ්‍යයාගේ (736–806) මව වන ශොකු නිහොන්ගි සහ කොරියාවේ බේක්ජෙ හි මුරියොං රජු අතර ඥාතී සම්බන්ධයක් තිබූ බවයි.
2003 ජනවාරි 14 වෙනිදා ප්‍රොස්ටේට් ග්‍රන්ථියේ පිළිකාවක් නිසා අකිහිතෝ අධිරාජ්‍යයා ශල්‍යකර්මයකට භාජනය කෙරිණි. සිහසුනට පත්වීමෙන් අනතුරුව අධිරාජ්‍යයා විසින් අධිරාජ්‍ය පවුල ජපාන ජනයාට වඩාත් සමීප කිරීමට කැපවිණි. අධිරාජ්‍යයා සහ අධිරාජිණිය එම තත්වයන්ට පත්වීමෙන් අනතුරුව ජපානයේ දිස්ත්‍රික්ක සියල්ලෙහිම (එනම් 47හිම) සහ රටවල් 18ක නිල සංචාරයන්හි නිරත වී ඇත.