cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
සිහි කටයුතු නව ප්‍රවණතා
ඔවුන්ගේ ශක්තිමත් පූජක නගරාන්ඩු සම්බන්ධ දේශපාලනික සැකසීම් සෑම මෙක්සියානු හා ම්‍ධ්‍යම ඇමරිකානු ශිෂ්ටාචාරයක්ම වාගේ අනුගමනය කළෝය. කලා ශූරී සහ කලා ඉතිහාසඥ මිගෙල් කෙබරූබියස් ආදී සමහර සමීක්ෂකයන් පවා ඔමෙක්වරු බොහෝ පසුකාලීන මධ්‍යම ඇමරිකානු දෙවිවරු අනුව හැඩ ගැසුණු බව පිළි ගනිති.
ලා වෙන්ටාහි අල්තාර 5
ඔමෙක්වරු ලේ හැලීම සහ ස්ව ජීවිත පූජාව ක්‍රියාවෙහි යෙදවූහ. ඔල්මෙක් හද බිමේ කළ පුරා විද්‍යාත්මක කැනීම් වලින් බොහෝ ස්වභාවික සහ මැටියෙන් කළ පුරාවිද්‍යාත්මක කැනීම් වලින් බොහෝ ස්විභාවික සහ මැටියෙන් කළ ස්ට්‍රිංගේ උල් සහ මැගේ කටු සොයා ගෙන ඇත.
ඔමෙක්වරු බිලි පූජා සිදු කිරීම කළායැයි කියන මතය ඇත්තෙන්ම විචාරාත්මකය. ඔමෙක් හෝ ඔමෙක් බලපෑම් ඇති වූ කිසිම බිලි පූජා සම්බන්ධ මානව කෘති තවම සොයා‍ගෙන නැති අතර ඊට සම්බන්ධ පැහැදිලි දර්ශන වත් තවම සොයා ගෙන නැත. (උදා:- මොන්ටි ඇල්බන්හි ඩැන්සන්ට් රූප වැනි ). බිලි පූජා සම්බන්ධ දර්ශනද ‍සොයා ගෙන නැත. (එල් ටාජින්හි ප්‍රසිද්ධ බෝල් අංගනයේ දැකිය හැකි දර්ශන වැනි).
කෙසේ වෙතත් එල් මනාටි ප්‍රදේශයෙන් උපන්, නූපන් බිළිඳු ඇට සැකිලි, පුරුක් රහිත හිස් කබල් සහ ඌර්වස්ථි සොයා ගෙන ඇති අතර මෙයින් ළදරු බිලි පූජා ගැන අදහසක් අනුමාන කෙරේ. බිළිඳුන් මරා දමන ලද්දේ කෙසේ දැයි තවම නොදනී. සමහර ලේඛකයන් ඔමෙක් චාරිත්‍ර කලාව පෙන්වන “ වර් - ජගුවර” බිළිඳුන් (ලා වොන්ටාහි අල්තාර 5 ) (වම් පස රූපයේ දැක්වෙන ) හෝ ලාස් ලිමාස් රූපය (“ආගම” කොටස යටතේ දැක්වෙන) සමග මෙහි සම්බන්ධයක් ඇති බව කියා සිටිති. තවත් සොයා ගැනීම් අපේක්ෂා කිරීමට නම් විස්තරාත්මක පිළිතුරු අවශ්‍යය.
ලිවීම
බටහිර භූ ගෝලාර්ධයේ ලේඛන කලා දියුණු කළ ප්‍රථම ශිෂ්ටාචාරය ඔමෙක් ශිෂ්ටාචාරය විය හැක. ක්‍රි.පූ 500 දී පමණ පැවති පුරාණතම සැපොටෙක් ලේඛන කලාව පාදක කොට ගත්, ක්‍රි.පූ 650 ට අයත් සලකුණු 2002 දී ද ක්‍රි.පූ 900 ට අයත් සලකුණූ 2006 දී ද සොයා ගන්නා ලදී.
2006 දී සැන් ලොරෙන්සෝ අසළින් සොයාගත් කස්කජල් තහඩුව, නුමුණු තහඩුවක කැටයම් කරන ලද සලකුණු 62 ක් (එකිනෙකට වෙනස් සලකුණු 28 ක් සහිතව) සහිත නිර්මාණයකි. බොහෝ ප්‍රවීන පුරාවිද්‍යාඥයන් මෙම සොයා ගැනීම “ ප්‍රථම ප්‍රාග් - කොලොම්බියානු ලේඛනය” ලෙස නම් කොට ඇත. එහි වෙනත් කිසිම මධ්‍යම ඇමෙරිකානු ලේඛන ශෛලියක් සමග සමානකමක් දක්නට නැත.
තවද, “එපි - ඔපෙක්” නමින් කියවෙන තවත් වාර්තාකරණය වූ චිත්‍ර ලිපි විශේෂයක් ඇත. සමහරුන්, “එපි - ඔමෙක්” යනු මායා ලේඛන කලාවේ සහ පුරාණ ඔමෙක් ලේඛන ශෛලිය මාරුවෙමින් පවතින ලිපියක් යැයි විශ්වාස කරන අතරතුර අදාල කාරණය තවමත් නොවිසඳී පවතී.
දැනට සොයා ගෙන ඇති දෙවනියට පැරණිම දින ගණනය මෙය වේ. ක්‍රි.පූ 32 සැප්තැම්බර් 3
එම දිනය කේන්ද්‍ර කොට ගත් ගල් කැටයම්, එපි - ඔමෙක් ලියවිල්ලේ දැනට ඉතිරිව ඇති උපහැරණ කිහිපයකි.
මාලිමාව
දිශා සලකුණු සහිත, මාලිමාවක් බව පරීක්ෂණවලින් බොහෝ දුරට සනාථ වී ඇති ඔමෙක් හීමටයිට් මානව කෘතියක සොයා ගැනීම පෙරදැරි කරගෙන ඇමරිකානු ජ්‍යෝතිශවේදී ජෝන් කාසන් ප්‍රකාශ කළේ ඔමෙක්වරු ක්‍රි.පූ 100 ට පෙර සිට කාන්දම් ගල් වලින් තැනූ මාලිමා භාවිතා කැන්නට ඇති බවය. කාසන් තව දුරටත් කියා සිටින්නේ එවැනි උපාංග ඔමෙක්වරු භාවිතා කරන්නට ඇත්තේ තම වාසස්ථානවල හා මළගිය වුන් භූමදාන කළ ස්ථානවල පිහිටීම් සොයා ගැනීමට බවය.
මධ්‍යම ඇමරිකානුවන්ගේ දීර්ඝ දින දර්ශනය හා ශූන්‍යය සංකල්පයේ සොයා ගැනීම.
ඔමෙක්වරු විසින් සොයා ගන්නට ඇති ශූන්‍යය සංකල්පය සහ දීර්ඝ දින දර්ශනය ඔවුන්ගෙන් පසුව ඇති වූ මධ්‍යම ශිෂ්ටාචාර බොහෝ සංඛ්‍යාවක්ද භාවිතා කළහ. පූර්ව දින දර්ශනවලට අදාල මානව කෘති 6 ක් මායා නිජ බිමට එපිටින් සොයා ගන්නා ලද නිසා මෙම දින දර්ශනයේ අංක සැකසීම මායාවරුන් කරන්නට ඇති අතර බාගවෙලාවට එය ඔමෙක්වරුන් කළ සොයා ගැනීමක් වන්නට ඇත. ඇත්ත වශයෙන්ම මෙම මානව කෘති සයෙන් තුනක්ම සොයා ගන්නා ලද්දේ ඔමෙක් හදබිම් ප්‍රදේශය තුළිනි. නමුත් ඔමෙක් ශිෂ්ටාචාරය අවසන් වූයේ ක්‍රි.පූ 4 වන සියවස වෙද්දීය. එනම් මුල්ම දීර්ඝ දින දර්ශන මානව කෘතියේ බිහිවීමට ශතවර්ෂ කිහිපයක් උඩදීය. මෙම නොගැළපීම නිසා මෙය වාද විවාදවලට ලක් වී ඇත.
දීර්ඝ දින දර්ශනයට ශූන්‍යයේ භාවිතය අවශ්‍ය විය. මෙහිදී කටුවක කරන ලද කැටයමක් ශූන්‍යයේ සංකේතය වශයෙන් යොදා ගන්නා ලදී. ඉහත කියන ලද ට්‍රෙස් සාපොට්ස් හි ස්ටෙලා සී වලද ක්‍රි.පූ 32 හි දිනයක් මෙලෙස නිරූපණය කර ඇත. මෙය ඉතිහාසයේ, ශූන්‍යය භාවිතා කළ මුල්ම අවස්ථාවකි.
මධ්‍යම ඇමරිකානු බෝල ක්‍රීඩාව
ඇස්ටෙක්ස්හි නහුව‍ටල් භාෂාවෙන් ඔමෙක් යනු “රබර් මිනිස්සු” යන්නයි. ඔවුන් මධ්‍යම ඇමරිකානු බෝල ක්‍රීඩාව පිහිටුවමින් සහ පසු සංස්කෘතීන් තුළද ව්‍යාප්ත කරමින් විනෝද සහ ආගමික කටයුතු අරමුණු කොට ගෙන මෙම ක්‍රීඩාව කළහ. සැන් ලොරෙන්සෝ ටෙනෝච්ටිට්ලන්වලට කිලෝමීටර් 10 ක් නැගෙනහිරින් පිහිටි ඔමෙක් යාග සිදු කළ මඩ වගුරක්වන මනාටිවලින් ක්‍රි.පූ 1600 ට හෝ ඊට වඩා අතීතයට අයත් රබර් බෝල දුසිමක් සොයා ගෙන ඇත. ක්‍රි.පූ 1400 ට පමණ අයත් වූ පසෝ ඩි ලා අමාඩා හි පැවති මුල් කාලීන ක්‍රීඩා පිටියක් සමග මේවා සම්බන්ධය. මෙම බෝල සොයාගනු ලැබුවේ මැටි භාණ්ඩ හා ජේඩයිට් සෙල්ට්ස් ආදී බිලි පූජා සඳහා යොදා ගන්නා දේවල් සමගය. එනිසා මෙම ක්‍රීඩාව ආගමික හා චාරිත්‍රමය යන දෙයාකාරයෙන්ම වැදගත් වූ ඉසව්වක් විය.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Olmecs#Notable_innovations
මනෝ සෞඛ්‍යය උපදේශක
මානසික සෞඛ්‍යයේ මානසික ප්‍රතිකර්මවලදී උපදේශනයේ එන උපදේශකයෙක් යනු උදව් අවශ්‍ය පුද්ගලයන්ගේ අවශ්‍යතා සඳහා උපකාර කරන වෘත්තීමය හා බලයලත් පුද්ගලයෙකි.
ලීසා සොබෙරානෝ
ලීසා සොබෙරානෝ (උපත හෝප් එලිසබත් සොබෙරානෝ 1998 ජනවාරි 4) පිලිපීන -ඇමරිකානු ජාතික නිළියක සහ වෘත්තීය නිරූපිකාවක වේ. She started in a range of television series and films, including Wansapanataym (2011), Kung Ako'y Iiwan Mo (2012), She's the One (2013 film)|She's the One (2013), Must Be... Love (2013), and Got to Believe (2013).
ප්‍රවර්ගය:1998 උපත්
සුන්වොන් අගබිසව
සුන්වොන් අගබිසව (순원왕후 김씨, 8 ජූනි 1789 – 21 සැප්තැම්බර් 1857) යනු කොරියාවේ ජොසොන්හි සුන්ජෝ රජුගේ අගබිසවයි. ඇය 1834–1841 සහ 1849–1852 යන කාලසීමාවන්හි උප රාජයකු ලෙස කටයුතු කොට ඇත.
1802දී, ඇයව ජොසොන්හි සුන්ජෝ රජුට විවාහ කොට දෙන ලදී. ඇය ඔහුගේ පළමු සහ එකම අගබිසව වූවා ය. 1834දී ඇගේ සැමියා මියගිය හෙයින්, ඇය අට වියැති සිය මුණුපුරා වූ හොන්ජොං රජු වෙනුවෙන් උප රාජයා ලෙස කටයුතු කළා ය. රාජධානියේ දේශපාලන බලය ඇගේ පවුල වූ අන්දොං කිම් වංශය අත රැඳිණි. නමුත් 1840දී, එම බලය රජුගේ මවගේ පවුල වූ පුංග්යැං ජෝ වංශයට පත් වූයේ 1839 කතෝලික හිංසා කිරීමෙන් පසුවයි. නමුත් ඇගේ මුණුපුරා 1849දී මිය යාමත් සමග, ඇය නැවත වරක් අනුරාජයා බවට පත් විය.
ඇයව මරණින් පසු "සුන්වොන් සුක් අධිරාජිනිය" (순원숙황후) යන ගෞරව නාමයෙන් හඳුන්වනු ලැබිණි.
දරුවන්
ජොසොන්හි සුන්ජෝ රජුට දාව සුන්වොන් අගබිසව දරුවන් පස් දෙනකු බිහිකළා ය. ඇගේ වැඩිමහල් (සහ ජීවත් වූ එකම) පුත්‍රයා ඇතුළු ඔවුන් පස් දෙනා මෙසේ ය:
කිරුළහිමි හ්යෝම්යොං කුමරු
සුන්වොන් අගබිසවගේ පුත් කිරුළහිමි හ්යෝම්යොං කුමරු උපත ලැබූයේ යි යොං යන උපන් නාමයෙන් යුතුවයි. ඔහුගේ මරණින් පසු ඔහුව මුන්ජෝ රජු යන මරණාපර නාමයෙන් හැඳින්විණි. ඔහු ජොසොන්හි සුන්ජෝ රජුගේ වැඩිමහල්ම පුත්‍රයා විය. ඔහුගේ බිසව පසුව සෙන්ජොං රැජින යන නාමයෙන් හැඳින්විණි. ඔහුගේ පුත්‍රයා පසුකලෙක හොන්ජොං රජ යන නාමයෙන් රජු බවට පත් විය. 1817දී, හ්යෝම්යොං කුමරුන්ව සුංක්‍යුන්ක්වාන් විශ්වවිද්‍යාලය වෙත ඇතුළත් කර ගැණිනි. 1819දී, ඔහුට ජොසොන් රාජ්‍යයේ කිරුළහිමි කුමරු යන පදවිය පිරිනැමිණි. සාහිත්‍යය සහ කලාව යන ක්ෂේත්‍ර කෙරෙහි විශිෂ්ඨ ප්‍රවීණයකත්වයක් දැක් වූ ඔහු, මාලිගයේ ඇතැම් නර්තන අංග කිහිපයක්ම නිර්මාණය කළ අතර, රජය පුරා රජුගේ ආධිපත්‍යය පැතිරවීම සහ බලාත්මක කිරීම සඳහා මාලිග සම්ප්‍රදායයන් සහ කලාවන් උපයෝගී කොට ගත්තේ ය. දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ ගණනාවකින් පසුව 1827දී කුමරු රාජ්‍යාධිකාරිවරයකු ලෙස කටයුතු කළේ ය. නමුත් ඉන් වසර තුනකට පසුව, එනම් 20 වන වියේ දී ඔහු මියගියේ ය. කුමරුන්ව අනුස්මරණය කිරීම සඳහා ඔහුගේ සොංග්‍යුංග්වාන්හි අධ්‍යයන කාලය නිරූපණය කිරීමට දර්ශන සයකින් යුක්ත වූ ඇල්බමයක් නිර්මාණය කෙරිණි. මෙය ජොසොන් රාජවංශයේ වාර්තා සිතුවම් අතුරින් එකක් ලෙස සැලකේ.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ජොසොන් රාජවංශයේ රාජකීය බිසෝවරු
අල්ට්‍රාටොප් 40
අල්ට්‍රාටොප් තනි ගීත 40 නැත්නම් අල්ට්‍රාටොප් 40 යනු බෙල්ජියමේ වොලෝනියා ප්‍රදේශයේ සතිපතා වඩාත්ම අලෙවි වන තනි ගීතවල දර්ශකයයි. එහි ෆ්ලාන්ඩර්ස් ප්‍රදේශයේ පර්යාය ගීත දර්ශකය වන්නේ අල්ට්‍රාටොප් 50 යි. මෙම ගීත දර්ශක දෙකම සම්පාදනය කොට ප්‍රකාශයට පත් කරන්නේ අල්ට්‍රාටොප් සංවිධානයයි. එක්සත් රාජධානියේ තනි ගීත දර්ශකය මෙන්, අල්ට්‍රාටොප් සංවිධානය ගීත දර්ශක සම්පාදනය කරන්නේ වෙළෙඳසැල් 500 ක පමණ තැටි අලෙවිය සහ නිත්‍යානුකූල අංකිත බාගැනීම් මත පදනම්වය. ජී.එෆ්.කේ. අලෙවි පර්යේෂණ ආයතනය ගීත දර්ශකයේ වර්තමාන වෙළෙඳපොළ නිරීක්ෂකයායි. ගීත දර්ශකය රේඩියෝ කන්ටැක්ට් හි සෙනසුරාදාවන්හිදී 1200 සිට 1400 දක්වා විකාශනය කෙරේ. අල්ට්‍රාටොප් දර්ශකවල විවිධ ගුවන් විදුලි සහ රූපවාහිනි නාලිකාවන්හි මුළු ප්‍රේක්ෂක සංඛ්‍යාව සෑම සතියකම මිලියන දෙක ඉක්මවා යයි. දර්ශකවල දසවන සංවත්සරය සැමරීමට 2005 දී සංවත්සර ග්‍රන්ථයක් එළිදක්වන ලදී. මෙහි එතෙක් විකාශය වූ සියළු කලාශිල්පීන් 5,882 කගේ ගීත 15,282 ම අන්තර්ගත විය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ගීත දර්ශක
ජෛව පාලක සංරක්ෂණය(පලිබෝධ මර්ධනය)
ජෛව උපද්‍රවයන්ගෙන් ආරක්ෂා වීම සඳහා නිවැසියන් හා වතු හිමියන් විසින් යොදාගනු ලබනජෛව පාලන ක්‍රම ජෛව පාලකයින් නම්වේ. ගෙවත්තේ සිට වාණිජ වගාව දක්වා සෑම අංශයකටම ස්වාභාවික උපද්‍රව සිදුවේ.මෙම ජෛව පාලන ක්‍රම අදාළ පරිසරයන්ට මෙන්ම ඉලක්ක කරගත් කෘමීන් මර්ධනයටද යොදාගනී. සාමාන්‍යයෙන් එම සංරක්ෂණ ක්‍රම යෙදීම පහසුවන අතරම පිරිවැයද ඵලදායිතාවයෙන් යුක්තවේ. රේන්ද මැස්සා, ගැහැනු කුරුමිණියා, කීටයා හා පරපෝෂිත කුඩිත්තා දැනට හමුවන එවැනි පරපෝෂිත විශේෂ වේ. දිලීර ආසාදන පතුරවන වැඩිහිටි මැස්සන් සාමාන්‍යයෙන් වැඩි තෙතමනයක් ඇති පෙදෙස්වල දක්නට ලැබේ. මෙලෙස ස්වාභාවිකව ඇතිවන ජෛව පාලන ක්‍රම, ඉලක්ක කරගත් බෝග සඳහා පලිබෝධ නාශකයක් ලෙස යොදාගත හැකිය.සංරක්ෂණය යනු 'ස්වාභාවික සතුරන්ගෙන් සිදුවන උපද්‍රවයන් සහමුලින්ම වැළැක්වීමයි'.එය කෘමිනාශක දිලීර නාශක ආදිය යොදා පලිබෝධ මර්ධනයට වඩා පරිසර හිතකාමීය
ඔරිෆ්ලේම්
'''ඔරිෆ්ලේම් රුපලවන්‍ය නිශ්පාදන එස්. ඒ.''' (ලක්සම්බ්ර්ග්) යනු ජොනාස් ඒ එෆ් ජොක්නික් සහ රොබට් ඒ එස් ජොක්නික් සහොදරයන් විසින් ස්වීඩනයේ 1967 දී පිහිටුවන ලද විලවුන් නිපැයුම් පෙලක්ය. මෙම සමාගම පෞද්ගලික සේවා, උපාංග සහ පෝෂණ නිෂ්පාදන අලෙවි කරනු ලබයි. 2007 වන විට, එම සමාගම 2.242.500ක් ජනතාවගේ ස්වාධීන අලෙවි බලකාය සටහන් කරගෙන තිබේ. මෙම සමාගම බෙදාහරින්නන්ට වන්දි ගෙවීමේ බහු- මට්ටමේ අලෙවිකරණ පද්ධතියක් භාවිතා කරයි.
අතීතය
ඔරිෆ්ලේම් රුපලවන්‍ය නිශ්පාදන පාරිභෝගිකයන් වෙත සෘජුව විකිණීමට බහු- මට්ටමේ අලෙවි ක්‍රම යොදා ගන්නා ජාතයන්තර රූපලාවන්ය සමාගමකි. මෙම සමාගම ස්වීඩනයේ 1967 දී මෙහෙයුම් ආරම්භ කළ අතර අද ලොව පුරා රටවල් 60 ක ව්‍යාප්තව ඇත. මෙම සමාගමට ලොව පුරා මිලියන 3.5 කට අධික අලෙවි හිතවතුන් ඇති අතර € බිලියන 1.5 ක වාර්ෂික ආදායමක් ඇත. . ඔරිෆ්ලේම් 2004 වසරේ සිට නැස්ඩැක් ඕ එම් එස් ස්ටොක්හෝම් ලැයිස්තුගත කරීම් වලට ඇතුලත්ව ඇත.
මධ්‍යතන යුගයේ ප්‍රංශයේ රාජකීය ධජය ඔරිෆ්ලේම් වෙලද නාමය සඳහා ගෙන ඇත.
භෛරව හිස
විස්තරය
මුහුණු නවයකින් යුක්ත භෛරව කළු පැහැයෙන් යුක්තව නිර්වස්ත්‍ර ස්වරූපයෙන් නිරූපණය කෙරේ. එසේම අත් තිස් හතරක් ද ඔහුට ඇත. භෛරව යන්නෙහි සාහත්‍යමය අර්ථය වනුයේ භයංකාර නැතහොත් රෞද්‍ර යන්නයි. සාහිත්‍යමය අර්ථය සේම ප්‍රතිමා තුළ ද ඔහු භයංකාර ස්වරූපයෙන් යුත් හින්දු දෙවියකු ලෙස නිරූපණය කෙරේ. පුරාවෘත්ත අනුව භෛරව යනු ශිව දෙවියන්ගේ රෞද්‍ර ස්වරූපයකි. ජනප්‍රවාදයන්හි සඳහන් වන ආකාරයට භෛරවගේ සම්භවය සිදුවූයේ විෂ්ණු සහ බ්‍රහ්ම යන දෙවිවරුන් අතර ඇතිවූ අරගලයක් නිසා බැව් පැවසේ. එම පුරාවෘත්තයෙන් කියැවෙන්නේ මෙසේ ය: දිනක් විශ්වයේ බලවත්ම දෙවියා කවුරුන්ද යන්න සම්බන්ධයෙන් බ්‍රහ්ම සහ විෂ්ණු අතර ආරවුලක් ඇති විය. බ්‍රහ්ම පවසන්නට වූයේ තමන් විශ්වයේ නිර්මාතෘවරයා බැවින් ඉහළම ගෞරවය තමන්ට හිමි විය යුතු බවයි. අනතුරුව කෝපයට පත් මහාදේව (ශිව) සිය ඇඟිල්ලෙහි වූ කුඩා නියපොතු කැබැල්ලක් විසි කළ අතර, එය "කාල භෛරව" නම් ස්වරූපය අත් කරගත්තේ ය. අනතුරුව ඔහු බ්‍රහ්මගේ පස්වැනි ශීර්ෂය කපා දැමී ය. අනතුරුව බ්‍රහ්මට ඉතිරිවූයේ හිස් හතරකි. බ්‍රහ්මගේ මාන්නය සිඳීගිය අතර, බ්‍රහ්මගේ හිස්කබල (බ්‍රහ්ම කපාලය) කාල භෛරවගේ අතෙහි දරා සිටිනු දක්නට ලැබේ.
නේපාලයේ නෙවාර් ජනයා භෛරව වැදගත් දෙවියකු ලෙස සලකා අදහති. නේවාර්වරුන්ගේ සම්ප්‍රදායික ජනාවාස සෑම එකකම පාහේ භෛරව වෙනුවෙන් කැපකළ දේවාල එකක් හෝ දක්නට ලැබිණි. නේපාලයේ බොහෝ භෛරව දේවාල පවත්වාගෙන යනු ලබන්නේ නෙවාර් පූජකයන් විසිනි. හින්දූන් විශ්වාස කරන්නේ භෛරව ඉදිරියේ අසත්‍ය පැවසීම දේව උදහසට හේතුවක් බවයි. අතීත‍යේ නේපාලයේ අධිකරණය ලෙස භාවිතයට ගැනුණේ ද කත්මණ්ඩුහි පැවති මෙම දේවාලයකි. භෛරව සංකේතවත් කෙරෙන 16වන සියවසට අයත් මෙම වෙස්මුහුණක ආකාරයේ හිස නේපාලයේ මල්ල යුගයේ දී කත්මණ්ඩු මිටියාවතේ නිර්මාණය වූවකි. 2012දී මෙම ප්‍රතිමා හිස නිව් ‍යෝක්හි මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරය වෙත ප්‍රදානය කරනු ලැබූයේ සිමර්මාන් පවුල විසිනි. ප්‍රතිමාවේ කර්ණාභරණ දඟර ගැසුණු සර්පයකුගේ ස්වරූපයෙන් නිර්මාණය කොට තිබේ. මෙම වෙස්මුහුණ ක්‍රි.ව. 1560ට දින නිර්ණිත අභිලේඛනයක් දරන වෙනත් කෞතුක වස්තුවක් සමග සැස‍ඳෙන බැවින් මෙය ක්‍රි.ව. 16වන සියවසේ දී නිර්මාණය වන්නට ඇතැයි නිගමනය කොට ඇත.
බුදු රජාණන් වහන්සේලා
නිමක් නැති සසරේ කල්ප ගණනාවකට එක වරක් මනුෂ්‍ය ලෝකයේ බිහිවී ඉන් අවබෝධය ලබා දෙවියන්ටත් බඹුන්ටත් මිනිසුන්ටත් වඩා අසීමිත ගුණ ඇති දෙවියෙකුදු මිනිසෙකුදු නොවන පුද්ගල විශේෂ වර්ගයකි "ලොව්තුරා බුදු රජාණන් වහන්සේලා". ඒ උත්තමයන් වහන්සේලාගේ ගුණ, බල, නැණ අප්‍රමාණය අසීමිතය. බුදු රජාණන් වහන්සේලාගේ අසීමිත ගුණ කොටස් වශයෙන් නවයකට බෙදේ. මේ මහා භද්‍ර කල්පයේ මීට අවුරුදු 2550 කට පමණ පෙර (ක්‍රි.පූ. 563-483 අතර කාල සීමවෙහි ) වැඩ සිටි ගෞතම බුදු රජණන් වහන්සේගේ ශ්‍රි මුඛයෙන් එය මෙසේ දේශනා කරන ලදී (අවස්ථව සොයා මෙතන යොදන්න ). "ඉතිපිසෝ භගවා අරහං සම්මා සම්බුද්ධෝ විජ්ජාචරණ සම්පන්නෝ සුගතෝ ලෝකවිදූ අනුත්තරෝ පුරිස ධම්ම සාරථි සත්තා දේව මනුස්සානං බුද්ධෝ භගවාති" (බුදු රජණන් වහන්සේලගේ භාෂාව විශ්ව භාෂාවකි, එය අපි පාලි භාෂාව ලෙස හැදින්වෙයි. එය මනුෂ්‍ය ලොකයේ කාලයෙන් කාලයට ඇතිවී නැතිවී යයි. නමුත් තිරිසන් ලෝකයේ හැර සක්වළක පවතින අනෙකුත් ලෝක විසි නමයේ (29) සැමදා පවතින විශ්ව භාෂාවකි ). අරහං ගුණය:
සම්මා සම්බුද්ධ ගුණය:
විජ්ජාචරණ සම්පන්න ගුණය:
සුගත ගුණය:
අනුත්තරෝ පුරිස ධම්ම සාරථි ගුණය:
සත්තා දේව මනුස්සානං ගුණය:
බුද්ධ ගුණය:
භගවා ගුණය:
ඉපදීම: බොධි සත්වයෙකු බුදු වීමට පෙර භවයේ තව්තිසා නම් දෙව්ලොව ඉපදීම පොදු ධර්මතාවයකි. ඉන්පසු දෙවියන්ගේ අරධනාවෙන් පස්මහ බැලුම් (කාලය, දීපය, දේශය, කුලය, මව ) බලා සුදුසු මව් කුසක පිළිසිඳ ගනී. .....
ගිහි ජීවිතය: ..............
ගිහි ගෙය හරයාම: .............
දුෂ්කරක්‍රියා කිරීම: ..............
බුදු වීම: .............
යමාමහ පෙළහැර: ............
ප්‍රථම ධර්ම දේශනාව: ..................
අගලවත්ත ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
අගලවත්ත ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, බස්නාහිර පළාතේ,   කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ, ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:කළුතර දිස්ත්‍රික්කය
පුලස්ති මුණි
පුලතිසි පුරය යැයි මෙතුමාගේ නගරය වන්නට ඇතැයි සැලකේ.
මෙම නගරය පසුකලක පොළොන්නරුව නමින් හැදින්වින.
පොත්ගුල් විහාරයයේ තාප්පයේ ඇති පිළිමය ඇතැමෙකුට අනුව මේ හෙළ සක්විති මහා පරාක්‍රමබාහු නරේන්ද්‍රයාගේ ප්‍රතිමාවකි තවත් අයෙකුගේ මතය ඒ පුලතිසි රසිවරයාගේ පිළිරුවක් බවය. පොත්ගුල් විහාරය පුස්තකාලයක් බැවින් දෙවන මතය ගැන සැලකිලිමත් වීම වටී.
පුලතිසි මුණිවරයා යනු හෙළයේ මහා විද්වතාය. හෙළ  විද්වත් බවේ සංකේතය ලෙසින් සැලකෙන්නේ පුලතිසි රිසිවරයාය. ලං‍කාවේ ප්‍රධාන මුනිවරයන් වන කපිලථ, ඉසුරු, වෙස්ස හා අගස්ති යන අයගෙන් ප්‍රධානියා ලෙස සැලකෙයි. පුලතිසි ඉසිවරයා විසින් ලංකාවේ සංගීතය ඇති කළ බවට ද මතයක් සංගීත ඉතිහාසය  නැමති ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ. එසේම රාවණගේ මුත්තා පුලස්ති, තුන් වේදයේම සමර්ථ ව සිටි බව කියවේ.
ග්‍රීසියේ ඇති ‘පවුලතිත්’ නම් වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රය ඔවුන්ට පුලතිසි ඉසිවරයා ගෙන් ලද්දකි. මාලිගාවිල ආශ්‍රිතව මෙතුමා විසින් නිර්මාණය කරන ලද ඇස්රෝහලක් තිබී ඇත.
ජ්‍යෝතිෂයේ මූලික සිද්ධාන්ත හතරෙන් දෙකක් වන සූර්ය සිද්ධාන්තය හා පවුලප්තය සිද්ධාන්තය පුලතිසි ඉසිවරයා නිර්මාණය කළ ඒවා ය. හෙළ නැකත් කලාව නිර්මාණ මෙතුමා විසින් සිදු කළ අතර එහි කොටස් පහත පරිදිය. මේ අතර ස්ත්‍රී ජාතික චන්ද්‍රිකා නම් ග්‍රන්ථය පුලතිසි ප්‍රමුඛ ඉසිවරු හතරදෙනෙක් විසින් නිමවන ලද බව පැවසේ. නාලන්දා ගෙඩිගෙය යනු පුලතිසි ඉසිවරයාගේ සොහොනයි.
අනුරාධපුරය වනාහී ලංකාවේ අගනගරය වූයේ විජයාවතරණයෙන් පසුව නොවේ. මහා වංශයේ සදහන් වන්නේ අනුරාධ නම් ඇමතියෙකු විසින් පිහිටවන ලද ජනපදයක් ගැන තොරතුරුය. නමුත් අනුරාධපුරයට ඊට වැඩි ඉතිහාසයක් පවතින බව ඇතැල් නුවර බ්‍රහ්මී අක්ෂිරයෙන්ම කොටන ලද අනුරද නාමය ඇති පාත්‍රා කැබැල්ලෙන් පසක් වේ.
හිරණ්‍යය කස්සප රජුගේ පුත් අනුරාධයන් මෙම නගරය තනවන්නට ඇතැයි හෙළ මතවාදයයි. පණ්ඩුකාභය රජු හෙළයින්ගේ පුරාතන අගනගරට නැවතත් පාලනය ගෙනගියා පමනි.
සිව්හෙළේ ගුවන් විදුලියේ හෙළවරුණ වැඩසටහන ඇසුරෙනි
උසාවිය
250px|thumb|A trial at the [[Old Bailey in ලන්ඩනය as drawn by Thomas Rowlandson and Augustus Pugin for Ackermann's Microcosm of London (1808-11).]]
උසාවිය (court) යනු නීතියට අනුගතව  to adjudicate legal disputes and dispense civil, criminal, or administrative justice සිදුකරීමට නෛතික බලයසහිත  රජයේ  ආයතනය]යි. In [[common law and civil law states, courts are the central means for dispute resolution, and it is generally understood that all persons have an ability to bring their claims before a court. Similarly, those accused of a crime have the right to present their defense before a court.
Court facilities range from a simple farmhouse for a village court in a rural community to huge buildings housing dozens of courtrooms in large cities.
A court is a kind of deliberative assembly with special powers, called its jurisdiction, or jus dicere, to decide certain kinds of questions or petitions put to it. According to William Blackstone's Commentaries on the Laws of England, a court is constituted by a minimum of three parties, namely, the actor, reus, and judex, though, often, courts consist of additional attorneys, bailiffs, reporters, and perhaps a jury.
The term "court" is often used to refer to the president of the court, also known as the "judge" or the "bench", or the panel of such officials. For example, in the United States, and other common law jurisdictions, the term "court" (in the case of U.S. federal courts) by law is used to describe the judge himself or herself.
In the United States, the legal authority of a court to take action is based on three pillars of power over the parties to the litigation: (1) Personal jurisdiction; (2) Subject matter jurisdiction; and (3) Venue.
Jurisdiction
Jurisdiction, meaning "to speak the law," is the power of a court over a person or a claim. In the United States, a court must have both personal jurisdiction and subject matter jurisdiction. Each state establishes a court system for the territory under its control. This system allocates work to courts or authorized individuals by granting both civil and criminal jurisdiction (in the United States, this is termed subject-matter jurisdiction). The grant of power to each category of court or individual may stem from a provision of a written constitution or from an enabling statute. In English law, jurisdiction may be inherent, deriving from the common law origin of the particular court.
Trial and appellate courts
Courts may be classified as trial courts (sometimes termed "courts of first instance") and appellate courts. Some trial courts may function with a judge and a jury: juries make findings of fact under the direction of the judge who reaches conclusions of law (called a jury trial) and, in combination, this represents the judgment of the court. In other trial courts, decisions of both fact and law are made by judges (called a bench trial). Juries are less common in court systems outside the Anglo-American common law tradition.
Civil law courts and common law courts
The two major models for courts are the civil law courts and the common law courts. Civil law courts are based upon the judicial system in France, while the common law courts are based on the judicial system in Britain. In most civil law jurisdictions, courts function under an inquisitorial system. In the common law system, most courts follow the adversarial system. Procedural law governs the rules by which courts operate: civil procedure for private disputes (for example); and criminal procedure for violation of the criminal law.
Tribunal
.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:උසාවි ප්‍රවර්ගය:නීතිය
දූපත් ලැයිස්තු
මෙහි දැක්වෙන්නේ රට අනුව, මහාද්වීපය අනුව, body of water අනුව, සහ වෙනත් වර්ගීකරණ ක්‍රමවේද අනුව වර්ගීකරණය කරන ලද ලෝකයේ දූපත් ලැයිස්තු වේ. rank-order ලැයිස්තු සඳහා, පහත වෙනත් දූපත් ලැයිස්තු වෙත යොමු වන්න.
අප්‍රිකාව
• Ascension Island (United Kingdom)
• British Indian Ocean Territory (United Kingdom)
• Tristan da Cunha (United Kingdom)
ඇන්ටාක්ටිකාව
• British Antarctic Territory
• NZ Subantarctic Islands (New Zealand)
ආසියාව
• Azerbaijan
• Bahrain
• Bangladesh
• Brunei
• Cambodia
• China
• Cyprus
• East Timor
• Hong Kong
• India
• Indonesia
• Iraq
• Japan
• North Korea
• South Korea
• Kuwait
• Macau
• Malaysia
• Maldives
• Myanmar
• Pakistan
• Qatar
• Saudi Arabia
• Singapore
• Sri Lanka
• Taiwan
• Thailand
• Turkey
• United Arab Emirates
• Vietnam
යුරෝපය
• Albania
• Croatia
• Denmark
• Estonia
• Faroe Islands (Denmark)
• Finland
• Germany
• Greece
• Guernsey (United Kingdom)
• Hungary
• Iceland
• Republic of Ireland (inland islands)
• Isle of Man (United Kingdom)
• Italy
• Jersey (United Kingdom)
• Latvia
• Lithuania
• Malta
• Montenegro
• North Macedonia
• Norway
• Poland
• Portugal
• Russia
• Serbia
• Slovenia
• Spain
• Sweden
• Switzerland
• Ukraine
• United Kingdom
• *England
• *Northern Ireland
• *Scotland
• *Wales
උතුරු ඇමෙරිකාව
• Anguilla (United Kingdom)
• Belize
• Bermuda (United Kingdom)
• British Virgin Islands (United Kingdom)
• Canada
• Cayman Islands (United Kingdom)
• Costa Rica
• Cuba
• Dominican Republic
• El Salvador
• Greenland (Denmark)
• Guatemala
• Haiti
• Honduras
• Montserrat (United Kingdom)
• Nicaragua
• Panama
• United States (by area)
ඕෂනියාව
• American Samoa (United States)
• Australia
• Fiji
• Kiribati
• Marshall Islands
• Micronesia, Federated States of
• Nauru
• New Caledonia (France)
• New Zealand (outlying islands)
• Palau
• Papua New Guinea
• Pitcairn Islands (United Kingdom)
• Samoa
• Solomon Islands
• Tonga
දකුණු ඇමෙරිකාව
• Argentina
• Bolivia
• Brazil
917
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
දූපත් ලැයිස්තු
දකුණු ඇමෙරිකාව
• Chile
• Colombia
• Ecuador
• Falkland Islands (United Kingdom)
• French Guiana (France)
• Guyana
• Paraguay
• Peru
• South Georgia and the South Sandwich Islands (United Kingdom)
• Suriname
• Uruguay
• Venezuela
මහාද්වීපය අනුව දූපත් ලැයිස්තු
• Africa
• Americas
• *North America
• **Caribbean
• **Central America
• *South America
• Antarctica
• Asia
• Europe
• *European islands by area
• *European islands by population
• Oceania
• *Australia
• *New Zealand
body of water අනුව දූපත් ලැයිස්තු
සාගරය අනුව:
• Arctic Ocean
• Atlantic Ocean
• *Caribbean Sea
• *Irish Sea
• *Mediterranean Sea
• **Adriatic Sea
• **Aegean Sea
• **Ionian Sea
• Indian Ocean
• *Persian Gulf
• Pacific Ocean
• *South China Sea
• Southern Ocean
වෙනත් bodies of water අනුව:
• *Great Lakes (North America)
• River islands
• *Danube River (Europe)
පුරාණ දූපත් ලැයිස්තු
• Afro-Eurasia (the World Island)
• America (the New World)
• Antarctica (the Frozen World)
• Australia (the land Down Under)
• Doggerland
• Emperor Seamounts (?) (Pacific, extension of Hawaiian Islands)
• Ile Du Sud- African Banks (in the Amirantes)
• Insular Islands, Pacific
• Intermontane Islands, Pacific
• Majority of granitic Seychelles, which were remnants of India splitting from Africa to form Madagascar.
• Majority of the Great Chagos Bank
• Nazareth Bank
• Owen Bank, Chagos Arch., submerged atoll
• Owen Bank (Seychelles) (not to be confused with Chagos atoll)
• Saya de Malha, Formerly largest Mascarene Island
• Soudan, Mascarenes
• The ancient volcanic island of Cargados Carajos, which sank to a coral atoll
• The majority of the Alphonse Atoll, Seychelles
• Thorpe Bank, Seychelles
• Topaze Bank, Seychelles
• Walters Shoals, just south of Madagascar, was once a large tropical island.
• Zealandia (the Antipodes)
වෙනත් දූපත් ලැයිස්තු
• Body of water
• Landmass
පරමවිඥානාර්ථ සංගමය
මුල් සාමාජිකයන් බවට මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමි, හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල නාහිමි, ජෝන් රොබට් ද සිල්වා, තෝමල් ද සිල්වා, අමරසූරිය යන අය ප්‍රභූ පිරිසක් එක් වූ අතර 1880 දී හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල නාහිමියන් එහි උප සභාපති ධූරයට ද පත්විය. ශ්‍රී ලංකාව පිළිබඳ සුබවාදී අදහස් දැරු හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට් තුමා හා හෙලෙනා බ්ලැවැට්ස්කි මැතිනිය ද 1880 දී ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණියහ. ඔහුන් දෙදෙන ගාල්ලේ විජයානන්ද පිරිවෙනේ දී පන්සිල් සමාදන්ව බෞද්ධාගම වැළඳ ගැනීම පානදුරා වාදයෙන් පසු ඉස්මතුවෙමින් පැවැති දේශීය බෞද්ධ ප්‍රබෝධය තවදුරටත් ජාතික හා ජාත්‍යන්තරිකව ඉස්මතුවීමකට මඟ එළිකිරීමක් විය.
දූපත් ලැයිස්තු
වෙනත් දූපත් ලැයිස්තු
• List of archipelagos
පරමවිඥානාර්ථ සංගමය
බෞද්ධයන් සමාජයෙන් කොන්කර තිබීම හා සමාජයේ වරප්‍රසාද අහිමිවීමට බලපෑ ප්‍රශ්න කවරේ ද යන්න පිළිබඳව ද සිය අවධානය යොමු කරමින් ඊට නිසි පිළිතුරු ලබා ගනු වස් පරමවිඥානාර්ථ සංගමය ඇති කොට ශක්තිමත් කිරීමට පියවර රැසක් ගනු ලැබීය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙසින් ‘සරසවි සඳරැස’ පුවත් පත ආරම්භ කිරීමටත් The Buddhist නම් ඉංග්‍රීසි පුවත් පතක් ආරම්භ කිරීමටත් කටයුතු යොදන අතර බෞද්ධයන් සඳහා වෙන් වූ ඉංග්‍රීසි පාඨශාලා ආරම්භ කිරීමටත් ඔවුන්ගේ ආගමික පරිසරයට ගැලපෙන අධ්‍යාපන ක්‍රමයකට පදනම සකස් කිරීමටත් පළමුවෙන් ඔවුන් විසින් ක්‍රියා කරනු ලැබීය.
දූපත් ලැයිස්තු
වෙනත් දූපත් ලැයිස්තු
• List of archipelagos by number of islands
• List of countries by number of islands
• List of divided islands
• List of fictional islands
රත්නපුර පෘතුගීසී බලකොටුව
රත්නපුර පෘතුගීසි බලකොටුව, , පෘතුගීසීන් විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ රත්නපුරයේ ඉදිකරනු ලැබූ ආරක්ෂක බලකොටුවක් වේ.
දූපත් ලැයිස්තු
වෙනත් දූපත් ලැයිස්තු
• List of island countries
රත්නපුර පෘතුගීසී බලකොටුව
සීතාවක රාජධානියෙහි රජු වූ පළමුවන රාජසිංහ රජ පරාජය කිරීමෙන් අනතුරුව 1618 සහ 1620 කාලයේදී පෘතුගීසීන් විසින් සමන් දේවාලය තුබූ මුල් භූමියෙහි, බලකොටුව සහ දේවස්ථානයක් ගොඩනංවන ලදී. පසුව කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජ (මහනුවර දෙවන නායක්කාර රජ) විසින් නගරය හා බලකොටුව යටත් කොට ගැනීමෙන් අනතුරුව, දේවස්ථානය සහ බලකොටුව බිඳදමා සමන් දේවාලය ඉදිකරන ලදී.
දූපත් ලැයිස්තු
වෙනත් දූපත් ලැයිස්තු
• List of islands by area
• List of islands by highest point
රත්නපුර පෘතුගීසී බලකොටුව
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බලකොටු
දූපත් ලැයිස්තු
වෙනත් දූපත් ලැයිස්තු
• List of islands by population
• List of islands by population density
• List of islands in lakes
• List of islands named after people
• List of islands of Europe
• List of new islands
• List of phantom islands
• List of private islands
• List of tallest lake islands
• Recursive islands and lakes
උතුර මුදාගැනීමේ මානුෂීය මෙහෙයුම
ප්‍රවර්ගය:උතුර මුදාගැනීමේ මානුෂීය මෙහෙයුම
සුවිනීතා වීරසිංහ
Her father was an ex-gunman at the Army and mother was a housewife. She started junior school with Buddhist Girls College in Mount Lavinia until grade 5 and then attended to Dehiwela Madya Maha Vidyalaya. At the school, she was an athlete and a strong netball shooter. She also completed all three stages of Kandyan dancing at school times. After finishing school, she enrolled with Indigenous Medical College for a four-year course. However, while studying at third year, Weerasinghe quit from medical college and entered cinema industry.
She was first married to late Tissa Abeysekara, who was a renowned director in Sinhala cinema. She has one son from her second marriage with Sarath Kongahage. Her son Devinda Kongahage is also a director in Sinhala cinema.
918
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
නිකිණි වැස්ස (චිත්‍රපටය)
නිලිණි වැස්ස යනු අරුණ ජයවර්ධන විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද සහ ආචාර්ය කුසුම්සිරි ද සිල්වා විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද 2013 ශ්‍රී ලාංකික සිංහල චිත්‍රපටයකි. එහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ චාන්දනී සෙනෙවිරත්න සහ ජගත් මනුවර්ණ සමඟින් තුමිඳු දොඩන්තැන්න සහ බිමල් ජයකොඩි. සංගීතය නදීක ගුරුගේ විසිනි. එය සිංහල සිනමාවේ 1190 වැනි ශ්‍රී ලාංකේය චිත්‍රපටයයි. මෙම චිත්‍රපටය ජාත්‍යන්තර සහ දේශීය විචාරකයින්ගෙන් ධනාත්මක ප්‍රතිචාර ලැබූ අතර ජාත්‍යන්තර සම්මාන රැසක්ද දිනා ගත්තේය.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:2013 චිත්‍රපට
ස්වර්ණපාලි කුමරිය
මැය පණ්ඩුකාභය කුමරුන්ගේ බිරිඳ යි. මැයගෙ පියා ගිරිනන්ද කුමරු යි. මැයගෙ මව නාගරානි කුමරිය යි.
චිකානො අධ්‍යයනයන් - වැඩසටහන් සහ දෙපාර්තමේන්තු
සමහර විශ්වවිද්‍යාලයන් සතුව චිකානො අධ්‍යයන දෙපාර්තමේන්තු ඇති අතර ඒවා 'ටෙක්සිකානු - ඇමෙරිකානූ අධ්‍යයනයන් ,  චිකානො සහ චිකානො අධ්‍යයනයන්,  චිකානො අධ්‍යයනයන්'' යන නම් වලින් ද  හදුන්වයි. අනෙකුත් විශ්වවිද්‍යාලයන්, ඉහත කී දෙපාර්ත‍මේන්තු වල අනුබද්ධයෙන්  චිකානො අධ්‍යයනයන් පිළිබඳ වැඩසටහන් සහ පාඨමාලා පවත්වාගෙන යයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ කෞතුකාගාර ලැයිස්තුව
ජාතික කෞතුකාගාර දෙපාර්තමේන්තුවට අයත් කෞතුකාගාර
thumbnail|ජාතික ස්වභාවික විද්‍යා කෞතුකාගාරය, කොළඹ
උතුරු පළාත
thumbnail|යාපනය පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය
මේවාද බලන්න
ප්‍රවර්ගය:ලැයිස්තු ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය
ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය, ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය හෙවත් පුමිතිරිබව යනු පිරිමිකම සහ ගැහැණුකම අතර වෙනසට අදාලවන්නාවූ ලක්‍ෂණ පරාසය වේ. Depending on the context, these characteristics may include biological ලිංගය (i.e. the state of being male, female or intersex), sex-based social structures (including gender roles and other social roles), or gender identity.
ලිංගය සහ ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය
ලිංගභේදය ස්ත්‍රීත්වය හා පුරුෂත්වය සහ ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය යන පද සමාන අර්ථ ඇති පද ලෙස සමාජය විසින් බොහෝ අවස්ථාවල දි භාවිතා කරනු ලැබේ. ස්ත්‍රි පුරුෂ ලිංගභේදය යන පදයට වඩා ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය යන පදය සමාජිය මෙන්ම මනෝභාවාත්මක වශයෙන් ද වෙනස් වු අර්ථයක් ගෙන දෙයි.
ජීව විද්‍යාත්මකව ස්ත්‍රීයට හා පුරුෂයාට ලැබී ඇති ලිංගික වෙනස මත සමාජය විසින් දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ වෙනස් වු සමාජ තත්වයන් මෙම දෙපක්ෂය සදහා නිර්මාණය කර දී ඇත. සමාජය හා සංස්කෘතිය මගින් මෙම බෙදීම සිදු කර තිබෙන අතර සෑම ඵ්කකයක දීම මෙන්ම සෑම ස්තරයක දීම ඵය දක්නට ලැබේ. ස්ත්‍රීන්ට හා පුරුෂයින්ට ඵකිනෙකට වෙනස් වු ගති ලක්ෂණ, අනන්‍යතා, හැසිරීම් රටා, භුමිකා සහ වෘත්තීන් පවා සමාජය විසින්ම නිර්මාණය කර තිබේ. ස්ත්‍රීන්ට හා පුරුෂයින්ට පවරා දී ඇති එම සමාජ සංස්කෘතික තත්ත්වය ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය ලෙස සරලව හඳුන්වා දිය හැකිය. මෙය සමාජය විසින් නිර්මාණය කර දී තිබෙන අතර ලිංගික බව මෙන් සොබාදහමින් ලැබුණු දෙයක් නොවේ. සංස්කෘතිය, ආගම, විශ්වාස, ඇදහිලි හා සිරිත් විරිත් මගින් මෙම සමාජ තත්වය ස්ථාපිත කර තිබේ.
මෙම සමාජ නිර්මිතය සමාජයෙන් සමාජයට රටින් රටට වෙනස් වේ. මානව වර්ග, ජාති, කුල, ප්‍රදේශ අතරද මෙම සමාජ තත්වයන් සමාජ හා සංස්කෘතික වෙනස්වීම් අනුව සිදු වේ. ඵම නිසා ස්ත්‍රී පුරුෂ ලිංගභේදය මෙන් නොව ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය වෙනස්වන සුලු දෙයකි.
ලොව සෑම සමාජයකම ස්ත්‍රීන් හා පුරුෂයින් අගය කිරිම සිදුවන්නේ කෙසේද?
පුරුෂයින් ශාරීරික හා මානසික වශයෙන් ශක්තිමත්, ඵඩිතර ඉක්මන් තීරණ ගත හැකි, නායකත්වයක් සහිත, බුද්ධිමත් හා තාර්කික කොටසක් ලෙස විශ්වාස කෙරේ. එහෙත් ස්ත්‍රීය ළාමක, සුන්දර, පුරුෂයෙකු මත යැපෙන කාරුණික, ඉක්මනින් සසල වන සිතක් ඇති කොටසක් ලෙස සැලකේ.
ස්වභාව ධර්මයෙන් හිමි වි ඇති ප්‍රජනන කාර්යය මෙන්ම ගෘහාශ්‍රිත සියලු කාර්යයන්ද සමාජය විසින් ස්ත්‍රීයට පවරා දී ඇත.
ඒ අනුව
1. දරුවන් පෝෂණය කිරිම
2. රැක බලා ගැනිම
3. ගේ දොර කටයුතු 4. දරුවන්ගේ අධ්‍යාපන කටයුතු
5. වැඩිමහල්ලන් රැක බලා ගැනිම
ඵයට වෙනස් ආකාරයට ගෘහයෙන් පිටත ආදායම් ඉපයිමේ කාර්යය පුරුෂයාට පවරා දී ඇත.
1. වෙළඳාම
2. ගොවිතැන හෝ වෙනත් රැකියා
3. සමාජ වැඩ කටයුතු
4. ස්ත්‍රින්ට හා දරුවන්ට ආරක්ෂාව සැපයීම
මේ අනුව ගෘහාශ්‍රිත කටයුතු සමාජය විසින් ස්ත්‍රීයට පවරා ඇති අතර ඇය පෞද්ගලික නැතිනම් ගෘහාශ්‍රිත ක්ෂේත්‍රයට අයත් වුවෙකු ලෙස සැලකෙයි. ඵම නිසා පෞද්ගලික ගැහැණිය යන නමින්ද හැඳින්වෙයි. පුරුෂයා ගෘහයෙන් පිටත ආදායම් ඉපයිමේ කාර්යය කරන නිසා ඔහු පොදු ක්ෂේත්‍රයට අයත් වුවෙකු ලෙස සැලකේ. ඵම නිසා ඔහු පොදු පිරිමියා යන නමින් හැඳින්වෙයි. දරුවෙකු කුඩා කළ සිට සමාජානුයෝජනය කිරිම තුළින් දිගු කලක් තිස්සේ මෙම අනන්‍යතාවන් ඇය හෝ ඔහුගේ මනස තුළ ස්ථාපිත කෙරේ.
ඕනෑම සමාජයක ස්ත්‍රීන්ට හා පුරුෂයින්ට අසමාන වු තත්වයක් හිමිකර දී ඇති අතර ඵ් මත පදනම් වු විශ්වාස හා අගය කිරීම් ඵම සමාජවල දැඩිව මුල්බැසගෙන ඇත. බොහෝ රටවල ඇදුම් පැළදුම් ඇඳීමේ හා භාෂා භාවිතා කිරිමේ වෙනස් කම් පවා දක්නට ලැබේ. ඵහි දි ස්ත්‍රි පුරුෂ වශයෙන් බෙදුණු පද ව්‍යාකරණ විධි, ස්ත්‍රීන්ට හා  පුරුෂයින්ට විශේෂිත වු  යෙදුම් හා ව්‍යවහාර දක්නට ලැබේ. තවද රැකියා ක්ෂේත්‍රයේදී දී හෙදි, ගුරු, ලඝු ලේඛක වැනි වෘත්තීන් ස්ත්‍රීන්ට හිමි ක්ෂේත්‍ර ලෙස ද බර වාහන පැදවිම, ඉංජිනේරු හා ආරක්ෂක අංශ, තාක්ෂණ රැකියා සහ කළමනාකරණය වැනි වෘත්තීන් පුරුෂයින්ට වෙන් වු ක්ෂේත්‍ර ලෙස බොහෝ විට සැලකේ. ගැහැණිය හා පිරිමියා මේ ආකාර විය යුතුය යනුවෙන් සමාජය විසින් වර්ග කිරිමක් කර තිබෙන නිසා ඔවුන්ගේ රැකියා ක්ෂේත්‍ර වල දී පවා බෙදීමක් දක්නට ලැබේ.
කෙසේ වුවද සමාජයක් ගත් විට ශක්තිමත්, ඵඩිතර හා නිර්හීත ගැහැණු පිරිමි දෙපක්ෂයම සමාජය තුළ ජීවත් වේ. ළාමක, නම්‍යශීලී, කාරුණික, ඉවසිමෙන් කටයුතු කරන ස්ත්‍රීන් මෙන්ම පුරුෂයින්ද සමාජය තුළ ජීවත් වේ. එහෙත් ස්ත්‍රීය හා පුරුෂයා මේ ආකාර විය යුතු යැයි සමාජය විසින් මිනිස් සිත් තුළට කාවැද්දීමක් කර තිබේ. සමාජය විසින් පෙන්වා දී ඇති ආකාරයට ස්ත්‍රීය හා පුරුෂයා නොහැසිරේ නම් ඵය අසාමාන්‍ය දෙයක් ලෙස සමාජය දකී.
ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය පවුල තුළ සලකා බැලීමේ දී ස්ත්‍රීයට අප්‍රධාන තත්වයක් හිමි වේ. පුරුෂයාට පවුල තුළ ආධිපත්‍ය බලය හිමි වේ. කවර සමාජයක වුවද කවර ජාතියක්, මානව වර්ගයක්, කුලයක් හෝ පංතියක් ගත්තද ස්ත්‍රීයට මෙම අඩු සමාජ බලය හිමි වේ. පවුලක් ගත් විට අඩු නිදහසක්, අඩු වරප්‍රසාද, අඩු අයිතිවාසිකම්, අඩු දේපළ, අඩු කීර්තිය හෝ අඩු බලය බොහෝ විට හිමිවන්නේ කාන්තාවටයි. වැඩි බලයක් හෝ වැඩි ආධිපත්‍ය හිමි වන්නේ පුරුෂයාටයි. මේ අසමාන වු බල බෙදීම පදනම් වී ඇත්තේ ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය නිසාය.
ඵ් අනුව ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය යනු ලිංගිකත්වය පදනම් කරගෙන සමාජය විසින් කාලාන්තරයක් තිස්සේ විධිමත්ව නිර්මාණය කර දෙනු ලැබු සමාජ සබඳතාවයක් ලෙස සරලව හැදින්විය හැකිය. ස්ත්‍රී පුරුෂ ජීව විද්‍යාත්මක වෙනස මත සමාජය මෙම දෙපක්‍ෂය දකින ආකාරයද වෙනස්ය. ඵ් අනුව සමාජය විසින් මෙම බෙදීම නිර්මාණය කර දී ඇති බව පෙනේ. ඉහත දැක් වු කරුණු අනුව ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය යනු කුමක්ද යන්න පිළිබඳ යම් අවබෝධයක් ලබා ගත හැකිය.
ෆැන්ටසි
ෆැන්ටසි යනු ඉන්ද්‍රජාල සහ වෙනත් අද්භූත (ස්වාභාවික නොවන) සංසිද්ධීන්, කතාවස්තුවට, තේමාවට සහ කතා පසුබිමට බහුලව යොදාගන්නා ප්‍රබන්ධ නිර්මාණ ප්‍රභේදයක් හෙවත් ගණයකි. එම ගණයේ ප්‍රමුඛ නිර්මාණ සඳහා උදාහරණ ලෙස ලෝඩ් ඔෆ් ද රින්ග්ස්, හැරී පොටර් සහ ගේම් ඔෆ් ත්‍රෝන්ස් සැලකිය හැක.
නැගෙනහිර මුදාගැනීමේ මානුෂීය මෙහෙයුම
ප්‍රවර්ගය:නැගෙනහිර මුදාගැනීමේ මානුෂීය මෙහෙයුම
නාගරීකරණය - ශ්‍රී ලංකා
නාගරීකරණය රටක සමාජ ආර්ථික සංවර්ධනයෙහි කැඩපතයි.ශ්‍රී ලංකාව සමාජ සංවර්ධනයෙහිලා ඉහළ ස්ථානයක පසු වුවද වාර්තාගත දත්ත වලට අනුව නාගරීකරණය ආශ්‍රීතව මන්දගාමී වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරයි.නමුත් පසුගිය දශකය අවසානයේ පමණ සිට රට තුල සිදුවෙමින් පවත්නාවු නොයෙකුත් සංවර්ධන ක්‍රියාදාම මෙන්ම ප්‍රජා විද්‍යාත්මක හා සමාජීය වෙනස්කම් නිසා 21 වන සියවස ආරම්භයේ දී ශ්‍රී ලංකාවේ නාගරීකරණ රටාවේ ශීඝ්‍ර වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරයි.විදුලිය,ගමනාගමනය,සන්නිවේදනය,සෞඛ්‍ය කටයුතු හා අධ්‍යාපන ක්‍ෂේත්‍රවල වර්ධනය මෙන්ම කර්මාන්ත වෙළඳම් වැනි ක්‍ෂේත්‍ර පුළුල් වීම සමග නාගරීකරණය වේගවත් වී ඇත.විවිධ සාධකවල බලපෑම හේතුවෙන් වැඩි පහසුකම් වලින් යුත් ප්‍රදේශ වලින් ජනයා සංක්‍රමණය වීම නිසා මෑතකාලීනව නාගරීකරණයට ලක් වු ප්‍රදේශ රාශියක් රට තුල වර්ධනය විය.නමුත් සැබවින්ම රට තුල පවතින නාගරීක වර්ධනය වාර්තාගත දත්ත මගින් පිළිබිඹු නොවීමේ ගැටලුවක් ද පවතී.
නගර හඳුනාගැනීම
ශ්‍රී ලංකාවේ නාගරීකරණය පිළිබඳ අධ්‍යනය කිරීම ඉතාමත් අපහසු කාර්යයක් වී ඇත.නාගරික ප්‍රදේශ නිවැරදිව අර්ථ දක්වා නොමැතිවීම හා නාගරික ප්‍රදේශ හඳුනාගත් නිර්ණායක වරින් වර වෙනස්වීම සෘජුවම මේ සඳහා බලපෑම් කරයි. ශ්‍රී ලංකා‍‍වේ නගර හඳුනා ගන්නේ පරිපාලන ඵ්කක ආශ්‍රයෙනි.ඵ් අනුව වර්තමානයේ නගර සභා සහ මහනගර සභා පමණක් නාගරික තත්වයෙහිලා සලකයි.
1971 සිට 1901 දක්වා මහනගර සභා සහ නගර සභා නාගරික ප්‍රදේශ ලෙස සැලකූ අතර 1901 දී පිහිටුවනු ලැබූ ප්‍රාදේශීය මණ්ඩල අහෝසි කරනු ලැබූ අතර නැවත මහනගර සභා සහ නගර සභා නාගරික තත්වයෙහිලා නම් කෙරිණි. 1956 දී සුළු නගර සභා පිහිටුවා නාගරික ප්‍රදේශ ලෙස නම් කරන ලද අතර ඵ් අනුව 1693 හා 1971 දී මහනගර සභා,නගර සභා සහ සුළු නගර සභා නාගරික තත්වයෙහිලා සලකන ලදී. නැවත 1987 වන විට සුළුනගර සභා නාගරික තත්වයෙන් ඉවත් වීමත් සමග මහනගර සභා සහ නගර සභා පමණක් නාගරික ප්‍රදේශ ලෙස නම් කරන ලදී.
මෙලෙස නාගරික ප්‍රදේශ හඳුනා ගන්නා නිර්ණායකය කලින් කලට වෙනස්වීම හේතුවෙන් රට තුළ සිදු වු නාගරිකරණ ක්‍රියාවලිය ඇස්තමේන්තු කිරීම අපහසු වී ඇත. මේ සඳහා පරිපාලන තීරණ සෘජුවම හේතු වී ති‍බේ.ඵමෙන්ම අඩු ජන සංඛ්‍යාවක් සහිත ප්‍රදේශ නගර ලෙස නම් කිරීමෙන් හා වැඩි ජනගහනයක් සහිත ප්‍රදේශ ග්‍රාමීය ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කිරීමෙන් ද නාගරීකරණය ආශ්‍රිතව යථා ස්වරූපය හඳුනා ගැනීම දුෂ්කර වී ඇත. නාගරික ප්‍රදේශ හඳුනා ගැනීමේ දී ප්‍රජා විද්‍යාත්මක හා සමාජීය ගති ලක්ෂණ,ජනයාගේ ඵ්කරාශි වීම, රැකියා ආදිය පිළිබඳව අවධානය යොමු කල යුතුව ඇත.
නගර සංඛ්‍යාව හා නාගරික ජන සංඛ්‍යාව
ශ්‍රී ලංකාව තුළ නාගරික සංකල්පය මුලින්ම හමුවන්නේ රාජධානි සමය තුළදී ය. ඵෙතිහාසික මූලාශ්‍ර අනුව ලංකාවේ මුල්ම ප්‍රධාන නගරය අනුරාධපුරය විය. පැරණි නාගරික සංකල්පය නූතන නාගරික සංකල්පයට වඩා වෙනස් වූ ස්වරූපයක් ගනී. මුල්කාලීනව ගංගා නිම්න ආශ්‍රිතව වර්ධනය වූ ලාංකීය නගර පසුකාලීනව වැව් ජනාවාස දෙසට ද ව්‍යාප්ත විය.
ලංකාවේ නූතන නගර හා බැඳුණු වානිජ කාර්ය මත පදනම් වු නගර බිහි වීම ආරම්භ වන්නේ යටත් විජිත සමය වන පෘතුගීසි හා ලන්දේසි පාලන සමය තුළදී ය. ඵකල කොළඹ, යාපනය, මන්නාරම, මඩකලපුව හා ගාල්ල නාගරික මධ්‍යස්ථාන වශයෙන් වර්ධනයක් පෙන්නුම් කල අතර මේ නගර මුහුදු බඩ වරාය නගර වීම විශේෂත්වයකි. බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී වැවිලි කෘෂිකර්මන්තය සංවර්ධනයෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ප්‍රවාහන මාර්ග කොළඹ සමග සම්බන්ධ වීම නිසා කොළඹ නගරය දිවයිනේ ප්‍රධාන ආර්ථික නාගරික මධ්‍යස්ථානය බවට පත් විය.
13 වන ආණ්ඩුක්‍රම සංශෝධනයත් සමගම ඵ් දක්වා පැවති සුළුනගර සභා නාගරික තත්වයෙන් ප්‍රාදේශීය සභා බවට පරිවර්තනය වීමත් සමග ලංකාවේ මුළු නගර සංඛ්‍යාව 55 දක්වා අඩු විය. මේ නාගරික ප්‍රදේශ 55 අතරින් 2001 සංගණනය මඟින් දත්ත රැස් කරනු ලැබුයේ නාගරික ප්‍රදේශ 51 ක පමණි.අයහපත් දේශපාලන වාතාවරණය නිසා යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රධාන නාගරික මධ්‍යස්ථාන හතර වන යාපනය මහනගර සභාව, චාවකචිචේරි,පේදුරුතුඩුව සහ වැලිවැටිතුරේ යන ප්‍රදේශ 2001 සංගණනය මගින් ආවරණය නොවීය. ඵ් සමග 1981 දී 12ක් ව තිබූ මහනගර සභා සංඛ්‍යාව 2001 සංගණනයේදී 18 ක් දක්වා වර්ධනය විය.නගරසභා සංඛ්‍යාව 37ක් බවට පත් විය.
නගර විශාලත්වය
ජන සංඛ්‍යාව පාදක කොටගෙන ශ්‍රී ලංකාවේ නගර පද්ධතිය ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් 3 කට වර්ග කල හැකිය.
දේශගුණික කලාප අනුව නාගරික මධ්‍යස්ථාන ව්‍යාප්තිය
ගොවි ජනපදකරණය වැනි රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති නිසාවෙන් මුල්කාලීනව වියලි කලාපීය නාගරික ජන සංඛ්‍යා වර්ධනය තෙත් කලාපීය නාගරික ජනසංඛ්‍යා වර්ධනයට වඩා ඉතා ඉහළ අගයක් ගනු ලැබීය. 1953-1963 අවධිය තුල වියලි කලාපීය නාගරික ජනසංඛ්‍යා වර්ධන වේගය තෙත් කලාපීය නාගරික ජනසංඛ්‍යා වර්ධන වේගයට වඩා දෙගුණයකින් වර්ධනය වී ඇත.ඵහෙත් ඵය ක්‍රමයෙන් අඩු වී ඇත.
කොළඹ නගරය ආශ්‍රිත අග්‍ර නාගරිකත්වය
කොළඹ නගරය නාගරික පද්ධතිය තුළ සුවිශේෂ ස්ථානයක් හිමිකර ගෙන තිබීම මින් අදහස් වේ. අනෙක් නගර අභිබවා අනෙක් නගර සූරාකමින් මේ නගරය වර්ධනය වූ බව පෙනී යයි. යටත් විජිතයක් වීම හා ඵ් තුලින් නිර්මාණය වු ආයාත-නිර්යාත රටාව හා ඵ්හා බද්ධව වර්ධනය වූ කොළඹ දිශාමුඛ මාර්ග ජාලය ‍‍මේ අග්‍ර නාගරික ව්‍යාප්තියට හේතු වී ඇත.
විශාලතම නගරය වු කොළඹ නගරයේ ප්‍රමුඛත්වය හා ප්‍රබලත්වය ක්‍රමයෙන් හීන වන බවක් පෙනී යයි. 1981 සිට 2001 දක්වා කොළඹ නගරයේ ජනසංඛ්‍යාව වර්ධනය වී ඇත්තේ 10.1 %ක් පමණි.නමුත් දෙවන නගරය වන දෙහිවල-ගල්කිස්ස 21.3 %ක් ද මොරටුව නගරය 31.7 % ක් ද වර්ධනය වී ඇත.මෙලෙස අගනගරය මන්දගාමීව වර්ධනය වීමත් සමග උපනාගරිකරණ ක්‍රියාවලියේ වර්ධනය වේගවත් වීමේ රටාවක් හදුනාගත හැකිය. ඵ් අනුව මොරටුව, දෙහිවල, කෝටිටේ, කොලොන්නාව, පෑලියගොඩ, වත්තල-මාබෝල, හැඳල, වැලිසර, රාගම, කඳාන, ජා ඇල වැනි උපනාගරික කලාපවලත් මහරගම, බත්තරමුල්ල, කොටිකාවත්ත, මුල්ලේරියාව, කැළණිය,දළුගම වැනි උපනාගරික කලාපවලත් නාගරික ජනසංඛ්‍යාවේ සීඝ්‍ර වර්ධනයක් සිදුවන බව පෙනී යයි.
250px
නාගරික සමූහිතයන්ගේ වර්ධනය
නාගරික සංකීර්ණ ශ්‍රි ලංකාවේ නාගරීකරණය ආශ්‍රිතව මෑතකාලීනව හඳුනාගැනීමට හැකි මූලික ලක්ෂණයකි. ජනසංඛ්‍යාව 150,000 ට වඩා වැඩිවීම හා ජනඝනත්වය ව.කි.මී. 300 ට වඩා වැඩි වීම යන සාධකවලට අනුකූලව ලංකාවේ ප්‍රධාන නාගරික සංකීර්ණ 4 ක් හඳුනාගත හැකිය. විශාලම නාගරික සංකීර්ණය කොළඹ-කළුතර නාගරික සංකීර්ණය යි.කොළඹ මෙට්‍රොපොලිටන් කලාපය ලෙස මෙය හඳුන්වයි. මහනුවර රට අභ්‍යන්තරයේ වර්ධනය වූ ඵකම නාගරික සංකීර්ණය ලෙස අතිශය වැදගත් වේ.
නව නගර සංකල්පය වර්ධනය
ලංකාව තුල විවිධ අරමුණු මත නව නගර නිර්මාණයට යොමු වී ඇත. නගර තුල සිදුවන ක්‍රියාවලි නිසා දිනෙන් දින භූමිය අධික තදබදයකට හා සංකීර්ණත්වයකට පත් වන බැවින් මේ නිසාම අලුතින් නව නාගරික ප්‍රදේශ බිහිවීමේ ප්‍රවණතාව ඉහළ මට්ටමක පවතී. කෘෂිකාර්මික ඉඩම් හා මුහුදුකරයේ භූමි ප්‍රදේශ ද තෙත් හා වගුරු බිම් ගොඩකරමින් ද නව නාගරික ප්‍රදේශ ඉඳිවෙමින් පවතී. ශ්‍රි ලංකාවේ නාගරික ධූරාවලිය තුළ නවනගර සඳහා විශේෂ ස්ථානයක් හෝ වෙන්කර හඳුනා ගැනීමක් සිදුකර නැත. බොහෝ විට මහනගර සභා හෝ නගර සභාවේම කොටසක් ලෙස නව නගර වර්ධනය වේ. මේ දක්වා ලංකාව තුල නවනගර 31 ක් ඉදිකර ඇත. වැඩිම නව නගර ප්‍රමාණයක් ඉදිකර ඇත්තේ අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේය. ගල්නෑව, මිගලෑව,අනුරාධපුරය,මිහින්තලේ හා තඹුත්තේගම වශයෙනි. පොලොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ නවනගර 4 ක් පිහිටුවා ඇත. ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇති සීදුව, කටාන හා කටුනායක යන නවනගර අපනයන අර්ථක්‍රමය මුල්කරගත් නගර වේ.
ශ්‍රි ලංකාවේ නාගරීකරණය ආශ්‍රිත ගැටළු
ලංකාවේ නාගරීකරණය ආශ්‍රිතව ප්‍රධාන ගැටළු කිහිපයක් හඳුනා ගැනීමට හැකි අතර ඵ්වා ආර්ථික, සාමාජීය හා පාරිසරික වශයෙන් ප්‍රධාන අංශ 03 ක් යටතේ ගොනුකල හැකිය. නාගරික ප්‍රදේශයක් තුල මෙම ගැටළු වෙන්කොට හඳුනා ගැනීමට නොහැකි වන්නේ ඵකකට ඵකක් බද්ධ වූ ගැටළු රාශියක් නාගරික ප්‍රදේශ තුල වර්ධනය වී ඇති බැවිනි.
සමාජීය ගැටළු
පාරිසරික ගැටළු-
250px
ආර්ථික ගැටළු-
දිල්ශාන් ගුණසේකර
දිල්ශාන් තාරක ගුණසේකර (උපත 1998 ජූනි 18. ඉංග්‍රීසි: Dilshan Tharaka Gunasekara ), ඔහු වඩා හොඳින් මිනිසුන් හඳුනන්නේ “Dilshan TG” යන නමිනි.ඔහු ශ්‍රී ලාංකික යූටියුබ් නිර්මාණ කරුවෙක්, සමාජ මාධ්‍ය උපදේශක, අන්තර්ගත නිර්මාපක සහ වෙබ් නිර්මාණකරුවෙක් ලෙස සිය වෘත්තීය ජීවිතය 2016 දී ආරම්භ කළ අතර පසුව ඔහු සමාජ මාධ්‍යවල ජනප්‍රියත්වයක් ලබා ගත්තේය.
පෞද්ගලික ජීවිතය
දිල්ෂාන් උපත ලැබුවේ 1998 ජුනි 18 වන දින ශ්‍රී ලංකාවේ මහනුවර ගම්පොළ ය. ඔහු ශාන්ත ඇන්ඩෘ විද්‍යාලයේ සහ කුරුදුවත්ත රාජකීය විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබීය. තාක්ෂණවේදය ප්‍රවාහයේ උසස් පෙළට මුහුණ දුන් ඔහු ශ්‍රී ලංකා වයඹ විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුළත් වීමේ වරප්‍රසාදය ලබා ගත්තේය.
වෘත්තිය
දිල්ෂාන් සිය වෘත්තීය ජීවිතය යූ ටියුබ් සමඟ 2017 දී ආරම්භ කළේය. 2016 දෙසැම්බර් 05 වන දින වාර්ෂික ත්‍යාග ප්‍රදානෝත්සවයේදී ගම්පො​ල කුරුඳුවත්ත රාජකීය විද්‍යාලය සඳහා පළමු වෙබ් අඩවිය නිර්මාණය කිරීම වෙනුවෙන් ඔහුට සම්මානයක් හිමි විය. සිය යූ ටියුබ් නාලිකාව ආරම්භ කරන්නේ “සිංහල අකුරු යුනිකෝඩ් බවට පරිවර්තනය කරන්නේ කෙසේද ” යන පළමු වීඩියෝ පටයෙනි. එම කාලය තුළම ඔහු සුප්‍රසිද්ධ මෘදුකාංග සංවර්ධන සමාගමක් වන R-Facrory සමඟ සම්බන්ධ විය. ඔහු එම ආයතනයේ සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම්, වීඩියෝ සංස්කරණය සහ ග්‍රැෆික් නිර්මාණය භාරව සිටියේය.
2018 මාර්තු 01 වන දින, ගම්පොළ පැල්ලපිටිය මධ්‍ය විද්‍යාලයේ ආර්ථික දුශ්කරතා ඇති සිසුන් සඳහා නොමිලේ පාසල් බෑග් ලබා දීමේ වැඩසටහනක් ක්‍රියාත්මක කරවීය, වසර කිහිපයක් ඇතුළත වෘත්තීය ජීවිතයේ ලබාගත් ජයග්‍රහන පිලිබඳව රාත්‍රී 10.30 ට සිරස රූපවාහිනි පුවත් විකාෂය ඔස්සේ සම්මුඛ සාකච්ඡාවක් ලබා දෙන ලදී. 2018 මාර්තු 24 වන දින. අධ්‍යයන කටයුතු සඳහා ඔහු දැරූ උත්සාහය සහ ජීවිතය දිනා ගැනීමට ඇති කැමැත්ත නිසා ඔහුට පවුලේ අයගෙන් මූල්‍ය ආධාර ලැබුණි.
ඊට අමතරව, 2018 සැප්තැම්බර් 23 වන දින ගම්පොළ කුරුඳුවත්ත රාජකීය විද්‍යාලයේ “තාක්‍ෂණික දිනය” සඳහා ආරාධිත කථිකයෙකු ලෙස ට ආරාධනා කරන ලදී. ඊළඟ වසරේදී 2019 ගේ ජීවිතයේ ස්වර්ණමය වසරක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය. 2019 මාර්තු 24 වන දින දිල්ෂාන් ට දිවයින සිංහල පුවත්පත සම්මුඛ සාකච්ඡාවක් ලබා දුන්නේය. එසේම, “My Tv Sri Lanka” නම් යූ ටියුබ් නාලිකාව විසින් සම්මුඛ සාකච්ඡාවක් ලබා දුන්නේය
නෙෆර්නෙෆරුරේ
නෙෆර්නෙෆරුරේ (ක්‍රි.පූ. 14වන සියවස) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 18වන රාජවංශයේ විසූ පුරාතන ඊජිප්තු කුමරියකි. ඇය පාරාවෝ අක්නාටන් සහ මහා රාජකීය බිරිඳ නෙෆර්ටිටිගේ හඳුනාගත් දියණියන් සයදෙනාගෙන් පස්වැන්නියයි.