cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
පරිසර දූෂණය
thumb|වාතය දුෂණය දෙවන ලෝක සංග්‍රාමය සමයේදී යම්කිසි පරිසර පද්ධතියකට ගලා එන විෂ සහිත ද්‍රව්‍යය හේතුවෙන් ඒ තුළ ජීවත් වන ජීවීන්ට හෝ භෞතික දේවලට අස්ථායී බව, අපිළිවෙල, පීඩාව අපහසු බව ඇති කරයි නම් එය පරිසර දුෂණය ලෙස හඳුන්වාදිය හැක. පරිසර දූෂණය රසායනික ද්‍රව්‍ය හෝ ශබ්දය, තාපය, ආලෝකය යන ශක්ති ප්‍රභේද පරිසයට එක් වීමෙන් ද සිදු විය හැක. ස්වාභාවිකව ඇති විය හැකි එවන් දුෂණ කාරකවලින් සිදුවන විෂ හෝ වෙනත් බාධකවල ස්වාභාවික මට්ටම යම්කිසි මට්ටමකට වඩා වැඩි වුවහොත් පමණක් ඒවා දුෂක ලෙස ගැනේ. Point source & non point source pollution ලෙස කොටස් 2 කට කාණ්ඩ කළ හැකිය. තවත් විධියකට පද්ධතියක් තුළ අස්ථායී බව ඇති කරන හෝ ජීවීන්ගේ හෝ ඔවුන්ගේ ප්‍රජනන ක්‍රියාවලීන්ගේ බිඳවැටීම්වලට හේතු වන යම්කිසි ද්‍රව්‍යයක් එම පරිසරයට හඳුන්වාදීම දුෂණය ලෙස හැඳින්විය හැක. ජලය වැනි පොදු සාමාන්‍යයෙන් සෞඛ්‍ය සම්පන්න ද්‍රව්‍යයක් වුවත් අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා වැඩියෙන් ලබාගත් විට දුෂණ කාරකයක් විය හැක. උදාහරණයක් ලෙස මිනිසෙකු ඉතා වැඩි ප්‍රමාණයක් ජලය පානය කළ හොත් කායික පද්ධති පීඩාවට ලක්වී ඒවායේ බිඳවැටීම් හේතුවෙන් මරණය ළඟා කරවීමට එය හේතු විය හැක. සිය දිවි නසාගැනීමට තැත් කිරීම‍‍ට, සහ ඒවා සාර්ථක කරගැනීමට ද හේතු කාරක වන ලෙස ජලය භාවිතා කළ අවස්ථා ඇත.
==පරිසර දූෂණයට ලක්වන අංශයන්== පරිසර දුෂණය, පරිසරයේ සෑම අංශයක් කෙරෙහිම බලපායි. එනම් මිනිසා විසින් සාදන ලද පද්ධති වලට හෝ ස්වභාවික පද්ධති වලට මෙය බලපායි. මෙය සිදු වන්නේ මිනිසාගේ ක්‍රියා කාරකම් නිසා පරිසර දූෂණය සිදු වේ.
වායුගෝලීය දූෂණය
අප වටා ඇති හිස් අවකාශය වායුගෝලයයි.මෙහි විවිධ වායු වර්ග ඇත.තවද මෙම වායුගෝලය තුළ විවිධ චක්‍ර වර්ග අඩංගු වේ.ඒවා නම් ඔක්සිජන් චක්‍රය, කාබන්ඩයොක්සයිඩ් චක්‍රය ,ජල චක්‍රය වශයෙන් වේ.‍මේවා ස්වභාවික චක්‍ර ලෙස ක්‍රියා කරයි.මේවාට අනුකූල නොවන ආකාරය‍ට වායුගෝලයේ කො‍ටස් නිදහස් කරීම මෙන්ම අමතර වායූන් මෙන්ම වෙනත් ඝණ අංශු වර්ග වායුගෝලයට නිදහස් කිරීම සිදුවෙයි.මෙමඟින් වායුගෝලයේ තුල්‍යතාවය බිඳවැටේ.මෙය වායුගෝලීය දූෂණය නම් වේ. වෙනත් ලෙසකින් කිවහොත් වායු දුෂණය යනු, සෞක්‍යයට හානිදායක, පරිසරයට අහිතකර බලපෑම් ඇති කරන හා ස්වභාවික ක්‍රියාකාරිත්වයට බලපාන ද්‍රව්‍ය සහ ශක්තිය නිදහස් කිරීම නිසා වාතයේ තත්වය පිරිහී යාමයි.
අහිතකර වායු වර්ග වායුගෝලයට නිදහස් වන්නේ
325px|right right 325px|right
වායුගෝලීය දුෂණයෙන් ඇතිවන අහිතකර බලපෑම්
01.හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතා
02.ඇස් දැවිල්ල ඇතිවීම
03.ස්වසන මාර්ගය හා රුධිරය ආශ්‍රිත රෝග
04.මන්ද බුද්ධික දරුවන් බිහිවීම
05.ස්නායු ආබාධ ඇතිවීම
06.බෙලහීනතා තත්ව
07.පිලිකා තත්ව
CFC වල බලපෑම
පොලොව මට්ටමේදී හානියක් නැත. නමුත් ඉහළ වායු ගෝලයේදී ඕසෝන් ස්ථරයට හානි කරයි.
අතිරික්ත කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වල බලපෑම
හරිතාගාර ආචරණය වැඩි කිරීම මගින් ගෝලීය උණුසුම වැඩි කරයි.
ඕසෝන් වායුවේ බලපෑම
මෙය ද්විතියික පරිසර දුෂක වායුවකි. මේවා, පොසිල ඉන්ධන දහනයේදී නිදහස් වන හයිඩ්රෝකාබන සුර්යයාලෝකයේ ඇති UV කිරණ සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර ප්‍රබල ඔක්සිකාරක ගුණයක් ඇති ද්විතියික දුෂක සෑදේ. මෙම ද්විතියික දුෂක නැවත ප්‍රාථමික දුෂක සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර ඕසෝන්, පෙරොක්සි ඒසයිල් නයිට්රේට (PAN) වැනි ප්‍රභල වායු දූෂක සෑදේ.
අම්ල වැසි ඇති වීම
අම්ල වැසි ඇති වීම යනු, මිනිසාට, වෙනත් ජීවීන්ට හා පරිසර පද්ධති වලට හානිකර තරමටම ආම්ලික වූ (PH අගය 5.2 ට අඩු) ජලය, හිම හෝ පිණි පතනය වීමයි. වායු දුෂණය නිසා වායු ගෝලයට එකතු වන සල්ෆර්ඩයොක්සයිඩ් හා නයිට්රජන්ඩයොක්සයිඩ් වැනි වායු වර්ෂා ජලයේ දිය වීම නිසා සල්ෆියුරික් අම්ලය සහ නයිට්‍රික් අම්ලය ප්‍රතිඵල වේ. මේවා වැසි ජලය, හිම හෝ පිණි වල දිය වී අම්ල වැසි ඇති වේ.
ඕසෝන් ස්ථරය ක්ෂය වීම
අපවර්තී ගෝලය තුළ ඕසෝන් ස්ථරය පිහිටයි. ඔසොන්ස්තරය මගින් සුර්යාලෝකයේ කෙටි තරංග ආයාම සහිත UV කිරණ වලින් 97% - 99% ප්‍රමාණයක් අවශෝෂණය කර ගනී. මේ නිසා පොළොවට ලැබෙන UV කිරණ වලින් 99% ක් ම දිගු තරංග ආයාම සහිත UV කිරණ වේ. මේවා කෙටි තරංග ආයාම සහිත UV කිරණ තරම්ම හානිකර නොවේ. මිනිසා ඇතුළු අනෙකුත් ජීවීන්ට ඕසෝන් ස්ථරය නිසා ආරක්ෂාවක් ලැබේ. මෙම ස්ථරයට හානිදායක වන ප්‍රධානම වායු දුෂකය CFC වේ. වායු සමීකරණ යන්ත්‍ර, ශීතකරණ අලුත්වැඩියා වේදී හා ඉසින සුවඳ විලවුන් ආදියෙන් ලැබෙන CFC ක්‍රමයෙන් ඉහළ අවකාශයට ගමන් කර ඕසෝන් ස්ථරය බිඳ දමයි. එවිට කෙටි තරංග ආයාම සහිත UV කිරණ වැඩි ප්‍රමාන වලින් පෘථිවියට ලැබේ.
ප්‍රකාශ රසායනික ධුමිකාව
දුම් සහ මීදුම එකතු වීම නිසා ධුමිකා ඇති වේ. වාහන වල පොසිල ඉන්ධන අසම්පුර්ණව දහනය වීම නිසා කුඩා අංශු නිදහස් වේ. තවද වායුගෝලයේ උෂ්ණත්වය අඩු වීම නිසා මීදුම ඇති වේ. මෙම කුඩා අංශු සහ මීදුම එකට එකතු වී ධුමිකා ඇති වේ. මෙය ප්‍රභා රසායනික ධුමාරයයි. මෙය කර්මාන්ත අධික සෞම්‍ය කලාපික ප්‍රදේශ වල බහුලය.
ජල දූෂණය
පරිසරය තුළ ජලයේ පැවතීම විවිධාකාර වේ.මතුපිට ජලය,භූගත ජලය,ජල වශ්ප හා මිදුනු ජලය ලෙස පවතියි.මීට අමතරව ජලය කරදිය ,මිරිදිය,කිවුල් දිය වශයෙන් තුන් ආකාරයක‍ට බෙදා දැක්විය හැක.
ජලය දූෂණය වූ විට හදුනා ගත හැකි ආකාරය
300px|right
සුපෝෂීකරණය
ශාක වර්ධනයට අවශ්‍ය නයිට්රේට් හා පොස්ෆේට් වැනි ඛනිජ පෝෂක ජලාශයේ අධික සාන්ද්‍රණ වලින් එක රැස් වීම සුපෝෂීකරණයයි. ජලාශයක් තුළ අධික ලෙස මෙම ඛනිජ පෝෂක එක් රැස් වීම නිසා සයනොබැක්ටිරියා සහ බැක්ටීරියා ජලාශයේ මතුපිට ඇල්ගී උඩු මණ්ඩි ලෙස පාවේ. ජලාශය කොළ පැහැයට දිස් වේ. මෙහිදී බහුල වන්නේ Mycrocystis නම් බැක්ටීරියාවයි. ජලාශ වල වර්ධනය වන ඇල්ගී මගින් O2 භාවිතයට ගනී. මේ නිසා රාත්‍රී කාලයේදී ජලාශයේ O2 ඌණතාවයක් ඇති වේ. මෙය ස්වායු ජලජ ජීවීන්ට බලපායි. තවද නිර්වායු වියෝජනයක් සිදු වීම නිසා දුර්ගන්ධයක් ඇති විය හැකිය. වර්ෂාව අඩු කාල වල දී ජලාශ වල මෙවැනි තාවකාලික සුපෝෂීකරණ තත්ත්ව ඇති වේ.
ගොඩබිම දූෂණය
මෙහිදී විශේෂයෙන්ම කතා කරන්නේ පස දූෂණය වීම සම්බන්ධවයි.පසේ ව්‍යුහය හා රසායනික ද්‍රව්‍යවල ඇතිවන වෙනස පස දූෂණය වීම ලෙස හැඳින්වේ. 325px|right
පස දූෂණය වන ක්‍රම
උදා-පොලිතීන්,ප්ලාස්ටික්
ශබ්ද දූෂණය වැලැක්වීම වෙනුවෙන් දැනට පවත්නා පනත් සහ රෙගුලාසි
(සටහන - 1996.05.23 දින අංක 924/12 දරන ගැසට් නිවේදනයට සිදු කරන ලද සංශෝධනය)
2. ශබ්ද විකාශන බලපත්‍ර විස්තර චක්‍රලේඛය
ව්‍යාපෘති උදෙසා ඉඩකඩ අවශ්‍ය වීම නිසාද වනාන්තර අහිමි වේ.
ඥානසිරි සොයිසා ජයතිලක
අගම්පොඩි ඥනසිරි ද සොයිසා ජයතිලක ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවේ හිටපු නියෝජ්‍ය කොමසාරිස්වරයාවේ. ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ විශාලතම බදු වංචාව ලෙස සැලකෙන කෝටි 400 වැට්බදු වංචාව සම්බන්ධයෙන් මොහු විසින් අධිකරණය ඉදිරියේ වරද පිලිග්නා ලදී.
පරිසර දූෂණය
වනාන්තර විනාශයෙන් වන පරිසර හානි.
right
ඥානසිරි සොයිසා ජයතිලක
දඬුවම
වසර 3 බැගින් වරදවල් 34කට සිරදඬුවම් සහ රුපියල් කෝටි 1200 දඩ.
පරිසර දූෂණය
වෙරළ දූෂණය
වෙරළ සංරක්ෂණ පනතේ වෙරළ කළාපය ලෙස දක්වා ඇත්තේ මධ්‍ය වඩදිය ඉම සිට ගොඩබිම දෙසට මීටර 300 ක සීමාවක් හා මධ්‍ය බාදිය ඉම සිට මුහුද දෙසට කිලෝමීටර ‍2 ක සීමාව ඇතුළත පිහිටි ප්‍රදේශයයි.තවද ගංගා, කලපු, දියපාරවල්ද ඊට අයත් වේ.මේ ආශ්‍රිතව ඇති වෙන යම් යම් අහිතකර බලපෑම් වෙරළ දූෂණය යන්නේ අදහස් වේ. right|325px
මේවාද බලන්න
ප්‍රවර්ගය:පරිසර දූෂණය
රුධිර පරීක්‍ෂණ
thumb|right
රුධිර පරික්ෂාවක් යනු, සාමාන්‍යයෙන්,  කටුවක්, හෝ ඇඟිලිවිදිනයක් භාවිතයෙන්,  අතෙහි ශිරාවකින් නිශ්කර්ශය කර ගන්නා රුධිර සාම්පලයක් පරික්ෂණාගාර විශ්ලේෂණයට ලක් කිරීමයි.
රුධිඅර පරික්‍ෂාවන් භාවිතා කරනුයේ, රෝග, ඛනිජ අන්තර්ගතය, ඖෂධ සඵලත්වය, සහ ඉන්ද්‍රියයන්හි ක්‍රියාකාරිත්වය වැනි කායික-විද්‍යාමය සහ ජෛවරසායනික තත්ත්වයන්, සමාපනය කිරීමටය. රුධිර පරික්‍ෂාව යන වදන භාවිත වුවද, බොහෝ චර්යානුගත පරික්‍ෂාවන්, ( රක්තවේදය සඳහා වුවන් හැර) සිදුකරනුයේ, රුධිර සෛල වෙනුවට, ප්ලාස්මා හෝ රුධිර ද්‍රවය කෙරෙහිය.
නිශ්කර්ශනය
ඉදිකටුවක් මගින් ශිරාවක් සිදුරුකොට විශ්ලේෂණය කිරීම සදහා රුධිරය ලබාගැනීම, ‍රුධිර සෛල සහ රුධිර ප්ලාස්මය ලබාගත හැකි සාපේක්ෂව එතරම් වේදනාකාරී නොවන ක්‍රමයකි. සිරුර පුරාම ඔක්සිජන් සහ පෝෂණ ද්‍රව්‍ය පරිවහණය කිරීමේ මාධ්‍යයක් ලෙස හා බහිස්ස්‍රාවීය ද්‍රව්‍ය අදාල අවයව වෙත පරිවහණය කිරීමේ මාධ්‍යක් ලෙස රුධිරය ක්‍රියාකරයි. රුධිරයෙහි සංයුතිය විවිධ රෝගි තත්ත්වයන් අනුව වෙනස් වේ. එම නිසා විවිධ රෝග අවස්ථාවන්හි දී රුධිරය පරීක්ෂාවට ගැනේ.
ජෛව රසායනික විශ්ලේෂණය
ප්‍රධාන වශයෙන් මනිනු ලබන රසායන ද්‍රව්‍ය වනුයේ සෝඩියම්, පොටෑසියම් , ක්ලෝරයිඩ්, බයිකාබනේට් , යූරියා , නයිට්‍රජන්. මැග්නීසියම්, ක්‍රියටිනීන් හා ග්ලූකෝස් ය. ඇතැම් අවස්ථාවලදී කැල්සියම් ද අන්තර්ගත වේ.
ඇතැම් රුධිර පරීක්ෂණ උදා - රුධිර ග්‍ලූකෝස්, කොලෙස්ටරෝල් හෝ ලිංගාශ්‍රිත රෝග පිළිබද පරීක්ෂා කිරීම සදහා පරීක්ෂණයට පෙර පැය අටේ සිට දොළහ අතර කාලයක් නිරාහාරව සිටිය යුතුය.
‍බොහෝමයක් රුධිර පරීක්ෂණ සදහා රුධිරය ලබාගනුයේ රෝගියාගේ ශිරාවෙනි. නමුත් ඇතැම් විශේෂ රුධිර පරීක්ෂණ උදා - ධමනිවල රුධිරයෙහි වායු සාන්ද්‍රණය මැනීම සදහා ධමනියකින් රුධිරය ලබාගත යුතුය. මෙහිදී ධමනිගත රුධිරයෙහි කාබන් ඩයොක්සයිඩ් සහ ඔක්සිජන් ප්‍රමාණ මගින් පෙනහලුවල ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබද අවබෝධයක් ලබාගත හැකිය. ඇතැම් අවස්ථාවලදී මෙකී පරීක්ෂණය මගින් රුධිරයෙහි pH අගය සහ බයිකාබනේට් මට්ටම පිළිබද අ‍ව‍බෝධයක් ලබාගත හැකිය.
ග්ලූකෝස් සීග්‍රම් පරීක්ෂණ‍යකදී (glucose tolerance test) වරින්වර රුධිරය ලබාගැනීම මගින් සිරුරෙන් ග්ලූකෝස් පරිභෝජනය කරන වේගය නිර්ණය කරගත හැකිය.
සෛලීය නිර්ණය කිරීම්
(Erythrocyte Sedimentation rate – ESR)
කරච්චි ජාතික ක්‍රීඩාංගනය
පකිස්ථානයේ කරච්චි නුවර ජාතික ක්‍රීඩාංගනය ලොව පුරා ක්‍රිකට් ලෝලීන්ගේ සුවිශේෂී ස්ථානයකි. 1955 දී ඉදිකරන ලද මෙම ක්‍රීඩාංගනය මෙතෙක් පැවති විශිෂ්ටතම ක්‍රිකට් තරඟ කිහිපයක් සදහා සත්කාරකත්වය ලබා දී ඇත. එය පාකිස්තාන ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ නිජබිම වන අතර විශාලතම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන රටවල් කිහිපයක් ඇතුළත් ජාත්‍යන්තර තරඟ සඳහාද සත්කාරකත්වය ලබා දී ඇත.
වෙනස්වන කාලයට අනුකූලව වසර ගණනාවක් පුරා ක්‍රීඩාංගනය ප්‍රතිසංස්කරණ කිහිපයකට භාජනය වී ඇත. නවතම ප්‍රතිසංස්කරණය 2019 දී සිදු වූ අතර, එහි ආසන ධාරිතාව ප්‍රේක්ෂකයින් 34,000 කට වඩා වැඩි කිරීම සඳහා ක්‍රීඩාංගනය පුළුල් කරන ලදී. මෙම ප්‍රතිසංස්කරණයේදී වායුසමනය කළ ප්‍රභූ සංවෘත, නව ලකුණු පුවරුවක් සහ අති නවීන මාධ්‍ය මධ්‍යස්ථානයක් වැනි නවීන පහසුකම් ද හඳුන්වා දෙන ලදී.
ජාතික ක්‍රීඩාංගණ ඉතිහාසයේ අමතක නොවන අවස්ථාවක් වූයේ 1987 ලෝක කුසලානයේ පාකිස්තානය සහ ඉන්දියාව අතර තරගයයි. තරගය තියුණු මුහුණුවරක් ගත් අතර පාකිස්තානයට කඩුලු 2ක ජයක් හිමිවිය. එය ලොව පුරා ක්‍රිකට් ලෝලීන්ගේ මතකයේ සදා අමරණීය වූ මොහොතක් විය.
ක්‍රිකට් වලට අමතරව, ජාතික ක්‍රීඩාංගණය පාපන්දු, හොකී සහ බොක්සිං වැනි වෙනත් ක්‍රීඩා ඉසව් සඳහාද සත්කාරකත්වය ලබා දී ඇත. එය කරච්චි හි ක්‍රියාකාරකම්වල කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට පත් කරමින් ප්‍රසංග සහ සංස්කෘතික උත්සව කිහිපයක් සඳහා ද ස්ථානය වී ඇත.
කෙසේ වෙතත්, ක්‍රීඩාංගනය වසර ගණනාවක් පුරා එහි සාධාරණ අභියෝගවලට ද මුහුණ දී ඇත. ක්‍රීඩාංගනය සහ ඒ අවට ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා කිහිපයක් සිදුවීමත් සමඟ ආරක්ෂක ගැටළු ප්‍රධාන ගැටලුවක් වී ඇත. මේ වන විට ක්‍රීඩාංගනය උස් තාප්පයකින් වට කර CCTV කැමරා සවිකර ඇති අතර එහි ආරක්ෂාව වැඩි දියුණු කිරීමට පාකිස්තාන ක්‍රිකට් පාලක මණ්ඩලය පියවර ගෙන තිබේ.
970
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
දැන්වීම්කරණය
දැන්වීම්කරණය හෙවත් වෙළඳ ප්‍රචාරනය සන්නිවේදන ක්‍රමයකි. එය  අදාල පාරිභෝගිකයා විසින් භාණ්ඩය හා සේවාව ලබා ගන්නා ආකාරය හා එය භාවිත කරන ආකාරය  සම්බන්ධව  සිදු කෙරෙන දැනුවත් කිරිමකි. සමහර වෙළෙඳ දැන්වීම් නිර්මාණය කර ඇත්තේ වෙළෙඳ  නාමය ගැන විශ්වාසනීයත්වයක් උපදමිනි. එමගින් ඒවා පරි‍භෝජනය වැඩිදියුණු කරවිමට හැකි බැවිනි. මේ අරමුණ ඉටුකරගැනීම උදෙසා සැබෑ කරුණු මෙන්ම පොළඹවන සුළු පණිවිඩද,  වෙළෙඳ දැන්වීම්වල අන්තර්ගතවේ. මේ පණිවිඩ දීම පිණිස රූපවාහිනී, ගුවන් විදුලිය, චිත්‍රපට, සඟරා, පුවත්‍පත්, වීඩියෝ ක්‍රීඩා සහ අන්තර්ජාල වෙළෙඳ දැන්වීම් හා වෙළෙඳ  දැන්වීම්  පුවරු වැනි ප්‍රබල මාධ්‍යයන්  යොදා ගනු ලැබේ. හැමවිටම වෙළඳ දැන්වීම් ඉදිරිපත් කරනු ලබන්නේ යම් සමාගමක් වෙනුවෙන් වෙළෙඳ ඒජන්සියක් මගිනි.
එසේම වෙළෙඳ දැන්වීමක් සිල්ලර බඩු කරත්ත තහඩුවක, ගුවන් තොටුපල සක්මන් මාවතක බිත්තිවල, බස්රථයක ‍දෙපැත්තේ මෙන්ම දුරකථන පණිවිඩයක හෝ සාප්පුවල පොදු ඇමතිම් විකාශනයක තිබිය හැකිය. වෙළෙඳ දැන්වීම් ස්ථාන ගත කර ඇත්තේ පාඨකයා පහසුවෙන් ඇස ගැටෙන හා නිතර දකින,ඇසෙන තැන්වල දෘෂ්‍ය හෝ ශ්‍රව්‍ය හෝ මුද්‍රණ ආකාරයෙනි.
සමහර සංවිධාන  නිතර   ප්‍රචාරණය  සඳහා  අධික  මුදලක්  වියදම්  කරන  නමුත්   භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් මහජනතාවට නියත ලෙස විකිණීමට   බලාපොරොත්තු  වන්නේ නැත. මෙවැනි ආයතන  නම්  දේශපාලන පක්ෂ, ක්‍රියාකාරී සංවිධාන, ආගමික ප්‍රචාරක සංවිධාන සේවක පිරිස් බඳවා ගැනීමට බලාපොරොත්තු වන හමුදාවන්ය. මීට අතිරේකව සමහර ලාබ නොලබන සංවිධාන විධිමත් ආකාරයේ ප්‍රචාරණයක් නොකරන නමුත් නොමිලේ ලබා ගත හැකි රාජ්‍ය හා පොදු මාධ්‍යයන් ගැන විශ්වාසය තබා ඒවා යොදා ගැනීමට  බලාපොරොත්තු වෙයි.
පසුගිය වර්ෂවල ප්‍රචාරණ වියදම් කැපීපෙනෙන අයුරින් ඉහළ ගොස් ඇත. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පමණක්  ප්‍රචාරණ වියදම ඩොලර්  බිලියන 155 ක් වී ඇති  බව TNS මාධ්‍ය බුද්ධි අංශය වාර්තා කරයි. එම වර්ෂයේම  ලෝකය  පුරා   ප්‍රචාරණ  වියදම  ඩොලර්  බිලියන 385 ක්වු බව  Global  Entertainment  and  Media  Outlook : 2006-2010 නැමති වාර්තාව  ඉදිරිපත් කරන “ ප්‍රයිස් වෝටර් හවුස්කූපර්ස් ” නම් ගෝලීය විගණන සමාගම දක්වයි. මේ සමාගම වාර්තා කරන ආකාරයට 2010 වනවිට ලෝක  ප්‍රචාරණ වියදම අඩ  ට්‍රිලියනයක් ඉක්මවනු ඇත.
රටක ආර්ථික දියුණුව  සඳහා ප්‍රචාරණය හේතු වනවා මෙන්ම ඊට සමාජමය වියදමක්  ද වැයවේ. අනාරාධිත විද්‍යුත් පණිවිඩ හා වෙනත් ආ‍‍කාරයේ විද්‍යුත් පණිවිඩ කොතරම්  ව්‍යාප්තවී ඇද්ද යත් එය ග්‍රාහකයන්ට මහත් හිසරදයක් බවට පත්වී ඇත. එමෙන්ම එය අන්තර්ජාල සේවා සපයන්නන්ටද මූල්‍යමය බරක් බවට පත්වී ඇත. ප්‍රචාරණය මඟින් පාසල් වැනි මහජන ආයතනද වේගයෙන් ආක්‍රමණය කරමින් සිටින අතර එය  දරුවන්  සූරා කෑමක් ලෙස විචාරකයෝ වාද කරති. මිනිසා ලොවට බිහිවුදා සිටම ඔවුන්ගේ අදහස් උදහස් අන් අය සමඟ හුවමාරු කරගැනීමට විවිධ වු ක්‍රම සංකේත, ලකුණු හෝ අංගචලන භාවිතා කර ඇත. ප්‍රචාරණය යන සංකල්පය ඉතා මෑත කාලයේ ඡනප්‍රිය වුවද ඉතා ඈත අතීතයේදීද පුද්ගලයින්, ප්‍රදේශයන් හෝ රඡයන් එසේත් නැතිනම් රාඡ්‍යයන් අතර පණිවිඩ හුවමාරු කරගැනීමේදී විවිධ සන්නිවේදන ක්‍රම භාවිතා කොට ඇත.
ලංකාවේ මුල් වරට ප්‍රචාරණ කටයුතු අණ බෙරකරුවන් මඟින් ප්‍රචලිත වු අතර රඡය විවිධ තොරතුරු, උසාවි නියෝග හා විවිධ ප්‍රචාරණ කටයුතු සඳහා මෙම ක්‍රමය බහුලව හාවිතයට ගැනිණි. 19 වන සියවසේ අග භාගයේ ඇතිවු කාර්මික විප්ලවයත් නවීන විද්‍යාවේ දියුණුවත් හේතුවෙන් විවිධ කර්මාන්ත නිෂ්පාදන එළි දැක්වීමත් නිසාවෙන් ප්‍රචාරණ කටයුතු ද ශීඝ්‍ර ලෙස සංවර්ධනය විය. ප්‍රචාරණය වර්තමානයේ ඉතාමත් ප්‍රබල සන්නිවේදන මාධ්‍යයක් බවට පත්ව ඇති අතර විවිධ ක්‍ෂේත්‍රයන්ගෙන් ශ්‍රව්‍ය දෘෂ්‍ය යන අංශ දෙකම උපයෝගී කර ගනිමින් භාණ්ඩ හා සේවා පිළිබඳව ප්‍රචාරණය ඉතාමත් සාර්ථක ලෙස එළි දක්වයි.
දියුණු වෙමින් පවතින ශ්‍රී ලංකාව වැනි තුන්වන ලෝකයේ රටවලට මෙම ප්‍රචාරණය ඉතාමත් වැදගත් වේ. එනම් විවෘත ආර්ථිකය මත පදනම් වු වෙළඳ කටයුතු ඉතා පුළුල් තත්වයක පැවතීමත්, ආනයනික භාණ්ඩ රට තුළ බහුල වීමත් නිසා ඇතිවු තරඟයට මුහුණදීම සඳහා මෙම ප්‍රචාරණය ඉතාමත් වැදගත්කමකින් යුක්ත වේ.
ප්‍රචාරණ ඉතිහාසය
පුරාණ අරාබියේ පැවති වාණිජ පණිවිඩ සහ දේශපාලන සටන් ප්‍රදර්ශන කිරීමේ ක්‍රම පිළිබඳව නටබුන් ඇසුරින් පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි ‍සොයා ගෙන ඇත. විකිණීම් පණිවිඩ සහ බිත්ති වල පෝස්‍ටර් දැන්වීම් පිළියෙල කිරීම සඳහා ඊජිප්තියානුවෝ පැපිරස් කඩදාසි භාවිතා කළහ. භාණ්ඩ නැතිවීම් සහ සොයා ගැනීම් පිළිබඳ පළ කෙරුණු පැපිරස් කඩදාසි වෙළෙඳ දැන්වීම් පැරණි ග්‍රීසියේ සහ පැරණි රෝමයේ සුලභව දක්නට ලැබුණි. වාණිජ ප්‍රචාරණය සඳහා බිතුසිතුවම් හෝ ශිලා චිත්‍ර යොදා ගැනීම පැරණි ප්‍රචාරණ ක්‍රමයකි. ආසියාවේ, අප්‍රිකාවේ සහ දකුණු ඇමෙරිකාවේ බොහෝ ප්‍රදේශයන්හි වර්තමානයේදී ද මෙම ක්‍රමය පවතී. බිතු සිතුවම් සම්ප්‍රදාය, අවුරුදු 4000 තරම් ඈතට දිවෙන අතර ඉන්දියානූ ශිලා චිත්‍ර සමඟ ඒවා සම්බන්ධ කළ හැකිය. 15 වැනි සහ 16 වැනි ශතවර්ෂ වලදී චිත්‍ර කලාවේ ඇති වු වර්ධනයත් සමඟ පත්‍රිකා ඇතුළත් ප්‍රචාරණය ව්‍යාප්ත විය. 17 වැනි ශතවර්ෂයේ දී එංගලන්තයේ සතිපතා පුවත්පත වල වෙළෙඳ දැන්වීම් දක්නට ලැබුණි. මුද්‍රණ යන්ත්‍ර වල දියුණුවත් සමඟ මුද්‍රණ කටයුතු වලට වැඩියෙන් වියදම් දැරීමට හැකි වීමත් නිසා ප්‍රධාන වශයෙන් පොත් සහ පුවත් පත් ප්‍රවර්ධනය කිරීමට මෙම මුල් මුද්‍රිත ප්‍රචාරණයන් යොදා ගන්නා ලදී.
යුරෝපයේ ඉමහත් විනාශක් සිදු කරමින් රෝග පැතිරයාම පිළිබඳව ප්‍රචාරණය කිරීම සඳහාත්, වැඩි ඉල්ලුමක් පැවති ‍ඖෂධ පිළිබඳව ප්‍රචාරණය කිරීම සඳහාත් මෙම මුද්‍රිත ප්‍රචාරණයන් යොදා ගැනුණි.
මාධ්‍යයන්
thumb|right|මිනිසුන් දැන්විම් පුවරු අල්ලා සිටිමට භාවිතය දැන්වීම්කරණයේ පැරණිතම ක්‍රමයකි
මිනිසුන්ට මුදල් ගෙවා යම් සළකුණක් රැගෙන සිටීමට සැලැස්වීම පැරණිම දැන්වීම් විධික්‍රමයකි. මෙය මිනිසුන් දිශානුගත කරවන සුළු චිත්‍රමය සලකුණකි. සිංගප්පූරුවේ දැන්වීම් යෙදූ බස් රථ භාවිතා වේ. බස් රථ හා අනෙකුත් රථ දැන්වීම් සඳහා ඉතා ජනප්‍රිය මාධ්‍යයකි.
thumb|right|සිංගප්පුරැවේ GAP ප්‍රචාරණය කරන දැන්විම් සහිත බස් රියක්, රථවාහන වලින් දැන්විම් ප්‍රචාරණය කිරීම ජනප්‍රිය ක්‍රමයකි වානිජ්‍ය දැන්වීම් මාධ්‍යයන් ලෙස බිත්තිවල අඳින ලද චිත්‍රමය දැන්වීම් (Wall paints), බිල් බෝර්ඩ්, රූප මුද්‍රිත වාහන, ගුවන් විදුලිය, සිනමාව, රූපවාහිනී දැන්වීම්, වෙබ් අඩවිවල දැන්වීම්, ජංගම දුරකතන තිරයන්, කඩසාප්පුවල භාණ්ඩ එහා මෙහා කිරීමට යොදන කරත්ත, බස් නැවතුම්වල ආසන, සඟරා, පුවත්පත්, නගර නිළ නිවේදකයින්, බස්රථවල හෝ ගුවන් යානාවල දෙපැති (logojets), කුලීරථවල දොර, මඟී තිර, සංගීත වේදිකා ප්‍රදර්ශන, දුම්රිය වේදිකා, සුපිරි වෙළඳසැල්වල ඇති ඇපල් මත ස්ටිකර්, ෆෝස්ටර්, ටිකට්වල පිටුපස දැක්විය හැකිය වානිජ්‍ය දැන්වීම් මාධ්‍යයන් ලෙස බිත්තිවල අඳින ලද චිත්‍රමය දැන්වීම් (Wall paints), බිල් බෝර්ඩ්, රූප මුද්‍රිත වාහන, ගුවන් විදුලිය, සිනමාව, රූපවාහිනී දැන්වීම්, වෙබ් අඩවිවල දැන්වීම්, ජංගම දුරකතන තිරයන්, කඩසාප්පුවල භාණ්ඩ එහා මෙහා කිරීමට යොදන කරත්ත, බස් නැවතුම්වල ආසන, සඟරා, පුවත්පත්, නගර නිළ නිවේදකයින්, බස්රථවල හෝ ගුවන් යානාවල දෙපැති (logojets), කුලීරථවල දොර, මඟී තිර, සංගීත වේදිකා ප්‍රදර්ශන, දුම්රිය වේදිකා, සුපිරි වෙළඳසැල්වල ඇති ඇපල් මත ස්ටිකර්, ෆෝස්ටර්, ටිකට්වල පිටුපස දැක්විය හැකිය.
thumb|right|DRAG Class 101 දුම්රිය එංජිමක් UNICEF දැන්විම් ප්‍රචාරණය අනුග්‍රාහකයා තම පණිවිඩය යම් මාධයයක් හරහා බෙදා හැරීම සඳහා ඕනෑම ස්ථානයකට යම් ගෙවීමක් සිදු කරයි නම් එය දැන්වීම් කරණයය‍ි. දැන්වීම් ඵලදායීතාව මනිනු ලබන තවත් විධියක් ලෙස දැන්වීම් ක්‍රියා පථයක් ඔස්සේ ගමන් කරවීම (Ad tracking) පෙන්වා දිය හැක.මෙම දැන්වීම්කරණ පර්යේෂණ ක්‍රම වේදයන් ඉලක්ක වෙළඳපොලේ ආකල්ප කොතෙක් දුරට වෙළඳ නාම, භාණ්ඩය හෝ සේවවාව කෙරෙහි නැඹුරු වීද යන්න මිනුම් කරනු ලබයි. මෙම ආකල්ප වෙනස් වීම, ආයතනික දැන්වීම් හා ප්‍රවර්ධනයන් කෙරෙහි පාරිභෝගිකයාගේ අනාවරණය වීමට සාපේක්ෂව ප්‍රස්ථාරගත කරනු ලබයි. දැන්වීම් ක්‍රියා පථයක් ඔස්සේ සකස් කිරීම (Ad tracking) සාමාන්‍යයෙන් මාධ්‍යයන්ට බර තැබුමෙහි හා වියදම් මට්ටමෙහි සුසංයෝගී බලපෑම, මාධ්‍යයන් මිලට ගැනීමේ හා ඉලක්ක කිරීමේ ඵලදායීතාව, දැන්වීම් නිර්මාණකරණයේ ගුණාත්වය ආදිය යන ඒවා අගය කිරීමට මිනුමක් සපයනු ලැබේ.
ආවෘත දැන්වීම්කරණය
ආවෘත දැන්වීම්කරණය (Covert Advertising) යනු නිෂ්පාදිතය හෝ සන්නම්නාමය විනෝදාස්වාදයන් තුලට හෝ මාධ්‍යයන් තුලට කා වැද්දීමයි. උදාහරණයක් ලෙස චිත්‍රපට වල ප්‍රධාන චරිතය යම් අංගයක් හෝ යම් සන්නම්නාමයක් භාවිතා කරනු පෙන්වීම දැක්විය හැක. Minority report යන චිත්‍රපටයේ Tom Cruise යන චරිතයේ ජෝන් ඇන්ඩර්සන් හට පැහැදිළිව Nokia ලාංඡනය සඳහන් දුරකතනයක් හිමිව තිබීම හා Bulgari ලාංඡනය සහිත ඔරලෝසුවක් පැළඳ සිටීම දැක්විය හැක. තවත් උදාහරණයක් ලෙස Irobot චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිතය රඟ දක්වන Will Smith නිතරම Classic යන නම සඳහන් කරමින් තම කැන්වස් සපත්තු යුගල ගැන කිහිප වරක් සඳහන් කිරීම දැක්විය හැක. එමෙන්ම Irobot හා Space balls යන චිත්‍රපටවල Audi හා Mercedes Benz ලාංඡන සහිත කාර් පෙන්වනු ලබයි. එමෙන්ම Cardillae තම නාමය දැන්වීම් සඳහා The Matrix reloaded චිත්‍රපටය යොදා ගනිමින් ජවනිකා කිහිපයකම එම රථය යොදා ගන්නා ලදී. ඒ හා සමානවම Omega ඔරලෝසු, Ford, VAIO, BMW හා Astorn Martin රථ මෙම ක්‍රමය යොදා ගනිමින් මෑත කාලීන James Bond චිත්‍රපටවල තම නිෂ්පාදිතය පෙන්වීය.
ප්‍රචාරණ මාධ්‍ය පිළිබඳ මහජන අවබෝධය
ප්‍රචාරකයන් විසින් ඉලක්ක කරනු ලබන මානසික අවකාශය වෙත ඇතුල් වීම සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ගෙන් බදු මුදලක් අයකළ යුතු බවට මහජන ප්‍රශ්න ගැන සැලකිලිමත් වන කණ්ඩායම් වලින් ඉදිරිපත් වන යෝජනා වැඩිවෙමින් පවතී. (උපන්‍යාය අවශ්‍යවේ) මක්නිසාද යත්, වර්තමානයේ දී තම අවසරයෙන් තොරව  ඇතුල්වීම්වලට භාජනය වන්නා වූ මහජනයාට කිසිඳු වන්දියක් නොගෙවා, නොමිලේ එම අවකාශය ප්‍රචාරකකරුවන් විසින් භාවිතා කරනු ලැබේ. දැනට වැඩි වැඩියෙන් පෙනී යන්නා වූ මහජන හිරිහැරය අඩු කිරීමට ක්‍රියා කරනු ලබන  පිගෙවිලායානු බද්දක් ස්ථාපිත කර ඇත.
එවැනි බදු අයකර ගැනීම  ක්‍රියාත්මක  කිරීම සඳහා අර්කන්සාස්හි හා මෙසින්හි පනත් ඉදිරිපත් කිරීමට සලකා බැලීමත් සමඟ එවැන්නකට තුඩු දෙන ක්‍රියාවන්හි ප්‍රවේශය වැඩිවෙමින් පවතී. ෆ්ලොරිඩාවෙහි එවැනි බද්දක් 1987 දී පනවන ලද නමුත් සංචාරක කර්මාන්තයට බරපතල පාඩු සිදු කරමින් නියෝජිත සම්මේලන ඉල්ලා අස්කර ගැනීම, විද්‍යුත් විකාශන කර්මාන්තයට පමණක් ඩොලර් මිලියන 12 ක පාඩුවක් සිදු කරමින් ප්‍රචාරණ කටයුතු අවලංගු  කර දමමින්  ජාතික වාණිජ අංශ විසින් ඒකරාශි වූ ප්‍රයත්නයක් ගැනීම හේතු කොට ගෙන හය මසකට පසු එය අවලංගු කරන ලදි.
ප්‍රචාරණ මාධ්‍යයක් තෝරා ගැනීම
ප්‍රචාරණ වැඩසටහනක් ඇරඹීමට පෙර සලකා බැලිය යුතු කරුණු
භාණ්ඩයක්, සේවයක් හෝ අදහසක් පිළිබඳව පණිවිඩයක් ලබා දීමට පෙර පාරිභෝගික ආකල්ප කෙරෙහි සැලකිල්ල යොමු කළ යුතුය. එම නිසා පහත ප්‍රධාන කරුණු ඉතා වැදගත් ස්ථානයක් ගනී.
මෙහිදි භාණ්ඩයෙන් හෝ සේවයෙන් ලැබෙන විශේෂ ගුණාංග කෙරෙහි පාරිභෝගික අවදානය යොමු කිරීමට උත්සාහයක් දරයි.
මෙහිදි පාරිභෝගික වයස් ව්‍යුහය, ස්ත්‍රි පුරුෂභාවය, ආදායම් තත්වය, සමාඡ මට්ටම, ඡීවන රටාව, ආර්ථික තත්වය, භූගෝලීය පිහිටීම යනාදි සාධක කෙරෙහි වැඩි අවදානයක් යොමු කරයි.
පාරිභෝගිකයාගේ කාලයත් ශ්‍රමයත් ඉතිරි කරමින් පහසුවෙන් භාණ්ඩ ලබා ගත හැකි ස්ථාන, කාල පරිච්ඡේදයන් හා අවස්ථාවන් කෙරෙහි මෙහිදි අවදානය යොමු කෙරේ.
ප්‍රචාරණ වර්ග
ප්‍රචාරණ දැන්වීමක් මඟින් ලබාදෙන පොරොන්දුව නැතහොත් ප්‍රතිඥාව ඉතා වැදගත් වේ. මන්දයත් වරක් භාණ්ඩයක් මිලදි ගත් තැනැත්තෙකු එම භාණ්ඩය නැවත මිලදි ගැනීමටත් ප්‍රචාරණ දැන්වීමෙන් ලබාදෙන භාණ්ඩය හා එම දැන්වීම කෙරෙහි පෞද්ගලික රුචිකත්වය වර්ධනය කිරීමටත් ලබාදෙන ප්‍රතිඥාව මහෝපකාරී වේ. මේ අනුව බලන කල වර්තමානයේදී ප්‍රචාරණය භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදන කාර්යයේදී අත්‍යවශ්‍ය සන්නිවේදන උපක්‍රමයක් බවට පත් වී ඇත. විවෘත ආර්ථික සංකල්පයත් සමඟම ප්‍රචාරණ ක්‍රමෝපායන්ද දිනෙන් දින වර්ධනය වී වඩාත් සාර්ථක අවධියකට පත් වී ඇත. සාර්ථකත්වයේ හිණි පෙත්තට පිවිසීමත් සමඟම ප්‍රචාරණය යම්කිසි අවදානම් තත්වයකටද මුහුණ පා ඇත. මන්ද යත් ප්‍රචාරණය තුළින් සමාඡයේ සාරධර්ම පද්ධතියට මෙන්ම සංස්කෘතියටද යම් අහිතකර බලපෑමක් සිදුවෙමින් පවතී. මේ අනුව ප්‍රචාරණය තුළින් අනාගතයේදී සමාඡයට යහපතක් මෙන්ම අයහපතක්ද සිදුවනු නොඅනුමානය.
රූපවාහිනී වෙළඳ දැන්වීම්
තම ගුවන් කාලය තුළ විකාශය කෙරෙන ජනප්‍රිය රූපවාහිනී දැන්වීම් ප්‍රක්ෂේපනය කරන ආකාරයට ඒවා අද වන විට වඩාත් ඵලදායි වෙළෙදපොළ දැන්වීම් මාධ්‍යක් බවට පතව තිබේ. ඇ.එ.ජ. වාර්ෂික සුපර් බෝල්, පාපන්දු තරගය අතර පල කෙරෙන දැන්වීම් ඉතා ඉහළ ඉල්ලුමක් ඇති ගුවන් කාලයකට අදාළ වේ. එහි තත්පර තිහක රූපවාහිනී දැන්වීමක් සදහා අය කරන මුදලේ සාමාන්‍ය ඇ.ඩො. මිලියන 2.7 කි.(2007). බොහෝ වෙළෙද දැන්වීම්වල දකනට ලැබෙන්නේ අලෙවි කරන නිෂ්පාදනයට අදාළ ගීත කණ්ඩයක් හෝ කිංකිණියකි.(ජින්ගල්).(ගීතමය වෙළෙද දැන්වීම්). අතත්‍ය වෙළෙද දැන්වීම් ක්‍රමය, පරිගණක චිත්‍රණ හරහා සාමාන්‍ය රූපවාහිනී වැඩසටහන්වලට ඇතුල් කර තිබේ. එසේත් නැතිනම් ඒවා හිස් පසුතලයක් සහිත දැන්වීම් පුවරු හෝ දුරස්ථ විකාශන ප්‍රේක්ෂකයන්ට අදාල නොවන එළිමහන් දැන්වීම් පුවරු ප්‍රයෝජනයට ගනිමින් ප්‍රතිෂ්ටාපනය කර තිබේ. වඩා විවාදාත්මක තත්ත්වය වන්නේ, අත්‍ය දැන්වීම් පුවරු සැබෑ ජීවිතයේ දක්නට නොලැබෙන පසුතලයන් උපයෝගීකරගෙන ප්‍රචාරණය කිරීමයි.
ජංගම වෙළද දැන්විම් ප්‍රචාරණය
ජංගම වෙලද දැන්විම් පුවරැ යනු පැතලි රැපවාහිනි තිර මගින් දැක්විමක් තැනික් තැන ප්‍රචාරණය කරනෙ යාමයි. මෙම දැන්විම් පල කල යුතු ප්‍රදේශ/ මාර්ග අනුග්‍රාහකයා විසින් තිරණය කරයි. මෙම ආයතන තුන්වන පාර්ශවයන්ගේ භාණ්ඩා ප්‍රවාහනයන් නොකරයි. මෙවන් ජංගම වෙලද දැන්විම් ප්‍රචාරණය රටේ ලොව පුරා ජනාකිර්ණ පෙදෙස් වල දැකිය හැක. මේවා පහත අවශ්‍යතාවන්ට භාවිතා කරයි.
පොදුජන සේවා ප්‍රචාරණයන්
භාණ්ඩ හා සේවා අලෙවි කිරිමට යොදා ගත් ප්‍රචාරණය ක්‍රම මගින් අධ්‍යාපන වාණිජමය නොවන MIV දේශපාලනික ශක්ති ප්‍රභය ආගමික බදවාගැනිමේ කා කැපිම ආදි ගැන අවදානය ගැටිමට යොදාගත හැකි.
වාණිජමය නොවන ප්‍රමාණයන් විශාල පිරිසකගේ අවසානය ගත හකි ප්‍රබල අධ්‍යාපනික ක්‍රමයකි වෙලද කටයුතු සදහා පමණක් නොයොදා පොදු ජන යහපතටත් යාදාගන්නා නම් එහි පැවැත්ම යුක්ති සහගත බව කිව හැක යනුවෙන්  ට විසින් පවා ඇත.
වානිජ නොවන දැන්විම් ලොක් යුද්ධයන් සමයේ ඉතා ඉහලම භාවිතා විය. වර්ථමානයේ එය වාණිජ ප්‍රචාරණය 500 ට එකක් පමණ වේ.
මාධ්‍යය සහ වෙළද දැන්වීම්
ඇතැම් මාධ්‍යයන් උදාහරණයක් ලෙස TiVo ක්‍රමිකව රූපවාහිනියට තිබූ තැන අත්පත් කර ගනිමින් සිටියි.ඒ පාරිභෝගික රුචිය හා භාවිතය වැඩි වශයෙන් ඒවා වෙත මාරු වී තිබීම නිසාවෙනි. මේ පිළිබදව නවතම සංසිද්ධිය වන්නේ වෙබ් අඩවි තුළ සිදු කෙරෙන දැන්වීම් ප්‍රචාරණයයි.මෙම දැන්වීම්වල මිල තීරණය වන්නේ වෙබ් පිටුවේ අන්තර්ගතයේ ඇති අඩංගුතාවයේ ගුණාත්මකභාවය සහ එම වෙබ් පිටුවට ඇති ඉල්ලුම ආදිය සැලකිල්ලට ගනිමිනුයි.විද්‍යුත් තැපෑල හරහා සිදුකෙරෙන දැන්වීම් කරණයද තවත් නව්‍ය සංසිද්ධියකි. මෙසේ ඉල්ලීමකින් තොරව ලැබෙන විද්‍යුත් ලිපි තොගSpamලෙස හඳුන්වයි.ඇතැම් සමාගම් තම පණිවුඩ සහ ලාංජන,"වර්ධක රොකට්ටු" සහ අන්තර්ජාතික අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ ප්‍රදර්ශනය කිරීමටද යෝජනා කර සිටියි.
මතවාදී තත්ත්වය පවතින්නේ මනෝ මූලික දැන්වීම් කරණය සහ දැන්වීම් වල පැතිරීම සම්බන්ධවයි.නොගෙවුම් දැන්වීම් කරණය(කට වචනයෙන් කෙරෙන දැන්වීම් කරණය)ද අඩු මුදලට වැඩි ප්‍රගතියක් ලබා ගත හැකි ක්‍රමයකි. එසේම පෞද්ගලික තහවුරු කිරීම් සහ වෙළද නාමය පොදු නාමයක් සමග සමගාමීව ගැළපීම(ඇ.එ.ජ X'erox=ජායාපිටපත් යන්ත්‍ර,Keenex=ටිෂු කඩදාසි, Vaseline=පෙට්ට්‍රොලියම් ජෙලි,Hoover=රික්තක පිරිසිදුකරන [Vacum clearners]). නමුත් ඇතැම් සමාගම් යම් භාණ්ඩයක් හැඳින්වීම සඳහා තම වෙළෙඳ නාමය භාවිතා කිරීමට විරුද්ධ වේ. මන්ද යත් තම වෙළෙඳ නාමය පොදු නාමයක් වශයෙන් භාවිතා වන විට ඊට ඇති නීතිමය ආරක්ෂාව නැති වී යාමයි.
යුරෝපයේ සහ ඇ.එ.ජ. ද කෙටි පණිවුඩවලින් කෙරෙන වෙළෙඳ දැන්වීම්කරණය ජනප්‍රිය අංගයක් බවට පත්ව තිබේ. තමන් කුමන ස්ථානයක සිටියද කෙටි පණිවිඩ ලැබීමේ සහ ඊට ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ හැකියාව නිසා මෙම ක්‍රමය වාසි රැසක් අත් කරගෙන තිබේ. කාලයෙන් කාලයට ඉදිරිපත් කෙරෙන content wrap ක්‍රමයද ජනප්‍රිය දැන්වීම් කරණ ක්‍රමයකි. එනම් සමස්ත වෙළෙඳ විරාමය තුළම එකම සමාගමක නිෂ්පාදනයන්ගේ දැන්වීම් ඉදිරිපත් කිරීමයි.මෙහි ප්‍රමුඛයෙකු ලෙස සී.ඩ්බ්. සමාගම සිටින අතර, ඊට සහභාගී වූ සමාගම් අතර Crest,Guitar Hero,Cover Girl සහ මෑතකදී එක් වූ Toyota සමාගමද අයත් වේ.
ප්‍රචාරණයේ අහිතකල බලපෑම
විස්තරාත්මක භාවය, තොරතුරු පාලනය හා නිෂ්පාදනය මගින් ප්‍රචරණය කලා‍වේ පාලනය කරයි. එනම් ආයතනයට සෘනාත්මක ආකල්පක් ඇති කරන කිසිම විස්තරයක් එහි අඩංගු නොවිය ‍යුතුය. මෙවිට දැව්විම සකසන්නාට ස්වයං වාරණයක් කල යුතුවේ. ආයතනයේ විශ්ලත්වය වැඩිවෙත්ම මෙම බලපෑමදි වැඩිවේ. තොරතුරැ පාලනය වැඩිවේ.
ප්‍රචාරණ දැන්වීම් පාරිභෝගික කණ්ඩායම් පාරිභෝගික මිලට ගැනිමේ තිරන පාලකයා පාරිභෝගිකයාට ගුනාත්මක බව පිළිබද තොරතරැ පාලනය මගින් නියම තොරතුරැ අවම කල හැක.
තවත් වක්‍ර බලපැමක් වන්නේ ප්‍රචාරණ මධ්‍යයටවන බලපෑමයිත මාධ්‍ය ඔවුන්ගේ අදායම ලබන්නේ වෙලද දැන්විම් සදහා වන ආදායට මගින් එබැවින් එය වෙලද දැන්විම් වලට මුල්තැන ලබාදෙයි. හොදට උදාහරණය රැපවාහිනියයි. වඩා විනෝදාස්වාදය ලබාදෙන වැඩසටහන් අතරේ ඉතා දිගු වෙළද දැන්විම් ප්‍රචාරණ වෙලාවක් වෙන්කර ඇත. ප්‍රෙක්ෂකයා තුල කුතුහලය ඇතිකර එක්තා මානසික මට්ටමකට මෙම රෑපවාහිනි කතා ගෙන එයි. එවිට ප්‍රේක්ෂකයා වෙළද දැනව්විම් අතර වෙනත් නාලිකාවක් දැමීඹට පෙලඹේනනේ නැත.
මහාචාර්ය Sut Jholly විඩියෝ, පුවත්පත් හා පොත් මගින් පැතිර ඇති වෙලද දැන්විම් පිලිබද දැන්විම් මගින් අසත්‍ය ප්‍රචාරණය පෙලඹ ඇත. අසත්‍ය නම් පාරිභෝජනයේ හා සතුටින් සිටිම පිළිබද බොරැ සම්බන්ධතාවයක් ගොඩනැගිමට තැත් කිරීමයි. මෙමගින් අනවශ්‍ය මුදල් නාස්තියක් වන අතර සත්‍ය වශයෙන් වැදගත් වු පාරිභෝගික අවශ්‍යතා සැපරිමට බාධාවක් වේ.
ප්‍රචාරණ රෙගුලාසි
යුරෝපයේ හා අනෙක් රටවල ළමුන් ඉලක්ක කරගනිමින් සිදුකරන ප්‍රචාරණයන්ට නීති පැනවිය යුතුද යන්න පිළිබඳව දැඩි තර්ක විතර්ක පවතී. 2004 දී නෙයිස(ර්) පවුල් පදනම (Kaiser Family Foundation) විසින් නිකුත් කරන ලද වාර්තාව අනුව මෙම තර්ක විතර්කද වැඩි දියුණු විය. එම වාර්තාවලින් ළමුන් ඉලක්ක කරගනිමින් සිදුකෙරෙන ආහාර හා සම්බන්ධ ප්‍රචාරණයන් සහ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදවාසී ළමුන්ගේ සෞඛ්‍යත් අතර වූ සම්බන්ධතාවය හෙළි කරන වැදගත් කරුණක් විය.
නවසීලන්තය, දකුණු අප්‍රිකාව, කැනඩාව සහ බොහෝ යුරෝපීය රටවල් ප්‍රචාරණයේ දී තමන්ගේ ස්වයං නීතිරීති පනවා ගෙන ඇත. ‍බොහෝ ප්‍රචාරකයන් ප්‍රචාරණ නියෝජිත ආයතන සහ මාධ්‍ය ආයතන ප්‍රචාරණ නීති පද්ධතීන් ක්‍රියාත්මක කිරීමට එකඟ වී ඇත. මෙම නීතිරීති පද්ධතියේ ප්‍රධාන අරමුණු වන්නේ ඕනෑම ප්‍රචාරණයක් 'නීත්‍යානුකූලද, සුදුසු ද, අවංක ද, විශ්වාදායී ද', යන්න තහවුරු කර ගැනීමයි. සමහරක් මෙවැනි ආයතන සඳහා ව්‍යාපාර මඟින් ආධාර සපයයි. නමුත් ඒවා නිදහස්ව පරිපාලනය වේ.
එක්සත් රාජධානියේ එළිමහන් වෙළඳ දැන්වීම් පුවරු ප්‍රදර්ශනය වැනි එළිමහන් ප්‍රචාරණ ක්‍රම බොහෝමයක් සඳහා නීති සම්පාදනය කරන්නේ එහි නගර හා ප්‍රාන්ත සැලසුම් පද්ධති මඟිනි. දැනට සැලසුම් අධිකාරිගේ අවසරයකින් තොරව වෙළඳ දැන්වීම් ප්‍රදර්ශණය කිරීම පවුම් 2500 දඩයකට ලක්වන අපරාධයකි. එංගලන්තයේ සියලුම ප්‍රධාන එළිමහන් ප්‍රදර්ශන පුවරු සකස් කරන ආයතන මෙම ස්වභාවය වටහා ගෙන තිබේ.
සාමාන්‍යයෙන් බොහෝ ප්‍රචාරණ ආයතන දකින්නේ ප්‍රචාරණ කටයුතු සඳහා පනවා ඇති රාජ්‍ය රෙගුලාසි හෝ ස්වයං රෙගුලාසි ඔවුන්ගේ නිදහස අයුතු ලෙස අහිමි කිරීමක් ලෙස හෝ සම්පූර්ණයෙන් ම විනාශකිරීමක් වශයෙනි. එම නිසා ඔවුන් මෙම පාලන නීති මඟ හැර  යාමට විවිධාකාර වූ භාෂාමය යෙදීම් රැසක් යොදා ගනී. (උදා: 1994 Toubon නීතියේ වගන්ති 12 හි සඳහන් ප්‍රංශ ප්‍රචාරණයේ දී ඉංග්‍රීසි භාවිතය සීමා කළ යුතුය යන නීතිය සමඟ එකඟ වීම, ඉංග්‍රීසි වචන කළු අකුරින් මුද්‍රණය කිරීම හා ප්‍රංශ පරිවර්තන සියුම් මුද්‍රණයෙන් යෙදීම දැක්වීමට පුළුවනි); Bhatia සහ Ritche 2006 : 542 බලන්න. බොහෝ රටවල දුම්වැටි සහ උපත් පාලන කොපු වැනි විනෝදාත්මක භාණ්ඩ ප්‍රචාරණයේ දී ඒවා රාජ්‍ය රෙගුලාසි වලට යටත් කෙරේ, උදාහරණයක් ලෙස බොහෝ රටවල දුම්කොළ සමාගම් ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන වල එම නිෂ්පාදන භාවිතා කිරීම නිසා සෞඛ්‍යයට ඇති විය හැකි අහිතකර බව දක්වන අවවාදයක්  අඩංගු කළ යුතු බවට නීතියක් පනවා ඇත. ඉහත අවශ්‍යතා අවම කිරීමට ප්‍රචාරකයින් විසින් නිර්මාණාත්මක උපාංගයක් ලෙස භාෂාමය වෙනස් කිරීම් නිතරම යොදා ගනී.
ගෝලීය ප්‍රචාරණ කළමණාකරණය
ඕනැම රටක හෝ ප්‍රදේශයක ප්‍රචාරණ ක්‍රියාවලියක සාර්ථකත්වය තීරණය කිරිම සදහා ප්‍රධාන සාධකය වනුයේ ඒහා බැඳුණු පර්යේෂණ වේ. ප්‍රචාරණ කාර්යයක සාර්ථකත්වයට දායකත්වය ලැබෙනුයේ ප්‍රචාරණ අංග සහ ප්‍රචාරණක අවස්ථා හදුනාගැනීමේ හැකියාව මතයි. එහිදී පරිමාවේ ආර්ථිකත්වය උපරිම වශයෙන් උපයෝගී කරගත ඇත්තේ කෙසේද යන්න ද වැදගත් වේ. ප්‍රචාරණයක් සාර්ථක වන්නේ කුමක් නිසාදැයි කෙනෙක් දැනගත් විට එම අදහස හේ අදහස් වෙනස් වෙළෙඳ පොළකට ආනයනය කරගත හැකිය. අවධානය කෙසේ ද, උද්වේගය කෙසේ ද, සහ වෙළෙඳ නාමය යෙදීමේ අවස්ථා වැනි වෙළෙඳපළ පර්යේෂණ කාර්යයන්, ප්‍රචාරණයක සාර්ථකත්වය කුමක් ද යන්න සහ ඕනෑම රටක හෝ ප්‍රදේශයක සාර්ථකත්වය වන්නේ කුමක් ද යන්න පිළිබදව අන්තර් ඥානයක් ලබා දෙයි. ඒ මෙම කාර්යයන්, ප්‍රචාරණයේ දර්ශන හෝ වාචික අංග මත පදනම් වී ඇති හෙයිනි.
නව ප්‍රවණතා
අන්තර්ජාලයයේ උදව්වත් සමග නව ප්‍රචාරණ ඉඩ ප්‍රස්ථා බොහෝමයක් ඇතිවිය. පොප්පුස් ෆප්ලැෂ්බැනර්
ප්‍රචාරණයේ අනාගතය
ගෝලීය ප්‍රචාරණය, දේශිය නිර්යාන, ජාත්‍යන්තර, බහු ජාතික සහ ගෝලීය යන සංවර්ධන අදියර පහක් ඔස්සේ ප්‍රචාරණය ගමන් කර ඇත. ලෝක ව්‍යාප්ත ප්‍රචාරණ සංවර්ධනය එක හඩින් කථාකරමින් ගොඩනැගීමේ නිර්මාණාත්මක ක්‍රියාවලිය තුළ ආර්ථික තත්ත්වය සංවර්ධනය කිරීමට ද සිදුවේ. එහිදී ප්‍රචාරක දැන්වීම්වල දේශිය ඵලදායීතාව පවත්වාගෙන යාම, ක්‍රියාත්මක කිරීමේ සහ සමාගමේ වේගය වැඩිකිරිමේ දී තුලනය කළ යුතුව ඇති විභව ශක්තියකින් යුත් අරමුණු හතරක් ඇත.
ගෝලීය පුචාරණ ක්‍රියාත්මක කිරිම, නිර්යාත කිරිම, දේශිය ක්‍රියාත්මක කිරිම් නිෂ්පාදනය කිරිම සහ අදහස් පැතිරී යන්නට ආයාත කර ගැනීමේ දී මුලික වශයෙන් තරගකාරී ව්‍යාපාර අරමුණු හතරක් ඇත.
ප්‍රචාරණය සහ විද්‍යුත් තැපෑල (ඊ.මේල්) ප්‍රචාරණය වර්තමානයේ දී ඉතා ප්‍රකටය.
(ඩී වී ආර්) වල (HIV වැනි) පටිගත කිරීමේ හැකියාව නිසා (පසුව බලා ගැනීම සදහා) වැඩසටහන් පටිගත කිරීමේදී මේවා භාවිත කරන්නන්ට ඉඩ ප්‍රස්ථා සැපයේ. එමගින් ඔවුන්ට වෙළෙද දැන්වීම් ඉක්මණින් ඉදිරිපත් කිරිමට හැකිවනු ඇත. වැඩිමනක් වශයෙන් කලින් පටිගත කළ බොක්ස්ටා සෙස්වල වැඩසටහන් වැඩි වැඩියෙන් රූපවාහිනී දර්ශන සදහා පිරිනමනු ලබන හෙයින් රූපවාහිනියේ එම වැඩසටහන නරඹනුයේ වඩා අඩු පිරිසකි. කෙසේ වෙතත් මෙම කට්ටල විකිණිමෙන් අදහස් වනුයේ මේවා විකිණිමට සමගාමිව අමතර ප්‍රතිලාභයක් ලැබෙන බවයි. මෙ බලපැමට විරුද්ධව කටයුතු කරන බොහෝ ප්‍රචාරකයින් සර්වයිවර් වැනි රූපවාහිනි වැඩසටහන් මෙන් රූපවාහිනි දර්ශන සදහා නිෂ්පාදන ස්ථානගත කිරිම් සදහා මනාපය දක්වා ඇත. විශේෂයෙන් විනෝදාත්මක ප්‍රචාරණ වැඩිවීමත් සමග සමහර අය ඊට කැමැත්ත දැක්වුව පසුව නැරඹුම් මිතුරෙකු නොවිමට කැමැත්ත දක්වති. පොදු වශයෙන් ප්‍රචාරණ ප්‍රජාව විසින් මෙය පහසු කර නොමැති වුවද, සමහරුන් විසින් අන්තර්ජාලය පුළුල් වශයෙන් තමන්ගේ ප්‍රචාරණ කටයුතු සිදුකිරිම සඳහා තමන්ගේ ප්‍රචාරණයන් බෙදා හැරීම සඳහාත් භාවිතා කර ඇත.
අධික ප්‍රමාණයේ ප්‍රතිලාභ ගණනය කිරීම
මේ සඳහා සුලභව භාවිතා වන ක්‍රමයක් නම ඇගයුම් ලකුණු (Rating Points -RP) හෝ වඩා නිවැරදි ඉලක්ක රගත් ඇගයුම් ලකුණු (Target rating points - TRP) යොදාගැනීම වේ. මෙම ඇගයුම් කුම දෙකේදි මාධ්‍ය භාවිතාකරන්නන් හා එක් එක් මාධ්‍ය ජලාය පරිභෝගනය කරන්නන් අතර ප්‍රතිශතය එක් මොහොතකදි ගණනය කරයි. මේ ක්‍රම දෙකේ වෙනස නම් RP එක් ජන කොට්ඨාශයක හෝ මිනිසුන් කණ්ඩායමක තොරතුරැ විශ්ලේෂණයට වැදගත් වේ. ප්‍රචාරණය සර්ථක වීමට එක් හේතුක් නම එහිදි ප්‍රේක්ෂකයන් කොටසක් අරමුණු කර ප්‍රචාරණය සිදු කිරිමයි.
ප්‍රශස්තිකරණය
ප්‍රේක්ෂකයන්ගේ අවධානය ගෙන පණිවිඩුය ලබාදිම ප්‍රචාරණය මගින් නිවැරදිව කරයි. එගින් ප්‍රේක්ෂකයන තුල නිෂ්පාදිතය මිලට ගනිමේ අවශ්‍යතාවය නිපදවයි. ප්‍රචාරන දැන්විම් පල කරන්නෝ ප්‍රථමයෙන් එය නිවැරදිව ප්‍රේක්ෂකයන්ට අමතයිද යන්න පරික්ෂා කරයි.
මතකය හා හැසිරීම සිදු කරන බලපෑම
නිව්යෝර්ක් නගරයේ 2005 වසරේ දැන්විම් පුවරුවක් එහිදි ලෙස ප්‍රකාශ‍වේ " දින 60 ක ඉර එලිය (60 days of daylight to Aportment 6 F)" ප්‍රචරණයේ බලපෑමට එහි අඩංගු කරැනු සමග ඇති සම්බන්ධය විවාදයකි ලක්වන කරුණැකි. දුම්වැටි ප්‍රචාරණය පිළිබඳව විවාදයන්හි දුම්වැටි නිෂ්පාදකයන්ගේ අදහස වුයේ, ප්‍රචාරණය මගින් දුම්වැටි භාවිතයට පෙළඹවිය නොහැකි බවත්, ප්‍රචාරණය මගින් දුම්වැටි භවිතා කරනනන් පමණක් සිමාවන බවත්ය. ඊට විරුද්ධව අදහස් දරුවන් ප්‍රකාශ කල් දැන්විම් මගින් මිලදි ගැනීම ඉහළ යන බවයි.
ප්‍රචාරණය දැන්විමක බලපෑම මනසේ බුද්ධි මට්ට අනුව වෙනස් වේ. වයස අවුරැදු 4 ට අඩු දරුවන් වෙළඳ දැන්විම් හා අනෙක් වැඩසටහන් වල වෙනස නොහඳුනන අතර, වෙළඳ දැන්විමේ සත්‍ය භාවය වටහා ගැනිමේ හැකියාව අවුරුදු 8 දක්වා වර්ධනය නො‍වේ.
පසුගිය සර 15 තිස්සේ ‍වෙළඳපොල විචාරන ක්‍රම හා අලෙවිකරණයේ ක්‍රියාකරිත්වය හදාරා එමගින් පාරිභෝගිකයාට, විකුණුම් වලට, ලාභයට හා වෙළඳපොල ප්‍රතිශතයට වන බලපෑම් ගැන පෙන්වා දී ඇත. අලෙවිකරණ සංකලන ආදර්ශනය (Marketing Mir model ) සෘජුවම මෙම ක්‍රමයේ අනුකූලතාව හා තාක්ෂණය ඇගයිමට ලක් කරයි.
මූලාශ්‍ර
සටහන්
පිච්චන්චච්චාරා
පිච්චන්චච්චාරාවන් ( හෝ ) හෝ පිච්චන්ච්චරාවන් හෝ යනු ඌලුරූ අසැ වෙසෙන මැදි ඕස්ට්‍රේලියානු කතර ආදිවාසී ජනතාවකි. ඔවුන් Yankunytjatjaraවනට හා Ngaanyatjarraවනට හා ළඟින් නෑ වන අතර ඔවුනගේ බස් බොහෝ දුරට එකිනෙකා විසින් තේරුම් ගත හැකියි (සියල්ල මැ බටහිරි කතර බසේ ප්‍රභේද වේ).
ඔවුන් තමන් වැ හඳුන්වාගනුයේ අංගු (මිනිසුන්) ලෙසයි. පිච්චන්චච්චාරාවන් බොහෝ දුරට දිවි ගෙවනුයේ වයඹදිගු දකුණු ඕස්ට්‍රේලියාවේ වන අතර, මායිම හරහා උතුරු පෙදෙසට ඇමඩේස් විලට මදක් දකුණණින් වන්නට දක්වා ද බටහිරට බටහිරි ඕස්ට්‍රේලියාව තුළට කෙටි දුරක් ද විහිදේ. බිම ඔවුනගේ අනන්‍යතාවයේ වෙන් කළ නොහැකි හා වැදැගත් කොටසක් හා වන අතර, එහි සෑම කොටසක්ම අනංගු කථා හා අරුතින් හා පොහොසති.
ඉසිරැවීම
පිච්චන්චච්චාරා යන ජනවාර්ගික නම සැමැනියෙන් ඉසිරැවෙනුයේ (සැමැනි, වේගවත් දෙඩුමේ දී) පුන පුනා යෙදෙන අකුරු වලින් එකක් වන -tja- ලොප් කැරුමක් සමඟිනි. මේ අනුව: පිච්චන්ච්චරා pitjantjara වෙයි. වඩාත් සැලකිලිමත් දෙඩුමෙහි ලා සියලු මැ අකුරු ඉසිරැවෙයි.
බස
රොනල්ඩ් ටෘඩිංගර්ට අනුවැ "ඕස්ට්‍රේලියාවේ වෙනත් ඕනෑම ආදිවාසී බසකට වඩා පුළුල් පෙදෙසක් පුරා බෙණෙණු" ළඟින් නෑ වන උපබස් ගණනාවක් සඳහා සැමැනි යෙදුමක් සේ පිච්චන්චච්චාරා බස යනු යෙදෙයි. Yankunytjatjara සමඟ එහි වදන්මලෙහි 80% පොදුවේ වේ.
වැලන්ටිනා තෙරෙශ්කෝවා
වැලන්ටිනා ව්ලැඩිමිරොව්නා තෙරෙශ්කෝවා (රුසියානු: Валенти́на Влади́мировна Терешко́ва) (උපත, 1937 මාර්තු 6) අභ්‍යාවකාශයට ගිය පලමු කාන්තාවයි.ඇය විශ්‍රාමික සෝවියට් කාන්තා අභ්‍යවකාශගාමීයෙක් වන අතර සෝවියට් ගුවන් හමුදවේ මේජර් ජෙනරාල් වරියකි.
සමාජ ක්රියාකාරකම්
2011 දී ඇය යාරොස්ලාව් ප්‍රාදේශීය ලැයිස්තුවේ එක්සත් රුසියානු පක්ෂයෙන් රුසියාවේ රාජ්‍ය ඩූමා වෙත තේරී පත් වූවාය. Tereshkova, Elena Mizulina, Irina Yarovaya සහ Andrey Skoch සමඟ එක්ව, ක්‍රිස්තියානි සාරධර්ම ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වූ අන්තර් පාර්ශවීය නියෝජ්‍ය කණ්ඩායමක සාමාජිකයෙකි; මෙම හැකියාව තුළ ඇය රුසියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ සංශෝධන හඳුන්වා දීමට සහාය වූ අතර, ඒ අනුව "ඕතඩොක්ස්වාදය රුසියාවේ ජාතික හා සංස්කෘතික අනන්‍යතාවයේ පදනමයි." 2011 දෙසැම්බර් 21 දින සිට ෆෙඩරල් ව්යුහය සහ පළාත් පාලන ස්වයං පාලනය පිළිබඳ රාජ්ය Duma කමිටුවේ නියෝජ්ය සභාපති.
තැලසීමියාව
තැලසීමියාව යනු රතු රුධිරාණු  ආශ්‍රිත ප්‍රවේණිගත රෝගයකි. තැලසීමියා හිමොග්ලොබින් අසාමාන්ය ගොඩනැගීමට සංලක්ෂිත උරුම autosomal පසුබෑමක් ලේ අවුල්සහගත ආකාරයකි. මෙම අසාමාන්ය හිමොග්ලොබින් අනිසි ඔක්සිජන් ප්රවාහනය හා රතු රුධිර සෛල විනාශ ප්රතිඵල පිහිටුවා ගත්හ. තැලසීමියා ශරීරය හිමොග්ලොබින්, ඔක්සිජන් කරගෙන යන බව, රතු රුධිර සෛල තුළ ප්රෝටීන් කරන්නේ කෙසේද කියා බලපාන ප්රභේද්යයක් හෝ අතුරුදහන් ජාන නිසා වේ. තැලසීමියා සමග ජනතාව අඩු හිමොග්ලොබින් කිරීමට හා සාමාන්ය ප්රමාණයට වඩා අඩු සංසරණය රතු රුධිර සෛල ඇති, මෘදු හෝ දරුණු microcytic නීරක්තිය විය හැකි.
තැලසීමියා යකඩ අධි බර, අස්ථි ආබාධ, සහ හෘද රෝග ඇතුළු සංකූලතා ඇති විය හැක. කෙසේ වෙතත්, රතු රුධිර සෛල මෙම එකම රෝගයක් හෝ ගති ලක්ෂණය පොදු වූ කලාප ද පවතින වූ, මැලේරියාව එරෙහිව ආරක්ෂාව පිළිබඳ උපාධියක් (මෙම protozoan පරපෝෂිත Plasmodium ෆැල්සිපරම් නිසා, විශේෂයෙන් මැලේරියා) පැවරීම හැක. (Heterozygous වාසිය ලෙස හඳුන්වන) වාහකයන් මෙම තෝරාගත් පැවැත්ම වාසිය ජනගහනය තුළ විකෘති භාවයන් සඳහා වගකිව යුතු විය හැකිය. එම ගෞරවය දී, විවිධ thalassemias හිමොග්ලොබින්, දෑකැති සෛල රක්තහීනතාවය බලපාන තවත් ජාන ආබාධයක් සමානකම් දක්වයි. තැලසීමියා 1990 දී 36,000 මරණ පහළට 2013 දී 25,000 මරණ ප්රතිඵලයක් වශයෙන්
--> රෝග ලක්ෂණ. thumbnail|Talassemia යකඩ අධි බර: තැලසීමියා සමග මහජන රෝගය ම හෝ නිතර නිතර රුධිරය ශරීරගත සිට එක්කෝ, ඔවුන්ගේ සිරුරු තුළ යකඩ පැටවීම ලබා ගත හැක. ඕනෑවට වඩා යකඩ ශරීරය පුරා ක්රියාවලිය නියාමනය හෝමෝන නිපදවන ග්රන්ථි ද ඇතුළත් වන හෘද, අක්මා, සහ අන්තරාසර්ග පද්ධතිය, හානි විය හැක. හානිය යකඩ අධික තැන්පතු සමන්විත වේ. ප්රමාණවත් යකඩ chelation ප්රතිකාර නොමැතිව, බීටා-තැලසීමියා සමග සියළුම රෝගීන් භයානක යකඩ පොදිගසා. ආසාදන: තැලසීමියා සමග මහජන ආසාදනය වැඩි අවදානමක් ඇත. මෙම ප්ලීහාව ඉවත් කර තිබේ නම්, මෙය විශේෂයෙන් ඇත්ත. අස්ථි ආබාධ: තැලසීමියා ඇට මිදුලුවල ඇටකටු පුළුල් කිරීමේ හේතු වන, පුළුල් කළ හැක. මෙය විශේෂයෙන් මුහුණේ හා හිස්කබලේ, අසාමාන්ය අස්ථි ව්යුහය තුල හේතු විය හැකිය. ඇට මිදුළු පුළුල් ද බිඳ ඇටකටු අවදානම වැඩි, අස්ථි තුනී හා අස්ථාවර කරයි. පත්කර ගනිති ප්ලීහාව: ආසාදනය පෙරහන් අනවශ්ය ද්රව්ය සටන් එය මෙසේ විග්රහ ආධාර, එවැනි පැරණි හෝ හානි රුධිර සෛල ලෙස. තැලසීමියා බොහෝ විට රතු රුධිර සෛල විශාල ප්රමාණයක් විනාශ සමග සහ මෙම සෛල ඉවත් කිරීමේ කර්තව්යය ප්ලීහාව විශාල වීමට හේතු වේ. Splenomegaly නරක නීරක්තිය කරන්න පුළුවන්, එය ශරීර ගත කරා රතු රුධිර සෛල ජීවිතය අඩු කර ගත හැකිය. මෙම ප්ලීහාව දරුණු ප්රසාරනය වීමෙන් එහි ඉවත් කිරීම අවශ්ය ය හැක. මන්දගාමී වර්ධන අනුපාත: රක්ත හීනතාව දරුවෙකුගේ වර්ධනය මන්දගාමී විය හැක. වැඩිවිය පැමිණීම ද තැලසීමියා දරුවන් ප්රමාද විය හැක. හෘදයාබාධ: එවැනි congestive හෘදය අකර්මන්ය වීම හා අසාමාන්ය හෘද වස්තුව ලෙස රෝග, දැඩි තැලසීමියා සමග සම්බන්ධ විය හැක.
දිමත්‍රී මෙන්ඩලීව්
දිමත්‍රී ඉවනෝවිචී මෙන්ඩලීව් (also romanized Mendeleyev or Mendeleef; Дми́трий Ива́нович Менделе́ев ) (8 February 1834 – 2 February 1907), was a Russian chemist and inventor. He is credited as being the creator of the first version of the periodic table of elements. Using the table, he predicted the properties of elements yet to be discovered.
ප්‍රවර්ගය:1834 උපත් ප්‍රවර්ගය:1907 මරණ
ඩෙංගු
ඩෙංගු උණ හා ඩෙංගු රක්ත පාත උණ නිවර්තන කලාපයන්හි ඇති කරන්නා වු රෝගීතත්වයකි.ඩෙංගු උණ රෝගය වයිරසයක් මගින් බෝවන රෝගයකි.මාංශ පේශි වල හා හන්දිපත් වල ඇතිවන ඉතා වේදනාකාරී තත්ත්වයන් නිසා මෙය ඇටකටු තලාපෙලා දමන උණ ලෙසද ප්‍රකට වේ. රෝග ලක්ෂණ ලෙස ක්ෂණිකව හටගන්නා තද උණ, තදබල හිසේ කැක්කුම, මාංශ පේශි වල හා හන්දිපත් වල රැදාව සහ සමෙහි ඇතිවන පැල්ලම් දැක්විය හැක.
ඩෙංගු උණෙන් සමෙහි ඇති වන පැල්ලම් එයටම ආවේනික වූ දීප්තිමත් තද රතු පැහැති කුඩා පැල්ලම් වන අතර සාමාන්‍යයෙන් මෙය  පළමුව කලවා වල හා පපු ප්‍රදේශයන්හි ඇතිවේ. ඇතැම් රෝගීන්ගෙන් මේවා මුළු සිරුරම වසාගන්නා ආකාරයට ව්‍යාප්ත වේ.තවද බඩෙහි ඇතිවන අම්ල ගතිය හා  සම්බන්ධව බඩේ කැක්කුම  ඔක්කාරය හා මලපහ බුරුලෙන් යාම ඇතිවිය හැක.
ඩෙංගු රක්තපාත උණ රෝග ලක්ෂණ නම්,දින 2 - 7 දක්වා පවතින අධික උණ සම යට කුඩා රතු පැල්ලම්, විදුරු මස් වලින් ලේ ගැලීම, නාසයෙන් ලේ ගැලීම, කළු/දුඹුරු පැහැති වමනය හෝ මළ පහවිම (ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය තුළට ලේ ගැලිම නිසා), මුත්‍ර සමග ලේ පිටවීම අක්මාව ඉදිමීමෙන් වන අධික බඩේ වේදනාව ඇතිවිය හැක.ඩෙංගු කම්පන තත්වයේ රෝග ලක්ෂණ නම්,සුදු මැලි වීම, අත් පා සීතල වීම, නාඩි වැටීම වේගවත්විම, රුධිර පීඩනය අඩුවීම සිදුවිය හැක.
ඩෙංගු වෛරසය ව්‍යාප්ත කරන මදුරු දෙවර්ගය නම් - ඊඩිස් ඊජිප්ටයි. ඊඩිස් ඇල්බොපික්ටස්. ඔවුන් වැඩිපුර දෂ්ට කරන්නේ දහවල් කාලයේය. ඩෙංගු වෛරසය කාණ්ඩ 4ක් දක්නට ලැබේ. එම වෛරස ඩෙංගු දර්ශක 1, 2, 3 හා 4 ලෙස වෛද්‍ය විද්‍යාවේ නම් කර ඇත. ඩෙංගු රක්තපාත උණ නිසා අසාධ්‍ය තත්ත්වයට පත්වනුයේ ප‍්‍රථම වතාවට රෝගයට ගොදුරු වූ අය නොව මීට පෙර රෝගයට ගොදුරුවී සුව වී යළිත් රෝගයට ගොදුරු වූ අයයි.සාමාන්‍යයෙන් ශරීරයේ ප‍්‍රතිදේහ මගින් සිදු කරනුයේ ආරක්ෂාකාරී පිළිවෙතකි. නමුත් මෙම ඩෙංගු වෛරස නිසා ඇති වන විශේෂ ප‍්‍රතිදේහ සිදුකරනුයේ ඊට හාත්පසින්ම ප‍්‍රතිවිරුද්ධ කි‍්‍රයාවලියකි.එනම් එක් ඩෙංගු වෛරස දර්ශකයකින් ශරීරය තුළ ඇති වන මෙම විශේෂ ප‍්‍රතිදේහ කරන්නේ වෙනත් ඩෙංගු දර්ශකයක් ශරීරයට ඇතුලු වූ විට ඊට එරෙහි ව සටන් කිරීම වෙනුවට එම ආගන්තුක වෛරසයට ශරීරය තුළ වර්ධනය වීමට රුකුල් දීමයි.
ඩෙංගු වයිරසය සඳහා ප්‍රතිශක්තීකරණ කිසිවක් තවම සොයා ගෙන නැත. එම නිසා ඩෙංගු මදුරුවන් බෝ වන ස්ථාන විනාශ කිරීම මගින් ඩෙංගු වාහක මදුරුව බොවිම අවම කිරිම හා  ඩෙංගු මදුරුවාගෙන් සිරුර දෂ්ට කිරිමෙන් අරක්ෂා විම ඩෙංගු මර්දනයට ඇති එකම ක්‍රමයයී.
ප්‍රතිකාර ලෙස පළමුව සිදුකරන්නේ උණ වැලදී දින දෙකකින් පමණ සිදුකරන රුධිර පරීක්ෂණය මගින් රෝග තත්ත්වය නිශ්චිතවම අදුනා‍ ගැනීමයි. හැකි තරම් වතුර, පළතුරු යුෂ, ජීවනී වැනි දියර වර්ගද සේලයින් ප්‍රතිකාරය දීම යන ඒවා ඉන් අනතුරුව කරනු ලැබේ.රෝහල තුලදී ලැබෙනා ඇද විවේකය(Bed rest)මෙහිදී විශේෂ කාර්යයක් ඉටු කරයි. ඩෙංගු රක්තපාත රෝගය ඇති රෝගියකු නම් තෙවන දිනයේ සිට ඉතා ප්‍රවේශමෙන් සජලනය කළ යුතුය.
ලෝකය පුරා සියයකට වැඩි රටවල් සංඛ්‍යාවක පැතිර ගොස් ඇති මාරාන්තික ඩෙංගු රෝගය වර්තමාන සමාජයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරන රෝගයකි.1960න් පසු ඩෙංගු රෝගයෙහි පැතීරිම ඉතා සිග්‍රයෙන් වැඩිවිය, අද වන විට ලොව පුර  මිලියන 50 - 100 පමන ප්‍රමාණයක්  ඩෙංගු රෝගයෙන් වසරකට පිඩා විදිනු ඇත.ඩෙංගු රෝගය සඳහා නිශ්චිත එන්නතක් හෝ නිශ්චිත ප්‍රතිකාරයක් නොමැත. ඩෙංගු වෛරසය සඳහා ප්‍රතිශක්තිකරණය කිරීම තවම පරීක්ෂණ තත්ත්වයේ පවතී.
රෝග ලක්ෂණ
වයිරසය ශරීර ගතවු බොහෝ දෙනෙකු(80% පමණ) අයත් වන්නේ රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් නොකරන හෝ සාමාන්‍ය වයිරස උණක රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන කාණ්ඩ වලටය. කිහිප දෙනෙකු (5% පමණ) රක්තපාත උණ හෝ ඩෙංගු කම්පන තත්වයට පත් විය හැක. ඩෙංගු රෝග ලක්ෂණ බාහිරට පෙන්නුම් කිරිමට දින 3 –14 පමණ ගත විය හැක. නමුත් බොහෝවිට ඩෙංගු වයිරසය සිරුරට ඇතුළුවී දින 3 – 7 පමණ ගත වීමෙන් අනතුරුව රෝග ලක්ෂණ ඇතිවේ. ඩෙංගු රෝගය වෙනත් උණ රෝග වලින් වෙන් කර හදුනා ගැනීම මුල් දින 2 තුළ තරමක් අපහසු කාර්යයකි. මක්නිසාද යත් ඩෙංගු රෝගයේ රෝග ලක‍ෂණ අනෙක් උණ රෝග වලට සමාන බැවිනි.
තද උණ, හිසරදය, ඇස් යට වේදනාව, පේෂි හා සන්ධි කැක්කුම, සමේ රතු පැහැ ලප ඇතිවීම, වමනය, ආහාර අරුචිය, ඩෙංගු උණෙහි ලක්ෂණය. ‘ඇට කැඩෙන’ යන නාමය ඩෙංගු රෝගය සදහා ලැබි ඇත්තේ රෝගය සෑදුණු පසු සිරුරට ඇතිවන දැඩි අපහසුතාවය ඇඟවීමටය. ඩෙංගු රෝගය ඩෙංගු උණ, ඩෙංගු රක්තපාත උණ හා ඩෙංගු කම්පන සහලක‍ෂණ යන විවිධ මට්ටම් වලින් හට ගනී.
ශායනික පරිපාටිය
සාමන්‍ය යෙන් උණ රෝගියෙකුගෙ 40 °C (104 °F) පමණ උණ පැවතිය හැක. මෙම අධික උණ දින 2 - 7 දක්වා පැවතිය හැක. මිට අමතරව වමනය යාමද ඇතිවිය හැක. මෙවැනි ලක්ෂන දක්නට ලැබෙන 50- 60% පමණ රොගින්ගී සිරුරෙහි සම යට කුඩා රතු පැල්ලම් මුල් දින දෙක තුනෙහි දැකිය හැකි වේ. රෝගය ක්‍රමයෙන් වර්දනය වන විට ( 4 - 7 දින පමණ ) මෙය සරම්ප රෝගියෙකුගෙ ඇගෙහි දැකිය හැකි පැල්ලම් මෙන් රතු පල්ලම් වර්ධනය විය හැක.තවද  විදුරු මස් වලින් ලේ ගැලීමද මෙම කාලයෙදී සිදුවිය හැක. ඩෙංගු උණ වෙනත් උණ මෙන් නොව විවිධ ලක්ෂන පෙන්නුම් කරයි. එම උණ දින දෙකක් ඇතුලත වැඩි වෙමින් අඩු වෙමින් පැවතිය හැක.
රෝගයෙන් පෙලෙන්නෙකුගෙ සිරුරෙහි රුධිරය වහනය වීමේ රෝග ලක‍ෂණ පෙන්වයි.නමුත් සාමන්‍ය ඩෙංගු උණ රෝග තත්වයේදි ප්ලාස්මා කාන්දුවක් දැකිය නොහැකි අතර ප්ලාස්මා කාන්දුව සිදුවන්නේ ඩෙංගු රක්තපාත උණ සෑදුණහොත්ය.රුධිර පට්ටිකා අඩුවීම ඩෙංගු රෝගය පෙන්වන මනා දර්ශකයක් වන අතර රුධිරයේ මුළු පරිමාවට සාපේක‍ෂ රක්තානු පරිමාව, ඇල්බියුමින් ප්‍රමාණය, කොලෙස්ටරෝල් ප්‍රමාණය මේ සදහා යොදා ගත හැක. ප්ලස්මා කාන්දු වීමේ රෝග ලක‍ෂණ ලෙස ප්ලාස්මාවට සාපේක‍ෂ රතු රුධිර පරිමාව (PVC) 20% ඉහළ යාම, රුධිරයේ ඇල්බියුමින් /කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම පහළ යාම සහ ප්ලුරාවේ /වෙනත් දේහ කුහර වල තරලය එකතු වීම දැක්විය හැක.
ඩෙංගු රක්තපාත තත්ත්වයකදී පහත සඳහන් ලක්‍ෂණ දැකිය හැකි වනවා. තද උණ හෝ කම්පනය ඇති විට උණ බැස ශරීරය සීතල වීම, සමේ ඇතිවන රතු පැල්ලම්, රුධිර පීඩනය අඩු වීම, අක්මාව ඉදිමීම, කුද්දෙටි ඉදිමීම, සමෙහි ඉතා කුඩා රුධිර ගැලීම් රතු දම් පැහැයට ඇතිවීම, නාසයෙන් විදුරුමසෙන් ලේ ගැලීම, අධික ඔසප් රුධිර පිටවීම, කෝපි කුඩු පාටට වමනය ඇතිවීම හෝ ලේ වමනය ඇතිවීම, ඇඟපත ඇල්ලූ විට ඇතිවන වේදනාව, මීට අමතරව රෝගය උග්‍ර වූ විට පෙනහලු හා බඩේ වතුර එකතු වීමත් අවසානයේදී මොළයට අදාළ සිහිමුර්ජා වීම, වලිප්පුව වැනි රෝග ලක්‍ෂණත් දැකිය හැකි වේ.මේ නිසා ඩෙංගු රෝගය මාරාන්තික රෝගයකි.ඩෙංගු රෝග ලක්‍ෂණ පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් වන නිසා ඉහත රෝග ලක්‍ෂණ ගලපා ගැනීමේදී ඉතා ප්‍රවේසම් විය යුතු වේ. කෙසේ නමුත් ඒ සඳහා ඔබට වෛද්‍යවරයා උදව් වනු නොඅනුමානය. ඩෙංගු රෝගය සෑදුනු සෑම අයකුටම අසාධ්‍ය නොවන බවත්, මතක තබා ගත යුතුය. දළ වශයෙන් ඩෙංගු රෝගය වැලඳුණු රෝගීන්ගෙන් 80% පමණ එතරම් අසාධ්‍ය නොවී සුව වේ.
ඩෙංගු ආශ්‍රිත වෙනත් ගැටළු
ඩෙංගු රෝගය සිරුරේ විවිධ පද්ධති වලට බලපෑ හැක. එය තනිව හො ඩෙංගු රෝග ලක්ෂණත් සමඟ හෝ සිදුවිය හැක. ඉතා අසාධ්‍යය තත්වයේ රෝගින්ගෙන් 0.5- 6% පමණ රෝගින්ට සිහිමුර්ජා ගතියක් අැති විය හැක. මෙයට හේතුව ඩෙංගු වෛරසය මගින් මොළයේ ආසාදනය විම හෝ සිරුරේ වැදගත් ඉන්ද්‍රියක් වන අක්මාව වැනි ඉන්ද්‍රියකට හානි පැමිනවිම විය හැක.
වයිරස අධ්‍යයන විද්‍යාව
ඩෙංගු වෛරසය ෆ්ලවිවිරිඩෙ කුලයට අයත් RNA වෛරසයකි. මෙම කුලයට අයත් අනෙකුත් වෛරස ලෙස කහ උණ වෛරසය(yellow fever virus), වෙස්ට් නයිල් වෛරසය (West Nile virus), ශාන්ත ලුවි එන්සෙඵලිටිස්  වෛරසය (St. Louis encephalitis virus),ජැපනීස්න් එන්සෙපල්යිටීස්  වෛරසය ( Japanese encephalitis virus), ටික්-බොර්න් එන්සෙඵලිටිස් වෛරසය (tick-borne encephalitis virus), ඛ්යසනුර් ෆොරෙස්ට්ඩිසීස් වෛරසය (Kyasanur forest disease virus), සහ  ඔම්ස්ක් හෙමොරහජ්ක් උණ  වෛරසය (Omsk hemorrhagic fever virus) හැදින්විය හැක. මින් බහුතරයක් අත්‍රපෝඩාවන්ගෙන් (මදුරුවන් හෝ ටික්කන්ගෙන් ) බෝ වන රෝග වේ. එමනිසා මේව අර්බොවෛරස (arboviruses) යන නමින්ද හදින්වේ.
ඩෙංගු වෛරසයේ	නියුක්ලියොටයිඩ භස්ම වල ජානමය ද්‍රව්‍ය 11,000 පමණ ඇත. මෙම වෛරසයේ serotypes 4ක් ඇත. එවා DENV-1, DENV-2, DENV-3 සහ DENV-4 ලෙස හදුන්වයි.මෙවා වෙන් කර හදුනා ගත හැක්කේ  ප්‍රතිදේහ ජනකය මතය.
සම්ප්‍රේෂණය
ඩෙංගු රෝගය ඊඩ්ස් මදුරුවා රෝග වාහකයා කරගත් රෝගයකි මෙම මදුරුවා සුදුපාට ලප සහිත (කොටියකු මෙන් ලප ඇති) මදුරු විශේෂයකි. ඊඩ්ස් ඊජිප්ට්යි (Aedes aegypti), ඊඩ්ස් ඇල්බොපික්ටස්(Aedes albopictus) හා ඊස් පොලිනේසියන් මේ අතර කැපී පෙනෙන මදුරු වර්ගයයි.මෙම මදුරුවන් සාමාන්‍ය යෙන් මිටර් 1, 000 කට ( අඩි 3, 300) පහලින් පියාසර කරමින් සිටී. ගැහැණු මදුරුවෙකු ඩෙංගු ආසාදිත පුද්ගලයකුගෙන් ලේ රුධිරය සමඟින් ඩෙංගු වයිරසය ඇතුළු වේ. එම ගැහැණු මදුරුවා වෙනත් පුද්ගලයෙකුට දෂ්ඨ කළ විට ඩෙංගු වයිරසය අඩංගු මදුරු කේඨයද එම පුද්ගලයාගෙන් සිරුරට ඇතුළු වේ. මෙසේ ඩෙංගු රෝගය පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට පැතිර යා හැකිය.ඩෙංගු මදුරුවන් බොහෝ විට දෂ්ඨ කරනුයේ දිවා කාලයේදී පමණි.ගැහැණු මදුරුවන් ලේ උරා බිම සිදු කලද පිරිමි මදුරුවන් ශාක යුෂ උරා බීම සිදුකරයි .ගැහැණු මදුරුවන් ලේ උරා බොන්නේ බිත්තර මේරීම සදහා අවශ්‍ය ප්‍රෝටීන් අවශ්‍යතාවය සපුරා ගැනීම සදහාය.
ය කළ යුතුය. එහිදී පාදවල මාරුවෙන් මාරුවට සුදු, කළු, ලෙස තීරු දැකිය. තවද ඊඩ්ස් ඇල්බොපික්ටස් වර්ගයේ මදුරුවාගේ උරහිසේ සුදු පාට ඉරක් දැකිය හැකි අතර ඊඩ්ස් ඊජිප්ටයි වර්ගයේ මදුරුවගේ උරහිසේ දෑ කැති හැඩයේ සුදුපාට ලප දෙකක් ද දැකිය හැකිය. ඩෙංගු මදුරුවා සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයේ මදුරුවෙක් වන අතර තද කළු පැහැයක් ගනී.
මේ සුහුඹුල් මදුරුවෙකු වරකට බිත්තර 100 ක් 200 ක් පමණ පිරිසිදු ජලය මත දමනු ලබයි. මේ බිත්තර ඇලෙන සුළුයි. බිත්තර දැමූ ස්ථානයෙන් ඉවත් නොකළේ නම් වියළි ස්වභාවයෙන් මාස 6-12 ක් පමණ කාලයක් බිත්තර නොනැසී පැවසිය හැකිය. ඩෙංගු මදුරුවා දිවා කාලයේ දෂ්ට කරන අතර එයිනුත් උදෑසන 8-10 අතර කාලය ක් සවස 3-6 අතර කාලයක් විශේෂයි. (බිත්තරයකින් සුහුඹුල් මදුරුවෙකු ඇතිවීමට සතියක පමණ කාලයක් ගතවේ.)
මිට අමතරව ඩෙංගු සම්ප්‍රේශනය ඩෙංගු ආසාදනය වු රුධිර පාරවිලයනය හෝ ඩෙංගු ආසාදිත පුද්ගලයකුගෙ ඉන්ද්‍රිය වෙනත් කෙනෙකුට බද්ද කිරිමේදී විය හැක. තවද ගර්භනී අවදියෙදී මවගෙන් දරුවාටද ඩෙංගු සම්ප්‍රේශනය වු අවස්ථා වාර්තා වි ඇත.නමුත් එවැනි අවස්ථා බොහොම විරලය.
ප්‍රස්ථිතිය
ළදරුවන් හා කුඩා ළමුන් ඩෙංගු රෝගය හේතුවෙන් බහුලව පිඩා විදිනු අතර අනෙකුත් රෝග සමග සැසදීමේදි ඩෙංගු රෝගය නිසා වැඩිපුර පීඩා විදිනු ලබන්නේ හොදින් පෝෂ්‍යදායීව වැඩුනු දරුවන්ය. තනි දර්ශක වර්ගයකට ඩෙංගු රෝගය සම්පූර්නයෙන්ම ඇති කල හැකි අතර එක් දර්ශකයකින් ආසාදනය වු පුද්ගලයෙකුට එම දර්ශක වර්ගයට ජීවිතාන්තය දක්වා ප්‍රතිශක්තිකරනය ලැබුනද අනෙත් දර්ශක වර්ග 3 සදහා ප්‍රතිශක්තිකරන ශක්තිය ඇති වන්නේ කෙටි කලකට පමණි. ඩෙංගු රක්තපාත උණ නිසා අසාධ්‍ය තත්ත්වයට පත්වනුයේ ප‍්‍රථම වතාවට රෝගයට ගොදුරු වූ අය නොව මීට පෙර රෝගයට ගොදුරුවී සුව වී යළිත් රෝගයට ගොදුරු වූ අයයි.මිට පෙර DENV-1 දර්ශකයෙන් අසාදනය වූ රෝගියෙකුට දෙවන වරට DENV-2 හෝ DENV-3 ආසාදනය වුවහොත් එවර රෝගය අසාධ්‍යය තත්වයකට පත් විය හැක. තවද දියවැඩියාව හා ඇඳුම රෝගයෙන් පෙලෙන කෙනෙකුට ඩෙංගු වැලදුන විට රෝගය මාරන්තික තත්වයට පත් විය හැක.
යන්ත්‍රණය
ඩෙංගු රෝගය ඊඩ්ස් මදුරුවා රෝග වාහකයා කරගත් රෝගයකි.මෙම වෛරසය ශරීර ගතවී මුල් දින පහ ඇතුලත එම රෝගියාගෙන් ලේ උරා බොන මදුරුවන් සිදු කරන නැවත දෂ්ඨයකදි පමණක් රෝගය තව කෙනෙකුට බෝවිම සිදුවේ.ඩෙංගු වෛරසය රැගත් ඩෙංගු මදුරුවා මිනිස් සිරුරට දෂ්ට කල විට මදුරුවාගේ ඛෙඨය සමග වෛරසය ශර්ර්‍රගත වේ. ඉන් පසු සුදු රුධිරණුවක් හා බැදෙන එම වෛරසය එයත් සමග සිරුර තුල සංසරණය වෙමින් එම රුධිරාණුව තුලදී ඛන්ඩනය වෙමින් වර්ධනය වේ.වෛරස ආසදනය හදුනා ගන්නා සුදු රුධිරාණු සංඥා ප්‍රෝටින නිපදවමින් මේ බව බාහිරට දැනුම් දෙයි.සිරුරේ ඇතිවෙන විවිධ රෝග ලක්ෂන වන උණ,ඇග පත වේදනාව ඇති වන්නේ එබැවිනි.ඩෙංගු රොගයේ උග්‍ර අවස්ථාවේදි වෛරස වර්ධනය ඉතා සීග්‍රයෙන් සිඩුවේ. එවනි අවස්ථාවකදී වකුගඩු, අක්‌මාව හා හෘදය වැනි අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රියන්වල අකර්මන්‍යතාව වැනි රෝග ලක්‌ෂණ මතුවිය හැකිය.මීට අමතරව එවැනි අවස්ථාවකදී රුධිර ප්ලාස්මා (Blood plasma) දේහ කුහර වලට කාන්දු වීම, රුධිර පීඩනය පහල බැසීම (low Blood pressure),රුධිර පට්ටිකා(Platelets) අගය සිග්‍රයෙන් පහල බැසීම  සිදුවිය හැක.රුධිර කැටි ගැසීමේ කර්‍ය්ය සිදු කරන රුධිර පට්ටිකා(ලේ කැටි ගැසීම සිදු වන්නෙ පට්ටික මගිනි ) අගය අඩු විම නිසා අභ්‍යන්තර ලේ ගැලීම වැළක්විම දුෂ්කර වේ. මෙහි අවසාන ඵලය වන්නේ මරණයට පත් වීමයි. බොහෝ කලාතුරකින් මෙම තත්ත්වයෙන් මිදි සුව වන අවස්ථා ඇත.
වර්ගීකරණය
ලෝක සෞඛ්‍යය සංවිධානය විසින් 2009 වසරේදී ඩෙංගු උණ කාණ්ඩ දෙකකට වර්ගීකරණය කරන ලදී : සාමාන්‍ය උණ තත්වය සහ අසාද්‍යය තත්වය(උන්cඔම්ප්ලිcඅටෙඩ් අන්ඩ් සෙවෙරෙ ) අසාද්‍යය ඩෙංගු උණ අවස්ථාවේදි අභ්‍යන්තර සහ බාහිර රක්තපාතය, අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රියන්වල අකර්මන්‍යතාව හෝ ප්ලස්මා කාන්දු වීමේ රෝග ලක‍ෂණ ඇති විය හැක.1997 වසරේදි ඩෙංගු රෝගය ඩෙංගු උණ, ඩෙංගු රක්තපාත උණ හා ඩෙංගු කම්පන සහලක‍ෂණ යන කොටස් තුනට වර්ගීකරණය කරන ලදී. ඩෙංගු කම්පන සහලක‍ෂණ තත්වය තවදුරටත් අනු කොටස් 4කට බෙදන ලදී.