cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ඔක්සිජන්
කාර්මික නිෂ්පාදනය
ඔක්සිජන් නිපදවන අනෙක් ක්‍රමයේදී පිරිසිදු වියළි වායු දහරාවක් එකිනෙකට සර්ව සම සියොලයිට් අනුක පෙරන යුගලකින් එකක් ඔස්සේ යවනු ලැබේ. එහිදි නයිට්‍රජන් වායුව අවශෝෂණය වන අතර ප්‍රතිඵලය ලෙස ලැබෙන වායු දහරාවෙන් 90% – 93% අතර ප්‍රමාණයක් ඔක්සිජන් වේ. මීට සමගාමීව නයිට්‍රජන් වලින් සංතෘප්ත වු අනෙක් සියෝලයිට් ස්ථරයේ ක්‍රියාකාරී පීඩනය අඩුකර මුල් ස්ථරයෙන් නිපදවෙන ඔක්සිජන් දහරාවෙන් කොටසක් ඒ ඔස්සේ ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවට යැවීම මගින් නයිට්‍රජන් වායුව නිදහස් කර ගනු ලැබේ. නියත කාලසීමාවකට පසු මෙම ක්‍රියාවලියේදී භාවිත වන සියොලයිට් ස්ථර භාවිත කරන ආකාරය අතුරුමාරු කෙරෙන අතර ඒ ඔස්සේ අඛණ්ඩ ඔක්සිජන් දහරාවක් ලබාගැනේ. මෙම ක්‍රමය පීඩන හුවමාරු අධිශෝෂණ ක්‍රමය ලෙස හැදින්වේ. වර්තමානයේදී ඔක්සිජන් වායුව ලබාගැනීම සඳහා අධීශීතන ක්‍රම වෙනුවට භාවිතා වන මෙවැනි ක්‍රම වඩාත් ප්‍රචලිත වෙමින් පවති. (‘රික්තක හුවමාරු අධිශෝෂණ’ ක්‍රමය බලන්න) ජලය ,අණුක ඔක්සිජන් සහ හයිඩ්‍රජන් බවට විද්‍යුත් විච්ඡේදනය ඔස්සේ ද ඔක්සිජන් වායුව නිපදවිය හැකිය. ඔක්සයිඩ සහ ඔක්සි අම්ල වර්ගවලින් විද්‍යුත් උත්ප්‍රේරිත ආකාරයට ඔක්සිජන් වායුව ලබාගැනීම ද මෙයටම සමාන ක්‍රමයක් වේ. මේ සඳහා රසායනික උත්ප්‍රේරක ද භාවිතා කළ හැකිය. සබ්මැරීන සහ ජීවිතාධාරක උපකරණවල කොටසක් ලෙස භාවිතා කරන රසායනික ඔක්සිජන් උත්පාදක සහ ඔක්සිජන් ඉටිපන්දම් මේ සඳහා උදාහරණ වේ. මේවා වර්තමානයේ පවා වාණිජ ගුවන් යානා වලදී අවපීඩනමය හදිසි අවස්ථා වලට මුහුණදීම සඳහා භාවිත කෙරේ. වාතයෙන් ඔක්සිජන් වෙන්කර ගන්නා තවත් ක්‍රමයකදී අධි පීඩනය හෝ විද්‍යුත් ධාරාවක් භාවිතයෙන් වාතය සර්කෝනියම් ඩයොක්සයිඩ් ආශ්‍රිතව නිපද වු සෙරමික් පටලයක් හරහා යැවීම මගින් සංශුද්ධ තත්ත්වයට ඉතා ආසන්න ඔක්සිජන් වායුව නිපදවා ගනු ලැබේ.
තොග වශයෙන් මිලට ගන්නා විට 2001 වසරේදි ද්‍රවිත ඔක්සිජන් කිලෝග්‍රෑමයක මිල ඇමෙරිකන් ඩොලර් 0.21 පමණ විය. ඔක්සිජන් නිෂ්පාදනයේදී ප්‍රධානම පිරිවැය දැරීමට සිදු වන්නේ වාතය ද්‍රවීකරණය කිරීමට ශක්තිය ලබාගැනීම සඳහා වන බැවින් ශක්ති ප්‍රභව සඳහා යන වියදම වෙනස්වීමත් සමග ඔක්සිජන් වල මිලද වෙනස් වේ. ආර්ථිකමය හේතු නිසා බොහෝ විට ඔක්සිජන් ද්‍රවිත තත්වයෙන් තොග වශයෙන් විශේෂයෙන් පරිවරණය කරන ලද ප්‍රවාහකයන් ඔස්සේ ප්‍රවාහනය කෙරේ. එක් ද්‍රවිත ඔක්සිජන් ලීටරයකින් සාමාන්‍ය වායුගෝලීය පීඩනය යටතේ සෙල්සියස් අංශක 200 ඇති ඔක්සිජන් වායු ලීටර් 840 ක් ලබාගත හැකිවීම ඊට හේතුවයි. ආරෝග්‍යශාලා වැනි විශාල වශයෙන් සංශුද්ධ ඔක්සිජන් වායුව අවශ්‍ය වන ආයතනවල ඇති ඔක්සිජන් ගබඩා කරන විශාල බහාලුම් නැවත පිරවීම මෙවන් ප්‍රවාහක මගින් සිදුකෙරේ. මෙවන් ආයතනවලදී ද්‍රවිත ඔක්සිජන් භාවිත කිරීමට පෙර වායු තත්වයට පත්කර ගැනීම සඳහා තාප හුවමාරුවක් භාවිත කෙරේ. සම්පීඩිත වායු තත්ත්වයෙන් ඔක්සිජන් අඩංගු වන කුඩා සිලිණ්ඩර වශයෙන් ද ඔක්සිජන් ගබඩා කිරීම සහ ප්‍රවාහනය කිරීම සිදු කෙරේ. ඒවා නොයෙක් ජංගම වෛද්‍ය යෙදුම් සහ ඔක්සි - ඉන්ධන පැස්සුම් සහ කැපුම් උපකරණ සඳහා භාවිත වේ.
බාහිර සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ඔක්සිජන් ප්‍රවර්ගය:මූලද්‍රව්‍යය
මහාකාලී ලෙන්
කොණ්ඩවතී ලෙන් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 1වන සියවස සහ ක්‍රි.ව. 6වන සියවස අතර කාලයේ නිර්මාණය වූ ලෙන් 19කින් යුත් සමූහයකි.
මෙම බෞද්ධ ආරාමය පිහිටියේ බටහිර ඉන්දියාවේ මුම්බායි හි අන්ධේරි හි නැගෙනහිරට වන්නට ය. මෙහි ලෙන් සමූහ දෙකක් ඇති අතර, ඉන් ලෙන් 4කින් යුත් එක් කාණ්ඩයක් වයඹදිගට වන්නට ද, අනෙක් ලෙන් 15 ගිනිකොණදිගට වන්නට ද පිහිටා ඇත. මින් ලෙන් බොහෝමයක් විහාර ශාලා සහ ආවාස ශාලා වන අතර, ගිනිකොණදිග කාණ්ඩයෙහි වූ ලෙන් අංක 9 චෛත්‍ය ශාලාවකි. වයඹදිග ලෙන් ක්‍රි.ව. 4වන-5වන සියවස්වල නිර්මාණය වූ අතර, ගිනිකොණදිග සමූහය ඊටත් පෙර කාලයක ඉදිවී ඇත.
මෙම ලෙන් කැන ඇත්තේ ඝන කළු බැසෝල්ට් පාෂාණයේ ය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ගිගි හඩිඩ්
ජෙලිනා නොව්රා "ගිගි" හඩිඩ් (උපත 1995 අප්‍රේල් 23) ඇමරිකානු විලාසිතා නිරූපිකාවකවේ. ඇය IMG නිරූපිකාවක ලෙස 2013දී අත්සන් තබන ලදී. 2014 නොවැම්බර් මාසයේ දී, හඩිඩ් models.com වෙව් අඩවියේ හොඳම නිරූපිකාවන් 50 තුළට ඇතුළත් විය. 2015 ජනවාරි මාසයේ දී, ඇය Daily Front Row's හි "වසරේ හොඳම නිරූපිකාව'' ලෙසට නම් කරනු ලැබීය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:1995 උපත් ප්‍රවර්ගය:අමරිකානු නිරූපිකාවන්
ඉම් හෝ
ඉම් හෝ (උපත ජනවාරි 27, 1970) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ දකුණු කොරියානු නළුවෙකි. ඔහු වඩාත්ම ප්‍රචලිත වූයේ ජං හුයි-බින් (1995) සහ දේ ජං ගුම් (2003) යන රූපවාහිනී කතාමාලාවන් හි ඔහු නිරූපණය කළ චරිත නිසායි.
පෞද්ගලික දිවිය
ඉම් උපාධිය ලැබූයේ චුං-අං විශ්වවිද්‍යාලය වෙතිනි. එහි දී ඔහු වේදිකා සහ චිත්‍රපට පිළිබඳ උපාධියක් හිමිකරගත්තේ ය. ඉම්ගේ පියා පිටපත් රචක ඉම් චුං වන අතර, ඔහු විසින් ජං හුයි-බින් හි පිටපත රචනාකොට තිබේ.
චිත්‍රපට
මූලාශ්‍රය: කොරියන් මූවී ඩේටාබේස්
මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක
ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ මාතර දිස්ත්‍රික්කයට අයත් අපරැක්ක, උඩඅපරැක්කේ පිහිටි මහමෙව්නාව මහා විහාරය මෙරට පිහිටුවන ලද සෙනසුන් සංවිධානයක් වූ පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවට අයත් අසපු ශාඛාවකි.
මහමෙව්නාව සෙනසුන් සංවිධානයේ මුල් පුහුණු සහ සංවර්ධන මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස හා ප්‍රදේශයේ ධර්ම ප්‍රචාරක මධ්‍යස්ථානයක් වශයෙන් ශාසනික සේවාව සිදුකරන මහමෙව්නාව මහා විහාරය, 2008 මැයි 17 වන දින විවෘත කරන ලද්දකි. විහාරය, ව්‍යාපාරික තිස්ස ජිනසේන මහතාගේ තනි ධන පරිත්‍යාගය මත සම්පූර්ණයෙන් ඉදිකොට ඇත.
වර්ථමානය වන විට විහාරයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා 100 ක පමණ පිරිසක් වැඩ වාසය කරනු ලබයි.
මණ්ඩපේශ්වර් ලෙන්
මණ්ඩපේශ්වර් ලෙන් (मंडपेश्वर गुहा) ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍ර හි මුම්බායි අසල බෝරිවලි ප්‍රදේශයේ පොයින්සූර් කඳුගැටයේ පිහිටි 8වන සියවට අයත් ශිව ලෙන් දේවාලයකි. මෙම ලෙන් මුලින් බෞද්ධ විහාර ලෙස පැවති බැව් පෙනේ.
වැඩිදුර කියවීමට
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
කර්නලය (පරිගණක)
thumb|200px|A kernel connects the application software to the hardware of a computer.
කර්නලය යනු බොහෝ පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධතිවල ප්‍රධාන ඒකකයකි. මෙය යෙදවුම් මෘදුකාංග වලට පරිගණකයේ දෘඩාංග පද්ධති සමඟ තොරතුරු හුවමාරු කරගැනීමට පහසුකම් සපයන පරිගණක වැඩසටහනකි. ප්‍රවර්ගය:පරිගණක විද්‍යාව
විදයාව හා තාක්ෂණෙව්දය නූතන සමාජය කෙරහි බලපාන ආකරය
විදයාව යනු
නවසීලන්ත–ශ්‍රී ලංකා සබඳතා
නවසීලන්තය සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර සම්බන්ධතා ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1800 පමණ යුගයේ සිට ආරම්භ වී තිබෙයි. නවසීලන්තය දීර්ඝකාලීනව පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය, සංක්‍රමණික සහ ක්‍රීඩා යන ක්ෂේත්‍රයන්හීදී ශ්‍රී ලංකාව සමග සමීප සබඳතා පවත්වා ගෙන යයි.
මඟුල් මහා විහාරය
මඟුල් මහා විහාරය ලාහුගල පිහිටි පුරාණ බෞද්ධ විහාරස්ථානයක් වන අතර, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටා ඇත. .පොතුවිල් නගරයේ සිට සියඹලාන්ඩුව මාර්ගයේ කිලෝමීටර් 10 ක් පමණ ලාහුගල දෙසට ගිය විට මෙම මඟුල් මහා විහාරය හමුවේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:පුරාණ බෞද්ධ විහාරස්ථාන
පළමුවන සෙති රජ
මෙන්මාට්රේ පළමුවන සෙති (හෝ ග්‍රීක බසින් පළමුවන සෙතොස්) යනු, ඊජිප්තියානු නව රාජධානියෙහි ඊජිප්තුවෙහි දහනවවන රාජවංශයෙහි පාරාවෝවරයෙක් වූ අතර, පළමුවන රැම්සීස් රජුගේ සහ සිත්රේ බිසවගේ පුත්‍රයා මෙන්ම, දෙවන රැම්සීස් රජුගේ පියා විය.
අලියා බාත්
අලියා බාත් (උපත 1992 මාර්තු 15) බොලිවුඩ් චිත්‍රපට වල පෙනී සිටින බ්‍රිතාන්‍ය නිළියකි.බාත් පවුලට දාව උපන් ඇය, චිත්‍රපට නිෂ්පාදක මහේෂ් බාත් සහ නිළියක වන සෝනි රාස්දන්ගේ දරුවාය.
සිනමා දිවිය
ප්‍රවර්ගය:සිනමාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සිනමාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
මහාවාපී විහාරය
මහාවාපී විහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ අම්පාර නගරයට ආසන්නව පිහිටා ඇති විහාරස්ථානයක් වේ. 1987 වර්ෂයේ ජූනි 2වන දින මෙම විහාරස්ථානයේ සිට කැළණිය රජ මහා විහාරස්ථානය දක්වා බස් රථයකින් වැඩම කරමින් සිටි භික්ෂූන් වහන්සේ 33දෙනෙකු අරන්තලාව ප්‍රදේශයේදී කොටි ත්‍රස්තවාදීන් අතින් ඝාතනයට ලක්විය.
කාන්හෙරී ලෙන්
කාණ්හෙරී ලෙන් (කාණ්හෙරී-ගුහා) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ මුම්බායි හි බටහිර පෙදෙසේ පැරණි සල්සෙට් දිවයිනේ සංජේ ගාන්ධි ජාතික උද්‍යානයෙහි වූ විශාල බැසෝල්ට් කඳු ගැටයක පිහිටි ලෙන් සමූහයකි. මෙහි ක්‍රි.ව. 1වන සියවසේ සිට 10වන සියවස දක්වා කාලයට අයත් බෞද්ධ ප්‍රතිමා, කැටයම්, සිතුවම් සහ අභිලේඛන හමුවේ. කාණ්හෙරී යන වදන සම්භවය වී ඇත්තේ "කළු කන්ද" යන අරුතැති කෘෂ්ණගිරි නම් සංස්කෘත වදනෙනි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
බන්දුල ජයවර්ධන
'' ජීවන තොරතුරු
කේ.වී.ජී.ජයවර්ධන හා මර්සියානා විජේසිංහ යුවලට දාව රත්නපුර නෙරළුප දී උපත ලැබු බන්ධුල ජයවර්ධන (1962) පවුලේ බාලයා විය. රත්නපුර ජේසු බිළින්දාගේ කන්‍යාරාමය, පර්ගියුසන් බාලිකා විද්‍යාලය හා සීවලී විද්‍යාලය යන විද්‍යාල වලින් අධ්‍යාපනය ලද ඔහු පාසල් අවදිය තුළදීම සිය දක්ෂතාවයන් පෙන්විය.
පසුව කෑගලු විද්‍යාලයටත්, කොළඹ ශාන්ත පීතර විද්‍යාලයටත් ඇතුළත් විය. පාසල් අවධියේදී සාහිත්‍ය, නාට්‍ය ආදී ක්ෂේත්‍රයන් තුළ දස්කම් පෑ ඔහු 1968 සිට සිංහල නාට්‍ය අනු මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙක් ලෙස කටයුතු කළ එහු 1976 දී සිංහල නාට්‍ය අනු මණ්ඩලයේ සභාපති ධුරයට පත්විය. තවද එම තනතුරේ සිටින කාලය තුලදී ඔහු විසින් රාජ්‍ය රංග කලා ආයතනයක් (State Institute of Arts) බිහිකිරීය.
නිර්මාණ
ඝෝෂක වස්තුව (1958)
බෙරහඩ (1961)
ස්වරණ හංස (1965)
බිහිවනු බෝසතාණනි (1966)
ස්වරණ මාලි (1999)
දියසේන නොපැමිණීම
ශාස්ත්‍රීය සංග්‍රහ
ෆින්ස්බරි පාක් මුස්ලිම් දේවස්ථානය
උතුරු ලන්ඩන මධ්‍යම මුස්ලිම් දේවස්ථානය ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, ෆින්ස්බරි පාක් මුස්ලිම් දේවස්ථානය යනු, ෆින්ස්බරි පාක් නැවතුම් ස්ථානය අසල, ආසනල් පාපන්දු සමාජයෙහි එමිරෙට්ස් ක්‍රිඩාංගණය සමීපයෙහි,  ඉස්ලිංටන්හී  ලන්ඩන පේරුවෙහි පිහිටි මහල්-5 කින් සමන්විත  මුස්ලිම් දේවස්ථානයකි. එක්සත් රාජධානියෙහි පුණ්‍යාතනයක් ලෙසින් ෆින්ස්බරි පාක් මුස්ලිම් දේවස්ථානය ලියාපදිංචිව ඇති අතර, ඉස්ලිංටන්හී සහ අවට උතුරු ලන්ඩන පේරුවන්හී දේශීය ප්‍රජාව වෙත සේවය සපයයි.
සිල්ලර වෙළෙඳාම
භාණ්ඩය මිලදී ගන්නේ පරිභෝජනය සඳහා නම් සිල්ලර වෙළෙඳාමක් වේ.
සිල්ලර වෙළෙන්ඳාගේ කාර්යයන්
1.	විශාල තොග වශයෙන් ගෙන සුළු වශයෙන් පාරිභෝගිකයාට අලෙවි කිරීම
2.	පාරිභෝගිකයාට භාණ්ඩ හඳුන්වාදීම
3.	පාරිභෝගික අවශ්‍යතා කල්තියා දැන ගැනීම
4.	ණයට භාණ්ඩ විකිණීම
5.	විකුණූ භාණ්ඩ ගෙන ගොස් බාරදීම
6.	නිෂ්පාදකයාට හා තොග වෙළෙන්ඳාට පාරිභෝගික ප්‍රතිචාර දැනුම්දීම
7.	භාණ්ඩ ප්‍රවර්ධනයට හවුල්වීම
8.	පාරිභෝගිකයාට උපදෙස් දීම
සිල්ලර වෙළෙන්ඳාගෙන් පාරිභෝගිකයාට වන සේවා
2.	භාණ්ඩ ණයට විකිණීම
3.	පාරිභෝගිකයන්ට උපදෙස් දීම
4.	මිල වැඩි භාණ්ඩ කොටස් වශයෙන් ගෙවීමට ලබා දීම
5.	පාරිභෝගිකයන්ට එදිනෙදා ජීවිතයට අවශ්‍ය භාණ්ඩ අවශ්‍ය ප්‍රමාණයෙන් ලබා දීම
6.	නව භාණ්ඩ හා නව විලාසිතා පාරිභෝගිකයාට හඳුන්වාදීම
සිල්ලර වෙළෙන්ඳාගෙන් නිෂ්පාදකයාට වන සේවා
1.	නිෂ්පාදකයාට ණය සැපයීම
2.	භාණ්ඩ ප්‍රචාරණයට හවුල්වීම
3.	වෙළෙඳපොළ සබඳතා ගැන නිෂ්පාදකයාට දැනුම් දීම
4.	නිෂ්පාදකයාගේ භාණ්ඩ විකිණෙන තෙක් ගබඩාවල ආරක්ෂා කිරීම
5.	නිෂ්පාදකයාට තම කටයුතු ගැන අවධානය යොමු කර එය සාර්ථකව කළ හැකි වීම
6.	පාරිභෝගික ප්‍රතිචාර තොග වෙළෙන්ඳා මඟින් දැනුම් දීම
සිල්ලර වෙළෙඳාමේ ප්‍රභේද
•	ස්ථථාවර
•	සංචාරක
•	සුළු පරිමාණ
•	මහා පරිමාණ
•	ගෙන් ගෙට යන වෙළෙන්ඳා
•	පදිකයා
•	පොළෙන් පොළ වෙළෙන්ඳා
•	කඩය
•	බඩු මැස්ස
•	සාප්පුව
•	ආංශික
•	නානාංශික
•	බදි
•	සුපිරි
•	රාජ්‍යානුබද්ධ මධ්‍යස්ථාන
වානිජ විෂය අදාල වි්යාපාර වල විස්තර
වියාපාර යනු එහි ෙකාටස් අද සමාජයට වියාපාර වල වැදගත්කම
සිල්ලර වෙළෙඳාම හා තොග වෙළෙඳාම
සිල්ලර වෙළෙඳාම හා තොග වෙළෙඳාම
මේ පිළිබඳ වෙනසට බලපාන කරුණු 4 කි.
1.	මිල
2.	ප්‍රමාණය
3.	විකුණන්නා හැසිරෙන ආකාරය
සිල්ලර මිලට වඩා තොග මිල අඩුය. එයට හේතුව තොග මිලට සිල්ලර වෙළෙඳුන්ගේ ලාභයද ඇතුළත් වීම වීමය. විශේෂ අවස්ථාවලදී සිල්ලර මිල ද තොග මිලට සමාන වීම හෝ ඊට අඩුවස්ථා දක්නට ඇත. තොග වෙළෙඳාමේදී වැඩි ප්‍රමාණයක් ද සිල්ලර වෙළෙඳාමේදී අඩු ප්‍රමාණයක් ද අලෙවි වන බව පෙනේ. සමහර විශේෂ අවස්ථාවලදි තොග වෙළෙඳාමට වඩා සිල්ලර වෙළෙඳාමේදී විශාල ප්‍රමාණයක් අලෙවි වන බව ද පෙනේ. විකුණන්නා හැසිරෙන ආකාරය අනුව ද තොග වෙළෙඳාම හා සිල්ලර වෙළෙඳාම වෙන්කර හඳුනා ගත හැකි වේ. සිල්ලර වෙළෙන්ඳකු බොහෝ විට ඉතා පිරිසිදුවට අඳින පළඳින තම සේවකයන් ප්‍රසන්නව තබා ගැනීමට උත්සාහ ගන්නා අතරම පාරිභෝගිකයන් සමඟ ආචාරශීලීව කටයුතු කරන අයකු වේ. තොග වෙළෙඳාම පාරිභෝගිකයන් සමඟ සබඳතා පවත්වා ගැනීම අවම වන අතර, වාහන හැසිරවීමේ ඉඩකඩ ඇති ගබඩා පහසුකම් ඇති ස්ථානවල වෙළෙඳාම පවත්වා ගෙන යනු ලැබේ. සේවකයන් ද ප්‍රසන්න පෙනුමක් ඇති අය නොවන අතර ඔවුන් භාණ්ඩ පැටවීමේ හා ඇසිරීමේ නිරත අය වේ. සෑම විටම මෙය මෙසේ සිදු නොවන බව පෙනේ. තොග වෙළෙන්ඳන් ද ප්‍රසන්නව ආචාරශීලීව කටයුතු කරන අවස්ථා දක්නට ඇත.
ශ්‍රී ලංකාවේ මුත්තූර් කලාපයෙහි රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව
ශ්‍රී ලංකාවේ මුත්තූර් කලාපයෙහි රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව දැක්වීමේදී  එය කින්නියා, මුත්තූර් හා ඊච්චිලම්පත්තු යන අධ්‍යාපන කොට්ඨාශවලට අදාල රජයේ පාසැල් ලැයිස්තු වශයෙන් දැක්විය හැකිය.
වෙළෙඳාම
භාණ්ඩයක හෝ සේවාවක අයිතිය යම් මිලක් මත විකුණුම්කරු විසින් ගැනුම්කරු සතු කිරීම වෙළෙඳාම වේ. මේ අනුව දෙපාර්ශවයක් අතර යම් නිෂ්පාදිතයක් හුවමාරුවීමක් සිදුවේ.
විදේශ වෙළෙඳාමේ වාසි
ප්‍රවර්ගය:වෙළෙඳාම ප්‍රවර්ගය:ආර්ථික විද්‍යාව
ඔක්සිජන් වායුවෙහි භූවිද්‍යාත්මක ඉතිහාසය
thumb|right|420px|[[පෘථිවියෙහි වායුගෝලය|පෘථිවියෙහි වායුගෝලයෙහි O2 එක්‍රැස්වීම. රතු සහ කොළ රේඛා වෙතින් නිමානයන්හී පරාසයන් පෙන්නුම් කරන අතර, කාලය මනිනු ලබන්නේ වර්තමානයට පෙර වසර බිලියන වලිනි (ගිපෙ).
අදියර 1 (3.85–2.45 ගිපෙ): වායුගෝලයෙහි ප්‍රායෝගික ලෙසින් O2 නොමැති.
අදියර 2 (2.45–1.85 ගිපෙ): O2 නිෂ්පාදනය කෙරුණු මුත්, සාගර සහ මුහුදු පත්ලෙහි පාෂාණ වෙතින් එය අවශෝෂණය කෙරෙමින්.
අදියර 3 (1.85–0.85 ගිපෙ): සාගරයෙන් පිටතට O2 ඉවත්ව ගිය මුත්, භූමි පෘෂ්ඨයන් වෙතින් අවශෝෂණය කරනු ලැබීම සහ ඕසෝන් ස්ථරය සෑදීම සඳහා භාවිතය.
අදියරයන් 4 & 5 (0.85 ගිපෙ–වර්තමානය): O2 අපායනයන් සම්පූර්ණයෙන් පුරවනු ලදුව, වායුව සංචය වීම. ]]
ප්‍රභාසංස්ලේෂණය විකාසයවීමට පෙර, පෘථිවියෙහි වායුගෝලය තුල නිදහස් ඔක්සිජන් (O2) නොවීය. වායුගෝලයෙහි නිදහස් ඔක්සිජන් පළමුව එක්‍රැස්වීමට පෙර, අපද්‍රව්‍යයක් ලෙසින් O2 නිපැයූ ප්‍රභාසංස්ලේෂී ප්‍රාග්න්‍යෂ්ටික ජීවීන් මෙහි ජීවත්වූ අතර, එසේ වන්නට ඇත්තේ මෙයට වසර බිලියන 3.5 පමණ පෙර විය හැක. ඔවුන් නිපැයූ ඔක්සිජන් වායුගෝලයෙන් විගසින් ඉවත් කෙරුණේ, විශේෂයෙන් යකඩ වැනි ඔක්සිහාරක ඛනිජයන්හී ඛාදනය හේතුවෙනි. මෙම 'සාමුහික මලකෑම' නිසාවෙන් මුහුදු පතුලේ යකඩ ඔක්සයිඩය තැන්පත් වූ අතර, කලාපික යකඩ සැදුම් නිර්මාණය විය. වායුගෝලයේ කුඩා ප්‍රමාණ වශයෙන් හෝ ඔක්සිජන් රැඳී පැවතීම සිදු වූයේ මහා ඔක්සජනීකරණ සිදුවීම ඇරඹීමට වසර මිලියන 50 කට පමණ පෙරදී විය. වායුගෝලයෙහි මෙම සාමුහික ඔක්සජනීකරණය විසින්, නිදහස් ඔක්සිජන් හී සීඝ්‍ර එක්‍රැස් වීම සිදු විය. ප්‍රාථමික නිෂ්පාදනයෙහි වර්තමාන සීඝ්‍රතාවයන් පරිදී, වර්තමානයෙහි පවතින ඔක්සිජන් සාන්ද්‍රණය නිෂ්පාදනය කෙරුමට, ප්‍රභාසංස්ලේෂීය ජීවින්ට වසර 2,000 ක් ගත වෙයි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ඔක්සිජන්
නවීන පංචප්‍රයාමය
නවීන පංචප්‍රයාමය, එකිනෙකට ඉතා වෙනස් ක්‍රීඩා ඉසව් පහකින් සමන්විත ඔලිම්පික් ක්‍රීඩාවකි. එම ක්‍රීඩා ඉසව් වන්නේ කඩු සටන්, 200m නිදහස් ආර පිහිනුම්, අශ්වාරෝහක සහ ඒකාබද්ධිත පිස්තෝල වෙඩි තැබීමේ හා 3200m රට හරහා දිවීමේ ඉසව්ව යන ඒවා යි. මෙම ක්‍රීඩාව 1912 වසරේ සිට ඔලිම්පික් තරඟාවලියේ හර ක්‍රීඩාවක් වන අතර 1949 වසරේ සිට ලෝක ශුරතාවලියක් ද පැවැත්වෙයි.
නියම වශයෙන් ක්‍රීඩාව සඳහා දින හතරක් හෝ පහක් ගතවන නමුත් වඩාත් වැඩි ප්‍රේක්ෂක ආකර්ෂණයක් දිනා ගැනීම සඳහා 1996 දී එක් දින ආකෘතියක් හඳුන්වා දෙනු ලැබීය. කෙසේ වෙතත් මෙම ක්‍රීඩාව ඔලිම්පික් ක්‍රීඩාවක් ලෙස පැවති දීර්ඝ ඉතිහාසය තුළ, නවීන ඔලිම්පික් තරඟාවලියට එය එක්වීම සාධාරණීකරණය කිරීමට කිහිප අවස්ථාවක දී ම සිදු විය. 2013 පෙබරවාරි 11 ලොසේන් හිදී IOC විසින් නවීන පංචප්‍රයාමය 2020 දක්වා ඔලිම්පික් තරඟාවලියේ හර ක්‍රීඩා 25 අතුරින් එකක් ලෙසට නැවත වතාවක් තහවුරු කරන ලදී. පාලනාධිකාරිය වන Union Internationale de Pentathlon Moderne (UIPM) විසින් ලොව සියළු මහද්වීප වල රටවල් 90 කට වඩා ක්‍රීඩා කරනු ලබන මෙම ක්‍රීඩාවේ අන්තර්ජාතික පරිපාලනය සිදු කරනු ලබයි.
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩා
තොග වෙළෙඳාම
තොග වෙළෙඳාම
නැවත විකිණීම සදහා භාණ්ඩ අලෙවි කිරිම තොග වෙළෙඳාම වේ. නිෂ්පාදකයාගෙන් විශාල තොග රැස් කර ගෙන ඒවා ගබඩා කර ආරක්ෂා කරන අතර අවශ්‍ය විට සිල්ලර වෙළෙඳාමට ඒවා අලෙවි කරනු ලැබේ.
තොග වෙළෙන්ඳාගේ කාර්යයන්
1.	නිෂ්පාදකයන්ගෙන් විශාල තොග වශයෙන් ගෙන කුඩා තොග වශයෙන් සිල්ලර වෙළෙන්ඳාට අලෙවි කිරීම
3.	ණයට භාණ්ඩ සැපැයීම
4.	භාණ්ඩ ගෙන ගොස් දීම
5.	වෙළෙඳපොළ අවශ්‍යතා ගැන අදාළ තොරතුරු නිෂ්පාදකයාට දැනුම් දීම
තොග වෙළෙන්ඳන් වර්ග
1.	සාමාන්‍ය තොග වෙළෙන්ඳා - නිෂ්පාදකයාගෙන් භාණ්ඩ ගෙන තොග රැස් කර ගෙන සිට අවශ්‍ය වෙලාවට සිල්ලර වෙළෙන්ඳාට අලෙවි කරනු ලැබේ.
3.	ආනයන තොග වෙළෙන්ඳා - විදේශ රටවල භාණ්ඩ ගෙන්වා මෙරට සිටින තොග හා සිල්ලර වෙළෙන්දන්ට අලෙවි කරනු ලැබේ.
4.	නිර්මාණ තොග වෙළෙන්ඳා - නිෂ්පාදකයාගෙන් මිලදි ගත් භාණ්ඩ යම් යම් වෙනස්කම් කොට නව නිමාවකින් සිල්ලර වෙළෙන්ඳා අලෙවි කරනු ලැබේ.
5.	ප්‍රාථමික තොග වෙළෙන්ඳා - සුළු නිෂ්පාදකයාගෙන් භාණ්ඩ මිලට ගෙන තොග රැස් කර වෙනත් තොග වෙළෙන්දන්ට භාණ්ඩ අලෙවි කරනු ලැබේ.
6.	ද්විතීය තොග වෙළෙන්ඳා - ප්‍රාථමික තොග වෙළෙන්ඳන්ගෙන් භාණ්ඩ මිලට ගෙන ඒවා ගබඩා කර සිල්ලර වෙළෙන්ඳන්ට අලෙවි කරනු ලැබේ.
ආම්බිවලී ලෙන්
ආම්බිවලී ලෙන්, හෙවත් ආම්බිවලී ලෙනී, යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තයේ රායිගාද් දිස්ත්‍රික්කයේනෙරාල් අසල පිහිටි බෞද්ධ ලෙන් සමූහයකි. මෙය කල්‍යාන් සිට 8km ගිනිකොණ දෙසින් පිහිටා ඇත. මෙම ලෙන් කැන ඇත්තේ ගංගාවක අවතල කොටසක වූ පහත් කඳුගැටයක ය. මෙහි බරාඳ සහිත විහාර කුටි 12ක් සමඟ ජල පොකුණු කිහිපයක් දක්නට ලැබේ. මෙහි බරාඳයෙහි වූ කුළුණක බ්‍රාහ්මී අක්ෂර සහිත අභිලේඛනයක් දක්නට ලැබේ.
ආශ්‍රේයයන්
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
2017 ෆින්ස්බරි පාක් ප්‍රහාරය
2017 ජූනි 19 දිනදී, ලන්ඩනයෙහි, ෆින්ස්බරි පාක් හීදී වෑන් රථයක් පදිකයන් වෙතට පදවනු ලැබුණු අතර, අවම වශයෙන් පුද්ගයින් දසදෙනෙකු හෝ තුවාල ලැබූහ. මෙය සිදුවූයේ, ෆින්ස්බරි පාක් මුස්ලිම් දේවස්ථානය වෙතින් යාර 100 (මී 90) ඉවත පිහිටි මුස්ලිම් සුබසාධන ශාලාව අසලදීය. මුස්ලිම්වරුන් කණ්ඩායමක් විසින් මෙම සිද්ධියට පෙරාතුව, රාමදාන් කාලසීමාවෙහි පැවැත්වෙන රාත්‍රී කාල යාච්ඤාවක් වන, තරාවි යාච්ඤාවෙහි යෙදී ඇති අතර, බස් නැවතුම් ස්ථානයකදී බිම ඇද වැටී සිටි මිනිසෙකු ඔවුන්ට හමුවී ඇත. මෙම පුද්ගලයාට ප්‍රථමාධාර ලබා දෙමින් සිටි අතරතුර ඔවුන් වෙත වාහනය හප්පමින් පදවා ඇති අතර දසදෙනෙකු තුවාල ලබා ඇත. බිම ඇද වැටී සිටි පුද්ගලයා සිද්ධිය වූ ස්ථානයෙහිදී මිය ගොස් ඇත.
ත්‍රස්ත-විරෝධි පොලීසිය විසින් මෙම සිද්ධිය පිළිබඳ විමර්ශන කටයුතු සිදු කෙරෙමින් පවතියි. ඝාතනය සහ ඝාතනයට තැත්කිරීමද ඇතුළුව ත්‍රස්තවාදය සිදුකිරීම, සූදානම්වීම හෝ පෙළඹවීම පිළිබඳ සැකපිට එක් පුද්ගලයෙක් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත. ප්‍රහාරයෙහි චේතනාව තවමත් විමර්ශනයෙහි පවතියි.
විද්‍යුත් සෘණතාවය
කිසියම් අණුවක පවතින මූලද්‍රව්‍ය පරමාණුවක් ඒ වෙතට ඉලෙක්ට්‍රෝන ඇද ගැනීමේ හැකියාව විද්‍යුත් සෘණතාවයයි.
විද්‍යුත් සෘණතාවය සෙවීමට අප බහුලව භාවිතා කරනු ලබන්නේ පෝලිං පරිමාණයයි. පරීක්නාත්මකව නිර්ණය කරන ලද බන්ධන ශක්ති මුල් කරගෙන විද්‍යුත් ඍණතා අගයන් ඉදිරිපත් කර ඇත.ඒ අනුව වැඩිම විද්‍යුත් සෘණතාවයක් ඇත්තේ F ටය.ඒ අගය 4 වේ. ආවර්ථයක් දිගේ පරමාණුක අරය අඩුවන විට බන්ධන ඉලෙක්ට්‍රෝන සහ න්‍යෂ්ටිය අතර ඇති දුර අඩුවේ.එවිට ධන ආරෝපිත න්‍යෂ්ටිය මගින් බන්ධන ඉලෙක්ට්‍රෝන ආකර්ශණය කිරිම වැඩිවේ.ඒ අනුව ආවර්ථයක් දිගේ දකුණට අරය අඩුවන නිසා විද්‍යුත් සෘණතාවය වැඩිවේ. ආවර්ථයක් දිගේ වැඩිම විද්‍යුත් සෘණතාවයක් ඇත්තේ හත්වන කාණ්ඩයට අයත් හැලජන වලය.
තිඹිරිගස්යාය
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
මෝසල් සටන (2016–17)
මෝසල් සටන යනු, 2004 ජූනි මාසයෙහිදී නගරය අල්ලාගත් ඉරාකයේ සහ ලෙවන්තයේ ඉස්ලාමීය රාජ්‍යය (අයිඑස්අයිඑල්) වෙතින් මෝසල් නගරය යළි-අත්පත් කර ගැනීම සඳහා,  මිත්‍ර පාක්ෂික හේවාපන්න සමග ඉරාක රජයෙහි බලකායන්, කුර්දිස්තාන ප්‍රාදේශීය රජය, සහ ජාත්‍යන්තර බලකායන් විසින් දියත් කෙරුණු ඒකාබද්ධ පහරදීමකි.
අල්-නූරි ප්‍රධාන මුස්ලිම් දේවස්ථානය (මෝසල්)
අල්-නූරි ප්‍රධාන මුස්ලිම් දේවස්ථානය (جامع النوري) යනු, ඉරාකයෙහි මෝසල් නගරයෙහි පිහිටා තිබුණු මුස්ලිම් දේවස්ථානයකි. එහි ඇලවුණු මිනරෙටය නිසා එය ප්‍රසිද්ධයට පත්ව තිබුණු අතර, එම නිසාම නගරයට අපනාමයක් ලෙසින් "කුදා" (الحدباء al-Ḥadbāˈ) යන්න යෙදිණි. පසුකාලීන වර්ෂයන් තුල බොහෝ අළුත්වැඩියාවන්ට එය ලක් වුවද, සාම්ප්‍රදායික දැනුමෙහි ආකාරයට මෙම මුස්ලිම් දේවස්ථානය පළමුව තැනුණේ  12වන සියවසෙහි අග භාගයෙහිදීය. වසර 850 ක එහි ඉතිහාසය තුලදී බොහෝ සතුරු ආක්‍රමණකාරී බලකායන් හමුවේ එය විනාශයට පත් නොවී පැවතුනද, අවසන 2017 ජූනි 21 දිනදී ඉරාකයේ සහ ලෙවන්තයේ ඉස්ලාමීය රාජ්‍යය (අයිඑස්අයිඑල්) වෙතින්, මෝසල් සටන අතරතුරදී එය විනාශයට පත් විය.
ඉරාක හමුදා පවසා සිටියේ ප්‍රධාන මුස්ලිම් දේවස්ථානයෙහි විනාශයට අයිඑස්අයිඑස් වගකිය යුතු බවත්, ඔවුන්ගේ ග්‍රහණයෙන් එය මිදීම ඉවසා ගත නොහැකිව එය විනාශ කිරීම ම්ලේච්ඡ ක්‍රියාවක් බවත්ය. අයිඑස්අයිඑස් සංවිධානය සහ එහි නායක අබු බකර් අල්-බැග්ඩාඩි සඳහා මෙම දේවස්ථානය සංකේතාත්මක වැදගත්කමක් ගෙන දුන්නේ ඔවුන්ගේ "කලීෆ් රාජ්‍යය” ස්වයං-ප්‍රකාශයට පත් කරනු සඳහා 2014 වසරෙහි සිට සටන්කාමීන් විසින් එය භාවිතා කෙරුණු නිසාය. 2014 ජූනි මස සිට අයිඑස්අයිඑස් සංවිධානයෙහි කාල වර්ණ ධජය මීටර්-45 උසැති මිනරෙටය මත ළෙළදෙමින් පැවතුණු අතර, ඉරාකය සහ සිරියාව වෙත කඩාවැදුණු සටන්කාමීන් මහත් බලප්‍රදේශ අත්පත් කර ගනිමින් පොරොන්දු දුන්නේ කිසි දිනෙක මෙම කොත වෙතින් ධජය පහත හෙලීමට ඉඩ නොදෙන බවයි. අයිඑස්අයිඑස් සංවිධානය පවසා සිටින්නේ එක්සත් ජනපදය විසින් මෙම දේවස්ථානය විනාශ කල බවයි.
ඇමඩෝ ඇවගාඩ්‍රෝ
ඇමඩෝ ඇවගාඩ්‍රෝ උපත ලැබුවේ ඉතාලියේ මියුරින්හි පියඩ්මොන්ට් නම් වංශවත් පවුලකය. ඔහුගේ උපන් දිනය යෙදී ඇත්තේ 1776 අගෝස්තු 9 වන දිනටය. ඔහු වඩා ප්‍රචලිත වන්නේ මෞලික ස්කන්ධය හා ඇවගාඩ්‍රෝ නියමය වැනි විද්‍යාවේ සොයාගැනීම් වලටය. ඔහුට කරන ගෞරවයක් ලෙස ද්‍රව්‍ය (පරමාණු, අණු හෝ අයණ) මෞලයක ඇති ද්‍රව්‍යය ප්‍රමාණය ඇවගාඩ්‍රෝ අංකය ලෙස හඳුන්වයි. 1811 දී ඔහු මෞලික ස්කන්ධවල සාපේක්ෂ ස්කන්ධයන් සොයන්නේ කෙසේද පිළිබඳවත් ඇවගාඩ්‍රෝ කල්පිතයන් සඳහන් කරමින් ලිපියක් පළ කළේය. මෙය ප්‍රංශ සඟරාවක් වන ''ජුවර්නල් ඩි ෆිසික්ස්, ඩි වයිමි එම් ඩි හිස්ටොරී නැචුරෙල්" සඟරාවට යොමු කරන ලදී.
1820 දී ඔහු මියුරින් විශ්වවිද්‍යාලයේ භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයකු බවට පත්විය. ඔහුගේ පෞද්ගලික ජීවිතය පිළිබඳව වැඩි සඳහනක් දක්නට නොලැබේ. එනමුත් ඔහු ෆෙලිසිටා මාසේ සමඟ විවාහ වූ බවත්, දරුවන් 6 දෙනෙක් ලද බවත් පැවසේ.
ඇවගාඩ්‍රෝ මහජන උපදේශන පිළිබඳ රාජකීය සුපිරි කවුන්සිලයේ සාමාජිකයකු ද වේ. ඔහු විශ්වවිද්‍යාලය තුළ සංඛ්‍යානය, කාලගුණ විද්‍යාව හා බර හා මිනුම් පිළිබඳ ධුරද ‍ හෙබවිය.
ඔහු සොයාගත් ඇවගාඩ්‍රෝ අංකය පළමුව ජර්මන් ජාතික ජෝන් ජෝසප් ලෝෂ්මිඩ්ට් විසින් ගණනය කරන ලදී. මෙය ලෝෂ්මිඩ්ට් අංකය ලෙස ජර්මන් කතාකරන රටවල් වල හඳුන්වයි.
පොතුපිටිය
පොතුපිටිය
වර්ථමාන කළුතර ප්‍රාදේශීය සභා භූමියට අයත් වන පන්දහසක් පමණ වූ ජනගහනයක් වෙසෙන්නා වූ ග්‍රාමයකි. එහි උතුරු කෙරවල පොහද්දරමුල්ලටත් දකුණු කෙරවලින් වස්කඩුවටත් මායිම් වේ. නුගගොඩ, දෙල්දූව සහ මොල්ලිගොඩ මාවල ආදී ග්‍රාම වලටත් මායිම් වේ. ග්‍රාමයට බටහිර දෙසින් සාගරයයි. එසේම සුන්දර කෙත්වතු සහ ලන්දේසින් විසින් නිර්මාණය කළා වූ ඇළක් ද ග්‍රාමය හරහා ගලා බසී. ග්‍රාමය පිහිටා ඇත්තේ කොළබ සිට කිලෝමීටර් තිස් හයක් පමණ දකුණු දෙසින. ගාළු මාර්ගය දෙපස පිහිටි පොතුපිටිය වාලුකාරාමය සහ පොතුපිටිය පූජාරාමය යන විහාර ග්‍රාමයේ නාමය පසිඳු කරවීමට සමත්ව තිබේ. ලංකාවේ ඉදිවූ ඉපැරණිතම බෞද්ධ මිශ්‍ර පාඨශාලාවක් ලෙසින් වැජඹෙන්නා වූ පොතුපිටිය මහා විද්‍යාලය පිහිටා තිබෙන්නේද මෙම ග්‍රාමයේය.
ඉතිහාසය
පානදුර සහ කළුතර පුරවරය අතර පිහිටි එකම ග්‍රාමය ලෙසින් කෝට්ටේ යුගයේ රචනා වූ සංදේශ කාව්‍යන්ගේ සඳහන් වන ග්‍රාමය වන්නේ පොතුපිටියයි.පසු කාලයේ බෙදීම් වලට අනුව පොතුපිටිය පානදුර තොටුමුණ පලාතේ වස්කඩු බද්දට අයත් වේ. පොතුපිටිය යන නාමය නිර්මාණය වූ ආකාරය පිළිබඳ ජනප්‍රවාදයක් තිබේ. ඒ දඹදෙණිය රජ සමයේදී පැරකුම්බා නැමති රජෙකු බෙන්තොට ගලපාත වෙහෙර වන්දනාවට පැමිණි චාරිකාවක් සම්බන්දයෙනි. කුමරුවානන් කැළණි නදී ඉවුරේ දී නාගයෙකුගේ දෂ්ඨණයකට ලක්වී තිබේ. වෙදුන් පවසා ඇත්තේ කුමරු වහා රුක්කත්තන පොතුපෙට්ටියක දමා ප්‍රතිකාර කළ යුතු බවය. රුක්අත්තන ශාක සොයා කැළණි ඉවුරේ සිට ගව් ගෙවා ගාලු දෙසට පැමිණෙන කළ කළුතොටට ගව් ද්විත්වයක් පමණ මෙපිටින් රුකතන ග්‍රාමයක්ම මුනගැසීතිබේ. එම ග්‍රාමයේ දී අවශ්‍ය ප්‍රතිකාර සිදුවී පැරකුම් කුමරු සුවපත් වි තිබේ. අවසානයේ එම භූමියේ බුදුන් සහ විෂ්ණු දෙවියන් උදෙසා ආරාමයක් කරවා එය සන්නාසියෙකුට පුදා තිබේ. රුක් අත්තන පොතු පිටිය නාමයෙන් පොතුපිටිය නම් වූ බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ. සන්නාසියෙකුට පුදා තිබෙන ආරාමය පොතුපිටිය රජමහා විහාරය හෙවත් පොතුපිටිය පූජාරාමයයි. පරවි සංදේශයේ පොතුපිටිය විවරණය කරන්නේ මෙලෙසිනි. කමින් පලා ගිනි හැලි පංගන් තැටිය ලවන් පැහැය කළ විලසින් ගුරු මැටිය වසන් මුගුරු නොපහළ දනි නුඹ සිටිය මෙවන් ගොපලු අගනන් දුටු පොතුපිටිය
පොතුපිටියේ පදිංචි වූ මුල්පදිංචිකරුවා පිළිබඳ ජනප්‍රවාද දෙකක් තිබේ. ඉන් එක් ජනප්‍රවාදයක සඳහන් වන්නේ පුලහින්නගේ පිලිප්පුවා නම් අයෙකු පිළිබඳවයි. එම මතයට අනුව පුලහින්නගේ පුලිප්පුවා නම් අයගේ දියණිය නිකපිටිය බණ්ඩාර නම් අයගේ බිසෝ බණ්ඩාර පදවිය උසුලා තිබේ. පිලිප්පුවා නම් අය කට්ටඬියෙකු ව සිට ඇති අතර එම මතයට අනුව ඔහුට ප්‍රතිගාලුන්ට විරුද්දව සටන් කළ පුලහින්නගේ සුසෙව්, පුලහින්නගේ මිගෙල්, පුලහින්නගේ බස්තියන් , පුලහින්නගේ ජසෙන්තු නමින් පුතුන් සතර දෙනෙකු විය. මොවුන්ගෙන් පොතුපිටියේ ජනයා වර්ධනය වූ බව එම මතයයි. දෙවනි මතය දොන් සුසෙව් නම් කරාව වංශිකයා සම්බන්දයෙනි. එය වස්කඩුබද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ. එයට අනුව වර්ථමාන ආදුරුප්පු වීදිය නොහොත් එකල වුල්ෆන්ඩාල් ග්‍රාමයේ දිවි ගෙවූ දොන් සුසෙව් නම් පරිවාරයට අයත් වූ දොන් සුසෙව් නම් හේවායා වීදියේ බණ්ඩාරට සහය ලබා දීම සඳහා වස්කඩු බද්දට පැමිණි බවය. ඔහු වස්කඩු බද්දේ පොතුපිටියේ පදිංචි වී තිබේ. පසුකාලයේ ඔහු නිකපිටිය බණ්ඩාර නමින් පෙනීසිටිමින් ජනතාව මුලා කළ අයෙකුට රැවටී තම දියණිය විවාහ කරවා දී තිබේ. එම රැවටිලිකාරයා පානදුරදී ප්‍රතිගාල් අත්තඩංගුවට පත්ව තිබෙන අතර ඔහුට සහය ලබා දුන්නා වූ පොතුපිටිය ග්‍රාමය අඩ නිරුවත් කුල හීනයන් වාසය කළ යුතු බවට නියම කරවා තිබේ. වස්කඩු බද්ද විවරණ ග්‍රන්ථයේ පරිදි දොන් සුසෙව් විසින් තම පරිවාරය රැගෙන හොර රහසේ පානදුරට දකුණු දෙසින් පැවති සුදර්ශන නම් දෙව් මැදුරට පළාගොස් තිබේ. එකල එම දෙව් මැදුර දෝන මොල්ලිනා ප්‍රේරා නැමති කුමරියක් විසින් පාලනය කර තිබේ. ඇය රය්ගම බණ්ඩාර වලියෙන් පැවතෙන්නියක් විය. රය්ගම විසූ ආලවති බිසෝ බණ්ඩාරට උපන් දියණිය ආලවතී බිසෝ බණ්ඩාර මියගිය පසු හදාවඩාගෙන ඇත්තේ මාලවතී බීසෝබණ්ඩාර නැමති කුඩම්මා විසිනි. අනතුරුව මාලවතී බිසෝ බණ්ඩාරගේ නින්දගමට අයත් වූ සුදර්ශන දෙව් මැදුර මොල්ලිනා වෙතට උරුම විය. එහි පළමුව සුදර්ශන නැමති සිංහල දෙවියෙකු පුදා ඇති නමුදු ප්‍රතිගාල් අනසක යටතේ එම වන්දනාව නවතා කතෝලික දේවස්ථනයක් බවට පත් විය. මොල්ලිනා බිසෝ බණ්ඩාර කුමරිය දෝන මොල්ලිනා ප්‍රේරා නමින් බෞතීස්ම විය. ප්‍රතිගාලුන් ඇය සුදස්සන දෙවිඳු වෙත පැවති බක්තිය එලෙසම ජේසු ස්වාමීන් වෙත් පවතී යන විශ්වාසයෙන් එම දෙවු මැඳුරේ පාලනය ඇයට ලබා දුන්නේය. අනතුරුව ඇය කතෝලික දහම වර්ධනය පිණිස පිටතින් කටයුතු කර තිබේ. මොල්ලිනා කුමරිය සහ දොන් සුසෙව් රහසේ ප්‍රතිගාල් විරෝදීන් වෙතට උපකාර කළේය. එනිසාම සුසෙව් දණ්ඩණයට ලක්වීමට පෙරදීම සුදර්ශන මැදුරට ගෙන්වා ඔහු දේව පල්ලෙකු ලෙසින් සේවයේ යොදවා තිබේ. ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වන ලෙසින් සුසෙව්ගේ දරුවන් මොල්ලිනා කුමරිය විසින් තම දරු තනතුරේ තබා රැකබලාගෙන තිබේ. සුසෙව්ගේ දරුවන් විසින් අනතුරුව මොල්ලිනා කුමරියට අයත් භූමිය මොල්ලිගොඩ ලෙසින් නම් තැබූ බව වස්කඩු බද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ. සුසෙව් පරපුරෙන් පැවතෙන්නන් සුසෙව්හේවාගේ යනුවෙන් එම භූමියේ ව්‍යාප්ත වී තිබේ. දාහඅටවන සියවසේ පොතුපිටියේ වාලුකාරාම විහාරය පිහිට වූ මොල්ලිගොඩ නන්දසිරි ගණින්නාන්සේ(සෙසෙව්හේවාගේ දොන් කොරනේලිස් පිලිප්ස් අප්පුහාමි) යනු එම පරපුරේ අයෙකු බව එම ග්‍රන්ථයේම සඳහන් වේ. දහනවවන සියවසේ පොතුපිටියේ වාලුකාරාමයේ පළමු විහාරාධිපති වූ නන්ද නම් ස්වාමීන් මෙන්ම දහනවවන සියවසේ මොල්ලිගොඩ විදානේ වරයෙකු වූ සුසෙව්හේවාගේ දොන් ෆනැන්ඩෝ හාමියෙල් පෙරේරා අප්පුහාමි නැමැත්තාද එම පරපුරට අයත් වූවෝ විය.නමුත් ඇතැම් විද්වතුන්ගේ මතය නම් මෙසේ ඇරඹෙන ලද්දේ පොතුපිටියේ කරාව කුලයට පමණක් අයත් සුසෙව්හේවාගේ පරපුර බවය. කරාව කුලයට අමතරව වෙනත් කුලයන්ට අයත් වන්නා වූත් සුසෙව්හේවා යනුවෙන් පෙනීසිටින්නා වූ පිරිස් මෙම පළාතේ සිටින බව ඔවුනගේ මතය වේ. එම මතය වස්කඩුබද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ පවා සනාත කරවා තිබේ.පරස්පරතා අවම මුල් පදිංචිකරුවෙකු පිළීබඳ වෲතාන්ත වන්නේ ධර්මසේන බණ්ඩාර වලිය පමණකි.
ප්‍රකට චරිත
ක්‍රිස්තු වර්ශ 1830 පමණ වන විට පොතුපිටියේ මහා ධනවතෙකු පහල විය. ඒ ධර්මරාජ හිමිගේ සොයුරෙකු වූත් ධර්මසේන මුදලිතුමාගේ කණිටුම පුතු වූත් ධර්මසේන රාළලාගේ දොන් ඩේවිඩ් පෙරේරා විජයවිමලසේකර මැතිතුමායි. එතුමා මෙසේ මහා ධනවතෙකු වීමට හේතුව සුවිශාල පුණ්‍යකර්මයකට පාදම සැකසීමක්ට යාමෙන් විය. එනම් මෙකල වන විට මෙම ප්‍රදේශයේ ජනගහන් වර්ධනය නිසාවෙන් රැකියා සීමිත විය. එබැවින් ඩේවිඩ් විසින් තම මිත්‍රයෙකු මාර්ගයෙන් කුඩාවට පොතුපිටියේ පොල් කොහු කර්මාන්තයක් අරඹා තිබේ. ඒ පවුලක එක් අයෙකුට හෝ රැකියා ලබා දෙන බලාපොරොත්තුවෙනි. කොහු කර්මාන්තය මේ වන විට පොතුපිටියට නවම අද්දැකීමක් වූ අතර කර්මාන්තශාලාවල රැකියා කිරීමට පැමිණෙන පිරිසට වඩා නැරඹීමට පැමිණෙන පිරිස් වැඩි විය. නැරඹීමට පැමිණෙන පිරිස ද කර්මාන්තයට කුඩාවට හෝ එක් කර ගත් ඩේවිඩ් වසර පහක් පමණ ඇතුලත පොල් ලෙලිවල් සියයක් කරවන ධනවතෙකු බවට පත් විය. වැඩිකල් නොගොස් ඉංග්‍රිසි ආණ්ඩුවට පවා කොහු කඹ සපයන්නෙකු විය. වරෙක ඔහු ආණ්ඩුවට ප්‍රධානයක් වශයෙන් කඹ තොග ලක්ෂයක් ලබා දී තිබේ. එයට ප්‍රතිඋපකාරයක් වශයෙන් ඉංග්‍රිසි ආණ්ඩුව විසින් ඔහුට මුදලිතානාන්තර ලබා දී ගෞරවකරවා තිබේ. කොහු කර්මාන්තය පොතුපිටියේ ස්ථිර කර්මාන්තය වූවේ අනතුරුවයි. මෙසේ උපයාගත්තා වූ දනය නොමසුරුව දාන මාන කටයුතු සඳහා යෙදවූ අතර ඩේවිඩ් තුමාගේ දියණිය වූ දෝන ගචෝ ඉසබෙලා විසින් ප්‍රදේශයේ පන්සල් නගා සිටුවන ලදී. ඩේවිඩ් තුමාගේ නැගෙණිය වූ දෝන මාරියා පෙරේරා විසින් සාර්ලිස් ශිල්පියා අතින් පසුව විසිතුරු වූ පොතුපිටියේ පූජාරාමයේ විහාර මන්දිරය 1835ක් වූ නවම් මාසයේදී තනවා නිමකරන ලදී.
පොතුපිටියේ විසුවා වූ තවත් ධානපතියෙකු වූවේ රේන්ද වියාපාරයෙන් පොහොසත් වූ එම්. පිනෙස් ප්‍රණාන්දු මැතිතුමාය. ඔහු පානදුරාවාදයට පවා සහය දැක්වූ අයෙකු වූ අතර 1886 වසරේ දී පොතුපිටියේ වසාදමන ලද මිශ්‍රණාරි පාසැලට සමීපයෙන් නව බෞද්ධ පාඨශාලාවක් අරඹන ලදී. එය ලංකාවේ මුල්ම බෞද්ධ මිශ්‍ර පාඨශාලාවක් වන අතර 1950 දශකයේ දී රජයට පවරා ගත් පසුව වර්ථමාන නාමය වන පොතුපිටියේ මහා විද්‍යාලය වදයෙන් ජනප්‍රියවී තිබේ. එසේම 1890 දශකයේ පානදුර බෞද්ධ සමිතියේ සභාපති වූ ඔහු රංකොත්වෙහෙර සංවර්ධනය සඳහාද අතහිත ලබා දෙන ලදී. එසේම 19 වන සියවස අගභාගයේදී පොතුපිටියේ වාලුකාරාම විහාරයේ විහාරමන්දිරය පූර්ණ වියදම් යොදා ඉදිකරවන ලදී. පොතුපිටිය පූජාරාමය මෙන්ම මොල්ලිගොඩ පිරිවෙන් මහා විහාරයේද අග්‍ර දායකයෙකු වශයෙන් බොහෝ දාන පුන්‍ය කර්ම සිදුකරවන ලද්දේය . පොතුපිටියේ වාලුකාරාම විහාරයේ විසුවා වූ නන්දසිරි ගණින්නාන්ගේගේ පුතු වූ දොන් ෆර්නැන්ඩෝ හාමියෙල් පෙරේරා අප්පුහාමි විවාහ වූවේ පොතුපිටියේ රිචඩ් පෙරේරා මුදලිතුමාගේ දියණිය වූ ධර්මසේන රාළලාගේ දෝන මාරියා පෙරේරා විජයවිමලසේකර ළමාතැනී සමඟය. එම දෙපළට උපන් පුතු වූවේ සුසෙව්හේවාගේ ගිරිගෝරිස් අප්පුහාමි නම් විය. ඔහු 1830 දශකයේදී පමණ උපත ලැබූවෙකු විය. ඔහු බෞද්ධ පුනර්ජීවන කටයුතු සඳහා පුරෝගාමියෙකු වූ නිසාවෙන් ඉංග්‍රිසි ආණ්ඩුව විසින් මොහුට බොහෝ අඩම්තේට්ටම් කළේය. 1860 වසරේ දී අන්තවාදී පිරිසක් විසින් වර්ථමාන පොතුපිටිය මහා විද්‍යාල භූමියේ පැවතියා වූ රෙපරමාදු දේවස්ථානය විනාශකළේය. එහි ප්‍රධාන සැකකරුවා වශයෙන් ගිරිගෝරිස් කොලුගැටයා සිරගත කළේය. වසර ගණනක් නොකළ වරදකට සිරගතව සිටි ඔහු නිවැරදිකරුවා වශයෙන් 1868 වසරේ ඔප්පුවීමෙන් අනතුරුව ඔහු නිදහස ලැබුවේය. යළිත් බෞද්ධ පුනර්ජීවන ව්‍යාපාරය සමඟ සම්බන්ද වූ ඔහු තම බිරිඳ වූ ධර්මසේන රාළලාගේ දෝන ගචෝ ඉසබෙලා පෙරේරා ළමාතැනියවද මෙම ව්‍යාපාරයා සම්බන්දකරවා ගත්තේය. ඇය විසින් තම හිතවතෙකු වූ වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමියන් වෙතට ධර්ම පුස්ථක රචනා කරවීමට සහය ලබා දෙන ලදී. එසේම තම පුතුවූ 1894 වසරේ සිට 1934 වසර දක්වා පොතුපිටියේ විදානේ ආරච්චිකම දැරුවා වූ සුසෙව්හේවාගේ සීමන් ධර්මසේන වීරසිංහ විදානෙවද ධර්ම ව්‍යාපාර සමඟ සම්බන්ධ කලේය. පොතුපිටිය බොදුනෙත් මහා සමිතිය පිහිටුවාගන්නේ ඔහු විසිනි. සාර්ලිස් ශිල්පියාගෙන්වා පොතුපිටිය පූජාරාම විහාර මන්දිරය එකාලෝක කරවීය. අනෙක් පරිත්‍යාගදාරීන්ගේත් සහයෙන් පොතුපිටියේ වාලුකාරාම දාගැබ සැකසීමද සිදුකරවන ලද්දේය. දහනාවවන සියවස අග භාගයවන විටත් ඉහල කුල යනුවෙන් මුල් බැසගත්තා වූ පිරිස් විසින් කුලහීනයන් තෙරපීමට ලක් කලේය. කාන්තාවන්ට උඩුකය වැසෙන සේ ඇඳුම් ඇඳීම පුරුශයන්ට දණට පහළට සරම හැඳීම තහනම් විය. නිවාස වල උස්පුටු තබා ගැනීමට පවා අවසර නොදුන් අතරම කුලහීන පවුල්වල අලුත උපන්දරුවාගෙ සිට මියයනතුරුම සියල්ලෝ ඉහල කුලවලායගේ වහලුන් ලෙසින් ක්‍රියා කලේය. මෙවන් දුර්මිටු ක්‍රියා සඳහා එරෙහි වන ලද්දේ ගිරිගෝරිස් රාළහාමිය. ඔහු විසින් එවන් නොමනා ක්‍රියා යළි කිසියම්දිනයකදී හෝ කරවීමට නොහැකි අයුරෙන් අතුගා දැමීමට සමත් විය.
පොතුපිටිය මහා විද්‍යාලයට ගුරුවරයෙකු වශයෙන් 1940 දශකයේ සම්බන්ද වූ රැපියෙල් තෙන්නකෝන් නම් කවියා වෙතට තම නිර්මාණ කටයුතු සඳහා උචිත පරිසරය සපයා දුන්නේ පොතුපිටිය භූමියයි. ඔහුගේ වවුලුව නම් කාව්‍ය හරහා විස්තර කරනුයේ පොතුපිටිය මහා විද්‍යාල භූමියේ එකල පැවති දේවස්ථානයේ සොහොන් භූමියේ පැවති සුවිශාල නුගරුකක් පිළිබඳවයි. ගුවන වසා මොර දෙන වවුලන්‍ ය නි සා ගිමන මුරා යති වල්ලිය නොසිතු ලෙ සා ගමන විඩා හල මෙහි අතු පතර ව සා දකින සැමා හට මෙය වෙයි නිවන තොසා ලෙසින් එම නුගරුක පිළිබඳවම 1820 වසරේ රචනා වූ නාරි සංඳේශයේ ද දැකගත හැක.
බෞද්ධ විහාර
පොතුපිටියේ වර්ථමානය වන විට ප්‍රධාන බෞද්ධ විහාර හතරක් පමණ දැකගත හැකිය. ඒ අතරින් ඉපැරණිතම විහාරය වන්නේ පොතුපිටියේ රජමහා විහාරය හෙවත් පොතුපිටිය පූජාරාම විහාරයයි. පොතුපිටිය වාලුකාරාම විහාරය ඉදිවූවේ ක්‍රිස්තුවර්ශ 1700 ශත වර්ශයේ ලන්දේසි සමයේදීය.වාලුකාරාමයට පූජාවක් වශයෙන් 1798 වසරේ දී පූජාරාමය ගම් වාසීන් විසින් පූජාකරවා තිබේ. පූජාරාමයේ සිටි ධම්මසිරි සහ පිලානන්ද යන තෙරුණ්වහන්සේලා 1940 දශකයේදී පමණ ධම්මතිලකාරාමය යනුවෙන් හැඳින්වූ අභිනවවිහාරය අරඹන ලදී. පොතුපිටියේ පුශ්පාරාම විහාරය වාලුකාරාම විහාරයේම කොටසකි. අතීතයේ පොතුපිටියට අයත්ව පැවතියා වූ කවුඩුදූව,අරඹවත්ත ආදී විහාරස්ථාන වර්ථමානයේ වෙනත් ග්‍රාමයන් වෙත බෙදී ගොසින තිබේ. ඉතා නූතන කාලයේ ඉදිකලා වූ කුඩා විහාරස්ථාන ද්විත්වයක්ද පොතුපිටියේ දැකගත හැක.
මූලාශ්‍ර
නාරි සංඳේශය(1820)/නාරි සංඳේශයට අරුත් විවරණය 1913/1914/1925/ වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍රය නොහොත් වස්කඩුබද්ද විවරණය 1875(වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමි) ජයවර්ධනපුර ඉතිහාසය(1925) ඩබ්ලිව්. ඒ. එෆ්. ධර්මවර්ධන/ පොතුපිටිය රජමහ වෙහෙර 1998(බද්දේගම සුමන හිමි)
ලින්ටන් සේමගේ
ලින්ටන් සේමගේ යනු ශ්‍රී ලංකාවේ නළුවෙකු, වේදිකා නාට්‍ය නළුවෙකු සහ අධ්‍යක්ෂවරයෙකුද වෙයි. ඔහු වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ පාදඩයා (1998), සුළං කිරිල්ලී (2002) සහ මෑඩ් කව්ගර්ල් (2006) වැනි චිත්‍රපටවල ඔහුගේ චරිත සඳහා ය. ඔහු සිය රංගන දිවිය ආරම්භ කළේ 1978 දී ටී. අර්ජුන විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද සරා චිත්‍රපටියෙනි. 1995 දී ඔහු "මී හරකා" චිත්‍රපටයේ ඔහුගේ චරිතය වෙනුවෙන් සරසවිය හොඳම නළුවා සම්මානය සහ 1999 දී හොඳම නළුවාට හිමි ජනාධිපති චිත්‍රපට සම්මානය දිනා ගත්තේය.
පෞද්ගලික ජීවිතය
ඔහු උපන්නේ 1957 ගාල්ලේ බූස්සේදීය. ඔහු දේව පතිරාජ විද්‍යාලයෙන් සහ ගාල්ල මධ්‍ය විද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණ කළේය.
වෘත්තීය ජීවිතය
1975 දී ඔහු නර්තන ශිල්පියෙකු වීමේ අභිලාෂය ඇතිව කොළඹ පදිංචියට ගියේය. අනතුරුව ලයනල් වෙන්ඩ්ට් හි "රංග ශිල්ප ශාලිකා" සමඟින් එක්වී බැසිල් මිහිරිපැන්න මහතාගේ මගපෙන්වීම යටතේ නර්තනය ආරම්භ කළේය. ඉන්පසු චිත්‍රසේනගේ ‘‘කරදිය’’, ධම්ම ජාගොඩගේ ‘‘කොර සහ අන්ධයා’’, ‘‘වෙස් මුහුද’’ වැනි නාට්‍යවල රඟපෑවේය. ඔහු ගාමිණී හත්තොටුවේගම විසින් පිහිටුවන ලද වීදි නාට්‍ය කණ්ඩායමේ පැරණිතම සාමාජිකයෙකි. ඔහුගේ මංගල රූපවාහිනී රංගනය පැමිණියේ පරාක්‍රම නිරිඇල්ල විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද සෙක්කුව ටෙලිනාට්‍යයේ "කිරිපුස්සා" චරිතයෙනි. ඒ චරිතය වෙනුවෙන් ඔහු රාජ්‍ය නාට්‍ය උළෙලේ විශිෂ්ටතා සම්මානය දිනාගත්තේය. ‘‘මනමේ’’, ‘‘සිංහබාහු’’, ‘‘වෙඩික්කාරයෝ’’, ‘‘රන් සලකුණ’’, ‘‘පුන්තිලා’’, ‘‘පැන්ස දෙක හංසයා’’, අත් සහ මෝරා වැනි ජනප්‍රිය විචාරක පැසසුම් ලත් වේදිකා නාට්‍ය රැසක ඔහු දිගටම රඟපෑවේය.
ඔහුගේ එකම වේදිකා නිෂ්පාදනය වන ‘‘පංචායුධ’’ නාට්‍යය නිෂ්පාදනය කළේය. ඔහු ඉන්දීය ජාතික නාට්‍ය රඟහලේ නාට්‍ය පාඨමාලාවක් සඳහා ඉන්දියාවට ගියේය. 1978 දී ඔහු ටී. අර්ජුන විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද සාර හරහා වේටර්වරයෙකුගේ චරිතය සමඟින් සිය මංගල සිනමා රංගනය ඉටු කළේය. නිරිඇල්ලගේ ‘‘පලමුවෙනියා සහ අවසානය’’, පී.යූ.ඞී. පෙරේරාගේ ‘‘සින්ඩ්‍රැල්ලගේ සෙරෙප්පුව’’ වැනි කෙටි චිත්‍රපටවල ඔහු රඟපෑවා. ඔහුගේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන සිනමා රංගනය 1994 දී අයි. එන්. හේවාවසම් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද "මී හරකා" චිත්‍රපටය හරහා පැමිණියේය. එම වසරේ ඔහු එම චිත්‍රපටයේ "ගුණපාල" චරිතය වෙනුවෙන් හොඳම නළුවාට හිමි සරසවිය සම්මානය දිනා ගත්තේය.
ඔහු "නදී ගීතය", "ඉරට හඬන මල්", "ඉන්ද්‍රකීලය", "කෝකිල ගින්න", "මඟුල් සක්වල", සහ "ඉති පහන්" ඇතුළු රූපවාහිනී කතාමාලා කිහිපයක රඟපෑවේය. . ඔහු "අකරදරුව" සහ "දෙවෙනි කැමැත්ත" මාලා දෙකක්ද නිෂ්පාදනය කළේය.
සම්මාන
1999 - හොඳම නළුවා ('මී හරකා'')
2002 - හොඳම සහය නළුවා (සුදු සෙවනැලි)
1995 - හොඳම නළුවා (මී හරකා)
2000 හොඳම චිත්‍රපටය - පාදඩයා
2000 හොඳම අධ්‍යක්ෂණය - පාදඩයා
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික නළුවෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික අධ්‍යක්ෂවරු ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා
විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව
විදුලිය යනු අපට ඇසට නොපෙනෙන දෙයකි.අපට නොපෙනෙන ශක්තියක් විවිද මාර්ග අනුව නිමානය කර දත්ත ගණනය කිරීමට විවිද උපක්‍රම යොදාගෙන ඒ පිළිබඳව නිගමනයන්ට එලබී තනා ඇති විද්‍යාව විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව වේ.
විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව කොටස් කීපයකට බෙදී යන අතර;
01.විදුලිය නිෂ්පාදනය.
02.විදුලිය බෙදාහැරීම.
03.විදුලිය භාවිතය/යොදාගැනීම.
19 වන සියවසේ දී විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ ඇතිවූ වර්ධනය
තෝමස් එඩිසන් විසින් ප්‍රථමවරට මහා පරිමාණයේ විදුලි සැපයුම් ජාලය සාදන ලදී. එක් දහස් අටසිය ගණන් වල දී විද්‍යුතය පිළිබඳ හැදෑරීම භෞතික විද්‍යාවේම කොටසක් ලෙස සලකන ලදී.විශ්ව විද්‍යාල මඟින් විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ උපාධි පිරිනැමීම ආරම්භ කරන ලද්දේ 19 වැනි සියවසේ අග භාගයේදීය. 1883 දී කෝනෙල් විශ්වවිද්‍යාලය (Cornell University) ප්‍රථම විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ පාඨමාලවක් ආරම්භ කළ අතර 1885 දී එක්සත් රාජධානියේ ප්‍රථම විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ සභාපතිධුරය ලන්ඩන් විශ්ව විද්‍යාලයෙන්(University College London) හිමි විය.මිසුරි විශ්ව විද්‍යාලය(University of Missouri) ක්‍රමයෙන් 1886 දී එක්සත් ජනපදයෙහි ප්‍රථම විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳව දෙපාර්තමේන්තුවක් පිහිටුවිය.
මෙම කාල වකවානුවේදී මෙම ක්ෂේත්‍රය සම්බන්ධ වැඩ කටයුතු ශීඝ්‍ර ලෙස වර්ධනය විය. 1882 දී එඩිසන් විසින් පහළ මැන්හටන්හි සිටි පාරිභෝගිකයන් 59 දෙනෙකුට වෝල්ට් 110ක සරල ධාරා සැපයුමක් ලබා දෙමින් ලොව ප්‍රථම මහා පරිමාණයේ විදුලි සැපයුම් ජාලය නිර්මාණය කළේය. 1887 දී නිකොලා ටෙල්සා(Nikola Tesla) විසින් විදුලි සැපයුම් ක්‍රමයක් වන ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරා සැපයුම සම්බන්ධ පේටන්ට් බලපත්‍රයක් සඳහා ඉල්ලුම් කරන ලදී. මෙම සැපයුම් ක්‍රමය සම්බන්ධව එඩිසන් හා ටෙල්සා අතර ඉදිරි වසර කිහිපය ඇතුළත තරඟයක් ද(War of Currents) ඇතිවිය. ක්‍රමයෙන් සරල ධාරාව වෙනුවට බල ශක්ති උත්පාදනය හා බෙදා හැරීම සඳහා ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාව භාවිත විය.
මේ දෙදෙනාගේ උත්සාහයන් විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ අභිවෘද්ධිය සඳහා බෙහෙවින් ඉවහල් විය. ටෙල්සා, ප්‍රේරණ මෝටර සහ බහුපේනු පද්ධති සම්බන්ධව කටයුතු කළ අතර ඒවා ක්ෂේත්‍රයේ ඉදිරි කටයුතු සඳහාද ඉවහල් විය. එඩිසන් විද්‍යුත් තැපෑල පිළිබඳ කටයුතු කළ අතර ඔහුගේ ස්ටොක් ටිකර්(stock ticker) නමැති යන්ත්‍රය, පසුකාලීනව ජෙනරල් ඉලෙක්ට්‍රික් ලෙස හැඳින් වූ ඔහුගේ සමාගමටද වාසිදායක විය.
19 වැනි ශතවර්ෂයේ අග භාගය වන විට විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ අනෙකුත් වැදගත් පුද්ගලයන් බිහි විය. චාල්ස් ප්‍රෝටියස් ස්ටයින්මියට්ස් (Charles Proteus Steinmetz), ඉංජිනේරුවන් සඳහා ගණිතමය න්‍යායන් ඉදිරිපත් කරමින් එක්සත් ජනපදයෙහි විදුලිය සම්බන්ධ කර්මාන්තයෙහි ව්‍යාප්තිය සඳහා ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාවේ විකාශනය සම්බන්ධව කටයුතු කරන ලදී.
කොන්‍රඩ් සූස්(Konrad Zuse) ප්‍රථම විදුලි පරිගණකය වූ Z22 නිපද විය. එය තවමත් ක්‍රියාකාරී වන අතර බර්ලින්හි ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.
20 වන සියවස ආරම්භයේ දී විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව
ගුවන් විදුලිය සෑදීමේ දී බොහෝ විද්‍යාඥයින් සහ නිමැවුම්කරුවන් ගුවන් විදුලි තාක්ෂණයට හා ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාවට තම දායකත්වය සැපයුහ.හයින්‍රිච් හර්ට්ස් (Heinrich Hertz) 1888 දී තම යූ.එච්.ෆ්. පර්යේෂණ වලදී ගුවන් විදුලි තරංග සම්ප්‍රේෂණය (ස්පාක් ගැප් ට්‍රාන්ස්මීටරයක් මගින්) සහ විද්‍යුත් උපකරණයක් මගින් ඒවා ග්‍රහණය කර ගැනීම සිදුකරන ලදී. 1895 දී නිකොලා ටෙල්සා නිව්යෝක් හි පිහිටි තම පර්යේෂණාගාරයේ සිට සම්ප්‍රේෂණය කළ සංඥා වෙස්ට් පොයින්ට් හි දී ග්‍රහණය කර ගැනීමට සමත් විය (කි.මි.80.4 ක දුරකින්). 1896 දී ඇලෙක්සන්ඩර් පොපෝව් (Alexander Popov) මීටර් 60 ක දුරක් අතර රැහැන් රහිත(වයර්ලස්) සම්ප්‍රේෂණය සිදුකළ අතර එම කාල වකවානුවේදීම ගුග්ලීමෝ මාර්කෝනි (Guglielmo Marconi) කි.මි. 2.4 ක් හරහා ගුවන්විදුලි තරංග සම්ප්‍රේෂණය කිරීමට සමත් විය. ජෝන් ෆ්ලෙමින් (John Fleming) විසින් 1904 දී ප්‍රථම ඩයෝඩය නිපදවන ලදී.
රෙජිනෝල්ඩ් ෆෙසෙන්ඩන් (Reginald Fessenden) විසින් කට හඬ සම්ප්‍රේෂණය සඳහා අඛණ්ඩව තරංගයක් ජනනය කළයුතු බව හඳුනාගත් අතර ඔහු විසින් නිකොලා ටෙල්සා, ජෝන් ස්ටෝන් සහ එලිහු තොම්සන් ගේ පර්යේෂණවලට දිගටම දායකත්වය ලබාදෙන ලදී. 1906 දී ඔහු ප්‍රථම වරට ගුවන් විදුලිය හරහා කට හඬ සම්ප්‍රේෂණය කිරීමට සමත් විය. තවද 1906 දී රොබර්ට් වොන් ලීබන් (Robert von Lieben) හා ලී ඩි ෆොරස්ට් (Lee De Forest) වෙන් වෙන්ව ට්‍රයෝඩය නිපදවන ලදී. එඩ්වින් හොවර්ඩ් ආම්ස්ට්‍රෝං (Edwin Howard Armstrong) 1931 දී ඉලෙක්ට්‍රොනික රූපවාහිනිය සඳහා වූ තාක්ෂණය සොයාගැනීමට සමත් විය.
දෙවැනි ලෝක යුද්ධය
දෙවැනි ලෝක යුද්ධ සමයේ දී ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාවේ ශීඝ්‍ර දියුණුවක් දක්නට ලැබිණි. විශේෂයෙන්ම රේඩාර් නිපදවීම සහ 1940 දී බ්‍රිමිංහැම් සරසවියේ දී රැන්ඩල් සහ බූට් විසින් මැග්නිට්‍රෝනය නිපදවනු ලැබීම මේ අතර වැදගත් වේ. මේ කාලයේදීම බ්‍රිතාන්‍යයේ ගුවන් යානාවල රේඩියෝ පිහිටුම,රේඩියෝ සන්නිවේදනය හා රේඩියෝ මඟ පෙන්වීම පිළිබඳ තාක්ෂණය වර්ධනය විය. ජී.පී. හි ටොමී ෆ්ලවර්ස් විසින් ජර්මන් ලෝරන්ස් සයිෆර් (Lorenz cipher machine) යන්ත්‍රයෙහි සංකේතාත්මක පණිවුඩ තේරුම් ගැනීමට කොලෝසියස් නැමැති ප්‍රාථමික ඉලෙක්ට්‍රොනික පරිගණක යන්ත්‍රය නිපදවන ලදී. මේ අවධියේදී රහස් ඔත්තු සේවාවේ නියෝජිතයින් සඳහා රහසිගත රේඩියෝ සංඥා සම්ප්‍රේෂණය හා පණිවිඩ ලබාගැනීමේ තාක්ෂණය ද සොයාගන්නා ලදී. ඇමෙරිකානුවන් විසින් චර්චිල් හා රූස්වෙල්ට් අතර දුරකතන පණිවුඩ මිශ්‍ර කිරීමේ උපකරණයක් නිපදවන ලදී. ග්‍රීන් හෝනට් (Green Hornet) නම් වූ මෙම පද්ධතිය ක්‍රියා කළේ අදාළ සංඥාවට වෙනත් ශබ්ද සංඥාවක් එක් කිරීමෙනි. ඉන්පසු එම සංඥාව අනෙක්පසින් ලබාගන්නා ලදී. ජර්මානුවන් හට මෙම පද්ධතිය අඩාල කිරීමට කිසිසේත් නොහැකි විය. රේඩියෝ දිශා සොයා ගැනීම, රේඛීය ස්පන්දන ජාල, සංඛ්‍යාත සැකසීම, වැකියුම් ටියුබ් පරිපථ, සම්ප්‍රේෂණ න්‍යාය සහ විද්‍යුත් චුම්භක ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ මූලධර්ම යනාදී දේ පිළිබඳව වූ යුධ පුහුණු කටයුතු සඳහා එක්සත් ජනපදයෙහි විශාල වැඩපිළිවෙලවල් දියත් කෙරිණි. මෙම අධ්‍යයන කටයුතු යුද්ධයෙන් පසු "රේඩියෝ සන්නිවේදන ශ්‍රේණිය" ලෙස 1946 දී මැක්ගෲහිල් මගින් ප්‍රකාශනයට පත් කරන ලදී. 1941 දී කොන්‍රඩ් සූස් (Konrad Zuse) ලොව ප්‍රථම ක්‍රියාකාරී සහ වැඩසටහන් සම්පාදනය කළ හැකි පරිගණකය වන Z3 නිපදවන ලදී.
ප්‍රවර්ගය:ඉලෙක්ට්‍රොනික ඉංජිනේරු විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
ලොතාල්
ලොතාල් (ගුජරාටි: લોથલ ) යනු පුරාතන ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයෙහි ඉතා වැදගත් නගර අතුරින් එකකි. වර්තමාන ගුජරාට් ප්‍රාන්තයේ බාල් ප්‍රදේශයෙහි පිහිටා ඇති මෙය ක්‍රිපූයු 2400 ක පමණ ඈත ඉතිහාසයකට හිමිකම් කියයි. 1954 දී සොයාගත් ලොතාල්හී කැණීම් කටයුතු, 1955 පෙබරවාරි 13 දින සිට 1960 මැයි 19 දින දක්වා සිදුකරන ලද්දේ පුරාතන ස්මාරක සංරක්ෂණය සඳහා ඉන්දියානු රජයේ නිල කාර්යාංශය වූ  ඉන්දීය පුරාවිද්‍යාත්මක මිනින්දෝරු ආයතනය (ASI) විසිනි. වර්තමානයෙහි එය වට කොට පිහිටි කච් කාන්තාරය අරාබි මුහුදෙහි කොටසක්ව පැවැති කාලයෙහිදී සින්ද්හී හරප්පානු නගර  හා සව්රාෂ්ට්‍ර  අර්ධද්වීපය අතර වෙළෙඳ ගමන් මගෙහි සාබර්මාටි නදියෙහි පුරාතන ගමන් මගට  — ලොව අප දන්නා පැරණිතම — ලොතාල්හී  නැව් තටාකය විසින් නගරය සම්බන්ධ කෙරිණි. එහි පබළු, මැණික් සහ වටනා ආභරණ වෙළඳාම බටහිර ආසියාවේ සහ අප්‍රිකාවේ ඈත කෙළවර දක්වා ලඟාවූ, ඉතා වැදගත් සහ සඵල වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානයක්ව එය පුරාතන කාලයෙහි පැවතිණි. පබළු-තැනීම සඳහා සහ ලෝහ විද්‍යාවෙහිදී ඔවුන් පුරෝගාමීව ඇරඹූ ක්‍රමවේද හා මෙවලම් වසර 4000 කට වඩා අධික කාලයක් භාවිතයෙහි පැවතිණි.
එහි විද්‍යාඥ‍යෝ සිප්පි මාලිමාවක් භාවිතයෙන් ක්ෂිතිජය හා අහස 8-12 කොටස් ගණනකට බෙදීමට සමත් වුහ. ඔවුහු ග්‍රීකයන්ට අවු. 2000 කට පෙර තාරකා අධ්‍යයනය හා නාවික කටයුතුවල පුරෝගාමීන් වුහ.
ලෝතාල්, අහම්බාද් දිස්ත්‍රික්කයේ සරග්වාල ග්‍රාමය අසල පිහිටා තිබුණි. එය අහම්බාද්- භව්නගර් දුම්රිය මාර්ගයේ පිහිටි ලොතාල් - භූමි දුම්රිය ස්ථානයට කී.මි 6 ක් ගිනිකොණ දෙසින් පිහිටා ඇත. අහම්බාද්, භව්නගර්, රාජ්කොත් හා ඩොල්කා යන නගර සියල්ලම කරා දිවෙන මාර්ග හා සම්බන්ධව පවති. ආසන්නයේම පවතින නගර වන්නේ ඩොල්කා හා බගෝධරය. 1961 නැවත ආරම්භ වු කැණීම් මඟින් පුරාවිද්‍යාඥයෝ උතුරු, නැගෙනහිර හා බටහිර ප්‍රදේශයේ තනන ලද අඟල් මතු කර ගත්හ. ඒවා නැව් තටාකය හා ගංගාව සම්බන්ධ කළ පීලි ලෙස භාවිතා වී තිබුණි.
එම කැණීම් ප්‍රදේශයට ආසන්නයේ පුරාවිද්‍යාත්මක කෞතුගාරය පිහිටා තිබෙන අතර එහි සින්දු යුගයේ වටිනා පුරාවස්තු තැන්පත් කර තිබේ.
ඉතිහාසය
හරප්පානු ජනතාව පැමිණීමට ප්‍රථම (ක්රි.පු. 2400 වෙනි ශත වර්ෂය) ලෝතල් ගම්මානය කම්බාට් මුහුදු බොක්ක හරහා ගොඩ බිම වෙත ළඟාවීමට පහසුකම් සැපයු ගංඟාව ආශ්‍රිතව පිහිටි කුඩා ගම්මානයක් විය. මෙහි වාසය කළ ස්වදේශීක ජනතාව යහපත් ආර්ථික තත්ත්වයකින් යුක්ත වු බව මෙම ප්‍රදේශයෙන් හමුවු තඹ වස්තු, මාල සහ අඩු වටිනාකමින් යුත් මැණික් වර්ග ආදියෙන් පැහැදිලි වෙයි. මෙම ප්‍රදේශයෙන් හමුවු මැටි භාණ්ඩ සිනිදු මැටි වලින් නිම වු ඒවා වන අතර ඒවායේ පෘෂ්ඨ මයිකා පාෂාණ භාවිතයෙන් රතු පැහැයට හරවා තිබුණි. මොවුහු අර්ධ වශයෙන් ඔක්සිකාරක වූත් අර්ධ වශයෙන් ඔක්සිහාරක වූත් මැටි භාණ්ඩ තාපනය කිරීමේ ක්‍රම වේදයක් වැඩි දියුණු කළ අතර එය ඔස්සේ කළු සහ රතු පැහැයෙන් යුතු වු මැටි භාණ්ඩ වෙනුවට මයිකා රතු පැහැයෙන් යුතු වු මැටි භාණ්ඩ නිර්මාණය කිරීමට සමත් විය. ලෝතල් ගම්මානය වෙත හරප්පානු ජනතාව ඇදී ඒම සදහා ඒ ආශ්‍රිතව පිහිටි ආරක්ෂිත වරාය, කපු සහ සහල් නිෂ්පාදනය සදහා ඉතා සුදුසු වු පරිසරය සහ පබලු නිර්මාණය කිරීමේ කර්මාන්තය හේතු විය. මේ සමය වන විට ලෝතල් ගම්මානය ආශ්‍රිතව නිර්මාණය කෙරුනු පබලු සහ මැණික් වර්ග සදහා බටහිර රටවල දැඩි ඉල්ලුමක් විය. මෙසේ ලෝතල් ගම්මානය වෙත පිටතින් පැමිණි ජනතාව එහි සිටි ජනතාව සමග සාමකාමීව ජීවත් වු අතර ගම්මානයේ මුල් පදිංචි කරුවන් ක්‍රමයෙන් පිටතින් පැමිණි ජනතාවගේ ජීවන ක්‍රමයටම හුරුවූහ. මේ බව වර්ධනය වු වෙළද කටයුතු සහ විවිධ කටයුතු සදහා භාවිතා කළ ක්‍රම වෙනස් කිරීම මගින් පැහැදිලි වෙයි. මේ අතර හරප්පානු ජනතාව ස්වදේශීක ජනතාවගෙන් මැටි භාණ්ඩ නිපදවීමේ ක්‍රමය ඉගෙන ගත්හ.
ලෝතාල් - නගර නිර්මාණය
ලෝතාල් ඉංජිනේරුවෝ වෙළදාම සඳහා නැව් තටාකයන් හා බඩු ගබඩාවක් තැනීම සඳහාත් මුල් තැන ලබා දී තිබුණි. මෙම ගොඩනැංවීම නැව් තාටාංගනයක්ද එසේත් නැතිනම් එහි ප්‍රමාණයේ ඇති කුඩා භාවය නිසා එය වාරිමාර්ග වැවක්ද යන්න පිළිබඳව සමකාලීන පුරාවිද්‍යාඥයන් අතර මතවාද පවතී. නැව් තාටාක නගරයෙන් නැගෙනහිර දෙස පිහිටා තිබුණි. මෙය ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ අග්‍ර ඵලයක් ලෙස පුරාවිද්‍යාඥයෝ සලකති. එහි රොන්මඩ තැන්පත් වීම වැළැක්වීම සඳහා එය ප්‍රධාන ගංගාවේ ජල ප්‍රවාහනයෙන් ඉවත්ව පිහිටා තිබුණු අතර වඩදියේදි පවා නැවකට තුළට ඇතුල් වීමට අවස්ථාව සලසා දී තිබුණි. ගබඩාව නගර ප්‍රසාදය ආසන්නයේ 3.5 m උසැති (අඩි 10.5) ගඩොල් වේදිකාවක් මත තනා තිබුනි. එම නිසා පාලකයාට ගබඩාවේ හා වරායේ සිදුවන ක්‍රියාකාරිත්වය එකවරම නිරීක්ෂණය කිරීමේ හැකියාව ලැබුණි. බඩු තොග ප්‍රවාහනය සඳහා මැටි ගඩොලින් තැනු 220 m දිගැති රේගුවක් තිබු අතර එය නැව් තටාකයේ බටහිර අන්තයේ පිහිටා තිබුණි. එහි සිට ගබඩාව දක්වා දිවෙන බෑවුමක් පිහිටා තිබුණි. ගබඩාවට විරුද්ධ දෙසින් ඉතා වැදගත් පොදු ගොඩනැගිල්ලක් පිහිටා තිබු අතර එහි සැකිල්ල සම්පුර්ණයෙන්ම විනාශව ගොස් ඇත. නගරය පැවති මුළු කාලයේම නගරයට ගංවතුර හා කුණාටු රාශියකට මුහුණ දීමට සිදුවිය. නැව් තටාකාංගනය හා නගරයේ පිටත ප්‍රාකාර හොඳින් නඩත්තු කෙරිණ. නගරයේ නිරතුරුව සිදුවු නැවත ගොඩනැංවීම් මඟින් වෙළදාමේ වර්ධනය හා සමෘද්ධිය අපේක්ෂා කෙරිණි. සමෘදධිමත්භාවය වැඩිවෙත්ම ලෝතාල් වාසීන් ප්‍රාකාර හා නැව් තටාංගය නඩත්තු කිරීම අතපසු කළ අතර මෙය තම පද්ධතිය පිළිබඳව පැවති ඉහළ ‍විශ්වාසය හේතුවෙන් සිදුවුවා විය හැකිය. සාමාන්‍ය විශාලත්වයන් සහිත ගංවතුර තත්ත්වයකදි (ක්‍රි.පු 2050) මෙම ගොඩනැංවීමේ දුර්වලතා හෙලිවුවද එම ගැටළු වලට නිසි පිළියම් නොයොදන ලදී.
ලොතාල් - පුරාවිද්‍යාව
මොහෙන්දජා‍රෝ හි හරප්පා හි ඉන්දු ශිෂ්ටාචාරය පිරිහි ගිය ද ලෝතාල් නගරය ඉන් ‍බොහෝ අවුරුදු ගණනාවකට පසුවත් සමෘද්ධිමත්ව පැවතුණි. එහෙත් කුණාටු හා ගංවතුර වැනි ස්වභාවික විපත් වලින් නිතරම හානි පැමිණුන හෙයින් එයින් සංස්කෘතියේ තුලනය නැති වි එහි අවසානය ළඟා විය. භූවිද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලින් සොයාගත් පරිදි ලෝතාල් නගරය ජනශුන්‍ය වන සමයේ එහි නියඟයක් පැවතිණි. ලෝතාල්හි ලවණ වඟුරක්ව පැවති ගොඩැල්ලක් දක්නට ලැබේ. චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප වලට අනුව 30 km පමණ ගංගාවක් ලෝතාල් අසල තිබු බවට 2004 දී හෙළිකර ගැනුණි.
ලෝතාල් ආර්ථිකය හා නගර සංස්කෘතිය
ලෝතාල් නගරයේ හා එහි කොටස්වල පැවති යහපත් සංවිධානාත්මකභාවය නිසා එයින් හරප්පාවරු ඉතාම විනයගරුක හා හැදියාවකින් යුත් මිනිසුන් වු බව පැහැදිලි ‍වේ. මෙහි වාණිජ හා පාලන කට‍යුතු සිදුවුයේ එකල පැවති පිළිගත් ක්‍රමයකට අනුවය. නගර සභා පාලනය දැඩි වු අතර මාර්ගයේ පළල, බො‍හෝ කාලයක් යනතුරු ඒ ආකාරයෙන්ම පැවතුණි. නිවාසවල ඝන අපද්‍රව්‍ය එක් රැස්කර ගැනීමට කොටසක් වෙන්කර පැවති අතර, එමඟින් නගරයේ අපද්‍රව්‍ය ප්‍රවාහන පද්ධතිය අවහිර වීම වැළැක්විණි. නගරය පිරිසිදුව තබාගත් අතර කාණු පද්ධති ඔස්සේ අපද්‍රව්‍ය ගංගාවට බැහැර කරන ලදි. නව ප්‍රාදේශිය හරප්පා කලාවක් බිහි වු අතර, ජනප්‍රවාදවල සඳහන් සත්ව රූප හා කථා චිත්‍රයට නැඟීම ද ආරම්භ විණි. ගිනිදෙවියන් පිදිම අලංකාරව කැටයමට නඟා ඇති අතර එමඟින් ලෝතාල්හි සංස්කෘතියේ හා සමෘද්ධියේ උසස් භාවය පැහැදිලි වේ.
ඔවුන්ගේ ආයුධ හා මෙවලම්, වානේ මෙවලම්, තරාදි පඩි, පරිමාණ, මුද්‍රා හා විසිතුරු බඩු වැනි සියළුදේම එකම තත්වයකට‍ හා උසස් නිමැවුමකින් නිපදවා තිබුණි. මොහෙන්දජාරෝ හා හරප්පා තඹ, තිරුවාණ හා සාමාන්‍යයෙන් වටිනා ගල් වර්ග ආනයනයේ වැදගත් වෙළඳ මධ්‍යස්ථාන වු අතර එම අභ්‍යන්තර ගම්මාන හා නගරවලට තොග වශයෙන් බෙදාහරින ලදි. එහි මහා පරිමාණයේ තඹ භාණ්ඩ, බිළී කටු හා හෙල්ල හා විසිතුරු බඩු නිෂ්පාදනය විය. පබළු, මැණික් හා ඇත්දළ ඔවුන් අපනයනය කළෝය. ශෛලමය පිහි මඟින් ගෙදරදොර අවශ්‍යතා ඉටුකර ගත හැකි විය. මෙවැනි වෙළඳ ජාලයක් නිසා එහි වැසියෝ ඉතා සමෘද්ධිමත් වු අතර එය ඊජිප්තුව, බහරේන් හා සුමේර් දක්වා විහිදි පැවතුණි. පර්සියානු මුද්‍රා ලෝතාල් වලින් හමුවිමෙන් මෙය වඩාත් තහවුරු වේ.
නැව් තටාකය හා ගුදම
thumb|ප්‍රධාන ලිඳ නැව් තටාකාංගනයේ රොන්මඩ තැන්පත්වීම වැළැක්වීම සඳහා එය ඉදිකර තිබුනේ ප්‍රධාන දියවැල් මාර්ගයට ඔබ්බෙනි. නුතන සමුද්‍රජීවී විද්‍යාඥයන්ට අනුව නිරතුරුව ගමන් මාර්ග වෙනස් වන සුබ්‍රමනි ගංගාවේ මෙවැනි නැව් තටාංගයක් තැනීමට තරම් උදම් රළ පිළිබඳව උසස් දැනීමක් හා ජල ගුණ විද්‍යාව හා සමුද්‍ර ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳව උසස් දැනුමක් හරප්පාවරුන්ට තිබිණි. මෙය නැංගුරම් පළ හා සේවා සපයන නැව් සහිත ලෝකයේ පැරණිතම වරායක් වේ. ලෝතාල් ඉංජිනේරුවෝ ගඩොල් වලින් තැනු ‍ගොඩනැගිල්ලකට උදම් රළෙහි චලනයන් බලපාන ආකාරය පිළිබඳව ඔවුන් අධ්‍යනය කර ඇති බව ඔප්පු වන්නේ වරායේ බිත්ති පුළුස්සන ලද ගඩොල් වලින් තනා ඇති බැවිනි. ඔවුන් සතු මෙම දැනුම පළමු ලෝතාල් තෝරාගැනීමේදී ද හේතුවන්නට ඇත. චම්බත් බොක්කේ හටගන්නා උදම් රළ ඉතා ඉහළ උසකින් යුක්ත වන අතර, මෙම උදම් රළ සමඟින් නැවත ගංමෝය තුළට ඇතුල්වීමට හැකි වීමත් ඊට හේතු වන්නට ඇත. ඉංජිනේරුවෝ විසින් ත්‍රිපීසියම් හැඩැති (trapezoidal) ව්‍යුහයක් නිර්මාණය කරන ලදි. එය උතුරු - දකුණු අන්ත අතර 21.8 m දිගකින් යුක්ත වන හා බටහිර හා නැගෙනහිර අතර 37 m දිගකින් යුක්ත ත්‍රිපීසියම් හැඩැති ව්‍යුහයකි. තවත් මතයක් වන්නේ මෙය වාරිමාර්ග වැවක් ලෙස ප්‍රයෝජනයට ගන්නා ලද්දක් බවයි. එයට ‍හේතුව නම් මෙම නැව් තටාකාංගනයේ දිග හා පළල ලෙස විශ්වාස කරන මිනුම් වලට අනුව එහි(නුතන ප්‍රමිතියට අනුව) නැව් රඳවා තබා ගැනීමට අපහසු වීම.
පෙර නැව් අංගනයේ උස 4.26 m පමණ වූ අතර දැන් එහි උස 3.35 m පමණ වේ. එහි ඇතුල්වීමේ ප්‍රධාන දොරටුව 12.8 m පළල වන අතර තවත් දොරටුවක් ඊට විරුද්ධ දිශාවෙන් පිහිටා තිබුණි. ජලයේ පීඩනයට ඔරොත්තු දීම සඳහා පිටත බිත්ති බෑවුම් සහිතව සාදා තිබුණි. ක්‍රි.පු. 2000 දී ගංගාවේ මාර්ගය වෙනස් වු විට 7 m පළලැති තවත් කුඩා ඇතුල් දොරක් තැනු අතර එය 2 km දිග ඇළමාර්ගයකින් ගඟට සම්බන්ධ විය 2.1 -2.4 m උසැති උදම් රළ නිසා නැව්වලට වරායට ඇතුල් වීමට හැකිවිය. අතිරික්ත ජලය 96.5 m පළල හා 1.7 m උස ඇළමාර්ගයක් ඔස්සේ පිටතට ගෙන යන ලදී. බාදිය අවස්ථාවේදි මෙම නැව් තටාකාංගනයට අවශ්‍ය වන අවම ජල ප්‍රමාණය පවත්වා ගැනීම සඳහා බිහිදොරක් පිහිටා තිබුණි. නගරයේ වාණිජ කේන්ද්‍රය වන ගබඩාව තනා තිබුනේ ඝනක හැඩැති ගල් වලින් තැනු පදනමක් මතය. මෙම කුඩා වේදිකාවට ගංවතුරෙන් සිදුවන හානි වළක්වා ගැනීම සඳහා උපරිම ආරක්ෂාව සැලසීය. නැව් තටාකාංගනය දක්වා කෙලින්ම දිවෙන මාර්ගයක් තිබු අතර භාණ්ඩ ගොඩබෑමේදී හා පැටවීමේදී එය ප්‍රයෝජනවත් විය. පාලකයින්ට නිරික්ෂණය කිරීමේදී ඇති පහසුව සලකා ගබඩාව ප්‍රධාන නගර ප්‍රාසාදයේ පිහිටා තිබුණි. කෙතරම් ආරක්ෂක ක්‍රියාමාර්ග ගෙන තිබුණද විශාල ගංවතුරෙන් නගරයේ පරිහානිය ආරම්භ වු අතර මෙම ගබඩාවද ඉතා කුඩා එකක් බවට පත්විය.