cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
අල් නයිල්
ඉතිහාසය
1998 ඔක්තෝම්බර් 6 වන දින අල් නයිල් නාලිකාව ආරම්භ කරන ලදී.
පරිගණකවල යොමු බසය
යොමු බසයක් යනු මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයෙහි හා DMA Capable ඒකකයන්හි භෞතික යොමු (addresses ) හා මතකය හෝ වෙනත් කියවීමට හෝ ලිවීමට අදාළ ඒකකයන් අතර සන්නිවේදනය සදහා යොදා ගන්නා ඒකකයකි.
බොහෝ ක්ෂුද්‍ර පරිගණකවල යොමු කළ හැකි ස්ථාන බිටු 8 පමණ වෙයි. මෙවැනි අවස්ථාවකදී ඉහත උදාහරණ වල අගයන් පිළිවෙලින් කිලෝබයිට 64 හා ගිගාබයිට 4 (GIB) වේ. අතීතයේදී විශාල බිටු ගණක වවන, එනම් බිටු 16,32 හා 36 පමණ ප්‍රවේශ විමට හැකි පරිගණක ද විය.
සටහන්
{|
ඛමාජ් රාගය
ඛමාජ් රාගය හින්දුස්ථානී සංගීතයට අයත් රාගයකි. මෙය 2007 වසරේ සිට ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදී ජනරජයේ අ.පො.ස. (සා.පෙ.) සඳහා වූ නව විෂය නිර්දේශය යටතේ සිසුනට නිර්දේශිත ය. අන් රාග සේ ම මීට ද සර්ගම්, ලක්‍ෂණ, මධ්‍යලය හා විලම්භ ලය ගීත ඇතුලත් වේ.
සර්ගම් ගීතය
ඛමාජ් රාගය සඳහා වූ එක් සර්ගම් ගීතයක් පහතින් දැක්වේ. {සසසග අෆ්‍රcස්ග්ට්බ්ඩ් }}
ලක්‍ෂණ ගීතය
ඛමාජ් රාගය සඳහා වූ එක් ලක්‍ෂණ ගීතයක් පහතින් දැක්වේ.
සයිලොෆෝන්
සයිලොෆෝන් නම සෑදි ඇත්තේ xylon - ක්ෂයිලන් = දැව සහ phone - ෆෝන් = හඬ යන ග්‍රීක වචන එක්වීමෙනි. මෙය මුලින් නිෂ්පාදනය වන්නට ඇත්තේ ඉන්දුනිසියාවේ විය හැකිය. මේවා වාදනය කිරීමට විවිධ දිග ප්‍රමාණ වලින් යුත් දැව කූරු පාවිච්චි කරන අතර ඒවායේ අගට ප්ලාස්ටික් රබර් හෝ දැවයෙන් තැනූ මිටි සවිකර තිබේ. එක් එක් කූරකට ආවේනික විශේෂ වූ හඬක් ඇත.
අප්‍රේල් 8
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රේල් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
චිත්‍රපට
චිත්‍රපට නිර්මාණය සඳහා දායකවන විවිධ තාක්ෂණික සහ වාණිජ ආයතනවලින් චිත්‍රපට කර්මාන්තය සමන්විත වේ. මේවා අතරට චිත්‍රපට නිර්මාණ ආයතන චිත්‍රාගාර යන ආයතන ද චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂකවරු නළුවන් සහ අනෙකුත් පුද්ගලයින්ද අයත්වන අතර පටිගත කිරිම් කටයුතු, නිෂ්පාදන කටයුතු, පිටපත් රචනය ආදී ක්‍රියාවලීන්ද අයත් වේ. චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයට පෙර අවධියේ කටයුතු සහ නිර්මාණයක් අවසානයේ සිදුකළ යුතු කටයුතු චිත්‍රපට බෙදාහැරීම සහ සිනමා උළෙලවල් යනාදිය ද චිත්‍රපට කර්මාන්තයට අයත් වේ.
ඇලපාත ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
ඇලපාත ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, සබරගමුව පළාතේ,   රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
චිත්‍රපට
චිත්‍රපට නිර්මාණයේදී වැයකළ යුතු විශාල මුදල් ප්‍රමාණයක් හේතුවෙන් චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය බොහෝ දුරට ක්‍රියාකාරී තත්ත්වයේ පවතින නිෂ්පාදන ආයතන ආශ්‍රීතව කේන්ද්‍රගතව පවතී. කෙසේ නමුත් ලාභදායී චිත්‍රපට නිෂ්පාදන උපාංගවල දියුණුව සහ ක්ෂේත්‍රයට පරිබාහිරව ආයෝජන ලබාගැනීමේ හැකියාව දියුණුවීම හේතුවෙන් ස්වාධීන චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය සඳහාද ඉඩකඩ විවරව ඇත.
ඇලපාත ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය
චිත්‍රපට
චිත්‍රපට කරණයේදී රූගත කිරීමේ දර්ශනතල
චිත්‍රපට රූගත කිරීමේ දර්ශන තලයක් යනු චිත්‍රපටයක සමහර කොටස් හෝ සියළුම කොටස් හෝ ටෙලිවිෂන් දර්ශන චිත්‍රාගාරයක් තුළ කළින් සූදානම් කර තබන ලද දර්ශන තලයක් හා සමග හෝ ඒ වෙනුවට රූ ගත කිරීම සදහා වෙනම තෝරා ගනු ලබන ස්ථානයකි. නිදසුන් වශයෙන් කොටස් 24ක ටෙලිවිෂන් දර්ශන මාලාවක් එකම දර්ශන තලයේ රූ ගත කරනු ලබන සුළු කොටස් කිහිපයක් හැරුණු කොට ප්‍රධාන වශයෙන් අනෙකුත් දර්ශනයන් දර්ශන තලයන්හි රූ ගත කෙරේ. දර්ශන තලයන්හි (on Location) යන පදය ස්වාභාවික පරිසරය සහිත බිමක රූගත කරන අවස්ථාවන් විග්‍රහ කිරීමට යොදා ගනී. එම යෙදුම නිශ්පාදනය කෙරෙන චිත්‍රපට කථාවට සත්‍ය වශයෙන්ම අදාල වන පරිසරය තුල රූ ගත කෙරේද යන්න විශ්වාස කරමින් සමහර විට වැරදි අවබෝධයන් ඇති කර ගනී. එය සෑම විටම එසේ නොවේ.
වාසි
චිත්‍රාගාරයක් තුළ දර්ශන රූගත කිරීමට වඩා ස්වාභාවික දර්ශන තලයක් උපයෝගී කරගෙන කරණ රූ ගත කිරීමේ වාසි තිබේ.
අවාසි
දර්ශන තල වල රූ ගත කිරීම නිසා ප්‍රාදේශීය නළු නිලියන් සහ වැඩ කරන කණ්ඩායම් ලබා ගැනීමෙන්, ආහාර පාන ලබා ගැනීම මෙන්, නවා තැන් පහසුකම් වැනි පහසුකම් ලබා ගැනී‍මෙන් දර්ශන රූ ගත කරන පුදේශයේ සැලකිය යුතු ආර්ථීක වර්ධනයක් ඇති විය හැක.
චිත්‍රපට සජීවීකරණය
සජීවීකරණය යනු චිත්‍රපටයක එක් එක් රූපරාමුව වෙන වෙනම නිෂ්පාදනය කිරීමේ ක්‍රමවේදයයි. මෙවැනි ක්‍රමවේද අතරට පරිගණක මගින් නිර්මිත රූප යොදා ගැනීම, අඳින ලද චිත්‍රයක ඡායාරූප ලබාගැනීම හෝ විශේෂයෙන් නිර්මාණය කළ ආදර්ශ ඒකකයක කුඩා වෙනස්කම් සිදුකර විශේෂ සජීවිකරණ කැමරාවකින් එය ඡායාරූප ගත කිරීම යානාදිය අයත් වෙයි. (Claymation සහ stop motion බලන්න) මෙසේ නිර්මාණය කරන ලද රූපරාමු එකට අමුණා තත්පරයටක රූපරාමු 16 ක් හෝ ඊට වැඩි සීඝ්‍රතාවයකින් නිරීක්ෂණය කරන විට සන්තතික චලනයක් සිදුවේයැයි හැඟීමක් ඇති වෙයි. එවන් චිත්‍රපටයන් නිර්මාණය කිරීම විශාල වශයෙන් ශ්‍රමය වැය වන ඉතා අසීරු ක්‍රියාවලියක් වන නමුත් පරිගණක සජීවීකරණ තාක්ෂණයේ දියුණුව හේතුවෙන් මෙම ක්‍රියාවලියේ සීඝ්‍රතාවය විශාල ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත. GIF, QuickTime, Shockwave සහ Flash වැනි ගොනු ආකෘති ආධාරය අන්තර් ජාලය හරහා හෝ පරිගණකයක් භාවිතයෙන් සජීවීකරණ නැරඹීම කළ හැක.
සජීවීකරණය සඳහා වියදම් අධිකවනවා මෙන්ම ඊට විශාල කාලයක්ද ගතවන බැවින් රූපවාහිනිය සහ සිනමා මාධ්‍ය සඳහා නිපදවෙන සජීවීකරණ නිර්මාණ අතුරෙන් බහුතරයක් වෘත්තීය මට්ටමේ සජීවීකරණ චිත්‍රාගාර තුළ නිපදවේ. කෙසේ නමුත් 1950 දශකයේ පටන් ස්වාධීන සජීවීකරණ ක්ෂේත්‍රය ක්‍රියාත්මකව පවතී. මෙහිදි ස්වාධීන සජීවීකරණ චිත්‍රාගාර තුළ (ඇතැම්විට තනි පුද්ගලයෙකු විසින්) සජිවීකරණ නිර්මාණයන් සිදු කරයි. ස්වාධීන සජිවීකරණ නිර්මාපකයින් කිහිප දෙනෙකුම වෘත්තීය සජීවීකරණ ක්ෂේත්‍රයට සාර්ථකව ඇතුළත් වී ඇත.
බොහෝ සජීවීකරණ චිත්‍රාගාර වර්තමානය වන විට සිය නිෂ්පාදනයන් සඳහා ඩිජිටල් තාක්ෂණය භාවිත කරන නමුත් චිත්‍රපටය මත තීරණය වන නිෂ්චිත සජීවීකරණ විලාසිතාවන් භාවිත වේ. කැමරා රහිත සජීවීකරණය නම් ක්‍රමවේදය නෝමන් මැක්ලරන්, ලෙන් ලයි සහ ස්ටෑන් බ්රැවකේඡ් වැනි චිත්‍රපටි නිර්මාපකයන් විසින් ප්‍රචලිත කරන ලද්දකි. එහිදී ඡායාරූප පටල මත සෘජුව චිත්‍ර ඇඳීම සිදුකරන අතර අනතුරුව එය ප්‍රක්ෂේපකයක් හරහා යැවීම සිදු කෙරේ.
චිත්‍රපට සකස් කිරීම
මෙය සිතේ පහළ වන අදහසක් හරවත් ලෙස සකසා අත් පිටපතක් බවට පත් කරනු ලබන අවස්ථාවයි. චිත්රිපට නිෂ්පාදකවරයා පොත් පත් වලින්, නාට්‍යානුසාරයෙන්, වෙනත් චිත්‍රපට වලින් සත්‍ය සිදුවීම් වලින්, මූලික අදහස් යනාදියෙන් කථා වස්තුවක් සොයා ගනු ඇත. තේමාව හෙවත් පණිවුඩය තෝරා ගත් පසු සාරාංශයක් පිළියෙල කරනු ඇත. මෙම කථා වස්තුව එක් පරිච්ඡේදයකම දර්ශනය බැගින් නාට්යසම ස්වරූපය පිළිබදව අවධානය යොමු කරමින් කොටස් වලට වෙන් කර ගනී. අනතුරුව ඉදිරිපත් කෙරෙන ක්‍රමය සකස් කෙරේ. මෙය කථාවෙහි මනෝ භාවයන්, චරිත, දෙබස් සුළු ප්‍රමාණයක්, වේදිකා යොමු කිරීම් හා වැදගත් තොරතුරු හෙලි වන අයුර්න් සිතියම්ද සමග පිටු 25 සිට 35 දක්වා විස්තරයකි. ඉන් පසු මාස කීපයක කාල පරාසයක් තුල තිර රචනය කරනු ලබන අතර නාට්ය මය ස්වරූපය, පැහැදිලි බව, සැකිල්ල, චරිත, දෙබස් හා සම්පූර්ණ ශෛලිය වැඩි දියුණු කිරීම සදහා නැවත නැවත කිහිප සැරයක් සමහර විට පිටපත් කිරීමටද ඉඩ ඇත. එසේ වුවද, නිෂ්පාදකයින් මුල් පියවරයන් මග හරිමින් ඉදිරිපත් කරන ලද තිර රචනයන් සකස් කරන අතර “ස්ක්රිවප්ට් කවරේජ්” නම් ක්‍රියාවලියකින්. තක්සේරු කරනු ලබයි. මෙහිදී චිත්‍රපට බෙදා හරින්නෙකු කල්වේලා ඇතිව සම්බන්ධ කර ගත යුතු වන්නේ පවත්නා වෙළද පල තක්සේරු කර ගැනීම සදහා සහ චිත්‍රපටයෙන් මූල්‍යමය වශයෙන් ලැබිය හැකි මුදල තක්සේරු කර ගැනීම සදහාය. හොලිවුඩ් බෙදා හරින්නන් චිත්‍රපටයේ විශේෂත්වය මෙන්ම ඉලක්ක කෙරෙන ප්‍රේක්ෂකයින්, ඒ හා සමාන චිත්‍රපට වල ඓතිහාසිකව පැවති දියුණුකව, චිත්‍රපටයේ රගපාන නළු නිලියන් මෙන්ම චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරුන්ද යන කරුණු වලට අවධානය යොමු කරමින් ප්‍රායෝගික වෙළද උපක්ර්ම අනුගමනය කරයි. මෙම සියලු කරුණු සැලකිය යුතු ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් ඇද ගන්නා අතර ඒ හේතුවෙන්ම සිනමා පටය ප්‍රදර්ශනය කරන කාලය තුල හොබවන ආසන ප්‍රමාණය පිළිබදවද අදහසක් ඇති වේ. සියලුම චිත්‍රපට සිනමාශාලා තුල ප්‍රදර්ශනයෙන් පමණක් ලාභ නොලබන අතර DVD වෙළදාම හා විසුරුවා හැරීමේ පුළුල් අයිතියක් පිළිබදවද සැලකිල්ල යොමු කල යුතුය.
චිත්‍රපටයේ ශෛලිය ඉන් අනතුරුව පිළියෙල කර හැකියාවක් ඇති ආයෝජකයින් හට ඉදිපත් කෙරේ. චිත්‍රපටයේ ශෛලිය සාර්ථක වන්නේ නම් හා ඒ සදහා අනුමැතිය ලැබෙන්නේ නම් ප්රිධාන චිත්‍රාගාරයකින්, චිත්‍රපට මණ්ඩලයකින් හෝ ස්වාධීන අයෝජකයින් ගෙන් මූල්‍යාධාර ලබා දේ. ඉන් පසු සාකච්ඡා කර ගිවිසුම් අත්සන් කරනු ලැබේ.
චිත්‍රපට පෙන්වන ස්ථාන
විශේෂාංග චිත්‍රපට මුලින් නිපදවූ විට බොහෝ විට ‍‍ප්‍රේක්ෂකයින් හට ප්‍රදර්ශනය කරනු ලබන්නේ සිනමා නට්යෂ ශාලාවක හෝ සිනමා ශාලාවකය. සිනමාව සදහාම පළමු වෙන් සැලසුම් කළ නාට්ය් ශාලාව 1905දී පෙන්සිල්වේනියාවේ පිටිස්බර්ග් නගරයේ ආරම්භකරන ලදී. සුළු වර්ෂ ගණනක් තුළදී විශේෂ පහසුකම් සහිතව නාට්‍යශාලා දහස් ගණන් ඉදි කිරීම හෝ පවත්නා පහසුකම් නාට්‍යශාලා බවට පරිවර්තනය කිරීම ඉන් පසු සිදුවිය. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයෙහි මෙම නාට්යව ශාලා නිකෙලෝඩියන් (nickelodeon) යන නමින් හදුන්වන අතර එසේ හදුන්වන ලද්දේ නාට්‍යශාලාවට ඇතුල් වීමේ ගාස්තුවෙහි වටිනාකම නිකල් එකක් (සත 5) වූ හෙයිනි.
සංකේතාත්මක ලෙස බලන කල චිත්‍රපටයක් යනු විශේෂාංග ඉදිරිපත් කිරීමකි (විශේෂාංග චිත්‍රපට). 1970ට පෙර ද්විත්ව විශේෂාංග චිත්‍රපට විය. විශාල මුදලකට ස්වාධීන නාට්‍යගාර‍යකිත් කුලියට ලබා ගත් උසස් තත්ත්වයේ ඒ ගණයේ චිත්‍රපට හා දල ආදායමෙන් ප්‍රතිශතයක් ගෙවා ලබාගත් “බී” ගණයේ බාල තත්ත්වයේ චිත්‍රපට වශයෙනි. අද විශේෂාංග චිත්‍රපටයක් දර්ශනය කිරීමට පෙර පෙන්වනු ලබන්නේ දේ වනුයේ ඉදිරියේදී පෙන්වීමට ‍අපේක්ෂා කරන චිත්‍රපට කොටස් හා මුදල් ගෙවා පල කරනු ලබන ප්‍රචාරක දැන්වීම්ය. (‍‍ට්රේකලර්ස් හෙවත් the twenty වශයෙන්ද හැදින්වේ) ඓතිහාසිකව, විශාල වශයෙන් අලෙවිකරන ලද සියලුම විශේෂාංග චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ සිනමා ශාලාවල ප්‍රදර්ශනය සදහාය. ටෙලිවිෂනය වර්ධනය වීමත් සමග සිනමා ශාලාවල චිත්‍රපටය තවදුරටත් සිනමා ශාලා වල ප්‍රදර්ශණය නොකරන විට ටෙලිවිෂනයේ ප්‍රදර්ශනය කිරීමෙන් ප්‍රේක්ෂකයන් විශාල ප්‍රමාණයකට ප්‍රදර්ශනය කිරීමට හැකිවේ. පටිගත කිරීමේ තාක්ෂණය නිසා පාරිභෝගිකයනට VHS හෝ DVD තාක්ෂණයෙන් නැරඹීම සදහා පිටපත් කුලියට හෝ මිලදී ගැනීමට හැකි වේ. (පැරණි තාක්ෂණ ක්‍රමවන ලේසර් ඩිස්ක්, VCD සහ සිලෙක්ටා විෂන් විඩියෙන් ඩිස්ක් ද බලන්න.) අන්තර්ජාල වලින් අවපතනය කිරීමද (Internet downloads) තිබිය හැකි හෙයින් එය චිත්‍රපට සමාගම් වල ආදායම් මාර්ගයක් වීමට පටන්ගෙන ඇත. දැන් සමහර චිත්‍රපට, විශේෂයෙන්ම වෙනත් පැතිකඩ සදහා එනම් ටෙලිවිෂන් සහා හෝ කෙලින්ම වීඩියෝ දර්ශන සදහා නිෂ්පාදනය කෙරේ.මෙම චිත්‍රපටයන්ගේ නිෂ්පාදන වටිනාකම එවැනි තත්ත්වයේ සමාන දර්ශන හා සලකා බලන විට බොහෝ විට බාල තත්ත්වයේ ඇති අතර නිෂ්පාදනය අවසන් වූ විට තමන්ගේම චිත්‍රාගාර වලින්  පවා ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලබන සමහර චිත්‍රපට මෙම වෙළදපල හරහා බෙදා හරිනු ලැබේ.
සමාන්යහයෙන් චිත්‍රපටයක් ලබා ගැනීම සදහා කුලිය වශයෙන් සිනමාශාලාවක් ප්‍රවේශ පත්‍ර විකිණීමෙන් ලබා ගන්නා ආදායමෙන් 50 – 55%ක පමණ ප්‍රමාණයක් චිත්‍රාගාරයට ගෙවනු ලැබේ. කුලියෙන් නියම ප්‍රතිශතය එයට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකින් ආරම්භ කර චිත්‍රපටය දිගටම පෙන්වන කාලය ගැන සලකා චිත්‍රපටය වැඩි කාලයක් තබා ගැනීම සදහා සිනමා ශාලා වලට දිරි දීමනාවක් වශයෙන් කුලිය අඩු කිරීමක් කරනු ලැබේ. වැඩිවශයෙන් අලෙවි වන චිත්‍රපට වලට ඇති විවේචනය වන්නේ ඒවා 1වන ගණයේ සිනමාශාලා වල ප්‍රදර්ශනය කරනුයේ සති 8කටත් අඩුවෙන් බවය.
හැම විටම සීමා සහිතව එළි දක්වනු ලබන හා සිනමා හල් කිහිපයක පෙන්වන හා උසස් තත්ත්වය පිළිබදව කටින් කට කියැවෙන චිත්‍රපට කිහිපයක් හැම වර්ෂයකම මෙම නීතියට විරුද්ධ වේ.
2000 වර්ෂයේදී ABN AMRO විසින් කරන ලද අධ්‍යනයකට අනුව හොලිවුඩ් චිත්‍රාගාර වලට බොක්ස් ඔ‍ෆිස් ප්‍රවේශ පත්‍ර විකිණීම මගින් 26% ක පමන ආදායමක්ද පාරිභෝගිකයින්ට VHS හා DVD පට විකිණීමෙන් 46% ආදායමක්ද ටෙලිවිෂන් ප්‍රදර්ශණය මගින් 28%ක ආදායමක්ද ලැබින. ( විසුරුවා හැරීමෙන්, කේබල් මගින් හා Play per view)
චිත්‍රපට කෙටි කොටස්
චිත්‍රපට කෙටිකොටස් (Trailer) හෝ පූර්ව දර්ශන(pre-view) යනු අනාගතයෙදී සිනමා ශාලාවක ප්‍රදර්ශණය කිරීමට නියමිත චිත්‍රපට සදහා ප්‍රචාරණයන් වේ. මුල් අවධියේදී චිත්‍රපට, කොටස් (Trailer) චිත්‍රපට වැඩ සටහනක් අවසානයේදී පෙන්වන ලදී. එම ක්‍රමය වැඩිකාලයක් නොපැවතුනි. එයට හේතුව වූයේ චිත්‍රපටය අවසන් වූ පසු නරඹන්නන් සිනමා ශාලාවෙන් පිටව යාමය. චිත්‍රපට කොටස්(Trailer) දැන් පෙන්වනුයේ දර්ශනය ආරම්භ වීමට පෙරාතුවය.
හැදින්වීම
ප්‍රචාරය කරනු ලබන චිත්‍රපටයෙන් තෝරා ගන්නා ලද කොටස් කීපයක් ට්‍රේලර්ස් වලට ඇතුලත්ය. ට්‍රේලරයක අපේක්ෂාව වනුයේ ප්‍රේක්ෂකයින් ඇද ගැනීම වන හෙයින් උධෘතයන් (උපුටා ගන්නා) කොටස් ලබා ගනුයේ වඩා කුතුහලය දනවන, විහළු ඇතුලත් හා වැදගත් කොටස් වලිනි. එහෙත් සංක්ෂිප්ත ආකාරයට සහ අවැඩදායක නොවන ලෙස මෙය කල යුතු වේ. ට්‍රේලරයක් දර්ශනය කිරීමට සිනමා ශාලා වලින් ඉඩ ලබා දෙන මිනිත්තු 2 1/2 කට අඩු වූ කාලය තුලදී උපරිම වාසිය ලබා ගත යුතු වේ. සෑම චිත්‍රාගාරයකටම චිත්‍රපට බෙදා හරින්නෙකුටම, ඔවුන්‍ට යම් චිත්‍රපටයක් සම්බන්ධයෙන් අවශ්‍යවේ යැයි හැගේ නම් “මෙම සීමාව” ඉක්මවා යාමට අවුරුද්දකට එක් වතාවක් ඉඩ දේ.
සමහර ට්‍රේලර්ස් විශේෂ ලෙස රූ ගත කරන එනම් විශේෂයෙන් ප්‍රචාරණ කාර්ය සදහාම නිපදවන ලද එහෙත් චිත්‍රපටයේ නොමැති දර්ශන වේ. මෙම ක්‍රමය අනුගමනය කළ ප්‍රසිද්ධ චිත්‍රපටය වූයේ “ටර්මිනේටර් 2: ජජ්මන්ට් ඩේ” ය. මෙහි ට්‍රේලර්ස් චිත්‍රපටයේ කිසිම ලෙසකින් ඇතුලත් කිරීමට අදහස් නොකරන ලද විශේෂ දර්ශන සහිත ඒවා විය. “බ්ලැක් ක්‍රිස්ට්මස්” චිත්‍රපටය සදහා ඩයිමේෂන් fපිල්ම්ස් විසින් වැඩිපුර දර්ශන පටිගත ලද නමුත් චිත්‍රපටය ප්‍රදර්ශනය කිරීමේදී එම දර්ශන ඇතුලත් නොවිනි. 2002 දී වානිජමය වශයෙන් අති සාර්ථක චිත්‍රපටයක් වූ “ස්පයිඩර් මෑන්” සදහා සැලසුම් කර විශේෂයෙන් සකස් කරන ලද ට්‍රේලරය සදහා හෙලිකොප්ටරයකින් පලා යන බැංකු මංකොල්ල කරුවන් ලෝක වෙළද මධ්‍යස්ථානයේ කුළුණු දෙක අතර තිබූ යෝධ මකුළු දැලකට අසු වීම ඇතුලත්ව අනුපිළිවෙලින් එන සම්පූර්ණ රග රග දැක්වීමක් ඇතුලත් විය. එසේ වුවද 2001 සැප්තැම්බර් 11 වැනි දින ලෝක වෙළද මධ්‍යස්ථානයට එල්ල වූ ප්‍රහාරයෙන් පසු එය ප්‍රදර්ශනය නොකිරීමට තීරණය කරන ලදී.
බෙහෙවින් ප්‍රසිද්ධ විශේෂ පටිගත කිරීමක් වූයේ 1960 දී ඇල්ප්‍රඩ් හිච්කෝන් නමැති අධ්‍යක්ෂ වරයා විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද ත්‍රාස්‍යජනක චිත්‍රපටයක් වූ Phycho (සයිකෝ) සදහා ට්‍රේලරයයි. මේ අවස්ථාවේදී සුමුදු කථා විලාශයෙන් ඇති හිච්කොක් එක්වරම නාන කාමරයේ තිර රෙද්ද පිටුපසට දැමූ විට හෙලි වූයේ වේරා මයිල්ස් ලේ කැටි මැද මොරදෙන බවය.
ට්‍රේලර්ස් නිපදවන්නන් විසින් ඔවුන්ගේ කාර්ය චිත්‍රපටය පටිගත කෙරෙන විට ආරම්භ කරයි. සංස්කරණය කරන ලද පිටපත එම අවස්ථාවේදී නොමැති හෙයින් ට්‍රේලර්ස් සංස්කාරකවරුන් මුල් පිටපතට සහ එදිනෙදා කෙරෙන පටිගත කිරීම් වලට අනුව සිය කාර්ය ඉටු කරයි.
චිත්‍රපටය චිත්‍රාගාරයේදී සංස්කරණය කෙරෙන අවස්ථාවලදී ට්‍රේලරය ඒජන්සි ආයතනයේ නිර්මාණය කෙරෙමින් පැවතිය හැක. ඒ හෙයින් සංස්කරණය කරන චිත්‍රපටයෙහි ට්‍රේලරයෙහි කොටසක ඇතුලත් නොවීමට හැකි වීම හෝ ට්‍රේලරයේ සංස්කාරක වරයා සහ චිත්‍රපටයේ සංස්කාරකවරයා එකම දර්ශනයෙන් ලබා ගත් වෙනස් කෝන වල දර්ශන ප්‍රයෝජනයට ගෙන තිබිය හැක. තවත් කරුණක් වන්නේ චිත්‍රපටයේ හඩ සටහන් පටයේ නොමැති සංගීත ට්‍රේලරයට ඇතුලත් විය හැකි බවය. ට්‍රේලර‍ස් සහ විකට කොටස් ගීත නිබන්ධනයට බොහෝ කලකට පෙර සමහර විට ගීත නිබන්ධනයෙකු සොයා ගැනීමටත් පෙර සිදුවන හෙයින් මෙම තත්ත්වය ඇති විය හැකිය. සමහර විට චිත්‍රපටය ප්‍රදර්ශනය ආරම්භ කිරීමට වර්ෂයකට පලමුව වුවද විය හැක. ගීත නිබන්ධකයින් චිත්‍රපට නිර්මාණයේදී අන්තීමට සම්බන්ධ කර ගනු ලැබේ. නිදසුන් ලෙස fපොරෙස්ට් ගම්ප් (Forest Gump) චිත්‍රපටයේ ට්‍රේලරට සදහා ඩ්‍රැගන්ද බෲස්ලි ස්ටෝරි (Dragon the Bruce Lee Story) චිත්‍රපටයේ සංගීතය යොදා ගත් අතර 2008දී සුපිරි වීර චිත්‍රපටයක් වූ අයන් මෑන් (යකඩ මිනිසා) චිත්‍රපටය ප්‍රචාරය කිරීමේදී එම ගීතයම බ්ලැක් සබාන් (Black Sabhan) විසින් යොදා ගන්නා ලදී. සම්භාව්‍ය චිත්‍රපට සදහා චිත්‍රපටයේ නොමැති කොටස් ඇතුලත් කර නිපදවනු ලබන ට්‍රේලර්ස් වලට ඒවා එකතු කරන්නන් ගිජු කමක් දක්වයි. උදාරහණ වශයෙන් “කැස බ්ලැන්කා” (Casablanca) සදහා නිර්මාණය කරන ලද ට්‍රේලරයෙහි රික් බ්ලැයින් (Rick Blaine) චරිතයට පන පොවන නළුවා විසින් “හොදයි. ඔබ එය ඉල්ලා සිටින්න.” (OK. You ask it) යනුවෙන් පවසන දර්ශනය අවසානයට ප්‍රදර්ශණය කරන ලද චිත්‍රපටයේ නොවීය.
වයලීනය
thumb|සම්මත නවීන වයලීනයක්, ඉදිරිපසින් හා පැත්තෙන් දක්වා ඇත.
චිත්‍රපට
චිත්‍රපට කෙටි කොටස්
ප්‍රවර්ගය:චිත්‍රපට
වයලීනය
වයලීනය තත් හතරක් සහිත වාදනය කල හැකි උපකරණයකි. තත් සහිත සංගීත භාණ්ඩ පවුලේ උච්ච ස්වරයක් නංවන කුඩාම සාමාජිකයා වයලීනයයි. වයෝලා සහ සෙලෝ ඇතුලත් වන්නේද මෙම පවුලටයි. වයලීනය ඇතැම් විට ෆිඩල් (Fiddle) යනුවෙන්ද හැඳින්වේ. මෙම වචනය මධ්යා ලතින් වචනයක් වූ Vitula යන්නෙන් ආරම්භ වී රෝමානු භාෂා හරහා වයලීනය බවට පත් වන්නට ඇත. Vitula යන්නෙහි තේරුම තත් සහිත උපකරණය යන්නයි. ජර්මානු ෆිඩ්ල් යන්නට මුල් වන්නට ඇත්තේද මෙම වචනයයි. මෙය වාදනය කරන්නා Violinist නැතහොත් Fiddler යනුවෙන් හැඳින්වේ. වයලීනය නිෂ්පාදනය කරන්නා හෝ අලුත්වැඩියා කරන්නා හැඳින්වෙන්නේ ලුතියර් (Luthier) නමිනි.
වයලිනය යුරෝපයේ සොයා ගැනීමක් ලෙස හැදින්වෙන අතර නමුත් වයලීනය ශ්‍රී ලදනාවේ රාවණා රජුගේ නිර්මාණයක් ලෙසද මතයක් පවති. රාවණා රජුගේ රාවණා වීණාව තත් එක් පමනක් තිබුණ සංගීත භාණ්ඩයක් වු අතර එය තව දුරටත් විකාශනය වි එය ඉන්දීයාව, අරාබිය, ප්ර්මනිය, වැනි රටවල් හරහා සංක්‍රමණය වීමෙන් අනතුරැව පසු කාලීනව වයලීනය නිපදවු බවටද පිළිහැනිමක් ඇත. එසේම තත් හයකින් යුතක්ත වූ රීබෙක් නම් නම් සංගීත භාණ්ඩයක් වියෝල් ලෙස නිර්මාන වි එය පසු කාලිනව වයලින් ලෙස වර්ධනය වු බව තවත් එක මතයක් වේ. කෙසේ වෙතත් වයලිනය ප්ර්මනිය ස්ටැටි වේරියන් නැමැත්තාගේ වයලිනය සහ ඇන්ටෝණියෝ නම් පුද්ගලයාගේ වයලීනය ඉතා උසස් වයලීන් ලෙස පිලිගනු ලබයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ උණුදිය උල්පත්
ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක 5ක ප්‍රධාන උණුදිය උල්පත් 10ක් වර්ථමානය වන විට හඳුනාගෙන තිබේ.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ උණුදිය උල්පත්
Bus (පරිහරණය)
Bus යනු පරිගණක ආකෘතිකරණයේ දී, පරිගණකයක් තුළ පරිගණක උපාංග දත්ත හුවමාරුව සඳහා භාවිතා වන උප පද්ධතියකි. තුඩින් තුඩ සබඳතාවයක් මෙන් නොව තර්කානුකූලව එකම රැහැන් කොටසක් හරහා බොහෝ පර්යන්ත හරහා සම්බන්ධ වීමට bus වලට පුළුවන. සෑම bus එකක්ම එහි භෞතික පේනු උපකරණ (plug devices), කාඩ් හා රැහැන් සමග එකට බැදී සම්බන්ධක රාශිය  ලෙස අර්ථ දැක්විය හැක.
පෙර කාලයේ දී පරිගණක bus සැබැවින්ම ඉහු සම්බන්ධතා ඇති සමාන්තර  විදිමුත් bus වුව ද අද එය භාවිතා වන්නේ සමාන්තර විද්යුැත් bus  ලෙස එකම තාර්කික ක්‍රියාකාරීත්වය සපයන භෞතික සැකැස්මක් ලෙසය. නවතම පරිගණක buses සඳහා සමාන්තර හා bit – serial සම්බන්ධතා භාවිතා කළ හැකි අතර ඒවා multi drop (විද්යුහත් වශයෙන් සමාන්තර) හෝ daisy chain ස්ථලකය (topology) ලෙස හෝ USB වල භාවිතා වන පරිදි සුවිච් කරන ලද මධ්‍යස්ථාන (Switched hub) ලෙස දැක්විය හැක.
References
http://en.wikipe.dia.org/wiki/Computer_bus
අන්තර් නිවේශණය
ගණිතමය විශ්ලේෂණය යන ගණිතමය උප ඒකකයේ අන්තර්නිවේශණය යනු, දන්නා දත්ත ලක්ෂ්‍යවල විවික්ත කුලක පරාසයක් තුළ නව දත්ත ලක්ෂ්‍ය ගොඩ නැංවීමේ ක්‍රමවේදයයි. ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ දී හා විද්‍යාවේ දී අයෙකුට සාම්පල මඟින් හෝ පර්යේෂණ මඟින් ගත් දත් ලක්ෂ්‍ය විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇති අතර ඔහු එම දත්ත ලක්ෂ්‍යවලට සමීපව ගැලපෙන පරිදි ශ්‍රිතයක් ගොඩ නැංවීමට උත්සාහ කරයි. මෙය වක්‍ර අනුසීහුම හෝ ප්‍රතිපායන විශ්ලේෂණය ලෙස හඳුන්වයි. අන්තර් නිවේෂණය වක්‍ර අනුසීහුවෙහි විශේෂ කොටසක් වේ. ශ්‍රිතය හරියටම දත්ත ලක්ෂ්‍ය තුළින් යා යුතුය. අන්තර්නිවේෂණයට සමීපවම සම්බන්ධ වන වෙනත් ප්‍රශ්නයක් වන‍්නේ සංකීර්ණ වූ ශ්‍රිතයක්, සරල ශ්‍රිතයක් අනුසාරයෙන් සන්නිකර්ෂණය කිරීමයි. අපි ශ්‍රිතය දන්නා මුත්, එය ගණනය කිරීමට සංකීර්ණ වැඩි යයි සිතන්න. එවිට අපට සංකීර්ණ ශ්‍රිතයේ දන්නා දත්ත ලක්ෂ්‍ය කිහිපයක් ගෙන, එම දත්ත ලක්ෂ්‍ය අන්තර්නිවේෂණය කර සරල ශ්‍රිතයක් ගොඩ නැංවීමට උත්සාහ කළ හැක. සරල ශ්‍රිතය යොදා ගෙන නව දත්ත ලක්ෂ්‍ය ගණනය කිරීමේ දී අපට මුල් ශ්‍රිතය භාවිතා කිරීමේ දී ලැබෙන ප්‍රතිඵලවලට සමානව ප්‍රතිඵල නොලැබේ. නමුත් ගැටලුවේ වසම හා සරලකරණයට යොදාගත් අන්තර් නිවේෂණ ක්‍රමය මත දෝශය අවම විය හැක. “කාරක අන්තර් නිවේෂණය” ලෙස හඳුන්වන අතිශයින් වෙනස් ආකාරයක අන්තර්නිවේෂණයක් ද ගණිතයේ ඇති බව පැවසිය යුතු වේ. කාරක අන්තර් නිවේෂණය පිළිබඳ ආදි සම්භව්‍ය ප්‍රතිඵල, රෙයිස් - තෝරික් ප්‍රමේයය හා “මාර්සින් කිවිච්” ප්‍රමේයය වේ. තවත් අපර ප්‍රතිඵල බොහොමයක් ද වේ.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Interpolation
සංගීත අත් පිටපත් (සටහන්)
thumb|සංගීත අත් පිටපත් (Manuscript) ලියන ලද්දේ ජොහාන් සෙබස්තියන් බැක් විසිනි. එහි ඔහුගේ ෆ්‍රෙන්ඩ් ස්වීට් [[5 (Suite) ගැවෝට් ඇතුලත් වේ.]] සංගීත අත්පිටපත් යනු අතින් ලියැවුනු සංගීතයේ මූලික සටහන්ය. සාමාන්‍යයෙන් කියතොත් ඒවා කඩදාසි වල හෝ ඒ සඳහා සකස් කළ සත්ව හම් වල සටහන් කරනු ලැබේ. පිටපතෙහි අත් අකුරු සටහන් වන්නේ නම් එය හැඳින්වෙන්නේ ස්වරචනාවක් (හෙවත් Autograph) වශයෙනි. සංගීත පිටපත් වලට සංගීත ප්‍රස්තාර මෙන්ම පාඨ සහ පින්තූරද ඇතුලත් විය හැක.
සෙෙල සැකිල්ල
ජීවයේ සියළු අධිරාජධානියන්ට අයත් (ආකියා, බැක්ටීරියා, යූකැරියා) සියළු සෙෙලයන්හී සෙෙල සැකිල්ල දැකගත හැකිවේ. එය න්‍යෂ්ටියේ සිට ප්ලාස්ම පටලය දක්වා සෙෙල ප්ලාස්මය පුරා විහිදී යන, අන්තර් සම්බන්ධිත තන්තු සහ නාලිකා සමූහයකින් තැනුනු සංකීර්ණ ජාලයක් ලෙස පවතී. විවිධ ජීවීන්ගේ සෙෙල සැකිලි පද්ධතියන්, සමාන වූ ප්‍රෝටීන වර්ග වලින් තැනී තිබේ. සූන්‍යෂ්ටිකයන්ගේ සෙෙල සැකිලි පූරකය ප්‍රධාන ප්‍රෝටීන වර්ග තුනකින් තැනුනු ගතික ව්‍යුහයක් වන අතර, ඒවාට නිශ්චිත කාල පරාසයක් තුලදී සෙෙලයේ අවශ්‍යතාව අනූව වේගවත් වර්ධනය වීමක් සිදුකිරීමට හෝ කොටස් වලට වෙන්වී යාමේ හැකියාවක් පවතී. ජීවියා සහ සෙෙල වර්ගය මත පදනම්ව සෙෙල සැකිල්ලෙහි ව්‍යුහය, කෘත්‍යය සහ ගතික හැසිරීම් එකිනෙකින් ඉතා වෙනස් විය හැකිය. වෙනත් ප්‍රෝටීන සමග සහසම්බන්ධ වීම මගින් එක් සෙෙලයක් තුලදීම පවා සෙෙල සැකිල්ල වෙනස් විය හැක.
හෝමෝ ඉරෙක්ටස්
හෝමෝ ඉරෙක්ටස් යනු, "කෙලින් සිටගත් මිනිසා"  යන අර්ථය ඇති, වසර මිලියන 1.8 කට පෙර පළමු ෆොසිල සාක්ෂියද 143,000 පමණ වසර ගණනකට පෙර ඉතා මෑත ෆොසිල සාක්ෂියද හමුවී ඇති,  ප්ලයොසීන අවධියේ අවසානයෙහි සිට පසුකාලීන ප්ලෛස්ටොසීන අවධිය දක්වා ජීවත්වූ, වඳවී ගිය හොමිනින් විශේෂයකි.
සම්භවය
හෝමෝ ඉරෙක්ටස් මානවයා මීට වසර මිලියන 2.58 පමණ අතීතයේදී බිහිවන්නට ඇතිබව අනුමාන කෙරේ.ඔවුන්ට පෙර මිහිමත වාසය කලේ හෝමෝ හැබිලිස් මානවයාය.ඇතැම් විද්‍යාඥයන් පවසන පරිදි හෝමෝ ගැබිලිස් හා හෝමෝ ඉරෙක්ටස්ට අතරමැදිව හෝමෝ ඇගැස්ටර් නම් මානව විශේෂයක් ජීවත්වී ඇත.හෝමෝ ඉරෙක්ටස් මානවයාගේ විශේෂත්වය වන්නේ ඍජුකාය විලාසයයි.මොවුන් අප්‍රිකාව මධ්‍යම අසියාව හා ගිණිකොනදිග ආසියාව පුරා ව්‍යාප්තව පැවතින.මොවුන් ගින්දර භාවිතය හා ආහාර පිසීමට දැනසිටි මුල්ම මානවයාය.මොවුන් ජීවත්වූ ප්ලෙයිටෝීන යුගය මිහිතලය මත ඉතා ශිත දේශගුණයක් පැවති සමයකි.මොවුන් උග්‍ර මාංශභක්ෂකයන් විය.එම නිසාම තියුණු ආයුධ භාවිතයක්ද පැවතිණ.
*ආයුධ භාවිතය
ආසියාවට අයත් චීනයේ ජාවා රටේ ආදී මානව වාසස්තාන වලින් හමු වූ ගල් මෙවලම් අප්‍රිකාවෙන් හා යුරෝපයෙන් හමු වූ ගල් මෙවලම් වලට වඩා නොදියුණු ප්‍රාතමික තත්වයක වූ බව කියන ඩේවිඩ්සන් බ්ලැක් සහ එච්. බ්‍රියුල් නම් පුරාවිද්‍යාඥවරු සත්ව ඇටකටු වලින් මෙවලම් තැනීමේ තාක්ෂණක් ආසියානු ආදී මානවයන් අතර පැවතී ඇති බව පවසයි.
*ගින්දර භාවිතය
මේ මනුෂ්‍යයන් ගින්දර සොයා ගැනීම ,එය නිපදවීම සහ බාවිතය උණුසුම් ලබා ගැනීම ,නපුරු සතුන්ගෙන් ආරක්ෂා වීම සහ ආහාර සකසා ගැනීම වැනි ප්‍රදාන කටයුතු වල වැදගත් සංවර්ධනයක් වීමට බලපා තිබේ.
ආහාර
මැමත්,බයිසන් ගවයින් ,මුවන්,බැබුන් වදුරන් ප්‍රදාන ආහාර වී ඇත.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:මානව විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ප්‍රාග්ඓතිහාසික එරිට්‍රියාව ප්‍රවර්ගය:ප්‍රාග්ඓතිහාසික ඇනටෝලියාව ප්‍රවර්ගය:ප්‍රාග්ඓතිහාසික ස්පාඤ්ඤය ප්‍රවර්ගය:හෝමෝ ඉරෙක්ටස් ප්‍රවර්ගය:ප්‍රාග්ඓතිහාසික ඉන්දුනීසියාව ප්‍රවර්ගය:ප්‍රාග්ඓතිහාසික චීනය ප්‍රවර්ගය:ප්‍රාග්ඓතිහාසික ඉන්දියාව ප්‍රවර්ගය:ප්‍රාග්ඓතිහාසික කෙන්යාව ප්‍රවර්ගය:ප්‍රාග්ඓතිහාසික ටැන්සානියාව ප්‍රවර්ගය:ප්‍රාග්ඓතිහාසික හංගේරියාව ප්‍රවර්ගය:ප්‍රාග්ඓතිහාසික වියට්නාමය ප්‍රවර්ගය:ප්‍රාග්ඓතිහාසික ජෝර්ජියාව (රට) ප්‍රවර්ගය:ප්‍රාග්ඓතිහාසික ඉතියෝපියාව
වාක්‍ය පරතරය
වාක්‍ය පරතරය යනු වාක්‍ය තුළ ඇති මුද්‍රණ අක්ෂර කට්ටලවල පාඨ අතර ඇති තිරස් පරතරය යි. මෙය මුද්‍රණාක්ෂර විද්‍යාවෙ සම්මතයට අයත් කරුණක් වේ. සචල මුද්‍රණාක්ෂරයුරෝපයෙහි ආරම්භ කිරීමත් සමඟ විවිධ වු වාක්‍ය පරතර සම්මුතියන් ලතින් අක්ෂරමාලාවත් සමඟ භාෂාවන් තුළ පරිහරනය විය. සාමාන්‍ය පද පරතරයක්(වාක්‍යක පද අතර අති අයුරින්), තනි විවර්ධිත පරතරය, ද්වි පූර්ණ පරතරය, සහ ඉතා නොබෝදා සංඛ්‍යාංක මාධ්‍ය තුළ භාවිතා වූ ශුණ්‍ය පරතරය යනාදිය මෙයට ඇතුළත් වේ.
20 වන සියවස තෙක්, බොහෝ රටවල් වල වාක්‍ය අතර අතිරේක පරතරය ප්‍රකශන නිවාස සහ මුද්‍රණ යන්ත්‍ර විසින් පරිහරනය කරන ලදී. එවිට සාම්ප්‍රධායික පරතර ක්‍රමයට විරුද්ධත්වයක් පවති අතර-ඇතැම් මුද්‍රණ යන්ත්‍ර භාවිත කළ වාක්‍ය අතර පරතරය පද පරතරයට වඩා පුළුල් නැත. මේ ප්‍රංශ පරතරය-වාක්‍ය පරතරයේ ඒක පරතරය සහිත තුල්‍යාර්ථික පදයක් ලෙස 20 වන සියවසෙ අවසාන භාගය තෙක් පැවතින. 19 වන සියවසේ අවසාන භාගයෙදි යතුරුලියනයේ හඳුන්වාදීමත් සමඟ යතුරු ලෙඛකයන් සාම්ප්‍රධායික අච්චු අකුරු අමුණ්න්නන් පරිහරණය කළ ශෛල්‍ය අනුකාර කිරිමට වාක්‍ය අතර පරතර දෙකක් භාවිත කරන ලදී. විසිවන වියවසෙ මැද භාගයේ මුද්‍රණ කර්මාන්තයෙ තිබුනු පුළුල් වාක්‍ය පරතරය බැහැර වීම අතරතුර එය මුද්‍රණ යන්ත්‍රයෙහි අඛණ්ඩව භාවිතා කළ අතර පසු කාළීනව පරිගණක තුළ ද භාවිතා විය. ඇතැම් විට මේ හේතුවෙන් පුළුල් පරතරය මුද්‍රණ යන්ත්‍ර සඳහා නිර්මිත වුවක් බවට බොහෝ නූතන ප්‍රභවයන් වැරදි ලෙස හිමිකම් කියයි.
වර්ථමානයේ අපේක්ෂිත හෝ නිවරදි වාක්‍ය පරතරය නොයෙක් විට විවාදයට ලක් වේ. බොහෝ මූලාශ්‍ර පවසන පරිදි අතිරේක පරතරය ප්‍රත්‍යුත්පන්නව අවශ්‍ය හෝ අපේක්ෂා නොකෙරේ. 1950 පමණ පටන් තනි වාක්‍ය පරතරය පොත්පත්,සඟරා හා පුවත්පත් වල ප්‍රමිතියක් විය. එසේ වුවත් සමහර මූලාශ්‍ර තවමත් අතිරේක පරතරය නිවරදි හෝ පිළිගත හැකි බවට කරුණු ගෙනහැර දක්වයි. විවාදය නොකඩවාම පැවතුන හෙයින් ලෝක ව්‍යාප්ත ජාලය ඔස්සේ සැලකියයුතු බොහෝ මිනිසුන් ප්‍රමාණයක් සෙවුම් යන්ත්‍ර භාවිතයෙන් කුමක් නිවරදි ද යන්න සොයාගනීමට උත්සහ කළහ. . බොහෝ මිනිසුන් වඩාත් කමැත්තෙන් ද්වී වාක්‍ය පරතරය අනාකෘතික පාවිච්චිය සඳහා යොදාගත්තේ එය ඔවුන් ටයිප් කිරීමට පුහුණු වූ ආකාරය නිසාවෙනි. කුමන සම්මතය පහසුවෙන් කියවිය හැකි දැයි යන්න පිළිබඳ විවාදයක් පැවති නමුත් 2002 සිට කරගෙන යන ඇතැම් නූතන සෘජු අධ්‍යයන අවිනිශ්චිත ඵලාඵල ඇතිකර තිබේ.
ඉතිහාසය
මූලික ලිපිය:වාක්‍ය පරතරයේ ඉතිහාසය
සාම්ප්‍රධායික අච්චු අකුරු ඇමිණිම
350px|thumb|right|වාක්‍ය අතර අවම EM පරතරයක් සහිතව ඒක වාක්‍ය පරතරය සහිත මුද්‍රණ අක්ෂර කට්ටලය(1909) කොටින්ම සචල මුද්‍රණාක්ෂර සොයාගැනීමෙන් පසුව ඕනෑම ප්‍රමාණයක පරතරයක් නිර්මාණය කිරීමට සහ සම්පූර්ණයෙන්ම පෙලගැස්ම සඳහා අනුමත, විචල්‍යයෙන් ඉහළ පරතරයක් නිර්මාණාය කිරීමට පුළුවන් විය. මුලදී ඇමරිකානු,ඉංග්‍රීසි සහ අනෙකුත් යුරෝපීය අච්චු අකුරු අමුණන්ගේ ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේෂකත්වය(එසේම මුද්‍රණ ශිල්පියන්ගේ න්‍යාය ලෙසද ප්‍රකාශ කළ හැක)නිරූපිත පරතර ප්‍රමිතීන් 18 වන සියවසේ සිට ඉදිරියට ප්‍රධාන වශයෙන්ම අනන්‍යව පැවතින. මෙවැනි මාර්ගෝපදේෂ වලට උදාහරණ ලෙස එක්සත් රාජ්‍යයේ ජැකෝබී (1890) සහ එක්සත් ජනපදයේ මැක්කෙලා,හාපල් සහ ඩෙ විනී (1866–1901) උක්ත කරන ආකාරයට වාක්‍ය em(මුද්‍රණ ශිල්පීන් අතර පවත්නා මිම්මක්)- පරතරයෙන් යුක්ත විය යුතු අතර සහ ඒ පද 1/3 or 1/2 em(මුද්‍රණ ශිල්පීන් අතර පවත්නා මිම්මක්)-පරතරයෙන් යුක්ත විය යුතුය(නිරූපණය දකුණින්).වාක්‍ය පරතරයේ සාපේක්ෂ ප්‍රමාණයේ වෙනස් වීම පද පරතර වල ප්‍රමණය මත සහ පෙලගැස්මේ ඕනෑ එපාකම් මත රඳාපවති. බොහෝ රටවල් සඳහා මෙය ප්‍රකාශිත කාර්යයට ප්‍රමිතියක් ලෙස 20 සියවස තෙක් රැඳී පැවතින. මේ දක්වා එනම් මේ අවධිය තුළත් (සැලකියයුතු ලෙස ප්‍රංශයේ) වාක්‍ය අතර පද පරතරයේ සම්මතයක් වූ ප්‍රංශ පරතරය නම් ශිල්ප ක්‍රමය භාවිතා කළ ප්‍රකාශන නිවාස ද දක්නට ලැබුනි(නිරූපණය පහළින්).
යාන්ත්‍රික මුද්‍රණාක්ෂර සහ යතුරුලියනයේ පැමිණීම
අත්අකුරු රචනා ක්‍රමයට සමාන යම් විචල්‍ය වාක්‍ය පරතරයක් ලයිනොටයිප්(පේලි වශයෙන් අකුරු වැක්කිරීම) සහ මොනොටයිප්(ඒක මුද්‍රිත) උපකරණ 19 සියවසේ අගභාගයට සමීපව යාන්ත්‍රික මුද්‍රණාක්ෂර ක්‍රමය හඳුන්වා දීමත් සමඟම අනුමත කරනු ලැබීය. මෙම උපකරණ මෙන් පාඨ වල මහා පරිමාණ නිශ්පාදනයේ විප්ලවීයකරණයක් ඇති වූ අතර එම අවධියේ දීම පෞද්ගලික හා වෘත්තීය ලේඛණ නිර්මාණයේ විප්ලවීයකරණයක් ඇති විය. නමුත් යතුරුලියන තුළ ඇති යාන්ත්‍රික අඩුපාඩුකම්, විචල්‍ය පරතරය අනුමත කලේ නැත. මේ නිසා යතුරු ලේඛකයන්ට තමන් කී වරක් පරතර යතුර(space bar)එබුවා ද යන්න තෝරාගැනීමට නොහැකි විය. ප්‍රාරම්භයේ ඇතම් ඉංග්‍රීසි කතාකරන රටවල යතුරු ලියන්නන් සාම්ප්‍රධායික මුද්‍රණ තුල පාවිච්චි කළ පුළුල් වාක්‍ය පරතරය සන්නිකර්ෂණය කිරීමට වාක්‍ය අතරට පරතර තුනක් ඇතුලත් කිරීම හසල කළ නමුත් පසුව ද්වී පරතරයට නියම කෙරුනු අතර එය ක්‍රියමාර්ගයක් ලෙස 20 සියවස මුළුල්ල්ලෙහි නොකඩවා පවත්වාගෙන යන ලදී. ඉංග්‍රීසි පරතරය ලෙස මෙය ගම්‍ය වූ අතර ප්‍රංශ පරතරය නොකඩවා පාවිච්චි කළ ප්‍රංශ යතුරු ලියන්නන්ගෙන් ප්‍රතිවිරුද්ධව මෙය පැහැදිලිව පෙන්නුම් ලදී.
250px|thumb|left|ප්‍රංශ පරතරය සහිත මුද්‍රණ අක්ෂර කට්ටලය(1874)
තනි පරතරය කරා සංක්‍රමණය
විසිවන සියවස ආරම්භයේදී යම් මුද්‍රණ වාක්‍ය වෙන් කිරීමට පද අතරෙහි එකහමාරක පරතරයක්(en-quad:මුද්‍රණ ශිල්පීන් යොදාගන්නා මිම්මක්) පාවිච්චි කිරීම ඇරඹුන අතර මෙම සම්මතය 1990 වන තෙක් නොකඩවා පාවිච්චි විය. 1940 සිට එක්සත් ජනපදය තුලත් 1950 එක්සත් රාජ්‍යය තුලත් තනි පරතරය සම්මුතියක් ලෙස පොත්පත්,සඟරා, පුවත්පත් වල යොදාගනු ලැබීය. යතුරු ලියන්නන් එකවිටම තනි පරතරයට සංක්‍රමණය වුයේ නැත. යාන්ත්‍රික පරතරය අඩුපාඩුකම් සහිත වුවත් සාමාන්‍ය ලෙඛකයන් යතුරුලියනය මත පාඨ නිර්මාණය කිරීමට තව දුරටත් බලාපොරොත්තු වේ.
තාක්ෂණික දියුණුව වාක්‍ය පරතර ක්‍රමයට බලපෑම් කිරීම ඇරඹින. වසර සියගණනාවක සිට සිදුකල වෘත්තීමය අච්චු අකුරු අමිණීම සඳහා පාවිච්චි කිරීමට 1941 දී IBM විසින් සමානුපාතිකව පරතරය තැබිය හැකි විධායක යතුරු ලියනයක් හඳුන්වා දෙන ලදී. මෙම නවීකරණය යතුරු ලියනයේ බලපැවැත්වීම බිඳ දැම්මේ ඒක මුද්‍රිත අකුරු වර්ගයෙහි යාන්ත්‍රික අඩුපාඩුකම් වල දරුණුකම අවම කරමිනි. 1960 දී පාඨ වල ශ්වේතවර්ණ පරතරය පවත්වාගෙන යාම ඉලෙක්ට්‍රොනික මුද්‍රණ අක්ෂර සේයා පද්ධති විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබීය. HTML තුල සාමාන්‍යයෙන් අතිරේක පරතරය ප්‍රතික්ෂේප කලද 2011දී අතිරේක පරතරය පවත්වාගෙන යාමට විකල්පයක් ලෙස CSS 2.1 ප්‍රමිතිය එක් කරනු ලැබීය. මෙය ලෝක ව්‍යාප්ත ජාලය තුලද සත්‍යයක් ලෙස පෙන්නුම් කෙරේ. 1980දී බොහෝ දියුණු ආකෘතිකරණ උපකරණ සමඟ මේසයක මතුපිට තැබිය ක්ෂුද්‍ර පරිගණක ප්‍රකාශන මෘදුකාංග සාමාන්‍ය ලේඛකයන්ට ලබාදෙන ලදී. 20 සියවසේ අගභාගයේදී වාක්‍ය පරතරයේ මගපෙන්වීමට සාහිත්‍ය ලේඛණගත පද සකස් කිරීම ඇරඹින.
මුද්‍රණාක්ෂර විද්‍යාව
අතීත මුද්‍රණාක්ෂර විද්‍යාව(පාඨ වල සැකැස්ම හා දර්ශනය) ඉංග්‍රීසි ප්‍රකාශනයන්හි සාම්ප්‍රධායික පරතර ක්‍රමය සඳහා සහයෝගය දැක්වීය. 1954 දී ජොෆ්‍රි ඩවුඩින්ගේ කෘතියක් වන මුද්‍රණ අක්ෂර පරතරයේ හා සැකැස්මේ සියුම් කරුණු යන්නට අනුව වාක්‍ය අතර පුළුල්ව පැතිරුන පරතරයේ සිට ඒකීය පරතරය දක්වා වෙනස්වීම අවතක්සේරු කරන ලදී. පරිගණක යුගයේ දියුණුවත් සමඟ මුද්‍රණ කලාවේ බහු පරතර පාඨයන්හි පවා ද්වී පරතරය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම ආරම්භ කරන ලදී. 1989 දී සැලසුම් නිර්මාණයෙන් පරිගණක ප්‍රකාශන යන කෘතියට අනුව අකුරු ඇමිනීමේදී කාලච්ඡේදයකට පසු ප්‍රශ්නාර්ථ ලකුණත්,විශ්මයාදී ලකුණත් කෝලන් ලකුණත් සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ තනි පරතරයක් පමණි. එසේම ඒකීය වාක්‍ය පරතරය මුද්‍රණ ශිල්පීන්ගේ සම්ප්‍රධායක් ලෙස හඳුනා ගන්නා ලදී. බැටළුවන් සොරකම නවත්වා මුද්‍රණාක්ෂර කර්මාන්තය කරන අයුරු සොයගන්න(1993) සහ මුද්‍රණාක්ෂර සැළසුම්කරණය යන කෘතින් දෙක මුද්‍රණාක්ෂර විද්‍යාවට අත්‍යවශ්‍ය මගපෙන්වන කෘතින් වන අතර මුද්‍රණාක්ෂර විද්‍යාවේ පාඨ හා වාක්‍ය අතර ඒකීය පරතරයක් තැබීම භාවිතා කල යුතු බව මෙම කෘතින් දෙකම පෙන්නුම් කරයි.
මෑත කාලයේ මුද්‍රණාක්ෂර විද්‍යා කටයුතු පිලිබඳ වැඩි සැලකිල්ලක් පෙන්නුම් කෙරේ. මුද්‍රණාක්ෂර චිත්‍රාගාරයේ නිර්මාතෘ ඉලෙනි ස්ට්‍රිස්වර් පවසන පරිදි විවිධාකාර අදහස් ඉවසාදරා සිටීම අමතක කොට මුද්‍රණ ශිල්පයානුකූලව කථා කිරීමේදී නව වාක්‍යයක් ඇරඹිමට පෙර ද්වී පරතරයක් තැබීම අතිශයින්ම වැරදි සහගත වේ" . මුද්‍රණාක්ෂර විද්‍යාවේ පූර්ණ මාර්ගෝපදේශනය යන කෘතියේ සඳහන් වන පරිදි යතුරු ලියනයේ වාක්‍ය වෙන්කිරීමේ සම්ප්‍රධාය වන ද්වී පරතර භාවිතය අකුරු ඇමිණීමේදී භාවිතයට ගැනීමේ අවස්ථාවක් නොමැත . මුද්‍රණාක්ෂර විද්‍යා ශෛල්‍යයේ මූලිකාංග(2004) නම් කෘතිය වාක්‍ය අතර ඒකීය පරතරය භාවිත කිරීමට සහය දක්වන්නේ වික්ටෝරියනු විකාර පුරුද්ද අත්හල විට ඔබගේ ටයිප් කිරීම් හා ඔබගේ මුද්‍රණාක්ෂර කට්ටල වාසිදායක වන බව පෙන්නුම් කරමිනි."
ස්විස්ටර්ලන්තයේ පළ කරන ලද ඩේවිඩ් ජූරී ගේ මුද්‍රණ ශිල්පයේ නීති පිළිඹඳ සිහිකැඳවීම යන කෘතිය මුද්‍රණ ශිල්පයේ වාක්‍ය තර පරතරය පිළිබඳ තත්වය පැහැදිලි කරයි. වචන අතර පරතරය විරාම ලකුණු වලට කලින් සහ පසුව වාක්‍ය අතර පරතරයේ සම්මුතියට අනුව දිස්වන පරිදි සකස්කළ යුතුය. සම්මතියට අනුකූල වූ වචන පරතරයක්,කමාවක් හෝ තිතකට පසුව ඇතුලු කළහොත් එය දිස්වන්නේ එම වාක්‍ය කණ්ඩයේ අනෙකුත් වචන අතර ඇති පරතරයට වඩා 50% වඩා පුළුල් වූ වචන පරතරයක් ලෙසිනි. එයට හේතු වන්නේ මෙම විරාම ලකුණු අතර නිරායාසයෙන් ඉහලින් තිබෙන්නා වූ අවකාශයි. එවිට මෙය යාබද සම්මත වචන අතර පරතරයට එකතු කල විට එහි එකතුව විශාල පරතරයක් ලෙස දිස්වේ. ඇතමුන් තර්ක කරන ආකාරයට අතිරේඛ පරතරය කමාවකට හෝ නැවතීමකට පසුව මදක් නතර වීමේ සංඥාවක් ලෙස දිස්වන බවයි. නමුත් මෙය අවශ්‍ය නොවේ. කිමද යත් මදක් නතර වීමේ සංඥාව විරාම ලකුණකින් පෙන්වා දී ඇති හෙයිනි.
ශෛල්‍ය සහ භාෂා මාර්ගෝපදේශකත්වය
මූලික ලිපිය:වාක්‍ය පරතරයේ ශෛල්‍ය හා භාෂා මාර්ගෝපදේශකත්වය
250px|thumb|right|1911 ශෛල්‍ය පිලිඹඳ චිකාගෝ අත්පොතෙහි සාම්ප්‍රධායික පරතරයේ නිදර්ශනය
ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේෂකත්වය
අතීතයේදී මුද්‍රණ අක්ෂර සඳහා වූ ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශකත්වය වචන අතර පරතරයට වඩා වාක්‍ය අතර පරතරයට පුළුල් පරතරයක් භාවිතා කරන ලදී. සාම්ප්‍රදායික පරතරය,නිදර්ශනයක් ලෙස දකුණින් පෙන්නුම් කෙරේ. 20 සියවස අතරතුරේදී වෘත්තීය මුද්‍රණාක්ෂර වැඩ කිරීමට පෙර යොදා ගන්නා අත්පිටපත් මුද්‍රණය කරන විට වාක්‍ය අතරෙහි පරතර දෙකක් යොදාගන්නා ලෙස ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනය පොදුවේ නියම කරන ලදී. ක්ෂුද්‍ර පරිගණක ප්‍රකාශන පොදු තත්වයට පත් වූ ආකාරයට මුද්‍රිත අත්පිටපත් ද අදාළ නොවන බවට පත්විය. අවසාන මුද්‍රණ හා අත්පිටපත් අතර වෙනසක් නිර්මාණය කිරීම බොහෝ ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනයන් අවසාන කරනු ලැබීය. එම කාලයේදීම වාක්‍ය පරතරය පිළිඹඳ ඔවුන්ගේ මාර්ගෝපදේශන වෙනස් කිරීම ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශකත්වය විසින් ආරම්භ කරන ලදී. ශෛල්‍ය පිළිඹඳ චිකාගෝ අත්පොතෙහි 1965 වන සංශෝදනය වාක්‍ය තුළ ඇති පාඨ අතරට එම පරතරය භාවිත කරන ලදී. මෙහි 2003 සංශෝදනයට අනුව මුද්‍රණ හා අත්පිටපත් සඳහා ඒක පරතරය භාවිතා කිරීමේ තත්වයට වෙනස් විය. 1980දී එක්සත් රාජ්‍යයේ හාර්ට්ගේ නිති(1983) යන කෘතිය ඒක වාක්‍ය පරතරයට මාරුවෙන ලදී. අනෙක් ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදෙශනයන් මෙම කට්ටලය 1990 දී අනුගමනය කරන ලදී. 21 සියවස ආරම්භයේ මුල් කාලයේදී බොහෝමයක් ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනයන් වාක්‍ය අතරට එකම එක පරතරයක් පමණක් සුදුසු බව පෙන්වීමට වෙනස් කරනු ලැබීය.
නූතන ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනයන් ලිඛිත භාෂා සඳහා සම්මතයන් හා මාර්ගෝපදේශනයන් ලබා දෙන ලදී. සැබැවින්ම සියළු වෘත්තීය සංස්කාරකයන් ප්‍රකාශන සඳහා අත්පිටපත් සංස්කරණය කිරීමේදී මෙයින් එකක් සමඟ ඕනෑකමින් කටයුතු කලදා පටන් මෙම කාර්‍යයන් ලේඛකයන්ට වැදගත් විය" . එක්සත් රාජ්‍යයේ ඔක්ස්ෆර්ඩ් ශෛල්‍ය අත්පොත(2003) සහ එක්සත් ජනපදයේ චිකාගෝ ශෛල්‍ය අත්පොත(2010) ආදී වූ විස්තර සහිත ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනයන්හි මෑතකාලීන සංශෝදනයන් වාක්‍ය පරතරයද අතුලත්ව විවිධ වූ ලේඛණ හා නිර්මාණ මාතෘකා සඳහා සම්මතයන් සපයා දෙන ලදී . බහුතරයක් ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනයන් අවසාන ලේඛණ කාර්‍යයන් හා ප්‍රකාශන තුල පර්යන්ත විරාම ලකුණු වලින් පසුව එක් පරතරයක් භාවිත කිරීම දැන් නිර්දේශ කරනු ලබයි . එක් නව ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනයක් කටු සැලැස්ම සඳහා ද්වි වාක්‍ය පරතරය භවිත කිරීම අනුමත කෙරිනි. ග්‍රේග් මූලාශ්‍ර අත්පොත ඒක හා ද්වී පරතරය සඳහා වෙනම ඉඩ කතෘන්ගේ අභිමතය අනුව වෙන් කරන ලදී . ජාල නිර්මාණ මාර්ගෝපදේශනයන් සාමාන්‍යයෙන් මෙම මාතෘකාවෙන් මාර්ගෝපදේශනයන් ඉදිරිපත් නොකරන අතර HTML මුළුමනින්ම ද්වී පරතරය හඳුනා ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබීය . මෙම කාර්‍යයන් ඔවුන් විසින්ම ඒක වාක්‍ය පරතරයට ඇති වර්ථමාන ප්‍රකාශන සම්මතයන් අනුගමනය කරනු ලැබීය.
සෑම යුරෝපීය එක්සත් ප්‍රකාශනයන් භාෂා විසි තුනක් වටා එක් වාක්‍ය පරතරය භාවිතා කළ යුතු බව යුරෝපීය එක්සත් ජාතීන්ගේ අන්තර් සංවිධාන ශෛලීය සංග්‍රහය (The European Union's Interinstitutional Style Guide (2008)) විසින් අවධාරණය කොට ඇත. ඉංග්‍රීසි භාෂාව සඳහා වාක්‍ය අතර එක් පරතරයක් සැමවිටම තිබිය යුතුය යන්න යුරෝපීය කොමිසමේ ඉංග්‍රීසි ශෛලීය සංග්‍රහය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. වාක්‍ය අවසන් වන විරාම ලකුණු පසුව අනිවාර්‍යයෙන් එක් පරතයක් පමණක් තිබිය යුතු බව ගිවිස ගනිමින් ශෛලීය සංග්‍රහය කර්තෘකරුවන්, සංස්කාරකකරුවන්, සහා මුද්‍රණකරුවන් සඳහා යුරෝපීය පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රාජ්‍ය මුද්‍රන කාර්යාලය විසින් පළමුව ප්‍රකාශනයට පත් කරන ලදි. එමෙන්ම වචන ක්‍රියායනය සහා පරිගණක ප්‍රකාශන සඳහා වැඩ සටහන් වඩාත් බාල,අස්ථීර/විචල්‍ය පරතරයන් ඉදිරිපත් කරයි. එමනිසා පිටු වල පරතරයන් වියවුල් බවක් සාදන නිසා ද්වීතීක පරතර භාවිතයන් වර්තමනයේ වළක්වා ඇත."
බලය ඇති භාෂා අධ්‍යයන ආයතන සතු නියමානුකූල බහුවිධ ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනය දේශීය භාෂාවන් ආවරණය නොකල අතර එයින් ඇතම් ඒවා වාක්‍ය පරතරය පිලිබඳ පමණක් සාකච්ඡා කල ඒවා වේ. මෙය එක්සත් රාජ්‍යයේ පැවති තත්වයකි. ඔක්ස්ෆර්ඩ් ශෛල්‍ය අත්පොත(2003) සහ නූතන මානව ශාස්ත්‍ර පර්යේෂණ සම්මේලනයේ MHRA ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනය(2002) ප්‍රකාශ කරනනේ එය ඒකීය පරතරයක් භාවිත කරන බවයි. කැනඩාව තුල කැනෙඩියානු ශෛල්‍යහි ඇති ඉංග්‍රීසි හා ප්‍රංශ භාෂ අංශ දෙකටම, ලිවීමට හා සංස්කරණය කිරීමේ මාර්ගෝපදේශකත්වය(1997)කෘතිය ඒකීය වාක්‍ය පරතරය නිර්දෙශ කරයි. එක්සත් ජනපදය තුල ශෛල්‍ය පිලිබඳ චිකාගෝ අත්පොත(2003) ආදී බොහෝ ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදෙශනයන් අනුමත කරන්නේ ඒකීය වාක්‍ය පරතරය පමණි. ඉතාලියේ බොහෝ වැදගත් ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශනයක් වන Il Nuovo Manuale di Stile (2009), වාක්‍ය පරතරය පිලිබඳ සඳහන් නොකළ මුත් Guida di Stile Italiano (2010),වන මයික්‍රොසොෆ්ට් පරිවර්ථනයේ නිල ශෛල්‍ය පවසන පරිදි එක්සත් ජනපදයෙහි භාවිතා කරන ද්වී පරතරය වෙනුවට ඒකීය පරතරයක් පරිශීලකයන්ට භාවිත කළ හැක.
භාෂා මාර්ගෝපදේශකත්වය
ප්‍රංශ හා ස්පාඤ්ඤ ආදී භාෂා සඳහා භාෂා නීති පනවන අධ්‍යන ආයතන ඇත. ඔවුන්ගේ ප්‍රකශන බොහෝ විට නිවැරදි අක්ෂර වින්‍යාසය හා ව්‍යාකරණ වල ගැටළු වලට අදාළ වන අතර මුද්‍රණ ශිල්පය පිළිබඳ ආවරණය නොකරයි. ශෛලීය මගපෙන්වීම එම භාෂා සඳහා එතරම් අදාළ නොවන්නේ ඔවුන්ගේ අධ්‍යයන ආයතන නියම කරන නීතීන් ඇති නිසවෙනි.උදාහරණයක් වශයෙන් අධ්‍යයන ආයතනය මගින් ප්‍රකාශයට පත් ප්‍රංශ අධ්‍යයන ආයතන ශබ්දකෝෂය ලොව පුරා ප්‍රංශ කත කරන්නන්ගේ භාවිතය සඳහා වේ. 1992 සංස්කරණය වාක්‍ය අතර පරතරය සඳහා මගපෙන්වීමක් නොකරන අතර ඒකීය පරතරයක් ශබ්දකෝෂය පුරා පවත්වාගෙන යන්නේ අතීත ප්‍රංශ වාක්‍ය පරතරයට අනුකූලවයි. ස්පාඤ්ඤ භාෂාවද එයට සමාන වේ. ස්පාඤ්ඤ භාෂා අධ්‍යයන ආයතන සංගමයේ ප්‍රධානතම සාමාජික ආයතනයක් වන සත්‍ය ස්පාඤ්ඤ භාෂාවේ අධ්‍යයන ආයතනයේ ප්‍රකාශනයක් වන ස්පාඤ්ඤ භාෂාව සඳහා ශබ්දකෝෂය ලොව වටා ස්පාඤ්ඤ භාෂාව භාවිතා කරන්නන්ගේ භාවිතය සඳහා වේ. මෙහි 2001 සංස්කරණය වාක්‍ය අතර පරතරය සඳහා මඩපෙන්වීමක් නොකරන නමුත් එය තුල ඒකීය වාක්‍ය පරතරයක් පවත්වාගෙන යයි. ජර්මන් භාෂා අත්පොත වන ජර්මානු අක්ෂර වින්‍යාසය පිළිබඳ කවුන්සිලයේ යෝජනා(2006)හි වාක්‍ය අතර පරතරය පිළිබඳ සදහන් නොවේ. නමුත් එම අත්පොතෙහි අවසාන විරාම ලක්ෂණ වලට පසුව ඒකීය පරතරයක් යොදා ගනී. තවද බහුලව භාවිතා වන ඩුඩෙන් ජර්මන් භාෂා ශබ්දකෝෂය සදහන් කරන ආකාරයට ද්විත්ව පරතරය නිවැරදි නොවේ.
ව්‍යාකරණ මාර්ගෝපදේශකත්වය
වාක්‍යකරණයෙදී වාක්‍ය පරතරය පිළිබඳ මද වශයෙන් දැක්වේ. කිමද යත් වාක්‍ය අතර පරතරය වැඩිවන විට එය විරාම ලක්ෂණයක් වන බැවිනි. වාක්‍යකරණ මගපෙන්වීම බොහෝ විට ආවරණය කරන්නේ අවසාන විරාම ලක්ෂණ හා වාක්‍ය පිළිබඳ මිස වාක්‍ය අතර පරතරය පිළිබඳව නොවේ. එසේම බොහෝ නූතන ව්‍යකරණ මගපෙන්වීම් ක්ෂණික නිර්දේශන සඳහා නිර්මාණය කර ඇති අතර ලිවීමේ ආකාරය පිලිබද ගැටළු සඳහා යොමුකිරීමටය. උදාහරණයක් ලෙස Pocket Idiot's Guide to Grammar and Punctuation (2005) යන කෘතිය භාවිත කරන්නන් ශෛලීය මගපෙන්වීම සඳහා යොමු කරයි. MLA ශෛලීය අත්පොත වැනි කෘතින් සංස්කරණ හා ඒ අදාළ කටයුතු වල ස්ථවරත්වයක් සහ ඒකාකාරී බවක් ඇති කිරීමට අදාළ වේ ."ව්‍යාකරණයේ බයිබලය"(2004)ට අනුව නූතන ඉංග්‍රිසි විරාම ලක්ෂණ පද්ධතිය කිසිසේත් සරල නොවේ. සියළුම පදනම් ආවරණය කරන කෘතියක් වීමට නම් එය පුළුල් විය යුතු අතර එවැනි සම්පත් ආශ්‍රයක් අවශ්‍ය අයෙකුට චිකාගෝ ශෛලීය භාවිත කිරීම සුදුසු වේ.
සංඛ්‍යාංක යුගය
මූලික ලිපිය:සංඛ්‍යාංක මාධ්‍යයේ වාක්‍ය පරතරය
ඒක පරතර මුද්‍රණ අකුරු වර්ග වල තිබූ අඩුපාඩුකම් වලට අනුවර්තනය වෙමින් ද්වී පරතරය යතුරුලියන වල පාවිච්චි කල බවට මිග්නොන් ෆොගර්ටි විසින් රචිත Grammar Girl නම් කෘතිය පෙන්වා දෙන නමුත් දැන් පරිගණක වල සකස් කරන බොහෝ ලේඛණ වල වාක්‍ය අවසානයේ පරතර දෙකක් ටයිප් කිරීම තවදුරටත් අවශ්‍ය නොවන බවද පෙන්වා දෙයි. කෙතරම් පරතරයක් ද යන ප්‍රශ්ණයට "යතුරු ලියනයෙහි පරතර දෙකක් ද,පරිගණකයෙහි එක් පරතරයක් ද පාවිච්චි කරන්න" යනුවෙන් ඇය පිළිතුරු දුන්නාය. මෙම පිළිගැනීම 20 සියවස අගභාගයේ දී යතුරු ලියනයේ සිට පරිගණය කරා සංක්‍රමණය සහ වාක්‍ය පරතරය කෙරෙහි මෙහි බලපෑම ඉස්මතු විය.
යතුරුලියන සමඟ භාවිතා කළ නොහැකි වාක්‍ය පරතර විචල්‍යයන්,වර්ථමානයේ දී පරිගණක සහ සංඛ්‍යාංක මුද්‍රණ අකුරු වර්ග විසින් අනුමත කරන ලදී. සාමාන්‍ය පරිගණක පරිශීලකයන්ට සමානුපාතික මුද්‍රණ අකුරු වර්ග විශාල ලෙස ලබාගත හැකිව තිබේ. පෙරාතුව වෘත්තීය යතුරුලියන්නන්ට පමණක් තිබූ ආකාරයට පද සකස් කිරීමට පරිශීලකයන්ට TeX ආදී මෘදුකාංග සහ සමානුපාතික මුද්‍රණ අකුරු වර්ග,හරය,පරිගණකය පදනම් වූ පද සකසනය ආදී පරිගණකය පදනම් වූ උපකරණ භාවිත කිරීම අනුමත කරන ලදී. HTML වල ලක්ෂණ හේතුවෙන් ලෝක ව්‍යාප්ත ජාලය සියළු පුනරාගත පරතරයන් ඉවත් කල නමුත් මෙය පාදක වූ තාක්ෂණයේ අඩුපාඩුවක් ලෙස දැකිය හැකිය. මේ නිසාම අනෙක් නූතන මෘදුකාංග පරිදි පරතර වල එකම සියුම් කණිකාමය පාලනය ඉදිරිපත් කලේ නැත. තවද, 20 සියවසේ වාක්‍ය පරතර ව්‍යාකූලතවයට දායක වීමට සංඛ්‍යාංක අවධිය තුල ද බොහෝ පාසල් ශිෂ්‍යයන්ට පරිගණක භාවිතා කරන කල්හි වාක්‍ය අතරෙහි පරතර යතුර(space bar) දෙවරක් එබීමට තවමත් ඉගැන්වීම් කටයුතු සිදු කෙරේ.
Emacs තුල පාඨ සංස්කරණ පරිසරයේ පසුව එන වකවානුවක් තුල වාක්‍ය අවසානය පැහැදිලිව හඳුනා ගැනීමට ද්වී පරතරය භාවිතා කල අතර කෙටි යෙදුම දන්වන, වාක්‍ය තුල ඇති සම්පූර්ණ වගන්තියේ ව්‍යාකූලතාව ද්වී පරතර සම්මුතියෙන් වලක්වන ලදී. Emacs වාක්‍ය අවසානය හඳුනා ගත්තේ වාක්‍ය අවසානයේ ද්වී පරතරය සහ වාක්‍ය අවසානයේ කට්ටල අංග පාලනය කරමිනි.
යුනික්ස්(Unix) අච්චු අකුරු ක්‍රමලේඛණයක් වන troff වාක්‍යක අවසානය ලකුණු කිරීමට ද්වී පරතරය භාවිතා කරන ලදී. වාක්‍ය අවසානයේ සංක්ෂේපරූප පැහැදිලිව හඳුනා ගැනීමට සහ ඒවා විවිධ ආකාරයට අනුයෝග කිරීමට අච්චු අකුරු අනුමත කලේය. තවද අනුන්ගේ පෙළඹවිමෙන් කරන ලද Emacs ද දක්නට ලැබේ. vi සංස්කරණ මෙම සම්මතය අනුගමනය කල අතර vi තුල ඇති වාක්‍ය සියල්ලම අන්‍යෝන්‍ය අපේක්ෂාවෙන් විධාන කිරීමට(නියමිත ප්‍රමාණයට වඩා මගහැරීම,පිටපත් කිරීම,මකා දැමීම) පහසු විය.
මතභේදය
450px|thumb|ලෙෆ්ට්|ඒක වාක්‍ය පරතරය සහ ද්වී වාක්‍ය පරතරය නිදර්ශනය මුද්‍රණාක්ෂර විද්‍යාවේ පූර්ණ කාර්‍යය සංග්‍රහය නම් කෘතියේ කතෘ වූ ජේම්ස් ෆෙලිනි ප්‍රකාශ කරන ආකාරයට වාක්‍ය පරතරය යන මාතෘකාව මරණය ප්‍රතික්ෂේප කරන්නා වූ විවාධයකි. මුද්‍රණාක්ෂර පිළිබඳ අවුරුදු ගණනාවක මාගේ ලිපි තුල එය ඉතා බොහෝ විට තවමත් මට ඇසෙන ප්‍රශ්ණයක් වන අතර ජාලයේ සෙවීමෙන් මෙම විශය ගැන ගැටගැසීම් ඉතා බහුලව සොයාගත හැකි වේ යන්නෙන් ඔහු එම කෘතියේ සඳහන් කරයි. . අදටත් මෙම විශය පුළුල් ලෙස තවමත් විවාධයට ලක් කෙරේ.
බොහෝමයක් මිනිසුන් විවිධ හේතූන් නිසා තනි වාක්‍ය පරතරයට විරුද්ධ විය. ඇතැම් ප්‍රකශන පවසන පරිදි ද්වී පරතරයේ පුරුද්ද අතිශ්යින්ම වුවමනාවටත් වැඩියෙන් සහජයෙන්ම වෙනස්කම් වලට භාජනය වේ. පාඨ වල ප්‍රිය උපදවන බව හෝ රසඥානය වාක්‍ය අතර අතිරේක පරතරය මගින් වැඩිදියුණු වන බවට අන්‍යයන් කියා සිටී. ද්වී වාක්‍ය පරතරයේ යෝජකයන් කියා සිටින ආකාරයට ඇතම් ප්‍රකාශකයන් තවමත් ද්වී පරතර අත්පිටපතක් ඉදිරිපත් කරන ලෙස කතෘන්ට නියම කරයි. ඉතා ප්‍රධාන නිදර්ශනය සටහන් කරන ආකාරයට තිර රචන ව්‍යාපාරයේ තිර රචන පිටපත්,Courier,අංක 12 මුද්‍රණ අකුරු වර්ගය සඳහා ඒක පරතරය සම්මතයක් ලෙස භාවිතා කල ද ඇතැම් තිර රචන කර්මාන්ත පෙන්වා දෙන ආකාරයට පනිවුඩකරුවන් සමානුපාතික මුද්‍රණ අකුරු භාවිතා කරන බවට තොරතුරු ඉදිරිපත් කෙරේ. ඇතැම් විශ්වාස කල හැකි මූලාශ්‍ර සරලව ප්‍රකාශ කරන පරිදි රචකයන් ඔවුන්ගේ සුවිශේෂ ශෛලි මාර්ගෝපදෙශනය පිළිපැදිය යුතු නමුත් ද්වී පරතර අත්පිටපත් ඉල්ලන්නන් ඇතුළුව ප්‍රකාශකයන්ගේ මගපෙන්වීම ප්‍රමුඛතාවයක් ලබාගන්නා බවට ද්වී පරතරයේ යෝජකයන් අවවාද කෙරේ.
පුළුල් වාක්‍ය පරතරයට විරුද්ධ වූ ඉතා ප්‍රචලිත එක් තර්කයක් නම් එය යතුරුලියනයේ ඒක පරතර මුද්‍රණ අක්ෂර වර්ගය සඳහා නිර්මිත බවත් එය තවදුරටත් නූතන සමානුපාතික මුද්‍රණ අක්ෂර වර්ගය සඳහා අවශ්‍ය නොවන බවත්ය. කෙසේ වුවත් මෙම තර්කය යතුරු ලියනයට පෙර සියවස් ගණනාවක සිට සහ එය නිපදවීමෙන් පසු ඇතැම් කාල වල, පුළුල් වාක්‍ය පරතරය(සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ em-quad:ඉංග්‍රීසි භාෂා පාඨ වල මිනුම් වර්ගයක්) සමානුපාතික අක්ෂර සමග එක්ව භාවිත කල බවට ඇති ඉපැර්ණි වාර්තා ප්‍රතික්ෂේප කරයි. තවදුරටත් පුරාවුර්ත ප්‍රතිවිරුද්ධ ප්‍රගමනය පෙන්නුම් කරයි. සමාරම්භයේ යතුරුලියන වල වාක්‍ය අතරට බොහෝ සුලබ ලෙස භාවිතා කරන ලද්දේ ත්‍රිත්ව පරතරයයි. මෙය අනුක්‍රමයෙන් ද්වී පරතරයට මාරු වුන අතර වාක්‍ය වල em පරතරය මුද්‍රණ කර්මාන්තය තුල නොවෙනස්ව පැවතින. වර්ථමානයේ ඒක පරතර මුද්‍රණ අක්ෂර වර්ගයට එක පරතරයක් පමණක් තිබිය හැකි බව පිළිගත හැකි බව ඇතැම් මූලාශ්‍ර දැන් ප්‍රකාශ කර සිටී. එසේ වුවත් ඒක පරතර මුද්‍රණ අකුරු වර්ග සඳහා ද්වී පරතරය සුදුසු බව අනෙක් සඳහන් කිරීම් නොකඩවා විශේෂණය කරන ලදී. පාසැල් වල ටයිප් කිරීමට උගන්වන පංතිවල දී ද්වී පරතරය යතුරු ලියනයේ සම්මුතිය ලෙස ඉගැන්වීම් කරන ලදී. එමෙන්ම එය ප්‍රතිපත්තියක් ලෙස බොහෝ අවස්ථා වල රැඳ තිබුනි. ඇතැම් අදහස් සැලකිල්ලට භාජනය කිරීමෙන් පසුව ටයිප් කරන ආකාරය නැවත ඉගෙනීමට සිසුන්ට බලකරනු ලැබීය.
බොහෝ ශෛල්‍ය මාර්ගෝපදේශන පෙන්වාදෙන ආකාරයට වර්ථමානයේ අවසාන හෝ ප්‍රකාශිත නිර්මාණයන්ට තනි වාක්‍ය පරතරය යොග්‍ය වේ. බොහෝ ප්‍රකාශකයන් කතෘන්ගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ ප්‍රකාශන වල පළවන ලෙසට එනම් ඒක පරතරයකින් යුක්ත අත්පිටපත් ලබාදෙන ලෙසටය. ලිඛිත මූලාශ්‍ර නියමානුකූලව නිර්දේශ කරන පරිදි අනාගත කතෘන් විසින් අත්පිටපත් ලබාදීමට අතිරේක පරතරය ඉවත් කල යුතුය. එසේ වුවත් අනෙකුත් මූලාශ්‍ර ප්‍රකාශ කරන පරිදි අවසාන ප්‍රකාශනයට පෙරාතුව මෙම පරතරය ඉවත් කිරීම සඳහා ප්‍රකාශකයන් විසින් මෘදුකාංග භාවිත කරනු ලබයි.
ප්‍රිය උපදවන බවේ සහ පහසුවෙන් කියවිය හැකි බවේ ප්‍රතිඵලය
මූලික ලිපිය:වාක්‍ය පරතර අධ්‍යයන
පිල් දෙකෙහිම යෝජකයන් ප්‍රිය උපදවන බව සහ පහසුවෙන් කියවිය හැකි බව සම්බන්ධයෙන් ද්වී හා ඒක වාක්‍ය පරතරය බහුලව පවතින බවට හිමිකම් කියයි. ඒක පරතරයේ අනුග්‍රහකයන් ප්‍රකාශ කරන පරිදි පොත්පත්,සගරා,පුවත්පත් වල දැනට පවතින ප්‍රමිතියට හුරු වීමෙන් ප්‍රිය උපදවන බව වැඩිකරගත හැක. සමානුපාතික මුද්‍රණ අක්ෂර වර්ගය යොදාගන්නා පාඨ වල ද්වී පරතරය අමුත්තක් පෙන්නුම් කරන අතර ද්වී පරතරය ප්‍රිය උපදවන බවට හානි කිරීමට වාහිනී හා සිදුරු හේතු විය. ද්වී වාක්‍ය පරතරයේ යෝජකයන් ප්‍රකාශ කරන ආකාරයට වාක්‍ය අතර පැහැදිලි වෙන් කිරීමක් තැබීමෙන් හා පා‍ඨ පහසුවෙන් කියවිය හැකි ලෙස තවදුරටත් සකස් කිරීමෙන් වාක්‍ය අතර අමතර පරතරය ප්‍රිය උපදවන බව වැඩි දියුණු කරයි. තිත හා කමාව අතර ඉතා කුඩා දෘශ්‍ය වෙනස්කම් පවා පෙන්නුම් කරන බව විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතුය.
කෙසේ වුවත් මුද්‍රණ අක්ෂර විද්‍යාවේ නිගමනයන් පදනම් රහිත වූ සාධක වල නියමානුකූල උපාඛ්‍යාත ක්‍රමයකි. නිගමනයන් සැමවිටම ප්‍රකාශන වල කියවිය හැකි බව ආරක්ෂා නොකරයි. සෘජු අධ්‍යයන මග පෙන්වන අවස්ථා වලදී ප්‍රවීනයන්ද උපාඛ්‍යාත නිගමනයන් නිසා අසමත් වී ඇත. විද්‍යානුකූල අධ්‍යනයට භාජනය වන අවස්ථාවේදී පහසුවෙන් කියවිය හැකි ලෙස පෙන්නුම් කරන පාඨ(පළමු දැක්මෙන් ඇසට ප්‍රිය උපදවන) කියවීමේ සඵලත්වයට සැබවින්ම හානි කරන බව පෙන්නුම් කෙරේ.
අධ්‍යයන
ලොහ්, බ්‍රාන්ච්, ශෙවනොන්, හා අලී (2002), ක්ලින්ටන්, බ්‍රන්ච්, හොල්චහ්, හා ශෙවනොන් (2003) සහ නි, බ්‍රන්ච් හා චෙන් (2004) යන අයගේ ප්‍රතිඵල ද ඇතුළුව වාක්‍ය පරතරය පිළිබඳ සෘජු අධ්‍යයන වල ප්‍රතිඵලය ඒක,ද්වී හා ත්‍රිත්ව පරතර වලට ප්‍රියතවයක් නොදැක්වීය. 2002 වර්ශයේ පරීක්ෂණ සහභාගිකරුවන්ගේ ඒක හා ද්වී වාක්‍ය පරතරය කියවීමේ වේගය තිරයෙහි දිස්වන පාඨ වලට මාරු විය. කතෘන් ප්‍රකාශ කරන ආකාරයට අවසාන කිරීමට ඒක පරතර සමූහයට වඩා වැඩි කාලයක් ද්වී පරතර සමූහය ලබා ගනී. නමුත් මෙහි සැලකිය යුතු වෙනසක් තිබෙන බවට යෝජනා කිරීමට තරම් ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි නොමැති වීම නිසා මෙය සමාප්ත කරනු ලැබීය. තිරයෙහි දිස්වන ඒක,ද්වී හා ත්‍රිත්ව පරතරය 2003 හා 2004 අධ්‍යයන විසින් විශ්ලේෂනය කරනු ලැබීය. මෙම අවස්ථා දෙකෙහිම කතෘන් ප්‍රකාශ කර සිටින්නේ මෙහි අවසන් නිගමනයක් නිර්මණය කිරීමට තරම් ප්‍රමාණවත් සාධක නොමති බවයි. 2009දී සර්ව සම පරතර විච්ල්‍යයන් භාවිතා කරමින් ඒ සමාන අධ්‍යයනයක් නි, බ්‍රන්ච්, චෙන්, හා ක්ලින්ටන් විසින් කරන ලදී. වාක්‍ය අතර පරතරයේ විවිධාකාර කොන්දේසි අතර කාලය සහ අවබෝධ කරගැනීමේ ශක්තිය සලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වන බවට ප්‍රමාණවත් සාධක නොමැති ප්‍රතිඵලයක් පෙන්වා දෙමින් කතෘන් විසින් මෙය නිම කරන ලදී.
මූලාශ්‍ර
'''තවදුරටත් කියවීමට"'
බුලත් මුඩුක්කුව
කටවහරේ බුලත් මුඩුක්කුව යනු කුරුණෑගල නගර මධ්‍යයේම පිහිටා ඇති ඉතාමත් කර්‍යබහුල ව්‍යාපාරික කලාපයකි. ඉතා ඉහල වෙළඳ වටිනාකමක් ඇති මෙම ප්‍රදේශය නිල වශයෙන් මලියදේව වීදියේ කොටසකි.
ප්‍රවර්ගය:කුරුණෑගල
1881
1881 වසර (MDCCCLXXXI) යනු ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුන ප්‍රකාර  සෙනසුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) වන අතර දින-12ක් මන්දගාමී ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර   බ්‍රහස්පතින්දා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දකි.
රුස්ලාන් නබියෙව්
රුස්ලාන් නබියෙව් (සම්පූර්ණ නම: රුස්ලාන් මුහුමා ඔග්ලු නබියෙව්; 1996 ජූලි 16; ඩනාචි, සාගටලා, අසර්බයිජානය - 2020 දෙසැම්බර් 8; සුගෝවුෂාන්, ටාටාර්, අසර්බයිජානය) - අසර්බයිජානියානු සන්නද්ධ හමුදාවේ සොල්දාදුවෙක්, දෙවන කරබාක්හිදී මිය ගියේය.
ජීවිත හා හමුදා සේවය
රුස්ලාන් නබියෙව් 1996 ජූලි 16 වන දින සාගටාලා ප්‍රදේශයේ ඩනාචි ගම්මානයේ උපත ලැබීය. ඔහු සිය ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ලැබුවේ අංක 1 ඩැනාචි ගම්මානයේ ද්විතීයික පාසලෙනි.
දෙවන කරබාක් යුද්ධය සහ ඔහුගේ මරණය
රුස්ලාන් නබියෙව් 2020 සැප්තැම්බර් 21 වන දින හමුදා පුහුණුව සඳහා කැඳවනු ලැබූ අතර, සැප්තැම්බර් 27 වන දින ඔහු යුද්ධයට ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් විය. ඔහු සුගෝවුෂාන්, ෆිසුලි සහ අනෙකුත් කලාපවල සටන් වලට ක්‍රියාකාරී ලෙස සහභාගී විය. දේශප්‍රේමී යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසු ඔහු සුගෝවුෂාන් හි ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් විය. අස්ගාර් නබියෙව් රුස්ලාන් මුහුමා ඔග්ලු 2020 දෙසැම්බර් 8 වන දින ටාටාර් කලාපයේ සුගෝවුෂාන් ගම්මානය දෙසට වීරෝදාර විය. අසර්බයිජානයේ ජනාධිපති ඉල්හැම් අලියෙව්ගේ නියෝගයට අනුව, 2011.12.15 දිනැති අසර්බයිජාන් ජනරජයේ භෞමික අඛණ්ඩතාව සහතික කිරීම සඳහා හමුදා මෙහෙයුම් සඳහා සහභාගී වීම වෙනුවෙන් රුස්ලාන් මුහුමා ඔග්ලුගේ අභාවයෙන් පසු අස්ගර් නබියෙව්ට "මාතෘ භූමිය සඳහා" පදක්කම පිරිනමන ලදී. සමඟ ප්‍රදානය කරන ලදි.
ත්යාග
(15.12.2020) - පදක්කම "මාතෘ භූමිය සඳහා" (මරණින් පසු)
යොමුව
https://mod.gov.az//images/pdf/5082d8a9b46b498271fb2acaf4b72bec.pdf https://www.youtube.com/watch?v=mSB0WnB0oAs
පාසල් උපදේශක
පාසල් උපදේශකයෙක් යනු පාසලක වැඩ කරන උපදේශනය ලබා දෙන්නකු හෝ අධ්‍යාපනය දෙන තැනැත්තෙකි. ඓතිහාසික වශයෙන් මාර්ගෝපදේශ සලසන්නන් අධ්‍යාපනික උපදේශකයන් ‍වශයෙන් සඳහන් වෙයි. එහෙත් වෘත්තීයමය “පාසල් උපදේශකයන්” යන්න දැන් වඩා ප්‍රචලිත වචනයයි.
බොහෝ පාසල් උපදේශක තනතුරු සමාන තනතුරු (උදා - රැකියා උපදේශක) යුතුකම් හා සේවයන් අනුව එක්සත් ජනපදයේ රැකියා උපදේශක තනතුර හා සැසඳිය හැක. ඓතිහාසික වශයෙන් උසස් පාඨශාලා උපදේශකයින්ගේ අවශ්‍යතාව පහළ ‍ශ්‍රේණිවල උපදේශකයන්ගේ අවශ්‍යතාවට වඩා අවධාරණය කරන ලදී. පාසල් උපදේශක සේවා සලස්වා ඇති ආකාරය බොහෝ රටවල් වෙනස් වෙයි.
එක්සත් ජනපදය
thumb
සමහර මූලික පාසල් උපදේශකවරු උපදේශන ක්‍රියා පිළිබඳ වඩා පහසු කිරීම සඳහා පොත් හා මාධ්‍ය භාවිතා කරති. එක්සත් ජනපදයේ පාසල් උපදේශක වෘත්තිය විසිවන සියවස මුල් භාගයේ දී වෘත්තීය මාර්ගෝපදේශ සේවාවක් බවට පත්විය. 1907 දී ජේස් බී. ඩේවිස් ක්‍රමානුකූල පාසල් උපදේශක වැඩ සටහනක් සකස් කළ හැකි තැනැත්තා ලෙස සැලකේ. වෘත්තීය රුචිකම් චරිත සංවර්ධනය හා චර්යාමය ගැටළු වැළැක්වීම පිළිබඳ කරුණු දක්වන්නට රචනා හා පාඩම් භාවිත කරන්නට ගුරුවරුන් දිරිමත් කිරීම සඳහා ක්‍රියා කළ ඔහු උසස් පාසලක විදුහල්පතිවරයෙක් විය. මේ වකවානුවේ බොහෝ දෙනෙකු ‍කළේ ද මෙයමය. නිදසුනක් ලෙස 1908 දී වෘත්තීය මාර්ගෝපදේශයේ පියා වූ ‍ෆ්‍රෑන්ක් පාර්සන්ස් පාසලින් වැඩට සංක්‍රමණය වීමේ දී තරුණ පිරිසට ආධාර දීම සඳහා වෘත්තීය මාර්ගෝපදේශ කාර්යාංශය පිහිටු වීය.
1920 ගණන්වල සිට 1930 ගණන් දක්වා පාසල්වල ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදි අධ්‍යාපනය නැගීම නිසා පාසල් උපදේශනය හා මාර්ගෝපදේශය වර්ධනය විය. මෙම ව්‍යාපාරය පෞද්ගලික සාමාජික හා සදාචාර වර්ධනය අවධාරණය කළේය. පාසල්වල උගැන්විය යුත්තේ අධ්‍යාපනයේ මූලධර්ම පම‍ණකැයි ද බොහෝ පාසල් මීට ප්‍රතික්‍රියා දැක්වූයේ එය අධ්‍යාපන විරෝධී යයි කියමිනි. මෙය මහා අවපාතයේ ආර්ථික දුෂ්කරතා සමඟ එක්වීමෙන් පාසල් උපදේශනයේ හා මාර්ගෝපදේශනයේ පරිහානියක් ඇති විය. 1940 එක්සත් ජනපදය යුද හමුදා නිලධාරීන් තෝ‍රා ගැනීමට බඳවා ගැනීමට හා පුහුණු කිරීමට මනෝ විද්‍යාඥයන් හා උපදේශකයන් යොදා ගත්තේය. සිසුන් පරික්සා ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතා සපුරාලන්නට ක්‍රම සකසමින් මෙය පාසල්වල උපදේශන සේවාව ක්‍රියාත්මක කළේය. පාසල් යුද්ධය සඳහා යොදාගත් මේ පරීක්ෂණ විවෘතව පිළිගත්තේය. සබඳතාවලට උදවු දෙවින් මේ වකවානුවේ කාල් රොජර්ගේ අවධාරණය පාසල් උපදේශන වෘත්තිය කෙරේ බල පෑවේය. 1950 ගණන්වල දී රජය ‍රජයේ හා ප්‍රාදේශීය පාසල් පද්ධති තුළ මාර්ගෝපදේශ හා පෞද්ගලික සේවා අංශය පිහිටුවීය. 1957 දී සෝවියට් සමූහාණ්ඩුව 1වන ස්පුට්නික් නැමැති චන්ද්‍රිකාව ගුවන්ගත කළේය. අභ්‍යාවකාශ තරඟයේ දී රුසියාව ඇමරිකානුවන් පරදවතැයි කනස්සල්ලක් ඇති වූ අතර යුදමය අතින් ද එහි ව්‍යාකූල ස්වභාවයක් ඇති විය. ඇමරිකාවේ විද්‍යාඥයින් හා ගණිතඥයන් සෑහෙන් ප්‍රමාණයක් නැතැයි යන මතයක ද පැන නැගිණි. මේ අතර ඇ‍මරිකා රජය රාජ්‍යාරක්ෂක අධ්‍යාපනක පනත සවිමත් කර ගත්තේය. මේ සඳහා විශාල අරමුදල් යෙදවීමෙන් වෘත්තීය මාර්ගෝපදේශ ක්‍රමය විශාල වශයෙන් වර්ධනය විය. 1960 ගණන්වල සිට පාසල් උපදේශන සේවාව දිගටම ක්‍රියාත්මකව ව්‍යවස්ථාවක් ලෙස වැඩී ගියේය. අධ්‍යාපනය සංවර්ධනය කිරීමටත් වෘත්තිය වැඩි දියුණු කිරීමටත් අලුත් වෘත්තීය ආයතන පිහිටුවනු ලැබූහ. කොංග්‍රසය (2006 ‍ජනවාරි 1 දින) පෙබරවාරි 6-10 දක්වා ජාතික පාසල් උපදේශන සතිය ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.
ගයාෂාන් මුණසිංහ
ගයාෂාන් රංග ද සිල්වා මුණසිංහ (උපත 1986 ඔක්තෝබර් 7) ශ්‍රී ලංකාවේ උපන් ඉතාලි ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි. මුණසිංහ දකුණත් මැද වේගයෙන් පන්දු යවන දකුණත් පිතිකරුවෙකි.