cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ලංකාතිලක පිළිම ගෙය
පිළිම ගෙය
අඩි 40ක් උස හිටි බුදු පිළිමයක් වන ලංකාතිලක පිළිමගෙයි බුදුපිළිමය සමභංග ප්‍රතිමාවකි. ගඩොල් හා හුණු බදාම මාධ්‍යයෙන් ප්‍රචලිත වූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය පිළිබඳව මනා උදාහරණයක් වන මෙම බුද්ධ ප්‍රතිමාව 1910දී "එච්.සී.පී බෙල්"ගේ වාර්තා වලට අනූව අඩි 41ක් උස විය. එකල මෙහි හිස කොටස කැඩී ගොස් නොතිබූ අතර නිර්මාණය සඳහා භාවිත කර ඇති ගඩොල් ප්‍රමාණයෙන් කුඩා ඒවා වේ. ඒ මත ස්තර ගණනාවක් යෙදූ බදාම තට්‍ටු ඇත. බදාම තට්‍ටු 10ක් ප්‍රතිමාව සඳහා යොදාගෙන ඇත. ඇස්, කට, නාසා, සවන් යන කොටස් තැනීමේදී හුණු බදාම ස්ථර වශයෙන් භාවිත කිරීම අවශ්‍ය වේ. ගඩොල් ආකෘතිය ශරීරයේ බාහිර දළ ආකෘතිය පමණක් දරා සිටී. මෙහි දෙඅත් කැඩී ගොස් තිබෙන අතර එහි දකුණතින් අභය මුද්‍රාවද, වමතින් සිවුරු පොටද දරා සිටීම නිරූපණය වන අයුරින් තනා තිබෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කල හැකිය. බුද්ධ ප්‍රතිමාව අඩි 4ක් උස ගඩොල් පද්ම පීඨයක් මත වැඩ හිඳී. හුණු බදාමයෙන් කළ මෙය වර්ණ ගන්වා තිබී ඇත. මූර්ති ශිල්පියා බුදුන් වහන්සේගේ සිවුර අවසන් වන ස්ථානයට පහළින් කුඩා සිංහ රුවක් නිර්මාණය කර ඇත. සිවුරු පොටේ බර දරා සිටින අධාරකයක් ලෙස මෙය තනා ඇත. ප්‍රතිමාවේ කලාත්මක ලක්ෂණයන්ට හානියක් නොවන අන්දමට මෙය නිර්මාණය කර ඇති ආකරය විස්මය දනවන සුළුය. බුද්ධ ප්‍රතිමා හා ගෘහ නිර්මාණ ආකෘතිය ඉතා හොඳින් එකිනෙක හා සම්බන්ධවන ලෙස ගලපා තිබේ. එහි පිය ගැට පෙළ තවමත් දක්නට ලැබෙන අතර ඉහලට යන්නෙකුට යායුතුව ඇත්තේ පිලිමයට පි‍ටුනොපා ශරීරය හරස් අතට තබාගෙනය. එය මෙහි පවතින්නාවූ තවත් සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් ලෙස සඳහන් කල හැකිය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන ප්‍රවර්ගය:පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
දැදිගම පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය
Built in the environs of the birth place of parakramabahu the great (1153-1186 A.C). Allso called dadigama kotawehera. සූතිඝර චෛත්‍යය නොහොත් දැදිගම කොටවෙහෙර නමින් හඳුන්වන චෛත්‍ය තුළ නිදන් කළ තිබූ පුරාවස්තු සියල්ල මෙම කෞතුකාගාරය තුළ තැන්පත් කර ඇත. මෙහි ඇති විශේෂම කෞතුක භාණ්ඩය නම් දැදිගම ඇත් පහන යි. කැණීම්වලදී මේ ආකාරයේ ඇත්පහන දෙකක් හමුවී ඇති අතර එයින් එයින් එකක් කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ ද අනෙක මෙම කෞතුකාගාරයේ ද තබා ඇත. මෙම පහන සතුව අචල ජල විද්‍යාව භාවිතයෙන්/තෙල් ක්‍රියාත්මක වන අයුරින් සකසා තිබීමද විශේෂත්වයකි.. තවත්... dumindudhananjaya49@gmail.com
අයිෂා හාට්
අයිෂා හාට් යනු ඉංග්‍රීසි ජාතික රංගන ශිල්පිනියක් වන අතර ඇය බීබීසී මඟින් විකාශය කරන ලද ඇට්ලාන්ටිස් නම් කතා මාලාවේ අරියාඩ්නි ගේ චරිතය සහ ඉන්ඩිපෙන්ඩන්ට් නාළිකාවේ ත්‍රාස්‍යජනක කතා මාලාවක් වන ඔනර් හි මෝනා ගේ චරිතය සඳහා රංගනයෙන් දායක වීම සම්බන්ධව ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි.
අපෝස්තුළු ජෝන්
අපොස්කුළු ජෝන්
හාන්ස් මේම්ලින් විසින් ශාන්ත ජෝන් අපොස්කුළුවරයා, 1468 ශතකය (ද නැෂනල් ගැලරි, ලන්ඩන්) ස්වා‍මින් වහන්සේට ප්‍රියමනාප වු අපොස්කුල්වරයා උපත: ක්‍රි.ව 6 වන ශතකය ගලීල ශුද්ධ වු නගරය මරණය: 101 ශතකය. චෆිසස්, කුඩා ආසියාව ගෞරවය දැක්වීම: සියළුම ක්‍රිස්තු ධර්මයන් මංගල්‍යය: දෙසැම්බර් 27 (බටහිර ක්‍රිස්තු ධර්මය) සැප්තැම්බර් 26 සහ මැයි 3 (නැගෙනහිර ක්‍රිස්තු ධර්මය) උපලක්ෂණය; ග්‍රන්ථය, වයන් බදුනක සිටින සර්පයා, නාටංකය, රාජා‍ලියා අනුග්‍රහය, ලේඛකයන්, දැවිම, විෂවිම්, දේව ර්මධරයන්, ප්‍රකාශකවරැන්, ග්‍රන්ථ විකිණිම්කරැවන්, සංස්කාරකවරැ, මිත්‍ර සම්බන්ධකම් සහ චිත්‍රකරැවන්
රාජවංශය
යමෙක් පැවත එන පරපුර ව‍ංශය ලෙස හදුන්වන අතර ඔහු රාජකීය පරපුරකින් පැවත ඒ නම් එය රාජවංශය වේ.
අපෝස්තුළු ජෝන්
ශාන්ත ජෝන් අපොස්කුළුවරයා, ජේස්සු වහන්සේගේ අපෝස්කුළුවරැන් 12 දෙනොගෙන් එක් අයෙකි. ක්‍රිස්තියානු විශ්වාසය මොහුව අදුනන්නේ නව ගිවිසුමේ විවිධ කාරය්යයක් සම්බන්ධව ලේඛකයෙකු හැටියටයි. මොහුයග් කාර්යයන් අතුරින් කිහිපයකි. ජෝන්ගේ ශ්‍ුබාරංචිය, ජෝන්ගේ සන්දේශය සහ හෙළිදර්ව් පොත/ ග්‍රන්ථය
මාතර තාරකා කොටුව
මාතර තාරකා කොටුව, ශ්‍රී ලංකාවේ මාතර නගරයෙහි, දොරටුවේ සිට මාතර කොටුවට ආසන්න වශයෙන් මීටර් 350 ක් (අඩි 1,150) දුරින් නැගෙනහිර නිල්වලා ගං ඉවුරේ පිහිටා ඇති කොටුවකි. 1765 වර්ෂයෙහි ලන්දේසීන් විසින් ඉදිකර ඇති මෙම කොටුව මුලින් හඳුන්වා ඇත්තේ “ර’ ඩූට් වන් එක්” (Redoute Van Eck) යන නමිනි.
ඉතිහාසය
වර්ෂ 1640 වන විට ලන්දේසීන් මාතර ප්‍රධාන බල කොටුව ඉදි කර තිබූ නමුත් එය රට තුලින් පැමිණෙන ප්‍රහාර වලින් අවදානමකට ලක්විය හැකි බව සොයා ගන්නා ලදී. වර්ෂ 1762 දී මහනුවර රාජධානියේ පිටු බලය රැගත් සිංහල හමුදා කොටුවට පහර දී එහි බලය අත්පත් කර ගත්හ. 1763 හිදී ලන්දේසීන් කොටුවෙහි පාලනය නැවත ලබා ගත් අතර එම වර්ෂයෙහිදී ගංඟාවෙන් බිහි වන ප්‍රහාර වලින් ප්‍රධාන කොටුව රැක ගැනීම සඳහා නැගෙනහිර නිල්වලා ගං ඉවුරෙහි තවත් කුඩා කොටුවක් ඉදිකිරීම ආරම්භ කළහ.
මෙම තාරකා කොටුව, සෑම දිශාවකම ප්‍රවේශයන් ආවරණය කිරීමට විශාල කාලතුවක්කු 12 ක් සඳහා අවකාශය සපයන කොන් හයේ තරුවක අසමසම හැඩයකින් ඉදි කර ඇත. ප්‍රකාර බෑවුම හෙවත් පිටත බිත්තිය මීටර් 7.5 (අඩි 25) පමණ පළල අතර මීටර් 6ක් (අඩි 20) පළල හා මීටර් 3.1 ක් (අඩි 10) ගැඹුරු දිය අගලකින් වට වී ඇත. කොටුවේ ප්‍රාකාර බිත්ති ග්රැනයිට් පාෂාණ සහ කොරල් වලින් ඉදිකර ඇති අතර අඩි 14 ක් (මීටර් 4.3) පළල වේ. ප්‍රධාන බල කොටුවෙන් ආධාර ගෙන ශක්තිමත් වීමට පෙර, ප්‍රහාරයක් දරා ගැනීමට අවශ්‍ය කුඩා ආරක්ෂක සේනාවක්, ආහාර සැපයුම් හා ප්‍රමාණවත් තරම් උණ්ඩ රඳවා තබා ගැනීමට මෙම කොටුව ඉදිකර ඇත. තවද කොටුව තුල සිර මැඳිරි 2 ක් හා එහි මධ්‍යයේ ජලය සැපයීමට මීටර් 2.75 (අඩි 9) ක විෂ්කම්බයක් සහිත ලිඳක් ද පැවතින. කාණු පද්ධතිය අභ්‍යන්තර වූ අතර මෝසම් වැසි වලින් එකතු වූ ජලය දිය අගල කරා බැහැර කරන ලදී. ප්‍රධාන දොරටුවට ඉහළින් කොටුවේ ඉදිකළ දිනය (1765), ලන්දේසි පෙරදිග ඉන්දියානු සමාගමේ ලාංඡනය සහ ප්‍රාකාර සිංහ රූප දෙකක් පසකින් ගත් ආණ්ඩුකාර ලාංඡනය ඔබ්බවා ඇත. කොරල් වලින් පිරියම් කර ඇති තාරකා කොටුවේ පිවිසුම් දොරටුව “ර’ ඩූට් වන් එක් 1763”ලෙස සරසා ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකාවේ ලන්දේසි ආණ්ඩුකාර ලූබර්ට් ජන් බැරෝන් වන් එක් (1719 - 1765) අනුස්මරණය කරමිනි. ගොඩනැගිල්ලේ වහලය මුලින් පොල් අතු වලින් සෙවිලි කර තිබූ අතර පසුව මැටි උළු වලින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී.
මෙම කොටුව ලන්දේසීන් විසින් ඉදිකළ අවසාන ප්‍රධාන ආරක්ෂක ස්ථම්භය ලෙස සැලකෙන නමුත් එහි ඵලදායීතාව ඔප්පු කිරීමට කිසිදිනෙක අවස්ථාව නොලැබිණි. 1796 දී ශ්‍රී ලංකා භූමිය යටත් කර ගැනීමත් සමග ලන්දේසීන් කොටුව බ්‍රිතාන්‍යන් වෙත භාර දුන්හ. බ්‍රිතාන්‍යන් එය පරිපාලන කාර්යාලයක් ලෙස භාවිත කල අතර 1965 සිට, 1975 දී පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව මගින් අත්කර ගන්නාතුරු එය පුස්තකාලයක් ලෙස භාවිත කරන ලදී. කොටුව පසුව ප්‍රතිසංස්කරණය කර ඇති අතර දැනට මාතර ඉතිහාසය එලි දක්වන කෞතුකාගාරයකට ඉඩ පහසුකම් සපයයි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බලකොටු ප්‍රවර්ගය:මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
එක්ස් ජාලය
එක්ස් ජාලය වනාහි හිමිකාර මෘදුකාංග වැඩසටහනක් වන අතරම එය ව්‍යාප්ත පරිගණකීකරණය සඳහා නිමැවුනු මුල් කෙටුම්පතක්(Protocol) වේ. ඇපල් සමාගමෙහි ප්‍රශාඛාවක් වූ උසස් පරිගණකීකරණ සමූහය මගින් මෙම වැඩසටහන නිපදවීය.මෙම වැඩසටහනේ මූලික අභිප්‍රාය වනුයේ ජාලගතකරණ ලද පරිගණක සමූහයක් තනි කර්තව්‍යයක් සඳහා යෙදවීමයි.
මෙම වැඩසටහන ඊට අනන්‍ය වූ මුල් කෙටුම්පතක්, පරිපාටික සටහනක් මත සේවයෙහි යොදවා අනෙකුත් ශීර්ෂයන් සමඟ සන්නිවේදන කටයුතු සිදු කරනු ලබයි. මෙම සන්නිවේදන මුල් කෙටුම්පත, කැබලි විතන්‍ය හුවමාරැ මුල් කෙටුම්පත් BEEP (Blocks Extensible Exchange Protocol) පහසුකම හා බැ‍ඳේ. එක්ස් ජාල පහසුකම සක්‍රීය කොට ඇති පරිගණක සියල්ල ස්වයංක්‍රීයව සකස් කිරීමේ කටයුත්ත සඳහා වෙන් කොට ඇති පරිගණක ගොන්නට ඇතුලත් වේ.
ආරම්භක පරිගණකය සම්පූර්ණ උපදෙස් මාළාව සකස් කිරීම සඳහා එක්ස් ජාල පාලක‍ය වෙත යොමු කරනු ලබයි. ඉන් පසුව පාලක‍ය මඟින් මෙම සම්පූර්ණ උපදෙස් මාළාව කුඩා කාර්යයන් වලට භේදනය කිරීම සිදු කරයි. එක්ස් ජාල පද්ධතියේ නිර්මාණ සැලැස්ම නිම වී ඇත්තේ එක්ස් ජාල පහසුකම සක්‍රීය කොට ඇති පරිගණක කරා දිව යන කුඩා කාර්යයන් රැගත් පැකට්ටු වලිනි. මෙම පරිගණක නැතහොත් ශීර්ෂ තමාට අදාල උපදෙස් ක්‍රියාත්මක කොට අවසාන ප්‍රතිඵලය පද්ධතිය වෙත මුදා හරී. සකස් කොට අවසාන වූ කුඩා කාර්යයන් සියල්ල එක්ස් ජාල පාලක‍ය මගින් ආකලනය කොට සමස්ථ සකස් කරන ලද සම්පූර්ණ උපදෙස් මාළාව ආරම්භක පරිගණකය වෙත ප්‍රතිදානය කරනු ලබයි.
ඇපල් සමාගම මගින් එක්ස් ජාල පද්ධතියේ ආදර්ශනයක් සිල්ලා වැඩසටහන සමඟ බෙදා හරින ලදී. සිල්ලා වැඩසටහන නෙක්ස්ට්හි ඕපන් ස්ටෙප් මෙහෙයුම් පද්ධති නියැලුම් වැඩසටහන් මුහුණත සමග බෙදා හැරින. මැක් ඕඑස් එක්ස්-එක්ස් ජාල පද්ධතියේ සේවා දායක විකාශනය, විධාන පුවරුවේ යාන්ත්‍රණය පමණක් ඇතුලත්ව නිෂ්පාදනය වූ අතරම මැක් ඕඑස් එක්ස් සර්වර්-එක්ස් ජාල විකාශනය ග්‍රාපිකරූපී පාලන පද්ධතියක් සමග නිපදවීමට ඇපල් සමාග‍ම තීර‍ණය කරන ලදී.
ඉතිහාසය
එක්ස් ජාල පද්ධතියේ සංකල්පය සිල්ලා වැඩසටහන සමග අනුරේඛණය කළ හැක. සිල්ලා වැඩසටහන ලොව ප්‍රථම  ව්‍යාප්ත පරිගණකීකරණ මෘදුකාංගය වන අතරම එය අවසාන පරිශීලක මෙහෙයුම් පද්ධතියක් සමඟ නිකුත් විය. මෙය සතුව අලස කඩතිර ආරක්ෂණ මෝස්තර රටාවක් පැමිණි අතර එය Seti@Home සහ Distributed.net යන ව්‍යාපෘති වල භාවිතයට ගැනින. සිල්ලා වැඩසටහන 1991 දී ComputerWorld Smithsonian Award(විද්‍යා අංශය) ජයග්‍රහණය කළේ එය සතු වූ හොඳ සැලසුම නිසාවෙනි. . ඇපල් සමාගම විසින් 1997 දී සිල්ලා අත්පත් කර ගත්තේ ඉතිරිව තිබූ නෙක්ස්ට් සමාගමද සමගිනි. එක්ස් ජාලයේ පළමු බීටා සංස්කරණය 2004 වර්ෂයේ ජනවාරි මසදී නිකුත් විය.
සමාගම් කිහිපයක් එක්ස් ජාල පද්ධතිය, අන්තර්ජාතික පරිගණක ජාල මත ක්‍රියාත්මක කොට තිබේ. එක් උදාහරණයක් ලෙස ඇපල් පර්යේෂණ ආයතනයේ විවෘත මැක් ජාලය ලොව වටා සිටින විද්‍යාඥයින් හට තම පර්යේෂණ කටයුතු සඳහා අවශ්‍ය විශාල සැකසුම් ජවය ලබා දීමට පහසුකම් සපයා ඇත. තවත් උදාහරණයක් ලෙස අභාවයට ගිය එක්ස් ජාල ස්ටැන්ෆර්ඩ්(Xgrid@Stanford) ව්‍යාපෘතිය හැඳින්විය හැක. එම ව්‍යාපෘතිය ස්ටැන්ෆර්ඩ් සරසවි‍යේ සහ ලොව වටා ජෛව රසායන ගවේෂණයන් සඳහා යොදා ගැනින.
එක්ස් ජාල පෙර නිකුතුවේ වර්ධක විකාශනය පිළිබඳ මැක් වර්ල්ඩ් සඟරාව මෙසේ ප්‍රකාශ කොට තිබිණ. "යුනික්ස් ලක්ෂණ ඔස්සේ ටයිගර් ගැන දත යුතු කරුණු 10 - එක්ස් ජාල පද්ධතිය සංකීර්ණ සජීවිකරණයන්ට හා විශාල පර්යේෂක දත්ත හසුරුවාලීමට යෝග්‍ය වේ." 2004 වර්ෂයේ එක්ස් ජාල පද්ධතිය වෙළදපොළට නිකුත් කිරීමෙන් අනතුරුව ඉන්ෆෝ වර්ල්ඩ් සඟරාව ප්‍රකාශ කොට සිටියේ "එක්ස් ජාලය අනාගත තාක්ෂණයේ පියවරක් බවයි." ඉන්ෆෝ වර්ල්ඩ් ප්‍රකා‍ශක එප්රේම් ෂාවර්ට්ස් අනාවැකි පල කළේ එක්ස් ජාලය ඇපල් සමාගමේ ව්‍යාපාර පරිගණක වෙළදපොලට විවෘත අඩිතාලමක් වනු ඇති බවයි.
ඇපල් සමාගම මැක් ඕඑස් එක්ස් 10.8(කඳුකර සිංහයා) හඳුන්වා දීමත් සමගම එක්ස් ජාලය අත්හිටුවනලද මෘදුකාංග පද්ධතියක් බවට පත් වූයේ ඒ හා සබැඳි බහු මාධ්‍ය නිෂ්පාදක වැඩසටහනටද තිත තබමිනි.
මුල් කෙටුම්පත
එක්ස් ජාල මුල් කෙටුම්පත කැබලි විතන්‍ය හුවමාරැ මුල් කෙටුම්පත යොදා ගනිමින් අනෙකුත් ශීර්ෂයන් සමඟ සන්නිවේදන කටයුතු සිදු කරනු ලබයි. පද්ධති යටිතල පහසුකම් තුන් ආකාරයක පරිගණක මුහුණත් සමඟ ඉදි වී ඇති අතර ඒවා මුල් කෙටුම්පත ඔස්සේ සන්නිවේදනය සිදු කරනු ලබයි. එක් පරිගණකයක් සේවා ග්‍රාහකයා ලෙස කටයුතු කරනු ලබන අතර එය ගණනයන් සන්නිවේදනය සිදු කරනු ලබයි. අනෙක් පරිගණකය පාලකයා ලෙස කටයුතු කරන අතරම එය ගණනය ආරම්භ කිරීම හා වෙන් කොට තැබීම සිදු කරයි. අවසාන වශයෙන් නියෝජිත පරිගණකයන් ඔවුනට හිමි නියමිත ක්‍රියාවලි ඛණ්ඩය සකස් කිරීම සිදු කරයි.
එකම පරිගණකය හට එකම විටකදී සේවා ග්‍රාහකයා, පාලකයා, හා නියෝජිත පරිගණකයක් ලෙසටද හැසිරීමේ අවකාශ පවතී. එක්ස් ජාල මුල් කෙටුම්පත පද්ධති යටිතල පහසුකම් සපයා දෙන අතර ගණනයන් සැකසීමේ කර්තව්‍යයන් කෙරෙහි සහභාගී නොවේ. එක්ස් ජාලය ඉලක්ක ‍කොට ඇත්තේ කාලය වැඩිපුර භාවිතා කරන, පහසුවෙන් කුඩා කොටස් වලට වෙන් කළ හැකි ගණනය කිරීම් සඳහායි. විටකදී මෙම කාර්යය "දුෂ්කර සමාන්තර කාර්යයක්" ලෙසට හැඳින්වේ. මොන්ටි කාලෝ ගණනයන්, ත්‍රිමාණ සජීවීකරණයන් හා මැන්ඩෙල්බ්‍රොට් සිතියම් මෙයට අයත් වේ.
එක්ස් ජාල මුල් කෙටුම්පත තුළදී පණිවිඩ වර්ග තුනක් එකම කළඹක් තුළ පිහිටි පරිගණක හරහා හුවමාරු කළ හැක. එම පණිවිඩ වර්ග තුන මෙසේයි. 1.ආයාචනා 2.නිවේදන 3.ප්‍රතිචාර
ප්‍රතිග්‍රාහකයා කරනු ලබන ආයාචනා සඳහා පද්ධතිය මගින් ප්‍රතිචාර දැක්විය යුතුයි. නිවේදනයන් ප්‍රතිචාර අපේක්ෂා නොකරයි. පණිවිඩ වර්ග සියල්ල, නාමිකව, වර්ගය අනුව, සහ අන්තර්ගතය විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් හඳුනාගත හැක. සෑම පණිවිඩයක්ම කැබලි විතන්‍ය හුවමාරැ මුල් කෙටුම්පත භාව්තයෙන් අහුරා ඇති අතර එය ලැබුනු බව හිස් පණිවිඩයක් මගින් ආයාචනා පාර්ශවයට දැනුම් දෙයි. ප්‍රතිග්‍රහණය කළ පණිවිඩය ප්‍රතිචාරයක් බලාපොරොත්තු වේ නම් හුදෙක් පණිවිඩය විසින්ම ප්‍රතිචාරය අඩංගු ස්වාධින කැබලි විතන්‍ය හුවමාරැ මුල් කෙටුම්පත් පණිවිඩයක් නිපදවයි. එක්ස් ජාල පණිවිඩ අගය යුගලයන්ගෙන් සමන්විත කෝෂ ග්‍රන්ථයක් ලෙස කේතාංකනය කරනු ලබයි. මෙම අගය යුගල කැබලි විතන්‍ය හුවමාරැ මුල් කෙටුම්පත් ජාලය හරහා යැවීමට ප්‍රථම එක්ස්.එම්.එල් භාෂාවට (XML) පරිවර්ථනය කරනු ලබයි.
නිර්මාණ ශිල්පය
එක්ස් ජාලයේ නිර්මාණ ශිල්පය කාර්යය පදනම් වූ පද්ධතියක් මත නිර්මාණය වී ඇත. එක්ස් ජාල පාලකය නියෝජිතයින් හට කාර්යය පිටත් කර හරින අතර නියෝජිතයින් පද්ධතියට ප්‍රතිචාර දක්වයි. ජාල පාලකය ක්‍රියාත්මක කරන සැබෑ පරිගණනය "කාර්යයක්" ලෙසට හැඳින්වේ. කාර්යයක් සාර්ථකව නිම කිරීමට අවශ්‍ය ගොනු(පරාමිතීන්, දත්ත ගොනු, ලැයිස්තු, ක්‍රියාත්මක කළ හැකි ගොනු හා ෂෙල් අක්ෂර) එම කාර්යය සතු වේ. එක්ස් ජාලයේ අඩංගු ගොනු සමකාලීනව, විෂමකාලීනව හෝ යම් කිසි කාර්යය ව්‍යාකූලත්වයකදී ක්‍රියාත්මක කළ හැකි විය යුතුයි. කාර්යයක් සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසුව එක්ස් ජාල පාලකය අදාල ග්‍රාහකයා වෙත කාර්යය පූරණය කිරීමේ හෝ අපොහොසත් වීමේ සංඥාව නිකුත් කරයි. උදාහරණයක් ලෙස ඊ මේල් පණිවුඩයක් මගින් ග්‍රාහකයා දැනුවත් කිරීම සිදු කරනු ලබයි. පද්ධතිය කාර්යය සකසන අතරතුර ග්‍රාහකයා හට ජාලයෙන් මිදිය හැක. ග්‍රාහකයා හට කාර්යයේ තත්වය විමර්ෂණය කළ හැකි අතර එක් එක් උප කාර්යයේ ප්‍රගතිය නිරීක්ෂණය කිරීමේ පහසුකම් සලසා නොමැත.
එක්ස් ජාල පාලකය, එක්ස් ජාලයේ පිහිටි නිවැරදි කෘත්‍යයකට මධ්‍යව පිහිටා ඇත. මෙම මධ්‍ය ශීර්ෂය විසින් බෙදා හැරීම, අධීක්ෂණය හා නියෝජිතයන් මත රදවා ඇති කාර්යයන් සමායෝජනය සිදු කරයි. පාලකය මත ධාවනය වන වැඩසටහන හට නියෝජිතයින්ට පවරා ඇති කාර්යයන් පැවරීම සහ නැවත පැවරීම සිදු කළ හැකියි. මෙය සිදු කිරීමට හේතුව වනුයේ තනි නියෝජිත‍යෙක් මාර්ගයෙන් සිදු විය හැකි අසමත්වීම් වලක්වාලීමයි. නියෝජිතයෙක් හට පිරිනමන කාර්යය ප්‍රමාණය සාධක දෙකක් මත රඳා පවතී. 1.එක්ස් ජාලය තුළ සිටිනා සම්පූර්ණ නියෝජිතයින් ගණන 2.එක් ශීර්ෂයක් මත ක්‍රියාත්මක වන්නා වූ සකස් කිරීම් ප්‍රමාණය
එක්ස් ජාලය තුළ සිටිනා සම්පූර්ණ නියෝජිතයින් ප්‍රමාණය, ජාල පාලකය මඟින් සිදු කරන කාර්ය විභජනනයට පූර්ව හේතු සාධක වේ. පද්ධතිය සතු නියෝජිතයින් ප්‍රමාණය විශාල නම් කාර්ය ප්‍රමාණය සම කාලීන ලෙස නියෝජිතයන් අතරේ බෙදී යන අතරම නියෝජිතයින් ප්‍රමාණය අවම මට්ටමක පවතී නම් කාර්ය සියල්ල පෙළ ගැස්විය යුතුය. එක්ස් ජාලයේ අඩංගු පරිගණකයක සැකසුම් ඒකක එකකට වඩා වැඩියෙන් නිරීක්ෂණය වේ නම්, පාලකය මගින් හඳුනාගත් එක් එක් සැකසුම් ඒකකයට වෙන් වූ කාර්ය ලබා දීම සිදු කරයි. පාලකය මඟින් සිදු කල යුතු කාර්ය ප්‍රමාණයට වඩා නියෝජිතයින් ප්‍රමාණය අඩු වූ විට ඉහත කී සංසිද්ධිය ක්‍රියාවට නැංවේ.
එක්ස් ජාලය ස්තරීකරණය වී ඇත්තේ කැබලි විතන්‍ය හුවමාරැ මුල් කෙටුම්පත සහ [HTTP] සමඟ සැසඳිය හැකි අන්තර්ජාල ඉංජිනේරු කාර්යය බලකා(IETF) තත්වයන් යටතේ වේ. මෙහි සන්නිවේදන කටයුතු සිදු වනුයේ ද්වී බහුපත් ආකාරයට වන අතර තුල්‍යයා-තුල්‍යයා[Peer-to-peer] ජාල අතර සිදු වන්නේ මෙම සන්නිවේදනයයි. ඒමෙන්ම කැබලි විතන්‍ය හුවමාරැ මුල් කෙටුම්පත මඟින් එක්ස්.එම්.එල් භාවිතා කොට බහු නියෝජිත පිරිසක් සමඟ එකම ජාලය තුළ සන්නිවේදනය කිරීමට අවශ්‍ය ආකෘතිය සකසනු ලැබේ.
අතුරු මුහුණත
ග්‍රාපිකරූපී අතුරු මුහුණත මැක් ඕඑස් එක්ස් සර්වර් නොවන පද්ධතීන් වලට අඩංගු නොවුවද විධාන පුවරුවේ  සහ    විධාන මඟින් සර්වර් පරිපාලක මෙවලම ජනයාට භාවිත කිරීමේ අවස්ථාව උදා විය. එක්ස් ජාල පාලක වැඩසටහන ක්‍රියාත්මකව තිබියදී වුවද එක්ස් ජාල පරිපාලක ටූලය ක්‍රියාත්මක කල හැක. විෂුවල් හබ්(Visual Hub) වැනි වැඩසටහන් අතුරු මුහුණත් මඟින් එක්ස් ජාල පාලක හැකියාවන් සක්‍රීය කොට ඇත.
ජෙට් ලී
ඔහුගේ අදියර නම ජෙට් ලී විසින් වඩාත් ප්රකට ලී Lianjie (උපත 26 අප්රේල් 1963),, බීජිං උපත ලැබූ චීන චිත්රපට නළුවෙකු, චිත්රපට නිෂ්පාදක, සටන් චිත්ර ශිල්පියා, හා විශ්රාමික වුෂු ශූර වේ. ඔහු සොබාදහමට සිංගප්පූරු පුරවැසියෙකි. Wu බින් සමග පුහුණුව වසර තුනකට පසු, ලී බීජිං වුෂු කණ්ඩායම සඳහා සිය පළමු ජාතික ශූරතාව දිනා ගැනීමට සමත් විය. වයස අවුරුදු 19 දී වූෂු සිට විශ්රාම යාමෙන් පසුව ඔහු එම චිත්රපටය Shaolin පන්සල (1982) ඔහුගේ මංගල කරමින් චිත්රපට නළුවෙකු බවට චීනයේ ප්රීති ඝෝෂා මධ්යයේ දිනා ගැනීමට ගියේ ය. ඔහු වඩාත් කැපී පෙනෙන අධ්යක්ෂ Zhang Yimou ගේ 2002 Hero පෙරමුණ ලෙස බොහෝ බරපතළ පිළිගැනීමට පාත්ර වූ සටන් කලාවන් මහා කාව්යය චිත්රපට, සිනමා තරුවක් කළේය සහ පසු, චීනය මාලාවේ කාල ඔහු ජනප්රිය වීරයෙක් වොං Fei-බහුතරයකින් තොර චිත්රණය කරන මත. චීන-නොවන චිත්රපටය තුළ li පළමු භූමිකාව මාරක අවි 4 (1998) දී ද්රෝහියෙකු ලෙස විසිකොට දැමීම වූ අතර, හොලිවුඩ් චිත්රපට චිත්රපටය තුළ තම පළමු ප්රධාන භූමිකාව රෝමියෝ දී හැන් ගී ගයන්න මෙන් විය Die යුතුය (2000). ඔහු ඩ්රැගන් මුදා හැරියේ ක Luc Besson කිස් සමඟ ප්රංශ සිනමා ඇතුලු බොහෝ ක්රියාත්මක චිත්රපට, සිනමා තරුවක් බලා ගොස් තිබේ. ඔහු එක් කෙනෙකුට (2001), ජැකී චෑන්, සිල්වෙස්ටර් ස්ටැලෝන් සමග Expendables චිත්රපට තුනම සමග Forbidden Kingdom (2008) සම රඟපෑ, සහ ද මමී දී මාතෘකා චරිතයෙහි ද්රෝහියෙකු ලෙස විසිකොට දැමීම: ද ඩ්රැගන් එම්පරර් ටූම්බ් ඔෆ් (2008).
ප්‍රවර්ගය:1963 උපත්
ඇපලෝ 7
ඇපලෝ 7 (ඔක්තොම්බර් 11 – 22, 1968) යනු නාසා ආයතනයෙහි  ඇපලෝ වැඩසටහනෙහි පළමුවන මිනිසුන් සහිත පියාසැරිය වන අතර, 1967 ජනවාරි 27 දිනදී ගුවන් ගත  කිරීම් අත්හදාබැලීමකදී  ඇපලෝ 1 අභ්‍යාවකාශගාමීන් තිදෙනෙක් ගින්නකින් මිය යෑමෙන් පසුව කාර්යාංශය විසින්  මිනිසුන් සහිත අභ්‍යාවකාශ චාරිකා යළි ඇරඹීම මෙයින් එළි දැක්විණි.
පොදු නිතිය
ශ්‍රි ලංකාවේ පොදු නිතිය ලෙස රෝම ලන්දේසි නීතිය
මේ අනුව විශේෂ පුද්ගල නිතියකට යටත්වන තැනැත්තන්ට යෙදෙන එබදු නීතියක හෝ ව්‍යවස්ථා නීතියේ හෝ වලංගු සිරිතක විධිවිධාන නොසැලැස්සි ඇති කාරණා සම්බන්ධයෙන් පොදු නීතිය යෙදේ. මේ අනුව, ශ්‍රී ලංකාවේ පොදු නීතිය වශයෙන් රෝම ලන්දේසි නිතිය හදුන්වනු ලබන්නේ රටේ වාසය කරන සියළුම දෙනාට අදාළ නීතියක් යන අර්ථයෙනි.
රෝම ලන්දේසි නීතියේ මුලාශ්‍ර
වර්තමාන ශ්‍රී ලංකාවේ රෝම ලන්දේසි නීතියේ මුලාශ්‍ර
රෝම ලන්දේසි නීතිය යෙදෙන අවස්ථා
මේ සම්බන්ධයෙන් රෝම ලන්දේසි නීතිය මෙන්ම ඉංග්‍රිසි නිතියද අදාළ වේ.
රෝම ලන්දේසි නීතියට අනුව සෑම පියෙකුටම තම දරුවන් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රමුඛ අයිතිය හෙවත් අනුග්‍රාහක පූර්වකඅයිතියක් හිමිවේ. පියා මියගිය විටෙක දරුවාගේ අයිතිය මවට හිමි වේ.
රාජකීය වික්‍රමය
රාජකීය වික්‍රමය මුලින්ම සිංහලයෙකු රඟපෑ සහ මුල්වරට ලක්දිව රූගතකල නිහඬ චිත්‍රපටය ලෙස පිළිගැනෙයි. මෙහි පළමුව රූගත කිරීම් සිදු කර ඇත්තේ කොළඹ බම්බලපිටියේ හිස්‌ව තිබූ බංගලාවකදීය. මෙහි රූගත කිරීම් කොළඹ හා කෝට්‌ටේ හි නාවල දියවන්නා ඔය ඉවුරේදී කර ඇතැයි පැවසේ. "බෝරා ජාතික ටී. ඒ. නුර්බායි" මෙහි නිෂ්පාදකය වන අතර ඔහු විදෙස් චිත්‍රපට ගෙන්වා ලංකාවේ සිනමාශාලාවල පෙන්වීමේ ව්‍යාපාරිකයෙකිය. මෙහි අධ්‍යක්ෂක "ගුප්ත" නැමැත්තා ඉන්දියානු ජාතිකයෙකි, දකුණු ඉන්දියානු(දමිළ) චිත්‍රපට අධ්‍යක්‍ෂවරයෙකි. මෙහි කැමරාකරණයද ඔහුගේය.
මෙහි ප්‍රධාන නළුවා වූයේ පසුකලෙක මුදල් ඇමැතිවරයකු වූ ආචාර්ය ඇන්. ඇම්. පෙරේරායි. ප්‍රධාන නිළිය ලෙස ලංසි තරුණියක වූ සිබිල්පිම්ය. අමතර රංගනයට ග්‍රේෂන් පෙරේරා, එරික්‌ වීරසේකර, ඇන්. ජී. ඩී. ඇල්බට්‌ සිල්වා, රෙජිනෝල්ඩ් පෙරේරා, පර්සි පෙරේරා සහ ඩේවිඩ් මැනුවෙල් රඟපෑහ. නාට්‍ය රඟදැක්‌වීම සහ නූර්ති ගී ගායනා පැවැති එම කාලයේ කාන්තාවන් හට රංගනයට තහනම් හෝ කාන්තාවන් සම්බන්ද වූයේ නැත. නාට්‍යවල කාන්තා චරිත රඟපෑවේ පිරිමියන්ය. පැරණි සිංහල සමාජයේ කාන්තාවන් සංස්කෘතියට අනුව සිටි හෙයින් චිත්‍රපටයහි රඟපෑමට "සිබිල් පිම්" නම් ලන්සි කාන්තාවක් තෝරා ගැනීය. මෙම චිත්‍රපටියහි දර්ශන තල ඉදිකිරීම් ආදිය හා කලා අධ්‍යක්‍ෂණය කරනු ලැබූයේ සුප්‍රසිද්ධ සිතුවම් ශිල්පියකු වූ "සාර්ලිස්‌ මාස්‌ටර්ය". සහාය කලා අධ්‍යක්‍ෂණය ජී.ඇස්‌. ප්‍රනාන්දුගෙනි.
මෙම චිත්‍රපටිය ලංකාවේ ප්‍රථම නිහඬ චිත්‍රපටය වූවද ලංකාවේදී තිරගත නොවීය. එය විදේශිකයන් හට පෙන්වන ලදි. ක්‍රි.ව. 1925 දී ඉන්දියාවේ බොම්බායේ හා සිංගප්පූරුවදී ප්‍රදර්ශනය කෙරිණ. බොම්බායේදී තිරගත වූ මෙම චිත්‍රපටිය වානිජ පරමාර්ථයන් උදෙසා ගිනි තබන ලදි. වාර්ථා වූයේ ගිනි ගත් බවට වුවත් මෙහි නිෂ්පාදකයා සමඟ අනෙක් ව්‍යාපාරිකයන්හට වූ තරහ නිසාවෙන් ගිනි තැබූ බවට තොරතුරු පළ විය. මෙම චිත්‍රපටය ලංකාවේ තිරගත කිරීමට පැමිණෙද්දීම ගිනි ගැනීම විශේෂත්වයකි.
ජෝසුන්හි සුන්ජෝ රජ
සුන්ජෝ (29 ජූලි 1790 – 13 දෙසැම්බර් 1834, රාජ්‍ය සමය 1800–1834) යනු කොරියානු ජොසොන් රාජවංශයේ 23වන පාලකයායි. ඔහු උපත ලැබූයේ රාජකීය කුමරු යි ගොං යන නාමයෙනි. සුන්ජෝ යනු ජොංජෝ රජු‍ගේ දෙවන පුත්‍රයා වූ අතර, ඔහු ජොංජෝ රජුට දාව රජුගේ උපබිසවක් වූ සුබින් බිසවට උපත ලැබී ය.
චරිතාපදානය
1800දී, සිය පිය රජු වූ ජොංජෝ රජුගේ වියෝවත් සමග, 11 වියැති සුන්ජෝ සිහසුනට පත් විය.
1802දී, සන්ජෝ රජු අන්දොංහි, කිම් ආර්යාව සමග විවාහ වූ අතර, ඇයව සුන්වොන් අගබිසව යන මරණාපර නාමයෙන් හැඳින්වෙයි. ඇය අන්දොං කිම් වංශයේ නායකයකු වූ කිම් ජෝ-සුන්ගේ දියණියයි.
ජූලියන් බෝලිං
ජූලියන් බෝලිං යනු ශ්‍රී ලාංකික, ජාත්‍යන්තර පදක්කම්ලාභී පිහිනුම් ශූරයෙකු වේ. ඔහු වර්ෂ 1984 සිට 1991 දක්වා කාලය තුල පැවැත්වූ දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙලවල්හී රන් පදක්කම් 15ක් දිනාගැනීමට සමත් විය. එසේම 1984 වර්ෂයේදී ඇමෙරිකාවේ ලොස් ඇන්ජලිස්, 1988 වර්ෂයේදී දකුණු කොරියාවේ සෝල් සහ 1992 වර්ෂයේදී ස්පාඥ්ඥයේ බාර්සිලෝනාහී පවත්වනු ලැබූ ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙල තුනකදී බෝලිං ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරන ලදී. ඔහු ජාත්‍යන්තර තලයේ පිහිනුම්කරුවන් වූ තාරා බෝලිංගේ සහ ඥාතී දීපිකා ෂන්මුගම්ගේ පුත්‍රයෙකුද වෙයි. 1991 වසරේදී කොළඹ පැවැත්වූ දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙලදී පිහිනුම් අංශයෙන් රන් පදක්කම් 6ක් හිමිකර ගැනීම බෝලිංගේ හොඳම දක්ෂතාවය ලෙස සැළකේ. ඔහු විසින් එම වසරේ තබන ලද පදක්කම් වාර්ථාව, 2016 වසරේදී මැතිව් අබේසිංහ විසින් රන් පදක්කම් 7ක් හිමිකර ගනිමින් බිඳදමන තුරු පැවතුනි.
ජෝසුන්හි සුන්ජෝ රජ
චරිතාපදානය
ළාබාල වියේදී සිහසුනට පත් වීම නිසා, යොංජෝ රජුගේ දෙවන අගබිසව වූ ජොංසුන් මව්බිසව රාජ්‍යාධිකාරී රැජිනක ලෙස රාජ්‍ය පාලනය කරමින්, රාජ්‍ය සබඳතා ඔස්සේ බලය මෙහෙයවූවා ය. දේශපාලනය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට සුන්ජෝ රජු උත්සාහ දැරුව ද, රජයේ පදනම් මූලධර්ම පිරිහෙන්නට විය. රාජ්‍ය විභාගය අවිධිමත් වූ අතර රාජ්‍ය පරිපාලනය දූෂිත විය. මේ හේතුවෙන් සමාජයේ නොයෙකුත් අර්බුධ පැනනැගුණු අතර, ජනයා අතර නොයෙකුත් කැරලි පැනනැගිණි. ඒ අතර හොං ග්යොංනේගේ කැරැල්ල ප්‍රධාන වේ. මෙම යුගයේ දී, ඔගාජක්තොංබොප් (五家作統法, පංච නිවාස එක් ඒකකයක් ලෙස සංවිධානය කිරීම සඳහා හඳුන්වාදුන් සංඛ්‍යාලේඛන ලියාපදිංචි පද්ධතිය) ක්‍රමය ද ඇරඹිණි. එසේම රෝමානු කතෝලික ධර්මයට පීඩා කිරීම ද සිදු විය.
වර්ෂ 35ක් රාජ්‍ය විචාරීමෙන් පසු 1834දී සුන්ජෝ රජු මියගියේ ය. මිය යන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 44කි. ඔහුගේ දේහය මුලින් පාජුහි, ජංන්‍යොංහි ඉන්ජෝ රජුගේ සහ ඉන්යෝ අගබිසවගේ සොහොනට යාබදව භූමදාන කරන ලදී. නමුත් පසුව එය ‍සෝල්හි ඉල්ල්‍යොංහි භුමදාන කරන ලද්දේ එම භූමියේ ෆෙං ෂුයි ක්‍රමය නොගැලෙප බව පැවසුණු නිසායි.
පෙළපත
මෙම රාජකීය පවුල සුරන් කිම් විසින් ඉදිරියට ගෙන යන ලදී. ඔහු මියාමි, FL හි පැවත එන පළමු පුද්ගලයායි.
සිවිල් වැරදි නීතිය - සිවිල් වැරදි
බදු නීතිය යනු ආර්ථික කටයුතු වලදී රජය මඟින් අයකරන බදු පළිබඳ ව විස්තර කරන සංග්‍රහගත කරන ලද නීති පද්ධතියි.
ප්‍රධාන කරුණු
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ බදු අයකිරීමේ දී මූලික වශයෙන් බදු අය කරන්නේ ආදායම, ලැබූ ප්‍රාග්ධනය, විශ්‍රාමික ගිණුම්, ඉඩකඩම්, තෑගි, සංස්ථා සහ හවුල් ව්‍යාපාර හෝ විශේෂිත ආයෝජන නිෂ්පාදන හෝ මාදීලි සලකා බලාය.
නීති විද්‍යාල තුළ බදු නීති අධ්‍යනය
බදු නීතිය නීති විද්‍යාල තුල “අතුරු නීති විශේෂයක් ලෙස ද විශේෂඥ විෂය කෂේත්‍රයක් ලෙස ද හැදෑරිය හැකිය. බදු නීතිය පිළිබඳ විශේෂඥයින් බොහෝ විට උපදේශන කාර්්‍යයන් සඳහා බඳවා ගන්නා ලබන අතර නඩු කීම සඳහා ද සම්බන්ධ වන අවස්ථා ද ඇත. ඇමරිකානු නීති ශිෂ්‍යයන් හට තම අභිමතය පරිදි උපාධිය අරමුණු කරගෙන තිබෙන විෂය පථයක් තෝරා ගත හැකි වේ. මෙ නිසා ඔවුනට නීති ආචාර්්‍යය උපාධියට සහ නීතිඥ මණ්ඩලයට බඳවා ගැනීමේ වභාගයට පෙර ෆෙඩරල් රාජ්‍යය බදු අයකිරීම, ඉඩකඩම් සහ තෑගි බදු සහ අනුපා්‍රප්ත නීතිය අවස්ථාව සැලසේ. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තුළ ඉතා උසස් විශේෂඥ නීති උපාධි (ළළඟ) වැඩසටහන් ගණනාවක් ම දක්නට ලැබේ. මේවායි න් බොහෝමයක දී ම දේශතය සහ ජාත්‍යන්තර බදු අයකිරීම් පිළිබඳ වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීමට අවස්ථාව සැලසේ. උපාධි අපේක්ෂකයින් හට මෙම විශේෂඥ නීති උපාධි හැදෑරීම සඳහා ඇමරිකානු නීතිඥ සංගමයේ අනුමැතිය ලත් නීති විද්‍යාලයකින් තම නීති උපාධිය හදාරා තිබිය යුතුය. ව්‍යාපාර පාසල් තුළින් බදු නීති අධ්‍යයනය
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තුළ බලය ලත් ව්‍යාපාර පාසල් ගණනාවක් ම ඇත. මෙම උපාධි පාඨමාලාවන් බදු නීති සම්බන්ධ විශේෂඥ උපාධි මට්ටම දක්වා අධ්‍යාපනය ලැබීමට අවස්ථාව සලසා ඇත. තවද ගිණුම්කරණ පාඨමාලාවන් මඟින් සහතික ලත් රාජ්‍යය ගණකාධිකාරී තනතුරක් දක්වා අධ්‍යාපනය ලැබීමට අවස්ථාව සැලසේ.
සිවිල් වැරදි නීතිය - සිවිල් වැරදි
ආසියානු අලි
ආසියානු හෝ ආසියාතික අලි (එලිෆාස් මැක්සිමස්) යනු ජීවත්වන එකම ජාතිය එලිෆාස් වර්ගයේ. ඔවුන් පැතිරී පවතින්නේ ගිණිකොන දිග ආසියාවේ බටහිරට වන්න පිහිටි ඉන්දියාවේ සිට නැගෙනහිරට වන්න පිහිටි බොර්නියෝ වන තෙක්ය. උප විශේෂ 3ක් හදුනාගෙන තිබේ. — එලිෆාස් මැක්සිමස් මැක්සිමස් ශ්‍රී ලංකාවෙන්, ඉන්දියානු අලි හො E. m. ඉන්ඩිකස් ආසියාවේ මහා භූමි ප්‍රදෙශයෙන්, සහ E. m. සුමත්‍රානස් සුමත්‍රාදූපතෙන්. ආසියානු භූමියෙ ජිවත් වන විශාලම සතව කොඨ්ටාශය ආසියානු අලියන් වේ..
1986 සිට, E. මැක්සිමස් ලෑස්තු ගතකරා අනතුරට මුහුනපා අති ලෙස අයි.යු.එන්.සි. මගින්. අවසන පරම්පරා 3 අතුලත ඔවුන්ගේ ජනගහනය 50% දක්වා ක්ශය වී තිබේ, ගනනය කර තිබෙනුයේ අව්රුදු 60–75 තුලය. ඔවුන්ගේ වර්ගය ප්‍රකට වදවී යන ජතියක් ලෙසය. 2003 දී, ගනන් බලා තිබෙන ආකාරයට කැලේ සිටින අලි ප්‍රමානය තනි වශයෙන් 41,410 සහ 52,345 අතර වෙයි.අල්ලා ගත් ගෑනු සතුන් අර්ධ ස්වාභාවික තත්වයන් තුල ජිවත් වුයේ අවුරුදු 60 කට අඩු කලයකි, තාව කාලික වාසස්ථාන තුලදීත්. සත්ව උද්‍යාන තුලදී, අලියන් ගොඩාක් තරුණ අවධියේ දී මිය ගිය අතර ඔවුන් ක්ශය වුනා අඩු උපත් අනුපාතය හා වැඩි මරණ අනුපාතය නිසා.
එලිෆාස් වර්ගය පැවතෙන්නෙ උප-සහරන් අප්‍රිකා during the ප්ලයෝසීන ranging throughout Africa into southern Asia. The earliest indications of domestication of Asian elephants are engravings on seals of the Indus Valley civilization dated as third millennium BC.
සකාරා
සකාරා යනු, ඊජිප්තුවෙහි පිහිටි අති  විශාල, පුරාතන සුසාන භූමියක් වන අතර  පුරාතන ඊජිප්තියානු අගනගරය වූ, මෙම්ෆිස් සඳහා විශාල සුසාන භූමි සංකීර්ණය ලෙසින් ක්‍රියා කලේය.
මෑත සොයාගැනීම්
සකාරා විශාල සුසාන භුමි සංකීර්ණය තුල වූ සුනඛයන් සඳහාවූ භූගත සුසාන භූමිය තුල 2011 වසරෙහිදී සිදු කල චර්යාරටාමය කැණීම් වලදී, සලීමා ඉක්රම් ගේ නායකත්වය යටතේ වූ කැණීම් කණ්ඩායමක් සහ කාඩිෆ් විශ්වවිද්‍යාලයෙහි පෝල් නිකල්සන් ගේ නායකත්වය යටතේ වූ ජාත්‍යන්තර පර්යේෂක කණ්ඩායමක් විසින්, ඇනියුබිස්ගේ පූජනීය දේවාලය අසබඩ වූ භූමිදාන ප්‍රදේශයක් තුල මිලියන අටක් පමණ සත්ත්ව මමි ප්‍රමාණයක් සොයා ගන්නා ලදි. ඒවා අතුරින් බොහෝමයක් සුනඛයන් වූ මෙම මමීකෘත සතුන් උන්ගේ අයිතිකරුවන්ගේ යාච්ඤා ඔවුන්ගේ දේවතාවුන් වෙත ගෙන ගිය බවට විශ්වාසයෙන් භාවිතා කල බවට සිතනු ලැබෙයි.
"බලු කුක්කන් ගේ සත්ත්ව ගොවිපොලක් නොමැතිව මිලියන 8 ක් මමී සපයා ගැනීම කල නොහැකියි" යැයි ඇය පැවසුවාය. "උන් බිලිපූජා කල හැකි වන පරිදී මෙයින් සමහර සුනඛයන් ඕනෑකමින් ඝාතනය කර තිබුණි. එය සැබවින්ම අනුකම්පා විරහිත ක්‍රියාවක් බවට අපට සිතෙයි. එසේ වුවත් ඊජිප්තියානුවන් සිතා සිටියේ, ඇනිබියුස්ගේ අමරණීය සුනඛ රැලට මෙම සුනඛයින් එක එල්ලේ එක් වන බවකි. එබැවින් උන් මිය යන්නේ වඩාත් හොඳ ස්ථානයක් වෙත යෑමට බව ඔවුන් සිතූ බවක් පෙනෙයි" යැයි සලීමා ඉක්රම් පැවසුවාය.
2020 නොවැම්බර් මාසයෙහිදී, පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් සොයාගන්නා ලද්දේ සියුම් ලෙසින් පින්තාරු කරන ලද ලී මිනීපෙට්ටි 100 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් සහ අවමංගල්‍යය ප්‍රතිමා 40 කි. සමහරක මමී අඩංගුවූ, මුද්‍රා තබන ලද, ලී මිනී පෙට්ටි, වසර 2,500 තරම් අතීතයට කාල නිර්ණය කරන ලදි. සොයාගන්නා ලද අනෙකුත් මානව කෘති අතර අවමංගල්‍යය වෙස්මුහුණු, කැනොපික බරණි සහ සන්නාහ විය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:මෙම්ෆිස්, ඊජිප්තුව ප්‍රවර්ගය:ගීසා ආණ්ඩුකාර පාලනාධිකාරිය ප්‍රවර්ගය:ඊජිප්තුවෙහි සංචාරක ආකර්ෂණ ස්ථාන
මෙල්බෝන් මාලිගය
මෙල්බෝන් මාලිගය එක්සත් රජධානියේ ඩෙරිබිශයර් ප්‍රන්තයේ මෙල්බෝන් නුවර පිහිටි යුරොපීය මෙඩිවල් ආකෘතියට අනුව ගොඩනැගුවකි.
මෙල්බන් මාලිගය
මෙල්බන් මාලිගය එක්සත් රජධානියේ ඩෙරිබිශයර් ප්‍රන්තයේ මෙල්බන් නුවර පිහිටි යුරොපීය මෙඩිවල් ආකෘතියට අනුව ගොඩනැගුවකි.
ඉන්දීය ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ දකුණු අප්‍රිකා සංචාරය 2017-18
ඉන්දියානු ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 2018 ජනවාරි සහ පෙබරවාරි මාසවලදී දකුණු අප්‍රිකාවේ සංචාරය කරමින් ටෙස්ට් තරග තුනක්, එක්දින ජාත්‍යන්තර (එදිජා) තරග 6 ක් සහ විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර (වි20) තරග තුනක් ක්‍රීඩා කිරීමට නියමිතය. මෙම ටෙස්ට් තරගමාලාව නිදහස් කුසලානය වෙනුවෙන් පැවැත්වීය. දකුණු අප්‍රිකාව ටෙස්ට් තරගාවලිය 2-1 ක් ලෙස ජයග්‍රහණය කළේය.
ඉ-ශ්‍රී ලංකා
ජී.ඒම්.ඩී චාමික මධුෂාන් කරුණාතිලක, නැණසල කළමණාකරු, (ස්ථාන භාර නිළධාරී) ශ්‍රී බෝධිරාජ වෘත්තීය පුහුණු මධ්‍යස්ථානය, තෙළුල්ල,ඇතිලිවැව.
0703153001 / 0772634234
https://nenasalathelulla.com/
https://bvtsl.com
ප්‍රධාන කාර්යාලය - ශ්‍රී බෝධිරාජ වෘත්තීය පුහුණු මධ්‍යස්ථානය, තෙළූල්ල, ඇතිලිවැව.
ශාඛා -
නැණසල පරිගණක පුහුණු මධ්‍යස්ථානය, ශ්‍රී බෝධිරාජ වෘත්තීය පුහුණු මධ්‍යස්ථානය, මඩවලලන්ද, අම්පාර.
නැණසල පරිගණක පුහුණු මධ්‍යස්ථානය, ශ්‍රී බෝධිරාජ වෘත්තීය පුහුණු මධ්‍යස්ථානය, විදුන උසස් අධ්‍යාපන ආයතනය, දෙමෝදර
නැණසල පරිගණක පුහුණු මධ්‍යස්ථානය, ශ්‍රී බෝධිරාජ වෘත්තීය පුහුණු මධ්‍යස්ථානය,විජේතුංග බිල්ඩිම , මහඔය
නැණසල පරිගණක පුහුණු මධ්‍යස්ථානය, ශ්‍රී බෝධිරාජ වෘත්තීය පුහුණු මධ්‍යස්ථානය, මාතර
චීන ජාතික අභ්‍යවකාශ පරිපාලනය
චීන ජාතික අභ්‍යවකාශ පරිපාලනය (CNSA; චීන: 中国国家航天局) යනු මහජන චීන ජනරජයේ සිවිල් අභ්‍යවකාශ පරිපාලනය සහ අන්තර්ජාතික අභ්‍යවකාශ සහයෝගීතාව ගැන වගකිවයුතු රාජ්‍ය කාර්‍යාංශයයි. මෙය චීනයේ තොරතුරු තාක්ෂණ සහ කර්මාන්ත අමාත්‍යංශය යටතේ පවතින අතර, මූලස්ථානය බෙයිජිං හී හයිඩියන් දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත.
1993 වර්ෂයේ පිහිටුවන ලද CNSA විසින් එහි කෙටි ඉතිහාසය තුල අභ්‍යවකාශයේ ජයග්‍රහණ කිහිපයක්ම අත් කරගන්නා ලදී. චැන්ග් ඊ 4 මෙහෙයුම මගින් චන්ද්‍රයාගේ පෘථිවියට නොපෙනෙන පැත්තට ප්‍රථම වරට ගොඩ බැසීම, චැන්ග් ඊ 5 මෙහෙයුම මගින් සඳෙහි නියැඳි පෘථිවියට රැගෙන ඒම, සහ ටියන්වෙන්-1 මෙහෙයුම මගින් අඟහරු මත රෝවරයක් ගොඩබැස්වීම යනාදිය ඒ ජයග්‍රහණයි.
යුරෝපියානු අභ්‍යාවකාශ කාර්යාංශය
යුරෝපියානු අභ්‍යාවකාශ කාර්යාංශය (ESA) (ප්‍රංශ: Agence spatiale européenne - ASE; ජර්මානු: Europäische Weltraumorganisation) යනු, සාමාජික රාජ්‍යයන් 22 කින් සමන්විත හා අභ්‍යාවකාශය ගවේෂණය කිරීම සඳහා කැපවූ, අන්තර්-ආණ්ඩුමය සංවිධානයකි. 1975 වසරෙහිදී පිහිටුවනු ලද හා ප්‍රංශයේ පැරිස් නුවර මූලස්ථානය ලත් ESA වෙත, 2,000 ට වැඩි කාර්ය මණ්ඩලයක් සහ €7.2 බිලියන පමණ (2022) වාර්ෂික අයවැයක් සතු වෙයි.
අයිසීසී ටෙස්ට් ලෝක ශූරතාවය
ICC ලෝක ටෙස්ට් ශූරතාවලිය 2019 දී ආරම්භ වීමට නියමිත ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය විසින් මෙහෙයවනු ලබන ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරගාවලියකි.
2017 ඔක්තෝබර් මාසයේදී, ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය විසින් එහි සාමාජිකයින් ටෙස්ට් ලීග් සම්මේලනය එකඟ වී ඇති බව නිවේදනය කළේය. ලෝක ශූරතා ලීග් ශූරතාවලියේ අවසාන මහා තරගයට සුදුසුකම් ලැබීම සඳහා හොඳම කණ්ඩායම් දෙකටම වසර දෙකක කාලයක් ක්‍රීඩා කළ යුතුය.
සහභාගී වන කණ්ඩායම්
වර්තමානයේ ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලයේ පිළිගත් ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන රටවල් 12 ට පමණක් තරගාවලිය සඳහා සහභාගී විය හැකිය. 2025 දී සමාරම්භක තරඟාවලිය ආරම්භ වේ. 2017 සහ 2021 තරඟාවලි අවලංගු කිරීමෙන් පසු අයිසීසී ශූරයන්ගේ කුසලානය ඉදිරියට ගෙනයාම සඳහා රූපවාහිනී සමාගම් විසින් බලපෑම් එල්ල විය.
සිංගප්පූරුවෙහි 2020 කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතය
සිංගප්පූරුවෙහි 2020 කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතය යනු, දැනට පවතින  2019 කොරෝනාවෛරස රෝගයෙහි (කොවිඩ්-19) වෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතයක් වන අතර, දුස්සාධ්‍ය තීව්‍ර ශ්වසන සහලක්ෂණය කොරෝනාවෛරස 2 (සාර්ස් -කොවී-2) මගින් ඇතිකරන නවතම බෝවන රෝගයකි. පළමු කොවිඩ්-19 නිරාවරණය වාර්තා වූයේ 2020 ජනවාරි 23 දිනදීය.
පහතරට මූකලන් තෙලිස්සා
Hypnale zara යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික විෂැති තෙලිස්සන් විශේෂයකි. මෙම විශේෂය විවිධ වර්ණවලින් යුත් සිරුර සහ අඩුවෙන් ඉහළට නැවුණු හොඹුව හේතුවෙන් Hypnale nepaගෙන් වෙන්කර හඳුනාගත හැක. මෙතෙක් මෙහි කිසිදු උපවිශේෂයක් හඳුනාගෙන නැත.
පරිසරය
නිශාචර සර්පයෙකි.
විස්තරය
ගැටිති වැනි නෙරීම්වලින් ඇතිවන කුඩා කොරපොතු 10-19ක් පමණ හොඹුවේ අයිනේ දැකගත හැක. අන්තර්නාසා සිහ පූර්වලලාට පෙදෙස දක්වා විෂමජාතීය කුඩා කොරපොතු 18-39 පමණ දැකගත හැක. ඇසවටා කොරළ 6කි. තොල්වලට ඉහළින් 7-8කි. ඇලපතෙහි නෞතලාකාර කොරල ඇත. උදරීයව කොරපොතු 134-157 පමණ සංඛ්‍යාවක් හමුවේ. උපපෞච්ඡ පෙදෙසේ 34-51 පමණ පැවතිය හැක.
පෘෂ්ඨයේ වර්ණය කහපැහැ දුඹුරු සිට අඳුරු දුඹුරු පැහැය දක්වා විචලනය විය හැක. ඇතැම්විට තද රතු පැහැති ය. අර්ධ-ඕවලාකාර හෝ අර්ධ-ත්‍රිකෝණාකාර පැල්ලම් පේළි දෙකක් කශේරුක ප්‍ර‍දේශයේ දී මුණගැසේ. ඇස සහ කොපුල හරහා අඳුරු රේඛාවක් විහිදේ. බඳ පෘෂ්ඨීය පෙදෙසට වඩා ලා පැහැති ය. ඇතැම්විට දීප්තිමත් අළු පැහැ විය හැක.
ප්‍රජනනය
අණ්ඩුජලාබුජ ය.
වෛරස් පිළිබඳ හැඳින්වීමක්
වෛරස් යනු ස්ජීවි ධාරක් සෛල තුළ පමණක් ප්‍රජනනය සිදු කළ හැකි ජෛව කාරකයකි. වෛරසයකින් ආසාදනය වූ විට ධාරක සෛල තුළදී, එහි අනන්‍ය හා සර්වසම පිටපත් දහස් ගණනක්, අසාමාන්‍ය වූ වේගයකින් නිපදවීම සඳහා පෙළඹවනු ලැබේ. අනෙකුත් ජිවීන් මෙන් නොව, වෛරස් වලට බෙදීමට හැකි සෛල දක්නට නැත.නව වෛරස් ගොඩනැගෙන්නේ ආසාදිත ධාරක සෛල තුළයි.දැනට වෛරස් 2000කට අධික සංඛ්‍යාවක් සොයාගෙන ඇත.
වෛරසයක කොටස් දෙකක් හෝ තුනක් අඩංගුයි. ජානමය කොටස DNA හෝ RNA ඉතා දිග අණු වලින් සෑදී ඇති අතර එමඟින් ප්‍රවේණික තොරතුරු රැගෙන යයි. දෙවැන්න ප්‍රෝටීන් ආවරණය; ජානමය කොටසට ආරක්ෂාව සපයයි. සමහර වෛරස් වල මේදයෙන් සෑදුනු ආවරණයක් ඇති අතර, ධාරක සෛලයක් තුළ අඩංගු නොවන අවස්ථා වලදී ඒවාට රැකවරණය සපයයි.වෛරස් වල හැඩය සරල හෙලික්සීය සහ ඉකොසහෙඩ්රල් ආකාරයේ සිට සංකීර්ණ ව්‍යුහ දක්වා වෙනස් වේ. වෛරස් බැක්ටීරියා වලට වඩා 100 වාරයක් ප්‍රමාණයෙන් කුඩාය.
වෛරස් විවිධ ක්‍රම වලට ව්‍යාප්ත වේ. ශාක වෛරස් ශාකයෙන් ශාකයට පැතිරෙන්නේ කෘමීන් මගින් හෝ වෙනත් වාහක ජීවීන් මගිනි. සමහර සත්ත්ව වෛරස් රුධිරය උරාබොන කෘමීන්ගෙන් ව්‍යාප්ත වේ. එක් එක් වෛරසය පැතිරෙන විශේෂ ක්‍රමයක් ඇත. Influenza වැනි වෛරස් වාතය මගින් පැතිරේ. කැස්ස හා කිවිසුම් යාම තුළින් වෛරසය වාතයට එකතු වේ. Norovirus වැනි වෙනත් එකක් සම්ප්‍රේශණය වන්නේ මුහුණ-මුඛය ආශ්‍රිත මාර්ගයකිනි. අපිරිසිදු අත්, ආහාර හා ජලය මගින් එය සිදුවේ. Rotavirus සාමාන්‍යයෙන් පැතිරෙන්නේ ආසාදිත ළමයින් හා සෘජු ස්පර්ශ වීමෙනි. මානව ප්‍රතිශක්ති ඌනතා වෛරසය, HIV, ලිංගාශ්‍රිත ක්‍රියා වලින් සම්ප්‍රේශණය වන ප්‍රධාන වෛරස් වලින් එකකි.වෛරස් වල සම්භවය අපැහැදිලිය. සමහර විට Plasmids/ප්ලාස්මිඩ වලින් සම්භවය වූවා විය හැක. ප්ලාස්මිඩ සෛල අතර ගමන් කළ හැකි DNA කොටස් වේ. අනෙක්වා බැක්ටීරියා වලින් පරිණාම වූවා විය හැක.
වෛරස් ආසාදන මගින් මිනිසාට සහ සතුන්ට රෝග බෝවේ. එසේ වූවත් ඒවා අවසන් කෙරෙන්නේ ප්‍රතිශක්තීකරණ පද්ධතිය මගිනි. බොහෝ විට ධාරකයාට ජීවිත කාලය පුරා පවතින ප්‍රතිශක්තිකරණයක් වෛරසයට එරෙහිව ඇතිවේ. ප්‍රතිජීවක ඖෂධ වෛරස් කෙරෙහි වෛරස් කෙරෙහි බලපෑමක් නැත. එහෙත් ජීවිතයට අනතුරුදායක ආසාදන සඳහා ප්‍රතිවෛරස් ඖෂධ දැන් වැඩි දියුණු කර ඇත. දීර්ඝකාලින ප්‍රතිශක්තියක් ඇති කරන එන්නත් මගින් සමහර වෛරස් ආසාදනය වළක්වා ගත හැක.
වෛරස් සොයා ගැනීම
1884 දී, චාර්ස් චෙම්බර්ලන්ඩ්(Charles Chamberland) නමැති ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාඥයා, බැක්ටීරියා වලට වඩා කුඩා සිදුරු සහිත පෙරහනක් සොයා ගන්නා ලදී. අද මේවා Chamberland පෙරහන් හෝ Chamberland-Pasteur පෙරහන් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. මෙම පෙරහනෙන් පෙරන ලද ද්‍රාවණයකින් බැක්ටීරියා සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කිරීමට පුළුවන. 1890 ගණන් වල මුලදී දිමිත්‍රි ඉවනොස්කි(Dimitri Ivanovski)නැමැති රුසියන් ජීව විද්‍යාඥයා දුම්කොළ විචිත්‍ර වෛරසය සොයා ගැනීමේදී මෙම පෙරහන භාවිතා කරන ලදී. ඔහුගේ පරීක්ෂණයේදී ආසාදිත දුම්කොළ මිරිකා ලබාගත් නිස්සාරකය, ඉහත පෙරහනෙන් පෙරන ලදී. පෙරනයේ ආසාදිත ද්‍රව්‍ය ඉතිරි වී තිබුණි.
සම්භවය
ජීවය ඇති සෑම තැනකම වෛරස් හමු වේ.සමහර විට ජීවී සෛල පරිනාම වූ පළමු අවස්ථාවේ සිටම වෛරස්ද පැවතුණා විය හැක. වෛරස් සම්භවය අපැහැදිලියි. හේතුව ඒවායේ පොසිල් නොමැති නිසා ඒවායේ පැතිරීම අවබෝධ කර ගත හැක්කේ අණුක තාක්ෂණ ක්‍රම මඟින් පමණක් වීමයි.මෙම ශිල්ප ක්‍රම මඟින් ඉතා පැරණි DNA හෝ RNA පිළිබඳ විශ්වාසදායක තොරතුරු ලබා ගත හැකි වුවත් බොහො වෛරස් විද්‍යාගාර වල සංරක්ෂණයකොට, තැන්පත් කර ඇත්තේ අවුරුදු 90කට අඩු කාලයකට මෙපීට සිටයි. වෛරස් පූර්වජයන් පිලිබඳ සොයා ගැනීම් වලදී අණුක ක්‍රම සාර්ථකව යෙදිය හැකි වූයේ 20 වෙනි ශතවර්ෂය් සිටයි.
වෛරස් සම්භවය පිලිබඳ වාද 3ක් ඇත.
ප්‍රතිගතික වාදය /පිරිහීමේ වාදය (Regressive theory)
ආරම්භයේදී වෛරස් විශාල ධාරක සෛල තුල කුඩා පරපෝශිත සෛල ලෙස ඇති විය. කාලයක් ගත වීමේදී පරපෝශිත සෛලයක් ලෙස පැවතීමට අවශ්‍ය නොවීය. rickettsia සහ chlamydia වැනි බැක්ටීරියා දර්ශ, වෛරස් වැනි ජෛව සෛල වේ. ඒවාට ප්‍රජනනය කල හැක්කේ ධාරක සෛල තුළ පමණයි. මෙම වාදයට අනුව ඔවුන්ගේ අනිවාර්ය පරපෝශිතාවයට හේතුව වන්නේ ජීව්‍ය සෛල වලින් පිටතදී නොමැරී ජීවත් වීම සඳහා අවශ්‍ය ජාන නැති වී යාමයි.
සෛලීය සම්භව වාදය (Cellular origin theory)
සමහර සෛල වර්ග පරිනාමය වී ඇත්තේ, විශාල ජීවීන්ගේ ජාන වලින් ගැලවී ගිය DNA හෝ RNA කැබලි වලින් බව කියැවේ. සමහර විට මෙම ගැලවී ගිය DNA ප්ලාස්මිඩ වලින් ලැබුණ ඒවා විය හැක. ප්ලාස්මිඩ යනු සෛලයෙන් සෛලයට ගමන් කළ හැකි බැක්ටීරියා වලින් පරිණාමය වූ DNA කොටස් වේ.
සහපරිනාම වාදය (Coevolution theory)
වෛරස් පරිනාම වන්නට ඇත්තේ, ජීවය මුලින්ම පොළව මත පහළ වූ කාලයේදී DNA සහ ප්‍රෝටීන් වල සංකීර්ණ අණු වලින් විය හැක. ඒවා අවුරුදු මිලියන ගණනක සිටම සෛලීය ජීවිත මත යැපෙන්නට ඇත.
ව්‍යුහය
වෛරියෝන් නමින් හැඳින්වෙන වෛරස් කොටස් වල අන්තර්ගත වන්නේ DNA හෝ RNA වලින් සෑදුන ජාන වේ. ඒ වටා කැප්සිඩ් නමින් හැඳින්වෙන ආරක්ෂිත ප්‍රෝටීන් ආවරණයක් දැකිය හැක. කැප්සිඩය සෑදී ඇත්තේ කැප්සොමියර නමින් හඳුන්වන ඉතා කුඩා සහ අනන්‍ය ප්‍රොටීන් අණු වලිනි. මෙම කැප්සොමියර වල සැකසුම විසිතල(icosahedral/20-sided)හෝ හෙලික්සීය හෝ වඩාත් සංකීර්ණ හෝ විය හැක. න්‍යෂ්ටිකකැප්සිඩය(nucleocapsid)නමින් හඳුන්වන DNA හෝ RNA වටා පිහිටි ඇතුළත ආවරණයක්ද ඇති අතර එය ප්‍රොටීන් වලින් සැදී ඇත. සමහර වෛරස් 'කවරය' ලෙස හැඳින්විය හැකි ලිපිඩ/ මේද ආශයිකා වලින්ද වට වී ඇත.
ප්‍රමාණය
වෛරස් කුඩාම ආසාදන කාරකය වන අතර ඉලෙක්ට්‍රොන අන්වීක්ෂයෙන් පමණක් දැකිය හැකි වේ. වෛරස් ආලෝක අන්වීක්ෂයෙන් දැකිය නොහැක. එනිසා ඒවා උප-අන්වීක්ෂීය ලෙස සැලකේ. එහි ප්‍රමාණ පරාසය 20-300 න්ම් දක්වා වේ. ඒවා කොතරම් කුඩාද යත් 1cm ක් දක්වා ඇදීමට, පැත්තෙන් පැත්ත 30,000 සිට 750,000 වාරයක් දක්වා ඇදිය යුතු වේ.
ජාන
ජාන සෑදී ඇත්තේ DNA සහ RNA වලිනි. ජීවියෙකුගේ ජෛව තොරතුරු අඩංගු වන්නේ DNA හෝ RNA තුළයි. බොහෝ ජිවීන් යොදා ගන්නේ DNA වුවත් බොහොමයක් වෛරස්වල ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍ය ලෙස ඇත්තේ RNA ය. DNA හෝ RNA වෛරස් තුළ තනි දාම ලෙස හෝ ද්විත්ව හෙලික්සිය ලෙස පවතී.
වෛරස් ඉතා සීඝ්‍රයෙන් ප්‍රජනනය කරයි. හේතුව ඔවුන්ට ඉතා සුළු ජාන සංඛ්‍යාවක් පමණක් තිබීමයි. මිනිසාගේ දැකිය හැකි 20,000 - 25,000 ක් පමණ වූ ජාන සංඛ්‍යාව හා සසඳන කළ ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වෛරසයට ඇත්තේ ජාන 8ක් පමණි. රොටෝ වෛරස් වලට ඇත්තේ ජාන 11කි. මෙම ජාන වෛරස් කොටස් වන ව්‍යුහීය ප්‍රෝටීන් සෑදීමට හෝ වෛරසයෙන් ආසාදනය වන සෛල තුළ පමණක් දැකිය හැකි ව්‍යුහමය නොවන ප්‍රෝටීන් සෑදීමට හෝ දායක වේ.
සියළුම සෛල සහ බොහෝ වෛරස DNA පොලිමරේස් සහ RNA පොලිමරේස් යන එන්සයිම නිපදවයි.ඒවා මඟින් DNA සහ RNA වල නව පිටපත් සාදයි. වෛරස් වල පොලිමරේස් එන්සයිම සාමන්‍යයෙන් ධාරක සෛලයට වඩා කාර්යක්ෂම ලෙස DNA සහ RNA සාදයි. කෙසේ වෙතත් RNA පොලිමරේස් එන්සයිම බොහෝ විට වැරදීම් සිදු කරන අතර RNA වෛරස් නිතරම විකෘති මාදිලි ඇති කිරීමට මෙය හේතු වේ.
සමහර RNA වෛරස් වල ජාන අඛණ්ඩ RNA අණු නොවන අතර ඒවා වෙන්ව පවතී. උදාහරණයක් ලෙස ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වෛරසය ගතහොත් RNA වලින් සෑදුනු වෙන් වූ ජාන 8ක් එහි ඇත. ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වෛරස් මාදිලි දෙකක් එකම සෛලයකට ආසාදනය වුවහොත් ඉහත ජාන මිශ්‍ර වී නව වෛරස් මාදිලි සෑදීමට පුළුවන. මෙම ක්‍රියාවලිය ප්‍රතිසමූහනය(reassortment)
ප්‍රෝටීන් සංස්ලේෂණය
ජීවිතයට ප්‍රෝටීන් අත්‍යාවශ්‍යයි. සෛල DNA මත ලියවුණු ප්‍රවේණික තොරතුරු මත ඇමිනො අම්ල වලින් නව ප්‍රෝටීන් නිපදවයි. සෑම ප්‍රෝටීනයක්ම විශිෂ්ඨයි. එක් කෘත්‍යයක් පමණක් ඉටු කරයි. එනිසා සෛලයකට අළුත් යමක් කිරීමට අවශ්‍ය නම් එය අළුත් ප්‍රෝටීනයක් නිපදවිය යුතුයි. වෛරස් සෛල වලට නව ප්‍රෝටීන් නිපදවීම සඳහා බල කරයි. ඒවා සෛලයට අවශ්‍ය නොවුණද, වෛරසයට ප්‍රජනනය කිරීම සඳහා අවශ්‍ය වේ. ප්‍රෝටීන් සංස්ලේශණය මූලික පියවර දෙකකින් යුක්තයි. ඒවා නම් ප්‍රතිලේඛනය(Transcription) සහ පරිවර්තනය(Translation) යනුවෙනි.
'ප්‍රතිලේඛනය' යනු; ජාන කේතය(genetic code) නමින් හඳුන්වන DNA මත ඇති ප්‍රවේණික තොරතුරු යොදා ගෙන පණිවුඩකාරක RNA(messenger RNA / mRNA) යනුවෙන් හඳුන්වන RNA වර්ගය නිපදවීමේ ක්‍රියාවලියයි. මෙම mRNA, ප්‍රොටීන් නිපදවීම සඳහා යොදා ගන්නා රයිබොසෝම වෙතට, සෛලය තුළින් ප්‍රවේණි කේතය රැගෙන යයි. මෙය 'පරිවර්තනය' ලෙස හැඳින්වේ. හේතුව ඇමිනො අම්ල වලින් සෑදෙන ප්‍රෝටීන් ව්‍යුහය නිර්ණය කරනු ලබන්නේ මෙම mRNA කේතය මඟින් බැවිනි. කේතයෙන් ගෙන යන තොරතුරු න්‍යෂ්ටික අම්ල භාෂාවෙන්, ඇමිනො අම්ල භාෂාවට පරිවර්තනය කෙරේ.
වෛරස් වල අඩංගු සමහර RNA ජාන තවදුරටත් විකරණය නොවී කෙළින්ම mRNA අණුවක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. මේ හේතුව නිසා මෙම වෛරස් ධන සංවේදී RNA වෛරස් ලෙස හැදින්වේ. මේ අනුව මෙම RNA, RNA වෛරස් වලට mRNA වෙනුවෙන් ලැබෙන වාසිදායක පිටපතක් වේ. සෛලය තුළ DNA මගින් mRNA නිපදවන ක්‍රමය අනුගමනය කරන වෛරස්, සෘණ සංවේදී RNA වෛරස් ලෙස හැඳින්වේ. මෙම වෛරස් විශේෂ රිට්‍රො වෛරස්(retrovirus) ලෙස හැඳින්වෙන අතර, සම්පූර්ණ වෙනස් හැසිරීමක් දක්වයි. ඔවුන් සතුව ඇත්තේද RNAය. එහෙත් ධාරක සෛල තුලදී ඔවුන්ගේ RNA මඟින් DNA පිටපත් සාදයි. මෙම DNA ධාරක සෛලය සමඟ එක්ව, mRNA පිටපත් සෑදීම සාමාන්‍ය ක්‍රමයට සිදු කරයි.
ජීවන චක්‍රය
වෛරසයකින්, සෛලයක් ආසාදනය කළ විට, ඒ තුළ වෛරස් පිටපත් දහස් ගණනක් සෑදීම සඳහා බල කෙරේ. මෙය සිදු කරනු ලබන්නේ වෛරසයේ DNA හෝ RNA මගින්, නව වෛරස් කොටස් සකස් කිරීමට අවශ්‍ය, වෛරස් ප්‍රෝටීන් සෑදීම මඟිනි.
වෛරස් ජීවන චක්‍රයක් සම්පූර්ණ කිරීමේදී, ජීවී ධාරක සෛලයක් තුළ, එකිනෙකට අනුගාමිව යන මූලික පියවර 6ක් පසු කරයි.
ග්‍රහණය කිරීම/අධිග්‍රහණය (Attachment)
මෙහිදී ධාරක සෛල මතුපිට ඇති විශේෂිත අනුවකට වෛරසය බැඳීම සිදුවේ. මෙම විශිෂ්ඨතාව ඉතා සීමිත සෛල වර්ග කිහිපයකට සීමා වේ. උදාහරණයක් ලෙස මානව ප්‍රතිශක්ති ඌනතා වෛරසය(HIV) මිනිසාගේ T සෛල පමණක් ආසාදනය කරයි. හේතුව gp120 කාණ්ඩයට අයත්, එහි මතුපිට ප්‍රෝටීනයට ප්‍රතික්‍රියා කළ හැක්කේ, CD4 සහ T සෛල මතුපිට ඇති අනෙකුත් අණු සමඟ පමණි. ශාක වෛරස් සම්බන්ධ වනුයේ ශාක සෛල සමග පමණි. ඒවාට සතුන් ආසාදනය කළ නොහැක. මෙම යාන්ත්‍රණය පරිණාම වී ඇත්තේ, වෛරසයට ප්‍රජනනය කළ හැකි ධාරක සෛල තෝරා ගත හැකි වන පරිදි වේ.
විනිවිද යාම(Penetration)
අධිග්‍රහණයට පසුව ධාරක සෛලයට ඇතුල් වීමේ ක්‍රියාවලියයි. අන්තඃභක්ෂකතාවය මඟින් හෝ ධාරක සෛලය සමඟ පෑහීම මඟින් වෛරසය ධාරක සෛලය තුලට ගමන් කරයි.
නිරාවරණය වීම(Uncoating)
වෛරස් එන්සයිම මගින් හෝ ධාරක එන්සයිම මගින් වෛරල් කැප්සිඩය සෛලය තුලදී විනාශ කිරීම මෙහිදී සිදු වේ. එමගින් වෛරස න්‍යෂ්ටික අම්ලය නිරාවරණය වීම සිදුවේ.
ප්‍රතිවලිත වීම(Replication)
සෛලය විසින් mRNA සෑදීම මෙම වෛරසය සෑදීමට අවශ්‍ය ප්‍රෝටීන් කොටස් නිපදවන පියවරේදී සිදු වේ. ධාරක් සෛලය සතු DNA හෝ RNA නිපදවීමේ හැකියාව යොදා ගෙන වෛරසයේ DNA හෝ RNA නිපද වේ. mRNA මගින් ප්‍රෝටීන් නිපද වේ.
සැකසුම් කිරීම(Assembly)
නිදහස් වීම(Release)
මෙහිදී සිදු වන්නේ නව වෛරස් ධාරක සෛලයෙන් මිදී නිදහස් වීමයි. බොහොමයක් වෛරස් මෙය සිදු කරන්නේ, ජීරණය/ජාරණය නමැති ක්‍රියාවලියක් මගින්, ධාරක සෛලය පුපුරවා හැරීමෙනි. HIV වැනි අනිකුත් වෛරස්, අංකුණය නමැති ක්‍රියාවලියක් මගින්, වඩා මෘදු ලෙස නිදහස් වීම සිදු වේ.
ධාරක සෛලය මත ආචරණ
වෛරසය විසින් ධාරක සෛල මත විශාල පරාසයක ව්‍යුහමය සහ ජෛවරසායනික ආචරණ ඇති කරයි. මේවා සෛල ව්‍යාධි ආචරණ(cytopathic effects) ලෙස හැඳින්වේ. බොහොමයක් වෛරස් ආසාදන වල ප්‍රථිඵලය වන්නේ ධාරක සෛල මිය යාමයි. මෙයට හේතු වන්නේ; සෛල ජාරණය වීමෙන් පුපුරා යාම, සෛල පෘෂ්ඨිය පටල වෙනස් වීම සහ සෛල ස්වයං ජීරණය(apoptosis/cell suicide) වීමයි. සාමාන්‍යයෙන් සෛල මිය යාම සිදු වන්නේ, වෛරස් කොටස් සෑදීමට අවශ්‍ය ප්‍රෝටීන් නිපදවීම හේතුවෙන්, සෛලයේ සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය නැවතීම නිසයි.
සමහර වෛරස් ආසාදිත සෛලයට සැළකිය යුතු වෙනසක් ඇති නොකරයි. මෙවැනි වෛරස් ධාරක සෛල තුළ සුප්තව(අක්‍රියව) සිටින අතර, ක්‍රියාකාරී නොවන සුළු ආසාදන සංඥා කිහිපයක් පෙන්නුවද, සෛලයේ සාමන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය සිදු වේ. එහෙත් වෛරසය ධාරකයා තුළ නොනැසී, මාස කිහිපයක් හෝ අවුරුදු කිහිපයක් සුප්තව සිටී. මෙය හර්පීස් වෛරසය(herpes viruses) සඳහා සුලභව සිදු වන්නකි.
Epstein-Barr වෛරස් වැනි සමහර වෛරස සෛල වලට මාරක තත්ත්වයක් ඇති නොකර ප්‍රගුණනය වේ. එහෙත් papilloma වෛරස් වැනි ඒවා ස්ථාපනය වීම හේතුවෙන් පිළිකා ඇති විය හැක. සෛල DNA, වෛරස් නිසා තුවාල වූ විට සහ සෛලයට එය නැවත අළුත්වැඩියා කර ගත නොහැකි වූ විට, බොහෝ විට ඇපොප්ටෝසිස්(apoptosis) ක්‍රියාරම්භනය වේ. ඇපොප්ටෝසිස් හි එක් ප්‍රතිඵලයක් වන්නේ, සෛලය විසින්ම තුවාල වූ, DNA විනාශ කිරීමයි. සමහර වෛරස් වලට ඇපොප්ටෝසිස් සීමා කිරීමේ යාන්ත්‍රණ ඇත. එවිට වෛරස් ප්‍රජනිතය ඇති වනතුරු ධාරක සෛලය නොමැරේ. HIV උදාහරණයකි.
කාසෙකෙම්වී
කාසෙකෙම්වී (ක්‍රිපූ 2690 පමණ; ) යනු  ඊජිප්තුවෙහි දෙවන රාජවංශයෙහි අවසාන පාරාවෝවරයා විය. මහත් වැදගත් හමුදාමය මෙහෙයුම් වලට නායකත්වය සැපයීම සහ මෝඩ ගඩොලින් සැදුනු ෂුනෙත් එල් ෂිබීබ් නමැති බලකොටුව තැනවීම යන කරුණු වලදී හැරුනු විට ඔහු ගැන අප දන්නේ අල්පයකි.
සනී ලියොන්
ඇමරිකාවේ උපත ලද සනීලියෝන් පසුව ගණිකා වෘතියේ නියලේ අනතුරුව සිය මව් රටට පැමිණි ඇය දැනට ගණිකා වෘතියෙන් ඉවත්වී ඇති අතර දැන් ඇය ඉන්දියාවේ ප්‍රසිද්ධ විය වසායිකාවකි.
වෛරස් පිළිබඳ හැඳින්වීමක්
වෛරස් හා රෝග
වෛරස් ව්‍යාප්ත වීමේ ක්‍රම කිහිපයක් ඇතත්, එක් එක් වෛරස් මෙම ක්‍රම වලින් එකක් හෝ දෙකක් පමණක් ව්‍යාප්තිය සඳහා යොදා ගනී. ශාක ආසාදනය කරන වෛරස් රැගෙන යන ජීවීන් වාහකයන් ලෙස සැලකේ. සතුන් හා මිනිසුන්ට ආසාදනය වන සමහර වෛරස් ද වාහකයන් මගින් ව්‍යාප්ත වේ. සාමාන්‍යයෙන් මොවුන් රුධිරය උරා බොන කෘමින් වේ. කෙසේ වෙතත් කෙළින්ම පුද්ගලයන්ගෙන් පුද්ගලයන්ට, සතුන්ගෙන් සතුන්ට හා සතුන්ගෙන් මිනිසුන්ට සම්ප්‍රේශණය වන අවස්ථාද බහුලයි. සමහර ආසාදක වෛරස් (norovirus සහ rotavirus)ව්‍යාප්ත වන්නේ අපවිතනය වූ ආහාර හා ජලය, අපිරිසිදු අත්, පොදු භාණ්ඩ සහ ආසාදිත පුද්ගලයන් සමග ඉතා කිට්ටු සම්බන්ධතා මගිනි. මේ අතර සමහරක් වාතය මගින් පැතිරේ.(nfluenza වෛරස්) HIV, හෙපටයිටිස් B and හෙපටයිටිස් C වැනි වෛරස් සුලභව සම්ප්‍රේශණය වන්නේ අනාරක්ෂිත ලිංගික සම්බන්ධතා සහ අපවිත්‍රනය වූ විදින කටු මගිනි. ආසාදනය සහ වසංගත තත්ත්වයන් ඇති කරන විවිධ ආකාරයේ වෛරස් පැතිරීම වළක්වන ආකාරය දැන සිටීම වැදගත් වේ.
ශාක රෝග
ශාක වෛරස් බොහොමයක් ඇති නමුත් පොදුවේ ඒවායින් සිදු කෙරෙන්නේ අස්වැන්න අඩු කිරීම නිසා ආර්ථික වශයෙන් පාලනය කිරීම අවශ්‍ය වේ.ශාක වෛරස් ශාකයෙන් ශාකයට පැතිරෙන්නේ වාහකයන් මගිනි.සාමාන්‍යයෙන් කෘමීන් මගිනි.සමහර දිලීර, නෙමටෝඩා පනුවන් සහ තනි සෛල ජීවීන්ද වාහකයන් ලෙස සමහර විට ක්‍රියා කරයි.ආර්ථික වශයෙන් සලකා බලා, ශාක වෛරස් පාලනය කිරීමේදී, වාහකයන් විනාශ කිරීම හෝ වල් පැලැටි වැනි විකල්ප ධාරකයන් ඉවත් කිරීම සාමාන්‍යයෙන් සිදු කෙරේ.ශාක වෛරස් වලට ප්‍රජනනය කල හැක්කේ ශාක සෛල තුල පමණක් නිසා ඒවා මිනිසාට හෝ සතුන්ට හානිකර නැත.
බැක්ටිරියා භක්ෂක
බැක්ටිරියා භක්ෂක යනු බැක්ටීරියා ආසාදනය කරන වෛරස්වේ.බැක්ටිරියා භක්ෂක ආකාර 5100ක් පමණ ඇත. මේවා සාගර පරිසර විද්‍යාවේදී වැදගත්වේ. ආසාදිත බැකිටීරියා පුපුරුවා හැරීමෙන් පරිසරයට කාබනික සංයෝග නැවත නිදහස් කල හැක.එමගින් ජීව්‍ය කාබනික වර්ධනය උත්තේජනය කෙරේ.බැක්ටීරියා භක්ෂක මිනිසාට හානිකර නොවන නිසාත් පහසුවෙන් විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සඳහා යොදා ගැනීමට ප්‍රයෝජනවත් වේ.හානිකර නොවන බැක්ටීරියා දර්ශ මත රැදි ඇති පැසිමට ලක් කිරීමෙන් සාදන(fermentation) ඖෂධ හා ආහාර කර්මාන්ත වලදී මෙම වෛරස් මඟින් ගැටළු ඇති වීමට පුළුවන. සමහර බැක්ටීරියා ආසාදන ප්‍රතිජීවක මඟින් මර්දනය කිරීම දුෂ්කරවේ. මෙවැනි අවස්ථා වල ආසාදිත මිනිසුන්ට ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා බැක්ටීරියාභක්ෂක යොදා ගනී.
සතුන්ගේ සහජාස ප්‍රතිශක්තිය
මිනිසා ඇතුළු සතුන්ට වෛරස් වලට එරෙහිව ස්වාභාවික ආරක්ෂණ ක්‍රම ඇත.සමහරක් විශිෂ්ඨ නොවන ආරක්ෂණ යාන්ත්‍රණවේ.වෛරසය කුමක් වුවද එමඟින් ධාරක ආරක්ෂාව සැපයේ.මෙම සහජ ප්‍රතිශක්තිය වෛරසයට නැවත නැවත නිරාවරණය වීමෙන් වර්ධනය නොවන අතර,මුල් ආසාදනය පිළිබඳ මතකයක් ධාරකයා තුළ ඉතිරි නොවේ.සතුන්ගේ නිරෝගී සම,විශේෂයෙන් එහි මතුපිට,මැරුණ සෛල වලින් සැදී ඇති අතර විවිධ ආකාරයේ වෛරස් වලින් ධාරකයා ආසාදනය වීම ඉන් වලකයි.ආමාශයේ ඇති සංඝටක වල ආම්ලිකතාවය අප ගිලින ආහාරයේ ඇති වෛරස් විනාශ කරයි.මෙම බාධක මඟ හැර වෛරස් ධාරක දේහයට ඇතුල් වූ විට,වෙනත් සහජ ආරක්ෂණ මගින් දේහය තුල ආසාදනය පැතිරීම වලක්වයි.වෛරස් දේහයට ඇතුල් වූ විට දේහය තුල interferon නමැති විශේෂ හෝමෝනයක් නිපදවේ.එමගින් වෛරසය ප්‍රජනනය කිරීම නවතාලමින් ආසාදිත සෛලය සහ අවට සෛල විනාශ කර දමයි.සෛලය තුල RNA වෛරස් විනාශ කරන එන්සයිමද අඩංගුවේ.මේවා RNA interference ලෙස හැදින්වේ. සමහර රුධිර සෛල වෛරස් ආසාදිත සෛල ගිල දමමින් විනාශ කරයි.
සතුන් තුළ අනුවර්තී ප්‍රතිශක්තිය
වෛරස් වලට එරෙහිව විශිෂ්ඨ ප්‍රතිශක්තිකරණයක් ඇති විය හැකි වන අතර ඒ සඳහා lymphocytes නමැති රුධිර සෛල ප්‍රධාන කාර්ය භාරයක් ඉටු කෙරේ.ලිම්පොසයිට වෛරස් ආසාදනය පිලිබඳ 'මතකය' ඉතිරි කරයි.එමගින් ප්‍රතිදේහ නමැති විශේෂ අණු වර්ගයක් නිපදවේ.මෙම ප්‍රතිදේහ වෛරස් සමග සම්බන්ධ වී සෛලය ආසාදනය වීම නවතා දමයි.ප්‍රතිදේහ විශිෂ්ඨ වරණීයතාවයක් පෙන්වන අතර එක් වෛරස් විශිෂ්ඨයකට පමණක් පහරදීම සිදුවේ.මූලික ආසාදනයක් සිදු වීමේදී,ශරීරය විවිධ ආකාරයේ ප්‍රතිදේහ නිපදවයි.කෙසේ වෙතත් වෛරස් ආසාදනය වීමෙන් පසුව ප්‍රතිදේහ ශරීරයේ ඉතිරි වන අතර, ධාරකයාට ජීවිත කාලය පුරා පවතින ප්‍රතිශක්තිකරණයක් එම වෛරසය සඳහා ලැබේ.
ශාක ප්‍රතිරෝධය/ Plant resistance
ශාක වල වෛරස් වලට එරෙහිව කාර්යක්ෂම ආරක්ෂණ යාන්ත්‍රණ ඇත. එයින් වඩාත් කාර්යක්ෂම එකක් වනුයේ ප්‍රතිරෝධී ජාන(R genes). R ජානය මඟින් සුව්ශේෂ වෛරසයකින් ආසාදනය වූ සෛලය හා ඒ අවට ප්‍රදේශය මරණයට පත් කර වෛරසය පැතිරීම වලකයි. එම ස්ථානය විශාල ලපයක් ලෙස දැකිය හැකිය. ආසාදනය වූ විට සමහර ශාක සැලිසිලික් අම්ලය, නයිට්‍රික් ඔක්සයිඩ් සහ සක්‍රිය ඔක්සිජන් අණු වැනි ස්වාභාවික විෂබීජනාශක ද්‍රව්‍ය නිපදවා වෛරසය මරා දමයි.
බැක්ටීරියාභක්ෂක වලට දක්වන ප්‍රතිරෝධීතාව/Resistance to bacteriophages
බැක්ටීරියාභක්ෂක වලින් ආරක්ෂා වීම සඳහා බැක්ටීරියා වලට ඇති ප්‍රධාන ක්‍රමය වන්නේ, ආගන්තුක DNA විනාශ කරන එන්සයිම ඔවුන් විසින්ම නිපදවා ගැනීමයි. මෙම එන්සයිම සීමාකාරී එන්ඩොනියුක්ලියේස් (restriction endonucleases) ලෙස හැඳින්වේ. මෙය බැක්ටීරියාභක්ෂක, බැක්ටීරියා සෛලයට ඇතුල් වන අවස්ථාවේදී වෛරල් DNA කපා දමනු ලැබේ.
එන්නත්
එන්නත් කිරීම වෛරස් රෝග වලකන එක් ක්‍රමයකි. එන්නත් මගින් ස්වාභාවික ආසාදනය උත්තේජනය කර ප්‍රතිශක්තීකරණ ප්‍රතිචාර ඇති කරන නමුත් රෝගය ඇති නොකරයි. පෝලියෝ, සරම්ප, කම්මුල් ගාය සහ රුබෙල්ලා(ජර්මන් සරම්ප) වැනි රෝග නිසා සිදු වූ හානි සහ මරණ හේතුවෙන් මේවා සොයා ගැනීම සිදු කෙරුණි. මිනිසාගේ වෛරස් ආසාදන 13ක් වලක්වා ගැනීම සඳහා එන්නත් ලබා ගත හැකිය. එසේම සතුන්ටද එන්නත් භාවිතා කෙරේ. එන්නක සජීවී හෝ මරණ ලද වෛරස් අන්තර්ගතය. සජීවී එන්නත් වල දුර්වල කරන ලද වෛරස් අඩංගු වේ. එහෙත් දුර්වල ප්‍රතිශක්තීකරණයක් ඇති පුද්ගලයන් සඳහා මෙම එන්නත් ලබා දීම අනතුරුදායක වේ. මෙවැනි පුද්ගයන්ට දුර්වල කරන ලද එන්නත් මඟින්ද මුල් රෝගයම වැලඳීමට පුළුවන.ජෛව තාක්ෂණය හා ජාන ඉංජිනේරු ශිල්ප ක්‍රම මඟින් එන්නත් නිර්මාණය කල හැක.(designer vaccines). මෙවැනි මොස්තර එන්නත් වල ඇත්තේ වෛරසයේ ප්‍රෝටීන කැප්සිඩ පමණි. හෙපටයිටිස් B එන්නත් ඒ ආකාරයේ එකකි. කිසිවිටකත් රෝගකාරක නොවන නිසා මේ ආකාරයේ එන්නත් වඩාත් ආරක්ෂාකාරී වේ.
ප්‍රතිවෛරස් ඖෂධ
පසුගිය වසර 20 ක කාලයක් පුරා ප්‍රතිවෛරස් ඖෂධ වැඩිදියුණු විය. ප්‍රතිවෛරස් ඖෂධ බොහෝවිට නියුක්ලියොසයිඩ වලට සමාන; DNA තැනුම් ඒකක වලට සර්වසම නොවන නමුත් ඒවාට කිට්ටු සමානකමක් ඇති අණු වේ. වෛරස් DNA ප්‍රතිවලිත වීම ආරම්භ වූ විට මෙම ව්‍යාජ තැනුම් ඒකක එම ක්‍රියාවලියට සම්බන්ධ වේ. ඒ සමගම ප්‍රතිවලිත වීම අපරිණත අවස්ථාවේදී නවතී. ව්‍යාජ තැනුම් ඒකක වල තවදුරටත් තැනුම් ඒකක බඳවා ගැනීමේ අත්‍යවශ්‍ය ලක්ෂණ දක්නට නොලැබේ. එනිසා DNA නිශ්පාදනය නවතී. තවදුරටත් වෛරස් වලට ප්‍රජනනය සිදු කල නොහැකි වේ. නියුක්ලියොසයිඩ තුල්‍ය ව්‍යුහ සඳහා උදාහරණ ලෙස හර්පීස් වෛරස් ආසාදනයට එරෙහිව දෙන aciclovir ද, ඒඩ්ස් සහ හෙපටයිටිස් B සඳහා ලබා දෙන lamivudine ද ගත හැක. මෙයින් වඩා පැරණි සහ නිතර අනුමත කරන්නේ aciclovir ඖෂධයයි.
ප්‍රතිවෛරස් ඖෂධ වෛරස් ජීවන චක්‍රයේ විවිධ අවස්ථා ඉලක්ක කරයි. HIV වෛරසය ආසාදක වීම HIV-1 protease නමැති එන්සයිමය මත රඳා පවතී. ප්‍රෝටියේස් නිශේධක / protease inhibitors නමැති ඖෂධ කාණ්ඩය ඉහත එන්සයිමය සමඟ බැඳී එහි ක්‍රියාකාරිත්වය නවතා දමයි.
හෙපටයිටිස් C; RNA වෛරසයක් මඟින් සෑදේ. ආසාදිත මිනිසුන්ගෙන් 80% කට රෝගය දීර්ඝකාලීන වේ. නිසි ප්‍රතිකාර නොගතහොත් ඔවුන් ජීවිත කාලය පුරාම ආසාදිත වේ. එයට කාර්යක්ෂම ප්‍රතිකාරයක් ලෙස යොදා ගන්නේ නියුක්ලියොසයිඩ් සමරූපී ඖෂධයක් වන ඉන්ටර්ෆෙරෝන් සමඟ සංයුක්ත කරන ලද ribavirin නමැති ඖෂධයයි. හෙපටයිටිස් B නිදන්ගත රෝග වාහකයන් සඳහාද මීට සමාන ක්‍රියාවලියක් අනුගමනය කෙරේ. lamivudine සහ වෙනත් ප්‍රති ඖෂධ මේ සඳහා භාවිතා කෙරේ. මෙම රෝග දෙකෙහිදීම ඖෂධ මඟින් වෛරසයේ ප්‍රජනන ක්‍රියාවලිය නවත්වන අතර, ඉන්ටර්ෆෙරෝන් මඟින් ඉතිරි ආසාදිත සෛල විනාශ කෙරේ.