මඩු_දේවස්ථානය
ඕලන්ද පීඩන සමය
ක්‍රි.ව. 1638 දි දෙවන රාජසිංහ රජු ලන්දේසින් ඇති කරගත් ගිවිසුමත් ලෙස පෘතුග්‍රිසින් මෙරටින් පන්නා දැමීමට සහය පැතුහ. එමගින් අවස්ථාවක් ලබාගත් ලන්දේසි හු මෙරට වෙළෙද බලය තහවුරු කරලිමට ද රෙප්‍රමාදු දහම ව්‍යාප්ත කරලිමට උත්සුක වුහ, එමගින් ලක්දිව විසූ කතෝලික පුජප්‍රසාදිවරුන් පන්නා දමා දේවස්ථාන විනාශ කළහ. පිඩනයේ උදාවත් සමගම මාන්තෙයි ග්‍රාමයේ විසූ කතෝලිකයෝ තමන්ගේ ආරක‍ෂාව පතාගෙන පවුල් විස්සක් පමණ ජපමාල මාතා ප්‍රතිමාවද රැගෙන වන්නි වනාන්තරය පිරා යමින් උඩරට රාජ්‍යකරා පලායන්නට විය. මෙසේ ඝන වන්නි වනාන්තරයේ ඔබමොබ සක්මන් කරමින් දින ගණනක් පුරා මේ පිරිස අතරමං විය. එහෙත් දේව ක්‍රියාකාරිත්වය තුළ හාස්කමකට මෙන් උඩරට රාජධානියේ එක් මායිමක් වුද, උඩරට රජුගේ තිරුබදු අයකරන ස්ථානයක් වු මෙම ප්‍රදේශය පෞරාණික වැවකින් සමන්විත මේ ග්‍රාමය මරුද මඩු විය. තමන් විසින් රැගෙන එන ලද පූජනීය ප්‍රතිමාව උදෙසා කුඩා දෙව්මැදුර තනා එය ජපමාල මාතාවන් කැපකරන ලදී ගතවද යාපන අර්ධද්වීපයේ සිට ඕලන්ද පිඩන නිසා පැමිණි තවත් කතෝලිකයෝ රාශියක් ද මරුද මඩු ග්‍රාමයට පැමිණියෝය. මේ පිරිස අතර පෘතුග්‍රීසි කපිතාන්වරයකුගේ දියණියක ද වුවායග ඇගේ නම හෙලේනා විය. කල්ගතවෙත්ම හෙලේනා නම් මේ බැතිමත් තරුණිය එහි රේගුපොළේ හුන් නිලධාරියා සමග විවාහ වුවාය. විවාහයෙන් පසුව ඇය තම සැමියාගේ ආධාරයෙන් ජපමාල මාතාවන් උදෙසා කුඩා දෙව්මැදුරක් ඉදිකළාය. ඇය කළ මේ සත්ක්‍රියාව නිසා එම ප්‍රදේශය "සිලේනා මරුද මඩු", "සලෝනා මරුද මඩු", "සිලනේ මඩු" ආදි නම් වලින් හ`දුන්වයි. එම ස්ථානයේ කිතු දහම ප්‍රචලිත වීමට පෙර ශාන්ති කර්ම හා යාග පුජා ඉතා ප්‍රචලිතව පැවතිණි, මෙම ප්‍රදේශයේ වැසියන්ගේ ප්‍රධාන රැකියාව වුයේ අලි ඇතුත් අල්ලා ගැනීමය කිතු දහම ප්‍රචලිත වීමෙන් පසුව ශාන්ති කර්ම හා යාග පුජා නවතා තමන්ගේ දෙව්මැ`දුරට භාර හාර වන්නට විය. ක්‍රි.ව. 1687 මැයි මාසයේදී යාචක වෙසින් මන්නාරම් වෙරළට සේන්දු වූ ජුසේ වාස් මුනිතුමා ස්වකීය දිවිමෙ`ග් අවස්ථා 04 කදී මඩු සිද්ධස්ථානයට පැමිනි බව සදහන් වේ. ඕලන්ද යුගයේ කතෝලිකයන්ගේ ප්‍රධානතම වන්දනා ස්ථාන අතුරින් වන්නියේ දේවමාතාවන්ට කැපවු සිද්ධස්ථාන දෙකෙන් එකක් ලෙස මඩු සිද්ධස්ථානය සැලකේ. මෙය ක්‍රි.ව 1706 දි ජුසේවාස් මුනිතුමා විසින් මෙම ප්‍රදේශයේ ධර්මදූත සේවය ගරු පේද්‍රෝ ෆෙරාඕ පියතුමා හට පැවරීය. එතුමා වන්නි කරයේ වසර 25 ක් පමණ කාලයක් පුරාවට ම සේවය කළේය. මෙම පියතුමා මෙතුමා — වන්නියේ අපොස්තුළුවරයා ˜ ලෙසත් මඩු සිද්ධස්ථානයේ ආරම්භකයා ලෙස සැලකෙන අතර අශුද්ධාත්ම බොහෝමයක් තිබූ වන්නිකරයේ සත්‍යාගම ප්‍රචාරය කරන්නටත් එම අශුද්ධාත්ම දුරු කිරීමටත් මෙම පියතුමා සමත් වූ බව කියැවේ. තවද ක්‍රි.ව. 1670 සිට ම පුජාප්‍රසාදිතුමෙකු නොසිටියන් කතෝලික ජනතාව වන්දනාව පිණිස සිලේනා මරුද මඩු ප්‍රදේශයට පැමිණි බව සදහන් වේ. එකල ජනතාව වන්නි වනාන්තරයේ ඔබමොබ සක්මන් කරන්නට බියවුයේ විෂඝෝර සර්ප උවදුරක් මෙහි තිබු බැවිනි. මෙය දැනගත් ගරු පේද්‍රෝ ෆෙරාඕ පියතුමා ඒ ප්‍රදේශයේ ජනතාව රැස්කොට උපවාස පවත්වා මුළු ප්‍රදේශය පුරා ආසිරි පැන් ඉස සර්ප උවදුරත්, වන සතුන්ගේ උවදුරත් පලවා හැර තිබේ. එතැන් සිට අද වන තෙක් කිසිදු උවදුරක් සිදු වී නැත. තවද මෙහි වන්දනාවේ පැමිණි සියල්ලෝ තමන්ගේ ආරක‍ෂාව පතා මෙම ස්ථානයෙන් පස් රැගෙන යන්නට පුරුදු වුහ. පසු කාලීනව එනම් ක්‍රි.ව. 1721 දී ලක්දිවට පැමිණි ඔරතෝරියාන නිකායික ගරු. අන්තෝනියෝ ඩි තවෝරා පුජාප්‍රසාදී තුමන් විසින් පෙර තිබු දේවස්ථානය පුළුල් කරන ලද බව සදහන් වේ. කල්යත් ම සර්ප උවදුරින් ජනතාව බේරා ගන්නා මැදහත්කාරිය මරුද මඩු මාතාවන් බව ප්‍රචලිත විය. මෙම ස්ථානයෙන් ජනතාව පස් රැගෙන යාමට තවත් හේතුවක් ලෙස ජනප්‍රවාදයේ ඇත්තේ "සම්මනිසි පියතුමාගේ" දේහය මෙහි මිහිදන් කර ඇති බවයි¡ මුල් යුගවලදි මෙම ස්ථානයට වන්දනාව පිණිස පැමිණියේ මන්නාරම යාපනය වැනි ප්‍රදේශවල ජනතාව පමණි එහෙත් කල්යත්ම දකුණ දිග ප්‍රදේශ වලින් ජනතාව වැල නොකැඩී පැමිණියෝය, තවද එක් කාල වකවානුවක මුඵ වන්නිය පුරා කොළරා වසංගතය පැතිරි ගිය විට මෙහි තිබු අතී පුජනීය ප්‍රතිමාව ප්‍රදේශය පුරා වීදි සංචාරය කරමින් පසුව එකී උවදුර තුරන් වූ බව සදහන් වේ. තවද ක්‍රි.ව. 1706 දී ධර්මෝපදේශයෙහිලා ඔරතෝරියානු පියවරු විසින් මෙම ප්‍රදේශවල ගෝවෙන් රැගෙන ආ ප්‍රතිමා හා ඇදුම් අයිත්තම් උපයෝගි කරගෙන කතෝලික නාට්‍ය රඟ දක්වා ඇත. ඕලන්ද පිඩන පැමිණියන් නිදහසේ විසූ කතෝලිකයන් නම් කල හැක. ඊට එක් හේතුවක් වුයේ සිලේනා මරුද මඩු වනාහි ලන්දේසීන්ට පහසුවෙන් ළඟාවිය නොහැකි වුද දුෂ්කර වුද වනගත වුද ප්‍රදේශයක් වු බැවිනි.