cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ඇනස්ලි ඩයස්
පෞද්ගලික ජීවිතය
ඩයස් 2009 ජූනි 12 වන දින වයස අවුරුදු 81 දී මිය යන ලදි. දේහය ඔහුගේ නිවසේ අංක. 378, පරණ නුවර පාර, කැලණිය තැන්පත් කර තැබූ අතර ඔහුගේ අවසන් කටයුතු 2009 ජුනි 17 වන දින දළුගම රෝමානු කතෝලික සුසාන භූමියේදී සිදු විය.
වෘත්තීය ජීවිතය
ඔහු සිය රංගන ජීවිතය ආරම්භ කළේ ඩබ්ලිව්.බී. මකුලොළුව විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ‘‘ඔහොම හින්දද?’’ නාට්‍යය තුලිනි. 1946 දී ඔහු සමීපතම මිතුරන් වන එච් ඩී විජේදාස, ඇල්ෆ්‍රඩ් පෙරේරා, සැමුවෙල් රුද්‍රිගෝ සහ බර්ටි ගුණතිලක සමඟ එක්ව "ඉස්කෝලයක්" නාට්‍යය කළේය. ඉන්පසුව සහන නිවේදකයකු ලෙස කටයුතු කළ ඩයස්, විජේදාස මහතාගේ මඟපෙන්වීම යටතේ රේඩියෝ සිලෝන් සමඟ සම්බන්ධ විය. ඔවුන් විසින් "විහිලු තහළු" ගුවන්විදුලි නාට්‍යය නිෂ්පාදනය කරන ලද අතර, එය එවකට සිටි දේශපාලකයන් හෙළා දැකීමට යොමු වූ බැවින් එය තහනම් කරන ලදී.
තහනමෙන් පසු ඩයස් ඇල්ෆ්‍රඩ් සමඟ තවත් විකට වැඩසටහනක් ගැන සාකච්ඡා කළ අතර එය ජනප්‍රිය ගුවන් විදුලි නාට්‍යයක් වන "විනෝද සමය" ආරම්භය සනිටුහන් කළේය. මෙම ප්‍රසංගය ඔහුගේ සෙසු නළුවන් වන බර්ටි ගුණතිලක සහ සැමුවෙල් රොද්‍රිගෝ සමඟ ජනප්‍රිය වූ අතර එහිදී ඔවුන් නිල නොවන ලෙස "රජ තුන් කට්ටුව" ලෙස නම් කරන ලදී. 1982 දී, මෙම ගුවන් විදුලි වැඩසටහන පසුව රූපවාහිනී වැඩසටහනක් ලෙස ද ශ්‍රී ලංකා රූපවාහිනී සංස්ථාව හරහා කථාංග 240 ක් දක්වා විකාශය විය. "අමාරිස් අයියා" ලෙසින් ජනප්‍රිය වූ ඔහු වඩාත් ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වූ විකට නළුවෙකු වන අතර ඩිනාල් හිලරි සමරනායක වැනි ප්‍රමුඛ වැවිලිකරුවන්ගෙන්ද, ප්‍රමුඛ පෙළේ දේශපාලනඥයින්ගෙන්ද බොහෝ ගෞරවයට පාත්‍ර විය. ඉන්පසු ඔහු "විනෝද සමයේ හාමු මහත්තයා" සහ "විනෝද සමය" යන පොත් දෙකක් පළ කළේය.
මේවාද බලන්න
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික නළුවෝ
ජී බී සේනානායක
පද්‍ය
ශාන්තය මුහුණ සුදු හැඳි මළ සිරුරෙහි දෑත එක් කළ දිලෙයි දෙපස තෙල් පහන් යන්තම් සැලෙන සිළින්
ළඟ මිනිය සිටියි බිරිඳ අවුරුදු පනසක් වයස සිහින් තල එලළු පිටිපසින් ඈ විසි පස් හැවිරිදි දුවය මඳක් තර පැහැපත් සාලෙ දොර අසල සිටියි විසි දෙකක් වයස පුත්
අඹු දරු දැරි එකකුට හෝ නැත මතක මළහු විඳි දුක් දිවියක් මුළුල්ලේ ඔවුන් රැකුමට හඬත් ඔවුහු විටින් විට සොවින් මෙන් නෑයන් මිතුරන් ආ කල
හැඬී ද ඔබ ළඟ නෑයකු මළ කල කිම ඔබ හැඬුයේ, බලන්න සොයා ඔබ සිත
ජී.බී. සේනානායක
සුරංගනා කතා
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:නවකතා කරුවෝ
මධුර කුලතුංග
මධුර කුලතුංග (Madura Kulatunga; උපත 1980 මාර්තු 23) ශ්‍රී ලංකාවේ ජනප්‍රිය තොරතුරු තාක්ෂණ ඉංජිනේරුවරයකු වන මධුර කුලතුංග මෘදුකාංග නිර්මාණය සහ වෙබ් අඩවි නිර්මාණය පිළිබඳ විශේෂඥයකු ද වෙයි. සුප්‍රකට මධුර ඉංග්‍රීසි–සිංහල ශබ්දකෝෂය නිර්මාණය කර එම සේවා නොමිලේ ලබා දෙමින් ඔහු ශ්‍රී ලාංකික ජනතාව අතර ගෞරවාදරයට පත්විය. 1980 මාර්තු 23 වැනි දින මාතර දි උපත ලද මධුර කුලතුංග පවුලේ එකම දරුවාය. කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයේ ආදි ශිෂ්‍යයකු වන මධුර කුලතුංග ඉන්දියාවේ මනිපාල් විශ්වවිද්‍යාලයේ තොරතුරු තාක්ෂණය පිළිබඳ විද්‍යාපති උපාධිධාරියෙකි. ඔහු මයික්‍රෝසොෆ්ට් සහතික ලත් පද්ධති ඉංජිනේරු වෘත්තීය සුදුසුකම් සපුරා ඇත.
මුල් අවධිය
ඉංග්‍රීසි භාෂාව භාවිතයට යොමු වූ මුල් අවධියේ ඔහුට විවිධ අසීරුතාවලට මුහුණ දීමට සිදුවිය. මෙය දෙවන භාෂාව ලෙස ඉංග්‍රීසි භාවිතා කිරීමේදී බොහෝ ශ්‍රී ලාංකිකයින්ට ඇතිවන පොදු ගැටලුවකි. මෙවැනි අවස්ථා වලදී ඔවුහු සම්ප්‍රදායික මුද්‍රිත ඉංග්‍රීසි-සිංහල ශබ්දකෝෂ පරිහරණයට හුරුවී සිටියද ඒ සඳහා අධික කාලයක් සහ වෙහෙසක් දැරීමට සිදු වන බව මධුර කුලතුංග විසින් අවබෝධ කර ගැනිණි. මෙම අභියෝග ජය ගැනීම සඳහා වචන වල තේරුම ක්ෂණිකව ලබා ගත හැකි ඉලෙක්ට්‍රොනික ශබ්දකෝෂයක් නිපදවීමට ඔහු අදිටන් කළේය.
වෘත්තීය දිවිය
මධුර කුලතුංග විසින් නිර්මාණය කරන ලද මධුර ඉංග්‍රීසි–සිංහල ශබ්දකෝෂය 2002 නොවැම්බර් 23 වැනි දින සිට ශ්‍රී ලාංකික ජනතාවට නොමිලේ ලබා ගැනීමට අවස්ථාව සැලසුණි. පසුව එම ශබ්දකෝෂය මධුර ඔන්ලයින් නමින් අන්තර්ජාලයට ඇතුලත් කරමින් ඔහු ලොව ප්‍රථම ඔන්ලයින් ඉංග්‍රීසි-සිංහල ශබ්දකෝෂයේ නිර්මාණකරුවා බවට පත් විය. ඉතා සීඝ්‍රයෙන් ජනප්‍රිය වූ මධුර ඉංග්‍රීසි–සිංහල ශබ්දකෝෂය මේ වන විට ශිෂ්‍යයින්ට සහ වෘත්තිකයින්ට තම අධ්‍යාපනික කටයුතු වලදී මෙන්ම එදිනෙදා කටයුතු වලදීද අත්‍යවශ්‍ය මෙවලමක් බවට පත්විය.
ශ්‍රී ලංකාව තුළ තොරතුරු තාක්ෂණ පහසුකම් ඉතා අඩු මට්ටමක පැවති යුගයක ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතියෙන් යුතුව මධුර කුලතුංග විසින් කරන ලද මෙම නිර්මාණය ඉතිහාස ගත වනු ඇත. මධුර ඉංග්‍රීසි–සිංහල ශබ්දකෝෂය සදහා ඇති වෙළඳපොළ වටිනාකම අවබෝධ කරගත් ව්‍යාපාරික ආයතන කිහිපයක් ආකර්ෂණීය මිල ගණන් ඉදිරිපත් කරමින් සමස්ත නිර්මාණයේ අයිතිය මිලදී ගැනීමට උත්සාහ කරන ලදී. සියල්ල මුදලට විකිණෙන කාලයක එම ව්‍යාපාරිකයින්ගේ ඉල්ලීම් ප්‍රතික්ෂේප කළ මධුර කුලතුංග තම නිර්මාණයේ අයිතිය තමා සන්තකයේම රඳවා ගනිමින් ඉදිරියටත් තම සේවා නොමිලේ ලබා දීම සමස්ත ශ්‍රී ලාංකිකයින්ගේ ගෞරවයට හේතු විය.
අන්තර්ජාල පහසුකම් ශ්‍රී ලංකාව තුළ ව්‍යාප්තව නොතිබුණු මුල් අවධියේ සංයුක්ත තැටි මඟින් ජනතාව අතර බෙදා හරින ලද මධුර ඉංග්‍රීසි–සිංහල ශබ්දකෝෂය, ශ්‍රී ලංකාවට බ්‍රෝඩ්බෑන්ඩ් අන්තර්ජාල පහසුකම් ලැබීමත් සමග මේ වන විට මිලියන ගණනක් ඩවුන්ලෝඩ් කර ගෙන ඇත. ඩවුන්ලෝඩ් කිරීමකින් තොරව අන්තර්ජාලය තුල ක්‍රියාත්මක වන මධුර ඔන්ලයින් ශබ්දකෝෂය දිනකට 50,000 කට අධික පිරිසක් භාවිතා කරති. ජංගම දුරකථන සඳහා නිපදවූ මධුර ඔන්ලයින් ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් වැඩ සටහන ද මේ වන විට ඉතා ජනප්‍රිය වී ඇත.
මධුර ඉංග්‍රීසි–සිංහල ශබ්දකෝෂය වචන 230,000 කට අධික ප්‍රමාණයකින් සමන්විතය. විවිධ විෂය ක්ෂේත්‍ර ගණනාවකට අදාල පාරිභාෂික පද සොයා ගැනීමේ පහසුකම් සැලසෙන අතර, මෙය විද්‍යාකෝෂයක් ලෙසද භාවිතා කළ හැකිය. ඕනෑම ඉංග්‍රීසි වචනයක සිංහල තේරුම සහ සිංහල වචනයක ඉංග්‍රීසි තේරුම සොයා ගැනීමට පුලුවන. වයිල්ඩ්කාඩ් අක්ෂර වන තරු ලකුණ සහ ප්‍රශ්නාර්ත ලකුණ භාවිතා කරමින් වචන සෙවීමේ හැකියාව ඇත. මෙම සියලුම සේවාවන් ඔහුගේ නිල වෙබ් අඩවියට පිවිසීමෙන් නොමිලේ ලබා ගත හැකිය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:1980 උපත් ප්‍රවර්ගය:කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයේ ආදි සිසුවෝ
1933
1933 වසර (MCMXXXIII) යනු ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුන ප්‍රකාර ඉරිදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දකි (සබැඳිය විසින් සම්පූර්ණ දින දසුන දක්වනු ඇත).
9/11 කොමිෂන් වාර්තාවේ
9/11 කොමිෂන් වාර්තාවේ සදහන් ප්ර හාරයට හේතු වෙනත් බොහෝ විශේෂඥයන්ගේ ද පිළිගැනීමට ලක් වී ඇත. ත්ර ස්තවාදය වැළැක්වීමේ විශේෂඥයෙකු වන රිචර්ඩ් ඒ. ක්ලාක් පැහැදිලි කරන අන්දමට අල්කයිඩා ප්ර1හාරයට හේතු වන්නේ ඇෆ්ගනිසථානයේ දී මොස්කවු හමුදාවන් සමග ගැටීමත් ඇමරිකානු හමුදා පර්සියානු බොක්කට ආදේශ කිරිමත්
දෙමෝදර
දෙමෝදර යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ඌව පළාතේ, බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ප්‍රදේශයකි.
සංචාරක ආකර්ෂණ
thumb|left|දෙමෝදර පිහිටි අාරුක්කු නමයේ පාලම
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
එම්එන්සී නිව්ස්
එම්එන්සී නිව්ස් චැනල් යනු ඉන්දුනීසියාවට අයත් පැය 24 පුරාම විකාශන කටයුතු සිදු කරන රූපවාහිනී නාලිකාවකි. 2006 ජුනි මසදී ආරම්භ කල මෙම නාලිකාව තුල ප්‍රවෘත්ති වලට අමතරව වෙනත් විවිධ වැඩසටහන්ද විකාශය කෙරේ.
පර්යේර විද්‍යාව, භූ දර්ශන පරිසර විද්‍යාව
thumb|මැඩිසන් වටා ඇති ගොඩබිම් ප්‍රදේශය.ගොවිබිම් කහ සහ දුඹුරු පැහැයන්ගෙන්ද,ජලාශ නිල් පැහැයෙන්ද, නාගරික ප්‍රදේශ රතු පැහැයෙන්ද දක්වා ඇත. භූ දර්ශන පරිසර විද්‍යාව යනු පරිසර විද්‍යාවෙත් භූගෝල විද්‍යාවෙත් සංකලනයකි. එයින් භූ විෂමතාවය හා පරිසර විද්‍යාත්මක ක්‍රියාදාම (එනම් ශක්තිය ව්‍යාප්තිය හා ශක්ති ගලන) පරිසරයේ සිටින ජීවින් සහ අජීවින්ට බලපාන අන්දම එයින් අධ්‍යනය කෙරේ. භූ දර්ශන විද්‍යාව දර්ශියව දායක වන්නේ ප්‍රායෝගික සහ සාකල්‍ය සන්ධර්භයන්ගේ ප්‍රශ්නවලටය.
පැහැදිලි කිරිම
විෂමතාව යනු තැනින් තැන දක්නට ලැබෙන වෙනස්කම්ය. භූ දර්ශන පරිසර විද්‍යාවේදි අවකාශයේ ඇති වස්තුන්ගේ පිහිටිම හා හැඩය නිසා ජීව සංවිධානවල ව්‍යාප්තිය සිදුව ඇති අයුරු අධ්‍යයනය කරයි. එමෙන්ම භූ දර්ශනය අනුව ජීවින්ගේ හැසිරිම හා ක්‍රියාකාරිත්වය වෙනස් වි ඇති ආකාරයද හදාරනු ලබයි.
මීට අදාළ වන්නේ භූ දර්ශනයේ රටා හෙවත් අභ්‍යන්තර ආකෘතිය ජීවි ක්‍රියාකාරිත්වයට කර ඇති බලපෑම අධ්‍යයනයයි. (Turner 1989) මීට අමතරව භූ දර්ශන විද්‍යාව මඟින් භූ රූප නිර්මාණය කරයි. ( Allaby 1998)
තවද භූ රූප විද්‍යාව මගින් භූ විද්‍යාත්මක විලාසය භූ දර්ශනයට බලපාන ආකාරය අධ්‍යයනය කරයි.
සටහන්
{|
උඩුගම ශ්‍රී රතනපාල මහනායක මාහිමිපාණන් වහන්සේ (1966 1970)
උඩුගමශ්‍රීබුද්ධරක්ඛිතරතනපාලාභිධානමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේ
ක්‍රිස්තුවර්ෂ  1893 ජූනිමස02 වැනිදාකුරුණෑගල  දිස්ත්‍රික්කයේපොතුහැරඋඩුගමගමේඋපතලැබූමුන්වහන්සේගේපියාණන්වූයේඋඩුගමජයසුන්දරමුදියන්සේලාගේගම්පතිනිලමේතුමාය.ඩිංගිරිමැණිකේජයසුන්දරකුමාරිහාමිමුන්වහන්සේගේමවවූවාය.උඩුගමබුලුපිටියරජයේවිද්‍යාලයෙන්හාමහනුවරත්‍රිත්වවිද්‍යාලයෙන්මූලිකාධ්‍යාපනයලදමුන්වහන්සේක්‍රිස්තුවර්ෂ1909 දීස්වකීයගුරුදේවෝත්තමඋඩුගමශ්‍රීගුණරතනාභිධානනායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේවෙතින්ප්‍රව්‍රජ්‍යාවලබනලදි.
ඉන්පසුබොරලැස්ගමුවේපරමධම්මනිවෙසපිරිවෙණකේන්ද්‍රකොටගනිමින්තත්පරිවේණස්ථානයෙහිවැඩවුසූඅතිගෞරවාර්හවලානේපඤ්ඤාතිස්ස,ලෙනදොරධම්මරක්ඛිතආදියතීන්ද්‍රයන්වහන්සේලාවෙතින්ධර්මවිනය,භාෂාශාස්ත්‍රාදියවිෂයෙහිදැනුමලදහ.ක්‍රිස්තාබ්ධයෙන්1915 වැන්නෙහිදීඅස්ගිරිමහාවිහාරයවෙතවැඩමවාඅතිගෞරවාර්හඅඹගස්වැවේශ්‍රීධම්මපාලරතනජෝත්‍යභිධානතෙළෙස්වැනිමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේඋපාධ්‍යායකොටගලගෙදරශ්‍රීගුණරතන,වැල්ලවශ්‍රීඅත්ථදස්සිනායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේලාකර්මාචාරීවඋපසම්පත්තියලදහ.
පොතුහැරශ්‍රීරතනපාලාභිධානමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේගේසඟපෙළපතනියෝජනයකරනමුන්වහන්සේවර්ෂ1921 දීඋතුම්දළදාතේවාමුරයටපත්වූහ.තවදඅතිගෞරවාර්හමුල්ලේගමධර්මකීර්තිශ්‍රීචන්ද්‍රජෝතිගුණරතනාභිධානපසළොස්වැනිමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේවෙතින්කාරකසංඝසභාවටපත්වූඅතර1941 වර්ෂයේදීරන්ගිරිදඹුලුරජමහවිහාරාධිපතිනායකපදවියටදපත්වූහ.
ස්වකීයගුරුදේවෝත්තමඋඩුගමශ්‍රීගුණරතනාභිධානමහාස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේගේඅපවත්වීමෙන්කටුගස්තොටගොහාගොඩලියන්ගස්තැන්නපුරාණවිහාරය,මැල්සිරිපුරතලංගමුවරජමහවිහාරයහාපරණගමඅනුරාගලරජමහවිහාරයයනවිහාරයන්හිඅධීශත්වයටපත්වූහ.මුන්වහන්සේවිසින්අතිගෞරවාර්හඋරුලෑවත්තේශ්‍රීරතනජෝත්‍යභිධානඅනුනායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේගෙන්පුරප්පාඩුවූඑමඅනුනායකපදවියලද්දේවර්ෂ1955 දීය.එහිදීආණ්ඩුකාරතුමාවෙතින්එමසන්නස්පත්‍රයපූජාකිරීමදවිශේෂිතසිදුවීමකි.
තවදඅතිගෞරවාර්හයටවත්තේධර්මකීර්තිශ්‍රීසුමංගලධම්මරතනාභිධානමහානායකස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේගෙන්පුරප්පාඩුවූමහානායකපදවියසඳහාවර්ෂ1966 අගොස්තුමස18 වැනිදාමුන්වහන්සේපත්වූහ.එමෙන්මමහියංගණරජමහවිහාරාධිපතිනායකපදවියටදපත්වූහ.
වරක්භාරතයටසම්ප්‍රාප්තදලයිලාමාසම්මුඛවීමටලක්දිවින්වැඩමකළසංඝරත්නයඅතරමුන්වහන්සේදවූහ.සැමටහිතවත්එමෙන්ත්‍යාගශීලීගුණැතිමුන්වහන්සේගේශිෂ්‍යවරයන්ලෙස(1999_2015)හාකාරකසංඝසභිකවඳුරාගලරතනජෝතිස්වාමීන්ද්‍රයන්වහන්සේදවෙත්.මුන්වහන්සේවර්ෂ1970 පෙබරවාරිමස09 වැනිදිනපූර්වාහ්න6.45 ටඅපවත්වූසේක.
කේ. එල්. ඒ. රණසිංහ සිල්වා
KLA රණසිංහ සිල්වා ශ්‍රී ලංකාවේ 41 වන මිනුම්පතිවරයා විය. එම්. පී. සල්ගාදු ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස 1996 දී පත් වූ ඔහු 2003 දක්වා එම ධූරයේ කටයුතු කළේය. ඔහුගෙන් පසුව පී.ඒ ආරියරත්න පත් විය.
තාරකාවේදය-අගහරුගේ ජල විද්‍යාව
අගහරුගේ පහත් වායුගෝලීය පීඩනය නිසා එහි පෘෂ්ඨය මත ද්‍රව ජලය තිබිය නොහැක. නමුත් එහි ධ්‍රැව ප්‍රධාන වශයෙන් සෑදී ඇත්තේ අයිස් වැස්ම වලින් බැවින් ඝන තත්ත්වයේ ඇති ජලයෙන් නම් කිසිම හිගයක් නැත. අගහරුගේ දක්ෂිණ ධ්‍රැවයේ ඇති අයිස් තොප්පිය දියවී ගියහොත් එහි මුළු ග්‍රහ පෘෂ්ඨයම මීටර 11 ක් ගැඹුරට ජලයෙන් යට වී යනු අති බව 2007 මාර්තු මාසයේ දී නාසා ආයතනය විසින් නිවේදනය කරන ලදි. අගහරුගේ ඝනකම් සයිටොස්පියරයට යටතින් ජලය විශාල ප්‍රමාණයක් සිර වී ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. ගිනි කදු පිපිරිමක් වැනි යමකින් එම ද්‍රව ජලය නිදහස් වීමට ඉඩ ඇත. අගහරුගේ ඉතිහාසයේ දී මෙලෙස ද්‍රව ජලය නිදහස් වන්නට ඇති බවට මතයක් පල වී තිබේ.
මෑතක දී අගහරු විශ්ව ගවේෂක යානාව මගින් ගනු ලැබූ ඡායාරූප වලින් අගහරු පෘෂ්ඨය මත ද්‍රව ජලයේ ඉතිහාසය පිළිබද විස්තර වඩා හොඳින් ඉදිරිපත් කරයි. විශාල ගංගා මාර්ග සහ ඒවා ආශ්‍රිත අතු බෙදුනු ශාඛා ජල මාර්ග තිබුණු බවට  සාක්ෂි හමුවුවත් ඒවායේ ආරම්භය සනිටුහන් කරන  කුඩා ජල මාර්ග පිළිබද සාක්ෂි තවමත් හමු වී නැත.
දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පැවති කාගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් පැරණි ගංගා නිම්න වල ලක්ෂණ යටපත් වී ගොස් ඇති බවට යෝජනා ඉදිරිපත් වී ඇත. අගහරු විශ්ව ගවේෂකයා වැනි අභ්‍යාවකාශ යානා මගින් කරන ලද අධි විභේදනය නිරීක්ෂණ වලින් ආවාට හා ආගාධ බිත්ති වල ඇති ලක්ෂණ සිය ගණනක් සනාථ කොට තිබේ.
අගහරු පෘෂ්ඨය මත කලක් ද්‍රව ජලය පැවති බවට තවත් සාක්ෂියක්වන්නේ හෙමටයිට් හා ගොයිතයිට් නමැති විශේෂිත ඛනිජ ලවණ දෙක එහි පෘථිඨියෙන් සොයා ගැනීමය. මේවා ජලය ඇති ඇතැම් අවස්ථාවලදී සෑදෙන ඛනිජ ලවණ දෙකකි.
කෘමි විද්‍යාව
Entomology හෙවත් කෘමි විද්‍යාව යන පදය ග්‍රික සම්භවයක් දරන පදයකි. මෙහිදී කෘමින් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයක් සිදු කරයි. හඳුනාගත ඇති කෘමි විශේෂ සංඛ්‍යාව මිලියන 1.3 වන අතර එය ලෝකයේ සමස්ත ජීවින් සංඛාවෙන් තුනෙන් දෙකක් නියෝජනය කරනු ලබයි. මොවුන්ගේ සම්භවය අදින් වසර මිලියන 400 කට පමණ පෙර සිදුවී ඇති අතර මොවුන් මිනිසා සහ අනෙකුත් ජීවින් සමග විවිධ අන්තර ක්‍රියා සිදු කරයි. එමනිසා මොවුන්ගේ ජීව විද්‍යාව පිළිබදව අධ්‍යයනය ඉතා වැදගත්ය. විද්‍යානුකූල නොවුවද ජීව විද්‍යාව පිළිබද අධ්‍යයන ඉතා වැදගත්ය. විද්‍යානුකුල නොවුවද මෙම විෂයට අදාළව සිදුකෙරෙන ඇතැම් අර්ථ දැක්විම් සමහර අවස්ථාවලදි බෙහෙවින් වැදගත්වේ. භෞතික පරිසරයේ වෙසෙන නව සන්ධිපාදක ජීවි වංශ එනම් (මකුලු සතුන්, මයිරි පොයිඩාවන්, බිම් පණුවන් සහ හංගොල්ලන්) පිළිබඳව අධ්‍යයනය දක්වා මෙම අධ්‍යයන පුළුල් කර ඇත.
සත්ව විද්‍යාව යටතේ වර්ග කර ඇති වෙනත් ක්‍ෂේත්‍ර මෙන්ම කීට විද්‍යාවද තක්සෝන මත පදනම් වු වර්ගීකරණයකි.ඕනෑම ආකාරයක විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයක අර්ථ දැක්විමට අනුව කෘමීන් පිළිබඳව කෙරෙන අධ්‍යයනය කීට විද්‍යාවට අයත් යැයි පැවසිය හැකිය. කීට විද්‍යාවට අයත් ක්‍ෂේත්‍ර විවිධකාරය මේ අතර ප්‍රවේනි විද්‍යාව, හැසිරිම අධ්‍යයනය, ජීව යාන්ත්‍රනය, ජෛව රසායනය, වර්ගිකරණය, භෞතිකවේදය. සංවර්ධන ජීව විද්‍යාව, පරිසර විද්‍යාව, රූප විද්‍යාව, පාෂාණ ධාතු විද්‍යාව, මානව විද්‍යාව, රොබෝ විද්‍යාව, කෘෂිකර්මය, හා තවත් අංශ අයත්ය.
රඹුක්වැල්ලේ විපස්සි හිමි
රඹුක්වැල්ල ශ්‍රී විපස්සී මහානාහිමි (1989-2004)
1917 ඔක්‌තෝබර් 30 වැනි දින මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ උඩදුම්බර ගම්පහ නැගෙනහිර කෝරළයේ දිගල්ල ගංගොඩ වලව්වේදි උපන් සමරකෝන් බණ්ඩාර උන්වහන්සේගේ පැවිදි නාමය විය. දීගල්ල ගංගොඩ වලව්වේ වේරගම ගම්මුලාදෑනිතුමන්  සහ රඹුක්වැල්ල  විල්අමුනේ  මද්දුම කුමාරිහාමිගේ මවුපියෝ වූහ. ගම්පහ උඩදුම්බර මැදිවක විද්‍යාලයේ ඉගෙනුම ලැබූ උන්වහන්සේ 1946 මල්වතු පාර්ශ්වයේ මහානාහිමි පදවිය දැරූ තම ගිහිකල ඥාතිවරයෙක් වූ රඹුක්වැල්ල ශ්‍රී සෝභිත මහානාහිමි යටතේ 1930 මැයි 12 දින පැවිදි බිමට පත්වූ අතර මූලික පැවිදි අධ්‍යාපනය ලබා වැඩිදුර අධ්‍යාපනය ලැබූහ. කැලණිය විද්‍යාලංකාර පිරිවෙන් අධ්‍යාපනය ලබා පහමුණේ සුමංගල මහානාහිමියන්ගේ ගුරුහරුකම් යටතේ 1938 මැයි 13 වැනිදා මල්වතු මහාවිහාරයේදී උපසම්පදාව ලැබීය. 1946 ජූනි 03 වැනි දින ශ්‍රී දළඳා මාලිගාවේ තේවා තනතුරට පත් වූ උන්වහන්සේ 1950 ජනවාරි 19 වැනි දින කාරක සභාවට ද තේරී පත් විය. උන්වහන්සේගේ පැවිදි ආචාර්ය වූ රඹුක්වැල්ල ශ්‍රී සෝභිත මහානාහිමියන්ගේ අපවත්වීමෙන් පසු කුණ්ඩසාලේ ශ්‍රී නරේන්ද්‍රසිංහ රජමහා විහාරයේ අධිපති  වී එය දියුණු කලේය. මේ අතර 1970 පෙබරවාරි 27 වැනි දින මඩුගල්ලේ ශ්‍රී ධම්මසිද්ධි මහානාහිමියන් විසින් විපස්සී මහානාහිමියන් ජ්‍යෙෂ්ඨ කාරක සභික ධූරයටත්, එම වසරේම අගෝස්තු මස ලේවැල්ල ගංගාරාම විහාරාධිපති තනතුරටත් පත් කරන ලදී. මේ අතර 1989 දී එවකට මල්වතු පාර්ශ්වයේ මහානාහිමි වූ සිරිමල්වත්තේ ශ්‍රී ආනන්ද මහානාහිමියන් අපවත් වූ අතර, එම වසරේ නොවැම්බර් 15 වැනිදා රඹුක්වැල්ල ශ්‍රී විපස්සි හිමියෝ මහානාහිමි බවට පත්වූහ. දශක එකහමාරකට ආසන්න කාලයක් මහානාහිමි පදවිය හෙබවූ රඹුක්වැල්ල ශ්‍රී විපස්සී මහානාහිමියන් වහන්සේ 2004 ජුනි මස 07 වැනි දින අපවත් වූහ.
තිල්ලෝතමා ශෝම්
තිල්ලෝතමා ශෝම් ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු චිත්‍රපට නිළියකි. ඇය අ ඩෙත් ඉන් ද ගන්ජ් චිත්‍රපටයෙහි රංගනය උදෙසා 63වන ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන උළෙලේ දී හොඳම සහාය නිළිය සඳහා නිර්දේශ වූවා ය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:21 වන සියවස තුළ ඉන්දියානු නිළියෝ
ස්ටෑන්ඩර්ඩ් ඇන්ඩ් පුවර්ස්
එස් ඇන්ඩ් පී ග්ලෝබල් රේටින්ග්ස් ඇමරිකානු ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතනයකි (CRA). මෙම සමාගම පෙරදී ස්ටෑන්ඩර්ඩ් ඇන්ඩ් පුවර්ස් ලෙස හැඳින්වූ අතර අවිධිමත් ලෙස එස් ඇන්ඩ් පී  ලෙස හැඳින්වෙයි. එස් ඇන්ඩ් පී, මූඩීස් ඉන්වෙස්ටර් සර්විස් සහ ෆිච් රේටින්ග්ස් ඇතුළු ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතනය වල බිග් ත්‍රී හි විශාලතම ආයතනය ලෙස සැලකෙයි. මෙහි මූලස්ථානය 55 වෝටර් ස්ට්‍රීට්, ලෝවර් මෑන්හැටන්, නිව් යෝක් නුවර යන ලිපිනයෙහි පිහිටා ඇත.
ඉතිහාසය
මෙම සමාගමේ ඉතිහාසය 1860 වසර දක්වා දිවයයි.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතන
චර්යා විද්‍යාව
චර්යාවිද්‍යාව හෙවත් Ethology ය යන්න ග්‍රික සම්භවයක් දරන පදයකි. චර්යාවිද්‍යාව යනු සත්ව චර්යාව පිළබිද විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයයි. එය සත්ව විද්‍යාවටම අයත් අංශයකි නමුත් එය මානව වංශ විද්‍යාවට වඩා වෙනස්ය.
ස්වභාවධර්ම විද්‍යාශය වසර සියගනනක් තිස්සේ සත්ව චර්යාව පිළිබද හැදැරැවත් වර්මාන චර්යා විද්‍යාව පිලිබද සංකල්පය මුලින්ම බිහිවුයේ 1960 කාලයේදි ලන්දේසි ජීව විද්‍යාඥ Nikolass Tinbergen සහ ඔස්ට්‍රියානු ජීව විද්‍යාව kourad Lorenz සිදු කල පර්යේෂනවල ප්‍රතිඵල ලෙසද මොවුන් දෙදෙනාට 1973 දි ජීවවිද්‍යාව පිලිබද නොබෙල් ත්‍යාගය ලැබුවෙද මෙම පරික්ෂණ නිසාය. චර්යාවිද්‍යාව පරික්ෂනගාර සහ ස්වභාවික පරිසරයේදි සිදු කරන අධ්‍යයනයේ සහ වෙනත් ක්‍ෂේත්‍ර සමග ශක්තිමත්ව බැදි ඇති විෂයකි. උදාහරණයක් ලෙස ස්නායු ව්‍යජජෙද විද්‍යාව, පරිසර විද්‍යාව, සහ පරිනාමයයි. චර්යාව විද්‍යශයිස් සාමාන්‍යයෙන් කිසියම් සත්ව කණ්ඩයක චරයාවන් පිළිබද අධ්‍යයනයට වඩා එකි‍නෙකට වෙනස් සත්ව කාණ්ඩවල චර්යාවන් පිලිබද අධ්‍යයනයට කැමති මෙහිදි එක් ලක්ෂණයක් පමණක් සලකා බලයි උදාහරණයක් ලෙස ආක්‍රමණශීලිබව දක්විය හැක.
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
සාන්ත පීතර බැසිලිකාව
සාන්ත පීතර බැසිලිකාව, වතිකානුවේ පිහිටි දෙව්මැදුරකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:වතිකානුවේ දෙව්මැදුරු
ශ්‍රී ලංකාවේ B ශ්‍රේණියේ මාර්ග ලැයිස්තුව
මූලාශ්‍ර
<references group="" responsive="1">
උමං මාර්ග ප්රබහාර
8.50 ලංඩන් භුගත උමං තුළ බෝම්බ 03ක් පුපුරා යෑම පළමු බෝම්බය පුපුරා යන ලද්දේ ලිවපුර් මාවත හා ඇල්ඩිගේට් හරහා අංක 204 දරණ උමං දුම්රියක් තුළයි. මෙම දුම්රිය කින්ග්ස් ක්රොාස් වලින් විනාඩි 08කට පෙර පිටත්ව යන ලදි. පිපිරිම සිදුවන විටදී දුම්රියේ තුන් වන පෙට්ටිය ලිවපුර් මාවතට යාර 100ක් ඇතීන් තිබි ඇත. හැමර්ස්මිත් හා සිටි ලයින් දුම්රිය මාර්ගයට සමාන්තරව දිවෙන ලිවපුර් මාවතේ සිට ඇල්ඩිගේට් නැගෙනහිර වෙත දිවෙන දුම්රිය මාර්ගය ද අනතුරින් හානියට පත් විය. •	දෙවන බෝම්බය පිපිරිමට ලක් වුයේ අංක 216 දරණ
පරිණාමය සහ පරිණාමය
පරිණාමය සහ පරිණාමය
ජීවින් අතර අන්තර් ක්‍රියා මගින් තරගය සහ සහයොගිකත්වය යන දෙකම ඇති වි ඇත. විශේෂ දෙකක් ඇතර තරගයක් ඇති අවස්ථාවක උදාහරණ ලෙස රෝගකාරකයා සහ ධාරකයා, විලෝපිකයා සහ විලෝපිතයා අතර මෙවිට මෙම ජිවින්ට මෙම අන්තර් ක්‍රියාවලට ගැලපෙන අනුවර්තන ඇති කර ගත හැක. මෙහිදි එක් විශේෂ පරිණාමය අනෙක් විශේෂයේ ද පරිණාමයට හෙතු වේ. මෙම දෙවන විශේෂයේ පරිණාමය නැවත මුල් විශේෂයේ තවත් පරිණාමයක් ඇති කිරීමට හේතු වේ. මෙම වර්ණ සහ ප්‍රතිචාර චක්‍රය සහ පරිණාමය ලෙස හදුන්වයි.
උදාහරණ ලෙස රලු සමක් ඇති Nowt සතුන්ගේ tetrodotoxin නම් විශේෂ නිෂ්පාදනය සහ ඔවුන්ගේ විලෝපිකයන් වන (commongarer snake) නම් සර්පයින්ගේ Tetradoxin ප්‍රතිරෝදය ඇති කිරීම දැක්විමට හැක. මෙම විපෝපික විලෝපිත යුවලගේ පරිණාමිත බලවත් විම නිසා ඉතා විශාල ලෙස Nowt සතුන් tetrodotoxin නිපදවන අතර විලෝපිත සර්පයින්ගේ tetrodotoxin ප්‍රතිරෝදය අධික වීම සිදුව ඇත.
මන්ගෝ ජාතික වනෝද්‍යානය
මන්ගෝ ජාතික වනෝද්‍යානය යනු ඕස්ට්‍රේලියාවෙහි, නිරිත දිග නිව් සවුත් වේල්සයෙහි, සිඩ්නි නගරයට කිමී 876 ක් බටහිරට වන්නට, බල්රනල්ඩ් ෂයර්හි හුදකලාව පිහිටි ජාතික වනෝද්‍යානයකි. වර්ග කිලෝමීටර 2,400 ක් පුරාවට පැතිර ඇති හා වියලි විල් දසසතකින් සමන්විත,  ලෝක උරුම අඩවියක් වන   විලන්ඩ්‍රා විල් ප්‍රදේශයෙහි කොටසකි එය. පූන්කාරී සිට කිලෝමීටර් 75 ක් පමණ ගිණිකොණ දිගින්ද, මිල්ඩූරා, වික්ටෝරියා සිට කිමී 110 ක් ඊසාන දිගින්ද සහ ඉවන්හෝ සිට දළ වශයෙන් කිමී 145 ක් බටහිරට වන්නටද මෙම වනෝද්‍යානය පිහිටා ඇත. වර්ෂා කාලය තුලදී හා ඉන් පසුව, වනෝද්‍යානය වෙත ඇති හා එය අවට ඇති මාර්ග තරණය කල නොහැකි තත්ත්වයකට පත්විය හැක.
තාරකාවේදය-අගහරුගේ කක්ෂය සහ භ්‍රමණය
අගහරුගේ සිට සූර්යයාට සාමාන්‍ය දුර දළ වශයෙන් කිලෝමීටර මිලියන 230 ක් වන අතර එහි කක්ෂගත වීමේ කාලය පෘථිවි දින 687 ක් වේ. අගහරුගේ සූර්ය දිනයක් පැය 24 මිනිත්තු 39 තප්පර 35.244 ක් වන බැවින් එය පෘථිවියේ සූර්ය දිනයකට වඩා වැඩි වන්නේ සුළු වශයෙනි. අගහරුගේ වසරක් පාථිවි වර්ෂ 1.8809 කට නැතිනම් වසරක් දින 320 ක් සහ පැය 18.2 කට සමාන වේ.
අගහරුගේ අක්ෂයෙහි අංශක 25.19 ක ආනතියක් ඇති අතර එය පෘථිවි අක්ෂයේ ආනතියට ආසන්න වශයෙන් සමාන වේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අගහරු ග්‍රහයාගේ ද පෘථිවියේ මෙන් සෘතු දක්නට ලැබෙන අතර අගහරු ග්‍රහයාගේ වර්ෂය පෘථිවි වර්ෂයට වඩා දීර්ඝ බැවින් එහි සෘතු කාල පරාසයන් ද දීර්ඝ වේ. අගහරු ග්‍රහයා සූර්යයාට සමීපතම ලක්ෂයට 2007 ජුනි මාසයේ දී පැමිනුන අතර සූර්යයාගෙන් දුරස්තම ලක්ෂයට පැමිනුනේ 2008 මැයි මාසයේ දීය.
අගහරු ග්‍රහයා සතුව 0.09 ක කක්ෂි විකේන්ද්‍රීයතාවයක් දක්නට ලැබෙන අතර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ අනෙක් ග්‍රහයන්ගේ මීට වැඩි විකේන්ද්‍රියතාවයක් පෙන්නුම් කරන්නේ බුධ ග්‍රහයා පමීණ. කෙසේ නමුත් අතිතයේ දී අගහරු ග්‍රහයාගේ කක්ෂය දැනට වඩා වෘත්තාකාරව පැවති බව සොයා ගෙන තිබේ. පෘථිවි වර්ෂ මිලියන 1.35 කට පෙර එහි විකේන්ද්‍රියතාවය 0.002 ක්ව පැවති අතර එය අද පෘථිවියේ දක්නට ලැබෙන  විකේන්ද්‍රීයතාවයට වඩා අඩුය. අගහරැ පෘථිවි වක්‍රය වන වසර 100,000 සමග සසදන විට අගහරු ග්‍රහයාගේ විකේන්ද්‍රියතාවන චක්‍රය පාථිවි වර්ෂ 96,000 ක් වේ. කෙසේ නමුත් අනෙක් ග්‍රහ ලෝක වන ගුරුත්වාකර්ෂණ බලපෑම නිසා අගහරැ ග්‍රහයාගේ විකේන්ද්‍රිය බව වැඩිවෙමින් පවතී. පෘථිවිය සහ අගහරු ග්‍රහයා අතර ආසන්නතම දුර තවත් වසර 25,000 ක් ඇතුලත අඩු වී යනු ඇති බවට  අනාවැකි පල වේ.
Udugama Sri Rathanapala Mahanayake thero (1966-1970)
Born on June 2, 1893 AD in Potuhera Udugama village in Kurunegala district, his father was Udugama Jayasundara Mudiansela's village head Nilametuma. Dingirimanike Jayasundara Kumarihami was his mother. Educated from Udugama Bulupitiya Government College and Kandy Trinity College. In 1909 He Received Pravrajya from Lord Gunaratanabhidhana Nayaka.
After that, he gained knowledge in theology and linguistics from Venerable Valane Pannatissa, Lenadora Dhammarkakhita, etc., who worked at the Tat Parivenasthanam at Paramadhamma Nivesa Pirivena in Boralasgamuwa.
In 1915 AD, Venerable Ambagaswe Sri Dhammapala Ratanajotyabhidhana Thirteenth Mahanayake Thero, who came to Asgiri Maha Vihara, received instruction from Galagedara Sri Gunarathana, Wellawa Sri Atthadassi Nayaka Thero.
Potuhera Sri Ratanapalabhidhana Mahanayake, who represents the sangapata of the Mahanayaka Theradhara, received the noble Daladathevamur in the year 1921. Furthermore, His Eminence Mullegama Dharmakirthi Sri Chandrajothi Gunaratanabhidhana, the fifteenth Mahanayake Theradhara, received the Karaka Sanghasabha from the Fifteenth Mahanayake Theradhara, and in 1941, Rangiri Dambulu received the title of Rangiri Rajamaha viharadhika.
After the death of his Gurudevottama Udugama Sri Gunaratanabhidhana Maha Therodrayan, he became the head of the temples of Katugastota Gohagoda Liangasthanna Purana Vihara, Malsiripura Talangamuwa Rajamaha Viharaya and Paranagama Anuragala Rajamaha Viharaya. The offering of the Sannaspat is also a special event.
And on the 18th of August 1966, His Holiness succeeded to the post of Mahanayake, which was vacated by the Venerable Yatawatte Dharmakirti Sri Sumangala Dhammarathanabhidhana Mahanayake.
His Holiness was among the Sangha who once traveled to India to meet the Dalai Lama. His beloved and generous disciples included Udugama_Sri_Buddharakkitha_Thero and Karaka Sangha member Vanduragala Ratanajoti.He passed away on February 9, 1970 at 6.45 am.
පරිසර විද්‍යාව
පරිසරවේදය හෙවත් පරිසර විද්‍යාව යනු ජීවින් සහ පරිසරය අතර පවත්නා අන්තර් සම්බන්ධතාවයේ ව්‍යාප්තිය සහ සුලභතාවය පිළිබඳව නවීන විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයයි. ජිවි පරිසරයට භෞතික ගුණාංග වන හිරු එළිය, කාලගුණය, භූවිද්‍යාව ආදි අජීවි සාධක මෙන්ම පරිසරයේ ජිවත් වන වෙනත් ජිවින් යන සජීවි සාධකද අයත් වේ. පරිසර විද්‍යාව යන පදය නිරතුරුවම සාමාන්‍ය පරිසර විද්‍යාව සහ ගැඹුරු පරිසර විද්‍යාව යන පද සමග යෙදෙන අතර සාමාන්‍ය වහරෙදි ස්වභාවික පරිසරය හෝ පාරිසරික විද්‍යාව යන පදවලට සාමාන පද ලෙසද යොදාගනි. මිට අමතරව පරිසර හිතකාමි යන්න නිරූපනයටද මෙම වචන යොදා ගනී.
පාරිසරික විද්‍යාව යනු පරිසරයේ ඇති භෞතික රසායනික සහ ජීව විද්‍යාත්මක කොටස් අතර පවතින අන්තර් සම්බන්ධතා පිළිබඳ අධ‍්‍යයනය කිරීමයි.පාරිසරික විද්‍යාව,පරිසර පද්ධති පිළිබඳව සමෝධානිත,ප්‍රමණාත්මක සහ අන්තර් ක්ෂේත්‍ර අධ‍්‍යයනයට මඟපාදයි.පාරිසරික විද්‍යාඥයන් පරිසරයේ ගුණාත්මක බව පවත්වා ගැනීම මිනිසාගේ ක්‍රියාකාරකම් නිසා භෞතික හා ජලජ පරිසර වලට සිදුවන බලපෑම් පහදා දීම භෞමික සහ පරිසර පද්ධති ප්‍රතිස්ථාපනය සඳහා ක්‍රම සැකසීම සිදුකරයි.ඊට අමතරව සැලසුම් සකසන්නන් හට ගොඩනැගිලි, ගමනාගමනය සඳහා මාර්‍ග ඉදිකිරීම හා වැඩිදියුණු කිරීමේ කටයුතු සහ ජල මූලාශ්‍ර  ආරක්ෂා කිරීම කාර්යක්ෂම ලෙස සහ ප්‍රයෝජනවත් ලෙස භූමිය බාවිතා කිරීම ආදී කටයුතු වලදී සහයවේ.පාරිසරික විද්‍යාව ක්ෂෙත්‍ර ගණනාවක් තුල පැතිරී අති නිසා පර්යේෂණ කිරීමෙදී හෝ පාරිසරික බලපෑම් ප්‍රකාශ සැකසීමේදී ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජාතික පාරිසරික ප්‍රතිපත්ති පනත (NEPA) අනුව හෝ රාජ්‍ය නීතිය යටතේ වෘත්තීය වේදීන් කණ්ඩායම් වශයෙන් එකට එක්වී ක්‍රියා කරයි.අනෙක් වෘත්තීයවේදී සංගම් පරිසර විද්‍යාවතුල රැකියා ඉපදවීම සහ විවිධ විද්‍යාවන් අතර           සංනිවේදනයට  උපකාරීවේ.
පාරිසරික විද්‍යාව දේශගුණ විපර්යාස, සංරක්ෂණය, ජෛව විව්ධත්වය, ජලයේ ගුණාත්මකබව, භූගත ජල දූෂනය, පස දූෂණය වීම, ස්වභාවික සම්පත් භාවිතා කිරීම, කසළ කළමණාකරනය, තිරසාර සංවර්ධණය, වායු දූෂණය සහ ශබ්ද දූෂණය ආදී ගැටළු ගණනවක් ආවරණය කරයි.
විද්‍යාව පැවතෙන කාළයේ පටන් පරිසරය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කළද මෑත කාළයේදී පාරිසරික පද්ධති පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීමේ උනන්දුව ස්වාධින,ක්‍රියාකාරී ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස 1960 සහ 1970 දශක වල ආරම්භවී ඇත. මේ නිසා සංකීර්ණ පාරිසරික ගැටළු විශ්ලෙෂණයෙදී, විශේෂ පරිසරික කෙටුම්පත් වලදී අවශ‍යවන ස්වාධින පාරිසරික නීති සමීක්ෂණයේදී සහ පාරිසරික ගැටළු පිළිබඳව මහජනයා දැනුවත් කිරීමේදී විවිධ ක්ෂේත්‍ර වල අද්දැකීම ඇති විශාල කණ්ඩායමක අවශ්‍යතාවය ඇති වී ඇත
වායුගෝලීය විද්‍යාවන්
පෘථිවියේ පිටත වායුමය ස්ථරය හා වෙනත් පද්ධති අතර ඈති අන්තර් සම්බන්ධතාව අවධාරණය කරන නව සංසිද්ධි විද්‍යාව අධ්‍යයනය කිරීමයි. වායුගෝලීය විද්‍යාවන්ට කාළගුණ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයන්, හරිතාගාරවායු සංසිද්ධිය, වායු දූෂකවල වායුගෝලීය සංසරණය ආදර්ශනය, ශබ්ද දූෂණයට අදාළ හඩ ප්‍රචාරණ සංසිද්ධි සහ ආලෝක දූෂණය පවා ඇතුලත් වේ.උදාහරණයක් ලෙස ගෝලීය උණුසුම් වීමේ සංසිද්ධිය ගතහොත් භෞතික විද්‍යාඥයින් විaojnoihnbohibohboසින් වායුගෝලීය සංසරණය හා අධෝරක්ත කිරණ සම්ප්‍රේෂණය සඳහා පරිගණක අදර්ශණ නිර්මාණය කරයි,රසායන විද්‍යාඥයින් වයුගෝලයේ ඇති රසායන ද්‍රව්‍ය වට්ටෝරු හා ඒවායේ ප්‍රතික්‍රියා පිළිබඳ අධ්‍යයනය කරයි. ජීව විද්‍යාඥයින් කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රවාහයට සතුන්ගෙ හා ශාකවල දායකත්වය පරීක්ෂා කරයි. කාළගුණ විද්‍යාඥයින් වායුගෝලීය ගති විද්‍යාව තේරුම් ගැනීමේදී අමතර පෘථුල බවක් එක්කරයි.
පරිසර විද්‍යාව
එකිනෙකට සබෑඳි ගහන අතර හෝ ගහනයක් තුළ ගති විද්‍යාව දර්ශීය ලෙස විශ්ලේෂණය කිරීමයි.මෙම අධ්‍යයනය, අවධානමට ලක්වූ විශේෂ, විලෝපික/ගොදුරු අන්තර් ක්‍රියා, වාසභූමි, පරිසර දූෂක වලින් ගහණවලට සිදුවෙන බලපෑම් හෝ යෝජිත ඉඩම් සංවර්ධන ක්‍රියාවලියක් නිසා විශේෂවල ජීව්‍යතාවයට සිදුවෙන බලපෑම් විශ්ලේෂණය ආදියට යොමුවේ. බලපෑම් එකක් හෝ වැඩිගණනක් මගින් පීඩාවට පත් පරිසර පද්ධතියක් අන්තර් ක්ෂේත්‍රියව අධ්‍යයනය කිරීමෙදී එයට එකිනෙකට සම්බන්ධ පරිසර විද්‍යා යොජිත අංශ කිහිපයක් ඇතුළත් විය හැකිය.උදාහරණයක් ලෙස කර්මාන්ත සංවර්ධන ක්‍රියාවලියක් පිහිටුවන මෝයක් අවට සිදුකරන අධ්‍යයනයකදී එක්තරා ජීවි විශේෂයකට ජල හා වායු දූෂණය මඟින් බලපෑම් එල්ලවිය හැකිබව පරීක්ෂා කෙරේ.මෙම අධ්‍යයනයට ජීව විද්‍යාඥයින් සත්ව ශාක පිළිබඳව විස්තර කරනු ලබයි.රසායන විද්‍යාඥයින් විසින් ජලය දූෂක වගුරට පරිවහනය කිරීම පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරනු ලබයි.හෞතික විද්‍යාඥයින් වායු දූෂක විමෝචනය පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරනු ලබයි.භූ විද්‍යාඥයින් විසින් වගුරෙහි ඇති පස් පිළිබඳව හා බොක්ක ආශ්‍රිතව ඇති මඩ පිළිබඳව තේරුම් ගැනීමට අධාර කරනු ලබයි.
පාරිසරික රසායන විද්‍යාව
යනු පරිසරයේ පවතින රසායන වෙනස්කම් පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි.අධ්‍යයනය කරන ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍රවලට පස දූෂණය හා ජල දූෂණයද අයත්ය.අධ්‍යයනය කරන මාතෘකා අතරට පරිසරයේ රසායනික හායනය, රසායනික ද්‍රව්‍යවල බහු-අවධි පරිවහනය.(උදාහරණයක් ලෙස විලක ඇති ද්‍රාවකයක් වායුගෝලයට ඇතුළුවූ විට වායු දූෂකයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීම සහ ජීවීන් හට රසායනික ද්‍රව්‍යවලින් සිදුවෙන බලපෑම් අයත්වේ.උදාහරණයක් ලෙස අධ්‍යයනයක් ගත් විට කාන්දු වෙන ද්‍රාවක ටැංකියක ද්‍රාවක, පසට එක්වී වඳවීයාමේ තර්ජනයට ලක්වූ උභය ජීවීන්ගේ වාසස්ථානයකට ඇතුළුවේ.
භෞතික විද්‍යාඥයින් පස දූෂණය වන ප්‍රමාණය මතුපිටින් ප්‍රවාහය වන ද්‍රාවක ප්‍රමාණය, අවබෝධ කරගැනීමට පරිගණක ආදර්ශ තැනිය යුතුය.රසායන විද්‍යාඥයින් එක් එක් පස් වර්ග සමග ද්‍රාවකය ඇති කරගන්නා අණුක බන්ධන පිළිබඳව විශ්ලෙෂණය කළ යුතුය. ජීව විද්‍යාඥයින් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්වූ උභය ජීවියාගේ ආහාර වන ජලාශයේ වාසය කරන copepods‚ ශාකවර්ග හා පසෙහි ජීවත්වන සන්ධිපාදකයින් මත ඇතිවන බලපැඇම පිළිබඳව අධ්‍යයනය කළයුතුය.
පාරිසරික විද්‍යාව - වෘත්තියේ නියැලෙන්නන් පිළිබඳ
පරිසර ගැටළුවල විශාලත්වය හා සංකීර්ණත්වය විද්‍යාඥයින් අතර අන්තර් ක්ෂේත්‍රයේ පුහුණුවක් සඳහා තදබල අවශ්‍යතාවයක් නිර්මාණය කර ඇත.පාරිසරික  විද්‍යාඥයින්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් රාජ්‍ය අංශයේ රැකියාව කළත් රජ‍යේ ප්‍රතිපත්ති මඟින් නව නීති රෙගුලාසි නියම කිරීමත් සමඟ පෞද්ගලික අංශයේ රැකියා වෙළඳපොළ වඩා වර්ධනය වීමක් බලාපොරොත්තු විය.පාරිසරික  විද්‍යාඥයින් හට පෞද්ගලික අංශයේ උපදේශන ආයතනවල රැකියා වර්ධනය වේගවත් විය යුතුය.ජනගහනය වැඩිවීම නිසා පරිසරය හා ජලසම්පත් කෙරෙහි ඇති ඉල්ලුම ඉහළ යාමෙන් පාරිසරික විද්‍යාඥයින්ගේ රැකියා වර්ධන වේගය ඉතා ඉහළ මට්ටමකට පවති.භූගත ජල නිදර්ශනය, පිරිසිදු වාතය හා ගංවතුර පාලනය වැනි තත්ව සම්බන්ධයෙන් පවතින සංකීර්ණ පාරිසරික නීති සහ රෙගුලාසි නිසාත් රැකියා ඉල්ලුම ඉහළ යා යුතුය.පාරිසරික  විද්‍යාඥයින්ගේ රැකියා අවස්ථා 2006 -2016 මට්ටමක් ගෙන අන් සියළු රැකියා අවස්ථාවල සාමාන්‍ය අගයට වඩා 25% කින් ඉහළ යන බව බලපොරොත්තුවේ.පාරිසරික  විද්‍යාඥයෙකුට ඇති එක් ප්‍රසිද්ධ රැකියාවක් නම් කසල එකතු කිරීමයි.මෙම රැකියාවේදී පාරිසරික  විද්‍යාඥයෙකුට තිබිය යුතු සියළුම කුසලතා උපයෝගීකොට ගනී.
මනුෂ්‍යයා සහ පාරිසරික විද්‍යාව
මනුෂ්‍යයා සහ පාරිසරික විද්‍යාව යනු මනුෂ්‍යයා තමා ජීවත් වන ස්වාභාවික කෘත්‍රිම හෝ සාමාජීය පරිසරයක් සමග තිබෙන සබඳතාව සෙවිමේ ක්‍රියාවලපිය වේ. එහිදි මනුෂ්‍යයාගේ හෝ මනුෂ්‍ය සමාජ පරිසරය සහ වටපිටාව සමග පවත්නා අන්‍යෝන්‍ය සබඳතාවය පිළිබද ගවේෂණය කෙරේ.
මනුෂ්‍යයා සහ පාරිසරික විද්‍යා විෂය ස්ථාපනය කිරීම
මනුෂ්‍යයා සහ පරිසරික විද්‍යව යනු මාන වේදය මනෝවිද්‍යාව සමාජ විද්‍යාව සහ පරිසර විදයාවෙහි සංකලනයකි. සමහර වඅස්ථාවන්හිදි මනුෂ්‍යා සහ පාරිසරික විද්‍යාව විෂය පාරිසරික සමාජ විද්‍යාවෙහි කොටසක් වන අතර, සමහර අවස්ථාවන්හිදි එම දෙක සම්පුර්ණ වශයෙන්ම විස්මිත වේ. මනුෂ්‍යයා සහ පාරිසරික විද්‍යාව සහ දේශපාලනික පරිසරය විද්‍යාව අතර ද සබසදතා පැවති ඇත.
පරිසර විද්‍යාවේ කොටස්
විශේෂ වල වැදගත්කම අනුව පරිසර විද්‍යාව ක්ෂේත්‍ර වලට බෙදිය හැකිය අතර ඒවා කිහිපයක් නම් සත්ත්ව පරිසර විද්‍යාව, ‍ශාක පරිසර විද්‍යාව, කෘමිනී පරිසර විද්‍යාව, යනාදියයි. අනෙකුත් උප කොටස්වලට බෙදීම ජෛව දර්ශනය වේ. උදාහරණ ලෙස උත්තර ධ්‍රැව පරිසර විද්‍යාව (හෝ ධ්‍රැවීය පරිසර විද්‍යාව), නිවර්තන පරිසර විද්‍යාව, කාන්තාර පරිසර විද්‍යාව යනාදියයි. මෙහිදී අන්වේෂණ මගින් ප්‍රාථමික ශිල්පීය ක්‍රම ශික්ෂණය උප කාණ්ඩ වලට බෙදයි. මේවා රසායන පරිසර විද්‍යාව, ජානමය පරිසර විද්‍යාව, ක්ෂේත්‍ර පරිසර විද්‍යාව, සංඛ්‍යාලේඛණ පරිසර විද්‍යාව, න්‍යායාත්මක පරිසර විද්‍යාව, යනාදියයි.
වර්ගීකරණයේ සත්ත්ව විද්‍යාත්මක පද්ධති
රූප විද්‍යාත්මක චිත්‍රණයේදී වර්තමාන සහ වඳවී ගිය සත්ව වර්ග හඳුනා ගැනීම සහ කාලය හා අවකාශය තුල ඔවුන් ගේ පැතිරීම හඳුනා ගැනීමට සම්බන්ධ වන ක්‍රමානුකූල ගවේශණය හා තොරතුරු වගුගත කිරීම ඇතුලත් වේ. 1.	පැරණි කාලයේ කෞතුකාගාර සදන්නන් සහ ඔවුන්ගේ නවීන නියොජිතයන් වන සත්ත්ව විද්‍යාත්මක එකතූන්ගේ ආකර්ෂකයන් සහ විස්තර කරන්නන්. 2.	පැරණි ගවේශකයන් සහ නවීන ස්වභාවවේදී සංචාරකයන් සහ සත්ව භූවිද්‍යාව පිළිබඳ ලේඛකයන් සහ 3.	පොසිල එකතු කරන්නන් සහ පාෂාණිධාතුක විද්‍යඥයින්, මෙම මතෘකාව යටතේ එන ප්‍රධාන කාණ්ඩවල සත්ව   විද්‍යාත්මක සෙවකයින්ය. අනුක්‍රමයෙන්, හන්ටර් සහ කුවියර්ගේ කාලය වන තෙක්ම අධ‍්‍යයනයන් සම්බන්ඳ වූයේ වැඩිවශයෙන්ම මතුපිට රෑප විද්‍යාත්මක චිත්‍රණය සමග වන අතර අද වන තුරුම කිසිවෙක් සතුන්ගේ ආකාරය පිළිබඳව වෙනත් අකාරවලට අධ්‍යනය කිරීම ගැන සළකා නැති අතර අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය, පටක විද්‍යාව, කළල  විද්‍යාව පිළිබඳව සිය විෂය පථයට ඇතුලත් කර නොමැත.සත්ත්ව විද්‍යාවේ නියම අරුණලු උදාවන්නේ මධ‍්‍යතන යුගයේ පෞරණික යුගයට පසු එඩ්වඩ්. එඩ්වඩ්. වොට්න් යන ඉංග්‍රීසි ජාතිකයාගේ නමත් සමඟ සම්බන්ධ වීමෙනි. ඔහු 1492 ඔක්ෆර්ඩ් හි උපත ලබා වෛද්‍යවරයෙක් ලෙස ලන්ඩනයේ ක්‍රියකර 1552දී මිය ගියේය.ඔහු ඩි ඩිෆරන්ටීස් ඇනිමාලියම්  යනුවෙන් 1552දී පැරීසියෙදී ග්‍රන්තයක් ප්‍රකාශ කරන ලදී.බොහෝ විෂයන්ගෙන් ඔහු ඇරිස්ටෝටල්ගේ අනුගමිකයකු වන අතර.ඔහු විවිධ මනඃකල්පිත සංකලනයන් උගන්වමින් මධ්‍යතන යුගය පුරා සත්ව විද්‍යාත්මක දැනුමේ පදනම පිහිටුවීය. වෝටන්ගේ දක්ෂතවය වූයේ පෞරණික හා මනඃකල්පිත වර්ධනයන් ප්‍රතික්ෂේපකර  ඇරිස්ටෝටල්ගේ මතයන් වෙත නැවත පැමිණීම සහ පරිසරය නිරීක්ෂණයි. ඇරිස්ටෝටල්ගේ සන්තථිකත්වය පිළිබඳ වර්ගීකරනයේ සංකල්පය හා සංසන්දනය කරන විට 16,17, හා 18 වන සියවස් වල සත්ත්ව විද්‍යාවේ දියුණුවක් නොතිබූ තරම්ය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ලිවර්පුල් බෝම්බය-මුල් වාර්තා
පවර් : 	උදෑසන 9 පසුවී පැය භාගයක් ඉක්ම වු වේලාවේදී අප විසින් ආයතනයක සේවය දහසක් කරන පමණ පිරිසක් සමග සමගාමීව සිදුවන බෝම්බ අනතුරකින් බේරි සිටින්නේ කෙසේද පිළිබදව පුහුණුවක යෙදී සිටි අතර ඒ අවස්ථාවේ දීම දුම්රියපොළ බෝම්බ සිදු වීම වාර්තා වීම මගේ හිසකේ කෙලින් සිටු වීමට සමත් විය.
පීටර් ඇලන්: 	මෙය හරියටම පැහැදිලි කරනවා නම් ඔබ විසින් බෝම්බ අනතුරක් පිළිබද පෙර පුහුණු වීමක් සිදු කරමින් ඉන්නා විට එවැනිම සිදු වීඹක් වාර්තා වීමක් ලෙස හැදින්විය හැකිද?
පවර් විසින් සදහන් කරන ලද්දේ "සමගාමීව බෝම්බ පිපිරිමක් සිදු වු බවයි. එහෙත් මතක තබා ගත යුතු කරැණක් වන්නේ  මෙම බෝම්බ පිපිරිම  එකවර සිදුවු බව හෙළිදරවු වුයේ බෝම්බ සිද්ධිය සිදුවී දින 2කට පසු හෙවත් 2005 ජුලි 9වන දා බවයි. පවර්ගේ ප්‍රබන්ධාත්මක සිදුවීම් පෙළ ...................................................
චිත්‍රපට ඉතිහාසය
චිත්‍රපට ඉතිහාසය, 19 වැනි සියවසේ අග භාගයේ සිට 21 වැනි සියවසේ ආරම්භය දක්වා අවුරුදු සිය ගණනකට විහිද යයි. චිත්‍රපට කලාව මූලාරම්භයේ සිට ක්‍රම ක්‍රමයෙන් සන්නිවේදනයේ සහ රසාස්වාදයේ අංගයක් ලෙස මෙන්ම 20 වන සියවසේ ජන සන්නිවේදනයේ වැදගත් අංගයක් ලෙසද වර්ධනය විය. චිත්‍රපට මඟින් කලාව, තාක්ෂණය සහ දේශපාලනය යන අංශ වෙත සැලකිය යුතු බලපෑමක් එල්ල කරයි. චිත්‍රපටියේ උපත ලුවිස් ලී ප්‍රින්ස් විසින් 1888 ඔක්තෝබර් 14 වැනි දින එංගලන්තයේ, බටහිර යෝක්ෂයේ, ලීඩ්ස්, රවුන්ඩ්හේ හි දී චිත්‍රපටයට නගන ලද “රවුන්ඩ්හේ ගාඩ්න් සීන්” නිපදවීමත් සමඟ (Roundhay Garden Scene,) සිදුවිය. දැනට ඉතිරි වී ඇති මුල්ම චිත්‍රපටය ලෙස පොදුවේ මෙය පිළිගැනේ. 1878 දී ලේලන්ඩ් ස්ටෑන්ෆෝර්ඩ්ගේ අනුග්‍රාහකත්වය යටතේ, එඩ්වඩ් මයිබ්‍රිජ් විසින් “ඔසිඩන්ට්” නැමැති අශ්වයෙකුගේ වේග චලන, ත්‍රිමානේක්ෂ කැමරා 12 ක ශ්‍රේණියක් භාවිතා කර කැමරාගත කරනු ලැබීය. මෙම ප්‍රථම අත්දැකීම ජුනි 11 වැනි දින කැලිෆෝනියාවේ පැලෝ ඇල්ටෝ ගොවිපලේ දී සිදු කෙරුණි. මෙහි කැමරා, අශ්වයාට සමාන්තර මාර්ගයක සකසා තිබුණ අතර, සෑම කැමරා පියනක්ම අශ්වයාගේ කුරවලින් ප්‍රේරණය වන පැන්නුම් කම්බියකින් පාලනය කරන ලදී. මෙහි අශ්වයාගේ ධාවන අඩි 20ක් ආවරණය කිරීම සඳහා වෙනම කැමරාවක් තිබූ අතර තත්පරයෙන් දහසෙන් එකක් වැනි අවස්ථා පවා ඡායාරූපයට නගන ලදී. 1893 දී චිකාගෝහි ලෝක කොලොම්බියානු ප්‍රදර්ශනයේ දී, මයිබ්‍රිජ් විසින්, සත්ව සංචාරණය පිළිබඳ දේශන මාලාවක් පවත්වනු ලැබීය. එම දේශන මාලාව ප්‍රදර්ශනය කළ “Midway Plaisance" ශාඛාව ඒ ප්‍රථම වානිජ සිනමා ශාලාව බවට පත් කෙරිණි. පසුව ඔහුගේ “zoopraxiscope” උපකරණය භාවිත කරමින් ඔහුගේ චලන චිත්‍රයන් මහජනතාවගෙන් මුදල් අයකර ප්‍රදර්ශණය කරනු ලැබීය.
1895 සිට 1906 දක්වා චිත්‍රපටි
එඩිසන් සමාගම විසින් නිපදවූ මිනිත්තුවක් පමණ දිග සියළුම චිත්‍රපට අතරෙන් අසමසම/සුවිශේෂී චිත්‍රපටය වූයේ “Execution of Mary, Queen of Scots” චිත්‍රපටයයි. මෙයින් පෙන්වූයේ රැජිනක් ලෙස ඇඳගත් පුද්ගලයෙකු කුඩා පිරිසක් ඉදිරියේ දංගෙඩිය මත සිය හිස තැබීමයි. වදකයා පොරව පහත හෙළන අතර රැජිනගේ කදින් වෙන්වූ හිස පොලව මතට වැටේ. මෙම උපක්‍රමය සිදු කළේ කැමරාව නතර කර රැජින (නිළිය) වෙනුවට ව්‍යාජ පඹයෙකු (ඩමියක්) එම ස්ථානයේ තබා පොරව පහත හෙලීමට පෙර නැවත කැමරාව ක්‍රියාත්මක කිරීමෙනි. ඊලගට චිත්‍රපටිය පෙන්වන විට දර්ශනය අඛණ්ඩව ගලාගෙන යන බව පෙනෙන පරිදි කොටස් දෙක එකට එකතු කරන ලදී.
1895දී පළමු Kinetoscope යන්ත්‍ර සමඟ යුරෝපයට අපනයනය කළ චිත්‍රපටි අතර මෙම චිත්‍රපටියද තිබූ අතර එවකට පැරීසියේ Robert-Houdin රඟහලේ මැජික් දර්ශන පෙන්වමින් සිටි ජෝර්ජ් මේලීස් (Georges Melies) විසින් මෙය නරඹන ලදී. 1896දී ඔහු චිත්‍රපටි නිපදවීමට පටන්ගත් අතර එඩිසන් සමාගමේ අනෙකුත් චිත්‍රපටි අනුකරණය කිරීමෙන් පසු ඔහු විසින් ‘The vanishing lady’ චිත්‍රපටිය නිපදවන ලදී. මෙම චිත්‍රපටියෙන් පෙන්වූයේ කලින් සඳහන් කළ එඩිසන් සමාගමේ චිත්‍රපටියේ තිබූ ‘Stop motion technique’ හෙවත් චලන නැවැත්වීමේ (කැමරාව නැවැත්වීමේ) භාවිතයෙන් කාන්තාවක් අතුරුදහන්වූ දර්ශනයකි. මෙම චිත්‍රපටයෙන් පසුව Georges Melies විසින් ඊළඟ වසර කිහිපය පුරා මෙම උපක්‍රමය උපයෝගී කර ගනිමින් තනි දර්ශන (Single shot) චිත්‍රපටි බොහෝමයක් නිපදවන ලදී.
සිනමා ශිල්පයේ අනෙකුත් ප්‍රධාන/මූලික ශිල්ප ක්‍රම වූයේ චිත්‍රපටියේ ද්විත්ව නිරූපණය හෙවත් double exposure වේ. මෙය මුලින්ම සිදුකලේ ජී.ඒ. ස්මිත් විසින් 1898 ජූලි මාසයේ එංගලන්තයේදීය. 1900 දී ඔහුගේ චිත්‍රපට බෙදා හැරීම පවරාගත් Warwick Trading සමාගම විසින් ඔවුන්ගේ නාමාවලියේ (Catalogue) සඳහන් කරන ලදී.
‘Dream vision’ හිදී උඩුකය ඡායාරූපයක් නිරූපණය කරමින් යොදන ලද දර්ශණයක් ඇතුලත්වේ.(1899)/නිවුන් සහෝදරයන් දෙදෙනෙකුගෙන් කෙනෙක් Corsican කඳුකරයේ දඩයමේ ගොස් නැවත නිවසට පැමිණෙන අතර අනෙක් සහෝදරයාගේ හොල්මන ඔහුව මුණ ගැසීමට පැමිණේ. අතිශය සූක්ෂම ඡායාරූපකරණයක් තුළින් හොල්මන පෙන්නුම් කරන ලද්දේ සම්පූර්ණයෙන්ම විනිවිද පෙනෙන ලෙසයි. ඔහුව කඩු පහරකින් මරා දැමූ බවත් සහ පලිගැනීමට සූදානම් වන බව දැක්වීමෙන් පසුව ඔහු අතුරුදහන් වේ. හිම මත සිදු කරන මාරක ද්වන්ධ යුද්ධයක් නිරූපණය කරමින් ඊළඟ දර්ශණය පෙන්වයි. ද්වන්ධ යුද්ධය හා ඔහුගේ සහෝදරයාගේ මරණය එම දර්ශන තුළ විචිත්‍රවත්ව විස්තර කෙරෙන අතර අවසානයේදී ඔහුගේ හැගීම් මැඩපවත්වාගෙන ඔහුගේ මව කාමරයට ඇතුල්වන විට පොළව මතට ඇදවැටේ. හොල්මන් දර්ශණය සිදුකළේ ප්‍රධාන දර්ශණය තිරගත කිරීමෙන් පසුව පසුබිම/වේදිකාව කලු වෙල්වට්වලින් රැලි කිරීමෙනි. එමෙන්ම මෙම දර්ශණය සකස්කර තිබුණේ ප්‍රතිරූපන තුළින් කිසිවක් නොපෙනෙන ආකාරයටය. එනම් ඝන ද්‍රව්‍යයක් ලෙස පෙනෙන අයුරිනි. වසරකට පසුව ස්මිත් විසින් මෙම ශිල්ප ක්‍රමය ‘Santa Claus’ චිත්‍රපටියේදීද භාවිතා කරන ලදී.
Georges Melies විසින් ප්‍රථම වරට අඳුරු පසුබිමක් තුළ මෙම ශිල්ප ක්‍රමය යොදා ගන්නේ ‘The Cave of the Demons’ චිත්‍රපටියේදීය.
චිත්‍රපට අඛණ්ඩතාව දියුණුවීම
අනෙකුත් චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයින් චිත්‍රපට තැනීම පිළිබද මූලික කාරණා උකහා ගන්නට විය. චිත්‍රපට භාෂාව චිත්‍රපට වියරණ (Film grammer) වශයෙන්ද මෙය හැදින්විය හැකිය. චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයින් අතරින් වඩාත් ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයා වුයේ එඩ්වින් එස් පෝටර්ය. (Edwin S.Porter) ඔහු 1901 දී එඩිසන් (Edison) සමාගම සදහා චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී. 1902 දී එනම් ඔහු දිගු චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය කිරීමට පටන්ගත් අවදියේ ඔහු රූපයක් මැකී රූපයක් මතුවෙන (Dissolve) ආකාරයේ දර්ශන සෑම දර්ශන මණ්ඩයක් අතරටම යොදා ගන්නා ලදී. ඒ වන විටත් Eeorges Melies යන අය එම ක්‍රමය අනුගමනය කරන ලදී. ඔහු නිරන්තරයෙන් එකම ක්‍රියාවක් නැවත නැවතත් මැකී නැවත මතුයවන ආකාරයට යොදාගන්නා ලදී. වෙනත් විදියකට ප්‍රකාශ කළහොත් එඩ්වින් පෝටර් චිත්‍රප‍ට තැනීම පිළිබද මූලික කාරණා දියුණු නොකරන ලදී. 1902 සිට ඉදිරියට ප්‍රංශයේ Pathe සමාගම Smith සහ Williams යන අයගේ චිත්‍රපට ආශ්‍රයෙන් අනුකාරක සහ වෙනස් කරන ලද චිත්‍රපට සාදන ලදී. මේ සදහා ඔවුන් දර්ශන අතර කොටස් (cuts) භාවිතා කරන ලදී. මෙය චිත්‍රපට තැනීම සදහා මූලික කාරණා ප්‍රමිතිකරණය (Standardize) කිරීමට උදව් විය.
1903 මුල් භාගයේදී නිෂ්පාදනය කරන ලද ඉංග්‍රීසි චිත්‍රපට වලින් කීපයක් චිත්‍රපට තැනීමේ ලුහුබැඳයාමේ ක්‍රමය (Chase Method) අභිභවා යන ලදී. මෙවැනි චිත්‍රපට සඳහා නිදසුන් වශයෙන්, Alfa Colins විසින් ප්‍රංශයේ Gavment සමාගමේ බ්‍රිතාන්‍ය ශාඛාවට නිර්මාණය කරන ලද An Elotement හි Lo – Mode & the Pickpocket, A Chase Through London. “Sheffielephopograpic” සමාගම විසින් තනන ලද Darning Daylight Burglary. “Haggar” පවුල විසින් තනන ලද Desperate Paching Affray වැනි චිත්‍රපට දැක්විය හැකිය. “haggar” පවුලේ ප්‍රධාන ව්‍යාපාර කටයුත්ත වූයේ අනුන් විසින් කරන ලද චිත්‍රපට ඔවුන්ගේ ජංගම සිනමාහල්වල ප්‍රදර්ශනය කිරීමයි. මෙම සියළු චිත්‍රපට ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය තුල ප්‍රදර්ශනය කරන ලද අතර Edwin Porter විසින් මේවායින් වැඩි ප්‍රමාණයක් ඔහුගේ The Great Train Robbery චිත්‍රපට තැනීමට පෙර නරඹන ලදී. The Great Train Robbery චිත්‍රප‍ටයේ කාල අඛණ්ඩතාවය (Time Continuity) එයට පාදක වූ චිත්‍රපට වලට වඩා විශාල සාර්ථකත්වයක් ලෝකය පුරා ලබාගන්නා ලදී. එයට හේතු වූයේ එහි පැවති වනගත ප්‍රචණ්ඩත්වයයි.
1900 සිට Pathe සමාගම බ්‍රිතාන්‍ය චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයින්ගේ අදහස් උපුටාගනිමින් වෙනස් කරමින් ඔවුන්ගේ නිර්මාණ සඳහා යොදා ගන්නා ලදී. නමුත් ඔවුන් වෘතාන්ත පිළිබඳ චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයට විශාල වෙනසක් සිදු කිරීමට අසමත් විය. අවසානයේදී ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන ප්‍රමාණය චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයින්ට නායකත්වය දෙමින් චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය පිළිබඳ තොරතුරුවල ගුණාත්මක බව ඔපමට්ටම් කරන ලදී.
සජීවීකරණය
1905 වසර වනතුරු සජීවීකරණ තාක්ෂණය සිනමා ක්ෂේත්‍රයට අළුත් අත්දැකීමක් විය. එඩ්වින් පෝටර් විසින් නිර්මාණය කරන ලද How Jones Lost his Roll සහ The whole Dam family and the Dam Dog සජීවීකරණ අත්දැකීම් සහිත පළමු  චිත්‍රපට ලෙස හැඳින්විය හැක. මෙම චිත්‍රපටවල නාමාවලි ඉදිරිපත් කිරීමේදී විසුරුණු අකුරු එක්වී නාමාවලියේ අඩංගු වචන ක්‍රමානුකූලව සෑදීමක් පෙන්නුම් කරයි. මෙය සිදුකරන ලද්දේ එක් රූපරාමුවක් එක් අවස්ථාවකදී දර්ශණය වෙමින් දර්ශණ දෙකක් අතර වාරයේ අකුරු සුළු ප්‍රමාණයකින් වෙනස් වීමක් දර්ශණය කිරීමෙනි. මෙය ‘තනි රූපරාමු සජීවීකරණය’ ලෙස හඳුන්වයි. මේ සඳහා එක් අවස්ථාවකදී එක් රූපරාමුවක් පමණක් රූපගත කළ හැකි විශේෂිත කැමරා භාවිත කළ යුතුවේ. සාමාන්‍ය කැමරාවකින් එක් අවස්ථාවකදී රූපරාමු අටක් රූගත කරනු ලබයි.
1906 දී ඇල්බට් එඩ්වර්ඩ් ස්මිත් සහ ජේමිස් ස්ටුවර්ට් බ්ලැක්ටන් පසුව මෙම සජීවීකරණ අත්දැකීම තම නිර්මාණයන්ට දායක කර ගත්තේය. ඒ Humorous Phases of Funny Faces චිත්‍රපටය සඳහාය. මෙහි මිනිසුන්ගේ කාටුන් රූප එක් තැනක සිට තවත් අතකට වෙනස්වීමක් පෙන්වයි. මෙයත් පෝටර් විසින් අකුරු හැසිරවූ ආකාරයටම සිදු කරන ලදී. මෙම චිත්‍රපටයේම ඉතා කුඩා කොටසකදී කාටුන් රූප රාමුවෙන් රාමුවට වෙනස් වෙමින් චලනය වන ආකාරයක් පෙන්වයි. මෙය අද අප දකින සම්මත සජීවීකරණ කාටුන් වල මුලාරම්භය ලෙස සැලකේ.
චිත්‍රපට ප්‍රදර්ශණය
මූලික වශයෙන්ම චිත්‍රපට පෙන්වනු ලබන්නේ සුවිශේෂී වූ ස්ථානයක නවකථාමය ස්වරූපයකිනි. නමුත් මෙය ප්‍රදර්ශණය කිරීමේදී මූලික සිද්ධාන්තයක් වශයෙන් ඉක්මනින් විවිධ චිත්‍රපට ශාලාවන්හි ප්‍රදර්ශණය කරන වැඩසටහන් තත්ත්වයට පත්වීම හෝ නාගරික ප්‍රදේශයන්හි පෙන්වන සැණකෙලිවලට චිත්‍රපට ගෙනගොස් තාවකාලික කූඩාරම් ගසා එහි ප්‍රදර්ශණය කරන තත්ත්වයට පත්විය. මේනිසා නිෂ්පාදන සමාගම්වල චිත්‍රපටවල සම්පූර්ණ මුද්‍රණය විකිණීම සඳහා එහි අඩියක් සඳහා මිලක් නියම කරමින් මෙම විෂය පිළිබඳව නොසලකා හරින ලදී. මූලික වශයෙන් සත 15ක නිෂ්චිත මිලක් ඇමෙරිකානු එක්සත් ජනපදය විසින්ද, සිලින් 1 ක් බ්‍රිතාන්‍ය විසින්ද පඩිය ලෙස අයකරනු ලැබිණි. අතින් පාට කරන ලද චිත්‍රපට 1900 වර්ෂයට පෙර වඩාත් ජනප්‍රිය ලෙස නිෂ්පාදනය විය. එහි අඩියක් සඳහා දෙතුන් වතාවක්ම වියදම් කිරීමට සිදුවිය. ඇමෙරිකානු චරිත කථාමය සමාගම් වැනි සමහර නිෂ්පාදකයින් විසින් ඔවුන්ගේ විකිණීමට නොහැකි අසභ්‍ය චිත්‍රපට තමන්ගේම ප්‍රදර්ශණ ඒකකයන් තුළ අයුතු ලෙස භාවිතා කරන ලදී. “The Nickelodeon” නම් චිත්‍රපටිය අන් සෑම චිත්‍රපටයක්ම අභිබවා යමින් අති සාර්ථක ලෙස Pittsburgh හි ස්ථිර චිත්‍රපට ශාලාවක් තුළ ප්‍රදර්ශණය ආරම්භ කෙරුණි. එම දිනයන්හි වැඩිපුර විනාඩි ගණන් දුවනා අවම වශයෙන් පැය බාගයක්වත් දුවන වැඩසටහන් සහ සතියෙන් සතිය වෙනස්වන සුළු දේශීය ප්‍රේක්ෂකයින්ට සමීප වන චිත්‍රපට නොසෑහෙන ලෙස තිබුණි. එක්සත් ජනපදයේ අනෙක් ප්‍රදර්ශකයින් තමන්ට ගැලපෙන දේ ඉක්මනින් අනුගමනය කරන ලදී. එමෙන්ම අවුරුදු දෙකක් තුළ දහස් ගණනින් මුදල් ඉපයීමට මෙම Nickelodeon නම් මෙහෙයුම සමත් විය. එක්සත් ජනපදයේ මෙම තත්වය ලොවපුරා චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයින්ට චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයට මෙන්ම චිත්‍රපට ප්‍රදර්ශණයටද 1906 සිට නායකත්වය ලබාදුනි.
1906 සිට 1914 දක්වා සිනමා ඉතිහාසය
1907 පමණ වෙද්දී එක්සත් ජනපදයේ කුඩා “නිකලෝඩියන්” සිනමාහල් 4000 ක් පමණ විය. විශාල සංගීතඥයින් පිරිසක් යොදා ගත හැකි වුවත් චිත්‍රපට පෙන්වූයේ පියානෝ වාදකයාගේ සහාය සමඟිනි. සමහර විශාල නගරවල විශාල සිනමාහල් කුඩා සංඛ්‍යාවක්ද තිබුණි. ආරම්භයේදී වැඩසටහන්වල තිබූ චිත්‍රපට වැඩි සංඛ්‍යාවක් “පතේ” චිත්‍රපට විය. නමුත් ඇමෙරිකානු සමාගම් විසින් චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය ඉහළ නැංවීම හේතුවෙන් මෙය තරමක් ඉක්මණින් වෙනස් විය. චිත්‍රපට ස්වල්පයක් සඳහා පමණක් වැඩසටහනක් නිපදවීය. එමෙන්ම දර්ශනය මිනිත්තු 30 කට ආසන්න කාලයකදී අවසන් විය. උපරිම දිග අඩි 1000 ක් (මීටර් 300) වන සාමාන්‍යයෙන් එක චිත්‍රපටයක් අඩංගු වන චිත්‍රපටයේ පටය, චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයේ හා ප්‍රදර්ශනයේ සම්මත ඒකකයක් බවට මෙම කාලපරිච්ඡේදයේදී පත් විය. සතියකට දෙපාරක් හෝ ඊට වැඩි වාර ගණනක් වැඩසටහන වෙනස් විය. නමුත් වසර 2කට පසු වැඩසටහනේ වෙනස්කම් සතියකට පහ දක්වා ඉහළ ගියේය. සාමාන්‍යයෙන් සිනමාහල් ගොඩනැඟුවේ නගරවල ස්ථාපනය වූ විනෝදාස්වාදය සඳහා වෙන්වූ ස්ථානවලය. බටහිර ලෝකයේ අනෙක් රටවල චිත්‍රපට ප්‍රදර්ශණයද මීට සමාන විය. “නිකලෝඩියන්”ප්‍රදර්ශණයට මාරු වීමත් සමඟම වෙනසක් සිදු විය. 1907 දී “පතේ” මඟ පෙන්වීමෙන් චිත්‍රපට විකිණීම වෙනුවට චිත්‍රපට හුවමාරුව තුළින් බඳු දීම මෙහිදී සිදුවූ වෙනස වේ.
පේටන්ට් අයිතිය ලබා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් ඇමෙරිකානු චිත්‍රපට නිපදවන සමාගම් නඩු මඟට පිවිසීමේ ප්‍රවණතාවයක් මෙම කාලයේදී ඇතිවෙමින් තිබුණි. 1908 අග භාගය වන විට ඇමෙරිකානු චිත්‍රපට සමාගම් පාලනය සඳහා ඔවුන් විසින් පේටන්ට් බලපත්‍ර සංචිතයක් පිහිටුවීමෙන් අරමුදලක් ඇති කිරීමට තීරණය කරන ලදී. මෙසේ සලකා බැලූ සමාගම් වන්නේ ප්‍රධාන යුරෝපීය චිත්‍රපට ආනයනය කරනු ලබන පතේ, එඩිසන්, බයෝග්‍රාෆ්, විටාග්‍රාෆ්, ලියුබින්, සෙලිග්, එසනේ, කාලෙම් හා ක්ලේන් ඔප්ටිකල් යන සමාගම්ය. එක්සත් ජනපදයේ එකම චිත්‍රපට තොග නිෂ්පාදකයා හා මෝෂන් පික්චර් පේන්ටන්හි ඊස්ට්මන් කොඩැක් යන එකතුවෙහි කොටසක් වන ජෝර්ජ් ඊස්ටර්න් සමාගම චිත්‍රපට තොග, සාමාජිකයින්ට පමණක් සැපයීමට එකඟ විය. සියලුම චිත්‍රපට බෙදාහරින්නන්ගෙන් හා ප්‍රදර්ශණය කරන්නන්ගෙන් චිත්‍රපට ප්‍රදර්ශණය හා ප්‍රක්ෂිප්ත සඳහා බලපත්‍ර ගාස්තුවක් අය කරන ලදී. අරමුදලෙහි කොටසක් වන නිෂ්පාදන බලපත්‍ර ලාභී ප්‍රදර්ශකයන් සඳහා ඔවුන්ගේ වැඩසටහන් සම්පූර්ණ කිරීමට ප්‍රමාණවත් පරිදි තමන්ගේ නිෂ්පාදන සලාක බෙදා හරින ලදී. (විශාල ප්‍රදර්ශකයින් සඳහා පට දෙකක චිත්‍රපට සතියක් සඳහා, කුඩා ප්‍රදර්ශකයින් සඳහා සතියකට එක පටයක් බැගින්) විටාග්‍රාෆ් හා එඩිසන් යන සමාගම් ඔවුන්ට අවශ්‍ය සලාක ලැබීමේදී අපහසුතාවයන්ට පත් නොවන්නේ මෙම සමාගම් සතුව නිෂ්පාදන ඒකක රාශියක් පැවතීම හේතුවෙනි. නමුත් 1908 දී බයෝග්‍රාෆ් සමාගම විසින් ඔවුන්ගේ එක් ක්‍රියාකාරී අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු අහිමිකර ගන්නා ලදී. ඔවුන් තමන්ගේ චිත්‍රපට හැදීමේ අවස්ථාව අදක්ෂ නළුවකු හා තිරරචකයකු වන D.W. ග්‍රිනිත්ට පිරිනමන ලදී. ග්‍රිනිත්ට එම රැකියාව සඳහා දක්ෂකමක් ඇති බව ඔවුන් විසින් වටහා ගන්නා ලදී. 1908 සිට 1910 දක්වා ඔහු විසින් තනිවම බයෝග්‍රාෆ් සමාගම සඳහා චිත්‍රපට නිපදවන ලදී. මෙය සතියකට මිනිත්තු 30 ක තිර කාලයක් විය. නමුත් මෝෂන් පික්චර් පේටන්ට් සමාගමේ චිත්‍රපට කෙරෙහි පැවැති වෙළෙඳපොළ ඉල්ලුම එහි සාමාජිකයින්ට සැපයිය හැකි ප්‍රමාණයට වඩා වැඩිවිය. 6000 ක් පමණ ප්‍රදර්ශකයින් MPPC අරමුදලේ සාමාජික්වය ලබා ගත්තත් 2000 ක් පමණ වන අනෙක් සාමාජිකයින් ඒ සඳහා ඇතුළත් නොවුණි. සුළුතරයක් වන හුවමාරුකරුවන් (බෙදාහරින්නන්) MPPC අරමුදල සඳහා ඇතුළත් නොවී සිටියහ. මෙම ස්වාධීන හුවමාරුකරුවන් අලුත් චිත්‍රපට නිෂ්පාදන සමාගම් සොයා ගැනීමට පටන් ගත්හ. 1991 වන විට ප්‍රමාණවත් තරම් ස්වාධීන හා විදේශීය චිත්‍රපට ස්වාධීන ප්‍රදර්ශකයින්හට ලැබුණි. 1912 වන විට ස්වාධීන ප්‍රදර්ශකයින් වෙළෙඳ පොළෙන් අඩක් පමණ විය. සමස්ත එක්සත් ජනපද වෙළෙඳපොළ පාලනය කිරීමට MPPC හි වු අරමුණ ප්‍රබල ලෙස පරාජය කරන ලදී. MPPC අරමුදලට එරෙහිව පමණක් දැනට අරඹා ඇති රජයේ ප්‍රතිසංගතභාවී (Anti- trust) ක්‍රියාමාර්ගය සත්‍ය වශයෙන්ම පරාජය කිරීමට අවශ්‍ය නොවුණ
චිත්‍රපට තාක්ෂණය
වැඩිවුණු චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයත් සමඟ කෘතිම ආලෝකකරණය වැඩි වශයෙන් චිත්‍රාගාර වල පැතිරුණු හිරු එළියට අමතරව යොදාගන්නා ලදී. මේ නිසා දිනක් තුල චිත්‍රපටියක් පටිගත කල හැකි පැය ගණන වැඩි විය. මේ සඳහා ප්‍රධාන වශයෙන් වීදි ආලෝකකරණය සඳහා යොදාගන්නා ලද චාප පහන් භාවිතා කරන ලදී. මේවා රංගන ශිල්පීන්ට ඉදිරියෙන් වහලයේ ‍එල්ලා හෝ කණ්ඩායමක් විසින් උඩකට නැග යොමු කරන ලදී. චාප පහනක් වටා ලෝහ පරිවර්තකයක් එකතු කිරීමෙන් පුළුල් ආලෝක ධාරාවක් අඹ ගස දිසාවකට යොමු කරගත හැක. මේ ආකාරයටම ස්ථානගත කරන ලද රසදිය වාෂ්පිත ටියුබ්ලයිට් දෙකක් මේ සඳහා භාවිතා කරන ලදී. චාප පහන්, පහන් ආලෝකය හෝ ගිනි ආලෝකය වැනි විශේෂ ආලෝක කරන බලපෑම් ඇති කිරීම සඳහා 1906ට පෙර භාවිතා කරත් වර්ථමානයේ මෙය සාමාන්‍ය දෙයක් බවට පත්වී තිබේ.
right|thumb|ඉහලින් එල්ලන ලද චාම් ආලෝකය ප්‍රවාහයක් ආශ්‍රයෙන් A.E. Smith The bargain Fiend චිත්‍රපටිය 1907 දී Vitagraph චිත්‍රාගාරයේදී සිදු කිරීම ඉතා අර්ථාන්විත ගිනිබලපෑමක් (Fire effect) පවතින්නේ 1909දී තිරගත වූ D.W. Griffith ගේ “The Drunkard’s Reformation” චිත්‍රපටයේය. එහිදී තම වැරදි සාදාගන්නා ලද බේබද්දා ලිප ගිනි මෙලවීමටත් කලින් ඔහුගේ පවුල සමග සතුටින් යළි එකතුවේ, චිත්‍රපටය ආරම්භයේ ගින්දර නොමැති ලිප සීතල වී තිබේ. එමඟින් පවුලේ අසරණ භාවය නිරූපණය වේ.
right|thumb|අශුභ බලපෑමි සඳහා පහත් ආලෝකයක් The mystery of temple court චිත්‍රපටියේ යොදා ගැනීම අමු ආලේකකරණය (low – key lightning) ශෝකජනක / අශුභ දර්ශන වලදි යොදා ගන්නා ලදී. නමුත් D.W. Griffith ගේ චිත්‍රපට වල මෙය දක්නට නොලැබේ. 1910දි නිෂ්පාදනය වූ Nitagraph’s thriller The mystery of temple court වැනි චිත්‍රපට වලදී අමු ආලේකකරණ අපරාධ දර්ශනය සඳහා භාවිතා කරන ලදී. ඔවුන්ගේ හෘර්ද සාක්ෂියට අනුව අමු ආලේකකරණය භයංකර දර්ශන සඳහා කෘතිම ආලෝකයක් විය.
right|thumb|Quo Vadis චිත්‍රපටියේ Nero දල්වන ලද චාප ආලෝක ප්‍රවාහය. මේ ආකාරයේ ආලෝකකරණයක් 1911 සිට ඉදහිට නිරූපීය චිත්‍රපට වල දක්නට ලැබිණි. පහත් කෝණයකින් එන ආලෝකකරණයක් 1912 දී තිරගත වූ Quo Vadis ? නම් ඉතලියානු වීර චිත්‍රපටියේ වැඩිමනක් භාවිතා කරන ලදී. මීට අමතරව 1914දී තිරගත වූ ප්‍රසිද්ධ cadiria චිත්‍රපටියේ අත්භූත වටපිටාවක් ප්‍රතිසාධනය කිරීම සඳහා මෙය යොදා ගන්නා ලදී.
අඳුරු සේයාවක බලපෑමි සහිත දර්ශන 1909දී ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉතාලියේ දර්ශනය විය. ඒවන විට තත්වය දියුණු මට්ටමක පැවතියත් යුරෝපීය චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයන් ඇමෙරිකානුවන්ට වඩා වැඩි වශයෙන් මෙය භාවිතා කරන ලදී.
මෙහිදී වඩා වැදගත් අංශයක් වූයේ මෙම දර්ශන ඛණ්ඩ සඳහා හිරු එළිය පසෙකින් සම්බන්ධ කර ගැනීමයි. මෙම ප්‍රවේශය තවදුරටත් වර්ධන කරමින් සුදු මතුපිටක් ආශ්‍රයෙන් හිරු එළිය පරාවර්තනය කර රංගන ශිල්පීන්ගේ මුහුණු වල සෙවනැලි ආලෝකමත් කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා ලදී. චිත්‍රප‍ට නිෂ්පාදක D.W. Griffith ගේ සහ ඔහුගේ කැමරාකරු වූ Billy Bitzer විසින් සොයාගන්නා ලද නව තාක්ෂණය විය. මෙහි ඊලඟ පියවර වූයේ පසු පස ආලෝකකරණය (back lighting) චිත්‍රාගාර වලදී රංගන ශිල්පීන් සඳහා යොදා ගැනීමයි. මේ දක්වා කෘතිම ආලෝකකරණය චිත්‍රාගාර වල භාවිතා කරන ලද්දේ ඉදිරියෙන් පැවති ප්‍රදේශ වලිනි. නමුත් 1912දී චාප ආලෝක ප්‍රවාහයන් රංගන ශිල්පීන්ට ඔබ්බෙන් එක්පැත්තකට යොමු කරන ලදී. මෙය යම් විධියක පසුපස ආලෝකකරණයක් ලෙස හැදින්විය හැකිය‍. 1915 වන විට සූර්යාලෝකය නිසා රංගන ශිල්පීන්ට සිදුවන බලපෑම චිත්‍රාගාර තුලදී නැති කරන ලදී. මේ සඳහා බලවත් චාප පිරික්සුම් පහනක් (Arc spotlight) ඉදිරියෙන් හා පසෙකින් රංගන ශිල්පීන්ට යොමු කරන ලදී. මෙය කෙමෙන් කෙමෙන් චිත්‍රාගාර ආලේකකරණයේ පිළිගත් උපාංගයක් විය. ඇමෙරිකානුවන් මෙය අ‍ාරම්භකරන ලද අතර යුරෝපීය කැමරා ශිල්පින්ට මෙය යොදා ගැනීමට විශාල කාලයක් ගතවිය.