cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
හයිකුතකේ වල්ගාතරුව
අභ්‍යවකාශ යානය වල්ගය අතරින් ගමන් කිරීම
The Ulysses spacecraft මගින් 1996 මැයි 1 වැනිදා බලාපොරොත්තු නොවූ පසු කර යාමක් සිදු වුනා ධූම කේතුවේ වලිගය අතරින්. . 1998 වනතුරුම මුණගැසීම පිලිබඳ සාක්ෂි ප්‍රකාශයට පත් කළේ නෑ. තාරකා විද්‍යාඥයන් විසින් පරණ දත්ත වලින් සිදු කල ගණනය කිරීම් වල විශාල වෙනසක් සිදු වුනා Ulysses යානාවේ උපකරණ වලින්.ප්‍රොටෝන් පසු කර යාම දිශාවේ වෙනස් වීම ඒවා ගේම ස්ථානීය චුම්බක ක්ෂේත්‍රය ප්‍රබලතාවයෙහිද වෙනසක් සිදු වුනා. මෙයින් ගම්‍ය වුයේ අභ්‍යවකාශ යානය ග්‍රහ වස්තුවේ සකොබාර හරහා ගමන් කළ බවයි.වැඩි වශයෙන් වල්ගා තරු වල; ඉක්මනින් හඳුනා ගැනීම අරමුණ නොවෙයි. 2000දී, කණ්ඩායම් දෙකක් ස්වාධීනව විශ්ලේෂණය කලා එක ම සිද්ධිය වෙන වෙනම. චුම්බකමාන කණ්ඩායම අවබෝධ කර ගත්ත චුම්බක ක්ෂේත්‍රයේ දිශාවේ වෙනස් වීම් චුම්බකමාන කණ්ඩායම සොයා බැලුව සැක සහිත විය හැකි ග්‍රහ වස්තුවක්. කිසිම දන්නා වල්ගා තරුවක් පිහිටියේ නෑ චන්ද්‍රිකාවක් ආසන්නයේ, නමුත් තව දුරටත් බලන විට ඔවුන් සොයා ගත්තා හයිකුතකේ ධූමකේතුව, 500 e6km දුරින්, 1996 අප්‍රේල් 23 වැනිදා Ulysses චන්ද්‍රිකාවේ කක්ෂීය පථය හරහා යන බව.සූර්ය සුළඟ ට තිබුණ වේගයක් ඒ වන විට ආසන්න වශයෙන් 750 km/s, එය එම වේගය පවතින විට චන්ද්‍රිකාව පිහිටි ස්ථානය 3.73 AU වෙත ළඟා වීමට දින අටක් ගත විය හැකි බව, ආසන්න වශයෙන් ඉලිප්සාකාර පථයට අංශක 45 පිටතින්,.
අනෙක් කණ්ඩායම, නිරත වුනා අභ්‍යවකාශ යානයේ වර්ණාවලීමානයේ සංයුතිය මගින් ලබා ගත්ත දත්ත අනුව. හදිසියේ අයනීකරණ කොටස් වල මට්ටම් වල විශාල උස් වීමක් එම කාලයේ දීම. ග්‍රහ වස්තුවක සාපේක්ෂ සුලභාතාවයක් රසායනික මූලද්‍රව්‍යය වල වල්ගා තරුවල දැකිය හැකි එය නියත වශයෙන්ම වල්ගා තරුවක් වෙනවා. .
Ulysses චන්ද්‍රිකාවේ මුණ ගැසීම පදනම්ව, වල්ගා තරුවේ වල්ගය අවම වශයෙන් 570 million km (360 million miles; 3.8 AU) දිගු විය. මෙය දෙගුණයක් වගේ දිගු වුනා මිට පෙර දිගම වල්ගය හිමි වූ වල්ගා තරුවේ වල්ගය මෙන්, එය තමා Great Comet of 1843, වූ 2.2 AU දිගු වූ.
එක්ස් කිරණ විමෝචනය
මෙහි තවත් වඩාත් පුදුමයට කරුණක් වන්නේ වල්ගා තරුව සූර්ය ග්‍රහ මණ්ඩලය හරහා යන එය අනාවරණය කර ගත්තේ එය එක්ස් - කිරණ නිකුත් කිරීමත් සමගයි.මෙය නිරීක්ෂණය කල රෝස්ට් චන්ද්‍රිකාව අති ප්‍රබල එක්ස් - කිරණ නිකුත් කිරීමක් හෙළි කර ගනු ලැබුවා. මෙය වල්ගා තරුවකින් මේ විදිහට දැකීමට සිදු වූ පළමු වතාව වුනා., නමුත් ඉක්මනින් ම තාරකා විද්‍යාඥයන් සොයා ගත්ත හැම වල්ගා තරුවක් ම එය දැක්මෙන් ම එක්ස් - කිරණ නිකුත් කරමින් තිබෙන බව. හයිකුතකේ වල්ගාතරුව එහි න්‍යෂ්ටිය වටා දීප්තිය ක්‍රමයෙන් වැඩි වන ආකාරයට සූර්යයාගෙන් ඉවතට වලිගය දිගු වන සේ දිස් විය. .
එක්ස් කිරණ නිකුත් වීම යන්ත්‍රණ දෙකක සංයෝජනයක් ලෙස පරිකල්පනය කලා .වල්ගා තරුවේ න්‍යෂ්ටියෙන් වාෂ්ප භවනය වන ද්‍රව්‍යය හා සූර්ය සුළඟ සමග දක්වන අන්තර් ක්‍රියාව සැලකිය යුතු දායකත්වයක් දක්වන බව. සූර්ය එක්ස් කිරණ වල අනෙක් සෞරග්‍රහ මණ්ඩල ග්‍රහ වස්තු වන සඳ වගේ වල දකිනවාට වඩා, නමුත් සරල ගණනය කිරීම් වලින් පවා අනුවකට හෝ දුවිලි අංශුවකට විය හැකි වැඩිම එක්ස් කිරණ පරාවර්තකතාවයක් උපකල්පනය කර නො හැකි වුනා පැහැදිලි කිරීමට හයිකුතකේ  වල්ගා තරුවෙන් නිකුත් වූ  බහුතරයක් නිරීක්ෂිත ස්‍රාවය  ,වල්ගා තරුවේ වායු ගෝලය ඉතා සියුම් හා ව්‍යාප්ත වෙනකොට. වල්ගා තරුව නිරීක්ෂණයෙන් C/1999 S4 (LINEAR) සමගින් චන්ද්‍ර චන්ද්‍රිකාව 2000 දී  in 2000 ස්ථිරව නිර්ණය කළා තරුවෙන් නිරීක්ෂණය වන එක්ස් කිරණ නිපදවෙනු ලබන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන් සූර්ය සුළඟෙහි පවතින අධික වශයෙන්  සෘණ ආරෝපිත  කාබන් ඔක්සිජන් හා නයිට්‍රජන් අංශු සහ වල්ගා තරුවේ පවතින ස්වාභාවික ජලය, ඔක්සිජන් හා හයිඩ්‍රජන්  අතර ආරෝපණ හුවමාරුවේ දී සිදු වන ගැටීම හේතුවෙන් බව.
න්‍යෂ්ටික ප්‍රමාණය හා ක්‍රියාකාරකම්
රේඩාර් කිරණ වල ප්‍රතිපලයක් වශයෙන්  Arecibo නිරීක්ෂණාගාරය පෙන්වා දුන්නවල්ගා තරුවේ න්‍යෂ්ටිය  ආසන්න වශයෙන් 4.8 km  හරස් කඩකින් සහ වට වී තිබුණ තත්පරයට මීටර් කිහිපයක් වේගයෙන් න්‍යෂ්ටියෙන් ඉවතට ඇදෙන බොරළු කැට ප්‍රමාණයේ අංශු වලින්. ප්‍රමාණ මිනුම් ගැනීමට වක්‍ර ආකාරයේ ඇස්තමේන්තු කිරීමට අධෝරක්ත කිරණ නිකුත් වීම හා ගුවන් විදුලි තරංග නිරීක්ෂණයන් උපයෝගී කර ගනු ලැබුවා. .
කුඩා ප්‍රමාණයේ න්‍යෂ්ටියක් සහිත වූ (හේලිගේ වල්ගාතරුව ආසන්න වශයෙන්15 km හරස් කඩකින් යුක්ත වුනා. එහෙත් හෙල් බෝප්  වල්ගා තරුව ආසන්න වශයෙන්  60 km හරස්කඩකින්)  එයින් ගම්‍ය වන්නේ එය එතරම් දීප්තිමත් මත් වීමට නම් එය කොතරම් ක්‍රියාකාරීවයක් දැක්වුවා ද යන්නයි. බොහොමයක් වල්ගා තරු එහි මතු පිටින් නිර්වායුකරණය සිදු වෙනවා කුඩා ප්‍රමාණයෙන්. නමුත් හයිකුතකේ වල්ගාතරුව මතුපිට පුරාවටම ක්‍රියාකාරී ව පෙනි ගියා. දුහුවිලි නිකුත් වීමේ සීග්‍රතාවය ආසන්න වශයෙන්  2 kg/s  වුනා මාර්තු ආරම්භයේ සිටම, වැඩි වුනා  3 kg/s දක්වා සූර්යයා සමීප ලක්ෂයට ළඟා වන තුරු ම. මේ කාල වකවානුව තුලම, දුහුවිලි නිකුත් වීමේ වේගය වර්ධනය වුනා 50 m/s සිට 500 m/s දක්වා.
තාරකා විද්‍යාඥයන්ට වල්ගා තරුවේ න්‍යෂ්ටියෙන් ද්‍රව්‍යමය කොටස් ඉවත් වීම නිරීක්ෂණයට හැකියාව ලැබුණේ එහි භ්‍රමණ කාලයේ දී පමණයි. . එය පෘතුවිය පසු කරනවාත් සමග, විශාල දූමයක් හෝ කුඩා බින්දු වශයෙන් වූ ද්‍රව්‍යමය කොටස් නිකුත් වීමක් සූර්යයා දෙසට සෑම පැය 6.23 වරක් ම.
සටහන්
<li> Solution using the Solar System Barycenter. For objects at such high eccentricity, the Sun's barycentric coordinates are more stable than heliocentric coordinates.</li>
</ol>
මානව ප්‍රතිශක්ති ඌණතා වෛරසය
මානව ප්‍රතිශක්ති ඌණතා වෛරසය හෙවත් HIV යනු රෙට්‍රො වෛරසයක් වන අතර එමගින් නතු කරගත් ප්‍රතිශක්ති ඌණතා සින්ඩ්‍රෝමය හෙවත් AIDS රෝගය ඇතිවේ. මෙහිදී මිනිසුන් තුළ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය අක්‍රීය වීම ආරම්භවන අතර එමගින් මාරාන්තික අවස්ථාවාදී ආසාදන ඇතිවේ. මින් පෙර මෙම වෛරසය සදහා මානව - T - වසා ‍ෛ‍සල වෛරස -III (HTLV – III) , වසා ගැටිති විශාල වීම හා සම්බන්ධ වෛරසය (LAV) සහ AIDS - සම්බන්ධ රෙට්‍රො වෛරසය (ARV) නමින් හැදින්වුණි.
HIV ආසාදන බෝවීමක් සිදුවනු ලබන්නේ රුධිරය, ශුක්‍ර තරල, යෝනි මාර්ගයේ ස්‍රාවයන්, ශුක්‍ර මෝචනය හෝ මව් කිරි මගිනි. මෙම දේහ තරල තුළ HIV නිදහස් වෛරස අංශු ලෙස සහ ආසාදිත ප්‍රතිශක්තිකරණ සෛල තුළ අන්තර්ගතව ඇත. AIDS රෝගය ව්‍යාප්ත වීම සිදුවනු ලබන ප්‍රධාන මාර්ග හතර වනුයේ අනාරක්ෂිත ලිංගික සංසර්ගයක් මගින්, අපවිත්‍ර වූ එන්නත් කටු මගින් මව් කිරි මගින් හා දරු ප්‍රසූතියේ දී ආසාදිත මවගෙන් දරුවාට ගමන් කිරීම යන ක්‍රම වලිනි. HIV සදහා රුධිරය හා එහි නිෂ්පාදනයන් පරීක්ෂණයට ලක් කිරීම මගින් HIV ආසාදනය සංවර්ධිත රටවල බොහෝ දුරට අවම වී ඇත.
මිනිසුන් තුළ HIV ආසාදන ඇතිවීම වසංගත රෝග තත්වයක් බවට පත්ව ඇත. 2006 ජනවාරි මාසයේදී HIV / AIDS (UNAIDS) හි ඒකාබද්ධ එක්සත් ජාතීන්ගේ වැඩසටහන මගින් සහ ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය මගින් තක්සේරු කර ඇති අන්දමට 1981 දෙසැම්බර් පළමු වෙනිදා ඒඩ්ස් රෝගය මුල්වරට හදුනාගත් දිනයේ සිට එමගින් පුද්ගලයින් මිලියන 25 කටත් අධික සංඛ්‍යාවක් මරණයට පත්වී ඇත. එමගින් එය ඉතිහාසය තුළ වඩාත් විනාශකාරී වසංගත තත්වය ලෙසට පත්ව ඇත. තක්සේරු කර ඇති අන්දමට ලෝක ජනගහනයෙන් 0.6% ක් HIV මගින් ආසාදනයට ලක්ව ඇත. වසර 2005 දී පමණක් AIDS මගින් ජීවිත මිලියන 2.4 – 3.3 අතර සංඛ්‍යාවක් පිළිගෙන ඇති අතර එයින් 570,000 කට අධික සංඛ්‍යාවක් කුඩා ළමුන් වේ. මෙමගින් වන මරණ සංඛ්‍යාවෙන් තුනෙන් එකක්ම අප්‍රිකානු රටවල සිදුවන අතර එමගින් ආර්ථික වර්ධනය අඩපණ කර දරිද්‍රතාවය ඉහළ නංවයි. නූතන තක්සේරු කිරීම්වලට අනුව HIV මගින් අප්‍රිකාවේ පුද්ගලයින් මිලියන 90 ක් ආසාදනයට ලක්ව ඇති අතර මිලියන 18 ක් පමණ අවම අනාථයින් සංඛ්‍යාවක් ඇති වී ඇති බවට ද ගණන් බලා ඇත. ප්‍රතිරෙට්‍රො‍වෛරස ප්‍රතිකාර ක්‍රම මගින් HIV ආසාදනවලින් සිදු කරන මරණ සංඛ්‍යාව අඩු වී ඇති නමුත් ‍ඖෂධ ලබා ගැනීමේ හැකියාව නොමැත.
HIV මගින් මානව ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතීන් අත්‍යාවශ්‍ය සෛල ප්‍රාථමික වශයෙන් ආසාදනය කරනු ලැබේ. ඒවා නම් උපකාරක T සෛල, (විශේෂයෙන් CD4 + T සෛල) මහා භක්ෂාණු සෛල සහ ඩෙන්ඩ්‍රිටික් සෛලයි. HIV ආසාදන මගින් ප්‍රධාන ක්‍රියාවලි තුනක් ඔස්සේ සිරුර තුළ CD4 + T  සෛල අවම වීමක් සිදුවේ. ඒවා නම් මූලිකවම ආසාදිත සෛල සෘජුවම වෛරස මගින් මරණයට පත්වීම, දෙවනුව ආසාදිත සෛල සීග්‍රයෙන් ස්වාභාවික සෛල මරණයට ලක්වීම හා අවසාන වශයෙන් ආසාදිත සෛල හදුනාගන්නා CD8 සෛල විෂ වසා සෛල මගින් ආසාදිත CD4 +  T  සෛල  මරණයට පත්වීමයි. මෙලෙස CD4 + T  සෛල යම් කිසි තීරණාත්මක මට්ටමකට වඩා අඩු මට්ටමකට පහත වැටුණු අවස්ථාවන්හිදී සෛල මගින් පාලනය වන ප්‍රතිශක්තිකරණය අහිමි වන අතර සිරුර අවස්ථාවාදී ආසාදනවලට ක්‍රම ක්‍රමයෙන් බලපෑමට ලක්වේ.
අවසානයේ දී HIV ආසාදිත බොහෝ පුද්ගලයින්හට AIDS වැළදේ. මොවුන් බොහෝ විට මරණයට ලක්වන්නේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය ක්‍රමයෙන් අක්‍රීය වීම නිසා හටගන්නා අවස්ථාවාදී ආසාදන හා පිළිකාවන් හේතුවෙනි. HIV ආසාදිත පුද්ගලයින් දහයකගෙන් නව දෙනෙක්ම වසර 10 – 15 අවසානයේ දී AIDS රෝගය ඇති කරගනී. ප්‍රතිරෙට්‍රො වෛරස ප්‍රතිකාර ඇති ප්‍රදේශවල AIDS රෝගීන්ගේ ජීවිත අපේක්ෂාව එමගින් ඉහළ නංවයි. AIDS රෝගය නිර්ණය කිරීමෙන් පසුව එම ඖෂධ මගින් ජීවත් වීමේ හැකියාව වසර 2005 දී පෙන්වා දී ඇති අන්දමට වසර 5ක වඩා ඉහළ වේ. එම ඖෂධ නොමැතිව වසරක් තුළ දී මරණය ළගාවේ. නූතන හා අනාගතයේ දී භාවිතා කිරීමට අපේක්ෂිත ප්‍රතිකාර ක්‍රම මගින් HIV ආසාදිත පුද්ගලයකුට සාමාන්‍ය පුද්ගලයකුගේ මෙන් ආයු කාලයක් භුක්ති විදිය හැකි බවට අපේක්ෂා කෙරේ.
රෝග ව්‍යාප්තිය
thumb|300px|දකුණ|රෝග බෝවීමේ මාර්ගවලට නිරාවරණය වීමෙන් පසුව HIV – 1 ඇතිවීම සඳහා ඇති අවධානම
HIV – 2 රෝගය HIV – 1 ට වඩා අඩු සීඝ්‍රතාවයකින් මවගෙන් - දරුවාට ද ලිංගික ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්තවේ. thumb|සමලිංගික චර්‍යා හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාව තුල HIV ආසාදිතයන්ගේ ප්‍රතිශතය ඉහළ ගොස් ඇත. HIV වෛරසය ආසාදිත පුද්ගලයන්ගේ ඛේටය, කදුළු හා මුත්‍රාවල අඩු සාන්ද්‍රනවලින් අන්තර්ගත වේ. නමුත් මෙම ස්‍රාවයන් මගින් රෝග ඇති වූ අවස්ථාවක් පිළිබදව වාර්තා වී නොමැත. තවද මේ මගින් රෝග ඇති වීමේ අවධානමද නොසලකා හැරිය හැකිය. ලේටෙක්ස් කොන්ඩම් වැනි භෞතික බාධකයන් යොදා ගැනීම ද HIV රෝගය වළක්වා ගැනීමට උපකාරී වේ. ශුක්‍රාණු විනාශයට පත් කිරීමට භාවිතා කරන රසායනික ද්‍රව්‍යයන් ස්ත්‍රීන්ගේ යෝනි මාර්ගයට ඇතුළත් කරනු ලබන බාධක උපත් පාලන ක්‍රම සමග හෝ නොමැතිව භාවිතා කිරීම මගින් යෝනි මාර්ගය ආසාදනයට ලක්වීම මගින් රෝග ආසාදන සීඝ්‍රතාව ඉහළ යයි.
අප්‍රිකානු රටවල 1999ට ප්‍රථම සිදු කරනු ලැබූ නිරීක්ෂණාත්මක අධ්‍යයනයන් විසි හතකට අනුව පුරුෂයින්ගේ චර්ම‍ ඡේදනය මගින් HIV අසාදන අවධානම අවම වේ. කෙසේ නමුත් පසුව සිදු කරන ලද හෙලිදරව්වකින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ මෙම අධ්‍යයනයන්වලදී චර්මඡේදනය හා HIV ආසාදන අතර සම්බන්ධයක් පෙන්නුම් කර ඇත්තේ කිසියම් අත්‍යන්ත සාධකයක් හේතුවෙනි. පසුව සිදු කරන ලද අධ්‍යයනවලදී චර්මඡේදනයට ලක් නොවූ පිරිමින් ජීවානුහරිත ක්‍රම යටතේ චර්මඡේදනයට ලක් කරන ලද අතර තවත් කොටසක් චර්ම ඡේදනයට ලක් නොකරන ලදී. මෙම අධ්‍යයනයන් දකුණු අප්‍රිකාව, කෙන්යාව සහ උගන්ඩාව යන රටවල සිදු කරන ලද අතර ඒවායෙහි විෂම ලිංගික ක්‍රියාකාරකම් නිසා HIV බෝවීම 60%, 5.3% සහ 51% ලෙස  පිළිවෙලින් අඩු වීමක් පෙන්නුම් කරන ලදී. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙසට WHO හා UNAIDS  යන ආයතන මගින් විෂම ලිංගික ක්‍රියාකාරකම් නිසා HIV බෝවීම අඩු කිරීම ‍පිණිස අමතර ක්‍රියාකාරකමක් ලෙසට පිරිමින්ගේ චර්මඡේදනය නිර්දේශ කරනු  ඇත. පර්යේෂණ මගින් ඓතිහාසික සමාජීය හා සංස්කෘතික වටපිටාවන්වල පුරුෂ චර්මඡේදනය හා HIV ආසාදනය අතර සම්බන්ධතාවයක් ඇති දැයි සොයා බැලේ. ඇතැම් දකුණු අප්‍රිකානු වෛද්‍ය විශේෂඥයින් පවසන අන්දමට ජීවානුහරණය නොකරන ලද බ්ලේඩ් තල සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍යමය නොවන චර්ම ඡේදනය කිරීම සඳහා වරින් වර භාවිතා කිරීමේදී HIV බෝවීමේ අවධානම ඉහළ ගොස් ඇත.
රෝග විනිශ්චය
බහුතරයක් HIV ආසාදිත පුද්ගලයින් තමාට එම වෛරස ආසාදනය ඇති බව නොදනිති. උදාහරණයක් ලෙස අප්‍රිකාවේ නාගරික ජනගහනයෙන් ලිංගික ක්‍රියාකාරකම්වල යෙදෙන පුද්ගලයින්ගෙන් සියයට එකකටත් වඩා අඩු ප්‍රමාණයක් මේ සදහා පරීක්ෂාවට ලක් කර ඇති අතර ගම්බද ප්‍රදේශවල මෙය එයටත් වඩා අවම වේ. තවද නාගරික සෞඛ්‍ය පහසුකම් සදහා පැමිණෙන ගැබිණි මවුවරුන‍්ගෙන් 0.5% ක් පමණක් පරික්ෂාවට ලක්කර ප්‍රතිඵල දැනුම් දී උපදෙස් ලබා දී ඇති මෙම සංඛ්‍යාව ගම්බද ප්‍රදේශවල තවදුරටත් අවම වේ. දායකයන් සාමාන්‍යයෙන් තම රෝග තත්වය පිළිබදව දැනුවත් නොවන අතර වෛද්‍ය පර්යේෂණවලදී හා ඖෂධ සෑදීමේ දී ඔවුන්ගේ රුධිරය යොදාගන්නා විටදී එවා HIV සදහා පරීක්ෂාවට ලක් කෙරේ.
HIV – 1 සදහා පරීක්ෂා කිරීමේ දී සිදු කරන මුල්ම පරීක්ෂණය HIV – 1 සදහා වූ ප්‍රතිදේහ හදුනාගැනීම සදහා සිදු කරන enzyme – linked immunosorbent assay හෙවත් ELISA පරීක්ෂණයයයි. මෙම ELISA පරීක්ෂණයට ප්‍රතිචාර නොදක්වන පුද්ගලයින් HIV – 1 ආසාදන රහිත පුද්ගලයින් ලෙසට හදුන්වනු ලබන අතර එසේ නම්කිරීම වලංගු වන්නේ HIV-1මගින් අසාදිත පුද්ගලයකුට නැවත වරක් නිරාවරණය නොවන තුරුය. ELISA පරීක්ෂණය සදහා ප්‍රතිචාර දක්වන රුධිර සාම්පල නැවතත් පරීක්ෂණවලට බදුන් කෙරේ. මෙලෙස යලිත් සිදු කරන පරීක්ෂණවලදී ධනාත්මක ප්‍රතිචාරයක් දක්වයි නම් ඒවා western bolt, immunofluorescence assay (IFA) යන වඩාත් විශේෂ වූ පරීක්ෂණවලට ලක් කෙරේ. ELISA පරීක්ෂණය මගින් කිහිපවරක්ම සහ western bolt හෝ IFA පරීක්ෂණ මගින් ධනාත්මක ප්‍රතිචාර ලබාදුන් රුධිර සාම්පලයක් සහිත පුද්ගලයකු HIV ආසාදිත රෝගයකු සේ ‍සැලකේ. ELISA  පරීක්ෂාව මගින් කිහිපවරක්ම ධනාත්මක ප්‍රතිචාර ලබාදුන් සාම්පලයක් western bolt මගින් ප්‍රතිචාර නොදැක්විය හැකිය. එසේ වන්නේ අසාදිත පුද්ගලයකුගේ අසම්පූර්ණ ප්‍රතිදේහ මගින් ප්‍රතිචාර දැක්වීම නිසාවෙන් හෝ ආසාදනය නොවූ පුද්ගලයකුගේ සිදුවන විශේෂ නොවූ ප්‍රතික්‍රියා හේතුවෙනි. IFA ක්‍රමය මේ අවස්ථා‍වන්හිදී නිවැරදි තීරණයකට ඒම පිණිස යොදාගත හැකි නමුත් එය බහුලවම භාවිතයට නොගැනේ. western bolt ක්‍රමය මගින් ද නිශ්චිත තීරණයකට එළඹිය නොහැකි අවස්ථාවන්හිදී වෛරස න්‍යෂ්ටික අම්ල සදහා පරීක්ෂා කිරී‍ම ද සිදු කෙරේ. මීට අමතරව ලබාගන්නා සාම්පලයෙහි ගුණාත්මක බව අඩු වීමෙන් ද නිශ්චිත නිර්ණයකට පැමිණීමට නොහැකි වේ. එවන් අවස්ථාවලදී තවත් සාම්පලයක් ලබාගෙන HIV සදහා පරීක්ෂා කෙරේ.
ඊඩන් ගාඩන්ස්
ඊඩ්න් ගාර්ඩ්න් ( Eden Garden) ක්‍රීඩාංගණය යනු ඉන්දියාවේ කොල්කටා හි පිහිටි ක්‍රීඩාංගණයකි. මෙය 1864 දී නිර්මාණය කර ඇති අතර ඉන්දියාවේ පිහිටි පැරණිතම ක්‍රීඩාංගණයයි. එසේම මෙය ලොව තෙවනුවට විශාලතම ක්‍රීඩාංගණය ලෙසත්, ඉන්දියාවේ දෙවනුවට විශාලතම ක්‍රීඩාංගණය ලෙසත් සැලකෙයි. මෙහි ප්‍රේක්ෂක ධාරිතාවය 66,000 ක් වන අතර ඉන්දියානු ක්‍රිකට් හි මුදුන්මල්කඩක් ලෙස සැලකෙන ස්ථානයකි.
බෙරික් යටත් කර ගැනීම (1482)
බෙරික් අපෝන් ට්වීඩ් සහ එහි මාලිගය 1482දී ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් විසින් අල්වා ගන්නා ලද්දේ එංගලන්ත-ස්කොට්ලන්ත යුද්ධ අතරතුරදීය. 1482, ජූනි 14 දිනදී අත්සන් තැබුණු, ෆොදරිංගේ සම්මුතිය ප්‍රකාර,   ස්කොට්ලන්තයේ තුන්වන ජේම්ස් රජුගේ සහෝදර ඇලෙක්සැන්ඩර් ස්ටුවර්ට්, ඇල්බනියේ ආදිපාදවරයා විසින්, තමා ස්කොට්ලන්තයේ රජ බවට ප්‍රකාශ කොට, එංගලන්තයේ සතරවන එඩ්වඩ් රජුහට  පක්ෂපාතිත්වය දිවුරා පොරොන්දු විය. මෙයින් පසුව සිදුවූ ස්කොට්ලන්ත ආක්‍රමණයේදී, ඇල්බනියේ ආදිපාදවරයා සිහසුනෙහි හිඳවීමට අසමත් වුවද, 1482 අගෝස්තු 24 දිනදී මාළිගාව යටත් වීමෙන් පසුව, බෙරික් අපෝන් ට්වීඩ් යන මායිම් සුළු-නගරය ඉංග්‍රීසීන්ට යටත්ව පැවතිණි.
Eiza González
ඊසා ගොන්සාලෙස් රෙයිනා (උපත 1990 ජනවාරි 30) මෙක්සිකානු නිළියක සහ ගායිකාවකි. ඇය මෙක්සිකානු සංගීත telenovela දී Lola Valente ලෙස භූමිකාව ආරම්බවීමට සඳහා ජනප්රිය Lola, érase una vez (2007-2008) සහ පසුව මත Clara Molina හි ප්රධාන චරිතය රඟපෑවේය.
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1990 උපත් ප්‍රවර්ගය:CS1 ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර (es)
අලිංගික ප්‍රජනනය
අලිංගික ප්‍රජනනය විජන්මාණු සංයෝජනයක් හෝ වර්ණදේහ සංඛ්‍යාවෙහි වෙනසක් හෝ සිදු නොවන ප්‍රජනන වර්ගයකි. තනි සෛලයකින් හෝ බහුසෛලීය ජීවියෙකුගෙන් හෝ අලිංගික ප්‍රජනනය නිසා ඇතිවන  ජනිතයා විසින් ජනකයාගේ ජාන උරුම කර ගනියි. ආකියා සහ බැක්ටීරියා වැනි ඒක සෛලීය ජීවින්ගේ ප්‍රාථමික ප්‍රජනන ක්‍රමය වන්‌නේ අලිංගික ප්‍රජනනයයි. බොහෝ බහු සෛලීය සත්ත්වයන්, ශාක සහ දිලීර විසින්ද අලිංගික ලෙසින් ප්‍රජනනය සිදු කල හැක.
බෙරික් මාළිගාව
බෙරික් මාළිගාව යනු, එංගලන්තයේ, නෝතම්බර්ලන්ඩ්හී, බෙරික් අපෝන් ට්වීඩ්හී පිහිටි නටබුන්වූ මාළිගාවකි.
12වන සියවසෙහිදී, මාළිගාව ගොඩනගනලද්දේ, ස්කොට්ලන්ත ජාතික පළමුවන ඩේවිඩ් රජ විසිනි. එය ස්කොට්ලන්තයට යළි-පවරාදීමට පෙරාතුව, 1296-8 දී, ඉංග්‍රීසි ජාතික පළමුවන එඩ්වඩ් රජු විසින් මාළිගාව යළි-තැනවීම සහ සුළු-නගරයෙහි කොටු පවුරු ශක්තිමත් කරවීම සිදු කෙරිණි.
විශ්ලේෂණ රසායන විද්‍යාවේ ඉතිහාසය
විශ්ලේෂණ රසායන විද්‍යාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රධාන වශයෙන් විශ්ලේෂී රසායන විද්‍යාවේ විශාල දියුණුවීම් 1900 න් පසු සිදුවිය. මේ කාලය තුළ මෙම ක්ෂේත්‍ර තුළ උපකරණ ඇසුරින් සිදු කළ විශ්ලේෂණයන් වඩ වඩාත් ප්‍රමුඛ විය. මෙහි දී වර්ණාවලීක්ෂ ක්‍රම තාක්ෂණය විසිවන සියවසේ ආරම්භයේ සොයා ගැනුණු අතර එය විසිවන සියවසේ අග භාගයේ දී ශෝදනයකට ලක් කෙරුණි. වියෝජන විද්‍යාව ද මෙම කාලසීමාව තුළ සම දියුණුවක් පෙන්නුම් කළේය. පසුව අධි ක්‍රියාකාරී උපකරණ භාවිතයත් සමග ඉතා අධික වර්ධනයක් ඇතිවීය. 1970 දී බහුතරයක් මෙම තාක්ෂණ ක්‍රමවේද භාවිතයෙන් සම්පූර්ණ සාම්පල්වල විදහා දැක්වීමක් ළගා කර ගැනිණි. ආසන්න වශයෙන් 1970 සිට අද දක්වා වන විට විශ්ලේෂණ රසායනය ටිකෙන් ටික වැඩි දියුණු වී ජීව විද්‍යාත්මක ගැටලු වඩ වඩාත් විශ්ලේෂණය කරමින් මීට ප්‍රථම අකාබනික සහ කුඩා කාබනික අණු පිළිබඳව පැවති විශ්ලේෂණ සාපේක්ෂව අඩු කර ඇත. විසිවන සියවසේ අගභාගය වනවිට විශ්ලේෂී රසායන විද්‍යාවේ පුළුල් දියුණුවක් දක්නට හැකිවිණි.
අයෝ
අයෝ යනු බ්‍රහස්පතිගේ ගැලීලියානු චන්ද්‍රයින් අතුරින් ඇතුළතින් ම (එනම් ග්‍රහ ලෝකයට කිට්ටුවෙන්ම) පිහිටි චන්ද්‍රයා වන අතර එහි විෂ්කම්භය කිමී 3,642 වේ. එය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ චන්ද්‍රයින් අතුරින් හතරවන විශාලතම චන්ද්‍රයා ද වේ. එය හේරා දේවතාවියගේ පූජකවරිය මෙන්ම සියුස් මහ දෙවියා‍ගේ ආදරවන්තියද වූ අයෝ වෙනුවෙන් අයෝ ලෙස නම් කරන ලදී.
සක්‍රීය ගිණි කඳු 400කට අධික ප්‍රමාණයක් සහිත අයෝ චන්ද්‍රයා භූ විද්‍යාත්මකව සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති සක්‍රීයම වස්තුව වේ. මෙම අධික භූ ගෝලීය සක්‍රීයතාවයට ‍හේතු වන්නේ බ්‍රහස්පති විසින් ඇති කරන වෙනස්වන ආකර්ෂණය නිසා අයෝ චන්ද්‍රයාගේ අභ්‍යන්තරයේ ඝර්ෂණය තුළින් හටගන්නා උදම් උෂ්ණත්වයයි. මෙහි ඇති ඇතැම් ගිණි කඳු මගින් පිට කරන සල්ෆර් හා සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් දුම් රොටු කිලෝමීටර 500 (සැතපුම් 310) පමණ උසකට ඉහළ යයි. තවද අයෝ ග්‍රහයාගේ පෘෂ්ඨය කඳු 100කින් පමණ සමන්විත වේ. ඒවා අයෝහි පාදමේ වූ සිලිකේට කබොල්ලෙහි වූ අධික තෙරපුම පාදක කරගෙන ඉහළට සෑදුණු කඳු වේ. එහි ඇතැම් කඳු පෘථිවියේ එවරස්ට් කන්දටත් වඩා උස් වේ. බාහිර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති (ඝන අයිස් තට්ටු ඇති) අනෙක් බොහෝ උපග්‍රහයන් මෙන් නොව අයෝ චන්ද්‍රයා ද්‍රව යකඩ හෝ අයන් සල්ෆයිඩ් හරයක් වටා ඇති සිලිකේට් පාෂාණවලින් මූලිකව සමන්විත වේ. තවද, අයෝ ග්‍රහ‍යාගේ පෘෂ්ඨයේ වැඩි ප්‍රමාණයක් සල්‍ෆර් හා සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් තුහිනවලින් වැසී පවතී.
අයෝ චන්ද්‍රයා සොයාගැනීම 17 හා 18 වැනි ශත වර්ෂවලදී අභ්‍යවකාශ විද්‍යාවේ දියුණුවට විශාල ලෙස උපකාරී විය. එය 1610 දී ගැලීලියෝ ගැලීලි විසින් අනෙකුත් ගැලීලියානු උපග්‍රහයන් සමඟ සොයාගන්නා ලදී මෙම සොයාගැනීම සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ කොපර්නිකන් ආකෘතිය (Copernican model) පිළි ගැනීමට, කෙප්ලර්ගේ චලිතය පිළිබඳ නියමයන්වල දියුණුවට  හා  මුල් වරට ආලෝකයේ ප්‍රවේගය මැනීමට ද එය උපකාරී විය. 19 හා 20වන සියවස් ‍දක්වාම පෘථිවියට අයෝ චන්ද්‍රයා ආලෝක ලපයක්ම පමණක් විය. ඉන් පසු එහි අඳුරු රතු ධ්‍රැව හා දීප්තිමත් සමක ප්‍රදේශ වැනි මහා පරිමාණ පෘෂ්ඨ ලක්ෂණ හැදෑරීමට හැකි විය. 1979 දී වොයේජර් අභ්‍යවකාශ යානා දෙක අයෝ ,ගිනිකඳු, විශාල කඳු හා නැවුම් පෘෂ්‍ඨයකින් යුත් හා ගැටුම් ආවාටවලින් තොර භූවිද්‍යාත්මක සක්‍රීය ග්‍රහලොවක් බව හෙළි කෙරිණි.ගැලීලියෝ අභ්‍යවකාශ යානය 1990 ගණන්වලදී හා 2000 දී එය අසලින් ගමන් කරමින් එහි අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය හා පෘෂ්‍ඨයේ සංයුතිය සොයා බලන ලදී. තවද මෙම යානා විසින් බ්‍රහස්පතිගේ චුම්භක ගෝලය හා උපග්‍රහයා අතර ඇති සබැඳියාව ද අයෝ ග්‍රහයාගේ කක්ෂයේ කේන්ද්‍රගත වී ඇති විකිරණ තීරුව පිළිබඳව ද සොයා බැලීය. මෙම පර්යේෂණ 2007 මුල් මාස කිහිපය තුළදී නැවත සක්‍රීය වුණු අතර ඒ ප්ලූටෝ‍ වෙත යැවූ නිවු හොරයිසන් (New horizons) හි දුරස්ත පියැඹීම තුලිනි.
සම්භාව්‍යය යාන්ත්‍ර විද්‍යාව
සම්භාව්‍යය යාන්ත්‍ර විද්‍යාව ( බොහෝ විට එහි උප ක්ෂේත්‍රයක්වන නිව්ටෝනියානු යාන්ත්‍ර විද්‍යාව සමග පැටලේ). ප්‍රක්ෂිප්තවල සිට යන්ත්‍ර කොටස් දක්වා මෙන්ම අභ්‍යවකාශයානා, තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තු (ග්‍රහලෝක, තාරකා හා චක්‍රාවාට වැනි) වැනි මහේක්ෂීය වස්තුවල චලිතය විස්තර කිරිමට යොදා ගනී. සලකන ලද වස්තූන් මහේක්ෂීය වස්තූන් වන තාක් කල් සහ වස්තූන්ගේ ප්‍රවේගය ආලෝකයේ වේගයට වඩා ඉතා කුඩා වන තාක් කල් මෙම සිද්ධාන්ත නිවැරදි ප්‍රතිපල ගෙන දේ. සම්භාව්‍ය යාන්ත්‍ර විද්‍යාව විද්‍යාවේ හා තාක්ෂණයේ විශාලම හා පැරණිම විෂයයන්ගෙන් එකකි.
මෙය හැරුණු කොට වායු, තරල හා ඝන වස්තු වල හැසිරීම විස්තර කෙරෙන අනු කොටස් ද සම්භාව්‍ය යාන්ත්‍ර විද්‍යාවෙහි පවතී. සම්භාව්‍යය යාන්ත්‍ර විද්‍යාව, අධි ප්‍රවේගයෙන් ආලෝකයේ ප්‍රවේගයට ළඟා වෙමින් චලනය වන වස්තු සඳහා සත්‍ය නොවන අතර එබඳු වස්තූන්ගේ චලිතය විස්තර කිරීමට විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය අවශ්‍ය වේ. සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවාදය, නිව්ටන්ගේ සාර්වත්‍ර ගුරුත්වාකර්ෂණ නියමය සමඟ විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය මුසු කරමින් ගුරුත්වය යන සංකල්පය දෙස ගැඹුරින් බැලීමට භෞතික විද්‍යාඥයිනට ඉඩ සලසයි. භෞතික විද්‍යාවේදී සම්භාව්‍යය යාන්ත්‍ර විද්‍යාව, යාන්ත්‍ර විද්‍යාවෙහි ප්‍රධාන උපකොටස් දෙකෙන් එකක් වන අතර බලපැවැත්වෙන භෞතික නීති එකතුවක් හා වස්තු හා වස්තුවල එකතුවල චලිතය ගණිතමය වශයෙන් විස්තර කිරීමත් සමග සැලකිල්ලට ගනී. අනෙක් උපක්ෂේත්‍රය වන්නේ ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාවයි.
සම්භාව්‍යය යාන්ත්‍ර විද්‍යාව යන වදන සාපේක්ෂතාවාදය හා ක්වොන්ටම් භෞතිකය නිර්මාණය වීමට පෙර, ටයිකො බ්‍රා හා ගැලීලියෝගේ භූගෝලීය ප්‍රක්ෂිප්ත චලිතය මත පදනම් වූ ජොහැන්නස් කෙප්ලර්ගේ ආදී තාරකා විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්ත මත ගොඩනැගුණු ශ්‍රීමත් අයිසැක් නිව්ටන් හා 17 වන සියවසේ බොහොමයක් සමකාලීන විද්‍යාඥයන් විසින් ආරම්භ කළ ගණිතමය භෞතික විද්‍යා පද්ධතියක් හැඳින්වීමට 20 වන සියවසේ දී නිර්මාණය විය. එබැවින් සමහරක් මූලාශ්‍ර අයින්ස්ටයින්ගේ සාපේක්ෂතාවාදය සම්භාව්‍ය යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ කොටසක් ලෙස නො සලකයි. කෙසේ නමුත් නූතන මූලාශ්‍ර ගණනක අයින්ස්ටයින්ගේ යාන්ත්‍ර විද්‍යාව ඇතුළත් වන අතර ඔවුනට අනුව එය සම්භාව්‍යය යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ වඩාත් දියුණු හා නිවැරදි ආකාරයයි. සම්භාව්‍යය යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ වර්ධනයේ මූලික අවධිය නිව්ටෝනියානු යාන්ත්‍ර විද්‍යාව ලෙස හඳුන්වනු ලැබෙයි. නිව්ටෝනියානු යාන්ත්‍ර විද්‍යාව, නිව්ටන් විසින් ලෙයිබනිස් හා අනෙක් අය සමග සමාන්තරව හඳුන්වා දෙන ලද ගණිත ක්‍රම හා ක්‍රියාවේ යොදවන ලද භෞතික සංකල්ප සමග සම්බන්ධ වේ. මෙය ඉදිරි කොටස්වලදී තව දුරටත් විස්තර කර ඇත. වඩා වියුක්ත හා සාමාන්‍යය ක්‍රම වලට ලැග්රන්ජියානු යාන්ත්‍ර විද්‍යාව (Lagrangian mechanics) හා හැමිල්ටෝනියානු යාන්ත්‍ර විද්‍යාව (Hamiltonian mechanics) ‍ඇතුළත් වේ. සම්භාව්‍යය යාන්ත්‍ර විද්‍යාව හා නිව්ටෝනියානු යාන්ත්‍ර විද්‍යාව යන වදන් දෙකම සමාන ලෙස සලකන අතර (සාපේක්ෂතාව නොසලකා හැරේනම්) එහි අන්තර්ගතයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් 18 හා 19 වන ශත වර්ෂවල නිර්මාණය විය. සම්භාව්‍ය යාන්ත්‍ර විද්‍යාව, විශේෂයේන් විශ්ලේෂණාත්මක යාන්ත්‍ර විද්‍යාව පසු කලෙක නිව්ටන්ගේ පර්යේෂණයන්ට වඩා සැලකිය යුතු තරම් දියුණුවක් ලබා ගනු ලැබිණි.
විස්ථාපනය හා එහි ව්‍යුත්පන්න
ලක්ෂීය අංශුවක විස්ථාපනය හෝ පිහිටීම අර්ථ දක්වනු ලබන්නේ සාමාන්‍යයෙන් ඛණ්ඩාංක The SI derived units with kg, m and s	  විස්ථාපනය	m වේගය	m s−1 ත්වරණය	m s−2 ත්වරණය / කාලය	m s−3 විශිෂ්ට ශක්තිය	m² s−2 අවශෝෂණ මාත්‍රා සීඝ්‍රතාව	m² s−3 අවස්ථික ප්‍රවේගය	kg m² ගම්‍යතාවය	kg m s−1 ‍කෝණික ගම්‍යතාවය	kg m² s−1 බලය	kg m s−2 ව්‍යාවර්තනය	kg m² s−2 ශක්තිය	kg m² s−2 ක්ෂමතාවය	kg m² s−3 පීඩනය	kg m−1 s−2 පෘෂ්ඨික ආනතිය	kg s−2 ප්‍රවිකිරණතාවය	kg s−3 ප්‍රගති දුස්ස්‍රාවීතාවය	m² s−1 ගතික දුස්ස්‍රාවීතාවය	kg m−1 s	 පද්ධතියක මූල ලක්ෂණයේ පිහිටුවන ලද 0 නැමැති අවකාශයේ වූ අභිමත නියත සමුද්දේශ ලක්ෂ්‍යයකට සාපේක්ෂව වේ. එය 0 සිට ලක්ෂීය අංශුවට ඇති r දෛශිකය ලෙස අර්ථ දක්වයි. මේ සඳහා ලක්ෂීය අංශුව 0ට සාපේක්ෂව ස්ථාවරව පැවතීම අවශ්‍ය නොවේ. එනිසා r යනු t හි ශ්‍රිතයකි. මෙහි t යනු අභිමත ආරම්භක කාලයක සිට ගතවන කාලයයි. අයින්ස්ටයින්ට පෙර ‍සාපේක්ෂතාවාදයේ දී (ගැලීලි‍යන් සාපේක්ෂතාවාදය) කාලය නිරපේක්ෂයක් ලෙස සලකයි. එනම් දී ඇති ඕනෑම අවස්ථා යුගලක් අතර කාලය සෑම නිරීක්ෂයෙක් සඳහාම එකම අගයක් වේ. කාලයේ නිරපේක්ෂ බව මත රඳා පැවතීමට අමතරව පැරණි යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ දී අවකාශ ව්‍යුහය සඳහා යුක්ලීඩ් ජ්‍යාමිතිය උපකල්පනය කරයි.
ප්‍රවේගය හෙවත් කාලය සමඟ පිහිටීම වෙනස්වීමේ සීඝ්‍රතාවය අර්ථ දක්වන්නේ කාලයේ විෂයෙන් පිහිටීමේ ව්‍යුත්පන්නය ලෙස හෝ ලෙසයි.
පැරණි යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ ප්‍රවේගය සෘජුවම ආකලනයට හා ව්‍යාකලනයට භාජනය කෙරේ. උදාහරණයක් ලෙසථ කාර් රථයක් 60 km/h ප්‍රවේගයකින් ගමන් කරන වෙනත් කාර් රථයක පසු කරමින් නැගෙනහිර දිශාවට ගමන් කරන්නේ නම් අඩු ප්‍රවේගයෙන් ගමන් කරවා රථයට සාපේක්ෂව අනෙක් රථයේ ප්‍රවේගය නැගෙනහිර දිශාවට 60 − 50 = 10 km/h වේ. එලෙස ප්‍රවේගය බටහිර දිශාවට ගමන් කරයි. ප්‍රවේගයන් දෛශික රාශීන් ලෙස සෘජුවම ආකලනය කළ හැක. ඒවා දෛශික විශ්ලේෂණ ක්‍රමවේද සමඟ භාවිතා කළ යුතුය.
ගණිතමය වශයෙන් ඉහත සාකච්ඡාවට අදාල මුල් වස්තුවේ ප්‍රවේගය  දෛශික‍ෙයන් ද දෙවන වස්තුවේ ප්‍රවේගය   දෛශිකයෙන්ද , දක්වයි නම් ද එවිට u යනු මුල් වස්තුවේ වේගය ද v  යනු දෙවන වස්තුවේ වේගය ද   හා   යනු පිළිවෙලින් ඉහත වස්තූන් දෙකෙහි චලිත දිශාවන්ට වූ ඒකක දෛශික ද වේ නම් ද දෙවන වස්තුවට සාපේක්ෂව මුල් වස්තුවේ ප්‍රවේගය
‍එලෙසම
නැතහොත් ප්‍රවේග‍යන්ගේ දිශාවන් නොසලකා හැරිය විට මෙම වෙනස වේග අතර වෙනසක් ලෙස ප්‍රකාශ කළ හැක.
ත්වරණය
ත්වරණය හෙවත් ප්‍රවේගය වෙනස් වීමේ සිඝ්‍රතාවය යනු කාලය විෂයෙන් ප්‍රවේගයෙහි ව්‍යුත්පන්නය (කාලය විෂයෙන් පිහිටීමෙහි දෙවන ව්‍යුත්පන්නය) නැතහොත් යන්න වේ.
කාලයත් සමඟ ප්‍රවේගයේ විශාලත්වය වෙනස් වීම මඟින් හෝ ප්‍රවේගයේ දිශාව වෙනස් වීම මඟින් හෝ විශාලත්වය හා දිශාව යන දෙකම වෙනස් වීම මඟින් ත්වරණය ඇති විය හැක. ප්‍රවේගයේ විශාලත්වය පමණක් කාලයත් සමඟ අඩු වීමට “මන්දනය” යැයි කියනු ලැ‍බේ. නමුත් සාමාන්‍යයෙන් කාලය සමඟ ප්‍රවේගයේ ඕනෑම වෙනස්විමක් සඳහා එනම් මන්දනයන් ඇතුළත්ව, සරල ලෙස “ත්වරණය” යැයි කියනු ලැබේ.
සමුද්දේශ රාමු
ලක්ෂීය ‍වස්තුවක පිහිටීම, ප්‍රමේයය හා ත්වරණය ඕනෑම ඛණ්ඩාංක පද්ධතියක (සමුද්දේශ රාමුව) වූ අභිමත සමුද්දේශ ලක්ෂ්‍යයකට සාපේක්ෂව දැක්විය හැකි නමුත් ස්වභාවයේ පවතින යාන්ත්‍ර විද්‍යා නියම වඩාත් සරල තත්වයෙන් යෙදිය හැකි විශේෂ සමුද්දේශ රාමු පද්ධති කාණ්ඩයක් පැරණි යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ දී උපකල්පනය කෙරේ. මෙම විශේෂ සමුද්දේශ රාමුවලට අවස්ථිතික රාමු යැයි කියනු ලැබේ. ඒවායින් ඕනෑම දෙකක් අතර ත්වරිත චලිතයක් නොමැති වීමෙන් ඒවා ලාක්ෂණික වන අතර හා ඒවායින් ඕනෑම එකකට සාපේක්ෂව අංශුවක ත්වරිත චලිතයක් සඳහා බලයක පැවැත්ම අත්‍යාවශ්‍ය වේ. ඕනෑම අවස්ථිතික නොවන සමුද්දේශ රාමුවක් අවස්ථිතක රාමුවකට සාපේක්ෂව ත්වරිත චලිතයක් දක්වන නමුත් අවස්ථිතික ‍නොවන රාමුවක්ම සාපේක්ෂව ද අංශුවක්, ත්වරිත චලිතයක් පෙන්විය හැක. අවස්ථිතික රාමු සංකල්පයේ දුර්වලතාවයක් වන්නේ ඒවා හඳුනාගත හැකි නිශ්චිත ක්‍රමයක් නොමැති වීමයි. ප්‍රායෝගික අරමුණු සඳහා ඈත තරුවලට සාපේක්ෂව ත්වරණයක් නොමැති සමුද්දේශ රාමු ආසන්න වශයෙන් හොඳ අවස්ථිති රාමු ලෙස ගත හැක. පහත සඳහන් ප්‍රතිඵල අවස්ථිතික සමුද්දේශ රාමු දෙකක සාපේක්ෂ අවස්ථාවක් වටා ව්‍යුත්පන්න කළ හැක. එම රාමු S හා S' මෙහි S' රාමුව S ට සාපේක්ෂව  ප්‍රවේගයෙන් ගමන් කරමින් පවතී.
·	 (S' ට සාපේක්ෂව අංශුවක ප්‍රවේගය වන  ,  Sට සාපේක්ෂව අංශුවේ ප්‍රවේගය වන   ට වඩා   ප්‍රමාණයකින් අඩු වේ) ·	 =  (අංශුවක ත්වරණය සමුද්දේශ රාමුව අනුව වෙනස් නොවේ) ·	 =  (අංශුවක් මත බලය සමුද්දේශ රාමුව අනුව වෙනස් නොවේ) ·	F' = F (F = ma මඟින් ස්කන්ධය m නියතව පවතී නම්) (අංශුව මත බලය සමුද්දේශ රාමුව අනුව වෙනස් නොවේ.නිවුටන් නියමය බලන්න) ·	පැරණි යාන්ත්‍රිකයේ දී ආලෝකයේ වේගය නියතයක් නොවන අතර පැරණි යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ දැකිය නොහැකි විශේෂ ස්ථානයක් සාපේක්ෂ යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ දී ආලෝකයේ වේගයට දී තිබේ. ·	මැක්ස්වෙල් සමීකරණය මෙවැනි අවස්ථිතික සමුද්දේශ රාමු හරහා එකම අයුරින් යෙදිය නොහැක. කෙසේ නමුත් අයින්ස්ටයින්ගේ විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයේ වන රික්තයක් තුළ ආලෝකයේ වේගය නියත (නිත්‍ය) යැයි කරන උපකල්පනය හේතුවෙන් අවස්ථිතික සමුද්දේශ රාමු අතර සම්බන්ධතාවය වෙනස් වන අතර එබැවින් සාපේක්ෂතාවාදය ඇසුරින් සලකන විට අවස්ථිතක සමුද්දේශ රාමු සඳහා මැක්ස්වෙල් සමීකරණය යෙදෙනුයේ නිත්‍ය ආකාරයකටයි.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Classical_mechanics
ඉතිහාසය
සියල්ල හේතුවකට අනුව සිදුවේ යන සංකල්පය හඳුන්වාදීමට ඇතැම් අතීත ග්‍රීක දාර්ශනිකයින් මුල් වූ බව සැලකෙයි. ඒ අතරින් ඇරිස්ටෝටල් සුවිශේෂී වන අතර ස්වභාවය තේරුම් ගැනීම සඳහා සෛද්ධාන්තික මූලධර්ම යොදා ගත හැකි බව මොවුන්ගේ අදහස විය. මෙම මතයන් පිළිගත හැකි බවක් නූතන පාඨකයන් හට පෙනිය හැකි නමුත් එකල ගණිතමය සිද්ධාන්තවල සහ පාලිත පරීක්ෂණවල පැහැදිලි අඩුවක් පැවතිණි. මේවා පසුකාලීනව නූතන විද්‍යාවෙහි නිර්මාණය සඳහා ඉතා වැදගත් සාධක බවට පත් වූ අතර පෞරාණික යාන්ත්‍ර විද්‍යාවෙහි ඇරඹුමත් සමග මේවා භාවිතය ඇරඹුණි.
මූලික පර්යේෂණාත්මක විද්‍යාත්මක ක්‍රමයක් 11 වැනි සියවසේදී අල්-බිරුනි විසින් යාන්ත්‍ර විද්‍යාවට හඳුන්වා දෙන ලදී. තවද මධ්‍යතන යුගයේදී මුස්ලිම් භෞතික විද්‍යාඥයන් කීපදෙනෙකු විසින් නිවුටන්ගේ චලිත නියමවලට සම්බන්ධ සංකල්ප පැහැදිලිව දක්වන ලදී. ඉබන් අල්-හේතම් (අල් හසන්) සහ ඇවිසෙන්නා විසින් නිව්ටන්ගේ පළමු නියමය හෙවත් ආවස්ථිති නියමයෙන් මූලික ආකාරයක් ද, නිවුටන්ගේ දෙවැනි නියමයෙහි කොටසක් ගම්‍යතාවට සම්බන්ධ සංකල්පද ඉදිරිපත් කරන ලදී. පෞරාණික යාන්ත්‍ර විද්‍යාවෙහි වැදගත් මූලධර්මයක් වන බලය සහ ත්වරණය අතර ඇති සමානුපාතිකතාව පිළිබඳ මුල්වරට සඳහන් කිරීමේ ගෞරවය හිබට් අල්ලා අබුල් - බරකත් අල් - බග්ඩාඩි, ඉබන් අල්-හේතම් සහ අල්-කසීනි යන අයට හිමිවේ. තවද ගැලීලියෝ ගැලීලි ත්වරණය පිළිබඳව ගණිතමය වශයෙන් සලකා බැලීමත් වේගය පිළිබඳ ඔහුගේ සංකල්පයත් ඔහුට පෙර මධ්‍යතන යුගයේ සිදු වූ චලිතය පිළිබඳව විශ්ලේෂණ මත ගොඩ නැගුණු ප්‍රතිඵල ලෙස සැලකේ. මේ අතරින් ගැලීලියෝට වැඩිම බලපෑමක් එල්ල කළ අය අතරට ඇවිසෙන්නා, ඉබන් බාජා සහ ජීන් බුරිඩන් යන අය අයත් වෙයි‍.
ග්‍රහලෝකවල චලිතය පිළිබඳව ප්‍රකාශයට පත් වූ මුල්ම පැහැදිලි කිරීම 1609 වසරේ පලවූ ජොහැන්නස් කෙප්ලර්ගේ ‘Astronomia nova’ නම් ග්‍රන්ථයේ අන්තර්ගත විය. ඔහු ටයිකෝ බ්‍රාහේගේ අඟහරුගේ කක්ෂය පිළිබඳ නිරීක්ෂණ මත පදනම්ව කක්ෂයන් ඉලිප්සීය වන බව නිගමනය කළේය‍. මෙය ඔහුට පෙර පිළිගෙන තිබූ මතයන්ට එකඟ නොවූ අතර ඔහු මෙම මතය පල කිරීමට සමකාලීනව ගැලීලියෝ විසින් වස්තූන්ගේ චලිතය සඳහා අමූර්ත ගණිතමය නියම යෙදිය හැකි යැයි යෝජනා කළේය. ගැලීලියෝ විසින් පීසාහි ඇලවෙන කුළුණ මත සිට බරින් එකිනෙකට වෙනස් යකඩ බෝල යුගලක් එක්වරම අතහැර ඒවා එකවිට බිමට වැටෙන බව පෙන්වූ බවට ඇති ප්‍රසිද්ධ මතය සත්‍ය (හෝ අසත්‍ය) එකක් විය හැක. නමුත් මෙම පර්යේෂණය සත්‍ය වශයෙන්ම සිදුකළේ ද යන්න පිළිබඳ ගැටළු සහගත තත්වයක් පවතී. කෙසේ නමුත් ඔහු ආනත තලයක් ඔස්සේ ගෝල පෙරළීමට සලස්වා ප්‍රමාණාත්මක පර්යේෂණ සිදු කළ බව පිළිගත් සත්‍යයකි. ත්වරණ චලිත පිළිබඳ ඔහුගේ මතයන් මෙවැනි පර්යේෂණවල ප්‍රතිඵල ලෙස ව්‍යුත්පන්න කළ ඒවා වන අතර එය පෞරාණික යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ ඉතා වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් වේ.
ස්වභාව දර්ශනවාදයේ සිය මූලධර්ම සඳහා පදනමක් ලෙස නිව්ටන් චලිත නියම තුනක් ප්‍රකාශයට පත් කළේය. ඒවා අවස්ථිති නියමය, ත්වරණය පිළිබඳ දෙවන නියමය (ඉහත දැක්වේ) සහ ක්‍රියා ප්‍රතික්‍රියා නියමය වේ. මේවා හඳුන්වාදීම මගින් නිව්ටන් පුරාණ යාන්ත්‍ර විද්‍යාව සඳහා පදනම සැපයීය. නිව්ටන් සිය ‘Philosophiae Naturalis Principia Mathematica’ නම් ග්‍රන්ථය ඔස්සේ සිය දෙවන සහ තෙවන විද්‍යාත්මකව සහ ගණිතමය වශයෙන් නිවැරදිව පැහැදිලි කර ඇත. මේ හේතුවෙන් නිව්ටන්ගේ උත්සාහය ඔහුට පෙර විවිධ පුද්ගලයන් විසින් සමාන සංසිද්ධීන් පැහැදිලි කිරීම සඳහා දරන ලද අසම්පූර්ණ නැතහොත් වැරදි හෝ ප්‍රමාණවත් පරිදි ගණිතය ඇසුරින් පැහැදිලි නොකල උත්සාහයන්ගෙන් වෙනස් වේ. නිවුටන් විසින් ගම්‍යතා සංස්ථිතිය සහ කෝණික ගම්‍යතාව පිළිබඳ මූලධර්මද ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. තවද යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේදී ගුරුත්වය සඳහා පළමු නිවැරදි විද්‍යාත්මක හා ගණිතමය සූත්‍රකරණය ඉදිරිපත් කිරීමේ ගෞරවය ද නිව්ටන්ට හිමිවේ. මෙහිදී අදහස් වන්නේ නිව්ටන්ගේ සර්වත්‍ර ගුරුත්වාකර්ෂණ නියමයයි. නිව්ටන්ගේ චලිතය පිළිබඳ නියම සහ ගුරුත්වාකර්ෂණ නියමය එක්ව ගත් කළ පෞරාණික යාන්ත්‍ර විද්‍යාව පිළිබඳ වඩාත් සම්පූර්ණ විස්තරයක් ලබාගත හැක. මෙම නියම එදිනෙදා ජීවිතයේ වස්තූන්ට මෙන්ම අභ්‍යවකාශ වස්තූන්ට ද යෙදිය හැකි බව නිව්ටන් විසින් ආදර්ශනය කරන ලදී. නිව්ටන් විසින් කෙප්ලර්ගේ ග්‍රහවස්තු චලිත නියම සඳහා ලබාගත් සෛද්ධාන්තික පැහැදිලි කිරීම මෙහිදී විශේෂයෙන් වැදගත් වේ.
නිව්ටන් විසින් කලනය නම් ගණිත ක්‍රමය ද නිර්මාණය කළ අතර ගණනය කිරීම් සිදු කිරීම සඳහා එය භාවිත කළේය‍. නමුත් සිය ‘Principia’ ග්‍රන්ථයේදී විශ්වාසනීයත්වය සඳහා ඔහු දිගු කලක් තිස්සේ පිළිගැනීමට ලක්ව තිබූ ජ්‍යාමිතික ක්‍රම භාවිතා කළේය. එහෙත් පසුකාලීනව කලනය ප්‍රචලිත වීමත් සමග මෙම ජ්‍යාමිතික ක්‍රම භාවිතයෙන් ඉවත් විය. කෙසේ නමුත් වර්තමානයේදී කලනයේ භාවිතාවන ව්‍යුත්පන්න සහ අනුකල අංකනයන් නිර්මාණය කිරීම ලිබ්නීස් අතින් සිදුවිය.
හයිජන්ස් හැරුණු විට නිව්ටන් සහ ඔහුගේ සමකාලීනයන්ගේ විශ්වාසය වුයේ සියලු සන්සිද්ධීන් (ආලෝකයද ඇතුළුව-ජ්‍යාමිතික ප්‍රකාශ විද්‍යාව මගින්) පෞරාණික යාන්ත්‍ර විද්‍යාව ඇසුරෙන් පැහැදිලි කල හැකි බවය. නිව්ටන් වලලු (තරංග නිරෝධනය මගින් ඇති වන සංසිද්දියකි) ලෙස හැඳින්වෙන සංසිද්ධිය සොයා ගැනීමෙන් අනතුරුව පවා නිව්ටන්ගේ පැහැදිලි කිරීම ආලෝකයේ ලවක වාදය මත පිහිටීය.
නිව්ටන්ට පසුව පෞරාණික යාන්ත්‍ර විද්‍යාව ගණිතයෙහි මෙන් භෞතික විද්‍යාවේද මූලික අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රයක් බවට පත්විය.
19 වන සියවසේදී නූතන භෞතික විද්‍යාව ඇසුරින් පමණක් විසඳිය හැකි ගැටළු කිහිපයක් පැන නැගුණි. පෞරාණික යාන්ත්‍ර විද්‍යාව තාපගති විද්‍යාව සමග එක්කළ විට එන්ට්‍රෝපිය හොඳින් අර්ථ දක්වා නොමැති රාශියක් වීමේ පෞරාණික සංඛ්‍යාන යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ හමුවන ගිබ්ස් විරුද්ධාභා‍සය පැන නගී. පරමාණු මට්ටම දක්වා පර්යේෂණ ලඟාවත්ම ශක්ති මට්ටම් සහ පරමාණුවල ප්‍රමාණය වැනි ඉතාම සරල සංකල්ප පවා දල වශයෙන් හෝ පැහැදිලි කිරීමට පෞරාණික යාන්ත්‍ර විද්‍යාව අපොහොසත් විය. මෙම ගැටළු නිරාකරණය කිරීමට දරණ ලද උත්සාහයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාව බිහි විය. එසේම සමකක්ෂ පරිණාමය (එකිනෙකට වෙනස් ආකාරයෙන් චලිත වන සමුද්දේශ රාමු අතර) යටතේ පෞරාණික යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ සහ පෞරාණික විද්‍යුත් චුම්භකත්වයේ හැසිරීම හේතුවෙන් අවසානයේ සාපේක්ෂතාවාදය බිහිවිය.
විසිවන සියවසේ අවසානයත් සමග භෞතික විද්‍යාව තුළ පෞරාණික යාන්ත්‍ර විද්‍යාව තව දුරටත් ස්වායත්ත වාදයක් නොවීය. පෞරාණික විද්‍යුත් චුම්භකවාදය සමග එය සාපේක්ෂතාවාදී ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ නැතහොත් ක්වොන්ටම් ක්ෂේත්‍රවාදයෙහි කොටසක් බවට පත්ව ඇත. එය විශාල අංශ සඳහා සාපේක්ෂතාවාදී නොවන සහ එමෙන්ම ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍රික නොවන සීමාවයි.
ප්‍රවර්ගය:යාන්ත්‍ර විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
දකුණු ආසියාවේ ප්‍රතිමා කලාව
පළමු හඳුනාගත් ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ ප්‍රතිමා හමුවන්නේ ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයෙනි (ක්‍රි.පූ. 3300–1700). මේවා වර්තමාන පාකිස්ථානයට අයත් මොහෙන්ජො-දාරෝ සහ හරප්පා යන ස්ථානවලින් හමුවේ. මේ අතරට මොහෙන්ජො-දාරෝවේ සුප්‍රකට කුඩා ලෝකඩ නළඟන ප්‍රතිමාව ද වේ. කෙසේනමුත් මෙවැනි ලෝකඩ සහ ශෛලමය ප්‍රතිමා විරළ අතර, මැටියෙන් තැනූ රූප සහ ශෛලමය මුද්‍රා බහුලව දක්නට ලැබේ. මෙම මුද්‍රා තුළ සත්ත්ව රූප හෝ දේවතා රූප සියුම් ලෙස කැටයම් කොට ඇත‍. ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ බිඳ වැටීමෙන් පසු, බෞද්ධ යුගය තෙක්ම ප්‍රතිමා පිළිබඳ හමුවන්නේ සාධක අල්ප වූ සංඛ්‍යාවකි. මේ අතරට දායිමාබාද් වලින් හමුවූ ක්‍රි.පූ. 1500ට අයත් යැයි සැලකෙන ලෝකඩ රූප (තරමක් මතභේදාත්මක ය) අයත් වේ. මේ නිසා ඉන්දියානු ශෛලමය ස්මාරක ප්‍රතිමා ශිල්පයේ මහා සම්ප්‍රදාය ඇරඹෙන්නේ සාපේකෂව පසුකලෙක බව පෙනේ. මෙය ක්‍රි.පූ. 270 සිට 232 දක්වා වූ අශෝක අධිරාජයාගේ සමයේ සිදු විය. ඉන්දියාව පුරාම පිහිටුවන ලද ඔහුගේ රාජාඥාවන් ඇතුළත් අශෝක ස්තම්භවල ශීර්ෂයෙහි සිංහ රූප ඇතුළු ප්‍රකට සත්ත්ව රූ දැකගත හැක. මේ අතරින් වර්තමානයේ ශේෂව ඇත්තේ සයක් පමණි. අලංකාර ප්‍රතිමා, බොහෝවිට උන්නත කැටයම් ස්වරූපයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් හමුවන්නේ මුල්කාලීන බෞද්ධ ස්තූපවලිනි. මේ අතරින් සාංචි ස්තූපයට වැදගත් ස්ථානයක් හමුවේ; මේවා දැව භාවිතයෙන් සිදුකළ නිර්මාණ සම්ප්‍රදායයන්ගෙන් සම්භවය වන්නට ඇතැයි සැලකේ. මෙම සම්ප්‍රදාය පසුව හින්දු ආගම විසින් ද අනුගමනය කරන ලදී.
ක්‍රි.පූ. 2වන සිට 1වන සියවස දක්වා කාලයේ උතුරුදිග ඉන්දියාවේ වර්තමාන දකුණු ඇෆ්ගනිස්ථානය සහ උතුරු පාකිස්ථානයට අයත් භූමියේ ගන්ධාරය තුළ ග්‍රීක-බෞද්ධ කලාව උච්චත්වයට පත් විය. මෙකල බුදුන් වහන්සේගේ දිවියේ සිදුවීම් සහ ඉගැන්වීම් කැටයම් කිරීම සිදු විය. ඉන්දියාව සතුව විශිෂ්ට ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායයක් පැවතිය ද, ග්‍රීක-බෞද්ධ යුගය තෙක්ම බුදුන් වහන්සේගේ රුව මනුෂ්‍ය ස්වරූපයෙන් නිරූපණය කිරීමක් සිදු නොවී ය. මීට පෙර උන් වහන්සේගේ රුව සංකේතවත් කොට තිබුණේ සංකේත අනුසාරයෙනි. මෙය බොහෝ විට නූතන ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ගන්ධාර බෞද්ධ ප්‍රතිමා තුළින් ග්‍රීක සහ පර්සියානු කලා ආභාසයන් නිරූපණය වීමට හේතු වන්නට ඇත. කලාත්මක ලක්ෂණ සැලකූ විට, ගන්ධාර ගුරුකුලයේ ප්‍රතිමාවල තරංගාකාර හිසකෙස්, දෙඋර වැසූ චීවරය, පාවහන් සහ මිරිවැඩි, ඇකැන්තස් පත්‍ර මෝස්තර වැනි අංග දැකගත හැක.
රෝස වැලිගලෙන් කළ ක්‍රි.ව. 1 සිට 3වන සියවස් දක්වා කාලයට අයත් මථුරාවේ බෞද්ධ, හින්දු සහ ජෛන ප්‍රතිමා තුළින් ස්වදේශික ඉන්දියානු කලා සම්ප්‍රදායයන් සහ ගන්ධාරයේ ග්‍රීක-බෞද්ධ කලාවෙහි දක්නට ලැබෙන බටහිර ආභාසයන්ගේ සම්මිශ්‍රණයක් දැකගත හැක. මෙය පසුව ඉන්දියානු ආගමික ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදාය සඳහා පදනම දැමී ය. මෙම කලා සම්ප්‍රදාය ගුප්ත අධිරාජ්‍යය (ක්‍රි.ව. 320-550 පමණ) යටතේ සංවර්ධනය වී ඉන්දියාව පුරාම ව්‍යාප්ත විය. මෙම යුගය ඉන්දියානු ප්‍රතිමා කලාවේ "සම්භාව්‍ය" යුගයක් ලෙස සැලකේ. මෙම යුගය තුළ මුල්කාලීන එල්ලෝරා ලෙන් සහ තරමක් පසුකාලීන එලිෆන්ටා‍ ලෙන් කැටයම් නිර්මාණය විය. පසුකාලීනව හමුවන දැවැන්ත ප්‍රතිමා අතිශයින් ආගමික ස්වරූපයක් ගන්නා අතර, සාමාන්‍යයෙන් තරමක් සම්ප්‍රදායික අයුරින් නිර්මාණය කොට ඇති ඒවා වේ. මේවායේ බොහෝ විට දෙවිවරුන්ගේ සරල හිඳි ඉරියව්, ලාලිත්‍යමය ස්වරූපයෙන් යුත් අප්සරා රූ සහ යක්ෂි රූ වැනි පරිවාර කැටයම් දැකගත හැක. කැටයම් අතිශයින් විස්තරාත්මක වූ අතර, අධි උන්නත ස්වරූපයෙන් යුත් ප්‍රධාන රුවේ පසුබිම ඉන් අලංකාර කෙරිණි. දකුණු ඉන්දියාවෙන් හමුවන චෝළ රාජවංශයට (ක්‍රි.ව. 850–1250 පමණ) අයත් ලෝකඩ ප්‍රතිමා බොහෝවිට ආගමික පෙරහැරවල් සඳහා භාවිතා වී ඇත. මේ අතර ශිව දෙවියන්ගේ නටරාජා ස්වරූපය බහුලව දක්නට ලැබේ. පල්ලව රාජවංශයට අයත් දැවැන්ත ග්‍රැනයිට් කැටයම් මහාබලිපුරම් ප්‍රදේශයේ දැකගත හැක.
ග්‍රීක-බෞද්ධ කලාව
ග්‍රීක-බෞද්ධ කලාව යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ග්‍රීක-බුදු දහමේ කලාත්මක නිරූපණයයි. මෙය පුරාතන ග්‍රීක සංස්කෘතියේ සහ බුදු දහමේ සංස්කෘතික සංකලනයකි. මෙය ක්‍රි.පූ. 4වන සියවසේ මහා ඇලෙක්සැන්ඩර් අධිරාජයාගේ ආක්‍රමණ සමයේ සිට ක්‍රි.ව. 7වන සියවසේ ඉස්ලාමික ආක්‍රමණ සමය තෙක් වසර දහසක් පමණ මධ්‍ය ආසියාවේ වර්ධනය වෙමින් පැවති අංගයකි. ග්‍රීක-බෞද්ධ කලාව හෙලනිස්තික කලාවේ යතාර්ථවාදී ස්වරූපයෙන් යුතුව, ප්‍රථම වරට බුදුන් වහන්සේගේ රුව මනුෂ්‍ය ස්වරූපයෙන් මූර්තිමත් කළේ ය. මෙය වර්තමානය දක්වාම ආසියානු මහාද්වීපයේ බෞද්ධ කලාව සඳහා කලාත්මක පූර්වාදර්ශය සැපයී ය. දින නිර්ණය අවිනිශ්චිත වුවත්, මධ්‍යධරණී පෙදෙස්වල හෙලනිස්තික කලාව පරිහානියට පත්ව තිබූ සමයේ පවා ක්‍රි.ව. 5වන සියවස පමණ තෙක් සියවස් කිහිපයක් ආසියානු ප්‍රදේශවල මෙම කලාව වැජඹිණි. ග්‍රීක-බෞද්ධ ප්‍රදේශවල ග්‍රීක කලාවේ ඇතැම් අංග උකහා ගැනීම සිදු විය. විශේෂයෙන්ම එක් පාදයක් නිදහස්ව තබාගෙන සිටගෙන සිටීමේ සිටි ඉරියව්ව, පියාඹන අනංගයින් සහ දේවතා රූප වැනි අංග මේ අතර ප්‍රමුඛ වේ. මෙම පියාඹන දේවතා රූ ආසියාව තුළ ඉමහත් ජනප්‍රියත්වයට පත්වූයේ අප්සරා රූ ලෙසිනි. ග්‍රීක පත්‍ර මෝස්තර ද අතිශයින් ප්‍රචලිත වූ අතර, කොරින්තියානු කුළුණු හිස්වල ඉන්දියානු ප්‍රභේද බිහි විය.
ග්‍රීක-බෞද්ධ කලාවේ සම්භවය හෙලනිස්තික ග්‍රීක-බැක්ට්‍රීය රාජධානියේ (ක්‍රි.පූ. 250 – ක්‍රි.පූ. 130) සිදුවී යැයි සැලකේ. මෙය වර්තමාන ඇෆ්ගනිස්ථානයට අයත් භූමි භාගයේ පිහිටා තිබූ අතර, හෙලනිස්තික සංස්කෘතිය ඉන්දියානු සංස්කෘතිය වෙත සම්ප්‍රේෂණය වූයේ කුඩා ඉන්දු-ග්‍රීක රාජධානිය (ක්‍රි.පූ. 180-10) ඔස්සේ ය. ඉන්දු-ග්‍රීකවරුන් සහ අනතුරුව කුෂාණයින් යටතේ ග්‍රීක සහ බෞද්ධ සංස්කෘතියේ අන්තර් සම්බන්ධතා ඉහළින්ම වැජඹුණු ප්‍රදේශයක් වූයේ වර්තමාන උතුරු පාකිස්ථානයට අයත් ගන්ධාරයයේ ය. එය තවදුරටත් ඉන්දියාව තුළට ව්‍යාප්ත වීමට පෙර මථුරාවේ කලාව සහ අනතුරුව ගුප්ත අධිරාජ්‍යයේ හින්දු කලාව ගිනිකොනදිග ආසියාව වෙත ව්‍යාප්ත විය. ග්‍රීක-බෞද්ධ කලාවේ ආභාසය උතුරු දෙසින් මධ්‍ය ආසියාව වෙත ව්‍යාප්ත වූ අතර, තරීම් ද්‍රෝණියේ සහ දුන්හුවාං ලෙන්වල කලාව කෙරෙහි බලපෑවේ ය. අවසානයේ එය චීනය, කොරියාව සහ ජපානය කරා ද ව්‍යාප්ත විය.
මණිපූරි නර්තනය
මණිපූරි නර්තනය
බෙරික් අපෝන් ට්වීඩ්
බෙරික්-අපෝන්-ට්වීඩ් යනු, නෝතම්බර්ලන්ඩ් ප්‍රාන්තයේ පිහිටි සුළු නගරයක් වන අතර එංගලන්තයේ උතුරුදිගටම වන්නට හා, ට්වීඩ් ගංගා මෝයෙහි නැගෙනහිර වෙරලෙහි පිහිටි  අවසන් සුළු නගරය වෙයි. එය පිහිටා ඇත්තේ, ස්කොට්ලන්ත මායිමට සැතපුම් 2½ ක් (කිමී 4) දකුණට වන්නටය.
පොස්පොකොම්පොස්ට් සෑදීම
ඔන්න අද කියන්න හදන්නේ අපේ ගෙවතු වගාවට,ගෙවත්තේ වගා කරන මල් වගාවලට ලේසියෙන්ම යොදන්න පුලුවන් ඒ වගේම ඉතාම ප්‍රයෝජනවත් කොම්පෝස්ට් පොහොරක් හදාගන්න විදියක් ගෑන. මේ ක්‍රමය අපි හදුන්වන්නේ ගොඩ ක්‍රමය විදියට.ඒක පොඩ්ඩක් වෙනස් කරලා එප්පාවල රොක් පොස්පේට් කියන ඛ්නිජයත් මේ සදහා යොදාගෙන තවත් ගුනාත්මක විදියටත් මේ වෑඩේ කරන්න පුලුවන් .එතකොට පොස්පොකොම්පෝස්ට් කියලා තමයි හදුන්වන්නේ. හොදයි ඕන වෙන ජාති කියන්නම්.අමු ගොම(250කි.ග්) ,මකුලත(ග්ලිරිසීඩියා),සූරිය,වගේ පහසුවෙන් දිරා යන කොල වර්ග(500කි.ග්), ඒ වගේම පිදුරු,ඉතාම ලේසියෙන් දිරාපත් වන ජබර වගේ ගන්න පුලුවන් නම් ගොඩාක් හොදයි.පෙතිගහපු කෙහෙල් කද කෑබලි වගේ දේවල් උනත් ගන්න පුලුවන්.(ඊ.ආර්.පී)එප්පාවල රොක් පොස්පේට්25කි.ග්, යුරියා පොහොර ටිකක්.ආ කලු පොලිතින් එකක් කොම්පෝස්ට් එක වහන්න. හරි වෑඩේට බහිමු.මුලින්ම මේ රූපයේ තියෙන විදියට මීටර් 1*3 ප්‍රමාණයට ලනු ඈදලා භූමියේ සීමාව ලකුණු කර ගන්න ඕන.එම ඉඩේ තමයි කොම්පෝස්ට් එක හදන්නේ.
ඊට පස්සේ පරන කොම්පෝස්ට් ගොඩකින් ගනිපු පොහොර ටිකක් තුනිවට අර වෙන් කොරාපු කොටසේ අතුරන්න ඕන.එහෙම නෑතිනම් අමු ගොම ටිකක් වතුරේ දිය කරලා පොල්කටුවකින් තුනියට ඉහින්න ඕන(අපි කරේ ඒ විදියට ) දෑන් ඒ තට්ටුව උඩ මකුලත කොල,සූරිය කොල(අපි ගත්තු පහසුවෙන් දිරා යන ඕනෑම වර්ගයක )අඩි භාගයක වත් උසකට අතුරන්න ඕන. ඒ තට්ටුව උඩ මේ චායාරූපයේ තියෙන විදියට පෙති ගසා ගත්තු කෙහෙල් කද කෑබලි තට්ටුවකුත් නෑවත ඒ මත එකතු කර ගත් ජබර තට්ටුවකුත් අතුරන්න ඕන. ඉහල පිංතූරෙන් පේනවා නේද කෙසෙල් කෑලි කරගන්න විදිය.මෙයා ඒ වෑඩේ කරන්නේ උදෑල්ලෙන්.පහලින් පේන්නේ කට්ටිය බොහෝම සාමුහිකව ජබර තෑන්පත් කරන විදිය.ආ කියන්න බෑරි උනා.මේ මගේ කොටසේ ගොවි මහත්වරු සම්බන්ද කරගෙන කරපු වෑඩසටහනක්.මීට සති දෙකකට කලින්. ඕන්න එක තට්ටුවක් ගෑහුවා.දෑන් ඔන්න පොඩි වෑඩක් තියෙනවා.අමු ගොම කිලෝ20 විතර තරමක් විශාල බෑරලයකට (තාර බෑරල් භාගයක් නම් ගොඩාක් හොදයි )ජලය දාලා දිය කර ගන්න ඕන.අප්පිරියා වගේද? නෑ මේ ගොමනේ. ඊටම ඊ.ආර්.පි කිලෝ 5 විතර දිය කරන්න ඕන.ඒකටම යූරියා ග්‍රෑම් 500 විතර දා ගත්තොත් හොදා.දෑන් රතු පාටට හුරු උකු ද්‍රාවණයක් තමයි ලෑබෙන්නේ. මෙන්න මේකෙන් අර ගහපු තට්ටුව උඩ ස්තරයක් විදියට තෙත් කල යුතුයි.ටින් එකකට පුර්වාගෙන තට්ටුව උඩ වත් කරාම වෑඩේ ලේසියි. වෑඩේ තාම ඉවර නෑ. මේ තට්ටුව උඩ ආයෙත් අර කලින් යොදා ගත්තු අමුද්‍රව්‍ය ඒ පිලිවෙලටම අතුරන්න ඕන. නෑවත දිය කරගත්තු ගොම ඊ.ආර්.පී මිශ්‍රණය ඒ මත යෙදිය යුතුයි. ඔන්න ඔය පිලිවෙලට තට්ටු හයක් විතර ගහ ගත්තාම වෑඩේ අහවරයි.එතකොට පාන් ගෙඩියෙ හෑඩේට ගොඩ පේනවා.දෑන් අපි අර ඉස්සර කාලෙ ගෙවල් වල ගොම පිරියම් කොරාපු විදියට මේක වටේට ගොම පිරියම් කොරලා ඉන්න ඕන. කලු පොලිතින් එක තියෙනවා නේද.ඔන්න ඒක ගන්න වෙලාව හරි.මේ ගොඩ වෑහෙන්න පොලිතින් එකෙන් ආවරණය කිරීම තමයි අවසානයට ඉතුරු වෙලා තියෙන්නේ.මේක සීල් කරන්න ඕන නම් නෑ හොදද.හතර පෑත්තෙන් ලනු හතරක් ඈදලා පොලොවට ගහපු ඉනි වලට ඈද්දා නම් වෑඩේ ගොඩ. දෑන් ඉතින් නා කියා ගත්තාට කමක් නෑ................................. හරියටම දවස් 14 මේක පෙරලන්න ඕන(එකම පෑත්තට ).ඊලග පෙරලීම දවස් 28 කල යුතුයි................ දින 45 යනකොට ඉතාම ගුනදායක වගාවට,පරිසරයට මනුස්සයින්ට විස දේවල් අඩංගු නොවෙච්ච උසස් තත්වයේ කොම්පෝස්ට් පෝර නිශ්පාදනයක් කර ගන්න පුලුවන්.අර රුපියල් සීයක් දිලා අපේ නෝනලා බොහෝම උජාරුවට අරන් එන පාට පාට පිංතූර දාපු පෑකට්ටුවේ එන පෝර වලට වඩානම් සියක් ගුණයක් වටිනවා මේ හදාගත්තූ පෝර. ඔයාලටත් ඔන්න අවස්ථාව තියෙනවා මේ ක්‍රමේ අත් හදා බලන්න.මේ ප්‍රමාණයට වඩා කුඩාවට උනත් කරන්න පුලුවන් අමුද්‍රව්‍ය හොයා ගන්න අපහසු නම්.
http://nuwansl.blogspot.com/2009/09/how-to-make-phosphocompost-with-photoes.html
ඇන්ගයරිහි සටන (සිතුවම)
ඇන්ගයරිහි සටන (1505) යනු ලියනාඩෝ ඩා වින්චි විසින් අඳින ලද නැතිවූ සිතුවමකි. මෙය ඇතැම් අවස්ථාවන්හි දී "නැතිවූ ලෙනාර්ඩෝ" ලෙස ද හැඳින්වේ. ඇතැමුන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම සිතුවම තවමත් ෆ‍්ලෝරන්ස්හි පලාසෝ වෙකියෝහි ‍සැලෝනේ ඩෙයි කින්ක්වෙසෙන්ටෝ (පන්සිය දෙනාගේ ශාලාව) පසුකාලීන බිතු සිතුවමකට යටින් සැඟවී ඇති බවයි. මෙහි මැද දර්ශනයේ යුධ අශ්වයින් මත නැගි මිනිසුන් සිව් දෙනකු සටනක නිරතවනු නිරූපිත ය. මෙමගින් 1440දී සිදුවූ ඇන්ගයරිහි සටන සංකේතවත් කෙරේ.
මෙම සිතුවම නිර්මාණය සඳහා ලියනාඩෝ සිදුකළ පෙර පුහුණුවීම් අධ්‍යයනයන් තවමත් දක්නට ලැබේ. මෙහි මධ්‍ය පෙදෙසේ වූ සංරචනය හොඳින් හඳුනාගැනීමට හැකි වූයේ පැරීසියේ ලූවර්හි ඇති පීටර් පෝල් රූබන්ස්ගේ සිතුවමකිනි. 1603ට දින නිර්ණිත එම සිතුවම ධජයන්ගේ සටන නම් වන අතර, එය 1553දී ලොරෙන්සෝ සැකියා විසින් සිදුකළ උත්කීරණයක් පාදක කොට සිතුවම් කළ එකකි. එම උත්කීරණය ද ලියනාඩෝගේ මුල් සිතුවම හෝ ඒ සඳහා කළ ආදර්ශ සිතුවමක් ඇසුරෙන් සිදු කරන්නට ඇත. මුල් සිතුවමේ අන්තර්ගත වන්නට ඇතැයි සිතිය හැකි භීතිය, තීව්‍ර හැඟීම් සහ ශක්තිය රූබන්ස් විසින් ද මනාව නිරූපණය කොට ඇත. මෙම ඇන්ගයරිහි සටන සහ 1616දී රූබන්ස් විසින් සිතුවම් කළ හිපපොටේමස් දඩයම නම් සිතුවම අතර සමානකම් දැකගත හැක.
2012 මාර්තුවේ දී නිවේදනය කෙරුණේ මොරිසියෝ සෙරාසිනිගේ මූලිකත්වයෙන් යුත් කණ්ඩායමක් විසින් මෙහි සැබෑ සිතුවම කුටියෙහි වසාරිගේ බිතු සිතුවමකට පසුපසින් වූ රහස් ඇතුළු බිත්තියක තවමත් පැවතිය හැකි බවට සාක්ෂි සොයාගත් බවයි. 2012 ‍සැප්තැම්බරයේ දී මෙම විමර්ශනය අත්හැර දැමුණේ දායක වූ පාර්ශ්වකරුවන් අතර ඇතිවූ මතභේද නිසායි.
2015 බැග්ඩෑඩ් වෙළෙඳපොළ ට්‍රක්රථ බෝම්බ ප්‍රහාරය
2015 බැග්ඩෑඩ් වෙළෙඳපොළ ට්‍රක්රථ බෝම්බ ප්‍රහාරය යනු, ප්‍රමුඛ වශයෙන්  ෂියාවරුන්ගේ වටපිටාවක පිහිටි, සාඩ්ර් නගරයෙහි, ජනප්‍රිය බැග්ඩෑඩ් ආහාර වෙළෙඳපොළ ඉලක්ක කරගෙන, 2015 අගෝස්තු 13 දින සිදුවූ, ට්‍රක්රථ බෝම්බ ප්‍රහාරයකි.
පරාෂර
පරාෂර මහර්ෂිවරයෙක් වූ අතර පුරාණ හින්දු ග්‍රන්ථ රාශියක කතුවරයා විය. ඔහුගේ පුත් වියසා එය වර්තමාන ස්වරූපයෙන් ලිවීමට පෙර පළමු පුරාණ විෂ්ණු පුරාණයේ කතුවරයා ලෙස ඔහු ප්‍රතීතනය කර ඇත. ඔහු මහර්ෂිගේ මුනුපුරයි වසිෂ්ථ පුත්ශක්ති මහාරිෂි, සහ පියා වයසා. කතුවරයා / කථිකයෙකු ලෙස පරාෂර ගැන සඳහන් කරන පෙළ කිහිපයක් තිබේ. නූතන විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ කාලයාගේ ඇවෑමෙන් මෙම නම භාවිතා කළ පුද්ගලයන් බොහෝ දෙනෙක් සිටි අතර අනෙක් අය කියා සිටින්නේ එකම පරාෂර විසින් මෙම විවිධ ග්‍රන්ථ ඉගැන්වූ බවත් ඒවා ලිවීමේ කාලය වෙනස් වූ බවත් ය. සැබෑ මහාරිෂිවරයා කිසි විටෙකත් ලියා නැත. පරාෂර තම සිසුවාගේ කථිකයා ලෙස සඳහන් කරමින් ඔහුට ආරෝපණය කර ඇති විවිධ ග්‍රන්ථ ලබා දී ඇත.ඔහු රිෂි පරාම්පාරයේ තුන්වන සාමාජිකයා වේ.
ඇල්ල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
ඇල්ල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, ඌව පළාතේ,   බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
පරාෂර
පෙළපත්
අනුව වේද, බ්රහ්ම ඔහුගේ බිරිඳ Arundhati සමග, නම් පුත් සිටි, Vasishtha, නිර්මාණය Śakti Mahariṣhi Parashara sired කරන. සිය බිරිඳ සමඟ Satyavati, Parashara දාව වයිසා. වයිසා sired Dhritarashtra හා පණ්ඩු ඔහුගේ මිය ගිය සහෝදරයාගේ භාර්යාවන් හරහා Ambika හා Ambalika සහ විදුර Ambika හා Ambalika ක අතින් මංගල හරහා. වයිසා ද sired Shuka ඔහුගේ බිරිඳ, Jābāli දියණිය Pinjalā හරහා. මේ අනුව Parashara මහා භාරතය, එම යුද වැදී සිටින පාර්ශ්වයන් දෙකම සීයා වූ Kauravas සහ Pandavas. පරෂාරා මුතුන් මිත්තන් සඳහා ගෝත්‍රයක් ලෙස භාවිතා කරයි.
ජෛමිණී
ජෛමිණී යනු හින්දු දර්ශනවාදයේ මීමාම්සා පාසල ආරම්භ කළ පුරාණ ඉන්දියානු විශාරදයෙකි. ඔහු පරාෂරගේ පුත් වියසා අග්ගිස්ගේ ගෝලයෙකි. සාම්ප්‍රදායිකව මීමාම්සා සූත්‍රවල සහ ජෛමිණී සූත්‍රවල කතුවරයා යැයි කියනු ලැබේ. ඔහු ක්‍රි.පූ. ඔහුගේ පාසල් වේදය ඉගෙන ගැනීම සඳහා දේව වාදී ඇදහිල්ලේ භාවිතා නොකළ ද පූජා විදි පිළිබඳ තුළත්විය.
ගම්පහ මැතිවරණ කොට්ඨාශය (1947–1989)
ගම්පහ මැතිවරණ කොට්ඨාශය අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ කොට්ඨාශ අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය නම් ලද්දේ බස්නාහිර පළාතේ  ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ,  ගම්පහ නගරය අනුව යමිනි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශ වූ කොට්ඨාශ 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශ 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුනු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී ගම්පහ මැතිවරණ කොට්ඨාශය වෙනුවට  ගම්පහ බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශය තුල ඡන්ද කොට්ඨාශයක් ලෙස ගම්පහ දිගටම පවතියි.
කිරි විද්‍යාව Dairy Science
කිරි පෝෂ්‍යදායි ආහාරයකි. ක්ෂීරපායීන්ගේ ස්තන ග්‍රන්ථි මගින් නිපදවේ. කිරි තෛලෝදමය ආහාරයක් ලෙසද සැලකිය හැක. එය ප්‍රෝටීන ලිපිඩ විටමින් වලින් අනූන ආහාරයක් ලෙසද සැලකිය හැක. එහි කාබෝහයිඩ්‍රේටද අඩංගුය. ප්‍රධාන ඩයිසැකරයිඩමය කාබෝහයිඩ්‍රේටය ලැක්ටෝස් නම්වේ. ඇතැමුන්ට අදාළ එන්සයිම ස්‍රාවයේ ප්‍රශ්න නිසා ලැක්ටෝස් ජීරණයේ අසාත්මිකතා ඇති විය හැක.
ජෛමිණී
ජෛමිණීගේ ගුරු බදාරායන, හින්දු දර්ශනවාදයේ වෙදන්ත පාසල ආරම්භ කළ අතර, වේදයේ දැනුම කොටස් අවධාරණය කරමින්, බ්‍රහ්ම සූත්‍ර රචනා කිරීමේ ගෞරවය හිමි විය. එකිනෙකාගේ න්‍යායන් විශ්ලේෂණය කරන විට බදාරායන සහ ජෛමිණී යන දෙදෙනාම එකිනෙකා උපුටා දැක්වූ අතර, බදාරායන දැනුම අවධාරණය කරන අතර ජයිමිනි චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර අවධාරණය කරයි, සමහර විට එකිනෙකා සමඟ එකඟ වේ, සමහර විට එකඟ නොවන්නේය.
කිරි විද්‍යාව Dairy Science
ගුණදායක මව් කිරිද? එළදෙනුන්ගේ කිරිද?
ජෛමිණී
විශ්ලේෂණයට සහ ප්‍රවීණතාවයට ජෛමිණීගේ දායකත්වය ඉන්දියානු දාර්ශනිකයන්ගේ අනෙකුත් පාසල්වලට බලපෑම් කළ අතර, ජෛමිණීගේ ග්‍රන්ථ පිළිබඳව වැඩිපුරම අධ්‍යයනය කළ භාශ්‍ය (සමාලෝචන හා විවරණ) ෂබරා, කුමාරිලා සහ ප්‍රභාකර යන විද්වතුන් විසින් සිදු කරන ලදී.
කිරි විද්‍යාව Dairy Science
මව් කිරි
ප්‍රෝටීන - 1.1%
ජෛමිණී
කටයුතු
ජෛමිණී වඩාත් ප්‍රචලිත වී ඇත්තේ පුරාව මීමාම්සා සූත්‍ර නම් කෘතියෙනි. එය කර්ම-මීමාම්සා (“ චාරිත්‍රානුකූල ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ අධ්‍යයනය”) ලෙසද හැඳින්වේ. මෙම පුරාණ ඉන්දියානු දර්ශනවාදයේ පූර්වා-මීමාම්සා පාසල ජෛමිණී ආරම්භ කරන ලදී.
ක්‍රි.පූ. 4 වන සියවසේදී මෙම පාසලේ සූත්‍ර 3,000 ක් පමණ අඩංගු වන අතර එය මීමාම්සා පාසලේ පදනම වේ. මුල් උපනිෂද් පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් චාරිත්‍රානුකූල පිළිවෙත් ( කර්මය ) සහ ආගමික යුතුකම් ( ධර්මය ) සම්බන්ධයෙන් වේදයන් උපුටා දැක්වීම මෙම පාසලේ අරමුණයි.
කිරි විද්‍යාව Dairy Science
ලිපිඩ. - 4.2%
ජෛමිණී
සමවේදය
Rishi විට වෙද වයිසා පූජා චාරිත්ර, ඔවුන්ගේ භාවිතය මත පදනම් වූ කොටස් හතරකට පැරණි වෛදික ගීතිකා බෙදා, සහ හතර ඔහුගේ ප්රධාන ගෝලයන්ට ඉගැන්වූ - Paila, Vaisampayana, Jaimini හා Sumantu, Samaveda rishi Jaimini සම්ප්රේෂණය කරන ලදී. ඔහු වේදය රිග්, යජුර්, සම සහ අතර්වා යන කොටස් හතරකට බෙදා ඇත. ඉතිහාසය හා පුරාණ පස්වන වේද යැයි කියනු ලැබේ. - බ්‍රහ්මණ්ඩ පුරාණය 1.4.21
ගම්පහ මැතිවරණ කොට්ඨාශය (1947–1989)
1947 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
23 අගෝස්තු 1947 සිට 20 සැප්තැම්බර් 1947 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු පළමුවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
කිරි විද්‍යාව Dairy Science
ලැක්ටෝස් - 7.0%
ඇල්ල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
ග්‍රාම නිළධාරි වසම්
72ඒ නාවෙල නැගෙනහිර
ජෛමිණී
මාකන්දෙය පුරාණය
එක් ප්රධාන Puranas එම Markandeya පුරාණ, අග්ගිස් Jaimini අතර සංවාදයක් සමග විවෘත කරයි Markandeya.
පරාෂර
ජීවිතය
සත්‍යාවතීගේ රැකවරණයෙන් ඉවත්ව පරාෂර තපස් (දැඩි භාවනා) සිදු කළේය. පසුව වාස ද රිෂී බවට පත් වූ අතර සත්‍යවතී සිය පියාගේ නිවසට ආපසු ගිය අතර, නියමිත වේලාවට සාන්තනු සමඟ විවාහ විය.
කිරි විද්‍යාව Dairy Science
72 කිලෝකැලරි 100 ග්‍රෑමයකට
ඇල්ල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය
ගම්පහ මැතිවරණ කොට්ඨාශය (1947–1989)
1952 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
24 මැයි 1952 සහ 30 මැයි1952 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු දෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
කිරි විද්‍යාව Dairy Science
එළදෙනුන්ගේ කිරි
ප්‍රෝටීන - 3.4%
ලැක්ටෝස් - 4.6%
ඛනිජ - 0.7%
66 කිලෝකැලරි 100 ග්‍රෑමයකට
ප්‍රෝටීන ප්‍රමාණය අතින් එළදෙනුන්ගේ කිරි ගුණදායක වේ. නමුත් මව් කිරිවල වැඩි ශක්තියක් අඩංගුය.
කිරි හා කැල්සියම්
කිරි නිෂ්පාදනවල කැල්සියම් අඩංගුය. කැල්සියම් හා කිරි නිෂ්පාදන ලබාගැනීම ඔස්ටියෝපොරෝසිස් වැනි අස්ථි රෝග හා බඩවැලේ පිළිකා අවදානම අඩුකරයි. නමුත් කැල්සියම් බහුල ආහාර වැඩිපුර ගැනීම පුරස්ථ ග්‍රන්ථි පිළිකා හා ඩිම්බකෝෂ පිළිකා අවදානම වැඩි කරයි.
කිරිවල ඇති කැල්සියම් හා විටමින් ඩී අස්ථිවල වැඩීම සඳහා වැදගත් වන බව නොරහසකි. නමුත් එහි අඩංගු පොටෑසියම් ප්‍රමාණය රුධිර නාල විස්තාරණය කර රුධිර පීඩනය අඩු කරයි. සෝඩියම් හෘදයාබාධ අවදානම අඩු කරයි. නමුත් එහි අඩංගු සංතෘප්ත මේදය හා කොලෙස්ටරෝල් හෘදයාබාධ අවදානම වැඩි කරයි.
ගම්පහ මැතිවරණ කොට්ඨාශය (1947–1989)
1956 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
5 අප්‍රේල් 1956 සහ 10 අප්‍රේල් 1956දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු තෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (මාර්තු) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
19 මාර්තු 1960 දිනදී පැවැත්වුණු සතරවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (ජූලි) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
20 ජූලි 1960 දිනදී පැවැත්වුණු පස්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1965 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
22 මාර්තු 1965 දිනදී පැවැත්වුණු හයවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1970 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
27 මැයි 1970 දිනදී පැවැත්වුණු සත්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල: