cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
සූම කාච
භාවිතය
මෙම ඡායාරූප විශාල කාච, පටු පරාසයක් ඇති ටෙලිෆෝටෝ කාච නොවේ. සමහර විශාලක කාච ටෙලිෆොටෝ කාච වන අතර ඇතැම් ඒවා පුළුල් පරාස කාච වේ.
ඔස්කාර් වයිල්ඩ්
තම පෙම්වතිය වූ ෆ්ලෝරනිස් බැල්කොම්බේ ගේ පිටුපෑමෙන් පසු ඔස්කා වයිල්ඞ් අයර්ලන්තය හැරදා ගිය අතර ඉන්පසු ඔහු වැඩි වශයෙන් ජීවත් වුයේ ලන්ඩන්, පැරිස් සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නගරවලය. ලන්ඩනයේදී හමු වූ කොන්ස්ටන්ස් ලොයිඞ් සමඟ 1884 මැයි 29 වන දින විවාහ වූ වයිල්ඞ් සිරිල් සහ විවියන් නම් පුතුන් දෙදෙනකු ලද්දේය.
සූම කාච
භාවිතය
ඇතැම් සංඛ්‍යාංක ( Digital) කැමරා හසුකර ගත් රූපයේ කොටසක් තෝරාගෙන එය විශාල කර දක්වනු ලැබේ. මෙය සංඛ්‍යාංක විශාලනය ලෙස හැඳින්වෙන අතර මෙමඟින් ඡායාරූපයේ තත්ත්වය බාල වේ. බොහෝ සංඛ්‍යාංක කැමරා ප්‍රකාශ විශාලනය සහ සංඛ්‍යාංක විශාලනය යනු දෙකම අන්තර්ගත කොට ඇත. Cannon Power Shot A7201S ද මෙවැන්නකි. මෙහි '6x' ප්‍රකාශ විශාලනයක් ඇති අතර "4x" සංඛ්‍යාංක විශාලනයක් ඇත. මේ අනුව සම්පුර්ණ විශාලනය "24x" වේ. කැමරාවේ කාචයේ සඳහන් කර ඇති 34.8/5.8 යන්නෙන් ප්‍රකාශ විශාලනය ගණනය කළ හැකිය.
මෙහි ඡායාරූපකරණය භාවිතයට අමතරව විශාලන කාච විචල්‍ය නාභිය දුරකින් යුක්ත දුරේක්ෂයක් ලෙසද භාවිතා කළ හැකිය. මෙය ලේසර් කිරණ කදම්බයක ප්‍රමාණය වෙනස් කිරීමටද යොදා ගත හැකිය.
නිර්මාණය
විශාලන කාච සඳහා සුදුසු නිර්මාණ රාශියක් ඇත. ඉතාම සංකීර්ණ පද්ධතියේ සිරස් අතට තනි කාච 30 ක් පමණ අන්තර්ගත වන අතර, එහා මෙහා කළ හැකි කොටස්ද එකකට වඩා ඇත. නමුත් බොහෝ ඒවායෙහි මුලික නිර්මාණ දක්නට ලැබේ. සාමාන්‍යයෙන් මේවා ස්ථායි තනි කාච ගණනාවකින් යුක්තවන, හෝ කාචයේ අක්ෂය දිගේ චලනය විය හැකි අයුරින් හෝ නිර්මාණය කර ඇත. විශාලනයෙහි වෙනස් වීමට අනුරූපව තියුණු ප්‍රතිබිම්බයක් තිරය මත ලබා ගැනීම සඳහා නාභිය තලයද චලනය වීමට සැලැස්වීම අවශ්‍ය වේ.
මෙම ප්‍රකාශ අනුපුරක විශාලන කාච පද්ධතියක් තුළ, සමාන නාභිදුරක් ඇති උත්තල කාච 2 ක් අන්තර්ගත වෙයි. එම කාච දෙකෙහි මධ්‍යයෙහි උත්තල කාචයේ නාභිදුරෙන් අඩක් වන අවතල කාචයක් ඇත. L3 කාචය ස්ථායි වන අතර L1 හා L2 කාච වලට අක්ෂය ඔස්සේ එහා මෙහා විය හැකිය. යාන්ත්‍රික උපක්‍රමයක් මඟින් මෙය එහා මෙහා කරනු ලබයි. L2 කාචයේ ඉදිරියේ සිට පසුපසට චලනය වන විට L1 කාචයද පරාවලයක ඉදිරියට හා පසුපසට චලනය වේ. මෙසේ කාච පද්ධතියේ සම්ප්‍රයුක්ත නාභි දුර වෙනස් කිරීමෙන් සම්ප්‍රයුක්ත කෝණික විශාලනය වෙනස් වේ. රූපයේ දක්වා ඇති අවස්ථා තුනේදීම කාචය සමාන්තර ආ‍ලෝක කදම්බයක් නිපදවයි. නාභිය තලයේ පිහිටීම වෙනස් නොකරයි.
විශාලන කාච නිර්මාණයේදී සැලකිලිමත් විය යුතු එක් වැදගත් කරුණක් නම් කාචය ක්‍රියාකරන පරාසය තුල සිදුවන ප්‍රකාශ දෝෂයයි. ස්ථායි කාච වලට සාපේක්ෂව විශාලන කාච වලද ප්‍රකාශ දෝෂ මගහැරවීම අසීරු කාර්යයකි. නුතන ප්‍රකාශ නිර්මාණ තාක්ෂණය මගින්, විචල්‍ය නාභිදුරවල් සහ ප්‍රකාශ දෝෂ නිවැරදි කිරීමේ ක්‍රම සහ සිදුරු ප්‍රවාහ සහිත විශාලන කාච නිපදවීමටද සමත් වී ඇත.
සිනමාකරණයේදි සහ වීඩියෝ භාවිතයේදි නාභිදුර වෙනස් වන විටද, ප්‍රතිබිම්බයද නාභිගත වීම වැදගත් වේ.
වැඩිදුර කියැවුම්
කැමරාව-නාභියේ දුර
ප්‍රලේඛ ඡායාරූපකරණය
thumb|Manuel Rivera-Ortiz:දුම්කොළ අස්වැන්න නෙළීම, කියුබාව,2002 සාමාන්‍යයෙන් වාර්තාමය ඡායාරූප කරණය එක්තරා ආකාරයකට වෘත්තීය ඡායාරූප පත්‍රකලාවේදයේ එක් ආකාරයකි. නමුත් ඇතැම් විට ආධුනිකයින් හෝ ශිෂ්‍යයින් හෝ පවා මෙම ක්ෂේත්‍රයේ ක්‍රියාත්මක විය හැකිය. සාමාන්‍යයෙන් ඡායාරූප ලබාගන්නා තැනැත්තා උත්සාහ කරනුයේ කිසියම් වස්තුවක (බොහෝ විට මෙහිදී පුද්ගලයින්ගේ ඡායාරූප ලබාගැනේ). සත්‍ය ඉලක්ක ගත කරන ලද සහ අවංක ඡායාරූපයක් ඉදිරිපත් කිරීමටයි. සාමාන්‍යයෙන් ඡායාරූපයෙන් එය ලබාගත් තැනැත්තාගේ කිසියම් චින්තන පැතිකඩක් නිරූපණය කරයි. මෙවැනි ඡායාරූප ප්‍රකාශයට පත් කිරීම අරමුණු කොට ගෙන ලබා ගැනීම ප්‍රමුඛවෙයි. නමුත් ඇතැම් විට කලාගාර, ප්‍රදර්ශන හෝ වෙනත් පොදු අවස්ථාන්හිදි ඉදිරිපත් කිරීම සදහා පමණක් අරමුණු කොට ගෙන ලබා ගැනෙන අවස්ථාද පවතී. ඇතැම් විටෙක කිසියම් සංවිධානයක් හෝ ආයතනයක් එහි ක්‍රියාවලීන්හි වාර්තාමය ඡායාරූප ලබාගැනීම සිදු කරන නමුත් එම ඡායාරූප එම ආයතන වල පෞද්ගලික ලේඛනාගාර වෙත පමණක් යොමු කෙරේ.
පාචනයේ වර්ග
පාචනයේ වර්ග 4 කි. ස්‍රාවීය පාචනය, ආස්‍රැති පාචනය, ආහාර මාර්ගයේ චලනයන් හා සම්බන්ධ පාචනය සහ ආසාදිත පාචනය.
ස්‍රාවීය පාචනය
ස්‍රාවීය පාචනය යනු ආහාර මාර්ගයේ සක්‍රීයව සිදුවන ස්‍රාවයන්ගේ වැඩිවීමක් හෝ අවශෝෂණය අඩුවීමක් නිසා හටගන්නකි. මෙහිදී ආහාර මාර්ගය ආකෘතියේ සුළු වෙනස්වීමක් ඇති අතර බොහෝ අවස්ථා වලදී ආකෘතිය සාමාන්‍ය මට්ටමින් පවතී. මේ ආකාරයේ පාචනය ඇති වීමට ප්‍රධානතම හේතුව වන්නේ ක්ලෝරයිඩ් අයන වැනි ඇනායන ශ්‍රාවය වේගවත් කරන කොළරා ධූරක මගින් ඇති කරන පාචනයයි. මෙහිදී ආන්ත්‍රික කුහරය තුළ ආරෝපිත අයන වල සමතුලිතතාවය පවත්වා ගැනීම සදහා සෝඩියම් අයන ජලය සමග පිටතට ගමන් කරයි.
ආස්‍රැති පාචනය
ආස්‍රැති පාචනය ඇතිවන්නේ අන්ත්‍රය තුළ ආස්‍රැතික ද්‍රව්‍යයන්ගේ ප්‍රමාණය ඉහළ ගිය විට අන්ත්‍රය තුළින් අධිකව ජලය ඉවත්වන බැවිනි. මෙය ආහාර ජීරණයෙහි අක්‍රමිකතාවය නිසා ඇති විය හැකිය. උදා - අග්න්‍යාසයෙහි රෝග, සිලියැක් රෝගය. මෙහිදී ආහාර මාර්ගයේ කුහරය තුළ ඉතිරිවන පෝෂක පදාර්ථ වෙතට සිරුර තුළින් ජලය අවශෝෂණය කොට පාචනය ලෙස සිරුරෙන් ඉවත් කරයි.
ආහාර මාර්ගයේ චලනයන් හා සම්බන්ධ පාචනය
මෙය ඇති වන්නේ ආහාර ජීරණ පද්ධතියෙහි චලනයන් අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ ගිය විටයි. මෙලෙස ආහාර ද්‍රව්‍ය ඉතා වේගයෙන් ගමන් කරන විට ප්‍රමාණවත් පරිදි පෝෂ්‍ය ද්‍රව්‍ය සහ ජලය අවශෝෂණය කිරීමට කාලයක් නොලැබේ. මේ නිසා වැඩි ජල ප්‍රමාණයකින් යුක්තව මළ ද්‍රව්‍ය පාචනය ලෙස බැහැර කෙරේ. වේගස් ස්නායුව ශල්‍ය කර්මයක් මගින් ඉවත් කිරීමේදී, දියවැඩියාව නිසා ස්නායු දුර්වල වීමේ දී සහ මාස්ශුද්ධිය ඇතිවීමේ දී වන සංකූලතාවයක් ලෙසට ඉහත කී පාචනය ඇතිවිය හැකිය.
ආසාදිත පාචනය
ආසාදිත පාචනය ඇති වන්නේ ආහාර මාර්ගයේ ශ්ලේෂ්මල පටක හෝ අංගුලිකා වලට හානිවීමක් සිදුවීමේදීය. මෙමගින් ප්‍රෝටීන වලින් අනුන තරලයක් අක්‍රීයව බැහැර කෙරෙන අතර මෙලෙස හානිවන තරලයන් නැවත සිරුරට අවශෝෂණය කරගැනීමේ හැකියාව අවම වේ. ඉහත සදහන් කළ පාචන වර්ග තුනෙහිම ලක්ෂණ මෙම වර්ගයේ පාචනයට ඇත. බැක්ටීරියා ,වෛරස, පරපෝෂි ආසාදන සහ ආහාර මාර්ගයෙහි ආසාදනයන් ඇති කරන ප්‍රතිශක්ති කරන පද්ධතියේ ගැටළු නිසාද ආසාදිත පාචනය ඇති වේ.
ප්‍රවර්ගය: රෝග
ඇලිස් ඉන් වොන්ඩර්ලන්ඩ් (2010 චිත්‍රපටය)
ඇලිස් ඉන් වොන්ඩර්ලන්ඩ් ටිම් බර්ටන් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ, ලින්ඩා වූල්වර්ටන්  විසින් රචනය කළ, වෝල්ට් ඩිස්නි පික්චර්ස් මඟින් ඉදිරිපත් කළ 2010 ඇමෙරිකානු පරිගණක සජීවිත/ජීවමාන, අද්භූත හා නිර්භීත ගණයේ චිත්‍රපටයකි. මෙම චිත්‍රපටයේ නළු නිළියන් වන්නේ මියා වසිකොව්ස්කා, ජොනී ඩෙප්, හෙලේනා බොන්හැම් කාටර්, ඈන් හැතවේ(Anne Hathaway),ක්‍රිස්පින් ග්ලොවර්(Crispin Glover),මයිකල් ෂීන්(Michael Sheen),මැට් ලූකස් (Matt Lucas)හා ස්ටීවන් ෆ්‍රයි(Stephen Fry) ය. මෙම චිත්‍රපටය ආභාසය ලබා ඇත්තේ ලුවී කැරොල්ගේ(Lewis Carroll) 1865 අද්භූත නවකතාවක් වන "වොන්ඩර්ලන්ඩ් හි ඇලිස්ගේ නිර්භීත ක්‍රියා"(Alice's Adventures in Wonderland) සහ එහි 1871 අනුබන්ධනය වන "දෘෂ්ටි කණ්ණාඩිය හරහා"(Through the Looking-Glass) මගිනි.දහනව හැවිරිදි ඇලිස් ලෙස රඟපාන්නේ,මුල් වර පැමිණීමෙන් වසර 13 කට පසු, තරුණියක් හැටියට පළමුවතාවට පැමිණෙන වසිකොව්ස්කා විසිනි. අන්ඩලන්ඩ් හි වැසියන් භීතියට පත් කරන,රතු රැජිණ විසින් පාලනය කරන මකරෙක් වැනි සතෙකු වන ජැබර්වොකි මරා දැමිය හැක්කේ ඇයට පමණක් බව ඇයට පවසා ඇත.
මෙම චිත්‍රපටය මුලින්ම දර්ශනය කලේ ලන්ඩන්හි ඕඬියන් ලෙස්ටර් චතුරස්‍රයේ 2010 පෙබරවාරි 25 දිනදීය.ඉන්පසු 2010 මාර්තු 4 වන දින ඕස්ට්‍රේලියාවේද 2010 මාර්තු 10 වන දින ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ හා එක්සත් රාජධානියේ IMAX 3D මගින් හා ඩිස්නි ඩිජිටල් 3D මගින්ද සම්ප්‍රදායික සිනමා ශාලාවල් වලදීද තිරගත කොට ඇත.එය තිරගත කරන ලද්දේ කෙටි කලක් තුලදී වුවද ලොව පුරා ඉන් ඉපයූ ආදයම ඩොලර් මිලියන 1.02 ඉක්මවා ඇත. 83 වැනි ඇකඩමි ත්‍යාග ප්‍රදානෝත්සවයේදී "ඇලිස් ඉන් වොන්ඩර්ලන්ඩ්" හොඳම කලා අධ්‍යක්ෂණය හා හොඳම ඇඳුම් නිර්මාණය සඳහා ත්‍යාග ලබා ගත්තේ ය. එය 2011 ඔක්තෝබර් වන විට මෙතෙක් ලෝකයේ වැඩිම ආදායම් ඉපයූ චිත්‍රපට අතරින් නවවැනි තැනට පැමිණ ඇත.
2016 මැයි 27 දින මෙහි අනුගාමී චිත්‍රපටය වන ඇලිස් තෲ ද ලුකිං ග්ලාස් මුදාහැරිණි.
කථාවස්තුව
නිතර දක්නා පුදුමාකාර සිහිනයෙන් ව්‍යාකූලව සහ තම ආදරණීය පියාගේ මරණය පිළිබඳ ශෝකයට පත්ව සිටින අවදියක දහනම හැවිරිදි ඇලිස් කින්ස්ලි(Alice Kingsleigh), ඇස්කොට් සාමිවරයාගේ වත්තේ පැවති ගෙවතු සාදයකට සහභාගී වෙයි.එහිදී තමා ජීවත් වන සමාජයේ අපේක්ෂාවන් යටපත් වන අන්දමේ අනවශ්‍ය විවාහ යෝජනාවක් ඇයට ඉදිරිපත් වෙයි.එයට කුමන අන්දමේ පිළිතුරක් දිය යුතුදැයි තුෂ්ණිම්භූතව සිටින අතර, ඇය නිල් අඩ කබායක් පැළඳ සිටි හාවෙක් පසුපස පන්නා යද්දී හදිසියේ ම ලොකු හා වලකට වැටෙයි.ඇය අන්ඩර්ලන්ඩ් නම් ලෝකයකට ගෙන යන අතර එහිදී ඇයව වයිට් රැබිට්(White Rabbit),ඩෝමවුස්(Dormouse),ඩෝ ඩෝ(Dodo),ට්වීඩ්ලේඩම් සහ ට්වීඩ්ලිඩී(weedledum and Tweedledee) විසින් පිළිගනු ලබයි. ඔවුන් ඇය රතු රැජිනගේ(Red Queen's) ජැබොර්වකීව(Jabberwocky) ෆ්‍රබ්ජස් දිනයේදී මරා දමා ඉන්පසු සුදු රැජින බලයට පත් කරතැයි අනාවැකි පළ කර ඇති "නියම ඇලිස්"ද යන්න ගැන තර්ක කරති.ඉන්පසු මෙම කණ්ඩායම බැන්ඩර්ස්නැච් සහ නේව් ඔෆ් හාට්ස්ගේ(Knave of Hearts) නායකත්වයෙන් යුත් සෙල්ලම් කාඩ් සොල්දාදුවන් කණ්ඩායමක් විසින් අල්ලා ගනී.ඇලිස් ඉන් පැනගොස් කැලයට පනියි.
ඇලිස් අන්ඩර්ලන්ඩ් වෙත නැවත පැමිණ ඇති බව නෙව් රතු රැජිනට දන්වන්නේ ඇගේ ආධිපත්‍යයට තර්ජනයක් වී ඇති බව පෙන්වා දීමටය.එනිසා වහාම ඇලිස් සොයන ලෙස සොල්දාදුවන්ට අණ කරනු ලැබේ.මේ අතරේ දී එහා මෙහා ගමන් කරමින් සිටි ඇලිස්ට චෙෂයර් කැට්(Cheshire Cat) හමුවන අතර චෙෂයර් කැට් ඇයව මාච් හෙයා(March Hare) සහ හැටර්(the Hatter) වෙත කැඳවාගෙන යයි.සුදු රැජිනගේ මාළිගාවට යන අතර තුරේදී රතු රැජිනගේ පාලනයේ කුරිරු බව පෙන්වා දෙන හැටර්,ඇය පරණ ඇලිස් නොවන බව දන්වයි.හැටර් ඇලිස් වෙනුවට තමාව අල්ලා ගැනීමට ඉඩ හරිමින් ඇලිස්ව බේරයි.ඇලිස්ව බෙයාර්ඩ් ද බ්ලඩ් හවුන්ඩ්(Bloodhound) විසින් හොයාගෙන සුදු රැජිණ වෙත ගෙන යාමට තැත් කරයි.නමුත් ඇලිස්,හැටර්ට උදව් කිරීමට අවශ්‍ය බව දන්වන අතර ඒ අනුව ඔවුහු රතු රැජිනගේ මාළිගයට යති.
ඇලිස්ගේ නියම අනන්‍යතාවය නොදත් රතු රැජිණ ඇය අමුත්තෙක් ලෙස පිළිගනී.වෝපල් කඩුව(ජැබර්වෝකි මරා දමිය හැකි එකම ආයුධය )(Vorpal Sword)බැන්ඩර්ස්නැච්ගේ කුටිය තුළ කෝෂයක අගුලු ලා දමා ඇති බව ඇලිස් දැන ගනියි.නේව් ඇලිස්ව නපුරට කැමති කරවා ගන්න උත්සාහ කරත් ඇය එය ප්‍රතික්ෂේප කරයි.පසුව ඇය කඩුව ලබාගෙන බැන්ඩර්ස්නැච් සමඟ මිත්‍ර වෙයි.ඇය ළඟ කඩුව ඇති බව දැනගත් නේව් ඇයව අතඩංගුවට ගැනීමට සැරසෙයි.ඇලිස් බැන්ඩර්ස්නැච්ගේ පිටුපසින් පැනගොස් කඩුව සුදු රැජිණට ලබා දෙයි.චෙෂයර් කැට් හැටර් මරුමුවෙන් බේරා ගන්නා අතර හැටර් රතු රැජිණට එරෙහිව කැරැල්ලකට සැරසෙයි.කැරැල්ල ජුබ්ජුබ් පක්ෂියා(Jubjub bird) විසින් මැඩපවත්වයි.කැරැලිකරුවන් සුදු රැජිනගේ මාළිගාවට පසුබසින අතර දෙපාර්ශවය හමුදා සටනකට සූදානම් වෙයි.ඇලිස් සුදු රැජිණ දිනවීමට සහයෝගය දිය යුතුද යන්න ගැන අවිනිශ්චිතව සිටියදී,ඇබ්සෝලම් ද කැටපිලර්(Caterpillar) හමුවෙයි.ඔහු එහිදී වසර දහතුනකට පෙර ඇලිස්ගේ පළමු අන්ඩර්ලන්ඩ් (වැරදීමකින් ඇය එවේලේ වොන්ඩර්ලන්ඩ් යනුවෙන් හැඳින්වූ)ගමන් ගැන මතක් කරදෙන අතර ජැබර්වෝකි සමඟ සටන් කිරීමට ඇයට ධෛර්‍යය ලබා දෙන බවට සහතික වෙයි.
ෆ්‍රැබ්ජස් දිනයේදී සුදු රැජිණ සහ රතු රැජිණ තම හමුදාවන් සමඟ චෙස් ලෑල්ලක් වැනි සටන් බිමක රැස්වී තමන් තෝරාගත් ජයග්‍රාහකයන්(ආයුධ සන්නද්ධ ඇලිස් සහ ජැබර්වොකි ) සටනට ඉදිරියට එවමින් අන්ඩර්ලන්ඩ් හි අනාගතය තීරණය කිරීමට සැරසෙති.තම මියගිය පියාගේ වදන් වලින් ධිර්යය ලත් ඇලිස් ජැබර්වොකී මරා දමයි.ඉන්පසු සුදු රැජිණ රතු රැජිණව රටින් පිටුවහල් කරන අතර නේව් ඈත පෙදෙසකට පලා යයි.ඇලිස්ට ජැබොර්වැකිගේ ලේ කුප්පියක් දෙන අතර ඇය එය ගෙදර රැගෙන යයි.ඇය අන්ඩර්ලන්ඩ් හි පදිංචි වියයුතු යැයි හැටර් යෝජනා කරන නමුත් ඇය නැවත පැමිණීමට පොරොන්දු වී ආපසු යයි.
ඇලිස් සිය නිවසට පැමිණ තම පවුල රැකබලා ගන්නා අතර තමන්ට අවශ්‍ය පරිදි ජීවත් වෙයි.සිදුවූ දෙය බෙහෙවින් අගය කරන ඇස්කොට් සාමිවරයා ඇය තම පුහුණුවන සේවිකාවක් ලෙස බඳවා ගන්නේ චීනය සමඟ සාගරික වෙළඳ කටයුතු ආරම්භ කිරීමේ අදහසිනි.ඇලිස් වෙළඳ නැවක යාමට සැරසෙයි.එවිට සමනළයෙක් වී සිටි ඇබ්සොලම් ඇගේ උරහිසේ වසයි.ඇලිස් ඔහු හඳුනා ගෙන ඔහු පියඹා යාමට පෙර ඔහුට සුභ පතයි.
උපේක්ෂා ස්වර්ණමාලි
රංගනය
ඇය රංගනයට පිවිසීමට දොරටු විවර කර ගත්නේ නිරූපණ ක්ෂේත්‍රයට පැමිණීමත් සමගිනි. පසුව "චංචලා" ඇතුළු සිංහල ගීත කීපයක උපේක්ෂා පෙනී සිටියාය. ස්වාධීන රූපවාහිනී සේවයේ විකාශය වූ "පබා" ටෙලි නාට්‍ය මාලාව හරහා ඇය නිලියක් ලෙස විශාල ජනප්‍රියත්වයක් ලැබුවාය. 2008 වසරේ පැවැති සිරස ඩාන්සින් ස්ටාර් තරඟයේදීද ඇය සිය නර්ථන හැකියාව ප්‍රදර්ශනය කරමින් තව දුරටත් ප්‍රේක්ෂක අවධානය දිනා ගත්තාය. පසුව ස්වර්ණවාහිනී නාලිකාවේ විකාශය වූ මෙගා ස්ටාර් රියලිටි වැඩසටහනටද ඇය එක් වූවාය.
ඇලිස් ඉන් වොන්ඩර්ලන්ඩ් (2010 චිත්‍රපටය)
නළු නිළියන් හා රඟපාන චරිත
චිත්‍රපටයේ විවිධාකාර චරිත ඇති අතර ඉන් බොහොමයක් ලුවී කැරොල්ගේ කෘතීන්හි චරිත ආශ්‍රිතව සකස් කොට ඇත.
උපේක්ෂා ස්වර්ණමාලි
දේශපාලනය
උපේක්ෂා දේශපාලනිකව අවධානයට යොමු වන්නේ රජයේ නාලිකාවක් වූ ස්වාධීන රූපවාහිනී හි විකාශය කෙරුණු පබා ටෙලි නාට්‍යයෙන් ඇය මත භේදාත්මක ලෙස ඉවත් වීමත් සමගයි. ඊට හේතුව ලෙස දැක්වුනේ ඇය ප්‍රතිවාදී ජනාධිපති අපේක්ෂක වූ සරත් ෆොන්සේකා මහතා හට විවෘතව සහය පල කිරීම බව පැවසේ.
ඇලිස් ඉන් වොන්ඩර්ලන්ඩ් (2010 චිත්‍රපටය)
නිෂ්පාදනය
ටිම් බර්ටන් ඇලිස් ඉන් වොන්ඩර්ලන්ඩ් හා ඔහුගේ <abbr title="Frankenweenie(2012 film)">Frankenweenie හි නැවත සකස් කිරීම යන චිත්‍රපට දෙක ඩිස්නි ඩිජිටල් 3D නාමය යටතේ අධ්‍යක්ෂණය කිරීමට අත්සන් කළේය.ගැහැණු ළමයෙකු එක් අද්භූත චරිතයකින් වෙනකකට යන සිද්ධීන් පෙළගැස්ම සහිත මුල් පොතට චිත්තවේගයන්හි සම්බන්ධතාවයක් නොදැනුණු හෙයින් ඔහු කතාව වැඩිදියුණු කළේය.
උපේක්ෂා ස්වර්ණමාලි
දේශපාලනය
2010 අප්‍රියෙල් 8 මැතිවරණයේදී එක්සත් ජාතික පක්ෂය නියෝජනය කරමින් ඡන්ද 81350 ලබා ගත් ඇය ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයෙන් පාර්ලිමේන්තුවට පිවිසියාය. 2010 ජුනි මසදී, ටීවී දෙරණ සමග දේශපාලන වැඩසටහනකට එක්වූ උපේක්ෂා ගැන නැවත වතාවක් ජනතාව අතර කතා බහක් ඇතිවන්නේ එහිදී ඇයගේ දේශපාලනය පිළිබඳ පැවැති දැනුම අල්ප බව හෙලි වීම නිසයි.
ඇලිස් ඉන් වොන්ඩර්ලන්ඩ් (2010 චිත්‍රපටය)
නිෂ්පාදනය
ඔහු විස්තර කරන ලද්දේ "ඇලිස්ගේ සම්භාව්‍ය ස්වභාවය රැක ගන්නා අතරම නැවුම් බවක් ලබාදෙන සිත් ඇදගන්නා චිත්‍රපටයක් බවට පත් කිරීමට උත්සාහ කිරීම අරමුණයි".පෙර තොරතුරු දැන්වීම් වලදී බර්ටන් පැවසුවේ"එක් අද්භූත චරිතයකින් තවකෙකට නිතර ගමන් කරන ගැහැණු ළමයෙකු එහි සිටියා.මට කිසිම විටෙක නියමාකාරයේ චිත්තවේගී සබඳතාවයක් දැනුණේ නැහැ".නව චිත්‍රපටය සමඟ ඔහුගේ අරමුණ වූයේ කතාවට චිත්තවේග පදනම් වූ රාමුවක් සැපයීම සහ ඇලිස්,සිද්ධීන් පෙළගැස්මක් වෙනුවට කතාන්දරයක් ලෙස දැනෙන පරිදි සෑදීමට උත්සාහ කිරීමත්ය.ඔහුගේ සංස්කරණය පවතින ඇලිස් චිත්‍රපටයක අනුගාමී කෘතියක් හෝ එවන්නක් නැවත සිතෙහි මැවීමක් නොවන බවත් බර්ටන් සඳහන් කළේය.
උපේක්ෂා ස්වර්ණමාලි
බාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ඇලිස් ඉන් වොන්ඩර්ලන්ඩ් (2010 චිත්‍රපටය)
නිෂ්පාදනය
මෙම චිත්‍රපටය මුලින්ම 2009 දී තිරගත කිරීමට තීරණය කොට තිබුණද එය 2010 මාර්තු 5 වන දිනට කල් දමනු ලැබිණි.රූගත කිරීම් 2008 මැයි මසට යෙදී තිබුණද,එය සැප්තැම්බර් මාසය තෙක් නොඇරඹුණු අතර මාස තුනකින් අවසන් විය.වික්ටෝරියානු යුගයට අයත් දර්ශන <abbr title="Torpoint">ටර්පොයින්ට් හි හා <abbr title="Plymouth">ප්ලයිමත් හි සැප්තැම්බර් 1 සිට ඔක්තෝම්බර් 14 දක්වා රූගත කෙරිණි.අගෝස්තු මස මුලදී ප්‍රාදේශීය පසුබිම් රංගන ශිල්පීන් දෙසිය පනහක් පමණ තෝරා ගන්නා ලදි.ටර්පොයින්ට් හි <abbr title="Antony House">ඇන්ටනි නිවස ,<abbr title="Charlestown, Cornwall">කෝන්වෝල්හි චාල්ස් ටවුන් ග්‍රාමය සහ බාර්බිකන්(ප්ලයිමත්හි පැරණි වරාය ප්‍රදේශයේ උතුරු හා බටහිර ප්‍රදේශ )යන ස්ථාන දර්ශන තල සඳහා යො දා ගැනිණි.කෙසේවුවත් බාර්බිකන් වල කෙරුණු පටිගත කෙරීම් යොදා නොගැනිණි.කැලිෆෝනියාහි කල්වර් නගරයේ <abbr title="Sony Pictures Studios">සෝනි පික්චර්ස් ස්ටුඩියෝ හිදී ඔල්තෝම්බර් මස මුලදී ඩිජිටල් චරිත ආකෘති නිර්මාණය ඇරඹිණි(සංස්කරණය නොකළ එම මූලික නිර්මාණයන් බැහැර කරනු ලැබූවත්).චිත්‍රපට පටිගත කිරීම්ද කල්වර් ස්ටුඩියෝහිදී සිදුවිය.ඔහු රංගනයේ හා සජීවීකරණයේ සුසංයෝගයක් යොදාගත් බව බර්ටන් පැවසුවේය.මෙය ඔහු  <abbr title="green screen">ග්‍රීන් ස්ක්‍රීන් එකක චිත්‍රපටයක් රූගත කළ පළමු අවස්ථාව බවද ඔහු සටහන් කළේය.චිත්‍රපටයේ 90% පමණම අඩංගු වන ග්‍රීන් ස්ක්‍රීන් රූගත කෙරීම් දින 40කට පසු අවසන් විය.පැය ගණනාවක් කොළ පැහැයෙන් පසුබිම පැවතීම හේතුවෙන් එය බොහෝ රංගන ශිල්පීන්ට හා කාර්‍ය මණ්ඩලයට බර්ටන් නොරුස්සන සුළු විය.රතු රැජිනගේ හිසෙහි ප්‍රමාණය හෝ ඇලිස්ගේ උස ආදී ලෙස රංගන ශිල්පීන්ගේ ශාරීරික පෙනුම විකෘති කර දැක්වීමට ඩිජිටල් ප්‍රයෝග අවශ්‍ය වූ නිසා දෘශ්‍ය ප්‍රයෝග අධීක්ෂක කෙන් රල්ස්ටන් "මම මෙතෙක් කර ඇති විශාලතම චිත්‍රපටය හා මෙතෙක් වඩාත්ම නිර්මාණාත්මක ලෙස දායක වූ චිත්‍රපටය"ලෙස පැවසුවේය.
උපේක්ෂා ස්වර්ණමාලි
බාහිර සබැදි
ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:රංගන ශිල්පීන් ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:1984 උපත්
ඇලිස් ඉන් වොන්ඩර්ලන්ඩ් (2010 චිත්‍රපටය)
නිෂ්පාදනය
<abbr title="Sony Pictures Imageworks">සෝනි පික්චර්ස් ඉමේජ් වර්ක්ස් දෘෂ්‍ය ප්‍රයෝග සැලසුම් කළේය.කතාවේ පරිසරයට ත්‍රිමානීය ස්වභාවය සුදුසු බව බර්ටන්ට හැඟිණි.බර්ටන් සහ Zanuck සම්ප්‍රදායික කැමරා යොදාගෙන පටිගත කිරීමට හා පසු-නිශ්පාදනයේදී එය ත්‍රිමානීය කිරීමට තෝරා ගත්තෝය.ත්‍රිමානීය කැමරා මිල අධික හා භාවිතයට අපහසු බවත්,ත්‍රිමානීය ස්වභාවයට පරිවර්තනය කළ දර්ශන ඛණ්ඩයන්ගේ හා ඒවායෙහි වෙනසක් නොමැති බවත් Zanuck පැහැදිලි කළේය.2009 දෙසැම්බර් මස <abbr title="Avatar">ඇවටර් ත්‍රිමානීය චිත්‍රපටය ඉදිරිපත් කළ ජේම්ස් කැමරන් "ද්විමාන ලෙස පටිගත කර ත්‍රිමානීය දර්ශන බවට පරිවර්තනය කිසිම තේරුමක් නැහැ"ලෙස ප්‍රකාශ කරමින් විවේඡනය කළේය.
ශබ්ද පථ
බර්ටන්ගේ දිගු කාලීන සහායකයෙකු වන ඩැනී එල්ෆ්මාන්ගේ ස්ථානය 2010 මාර්තු 2 වන දින නිදහස් කෙරිණි. එය බිල්බෝඩ් හොඳම ඇල්බම් 200 හි 89 වන ස්ථානයට පත්විය.
ඕල් මෝස්ට් ඇලිස්
ප්‍රධාන ලිපිය : ඕල් මෝස්ට් ඇලිස්
ඕල්මෝස්ට් ඇලිස් යනු චිත්‍රපටය මඟින් උනන්දුවට පත්වූ විවිධ කලාකරුවන්ගේ සංගීත එකතුවකි.2010 ජනවාරි 27 වන දින රයන් සීක්‍රෙස්ට්ගේ ගුවන්විදුලි වැඩසටහනේදී ඇව්‍රිල් ලැවින්ගේ ඇලිස් ගීතය ප්‍රථම වරට විකාශය විය.2010 මාර්තු 2 වන දින ඇල්බමය නිකුත් කෙරිණි.
නිකුත් කිරීම
සිනමා ශාලාවල තිරගත කිරීමත් DVD නිකුත් කිරීමත් අතර සාමාන්‍ය කාලය වන සති 17ක කාලයෙන්,සති 12ක කාලයට අඩු වූ නිසා 2010 වර්ෂයේ පෙබරවාරි 12 වන දින,බ්‍රිතාන්‍යයේ ප්‍රධාන පෙළේ සිනමා සමාගම් වන ඕඬියන්,විව් සහ සිනෙ වර්ල්ඩ් මෙම චිත්‍රපටය වර්ජනය කිරීමට සැලසුම් කර තිබුණි.එම නිවේදනයෙන් සතියකට පසු,බ්‍රිතාන්‍ය බොක්ස් ඔෆිස් හි 24%ක කොටසක් හිමි සිනෙ වර්ල්ඩ්,චිත්‍රපටය සිනමා ශාලා 150කටත් අධික ප්‍රමාණයක තිරගත කිරීමට තෝරාගත්තේය.සිනෙ වර්ල්ඩ් හි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරි ස්ටීව් විඅනර් පැවසුවේ " 3D හි ප්‍රමුඛයන් ලෙස අපට අවශ්‍ය වුණේ නැහැ,ජනතාවට එවැනි අපූර්ව දර්ශනයක් මඟහරවන්න.ඇවටර් හි සාර්ථකත්වය පෙන්වා දෙන ආකාරයට,වර්තමානයේ 3D අත්දැකීමට විශාල කැමැත්තක් තිබෙනවා".කෙටි කලකට පසු විව් සිනමා සමාගමද ඩිස්නි සමඟ එකඟතාවයකට පැමිණියේය.නමුත් ඔඬියන් තව දුරටත්  බ්‍රිතාන්‍යයේ,අයර්ලන්තයේ හා ඉතාලියේ චිත්‍රපටය තිරගත කිරීම වර්ජනය කළේය.2010 පෙබරවාරි 25 වන දින ඕඬියන් සම්මුතියකට එළඹ 2010 මාර්තු 5 වන දින චිත්‍රපටය තිරගත කිරීමට තීරණය කළේය.කුඩා ළමුන් හා කලාව සඳහා වූ රාජකීය අරමුදල තර කිරීම සඳහා,වේල්ස් හි කුමාරයා(චාල්ස්) සහ කෝන්වෝල්හි ආදිපාදිවරිය(කැමිලා) සහභාගී වූ මංගල දර්ශනය 2010 පෙබරවාරි 25 වන දින ඕඬියන් ලෙස්ටර් චතුරස්‍රයේ පවත්වන ලදි.චිත්‍රපටය ස්පාඤ්ඤය,ජර්මනිය,පෘතුගාලය,ඔස්ට්‍රියාව යන රටවල තිරගත කිරීම සඳහා වූ සැලසුම් වලට මෙය බල නොපෑවේය.චිත්‍රපටය එක්සත් රාජධානියේ හා එක්සත් ජනපදයේ ඩිස්නි ඩිජිටල් 3D,IMAX 3D මෙන්ම සම්ප්‍රදායික සිනමා ශාලාවලද 2010 මාර්තු 5 වන දින තිරගත කෙරිණි.
අලෙවිකරණය
2009 ජුලි 22 වන දින,උමතු හැටර්ගේ දෘෂ්ටි කෝණයට අනුව වූ ටීසර් ට්‍රේලරයක් IGN වෙබ් පිටුවේ ඉදිරිපත් කරන ලදි.නමුත් ඩිස්නි විසින් ට්‍රේලරය තවමත් නිකුත් නොකළ යුතු යැයි ප්‍රකාශ කළ නිසා එය ටික කලකින් ඉවත් කෙරිණි.රොබර්ට් සිමෙකිස්ගේ,"ද ක්‍රිස්මස් කැරොල්"හි සිනමා අනුවර්තනය වූ G-Force හි ට්‍රේලරයක් සමඟම ටීසරය ප්‍රථම වරට 2009 ජුලි 24 වන දින නිකුත් කිරීමට සැලසුම් කර තිබුණි.පසු දින ටීසර් ට්‍රේලරය කොමික්-කොන් හිදී ප්‍රථම වරට ප්‍රදර්ශනය කෙරිණි.නමුත් ප්‍රදර්ශනය කෙරුනු ට්‍රේලරය පෙර නිකුත් වූ ට්‍රේලරයට වඩා වෙනස් විය.කොමික්-කොන් හි අනුවාදයෙහි උමතු හැටර්ගේ දෙබස අඩංගු නොවීය.ඒ වෙනුවට MGMT හි "ටඉම් ටු ප්‍රිටෙන්ඩ්"එහි ඇතුලත් විය.ඉදිරිපත් කළ දර්ශනයන් හි අනුපිළිවෙල පෙර නිකුත් වූ අනුවාදයට වඩා වෙනස් විය.පෙර නිදහස් වූ අනුවාදය,චිත්‍රපටය පෙර නිදහස් වූ අනුවාදය,චිත්‍රපටය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා යොදාගත් ෆේස්බුක් කණ්ඩායම් 3 න් එක් කණ්ඩායමකට පෙන්වීමට විය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:චිත්‍රපටි
ජෝසුන්හි තේජොං රජ
තේජොං රජු (ජූනි 13, 1367 — මැයි 30, 1422, රාජ්‍ය වර්ෂ. 1400–1418) යනු කොරියාවේ ජොසොන් රාජවංශයේ තෙවන පාලකයායි. එසේම ඔහු මහා සේජොං රජුගේ පියාණන් ය.
ජොසොන් පිහිටුවීම
1367දී යි බං-වොන් ලෙස උපත ලද ඔහු තේජෝ රජුගේ පස්වන පුත්‍රයායි. 1382දී ඔහු ගෝර්යෝ රාජවංශයේ නිලධාරියකු ලෙස පත් විය. ඔහුගේ මුල් කාලයේ, ඔහු සිය පියා කෙරෙහි ජනතාව සහ රජයේ වැදගත් පුද්ගලයන්ගේ සහාය ලබා ගැනීමට කටයුතු කළේ ය. එසේම ඔහු ගෝර්යෝ රජයට පක්ෂපාතී ජොං මොං-ජු වැනි පුද්ගලයන් ඝාතනය කොට සිය පියාට නව රාජවංශයක් ගොඩනැගීමට උපකාර කළේ ය. තේජෝ රජ සමයේ ඔහුව ජොං-අන් කුමරු ලෙස හැඳින්විණි.
කුමාරවරුන්ගේ අරගලය
1392දී ඔහු සිය පියාට ගෝර්යෝ රාජවංශය බලයෙන් පහකොට ජොසොන් නැමැති නව රාජවංශයක් පිහිටුවීමට උපකාර කළේ ය. ඔහු ජොසොන් රාජවංශය පිහිටුවීමට බෙහෙවින් උපකාරී වූ නිසා සිය පියා විසින් තමන්ව සිහසුනේ උරුමකරු ලෙස නම්කරනු ඇතැයි ඔහු බලාපොරොත්තු විය. නමුත්, තේජෝ රජු සහ අග්‍රාමාත්‍ය ජොං දෝ-ජොන් විසින් තේජෝගේ අටවන පුත්‍රයා වූ ද, යි බං-වොන්ගේ අර්ධ සොයුරා වූ ද (සින්දොක් රැජිනගේ දෙවන පුත්‍රයා) යි බංසොක්ව කිරුළහිමි කුමරු ලෙස නම් කළහ. ‍මෙම අරගලය ප්‍රධාන වශයෙන්ම ඇති වූයේ නව රාජවංශය ස්ථාපනයට ආයතනික, දාර්ශනික සහ නීතිමය පසුබිම සැකසූ ජොං දෝ-ජොන්හට නව රාජධානිය අමාත්‍යවරුන් අතින් පාලනය වනු දැකීමට අවශ්‍ය වී තිබීමත්, යි බං-වොන්හට රාජ්‍යය රජුගේ පරම ඒකාධිකාරය යටතේ ඍජුවම පාලනය වනු දැකීමට අවශ්‍යව තිබීමත් නිසායි. සින්දොක් අගබිසවගේ හදිසි මරණයෙන් පසු, තේජෝ රජු ශෝකවෙමින් සිටින අතරතුර, 1398දී යි බං-වොන් මාලිගය වෙත සේනා මෙහෙයවා ජොං දෝ-ජොන් සහ ඔහුගේ ආධාරකරුවන් ඝාතනය කළේ ය. මෙහි දී කිරුළහිමි කුමරුන් ඇතුළු සින්දොක් රැජිනගේ පුතුන් දෙදෙනාව ද ඝාතනය කෙරිණි. මෙම සිද්ධිය කුමාරවරුන්ගේ පළමු අරගලය ලෙස හැඳින්වෙයි.
සිය දෙවන බිරිඳගේ වියෝවෙන් පසු මානසික ව්‍යාකූලත්වයට පත්ව සිටි තේජෝ රජු සිය පුතුන් කිරුළ වෙනුවෙන් එකිනෙකා මරා ගන්නා අයුරු දැක කම්පාවට පත් වී ක්ෂණිකව සිහසුන අත්හැර සිය දෙවන පුත්‍රයා වූ යි බං-ග්වා හෙවත් ජොංජොං රජු නව පාලකයා ලෙස පත්කළේ ය. ජොංජොං රජුගේ පළමු ක්‍රියාමාර්ග අතුරින් එකක් වූයේ අගනුවර නැවත ගේසොං වෙත ගෙනයාමයි. එම ස්ථානය පාලනයට පහසු බව ඔහුගේ අදහස විය. නමුත් සැබෑ බලය ඉසිලූ යි බං-වොන්, සිය වැඩිමහල් සොහොයුරා වූ යි බං-ගන් එරෙහිව අරගලයකට සූදානම් වෙමින් සිටියේ ය. 1400දී, පළමු කුමාර අරගලයේ දී සිය දායකත්වය අගයා ත්‍යාග පිරි නොනැමීම හේතුවෙන් යි බං-වොන් කෙරෙහි අමනාප වූ බක් ‍පෝ සෙන්පතියා, යි බං-ගන් (හොයාන් කුමරු) සමග එක් වී යි බං-වොන්ට එරෙහිව කැරැලි ගැසී ය. මෙය කුමාරවරුන්ගේ දෙවන ආරවුල ලෙස හැඳන්වෙයි. සිය සොහොයුරාගේ හමුදා සාර්ථකව පරාජය කළ යිං-වොන්, බක් පෝ සෙන්පතියාට මරණ දඬුවම ලබා දී, යි බං-ගන්ව පිටුවහල් කළේ ය. සිය බලවත් සොහොයුරා පිළිබඳ බියපත් වූ ජොංජොං රජු, යි බං-වොන්ව කිරුළහිමි කුමරුන් ලෙස නම් කළ අතර, පසුව එම වර්ෂයේදීම ස්වකැමැත්තෙන් සිහසුන අත්හරින ලදී. මෙලෙසින් අවසානයේ යි බං-වොන්, තේජොං රජ යන නාමයෙන් ජොසොන් රාජවංශයේ තෙවන රජු ලෙස සිහසුනට පත් විය.
රාජ්‍ය බලය සංස්ථාපනය
තේජොංගේ රාජ්‍ය සමයේ ආරම්භයේ මහා හිටපු රජ තේජෝ, රාජ්‍යත්වයේ නීත්‍යානුකූල සංකේතය වූ රාජකීය මුද්‍රාව ඔහුට ලබා දීම ප්‍රතික්ෂේප කළේ ය. සිය රාජ්‍යත්වයට සුදුසුකම ප්‍රදර්ශනය කිරීම සඳහා තේජොං නොයෙකුත් ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කළේ ය. රජු වශයෙන් සිය පළමු කර්තව්‍යය ලෙස ඔහු පෞද්ගලික සේනා පවත්වා ගෙන යාමට ‍රජයේ යුධ නිලධාරීන්ට සහ වංශවතුන්ට වූ වරප්‍රසාදය අහෝසි කළේ ය. මෙමගින් මහා පරිමාණ කැරැලි ඇතිවීමේ අවදානම අවම වූ අතර, ජාතික යුධ සේවයට බැඳෙන මිනිසුන් සංඛ්‍යාව ද ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගියේ ය. තේජොංගේ ඊළඟ පියවර වූයේ පවත්නා නීති ක්‍රමය, ඉඩම් හිමිකාරීත්ව බදු ක්‍රමය සහ රාජ්‍ය වාර්තා ක්‍රමය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමයි. මෙලෙසින් පෙර සැඟ වී තිබුණු ඉඩම් අනාවරණය වීමත් සමග, ජාතික ආදායම දෙගුණ විය.
පරම රාජ්‍යාධිකාරී බලය
මීට අමතරව, ඔහු විසින් මධ්‍යගත රජයයක් සහ පරම රාජාධිකාරී බලයක් ස්ථාපනය කරන ලදී. 1399දී, ගෝර්යෝ රාජවංශය බිඳවැටෙමින් පැවති සමයේ රාජසභාවේ ඒකාධිකාරීත්වය ඉසිලූ දොප්යොං සමුළුව නැමැති සභාව අතුගා දැමීමට තේජොං මූලිකත්වය ගත්තේ ය. අනතුරුව ඔහු විසින්, ජොසොන් රාජ්‍ය මන්තණ සභාව (의정부) නැමැති රජු සහ රජුගේ නියෝග වටා මධ්‍යගත වූ නව මධ්‍යම පරිපාලන ක්‍රමයක් හඳුන්වා දෙන ලදී. බදුක්‍රමය සහ ප්‍රලේඛන ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමෙන් පසු, නව නීතියක් ගෙනඑමින් තේජොං රජු නිවේදනය කළේ රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේ තීරණ ක්‍රියාවට නැංවිය හැක්කේ රජුගේ අවසරය හිමි වුවහොත් පමණක් බවයි. මෙලෙසින් රාජ්‍ය අමාත්‍යවරුන් සහ උපදේශකයන් වාදවිවාද කොට තීරණ ගැනීමේ ක්‍රමය අවසන් වූ අතර, රාජකීය බලය ඉහළට ඔසවා තැබිණි. ඉන් මඳ කලකට පසු, තේජොං රජු සින්මුන් කාර්යාලය නැමැති නව කාර්යාලයක් ස්ථාපනය කළේ ය. රාජ්‍ය නිලධාරීන් හෝ වංශවතුන් විසින් අසාධාරණව සැලකූයේ යැයි හැඟුණු සිද්ධීන් යළි සලකා බැලීම මෙමගින් සිදු විය.
කෙසේනමුත්, තේජොං රජු ජොං දෝ-ජොන්ගේ බොහෝ ප්‍රතිසංස්කරණ ඒ අයුරින්ම ක්‍රියාවට නැංවී ය. මීට අමතරව ආගමකට වඩා දර්ශනයක් ලෙස සලකා කොන්ෆියුසියානුවාදය ප්‍රවර්ධනය කළ ඔහු, ගෝර්යෝ සමයේ දේශපාලන බලය නිසා අවුල් සහගත තත්ත්වයට පත්ව තිබූ බුදු දහමට සැලකිලි අඩුකළේ ය. ගෝර්යෝ රජවරුන් විසින් ඉදිකළ බොහෝ විහාරස්ථාන වසා දැමූ රජු ඒවායේ වත්කම් රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරයට පවරා ගත්තේ ය. මේ අතර, ඔහු ජොං මොං-ජු හට ප්‍රධාන රාජ්‍ය උපදේශක (අග්‍රාමාත්‍ය තනතුරට සමාන) යන මරණාපර පදවිය ලබා දී බුහුමන් කළේ ය. ජොසොන් රාජවංශය පිහිටුවීමට විරුද්ධ වීම හේතුවෙන් ජොං මොං-ජුව මරාදැමූයේ ඔහු විසිනි.
විදේශ ප්‍රතිපත්තිය සම්බන්ධයෙන් දැඩි ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළ මොහු උතුරු දේශසීමාවේ දී ජුර්චෙන්වරුන්ට පහර දුන් අතර, දකුණු වෙරළ තීරයේ ජපන් මුහුදු කොල්ලකරුවන්ට පහර එල්ල කළේ ය. 1419 ට්සුෂිමා දූපතේ සිදු වූ ඕයි ආක්‍රමණයට වගකිව යුතු වන්නේ ද තේජොං ය. මීට අමතරව ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශනය, වානිජ්‍යය සහ අධ්‍යාපනය වැඩිදියුණු කළ මෙතුමා, රාජකීය ආරක්ෂක සහ රහස් පොලීසිය ලෙස පැවති උයිග්‍යුම්බු ආයතනය දිරිගැන්වී ය. 1418දී, සිහසුන අත්හළ මෙතුමා ජොසොන්හි මහා සේජොං රජුට සිහසුන පැවරී ය. නමුත් වැදගත් කරුණු සම්බන්ධයෙන් ඔහු තවදුරටත් තීරණ ගැනීම සිදුකළේ ය. එසේම ඔහු විසින් සේජොංගේ මාමණ්ඩිය වූ ෂිම් ඔන් සහ ෂිම්ගේ සොයුරාට දඬුවම් පමුණුවන ලදී.
රාජකීය බලය ශක්තිමත් කිරීම පිණිස තේජොං සිය ආධාරකරුවන්ව පවා පිටුවහල් කිරීම සහ මරණ දඬුවම ලබාදුන්නේ ය. ඥාති දේශපාලනය සීමා කිරීම සඳහා ඔහු සිය අගබිසව වූ වොන්-ග්යොංගේ සොහොයුරන් සතර දෙනා සහ සිය පුත්‍රයා වූ සේජොංගේ ඥාතීන්ව ද මරා දමන ලදී. බලය ලබා ගැනීම සඳහා සිය සතුරන්ව (ජොං මොං-ජු සහ ජොං දෝ-ජොන් ඇතුළුව) මෙන්ම ඥාතීන්ව ද ජීවිතක්ෂයට පත්කළ තැනැත්තකු ලෙස තේජොං ප්‍රකට වුවද, ඔහු සාමාන්‍ය ජනයාගේ ජීවිත වැඩිදුයුණු කිරීමට, ජාතික ආරක්ෂාව සවිමත් කිරීමට, සහ සේජොංගේ පාලනයට පදනම දැමීම හේතුවෙන් දක්ෂ පාලකයකු ලෙස සැලකෙයි. තේජොං සිය දඩයමට ලැදි බව හේතුවෙන් ප්‍රකට වූයෙකි.
නූතන නිරූපණ
1996 සිට 1998 දක්වා KBS නාළිකාවෙන් විකාශය වූ ටියර්ස් ඔෆ් ද ඩ්‍රැගන් නැමැති ජනප්‍රිය ඓතිහාසික නාට්‍යය මගින් තේජොංගේ දිවිය නිරූපණය වේ. එහි ඔහුව නිරූපණය වන්නේ රාජධානියේ ස්ථාවරත්වයට කැප වූ, සිය පියා සහ අනුප්‍රාප්තිකයා (තේජොංගේ පළමු පුත්‍රයා) කෙරෙහි සෙනෙහසින් යුක්ත පාලකයකු ලෙසයි. නමුත් 1398 ඝාතනයන් සමග මෙය දෝලනය වනු දැකගත හැක. මෙම කෝපය ඇතිවන්නේ විශ්‍රාමලත් තේජෝ රජු තේජොංව ඉවත් කිරීමට ජෝ සාවිගේ කැරැල්ලට අනුබල දීම හේතුවෙනුයි.මෙම කතාමාලාව අනුව, තේජොං තමාවටා සිටිව සියලු දෙනා දෙස (විශේෂයෙන් ඥාතීන්) සැකයෙන් යුතුව බලයි. මෙයට උදාහරණයක් ලෙස ඔහු අගබිසවගේ බලපෑමට යටත් නමුත්, හිතවත් වැඩිමහල්ම සොහොයුරන් සහ අහිංසක බාලම සොහොයුරන් මරා දැමීම පෙන්වා දිය හැක. මේ පිළිබඳ කලකිරීමට පත්වන ඔහුගේ කිරුළහිමි කුමරු සිහසුන ප්‍රතික්ෂේප කරන අතර, ඔහුගේ දෙවන පුත්‍රයා බෞද්ධ භික්ෂුවක් බවට පත්වීමෙක් සිහසුන තෙවැනි පුත්‍රයාට හිමි වේ.
1030
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ප්‍රවර්ගය:1030
දෙවන අග්බෝ රජතුමා
දෙවන අග්බෝ රජතුමා, ක්‍රි.ව. 608-618 අතර කාලය ශ්‍රී ලංකාව පාලනය කල රජතුමෙකු වේ.
දස වසරක් පමණක් මේ රට පාලනය කල මෙම දෙවන අග්බෝ රජු.එම කාලය තුල ලාංකීය වාරීවංශ කතාව තුල නව පරිච්ඡේදයක් ලියන්න තරම් කරණා එකතු කල රජකෙනෙක්.මෙම කෙටි කාලය තුල කන්තලේ වැව, ගිරිතලා වැව, බලාහස්ස වැව වැනි ඉතා විශාල වාරී නිර්මාණ ඉදි කර ඇත.මේ අතරින් කන්තලේ වැව ලංකාවේ ගැඹුරැතම වාරි කර්මාන්තය ලෙස සැලකේ.එහි වැව් බැම්මේ ඇතැම් ස්ථානයක උස අඩි 52.5ක් පමණ වේ.පළමුවන අග්බෝ රජුගෙන් පසු ලංකාවේ සිහසුන හිමි කර ගත් දෙවන අග්බෝ රජු.පළමු වන අග්බෝ රජතුමා නතර කල තැන පටන් ඉදිරියට ඊටත් වඩා ඉහළින්. ක්‍රි.ව.609 දී රජ පැමිණි ඔහුගේ රාජ්‍ය කාලයද පළමුවන අග්බෝ රජුගේ කාලයේ මෙන්ම වැසියාට වැඩදායක සමයක් විය මෙම දෙවන අග්බෝ පළමුවන අග්බෝ රජුගේ සොහොයුරෙකුගේ පුත්‍රයාය.මෙතුමා තවත් කාලයක් රජ්‍යය පාලනය කලා නම් මහසෙන් වසභ ධාතුසේන වැනි රජවරුන් මෙන් අද මෙන්ම හෙටත් නිරන්තරයෙන් කතා බහට ලක් වන විශිෂ්ඨ වාරී නිර්මාණයන් බිහිවනු ඇත.
දිවයිනේ බොහෝ වෙහෙර විහාර කරවා ඒවාට ගම්බිම් පැවරීම කළ මේ රජ තෙමේ සසුන බැබළවූ ධාර්මික රජ කෙනෙකු වශයෙන් චූල වංශයේ විස්තර දැක්වේමේ රජුගේ උදාර පිංකම් අතරින් එකක් වන්නේ බුදු සමය හදුන්වා දීමෙන් පසු නිර්මාණය කළ පළමු චෛත්‍ය රාජයා වූ ථූපාරාම දාගැබ සම්පූර්ණයෙන් ම ප්‍රතිසංස්කරණය කරවීමය බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දකුණු අකු ධාතුව මෙහි නිධන් කර තිබූ අතර දාගැබ ප්‍රතිසංස්කරණයේදී නිධන් කර තිබූ දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ ලෝවා මහා ප්‍රාසාදයෙහි සුරක්ෂිතව තැන්පත් කොට චෛත්‍යයේ සියලු ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩ නිම වූ පසු යළි නිධන් කරනු ලැබූ බව කියවේමහාවංශයේ කතා පුවතට අනුව දෙවන අග්බෝ රජතුමා දළදා මන්දිරයක්‌ ඉදිකර ඇත. දෙවැනි අග්බෝ රජතුමා සාදවන ලද දළදා මන්දිරය රනින් හා රුවනින් සරසන ලද බව කියෑවේ. එසේම අලංකාර කරඬුවක්‌ද ඉදිකළ බව පැවසේ. ඊට "ධ ම්ම ච ක්‌ක ඝර" යන නම ව්‍යවහාර විය.
නයෝමි කැම්බෙල්
නයෝමි කැම්බෙල් (22 මැයි 1970) යනු බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික සුපිරි නිරූපිකාවක සහ නිළියක වේ. වයස අවුරුදු 15දී නිරූපණ ක්ෂේත්‍රයට පිවිසි ඇය 1980 සහ 1990 දශකයන්හී වඩාත් පිළිගැනුම සහ ඉල්ලුම සහිත නිරූපිකාවන් තිදෙනා අතර සහ ඇගේ පරම්පරාවෙහි ප්‍රකාශයට පත් සුපිරි නිරූපිකාවන් සයදෙනා අතුරින් අයෙකු විය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:1970 උපත්
කන්චි කාමාක්ෂී කෝවිල
කන්චි කාමාක්ෂි කෝවිල යනු ලලිතා මහා ත්‍රිපුර සුන්දරී දේවියගේ ස්වරූපයක් වන කාමාක්ෂී දේවිය වෙනුවෙන් කැප කරන ලද පුරාණ හින්දු කෝවිලකි. එය පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ චෙන්නායි නගරයට ආසන්නයේ පිහිටි ඓතිහාසික කන්චිපුරම් නගරයේ ය. මදුරෙයිහි මීනාක්ෂී කෝවිල, තිරුචිරප්පල්ලි අසල තිරුවානායිකාවල්හි අඛිලාණ්ඩේශ්වරී කෝවිල සහ මෙම කාමාක්ෂී කෝවිල තමිල්නාඩු ප්‍රාන්තයේ දේවිය වන්දනා කිරීමේ වැදගත් මධ්‍යස්ථාන වේ. මෙම දේවස්ථානය බොහෝ විට ඉදිකර ඇත්තේ කන්පුචිරම් අගනුවර කරගත් පල්ලව රජවරුන් විසිනි.
ප්‍රධාන දේවිය වන කාමාක්ෂීගේ ස්වරූපය සාම්ප්‍රදායික හිටි ඉරියව්ව වෙනුවට සාමය සහ සමෘද්ධිය සංකේතවත් කරන යෝග ඉරියව්වක් වන තේජාන්විත පද්මාසන ඉරියව්වෙන් වාඩි වී ඇත. දේවිය උක් දුන්නක් සහ මල් පහකින් යුත් මල් පොකුරක් ඇගේ අත් දෙකේ පහළින් තබා ඇති අතර ඇගේ ඉහළ අත් දෙකෙහි පාසයක් සහ අංකුසය දරා සිටී. මල් පොකුර අසල ගිරවෙක් ද හිඳියි. කෝවිල් සිය ගණනක් ඇති සාම්ප්‍රදායික නගරයක අසාමාන්‍ය වූ මෙම දේවස්ථානය හැර වෙනත් දේවිය උදෙසා කැපවූ කෝවිල් කන්චිපුරම් නගරයේ නොමැත. මෙම කාරණයට හේතු වන විවිධ ජනප්‍රවාදයන් තිබේ. ප්‍රාදේශීය පුරාවෘත්තයකට අනුව, ආදි ශංකරාචාර්ය විසින් ශ්‍රී චක්‍රය මෙම කාමාක්ෂී දේවස්ථානයේ ඇති අගල වැනි ව්‍යුහයේ පිහිටුවා ඇත.
වෘත්තාන්තය
හින්දු ග්‍රන්ථවලට අනුව, කාමාක්ෂී අම්මන්, මදුරෙයිහි මීනාක්ෂී හා වරනාසිහි විසාලාක්ෂී සමඟ අනුකූලව සලකනු ලැබේ. අම්මන් සඳහා වෙනම සිද්ධස්ථාන නොමැති කාංචිපුරම් හි සියලුම ශිව කෝවිල් හරහා කේන්ද්‍රගත වූ එකම ශක්ත සිද්ධස්ථානය කාමාක්ෂී දේවස්ථානය වේ. ඇයව වන්දනා කරනු ලබන්නේ පරබ්‍රහ්ම ස්වරූපිනි (සර්වබලධාරී දෙවඟන) ලෙසිනි. ඇය අන් කවරෙකුවත් නොව ලලිතා ත්‍රිපුර සුන්දරී දේවිය යි. බ්‍රහ්මාණ්ඩ පුරාණය තුළ ඇය කන්චිපුරම්හි කාමකෝටි පීඨය තුළ විරාජමානව සිටින ආකාරය විස්තර කරනු ලබයි.
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
දේවස්ථානය අක්කර 5ක භූමි ප්‍රමාණයක පිහිටා ඇත. ශිව, විෂ්ණු සහ බ්‍රහ්ම යන ත්‍රිත්වයන් විසින් දෙපස වාඩි වී සිටින ඉරියව්වෙන් යුත් කාමාක්ෂී දේවියගේ රුව පිහිටා ඇත. භූමිය වටා බංගරු කාමාක්ෂී, ආදි ශංකර සහ මහා සරස්වතී යන කුඩා සිද්ධස්ථාන ඇත. සෑම දිනකම දේවස්ථානයේ චාරිත්‍ර ආරම්භ කරන්නේ ගව පුජාව සහ් හස්ති පූජාවෙනි. අලි ඇතුන් සිටින වෙනම මඩුවක් ඇත, එහි සෑම දිනකම පාන්දර 5.00 ට හොරණෑවෙන් දෙවියන්ට පූජා කරයි. ග්‍රබග්‍රහය ඉදිරිපිට ගායත්‍රී මණ්ඩපයක් ඇත, එහිදි අපට අරූප ලක්ෂ්‍මී, ස්වරූප ලක්ෂ්මී යන ස්වරූපයන් දැකිය හැකිය. තමිල්නාඩු රජයේ හින්දු ආගමික සහ පුණ්‍යායතන දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මෙම කෝවිල නඩත්තු කරනු ලැබේ. වර්තමාන කාමාක්ෂී දේවස්ථානයට නුදුරින් පිහිටි ආදි කාමාක්ෂී දේවස්ථානයේ සිටින දේවිය, තන්ත්‍රචූඩාමණී වැනි තාන්ත්‍රික කෘතිවල කීර්තිමති, දේවගර්භා වැනි විවිධ නම්වලින් හඳුන්වනු ලැබේ.
කාමාක්ෂී ලලිතා මහා ත්‍රිපුර සුන්දරී දේවිය ලෙස
ශ්‍රී ලලිතා පරා භට්ටාරිකා කාමකෝෂ්ඨයෙහි පස් ආකාරයකට මුලසුන හොබවයි:
දැලිවල කොට වෙහෙර
සාමාන්‍ය චෛත්‍යයක් පේසා වළලු තුනකින් සමන්විත වුවද,කොටවෙහෙර චෛත්‍යය එක් පේසා වළල්ලකින් පමණක් සමන්විතව තිබූ බව පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්වලදී හෙළිදරව් වී ඇත.එය එකල හදුන්වා ඇත්තේ ප්‍රදක්ෂිණා පථය ලෙසිනි.
ශ්‍රී ලාංකිකයන් දාගැබ නමින් හදුන්වන ස්ථූප ඉන්දියාව,සියම,කාම්භෝජය ආදී දකුණු දිග ආසියානු රටවල දක්නට ඇත.මෙම ඉදිකිරීම් සදහා බොහෝ විට යොදා ගෙන ඇත්තේ සාමාන්‍ය පොළවට වඩා උසින් පිහිටි කදු මුදුන් වැනි ස්වභාවික අලංකාරයෙන් යුතු ස්ථානයන්ය.මෙම ස්ථුපවල බුදුරජාණන් වහන්සේගේ හෝ වෙනත් රහතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතු නිදන් කර ඇතැයි විශ්වාස කරති.ජීවමාන බුදු සමිදුන් නමදින්නා සේ මහත් ගෞරවයෙන් මෙම ස්ථූපවලට වැදුම් පිදුම් කරන්නේ එබැවිනි.
ලංකාවේ ස්ථූප සැලකීමේදී දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා විසින් බුදුරජුන්ගේ අකුධාතුව නිධන් කොට කරවන ලද අනුරාධපුරයේ ථූපාරාමය චෛත්‍යය පළමුවෙන් සෑදූ බව සදහන් වේ.එහෙත් බුදුදහම ලක්දිවට වැඩමවීමට පෙර මෙරට ඉදිකළ චෛත්‍ය දෙකක් පිළිබදව තොරතුරු පුරාවෘත්තයන්හි සදහන්ය.බුදුන්ට ලක්දිවදී ප්‍රථම දානය පිළිගැන්වූ තපස්සු, භල්ලුක වෙළෙද සහෝදරයන් දෙදෙනට බුදු හිමියන් දුන් කේශ ධාතු තැන්පත්කර ත්‍රිකුණාමලය සමීපයේ තිරියාය නමැති ප්‍රදේශයේ වෙහෙරක් ඉදිකළ බව පැවසේ.බුදු හිමියන් මහියංගනයට වැඩි ගමනේදී සුමන සමන් දෙවියන්ට දුන් කේශ ධාතු නිධන් කර මහියංගනයේ ඉදිකළ චෛත්‍යයත් ථූපාරාමයට වඩා පැරැණිය.
ලක්දිවට බුදු දහම වැඩම කළ මිහිදු මහ රහතන්වහන්සේ ඉන්දියාවේ හැදුණු වැඩුණු පරිසරයේදී දක්නට ලද සාංචි හා භාරුත් ස්ථූපයන් අනුකරණය කර ලංකාවේ ස්ථූප ගොඩනැගීමේදී උපදෙස් දීමට ඇතැයි සමහරෙක් අනුමාන කරති.
ක්‍රිස්තු වර්ෂයට පෙර ලංකාවේ ඉදිකළ ස්ථූපයන්හි නිර්මාණ භාරතයේ ස්ථූපවලට බොහෝ සමාන බව මහාවංශය කියයි.එහෙත් බෞද්ධ ලෝකයේ කිසිම රටකින් හමු නොවූ ආකාරයේ ස්ථූපයක් රඹුක්කන දැලිවලදී දැක ගත හැකිය.පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස්වරයකුව සිටි ආචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතා ඒ පිළිබදව මෙසේ පවසා ඇත.
"ස්වභාවික කන්ද ස්ථූපයක හැඩයට කපා ඒ වටා ගඩොලින් බැද මේ දාගැබ ඉදිකර තිබෙනවා.ධාතුන් වහන්සේ නිදන්කර තිබෙන්නේ ගර්භය තුන්වන පේසාවට එක්වන තැනයි.මෙම දාගැබේ ස්වභාවයෙන්ම ධාතු ගර්භයක් දක්නට නැහැ."
පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස්වරයකු වූ එච්.සී.පී.බෙල් මහතාගේ කෑගලු වාර්තාවේ 38 වැනි පිටුවේ මෙහි වට ප්‍රමාණය අඩි 640 ක්ද,බෑවුමේ දිග අඩි 112 ක් බවද සදහන්ය.
මෙම චෛත්‍යයේ 1957 වසරේ සිදුකළ පුරා විද්‍යා කැණීම්වලදී චෛත්‍යයේ සතර දිසාවේ ස්ථූපයේ අනුරූ සහිත ශිලාමය කරඩු හතරක් හමුවිණි.බටහිර දිග ශිලා මංජුසාව තුළ තිබී 1957 පෙබරවාරි මස 04 වැනි දින හමුවූ දඔරන් කරඩුවද සාංචි ස්ථූපයේ පූර්ණ අනුරුවකි.
මෙම චෛත්‍යය මිහිදු හිමියන්ගේ අනුශාසනා සහිතව දේවානම් පියතිස්ස රජතුමාගේ බාල සෙහොයුරෙකු වූ මෙම ප්‍රදේශය පාලනය කළ තිස්ස කීර්ති යුව රජු විසින් කරවන ලද්දක් බවට සමහරු පවසති.මෙම දාගැබට නුදුරින් පදවිගම්පල කන්දේ ගල්ලෙනක "තිස කිතස ලෙනෙ අගත අනගත චතුදිස සගස දිනෙ"යනාදී ලෙසින් බ්‍රාහ්මී අක්ෂරයෙන් කොටා ඇති ශිලා ලේඛනයෙන් තිස්ස කීර්ති නමින් ජන ප්‍රධානයෙකු මෙහි සිටි බව ඔවුහු තහවුරු කරති.දාගැබේ අඩිතාලම අසලින් හමුවූ ගඩොල්වලද බ්‍රාහ්මී අක්ෂර දක්නට තිබී ඇත.
මෙම චෛත්‍යය ඉදිකිරීමේදී සම්පූර්ණයෙන්ම බැද එහි ථූපය,ඡත්‍රය හා පතාක සතරක් සවිකර තිබූ බව හමුවී ඇති මෙම කරඩු අනුව සනාථ වෙයි.ඒ අනුව "කොටවෙහෙර" යන්න කාලයාගේ ඇවෑමෙන් වෙනස් වූ චෛත්‍යයට පසුකාලීනව එක්වූ නමක් විය හැකිය.මෙම චෛත්‍යයේ ඡත්‍රයක් සුළගට ගසාගෙ විත් වැටුණු ගම "කොත - වැල්ල" පසුකාලීනව "කොටවැල්ල" වී අදටත් එලෙසින් හදුන්වනු ලබන බව කියැවේ.
දඹදිව සාංචි ස්ථූපයේ පරිදි ඡත්‍ර ඉදිනොකර හතරැස් කොටුව ගලින් හෝ ගඩොලින් බැද ඒ මත ලෝහමය කොතක් පැළදවීම පසුකාලීනව සිදුවූවකි.පුරාවිද්‍යා මතයට අනුව සාංචි ස්ථූපයට සමාන අනුරූ දැනට ලංකාවෙන් හමුවී ඇත්තේ තුනකි.ඒ රුවන්වැලි මහ සෑයෙන්,මිහිදු මහ සෑයෙන් හා දැලිවල කොටවෙහෙරින් හමුවූ රන් කරඬුය.මෙම කරඬු තුනෙන් සාංචි ස්ථූපයට වඩාත් සමීපවන්නේ දැලිවල කොටවෙහෙරෙන් ලද දඔරන් කරඬුව වීමද විශේෂත්වයකි.
මීට අමතරව පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව මගින් 2001 වසරේදී කළ කැණීම්වලින් ද මෙවැනි දඹරන් කරඩු හතක් හමු විය.මෙම රන් කරඩු වීදුරු කරඩුවක බහා තවත් ලෝහමය කරඩුවක අසුරා පබළු මිශ්‍රිත සේද රෙදි කඩකින් දවටා මැටි වළදක තැන්පත් කර තිබියදී හමු ව ඇත.ශ්‍රී ලංකාවේ ඉපැරැණි චෛත්‍යවල කැණීම්වලදී මෙවැනි වසර දෙදහසකට වඩා පැරැණි කෞතුක වටිනාකමින් යුත් නිධන් වස්තු රෙදි කඩකින් ඔතා තිබියදී හමුවූ ප්‍රථම අවස්ථාව මෙය බව එවකට පුරාවිද්‍යා අධ්‍යක්ෂ (කැණීම් ) ආචාර්ය ඩබ්ලිව්.විජයපාල මහතා පවසා ඇත.
මෙම ලෝහ කරඬුව දවටා තිබූ සේද රෙදි කැබැල්ල ක්‍රිස්තු පූර්ව දෙවැනි සියවසට අයත් බව ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිදුකළ පරීක්ෂණයකදී තහවුරු වී තිබේ.2001 වර්ෂයේදී චෛත්‍යයෙන් හමුවූ අඟුරු සාම්පල් ඇමරිකාවේදී කාබන් 14 පරීක්ෂණයකට ලක්කළ අතර,එම අඟුරු කැබලි ද ක්‍රිස්තු පූර්ව පළමු සියවසට අයත් බව සනාථ කෙරිණි.
සාමාන්‍ය චෛත්‍යයක් පේසා වළලු තුනකින් සමන්විත වුවද,කොටවෙහෙර චෛත්‍යය එක් පේසා වළල්ලකින් පමණක් සමන්විතව තිබූ බව පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්වලදී හෙළිදරව් වී ඇත.එය එකල හදුන්වා ඇත්තේ ප්‍රදක්ෂිණා පථය ලෙසිනි.චෛත්‍යය නිමවන ලෙස මිහිදු හිමියන් අනුශාසනා කළද උන්වහන්සේ චෛත්‍යයේ වැඩ නිමවන අයුරු දකින්නට වැඩම කරන විටත් එහි වැඩ නිමව තිබිණි.එහෙයින් උන්වහන්සේ ප්‍රදක්ෂිණා පථය වටා වළවල් හාරවා දඹරන් කරඩු තැන්පත් කළ බව ජනප්‍රවාදයේ පැවසේ.
එකල මිහිදු හිමියෝ ධාතු නිධන් කිරීම අරඹයා රහතන් වහන්සේ පිරිවරා පෙරහරක් සේ වැඩම කරනු දුටුවකු සඟවැලක් වඩිනු දුටු බව පැවසූ පෙදෙස සඟ - වැල "හඟවෙල" වූ බවට ජන ප්‍රවාදයකි.මිහිඳු හිමියන් වැඩ සිටි ඉම,මිහිඳු - ඉම "මීඳුම" වී අදටත් දක්නට ලැබෙයි.මිහිඳු හිමියන්ට මහා දානයක් පූජා කළ පිරිස සිටි පෙදෙස මහදන ලෙසත් පසුකාලීනව "මාදන" ලෙසත් ප්‍රචලිතව තිබේ.මිහිඳු හිමියන් ඇතුළු රහතන් වහන්සේට දානය රැගෙන ආ තවත් පිරිසක් ඒ ආසන්න පෙදෙසකින් මිහිදු හිමියන් වැඩ විසූ ලෙනට පැමිණෙන අතරතුර දාන වේලාව ඉක්මවා ගොස් තිබී ඇත.එහෙයින් එම පෙදෙසේ ජීවත්වූ පිරිස හදුන්වා ඇත්තේ දානේ පහුවූ පිරිස ලෙසිනි.එය කල්යත්ම දාහෙන්පහුව ලෙස ව්‍යවහාරයට එක්වී අදටත් එලෙසම පවතී.
දැලිවල කොටවෙහෙර චෛත්‍යයෙන් හමුවූ දඹරන් කරඬු හා කෞතුක භාණ්ඩ මහජනතාවට ප්‍රදර්ශනය සදහා එවකට බුද්ධශාසන අමාත්‍ය හා අග්‍රාමාත්‍ය රත්නසිරි වික්‍රමනායක මහතා මුල්ගල තබා ඇතත් එය මුල්ගලටම සීමා විය.එහි සමරු ඵලකය පමණක් මේ වන විට විහාරස්ථාන බිමේ පසෙක දමා තිබෙනු දැකිය හැකිය.මෙම චෛත්‍යයේ ඉදිකිරීම් කඩිනමින් නිමකර දේශීය හා විදේශීය සංචාරකයන්ටද දැකබලා ගතවන හැකි පරිදි කටයුතු සලසා දෙන ලෙස දායක සභාවේ සාමාජිකයෝ ඉල්ලා සිටිති.
දැලිවල කොටවෙහෙර විහාරාධිපති පුස්සැල්ලේ අරියවංශ හිමියෝ:
"2002 වසරේ සිට සෑම වසරකම වෙසක් පුන් පෝය දින හා පසු දින මෙම සේද සළුව සහ දඹරන් කරඩු ඇතුළු සර්වඥධාතු විහාරස්ථානයේදී ප්‍රදර්ශනය කරනවා.සේද සළුව වසර 2200 ක් පැරැණි බව සනාථ වූවේ 2009 වසරේදී.මෙම සේද සළුව ආසියාවෙන් හමුවූ පළමු හා පැරැණිම සේද සළුවයි.මෙය ලෝකයේ පැරැණිම සළු අතර සිවු වැනි ස්ථානයේ රැදෙන බව සළුව පිළිබදව පරීක්ෂණ සිදු කළ ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජාතික විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය ජූඩිත් කැමරන් මහත්මිය ප්‍රකාශකර තිබෙනවා.
මේ පිළිබදව අදහස් දක්වන පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සබරගමුව පළාත් සහකාර අධ්‍යක්ෂ තිස්ස මදුරප්පෙරුම මහතා මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය.
"දැලිවල චෛත්‍යය සංරක්ෂණය කර යළි ඉදිකිරීමට රුපියල් කෝටි හයකට අධික මුදලක් වැය වන බවට ඇස්තමේන්තු කර තිබෙනවා.දැනට සිදුකෙරෙන්නේ වාර්ෂිකව රුපියල් ලක්ෂ දහයක්,දොළහක් පමණ ලැබෙන මුදලින් අනිකුත් පුරාවිද්‍යා ස්ථානවල සංරක්ෂණය සමග මෙම කටයුතු සිදු කිරීමයි.
වාස්තු විද්‍යා සංරක්ෂණය පුරා විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව සතු බහු විධ කාර්යයන්ගෙන් එක් වැඩ කොටසක් පමණයි.පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවෙන් වෙන්වන ප්‍රතිපාදනවලට අමතරව වාස්තු විද්‍යා සංරක්ෂණයට මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදලෙන් දායකත්වයක් ලැබෙනවා.එලෙස වාර්ෂිකව වෙන්වන මුදල් ප්‍රමාණය අනුවයි මෙම ඉදිකිරීම් සදහා මුදල් ලබාදෙන්නේ.
පුරාවස්තු හිමිකරුවන් අකමැතිනම් ඒවා කෞතුකාගාරයට ගෙන යාමට බැහැ.පාරම්පරිකව හිමිවූ පුරාවස්තු හා ස්මාරක වැනි විහාරස්ථාන සහ පුද්ගලයන් සතු පුරාවස්තු පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව මගින් චංචල පුරාවස්තු ලේඛනගත කිරීමේ වැඩ සටහන යටතේ ලේඛනගත කිරීමට කටයුතු යොදා තිබෙන්නේ එනිසයි.
පුරාවිද්‍යා කැණීම්වලින් හමුවන පුරාවස්තූන් ඒවා හමුවූ පමණින්ම කෞතුකාගාරයට ගෙන යා යුතුයැයි න්‍යායක් නැහැ.නමුත් පෞද්ගලික ඉඩමකින් වලක් කැපීමක් වැනි අවස්ථාවකදී හෝ පුරා වස්තූන් හමුවුවහොත් ඒවා රජය සතුයි.එවැනි පුරාවස්තු සන්තකයේ තබාගැනීම ද නීතිවිරෝධි ක්‍රියාවක්.
දැලිවල කොටවෙහෙරින් හමුවූ පුරාවස්තු මහජන ප්‍රදර්ශනය සදහා ‍එහි කෞතුකාගාරයක් ඉදිකිරීමට පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව හා දැලිවල විහාරස්ථානය යම් එකගතාවයකට පැමිණ තිබුණා.නමුත් එම කෞතුකාගාරයේ ඉදිකිරීම්වල යම් ප්‍රමාදයක් සිදුවී තිබෙනවා.දැනට මෙම පුරාවස්තූන් විහාරාධිපති හිමියන් හා විහාරස්ථ දායක සභාවේ රැකවරණය යටතේ පවතිනවා"යැයි පැවසීය.
මෙම චෛත්‍යය යළි ඉදිකිරීම සදහා අනුග්‍රහය ලබාදීමට ද යම්කිසි පිරිසක් එකගව ඇති බව දැනගන්න ඇතැයි කී මදුරප්පෙරුම මහතා එසේ ඉදිකිරීමක් සිදුකෙරෙනවා නම් විහාරාධිපති හිමියන් ප්‍රමුඛ දායක සභාවත්,පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවත් එක මතයකට පැමිණ ඉදිකිරීම් පිළිබදව අවසන් තීරණයකට එළඹිය යුතු බව ප්‍රකාශ කළේය.
විහාරස්ථානය සමීපයේ පිහිටි පදවිගම්පල ගල්ලෙන් පිළිබදව පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව මීට ‍වසර කීපයකට පෙර ගවේෂණයක් සිදුකර ඇතත්,එවැනි වාර්තාවක් මෙතෙක් මුද්‍රණය කර නැතැයි කී ඒ මහතා මෙවැනි ගවේෂණ කටයුතු සදහා මෙම වර්ෂයට මුදල් වෙන්වී නැති බැවින් ඉදිරියේදී ගවේෂණයක් සිදු කර මෙම ගල්ලෙන් පිළිබදව විමර්ශනයක් සිදු කිරීමට අපේක්ෂා කරන බවද,එවිට වැළලී ඇති අතීත තොරතුරු යම් ප්‍රමාණයක් හෝ අනාවරණය කර ගැනීමට හැකිවේයැයිද විශ්වාසය පළකළේය.
(ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා උපදේශක සභාවේ සාමාජික ධර්මපාල කහදවආරච්චි මහතාට විශේෂ ස්තුතිය හිමි වේ.)
සුනිල් ජයසිංහ
සුනිල් ජයසිංහ (ඉංග්‍රීසි: Sunil Jayasinghe) යනු හිටපු ශ්‍රී ලංකා ජාත්‍යන්තර එක්දින ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයකි.
ජීවන සටහන්
සුනිල් ජයසිංහ කොළඹ නාලන්දා විද්‍යා‍ලයෙහි ආදි සිසුවෙකි. 1972 සිට 1974 දක්වා සුනිල් කොලඹ නාලන්ද  විද්‍යාලයේ  ජ්‍යෙෂ්ඨ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා පිලේ ක්‍රීකල අතර 1974 දී නාලන්දා නායකයාවිය.
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:1955 උපත් ප්‍රවර්ගය:ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ ප්‍රවර්ගය:ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ - ශ්‍රී ලංකා
කැල්වින් චක්‍රය
කැල්වින් චක්‍රය යනු කුමක්ද?
වර්චුසා
වර්ටුසා (ඉංග්‍රීසි:Virtusa) සමාගම, මූලික වශයෙන් තොරතුරු තාක්ෂණ සේවා සපයන ලෝකයේ තිබෙන ප්‍රධාන පෙලේ ආයතනයක් වේ. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය මැසචුසෙට්ස් හි වෙස්ට්බෝර්ග් නගරයේ මෙහි ප්‍රධාන මධ්‍යස්‌ථානය පිහිටා ඇති අතර එයට අමතරව ශ්‍රී ලංකාව, ඉන්දියාව, මහා බ්‍රිතාන්‍යය, නෙදර්ලන්තය, ජර්මනිය හා සිංගප්පූරුව යන රටවල් වලද මධ්‍යස්‌ථාන පිහිටුවා ඇත.
= ඉතිහාසය =
වැදගත් සිද්ධීන්
=කාර්යාල= වර්ටුසා සමාගමේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මැසචුසෙට්ස් හි පිහිටා ඇත. ඊට අමතරව නිව්යෝර්ක් හා වින්ඩ්සර් නගරවල හා පහත් සඳහන් රටවල්හි මධ‍යස්ථාන පිහිටුවා ඇත.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:1996 දී සංස්ථාපිත සමාගම් ප්‍රවර්ගය:මැසචූසෙට්ස් හි පදනම්ව ඇති මෘදුකාංග සමාගම් ප්‍රවර්ගය:ජාත්‍යන්තර තොරතුරු තාක්ෂණ උපදේශක සමාගම් ප්‍රවර්ගය:නෑස්ඩැක් හි ලැයිස්තුගත කර ඇති සමාගම් ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඇරඹූ සමාගම් ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පුද්ගලික සමාගම්
කොප්ටික කතෝලික සභාව
කොප්ටික කතෝලික සභාව යනු,  රෝමානු කතෝලික සභාව හා සමගින්   සම්පූර්ණ ආගමික සම්බන්ධයෙහි පවතින  ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියානු පිළිවෙතෙහි සුවිශේෂී සභාවකි. ඓතිහාසික වශයෙන්, එය නිරූපණය කරන්නේ, එහි භක්තිකයන් ඕර්තඩොක්ස් සභාවෙන් වෙන්වී රෝමය හා සමග  සම්පූර්ණ ආගමික සම්බන්ධයකට එක් වීම නිසා,  ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ කොප්ටික ඕර්තඩොක්ස් සභාව වෙතින්, බිඳී යාමක් වෙයි.
වත්මන් ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ කොප්ටික කතෝලික පූජකපිතෘ වන්නේ ඉබ්‍රහිම් අයිසෙක් සිඩ්රැක් වන අතර, 2013 දී ඇන්ටෝනියෝස් නගීබ් වෙනුවට පත් විය. පූජකපීතෘ කාර්යාල පිහිටා ඇත්තේ කයිරෝවෙහිය. පූජකපීතෘමය ආසන දෙව්මැදුර (ඊජිප්තුවේ අප ස්වාමිදුව) පිහිටා ඇත්තේ, කයිරෝවෙහි නගරෝපාන්තයක් වන නස්ර් නගරයෙහිය.
සම්භවයන්
1442, පෙබරවාරි 4 දිනදී, ෆ්ලොරන්ස් මන්ත්‍රණ සභාවෙහිදී, කොප්ටික ඕර්තඩොක්ස් නියෝජිත මණ්ඩලයක් විසින් කන්ටාටේ ඩෝමිනෝ ලියැවිල්ලට අත්සන් තැබීමෙන්, කතෝලික සභාව සහ රෝමයේ රාජගුරුප්‍රසාදිවහන්සේ හා සමගින් විධිමත් සම්බන්ධතාවයකට එළඹිනි. ඊජිප්තුවෙහිදී මෙය සඳහා එතරම් සහයෝගයක් නොලැබීම නිසා, ලියැවිල්ලෙහි බලාත්මක භාවයක් නොමැති තරම් විය. 1600 ගණන් වලදී, ප්‍රාථමික වශයෙන් ප්‍රැන්සිස්කානු වරයන්ගෙන් සැදුම්ලත්, ධර්මදූතයන් පිරිසක් කොප්ට්ස් වෙත පැමිණීම ඇරඹූහ. 1630දී, කැපුචීන් නිකායේ කයිරෝ මීසමක් ඇරඹිනි. ජේසු නිකායකයෝ 1675දී පැමිණියහ. 1713දී, ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ කොප්ටික පූජකපීතෘ විසින් රෝමයට යටහත් භාවය පළ කරන ලද නමුදු, 1442දී මෙන්ම, සම්බන්ධතාව වැඩි කල් නොපැවතුණි.
1741දී, ජෙරුසලෙමෙහි කොප්ටික රදගුරු ඇන්බා අතනාසියස්, කතෝලිකයෙක් විය. 1781දී, දසසතරවන බෙනඩික්ට් පාප්වහන්සේ විසින් 2,000 කට අඩු ප්‍රමාණයක්වූ ඊජිප්තියානු කොප්ටික කතෝලිකයන්ගේ විකාර් අපෝස්තලික ලෙසින් ඔහුව පත් කරන ලදි. අත්‍යන්තයෙහිදී, අතනාසියස් යළිත් කොප්ටික ඕර්තඩොක්ස් සභාව වෙත ගිය අතර වෙනත් කිහිපදෙනෙක් කතෝලික විකාර් අපෝස්තලික ලෙසින් ක්‍රියා කළහ.
පූජකපිතෘ තනතුර
කොප්ටික කතෝලිකයන් වෙනුවෙන් කතෝලික පූජකපිතෘවරයෙක්  ඔටෝමාන් ප්‍රතිරාජයාහට  අවශ්‍ය වෙතැයි යන උපකල්පනය මත 1824දී පාප්වහන්සේ විසින් ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ පූජකපිතෘ තනතුර සිරියාවේ, ඊජිප්තුවේ, අරාබියාවේ සහ සයිප්‍රසයේ අපෝස්තලික විකාර් තනතුර වෙතින් ඇති කළත්  එය මූලික වශයෙන්  නාමමාත්‍ර විය. කොප්ටික කතෝලිකයන්ට තමන්ගේ දේවස්ථාන ගොඩනැගීමට 1829දී ඔටෝමාන්වරු ඉඩ දුන්හ.
මෙම පිළිවෙත භාවිතා කරන කතෝලිකයෝ යම් මට්ටමකට වැඩිවීම නිසා 13වන ලියෝ පාප්වහන්සේ 1895 දී කතෝලික පූජකපිතෘ තනතුර ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කළහ. එතුමා මුලින්ම, සිරිල් මෙකාරියෝස් රදගුරු තුමා, පූජකපිතෘ විකාර් ලෙසින් පත් කළේය. මෙකාරියෝස් මුලසුන දැරූ සිනෝඩ් නම් ධර්මකාරීසභාවක් විසින් යම් ලතින් භාවිතයන් හඳුන්වාදෙන ලදි. 1899දී, ලියෝ පාප්වහන්සේ විසින් ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ පූජකපීතෘ ලෙසින් මෙකාරියෝස් පත් කළේ දෙවන සිරිල් යන නම ලබා දෙමිනි. මතභේදයක් නිසා 1908දී පාප්වහන්සේගේ ඉල්ලා සිටීම පරිදී හේ ඉල්ලා අස් විය. පූජකපීතෘ තනතුර 1947දී පැවති තෝරාගැනීමේ වරණයක් දක්වා හිස්ව පැවති අතර අපෝස්තලික පරිපාලක විසින් පරිපාලනය කරන ලදි.
ආගමික නිකායයන්
කතෝලික කොප්ටික සභාව සතුව කොප්ටික තාපසාරාම නොමැත. ඒ වෙනුවට සභාව සතු වන්නේ, කාන්තාවන් සඳහා වන සමාජ තුන වැනි ආගමික සමූහනයන් වෙති: එනම් ශ්‍රී හෘදයේ සොහොයුරියෝ, ජේසු තුමන් හා මරිය තුමියගේ කොප්ටික සොහොයුරියෝ (මේ දෙකම  ඊජිප්තුවෙහි පදනම්ව ඇත) සහ  ජේසු තුමාගේ කුඩා සොහොයුරියෝහී ඊජිප්තියානු මණ්ඩලය වෙති. පුරුෂ ප්‍රැන්සිස්කානු වරයන්ගේ සමාජයක්ද පවතියි.
අධ්‍යාපන සහ සෞඛ්‍ය සේවා
පූජකභාවය සඳහා බොහෝ අපේක්ෂකයන් පුහුණු කරනු ලබන්නේ, කයිරෝ නගරෝපාන්තයෙහි පිහිටි ශුද්ධවූ ලියෝගේ පූජකපිතෘමය දෙව්සත්හලෙහිය. 100 කට වැඩි කොප්ටික කතෝලික මීසම් විසින් ප්‍රාථමික පාසැල් පරිපාලනය කරන අතර, සමහරක් සතුව ද්වීතියික පාසැල්ද වෙති. සභාව විසින් රෝහලක්ද, වෛද්‍ය බොහෙත් ශාලා සහ සායන කිහිපයක්ද සහ, අනාථ මඩම් කිහිපයක්ද නඩත්තු කරගෙන යනු ලබයි.
ඉන්දිරා ගාන්ධි
ඉන්දිරා ප්‍රියදර්ශනී ගාන්ධි ( Indirā Priyadarśinī Gāndhī ; 19 නොවැම්බර් 1917 – 31 ඔක්තොම්බර් 1984) යනු ඉන්දියාවේ තෙවන අගමැති ලෙසින් පිටපිට තුන්වතාවක් (1966–77) සහ සතරවන වතාවට (1980–84) සේවය කළ ඉන්දියානු දේශපාලනඥයෙකි. ඇය ඝාතනය කරන ලද්දේ ෂීක් අන්තවාදීන් විසිනි. අගමැති තනතුර දැරූ දෙවන කාන්තාව ගාන්ධි වූ අතර ( ශ්‍රී ලංකාවේ සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායකට පසුව ) 2011 වන විටද ලෝකයේ දෙවන වැඩිම කාලයක් ධූරය දැරූ කාන්තා අගමැතිනිය ඇය වන්නීය.
1917 නොවැම්බර් මස 19 වන දින උපත ලැබූ ඉන්දිරා ගාන්ධි 1966 සිට 1977 දක්වා පිට පිට වාර තුනක් ඉන්දියානු අගමැතිවරිය වශයෙන් තේරී පත් වුණු අතර නැවත 1980 දී හතරවන වරටත් අගමැතිවිය. එතැන් සිට 1984 දී ඝාතනයට ලක්වන තුරුම ඇය ඉන්දියාවේ අගමැති ධූරය හෙබ වූවාය. ඇය මෙතෙක් ඉන්දියාවේ අගමැති ධූරයට පත් වූ එකම කාන්තාව විය.
දේශපාලන බල පුළුවන්කාරකම් සහිත නේරු රාජ වංශයේ පවුලක උපත ලැබූ ඇය තද බල දේශපාලන වාතාරවරණයක් යටතේ හැදී වැඩුනාය. ඇගේ සීයා වන මොටිලාල් නේරු විශිෂ්ට ගණයේ ඉන්දියානු ජාතික නායකයෙක් විය. ඇගේ පියා වූ ජවහර්ලාල් නේරු, ඉන්දියානු සටනේ ප්‍රධානත්වය ගෙන කටයුතු කළ අයෙක් විය. එමෙන්ම ඔහු නිදහස් ඉන්දියාවේ ප්‍රථම අග්‍රාමාත්‍යවරයා ද විය. 1941 ඔක්ස්ෆර්ඩ් සිට නැවත තම මව් රටට පැමිණීමත් සමඟ ඉන්දිරා ගාන්ධිතුමිය ඉන්දියානු නිදහස් සටනට අවතීර්ණ විය.
1950 වර්ෂයේ දී ඇය අනියම් සේවකයෙකු වශයෙන් තම පියා යටතේ පුද්ගලික සහායකවරියක ලෙස සේවය කළේ අගමැතිවරිය වශයෙන් නිල දරන කාල වකවානුවේදීමය. 1964 ජවහර්ලාල් නේරුතුමාගේ මරණයෙන් පසුව ඇයි රාජ්‍ය සභා සාමාජිකවරියක වශයෙන් එවකට ජනාධිපති විසින් තෝරා පත් කරන ලදී. එමෙන්ම ඇය ලාල් බහාදුරු සාස්ත්‍රිගේ කැබිනට් මණ්ඩලයේ තොරතුරු හා ප්‍රචාරණ ඇමතිවරිය වශයෙන් ද සේවය කළාය.
සාස්ත්‍රිගේ හදිසි මරණයෙන් පසුව ඉන්දිරා ගාන්ධි තුමියට අගමැතිවරිය වශයෙන් තේරී පත්වීමට එවකට කොංග්‍රස් පක්ෂයේ ජනපති කේ.කමරාජ් මහත් සේ උපකාරී විය. ඇය ඉතා ඉක්මනින් ඡන්ද ජයග්‍රහණ ලබා ගනිමින් හා විරුද්ධාවාදීන්ව ජනතාවාදය හරහා උපායෙන් පරදවමින් තම දක්ෂතා දක්වන්නට විය. ඇය විසින් බහුතරයක් වාමාංශික ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති හා දියුණු කෘෂිකාර්මික ඵලදා වර්ධන ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. 1971 දී ඇති වූ පාකිස්ථාන යුද්ධය මර්ධනාකාරී ලෙස ජයග්‍රහණය කළ ද එය අස්ථාවර කාල වකවානුවක් ඇති කිරීමට පාදක වුණි. තවද ඒ නිසා 1975 දී හදිසි තත්වයක් පැනවීමට ද සිදු වුණි. විරුද්ධ පක්ෂයේ ගත කළ තෙවසර තුළ ඇයට ඒකාධිපතිවාදීන් සඳහා විශාල වශයෙන් ගෙවීම් සිදු කරන්නට විය. 1980 දී නැවත බලයට පත්වීමත් සමඟ ඇය විශාල වශයෙන් පන්ජාබ් බෙදුම්වාදීන් සමඟ වූ සටන් තර කිරීමට පටන් ගත් අතර පසුව එයට ක්‍රම ක්‍රමයෙන් ඇයගේ ඝාතනයට හේතු විය. 1984 ඉන්දිරා ගාන්ධි තුමිය ස්වකීය ආරක්ෂක නිළධාරියා අතින් මරුමුවට පත් විය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:භාරත් රත්න සම්මානය ලැබුවෝ ප්‍රවර්ගය:ඝාතනය කෙරුනු ඉන්දීය දේශපාලනඥයෝ ප්‍රවර්ගය:ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍යවරුන්ගේ දරුවෝ ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුල ගිනි අවි වලින් මරණ ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු ජාතික කොන්ග්‍රසයෙහි සභාපතිවරුන් ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ අග්‍රාමාත්‍යවරුන් ප්‍රවර්ගය:ඝාතනය කෙරුනු රජයේ ප්‍රධානින් ප්‍රවර්ගය:කාන්තා රජයේ ප්‍රධානින් ප්‍රවර්ගය:1917 උපත් ප්‍රවර්ගය:1984 මරණ
ශ්‍රී ලංකාවේ බෙදුම්වාදී ත්‍රස්තවාදය
දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි නමැති ත්‍රස්තවාදී සංවිධානය විසින් ආරම්භ කරන ලද ශ්‍රී ලංකාවේ බෙදුම්වාදී ත්‍රස්තවාදය දශක තුනකට ආසන්න කාලයක් පැවති දික්ගැස්සුණු ත්‍රස්තවාදයක් ලෙස සැලකිය හැකිය.
ජනවාර්ගික ප‍්‍රචණ්ඩ කි‍්‍රයා
ඉංගිරිසින් ලංකාව පාලනය කල සමයේදී, ඔවුන් දකුණු ඉන්දියාවේන් ලක්ෂ ගණන් මලබාර්වරුන් මෙරටට රැගෙන ආවේය. ඒ මෙරට ආර්ථික හා දේශපාලන කටයුතු කරගෙන යෑමටය. ඔවුන් රටේ බහුතර සිංහලයන් බොහෝ අංශ වලින් දුර්වල කලේය.
නිදහස ලැබීමෙන් පසුු යටත් විජිිිත සමයේේදී තමන්්ට අහිමි කරන ලද, පරම අයිතීීීන් හා රටේ අයිිිතිිය ලබා ගැනීමට බහුතර සිිංහල ජනතාව අපේක්ෂාව කලේය. 1956 දීී SWRD බණ්ඩාරනායක මහතා අගමැතිි වූූූවායිිින් පසුු අවුරුදු දහස්්ගණනක් දුක්්පීීීඩා විිින්්ද බහුතර සිිංහලයන් තමන්ගේ නැතිවෙච්ච අයිිතිවාසිකම් ලැබේවී යන බලාපොරොත්තුවෙන් සිිිටයහ. 1956 දීී, සිංහල බස රාජ්ය බස කිරීමෙන් පසු එතෙක් ආර්ථික හා දේශපාලන අංශයෙන් දුර්වලව හිටිය සිංහලයන් නගා සිටුවීමට පියවර ගත්තේය.
වාර්ගික මැර කි‍්‍රයා නැවතත් 1970දී ගණන්වලදී සුළු සුළු සිද්ධීන් වශයෙන් පැනනැගි අතර පසුව එය කෲර පොලිස් කි‍්‍රයාවන් ලෙසින් පැන නැගුණි. මෙය ගැටුමේ වර්ධනීය අවස්ථාව ලෙස සැලකිය හැක. මේ අවස්ථාව වන විට දෙමළ ජනතාවගේ සිත් තුල තමන් වෙනම ජාතියක් ය යන හැඟීම සහ එම අරමුණ සාධනය කර ගැනීම සඳහා යුධ සටන්කාමීත්වය වෙත පිවිසීම ආරම්භ වුනි. ඒ අනුව 1975 වනවිට යුධවාදී දෙමළ තරුණයන් සංවිධානගත වීම ආරම්භ විය. එම වර්ෂයේදීම යාපනයේ නගරාධිපතිව සිටි ඇල්ෆ‍්‍රඩ් දොරේ අප්පා ඝාතනය කළ අතර එය දෙමළ සටන්කාමී තරුණයන්ගේ පළමු දේශපාලන ඝාතනය විය. ද්‍රවිඩ සංගමය, ෆෙඩරල් පක්ෂය, ලංකා කම්කරු සංගමය එකතු වී 1976 දී දෙමළ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ පිහිටුවීමෙන් දේශපාලන වශයෙන් ද ගැටුම ලියලමින් පැවති බව සනාථ වේ. 1974 දී යාපනයේ දෙමළ භාෂා පර්යේෂණ සමුළුවට එල්ල වූ මැර ප‍්‍රහාරයත් තරුණයන් නව දෙනෙකු මරුමුවට පත්වීමත් විශාල තරුණයන් පිරිසක් අත් අඩංගුවට ගැනීමත් හරහා දෙමළ දේශපාලන පක්ෂවල දිශානතිය වෙනස් කිරීමට බලපෑවේය. ඒ අනුව දෙමළ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ 1976 මැයි 14 දින වඩුක්කොඩෙයි ආසනයේ සම්මේලනයක් කැඳවා දමිළ ජනතාවගේ නිදහස වෙනුවෙන් ඊළාම් රාජ්‍යයක් ඇතිකර ගත යුතු බව ප‍්‍රථම වරට ප‍්‍රකාශ කළේය. (ගුරුගේ 2005:38-39)