රුසියානු_ඉතිහාසය
රතු දෙවොල බිඳ වැටින...
කුමන්ත්‍රණය නිසා හටගත් ජීවිත අවදානම නොතකා නිවසින් පිටවී ක්‍රෙම්ලිනයට පසු මොස්කව් නගරයේ ප්‍රධානම රජයේ මධ්‍යස්ථානය වූ 'ධවල ගෘහය' (While House) වෙත යාමට තමා තීරණය කල බව බොරිස් යෙල්ට්සින් පසුව කීය. භූගත බන්කර, උමං හා සන්නිවේදන පද්ධති වලින් සමන්විත 'ධවල ගෘහය' සැබෑ බලකොටුවකි. වඩාත් වැදගත් වූයේ අමෙරිකානු තානාපති කාර්යාලය ඊට යාබදව පිහිටා තිබීමය. එහෙත් ඔහුගේ සහායකයන් පැවසුවේ මහත් කලබලයට පත් යෙල්ට්සින් කටගොන්නක් වොඩ්කා බීගෙන දිවි නසා ගැනීමට තැත්කල බවත් එය වැලකූ සෙසු අය ඔහුට නිවසින් පිටවීමට තැත් කරන ලෙස බලකල බවත්ය. යෙල්ට්සින්ගේ ජීවිතයට අනතුරක් සිදු නොවනු ඇති බවට ඔවුන් මේ වන විට වටහා ගෙන සිටියේ එවැන්නක් සිදුවීමට ඕනෑ තරම් වේලාව හා අවස්ථා තිබුන නිසාය. වෙඩි නොවදින ඇඳුමක් යෙල්ට්සින්ට ඇන්දවූ ඔවුහු ඔහු ජාතික කොඩිය සහිත නිළ රථයට නංවාගෙන ගමනට පිටත් වූහ. ඔවුන්ගේ සෑම චලනයක්ම නිරීක්ෂණය කරමින් වාර්තා කලා මිස කේ ජී බී භටයන් කිසිවෙකු ඔවුනට බාධා කලේ නැති. ඔවුන්ගේ අනදෙන්නා පසුව පැවසුවේ තමා ජනාධිපති වරයා අත් අඩංගුවට ගැනීමට හෝ මරා දැමීමට නියෝග අපේකෂාවෙන් පසුවූ බවයි. ධෛර්යය උපදවා ගනු පිණිස වොඩ්කා ග්‍රෑම්ස් දෙසියයක් පානය කොට සිටියද එම නියෝගය ඔහුට ලැබුනේද නැත. අගෝස්තු 19 උදෑසන 11ට යුද ටැංකි අතරින් යෙල්ට්සින් ‍රැගත් රථපෙළ ධවල ගෘහය කරා පැමිණෙන විට නගරය මහජනයාගෙන් පිරී ඉතිරී ගොසිනි. ඔවුහු යෙල්ට්සින්ට පක්ෂව උද්ඝෝෂණය කරමින් සිටියහ. ඔද සිදීගොස් සිටි ජනාධිපතිවරයා මින් ධෛර්යයමත් විය. ඔහු ධවල ගෘහයට ඇතුළු වූ බව දුටු උද්ඝෝෂකයෝ ගොඩනැඟිල්ල වටා එක්රොක් වූහ. එදින සවස පළමු වරට මාධ්‍ය නිවේදනයක් කල කුමන්ත්‍රණ කරුවන් පැවසුවේ ගොර්බචෙව් 'අසනීපයෙන්' පසු වන බවය. බොහෝ දෙනාගේ අදහස වන්නේ කුමන්ත්‍රණයට රහසින් සහාය දැක්වූ ගොර්බචෙව් අවසන් මොහොතේ පැකිලීම නිසා ඔවුන්ට මෙම 'නිදහසට කරුණ' ඉදිරිපත් කිරීමට සිදුවූ බවකි. කුමන්ත්‍රණය ගොර්බචෙව්ට එරෙහි වෑයමක් නොවන බවද එමඟින් ඇඟවෙන බව ඔවුහු පවසති. කුමන්ත්‍රණ කරුවන්ගේ සැලැස්ම වූයේ  යුද ටැංකි වෙඩි මුරයක් ධවල ගෘහය වෙත එල්ල කොට 'ඇල්ෆා' හා 'වේගා' නැමති කේ ජී බී කොමාන්ඩෝ බල ඇණි යොදවා ඇසිල්ලකින් ගොඩ නැඟිල්ල අත්පත් කොට ගැනීමයි. සිය භටයන්ට ඒ සඳහා ගතවනු ඇත්තේ සුළු කාලයක් බව එහි අණදෙන නිළධරියා පසුව පැවසීය. එහෙත් ඔවුනට ඒ සඳහා නියෝගය 19 දා දවස පුරාම ලැබුනේ නැත. එදා සවස ටමන්ස්කයා නැමති යුද ටැංකි ඩිවිෂණය පෙළපාලි කරුවන් හා එක් වූ අතර යුද ටැංකියක් මත නැග ගත් යෙල්ට්සින් නිදහස වෙනුවෙන් නැගී සිටින මෙන් ජනයා ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. කාලය කුමත්‍රණ කරුවන්ට එරෙහිව වන බව පැහැදිලිවම පෙනෙන්නට තිබියදීත්, පහසුවෙන්ම ගොඩනැගිල්ල අත්පත් කොටගෙන යෙල්ට්සින් සිරභාරයට ගැනීමට හෝ මරා දැමීමට තිබූ අවස්ථාව ඔවුන් මඟ හැරියේ මන්ද? මේ අවස්ථාව වන විටත් ඇල්ෆා හා වේගා බල ඇණි නියෝග අපේක්ෂාවෙන් සිටි බව පැහැදිලිය. එහෙත් ඒ වන විට ඔවුන්ගේ මුල් සැලැස්ම තවදුරටත් ප්‍රායෝගික නොවීය. දස දහස් ජන ගගක් ගොඩ නැඟිල්ල වටා රැස් ව සටන්පාඨ කියමින් සිටි අතර එල්ල කෙරෙන ඔනෑම ප්‍රහාරයකින් දැවැන්ත ලේ වැගිරීමක් නොවැලැක්විය හැකි බවද, එහි අණදෙන නිළධරීන්ට නොපෙනී නොගියේය. මේ හේතුවෙන් අතිරේක යුද ටැංකි බැටෑලියන 3ක සහාය ලබා ගැනීමටත් හෙලිකොප්ටර් මඟින් කොමාන්ඩෝ භටයින් ගුවනින් හෙලීමටත් සැලසුම් කරන ලදී. එහින රාත්‍රී 11.00 ට විදෙස් පුවත් වාර්තා කලේ සෝවියට් එස්ටෝනියා ජනරජය ස්වාධීනත්වය ප්‍රකාශ කල බවයි. අතිරේක යුද ටැංකි බැටෑලියන 3 එහි ලඟාවූයේ 21 දා අළුයම 1.00ටය. පෙලපාලි කරුවෝ ඒවා පැමිණිම වැලක්වීමට උත්සහ කලහ. 22 හැවිරිදි දිමිත්‍රි කොමාර් නැමති තරුණයා මඟ හරස් කිරීමට තැත් කල විට එක් යුද ටැංකියක් ඔහු පොඩි පට්ටම් කරමින් සිරුර මතින් ධාවන වූ අතර පසු පසින් පැමිණි භටයන් වෙඩි තැබීම නිසා තවත් දෙදෙනෙක් මියගොස් තවත් 50 කට අධික පිරිසක් තුවාල ලැබූහ. මේ බිහිසුනු සිදුවීම නිසා දෙපාර්ශ්වයම තුල ඇති වූයේ දැඩි කම්පනයකි. උද්ඝෝෂකයන් සෙබළුන්ට ආයාචනා කලබව විදෙස් මාධ්‍ය වේදීහූ පැවසූහ. ප්‍රහාරය සඳහා අණ දීමට තමාට නොහැකි බව ඇල්ෆා බල ඇණියේ අණදෙන නිළධාරියා කුමන්ත්‍රණ නායකයන්ට දැනුම් දුන් අතර ඔහු නොතකා හැර ප්‍රහාරය දියත් කිරීමට ඔනෑ තරම් අවස්ථාව තිබුණද එය නොතකා සියළු කේ ජී බී බල ඇණී වලට මොස්කව් නගරයෙන් වන ලෙස ආරක්ෂක ඇමති යැසොව් නියෝග කලේය. ඊට හේතුව ඉතා පැහැදිලිය. කුමන්ත්‍රණ කරුවෝ කොමියුනිස්ට් නිළධාරීවාදීන් මිස ලේ පිපාසිතයෝ නුවූහ. මේ අතර ස්වාධීනත්වය ප්‍රකාශ කල ලැට්වියා ජනරජයේ කඳවුරු බැඳසිටි සෝවියට් පැරචුට් බල ඇණිය එරට සන්නිවෙදන කුළුණු සියල්ලට භටයන් ගුවනින් හෙලා ඒවා අත් පත් කොටගත්තද කුමන්ත්‍රණය පරාජය වූ අසා ඒ ව අතහැර පසු බැස ගියහ. සෝවියට් සංගමට රැක ගැනීමට දැරූ තැතෙහි අවසානයයි ඒ. මොස්කොව් නුවර බලා පියාසර කල ගොර්බචෙව් යෙල්ට්සින් සමඟ එක්ව කුමන්ත්‍රණ කරුවන් සිරගත කලේය. ඔවුන් අතරින් ක්‍රියාකාරියෙකු වූ බොරිස් කාර්ලෝවිච් සිය බිරිඳ සමඟ දිවි නසා ගත්තේය. 24 දා දහස් ගණනකගේ සහභාග්තවයෙන් පැවති මියගිය සිවිල් වැසියන් තිදෙනාගේ අවමඟුලේදී ගොර්බචෙව් ඔවුනට 'සෝවියට් සංගමයේ වීරයා' සම්මානය පුද කලේය. සෝවියට් සංගමයේ විනාශය තහවුරු කල තිදෙනා ඒ වෙනුවෙන් එහි උසස්ම සම්මනයෙන් පිදුම් ලැබීම දෛවයේ කුරිරු සරදමකි. ඔවුන් ගලවා ගැනීමට තමාට නොහැකි වීම ගැන යෙල්ට්සින් ඔවුන්ගේ දෙමාපියන්ගෙන් සමාව ඉල්ලා සිටියේය. එදින රැයේ සෝවියට් නායකයන්ගේ ඉළිම විනාශ කෙරුන අතර ඉතිහාසයේ තවත් නින්දිත සිදුවීමක් වූයේ ඒ අතරය. ඒ යෙල්ට්සින් ආධාරකරුවන් විසින් ලෙනින්ගේ සිරුරේ හැඩයට තැනූ කේක් ගෙඩියක් තනා එය අනුභව කිරීමය. බටහිර මාධ්‍ය මීට විශාල ප්‍රචාරයක් දුන්නේය. ගොර්බචෙව් එදින කොමියුනිස්ට් පක්අයෙන් ඉවත් වූ අතර පස් දිනෙකට පසු යෙල්ට්සින්ගේ විශේෂ ආඥාවක් මඟින් කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තහනම් කෙරින. බයිලෝ රුසියානු හා යුක්‍රේන ජනරජ ද පසුදින ස්වාධිනත්වය ප්‍රකාශ කලෝය. 1991 නත්තල් දින ගොර්බචෙව් තමා දැරූ තවදුරටත් අර්ථයක් නුවූ සෝවියට් නායකත්වයෙන් ඉල්ලා අස්විය. න්‍යෂ්ඨික කේත අඩංගු නිල් පැහැති ලියැවිලි බෑගය ඔහු යෙල්ට්සින් ට භාර දුන්නේය. 73 වසරක් ක්‍රෙම්ලිනයේ ලෙලදුන් දෑකැත්ත හා පිටිය සහිත රතු ධජය වෙනුවට වත්මන් ත්‍රිවර්ණ කොඩිය ඔසවන ලදී. සෝවියට් දේශය විසිරුවා හරින ලද බව ප්‍රකාශ කල නව රුසියානු ෆෙඩරේෂ්ණය ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ සෝවියට් සංගමය සතු අසුන තමා විසින් උරුම කොට ගන්නා ලද බව එක්සත් ජාතීන් ගේ සංවිධානයට දන්වා සිටියාය. නිදහස් ආර්ථික පිළිවෙතක් යෙල්ට්සින් විසින් ආඥා කරන ලදී. බටහිර බලවත්තු බොහෝ ප්‍රීති වූහ. ඇදවැටී තිබූ ආර්ථිකය මොහොතකට වඩාත් අසමතුලිත වූ අතර රුසියාව කලක් දැඩි උද්ධමනයෙන්ද, චෙචෙන්යාව දක්වා රට ඇතුලට පැතිරී ගිය බෙදුම්වාදී අරගලයකින්ද පීඩා වින්දාය. 1998 රූබලය කඩා වැටුන අතර ඊලඟ වස්‍රේ නේටෝව ගොර්බචෙව්ට දුන් පොරොන්දු කඩ කරමින් යුගොස්ලෝවියාවට බෝම්බ දැමීය. යෙල්ට්සින්ට හැකිවූයේ විරෝධය පෑම පමණි. තම අගමැති ලෙස ව්ලැඩිමීර් පුටින් පත් කලේය. ඒ වනවිට යෙල්ට්සින් රට තුල බලවත් අපකීර්තියට පත්ව සිටියේය. සහස්‍රය ආරම්භයේ රුසිආනුවන්ගෙන් 75%ක් කියා සිටියේ සෝවියට් සංගමය බිඳ වැටීම මහ විපතක් වූ බවය. මහා පරිමාණයේ අල්ලස් චෝදනා නිසා ඊලඟ වසරේ යෙල්ට්සින්ට සිය තනතුරින් ඉල්ලා අස් වීමට සිදුවිය. නව ජනාධිපති වූයේ ව්ලැදිමීර් පුටින්ය. පුටින් යටතේ රුසියාව ලද ප්‍රගතිය ඇස්පනා පිට දුටුවෙන් ඒ ගැන විස්තර කිරීම නුවුමනාය. ගතවූ මාර්තුවේ කලිනින්ග්‍රාඩ් හි පැවති හමුවකදී පුටින් ගෙන් අසන ලද එක් පැනයක් වූයේ ඉතිහාසයේ සිදු නුවූයේ නම් මැනවයි සිතෙන සිදුවීම කුමක්ද යන්නයි. පුටින් ජනාධිපති තැනගේ පිළිතුරද සරල විය. "සෝවියට් සංගමය බිඳ වැටීම සිදු නොවිය යුතු දෙයක්," හේ කීය. සියයට අසූවක් රුසියානුවෝ අදද සිය සෝවියට් පුරාණය ඉමහත් අභිමානයෙන් හා ආස්වාදයකින් සමරති.