cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ජෝර්ජ් වොෂින්ටන් (නව නිපැයුම්කරු)
සමාගමේ සහ ඔහුගේ අවසානය
වොෂින්ටන්ගේ අවසාන කල වකවානුවේදී ඔහු "ෆ්‍රැන්ක්ලින් ගොවිපල" ද විකුණා දමා, මෙන්ඩම්හි නව වර්නන් පාරේ නිවසක දිවි ගෙවීය. ඔහුගේ සමාගම විකුණා දමා තුන් වසරකට පසුව ඇතිවූ රෝගී තත්වයක් හේතුවෙන්, 1946 මාර්තු 29 දින ඔහු මිය ගිය අතර ඒ වන විට ඔහුගේ වයස අවු. 74ක් විය. අවමංගල්‍ය දින තුනක් පැවතිණි.
1961 දී ජි.වොෂින්ටන් කෝපි සන්නාමය නතර කරනු ලැබුවේය. ඒ ඔහුගේ නිව් ජර්සි ඉඩමද, එවකට කොකාකෝලා සමාගමේ අංශයක් වූ ටෙන්කෝ වෙත අලෙවි කිරීමෙන් අනතුරුවය. ජි.වොෂින්ටන් සන්නාමයේ අවසාන වශයෙන් ඉතිරිව තිබෙන්නේ 1938 දී ආරම්භ කල G. Washington's Seasoning & Broth පමණි. මෙම සන්නාමයද 2000 දී ඇමෙරිකන් හෝම් ප්‍රොඩක්ට් විසින් අලෙවි කරන ලදී. අතරමැදියන් කිහිප දෙනෙක් අතරේ හුවමාරු වෙමින් තිබු මෙය, අවසානයේ හෝම්ස්ටැට් සමාගම මගින් 2001 දී මිලට ගෙන මේ දක්වා පවත්වාගෙන යයි.
අතිරේක සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:1871 උපත් ප්‍රවර්ගය:1946 මරණ
ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාඥයෝ
යුක්ලිඩියානු දුර
ගණිතයෙහි, යුක්ලිඩියානු දුර හෝ යුක්ලිඩියානු ප්‍රමිතිය යනු  යුක්ලිඩියානු අවකාශයෙහි ලක්ෂ්‍යයන් දෙකක් අතර "සාමාන්‍ය" (එනම් සරල රේඛීය) දුර වෙයි.
ජනවාර්ගික අරගලයේ නියාමනය
ජනවාර්ගික අරලගයේ ආරම්භයට සහ එහි පරිණාමයට හේතු වූ කරුණු සහ එම තත්ත්වය පාලනය කිරීමට ගතහැකි ක්‍රියාමාර්ග පිළිබදව බො‍හෝ උගතුන් විසින් විශ්ලේෂණය ඉදිරිපත් කරයි. උදාහරණයක් ලෙස Jhon Coaklev මහතා විසින් ඇමරිකාවේ ජනවාර්ගික අරගලයෙහි ආරම්භයට හේතුවූ කරුණු කිහිපයක් පෙන්වා දී ඇත. ඒවා නම් ස්වදේශීයත්වය, වාසය කිරීමට ඇති ඉඩකඩ, සමාග්‍රහණය, ආසංස්කෘතිකරණය, ජනතාව හුවමාරු කිරිම්, සීමා මායිම් වෙනස් කිරීම්, ජනාඝාතන සහ ජනවාර්ගික ස්වයං ‍ඝාතන යන ඒවා වේ.
ජනවාර්ගික අරගලයට මූලික වූ හේතූන් 8 ක වර්ගීකරණයක් Jhon Macgarry සහ Brendan O' Leary යන දෙපළ විසින් ඉදිරිපත් ඇති අතර ඒවා අතර සදාචාරාත්මක විරෝධී ක්‍රම කිහිපයක් ද ඇත.
ජාතීන් අතර වෙනස්කම් ඇත් වීමට බලපෑ හේතු
ජාතීන් අතර වෙනස්කම් කළමනාකරණයට ක්‍රම
මෙවලම් හසුරවන්නන් පිළිබඳ විස්තරය
ඇන්තනී ස්මිත්ගේ (Anthony Smith) 'මෙවලම් හසුරවන්නන්' පිළිබඳ විස්තර ප්‍රමුඛත්වයට පත්වුයේ 1960 හා 1970 දශකයේ ඇමෙරිකාවේදී නොනවතින ජනවාර්ගිකත්වය පිළිබඳ උණුසුම් කතාබහ පැතිර යන විටදීය. මෙම නව න්‍යායෙන් නොපසුබට භාවය විස්තර කරනු ලැබීය. නොපසුබට භාවයට හේතු වුයේ ප්‍රජා නායකයින් තමන්ගෙ සංස්කෘතික කණ්ඩායම් හා අති විශාල සංචලනය කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ බලය හා සම්පත් රැස් කර ගැනීමේ තරඟයට යොදා ගත් නිසාය. එයට හේතුව වුයේ එය සමාජ පන්ති යොදා ගැනීමට වඩා ප්‍රබල වු නිසාය. මෙම ජනවාර්ගිකත්වය හඳුනාගැනීමේදී ජනවර්ගය හා ජාතිය හඳුනාගැනීමේ මෙවලම් ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.
විග්‍රහ කරන්නන්ගේ විස්තරය
මෙයින් වැදගත් ලෙස අවධාණය කරන්නේ සමාජීය වශයෙන් ගොඩ නැඟුණු ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් වල ස්වභාවයයි. මෙයට පාදක කරගෙන ඇත්තේ බෙනඩික් ඇන්ඩර්සන්ගේ (Benedict Andersons) පරිකල්පනය කල ප්‍රජාව පිළිබඳ සංකල්පයයි. මෙම සංකල්පයෙහි යෝජකයින් වන රුවන්ඩාව පෙන්වා දෙනු ලබන්නේ 1930 දශකයේ බෙල්ජියානු යටත් විජිත බලය මඟින් ටුට්සි/හුටු (Tutsi/ Hutu) ජන ප්‍රභේදය නීති සංග්‍රහයට ඇතුලත් කර ඇත. ඒ ගමපාලනය, කායික මිනුම් හා පල්ලි වල වාර්තා මතය. හැඳුනුම්පත් නිකුත්කරනු ලැ‍බුවේද ඉහත පදනම මතය. එම හැඳුනුම්පත් 1994 සිදුවු සමූහ ඝාතනයේදී ප්‍රධාන ස්ථානයක් හිමි කරගත්හ.
මෑතකදී, ජනවාර්ගික අරගලය හා සිවිල් යුද්ධ පිළිබඳ උගතුන් නව න්‍යායන් ඉදිරිපත් කරනු ලැබුහ. ඔවුන්ගේ අදහස් කණ්ඩ කරනු ලැබුවේ සාම්ප්‍රදායික විද්‍යායතන තුනෙන් ලබාගත් කරුණු වලට අනුවය. මොනිකා ඩෆි ටොෆ්ට්ගේ (Monica Duffy toft) “ජනවාර්ගික ප්‍රචණ්ඩත්වයේ භූගෝලය” නම් පොතෙහි ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් පදිංචි වීමේ රටාව, සමාජයීය වශයෙන් ගොඩනැඟුණු හැඳින්වීම් සහ ප්‍රභාසම්පන්න නායකයින් බෙදිය නොහැකි බව පෙන්වු ආකාරය සඳහන්ව ඇත.
තවද, රජයන් පූර්වාදර්ශ සැපයීම මඟින් විචාරශීලී නවකයන් ක්‍රමයෙන් ප්‍රචණ්ඩත්වයට විරුද්ධව හැසිරවීමට දරන උත්සාහය පිළිබඳවද විස්තර කර ඇත. නමුත් මෙය, දැනට තෘප්තිමත්ව සිටින කණ්ඩායම් වල අමනාපයට හේතු වී ඇත. මෙවැනි පර්යේෂණ මඟින් ආදිකල්පිත, මෙවලම් හැසිරවීම හා විග්‍රහ කරන්නන්ගේ න්‍යායන්ට විසඳිය නොහැකි ප්‍රහේළිකා විසඳා ගැනීමට හැකියාව ලැබී ඇත. උදාහරණයක් ලෙස එකම ප්‍රදේශයේ ජනවාර්ගික මතභේද සමහරක් ප්‍රචණ්ඩත්වය දක්වා වර්ධනය වීමටත් තවත් සමහරක් එසේ නොවීමටත් හේතූන් වී ඇති කාරණා සෙවීමේදී ය.
සටහන්
{|
අන්ප්‍රාන්තයක සිමාවකින් වටවු ජනවාර්ගික ප්‍රාන්ත පරිවෘත්තීය ආර්ථික වාදය
අන්ප්‍රාන්තයක සිමාවකින් වටවු ජනවාර්ගික ප්‍රාන්ත පරිවෘත්තීය ආර්ථික වාදය
බර්නී උන්නතය
බර්නී උන්නතය (රාත්‍රියේ රැජින උන්නතය ලෙස ද හඳුන්වයි) යනු මෙසපොතේමියානු ටෙරාකොටා අධි උන්නත ඵලකයකි. ඉසින්-ලාර්සා- හෙවත් පැරණි-බැබිලෝනියානු යුගයට අයත් මෙමගින් පියාපත් සහ පක්ෂීන්ගේ නිය සහිත නග්න දේවතාවියකගේ වැනි රුවක් නිරූපණය වේ. මෙහි ඇය දෙපසින් බකමූණන් යුවළක් සිටින අතර, ඇය සිටගෙන සිටින්නේ සිංහයන් දෙදෙනකු මත ය. මෙම උන්නතය ලන්ඩනයේ බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇති අතර, ක්‍රි.පූ. 1800 සහ 1750 අතර කාල වකවානුවට මෙය කාලනිර්ණය කොට ඇත. දකුණු මෙ‍සපොතේමියාට අයත් මෙය සොයාගත් නිශ්චිත ස්ථානය නොදනී. මීට අමතරව මෙම ප්‍රතිමාවේ ඇති සුවිශේෂී ප්‍රතිමා ලක්ෂණ, විශේෂයෙන්ම එහි අධි උන්නත ස්වභාවය සහ විශාල ප්‍රමාණය හේතුවෙන් එය වන්දනා කටයුතු සඳහා භාවිතා වූවක් ලෙස විශ්වාස කෙරේ. මේ නිසා එම යුගය හා සැසඳීමේ දී පැවැත්ම අතින් අතිශයින් දුර්ලභ වස්තුවක් ලෙස මෙය සැලකේ. කෙසේනමුත්, මෙමගින් නිරූපණය වන්නේ ලිලිතු, ඉනන්නා/ඉෂ්තාර්, හෝ එරෙෂ්කිගාල් යන අයගෙන් කවුරුන්ද යන වග තවමත් මතභේදයට තුඩු දී ඇත. 1930 දශකයේ පසු භාගයේ පළමුවරට දක්නට ලැබුණු මෙහි සත්‍යභාවය ද ප්‍රශ්නාර්ථයක්ව ඇත. කෙසේනමුත් පසුගිය දශක කිහිපය තුළ මෙම මතය යටපත්ව ඇත.
විස්තරය
හෙන්රි ෆෑන්ක්ෆර්ට් (1936) විසින් විස්තරාත්මක වාර්තාවක් ප්‍රකාශයට පත්කොට ඇති අතර, by Pauline Albenda (2005), ඵලකය වර්තමානයේ තැන්පත් කොට ඇති බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ පාලකයා වූ ඩොමිනික් කොලන් විසින් තබන ලද ඓකික නිබන්ධනයක් ද වේ. මෙසපොතේමියාව කලා නිර්මාණ සමග සැසඳූ විට සමස්තයක් වශයෙන් මෙහි සංරචනය එයටම අනන්‍ය වේ. නමුත් එකලට අයත් වෙනත් රූපවල හමුවන මූලිකාංග මෙහි දක්නට ලැබේ.
බාහිර ස්වරූපය
මෙම ඵලකය ටෙරාකොටා (පිළිස්සූ මැටි) ඵලකයකි. ප්‍රමාණයෙන් 50 cm x 37 cm (අඟල් 20 x අඟල් 15) මිනුම්වලින් යුතු මෙහි ඝනකම 2 – 3 cm (අඟල් 0.79 සිට 1.18 දක්වා) පමණ වේ. මෙහි රූපයේ හිස මතුපිට පෘෂ්ඨයේ සිට 4.5 cm (අඟල් 1.8) පමණ උසට විහිදේ. මෙම ඵලකය නිර්මාණය කිරීමට මැටි සහ කුඩා චූර්ණිමය අන්තර්ගතයකක් පිදුරු කැබලි සමග මිශ්‍රකොට තිබේ. මෙහි දක්නට ලැබෙන රැළි සහ සිදුරු අනුව පෙනෙන්නේ නිර්මාණය සිදුකරන කාලයේදීත් මාධ්‍යය හැසිරවීම අපහසු වූ බවයි. බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ දෙපාර්තමේන්තුව වාර්තා කරන්නේ "සම්පූර්ණ ඵලකයම අඹා ඇති බවයි". යෂ්ටිය සහ වළලු සංකේත, කෙස් රැළි සහ බකමූණන්ගේ ඇස් වැනි අංග බාහිරව එකතු කරන ලද බවත් පැවසේ. එකල මෙම උන්නතය ඔපදමා තිබී ඇත. උල් උපාංගයක් මගින් වැඩිදුර ලක්ෂණ ඉස්මතු කොට ඇත. කර්ටිස් සහ කොලන් විශ්වාස කරන්නේ මෙහි මතුපිට පෘෂ්ඨය අතීතයේ හිරියල් ආලේප ගල්වා සුමුදු කොට තිබෙන්නට ඇති බවයි.
මෙම යුගයේ බහුලව නිර්මාණය වූ ටෙරාකොටා ඵලක හා පූජා භාණ්ඩ සමග සැසඳීමේ දී මෙම ඵලකය ප්‍රමාණයෙන් විශාල ය. මෙවැනි කෞතුක වස්තූන් ඉසින්-ලාර්සා සහ පැරණි බැබිලෝනියානු යුගයන්ට අයත් නිවෙස්වල කැනීම්වලින් හමුවී ඇත.
සමස්තයක් ලෙස ගත්විට මෙම ඵලකය විශිෂ්ට තත්ත්වයෙන් පවතියි. මුලින් එය බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයට හිමිවන විට කොටස් තුනකට සහ තවත් කැබලිවලට කැඩීගොස් තිබිණි. ප්‍රතිසංස්කරණයෙන් පසුව ඉරිතැලීම් කිහිපයක් තවමත් දැකගත හැක. දකුණු අන්තයෙහි වූ ත්‍රිකෝණාකාර කැබැල්ල දක්නට නැත. නමුත් දේවතාවියගේ සහ සත්ත්වයින්ගේ ප්‍රධාන ලක්ෂණවලට ඉන් හානියක් සිදුවී නැත. රූපයේ මුහුණේ වම්පසට, එනම් නාසයේ වම් පෙදෙස සහ ගෙල ප්‍රදේශයට ද හානි සිදුවී ඇත. ශීර්ෂ පළඳනාවේ ද ඉදිරි සහ දකුණුපස පිහිටි පෙදෙසට හානි වී ඇත. මෙහි පැවති සමස්ත හැඩය එහි සමමිතිය අනුව අනුමාන කළ හැක. ග්‍රීවාභරණයෙහි අර්ධයක් සහ දේවතාවියගේ දකුණතෙහි ඇති සංකේතය දක්නට නොමැත. බකමූණන්ගේ හොටයන් සහ සිංහයකුගේ වලිගයක් ද නැතිවී ඇත. 1936 සහ 2005දී ලබාගත් පින්තූර සැසඳීමේ දී නූතන කාලයේ සිදුවූ හානි ද වන බැව් පෙනේ. මෙහි දී වර්තමානයෙහි කිරුළෙහි දකුණුපස මුදුනේම වූ ස්තරය ඉවත්වී ඇති අතර, පහළ වම් කෙළවරෙහි කඳුවැනි මෝස්තරය පතුරු ගැලවී ඇත. එසේම වර්තමානය වනවිට බකමූණාගේ දකුණුපස වූ පා ඇඟිලි ද දක්නට නොලැ‍බේ. කෙසේනමුත්, සමස්තයක් ලෙස සැලකූ විට මෙම උන්නතය වසර 3,500කටත් වඩා කාලයක් හානියට පත් නොවී පැවතිණි.
කාන්තා රුව
නග්න කාන්තා රුව අධි-උන්නතව යතාර්ථවාදී ස්වරූපයෙන් නිර්මාණය කොට ඇත. යා වූ ඇහිබැමි සහිත ඇගේ ඇස් වෙනස් අතර කුහරමය ස්වභාවයෙන් යුක්ත ය. ඇතැම්විට මෙම ස්ථානවල කිසියම් ද්‍රව්‍යයක් ඔබ්බවා තිබෙන්නට ඇත. එකල පාෂාණ, ඇලබැස්ටර්, සහ ලෝකඩ ප්‍රතිමාවල මෙය සුලබ ලක්ෂණයක් විය. නමුත් මෙය මෙසපොතේමියානු මැටි ප්‍රතිමාවල දක්නට නොලැබෙන්නකි. ඇගේ පූර්ණ දෙතොල් දෙකෙළවරින් මඳක් එසවී ඇත. ඇය ස්තර හතරකින් යුත් අං සහිත ශීර්ෂාවරණයක් පැළඳ සිටියි. එය මුදුනේ මඬලක් වැනි යමක් ඇත. ඇගේ කේශකලාපය දෙකට බෙදා ඇති අතර, ඉන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ගෙඩියක් ලෙස පසුපසට සකසා තිබෙන අතර, කුඤ්ඤ හැඩැති කෙස් රොදවල් දෙකක් ඇගේ ළැම මතින් විහිදී ඇත.
ඇගේ ‍කේශ කලාපයෙහි ඇති ශෛලිගත ස්වභාවය අනුව එමගින් උත්සව අවස්ථාවල පැළඳි හවරියක් නිරූපණය වේ යැයි සිතිය හැක. ඇය තනි පළල් මාලයක් පැළඳ සිටින අතර, එය තිරස් සහ සිරස් රේඛාවලින් යුත් සමචතුරස්‍රවලින් යුක්ත ය. සෑම චතුරස්‍රයකම සතර බැගින් යුත් එමගින් පබළු නිරූපණය වේ යැයි සිතිය හැක. සැබැමින්ම මෙම ග්‍රීවාභරණය ඌර්වලින් හමුවූ ගෙල පළඳනාවට සමාන ය. නමුත් ඌර්හි ප්‍රතිමාවේ සමචතුරස්‍රයක රේඛා තුන බැගින් වේ. ඇගේ දෙඅතෙහිම මැණික්කටුවල මුදු තුනක වැනි ව්‍යූහයකින් සංයුක්ත වූ අත් පළඳනා දැකගත හැක. අත් දෙකම සමමිතික අයුරින් ඉහළට ඔසවාගෙන නරඹන්නා දෙසට අත්ළ සිටින සේ හිඳින ඇගේ අත්ළෙහි ජීවන, ශීර්ෂ සහ හෘද රේඛා දක්නට ලැබේ. ඇය යෂ්ටි-සහ-වළලු සංකේතයක් දරා සිටින අතර, ඉන් වමතෙහි ඇති සංකේතය පමණක් ශේෂ වී ඇත. පැහැදිළිව හඳුනාගත හැකි ශෛලිගත පියාපත් ස්තර තුනක් ලෙස ඇගේ උරහිසෙන් පහළට ඇද හැළේ. ඉහළම ස්තරයේ ඇති පියාපත් අතිපිහිත වූ ශල්කවලින් (ඇවිරිවලින්) යුතු ලෙස දක්වා ඇත. පහළ ස්තර දෙකෙහි දිගු, කඩකඩ ස්වරූපයෙන් යුත් පියාසර පිහාටුවලින් සමන්විත ය. මේවා අවසන් වන්නේ උත්තල පහතට යොමුවූ අන්තයකිනි. පිහාටුවල සිනිඳු පෘෂ්ඨ ඇත. නාරටි ඇඳ නැත. පියාපත් සාමන නමුත්, සම්පූර්ණයෙන්ම සමමිතික නැත. ඒවායේ පියාසර පිහාටු සංඛ්‍යාවන් වෙනස් ය. එසේම වර්ණයෝජනයේ ලක්ෂණ ද‍ වෙනස් ය.
ඇගේ පියාපත් ත්‍රිකෝණාකාර හැඩයෙන් විහිදුණත ද, ඒවා සම්පූර්ණයෙන්ම විහිදී නැත. පයෝධර පිරුණු උස් වූ ඒවා වේ. ඒවායේ වෙන්ම නිරූපිත තනපුඩු දක්නට නැත. ඇගේ සිරුර ස්වාභාවිකවාදී ලක්ෂණ පිළිබඳ අවධානයෙන් යුතුව නිමකළ එකක් බැව් පෙනේ: ගැඹුරු නාභිය, මැඩැති උදරය, "මෘදුව නිරූපිත යුනික පෙදෙස" ජඝන ශිඛාවට පහතින් වක්වූ උකුළෙහි රේඛා, සහ වෙනස් දණිස් ඇට සහිතව පාදවල ඇති අස්ථිමය ව්‍යූහය යන ලක්ෂණ සියල්ල හේතුවෙන් යෝජනා වී ඇත්තේ "එය පැහිදිළිවම නිරීක්ෂණ අධ්‍යයන මගින් ලද කලාත්ම හැකියාවක්" බවයි. දණිසට වහාම පහළින් වූ පොරකටු ආකාරයේ නෙරුම කොලින් අර්ථකථනය කරන්නේ ගව නඛර ලෙසයි. ජංඝාවට පහළින් රූපයේ පාද පක්ෂි පාද බවට පරිවර්තනය වී ඇත. පක්ෂි-පාද විස්තරාත්මකව දක්වා ඇති අතර, එහි දිගු, හොඳින් වෙන්වූ ආසන්න වශයෙන් සමාන දිගින් යුත් ඇඟිලි තුන බැගින් වේ. ඇගේ වළලුකර ප්‍රදේශයේ ඇති රේඛා මගින් ශල්ක (scute) නිරූපණය වේ යැයි සිතිය හැක. මේවායේ ප්‍රමුඛ නිය දැකගත හැක. ඇගේ පා ඇඟිලි පහතට යොමුවී ඇති අතර, එහි පර්යාලෝකීය පූර්වභ්‍රස්නයක් දැකගත හැකි නොවේ. ඒවා බිම් රේඛාවක් මත රැඳීසිටින බව නොපෙනෙන බැවින්, පසුබිමෙන් වෙන්ව වාතයේ රැඳී සිටින සෙයක් දිස්වේ.
සත්ත්වයින් සහ පසුබිම
සිංහ රූ දෙකෙහි පුරුෂ කේශර දැකගත හැක. ඒවා ඝනකම් රටාවකට නිරූපණය කොට ඇති අතර, කේශර සිරුරේ පහළ පෙදෙස් දක්වා ද දිවෙයි. සිංහයාගේ කන්වල සහ උරහිස්වල විශේෂිත රටාවකට අනුව වැඩී ඇති ලෝම මධ්‍ය සුළියක් වැනි ලක්ෂ්‍යකින් ඇරඹෙන සේ නිමාව ඇත. මුණින් අතට වැතිර සිටින සිංහයින් ලක්ෂණවලට මුල්තැන දෙමින් නිමවා තිබුණ ද, ස්වරූපය අතින් ඒවායේ කලාකරුවාට හිමිවූ නිදහස නිරූපණය වේ. උදාහරණයක් වශයෙන් ඒවායේ ඇති වෘත්තාකාර ස්වභාවය දැක්විය හැක. සිංහයන් දෙදෙනාම නරඹන්නා දෙස බලාසිටින අතර, ඔවුන්ගේ මුඛය වැසී ඇත.
බකමූණන් හඳුනාගත හැකි පරිදි නිර්මාණය කොට තිබුණත්, ඉන් ස්වාභාවිකවාදී ලක්ෂණ නිරූපණය නොවේ. ඔවුන්ගේ හො‍ටයෙහි හැඩය, පාදවල දිග සහ පියාපත් කළඹ එම ප්‍රදේශයේ දේශීය බකමූණන් කෙරෙන් ද දක්නට ලැබේ. ඔවුන්ගේ පිල්කළඹ දේවතාවියගේ පියාපත් සේම රතු, කළු සහ සුදු පැහැයෙන් වර්ණ ගන්වා ඇත. මෙය ද ද්වීපාර්ශ්විකව සමාන වුවත්, සමමිතික නැත. බකමූණන් දෙදෙනාගේම පිල්කළඹේ වම්පසට වඩා දකුණුපස තවත් එක් පිහාටුවක් වේ. පාද, පතුල් සහ නිය රතු පැහැති ය.
ජෛව නාශක
"ජෛව නාශක" (biocides) සහ "කෘමිනාශක" (pesticides) බොහෝවිට හුවමාරු වන පද දෙකකි.
බර්නී උන්නතය
සත්ත්වයින් සහ පසුබිම
මෙම සමූහය සිටගෙන සිටින්නේ කළු පැහැයෙන් වර්ණාලේපිත ශල්මය රටාවක් මත ය. මෙවැනි කඳුකර කලාප මෙ‍සපොතේමියානු කලාවේ පොදු ලක්ෂණයකි.
දිනය සහ සම්භව ස්ථානය
කලා ලක්ෂණ සැසඳීම අනුව මෙම උන්නතය එයට දිය හැකි ආදිතම දිනය ලෙස ඉසින්–ලාර්සා යුගය හෝ මඳක් පසුකාලීනව, පැරණි බැබිලෝනියානු යුගයට අයත් යැයි සලකා ඇත. ෆ්‍රෑන්ක්ෆර්ට් විශේෂයෙන් සඳහන් කරන්නේ මෙම උන්නතය ඌර්වලින් හමුවූ පුරුෂ දේවතාවාගේ ප්‍රතිමා හිසට ශෛලිය අතින් සමානත්වයක් දක්වන බවයි. කොලින් පවසන්නේ එය "ගුණාත්මය, කලා කෞශල්‍යය සහ ප්‍රතිමාවිදයාත්මක ලක්ෂණ අතින් රාත්‍රියේ රැජිනට ඉතා සමීප බවත්, එය සහ මෙය එකම කාලාගාරයේ නිමැවුම් විය හැකි බවත් ය." මේ නිසා උන්නතය සඳහා සම්භව ස්ථානයක් ලෙස ඌර් ද අනුමාන කළ හැක. නමුත් එය ලබාදිය හැකි එකම අනුමානය නොවේ. ඊඩිත් පොරාඩා සිංහයාගේ කේශරවල සැබෑ අනන්‍යතාව පිළිබඳ සඳහන් කරන්නේ එවැනි ආකාරයේම ලක්ෂණ සහිත ඵලක කොටස් දෙකක් නිපුර්වලින් හමුවන බවයි. ඇග්නස් ස්පයිකට් විසින් මෙයට සමාන ග්‍රීවාභරණයක් ඉසින්වලින් හමුවූ පුරාවස්තු කොටසක ඇතුළත් බව වාර්තා කොට තිබේ.
ජෛව නාශක
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:පළිබෝධ නාශක
බර්නී උන්නතය
භූදේශපාලන සම්බන්ධය
ක්‍රි.පූ. දෙවන සහස්‍රකයේ ආරම්භයට අයත් නිමැවුම් දිනයක් ලබාදීම හේතුවෙන් මෙම උන්නතය දේශපාලන අතින් අර්බුදකාරී යුගයකට ඇතුළත් කරයි. මෙකල ඉසින් සහ ලාර්සා නගර රාජ්‍යවල බලපෑම අඩුවැඩි වෙමින් පැවති අතර, එලමයිට්වරුන්ගේ ආක්‍රමණ එල්ල විය. අවසානයේ ක්‍රි.පූ. 1762දී පමණ හමුරාබි විසින් බැබිලෝනියානු අධිරාජ්‍යය එක්සත් කරන ලදී.
වර්ෂ 300 සිට 500 පමණ කාලයකට පෙර මෙසපොතේමියාවේ ජනගහනය එතෙක් පැවති ඉහළම අගය වූ 300,000 පමණ අගයයක් දක්වා වර්ධනය විය. අනතුරුව එලමයිට් ආක්‍රමණිකයින් විසින් ඌර්හි තෙවන රාජවංශය බිඳහෙළන ලදී. අනතුරුව ජනගහනය 200,000 පමණ දක්වා පහත වැටිණි. උන්නතය නිර්මාණය වූ අවධියේ එය ස්ථාවර අගයයක පැවතිණි. නිපුර් සහ ඉසින් වැනි නගරවල ජනපදිකයින් 20,000ක් පමණ සිටින්නට ඇති අතර ලාර්සාවේ ජනගහනය 40,000ක් පමණ වන්නට ඇත. ක්‍රි.පූ. 1700 පමණ වන විට හමුරාබිගේ බැබිලනය 60,000ක් දක්වා වර්ධනය විය. එවැනි ප්‍රමාණයෙන් යුත් නගර පවත්වා ගැනීමට හොඳින් සංවර්ධනය වූ උපරිව්‍යූහයක් මෙන්ම සංකීර්ණ ශ්‍රමික විභජනයක් පැවතීම අත්‍යාවශ්‍ය විය. විශේෂඥ කලාකරුවන් විසින් ආගමික ප්‍රතිමා ආදිය නිර්මාණය කරන්නට ඇත. අච්චු ලෙස තනන ලද කුඩා, පූජා ඵලක ගණනාවක් කැනීස්වල දී හමුවී ඇත්තේ මේ නිසායි.
සශ්‍රීක චන්ද්‍රවංකයේ ශිෂ්ටාචාර ඉතිහාසයේ පැරණිතම ශිෂ්ටාචාර ලෙස සැලකුණ ද, බර්නී උන්නතය නිර්මාණය වූ අවධියේ සෙසු පසුකාලීන ලෝකඩ යුගයේ ශිෂ්ටාචාර ද සමානව වර්ධනය වී පැවතිණි. සංචාරක සහ සංස්කෘතික හුවමාරුව සාමාන්‍ය දෙයක් නොවූව ද, ජනයා අතර හුවමාරුව සිදුවන්නට ඇත. නැගෙනහිරින් සුසාව අගනුවර කරගත් එලම් රාජ්‍යය ඉසින්, ලාර්සා සහ පසුකාලීන බැබිලනය වෙත නිරන්තර යුධ අරගල දිය්ත කරන ලදී. එපමණක් නොව මෙකල ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය එහි උච්චස්ථානයේ පැවතුණු අතර, චීනයේ අර්ලිටෞ සංස්කෘතිය ද ඇරඹී පැවතිණි. නිරිතදිගින් 12වන රාජවංශයේ පාලනය යටතේ පැවති ඊජිප්තුව සහ බටහිරින් ක්‍රීටයේ නොසොස් පැරණි මාලිගය කේන්ද්‍ර කරගත් මිනෝවානු ශිෂ්ටාචාරය මධ්‍යධරණී ප්‍රදේශයේ ආධිපත්‍යය පැතිරවී ය. මෙසපොතේමියාවේ උතුරින් ඇනටෝලියානු හිටයිට්වරු හැටියන්වරුන්ව පරදවා සිය පැරණි රාජධානිය පිහිටුවන්නට උත්සාහ දරමින් සිටියහ. බැබිලෝනියානු අධිරාජ්‍යය නිමාකළ ඔවුහු ක්‍රි.පූ. 1531දී එහි නගරය අල්ලා ගත්හ. සැබැවින්ම මෙම ආක්‍රමණය උන්නතයේ දකුණුපස පෙදෙසට හානි වීමට හේතු වන්නට ඇතැයි කොලන් යෝජනා කරයි.
ආගම
ඵලකයේ ප්‍රමාණය අනුව යෝජනා වන්නේ එය ‍පූජාස්ථානයක වන්දනාවට ලක්වූ වස්තුවක් වන්නට ඇති බවයි. මෙය මඩ-ගඩොලෙන් තැනූ බිත්තියකට සවි කොට තිබෙන්නට ඇත. එවැනි පූජාස්ථානයක් විශාල පෞද්ගලික නිවහනක හෝ වෙනත් ගෘහයක් තුළ තනා තිබෙන්නට ඇත. නමුත් එය නගරයේ දේවස්ථානයක ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව ලෙස නොපවතින්නට ඇත. නොඑසේනම්, වටේට තැන්පත් කොට තිබූ දේව ප්‍රතිමා රැසකින් එකක් වන්නට ඇත. එකල මෙසපොතේමියානු දේවස්ථානවල බොහෝවිට සෑම පැත්තකම විමාන තනා තිබූ ඍජුකෝණාස්‍රාකාර මහලක් තිබෙන්නට ඇත. තෝර්කිල්ඩ් ජේකබ්සන් පවසන්නේ එම පූජා කුටිය වෛශ්‍යා ගෘහයක පිහිටන්නට ඇති බවයි. (පහත බලන්න)
කලා ඉතිහාසය
නිශ්චල, පූර්වය දෙස බලා සිටින ලෙස නිර්මිත රූ වන්දනාවට පාත්‍ර වූ දර්ශීය ආගමික රූ විය. අන්තර්ගතය කථා පුවතක් නිරූපණය නොවන අවස්ථාවල මෙසපොතේමියානු කලාවේ සමමිතිකව රූ නිර්මාණය කිරීම සුලබ විය. මෙයට බොහෝ උදාහරණ සිලින්ඩර මුද්‍රාවලින් හමුවේ. දේවතාවකු සහ තවත් රූ දෙකක් සහිත ත්‍රිත්ව සංරචනයන් ද සුලබ විය. නමුත් රූප පහක් සහිත වන්දනා ඵලක ද හමුවේ. මෙම කැටයම තුළ උන්නතය මගින් එකල පැවති සම්මතය නිරූපණය වේ. මෙහි දේවතාවිය‍ගේ රුව ස්වාභාවිකව නිරූපණය කර ඇති නමුත්, නග්න ස්වරූපයෙන් යුතු වීම පැරණි ඊජිප්තු දේවතාවියන්ගේ ප්‍රතිමා සිහිගන්වයි. එම ඊජිප්තු ප්‍රතිමාවල කැපීපෙනෙන නාබියක් සහ යුනික ප්‍රදේශය ද්කවා ඇති නමුත්, ඒවායේ අංග විස්තරාත්මකව දක්වා නැත. නමුත් ඒවායේ පහළ වස්ත්‍රයක වැනි රේඛාවක් පෙන්වා තිබීම තුළින් දුහුල් වස්ත්‍රයක් පැවති බව ඇඟවිණි. මෙම ගණයේ දර්ශීය ප්‍රතිමාවක පාරාවෝ මෙන්කෝරා සහ දේවතාවියන් දෙදෙනකු වන හාතෝර් සහ බැට් මානව ස්වරූපයෙන් දක්වා ඇති අතර, ස්වාභාවිකව කැටයම් කොට ඇත්තේ බර්නී උන්නතයේ මෙනි. සැබැවින්ම හාතෝර් දෙවඟන හට IIවන ඛාමෙරෙර්නෙබ්ටි රැජිනගේ (පින්තූරය සහ ලිපිය බලන්න) අංග ලක්ෂණ ලබා දී ඇත. සත්ත්ව-මිනිස් මිශ්‍ර ලක්ෂණ සහිත දේවතාවකු මනුෂ්‍ය ස්වරූපයෙන් නිරූපණය කිරීමේ කලාත්මක සංකල්පය ඊජිප්තුවෙන් මෙසපොතේමියාවට හිමි වන්නට ඇත. මේ අනුව සැලකූ විට, බර්නී උන්නතය තුළින් දේවස්ථාවල මෙයට වසර 500කට ‍පමණ පෙර පුරුෂ සහ ස්ත්‍රී රූ වන්දනා කිරී‍මේ සම්ප්‍රදායික ක්‍රමයෙන් පැහැදිළි අපගමනයක් පෙන්නුම් කරයි. (පින්තූරය බලන්න) එය කලාපයේ අනතුරුව එළැඹි මහා කලා සම්ප්‍රදාය වූ ඇසිරියානු කලාවෙන් ද වෙනස් වේ. රළු කලාවක් වූ ඇසිරියානු කලාව තුළින් යුධ සහ දඩයම් දර්ශන බොහෝමයක් නිරූපණය කෙරිණි. (පින්තූරය බලන්න)
අතරමැදි සියවස් තුළ වන්දනා ක්‍රම වෙනස් වුව ද, මෙම ප්‍රතිමාවේ විලාසය රැගත් ක්‍රි.පූ. 1වන සියවසට අයත් ටෙරාකොටා අවමංගල රුවක් සුළු ආසියාවේ මයිසියා වෙරළ තීරයේ මයිරිනාවෙන් හමු විය. මෙය සොයාගන්නා ලද්දේ 1883 ඇතැන්ස්හි ප්‍රංශ පාසල විසින් එහි සිදුකළ කැනීම් කටයුතුවලිනි. මෙම ටෙරාකොටා රුව වර්තමානයේ ලූවර් කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත. (වම්පසින් දැක්වෙන රුව)
ප්‍රතිමා ලක්ෂණ
මෙසපොතේමියානු ආගම සාමාන්‍යයෙන් දෙවිවරුන් දහස් ගණනකින් සමන්විත යැයි පිළිගැනෙන ආගමකි. ඉන් වෙනස් ප්‍රතිමා වර්ග දොළහක් පමණ හඳනාගෙන ඇත. ඇතැම් අවස්ථාවල දී දෙවියන්ගේ රූ හැඳින්වීමට කුඩා ලේබලයක් හෝ යෙදුමක් භාවිතා විය. නමුත් එවැනි ලේබලය වටහා ගැන්නට හැකි වූයේ එකල උගත් වංශවතුනට පමණක් බැව් පෙනේ. ආගමික භාණ්ඩ නිර්මාණයේ දී නව දේවතා රූ නිර්මාණයට කලාකරුවට නිදහස හිමි නොවිණි. දේවතාවුන් නිරූපණය, ඒවායේ ලක්ෂණ ආදිය ද චාරිත්‍ර සහ පුරාණෝක්ති සේම ආගමේ කොටසක් ලෙස සැලකිණි. සැබැවින්ම, සම්මත කලා සම්ප්‍රදායයට පටහැනිව නව කලා සම්ප්‍රදායයන් අනුගමනය කිරීම එකල සංස්කෘතිය තුළ වරදක් ලෙස ද දකින්නට ඇත. ඵලක සහ මුද්‍රාවල ඇති සමානත්වය හේතුවෙන් යෝජනා වී ඇත්තේ සුප්‍රකට වන්දනා ප්‍රතිමා ආශ්‍රයෙන් එවැනි විස්තීර්ණ කලා සම්ප්‍රදායයන් ගොඩනැගෙන්නට ඇති බවයි. එවැනි ව්‍යූත්පන්න කලා කෘති සම්බන්ධයෙන් දෘශ්‍ය කලා සම්ප්‍රදායයක් එකල ස්ථාපිත වී තිබූ නමුත්, වර්තමානයේ ඒවා දක්නට නැත. නමුත් බර්නී උන්නතය ද එවැනි සම්ප්‍රදායක නිමැවුමක් වන නමුත්, එය එහි ප්‍රභවයෙහි ව්‍යූත්පන්නයක් නොවන බව පෙනීයයි. එහි සංරචනය එයටම අනන්‍ය ය.
ඉදිරිපස නග්නභාවය
දේවතාවියගේ ඉදිරි පෙනුම වන්දනා ඵලකයකට උචිත අයුරින් නිර්මාණය කොට ඇත. එයට හේතුව මෙය "දෙවියකුගේ රූපික ආශ්‍රේයයක්" නොව "දෙවියන්ගේ පැවැත්ම පිළිබඳ සංකේතයක් බැවිනි". මෙම උන්නතය වන්දනාවට පාත්‍ර වූ බවට අපේක්ෂා කෙරුණ ද, එය සත්‍යය ද යන්න අප නොදනී, නමුත් මෙම දේවතාවියගේ නිරූපණය මගින් සුවිශේෂී මෝස්තරයක් ඉදිරිපත් කරයි: එනම් පියාපත් සහ පක්ෂීන්ගේ පාද සහිත නග්න දේවතාවියගේ රුවයි. මෙයට සමාන රූප සහිත ඵලක කිහිපයක්, ලාර්සාවෙන් හමුවූ බඳුනක් සහ අවම වශයෙන් එක් සිලින්ඩර මුද්‍රාවක් හමුවී ඇත. ර්වා සියල්ලම ආසන්න වශයෙන් එකම යුගයකට අයත් ය. එක් අංශයකින් හැර සෙසු සෑම අතින්ම, ඉදිරි පෙනුම, නග්නභාවය, පියාපත් සහ අං සහිත කිරුළ යන ලක්ෂණ සියල්ල එක්ව මෙම ඵලකවල නිරූපණය කොට ඇත. මේ නිසා මෙම ඵලක ප්‍රතිමා විද්‍යානුකූලව කිසියම් දේවතාවියක හා සම්බන්ධ යැයි සිතිය හැක. එපමණක් නොව, මෙම මෝස්තරය දක්නට ලැබෙන නිදසුන් නග්න දෙවියකු හෝ දේවතාවියකු නිරූපිත ශේෂව පවතින එකම නිදසුන් වේ. සෙසු නිරූපණ සියල්ලකම දෙවිවරුන් වස්ත්‍ර සහිතව නිරූපණය කොට ඇත. පක්ෂී පාද හැමවිටම සුරක්ෂිතව පවතිනු දක්නට නොලැබේ. කෙසේනමුත්, නග්න, පියාපත් සහිත මිනිස් පාදවලින් යුත් දේවතාවියකගේ රූ මෙතෙක් හමුවී නැත.
අං සහිත කිරුළ
අං සහිත කිරුළ බොහෝවිට ස්තර හතරකින් යුතු අතර, එය මෙසපොතේමියානු කලාවේ දේවතාවුන්ගේ රූප තුළ දක්නට ලැබෙන සුලබම සංකේතයක් වේ. පුරුෂ මෙන්ම ස්ත්‍රී දෙවිවරුන් සමාන කිරුළු පැළඳ සිටියි. ඇතැම් අවස්ථාවල දී "සුළු" දේවතාවුන් අං යුගළක් පමණක් සහිත කිරුළු පැළඳ සිටිනු දක්නට ලැබේ. නමුත් සාමාන්‍යයෙන් අං සංඛ්‍යාව "තත්ත්වය" හෝ වැදගත්කම නිරූපිත සංකේතයක් නොවන බව පිළිගැනේ. මෙහි අප දකින ස්වරූපය නව-සුමේරියානු යුගයේ සහ ඉන්පසුව ජනප්‍රිය වූවකි. මුල්කාලීණ නිරූපණවල දක්නට ලැබෙන්නේ කේතු ආකාර ශීර්ෂාවරණයකින් පැන නගින අං ය.
පියාපත්
ක්‍රි.පූ. 3වන සහස්‍රකයේ සිට ඇසිරියානු යුගය තෙක්ම පියාපත් සහිත දෙවිවරුන්, මිත්‍යාමය ජීවීන් සහ පක්ෂීන් සුලබව සිලින්ඩර මුද්‍රා සහ ශිලා ස්තම්භවල නිරූපණය කෙරිණි. පියපත් යුගලක් මෙන්ම පියාපත් යුගල දෙකක් ද සහිත රූ හමුවන අතර, බොහෝවිට පායපත් දෙපසට විහිදී තිබෙනු නිරූපිත ය. විහිදුණු පියාපත් ඉෂ්තාර් දෙවඟන නිරූපිත එක් ස්වරූපයක් විය. කෙසේනමුත්, නග්න දේවතාවියගේ එල්ලා වැටෙන පියාපත් මගින් ඇතැම්විට ලෝගුවක් නිරූපණය වේ යැයි සිතිය හැක.
යෂ්ටිය-සහ-මුදුව සංකේතය
මෙම සංකේතය මගින් ඇතැම්විට ගෘහනිර්මාණ ශිල්පියකු හෝ කාර්මිකයුකගේ මිනුම් උපකරණයක් හෝ එම උපාංගවල සලකුණක් නිරූපණය වනවා වන්නට පුළුවන. මෙය සිලින්ඩර මුද්‍රා සහ ශිලා ස්තම්භවල බහුලව භාවිතා වන අතර, එය සෑමවිටම දෙවියකු – සාමාන්‍යයෙන් ෂමාෂ්, ඉෂ්තාර්, සහ පසුකාලීන බැබිලෝනියානු රූපවල මාර්ඩුක්– විසින් දරාසිටින අයුරුත්, බොහෝ අවස්ථාවල දී රජු දෙසට එය යොමු කොට තිබෙන අයුරුත් නිරූපිත ය.
සිංහයින්
සිංහ රූ ප්‍රධාන වශයෙන් ඉෂ්තාර් දේවතාවිය හෝ ෂමාෂ් හෝ නින්ගිර්සු යන දෙවිවරුන් සමග සම්බන්ධ ය. මෙසපොතේමියානු කලාව තුළ සිංහයන් බොහෝදුරට හැමවිටම පාහේ නිරූපණය කොට තිබුණේ විවෘත හනු සමගිනි. එච්. ෆ්‍රෑන්ක්ෆර්ට් යෝජනා කරන්නේ බර්නී උන්නතය මගින් සම්මත සම්ප්‍රදායෙහි විකරණයක් දැකගත හැකි බවත්, එයට හේතුව සිංහ රූ නරඹන්නා දෙසට හැරී සිටීම බවත් ය: ඔුව්නගේ මුඛය විවෘතව තිබුණේ නම් සිංහයන් අනවශ්‍ය ලෙස භයානක අයුරින් පෙනෙනු ඇත.
බකමූණන්
මෙසපොතේමියානු කලාවේ සෙසු කිසිදු උදාහරණයක බකමූණන් නිරූපණය කොට නොමැති අතර, බකමූණන් ඍජුවම සම්බන්ධ වන නිශ්චිත දේවතාවකු හෝ දෙවියකු පිළිබඳ ලිඛිත මූලාශ්‍ර සඳහන් ද හමුනොවේ.
කඳු
ශල්කමය රටාවක් මත හිඳ හෝ සිටගෙන සිටින රූ මගින් දේවාවිශ්කරණය සංකේතවත් කෙරේ. එය කඳු සමග සම්බන්ධයක් ඇති දෙවිවරුන් සමග යෙදෙන නමුත්, එය කිසිදු නිශ්චිත දෙවියකුට සීමාවූවක් නොවේ.
හඳුනාගැනීම
මූලිකව මෙම මෙම රුව ඉෂ්තාර් (ඉනන්නා) නමුත් වෙනත් මතවාදයන් ද ඉදිරිප් කොට ඇත:
ලිලිතු
මෙම උන්නතය මගින් "ලිලිත්" නිරූපණය වේය යන හැඳින්වීම මේ සම්බන්ධයෙන් වන ජනප්‍රිය මතයක් බවට පත්ව ඇත. රෆායෙල් පැටායි (1990) විශ්වාස කරන්නේ උන්නතය මගින් නිරූපණය වන්නේ ලිලිතු නැමැති සුමේරියානු රාක්ෂසිය පමණක් බවත්, එය ලිලිතුගේ ප්‍රතිමාවක් බවටත් පැහැදිළි කොට ඇත. මෙම ප්‍රකාශය සම්බන්ධයෙන් වන උද්ධෘතයන් හෙන්රි ෆ්‍රෑන්ක්ෆර්ට් (1936) වැන්නවුන්ගේ කාලය තරම් ඈතට දිවෙයි. ෆ්‍රෑන්ක්ෆර්ට් සිය අර්ථකථනය ඉදිරිපත් කොට තිබුඛේ මෙම දේවතාවිය ලිලිත් නැමැති රාක්ෂසිය බවයි. ඒ සඳහා පියපත් පැවතීම, පක්ෂීන්ගේ පාද සහ බකමූණන් නිරූපණය කොට තිබීම සාධක වශයෙන් දක්වා ඇත. ඔහු මේ සඳහා මූලාශ්‍රයක් ලෙස බැබිලෝනියානු ගිල්ගමේෂ්ගේ වීර කාව්‍යය දක්වමින් සඳහන් කොට ඇත්තේ එවැනි "ජීවීන් මරණයේ දේශයේ ජීවත්වන්නන් බවයි". එම පෙළෙහි එන්කිඩුගේ පෙනුම අර්ධ වශයෙන් පියාපත් සහිත ජීවියකු බවට වෙනස්වන බවත්, ඔහු පහළ ලෝකය වෙත මග පෙන්වන බවත්, එම ලෝකයෙහි "පක්ෂීන් වැනි, පියාපත් සහිත වස්ත්‍රයක් පැළඳි සත්ත්වයින්" ජීවත් වන බවත් පැවසේ. මෙම ඡේදය මගින් සුමේරියානුවන් පරලොව විශ්වාස කළ බව පැහැදිළි කරයි. ෆ්‍රෑන්ක්ෆර්ට් සඳහන් කරන්නේ පාතාල ලෝකයේ පාලකයා වන නෙර්ගාල් පක්ෂියකුගේ පාද සහිතව පියාපත් සහිත ලෝගුවක් පැළඳ සිටින බවයි.
කෙසේනමුත්, ෆ්‍රෑන්ක්ෆර්ට් මෙම රුව ලිලිත්ගේම යැයි හඳුනාගන්නේ නැත. ඒ වෙනුවට ඔහු එමිල් ක්‍රේලිං (1937) පිළිබඳ උද්ධෘතයක් දක්වයි. ක්‍රේලිං විශ්වාස කරන්නේ මෙම රූපය "පහළ පිළිවෙලට අයත් අධිමානුෂික ජීවියකු බවයි"; නමුත් ඔහු එයට හේතුව පැහැදිළිව විස්තර කොට නැත. අනතුරුව ඔහු සඳහන් කරන්නේ "පියාපත් [...] මගින් වාතය හා සම්බන්ධ රාක්ෂසියක නිරූපණය වනවා විය හැක" යනුවෙනි. එසේම "බකමූණන් මගින් මෙම රාක්ෂසියගේ රාත්‍රී හැසිරීම සංකේතවත් වන බව" පවසයි. මෙම රාක්ෂසිය ලමාෂ්ටු සහ පසුසු විය හැකි යැයි ඔහු දක්වා නොමැති අතර සඳහන් කොට ඇත්තේ: "ඇතැම්විට මෙය රාක්ෂසයකුගේ තෙවන නිරූපණයක් විය හැක. එය එසේවී නම්, ඒ ලිලීතු [...] දුෂ්ට සුළඟට අධිපති රාක්ෂසිය විය හැක", ඇගේ නම කි-සිකිල්-ලිල්-ලා (සාහිත්‍යමය "සුළං-යුවතිය" හෙවත් "අවතාර-යුවතිය" වන අතර ක්‍රේලිං අනුමාන කරන පිරිද (පහළ බලන්න) එය "රූමත් යුවතිය" නොවේ. ගිල්ගමේෂ් වීර කාව්‍යයේ කෙටි කථාංගයක මෙම කි-සිකිල්-ලිල් ඉනන්නා (ඉෂ්තාර්) ගේ එදිරිවාදිනියක වේ. මේ බව ක්‍රේලිං සහ ෆ්‍රෑන්ක්ෆර්ට් යන දෙදෙනාම විසින් මෙම රුව ලිලිත් ලෙස හඳුනා ගැනීමට සාධකයක් ලෙස ඉදිරිපත් කොට ඇත. කෙසේනමුත් මෙම ඌනපූරණය වර්තමානයේ මතභේදයට තුඩුදී ඇත. මෙම කථාංගය අනුව, ඉනන්නාගේ ශුද්ධ වූ හුලුපු වෘක්ෂය දුෂ්ට ආත්ම විසින් ආක්‍රමණය කරනු ලබයි. ෆ්‍රෑන්ක්ෆර්ට් විසින් ගෑඩ් (1933) ගේ ආරම්භක පරිවර්තනයක් උපුටා දක්වා ඇත: "ඝෝෂාකාරී යුවතිය, ප්‍රීතිමත්, ස්වර්ගයේ දීප්තිමත් රැජින ලිලිත් විසින් නිවසක් සාදා තිබූ අතරතුර, " ලෙස එය දැක්වේ. කෙසේනමුත්, නූතන පරිවර්තනයන් එය මෙසේ දක්වා ඇත: "එහි ක‍ඳෙහි ප්‍රීතිමත් හදින් සිනහසෙන යුවතිය, අවතාර-යුවතිය ඇගේ නිවහන තනා ගත්තා ය. නමුත් පූජනීය ඉනන්නා හැඬුවා ය." මුල්කාලීන පරිවර්තනය මගින් ලිලිත් රාක්ෂසිය හඬනගන බකමූණකු මෙන්ම දේවමය ස්වභාවයකින් යුක්ත බව ඒත්තු ගැන්විණි. නමුත් නූතන පරිවර්තනය මෙම අදහස් සමග නොගැළපේ. සැබැවින්ම, මෙහි ප්‍රථම පරිවර්තක සිරිල් ජේ. ගෑඩ් (1933) රචනාකොට ඇත්තේ: "අර්දාත් ලිලි (කිසිකිල්-ලිල්) බැබිලෝනියානු පුරාණෝක්තිවේදය තුළ කිසිදින බකමූණන් හා සම්බන්ධතාවයක් පෙන්වූයේ නැත." එසේම "මෙම ස්වරූපයේ ලිලිත් සම්බන්ධ යුදෙව් සම්ප්‍රදායයන් පසුකාලීන බවත්, එහි ප්‍රාමාණිකභාවයක් නොමැති බවත් පෙනෙන්නට තිබේ". බර්නී උන්නතය "ලිලිත්" සමග සම්බන්ධ කිරීමේ මෙම තනි සාක්ෂිය පසුකාලීන යුදෙව් මූලාශ්‍රවල "ලිලිත්" පිළිබඳ දැක්වෙන සඳහන් හේතුවෙන් ප්‍රේරණය වන්නට ඇත.
ප්‍රාඥයාගේ ගීත (ක්‍රි.පූ. 1වන සියවස) සහ බැබිලෝනියානු තල්මුඩය (ක්‍රි.පූ. 5වන සියවස) වැනි පසුකාලීන යුදෙව් සාහිත්‍යයේ ලිලිත් බකමූණන් සමග සම්බන්ධ කොට දැක්වීම ඉසයියාගේ (ක්‍රි.පූ. 7වන සියව‍ස) වන සතුන් සහ ලක්ෂීන් ලැයිස්තුවේ ලිලිය්ත්ට සම්බන්ධ සැඳහුමක් යෙදීම හේතුවෙන් සම්භවය වන්නට ඇතැයි සැලකේ. නමුත් බ්ලෙයාර් (2009) වැනි ඇතැම් විද්වතුන් පූර්ව-තල්මුඩීය ඉසයියා සැඳහුම අධිස්වාභාවික-නොවන බව සලකා ඇත. මෙය ඇතැම් නූතන බයිබල පරිවර්තනවලින් ද නිරූපණය වේ: වර්තමාන‍යේ, බර්නී උන්නතය ලිලීත් ලෙස හඳුනාගැනීම ප්‍රශ්නාර්ථයක්ව ඇත. වර්තමානය වනවිට මෙම රුව ප්‍රේමයට සහ යුද්ධයට අධිපති දේවතාවියගේ යැයි සාමාන්‍යයෙන් පිළිගැනේ.
එරෙෂ්කිගාල්
බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය විසින් උන්නතය මගින් ලිලිත් හෝ ඉෂ්තාර් නිරූපණය විය හැකිය යන මතය අනුමත කොට තිබුණත්, මෙහි තෙවන හැඳිනුමක් ද ඉදිරිපත්‍ කොට ඇත: එනම් මැය ඉෂ්තාර්ගේ එදිරිවාදිනියක මෙන්ම සොයුරිය ද වන පාතාලයට අධිපති එරෙෂ්කිගාල් දේවතාවිය විය හැකි බවයි. මෙම අර්ථකථනයට පාදක වී ඇත්තේ ඇගේ පියාපත් පිටතට විහිදුවා නොතිබීමත්, ඵලකයේ පසුබිම මුලින් කළු පැහැයෙන් වර්ණ ගන්වා තිබීමත් ය. මෙම අර්ථකථනය නිවැරදි වූයේ නම් (නග්න, පියාපත් සහිත දේවතාවියන්ගේ ඵලක ද ඇතුළත්ව) මෙය එරෙෂ්කිගාල්ගේ එකම හඳුනාගත් නිරූපණය වනු ඇත. මෙම හඳුනාගැනීම යෝජනා කරන පළමුවැන්නා වන ඊඩිත් පොරාඩා විසින් මෙම එල්ලාවැටෙන පියාපත් රාක්ෂයින් සමග සම්බන්ධ කොට දක්වමින් මෙසේ සඳහන් කොට ඇත: "බර්නී උන්නතයේ යෝජිත සම්භව ස්ථානයක් වන නිපුර් සත්‍ය වූයේ නම්, එය මත නිරූපිත යෝජිත රාක්ෂ රුව මගින් මළවුන්ගේ පාලිකාව හෝ කලාතුරකින් මරණය සමග සම්බන්ධ පැරණි බැබිලෝනියානු දේව සභාවේ ප්‍රධාන තැනැත්තියක දැක්වේ යැයි සිතිය හැක." පොරාඩා විසින් මේ බවට ආධාරවන වැඩිදුර සාක්ෂි ඉදිරිපත් කොට නැත. 2002දී ප්‍රකාශිත තවත් විශ්ලේෂණයක් ද එම නිගමනය ලබා දී ඇත. ඊ. වොන් ඩර් ඔස්ටින්-සැකන් විසින් අල්ප ලෙස වර්ධනය වූ නමුත් පවතින්නට ඇතැයි සිතිය හැකි එරෙෂ්කිගාල් වන්දනාවක් පිළිබඳ විස්තර කොට ඇත. ඇය පවසන්නේ ඉෂ්තාර් සහ එරෙෂ්කිගාල් දෙවඟනන් අතර වූ සමානත්වයට සාක්ෂි ලිඛිත මූලාශ්‍රවලින් ලැබෙන බවයි. උදාහරණයක් ලෙස "පාතාල ලොව වෙත ඉනන්නාගේ අවරෝහණය" පුරාණෝක්තිය තුළ ඔවුන් "සොයුරියන්" ලෙස හඳුන්වා තිබීම දැක්විය හැක. ඇය අවසානයේ අනන්‍ය ද්විත්ව යෂ්ටිය-සහ-මුදුව සංකේතය පහත පරිදි පැහැදිළි කරයි: "එරෙෂ්කිගාල් මෙහි ඇගේ බලයේ උච්චස්ථානයට පත්ව සිටිනු නිරූපිත ය. ඇය ඇගේ සොයුරියගෙන් දිව්‍යමය සංකේත සහ සිංහයන් ලබාගන්නට ඇත" යනුවෙනි.
සත්‍යභාවය
1936දී London Illustrated News සඳහන් කොට තිබුණේ "දීර්ඝ රසායනික පරීක්ෂාවකට ලක් කරන ලද" මෙම කෞතක වස්තුවෙහි "අව්‍යාජභාවය කෙරෙහි කිසිදු සැකයක් නොමැති" බවයි. එහි "සියවස් ගණනාවක් ුපරා වියළීමට ලක්වීමෙන් ඇතිවන ආකාරයේ" බිටුමන් කොටස් අන්තර්ගත වූ බව එහි දැක්වේ. නමුත් ඉන් මාස කිහිපයකට පසු, ඩී. ඔප්ටිස් විසින් මෙහි ශෛලිය පිළිබඳ සැකපහළ කරන ලදී. ඔහු සඳහන් කොට තිබුණේ මෙහි බකමූණන්ගේ ඇති "පරම අනන්‍ය" ස්වභාවය කිසිදු බැබිලෝනියානු කලාකෘතියක් සමග නොසැස‍ඳෙන බවයි. එහි පිළිතුරු ලිපියක ඊ. ඩග්ලස් වැන් බියුරන් විසින් සුමේරියානු (එම) කලා නිදසුන් අධ්‍යයනය කොට, නිදසුන් කිහිපයක්ම ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඇය ඉදිරිපත් කළ නිදසුන් අතර සිංහයන් දෙදෙනකු සමග සිටින ඉෂ්තාර්, අයිබික්සයන් දෙදෙනකු මත සි‍ටගෙන සිටින නග්න, පක්ෂි පාදැති දේවතාවියක නිරූපිත ලූවර් ඵලකය (AO 6501) ද විය. එසේම කුඩා හීමටයිට් බකමූණු රුවක් ද ඉදිරිපත් කෙරිණි. නමුත් එම බකමූණු රුව හුදකලා කෘතියක් විය.
ඇගේ මතවාද නැවත බිඳ හෙළිම්න කොලන් (2007) සඳහන් කළේ සම්පූර්ණ උන්නතයම තනි ඒකකයක් ලෙස නිර්මාණය කොට ඇති බැවින්, ඓතිහාසික පසුවිමට නූතන අංග එකතු කිරීමට‍ නොහැකි, බවයි. ඇය විසින් සම්භව ස්ථානයේ ප්‍රතිමා නිර්මාණ සමග මෙහි සම්බන්ධතා විමර්ශනය කරන ලදී. නිගමනය ලෙස කොලන් සඳහන් කළේ: "[ඊඩිත් පොරාඩා] විශ්වාස කළේ කාලයත් සමග, ව්‍යාජ කෘති තවතවත් අයහපත් අයුරින් පෙනෙනු ඇති බවත්, සැබෑ කෘති හොඳින් ප්‍රචලිත වනු ඇති බවත් ය. [...] වසර ගණනාවක් පුරා [රාත්‍රියේ රැජින] සැබැවින්ම වඩවඩාත් ප්‍රචලිත වෙමින් රසවත් කරුණක් බවට පත්ව ඇත. මා හට නම් ඇය පැරණි බැබිලෝනියානු යුගයේ සැබෑ කලාකෘතියකි."
2008/2009 වර්ෂවල දී මෙම උන්නතය බර්ලිනයේ පර්ගැමොන් කෞතුකාගාරය, පැරීසියේ ලූවර් සහ නිව් යෝක්හි මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරයේ බැබිලෝනියාව පිළිබඳ ප්‍රදර්ශන සඳහා ඇතුළත් කරන ලදී.
මලියදේව බාලිකා විද්‍යාලය
ඉතිහාසය
1946 ජූලි 1 වන දින ගුරුවරු දෙදෙනෙක් ගෙන් හා සිසුහු 69 දෙනෙක්ගෙන් ආරම්බ කල මෙම පාසලේ වැඩබලන විදුහල්පති වශයෙන් කටයුතු කලේ  C. E. V ෆර්නැන්ඩෝ.
ආරම්බයේදී මලියදේව පාසල මිශ්‍ර පාසලක් වූ අතර එය මුලින්ම 1888දි පිහිටියේ කුරුණෑගල බෝධිරාජ මාවතෙයි.පසුව එය ඇත්කද විහාර භූමියට ගෙන යන ලදී.
1928 දි මලියදේව විද්‍යාලය පිහිටි වර්තමාන ස්ථානය වන මිගමුව පාරට ගෙන යන ලදී. මෙම ඉඩම් භුමියේ අයිති කරුවා වුයේ ගොඩ්ප්රි මඩවල මහතායි.1938දි සර් ජෝන් කොතලාවල මැති තුමාගේ උදව්වෙන් මලියදේව පාසල මිශ්‍ර පාසලක් ලෙස ලියාපදිංචි කරන ලදී. මෙම වකවානුවෙහි කුරුනෑගල නගරයෙහි බෞද්ධ බාලිකා පාසලක් පිහිටියේ නැත.
දෙවැනි ලෝක යුද්ද සමයේ යුදමය කටයුතු සදහා පාසල් භුමිය හා ගොඩනැගිල්ල යුද්ද හමුදාව බාරයට ගැනිණි.මෙම නිසා පාසල මුලින් තිබු ස්ථානය වූ ඇත්කද විහාර භූමියට නැවත ගෙන ගියේය. 1944 දි මලියදේව පාසලේ ප්‍රාථමික අංශය කුරුනෑගල-කොළඹ මාවතෙහි භූමියකට රැගෙන යන ලදී. පසුව මෙය මලියදේව බාලිකා විද්‍යාලය බවට පත්විය.
මේ වන විට මලියදේව බාලිකා විද්‍යාලය පවිතන ඉඩම සර් ජෝන් කොතලාවල මැති තුමා තරුණ බෞද්ධ සමිතියේ සභාපතිව සිටි කාලයේ මිලිදිගත් එකකි.පසුව එය පාසල ඉදිකිරීම වෙනුවෙන් භුමියේ අයිතිය රජයට පවරන ලදී.1946 ජූලි 1 වන දින ගුරුවරු දෙදෙනෙක් ගෙන් හා සිසුහු 69 දෙනෙක්ගෙන් ආරම්බ කරන ලදී.
1698
1698 වසර (MDCXCVIII) බදාදා දිනයකින් පටන්ගන්නා සාමාන්‍ය අවුරුද්දකි.
[[ප්‍රවර්ගය:$2000
හෑන්ඩ්, ෆුට් ඇන්ඩ් මවුත් රෝගය
හෑන්ඩ්, ෆුට් ඇන්ඩ් මවුත් රෝගය එසේත් නැත්නම් Hand, foot and mouth disease (HFMD) සාමාන්‍යයෙන් ළදරුවන්ට සහ ළමයින්ට වැලදෙන බෝවන රෝගයකි.
රෝග කාරකය
coxsackie A virus සහ enterovirus 71 (EV-71). මෙම රෝගයට බහුලවම හේතුවන වෛරස වේ.
බීජෞෂණය
බීජෞෂණ කාලය දින 3 - 7 පමණවේ
ප්‍රතිකාර
විශේෂිත ප්‍රතිකාරයක් නොමැත. රෝග ලක්‍ෂණ මත බෙහෙත් නියමකෙරේ.
සංකූලතා
සංකූලතා ඇතිවීම විරලය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සමේ රෝග ප්‍රවර්ගය:වෛරස් රෝග
අකුසල් මූල
ප්‍රවර්ගය:අකුසල් මූල
ජූනි 18
ප්‍රවර්ගය:ජූනි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
ගෝලීය කුසගිනි දර්ශකය
ගෝලීය කුසගිනි දර්ශකය (GHI) යනු, රටවල කුසගිනි තත්ත්වයෙහි ස්වභාවය විස්තර කිරීමට භාවිතා කෙරෙන බහුමාන සංඛ්‍යාන මෙවලමකි. කුසගින්නට එරෙහි ගෝලීය සටනෙහි ප්‍රගතිය සහ අසමාර්ථය GHI විසින් මනිනු ලැබේ. වසරකට වරක් GHI යාවත්කාලීන කෙරෙයි.
දර්ශකය අපත්‍යීකරණය කොට තවත් වැඩි දියුණු කරන ලද්දේ ජාත්‍යන්තර ආහාර ප්‍රතිපත්ති පර්යේෂණ ආයතනය (IFPRI) විසින් වන අතර, ජර්මානු ලාබ-නොලබන සංවිධානයක් (NGO) වන වෙල්ට්හුංගාහිල්ෆර් හා සමග එක්ව 2006 වසරෙහිදී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදි. 2007 වසරෙහි සිට, අයර්ලන්ත ජාතික ලාබ නොලබන සංවිධානයක් වන කන්සර්න් වර්ල්ඩ්වයිඩ් සංවිධානයද සම-ප්‍රකාශක ලෙසින් කණ්ඩායමට එකතු විය.
සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් සහ සංක්‍රාන්තියෙහි පවතින රටවල් 120 ක් සඳහා 2013 වසරෙහිදී GHI ගණනය කල අතර,  එයින් 56 ක් බරපතළ හෝ එයට වඩා දැඩි කුසගිනි තත්ත්වයක පසු වූහ.
පෙර අවුරුදු වල මාතෘකා අතර මේවාද විය:
වාර්ෂික GHI ගණනයට අමතරව, 2008 වසරෙහිදී ඉන්දියානු ප්‍රාන්ත සඳහා කුසගිනි දර්ශකය (ISHI) ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණු අතර 2009 වසරෙහිදී ඉතියෝපියාව සඳහා උප -ජාතික කුසගිනි දර්ශකයක් ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණි.
ලොට් පොට්
මෙය 1969දී ඉන්දියාවේ ප්‍රසිද්ධ වූ චිත්‍ර කතාවකි.
චරිත:-
මෝටු,පට්ලූ ප්‍රධාන චරිත වේ.
මායාපුරි ආයතනය විසින් මෙය ප්‍රසිද්ධ කරන ලදිී
කාබනික පොහොර
කාබනික පොහොර යනු සත්ත්ව අපද්‍රව්‍ය සහ ශාක කොටස් වලින් නිපදවා ගන්නා පොහොරයි. .
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:පොහොර
තවත් ප්‍රාන්තයකින් වටවු ජනවාර්ගික ප්‍රාන්ත වලට ආගමික බලපෑම
තවත් ප්‍රාන්තයකින් වටවු ජනවාර්ගික ප්‍රාන්ත වලට ආගමික බලපෑම
ජනවාර්ගික ප්‍රාන්ත (තවත් ප්‍රාන්තයකින් වටවු ) ඇතිවිමේ මුලික හේතුවක් ලෙස ආගම පෙන්වා දිය හැක. නමුත් මෙවැනි ප්‍රාන්තවල මිනිසුන්ගේ රැචිකත්වය අනුව ඔවුන්ගේ ආගම ඇදහිය හැක. චීන නගරයේ මෙවැනි කණ්ඩයම් රාශියක් දැකිය හැකි අතර ඔවුන් විවිධ භාෂා පරිහරණය කරයි. එම නිසා ඔවුන් අතර සමාජ ස්ථර දැකිය හැක.
ඇමරිකාවට පැමිණියත් ඉතාලිය ජාතිකයන් ඔවුන්ගේ මුල්‍ය අමතක ‍කලේ නැත. ඉතාලිය මෙන්ම කුඩා ඉතිලියද රෝමානු කතෝලික ආගම මුල්කොට ගෙන ඇත. අයරිෂ්නගරය (Irishtown), little Saigon කුඩා තැනිතලා වැනි තවත් ප්‍රන්තයකින් වටවු මෙවැනි කුඩා ප්‍රාන්ත තමන්ගේ මව් රටෙහි ඇති ආගම මුලික කොටගෙන බිහිවි ඇත. බොහෝ විට මිනිසුන් තමන්ගේ රට අතහැර යන්නෙ ආගමික හිරහැරයන් වැලකීමටයි. ඔවුන් වෙනත් රයටකට පැහිණිවිය, තමන්ට පෙර මෙන් ආගමික හිරිහැරයක් ඇති නොවන ආගම නිසි ලෙස පිලිපදින මිනිසුන් සමග වාසය කරති.
සිතුල්පව්ව රජ මහා විහාරය
[[ගොනුව:සිතුල්පව්ව විහාරය.jpg|alt=|thumb|274x274px|සිතුල්පව්ව දිස්ත්‍රික්කය : හම්බන්තොට ඓතිහාසික නාමය : චිත්තල පබ්බත
]] කාවන්තිස්ස රජතුමා විසින් ඉදිකරන ලද මෙම සිද්ධස්ථානය අතීතයේ "චිත්තල පබ්බත විහාරය" ලෙස හැඳින්විය. මෙහි සවභාවිකව පිහිටි ගල්ලෙන් රාශියක් සොයාගෙන ඇත. මේවායේ භික්ෂුන් වහන්සේලා වැඩ සිටි අතර සමහර ලෙන්වල එම ලෙන් පූජා කරන ලද අය හා ඔවුන්ගේ තනතුරු නාම ද සඳහන් වේ. මෙහි සමහර ලෙන්වල චිත්‍ර දක්නට ඇත.
"සම්මෝහ විනෝදනී" ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන්නේ මෙම ලෙන්වල භික්ෂුන් වහන්සේලා 24,000 ක් වැඩසිටි බවයි. ක්‍රි.ව. පළමුවන සියවසේදී ලංකාව පාලනය කළ වසභ රජතුමා මෙහි ස්තුප 10 ක් කරවූ බවත්, ක්‍රි.ව.659 දී විපුල රජතුමා මේ විහාරයේ නඩත්තු කටයුතු සඳහා ගමක් පූජාකළ බවත්, දුටුගැමුණු රජු එළාර රජු සමඟ යුද්ධයට යාමට පෙර මෙහි සිටි භික්ෂුන් වහන්සේලාට දානයක් පිරිනැමූ බවත් මහා වංශයේ සඳහන් වේ.
පර්වතය පා මුල විශාල ගල් ගුහාවක් ඇති අතර අතීතයේ එය පිළිම ගෙයක් ලෙස භාවිත කර ඇත. එහි ඇතුලත ඇති ප්‍රතිමා බෙහෙවින්ම පෞරාණිකය. චිත්‍ර වර්තමානයවන විට මැකී ගොස් ඇත. මේවා අනුරාධපුර අවසාන භාගයට අයත්යැ'යි සැලකේ. එසේම මෙම විහාරගෙය අසල ඇති ගල මුදුනේ දාගැබක් නිර්මාණය කර ඇත. මිට අමතරව මෙම පූජා භුමිය තුල බුදු පිළිම හා බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමා දෙකක් හඳුනාගෙන ඇත. මේවාට අමතරව තවත් නිර්මාණ ගණනාවක ඉපැරණි නටබුන් මෙහිදී හඳුනාගත හැකිය.
පිහිටීම
හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇති මෙම පුජනිය ස්ථානයට පිවිසීමට හැකිවන්නේ තිස්සමහාරාමයෙන් කිරින්ද පාරේ ගොස්, යෝධ කණ්ඩිය වැව පසුකරනවාත් සමඟම හමුවන කඩමණ්ඩිය අතරින් වමට හැරී 15Km පමණ ගමන් කිරීමෙනි.මෙම මාර්ගයේ ගමන් කිරීම තරමක් දුෂ්කරවන අතර එය යාල අභය භූමියට අයත් විශාල වනාන්තරය මැදින් වැටි ඇත.
ප්‍රවර්ගය:ඉතිහාසය
ඩොල්බි ඩි‍ජිටල්
අනවශ්‍ය ශබ්ද ඇවිරීමට මෙය යොදාගනී.
ජනවාර්ගික කණ්ඩායම
වංශය හෝ පරම්පාරව මුලික කොට ගෙන එකිනෙකාගේ අනන්‍යතාවයනක් හදුනාගැනීමට සමත් මිනිසුන් කොටසකින් සමන්විත වු කණ්ඩායමක් ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් ලෙස හදුන්වයි. ජනවාර්ගික අනන්‍යතාවය මත කණ්ඩායමේ විශිෂ්ඨත්වය රදා පවිතන අතරථ පොදු සංස්කෘතිය, භාෂාව ආගම හා ජෛව ගති ලක්ෂණ මගින්ද එය සලකුණු කරයි.
1992 හිදි පැවැති ජනවාර්ගික ‍ලෝකය මිනිමේ අභීයෝග නම් වු අන්තර්ජාතික සම්මේලනය අනුව "ජනවාර්ගිකත්වය යනු මිනිස් ජිවිතකයේ මුලික සාධකයකි. එය මිනිසුන්ට ආවේණික ආශ්චර්යාත්මක අත්දැකිමකි. මානව වේදි Fredrink Barth සහ Eric Wolf " පවසන පරිදි ජනවාර්ලිකත්වය යනු කණ්ඩායමේ ලක්ෂණ වලට වඩා අන්තකර් ක්‍රියාවන්ය. එවැනි අනන්‍යතාවයන් පහළ කිරිමේ ක්‍රියාපිලිවෙල Ethonogenesis" ලෙස හදුන්වයි. මෙවැනි ජනවාර්ගික කණ්ඩායක්ම් වල සමාජිකයන් සංස්කෘතික සම්බන්ධතාවයන් ඇති කර ගන්නා අතර, ඉතිහාසඥයන් සහ සංස්කෘතික මනාවවේදින් පවසන පරිදි අතිතයේ එවැනි සම්බන්ධතාවන් ඇති කරගත්තාවු වටිනාකම, චාරිත්‍රයන් සහ න්‍යායන් පසු කාලකදි සොයා ගන්නා ලදී.
ජාතිකවාදය
ජාතිකවාදය යනු යම් පුද්ගලයෙකුගේ ජාතිය හා ඇති බඳීම හෝ ජාතික අනන්‍යතාවය මත පදනම් වූ දේශපාලන දෘෂ්ටිවාදයයි.
මෙය ජාතිවාදය තුලින් හට ගැනීමට ඉඩ ඇත.
ජාතිකවාදය දේශපාලන මත වාද අතර 19 සහ 20 සියවස් අතර වර්ධනය වූ ප්‍රමුඛතම දේශපාලන මතවාදයකි දේශපාලන මතවාදයක් මෙන්ම සමාජ ව්‍යාපාර සඳහා ද බලපෑ මතවාදයකි නූතන ලෝකයේ රාජ්‍යය,ජනවාර්ගික අර්බුද ,අන්තර් රාජ්‍ය සම්බන්ධතා,දේශාභිමානී හැගීම් ආදී දෑ නිර්මාණය කිරීමට දායකත්වය සපයන ලදී .ජාතිකවාදය යන්නට දිය හැකි අර්ථකථනයක් නම් "ජාතියක් යනුවෙන් තමා ගැනම යම් අවබෝධයක් ඇති පුජාවක් නිශ්චිත දේශපාලන අමුණක් සඳහා මෙහෙයවන ජාතිය පිළිබඳ අදහස "ලෙස හැඳින්විය හැකිය. දේශපාලන මතවාදයක් ලෙස ජාතිකවාදය තුල දැකිය හැකි විශේෂ ලක්ෂණ නම් 1ප්‍රථම දේශපාලන මතවාදයක් වුවත් ඒකාග්‍ර චින්තනයක් නැත .එනම් ජාතික ජාතිකවාදය තනි පුද්ගලයෙක් ගේ දේශපාලන මතවාදයක් නොවේ එනම්( සමාජ වාදය වැනි =කාල් මාක්ස් ෆෙඩ්රික් එංගල්ස් ) පිරිසක් විසින්   එකතුවී ගනු ලැබූ දේශපාලන මතවාදයක් නොවේ (ස්ත්‍රී වාදය වැනි )මෙය හුදෙක් ම සමාජය සිදුවූ විවිධ පරිණාමයන් ගේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වර්ධනය වූවකි .පිළිබඳව අදහස් දක්වන දේශපාලන න්‍යාය වේදියෙකු වන බෙනඩික්  ඇන්ඩර්සන් පරිකල්පිත ප්‍රජාවන් ප්‍රජාව නම් වූ ග්‍රන්ථය තුළින් ප්‍රකාශ   කරන්නේ 'ජාතිකවාදය සඳහා හොබ්ස් කෙනෙකු හෝ තොක්විල් කෙනෙකු හෝ මාර්ක්ස් කෙනෙකු තබා මැක්ස් වෙබෙර් කෙනෙකු වත් නැත' මගින් අපට මේ චින්තකයෙකු මත පදනම්ව නිර්මාණය වූ දේශපාලන මතවාදයක් බව අවබෝධ වේ. 2විවිධ සමාජ වලින් බිහිවී ඇතත් ව්‍යුහාත්මක සමාන තා තිබීම .එනම් සියලුම දෙනාම අප රටේ ජාතික ගීය ,ජාතික කොඩිය ,ජාතික දිනයට ගරු කරනු ලබයි (සරල උදාහරණයක් ලෙස සලකන්න )
ජාතිකවාදය යන වදන ගැන ඇති ගැටළු
ජාතිකවාදය සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතිය හා සහ සම්බන්ධ වූ සංකල්පයකි. මෙහිදී, සිංහල බෞද්ධ චින්තනයට අනුව ‘ජාතිය’ නමින් හදුන්වන්නේ ඉංගිසි භාෂාවෙන් "නේෂන්" ලෙස හදුන්වන සංකල්පයම නොවන බව කියවේ. ජාතිය යනු, " එකම" ," පොදු වූ" , "සමාන වූ " යන අරුතින්  ගැනෙයි. සිංහල භාෂාවේ ජාතිය යන වචනය හැගවෙන්නේ ‘සිංහල ජාතිය’, ‘ඉංගිරිසි ජාතිය’ යන අර්ථයෙන්ම නොවේ. ‘එක ජාතියේ පළතුරු’, ‘එක ජාතියේ මල්’ වැනි යෙදුම් සිංහල භාෂාවේ භාවිත කරනු ලැබේ. ‘ඒ දෙන්නාම එක ජාතියේ’ වැනි යෙදුම් සිංහල භාෂාවේ  යෙදෙයි.. එහෙත් ඉංගිරිසියෙන් Nation of flowers වැනි කීමක් අසන්නට නැත.
ඒ නයින් ගත් විට ජාතිකවාදය යනු, අත්‍යාවශ්‍යයෙන්ම සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතික සංකල්පයක් වෙයි. එය බටහිර සංස්කෘතික සංකල්පයක් වන "නැෂනලිසිම් ( Nationalism) හා සම්පුර්ණයෙන් සහසම්බන්ධ නොවේ.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ජාතිකවාදය
ජූනි 19
ප්‍රවර්ගය:ජූනි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
ධර්මසේන
වර්ථමාන කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ ලංදේසි සමයේ පැවති සුවිශාල පලාතක් වූවේ පානදුර තොටුමුණයි. එය පානදුරාගඟේ (බොල්ගොඩ) සිට දකුණින් කාල නදිය (කළු ගඟ) දක්වා ව්‍යාප්තවී තිබිණ. පානදුර තොටුමුණ පලාතේ දකුණු සීමාවේ පැවතියේ වාද්දු වස්කඩු දෙ බද්ද පත්තුවයි. ක්‍රිස්තුවර්ශයෙන් දාහත්වන සියවස වන විට එහි බලවත්ව සිටි අයෙකු පිළිබඳ ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ. ඔහු මෙහි නින්දගමේ අධිපතියා වශයෙන් කටයුතු කර තිබේ. වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමි සදහන් කරන්නේ එම පුද්ගලයා පෙරිය ධර්මසේන වාසල මුදියන්සේ නමින.වෙනත් මූලාශ්‍ර සහ තෝම්බුපත්‍ර වල සටහන් වන්නේ ඔහුගේ නාමය යකුන්දූවේ හිටිරාළලාගේ දොන් ගිමාර පෙරේරා ධර්මසේන ලෙසින. කෝට්ටේ රජකාලයේ තම පරිවාරයට ලද නින්දගම ඔහු පරිබෝජනය කළ බවත් පානදුර තොටුමුණ පලාතේ පළමු උළු සෙවිලි කළ නිවස සෑදූ බවත් ජනප්‍රවාදයේ තවදුරටත් සඳහන් වේ. ලන්දේසි ආණ්ඩුවෙන් ඔහුට පොතුපිටිය සිට දකුණු දෙසට පිහිටි ප්‍රදේශයේ මහ විදානේ තනතුරක් පිරිනැමූ බව වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍ර ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ. තවද ජනප්‍රවාදයට අනුව පෙරිය මුදියන්සේ සාදන ලද්දා වූ නිවාසය අවට පට්ටි(හින්න කුලයේ පට්ටි උපකුලය) පිරිස් විසූ බැවින් එම නිවස පට්ටිකාරවාසල යනුවෙන් හඳුන්වා තිබෙයි.
දෙවැනි පරම්පරාව
දොන් පෙරිය සප්තපෙරුමාල්
පෙරිය ධර්මසේන මුදියන්සේගේ (දොන් ගිමාර පෙරේරාගේ ) එක්පුත්‍රයෙකු ලෙස සඳහන් වන්නේ මොහු පිළිබඳවයි. අනෙක් පුතුන් පිළිබඳ තොරතුරු නැත්තේය. ලන්දේසි හමුදාවේ සේවය කළ අතරම මොහුට අතපත්තුවේ ආරච්චිල තානාන්තරයක් ද ලැබී ඇත්තේය. වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍ර ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන්නේ "රණාභි රණශූර" දොන් පෙරිය සප්ත පෙරුමාල් වශයෙනි. රෝමානු කතෝලික දහම අතහැර රෙපරමාදු දහම වැළඳගෙන තිබෙන ඔහු පොතුපිටියේ රෙපරමාදු දේවස්ථානය නිර්මාණය කරවන ලදී.(මෙම දේවස්ථානය 1860 දි පමණ බෞද්ධ පුනර්ජීවන සමයේ දී කඩා විනාශ කරවන විටත් වසර එකසිය පණහක් පමණ ආයුශ වින්දනය කර තිබිණ. එහි පැවතියා වූ රෙපරමාදු පාසැල වෙනුවට පසුව එම භූමියේ ගම්වාසීන් එක්ව පොතුපිටියේ බෞද්ධ මිශ්‍ර පාඨශාලාව සාදා තිබේ.එය වර්ථනාමයේ පොතුපිටියේ මහා විද්‍යාලයයි.) වර්ථනාමයේ බොදු විහාරයක් වන වස්කඩුවේ ධර්මරාජ විහාරය පවතින ස්ථානයේ පිහිටියා වූ රෙපරමාදු දේවස්ථානය ඉදිකරවූයේද මෙතුමා විසින. දේවස්ථානය මෑතක් වන තුරුම විහාරයේ ධර්මශාලාව ලෙසින් පැවති අතර වර්ථමානයේ අභාවයට පත්ව තිබේ.
තුන් වෙනි පරම්පරාව
දොන් රිචඩ්
ආණ්ඩුවේ කිසිඳු තානාන්තරයක් බලාපොරොත්තු නොවූ මෙතුමා බුදු දහමේ අභිවුර්දිය පතා කටයුකු කළේය.එහෙත් ගරු තානාන්තරයක් ලද බව කියැවෙයි. පානදුර තොටුමුණ පුරා කිසිඳු තෙරණමක් සොයා ගත නොහැකි වූ මෙසමයේ කිසිඳු බොදු විහාරයක් ද නොතිබුණි. කිසිඳු මුදලි වරයෙකු තම බල ප්‍රදේශයේ පන්සලක් සෑදීමට බිය විය. සුසෙව්හේවාගේ දොන් කොරනේලිස් පිලිප්ස් පෙරේරා අප්පුහාමි නම් අයෙකු වත්මන් පොතුපිටිය වාලුකාරාමය සමීපයේ භාවනායෝගීව විසුවේ මෙසමයේය. ගම්වසියන් ඔහුව හඳුන්වන ලද්දේ නන්දසිරි ගණින්නාන්සේ යනුවෙනි. ගම්වාසීනගේ අනුග්‍රහයෙන් නොබියව තම බලප්‍රදේශයේ පන්සලක් සෑදීම සඳහා අවසර ලබා දෙන ලද්දේ මෙතුමා විසින. අනතුරුව නන්දසිරි ගණින්නාන්සේ යටතේ තම වැඩිමහලු පුතුන් දහතුන් දෙනා පැවිදිකරවන ලද්දේය. පසුව ගම්වාසීන්ගේද උදව් ඇතිව වර්ෂ 1801 දී පොතුපිටිය පූජාරාමය නම් විහාරය තන්වන ලදී. පැවිදි දහතුන් නම මෙහි පදින්චි කරවූ බව කියැවෙයි. වස්කඩුබද්ද පුරා ව්‍යාප්ත වූ උණ සන්නිපාත රෝගයක් වැළඳී ක්‍රිස්තු වර්ෂයෙන් 1820 දී පමණ මෙතුමා ස්වර්ගස්ථ වී තිබේ. නාරි සංදේශය තුල බොහෝ වර්ණනාවට ලක්කරවා ඇත්තේ මෙතුමා පිළිබඳවයි. මොල්ලිගොඩ වලිමුණි වලව්වේ විසූ වනිගමුණි විමලරත්නගේ ලුසියා දියෙස් මැතිණියගේ සහ වලිමුණි මුදියන්සේ ගේ දියණිය වූ වලිමුණිගේ දෝන ඉල්ලේනා රශෙල් ද සිල්වා ජයසිංහ මෙතුමාගේ බිරිඳ විය. රිචඩ් මැතිතුමාගේ ශාසන සංවර්ධන වැඩසටහන් ඉදිරියට පවත්වාගෙන යන ලද්දේ එතුමිය විසින. වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍ර කෲතියේ සඳහන් වන්නේ වස්කඩුවේ පස් පොලක ආරාම සෑදුවේ මැතිණියගේ උවමනාවට බවය. එනම් අරඹවත්ත විහාරය, කන්දේ විහාරය, ධර්මරාජ විහාරය , නාගස්විහාරය , තාලවිහාරයයි.
වාඩියමංකඩ
වස්කඩුබද්දේ පිහිටි ප්‍රකටම ස්ථානයකි. මෙහි නාමය බිහි වීම ධර්මසේන පෙලපත සමඟ සම්බන්ද වූවකි. අතීතයේ වස්කඩුබද්දේ රදල පවුල් එක්ව පවත්වන ලද්දා වූ වරිග සබාව හඳුන්වන ලද්දේ වාඩිය ලෙසින. වසර සියගනනක් පුරාවට පවත්වා තිබෙන මෙම වාඩිය අවසාන වරට පවත්වා ඇත්තේ 1824 වර්ශයේ දීය. එහි ඒවන විට මුල්පුටු හොබ්වා අත්තේ ද ධර්මසේන ලමතැනී වූ දෝන ඉල්ලේනා මැතිණිය විසිණ. එහි සිදුවූ විවාහයක් පිළිබඳ බහින්බස් වීමක් දුරදිගයාමෙන් මෙම සබාව විනාශ වී ගොස් තිබේ. මංකඩයනුවෙන් හඳුන්වන ලද මෙම ස්ථානයේ පවත්වන ලද වාඩියේ අදහසින් වාඩියමංකඩ යන නාමය පමණක් තවමත් ජනවහරේ පවතියි.
හතරවෙනි පරම්පරාව
භික්ෂූන් දහතුන් නම
දොන් රිචඩ් මැතිතුමා විසින් පැවිදි කරවන ලද දරුවන් අතරින් වැඩිමලා වූවේ ධර්මසේන රාළලාගේ දොන් ෆ්‍රැන්සිස්කු පෙරුමාල් පෙරේරා නම් තැනැත්තයි. ඔහුව පැවිදි දිවියේ හඳුන්වන ලද්දේ පොතුපිටියේ ධර්මරාජ හිමි නමිනි. සාහිත්‍යය බාශාව කලාව සහ පද්‍ය නිර්මාණය ආදී බොහෝ විශයන් කෙරෙහි උන්වහන්සේ පෑ දක්ශතාව නිසාවෙන් ඉතා ඉක්මනින්ම රට පුරා ප්‍රචලිත අයෙකු බවට පත් විය. සෙත් කවි මෙන්ම වස්කවි කීමේ හැකියවෙන්ද අනූන වූ උන්වහන්සේ විසින් රචිත අපූරවතම පැදි පෙළ නාරි සංදේශය නම්විය. ජනප්‍රවද්‍යට අනුව රුක් දෙවියෙකු වාසය කළා වූ පොතුපිටියේ පිහිටි සල රුකක් කපා හල බැවින් ශාපයකට පත්ව වැළඳුණු උණසන්නිපාත රෝගයට පිළියමක් ලෙසින් මෙම සඳේශය ලියවන ලද්දේය. පූජාරාමයේ 1835ක්වූ නවම් මාසයේ සාදා නිමකරවන ලද්දා වූ අභිනව විහාරමන්දිරය ධර්මරාජ ස්වාමීනට ගෞරව පතා ධර්මරාජ ප්‍රතිමාලය වශයෙන් නම් තබන ලද්දේය. නන්දසේන, මහාසේන, ගුණසේන, විමලසේන ,ධම්ම්සේන, සීලානන්ද,ගුණානන්ද.විමලානන්ද, ධර්මානන්ද,සුමනානන්ද, ධ්‍යානානන්ද සහ සිරිනන්ද අනෙක් තෙරුණ්නාන්සේලා වූහ. මේ අතරින් ධම්මසේන හිමියන් වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමියන්ට පවා ගුරුහරුකම් පෑ ස්වාමීන් වහන්සේ නමක් වීය.ධර්මරාජ හිමියෝ කිසිකළක උපසපුව ලබා නොගත්තේය. එයට හේතුව වූවේ තම ගුරු භික්ශුව වූ නන්දසිරි ගගණින්නාන්සේ වෙත මල්වතු නිකාය උපසපුව ලබාදීම ප්‍රතික්ෂේප කළ නිසාවෙනි. පූජාරාමයේ පළමු උපසපන් භික්ශුව වූවේ ධම්මසේන හිමියෝය. වාද්දුව සංඝ පරපුරේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වූ උන් වහන්සේ තල්පිටිය ධළදාවත්ත විහාරයේ ද මොල්ලිගොඩ සුමනාරාම විහාරයේද කළක් වාසය කරමින් ධර්මප්‍රචාරණය කළේය.
දොන් ඩේවිඩ්
දොන් රිචඩ් මැතිතුමාගේ දාහතරවන පුතු දොන් ඩේවිඩ් වූවේය. ගෞරව තානාන්තරයක් වශයෙන් ආරච්චි තානාන්තරයකට අමතරව මුදලි තනතුරක්ද හිමිවීය.
පරම්පරාවෙන් ලද්දා වූ ආරච්චි (ගෞරව) තානාන්තරයට අමතරව පසුව මුදලි තනතුරකින් පවා පිදුම් ලැබුවේය. ආරච්චි වසම භුක්ති විදින සමයේ දී ප්‍රදේශ වාසීන් රැකියානොමැතිව විඳිනා දුක් පිළිබඳව බොහෝ වේදනාවට පත් මෙතුමානෝ වැලිතර විසූ මිත්‍රයෙකු මාර්ගයෙන් පොල්ලෙලි කර්මාන්තයට පුහුණුව ලද්දා වූ කාර්මිකයන් ගෙන්වා සාර්ථක කොහු මෝලක් අරඹවන ලදී. වස්කඩුබද්දේ වැල්ලබඩ ප්‍රදේශවල ඉඩම් අක්කරසියගනනක ලෙලිවල් සියයක් සෑදූ බව කියැවෙයි. වර්ශ 1836 දී ආරම්භ කරවන ලද කොහුමෝලේ ප්‍රගතිය නිසාවෙන් දහසකට පමණ රැකියා හිමිවීය. බොහෝ කලක් යාමට මත්තෙන් ආණ්ඩුවට පවා කඹ වෙලඳාම් කිරීම ඇරඹීය. කිත්තං යනුවෙන් හඳුන්වන ලද්දා වූ කඹ ලක්ශයක් බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුවට ප්‍රධානයක් වශයෙන් ලබාදුන් බව කියැවෙයි.ඩේවිඩ් මැතිතුමාගේ ධනවත් බව කෙසේද කියතොත් ආණ්ඩුවේ ඒජන්තතුමා මුදලි වලව්ව හඳුන්වා ඇත්තේ පුංචි කච්චේරියයනුවෙනි.වර්ථමාන දුම්‍ රිය නැවතුම් පොළ නොම්මර 1 සමීපයේ එකල පිහිටි තේච්චිතොට නම් වරායෙන් ඉන්දියාවට කොහු අපනයනය කර තිබේ. සුවිශාල දානපතියෙකු වූ ඩේවිඩ් මැතිතුමා වුල්ෆන්ඩාල් වීදියේ කොහු කර්මාන්තය සඳහාම 1845දී වෙළඳ සංකීර්ණයක් අරඹන ලදී. එය හඳුන්වන ලද්දේ දොන් ධර්මසේන සමාගම යනුවෙනි. බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුව විසින් ලබා දුන්නා වූ නැව් බඳින කඹ පිළීබඳ සතුටට පත් වී ඒ වෙනුවෙන් මුදලි තානාන්තරයක් සහ රුපියල් දහසක ත්‍යාගයක් ලබා දුන් බව සඳහන් වේ. එම තෑගී පත්‍රයේ සඳහන් වන්නේ “දොන් ඩේවිඩ් මුදලි වලව්වට ලබා දෙන තෑගි පත්‍රය නම් පාන්දුර තොටුණ පළාතේ කළුතර වස්කඩු බද්දේ පොතුපිටියේ පට්ටිකාර වාසල වෙසෙන මුදලිඳු ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුවට නැව් බඳින කිත්තම් ලක්ෂයක් පිරිනැමීම වෙනුවෙන් ඒ වෙනුවෙන් කෲතගුණ සල්කණු වස් එම පළාතේ ආණ්ඩුවේ ඒජන්ත උන්නාන්සේ විසින් ව්‍යවහාරික මුදලින් රුපියල් දහසක් ඇතුළුව එම වලව්වේ ප්‍රාකාරය කරවීම වෙනුවෙන් සියළු භාණ්ඩත් සේවකයනුත් පවරා දුන්නේ 1855ක් වූ ජනවාරි මස පළවෙනදායි”යනුවෙනි. කළුතර ඒජන්තතුමාගේ ඉල්ලීම පරිදි මුදලිතුමා එංගලන්තසබාවට බැඳී තම දියණියන් සතර දෙනෙකු පවා කළුතර සෙන් බ්‍රියට්ස් කන්‍යාරාමයට බාර දී තිබේ. එම දියණියන් එංගලන්ත සභාවේ ධර්මප්‍රචාරණය සඳහා විදේශගතවූ අතර 1870දී මිලාගිරියේ දී ග්‍රේස් සිල්වියා සොයුරිය ස්වර්ගස්ථවිය.
දෝන මාරියා දොන් රිචඩ් මැතිතුමාගේ එකම දියණිය වූවේ ඇයයි. කුඩා කාලයේ සිටම ඉතා ධාර්මික දිවියක් ඇය විසින් ගතකරන ලදී. ඉහල විවාහ පවා ප්‍රිය නොකළ ඇය පොලිස් විදානේ තානාන්තරයක් හොබවන ලද මොල්ලිගොඩ වලව්වේ (වර්ථමාන මොල්ලිගොඩ සුමනාරාමය) විසුවා වූ සුසෙව්හේවාගේ දොන් ෆර්නැන්ඩෝ හාමියෙල් පෙරේරා අප්පුහාමි සමඟ විවාහ විය. තම පරිවාරයෙන් ලද බොහෝ දේපල ශාසනය වෙනුවෙන් පූජාකළේය. 1840 දී පමණ පොතුපිටිය පූජාරාමය භූමියේ පිහිටි ධර්මරාජ ප්‍රතිමාලයේ මග නැවතී තිබූ සංවර්ධන කටයුතු අවසන් කරවන ලද්දේය. වසර හතලිහක් පමණ පොතුපිටියේ මිශ්‍රණාරී පාසැලට දිවා ආහාරය සපයා දෙන ලද්දේය.තම කාළාත්‍රයාගේ වලව්ව පොතුපිටිය වාලුකාරාමය වෙත පරිත්‍යාග කරවන ලද්දේය.
තම සොයුරා මෙන් එංගලන්ත සබාව වැලඳ නොගත් ඇය ලාබ අපේක්ශාවන්ට වඩා ශාසනික දිවිය කෙරෙහි යොමුවිය. මව පියා නොමැති අනාත දරුවන් හදාවඩා ගත් අතරම බොහෝ එවන් දරුවන් ශාසනයට යොමුකළේය. එනිසාම ඇයව හඳුන්වන ලද්දේ “පන්සලේ ළමාතැනී” ලෙසින. පොතුපිටියේ සීලරතන නමින් ශාසනයට ඇතුලත් වී එක්දාස් නවසිය හතලිහ දශකය දක්වා පූජාරාමයේ නායක ස්වාමීන්ව විසුවේ ළමාතැනී පැවිදි කළා වූ දරුවෙකි. කුල පීඩනය හමුවේ පැවිදිව මල්වතු උපසපුව ලබාගැනීමට නොහැකි වූ භික්ෂූන් වෙනුවෙන් අමරපුර නිකායික භික්ෂූන් ගේ මගපෙන්වීමෙන් පොතුපිටිය කොරොස්දූව ගඟමත සීමාමාලකයක් තනවා නව උපසම්පදා කර්මයක් පවත්වන ලදී. එසේ අරඹන ලද්දා වූ නිකාය පසු කළකදී මිශ්‍ර වී ගොස් ඇති අතර වර්ථනාමයේ දක්නට නොමැත්තේය.වසර එකසිය දොළහක් ආයු වළඳා 1920දශකයේ දී පොතුපිටිය වාලුකාරාමයේ අනුනායකව වැඩ වෙසෙමින් සිටි අතරතුර අපවත්වී වදාල කොරොස්දූවේ ගුණානන්ද හිමියන් එම නිකායේ නායක දූරය හොබවමින් සිටි හිමිනමකි.
පස් වන පරම්පරාව
දෝන ගචෝ
දොන් ඩේවිඩ් මුදලිතුමාගේ තුන්වන දියණියයි. කන්‍යාරාමයට සම්බන්ද නොවූ දියණිය කිවහොත් නිවැරදිය. වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමියන් සමඟ කුඩාකාලයේ අධ්‍යාපනය හදාරා තිබේ. එනිසාම කුඩාකාලයේ ඉතා හොඳ මිතුරන් වූවා සේම වැඩිමහලු වූ කළ සුභූති හිමියන්ගේ ශාසනික කාර්‍යන් වෙතට නොමසුරුව උපකාර කරන ලදී.
ගිරිගෝරිස් රාළහාමි
දෝන මාරියා ළමාතැනීගේ එකම දරුවා වූවේ මෙතුමායි. කුඩා කාලයේ සිටම සමාජ හින්සන අකටයුතුකම් සඳහා හඬනගනු ලැබූ මෙතුමා පානදුර පළාතේ බෞද්ධ පුනර්ජීවන සමයේ එම ව්‍යාපාර සඳහා සහයෝගය දක්වන ලදී.
මෙම සමය වන විට පහත් කුලවල බොහෝ දෙනාට ඉහල කුල විසින් බොහෝ අඩම්තේට්ටම් කරනු දක්නට ලැබින. ස්ත්‍රියකට ශරීරයේ ඉහලට හැට්ටයක් තනපොටක් හැඳ සිටීමට අවසර ලැබුනේ විවාහ පත්වන දවසේ පමණි. පුරුශයන්ට දණහිසින් පහලට සරම හැඳ සිටීම තහනම් විය. රදල කුලයක අයෙකු පැමිණෙන කළ අසල අගලකට බැසගත යුත්තේය. නියතවම රදල නිවසක අවමංගල දිනකට මුතුකුඩ ඉහලීම සඳහා සහබාගී වීම අනිවාර්‍ය විරිතක්ම විය. මෙවන් විරිත් නොපිළිපදින පහත් කුලීනයන්ව ප්‍රසිද්ධ ස්ථනයකට ගෙන්වා පහර දෙන ලදී. මෙවන් නොමනා විරිත් වෙනස් කරවන ලද්දේ ගිරිගෝරිස් මුදියන්සේ විසිනි. ගිරිගෝරිස් මැතිනිඳු දේවත්වයෙහිලා ඔවුන් විසින් සලකන ලදී. බෞද්ධ පුනරුදවාදීයැයි පවසමින් ඇතැම් අන්තවාදී පිරිසක් විසින් 1860 වසරේ වත්මන් පොතුපිටිය මහා විද්‍යාලය භූමියේ පැවති රෙපරමාදු දේවස්ථානය වනසා දමන ලදී. එහි ප්‍රධාන සැකකරුවෙකු ලෙස සලකා තරුණ වියෙහිදිම මැතිනිඳු බොහෝ අකරතැබ්බයට පත් වීය. පසුව එම වැරදි වැටහීමෙන් මිදී පැමිණී මෙතුමාට හිරබත් කෑ සමයේ ලද අත්දැකීම් පදනම් කර ගනිමින් සුවිසල් නායකයෙකු විය හැකිවිය.
හයවෙනි පරම්පරාව
සීමන් ධර්මසේන
සුවිශාල සමාජ සේවයක් සැලසූ මැතිසඳකි.