cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
මාලදිවයින
ඉන්දියන් සාගරයේ ගිලී ඇති විශාල කඳුවැටියක් වන චාගොස්-මාලදිවයින්-ලක්කදිව් කඳු වැටිය මුදුනේ මාලදිවයින පිහිටා ඇත. මාලදිවයින, චාගොස් දූපත් සහ ලක්ෂද්වීප දූපත් එකම පරිසර පද්ධතියකට අයත් වේ. "ඇටෝල්" (දිවෙහි - අතොල්හු) ලෙසින් හැඳින්වෙන මාලදිවයිනේ දූපත් පොකුරු වර්ග කිලෝමීටර 90,000 කට අධික සාගර කලාපයක් පුර විසිරී ඇති අතර, එය ලෝකයේ වඩාත්ම විසිරී ඇති රාජ්‍යයන් කිහිපයෙන් එකකි. මාලදිවයින කුඩා දූපත් 1192 කින් සමන්විත වන අතර, ඉන් 200ක් ජනාවාස වී ඇත. එහි සම්පූර්ණ ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් පමණ වාසය කරන්නේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන මාලේ හි ය. මාලේ අතීතයේ සිටම මාලදිවයින් සුල්තාන් වරුන්ගේ සහ ඉස්ලාමය පැමිණීමට පෙර සිටි රජවරුන් ගේ අගනුවර ලෙස පැවතිනි.
ජනගහනය අතින් සහ වර්ග ප්‍රමාණය අතින් මාලදිවයින ආසියාවේ කුඩාම රට වේ. මුහුදු මට්ටමේ සිට සාමාන්‍යය උස මීටර 1.5 වන අතර, එය ලෝකයේ පහතින්ම පිහිටි රට ද වේ. ලෝකයේ පහතින්ම පිහිටි ස්වභාවික උසම ස්ථානය සහිත රට ද මාලදිවයින ය. ඒ විලින්ගිලි දූපතේ පිහිටි මීටර 2.4 උස ස්ථානයකි. මුහුදු මට්ටම ඉහල යාම නිසා රට මුහුදට ගොදුරු වීමේ දරුණු තර්ජනයකට මාලදිවයින් වාසීහු මුහුණ පා සිටිති.
නම් ලද හැටි
"මාලදිවයින" යන නම බොහෝ විට සංකෘත "මහල්දීබ්" යන්නෙන් බිඳී ආවක් වීමට ඉඩ ඇත. මාලදිවයින් වැසියන් හැඳින්වුණේ "දිවෙහින්" යනුවෙනි. "දීබ්" යන සංස්කෘත යෙදුමේ මූලය "දීප (द्वीप)", හෙවත් දූපත, වන අතර "දිවෙහින්" යන්න "දූපත් වාසීන්" යන අරුත් නංවයි.
සිංහල බසින් "මාලදිවයින" යන වදනේ අරුත ද "දූපත් වලින් සැදුනු මාලය" යන්නයි. මෙය මාලදිවයින් දූපත් සමූහයේ හැඩය සමඟ හොඳින් ගැලපේ. මාල දිවයින මුලින් ම ජනාවාස කල කණ්ඩායම් බොහොමයක් පැමිණයේ ලංකාවෙන් වීමද සැලකිල්ලට ගත යුතු කරුණකි.
දෙවන සියවසේ ලියවුනු ශ්‍රී ලංකාවේ වංශකතාවක් වන මහාවංශයේ "මහිලා දිව" ලෙසින් පාලි බසින් හඳුන්වා ඇති දූපතක් ගැන සඳහන් වන අතර එය "කාන්තාවන්ගේ දූපත්" යන අරුත ගෙන දේ. සමහර විට මෙය සංස්කෘත යෙදුමක දූෂ්‍ය වූ ආකාරයක් වීමට ඉඩ ඇත.
මධ්‍යකාලීන අරාබි සංචාරකයෙක් වූ ඉබ්න් බතූතා අරාබි බසින් මාලදිවයින "මහල් දිබියත්" (محل دبيأت) ලෙස හඳුන්වා දී ඇත. "මහල්" යන අරාබි වදනේ තේරුම "මාලිගය" යන්නයි. මෙය බර්බර් ජාතික ඉබ්න් බතූතා දේශීය යෙදුම අරාබිකරනය කල ආකාරය විය හැක. මුස්ලිම් වරුන්ගේ පාලනය යටතේ පැවති උතුරු ඉන්දියාවේ සංචාරය කල ඔහු පර්සියානු සහ අරාබි වචන ඉන්දියානු බසට ඇතුල් වී ඇති ආකාරය දැක මාලදිවයින් වාසීන් ද අරාබි "මහල්" යන යෙදුමෙන් තම රට හඳුන්වන්නට ඇතැයි සිතන්නට ඇත. වර්තමාන මාදිවයින් රාජ්‍ය ලාංජනයේ අරාබි බසින් සඳහන් වන්නේ "මහල් දිබියත්" යනුවෙනි.
පුරාන අරාබි වරු සහ පර්සියන් වරු මාලදිවයින "දිබජත්" ලෙස හැඳින්වූහ.
බටහිර යටත් විහිත සමයේදී ලන්දේසීන් මෙරට "Maldivische Eilanden (මොල්දිවිශේ එයිලන්දෙන්)" ලෙස ඔවුන්ගේ ලිය කියවිලි වල හැඳින්වූ අතර, ඉංග්‍රීසීන් එය "Maldives Islands " ලෙස හැඳින්වූහ. පසු කාලීනව එය "Maldives " ලෙස හඳුන්වනු ලැබිණි.
ඈත අතීතය සහ ජනාවාස වීම
මාලදිවයිනේ භාෂාව, ජනකතා සහ සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන් අධ්‍යනය කිරීමේදී පෙනී යන්නේ එහි මුල්ම වැසියන් සංගම් යුගයේදී (ක්‍රි.පූ.300 - ක්‍රි.ව.300) කේරළයෙන් පැමිණි ද්‍රවිඩ ජාතිකයන් බවයි. මෙම කේරල වාසීන්ගෙන් පැවත එන්නන් "ගිරාවුරු ජනතාව" ලෙස අදත් මාලදිවයිනේ වෙසෙති. මාලේ රාජධානිය ආරම්භ කිරීම පිලිබඳ මාලදිවයින් ජනකතා සහ පුරාවෘත වල මෙම අතීත ද්‍රවිඩ වාසීන් පිලිබඳ සඳහන් වේ. මාලදිවයින් සමාජයේ අදත් පැහැදිලි ද්‍රවිඩ ජන සම්භවයක සහ සංස්කෘතික සම්භවයක සලකුණු දැකිය හැක. විශේෂයෙන්ම දිවෙහි බසේ මලයාලම් (කේරලයේ භාෂාව) සලකුණු තවමත් දක්නට ලැබෙන අතර එය ස්ථාන නාමයන්හි සහ ඥාති නාමයන්හි පැහැදිලිව පෙනේ. මාලදිවයිනේ ජන කවි වල, ජන නැටුම් වල සහ ආගමික ඇදහිලි වල ද ද්‍රවිඩ බලපෑමක් දකින්නට හැක. අතීත මලයාලම් වරු ලක්කදිව් දූපත් ජනාවාස කල අතර මාලදිවයින ද එම ජනාවාසයන් ගේම දිගුවක් ලෙස ඔවුහු සැලකූහ.
මෙම මුල් පදිංචිකරුවන් ගෙන් පසු දකුණු ඉන්දියාවේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ බටහිර වෙරළේ සිට පැමිණි ධීවරයන් ක්‍රමයෙන් මාලදිවයින ජනාවාස කළහ.
සමහර ඉතිහාසඥයන්ට අනුව ඉන්දු නිම්නයේ සිට පැමිණි සින්ධි වරු ද අතීතයේ මාලදිවයිනේ ජනාවාස පිහිටවූහ. ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය සමයේ පටන් දෙබාල් (වර්තමාන කරච්චි නගරය අසල) හි සිට මුහුදු ගමන් පැවතුනු අතර පැරණි ජාතක කතා සහ පුරාන කතා වල මෙම මුහුදු වෙළඳාම පිලිබඳ සඳහන් වේ. මේ සම්බන්ධ වැඩි දුර සාක්ෂි ලෙස මාලදිවයිනේ සහ වයඹදිග ආසියාවේ බෝට්ටු තැනීමේ තාක්ෂණයේ සමානකම් සහ එකම ආකාරයේ රිදී කාසි භාවිතය දැක්විය හැක.
අතීත මාලදිවයින් වැසියෝ හින්දු ආගමේ පැරණි ආකාරයක් වූ ඇදහීම් වල නිරත වූහ. විශේෂයෙන්ම සුර්ය වන්දනාව ඔවුන් අතර ප්‍රචලිත විය.
මාලදිවයිනේ ලිඛිත ඉතිහාසය ආරම්භ වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ සිට සිංහල ජනතාව ගේ පැමිණීමත් සමඟය. සිංහලයන්ගේ පැරණි වංශකතාවක් වන මහාවංශයට අනුව, සිංහලයන් පැවත එන්නේ ඊශානදිග ඉන්දියාවේ (වර්තමාන බෙංගාලය) සිට පැමිණි (සමහරු විජය පැමිණියේ ඊශානදිග ඉන්දියාවෙන් නොව වයඹදිග ඉන්දියාවේ (වර්තමාන ගුජරාටය) සිට බව පෙන්වාදෙති) රජ කුමරෙක් වූ විජය සහ ඔහුගේ පිරිසෙනි. ඔවුහු ක්‍රි.පූ.543 දී පමණ ලංකාවට ගොඩබටහ. මහාවංශයට අනුව මෙම කණ්ඩායමේ එක නැවක් පිරිසෙන් මග හැරී ගොස් මහිලාදිව නම් දූපතකට පැමිණෙන ලදී. මෙම මහිලදිව දූපත, මාලදිවයින බව සමහරු විශ්වාස කරති. මහාවංශයට අනුව විජය ගේ පැමිණීම සිදුවන විටත් මහිලදිව වැසියෝ ලංකාව සමග ගනු දෙනු කළහ.
වංශකතාවන් ගේ සත්‍යතාවය කුමක් වෙතත්, ක්‍රි.පූ.500 දී හෝ ඊට ආසන්න වකවානුවකදී සිංහලයන් මාලදිවයින ජනාවාස කිරීම ඇරඹු බව පෙනේ. සිංහලයන්ගේ පැමිණීමත් සමඟම මාලදිවයිනේ ජන සංයුතියේ සහ සංස්කෘතියේ විශාල වෙනසක් ඇති විය. විශේෂයෙන්ම ඉන්දු-ආර්ය භාෂාවක් වන දිවෙහි බස මාලදිවයිනේ පැතිර යන්නේ සිංහලයන්ගේ පැමිණීමත් සමඟය. දිවෙහි බස සහ සිංහල බස අතර දැඩි සමානකමක් අද ද දැකිය හැක. විශේෂයෙන්ම පාලි ආභාෂය ලබා වෙනස් වීමට පෙර යුගයේ සිංහල බස, දිවෙහි බසට බොහෝ දුරට සමාන විය.
මේ සමයේ මාලදිවයිනේ එක් එක් දූපත් පොකුර ස්වාධීන පාලකයකු යටතේ පාලනය විය. මධ්‍යගත පාලකයකු නොවූ අතර මෙම ස්වාධීන පාලකයන් "රදුන්" යන නමින් හැඳින්විණි.
අශෝක අධිරාජ්‍යයා ගේ ධර්ම ප්‍රචාරණ සමයේදී (ක්‍රි.පූ. 300 දී පමණ) බුදු දහම මාලදිවයිනට පැමිණියේය. ඉන්පසු 12 වන සියවස තෙක්ම මාලදිවයිනේ ප්‍රධාන ආගම වූයේ බුදු දහමයි. මාලදිවයිනේ රජවරු බුදු දහමට අනුග්‍රහ දක්වූ අතර, මාලදිවයිනේ පළමු ලේඛන සහ කලාකෘති, පිළිම සහ ගෘහනිර්මාණ හමු වන්නේ මෙම යුගයෙනි.
ග්‍රීක ඉතිහාසඥ ෆිලොස්ටෝගියස් "දිව" නම් දූපතකින් පැමිණ, රෝම වරුන්ගේ අත්අඩංගුවට පත් පුද්ගලයෙක් ගැන සඳහන් කරයි. මෙම "දිව" මාලදිවයින විය හැක. මොහු තියෝෆිලස් ලෙස බෞතීස්ම ලද අතර ක්‍රි.ව.350 දී පමණ හිම්යාර් (වර්තමාන යේමනය) රාජ්‍යයේ ධර්ම ප්‍රචාරය සඳහා පිටත් කර හරින ලදී. තියෝෆිලස් අරාබියේ සිට තම රට බලා ගිය බව සඳහන් ය. ඔහු තම රට සිට නැවත අරාබියට පැමිණි බවත්, ඇක්සම් (වර්තමාන ඉතියෝපියාව) නගරයට පැමිණි බවත්, අවසානයේදී ඇන්ටියොක් (වර්තමාන තුර්කිය) නගරයේ පදිංචි වූ බවත් සඳහන් ය.
11 වන සියවසේ මුල භාගයේදී මිනිකොයි දූපත් සහ තිලදුන්මති දූපත් පොකුර ඇතුළු මාලදිවයිනේ උතුරු දූපත් දකුණු ඉන්දියානු දෙමල රජෙක් වූ පළමුවන රාජරාජ රජු විසින් චෝල අධිරාජ්‍යයට ඈඳා ගන්නා ලදී.
මාලේ සහ අවට දූපත් මේ වනවිට පාලනය කරන ලද්දේ ආදීත්ත නමින් හැඳින්වුණු සූර්යවංශික රජ පරපුරකි. අරාබි ජාතිකයන් ද ඇතුළු විදේශික සංචාරකයින් මෙම ආදීත්ත රජුන් පිලිබඳ සඳහන් කර ඇත. මුහම්මද් අල්-ඉද්රිසි ගෙසටහන් වලට අනුව ආදීත්ත වංශික දමහාර් නම් රැජිනක් මාලේ පාලනය කොට තිබේ. 12 වන සියවස මුල වනවිට උතුරු දූපත් වලින් එල්ලවුණු චෝල බලපෑම් හමුවේ ඔවුන්ගේ බලය බිඳී ගොස් අරාජික තත්වයක් උදා වී තිබිණි.
මාලදිවයින් වාසීන්ගේ පුරාවෘතයකට අනුව දොළොස්වන සියවසේ මුල දී කොයිමාල නම් හෝම නම් වූ චන්ද්‍රවංශික රජ පෙළපතකට අයත් කුමරෙක් ඔහුගේ කුමරිය සමඟ මාලදිවයිනට පැමිණියේය. ඔහු මුලින්ම ගොඩ බසින ලද්දේ උතුරු මාල්හොස්මදුලු දූපත් පොකුරට අයත් රස්ගතීමු දූපතටය (රස්ගතීමු යන්නෙහි දිවෙහි අරුත "රජතුමාගේ නගරය" යන්නයි). ඔහු ඉන්පසු දකුණට යාත්‍රා කොට මාලේ වෙත පැමිණියේය. මුලින්ම ඔහුගේ නැව දකින ලද්දේ ගිරාවුරු ජනයා විසිනි. ඔවුහු මාලේ දූපතේ කොයිමාල කලොවූ (කොයිමාල උතුමන්) සඳහා වාසස්ථානයක් ඉඳිකොට එය වාසයට සුදුසු වන පරිද්දෙන් ගස් වවා සකස් කළහ. පුරාවෘතයට අනුව එහි මුලින්ම පැලවෙන ලද්දේ පැපොල් ගසකි.
1117 දී කොයිමාල කුමරු කොයිමාල ශ්‍රී මහාබරණ නමින් මාලේ රජ බවට පැමිණියේය. ඔහු චෝල හමුදාවන්ට එරෙහිව සටන් කොට ඔවුන් පලවා හැර මාලදිවයිනේ වැඩි ප්‍රදේශයක (දූපත් පොකුරු 14) තම බලය පිහිටුවා ගත්තේය. මාලදිවයින එක්සේසත් කල මුල්ම රජු ලෙස සැලකෙන්නේ කොයිමාල යි. ඔහුගේ රජ පෙළපත "තීමුගේ" ලෙස හැඳින්වුණු අතර පසු කලෙක ඔවුන් ආදීත්ත පරපුර සමග විවාහ සම්බන්ධකම් පවත්වා පෙළපත් දෙක එකක් බවට පත්කළහ. 1968 වනතුරු මාලදිවයිනේ පාලකයා ගේ ගෞරව නාමයේ "කුල සුධ ඉර" හෙවත් "ඉර හඳ පෙළපතින් පැවත එන" යන යෙදුම ඇතුලත්ව තිබිණි.
1141 දී කොයිමාල රජු ගේ බෑනා වූ දොවෙමි කලමින්ජා ඔහුගෙන් පසු රජකමට පැමිණියේය. මාලදිවයිනට ඉස්ලාමය පැමිණෙන්නේ මෙම රජු ගේ සමයේදීය.
මාලදිවයිනේ පුරාවෘතයකට අනුව මෙකල රන්නමාරි නම් මුහුදු රකුසෙකුගේ බලපෑම මාලේ ජනයා වෙත එල්ලවී තිබිණි. රකුසා සඳහා බිලි පූජාවක් වශයෙන් සෑම මසකම පළමු දින රාත්‍රියේ කන්‍යාවක් මාලේ හි නැගෙනහිර වෙරළේ තිබූ හුදෙකලා පන්සලක රඳවා තබන ලදී. පසුදා උදෑසන එහි යන ඇයගේ දෙමාපියන්ට දක්නට ලැබුනේ ඇගේ මලකඳයි. මෙසේ රකුසාගේ බලපෑමෙන් පීඩා විඳි මාලේ වැසියන්ට පිහිට වීම සඳහා මුස්ලිම් සංචාරකයෙක් ඉදිරිපත් විය. එක් මසෙක කන්‍යාවක් වෙනුවට පන්සලේ රැය ගත කිරීමට ඉදිරිපත් වූ ඔහු රකුසා පැමිණිවිට කුරාන පාඨයන් කියවා රකුසා පලවා හැරියේය. මින් පැහැදීමට පත් දොවෙමි කලමින්ජා රජු මුහම්මද් ඉබ්න් අබ්දුල්ලා නමින් ඉස්ලාමය වැළඳගත් අතර, මාලදිවයින් වාසීන් ද ක්‍රමයෙන් ඉස්ලාමය වැළඳ ගත්හ. ඉබ්න් බතූතා ගේ සටහන් වල මෙම පුරාවෘතය සඳහන් කර තිබේ. ඉබ්න් බතූතා ට අනුව මෙම මුස්ලිම් වරයා බර්බර් ජාතිකයෙක් වූ අබු අල් බරකත් ය. නමුත් මාලදිවයින් ලේඛනයන්ට අනුව ඔහු තබ්රිස් නගරයෙන් පැමිණි පර්සියානු ජාතිකයෙක් වූ යුසුෆ් තබ්රිසි වේ.
1153 දී සිදු වූ මෙම පෙරලිය මාලදිවයින් ඉතිහාසයේ දෙවැනි ප්‍රධාන සන්දිස්ථානයයි. බෞද්ධ සංස්කෘතිය ක්‍රමයෙන් අභාවයට ගිය අතර මුස්ලිම් සංස්කෘතිය මාලදිවයිනේ මුල්බැස ගත්තේය. මෙතෙක් රදුන් ලෙස හැඳින්වූ පාලකයා මෙතැන් සිට සුල්තාන් ලෙස හැඳින්විණි. ඉස්ලාම් භක්තික අරාබි වෙළඳුන් සමග සිදු වූ වෙළදාමේ වර්ධනය මාලදිවයින් වාසීන් ඉස්ලාමයට නැඹුරු කිරීමට හේතු වන්නට ඇතැයි සිතිය හැක. කෙසේ නමුත් මුස්ලිම් සංස්කෘතිය මාලදිවයිනේ පැලපදියම් වීමට තවත් දිගු කලක් ගත විය. අවුරුදු දෙසීයකට පමණ පසුවත් මාලදිවයිනේ පැරණි සංස්කෘතියේ අංග ඉතිරිව තිබූ බව 1330 දී පමණ මාලදිවයිනට පැමිණි ඉබ්න් බතූතා මාලදිවයිනේ සමහර දූපත් වල කාන්තාවන් උඩු කය නිරුවත්ව සිටි බව සඳහන් කර තිබීමෙන් පැහැදිලි වේ.
සමහර දූපත් වල ඉස්ලාමයට හැරවීම සාමකාමීව සිදු වූ නමුත් සමහර දූපත් වලදී එය ප්‍රචණ්ඩ ස්වරූපයක් ගන්නා ලදී. විශේෂයෙන්ම මාලදිවයින් බුදුදහමේ කේන්ද්‍රස්ථානය වූ හද්දුන්මති දූපත් පොකුරේදී මෙය වඩාත් දරුණු ස්වරූපයක් ඉසිලීය. මාලදිවයිනේ විශාලම ස්ථූපය පැවතියේ මෙම දූපත් පොකුරේ ගැන් දූපතේ වන අතර, සුල්තාන් වරයා ගේ අනින් එය විනාශ කිරීමට පැමිණි මුස්ලිම් වරුන්ට එරෙහිව භික්ෂූන් වහන්සේලා (සඟුමනුන්) ආයුධ සන්නද්ධව සටන් වැදුනහ. සටනින් පැරදුනු උන්වහන්සේලා, සහ එම දූපත් පොකුරේම ඉස්දූ සහ දබිඳු දූපත් වල පිහිටි පන්සල් වල වැඩ හුන් භික්ෂූන් වහන්සේලා මාලේ කරා ගෙන ගොස් හිස් ගසා දමන ලදී. ස්තූපයන්ගේ චත්‍රාවලි (සතිහිරුතළු) කඩා දැමුණු අතර, බුදු පිළිම සහ ධර්මය අඩංගු පුස්කොල පොත් සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කර දමන ලදී. දබිඳු දූපතින් හමුවූ "ලොමාෆානු" ලෙස දිවෙහි බසින් හැඳින්වෙන තඹ පත්ඉරු වල ලියවුනු ලියවිල්ලක මෙම විස්තර සඳහන් වේ.
මාලදිවයින් ඉතිහාසය පුරාවටම අරාබි මුහුදේ, බෙන්ගාල බොක්කේ, දකුණු ඉන්දියාවේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ සිට පැමිණි වෙළඳුන් මාලදිවයින් වාසීන් සමඟ වෙළඳ ගනු දෙනු කළහ. මාලදිවයින් සංස්කෘතියට මොවුන්ගෙන් විශාල බලපෑමක් ඇති වෙන ලදී. පුරාන මාලදිවයින් වැසියන්ගේ ප්‍රධාන වෙළඳ භාණ්ඩය වූයේ "කව්රි" (චොව්ර්ය්) ලෙස හැඳින්වුණු මුහුදු බෙල්ලන් විශේෂයකි. මෙම බෙල්ලන් අප්‍රිකාවේ, අරාබියේ සහ ඉන්දියාවේ මුදල් වශයෙන් භාවිතා කරන ලදී. මාලදිවයින් වාසීහු මෙම බෙල්ලන් මුහුදේ පාවෙන ලෙස සකස් කල පොල් අතු මත වගා කළහ. බස්රා නගරයේ සිට ශ්‍රී ලංකාවට සහ අග්නිදිග ආසියාවට යාත්‍රා කල අරාබි වෙළඳුන් ගේ පළමු නැවතුම වූයේ මාලදිවයිනයි. මාලදිවයිනේ නැංගුරම් ලෑ නැව් වතුර සහ අලුත් පලතුරු ලබා ගත්හ. ඊට අමතරව කළු බෝනිටෝ නම් බල වර්ගයට අයත් මාළුවන්ගේ දුම් ගසන ලද රත් පැහැ මස ද මෙම වෙළඳුන්ගේ ප්‍රධාන වෙළඳ භාණ්ඩයක් විය. මෙය විශේෂයෙන් සින්ද්, චීනය සහ යේමනයට අපනයනය කරන ලදී. මාලදිවයින් වාසීහු කර්මාන්ත ලෙස පිත්තල භාණ්ඩ සහ අනගි කපු රෙදි වලින් කල සරම් සහ ජටා නිපදවූහ. මෙම කර්මාන්තයන්ට අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය ගෙන්වන ලද්දේ පිටරටිනි. මාලදිවයිනේ තවත් ප්‍රධාන වෙළඳ භාණ්ඩයක් වූයේ පොල්කෙඳි යි. වලවල් වල දමා පල් කොට, තලා ගත් පොල් ලෙලි වලින් ගන්නා කෙඳි අඹරා සකස් කල කඹ මුහුදු වතුරට ඔරොත්තු දීමේ ගුණය අතින් ඉහල තත්වයක් ඉසිලීය. ඉන්දියානු සාගරයේ යාත්‍රා කල කුඩා රුවල් ඔරු සෑදීම සඳහා මෙම පොල් කෙඳි කඹ සින්ද්, චීනය, යේමනය සහ පර්සියානු බොක්ක අවට රටවල් වලට අපනයනය කරන ලදී.ඉබ්න් බතූතා සටහන් කොට ඇති ආකාරයට මෙම කඹ යොදා සකස් කල ඔරු ගල්පර වල ගැටීම් වලට ඉතා හොඳින් ඔරොත්තු දෙන ලදී. කොරල් පර ගහන ඉන්දියානු සාගරයේ යාත්‍රා කල ඔරු වලට මෙය මහගු වාසියක් විය.
මාලදිවයින් වැසියන් කාරුණික, ශීලාචාර සහ ආගන්තුක සත්කාරයේ ලැදි මිනිසුන් ලෙස විස්තර කර තිබේ.
පෘතුගීසි
1558 දී පෘතුගීසි හමුදාවක් පැමිණ සුල්තාන් වරයා ගේ බලය මැඩ පවත්වා දොම් මැනුවෙල්ට නැවත පාලනය ලබා දෙන ලදී. මෙම සටනේදී සුල්තාන් අලී මිය ගියේය. පෘතුගීසීන් මාලේ නගරයේ වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයක් ඉඳි කල අතර කුඩා පෘතුගීසි හමුදා ඛණ්ඩයක් එහි නවතා තබන ලදී. දොම් මැනුවෙල් මාලදිවයිනට නොපැමිණි අතර ගෝවේ නැවතී සිටියේය. මාලදිවයිනේ ඔහු වෙනුවෙන් පාලන කටයුතු කලේ ක්‍රිස්තියානිය වැළඳ ගත් මාලදිවයින් ජාතිකයෙක් වූ අන්දිරි අන්දිරින් විසිනි.
අන්දිරි අන්දිරින් සහ ඔහුගේ පෘතුගීසි සෙබළු මාලදිවයින් වැසියන් බලහත්කාරයෙන් ක්‍රිස්තියානියට හරවා ගැනීමට තැත් කල අතර ඊට විරුද්ධ වූවන් මරා දමන ලදී. ඔහුගේ දරුණු පාලනය පුරා වසර පහළොවක් තිස්සේ මාලදිවයින් වැසියන් පීඩාවට පත් කරන ලදී.
තිලදුම්මති දූපත් පොකුරේ උතීමු දූපතේ දූපත් ප්‍රධානියා ගේ පුතුන් තිදෙනා වූ මුහම්මද් තකුරුෆානු, අලි තකුරුෆානු සහ හසන් තකුරුෆානු පෘතුගීසි වරුන්ට එරෙහිව සටන් වැදීමට සැරසුණහ. 1573 දී ඔවුහු පිරිසක් සමඟ මිනිකොයි දූපත් වලට ගොස් "කල්හුවොෆ්ෆුම්මි" ලෙස ඔවුන් නම් කල රුවල් ඔරුවක් තැනූහ. ඔවුහු මෙම ඔරුවෙන් රාත්‍රී කාලයේ මාලදිවයිනේ එක් එක් දූපත් වලට ගොඩ බසිමින් පෘතුගීසි සෙබළුන් සහ මිෂනාරීන්ට එරෙහිව ගරිල්ලා ආකාරයේ සටන් මෙහෙයවූහ. දිවා කාලයේ ඔවුහු තම ඔරුවෙන් මුහුදට හෝ මිතුරු දිවයිනකට පලා ගියහ. ක්‍රමයෙන් මාලේ වෙත ලඟා වූ ඔවුහු එක් රාත්‍රීයකදී මාලේ වැසියන්ගේ උපකාරයද ඇතිව පෘතුගීසි හමුදාව සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කොට මාලදිවයින පෘතුගීසි ග්‍රහණයෙන් මුදා ගත්හ. අන්දිරි අන්දිරින් මේ සටනේදී මිය ගිය අතර මෙම දිනය අද මාලදිවයිනේ ජාතික දිනය ලෙස සැලකේ.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:මාලදිවයින ප්‍රවර්ගය:දකුණු ආසියානු රටවල් ප්‍රවර්ගය:ඉස්ලාම් රටවල්
ඊගෝ
ඉගෝ යන්න ඉඩ්වලින් පැහැදිලිව වෙන් නොවන අතර එහි පහළ කොටස ඉඩ් හා බැඳී පවතී. නමුත් මෙම යටපත් කළ සිතුවිලි ඉඩ් හා සම්බන්ධ වන අතර එහි කොටසක්ද වෙයි. එම යටපත් කළ මර්දන ඉගෝ (ego) සම්බන්ධ වනුයේ ඉඩ් හරහාය. (සිග්මන් ප්‍රොයිඩ් 1923)
ප්‍රොයිඩ්ගේ න්‍යායන් අනුව id, Super – ego සහ බාහිර පරිසරය අතර මැදහත් කරුවෙකු ලෙස ego ක්‍රියා කරයි. එහි කාර්ය භාරය වනුයේ id සහ Super – ego තෘප්තිමත් කරමින් මූලික ආශාවන් සහ යථාර්තය අතර සමබරතාවය සොයා ගැනීමයි. (මෙම අවස්ථාවේදී Ego සදාචාරාත්මක බවින් තොර වේ) එහි මූලික අරමුණ පුද්ගල තෘප්තිමත් භාවය වන අතර id හි ආශාවන්හි ප්‍රතිඵල අතරමැදිව පිහිටි අවස්ථාවන්හි ඒවා එළි දැක්වීමටද ඉඩ ලබා දේ. නමුදු id හි ක්‍රියාවන් යථාර්තය සමග අර්බුදකාරී අවස්ථාවලදී ද සමාජයේ සදාචාර, ප්‍රතිමාණ චාරිත්‍ර හා නොගැළපෙන වටදී ද පුද්ගලයාගේ අපේක්ෂාවන් හා නොගැළපෙන විටදී Ego ආරක්ෂණ යාන්ත්‍ර මගින් එම ක්‍රියා මැඩපත් වේ.
Ego පදය ලතින් භාෂාවෙහි එන උත්තම පුරුෂ ඒක වචන සර්ව නාමයකි. එය පරිවර්තනය කළ විට මමත්වය යන්න අවධාරණය කරවයි. ප්‍රොයිඩ්ගේ Das ich යන ජර්මාණු පදය Ego ලෙසින් ඉංග්‍රීසි ව්‍යවහාරයේ පවතී. එනම් සාහිත්‍යයට අනුව මම යන්නයි.
නවීන නූතන සමාජයට අනුව Ego යන්නට අරුත් රාශියක් ඇත. එනම් අයෙකුගේ ආත්ම අභිමානය ලෙස ද දර්ශන වාදයට අනුව තමාගේ දෑ යන්නයි. නමුදු ප්‍රොයිඩ්ට අනුව Ego යනු මොළයේ විඤ්ඥාණය අඩංගු කොටසකි. ඇත්තවශයෙන්ම ප්‍රොයිඩ් විසින් Ego යන්න තමාගේ යන්න පිළිබඳ හැඟීමක් ලෙස ප්‍රකාශ කළද පසුව ඔහු විසින් විනිශ්චය කිරීම, ඉවසීම , යථාර්තය හඳුනාගැනීම , පාලනය, සැලසුම් කිරීම, ආරක්ෂාව , තොරතුරු නිපදවීම, බුද්ධිමත්ව ක්‍රියා කිරීම, මතකය වැනි චෙතසිකයන් රාශියකට සමාන කරන ලදී.
Eckhart tolle ගේ මතයට අනුව Ego යනු සමාජ ආචාර ධර්ම සහ හැඩතල අනුව හැඩගැසුණු සිතයි. (දේහය, සිතුවිලි, මතකයන්, සමාජ භූමිකාවන්,ජීවිත කතා, මතයන්, චිත්ත සිතුවිලි, ජාතිය, ආගම, කැමති අකමැති දෑ, ආශාවන්, බිය වැනි) තවද, එයට යටපත් කරන ලද සිතුවිලිවලින් සෑදුණු වේදනාකාරී දේහයද, වර්තමානයේ පවතින දෑ වලින් පිළිගත නොහැකි දේ නිසා ඇතිවන දොම්නස් සිතුවිලි ද අඩංගු වේ.
මනසේ ව්‍යුහාත්මක සහ භූ ලක්ෂණාත්මක ආකෘතියකට අනුව Ego හි අර්ධයක් විඤ්ඥාණයේ ද අනෙක් හතරෙන් කොටසක් පූර්ව විඤ්ඥාණයේ ද අනෙක් හතරෙන් එක අවිඤ්ඥාණයේද අන්තර්ගත වේ.
Ego යනු id සහ Super – ego යන දෙදෙනාම තෘප්තිමත් කිරීමට උත්සාහ කරමින් කටයුතු කරන මැදහත් කරුවකු ලෙස හැඳින්විය හැක. Ego යථාර්තවාදී මූලධර්මවලට අනුව ක්‍රියාකරයි.
එනම් Ego විසින් id සහ Super – ego ආශාවන්, අභිමථාර්තයන් සහ බලවේගයන් සමාජයට සහ යථාර්තයට ගැළපෙන පරිදි එළි දැක්වීමට කටයුතු කරයි. එය වයසත් සමග ඇතිවන හේතුව සහ අවධානම මැන බලා ක්‍රියා කරයි. සිග්මන්ඩ් ප්‍රොයිඩ් විසින් (Sigmund Freud) Ego අශ්වයා සහ අශ්වාරෝහකයාට සමාන කර ඇත. එනම් Ego අශ්වාරෝහකයා ලෙස ද id අශ්වයා ලෙස ද යන්නයි. අශ්වයා විසින් ශක්තිය ද තොරතුරු හා ශක්තිය ලබා තග හැකි මාර්ගයන් ද පෙන්වන අතර අශ්වාරෝහක යා යුතු ගමන් මාර්ගය පාලනය කරයි. නමුදු නොවැළැක්විය හැකි අවස්ථාවන්හිදී අශ්වයා තනි තීරණ ගැනීමට ද පෙළඹේ.
Ego යනු රළු ස්වාමිපුතුන් තිදෙනෙකුට සේවය සපයන සේවකයෙකු වැනිය. (id, Super – ego සහ බාහිර පරිසරය ) ඔහුට ස්වාමිපුතුන් තිදෙනාටම ගැළපෙන පරිදි ක්‍රියා කළ මුත් නිරන්තරයෙන්ම දෙපාර්ශවයක් අතෘප්තිමත් වී යැයි යන කරදරකාරී සිතුවිල්ලෙන් පෙළීමට සිදු වේ.කෙසේ නමුදු Ego යථාර්තයට ගැළපෙන ලෙස කටයුතු කරන ලෙස පෙන්වුවද එය id වලට පක්ෂපාතී වේ. නමුදු Super – ego නිරන්තරයෙන් Ego සියලුම ක්‍රියාවන් නිරීක්ෂණය කරමින් පහත්බව, වරදකාරීබව සහ නොසන්සුන්බව ඇති කරමින් දඬුවම් ලබා දේ. මේවායින් මිදීම සඳහා Ego විසින් ආරක්ෂණ යාන්ත්‍ර උපයෝගී කර ගනී.
Id, ego and super-ego
පුරා විද්‍යාව-රෙකියෝලොජි
රෙකියෝලොජි තාක්ෂණික ආකාරයෙන් මෙන්ම තාක්ෂනික නොවන ආකාරයෙන්ද සිදු කරනු ලැබේ. න්‍යායිකව එය යුධ භූමි පුරාවිද්‍යාවට ව්‍යවහාර වන අතර වඩා පුළුල්ව විශේෂයෙන් යුධ කටයුතු වල ඇතුළත් ඕනෑම ප්‍රදේශයක් සදහා ව්‍යවහාර‍ වෙයි. තාක්ෂණික ආකාරය පදනම් වී ඇත්තේ මෙවලම් හා ගැටුම් වලින් ඇති වු පතුරු මතුපිටින් සොයා ගැනීම මත හා ඡායාරූප හා අනෙකුත් කඩදාසි සාක්ෂි සංසන්දනය කිරීම මතය. තාක්ෂණික නොවන ආකාරය අදහස් මත ධාවනය වන්නකි. එහිදි යුධෝපාය සම්බන්ධ අදහස් පදනම් වන්නේ ප්‍රශ්නයට බඳුන්වන ඉතිහාස කාලපරිච්ඡේදය අතර තුරදි යුධමය හැසිරීම් වල සිද්ධාන්ත හා අත්දැකීම් මතය.
රෙකියුලොජි යනු සසන්භාවි ආක්‍රමණික සාම්පල ගත කිරීම නැවැත්වීමට සේවයෙහි යොදවා ඇති ක්‍රමයකි. පසුව සදහන් කරන ලද්දට යුධමය පුරා විද්‍යාවේ අඩු සාර්ථක සීඝ්‍රතාවයක් ඇති අතර එය බොහෝ දෙනා පිළිගෙන ඇත්තේ සසම්භාවි සාම්පල කරණය මගින් නොවුමනා ආපදා ඇති කළ හැකි බවයි.
ඊට සම්බන්ධ විෂය පථ වන්නේ යුධමය පුරා විද්‍යාව, යුධබිම් පුරා විද්‍යාව, ආකාශ ඡායාරූප ශිල්පය හා චුම්භක මාන හෝ ප්‍රතිරෝධතා පරීක්ෂාව
මෙම වදන ගැන සදහනක් මෙම ලිපිය තැපැල් කළ සමාගමේ වෙබ් අඩවිය හැරෙන්නට වෙනත් කිසිදු ප්‍රකාශනයක හෝ පරිශීලන ද්‍රව්‍යයක අඩංගුව නැත. මෙය නිහීන වාණිජමය සැබැදුමක් ලෙස පෙනෙයි. Institut fur Vor – und fruhaeschichtliche Archaologie der Universitat Bonn ආයතනයේ පරීෂීලක අංශයේ ලයිස්තු ගත කළ හැකියට. නූතන යුධමය පුරා විද්‍යා කටයුත්තක් ගැන කිසිදු වාර්තාවක් නොපවතියි.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Recceology
ප්‍රවර්ගය:පුරාවිද්‍යාව ණ
ඇනායන
ඇනායන යනු ඉලෙක්ට්‍රෝන ලබාගෙන ඇති පරමාණු හෝ රැඩිකල් (පරමාණු සමූහ) වේ. දැන් ඒවායේ ප්‍රෝටෝනවලට වඩා ඉලෙක්ට්‍රෝන ඇති බැවින් ඇනායන සෘණ ආරෝපණයක් ඇත. උදාහරණ ලෙස, ක්ලෝරයිඩ් Cl-, බ්රෝමයිඩ් Br-, අයඩයිඩ් I- අයන දැක්විය හැකිය. මේවා ඒක සංයුජ ඇනායන වේ, එනම් ඒවාට හයිඩ්‍රජන් අයනයක් පමණක් සහිත සංයුජතා (සංයුති ධාරිතාව) ඇත. ඒ හා සමානව ද්විසංයුජ ඇනායන යනාදිය ඇත.
අයනයක් යනු විද්‍යුත් ආරෝපණයක් සහිත පරමාණුවක් (හෝ පරමාණු සමූහයකි). ඇනායන යනු අයන වර්ග දෙකෙන් එකකි. අනෙක් වර්ගය ධන ආරෝපණයක් සහිත කැටායන වේ. බොහෝ ස්ඵටිකවල ඇනායන විශාල වේ; කුඩා කැටායන ඒවා අතර අවකාශයට ගැලපේ.
ඇනායන එසේ හැඳින්වෙන්නේ ඒවා ඇනෝඩය (ධන ඉලෙක්ට්‍රෝඩය) දෙසට ආකර්ෂණය වන බැවිනි. සියලුම ඇනායන ප්‍රෝටෝනයක් H+ පිළිගැනීමට නැඹුරු වන බැවින් ඒවා භෂ්ම ලෙස වර්ග කෙරේ.
+
කින්නවු
පලතුරු වර්ග 2ක් මුහුන්කර 20වන සියවසේදී බිහිකල පලතුරකි. ඉන්දියාවේ පන්ජාබ් ප්‍රාන්තයේ සහ පකිස්ථානයේ ප්‍රධාන වගාවකි.
ප්‍රවර්ගය:පලතුරු
මන්නාරම් බොක්ක
දකුණු ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩුව හා ශ්‍රී ලංකාවේ වයඹ දිග වෙරළ අතර පිහිටි ඉන්දීය සයුරට අයත් මුහුදු බොක්කකි.
මූලික පුහුණුවීම් ප්‍රතිසමාජානුයෝජනය
ෆින්ලන්ත හමුදාවට අනුව කරුණු 4 ක් අරබයා සරඹ සිදුකරයි.
චර්යාවාදයට අනුව සරඹ මගින් කිසිවෙකුත් විවරණෝපයෝගී ඉගෙනුමක් නොලබන අතර හුදෙක්ම විධානයන්ට අවනත වීමක් පමණක් සිදු වේ. එමනිසා මෙය අසාර්ථක ක්‍රමයක් සහ අවිපුහුණුවේ සම්පත් අපතේ යාමක් ලෙස දැක්විය හැකිය.
අලුත් සාමාජිකයින් බඳවා ගැනීමේදී ලබාදෙන තදබල ශාරීරික පුහුණුවීම් වල අරමුණ නම්, යුධ භූමියේ කටයුතු වලට හුරු කිරීමත්, එමෙන්ම අඩු හැකියාවෙන් සහ අවප්‍රේරිත පුද්ගලයන් අවම කිරීමත්ය. එමෙන්ම මෙමගින් චිත්ත ධෛර්යයද ඉහල නංවයි.
යුධ හමුදාවන්හි සහ නාවික හමුදාවන්හි පුහුණුවීම් වලට සාමාන්‍යයෙන් ඉලක්කයට වෙඩි තැබීම්, ගිනි අවි හැසිරවීම හා පවත්වාගෙන යාම, ශාරීරික පුහුණුව, ප්‍රථමාධාර ක්‍රම, ගැලවී යාමේ උපක්‍රම ආදිය අතුලත් වේ. නාවික හමුදා සහ වෙරළාරක්ෂක සේවයේ පුහුණුවීම්; ගලවාගැනීම්, ශාරීරික යෝග්‍යතාවය, මූලික නාවික ශාස්ත්‍රය, නැව් තට්ටුවේදී වෙඩි තැබීම, මූලික ඉංජිනේරු විද්‍යාව සහ සංඥා යනාදිය පිළිබඳව ඉගැන්වීම් වලට මුල්තැන දෙයි. ගුවන් හමුදා ඉගැන්වීම් වලට සාමාන්‍යයෙන් ශාරීරික පුහුණුවීම්, හමුදා හා පන්ති නීතිරීති, භූමියෙහි පුහුණුවීම්, වෙඩි තැබීම, ප්‍රථමාධාර ක්‍රම, ආරක්ෂක උපකරණ භාවිතය අඩංගු වෙයි.
සෙංකඩගල රජ මාලිගාව
400px|thumb|දකුණ|සෙංකඩගල රජ මාලිගාව
සාංදෘෂ්ටික ප්‍රතිකාර
සංදෘෂ්ටික ප්‍රතිකාර මිනිසා ලෝකයේ තනිව සිටි යන අනුභූතී විශ්වාසය මත රඳා පවතී. මෙම හුදකලා බව නිසා ඇති වන සිතුවිලි සහ හිස් බව නැති වනුයේ තමාගේ ගැන වටිනාකමක්, අර්ථයක් ඇති කර ගැනීමෙනි. අපට තෝරා ගැනීමට නිදහසක් ඇති නිසා නිර්මාණයන්ට බලයක් ලැබී ඇත. එමනිසා අපගේ තෝරා ගැනීම් නිර්මාණයේ එහි සම්පූර්ණ වගකීම අප ලබා ගනිමු. තවද එම ප්‍රතිඵලය අඩු වුවහොත් පැමිණෙන චෝදනා ද අපම දරා ගනී.
මානසික ප්‍රතිකර්මයේ දී ප්‍රතිකර්මකයා කරනුයේ තමාගේ රෝගීන්ට හුදකලාව, හිස් බව සහ නොසන්සුන් බව නිසා ඇතිවී තිබෙන කරදරජය ගැනීමට උපකාර කිරීමත්, නව නිරෝගී අදහස් ගොඩ නගා ගැනීමටත් ප්‍රතිකාරයෙන් පසු නිදහස්, බල සම්බන්න මිනිස් ජීවිතයක් ලෙස හැඩ ගැස්වීටම උදව් දීමයි.
මිනිස් සිතේ දැක්ම
සත්‍ය වශයෙන්ම මිනිසා ලෝකයේ තනි වුව ද සහජයෙන්ම අනෙකා හා බැඳී පැවතීමට කැමැත්තක් දක්වයි. අපව ඔවුනගේ ජීවිත අර්ථ ගැන්වීමට අවශ්‍යසේම ඔවුන්ට ද අපගේ ජීවිත අර්ථ ගැන්වීමට අවශ්‍යය, නමුත් අපට අවසානයේ අපගේ පැවැත්ම සඳහා අනුන් මත යැපීමට නොහැකි බවය. එම අවබෝධය මත ගත් කළ මිනිසා යනු තනිව පවත්නා ඒකකයකි. මෙම අවබෝධය මත තමාගේ පැවැත්ම තමා තුළින්ම ඇති විය යුතු බව හැඟී යාම නිසා මිනිසා තුළ මානසික නොසන්සුන්තාවයක් ඇති වේ.
අප හුදකලා වීම සහ අන්සතු වීම අපගේ ජීවිතයන්හි ද අර්ථ ශූන්‍ය අපට වඩා වටිනා වෙන දෙයක් නොමැති වීම නිසා අපට බාහිරව ලබා ගත හැකි වටිනාකම් නොමැති තරම්ය. මෙය අන්තගාමීව සිතුවහොත් අපට ජීවත් වීම සඳහා අර්ථයක් නොමැති බව පැහැදිලි වනු ඇත. නුමුදු අපට අපගේම වටිනාකම් ඇති කර ගැනීමට සහ පෞද්ගලික ජීවිත වටිනාකම් ඇති කර ගැනීම සහ ඒවා අපගේ ජීවිතයන්ට ආදේශ කිරීමට හැකියාව ලැබී ඇත. මෙම නිදහස මගින් අපට අපගේ වටිනාමක් පිළිබඳ හැඟීමක් සහ ජීවිතය තුරා පවත්නා ප්‍රබල අරමුණු ඇති වීමට ඉඩ සැලසී ඇත. නමුදු මෙම නිදහස එම පුද්ගලයා තුළ නොසන්සුන්තාවයට හේතුවකි. එමනිසා අප අපගේ නිදහසට අනුව පෞද්ගලික - ජීවිත අරමුණු තෝරාගෙන ඒවාම තදින් බැඳ තබා ගැනීමට ශක්තිය සහ ධෛර්යය ලබා ගත යුතුය. නමුත් අවිවාදයෙන්ම මෙය බොහෝ දෙනාහට දුෂ්කර කාර්යයකි.
මනුෂ්‍ය වර්ගයා කවදා‍ හෝ මරණයට පත්වේ. මෙලෙස අපගේ ජීවිතය සීමාසහිත බව හඳුනාගත් කළ අප තුළ තවදුරටත් නොසන්සුන් බව වර්ධනය වේ. අප සියලු දෙනාම මරණය සඳහා අකමැති වෙයි. අපගේ ජීවිතය අනාගතයේ යම් දිනක නැතිවන බව පිළිබඳ ඇතිවන බිය ජනක වන අතර නමුත් වර්තමානය සඳහා එය සම්බන්ධ නොවීම මිනිසා තුළ සැනසිලිදායක සිතුවිලි ද ඇති කරවයි. මෙලෙස ජීවිතය සහ මරණය අතර ඇති සමීප පිහිටීම අප තුළ යම් තරම් දුරට ස්ථිරතාවයක් ඇති කරවයි.
අවසානයේ මිනිසා සැම දෙයටම වගකිව යුතුය. එනම් හුදකලා වීම සහ තමාගේ අරමුණු තෝරා ගැනීමට ලබා ඇති නිදහස ලැබී ඇති නිසා තමාගේ ගැටළු සඳහා අන් අයෙකුට වරද පැටවිය නොහැක. පුද්ගලයා තමා විසින් තෝරා ගැනීම් කරන අතර ඒවායේ ප්‍රතිඵල සඳහා වගකිව යුතුය. තවද ඕනෑම අවස්ථාවක දී වෙනත් තෝරා ගැනීම් කිරීමට ද නිදහස ද ඇත. එමනිසා අපගේ ජීවිත කාලය තුළ අප විටක නිර්මාණ ශිල්පයෙක් ලෙස ද ගොඩනගන්නකු ලෙස ද සැලසුම්කරුවකු ලෙස ද හැඳින්විය හැක.
යටකමිසය
මෙමගින් කමිසයේ පාරදෘශ්‍ය ස්වාභාවය අඩු කෙරේ. ශීත මාසවල දී මෙය උණුසුම ලබා ගැනීමට අමතර ස්තරයක් ලෙස ද පැළඳිය හැක.
ඉතිහාසය
යූනියන් සූට් නැමැති ඇඳුම ඉහළ සහ පහළ දේහය ලෙස කොටස් දෙකකට වෙන්වීමත් සමග, 20වන සියවසේ මුල්කාලයේ බටහිර රටවල කර්මාන්තශාලාවල නිෂ්පාදිත යටකමිස සුලබ විය.
ශෂ්‍ය පුවත් පත
ශෂ්‍ය පුවත් පත
රම්බා විහාරය
රම්බා විහාරය සහ පුරාවිද්‍යා භූමිය දකුණු පලාත් සභාවේ හම්බන්තොට දිස්ති‍්‍රක්කයේ නැගෙනහිර ගිරුවාපත්තුවේ අම්බලන්තොට ප‍්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ තංගල්ල මැතිවරණ බල ප‍්‍රදේශයේ අංක 184 දරන රොටේ ග‍්‍රාමසේවා වසමට අයත් උඩරොට මාමඩල ග‍්‍රාමයේ වලවේ ගඟට යාබදව පිහිටා ඇත. පුරාවිද්‍යා භූමිය උතුරින් පැරණි මාමඩල ඇලේ කොටස ද බටහිරින් මාමඩල ඇල ද  දකුණින් වැලි පාර ද නැගෙනහිරින් වලවේ ගඟ ද හිම් කොට පවතී. මෙම පුරාවිද්‍යා රක්‍ෂිතයේ සීමා දක්වා ඇත්තේ මෙම භූගෝලීය හා පිහිටීම් ඇසුරු කරගනිමිනි. නමුත් මෙම අවිධිමත් ස්වරූපය වාසියට හරවාගත් අනවසර පදිංචිකරුවන් දේශපාලන මැදිහත්වීමක් ද ලබාගෙන වැලිපාර ලෙස දක්වා ඇති සීමාව මීටර 300 පමණ උතුරු දෙසට ගෙනවිත් නව වැලි පාරක් තනා එය සීමාව ලෙස ගෙන ඇත. නටබුන් ව්‍යාප්තව ඇති ප‍්‍රදේශය හෙක්ටයාර 100 පමණ වන අතර විහාර බිමේ ස්මාරක 67 වඩා පවතී.
භෞතික පාරිසරික තත්ත්වය සැලකිල්ලට ගැනීමේ දී මෙම ස්ථානය තැනිතලා ස්වරූපයක් දරන අතර ම ගඟ දෙසට බෑවුම්වන ආකාරයක් පෙන්වයි. උතුරු දෙසින් ඇති සුදුගල්පල්ල නම් ස්ථානය පාෂාණ උද්ගතයක් වන අතර දකුණු දෙසින් ඇති වැලි නිධිය ගංගාවේ ගමන් මාර්ගය වෙනස් වීම නිසා ඇති වූවකි. ඉහත දැක්වූ පාෂාණ නිධිය හැර වෙනත් පාෂාණ තැන්පතුවක් ස්ථානීයව නොමැත. පොළව අඩි කිහිපයක් හෑරූ විට වැලි තැන්පතු දැකිය හැකි ය. පස සාමාන්‍යයෙන් රතු දුඹුරු වර්ගයට අයත් වේ. පසෙහි සාමාන්‍ය සංයුතිය වැලි 40‍%  ර්‍ණ දියළු 30%, මැටි 10‍%, සහ හ්‍යුමස් 20% ලෙස පවතී. ප‍්‍රධාන ජල පද්ධතීන් දෙකකට අතරමැදිව පවතින නිසා දැඩි ශුෂ්කබව බොහෝදුරට අවම වී ඇත.
මානාවුළුපුරය හෝ රම්බාවිහාරය පිහිටි ස්ථානය හඳුනාගැනීමට කලක් ගතවන තුරු හැකි නොවිණි. 20වන සියවස තුළ සිදුවූ විවිධ පර්යේෂණ ආශ‍්‍රයෙන් මෙම ස්ථානය සොයා ගැනීමට උත්සහායක් දරන ලදී. මේ පිළිබඳ මුල් ම උත්සහායක නිරත වූ විල්හෙල්ම් ගයිගර් පඞිතුමා රුහුණේ වලවේ ගඟ මෝය අසල අම්බලන්තොටට ආසන්නව මානාවුළුපුරය පිහිටි බව හඳුනාගෙන ඇත. කොඞ්රිංටන් විසින් ද මෙම ස්ථානය හඳුනාගැනීමට උත්සහායක් දැරුවේ ය. ඒ අනුව වලවේ ගෙඟ් දකුණු ඉවුරේ වැටිය නම් ගමට ගිනිකොණින් මානාවුළුපුරය පිහිටි බව තීරණය කලේ ය. උඩරොට, පල්ලෙරොට, මාමඩල සහ බැමිණියන්වල ආදී ප‍්‍රදේශ මෙයට අයත් බව ද ඔහු හඳුනා ගත්තේ ය. මෙම අනාවරණයත් සමඟ මානාවුළුපුරය පිළිබඳ අදහස් රැුසක් ඇතිවිය. මෙහි දී නටබුන් වශයෙන් පවතින රම්බා විහාර ප‍්‍රදේශය රාජ්‍යයේ කොටසක් වශයෙන් පත් වූයේ ද නැතහොත් එය රාජධානිය ද යන්න අධ්‍යයනයන් සඳහා නැඹුරු විය.
මෙම විහාරයේ ශිලා ලේඛනයක් පිළිබඳ මියුලර් 1884 දී හඳුනාගෙන ඇත. ගාල්ල - හම්බන්තොට මාග_යේ 63 සැතපුම් කණුවට සැතපුම් 03 උතුරින් කැලෑවෙන් වැසුණු විහාරයක ශිලා ලේඛනයක් පවතින බව ඔහු වාර්තා කල අතර එය රම්බා විහාරය බව පැහැදිලි ය. 1948 ජනපදකරන ව්‍යාපාරය සමඟ පැරණි නටබුන් කෙරෙහි වූ අවධාණය ද ඉහල ගියේ ය. මේ අනුව රම්බා විහාරයත් පැරණි රාජධානියත් දෙකක් බවත් විහාරයට මඳක් දකුණට වන්නට ඇති ආභරණ ඇල්ල ආශි‍්‍රතව මාලිගා සංකීර්ණය වූ බවත් හෙලි විය. 2000 වසරේ සිට පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව හා මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල විසින් පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතිය ඇරඹීම සිදුකරන ලදී.
භූ ගෝලීය පසුබිම
හම්බන්තොට දිස්ත‍්‍රික්කයේ භූ ව්‍යූහය මුළුමනින් ම මෙන් නිර්මාණය වී ඇත්තේ භූ ඉතිහාසයේ පැරණිම අවධිය වන ප‍්‍රාග් කේම්බී‍්‍රය යුගයේ නිර්මාණය වූ පාෂාණවලින් නිර්මිත විපරීත පාෂාණවලිනි. මේවා ප‍්‍රධාන කොටස් දෙකකට බෙදේ.
1. විජයන් ශ්‍රේණියට අයත් පාෂාණ - නෝනාගම හා ඇඹිලිපිටිය අතර මාර්ගයට නැගෙනහිර ප‍්‍රදේශයේ දක්නට ඇත. හෝන්බ්ලෙන්ඞ් බයොටයිට් වලින් මෙම ප‍්‍රදේශයේ භූ ව්‍යූහය ප‍්‍රධාන වශයෙන් නිර්මාණය වී ඇත.
2. උස්බිම් ශ්‍රේණියට අයත් පාෂාණ -  නෝනාගම හා ඇඹිලිපිටිය අතර මාර්ගයට බටහිරින් දක්නට ලැබේ.
රම්බාවිහාරය අයත්වන්නේ මෙයින් පළමුවන කලාපය අයත් ප‍්‍රදේශයට ය.
මෙම ප‍්‍රදේශයේ ප‍්‍රධානත ම ලක්‍ෂණයක් හා රම්බාවිහාරය හා අඛණ්ඩ සම්බන්ධතාවයක් ඇති වළවේ ගංගාව ශී‍්‍ර ලංකාවේ ගංගා අතර දිගින් හයවන ස්ථානය ගනී. එය දිගින් සැ. 85 (කි.මී 137) වේ. නොවැම්බර් - මාර්තු අතර කාලයේ එළඹෙන වර්ෂා සෘතුව ගංගාවේ ජල මට්ටම ඉහල නැංවීමට හේතුවන අතර කෘෂිකාර්මික අංශයෙන් මහ කන්නය වන මෙම කාලයට මෙම වර්ෂාව අත්‍යාවශ්‍ය වේ. මැයි - සැප්තැම්බර් අතර කාලයේ දී ගංගාවේ ජල මට්ටම පහල බසී. වර්ග සැතපුම් 954( ව.කි.මී 2470.7) ක පෝෂක ප‍්‍රදේශයකින් පෝෂණය ලබන වළවේ ගංගාව වාර්ෂිකව මුහුදට අක්කර අඩි ලක්‍ෂ 4383( ඝ.මී ලක්‍ෂ 5406342.8) ක ජල ප‍්‍රමාණයක් ගෙන යයි.
ප‍්‍රධාන ලෙස අර්ධ ශුෂ්ක ගණයේ ලා සැලකෙන දිස්ති‍්‍රක්කය දේශගුණික වශයෙන් උප කලාප 03 බෙදනු ලැබේ.
1. තෙත් දේශගුණික කලාපය
2. අන්තර් මධ්‍යම දේශගුණික කලාපය
3. වියළි දේශගුණික කලාපය
නාම ප්‍රභවය
නන්දසේන මුදියන්සේ මහතා ඉදිරිපත් කරන අදහසක් මෙහි දී හුදෙක් කරුණක් වශයෙන් පමනක් දැක්වීමට කැමැත්තෙමු. ගම්පල යුගයට අයත් උඩ අලූදෙණිය විහාරයේ ඇතිිරඹාව. නමින් හැඳින්වෙන, කැටයම් කල සඳුන්හරයකින් නිමවූ උලූවස්සක් පිළිබඳව සඳහන් කරන ඔහු දක්වනුයේ මෙම වදන එතරම් සිංහල භාෂාවේ දොර උලූවහු සඳහා ව්‍යවහාරිත වදනක් නුවූවත් පූජාවලියේ සහ දළදා සිරිතේ රන් බා යනුවෙන් රනින් කල උලූවස්සක් සඳහා යෙදී ඇති බවයි. එවැනි දොරටු කිහිපයක් දලදා මාලිගයේ තිබු බව දළදා සිරිත දක්වයි. දොර බා (පාලි – ද්වාර බාහා) යන්න පැහැදිලිව ම උලූවස්සට යෙදෙන්නකි. ගලින කල දොර උලූවස්ස නියම්ගම්පා සෙල්ලිපියේ ගල් බා ලෙස යෙදී ඇත. එබැවින් රන් දොර උලූවස්සකට රන් බා ලෙස නිරුත් යෙදීම විය හැක්කකි. මෙම අදහස මෙහි යෙදුවේ රම්බා නාමයේ ප‍්‍රභවය එවැනි රන් දොර උලූවස්සක් තිබු හෙයින් නිපන් බව පෙන්වා දීමට නොවන නමුත් එවැනි අදහසක් එක්වර බැහැර නොකට යුතු බැවිනි.
ඓතිහාසික පසුබිම
රුහුණු රටේ ජනාවාස වීම පිළිබඳ දීර්ඝ ඉතිහාසයක් ඇති බව මහාවංශය, ධාතුවංශය ආදී මූලාශ‍්‍ර ග‍්‍රන්ථ වලින් පැහැදිලි වේ. ශ‍්‍රී මහා බෝධි රෝපණයට කතරගම හා චන්දනගාම ක්‍ෂති‍්‍රයන් සහභාගී වූ බව සඳහන් ය. එමෙන් ම වලස්වැව බඳිමින් සිටිය දී සිදුවූ රාජ්‍ය කුමන්ත‍්‍රණයකින් ගැලවීමට අනුරාධපුරයේ සිට යුවරාජ මහානාග රුහුණ බලා පලා ගියේ ය. කතරගම ක්‍ෂති‍්‍රයන්ගේ සහය මත ප‍්‍රදේශයේ බලය පිහිටුවා ගත් ඔහුගේ පුත‍්‍ර යටාලතිස්සට පසුව බලයට පත් ගෝඨාභය විසින් කතරගම ක්‍ෂති‍්‍රයන් විනාශ කර තම රාජධානිය පුළුල් කරන ලදී. මෙම පරම්පරාවට අයත් දුටුගැමුණු රජු පසුව ශී‍්‍ර ලංකාවේ එළාර පාලනය අවසාන කිරීමට මෙන් ම රට එක්සත් කිරීමට ද සමත් විය.
මෙයින් පසුව රුහුණු ප‍්‍රදේශය අනුරාධපුර රාජධානියේ ප‍්‍රාදේශීය ඒකකයක් ලෙස පාලනය වූ අතර සියවස් ගණනාවක් මාගම පාලන මධ්‍යස්ථානය විය. අනුරාධපුර රාජධානිය සොළී ග‍්‍රහණයට නතු වූ පසුව එම විදේශීය පාලනය වෙත පහර දීමට සමත් බලවතුන් රැුසක් බිහි කිරීමට රුහුණ සමත් විය. වික‍්‍රමබාහු, කිත්ති, මහාලානකිත්ති, වික්කමපණ්ඩු, ජගතිපාල සහ ලෝකේෂ්වර වැනි පාලකයන් රැුසක් තම බලය මෙම ප‍්‍රදේශයේ පිහිටුවාගත්ත ද චෝළ බලය ඉදිරියේ පරාජය විය. රජ පරපුරෙන් පැවත ආ මොග්ගල්ලාන හා ලෝකිතා යන දෙදෙනාගේ පුත‍්‍රයා වූ කිත්ති කුමරු බුද්ධරාජ හා දේවමල්ල වැනි අධිපතියන්ගේ සහය ලබමින් රුහුණේ බලය ස්ථාපනය කරගත් අතර ප‍්‍රතිවිරුද්ධ පාලකයන් හා චෝළ පාලනය වෙත පැහැදිලි අභියෝගයක් කිරීමට සමත් විය. කතරගම, සිප්පත්ථලය, තම්බලගාමය ආදී ප‍්‍රදේශ කේන්‍ද්‍ර කරගෙන යුධ ප‍්‍රයාණයන් දියත්කල අතර චෝල පාලනයට එරෙහි අවසන් ප‍්‍රහාරය සංවිධානය කරන ලද්දේ පසුකාලීනව රුහුණේ දේශපාලන බලයේ වැදගත් මධ්‍යස්ථානය වූ මහානාගහුල දීය. චෝළයන් පරාජය කර බලයට පත්වූ විජයබාහු රජතුමා තම සහෝදර වීරබාහු කුමරු ද ඔහුගේ ඇවෑමෙන් පුත් වික‍්‍රමබාහු කුමරු ද රුහුණේ ඈපාවරයා බවට පත්කරන ලදී.
පළමුවන විජයබාහු රජුගේ ඇවෑමෙන් පොළොන්නරුවේ ජයබාහු යටතේ චාරිත‍්‍ර ඉක්මවා මානාභරණ රුහුණේ පාලකයා බවට පත්විය. පසුව විජයබාහු රජුගේ පුත‍්‍ර වික‍්‍රමබාහු තම ප‍්‍රාදේශීය අගනගරය වූ මහානාගහුල සිට සේනා මෙහෙයවා පොළොන්නරුව අල්ලා ගත් අතර විජයබාහු රජුගේ නැගණියගේ පුතුන්වන සිරිවල්ලභ, කිත්සිරිමෙවන් හා මානභරණ අතර දක්ඛිණ දේශය හා රුහුණ බෙදී ගියේ ය. විශේෂයෙන් මුල්කාලයේ තනි පාලන ඒකකයක් වූ රුහුණ කිත්සිරිමේඝ යටතේ දොළොස්දහස් රට හා සිරිවල්ලභ යටතේ අටදහස් රට ලෙස බෙදී ගියේ ය. කිත්සිරිමේඝ කුමරු යටතේ වූ දොලොස්දහස් රටේ අගනුවර වූයේ මහානාගහුලයි. රජකමට නියම හිමිකරුවා වූ ජයබාහු රජු ද මෙම ප‍්‍රාදේශීය නගරයේ රැඳී සිටීමත් රුහුණේ විශාල කොටසක් එයට අයත් වීමත් මත මහානාගහුල යනු දේශපාලනික අතින් පෙරමුණට පැමිණි බවත් කිව හැකි ය.
පසුව මානාභරණ කුමරුගේ පුත් පරක‍්‍රමබාහු කුමරු දීර්ඝ යුද්ධ ව්‍යාපාරයකට පසුව ශ‍්‍රී ලංකාව එක්සත් කිරීමට සමත් වූ අතර එහි දී පෙර රජුන් විසූ මානාහුල නුවර රාජධානි කරනු පිණිස රක්‍ඛ දෙමළ අධිකාරී හා රක්‍ඛ කංචුකීනායක සේනා සමඟ යැවූ අතර ඔවුන් එම නගරය අල්ලාගත්ත ද පසුව නැවත රක්‍ඛලඞකාධිකාරී නම් සතුරු අමාත්‍යායා අතට නගරය පත් වූ බවත් නැවතත් යුධ මඟින් නගරය අල්ලාගත් පරාක‍්‍රමබාහු රජුගේ සෙනෙවියන් කලක් යන තුරු මානාවුළුපුරය තම සටන් මධ්‍යස්ථානය කරගත් බවත් මහාවංශ විස්තරයෙන් පැහැදිලි වේ. පසුව අවට ගම් සියල්ලේ විසූ පසමිතුරු වැසියන් සමුලඝාතනය කල දෙමළ අධිකාරී රජුගේ ප‍්‍රසාදය හා අවසරය ලබා මහානාකුල වසමින් දොළොස්දහස් රට පාලනය කලේ ය.
පරාක‍්‍රමබාහු යුගයෙන් පසුව මානාවුළුපුරය පිළිබඳ ග‍්‍රන්ථාගත සාධක ක‍්‍රමයෙන් අවම වේ. නිශ්ශංකමල්ල රජු රම්බාවිහාරයට පැමිණ කරන ලද සෙල්ලිපියක රුහුණ ප‍්‍රදේශයේ විහාර ඇල වේලි පිලිසකර කරවීමක් පිළිබඳ සඳහන් වේ.
පදසාධනය
මෙම විහාරයේ පිහිටි දේවරාජ විහාරයේ සිට මුගලන් හිමිගේ ශිෂ්‍යයකු වූ පියපස්සී හිමි කප්පින නම් තැනැත්තකුගේ ආරාධනයෙන් පාලි මුගලන් වියරණයට පදසාධනය ලියු බව සඳහන් වේ. පාලි ව්‍යාකරණය පිළිබඳ රචිත මෙම ග‍්‍රන්ථයේ සංඤ්ඤා, සන්ධි, සමාස, උපසර්ග, ප‍්‍රත්‍ය හා ආඛ්‍යාත පිළිබඳ පරිච්ඡේද 05 ඇතුලත් වේ. එවකට සිටි විද්වතුන් අතර මෙම ග‍්‍රන්ථය විශේෂී ලෙස පරිහරණය වූ බවට සාධක ඇත. මේ අනුව අනුරාධපුරයේ ආගමික කටයුතු අතර මහාවිහාරය මූලික වු ආකාරයට මානාවුළුපුරයේ එම සේවය රම්බා විහාරය විසින් ඉටුකර ඇති බව පැහැදිලි ය.
වාරි පද්ධතිය
මෙම විහාරයේ බටහිර මායිමෙන් ගලා බසින ඇල අතීතයේ සිට කි‍්‍රයාත්මක වූ බව පෙනී යයි. මාමඩල ඇල යනුවෙන් හැඳින්වෙන මෙය මහා විජයබාහු රජතුමා කෘෂිකර්මාන්තය නගා සිටුවීම උදෙසා ලියංගස්ඇල්ල නමින් හැඳින්වෙන ස්ථානයෙන් වලවේ ගඟ හරස්කර අමුණක් බැඳ ජලය මාමඩල වැව දක්වා ගෙන යාමට තනා ඇති බව සැලකේ. 1889 දී ලියංගස්තොට ව්‍යාපාරය සඳහා යටත්විජිත රජය විසින් කරන ලද වේල්ල (දිග අඩි 240.73)නූතනයේ මාමඩල ඇල හා කොස්වතු ඇල නිර්මාණය කරයි. ආතර් ගෝඩන් ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් වලවේ ගෙඟ් වම් ඉවුරු ව්‍යාපාරය ලෙස අරඹන ලද මෙම සංවර්ධන යෝජනාවලියේ වැඩ කටයුතු ජේ. එච්. විල්සන් ඉංජිනේරුවරයා විසින් මෙහෙයවන ලදී. මෙයින් අතීතයේ සුදුගල්පල්ල නම් ස්ථානයෙන් ආරම්භ වූ මාමඩල ඇල වත_මානයේ එයට වඩා බොහෝ ඉහලින් ආරම්භ කිරීමට යෙදිණි. පැරණි ඇලේ කොටස ද තවම ශේෂව ඇත. ලියංගස්තොට අමුණෙන් ම ඇරඹෙන විහාරයේ නැගෙනහිර දෙසින් ඇති රිදියගම ඇල සැ. 06(කි.මී 9.7) දිගුවන අතර දිස්ති‍්‍රක්කයේ දෙවන විශාල ම වැව වන රිදියගම වැවට ජලය සපයයි. අඩි 7920(මීටර 2414) වන වැව් බැම්මේ උස අඩි 20 කි (මී 06).
ශිලාලේඛන
විහාරයෙන් හමවූ සෙල් ලිපිය පුරවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ අංක 154 යටතේ ලියාපදිංචි කර ඇත.
01 පැත්ත
1 අ                   7 රම්භ              13 තලා             19 ටෙ
2 මහ                8 රචේ(තේ)       14 සික්
3 රදි                 9 මේව              15 ඇ.......ලෙ
4 මහ                10 සෙස          16 මෙනි......
5 (සිරිස) 11 ස්නට්                     17 ක්සි
02 පැත්ත
1 ආ                  7ි.....හ             13 හමෙ
2ි......නි           8ි.....කෙ
4ි.......ග           10 යදි
5ි...........           11 මෙගන්
6 පාගා               12 ගම
1 ඇත්ත             12 රක්නි
2 ලාදා              13 ඉසා
3 තිරා                14 ගම්වෙ
4 මෙ                 15 සිය
5 තලන             16 ගෙරෙ
7 න්ති               18 යන්
8 කදස්              19 රෙවේනො
9 කට                20 වඞ්නා
10 ගෙනො         21 ඉසා
11 බිඩාටා
රම්බා චේතිය අසල නිවාසයේ වාසය කරන මහ සිරිසඟබෝ රජ දීමනාවක් පිරිනමන ලදී. වැව් වලින් ලැබෙන රාජකීය බදු ජලාශ ප‍්‍රධාන ඇලවල් වටිනා මැණික් හා පදිංචි ඉඩම්ි......දෙන ලදී...... මෙම ගඟ මහ වැසි සමයේ වැව් ඉවුරේ බුලත් වතුවලට ගලා එන විට එහි සිට දාසයන් විසින් දේපල රැුකිය යුතු ය. උස්බිමේ ඇති ගෙවල්වලට කඩා වැදිය යුතු නොවේ. සතුරන් විසින් ගම් වැසියන්ගේ හරකුන් හා ගැල් ගවයන් පැහැර ගත යුතු නොවේ.
මෙම සෙල්ලිපියේ සඳහන්වන පාලකයා 5 කාශ්‍යප බවට ද අදහසක් පවතී.
2012 ඉන්දියානු සාගරය භූමිකම්පාව
2012 ඉන්දියානු සාගරය භූමිකම්පාව  යනු 2012 අප්‍රේල් 11 වන බදාදා, ප්‍රාද්ශීය වේලාවෙන් 15:38 ට   ඉන්දුනීසියානු  අචේ ප්‍රාන්තය අසබඩ හටගත් 8.6-විශාලත්වයෙන් යුතුවූ  මුහුද යට භූමිකම්පාවකි.  ඉන්දියානු සාගරය අවට කලාපය සඳහා නිකුත් කෙරුනු සුනාමි අනතුරු ඇඟවීම මේ වන විට තත්ත්වයෙන් පහත හෙළා හෝ අවලංගු කොට හෝ ඇත.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දුනීසියාවේ භූමිකම්පා ප්‍රවර්ගය:2012 භූමිකම්පා ප්‍රවර්ගය:සුමාත්‍රාවේ මහෝතෙරපුම් භූමිකම්පා ප්‍රවර්ගය:2012 දී ඉන්දුනීසියාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සාගරයෙහි ඉතිහාසය
නිජබිම
යම් ජාතියක සම්බන්ධයෙන් දිගු ඉතිහාසයක් සහ ගැ﻿ඹුරු සංස්කෘතික සම්බන්ධයක් පවතින ප්‍රදේශය සංකල්පයක් ලෙස එම ජාතියේ නිජබිම ලෙස හැඳින්වේ. යම් ජාතකත්වයක් ආරම්භවූ රට එම ජාතිකත්වයේ මවුබිමවේ යන්න තවත් සංකල්පයකි.
ප්‍රවර්ගය:ජාතිකවාදය ප්‍රවර්ගය:සංස්කෘතික භූගෝලවිද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:දේශපාලනයෙහි වාර්ගිකත්වය
සෝභිත රාජකරුණා
සෝභිත රාජකරුණා (ඉංග්‍රීසි: Sobhitha Rajakaruna) යනු අභියාචනාධිකරණ විනිසුරු, රජයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ අධිනීතිඥ  වරයෙකි. තවද ඔහු නියෝජ්‍ය සොලිසිටර් ජෙනරාල්ර් ද වෙයි.
ජීවන සටහන්
සෝභිත රාජකරුණා කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ
රූකඩ
රූකඩ කලාව
ශ්‍රී ලංකා කම්කරු පක්ෂය
ශ්‍රී ලංකා කම්කරු පක්ෂය ශ්‍රී ලංකාව තුල ක්‍රියාත්මක වන සුළු පක්ෂයකි. මෙහි ආරම්භක නායක ඒ.එස්.පී. ලියනගේය. ජනාධිපතිවරණවලදි පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා ලෙස '''ඒ.එස්.පී. ලියනගේ''' පෙනී සිටියේය.
ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන පක්ෂ ලැයිස්තුව
යුධ පතරොම් තුවක්කුව
යුධ පතරොම් තුවක්කුව යනු සටනකදී භාවිතයට වි‍‍‍ශේෂ‍‍‍‍‍යෙන් සැදු පතරොම් තුවක්කුව වර්ග‍‍‍යේ ගිනි අවියකි. පළමු ‍‍‍‍‍ලෝක යුද්ධ‍‍යේ භාවිතා කල Trench Gun හෝ Trench Shotgun යනු පළමවලට නිදවු  Shotgun  වර්ගයේ අවියයි. මෙහි අඩු පරාසයක් Shirn shells වල උණ්ඩ මගින් අනෙකුත් කුඩා තුවක්කු මගින් නොදුන් නිවැරදි ඉල්ලක්කයක් ලබා දුනි.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:යුධ අවි
පාරවල් වර්ග ලයිස්තුව
ප්‍රවර්ගය:පාරවල් ප්‍රවර්ගය:පාරවල් වර්ග
තැපැල් මුද්දර
[[File:Nicaragua1 1913.jpg|thumb|The main components of a stamp:
කමාන්ඩෝ
පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩල රටවල මෙම කමාන්ඩෝකණ්ඩායම් අතර විශේෂ වෙනස්කම් ඇත. සමහරක් කණ්ඩායම් යුධ ටැංකි උපයෝගි කරගෙන ආක්‍රමණ වලට දක්ෂතාවය දක්වන අතර අනෙක් කණ්ඩායම් ත්‍රස්තවාදීන්ට විරැද්ධව සටන් කිරිම, ඔන්තු බැලිම, සතුරාගේ දේපල වලට හානි කිරිම ආදි මෙහෙයුම් වලට යොදා ගනී. සාමාන්‍යයෙන් බෙහෝ රටවල කමාන්ඩෝලෙස හදුන්වන්නේ හමුදා කණ්ඩායමකි.
තැපැල් මුද්දර
1. Image
2. Perforations
3. Denomination
4. Country name]]
තැපැල් ගාස්තු ගෙවූ බවට තැපැල් කරනු ලබන භාණ්ඩයේ හෝ ලිපියේ යොදනු ලබන සලකුණ තැපැල් මුද්දරය ලෙස හැඳින්වෙයි. ලොව පළමු තැපැල් මුද්දරය ( පෙනි බ්ලැක් ) වර්ෂ 1840 දි බ්‍රිතාන්‍යයේදි එළි දැක්විය එ තරුණ වික්ටෝරියා රැජිනගේ රුව සහිතව.
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:තැපැල් මුද්දර
Nවන මූලය
thumb|0 සිට 10 දක්වා සංඛ්‍යාවන්හී මූල. රේඛා ලේබල = x. X අක්ෂය= n. Y අක්ෂය=x හී nවන මූලය.
ගණිතයෙහි,  x නමැති සංඛ්‍යාවක  nවන මූලය  යනු r නමැති සංඛ්‍යාවක් වන අතර, එම සංඛ්‍යාව n වන බලයට නැංවූ කළ, x යන්නට සමාන වෙයි මෙහි n යනු මූලයෙහි මාත්‍රය වෙයි.
චමින්ද අතලුවගේ
චමින්ද අතලුවගේ (ඉංග්‍රීසි: Chaminda Athuluwage) යනු මාර්ග සංවර්ධන අධිකාරියේ සභාපති වරයාය. තවද ඔහු හිටපු සභාපති ලංකා ලොතරුයි මණ්ඩලය, යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරුවරයකු මෙන්ම ව්‍යාපාරිකයෙකි.
ජීවන සටහන්
චමින්ද අතලුවගේ කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ
සංදෘෂ්ඨික මානුෂවාදී ව්‍යාපාරය
ප්‍රජානන වාදය
ප්‍රජානන මනෝ විද්‍යාව ඊට පෙර පැවති මනෝ විද්‍යාත්මක පරියාලෝකනයන්ගෙන් ආකාරය 2කින් පැහැදිලිව වෙනස් වේ.
චාර්ලිස් සෙරින්ටන් සහ ඩොනල්ඩ් හෙබ්ගේ මානව පර්යේෂණ ක්‍රියාවලීන් නිසාද මොළයේ ආබාධ (අනතුරු)වලට ලක්වුවන් ආශ්‍රිතව කරන ලද අධ්‍යයන නිසා ද මොළය සහ ස්නායු පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරීත්වය අතර සම්බන්ධතාවය හඳුනා ගැනීමට ඉඩ සැලසී ඇත. මොළයේ ක්‍රියාකාරීත්වය නිරවද්‍යව මැනීමේ තාක්ෂණය දියුණු වීමත් සමඟම නූතන මනෝ විද්‍යාවේ වඩා ක්‍රියාකාරී ක්ෂේත්‍ර ලෙස ස්නායු මනෝ විද්‍යාව සහ ඥාණාත්මක ස්නායු විද්‍යාව පත්වී ඇත. දර්ශන වාදය පරිගණක විද්‍යාව, හා ස්නායු විද්‍යාව වැනි අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රයන් ද මනස අධ්‍යයනය ගවේෂණය සඳහා යොමු වීම වැඩි වී ඇති අතර ඥාණාත්මක විද්‍යාව මෙම ගවේෂණයන් ක්‍රමානුකූල ලෙස සකසා ගැනීමට පදනමක් වී ඇත.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Psychology#Existential-humanist_movement ප්‍රවර්ගය:මනෝ විද්‍යාව
නාශක නැව්
නාවික පාරිභාෂිකයේ නාශකය යනු වේගවත් සහ උපායශිලී මෙන්ම දිගු පැවැත්මක් සහිත යුධ නැව් වේ. විශාල නාවික බළඇණියන් හෝ හමුදා කණ්ඩායම් ප්‍රවාහනය සහ කුඩා වුවද ප්‍රභල ප්‍රහාරකයන්ගෙන් (ආරම්භයේදී ටෝපීඩෝ බෝට්ටුද, පසුව සබ්මරීන සහ ගුවන්යානා) ඔවුන් ආරක්ෂා කර ගැනීමේ අදහසින් මෙම නැව් නිපදවුණි.
දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයට ප්‍රථම, නාශකයන් හදිසි අප්‍රාප්ත නාවික මෙහෙයුම් සඳහා යෝග්‍ය නොවූ අතර කුඩා යාත්‍රවන් විය. බොහෝ විට නාශක යාත්‍රා කිහිපයක්, ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සඳහා තවත් යාත්‍රවක් සමඟින් එක්ව ක්‍රියාන්විතයේ යෙදුනහ. යුධ කාලසීමාවෙහි හා ඉන් අනතුරුව තනිව මෙහෙයුමේ යෙදිය හැකි විශාල මෙන්ම වඩා ශක්තිමත් නාශක නැව් තැනුණි. 1950-60 කාලසීමාවන්හි විශාල යුධ නැව් භාවිතයට පැනවුණු වාරණය මීට විශේෂයෙන් හේතු වුණි.
21 වන සියවසේ උදාවත් සමඟම, නාශක නැව් මෙහෙයුම්හි යෙදෙන විශාල නැව් සහ මෙහෙයුම්හි නොයෙදෙන යුධ නැව් ලෙස සාමන්‍ය භාවිතයේ පවතින විශාලතම දියමත සටන්කරුවා විය. එනමුඳු එය රටවල් හතරකට (එක්සත් ජනපදය, රුසියාව, ප්‍රංශය සහ පේරු ) පමණක් සීමා විය. නවීන නාශක නැව්, 'නියමු මිසයිල නාශකයන්' ලෙසද හදුන්වන අතර දෙවන ලෝක ස්ංග්‍රාමයේ යුධ නැව් හා සසඳන කල්හි බරින් සමන වුවද විශාල වශයෙන් අවි ආයුධ අතින් ඉදිරියෙන් සිටියි. නගර එකවර විනාශ කල හැකි න්‍යශ්ටික මිසයිල රැගෙන යාමේ හැකියාව මෙම නවීන නාශක නැව් සතු වේ. thumb
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:යුධ අවි
ඇම්බැක්කේ ලී කැටයම්
ඇම්බැක්කේ දේවාලය ශ්‍රී ලාංකේය කැටයම්කරුවාගේ ශිල්පීය දක්‍ෂතාව විදහාපාන තවත් එක් ස්ථානයකි. මධ්‍යකාලීන සමයට අයත් දැවයෙන් කරන ලද මෙම දේවාලය ස්කන්ධකුමාර හෙවත් කතරගම දෙවියන්ට කැපකරන ලද දේවාලයක් බව සදහන් වේ. මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ උඩුනුවරට අයත් වෙලම්බොඩ නම් ග්‍රාමයේ මෙම දේවාලය පිහිටුවා ඇත.
ඉතිහාසය
ගම්පොල රාජධානියේ (ක්‍රි.ව 1371) පාලකයකුව සිටි iii වන වික්‍රමඛාහු රාජ්‍ය සමයේ (1358-1374) මෙම දේවාලය ඉදිකරන ලද ඛව සදහන් වේ. දේවාලය ඉදි කිරිමේ නිමිත්ත පිළිඛද ජනශ්‍රැතියෙහි විවිධ අදහස් පවති. ඒ සම්බන්ධයෙන් බලන විට සිංහලෙන් ලියැවුණු ඇම්බැක්කේ වර්ණනාව නම් කාව්‍ය ග්‍රන්ථයෙහි මේ පිළිබඳ විවිධ තොරතුරැ ඇතුළත් වේ.ඒ අනුව මෙම චිරන්තන පාරම්පරික ඵසේම අලංකාර කැටයම් නිර්මාණ ශිල්පියා ලෙස සදහන්ව ඇත්තේ දෙල්මඩ මූලාචාරි නම් ශිල්පියාය. III වන වික්‍රමඛාහු රජුගේ බිසවක වූ හෙනකදබිසෝ සිහිවිම සදහා නිර්මාණය කරන ලද මෙය මහනුවර රාජධානි සමයේ අලුත්වැඩියා කරන ලදි.
දේවාල කැටයම්
දේවාලයේ සියලුම නිර්මාණ සදහා ගම්මාලු ,බුරුත, නා, හල්මිල්ල යන ලී වර්ග යොදා ගෙන ඇත. ඇම්බැක්කේ දේවාලය අභියස පිහිටි වාහල්කඩයේ ලි කණු දහයත් ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ලේ දිග්ගෙයි වු ලී කණු 32 ත් අලංකාර කැටයමින් සරසා තිබේ. හේවිසි මඩුව නොහොත් දිග්ගෙයි අලංකාර ලී කැටයම් සමුහයක් දක්නට ලැබේ. එම දිග්ගෙය කණු 32 න් යුක්තය. දිග අඩි 52 ක් වන අතර පළල අඩි 25 කි. එම කණුවල මධ්‍යයේ වු හතරැස් කොටසේ අලංකාර කැටයම් දක්නට ලැබේ.
ගජසිංහ, හංස, නෙලුම්, වෘෂභකුංජරය, නළඟන, මල්ලවපොරය, අසරුවා, හේවායා, ඇත්කදලිහිණියා, සැරපෙන්දියා, කිදුරා, හස්තිකුම්භවිදාරණය, ගිජුලිහිණියා, හේරුණ්ඩ පක්‍ෂියා, මල් ගහ, ලණු ගැටය, කිහිඹි මුහුණ ආදි විවිධාකාර කැටයමින් අලංකාර කර තිබේ.
කණුවේ අටපට්ටම් කොටස නාග බන්ධනයෙන් ‍හෝ ගැටපත් ලිය මෝස්තරයෙන්ද කුළුණු හිස මුතුදැල් මෝස්තරයෙන්ද කුළුණු පාදම ආයත කැටයමින්ද අලංකාර කර තිබේ. කුළුණු හිසින් සතර දිශාවට පහතට එල්ලෙන පේකඩය සැරපෙන්දි මුවකින් නික්මේ. පේකඩයේ යට කොටස හංස පුට්ටුවලින් අලංකාර කර තිබේ. පළල පැත්තේ කණුවල පේකඩ 04 ක් වෙති. පේකඩය මත තැනවු කලාල මැද කැටයම් යොදා තිබේ. කළාඳ හා බාල්කවල ආධාරයෙන් නැංවු කුරුපා මුදුනේ පියස්සේ මුදුන් යට ලීය සවිවී ඇත.
අනන සූත්‍රය
අණන සූත්‍රය
චත්තාරිමානි ගහපති සුඛානි අධිගමනීයානි, ගිහිනා කාම භොගිනා කාලෙන කාලං සමයෙන සමයං කතමානි චත්තාරි අÀථි සුඛං, භොග සුඛං, අනන සුඛං, අනවජ්ජ සුඛන්ති’ති
අÀථි සුඛය. මට දැහැමින් සෙමින් උපයා සපයා ගන්නා ලද වස්තුවක් ධනයක් තිබෙනවා කියලා යම් කිසි කෙනෙකුට සතුටු විය හැකි නම්, ලෞකික වශයෙන් ගිහියෙකු ලබන උසස් සතුටක්. මම දැහැමින් සෙමින් ජීවත් වෙන්නේ. මට ධාර්මිකව උපයා ගත් වස්තුවක් තිබෙනවා කියා සතුටු විය හැකියි. ඒක හැම දෙනාටම ලබන්න බැහැ. භෝග සුඛය. මම ධාර්මිකව ජීවත් වෙමින් දැහැමින් සෙමින් අඹුදරුවන් පෝෂණය කරමින් දාන ධර්මාදී පින්කම්වලත් යෙදෙනවා කියන සතුට යම් කිසි කෙනෙකුට ලබන්න පුළුවන් නම් ඒක ලෞකික ජීවිතයේදී ගිහි පින්වතුන් විසින් ලබන සංතෝස අතරින් තවත් එකකි.
අණන සුබය, මම කිසිම කෙනෙකුට ස්වල්ප වශයෙන් හෝ විශාල වශයෙන් හෝ ණයක් නැහැ. ණය නැති ජීවිතයක් මා ගෙවනවා කියන සතුට හැම කෙනෙකුටම ලබන්න බැහැ. ඒ සතුට යම්කිසි කෙනෙකුට තිබෙනවා නම් එය ගෘහස්තයෙක් වශයෙන් ලැබිය හැකි ඉතා වැදගත් සතුටක්, අනවජ්ජ සුඛය. මම නිවැරැදිව ජීවත්වෙන කෙනෙක්. මගේ කයින් කෙරෙන කටයුතු නිවැරදියි. මගේ වචනයෙන් කෙරෙන කටයුතු නිවැරදියි. මම සිතන සිතුවිලි ක්‍රමය නිවැරදියි කියලා යම්කිසි කෙනෙකුට ධර්මානුකූලව හිතලා සතුටු වෙන්න පුළුවන් නම් ගිහියෙක් වශයෙන් ලැබිය හැකි උපරිම සතුට එයයි.
හොඳට මේ පින්වතුන් හිතලා බලන්න බුදුරජාණන්වහන්සේගේ ධර්මය ඕනෑම කෙනෙකුගේ ජීවිතයට සම්බන්ධ කරගැනීමට පුළුවන්, සම්බන්ධ කරගන්නා ප්‍රමාණයෙන් සතුටු වන්න පුළුවන්, ඒ ලබන සංතෝෂය තුළින් සුඛිත, මුදිත, වාසනාවන්ත, භාග්‍යවන්ත පසුතැවිලි නොවන ජීවිතයක් ගතකරන්නට හේතු වෙනවා. බුද්ධ දේශනාව ජීවිතයට සම්බන්ධ කර ගන්නවා නම්, සමහර අය කථා කරනවා බුදුරජාණන්වහන්සේ නිවන් මග ගැනත්, දුකෙන් නිදහස් වෙනහැටිත් පමණයි දේශනා කරලා තිබෙන්නේ. ලෞකික ජීවිතය සකස් කර ගන්නා හැටි දේශනා කරලා නැහැ කියලා. බුද්ධ ධර්මය දන්නේ නැති අය, බුද්ධ ධර්මයෙන් පෝෂණයක් ලබා ගත්තේ නැති අය තමයි එහෙම කල්පනා කරන්නේ.
දැන් අපි බොහොම සරල දෙයක් ගනිමු. උන්වහන්සේ දේශනා කරලා තිබෙනවා හොඳට කෑම්බීම්, ඇඳුම් පැළඳුම්, යාන වාහන, භව භෝග, සැප සම්පත් තිබෙනවා නම් ඒ තැනැත්තාගේ ජීවිතය හරිම හොඳ සැපවන්ත ජීවිතයක් කියලා. එහෙත් උන්වහන්සේ දේශනා කරනවා ඒවා අස්ථිරයි. ඒවා අනිත්‍යයි, ඒවා දුකට පත් වෙනවා. ඒ නිසා ඒවායේ ඇලිලා ගැලිලා වෙලිලා කටයුතු කරන්නේ නැතිව ඉන්ඔබ්බට යාමට කටයුතු කරන්න කියලා. බලන්න කොච්චර වැදගත් කියමනක් ද කියලා ඒ. විශේෂයෙන් සිඟාලෝවාද, ව්‍යග්ඝපජ්ජ, මංගල, පරාභව, වසල ආදී වශයෙන් මේ කියන හුඟක් දේශනා වලින් කියවෙන්නේ ගිහි ජීවිතය සැපවත් කර ගන්න හැටි, වාසනාවන්ත කර ගන්නහැටි, නිවැරදිව ජීවත් වන හැටි. ඒ අතරින් අප කථා කරන මේ “ අණන සුත්‍රය” හරිම වැදගත් එකක්.
අත්ථි සුඛං
ඉතිං ඒ අය කල්පනා කරනවා ඒ වෙලාවට නෝට්ටු කොළ අතට එනවා නම් ඩොලර් අතට එනවා නම්, ඊට වඩා සතුටක් නැහැ කියල. දන්නේම නැහැ මෙන්න දරුවෙක් අසනීප වෙනවා. තමන්ට අසනීපයක් හැදෙනවා. පවුලේ කෙනෙකුට අසනීපයක් වෙනවා ඒවාට බේත් හේත්, වෛද්‍ය පහසුකම් සොයාගෙන ගියාම අර හම්බ කළ මුදල වගේ එහා ගුණයක් යනවා. තමන්ට කොතනකින්වත් සතුටු වෙන්න තැනක් නැහැ. මා හිතන විධියට පින්වතුනි යම් කිසි කෙනෙක් බුද්ධ දේශනාවේ සඳහන් වන ප¼ඤ්චසීල ප්‍රතිපත්තිය ජීවිතයට අරගෙන හිතට එකඟව කටයුතු කරනවා නම් සුගතියට යනවා කියන එක ඉතාම සුළු දෙයක්, නිදා පිබිදියාක් මෙන් සුගතියේ උපදින්න පුලුවන්. භාවනා කරලා නොවෙයි. මහා පරිමාණයෙන් පින්කම් කරලා නොවෙයි පින්වතුනි, පන්සිල් රැකලා.
ඉතිං අද නූතනයේ ජීවත් වන අය මේ පන්සිල් කියන ඒවා බොහෝම පහත් කොට සලකනවා. ශික්‍ෂාපද ටිකක් කියනවා නිකන් ඉන්නවා. සමහර විට ඒ වේලාවෙම ශීලය ඉවරයි. ඉතින් එම නිසා යම් කිසි කෙනෙකුට හිතෙනවා නම් කොච්චර ලස්සනද බලන්න. කොච්චර සුවදායකද බලන්න මම හම්බ කරලා තියෙන ධනය ධාර්මිකයි. මම ධාර්මිකව ධනය හම්බ කරලා ජීවත් වෙනවා මට තිබෙන වස්තුව ධාර්මිකයි කියලා අවංකවම හිතන්න පුළුවන්නම් ඒ තැනැත්තාට කොච්චර සතුටක් ලබන්න පුළුවන්ද?
අපේ පරණ මිනිස්සු, කෘෂිකාර්මික රටක් වෙච්ච මේ රටේ ජීවත් වෙච්ච මිනිස්සු මොන තරම් සංතෝෂයෙන් හිටියාද? අද මහල්, දෙමහල්, තෙමහල්, සිව් මහල්, විසි තිස් මහල් හදාගෙන ගොඩනැගිලි ගහලා තියෙනවා. නොයෙක් විධියේ සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩවලින්, යාන වාහන වලින් අපේ රට පිරිලා තියෙනවා. නමුත් අද මිනිසුන්ට නැත්තේ මොකක්ද සංතෝෂය, අද මිනිසුන්ට සතුට නැහැ. ඔවුන්ට ඇතිවන මානසික පීඩාවලට බෙහෙත් නැහැ. මානසික පීඩා නිසා සිය පණ හානිකර ගන්නවා. අනුන්ගේ ජීවිත නැති කරලා දානවා.
බුදුරජාණන්වහන්සේ තරම් කාලීන ධර්ම දේශනා කළ උත්තමයෙක් මේ ලෝකෙ කොහේවත් නැහැ. ශත වර්ෂ විසිපහක් එහාටත්, අදටත් හෙටටත් මේ ධර්මය වලංගුයි, පින්වතුනි, මේ බුද්ධාන්තරය තිබෙන තෙක්ම මේ ධර්මය වලංගුයි. ඒ නිසා මේ කාලීන බණ කියලා අමුතු බණක් නැහැ. මේ ධර්මය හැමදාටම සර්වකාලීනයි, සර්වකාලිකයි. ඒ නිසා අපි මහන්සි ගන්නට ඕන ධාර්මිකව ධනය හම්බ කරන්නට, මේ පළවෙනි සංතෝසය ටිකක්වත් අපේ ජීවිතවලට ලබා ගත්තේ නැත්නම් අපේ ජීවිතවල ජයග්‍රහණයක් නැහැ. අපේ ජීවිත පරාදයි, සත්ව වෙළඳාමෙන්, අවි ආයුධ වෙළඳාමෙන්, මස් මාංශ වෙළඳාමෙන්, වස විෂ වෙළදාමෙන්, මත්පැන් වෙළඳාමෙන් ඒ වගේම නොයෙකුත් ආකාරයේ කටයුතුවලට දරුවන් විකිණීමෙන් ධනය හම්බ කරනවා නම් ඒ ජීවිතයේ කිසිම සාර්ථකත්වයක් නැහැ.
සමහර අය පහසුවට කියලා සත්ව ගොවිපළවල් ඇති කරනවා. ඉතින් ඒවායින් ලබන ධනය පින්වතුනි කිසිසේත් ම ධාර්මික නැහැ. මේවා පින්වතුනි කවුරුවත් කරන දේවල් නොවෙයි. වැරදි විධියට නම් ක්‍රියාව කරන්නේ ඒකෙන් ලැබෙන ප්‍රතිඵලය නරක එකක්මයි.
භෝග සුඛය
දෙවැන්න “භෝග සුඛය”යි. මම ධනය හම්බ කරලා තියෙන්නේ ධාර්මිකවයි. මව්පියන් පෝෂණය කරනවා. ඒ ධනයෙන්, ශාසනික වශයෙන් දාන මානාදී පින්කම් කරනවා, දුගී මගී යාචකාදීන්ට දන් දෙනවා. මම හම්බ කරන ධනය අතහැර දමා යන්න සිද්ධ වෙනවා. මරණින් මතු අහිමි වන ධනය සසරට පරලොවට ගෙන යන්න පුළුවන් විධියේ කටයුතුවලත් යෙදෙනවා කියලා පුදුමාකාර සතුටක් ලබනවා. ඒ විධියට මේ ජීවිතයෙන් පුදුමාකාර සතුටක් ලබන්න පුළුවන්. මෙන්න තථාගතයන්වහන්සේ දේශනා කොට වදාළ නිවැරදි සංතෝෂය ලබන ක්‍රමය. නමුත් බහුතරයක් සංතෝෂය ලබන්නේ වෙන වෙන දේවල් කරලා. ඒවායේ ප්‍රතිඵල එනකොට මොකද වෙන්නේ ශාරීරික සෞඛ්‍ය තත්ත්වය බැහැගෙන යනවා. දුර්වර්ණ වෙනවා. ප්‍රෙසර් එක කියනවා. පිළිකාවක් කියනවා. වකුගඩු රෝගයක් කියනවා. පෙනහළු නරක් වෙලා කියනවා. තව නොයෙකුත් රෝගාබාධ ඇති වෙනවා ලෙඩ වෙලා දුක් විඳලා අකාලයේ මරණයට පත් වෙනවා.
මේකෙ මූල බීජය මොකක්ද කියලා හොයල බැලුවොත් නරක් වෙච්ච මානසික තත්ත්වයයි හේතුව, මනස නරක් වීමයි. නූතනයේ වෛද්‍යවරු ප්‍රකාශ කරනව මිනිසුන්ට හැදෙන අසනීපවලින් සියයට අසූවක්ම මනස නරක් වීමෙන් මනස විකෘති වීමෙන් කියලා. පින්වතුනි, මෙච්චර රෝගීන් ඇති වෙන්න හේතුව, ලෙඩරෝග බහුල වෙන්න හේතුව මොකක්ද, මනස විකෘති වීමේ හේතුව නිසයි.
මම නම් කියන්නේ ලෝකෙ කොහේ බැලුවත් අපට පේනවා බොහොම නරක ක්‍රමයක්, නරක රටාවක් වර්ධනය වේගෙන එන හැටි, දියුණු නොදියුණු කියලා නැහැ හැම රටකම පාහේ මහා මාරාන්තික උවදුරු ස්වාභාවික විපත්. බලන්න මේ ඊයේ පෙරේදා ඇමෙරිකාව දිහා සිද්ධ වෙච්ච දේ. පසුගිය දවස්වල අපේ රටට සිද්ධ වුණාටත් වැඩිය භයානක ඛේදවාචකයක්. එච්චර ධනවත් රට පවා අද අනෙක් අයගෙන් ආධාර ගන්න තත්ත්වයට පැමිණ තිබෙනවා. මේක පින්වතුනි නිකන් ප්‍රවෘත්තියක් විතරක් නොවෙයි යම් කිසි රහසක් අපට මේකෙන් කියා දෙනවා.