cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
දුටුගැමුණු රජ
අභ්‍යන්තර යුද්ධය සහ මුල් කාලයේ පාලනය
කාවන්තිස්ස රජුගේ මරණයෙන් පසු - කන්ඩුල ඇතාද වැන්දඹු බිසව වු විහාර මහා දේවියද තම භාරයට ගෙන තිබුණු තම බාල සොහොයුරා වු තිස්සගෙන් රාජය බලය ආරක්ෂා කරගැනීමට දුටුගැමුණු රජුට අවශ්‍ය විය. දෙදෙනා අතර ‘කුලංගනිය පිත්ති’ නම් ස්තානයේ දී ඇති වු යුද්ධයෙන් දුටුගැමුණු රජු පරාජ විය. ඔහුගේ පිරිසෙන් මිනිස්සු දහස් ගණනක් වැනසුනේය. දුටු ගැමුණුට ‘මහගමට’ පලා යෑමට සිදු විය. එහිදී ඔහු නැවත වරක් සේනා සංව්ධානය කර තිස්සට එරෙහිව නගරය පෙනෙන තෙක් ස්ථානයේ තැනකදී යුද්ධ කළේය. මෙම අවස්ථාවේදි ඔහු ජය ගත්තේය. තිස්ස පලා ගියේ භික්ෂුවකගේ මෘත දේහයක් ගෙන යන ආකාරයට උපක්‍රමයක් යොදා ගෙනයි. මෙම සිද්ධියෙන් ටික කලකට පසුව විහාර මහා දේවියගේ සහ බෞද්ධ භික්ෂුන් මැදිහත් වීමෙන් කළ උත්සාහයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දෙදෙනා මිතුරු වී පසුව තිස්ස කුමරු රජුගේ ප්‍රධාන සෙන්පතියෙකු බවට පත්විය.
රජරට මුදාගැනීම
තමාගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කර ගැනීමෙන් පසු දුටුගැමුණු රජු උතුර මුදාගැනීමට සැළසුම් කළේය. මෙයට රජරට පමණක් නොව අර්ධ ස්වාධීන පාලන සංස්ථාවන් විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇතුළත් විය. ඒ හැරුණු විට සංඝයා වහන්සේලා පිරිසක්ද ආශිර්වාදය පතා භාවනාව බලාපොරොත්තුවෙන් සර්වඥ ධාතු අඩංගු කොතයක්ද ගෙන යන ලදී. මේ සියල්ල හැරුණු විට ඔහුගේ පියා විසින් දිවයිනේ විවිධ පෙදෙස් වලින් කැදවා පුහුණු කල නන්දි මිත්‍ර, සුරනිමල, මහාසේන, ථෙරපුත්තාභය, ගෝඨයිම්භර, භරණ, වසභ, වේළුසුමන සහ පුස්ස දේව නම් වු දස මහා යෝධයින්ද එක්වූහ. මෙම යුද්ධ ව්‍යාපාරයේදී දුටුගැමුණු විසින් දෙමළ පාලකයින් බොහෝ සංඛ්‍යාවක් පරාජය කරනු ලැබුහ. (මහා වංශය අනුව 32 ක් තරම් සංඛ්‍යාවක්) විජිත නගරය හාර මසක් මුලුල්ලේ වට කිරීමෙන් පසු ආරක්ෂාව සදහා දෙමළ සේනාවෝ උණු දිය හා තාර දුටුගැමුණුගේ ඇතුන්පිට වත් කළහ. මෙම කාලයේදී ඔහු ගැමි ප්‍රධානියෙකුගේ දියණියකු වු රන් එතනා විවාහ කර ගත්තේය. මෙම ගැමි ප්‍රධානියා ඒ වන විට අනුරාධපුරයේ එළාරට තුටු පඩුරු යවමින් සිටි කෙනෙකි. රජුගේ උපාය ශිලි බවත් කණ්ඩුලගේ නිර්භීත භාවයත් යුද්ධයේ ජයග්‍රහණයට ඉවහල් විය. යුද්ධය උච්චස්ථානයට පැමිණියේ අනුරාධපුරයේ නැගෙන හිර දොරටුවේදීය. එහිදි කණ්ඩුල ඇතු අරා සිටි දුටුගැමුණු මහාපබ්බත නම් ඇතු අරා සිටි මහළු එළාර සමග සටන් කොට අවසා‍නයේ හෙල්ලකින් ඇන එළාර ජිවිතක්ෂයට පත් කළේය. මෙම සටන ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීම් වලින් එකකි.
අනුරාධපුරයේදී ලත් දුටු ගැමුණුගේ ජයග්‍රහණය පෙර නොවු විරූ තත්ත්වයකට පත්වුයේ සම්පුර්ණයෙන් වාගේ ශ්‍රී ලංකාවේ පාලනය ඔහුට නතු වීම නිසයි. එසේ වුවත් එපමණකින් ඔහුගේ දුෂ්කර තත්වය නිම නොවිනි. ඔහු පරාජයට පත් කල එළාර චෝල අධිරාජ්‍යයෙන් පැමිණි රජ කෙනෙකු වුවත් ඔහු ඉතා යුක්ති ගරුක ධාර්මික රජේකු ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත්වී තිබිණ. දුටු ගැමුණු වෙනත් අයට වඩා වෙනස් මගක් ගෙන මියගිය එළාර රජුට පුජනීයත්වයක් දෙනු පිණිස එළාරගේ දේහය ආදාහනය කර සොහොන් ගෙයක් තනවා එම සොහොනට ගරු කළ යුතු බවට නියෝග පැනවීය. තවදුරටත් කියතොත් ඔහුගේ කීරිතිමත් ජයග්‍රහණය ගැන මෙනෙහි කරද්දි ඔහුට සතුටක් නොදැනුනේ ලක්ෂ ගාණක් ජීවිත විනාශ වු හෙයිනි. මෙය සනාථ වන්නේ වංශ කථා වලට අනුව (68 සහ 69 අතර) ඔහු විසින් කළා ගේ සැළකෙන ස්ථුප, විහාර ආරාම, පුජනීය ස්ථාන ඇතුලු අප්‍රමාණ වු ආගමික ගොඩනැගිලි ගැන කල්පනා කරන විටය.
පාලනය සහ ඉදිකිරීම් වැඩ
දුටුගැමුණු රජතුමාගේ කාලයේ ඔහු විසින් කරවන ලද අප්‍රමාණ ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති හැරුණු විට ඔහුගේ පුතා සහ ඔහු අතර තිබුණු භේදය ද සැළකිය යුතු කරුණක් විය. ඔහුගේ පුතා සාලිය නොහොත් සාලිරාජකුමාර අශෝකමාලාදේවී නොහොත් අශෝකමාලා නම් රොඩී කුල තරුණියක හා පෙමින් වෙළුණේය. මෙම තරුණිය සිංහල සමාජය විසින් පහත් යයි සළකන රොඩී කුලයේ තරුණියකි. සාලිය ඇයගෙන් වෙන්වීමට අකමැති වී සිහසුන ද ප්‍රතික්ෂේප කළේය. රජු සහ පුතා අතර ඉන් පසු සිදු වූ සමගියක් ගැන මහා වංශයේ සඳහන් නොවෙතත් ජන කථාවල කියැවෙන්නේ රජතුමාගේ ආශීර්වාදය දෙදෙනාට ලැබුණු බවයි.
ලක්දිව දුටුගැමුණු රජතුමාගේ රාජ්‍ය කාලය තුළ අරාබිය, පර්සියාව සහ සමහර බටහිර රටවල් සමග වෙළඳ සබඳතා ඉතා හොඳින් තිබුණු බව සඳහන් වේ. මෙයට රෝම රාජ්‍යය ද ඇතුළත් වූයේ යැයි කිව හැක.
තමන්ගේ රාජ්‍ය බලය හොඳින් තහවුරු කර ගත් පසු දුටුගැමුණු රජතුමා විශාල ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘති ආරම්භ කළේය. එයින් බොහොමයක් අද ද අනුරාධපුරයේ සුරැකිව තිබේ. දුටුගැමුණු රජුගේ ජීවිතයේ සෑම දෙයක්ම මෙන් සෑම ඉදිකිරීමකම ආරම්භය හා සම්බන්ධ ඓතිහාසික ප්‍රබන්ධයක් තිබේ. එයින් බොහොමයකින් පුරාණ සිංහල සමාජයේ තොරතුරු හා අභිලාෂයන් හෙළි වේ.
දුටුගැමුණු රජතුමා ලෝහ ප්‍රාසාදය තැනීමට ද නියෝග කළේය. එය මහල් නමයකින් යුක්තව සංඝයා වහන්සේලා උදෙසා ඉදිකරන ලදී. තඹ තහඩු සහිත වහලකින් යුත් නිසා එයට ඒ නම ලැබිණ. භික්ෂුන් වහන්සේලා පිරිසක් එක් දෙව්ලොවකදී දුටු ප්‍රාසාදයක හැඩය ගෙන එය නිර්මාණය කරන ලදැයි කියවේ. එම භික්ෂූහු සැළසුම රතු ආසනික් වලින් ලිනන් රෙද්දක ඇඳ රජු වෙත එවා ඇත.
සමහර විට ඔහුගේ ඉතාම ප්‍රසිද්ධ නිර්මාණය මහාථූපය නොහොත් ස්වර්ණමාලී චෛත්‍යය ලෙසින් ද හැදින්වෙන රුවන්වැලි සෑය විය හැක. එය තනන ලද්දේ බුදුන්ගේ ද්‍රෝනයක් ධාතුන් වහන්සේලා නිදන් කිරීම පිණිසයි. එය තැනීම ආරම්භ කරන ලද්දේ වෙසක් මස පුර පසලොස්වක දිනකයි. (බුදුන්ගේ ඉපදීම, බුදුවීම හා පිරිනිවන්පෑම සිදු වූයේ වෙසක් පුර පසලොස්වක දිනයේදී ය.) කුඩු කරන ලද ගලක් අත්තිවාරම ලෙස යොදා ගැනුණි. ගල් නියම ස්ථානයට ඇතුළු කිරීමට ඇතුන්ගේ සහය ලබා ගැනුණි. මේ සඳහා යෙදූ ඇතුන්ගේ පාදවලට සම් ආවරණ යොදා තිබුණි. දුටුගැමුණු රජු තමාම ගොස් මෙම කාර්යයන් අධීක්ෂණය කළේය. ගොඩනැංවීම් කෙරෙන තැන්වල හිඳ ධාතු ගර්භය නිම කරන අයුරු සහ අසිරිමත් පෙළහර මැද ධාතුන් වහන්සේලා තැන්පත් කරන අයුරු ද බලා සිටි බව කියැවේ. ථූපයක් පිළිගැන්වීම පිළිබඳ විස්තර මහාවංශයේ 29 වෙනි පරිච්ඡේදයේ විස්තර කර ඇත. එහි සඳහන් වන අන්දමට ඉන්දියාවේ නොයෙක් ප්‍රදේශවලින් පැමිණි මහරහතන් වහන්සේලා ද ඉන්දු - ග්‍රීක භික්ෂූ නමක් වූ මහාධර්මරක්ෂිත හිමි යටතේ කොකේසස් හි ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවෙන් 30000 ක් වූ මහරහන්වහන්සේලා ඇතුළු ලක්ෂ ගණනින් ගිහි පැවිදි සැදැහැවත් පිරිස් පැමිණි බව මහාවංශයේ සඳහන් වේ.
තවත් සැළකිය යුතු කාර්යයන් අතරට (වර්තමාන බිහාරය) මුන්ඩේස්ශ්වරී හි ස්ථූපයක් තැනීම ද සඳහන් වේ.රජ තුමාගේ නිර්මාණය න් සදහා දායකත්වය සැපයූ අය අතර දසමහ යෝධයන් ඉතා වැදගත් වේ.
අනර්ඝ නිර්මාණ දායකත්වය
අනුරාධපුරය අලංකාර මෙන්ම ඵෙතිහාසික වටිනාකමක් ඇති නගරයක් ලෙස දියුණු කිරී‍‍මට දුටුගැමුණු රජතුමාගෙන් සිදුවුනු මෙහෙය ඉතා වැදගත්ය. මෙතුමා ඉදිකල පළවෙනි නිර්මාණය වන මිරිසවැටිය ‍ඉතා වැදගත්ය. ලෝවාමහාපාය නම් වූ භික්ෂූන් වහන්සේලා උදෙසා ඉදිවුනු ලැගුම්ගෙය ද මෙතුමාගේ වැදගත් නිර්මාණයකි. තවද මෙතුමා ඉදිකළ රුවන්වැලිසෑය අග්‍රගන්‍ය නිර්මාණයකි. අනුරාධපුර නගරයෙ‍‍හි ‍පිහිටි පූජනීය දාගැබකි, රුවන්වැලිසෑය දාගැබ. ජනතා වන්දනා මානයට‍ ලක්වන මෙම පුජනීය ‍ස්ථූප, ගෘහ නිර්මාණ සහ ඉදිකිරීම් කර්මාන්තය අතින් පළමු ස්ථානයට‍ පත්ව ඇත.දුටුගැමුණු රජතුමා නිර්මාණය කළ මෙම අනර්ඝ දාගැබ මහාථුප, ස්වර්ණමාලි ‍දාගැබ සහ රත්නමාලි මහ දාගැබ යන නම් වලින් ද ‍හැදින්වෙයි. රුවන්වැලිසෑ ‍දාගැබ බුද්ධ පාදස්පර්ශයෙන් නැහැවුන සොලොස්මස්ථාන වලින් එකක් වන අතර අනුරාධපුර පුජනීය නගරයට අයත් අටමස්ථාන‍ වලින් ද එකකි. රුවන්වැලි ස්ථූපය උසම දාගැබ් වලින් එකක් වන අතර 20 වන සියවසේ ප්‍රතිසංස්කරණයෙන් පසුව උසින් අඩි 338 ක් වේ. වට ප්‍රමාණය (මුල් පේසාවේ) අඩි 942 ක් වෙයි. වට ප්‍රමාණය (ගර්භයේ මුල) අඩි 807 කි. රුවන්වැලිසෑයේ විවිධ අංගයන් වල උස,පළල,දිග ආදිය මෙසෙයි.(20 වන සියවසේ ප්‍රතිසංස්කරණයෙන් පසුව) (මිනුම් ඒකකය - අඩි)
රුවන්වැලිසෑය ගොඩනැගීම
මේ පිළිබඳව දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා විසින් වෙසක් දිනයක ලියන ලද ශිලා ලේඛනයකට අනුව දුටුගැමුණු රජතුමා විසින් රුවන්වැලිසෑය දාගැබ නිර්මාණය කරන ලදි.
දාගැබ අංග නිර්මාණය ඇරඹුනි. ඉන්දියාවෙන් පැමිණි භික්ෂූන් වහන්සේලාගේත් ලාංකීය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේත් පූර්ණ මගපෙන්වීම ලැබිණි. බුද්ධපරිනිර්වාණයෙන් පසු උන්වහන්සේගේ ධාතු රටවල් අටකට පිටත්කර අතර මෙම රටවල දාගැබ් තනවා ධාතු තැන්පත් කරන ලදි. ඉන් ලැබුන ධාතු රුවන්වැලිසෑය දාගැබ තුළ ද තැන්පත් කර ඇත.
රජුගේ මරණය
රුවන්වැලි මහා සෑය සාදා නිම කිරීමට පෙරාතුව දුටුගැමුණු රජතුමා රෝගාතුර විය. නමුත් රජුගේ ආශාව වූයේ වැඩ අවසන් වු දාගැබට වන්දනා කොට තම අවසන් හුස්ම හෙලීමයි.‍ මෙය දන්නා රජුගේ සොයුරු සද්ධාතිස්ස රජතුමා ගොඩනගමින් සිටි දාගැබ සුදු රෙදිවලින් වටකර වැඩ නිමකරන ලද අලංකාර රුවන්වැලිසෑය දාගැබ සේ දුටුගැමුණු රජතුමාට පෙන්වන ලදි. සත්‍ය වශයෙන්ම මෙය තමා නිර්මාණය කරන ලද රුවන්වැලිසෑය දාගැබ යැයි සිතූ රජු කිරි පැහැයෙන් බබළන දාගැබ දෙස බලාගෙනම ඵයට වදිමින්ම තම අවසන් හුස්ම පොද වා තලයට මුදා හැරියේය. පසුව තුසිත දෙව්ලොව දිව්‍ය රජකුව ඉපදුනා යැයි කියැවේ. පසුව සද්ධාතිස්ස රජතුමා විසින් වැඩනිමවා රුවන්වැලිසෑය දාගැබ වන්දනාමානයට පූජා කරන ලදි. අවසානයේදී සද්ධාතිස්ස රජතුමා ද තුසිත දෙව්ලොවම ඉපදුනු බව සදහන් වෙයි.
අනාගත මෛත්‍රී බුදුන් කල උන්වහන්සේගේ දකුණත් සව්ලෙස දුටුගැමුණු රජතුමා ද වමත් සව්ලෙස සද්ධාතිස්ස රජතුමා ද කාවන්තිස්ස රජතුමා සහ විහාරමහා දේවිය අනාගත මෛත්‍රී බුදුන්ගේ මව සහ පියා බව ද සදහන් වෙයි. කාවන්තිස්ස රජතුමාගේ බාලම සොයුරිය අනුලා කුමරිය මෛත්‍රී බෝධිසත්වයන්ගේ බිසව වන අතර දුටුගැමුණු රජතුමාගේ පුත් සාලිය කුමරා මෛත්‍රී බෝධිසත්වයන්ගේ පුතු බව ද සදහන් වෙයි. අනාගත මෛත්‍රී බුදුන්ගේ අග උපස්ථායිකාව වෙනු යැයි සැලකෙන්නේ දුටුගැමුණු රජතුමාගේ මෙහෙසිය වූ රංමැණිකා දේවියයි. ශෝභා දේවියගේ දියණිය මෛත්‍රී බුදුන්‍ගේ උපස්ථායිකාවක් වන බව මහාවංශයේ ද සදහන් වෙයි‍.
දුටුගැමුණු මුලාශ්‍ර වලින් සදහන් වන අකාරයට, වමත් ශාඛාව ඔහුගේ සහොදරයා යැයි සදහන් වේ. කෙසේවුවත් අග්‍ර ශාවකයන් බිහි විම එකම ස්ථානයකින් සහා එකම පවුලකින් සිදු නොවන බවත්, එය පෙර ආත්මභාව වල සිට පැමිනෙන බවත්, පරමි සම්පුර්ණ වීම සදහා යම් තැනක දකුණු ශඛාව පහල වේද, එම රටේ දකුනේ පලාත විය යුතුය. වම් ශාඛාව රටේ වම් පලාතෙන් විය යුතු යැයි, එසේම, මහා බොසතාණන් වහන්සේද වම් ශාඛාව; දකුණු ශාඛාව පහල වෙත්ම උන්වහන්සේද පහල වෙන බවත්, ලංකාවෙ වෙසු මුනිවරු රිශිවරු සදහන් කරයි. නමුත් මෙය මහාවංශයේ සදහන් නොවේ.
විශිෂ්ටත්වය
තුන්සිංහලය ම ඵක්සේසත් කල පළමු මහා නිරිදාණන් වනුයේ දුටුගැමුණු රජතුමාය. මහා වංශයේ වීරයා ලෙස සිංහල වංශ කථා‍වෙහි මෙතුමා හැදින්වෙයි. විදේශීය ආක්‍රමණ වලින් රට ආරක්ෂා කර ගනිමින් සශ්‍රික රාජ්‍යයක් බිහිකිරීමෙහිලා මෙතුමා විශාල කාර්යක් ඉටු කරන ලදි.
මෙවාද බලන්න
<
මුරගල
පූජනීය ස්ථානයකට, හෝ රාජකීය ස්ථානයකට පිවිසෙන දොරටු අභියස පියගැටපෙළ පාමුල සඳකඩපහණ දෙපස පිහිටන මුරගල හෙළ කලාකරුවාගේ මා හැඟි නිර්මාණයකි. දිගු කලක් මුළුල්ලේ විකාශනය වූ මුරගල ආරක්ෂක ගල්, දොරටුපාල ගල් නමින්ද හැඳුන්වයි.
මුරගලෙහි ආරම්භය
thumb|මිහින්තලය කළුදිය පොකුණ පිහිටි කැටයම් රහිත මුරගලක් ආරම්භයෙහි හුදු ගල් පතුරක් පමණක් ම වූ මුරගල, කොරවක්ගල සඳහා වූ කූඤ්ඤයක්විය. උදාහරණ වශයෙන් සඳහන් කළ හැකිය. පළමුවෙන් ගලෙහි උඩු අයින් අර්ධ කවාකාරව කපා එය විචිත්‍රකිරිම අරඹා ඇත. යටිකුරු පලිහ නමින් හැඳින්වෙන මෙබඳු මුරගල් බුත්තල ‍කෝරළයේ ගල්බුදුන්තැන්නෙන් හමුවේ
පුන්කළස සහිත මුරගල
thumb|left|පුන්කළස සහිත මුරගලක් දේශීය සංස්කෘතියේ අනන්‍යතාවය දනවන පුන්කළස මුල්කාලීනව මුරගලට එක් විය. සෞභාග්‍යය, සශ්‍රීකත්වය, දියුණුව හොබවන පුන්කළස ප්‍රථම භාගයේ රේඛාවකින් සටහන්ව ක්‍රමයෙන් විසිතුරු විය. ඇති මුරගල් මීට උදාහරණ වේ. මින් විශිෂ්ට මුරගල වන්නේ නෙළුවිල මුරගලයි.
වාමනයා සහිත මුරගල
thumb|අභයගිරිය වාමනයා සහිත මුරගලක් හාස්‍ය රස දනවන බහිරවයා සහිත මුරගල මුරගලෙහි දෙවන අවස්ථාවයි. බහිරව මුරගල ප්‍රධාන කොටස් දෙකකි. ඉන් බහිරවයාගේ හිස මත හක්ගෙඩියක සළකුණක් සහිත මුරගල සංඛ ලෙසත්, පද්මයක සළකුණ සහිත මුරගල පද්ම ලෙසත් හැඳින්වෙයි. මෙබඳු මුරගල් බහුලව දැකගත හැකිවේ. කුවේරයාගේ පරිවාර ජනයා (පද්ම නිධි සහ සංඛ නිධි) මෙනම් වූ බව සෙනරත් පරණවිතාන මහතාගේ අදහසයි. මෙබඳු මුරගල් දක්නට ලැබේ. තොලුවිල දක්නට ඇති මුරගල් ඉන්දීය කැටයම් ආභාෂය ලබා ඇති බව පෙනේ.
නා රුව සහිත මුරගල
thumb|left|කුට්ටම් පොකුණ නා රුව සහිත මුරගලක් නා රුව සහිත මුරගල්, මුරගල් වශයෙන් නොසැලකෙන බව චාල්ස් ගොඩකුඹුර මහතාගේ අදහසයි. කෙසේ වෙතත් මේ යුගයේ බහිරව විමානයට නාගයකු රිංගා ගැනීමට දැරූ උත්සාහයක් මුරගලේ විකාශනය තුළ පෙනේ. නා රුව සහිත මුරගල් විශේෂයෙහි ද වර්ග දෙකක් දැකගත හැකිය. එනම් පෙන පහක් සහිත නාග රුව සහ පෙන හතක් සහිත නාග රුව සහිත මුරගල් වශයෙනි. alt=camebridge|thumb|camebridge මෙබඳු මුරගල් හමුවේ. මේ මුරගල් ජලය සංකේතවත් කළ බවට විශ්වාසයක් පවතී.
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
ප්‍රවර්ගය:මුරගල්
විනෝදාස්වාදය
විනෝදාස්වාදය යනු ඔනැම කියාව
දුර්ගා දේවිය
දුර්ගා (සංස්කෘත: दुर्गा)දේවිය යනු වඩාත්ම ජනප්‍රිය හින්දු දෙවඟනන් අතුරින් අයෙකි. ඇය උත්තරීතර මව් දෙවඟන වන මහාදේවියගේ ප්‍රධාන ස්වරූපයන්ගෙන් එක් ස්වරූපයක් ලෙස වන්දනාමාන කරනු ලබන අතර හින්දු බැතිමතුන් අතර වඩාත් ජනප්‍රිය හා පුළුල් ලෙස ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වූ ස්වරූපයකි. දේවී භාගවත පුරාණයට අනුව ඇය භුවනේශ්වරී දේවියගේ ප්‍රධාන ස්වරූප පහෙන් එකකි. ඇගේ පුරාවෘත්තය කේන්ද්‍රගත වන්නේ සාමය, සමෘද්ධිය සහ ධර්මයට එරෙහි වන යහපත් බලවේගයන්ට එරෙහිව සංග්‍රාම කිරීම වටා ය. දුර්ගා දේවිය පීඩිතයන්ගේ විමුක්තිය සඳහා දුෂ්ටයන්ට එරෙහිව ඇගේ දිව්‍ය උදහස මුදාහරින බව විශ්වාස කෙරේ. ආගම සහ කලාව පිළිබඳ ඉතිහාසඥයින් දුර්ගා දේවියගේ ඉතිහාසය ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය දක්වා දිවයන බව පවසයි. මුල් වෛදික ග්‍රන්ථවල ඇය පිළිබඳ ඉඟි කිහිපයක් ඇති අතර පුරාණ සම්පාදනය කරන යුගය වන විට ඇය ස්වාධීන දෙවඟනක් ලෙස ඉස්මතු වේ. හින්දු ආගමේ එක් නිකායන් වන ශක්ත නිකාය තුළ ඇය වැඩි වශයෙන් වන්දනාවට පාත්‍ර වේ.
නිරුක්තිය
දුර්ගා (दुर्गा) යන වචනයේ අර්ථය වන්නේ "අපරාජිත", පහර දිය "නොහැකි" හෝ '' කිසිවෙකුට ලං වීමට නොහැකි" යන්නයි.
ඉතිහාසය සහ ලිඛිත සාධක
දුර්ගා දේවිය හා ඇයගේ විවිධාකාර ස්වරූප පිළිබඳව ක්‍රිස්තු යුගය ආරම්භයත් සමඟ විවිධ වීර කාව්‍යන් තුළ රචනා කෙරිණි. මහාභාරත තුළ යුධිස්තිර සහ අර්ජුන විසින් දුර්ගා දේවිය උදෙසා ස්තෝත්‍ර ගායනා කෙරූ බව දක්වා ඇත. එමෙන්ම මාර්කන්ඩේය පුරාණයේ තිබෙන දේවී මාහාත්ම්‍යම් තුළත් දේවී භාගවත පුරාණය ආදි ග්‍රන්ථ තුළත් දුර්ගා දෙවඟන පිළිබඳව විශේෂයෙන් සඳහන් වේ.
මූලාරම්භය
thumb|වම|නාගර්ජුනි ගුහාවක තිබෙන ඉපැරැණි සෙල් ලිපියක් |169x169පික් 1916 දි ඉතිහාසඥයෙකු වන රාම්ප්‍රසාද් චන්ද දක්වන අකාරයට දුර්ගා දේවිය ඉන්දියානු මහද්වීපය පුරා ක්‍රමයෙන් සංක්‍රමණය වූවකි. ඔහුට අනුව දුර්ගා දේවිය මූල ස්වරූපය යනු හිමාලයේ, වින්ද්‍යාවේ සහ අභිරා ගෝත්‍රිකයන් වන්දනා කළ දේවතාවියන්ගේ සංකලනයකි.
ශිලාලේඛනයන්ට අනුව දුර්ගා දෙවඟන ඉතාමත් පැරණි දෙවඟනක් වේ. සිද්ධමාත්‍රිකා ලියවිලි වල සෙල් ලිපි වලට අනුව සහ නාගර්ජුන ගුහාවන් තුළ ඇය සහ මහිෂාසුර අතර ඇති වූ සංග්‍රාමය පිළිබඳව දක්වා ඇත.
ප්‍රතිමාශිල්පය
දුර්ගා දේවිය තුළින් වීරත්වය සංකේතවත් කෙරේ. ප්‍රධාන වශයෙන් ස්වරූප ත්‍රිත්වයක් ඔස්සේ ප්‍රකට වේ. එනම් මහාලක්ෂ්මි දුර්ගා (මහිෂාසුර-මර්ධිනි), මහාසරස්වති දුර්ගා (කෞෂිකි) සහ මහකාලි දුර්ගා ලෙසිණි. එයිනුත් දුර්ගා දේවියගේ වඩාත් ප්‍රචලිත ස්වරූපය වන්නේ මහිෂාසුර-මර්ධිනි ස්වරූපයයි. එහිදි ඇය අෂ්ටබුජ (අත් අටක්), දසබුජ (අත් දහයක්) සහ අෂ්ටදසබුජ (අත් දහඅටක්) සහිතව නිරූපණය කරයි. දුර්ගා මෑණියන්ගේ ප්‍රමුඛ වාහනය වන්නේ කේසර සිංහයාය. මහිෂාසුර-මර්ධිනි ස්වරූපයේදි දෙවියන් විසින් ඇයට ලබා දුන් විවිධ අස්ත්‍ර දරා සිටින අතර එවායෙ සංකේත රාශියක් තිබේ.
දුර්ගා දෙවඟන තුළින් විශ්ව මාතාවගේ බෞතික නිර්මාණය පිළිබිඹු වන්නේ මේ ආකාරයට විවිධ දෙවිවරුන්ගේ අස්ත්‍රයන් දරා සිටින හෙයිනි. පුරාවිද්‍යා සොයාගැනීම් වලින් සනාථ වන අකාරයට දුර්ගා දේවියගේ මෙම ස්වරූපය ඉන්දියාවේ ප්‍රචලිත වන්නේ සිව්වන ශතවර්ෂයේදී පමණය. මහාචාර්‍ය ඩේවිස් කිංස්ලී පවසන ආකාරයට දුර්ගා ස්වරූපය ඇතැම් දේවස්ථාන වල ඇති උනේ මහාවිද්‍යන් හී සහ සප්තමාත්‍රිකා වල කොටසක් වශයෙනි. සුප්‍රසිද්ධ හින්දු දේවස්ථාන තුළ දුර්ගා දේවිය සිතුවම් දේවී මාහාත්ම්‍යම් හී පැවසෙන ආකාරයට සිතුවම් කර ඇත.
පූජා සහ උත්සව
thumb|දකුණ|දුර්ගා පුජා උත්සව දුර්ගා වන්දනය නගෙනහිර ඉන්දියාව සහ නෙපාලයේ ශක්ත බැතිමතුන් අතර වඩාත් ප්‍රචලිතය.
දුර්ගා පූජාව
මාර්කණ්ඩේය පුරාණයට අනුව දින 9ක් හො 4ක් පැවැත්විය හැකිය. දින 4 දුර්ගා පූජාව බෙංගාලය, ඔඩිශාව, ඇසෑමය, බිහාරය ආදි ප්‍රදේශයන්හී වඩාත් ප්‍රචලිතය. එය පැවැත්වෙනුයේ හින්දු දින දර්ශනයට අනුව අශිවින මාසයේය. (සැප්තැම්බර් සහ ඔක්තෝබර් අතර කාලය) සරත් ඍතුවේ පැවැත්වෙන් බැවින් එයට ශාරදීය දුර්ගා පූජාව සහ අකාල බෝධන් නමින් හැඳින්වේ. බෙංගාල සම්ප්‍රදාය අනුව දුර්ගා පූජාව සඳහා මැටියෙන් නිර්මාණය කළ ප්‍රතිමා භාවිතා කරයි. ප්‍රතිමා නෙළන විට එයට වෛශ්‍යාවකගේ නිවසෙන් ලබා ගත් පස් ස්වල්පයක්ද එක් කිරිම බෙංගාලයේ එන සිරිතකි. එහිදි උතුරු ඉන්දියානුවන් දින 9ක් පුරා දෙවඟන උදේසා භක්ති සේවය කරන අතර බෙංගාලි වැසියන් අවසාන දින සතරෙහි පමණක් එය උත්සවාකාරයෙන් සමරණු ලබයි.
එංගලන්ත ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා තරග සංචාරය 2003
තරග 3කින් සමන්විත එදිජා තරගමාලාව 1-0 කින් සහ තරග 3කින් සමන්විත ටෙස්ට් තරගමාලාවද 1-0 ලෙස ජයගැනීමට ශ්‍රී ලංකාව සමත් විය.
එදිජා තරගමාලාවේ අවසන් තරග 2 අතහැර දමන ලදී.
යොමුව
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් - ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට්
උඩවලව ජාතික උද්‍යානය
උඩවලව ජාතික වනෝද්‍යානය ශ්‍රි ලංකාවෙ සබරගමුව සහ ඌව පළාත් වලට මායිම්ව පිහිටයි. වලවේ ගඟ හ‍රස් කර උඩවලව ජලාශය ඉදි කිරීම නිසා අසරණවු සතුන්ට රැකවරණය සැපයීම මෙන්ම ජලාධාරක ප්‍රදේශය ආරක්ෂා කර ගැනීම උඩවලව ජාතික වනෝද්‍යානය නිර්මාණය කිරීමට හේතු විය.වෙන් ක‍ර ඇති භූමි ප්‍රමානය හෙක්ටයාර 30,821( වර්ග මීටර් 119.00) අතර 1972 ජූනි 30 දින පිහිටුවන ලදී.උද්යානය පිහිටුවීමට පෙර එම ප්‍රදේශය හේන් ගොවිතැන සඳහා යොදාගැනුනි.එම ප්‍රදේශය වනෝද්‍යානයක් ලෙස පර්කාෂයට පත් කල පසු ගොවීන් ක්‍රමයෙන් ඉවත් කරන ලදී. වනෝද්‍යානය කොළඹ සිට කිලොමීටර් 165 පමණ දුරින් පිහිටයි. උඩවලව වනෝද්‍යානය ජලජ පක්ෂීන්ට සහ අලින්ට වැදගත් වාස භූමියකි.මෙය සංචාරකයින්ගේ ජනප්‍රිය නැවතුම්පොළක් වන අත‍ර දිවයිනේ තෙවන වැඩිම සංචාරකයන් පිරිසක් පැමිණෙන වනෝද්‍යානයද වේ.(මෙය නැරඹීමට නම් මුදල් ගෙවිය යුතුය.💸)
භෞතික ලක්ෂණ
උඩවලව ජාතික උද්‍යානය ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත් සහ වියළි කළාප වලට මායිම්ව පිහිටයි.තැනිතාලා වලින් භූමිය ඝහන අත‍ර කඳු සහිත බවක්ද දක්නට ඇත.කල්තොට කඳු වැටිය සහ දියවිනි ඇල්ල උද්‍යානයේ උතුරැ දෙසින් පිහිටන අත‍ර ඒ සමඟ බඹ‍රගල සහ රෙමිනිකොත පිහිටයි.මධ්‍ය වාර්ෂික වර්ෂාපතනය මිලිලීටර් 500 (අඟල් 59) පමණ වේ, වැඩිපුරම වාර්ෂාව ඇදහැලෙනනුයේ ඔක්තෝම්බර් සිට ජනවාරි සහ මාර්තු සිට මැයි දක්වාය. මධ්‍ය වාර්ෂික උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 27–28(ෆැරන්හයිට් අංශක 81–82) පමණ වන අත‍ර සාපේක්ෂ ආර්ද්තාවය 70% සිට 82% දක්වා වේ.හොඳින් ජලය බසින රත්-දුඹුරැ පැහැ පස මිටියාවතේ අග හමුවන ජලය අඩුවන බසින අලු පැහැ පස් අත‍්ර අතිප‍්රමුඛ පස් වර්ගයකි.
ප‍රිස‍ර විද්‍යානුකූලව
ජලාශය අවට වගුරැ බිම්, තණ භූම සහ වනාන්ත‍ර සිය ජන්ම භූමිය ක‍රගෙන ඇත.ජලාශය තුළ ඇති අජීවී ගස් අමුණ ඉදිකිරීමට පෙර පැවති වනය පිළිබඳ විස්ත‍ර කියාපායි.විවිධ ඇල්ගා පැළෑටි වර්ග Pediastrum සහ Scenedesmus spp. ජලාශයේ දක්නට ඇත.පුරාණ හේන් ගොවිතැන් නිසා ඇති වූ විවෘත තණ බිම් බොහෝ දැකිය හැක.අමුණට පහළින් දකුණු මයිමට එපිටින් තේක්ක වගාවක් දැකිය හැක.මෙය වගා ක‍ර ඇත්තේ උද්යානය ප‍්රකාශයට පත් කිරීමට පෙරය.මෙහි ශාඛ විෂේශ 94, මාලු විෂේශ 21, උහය විෂේශ 12, උරග විෂේශ 33, පක්ෂී විෂේශ 184(සංක්‍රමණික විෂේශ 33 ) ක්ෂීරපායී විෂේශ 43 වාර්තා වී ඇත. මෙයට අමත‍රව සමනලුන් විෂේශ 135 ද සොයාගෙන ඇත.
ශාක ප්‍රජාව
උඩවලවෙන් හමුවන ශාක ප්‍රජාව අතරින් Hopea cordifolia, Memecylon petiolatum, Erythroxylon zeylanicum, සහ Jasminum angustifolium ආවේණික ශාඛ අත‍ර ප‍්රදාන තැනක් ගනී. Hopea cordifolia සමඟ Terminalia arjuna, Panicum maximum සහ Imperata cylindrica ගඟ ඔස්සේ හමුවන අතර ඒවා අලින් සඳහා හොඳ ආහාර ප්‍රභව වේ. Chloroxylon swietenia, Berrya cordifolia, Diospyros ebenum, Adina cordifolia, Vitex pinnata, Schleichera oleosa, සහ Diospyros ovalifolia සුලභ උසින් වැඩි ශාඛ වේ.මෙම වනාන්තරයේ ඇති Terminalia bellirica සහ Phyllanthus emblica යන පළෑටි ඖෂධීය වටිනාකමකින් යුක්ත ය. තණ බිම් වල Cymbopogon confertiflorus තණකොළ විෂේශයත් Grewia tiliifolia පඳුරුත් සුලබය.
ක්ෂීරපායීන්
. විව්ර්‍ත වාස භූමි තුළ ජීවත් වන ශ්‍රී ලංකාවේ අලින් ට උඩවලව ජාතික උද්‍යානය වැදගත් වාස භූමියක් වේ. 250 කටත් වඩා විශාල අලි රැළක් ස්ථිර වාසස්ථාන ළෙස මෙම උද්‍යානෙයෙහි වෙසෙන නිසා අලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් මෙම උද්‍යානයට ඇදී ඒ. උඩවලව අලි ස්ංක්‍රමණ නිවාසය 1995 දී අතහැර දමන ලද අලි පැටවුන් බලා ගැනීම සඳහා පිහිටුවන ලදී. නිසි වයසට පත් වූ පසු 1998 දී හා 2000 දී අලි පැටවුන් නම දෙනෙකු අවස්ථා දෙකක දී ද තවත් අලි පැටවුන් අට දෙනෙකු 2002 දී ද උද්‍යනයට නිදහස් කරෙන ලදී.
Rusty-spotted Cat, Fishing Cat සහ Sri Lankan Leopard යන සතුන් දැනට උඩවලව වනෝද්‍යානයේ වෙසෙන පවුලේ සාමාජිකයන් වේ. Sri Lankan Sloth Bear දුර්ලභත්වය නිසා කලාතුරකින් දක්නට ලැබේ. අනෙකුත් ක්ෂීරපායීන් අතර Sri Lankan Sambar Deer, Sri Lankan Axis Deer, Indian Muntjac, Sri Lankan Spotted Chevrotain, Wild Boar සහ Water Buffalo වේ. Golden Jackal, Asian Palm Civet, Toque Macaque, Tufted Grey Langur සහ Indian Hare යන සතුන්ද මෙම උද්‍යානය වාසස්ථාන කෙරගෙන සිටියි. 1998 දී කරන ලද අධ්‍යනයක් මගින් Golden Palm Civets සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් මෙම වනාන්තරය වාසස්ථාන කොට ගෙන සිටින බව සොයාගෙන ඇත. මීයන් විශේෂ වර්ග පහක් ද මේ වනාන්තරය තුලින් වාර්තා වී ඇත. යාල ජාතික වනෝද්‍යානයෙන් හමු වූ ආවේනික Ceylon Spiny Mouse උඩවලව තුලින් ද 1989 දී වාර්ථා විය. Indian Bush Rat සහ mongooses විශේෂ 3 ක් ද ජාතික වනෝද්‍යානයෙන් වාර්තා වී ඇත.
පක්ෂීන්
උඩවලව පක්ෂීන් නැරබීමටද හොඳ භූමි භාගයකි. නේවාසික අභිජනන පක්ෂීන් අතර Sri Lanka Spurfowl, Red-faced Malkoha, Sri Lanka Grey Hornbill, Brown-capped Babbler, සහ Sri Lanka Junglefowl යන පක්ෂීන් වේ. White Wagtail සහ Black-capped Kingfisher කලාතුරකින් පැමිණෙන ස්ංක්‍රමිණික පක්ෂීන් වේ. cormorants, the Spot-billed Pelican, Asian Openbill, Painted Stork, Black-headed Ibis සහ Eurasian Spoonbill යන පක්ෂීන් ද ඇතුලත්ව විවිධ ජලජ පක්ෂි ප්‍රභේධයන්ද මෙම උද්‍යානය වෙත පමිණේ. විව්ර්‍ත උද්‍යාන ප්‍රදේශ White-bellied Sea Eagle, Crested Serpent-eagle, Grey-headed Fish Eagle, Booted Eagle, සහ Changeable Hawk-eagle වැනි පක්ෂීන් උද්‍යානය වෙත ආකර්ෂණය කරයි. Indian Roller, Indian Peafowl, Malabar Pied Hornbill සහ Pied Cuckoo ඇතුළු භූමි පක්ෂීන් බහුලය.
ආලෝකෝ උදපාදි
ආලෝකෝ උදපාදි  යනු ප්‍රදර්ශනය කල සිංහල චිත්‍රපටයකි. එයට පදනම් ව ඇත්තේ අනුරාධපුරයේ රජකම් කළ වළගම්බා රජුගේ කතාව යි. චත්‍ර වීරමන් අධ්‍යක්ෂණයෙන් ද තුසිත විජයසේන නිෂ්පාදනයෙන් ද දායක වන මෙම චිත්‍රපටය සියවස් ගණනක් පුරා මුඛ පරම්පරාගත ව පැවතගෙන ආ බුද්ධ භාෂිතය ගැටුම් පිරි අවධියක දී ග්‍රන්ථාරූඪ වන ආකාරය වටා ගෙතී ඇත.
උඩවලව ජාතික උද්‍යානය
උරගයින් සහ මත්ස්‍යයින්
කටුස්සන්,කිඹුලන්, කබ‍රයින් සහ සර්ප විශේෂ 30ක් උද්‍යානයෙන් සොයාගෙන ඇත.Garra ceylonensis උද්‍යානයෙන් සොයාගෙන ඇති ආවේණික මත්ස්‍යයෙකි.
සංරක්ෂණය
ස්වහාවික වනය විනාශ ක‍්රමින් පයින් සහ කපුරු විශේෂ වහා කිරීම වලවේ ගඟේ ජල මට්ටම අඩු වීමට හේතු වී ඇත.මනුෂ්‍ය ජනාවාස,හොර දඩයම්,මැණික් කැණීම්, නීති විරෝධී ඇතුලු වීම්,අධික උලාකෑම් සහ හේන් ගොවිතැන් කිරීම් උද්යානයට ප්‍රධාන තර්ජනයක් වී ඇත.Lantana camara සහ Phyllanthus polyphyllus යන වල් පැළෑටි අලින්ගේ ආහාර පැළෑටි වලට තර්ජනයක් වී ඇත. නීති විරෝධී තුවක්කු බැඳීම් හේතුවෙන් අලින්ට වෙඩි වැදීම් ද වාර්තා වී ඇත.
සංස්කාරක ප්‍රවේශය හා වෙළඳ පොළ ස්ථානය
සඟරාවෙහි වෙළඳ පොළ ස්ථානය සලකමින් සිදු කරන සංස්කාරක තීරණ කවරයේ සිටින කාන්තා රුව මත ඇති කරන ප්‍රධාන බලපෑමකි.
ඉන්දියාවෙහි දේශපාලනමය සමෝධානය
thumb|right|1909 වසරෙහිදී බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව සහ කුමාර රාජ්‍යයන් පැවැති අයුරු
සංස්කාරක ප්‍රවේශය හා වෙළඳ පොළ ස්ථානය
thumb|සුපිරි නිරූපිකා ජිසෙල්, විලසිතා සඟරා කවර වල වැඩි වශයෙන් දැකිය හැකි රුවකි.
ඉන්දියාවෙහි දේශපාලනමය සමෝධානය
1947 වසරෙහිදී ඉන්දියානු නිදහස ලැබුනු වකවානුව වත්ම, බල ප්‍රදේශ යුගලයකට ඉන්දියාව බෙදී තිබුණු අතර, පළමුවැන්න වූයේ බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය යටතේ පාලනය වූ බල ප්‍රදේශ වන අතර,දෙවැන්න වූයේ කිරීටය විසින්  එය වෙත ආධිපත්වය දැක්වූ මුත්, එහි පාරම්පරික පාලකයන්ගේ පාලනය යටතේ පැවැති බල ප්‍රදේශ වෙති. මෙයට අමතරව, ප්‍රංශය සහ පෘතුගාලය විසින් පාලනය කෙරුණු යටත්විජිත පරිවෘතයන් කිහිපයක්ද වූහ. මෙම බල ප්‍රදේශයන්හී දේශපාලනමය සමෝධානය, ඉන්දියානු ජාතික කොංග්‍රසය විසින් ප්‍රකාශිත පරමාර්ථයක් වූ අතර, ඊළඟ දශකය තුලදී මෙය සාක්ෂාත් කර ගැනුමට ඉන්දියාවෙහි රජය යුහුසුළු විය. සාධකයන් කිහිපයක සංකලනයක් උපයෝගී කරගනිමින්, සර්ඩාර් වල්ලබ්භායි පටේල් සහ වි. පී. මෙනන් විසින් විවිධ කුමාර රාජ්‍යයන්ගේ පාලකයන් වෙත ඉන්දියාවට එකතු වීමේ ධනාත්මක ආදිනව ඒත්තු ගන්වන ලදි. මෙම රාජ්‍ය්‍යන් ඈඳා ගැනුම සාක්ෂාත් කර ගැනුමෙන් පසුව, ඔවුන් මීලඟට ක්‍රියාත්මක වූයේ, පියවරෙන් පියවර මධ්‍යම රජයෙහි බලාධිකාරිය මෙම රාජ්‍යයන් මෙත බලපවත්වමින් සහ පතුරවාලමින් ඒවායේ පරිපාලනය වෙනස් කර ලීමට වන අතර, 1956 වසර වන විට, පෙරදී බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාවෙහි කොටස් වශයෙන් පැවති සහ කුමාර රාජ්‍යයන්හී කොටස් වශයෙන් පැවති බල ප්‍රදේශ අතර පැවතියේ කුඩා වෙනස්කම් පමණි. මෙයට සමගාමීව, ඉන්දියානු රජය විසින්, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සහ හමුදාමය ක්‍රමවේදයන්ගේ සංකලනයක් අනුගමනය කරමින්, ඉතිරි යටත්විජිත පරිවෘතයන් වෙත තත්වාකාර  සහ  නීති ප්‍රකාර අධිකාරය බල පවත්වා ගනිමින්, ඒවාද ඉන්දියාව වෙත සමෝධානය කර ගැනුණි.
සංස්කාරක ප්‍රවේශය හා වෙළඳ පොළ ස්ථානය
20 වන සියවසේ දී බොහොමයක් කාන්තා සඟරා ඔවුන්ගේ පිටකවරවල රාජකීයත්වය හෝ රදළත්වය ප්‍රදර්ශනය කරන ලදී. 1980 හා 90 ගණන්වල දී ඩයනා, වේල්ස් හි රජ කුමරිය වඩා ජනප්‍රිය තෝරා ගැනීමක් විය. නමුත් ඒවා සති අන්ත පුවත්පත්වලට වූ අතර ඒවා ඡායාරූපගත කර තිබුණේ පැපරාසීන් විසිනි. එමනිසා ඒවා කවර ගැහැණු ළමයින් (Cover Girl) ඡායාරූප නොවීය. කෙසේ නමුත් ඩයනා, බියට්රිස් රාජකුමාරිකාව හා දෙවන එලිසබත් රැජින වැනි රාජකීයන්ගේ අවසර ලත් ඡායාරූප වෝග්, ටැට්ලර් හා හාපර්ස් බාසාර් වැනි සඟරා සඳහා ගෙන තිබුණි. 1990 දී උපයෝජනය පිළිබඳ වූ මහජන චෝදනා හැරුණුකොට ප්‍රකාශකයන් හැකි සෑම විටම රාජකීයත්වයයොදා ගැනීමෙන් වළක්වා නොතිබිණි. සුපිරි නිරූපිකාවක වන ජිසෙල් බූන්ඩ්චෙන් විලාසිතා සඟරා කවරවල දැකිය හැකි වඩාත් ජනප්‍රිය මුහුණකි.
ඉන්දියාවෙහි දේශපාලනමය සමෝධානය
කුමාර රාජ්‍යයන්ගෙන් අති බහුතරයක් මෙම ක්‍රියාවලිය නිසා සාර්ථක ලෙසින් ඉන්දියාව හා සමෝධානය වුවද, රාජ්‍යයන් කිහිපයක් අරභයා එය එතරම් සාර්ථක නොවූ අතර, සක්‍රීය  බෙදුම්වාදී ව්‍යාපාර පවත්නා ජම්මු සහ කාශ්මීරය, ත්‍රීපුර සහ මනිපූර්, විශේෂිත වශයෙන් සඳහන් කල හැක.
සංස්කාරක ප්‍රවේශය හා වෙළඳ පොළ ස්ථානය
1980 ගණන්වල දී ආරම්භ වු නව පිරිමි විලාසිතා සඟරා (Arena හා Gentlemen’s Quarterly වැනි) තම කවරයේ කාන්තාවන් නිරූපණය කළේ ඉතා දුලබව වන අතර එලෙස යොදා ගත් අවස්ථාවලදීද ඒවා යොදා ගෙන තිබුණේ ලිංගිකව උත්තේජනය නොකරන අයුරිනි. එස්කවයර්ගේ ප්‍රථම සංස්කරණයේ බ්‍රිජෙට් බාඩොට්ගේ ඡායාරූපයක් ඇතුළත් වූ අතර ඇය වයස අවුරුදු 30කටත් වඩා වැඩි කාන්තාවකි. කෙසේ නමුත් මෙම ප්‍රවණතාවය 1990 ගණන්වල දී වෙනස් විය. ඒ UK හි Loaded හා FHM මඟිනි. GQ හි UK සංස්කරණය මෙම ප්‍රවණතාව අනුගමනය කිරීමට පෙළඹුණි.
ඉන්දියාවෙහි දේශපාලනමය සමෝධානය
ඉන්දියාවේ කුමාර රාජ්‍යයෝ
ඉන්දියාව තුල බ්‍රිතාන්‍ය ව්‍යාප්තියෙහි මුල් ඉතිහාසයෙහි ලාක්ෂණික ගුණාංගයක් වූයේ, පැවති කුමාර රාජ්‍යයන් කෙරෙහි උපගමනයන් දෙකක්  සමපැවතීම වෙයි. මෙයින් පළමුවැන්න වූයේ ඈඳාගැනීමේ ප්‍රතිපත්තිය වන අතර, එහිදී වූයේ ඔවුන්ගේ ඉන්දියාවෙහි අධිරාජ්‍යය සමන්විත වූ පළාත් වලට ඉන්දියානු කුමාර රාජ්‍යයන් අන්තර්ග්‍රහණය කිරීමට බ්‍රිතාන්‍යයන් උත්සුක වීමයි. දෙවැන්න වූයේ අනියම් පාලන ප්‍රතිපත්තියක් වන අතර, එහිදී බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් කුමාර රාජ්‍යයන් මත ආධිපත්‍යය සහ පරමතමත්වය ආරූඨ කර ගෙන සිටි මුත්, විවිධ මට්ටමෙහි අභ්‍යන්තර ස්වයං-පාලන ක්‍රමවේදයන් පවත්වාගෙන යෑමට එම රාජ්‍යයන්ට අවකාශ සලසා තිබුණි. 19වන සියවසෙහි මුල් භාගයෙහිදී, බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ ප්‍රතිපත්තිය නැඹුරු වූයේ ඈඳාගැනීම වෙත වූ මුත්, 1857 ඉන්දියානු කැරැල්ල මෙම උපගමනයෙහි වෙනසක් සිදු කිරීමට බල කෙරුණේ, ඈඳාගත් රාජ්‍යයන් අන්තර්ග්‍රහණය සහ අභිභවනය කිරීම යන කෘත්‍යයන් දෙකෙහිම දුෂ්කරතා සහ, කුමාර රාජ්‍යයන් උපකාර සපයන මූලාශයන් ලෙසින් පවත්වාගෙන යෑමේ වැදගත් කම ප්‍රදර්ශනය වීම නිසාවෙනි. 1858 වසරෙහිදී, ඈඳාගැනීමේ ප්‍රතිපත්තිය විධිගත ලෙසින් අත්හැර දමන ලද අතර, ඉන්පසුව, ඉතිරි කුමාර රාජ්‍යයන් හා බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ සබැඳියාව, පරිපාලිත සාමග්ගියන් මත පදනම් වූ අතර, මෙහිදී, අත්‍යන්ත  ආධිපත්‍යය ලෙසින් පැවතියේ බ්‍රිතාන්‍ය කිරීටය මත  වන පරිදී බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් සියළු කුමාර රාජ්‍යයන් මත පරමතමත්වය පවත්වා ගත් මුත්, ඒ අතරම ඔවුන් මිත්‍ර පාක්ෂිකයන් ලෙසින් සැලකීම සහ සුරැකීම සිදු කෙරුනේ, ඔවුන්ගේ බාහිර සබඳතා පිළිබඳ පාලනය නතු කර ගනිමිනි. ප්‍රත්‍යෙක සම්මුති විසින්, බ්‍රිතාන්‍යයන් සහ එක් එක් කුමාර රාජ්‍යය අතර තථ්‍ය සම්බන්ධතා පාලනය කෙරුනු අතර, සමහරක් රාජ්‍යයන් වෙත සම්පූර්ණ අභ්‍යන්තර ස්වරාජ්‍යය පවතින ආකාරයටද, අනෙකුන් ඔවුන්ගේ අභ්‍යන්තර කටයුතු මත සැලකිය යුතු පාලනයක් පැනවෙන ආකාරයටද සහ,  සමහරක් පාලකයන් ඉතා ස්වල්ප ස්වාධිපත්‍යයක් සහිතව, වතු පිටි වල අයිතිකාරයන්ට වඩා මඳක් ඉහලින් සිටින ආකාරයකටද වන පරිදී මෙම සම්බන්ධතා ඉතා විවිධ වූහ.
20වන සියවස තුලදී, බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව හා සමගින් කුමාර රාජ්‍යයන් වඩාත් කිට්ටුවෙන් සමෝධානය කෙරුමට බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් දැරූ උත්සාහයන් අතර, උපදේශක හා අනුශාසනාත්මක ව්‍යුහයක් ලෙසින්,  1921 වසරෙහිදී  කුමාරවරුන්ගේ මණ්ඩලය තැනීම, සහ 1936 වසරෙහිදී,  කුඩා රාජ්‍යයන් අධීක්ෂණය කිරීමේ වගකීම, ප්‍රාන්තයන් වෙතින් මධ්‍යම රජයට පවරාගැනුම සහ දේශපාලන අනුයෝතයන් සමාලෝපනය කරමින්   ඉන්දියාවේ රජය සහ වඩාත් විශාල  කුමාර රාජ්‍යයන් අතර සෘජු සම්බන්ධතා නිමැවීම දැක්විය හැක. වඩාත් මහේච්ඡ අරමුණක් ලෙසින් ඉන්දියානු රජය පණත 1935 තුල අඩංගුවූ සන්ධියන උපක්‍රමයක් තිබූ අතර, එය විසින් බලාපොරොත්තු වූයේ,  කුමාර රාජ්‍යයන් සහ බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව, ෆෙඩරල් රජයක් යටතේ එක්සත් වීමයි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ආසියාව ප්‍රවර්ගය:විකිපීඩියා ආසියානු මාසය 2015 ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවෙහි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය ඉතිහාසය ප්‍රවර්ගය:නිදහස් ඉන්දියාව  ප්‍රවර්ගය:නේරු පරිපාලනය ප්‍රවර්ගය:වීඩියෝ තිරපට සහිත ලිපි
සංස්කාරක ප්‍රවේශය හා වෙළඳ පොළ ස්ථානය
1980 පසු භාගයේ හා 90 ගණන්වල මුල් භාගයේ දී ජනප්‍රිය සංස්කෘතියේ ආරම්භයත් සමඟ සඟරා පිටකවරවල (විශේෂයෙන් විලාසිතා සඟරාවල) නිළියන් පෙනී සිටීම ආරම්භ විය. මෙය ඇති වීමට ඇත්තේ සාම්ප්‍රදායික නිරූපිකාවන් හා නිළියන් අතර විශාල මාධ්ය තුළ වූ අභිසාරීතාව නිසාය. 1980 ගණන්වල දී විශාල වශයෙන් සුපිරි නිරූපිකාවන් හරහා නිරූපිකාවන් උසස් ස්ථානයක් හිමි කර ගන්නා ලද අතර ඔවුන් ජනප්‍රිය පුද්ගලයන් බවට පත් විය. ඒ අතරතුර නිළියන් විලාසිතා සඟරාවලට පෙනී සිටියේ ඔවුන්ගේ වෘත්තීය ජීවිතයට හා මුළු කාර්ය භාරයට වන ප්‍රයෝජනය නිසාය. මීට අමතරව නිරූපිකාවන් විශාල සංඛ්යාවන් රංගනය සඳහා ද යොමු විය. අවසාන වශයෙන් මෙමඟින් විකිණීම පිළිබඳ ගැටළුවක් පැන නැඟිනි. එනම් හඳුනන මුහුණකින් යුත් සඟරාවක් වැඩි විකිණීමක් වාර්තා කරන ලදී.
නිරූපිකාවක් තෝරා ගැනීම අදාල සඟරා විකුණන වෙළඳ පොළ ප්‍රදේශයේ අදාල තැනැත්තාගේ ජනප්‍රියතාව මත රඳා පවතී. උදාහරණයක් ලෙස Lucire Romania විසින් දේශීය කවර ගැහැණු ළමයෙකු වූ (Cover Girl) මොනිකා ගේබර් යොදා ගැනීමත් සමඟ නවසීලන්තයේ මාස්ටර් එඩිෂන් හි ඡායාරූප යොදා ගන්නවාට වඩා වැඩි විකිණීමක් වාර්තා කළේය.
සඟරා කවර සඳහා මිත්රශීලී බව සැලකිය යුතු අංගයක් වන නිසා සුපිරි නිරූපිකාවන් හා ජනප්‍රිය පුද්ගලයින් ඡායාරූපවලට පෙනී සිටීම සඳහා විශාල මුදලක් අය කළ හැකි නිසා අයෙකුගේ රූපය වැඩිපුර අනාවරණය කිරීම හා බාල කිරීමේ ගැටළුවක් සැමවිටම පවතී. උදාහරණ ලෙස සියළු පිටකවරවල පාහේ නිරූපණය වන්නේ ජනප්‍රිය පුද්ගලයන් අතලොස්සක් පමණක් නම් වෙනස් විම අවම වන අතර සෛද්ධාන්තිකව එමනිසා වැඩිපුර නොදන්නා මුහුණු ප්‍රදර්ශනය කිරීමේ ප්‍රවණතාවක් ඇති විය හැක.
වසර 2000 ගණන්වල දී සමහරුන් උපකල්පනය කර තිබුණේ අධි නිරාවරණය හා වර්ධනය වන ශ්වනවාදය නිසා විලාසිතා සඟරාවලින් නිළියන් හා ජනප්රිය පුද්ගලයින් නැතිවී යනු ඇති බවයි. කෙසේ නමුත් InStyle වැනි ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයන්ගේ පිටකවර යොදා ගන්නා සඟරාවල සාර්ථකත්වයත් සමඟ අදාල උපකල්පන දශකයේ මැද භාගයේ දී සිදු වන බවට කුඩා සාධකයක් විය.
රූප සංස්කරණය
රූප සංස්කරණය යනු ප්‍රචාරණයේ දී හා ප්‍රකාශනයේ දී හා කවර ඡායාරූපවල දී ඡායාරූප සඳහා යොදා ගන්නා පොදු ක්‍රියා පිළිවෙලකි. රූප සංස්කරණය යනු විලාසිතාකරණයේ හා තෝරා ගැනීමේ ක්‍රියාත්මක වන ක්‍රියාවලියක් වන අතර එමඟින් කාන්තාවන්ගේ පෙනී සිටීම්වලට අදාල ගැටළු සම්බන්ධ විවාදවලට ආරම්භය සපයා දේ. මතභේදාත්මකලෙස ප්‍රචාරණය හා කවර ඡායාරූප, සමෙහි අවපැහැ ගැන්වීම් හා ඇස් යට කළු වීම් ඉවත් කරන, සමෙහි වයනය සුමුදු කරන හෝ දීප්තිමත් බව වැඩි කරන ක්රම හරහා සමහරක් විට ලබා ගත නොහැකි පරිපූර්ණ ලස්සන චිරස්ථායී කිරීමට උදව් විය හැක.
සමහරක් ව්‍යාපාර මඟින් නැවත සකස් කරන ලද ඡායාරූප වඩාත් හොඳින් අදාල වස්තුව නිරූපණය කරන බව පවසමින් ප්‍රතිවිරුද්ධ අදහසක් ඉදිරිපත් කරයි. සිද්ධාන්තය වන්නේ පුද්ගලයෙකුගේ සහභාගීත්වයෙන් වන එකක දී අයෙක් විසින් ඔහුගේ හෝ ඇයගේ අවපැහැ ගැන්වීම් නිරීක්ෂණය නොකිරීමයි. එමනිසා නැවත සකස් කිරීම මඟින් වස්තුවෙහි ශක්තිය ප්‍රතිස්ථාපනය කරනු ලබයි.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Cover_girl#Editorial_approaches_and_the_market-place
වර්ණ සංතුලනය
ඡායාරූපකරණයේ දී සහ ඡායාරූප සැකසුමේ දී ඡායාරූපයක අඩංගු වන රතු, කොළ සහ නිල් යන ප්‍රාථමික වර්ණයන්ගේ සාපේක්ෂ ප්‍රමාණයන්, ස්වභාවික වර්ණ නිවැරදිව ප්‍රති නිර්මාණය වන ආකාරයට සකස් කිරීම වර්ණ සමබරතාව නම් වේ. වර්ණ සමබරතාව වෙනස් කළ විට ඡායාරූපයක සම්පූර්ණ වර්ණ මිශ්‍රණය වෙනස් වන අතර සාධාරණීකෘත වර්ණ නිවැරදි කිරීම් සඳහා මෙය භාවිතා වේ.
බොහෝ විද්‍යුත් කැමරා භාවිතයේ දී ඡායාරූපකරණය සිදු කෙරෙන ආලෝක ස්වභාවය තෝරා ගැනීමේ හැකියාවක් ඇත. සමහරක් කැමරාවල අඩංගු වන තවත් අමතර හැකියාවක් වනුයේ අළු පැහැ කාඩ් පතක් වැනි උදාසීන වස්තුවක් වෙත කැමරාව යොමු කර බොත්තමක් එබීම මඟින් අභිමත වර්ණ සමබරතා සැකසුමක් ලබා ගැනීමේ හැකියාවයි. තවද පොදුවේ කැමරාවල හමුවන අමතර හැකියාවක් වනුයේ ස්වයංක්‍රීය සුදු වර්ණ සමබරතා සැකසුමයි. එය Retinex, කෘතීම ස්නායු පද්ධතියක් හෝ බේසියන් ක්‍රමවේදය මත පදනම්වී තිබිය හැකිය.
පූවාළු
මෙම කෙසෙල් ප්‍රභේදය වතුපාළු ලෙසද හඳුන්වයි. දුර්ලභ කෙසෙල් ප්‍රභේදයකි. ව්‍යාජ කඳ කොළ පැහැතිය‍. ව්‍යාජ කඳ මීටර් 3-4.5 උස් වන අතර පත්‍ර කඳ මීටර් 0.3-1 උස්ව වැඩේ. පත්‍ර පාද වල දුඹුරු පාටට හුරු කළු පාට සළකුණු ඇත. කඳ විශාල ලෙස මහත් නොවේ. පත්‍ර නටුව පිටතට වක් වී නොමැත. පත්‍ර නටුවේ දම්පාට දාරයක් ඇත. පත්‍රයේ මැද නාරටිය කොළ පැහැතිය‍. පත්‍ර තලයේ උඩ පෘෂ්ඨය තද කොළ පාටය, යටි පෘෂ්ඨය ලා කොළ පාටය. කෙසෙල් මුහය දම් පාටය. ‌කොළපු වල පැහැදිලි නාරටි ඇත. කෙසෙල් ‌ගෙඩියේ මදය රසවත්ය, පිටි සහිතයි. කෙසෙල් කැන තරමක් කෝණයකට තිරස්ව පිහිටා ඇත. මෙම කෙසෙල් කැනක ඇවරි 9 -10 ක් ලබාගත හැකිය. මෙම කෙසෙල් ප්‍රභේදය ඉදුණු විට කහ පැහැයට හැරේ. කැනේ නටුව දම් පාටට හුරු කොළ පාටය. කැනක බර කි.ග්‍රෑම් 15-18 ක් පමණ වේ. ගෙඩිය හරස්කඩකට කැපූ විට ත්‍රිකෝණාකාරය. මෙම කෙසෙල් ප්‍රභේදයට වෙළඳපොලෙහි ඉහළ වටිනාකමක් පවතී.
චීන ගුවන්යානා ලැයිස්තුව
චීනය විසින් නිපදවන ලද ගුවන්යානා ලැයිස්තුව:
උභය මැදවල
මේජර් ජෙනරල් උභය මැදවල (යූ.ඒ.බී. මැදවල) (ඉංග්‍රීසි: Ubaya Madawela) VSV, USP, psc යනු  ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා නිලධාරියෙක් වන අතර ඔහු යුද හමුදා මාණ්ඩලික ප්‍රධානියා තනතුරු හොබවයි.
හිටපු එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ඇමරිකානු ශ්‍රී ලංකා නිත්‍ය නියෝජිත තනතුරු හොබවයි. හිටපු මිලිටරි ස්පෝක්ස්මන්.
මේජර් ජෙනරල් උභය මඩවල කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි. මේජර් ජෙනරාල්වරුන් වන මිලින්ද පීරිස්, ජානක වල්ගම, අජිත් වික්‍රමසිංහ, ස්නායු වෛද්‍ය විශේෂඥ උදය රණවක, ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක සනත් කලුපෙරුම, එයාර් චීෆ් මාර්ෂල් ගගන් බුලත්සිංහල යන මිතුරන් නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ඔහුගේ සමකාලීනයෝ.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
මහාදේවි
මහාදේවි (සංස්කෘත: महादेवी), ආදි පරාශක්ති, ආදි ශක්ති යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ හින්දු ආගමේ ශක්ත නිකායට අනුව සර්වබලධාරි දෙවඟන හෝ දිව්‍යමය මවයි. මෙම සම්ප්‍රදායට අනුව, සියලුම දේව ස්වරූප විෂ්ණු සහ ශිව දෙවිවරුන් හා සැසඳිය හැකි මෙම එකම මහා දේවීයගේ ප්‍රකාශනයන් ලෙස සැලකේ. ශෛවනයන් ඇයව දුර්ගා සහ පාර්වතී ලෙසින් සලකන අතර ශක්ත බැතිමතුන් දුර්ගා, භුවනේශ්වරී සහ ත්‍රිපුර සුන්දරී යන ස්වරූප ලෙසින් සලකයි.
ශක්තී ධර්මය
ශක්තයන් දේවිය අරුත් ගන්වන්නේ උත්තරීතර අවසාන සදාකාලික යථාර්ථය වන බ්‍රහ්මන් ලෙසයි. ඇය සියලු නිර්මාණයේ ප්‍රභවය වන අතර එය පවත්වාගෙන යන ශක්තිය සේම සියල්ල විනාශයට පත් කරන ශක්තිය යි. ඇය පුරුෂ ස්වරූපයෙන් ශිව ලෙස ප්‍රකට වූ අතර ශිව ඇයගේ අර්ධ භාගය යි. ඇය ධර්මය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා යම් යම් කාලයන් තුළ විවිධ ස්වරූප ප්‍රකට කරයි. ඉහළම අනුපිළිවෙලෙහි යෝගීන්ට අනුව, ඇය ජිවීන්ගේ ශරීරය තුල කුණ්ඩලිනියේ ස්වරූපයෙන් වාසය කරන ශක්තියයි.
ශක්ත පුරාණ තුළ
දේවී භාගවත පුරාණය සඳහන් කරන්නේ ශිව දෙවියන් ඇයගේ “හ්‍රීම්" යන බීජ මන්ත්‍රය භාවිතා කරමින් වසර දහස් ගණනක් පුරා ඇය උදෙසා ධ්‍යාන වැඩූ බවයි. ආදි පරාශක්තිය ස්වරූපයක් රහිත (පරමාත්මය) සහ ස්වරූපයක් සහිත උත්තරීතර විඥානය ලෙසින් සැළකේ. ඇයගේ සහකාර තත්වයේදී (ස්වරූප සහිත) ඇය විශ්වයේ මෑණියන් ලෙස සියලුම ලෝකයන් ඉක්මවන සර්වලෝක මණිද්වීපය තුළ විරාජමානව සිටින බව පැහැදිලි වේ. ඇය මහාදේවිය වන අතර, අනෙක් සියලුම දෙවි දේවතාවුන් ඇයගේ විවිධ ස්වරූපයන් වේ. "गायन्ती दोलयन्ती च बालभावान्मयि स्थिते । सेयं सुनिश्चितं ज्ञातं जातं मे दर्शनादिव ।। कामं नो जननी सैषा शृणु तं प्रवदाम्यहम् । अनुभूतं मया पूर्व प्रत्यभिज्ञा समत्थिता ॥""'මාගේ පෙර මතකයන් සියල්ල නැවත ලබාගනිමින් එතුමිය භගවතී බව හඳුනාගනිමි. මා මේ පවසන දේට අවධානයෙන් සවන් දෙන්න, මේ ආර්‍යාව අපගේ මෑණියන් ය.'"
ඍෂ්ටි ස්ථිති විනාශානාම් ශක්තිභූතේ සනාතනි । ගුණාශ්‍රයේ ගුණමයේ නාරායනී නමෝස්තුතේ ॥ "සියල්ල නිර්මාණය කරන, සංරක්ෂණ සහ විනාශ කරන, සමස්ථ ගුණයන්ගේ මූලය මෙන්ම ප්‍රතිමූර්තිය වන්නා වූ නාරායනියට අපගේ නමස්කාරය වේවා!"
නිර්මාණයේ කාර්යභාරය
"මා සහ දෙවියන් වහන්සේ (පුරුෂ) අතර සැම විටම ඒකීය භාවයක් පවති. කිසිම අවස්ථාවක මා සහ දෙවියන් වහන්සේ අතර වෙනසක් නොමැත. මා කවුද, ඒ පුරුෂ ය; පුරුෂ කවුද එ මා වන්නේය. ශක්තිය සහ ශක්තිය දරා සිටින්නා අතර වෙනසක් හට ගන්නේ මායාව හේතුවෙනි. අප අතර ඇති සියුම් වෙනස දන්නා පුද්ගලයා නිසැකයෙන්ම ප්‍රඥාවන්ත ය; ඔහු සංසාර බන්ධනයන්ගෙන් මුක්ත වන්නේය. සදාකාලික වෙනස් නොවන එකම දෙවියන් වහන්සේ (බ්‍රහ්මන්) නිර්මාණ අවස්ථාවේදි ද්විත්ව වන්නේය."
"පූර්ව කාලයේ, නිර්මාණ අවධියේදී, ත්‍රිපුරා නම් විශ්ව විඥානය පමණක් පැවතියහ. ඇය හැර අන් කිසිවක් නොවීය. ස්වයං ස්වාධීන ශක්තියේ ප්‍රතිමූර්තිය වන ඇයට නිර්මාණය කිරීමට අවශ්‍ය විය; එවිට ඉච්චාව වර්ධනය විය. තෘෂ්ණාවෙන් ඥානය ඉපදී ක්‍රියාව ඇති විය. ඇයගේ ක්ෂණික බැල්මෙන් ත්‍රිත්වය ජන්මය ලැබීය. පශුපති ඉච්චාව නියෝජනය කරන අතර හරි ඥානය සහ බ්‍රහ්මා ක්‍රියාව නියෝජනය කරයි. ශංකරිය ඔවුන් දෙස බැලූ අතර ඔවුන් ස්වාභාවිකම ශක්තිමත් සහ සත්‍යවාදි විය."
වෛෂ්ණව
සෞභාග්‍ය ​​දානය කරන්නිය, පද්මයන් හා සමාන නෙත් ඇති, සර්වඥ වූ, පරම යථාර්තය මෙනෙහි කරන්නිය, වැනි දහසක් නම් සහ ගුණ ඇති බවට ප්‍රශංසා කරනු ලබන ලක්ෂ්මී දෙවඟන ​​වෛෂ්ණව සම්ප්‍රදායේ මහාදේවිය ලෙසින් ගෞරවයට පාත්‍ර වේ. ගරුඩ පුරාණය, භාගවත පුරාණය සහ ලක්ෂ්මී තන්ත්‍රය වැනි ග්‍රන්ථවල ලක්ෂ්මී දේවිය හඳුන්වන්නේ මහාදේවී ලෙසයි.
ආදි පරාශක්තියේ ස්වරූප
ආදි පරශක්ති සාමාන්‍යයෙන් දැකිය හැක්කේ වියුක්ත දෙවඟනක් ලෙස ය. නමුත් ඇයගේ ස්වරූප පිළිබඳව දේවී භාගවත පුරාණ, කාලිකා පුරාණ, බ්‍රහ්මාණ්ඩ පුරාණ, දේවී මාහාත්ම්‍ය සහ ත්‍රිපුරා රහස්‍ය ආදියෙහි සඳහන් කොට ඇත. පාර්වති දේවිය යනු පරාශක්තියේ පූර්ණ භෞතික ස්වරූපයයි. එනම් පරාශක්තියෙ මනුශ්‍ය රුවයි. පාර්වතිය තම පෙර ජන්මයේදි සතී දේවියයි. පාර්වතීය කරුණාවන්ත හා ආදරණීය මාතෘ දෙවඟනලෙස පෙන්වනු ලැබේ.
ශක්ති සම්ප්‍රදායන්ට අනුව දේවිය යනු සර්වබලධාරි දෙවියන් වේ. විශ්වයන් තුල සිටින බ්‍රහ්ම, විෂ්ණු සහ ශිව යන ත්‍රිමූර්තීන් ඇය යටතේ පවතින අතර ඔවුනට ඇයගේ ශක්තිය නොමැතිව ක්‍රියා කළ නොහැක. මේ අනුව, ඇය ආදි පරාශක්තිය වන බැවින් ඇය ශක්තිවාදයේ උත්තරීතර දේවිය හා ප්‍රාථමික දේවිය ලෙස සැලකේ. අද්වෛත වේදාන්ත ශක්තී වන්දනය අනුව කුමන දිව්‍යමය ස්වරූපයකට වන්දනා කරත් වන්දනා කරනු ලබන්නේ ආදි පරාශක්තියටයි. ඇගේ වතෙහි තාරකා මිලියන ගණනක දීප්තිය අඩංගු වන අතර ඇගේ අලංකාරය එතරම්ම විශිෂ්ට ය.
දේවී භාගවත පුරාණයේ ඇයව විස්තර කරනු ලබන්නේ භුවනේශ්වරී දේවියගේ ස්වරූපයෙනි. භුවනේශ්වරි යන්නෙහි අරුත වන්නේ අවකාශයට ඊශ්වරිය යන්නයි. ඇය පාශයක්, අංකුසයක් මෙන්ම අභය සහ වරද මුද්‍රාවන් පෙන්වමින් සිටි. ඇය බ්‍රහ්ම, විෂ්ණු, රුද්‍ර සහ ඊශ්වර පාද සතර වන කොට්ටය සදාශිව වන ආසනයක විරාජමානව සිටි.
කාලි කුල සම්ප්‍රදාය තුළ ආධ්‍යා කාලි දේවිය පරාශක්තියේ පරම ස්වරූපයයි. ඇය ශුණ්‍යතාව මෙන්ම ආරම්භයද පෙන්නුම් කරයි. ඇයගේ රෞද්‍ර ස්වරූපය ජිවින්ට සංසාරයේ යථාර්ථය පෙන්නුම් කරන අතර භක්තිකයන්ට පරම මුක්තියද දායාද කරන බව මහාභාගවත පුරාණය තුල දැක්වේ. ඇය විෂ්ණු දෙවියන්ට මධු-කෛතභ සංහාරය කිරීමටත් දුර්ගා දේවියට ශුම්භ-නිෂුම්භ සංහාරය කිරීමටත් උපකාරි වුවාය.
ශ්‍රී කුල සම්ප්‍රදායට අනුව ඇය ත්‍රිපුර සුන්දරී ස්වරූපයෙන් වර්ණනා කරයි. බ්‍රහ්මාණ්ඩ පුරාණයේ ලලිතා මාහාත්ම්‍යට අනුව මහාදේවියගේ පූර්ණ ස්වරූපය ලෙස ත්‍රිපුර සුන්දරී දෙවඟන දක්වා ඇත.
යෝගමායා
මහාදේවිය යනු ඇත්ත වශයෙන්ම දෙවිවරුන් සඳහා මායාව නිර්මාණය කරන අතර ඔවුන්ට බ්‍රහ්මන් සමඟ සම්බන්ධ වීමට හැකි වන පරිදි කළ යුතු දේ සහ නොකළ යුතු දේ උගන්වයි. ලෝකය බේරා ගැනීම සඳහා යක්ෂයන් මධු සහ කෛටභ මරා දැමීමට ඇය විෂ්ණු දෙවියන්ට උපකාර කළාය. එපමණක් නොව, විෂ්ණු දෙවියන් ගුප්ත නින්දට රැගෙන යන්නේ ද ඇය වන බැවින් නාරායන දෙවියන්ගේ යෝගනිද්‍රාව ලෙසද හැඳින්වේ.
මහාමායා
ඇය මායාවේ උපාදානය නැති කරන දෙවඟනයි. මායාව ඇතිකරන්නෙත් නැතිකරන්නෙත් ඇයමයි. ඇය යෝගමායාව විසින් පාලනය කරනු ලබන අතර එබැවින් යෝගමායාට යටත් වන අතර මායාවට උසස් වේ.
වන්දනය
ශ්‍රී යන්ත්‍රය එහි අන්තර් සම්බන්ධිත ත්‍රිකෝණ නවය කුඩා ත්‍රිකෝණ 43ක් සාදන ආකාරය පෙන්වයි.
වක්‍රව හෝ සෘජුව සෑම කෙනෙකුම ඇයට නමස්කාර කරන බව ශක්ත බැතිමතුන් ප්‍රකාශ කරයි. යමෙක් ජීවිතයේ ධනාත්මක අංශ සඳහා තම ශක්තිය භාවිතා කරන විට, ඔවුන් ඇයට නමස්කාර කරයි. ශක්තයන් උපකල්පනය කරන්නේ, ඇය පරම ශක්තිය ලෙසයි, එබැවින් යමෙකු තම අභ්‍යන්තර ශක්තිය ඉහළ නංවා ගන්නේ කෙසේදැයි දන්නා විට සහ එදිනෙදා වැඩ සඳහා එම ශක්තිය සමතුලිත කරන්නේ කෙසේදැයි දන්නා විට අවසානයේ ඔවුන් ඇයට නමස්කාර කරයි. ස්වාමි විවේකානන්ද වැනි බොහෝ විද්වතුන් මානසික අපිරිසිදුකම නැවැත්වීම සඳහා භාවනාව හොඳම කරමය ලෙසින් ප්‍රිය කරයි, ඔවුන් ශුද්ධ භාවනාව සියලු මානසික කෙලෙස් දහනය කිරීමට උපකාරී වන බවත්, තමාගේ ශක්තිය දැන ගැනීමට සර්වබලධාරි මාතාවට නමස්කාර කිරීමට හොඳම ක්‍රමය බවත් ප්‍රකාශ කරයි.
විශේෂණ
මහාදේවිය බොහෝ නම් වලින් හඳුන්වයි. ඇය පොදුවේ හඳුන්වනු ලබන්නේ මූල ප්‍රකෘති ('ප්‍රාථමික පදාර්ථය') සහ මහාමායා ('මහා මායාව') ලෙසිනි. දේවි භාගවත පුරාණයේ සහ ලලිතා සහස්‍රනාමයේ මහාදේවිගේ නොයෙක් විරුදාවලියන් විස්තර කෙරේ. මෙම නම්වලට ඇගේ දිව්‍යමය හා විනාශකාරී ලක්ෂණ ඇතුළත් වේ.
වෙනත් දෙවිවරුන් සමඟ සම්බන්ධය
ශක්ති ධර්මයට අනුව සමස්ථ දෙවියන් බ්‍රහ්මයන් ආදි පරාශක්තියේ ස්වරූපයි. ඒ අතරින් නව ග්‍රහ මණ්ඩලය සහ විෂ්ණු දස අවතාර වලට පරාශක්තියේ ඇති සම්බන්ධතාව විශේෂ කොට දැක්වේ.
නව ග්‍රහ මණ්ඩලය සමඟ
thumb|නවදුර්ගා දේවීන්
දුර්ගා දේවියගේ නවදුර්ගා ස්වරූප නව ග්‍රහ මණ්ඩලයට ශක්තිය ලබා දේ.
දස අවතාර සමඟ
පරාශක්තියේ දස මහාවිද්‍යාවන් විෂ්ණු දස අවතාර වල ශක්තිය වේ. thumb|[[මහාවිද්‍යා|දස මහාවිද්‍යා]]
ආශ්‍රේයයන්
ප්‍රවර්ගය:ශක්තී ධර්මය ප්‍රවර්ගය:සර්වබලධාරී දෙවියන් වහන්සේ
වෙහෙරයාය මහා විද්‍යාලය
වෙහෙරයාය මහා විද්‍යාලය, ශ්‍රී ලංකාවේ මොනරාගල ඇතිලිවැව ප්‍රදේශයේ පිහිටි පාසලකි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:අධ්‍යාපන ආයතන - ශ්‍රී ලංකා ප්‍රවර්ගය:පාසල් - ශ්‍රී ලංකා
ෆරීඩ් අහමඩ්
ෆරීඩ් අහමඩ් මලික් (උපත 1994 අගෝස්තු 10) යනු ඇෆ්ගන් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු 2014 දෙසැම්බර් 2 දින එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයට එරෙහිව ඇෆ්ගනිස්තානය වෙනුවෙන් සිය මංගල එක්දින ජාත්‍යන්තර (එදිජා) තරගයට පිවිසියේය. ඔහු 2014 ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙලට ඉදිරිපත් විය. ඔහු 2016 දෙසැම්බර් 14 දින එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයට එරෙහිව ඇෆ්ගනිස්ථානය වෙනුවෙන් ඔහුගේ පළමු විස්සයි 20 ජාත්‍යන්තර (වි20ජා) තරගය ආරම්භ කළේය.
2018 සැප්තැම්බර් මාසයේදී, ඇෆ්ගනිස්ථාන ප්‍රිමියර් ලීග් තරඟාවලියේ පළමු සංස්කරණයේ දී ඔහු කාබුල් සංචිතයට නම් කරන ලදී. 2021 සැප්තැම්බර් මාසයේදී, 2021 අයිසීසී පිරිමි වි20ජා ලෝක කුසලානය සඳහා වන ඇෆ්ගනිස්ථානයේ සංචිතයේ සංචාරක සංචිත දෙකෙන් එකක් ලෙස ඔහු නම් කරන ලදී.
ගැහැණු ළමයි
ගැහැණු ළමයෙකු යනු උපතේ සිට වැඩිවිය දක්වා වයසේ සිටින  ස්ත්‍රී ලිංගයට අයත් මානවයන්ය වශයෙන් දැක්විය හැක.මොවුන් ළමා අවධියේදී ගැහැණු ළමයින් ලෙසත් පරිනත අවධියට පත්වූ විට ගැහැණිය ලෙසත් හදුන්වයි.තරුණ ස්ත්‍රිය යන තේරුමෙන්ද ගැහැණු ළමයා ලෙස හදුන්වයි.
නිරුක්තිය
ඉංග්‍රීසි බසින් ගැහැණු ළමයා යන්න හදුන්වන girl යන වචනය මධ්‍යතන යුගයේදී එංගලංතයේ විසූ ඇංලෝ සැක්සස්වරුන්ගේ බසේ පැවති gerle යන වචනයෙන් බිදී ආවකි.. ඇංලො සැක්සස්වරුන්ගේ මෙම වචනයේ අරුතවී තිබුනේ ඔවුන් භාවිතකල ඇදුමක නමකි.
අවිවාහක ස්ත්‍රියන් හැදින්වීමටද ඇතැම්විට ගැහුණු ළමයා යන යෙදුම යොදාගනී.සිංහල බසින් දැරිය,ළදැරිය,කෙල්ල,ළමිස්සි,මානවිකාව,බාලිකාව,ගැටිස්සී,පැටික්කී,යුවතිය,කුමරිය,සිසුවිය ආදී නාමයන්ද භාවිතවේ
වැඩිහිටි ගැහුණු ළමයි
ඇතැම් විට ලිංගිකව පරිනතවූ ස්ත්‍රීන්ටද ගැහැණු ළමයා ලෙස ආමන්ත්‍රණය කරන අවස්තා ඇත.විශේෂයෙන් තරුණ ස්ත්‍රීන්ට මෙසේ අමතයි.මෙය සමාජයේ පවතින භාෂා ව්‍යවහාරයන් අනුව තීරණයවේ.
ලේඛනයේදී ලේඛකයා විසින් තමාගේ අභිමතය පරිදි තරුණ ස්ත්‍රීන්ට ගැහැණු ළමයි ලෙස ව්‍යවාහාරකලහැක.විශේෂයෙන් කාව්‍ය හා හීත වැනි සෞදර්‍යාත්මක නිර්මානයන්හිදී තරුණ ස්ත්‍රීය ගැහැණු ළමයෙකු ලෙස දැක්වීමට කවියන් වැඩි කැමැත්තක් දක්වයි.පරිණත ස්ත්‍රියකට වඩා ගැහැණු දරුවකුතුල සෞදර්‍යාත්මග අගයක් ඇතිබව පිළිගැනේ.
ඉතිහාසය
වම|thumb|207x207පික්|නෙෆච කුමරිය ඇගේ මවු ඇකයේ සිට ශිල්ප උගනිමින්.
අධ්‍යාපනය
thumb|198x198පික්|පළමු එළිසබත් රැජින වයස අවුරුදු 13 දී අතීතයේ ඊජිත්තුවාසීන් අතර ගැහැණු ළමයින්ටද හොද අධ්‍යාපනයක් ලැබීමේ අවස්ථාව සැළසී තිබිණ.ඊජිත්තු රජ කුමරියකවූ නෙෆච ඇගේ මව යටතේ ශිල්ප හැදෑරීය.ඊජිත්තුවේ රාඣ්‍ය විචාලූ රැජිනියන් කිහිප දෙනෙක් පිළිබඳව ඉතිහාසයේ සඳහන්වේ.ඊජිත්තු වාසී කාන්තාවන් එකළ ඉහළ සමාජ මට්ටමක් සහිතව වැජබිණ.. නයිල් නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ කාන්තාවන්ට හා පුරුෂයන්ට වඩා හොස සමාජ මට්ටමක් තිබුනද ලිංගිකත්වය මත පදනම්වූ ශ්‍රම විභජනයක්ද පැවතින.කාන්තාවන් බොහෝවිට ගෘහාශිත වැඩවල නිරවිය.එහෙත් ඉහළ පැලැන්තියට අයත් ස්ත්‍රීන් ව්‍යාපාර කටයුතු වලද නිරතවිය.ගැහැණු හා පිරිමි දරුවන් අතර අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වෙනසක්ද පැවතිණ.පිරිමි දරුවන්ට විධිමත් පාසැල් අධ්‍යාපනයක් ලැබුන අතර ගැහැණු ළමුන්ට නිවසේ සිට අධ්‍යාපනය ලැබීමට සිදුවිය.
යටත් විජිතකරණයත් සමග විධිමත් පැසැල් අධ්‍යාපනය දකුණු අසියාව තුලද ව්‍යාප්තවිය.මුල් යුගයේ වැඩි වශයෙන්ම පිරිමි ළමුන්ට පමණක් අධ්‍යාපන අවස්ථා ලැබුන අතර පසුව ක්‍රමයෙන් ගැහැණු ළමුන්ටද අධ්‍යාපන අවස්ථා විවරවි
වැඩිවිය පැමිණිම
thumb|209x209පික්|ගැහැණු ළමයෙකු මුලින්ම පල්ලියට යාම වම|thumb|225x225පික්|නිකරගුවාවේ ගැහැණු ළමයෙක් ගැහැණු ළමුන්ගේ වැඩිවිය පැමිණීමේ චාරිත්‍ර විවිධ සංස්කෘතීන් තුල දක්නට ලැබේ.ජපානයේ ගැහැණු ළමුන්ගේ වැඩිවියට පැමිණීමේ චාරිත්‍රය මෙසේ සිදු කරයි.මෙම සාම්ප්‍රධායික උස්සවය ෂි ගෝ සන් නමින් හදුන්වයි.මෙහි අරුත හත පහ තුන යන්නයි.මේ සදහා අවුරුදු පහ සහ හත වයස්වල පසුවන ගැහැණු ළමුන් හා වයස අවුරුදු තුන හා පහ යන වයස්වල පිරිමි ළමුන්ද සහභාගීකරගනී.මෙම උස්සවය නොවෙම්බර් 15 දිනකදී සිදුකරයි.මෙහිදී ගැහැණු ළමුන් සාම්ප්‍රධායික කිමෝනාවකින් සැරසෙයි.පසුව ඇය තම පවුලේ අය සමග පන්සලවෙත ගමන්කරන්නෝය.මෙසේ පන්සලට යන ඇය ආගමික වතාවත්වලට සහභාගී වන්නීය..
බොහෝ වැඩිවිය පැමිණීමේ චාරිත්‍ර ආගමික හා සාම්ප්‍රධායික විශ්වාස මත පිහිටා සිදුකරනු ලබයි.කතොලික ආගම් අදහන ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල මුල්වරට ගැහැණු ළමයෙකු පල්ලියට යාම උස්සවාකාරයෙන් සිදුකරයි.මෙය සිදුවන්නේ වයස අවුරුදු හතේදී පමණය.මෙහිදී ඇයට සුදු ඇඳුමින් සැරසී සිටී.කුවා වේලයක්ද පළඳී.හිස මල්වලින් සරසයි.
ඇතැම් රටවල මුල්ම ඔපස්වීම උස්සවාකාරයෙන් සමරනු ලබයි.මෙහිදී පළමු ඔපස්වීම දැනගත්විය ඇයව කාමරයක රඳවා තබයි.මෙම කාලය තුල පිරිමින් සමග කිසිදු සංනිවේදනයක් කිරීම තහංචිය.ඇය රඳවා සිටින කුටියට පිරිමින් යෑම තහනම්ය.මෙම කාලය තුල ඇයට විශේෂිත ආහාර පමණක් ලබාදෙයි.ස්නානය කිරීමද නොකරයි.චාරිත්‍රාණුකූලව ඇගේ මව හෝ වෙනත් ස්ත්‍රියක් විසින් ජොතිෂ්‍යෙව්දියකු වෙතගොස් මල්වර මංගල්‍ය පැවැත්වියයුතු දිනය දැනගනී.නැකැත්කරු විසින් නියම කරනලද දිනයේදී ඇයව නහවා අදුත් වස්ත්‍ර අන්දවා උස්සව සභාවට කැදවාගෙන එනු ලබති.දකුණු ආසියාතික රටවල පවතින මෙම මල්වර උස්සවයේ චාරිත්‍ර චාරිත්‍ර ඒඒ ප්‍රදේශයන්ට ආවේනික චාරිත්‍ර මත සිදු කරයි.ආගමික විශ්වාස කුලය ජාතිය ප්‍රෙද්ශය මත මෙම චාරිත්‍රවල වෙනස්කම් පවතී.
ලතින් ඇමරිකානු රටවල ගැහැණු ළමුන්ගේ පහලොස්වන උපන්දිනය උස්සවාකාරයෙන් සමරති.මෙය වෙත් උපන්දින වලින් වෙනස්ව විශේෂිත අයුරින් සමරති.
ගැහැණු ළමුන් විවාහයට සූදානම් කිරීම
thumb|ගැහැණු ළමුන් සදහා ඉවුම් පිහිම් වැඩ උගන්වන පංතියක්. බොහෝ ආසියාතික සමාජවල ගැහැණු ළමයෙකු විවාහකර දීමට පෙර විවිධ දෑ උගතයුතු විය.මෙම කාරණා බොහෝවිට ආගමික සංස්කෘතික හා ආර්ථික කාරණාවිය.ආසියාතික සමාජයන් පුරුෂ මූලික සමාජවූ බැවින් ස්ත්‍රීන්ට ස්වාධීනව කටයුතු කිරීම වෙනුවට තම සැමියාට යටත්ව ජීවත්වීමට සිදුවේ.එහිදී තම සැමියාගේ ඕනෑ එපාකම් පිරිමැසීම,දරුවන් හදාවඩා ගැනීම,ඉවුම් පිහුම් කටයුතු ගෙදරදොර කටයුතු සිදුකිරීම බොහෝ කර්‍යයන් රැසක් ආසියාතික සමාජවල ස්ත්‍රීන් අතින්ම සිදුවේ.
අතීත ග්‍රීක ශිෂ්ටාචාරයේ හා එක්සත් රාජධානියේ 19 වන සියවස දක්වා කාලය තුල විවාහ අපේක්ෂිත ගැහැණු ළමුන්ට ගෙදරදොර කටයුතු,මැහුම් ගෙතුම්,ආහාර පිසීම,ගෙවතු වගාව,ප්‍රථමාධාර වැනි කටයුතු ඉගැන්වීම සිදුකරන ලදී.මෙම ක්‍රියාකාරකම් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට පැවතගෙන ආ චාරිත්‍ර ලෙස පැවතිය.පවුලේ වැඩිහිටි කාන්තාවන් තරුණ ගැහැණු ළමුන්ට දැනුම බෙදාදීම සිදුකළහ.
අතීත චීනයේ ටැං රාජවංශයේ පටන් ගැහැණු ළමුන්ගේ දෙපා බැඳීමේ චාරිත්‍රයක් පැවතිණ.මෙම චාරිත්‍රය වංශවත් පවුල්වල බහුලව සිදුවිය.මෙසේ කකුල් බැඳීම මගින් දෙපා කුඩා වීම ඉතා යහපත් දෙයක් ලෙස ඔවුන් විශ්වාස කළහ.කුඩා කකුල් සහිත ස්ත්‍රීන්ට සාර්ථක විවාහ දිවියක් ගතකලහැකිබව ඔවුන් තුල පැවති අදහසවිය.මෙම චාරිත්‍රය 20 වන සියවස දක්වාම පැවතිණ.වයස අවුරුදු හතේදී පමණ මෙම දෙපා බැඳීම සිදු කරඇත..
මීට අමතරව චීන ස්ත්‍රීන් අවිවාහක තත්වයේ පසුවන්නේ නම් කොන්ඩ කැරලි දෙකකට බෙදා ගොතනු ලබයි.විවාහවූ පසු තනි කොණ්ඩයත් ලෙස ගොතනු ලබයි.
ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල විවාහයට ප්‍රථම ලිංග ඡෙදනය සිදුකරනු ලබයි.මෙහිදී වැඩිවියට පත් ගැහැණු ළමුන්ගෙ යොනි තොල් හා භගමනිය කපා ඉවත් කරයි.මෙම චාරිත්‍රය ඉතා භයානය ක්‍රියාවලියකි.මෙම නිසා ඇතිවන තුවාල හේතුවෙන් දීර්ඝ කාලීන සෞඛ්‍ය ගැටළු ඇතිවේ.ඇතැම්විට මරණය පවා සිදුවේ.මෙම බොහෝ රටවල තහනම් කරඇති චාරිත්‍රයකි.ඇතැම් අප්‍රිකානු හා අරාබි රටවල මෙය තවමත් පවතී.
ජනවිකාශනය
thumb|ගැහැණු හා පිරිමි පරතරය ඉතා බරපතලලෙස චීනයේ දක්නට ලැබේ. වම|thumb|250x250පික්|World map of birth sex ratios, 2012 ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සමීක්ෂණ අනුව එරට පිරිම් ළමුන්ගේ අනුපාතය ගැහැණු ළමුන්ට වඩා වැඩිය.පිරිමි දරු උපත් 105 කට ගැහැණු දරු උපත් 100 ලෙස වාර්ථාවී ඇත, එහෙත් ගැහැණු ළමුන්ගේ ළදරු මරණ අනුපාතය පිරිමි ළමුන්ට වඩා යහපත් තත්වයක් ගනී.
ඉන්දියාවේ ජනසංඛාලේඛන වාර්ථා අනුව පිරිමි ළමුන්ට සාපේක්ෂව ගැහැණු ළමුන්ගේ අනුපාතය පහළ අගයක් ගනී. පිරිමි ළමුන් 1000 කට ගැහැණු ළමුන් 927 ලෙස වාර්ථාවේ.ඉන්දියානු සංස්කෘතියතුල ගැහැණු කලල ගබ්සා කිරීමේ චාරිත්‍රද පවතී.එරට ඇතැම් ආගමික හා සංස්කෘතික මතයන්ට අනුව ගැහැණු දරුවකු ඉපදීම අවාසනාවක් ලෙස සැළකේ.චීනයේ ග්‍රාමීය පෙදෙස්වල පිරිමි ළමුන්ට සාපේක්ෂව ගැහැණු ළමුන්ගේ අනුපාතය අඩුය.පඑම අනුපාතය පිරිමි ළමුන් 1000 කට ගැහැණු ළමුන් 794 ලෙස වාර්ථාවේ.අසල්බයිජානයේද පිරිමි ළමුන් 1000 කට ගැහැණු ළමුන් 862 ලෙස වාර්ථාවේ. චීනයේ මිලියන විසි පහක් පුරුෂයන්ට විවාහවීම සදහා එරටින් මනාලියක් සොයාගැනීමට නොහැකිවී ඇතැයි වොෂින්ටන්හි ජනගහන පර්යේෂණ ආයතනය පවසයි.ඇතැම් තරුණයන් මනාලියන් සොයා විදෙස්ගතවේ.ඇතැම් විට ස්ත්‍රී පුරුෂ පරතරය හේතුවෙන් විරුද්ධ ලිංගිකයන් හා විවාහ වීම වෙනුවට ඇතමුන් සමලිංගික විවාහයන්ට යොමුවේ.ලෝකයේ බොහෝ රටවල ස්ත්‍රී පුරුෂ ජනගහනයේ විෂමතාවයක් ඇතිවීමට ඇතැම් ආගමික සංස්කෘතික හා සම්ප්‍රධායික ආකල්ප බලපා ඇතිබව මානව විද්‍යාඥයන් පෙන්වාදෙයි.මෙයාකාරයෙන් ආගමික හා සාම්ප්‍රධායික මතවාදතුල ගිලී සිටීම නිසා ගැහැණු හා පිරිමි අනුපාතයයේ පරතරය සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී.ඇතැම් සාම්ප්‍රධායික මත ගරුකරන සමාජ නවීන විද්‍යාවේ සොයාගැනීම් පවා යොදා ගනිමින් ගැහැණු දරුවන් මවුකුසේදීම ඝාතනය කරනු ලබයි.උදාහරණ ලෙස ඉන්දියාව දැක්වියහැක.
ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහන සංඛා ලේඛන අනුව 1871 සිට 1981 දක්වා පැවැත්වූ සංගණන අනුව මුළු ජනගහනයෙන් පුරුෂ ප්‍රතිශතය ස්ත්‍රී ප්‍රතිශතයට වඩා වැඩි අගයක් ලෙස වාර්ථාවී ඇත.පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති යුධ වාතාවරනය නිසා ජන සංගණන සිදු කිරීමට නොහැකිවූ අතර 2001 දී උතුරු නැගෙනහිර හැර අනෙත් පලාත් ආවරණයවනසේ පැවැත්වූ සංගණනයට අනුව පුරුෂයන් 100 කට ස්ත්‍රීන් 99.1 සේ වාර්ථාවී ඇත.එය ප්‍රතිශතයක් ලෙස 50.2% වේ.මුළු දිවයිනම ආවරණය වනසේ පැවති 2012 ජන සංගණනයේදී පුරුෂයින් 100 කට ස්ත්‍රීන් 93.8 ලෙස වාර්ථාවී ඇත.එය ප්‍රතිශතයක් ලෙස 51.6% වේ.ඒ අනුව ශ්‍රී ලංකාව තුල පිරිමි ළමුන්ට සාපේක්ෂව ගැහැණු ළමුන්ගේ අනුපාතය ඉහළ මට්ටමක පවතිනබව කිවහැක.
ලිංගිකත්වය හා පරිසරය
ගැහැණු ළමයෙකුවීම නිසාම ඇතැම් සමාජවල දැරියන් දැඩි පීඩනයන්ට හා නොසැළකිල්ලට කොන් කිරීමට ලක්වේ.ආගමික හා සම්ප්‍රධායික හේතු මත දැරියන්ගේ අයිතිවාසිකම් අමු අමුවේ කප්පාදු කරග ආගමික හා සංස්කෘතික මත ඇත.ඒ අතර ගැහැණු ළමුන්ගේ අධ්‍යාපන අයිතිය,ස්වාධීන තීරණ ගැනීමේ අයිතිය,ලිංගික නිදහස,විවාහ සහකරුවකු තොරා ගැනීමේ අයිතිය වැනි බොහෝ අයිතීන් ආගමික සංස්ථාව මගින් අවහිරකරනු ලැබූ සමාජ දක්නට ලැබේ.බොහෝ රටවල ගැහැණු ළමුන්ට අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය ඇතත් ඇතැම් දැඩි ආගමික මතවාද රජයන සමාජවල ගැහැණු ළමුන්ට අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය සීමා කර ඇත නැතහොත් කිසිදු අයුරකින් අධ්‍යාපනය ලැබීම ප්‍රතික්ෂේප කරනුලැබ ඇත.ලිංගිකත්වය නිසා අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය අහිමි කරනු ලැබු සමාජ අතර මැද පෙරදිග හා දකුණු අසියානු රටවල් මුල්තැන ගනී.යුරෝපය හා සංවර්ධිත රටවල ගැහැණු පිරිම් දෙපාර්ෂවයටම සමාන අයුරින් අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය ලැබී ඇත. ඇතැම් ආසියාතික රටවල ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ලිංග භේදයකින් තොරව ලබන්නට හැකිවුවද ද්වීතිය අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය ගැහැණු ළමුන්ට අහිමිවී ඇත.
ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන විසින් සෑම ගැහැණු ළමයෙකුටම නිසි අධ්‍යාපනය ලබාදීමට උස්සාහ ගනී.එහෙත් ඇතැම් ආගමික කණ්ඩායම් මගින් මෙයට එරෙහිව නැගී සිටිනු දක්නට ලැබේ.