cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ෆීෆා ලෝක කුසලාන
පූර්ව ජාත්‍යන්තර තරගාවලී
1914දී ඔලිම්පික් තරඟාවලිය, "ආධුනිකයන් සඳහා වූ ලෝක පාපන්දු ශූරතාවය" ලෙස හඳුනා ගැනීමට එකඟ වූ අතර ඉසව්ව සඳහා වූ සියලුම වගකීම්ද භාර ගන්නා ලදී. මෙය ලෝකයේ ප්‍රථම මහද්වීප අතර පාපන්දු තරඟාවලියට මංසලසන ලද අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1920 ගිම්හාන ඔලිම්පික්හි දී යුරෝපියානු කණ්ඩායම් 13ක් සමඟ ඊජිප්තුවන් තරඟ කළ අතර යුරෝපීය රටක් වන බෙල්ජියම ජය ගත් හ. 1924 සහ 1928දී වූ ඉනික්බිති තරඟාවලි දෙකෙන් උරුගුවේ ජය ගන්නා ලදී. මේවා ප්‍රථම විවෘත ලෝක ශූරතා වන අතර FIFAහි වෘතීමය යුගය ආරම්භ කෙරුණේ 1924දී ය.
ශ්‍රී ලාංකීය සාහිත්‍යය
සිංහල රචකයෝ
• සුනන්ද මහේන්ද්‍ර
• සයිමන් නවගත්තේගම
නාසා
ඉතිහාසය
නාසා ආයතනය උපත ලැබුවේ 1958 දී ඇමෙරිකාවේදීය. එම ආයතනය උපත ලැබිමට තුඩු දුන් ප්‍රධානතම හේතුව වූයේ එකල සෝවියට් දේශයත් ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයත් අතර පැවති අභ්‍යවකාශ තරගයයි. නාසා ආයතනය ඇරඹී මුල් අවධියේදී එයට රාජ්‍ය අනුග්‍රහය නොලැබිණි. පසුව එවකට ඇමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයාව සිටි ජෝන්. එෆ්. කෙනඩි නාසා ආයතනය වෙනුවෙන් විශාල වශයෙන් මුදල් වැය කළේය. ඔහුගෙන් පසුව ඇමෙරිකාවේ ජනාධිපති ධුරයට පත්වූ සියලුම පුද්ගලයින් නාසා ආයතනය සඳහා මුදල්  ප්‍රතිපාදන ලබාදුන්නේය. මේ මගින් නාසා ආයතනයේ කටයුතු දියුණු කිරීමට ඔවුන් කටයුතු කරන ලදී.
ශ්‍රී ලාංකීය සාහිත්‍යය
සිංහල රචකයෝ
• එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර
• මහගම සේකර
නාසා
වෙනත් විස්තර
කිසියම් අභ්‍යවකාශ යානයක් ගුවන් ගතවීමත් සමගම ජනමාධ්‍ය තුළින් වැඩි වශයෙන්ම ප්‍රචාරය වන්නේ නාසා නමැති නාමයයි. දැනට අභ්‍යවකාශය පිළිබඳ මිනිසා දැනසිටින තොරතුරු සංඛ්‍යාවන් වැඩිම ප්‍රමාණයක් සොයාගෙන ඇත්තේ නාසා  ආයතනය විසිනි. වර්තමාන ලෝකය තුළ නාසා ආයතනය වැනි තවත් ආයතන විශාල සංඛ්‍යාවක් පිහිටා තිබුණද ඒවා අතරින් වැඩිම ධනස්කන්දයක් හිමි ආයතනය ලෙස වරම් ලබා ඇත්තේද නාසා ආයතනයයි.
ශ්‍රී ලාංකීය සාහිත්‍යය
සිංහල රචකයෝ
• ජී. බී. සේනානායක
නාසා
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:තාරකා විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යාවකාශ විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:නාසා
ශ්‍රී ලාංකීය සාහිත්‍යය
සිංහල රචකයෝ
• ඩබ්ලිව්. ඒ. සිල්වා
• ටෙනිසන් පෙරේරා
• අජිත් තිලකසේන
• සිබිල් වෙත්තසිංහ
ෆීෆා ලෝක කුසලාන
පූර්ව ජාත්‍යන්තර තරගාවලී
thumb| right|[[Centenario Stadium|Estadio Centenario, ප්‍රථම ලෝක කුසලානය පැවැත්වු ස්ථානය]]
ලක්‍ෂණ ගීත
ලක්‍ෂණ ගීත යනු යම් කිසි රාගයක විස්තර ඈතුලත් කොට තෑනූ ගීත විශේෂයකි, රාගධාරී සංගීතයේ සෑම රාගයකටම ඉතා අලංකාර වු ලක්‍ෂණ ගීත ඈත.
ශ්‍රී ලාංකීය සාහිත්‍යය
සිංහල රචකයෝ
• මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ
• හරිශ්චන්ද්‍ර විජයතුංග
• ලියනගේ අමරකීර්ති
• ටී. බී. ඉලංගරත්න
ඉංග්‍රීසි බසින් ලියන ශ්‍රී ලංකාවේ හෝ ඉන් පිටත වෙසෙන ලේඛකයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකීය සාහිත්‍යය
ටීටර්
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:වේදිකා නාට්‍ය
ෆීෆා ලෝක කුසලාන
පූර්ව ජාත්‍යන්තර තරගාවලී
ඔලිම්පික් පාපන්දු තරඟාවලියන් හි සාර්ථකත්වය නිසා FIFA, සභාපති වූ [[Jules Rimet]] සමඟ නැවත වරක් ඔලිම්පික් වලින් පිට වෙනම ම අන්තර්ජාතික පාපන්දු තරඟාවලියක් වේදිකා ගත කිරීමට බලා සිටි අතර ලෝක ශූරතාවයක් වේදිකා ගත කිරීමට 1928 මැයි 28 වන දින අමෙර්ස්ටර්ඩෑම් හි FIFA කොන්ග්‍රසය තීරණය කරන ලදී. උරුගුවේ දැනට දෙවතාවක් නිල ලෝක පාපන්දු ශූරතාවය දිනාගෙන තිබීමත් ඔවුන් නිදහස ලබා 1930වන විට සියවසක් සම්පූර්ණ වීමත් නිමිත්තෙන් සමාරම්භක ලෝක කුසලාන තරඟාවලියේ සත්කාරක රට ලෙස උරුගුවේ නම් කරන ලදී.
FIFA විසින් තරඟාවලියට තෝරා ගන්නා ලද ජාතීන්ගේ ජාතික සම්මේලනයන්ට කණ්ඩායමක් යවන්නැ යි ආරාධනා කරනු ලැබූ මුත් තරඟාවලිය උරුගුවේ පැවතීම යුරෝපියානු ජාතීන්ට අත්ලාන්තික් සාගරය හරහා වූ ඉතා දිගු සහ අධික වියදමක් දැරීමට සිදුවන ගමනක් වීම නිසාවෙන් කිසිම යුරෝපියානු රටක් තරඟ ආරම්භයට ප්‍රථම දෙ මස තෙක් කණ්ඩායමක් යැවීමට පොරොන්දු නොවී ය. කෙසේ හෝ අවසානයේ දී බෙල්ජියම, ප්‍රංශය, රොමේනියාව සහ යුගොස්ලාව යන රටවලින් කණ්ඩායම් කිහිපයක් ගෙන්වා ගැනීමට Rimet ට හැකි වූ අතර මෙම තරඟාවලියේ දී දකුණු ඇමෙරිකාවෙන් හතක් ද, යුරෝපයෙන් සතරක් ද, උතුරු අමෙරිකාවෙන් දෙකක් ද වශයෙන් මුළු ජාතීන් දහ තුනක් සහභාගි විය.
පළමු ලෝක කුසලාන තරඟ දෙක 1930 ජූලි 13 වන දින පැවැත්වුණු අතර අනුපිළිවෙළින් මෙක්සිකෝව 4-0 අනුපාතයට ද බෙල්ජියම 3-0 අනුපාතයට ද පරදවමින් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ප්‍රංශය ජය ගත් හ. ලෝක කුසලාන ඉතිහාසයේ පළමු ජයග්‍රහණය කරා ළඟා වූ ක්‍රීඩකයා වන්නේ ප්‍රංශයේ Lucien Laurent ය. මොන්තෙවිදියෝ හි පැවති අවසන් තරඟයේ දී 93,000ක ජන සමූහයා ඉදිරියේ ආජන්ටිනාව 4-2 ට පරාජය කළ උරුගුවේ, මෙම සිද්ධිය නිසා ම ලෝක කුසලානය දිනා ගන්නා පළමු ජාතිය බවට පත් විය.
දෙවන ලෝක යුද්ධයට පෙර ලෝක කුසලාන
ලෝක කුසලානය ඇති වීමෙන් පසු, 1932දී ලොස් ඇන්ජලීස් හි පැවති ගිම්හාන ඔලිම්පික් උත්සවයේ න්‍යාය පත්‍රය එක් අංගයක් ලෙස පාපන්දු ඇතුලත් කිරීමට අදහස් නොකෙරිණ. එවක මෙම ක්‍රීඩාවට එක්සත් ජනපදය තුළ පැවති අඩු ජනප්‍රියත්වයත් ඇමරිකානු පාපන්දු ලෙස ජනප්‍රියත්වය වර්ධනය වෙමින් තිබීමත් මෙයට හේතු විය. ආධුනික ක්‍රීඩකයන්ගේ තත්වයට FIFA සහ IOC විසින් විරුද්ධ වීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පාපන්දු, ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා වලින් ඉවත් කරනු ලැබීය. 1936 දී ගිම්හාන ඔලිම්පික් සමඟ ඔලිම්පික් පාපන්දු නැවත ආරම්භ කෙරුණු අතර අද එය වඩා වටිනා ලෝක කුසලානයකින් ඔපවත් වී ඇත.
දෙවන ලෝක යුද්ධයට පසු ලෝක කුසලාන
1950 දී බ්‍රසීලයේ පැවති ලෝක කුසලානය ප්‍රථම වරට බ්‍රිතාන්‍ය ක්‍රීඩකයන් සහභාගි කරගනු ලැබූ තරඟාවලියයි. බ්‍රිතාන්‍ය කණ්ඩායම් තමන් යුද්ධ කරන ලද රටවල් සමඟ ක්‍රීඩා  කිරීමට ඇති අකැමැත්ත නිසා සහ පාපන්දු ක්‍රීඩාවට  ඇති විදේශීය බලපෑමට විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කිරීමක් ලෙස 1920 දී FIFA ලෝක කුසලානයෙන් අයින් වූ අතර 1946 දී FIFA හි ආරාධනය මත නැවත සම්බන්ධ විය.එසේම පෙර පැවති ලෝක කුසලාන දෙකට සම්බන්ධ නොවූ 1930 දී ශූරයන් බවට පත් වූ  උරුගුවේ ජාතින්ද මෙම තරඟාවලියේ දී නැවත දක්නට ලැබිණි.මෙහෙදී " Mara Canazo "නම් තරඟයේදී සත්කාරක බ්‍රසීල ජාතීන් පරදවා උරුගුවේ නැවත ජය ලැබීය.
frameless|center|upright=2
1938 දී ඕස්ට්‍රිලියාව සුදුසුකම් ලැබීමෙන් පසු ජර්මනියට යටත්වීම නිසා කණ්ඩායම් 15ක් සමඟ තරඟාවලිය අතහැර යාම සහ 1950 දී ඉන්දියාව,ස්කොට්ලන්තය හා තුර්කිය කණ්ඩායම් 13ක් සමඟ තරඟාවලිය අතහඇර යාම නිසා 1938 හා 1950 හැර, 1934 හා 1978 අතර පැවති සෑම තරඟාවලියක දී ම කණ්ඩායම් 16 බැගින් තරඟ කළහ. යුරෝපයෙන් සහ දකුණු ඇමරිකාවෙන් වැඩිම සහභාගීත්වයක් තිබූ අතර සුළුතරයක් උතුරු ඇමරිකාවෙන්, අප්‍රිකාවෙන්, ආසියාවෙන් සහ ඕසියානාවෙන් විය. සාමාන්‍යයෙන් මෙම කණ්ඩායම්, යුරෝපා හා දකුණු ඇමෙරිකානු කණ්ඩායම් විසින් පරාජය කරනු ලබයි. 1982 තෙක් යුරෝපා හා දකුණු ඇමරිකානු රටවල් වලට පිටින් පැමිණ ඉදිරියට ගිය ක්ණ්ඩායම් වූයේ 1930දී අවසන් පූර්ව තරඟයට හිමිකම් කියූ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, 1938දී අර්ධ අවසන් පූර්ව තරඟයට හිමිකම් කියූ කියුබාව, 1966දී අර්ධ අවසන් පූර්ව තරඟයට හිමිකම් කියූ උතුරු කොරියාව සහ 1970දී අර්ධ අවසන් පූර්ව තරඟයට හිමිකම් කියූ මෙක්සිකෝව පමණි.
කණ්ඩායම් 32ක් බවට විස්තාරනය වීම
1982දී මෙම තරඟාවලිය කණ්ඩායම් 24ක් දක්වා විස්තාරනය වූ අතර 1998දී එය අප්‍රිකාව, ආසියාව, සහ උතුරු ඇමරිකානු රටවල් වලින් වැඩි කණ්ඩායම් ප්‍රමාණයකට සහභාගී වීමට ඉඩ සලසමින් 32ක් දක්වා වර්ධනය විය. මෑත කාලයේ දී මෙම රටවල් වලින් පැමිණි කණ්ඩායම් විශාල ජයග්‍රහණ භුක්ති විඳි අතර අර්ධ අවසන් පූර්ව තරඟයට ලඟා වූ රටවල් අතරට 1986දී අර්ධ අවසන් පූර්ව තරඟයට සුදුසුකම් ලැබූ මෙක්සිකෝව ද, 1990දී අර්ධ අවසන් පූර්ව තරඟයට සුදුසුකම් ලැබූ කැමෙරූන් ද, 2002දී සතරවන ස්ථනය ලද කොරියා ජනරජය ද, 2002දී අර්ධ අවසන් පූර්ව තරඟයට සුදුසුකම් ලැබූ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ සෙනෙගාල් ද, 2010දී අර්ධ අවසන් පූර්ව තරඟයට සුදුසුකම් ලැබූ ඝානාව ද අයත් වේ. නමුත් යුරෝපා හා දකුණු ඇමෙරිකානු කණ්ඩායම් සෑම විට ම ඉදිරියෙන් සිටී. උදා:- 1998 සහ 2006 වර්ෂවල පූර්ව තරඟයට සුදුසුකම් ලැබූ සියළුම කණ්ඩායම් යුරෝපා හා දකුණු ඇමෙරිකානු කණ්ඩායම් වේ.
2002 FIFA ලෝක කුසලාන තරඟාවලියේ සුදුසුකම් වට සඳහා කණ්ඩායම් 200ක් ද, 2006 FIFA ලෝක කුසලානයට සුදුසුකම් ලැබීමට ජාතීන් 198ක් ද උත්සහ කළ අතර වාර්තාවක් ලෙසින් 2010 FIFA ලෝක කුසලානයට සුදුසුකම් ලැබීමට රටවල් 204ක් සහභාගි විය.
සෙසු FIFA තරඟාවලි
කාන්තා පාපන්දු ක්‍රීඩාව සඳහා සම තරඟාවලියක් FIFA කාන්තා ලෝක කුසලානය නමින් ප්‍රථම වරට 1991දී මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ දී පැවැත්විණ. පිරිමි තරඟාවලියට වඩා ප්‍රමාණයෙන් හා ආකෘතියෙන් කාන්තා තරඟාවලිය කුඩා වන නමුත් වර්තමානයේ වර්ධනය වෙමින් පවතී. 2007 තරඟාවලියට 120ක් සහභාගි වූ අතර එය වසර සමඟ සසඳන කල දෙගුණයකටත් වඩා වැඩිය.
FIFA ඒකාබ්ද්ධ කුසලානය යනු ලෝක වෙනුවෙන් ඊට වසරකට පෙර, සත්කාරක රටවල් වල පුහුණුවක් ලෙසින් පවත්වනු ලබන තරඟාවලියකි. මෙහි දී FIFA ලෝක කුසලාන ශූරතා වලින් ජය ගන්නා සෑම ජයග්‍රාහකයෙක් ම තරඟ කරන අතර මෙයට ශූරයා සහ සත්කාරක රට සම්බන්ධ වේ.
එමෙන් ම FIFA, තරුණ පාපන්දු ක්‍රීඩකයන්(FIFA U–20 ලෝක කුසලානය, FIFA U–17 ලෝක කුසලානය ,FIFA U–20 කාන්තා ලෝක කුසලානය, FIFA U–17 කාන්තා ලෝක කුසලානය), පාපන්දු සමාජ(FIFA සමාජ ලෝක කුසලානය), සහ Futsal(FIFA Futsal World Cup) සහ Beach Soccer(FIFA Beach Soccer World Cup) වැනි විචල්‍ය පාපන්දු සඳහා ද අන්තර්ජාතික තරඟ සංවිධානය කරයි.
කුසලානය
1930 සිට 1970 දක්වා ලෝක කුසලාන ජයග්‍රාහකයාට Jules Rimet කුසලානය පිරිනමන ලදී. එය මුලින්ම Coupe du Monde හෙවත් ලෝක කුසලානය ලෙස සරල ව හැඳින් වූ නමුත් 1946දී ප්‍රථම තරඟාවලිය පවත්වන ලද FIFA හි සභාපති වූ Jules Rimetගෙන් පසු  Jules Rimetකුසලානය ලෙස හදුන්වන ලදී. 1970දී බ්‍රසීලයේ තෙවන ජයග්‍රහණය ඔවුනට කුසලානයේ නිත්‍ය හිමිකම ලබා දෙන ලදී. කෙසේ නමුත් 1983දී කුසලානය සොරකම් කරනු ලබූ අතර ඔවුන් විසින් විනාශ කරන ලද මෙය කවරදාකවත් නැවත ප්‍රකෘති තත්වයට පත් නොකරන ලදී.
1970න් පසු FIFA World Cup Trophy නමින් හැඳින්වෙන ලෝක කුසලානය නිර්මාණය කරන ලදී. විවිධ රටවල් හතකින් පැමිණි ප්‍රවීණයන් ඉදිරිපත් කරන ලද ආකෘති 53කින් ඉතාලි නිර්මාණ ශිල්පියෙක් වන Silvio Gazzaniga ගේ නිර්මාණය තෝරා ගන්නා ලදී. මෙම නව කුසලානය සෙන්ටි මීටර 36ක් උස වන අතර කැරට් 18 ඝන රත්‍රන්(75%) වලින් කිලෝ ග්‍රෑම් 6.175ක බරකින් යුක්ත වන ලෙස නිමවා ඇත. පාදම මැලචයිට් නම් ඛණිජ විශේෂයෙන් ස්ථර 2කට සැදී ඇති අතර කුසලානයේ පතුල, 1974 සිට එකී FIFA ලෝක කුසලාන ජයග්‍රාහකයන්ගේ නම් වර්ෂ සමඟින් දරා සිටී.
නව කුසලානය ජයග්‍රාහක ජාතියට නිත්‍ය ලෙස පිරි නමනු නොලබන අතර ඔවුහු ඊළඟ තරඟාවලිය තෙක් කුසලානය තබා ගනී.
වර්තමානයේ ප්‍රථම කණ්ඩායම් තුනේ සියළුම සාමාජිකයන්ට(ක්‍රීඩකයන් හා පුහුණු කරුවන්) පිළිවෙළින් ප්‍රථම ස්ථානයට රන් ද දෙවන ස්ථානයට රිදී ද තෙවන ස්ථානයට ලෝකඩ ද වශයෙන් ලෝක කුසලානයේ ලාංඡනය සමඟ පදක්කම් පිරි නැමේ. 2002 ස්ංශෝධනයෙන් සත්කාරක දකුණු කොරියාවට සතර වන ස්ථානය ලෙස පදක්කම් පිරිනමන ලදී. 1978 තරඟාවලියට ප්‍රථම, පදක්කම් පිරිනමනු ලැබුවේ අවසන් තරඟාවලිය අවසානයේ දී සහ තුන් වන තර්ඟයේ දී අන්තරලයේ සිටින ක්‍රීඩකයන් 11ට පමණි.
සුදුසුකම්
1934 දෙවන ලෝක කුසලානයේ සිට අවසන් තරඟාවලිය සඳහා යෝග්‍යතා තරඟාවලි පවත්වනු ලැබේ. ඒවා ඔවුන්ගේ ස්වකීය ඒකාබද්ධ සමාගම් විසින් FIFA මහද්වීපික කලාප සය තුළ පවත්වා ගනු ලැබේ. සෑම තරන්ගාවලියක් සඳහා ම එකී මහද්වීපික කලාපයන්ට පිරිනමන ලද ස්ථාන ගණන FIFA කල් තබා තීරණය කරන අතර සාමාන්‍යයෙන් මෙය ස්ංයුක්ත කණ්ඩායම් වල සාපේක්ෂ ශක්තිය මත රඳා පවතී.
යෝග්‍යතා ක්‍රියාවලිය අවසන් තරඟාවලියට වසර 3කට පෙර ආරම්භ කළ හැකි අතර එය අවුරුදු 2ක පමණ කාලයක් පවතී. මෙම යෝග්‍යතා තරඟාවලි ආකෘතීන් ඒකාබද්ධ පිරිස අතර වෙනස් වේ. සාමාන්‍යයෙන් මහද්වීප අතර තරඟ වැදි ජයග්‍රාහකයන්ට ස්ථාන 1ක් හෝ 2ක් පිරිනමනු ලැබේ. උදාහරණයක් ලෙස ඕසියානා කලාපයේ සහ ආසියානු කලාපයේ 5වන තැන හිමි කරගත් කණ්ඩායමත් 2010 අවසන් ලෝක කුසලානයට ඇතුළත් විය. 1938 ලෝක කුසලානයේ සිට අවසන් තරඟාවලිය සඳහා සත්කාරක ජාතීන්ට ඉබේ සුදුසුකම් ලැබුණු අතර 2006 FIFA ලෝක කුසලානයේ සිට ශූරතාවය ලබා ගැනීමට සුදුසුකම් තිබිය යුතු යැයි තීරණය කිරීමත් සමඟ ම එය ඉවත් කෙරිණ. එ අනුව එම අයිතිවාසිකම ලද එකම රට වූයේ බ්‍රසීලයයි.
අවසන් තරඟාවලිය
වර්තමානයේදී අවසාන තරඟාවලිය සඳහා ජාතීන් 32 මාසයක් පුරාම සත්කාරක රටේහිදී තරඟ වදිනු ලබයි.එහිදී අදියරයන් දෙකක් යටතේ තරඟවලිය පැවැත්වේ.එනම් කණ්ඩායම් අදියර හා පිළිමළුන් පිටුදැකීමේ අදියර වශයෙනි.
කණ්ඩායම් අදියරේදී එක කණ්ඩායමකට රටවල් හතරක කණ්ඩායම් හතරක් බැගින් කණ්ඩායම් අටක් තරඟ වදිනු ලබයි.මෙම ප්‍රධාන කණ්ඩායම් අට තෝර ගැනීමේදී සත්කාරක රටද ඊට ඇතුලත් වන අතර එම කණ්ඩායම් තෝරාගනු ලබන්නේ FIFA ලෝක ශ්‍රේණී ගත කිරීම් හ මෑත කාලයේ දක්වන ලද දක්ෂතා අනුවය.
අනෙකුත් කණ්ඩායම් භුගෝලීය පදනම අනුව කුඩා කොටස් වලට එක් කරන අතර එම කොටස් අහඹු ලෙස ප්‍රධාන් කණ්ඩායම් අට සඳහා තෝරගනු ලබයි. වර්ෂ 1998 දී සිට මෙම ප්‍රධාන කණ්ඩායමක් සඳහා යුරෝපීය ජාතික කණ්ඩායම් දෙකකට වඩා හෝ වෙනත් රාජ්‍ය සන්ධානයකට අයත් කණ්ඩයම් දෙකකට වඩා ඇතුල් කිරීම සීමා කරන ලදී.
කණ්ඩායම් ශ්‍රේණිගත කිරෙමේදී පහත කරුණු සලකා බලනු ලබයි.
1කණ්ඩායම් තරඟ සඳහා ලබාගත් වැඩිම ලකුණු සංඛ්‍යාව 2 කණ්ඩායම් තරඟ සඳහා පවතින වැඩිම ගෝල වෙනස. 3 කණ්ඩායම් තරඟ සඳහා ලබාගත් වැඩිම ගෝල සංඛ්‍යාව 4 ඉහත ක්‍රියාපටිපටිය යොදා ගැනීමෙන් පසුවත් එක කණ්ඩායමක් හෝ ඉතුරුව පවතී නම් එම කණ්ඩායම් ස්‍රේණිගත ගත කිරීම් පහත පරිදි සිදු කරයි. 1එම කණ්ඩායම් අතර හෙ තරඟ සඳහා ලබාගත් වැඩිම ලකුණු සංඛ්‍යාව 2 එම කණ්ඩායම් අතර හෙ තරඟ සඳහා පවතින වැඩිම ගෝල වෙනස. 3 එම කණ්ඩායම් අතර හෙ තරඟ සඳහා ලබාගත් වැඩිම ගෝල සංඛ්‍යාව 5 ඉහත ක්‍රියාපිලිවෙලද යෙදීමෙන් පසු තවදුරට කණ්ඩායම් ශ්‍රේණිගත නොවී ඇත් නම් දිනුම් ඇදීමක් මඟින් ඔවුන්ගේ ශ්‍රේණිය තීරණය කරනු ලබයි.
තෝරා ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය
අතීතයේ දී FIFA කොන්ග්‍රසය මඟින් පැවැත් වූ රැස්වීම් වලින් ලෝක කුසලාන සඳහා රටවල් තෝරා ගැණින. දකුණු ඇමරිකාව හා යුරෝපය ඉතා ඈතින් පිහිටි රටවල් 2ක් වීම නිසාත් ගමනාගමනය අපහසු වීම නිසාත් තරඟය පවත් වන ස්ථානය තීරණය කිරීම මත බේද ඇති කරවන්නක් විය. මෙයට උදාහරණයක් ලෙස උරුගුවේ පැවති ප්‍රථම ලෝක කුසලානයට යුරෝපියානු ජතීන් 4ක් පමණක් සහභගි වීම දැක්විය හැක. පසුව පැවැත් වූ ලෝක කුසලාන 2ම යුරෝපයේ පැවැත්විණ. 1938 පැවති FIFA ලෝක කුසලානය ආජන්ටිනාව සහ උරුගුවේ විසින් පිටු දකින ලදී.
1958 සිට ලෝක කුසලානයේ ඉදිරි පිටු දැකීම් හා මත බේද වැළැක්වීමට ඇමරිකාව සහ යුරෝපය අතර සත්කාරක රට, රටාවක් ලෙස වෙනස් වන ලෙස ආරම්භ කරන ලද අතර එය 1998 FIFA ලෝක කුසලානය තෙක් පැවතිණ. 2002 FIFA ලෝක කුසලානයට දකුණු අප්‍රිකාව සහ ජපානය විසින් සාමූහික ව සත්කාරකත්වය දක්වන ලද අතර එය එකම බහු සත්කාර තරඟාවලිය වන අතර ආසියවේ පැවති ප්‍රථම තරඟාවලිය යි. 2010 ලෝක කුසලානයේ දකුණු අප්‍රිකාව සත්කාරකත්වය දක්වන ලද ප්‍රථම අප්‍රිකානු ජාතිය විය. 2014 තරඟාවලියට බ්‍රසීලය විසින් සත්කාරකත්වය දක්වනු ලැබේ.
වර්තමානයේ FIFA හි විධායක කමිටුව විසින් සත්කාරක රට ඡන්දයකින් තෝරා ගනු ලැබේ. මෙය exhaustive ballot නම් වූ ප්ද්ධතියක් යටතේ සිදු කරනු ලැබේ. රටක ජාතික පාපන්දු සම්මේලනය සත්කාරකත්වයට පත් කිරීමේ ඉසව්වේ දී ඔවුනට ප්‍රබල ලංසු තැබීමකින් බලාපොරොත්තු වන අවශ්‍යතා සහ පියවර විස්තර කෙරෙන "සත්කාරක එකඟතාවය" FIFA වලින් ලැබේ. මෙහි දී ලංසු තැබීමේ සම්මේලනයට ද අපේක්ෂ්කයන්ගේ නිල තහවුරු කිරීම පෙන්වන ආකෘති පත්‍රයක් ලෑබේ. මෙයින් පසු FඓFඇ විසින් අදාළ රට සුදුසු දැ යි බැලීමට පරීක්ෂක කණ්ඩායමක් යවන අතර එහි වාර්තාවක් සපයනු ලැබේ. කෙසේ නමුත් අනාගත සත්කාරක රටවල් ප්‍රසිද්ධියට පත් කළ ස්ථානයේ උත්සවයක් පවත්වන ලද අතර 2018 හා 2022 දී පිළිවෙළින් රුසියාව සහ කටාර් දිනා ගත් හ.
2010 සහ 2014 ලෝක කුසලානයේ අවසන් තරඟාවලිය තෝරා ගනු ලැබූ ඒකාබද්ද රටවලට පමණක් සත්කාරකත්වය සඳහා ලංසු තැබීමට ඉඩ දෙමින් රාජ්‍ය ස්න්ධාන අතර කැරකෙමින් පවතී. මෙම ප්‍රතිපත්තිය දකුණු අප්‍රිකාව පරදා ජර්මනිය ජය ගැනීමෙන් ඇති වූ මත බේදයෙන් පසු 2006 තරඟාවලිය සත්කාරකත්වයට පත් කිරීමට හඳුන්වා දෙන ලදී.
ක්‍රියාකාරීත්වය
බ්‍රසීලය සහ ස්පාඤ්ඤය හැර ජයග්‍රාහකයන් 8කින් 6ක් තම මව් බිමේ ක්‍රීඩා කරමින් ජය ගත් අතර බ්‍රසීලය 1950 තීරණාත්මක තරඟයෙන් දෙවන ස්ථානය ලබා ගනිමින් පරාජය වූ අතර ස්පාඤ්ඤය 1982දී තම මව් බිමේ පැවති තරඟයෙන් දෙවන වටයට ලඟා විය.1966දී එංගලන්තය ද 1998 ෆීෆා ලෝක කුසලාන අවසන් තරඟය  ප්‍රංශය ද ඔවුන්ගේ හුදෙක් කුසලාන පමණක් සත්කාරක ජාතීන් ලෙස ක්‍රීඩා කරමින්  දිනා ගත්හ. උරුගුවේ(1930), ඉතාලිය(1934) හා ආජන්ටිනාව(1978) ඔවුන්ගේ ප්‍රථම කුසලාන සත්කාරක ජාතීන් ලෙසින් ක්‍රීඩා කරමින් දිනා ගත් අතර වෙනත් තරඟ වලින් ද ජය ගත්හ.
එමෙන් ම අනෙක් ජාතීන් ද ක්‍රීඩා වල සත්කාරකත්වය ගැනීමෙන් ජය අත් කර ගත්හ. සත්කාරක ජාතීන් ලෙස ක්‍රීඩා කිරීමෙන් ස්වීඩනය(1958දී දෙවන ස්ථනයා, චිලී(1962දී තෙවන ස්ථානයා, කොරියානු සමූහාණ්ඩුව(2002දී සතරවන ස්ථානයා සහ මෙක්සිකෝව (1986දී හා 1986දී පැවති අර්ධ අවසන් පූර්ව තරඟයා යන සියළුම රටවල් විශිෂ්ට ප්‍රථිඵල ලබා ගන්නා ලදී. මෙතෙක් පළමු වටයෙන්ම පරාජයට පත් වූ එකම සත්කාරක ජාතිය දකුණු අප්‍රිකාව යි.
සංවිධානය හා මාධ්‍ය ආවරණය
ප්‍රථම වරට පාපන්දු ලෝක කුසලාන තරඟාවලියක් රූපවහහිනියේ විකාශනය කරන ලද්දේ 1954 දීය. අද වන විට එය ඔලිම්පික් තරඟාවලියද අභිබවමින් ලෝකයේ වැඩිම පිරිසක් නරඹන ක්‍රීඩා ඉසව්ව බවට පත්ව ඇත. වර්ෂ 2006 දී පැවැත්වූ පාපන්දු ලෝක කුසලාන තරඟවලිය නැරඹු ප්‍රේක්ෂක සංඛ්‍යාව බිලියන 26.29 ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත. අවසාන තරඟය පමණක් ප්‍රේක්ෂකයින් මිලියන 715.1 ක් පමන පිරිසක් නැරඹු බවට ගණන් බල ඇත.
එය ලෝක ජනගහණයෙන් නවයෙන් එකකට පමණ සමාන වේ.2006 ලෝක කුසලාන තරඟාවලිය සඳහා විවිධ රටවලින් පැමිණි ක්‍රීඩක කණ්ඩායම්, ක්‍රීඩා කිරීම සඳහා කණ්ඩායම් වලට බෙදීමේ අවස්ථාව ප්‍රේක්ෂකයින් මිලියන 300 ක් පමණ නරඹා ඇත. 1996 වර්ෂයේ සිට සෑම ලෝක කුසලාන තරඟාවලියක් සඳහාම ඊටම ආවේණික වූ ලාංඡනයක් පවතී.
ප්‍රථම ලෝක කුසලාන ලාංඡනය වනුයේ 1996 තරඟවලිය සඳහා තෝරගත් world cup willie ලාංඡනයයි. මෑතකදී සිට ලෝක කුසලාන තරඟවලි සඳහා ඒ වෙනුවෙන් විශේෂයෙන්ම නිර්මාණය කල පාපන්දු භාවිතා කරනු ලබයි.
ප්‍රතිඵල
මේවාත් බලන්න : අවසන් FIFA ලෝක කුසලාන ලැයිස්තුව
විවිධ මහද්වීපික කලාප ලැබූ විශිෂ්ට ජයග්‍රහණ
මෙතෙක් පැවති තරඟාවලි වලින් වාඩිම වාර ගණනක් අවසාන තරඟ සඳහා තේරී ඇත්තේ යුරෝපීය හා දකුනු ඇමරිකානු රටවල් වේ. එයින් තරඟ දහයක පමන ජය යුරොපීයන් ලබාගෙන ඇති අතර දකුනු ඇමරිකානුවන් තරඟ නවයක පමණ ජය ලබාගෙන ඇත. වෙනත් මහාද්වීප වලින් රටවල් දෙකක් පමනක් අවසන් පූර්ව තරඟ සඳහා සුදුසුකම් ලබා ඇත.ඒ 2002 දී ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය හා කොරියානු ජනරජයයි. අප්‍රිකානු ජාතීන් ලබා ඇති හොඳම ජයග්‍රහණ වනුයේ අර්ධ අවසන් පූර්ව තරඟ සඳහා සුදුසුකම් ලැබීමයි.ඒ 1990දී කැමරුන්, 2002දී සෙනෙගල් රාජ්‍යය, 2010දී ගානාව යනාදී වශයෙනි.
දැනට ලෝක කුසලානය ජයග්‍රහණය කර තිබෙන රාජ්‍ය සංගම් වලට අයත් නොවන රටවල් වනුයේ බ්‍රසීලය, ආර්ජන්ටිනාව හා ස්පාඤ්ඤයයි. 1958දී යුරෝපයේදී,1970දී හා 1994දී උතුරු අමරිකාවේදී හා 2002දී ආසියාවේදී බ්‍රසීලය ජයග්‍රාහකයන් බවට පත් විය. 1986දී ආජන්ටිනාව, උතුරු ඇමරිකවේදී ලෝක කුසලානය දිනූ අතර 2010දී ස්පාඤ්ඤය අප්‍රිකාවේදී ලෝක කුසලානය දිනා ගන්නා ලදී. එකම මහාද්වීපයකින් පැමිනි කණ්ඩායම් පිට පිටම ලෝක කුසලානය ජයග්‍රහණය කල අවස්ථාවන් තුනක් ඇත. ඒ ඉතාලිය 1938, බ්‍රසීලය1968, ස්පාඤ්ඤය 2010දී හා නවතත් ඉතාලිය 2006දී වශයෙනි.
සම්මානයන්
සෑම ලෝක කුසලාන තරඟාවලියක් අවසානයේදිම ලෝක කුසලානයට අමතරව ක්‍රීඩකයන්ගේ හා කණ්ඩායම් වල කුසලතා ඇගයීමට ප්‍රධාන වශයෙන් සම්මානයන් හයක් පිරිනමනු ලබයි.
වාර්තා හා සංඛ්‍යා ලේඛන
වැඩිම වාර ගණනක් ලෝක කුසලාන තරඟ සඳහා තරඟ කල ක්‍රීඩකයන් ලෙස මෙක්සිකෝවේ ඇන්ටොනියෝ කාර්බජල් හා ජර්මනියේ ලෝතර් මැතිව්ස් යන ක්‍රීඩකයන් දෙදෙනා වාර්ථාවට හිමිකම් කියයි. මොවුන් දෙදෙනාම තරඟාවලි පහ බැඟින් ක්‍රීඩාකර ඇත. බ්‍රසීලයේ පේලේ තුන් වරක්ම ලෝක කුසලාන පදක්කම දිනා ගත් එකම ක්‍රීඩකයා වේ.(1958,1962 හා 1970)
මේ අතර තවත් ක්‍රීඩකයන් විසිදෙනෙකුම ලෝක කුසලාන පදක්කම දෙවරක් බැගින් දිනාගැනීමට සමත්ව ඇත.පවත්වා අති සියලුම ලෝක කුසලාන තරඟ වලින් වැඩිම ලකුනු රැස්කරගෙන ඇති ක්‍රීඩකයා වන්නේ බ්‍රසීලයේ රොනාල්ඩෝය. ඔහු ලකුණු 15 ක් රැස්කරගෙන ඇත.(1998-2006)
ක්‍රීඩකයෙකු මෙන්ම ප්‍රධාන පුහුණුකරු ලෙස ක්‍රියාකරමින් ලෝක කුසලානය දිනගත් ක්‍රීඩකයන් දෙදෙනා වන්නේ බ්‍රසීලයේ මාරියෝ සැගලෝ සහ ජර්මනියේ ෆ්‍රන්ස් බෙකන්බෙවර්ය. 1958 දී හා 1962දී සැගලෝ ක්‍රීඩකයෙකු ලෙසද 1970දී ප්‍රධාන පුහුනුකරු ලෙසද ලෝක කුසලනය ඩිනගන්න ලදී.බෙකන්බෙවර් 1970දී නායකයා ලෙසද 1990දී ප්‍රධාන පුහුනුකරු ලෙසද ලෝක කුසලනය දිනා ගැනීමට දායක විය.
සියළුම ජතික කණ්ඩායම් අතුරින් වැඩිම ලෝක කුසලන තරඟ සංඛ්‍යාවක් ක්‍රීඩා කර ඇත්තෙ ජර්මනියයි. වැඩිම ලෝක කුසලාන ගෝල සංඛ්‍යාවක් රැස් කල රට වන්නේ බ්‍රසීලයයි. ඒ ගෝල 210ක් ලබගනිමිනි. මෙම කණ්ඩායම් දෙකම සහභගී වූ එකම තරඟය වන්නෙ 2002දී පවති ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරඟයයි.
රශ්මි සිල්වා
හන්තාන දේවගේ රශ්මි සෙවන්දි සිල්වා (උපත 2000 දෙසැම්බර් 4, රශ්මි සිල්වා ලෙස හැඳින්වේ) දැනට ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදා ක්‍රීඩා සමාජය සහ ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් ක්‍රීඩා කරන ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩිකාවකි.
ජාත්‍යන්තර වෘත්තිය දිවිය
2022 ජූලි මාසයේදී එංගලන්තයේ බර්මින්හැම් හි පැවති 2022 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේ ක්‍රිකට් තරඟාවලිය සඳහා ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායමට ඇය නම් කරන ලදී.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා
ගුණදාස කපුගේ
ගුණදාස කපුගේ සිංහල ගායකයෙක් සහ සංගීතවේදියෙකි. 1945 අගොස්තු 7 වනිදා මෙලොව එලිය දුටු ඔහුගේ සම්පූර්ණ නම එල්ලමුල්ල කපුගේ ගුණදාස වේ. ඔහු එරමුල්ල කනිෂ්ඨ විද්‍යාලය, කරන්දෙනිය ජාතික පාසල සහ ගාල්ල නගොඩ පාසල යන පාසල් මගින් ඔහුගේ අධ්‍යාපනය ලබා ගත්තේය. වටිනා කලා ජීවිතයක් හිමිවූ ඔහුගේ කලා ජීවිතයේ ඔහු බොහෝ සම්මාන වලින් පිදුම්ලත් පුද්ගලයෙකි. ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ආරම්භක අවදියේ සිටම විමුක්ති ගී පසංගවල ගායකයෙක්ද වීය.
1996 :
1997 : රස සන්ගීත සම්මානය – හොඳම ගායකයා
1998 : ජනාධිපති සම්මනය – හොඳම ගායකයා 1999 : සරසවි සම්මානය – ප්‍රසාද පූජා සම්මානය
ප්‍රවර්ගය:සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:රජරට සේවය ප්‍රවර්ගය:1945 උපත් ප්‍රවර්ගය:2003 මරණ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ගායකයෝ ප්‍රවර්ගය:සිංහල ගායකයෝ
සැප්තැම්බර් 27
අභාවය
ප්‍රවර්ගය:සැප්තැම්බර් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
සූවස් ඇළ අධිකාරිය
සූවස් ඇළ අධිකාරිය, සූවස් ඇළ මෙහෙයුම් හා නඩත්තු කටයුතු පවත්වාගෙන යන රජයට අයත් අධිකාරියකි.
මැසඩෝනියාව (පුරාතන රාජධානිය)
මැසඩෝනියාව හෝ මැසිඩෝනය යනු, පුරාතන ග්‍රීක රාජධානියකි.
2017-18 අළු බඳුන තරගාවලිය
අළු බඳුන තරගාවලිය 2017-18 යනු එංගලන්තය සහ ඔස්ට්‍රේලියාව අතර පැවැත්වෙන ටෙස්ට් ක්‍රිකට් තරගාවලියකි. මෙය ඕස්ට්‍රේලියාවේ ස්ථාන පහක 2017 නොවැම්බර් 23 වනදා සිට 2018 ජනවාරි 8 දක්වා පැවැත්වේ.
In September 2017, Ben Stokes was named in the initial England squad, but was subsequently ruled out of international selection until further notice while a disciplinary process took place. The following month, he was withdrawn from the Ashes squad, pending an investigation, with Steven Finn added to England's squad. However, Finn himself was then ruled out of the tour, injuring his knee prior to the first warm-up game. Tom Curran was called up to replace him. James Anderson was named as England's vice-captain for the Test series in Stokes' absence. George Garton was added to England's squad as cover for Jake Ball during pre-Test tour matches, but returned to the England Lions when Ball recovered in time for the first Test.
පවත්වන ස්ථාන
The five venues were the Gabba, Adelaide Oval, the WACA Ground, the Melbourne Cricket Ground and the Sydney Cricket Ground.
දළදා වහන්සේ
ලක්දිවට වැඩමවීම
දන්ත ධාතූන්වහන්සේ අයිතිකර ගැනීම සඳහා ගුහශීව රජු සමග යුද්ධයක් කිරීමට අසල්වැසි රාජ්‍යයක් විසින් ගන්නා ලද අන්තිම උත්සාහය, මෙම පූජනීය ධාතුන් වහන්සේ ඉන්දීය භූමියෙන් පිටට ගෙන යාමට හේතු විය. මෙම අවස්ථාව වන විට ලංකාවේ බුද්ධාගම ඉතා හොඳින් මුල් බැස තිබුනි. දිවයිනේ රජවරු බුද්ධාගම බිහි වූ ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්තයන් සමග සමීප සබඳතා පවත්වාගෙන ගියහ. තමන් යුද්ධයෙන් පරාජය වීම‍ට ආසන්න යැයි බියට පත් කාලිංග පාලකයා ලංකාවේ පැවති තත්වයද සළකා දන්තධාතුව ශ්‍රි ලංකාවේ රජු වෙත යැවීමට තීරණය කළේය. දන්ත කුමරු සහ හේමමාලා කුමරිය වන්දනා කරුවන් සේ සැරසී දන්තධාතූන් වහන්සේ හේමමාලා කුමරියගේ කේශ කලාපය තුල සඟවා ගෙන ඉන්දියාවේ සිට ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණියහ. ඉන්දියාවේ ශත වර්ෂ අටක් පමණ කාලයක් වැඩසිටී දන්තධාතූන් වහන්සේ, දන්ත සහ හේමමාලාවන් විසින් රහසින් ඉවත් කර ගත්හ. මෙම දෙදෙනා ගුහශීව රජුගේ දියණිය සහ බෑනනුවන් බව කියැවේ. දාඨාවංශය, දළදා සිරිත සහ වංශකථාවක් වූ මහාවංශය ආදි ශාස්ත්‍රිය කෘතිවල ඉහත දෙපල දන්ත ධාතුව ලංකාවට රැගෙන ඒමේදි එය රැක ගැනීම සඳහා ඔවුන් මුහුණ පෑ දුෂ්කරතාවයන් සහ ඒවායින් මිදුණු ආකාරය විස්තර කර ඇත. කුමරා සහ කුමරිය සන්‍යාසියන් සේ වෙස් වලා ගෙන මග යන එන්නන් දකිතැයි බියෙන් දන්ත ධාතුව ආරක්ෂාව පිණිස කුමරියගේ කේෂ කලාපය තුල සඟවා ගෙන පැමිණි බව වාර්තා වේ. මෙම සිද්ධිය කොළඹට නොදුරු (කොළඹ සිට සැතපුම් 5 නැගෙනහිර දෙසින් පිහිටි) කැළණි විහාරයේ ඉතා රමණීය බිතුසිතුවමක් ලෙස සෝලියස් මැන්දිස් නම් කලාකරුවා විසින් විසි වැනි සිය වසේදී නිර්මාණය කර ඇත.
දන්ත සහ හේමමාලා දෙදෙන ඉන්දියාවේ ගංගා නම් නදි මුව දොර පිහිටි කාර්ය බහුල පැරණි වරායක් වූ තාම්රලිප්තියෙන් නැව් නැගී වර්තමාන ත්‍රිකුණාමල දිස්ත්‍රික්කයේ ලංකාපට්ටන (වර්තමාන ඉලංගෙයිතුරෙයි) නම් නැව් තොටට ගොඩ බැස්සාහ. එසේ ලංකාවට එන ගමනේදි දන්ත ධාතුන් වහන්සේ ප්‍රාතිහාර්යයන් කීපයක් පෑ බවත් ඒ දැක සාමාන්‍ය ජනයා සහ දෙවි දේවතාවුන් නමස්කාර කළ බවත් වාර්තාවේ. අවසානයේ දන්ත ධාතූන් වහන්සේ ලංකාවේ එවකට අගනුවර වූ අනුරාධපුරයට වැඩම කරවා මහා මේඝ වනයේ මේඝගිරි විහාරයේ තැන්පත් කරන ලද බව සිංහල ග්‍රන්ථයක් වූ දළදා සිරිතෙහි සඳහන් වේ.
අනුරාධපුර යුගය
4 වෙනි සියවසේදි දන්ත ධාතුව ලංකාවට වැඩම කළ තැන් සිට අනුරාධපුර රාජධානිය පොළොන්නරුවට ගෙන ගිය 10 වෙනි ශත වර්ෂය අතර තුර කාලය දක්වා මහාවංශයෙහි දළදාව ගැන සඳහන් වන්නේ අවස්ථා කීපයකදී පමණි. එසේ වුවද චීන සංචාරක භික්ෂුවක් වූ ෆාහියැන්, දන්ත ධාතූන් වහන්සේට කළ වැඳුම් පිදුම් සහ ඒ සම්බන්ධ චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර ගැන බොහෝ විස්තර සඳහන් කර ඇත. එකී භික්ෂුව 5 වැනි සියවසේදී අභයගිරි ආරාමයේ වැඩ වාසය කර ඇත. මෙම භික්ෂුවගේ විස්තරයන්ට අනුව කීර්ති ශ්‍රී මේඝවන්න රජු විසින් 4 වැනි සියවසේදී ආරම්භ කරන ලද පෙරහැර අති ශ්‍රී විභූතියෙන් යුතුව නොකඩවා පවත්වාගෙන එන ලදී. දන්ත ධාතුන් වහන්සේ දළදා මන්දිරයේ සිට අභයගිරි විහාරය දක්වා පෙරහැරකින් වඩමවා අලංකාර ලෙස චාරිත්‍ර විධි පුද පූජා සහිතව මාස තුනක් ප්‍රදර්ශනය කරන ලදි. මහාවංශයේ තිබෙන ස්වල්පයක් වූ තොරතුරුද දන්ත ධාතු සාහිත්‍යයේ එන විස්තරද පාදක කර ගෙන බැලු විට රජවරු විසින් දන්ත ධාතුව මනා ලෙස සුරකින ලද බව සහ දන්ත ධාතුව රාජ්‍ය ආරක්ෂකයා වූ බවත් පැහැදිලි වේ. ඇතැම් රජවරු තම නමේ මුලට “දාඨා” (දත) යන්න එක් කිරීමට තරම් උනන්දුවක් දැක්වූහ. උදාහරණ වශයෙන් දාඨොපතිස්ස, දාඨාප්පභූති, දළ මුගලන් ආදි නම් දැක්වීය හැක. මෙයින් පෙනී යන්නේ එම රජවරු දළදා වහන්සේ සමග තිබුණු සමීප සම්බන්ධතාවයයි.
දකුණු ඉන්දියාවෙන් පැමිණි චෝල ආක්‍රමණ සහ රට අභ්‍යන්තරයේ තිබුණු භේදකාරි තත්වයන් නිසා දන්තධාතුවේ ආරක්ෂාවට විටින් විට තර්ජන එල්ල විය. එසේ වුවත් ඓතිහාසික වාර්තා වලට අනුව අනුරාධපුර රාජධානියේ 11 වැනි සියවසේදී 1 වැනි විජයබාහු රජු විසින් පොළොන්නරුවට ගෙන යන තෙක් දන්ත ධාතුවේ ආරක්ෂාව සෑම විටම අනුරාධපුර රජවරුන් මගින් සිදු විය.
පොළොන්නරු යුගය
පුරාණ පොළොන්නරුව නගරයේ පූජනීය චතුරස්‍රයේ (දළදා මලුව) තිබෙන අටදාගෙයි දැනට ඉතිරිව තිබෙන නටබුන් විජයබාහු රජු විසින් තනවන ලද දළදා විහාරයට සමාන වෙයි. මෙම මන්දිරය පසෙක තිබෙන වේලෙයික්කාර සෙල්ලිපියෙහි දළදාවේ ඉතිහාසය ගැන බොහෝ විස්තර සඳහන් වේ. දළදාව සහ පාත්‍ර ධාතුව අභයගිරි විහාරයේ උත්තර මූල - ආයතන ආශ්‍රමයේ සිට ගෙනවුත් අටදාගෙයි විහාරයේ තැන්පත් කරන ලද බව පෙනී යයි. වේලයික්කාර සෙල්ලිපියට අනුව මෙම මන්දිරය රජු යටතේ සේවය කළ වෙලෙයික්කාරන් කුලී හමුදාවකට පවරා තිබුනි.
නේත්‍ර මංගල්‍යය නමැති පූජා විධි පැවැත්වීම සම්බන්ධයෙන් අටදාගේ බොහෝ ප්‍රසිද්ධ වී තිබුනි. සෙල්ලිපියේ සඳහන් විස්තර වලට අනුව පහත මාලයේ පූජා කාමරය තුළ තිබෙන බුදු පිලිමයෙහි අක්ෂි ගෝල වාර්ෂිකව සුවඳ පැනින් නහවනු ලැබේ. මෙම අටදාගෙයි ගෘහ නිර්මාණ සැලැස්මද සුවිශේෂි එකකි. මෙම දෙමහල් මන්දිරයේ සැළසුම දැනට මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාළිගාව දක්වා පසු කාලය තුළ ඉදිවුනු දළදා මන්දිර සඳහා ආදර්ශයට ගෙන ඇති බව පෙනී යයි.
ශාසන වංශයට අනුව පළමුවැනි විජයබාහු රජතුමාගේ සමකාලිනයෙකු වූ බුරුමයේ අනුරුද්ධ රජු සමග මිතුරු සම්බන්ධතාවයක් පවත්වාගෙන ගොස් ඇත. එය කෙතරම් දැයි කිවහොත් ශ්‍රී ලංකාවේ රජුගෙන් දන්ත ධාතුව ඉල්ලා එවීමට තරම් බුරුමයේ රජුගේ මිත්‍රත්වය දැඩි එකක් වී ඇත. එහෙත් ඤාණවන්ත රජු බුරුම රජුගේ වුවමනාව සංසිඳවූයේ දළදාවෙහි අනුරුවක් එම රජු වෙත යැවීමෙනි. මෙයට බුරුම ජනතාව විසින් මහත් භක්තියෙන් ගෞරවාදර දක්වා තිබේ.
විජයබාහු රජුගේ මරණයෙන් පසුව එළඹි කාලය දේශපාලන ක්ෂේත්‍රයේ ඛේදජනක යුගයක් විය. රට වෙනස් වෙනස් පාලකයින්ගේ පාලනයට නතුවූ අතර ඔවුහු දුර්වල පාලකයෝ වූහ. මෙහි ප්‍රථිපලයක් ලෙස බොහෝ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන විනාශයට පත් විය. මෙවැනි තත්වයක් තුළ දළදාවට හා පාත්‍ර ධාතුවට අනතුරක් වේ යැයි කල්පනා කළ භික්ෂූණ් වහන්සේලා එම ධාතුන් වහන්සේලා රහසින් ඉවත් කර ගෙන වඩාත් ආරක්ෂා ස්ථානයක් වූ දකුණු ප්‍රදේශයේ රෝහණ දේශයට ගෙන ගියහ. ක්‍රි.ව.1153 දී පළමු වැනි පරාක්‍රමබාහු රාජ ප්‍රාප්තියත් සමග ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන තත්වය නැවත වරක් ස්ථාවර විය. මහා පරිමාණ වාරි කර්මාන්ත නැවත ප්‍රතිසංස්කරණය කරමින් කාලය අපතේ නොහැර එම රජතුමා ආගමික පුනර්ජීවනය සඳහාද කැප වූයේය. පොළොන්නරුවේ දැනට ඉතිරිව තිබෙන ආගමික ගොඩනැගිලි ඔහු බෞද්ධාගම සම්බන්ධයෙන් කළ අමිල, අපරිමිත මෙහෙය සිහි කරන ස්මාරක වශයෙන් නටබුන් තත්වයේ පවතී.
පළමුවැනි පරාක්‍රමබාහු රජතුමා දන්ත ධාතුවෙහි සහ පාත්‍රා ධාතුවේ භාරකාරත්වය තහවුරු කරමින් එකි පූජනීය වස්තුවල ආරක්ෂාව පිණිස නගර මධ්‍යයෙහි නව මන්දිරයක් කරවූයේය. ජේතවන ආශ්‍රමයේ කවාකාර සිද්ධස්ථානයක් තුළ දන්ත ධාතුව ප්‍රදර්ශනය කරවූ පුද්ගලයා මෙම රජතුමා යයි කියනු ලැබේ. මෙම මන්දිරය පුරාණ නගරයේ උතුරු අන්තයේ තිවංක පිළිම ගෙයට ආසන්නයේ තිබෙන නටබුන් වූ මන්දිරය විය හැක.
දන්ත ධාතුන් වහන්සේට සහ පාත්‍රා ධාතුවට විශ්මයජනක මන්දිරයක් ඉදි කළ තවත් රජකෙනෙකු වූයේ නිශ්ශංකමල්ල රජුය (1187 – 1196). ඔහුගේ ශිලා ලේඛණ අනුව මෙම ධාතුන් වහන්සේලා සඳහා ඔහු හැටදාගෙයි නමින් ධාතු මන්දිරයක් තනවා තමන්ගේ දියණිය සහ පුත්‍රයා එම මන්දිරයට පූජා කොට මන්දිරය තනවා අවසානයේ එම භාරයෙන් නිදහස් කර ගත්තේය. මෙම මන්දිරය අටදාගෙයි සමීපයේ පිහිටා තිබෙන අතර අටදාගෙයිහි විශාල අනුරුවක් ලෙස පෙනෙයි.
දඹදෙනි යුගය
13 වැනි සියවසේද දෙවැනි කාර්තුව ආරම්භයේදී පොලෝන්නරුවේ කීර්තිය පිරිහුනි. කාලිංග මාඝගේ ආක්‍රමණය සමග රාජධානිය තෙත් කලාපයේ ගිණිකොන දෙසට ගෙන යන ලදී. ඒ අනුව දඹදෙනි යුගය ආරම්භ විය. මෙම යුගය ශාස්ත්‍රීය හා සාහිත්‍ය කටයුතු අතින් ප්‍රබෝධවත් වූ කාලයක් විය. මෙම කාලයේදී දන්ත ධාතුව හා පාත්‍රධාතුව නැවත වරක් ආරක්ෂාව පිණිස බෞද්ධ භික්ෂුණ් වහන්සේලා විසින් මධ්‍ය කඳුකරයේ කොත්මලයට ගෙන යන ලදී. පසුව තුන් වැනි විජයබාහු රජතුමා මෙම ධාතුන් වහන්සේලා දෙනම ආපසු ගෙන්වා ගෙන බෙලිගල කඳු මුදුනේ මනරම් මන්දිරයක් කරවා එහි තැන්පත් කරන ලදැයි වාර්තා වේ. මෙම රජතුමා ධාතුන් වහන්සේලා සම්බන්ධයෙන් පුද පූජා චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර විධි නැවත ආරම්භ කළේය. ධාතුන් වහන්සේලාගේ භාරකාරත්වය තම පුත්‍රයා වූ පසුව දෙවැනි පරාක්‍රමබාහු ලෙසින් (1236 – 1270) රජු බවට පත් වූ තම වැඩි මහල් පුතාට පැවරුවේය. ඔහු බහුශ්‍රැත පඬිවරයෙකු විය. කව්සිළුමිණ වැනි ශාස්ත්‍රීය සාහිත්‍ය කෘති රචනා කළ පුද්ගලයෙකු වශයෙන් ප්‍රසිද්ධය.
මෙම දෙවැනි පරාක්‍රමබාහු රජතුමා ධාතුන් වහන්සේලා බෙලිගලෙන් නැවත ගෙන්වා ගෙන දඹදෙනිය පර්වතය අසල රජ මාළිගාව කිට්ටුවෙන් මන්දිරයක් සාදා එම ධාතු තැන්පත් කළේය. දළදා පූජාවලිය ග්‍රන්ථයට අනුව රජතුමා ධාතුන් වහන්සේලා ශ්‍රී වර්ධනපුර නම් ඔහුගේ උපන් නගරයට ගෙන ගියේය. එහිදී අති උත්කර්ෂවත් ලෙස පුද පූජා පවත්වන ලදී. ඔහු දඹදෙනියේ විජයසුන්දරාරාමයෙහි දළදා මන්දිරයක් තැනුවේය. එහි දළදාව තැන් පත් කර උත්සවාකාරයෙන් පුද පූජා පැවැත්වූයේය.
පරාක්‍රමබාහු රජතුමා යටතේ වූ සමෘද්ධිමත් සහ සාමකාමි යුගය ජාවා රටෙන් පැමිණි ආක්‍රමණිකයෙකුවූ චන්ද්‍රභානු නිසා අවුල් සහගත තත්වයට පත් විය. කෙසේ නමුත් රජතුමා මෙම ආක්‍රමණිකයා පලවා හැර රට නැවත ස්ථාවර තත්වයට ගෙන ඒමට සමත් විය. එක්තරා නියං සමයකදී දළදා වහන්සේ දළදා මන්දිරයෙන් ඉවතට ගෙන පෙරහැරක් පැවැත්වූ බවට වාර්තා වේ. ඔහු දන්ත ධාතුව තම සිහසුනේ වඩා හිඳුවා දින හතක් මුළුල්ලේ එයට පුද පූජා පවත්වමින් සිට තම රාජ්‍යය දළදා වහන්සේට පූජා කළේය. එයින් පසු නියඟය අවසාන විය. දළදා වහන්සේට ලැබෙන ගෞරවය රාජ්‍ය උරුමයේ සංකේතයක් බව මෙම සිදු වීමෙන් පෙනී යයි.
මෙම කාලයේදී යාපහුව (පුරාණ සුභ - පබ්බත) ප්‍රසිද්ධ ස්ථානයක් බවට පත් වූයේ ඔහුගේ සහෝදරයා වූ බුවනෙකබාහු එම පළාතේ උප පාලකයා ලෙස පත් කිරීමත් සමගය. මෙම ස්ථානය සීගිරිය බලකොටුවට සමාන ස්ථානයක් වූ බැවින් දළදා වහන්සේට ආරක්ෂා සහිත තැනක් ලෙස හඳුනා ගන්නා ලදී. ජාවා රටෙන් පැමිණි චන්ද්‍රබානු මේ අතරේ දෙවැනි වතාවටත් රට ආක්‍රමණය කළේය. ඔහු යාපහුවේ යුව රජු පරාජය කරමින් දඹදෙනියේ රජු වූ විජයබාහුගෙන් දන්ත ධාතුව ඉල්ලා සිටියේය. එහෙත් ශ්‍රී ලංකාවේ රජු චන්ද්‍රබානු පරාජය කොට නැවත ලක්දිව සාමය උදා කළේය.
ෂිගාල් දිස්ත්‍රික්කය
ඇෆ්ගනිස්ථානයේ දිස්ත්‍රික්කයකි.
දළදා වහන්සේ
දඹදෙනි යුගය
බුවනෙකබාහු දන්ත ධාතුව වෙනුවෙන් යාපහුවේ මන්දිරයක් තැනුවේය. එයට පිවිසීමට තනවා ඇති ගාම්භීර වූ පියගැට පෙළෙහි නටබුන් 14 වෙනි සියවසේ ශ්‍රී ලංකාවේ කලා ශිල්ප වල විශිෂ්ඨත්වය විදහා දක්වමින් අද ද දක්නට ලැබේ. වංශකථා වල සඳහන් වන ආකාරයට ඔහු දළදාව වෙත දිනපතා ගොස් වැඳුම් පිදුම් කිරීමේ සම්ප්‍රදායයක් පවත්වා ගෙන ගොස් ඇත.
ෂිගාල් දිස්ත්‍රික්කය
ප්‍රවර්ගය:දිස්ත්‍රික්ක - ඇෆ්ගනිස්ථානය
දළදා වහන්සේ
දඹදෙනි යුගය
ඔහුගේ පාලන කාලය අවසන් වීමත් සමගම වාගේ ශ්‍රී ලංකාව නැවතත් දරුණු නියඟයකට මුහුණපාන ලදී. ඒ අතරම ආර්යචක්‍රවර්තී නම් රණ කාමියෙකු යටතේ දකුණු ඉන්දියාවේ පාන්ඩ්‍ය දේශයෙන් එල්ල වූ ආක්‍රමණයට ද ගොදුරු විය. ඔහු රට විනාශ කොට දන්ත ධාතුව සහ පාත්‍ර ධාතුව ද සමගින් ධනයද කොල්ලකා පාත්‍ර ධාතුව හා දන්ත ධාතුව පාන්ඩ්‍ය රජු වූ කුලසේකරට භාර දුන්නේය. ඊළඟට රජ පැමිණි තුන් වැනි පරාක්‍රමබාහු රජු පාන්ඩ්‍ය දේශයේ අගනුවරට ගොස් එහි රජු සමග සුහදව සාකච්ඡා කොට ධාතුන් වහන්සේලා ආපසු ලංකාවට රැගෙන අවුත් නැවතත් පුද පූජා පැවැත්වීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය. සඳහන් කළ යුතු සිත් ගන්නා කාරණයක් නම් මෙතරම් කල් ගත වුණු පසුව වුවද පොළොන්නරුවේ දළදා මන්දිරය හොඳින් පැවැතීමයි. රජු ඉන්දියාවේ සිට ධාතුන් වහන්සේලා ලංකාවට වැඩම කර එම ධාතුන් වහන්සේලා පැරණි නගරය වූ පොළොන්නරුවේ පිහිටි ඉහත සඳහන් දළදා මන්දිරයේ තැන්පත් කළේය. ඒ වන විට එය අතහැර දමා තිබුනේය. මාර්කො පෝලෝ නම් සුප්‍රසිද්ධ සංචාරකයාගේ සටහන් වලට අනුව චීන අධිරාජ්‍යයෙකු වූ කුබ්ලයි ඛාන් ද දන්ත ධාතුව පාත්‍ර සහ කේශධාතු ඉල්ලා රජු වෙත දූතයෙකු එවා ඇත. කෙසේ නමුත් රජතුමා සැබැ දන්ත ධාතුව වෙනුවට ව්‍යාජ දත් දෙකක් යවා කුබ්ලයි ඛාන් සෑහීමට පත් කළේය. කුබ්ලයි ඛාන් අධිරජයා ඒවා මහත් හරසරින් පිළිගෙන පුද පූජා වන්දනා මාන කිරීමට කටයුතු යෙදුවේය. දෙවැනි බුවනෙකබාහු (1293 – 1313) පොළොන්නරුවේ සිට දන්ත ධාතුව ඔහුගේ අගනුවර වූ කුරුණෑගලට වැඩම කරවා එහි තනන ලද මන්දිරයක තැන්පත් කළ බවත් වාර්තා වී ඇත.
ඊළඟට රජ වූයේ සිව්වැනි පරාක්‍රමබාහු රජතුමාය. එතුමාගේ කාලයේ ආගමික පුනර්ජීවනයක් ඇති විය. දළදා සිරිත නම් ග්‍රන්ථයෙහි සඳහන් වන ආකාරයට දළදාව සම්බන්ධ පූජා විධි එක්තරා ක්‍රමානුකූල පිළිවෙලකට නැවත සංවිධානය කළේය. තවත් වැදගත් කරුණක් වූයේ පුද පූජා වල පාලනය සහ ආරක්ෂාව පිළිබඳ වගකීම උත්තරමූල ආශ්‍රමයේ නායක හිමියන් වෙත පැවරීමයි. මෙම උත්තරමූල නම් ආයතනය අනුරාධපුර අභයගිරි විහාරයෙන් බිහිවුවකි.
දළදා වහන්සේට අදාළ කථා ප්‍රවෘත්ති සමග සම්බන්ධවන තවත් රජකෙනෙකු නම් සිව්වැනි බුවනෙකබාහු රජතුමා ය. ඔහු මධ්‍යම කඳුකරයේ ගම්පොල නම් නගරය අභිනව අගනුවර ලෙස තෝරා ගත්තේය. එතෙකුදු වුවත් දළදා වහන්සේ මෙම අගනුවරට ගෙනයාම පිළිබඳ කිසිදු සඳහනක් දැක ගැනීමට නැත. සමහර විට තුන් වැනි විජයබාහු රජු දන්ත ධාතුව මෙම කඳුකර අගනගරයට ගෙන ගොස් එයට ගරු කිරීම් වස් උත්සව පැවැත්වූවා වන්නට පිළිවන. ගම්පොල, නියංගම්පාය නම් ස්ථානයෙහි දළදා මන්දිරයක් තැනවීම සම්බන්ධයෙන් මෙම රජතුමා ගෞරවයට පාත්‍ර වන අතර මෙම මන්දිරය 14 වැනි සියවසේ ගඩලාදෙනිය විහාරයේ ඉදිකිරීම් ශිල්පයට නෑකම් කියන ස්ථානයකි.
කෝට්ටේ යුගය
මෙයින් පසුව පස්වැනි බුවනෙකබාහු (1372-1408) රජු තම අග නගරය කොළඹට ආසන්න ජයවර්ධනපුරයට ගෙන ගියේය. ඔහු දළදාව තම අග නගරයට ගෙන නොගිය නමුදු දළදා වහන්සේ වෙත බොහෝ පුද පූජා පැවැත්වූ බව වාර්තාවේ. දළදා වහන්සේ ගම්පොල සිට ජයවර්ධනපුරයට රැගෙන ආවේ ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ වීරබාහු රජතුමාය. මෙම පාලන සමයේදි චීනය ලංකාවේ දේශපාලන කටයුතු කෙරෙහි මැදිහත් විය. චීන සෙනෙවියෙකු වූ චෙන් හෝ දිවයින ආක්‍රමණය කර රජු අල්ලා ගත්තේය. ඔහු රජු සහ දන්ත ධාතුව චීනයට රැගෙන ගොස් එවකට චීන අධිරාජ්‍යයයාට ඉදිරිපත් කළේය. කෙසේ වුවද විවාදයට බඳුන් වුවද වඩාත් විශ්වාසයෙන් යුතු විස්තර වලින් කියැවෙන්නේ චීන සෙන්පතියා දන්ත ධාතුව රැගෙන නොගිය බවයි. ඒ වෙනුවට ඔහු දන්ත ධාතුවට නියමිත චාරිත්‍ර පූජා විධි පවත්වා දිවයිනෙන් පිටත් වූ බවයි. මධ්‍යතන යුගයේ විශිෂ්ඨ රජෙකු ලෙස සැළකෙන හයවැනි පරාක්‍රමබාහු වැනි රජවරුන් විසින් පවත් වන ලද පෙරහැරවල්, උත්සව සහ පුද පූජා වල තොරතුරු වාර්තා වලින් ඉහත අදහස තහවුරු වෙයි. මේ රජතුමා දන්ත ධාතුව සඳහා තෙමහල් මන්දිරයක්ද දන්ත ධාතුව බහා තැබීම සඳහා රත්‍රන් කරඬු හතරක් ද තනවා දන්ත ධාතුන් වහන්සේගේ සේවය පිණිස අණ පනත් කිහිපයක්ද පැනෙව්වේය.
මෙම කාලයෙන් පසුව පළමු යටත් විජිත බලවේගය වූ පෘතුග්‍රීසීන් 1505 දී පැමිණි අතර බෞද්ධ ක්‍රියා කාරකම් වල පිරිහීමක් දක්නට ලැබුනි. වැඩි විස්තර කියන්නේ නම් රාජ්‍ය පාලනයේ ඇති වූ වියවුල් තත්වයන්, පෘතුග්‍රීසි සහ ලන්දේසින්ගේ මිෂනාරී ක්‍රියා කාරකම්, සහ වෙනත් ව්‍යසනකාරි හේතූන් නිසා දළදාවෙහි ආරක්ෂාව පිණිස බෞද්ධ භික්ෂූණ් වහන්සේලා විසින් දළදාව ආරක්ෂිත ස්ථානයට ගෙන යන ලද බව සඳහන් කළ යුතුය. මෙපරිදි දන්ත ධාතුව රැගෙන යන ලද්දේ ඊළඟ රාජධානිය වූ සීතාවකටයි. සීතාවක රාජ්‍යය පාලනය කරන ලද්දේ මායාදුන්නේ රජු විසිනි. දාඨාදාතු වංශ කෘතියට අනුව දන්ත ධාතුව රත්නපුරයට ගෙන යාමට ප්‍රථම එය මුල්ගිරිගල තරම් ඈත දකුණේ ප්‍රදේශයකට ද අනතුරුව කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ රිදී විහාරයට ද ගෙන යන ලදී. අවසානයේ දන්ත ධාතුව සඟවන ලද්දේ රත්නපුරයේ දෙල්ගමුව විහාරයේය. 1592 සිට 1603 දක්වා මහනුවර රජ වූ විමලධර්මසූරිය රජතුමා විසින් ඉහත කී දෙල්ගමුව විහාරයේ සිට දැනට දන්ත ධාතුව තැන්පත් කර තිබෙන මහනුවරට දන්ත ධාතූන් වහන්සේ ගෙන එන ලදී.
තවද බලන්න
ශ්‍රී දළද‍ා වහන්සේ වන්දානා කරන ගාථාව.
(ගාථාව පාලි සිංහලෙන්) ලෝකේකනාථ වදනම්බුජ රාජහංසං වේනෙය්‍ය කෝමුද වනං වලිසීතරංසි අද්ධින්දුකාර වරරූප විරාජමානං වන්දාමි සාධුමමලං ජිනදන්තධාතුං
ගාථාවේ ‍සිංහල තේරුම දෙවියන් සහිත ලෝකයාට එකම පිහිට වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී මුඛය නමැති නෙළුම් විලට, රාජ හංසයකු වැනි වූ හික්මවිය යුතු ජනයා නමැති කුමුදු විල පුබුදු කරන්නා වූ, චන්ද්‍රයා වැනි වූ අඩසඳ මෙන් උතුම් රූපයකින් විරාජමාන වූ, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ නිර්මල වූ ශ්‍රී දන්ත ධාතූන් වහන්සේ මනා කොට වන්දනා කරමි.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බුද්ධාගම ප්‍රවර්ගය:ගෞතම බුදුන් වහන්සේ ප්‍රවර්ගය:සතර දළදා
ඉෂාර නානායක්කාර
ඉෂාර චින්තක නානායක්කාර ශ්‍රී ලාංකික ව්‍යවසායකයෙක් සහ ව්‍යාපාරිකයෙකි. 2019 දෙසැම්බර් වන විට ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ ධනවත්ම පුද්ගලයා වේ. ඔහු දැනට LOLC හෝල්ඩිංග්ස් හි නියෝජ්‍ය සමූහ සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කරයි. ඔහුගේ පියා රාජා නානායක්කාර ද ප්‍රකට ව්‍යාපාරිකයෙකු වූ අතර ඔහු 2017 වසරේ මිය යන විට 77 වියේ පසුවිය.
චරිතාපදානය
නානායක්කාරගේ පියා රාජා ව්‍යවසායකයෙකු වූ අතර 1973 දී ඉෂාරා ට්‍රේඩර්ස් නම් මෝටර් රථ කර්මාන්තය ආරම්භ කරන ලද අතර එය ජපානයේ සිට ශ්‍රී ලංකාවට ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද වාහන ආනයනය කිරීමේ පුරෝගාමියා ලෙස සැලකේ. නව යොවුන් වියේදී ඉෂාර කොළඹ 07 රාජකීය විද්‍යාලයේ ද්විතීයික අධ්‍යාපනයෙන් පසු පුළුල් පුහුණුවක් සඳහා ජපානයට යවන ලදී. ඔහු ඕස්ට්‍රේලියාවේ ඩැන්ඩෙනොං විද්‍යාලයෙන් ව්‍යාපාර ගිණුම්කරණය පිළිබඳ ඩිප්ලෝමාවක් ලබා ඇත.
වෘත්තීය
නානායක්කාර මූල්‍ය සේවා ක්ෂේත්‍රයේ සිය වෘත්තීය ජීවිතය කරගෙන ගිය අතර LOLC වැනි මූල්‍ය සමාගම්වල ආයෝජනය කිරීමට පටන් ගත්තේය. ඔහු 2002 දී LOLC හි අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයට ද පත් විය. ඔහු 2011 සිට 2018 දක්වා ලංකා ඔරික්ස් ෆිනෑන්ස් හි නියෝජ්‍ය සභාපතිවරයා ලෙස ද කටයුතු කර ඇති අතර 2018 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ඔහු සෙලාන් බැංකුවේ අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයෙන් ඉල්ලා අස්විය.
ඔහු මීට පෙර 2002 සිට 2018 දක්වා අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩල සාමාජිකයෙකු ලෙස සේවය කිරීමෙන් පසු 2018 දී LOLC හි සභාපතිවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. ඔහුගේ නායකත්වය යටතේ, LOLC ද 2018 දෙසැම්බර් වන විට මුළු වත්කම් ට්‍රිලියන 1.008 දක්වා ළඟා විය LOLC හි අනුබද්ධ කාම්බෝජ ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය අංශය ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 603.4 කට මිලදී ගැනීමට කොරියානු බැංකුවක් උනන්දුවෙන් සහ අභිප්‍රායෙන් ඉදිරිපත් වීමෙන් පසු 2019 දී ඔහු අවසානයේ ධම්මික පෙරේරා ශ්‍රී ලංකාවේ ධනවත්ම පුද්ගලයා බවට පත් කළේය. ඔහුගේ බ්‍රවුන්ස් හෙල්ත්කෙයාර් තවත් ව්‍යාපාරිකයෙකු වන හැරී ජයවර්ධන විසින් 2020 පෙබරවාරි මාසයේදී බිලියන 1.6 කට අත්පත් කර ගන්නා ලදී
ඔහු 2012 වසරේ ආසියා පැසිෆික් ව්‍යවසායකත්ව සම්මාන උළෙලේදී වසරේ කීර්තිමත් තරුණ ව්‍යවසායකයා සම්මානය ලබා ගත්තේය. ඔහු ශ්‍රී ලංකා නැනෝ තාක්ෂණ ආයතනයේ වත්මන් සභාපතිවරයා වේ.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:Year of birth missing (living people) ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා
ISO/TR 11941
ISO/TR 11941:1996 යනු ISO තුළ භාවිතා වන කොරියානු රෝමානුකරණ ක්‍රමයකි. මෙය සුලබව භාවිතා නොවේ. මෙහි භාවිතය සඳහා එක් නිදසුනක් නම් යුනිකේත සංකේත නාමයන්හි භාවිතා කිරීම දැක්විය හැක. 2013 දෙසැම්බරයේ දී මෙම සම්මතය අවලංගු කෙරිණි.
මෙය යේල් රෝමානුකරණයට ඉතා සමාන ය.
භාවිතය
මෙම ක්‍රමය යුනිකේත අක්ෂර නාමවල දී භාවිතා වේ. නිදසුනක් ලෙස, ᄎ (U+110E) අක්ෂරය නම් කෙරෙන්නේ "HANGUL CHOSEONG CHIEUCH" (한글 초성 치읓) ලෙස ය; ㅊ රෝමානුකරණය කෙරෙන්නේ "ch" ලෙස ය. කෙසේනමුත් 차 (U+CC28) අක්ෂරය නම් කෙරෙන්නේ "HANGUL SYLLABLE CA" ලෙස ය; ㅊ රෝමානුකරණය කෙරෙන්නේ "c" ලෙස ය.
නෙදර්ලන්ත ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම
නෙදර්ලන්ත ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම යනු නෙදර්ලන්ත රාජධානිය නියෝජනය කරන පිරිමි කණ්ඩායම වන අතර එය පාලනය කරනු ලබන්නේ රාජකීය ලන්දේසි ක්‍රිකට් සංගමය විසිනි.
ප්‍රාකෘත බස
ප්‍රාකෘත (මුල්කාලීන බ්‍රාහ්මී 𑀧𑁆𑀭𑀸𑀓𑀾𑀢, prākṛta; දේවනාගරී प्राकृत, ; ; ; කන්නඩ: pāgada) යනු ඉන්දියාව හා අවට ප්‍රදේශයේ පැවැති පෞරාණික භාෂා වර්ගයකි. alt=ගාන්ධාර බසින් ලියා ඇති සෙල්ලිපියක්, British Museum|thumb|309x309පික්|ගාන්ධාර බසින් ලියා ඇති සෙල්ලිපියක්, [[බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය]] සමහර වර්තමාන විද්වතුන් මධ්‍යම ඉන්දු-ආර්ය භාෂා සියල්ල ප්‍රාකෘත භාෂා ලෙස සලකන අතර තවත් කාණ්ඩයක් ප්‍රාකෘත බසයන්හි ස්වාධීන පිබිදීම තදින් ප්‍රකාශ කරන අතර ඔවුන් ප්‍රාකෘත බස් කුල​, ආගම් හා භූගෝලීය පිහිටීම අනුව සංස්කෘත බසින් වෙන් වී ඇති බැව් පවසති. සංස්කෘත බසෙන් ප්‍රාකෘත භාෂාවලට බලපෑමක් වූ අතර​, ඒවායෙන් සංස්කෘත බසට ඇති වූ බලපෑමෙහි අධික බව හේතුවෙන් වඩා උසස් සංස්කෘතික ගෞරවයක් හිමි වේ.
නාට්‍යමය ප්‍රාකෘත
මෙලෙස හඳුන්වන්නේ නාට්‍ය වැනි සාහිත්‍යමය හේතුවකට සැදී ඇති ප්‍රාකෘත භාෂාවන් ය​.
අසාමාන්‍ය ප්‍රාකෘත බස්
thumb|හෙළු අකරාදිය​, 1800 සියවසෙහි පුස්කොළ පොතක් - Robert C. Williams Paper Museum පුරාණ ලංකාවේ තිබුණු හෙළබසට සහ මධ්‍යම ඉන්දියාවේ පිහිටි ගාන්ධාර නම් රාජ්‍යයේ ගාන්ධාරි බසට වෙනත් ප්‍රාකෘත බසයන්හි දක්නට නොලැබෙන ව්‍යාකරණමය හා ශාබ්දික වෙනස්කම් පෙන්වයි.
ප්‍රාකෘත භාෂා
thumb|පහතින් පෙන්වා ඇත්තේ බුරුමයෙහි පාලි බසින් ලියා ඇති බෞද්ධ චාරිත්‍රානුකූල ලියවිල්ලකි
කොසයින නියමය
කොසයින නියමය යනු ඕනෑම ආකාරයේ ත්‍රිකෝණයක පාද සහ එහි කෝණවල කොසයින අතර ඇති සම්බන්ධයයි.එය පහත ආකාරයට වේ.
අනෙක් කෝණ 2 සඳහා ද මෙය ලියූ විට,
මෙහි A,B හා C යනු ත්‍රිකෝණයේ කෝණ 3 වන අතර a,b හා c යනු ත්‍රිකෝණයේ පාද 3 වේ.
සැප්තැම්බර් 28
අභාවය
ප්‍රවර්ගය:සැප්තැම්බර් ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
ලෝකයෙහි ඉතිහාසය
thumb| ක්‍රියුපෙ 10,000 සිට ක්‍රිව 2000 දක්වා [[ලෝක ජනගහණය (සිරස් (ජනගහණය) පරිමාණය ලඝුගණක වෙයි) ]]
ලෝකයෙහි ඉතිහාසය (හෝ ලෝක ඉතිහාසය) විසින් විස්තර කෙරෙනුයේ,  ලීවිමේ ක්‍රමය සොයැගැනුමෙහි ආරම්භයෙහි සිට, පුරා විද්‍යාත්මක සහ ලිඛිත ඉතිහාසය පිළිබඳ අධ්‍යයනය තුලින් නිශ්චය කෙරෙන පරිදී, මානව වර්ගයාගේ ඉතිහාසය (හෝ  මානව ඉතිහාසය) වෙයි. . >
කිතනෝ තෙන්මන්ගූ
කිතනෝ තෙන්මන්ගූ (北野天満宮) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ජපානයේ කියෝතෝවේ කමිග්යෝ-කුහි පිහිටි ෂින්ටෝ ආශ්‍රමයකි.
ඉතිහාසය
මෙම ආශ්‍රමය පළමුවෙන් ඉදිරි කරවන ලද්දේ 947දී වංශවතකු, විද්වතකු හා කවියකු වූ සුගවාරා නෝ මිචිසනේගේ කෝපාවිෂ්ඨ ආත්මය සංසිඳුවීම සඳහායි. ෆුජිවාරා වංශයේ ඔහුගේ සතුරන් විසින් දේශපාලන කුමන්ත්‍රණයක් සිදුකොට ඔහුව පිටුවහල් කොට තිබිණි.
මුල්කාලීන හෙයියන් යුගයේ දී මෙම ආශ්‍රමය අධිරාජකීය පවුලේ අනුග්‍රහය යටතට පත් විය. 965දී, මුරකාමි අධිරාජයා නියෝග කළේ ජපානයේ ආරක්ෂක කමි හට වැදගත් සිදුවීම් වාර්තා කිරීම සඳහා අධිරාජකීය පණිවිඩකරුවන් පිටත් කර හරින ලෙසයි. හෙයිහකු නම් වූ මෙම දූතයන් මුලින් ආශ්‍රම 16ක් වෙත ප්‍රදානය කෙරිණි; එසේම 991දී, ඉචිජෝ අධිරාජයා මුරකමිගේ ලැයිස්තුවට තවත් ආශ්‍රම තුනක් ඇතුළත් කළ අතර, එයට කිතනෝ ආශ්‍රමය ද ඇතුඝත් විය.
1871 සිට 1946 දක්වා, කිතනෝ තෙන්මන්-ගූ නිල වශයෙන් කන්පෙයි-චූෂා| (官幣中社) ආශ්‍රමයක් ලෙස නම් කෙරිණි. එහි අර්ථය වන්නේ මෙය රජයේ අනුග්‍රහය ලත් ආශ්‍රම අතර දෙවන ස්ථානයේ පසුවූ බවයි.
තෙන්ජින්
මෙම ආශ්‍රමය පුදකොට ඇත්තේ මිචිසනේ සඳහා ය. 986දී මෙම වංශවත් විද්වත් පුද්ගලයාට "තෙන්ජින්" යන පදවි නාමය ලබා දී දේවත්වයට පත්කරන ලදී.
මෙම ආශ්‍රමයේ භූමිය මිචිසනේගේ ප්‍රියතම වෘක්ෂය වූ රතු සහ සුදු උමේ හෙවත් ප්ලම් කැකුළු වෘක්ෂයන්ගෙන් පුරවන ලදී. එම වෘක්ෂයන්හි මල් හටගන්නා කාලයේ මෙම ආශ්‍රමය ජනයාගෙන් පිරී යයි. ප්ලම් කැකුළු උත්සවය (梅花祭, බයිකසයි) පැවැත්වෙන්නේ පෙබරවාරි 25 දින ය. මේත් සමගම මාසික වෙළඳපොල ද පැවැත්වේ. ගෙයිකෝ ළඳුන් සහ යාබද කමිෂිචිකෙන් දිස්ත්‍රික්කයෙන් පැමිණෙන ආධුනික මයිකෝ ස්ත්‍රීන් විසින් විවෘත එළිමහන් තේ උත්සවය (野点, නොදතේ) මෙහෙයවනු ලබයි. එහි දී ගේෂාවන් සහ මයිකෝ ස්ත්‍රීන් විසින් අමුත්තන් 3,000 දෙනකුට තේ සහ වගාෂි පිළිගන්වනු ලබයි. වසර 900ක සිට සෑම වර්ෂයකම පාහේ එකම දිනෙක ප්ලම් උත්සවය සමරනු ලබන්නේ මිචිසනේගේ මරණය සිහිපත් කිරීම සඳහායි. එළිමහන් තේ උත්සවයේ ඉතිහාසය 1952 තරම් ඉතිහාසයට දිවෙයි. එම වර්ෂයේ දී මිචිසනේගේ මරණයේ 1,050වන සංවත්සරය සැමරීමට විශාල උත්සවයක් පැවැත්වුණු අතර, එහි දී ටොයොටොමි හිදෙයොෂි ඉදි කළ ආශ්‍රමය විසින් පවත්වනු ලබන ඓතිහාසික කිතනෝ ඔචකයි තේ මංගල්‍යය පාදක කොටගෙන මෙය පැවැත්විණි.
කිතනෝ තෙන්මන්ගූ ආශ්‍රමය විභාගවල සාර්ථකත්වය උදෙසා යාඥා කරන සිසුන් අතර ද ජනප්‍රියත්වයක් හිමිව ඇත්තේ මෙහි දේවතාවා ජීවත්ව සිටින කාලයේ ඔහු සාහිත්‍යය සහ දැනුමට ලැදි පුද්ගලයකු වූ නිසායි. සෑම මාසයකම 25වන දින, මෙම ආශ්‍රමය විසින් මැකි වෙළඳපොලක් පවත්වනු ලබයි. එම නගරයේම පිහිටි දේවාලයක් වන තෝ-ජිහි පැවැත්වෙන මීට සමාන උත්සවය අනුසාරයෙන් කියෝතෝ ප්‍රස්තාව පිරුළක් ද නිර්මාණය වී ඇති අතර, ඉන් කියැවෙන්නේ "තෝජි වෙළඳපොලේ හොඳ කාලගුණය කියන්නේ තෙන්ජින් වෙළඳපොලේ වැසි කාලගුණයටයි" යන්නයි. මෙමගින් කියෝතෝවේ අස්ථිර කාලගුණික තත්ත්වය නිරූපණය වේ.
ඇපලෝ වැඩසටහන
ඇපලෝ වැඩසටහන 1961 – 1975 වර්ෂ අතර තුර මිනිසුන් සහිත චන්ද්‍ර ගමන් ඇති කිරීමේ අරමුණ මත නාසා මගින් අරඹන ලදී. එය මිනිසුන් සහිත අභ්‍යවකාශ ගමන් වැඩ සටහනකි. ජනාධිපති ජෝන් එෆ් කෙනඩි විසින් මෙම අරමුණ 1961 දී ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර එය 1969 ජුලි 20 වන දා නිල් ආම්ස්ට්‍රෝන් හා බස් ඔල්ඩ්‍රින් විසින් ඇපලෝ 11 මෙහෙයුම අතරතුරදී ඉටු කරන ලදී. වෙනත් ඇපලෝ මෙහෙයුම් 5 ක් විසින්ද ගගනගාමීන් චන්ද්‍රයා මතට ගොඩ බස්සශ ගමන්වලටද තාක්ෂණික මෙවලම් නිෂ්පාදනය වැනි බොහෝමයක් අංශවල දියුණුවට හේතු වේ. මේවාට ගුවන් තාක්ෂණයේ භාවිතා වන ශිල්ප ක්‍රම විදුලි සන්දේශ හා පරිගණක ආදී ක්ෂේත්‍ර පුළුල් ලෙස ඇතුළත් වේ. මෙම වැඩසටහන ඉංජිනේරු ශිල්පයේ විවිධ ක්ෂේත්‍ර සඳහා පුද්ගලයන් උනන්දු කිරීමට හේතු විය. ඒවාට සංරචක කොටස්වලින් සෑදුණු සංකීර්ණ පද්ධතිවල පැවැත්ම අධ්‍යයනය කිරීමට සංඛ්‍යානමය ක්‍රම භාවිතා කිරීම ප්‍රගුණ කිරීම ආදිය ද ඇතුළත් වේ. මිනිසුන් සහිත අභ්‍යවකාශ ගමන් වැඩ සටහනේ අත්‍යවශ්‍ය උපාංගය වූ භෞතික පහසුකම් හා උපකරණ සිවිල්, යාන්ත්‍රික හා විද්‍යුත් ඉන්ජිනේරු ශිල්පවල වැදගත් සංධිස්ථාන ලෙස පවතී.
ඇපලෝ වැඩසටහනෙහි පසුබිම
එක්සත් ජනපදයේ මර්කරි (Mercury) වැඩ සටහනේ දෙවැනි කොටස ලෙස අයිසන් හවර් පාලන සමය තුළ 1960 දශකයේ මුල් භාගයේ දී ඇපලෝ (Apollo) වැඩ සටහන පිළිබද සංකල්පය මුල් වරට ඉදිරිපත් විය. මර්කරි කැප්සුලය මගින් සීමිත පෘතුවි කක්ෂීය මෙහෙයුමක් වෙනුවෙන් එක් ගගන ගාමියෙක් පමණක් රැගෙන යාමේ හැකියාව පැවතිණි. නමුත් ඇපලෝ යානය අභ්‍යවකාශගාමීන් තිදෙනෙකු චන්ද්‍රයා වටා කක්ෂයක් දක්වා ගෙනයාම අරමුණු කොට ගෙන නිර්මාණය වු අතර එහිදී සදමත ගොඩ බැසීමක් සදහා ද ඉඩ කඩ සැලසිණි. මෙම වැඩසටහන නාසා (NASA) ආයතනයේ පාලක අබේ සිල්වස්ටයින් විසින් ආලෝකය සහ දුනු ශිල්පයට අධිපති ග්‍රීක දෙවියාගේ නමින් නම් කරන ලදී. පසුව “මම අභ්‍යවකාශ යානය මගේම බිළිදෙකු නම් කරන ලෙසට නම් කලෙමි.” යැයි ඔහු පැවසීය. නාසා ආයතනය ඇපලෝ ව්‍යාපෘතිය සැලසුම් කිරීමේ කටයුතු දිගින් දිගටම කර ගෙන ගිය නමුත් වැඩ සටහන සඳහා මුදල් ප්‍රතිපාදන ලැබීම ස්ථිර වී නොතිබුණි. මේ තත්ත්වය මිනිසුන් සහිත අභ්‍යවකාශ චාරිකා කෙරෙහි අයිසන් හවර් දැක්වු සැක සහිත ආකල්පය හේතුවෙන් පැන නැගුණකි. 1960 වර්ෂයේ නොවැම්බර් මාසයේදී අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය සහ මිසයිල ආරක්ෂණය යන ක්ෂේත්‍ර ඔස්සේ සෝවියට් සංගමයට සාපේක්ෂව ඇමරිකාව ඉහළ මට්ටමකට ඔසවා තබන බවට පොරොන්දු වෙමින් ගෙන ගිය ඡන්ද ව්‍යාපාරයක් ඔස්සේ ජෝන් F කෙනඩි ජනාධිපති ධුරයට පත් විය. ඔහු අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය ජාතික අභිමානයෙහි සලකුණක් ලෙස භාවිතා කල අතර එක්සත් ජනපදය සහ සෝවියට් සංගමය අතර මිසයිල අන්තරයක් පිළිබද අනතුරු ඇඟවීය. ඒ අතරම ඔහු එක්සත් ජනපද මිසයිල ක්ෂේත්‍රයේ පෙරගමන්කරුවා මෙන්ම හදිසි තත්ත්වයකදී එම ක්ෂේත්‍රය පළමුවරට භාවිත කරන රාජ්‍යය බවට පත් කිරීමට ද පොරොන්දු විය. කෙසේ වෙතත් කෙනඩි ජනාධිපති ධුරයට පත් වු වහාම ඇපලෝ වැඩසටහනේ තත්ත්වය පිළිබද නිගමනයකට එළඹීමෙන් වැළකුණි. අභ්‍යවකාශ වැඩසටහනෙහි තාක්ෂණික විස්තර පිළිබද ඔහුගේ දැනුම අවම වු අතර මිනිසුන් සහිත යානයක් සද මත ගොඩ බෑම සදහා වියදම් කල යුතු විශාල මුදල ඔහු අධෛර්යයට පත් කරන්නක් විය. නාසා ආයතනයේ පාලකයා වු ජේම්ස් වෙබ් සිය ආයතනය සදහා ලබා දෙන ප්‍රතිපාදන 30% කින් ඉහළ නංවන ලෙස ඉල්ලා සිටි විට කෙනඩි නාසා ආයතනයේ විශාල හුවන වැඩසටහන වේගවත් කිරීම සදහා සහයෝගය පලකල නමුත් වඩාත් වැදගත් කරුණු සම්බන්ධයෙන් නිසි තීරණයක් ලබාදීමෙන් වැලකී සිටියේය.
ඔහුගේ කතාවෙන් උපුටාගත් කොටසක් සහ එහි පරිවර්තනය පහත දැක්වෙයි.
“First, I believe that this nation should commit itself to achieving the goal, before this decade is out, of landing a man on the Moon and returning him safely to the Earth. No single space project in this period will be more impressive to mankind, or more important in the long-range exploration of space; and none will be so difficult or expensive to accomplish.’’
ප්‍රථමයෙන් මගේ විශ්වාසය වන්නේ මෙම දශකය අවසන් වීමට ප්‍රථම මිනිසෙකු සඳමතට යවා නැවත ඔහු ආරක්ෂිතව ගෙන්වා ගැනීමේ ඉලක්කයට ලඟා විය යුතු බවයි. මෙම කාලය තුළ ක්‍රියාවෙහි යෙදවෙන කිසිදු තනි අභ්‍යවකාශ වැඩසටහනක් එය තරම් මානව වර්ගයාට සුවිශේෂී නොවනු ඇත. අභ්‍යවකාශයේ දිගු දුර ගවේෂණය සඳහා එය තරම් වැදගත් වැඩසටහනක් තවත් නොවනු ඇති අතර එතරම් අපහසු සහ මිල අධික වැඩ සටහනක් ද නොපවතිනු ඇත.
කෙනඩි සිය කතාව ඉදිරිපත් කරන විට අභ්‍යවකාශයට ගමන් කොට තිබුණේ එක් ඇමරිකානුවෙකු පමණි. එයද ඔහුගේ කතාවට මාසයකට අඩු කාලයකට ප්‍රථමව වේ. තවද ඒ වන විටද නාසා ආයතනය මිනිසකු කක්ෂගත කිරීමට අසමත් තත්ත්වයක පසුවිය. ඇතැම් නාසා සේවකයින් කෙනඩිගේ අපේක්ෂා සහගත ඉලක්කයන් ට ලඟාවීම පිළිබඳ සැක පලකළහ.
ජනාධිපති කෙනඩිගේ අභියෝගයට මුහුණ දෙමින් 1969 අවසන් වන විට සඳ මතට මිනිසුන් යැවීම සදහා සාමකාමී වටපිටාවක් තුළ මේ දක්වා ලෝකයේ රාජ්‍යයක් විසින් වැය කරන ලද විශාලම සම්පත් ප්‍රමාණයයි. වඩාත් හදිසියේ සිදුවු තාක්ෂණික නිර්මාණවේදී ක්‍රියාවලියක් ක්‍රියාවට නැංවීමට සිදු විය. ඇපලෝ වැඩ සටහන් උච්ච අවස්ථාවේදී 400000 ක පිරිසක් එහි සේවය කළ අතර ඒ සඳහා කාර්මික ආයතන සහ විශ්ව විද්‍යාල 20000 කට අධික ප්‍රමාණයක සහයෝගය අවශ්‍ය විය.
කෙනඩිගේ දේශනයකින් උපුටාගත් කොටසක් සහ එහි පරිවර්තනය පහත දැක්වේ. “We choose to go to the moon in this decade and do the other things, not because they are easy, but because they are hard, because that goal will serve to organize and measure the best of our energies and skills, because that challenge is one that we are willing to accept, one we are unwilling to postpone, and one which we intend to win, and the others, too”.
අප මෙම දශකය තුළ සඳ මත ගොඩ බැසීමට සහ අනෙකුත් දෑ සිදු කිරීමට තීරණය කළේ ඒවා පහසු වු නිසා නොවේ. ඒවා අපහසු වු නිසාවෙනි, අපගේ ඉහළම ශක්තිය සහ හැකියාව එම ඉලක්කය සපුරා ගැනීමේදී සංවිධානය කර ගැනීමටත් මැන ගැනීමටත් හැකි වන හෙයිනි, එම අභියෝගය අප බාරගැනීමට සුදානම්ව සිටින එහෙත් කල්දැමීමට අකමැති ජයගැනීමට අරමුණු කර ඇති එකක් බැවිනි. මෙය අපගේ අනෙකුත් ඉලක්ක සදහා ද සත්‍ය වේ.
මෙහෙයුම් ආකාරයක් තෝරා ගැනීම
කෙනඩි විසින් තමන්ගේ අරමුණ අර්ථ දැක්වු පසු ඇපලෝ මෙහෙයුම් සැලසුම්කරුවන්, තාක්ෂණය හා ගගණගාමීන්ගේ හැකියා මත පදනම්ව මිනිස් ජීවිතවලට අඩු අවධානමක් සහිත හා අඩු වියදමක් සහිතව මෙම අරමුණ සපුරා ගැනීම සඳහා ගුවන් ගමන් කීපයක් සැළසුම් කිරීමේ අභියෝගයට මුහුණ පෑහ.මෙහෙයුම් සිදුකළ හැකි ආකාර 4 ක් සලකා බැලිනි.