cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
සංස්ථා-හිමිකාරීත්වය සහ පාලනය
කොටස් හිමියන්ගේ බලපෑම්වලට අමතරව බංකුවල සිදුවන ආකාරයට ණය හිමියන්ද සංස්ථා කොටස් වශයෙන් පාලනය කිරීමට හැක. නැවත ලබාගැනීමේ අරමුණින් සංස්ථාවකට ණය මුදල් දීමෙන් පසුව, අධ්‍යක්ෂක මණ්ඩලයේ එක් අයෙක් හෝ වැඩි ගණනක් ඇතුළත්ව තමාටද සංස්ථාවේ සාමාජිකයෙකු ලෙසට එහි පොලී අනුපාතය සමාන ලෙස පාලනය කිරීමට ණය හිමියාට ඉල්ලූම් කළ හැක. සමහර නෛතිකමය හෝ වෙනත් බල අධිකාරිමය සාධකයන් තුළින් ජපානය, ජර්මනිය වැනි රටවල විශේෂයෙන් බැංකු තමන්ගේ කොටස් සංස්ථාව තුළම රඳවා තබාගැනීමට කටයුතු කර තිබේ. අනෙත් අතට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, එක්සත් රාජධානිය වැනි රටවල බැංකු, වෙනත් නෛතිකමය සාධකයන් හරහා තමන්ගේ කොටස් බාහිර සංස්ථාවලට ලබාදීම තහනම් කොට තිබේ.
සමහර අය සංස්ථාවල සාමාජිකයන්ට (ලාභය අරමුණු කර නොගත් සංස්ථා) අවශේෂ පොලියක් ලබාගන්නට යැයි ද කියනු ලැබේ. තවද සංස්ථාවක පැවැත්ම අවසාන වන විට එහි ණය හිමියන්ට සහ සෙසු අයට අදාල පොලී ආදිය ගෙවා දැමීමෙන් අනතුරුව සංස්ථාවේ වත්කම් එහි සාමාජිකයන්ට ලැබිය යුතුයි. මේ ආකාරයට සංස්ථාවක් තුළ පමණක් ආයෝජනය කිරීම අවදානමක් සහිත විය හැකියි. නමුත් විවිධ ලෙසට විවිධ තැන්වල කරනු ලබන ආයෝජන කළඹක් තුළින් එම අවධානම අඩුකර ගත හැකිය. ඊට අමතරව වගකීම් සීමාසහිත නීති රීති පද්ධතියක් යටතේ කොටස් හිමියන්ට වාසි ලැබේ. තවද කොටස් හිමියන් වගකිව යුතු වන්නේ ඔවුන් විසින් දායකවී තිබෙන කොටස්වල වටිනාකමට පමණි. කෙසේ වුවද මෙම ක‍්‍රමය යොදාගත හැක්කේ ලාභය අරමුණු කරගත් සංස්ථාවලට පමණි. ලාභය මුල්කර නොගත් සංස්ථාවල සාමාජිකයන් හට අවශේෂ වාසීන් ලැබීමට අවසරයක් නොලැබේ.
ජූනි 24
ප්‍රවර්ගය:ජූනි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
ඩැනියෙල් ඩෙ‍ෆෝ
]]
ඩැනියෙල් ඩෙෆෝ ඉංග්‍රිසි ලේඛකයෙකි. ඔහු පත්‍ර කලාවේදියෙකු මෙන්ම ඔත්තුකරුවෙකුද විය. ඔහුගේ රොබින්සන් කෲසෝ නම් නව කථාවෙන් ඔහුට සදා නොමැකෙන කීර්තියක් ලැබුනි. නවකථා ලිවීමේ කලාව මුලින් හඳුන්වා දුන් කීප දෙනා අතරින් කෙනෙකු ලෙස ඩෙෆෝගේ නම සඳහන් වේ. එසේම බ්‍රිතාන්‍යය තුල නව කථාව ජනප්‍රිය කරවීමට කටයුතු කළේය. ඔහු, මුල්ම තැනැත්තා නොවේ නම් ඉංග්‍රිසි නවකථාව ආරම්භ කළ මුල් කීප දෙනාගෙන් කෙනෙකි. විවිධ දක්ෂතා සහිත ඔහු පන්සීයකට අධික පොත් ද කුඩා පොත් ද, සටහන් ද ලිවීය. මෙම කෘතින් වලට දේශපාලනය, අපරාධ, ආගම්, විවාහය, මනෝ විද්‍යාව මෙන්ම භූත විද්‍යාව වැනි කරුණුද විෂය විය. ඔහු ආර්ථික පුවත් කලාවේ ද ආරම්භකයෙකි. ඔහුගේ ප්‍රසිද්ධ නවකථාව වූ ‘රොබින්සන් කෲසෝ’ හි කියැවෙන්නේ නැවක් විනාශ වීම නිසා දූපතක අතරමං වූ එක් පුද්ගලයෙකු සහ ඉන්පසු එම පුද්ගලයා මුහුණ දුන් අත් දැකීම් පිළිබඳවයි.
සමහර විට මෙම ලේඛකයා ඇලෙක්සැන්ඩර් සෙල්කර්ක් නම් සැබැවින්ම එවැනි සිද්ධියකට මුහුණ පෑ පුද්ගලයාගේ විස්තරය මෙම කථාවට පාදක කර ගන්නට ඇත. එසේම අබුබකර් ගේ ෆිලොසොෆස් ඔටෝඩිඩැක්ටස් නම් කෘතියේ ඉංග්‍රිසි හෝ ලතින් පරිවර්ථනයක ආභාෂය ලබන්නට ඇත. මෙම නවකථාව ද පාලු දූපතක් පාදක කර‍ගෙන ලියැවුනු මුල් කෘතියකි.
රොබින්සන් කෲසෝ කෘතිය සඳහා ආභාෂය ලබා ගත්තා යයි විශ්වාස කළ හැකි මූලාශ්‍ර බොහොමයක් පිළිබඳව ටීම් සෙවෙරින් ඔහුගේ ‘Seeking Robinson Crusoe 2002’ කෘතියෙන් අනාවරණය කරයි. සෙවෙරින් මහත් පරිශ්‍රමයෙන් රැස් කර ගත් තොරතුරු වලින් ඔහු හෙළිකරන්නේ සැබෑවටම එක් දූපතක අතරමං වූ පුද්ගලයා වූයේ මොන්මවුත් හි ආදිපාදවරයාට ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙකු වශයෙන් සිටි හෙන්රි පිට්මන් නැමැත්තකු බවයි. පිට්මන් තමාගේ කුඩා කෘතියෙහි මොන්මවුත් කැරැල්ලෙහි වරදකරුවෙකු ලෙස කැරිබියන් කඳවුරක සිටියදි ඉන් පලා එන විට නැව විනාශ වී තනි වූ දූපතක අතරමං වීම සම්බන්ධව විස්තර කර ඇත. මෙම පොත ලන්ඩනයේ ජේ ටේලර් නැමැත්තා ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. ඔහුගේ පුතා වූ විලියම් ටේලර් පසු කාලයකදි ඩැනියෙල් ඩෙෆෝගේ කෘතිය පළ කරන ලදි. සෙවෙරින් තව දුරටත් කියන්නේ ඩෙෆෝට පිට්මන් හමුවන්නට ඇති බවත් ඔහු දූපතේ හුදෙකලා වීම සම්බන්ධයෙන් කෙළින්ම ඔහුගෙන් දැන ගන්නට ඇති බැවත්ය.
ශිෂ්ඨත්වයේ වැඩි දියුණුව සඳහා ආදර්ශයන් ලෙසද, ආර්ථික ස්වාර්ථවාදයේ ප්‍රකාශන ලෙසද සහ යුරෝපීය කොළණි ක්‍රමයන්හි අභිලාශයන් ලෙසද ඔහුගේ කෘතින් බොහෝ විට කියැවීමට ලක් වී තිබේ. එහෙත් එය පසු තැවිලි වීමේ වැදගත් කමද පෙන්වන අතර ඩෙෆෝගේ ආගමික අවබෝධයේ ශක්තිමත් භාවය විස්තර කරයි. රොබට් ලුවි ස්ටීවන්සන් වැනි මුල් කාලීන විවේචකයින් ඒවා අගය කළේ කෲසෝ හි පා සළකුණු දර්ශනය ඉංග්‍රිසි සාහිත්‍යයේ කීර්තිමත් හතරෙන් එකක් ලෙසිනි. “එක් දිනක් මධ්‍යා‍හ්නයේදි එම බෝට්ටුව දෙසට යන විට පැහැදිලිව දැක ගත හැකි ලෙස වැල්ලේ සටහන් වුනු මිනිසෙකුගේ නිරුවත් පා සළකුණක් දැක විශ්මයට පත් වූයෙමි”
ඩෙෆෝගේ ඊළඟ නවකථාව වූයේ 1720 දී පළ වුනු ‘කැප්ටන් සින්ගල්ටන්’ කෘතියයි. කොටස් දෙකකින් යුත් එහි පළමු කොටස අප්‍රිකානු සංචාරයක් සම්බන්ධයෙනි. දෙවැනි කොටස සමකාලීන මුහුදු කොල්ලකෑම් සමග සම්බන්ධ වූවකි. එක්තරා වීරවරයෙකු සහ ඔහුගේ ආගමික උපදේශකයා වූ විලියම් වෝල්ටර්ස් අතර පැවති සමාන සමාජ සම්බන්ධතාවයක විස්තර සම්බන්ධයෙන් මෙය පැසසුමට ලක් වී තිබේ.
කර්නල් ජැක් (Colonel Jack) (1722) අනාථ කොලුවෙකු දරිද්‍රතාවය සහ අපරාධ සහිත සමාජයක සිට යටත් විජිත වාදි සමෘද්ධිය, යුදමය සහ විවාහ ආරවුල් සහ ආගමික වෙනස් කිරීම් සහිත සමාජයකට පිවිසුනු ආකාරය අඩංගු කථාවකි.
1722 වර්ෂයේ නැවතත් ඩෙෆෝ විසින් මෝල් ෆ්ලාන්ඩර්ස් (Moll Flanders) රචනා කර ඇත. මෙය දාහත් වෙනි සියවසේ එංගලන්තයේ සිටි හුදෙකලා වූ ගැහැණියකගේ වැටීම සහ අනතුරුව එම තත්වයෙන් ගොඩ ඒම පිළිබඳ උත්තම පුරුෂ කෝණයෙන් කියැවෙන ධූර්තයන් හා සොරුන් පිළිබඳ කථාවකි. මෙහි කථා නායිකාව නාම මාත්‍ර වශයෙන් නම්බුනාම ඇති වෙසඟනක් සේ පෙනි සිටින්නියකි. ඇය බහු පරුෂ සේවනයේ සහ සොරකමේ යෙදෙන්නියකි. දූෂණ හා දුරාචාර වල යෙදෙන්නීය. එහෙත් පාඨකයාගේ අනුකම්පාව ඇය වෙත යොමුවේ.
මෝල් ෆ්ලාන්ඩර් සහ ඩෙෆෝගේ අවසාන නවකථාව වූ රොක්ෂානා ද ෆෝර්චුනේට් මිස්ට්‍රස් (Roxana the fortunate mistress) (1724) කෘතින් ඩෙෆෝගේ චරිත නිර්මාණය කිරීම පිළිබඳ විශිෂ්ඨ උදාහරණ ලෙස පෙන්වා දිය හැක. පසුව සඳහන් කරන ලද නවකථාව උසස් සමාජයේ වෛශ්‍යාවකගේ සදාචාරාත්මක සහ ආත්මීය කඩා වැටීම පෙන්නුම් කරයි.
ප්‍රවර්ගය:1731 මරණ
මැතිවරණය
මැතිවරණය යනු ජනතාව විසින් පුද්ගලයන්ට බලය පැවරීම සඳහා භාවිතා කෙරෙන තීන්දු ගැනීමේ ක්‍රමයකි. නූතන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට අනුව ව්‍යවස්ථාදායකයට, විධායකයට සහ අධිකරණයට මෙන්ම කලාපීය සහ පලාත් පාලන ආයතන වලට සාමාජිකයන් පත් කරන යාන්ත්‍රනය මෙයයි. පුද්ගලික හා වෙළඳ ව්‍යාපාර වලද, සංගම් සහ ස්වේච්ඡා සංවිධාන මෙන්ම සංස්ථාවලද මෙම ක්‍රමය යොදාගැනේ. “ ද ස්පරිට් ඕෆ් ලෝස් ” කෘතියේ දෙවන පොතේ දෙවන පරිච්ඡේදයේ මොන්ටෙස්කපු පැවසූ ආකාරයට, මැතිවරණයකදී ජනතාව රටේ පාලකයන් මෙන්ම වැසියන් ද වෙති. ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ දී වරණීය හැකියාවෙන් ඔවුහු පාලකයන් වෙති. විශේෂයෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයන් සහ ජන රජයන් වල ඇති විශේෂ ලක්ෂණ නම්, ජනතාවගෙන් සහ ජනතාව වෙනුවෙන් සාදන රජයකට නෛතික බලය හිමි වන්නේ ජනතාවගේම කැමැත්තෙන් වීමය.
වර්තමානයේ නියෝජිතයන් තෝරාගැනීම සඳහා මැතිවරණ පැවැත්වුවද ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ මුලාකෘතිය වන ඇතැන්ස්හි එවැන්නක් නොතිබිනි. එහි මැතිවරණ රදළ ආධිපත්‍යය ලෙස සලකනු ලැබු අතර නිලයන්ට පුද්ගලයන් පත් කෙරුනේ තේරීමකින් නැත්නම් විභජනයකිනි.
මැතිවරණ ප්‍රතිසංස්කරණය යනු සාධාරණ මැතිවරණ ක්‍රම හඳුන්වාදීම හෝ පවතින ක්‍රමවල සාධාරණත්වය වැඩි කිරීමේ ක්‍රියාවලියයි. ඡන්ද වේදය යනු මැතිවරණ ප්‍රතිඵල හා අනෙක් සංඛ්‍යාන අධ්‍යනයයි.
මැතිවරණ හා සම්බන්ධ ගැටලු
නීතියේ ආධිපත්‍ය දුර්වල වී ඇති බොහෝ රටවල මැතිවරණ නිදහස් හා සාධාරණ නොවීමට ප්‍රධාන හේතුව වනුයේ පවත්නා රජයේ මැදිහත්වීමය. ඒකාධිපතිවරුන් විධායකයේ බලතල පාවිච්චිකරමින් බලයේ රැදී සිටීමට උත්සාහ දරන්නේ ජනතාවගේ මතයට හිස නොනමමින. ව්‍යවස්ථාදායකයේ සාමාජිකයන් ද සිය බහුතර බලය භාවිතා කරමින් මැතිවරණයේ දී ප්‍රතිවාදියාට වැඩි බලයක් ලැබීම වැළැක්වීමට කටයුතු කරයි. රා ජ්‍ය නොවන සංස්ථාවන්ටද ශාරීරික හිංසනය, වාචික තර්ජනය හෝ දූෂණ හරහා මැතිවරණ වලට බාධා කල හැක. මැතිවරණ දූෂණ නිරීක්ෂණය සහ අවම කිරීම නිදහස් හා සාධාරණ මැතිවරණ පිළිබඳ දැඩි දේශපාලන සංස්කෘතියක් පවතින රාජ්‍යන්හි සිදු කෙරෙමින් පවතී.
මැතිවරනයක් නිදහස් සහ සාධාරණ නොවීමට බලපාන කරුනු විවිධ මට්ටම්වලින් ඇති විය හැක.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:මැතිවරණ
විඤ්ඤාණවාදය
මෙයින් විශ්වය මනසේ, විඤ්ඤාණයේ නිර්මාණයක් බව කියැවේ. විශ්වය (හා සත්වයා) මායාවක් බව හෝ සත්‍යමය වූ පැවැත්මක් නැති බවද. විඤ්ඤාණය සහ මනස භෞතික ලෝකයේ මූලාරම්භය ලෙසද විශ්වාස කරන අතර, මෙම මූලධර්මවලට අනුව පවතින ලෝකය පැහැදිලි කිරීමට අරමුණු කරයි.බටහිර දර්ශනයේ දී විඤ්ඤාණවාදය පාරභෞතික  ( Metaphysics)(අධිභෞතික )දර්ශනයක් වශයෙන් වර්ග කර ඇත. යථාර්ථය එය දැන ගත හැකි යථාර්ථය බව, නමුත් බටහිර දර්ශනයේ දී කියවෙන විඤ්ඤාණ වාදය හා බුද්ධදේශනාවට අයත් විඤ්ඤාණය විස්තරය එකට ගෙන කථා කිරීම ම ගැටලු සහ ගතය. මෙම දෘෂ්ඨියට අනුව පැවැත්මේ පූර්ව කොන්දේසියක් ලෙස පෙරාතුව දැන සිටීම අත්‍යවශ්යය.
විඤ්ඤාණවාදයේදී (Consciousness) William James විසින් ද්‍රව්‍යවාදය(Materialism) නිර්වචනය කර තීරණය කරයි. විඥානය සහ මනස භෞතික ලෝකයේ මූලාරම්භය ලෙස විශ්වාස කරන අතර, මෙම මූලධර්මවලට අනුව පවතින ලෝකය පැහැදිලි කිරීමට අරමුණු කරයි. philosophy,Idealism යනු, යථාර්ථය හෝ යථාර්ථය එය දැන ගත හැකි යථාර්ථය බව, පාරභෞතික දර්ශනවාදී කන්ඩායමේ මූලිකවම මානසික, මානසික සැකැස්මක් හෝ වෙනත් ආකාරයකින් තොරවය. මනෝවිද්යාත්මකව, මනස ස්වාධීන දෙයක් දැනීමේ හැකියාවන් පිළිබඳව විඥානවාදයක් විදහා දක්වයි. භෞතිකවාදය හා සැසඳීමේදී, විඤ්ඤාණික භාවයේ ප්රාථමිකත්වය ද්‍රව්‍යමය සංසිද්ධීන්ගේ මූලාරම්භය සහ පූර්වාවශ්යතාවය ලෙස තහවුරු කරයි. මෙම දෘෂ්ටියට අනුව, ද්‍රව්‍යවාදය (Materialism) පැවැත්මේ පූර්ව කොන්දේසියට(Consciousness)William James විසින් ද්‍රව්‍ය නිර්වචනය කර තීරණය කරයි. විඥානය සහ මනස භෞතික ලෝකයේ මූලාරම්භය ලෙස විශ්වාස කරන අතර, මෙම මූලධර්මවලට අනුව පවතින ලෝකය පැහැදිලි කිරීමට අරමුණු කරයි.
බෞද්ධ විඤ්ඤාණ විස්තය.
පටිච්ච සොයාබැලීමෙන් බෞද්ධ  විඤ්ඤාණවාදය හදුනා ගතහැකිියි. බටහිර දර්ශනයේ දී හදුනා ගන්නා විඤ්ඤාණවාදයේ පූර්ව කොන්දේසියක් වන පෙර දැන සිටීම බෞද්ධ විඤ්ඤාණ විග්‍රහයටද අදාලවෙයි. පංචඋපාදානස්කන්ධ පෙළ සැකැස්ම සම්බන්ධයෙන් ප්‍රමාණාත්මක දැනීමක් තිබීම මේ තත්වයන් අවබෝධ කර ගැනීමේ දී ඉතා වැදගත් වෙයි. බුදුදහමට අනුව විඤ්ඤාණය යනු මානසික ශක්ති විශේෂයකි.නිරන්තරයෙන් සිදුවන සසර පැවැත්මද එයට හේතුවන කාරනා හදුනා ගැනීම හා එම භවගමන නිර්වාන අවබෝනධයෙන් නවතා දැමීම සදහා මේ ධර්මතා හදුනා ගැනීම වැදගත් කාර්රයයක් ඉටු කරයි. ආත්මය නමින් හදුන් වන ස්ථීර නොවෙනස් යමක් නැතැයි පෙන්වා දෙන බුදුසමය තවත් දීර්ගව විස්තර කරමින් පුද්ගල අනන්යතාවය ඇතිවන ආකාරයද එයට හේතුවන කාරනාද පැහැදිළිව වීස්තර කරයි.ආත්මය නම් තනි ඒකකය නොව රූප,වේදනා සංඥා,සංඛාර,විඤ්ඤාණ,උපාදානස්කන්ධ පහේ මිශ්‍රණයකින් හෙවත් සංයෝගයෙන් හටගත් දෙයක් බව පැහැදිලිකරයි.මෙම පහේ මිශ්‍රවීමෙන් පුද්ගල අනන්යතාවය හටගන්නා අතර සංසාරයේ දිගටම ගමන් ගන්නා පුද්ගල අනන්යතාව පංචඋපාදානස්කන්ධය නම් වේ.
විඤ්ඤාණවාදය දිව්‍යා භාරතී ප්‍රවේශය
ප්‍රධාන ලිපිය - දිව්‍යා භාරතී ප්‍රවේශය විඤ්ඤාණවාදය
මෙතෙක් පෙර අපර දිග පවතින විඤ්ඤාණවාදයට අනුව එය ක්‍රියාත්මක වසන්නේ පෙර බැසගත් නිගමන තීන්දූ තීරන පිළි ගැනීම් මත පදනම්වය.එයට ස්වාධීන හෝ නවතම ඥානයක් ගවේශණය හෝ නව හදුනා ගැනීමක් සිදු කිරීමේ කිසිදු සම්භාවිතාවක් නොමැත.මෙය වරදවා වට හා ගැනීමකි,නැතහොත් වැරදි නිර්වචනයක ප්‍රතිඵලයකි.විඤ්ඤාණය හෝ විඤ්ඤාණමය ක්‍රියාවලි සම්බන්ධයෙන් බැසගෙන ඇති මෙම වැරදි නිගමනයන් නිවැරදි කල යුතුව ඇත.පවතින විඤ්ඤාණවාදය හා අනුභුතිවාදය අතර සම්බන්දය සත්‍යය වුවත් එය සැම තැනටම සදාරන නොවන බව දිව්‍යා භාරතී දර්ශණය පෙන්වා දෙයි. * පවතින විඤ්ඤාණවාදයට අයත් පහත සත්‍යයන් පිළිගනී
* පවතින විඤ්ඤාණවාදයට අයත් පහත පිළිගැනීම් ප්‍රතික්ෂේප කරයි * විඤ්ඤාණවාදය දිව්‍යා භාරතී ප්‍රවේශය මගින් විඤ්ඤාණය සතුව ඥානය සහ සත්‍යය ගවේෂන ක්‍රමවේදයක් පවතින බව පෙන්වයි. මෙයින් ලෝකය මනසේ, විඤ්ඤාණයේ නිර්මාණයක්, වන්නා ලෝකය (හා සත්වයා) මායාවක් බව හෝ සත්‍යමය වූ පැවැත්මක් නැති බව.සේම එය වටහා ගෙන සත්‍යය කරා එළඹීමේ හැකියාවද විඤ්ඤාණය සතුවෙයි.තවත් විස්තර කර පවසනවානම් විඤ්ඤාණය ඉහතකී මායාවේ අප ඇද බැද තබා ගන්නවා සේම අවශ්‍යය වෙයි නම් එම මායාවෙන් මිදීමට අවශ්‍යය දොරටුවද විඤ්ඤාණයම විවර කර දී ඇත.සසර ගමන තව තවත් ඉදිරියට ගෙන යෑමේදී සුවිශේෂී මෙහෙයක් ඉටුකරන විඤ්ඤයණයම භව ගමන නැවතීමේ ක්‍රියා වලීයේ අවශ්‍යයතාද සම්පුර්ණ කරයි.
* විඤ්ඤාණය සතුව ඥානය සහ සත්‍යය ගවේෂන ක්‍රමවේදයක් පවතියි. ප්‍රධාන ලිපිය - දිව්‍යා භාරතී ප්‍රවේශය විඤ්ඤාණවාදය
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:GOD DIVYA BHARTI
විධායකය (ආණ්ඩුව)
දේශපාලන විද්‍යාවේ හා ව්‍යවස්ථාදායක නීතියේදී රජයක විධායකය යනු රාජ්‍යයේ එදිනෙදා කළමනාකරණය භාරව සිටින අංශයයි. බොහෝ රටවල මෙය ‘රජය‘ වශයෙන් හැඳින්වුවද ජාත්‍යන්තර තලය තුළ මෙසේ භාවිතය ගැටලු සහගතය. විධායකය තුළ රජයේ ප්‍රධානියා සිටින අතර ඔහු විධායකයේද ප්‍රධානියාය. බලතල බෙදීමේ න්‍යාය යටතේ විධායකයට නීති සකස්කිරීමේ හෝ විවරණය කරීමේ බලයක් නැත. ඔහුගේ කාර්යය වනුයේ නීති ක්‍රියාත්මක කිරීමයි. එහෙත් භාවිතයේ දී මෙම වෙන් කිරීම මෙසේ සිදුවන්නේ කලාතුරකිනි. ජනාධිපති ක්‍රමයේ දී ජනාධිපතිවරයා රජයේ සහ රාජ්‍යයේ ප්‍රධානියාවේ. පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයේ දී රජයේ ප්‍රධානියා අගමැතිවරයා වන අතර ඔහු හා පාලක පක්ෂයේ ප්‍රධානියාය. ප්‍රංශයේ විධායක බල තල ජනපති හා අගමැති අතර බෙදී ඇත. මෙම ක්‍රමය බොහෝ ප්‍රංශයේ යටත් විජිතවල ද යොදාගැනේ. ස්විස්ටර්ලන්තයේ සහ බොස්නියා -හර්සගොවිනා වල රජයේ සහ රාජ්‍යයේ ප්‍රධානියා මැතිවරණ විද්‍යාල හරහා පත් කෙරේ. රජයේ ප්‍රධානියාගේ සහයට ඇමතිවරුන් ද පත්කෙරෙන අතර ඔවුන්ට විශේෂිත ක්ෂේත්‍ර සඳහා බල තල පවරා තිබේ. (උ.දා. - සෞඛ්‍යය අධ්‍යාපනය) රාජ්‍ය සේවකයන් සහ සවිල් සේවකයන් ද රජයේ ප්‍රධානියාට සහය සඳහා යොදාගනියි.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන විද්‍යාව
සංස්ථා-නොවිසඳුනු අර්බුද
නොවිසඳුනු අර්බුද
පවතින සංස්ථා නව අදහස් මෙන්ම අලූත් ආකෘතීන් ප‍්‍රවර්ධනය කරන විට, උසාවි ප‍්‍රතිඋත්තර දෙන අවස්ථාවලදී සහ ආණ්ඩුව විසින් අලූත් නියෝග නිකුත් කරන අවස්ථාවලදී ව්‍යවස්ථාවට අලූත් තත්ත්වයන්ට මුහුණදීමට සිදුවේ. එවැනි තත්ත්වයන්ට ප‍්‍රතිචාර දක්වමින් සංස්ථාවේ ස්වභාවය ටිකෙන් ටික වර්ධනය කරගැනීම නොකඩවා සිදුවෙයි. දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පවතින ගැටළුවක් වනුයේ එහි වගකීම්වල විසිරීගිය භාවයයි. නිදසුනක් ලෙස යම්කිසි සංස්ථාවක් මරණයක් සඳහා වගකිවයුත්තෙක් සොයන විට, ඒ වරදට අදාල ද`ඩුවමට සංස්ථාවේ කොටස් හිමියන්, අධ්‍යක්ෂවරුන්, කළමනාකරුවන්, කාර්ය මණ්ඩලය සහ සංස්ථාව අතරින් කවුරුන් හට එය ලබාදිය යුතු දැයි වෙන් කරනු ලබන්නේ කෙසේද යන ප‍්‍රශ්නය දැක්විය හැක. එවිට ආයතනික වගකීම් දෙස බලන්න. විශේෂයෙන් සංස්ථාපිත අපරාධ දෙස නිවැරදිව බලන්න.
අධිකාරී බලයත් අතරේ තිබෙන නීති අසමාන වන අතර ඒවා නිරන්තරයෙන් වෙනස්වත තත්ත්වයක් යටතේ පවතී. සමහර අය තර්ක කරනුයේ ඉහත ආකාරයේ සිදුවීම්වලදී අවසාන වශයෙන් වගකිව යුත්තේ කොටස් හිමියන් බවටයි. තව ද ඔවුන් කොටස් හිමියන්ට බලකර සිටින්නේ තමන් ආයෝජනය කරන අවස්තාවන්හිදී ලාභයට වඩා ප‍්‍රශ්න ගැන සැලකිලිමත් විය යුතු බවයි. එසේ නමුත් සංස්ථාවක් සතුව එහි ව්‍යාපාරික කටයුතු ගැන කිසිදු දෙයක් නොදන්නා මිලියන ගණනක් කොටස් හිමියන් සිටිය හැක.
නිරුක්තිය ලතින් භාෂාවේ ඇති කෝපස් යන වචනයෙන් බිඳී ආ යන වචනයෙන් නියෝජනය කරන අර්ථය වන්නේ ”මිනිස් සිරුරක්” යන්නයි. එනම් තනි පුද්ගලයෙකු ලෙස කි‍්‍රයා කිරීමට හැකි බලයලත් පුද්ගල කණ්ඩායමක් යන්නයි. පුද්ගල කන්ඩායමක් හැඳින්වීම සඳහා ,යුනිවර්සිටි, යන වචනයද භාවිත කළ හැකි නමුත් අද වන විට එය භාවිත කරන්නේ විශේෂයෙන් උගත් පිරිසකගෙන් යුත් කණ්ඩායමක් සඳහායි. මහා බි‍්‍රතාන්‍යයේ සහ අයර්ලන්තයේ සංස්ථාව :කෝපරේෂන්) යන වචනය භාවිත කළේ ලන්ඩනයේ පාලන කොට්ඨාශයක් හෝ නගරයක් භාරව සිටි දේශීය ආන්ඩුවේ නියෝජිත පිරිසටය. 1970 දී බි‍්‍රතාන්‍යයේ සහ 1990 දී අයර්ලන්තයේ සමුහාණ්ඩුවේ ආණ්ඩු ප‍්‍රතිසංස්කරණය වීම තුළ ”සංස්ථාව” :කෝපරේෂන්) යන වචනය වෙනුවට ”සභාව” :කවුන්සිල්) යන වචනය භාවිත කරන ලදි. එහි තිබෙන එකම සංස්ථා දෙක වන්නේ සිටි ඔෆ් ලන්ඩන් කෝපරේෂන් සහ ලාෆන් කෝපරේෂන් යන ඒවායි.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Corporation#Unresolved_issues
විලාසිතා
විලාසිතා ලෙස හැඳින්වෙන්නේ ඔsනෑම සංස්කෘතියක් තුළ දෙන ලද කාලයකදී ප්‍රචලිතව පවතින ඇඳුම් පැළඳුම් ආකාරයන් වේ. (කෙසේ නමුත් විලාසිතා යන පදය ආහාර, සාහිත්‍ය, කලා , ගෘහ නිර්මාණ ශිල්ප සහ අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රයන් ආශ්‍රීතව ද භාවිතා විය හැක.) කෙසේ නමුත් ඇඳුම් පැළඳුම් ආකාර ඉක්මණින් වෙනස් විය හැකි අතර සාමාන්‍ය භාවිතයේදී විලාසිතා වශයෙන් හැඳින්වෙනුයේ වඩාත් නූතන අඳින පළඳින ක්‍රමවේදයයි. මෙම පදය හා බැඳුණු අභ්‍යන්තරික අදහස වන්නේ සමස්ත සංස්කෘතීන්ට සාපේක්ෂව එහි එක් එක් කොටස් වඩාත් සීඝ්‍රයෙන් විචලනයන්ට භාජනය වන බවයි.
විලාසිතාවට ගැළපෙන හෝ නොගැළපෙන ලෙස වර්ගීකරණය කිරීම මගින් යමක් අදාල පරිසරයට නැතහොත් වටපිටාවට ගැළපේද නොගැළපේද යන්න කියැවේ. තවද, විලාසිතා යන වදන බොහෝ විට ධනාත්මක අරුතක් ඇතිව භාවිතාවන අතර අලංකාර සහ මන්මත් කරවන සුළු වැනි අදහස් ගෙන දේ. මේ අයුරින් බලන විට විලාසිතාවන් සමාජීය කලාවක් ලෙස සැළකිය හැකි අතර කිසියම් සංස්කෘතියක් එයට අදාලව අලංකාරය සහ යහපත් බව මනිනු ලබන ආකාරයක් ලෙසද සැලකිය හැක. කෙසේ නමුත් විලාසිතා යන වදන ඇතැම්විට ඍණාත්මක අර්ථයක් ඇතිව ද භාවිතා වේ. එහිදී අනවශ්‍ය ලෙස නොගැළපෙන පුහු අලංකරණය වැනි අර්ථයක් ඇතිව භාවිතා වේ. ලොව පුරා ඇති නගර සීමිත සංඛ්‍යාවක් ගෝලීය විලාසිතා මධ්‍යස්ථාන ලෙස නමක් දිනා ඇත. ඒවා වඩාත් ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත්තේ විලාසිතා නිර්මාණකරුවන් තම නවතම නිර්මාණයන් එළිදැක්වීම සඳහා පවත්වනු ලබන විලාසිතා සති ආකාර උත්සව හේතුවෙන් වේ. මෙම නගර වන්නේ නිව් යෝක්, මිලාන් , පැරිස් සහ ලන්ඩන් වේ. මේ හැරුණු විට ලොස් ඇන්ජලීස්, ටෝකියෝ , සාවෝපෝලෝ , සිඩ්නි සහ ඩුබායි යන නගරවල ද වාර්ෂිකව විලාසිතා සති සංවිධානය කරන අතර මෙම නගරයන්ද ක්‍රමයෙන් ප්‍රචලිත වෙමින් පවතී.
විලාසිතාවේ විවිධ අංශ
විලාසිතා යනු මිනිස් ක්රියාකාරකම් හා චින්තන ක්ෂේත්ර බොහෝමයකට පොදු සමාජ සංසිද්ධියකි. විලාසිතා වල නැගීසීම් හා බිද වැටීම් විශේෂයෙන් පහත ක්ෂේත්ර වලදී අධ්යයනය කර ඇත.
·	ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, අභ්යන්තර අංකරණය හා භූ දර්ශණ සැළසුම් කරනය. ·	කලා හා අත්කම් ·	ඇඟලුම්, විලේකන, පුද්ගල අලංකරණය, කොන්ඩ විලාසිතා ·	නැටුම් හා සංගීතය ·	ඇමතීම්, කථා හා අනෙක් කතා ආකාර ·	හැසිරීම් වාණිජ විද්යාවේ අධ්යයනය කර ඇති පරිදි ආර්ථිකය හා වැය කිරීමේ තෝරා ගැනීම් ·	විනෝදාස්වාදය, ක්රිඩා, විනෝදාංශ හා අනෙකුත් කාලය ගත කරන දෑ ·	සමාජ චාරිත්ර ·	කළමණාකරණය කලමණාකරණ රටා හා සංවිධානය කිරීමේ ආකාර ·	දේශපාලනය හා මාධ්ය විශේෂයෙන් මාධ්ය මගින් උනන්දු කරනු ලබන සාකච්ඡාවට බදුන්වන මාතෘකා ·	දර්ශන වාදය හා ආධ්යාත්මිකතාව (ආගම් ද විලාසිතා කරා නැඹුරු වී ඇතැයි කෙනෙක් තර්ක කළ හැක නමුත් නිළ ආගම් වෙනස් වීමට ප්රවණතාවයක් දක්වන්නේ ඉතා සෙමින් වන අතර එය සදහා විලාසිතා යන්නට වඩා සංස්කෘතික වෙනස්වීම ලෙස හැදින්විය හැක). ·	සමාජ ජාල හා නිරූපන හා පුහුණුවීම් වල පැතිරීම. ·	සමාජ විද්යාව හා අනන්යතාවය ගොඩ නැගීම සදහා ඇදුම් වල අරුත ·	තාක්ෂණය, පරිගණක ක්රමලේක කරණ තාක්ෂණය වැනි ·	සත්කාරක කර්මාන්තය, යම් ගුණයක් හා වෙළද නාමය මතු කර දැක්වීම සදහා හෝටලයකට, ආපන ශාලාවකට, කැසිනෝ හලකට හෝ ක්ලබ් එකකට නිර්මාණය කරනු ලබන නිළ ඇදුමක් වැනි
මෙම ක්ෂේත්ර වලින් විලාසිතා යන වදන සමග ඇදුම් පැළදුම් (Costume) විශේෂයෙන් මහජනයා සමග සම්බන්ධ වී ඇති අතර ඇදුම් පැළදුම් යන පොදු වදන විචිත්ර ඇදුම් හෝ කෝලම් ඇදුම් හැදින්වීම සදහා ලඝු කර ඇති අතර විලාසිතා යන්න සාමාන්යයෙන් ඇදුම් හා ඒවා පිළිබදව වු අධ්යනය හගවයි. මෙම වන හුවමාරුවට හේතුව වුයේ කර්මාන්ත විප්වය අතර තුරදි නව රෙදිපිළි භාවිතය සදහා නව ආකාර පෙන්වා දුන් විලාසිතා පලකවල නිපදවීම නිසාය. ඇදුම් පැළදුම් හා සමාජයට ලැබී ඇති තත්ත්වය පිළිබදව වු පුළුල් සංස්කෘතීන් හරහා යන නිරීක්ෂණයක් ඇදුම් පැළදුම් සදහා වු ප්රවේශ සදහා පරීශීලනය වේ. මෙම ලිපියේ ඉතිරි කොටස බටහිර ලෝකයේ ඇගලුම් රටා සමග කටයුතු කරයි.
ඇඳුම් විලාසිතා
thumb|ඇඳුම් පැලදුම් පිලිබඳ පලවු කාටුනයක්.
දැනට ලොව පුරා පවතින (අඩුම තරමින් නඟරබද ජනගහනය අතර වත්) නිතර අඳින ඇඳුම් රටාව වෙනස් කිරීමේ පුරුද්ද ඉතිහාසඥයන්ට අනුව බටහිර ලෝකයේ එකකි. පැරණි රෝමයේ හා අනෙකුත් සංස්කෘතීන්වල වෙනත් කාලවල දී ඇඳුම් පැලඳුම් වෙනස් වූයේ ආර්ථික හෝ සාමාජීය වෙනස්කම් සිදු වූ අවස්ථාවල දීය. නමුත් ඉන්පසු කිසිදු වෙනසක් නොමැතිව එම රටා එසේම පැවතුණි. අටවන සියවසේ දී ජනප්‍රිය සංගීතඥයෙකු වූ Cordoba, Spain, Ziryab ඍතු හා දෛනික කාල මත පදනම්ව ඇඳුම් පැලඳුම් රටා හඳුන්වා දුන්නේ යැයි සැලකෙන අතර එය වඩාත් ප්‍රචලිත වී ඇත්තේ ඔහුගේ උපන් ‍ප්‍රදේශය වූ බෑග්ඩෑඩ්හිය. ටිපීස්ලාගේ ඉංග්‍රීසි විකට නිරූපනය, 1796
යුරෝපයේ ඇඳුම් විලාසිතා නිරන්තරයෙන් වෙනස් කිරීම ආරම්භ වීම 14 වන සියවසේ මැද භාගය තෙක් දිව යයි. ඉතිහාසඥයන්ට අනුව ඇඳුම් පැලඳුම්වල බටහිර විලාසිතා ආරම්භ කොට ඇත්තේ ජේම්ස් ලේවර් හා ෆර්නෑන් බෞඩෙල් විසිනි. වඩාත්ම අවධානයට ලක් වූ වෙනස වූයේ පිරිමි ඇඳුම්වල කොට වීම හා ශරීරයට තද වීමයි. එතෙක් කල් කලවා ප්‍රමාණයට දික්ව තිබූ පිරිමි කොට කලිසම් තට්ටම් යන්තම් ආවරණය වන තෙක්ම කොට විය. මෙය වෙනස් බටහිර පිරිමි රටාවක් ඇති කර අතර දැනටත් අප අතර තිබෙන කලිසම් මැසීමට මඟ පෑදීය.
ඊට පසු සිය‍වසේ දී මෙම වෙනස් වීමේ වේගය සැලකිය යුතු ලෙස ත්වරණය වූ අතර කාන්තා විලාසිතා (විශේෂයෙන් ඇඳුම් හා කොණ්ඩය අලංකාර කිරීම) ඒ හා සමානව සංකීර්ණත්වයට හා වෙනස් වීමට භාජනය විය. මේ නිසා කලා ඉතිහාසඥයන්ට වැඩි විශ්වාසයකින් හා නිරවද්‍යතාවයකින් දින වකවානු දක්වන රූපවල විලාසිතා යොදා ගැනීමට හැකි විය. ඔවුන් විසින් මෙය සිදු කළේ 15 වන සියවසේ රූපවල වසර 5ක් ඇතුළත දීය. මෙම විලාසිතාවල ක්ෂණික වෙනස් වීම් පෙර යුරෝපයේ උසස් පන්තිය හරහා තිබූ ඉතා සමාන ඇඳුම් රටා වෙනස් වීමට බලපෑ අතර 17 සිට 18 වන සියවස දක්වා වූ ප්‍රති ව්‍යාපාරය පැමිණ නැවත සමාන විලාසිතා ඇති කරන තෙක් ඒවා එසේම පැවතුණි. එම සමාන විලාසිතා පැමිණියේ ප්‍රංශයේ Anicien Regime ය. විලාසිතා සැමවිටම පාහේ පොහොසත් පුද්ගලයන් මඟින් සිදු කෙ‍රුණ ද මුල් කාලීන නූතන යුරෝපයේ වැඩි දියුණු වූ බලපෑම් වතු සේවකයන් කරා ද මෙය ගෙන ගියේය. ඔවුන් විසින් යම් දුරකින් වූ විලාසිතාවලට නැඹුරු වූ අතර සමහරක් විට ඒවා විශිෂ්ට අයට පවා අපහසු තරම් ළඟින් තිබිණි. කළමනාකරුවෙකු වූ බ්‍රව්ඩෙල් විලාසිතා වෙනස් කිරීමේ ප්‍රධාන පුද්ගලයෙකු ලෙස සැලකේ.
බටහිර ලෝකයේ වූ විලාසිතා පුරාතන යුගයේ හෝ ලෝකයේ අනෙකුත් ශ්‍රේෂ්ට ශිෂ්ටාචාරවලට සමාන්තර නොවේ. පර්සියාවට, තුර්කියට, ජපානයට හෝ චීනයට සංචාරය කරන ලද මුල් කාලීන බටහිර සංචාරකයන් නිරන්තරයෙන්ම එම ප්‍රදේශවල විලාසිතා වෙනස් වීම් නොමැති බව වාර්තා කළ අතර මෙම අනෙක් සංස්කෘතීන්වලින් පැමිණි නිරීක්ෂකයන් බටහිර විලාසිතාවල ඉතාමත් වැඩි වේගය ගැන විචාර ඉදිරිපත් කළ අතර එමඟින් බොහෝ දෙනෙකුට හැඟුනේ බටහිර සංස්කෘතියේ අස්ථායී බව හා පිළිවෙලක් නැතිකමයි. 1609 ජපාන ෂෝගන්ගේ ලේකම්වරයෙකු වරක් ස්පාඤ්ඤ සංචාරකයෙකුට පුරසාරම් දොඩා ඇත්තේ (සම්පූර්ණයෙන්ම නිරවද්‍යව නොවේ) ජපාන ඇඳුම් පැලඳුම් වසර 1000ක් පුරාවට නොවෙනස්ව පැවතී ඇති බවයි. කෙසේ නමුත් උදාහරණ ලෙස චීන ඇඟලුම්කරණයේ ඉක්මන් වෙනස් වීම් සිදු වූ බවට සාධක මින්ග් චීනයෙන් හමු වී ඇත.
ඇල්බ්‍රෙච් ඩූරර්ගේ චිත්‍රයක් මඟින් නිව්රම්බර්ග්හි ධනේෂ්වර පන්තියේ අයෙකුගේ (වමේ) හා ඇයට සමාන වැනීසියේ ධනේෂ්වර පන්තියේ අයෙකුගේ වෙනස පෙන්වා දෙයි. වැනීසියේ තරුණි‍යගේ අඩි උස සපත්තු ඇය උස් කර දක්වා ඇත.
16 වන සියවසේ ජර්මානු හෝ ඉතාලියානු මහත්මාවරුන්ගේ චිත්‍ර 10ක් මඟින් පෙන්වනු ඇත්තේ එකිනෙකට සම්පූර්ණයෙන් වෙනස් තොප්පි 10 ක් වන අතර එම කාලය වන විට ජාතීන් අතර ඇඳුම්වල වෙනස එහි උපරිමයට පත්ව තිබුණි. මෙය 15 වන සිය‍වසේ අවසාන භාගයේ වූ නිව් රෙම්බර්ග් හා වැනීසියානු විලාසිතා සන්සන්දනය කරන ඇල්බ්‍රෙච් ඩූරර්ගේ චිත්‍රයෙන් වඩාත් පැහැදිලි වේ. සියවස අවසානයේ වූ ස්පාඤ්ඤ රටාව ඉහල පැලැන්තියේ යුරෝපීයයන් නැවතත් සමාන රටාවකට ගෙන ඒම ආරම්භ කළ අතර 17 වන සියවසේ මැද භාගයේ වූ ගැටුමකින් පසු ප්‍රංශ විලාසිතා නායකත්වය ගත් අතර ක්‍රියාවලිය 18 වන සියවසේ දී සම්පූර්ණ විය.
වර්ණ හා රෙදි පිළි‍ෙවල රටා ව‍සරෙන් වසරට වෙනස් වුව ද මහත්මාවරුන්ගේ කබායන්වල කැපුම් හා ඒවායේ දිග හෝ කාන්තා ඇඳුමක් කැපීමේ රටාව වෙනස් වූයේ වඩාත් සෙමිනි. පිරිමි විලාසිත‍ා විශාල ලෙස ව්‍යුත්පන්න වූයේ හමුදා ආකෘතිවලින් වූ අතර එහි වූ වෙනස් වීම් යුරෝපානු යුද්ධය නිසා ඇති වු ඒවා විය. එහි දී මහත්මා නිළධාරීවරුන්ට විදේශීය විලාසිතා දැක බලා ගැනීමට අවස්ථාව සැලසුනි. උදාහරණයක් ලෙස ටයි පටිය දැක්විය හැක.
1780 ගණන්වල දී නවතම ප්‍රංශ විලාසිතා පෙන් වූ ප්‍රංශ ලිවීම් ප්‍රකාශනයත් සමඟ මෙම වෙනස් වීම් තවදුරටත් වේගවත් විය. එනමුත් 16 වන සියවසේ සිට ප්‍රංශය විසින් රටා ආකෘති ලෙස ඇඳුම් අන්දවන ලද බෝනික්කන් බෙදා හරිමින් තිබූ අතර ඇබ්‍රැහැම් බෝසේ මඟින් 1620 ගණන්වල සිට විලාසිතා පිළිබඳ වූ ලිවීම් නිෂ්පාදනය කරන ලදී. 1800 වන විට සියළු බටහිර යුරෝපීයන් එකම ආකාරයකට ඇඳුම් භාවිතා කරන ලදී. දේශීය වෙනස් වීම් ප්‍රථමයෙන් පළාත්බද සංස්කෘතියේ සලකුණු බවට පත් වූ අතර ඉන් පසු කුලීකරුවන්ගේ ලාංඡනය බවට පත්වුණි.
නූතන බටහිර ලෝකයේ පුද්ගලයන්ට ඔවුන්ගේ ඇඳුම්‍තෝරා ගැනීමට විශාල තෝරා ගැනීම් පරාසයක් ඇත. පුද්ගලයෙකු විසින් ඇඳීමට තෝරා ගන්නා දෙය එම පුද්ගලයාගේ පෞරුෂත්වය හෝ ‍ඒ හා සමාන දේ ඉස්මතු කර දක්වයි. සංස්කෘතික තත්වයක් ඇති පුද්ගලයන් නව හෝ වෙනස් ඇඳුම් ඇඳීම ආරම්භ කිරීමෙන් නව විලාසිතා නැඹුරුවක් ආරම්භ විය හැක. ඔවුන්ට කැමති හෝ ගරු කරන පුද්ගලයන් ද ඒ හා සමාන රටාවේ ඇඳුම් ඇඳීම ආරම්භ කළ හැක.
විලාසිතා සමාජය තුළ දී වයස, සමාජ පන්තිය, පරම්පරාව, රැකියාව, ලිංගිකත්වය හා භූවිෂමතාවය මෙන්ම කාලය අනුව සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් විය හැක. උදාහරණ ලෙස වයසක පුද්ගලයෙකු තරුණයන්ගේ විලාසිතාවලට අනුව ඇඳුම් ඇඳීම සිදු කළ හොත් ඔහු තරුණ හා මහළු යන පුද්ගල දෙකොට්ඨාශයටම විහිළුවක් සේ පෙනෙනු ඇත. Fashionista හෝ විලාසිතා ගොදුර යන පදය යොදා ගන්නේ වහලෙකු මෙන් දැනට පවතින විලාසිතා අනුගමනය කරන පුද්ගලයෙකු හැඳින්වීමටය.
විවිධ විලාසිතා යොදා ගැනීමේ පද්ධතිය, විලාසිතා ව්‍යාකරණ යොදා ගෙන විවිධ විලාසිතා වාක්‍ය සමඟ කටයුතු කරන විලාසිතා භාෂාවක් ලෙස ද සමහරෙකුට සැලකිය හැක. (රෝලන් බාතෙස්ගේ සමහරක් කටයුතු සන්සන්දනය කර බලන්න)
විලාසිතා නිර්මාණය
විලාසිතා නිර්මාණය යනු යම් නිශ්චිත කාලයක දී සංස්කෘතිකමය හා සමාජීය බලපෑම් යටතේ නිර්මාණය වන ඇඳුම් පැළැඳුම් හා ජීවන රටා උපකරණ සඳහා වූ ව්‍යවහාරික කලාවකි. විලාසිතා නිර්මාණය ඇඳුම් නිර්මාණයෙන් වෙනස් වන්නේ ඒවා සාමාන්‍යයෙන් ඍතු 1 හෝ 2 ක් සඳහා ඔරොත්තු දෙන පරිදි නිර්මාණය කර තිබීමයි. ඍතුවක් ලෙස අර්ථ දැක්වෙන්නේ සරත්/ සීත හෝ වසන්ත/ ගිම්හාන යන සෘතුයි. විලාසිතා නිර්මාණකරණය 19 වැනි සියවසේ දී චාල්ස් ෆ්‍රෙඩ්‍රික් වර්ත් මඟින් ආරම්භ කරන ලද්දේ යැයි සැලකේ. ඔවුන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද ඇඟලුම් සඳහා ඔවුන්ගේ වෙළෙඳ නාමය අසන ලද ප්‍රථම පුද්ගලයා වූයේ ඔහුය. ඕනෑම කාල පරිච්ඡේදයකට ගැලපෙන ඇඳුම් නිර්මාණය කරන්නට ශිෂ්‍යයන් විසින් ඉගෙන ගනු ලැබුවත් 1858 න් පසුව බිහි වූ ඇඳුම් පමණක් විලාසිතා නිර්මාණ ලෙස සැලකිය හැකිය.
විලාසිතා නිර්මාණකරුවන් කාන්තාවන් සඳහා ද ඇඳුම් පැළැඳුම් නිර්මාණය කරයි. සමහරක් උසස් විලාසිතා නිර්මාණකරුවන් තනිව සේවයේ යෙදී සිටින අතර තනි පාරිභෝගිකයන් සඳහා නිර්මාණය කිරීම සිදු කරයි. අනෙකුත් උසස් විලාසිතා නිර්මාණකරුවන් විශේෂිත සාප්පුවලට හෝ උසස් විලාසිතා දෙපාර්තමේන්තු ගබඩාවලට තම සේවය ලබා දේ. මෙම නිර්මාණකරුවන් විසින් හොඳම තත්ත්වයේ රෙදි පිළි නිපදවන අතර ඒවා මඟින් නව විලාසිතා ප්‍රවණතා ද ඇති වේ. කෙසේ නමුත් බොහෝමයක් විලාසිතා නිර්මාණකරුවන් විශාල වෙළෙඳ පොළ සඳහා කාන්තා පිරිමි හා ළමා විලාසිතා නිර්මාණය කරන රෙදි පිළි නිපදවන්නන් සඳහා තම සේවාවන් ලබා දෙනු ලැබේ. කැල්වින් ක්ලෙයන් හෝ රැල්ෆ් ලෝරන් හෝ වෙළෙඳ නාම මෙම නිපදවීම් කරනු ලබන්නේ නිර්මාණ අධ්‍යක්ෂවරයෙකුගේ අධීක්ෂණය යටතේ සිටින ස්වාධීන නිර්මාණකරුවන් කණ්ඩායමක් මඟිනි.
විලාසිතා එකතුවක් නිර්මාණය කිරීම
එකතුවක් නිර්මාණය කිරීම
එකතුවක් සැළසුම් කිරීම
සෑම එකතුවක්ම ඉතා සුපරික්ෂාකාරීව සැලසුම් කර ඇති අතර එම නිසා එහි අඩංගු සියළු අංග එකිනෙකට පූරණය වන අතර අදාල සමාගම ප්‍රසිද්ධව ඇති විශේෂිත විලාසිතා ආකාරයක හැඩ හුරුකම් ඇත.
අනුමාන කිරීමේ ප්‍රවණතා
විලාසිතා නිර්මාණ කරුවෙකුට ප්‍රගුණ කිරීමට ඇති ඉතාමතුම අපහසු කාර්යයක් වන්නේ අනාගත ප්‍රවණතා අනුමාන කිරීමයි. මෙය සිදු කිරීම සඳහා ඔවුන් විසින් පෙර ඍතුවලදී විලාසිතාව යොමුවන්නේ කිනම් දිශාවකටදැයි අවධානයෙන් සිටින අතර විලාසිතා වෙළඳාමෙහි සිටින අනෙක් අය සිදු කරන්නේ මොනවාදැයි ද අවධානයෙන් සිටී. තවද ඔවුන් විලාසිතා පෙර දැකුම් සඟරාද පරිශීලනය කරනු ලබයි. තවද, ඔවුන් විසින් කිනම් විලාසිතා සාර්ථකවීද කිනම් ඒවා අඩු ජනප්‍රිය බවට පත්වීද යන්න ඔවුන්ගේම පාරිභෝගිකයන්ගෙන් දැන ගනී. සමහර විට වඩාත් වැදගත් ලෙස නිර්මාණ කරුවන් විසින් නව අදහස් ගොඩ නැංවීමට ඔවුන්ගේ පරිකල්පන ශක්තිය භාවිතා කරයි. ඔවුන් විසින් පෙළඹවීම සැපයීම සඳහා බොහෝවිට යම් තේමාවක් තෝරා ගනු ලැබේ.
තේමාවක් තෝරා ගැනීම
එකතුවක තේමාව ඉතිහාසයේ යම් කාල පරිච්ඡේදයක්, විදේශීය හෝ යම් ස්ථානයක්, වර්ණ පරාසයක් , යම් රෙදි වර්ගයක් හෝ බලවත් දෘශ්‍ය බලපෑමක් සහිත ඕනෑම දෙයක් විය හැකිය.
ඇඟළුම් නිර්මාණ කිරීම
·	මස්ලින්(පතොරම) එකක් සෑදීම : දළ කඩදාසි රටාවක් තැනීමෙන් පසු හෝ ද්විමාන සැලැස්මක් තැනීමෙන් පසු සාම්පල මසන්නෙකු (හෝ දක්ෂතාවයකින් යුත් මහන මැෂින් ක්‍රියා කරවන්නෙකු ) විසින් තනි පාටකින් යුත් රෙද්දකින් අදාල ඇඟළුමෙහි පරීක්ෂණ ආකාරයක් තනනු ලැබේ. මෙම පතරොම එය ගැළපෙන අයුරු බැලීමට හා එය නිවැරදි පරිදි එල්ලේදැයි බැලීම සඳහා ඇඳුම් වේදිකාවක් මත තබනු ලැබේ.
·	පත් රටාවක් නිපදවීම : සැළසුම් කරුවා පතරොමෙහි ගැළපීම ගැන සම්පූර්ණයෙන්ම තෘප්තියට පත් වූ පසු ඔවුන් එය වෘත්තීය රටා සකසන්නෙකුට පෙන්වන අතර ඉන් පසු ඔහු විසින් පත් ආශ්‍රයෙන් අදාල රටාවෙහි නිම කරන ලද වැඩකරන ආකාරය තනයි. රටා තනන්නාගේ වෘත්තිය ඉතා නිරවද්‍ය හා සැලකිල්ලෙන් කළ යුතු එකක් වේ. නිමා කරන ලද නිමැවුමේ ගැළපුම ඔවුන්ගේ කාර්යක්ෂමතාව මත රඳා පවතී.
·	නිම කරන ලද ඇඟළුම් : අවසානයේදී අදාල රෙදි වර්ගය සාම්පල ඇඟළුමක් නිර්මාණය කරනු ලබන අතර ඉන් පසු එය නිරූපිකාවක් මත පරීක්ෂාකර බලනු ලැබේ.
විලාසිතා වර්ග
විලාසිතා නිර්මාණයේ ප්‍රධාන ඛාණ්ඩ තුනක් වේ. එනමුත් මේවා තවත් අතිරේක වඩා විශේෂිත කාණ්ඩවලට බෙදී යා හැක.
හෝටි කෝචර් (Haute Couture)
1950 ගණන් දක්වා තම ආධිපත්‍ය පතුරවා ගෙන සිටි විලාසිතා නිර්මාණ වර්ගය වූයේ මිනුමට අනුව සාදන ලද හෝ හෝටි කෝචර් (අධි විලාසිතා සඳහා වූ ප්‍රංශ වදන) ය. මිනුමට අනුව සාදන ලද යන වදන යම් විශේෂිත ගැනුම්කරුවෙකු සඳහා නිර්මාණය කරන ලද ඕනෑම ඇඳුමක් සඳහා යොදා ගත හැක. කෙසේ නමුත් හෝටි කෝචර් යන්න ආරක්ෂිත වදනක් වන අතර එය යොදා ගත හැක්කේ Chambre symdicale de La Couture මඟින් පවත්වාගෙන යන හොඳින් අර්ථ දක්වා ඇති සම්මත සපුරා ගන්නා සමාගම්වලට පමණි. කෙසේ නමුත් බොහොමයක් නිමි ඇඳුම් හා විශාල වෙළඳ පොළ වෙළඳ නාම ඔවුන් විසින් හෝටි කෝචර් නිපදවන බව පවසා සිටී. නමුත් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇති සම්මතවලට අනුව එය එසේ නොවේ. කෝචර් ඇඳුමක් තනි පා‍රිභෝගිකයකුගේ ඇනවුමකට අනුව නිපදවෙන අතර සාමාන්‍යයෙන් එය අධි තත්ව මිළ අධික රෙදිපිළිවලින් හා අධික අවධානයකින් හා නිමාවකින් යුතුව මැසීම සිදු කරයි. මේ සඳහා අධික කාලයක් හා අතින් සිදු කරන තාක්ෂණික ක්‍රම භාවිතයට ගැනේ. මෙහි නිමාව හා එහි ගැළපෙනභාවය, අමුද්‍රව්‍ය හා එය නිපදවීමට ගන්නා කාලයට වඩා ප්‍රමුඛතාවක් අයත් කර ගනී.
නිමි ඇඳුම් (Ready to wear)
නිමි ඇඳුම් යනු හෝටි කෝචර් හා විශාල වෙළඳ පොළ අතර වූ අතිච්ඡාදනයකි. ඒවා එක ගැණුම්කරුවෙකු සඳහා නිපදවා නොමැති නමුත් තෝරා ගැනීමේ දී හා රෙදි කැපීමේ දී අතිශය දැඩි සැලකිල්ලක් දක්වා ඇත. විශේෂිත බව ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා ඇඳුම් අඩු ප්‍රමාණවලින් නිපදවන අතර එමනිසා ඒවා සාපේක්ෂව අධික මිළකින් යුක්ත වේ. නිමි ඇඳුම් එකතු සාමාන්‍යයෙන් විලාසිතා සතිය ලෙස හඳුන්වන කාලයක් තුළ දී විලාසිතා නිවහන් මඟින් එළි දක්වනු ලැබේ. මෙය නඟර මත පදනම් වූ පදනමක් මත ඇති වන අතර වසරකට දෙවතාවක් පැවැත්වේ.
විශාල වෙළඳ පොළ (Mass market)
මෙම දිනවල දී විලාසිතා කර්මාන්ත වැඩි වශයෙන් රඳා පවතින්නේ විශාල වෙළඳ පොළ විකිණුම් මතය. විශාල වෙළඳ පොළ පාරිභෝගිකයන් විශාල පරාසයක් සඳහා පහසුකම් සලසන අතර ඔවුන් විසින් නිමි ඇඳුම් විශාල ප්‍රමාණවලින් හා සම්මත ප්‍රමාණවලින් නිපදවයි. සැලකිය යුතු විලාසිතා නිපදවීම සඳහා ලාභ රෙදි නිර්මාණාත්මකව යොදා ගනු ලැබේ. විශාල වෙළඳ පොළ නිර්මාණකරුවන් සාමාන්‍යයෙන් විලාසිතා ලොවෙහි ජනප්‍රිය නාමවලින් තනා ඇති ප්‍රවණතා උකහා ගනී. ඔවුන් විසින් එම අදාල මූලික නිර්මාණයේ ඔවුන්ගේම ආකාරයක් තැනීමට පෙර එම විලාසිතාව මිනිසුන් අතර ජනප්‍රිය වේ දැයි සැක හැර දැන ගනී. කාලය හා මුදල් ඉතිරි කර ගැනීම සඳහා ඔවුන් විසින් ලාභදායී රෙදි හා යන්ත්‍ර මඟින් පහසුවෙන් සිදු කළ හැකි සරල නිර්මාණ තාක්ෂණික ක්‍රම භාවිතා කරයි. මේ නිසා අවසාන නිෂ්පාදන වඩා ලාභදායී මිළකට විකිණිය හැකි වේ.
ප්‍රමුඛ පෙලේ විලාසිතා නිර්මාණ ආයතන
ප්‍රමුඛ පෙලේ විලාසිතා නිර්මාණ ආයතන
ප්‍රමුඛ පෙලේ විලාසිතා නිර්මාණ ආයතනයක් ලෙස වර්ගීකරණය කිරීම සඳහා පහත අවශ්‍යත‍ාවයන් සපුරාලිය යුතු වේ.
1)	අදාල ආයතනය ලොව ප්‍රමුඛ පෙලේ විලාසිතා කේන්ද්‍රයක පිහිටා තිබිය යුතු වේ.ඊට හේතුව සරල වශයෙන් කිවතොත් වඩාත් ලාභදායී සහ ගෞරවාන්විත විලාසිතා නිර්මාණ කටයුතු සඳහා ඉඩ ප්‍රස්ථාව පවතින්නේ මෙම නගරවල හෙයින් වේ.මෙම කාණ්ඩයට අයත් නගර අතරට නිව්‍යෝක්, මිලාන් , පැරිස් , ලන්ඩන් , ටෝකියෝ , ටොරොන්ටෝ , සාවෝපෝලෝ සහ බාසිලෝනා යන නගර අයත් වේ.
2)	අදාල ආයතනය විලාසිතා ක්ෂේත්‍රය තුළ ගෞරවයට පාත්‍ර වී ඇති ප්‍රසිද්ධ ආයතනයක් විය යුත් අතර එය යහපත් කල් ක්‍රියාවකින් යුත් ආයතනයක්ද විය යුතු වේ. මෙහිදී යහපත් භාවය සම්බන්ධයෙන් වැදගත් වන්නේ අදාල රටවල විලාසිතා ක්ෂේත්‍රයට අද‍ාල නිරීක්ෂණ ආයතන, පාලන සංවිධාන ආදියේ මතය වේ. මෙවැනි ආයතන සඳහා උදාහරණ ලෙස එක්සත් ජනපදයේ Better Business Bureau ආයතනය , විලාසිතා නිර්මාණකරුවන්ගේ සංවිධානය සහ නගරයේ විලාසිතා සතිය සංවිධානය කරන කණ්ඩායම පෙන්වා දිය හැක.
පහත දැක්වෙන්නේ ලොව ප්‍රමුඛ පෙලේ විලාසිතා නිරූපණ ආයතන අතරින් කිහිපයකි:
·	Elite Model Management - නිව් යෝක් නගරය (පැවති පැරීසිය, ප්‍රංශය) ·	Ford Models - නිව් යෝක් නගරය ·	IMG Models - නිව් යෝක් නගරය ·	FTC Publications - නිව් යෝක් නගරය ·	Utive Models – චිකාගෝ ·	Models 1 Agency - ලන්ඩන් ·	Storm Model Agency - ලන්ඩන් ·	Trump Model Management - නිව් යෝක් නගරය ·	WS2M - පැරිස් නගරය ·	Wilhelmina Models - නිව් යෝක් නගරය
මාධ්‍යවේදය
thumb|බ්‍රසීලියානු නිරූපිකා ගිසෙල් බුන්ඩ්චෙන් විලාසිතා සඟරා පිටකවරවල දැකිය හැකි වඩාත් ජනප්‍රිය මුහුණක් වේ.
විලාසිතාවල වඩා වැදගත් අංගයක් වන්නේ විලාසිතා ජන මාධ්‍යයයි. කතෘ විවේචන හා විචාර සඟරාවල, පුවත්පත්වල, රූපවාහින‍ියේ, විලාසිතා වෙබ් අඩවිවල හා විලාසිතා බ්ලොග්වල සොයා ගත හැක.
20වන සියවස ආරම්භයේ දී විලාසිතා සඟරාවල ඡායාරූප ඇතුළත් වීම ආරම්භ වූ අතර එමඟින් ඒවා අතීතයටත් වඩා වඩාත් බලපෑම් එල්ල කළ හැකි මාධ්‍යයක් බවට පත්විය. ලෝක‍ය පුරා වූ නඟරවල මෙම සඟරා ඉතා හොඳින් විකිණුනු අතර එමඟින් මහජන රුචිකත්වය මත සැලකිය යුතු බලපෑමක් එල්ල කරන ලදී. දක්ෂතා ඇති සංදර්ශකයන් ප්‍රකාශන සඳහා අතිවිශිෂ්ට විලාසිතා තහඩු අඳින ලද අතර විලාසිතාවල වූ නූතන දියුණුවේ වැඩි කොටසක් ආවරණය කරන ලද්දේ මේ මඟිනි. මෙම සඟරා අතර වඩාත් ජනප්‍රිය සඟරාව විය යුත්තේ 1912 දී ලුසියන් වොගෙල් විසින් ආරම්භ කරන ලද La Gazette du Bon Ton වන අතර එය 1925 දක්වා ප්‍රකාශනයට පත් විය. (යුධ අවුරුදු කිහිපය හැරුණු කොට)
1902 දී එක්සත් ජනපදයෙහි ආරම්භ කරන ලද වෝග් සඟරාව වඩාත් දීර්ඝම ඉතිහාසයක් ඇති හා කරළියට පැමිණ නැවත නික්මෙන සිය ගණන් වූ විලාසිතා සඟරා අතුරින් වඩාත් සාර්ථක සඟරාව විය. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු වැඩි වූ ප්‍රේක්ෂකත්වය හා වඩා වැදගත් ලෙස 1960 දී හඳුන්වා දුන් අඩු වියදම් වර්ණ මුද්‍රණය එහි වියදමේ අධික වර්ධනයකට මඟ පෙන්වූ අතර කාන්තා සඟරාවල තිබෙන විලාසිතාවලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් ආවරණය කරන ලදී. හෝටි කෝචර් නිර්මාණකරුවන් නිමි ඇඳුම් හා සුවඳ විලවුන් අංශ ආරම්භ කරමින් ප්‍රවණතාව අනුගමනය කළ අතර ඔවුන් සඟරා තුල අධිකව ප්‍රචාරණ කටයුතු සිදු කරන ලදී. එමඟින් වර්තමානය වන විට ඔවුන්ගේ මුල් කෝචර් ව්‍යාපාරය බිඳ හෙල දමා ඇත. 1950 දී කුඩා විලාසිතා අංග සමඟ රූපවාහිනී ආවරණය ආරම්භ වන ලදී. 1960 හා 70 ගණන්වල විවිධ විනෝදකාමී වැඩසටහන්වල වූ විලාසිතා අංග වඩාත් බහුල බවට පත් වූ අතර 1980 ගණන් වන විට Fashion Television වැනි විලාසිතා වැඩසටහන් ආරම්භ වන ලදී. රූපවාහිනිය හා ෆැෂන් බ්ලොග් ඇතුළත් වැඩි දියුණු වන අන්තර්ජාල ආවරණය හැරුණු කොට කර්මාන්තයේ වඩා වැදගත් ප්‍රචාරක ආකාරය සේ දැනටත් පවතින්නේ මුද්‍රණ ආවරණයයි.
අන්තර්ජාලය
විලාසිතා පිළිබදව බිහිවූ ප්‍රථම වෙබ් අඩවිය 1995 ජනවාරි මස ඇරබුණු ෆැෂන් නෙට් වෙබ් අඩවියය. 1990 වන විටත් අන්තර්ජාලය විද්වතුන්ගේ විමර්ශණයට ලක්විය. එයින් අන්තර්ජාල භාවිතය සඳහා වැඩි කැමැත්තක් ජනතාව තුළින් ඇති බවට පැහැදිලි විය. එයින් මාස හයකට පමණ පසු “ලුමියර් ” නම් ප්‍රථම අන්තර්ජාල විලාසිතා සගරාව නක් නයිට් ,ඡීන් - බැප්ටිස්ටි මොන්ඩිනෝවැනි ජායාරූප ශිල්පීන්ගේ සහභාගීත්වයෙන් ඇරබිණි. 1996 පැෂන් ලියු වෙබ් අඩවිය ප්‍රථම සජීව අන්තර්ජාල විලාසිතා සංදර්ශනය අරඹනු ලැබුවේ yves sawnt laurent විලාසිතා සන්දර්ශයත් සමගිනි. ෆැෂන් වින්ඩෝස් වෙබ් අඩවියද ප්‍රධාන වෙබ් අඩවියක් වන අතර එය 2007 දී සිය 10 වෙනි සංවත්සරය සැමරීය. 1998 CNN ස්ටයිල් සහ හින්ට් සගරාව ඇරබිණි. ඊට පසු වසරේ boo.com වෙබ් අඩවිය ඇරබුනද එය එතරම් සාර්ථක නොවීය. වෝග් සගරාවේ අන්තර්ජාල වෙබ් අඩවි වන showstudoi.com සහ style.com 2000 දී ඇරබි අතර 2002 බදී ජේසන් කැම්බල්ගේ JCReport ද 2005 දී Refinery29.com ඇරබිණි. ලේඛණයන් සඳහා ඇරඹි නවතම වෙබ් අඩවිය වන්නේ Fashionreportsers ය. 2007 දී සුවිශේෂ අන්තර්ගතයක් සහිතව Beauty How සගරාව ඇරබිණි. වර්තමානයේ වෙබ් අඩවි ඉතා බලවත් වෙමින් පවතී. 2006 දී වෙස්ට්ෆිඩ් ගෘප් ආතනය ප්‍රසිද්ධ විලාසිතා සඳහා වෙබ් අඩවියක් විවෘත කළේය. වෙළඳසැල්වල භාණ්ඩ ප්‍රචාරණය කිරීමද යටි අරමුණු සහිත විය. එහෙත් මෙවන් අඩවියක් සඳහා විශාල මුදලක් වැය වෙන්නේ එය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙළඳකරණයක් මත රදා පවතින බැවිනි.
වෙනස්වීම්
අර්ථ දැක්වීම අනුව විලාසිතා යන්න නිරන්තරයෙන් වෙනස් වේ. මෙම වෙනස් වීම් මිනිස් ක්‍රියාකාරකම්වල වෙනස් බොහොමයක් ක්ෂේත්‍රවලට වඩා ඉක්මනින් සිදු වේ. විලාසිතාවල සිදු වූ සමහරක් නූතන ඉක්මන් වෙනස්වීම්වලට ධනවාදයේ බොහොමයක් ඍණාත්මක ලක්ෂණ ඇතුළත් විය. එය අපද්‍රව්‍ය ඇති කළ අතර මිනිස් පාරිභෝජකයන්ට අනවශ්‍ය පරිදි භාණ්ඩ මිළ දී ගැනීමට උනන්දුවක් ඇති කරයි. අනෙකුත් මිනිසුන්, විශේෂයෙන් තරුණයන්, වෙනස් වන විලාසිතාවලට සැපයිය හැකි විවිධත්වය බුක්ති විඳින අතර ඔවුන් විසින් මෙම නිරන්තර වෙනස් වීම දකින්නේ නව හා අවධානයට බඳුන් වන දේ අත්දැකීම සඳහා වූ ඔවුන්ගේ කැමැත්ත තෘප්තිමත් කරන යම් මාර්ගයක් ලෙසයි. ඒකාකාරීත්වය ඇති කිරීම සඳහා ද විලාසිතා වෙනස් විය හැකි අතර සැලකිල්ලට ගැනීම වටී. එවැන්නකට උදාහරණයක් ලෙස මා‍ඕ ඇඳුම් චීනයේ ජාතික ඇඳුම බවට පත් වීම දැක්විය හැක.
එමෙන්ම මීට සමාන හෝ විශාල පරාසයක් “විලාසිතාවෙන් බැහැර වූ” ලෙස නම් කොට තිබේ. (මේවා හෝ මීට සමාන විලාසිතා සාමාන්‍යයෙන් චක්‍රීය වන අතර වරෙක විලාසිතා තුළට පැමිණි යම් කාලයක් නැවත රැඳී තිබිය හැක.)
ප්‍රායෝගිකව දර්ශනයේ වෙනස් කළ හැකි සෑම අංගයක්ම යම් කාලයක දී වෙනස් කර ඇත. උදාහරණ ලෙස වළලු කරේ සිට මිනි ගවුම් දක්වා වන පරාසයේ වූ සායවල දිග දැක්විය හැක. අතීතයේ දී නව ‍සොයාගැනීම් හා ලෝකයේ එතරම් නොදන්නා පැති විදේශයන් මත පදනම් වූ විලාසිතා වෙනස් වීම සඳහා ‍ප්‍රගමන සපයා දෙන ලදී. උදාහරණ ලෙස 18 වන හෝ 19 වන සියවසේ යුරෝපීයන් තුර්කි ජාතිකයන් විසින් වරක‍දී, චීන ජාතිකයන් විසින් වරක දී හා ජපන් ජාතිකයන් විසින් තෙවනුව ආශා කළ දෙයකට ආශා කළ හැක. විදේශීය රෙදි පිළිවල නූතන ආකාරයකට ක්ලබ් ඇඳුම් ඇතුළත් වේ. වඩා නූතන කාලවල දී ගෝලීයකරණයේ, විදේශීය නව්‍යකරණයේ අංග අඩු කර ඇති අතර ඒ හරහා බටහිර නොවන ලෝකයේ ඇඳුම් බටහිර ලෝකයට පැමිණීම ආරම්භ වී ඇත.
විලාසිතා නිවහන් හා ඔවුන්ට සම්බන්ධ විලාසිතා නිර්මාණකරුවන් මෙන්ම උසස් තත්වයේ විලේපන විලාසිතා වෙනසේ දිශාවට හා සීඝ්‍රතාවයට යම් බලපෑමක් ඇති කරන බව ද පෙනේ.
එමිලි ඩිකින්සන්
thumb|1846 දෙසැම්බර් හෝ 1847 මුලදි මවුන්ට් හොලිඕක් හීදි (රසායන ආලේපිත තහඩුවක මුද්‍රණය කරන ලද) පින්තූරයකින් ගන්නා ලද්දකි. මෙය ඩිකින්සන්ගේ ළමා වියට වඩා පසු කාලයක යයි විශ්වාස කෙරෙන පින්තූරයකි. එමිලි ඩිකින්සන් (1830.12.10 - 1886.05.15) ඇමෙරිකානු කිවිඳියකි. මැසචුසෙට්හි, ඇම් හර්ට්ස් හි දැඩි සමාජ සම්බන්ධතා සහිත සාර්ථක පවුලක දැරියක වූ ඇය විරාගි හුදෙකලා ජීවිතයක් ගත කළාය. තරුණ කාලයේ අවුරුදු හතක් ඇම්හර්ස්ට් විද්‍යායතනයේ අධ්‍යාපන ලැබීමෙන් අනතුරුව මවුන්ට්හෝල් යෝක් සෙමනේරියේ සුලු කාලයක් ගත කළාය. අනතුරුව ඇයගේ පවුලේ නිවස වූ හෝම්ස්ටඩ් හි නතර වූවාය. ඇයගේ වැඩිහිටි ජීවිත කාලය පුරාම ඇය ඇම්හර්ට්ස් වලින් පිටතට ගියේ ඉතා කලාතුරකිනි. එසේම නිවසින් ඈතට ගමන් කළේ නැත. ඇයගේ අසල්වාසීන් සහ එම ප්‍රදේශයේ අය ඇය සාමාන්‍ය ලෝකයාගෙන් වෙනස් වූ ගති පැවතුම් ඇති තැනැත්තියක ලෙස සැලකූ අතර ඇය සුදු ඇඳුම් ඇඳීම රුචි කළාය. ඇය අමුත්තන් හමුවීමට කැමැත්තක් නොදැක්වූවාක් මෙන්ම පසු කාලයේ ඇගේ කාමරයෙන් පිටතට හෝ නොගියාය. එබැවින් ඇය මිතුරු සබඳතා පවත්වාගෙන ගියේ ලිපි හුවමාරු කිරීමෙනි.
ඩිකින්සන් විශාල කෘතින් ප්‍රමාණයක් කළ කිවිඳියකි. ඇයගේ එක්දහස් අටසීයකට ආසන්න ප්‍රමාණයකින් ඇය ප්‍රකාශයට පත් කළේ දුසිමකට අඩු ප්‍රමාණයකි. ඇය ජීවත්ව සිටියදි ප්‍රකාශයට පත් කළ ඇගේ කෘතින් ප්‍රකාශකයින් විසින් සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයකට වෙනස් කරන ලද්දේ එම යුගයේ සම්ප්‍රදායික කවියේ නීති රීති ආරක්ෂා කිරිම සඳහාය. යුගයේ හැටියට ඇගේ කවි සුවිශේෂි විය. ඒවායේ අඩංගු වූයේ කෙටි පදයි. සාමාන්‍යයෙන් මාතෘකාවලින් තොරය එමෙන්ම බොහෝ විට ඇගේ කාව්‍ය රචනා මරණය සහ අමරණීයත්වය කේන්ද්‍ර කොට රචනා විය. ඇය විසින් මිතුරන්ට ලියු ලිපි වලින් මෙම කාරණා ඔවුනට කා වැද්දුවාය.
ඇය දැන හඳුනාගෙන සිටි මිතුරන් ඥාතීන් බොහෝ දෙනෙකු ඇයගේ කෘතින් සහ ඇය විසින් කරන ලද රචනා ආදිය ගැන දැන ගෙන සිටින්නට ඇත. එසේ වුවත් 1886 දී ඇගේ මරණයෙන් පසු ඇයගේ සොයුරිය වු ලැවිනියා විසින් ඩිකින්සන්ගේ කෘතින් එකතුව සොයා ගන්නා තෙක් ඇයගේ කෘතින් වල ප්‍රමාණය පිළිබඳ කිසිවෙකු දැන සිටියේ නැත. ඇයගේ ප්‍රථම කවි එකතුව 1890 දී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද්දේ ඇයගේ පෞද්ගලික හිතවතුන් දෙදෙනෙකු වූ තෝම්ස් වෙන්ට්වර්ත් හිගින්සන් සහ මේබල් ලුමිස් ටොඩ් විසිනි. ඔවුන් දෙදෙනාම ඒවා බොහෝ සෙයින් සංස්කරණය කළහ. 1955 වර්ෂයේ දි ප්‍රථම වරට සම්පූර්ණ වූත්, වෙනස් නොකරන ලද්දාවූත් ඇයගේ කවි එකතුවක් පළ විය. එය ද පොයම්ස් ඔෆ් එමිලි ඩිකින්සන් නම් වූ අතර විද්වතෙකු වූ තෝමස් එච්.ජෝන්සන් විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදි. 19 සියවසේ අග සහ 20 සියවසේ මුල ඇයගේ කෘතින් අසතුටු දායක ලෙස විවේචනයට භාජනය වුවද දැනට ඩිකින්සන් සළකනු ලබන්නේ ප්‍රධාන පෙළේ ඇමෙරිකානු කිවිඳියක ලෙසිනි.
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:1830 උපත් ප්‍රවර්ගය:1886 මරණ
ක්‍රීඩා න්‍යාය
ක්‍රීඩා න්‍යාය යනු ස විද්‍යාවෙහි, සංගණන ලෙසින් ආර්ථික විද්‍යාවෙහි, මෙන්ම ජීව විද්‍යාව (සංගණ්‍ය ලෙසින් පරිණාමීය ජීව විද්‍යාව සහ පරිසර විද්‍යාව), ඉංජිනේරු විද්‍යාව, දේශපාලන විද්‍යාව, අන්තර්-ජාතීක සබඳතා, පරිගණක විද්‍යාව, සහ දර්ශන විද්‍යාව යන්නෙහි භාවිතා වන ව්‍යවහාරික ගණිතයෙහි ශාඛාවකි. යමෙකුගේ හැකියාව අනෙකෙකුගේ තෝරා ගැනුම් මත රැ‍ඳෙන උපායමාර්ගික අවස්ථාවන්හිදී හැසිරීම ගණිතමය වශයෙන් උපග්‍රහණය කිරීමට උත්සාහ කිරීම ක්‍රීඩා න්‍යාය තුළින් ඉදිරිපත්වේ. අනෙකෙක්ගේ දුර්වලතාවයක් මත යමෙකු ජය ගන්නා තරග (ශුන්‍ය ඓක්‍ය ක්‍රීඩා), විශ්ලේෂණය කිරීමට මුලදී මෙය භාවිතා වුවද, විවිධ උපමානයන් අනුව වර්ගීකරණය වන්නාවූ පුළුල් අන්තර්ක්‍රියා පරාසයක් සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාකිරීමට හැකි වන අයුරින් මෙය පුළුල් කිරීමකට භාජනය වී ඇත. වර්තමානයෙහි, "ක්‍රීඩා න්‍යාය යනු සමාජ විද්‍යාවෙහි තාර්කික පාර්ශවය සඳහා වූ ඡත්‍ර හෝ 'ඒකීකෘත ක්ෂේත්‍ර' වාදයක් වැනිය. මෙහි 'සමාජ' යන පදය පුළුල් ලෙසින් අර්ථකතනයට ලක් වෙමින් මානව හා මානව-නොවන ක්‍රීඩකයන් ද (පරිගණක, සතුන්, ශාකයන්) අන්තර්ග්‍රහණය කොට ඇත. “(අවුමාන් 1987)".
ක්‍රීඩා න්‍යායෙහි සාම්ප්‍රදායික යෙදවීම් යත්න දරනුයේ මෙම ක්‍රීඩාවන්හී සමතුලනය ග්‍රහණය කර ගැනුමටය. සමතුලනයෙහිදී, එකිනෙක ක්‍රීඩකයා, තවදුරටත් වෙනස්වීමකට ලක් වීමට සම්භාවතාවයක් නොමැති, යම් උපායමාර්ගයක් යොදා ගනියි. බොහෝ සමතුලිත සංකල්පයන් විකසනය කොට ඇත්තේ (වඩාත් ප්‍රචලිත ලෙසින් නෑෂ් සමතුලනය) මෙම අදහස පරිග්‍රහනය කෙරුමෙහි උත්සාහයක් ලෙසිනි. එකිනෙක උපයෝග ක්ෂේත්‍රය ට අනුකූලව මෙම සමතුලිත සංකල්පයන් සඳහා වෙන් වෙන් අභිප්‍රේරණයන් ජනිත වන මුත්, බොහෝ විට ඒවා උපරිපතනය හෝ සමපාත හෝ වීම සිදු වෙයි. මෙම ක්‍රමවේදය සඳහා විවේචනයන් නොමැති. සුවිශේෂී සමතුලිත සංකල්පයන් හි සුදුසු බව, හුදෙක් සමතුලන සංකල්පයෙහි සුදුසු බව, සහ පුළුල් ලෙසින් ගණිතමය ආකෘතීන්ගේ ඵලදායී බව පිළිබඳව විවාදයන් පවතියි.
මින් පෙරටුව යම්කිසි විකසනයන් සිදු වී තිබුණද, ක්‍රීඩා න්‍යාය යන ක්ෂේත්‍රය ප්‍රාදූර්භූත වූයේ ජෝන් වොන් නියුමන් සහ ඔස්කාර් මෝර්ගෙන්ස්ටර්න් විසින් 1944 දී රචිත තියරි ඔෆ් ගේම්ස් ඇන්ඩ් ඉකනමික් බිහේවියර් නමැති ග්‍රන්ථය සමගය. 1950 ගණන් වලදී බොහෝ ප්‍රාඥයන් විසින් මෙම න්‍යාය විස්තීර්ණ ලෙසින් විකසනයට බඳුන් කර ඇත. ක්‍රීඩා න්‍යාය ඉක්බිතිව 1970 ගණන් වලදී ජීව විද්‍යාව වෙත ප්‍රකාශිත ලෙසින් ව්‍යවහාර වූ මුත්, 1930 ගණන් වැනි අතීතයෙහි පවා සමාකාර විකසනයන් තිබූ බව සැලකිය මනාය. බොහෝ ක්ෂේත්‍රයන්හී ප්‍රයෝජනවත් මෙවලමක් ලෙසින් පුළුල් පිළිගැනුමකට ක්‍රීඩා න්‍යාය පාත්‍ර වී ඇත. ක්‍රීඩා න්‍යායවාදීන් අටදෙනෙකු ආර්ථික විද්‍යාවන් සඳහා නොබෙල් ත්‍යාගය දිනා ඇති අතර, ජෝන් මේනාඩ් ස්මිත් වෙත ක්‍රාෆූර්ඩ් ත්‍යාගය පිරිනමා ඇත්තේ ජීව විද්‍යාව වෙත ඔහු විසින් ක්‍රීඩා න්‍යාය උපයෝගී කිරීම වෙනුවෙනි.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන විද්‍යාව
ජංගම දුරකථන
thumb|ජංගම දුරකථන වල පරිණාමය
ජංගම දුරකථනය වනාහි පුළුල් භූගෝලීය අවකාශයක් හරහා ජංගම දුරකථන ඇමතුම් ලබා ගැනීම සඳහා තනන ලද ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංගයකි.
ප්‍රවර්ගය:ජංගම දුරකථන
කුවේර රජ
කුවේර (සංස්කෘත : कुबेर ; Kuvera හෝ Kubera) වනාහි ලංකාපුර (දැනට ශ්‍රී ලංකාව) නම් වන භූමියේ අතීතයේ පැවති යක්‍ෂ ගෝත්‍රික රාජධානිය පාලනය කල රජෙකි. හින්දු ජනයා, මෙතුමා ධනයට අධිපති ලෙස දේවත්වයෙන් සලකන අතර ධනපති නමින්ද හඳුන්වයි.
කුවේර වෛශ්‍රව ඍෂිවරයාගේ පුත්‍රයෙකු බැවින් වෛශ්‍රවන නම්විය. මොහුහෙන් පසු රජවූයේ බාල සොහොයුරු රාවණ ය. .
පැරනිතම කුබේර සිතුවම හමුවන්නේ අනුරාධපුර ජේතවනාරාම භුමියනි.
නාමයන්:-කුබේර නාමයේ නිශ්චිත සම්භවය හදුනාගෙන නැත. පුරාණ සහ වීරකාව්‍ය විස්තර:-පුරාණ සහ මහා භාරත වීරකාව්‍ය සහ රාමායණය කුබේරට නිශ්චිත දේවත්වයක් දුන් බව සදහන් කරයි.
කෘෂි කාර්මික භාවිත
වනාන්තර කළමණාකරණයට අමතරව පාලනය කරන ලද පිළිස්සීම කෘෂිකර්මාන්තයේදී භාවිතා වේ. දියුණුවන රටවල මෙය හේන් සඳහා භූමිය පිළිස්සීම ලෙස හඳුන්වයි. කාර්මීකරණය වූ රටවල් භූමිය සැකසීමේ ක්‍රමයක් ලෙස තැන තැන ගෙන යා හැකි පස සකසන උපකරණ භාවිතා කරයි. ක්ෂේත්‍රය පිළිස්සීම, භෝගවල ඉතිරි කොටස් ඉවත් කිරීම, වල් පැළ ඉවත් කිරීම සහ වල් පැළ වල බීජ ඉවත් කිරීම සහ ක්ෂේත්‍රය පිරිසිදු කිරීමට යොදා ගන්නා තාක්ෂණයකි. ක්ෂේත්‍රය පිළිස්සීම, වල් නාශක යෙදීම, සී සෑම යන ක්‍රමවලට වඩා ලාභ දායී වුවද එය දුම් හා ගින්දර ආශ්‍රීත දූෂක නිපදවන නිසා මෙය නිවාස ආශ්‍රීත වගා බිමිවල යොදා නොගනී. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ක්ෂේත්‍ර පිළිස්සුම නීතිමය ලෙස හා විධිමත්ව රජයේ හා ප්‍රාන්තවල භූමිවලට යොදා ගනී. මුලින්ම මෙය නව පාෂාණ යුගයේ සිදු වූ විප්ලවීය වෙනස්කම්වලදී යොදා ගන්නා ලදී. (Neolithic Revolution). (වසර 9 – 11000 කට පමණ පෙර ශීත යුගය අවසාන භාගයේ දඩයක් කරුවන් වගා කිරීම ඇරඹීමේදී යොදා ගන්නා ලදී.
කුවේර රජ
References
ප්‍රවර්ගය:ඉතිහාසය - ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රවර්ගය:හෙළ ඉතිහාසය ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු රජූ
කෘෂි කාර්මික භාවිත
විවාදය
Oregon හි තණකොළ බීජ වගාකරන ගොවීන් ක්ෂේත්‍රය මීළඟ වගාව සඳහා පිරිසිදු කර සූදානම් කිරීමට ක්ෂේත්‍රය පිළිස්සීම යොදා ගනී. එසේම නැවත වගා කරන තණකොළවල බීජ හට ගැනීමට ගිනි තැබීම අවශ්‍යය. Oregon 1981 දී ගොවිබිම් ගිනි තැබීමට අවසර දුන්නද 1988 දී ගිනි තැබීමෙන් පිට වූ දුම නිසා සිදු වූ මෝටර් රථ අනතුරු නිසා ගිනි තැබීම සීමා කරන ලදී. මෙය Oregon හි Albany ආසන්නයේ ප්‍රාන්ත අතර මෝටර් රථ ධාවනයේදී සිදු විය. අනතුරු 23 ක් සිදු වී 7 දෙනෙක් මිය ගොස් 37 කට තුවාල විය. මෙම සිදුවීම නිසා ක්ෂේත්‍ර ගිනි තැබීම පිළිබඳ අධ්‍යයනය කර තහනම් කරන ලදී.
මූලාශ්‍ර
http://en.wikipedia.org/wiki/Controlled_burn#Agricultural_use
තෝරත
තෝරත වර්ගීකරණය
තෝරත විවිධාකරයෙන් වර්ග කළ හැකිය. ඉන් එක් ආකාරයක් නම් නොසැලකිලිමත් බව පිළිබඳ තෝරත හා චේතනාන්විත තෝරත වේ.
තෝරතයක් බිහිවීමට මුලික වන්නේ නොසැලකිලිමත් ක්‍රියාවකි. නොසැලකිලිමත් ක්‍රියාවක් වන්දි ලබා ගැනීමට හෝ තහනම් කිරීමක් මගින් සහන ලබා ගැනීමට අවස්ථාව ලබා දෙයි. ඒවා සැකසි ඇත්තේ පෞද්ගලික ආරක්ෂාව, දේපළ හා සමහර අවස්ථාවලදී ස්පර්ශ කළ නොහැකි ආර්ථික ප්‍රතිලාභ යනාදී නෛතික අයිතීන් සුරැකීම සඳහා ය. රථ වාහන අනතුරු, විවිධාකරයේ පෞද්ගලික තුවාල කිරීම් හා වෛද්‍යමය නොසැලකිල්ල ද මීට අයත් වේ. නිෂ්පාදන වගකීම් ද මෙම ගණයේ ලා සැලකිය හැකි නමුත්, ඒ සඳහා වෙනත් ව්‍යවස්ථාමය ප්‍රතිපාදනද අදාළ වේ.
චේතනාන්විත තෝරත ඉඩම් භාවිත කිරීමේ දී ඇතිවිය හැකිය. ඉන් එකක් නම් කරදරයයි. එනම්, අසල්වැසියාට තම දේපළ භාවිත කිරීමට අවහිර වන සේ කටයුතු කිරීමට එරෙහිව සෘජු වගකීම පැවරීමයි. අනවසර ඇතුල්වීම ද එබන්දකි. (මෙහිදී පුද්ගලයකු හෝ ඉහළින් ඇති ගොඩනැගිල්ලක් වීමට ඉඩ ඇත.) එසේම, වැරදි ලෙස රඳවා තබා ගැනීම මෙන්ම, යමකුගේ කීර්ති නාමයට හානිවන පරිදි සිදු කරන අසත්‍ය ප්‍රකාශ මගින් සිදුවන අපහාසය ද එම තෝරත ගණයේ ලා සැලකෙති.
සේවක වන්දි පිළිබඳ නීති බිහිව ඇත්තේ, වැඩ කරන අතරතුර සේවකයකුට සිදුවන අනතුරක් සම්බන්ධයෙන් සේව්‍යයා වන්දි ගෙවීමට බැඳී සිටින, පොදු නීති තෝරන සංකල්පය ඇසුරිනි.
නොසැළකිල්ල
ප්‍රධාන ලිපිය - නොසැළකිල්ල
නොසැලකිල්ල වනාහී, එක් පුද්ගලයකු විසින් අනෙක් පුද්ගලයාට ඇති තම ආරක්ෂා කිරීමේ වගකිම කඩවීම නිසා ඇති වන්නා වු තෝරතය ඩොනහු එ. ස්ටීවන්සන් (Donoghue v. Stevenson) මෙහි ජනප්‍රියතම නඩුව වේ. මෙහිදී ඩොනහු මහත්මිය විසින් ස්කොට්ලන්තයේ පේස්ලිහිදී, මහජන බීම හලකදී මිලට ගත් බීම බඳුනක කුණු වූ ගොලූබෙල්ලකු සිටීම නිසා තමා රෝගී වු බවට පැමිණිලි කරන ලදී. ඇය මිලදී ගත් ජින්ජර් බියර් බෝතල අඳුරු පැහැති වු අතර ගොලූබෙල්ලා නොපෙණුනි. ඒ බව මිලට ගෙන දුන් මිතුරා ද වෙළෙන්දා ද දැන සිටියේ නැත. ඇය නඩු පැවරුවේ එහි නිෂ්පාදකයා වු ස්ටීවන්සන් මහතාට එරෙහිවය. එහෙත්, ඒ දෙදෙනා අතර ගිවිසුමක් නොතිබු හෙයින් ඇයට වන්දි හිමිවීම ප්‍රතික්ෂේප කෙරුණි. විනිසුරු මඬුල්ලේ තිදෙනාගෙන් දෙදෙනෙක් එකඟ වුයේ ඇගේ ඉල්ලීම සාධාරණ නමුත්, එබඳු ඉල්ලීමක් ඔහුගෙන් කිරීමට ඇයට අයිතියක් නැති බවයි. 'මැක්මිලන්' සාමිවරයා ප්‍රකාශ කළේ මෙය නිෂ්පාදන වගකීම පිළිබඳ සිදුවීමක් ලෙස සැලකිය යුතු බවයි. 'ඇට්කින්' සාමිවරයා ප්‍රකාශ කළේ අසල්වැසියන් කෙරෙහි සාධාරණ ලෙස සැලකිලිමත්වීම පිළිබඳ මූලධර්මය මීට අදාළ විය යුතු බවයි. ඔහු බයිබල් පාඨයක් වන ‘අසල්වැසියාට ප්‍රේම කරන්න’ යන්න ද උපුටා දැක්විය. නොසැලකිල්ල සම්පුර්ණ වීමට අවශ්‍ය සාධක වනුයේ,
ගාන්ධාර්පාලේ ලෙන්
ගාන්ධාර්පාලේ ලෙන්, හෙවත් මහාඩ් ලෙන් හෝ පාණ්ඩව ලේණි, යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මුම්බායි සිට 105 km පමණ දකුණින් මුම්බායි-ගෝව අධිවේගී මාර්ගයේ මහාඩ් අසල පිහිටි ලෙන් 30කින් යුත් බෞද්ධ ලෙන් විහාර සංකීර්ණයකි.
තෝරත
ව්‍යවස්ථාපිත තෝරත
ප්‍රධාන ලිපි - නිෂ්පාදන වගකීම, අනවසර ඇතුල්වන්නන්, බලපත්‍ර
ව්‍යවස්ථාමය තෝරතය ද අනෙක්වා මෙන් පෞද්ගලික හෝ පොදු පාර්ශවයන් මත වගකීම් පවරන නමුත්, ඒවා උසාවි මගින් නොව, ව්‍යවස්ථාවන් මගින් පැවරේ. නිදසුනක් ලෙස ව්‍යාපාරික නිෂ්පාදනවලදී ඒවා මගින් ජනතාවට සිදුවන යම් හානියක් සඳහා වගකීම පැවරෙන, යුරෝපා සංවිධානයේ ‘නිෂ්පාදන වගකීම් මාර්ගෝපදේශන’ හඳුන්වා දිය හැකිය. දෝෂ සහිත නිෂ්පාදන වෙනුවෙන් වගකීම පැවරීම බොහෝ අධිකරණ පද්ධතීන්හි දක්නට ලැබෙන්නෙකි. හානිය පැතිරවීම පිළිබඳ න්‍යාය මීට අදාළ වේ. ගැටළු පිළිබඳ සොයා බැලීමට හා හානිය වැළැක්වීමට වඩාත් හැකියාව පවතින්නේ නිෂ්පාදකයාට වන හෙයින්, නිෂ්පාදනයේ හානිදායක බව වැළැක්වීම කෙරෙහි ඔවුන් වගකිව යුතුය.
තවත් නිදසුනක් නම්, එක්සත් රාජධානියේ ‘භාවිත කරන්නාගේ වගකීම පිළිබඳ පනත්’ හැඳින්විය හැකිය. ඒවාට අනුව අනෙක් අය තම දේපළ වෙත කැඳවා ගන්නා පුද්ගලයින්, වෙළඳසැල් හිමියන් වැනි මිනිසුන්ගේ ආරක්ෂාව පිළිබඳ ව වගකීම දැරිය යුතුය. මේ පිළිබඳ මුල් කාලීන නඩුවක් ලෙස 'කුක් එ. අයර්ලන්ත ග්‍රේට් වෙස්ටර්න් දුම්රිය සමාගම' (Cooke v Midland Great Western Railway of Ireland) නඩුව දැක්විය හැකිය. එහිදි ගොඩනැගිල්ලක් සහිත ඉඩමකට ඇතුළු වී පළතුරු (බෙරි - දං වැනි ගෙඩියක්) සොයමින් සිටීමේදී හානියට ලක් වූ ළමුන්ට එහි හිමිකරු වන්දි ගෙවිය යුතු බව් මෑක්නොඋට්න් සාමිවරයා තීරණය කළේය(Lord MacNaughton). ව්‍යවස්ථාමය තෝරත වැඩ කරන ආයතන තුළ ආරක්ෂාව සහ ආහාර නිෂ්පාදනයේ දී සෞඛ්‍යය හා ආරක්ෂාව පිළිබඳ ව බොහෝ විට අදාළ වේ.
ගාන්ධාර්පාලේ ලෙන්
ආශ්‍රේයයන්
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
තෝරත
ව්‍යවස්ථාපිත තෝරත
ව්‍යවස්ථාමය තෝරත පිළිබඳ සංකල්පය සියලූ පොදු නීති රටවල දක්නට නොලැබේ. එක්සත් ජනපදය හා කැනඩාව යන දෙරටෙහිම අධිකරණ ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ, පෞද්ගලික ක්‍රියාවක් මත ඇති වන තෝරතයක් සඳහා ව්‍යවස්ථාමය ප්‍රතිපාදන අදාළ නොවන බවයි.
කරදරය
ප්‍රධාන ලිපිය - කරදරය සහ රයිලන්ඞ්න් එ. ෆ්ලෙචර් නඩුව
කරදරය පිළිබඳ තෝරතය මගින් පැමිණිලිකරුට තම ඉඩමක් භුක්ති විඳීමට ඇති බාධාවන්ට නඩු කීමේ අවස්ථාව ලබා දෙයි. මීට හොඳම නිදසුනක් වන්නේ 1629 ජෝන්ස් එ. පවෙල් නඩුවයි. එහිදී බීර නිෂ්පාදන ආයතනයක් තම දුගඳ හමන දුම අසල්වැසියාගේ ඉඩමට මුදා හැරියේය. අසල්වැසියා මීට එරෙහිව නඩු පැවරීය. එහෙත්, වයිට්ලොක් විනිසුරු ප්‍රකාශ කළේ පැමිණිලිකරුට හානි වුවත්, මහජනතාවට හොඳ මත්පැන් ලබා දීමේ අරමුණ වඩා වැදගත් වන බවයි. එහෙත් වර්තමානයේ අසල්වැසියාගේ භුක්ති විඳීමට බාධා කිරීම එසේ පහසුවෙන් සලකනු නොලැබේ.
ප්‍රතිපුරුෂ වගකීම
ප්‍රධාන ලිපිය - ප්‍රතිපුරුෂ වගකීම
ප්‍රතිපුරුෂ යන වචනය ලතින් භාෂාවේ ‘වෙනස් කිරීම’යන අර්ථය හරහා ගොඩ නැඟුනක් වන අතර, ප්‍රතිපුරුෂ වගකීම යනු නෛතික සම්බන්ධතාවක් හේතුවෙන්, එක් අයකු කරන වරදක් සම්බන්ධව වෙනත් අයකු වගකීමට ලක් කිරීමයි. නිදසුනක් ලෙස දෙමව්පියන් හා ළමුන් හෝ සේව්‍යයා සහ සේවකයා හැඳින්විය හැකිය. සේවකයා තම සේවා කාලය අතරතුර කරන වරදක් සම්බන්ධව සේව්‍යයාට එරෙහිව නඩු පැවරිය හැකිය. නිදසුනක් ලෙස, වෙළඳසැල් සේවකයකු පිරිසිදු කිරීමේ ද්‍රාවණයක් පොළව මත ඉහිරවීම සම්බන්ධව සේවකයා හෝ සේව්‍යයා වගකීමට ලක් කළ හැකි වේ. මෙහිදී සේව්‍යයාට එරෙහිව නඩු පැවරීමෙන් වැඩි මුදලක් ලබා ගැනීමේ අවස්ථාව හිමි වේ. නීතිය මෙය විග්‍රහ කරන්නේ ‘සේවකයා සේවයේ යෙදවීම හෝ නතර කිරීම සේව්‍යයා සතු කාර්යයක් වන බැවින් හානිය අවම කිරීමේ වගකීම සේව්‍යයා සතු වේ’ යන්නයි. ප්‍රතිපුරුෂ වගකීම යනු වන්දි ගෙවීමට හැකි විත්තිකරුවකු සොයා ගැනීමට හැකියාව ලබා දෙන ක්‍රමයක් ද, නොඑසේ නම් හානිය පිළිබඳ වගකීම පැවරීමේ සාර්ථක ක‍්‍රමයක් ද යන්න පිළිබඳ ව විවාදයක් පවති.
ආරක්ෂණයන්
සාර්ථක ආරක්ෂණයන්, විත්තිකරු වන්දි ගෙවීමෙන් නිදහස් කරයි. වගකීම කඩ නොකළ බවට ඔප්පු කිරීම හැරුණු විට, ප්‍රධාන මූලධර්ම තුනක් ඇත.
*Volenti non fit injuria