cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
පත්‍ර කලාව
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය තුළ පත්‍රකලාවේ භූමිකාව
අනෙක් අතට ඩිවී විශ්වාස කළේ ජනතාවට ප්‍රභුන්ගේ ක්‍රියා වටහා ගැනිමට හැකියාව ඇති අතර සාකච්ඡා වලින් පසු තීරණ ගත යුත්තේ ද මහජනයා බවයි. කරුණු හොදින් පරීක්ෂා කළ පසු හොදම අදහස් මතු වනු ඇතයිද ඔහු පවසයි. ඔහු පෙන්වා දෙන පරිදි පත්‍රකලාවේදීන් ජනතාවට තොරතුරු ලබාදෙන අතර එය තොරතුරු හුවමාරුවක්ම පමණක් නොවිය යුතු බවය. තොරතුරු හඳුනාගෙන, ප්‍රභූන් යෝජනා කර ඇති ප්‍රතිපත්ති වල ප්‍රතිඵල පිළිබද ඔවුන් අවදානය යොමු කල යුතුය. මෙම අදහස කාලයත් සමග විවිධ පරිමාණ වලින් පිළිගෙන ඇති අතර එය ප්‍රජාපත්‍රකලාව ලෙසින්ද  හැදින්වේ.
ප්‍රජාපත්‍ර කලාවේදය පිළිබදව අදහස,පත්‍රකලාවේදයේ නව සංවර්ධනයන්ට අදාල වී ඇත. මේ අනුව ජනමාධ්‍යවේදීන්ට පුරවැසියන් සහ ප්‍රභූන්ව සිය වාර්තා සදහා අදාළ කර ගත හැකිය. සමානාත්මතාවය ඇතිවේ යැයි විශ්වාස කෙරුනත් ,ඩීවී ප්‍රවීනතාවද අගයයි. පුද්ගලයෙකුගේ දැනුමට වඩා පුද්ගලයන් ගොන්නකගේ දැනුම උසස්ය. ඔහුගේ රාමුව තුළ ප්‍රවීණයන්ට ඉඩක් තිබුනොත් ලිප්මන්ගේ ආකෘතියේ මෙන් මෙහි දුරාවල ව්‍යුහයක් නැත. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ හදවත නම් සාකච්ඡාව,විවාදය සහ සංවාදය.
ලිප්මන්ගේ අදහස් රජයන්ට පිළිගත හැකි වුවත්,ඩීවී ගේ අදහස් පත්‍රකලාවේදීන් අතර වැඩි පිළිගැනිමට ලක්ව ඇත. උදාහරණලෙස ඇමෙරිකානුවන් පත්‍රකලාවේදීන්ගෙන් බලාපොරොත්තු වන්නේ තම තීන්දු සදහා අවශ්‍යය තොරතුරු සැපයිමකි.
රාජ්‍ය තොරතුරු පරිහරණයට ඇති අයිතිය
එක්සත් ජනපදයේ තනතුරු නිදහස පිළිබද පනත මගින් පත්‍රකලාවේදීන්ට රාජ්‍ය ලේඛණ පිටපත ලබා ගැනීමේ අයිතිය හිමි වුව ද, අත්හිටුවන ලද ලේඛණ ලබාදීමට රජයට කල හැක. මෙම අයිතිය පාලනය සදහා තවත් ෆෙඩරල් නීති පවතියි.
ජනමාධ්‍ය පාසල් - ඒවායේ කාර්යය පිළිබඳව විවාදය
ජනමාධ්‍ය පාසල් පිළිබද ප්‍රසිද්ධතම විවේචනය මයිකල් ලුවිස්ගේ ‘ද නිව් රිපබ්ලික් ‘ (1993) කෘතියේ අන්තර්ගතය. පාසල් ජනමාධ්‍ය මගේ මනස විනාශ කළා යැයි ඔහු පවසයි. මේරිලන් විශ්ව විද්‍යාලයේ ජනමාධ්‍ය විද්‍යාලයේ අංශාධිපති රිස් ක්ලෙයරිල් - ඇමෙරිකන් ජර්නලිසන් රිවිවි හි මෙම අදහස දැඩිව විවේචනය කළේය. මෙම අදහස් පසුව ක්‍රොනිකල් ඔෆ් හයර් එඩ්ඩියුකේශන් කොලොම්බියා ජර්නලිසන් රිවිවු සහ ක,රිස්තයන් සියස් මොනටර් සඟරාවල කතාබහට ලක්විය. ජැක් ශාපර් විසින් සෙලෙට් සගරාවට ලියු පාසල් ජනමාධ්‍ය රැක ගත හැකද, යන ලිපියේ ජනමාධ්‍ය අධ්‍යාපනය සදහා විකල්ප ඉදිරිපත් කෙරිණි. ද ඕස්ට්‍රේලියන්හි පළවූ ලිපියක පාසල් ජනමාධ්‍ය යේ අත්‍යවශ්‍ය ලක්ෂණ සාකච්ජා කර ඇත.
පාසල් ජනමාධ්‍ය අන්තර්ජාලයේ දී සිසුන්ගේ දැඩි විවේචනයන්ට ලක්ව ඇත.
ජනමාධ්‍ය අධ්‍යාපනය පිළිබදව විවිධ මති මතාන්තර බිහිවී ඇත්තේ නූතන පුවත් මාධ්‍ය සම්මත සහ අගයන් පිළිබඳව පවතින විවේචන නිසාය. මේ සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාකාරී ජනමාධ්‍යවේදය පිළිබදව ජන ආයතනයේ අධ්‍යක්ෂක යාන් සැපර් අදහස් පළ කර ඇත. ඕස්ට්‍රේලියාවේ මහාචාර්ය ජෝන් හෙනහැම්මට් ට අනුව ජනමාධ්‍ය අධ්‍යාපනයේ ගුණාත්මක බව පහළ වැටීමට හේතු නම් ඒ පිළිබඳ උනන්දුවක් නොමැති වීම සහ විශ්ව විද්‍යාලවල පිරිවැය කපා හැරීමය. කැනඩාවේ ඔටෝවා සිටිසන්හි මාක් ඇන්ඩසන් පවසන්නේ රැකියාවේදී ව්‍යාපාර ජනමාධ්‍යවේදය ඉගෙන ගැනිමට වඩා එය පාසලේදී ඉගැන්වීම සුදුසු බවය.
පත්‍රකලාවේදී අපචාරය
විමර්ශන වලදී හා වාර්තාකරණයේ දී පත්‍රකලාවේදීන් පිළිපැදිය යුතු පත්‍රකලාවේදී සම්මතයන් ඇත. මේවා ලිඛිතව හෝ චාරිත්‍රානුකූල විය හැකිය. බොහෝ විට අවංක බව, නැඹුරුවෙන් තොරවීම, වගකීම, පුද්ගලිකත්වය සහ මහජන අවශ්‍යතාව අතර තුලනය, නෛයිතික මූලාශ්‍ර භාවිතය ආදිය මෙයට අයත්වේ.
පත්‍රකලාවේද අපචාරය යනු පත්‍රකලාවේදීන් මෙම සම්මතයන් කඩ කළ ඇතැයි යම් පාර්ශවයකට හැගෙන ඇතිවන අපචාරිත තත්ත්වයයි. බොහෝ විට පිළිගත් සම්මතයන්ට හා සදාචාරයන්ට පරිභාහිර ක්‍රියාවන් හෝ පත්‍රකලාවේදයේ පරමාදර්ශී කරුණු කඩකරන ක්‍රියාකාරිත්වයන් නිසා නිවැරදි හා සාධාරණ ලෙස වාර්තා කිරීමට නොහැකි වීමෙන් මෙම තත්ත්ව ඇතිවේ.
පත්‍ර කලාවේද අපචාරයේ පොදු ලක්ෂණ
රචනා සොරකම ,මිත්‍යා ගෙතීම, තොරතුරු මග හැරීම වැනි නීතිය හෝ සදාචාරය කඩකරන ක්‍රියාවන්, ලේඛණ ගත සිදුවීමක් වෙනස් කිරීම , වාර්තාකරණයේ හෝ පරීක්ෂණයේදී සිදුවන විශාල දෝශ , අපකීර්තිය ඇති කරවන දෝෂ ආදිය මේ යටතට ගැනේ.
මෙම අපචාරවල පොදු ලක්ෂණය නම් අවංකව හා සත්‍ය වාදීව ප්‍රශ්න කිරීමය.මේ නිසා ජනතා අවදානය මාධ්‍ය වෙත යොමුවේ. අවංකභාවය පත්‍රකලාවේදය සදහා අත්‍යවශ්‍ය බැවින් බොහෝ ජනමාධ්‍ය දැඩි විනය නීති හරහා සිය පත්‍රකලාවේදීන්ගේ හැසිරීම පාලනය කෙරේ. එසේම කර්තෘ සුපරීක්ෂණය විවිධ මට්ටම් වලදී ක්‍රියාවට නන්වයි.
එහෙත් පහත සදහන් බොහෝ අවස්ථාවලදී සිදුවී ඇත්තේ සම්ප්‍රදායික පත්‍රකලාවේදීන් “ ආවරණ හා තුලන ක්‍රමය ”තුළ අසාර්ථක වී ඇති බවය. සමහර අවස්ථාවල දී වැරදි සොයාගැනීමට සංස්කාරකවරුන්ට නොහැකි වූ අතර තවත් අවස්ථා වලදී ආවරණ හා තුලන පිළිබද වැඩි අවදානයක් යොමු නොකෙරුනේ ප්‍රධාන පුවත් පළ කිරීමට ඇති දැඩි උනන්දුව නිසාය.
මාධ්‍යවේදීන්ගේ අයිතිවාසිකම් සහ පුද්ගලයන් හා ආයතනවල අයිතිවාසිකම්
පුද්ගලයන් සහ ආයතන මෙන්ම මාධ්‍යවේදීන් ද යම් බලයක් සහ වරප්‍රසාද භුක්ති විදී. මාධ්‍යවේදීන්ට පුද්ගලයන් වෙත එල්ල කළ හැකි බලය නිසා පුද්ගලයාගේ නිදහස සීමා වේ. ජනමාධ්‍ය තුළ හොඳ නම රැකගැනීමට අවශ්‍ය සමහරු මාධ්‍යයට වැඩි නිදහසක් ලබා දෙති. එහෙත් සාමාන්‍යයෙන් තමන්ගේ ක්‍රියාවක් නිසා හෝ පොදු කටයුත්තකට සම්බන්ධ වීම නිසා පුද්ගලයෙකු මහජන දෘෂ්ටියට පැමිණීමෙන් ඔහුගේ පුද්ගලික නිදහස සීමාවේ. ටික දෙනෙකු හෝ සියලු මාධ්‍යවේදීන් සමග ගනුදෙනු කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට පුද්ගලයන්ට හා ආයතනවලට හැකිය. එහෙත් බොහෝ රටවල මාධ්‍ය අයිතිවාසිකම් නිසා මේ හැකියාව යටපත් වී ඇත. මාධ්‍ය මගින් අපකීර්තියට ලක් කිරීමට එරෙහිව ක්‍රියා කිරීමට පුද්ගලයන්ට අයිතියක් ඇත. තමන් අපකීර්තියට ලක් කළ මාධ්‍යවේදියාට එරෙහිව නඩු පැවරිය හැක. මේවන විට මාධ්‍යවේදියාගේ ප්‍රකාශන අයිතිය සහ පුරවැසියාගේ පුද්ගලික නිදහස පිළිබඳ අයිතිය අතර ගැටුමක් ඇති වී ඇත. සමහර මාධ්‍යවේදීන් පවසන්නේ මෙවැනි නඩුවලදී සමහර විට පැමිණිලිකරු ජය නොලැබුව ද එමගින් තමන්ගේ ක්‍රියාකාරීත්වය පාලනය කිරීමට උත්සාහ දරන බවය.
බොහෝ රටවල සාධාරණභාවය පවතින්නේ අයිතිවාසිකම් කඩ කෙරුණේ යැයි පවසන පුද්ගලයා මතය. එහෙත් එක්සත් රාජධානියේ එය පවතින්නේ ජනමාධ්‍යවේදියා හෝ පුවත්පත් ආයතනය මතය.
බොහෝ රටවල මාධ්‍යවේදීන්ට පුරවැසියන්ගෙන්,ආයතන වලින් මෙන්ම රජයෙන් ද තර්ජන පවතී. එසේම ඔවුහු අපරාධකරුවන්ගේ අපරාධ කල්ලිවල, දේශපාලන පක්ෂවල, සමහර ආගමික කණ්ඩායම්වල තර්ජනයට සහ දඩුවමට ලක්විය හැක. තර්ජන, ශාරීරික හිංසනය, දේපල හානිය, පහර දීම සහ මරාදැමීම මෙම දඩුවම්ය.
තොරතුරු යුගය
සම්ප්‍රදායිකව පුවත්පත් හැසිරවූයේ,සංස්කරණය කළේ හා බෙදා හැරියේ මාධ්‍ය සංස්ථාවන්ය. එහෙත් 20 වන සියවසේ අග භාගයේ සහ 21 වන සියවසේ මූල දී මෙම ක්‍රමය අන්තර්ජාලයේ අභියෝගයට ලක්විණි. මේ අනුව ප්‍රවෘත්ති හැසිර වීම සඳහා. අන්තර්ජාලය යොදා ගැනුණි.අන්තර්ජාලයෙන් ක්ෂණිකව පාඨකයන්ට තොරතුරු ලබා දුනි. එසේම ඒ හරහා විමර්ශන, පක්ෂග්‍රාහී පුවත්පත් මෙන්ම පුද්ගලික සිදුවීම්ද වාර්තා කෙරිණි.
අන්තර්ජාලකරණයට මුලින්ම බලපෑමක් එල්ල වුයේ 2002 වර්ෂයේදී ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද සෙනෙට් සභික ට්‍රේන්ට් ලොට්ට ජාතිවාදී චෝදනා එල්ල වීමත් සමගය. ලොට්ගේ කතාව පොදු උත්සවයක දී කෙරුනත් එහි විවාදාත්මක කොටස් පිළිබදව කිසිදු ප්‍රධාන මාධ්‍ය ආයතනයක් අවදානය යොමු නොකලේය. අන්තර්ජාල වෙබ් අඩවි පමණක් ඒ කෙරෙහි අවදානය යොමු කළේය. මේ නිසා බහුතර නායක තනතුරෙන් ඉවත්වීමට ඔහුට සිදුවිය.
පුවත් මැවීමට,හැඩ ගැස්වීමට සහ බිදීමට ඇති හැකියාව නිසා 2002 වර්ෂයේ සිට වෙබ් අඩවි ජනතා අවධානය දිනා ගෙන ඇත. ඉරාක යුධ සමයේදී සාම්ප්‍රදායික වම දකුණ දෘෂ්ටියෙන් මිදී ඔවුහු පුවත් පත් ඉදිරිපත් කළහ. ඇතැම් දේශපාලනඥයෝද, ඡන්ද අපේක්ෂකයෝද සිය අදහස් පළ කිරීම සඳහා වෙබ් අඩවි යොදා ගත්හ. මේ නිසා ගැඹුරු විශ්ලේෂණ සදහා මූලාශ්‍රයක් බවට වෙබ් අඩවි පත්ව ඇත. ඉරාක යුද්ධයේ සේවය කළ සොල්දාදුවෝ ද වෙබ් අඩවි නිර්මාණය කළහ. මෙවැනි වෙබ් අඩවි යුද්ධය පිළිබදව පරස්පර විරෝධී අදහස් ඉදිරිපත් කර ඇත. අප්‍රකට පුවත් වලට ජනතාව වෙත ළංවීමට ද ඒවා මුලාශ්‍රයක් විය.
පිළිම ගේ
වන්දනා කිරීම පිණිය බුදු පිළිම තබා ඇති ගොඩනැගිලි පිළිම ගේ නම්වේ. බොහෝවිට මේවා පන්සලක කොටසක් ලෙස පවතී.
ලංකාතිලක විහාරය
ලංකාතිලක විහාරය යන්නෙන් පහත දෑ අදහස් විය හැක:
ප්‍රවර්ගය:වක්‍රෝත්තිහරණ පිටු
වෙබ් අඩවි
right|200px
වෙබ් පිටුවක් යනු, අදිපෙළ සලකුණු බස (HTML, XHTML) භාවිතයෙන් ලිවූ හැඩතල ගැන්වීම් උපදෙස්ද අතරින් පතර යෙදූ, සාමාන්‍ය වශයෙන් සරල පෙළක් භාවිතයෙන් ලියැවෙන, ලේඛයකි. අනෙකුත් වෙබ් අඩවියන්හී අංගයන්, සුදුසු සලකුණු බරුවන් භාවිතයෙන් වෙබ් පිටුවක් තුල අන්තර්ගත කල හැකිය.
වෙබ් පිටු වෙත ප්‍රවේශ වීම සහ ඒවා ප්‍රවාහනය කිරීම සිදුකෙරෙනුයේ අදිපෙළ මාරු මූලලේඛය (HTTP) භාවිතයෙන් වන අතර, වෙබ් පිටු අන්තර්ගතය පරිශීලනය කරන්නා හට ආරක්ෂාව හා පෞද්ගලිකත්වය සැපයීම සඳහා විකල්ප වශයෙන් සංකේතනය (HTTP සුරැකි, HTTPS) භාවිතයද සිදුකල හැකිය. බොහෝවිට වෙබ් බ්‍රවුසරයක් වන්නාවූ, පරිශීලක යෙදුම විසින් සිදුකෙරෙනුයේ, පිටු අන්තර්ගතය සලකා බලා, එහි HTML සලකුණු උපදෙස් අනුව ආන්ත සංදර්ශකයට විදැහුම් කිරීමයි.
පොදුවේ ප්‍රවේශ්‍ය විය හැකි සියළු වෙබ් අඩවි සමස්තය සමුච්චයක් ලෙසින් විශ්ව විසිරි වියමන සදයි.
මුල් පිටුව ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, සරල ඒකාකාර සම්පත් නිවේශනයක් (URL) විසින්, සාමාන්‍ය වශයෙන් වෙබ් අඩවියක පිටු ප්‍රවේශනය කරනු ලැබේ. ඒවා අතර අඳිබැඳිවීම් විසින් පරිශීලකයාට අඩවි ව්‍යුහය ක් ප්‍රත්‍යක්ෂණය කරමින් කියවන්නා හට අඩවිය සංචාලනය කිරීමට ඉඩ සලසන නමුදු, සත්‍යවශයෙන්ම පිටු වල (URL)ලිපිනයන් ධුරානුක්‍රමිකව සකස් වේ.
සමහරක් වෙබ්-අඩවි වල අන්තර්ගතයේ මුළුමනින්ම හෝ එහි කොටසක් හෝ ප්‍රවේශනය සඳහා දායකත්වයන් අවශ්‍ය වෙයි. දායකත්වය අවශ්‍ය වන අඩවි සඳහා නිදසුන් අතර, බොහෝ ව්‍යාපාරික අඩවි බොහෝ ප්‍රවෘත්ති අඩවියන් හි කොටස්, ශාස්ත්‍රීය ජර්නල අඩවියන්, ක්‍රීඩා අඩවියන්, පණිවුඩ පුවරු, වෙබ්-පදනමැති විද්‍යුත්-තැපෑල, සේවාවන්, සමාජ ජාලකරණ වෙබ් අඩවියන්, සහ තථ්‍ය-කාල කොටස් වෙළෙඳ පොළ දත්ත සපයන අඩවියන් වෙති.
වෙබ්-අඩවි ඉතිහාසය
thumb|CERN ආයතනයේ දී බර්නස්-ලී විසින් භාවිතා කරන ලද මෙම Nextcube CERN උපකරණ ප්‍රථම වෙබ් සර්වරය බවට පත් විය
වෙබය සඳහා මුලික වශයෙන් පදනම් වු අදහස වන්නේ වර්ෂ 1980 දී ස්විට්ස්ටර්ලන්තයේ CERN හි දී ටිම් බර්නස්-ලී විසින් ENQUIRE (ඔහු කුඩා කල පරිහරණය කළ Enquire within upon Everything නමැති පොතට යොමුවක් ලෙස) නිපදවන ලද කාලය දක්වා ඈතක දිව යන්නකි. එකල මෙම අදහස වර්තමානයේ භාවිතා වන ක්‍රමවේදයෙන් සැලකිය යුතු වෙනසක් පෙන්වුවද එහි හරය තුළ පැවති අදහස් බොහෝදුරට එක හා සමාන විය. (ඉනුදු සමහරක් අදහස් බර්නස්-ලීගේ විශ්ව විසිරි වියමනට පසුව එළඹි අර්ථ විචාරණ (semantic) වෙබ ව්‍යාපෘතියේ ඒවා විය.
මින් අනනතුරුව 1989 දී ටිම් බර්නස්-ලී විසින් ENQUIRE සඳහා ද, යොමුවක් සහිතව තොරතුරු කළමණාකරණ ක්‍රමවේදයන් පිළිබඳව වඩාත් විස්තරාත්මක යෝජනා පත්‍රයක් ලියුවේය. එතෙකින් නොනැවතුණු ඔහු රොබට් කැලියන්ගේ සහයෝගය ද ඇතිව 1990 නොවැම්බර් 12 වැනි දා වඩාත් ක්‍රමානුකූල යෝජනා පත්‍රයක් ප්‍රකාශයට පත් කළේය. මෙහි ආදර්ශ භූමිකාව සපයන ලද්දේ EBT හි (Electronic Book Technology, බ්‍රවුන් විශ්ව විද්‍යාලයේ Institute for Research in Information and Scholarship ආයතනයෙන් පමණි) CERN ආයතනයෙන් වරපත් කරනු ලැබු Dynatext කියවනය මඟිනි. කෙසේ වුවත් Dynatext ක්‍රමවේදය සලකන ලද්දේ තාක්ෂණික වශයෙන් උසස් (HyTime ඇතුලත SGML ISO 8879:1986 අධිමාධ්‍ය (Hypermedia) දක්වා විස්තීරණය කිරීමේ ප්‍රධාන කොටස්කරුවෙකි), ඉතා මිල අධික සහ අනුචිත වරපත් කිරීමේ පිළිවෙතක් සහිත අධි ශක්ති භෞතික විද්‍යා ප්‍රජාව හා සබැඳි කටයුතු (HEP) සඳහාය. මෙහි එන එක් එක් ලේඛනයකට හා එක් එක් ලේඛනය භාවිතා කළ වාරයක් පාසා කිසියම් මුදලක් අය කරන ලදි.
ටිම් බර්නස්-ලී විසින් තැනූ NEXTcube උපකරණය ලොව ප්‍රථම වෙබ් සේවාදායකය ලෙස භාවිතා කරනු ලැබු අතරම, එය 1990 දී පළමු වෙබ් බ්‍රවුසරය වන world wild Web ලිවීම සඳහා ද භාවිතා කෙරිණි. 1990 අග භාගය වන විට බර්නස්-ලී ක්‍රියාකාරී වෙබයක් සඳහා අවැසි සියලුම උපකරණ නිමවා තිබිණි. පළමු වෙබ් බ්‍රවුසරය (මෙය වෙබ් සංස්කාරකයක් ද විය), පළමු වෙබ් සේවාදායකය හා පළමු වෙබ් පිටු එම ව්‍යාපෘතිය පිළිබඳ සියලු විස්තර දරයි.
Hypertext හි ආරම්භයට හේතු පාදක වු තීරණාත්මක සංකල්පය ජනිත වුයේ 60 දශකයේ දී බ්‍රව්න් විශ්ව විද්‍යාලයේ hypertext Editing system ආදී පැරණි ව්‍යාපෘති සමඟය. මේ අතර ටෙඩ් නෙල්සන් හා ඇන්ඩ්‍රිව්ස් වෑන් ඩෑම්, ටෙඩ් නෙල්සන්ගේ Xanadu ව්‍යාපෘතිය හා ඩග්ලස් එන්ගල්බර්ට්ගේ මාර්ගගත පද්ධතිය (On line system) (NLS) විය. නෙල්සන් සහ එන්ගල්බර්ට් යන දෙදෙනාම පිළිවෙලින් වැන්නේවර් බුෂ්ගේ ක්ෂුද්‍ර සේයාපට මුලිකව තැනු "memex" හි අදහස් මඟින් පෙළඹවීමට ලක්විණි. මෙය 1945 දී රචිත "As we May Think" නමැති නිබන්ධනය මඟින් විස්තර කෙරී ඇත.
බර්නස්-ලීගේ සුවිශේෂිත වු සොයා ගැනීම වන්නේ අධිපෙළ අන්තර්ජාලය සමඟ සමීපව සම්බන්ධ කරවීමයි. ‘Weaving the Web’ නම් වු ඔහුගේ ග්‍රන්ථයෙහි ඔහු පැහැදිලි කරන්නේ ඔහු විසින් පුන පුනා යෝජනා කරන ලද අදහසක් වන ඉහත සඳහන් තාක්ෂණ ක්‍රමවේද 2 අතර සමීප සම්බන්ධතාවක් ගොඩනැඟීමේ හැකියාව ඉතා පහසුවෙන් පවත්නේ ඒවායේ තාක්ෂණික ප්‍රජාවට බවය. නමුත් කිසිවකු ඔහුගේ ආරාධනය පිළිගැනීමට ඉදිරිපත් නොවු කල එම දුෂ්කර කටයුත්තට මුල පිරීමට ඔහුටම සිදුවිය. මේ අතරවාරයේදී වෙබයේ පවත්නා ඕනෑම සම්පතක් අනන්‍ය ලෙස හඳුනා ගැනීම සඳහා ක්‍රමවේදයක් ද ඔහු විසින් සකස් කෙරිණි. එය Uniform Resource Identifier (URI) නම් විය. එකල බහුලව පැවති hypertext ක්‍රමවේදයන්ට හාත්පසින්ම වෙනස් ලක්ෂණ ගණනාවක් විශ්ව විසිරි වියමන සතුවිය. මෙම වෙබයේ මුලික අවශ්‍යතාවයක් වුයේ ඉදිරියටත්, ආපස්සටත් ගමන් කළ හැකි සබැඳි වෙනුවට ඒකදිශ සබැඳි පැවතීමයි. මේ ආකාරයට කිසියම් අයකුට කිසියම් සම්පතක් එහි හිමිකරුගේ මැදිහත් වීමකින් තොරවම සබැඳීමේ හැකියාව හිමිවිණ. තවද මෙය වෙබ් සේවාදායක හා බ්‍රවුසර ක්‍රියාත්මක කිරීමේ තදබල අපහසුතාව මඟහැරවීමට ද සැලකිය යුතු තරමේ දායකත්වයක් සැපයීය. (ඉන් පෙර පැවති ක්‍රමවේදයන් හා සසඳන කල්හි). ‍එසේ වුවද මෙම ක්‍රමය කල් පවත්නා ගැටලුවක් වු සබැඳි කල් ඉකුත්වීම (link rot) සඳහා මඟ පෑදීය. මින් පෙර පැවති Hypercard මෙන් නොව වෙබ් අඩවිය ඕනෑම පරිශීලකයකුට වෙළඳ හිමිකමකින් තොරව නොමිලයේ භාවිතා කළ හැකි විය. මෙය මින් පෙර නොවු විරූ පෙරලියක් ඇති කළේ අනුග්‍රාහකයා හා සේවාදායකයා එකිනෙකට ස්වාධීන අයුරින් නිමවා ගත හැකි වීමෙන් මෙන්ම, වරපත් අවහිරයකින් තොරව දිගුවක් එක් කළ හැකි වීමෙන්ය.
1993 අප්‍රේල් 30 වැනිදා CERN ආයතනය නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ ඉන් මතුවට වෙබ් අඩවිය ඕනෑම අයකුට කවර ආකාරයකට හෝ ගාස්තුවක් ගෙවීමකින් තොරව පරිශීලනය කළ හැකි බවය. දෙමසකට පසු එළිදැක් වු තවත් ප්‍රකාශනයකින් කියැවුනේ Gopher ප්‍රොටෝ‍කෝලය තවදුරටත් නොමිලයේ පරිශීලනය කළ නොහැකි බවය. මෙම පියවර පරිශීලකයන් තුල Gopher හි සිට වෙබය කරා ශීග්‍ර සංක්‍රමණයක් ඇති කරවීමට සමත් විය. ViolaWWW නමැති පැරණි එමෙන්ම ජනප්‍රිය වෙබ් බ්‍රවුසරය ද, Hypercard ක්‍රමවේදය මුලික කරගනිමින් සකසා තිබිණි.
කෙසේ වුවත් 1993 දී Mosaic වෙබි බ්‍රවුසරයේ හඳුන්වාදීම යනු වෙබ් අඩවි විකාශනයේ වැදගත්ම පියවර ලෙස ක්ෂේත්‍රයේ විද්වතුන් සාමාන්‍යයෙන් එකඟත්වයට පැමිණි කරුණකි. Mosaic වෙබ් බ්‍රවුසරය වනාහි ඉල්ලිනොයිස් විශ්ව විද්‍යාලයේ NCSA ආයතනය විසින් (NCSA-UIUC) මෙයා ඇන්ඩ්‍රීස්සන්‍ගේ මුලිකත්වයෙන් නිපදවන ලද රූප මාධ්‍ය වෙබ් බ්‍රවුසරයකි. Mosaic හි මුල්‍ය සම්පාදනය සිදුවුයේ ඉහළ ක්‍රියාකාරී පරිගණක (High-performance computing) සහ සන්නිවේදන මුල් පිරීම (Communications Initiative) නමැති වැඩසටහන මඟිනි. මෙම වැඩසටහනට මුල පිරුණේ ඇමෙරිකානු සෙනෙට් සභික ඇල් ග්‍රොර් විසින් 1991 දී ඉදිරිපත් කෙරුණු පනතකි. ‍තවද මෙය ග්‍රොර් බිල් (Gore Bill) නමින් ද ප්‍රචලිතය. (වැඩිදුර විස්තර සඳහා Al Gore's contributions to the Internet and technology බලන්න) Mosaic හි නිකුතුවට ප්‍රථම පොදුවේ වෙබ් පිටුවල පෙළ සමඟ චිත්‍රක මිශ්‍ර කර ඉදිරිපත් කර නොලැබිණි. තවද එහි ජනප්‍රියතාවය අන්තර්ජාලයේ භාවිතා කරන ලද පැරණි ප්‍රොටෝකෝලයක් වන Gopher හා Wide Area Information Servers (WAIS) ට වඩා අඩු මට්ටමක තිබිණි. Mosaic හි චිත්‍රක අතුරු මුහුණත, වෙබයට අන්තර්ජාලයේ ජනප්‍රියතම ප්‍රොටෝකෝලය බවට පත් වීම සඳහා බොහෝ දුරට ඉවහල් විය.
1994 ඔක්තෝබරයේ දී ටිම් බර්නස්-ලී CERN ආතනයෙන් සමුගැනීමෙන් පසු ඔහුගේ කාලය W3C ආයතනය ප්‍රතිස්ථාපන කිරීමට යෙදවිණි. එය ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරුණේ අන්තර්ජාලය හා යුරෝපීය කොමිසම (European commission)ට පුරෝගාමී වු Defense Advanced Research projects Agency (DARPA) ආයතනයේ පුර්ණ සහයෝගය සහිතව Massachusetts Institute of Technology – Laboratory for computer science (MIT/LCS) ආයතනයේදිය.
බාහිර සබැඳුම්
ප්‍රවර්ගය:වෙබ් අඩවි ප්‍රවර්ගය:අන්තර්ජාලය ප්‍රවර්ගය:වෙබ් අඩවි
දි ඇඩ්වෙන්චර් ඔෆ් ද ඩාන්සිං මෙන්
"දි ඇඩ්වෙන්චර් ඔෆ් ද ඩාන්සිං මෙන්" (සිංහල: නටන මිනිසුන්ගේ වික්‍රමය) යනු සර් ආතර් කොනන් ඩොයිල් විසින් රචිත ෂර්ලොක් හෝම්ස් කථාවකි. මෙය ද රිටර්න් ඔෆ් ෂර්ලොක් හෝම්ස් හි අන්තර්ගත කථා 13 අතරින් එකකි. ඩොයිල් විසින් "දි ඇඩ්වෙන්චර් ඔෆ් ද ඩාන්සිං මෙන්" යනු සිය ප්‍රියතම ෂර්ලොක් හෝම්ස් කතා දොළස අතුරින් තෙවැන්න ලෙස සඳහන් කොර ඇත. ෂර්ලොක් හෝම්ස්ගේ සහාය පතා පැමිණීමෙන් පසු අනුග්‍රාහකයා මියයන අවස්ථා දෙකක් සඳහන් වේ. ඉන් එකක් මෙම කථාවයි. අනෙක "ද ෆයිව් ඔරේන්ජ් පිප්ස්" නම් වූ දි ඇඩ්වෙන්චර්ස් ඔෆ් ෂර්ලොක් හෝම්ස් හි අන්තර්ගත කථාවයි.
උර්දු සාහිත්‍යය
උර්දු සාහිත්‍යය (, “Adbiyāt-i Urdū”).
උර්දු සාහිත්‍යයට දීර්ඝ හා වර්ණවත් ඉතිහාසයක් ඇති අතර එය ලියා ඇති භාෂාව වන උර්දු භාෂාව දියුණුව සමග තදින් බැඳී ඇත. එම සාහිත්‍යයේ ප්‍රවණතාව පද්‍යය මගින් දරා සිටින අතර ප්‍රධාන ගද්‍යය ආකාර කිහිපයක ( විශේෂයෙන් ගසාල් හා නාසම් )  කිහිපයකදී ලබාගෙන ඇති ප්‍රකාශන පරාසය කෙටිකතා හෝ අෆ්සානා (Afsana) ඇතුළත් වෙනත් ලිවීම් විධි වලට දියුණු වීමට මග පාදා ඇත.වර්තමානයේදී එය ඉන්දියාවේ හා පකිස්ථානයේ ඉතා ප්‍රසිද්ධවන අතර විදේශ රටවලද ( මූලිකවම දකුණු ආසියාව ) ප්‍රසිද්ධ වෙමින් පවතී.
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
සෙම්බු නෙරෙන්චි
වෙරල අද්දර වැවෙන ශාකයකි. අනුරාධපුර ප්‍රදේශයේ දැකිය හැක. Tribulus lanuginosus
මහාකාලී අම්මාන් කෝවිල, මෝදර
මහාකාලී අම්මාන් කෝවිල ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ මෝදර පිහිටි හින්දු කෝවිලකි. එය කාලයට සහ මරණයට අධිපති හින්දු දේවතාවිය වන මහාකාලී සඳහා ඉදිකර ඇත. ප්‍රාදේශීය විශ්වාසයට අනුව, මෙම කෝවිල ලන්දේසි යුගයේ සිට පැවත එන බවට විශ්වාස කෙරේ. කෝවිලේ ප්‍රධාන උත්සවය සෑම වසරකම ජනවාරි මාසයේදී පැවැත්වේ..
ඩන්කන් ඇලන්
ඩන්කන් ඉයන් ඇලන් ලෙස හඳුන්වනු ඩන්කන් ඇලන් (උපත 14 ඔක්තෝම්බර් 1991) ඕස්ට්රේලියානු -උපත කෙන්යානු ක්රිකට් වේ.
අන්ඛෙසෙන්පාටන් ටැෂෙරිට්
අන්ඛෙසෙන්පා‍ටන් ටැෂෙරිට් (හෙවත් අන්ඛෙසෙන්පාටන්-ටා-ෂෙරිට්, “ලාබාල අන්ඛෙසේනපාටන්”) 18වන රාජවංශයේ පුරාතන ඊජිප්තු කුමරියකි.
අන්ඛෙසේනපාටන් ටැෂෙරිට් සහ තවත් කුමරියක වන මෙරිටාටන් ටැෂෙරිට් යන කුඩා කුමරියන් දෙපළ අක්නාටන්ගේ රාජ්‍ය සමයේ අවසන් කාලයේ දක්නට ලැබෙන්නියන් ය. මේ අතුරින් අවම වශයෙන් එක් කුමරියකගේ පදවි නාමය "රජුගේ මහා භාර්යා [...]ට උපන්, [...] හට උපන්, [...-ටා]ෂෙරිට්" යන ආකාරයෙන් යුතු ය. මෙම අභිලේඛනයේ කුමරියන්ගේ මවගේ සහ මිත්තණියගේ නම් විනාශ වී ඇත. අන්ඛෙසෙන්පාටන් ටැෂෙරිට් පිළිබඳ පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් දැනගත්තේ 1938දී ඇගේ රුව සහ නම සහිත ටලටට් කුට්ටියක් හර්මැපොලිස්වලින් සොයාගත් අවධියේ ය.
යෝජිත දෙමාපියන්
අන්ඛෙසෙන්පාටන් ටැෂෙරිට් (මෙන්ම මෙරිටාටන් ටැෂෙරිට්) වෙනුවෙන් දෙමාපිය යුවලවල් කිහිපයක් යෝජනා වී ඇත:
අන්ඛෙසෙන්පාටන් සහ අක්නාටන්
සාමාන්‍යයෙන් විශ්වාස කෙරෙන්නේ ඇය අක්නාටන්ට දාට අන්ඛෙසෙන්පාටන් (අක්නාටන් පාරාවෝවරයාගේ දියණියකි) බිහිකළ දියණිය බවයි. කුමරියගේ පදවි නාමය "රජුගේ මහා භාර්යා නෙෆර්ටිටිට උපන්, අන්ඛෙසෙන්පාටන්ට උපන් අන්ඛෙසෙන්පාටන්-ටැෂෙරිට්" ලෙස පවතින්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. අන්ඛෙසෙන්පාටන් ටැෂෙරිට් යනු අක්නාටන් සහ අන්ඛෙසෙන්පාටන්ගේ දියණියක බව අප සිතුවහොත්, මෙම දියණිය උපත ලැබූයේ අක්නාටන්ගේ රාජ්‍ය සමයේ අවසාන කාලයේ යැයි සැලකීමට සිදුවේ. අන්ඛෙසෙන්පාටන් උපන්නේ ඇගේ පියාගේ 5වන රාජ්‍ය වර්ෂය අවට බැවින්, ඇයට දරුවකු සිටිය හැකි යැයි සැලකිය හැකි අවම වර්ෂය වන්නේ ඔහුගේ 16වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ ය.
කියා සහ අක්නාටන්
අන්ඛෙසෙන්පාටන් ටැෂෙරිට් සහ තවත් කුමරියක වූ මෙරිටාටන් ටැෂෙරිට් යන දෙදෙනාගේ නාමය සඳහන් වන්නේ අක්නාටන්ගේ දෙවන බිසව වූ කියා පිළිබඳ වූ පාඨයක් මත හෙයින්, ඔවුන් දෙදෙනා අක්නාටන් සහ කියාගේ දරුවන් වන්නට පුළුවන. නැතහොත් එය ප්‍රබන්ධයක් වන්නට ද හැක. එතැන ඇතුළත්ව තිබූ කියාගේ දියණිය විය හැකි බෙකෙටාටන්ගේ නාමය ඉවත්කොට වෙනත් නාමයක් යොදන්නට ඇත. නමුත් බොහෝදෙනකු විශ්වාස කරන්නේ බෙකෙටාටන් යනු ටියේගේ දියණිය බවයි.
මෙරිටාටන් සහ ස්මෙන්ඛ්කරේ
ඩොඩ්සන් යෝජනා කොට ඇත්තේ අන්ඛෙසෙන්පාටන්-ටැෂෙරිට් යනු තරුණ රාජකීය යුවළක් වූ මෙරිටාටන් සහ ස්මෙන්ඛ්කරේගේ දියණිය බවයි. මෙම ලාබාල කුමරිය මෙරිටාටන්ගේ සොයුරියගේ නමින් නම් කරන්නට ඇත.
යුදෙවුවෝ
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:යුදෙවුවෝ ප්‍රවර්ගය:ඊශ්‍රායලය
බිෂන් සිං බේදි
බිෂන් සිං බේදි ( උපත 25 සැප්තැම්බර් 1946) යනු, හිටපු ඉන්දියානු ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙක් වන අතර, ප්‍රාථමික වශයෙන්  සෙමින් වමතින් ඕර්තඩොක්ස් පන්දු යවන්නනෙකු විය. 1966 සිට 1979 දක්වා ඉන්දියාව වෙනුවෙන් ඔහු ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරමින් පසිඳු  ඉන්දියානු දඟ පන්දු චතුරංගිකයෙහි කොටසක් විය. ටෙස්ට් තරග 22 ක් තුලදී, ඔහු ජාතික කණ්ඩායමෙහි නායකත්වය දැරීය.
තාප විදුලි බලාගාර
තාප බලාගාර යනු තාප ශක්තිය විද්‍යුත් ශක්තිය බවට පරිවර්ථනය කරන ස්ථානයකි.තාප බලාගාර තුල වාෂ්ප බලයෙන් තල බමර ක්‍රියාත්මක ලබා ගන්නා චාලක ශක්තියෙන්  විදුලි ජනක ක්‍රියා කරවයි.මෙම බලාගාර සඳහා තාපය ලබාගැනීමේ දී අමු ද්‍රව්‍ය ලෙස ගල් අඟුරු,ස්වාභාවික වායු,න්‍යෂ්ටික ශක්කිය,භූ තාප ශක්කිය යොදාගනී.තාප විදුලි බලාගාර මගින් තාප ශක්තිය යාන්ත්‍රික ශක්තිය බවටත් යාන්ත්‍රික ශක්තිය විද්‍යුත් ශක්තිය බවටත් පිළිවෙලින් පරිවර්තනය කෙරේ..
තාප බලාගාර මගින් විදුලිය නිපදවීමේදී අනෙකුත් බලාගාරයන්ට වඩා පරිසර දූශනයක් සිදුවේ.ඉන්ධන දහනයේදී පරිසරයට එකතුවන හරිතාගාර වායු හේතුවෙන් ගෝලීය උණුසුම ඉහල යයි.මීට අමතරව ඉන්ධන සදහා විශාල පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවන නිසා ආර්ථික වශයෙන්ද අවාසි සහගතය.එසේම මෙම තාප බලාගාර අධික ලෙස උණුසුම් වීම නිසා දෝෂ සහගතවූවිට නැවත අලුත්වැඩියා කිරීම ඉක්මනින් සිදු කිරීම අපහසුය හේතුව එහි ඇති අධිත තාපය අඩුවනතුරු සිටීමට සිදුවන නිසාය.
ජලය,හිරු එළිය,සුළඟ වැනි අනෙකුත් ප්‍රභවන් නිරන්තරයෙන් වෙනස්වන හා ඒකාකාරීව නොලැබෙන නිසා තාප බලාගාර කෙරෙහි විශ්වාසය තැබීමට මිනිසාට සිදුවී ඇත.වර්ෂාව අඩු කාල වලදී ජල විදුලි බලාගාර ක්‍රියාත්මක කිරීම අපහසුවීම මෙයට උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැක.
ඉතිහාසය
ලොව ප්‍රථම බලාගාරය ඇමරිකාවේ නිව්යෝක් නගරයේදී 1882 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ඇරඹින.මෙම බලාගාරය ගින්නක් හේතුවෙන් 1890 දී විනාශ විය.මීට සමානවම ලන්ඩන් නගරයේද 1882 වසරේදී බලාගාරයක් ඉදිවිය.මුල් යුගයේදී වාෂ්ප එන්ජින් මගින් විදුලිය නිපදවුවද වාෂ්ප තල බමරය භාවිතයත් සමග වාඩාත් හොදින් විදුලිය නිපදවීමට හැකිවිය.
දි ඇඩ්වෙන්චර් ඔෆ් ද සොලිටරි සයික්ලිස්ට්
"දි ඇඩ්වෙන්චර් ඔෆ් ද සොලිටරි සයික්ලිස්ට්" (සිංහල: හුදකලා පාපැදිකරු) යනු සර් ආතර් කොනන් ඩොයිල් විසින් රචිත ෂර්ලොක් හෝම්ස් කෙටි කථා 56 අතරින් එකකි. එය ද රිටර්න් ඔෆ් ෂර්ලොක් හෝම්ස් හි අන්තර්ගත කථා 13 අතරින් එකක් ද වේ.
චිත්ත දියුණුව හා අභියෝග ජයගැනීම
දර්ශනපති සුජිත් නිශාන්ත හේවගේ
ඡායාරූපී සැකසුම
අභිමත ආකාරයට නෙගටිව් හෝ පොසිටිව් (පාර්ශ්වික අපවර්තනය සහිත හෝ රහිත) ඡායාරූප ලබා ගැනීම සඳහා සාමාන්‍ය ඡායාරූප පටල අනාවරණයෙන් අනතුරුව සිදු කෙරෙන කාර්මික ක්‍රියාවලිය සේයාපට විකසනය නම් වේ. මෙහි දී කාර්යයන් ත්‍රිත්වයක් ඉටු වේ. එනම් අපට දැක ගත නොහැකි ලෙස ගබඩා වී ඇති රූපය දෘශ්‍ය රූපයක් බවට පරිවර්තනය කෙරේ. තවද මෙම දෘශ්‍ය රූපය ස්ථිර එකක් බවට පත් කෙරෙන අතර ඊට සමගාමීව සේයාපටය ආලෝක සංවේදී නොවන තත්ත්වයට පත් කෙරේ.
භාවිතා කරන සේයාපට වර්ගය හෝ කඩදාසි වර්ගය අනුව සාමාන්‍ය ක්‍රියාවලිය වෙනස් නොවේ. පොදුවේ සාම්ප්‍රදායික ලෙස නොසැලකෙන පෝලරොයිඩ් සහ තාප වර්ධිත සේයාපට වැනි ක්ෂණික සේයාපටලයන් මෙම පැහැදිලි කිරීමට එකඟ නොවේ.
Kodachrome සේයාපට Kodak රසායනාගාරවල හැර අනෙකුත් රසායනාගාරවලදී විකසනය කළ නොහැකිය. තවද සාමාන්‍යයෙන් බහුලව භාවිතා නොවන වර්ණක බිඳ වැටුම් තාක්ෂණ (උදා - Cibachrome තාක්ෂණය) ක්‍රම සුළු සංඛ්‍යාවක් ද භාවිතයේ පවතී.
සේයාපට මුද්‍රණයේ පියවර
ආධුනික හෝ වාණිජ මට්ටමේ යන ඕනෑම සැකසීමක දී පටලය රසායනික ගිල්වුම් තුළ බහාලනු ලැබේ. මෙම එක් එක් ගිල්වුම් සමීපව නිරීක්ෂණය කරන අතර විශේෂිත උෂ්ණත්ව හා බහාලුම් කාල පවත්වා ගනු ලැබේ. දියුණු කිරීම් ගිල්වුම් සම්මත සැකසුම් තත්ත්වවලින් වූ වෙනස් වීම්වලට වඩා සංවේදී වන අතර (උදා- කාලය හා උෂ්ණත්වය) අනෙකුත් බහාලුම් අඩු සංවේදීතාවක් දක්වයි.
සේයාපට මුද්‍රණය සිදුකෙරෙන අයුරු
සැකසීමට පෙර පටලය ආලෝකයෙන් තොර කාමරයක් (dark room) හෝ බහාලුමක් තුළ දී කැමරාවෙන් හා එහි කැසට්ටුවෙන්, ඔතනයෙන් හෝ දාරකයෙන් ඉවත් කර ගත යුතුය.
කුඩා පරිමාණ සැකසීම
ආධුනික සැකසීමේ දී පටලය කැමරාවෙන් ඉවත් කර ගන්නා අතර සම්පූර්ණ අඳුරේදී (සාමාන්‍යයෙන් අඳුරු කුටියක් තුළ (ආරක්ෂක විදුලි පහන ක්‍රියා විරහිත කර) හෝ අත් සිදුරු ඇති පාරාන්ධ බෑගයක් තුළ) සේයා පටයට ඔතනු ලැබේ. සේයා පටය දඟර හැඩයකින් යුත් අතර එක් එක් පුඩු අතර හිඩැස් ද ඇත. මේ නිසා පටල මතුපිට හරහා රසායන ද්‍රව්‍ය නිදහසේ ගලා යා හැකිය. ඉන්පසු දළ සේයා පටය විශේෂයෙන් නිර්මාණය කරන ලද පාරාන්ධ ටැංකියක් තුළ (දවල් ආලෝක සැකසුම් ටැංකි ලෙස හඳුන්වන) බහාලන අතර අවසාන සේදුම සම්පූර්ණ වන තුරු එය එහි පවතී.
තහඩු පටලවලදි ඒවා ට්‍රේ, එල්වුම් (ගැඹුරු ටැංකි තුළ දී භාවිතා වන හෝ චක්‍රීය සැකසුම්) සිංගාරා තුළ දී සැකසිය හැකිය.
වානිජමය සැකසීම
වානිජමය සැකසීමේ දී පටලය ස්වයංක්‍රීයව හෝ ක්‍රියාකරවන්නෙකු විසින් ඉවත් කරන අතර පාරාන්ධ බෑගයක් තුළ එය බහාලනු ලැබේ. සැකසුම් යන්ත්‍රය තුළට ඇතුළු කරන්නේ එයයි. සැකසුම් යාන්ත්‍රණය, අඛණ්ඩ රේඛාවක පටල එකට පුරුද්දා ක්‍රියාත්මක වන අඛණ්ඩ පදනමක් මත ධාවනය වේ. සියලු සැකසුම් පියවර තනි සැකසුම් යන්ත්‍රයක් තුළදී ස්වයංක්‍රීයව පාලනය කරන ලද කාල, උෂ්ණත්ව හා ප්‍රතිකාරක නැවත පිරවුම් ශීඝ්‍රතාවයක්ද සමඟ සිදු කෙරේ. පටලය හෝ මුද්‍රණය එළියට මතු වන්නේ සේදීමෙන් අනතුරුව වියළීමටද ලක්වීමෙන් පසුව වන අතර අතින් කැපීමට හැකි අයුරිනි. වත්මන ඇතැම් පටල හා මුද්‍රණ ස්වයංක්‍රීයව කැපීම සිදුවේ. නමුත් ඉන් සමහරක දී රාමුවේ මධ්‍යයෙන් දළ සේයා පටල කැපී යයි. මෙය හේතුව ලෙස දැක්විය හැක්කේ පටල අතර හිඩැස ඉතා පටු වීම හෝ ඡායාරූපය අඩු ආලෝකයේ දී ගැනීම හේතුවෙන් පටල කෙළවර තියුණු නොවීමයි.
ගයා, ඉන්දියාව
ගයා යනු ඉන්දියාවේ බිහාර් ප්‍රාන්තයේ දකුණු පෙදෙසෙහි පිහිටි ඓතිහාසික වැදගත්කමක් සහිත ප්‍රධාන සංචාරක ආකර්ෂණස්ථානයකි. ගයාව පිහිටියේ බිහාරයේ අගනගරය වන පැට්නාවට 116 km පමණ දකුණට වන්නට ය. මෙය එම ප්‍රාන්තයේ දෙවන විශාලතම නගරය වන අතර, 470,839ක ජනගහනයකින් යුක්ත ය. එසේම මෙය ගයා දිස්ත්‍රික්කයේ සහ මගධ් මණ්ඩලයේ මූලස්ථානය ද වේ. නගර පැති තුනකින් කුඩා කඳුගැට ත්‍රිත්වයක් මඟින් (මංග්ලා-ගෞරි, ශෘංග-ස්ථාන්, රාම්-ශිලා, සහ බ්‍රහ්මයෝනී) වටවී ඇති අතර, එහි නැගෙනහිරින් ඵාල්ගු ගඟ ගලා බසියි.
ගයාව ජෛන, හින්දු, සහ බෞද්ධ යන ආගම් තුන සඳහාම වැදගත් ස්ථානයකි. ගයාව පිළිබඳ ඉන්දීය මහා වීරකාව්‍ය වන රාමායණය සහ මහාභාරතය තුළ සඳහන් ය. ඒ අනුව රාම, සීතා සහ ලක්ෂ්මණ සිය පියා වූ දශරථ වෙනුවෙන් පිඬු දානයක් ලබාදුන්නේ මෙහි දී ය එම නිසා මෙම ස්ථානය පිණ්ඩාදාන චාරිත්‍රය උදෙසා වැදගත් හින්දු වන්දනා ස්ථානයක් වේ. බුදුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත්වුණු බුද්ධ ගයාව පිහිටියේ ද මෙහි වන අතර, එය බුද්ධාගමේ එන ප්‍රධාන ශුද්ධ ස්ථාන සතරෙන් එකකි. බුද්ධ ගයාවෙහි පිහිටි මහාබෝධි විහාර සංකීර්ණය ලෝක උරුම අඩවියක් ද වේ.
දි ඇඩ්වෙන්චර් ඔෆ් චාල්ස් ඔගස්ටස් මිල්වර්ටන්
"දි ඇඩ්වෙන්චර් ඔෆ් චාල්ස් ඔගස්ටස් මිල්වර්ටන්" යනු සර් ආතර් කොනන් ඩොයිල් විසින් රචනා කළ ෂර්ලොක් හෝම්ස් කෙටි කථා 56 අතරින් එකකි. මෙය 1904දී ප්‍රකාශිත ද රිටර්න් ඔෆ් ෂර්ලොක් හෝම්ස් හි ඇතුළත් කථා 13න් එකකි. චාල්ස් ඔගස්ටස් මිල්වර්ටන් යනු අනුන්ගේ මුළු ජීවිතය ම විනාශ කරන පුද්ගලයෙකි. ෂර්ලොක් හෝම්ස් මෙම සිද්ධියට සම්බන්ධ වන්නේ ඔහු ලගට පැමිණි අනුග්‍රාහිකාවක් නිසා ය.ඇයගේ විවාහය කඩා කප්පල් කළ හැකි ඇයගේ පුද්ගලික ලිපි වගයක් චාල්ස් ලග තිබිණි. එම නිසා ඇය ෂර්ලොක් හෝම්ස්ගේ උපකාර පැතී ය.ඉතින් ෂර්ලොක් හෝම්ස් චාල්ස්ගේ නිවසට ගොස් ඒවා සොරකම් කිරීමට ගිය විට මුහුණ වෙස් වලාගත් ගැහැනියක් පැමිණ චාල්ස් මරා දැමීය.එයින් මෙම සිද්ධිය අවසන් වි ය
ඒජ් ඔෆ් එම්පයර්ස් (විදෘශ්‍ය ක්‍රීඩාව)
Age of Empires (AoE ලෙසින් කෙටියෙන් හඳුන්වන), යනු ඉතිහාසය පදනම් කරගත් යථාකාල  උපයඥාන පරිගනක ක්‍රීඩාවකි. මෙය 1997 දී මයික්‍රෝසොෆ්ට් විසින් ප්‍රකාශිතවූවකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:Age of Empires
දි ඇඩ්වෙන්චර් ඔෆ් බ්ලැක් පීටර්
"දි ඇඩ්වෙන්චර් ඔෆ් බ්ලැක් පීටර්" යනු සර් ආතර් කොනන් ඩොයිල්ගේ ෂර්ලොක් හෝම්ස් කථාවකි. මෙය ද රිටර්න් ඔෆ් ෂර්ලොක් හෝම්ස් හි ඇතුළත් වුවද, මුලින් එය 1904දී ස්ට්‍රෑන්ඩ් මැගසින් සහ කොලියර්'ස් යන සඟරාවන්හි ප්‍රකාශයට පත්කෙරිණි.
ශ්‍රී පාද මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය, හැටන්, ශ්‍රී ලංකා
හැටන් නගරයේ ඇති ප්‍රධානතම සිංහල පාසැල වන්නේ ශ්‍රී පාද මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයයි. මෙය මිශ්‍ර පාසැලක් වන අතර, ආරම්භයේ සිටම කීර්තිමත් පාසැලක් ලෙස පැවති අතර, කඳුකරයේ සිංහල භාෂාවෙන් අධ්‍යාපනය ලබන සිසුන් සඳහා මහඟු සේවයක් කරනු ලැබූ පාසැලක් වේ. පළමු වසරේ සිට උසස් පෙළ දක්වා පංති පවත්වනු ලබන අතර, උසස් පෙළ සඳහා ජීව විද්‍යා, ගණිත, කළමනාකරණ සහ කලා යන අංශ වලින් පංති පවත්වනු ලැබේ.
Coordinates|| 6°53′35.86″N, 80°35′58.07″E|| Sri Pada Central College (හැටන්)
චමින්ද මෙන්ඩිස්
මනිමෙල්දුර චමින්ද මෙන්ඩිස් (උපත 1968 දෙසැම්බර් 28) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ගාල්ලේ උපත ලද හිටපු ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු 1994 දී නවසීලන්තයට එරෙහිව මංගල තරගයේදී ශ්‍රී ලාංකිකයන් වෙනුවෙන් එක් එක්දින තරගයක් ක්‍රීඩා කළේය, එය ඔහුගේ එකම ජාත්‍යන්තර තරගය විය. ඔහු කෝල්ට්ස් ක්‍රිකට් සමාජය, බස්නාහිර පළාත, ශ්‍රී ලංකා A සහ ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් ද ක්‍රීඩා කළේය. 2018 නොවැම්බර් මාසයේදී ඔහු ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ජාතික තේරීම් මණ්ඩලයට නම් කරන ලදී.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1968 උපත්
පන්සල
දේවවාදී නොවන දර්ශන මත පදනම්වූ ආගම්වල ආගමික ස්ථාන පන්සල් නම්වේ.
ජෛනාගම
ප්‍රවර්ගය:පන්සල්
ශ්‍රී ලංකාව තුල වැඩිහිටියන්ට සැලකීම
ශ්‍රී ලංකාව තුල වැඩිහිටියන්ට සැලකීම යන මෙම ලිපිය මගින් වර්තමානයේදී ශ්‍රී ලංකාව තුලදී වැඩිහිටියන්ට උපස්ථානය, සුරැකීම, ආදිය සිදුකෙරෙන අයුරු සලකා බැලෙයි. එලෙසින්ම 1972 ට පෙර ලංකාව ලෙසින් හැඳින්වුනු කල මෙම රට තුල ඔවුනට සැලකිලි දැක්වූ ආකාරයද විමසා බලනු ලැබෙයි. අනෙකුත් රටවල් වල මෙම කාර්යය ඉටු වන අයුර සමග සංසන්දනය කිරීමක්ද කරනු ලැබෙයි. බුදු දහමෙහි වැඩිහිටියන්ට සැලකූ අයුරු දැක්වෙන අයුරු, අපගේ පැරණි කවි, ජන කතා ආදියෙහි ඒ ගැන සඳහන් වන අයුරු ආදියද සලකනු ලැබෙයි.
සමාලෝචනය
දශක දෙකක් ගතවීමට පෙර, ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහනය තුල වැඩිහිටියන් ප්‍රතිශතය, වර්තමානයෙහි එක්සත් ජනපදය හෝ ජපානය හෝ තුල පවතින තත්වයට පත්වනු ඇත. එනමුදු ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය හා සංසන්දනයෙහිදී ශ්‍රී ලංකාවෙහි ආර්ථික සංවර්ධනය වේගය බෙහෙවින් අඩු මට්ටමක පවතිනු ඇත. සංවර්ධිත රටවල ඒක පුද්ගල ආදායම හා සම වීමට නම් ශ්‍රී ලංකාව තුල ආශ්චර්යමත් සංවර්ධනයක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට සිදු වෙයි. ඉමහත් වෙනස්කම් සිදුනොවන්නේ නම් මහත්වූ ගැටළු සමුදායකට හෝ සමහරවිටෙක අර්බුදයකට මුහුණදීමට ශ්‍රී ලංකාවට සිදුවිය හැක. ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව
සිංහල උපසර්ග
ලස්සන
= උපසර්ග = නාම පදයක හෝ ක්‍රියා පදයක අර්ථය අඩු කිරීමට, අර්ථය වැඩි කිරීමට හෝ අර්ථය වෙනස් කිරීම සඳහා වචනයේ මුලට එක් කරනු ලබන අක්ෂරයක් හෝ අක්ෂර කිහිපයක එකතුවකි. මේවා වර නොනැගෙන හෙවත් ව්‍යය නොවන බැවින් අව්‍යය පද ලෙස හැඳින්වේ. උපසර්ග ඒ හා බැඳෙන පදය සමග එක් කොට ම ලියනු ලැබේ. භාෂා කාර්යයන්හි දී බොහෝ උපසර්ග භාවිතයට ගැනේ. උපසර්ග යෙදීමෙන් පදවලට විවිධ අර්ථ ගැන්වීමට හැකි වේ.
විවිධ භාෂාවල උපසර්ග හැඳින්වීමට භාවිතා කරන නම් මෙසේ ය.
නිරුක්තිය
"උපසර්ග" (සංස්කෘත: उपसर्गाः) යන වචනය සංස්කෘත භාෂාවෙන් සිංහලයට පැමිණි තත්සම වචනයකි. සංස්කෘත ව්‍යාකරණයට අනුව,
"උපසමීපේ ඍජ්‍යතේ උච්චාර්ය්‍යතේ ක්‍රියාවාචකස්‍ය ශබ්දස්‍යොති උපසර්ගඃ" - ක්‍රියාවාචක ශබ්දයක පූර්වයෙන් යෙදී කියැවෙන ශබ්ද, උපසර්ගයි.
සිංහල භාෂාවේ උපසර්ග
සිංහල භාෂාවේ භාවිතා වන උපසර්ග ප්‍රධාන වශයෙන් වර්ග දෙකකි.
සිංහලයේ උපසර්ග (හෙළ උපසර්ග)
සිදත් සඟරාව නැමැති ග්‍රන්ථයට අනුව සිංහලයේ උපසර්ග 20 කි. මෙම උපසර්ග කාව්‍යකරණයේ දී හා තත්භව වචන සඳහා භාවිතා වේ.
කුමාරතුංග මුනිදාස මහතාගේ උපසර්ග
කුමාරතුංග මුනිදාස මහතා විසින් රචිත ව්‍යාකරණ විවරණයේ දී අති, උප, පි යන සිදත් සඟරාවේ සඳහන් උපසර්ග වෙනුවට වෙනත් උපසර්ග තුනක් හඳුන්වා දී ඇත
සංස්කෘතයෙන් ලද උපසර්ග (සකු උපසර්ග)
සිංහල භාෂා පඬිවරුන්ට අනුව සංස්කෘතයෙන් ලද උපසර්ග ද 20 කි. මේවා සංස්කෘතයෙන් ලැබුන ද අද වන විට සිංහලයේ බහුල ව භාවිතා වේ.
පාවහන්
පාවහන් යනු පයට පලදින පැළඳුමකි. මෙය ඉතා සරල සෙරප්පුවේ සිට ඉතා සංකීර්ණ බූට් සපත්තු දක්වා වර්ග කල හැක. සපත්තු උස හා මිටි අඩියකින් සමන්විත වේ.අඩි උස පාවහන් බටහිර සංස්කෘතිය තුල වැදගත් ස්ථානයක් ගනී. එය විලාසිතාවක් ලෙස සැලකේ. පාවහන් හං හා කෑන්වස් වලින් නිපදවයි. නමුත් ක්‍රීඩා සපත්තු රබර් වලින් නිපදවන අවස්ථා ඇත.
ඉතිහාසය
පාවහන් වල ආරම්භය දෑනට වසර 7000-8000 පෙර ඔරෙගන් හිදී සහ 1983 ඈමරිකාවදී සාෙයා ගන්නා ලදී. ෙකෙස් ෙහා පාවහන් නිපදවීම සදහා ෙයාදා ගන්නා දේවල් කල් නොපවතින නිසා පාවහන් වල ඉතිහාසය මීට වසර ගණනාවකට පෙර සිට පැවත එන බවට පිළිගැනීමක් ඈත. භෞතික මානව විද්‍යාඥ එරික් ට්‍රින්කෞස්ගේ අදහස පරිිදි පාවහන් පැවතුන බවට සාක්ෂි වසර 40000-26000 පෙරද හමුවී ඈත. මෙය අස්ථි වල ඝනකම හා පදයේ අස්ථි ගෙවීෙමහි අඩුවීම මගින් තහවුරු කල හැක. පාවහන් භාවිතා නොකල කාල සීමාවේදී පාදයේ අස්ථි වල වර්ධනයක් සිදුවී ඇතත් මෙම කාල සීමාව තුල එසේ වර්ධනයක් නාෙපෙන්වයි.
අඩිය
සපත්තුවෙහි යට කොටස අඩිය නමින් හදුන්වයි.
ඇතුල් අඩිය
ඇතුල් අඩිය යනු රෙදි සපත්තු අඩියකි. මෙය පාදය සපත්තුවෙහි ස්පර්ෂ වන ස්ථානයේ පිහිටයි. බාෙහෝ සපත්තු ඉවත් කල හැකි හා නැවත දැමිය හැකි ඇතුල් අඩියකින් යුක්තය. බාෙහෝ විට සුව පහසුව සදහා අතුල් අඩි කිහිපයක් සවිකරයි.
පිට අඩිය
පිට අඩිය යනු ඍජුවම පාෙළව සමග ගැටෙන කොටස්ය. ගැහැණු විලසිතා සපත්තු වල පිට අඩිය බාෙහා්විට හං වේ. සාමාන්‍ය ඇඳුම හො රැකියා සපත්තු වල පිට අඩිය ස්වාභාවික රබර් හෝ කෘත්‍රිම රබර් වලින් සදා ඇත. එක් කොටසකින් හෝ විවිධ ද්‍රව්‍යය වලින් සමන්විත කොටස් කීපයකින් සමන්විත විය හැක. බොහොවිට H පිටුපස කොටස කල්පැවත්ම සදහා රබර් වලින්ද, ඉදිරි කොටස විලසිතා සදහා හං වලින්ද සදයි. විශේෂ සපත්තු වලදී මෙය වෙනස්විය හැක. ක්‍රීඩා සපත්තු වල ඇණ සහිත පිට අඩිය ද නැතුම් සපත්තු සුමුදු පිට අඩිය ද සමන්විත වේ.
අඩිය
සපත්තුවෙහි පතුලෙ පිටුපස කොටසයි. විළුඹට ආධාරයක් පිණිස සාදා ඇත. බොහෝ විට අඩිය සාදා ඇති දේ වලින්ම සාදයි. විලාසිතා සදහා හා උස වැඩිකර පෙන්වීම සදහා උස අඩිද, සාමාන්‍ය භාවිතය සදහා මිටි අඩිද යොදා ගැනේ.
සපත්තුවේ උඩ කොටස
ඕනෑම සපත්තුවක උඩ කොටස සපත්තුව පයෙහි රදවා ගනීමට උපකාර කරයි. සරල සපත්තු වල උඩ කොටස බොහෝ විට කුඩා පටි කිහිපයකින් සමන්විත වේ. එහෙත් පිරිමි සපත්තු හො බූට් සපත්තු වල වඩා සංකීර්ණ උඩ කොටසක් ඇත.
විලාසිතා සපත්තු හා සාමාන්‍ය ගමන් සපත්තු
විලාසිත සපත්තු සුමට, අඩි උස, මිල අධික හං වලින් සදා ඇත. ලස්සන හැඩ වලින් යුක්ත වේ.සාමාන්ය ගමන් සපත්තු හං හො හං නොවන දේ වලින් සාදා ඇත. විශාල වශයෙන් ඇත.
සමහර විලාසිතා පුරුෂ හෝ ස්ත්‍රී පමණක් පළදී. විලාසිතා සපත්තු බොහොමයක් හං වලින් සාදා අති අතර පයෙහි උඩු කොටස ආවරණය කරත් පිටුපස කොටස ආවරණය නොකරයි(විළුඹ පෙදෙස ). මෙම පවහන් වල උඩ කොටස සාමන්යෙන් විවර නොකරයි, එහෙත් පටි සහිත පවහන්ද භාවිතයේ ඇත. උදා: කාන්තා පවහන් Sවිළුඹ අවරණය වන සපත්තුද වෙළදපලේ දැකිය හැක. විළුඹට ඉහල ප්‍රදේශය ආවරණය වන සපත්තු බූට් සපත්තු වශයෙන් හදුන්වයි. මෙම සපත්තු පටි සහ වෙනත් අධාරක වලින් පළදීම පහසු වීමට සාදා ඇත.
පිරිමි සපත්තු
පිරිමි සපත්තු එවා ආවරණය වෙන ආකාරයට වර්ග කල හැක:
ගැහැණු සපත්තු
ගැහැණු සපත්තු වර්ග ඉතා විශාල ප්‍රමානයක් ඇත. නැටුම් ආපත්තු,අඩි උස සපත්තු, ස්නීකර් සපත්තු මීට උදාහරණ වේ.
උස් අඩි පාවහන්
පාවහන් සංයුක්ත වන්නේ පරිස‍රයට එරෙහිව ආරක්ෂා වීමට සනීපාරක්ෂාවට හා අලංකරණයට පලඳින පාදයේ පළඳින පැලඳුමක් වශයෙනි. සෙරෙප්පු හා ෆ්ලිප් ෆොප් හැරුණු කොට අනෙක් පාවහන් හා පාදය අතර මේස් හා අනෙකුත් පැලඳුම් පළඳිනු ලැබේ. සාමාන්‍යයෙන් සපත්තු හා බූට්වල නව විලාසිතාවලදී පාවහන් සමහරක් විට ෆෙටිෂිෂම් (fetishism) සමඟ සම්බන්ධ වේ.
අස්ථි හා පේශ්‍ීන්හී විෂමතා නිවැරදි කිරීමේ සපත්තු
විකලාංග චිකිත්සාව සදහා යොදා ගැනේ.
වැඩට අදින සපත්තු
බර වඩ වලදී කකුල් ආරක්ෂා කිරීමට යොඩා ගනී. කරන රැකියාව අනුව වෙනස් විය හැක.
සාහිත්‍යය
සපත්තු බටහිර සුරංගනා කතා වල වැදගත් තනක් ගනී. සින්ඩෙරෙල්ලා, "විසර්ඩ් ඔෆ් ඔස්" ඇන්ඩ් රතු සපත්තු කතාව මීට උදාහරණ වේ.
Shoe companies
See the category shoe companies for a list of shoe companies.
දි ඇඩ්වෙන්චර් ඔෆ් ද ප්‍රයෝරි ස්කූල්
"දි ඇඩ්වෙන්චර් ඔෆ් ද ප්‍රයෝරි ස්කූල්" (සිංහල: ප්‍රයෝරි පාසලේ වික්‍රමය) යනු සර් ආතර් කොනන් ඩොයිල් රචිත ෂර්ලොක් හෝම්ස් කෙටි කථා 56න් එකකි. මෙය ඇතුළු කථා 13ක් ද රිටර්න් ඔෆ් ෂර්ලොක් හෝම්ස් හි අන්තර්ගත ය. ඩොයිල් සිය ප්‍රියතම හෝම්ස් කථා දොළහ අතර "දි ඇඩ්වෙන්චර් ඔෆ් ද ප්‍රයෝරි ස්කූල්" දහවැන්න යැයි සඳහන් කරයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ සාම්ප්‍රදායික බෞද්ධ අධ්‍යාපනය
ශ්‍රී ලාංකීය ඉතිහාසයේ විප්ලවීය යුගයක ආරම්භය සනිටුවහන් වන්නේ මහින්දාගමනයත් සමගය.මන්ද ශ්‍රී ලංකිකයෝ තමන්ගේ යැයි උරුමකම් කිව හැකි සංස්කෘතියක් කරා ගමන් අරඔනුයේ මහින්දාගමනයත් සමග මහඟු දායාද රැසක් ලැබීමත් සමගය.ලක්වැසියන් ලද අනගිතම දායාදය වන්නේ නිර්මල බුදු දහම ලංකාවට ලැබීමයි.එමෙන්ම ධාර්මික අර්ථ ක්‍රමයක්ද අක්‍ෂර මාලාවක්ද අධ්‍යාපන ක්‍රමයක්ද ශ්‍රී ලාංකිකයන්ට උරුම විය.
ශ්‍රී ලාංකිකයන් ලද අධ්‍යාපන ක්‍රමය වනාහි බෞද්ධ අධ්‍යාපන සම්ප්‍රදායයි.පුරාණ ලංකා වේ බෞද්ධ අධ්‍යාපනය මුලික වශයෙන්ම භික්‍ෂුන් වහන්සේලාගේ මුලිකත්වයෙන් සිදුවිය.එමෙන්ම එය සපුරා සමාජයට අදාල වුවක්ද විය.භික්‍ෂු සමාජය මුල්කොට පරමාදර්ශී උත්තර මිනිස් සමාජයක් බිහිකිරීම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මුලික අපේක්‍ෂාව විය.
මිහිඳු හිමියන්ගේ සපැමිණීමත් සමග දෙවනපෑත්ස් රජුවිසින් අලංකාර ලෙස ඉදිකරවන ලද මණ්ඩපයක මහා අරිට්ඨ තෙරණුවෝ උතුරු දෙසට මුහුණ ලා වැඩ සිටියහ.මහා මහින්ද තෙරණුවෝ දකුණු දෙසට අභිමුඛව වැඩ හුන්හ.උන්වහන්සේ වටා සැට අටක් මහ තෙරවරුන් වැඩ සිටියහ. දෙවනපෑතිස් රජුගේ කණිටු සොහොයුරු මත්තාභය නම් තෙරණුවන් ඇතුළු පන්සීයක් පමන භික්‍ෂු පිරිස ධර්මාසනයෙහි වැඩහුන් අරිට්ඨ ‍තෙරුන් විසින් විනය ප්‍රකාශ කල විට එය වණපොත් කොට උගෙන යළි ප්‍රකාශ කළ කළහ.මෙය ලාංකික බෞද්ධ ඉගෙනුම් ක්‍රියාවලියේ ආරම්භය විය. ඉන්පසුව මහා අරිට්ඨ,තිස්ස දත්ත,විශාරද කාලසුමන,දීඝ සහ දීඝසුමන,නාග,බුද්ධරක්‍ඛිත,තිස්ස දේව,සුමන,චුලනාග යන තෙරවරුන්ද රුහුණේ උපත ලද ධම්මපාලිත තෙරුන් සහ උන්වහන්සේගේ ශිෂ්‍ය ත්‍රිපිටකධර ඛේම තෙරුන්ද හෙළදිව දී ධර්ම විනය හා බුදු දහමත්,‍බෞද්ධ අධ්‍යාපනයත්ලක්බිමෙහි ස්ථාපිත කිරීමට කැපවී ක්‍රියා කලහ.මේ පිළිබඳව නිකාය සංග්‍රහයෙහිසහ සමන්ත පාසාදිකාව ඇතුළු ග්‍රන්ථයන්හි සඳහන් වේ.එම ආචාර්ය පරම්පරාවන්ගෙන් අඛණ්ඩව පැවත ආ භාණක පරම්පරාවන් විසින් හෙළදිව ජනතාවට ධර්මය උගන්වමින් බෞද්ධ අධ්‍යාපනය පුළුල් ලෙස සංවර්ධනයට පත් කිරීමට ශක්තිමත් ලෙස උරදෙමින් ඉදිරියට පවත්වාගෙන එනු ලැබිණි.
ලක්දිව භික්‍ෂු පර්ෂදය වර්ධනය වීමත් සමග දේශීය ‍බෞද්ධ අධ්‍යාපන සම්ප්‍රදායද සංවර්ධනය වෙමින් චිරස්ථායි බවට පත්විය.ථුපාරාමය නිමවා පුජා කරන විට ලක්දිව පැවිදිව සිටි භික්‍ෂු පිරිස තිස්දහසක් වු බව මහා වංශය සඳහන් කරයි.තථාගතයන් වහන්සේගේ ප්‍රථම දේශනාවේ සිට පශ්චිම බුද්ධ වචනය දක්වා මුළු මහත් බුද්ධ දේශිතය අක්‍ෂර,පද,ග්‍රන්ථ,පරිපුච්ඡා, වශයෙන් සහ සංඛ්‍යා සහිතව වළගම්බා රජු සමය දක්වා ලාංකීය භික්‍ෂුන් විසින් කටවහරින් රැගෙන ආහ.මෙය ඉතා සංවිධානාත්මකව සිදු වුවකි.ප්‍රථම ධර්ම සංඝායනාවේ ධර්ම විනය දෙකෙහි ආරක්ෂාව සඳහා ඒවායේ වගකීම ප්‍රධාන පෙළේ භික්‍ෂු පරම්පරාවන් වෙත භාර විය.ඒවා හැදෑරීම මුල් කොට ගෙන භාණකපරම්පරාවන් ගොඩ නැගුනු බව පැහැදිලිය.ත්‍රිපිටක ධර්මය දිගු කලක් කටවහරින් සුරක්‍ෂිත කරගත් මේ "භාණකයෝ" බෞද්ධ අධ්‍යාපන කාර්යය නොකඩවා පවත්වාගෙන එන ලදහ.මෙකී භාණකයෝ තම තමන් වෙත සිටි ශිෂ්‍ය පරම්පරාවන්ට සහ තමන්වෙත හුදකලාව එළඹි ශිෂ්‍යයන්ටද ධර්ම හා විනය උගන්වමින් අධ්‍යාපන කාර්යයෙහි ලා ඉමහත් කැපවීමෙන් ක්‍රියාකරමින්බුදු දහමෙහි ලා ලක්වැසියන් දැනුවත් කිරීමේ උදාර කර්තව්‍යයට උරදී ක්‍රියා කල බව පැහැදිලිය.
ලක්දිව බෞද්ධ අධ්‍යාපන සම්ප්‍රදාය බෞද්ධ භික්‍ෂුව කේන්‍ද්‍රකොටගෙන සංවර්ධනයට පත්වු අතර රජවරු සහ සාමාන්‍ය ජනයාද භික්‍ෂුන් වහන්සේ වෙතින් ධර්මාධ්‍යාපනය ලද බව සඳහන් වේ.
ඉගෙනුම් ක්‍රියාවලිය
අතීතයේ පැවති ඉගෙනුම් ක්‍රියාවලිය සමස්ථයක් ලෙස හඳුන්වා ඇත්තේ ග්‍රන්ථකරණය ලෙසය.එය ග්‍රන්ථ ධුරයට අදාළ මුලික කාර්ය භාරය විය.ඒ බව විසුද්ධි මාර්ගයෙහි මෙසේ විස්තර කර ඇත.ඒ අනුව ධර්මය වනපොත් කිරීම,වනපොත් කළ කොටස් සාමුහිකව එකට සජඣායනා කිරීම අර්ථය ඉගෙනීම,ඒ පිළිබඳව නොතේරෙන තැන් ගුරු ඇසුරින් අසා දැන ගැන්ම අධ්‍යාපනයෙහි දැකිය හැකි මුලික ලක්ෂණ විය.ඉගෙනුම් කාර්යයෙහි ක්‍රම පද්ධතිය පිළිබඳව වැදගත් විස්තරයක් විසුද්ධි මාර්ගයෙහි පැහැදිලිව සඳහන්කර තිබේ.යමක් හැදෑරීමේදී ඒ පිළිබඳව පෙළ අක්‍ෂර ,පද ,ව්‍යාංජන, නිරුක්ති , නිර්වචන යන විචාර ක්‍රම යටතේ විමර්ශනයට ලක් කළ යුතු බව එහි දැක්වේ. විසුද්ධි මාර්ගයෙහි ඒඒ කරුණු සම්බන්ධව හැඳින්වීම්ද කර තිබේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි අධ්‍යාපන ව්‍යුහය
ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි අධ්‍යාපන ව්‍යුහය තුල ප්‍රධාන කොටස් තුනක් දැක ගත හැකිය.එනම්
ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය
ළමයකුට මුලින්ම ලැබෙන විධිමත් අධ්‍යාපනය ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනයයි.ශ්‍රී ලංකාවේ වර්තමානයේ මෙන්ම අතීතයේද ළමයකු අවුරැදු පහෙන්ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනයට ඇතුල් විය.ගුරු ගෙදරින් ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ලබා දෙන ලදී.ඉන්දියාව,ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවල මෙ‍ම ගුරු ගෙදර සංකල්පය ක්‍රියාත්මක විය.ගුරු ගෙදර පිහිටියේ ගුරුවරයාගේ නිවසෙහිය.ගුරු ගෙදර ගුරුවරයා ගමේ සිටින ප්‍රධානියා විය.පඬිවරයකු, බහුශ්‍රැතයකු , පවුල් පරම්පරාවෙන් ඉහළ පුද්ගලයකු විය.ළමුන් නේවාසිකව ඉගෙන ගත්හ.සෑම දෙමාපියකුම සිය දරුවා ගුරු ගෙදර නේවාසිකව ඉගෙනීමට බාර දෙන ලදී.ළමයකුට අවශ්‍ය විධිමත් ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ගුරු ගෙදරින් ලැබිණි.එමෙන්ම මීට සමගාමීව අවිධිමත් අධ්‍යාපනයක්ද ලැබිණි.එමගින් සාමාන්‍ය ජීවිතය සාර්ථක කර ගැනීමට අවශ්‍ය වුසදාචාරය , මිනිසත්කම ආදී ගුණාංග ද සාමාන්‍ය ජීවිතය සාර්ථක කර ගැනීමට අවශ්‍ය වු විවිධ කුසලතාවන්ද ලබාදෙන ලදී.මෙකී අවිධිමත් අධ්‍යාපනය ගුරු ගෙදර ගුරු මාතාව ‍නොහොත් ගුරුතුමාගේ භාර්යාව හරහා ලැබිණි. ශ්‍රී ලාංකීය ඓතිහාසික අනුරාධපුර ,පොළොන්නරු යුගවලදී ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනයට භාවිතා කළ පත පොත සොයා ගැනිමට නොලැබේ.මන්ද සතුරු ආක්‍රමණ නිසා විනාශයට පත් වු බැවිනි.නමුත් නුවර යුගයේ ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනයට භාවිතා කළ පත පොත රැසක් දැකගත හැකිය.එනම් යන කෘතීන්ය.ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනයේදී භක්‍ෂුන් මැදිහත් නොවීය.ගිහියන් ඊට මුල් විය.
ද්වීතියික අධ්‍යාපනය
ද්වීතියික අධ්‍යාපනය පිළිබඳව විමසා බලන කළ එය දෙආකාරයකට ලැබිණි.එනම්
පන්සල් පාසල
පන්සල් පාසල පන්සල ආශ්‍රිතව පවත්වාගෙන ගියේය.සෑම ගමකම පන්සල් පාසල් පැවතිනි.ඒ සෑම පන්සල් පාසලකටම අනන්‍ය වු ලක්ෂණ පැවතිණි.ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනයන් පසු කොටසක් පන්සල් පාසලට යොමු විය.එසේ යොමුවීමේ ප්‍රවනතාවය වැඩි වුයේ ශාස්ත්‍රීය මෙන්ම වෘත්තීය විෂයන්ද ඉගැන්වීය.ශාස්ත්‍රීය විෂයන් වුයේ අංක ගණිතය ,භූගෝල විද්‍යාව ,ඉතිහාසය නක්‍ෂත්‍රය ,සිංහල, පාලි ,සංස්කෘත භාෂා ,ඡන්දස් අලංකාරය.සෑම පන්සල් පාසලක්ම එකිනෙකට වෙනස් විය.එක් එක් ප්‍රදේශවලට ආවේණික සම්පත් මිනිස් ආකල්ප මත විෂය මාලාව සැකසිණි. මිනිස් ශ්‍රමය නිසි ලෙස ආර්ථිකයට හසුරුවන පැහැදිලි විෂය මාලාවක් පන්සල් සතු විය.වර්තමානයේ මෙන් උගතුන් අතර විරැකියාව හෝ උගතුන් මුල් වූ දාමරික ක්‍රියා එකල නොවූයේ මෙනිසාය.විමධ්‍යගත පන්සල් පාසල් ක්‍රමයක් විය.භික්‍ෂුව නොමිලේ අධ්‍යාපනයලබා දුනි.රජු පවා අධ්‍යාපනයට මැදිහත් නොවීය.රජවරු භික්‍ෂුවට අවශ්‍ය පහසුකම් සැපයූහ.ශාසනික අධ්‍යාපනයක් දක්නට ලැබුනි.තමන්ට සිවුපසය දුන් ගිහියන්ට කරනු ලබන ප්‍රත්‍යුපකාරයක් ලෙස අධ්‍යාපනය ක්‍රියාත්මක විය.
පවුල
ක්‍රමානුකුල විධිමත් අධ්‍යාපනයක් මෙමගින් නොලැබුනි.ශිල්ප ශ්‍රේණි/ගුරු කුල වශයෙන් සැකසී තිබිනි.ඔවුන් වෘත්තියක් පිළිබඳව කුසලතා තිබූ අයයි.බොහෝ පිරිස් පාසල මඟින් ලබාදුන් විධිමත් අධ්‍යාපනයෙන් පසුව පවුල මඟින් ලබාදුන් අවිධිමත් අධ්‍යාපනයට යොමු විය.ශාස්ත්‍රීය අංශයට යොමු වීමට අකමැති අය මීට යොමු විය.පවුල් ඒකකය තුල අධ්‍යාපනය ලැබීම සිදුවිය.
සෑම ගුරුකුලයක්ම වෘත්තිය දක්‍ෂතාවන් පිළිබිඹු කළ අය විය.සෑම ගුරුකුලයක් සතුවම ගුරු මුෂ්ටි තිබුනි.ගුරු මුෂ්ටි යනු ශිල්පීය රහස්ය.මෙම ශිල්පීය රහස් සිය වර්ගයට අයත් කුල පරම්පරාව් මතු ආරක්‍ෂාවටත් ,සිය ‍අනන්‍යතාවන් සුරැකීමටත් භාවිතා විය.රහස් මාරුවූයේ පියාගෙන් පුතාටය.ක්‍රමයෙන් කාලාන්තරයක් තිස්සේ කළ ක්‍රියාකාරකම් තුළින් ඉගෙනුම සිදුවිය.ඒ අතරම අවශ්‍ය න්‍යායික දැනුමද ලබාදෙන ලදී.මෙමගින් සිය වෘත්තිය පිළිබඳ හසල දැනුමක් ඇති පුද්ගලයකු බිහි විය.විවාහ වන වයසට පැමිණිකල පියා විසින් පුතාට සිය වෘත්තිය අදාල කාර්මික මෙවලම් භාරදෙනු ලැබීය.
මේ ආකාරයට සෑම ළමයකුටම ද්වීතියික අධ්‍යාපන අවස්ථාවේදී පන්සල් පාසලෙන් හෝ ශිල්ප ශ්‍රේණි තුලින් අනිවාර්ය ද්වීතියික අධ්‍යාපනයක් ලබා දෙන ලදී.
තෘතියික අධ්‍යාපනය
තෘතියික අධ්‍යාපනය මුළුමනින්ම වෙනස් විය.ශාස්ත්‍රීය හා වෘත්තිය අධ්‍යාපනය හැදෑරූ අය තව දුරටත් ඉහලට ඉගෙනීමට යොමු වූයේ නම් ඒ තෘතියික අධ්‍යාපනයයි.ලංකාවේ පෙර පැවති විශ්ව විද්‍යාල පිළිබඳ විවිධ දේශාටන වාර්තා මඟින් තොරතුරු ලැබේ.හියුංසාන් සහ ෆාහියන් දෙනමගෙ‍් වාර්තා මෙහිලා ප්‍රබල සා‍ක්‍ෂි සපයයි.ලංකාවේ ප්‍රධාන විශ්ව විද්‍යාල පද්ධති දෙකක් පැවතිනි. ථේරවාදී විශ්ව විද්‍යාල සම්ප්‍රදායික රටාවකට අනුගත විය.වේද ,නාට්‍ය ,නක්‍ෂත්‍රය ඉගැන්වීය.වඩා දියුණු වූයේ මහායාන සම්ප්‍රදායයි.අභයගිරිය,ජේතවනාරාමය මීට අයත්ය.ලෞකික ජීවිතයට අවශ්‍ය දැනුමද මෙම පද්ධතියෙන් ලබාදුනි. තරඟකාරීත්වය තුලින් මහායාන විශ්ව විද්‍යාල දියුණු විය.සංස්කෘතික ත්‍රිකෝණ කැණීම් මඟින්ද අභයගිරි විශ්ව විද්‍යාල භූමිය තුලින් කෘෂිකර්ම පීඨයක් ,ඉංජිනේරු පීඨයක් ,ගොවි බිමක් හමුවී ඇත. විශ්ව විද්‍යාලවල කාල සටහන් භික්‍ෂුවගේ දෛනික කාල සටහන අනුව සැකසිණි.එනම් අප රටේ එකල පැවති විශ්ව විද්‍යාල පිරිවෙන නමින්ද හැඳින්වීය.ලංකාවේ විශ්ව විද්‍යාල අරඹන විට යුරෝපයේ පවා විශ්ව විද්‍යාල බිහිව නොතිබිනි.විශේෂඥ ආයතන නමින්ද ආයතනයක් තිබුනි.මෙමඟින් පශ්චාත් උපාධියක් පිරිනැමුණි.දකුණු පලාතේ විශේෂයෙන් මෙම ආයතන පැවතුණි.තිස්ස මහා විහාරය, චිත්ත පබ්බත මීට උදාහරණ වේ. මේ ආකාරයට ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි අධ්‍යාපන ක්‍රමය තුලද පුද්ගලයකුට  පශ්චාත් උපාධියක් දක්වා ඉගෙනීමට අවස්ථාව තිබූ බව පැහැදිලිය.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බුද්ධාගම
ඩෙන්සිල් කොබ්බෑකඩුව
=
===================================
=====================================
=====
-
--
===
=============
====
========================== පොඩි එකාගෙ දුක..................මැඩුව දැනෙනව ඔබ නැති...................අඩුව ඩෙන්සිල්..................කොබ්බෑකඩුව...!.😢😢😢-(Y.W.B).
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ප්‍රවර්ගය:සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:මහනුවර ත්‍රිත්ව විදුහලේ ආදි සිසුවෝ ප්‍රවර්ගය:1940 උපත් ප්‍රවර්ගය:1992 මරණ
දි ඇඩ්වෙන්චර් ඔෆ් ද මිසිං ත්‍රී-ක්වාටර්
"දි ඇඩ්වෙන්චර් ඔෆ් ද මිසිං ත්‍රී-ක්වාටර්" යනු සර් ආතර් කොනන් ඩොයිල්ගේ ෂර්ලොක් හෝම්ස් කෙටි කථා 56 අතරින් එකකි. මෙය ඇතුළු කථා 13ක් ද රිටර්න් ඔෆ් ෂර්ලොක් හෝම්ස් හි අන්තර්ගත ‍ය. මුලින් මෙය 1904දී ද ස්ට්‍රෑන්ඩ් මැගසින් හි ප්‍රකාශයට පත්කෙරුණේ සිඩ්නි පැජට්ගේ සිතුවම් සමඟිනි.
මයිටොකොන්ඩ්‍රියා
මයිටොකොන්ඩ්‍රියා වනාහි සෛලීය ශ්වසනයෙන් සෛලයට අවැසි ශක්තිය හෙවත් ATP නිපදවන ඉන්ද්‍රිකාවකි. සෛල තුළ ජව පොළවල් සේ ද මෙය හැඳින්වේ.
මූල්‍යමය ආර්ථික විද්‍යාව
පුහුණු මඟින් ආමන්ත්‍රණය කරනු ලබන ප්‍රශ්ණ බොහෝවිට කාල අවිනිශ්චිත තාවය විකල්ප හා තොරතුරු යන රාමුවෙන් යුතුවේ.
වාර්තාමය ඡායාරූපකරණය
සාමාන්‍යයෙන් වාර්තාමය ඡායාරූප කරණය එක්තරා ආකාරයකට වෘත්තීය ඡායාරූප පත්‍රකලාවේදයේ එක් ආකාරයකි. නමුත් ඇතැම් විට ආධුනිකයින් හෝ ශිෂ්‍යයින් හෝ පවා මෙම ක්ෂේත්‍රයේ ක්‍රියාත්මක විය හැකිය. සාමාන්‍යයෙන් ඡායාරූප ලබාගන්නා තැනැත්තා උත්සාහ කරනුයේ කිසියම් වස්තුවක (බොහෝ විට මෙහිදී පුද්ගලයින්ගේ ඡායාරූප ලබාගැනේ). සත්‍ය ඉලක්ක ගත කරන ලද සහ අවංක ඡායාරූපයක් ඉදිරිපත් කිරීමටයි. සාමාන්‍යයෙන් ඡායාරූපයෙන් එය ලබාගත් තැනැත්තාගේ කිසියම් චින්තන පැතිකඩක් නිරූපණය කරයි. මෙවැනි ඡායාරූප ප්‍රකාශයට පත් කිරීම අරමුණු කොට ගෙන ලබා ගැනීම ප්‍රමුඛවෙයි. නමුත් ඇතැම් විට කලාගාර, ප්‍රදර්ශන හෝ වෙනත් පොදු අවස්ථාන්හිදි ඉදිරිපත් කිරීම සදහා පමණක් අරමුණු කොට ගෙන ලබා ගැනෙන අවස්ථාද පවතී. ඇතැම් විටෙක කිසියම් සංවිධානයක් හෝ ආයතනයක් එහි ක්‍රියාවලීන්හි වාර්තාමය ඡායාරූප ලබාගැනීම සිදු කරන නමුත් එම ඡායාරූප එම ආයතන වල පෞද්ගලික ලේඛනාගාර වෙත පමණක් යොමු කෙරේ.
මූල්‍යමය ආර්ථික විද්‍යාව
විෂය ගැටළු
ඉහත පරිදි විෂයපථය දක්වමින් මූල්‍ය ආර්ථික විද්‍යාව, කොටස් වෙළදපොල හා සමාගම් මූල්‍යමය වැනි මූල්‍ය වෙළෙදපොලවල් හා පහත දැක්වෙන විෂය ක්ෂේත්‍රයන්හි වැඩ සමඟ ගණුදෙනු කිරීමට ආධාර වනු ඇත.
අනාගතය කෙලෙසකවත් නිෂ්චිතව දැන නොගැනීම හේතුවෙන් මූල්‍ය ආර්ථික විද්‍යාවේ මූලික අවධානම සම්පත් බෙදාහැරීමේ අවිනිශ්චිත තාවයේ බලපෑම කෙරෙහි යොමුකරනු ලබයි.
මූල්‍යමය ආර්ථික විද්‍යාව පහත ප්‍රශ්ණ සඳහා පිළිතුරු සෙවීමට වෑයම් කරයි.
පරිගණක වක්ත්‍ර සජීවනය
පරිගණක වක්ත්‍ර සජීවනය යනු ප්‍රාථමික වශයෙන් පරිගණක චිත්‍රක හා බැඳි එක් ක්ෂේත්‍රයක් වන අතර එහි අඩංගු වන්නේ මානව හිසෙහි සහ මුහුණෙහි අනුරූ නිමැවීමෙහි හා සජීවනයෙහි  ආකෘති සහ ශිල්පක්‍රම වෙති. එහි විෂය ක්ෂේත්‍රය හා ප්‍රතිදාන ආකාරය හේතුවෙන් එය, මනෝවිද්‍යාවෙහි සිට සාම්ප්‍රදායික සජීවනය දක්වා පරාසය තුල පවතින වෙනත් බොහෝ විද්‍යාත්මක සහ කලාත්මක ක්ෂේත්‍රයන්ට ආශ්‍රිතව පවතියි. වාචික සහ අවාචික සන්නිවේදනයෙහිදී මිනිස් මුහුණෙහි වැදගත් බව නිසාවෙන් හා පරිගණක චිත්‍රක දෘඪාංගයන්හී සහ මෘදුකාංගයන්හී අභිවර්ධනයන් නිසාවෙන් පරිගණක වක්ත්‍ර සජීවනය කෙරෙහි සැලකිය යුතු තරම් විද්‍යාත්මක, තාක්ෂණික හා කලාත්මක සැලකිල්ලක් යොමුවී ඇත.
රූපජනනයෙහි සිට ත්‍රිමාන ආකෘතිකරණය සහ විදැහුම දක්වා දිගු පරාසයක විවිධ ශිල්පක්‍රම මාලාවක් පරිගණක වක්ත්‍ර සජීවනයට අයත් වෙයි. සජීවනකෘත වෘත්තාන්ත චිත්‍රපට හා පරිගණක ක්‍රීඩා විෂයයෙහි එහි භාවිතය චීරප්‍රකට හා ජනප්‍රිය වුවද  සන්නිවේදනය, අධ්‍යාපනය, විද්‍යාත්මක විලම්බනය, සහ  කාරක-පාදක පද්ධතීන් (නිදසුනක් ලෙසින්  සබැඳි පාරිභෝගික සේවා නියෝජකයන්) වැනි තවත් බොහෝ ක්ෂේත්‍රයන්හී එහි යෙදුම් පැතිර පවතියි.
ඉතිහාසය
අවුරුදු සිය ගණනක සිටම විද්‍යාත්මක අන්වේශණයට ලක් වු විෂයක් ලෙස මනුෂ්‍ය වස්ත්‍ර අභිනය හැදින්විය හැක. චක්ත්‍ර සංචලනය සහ අබිනය පිළිබද අධ්‍යනයක් ඇරඹු‍වේ ජෛව විද්‍යාත්මක දෘෂ්ටි කෝණයකිනි. 1640 දී පමණ සිදු කෙරැණු John Bulwer ගේ අධ්‍යනයන්ට පසුව චාල්ස් ඩාවින්ගේ කෘතියක් වන The Expressions of the Emotions in Men and Animals  යන කෘතිය චර්යාත්මක ජීව විද්‍යාවේ නුතන පර්යේෂණ වලට මහත් ඉවහලක් විය.
මෑතක දී වක්ක්‍ර සංචලනයන් විස්තර කිරිමට ගන්නා ලද වැදගත් උත්සහයක් ලෙස Facial Action Coding System (FACS) හැදින්විය හැක. Ekman සහ Friesen  විසින් 1978 දදී හදුන්වාදෙනු ලැබු FACS මුලික වක්ත්‍ර ක්‍රියා ඒකක 64 නිර්වචනය කරයි. මෙම ක්‍රියා ඒකක අතුරින් ප්‍රධාන කොටසක නිරැපණය කරන්නේ ඇස් බැමි ඉහල දැම්ම, ඇස් ගැසීමේ දී, කතා කිරිමේ දී වක්ත්‍ර පේශින්ගේ මුලික සංචලනයන්ය. ක්‍රියා ඒකකයන්ගේ 8 ක් වෙන් වී ඇත්තේ දැඩි, ත්‍රිමාන, හිසෙහි සංචලනයන්ටය. එනම් දකුණට සහ වමට හිස කැරකවි‍ම සහ ඇඹරවීම හා උඩ පහළ, ඉදිරියට සහ පසුපසට චලනය කිරිම, කෘතිම මුහුණු වල සංචලනයන් විස්තර කිරිමට සහ වක්ත්‍ර ක්‍රියාන් ගැන විමසිලිමත් වීමට FACS සාර්ථකව යොදා ඇත.
පර්ඝනක මුල වක්ත්‍ර අභිනය ආදර්ශනය සහ සජීවනයට නුපුරැදු වෑයමක් නොවේ. 1970 ගණන් වල මුල සිටම පාහේ පරිගණක මුල වක්ත්‍ර අභිනය නිරෑපණය සිදු විය. ප්‍රථම ත්‍රිමාන වක්ත්‍ර සජීවනය නිර්මාණය කරනු ලැබුවේ 1972 දී Parke විසිනි. 1973 දී Gillenson විසින් ඉරි මගින් අදින ලද වක්ත්‍ර අනුරෑ එක්ලස් කොට සංස්කරණය කිරිමේ පද්ධතියක් සොයා ගන්නා ලදි. 1974 දී Parke විසින් පරාචිතිකකරණය වු ත්‍රිමාන වක්ත්‍ර අකෘතියක් වැඩි දියුණු කරන ලදි.
චිත්‍රපට වල විදග්ධතාව ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වුයේ 2000 වස‍රින් පසුවය.The matrix Reloaded and Matrix Revolutions යන චිත්‍රපටයන්හි මුහුණෙහි සැම ස්ථානයකම වක්ත්‍ර සංචලනය තාත්වික ලෙස ග්‍රහණය කර ගැනීම සදහා අධි තාක්ෂණික කැමරා කිහිපයක් මගින් ඝනත්වයෙන් ඉහල ප්‍රකාශ ප්‍රවාහයක් යොදා ගැනිනි. Polar Express චිත්‍රපටයෙහි එවැනි ලකුණු 150 ක් පමණ ග්‍රහණය කර ගැනීම සදහා විශාල Vicon පද්ධතියක් යොද ගෙන ඇත. මෙම පද්ධතින් ස්වයංක්‍රිය වුව ද දත්ත පරිහරණය කල හැකි මට්ටමක ගෙන ඒමට විශාල හස්තිය වැයමක් දැරිය යුත= වේ. වක්ත්‍ර සජීවිකරණයේ තවත් සන්ධිස්ථානයක් ලෙස Lord of the Rings දැක්විය හැක. මෙහිදි චරිතයට විශේෂිත වු හැඩතල මුලික කර ගත් පද්ධතියක් වැඩි දියුණු කොට ගෙන තිබිණි. Mark පුරො‍්ගාමිත්වයෙන් විනෝදාත්මක වක්ත්‍ර සජීවනයේ FACS භාවිතය ඇරඹුනු අතර FACS මුලික පද්ධතින් යොදා ගෙන  Monster House, Kinkong වැනි චිත්‍රපට නිශ්පාදනය විය.
ද්වීමාන සජීවනය
නිශ්චල ඡායාරූපකරණයෙහි හා සදෘශ්‍ය පටිපාටින්හී රූපයන් ඇතුළු රූප මත රූපාන්තරණය සිදු කෙරුම ද්වීමාන වක්ත්‍ර සජීවනය සාමාන්‍යයෙන් පාදක කර ගනියි. රූප මත රූපජනනය කෙරුම වනාහී නිශ්චල රූප යුගලයක් අතරතුර හෝ සදෘශ්‍ය පටිපාටීන් වෙතින් වූ රූප රාමු අතරතුර හෝ අතරමැදි සංක්‍රාන්තිමය රූපයන් නිමැවීම සඳහා අවකාශ සලසන ශිල්පක්‍රමයකි. මෙම රූපජනන ශිල්පක්‍රම සාමාන්‍යයෙන් සමන්විත වන්නේ ඉලක්ක රූප පෙලගස්වන්නාවූ ජ්‍යාමිතික විරූපණ ශිල්පක්‍රම සංයුක්තයකින් සහ, රූප වයනයෙහි සුමුදු සංක්‍රාන්තිය නිමවන අතුරු-මලැයීමකිනි. මයිකල් ජැක්සන්ගේ "බ්ලැක් ඕ වයිට්" නමැති සදෘශ්‍යය තුල රූප විෂයයෙහි රූපජනනය කිරීම පිළිබඳ මුල් නිදසුනක් හමුවෙයි. ජීවවිද්‍යාත්මක සහ පරිගණනමය අධ්‍යයනය පිළිබඳ එම්අයිටී කේන්ද්‍රයෙහි සේවය කල එසාට් සහ පොගියෝ විසින්  1997 දී මයික්ටෝක් නම් පද්ධතියක් නිර්මාණය කල අතර එය විසින් රූපාණු නිරූපණය කරමින් රූප වල ප්‍රධාන රාමු  අතර රූපජනනය සිදුකරන්නේ කථන සජීවනය තැනීමටයි.
රූප මගින් සජීවනය සිදු කිරීමෙහි තවත් අයුරක් සමන්විත වන්නේ සදෘශ්‍යයකින් අත්පත් කරගත් පටිපාටි එකිනෙක සංදාමායනය කිරීමෙනි.