රුසියානු_ඉතිහාසය
නැපෝලියන් අාක්‍රමණය
බ්‍රිතාන්‍යය වෙලඳ කටයුතු අවහිර කිරීමේ වැඩපිළිවෙලට [Continental Plan] තවදුරටත් සහාය නොදීමට 1811 දී පළමුවන ඇලෙක්සැන්ඩර් සාර් තැන ගත් තීරණය නිසා තවදුරටත් රුසියාවේ මිත්‍රත්වයක් (හෝ අවම වශයෙන් මධ්‍යස්ථ භාවය) පැතීමට නැපෝලියන්ට කිසිදු පදනමක් නොතිබිණ. සිය උපදේශකයන්ගේ විරුද්ධත්වය නොතකාම ආක්‍රමණයක් දියත් කිරීමට ඔහු තීරණය කලේ එබැවිනි. රුසියාවේ දැවන්ත භූගෝලි‍ය පරිමාණය හේතුවෙන් සැපයුම් අසීරු වනු ඇති බවට පැරිසියේ ඇතැම්හු බිය පල කලහ. එහෙත් බටහිර දේශසීමා අසල ස්ථානගත කොට සිටි ප්‍රධාන රුසියානු බල ඇණිය ගිම්හාන සමයේ එකවර වටලා විනාශ කිරීම මඟින් රට අභ්‍යන්තරයේ අසීරු සටන් පිටුදැකිය හැකි වනු ඇති බව නැපෝලියන් කල්පනා කලේය. අධි අවදානම් උපකල්පන මත තීරණ වලට එලැඹීම ඔහුගේ යුද ව්‍යාපාරයේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයයි. 1812 ජුනි 24 දා භටයන් 685,000 ක හා යුද අසුන් 180,000 ක ප්‍රංශ හමුදාවක් පෙරටු කොටගෙන නේමන් ගඟ අසලින් දේශසීමාව තරණය කල නැපෝලියන් රුසියාව තුලට කඩා වැදුනේය. කාල තුවක්කු 700ක, වෙඩි බෙහෙත් රාත්තල් නවලක්ෂයක හා උණ්ඩ පණස් ලක්ෂයක සංචිතයක් ඔවුන් සතුව තිබුණි. එය එතෙක් ඉතිහාසයේ රැස් කොට තිබූ විශාලතම බල ඇණියයි. ‘දෙවන පෝලන්ත යුද්ධය’ [Second Polish War] ලෙස නම් කල මෙම ආක්‍රමණයේ මුඛ්‍ය පරමාර්ථය ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කෙරුනේ රුසියාව විසින් ඈඳාගත් පැරණි පෝලන්ත-ලිතුවේනියා පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ භූමිය මත ස්වාධීන පෝලන්තයක් බිහි කිරීමය. පෝලන්තය හා රුසියාව අතර ඓතිහාසික සතුරු කම මුවහත් කිරීම තුලින් තම යුද්ධය සඳහා පෝල් වරුන්ගේ සහාය ලබා ගැනීමට නැපෝලියන් සමත් විය. විශාල සතුරු හමුදාවක් නේමන් ගඟ තරණය කොට ඇති බව ලිතුවේනියාවේ පිහිටි රුසියානු බටහිර මූලස්ථානයට වාර්තා වූයේ පසුවදාය. සටනකට තම හමුදාව සූදානම් තත්වයක පසු නුවූ හෙයින් සතුරාට ප්‍රයෝජනවත් විය හැකි සෑම දෙයක්ම විනාශ කරමින් නැගෙනහිරට පසුබසින ලෙස රුසියානු අණදෙන නිලධාරී බර්ක්ලේ ද ටොලී ජනරාල් තැන නියම කලේය. හේ සාර්ට සේවය කල ප්‍රසියානුවෙකි. විශාල ආක්‍රමණික හමුදාවකට ඇති විශාලතම අහියෝගය කාලයත් සමඟ තම සටන් ශක්තිය අවත්වාගෙන යාම බව දත් ටොලී ජනරාල් තැනගේ උපාය වූයේ සතුරා හෙම්බත් වූ පසු පහර දීමය. සිවුදිනකට පසු ලිතුවේනියාවේ විල්නියස් අගනුවර ඇතුල්වූ නපෝලියන් දුටුවේ රුසියානුවන් නගරය විනාශ කොට පසුබැස ගොස් ඇති බවයි. යුද්ධයේ මෙම අදියරයේදී සාර්ගේ සාම ආයාචනයක් අපේක්ෂාවෙන් සිටි හේ මේ හේතුවෙන් පුදුමයටත් අමනාපයත් පත් විය. අනතුරුව ඔහු මින්ස්ක් නගරය බලා ගමන් ඇරඹුයේ රොසානා හා ඕර්ෂා යන ස්ථාන වලින් ද්නීපර් නදිය තරණය කොට මොස්කොව්-ස්මෝලෙන්ස් මාර්ගය අත්පත් කොටගනිමින් පසුබසිමින් සිටි රුසියානු හමුදාව කොටු කොට ගැනීමෙහිලා අටියෙනි. එතැකින් යුද්ධය අවසන් වනු ඇතැයි හේ සිතීය. පෞරාණීක ස්මෝලෙන්ස්ක් නගරය විනාශ නොවනු වස් තදාසන්න ප්‍රදේශ වලදී සටන් කිරීමට නැපෝලියන් කල්පනා කලේය. තම හමුදාවට සැපයුම් මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස නගරය යොදාගැනීමේ අපේක්ෂාවක් ඔහු තුල තිබිණ. එහෙත් අගෝස්තු මැදදී ද්නීපර් ඉවුරු වලට ලඟා වූ ඔහු දුටුවේ රුසියානුවන් නගරය තුලට වැදී ඒ වටා දැඩි රැකවල් යොදා ඇති බවයි. කෝපවූ නැපෝලියන් නගරයට කාලතුවක්කු වලින් පහර දුන්නේය. නගරය මුළුමනින්ම විනාශ වුවද ඒ අතර තුර රුසියානුවෝ නිරුප්‍රදිතව පසු බැස ගියහ. සතුරා කොටුකොට විනාශ කිරිමේ හා සැපයුම් ඩිපෝවක් ලෙස නගරය යොදා ගැනීමේ ප්‍රංශ අපේක්ෂා සුන්විය. නැපෝලියන් හමුවේ ඉතිරි වූයේ ඉමක් නොපෙනෙන සතුරු භූමිය තුලට හඹායාමේ විකල්පය පමණි. මෙ අතර දිගින් දිගටම පසු බැසීමේ බර්ක්ලේ ඩි ටොලී ජනරාල් තැනගේ උපායට ක්‍රෙම්ලිනයෙන් මෙන්ම හමුදාවේ පහල ශ්‍රේණි වලින්ද නැඟුනේ දැඩි විරෝධයකි. ප්‍රසියානු ජනරාල් වරයා බිය සුල්ලෙක් බවට මහජනයා අතරද කට කථා පැතිරිණ. රුසියානු ප්‍රභූවරු ඩි ටොලී නැපෝලියන්ගේ එජන්තයකු විය හැකි බවට සැක පහල කලේ ප්‍රසියානුවෙක් වූ නිසා බව පෙනේ. මෙ තත්වය යටතේ බටහිර පෙරමුණේ අණදෙන නිලධාරී ලෙස තුර්කි රුසියානු යුද්ධයේ ඉමහත් දස්කම් පෑ කීර්තිමත් සෙනෙවියකු වූ මිහයිල් කුටුසොව් පත් කිරීමට ඇලෙක්සැන්ඩර් සාර් තුමා තීරණය කලේය. දැවැන්ත සිරුරකින් හා තුවාල කැලැල් ගහන මුහුනකින් යුත් කුටුසොව් නිර්භීත සටන්කාමියෙකු ලෙස ප්‍රසිද්ධය. සතුරා මොස්කොව් නුවරට ඉතා ආසන්නව සිටි බැවින් තවදුරටත් පසුබැසීමට ඉඩක් නොමැති බව දුටු කුටුසොව් ප්‍රතිප්‍රහාරය සඳහා තොරාගත්තේ අගනුවර ආසන්නයේ වූ බොරෝඩිනෝ නැමති ගම්මානයයි. ලහි ලහියේ ඉදි කෙරුන ආරක්ෂක සීමා තුල බැටෑලියන 164ක්, කොසෑක් රෙජිමේන්තු 20ක් හා කාලතුවක්කු 600ක් ස්ථානගත කිරීමට කුටුසොව් නියම කලේය. සතුරා සමඟ සෘජු ගැටුමක් සඳහා නැපෝලියන් තුල වූ අපේක්ෂාව මල්පල දරමින් 1812 සැප්තැම්බර් 07 දා උදෑසන බොරොඩිනෝ උස්බිම් වලදී දෙපාර්ශ්වය අතර දැවැන්ත සටන් ඇවිලී ගියේය. කොලාචා ඉවුරු මත සිට රුසියානුවෝ දැඩි ලෙස ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ල කලහ. ජනරාල් මත්වේයි ප්ලැටොව් කුමාරයාගේ කොසෑක් බල ඇණි සතුරාට පසුපසින් පහර දී ඉමහත් අලාභ හානි කල අතර මේ හේතුව නිසා ප්‍රංශ පෙරමුණ ව්‍යාකූල විය. අහිමි වූ භූමිය යලි අත්පත් කොට ගැනීමට හැකිවුවද අහිමි වූ අව්ස්ථා යලි ලබා ගැනීම අපහසු බව නැපෝලියන් ප්‍රකාශ කලේ මේ සටනින් පසුවයි. අනපේක්ෂිත කොසෑක් ප්‍රහාරය ඔහුගේ සැලැස්ම අවුල් කලේය. පෙරමුණු රක්ෂක සීමාවේ ඇවිලුන දරුණු සටන් මැද සිය ප්‍රධාන හමුදාව නැවතත් පසු පසට ගැනීමට සවස්වන විට කුටුසොව් තීරණය කලේය. එහෙත් තම ශරීරාක්ෂක ඒකකය මෙන්ම පෞද්ගලික සංචිතයද වූ රාජකීය ආරක්ෂක බලකාය (Imperial Guard) කොසෑකයන් හා සටනට යෙදවීමට නැපෝලියන් මැලිවිය. මෙහි ප්‍රථිඵලය වූයේ කුටුසොව්ගේ ප්‍රධාන හමුදාව වැටලීමට තිබූ අවසන් අවස්ථාව ඔහුට අහිමි වීමයි. මොස්කොව් නුවර අත්පත් කොරට ගැනීමෙන් තොරව සතුරාගේ ධෛර්යය බිඳ දැමීමට නොහැකි යයි යන නිගමනයට ඔහු මෙ වන විට එලැබ සිටි බව පෙනේ. රැය එලැඹෙන විට රුසියානුවෝ පෙරමුණ අතහැර නැවතත් අතුරුදන්ව සිටියහ. සාම යෝජනා අතැති සාර්ගේ නියෝජිතයන් විසින් තමා පිළිගනු ඇතැයි යන අපේක්ෂාවෙන් සැප්තැම්බර් 12 දා සිය හමුදාව සමඟ ජයග්‍රාහී ලෙස මොස්කොව් නුවරට ඇතුළු වූ නැපෝලියන් පුදුමයට පත්වූයේ රුසියානුවන් විසින් නගරය අත හැරදමා ඇති බව දැකීමෙනි. නගර වැසියන්ගෙන් බහුතර හමුදාව සමඟ පසුබැස ගොස් සිටි අතර සාර්ගේ සේවයේ සිටි විදේශිකයෝ කිහිපදෙනෙක් පමණක් ක්‍රෙම්ලිනයේ රැදී සිටියෝය. එදා රෑ නගරයේ මහ ගින්නක් ඇතිවිය. ගිණි නිවන උපකරන අක්‍රිය කොට තිබූ බැවින් මෙය කඩාකප්පල් කාරී ක්‍රියාවක් ලෙස සලකන ලදී. ගින්නෙන් නගරයෙන් පහෙන් හතරක් දැවී යාම නිසා හෙම්බත්ව සිටි ප්‍රංශ හමුදාවට සැපයුම් ලබා ගැනීමට තිබූ සියළු අවස්ථා අවහිර විය. තත්වය වඩාත් උග්‍ර වූයේ ඔක්තෝබරයේ හිම වැටීම ඇරබීමත් සමඟයි. දණක් උසට හිම ගොඩගැසීම නිසා ගනාගනමනය අසිරු වූ අතර සෙබළු දිවි රැකගත්තේ තම අසුන් මරා අනුභව කිරීමෙනි. එහෙත් හිමාංකයෙන් සෘණ තිහක් තරම් පහල සීතලෙන් ගැලවීවීමට මඟක් නොතිබිණ. එය බටහිර යුරෝපයේ කිසිදා අත්නුදුටු දේශගුණයකි. රුසියාවේ සදාකාලික මිතුරා වූ සිසිර සෘතුව ඇගෙ පිහිටට ආවාය. මේ තත්වය යටතේ තවදුරටත් රුසියානු සාම නියෝජිතයන්ගේ පැමිණිම අපේක්ෂාවෙන් පසුවීම නිශ්හල බව වටහාගත් නැපෝලියන් මොස්කොව් අතහැර දමා නිරිත දිග දිශාව ඔස්සේ පසුබැසීමට ඔක්තෝබර් මැදදී හමුදාවට අණ කලේය. සටන අවසන් කිරීමට ඔහු වඩාත් උත්සුක වූයේ පැරිසියේ තමාට එරෙහි කුමන්ත්‍රණයක් සිදුව ඇති බවට ලද තොරතුරක් හේතුවෙනි. එය අතිශය අසීරු පසු බැස්මක් විය. අසුන් සියළු දෙනා ආහාරයට ගෙන සිටි හෙයින් කාලතුවක්කු හා අතහැර දැමීමට සිදුව තිබිණ. හාමතින් හා සීතලින් හෙම්බත්ව හිමේ එරෙමින් ගමන් කල ප්‍රංශ සොල්දාදුවන්ට දැන් නිතර නිතර පහර දුන් කොසෑක් අසරු හමුදා හා පාටිසන් වරු (සැඟවී සටන් කරන දේශප්‍රේමීන්) දැවැන්ත අලාභ හානි සිදු කලහ. සැපයුම් අත්‍යාවශ්යව සිටි නැපෝලියන්ගේ සැලැස්ම වූයේ තමා පැමිණි දැවී පිලිස්සී ගිය මොස්කොව් ස්මෝලෙන්ස් මාර්ගය මඟ හැර මධ්‍යම රුසියාව ඔස්සේ පසු බැසීමය. එහෙත් ඔක්තෝබර් 24 කුටුසොව් ගේ හමුදා දා නිරිත දිගින් යලි පහර දීම නිසා පැරණි මාර්ගයට යොමු වීමට ඔහුට සිදු විය. උපාය මාර්ගික වශයෙන් ප්‍රංශ හමුදාවට මෙ ඉමහත් විනාශයකි. දෙසතියකට පසු ඉමහත් අසීරුවෙන් ස්මෝලෙන්ස් කරා ලඟා වුවද කොසෑක් අසරු හමුදා නගරය අවට සැරිසැරූ හෙයින් එහි රැදී සිටීම අවදානම් බව නැපෝලියන්ට හැඟිණ. මින්ස්ක් කරා පසු බැසීමට ඔහු අදහස් කලේ එහෙයිනි. එහෙත් බෙරෙසිනා නදිය තරණය කිරීමේදී ලුහු බැඳ ආ රුසියානුවෝ නැවත පහර දුන්හ. මෙම සටනේදී ප්‍රංශ සෙබළුන් දස දහසක් කොසෑක් අසරුවන් අතින් සමූලඝාතනය වූ බව කියැවේ. නැපෝලියන් අසකු පිට නැඟී පලා ගියේය. ඔහුගේ දැවැන්ත හමුදාවෙන් ඉතිරි වූයේ භටයන් හතලිස් දහසක් පමණි. රුසියාවේ ලද දැවැන්ත පරාජය නැපෝලියන්ගේ ඇද වැටීමේ ආරම්භය ලෙස සැලකිය හැක. භූමිය අත්පත් කොට ගැනීම තුලින් අධිෂ්ඨාන ශීලී ජාතියක් යටත් කොටගෙන නොහෙන බවට එය කදිම උදාහරණයකි. මේ බව වැඩිදුරටත් පැහැදිලි කරමින් මහා කවි ඇලෙක්සැඩර් පුෂ්කින් ඉමහත් උද්දාමයෙන් යුතුව පැවසුවේ ක්‍රෙම්ලිනය යනු සාර් වරුන්ගේ නිවහන නොව රුසියාවෙම නිවහන බවයි. එහෙත් ප්‍රසියානු ජාතික බර්ක්ලේ ද ටොලී ජනරාල් තැනගේ භූමියේ වාසිය යොදාගෙන පසු බැසීමේ පිළිවෙත නොවන්නට නැපෝලියන්ට තවදුරටත් ජයග්‍රහණය කිරීමට අවස්ථාව තිබූ බවද අමතක නොකල යුතුය. මේ බව පිළිගත් ක්‍රෙම්ලිනය ඩි ටොලී යුද වීරයෙකු ලෙස නම් කල අතර ඔහුගේ මෙම න්‍යාය මත රුසියානු යුද අත්පොත සංශෝධනය කිරීමටද කටයුතු කලේය. එහෙත් තමා විසින් රුසියානු රාජකීය හමුදාවට දායාද කල මෙම අපූරු න්‍යාය ඊට වසර එකසිය තිහකට පසු එහි අනුප්‍රාප්තිකයා වූ රතු හමුදාව විසින් ජර්මනුන්ටම එරෙහිව යොදාගනු ඇතැයි ප්‍රසියානු ජාතික ටොලී එදා සිහිනෙනුදු නොසිතන්නට ඇත.