cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Samadhi Buddha statue
සමාධි බුද්ධ පුතිමාව අනුරාධපුර මහමෙව්නා උයනෙහි පිහිටා ඇත.මෙහිදී බුදුන්වහන්සේ උතුම් සම්බොදිත්වයට පත් වන අවස්ථාවේ වැඩ සිටි අකාරය, එනම් ධානය්ය මුද්රාවෙන් සිටින ආකරයට නිර්මාණය කර ඇත. ධානය්ය මුද්රාවදි බුදුන් වහන්සෙ ශ්රිපදස්ත අරහට සිටිනසෙද, වම් අත්ල මත දකුණු අත්ල තබගෙන සිටින ඉරියව්වකින් සිටි. මෙම ඉරියව්ව සුලබ වශයෙන් මූර්තී නිර්මාණයන්ට යොදා ගෙන ඇත. ධානය්ය මුද්රාව මාර පරාජයෙදි උන්වහන්සෙ සිටි ඉරියව්වට බෙහෙවින් සමාන කමක් දක්වයි. මෙම ප්රතිමා වහන්සේ අඩ් අටක් පමණ උස වන අතර එය කලු ගලින් නිර්මණය කර ඇත.
ඇවිදීම හා කඳවුරු බැඳීම
Hiking, Trekking, Camping නැතිනම් විනෝදයට ඇවිදීම හා කඳවුරු බැඳ රාත්‍රී ගත කිරීම ලංකාවේ ජනප්‍රිය වෙමින් යන විනෝද ක්‍රියාවක්. නිවාඩුවක් ලැබුනම හයිකින් හා කෑම්පින් යන්න කැමති තරුණ තරුණියන් සෑහෙන පිරිසක් ලංකාවේ ඉන්න බව හයිකින් / බැක්පැකින් ෆේස්බුක් සමූහවල සාමාජිකත්වය අරගෙන තියෙන ප්‍රමාණයෙන් වගේම එයාලා අහන ප්‍රශ්ණ හා ඇතිවන සංවාද වලින් හිතාගන්න පුලුවන්.
හයිකින්, බැක්පැකින්, ට්‍රෙකින්
ඉස්සෙල්ලම අපි හයික් එකක් හා බැක්පැකින් වල වෙනස වටහාගමු. ඒවගේම මේ දෙකම, ට්‍රෙකින් කියන එකෙන් වෙනස් වෙන්නේ කොහොමද කියලත් දැනගනිමු.
හයිකින් (විනෝදයට ඇවිදීම)
හයිකින් නැතිනම් හයික් එකක් කියන්නේ සාමාන්‍යයෙන් පිටත්වෙලා, ඇවිදලා ආපහු රාත්‍රියට ඉස්සෙල්ලා නවාතැනට එන්න පුලුවන් එක දවසක් ඇතුලත ඉවර කරන්න පුලුවන් ඇවිදීමක්. උදාහරණයක් විධියට හෝර්ටන් තැන්නේ ලෝකාන්තය බලලා ආපහු එන එක හයික් එකක් විධියට ගන්න පුලුවන්.
ගොඩක් වෙලාවට හයික් එකක් සිද්ධවෙන්නේ පිටිසර නැතිනම් ඈත පලාත්වල වුනත්, හයිකින් වලදී නිතරම කලින් හඳුනාගත්, සළකුණු කල මාවත් (ට්‍රේල්) භාවිතා කරනවා. මේ මාවත් පිටිසර ගුරු පාරවල්, අඩි පාරවල් වගේම, විශේෂයෙන් සළකුණු කරනලද කැලෑ මංපෙත් (ෆොරස්ට් ට්‍රේල්) වෙන්න පුලුවන්. ඔබ හෝර්ටන් තැන්නේ ලෝකාන්තය වෙත යනකොට හරි සිංහරාජ වනයේ ඇවිදිනකොට හරි භාවිතා කරන්නේ සළකුණු කරනලද මංපෙත්.
මේ නිසා හයික් එකක් අණතුරුදායක බවින් වගේම වෙහෙසකර බවින්ද අඩුයි. හැබැයි ඒ මංපෙත් නිවැරදිව සළකුණු කරලා තියෙන සිතියමක් හරි හොඳ ජංගම ජී.පී.එස් යන්ත්‍රයක් හරි ගෙනියන එක වඩාත් සුදුසුයි. නැතිනම් මංපෙත් වැරදිලා අතරමං වෙන්න පුලුවන්.
බැක් පැකින්
ඒවගේම රාත්‍රිය ගතකරන තැන්වල ආරක්ෂාව, වනසතුන් හා සර්පයින්ගෙන් සිදුවිය හැකි අණතුරු පිලිබඳවත් සැලකිලිමත් වෙන්න වෙනවා. ප්‍රථමාධාර කට්ටල, ජලය පිරිසිදු කිරීමේ කට්ටල, සර්පයින් දෂ්ඨකලවිට ගතයුතු ඇන්ටි-වෙනම් (ප්‍රතිවිෂ ) ඉන්ජෙක්ෂන්, උයන පිහින උදුන් හා උපකරණ වගේ දේවල් නිසිලෙස සැළසුම් කරන්න ඕනෑ.
මේ නිසා බැක්පැකින් කරනකොට ඒගැන හොඳ පලපුරුද්දක් තියෙන අය සම්බන්ධ කරගන්න එක හොඳයි. නැතිනම් කැලේ අතරමන් වෙලා බොහෝ කරදර සිද්ධවෙන්න පුලුවන්.
ට්‍රෙකින්
ට්‍රෙකින් කියන්නේ වඩාත් දුෂ්කර, මිනිස් වාසයෙන් තොර පෙදෙස්වල දින ගණනාවක් බැක්පැකින් ආකාරයෙන් ගමන් කිරීම. ට්‍රෙකින් ඉතාම වෙහෙසකර වෙන අතර ඒ සඳහා හොඳ පළපුරුද්දක් ඇති වියයුතු වගේම, ඒවගේම හොඳ ශරීර සෞඛ්‍යයෙන් යුතුවෙන්න ඕනෑ. කිසිවිටකත් ආධුනිකයින් සමග ට්‍රෙකින් සැළසුම් නොකල යුතුයි.
හයිකින් හෝ බැක්පැකින් සංචාරයක් සඳහා උපකරණ
හයිකින්, බැක්පැකින් හා ට්‍රෙකින් සඳහා විශේෂිත උපකරණ තිබෙනවා. බටහිර රටවල මේ භාණ්ඩ විකිණීම සඳහා විශේෂිත ඊ-කොමර්ස් අඩවි හා වෙළඳසැල් තිබෙනවා. එහෙත් ඒවා මිලෙන් අධිකයි. ලංකාවේ එවැනි ස්තාන හිඟවුනත් මෑතකදී බත්තරමුල්ල ප්‍රදේශයේ පිහිටුවා ඇති ජාත්‍යන්තර සන්නාමයක් සහිත වෙළඳ ආයතනයකින් (නම සඳහන් කල නොහැකියි) හොඳ ප්‍රමිතියේ මෙවැනි උපකරණ ගන්න පුලුවන්.
කෙසේවෙතත් ඔබගේ පලමු හයිකින් සංචාර සඳහා එතරම් වියදමක් නොමැතිව ඇඳුම් හා උපකරණ සූදානම් කරගත හැකියි.
ඇඳුම්
කාකි පැහැයෙන්, කපු රෙද්දෙන් නිමැවූ කාගෝ පෑන්ට්ස් (cargo pants) වර්ගයේ දිග කලිසම් සුදුසුයි. කාකි හෝ අඳුරු වර්ණ වඩා ගැලපෙනවා. තද හෝ දීප්තිමත් වර්ණ ඇඳුම් භාවිතා නොකරන්න. කොට කලිසම් ඇඳීමෙන් වලකින්න. වනගත පෙදෙස්වල ඇවිදින විට කැපීම්, සීරීම් වලක්වාගැනීමට මෙය වැදගත්.
සපත්තු
ඝණ රබර් අඩියක් සහිත සම් හෝ කැන්වස් සපත්තු වඩාත් සුදුසුයි. විශේෂයෙන් සැකසූ හයිකින් බූට්ස් ගත හැකිනම් වඩාත් හොඳයි. එහෙත් එලිමහනේ වැඩ කිරීමට යොදාගන්නා ගම්-බූට්ස් පැළඳීම නුසුදුසුයි. ඒවා පැලඳගෙන දුර ඇවිදීම අපහසු විය හැකියි.
කූඩැල්ලන්ගෙන් ආරක්ෂාවීමට "ලීච් සොක්ස්" මේස්
සිංහරාජය, කන්නෙලිය වැනි තෙත් වනාන්තරවල ඇවිදින්නන්ට කූඩැල්ලන්ගෙන් ගැහැට සිදුවනවා. විශේෂයෙන් කාන්තාවන් කූඩැල්ලන්ට විශාල බියක් දක්වනවා. කූඩැල්ලන්ගෙන් ආරක්ෂාවීමට පරණ දිග කලිසමක් ආධාරයෙන් ගෙදරදීම කූඩලු මේස් යුගලක් හෙවත් ලීච් සොක්ස් කුට්ටමක් හදාගන්න පුලුවන්. කූඩලු මේස් යුගලක් හදාගන්න විධිය වගේම කූඩැල්ලුන් එල්ලීම වලක්වන ප්‍රතිකර්ම, කූඩැලු තුවාලවලට ප්‍රථමාධාර ගැනත් මේ ලින්ක් එකෙන් බලාගන්න පුලුවන්.
සිතියම්, ජී.පී.එස් යන්ත්‍ර හා මාලිමා යන්ත්‍ර
නොදන්නා පෙදෙසක, මගපෙන්වන්නෙකු හෝ ට්‍රැකර් කෙනෙකු නොමැතිව ජංගම දුරකථනවල ගූගල් මැප්ස් ආධාරයෙන් මග සොයාගෙන යාහැකි යයි සිතීම විශාල මුළාවක්. පලමුවෙන්ම ජංගම දුරකථනයක ගූගල් මැප්ස් ක්‍රියාත්මකවීමට ඔබට දත්ත සම්බන්ධතාවයක් (data link) තිබිය යුතුයි. ඈත පලාත්වල දත්ත සබඳතා ඉතාමත් දුර්වල බව මතක තබාගෙන, මග සොයාගැනීම සඳහා ජී.පී.එස් යන්ත්‍රයක් හෝ සිතියම්, මාලිමාවක් ගෙනයා යුතුයි.
ජී.පී.එස් යන්ත්‍ර ඉතා ප්‍රයෝජනවත් නමුත් එම ප්‍රයෝජනය බැටරිය පණ ඇති තාක් පමණක් වෙනවා. එමෙන්ම වනාන්තරවලදී උස් ගස්වල උඩුවියනෙන් අහස ආවරණවී ඇති අවස්ථාවල චන්ද්‍රිකා සබඳතාවය අවහිරවීමේ අවදානම තිබෙනවා.
MN (Magnetic North Zone), NME (North of Magnetic Equator Zone), SME (South of Magnetic Equator Zone), MS (Magnetic South Zone) වැනි කේත ඇති මාලිමා ලංකාව වැනි සමකය ආසන්න රටවල භාවිතයට නුසුදුසුයි.
ප්‍රථමාධාර පෙට්ටිය
වේදනා නාෂක පෙති, ප්ලාස්ටර්, බැන්ඩේජ් පටි, විශබීජ නාෂක,වේදනා නාෂක බාම් වර්ගයක්, අසමෝදගම් හෝ ග්‍රයිප් වෝටර්, පුළුන් හා කතුරක් ප්‍රථමාධාර පෙට්ටියේ තිබිය යුතුමයි.
විදුලිපන්දමක්
හොඳ බැටරි සහිත විදුලි පන්දමක් ගෙනයාම සුදුසුයි. කළුවර නොවැටුනත්, යම් යම් දේවල් සොයාගැනීමට වුවද විදුලි පන්දම අවශ්‍ය වන්නට පුලුවන්.
හොඳ පිහියක් හෝ ස්විස් ආමි පිහියක්
බොහෝ අවස්තාවලදී පිහිටට එන බැවින් රැගෙන යාම වඩා සුදුසුයි.
මාර්ගය හා දුර්වලම සාමාජිකයා ගැන සිතා සැලසුම් කිරීම
හයිකින් ගොඩක් වෙහෙසකරයි. හිතනවාට වඩා අමාරුයි. උපරිම දුර වෙන්න ඕනෑ කණ්ඩායමේ දුර්වලම කෙනාට (නැතිනම් හයිකින් වලට ආගන්තුකයාට) යන්න පුලුවන් දුරයි. උදාහරණයක් විදියට Horton Plains පිවිසුමේ ඉඳලා ලෝකාන්තයට බේකර්ස් ඇල්ල මං පෙතෙන්  කිලෝමීටර් 4.5ක දුරක්, කුඩා ලෝකාන්තය පැත්තෙන් ගියොත් කිලෝමීටර් 3.5ක් විතර. ඒත් ඒ ගමන නුහුරු අයට කොයිතරම් වෙහෙසකර වෙනවද?
තමුන්ට/කණ්ඩායමට අධික වෙහෙසට පත්නොවී යන්න පුලුවන් දුර ගැන නිවැරදි ඇස්තමේන්තුවක් තියෙන්න ඕනෑ. ගිහිල්ලා ආයෙත් එන්න යන මුළු දුරම අරගෙන හයික් එක සැළසුම් කරන්න.
යන පැත්තේ සිතියම් බලලා, මග සළකුණු හා මාර්ගය පැහැදිලිව හඳුනාගන්න. ගූගල් මැප්ස් මත ඕනෑවට වඩා යැපීම දුරපලාත්වලදී භයානකයි. විශේෂයෙන්ම ලංකාවේ ඈත පලාත්වල ගූගල් මැප්ස් වල නිරවද්‍යතාවය සැකසහිතයි. ඒ නිසා මග සළකුණු අහගන්න ප්‍රදේශවාසීන් නැති කැලෑබද පෙදෙස්වල යනවා නම්  ජී.පී.එස් යුනිට් එකක් ගෙන යන්න පුලුවන් නම් හොඳයි.
අලුත්ම උපකරණ, සපත්තු හා බූට්ස්
දිගු ඇවිදීමකදී, කඳවුරු බැඳීමකදී හෝ දුෂ්කර පෙදෙසක ට්‍රෙකින් කිරීමේදී තමන්ට නුහුරු, නුපුරුදු, අලුත්ම අලුත් භාණ්ඩ පාවිච්චියෙන් වලකින්න.
අලුත් ජී.පී.එස් යන්ත්‍රයක් ගෙන යන්නේ නම්, එහි ක්‍රියාකාරිත්වය ගැන හොඳ අවබෝධයක් නොමැති නිසා කරදර ඇතිවෙන්න පුලුවන්. ඒවගේම කූඩාරමක් ගෙනියනවා නම්, එය ඉක්මණින් (උදා: වැස්සක් කඩා වැටෙන අවස්ථාවක) ඉක්මණින් සකසා ගන්න බැරිවෙන්න පුලුවන්.
අලුතින් සපත්තු, බූට්ස් ගත්තහම ගොඩක් දුර හයික් එකකට පලදින්න ඉස්සෙල්ලා, කෙටි දුරවල් ඇවිදින ගමන් දෙක තුනකට පාවිච්චි කරන්න. එතකොට ඒවා ගානට ගෙවිලා කකුල්වලට පහසුවෙනවා. ඒවගේම ඒවා පැළඳීම අපහසුනම්, ඒවගේ පාවහන් හයික් එකට අරගෙන යන්නේ නැතුව ඉන්න තීරණය කරන්නත් පුලුවන්.
සපත්තුවලින්, බූට්ස්වලින් කරදර වෙනකොට හයික් එකේ තෘප්තිය විඳිනවා වෙනුවට, වද විඳින්නයි වෙන්නේ. ඒ වගේම හයික් එකේ යන ගෲප් එකේ අනෙක් අයටත් ඔබ නිසා ප්‍රමාද වෙන්න, කරදර වෙන්න සිද්ද වෙනවා
හොඳ ප්‍රමිතියේ හයිකින් බැක්පැක්, සපත්තු, ටෙන්ට්, උපකරණ රැගෙන යන්න.
හොඳ සන්නාම තියෙන හයිකින් උපකරණ ගණන්, ඒ නිසා ඔන්ලයින් ෂොප් වල, නැතිනම් එම උපකරණ සාමාන්‍යයෙන් නොවිකුණන තැන්වල විකුණන්න තියෙන අඩුමිල උපකරණ ගන්න සමහර අය පෙළඹෙනවා.
මේ උපකරණ තත්වයෙන් බාලයි. හයිකින්, බැක්පැකින් වලදී බොහොම රළු පාවිච්චියක් තියෙන නිසා ප්‍රමිතිය අඩු ඒවා කැඩෙන, ගැලවෙන ඉරෙන සම්භාවිතාවය වැඩියි.
බැක්පැක් එකක වුනත් සිපර් එකක්, ස්ට්‍රැප් එකක් වගේ පොඩි දෙයක් කැඩුනත් ඒකෙන් ගමනට බාධාවක් වෙනවා. උස්සගෙන යන්න කරදර වෙන්න පුලුවන්. බූට් එකක, සපත්තුවක අඩිය ගැලවුනොත් කොච්චර කරදරද? ඒ නිසා හැකිතරම් ප්‍රමිතියක් තියෙන උපකරණ ගන්න බලන්න.
ගෙන යායුතු බඩු ලයිස්තුගත කිරීම
බැක්පැක් එකට දාගන්න පුලුවන් හැමදේම අරගෙන, බොහොම බර බැක්පැක් එකක් ගෙනියන කෙනාට වැඩිදුර ඇවිදින්න වෙන්නේ නෑ. බෑග් එකේ බරත් එක්ක ගමන වෙහෙසකරයි. ඒවගේම අත්‍යාවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වතුර, කෑම, ප්‍රථමාධාර, ස්ලීපින් බෑග් එක, ටෙන්ට් එක හා වෙනත් උපකරණ රැගෙන නොයෑම තවත් ලොකු වැරැද්දක්.
ගමන සැලසුම්කරන අවස්ථාවේ ගෙනයන්න ඕනෑ මොනවද කියලා ලයිස්තුවක් හදාගන්න. ඒ ලයිස්තුව දෙතුන් සැරයක් යාවත්කාලීන කරන්න. පලපුරුදු අයගෙන අහලා දැන ගන්න.
සුදුසු දේශගුණය ඇති කාලය තෝරා නොගැනීම
ලංකාව වගේ නිතරම වහින රටවල්වලට මේක වැදගත්. හයිකින් කරන්න යන්න බලාපොරොත්තුවෙන ප්‍රදේශයට නිතරම වැස්ස නැති නම් දැඩි ඉඩෝරය තියෙන කාල මගහරින්න ඕනෑ.
අපේ මුතුන්මිත්තෝ සිරීපාදෙ යන්න දෙසැම්බර් ඉඳන් අප්‍රේල් වෙනකන් සිරිපා වාරය කියලා තෝරාගෙන තියෙන්නේ මේ දැණුම අනුවයි. දෙසැම්බර්-අප්‍රේල් වැස්ස නැතිනිසා සිරිපා කරුණාකරන්න ලේසියි.
කාළගුණ දෙපාර්තමේන්තුවේ කාළගුණ/දේශගුණය පිලිබඳ දත්ත/වගු හා සිතියම් වගේම, ඒ පැත්තේ පදිංචි පුද්ගලයින් හා සම්බන්ධවීමෙනුත් මේ තොරතුරු දැනගන්න පුලුවන්.
උදෙන්ම පිටත්වීම / මගදී අනවශ්‍යලෙස ප්‍රමාද නොවීම
ලංකාව වගේ රටවල්වල ඉක්මණට එලිය වැටෙන නිසා ඉක්මණින් පිටත්වීම හොඳයි. ඒවගේම දවල් 10 විතර වෙනකොට උෂ්ණත්වය දැඩිවෙනවා. මේ නිසා ඉක්මණට පිටත්වෙලා, දැඩි උණුසුම තියෙන දවල් කාලෙ විවේකයටත්, රෑවෙන්න කලින් ආපහු පටන් ගත්ත තැනට එන්න / නැතිනම් රෑට නවතින්න තීරණය කල කෑම්පින් සයිට් එකට හරි යන්න ඕනෑ.
හොඳ ප්‍රථමාධාර කට්ටලයක් ගෙන නොයෑම.
ප්‍රථමාධාර කට්ටලයක පැනඩෝල්, සිද්ධාලේප, ඩෙටොල් ප්ලාස්ටර් විතරක් තිබිලා මදි. ලොකු තුවාලයක් හරි අස්ථි බිඳීමක් හරි වුනොත් වෛද්‍යාධාර ලැබෙන තෙක් තුවාලය / බිඳීම ආරක්ෂිතව තියාගන්න ඇලවෙන බැන්ඩේජ් (Adhesive bandage), බැන්ඩේජ් පටි, ගෝස් පටි රෝල බැගින් තියෙන්න ඕනෑ.
ඒවගේම තුවල සුද්ද කරන්න සර්ජිකල් ස්පිරිට් / ඩෙටෝල් වගේ පොඩි බෝතලයකුත්, ඒවගේම තුවලවලට ගාන විශබීජ නාශක බෙටඩීන් වගේ ක්‍රීම් එකක්, තැල්මකට ගාන්න වින්ටජිනෝ ටියුබ් එකක් තිබුණොත් හොඳයි.
මීට අමතරව බඩේ අප්සෙට් / ගැස්ට්‍රික් තියෙන අයට ඕනෑ බේත් / අසමෝදගම් / ඇලර්ජික් (ආසාත්මික තාවය ) රියැක්ෂන් තියෙන අයට පිරිටන් පෙති ගෙනයන එක හොඳයි. බෙහෙත් බොන අය තමන්ගේ බෙහෙත් වඩි අනිවාර්යයෙන් ගෙනියන්න ඕනෑ.
වතුර හා කෑම ගෙනයාම හෝ මගදී ලබාගැනීම පිලිබඳව නිසි ලෙස සැළසුම් කරන්න.
විසිකරන පෙට් (PET) වතුර බෝතල් ගෙන නොයන්න. ඒවා සැහැල්ලු වුවත් පරිසරයට විනාශකාරීය.
සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:විනෝදාංශ __INDEX__ __NEWSECTIONLINK__
ලයනල් එදිරිසිංහ
රජයේ නැටුම් සහ සංගීත විද්‍යාලයේ විදුහල්පතිලෙස කටයුතු කලේය.
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික කලාකරුවෝ ප්‍රවර්ගය:කලාකරුවෝ - සිංහල
අහ්මෝස්-හෙනුටෙමිපෙට්
අහ්මෝස්-හෙනුටෙමිපෙට් යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ ඊජිප්තුවේ පසුකාලීන දාහත්වන රාජවංශයේ විසූ කුමරියකි. ඇය පාරාවෝ සෙකෙනෙන්රේ ටාඕගේත්, බොහෝවිට Iවන ආහොටෙප් රැජිනගේත් දියණිය යැයි සැලකේ. ඇය Iවන අහ්මෝස්ගේ සහෝදරිය විය. ඇය විසින් රජුගේ දියණිය සහ රජුගේ සොයුරිය යන පදවි නාම උසුලා තිබේ.
මමිය
ඇගේ මමිය සොයාගැනුණේ 1881දී DB320 සොහොන්ගැබෙනි. වර්තමානයේ එය කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ තබා තිබේ. 1909 ජූනි මස ග්‍රැෆ්ටන් එලියට් ස්මිත් විසින් එය අධ්‍යයනය කරන ලදී. හෙනුමෙටිපෙට් මියයන විට මහලු වියේ පසුවූවා ය. ඇගේ හිසකෙස් අළු පැහැති වී ඇති අතර, දත් ද දිරා ගොස් තිබේ. ඇගේ මමියට හානි සිදු වී තිබේ. එය බොහෝවිට නිධන් සොරුන් අතින් සිදුවූවකැයි සැලකේ. Iවන ෂොෂෙන්ක් පාරාවෝවරයාගේ 11වන වර්ෂයෙන් පසු ඇගේ මමිය DB320 වෙත රැගෙන විත් ඇති බව පෙනේ.
ජපානය
200px|thumb|ජපානය
හිරු නැගෙන දේශය නමින් විරුදාවලී ගත් ජපානය, ජපන් ජාතිකයන් විසින් හදුන්වනු ලබන්නේ "නිප්පොන්/නිහොන්" යනුවෙනි. එය "නි" ඉර සහ "හොන්" මූලය යන වචන ද්විත්වයේ එකතුවෙන් සෑදුනකි. පැසිපික් සාගරයෙන් ද බටහිරින් ජපන් මුහුදු තීරයෙන් ද මායිම්ව මෙම සුන්දර දේශය නැගෙනහිර ආසියා මහද්වීපයේ දුන්නක හැඩයෙන් පිහිටා ඇත. ජපානය සතු මුළු බිම් ප්‍රමාණය වර්ග කි. මී. 377,835 කි.
ජපානය හො‍න්ෂු, හොක්කයිඩෝ, කියූෂූ, ෂිකෝකු යන ප්‍රධාන දූපත් 4 ක් හා තවත් කුඩා අව‍ශේෂ දූපත් රාශියකින් සමන්විතය. මෙම ප්‍රධාන දූපත් සතරේ විශාලත්වය වර්ග කි. මී. 362,000 කි. උස් කදු ගැඹුරු මිටියාවත් සහ කුඩා තැනිතලාවලින් යුතු ජපන් භූමිය ගංගා සහ විල් මගින් තවත් සුන්දර වී ඇත.
ඉතිහාසය
ජපන් ඉතිහාසය දෙස විමසීමේදී ඒ පිලිබඳව සඳහන් වන කෘති 2 ක් හමුවේ. එනම් යසුමරෝ විසින් ලියන ලද "කොජිකි" සහ ජොකෝ- නෝ- ෂෝජි විසින් හා ඉනිපසි - නෝ- ගෝතෝ විසින් ලියන ලද "නිහොන්ෂෝකි" වංශ කථාය. මෙම මූලාශ්‍ර වලට අනුව ජපානය දේව නිර්මිතයකි. ජපන් ජනාවාස අවුරුදු 10,000 ට වඩා පැරණි බව පුරා විද්‍යාත්මකව තහවුරු කර ඇත.
ක්‍රි. ව. 4 වන සියවසේදී ජපානය යමතෝ ගෝත්‍රය යටතේ ප්‍රථම වරට ජාතියක් වශයෙන් ඒකාබද්ධ වී ඇත. යපතෝ ගෝත්‍රයට අයත් ජිම්මු අධිරාජ්‍යයා යටතේ නව රාජධානියක් බිහි විය. ඒ තෝමෝ වැඩවසම් පරපුරකි. 7 වන සියවසේ දී නරා යුගයේදී කෝතොකු අධිරාජ්‍යයා යටතේ රදළ ක්‍රමය අහෝසි කර රාජ්‍යයට හා ආණ්ඩුවට වග කියන ආණ්ඩුකාරවරුන් පත් කෙරිණි. 8 වන ශත වර්ෂය වන විට රාජ්‍ය මූලික සංකල්පය බිදී ගොස් රදළ බලය ඉස්මතු විය. (1193 - 1333) කුමකුරා යුගය, (1333 - 1392) නන් බොකුචෝ යුගය, (1392 - 1973) මුරෝමචි යුගය, (1467 - 1568) සෙන් ගොකු යුගය, (1573 -1603) අසුචි මොමායා යුගය සහ (1603 - 1867) එදෝ යන යුගයන් 6 ක් පුරා රදළයන් බලය පවත්වාගෙන ගොස් ඇත. තොකුගවා පාලන සමය වැදගත් වන්නේ බටහිර ලෝකයට පාර වසා දැමූ කාලයක් ලෙසිනි. ජපානයේ නූතන යුගය ලෙස (1868 -1912) මෙයිජි යුගයෙන් ආරම්භ වෙයි. රදළ බලය බිඳ හැර නැවත අධිරාජ්‍ය බලය ස්ථාපිත වූ මෙය ජපානයේ නව ශිෂ්ටාචාරයක් ආරම්භ කළේය. එනම් දේශපාලන, ආර්ථික, සමාජ, සංස්කෘතික සහ අධ්‍යාපනික යන අංශ වලින් ජපානය ලෝකයට විවෘත කිරීමෙනි. ජපන් මෙයිජි යුගය තුළ දැමූ අඩිතාලම ඔස්සේ "තයිසෝ" ((1912-1926) සහ "ෂෝවා" (1912-1989) යුගයන්වලින් ජපානය ඉදිරියට ගමන් කරද්දී 02 වන ලෝක සංග්‍රාමයට මුහුණ දුන් ජපානය ලැබූ පරාජය තුළින් ම ජයග්‍රහණය සොයා ගොස් අද පෙරදිග ලෝකයේ දියුණු රටක් බවට පත්ව සිටියි. ස්වභාව ධර්මය පදනම් කොට ගෙන බිහිවුණු "ෂින්තො" ධර්මය ජපන් ජනතාවගේ මුල් ම ආගමයි. දේව විශ්වාසය මත පදනම් වූ මෙයට ක්‍රි. ව. 593-572 දී කොරියාවේ සිට පැමිණි බුදු දහම මිත්‍රශීලී වීමෙන් පොදු ජන ඇදහිල්ලක් ලෙස, බුදු දහම ස්ථාපිත විය. නිකාය කීපයකින් සමන්විත වූ බුදු දහමත්, ක්‍රිස්තියානි ආගමත්, සීමිත ඉස්ලාම් භක්තිකයන් ප්‍රමාණයකුත් ජපානයේ දක්නට ලැබේ.
ඉපැරණි හා සම්භාවනීය ජපානය
තුන්වැනි සියවසේ මැද භාගයේ සිට ක්‍රි.වර්ෂ 7810 දක්වා ජපානයේ ප්‍රධාන පාලන බලය වූයේ යමෝටෝ රාජ්‍ය තන්ත්‍රයයි. කොෆුන් සමය (තෙවැනි සියවස මැද සිට හයවැනි සියවස දක්වා) යතුරු සිදුරු හැඩය ගත් බොහෝ සොහොන් කොත් නිර්මාණය කළ සමයක් ලෙස හැදින්වේ. අසුකා සමයේදී (6 වැනි සියවස මැද සිට ක‍්‍රි.ව 710 දක්වා) ප්‍රධාන නගරය නාරා ද්‍රෝණියෙහි දකුණුතම කොටස වු අසුකා වෙත ගෙන යන ලදි. යායෝයි සමය සහ කොෆුන් අසුතා සමය අතර ප්‍රධාන වෙනස නම් ක්‍රියාශිලි නොවු කෘෂිකාර්මික සංස්කෘතියකින් කොරියන් අර්ධද්වීපය හරහා පැමිණි වඩා දියුණු හා යුධකාමි සංස්කෘතියක් දක්වා වූ වර්ධනයයි. කොගුන් අසුතා සමයේ යුදවාදි පාගමනයන් වෙනුවට මධ්‍යතන අධිරාජ්‍යවාදි රාජ්‍ය ක්‍රමය, සෞන්දර්ය විද්‍යාව සහ ආගම හඳුන්වා දුන් තාරා සමයේ ටාන්ග් රජ පෙළපතෙහි චින බලපෑම් වලින් මෙය විතැන් කරනු ලැබිණි.
පොළොන්නරු යුගයේ බුද්ධ ප්‍රතිමා
හැඳින්වීම
ක්‍රි:පු. වන සියවසේ දී බුදුන් වහන්සේ මෙලොව පහළ වු සේක.එහෙත් ප්‍රථමවරට බුදු පිළිමයක් නෙලා ඇත්තේ ක්‍රි.පු.1වන සියවසේ දී ය.බුද්ධ ප්‍රතිමාවේ ඉතිහාසය පිළිබඳ විමසීමේ දී මිනිස්රුවේ හැඩහුරුකමින් යුත් බුද්ධ රූපයක් නෙළීමට සෑහෙන කාල පරිච්ඡේදයක් ගත වී තිබේ. පුරාවිද්‍යා සාධක අනුව බුදුරුව නෙලීම අවස්ථා තුනක දී සිදු වූ බව පෙනේ.එනම්,
ජපානය
කොෆුන් සමය
kofun ක්‍රි.ව 250 දී පමණ අරඹන කෝග‍්‍රන් සමයට එම නම ලැබුනේ ඒ කාලයේ දක්නට ලැබුණු විශාල භූමිදාන ගොඩනැගිලි ආශ්‍රයෙනි. කොෆුන් සමයේදී බලවත් කුලයන් වටා ගොඩනැගුණු ශක්තිමත් යුදමය රාජ්‍යයන් පිහිටුවිම ද 3 වැනි සියවසේ සිට 7 වැනි සියවස දක්වා යමාටෝ හා කවාචි පළාත්වල මධ්‍යගත වූ බලවත් ජපන් අධිරාජ්‍ය පෙළපතෙහි ආරම්භය වු යමාටෝ රාජ්‍ය සංස්ථාව පිහිටුවිම ද දක්නට ලැබිණි. යමාටෝ රාජ්‍ය සංස්ථාව අනෙක් කුළයන් යටපත් කරමින් සහ කෘෂිකාර්මික ඉඩම් අත්පත් කර ගනිමින් ජපානයේ බටහිර කොටසෙහි දැඩි බලයක් පවත්වා ගත්තේය. ජපානය 5 වැනි සියවසේ දී අධිරාජ්‍යවාදි චීනයට පඩුරු යැවිම ආරම්භ කළේය. චීන ඓතිහාසික වාර්තාවන්ට අනුව එම රාජ්‍ය සංස්ථාව ‘වා’ :අ් යනුවෙන් හැදින්වුනු අතර එහි සිටි රජුන් පස් දෙනෙක් ගැන සදහන්ය. චීන ආකෘතිය පදනම් කරගෙන ඔවුහු මධ්‍යගත පාලනයක් හා අධිරාජ්‍ය උසාවි ක්‍රමයක් ගොඩනැගු අතර එහි සමාජ වෘත්තිය කණ්ඩායම් අනුව සංවිධානය කළේය.
පොළොන්නරු යුගයේ බුද්ධ ප්‍රතිමා
හැඳින්වීම
01.බුදුරුව සංකේතානුසාරයෙන් දැක්වීම
ජපානය
කොෆුන් සමය
මේ කාලය මැද දී 4 වැනි සියවස අවසානයේ කොරියාවේ රාජධානි තුන හා ජපානය අතර කිට්ටු සම්බන්ධතාවයක් ආරම්භ විය. ග්වැන්ග්ගෙටෝ ස්ටිල්ට අනුව 4 වැනි සියවසේ පසු භාගයේත් 5 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේත් ජපානය විශාල යුධ හමුදාවන් ද සමග කොරියන් අර්ධද්විපයෙහි ක්‍රියාත්මකව සහභාගිත්වය දැක්විය. ලියු සොන්ග් රාජ පරම්පරාවේ සොන්ග්ගේ ප්‍රස්තුතයට අනුව ලියු සොන්ග් අධිරාජයා තමාගේ ගැත්තෙක් ලෙස සැලකු යමාමොටෝ හි රජුට සිල්ලා හා ගයා රාජ්‍ය සන්ධානයේ යුදමය පරමාධිපත්‍ය තනතුර විධිමත් ලෙස ප්‍රදානය කරන ලදි. බේක්ජේ සහ සිල්ලා යුදමය සහාය තහවුරු කිරිම සදහා තම කුමරුන් ප්‍රාණ ඇපකරුවන් ලෙස ‘වා’ වෙත යවන ලදැයි ‘සම්ගුත් සාගි’ (රාජධානි තුනේ වංශ කථා) වාර්තා කළේය. බේක්ජේහි අසන් රජු ක්‍රි.ව 397 දි සිය පුතා වු ජෙඑන්ජි යැවු අතර සිල්ලා හි සිල්සෙඔන්ග් රජු ක්‍රි,ව 402 දී සිය පුතා යැවීය.
පොළොන්නරු යුගයේ බුද්ධ ප්‍රතිමා
හැඳින්වීම
02.බෝධි සත්ව රූප නෙලීම
03.බුදු පිළිම නෙලීම
ජපානය
අධ්‍යාපනය
වැඩවසම් යුගයේ සිට ජපන් ජනතාව අධ්‍යාපනය කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වා තිබෙන අතර එහි විෂශේෂ දියුණුවක් සටහන් වන්නේ මෙයිජි යුගයේ දී ය. මෝරි අරි නෝරි අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා පාසැල් අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් හදුන්වා දී ඇත. ඉංග්‍රීසි භාෂාව පිළිබඳ එතරම් උනන්දුවක් නැති ඔවූහු තම මව් බස අභිමානයෙන් සලකති.
පොළොන්නරු යුගයේ බුද්ධ ප්‍රතිමා
හැඳින්වීම
ලංකාවට බුදු සමය පැමිණියේ ක්‍රි.පු.3 වන සියවසේ දී ය. මිහිඳු හිමියන් ලක්දිව වැඩම කරවීමෙක් පසුව සංඝමිත්තා මෙහෙණින් වහන්සේ මෙරටට වැඩම කරන අවස්ථාවේ ඒ සමඟ අටළොස් කුලයක කර්‍මාන්ත ශිල්පීන් ද පැමිණි බව මහා වංශයේ සඳහන් වේ. මෙම ශිල්පීන් අතර මූර්ති ශිල්පීන් ද සිටින්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. ඔවුන්ගෙන් ලාංකිකයන් මූර්ති ශිල්පය ඉගෙන ගන්නට ඇත.
පොළොන්නරුව කවදා කවුරු විසින් ආරම්භ කරන ලද්දක්ද යන්න පිළිබඳ පැහැදිලි ඉතිහාසයක් නැත. එසේ වුව ද ක්‍රි:ව.11 වන සිය වසේ දී පමණ වන විට පොළොන්නරු යුගය ආරම්භ වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. පොළොන්නරු යුගයේ නෙලන ලද බුදු පිළිම පහත සඳහන් අයුරින් දැක්විය හැකි ය.
ජපානය
භාෂා
ජපන් භාෂාව ලිවීම සඳහා අක්ෂර මාලා 3 ක් ඇත. කන්ජි, හිරගනා සහ කතකනා එම අක්ෂර මාලාවන් වෙයි. දැනට හමුවන පැරණිම සාහිත්‍ය ලේඛන ලෙස "කොජිකි" හා "නිහෝන් ෂෝකි" හැඳින්වෙන අතර පිරිපුන් සාහිත්‍ය කෘතීන් 8 වන සියවසේදී හමුවේ. ලෝක සාහිත්‍යයෙන් ජපන් සාහිත්‍යට පමණක් ආවේණික වූවක් ලෙස හයිකු කවි හැඳින්විය හැකිය. ජපන් ප්‍රාථමික නාට්‍ය කීපයක් පිළිබඳ පුවත් අසන්නට ලැබෙන අතර 14 වන සියවසේ දී " නෝ" නාට්‍ය සම්ප්‍රදායත්, 17 වන සියවසේදී කබුකි හා බුන්රුකු සම්ප්‍රදායනුත් අරඹා ඇත. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වූ ජපානයේ නිෂ්පාදන හා සේවා ශීඝ්‍ර නවීකරණයකින් සහ ඉහළ තාක්ෂණයකින් දියුණු කෙරිණි. මේ අනුව 20 සිය වස ආරම්භ වන විට කාර්මික අංශය සංවර්ධනය කරමින් ආසියාවේ නවීකරණය වූ රාජ්‍යය බවට පත් විය. II වන ලෙක සංග්‍රාමයට පැටලී මුළුමනින්ම ආරථිකය විනාශ කර ගත් ජපානය 1970 වන විට ශීඝ්‍ර ආර්ථික වෘද්ධියක් ළඟා කර ගනිමින් ලෝකයේ ප්‍රධාන රටවලින් එකක් බවට පත් විය. මෙම ශීඝ්‍ර ආර්ථික වර්ධනය ජපන් භූගෝලීය පිහිටීම, ජපන් ජාතිකයන්ට අයත් ගුණාංග සහ ජපන් ආර්ථික වටපිටාව මත ගොඩ නැගී ඇත.
පොළොන්නරු යුගයේ බුද්ධ ප්‍රතිමා
පොළොන්නරුවේ ථූපාරාම පිළිමය
මෙම පිළිමගෙයි තබා ඇති අත් සිඳී ගිය හිටි පිළිමය උසින් අඩි 9 අඟල් 9 කි. ආන්ද්‍ර සම්ප්‍රදායට අයත් මෙම පිළිමය පොළොන්නරු සමයට අයත් නොවේ යැයි සමහරු කියති. ක්‍රි:ව.9 ,10 සියවස් වලට අයත් බව විශ්වාස කරති. එසේ ම වමතේ මැණික්කටුව ළඟින් ම නැත. සිවුරේ රැලි අවුකන පිළිමයේ මෙන් රැලි ගන්වා තිබුණත් රැල්ල රේඛා දෙකකින් නිරූපණය කර යි.
ජපානය
පාලනය
වත්මන් ජපන් පාලනය සිදුවන්නේ ක්‍රි. ව. 1947 හඳුන්වාදුන් ව්‍යවස්ථාවට අනුවයි. මේ ව්‍යවස්ථාවට අනුව සියළු බලතල හිමිව තිබුණු අධිරාජ්‍යයා ජපන් ජාතියේ සංකේතය බවට පත් කෙරිණි. එය හිරෝහිතෝ අධිරාජ්‍යයාගේ සිට සිදුවිය. ඒ අනුව අගමැති ප්‍රමුඛ ඇමති මණ්ඩලයට විධායක බලතල හිමි විය. සියළු ව්‍යවස්ථානුකූල පියවර පිළිබඳ තීරණ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට හිමි විය. ප්‍රාන්ත 47 න් යුත් පළාත් පාලනයක් යටතේ බහු පක්ෂ ක්‍රමයක් ක්‍රියාත්මක වේ. අභ්‍යන්තර ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් පමණක් හමුදා පොලිස් බල ඇණියක් පිහිටුවා ගෙන ඇත. 2 වන ලෝක යුද්ධයට පසු ඇමරිකාවේ අණසකට යටත්වුණු ජපානය 1952 අප්‍රේල් 28 සාම ගිවිසුමක් මඟින් පූර්ණ නිදහස ලබා ඇත.
පොළොන්නරු යුගයේ බුද්ධ ප්‍රතිමා
ඇලහැර පිළිමය
මාතලේ ඇලහැර සමීපයේ අත්තර ගල්ලෑල්ලෙන් සොයා ගත් ශෛලමය හිඳි පිළිමය ක්‍රි:ව. 11 සියවසට අයත් සේ සැලකේ.
ජපානය
වැදගත් ස්ථාන
කෘතිම වෙරළ නිර්මාණය සම්බන්ධයෙන් ද ජපානය නම් දරා සිටී.
පොළොන්නරු යුගයේ බුද්ධ ප්‍රතිමා
පොළොන්නරුවේ ගල්විහාරයේ පිළිම
පොළොන්නරුවේ ගල්විහාරයේ (උත්තරාරාමයේ) පිළිම හතර ම ක්‍රි:ව.12 වන සියවසට අයත් යැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙහි හිඳි පිළිම දෙකක් ද හිටි පිළිමයක් ද සැතපෙන පිළිමයක් ද වේ.ත්‍රිවිධ ඉරියව්වෙන් ම යුක්ත වේ. මහා පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් ක්‍රි:ව.1153-1186 අතර කාලයේ දී ඉඳි කරන ලද්දකි.මහා වංශයෙහි සඳහන් වන්නේ ගල්විහාරයේ ඇති හිඳි පිළිම දෙක සහ සැතපෙන පිළිමය ගැන පමණි. නමුත් එහි හිටි පිළිමයක් ගැන සඳහන් නොවේ. 200px|right
අංක:1 හිඳි පිළිමය
මෙම පිළිමය උසස් කලාත්මක ලක්ෂණ වලින් යුක්ත ය. ගලින් ම වූ විසිතුරු ආසනයක් මත පිළිමය නෙලා ඇත. සිව්රෙහි සමාන්තර රේඛා දෙක බැගින් ඇත. නලළ පටු ය; දෙනෙත් කුඩා ය; දෙතොල් ද පැහැදිලි ය. පසුබිමේ අඩක් මතු කළ තොරණකි. එහි සිරස් කණු දෙක තිරස් කණු තුන සියුම් කැටයම් වලින් අලංකාර ය. ප්‍රතිමාවේ සිරස වටා ප්‍රභා මණ්ඩලයකි; එය දිගටි ය. පසුතලයේ විමාන 4කි. ධ්‍යාන මුද්‍රාව එහි වේ. වීරාසන ක්‍රමයෙන් වැඩ සිටී යි.
අංක : 2 හිඳි පිළිමය
විද්‍යාධර ගුහාව පර්වතය අභ්‍යන්තරයට හාරා සාදා ඇත.මේ ගුහාව තුළ ඇති පිළිමය සමාධිමය ලක්‍ෂණ ප්‍රකට කරයි. චීවරය ඒකාංශ ය; කාරුණික පෙනුමකි. රැලි සමාන්තර වූ සිව්රකි. බුදු රුවට දෙපසින් චාමර ගත් දොරටුපාල රූප දෙකකි. අහසෙයි සිටින පරිදි පිළිබිඹු කළ දේව,බ්‍රහ්ම රූපයක් ද වෙති. පිටුපසින් තොරණකි. එය සාංචියේ තොරණ මෙනි.
center
හිටි පිළිමය
right
විද්‍යාධර ගුහාව අසල මෙම හිටි පිළිමය තිබේ. ශෛලමය පද්මාසනයක් මත වැඩ සිටින මෙය තිවංක පිළිමයකි. පාදයේ වම් දන, ඉඟටිය නම්‍යතාවය ඇත. උස අඩි 22 යි අඟල් 9 ක් පමණ ය. චීවරය සමාන්තර රේඛා ය. පූණර්‍ උන්නත් පිළිමයකි. දෙඅත් පපුව මත වේ. මේ ඉරියව්ව පරදුක්ඛ දුක්ඛිත බව පරණ විතාන මහතාගේ අදහස යි. මීට පෙර ආනන්ද හිමියන්ගේ පිළිමයක්යැයි සලකන ලදි. කවාකාර හිස කෙස් ය. ලඹ සවන් ද වේ. මෙබඳු පිළිමයක් තිස්සමහාරාමයේ යටාල වෙහෙරින් හමු විය. පිහිටි ගලේ අනවශ්‍ය කොටස් ඉවත් කර අඩි 23 ක් උසට නෙලන ලදි.
center
පොළොන්නරුවේ වටදාගෙයි පිළිම
පොළොන්නරුවේ වටදාගෙයි සිව් දොරටුවට මුහුණලා සිටිනසේ තබා තිබෙන පිළිම හතර ද ක්‍රි:ව.12 වන සියවසට අයත්සේයැයි සැලකේ. මෙම පිළිම හතර ශ්‍රේෂ්ඨ කලා නිර්‍මාණයන්සේ සැලකිය හැකි ය. වැඩ හිඳින ඉරියව්වෙන් තැනූ මේ පිළිම උත්තරාරාමයේ පිළිම වලට වඩා කුඩා ය. කැටයම් කරන ලද ශෛලමය ආසන හතරක් මත ධ්‍යාන මුද්‍රාවෙන් වැඩ හිඳිනා මේ පිළිමවල සිවුරු පොරවා ඇත්තේ අනුරාධපුරයේ සමාධි පිළිමවලට සමානව ය. මුහුණේ උපශාන්ත ගුණය පිළිබිඹු වේ. මේ පිළිම චෝල සම්ප්‍රදායට අයත් ය.
තිවංක පිළිමය
පොළොන්නරු යුගයේ ශෛලමය ප්‍රතිමා හැරුණු විට ගඩොලින් සහ හුණු ගලෙන් කළ යෝධ පිළිම කිහිපයකි. මින් වේළුවනාරාමයේ දක්නට ලැබෙන තිවංක පිළිමය ලංකාවේ දක්නා ලැබෙන විශේෂ මූර්තියකි. මෙහි උස අඩි 18කි. දෙදන, ඉඟටිය,බෙල්ල යන ස්ථාන වලිනි නැමී ඇති බැවින් තිවංක යන නාමය ව්‍යවහාර වේ. නෙළුම් පෙති කැටයමකින් යුක්ත පද්මාසනයක් මත වැඩ සිටින අයුරු දැක්වේ. මෙය ද චෝල සම්ප්‍රදායට අයත් වේ.
සමාලෝචනය
පොළොන්නරු යුගයේ බුදු පිළිම අනුරාධපුර යුගයට අයත් බුදු පිළිම මෙන් විශිෂ්ට යැයි කිව නොහැකි ය. පොළොන්නරු අවධියේ මූර්ති ශිල්පීන් අනුරාධපුර සමයේ අග දී ආරම්භ කළ විශාල ප්‍රතිමා නෙලීමේ සම්ප්‍රදාය තවත් දියුණු කළ බව කිව හැකි ය. එහෙත් අනුරාධපුර යුගයේ ශිල්පීන් මෙන් බුදුන්ගේ අභ්‍යන්තර ගුණය ඉස්මතු කිරීමට සමත් වූ බවක් නොපෙනේ. පොළොන්නරුවේ හිටි පිළිමය පමණක් මේ අවධියේ නිර්‍මාණය කළ මූර්ති අතරෙන් අභ්‍යන්තර ගුණ ඉස්මතු කිරීමට සමත් වූ බව පෙනේ. මේ අවධියෙහි ඇති වූ තවත් විශේෂ ලක්‍ෂණයක් නම් කළු ගලින්ම පමණක් නොව, ගඩොල් සහ හුණු බුද්ධ ප්‍රතිමාබදාම උපයෝගි කරගෙන ප්‍රතිමා නෙලීම ආරම්භ කළ බවයි.
රේඛීය සැකසුම් (පුරා විද්‍යාව)
පුරා විද්‍යාවේ දී සොයා ගනු ලබන ලක්ෂණ සමූහයක් (Postholes වැනි) ඒවායේ පුරා භූ ස්ථර විද්‍යාත්මක සම්බන්ධතාවයන් වෙනු‍වට ඒවායේ භෞතික සම්බන්ධතාවය ඇසුරෙන් සම්බන්ධ කිරීම සඳහා යොදා ගනු ලබන ද්විතීක අවස්ථානුකූල සාක්ෂි කාණ්ඩයක් වේ. මෙම ක්‍රමය ඔස්සේ පසුකාලීන බලපෑම් හේතුවෙන් හානියට පත් වූ ලක්ෂණ ඒවායේ කොටස්වල පිහිටුම ඇසුරෙන් නැවත සකස් කළ හැකි‍වේ. thumb|
ප්‍රවේණිකව විකරණය කල ආහාර
ප්‍රවේණිකව විකරණය කල ජීවීන්ගෙන් ලබා ගන්නා ආහාර, ප්‍රවේණිකව විකරණය කල ආහාර ලෙස හඳුන්වයි. මෙම ආහාර පරිභෝජනයට ගැනීම නිසා මිනිස් සෞක්‍යය කෙරෙහි අහිතකර බලපෑම් ඇතිවිය හැකිද යන්න පිළිබඳව සැක පහළ වී තිබේ.
තිරිඟු
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
සිංහල නැටුම්
ශ්‍රී ලංකාවටම ආවෙණික වූ නැටුම් පොදුවේ සිංහල නැටුම් ලෙස හැඳින්වේ. සිංහල නැටුම් කලාව ජාතිකයන්ගේ සාම්ප්‍රදායික නැටුම් කලාවයි.
මඩු (ශාක වර්ගය)
'''
සිංහල නැටුම්
මෙයට ප්‍රධාන නැටුම් සාම්ප්‍රදායන් 3ක් අයත්වේ.
කුච්චවේලි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
කුච්චවේලි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, නැගෙනහිර පළාතේ,   ත්‍රිකුණාමල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කය
මඩු
ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
මානස විල
ටිබෙටයේ ලාසා අගනුර සිට කිලෝමීටර් 940 ගිය තැන වර්ග මීටර 160ක් විශාල, අඩි 300ක් පමන ගැඹුරැති මානස නැමැති නිසල විල පවතී. මෙය හිමාලයේ ටිබෙට නිම්නයේ පවතින විශාලතම ජලතීර දෙකෙන් එකකි. බෞද්ධ හා හිංදු සාහිත්‍යයේ මෙම මානස හා අනෝතත්ත යන විල් ගැන කතාන්දර රැසක් පවතී. මෙම වැවක් බවත් මෙම වැව තැනුවේ හිරණ්‍යකස්සප නම් අධිරාජයාගේ සොහොයුරු මානස කුමරු බවටත් ජනශ්‍රැති පවතී. මේ නිසාවෙන් මෙම ජල කඳට මානස යන නම ලැබුණ බව කියවේ. මෙම පෙදෙසේ ඇති රමණීය ශීත ස්වභාවය නිසා බොහෝ සංචාරකයන් ආකර්ෂණය කර ගනී.
පුරාතන ග්රීiසිය
පුරාතන ග්‍රීසිය
පුරාතන ග්‍රීසිය යනු ක්රිnස්තියානි ආගමේ නැගී සිටීම තෙක් සහස්රධකයකට ආසන්න කාලයක් පැවති ග්රීතක ඉතිහාසයේ යම් කාල පරිච්ඡේදයකි බොහොමයක් ඉතිහාසඥයින් එය සලකනු ලබන්නේ බටහිර ශිෂ්ටාචාරයට පදනම් වූ සංස්කෘතිය ලෙසය. ග්රී ක සංස්කෘතිය රෝමානු අධිරාජ්යායේ බලවත් බලපෑමක් වූ අතර එමගින් එය යුරෝපයේ බොහොමයක් කොටස් කරා රැගෙන ගියේය.
පුරාතන ග්රීකකයන්ගේ ශිෂ්ටාචාරය නූතන ලෝකයේ භාෂාව, දේශපාලනය , අධ්යාාපන පද්ධතිය , දර්ශනය, විද්යාිව , කලාව හා වාස්තු විද්යාේව මත අධික බලපෑමක් එල්ල කර ඇත. තවද එය බටහිර යුරෝපයේ පුනරුදයට අනුබල දුන් අතර නැවත 18 හා 19 වන සියවස් වල යුරෝපානු හා ඇමරිකානු නව සම්භාව්ය්ය පුනරුදය අතරතුරදී නැවත නැගී සිට ඇත.
පුරාතන ග්රීුසිය යන වදන යොදා ගැනෙන්නේ පුරාණික කාලයේදී ග්රීතක භාෂාව කතා කළ ලෝකය විස්තර කිරීමටය. එමගින් හැඳින් වෙන්නේ නූතන ග්රීීසියේ භූ විද්යාවත්මක ප්රකදේශය පමණක් නොවන අතර එයට පෞරාණික කාලයේදී ග්රී කයන් විසින් ස්ථාපනය කළ හෙළනික සංස්කෘතික ප්ර දේශයන් වන සයිප්රිස් හා ඊජියානු දූපත්, ඇනටෝලියාහි ඊජියානු වෙරළ තීරය (එවකට අයෝනියාව ලෙස හැඳින් වූ) සිසිලිය හා දකුණු දිග ඉතාලිය ( මැග්නා ග්රැවෂියා ලෙස හැඳින් වූ ) හා කොල්කිස් , ඉලිරියා , ත්රේ්ස් , ඊජිප්තුව , සිනෙරයිකා , දකුණු දිග ගෝල් දේශය, අයිබීරියානු වෙනුසියුලාවේ නැගෙනහිර හා ඊසාන දිග ප්රලදේශ , අයිබීරියාව හා ටවුරිකාවෙහි වෙරළවල තිබූ විසිරුණු ග්රීනක ජනාවාස ඇතුළත් වේ.
එහි 12 වන සියවසේ පැවතීම අතරතුරදී රෝමාණු ශිෂ්ටාචාරය රාජාණ්ඩුවක සිට රදල සමූහාණ්ඩුවකටද එතැන් සිට සුවිසල් අධිරාජ්ය යකටද වර්ධනය වීය. එය ආක්රකමණ කිරීම් හා සටන් හරහා බටහිර යුරෝපය හා මධ්යුධරණී මුහුද වටකර සිටින මුළු ප්රයදේශයම තම යටතට ගත්තේය. කෙසේ නමුත් රෝමාණු අධිරාජ්යදයේ බිඳ වැටීම සඳහා කරුණු කිහිපයක් හේතු විය. හිස්පේනියාව,ගෝල් දේශය හා ඉතාලිය ඇතුළත් අධිරාජ්යටයේ බ‍ටහිර කොටස  පස්වන සියවසේදී ස්වාධීන රාජධානි බවට තිබුණු අතර කොන්ස්තන්තිනෝපලයේ සිට පාලනය කළ නැගෙනහිර අධිරාජ්යරය කි පූ 476 න් පසුව බයිසන්ටයින් අධිරාජ්යටය ලෙස හැඳින්වුණි. මෙය රෝමයේ බිඳ වැටීම සඳහා වූ සාම්ප්රතදායිකව පිළිගන්නා දිනය විය.
http://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_history#Ancient_Greece
පුත්තලම පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයේ ආරක්‍ෂිත පුරාවිද්‍යා ස්මාරක ලැයිස්තුව
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
947
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය.
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ එංගලන්ත තරග සංචාරය 1991
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 1991 තරගවාරයේ එංගලන්තයට ගොස් එංගලන්තයට එරෙහිව එක් ටෙස්ට් තරඟයක් ක්‍රීඩා කලේය.
තරගමාලාව ආරම්භයට පෙර ශ්‍රී ලංකා නායක අර්ජුන රණතුංග සංචිතයෙන් ඉවත් කල අතර නව නායකයා වූයේ අරවින්ද ද සිල්වාය. නවසීලන්තයේ සංචාරයක නිරත වූ රණතුංගගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා වන ධම්මික රණතුංග ද පසුගිය ජනවාරි මාසයේදී ශ්‍රී ලංකා සංචිතයෙන් ඉවත් කර ඇත. තේරීම් කමිටුව ආරම්භක පිතිකරු ඇතුළු හිටපු ටෙස්ට් ක්‍රීඩකයින් තිදෙනෙකු නැවත කැඳවා ඇත. ඒ බ්‍රෙන්ඩන් කුරුප්පු, මද වේග පන්දු යවන ක්‍රීඩක සාලිය අහංගම සහ වමතින් දඟ පන්දු යවන දොන් අනුරසිරි.
ටෙස්ට් තරගය එංගලන්තය ලකුණු 137 කින් ජය ගත්තේය.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් - ශ්‍රී ලංකාව
ලාසා
ලාසා යනු මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ටිබෙට් ස්වාධීන පළාතේ අගනුවරයි. ලාසාහි ප්‍රධාන නාගරික ප්‍රදේශය චෙන්ගුආන් දිස්ත්‍රික්කයෙහි පරිපාලන සීමාවන්ට අයත් වේ.
මෛත්‍රී වික්‍රමසිංහ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
ලාසා
මෙම නගරය 17 වන සියවසේ මැද භාගයේ ටිබෙටයේ ආගමික හා පරිපාලන අගනුවර විය. පොටාලා මාලිගය, ජොකාන්ග් පන්සල හා නොරුබුලින්කා මාළිගාව වැනි බොහෝ සංස්කෘතික වශයෙන් වැදගත් වූ ටිබෙට් බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන මෙම නගරයෙහි පිහිටා ඇත.
ඉතිහාසය
By the mid 7th century, Songtsän Gampo became the leader of the Tibetan Empire that had risen to power in the Brahmaputra River (locally known as the Yarlung Tsangpo River) Valley. After conquering the kingdom of Zhangzhung in the west, he moved the capital from the Chingwa Taktsé Castle in Chongye County (pinyin: Qióngjié Xiàn), southwest of Yarlung, to Rasa (Lhasa) where in 637 he raised the first structures on the site of what is now the Potala Palace on Mount Marpori. In CE 639 and 641, Songtsän Gampo, who by this time had conquered the whole Tibetan region, is said to have contracted two alliance marriages, firstly to a Princess Bhrikuti of Nepal, and then, two years later, to Princess Wencheng of the Imperial Tang court. Bhrikuti is said to have converted him to Buddhism, which was also the faith attributed to his second wife Wencheng. In 641 he constructed the Jokhang (or Rasa Trülnang Tsulagkhang) and Ramoche Temples in Lhasa in order to house two Buddha statues, the Akshobhya Vajra (depicting the Buddha at the age of eight) and the Jowo Sakyamuni (depicting Buddha at the age of twelve), respectively brought to his court by the princesses. Lhasa suffered extensive damage under the reign of Langdarma in the 9th century, when the sacred sites were destroyed and desecrated and the empire fragmented.
A Tibetan tradition mentions that after Songtsän Gampo's death in 649 C.E., Chinese troops captured Lhasa and burnt the Red Palace. Chinese and Tibetan scholars have noted that the event is mentioned neither in the Chinese annals nor in the Tibetan manuscripts of Dunhuang. Lǐ suggested that this tradition may derive from an interpolation. Tsepon W. D. Shakabpa believes that "those histories reporting the arrival of Chinese troops are not correct."
From the fall of the monarchy in the 9th century to the accession of the 5th Dalai Lama, the centre of political power in the Tibetan region was not situated in Lhasa. However, the importance of Lhasa as a religious site became increasingly significant as the centuries progressed. It was known as the centre of Tibet where Padmasambhava magically pinned down the earth demoness and built the foundation of the Jokhang Temple over her heart. Islam has been present since the 11th century in what is considered to have always been a monolithically Buddhist culture. Two Tibetan Muslim communities have lived in Lhasa with distinct homes, food and clothing, language, education, trade and traditional herbal medicine.
By the 15th century, the city of Lhasa had risen to prominence following the founding of three large Gelugpa monasteries by Je Tsongkhapa and his disciples. The three monasteries are Ganden, Sera and Drepung which were built as part of the puritanical Buddhist revival in Tibet. The scholarly achievements and political know-how of this Gelugpa Lineage eventually pushed Lhasa once more to centre stage.
By the end of the 17th century, Lhasa's Barkhor area formed a bustling market for foreign goods. The Jesuit missionary, Ippolito Desideri reported in 1716 that the city had a cosmopolitan community of Mongol, Chinese, Muscovite, Armenian, Kashmiri, Nepalese and Northern Indian traders. Tibet was exporting musk, gold, medicinal plants, furs and yak tails to far-flung markets, in exchange for sugar, tea, saffron, Persian turquoise, European amber and Mediterranean coral. The Qing dynasty army entered Lhasa in 1720, and the Qing government sent resident commissioners, called the Ambans, to Lhasa. In November 11 of 1750, the murder of the regent by the Ambans triggered a riot in the city that left more than a hundred people killed, including the Ambans. After suppressing the rebels, Qing Qianlong Emperor reorganized the Tibetan government and set up the governing council called Kashag in Lhasa in 1751. In 1904 a British expedition force led by Francis Younghusband entered Lhasa and forced remaining low-level Tibetan officials to sign the Treaty of Lhasa after the fleeing of Dalai Lama. The treaty was subsequently repudiated and was succeeded by a 1906 Anglo-Chinese treaty. All Qing troops left Lhasa after the Xinhai Lhasa turmoil in 1912.
By the 20th century, Lhasa, long a beacon for both Tibetan and foreign Buddhists, had numerous ethnically and religiously distinct communities, among them Kashmiri Muslims, Ladakhi merchants, Sikh converts to Islam, and Chinese traders and officials. The Kashmiri Muslims (Khache) trace their arrival in Lhasa to the Muslim saint of Patna, Khair ud-Din, contemporary with the 5th Dalai Lama. Chinese Muslims lived in a quarter to the south, and Newar merchants from Kathmandu to the north of the Barkhor market. Residents of the Lubu neighbourhood were descended from Chinese vegetable farmers who stayed over after accompanying an Amban from Sichuan in the mid-nineteenth century; some later intermarried with Tibetan women and spoke Tibetan as their first language. The city's merchants catered to all kinds of tastes, importing even Australian butter and British whisky. In the 1940s, according to Heinrich Harrer:-
After the establishment of Communist Chinese People's Republic of China, "(...) the People's Liberation Army (PLA) invaded the country in 1950. In March 1959, an uprising centered on the capital, Lhasa, prompted a massive crackdown, during which the Dalai Lama, Tenzin Gyatso (b. 1935), fled into exile." Such markets and consumerism came to an abrupt end after the arrival of Chinese government troops and administrative cadres in 1950. Food rations and poorly stocked government stores replaced the old markets, until the 1990s when commerce in international wares once more returned to Lhasa, and arcades and malls with a cornucopia of goods sprang up.
Of the 22 parks (lingkas) which surrounded the city of Lhasa, most of them over half a mile in length, where the people of Lhasa were accustomed to picnic, only three survive today: the Norbulingka, Dalai Lama's Summer Palace, constructed by the 7th Dalai Lama; a small part of the Shugtri Lingka, and the Lukhang. Dormitory blocks, offices and army barracks are built over the rest. The Guāndì miào (關帝廟) or Gesar Lhakhang temple was erected by the Amban in 1792 atop Mount Bamare 3 km south of the Potala to celebrate the defeat of an invading Gurkha army.
The main gate to the city of Lhasa used to run through the large Pargo Kaling chorten and contained holy relics of the Buddha Mindukpa.
Between 1987–1989 Lhasa experienced major demonstrations, led by monks and nuns, against the Chinese Government. After Deng Xiaoping's southern tour in 1992, Lhasa was mandated by the government to undergo economic liberalization. All government employees, their families and students were forbidden from practicing their religion, while monks and nuns were not allowed to enter government offices and the Tibet University campus. Subsequent to the introduction of the economic development policies, the influx of migrants has dramatically altered the city's ethnic mix in Lhasa.
රොබට් කෘෘ-මිල්න්ස්, කෘෘ හී පළමුවන වංශාධිපතිවරයා
1885 සිට 1895 දක්වා හවුටන් සාමිවරයා ලෙසින්ද 1895 සිට 1911 දක්වා කෲ හී අර්ල්වරයා ලෙසින්ද හැඳින්වුනු, රොබට් ඕෆ්ලි ඇෂ්බර්ට්න් මිල්න්ස්, කෲ හී පළමුවන වංශාධිපතිවරයා, (12 ජනවාරි 185820 ජූනි 1945) යනු, බ්‍රිතාන්‍ය ලිබරල් දේශපාලනඥයෙක්,  රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙක් සහ ලේඛකයෙක් විය.
ඩැනියෙල් බර්නූලි
ඩැනියෙල් බර්නූලි එසේත් නැත්නම් ඩැනියල් බර්නූලි (, ; 8 February 1700 – 27 March 1782 ), යනු ස්විස් ජාතික ගණිතඥයෙක් සහ භෞතික විද්‍යාඥයෙක් වේ
මිසොසෝර්
"අතර මැදි කටුස්සන් " යන අර්ථයෙන් යුත් මිසොසෝර් පර්මීය යුගයේ මුල් භාගයේ ජිවත් වූ කුඩා මුහුදු උරග ගණයකි.ගොඩබිම ජිවය පරිනාමය වූ පසු නැවත ජලජමය ජිවන රටාවකට යොමු වූ පළමු ජලචර උරග විශේෂය මිසොසෝරස් ය.
මිසොසෝරස්
හොඳින්ම දන්නා මිසොසෝර් මිසොසෝරස් වෙයි. මෙම සත්වයාගේ ෆොසිල නැම්බියාව, අප්‍රිකාව සහ බ්‍රසීලය, උරුගුවේ, ආජන්ටිනාව හා පැරගුවේ යන දකුණු ඇමෙරිකාවේ කොටස් වලින් හමු වී ඇත. පෘථිවි සිතියමක එකිනෙක බද්ද කල හැකි හැඩයකින් යුත් මහාද්වීප වන අප්‍රිකානු හා දකුණු ඇමෙරිකානු මහාද්වීප වල  මෙම ෆොසිල වල පුළුල් ව්‍යාප්තිය මහාද්වීපික ප්ලාවිතය පිලිබඳ මතය තහවුරු කිරීමට උපකාර විය.
මිසොසෝරස් කුඩා කිඹුලෙකුට ආසන්න වශයෙන් සමාන කම් දැක්වුවද සුලබව හමුව ඇති නිදර්ශක දිගින් සෙ.මී. 40 ක් පමණක් වෙයි. නමුත් සොයාගෙන ඇති විශාලතම නිදර්ශකයේ දිග ආසන්න වශයෙන් මීටර් 2 කි. බොහෝ විට එකල විසු විශාලතම මුහුදු උරගයා මෙසොසෝරස් විය හැක. මත්ස්‍යයින් හෝ ඇතැම් විට ක්‍රස්ටේශියාවන් මත යැපෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරෙයි. මේ සඳහා නුතන තල්මසුන් මෙන් දත් පෙරනයක් මෙන් භාවිතා කරන්නට ඇත.
ජෙරල්ඩ් හවර්ත්
ජෙරල්ඩ් හවර්ත් ලෙසින් හැඳින්වෙන, ශ්‍රීමත් ජේම්ස් ජෙරල්ඩ් ඩග්ලස් හවර්ත් (උපත 12 සැප්තැම්බර් 1947) යනු, බ්‍රිතාන්‍ය කොන්සර්වේටිව් පක්ෂය දේශපාලනඥයෙකි. 1997 පටන්, අල්ඩර්ෂොට් සඳහා ඔහු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා (පාම) වන අතර, මෙයට පෙර, වසර 1983 සිට 1992 දක්වා  කැනක් ඇන්ඩ් බර්න්ට්වුඩ් සඳහා  පාම වරයා වී ඇත.
2010 මැයි සිට 2012 සැප්තැම්බර් දක්වා, ඔහු ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයෙහි රාජ්‍ය කටයුතු සඳහා පාර්ලිමේන්තු උප -ලේකම් වූයේ ජාත්‍යන්තර සුරැකුම් ක්‍රමෝපායය පිළිබඳ අමාත්‍යවරයා ලෙසිනි. වර්තමානයෙහි ඔහු කොන්සර්වේටිව් වේ ෆෝර්වඩ් හී සභාපති වෙයි.
සටහන්
ප්‍රවර්ගය:ජීවත්වන්නෝ ප්‍රවර්ගය:1947 උපත් ප්‍රවර්ගය: බ්ලොක්ස්හම් පාසැලෙහි අධ්‍යාපනය ලද්දෝ ප්‍රවර්ගය: සදැම්ප්ටන් විශ්වවිද්‍යාලයෙහි උපාධිධරයෝ ප්‍රවර්ගය:රාජකීය ගුවන් හමුදා නිලධාරියෝ ප්‍රවර්ගය: හන්ස්ලෝහී මන්ත්‍රණ සභිකයෝ ප්‍රවර්ගය:කොන්සර්වේටිව් පක්ෂය (එරා) පාමවරුන් ප්‍රවර්ගය:ඉංග්‍රීසි මැතිවරණ කොට්ඨාශ සඳහා එක්සත් රාජධානියෙහි පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරු ප්‍රවර්ගය:එරා පාමවරුන් 1983–87 ප්‍රවර්ගය:එරා පාමවරුන් 1987–92 ප්‍රවර්ගය:එරා පාමවරුන් 1997–2001 ප්‍රවර්ගය:එරා පාමවරුන් 2001–05 ප්‍රවර්ගය:එරා පාමවරුන් 2005–10 ප්‍රවර්ගය:එරා පාමවරුන් 2010–15 ප්‍රවර්ගය:එරා පාමවරුන් 2015–20 ප්‍රවර්ගය:ෆ්‍රීඩම් ඇසෝෂියේෂන් හී සාමාජිකයෝ
හිසරදය
හැදින්වීම
හිසරදය, ඔළුවේ කැක්කුම යනු හිසෙහි ඇතිවන වේදනාවයි. මෙය රෝගයක් නොව රෝග ලක්‍ෂණයකි. මෙය මිනිසුන් අතර බහුලවම දක්නට ලැබෙන අතර ඇතැමුන්ට නිතරම පාහේ හිසරදය හටගනී.
සංකූලතා ඇති නොකරන සාමාන්‍ය හිසරදයක් සදහා වේදනා නාශකයක් වන ඇස්ප්‍රීන්, පැරසිටමෝල් හෝ ඉබියුප්‍රොෆෙන් භාවිතා කළ හැකි අතර ඉරුවාරදය වැනි විශේෂිත අවස්ථාවන්හිදී ඒ සදහා වඩාත් සුදුසු ප්‍රතිකාර ක්‍රමයන් භාවිතා කළ යුතු වේ. හිසරදය ඇතිවු අවස්ථාවකදී එසේ වීමට හේතු සාධක වු මානසික ආතතිය හෝ ඇතැම් ආහාර වර්ග හෝ වෙනයම් සාධකයක් ඇති නම් එය හදුනාගැනීම වැදගත් වන්නේ ඊළග අවස්ථාවේදී එම හේතු කාරකයයන් ම හරවා ගැනීමට හැකියාව ඇති බැවිනි.
ප්‍රතිකාර ක්‍රම
සියලුම හිසරදයන් සදහා වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ගැවීම අත්‍යවශ්‍ය නොවේ. ඒවායින් බහුතරයක් පැරසිටමෝල්, ඇස්ප්‍රීන් හෝ ඉබුයුප්‍රොෆෙන් වැනි සරල වේදනා නාශකයන් සදහා ප්‍රතිචාර දක්වයි.
හේතුවක් නොමැතිව නිතරම හිසරදය ඇතිවන අවස්ථාවන්හිදී හිසරදය ඇතිවන වේලාව කුමන ආකාරයේ හිසරදයක්ද යන්න ඒ හා ආශ්‍රිතව ඇතිවන අනිකුත් රෝග ලක්ෂණ හ එම හිසරදය තව දුරටත් වැඩි කරන සාධක මොනවාද යන්න සදහන් කරමින් දිනපොතක් පවත්වාගෙන යාම වෛද්‍යවරුන් විසින් අනුමත කොට ඇත. මෙමගින් එය කිනම් විශේෂිතවු ආකාරයකින් ඇතිවන්නේද යන්‍න පිළිබදව අවබෝධයක් ලබාගත හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස සමහර ඖෂධ, ඔසප් වීම, ඇතැම් ආහාර හෝ හේතුවක් නොමැතිව වුවද හිසරදය ඇතිවෙයි. 2007 මාර්තු මාසයේදී වෙනස් සමීක්ධණ කණ්ඩායම් දෙකක් මගින් සිදු කරන ලද පරීක්ෂණයකින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ ඉලෙක්ට්‍රෝඩ දෙකක යොදා ගෙන සිදු කරන මොළය උත්තේජන කිරීමක් මගින් පොකුරු හිසරදයට (Cluster headaches) සහනයක් ලබාගත හැකිය.
වලක්වා ගැනීම
ඉරුවාරදයෙහිදී ඇතිවන හිසරදය වලක්වා ගැනීමේ ප්‍රතිකර කුම ඇත. දිගු කලීනව වේදනා නාශකයන් භාවිතා කිරීම මෙහිදී දිරිමත් නොකරන අරත මෙමගින් ඖෂධ භාවිතයේන වැලකුණු පසුව නැවතත් හිසරදය සෑදීමත සිදුවිය හැකිය. ඉරුවාරදයේ උච්චතම අවස්ථාවන් වලදී ඇතැම්විට රුධිරවාහිනී සං‍කෝචනය කිරීමත් සිදුකරනු කැෆේන් අන්තර්ගත පානයන් ඖෂධ වර්ගයන් සමගම භාවිතයට ගැනීම අනුමත කෙ‍ෙර්. මෙමගින් කැෆේන් සහිත වේදනා නාශකයන් ඇතිවීම කෙරෙහි අවදනයක් යොමුවී ඇත. Feverfew ඉරුවාරදය සදහා භාවිතාවන ජනප්‍රිය ශාකසාර ඖෂධයකි. මැග්නීසියම් විටමින් B2 සහ එන්සයිම Q10 යනු ඉරුවාරදය වැලැක්වීම සදහා ස්වාභාවිකවම පවත්නා මුලද්‍රව්‍යයන් වේ.
ප්‍රවර්ගය:රෝග ලක්‍ෂණ
ව්‍යාවර්තය
වස්තුවක් භ්‍රමණය වීමට දක්වන කැමැත්ත ව්‍යාවර්ථයයි
මානව සංවර්ධන දර්ශකය
thumb|450x450පික්|මානව සංවර්ධන දර්ශකය අනුව ලෝක සිතියම වර්ණ ගන්වා ඇත. (2017 මාර්තු 21 ප්‍රකාශයට පත්, 2015 හා 2016 දත්ත මත පදනම්ව) thumb|450x450පික්|මානව සංවර්ධන දර්ශකය මගින් රටවල් වර්ගීකරණය (2017 මාර්තු 21 ප්‍රකාශයට පත්, 2015 හා 2016  දත්ත මත පදනම්ව). මානව සංවර්ධන දර්ශකය, මාසද  යනු ආර්ථික විද්‍යාත්මක දර්ශකයකි.
මානව සංවර්‍ධන දර්‍ශකය (මා.සං.ද) (Human Development Index) (HDI) යනු රටවල්වල ආයුෂ අපේක්ෂාව, අධ්‍යාපනය, හා ප්‍රතිශීර්ෂ ආදායම පෙන්වන දර්ශකයන් අනුව ලොව රටවල් මානව සංවර්ධන අවස්ථා හතරකට වර්ග කරන්නා වූ සංයුක්ත සංඛ්‍යානමය දර්ශකයකි. යම් රටක ආයු අපේක්ෂාව, අධ්‍යාපන මට්ටම හා ප්‍රතිශීර්ෂ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඉහළ විට රටක් මා.සං.ද. හි ඉහළ ලකුණු ලැබේ. මා.සං.ද හි නිර්මාපකයා වන්නේ පකිස්ථාන ආර්ථික විද්‍යාඥ මහබූබ්-උල්-හක් ය.
2010 මානව සංවර්ධන වාර්තාව මඟින් අසමානත්ව සැකසූ මානව සංවර්ධන දර්ශකය (අ.මා.සං.ද) ඉදිරිපත් කරන ලදී. සරල මා.සං.ද ප්‍රයෝජනවත් දර්ශකයක් වුව ද, "අ.මා.සං.ද යනු සැබෑ ම මානව සංවර්ධන මට්ටම (අසමානත්වත් ගණනයට එකතු වන නිසා)" බවත් "මා.සං.ද මානව සංවර්ධනයට ඇති 'හැකියාව' (අසමානතාවයන් නැතිවූයේ නම් ලබාගත හැකි වන උපරිම අ.මා.සං.ද ලකුණ) පෙන්වන දර්ශකයක් ලෙස තව දුරටත් දර්ශනය කළ හැකි ය."යි එම වාර්තාව මඟින් දක්වා ඇත.
මෙම දර්‍ශකය මානව සංවර්ධන ප්‍රවේශය මත පදනම් වී ඇත. උල් හක්ට අනුව මෙහි රාමුව වන්නේ මිනිසුන්ට කැමති දේ "වීමට" හා "කිරීමට" ඇති හැකියාව යි. උදාහරණ ලෙස ---වීම්: නිරාහාර නොවීම, හිසට වහලක් තිබීම, නිරෝගී වීම; කිරීම්: රැකියා, අධ්‍යාපනය, ඡන්දය භාවිතය, ප්‍රජා දිවියට සහභාගී වීම. තවත් ප්‍රධාන කරුණක් වන්නේ තෝරා ගැනීමට ඇති නිදහස යි; යමෙක් ස්වේච්ඡාවෙන් නිරාහාර ව සිටීම (උපවාසය) යමෙක් හට අහර මිලදී ගැනීමට නො හැකි ව නිරාහාර ව සිටීමෙන් ඉතා වෙනස් තත්ත්වයකි.
2016 මානව සංවර්ධන දර්ශකය
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන මඟින් සම්පාදිත 2016 මානව සංවර්ධන දර්ශකය 2017 මැදින් මස 21 ප්‍රකාශනය වූ අතර 2015 හි ඇස්තමේන්තුගත දත්තවලට අනුරූප ව මා.සං.ද ගණනය කර ඇත. පහත ඇත්තේ "ඉතා ඉහළ මානව සංවර්ධනය"ක් ඇති රටවල් ය:
අසමානත්ව සැකසූ මා.සං.ද
අසාමානතාවන් සැකසන ලද මානව සංවර්ධන දර්ශකය (අ.මා.සං.ද)  යනු "අසමානතාවන් සැළකිල්ලට ගත් කළ සමාජයක මිනිසුන්ගේ මානව සංවර්ධන මට්ටම පිළිබඳ මිනුම" ය.
මෙහි ස්ථාන/ශ්‍රේණි මා.සං.ද ට නිසිලෙස ම නො ගැලපෙන්නේ අ.මා.සං.ද දත්ත නොමැති රටවල් මෙයට එකතු කර නැති බැවිනි (p. 206). • # නෝර්වේ 0.898
• # අයිස්ලන්තය 0.868
• # ස්විට්සර්ලන්තය 0.859
• # ඩෙන්මාර්කය 0.858
• # ස්වීඩනය 0.851
• # අයර්ලන්තය 0.850
• # ෆින්ලන්තය 0.843
• # කැනඩාව 0.839
• # ස්ලොවිනියාව 0.838
• # එක්සත් රාජධානිය 0.836
• # චෙක් ජනරජය 0.830
• # ලක්සම්බර්ග් 0.827
• # බෙල්ජියම 0.821
• # ඔස්ට්‍රියාව 0.815
• # ප්‍රංශය 0.813
• # එක්සත් ජනපදය 0.796
• # ස්ලෝවැකියාව 0.793
• # ජපානය 0.791
• # ස්පාඤ්ඤය 0.791
• # එස්ටෝනියාව 0.788
• # මෝල්ටාව 0.786
• # ඉතාලිය 0.784
• # පෝලන්තය 0.774
• # හංගේරියාව 0.771
• # සයිප්‍රස් 0.762
• # ලිතුවේනියාව 0.759
• # ග්‍රීසිය 0.758
• # පෘතුගාලය 0.755
• # දකුණු කොරියාව 0.753
• # 🇭🇷 Croatia 0.752
• # ලැට්වියාව 0.742
• # 🇲🇪 Montenegro 0.736
• # රුසියාව 0.725
• # රොමේනියාව 0.714
• # ආර්ජන්ටිනාව 0.698
• # චිලී 0.691"ඉතා ඉහළ මානව සංවර්ධන" ලකුණක් තිබෙනමුත් අ.මා.සං.ද දත්ත නොමැති රටවල්: තායිවාන්, නවසීලන්තය, සිංගප්පූරුව, හොංකොං, ලීච්ටන්ස්ටේන්, බෲනායි, කටාර්, සෞදි අරාබිය, ඇන්ඩෝරාව, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය, බහරේන් හා කුවේට්.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ආර්ථික විද්‍යාව
ජේතවනාරාමය, අනුරාධපුර
thumb|300px|right|ප්‍රතිසංස්කරණය නිම වූ ජේතවනාරාමයේ දාගැබ ජේතවනාරාමය, ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර පුරාණ නගරයේ පිහිටා තිබූ විහාර සංකීර්ණයකි.
ජේතවනාරාම දාගැබ
ජේතවනාරාමය දාගැබකි. අඩි 269 ක් (මීටර් 120) උසින් යුතු එය ලෝකයේ උසම ස්ථූපයයි. එමෙන්ම මේ දක්වා ගඩොලින් පමණක් නිර්මාණය කරන ලද විශාලතම ගොඩනැගිල්ල වේ.(නමුත් වර්තමානයේ දී රුවන්වැලි මහා සෑය විශාලම ස්ථූපය ලෙස සලකයි.ජේතවනාරාමයේ කොතෙන් කොටසක් කඩා වැටී තිබුණත් එය ප්‍රතිසංස්කරණ නොකරන්නේ සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ද්‍රෝණයක් ධාතූන් වහන්සේලා රුවන්වැලි මහා සෑයේ තැන්පත් කර ඇති බැවිනි.) ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ස්ථූපය ඉදි කරවූවේ මහායාන බෞද්ධ මහසෙන් (273 - 301) රජුයි. බුදුන් වහන්සේ පැළඳි පටී ධාතුවේ කොටසක් එහි නිධන් කර ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. එබැවින් මෙය පාරිභෝගික චෛත්‍යයක් වේ.
පුරාණ ලෝකයේ 'ගීසා' හි පිහිටි මහා පිරමීඩ දෙක හැරුණු විට 3 වැනි විශාලතම ඉදි කිරීමයි. දළ වශයෙන් එය ඉදි කිරීමට පිළිස්සූ ගඩොල් 93,300,000 ක් යොදන්නට ඇත. (රත්නායක 1993) මෙම ථූපය (සාගලික නිකායට) අයත් විය. ඒ වටා පරිශ්‍රය අක්කර 8 ක් පමණ (හෙක්. 5.6) විශාලය. 3000 ට වඩා බෞද්ධ භික්ෂූන්ට වැඩ සිටීමට පහසුකම් තිබුනේය. ථූපයේ එක පැත්තක දිග අඩි 576 කි. හතර පැත්තෙන් ඇතුළුවීම සඳහා තිබෙන පිය ගැට පෙළ අඩි 28 ක් පමණ පළලින් යුතුය. අංගනයෙහි පිහිටුවා තිබෙන පූජාසනයෙහි උළුවහු කණුවක උස අඩි 27 කි. ස්ථූපයේ අඩිතාලම මීටර් 6 ක් ගැඹුරට විහිදෙන අතර එය පිහිටි ගල මත ඉදි වූයේය. ගොඩනැගිලි කර්මාන්තයට උර දුන් මහජනතාවගේ නම් ශෛලමය පුවරුවක සටහන් කර ඇත. thumb|300px|right|ජේතවනාරාමය - අනුරාධපුර ශ්‍රී ලංකාව
==ජේතවනාරාමය පිළිබදව කෙටි සටහනක් ==
යටත්විජිත භාර ලේකම්
යටත්විජිත භාර ලේකම් යන්නෙන් පහත දේ අදහස් විය හැක:
අනුධරාපුර යුගයේ ආර්ථික රටාව
හැදින්වීම
ආර්යයන් ඉන්දියාවේ සිට මුලින්ම මෙහි පැමිණ ජනාවාස පිහිටුවා ගත් කාලයේදී එරට සාමාජයෙහි පැවතියේ කෘෂිකාර්මික,සත්ව පාලනය,වෙළදාම, හා විවිධ කර්මාන්ත මත පදනම් වූ ආර්ථික රටාවකි.ඔවුන් මෙරට පදිංචි වීමෙන් අනතුරුව තම මව් රටේ එකළ පැවති ආර්ථික රටාව ම මෙහි දී ද පවත්වා ගෙන යන්නට ඇත.එකළ ආර්ථික රටාව පිළිඔඳ ව ලැබෙන සාධක වලින් ද මේ බව පැහැදිළි වේ.
කෘෂිකර්මය
අද මෙන්ම අනුරාධපුර යුගයේ දී ද සිංහලයන්ගේ ආර්ථික රටාවේ මුල්ම ස්ථානය හිමිවූ බව පෙනෙන්නේ කෘෂිකර්මාන්තයට බව පෙනෙන්නේ කෘෂිකර්මාන්තයටය.ඉහත පරිච්ඡෙදයක දී ඇති පරිදී අනුරාධ,උරුවේලවිජිත ආදී නම්වලින් මෙරට ආදීම ජනාවාස පිහිටුවා ගන්නාලද්දේ මල්වතු ඔය, කලා ඔය,දැදුරැ ඔය,වළවේ ගඟ,කිරිඳි ඔය,ආදී වු ගංඟා ආශ්‍රිත ව ය.මුලින් ම මෙරටට පැමිණි ආර්ය කණ්ඩායමේ නායකයා ලෙස සැලකෙන විජය කුමරුගේ ඇමතියෙකු බවකියන අනුරාධ නම් කුමරු මල් වතු ඔය අසබඩ තමා නමින් ජනපදයක් පිහිටුවා ගැනීමෙන් අනතුරුව එහි වැවක් ද ඉදි කර වූ බව වංස කථාවේ දැක්වේ.මුලින්ම මෙරටට පැමිණ පදිංචි වූ  ආර්යයන් විසින් ගංඟා අසබඩ තමන්ගේ ජනාවාස පිහිටුවා ගනු ලැබීමෙන් අනතුරුව එම ජනපදවල වැව් ඉදිකරවනු ලැබීමෙන් පැහැදිළි වන්නේ ආරම්භයේ සිටම කෘෂිකර්මාන්තය සිංහල වර්ගයාගේ ආර්ථික රටාවේ ප්‍රධානතම අංගය වූ බවයි.විජය රජුගේ ඇවෑමෙන් මඳ කලකට පසු මෙරට රජ වූ පණ්ඩුවාසුදේව කුමරුගේ පුත්‍රයෙකු වූ ගිරිකණ්ඩ සිව නම් කුමාරයා ඔහුගේ පාලනය යටතේ පැවති ගිරිකණ්ඩ නම් ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබු සියක් කිරියක් පමණ   වූ කුඹුරු යායක ගොයම් කැප්ප වූ බව කියන පුවතක් වංස කථාවේ දැක්වේ.ආර්යයන් මෙහි පදිංචි වී නොබෝ කලකින් ම මෙරට කෘෂිකර්මාන්තය අතින් මහත් දියුණුවක් ලබා තුබූ බව මෙයින් හෙළි වේ.කෘෂිකර්මික කටයුතු වලදී එකල ප්‍රධාන තැන ලැබුනේ වී ගොවිතැනට ය.