cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ආදම්ගේ ගඟ
ආදම්ගේ ගඟ (Adams River) කැනඩාවේ බ්‍රිටිෂ් කොලොම්බියා ප්‍රාන්තයේ පිහිටා ඇති ප්‍රාසර් ගංගාවේ අතු ගංගාවකි. උතුරට වෙන්නට මොනාශී කන්දෙන් ආරම්භ වෙන මෙම ඉහළ ආදම් ගංගාව, දකුණු දෙසට නැඹුරුව ගලා බැස, අවසානයේ ආදම්ගේ විලට ලඟා වෙයි. පහළ ආදම් ගංගාව විලේ දකුණු අන්තයෙන් ආරම්භ වී ශුස්වප් විලේ ( Shuswap Lake) කෙළවරම බටහිර අන්තයෙන් ගලා බසියි. මෙම ගඟ දකුණු ඇමරිකාවේ ඇති සොක්අයි (sockeye) නම් සැමන් මසුන්ගේ ඉතා වැදගත් අභිජනනය ප්‍රදේශයකි. ඔක්තෝම්බර් මස මැද භාගයේදී ගංමෝය අද්දරට මසුන් මිලියන ප්‍රමාණයකින් එකතු වේ. සෙක්වෙම්පෙක් (Secwepemc) ගම්මාන විසින් ගංගාවේ කරන ලද කැනීම් වලින් පෙනෙන්නේ සැමන් මසුන් ඇල්ලීම පිලිබඳ එම ප්‍රදේශයේ දීර්ඝ කාලීන සම්ප්‍රදායයි. අතීතයේදී මෙම ගංගාව ලී කොටන් ප්‍රවාහනය සදහා වැදගත් ජල ප්‍රවාහණය මාධ්‍යයක් විය.
ගමන් මඟ
ආදම් ගංගාවේ උඩු දිය මීටර 2000ක් උන්නතාංශ ගත වූ නම් නොකළ ග්ලැසියර වන අතර, ඒවා කොලොම්බියා කඳු වල මොනාශී කඳු වැටියේ ඊශාන දිශාවට වන්නට පිහිට ඇත. ගඟේ ඉහළ කොටස දළ වශයෙන් දකුණින් හා නිරිත දිගින් තෙත් බිම් හරහා ගලා බසින අතර ටුම් ටුම් හා මිකා යන කුඩා විල් දෙක පසු කරයි. එය විටෙක ඇල්ලක් ආකාරයෙන්ද ගලා බසින අතර ටුම් ටුම් අල්ලේ පහත ඇති මහා ජල කන්ද මතින් බැස යයි. එම ප්‍රදේශ වලදී ගඟේ බැස්ම කිලෝමීටරයට මීටර 5 දක්වා පහත බසියි. කිලෝමීටර 94ක් ගමන් කල පසු ශුස්වැප් කඳුකරයට අවතීරණ වීමත් සමග ගංගාව ආදම්ගේ විලේ උතුරු දෙසට පිවිසේ.
ආදම්ගේ ගඟ එහි උතුරු දකුණු අක්ෂය ඔස්සේ දළ වශයෙන් කිලෝමීටර 72ක් වෙයි. එමෙන්ම උපරිම ගැඹුර මීටර 457ක් වන අතර ලෝකයේ ගැඹුරුම විල් අතරින් 24 වන ස්ථානය ගනියි. පහළ ගංගාව නික්මෙන්නේ ගඟේ පහලම දකුණු අන්තයෙන් වන අතර කිලෝමීටර 11ක පටු නිම්නයක් ඔස්සේ ගමන් කරයි.එය අවසානයේ ස්කුයිලක්ස් ජනතාව ජීවත් වන ශුස්වැප් විලට ගලා බසියි.ආදම්ගේ විලේ සිට ශුස්වැප් විල තෙක් ගමනේදී පහළ ආදම් ගඟේ උන්නතාංශය මීටර 60කින් පහළ බසියි.
අතු ගංගා
උඩු ගංගාවට අයිති අතු ගංගා :
ආදම්ගේ විල හා පහළ ආදම් ගඟ පෝෂණය වන්නේ :
ඉතිහාසය
ජනයා ආදම් ගංගා නිම්නයේ ජීවත් වන්නේ දීර්ඝ කාලයක සිටය.1977දී ප්‍රාදේශීය රජයෙන් කරන ලද අධ්‍යයනකින් පහළ ගංගා නිම්නයේ බුද්ධ වර්ෂ 2000 සිට ජනාවාස තිබු බවට සාක්ෂි හමු වී ඇත.අධික ලෙස සැමන් මාළුන් සිටීම ගංගාව වැදගත් ආහාර ප්‍රභවයක් බවට පත් කර ඇති අතර එහි විසූ මුල් ජනයාට එය වෙළද භාණ්ඩයක්ද විය. මානව වංශ ලේඛක ජේම්ස් ටේට් වාර්තා කරන අන්දමට ආදම් ගඟ අසල Secwepemc ජනයාගේ  "Sxste'lln"  නමින් හැදින්වූ උප ජන කොට්ටාසයක් ජීවත් වී ඇත.ඔවුන් දැන් හඳුන්වන්නේ "Adams Lake Indian Band" යන නමිනි. Sxste'lln ජනතාව ග්‍රීස්මයේ සහ සීත ඉර්ර්තුවේ පහළ ගඟ මුව දොර හා චෙස් හි කුඩා ගඟ ආසන්නයේ කඳවුරු බැඳ ගත්හ. 1960 ගංගාවේ නමම ඇති සෙල්-හවුට්-කෙන් ප්‍රධානියා Sxste'lln ජන කොට්ඨාශයේ නායකයා විය.වසුරි වසන්ගත රෝගයෙන් ඔහු ඇතුළු 200කට වඩා ඔහුගේ ජනතාව 1862දී මිය ගියෝය.
ආදම් ගංගා දැව කර්මාන්ත ශාලාව
උඩු ගඟේ කඳවුරු බැඳි අතර දැව කර්මාන්තය ආශ්‍රිත කටයුතු ආරම්භ කෙරුනේ ටුම් ටුම් ගගෙනි. කපන ලඳ දැව ගඟ පහලට යැවුණු අතර ඒවා බූමරංග මගින් පහලට ආදම් විලේ පහලට ඇදගෙන ගියේය. ඉන්පසු එම දැව කොටන් පහළ ගඟ හරහා චේස් හි දැව මෝලට ගෙන යන ලදී. පහළ ගංගාවේ පිටවාන අසල "කැලතෙන වේල්ලක්" 1908දි තනන ලදී. මෙම වේල්ල ආදම්ගේ ගංගාවේ ජල මට්ටම ඉහළ නැංවීමට උපකාරී වේ. ඇති තරම් දැව වේල්ලට ඉහලින් ගොඩ ගැසෙන විට දොරටු විවර වන අතර එහි ප්‍රතිපලයක් ලෙස ඇති වූ ගංවතුරෙන් මෙම දැව ශුස්වැප් විලට ගෙන යයි.
පහත් ගංගා කොටසට ඉහලින් ඇති සානුවේ සිට කොට කඳන් ගෙන යාම සඳහා, දැව කර්මාන්ත ශාලාව විසින් දිය ආරවල් නොහොත් දිය පීලි කිහිපයක්ම ඉදි කරනු ලැබීය. මේවා ඉදි කරනු ලැබුවේ ලී ද්‍රෝනිකා සාදා ඒවාට ජලය පිරවීමෙනි. මේවා අධාරයෙන් කොටන් කඳන් ඉවුරේ පහළ කෙලවරට ගෙන එන ලදීය. මේවායින් විශාලම ප්‍රමාණයක් තිබුනේ බෙයාර් ක්‍රීක් නම් දිය ආර ප්‍රදේශයේය.මෙය මැසි කිහිපයකින්ම සමන්විත අතර උස මීටර් 25ක් පමන විය. ඒ අතරම මෙය මසකට මීටර් 3,000,000 (අඩි 9,800,800) පමණ වූ කොට කඳන් ප්‍රමාණයක් ප්‍රවාහනය කිරීමට තරම් ධාරිතාවකින් යුක්ත විය.අදාළ ප්‍රදේශයන්හි දැව  කඳන් කපා අවසාන කිරීමෙන් අනතුරුව මෙහි සැකිල්ල ගලවා ඉවත් කරන ලදී. කෙසේ නමුත් දැව කැපීම තවමත් මේ ප්‍රදේශයන්හි සිදු වුවත්වර්තමානයේදී දැව ප්‍රවාහනයට ආදම් නදිය භාවිත නොවෙයි.
වෘක්ෂලතා
ගංදිය ආශ්‍රිත පරිසර පද්ධතිය ළැව්ගිනි හා වන ආශ්‍රිත ක්‍රියාකාරකම් වලට නතුව සංශ්රේනිත අවධියේ පවතියි. ගංගාව විවිධාකාර වූ වෘක්ෂලතා කලාප හරහා ගමන් කරයි. උඩු ගංගා දියෙහිදී සෙඩාර් හෙම්ලොක් කලාපය හරහා ගමන් කරයි. මේ වනාන්තර බ්‍රිටිෂ් කොලොම්බියානා වනාන්තර වලට සමාන අතර අවුරුදු 1000කටත් වඩා පැරණි ගස් වලින් යුතු වේ. මේ ගස් දුර්ලභ පාසි විශේෂ වලින් යුක්ත වන අතර එම විශේෂ අයිස් යුගයේ සිට වදවී යාමේ තර්ජනයට මුහුණ දී ඇති ඒවා වීමද විශේෂත්වයකි.
උඩු ගඟේ පිටාර තැන්න තෙත් බිම් විශේෂ වලින් යුක්ත වන අතර පතනශීලී ගස් වර්ගයක් වන බ්ලැක් කොට්න් ශාකය, පඳුරු වශයෙන් වැඩෙන බ්ලැක් ට්වින්බෙරි ශාකය, රෙඩ් ඔසියර් ඩෝග්වුඩ් ශාකය හා පොන්ඩරෝසා පයින්, එංගල්මන් ස්ප්රුස්, ඇල්පින් ෆර් යන ශාක වලින්ද සමන්විත වෙයි. ගංගා මෝදර අසල පරිසරය පශු කර්මාන්තය, ගොවිතැන ආදී මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා වෙනස් වී ඇත.
සොක්යේ සැමන්
ආදම් ගඟේ සොක්යේ නම් සැමන් විශේෂය එහි බිත්තර දැමුවත් අවසානයේ දකුණු තොම්සන් ගඟ හරහා ෆ්රේසර් ගඟට ගොස් එතනින් පැසිෆික් සාගරයට යයි. අවුරුදු 3ක් ජෝජියා සමුද්‍රසන්ධිය ආශ්‍රිත සාගරයේ ජීවත් වන අතර ආක්ටික් සාගරය, ඇලස්කා හා අල්යුටියන් දූපත් පසු කරයි. ඉන්පසු යලි ආදම් ගංගාව වෙත පැමිණෙන්නේ කිලෝ මීටර 4000 ක සංචාරය නිම කරමිනි. දින 14 ක් තුලදී ඔවුන් උඩුගම් බල යන අසීරු ගමන නිමා කරන්නේ ජවසම්පන්න ජල ස්තර හරහාද ගමන් කරමිනි. මේ කාල සීමාව තුලදී ඔවුහු නිරාහාරව සිටිති.නමුත් ඔවුන් පෙර ග්‍රීෂ්ම සමය තුල ඇති තරම් ආහාර ඔවුන්ගේ සිරුරු තුල ගබඩා කර තබා ගත් නිසා එය ප්‍රශ්නයක් නොවේ. මෙම අවස්ථාවේදී සැමන් මසුන් විශේෂ රතු පැහැයකින් යුතු වන අතර පිරිමි මසුන්ටත් මොල්ලියක් වැනි පිටක් හා කලහකාරී නැවුණු මුඛයක් පිහිටයි. ඔවුන් යලි ඔවුන්ගේ උපන් ගංගාවට නැවත පැමිණීම සම්පුර්ණයෙන්ම වටහා ගත නොහැකි වුවත්, ඔවුන්ගේ ආඝ‍්‍රාණ පද්ධතිය මෙහිදී මෙහෙයක් සිදු කරනවා විය හැකිය. නදියේ බොරළු පොලව සැමන් මසුන්ගේ ජීවන චක්‍රයට රුකුල් දෙයි. උෂ්ණත්වය හා ජලයේ PH අගයද සොක්අයි මසුන්ට හොඳින්ම ගැලපෙයි. ශුස්වැප් විල "පෙර පාසල් විල" ලෙස ජීව විද්‍යාවේ හදුන්වන්නේ එය කුඩා සැමන් මසුන්ට හොඳ ආහාර ප්‍රභවයක් නිසාමය.
අනෙකුත් සත්ත්ව ප්‍රජාවන්
ආදම්ගේ ගංගා නිම්න භූමියේ කොටළු මුවන් විශාල වශයෙන් දක්නට ඇති අතර කුඩා රංචු වශයෙන් සිටින සුදු වලිග මුවන්,කළු වලසුන් ජල ආශ්‍රිතව දක්නට ලැබෙයි. වලස් ජනගහනයේ සැලකිය යුතු තරම් වැඩි වීමක් දක්නට ලැබෙන්නේ, ඔවුන් අසල පිහිටි නිම්න බද ප්‍රදේශ වලින් පැමිණ බිත්තර දමන සැමන් මසුන් අල්ලා ආහාරයට ගැනීමට පෙළඹෙන නිසාය. උඩු ගංගා නිම්නයේ ගෝනුන් සුලබ වන අතර, ගඟේ උද කොටසේ අළු පාට වලස් වාසස්ථාන බහුලව දැකිය හැක. බීවරයන්, මුගටියන් හා දිය බල්ලන් වැනි ජලචර සත්වයන්ද දක්නට ලැබෙයි.
මෝයකටහි කැනඩා පාත්තයන් හා හංසයන් සුලබය. ගෝල්ඩන් අයි, වල තාරවුන්, කොළ පියාපත් ඇති සේරුන්ද දක්නට ලැබෙයි. හිස මුඩු රාජාලින් හා මුහුදු උකුස්සන් දක්නට ලැබෙන අතර ඔවුන්ගේ කූඩු මැරුණු දේවදාර රුක් මුදුන් හා කළු කොටන්වුඩ් තුරු මුදුන් මත සාදා ගෙන ඇත.
මුලාශ්‍ර
1. "Lakes at a Glance: Deepest Lakes". ලෝක විල් ජාලය. 2. "2010 Late Run Sockeye Salmon Preliminary Escapement Estimates". ධීවර හා සාගර කටයුතු අමාත්‍යාංශය.කැනඩාව.
ජූනාගධ් බෞද්ධ ලෙන් සමූහ
ජූනාගධ් බෞද්ධ ලෙන් සමූහ පිහිටියේ ඉන්දියානු ප්‍රාන්තයක් වන ගුජරාට් හි ජූනාගධ් දිස්ත්‍රික්කය තුළ ය. මෙහි ඇති ලෙන් සමූහ යටතට උපර්කෝට් ලෙන්, ඛාප්රා කෝඩියා ලෙන් සහ බාබා ප්‍යාරා ලෙන් අයත් වේ. මෙම "බෞද්ධ ලෙන්" ‍එකම ස්ථානයක පිහිටි ලෙන් නොවේ. ඒවා වෙන වෙනම ප්‍රදේශ තුනක පිහිටි භික්ෂූන්ගේ වාසයට නිර්මාණය කළ කුටිවලින් යුත් ලෙන් වේ. මෙම ලෙන් නිර්මාණය වී ඇත්තේ අශෝක අධිරාජයාගේ සමයේ සිට ක්‍රි.ව. 1වන–4වන සියවස දක්වා කාල පරාසය තුළ ය.
හර පත
වාණිඡ බැංකු විසින් සිය ගනුදෙනු කරැවන් වෙත ඔවුන්ගේ තැන්පතු වල වටිනාකම අනුව හර කාඩි පත් නිකුත් කරනු ලැබේ. මෙහි විශේෂ ලක්ෂනය වන්නේ අනුමත වෙළද ආයතන වලින් භාණ්ඩ මිළදී ගැනීමේ දී නියමිත වටිනාකම ගැනුමිකරැ‍ගේ ගිණුමෙන් විකුණුමිනරැගේ ගිණුමට මාරැ වීමයි. ‍‍‍මේ සදහා දෙපාර්ශවයටම බැංකු ගිණුමි තිබිය යුතු වේ.
හර පත් වලට නිදසුන් ලෙස ♦ සම්පත් බැංකුව - සෙට් ♦ කොමර්ෂල් බැංකුව - කැට් සුපර්
හර පත් හා ණය පත් අතර මූලික වෙනස වන්නේ හරපත් තැන්පතු වටිනාකම පදනම් කරගෙන නිකුත් කිරීමත්, ණයපත ණය පදනම මත නිකුත් කිරීමත්ය. ව්‍යාපාරිකයන්ට මෙම කාඩ්පත් මගින් අවශ්‍ය භාණ්ඩ පහසු‍වෙන් මිලට ගැනීමටත් මුදල් ගෙනයාමේ අවදානම අඩු වීමත් යන වාසි අත් කරගත හැකිය.
පොළොන්නරුව පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයේ ආරක්‍ෂිත පුරාවිද්‍යා ස්මාරක ලැයිස්තුව
ප්‍රවර්ගය:පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
1991 දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල
1991 දෙසැම්බරයේදී දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹ නගරයේදී පැවැත්විණි. දකුණු ආසියාවට අයත් රටවල් 7 ක් මේ සඳහා සහභාගී විය.
ක්‍රීඩා උළෙල වෙනුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේදී රු.100 ක සහ රු.500 ක වටිනාකමකින් යුත් සමරු කාසි 2ක්ද එලි දැක්වුනි.
පදක්කම් සටහන
සත්කාරක රාජ්‍යය වගුවේ නිල් පැහැයෙන් දක්වා තිබෙයි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:තරගාවලියන් ප්‍රවර්ගය:දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල
පලතුරු වර්ග
ලංකාවේ වැවෙන ගුණයෙන් ඉහල පලතුරු
ප්‍රවර්ගය:පෝෂණය
සෑම දිනකම පලතුරු ආහාරයට ගත යුතුය.
ධාන්ක් ලෙන්
ධාන්ක් ලෙන් පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ ගුජරාට් හි රාජ්කොට් දිස්ත්‍රික්කයේ උප්ලේතා අසල ධාන්ක් ගම්මානයේ ය. මෙම ලෙන් කැන ඇත්තේ බටහිර ක්ෂ්ත්‍රප සමයේ චූර්ණමය වැලිගලෙහි ය. මෙම ලෙන් බෞද්ධ සහ ජෛන සංස්කෘතීන් හි ආභාසය ලබා ඇත. බෞද්ධ ලෙන්වල බෝධිසත්ත්ව රූ දක්නට ලැබෙන අතර, ජෛන ලෙනෙහි ආදිනාත්, ශාන්තිනාත් සහ පාර්ශ්වයන්ගේ ප්‍රතිමා දක්නට ලැබෙයි. මෙම ප්‍රතිමා කාථියාවාඩ් හි ආදිතම ජෛන ප්‍රතිමා ලෙස සැළකේ.
ආශ්‍රේයයන්
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉලියඩ්
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රීසිය
පරමවිඥානාර්ථ බෞද්ධ සංගමය
thumbnail| පිටකොටුවේ පිහිටි පරමවිඥානාර්ථ බෞද්ධ මන්දිරය|link=Special:FilePath/Parama.jpg 1880 සෙන්පති හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට්තුමන් ආරම්භ කරන ලදී. 1961 වර්ෂය දක්වා ආනන්ද, නාලන්ද, ධර්මරාජ, රාහුල, මලියදේව ඇතුළු බෞද්ධ පාසල් 417ක් පාලනය කරනු ලැබුවේද පරමවිඥානාර්ථ බෞද්ධ සමාගමයි.
1961 රජයට පාසල් පවරා ගැනීමේදී ඇති කර ගන්නා ලද එකඟතාවට අනුව අධ්‍යාපන කටයුතුවලින් බැහැර වන්නා වූ සමාගමට අයිතිව තිබූ සියලුම පාසල්වල අයිතිය යළි හිමි වන්නේද පරමවිඥානාර්ථ බෞද්ධ සමාගමටයි.
සමාගමේ ආරම්භක අනුශාසක මණ්ඩලය
මල්වතු හා අස්ගිරි මහා නායක හිම් වරු, හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල මහා නායක හිමි, මොහොට්ටිවත්තේ ගුණානන්ද හිමි, පොතුවිල ඉන්ද්‍රජෝති හිමි, මුල්ලේරියාවේ ගුණරතන හිමි, තලාහේන්නේ අමරමෝලි හිමි, කොටුවෙිගොඩ ඥානානන්ද හිමි, හෙයියන්තුඩුවේ දේවමිත්ත නායක හිමි, බුලත්ගම ධර්මාලංකාර හිමි, වැලිතර අඹගහපිටියේ විමලසාර නායක හිමි, මිහිරිපැන්නේ ශ්‍රී සුමනතිස්ස නායක හිමි, දොඩන්දුවේ පියරතනතිස්ස නායක හිමි, වැලිගම ශ්‍රී සුමංගල නායක හිමි, රංදොඹේ ධර්මාලංකාර නායක හිමි, වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති නායක හිමි, දොම්පේ බුද්ධ රක්ඛිත හිමි, වැලිතර අඹගහපිටියේ අසභතිස්ස නායක හිමි, බුලත්ගම ශ්‍රී සුමනතිස්ස හිමි, අඹගහවත්තේ ශ්‍රී ඉන්ද්‍රාසභ හිමි, ශ්‍රී නන්දාරාමතිස්ස හිමී සහ  අක්මීමන ධර්මාරාම හිමි
සමාගමේ මුල් සාමාජිකයෝ
ඇන්ඩරු පෙරේරා, සයිමන් ද සිල්වා, ඇස් තෙපානිස් පෙරේරා, දොන් අන්ද්‍රිස් ද සිල්වා බටුවන්තුඩාවී, ඩබ්ලිව්. ඇල්. විජේසේකර, කේ. ඇල්. දොන් චාල්ස්, ඇස් .පී. ධර්මගුණවර්ධන, දොන් කරෝලිස්, තීන් රොබට් ද සිල්වා, එච්. ඉසෙඩ්, ඒ. රාප්පක්‍ෂ, එච්. අමාරිස් ප්‍රනාන්දු, චාල්ස් ස්ටීවන් පෙරේරා, ජේම්ස් පෙරා ජයතිලක, රිචඩ් ඒඩ්රියන් මිරැන්ඩෝ, එඩේරියන් ද ආබෲ, යූ. ඩී. ඇස්. ගුණසේකර, එච්. කරෝලිස් පෙරා, ජෝන් එඩ්වඩ් ද සිල්ව, සී. ඩී. ජයසිංහ, රිචඩි ස්කානිවේල්,. ලුඩ්විස් පෙරේරා, පී. කරෝලිස් පෙරේරා, ඒබ්‍රහම් ජෝන් එඩ්වඩ් ද සිල්වා, සි. ඩී. ජයසිංහ, රිචඩ් ස්කානිව්වෙල්, පි. ලුවිස් පෙරේරා, පී. කරෝලස් පන්තා, ඒබ්‍රහම් පෙරේරා, දියෝනිස් ද සොයිසා, කරෝලිස් පෙරේරා, දොන් දාවිත් ද සිල්වා විජේසේකර, බුලත්සිංහලගේ කොම්පිස් කුරේ, බුලත්සිංහලගේ සවුදන් කුරේ, බුලත්සිංහලගේ හරමානිස් කුරේ, ඇම්. දොන් ඩේවිඩ්, අනගාරික ධර්මපාල, විලියම් ද ආබෲ, අත්පිස් පෙට්ඨා ධර්මගුණවර්ධන මොහන්දිරම්, ජේ. වෙත්තසිංහ, දොන් සලමොන් යසිරහ, චාල්ස් ඇලෙක්සැන්ඩර් ද සිල්වා, ජෝන් ජේම්ස් තිඩීමන්, කොන්ඩිස් පිෂ්ට ජයවර්ධන, සී. මැතිව් ප්‍රනාන්දු, චාල්ස් මැන්දිස් අමරසේකර, අන්තෝනිස් ප්‍රැන්සිස් ප්‍රනාන්දු අබේරත්න විදාන මොහන්දිරම්, වලිමුනි ඒබ්‍රහම් මැන්දිස්, ඒබ්‍රහම් ද ලිවේරා, එඩ්වඩ් ද සිල්වා, ජේමිස් ද සොයිසා, දොන් මාතස් එදිරිවීර මුහන්දිරම්, චාල්ස් ද සිල්වා, ට්‍රික් කුරේ, ඒ බැස්ටියන් ප්‍රනාන්දු, දොන් ජොන් ප්‍රනාන්දු. ජොහානිස් ද මෙල්. ඇන්ඩා ප්‍රනාන්දු, වේරගම පුංචි බණ්ඩා සහ ආනෝල්ඩ්ස් පෙරේරා ගුණසේකර අබේරත්න.
විද්‍යා දේවී භණ්ඩාරි
නේපාලයේ ප්‍රථම ජනාධිපතිවරිය වේ. ඇය වර්තමානයේ නේපාලයේ ජනාධිපතිනියයි.
තුංමං හංදිය (චිත්‍රපටිය)
තුංමංහංදිය යනු 1970 වර්ෂයේ ශ්‍රී ලංකාවේ තිරගත වූ මහගම සේකර මහතා විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද, සිංහල චිත්‍රපටයකි.
කථාව
ඉතුරු ටික කථාව පාදක වන්නේ කුඩා ගම්මානයක වෙසෙන විත්‍ර ශිල්පියෙක් වූ අබිලිං (ජෝ අබේවික්‍රම) ගේ ජීවිතය සහ ඔහුගේ බෑණා වූ සිරිසේන (කුමාර බාලසූරිය, කරුණාරත්න රණසිංහ) යන අය වටායි. අබිලිං යනු මත්පැනට ලොල් වූ සහ ණය බරින් පෙළෙන, අරමුණකින් තොරව ජීවත් වන්නෙකි. සිය සහෝදරයා (ධර්මදාස කුරුප්පු) සහ අනෙකුත් ගම්වැසියන් සමග විවාදයෙහි පැටලෙන ඔහු පසුව, ධනවත් ඉඩම් හිමියෙකු (ඒ. පී. ගුණරත්න) සමග රැකියාවක් ලබා ගැනීමට තීරණය කරයි.
මේ අතර සිය මාමාගේ පෙළඹවීම මත සිරිසේන, චිත්‍ර පාසලට ඇතුලත්ව ඔහුගේ හැකියාවන් දියුණු කර ගනියි. එහිදී ඔහුගේ අපේක්ෂාව වන්නේ සිය දක්ෂතාවන්, මාමා වූ අබිලින් හට පෙන්වීමයි.
සංගීතය
චිත්‍රපටයට සංගීතයෙන් දායකත්වය ලබා දී තිබෙන්නේ ඩබ්. ඩී. අමරදේව මහතායි.
මීට අමතරව චිත්‍රපටියේ වූ ඩබ්. ඩී. අමරදේව විසින් ගායනා කල "අතීතයෙන් ගංගා" ගීතය සහ, විජේරත්න වරකාගොඩ විසින් ගායනා කරන "යන්නෙම් දක්නා සේ මා" යන ගීත ද්විත්වයම රචනා කොට තිබෙන්නේ මහගම සේකර මහතා විසිනි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:1970 චිත්‍රපට ප්‍රවර්ගය:චිත්‍රපට - ශ්‍රී ලංකා
අ සෝන්ග් ඔෆ් අයිස් ඇන්ඩ් ෆය(ර්)
''මෙම ලිපිය නවකතා මාලාව පිලිබඳ වේ. රුපවාහිනී අනුවර්තනය සඳහා ගේම් ඔෆ් ත්‍රෝන්ස් බලන්න.''
ස්විට්සර්ලන්ත-ශ්‍රී ලංකා සබඳතා
ශ්‍රී ලංකාව සහ ස්විට්සර්ලන්තය අතර මෑත කාලීන සම්බන්ධතා ගොඩනැගෙන්නේ, 1956 වර්ෂයේදීයී. දෙරටේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා මූලික වශයෙන් ආර්ථික සහ අනොන්‍ය සහයෝගීතාවය මත පදනම්ව පවතී. ස්විට්සර්ලන්තයේ ජිනීවා නුවර ශ්‍රී ලංකාවේ කොන්සල් කාර්යාලයක්ද, ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ නගරය තුල ස්විට්සර්ලන්ත තානාපති කාර්යාලයක්ද පිහිටුවා තිබෙයි.
ඉතිහාසය
1948 දී බ්‍රිතාන්‍යයෙන් නිදහස ලත් ශ්‍රී ලංකාව, නිදහස් රාජ්‍යයක් ලෙස ඉක්මනින්ම පිළිගත් රටක් ලෙස ස්විට්සර්ලන්තය හැඳින්වේ. 1968 වසරේදී ස්විට්සර්ලන්ත ෆෙඩරල් රජය, කොළඹ නගරය වෙත තානාපතිවරයෙකු පත් කරන ලදී.
රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා
ශ්‍රී ලංකාවේ වර්ධනය වූ ජන වාර්ගික අර්බුධය හේතුවෙන්, ශ්‍රී ලාංකික දමිළ ප්‍රජාව විශාල වශයෙන් ස්විට්සර්ලන්තයට සරණාගතයන් වශයෙන් පලායාම නිසා, 1980 දශකයේ පටන් ශ්‍රී ලංකාව සහ ස්විට්සර්ලන්තය අතර දේශපාලනික වශයෙන් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා වර්ධනය විය.
බෝතලේ ඉහලගම
බෝතලේ ඉහලගම නොහොත් ඉහලගම ග්‍රාමය පිහිටා ඇත්තේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේය. මෙය ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ මීරිගම ප්‍රාදේශීය සභාවට අයත් ග්‍රාමයකි. මෙය මීරිගම සිට කිලෝ මීටර 4 සහ වරකාපොල සිට කිලෝ මීටර 7 දුරකින් පිහිටා ඇත. බෝතලේ ඉහලගම යනු ඩී.එස්. සේනානායක උපන් භූමිය පිහිටි ග්‍රාමයයි.
විහාර
බෝතලේ ඉහලගමට පහලගමට සහ මැදගම යන ග්‍රාම සියල්ලේම පදිංචිව ඉන්නා මිනිසුන්ට යා හැකි පහසුම පන්සල ලෙස බෝතලේ ශ්‍රී ගෝටාභය විහාරය නම් කල හැක. ඉතා දීර්ඝ අතීතයක් ඇති මෙම විහාරස්ථානයේ දැනට පිරිවෙනක්ද ඇත. එය ශ්‍රී නාලන්ද පිරිවෙන ලෙස හැදින්වේ.
Gehyra mutilata
චතුරංගුලි හූනා (Gehyra mutilata, එමෙන්ම four-clawed gecko, stump-toed gecko, tender-skinned house gecko, sugar lizard, හෝ Pacific gecko, හෝ butiki යන නම්වලින් ද හඳුන්වයි) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ බොහෝදුරට අග්නිදිග ආසියාවට ආවේණික පුළුල් ව්‍යාප්තියක් පෙන්වන හූනන් විශේෂයකි. මෙම විශේෂය ලොව පුරා ශ්‍රී ලංකාව, ඉන්දු චීනය, සහ එ.ජ. පැසිෆික් දූපත් වල ද ව්‍යාප්ත වී ඇත. මෙම හූනා තරමක් තරබාරු අතර, සියුම් සමක් ඇත. සාමාන්‍යයෙන් සමේ පැහැය මෘදු දම්/රෝස පැහැයට හුරු අළු පැහැති අතර, ලාබාල නිදර්ශකවල රන් පැහැ ලහ දැකගත හැක. මෙම ලප පරිණත වීමේ දී ක්‍රමයෙන් මැකී යයි.
විස්තරය
හිස දිගටි ය. හොඹුව ඇස් සහ කන් විවර අතර දුරට වඩා දිගටි ය. මෙය අක්ෂි කූපයේ විෂ්කම්භය මෙන් 1.3 ගුළණයක් පමණ වේ. නළලේ මධ්‍ය ඇලියක් සහිත ය. කර්ණ විවරය තරමක් විශාල අතර, මන්දාණ්ඩාකාර ය. සිරුර සහ ගාත්‍රා ද තරමක් දිගටි අතර, අපරව පසු ගාත්‍රා මායිම් කරමින් සමෙහි නැමුමක් පවතියි. ඇඟිලි කෙටි අතර, පාදමේ ජාලාකාර ස්වභාවය අඩු හෝ වැඩි විය හැක. අධර තැල්ල කෝණික අතර, එය මධ්‍ය ඇලියක් ඔස්සේ බෙදී ඇත. ඉහළ පෘෂ්ඨය සහ ගෙල කුඩා කණිකාකාර කොරපොතුවලින් ආවරණය වී ඇති අතර, පිටෙහි ඒවා විශාලතම සහ පැතලි ස්වභාවයක් ගනියි. උදරීය කොරපොතු මධ්‍යස්ථ ප්‍රමාණයේ වේ. තුණ්ඩය චතුරස්‍රාකාර, පළල් එකක් වන අතර, ඉහළින් මධ්‍ය බෙත්මක් ඇත. නාසා විවර තුණ්ඩය, පළමු අධරය සහ නාසික ත්‍රිත්වය අතරින් සිදුරු වී ඇත. ඉහළ පෙදෙස මඳක් විශාල ය. වල්ගය අවපාතනය වූ, සාමාන්‍යයෙන් තියුණු, කුඩා පාර්ශ්වික දන්තුර සහිත ය. එහි ඉහළ පෘෂ්ඨය ඉතා කුඩා පැතලි ශල්කවලින් ආවරණය වී ඇත. එහි පහළ පෘෂ්ඨය සාමාන්‍යයෙන් විශාල තීර්යක් පළල් වූ ශල්කවලින් අවාරණය වී ඇත.
හොඹුවේ සිට ජම්බාලිය තෙක් දිග අඟල් 2.25කි. වල්ගය අඟල් 2.25කි.
ව්‍යාප්තිය
මෙම විශේෂය ශ්‍රී ලංකාව, බුරුමය, මැලේසියාව, පිලීපනය, ඉන්දුනීසියාව, නිව් ගිනියාව, ප්‍රංශ පොලිනීසියාව, මැස්කැරෙනස් සහ සීෂෙල්ස්, බටහිර මෙක්සිකෝව, මෝයි, හවායි වැනි ප්‍රදේශ ගණනාවක පුළුල්ව ව්‍යාප්ත වී ඇත.
චර්යාව
සෙසු බොහෝ හූනන් මෙන්, සාමාන්‍යයෙන් වන බිම්, ගල් සහිත ප්‍රදේශ, සහ මානව ජනාවාසවල දිවි ගෙවීමට ප්‍රිය කළ ද මෙම විශේෂය ද අවට පරිසරයට බෙහෙවින් අනුවර්තනය වී ඇත. හවායිහි වැලි සහිත වෙරළ තීරයන්හි ඉතා සුලබ මෙම හූනන් විශේෂය ආක්‍රමණික විශේෂයක් යැයි සැලකේ. මානව නිවෙස් තුළ වසන මෙම හූනන් මිනිසුන්ට එතරම් බියක් නොපෙන්වයි. මිනිසුන් ද මෙම විශේෂය පිළිබඳ එතරම් අවධානයක් යොමු නොකරන්නේ මොවුන් නිශාචර ක්‍රියාකාරී විශේෂයක් වීම සහ බිත්ති සහ සිවිලිම් වැනි උස් ස්ථානවල වැඩි වේලාවක් ගත කිරීමත් නිසායි. මොවුන් කරදරකාරී විශේෂයක් ලෙස නොසැලකෙන්නේ නිවෙස්වල කෘමීන් මර්දනයට මොවුන් වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකරන හෙයිනි.
බොහෝ හූනන් මෙන් මෙම විශේෂය ද අණ්ඩජ, එනම් ප්‍රජනනය සිදු කරන්නේ බිත්තර මගිනි.
චතුරංගුලි හූනන් සාමාන්‍යයෙන් ටොකේ හූනන් සමග සහයෝගයෙන් දිවි ගෙවයි. මෙය හූනන් අතර අසාමාන්‍ය චර්යාවකි.
මුඛ ප්‍රතිසජලන ළවණය
දියරමය පාචනයට ප්‍රතිකාරය
ඉතා විශ්වාසදායී ඔසුවකි
අඩු මිල
විශිෂ්ඨ මානව නිර්මාණ කීපයෙන් එකකි
ලංකාවේ බහුලව හඳුන්වන්නේ ජීවනී නමිනි.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ප්‍රවර්ගය:චිකිත්සාව
සතර අපාය
මෙම ලිපිය අපාය බිදිබඳ බෞද්ධ සංකල්පය පිළිබඳවය
අපාය යනු සත්වයින් උපදනා 31 තලය අතරින් කාම ලොකයන්ට අයත් දුගති භූමි හතරයි.අපාය ප්‍රධාන කොටස් හතරකට බෙදා ඇත.ඒවානම් අසුර ලෝකය,ප්‍රේත ලෝකය,තිරිසන් ලෝකය,නිරය යන්නයි.මෙම සතර අපායේ උපදින්නේ විවිධ පාපයන් සිදුකරගත් සත්වයන්ය.
අසුර අපාය
මෙම අපාය තුල සත්වයන් උපදින්නේ ඕපපාතිකවය.ප්‍රේත ලෝකයේ උපදනා සත්වයන්ට සමානය.කාලකන්ජික නම් අසුර ලෝකයක් පිළිබද ඇතැම් සූත්‍රවල දක්වා ඇත.අසුර නමින් හදුන්වන දේව නිකායක් පිළිබඳවද බුදු දහමේ ඉගැන්වේ.අසුර අපාය ප්‍රේත ලෝකය මෙන් මිනිස් ලොවතුල නොව මිනිස් ලොවින් බැහැරව පිහිටා ඇත.කෙසේ වෙතත් පහාරාද සුත්‍රයේදී මුහුද ඇසුරු කරගනිමින් වෙසෙන අසුරයන් පිලිබදව ද විස්තර වෙයි.
තිරිසන් අපාය
තිරිසන් අපාය යනු අප අවට පරිසරයේ දක්නට ලැබෙන අපා දෙපා සිවුපා බහුපා ආදී සියළු තිරිසන් සතුන්ය.
නිරය
නිරයද ප්‍රේත හා තිරිසන් අපාය මෙන් නොව අසුර ලොකය මෙන් මිනිස් ලොවින් බැහැරව පිහිටා ඇත.නිරය ප්‍රධාන කොටස් අටකට බෙදා ඇත.ඒවානම් සංජීවය,කාලසූත්‍රය,සංඝාතය,රෞරවය,මහා රෞරවය,තාපය,ප්‍රතාපය,අවීචිය යන්නයි.
සංජීවය
මහ පොළවේ සිට යොදුන් 15000 දුරින් සංජීවය පිහිටා ඇත.සංජීව අපායේ එක් දිනක් මිනිස් ලොව වර්ෂ ලක්ෂ 90 කි.එවන් දින 30ක් මාසයකි (9000000×30) එවන් මාස 12ක් අවුරුද්දකි.අවුරුදු 500 ක් එහි පරම ආයුෂවේ.සත්ව ඝාතනය තම ජීවිකාව ලෙස කරන පුද්ගලයන් අධික කෝපය හෝ මානය නිසා දුබලයන් තලා පෙලා කටයුතු කරන රජවරු පාලකයන් නිලධාරීන් මෙම අපායේ උපත ලබයි.දුප්පතුන් පෙළූ පොහොසතුන් හා අසරණ මිනිසුන්ට හිරිහැර කොට වස්තු සම්පත් උදුරාගත් සොරුන් මැරයන් අදිය මෙහි උපදිති.මෙහි උපදනා නිරි සතුන්ව යම පල්ලන් විසින් ගිනියම්වූ පොළවේ ගසා කෑලි කෑලි කොට කපයි.එසේ කපද්දීද නිරි සතුන් මැරි මැරී යලි යලිත් එම අපායේම උපදනා බැවින් සංජීවය යන නම මෙයට ලැබී ඇත.සං ජීවය යනු නැවන නැවත උපදින්නේය යන්නයි.
කාලසූත්‍රය
මෙම අපාය පිහිටියේ සංජීව නිරයට වඩා යොදුන් 15000 දුරින්.එනම් මිනිස් ලොව සිට යොදුන් 30000 දුරිනි.මෙම අපායේ එක් දිනක් මිනිස් ලොව වර්ෂ ලක්ෂ 90කි.එවන් දින 30 මාසයකි.මාස දොළහක් වර්ෂයකි.වර්ෂ 1000 මෙහි පරම ආයුෂවේ.මවුපියන්ට ගුරුවරුන්ට වැඩිහිටියන්ට ගරුකටයුතු අයට හිරිහැර කළ පුද්ගලයින් ප්‍රධාන වශයෙන් මෙහි උපදී මෙහි උපදනා නිරි සතුන්ව කලු හැහැ නූලකින් බැඳ ගිනියම්වූ පොළවේ දමා ලී දඩු රහින්නාසේ නිරි සතුන්සේ සිරුරු රහිනු ලබයි.
සංඝාතය
මෙම අපාය කාලසූත්‍ර නිරයට වඩා 15000 දුරින් පිහිටයි.මෙම අපාය නව යොදුනක් පමන විශාලය.මෙහි උපත ලබන නිරි සතුන් නව යොදුන් ඝක පොළවේ එරී නිශ්චලව පවතී.හෙි අහස ගුගුරන්නාසේ මහා දැවැන්ත පර්වතයන් එරී සිටින නිරි සතුන් මතට වැටී ඔවුන් අඹරවමින් ඒ මේ අත පෙරළෙයි.මෙම අපායේ උපත ලබන්නේ ඇත් අස් ගවා ආදී නොයෙත් සතන්ට අනේක වධ හිංසා පමුණුවමින් වැඩ ගත්තවූවන්ය.
රෞරවය
මෙම අපාය සංඝාත නිරයට යොදුන් 15000 දුරින් පිහිටයි.මෙම නරකයෙහි උපදනා සත්වයන්ගේ සිරුර තුලට වැද ඇතුලත දවාලන්නාවූ නපුරු දුමක් ඇත.ඇතුලත මෙන්ම පිටතද දවාලීම නිසා අදික වෙදනාවෙන් මරහඩ නගන නිරු සතුන්ගෙ හඩින් පිරී ඇති නිසා මෙයට රෞරව නරකයයි කියනු ලබයි.දස දහස් ගණනින් මිනිසුන් සතුන් මරා දමන සොරුන් මංකොල්ලකරුවන් ත්‍රස්තවාදීන් වැනි දාම ඝාතකයන් මෙහි උපත ලබති.
මහා රෞරවය
මෙහි උපදනා නිරි සතුන්ගේ සිරුරු අතිෂයිම රෞද්‍රවූ ගින්නෙන් හා දුමින් ඇතුලත හා පිතට දවාලන්නේය.මෙසේ දුක් විදින නිරි සතුන්ගේ ලෙයින් පොළව වැසී ඇති අතර අදික වේදනාවෙන් මරහඩ නගත නිරි සතුන්ගේ විලාපයෙන් පිරී ඇති බැවින් මෙම නිරය මහා රෞරවය යන නම ලැබී ඇත.තුරුණුවන් මාපියන් හො සිල්වත් ගුනවත් උතුමන්ට චධ හිංසා පමුණුවනු ලැබූවන් ඔවුන්ගේ වස්තු සම්පත් උතුරාගත්තවුන් මෙහි උපත ලබති.
තාපය
මෙම අපායේ උපදනා නිරි සතුන්ව යමපල්ලන් විසින් ගිනියම්වූ යහුල්වලින් ඇන ගිනියම්වූ මහ පොළවේ අමුණා තබනු ලබති.උල හිදුවන්නාසේ යහුල්වලින් ඇන තුබූ නිරි සතුන් දවාලමින් පොළවෙන් ගිනිජාලා මතුවෙයි.මෙම අපායේ උපත ලබන්නේ සතුන් පණපිටින් පුළුස්සා මරූවන් හා අනුන්ගේ නිවෙස් ගින්නෙන් දවාලූවන්ය.
ප්‍රතාපය
මෙම අපායේ උපදනා සත්වයෝ තාප නිරයේ උපදනා සත්වයින්ට සමානව දුකකට ලක්වේ.එහෙත් තාප නිරයට වඩා ප්‍රතාප නිරයේ ආයුෂ වැඩිය.
අසිපත් නිරය
අසිපත් වැනි කොළ සහිත දෙපැත්තම කැපෙන ආකාරයෙන් සැකසුන කොළවලින් ගහන වනයකින් මෙම අසිපත් නිරය සමන්විතය.නිරන්තරව හමන සුලගින් මෙම අසිපත් වැනි කොළ ඒ මේ අත වේගයෙන් ළෙවෙයි.මෙහි උපදනා සතුන් මෙම අසිපත් වැනි කොළවල ගැටී කැපි කැපී යයි.
සිම්බලිවන නිරය
මෙය කටු ඉඹුල් වැනි තියුනු උල් සහිත කටු අති වෘෂයන්ගෙන් සැදුන නිරයකි.
ඛාප්රා කෝඩියා ලෙන්
ඛාප්රා කෝඩියා ලෙන් ජූනාගධ් බෞද්ධ ලෙන් සමූහයේ කොටසකි. මෙම ලෙන් එම සමූහයේ පවතින පැරණිතම ලෙන් වේ. මෙම ලෙන්වල ඇති අක්ෂර අනුව ඒවා ක්‍රි.පූ. 4වන-3වන සියවස්වල අශෝක අධිරාජ සමයේ නිර්මාණය වන්නට ඇතැයි සිතිය හැක. සෙසු ලෙන් හා සැලකීමේ දී මෙම ලෙන් ඉතා චාම් ය. මෙම ලෙන් ඛාන්ගාර් මහාල් යනුවෙන් ද හඳුන්වනු ලබයි. මෙම ලෙන් පුරාතන සුදර්ශන ජලාශයේ (වර්තමානයේ නොපවතියි) ඉවුර දිගේ, උපර්කෝට් කොටුවට මදක් පිටතින් පිහිටියේ ය.
ද එක්ස්-ෆයිල්ස්: අයි වෝන්ට් ටු බිලීව්
ද එක්ස්-ෆයිල්ස්: අයි වෝන්ට් ටු බිලීව් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රිස් කාටර් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද කාටර් සහ ෆ්‍රෑන්ක් ස්පොට්නිට්ස් විසින් රචනා කරන ලද 2008 ඇමරිකානු අධිස්වාභාවික සංත්‍රාස චිත්‍රපටයකි. මෙය කාටර්ගේ ද එක්ස්-ෆයිල්ස් මාලාවේ දෙවන වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය වන අතර එය 1998 චිත්‍රපටයෙන් පසුව නිර්මාණය වූවකි. රූපවාහිනී කතාමාලාවේ ප්‍රධාන නළු නිළියන් තිදෙනා වන ඩේවිඩ් ඩචොව්නි, ගිලියන් ඇන්ඩර්සන්, සහ මිච් පිලෙජි මෙම චිත්‍රපටයේ පිළිවෙලින් ෆොක්ස් මෝල්ඩර්, ඩේනා ස්කලී, සහ වෝල්ටර් ස්කිනර්ගේ චරිත නිරූපණය කරති.
තිසර කුමාරපේලී
alt=Thisara Kumarapeli Arachchi|thumb|334x334පික්|තිසර කුමාරපේලි ආරච්චි
සම්පුර්ණ නම : තිසර කුමාරපේලී ආරච්චි
උපන්දිනය : 1976.
ලිපිනය : 419
ආසිරි
හරස් පාර
හන්වෙල්ල
රැකියාව :  ගුරුවරයෙකි
රැකියාස්ටානය : කොටහේන ම.ම. ව්දුහල කො.13
ඊ ලිපිනය : Thisara.arachchi@yahoo.com
Whatsap : 07065683**
Viber      : 07065683**
Imo         : 07065683**
Phone neumber : 0718071399                                                                                                                                                       තිසර කුමාරපේලිගේ පින්තූරයක් බැලීමට ඔබන්න
Facebook : eduratment arachchi
Facebook : Thisara kumarapeli archchi
Linkedln   : Thisara kumarapeli archchi
Twitter      : Thisara kumarapeli archchi
Youtube    : Thisara's books (1 to 43)
ග්‍රන්ත කතුවරයෙකි \ අද්‍යාපන හා සන්නිවේදන ය පිළිබද පර්යෙස කයෙක් ගීත රචකයෙ ක්.නාටය්ය රචකයෙක්'
කොළඹ ආනන්ද ව්දුහල කැලනි ව්.ව් කොළඹ ව්.ව් න් ආද්‍යාපනය ලබා ඇත. ගුරුවරයකු ලෙස කොළඹ කොටහෙන මා.මා.ව්ඩ්‍යාලයේ සෙවය කරයි. පොත් 33 ක් 2019 වසර වනවිට මුද්‍රණය කර ඇත.
පොත් විස්තරය.
ඔහු ගේ පර්යෙසණාත්මක ග්‍රන්ත කිහිපයකි
පන්ති කාමර ඉගෙන්වීම හා මද්‍ය්ය් බාවී ත ය  ඉන් මුලික වේ.
එහි දි මද්ය බාවිත කරමින් නිර්මා නාත්මකව උගන්වන ආකාරය පිළිබදව විස්තර කර ඇත.
නවතම පර්යේසනාත්මක ග්‍රන්තය වන් නේ "ඉගෙන්වීම" ග්‍රන්තයි. මෙම පොත මගින් කිය වේ න්නේ නිර්මානාත්මකව
ඉගෙන් වීම මගින් ඉහල ප්‍රතිපල අත්වන බවය්.
තවඩ ගොලිය සන්නිවෙඩනය නම් පොට්ට්ය්
ගීත නිර්මාමන
1. [https://www.youtube.com/watch?v=tF0vxrAqWcY රටට හෙටක් ......... (යූටියුබ්= තිසර කුමාරපේලී)]
2. තීයුනු දැසට පෙනෙන ..... ( යුට්යුබ් = තිසර කුමාරපේලී)
නිකුත් වීමට නියමිත පොත්
1 . සන්නිවේදනය සහ මාද්ය අද්‍ය්ය්නය 12 ශේණිය
2 . සන්නිවේදනය සහ මාද්ය අද්‍ය්ය්නය 13 ශේණිය
ලොක සන්විද්න 50 ක්
ඒක්සත්ජාතීන්ගේ සංවිධ‍ානය හා එයට අනුබද්ද ආයතන
ප්‍රයිවට් ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර්
thumb|ප්‍රයිවට් ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් ගැලීම් සටහන (යල් පැනගිය / Outdated) ප්‍රයිවට් හෙවත් පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් එකක් යනු ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවියක් වන අතර, එහි පොදු ටොරෙන්ට් අඩවියක මෙන් ටොරෙන්ට් ඩවුන්ලෝඩ් කිරීමට හැකි නමුත්, ඒසඳහා ලියාපදිංචි විය යුතුය. එනම් ප්‍රයිවට් ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් වෙබ් අඩවියක් (Private Torrent Tracker Web Site) වෙත පිවිස එහි තොරතුරු දැන ගැනීම හා එහි අඩංගු ටොරෙන්ට් ෆයිල් බාගත කිරීම සදහා එම අඩවියේ සාමාජිකයෙකු වීම අත්‍යාවශ්‍ය වේ. සාමාන්‍යයෙන් මෙවැනි ටොරෙන්ට් සයිට් එකක සාමාජිකයෙකු ලෙස ලියාපදිංචි වීම සදහා දැනට එහි ලියාපදිංචි සාමාජිකයෙකුගෙන් ආරාධනාවක් ලැබිය යුතුය. පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් අඩවියක් ඇතුලත ඊට ආවේණික නීති රීති පද්ධතියක් පවතින අතර, ඒ අනුව කොතරම් ප්‍රමාණයක් බාගත කළ හැකිද?, කුමණ ආකාරයේ දෑ උඩුගත කල හැකිද? උඩුගත හා බාගත අනුපාත කෙසේ විය යුතුද? බාගත කරන ලද දෑ කොතරම් කාලයක් අනිවාර්යයෙන් සීඩ් කල යුතුද යනාදිය ප්‍රධාන වශයෙන් අඩංගුවේ. මෙය නීති රීතී වෙබ් අඩවියෙන් අඩවියට වෙනස් වේ.
ආරක්ෂිතභාවය
සමහර දූෂිත ටොරෙන්ට් අඩවි එහි පරීශීලක තොරතුරු විවිධ ලාභ ප්‍රයෝජන පිණිස බාහිර පාර්ශව වෙත විකුණනු ලබයි. ඒ අනුව පහත කරුණු වැදගත්වේ.
පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් වර්ග
පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි වල අන්තර්ගතය අනුව (Content-wise) වර්ග දෙකක් දක්නට ලැබේ. එනම් විශේෂිත (Specialized) අන්තර්ගතයන් අඩංගු හා විශේෂිත නොවන  (General) අන්තර්ගතයන් අඩංගු ආකාර වේ. ඉන් විශේෂිත අන්තර්ගතයන් අඩංගු ආකාරය යනු, සංගීත ටොරෙන්ට් පමණක් අඩංගු ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි, චිත්‍රපට පමණක් අඩංගු ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි, රූපවාහිනී නාට්‍ය පමණක් අඩංගු ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි යනාදිය වේ. මෙවැනි පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් එම ක්ෂ්ත්‍රය පිලිබද හොදම ටොරෙන්ට් අඩවි ලෙස සාමාන්‍යයෙන් පිලිගනී. විශේෂිත නොවන අන්තර්ගතයන් අඩංගු පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් අඩවි යනු ඕනෑම ක්ෂේත්‍රයන් පිලිබද අන්තර්ගතයන් (Content) අඩංගු අඩවි වේ. මෙම එක් අඩවියකින් චිත්‍රපට, රූපවාහිනී නාට්‍ය, සංගීත, නිල් චිත්‍රපට හා මෘදුකංග බාගත කිරීමේ හැකියාව පවතින අතර එය එක් ක්ෂ්ත්‍රයකට පමණක් සීමා නොවේ.
සම්බන්ධ වීම
පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් වෙබ් අඩවියකට සම්බන්ධ වීමේදී පරිශීලකයෙකු විසින් ඔහුගේ අවශ්‍යතාවයන් මොනවාද යන්නත්, දැනට එම අවශ්‍යතාවන් සපුරා ගැනීමට යොදා ගන්නා ක්‍රම මොනවද යන්න සලකා බැලීය යුතුය. අනවශ්‍ය පරිදි පෞද්ගලික ට්‍රැකර් සදහා ලියාපදිංචි වීම කාලය නාස්ති කිරීමක් මෙන්ම, තවත් අයෙකුට ලියාපදිංචි වීමට ඇති  සීමීත අවස්ථාව නැති කිරිමක් ලෙස සැළකෙන බැවින් අවශ්‍යතාවයන් සැපිරිය හැකි පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් වෙබ් අඩවියන් හදුනා ගැනීම කල යුතුය. අයෙකුට උසස් තත්වයේ (High Quality) චිත්‍රපට නැරඹිමට අවශ්‍ය නම් හෝ තත්වයෙන් උසස් පුළුල් පරාසයක සංගීත රසවිදීමට අවශ්‍යනම් හෝ සෑම විටම විද්‍යුත් අධ්‍යාපන සඟරා හෝ පොත්පත් කියවීමට ඇල්මක් දක්වන පුද්ගලයෙක් නම් හා දැනට එම අවශ්‍යතාව සපුරා ගනීමට හැකියාවක් නොමැති නම්, මෙම විශේෂිතකරණයවූ ප්‍රයිවට් ට්‍රැකර් සදහා යොමුවීම උචිත වේ. එහෙත් එවැනි අවශ්‍යතාවයක් නොමැති අයෙකුට දැනට එම අවශ්‍යතාවය සපුරා ගන්නා ක්‍රමය හෝ විශේෂිතකරණය නොවූ (General) ප්‍රයිවට් ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් සදහා සම්බන්ධ විය හැක.
IPT වැනි කුප්‍රකට පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් අඩවි සදහා සම්බන්ධවී ලියාපදිංචි වීම ඉතා පහසු කාර්යයකි. එහෙත් හොද තත්වයේ පිළිගත් පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් සදහා ලියාපදිංචිවීම පහසු නොවේ. What.CD නැමැති සංගීත වෙබ් අඩවිය ප්‍රංශ බලධාරීන් විසින් වසා දැමීමෙන් පසු පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් සදහා නව සාමාජිකයින්ට සම්බන්ධ වීමට ඇති අවස්ථාව විශාල වශයෙන් මග හැරි ඇත. දැනට MyAnonamouse නැමැති පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරය මගින් පවත්වන සම්මුඛ පරීක්ෂණ (Interview) වලට සහභාගී වී එහි සාමාජිකත්වල ලබාගත් පසු, එහි පරිශීලක මට්ටමකට (User Class) ලගාවී ආරාධනා ෆෝරම (Invite forum) මගින් අනිකුත් පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් සදහා සම්බන්ධවිය හැක. නමුත් MyAnonamouse නැමැති පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයේ ඇති ආරාධනා ෆෝරමය උසස් තත්වයේ නොවන අතර, බොහොමයක් හොද තත්වයේ පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් මෙහි ආරාධනා කිරීම් සිදු නොකරයි. එයට හේතුව වන්නේ MyAnonamouse ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයට සම්මුඛ පරීක්ෂණ මගින් ඉතා පහසුවෙන් ලියාපදිංචි වීමට හැකිවීමයි.
කෙසේ නමුත් පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි සදහා සම්බන්ධ වීමට බලාපොරොත්තු වන අයෙකුට පහත සදහන් ක්‍රම අනුගමනය කිරීමෙන් ලියාපදිංචි විය හැක.
පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් වලදී නොකලයුතු දෑ
පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයකට සම්බන්ධවී මුලින්ම කලයුතු ක්‍රි‍යාව වන්නේ එහි නීතිරීති පිලිබද අවබෝධයක් ලබා ගැනීමයි. සෑම පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයකටම ඊට ආවේනික නීතිරීතී සමුදායක් පවතින අතර, පහත දැක්වෙන නීතීන් සෑම ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයකටම පොදු නීති, රත්‍රං නීති හෙවත් Golden Rules ලෙස හදුන්වයි. පහතින් ඇති එක් ක්‍රියාවක් හෝ ක්‍රියාවන් කිහිපයක් කිරීම තුලින් එකී පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයේ ලියාපදිංචි කරන ලද ගිණුම තහනමට ලක්වීමත්, ඉහත සදහන් කල කොල හා කහ පාටින් දක්වන ලද ට්‍රැකර්වල පවතින ගිණුම් සියල්ලද තහනමකට (Global ban) ලක්වීමටත් හැකියාව ඇත.
උඩුගත / බාගත අනුපාතය සකස්කිරීම
ඉහතින් සදහන් කල ආර්ථික ක්‍රමයන්හි රදා පැවතීමට සෑම විටම බාගත කරන ලද ටොරෙන්ට් සීඩ් කිරීම හෙවත් උඩුගත කිරීම අත්‍යාවශ්‍යවේ. එහෙත් දැඩි ආර්ථික (Hard economy) සහිත ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයන් මෙන්ම, ඉතා අඩු අන්තර්ජාල වේගයක් සහිත හෝ අන්තර්ජල සේවා සපයන්නා විසින් දෙනු ලබන දත්ත පරිමාවන් සීමා කර ඇති (Limited Bandwidth) ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටකට සීඩ් කිරීම පහසු නොවේ. එවැනි අවස්ථාවකදී තම උඩුගත/ බාගත අනුපාත (Upload / Download Ratio) සකස් කිරීමට පහත ක්‍රම යොදා ගනී.
ට්‍රැකර් ෆෝරම
ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයක ප්‍රධාන කර්යය ලෙස ටොරෙන්ට් මගින් පරිශීලකයින්ට අවශ්‍ය චිත්‍රපට, රූපවාහිනි නාට්‍ය හා වෙනත් දෑ බාගත කිරීමට ඉඩ සැලසීම වුවත් සෑම පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයකම ෆෝරමයක් දක්නට ඇත. මෙම ෆෝරමය මගින් පරිශීලකයින්ට විවිධ නිවේදන, යාවත්කාලින කිරීම් සම්බන්ධයෙන් දැනුවත් කිරීම, විවිධ තරග සංවිධානය, නව අදහස් හා යෝජනා චෝදනා ඉදිරිපත් කිරීමට ඉඩ සැලසීම, වෙනත් ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් වල ආරාධනා අර්පනය (Invite Offer)  කිරීම,  ටොරෙන්ට් හා වෙනත් ගැටලු සදහා උපදෙස් හා මගපෙන්වීම් ලබාදීම වැනී විවිධ කාර්යයන් සිදු කරයි. එසේම සෑම පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයකම IRC නාලිකාවක් (IRC Channel) පවතින අතර, එයට සම්බන්ධවූ විට සජීවීව අනිකුත්  සාමාජිකයින් සමග අදහස් හුවමාරු කිරීමට හැකියාව ඇත. මේ සෑමවිටකදීම තමාගේ පෞද්ගලික විස්තර හෙලිදරව් කිරීමෙන් වැළකී සිටිය යුතුවේ.
FSC හා PTN වැනි ට්‍රැකරයන් ප්‍රධාන වශන්යෙන් ෆෝරමයන් මුල් කර ගනිමින් (Community Based) කටයුතු කලත්, ඔවුන්ගේ ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි තරමක් අක්‍රීය මට්ටමක පවතී. කෙසේ නමුත් ට්‍රැකර ෆෝරමයන් තුල සක්‍රීය වීම මගින් ටොරෙන්ට් සමාජයේ පිළිගත් පුද්ගලයෙකු වීමටත්, ආරාධනා සොයා ගැනීමට අපහසු ඕනෑම පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයක උවත් ඉතා පහසුවෙන් ආරාධනා සොයා ගැනීමටත් හැකියාව පවතී.
කෙසේ නමුත් ප්‍රයිවට් ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් පිළිබද නවතම තොරතුරු /r/trackers වෙබ් අඩවියට පිවිසීම තුලින් දැනගත හැකි අතර, බොහොමයක් ප්‍රසිද්ධ ප්‍රයිවට් ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් වල කාර්යය මණ්ඩලයන් මෙහි සක්‍රියව කටයුතු කරයි. ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් වල අභ්‍යන්තර ෆෝරම වලින් පිටත අනුමත කරන ලද, ප්‍රයිවට් ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් වලට සම්බන්ධ තොරතුරු දැනගත හැකි එකම වෙබ් අඩවිය /r/trackersපමණි.
පරිත්‍යාග සිදු කිරීම.
පිළිගත් පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් අඩවි නඩත්තු කරන පුද්ගලයින් හා කාර්යමණ්ඩල කිසිදු ලාභ පරමාර්ථයකින් හෝ වැටුප් ලබා ගැනීමකින් තොරව තම ශ්‍රම දායකත්වය ලබාදෙන නමුත්, ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි මගින් බෙදා හරිනු ලබන්නේ නීත්‍යානුකූල නොවන අයිතම බැවින් ටොරෙන්ට් අඩවි වල හිමි කරුවන් විවිධ ආරක්ෂක ක්‍රම අනුගමනය කරමින් එම ටොරෙන්ට් අඩවිය තිබෙන සැබෑ පරිගණක සර්වර් සැගවීමට අවශ්‍යවේ. මේ නිසා වැඩි වශයෙන් පරිගණක සර්වර් භාවිත කරමින් එකී ප්‍රධාන සර්වරය සැගවීමට ප්‍රොක්සි සර්වර් (Proxy Server) ලෙස භාවිත කිරිමටද සිදුවේ. ඒ අනුව ටොරෙන්ට් අඩවියක් පවත්වාගෙන යාමට හා නඩත්තු කටයුතු කිරීමට අවශ්‍ය පරිගනක සර්වර් සදහා මුදල් වැයවේ.
මෙලෙස ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවිය පවත්වාගෙන යාම පිණිස අවශ්‍යවන පරිගණක සර්වර් මිලට ගැනීමට අවශ්‍යවන මුදල් හා ඒවා පවත්වාගෙන යාමට අවශ්‍ය මුදල්, එම ටොරෙන්ට් අඩවියේ ලියාපදිංචි සාමාජිකයින් විසින් පරිත්‍යාග ලෙස ලබා දෙයි. වර්තමානයේ විවිධ රජයේ නීති බල ගැන්වීමේ ආයතන (Law Enforcement Agencies) වල ක්‍රියාකරිත්වයන් නිසා බොහොමයක් ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි පේපැල් (PayPal) ගිණුම් බාවිත කිරීම නවතා දමා වැඩි ආරක්ෂාවක් සහිත බිට්කොයින් (Bitcoin) නැමැති විද්යුත් මුදල් එකක වලින් පරිත්‍යාග ලබා ගැනීමට පෙළබී ඇත. මෙලෙස කරනු ලබන මුදල් පරිත්‍යාග එකී ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවියේ අනාගතය පිලිබදව තීරණය කරන ප්‍රධාන සාධකයක්ද වන බැවින්, සාමාජික අරමුදල් පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි වලට අතිශයින්ම වැදගත් වෙන උපාංගයකි. එම නිසා හැකි අවස්ථාවන් වලදී ඔබ භාවිත කරන පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි සදහා මුදල් පරිත්‍යාග සිදු කිරීම තුලින් එම වෙබ් අඩවිය තව දුරටත් පවත්වාගෙන යාමට උපකාරී වීමේ යුතුකමක්ද ඇත.
කෙසේ නමුත් පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් අඩවියකට මුදල් පරිත්‍යාග සිදු කිරීමට ප්‍රථම එහි හිමිකරු හෝ කාර්ය මණ්ඩලය විසින් එකී සාමාජිකයින්ගේ මුදල් පරිත්‍යාග තම පෞද්ගලික ලාබ ප්‍රයෝජන සදහා යොදා නොගන්නා බවට විශ්වාසයක් ඇති ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි සදහා ලබා දිය යුතුය. එසේම නව පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් අඩවි සදහා පරිත්‍යාග සිදු කිරීමේදී සැලකිලිමත් විය යුත්තේ බොහෝ වංචනිකයින් ටොරෙන්ට් අඩවි නිර්මාණය කරමින් මුදල් ලබා ගැනීමට උත්සහ කිරීම නිසාය.
අපර මධ්‍යතන යුග තුල එංගලන්තය
thumb|upright 1.36|[[ඇන්තනී වුඩ්විල්, අර්ල් රිවර්ස් හා විලියම් කැක්ස්ටන් විසින් ඉංග්‍රීසි බසින් මුද්‍රණය කෙරුණු පළමු පොත සතරවන එඩ්වඩ් රජු වෙත පිරිනැමීම]]
අපර මධ්‍යතන යුග තුල එංගලන්තය ලෙසින් සැලකෙන්නේ අපර මධ්‍යතන යුගයන්හී එංගලන්තයෙහි ඉතිහාසය, එනම් දහතුන්වන සියවසෙහි,  ඔන්ජුවියානුවන්ගේ අවසානය, සහ– බොහෝ අය විසින් ප්ලැන්ටාජෙනට් රාජ වංශයෙහි ඇරඹුම ලෙසින් සැලකෙන– තුන්වන හෙන්රි රජුගේ සිංහාසනප්‍රාප්තිය සිට බොහෝ විට මධ්‍යතන යුගයන් හී අවසානය ලෙස සහ  ඉංග්‍රීසි පුනරුදයෙහි සහ මුල් නූතන බ්‍රිතාන්‍යයෙහි ඇරඹුම දක්වන සටහනක් ලෙසින් සැලකෙන 1485 වසරෙහිදී ටියුඩර් රාජවංශයෙහි සිංහාසනප්‍රාප්තිය දක්වා කාලය වෙයි.
පවුල
250px|right|thumb|පවුල
මානව සමාජයේ තිබෙන වැදගත්ම ප්‍රාථමික ඒකකය පවුලයි. family යන පදය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට එක්වී ඇත්තේ familiaයන ලතින් පදය ඇසුරෙනි.රෝම සමාජයේ familia පදයෙන් හඳුන්වා ඇත්තේ සරළ ඥාති සමූහයක් යන්නයි.වර්තමානයේ පවුල යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ කුඩා ගෘහස්ථ ඒකකයක් ය. නමුත් ලෝකයේ තිබෙන සියලුම ආකාරයේ පවුල් කුඩා ගෘහස්ථ ඒකකයක් ලෙස හැඳින්විය නොහැකිය.මේ අනුව පවුල නිර්වචනය කිරීම ඉතාම දුෂ්කර කාර්යයකි.මෙයට ප්‍රධාන හේතු දෙකකි.
පවුල යන ඒකකයට අඩංගු විය යුතු කාරණා 03ක් Levi-strauss(1956) සඳහන් කරයි.
01.පවුල විවාහය තුළින් ගොඩනැගිය යුතුය.
02.මෙම ඒකකයට සැමියා,බිරිඳ,ඔවුන්ගේ දරුවන් හෝ දරුකමට හදාගත් දරුවන් හෝ සමීප ඥාතීන් ඇතුළත් වීම
03.එකී සාමාජිකයන් අතර නීත්‍යානුකූලව එකට බැඳීම(සමාජය පිළිගන්නා ආකාරයට එකට බැඳීම) කවර හෝ සමාජයක් පිළිබඳව සළකා බැලීමෙහිලා මිනිස් පවුල සමාජ සංස්ථාවන් අතර ඉතාම වැදගත්වුත් මූලිකවුත් සංස්ථාවක් ලෙස සලකනු ලැබිය යුත්තකි.
පවුල නිර්වචනය කිරීම
පවුල පිළිබඳ අධ්‍යයනයකදී ඇතැම් මූලික ගැටළු කිහිපයක් පිළිබඳව මුලින් ම අවධානය යොමු විය යුතුය.මෙබඳු ගැටළු අතර බෙහෙවින් මතභේදවලට තුඩු දී ඇත්තේ මිනිස් පවුල විශ්ව සාධාරණ ආයතනයක්ද?එසේ නැත්නම් ඇතැම් සමාජවල පමණක් ඇතැම් ඓතිහාසික යුගයන්හිදී විද්‍යමාන වූ ප්‍රපංචයක් පමණක් ද? යන්නයි.මේ අනුව විවිධ නිර්වචන පවුල පිළිබඳ ඉදිරිපත් වී ඇත.
Kathleen Gough - 1974
200px|center|thumb| විවාහය තුළින් පවුල ගොඩනැගීම මෙහිදී පවුල් ඒකකයක හඳුනාගතහැකි ප්‍රධාන ලක්ෂණ හතරක් ඇත.
01. සමීප ඥාතීන් අතර ලිංගික සම්බන්ධතා තහනම්වීම
02. ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය මත පදනම් වන ශ්‍රම විභජනය
03. සමාජ අනුමැතිය සහිත විවාහය
04. පුරුෂයා සාමාන්‍යයෙන් පවුලේ ආධිපත්‍ය දැරීම
විලියම් ජේ.ගූඩ්(1964)-"the familly"
"මානව සමාජයේ විධිමත් ආකාරයකට වර්ධනය වන එකම සමාජ සංස්ථාව පවුල් සංස්ථාව වේ.එය සමාජයෙන් සමාජයට වෙනස් විය හැකිය.නමුත් දරුවන් බිහිකිරීම, පවුලේ සාමාජිකයන් භෞතික වශයෙන් නඩත්තු කිරීම,දරුවන්ට සමාජ අනන්‍යතාවය පැවරීම, සමාජානුයෝජනය හා සමාජ පාලනය එහි කාර්යය වශයෙන් ඕනෑම සමාජයක පවතී.	පැරණි සමාජයේ තිබුණු පවුල විස්තෘත පවුලක් බවත් නූතන සමාජයේ පවුල වෛවාහික පවුලක් බවත් ඔහු සඳහන් කරයි.නමුත් කාර්යභාරය සෑම පවුලකම සමාව වේ.
Peter Murdock (1949)
"පවුල යනු ලිංගික කෘත්‍යය,ප්‍රජනනය,සමාජානුයෝජනය සහ ආර්ථික සහයෝගීතාවය කාර්ය කොටගත් අවම වශයෙන් ලිංගික සම්බන්ධතා පැවැත්වීම සඳහා සමාජ අනුමැතියලත් ලිංග දෙකකට අයත් දෙදෙනෙක් ඔවුන්ගේ දරුවන් හෝ දරුකමට හදාගත් දරුවන්ගෙන් යුක්ත සමූහයකි. 	Haralambas and Heald (1997)
"සැමියා සහ බිරිඳ අතර ලිංගික සබඳතා පැවැත්වීමක් සිදු නොවන බවත් යම් ස්ත්‍රියකට දරුවන් ලැබෙන්නේ ඇගේ පියාගේ මිතුරන්ට දාව බව බොනාරෝ සමාජය ඇසුරින් දක්වයි. Margret Mead සැමොවා සමාජය පිළිබඳව අදහසක් ඉදිරිපත් කරයි. සැමොවා සමාජයේ දරුවන් සමාජානුයෝජනය කිරීම පවුලේ කාර්යයක් ලෙසට නොපවතින බව මාග්රට් මීඩ් සඳහන් කරයි. 	මෙම නිර්වචන පිළිබඳව ඩේවිඩ් චීල් වැනි පශ්චාත් නූතනවාදී සමාජ විද්‍යාඥයින් ප්‍රශ්න මතුකර ඇත.70 දශකයේ මැදභාගයේ සිට 21 වන සියවසේ මූලාරම්භය දක්වා පවුල් සංස්ථාව ආශ්‍රිතව යුරෝපයේ විවිධ රටවල ඇතිවී ඇති වෙනස්කම් චීල්ගේ ප්‍රශ්න කිරීම්වලට පසුබිම් වී ඇත.විවිධ පර්යේෂණ උපුටා දක්වමින් ඇමෙරිකාවේ අවිවාහක මව්වරුන්ගේ සංඛ්‍යාව ඉහළ යාම,දරුවන් රහිත පවුල් වැඩිවීම ආදී කරුණු හේතු වී ඇත.	මේ නිසා තවදුරටත් පවුල යන ඒකකය පැරණි නිර්වචනවලින් අර්ථ නිරූපණය කළ නොහැකි බව පෙනී යයි.	සමාජය තුළ ඇති වී ඇති වෙනස්කම්වලට අනුව පවුල පිළිබඳ නිර්වචනය වෙනස්විය යුතුය යන අදහස චීල් වැනි අය දරයි.මෙම කරුණු හේතු කොටගෙන පවුල අලුත් අකාරයකින් නිර්වචනය කිරීමට උත්සාහ ගෙන ඇත.නූතන ආකාරයට පවුල නිර්වචනය කිරීමට උත්සාහ ගෙන ඇත.නූතන ආකාරයට පවුල නිර්වචනය කිරීම ප්‍රධාන සංකල්ප හතරක් යටතේ සිදු කළ හැකි බව Cheal දක්වයි.
1. විශේෂිතකරණ සංකල්පය
2. අත්හැරීමේ සංකල්පය
3. විතැන් කිරීමේ සංකල්පය
4. ප්‍රසාරණය කිරීමේ සංකල්පය
විශේෂිතකරණ සංකල්පයෙන් දක්වන්නේ සාමාන්‍ය වශයෙන් හඳුනාගන්නා පවුල යන ඒකකය තව දුරටත් සමාඩයේ හඳුනාගැනීමට හැකි වුවත් එය විශ්වීය මට්ටම දක්වා ගමන් නොකරන බවයි. අත්හැරීමේ සංකල්පයෙන් කියවෙන්නේ අනියම් සබඳතා පවුලට විකල්ප තත්වයක් දක්වා වර්ධනය වී තිබේ නම් පවුල පිළිබඳ පැරණි නිර්වචනය අත්හළ යුතු බව මෙයින් කියවේ.විතැන්කිරීමේ සංකල්පය පවුල පිළිබඳ නිර්වචනය එක් තැනකින් තවත් තැනකට ගෙන යා යුතු බව සහ පවුල යන්නෙහි අර්ථය බිරිඳ සැමියා දරුවන්ගෙන් යුක්ත ඒකකය එදිනෙදා ජීවිතයේ දැනුම ගබඩා කරන ආර්ථික හා දේශපාලන උනන්දුවක් සහිත සමාජ සබඳතා පිළිබඳව ඇතුළත්කිරීම්වලින් සහ ඉවත්කිරීම්වලින් යුතු සදාචාර විශ්වාසයන්ගේ පද්ධතියකි. ප්‍රසාරණය කිරීමේ සංකල්පය දක්වන්නේ පවුල පිළිබඳ නිර්වචනය තවත් පුළුල් වියයුතු බවයි.
පවුලේ ඓතිහාසික විකාශනය
Kathlean Gouch සඳහන් කරන ආකාරයට මානව ඉතිහාසයේ මුල්ම අවධියේ මිනිසාගේ පැවැත්මද බැබුන් හෝ චිම්පන්සින් වැනි සත්වයින්ට සමාන විය.එසේම දඩයම් යුගයේදී ස්ත්‍රී හා පුරුෂයින් සංවාසයේ යෙදෙන ස්ථාන ගොඩනගා ගත් අතර පුරුෂයින් දඩයමේ ගිය පසු ස්ත්‍රීන් සහ දරුවන් මෙම ස්ථානවල තනි විය.නමුත් මිනිසා පවුලක් ලෙස සංවිධානය වීම ආරම්භ වී ඇත්තේ භාෂාව භාවිතය ආරම්භ කිරීම,ආහාර පිසීම,ගින්දර සොයා ගැනීම වැනි සංවර්ධනයන් ඇතිවීමත් සමගය.
center
මුල්කාලීනව පරම්පරා කිහිපයකින් යුතුව ගෝත්‍ර වශයෙන් ජීවත් වූ අතර පසුව පවුල පරම්පරා පරම්පරා දෙකකට තුනකට සීමා විය.මෙය විස්තෘත පවුලයි.වැඩවසම් සමාජ අවධියේ වඩාත් ප්‍රබලව පැවතියේ විස්තෘත පවුල් ක්‍රමයයි.නමුත් කාර්මීකරණය සමග ඇතිවන සමාජ වෙනස තුළින් න්‍යෂ්ටික පවුල් රටාව ඇති වේ. විස්තෘත පවුල තුළ දරුවන්,ඔවුන්ගේ දරුවන් හා දෙමාපියන් වශයෙන් පරම්පරා තුනක සාමාජිකයින් සිටී. විස්තෘත පවුල හා න්‍යෂ්ටික පවුලට අතරමැදි පවුලක් ලෙසට බද්ධ පවුල දැක්විය හැකිය.එය ඉන්දියානු සමාජයේ දැකිය හැකිය. එහි ජීවත්වූයේ පරම්පරා දෙකක සාමාජිකයන් පමණකි. කාර්මීකරණයත් සමගම විස්තෘත පවුලේ සාමාජිකයන්ට රැකියාව සඳහා ජීවත්වන ස්ථානයෙන් බැහැරව යාමට සිදුවිය.මෙසේ යාමේදී සාමාජිකයන් සියලු දෙනාම නගරයට ගෙනයාමට නොහැකි විය.ඒ අනුව කුඩා පවුල් නිර්මාණය විය. න්‍යෂ්ටික පවුලට අයත් වූයේ දෙමව්පියන් හා දරුවන් පමණකි.න්‍යෂ්ටික පවුල බිහිවීමත් සමග අනෙකුත් ඥාතීන්ගෙන් දුරස්වීමක් සිදුවිය.එය නිදහස පිළිබඳ අදහස මත බිහිවු පවුලක් ලෙස දැක්විය හැකිය.මව පියා දරුවන් මෙම පවුලේ සාමාජිකයන් වෙති.
වර්තමානය වන විට පවුල කුඩාවෙමින් පවතී.එම නිසා පවුල් ප්‍රතිපත්ති සෑදීමට සිදු වී තිබේ. 2004 වර්ෂය year of the family ලෙස නම් කර තිබේ. පවුලක සාමාජික සංඛ්‍යාව අඩුවීමට බලපා ඇති හේතු සඵලතාවයේ ශිඝ්‍ර බැස්ම
පවුලේ කාර්යභාරය
පවුල් සංස්ථාව සමාජයේ පවතින්නේ එහි ව්‍යුහාත්මක ස්වරූපය මත නොව එමගින් සමාජයට ඉටුකරන කාර්යභාරය මතය.එමගින් අදහස් කරන අන්දමට පවුලේ ව්‍යුහය යනු පවුලෙන් අපේක්ෂා කරන කාර්යභාරය ඉටුකිරීම සඳහා ඒ ඒ සමාජයට අනුව පවුල හැඩගැසී ඇති ආකාරයයි.
William J.Good (1964)පවුලේ කාර්යභාරය ලෙස දක්වන්නේ
යනාදියයි.
මර්ඩොත්ගේ ඉදිරිපත්කිරීම් අනුව ගත්විට ද ලිංගික කාර්යය,ප්‍රජනනය,අධ්‍යාපනය සමාජානුයෝජනය හා ආර්ථික සහයෝගීතාවය පවුලක කාර්යභාරය වේ.
මේ අනුව පවුලේ කාර්යයන් ප්‍රධාන වශයෙන් 04ක් තිබේ.
1.ජීව විද්‍යාත්මක කාර්යය
2.ආර්ථික කාර්යය
3.සංස්කෘතික කාර්යය
4.මනෝවිද්‍යාත්මක කාර්යය
වර්තමානයේ පවුලෙන් ඉටුවිය යුතු කාර්යයන් වෙනත් ආයතන මගින් සපුරාගැනීම නිසා පවුලට තිබෙන වටිනාකම පවුලක අවශ්‍යතාවය අඩු වී තිබේ. තවදුරටත් පවුල යන ඒකකය සමාජයේ පැවතීමේ අවශ්‍යතාවයක් නොමැති බව Spiro යන පුද්ගලයාගේ අදහස වේ.ඒ සඳහා දිවා සුරැකුම් මධ්‍යස්ථාන,පාසල යනාදී ආයතන බිහි වී තිබේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ පවුල
center|180px|thumb
‍ඓතිහාසික අවධියේ ලංකා සමාජයේ ලිංගික සදාචාරය සහ විවාහය ලිහිල් පදනමක් මත පැවතුණ ද පවුල සමාජයේ ශක්තිමත්ම ඒකකය වේ.පවුල සමාජයේ කේන්ද්‍රීය ඒකකයක් වේ.තම්බයියා නැමති මානව විද්‍යාඥයා සිය අධ්‍යයනයෙන් ප්‍රකාශ කරන පරිද් උඩරට ගැමියෝ ඥාති සමූහයේ සහයෝගීතාවය අරබයා සිය හැඟීම් පවුල සහ වාසගම් ආදී පද අපේ යන සම්බන්ධ විභක්තිය සමග යොදා ප්‍රකාශයට පත් කරති.මෙහි අර්ථය නම් සාම්ප්‍රදායික සිංහල සමාජය තුළ පෞද්ගලිකත්වය ඉතා අවම මට්ටමක පැවති බවත් පවුල සමාජ සාමුහිකත්වයේ සංකේතයක් වූ බවයි.සාම්ප්‍රදායික ශ්‍රී ලංකාවේ පවුල වශයෙන් හඳුන්වන ලද්දේ විශාල ඥාති කණ්ඩායමක එකතුවකි.
වික්ටෝරියානු සංස්කෘතිය ක්‍රියාත්මක වූ ටත් විජිත සමයේ ආර්ථික හා දේශපාලන සමාජයීය අංශයන්වල බරපතල වෙනස්කම් තිබුණි.ඒ අනුව පවුල් සංස්ථාව තුළ සිදු වූයේ විස්තෘත පවුල් ක්‍රමය බිඳවැටී න්‍යෂ්ටික පවුලක් නිර්මාණය වීමයි.
දීර්ඝ යටත් විජිත අවධිය තුළ දී මෙකී න්‍යෂ්ටික පවුල් ක්‍රමය ස්ථාපිත වුව ද 1948 නිදහස ලබන විටත් ලංකාවේ පවුල ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල මුළුමනින්ම න්‍යෂ්ටික පවුලේ ස්වරූපයෙන් යුක්ත නොවූ බව 1971-Yalman සහ 1961 E.R.Leach ඔවුන්ගේ අධ්‍යයන තුළින් පෙන්වා දී තිබේ.
ලෙමියුල් ගලිවර්
ගලිවර්ස් ට්‍රැවල්ස් තුල
ස්විෆ්ට්ගේ නවකතාව පරිදී, ඔහුගේ පියාගේ කුඩා වතුයායක් පිහිටි නොටිංහැම්ෂයර් හිදී 1661 දී පමණ ගලිවර් උපත ලද මුත්, ගලිවර් පවුලේ සම්භවය ඔක්ස්ෆර්ඩ්ෂයර් හීදී විය. එම්මැනුවෙල් ශාස්ත්‍රාලය, කේම්බ්‍රිජ් හී වසර තුනක් (1675-1678 පමණ) ඔහු අධ්‍යයන කටයුතු වල යෙදුනු අතර, එයින් නික්මුනේ ලන්ඩනයෙහි කීර්තිමත් ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙකුගේ ආධුනිකයෙක් වීමට වූ අතර, වසර සතරකට පසුව (1678-1682 පමණ), ප්‍රමුඛ ලන්දේසි විශ්වවිද්‍යාලයක් සහ වෛද්‍ය විද්‍යාලයක් වූ ලෙයිඩන් විශ්වවිද්‍යාලයෙහි අධ්‍යයනය සඳහා ඔහු පිටත්ව ගියේය. යාත්‍රණය සහ ගණිතය පිළිබඳවද අධ්‍යයනය ලද ඔහු, 1685 දී පමණ විශ්වවිද්‍යාලයෙන් පිටව ගියේය.
නවකතාවෙහි සවිස්තර ලෙසින් දැක්වෙන වික්‍රමාන්විත මුහුදු ගමන් වල යෙදීමට පෙර, ලවැන්තය ( 1685-1688 පමණ) වෙතද ඉන්පසුව නැගෙනහිර ඉන්දීය කොදෙව් සහ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් (1690-1696 පමණ) වෙතද ඔහු සංචාරය කර ඇත. මෙම සංචාරයන් අතරතුර, ලන්ඩන මේස් වෙළෙන්දෙකුගේ දුවණියක වූ  මේරි බර්ටන් මෙනෙවිය හා ඔහු විවාහ වී (1688 පමණ) ඇත. ඔහුගේ අධ්‍යාපනය සහ සංචාරයන් අතරතුරදී, "උච්ච සහ අවඛ ලන්දේසි, ලතින්, ප්‍රංශ, ස්පාඤ්ඤ, ඉතාලි සහ, පොදු භාෂාව" පිළිබඳව ඔහු කිසියම් දැනුමක් ලබාගන්නා අතර, ඔහු පසුව පවසා සිටින්නේ, යම් තරමකට ග්‍රීක බස තේරුම් ගැනීමටත්, " (පෘතුගීසී) බස මැනවින් තේරුම් ගැනීමටත්" ඔහුට හැකි බවය.
ගලිවර්ගේ අපූර්ව චාරිකා ඇරඹෙන්නේ 1699 වසරෙහිදී වන අතර, තාපසයෙකුගේ පුද්ගලත්වයකට ඔහු පත් කරමින්, වසර 1715 දී නිමා වෙයි. එංගලන්තයට අවසන් වරට පැමිණීමෙන්, වසර පහකට පසුව, එනම් 1720 හෝ 1721 දී ඔහුගේ මතක සටහන් ග්‍රන්ථකරණය කල බවක් ඔහු පවසා සිටියි. ගලිවර්ස් ට්‍රැවල්ස් හී 1726 සංස්කරණයෙහි ආමුඛ චිත්‍රයෙහි, වයස  58 (එනම් 1719 පමණ) හි පසුවන ගලිවර්ගේ ව්‍යාජ නිරේඛණයක් දැක්වුණි. කෘතියෙහි සංශෝධිත අනුවාදයක් සඳහා ඇතුලත් කෙරුණු හා ගලිවර් විසින්ම ලියන ලද්දේ යැයි පැවසෙන අති‍රේඛ සංඥාපනයක් සඳහා, 1727 අප්‍රේල් 2 යන ව්‍යාජ දිනය යොදා ඇති අතර, ඒ වන විට ගලිවර්  65 හෝ 66 වියැතිව සිටියා විය යුතුය. පොතෙහි පැරණිතම සංස්කරණ තුල, එහි කර්තෘ ලෙසින් ගලිවර් දැක්වුණු අතර, එකල බොහෝ දෙන ඔහු සත්‍ය පුද්ගලයෙකු බවට විශ්වාස කළහ. එංගලන්ත සභාවේ පූජක‍යෙකු වූ ස්විෆ්ට්, ඔහුගේ කෘති ප්‍රකාශයට පත් කලේ, නිර්නාමික ‍ලෙසින් හෝ ආරූඨනාමික හෝ ලෙසිනි.
ඉහළ මධ්‍යතන යුග තුල එංගලන්තය
thumb|300px| [[එංගලන්තයෙහි දෙවන හෙන්රි රජ |දෙවන හෙන්රි රජු සිට තුන්වන හෙන්රි රජු දක්වා එංගලන්තයෙහි රජුන්]]
ඉහළ මධ්‍යතන යුගයන්හී එංගලන්තය සමන්විත වන්නේ 1066 වසරෙහි සිදුවූ නෝර්මන් ආක්‍රමණය සහ එංගලන්තයෙහි ඔන්ජුවියානු රජුන් අතරින් අවසානයා ලෙසින් සමහරුන් විසින් සැලකෙන ජෝන් රජු 1216 වසරෙහිදී මිය යෑම අතර කාලපරිච්ඡේදය වෙයි. විවිදයට පාත්‍රවූ අනුප්‍රාප්තියක් සහ හේස්ටිංස් සටනෙහි විජයග්‍රහණය වෙතින් 1066 වසරෙහිදී නෝර්මැන්ඩියෙහි විලියම් විසින් එංගලන්තය යටත් කර ගැනුම සිදුවිය. මෙය විසින් එංගලන්තයෙහි කිරීටය සහ ප්‍රංශයෙහි දේපල සම්බන්ධ කරනු ලැබුණු අතර, ඉඩම් පාලනය, රජය සහ ආගමික සභාව මත බලපැවැත්වුනු නව  රදළ පැලැන්තියක් රට තුලට එක් කෙරිණි. මොවුන් විසින් ප්‍රංශ භාෂාව ගෙන එන ලද අතර, මාළිගා පද්ධතියක් තුලින් සහ ඉඩම් පාලනය සඳහා වැඩවසම් ක්‍රමයක් එක් කිරීම තුලින්, ඔවුන්ගේ පාලනය සිදු කරන ලදි. 1087 වසරෙහිදී විලියම්ගේ මරණය සිදුවන විට, එංගලන්තය විසින් වංශාධිපතීන් විසින් පාලනය කෙරුණු එංගලන්තයෙහි, නොර්මන්ඩියෙහි සහ වේල්සයෙහි ඉඩකඩම් වලින් සමන්විත ඇංග්ලෝ-නොර්මන් අධිරාජ්‍යයක විශාල කොටසක් සංස්ථාපන කර තිබුණි. විලියම්ගේ පුතුන් විසින් ඔහුගේ ඉඩකඩම් අනුප්‍රාප්ති හිමිකම පිළිබඳ ප්‍රශ්න ඇතිතරගත් අතර, එංගලන්තයෙහි සහ නෝර්මන්ඩියෙහි බොහෝ කොටස් වල පාලකයා ලෙසින් දෙවන විලියම් රජු ඉස්මතු විය. 1100 වසරෙහිදී වූ ඔහුගේ මරණයෙහිදී ඔහුගේ බාල සොහොයුරු පළමුවන හෙන්රි රජු ලෙසින් සිහසුනට හිමිකම් කී අතර, ඔහුගේ සොහොයුරු රොබට් පරාජය කලේ එංගලන්තය සහ නෝර්මැන්ඩිය යලි එක්සත් කරනු පිණිසය. හෙන්රි ක්‍රෑර වුවත් කාර්යසාධක රජෙක් වූ අතර, ඔහුගේ එකම පිරිමි උරුමක්කාරයා වූ විලියම් ඇඩලින් වයිට් ෂිප් ව්‍යසනයෙහිදී මිය යෑමට පසුව, ඔහු විසින් ඔහුගේ බැරන්වරුන් කැමති කරවාගෙන ඇත්තේ ඔහුගේ දියණිය මැටිල්ඩා උරුමක්කාරිය ලෙසින් පිළිගන්නා බවටය. 1135 වසරෙහිදී හෙන්රි රජු මිය ගිය විට, මැටිල්ඩාගේ ඥාති සොහොයුරු බ්ලූවා හී ස්ටීවන් සිදුකලේ තමා රජු බවට ප්‍රකාශයට පත් කරවා ගැනීම වන අතර, දි ආනකි නම්වූ සිවිල් යුද්ධයට මං පෑදීය. අත්‍යන්තයෙහිදී ස්ටීවන් විසින් මැටිල්ඩාගේ පුතු හෙන්රි ඔහුගේ උරුමක්කාරයා ලෙසින් පිළිගත් අතර, 1154 වසරෙහිදී ස්ටීවන් මිය ගිය විට, දෙවන හෙන්රි ලෙසින් ඔහු අනුප්‍රාප්තිය ලැබීය.
එංගලන්තයෙහි පළමුවන ඔන්ජුවියානු රජු ලෙසින් සැලකෙන හෙන්රි රජ, ප්‍රංශයෙහි ඉමහත් දේපළ සහිත වූ අතර වේල්සය, ස්කොට්ලන්තය සහ අයර්ලන්තය මත තම ආධිපත්‍යය පැතිරවීය. කැන්ටර්බරියෙහි අගරදගුරු බවට තමන් විසින් පත්වීම්ලාභී තෝමස් බෙකට් සමගින් ගැටුම් ඇති කර ගත් අතර, එය නිසා බෙකට්ගේ ඝාතනය සිදුවූ අතර හෙන්රි විසින් විස්මයජනක පවුකමා ඉල්ලීමක් ප්‍රදක්ෂිණා කෙරිණි. ඔහුගේ රාජ්‍ය පාලන සමයෙහි අග භාගය තුල බහුලව සිදුවූයේ ඔහුගේ පුතුන් සහ ප්‍රංශයෙහි දෙවන පිලිප් රජ අතර ගැටුම් වූ අතර එය නිසාම එකම උරුමක්කාරයා ලෙසින් ඔහුගේ පුතු රිචඩ් තෝරාගැනුමට ඔහුට සිදු විය. 1189 වසරෙහිදී සිදුවූ හෙන්රි රජුගේ මරණයට පසුව ඔන්ජුවියානු උරුමකාරත්වය අනුව රිචඩ් සිංහාසනාරූඨ වූ අතර එසැනින්ම පාහේ කුරුසයුද්ධයක් සඳහා පිටත් විය. ඔහු යළි පැමිණෙත්ම ජර්මනියෙහිදී ප්‍රාණඇපකරුවෙකු ලෙසින් රඳවා ගැනුමෙන් පසුව 1194 වසරෙහිදී ඔහු බේරා ගැනුමට අති විශාල කප්පමක් ගෙවීමට සිදු විය. ඔහුගේ රාජ්‍ය පාලන සමයෙහි ඉතිරිය ඔහු ගත කලේ ප්‍රංශයෙහි ඔහුගේ ඉඩම් ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කරමින් වන අතර 1199 වසරෙහිදී මිය ගියේය. එංගලන්තයෙහි රජු ලෙසින් අනුප්‍රාප්තිය ලද ඔහුගේ බාල සොහොයුරු ජෝන්, රිචඩ්ගේ ඥාති සොහොයුරු ආතර්ට  එරෙහිව, ප්‍රංශයෙහි දේපළ වල පාලනය වෙනුවෙන්  සාර්ථක යුද්ධයක නියැලුණි. ජෝන් රජුගේ ක්‍රියාකලාපය හේතුවෙන් නෝර්මන් සහ ඔන්ජුවියානු බැරන්වරු විසින් ඇතිකළ කැරැළි ඇතිවූ අතර ඒවා නිසා මහාද්වීපීය දේපළ පිළිබඳ ඔහුගේ අධිකාරිය බිඳී යෑම සිදු විය. නෝර්මන්ඩි සහ ඔන්ජු යළි අත්පත් කර ගැනුමට ඔහුගේ උත්සාහයන් බූවීන් සටනෙහිදී පරාජයට පත් විය. එංගලන්තය තුල ඔහුගේ බල පරාක්‍රමය මෙයින් දුර්වල වූ අතර, අත්‍යන්තයෙහිදී  රාජකීය බලය සීමා කෙරුණු මැග්න කාර්ටා නමැති ගිවිසුමකට එකඟ වීමට, සහ පළමුවන බැරන්වරුන්ගේ සටන වෙත මුහුණ දීමට සිදු විය. 1216 වසරෙහිදී සිදුවූ ඔහුගේ මරණය සමහරක් ඉතිහාසඥයින් විසින් සලකනුයේ ඔන්ජුවියානු කාලපරිච්ඡේදයෙහි කෙළවර ලෙසින් සහ  ප්ලැන්ටාජෙනට් රාජවංශයෙහි ඇරඹුම ලෙසිනි.
බොහෝ ඇංග්ලෝ-සැක්සානු රජයෙහි ආයතන නෝර්මන්වරුන් විසින් එලෙසින්ම පවත්වාගෙන ගිය නමුදු, වැඩවසම් ක්‍රමය විසින් රජු කෙරෙහි සහ කුඩා ප්‍රභූ පිරිසක් කෙරෙහි මහත් බලාධිකාරියක් ඒකාග්‍ර කෙරිණි. කාන්තාවන්ගේ අයිතිවාසිකම් සහ භූමිකාවන් වඩාත් පැහැදිලි ලෙසින් අර්ථකථනය කෙරිණි. සුවිශේෂ සංස්කෘතික සහ ආගමික අනුග්‍රාහකයන් ලෙසින් වංශවත් කාන්තාවන් තවදුරටත් වැජඹුනු අතර දේශපාලන සහ හමුදාමය සිද්ධි තුලදී වැදගත් කාර්යයක් ඉටු කළහ. දොළොස්වන සියවස තුලදී ආක්‍රමණිකයන් සහ ඉංග්‍රීසි ජනයා අතර බෙදීම් අවලංගු වී ගිය අතර, ඔවුන් සිතුවේ කෙල්ටික අසල්වැසියන්ට වඩා ඔවුන් ශ්‍රේෂ්ඨ බවයි. ආක්‍රමණය විසින් නෝර්මන් සහ ප්‍රංශ ආගමික සභා සාමාජිකයන් බලාධිකාරියට එක් කරන ලදි. නව ප්‍රතිසංස්කෘත ආගමික නිකායයන් සහ හමුදාමය අධිකාරින් එංගලන්තයට එක් කෙරිණි. දහතුන්වන සියවසෙහි මුල් භාගය වන විට, සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ රෝමයට පමණක් වගකිවයුතු සහ රජය වෙතින් නිදහස් විය යුතු බවට සභාව විසින් සිදුකල විතර්කය බොහෝ විට ජය ගෙන තිබුණි. වන්දනා ගමන් යනු ජනප්‍රිය ආගමික ක්‍රියාවලින් බවට පත්ව තිබූ අතර, ආගමික ධාතුන් එක්රැස් කිරීම අපේක්ෂා සහිත ආයතන සඳහා වැදගත් විය. දෙවන, තුන්වන සහ පස්වන කුරුස යුද්ධ තුලදී එංගලන්තය වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කළේය.