ධර්මසේන
බොහෝ පෙර අතීතය
ජනප්‍රවාදයට අනුව මෙම පළාතේ ධර්මසේන පරිවාරයේ ආරම්භය සිදුවී ඇත්තේ සීතාවක රජ වාසලට ජාතකවයි. සීතාවක පළමුවන රාජසිංහ රජු නොහොත් ටිකිරිරජ්ජෝරු බණ්ඩාර කුමාරයාට ධර්ම බණ්ඩාර නමින් පුතෙකු විය. රජවාසලට ඥාති සම්බවයක් පැවති තම්මිට නම් වන්නි ආධිපාදවරයාගේ දියණිය වූ තම්මිට පෙරුමාල් නම් කුමරිය ධර්ම බණ්ඩාර කුමරු සමඟ ආදර සබඳතාවක් පවත්වාගෙන ගොස් තිබේ. ඔවුන් දෙදෙනාම ලාබාල වියේ පසු වූවන් වූ අතර කුමරිය ගැබ්ගෙන කෙටි කාලයකින්ම ධර්ම බණඩාර කුමරු හදිසියේ මියගියේය. ධර්ම බණ්ඩාර කුමරු මියයන විටත් කුමරියට සොලොස් විය ඉක්මවා නොතිබිණ.ධර්ම බණ්ඩාර කුමරුත් සොලොස් විය ඉක්මවූවා පමණකි. ගැබ්බර වූ කුමරිය ගේ අනාගත අභිවුර්ධිය පතා ඥාතීන් එක්ව කුමරිය කෝට්ටේ රාජෝත්තම දොන් ජුවන් කුමරුගේ අන්තඃපුරයට යැවූ බව කියවෙයි(මතයක් පමණි).වස්කඩු බද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන්නේ ධර්ම බණ්ඩාර කුමරුගේ නැන්දනිය තම්මිට කුමරිය වෙත ඈඳාගත් රයිගම් නුවර යකුන්දූව ග්‍රාමය පිරිනැමූ බවය. එහි ඉතා කටුක දිවියක් ගතකිරීමට සිදුවූ බැවින් ඇය තම අපහසුතා ප්‍රතිගාල් කළුතර කපිතාන් වෙත ලියා යැවූ පසුව ඇයට වස්කඩු බද්ද නින්දගම ලැබ තිබේ. තම්මිට පෙරුමාල් දේවිය තම කුමරුට නම් තැබුවේ යකුන්දූවේ ධර්මසේන යනුවෙනි.එයට හේතු වූවේ යකුන්දූවේ දී කුමරු උප්පත්තිය ලැබීමයි. වස්කඩුවේ නින්දගම ලද ප්‍රදේශයට පැමිණි දේවිය තම පුතුව කළුතර කපිතාන් දොන් දොමින්ගූ සමීපයට යවා ඇත. එහිදී බෞතීස්ම ලැබූ ඔහු අනතුරුව හඳුන්වනු ලබුවේ යකුන්දූවේ දොන් ධර්මසේන කුලවර්ධන පෙරුමාල් යනුවෙනි. කපිතාන් ඔහුගේ දියණිය වූ දෝන විලාඩස් මැග්ඩලීන් පෙරේරා නම් තරුණිය ධර්මසේන කුමරු වෙත විවාහපත් කර දී තිබේ. කුමරු වෙත එවක ප්‍රතිගාල් ආණ්ඩුවෙන් ආරච්චි තානාන්තරයක් ලබා දී තිබේ. කුමරු වෙතට කොස්ගොඩ දොන් විජේසේකර නම් මුදියන්සේ විසින් සලාගම හේවාපන්න පවුල් සියයක් පමණ ලබා දුන් බව සඳහන් වේ.(වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍ර යේ සඳහන් වන්නේ ධර්මසේන කුමරු ප්‍රතිගාලුන්ට විරුද්ද ලෙසින් හොරරහසේ කටයුතු කළ බවය). මාදම්පාගම සහ කොස්ගොඩ ප්‍රදේශවලින් මෙසේ පැමිණි සලාගම හේවායන්ගෙන් වස්කඩුවේ ජනයා සම්බවය වූ බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ. නින්දගමේ එක් දින රාත්‍රිය නම් විරිත මෙකළ ජනප්‍රියව පැවත තිබේ. කුමරු දාව දරුවන් සිය ගනනාවක් බිහිවූ බව වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍ර ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ. එනමුදු විලාදාස් දේවියට දරු ගැබක් පිහිටා නැත්තේය. දරු ගැබක් පිහිටන ලෙස බාරහාර වී ඇයගේ පියා දොන් දොමින්ගෝ විසින් වස්කඩු බද්දේ දොමින්ගෝ රෝමානු කතෝලික දෙව් මැදුර (වර්ථනාමයේ එම දේවස්ථානය විනාශ වී ඇති අතර එම දේවස්ථානය පිහිටි ස්ථානයේ කළුතර ප්‍රාදේශීය සභා පොදු ආදාහනාගාරය පිහිටා තිබේ. දේවස්ථානයේ සුසාන භූමිය තවමත් නිරුපද්‍රිතව දක්නට ලැබේ.)තැනවූ බව සඳහන් වේ. වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍ර ග්‍රන්ථයේ සඳහන් ලෙසට ක්‍රිස්තු වර්ශයෙන් 1596 වසරේ දී එම දෙව්මැදුර ආශිර්වාදගන්වා තිබේ. දෙව් මැදුර ඉදිකළ පසු වස්කඩු බද්ද ප්‍රදේශයේ එකඳු අන්‍යාගමිකයෙකු නොවූ බව එමා කෲතියේම සඳහන් වේ. කිසියම් අයෙකු විසින් හදිසියේ කුමරුව ඝාතනය කරවා තිබේ.ඇතැම් මූලාශ්‍රවල දැක්වෙන්නේ ඒ අගම්පොඩි නම් හේවායෙකු බවය. කුමරු තම දරූත්වයේ තබා සිටියා වූ පුතුන් බියපත් වී පලා ගිය බව සඳහන් වේ.ඒ අතරින් තම්මිට කුමරිය (මිත්තණිය) සමඟ පලාගිය කුමරෙකු නැවත යකුන්දූවේ නින්දගම වෙතට ලඟා විය.වැඩිමහල් වූ කළ එම කුමරු හැඳින්වූවේ යකුන්දූවේ ධර්මසේන හිටිරාළ ලෙසින. ඉතා කෲර පුද්ගලයෙකු වූ බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වන ඔහු නින්දගම් වරප්‍රසාද රීති යළි රීති ගත කරමින් නින්දගමේ එක්දින රාත්‍රිය භුක්ති වින්දේය. එම හිටිරාළගේ එක් පුත්‍රයෙකු වස්කඩුවේ ඉපැරැණි මුත්තණුවන්ගේ නින්දගම වෙත පැමිණියේ තුඩුගල රාජ කුමරියක් විවාහ කරගනිමිනි. ඔහු දොන් ගිමාර මුදියන්සේයි. ඇය දෝන ලුසියා පෙරුමාල් ය. (යකුන්දූවේ හිටිරාළලාගේ දොන් ගිමාර පෙරේරා ධර්මසේන+තෙන්නකෝන් මුදියන්සෙලාගේ දෝන ලුසියා පෙරුමාල් තුඩුගලේ).දොමින්ගෝ දෙව්මැදුර පෙනෙනාමානයේ අක්කර පණහක් ලබාගත් ඔහු එහි පට්ටිකාරවාසල තනවා තිබේ. වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍ර ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන්නේ ධර්මසේන කුමරුවානන්ගේ ශොහොන් භූමිය දොමින්ගූ දෙව්මැදුරේ ද්වාරයේ පිහිටා තිබූ බවත් එය ගිමාර පෙරේරා විසින් ඉදිකළ බවත් ය.