cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
මුහම්මද් නබි
නබිතුමාගේ මක්කා ජීවිතය
අරාබි දේශය අද එකම රජෙකුගේ පාලනය යටතේ පවතී. නමුත් අතීතයෙහි පාලනහ නොයෙකුත් පවුල් බලධාරින් අත පැවතුණි. එවැනි පවුල් බොහොමයක් එවකට විය. රටේ විවිධ පzාන්ත විවිධ කණ්ඩායම් විසින් පාලනය කරන ලදී. ඔවුන් අතර කිසිම දිනක සාමÞනයක් නම් නොවීය. එක් කණ්ඩායමක් සමග තවත් කණ්ඩායමක් සÞකල්හිම යුද්ධයේ පැටලි සිටියෝය. ඕනෑම සුZ කරුණක් විසඳා ගැනීමට වුවද ඔව්හු එකිනෙකාට විරුද්ධව යුදවදුනහ. අවුරුදු ගණනාවක් මෙම යුද්ධ නොකඩවා පැවතිනි. එම වකවානුවේ හිජාස් කමැති පzදේශයේ ‘කුරයිෂි’ වංශයට අයත් අය ජීවත් වූහ. මෙම පzදේශයේ මක්කම නගරයේ කඃබා නමැති ඉතා පැරණී දේවස්ථානයක් විය. අවුරුදු දහස් ගණනකට පෙර නබි ඉබ්රාහිම් තුමාණෝ එකම දෙවියක් වැඳීමට මෙම දේවස්ථානය තැනුවෝය. කුරයිෂි වංශයේ අය මෙම දේවස්ථානයේ පාලකයන් වශයෙන් කටයුතු කළ නිසා අනෙක් පවුල් වලට අයත් උදවිය ඔවුන් හට ගෞරව දැක්වූහ.
එක් සමයකදී අබ්දුල් මුත්තලිබ් නමැත්තා කුරයිෂි පවුලේ පzධානියා විය. ඔහුට දරුවන් කීප දෙනෙක් විය. ඔහුන් අබ්දුල්ලා නමැති පුතාට වැඩි ආදරයන් දැක්විය. අබ්දුල්ලා ව්‍යාපාර කටයුතු සඳහා නිතර විදේශ ගමන් බිමන් වල යෙදින. අබ්දුල්ලා තම තරුණ වියේදී ආමිනා නමැති කාන්තාව සමඟ විදේශ ගමනක යෙදුන අවස්ථාවකදී අබ්දුල්ලා මදීනා නමැතී ස්ථානයේදී අභාවප්‍රාර්ත විය. මදීන් නමැති ස්ථානය කලින් හැදින්වූයේ යත්රිබ් නමිනි.
ඔහුගේ අභාවයට පසුව ආමිනා තුමියට දරුවෙක් ලැබින. එම දරුවාට මුහම්මද් යන නම තැබීය.
මුල් අවුරුදු හතරේදී මුහම්මද් තුමන් හÞ වඩා ගත්තේ හලීමා නමැති සිතzියයි. ඇය හෙදියෙකි. හලීමාගේ පවුලේ අය අධ්‍යාපනය සම්බන්ධයෙන් කිසිම උනන්දුවක් නොදැක්වූ නිසා ඔවුන්ට මෙන්ම ඔවුන් අතර වැඩුණු මෙම දරුවාට ද කියවීමට හෝ ලිවීමට නොහැකි විය. අධ්‍යාපනය සම්බන්ධයෙන් ඔහු කිසිම උනන්දුවක් නොදැක්විය. එයට හේතු වූයේ අධ්‍යාපනයට සුදුසු පරිසරයක් එහි නොතිබීමය.
මුහම්මද්තුමාණන්ට වයස අවුරුදු හය වන විට එතුමාණන්ගේ මව මිය ගියාය. මවගේ නැතිවීමත් සමගම එතුමෝ මවක හෝ පියකු නොමැති අනාතයෙක් බවට පත් වූහ. නමුත් එතුමාණන්ගේ පියාගේ පියා (සීයා) වන අබ්දුල් මුත්තලිබ් තම මුණුපුරා රැක බලා ගත්තේය. අවුරුදු ගණනකට පසුව අබ්දුල් මුත්තලිබ්ද අභාවපzාප්ත විය. ඉන් පසුව එතුමාණන්ගේ සුZ පියාවූ අබුතාලිබ් එතුමාණන් හÞ වඩා ගත්තේය.
තමාගේ නමවත් ලියන්නට නොදත් මුහම්මද්තුමාණන් අනාගත ලෝකයේ ඉතා ශක්ති සම්පන්න ඉස්ලාම් ආගම පැතිර වීමට සමතෙක් වන බව එවකට කවුරුත් දැන සිටියේ නැත. කලින් කල දෙවියන් විසින් ලොවට යවන ලද දුතයන් ගේ අන්තිම දුතයා වන බවක් වත් එවකට දැන සිටියේ නැත. තව ද මුහම්මද්තුමාණන් අනාගතයේදී පිබිදිය හැකි විශිෂ්ඨයකු බවටත් හැඟීමක් ඇතිවී නොතිබින.
තරුණවිය
මුහම්මද් තුමාණන්ගේ තරුණ වයස ලඟාවන විට එතුමෝ එZවන් රැක බලා ගැනීමෙන් එඬේර ජීවිතයක් ගත කළෝය. පසුව ව්‍යාපාර කටයුතු වල නිරත වූහ. සිරියා වැනි විදේශවල පවා වෙළඳ සංවාරක කටයුතුවල යෙදුනහ.
එතුමන්ගේ චාම් ජීවිතය සහ යහපත් සිරිත් විරිත් දුටු අනෙක් අය එතුමාණන්ට ගරු කළහ. ආදරය දැක්වූහ තරුණ වියේදී එතුමො දුප්පත් මිනිසකු ලෙස ජීවිතය ගත කළෝය. සÞකල්හිම සත්‍ය කළෝය. එතුමන්ගේ අවංක බව නිසා සියලිලෝ එතුමන් විශ්වාස කළහ. වෙනත් අය විසින් ආරක්ෂාව සඳහා තමා වෙත් ගෙනවුත් තබන ලද මුදල් හෝ වෙනත් භාණ්ඩ ඉතා ආරක්ෂා සහිතව තබා නැවත ඉල්ලන විට අයිතිකරුවන් වෙත ඒ සියල්ල ආපසු භාර දෙන ලදී.
ඒ නිසාම එතුමාණන්ට ‘අල් අමීන්’ නමැති නමක් ද ලැබින. අල් අමීන් යන්නෙහි අර්ථය ‘විශ්වාස වන්තයෙක්’ යන්නයි. ‘මුහම්මද්’ යන්නනෙහි අර්ථය ‘පzශංසකීය’ යන්නයි.
බොරු කීම සොරකම් කිරීම වැනි නරක සිරිත් විරිත් එතුමන් ලඟ නොමීය. අධ්‍යාපනය නොලද්දකු වුවත් නුවණක්හ යහපත් සිරිත් විරිත් එතුමන් ලඟ විය. එක් සමයක කුෙරෙෂිවරු ‘කඃබා’ නමැති සුද්ධවූ දේවස්ථානය අZත් වැඩියා කරමින් සිටියෝය. හිජාස් පzදේශයේ විසු සියZම පවුල්වල සහාය හා සහයෝගය මෙම කාර්ය සඳහා ලැබුණි. මෙම දේවස්ථානයෙහි සුවර්ගයේ සිට වැටුණු කZ ගලක් විය. එය ‘හජ්රුල් අස්වද්’ යන නමින් හැඳින්විය. එම ගල නියමිත ස්ථානයෙහි තැන්පත් කිරීමේ අවස්ථාව තම තමාට ලැබිය යුතුය කියා සිටියහ. ඒ ගැන තීරණයකට එළඹීමට නොහැකිවූ තත්වයක් උද්ගත වූ බැවින් ඔවුන්නොවුන් අතර ගැටුම් ඇතිවිය හැකි තත්වයක් උÞවිය. එවැනි අවස්ථාවකදී සුදුසු තීරණයක් ගන්නා ලෙස සියZම පවුල් වල අය එතුමාණන් ගෙන් ඉල්ලා සිටියෝය.
මුහම්මද්තුමාණන් ගේ අවංක භාවය ගැනත් නුවණක්කාරකම ගැනත් කථා මක්කමේ සියලු දෙනා අතර පැතිරගියේය. මෙම කථාව මක්කමේ ජීවත්වූ එක්තරා පොහොකත් කාන්තාව ගේ කන්වලට වැටුණි. කදීජා නමැති මෙම කාන්තාව කුලී ගෙවා පුද්ගලයින් වෙළඳාම සඳහා සිරියාව ආදි රටවලට යැවුවාය. වරක් මුහම්මද්තුමාණන්ද මෙවැනි වෙළඳාම් කටයුත්තක් සඳහා මේ කාන්තාව විසින් සිරියාවට යවන ලදී. මුහම්මද්තුමෝ තමාට පැවරූ කාර්යය ඉතාමත් දක්ෂ ලෙස ඉටු කොට පෙරළා පැමිණියෝය. දක්ෂ ලෙස කාර්යයන් ඉටුකර පැමිණිම නිසා කදීජා, මුහම්මද්තුමන් කෙරෙහි ආදරය දැක්වූවාය. පසුව දෙදෙනා අතර විවාහය සිදුවිය. පසුව මුහම්මද් තුමාණන්ගේ පzියතම දුව වන පාතිමා නමැති දරුවා කදීජාට ලැබුණි.
දෙවියන්ගේ දුතයා
මක්කමට තරමක් දුරින් පිහිටි හිරා නමැති ගුහාවට ගොස් භාවනා කිරීම තම බාල වයසේ සිටම මුහම්මද් තුමාණන්ගේ සිරිතක් විය. එම ගුහාව තුළ හුදකලාව වාඩිවී දෙවියන් ගැනත්, දෙවියන් මැවූ ලෝකය ගැනත්, ලෝකයේ ඇති පුදුම සහගත දේ ගැනත් එතුමෝ මෙනෙහි කළහ. එතුමන්ගේ හතළිස් වන වියෙහි දිනක් ගුහාව තුළ භාවනා කරමින් සිටියදී දේවදුතයෙක් (මලක්) එතුමා ඉදිරියේ පෙනී සිටියේය.
එසේ පෙනී සිටි ඔහු ‘මුහම්ද් කීයවන්න’ යි පැවසීය. එවිට මුහම්ද්තුමාණෝ, කොහොමද කියවන්නේ කුමක්ද කියවන්නේ යි ඇසූහ. ‘උතුම්වූ දෙවියන්ගේ නාමයෙන් කියවන්න’ යි දේව දුතයා නැවතත් කීවේය. ‘ඔහු සියලු දේ මැවූයේය· මනුෂ්‍යයා පෙර නොදත් සියලු දේ පෑනෙන් ඉගැන්වූයේය.’
දේව දුතයා කිවූ දේම මුහම්ද්තුමාණෝ නැවත කීහ. දේවදූතයා පළමු වරට දුටු මුහම්ද්තුමාණෝ මවිත යට පත්වූහ. මෙම ආශ්චර්ය ගැන ඉක්මනින් ගෙදර ගොස් තම භාර්යාවට දැන්වූහ. ඇය තමාගෙු ඥාතියෙකු වෙත මුහම්ද්තුමාණන්ව කැඳවා ගෙන ගියාය. එම වයෝවෘධ ඥාතිවරයා මනාව උගත් කෙනෙකි. ඔහු පුරාන ආගම් පිළිබඳ හොඳින් දැන සිටියේය.
දෙවියන්ගේ පණිවුඩය රැගෙන එන ජිබ්රිල් නමැති දේවදූතයෙකුගේ කථාවටයි ඔබ සවන් දුන්නේ. දෙවියන් තමාගේ දූතයා වශයෙන් ඔබ තෝරගෙන ඇතැයි කියා අර වයෝවෘධ ඥාතියා පzකාශ කළේය. එම පzකාශය සම්පූර්ණයෙන්ම කදීජා විශ්වාස කළාය. මුහම්ද්තුමාණෝ කෙතරම් දැයි කිවහොත් අවංක කමින් අංශ=වක් වත් බැහැර නොගිය කෙනෙකු බව ඇය හොඳින් දැන සිටි නිසාම වයෝවෘද්ධ ඥාතියාගේ පzකාශය කදීජා තුමිය සම්පූර්ණයෙන්ම සත්‍යබවට විශ්වාස කළාය.
ඉස්ලාම් ආගම කෙරෙහි විශ්වාසය පළමුවරට තැබූ තැනැන්තිය කදීජාය. ඊට පසුව අබූතාලිබ් නැමැත්තාගේ පූතzයා වූ අලි නමැති තරුණයා ඉස්ලාම් ආගම කෙරෙහි විශ්වාසය තැබීය.
මෙම තරුණයා බාල වියෙහි සිටම ඉතා ශක්ති සම්පන්න කෙනකු විය.
සමස්ත ලෝකයේ සෑම පzදේශයකට ජීවත්වන මිනිස් සංඛ්‍යාවෙන් සමග පස්දෙනකුටම එක් අයෙකු විශ්වාසය තැබු ආගම වන ඉස්ලාම් ආගම ආරම්භ වූයේ මෙසේය. ඉස්ලාම්ආගම අදහන කොයිම රටකට අයත් වැසියෙක් වුවත් එම රටේ මුස්ලිම් යන නාමයෙන්ම හැදින්වේ. ශzී ලංකාවේ වාසය කරන ඉස්ලාම් භක්තිකයෝ ලංකා මුස්ලිම් වරුය. ඉන්දියාවේ වාසය කරන මුස්ලිම් භක්තිකයෝ ඉන්දියානු මුස්ලිම්වරුය. අරාබි දේශයේ ජිවත් වන අය අරාබි මුස්ලිම්වරුය. අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් කිසි දිනෙක හේදයක් ගැන නොසලකත අය වශයෙන් මුස්ලිම් වරුන් දැක්විය හැක. කොයිම රටකට අයත් වූවත් දුප්පත් හෝ පොහොසත් වුවත් සෑම මුස්ලිම් වරුම සහෝදර යෝය. ඔව්හූ එකිනෙකාට සමාන වන්නෝය. කෙසේ වූවත් උස් පහත් හේදයක් ගැන විශ්වාසයක් ඔවුන් අතර නැත.
දෙවියන්ගේ දූතයෙකු ලෙස පෙනී සිට ලෝනයේ ජීවත්වන මිනිසාට හොඳ මාර්ගය පෙන්නා දෙන අය ‘නබී’ යන නාමයෙන් අරාබි බසින් හැඳින්වේ. එම නිසා මුහම්මද් නබි (සල්ලල්ලාහු අෙලෙහිව සල්ලම්) තුමානන්ට තමාගේ හතලිස්වැනි වියෙහිදී දෙවියන්ගේ දූතයා වීමේ භාග්‍ය ලැබුණි. එය රමලාන් මාසයේ අවසාන දිනයන්හි යෙදුන එක් රාතzියකදීය. මක්කම නගරය අසල හිරා ගුහාවේ පළමු වරට ජිබ්රයිල් (අෙලෙහිස්සලාම්)යන දේවදූතයා පෙනී සිටියේ. මහිමය ලත් එම රැයෙන් පටන්ගෙන පසුව මුහම්මද් නබි නායකානන්ගේ ඉතිරි විසිතුන් අවුරුදු ජීවිත කාලය තුළදීම ශ=ද්ධ වූ කුර්ආනය පහළ විය. මෙසේ ඒ ඒ කාලයේ තත්වයට සහ අවශ්‍යතාවයන්ට සරිලන සේ කාලෝවිතව ශ=ද්ධවූ කුර්ආනය කොටස් වශයෙන් පහල විය. නබි නායකයානන්ගේ අවසාන අවුරුද්දේදී කුර්ආනය සම්පූර්ණ විය.
දෙවියන් විසින් මුස්ලිම් වරුනට හොඳ දිවිපෙවෙතක් පවත්වාගෙන යෑමට මග පෙන්වා ඇති ශ=ද්ධවූ කුර්ආනය නරක දේ වලින් ඈත්වී ජීවත් වීමට මග පෙන්වන මාර්ගෝපදේශකයකු බඳුය. ශ=ද්ධවූ කුර්ආන්හි අසුහත්වැනි සුරාවෙහි හත්වැනි වාක්‍යයෙන් කියවෙන්නේ කුමක්දැයි ඔබ දන්නවංද? ‘අල්ලාහ් සිතුවානම් මිස ඔබට කිසිවක් අමතක නොවේවි’. ශ=ද්ධවූ කුර්ආන් පහලවූ මුල් කාලයේම ජීබ්රයිල් (අෙලෙහිස්සලාම්) නබි නායකයානන්ට මෙසේ දැනුම් දුන්හ. එම නිසා ශ=ද්ධවූ කුර්ආන් මුහම්මද් නබි තුමානන් හට අමතක නොවී පාඩම්කර ගතහැකි විය. එතුමානන්ගේ මිතzයෝද ශ=ද්ධවූ කුර්ආනය කට පාඩම්කර ගත්හ. කලකට පසුව ශ=ද්ධවූ කුර්ආනය ලේඛණගත කරන විට මෙම මිතzවරු එම කර්තව්‍යයට ඛෙහෙවින් උදව් වූහ. එÞ ලේඛණ ගතකළ අන්දමට කිසිදු වෙනස්කමක් නොමැතිව අද දක්වාත් ශ=ද්ධවූ කුර්ආනය පවතී. අදහස්වල හෝ වේවා, අකුරු වල හෝ වේවා කිසිදු වෙනිසක් කවරකාලකදීවත් සිදු නොකරන ලද්දේය.
මඩබාවිට රජ මහා විහාරය
කොළඹ නුවර මාර්ගයේ දන්ඕවිට හන්දියෙන් මීරිගම පාරට හැරී කි‍.මී. 6 ක් පමණ ගමන් කර හමුවන තුන්මන් හන්දියෙන් බෝතලේ දෙසට ඇති මාර්ගයේ කි.මී. භාගයක් පමණ ගමන් කළ විට දකුණු පසින් ඇති අතුරු මාර්ගයේ යාමෙන් මෙම විහාරස්ථානයට ලගා විය හැකිය. මෙම ගිරි ගුහාව වළගම්බා රජු සොළී ආක්‍රමණිකයන්ගෙන් පරජායට පත්වී සැගව සිටි ගිරි ගුහාවක් ලෙස ප්‍රකටය. මෙය පිහිටා ඇති උස් බිම් ප්‍රදේශය අනුව ද එය සතුරන්ගෙන් ආවරනය වීම සදහා වඩාත් උචිත ප්‍රදේශයකි. උස් වූ කදු මදුන මත ගල් පඩි 225 කින් පමණ වූ පියගැටපෙළක් හා තැනි බිම් තරණය කිරීමෙන් මෙම ලෙන් සංකීර්ණය හමුවේ. ඉන් එක් ලෙනක් තුළ ප්‍රතිමාගෘහය පිහිටුවා ඇත. අඩි 20 ක් පමණ වන සැතපෙන පිළිමයත්, සමාධි මුද්‍රාවෙන් යුතු හිදි පිළිමයත්, විෂ්ණු දේව ප්‍රතිමාවත් මෙහි පිහිටා ඇත.
මඩබාවිට ප්‍රතිමාගෘහය සෙසු ප්‍රතිමාගෘහවලට වඩා ‍වෙ.නස් ස්වරූපයක් ගනියි. බොහෝ ප්‍රතිමාගෘහවල බුද්ධ ප්‍රතිමා ගල් ලෙනෙහි බිත්තියට ම හෝ බදාම දමා සකස් කරන ලද බිත්තියට අලලා නෙළා තිබුන ද මෙම ලෙන් විහාරයේ සැතපෙන පිළිමය ඒ ආකාරයෙන් නෙළා නැත. එම ප්‍රතිමාව පිටුපසට යා හැකි පරිද්දෙන් ගල් ලෙන් බිත්තිය හා ප්‍රතිමාව අතර සක්මන් භාවනාවේ යෙදීම සදහා පරතරයක් තබා ඇත. සැතපෙන ප්‍රතිමාව පිටුපස ගල් පෘෂ්ඨයෙහි බිම සිට ඉහළට විහිදී යන ආකාරයෙන් පිහිටි හැඩය අනුව ෂඩ් වර්ණයෙන් ගිනි දැල් ස්වරූපයෙන් රැස් වළල්ල නිර්මාණය කර ඇත. මෙම ලෙන් විහාරයෙහි බිත්තිවල හා වියනෙහි මහනුවර යුගයට අයත් යැයි සැලකිය හැකි සිතුවම් ඇද ඇත. ප්‍රතිමා ගෘහයට ඇතුල් වීමට ඇති දොරටුවෙහි උළුවහු හා දොර නුවර යුගයේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය එළි දක්වයි. එහි ලී උළුවස්සේ කොටා ඇති ලී කැටයම් අදටත් විනාශ නොවී පවතියි. එහෙත් දොරටුව දෙපස අඹා ඇති දොරටුපාල රූප සංරක්ෂණය නොකිරීම නිසා විනාශ වී ඇත. ප්‍රතිමා ගෘහය පිහිටි ලෙනට වම් පසින් පිහිටි ලෙන තුළ කුඩා චෛත්‍යයක් පිහිටා ඇති අතර එය නිදන් හොරුන්ගේ ග්‍රහණයට නතු වී ඇත. වර්තමානයේ අපට දක්නට ලැබෙනුයේ එම කුඩා චෛත්‍යය වට කර තැනූ නව චෛත්‍යයි.
මෙම ප්‍රතිමාගෘහය සම්බන්ධ ලෙන් සංකීර්ණයෙහි කටාරම් කෙටූ ගල් කුලක සෙල්ලිපියක් දක්නට ඇත. මෙම සෙල්ලිපිය මගින් ක්‍රි.පූ 1 වන සියවසයේ සිට මෙම ස්ථානයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩ සිටි බව තහවුරු වේ. එමෙන්ම ඒ හා සම්බන්ධ පුරාවෘත්තයන් මගින් ඊටත් වඩා අතීතයකට දිවෙන බව ද විශ්වාස කෙරේ. කාශ්‍යප බුදුන් වහන්සේට බුද්ධත්වයට පත් වීමට සෙවන ලබා දුක් මහගිරි බෝ රුක ඒ අවට ප්‍රදේශයේ තිබී ඇ. එමෙන්ම එම ලෙනෙහි කොටා ඇති නැවක ලාංඡනය ද රාවණ පුවත හා සම්බන්ධ බව පැවසේ. මඩබාවිට විහාරයේ පරණි බව පුරාණ පිරුවාණා පොතේ විහාර අස්න පර්ච්ඡේදයේ තොරතුරු මගින් ද හෙළි වේ. එහි මඩබවිට විහාරය නමින් හදුන්වනු ලබන්නේ මෙම විහාරය බවත් එය පසු කලෙක දී මඩබාවිට ලෙස ව්‍යවහාර වී ඇති බව පැවසේ. මෙම විහාරයෙන් හමු වී ඇති කි.ග්‍රෑ. 8 ක් බරැති පැරණි පිළිම වහන්සේ කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර ඇත. මෙහි සැතපෙන පිළිමය ඉදිරියේ තබා ඇති විශාල පාත්තරය පෙර රජ දවස කුඹුරු අස්වද්දවා අලුත් සහල් මංගල්‍යයේ සහල් තැන්පත් කිරීමට භාවිතා කර ඇත.
මෙම විහාරය සමුබන්ධයෙන් ඓතිහාසික පුරාවෘත්ත හෙළි කර ගැනීමේ දී රාවණ යුගය දක්වා දිවීමට ඉතිහාසයක් ඇති බවත් අනුරාධපුර යුගයේ සිටම පැවතුණු බවට සාධකයන් සහිත විහාරස්ථානයක් ලෙසත් සැලකිය හැකිය. අනුරාධපුර යුගයේ මෙම ලෙන් සංඝ්‍යාවාස ලෙස භාවිතා වූ අතර මහනුවර යුගයේ දී ලෙන් විහාර වශයෙන් නිර්මාණය වන්නට ඇතැයි කිව හැකිය.
උපුටා ගැනීම - ඩබ්.ඩී.සී. බුද්ධිකා, ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ ලෙන් විහාර, චිත්‍ර හා සෙල්ලිපි, (2014), ඇස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ
මාංශ පේශි පද්ධතිය
භෞතික විද්‍යාත්මක දෘෂ්ටි කෝණයකින්, මාංශ පේශි පද්ධතිය ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය මිනිස් සිරුරේ පවතින මාංශ පේශි සමූහය (600 ට වඩා). මෙම උපකරණය ත්‍රිමාන අවකාශයේ ශරීර පිහිටීම ස්ථාවර කරයි, අස්ථි ව්‍යුහයන්ගේ චලනය නිපදවයි, අවයවවල පරිමාව නියාමනය කරයි, අපගේ ශරීරය තුළ ඇති ද්‍රව්‍ය බලමුලු ගන්වයි. තාපය නිපදවීමේදී අත්‍යවශ්‍ය කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි
අගෝස්තු 4
ප්‍රවර්ගය:අගෝස්තු ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
බන්ධනාගාර
බන්ධනාගාර හෙවත් හිරගෙවල් යනු දඬුවමක් ලෙස රජයේ අධිකාරිය මත පුද්ගයන්ගේ නිදහස සීමාකර බලෙන් රඳවාතබන ස්ථානවේ.
ප්‍රවර්ගය:බන්ධනාගාර
සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි නිර්මාණය සහ පරිණාමය
thumb|300px|[[ප්‍රාක්ග්‍රහ තැටිය|ප්‍රාක්ග්‍රහ තැටියක් දැක්වෙන සිත්තරෙකුගේ සංකල්පයක්]]
සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි නිර්මාණය ඇරඹුනේ වසර 4.6 බිලියන ගණනකට පෙරදී සිදුවූ යෝධ අණුක වලාකුළක කුඩා කොටසක ගුරුත්වාකර්ෂණ හැකිළුම හා සමගය. බිඳ වැටුණු ස්කන්ධයෙන් බොහෝ ප්‍රමාණයක් කේන්ද්‍රයෙහි එකතු වී එය වෙතින් සූර්යයා නිර්මාණය වූ අතර, ඉතිරිය පැතිලි වී සැදුණු ප්‍රාක්ග්‍රහ තැටිය වෙතින්  ග්‍රහ ලෝක, චන්ද්‍රයෝ, ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ සහ, අනෙකුත් කුඩා සෞර ග්‍රහ මණ්ඩල වස්තූන් නිර්මාණය වූහ.
නිහාරිකා උපකල්පිතය ලෙසින් හැඳින්වෙන, මහත් පිළිගැනීමකට පාත්‍රව තිබූ මෙම ආකෘතිය, 18වන සියවසෙහිදී මුලින්ම විකාසය කලේ ඉම්මානුවෙල් ස්වියඩන්බෝර්, ඉමැනුවෙල් කාන්ට් සහ, පියර්-සිමොන් ලප්ලාස් විසිනි. එහි පසුකාලින විකාසය විසින්, තාරකා විද්‍යාව, භෞතික විද්‍යාව, භූ විද්‍යාව සහ, ග්‍රහ ලෝක විද්‍යාව යන්නද ඇතුලත් විද්‍යාත්මක ශික්ෂාවන් විවිධාංගක් එකිනෙක සම්මිශ්‍රණය කරන ලදි. 1950 ගණන් වලදී අභ්‍යාවකාශ යුගය උදා වීම සමගම හා 1990 ගණන් වලදී බහිෂ්-සෞර ග්‍රහ ලෝක සොයා ගැනීම හා සමගම, මෙම ආකෘතිය අභියෝගයට ලක් වීම සහ නව නිරීක්ෂණයන්ට සරිලන ලෙසින් ප්‍රසාදනය කිරීමට ලක් වීමද සිදු විය.
එහි මුල් නිර්මාණයෙන් පසුව, සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය බෙහෙවින් පරිණාමයට ලක් වී ඇත. ඒවායේ පීතෘක ග්‍රහ ලෝක වටා කරකැවෙන වායු සහ ධූලි තැටි වෙතින් බොහෝ චන්ද්‍රයන් නිර්මාණය වූ අතර, අනෙකුත් චන්ද්‍රයන් ස්වාධීනව නිර්මාණය වීමෙන් පසුව ඒවායේ පීතෘක ග්‍රහ ලෝක විසින් අත්පත් කරගෙන ඇත. පෘථිවියෙහි චන්ද්‍රයා වැනි තවත් සමහර ඒවා, යෝධ ගැටුම් වෙතින් නිර්මාණය වී ඇත. වස්තූන් අතර ගැටුම් වර්තමානය දක්වාම නිරන්තරයෙන් සිදුවී ඇති අතර, සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි පරිණාමයට හේතු පාදක වී ඇත. ගුරුත්වාකර්ෂණ අන්තර්ක්‍රියාවන් නිසා ග්‍රහ ලෝකයන්ගේ පිහිටුම් ස්ථානයන්ගේ වෙනස් කම් සිදුවී ඇත. සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි ආදිතම පරිණාමය සඳහා මෙම ග්‍රහ ලෝක සංචරණය ඉවහල් වූයේ යැයි දැන් සිතනු ලැබේ.
දළ වශයෙන් වසර බිලියන 5 ක් ගත වෙත්ම, සූර්යයා සිසිල් වී එහි වත්මන් විෂ්කම්භය මෙන් කිහිප ගුණයක් වන තුරු පිටතට ප්‍රසාරණය වීමෙන් පසුව (රතු යෝධයෙකු බවට පත් වෙමින්),  ශ්වෙත වාමනයෙක් ලෙසින් හැඳින්වෙන තාරීය අවශිෂ්ටයක් ඉතිරි කරමින් ග්‍රහ නිහාරිකාවක් බවට   එහි බාහිර ස්ථර  පත් කරයි. ඈත අනාගතයෙහිදී, එය පසු කර යන්නාවූ තාරකාවන්ගේ ගුරුත්වාකර්ෂණය විසින් සූර්යයාගේ ග්‍රහ ලෝක කට්ටලය කෙමෙන් අඩු කර දමනු ඇත. සමහරක් ග්‍රහ ලෝක විනාශ වනු ඇති අතර, අනෙක්වා අන්තස්තාරීය අවකාශය වෙතට නෙරපා හැරෙනු ඇත. අත්‍යන්තයෙහිදී, වසර බිලියන දස ගණනක කාල සීමාවකදී, පෙරදී එය වටා පරිභ්‍රමණය වූ වස්තූන්ගෙන් කිසිවක් සූර්යයා සතුව ඉතිරි වනු නොමැත.
ඉතිහාසය
thumb| නිහාරිකා උපකල්පිතයෙහි මූලාරම්භකයන්ගෙන් කෙනෙකු වන [[පියර්-සිමොන් ලප්ලාස්]]
අප දන්නා පැරණිතම ලියවිලි වල පටන්, ලෝකයේ සම්භවය සහ ඉරණම පිළිබඳ අදහස් දක්නට ලැබේ; කෙසේවෙතත්, එම කාලසීමාවෙහි සමස්තය පුරාවටම පාහේ, "සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයක" පැවැත්ම පිළිබඳ එවන් මතිමතාන්තර දක්නට නොලැබෙන්නේ, අප දැනට වටහාගෙන ඇති ආකාරයේ සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයක් පැවති බවට එකල සාමාන්‍යයෙන් නොසිතූ නිසාය. සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි නිර්මාණය සහ පරිණාමය පිළිබඳ සිද්ධාන්තයක් දෙසට තැබූ පළමු පියවර ලෙසින් දැක්විය හැක්කේ, පද්ධතියේ කේන්ද්‍රයෙහි සූර්යයා තබමින්  පෘථිවිය එය වටා පරිභ්‍රමණය  වන බවට සැලකුනු සූර්ය කේන්ද්‍රවාදය සාමාන්‍ය ලෙසින් පිළිගැනීමයි. සහස්‍රයක් පුරාවටම මෙම සංකල්පිතය ජන සමාජය තුල ගැබ් ගෙන පැවතියද (සැමොස් හී ඇරිස්ටාකස් විසින් ක්‍රිපූ 250 තරම් අතීතයෙහිදී පවා මෙය යෝජනා කර තිබුණි), එයට පුළුල් පිළිගැනීමට ලක්වූයේ 17වන සියවසෙහි අග භාගය වන විට පමණි. "සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය " යන පදය භාවිතා වූ බවට පළමු වාර්තාව හමුවන්නේ වසර 1704 දීය.
සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි නිර්මාණය පිළිබඳ වර්තමාන සම්මත සිද්ධාන්තය වන නිහාරිකා උපකල්පිතය, 18 වන සියවසෙහිදී ඉම්මානුවෙල් ස්වියඩන්බෝර්, ඉමැනුවෙල් කාන්ට් සහ, පියර්-සිමොන් ලප්ලාස් විසින් සූත්‍රායනය කිරීමෙන් පසුව ප්‍රසාදයට ලක්ව ඉන්පසු අභියෝගයට ලක් විය. උපකල්පිතයෙහි වඩාත්ම සැලකිය යුතු විවේචනය වූයේ, අනෙකුත් ග්‍රහ ලෝක සමග සංසන්දනය කරන කල සූර්යයාගේ කෝණික ගම්‍යතාවය සාපේක්ෂ වශයෙන් මඳ බව පැහැදිලි කිරීමට එහි පෙනෙන්නට තිබූ නොහැකියාව වෙයි. කෙසේවෙතත්, 1980 ගණන් වල මුල් අවදියෙහි සිට නවක තාරකා පිළිබඳ අධ්‍යයනය විසින්, නිහාරිකා උපකල්පිතය විසින් පුරෝකථනය කල ආකාරයටම ධූලි සහ වායු වලින් සැදුම් ලත් සිසිල් තැටි වලින් ඒවා වටවී ඇති බව දක්වන ලද අතර, එම නිසාම මෙම උපකල්පිතය යළි-පිළිගැනුමට එය හේතු කාරක විය.
සූර්යයාගේ පරිණාමය සිදු වන්නේ කෙලෙසද යන්න තේරුම් ගැනීමට නම් එහි බල ප්‍රභවය තේරුම් ගැනීම අවශ්‍ය වෙයි. ආතර් ස්ටැන්ලි එඩිංටන් විසින්, ඇල්බට් අයින්ස්ටයින්ගේ  සාපේක්ෂතා වාදය තහවුරු කිරීම ඔස්සේ, ඔහු තේරුම් ගත්තේ සූර්යයාගේ ශක්තිය නිකුත් වන්නේ එහි ගර්භයෙහි සිදු වන්නාවූ  න්‍යෂ්ටික විලයන ප්‍රතික්‍රියාවන් වෙතින් බවයි. 1935 වසරෙහිදී, මෙයින් ඔබ්බට තර්ක කල එඩිංටන් පැවසුවේ අනෙකුත් මූලද්‍රව්‍යයන් පවා තාරකා තුල ජනිත විය හැකි බවයි.
නෙබියුලා අවස්ථාව
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය නිර්මාණය වී ඇතැයි සැලකෙන නිහාරිකා කල්පිතයට අනුව වසර බිලියන 4.6කට පෙර සුවිසල් වායු - ධූලි වළාකුලක් ගුරුත්වාකර්ෂණ බිඳ වැටීමකට ලක් වීමෙන් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය ඇති වූ බවයි.
මෙම වළාව ආලෝක වර්ෂ කිහිපයක් විශාල විය යුතු අතර තාරකා ගණනකට ජීවය ලබා දි තිබිය යුතුය. පැරණි උල්කා අධ්‍යයනයේ දී අති විශාල පිපිරෙන තරුවක මධ්‍යයේ පමණක් නිර්මාණය හැකි මූලද්‍රව්‍ය පිළිබඳ ඉඟි හමුවී ඇත. එයින් සූර්යයා තාරකා පොකුරක් තුළ නිර්මාණය වූ බව හඟවන අතර එම ප්‍රදේශය අසල සුපර්නෝවා පිපිරීම් කිහිපයක් ද සිදු වී ඇත. මෙම සුපර්නෝවා මඟින් ඇතිවන කම්පන තරංගය අසල ඇති නිහාරිකාවේ අධි ඝනත්ව කලාප ඇති කර ගුරුත්වජ බලවලට අභ්‍යන්තර වායු පීඩනය මැඩ පැවැත්වීමට ඉඩ සලස්වා බිඳ වැටීම සිදු කරවයි. එලෙස සූර්යයා නිර්මාණය වූ බව සැලකේ.
දැනට සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ වැඩිපුර ඇති සමස්ථානික එලෙසින්ම පූර්වයේ සූර්ය ග්‍රහ මණ්ඩලය තැනීමට දායක වූ නිහාරිකාවේද තිබෙන්නට ඇතැයි සැලකේ. ඒවා නම්,
පූර්ව සූර්ය නිහාරිකාව
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය බවට පත්වීටම තිබූ ප්‍රදේශය හැඳින්‍වූයේ පූර්ව සූර්ය නිහාරිකාව ලෙසය. 7000ත් 200000AU ත් (AU=නක්‍ෂත්‍ර ඒකක, එනම් පොළවේ සිට සූර්යයාට ඇති දුර) අතර පරිධියකින් යුක්ත වූ එය ස්කන්ධයෙන් සූර්යයාට වඩා මඳක් ඉදිරියෙන් සිටී. (සූර්ය ස්කන්ධ 0.1 හා 0.001 අතර ? ). මුලදී මෙය අංශු ඉතා ඇතින් ඈතින් පිහිටා ඇති වළාවක් වන අතර වසර මිලියන ගණනක් ඇවෑමෙන් අංශු එකිනෙක කැටි වූ (ළං ව ඇසිරුණු) ධූලි-වායු වළාවක් ලෙස පෙනෙන්නට විය. මුලදී මෙම ධූලි වලාවට ඉතා කුඩා කෝණික ගම්‍යතාවක් තිබුණි යැයි විශ්වාස කෙරේ. ගුරුත්වය හේතුවෙන් නිහාරිකාව බිඳ වැටීමත් (සංකෝචනය) සමඟ, කෝණික ගම්‍යතා සංස්ථිතිය තුලින් පැහැදිලි කෙරෙන පරිදි එය වේගයෙන් භ්‍රමණය වන්නට විය. මෙවිට නිහාරිකාව ආසන්න වශයෙන් ගෝලයක හැඩයට පත් වූ අතර, (මේ සඳහා අවුරුදු 10,000 - 1,000,000ත් අතර කාලයක් ගතවී ඇත.) කේන්‍ද්‍රාපසාරී බලය හේතුවෙන් ගෝලයේ සමකය ලෙස හැඳින්විය හැකි ප්‍රදේශයේ ඇති ද්‍රව්‍ය පිටතට විහිදී තැටියක් ආකාරයේ හැඩයක් ජනනය විය. මෙය පූර්ව ග්‍රහලෝක තැටිය (proto planetary disk) ලෙස හැඳින්වේ.
පූර්ව පූර්යයා
නිහාරිකාව තුළ සංඝනීකරණය වීමත් සමඟම එය තුළ වූ පරමාණු වැඩිවන සංඛ්‍යතයකින් ගැටීමට පටන් ගැණුනි. වැඩිම ස්කන්ධ ප්‍රමාණයක් එකතු වී ඇති මධ්‍යයය තැටියේ අනෙක් පෙදෙස්වලට වඩා උණුසුම් විය. ගුරුත්වය, වායු පීඩනය, චුම්භක ක්ෂේත්‍රය හා භ්‍රමණය නිහාරිකාව මත ක්‍රියාකර එය භ්‍රමණය වන දල වශයෙන් පරිධිය 200AU වන මධ්‍යයේ උණුසුම්, ඝනත්වයෙන් ඉහළ පූර්ව තරුවකින් (proto sun) යුත් ප්‍රාථමික ග්‍රහ තැටියක් බවට පත් විය. වයසින් අඩු, පරිණාමයේ මෙම අවස්ථාවේ දී හිරුට සාමාන යැයි විශ්වාස කෙරෙන පූර්ව විලයන සූර්ය ස්කන්ධ තාරකා, (T ටෝරි තාරකා) පිළිබඳ අධ්‍යයනයන් පෙන්වන්නේ එම තාරකා නිතරම පූර්ව ග්‍රහ පදාර්ථවලින් යුත් තැටි සමඟ ඇති බවයි. මෙම තැටි නක්‍ෂත්‍ර ඒකක සිය ගණනක් දක්වා විස්තීරණය වන අතර එළඹෙන උපරිම උෂ්ණත්වය කෙල්වින් දහසක් පමණ වේ.
ග්‍රහලෝක නිර්මාණය
ඉතිරිව පවතින වායු වලාකුළු හා දූවිලි (පූර්ව ග්‍රහ තැටිය) මඟින් විවිධ ග්‍රහලෝක නිර්මාණය විය. ඒවා වැඩීම (accretion) මඟින් නිර්මාණය වූ බවට විශ්වාස කෙරේ. මධ්‍ය ප්‍රාථමික තාරකාව වටා කක්ෂවල දූවිලි අංශු ලෙස ග්‍රහලෝක ආරම්භ විය. ඉන්පසු මේවා සෘජු ගැටීම් හරහා පරිධිය මීටර් එකක් හා දහයක් අතර අගයක් ගන්නා තැටියක් බවට පත්වේ. ඉන්පසු තව තවත් ගැටී ප්‍රමාණයෙන් 5km පමණ වන විශාල වස්තු (ප්ලැනටෙසිමල්ස්) බවට පත්වේ. ඉන්පසු තව තවත් ගැටීම් තුළින් දළ වශයෙන් වසරකට 15cm බැඟින් ඊළඟ වසර මිලියන ගණන පුරාවට විශාල වීම සිදුවේ. ඇතුලු සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය ජලය හා මීතේන් වැනි වාෂ්පශීලී අණුවලට සංඝනීකරණය විය නොහැකි තරම් උණුසුම් නිසා එහි නිර්මාණය වන ප්ලැනටෙසිමල්ස් සාපේක්ෂව කුඩා වන අතර (තැටියේ ස්කන්ධයෙන් 0.6% ක් පමණ) සිලිකේට හා ලෝහ වැනි ඉහල ද්‍රවාංක සහිත සංයෝගවලින් විශාල ලෙස සමන්විත වේ. මෙම දෘඩ වස්තු කාලයක් සමඟම භෞමික ග්‍රහලෝක බවට පත්වේ. තවදුරටත් විමසා බලන කළ බ්‍රහස්පතීගේ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලපෑම් නිසා ඒ අවට වූ ප්‍රාථමික ග්‍රහ වස්තුවලට එකතු වීමට නොහැකි විය. ග්‍රාහක වළල්ල නිර්මාණය වූයේ එලෙසය.වඩා වාෂ්පශීලී අයිස් සංයෝග ඝන ආකාරයෙන් පැවතිය හැකි වූ තුහින රේඛාවට පිටින් වූ ප්‍රදේශයෙහි වූ බ්‍රහස්පති හා සෙනසුරු වායු දැවැන්තයන් විය. යුරේනස් හා නෙප්චූන් අඩු පදාර්ථ ප්‍රමාණයක් අල්වා ගත් අතර අයිස් දැවැන්තයන් ලෙස හඳුන්වයි. එයට හේතුව ඔවුන්ගේ හර වැඩි වශයෙන් අයිස්වලින් (හයිඩ්‍රජන් සංයෝග) නිර්මාණය වී ඇතැයි විශ්වාස කිරීමය. අලුත් සූර්යයා ශක්ති නිපදවීම ආරම්භ කළ විට සූර්ය සුළං (solar wind) ප්‍රාථමික ග්‍රහ තැටියේ වායු හා දූවිලි තාරකාන්තර විශ්වයට පා කර හරින අතර ග්‍රහලෝකවල වර්ධනය නිමා කරයි. T ටෝරි තාරකාවලට, වඩා පැරණි ස්ථායී තාරකාවලට වඩා වැඩි ශක්තිමත් තාරකා සුළඟක් (stellar wind) පවතී.
සූර්යයාගේ මියයාම
වර්තමානයේ අපි දන්නා පරිදි හිරු ප්‍රධාන අනුක්‍රමණයෙන් ඉවත් වනතෙක් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය පවතිනු ඇත. හයිඩ්‍රජන් ඉන්ධන දහනය හරහා සූර්යයා දහනය වන විට එය ඉතිරි ඉන්ධන දහනය කිරීම සඳහා තවත් උණුසුම් වේ. එම නිසා එය තවත් වේගයෙන් දහනය සිදු කරයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සෑම වසර බිලියන 1.1 ටම දළව 10% කින් හිරුගේ දීප්තිය වැඩිවේ. මෙතැන් සිට වසර බිලියන 7.6 ගතවු කළ, හයිඩ්‍රජන් විලයනය අඩු ඝනත්ව උඩ වියන්වල සිදුවීමට තරම් සූර්ය හරය උණුසුම් වනු ඇත. මෙය හිරු දැන් පවතින පරිධිය මෙන් 260 වාරයක් පමණ දක්වා විශාල වීමට හේතු වේ. හිරු රතු දැවැන්තයා බවට පත් වන්නේ එලෙසය. මෙම අවස්ථාවේ දී එහි විශාලම ලෙස වැඩි වූ පෘෂ්ටික වර්ගඵලය නිසා සූර්යයා සීතල වීමට පටන් ගනී. ක්‍රම ක්‍රමයෙන් හිරුගේ බාහිර ස්ථර සුදු පැහැති කුඩා වස්තුවක් ඉතිරි කරමින් නැතිවී යනු ඇත. අසාමාන්‍ය ඝනත්වයකින් යුත් මෙම වස්තුව එහි මුල් ස්කන්ධයෙන් භාගයක් වන අතර ප්‍රමාණයෙන් පෘථිවිය තරම් වේ.
පයනියර් සිකුරු ව්‍යාපෘතිය
සිකුරු ව්‍යාපෘතිය අයනීය මෙහෙයුම් සංරචක දෙකකින් යුක්ත වු අතර ඒවා වෙන වෙනම නිකුත් කරන ලදී. පයනියර් වීනස් 1 හෝ පයනියර් වීනස් ඕබිටර් 1978 දී නිකුත් කරන ලද අතර 1978 කක්ෂයට ඇතුළත් වීමෙන් පසු දශකයකට අධික කාලයක් ග්‍රහලෝකය අධ්‍යයනය කරන ලදී. පයනියර් වීනස් 2 හෝ පයනියර් වීනස් මල්ටිපෝබ් සිකුරු වායුගෝලයට කුඩා ප්‍රෝබ 4 ක් යවන ලදී. මෙය නාසා Ames පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය මගින් පයනියර් 10 හා පයනියර් 11 ඇතුළත් පයනියර් අභ්‍යවකාශ යානා ශ්‍රේණියෙහි කොටසක් ලෙස කලමණාකරණය කරන ලදී.
සටහන්
{|
හරකා
හරකා යනු බර ඇදීමට පුහුණු කල සතෙකි.
අගෝස්තු 5
ප්‍රවර්ගය:අගෝස්තු ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
කියුබාව
උතුරු ඇමරිකනු රටකි. සමාජවාදී.
කියුබානු සමූහාණ්ඩුව කැරිබියානු මුහුදේ පිහිටි දූපත් රටකි. එහි දූපත් වන කියුබාව, ඉස්ලාඩිලා ජුවෙන්ඩඩ් සහ ආචිපිලා‍ගෝස් නම් දුපත් සමූහයකින් යුක්තය. හවානා එහි අගනුවර වන අතර, කියුබාව තුළ පිහිටි විශාලතම නගරය මෙයයි. සාන්තියාගේ ඩී කියුබා එහි දෙවන විශාලතම නගරයයි. කියුබාවේ ජනගහනය මිලියන 11 ක් වන අතර, කැරිබියන් තුළ වඩා ජනාකීර්ණම රාජ්‍යයද මෙයයි. එහි මිනිසුන්, සංස්කෘතිය සහ චාරිත්‍ර විවිධ වන අතර මුල් පදිංචිකාර ටයිනෝ සහ කිබුනි ජනයාගෙනුත් යුක්තය. ස්පාඤ්ඤ ජනාවාස යුගයේ දී අප්‍රිකානු වහලුන් එරටට හඳුන්වා දුන්හ. කියුබාවත් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයත් විශාලත්වයෙන් එක හා සමානය.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:කියුබාව ප්‍රවර්ගය:සමාජවාදී රටවල්
Animals
https://www.youtube.com/channel/UCxDkMni9ntbsdvoRFnVs0dw
වහීදා රෙහ්මාන්
Waheeda Rehman (born 3 February 1938) is an Indian actress and dancer. Regarded as one of Hindi cinema's most influential actresses, Rehman's accolades include a National Film Award and three Filmfare Awards; she has received significant media coverage across her film career. The Government of India honoured Rehman with the Padma Shri and Padma Bhushan in 1972 and 2011 respectively.
External links
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා
ප්‍රවර්ගය:1938 උපත්
ප්‍රවර්ගය:21 වන සියවස තුළ ඉන්දියානු නිළියෝ
තොලුවිල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය
තොලුවිල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය (නිවත්තනචේතිය හෝ රාමකැලේ) ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර පිහිටි පෞරාණික නටඹුන් සහිත පුරාවිද්‍යා භූමියක් වේ. එය නිවත්තකචේතිය විද්‍යාලය ආසන්නයේ අනුරාධපුර දුම්රියපලට නැගෙනහිරින් පිහිටා තිබේ. ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මෙම ස්ථානය හෙළිපෙහෙළි කරනු ලැබූ සමයේ භාවිතා වූ තොලුවිල නාමය වර්ථමානයේද මෙම ස්ථානය හැඳින්වීමට භාවිතා කලද මෙහි පැරණි නාමය අවිනිශ්චිත වේ.
ඉතිහාසය
ක්‍රි.පූ. 3 වන සියවසේ මිහිදු හිමියන් චේතිය පබ්බතයේ සිට මහා විහාරයට වැඩම කරන අතරතුර විවේක ලබාගත් ස්ථානයක් වශයෙන් මෙය හැඳින්වේ. දැකගත හැකි ඉදිකිරීම් ක්‍රි.ව. 7-9 සියවස් වලට අයත් වන අතර මෙම සංකීර්ණය, පබ්බත විහාර සංකීර්ණයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. දිය අගලකින් වටකොට ඇති මෙහි ඉදිකිරීම්, පබ්බත විහාර වලට සුවිශේෂී පොදු වාස්තු විද්‍යාත්මක සැළසුමකට අනූව නිර්මාණය කොට තිබේ.
ආරාම සංකීර්ණය
විශාල භූමි ප්‍රදේශයක පැතිරී ඇති මෙම පබ්බතාරාමයේ ගොඩනැගිලි දකුණෙහි සිට උතුරු දිශාව දක්වා පැතිර පවතී. මින් උතුරු කෙළවර උස්වූ මළුවක් මත ඉදිකරනු ලැබූ ස්තූයක් දැකගත හැකිවන අතර දකුණු මළුව මත ප්‍රථිමා ගෘහයක නටඹුන් දැකගත හැකිවේ. එහි තිබී සොයාගනු ලැබූ තොලුවිල ප්‍රථිමාව වශයෙන් ප්‍රචලිත බුද්ධ ප්‍රථිමාව වර්ථමානයේ කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ ඇතුල් වන ශාලාවේ තැම්පත් කොට තිබේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎ ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
අගෝස්තු 6
ප්‍රවර්ගය:අගෝස්තු ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
කෙන්දූ (බා අතොළුව)
කෙන්දූ (දිවෙහි: ކެންދޫ) යනු මාලදිවයිනේ, බා අතොළුවේ එක් ජනාවාසී දූපතකි. එය පිහිටා ඇත්තේ බා අතොළුවේ උතුරු කොටසෙහිය.
නිල්ල සොයා
'නිල්ල සොයා යනු 1976දී තිරගත වූ සේන සමරසිංහයන්ගේ චිත්‍රපටයකි.
ගීතයන්
සංගීත අධ්‍යක්ෂණය - සරත් දසනායක ගීත සංඛ්‍යාව - 06 ගීත පොත් – ආනන්ද පොත්හල - මරදාන ගීත තැටි - ජෙම්ටෝන්
ප්‍රදර්ශනය
මංගල දර්ශනය – රාජ්‍ය ආරක්ෂක උප ඇමැති ලක්ෂ්මන් ජයකොඩි, මන්ත්‍රී ආනන්ද සිරිසේන සහ නළු නිළියන් ප්‍රධානව සැවොයි සිනමා ශාලාවේ දී සවස 6.00 ට පැවැත්විණි. ප්‍රදර්ශනය – හතරවන මණ්ඩලයේ සිනමා ශාලා 17 ක දී.
කොලොන්නාව
භූගෝලීය පිහිටීම
කොලොන්නාව යනු කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ කොළඹ නගර සභා මායිමේ පිහිටි ඡන්ද කොට්ඨාසයකි. දෙමටගොඩ, රාජගිරිය, ඔරුගොඩවත්ත, කැළණිය යනාදී නගර වටකොට පිහිටි මෙහි මීතොටමුල්ල, සාලමුල්ල, ගොතටුව, වැල්ලම්පිටිය, කොටිකාවත්ත, අංගොඩ යනාදී නගර හා ගම් ද පිහිටා ඇත.
පිටකොටුවේ සිට පැමිණෙන්නේ නම් මාර්ග අංක 152 ගොතටුව නව නගරය බස් රියේ කොලොන්නාවට පැමිණීම වඩා පහසු වුව ද ඔරුගොඩවත්තේ සිට පරණ අවිස්සාවේල්ල පාර දිව යන්නේ ද කොලොන්නාව ආසනය හරහා බැවින් කොලොන්නාව නගරයට කෙසේ වෙතත් අඩු තරමේ වැල්ලම්පිටිය නගරයට වත් හංවැල්ල හරහා පරණ පාරේ දිවෙන ඕනෑම බසයක පැමිණිය හැකිය.
ආගමික ස්ථාන හා වෙනත් ආයතන
රජයේ කර්මාන්තශාලාව මෙන්ම තෙල් සංස්ථා ගබඩා සංකීර්ණය ද එසේම විදුලිබල මණ්ඩලයට අයත් ස්ටැන්ලි බලාගාරය ද පිහිටා ඇත්තේ කොලොන්නාවේ ය. එසේම කොලොන්නාව රජ මහා විහාරය ඇතුළු විහාරස්ථාන ගණනාවක් ද කොලොන්නාව ආසනය තුළ පිහිටා තිබේ. කලින් අයි. ඩී. එච්. නමින් හැඳින්වුනු නගරය දැන් ගොතටුව නව නගරය යි. කලින් එසේ හැඳින්වුනේ එහි රජයේ බෝවන රෝගීන් සඳහා වූ රෝහල පිහිටි නිසා ය.
අංගොඩ හා මුල්ලෙරියාව නගරවල පිහිටි මානසික රෝහල් ද පිහිටා ඇති කොලොන්නාව අයත් වනුයේ වැල්ලම්පිටිය පොලිස් වසමටයි.
පාසල්
කොලොන්නාව නගරයේ පාසල් කිහිපයක් ම පිහිටා තිබේ. ටෙරන්ස් ඇන්. ද සිල්වා විද්‍යාලය ත් කොලොන්නාව බාලිකා විද්‍යාලය ත් වැල්ලම්පිටිය විද්‍යාවර්ධන විද්‍යාලය හා මිශ්‍ර පාසලක් වනකොලොන්නාව ඕල්කට් විද්‍යාලය ත් ඒ අතර ප්‍රධාන තැනක් ගනී.
කොලොන්නාව ඡන්ද කොට්ඨාසය තුල ඇති පාසල් අතර සේදවත්ත සිද්ධාර්ථ විද්‍යාලය, කුඩා බුත්ගමුව රාජසිංහ විද්‍යාලය, අංගොඩ රාහුල විද්‍යාලය, කොටිකාවත්ත සෝමා දේවී බාලිකා විද්‍යාලය, ගොතටුව මහා විද්‍යාලය හා සේදවත්ත එස් මහින්ද විද්‍යාලය යන ඒවා නම් කළ හැකිය.
ෆුල්හාදූ (බා අතොළුව)
ෆුල්හාදූ  (දිවෙලි: ފުޅަދޫ) යනු, "බා" ලෙසින් කේතාක්ෂරයෙන් දැක්වෙන, දකුණු මාල්හොස්මදුලු අතොළුවේ  ජනාවාසී දූපත් අතුරින් එකකි. එහි වර්ගප්‍රමාණය 31.5 හෙක්  වෙයි.
හෝර්ස්බර්ග් අතොළුව (ගොයිෆුල්හාෆෙහෙන්දූ)
මෙම දූපත ෆෙහෙන්දූ සහ ගොයිදූ සමගින් සහ ජනශුන්‍ය කුඩා කොදෙව් සතරක්ද  සමග වන වෙනමම කුඩා අතොළුවක මෙම දූපත පිහිටා ඇත. ගොයිදූ අතොළුව (ගොයිදු හෝ ගොයිෆුල්හාෆෙහෙන්දූ ලෙසින්ද හැඳින්වේ), නාවුක සිතියම්හී දැක්වෙන්නේ  හෝර්ස්බර්ග් අතොළුව ලෙසිනි, දකුණු මාල්හොස්මදුලු වෙතින් වෙන්වී ඇත්තේ   පළල ඕඩයකිනි. මෙම අතොළුව ඕවලාකාර හැඩයක් ගන්නා කුඩා එකක් වන අතර, එහි වැඩිම දිග කි. අතොළුවේ සම්පූර්ණ වර්ග ප්‍රමාණය (කලපුව හා පැතලි පරයද ඇතුළුව) වන්නේ ක් වන අතර, එයින්  පමණක් වියලි භූමිය වෙයි. ඇතුළු කලපුව ; එහි පතුල වැලි සහිත වන අතර මඩ හා මැටි මිශ්‍රිත වෙයි. මාලදිවයිනේ කුඩා අතොළු බොහෝමයක කලපු මෙන් නොව මෙම කලපුවේ මධ්‍යය කොරල් පරයන් විරහිත වෙයි.
නාවුක සිතියම්හී, මෙම අතොළුව නම් කර ඇත්තේ, පෙරදිග ඉන්දියා සමාගමේ ජලමිනුම් විද්‍යාඥ සහ දීර්ඝ අභිධාන ඩිරෙක්ෂන්ස් ෆො සේලිං ටු  ඇන්ඩ් ෆ්‍රොම් ද ඊස්ට් ඉන්ඩීස්, චයිනා, නිව් හොලන්ඩ්, කේප් ඔෆ් ගුඩ් හෝප්, ඇන්ඩ් ඉන්ටර්ජැසන්ට් පෝර්ට්ස්, කම්පයිල්ඩ් චීෆ්ලි ෆ්‍රොම් ඔරිජිනල් ජර්නල්ස් ඇන්ඩ් ඔබ්සර්වේෂන්ස් මේඩ් ඩියුරින් 21 ඉයර්ස් එක්ස්පීරියන්ස් ඉන් නැවිගේටිං දෝස් සීස් හි කතෘ ජේම්ස් හෝර්ස්බර්ග් සිහිවීමටය.
මෙයද බලන්න
ප්‍රවර්ගය:මාලදිවයින
සරලීකෘත චීන අක්ෂර
සරලීකෘත චීන අක්ෂර යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ සාමාන්‍ය සම්මත චීන අක්ෂර වගුව අනුව චීන මූලභූමිය, සහ සිංගප්පූරුව තුළ භාවිතා වන සම්මත චීන අක්ෂර ප්‍රභේදයකි. මෙය සහ සම්ප්‍රදායික චීන අක්ෂර යන අක්ෂර ප්‍රභේද වර්තමාන චීන ලිඛිත භාෂාව තුළ භාවිතා වන සම්මත අක්ෂර මාලාවන් වේ. සාක්ෂරතාව ප්‍රවර්ධනය කරනු වස් 1950 සහ 1960 දශකවල දී මහජන චීන සමූහාණ්ඩු රජය විසින් මෙය මුද්‍රණ ක්ෂේත්‍රය තුළ භාවිතය දිරිගන්වන ලදී. මේවා නිල වශයෙන් මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව සහ සිංගප්පූරුව තුළ භාවිතා වන අතර, සම්ප්‍රදායික චීන අක්ෂර හොං කොං, මැකාවු, චීන සමූහාණ්ඩුව (තායිවානය) සහ කලාතුරකින් මැලේසියාවේ සහ සිංගප්පූරුවේ චීන ප්‍රජාව විසින් භාවිතා කරනු ලබයි.
අතපොත් තැබීම
දරුවෙකුගේ ජීවිතයේ වැදගත්ම අවස්ථාවකි, අතපොත් තැබීම. දරුවාට වයස අවුරුදු තුනක් පමණ වනවිට සුභ දිනයක, සුභ වෙලාවක “ අතපොත්” තැබීම සිදුකරයි. මෙහිදී සුභ වෙලාවේදී සුභ දිශාවට දරුවාගේ මුහුණ හරවා “ස්වස්ති සිද්ධම්” යැයි කියා දරුවාට අකුරක් දෙකක් ඉලක්කමක් දෙකක් ද කියවා ගල් ලෑල්ලක අකුරක් ලියවීම ද සිදුකෙරේ. වර්තමානයේදී ගල් ගෑල්ලක් සොයාගත නොහැකි නිසා බොහෝවිට භාවිතා කරන්නේ අභ්යාස පොතයි. එහි කිසිදු වැරුද්දක් නැත.
මෙය බොහෝ විට ස්වාමීන්වහන්සේ නමක් ලවා කක්කා දමයි. අතර නියමිත දිනයේදී කිරි බතක් පිළිෙයලකොට ගෙන පන්සලට ගොස් තුනුරුවන් වැඳ කිරිබතෙහි පළමු කොටස බුදුරදුන්ටත් දෙවනුව සංඝ රත්නයටත් පූජාකර දෙවියන්ට පින් දී සෙත් පිරිත් දේශනාව මධ්යයේ අතපොත් තැබීම සිදු කෙරේ. උගත් ගිහියන් ලවා ද මෙය සිදු කරවන අවස්ථා ද පවතී. අකුරු කියවන ස්ථානයේ පහනක් දැල්වීම ද සාමාන්ය සිරිතයි. අකුරු කියවීමෙන් පසුව දරුවාලවා අකුරු කියවූ හිමි නමට හෝ උගත් පුද්ගලයාට බුලත් හුරුල්ලක් දී වන්දනා කරවනු ලබයි. උගත් අයෙකු ලවා අතපොත් තැබූ විට ඔහුට හෝ ඇයට කිරිබත් වලින් සංග්රහකොට දරුවාට ද කිරිබත් කෑල්ලක් කවයි.
පාසල් යන වයස සම්පූර්ණ වූ විට පාසලට යන දිනයේ උදෑසන තෙරුවන් වන්දවා පසුව දෙමාපියන්ට ද වන්දවා පාසලට කැන්දවාගෙන යනු ලබයි. එහිදී පාසලේ විදුහල්පතිතුමාට ද බුලත් හුරුල්ලක් පිළිගන්වා දරුවා ලවා වන්දවනු ලබයි.
කලාඳුරු
ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
රයික්ලොෆ්
උපතින් අඹන්වෙල රාළ නම්වූ රයික්ලොෆ් සෙංගඩගල යුගයේ සිංහලේ දිසාව තනතුරු දැරූවෙකි.
දිසාව ලෙස
ඌව වෙල්ලස්ස, පානම හා මඩකලපුව දිසාව
අගෝස්තු 8
උපත්
ප්‍රවර්ගය:අගෝස්තු ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
චලන ග්‍රාපික සැලසුම
චලන සැලසුම යනු ග්‍රාපික සැලසුමෙහි උප තුලකයක් වන්නේ එය විසින් චිත්‍රපට තැනීමේ හෝ සදෘශ්‍ය නිෂ්පාදනයෙහි (හෝ අනෙකුක් කාලික වශයෙන් විකාසය වන දෘශ්‍ය මාධ්‍යයයේ)  සන්දර්භයක් තුල සජීවනය හෝ චිත්‍රපටමය ශිල්ප ක්‍රම භාවිතය තුලින් ග්‍රාපික සැලසුම් මූලධර්ම භාවිත කෙරෙන නිසාය.
ග්‍රැෆික් චලන සැලසුම් කිරීමේ යෙදුම් භාවිතා කිරීමේ දී බොහොමයක් පුද්ගලයින් එය වස්තු අරඹයා වූ යෙදුමක් ලෙස දකී. මෙම මාද්‍ය ගොනු පික්සෙල් හෝ වෙක්ටර් ආකෘතියෙන් ඇති නිශ්චල ඡායාරූප, චිත්‍රපට අනුක්‍රම හා ශ්‍රව්‍ය ගොණු විය හැක. යෙදුම තුළ දී ඔබ තමන්ගේම හා ස්වාධීන කාල රාමුවක්, විභේදන බලයක්,තත්පරයට වන රාමු ගණන හා පික්සෙල් ප්‍රමාණයෙන් යුත් නව සංයුතියක් නිර්මාණය කරනු ඇත.
සංයුතියක් නිර්මාණය කිරීමේ දී ඔබ විසින් මාධ්‍ය ගොනු එකක් හෝ කිහිපයක් ඇතුළත් කරයි. මෙම ගොණු සංයුති කවුලුවෙහි (composition window) මෙන්ම කාල රාමුවෙහි ද දැකිය හැක.
ස්ථර වලට පිහිටීම (x,y සමහරක් විට z), ප්‍රමාණය, භ්‍රමණය, පාරාන්ධතාව, etc වැනි‍ දේ ඔබට පාලනය කළ හැකි ගති ලක්ෂණ ඇත. ස්ථර ඇල්ෆා චැනල හා මිශ්‍ර කිරීමේ ආකාර මඟින් සපයා ඇති විනිවිද පෙනීමේ තොරතුරු යොදා‍ ගෙන එකිනෙක සමඟ මතු වේ. ඒවායින් ස්ථර ඊට පහතින් වූ ස්ථර වලට බලපෑම් කරන ආකාරය වෙනස් වේ. සියලුම නවීකරණය කළ හැකි ක්‍රම පාහේ කී ෆ්‍රේම් කල හැක. එනම් කාලය හරහා එහි අගය යම් නිශ්චිත ස්ථානයක ගබඩා කර තැබිය හැක. මෙය පරිගණක සජීවීකරණයේ, එනම් කාලය හරහා කී ෆ්‍රේම් අතර අගයන් අන්තර්නිවේෂණය කිරීමට පරිගණක භාවිතා කිරීමේ මූලික න්‍යායන්ගෙන් එකකි.
ජමාල් අන්වර්
බංගලාදේශ භූ විද්‍යාඥයෙක් මෙන්ම ගත් කතුවරයෙකි.හෙතෙම බංගලාදේශ උගතුන් අතර සම්භාවනාවට පාත‍්‍ර වූ ජ්‍යෙෂ්ඨ විද්‍යාඥයෙකි. බංගලාදේශයේ ආසනික් විස වීම – ශිෂ්ටාචාරයක අවසානය යන ග්‍රන්ථය රචනා කරන ලද්දේ මෙතුමාය.
Leo rojas
Juan Leonardo Santillia Rojas (උපත ඔක්තෝබර් 18, 1984) යනු ඉක්වදෝරියානු සංගීතඥයෙකි. ඔහු Britain's Got Talent හි ජර්මානු අනුවාදය වන Das Supertalent රූපවාහිනී වැඩසටහනේ පස්වන වාරය ජයග්‍රහණය කළේය.ඔහුගේ පවුල ඉක්වදෝරයේ රැඳී සිටියදී රොජාස් 2000 දී ඔහුගේ මව් රටෙන් ස්පාඤ්ඤයට පැමිණියේය. එතැන් සිට ඔහු නැවත නැවතත් සංචාරක වීසා ලබාගෙන ජර්මනියට ගියේය. ඔහු තම පෝලන්ත බිරිඳ සමඟ බර්ලිනයේ ජීවත් වන අතර එහිදී ඔහු වීදි රංගන ශිල්පියෙකු ලෙස මුදල් ඉපැයීය. Das Supertalent දක්ෂතා සංදර්ශනය ගැන මඟියෙක් ඔහුට දැනුම් දුන්නා.[1] ඔහු 2011 වසරේ පස්වන වාරය සඳහා අයදුම් කළ අතර අවසන් වටයට සුදුසුකම් ලැබීමට සමත් විය. Panflute සහ අනෙකුත් දකුණු ඇමරිකානු සුළං උපකරණ සමඟ "El condor pasa" අර්ථකථනය කිරීමත් සමඟ ඔහු අවසන් පූර්ව වටයට පැමිණියේය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සංගීතඥයා ඉක්වදෝරයේ සිට ඔහුගේ මව සමඟ නැවත එක්වීම චිත්තවේගීය රංගනයක් ඇති කළේය. 2011 දෙසැම්බර් 17 වන දින අවසන් මහා තරඟයේදී, ජේම්ස් ලාස්ට් විසින් රචිත "ද ලෝන්ලි ෂෙපර්ඩ්" සංගීත ඛණ්ඩය රෝජාස් වාදනය කරන ලදී, එය 1977 දී ලාස්ට් සහ ගියෝර්ජ් සැම්ෆීර් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද අතර එය ජනප්‍රිය විය. රොජාස් තරඟය ජයග්‍රහණය කළේ සුවිශේෂී ඉදිරියෙන් [3]
උප පරමාණුක අංශු
භෞතීය විද්‍යාවන්හී, උප පරමාණුක අංශ යනු පරමාණු වලට වඩා බෙහෙවින් කුඩා අංශූන් වෙති. උප පරමාණුක අංශු වර්ග දෙකකි: වර්තමාන සිද්ධාන්තයන් පරිදී අනෙකුත් අංශූන් වෙතින් නොසෑදී ඇති මූලික අංශූන් සහ, සංයුක්ත අංශූන් වෙති. අංශු භෞතික විද්‍යාව සහ න්‍යෂ්ටික භෞතික විද්‍යාව විසින් මෙම අංශූන් පිළිබඳ සහ ඒවා අතර අන්තර්-ක්‍රියා ඇතිවන්නේ කෙසේදැයි අධ්‍යයනය කෙරෙයි.
මූලික භාවිතයේදී “පරමාණුව” (Atom) යනුවෙන් අදහස් වන්නේ බෙදා වෙන්කළ නොහැකි අංශුව යන්නයි. නමුත් වර්තමානයේ විද්‍යාඥයෝ පරමාණුව තව දුරටත් උප පරමාණුක අංශු ලෙස බෙදා වෙන් කරති‍. උප පරමාණුක අංශු අතරට ප්‍රෝටෝන, නියුට්‍රෝන හා ඉලෙක්ට්‍රෝන ද ප්‍රධාන වශයෙන් අයත් වේ.
මේ අතරින් කුඩාතම අංශුව වන්නේ ඉලෙක්ට්‍රෝනයයි. එහි ස්කන්ධය වන අතර එහි ප්‍රමාණය දැනට පවතින ක්‍රම මගින් මිණිය නොහැකි තරම් කු‍ඩා වේ. ඉලෙක්ට්‍රෝන සෘණ ආරෝපිත වේ. ප්‍රෝටෝනයක ස්කන්ධය වන අතර එය ආසන්න වශයෙන් ඉලෙක්ට්‍රෝනයෙහි ස්කන්ධය මෙන් 1836 ගුණයක් පමණ වේ. එහෙත් ප්‍රෝටෝනයක ස්කන්ධය ඒම ප්‍රෝටෝන බැඳී ඇති න්‍යෂ්ටික බන්ධන ශක්තිය අනුව විචල්‍ය වේ. ප්‍රෝටෝන ධන ආරෝපිත වේ. නියුට්‍රෝනවලට විද්‍යුත් ආරෝපණයක් නොමැති අතර දළ වශයෙන් ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් මෙන් 1839 ගුණයක් පමණ, එනම්  ක ස්කන්ධයක් සහිත වේ. ප්‍රෝටෝන හා නියුට්‍රෝන යන අංශු දෙවර්ගයම ආසන්න වශයෙන් 2.5 x 10-15 m ගණයේ විශාලත්වයකින් යුක්ත වේ. එහෙත් ප්‍රෝටෝන හෝ නියු‍ට්‍රෝනවල මතු පිට ස්වභාවය මේ වන තෙක් පැහැදිලිව අධ්‍යයනය කිරීමට නොහැකි වී තිබේ.
භෞතික විද්‍යාවේදී දැනට පිළිගත් සම්මතයන්ට අනුව නියුට්‍රෝන හා ප්‍රෝටෝන සෑදී ඇත්තේ ක්වාක් අංශු යනුවෙන් හැඳින්වෙන වඩාත් කුඩා අංශු වලිනි. ක්වාක් අංශු ෆර්මියෝන යනුවෙන් හැදින්වෙන උප පරමාණුක අංශු වර්ගයට අයත් වන අතර මෙම ෆර්මියෝන සහ ලෙප්ටෝන ලෙස හැඳින්වෙන තවත් උප පරමාණුක අංශු වර්ගයක් සියලුම පදාර්ථයේ මූලික තැනුම් ඒකකය බව පිළිගැනේ. ඉලෙක්ට්‍රෝන ලෙප්ටෝන සඳහා එක් උදාහරණයකි. ක්වාක් අංශු වර්ග 6 ක් පවතින අතර ඒවා සියල්ලම +2/3 ක හෝ -1/3 ක මූලික ආරෝපණයක් දරණ අංශු වේ. ප්‍රෝටෝනයක් සමන්විත වන්නේ උඩු-අත් ක්වාක් අංශු (up quark) දෙකක් හා යටි-අත් ක්වාක් අංශු (down quark) එකකිනි. උඩු-අත් ක්වාක් අංශුවක් හා යටි-අත් ක්වාක් අංශු දෙකකින් නියුට්‍රෝනයක් සමන්විත වේ. මෙම මූලික සැකසුම අනුව නියුට්‍රෝනයක් හා ප්‍රෝටෝනයක් අතර පවතින ස්කන්ධයේ හා ආරෝපණයේ වෙනස පැහැදිලි කළ හැක. ක්වාක් එකිනෙක බැඳ තබාගැනීම සඳහා ඉතා ශක්තිමත් න්‍යෂ්ටික බන්ධන ආධාර වේ. බන්ධන හටගැනීම හා පවත්වා ගැනීමට මාධ්‍යය ලෙස ග්ලූවොන නමින් හැඳින්වෙන අංශු ක්‍රියාකරයි. එනම් එම අංශු ඔස්සේ මෙම බන්ධන ශක්ති සම්ප්‍රේෂණය සිදු වේ. ග්ලූවෝන, බොසෝන යන අංශු වර්ගයට අයත් වන අතර බොසෝන භෞතික ශක්තීන් සම්ප්‍රේෂක ලෙස ක්‍රියාකළ මූලික අංශු වර්ගයයි.
References
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයන්හී අවකලනය
ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයන්හී අවකලනය යනු,   ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයක අවකල්‍යය හෝ කිසියම් විචල්‍යයකට සාපේක්ෂව එහි අගය වෙනස්වීමෙහි සීඝ්‍රතාවය හෝ සෙවීමෙහි ගණිතමය ක්‍රියාවලිය වෙයි. පොදුවේ භාවිතා වන ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයන්ට sin(x), cos(x) සහ tan(x) ඇතුළත් වෙති. නිදසුනක් වශයෙන්, f(x) = sin(x) හී අවකල්‍යය නිරූපණය කෙරෙන්නේ f ′(a) = cos(a) ලෙසිනි. f ′(a) යනු a නම් විශේෂිත ලක්ෂ්‍යයකදී sin(x) හී වෙනස්වීමේ සීඝ්‍රතාවය වෙයි.
වෘත්තක ත්‍රිකෝණතික ශ්‍රිතයන්හී සියළු ව්‍යුත්පන්න, sin(x) සහ cos(x) යන්නන්හී අවකල්‍යයන් භාවිතයෙන් සොයා ගත හැකිය. ඵලිත ප්‍රකාශනය අවකලනය කිරීමට ඉන්පසු ලබ්ධි නීතිය යොදා ගැනෙයි. ප්‍රතිලෝම ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයන්ගේ අවකල්‍යයන් සෙවීමේදී අධ්‍යාහෘත අවකලනය සහ සවිධි ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයන්ගේ අවකල්‍යයන් භාවිතා කිරීම අදාළ වෙයි.
0 වෙතට θ එළඹෙත්ම sin(θ)/θ හී සීමාව
thumb| වෘත්තය, කේන්ද්‍රය O, අරය r
දකුණෙහි දැක්වෙන රූපසටහන විසින්, කේන්ද්‍රය O සහ අරය r වන වෘත්තයක් දැක්වෙයි. OA සහ OB යන අරයයන් දෙක විසින් O වෙත සාදන කෝණය θ වන බව සිතමු. අපගේ අවධානය යොමු වී ඇත්තේ ශුන්‍යය වෙත θ එළැඹෙත්ම සීමා සෙවීම වෙත වන බැවින්, θ යනු ඉතා කුඩා ධන සංඛ්‍යාවක් බවට අපට උපකල්පනය කල හැක:.
මූලික ත්‍රිකෝණමිතික සූත්‍ර භාවිතයෙන්, OAB ත්‍රිකෝණයෙහි වර්ගඵලය වන්නේ
OAB වෘත්තමය ඛණ්ඩකයෙහි වර්ගඵලය යනු  වන අතර, OAC ත්‍රිකෝණයෙහි වර්ගඵලය දෙනු ලබන්නේ
මෙම කොටස් තුන එක්ව සැලකීමට ලක් කිරීමෙන්:
අවසන් පියවරෙහිදී අප විසින් සිදු කලේ පද තුනෙන් එකින් එකෙහි ප්‍රතිලෝමය ගැනීමයි. පද තුනම ධන වන බැවින් මෙයින් සිදු වූයේ අසමානතා ප්‍රතිවර්තනය වීමයි, නිද. නම්, එවිට.
සාම දේවී
Iවන විමලධර්මසූරිය රජ ගේ සහ දෝන කැතරිනා හෙවත් කුසුමා දේවීයගේ දෙවන දියණිය සාම දේවී හෙවත් අන්තානා අදසින් කුමරියයි. පසුව සෙනරත් රජගේ නිල අගමෙහෙසිය විය.
ආවර්තිතා වගුව
මූලද්‍රව්‍යයක රසායනික ලක්ෂණ ප්‍රධාන වශයෙන්ම එම මූලද්‍රව්‍ය‍පරමාණුවක ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය මත පදනම් වන අතර ඒ අතරින් ද සංයුජතා කවචයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන ඉතාම වැදගත් වේ. උදාහරණයක් ලෙස p උප ශක්ති මට්ටමේ සංයුජතා ඉලෙක්ට්‍රෝන 4ක් දරන එකිනෙකට වෙනස් මූලද්‍රව්‍ය පරමාණු කිහිපයක් අතර රසායනික වශයෙන් පොදු ලක්ෂණ දැකගත හැක. ආවර්තිතා වගුවේ කිසියම් මූලද්‍රව්‍ය‍යක් අඩංගු වන ගොණුව එම මූලද්‍රව්‍ය පරමාණුවක සංයුජතා ඉලෙක්ට්‍රෝන අයත් වන උප ශක්ති මට්ටම් මත තීරණය වන අතර මූලද්‍රව්‍ය අයත් කාණ්ඩය ඉලෙක්ට්‍රෝන සංඛ්‍යාව මත තීරණය වේ.
thumb|300px|ආවර්තිතා වගුවෙහි වක්‍රාකාර වින්‍යාස සැළැස්ම නිරෑපනය වන ප්‍රතිමා නිර්මාණය, මෙහි මැද [[දිමත්‍රී මෙන්ඩලීව්|දිමිත්‍රි මෙන්ඩලිව් ගේ චිත්‍රය ඇත.]]
විලෝමය ප්‍රවාචය
මූලද්‍රව්‍ය පරමාණුවක ඇති ශක්ති මට්ටම් සංඛ්‍යාව අනුව එය අයත් වන ආවර්තය නිර්ණය කෙරේ. මෙම ශක්ති මට්ටම් නැවත උප ශක්ති මට්ටම්වලට බෙදා දක්වන අතර පරමාණුක ක්‍රමාංකයේ වැඩිවීමත් සමග එම උප ශක්ති මට්ටම් පිරී යන අනුපිළිවෙල පහත දැක්වේ.
මේ අනුව මූලද්‍රව්‍යයක රසායනික ලක්ෂණ සංයුජතා කවචයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන සංඛ්‍යාව මත තීරණය වන බැවින් සංයුජතා කවචයේ සමාන ඉලෙක්ට්‍රෝන සංඛ්‍යා ඇති මූලද්‍රව්‍යය එකම කාණ්ඩය යටතේ වර්ග කිරීමෙන් ආවර්තිතා වගුවෙහි මූලික සැලැස්ම ලබාගත හැක.
ආවර්තිතා වගුවේ කාණ්ඩයක් ඔස්සේ සැහැල්ලුතම මූලද්‍රව්‍යයේ සිට බරින් වැඩිම මූලද්‍රව්‍ය දක්වා ගමන් කරන විට එම සියළුම මූලද්‍රව්‍යයන්හි බාහිරම කවචයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන හෙවත් සංයුජතා ඉලෙක්ට්‍රෝන එකම හැඩයෙන් යුත් හා එකම වර්ගයේ උප ශක්ති මට්ටම්වලට අයත් එහෙත් වෙනස් ශක්ති මට්ටම්වල පිහිටි කාක්ෂිකවලට අයත් වන බව නිරීක්ෂණය කළ හැක. මේ අනුව කාණ්ඩයක් ඔස්සේ පහළට යත්ම සංයුජතා ඉලෙක්ට්‍රෝන හා න්‍යෂ්ටිය අතර මධ්‍යයක දුර ප්‍රමාණය ද එම ඉලෙක්ට්‍රෝන සතු ශක්තිය ද ක්‍රමයෙන් වැඩි වේ. (සංයුජතා ඉලෙක්ට්‍රෝන යනු පරමාණුවක ඇති රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවකට සහභාගී විය හැකි ඉලෙක්ට්‍රෝන වේ) මොහොතකට ආවර්තිතා වගුවේ පළමු කාණ්ඩය අධ්‍යයනය කිරීමෙන් මෙම රටාව වඩාත් පහසුවෙන් හඳුනාගත හැක. පළමු කාණ්ඩයේ ආරම්භක සාමාජිකයා වන හයිඩ්‍රජන් සිට අවසාන සාමාජිකයා වන ෆ්‍රැන්සියම් දක්වා සියළු මූලද්‍රව්‍ය පරමාණුවල බාහිරම ශක්ති මට්ටමේ s කාක්ෂිකයට අයත් සංයුජතා ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් දරයි. හයිඩ්‍රජන්හි s ඉලෙක්ට්‍රෝනය න්‍යෂ්ටියේ ඉතාම ආසන්නයේ පිහිටන අතර ෆැන්සියම්හි එම ඉලෙක්ට්‍රෝන න්‍යෂ්ටියේ වඩාත් ඈතින් එනම් 7 වැනි ශක්ති මට්ටමේ පිහිටයි. මේ අනුව හයිඩ්‍රජන්හි s ඉලෙක්ට්‍රෝනය ආවර්තිතා වගුවේ මූලද්‍රව්‍යයක් දරණ ඉලෙක්ට්‍රෝන අතුරින් වඩාත් පහළම ශක්ති මට්ටමට අයත් ඉලෙක්ට්‍රෝනයේ වන අතර ෆ්රැන්සියම් සැලකීමේ දී එහි s කාක්ෂිකයට අයත් ඉලෙක්ට්‍රෝනයට ඇතුළතින් එයට වඩා අඩු ශක්ති මට්ටම් දරණ ඉලෙක්ට්‍රෝන සමූහයක් පවතී. මෙම ලක්ෂණය සියලුම කාණ්ඩ ‍සඳහා පොදු වේ. (උදා - 4 වැනි කාණ්ඩයට අයත් කාබන් හා ඊයම් යන මූලද්‍රව්‍ය යුගලම සංයුජතා ඉලෙක්ට්‍රෝන 4ක් දරයි)
අගෝස්තු 9
ප්‍රවර්ගය:අගෝස්තු ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
ආවර්තිතා වගුව
විලෝමය ප්‍රවාචය
පරමාණු ක්‍රමාංකයේ / න්‍යෂ්ටික ආරෝපණයේ වැඩිවීමත් සමගම පරමාණුක න්‍යෂ්ටිය හා ඉලෙක්ට්‍රෝන අතර සිදුවන භ්‍රමණ කාක්ෂික යුගලනය ක්‍රමයෙන් වැඩිවන බැවින් එක් එක් පරමාණුක කාක්ෂිකය එකිනෙකින් ස්වායත්තව සලකනු ලබන කාක්ෂික නිර්ණය කිරීමේ ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍රික අනුරුවේ නිරවද්‍යභාවය ක්‍රමයෙන් අඩුවන බව සැලකිය යුතුය.
ගගන ඉංජිනේරුවේදය
ගගන ඉංජිනේරුවේදය එසේත් නැත්නම් අවකාශතලය පිළිබඳ ඉංජිනේරු විද්‍යාව යනු, ගුවන් යානා හා අභ්‍යාවකාශ යානා පසුපස ඇති මෝස්තරය, නිපදවීම හා විද්‍යාව පිළිබඳ වූ ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ අංශකි. අවකාශතලය පිළිබඳ ඉංජිනේරු විද්‍යාව ප්‍රධාන කොටස් 2කට බෙදී ඇත. ගගනගාමී ඉංජිනේරු විද්‍යාව හා අජටාකාශගාමී ඉංජිනේරු විද්‍යාව එම කෙටස් 2යි. ගුවන්යානා සමඟ පෙර පැවති කටයුතු පෘථිවි වායුගෝලය තුළට සීමා වු අතර පසු කාලීනව ගුවන්යානා සමඟ පැවති කටයුතු පෘථිවි වායුගෝලයෙන් පිටත දී ක්‍රියා කරන සුළු ඒවා විය. “ගගනගාමී”යන්න නියම පදය වන අතරතුර දී වඩාත් පුළුල් “අවකාශතලය” භාවිතයේ දී එය අභිබවා ඇත. එසේ වී ඇත්තේ, ගුවන් ගමන් තාක්ෂණය බාහිර වායුගෝලයේ දී (පෘථිවි වායුගෝලයෙන් පිටත) ක්‍රියාත්මක වන ගුවන් යානා අන්තර්ගත වීමට තරම් ඉදිරියට පැමිණ ඇති නිසාවෙනි
ආවර්තිතා වගුව
විලෝමය ප්‍රවාචය
මූලද්‍රව්‍ය පරමාණුවක අවසාන කවචයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන අයත් වන උප කාක්ෂිකය එම මූලද්‍රව්‍යය s, p, d ආදී ලෙසට ගොණුවලට අයත් ලෙස සැලකේ. මෙම කාණ්ඩ ආවර්තිතා වගුවේ පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකි අතර අවසාන කවචයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන රසායනික ලක්ෂණ තීරණය කිරීමට මූලික වන හෙයින් මෙසේ වර්ගීකරණය කිරීම ඉතා වැදගත් වේ.
ආවර්තිතා වගුවේ අවසාන ප්‍රදේශවල පිහිටි උන්උන්බියම්, උන්උන්ට්‍රියම් , උන්උන්ක්ටැඩියම් යනාදී ලෙසට නම් කර ඇති මූලද්‍රව්‍ය ඉතා මෑතකදී සොයාගන්නා ලද නිල වශයෙන් නම් නොකෙරුණු මූලද්‍රව්‍ය වේ.
ගගන ඉංජිනේරුවේදය
thumb|
ආවර්තිතා වගුව
ඉතිහාසය
පුරාණ ග්‍රීසියෙහි විසූ බලවත් ග්‍රීක දාර්ශනිකයෙකු වූ ඇරිස්ටෝටල් ප්‍රධාන මූලද්‍රව්‍ය 4ක් ඇති බවට යෝජනා කරන ලදී. ඒවා නම් සුළඟ, ජලය, පස හා ගින්දරයි. මෙම මූලද්‍රව්‍ය සියල්ල ප්‍රතික්‍රියා කොට වෙනත් ද්‍රව්‍ය සෑදේ. උදාහරණ :- පස හා ගින්දර එකතු වී ලාවා සෑදේ. කෙසේ වෙතත් නියම රසායනික මූලද්‍රව්‍ය සොයා ගැනීම ඇරඹීමත් සමඟම මෙම මතය බැහැර කෙරිණි. විද්‍යාඥයින්ට මෙම මූලද්‍රව්‍යවල තොරතුරු පහසුවෙන් වාර්තා කර තබා ගත හැකි, පහසුවෙන් නැවත ලබා ගත හැකි හොඳින් සංවිධානය වූ දත්ත ගබඩාවක් අවශ්‍ය විය. මෙය ආවර්තිතා වගුව නම් විය. මුල්ම ආවර්තිතා වගුව සකසන ලද්දේ උප පරමාණුක අංශු හෝ පරමාණුක ව්‍යුහ පිළිබඳ නූතන ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ සිද්ධාන්ත සොයා ගැනීමට පෙරයි. මෙම මූලද්‍රව්‍ය පරමාණුක ස්කන්ධයේ ආකාරයට පෙළ ගස්වා, ඒවායේ අනෙක් නිෂ්චිත ගුණාංග පරමාණුක ස්කන්ධයට එදිරිව ප්‍රස්තාරගත කළ විට පරමාණුක ස්කන්ධයේ ශ්‍රිතයක් ලෙස මෙම ගුණාංගවල ක්‍රමානුකූල උච්චාවචනයක් හෝ ආවර්තයක් දැකිය හැකිය. මෙම ක්‍රමානුකූලභාවය මුලින්ම හඳුනාගත්තේ ජර්මන් රසායනඥයෙකු වන ජොහැන් වුල්ෆ් ගැන්ග් ඩර්බරයිනර්ය. 1829 දී ඔහු සමාන ගතිගුණ දරන මූලද්‍රව්‍ය ත්‍රික කිහිපයක් හඳුනාගන්නා ලදී. 1829 දී ඩර්බරයිනර් ඔහුගේ ත්‍රික පිළිබඳ නියමය යෝජනා කළේය. ත්‍රිකයේ මැද ඇති මූලද්‍රව්‍යයේ පරමාණු ස්කන්ධය ත්‍රිකයේ ඇති අනෙක් මූලද්‍රව්‍ය දෙකෙහි පරමාණුක ස්කන්ධවල මධ්‍යන්‍ය අගයට සමාන වේ. සමහර ත්‍රික වල ඝනත්වයන්ද එම රටාව අනුගමනය කරයි. නමුත් වැඩි කල් නොගොස් අනෙක් විද්‍යාඥයින් විසින් මෙම මූලද්‍රව්‍ය ත්‍රිකවලින් ඔබ්බට ගිය සම්බන්ධතාවයක් මූලද්‍රව්‍ය අතර පවතින බව සොයා ගන්නා ලදී. Cl/Br/I කාණ්ඩයට F එක් කරන ලදී. S, O, Se, හා Te තවත් එක් කාණ්ඩයක් යටතට ගොනු කරන ලදී. N, P, As, Sb හා Bi ද තවත් කාණ්ඩයකට ගොනු කරන ලදී. සමහර ත්‍රික කිහිපයක්
ගගන ඉංජිනේරුවේදය
අවකාශ තලය පිළිබඳ ඉංජිනේරු විද්‍යාව නිතරම, සාමාන්‍යයෙන් රොකට් විද්‍යාව ලෙස ද හැඳින්වේ. F-15 ඊගල් හා F-16 ෆැල්කන් යානා සඳහා ප්‍රැට් සහ විට්නි F100 ජෙට් එන්ජින්, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ, ජෝර්ජියාවේ, රොබින්ස් ගුවන් හමුදා මූල ස්ථානයේ දී පරීක්ෂා කර බලන ලදී. එන්ජිම පිටුපස ඇති පැදවුම් දණ්ඩ සහිත නලය හඬ අවුරන අතර එන්ජිමෙන් පිටවන දුමාරයට පිටවීමට ඉඩ ලබා දේ.
ආවර්තිතා වගුව
ඉතිහාසය
මෙම සංකල්පය අනුව ගමන් කළ ඉංග්‍රීසි ජාතික ජෝන් නිව්ලන්ඩ්ස් විසින් 1865 දී හඳුනාගන්නා ලද පරිදි, පරමාණුක ස්කන්ධය වැඩි වන පිළිවෙලට මූලද්‍රව්‍ය සකස් කළ විට මූලද්‍රව්‍ය අටෙන් අටට සමාන රසායනික හා භෞතික ගුණ අඩංගු මූලද්‍රව්‍ය ආවර්තනය බව පෙණිනි. ඔහු මෙය සංගීතයේ අඩංගු අෂ්ටකවලට සම කළ අතර, ඔහුගේ මෙම අෂ්ටක නියමය ඔහුගේ සමකාලීන විද්‍යාඥයින් විසින් හාස්‍යයට බඳුන් කෙරිනි. මෙම නියමය මූලද්‍රව්‍ය සමහරක් සමඟ හොඳින් ගැලපුණ ද ප්‍රධාන හේතු දෙකක් නිසා අසාර්ථක විය. අවසානයේ දී 1869 දී රුසියානු ජාතික රසායන විද්‍යා මහාචාර්යවරයෙකු වූ දිමිත්‍රි මෙන්ඩලියෙව් හා ඊට මාස හතරකට පසුව ජර්මන් ජාතික ජූලියස් ලෝ ද මේයර් එකිනෙකාගෙන් ස්වාධීනව, මූලද්‍රව්‍ය ස්කන්ධය අනුව සකස් කිරීම මඟින් මුල්ම ආවර්තිතා වගුව නිර්මාණය කරන ලදී. කෙසේ වෙතත් මෙන්ඩලියෙව් මූලද්‍රව්‍ය කිහිපයක් ඒවායේ ස්කන්ධ අනුක්‍රමයට විරුද්ධ ව හා ඒවායේ යාබද මූලද්‍රව්‍යවල ගුණවලට වඩාත් ගැලපෙන පරිදි වගුවට ඇතුළත් කර, සමහර මූලද්‍රව්‍යවල පරමාණුක ස්කන්ධය ගණනය කිරීමේ වැරදි නිවැරදි කළ අතර ඔහුගේ වගුවේ හිස් කොටුවල පැමිණිය යුතු මූලද්‍රව්‍ය හා ඒවා ගුණ පිළිබඳ අනාවැකි පළ කිරීමක් ද සිදු කළේය. මෙන්ඩලීයෙව්ගේ මෙම වගුව නිවැරදි බව 19 වන ශත වර්ෂයේ අගභාගයේ හා 20 වන ශත වර්ෂයේ මුල් භාගයේ දී මූලද්‍රව්‍යවල ඉලෙක්ට්‍රෝන සැකැස්ම සොයා ගැනීමත් සමඟම තහවුරු විය. මුල් කාලයේ දී මූලද්‍රව්‍ය ඒවායේ අන්තර් සම්බන්ධතා මත පෙළ ගැස්වීම සඳහා පදනම් කර ගන්නා ලද්දේ (උදාහරණයක් වශයෙන් නිව්ලන්ඩ්ස්) පරමාණුක ස්කන්ධයයි. ආවර්තිතා වගුව සකස් කිරීමේ දී මෙන්ඩලියෙව්ගේ ප්‍රධාන පරමාර්ථය වූයේ මූලද්‍රව්‍යවල පුනරාවර්තී රසායනික ලක්ෂණ ඉස්මතු වන පරිදි ආවර්තිතා වගුව සකස් කර (මෙහිදී සමහර මූලද්‍රව්‍ය ඒවායේ සක්න්ධ අනුපිළිවෙලට නොගැලපිණි) සොයා නොගත් මුලද්‍රව්‍යයන්ට එහි ඉඩ වෙන් කිරීමයි. මෙන්ඩලියෙව් ඔහුගේ ආවර්තිතා වගුව මඟින් මෙම සොයා නොගත් මූලද්‍රව්‍ය පිළිබඳ අනාවැකි පළ කළ අතර පසුව ඒවා සත්‍ය වශයෙන්ම සොයා ගන්නා ලද අතර ඒ සම්බන්ධයෙන් පළ කළ අනාවැකි සමඟ නිවැරදිව ගැලපුණි. පරමාණුක ව්‍යුහය සම්බන්ධ සිද්ධාන්ත වල වැඩි දියුණු වීමත් සමඟ (උදාහරණයක් වශයෙන් හෙන්රි මෝස්ලිගේ සොයා ගැනීම්) මෙන්ඩලියෙව් සිය ආවර්තිතා වගුවේ මූලද්‍රව්‍ය සකස් කර ඇත්තේ වැඩි වන පරමාණුක ක්‍රමාංකයේ අනුපිළිවෙලට බව පැහැදිලි විය.(එනම් පරමාණුවේ න්‍යෂ්ටියෙහි ශුද්ධ ධන ආරෝපනයයි.) මෙම අනුපිළිවෙල වැඩිවන පරමාණුක ස්කන්ධයටද ආසන්න වශයෙන් ගැලපේ. මූලද්‍රව්‍යවල ගුණාංගවල පුනරාවර්තනය විදහා දැක්වීම සඳහා මෙන්ඩලියෙව් විසින් සිය ආවර්තිතා වගුවේ නව තීරු ආරම්භ කළ අතර එමඟින් සමාන ගුණ ඇති මූලද්‍රව්‍ය එකම සිරස් පේළි (කාණ්ඩ) වලට ඇතුළත් විය. නූතන ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය පිළිබඳ සිද්ධාන්තවල දියුණුවත් සමඟ වගුවේ සෑම තිරස් තීරුවක්ම (ආවර්තයක්) ක්වොන්ටම් කවචයක ඉලෙක්ට්‍රෝන පිරීමට අනුරූප වන බව පැහැදිලි විය. මෙන්ඩලියෙව්ගේ මුල් ආවර්තිතා වගුවේ සෑම ආවර්තයක්ම සමාන දිගින් යුක්ත විය. නූතන ආවර්තිතා වගුවල කාණ්ඩයේ පහළටයත්ම ක්‍රමයෙන් ආවර්ත ක්‍රමයෙන් දිගින් වැඩි වන අතර ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගැනීම සඳහා s-, p-, d- හා f- යන ගොනුවලට මෙම මූලද්‍රව්‍ය වෙන් කර ඇත. 1940 දී ග්ලේන් ටී. සීබෝග් විසින් සොයා ගන්නා ලද යුරේනියම්වලට වඩා ඉහල පරමාණුක ක්‍රමාංකයක් ඇති ලැන්තනයිඩ් හා ඇක්ටිනයිඩ් ශ්‍රේණි‍යට අයත් මූලද්‍රව්‍ය වගුව තුළ හෝ වගුවට පහළින් තැබිය හැකිය.
බාහිර සබැදුම්
ප්‍රවර්ගය:වර්ගීකරණ පද්ධති ප්‍රවර්ගය:රුසියානු නව නිපැයුම් ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
ගගන ඉංජිනේරුවේදය
සාරාංශය
නූතන ගුවන් යානා, වායුගෝල‍ීය පීඩනයේ හා උෂ්ණත්වයේ වෙනස්වීම් හෝ වාහන කොටස් මත යෙදෙන දරුණු ව්‍යුහමය භාරය වැනි දරුණු තත්වයන්ට යටත් වේ. ඒ නිසාවෙන් ඒවා සාමාන්‍යයෙන්, වායු ගතිකය, ගුවන් නැව් හැසුරුමේ දී භාවිත ඉලෙක්ට්‍රොනික තාක්ෂණය, ද්‍රව්‍ය විද්‍යාව හා ප්‍රචාලනය අන්තර්ගත විවිධ තාක්ෂණයන් සමූහයකගේ නිමැවුමකි. මෙම තාක්ෂණයන් සමූහය එක්ව ගත් කළ අවකාශ තලය පිළිබඳ ඉංජිනේරු විද්‍යාව ලෙස සැලකේ. කේෂ්ත්‍රයේ ඇති සංකීර්නතාවය නිසා අවකාශ තලය පිළිබඳ ඉංජිනේරු විද්‍යාව එකිනෙකට සුවිශේෂී වූ විද්‍යාවේ අංශයන් පිළිබඳ විශේෂඥතාවයක් දක්වන ඉංජිනේරුවන් කණ්ඩායමක් විසින් මෙහෙයවනු ලැබේ. ගුවන් යානයක වර්ධනය හා නිෂ්පාදනය, හැකියාවන්, කාර්ය සාධනය, ලබා ගත හැකි තාක්ෂණය හා වියදම් අතර සැලකිලිමත් සමබරතාවය හා එකඟතාවය මත රඳා පවතී.
ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයන්හී අනුකල ලැයිස්තුව
ප්‍රධාන ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයන්ගේ අනුකලන සූත්‍ර
♦ මෙහි යනු c අභිමත නියතයකි.
භූචලන
භෞතික පරිසරයේ වෙනස්කම් නැතහොත් පෘථිවි අභ්‍යන්තරයේ ක්‍රියාකාරීත්වය හේතුවෙන් භූමිපාවක් ඇතිවෙයි. භූමිකම්පාවක් යනු,පෘථිවිය මතුපිට ඇති චලනයක් නැතහොත්පෘථිවි පෘෂ්ඨයේ පාෂාණ ස්තරවල සෙලවීමක් මගින් භූමිකම්පාවක් ඇති වෙයි.
පාථිවිඅභ්‍යන්තරය සකස්වී ඇත්තේ ස්තර කීපයකිනි.පෘථිවිය මතුපිට කලාපය පාථිවි කබොල හෙවත් ශිලා ගෝලය ලෙස හඳුන්වයි.මෙම කලාපය එකිනෙක යා කළ හැකි පාෂාණ තැටි හෙවත් භූ තැටි වලින් නිර්මාණය වී ඇත.මෙම කලාපයට යටින් පිහිටා ඇත්තේ ප්‍රාවරණය නැමති කලාපයයි.මෙම ප්‍රාවරණ කලාපය මතුපිට අති විශාල ලවණ සාගරයක් නිර්මාණය වී ඇත.‍මෙම කලාපය මත ඊට ඉහලින් ඇති පෘථිවි කබොලේ පාෂාණ තැටි පාවෙමින් පවති.සාමාන්‍යයෙන් වර්ෂයකට සෙන්ටිමීටර් කීපයක් මෙම පාෂාණ තැටි විවිධාකාර දිශාවල‍ට පාවෙමින් පවති.මෙලෙස පාවෙමින් පවතින පාෂාණ තැටි දෙකක් එකිනෙක ගැටීමේදී ඇතිවන ශක්තිය භූමිකම්පාවක් ලෙස හඳුන්වයි.සාමාන්‍යයෙන් පාෂාණ තැටි මායිම්වලදී නිතර ගැටීම් ඇතිවන හෙයින් තැටි මායිම් ආශ්‍රිතව ප්‍රබල භූමිකම්පා සිදුවෙයි.
භූමිකම්පාවකදි තැටි ගැටීම සිදුවන්නේ මතුපිට සිට කිලෝමීටර් 15-20 පමණ අභ්‍යන්තරයකදීය.නමුත් සමහර ප්‍රදේශවල කිලෝමිටර් 100-200 පමණ අභ්‍යන්තරයේදී ද තැටි ගැටීම සිදුවෙයි. මෙම තැටි ගැටිම සිදුවන ස්ථානය නාභිය හෙවත් කේන්ද්‍රය(Focus)ලෙස හඳුන්වයි.කේන්ද්‍රයට ඉහලින් සිරස්ව භූ තලය මත ඇති ස්ථානය අපි කේන්ද්‍රය හෙවත් අපි නාභිය (Epicenter) ලෙස හඳුන්වයි. භූමිකම්පාවකදී P,S,හා Lවශයෙන් තරංග වර්ග තුනක් නිර්මාණය වෙයි.මුලින්ම තැටි ගැටීමත් සමග කේන්ද්‍ර‍යේ සිට P ෙහවත් ප්‍රාථමික තරංග ආරම්භ වෙයි.මෙය වේගවත්ම භූමිකම්පා තරංගය වෙයි.මෙහි වේගය තත්පරයට කිලෝමීටර් 8-9ක් පමණ වෙයි.මෙම තරංග ඕනෑම ඝන,ද්‍රවහෝ වායු ස්තරයක් ඔස්සේ ඉහළට ගමන් කරයි.