cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ශ්‍රී ලාංකීය සංස්කෘතිය
සංගීතය
ශ්‍රී ලාංකීය සංගීතය කෙරෙහි මූලික වශයෙන් බලපා ඇත්තේ බුදුදහම සහ පෘතුග්‍රීසි යටත් විජිතවාදීන්ය.ශ්‍රී ලංකා ද්වීපයට ක්‍රිස්තු පූර්ව 300 දී මහින්දාගමනයත් සමඟ බුදුදහම ස්ථාපිත විය. ඉන් අනතුරුව 15 වන සියවසෙහිදී පෘතුග්‍රීසීන්ගේ පැමිණීමත් සමඟ මෙරට සංගීතය විශාල වශයෙන් වෙනස් වීම් වලට ලක් විය. එයට හේතු වූයේ පෘතුග්‍රීසි ජනයාට ආවේනික වූ සංගීත භාණ්ඩ සහ ඔවුන්ගේ සංගීත විධි ක්‍රම මෙරට තුල ශීඝ්‍රයෙන් ව්‍යාප්ත වීමයි. පෘතුග්‍රීසින් සමඟ අප්‍රිකානු වහල්ලු විශේෂයක්ද මෙරටට රැගෙන එන ලදී. මොවුන් කපිරිඤ්ඤා නමින් හැඳින්වේ. ඔවුන්ගේ නර්තන නිර්මාණයන් බයිලා නමින් හැඳින්විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බයිලා ගීත කලාව ලාංකීය සංගීත ක්ෂේත්‍රය තුල මුල් බැස ගත්තේය. සම්ප්‍රදායික සංගීත ක්ෂේත්‍රය තුල උඩරට බෙරය විශේෂ ස්ථානයක් ගනී. මෙම බෙර බොහෝ විට බෞද්ධ හා හින්දු සිද්ධස්ථාන මුල් කර ගෙන වාදනය කිරීම සිදු කෙරේ....
චිත්‍ර හා කලා ශිල්ප
ශ්‍රී ලංකවේ විවිධාකරයෙන් වූ චිත්‍ර හා කලා ශිල්ප, ආභාසය ලබා ඇත්තේ බොහෝ ප්‍රදේශීය හා දේශීය සම්ප්‍රදායන් උකහා ගත් හා පිළිගත් රටේ බොහෝ කාලයක් පුරා පවතින බෞද්ධ සංස්කෘතියෙනි. බොහෝ අවස්ථාවලදී ශ්‍රී ලාංකීය කලාවන් බිහි වී ඇත්තේ ආගමික විශ්වාස මත පදනම්ව වන අතර සිතුවම්, මූර්ති ශිල්පය හා ගෘහ නිර්මාණ වැනි කලාවන් තුලින් ඒවා නියෝජනය කෙරේ. ශ්‍රී ලාංකීය කලාවන්හි වැදගත් අංගයක් වන්නේ ලෙන් හා විහාරවල ඇඳි ආගමික සිතුවම්ය. උදාහරණ වශයෙන් සීගිරි බිතු සිතුවම්, දඹුල්ල හා නුවර ප්‍රදේශවල විහාරයන්හි ඇති සිතුවම් දැක්විය හැක. අනෙකුත් ජනප්‍රිය කලාවන් ආභාසය ලබා ඇත්තේ විදේශීය මෙන්ම ස්වදේශීය ජනපදිකයන්ගෙනි. උදාහරණ ලෙස ලී කැටයම්, මැටි වළං කර්මාන්තය ආදිය උඩරට ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව දැකගත හැක. තවත් විශිෂ්ඨ කලාවන් වන රේන්ද කලාව පෘතුග්‍රීසි අභාසයෙන්ද බතික් කර්මාන්තය ඉන්දුනීසියානු ආභසයෙන්ද ඇති විය.
ශ්‍රී ලංකාවේ තේ
ලෝකයේ විශාල වශයෙන් තේ නිපදවන්නන් අතර ප්‍රමුඛස්ථානයක් ගන්නා ශ්‍රී ලංකාව තේ පානය කිරීම සම්බන්ධයෙන්ද අනෙකුත් රටවල් අභිබවා සිටියි. බොහොමයක් ශ්‍රී ලාංකිකයන් දිනකට අවම වශයෙන් උණු තේ කෝප්ප තුනකවත් රස බැලීමට අමතක නොකරති. ශ්‍රී ලංකාව ලෝකයේ උසස්ම තත්වයේ තේ නිපදවන රටවල් අතරින් එකක් වීම විශෙෂත්වයකි. එක්සත් රාජධානියේ රාජකීය පවුල පවා ස්වකීය පානයන් අතරට ලාංකීය තේ සඳහා ද මුල් තැනක් ලබා දීම තුලින් ලාංකීය තේ සඳහා ලෝකයේ ඇති ඉල්ලුම මොනවට පසක් වේ. නිවසට අමුත්තෙකු පමිණි අවස්ථාවකදී, උත්සව අවස්ථාවලදී මෙන්ම උදෑසන ආහාරයක් ලෙසද තේ පිලිගැන්වීමට හැක.
ආහාර නිෂ්පාපදනය
දේශීය ආහාර නිෂ්පාදනයේ ආකර්ශණය සඳහා බහුල වශයෙන් ඉන්දීය, යටත් විජිත මෙන්ම විදේශීය වාණිජ කටයුතු යන අංශයන්ගේ බලපෑම සෘජු ලෙස ලැබී ඇති බව අපවිසින් වටහා ගත යුතුය. සාමාන්‍යයෙන් දෛනික පරිභෝජනය සඳහා එකතු කර ගන්නා බත් ඕනෑම දිවා සහ රාත්‍රී විශේෂ උත්සව අවස්ථාවන් සඳහා රසවත් ව්‍යාංජන කිහිපයක් සමඟ පිළිගැන්විය හැක. ඉතා ප්‍රචලිත මධ්‍යසාර පානයන් වන රා සහ අරක්කු නිෂ්පාදනය සඳහා කිතුල්, පොල් වැනි තාල වර්ගයේ ගස්වල මලෙහි සාරය ගනු ලැබේ. ශ්‍රී ලාංකීය කෑම වේලෙහි බත් සහ ව්‍යංජන සුලබ දසුනකි. එමෙන්ම ශ්‍රී ලාංකිකයන් ආප්ප සඳහාද දැඩි රුචිකත්වයක් දක්වති. නමුත් වර්තමානයේ බොහෝ ශ්‍රී ලාංකිකයන් ක්ෂණික ආහාර කෙරෙහි යොමු වීමක් දැකිය හැක. උදාහරණ ලෙස hamburgers, hot dogs, Chinese rolls, patties  සහ pastries ගත හැක. බොහෝ ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගේ තවත් රසවත් ආහාරයක් වන්නේ කිරිබත්ය. සාමාන්‍යයෙන් ව්‍යාංජන පිළියෙල කිරීමේදි මස් සහ මාළු ලෙස සීමා කීරීමක් නොකරන අතර ඒ සඳහා විවිධ එළවළු වර්ගද එකතු කර ගනු ලැබේ. ඇතැම් විට මුං, පරිප්පු වැනි දෑ ද යොදා ගැනේ.තවද අච්චාරු, චට්නි සහ සම්බෝල වැනි කටට සැර ආහාර වර්ගද ඇත.මෙහිදී ඉතා ප්‍රචලිත ආහාරයක් වන පොල් සම්බෝල පිළියෙල කිරීම සඳහා ගා ගත් පොල් සමඟ මිශ්‍ර කරගත් වියළි මිරිස්, ලුනු, උම්බලකඩ සහ දෙහි යුෂ යොදා ගැනේ. මෙය ව්‍යාංජනයක් ලෙස බත් සමඟ ආහාරයට ගැනීමෙන් නිතැතින්ම කෑම රුචිය වර්ධනය වේ. සම්බෝල වලට අමතරව විවිධ මැල්ලුම් වර්ගද ආහාරයට ගැනේ.මේවා පලා වර්ග කපා පොල් සහ ලූණු සමඟ මිශ්‍ර කර පිළියෙල කෙරේ. ශ්‍රී ලාංකීය කෑම වර්ගයන්හි රසය ඉස්මතු වී ඇත්තේ පොල් කිරි යොදා පිලියෙල කරන බැවිනි. ඉහත පෙර සඳහන් කළ පරිදි නාගරිකව වෙසෙන ශ්‍රී ලාංකීය ජනතාව ඇමෙරිකානු ක්ෂණික ආහාර නිෂ්පාදන සමාගම් සමඟ ඒකාබද්ධව ක්‍රියා කරන අතර බොහොමයක් වූ ලාංකීය තරුණ පරපුර මෙම ක්‍රියාවලිය අනුමත කරමින් ක්ෂණික ආහාර රටාවට හුරු වී ඇති බව ඉතා පැහැදිලිව දැකිය හැක. එසේ වුවද විශේෂයෙන් සමාජයේ වෙසෙන වැඩිහිටි පිරිස් මේ තත්වය ඉතා පිළිකුල් සහගතව හෙළා දැක ඇති බව පෙනේ.
කුළුබඩු නිෂ්පාදනය
ශ්‍රී ලංකාව ඉතා දීර්ඝ කාලයක සිට කුළුබඩු නිෂ්පාදනය සම්බන්ධයෙන් කීර්තිමත් නාමයක් උසුලා සිටියි. 15 වන සහ 16 වන සියවස්වලදී ලෝකයේ නන් දෙසින් පැමිණි වෙළඳ නැව් ඔවුන්ගේ දේශීය ආහාර මෙරටට රැගෙන එන ලදී. මෙහි අවසන් ප්‍රතිඵලය වූයේ විවිධ ආහාර විධි ක්‍රම සහ ශිල්පීය ඥානය මෙරට ස්ථාපිත වීමයි. ලන්දේසි සහ පෘතුග්‍රීසි රසකැවිලි වර්ගද ශීඝ්‍රයෙන් ප්‍රචලිත වීමට පටන් ගත්තේය. බ්‍රිතාන්‍ය ආභාසය ලබා බදින ලද විවිධ මස් වර්ග ආහාර රටාවට එක් විය. එමෙන්ම ඉන්දීය ඉවුම් පිහුම් ක්‍රම හා විවිධ කෑම වර්ගද ශ්‍රී ලාංකීය ආහර රටාව තුළ ප්‍රමුඛස්ථානයක් ගෙන ඇත. සාමාන්‍යයෙන් ශ්‍රී ලාංකිකයන් දේශීය ඉවුම් පිහුම් සඳහා විවිධ කුළුබඩු වර්ග එක් කර ගන්නා අතර ඒ සඳහා නියම වූ කෑම වට්ටෝරු භාවිතයක් නොමැත. මේ නිසා සෑම කෑම වර්ගයක්ම විවිධ රසයෙන් යුක්ත වේ. එපමණක්ද නොව ප්‍රාදේශීය වශයෙන් ගත් කල ජනතාව (උදාහරණ ලෙස උඩරට වැසියන්, වෙරළබඩ වැසියන් ගත හැක.) වෙනස් වූ ඉවුම් පිහුම් ක්‍රම අනුගමනය කරනු දැකිය හැක. ශ්‍රී ලාංකීය කුළුබඩු ලොව අන් සියලු කුළුබඩු අභිබවා ඉදිරියෙන් සිටියි. මෙහිදී ලාංකිකයන් බහුල වශයෙන් විවිධ වර්ගයේ වූ මිරිස් වර්ග අතරින් අමු මිරිස්, කොච්චි මිරිස්, මාලු මිරිස් මෙන්ම දෙමළ ජනතාව "මිලාකායි" යනාදිය යොදා ගනියි. සාමාන්‍යයෙන් සංචාරකයින් මිරිස් අවම වශයෙන් යෙදූ කෑම වැඩි වශයෙන් ප්‍රිය කරන අතර ඔවුන් සඳහා කෑම පිලියෙල කිරීමේදි බටහිර සංස්කෘතියට ගැළපෙන ලෙස පිළිගැන්වීම සිදු කරනු ලබයි. තවද උත්සව අවස්ථාවන් සඳහා කෑම පිළියෙල කිරිමේදී ද දෛනික ඉවුම් පිහුම් රටාවෙන් මිදී මිරිස් අවම ලෙස භාවිතා කරනු ලැබේ. මෙහිදි එක් එක් පුද්ගලයාගේ රස අනුව කෑම අභිරුචිය වර්ධනය වීම සිදු වේ.
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
ප්‍රවර්ගය:සංස්කෘතිය
ISO 3166-2:AF
ISO 3166-2:AF යනු, ISO 3166-1 හී කේත කර ඇති සමස්ත රටවල ප්‍රධාන උප-කොට්ඨාශයන්හී (නිද., පළාත් හෝ ජනපද) නම් සඳහා කේත අර්ථ දක්වන්නාවූ සහ ප්‍රමිතිකරණය සඳහා වූ අන්තර්ජාතික සංවිධානය (ISO) විසින් ප්‍රකාශිත ISO 3166 ප්‍රමිතියෙහි කොටසක් වන ISO 3166-2 හි  ඇෆ්නිස්තානය  සඳහා නිවේශිතය වේ.
Current codes
Subdivision names are listed as in the ISO 3166-2 standard published by the ISO 3166 Maintenance Agency (ISO 3166/MA).
Click on the button in the header to sort each column.
Changes
The following changes to the entry have been announced in newsletters by the ISO 3166/MA since the first publication of ISO 3166-2 in 1998:
ප්‍රතිසම පරිපථ
බොහෝ ප්‍රතිමය ඉලෙක්ට්‍රෝනික උපාංග, උදාහරණයක් ‍ලෙස රේඩියෝ රිසිවරය, මුලික පරිපථ කිහිපයක් එකතු කිරිමෙන් සාදාගනු ලැබේ. පුතිසම පරිපථ වලදි සන්තික පරාසයේ විකවයක් භාවිතා කරන අතර එයට විරුද්ධව ලෙස විවික්ත පරාසයක් ඇති සංඛ්‍යා පරිපථ හදුන්වා දිය හැක. මේ දක්වා බෙදි ඇති විවිධ ආකාරයේ ප්‍රතියස පරිපථ සංඛ්‍යාමය විශාල වේ. පරිපථයක් කති සංරචකයේ සිට දහයේ ගනන් දක්වා සංරචක ඇති පද්ධති ලෙස හදුන්වා දිය හැක.
ප්‍රතිම පරිපථ සමහර අවස්ථා වලදි රේඛිය පරිපථ ලෙස හැදින්වුවත බොහෝ රේඛිය නොවන බලපෑම මිශ්‍රණ මොඩියුත වැනි ප්‍රතියට පරිපථ වල භාවිතා කරනු ලැබේ.
ප්‍රතියම පරපථ වලට හොද උදාහරණයක් ලෙස රික්ත තලය සහ ට්‍රාන්ස්මිටර් වර්ධන කරත්මක වර්ධනය සහ දෝලනය හැදින්විය හැක.
සමහර ප්‍රතියම පරිපථ මෙම දිවල සංඛ්‍යා හෝ මයික්‍රෝෆොන ක්‍රමවේද මගින් පරිපථයක මුලික හැකියවාන් වැඩිදුයුණු කරවනු ලැබේ. මෙම ආකාරයේ පරිපථ මිශ්‍ර ඒකීය ලෙස හදුවනු ලැබේ. සමහර අවස්ථාවලදි ප්‍රතියට පරිපථ සහ සංඛ්‍ය පරිපථ වෙන් කර නැතිව ආපසු කරුණක් වේ. එයට හේතුව මෙම දෙවර්ගයටම රේඛිය සහ රේඛිය නොවන ක්‍රියාත්මක කිරිම් කල හැකි අවයයන් තිබිමයි.
උදාහරණයක් ලෙස සංස්දනය මගින් සන්නකිත පරිසරයේ ඇති විභවයක් ලබා ගන්නා නමුත් සංඛ්‍යා පාරිපථය ඇති මට්ටම දෙකක් පමනක් පිට කරනු ලබයි. එයට සමාන ලෙස අතිවේග ට්‍රාන්ස්ෆෝමර වර්ධනය වලට අනුපවශයෙන් මට්ටමක් දෙකක් ප්‍රතිපාදන ඇති අතර පාලිත ස්විචයක ගති ලක්ෂණ ඇත.
සංඛ්‍යා පරිපථ
සංඛ්‍යා පරිපථය විවික්ත වොල්ටීය මට්ටම් කිහිපයක් මත පදනම් වු විද්‍යුත් පරිපථයකි. සංඛ්‍යාත්මක පරිපථ බුලියන් විපගතියෙන් වඩත් පොදු භෞතික නිරෑනයක් වන අතර සියලුම සංඛ්‍යක පරිගණක වල පදනම් වේ. බොහෝ ඉන්ජිනේරුවරුන් සංඛ්‍ය පරිපථ සංඛ්‍ය පද්ධති යන තර්කය යන පද සංණඛ්‍යා පරිපථ සංදර්භයේ වෙනස් කර ගනු ලැබේ. බොහෝ අවස්ථාවන් සදහා විවිධ තත්ත්ව වලදී නිෂ්පාදන දෙක වන අතර එමගින් විභව මට්ටම් දෙකක් නිරෑපනය වේ. ඇටු සදහා (0) න් වැඩි අගය සදහා (1) න් අගත් යොදා ගනී. බොහෝ විට අඩු (low ) ශුන්‍යයට ආසන්න වන අතර (high ) නාවික වන සැපයුම් විභවය වන ‍රදා පවති.
පරිගණක, ඉලෙකට්‍රෝනික ඔරලෝසු වැඩසටහන් තාර්කික පාලන (කර්මාන්ත ක්‍රියාවලින් පාලනය සදහා යොදා ගනී) සංඛ්‍යා පරිපථ මගින් සකස් කරනු ලැබේ. සංඛ්‍යා සංඥා සකස් වන්නේ තවත් උදාහරණ වේ.
ගොඩනැගිමේ ආකෘති
මිශ්‍ර සංඥා පරිපථ
මිශ්‍ර සංශු පරිපථ වල ප්‍රතිමය පරිපථ යන සංඛ්‍ය පරිපථ තනි දර්ද සන්නයාක නාවියක හෝ එකම පරිපථ පුවරුවක එකතු වී සංගෘහ්නි පරිපථයක් සාදයි. මිශ්‍ර පරිපථ සාමාන්‍යයෙන් සංඛ්‍යාත්මක තර්කය භාවිතයෙන් ප්‍රතියම උපංග පාලනය‍ට යොදා ගනී. උදාහරණයක් ලෙස රථයක ‍වේගය සැලකිය හැක. ප්‍රතියම - සංඛ්‍යා පරිවර්තන යන සංඛක ප්‍රතියම පරිවර්තන ප්‍රාථමික උදාහරණයක් ලෙස සම්ප්‍රේෂණ ද්වාර සහ ස්මාරක්ෂණ සැලකිය හැක.
කාව්‍යයේ මුඛ්‍යාංග
මානව ශිෂ්ටාරයේ උත්තම කලා මාධ්‍යයක් වන "කාව්‍යය"පිළිබඳව හඳුනා ගැනීමට විවිධාකාර නිර්වචන බිහි වී තිබුණද එය රස යනු කුමක්දැයි හඳුනා ගැනීම හා සමානයි."රසය ආත්ම කොටගත් වාක්‍ය කාව්‍යය යි."යනුවෙන් විශ්වනාථයන් පවසා ඇත.කෙසේ වුවද කාව්‍යය පිළිබඳ නිර්වචන හරහා පමණක්ම යථාවිධ අවබෝධයක් ලබාගත නොහැකි නිසාවෙන්,කවිය නැමති සියුම් ප්‍රකාශන මාධ්‍යය අරබයා තත්වාවබෝධයක් ලබා ගැනීම සඳහා එහි මුඛාංග හඳුනා ගත යුතුය.මෙකී ලිපිය තුළ කාව්‍යයේ මුඛ්‍යාංග පිළිබඳ කෙටි හැඳින්වීමක් කර ඇත.
right
අනුභූතිය
අනුභූතිය යනු කවියාගේ අත්දැකීමයි.වස්තු විෂයය,තේමාව,නිමිත්ත,ප්‍රස්තුතය ආදිය අනුභූතිය යන්නට සමාන අරුත් සපයයි.කාව්‍යයක් හෝ වෙනයම් ඕනෑම කලා නිර්මාණයක් බිහිකිරීමෙහි ලා අත්දැකීම් පාදක වන අතර කවියක සාර්ථකත්වයට අත්දැකීමේ ප්‍රබලතාවය ඍජුව වැදගත් වේ.කවියෙකු කවියක් රචනා කිරීමෙන් අපේක්‍ෂා කරනුයේ කිසියම් අපූර්ව අත්දැකීමක් සූචනය කොට පාඨකයා තුළ චමත්කාරයක් දැනවීමයි.නමුත් අත්දැකීමක් එලෙසින්ම සටහන් කිරීමෙන් නිර්මාණාත්මක ලක්ෂණය යටපත්ව වාර්තාමය ලක්‍ෂණ ඉස්මතු වේ.සියුම්ව සංවේදීව සහෘදයා ආමන්ත්‍රණය කළහැක්කේ අත්දැකීම් පොදු බවට ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමෙනි
රත්න ශ්‍රී විජේසිංහයන්ගේ "සුදු නෙළුම කෝ සොර බොර වැවේ " කාව්‍යය තුළ පෞද්ගලික කතා පුවතක් එනම් අත්දැකීමක් ප්‍රතිනිර්මාණය වී ඇත.එමෙන්ම සමහර කාව්‍ය අනුභූතිය තුළ කතාපුවතක් වෙනුවට අවස්ථාවක් හෝ විචාර චින්තාවක් තිබිය හැක. ගුණදාස අමරසේකරයන්ගේ "උඳුවප් ඇවිල්ලා"පැදිපෙළ එබන්දකි. එමෙන්ම සිරි ගුණසිංහයන්ගේ "මරණය නොසැලී හිමාලයක් මෙන්"පැදිපෙළ තුළ අනුභූතිය විචාර චින්තාවකි.
පරිකල්පනය
අත්දැකීම් සාහිත්‍යය බවට පත්කිරීමේ හැකියාව පරිකල්පනයයි.එනම් සාහිත්‍යය කලා නිර්මාණ සඳහා සිතින් මවා ගැනීමයි.සත්‍යය හා කල්පිතය සංකලනය වී නිර්මාණ බිහිවන්නේ පරිකල්පනයේ අනුහසිනි. පසිඳුරන්ට ගොදුරු වන සියල්ලක්ම සාහිත්‍යයේදී විචිත්‍රවත් වනුයේ පරිකල්පනය තුළිනි.සුලභ වස්තුවක් පවා අපූර්වතම වස්තුවක් කිරීමට පරිකල්පනය මහෝපකාරි වේ.පල යන්න right|250px
පෙර දිග ගොරහැඩි රකුසෝ
මගෙ ධ්‍යානය ඇයි කඩන්නෙ නිදාගන්න පොරව ගත්ත
මොකටද මේ
තීරුවලට ඉරාදමන්නෙ..............
යන සිරි ගුණසිංහයන්ගේ කාව්‍යය කදිම නිදසුනකි.
ප්‍රතිභාව
ප්‍රතිභාව නම් වැටහෙන නුවණයි. ප්‍රතිභාව පරිකල්පන ශක්තියෙන් පෝෂණය ලබයි.කවීත්වයේ බීජය ප්‍රතිභාවයි. සංස්කෘත අලංකාරිකයන්ට අනුව පෙර නොවූ විරූ,නොඇසූ විරූ,නොදුටු විරූ අපූර්ව වස්තු නිර්මාණය කිරීමේ ශක්‍යතාවය ලෙසින් දක්වා ඇත.කාව්‍යයක් බිහිවනුයේ ප්‍රතිභා ශක්තිය නිසා බව භාමහ පඬිතුමා ප්‍රකාශ කොට ඇත.අපූර්වත්වය ප්‍රතිභා ශක්තිය නිසා ගොඩ නැගේ.
ව්‍යුත්පත්තිය
ග්‍රන්ථ පරිශීලනයෙන් හා ජීවිතානුභූතියෙන් ලබන දැනුම වේ.ජීවිත පරිඥානය විසින්ද තීරණය කෙරෙන ව්‍යුත්පත්ති ඥානය මඟින් කවියාගේ කෝෂ්ටාගාරය පොහොසත් වන අතර භාෂා නෛපුණ්‍යය වර්ධනය වේ.වෙනස්වන සමාජයට උචිත වන මෙන්ම මනාව වටහාගැනීමටත් මනස විවිධ සාහිත්යික ප්‍රභාවන් පතිත වන පරිදි විවෘත වීමට නම්,ව්‍යුත්පත්තිය අවශ්‍ය වේ.
සතතාභ්‍යාසය
තමා නියැළෙන විෂය ක්‍ෂ්ත්‍රය පිළිබඳව ලබන පුහුණුව සතතාභ්‍යාසයයි.ඒ අනුව නිරන්තර නිර්මාණකරණයෙන් ලබන පරිචය සතතාභ්‍යාසයයි.ප්‍රතිභාව හා ව්‍යුත්පත්තිය ඇති කවියෙකුට නිතර අභ්‍යාස කිරීමෙන් සාර්ථක කවියෙක් විය හැක.
දෘෂ්ටි කෝණය
උත්තම පුරුෂ දෘෂ්ටි කෝණය යනු "මම"යන කථන ක්‍රමයෙන් කාව්‍ය රචකයා කථකයාගේ ආත්මයට ආවේශ වෙමින් කාව්‍ය චින්තාව ඉදිරිපත් කිරීමයි.උත්තම පුරුෂ දෘෂ්ටි කෝණයට නිදසුනක් නම්,
ගලන්න
විඳින්නඇද වැළඳ
සිඳු ලෙස.......... (ආරියවංශ රණසිංහ)
ප්‍රථම පුරුෂ දෘෂ්ටි කෝණය යනු කවියා පරිබාහිරව සිට අත්දැකීම ඉදිරිපත් කිරීමයි.නිදසුනක් නම්,
සුර අසුර ගිනිමැලය ඇවිලුණා
කුරිරු බියකරු රැයේ කෙළවර
නිදන විල්දිය මත පතිත විය..... (රත්න ශ්‍රී විජේසිංහ)
ආකෘතිය
කවියක ස්වරූපය හෙවත් බාහිර හැඩය ආකෘතිය ලෙස සරලව හැඳින්විය හැක.එහෙත්කවියක ආකෘතිය යන්න ඊට වඩා ගැඹුරු අර්ථ පවතින්නකි.සාම්ප්‍රදායික වශයෙන් සිංහල කවීන් විසින් භාවිත ආකෘතිය ගී,සිලෝ,සිව්පද හා නිසඳැස් වශයෙන් සිව්වැදෑරුම් වේ. කලින් තීරණය කළ නිසඳැස් හෝ සඳැස් ආකෘතියට කාව්‍ය අත්දැකීම බහාලීම නිවරැදි ක්‍රමය නොවේ.මන්ද යත් කාව්‍යානුභූතිය ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමේදී විවිධ ආකෘති බිහි විය හැකි හෙයිනි.නව කවීහු විවිධ අත්හදා බැලීම් කරති.
ඖචිත්‍යය
කවියක ඇති උචිත බවය.එසේ නොවී අනුචිත වන විට රස භග්න වේ. උපමා, රූපක, භාෂාව,ආකෘතිය,චිත්ත රූප ආදී සියල්ලෙහිම මනා සාම්‍යයක්,ගැලපීමක් තිබීම උචිත බවයි.ප්‍රතිභාසම්පන්න කවිවරු නිතරම නවතාවකින් යුත් උපමා රූපකාදිය මඟින් ස්වකීය අනුභූතින් විචිත්‍රාකාරයෙන් නිරූපණය කිරීමට යත්න දරති.අපූර්වත්වය තිබූ පමණින් ඖචිත්‍යය නැත.උපමාව හා උපමේය අතර බාහිර සාම්‍යයද ඖචිත්‍යය නොවේ.
කාව්‍ය භාෂාව
කවියාගේ ප්‍රධාන මාධ්‍යය,මෙවලම භාෂාවයි.එහෙත් කවියාට ආවේණික භාෂාවක් නැත. සාධු සම්මත වචන මාලාවක් නැත.විශේෂ භාෂාවක් නැත.පවතින්නේ භාෂාව යොදාගැනීමේ විශේෂභාවයකි. සුන්දර වචන මාලාවක් යෙදු පමණින්ම සුදුසු කාව්‍ය භාෂාවක් තීරණය නොවන බව පැරණි සකු අලංකාරිකයෝ පෙන්වා දෙයි.
ස්වකීය අනුභූතිය ප්‍රකාශ කිරීමට සුදුසු බස්වහර කවියා විසින් තෝරා ගත යුතුය.හෙළ වහර,ගැමි වහර, ළමා වහර, කට වහර, පොදු ජන වහර,විදෙස් වහර,පැරණි ගැදි පැදි වහර,වියත් වහර පමණක් නොව තාක්‍ෂණික යෙදුම්-උප භාෂා ආදියේ පිහිට සෙවීමට ද කවියාට අයිතියක් ඇත.එමෙන්ම කාව්‍ය භාෂාව සම්බන්ධයෙන් විවිධ අත්හදා බැලීම් කිරීමට ද හැකිය.
සංකල්ප රූප
සංකල්ප රූප යනු පංචේන්ද්‍රියන්ට ග්‍රහනය වීම මඟින් කවියේ අදහස චිත්තමය වශයෙන්රූපණය වීමයි.චිත්ත රූප ජනනය වීමයි.සිත තුළ යමක් චිත්‍රණය වේ නම් එය චිත්ත රූපයකි.වාග් චිත්‍රයකි.ඇස,කන,දිව,නාසය හා කය යන පසිඳුරන්ට සංකල්ප රූප ග්‍රහණය වන බැව් විචාරක මතයයි.දෘශ්‍ය ගෝචර සංකල්ප රූප බහුල වුවද ශ්‍රව්‍ය ගෝචර,ස්පර්ශ ගෝචර ආදී සංකල්ප රූපද නූතන කවීහු ප්‍රිය කරති.වාග් චිත්‍රය අපූර්ව සේම උචිත විය යුතුය.
කාව්‍ය අලංකාර
කවි සැකිල්ලක් තිබූ පමණින් රස ජනනය වන්නේ නැත.කවි සැකිල්ල ගුණවත් කොට,ඔපවත් කොට,චමත්කාරයෙන් අනූන කරනු උදෙසා විවිධ අලංකාර හෙවත් කාව්‍ය සැරසිලි අවශ්‍යය.එනම්, 100px|left
රසය
සාහිත්‍ය කලාවන් ආශ්‍රය කිරීමේදි ඒ අයුරින් පහළ වන හැඟුම් "භාව"නමින්ද ඒ හැඟීම් වල පවත්නාවූ ආස්වාදනීය ස්වභාව "රස" නමින් ද හැඳින්වේ.රසය වින්දනය අරමුණු කරන්නකි.
ව්‍යංග්‍යාර්ථය
සැඟවී පවතින්නා වූ අර්ථයයි.වචනයේ ඇති වාචාර්ථය නොවේ.වචනය තුළ හෝ වාක්‍ය තුළ හෝ සමස්ත පද්‍ය තුළම සැඟවී ඇති අර්ථය ව්‍යංග්‍යාර්ථයයි.පැහැදිලි වචනාර්ථ සැඟවී ව්‍යංග්‍යාර්ථ මතු විය හැකිය.ධ්වනිතාර්ථය ලෙසද හඳුන්වයි.
අනුප්‍රාසය
අක්ෂරයක් හෝ ශබ්දයක් එක ළඟ පුන පුනා යෙදීමයි.ශබ්ස රසය හෙවත් ශබ්ද මාධූර්යය දනවන්නේ අනුප්‍රාසය යෙදීමෙනි.
සංකේත
එක් වස්තුවක් මඟින් වෙනත් වස්තුවක් ඇඟවීමයි.මෙය සංක්‍ෂිප්තභාවය උදෙසා යෙදෙන කාව්‍ය උපක්‍රමයකි.
එකම ධනය හිස් දෑතට
අම්මා දුන් කිරි මුට්ටිය......(පරාක්‍රම කොඩිතුවක්කු) 200px|center
කාව්‍ය වනාහි හදවත කරා ආනන්දජනක මනෝභාවයන් ගෙනයන්නා වූ සියුම් ප්‍රකාශන මාධ්‍යයක් වන අතර ආනන්දයෙන් පටන්ගෙන ප්‍රඥාව කරා ගෙනයන්නේ නම් එකී කාව්‍ය සාර්ථකත්වය පිළිබිඹු කරන්නකි.කාව්‍ය මුඛ්‍යාංග තුළින්ම උසස් කාව්‍ය හෝ පහත් කාව්‍ය ලෙස හඳුනාගැනීම කළ නොහැකි බව සැබවි.
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
දිසානායක, විමල්.(නව කවි සරණිය)
සන්නස්ගල, උපුල් ශාන්ත (සෙත් කවිය)
Atan2
scripting language වල භාවිතා වන math class වලට අයත් function එකකි. http:/www.webdecaration.co.cc වල තවත් තොරතුරු ඇත.
සිවිල් ගුවන්සේවා අධිකාරිය
සිවිල් ගුවන්සේවා අධිකාරිය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් ගුවන්සේවා පිළිබඳව වන රජයේ ආයතනයයි.
චීන ජාත්‍යන්තර ගුවන් විදුලිය
චීන ජාත්‍යන්තර ගුවන් විදුලිය යනු මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ රජයේ ගුවන්විදුලි නාලිකාවක් වේ.
ප්‍රවර්ගය:චීනය
දෙවන ලෝක යුද්ධයෙහි ලංකාවේ සහභාගිත්වය
දෙවන ලෝක යුද්ධයෙහි ව්‍යාප්තියත් සමගම, බ්‍රිතාන්‍ය කිරීටය යටතේ යටත්විජිතයක්ව පැවැති ලංකාවෙහි (ශ්‍රී ලංකාව), ශ්‍රීමත්  දොන් බාරොන් ජයතිලකගේ රජය විසින් බ්‍රිතන්‍ය රජ සහ රාජෝත්තමයාණන් වහන්සේගේ ආණ්ඩුව වෙත සහතික කර දන්වා සිටියේ දිගටම පවත්නා අනුග්‍රහය තමන් විසින් ලබා දෙන බවයි.
දිවාලි
දීවාලි (ඉංග්‍රීසි: /dɪˈwɑːliː/; දීපාවලි (IAST: dīpāvalī) හෝ දිවාලි; Jain Diwali, Bandi Chhor Divas, Tihar, Swanti, Sohrai සහ Bandna) ආලෝකයේ උත්සවයක් වන අතර එය හින්දු, ජෛන සහ සීක් විසින් සමරනු ලබන ප්‍රධාන උත්සවවලින් එකකි. මෙම උත්සවය සාමාන්‍යයෙන් දින පහක් පවතින අතර හින්දු චන්ද්‍ර සූර්ය මාසය වන කාර්තිකා (ඔක්තෝබර් මැද සහ නොවැම්බර් මැද) තුළ සමරනු ලැබේ. හින්දු ආගමේ වඩාත් ජනප්‍රිය උත්සවයක් වන දිවාලි උත්සවය "අධ්‍යාත්මික අන්ධකාරයට එරෙහිව ආලෝකයේ ජයග්‍රහණය, නපුරට එරෙහිව යහපත සහ නොදැනුවත්කමට එරෙහි දැනුම" සංකේතවත් කරයි. මෙම උත්සවය සීතා සහ රාමා, විෂ්ණු, ක්‍රිෂ්ණා, දුර්ගා, ශිව, කාලි, හනුමාන්, කුබෙර යන අයට නිවාඩු දිනය සම්බන්ධ කරන තවත් බොහෝ කලාපීය සම්ප්‍රදායන් සමඟ සමෘද්ධියේ දේවතාවිය වන ලක්ෂ්මි සහ ප්‍රඥාවේ දෙවියා සහ බාධක ඉවත් කරන්නා සමඟ සම්බන්ධ වේ. යම් යම් ධන්වන්තරී හෝ විශ්වකර්මන්. තවද, එය ලක්දිවදී රාවණා නමැති යක්ෂයා පරාජය කර වසර 14 ක පිටුවහලේ සේවය කිරීමෙන් පසු රාම තම බිරිඳ සීතා සහ ඔහුගේ සහෝදරයා වන ලක්ෂ්මණ් සමඟ අයෝධ්‍යාවේ සිය රාජධානියට ආපසු පැමිණි දිනය සැමරීමකි.
දීපවාලි උත්සවයට පෙරාතුව, සැමරුම්කරුවන් තම නිවෙස් සහ සේවා ස්ථාන දියාස් (තෙල් පහන්) සහ රංගෝලි (වර්ණවත් කලා කව රටා) වලින් පිරිසිදු කිරීම, ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සහ අලංකාර කිරීම මගින් සූදානම් වේ. දිවාලි උත්සවය අතරතුර, මිනිසුන් ඔවුන්ගේ හොඳම ඇඳුම් අඳිනවා, දියා සහ රංගෝලි වලින් තම නිවෙස් අභ්‍යන්තරය සහ පිටත ආලෝකමත් කරයි, සෞභාග්‍යයේ සහ ධනයේ දෙවඟන වන ලක්ෂ්මිගේ නමස්කාර උත්සව පවත්වයි, ගිනිකෙළි ආලෝකවත් කරයි, සහ පවුලේ මංගල්‍යවලට සහභාගී වේ, එහිදී මිතායි ( රසකැවිලි) සහ තෑගි බෙදාගනු ලැබේ. දිවාලි උත්සවය හින්දු, සීක් සහ ජෛන ඩයස්පෝරාවේ ප්‍රධාන සංස්කෘතික උත්සවයකි.
දින පහක් පුරා පැවති උත්සවය ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ ආරම්භ වූ අතර එය මුල් සංස්කෘත ග්‍රන්ථවල සඳහන් වේ. දිවාලි උත්සවය සාමාන්‍යයෙන් විජයදශමි (දුසේරා, දසරා, දසයින්) උත්සවයෙන් දින විස්සකට පසුව සමරනු ලැබේ, දන්තෙරාස් හෝ ප්‍රාදේශීය සමානාත්මතාවයෙන්, උත්සවයේ පළමු දිනය සනිටුහන් කරමින්, සමරන්නන් තම නිවෙස් පිරිසිදු කිරීමෙන් සහ බිමෙහි රන්ගෝලි වැනි සැරසිලි කිරීමෙන් සූදානම් වේ. දෙවන දිනය නාරක චතුර්දශි ය. තුන්වන දිනය ලක්ෂ්මි පූජා දිනය සහ සාම්ප්රදායික මාසයේ අඳුරුතම රාත්රිය වේ. ඉන්දියාවේ සමහර ප්‍රදේශවල ලක්ෂ්මි පූජාවට පසු දින ගෝවර්ධන් පුජා සහ බලිප්‍රතිපදා (පද්වා) යනුවෙන් සලකුණු කර ඇත. සමහර හින්දු ප්‍රජාවන් අවසන් දිනය සනිටුහන් කරන්නේ සහෝදරිය සහ සහෝදරයා අතර ඇති බැඳීම සඳහා කැප වූ භායි ඩූජ් හෝ කලාපීය සමානතාවක් ලෙස වන අතර, අනෙකුත් හින්දු සහ සීක් ශිල්පීන් මෙම දිනය විශ්වකර්ම පූජා ලෙස සනිටුහන් කර ඔවුන්ගේ නඩත්තු කටයුතු සිදු කරමින් එය නිරීක්ෂණය කරති. වැඩ කරන ස්ථාන සහ යාඥා කිරීම.
ඉන්දියාවේ සමහර වෙනත් ඇදහිලි ද දිවාලි උත්සවයට සමගාමීව ඔවුන්ගේ උත්සව සමරති. ජෛනයන් මහාවීරගේ අවසාන විමුක්තිය සනිටුහන් කරන ඔවුන්ගේම දීපවාලි උත්සවයක් පවත්වයි. සීක්වරු ගුරු හර්ගොබින්ද් මෝගල් අධිරාජ්‍යයේ සිරකඳවුරකින් නිදහස් කිරීම සනිටුහන් කිරීම සඳහා බන්ඩි චෝර් දිවාස් සමරති. නේවාර් බෞද්ධයන්, අනෙකුත් බෞද්ධයන් මෙන් නොව, දිවාලි උත්සවය සමරන්නේ ලක්ෂ්මිට නමස්කාර කිරීමෙන්, නැගෙනහිර ඉන්දියාවේ සහ බංගලාදේශයේ හින්දු භක්තිකයන් සාමාන්‍යයෙන් දීපවාලි උත්සවය සමරන්නේ කාලි දේවතාවියට නමස්කාර කිරීමෙනි. දිවාලි උත්සවයේ ප්‍රධාන දිනය (ලක්ෂ්මි පූජා දිනය) ෆීජි, ගයනා, ඉන්දියාව, මැලේසියාව, මොරිෂස්, මියන්මාරය, නේපාලය, පකිස්ථානය, සිංගප්පූරුව, ශ්‍රී ලංකාව, සුරිනාම්, සහ ට්‍රිනිඩෑඩ් සහ ටොබැගෝ.
නාමකරණය සහ දිනයන්
දිවාලි (ඉංග්‍රීසි: /dɪˈwɑːliː/) හෝ දිවාලි යනු "පේළිය හෝ ආලෝක මාලාව" යන අර්ථය ඇති සංස්කෘත දීපාවලි යන පදයෙන් ව්‍යුත්පන්න වී ඇති වචනයකි. dīpa, "පහන, ආලෝකය, පහන් කූඩුව, ඉටිපන්දම, දිලිසෙන, බැබළෙන, ආලෝකවත් කරන හෝ දැනුම" සහ avali, "පේළියක්, පරාසයක්, අඛණ්ඩ රේඛාවක්, මාලාවක්" යන සංස්කෘත වචන වලින්ය. thumbnail|දකුණ|The [[Divali Nagar or "Diwali capital" in Chaguanas, Trinidad and Tobago.]]
ගිම්හාන අස්වැන්න අවසන් වීමෙන් පසු සෑම වසරකම මුල් සරත් සෘතුවේ දී දින පහක සැමරුම නිරීක්ෂණය කරනු ලැබේ. එය නව සඳ (amāvasya) සමග සමපාත වන අතර හින්දු චන්ද්‍ර සූර්ය දින දර්ශනයේ අඳුරුතම රාත්‍රිය ලෙස සැලකේ.[44] උත්සව අමාවසයට දින දෙකකට පෙර, දන්තෙරස් දින ආරම්භ වන අතර, දින දෙකකට පසුව, කාර්තික් මාසයේ දෙවන දිනයේ දී දීර්ඝ වේ.[45] (Indologist Constance Jones ට අනුව, මෙම රාත්‍රිය අශ්වින් චන්ද්‍ර මාසය අවසන් කර කාර්තික් මාසය ආරම්භ කරයි[46] - නමුත් මෙම සටහන බලන්න[d] සහ Amanta සහ Purnima පද්ධති.) අඳුරුතම රාත්‍රිය සැමරුමේ අග්‍රය වන අතර එය සමපාත වේ. ග්‍රෙගෝරියානු දින දර්ශනයට අනුව ඔක්තෝබර් දෙවන භාගය හෝ නොවැම්බර් මුල සමග.[46] උත්සවයේ උච්චතම අවස්ථාව තුන්වන දින වන අතර එය ප්‍රධාන දිවාලි උත්සවය ලෙස හැඳින්වේ. එය රටවල් දුසිමක නිල නිවාඩු දිනයක් වන අතර අනෙකුත් උත්සව දින කලාපීය වශයෙන් ඉන්දියාවේ පොදු හෝ විකල්ප සීමා සහිත නිවාඩු දින ලෙස නිරීක්ෂණය කරනු ලැබේ.[48] නේපාලයේ, එය බහුදින උත්සවයක් වන අතර, දින සහ චාරිත්‍ර වෙනස් ලෙස නම් කර ඇතත්, උච්චතම අවස්ථාව හින්දූන් විසින් තිහාර් උත්සවය ලෙසත් බෞද්ධයන් විසින් ස්වන්ති උත්සවය ලෙසත් හැඳින්වේ. thumbnail|[[Rangoli, decorations made from colored powder, is popular during Diwali]]
ඉතිහාසය
දිවාලි උත්සවයක් වේවා Kartika හින්දු දින දර්ශනය මාසය තුළ ගිම්හාන අස්වැන්න පසු උත්සවය ලෙස, ඉන්දියාව ආපසු පුරාණ කාලයේ දක්වා දිව යන්නකි. මෙම නාට්ය උළෙල 1 වන සහස්රය ක්රි.ව දෙවැනි භාගයේ දී ද සම්පූර්ණ නමුත් මීට පෙර යුගයේ සිට මධ්ය පෙළ සිට පුළුල් කර ඇති බව විශ්වාස කෙරෙන ස්කන්ධ පුරාණ, එවැනි පද්ම පුරාණ ලෙස සංස්කෘත සඳහන් වේ. මෙම diyas (පහන්) සංකේතාත්මකව හිරු කොටස් නියෝජනය කිරීමට ස්කන්ධ පුරාණ සඳහන් කර ඇත, සියලු ජීවිතයට ආලෝකය හා ශක්තිය මැනිමේ දෙන්නාට, කන්න Kartik හින්දු දින දර්ශනය මාසය තුළ සංක්රමණය වූ. [20] [23] Kartika amavasya මත Yama හා Nachiketa පුරාවෘත්තයේ (දිවාලි උත්සවයක් වේවා රාත්රී) සමග ඉන්දියාව ආශ්රිත දිවාලි උත්සවයක් වේවා සමහර ප්රදේශ හින්දු. [24] අනිත්ය ධනය එදිරිව වැරදි සැබෑ ධනය එදිරිව අයිතිය ගැන Nachiketa කතාව, එදිරිව අවිද්යාව දැනුම ක්රි.පූ 1 වන සහස්රයේ දී රචනා Katha Upanishad දී වාර්තා වී ඇත. [25] 7 වැනි සියවසේ සංස්කෘත හර්ෂ රජු Nagananda පහන් දල්වන ලද අතර නව නිරත මනාලියන් හා දෑවැද්දට දීමනා දී ඇති Deepapratipadutsava (දීපා = ආලෝකය, pratipada = පළමු දින, utsava = උත්සවය), ලෙස දීපාවලී සඳහන් කරයි. [26] [27] සෙල්ලම් Rajasekhara ඔහු රාත්රියේ, නිවෙස්, වීදි හා වෙලඳපොලවල් සැරසීම සුදුහුණු ගාමින් කරමින් නිවාස හා තෙල් පහන් සම්ප්රදාය ගැන සඳහන් එහිදී Kavyamimamsa, ඔහුගේ 9 වැනි සියවසේ දී Dipamalika ලෙස දීපාවලී සඳහන් කළේය. [26] පර්සියානු සංචාරකයා සහ ඉතිහාසඥ අල් Biruni, ඉන්දියාව සිය 11 වන සියවසේ මතක සටහන්, Kartika මාසයේ නව සඳ දින හින්දු භක්තිකයන් විසින් සමරනු ලබන දීපාවලී ලීවේය. thumbnail|දකුණ|Diwali celebrations in [[Coventry, United Kingdom.]]
ආගමික වැදගත්කම
දිවාලි උත්සවය හින්දු, ජෛන, සීක් සහ නෙවාර් බෞද්ධයන් විසින් සමරනු ලබයි, නමුත් සෑම ඇදහිල්ලක් සඳහාම එය විවිධ ඓතිහාසික සිදුවීම් සහ කථා සනිටුහන් කරයි, නමුත් කෙසේ වෙතත් උත්සවය නියෝජනය කරන්නේ අන්ධකාරයට එරෙහිව ආලෝකයේ, නොදැනුවත්කමට එරෙහිව දැනුමේ සහ යහපත පිළිබඳ එකම සංකේතාත්මක ජයග්‍රහණයයි. නරකයි. thumbnail|දකුණ|In Singapore, Diwali is marked by 2 kilometres of lights across the [[Little India, Singapore|Little India area.]]
හින්දු ආගම
දිවාලි උත්සවයේ ආගමික වැදගත්කම ඉන්දියාව තුළ කලාපීය වශයෙන් වෙනස් වේ. එක් සම්ප්‍රදායක් හින්දු වීර කාව්‍ය රාමායණයේ ජනප්‍රවාදවලට උත්සවය සම්බන්ධ කරයි, එහිදී දීවාලි යනු රාම, සීතා, ලක්ෂ්මන් සහ හනුමාන් වසර 14ක පිටුවහලේ කාලයකට පසු අයෝධ්‍යාවට ළඟා වූ දිනය වන අතර, රාමගේ යහපත් සේනාව යක්‍ෂ රජු වූ රාවණාගේ නපුරු හමුදාව පරාජය කිරීමෙන් පසුවය. තවත් ජනප්‍රිය සම්ප්‍රදායකට අනුව, ද්වාපර යුග යුගයේ දී, විෂ්ණුගේ අවතාරයක් වූ ක්‍රිෂ්ණා, වර්තමාන ඇසෑමයට ආසන්න ප්‍රග්ජ්‍යෝතිෂපුරයේ නපුරු රජු වූ නරකාසුර නම් යක්ෂයා මරා දමා, නරකාසුර විසින් වහල්භාවයට ගෙන සිටි ගැහැණු ළමයින් 16000 ක් නිදහස් කළේය. දිවාලි උත්සවය සමරනු ලැබුවේ නරකාසුරාට එරෙහිව ක්‍රිෂ්ණාගේ ජයග්‍රහණයෙන් පසුව නපුරට එරෙහිව යහපත ජයග්‍රහණය කිරීමේ සංකේතයක් ලෙසය. දිවාලි දිනයට පෙර දිනය නරක චතුර්දසි ලෙස සිහිපත් වේ, එය ක්‍රිෂ්ණා විසින් නරකාසුර ඝාතනය කළ දිනයයි.[78]
බොහෝ හින්දු භක්තිකයන් මෙම උත්සවය ධනය හා සෞභාග්‍යයේ දේවතාවිය සහ විෂ්ණුගේ භාර්යාව වන ලක්ෂ්මි දේවතාවිය සමඟ සම්බන්ධ කරයි. පින්ච්මන්ට අනුව, දින 5 ක දීපවාලි උත්සවයේ ආරම්භය සමහර ජනප්‍රිය සමකාලීන මූලාශ්‍රවල සඳහන් වන්නේ සමුද්‍ර මන්තානයෙන් ලක්ෂ්මි දේවිය උපත ලැබූ දිනය, දේව (දෙවියන්) සහ අසුරයන් (යක්ෂයන්) විසින් විශ්වීය කිරි සාගරය ගිල දැමීමයි. පද්ම පුරාණය වැනි පුරාණ කිහිපයක ද දක්නට ලැබෙන වෛදික පුරාවෘත්තයක් වන අතර දිවාලි රාත්‍රිය යනු ලක්ෂ්මි විෂ්ණු තෝරාගෙන විවාහ වූ අවස්ථාවයි.[37][79] වෛෂ්ණාව නියෝජනය කරන ලක්ෂ්මි සමඟින්, ශෛව සම්ප්‍රදායේ පාර්වතීගේ සහ ශිවගේ අලි හිස සහිත පුත් ගනේෂා, සදාචාරාත්මක ආරම්භය සංකේතවත් කරන සහ බාධක ඉවත් කරන්නෙකු ලෙස සිහිපත් කරනු ලැබේ.
නැඟෙනහිර ඉන්දියාවේ හින්දු භක්තිකයන් මෙම උත්සවය කාලි දේවතාවිය සමඟ සම්බන්ධ කරයි, ඇය නපුරට එරෙහිව යහපත ජය ගැනීම සංකේතවත් කරයි. උතුරු ඉන්දියාවේ බ්‍රාජ් ප්‍රදේශයේ, ඇසෑම් ප්‍රදේශයේ මෙන්ම දකුණු දෙමළ සහ තෙළිඟු ප්‍රජාවන්ගේ හින්දු භක්තිකයන් දිවාලි උත්සවය සලකන්නේ ක්‍රිෂ්ණා දෙවියන් නරකාසුර නම් නපුරු යක්ෂ රජු පරාජය කර විනාශ කළ දිනය ලෙසයි. නරකයි. වෙළඳ සහ වෙළඳ පවුල් සහ අනෙකුත් අය සංගීතය, සාහිත්‍යය සහ ඉගෙනීම මූර්තිමත් කරන සරස්වතීට සහ පොත් තැබීම, භාණ්ඩාගාරය සහ ධනය කළමනාකරණය සංකේතවත් කරන කුබෙරාට යාඥා කරති. ගුජරාට් වැනි බටහිර ප්‍රාන්තවල සහ ඉන්දියාවේ ඇතැම් උතුරු හින්දු ප්‍රජාවන්හි දීපවාලි උත්සවය නව වසරක ආරම්භය සනිටුහන් කරයි. දිවාලි උත්සවයේදී බෙදාගත් මිථ්‍යා කතා කලාපය අනුව සහ හින්දු සම්ප්‍රදාය තුළ පවා පුළුල් ලෙස වෙනස් වේ, නමුත් සියල්ලෝම ධර්මිෂ්ඨකම, ස්වයං විමර්ශනය සහ දැනුමේ වැදගත්කම කෙරෙහි පොදු අවධානයක් යොමු කරති. ලින්ඩ්සේ හර්ලන්ට අනුව, ඉන්දියානු විද්‍යාඥයෙක් සහ ආගමික අධ්‍යයනය පිළිබඳ විශාරදයෙක්, "අවිද්‍යාවේ අන්ධකාරය" ජය ගැනීමේ මාවතයි.[87] මෙම මිථ්‍යාවන් පැවසීම අවසානයේ දී යහපත නපුරෙන් ජය ගන්නා බවට හින්දු විශ්වාසය සිහිපත් කරයි.
ජෛන ආගම
ජෛන සහ නිවේතන් පිළිබඳ විශාරදයෙකු පවසන්නේ ජෛන සම්ප්‍රදායේ දී දීවාලි උත්සවය පවත්වනු ලබන්නේ මහාවීරගේ ශාරීරික මරණය සහ අවසාන නිර්වාණය වන "මහාවීර නිර්වාණ දිවාස්" සැමරීම සඳහා බවයි. ඉන්දියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශවල සමරනු ලබන ජෛන දීවාලි උත්සවයේ හින්දු දීපවාලි උත්සවයට සමාන පිළිවෙත් ඇත, එනම් පහන් දැල්වීම සහ ලක්ෂ්මිට යාඥා කිරීම ය. කෙසේ වෙතත්, ජෛන දිවාලි උත්සවයේ අවධානය යොමු වන්නේ මහාවීර වෙනුවෙන් කරන කැපවීමයි.[90] ජෛන සම්ප්‍රදායට අනුව, මෙම පහන් දැල්වීමේ පුරුද්ද ප්‍රථම වරට ආරම්භ වූයේ ක්‍රිස්තු පූර්ව 527 දී මහාවීරගේ නිර්වාණ දිනයේදීය,[k] මහාවීරගේ අවසාන ඉගැන්වීම් සඳහා එක්රැස් වූ රජවරුන් 18 දෙනෙකු "මහා ආලෝකය සිහිපත් කරමින් පහන් දැල්විය යුතු බවට ප්‍රකාශයක් නිකුත් කළ විට., මහාවීර".[93][94] දිවාලි උත්සවයේ සම්භවය පිළිබඳ මෙම සාම්ප්‍රදායික විශ්වාසය සහ ජෛනයන්ට එහි වැදගත්කම ඔවුන්ගේ සිතුවම් වැනි ඓතිහාසික කලා කෘතිවලින් පිළිබිඹු වේ.[95]
සික් ආගම
මෝගල් අධිරාජ්‍යයා වූ ජහන්ගීර් විසින් ගුරු හර්ගොබින්ද් ග්වාලියර් කොටුවේ සිරගෙයින් නිදහස් කිරීම සහ ඔහු අම්රිත්සාර්හි රන් දෙවොලට පැමිණි දිනය සිහිපත් කරමින් සීක්වරු බන්ඩි චෝර් දිවාස් සමරති.[96] අනුව J.S. සීක් ආගම සහ සීක් ඉතිහාසය පිළිබඳ විශාරදයෙකු වන ග්‍රේවාල්, සීක් සම්ප්‍රදායේ දීපවාලි හයවන ගුරු හර්ගොබින්ද් පුරාවෘත්තයට වඩා පැරණි ය. සීක්වරුන්ගේ තුන්වන ගුරුවරයා වන ගුරු අමර් දාස්, ගොයින්ද්වාල්හි පියගැට අසූහතරකින් යුත් ළිඳක් ගොඩනඟා, ප්‍රජා බැඳීමේ ආකාරයක් ලෙස බයිසාකි සහ දීවාලි දිනවල එහි පූජනීය ජලයේ ස්නානය කිරීමට සීක්වරුන්ට ආරාධනා කළේය. කාලයාගේ ඇවෑමෙන්, මෙම වසන්ත හා සරත් සෘතුවේ උත්සව සීක් උත්සව අතර වඩාත් වැදගත් වූ අතර අම්රිත්සාර් වැනි ශුද්ධ ස්ථාන වාර්ෂික වන්දනා ගමන් සඳහා කේන්ද්‍රස්ථානය විය.[97] දිවාලි උත්සවය, රේ කොලේජ්ට අනුව, සික් ඉතිහාසයේ සිදුවීම් තුනක් ඉස්මතු කරයි: 1577 දී අම්රිත්සාර් නගරය ආරම්භ කිරීම, මෝගල් සිරකඳවුරෙන් ගුරු හර්ගොබින්ද් නිදහස් කිරීම සහ එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1738 දී භායි මනි සිංගේ දිවි පිදූ දිනය. දීපවාලි උත්සවය සැමරීමට උත්සාහ කිරීම සහ ඉන් පසුව ඉස්ලාම් ආගමට හැරීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සම්බන්ධයෙන් දඩයක් ගෙවීමට ඔහු අසමත් වීම සම්බන්ධයෙන්.
බුද්ධාගම
වජ්‍රයාන බුද්ධාගමේ විවිධ දෙවිවරුන්ට ගරු කරන සහ ලක්ෂ්මිට යාඥා කරමින් දීපාවලි සමරන නේපාලයේ නේවාර් ජනතාව හැරුණු විට දීවාලි උත්සවය බොහෝ බෞද්ධයන් සඳහා උත්සවයක් නොවේ.[26][27] නේපාල නිම්නවල සිටින නෙවාර් බෞද්ධයන් ද දීපවාලි උත්සවය දින පහක් පුරා සමරනු ලබන අතර, බොහෝ දුරට එකම ආකාරයෙන් සහ එම දිනවලම, නේපාල හින්දු දිවාලි-තිහාර් උත්සවය පවත්වනු ලැබේ.[102] සමහර නිරීක්ෂකයින්ට අනුව, නේපාලයේ නේවාර් බෞද්ධයන් විසින් දීපවාලි සමයේදී ලක්ෂ්මි සහ විෂ්ණු වන්දනා කිරීම හරහා මෙම සාම්ප්‍රදායික සැමරුම සමමුහුර්තකරණයක් නොව, ඔවුන්ගේ ලෞකික අභිවෘද්ධිය සඳහා ඕනෑම දෙවියෙකුට නමස්කාර කිරීමට මහායාන බෞද්ධ සම්ප්‍රදාය තුළ ඇති නිදහස පිළිබිඹු කිරීමකි.[26]
දීවාලි රන්ගෝලි
දිවාලි උත්සවය සමරනු ලබන්නේ නිවෙස්වල වර්ණවත් රංගෝලි අලංකාර කිරීම සහ නිවෙස්වල මල් තැබීමෙනි. රංගෝලි වල බොහෝ දුරට රවුම සහ මල ඇතුළු විවිධ මෝස්තර ඇත.
විස්තර
දීපවාලි සැමරුම්වලට ලක්ෂ්මි සහ ගනේෂාට පූජා (යාච්ඤා) ඇතුළත් වේ. ලක්ෂ්මි වෛෂ්ණාවි සම්ප්‍රදායට අයත් වන අතර ගනේෂා හින්දු ආගමේ ශෛව සම්ප්‍රදායට අයත් වේ.[104][105] දීවාලි යනු දින පහක උත්සවයක් වන අතර, එහි උච්චතම අවස්ථාව චන්ද්‍ර මාසයේ අඳුරුතම රාත්‍රියට සමගාමීව තුන්වන දින සමරනු ලැබේ. උත්සවය අතරතුර, හින්දු, ජෛන සහ සීක් ජාතිකයන් තම නිවෙස්, පන්සල් සහ වැඩබිම් දියා, ඉටිපන්දම් සහ පහන් [11] වලින් ආලෝකමත් කරයි[11], විශේෂයෙන් හින්දු භක්තිකයන්, උත්සවයේ සෑම දිනකම හිමිදිරියේ චාරිත්‍රානුකූලව තෙල් ස්නානය කරති.[106] දීවාලි උත්සවය ගිනිකෙළි වලින් සහ රන්ංගෝලි මෝස්තර සහිත බිම් අලංකාර කිරීම සහ නිවසේ අනෙකුත් කොටස් ජලාර් වලින් ද සලකුණු කර ඇත. පවුල් සංග්‍රහවලට සහ මිතයි බෙදාගැනීමේදී ආහාර ප්‍රධාන අවධානයක් යොමු කරයි.[40] මෙම උත්සවය පවුල් සඳහා,[38][107] පමණක් නොව, ප්‍රජාවන් සහ සංගම් සඳහා, විශේෂයෙන් නාගරික ප්‍රදේශවල සිටින, ක්‍රියාකාරකම්, සිදුවීම් සහ රැස්වීම් සංවිධානය කරනු ලබන වාර්ෂික නිවසට පැමිණීමේ සහ බැඳීමේ කාල පරිච්ඡේදයකි.[108][109] බොහෝ නගර උද්‍යානවල පෙළපාළි හෝ සංගීත සහ නැටුම් ප්‍රසංග සමඟින් ප්‍රජා පෙළපාලි සහ පොළවල් සංවිධානය කරයි.[110] සමහර හින්දු, ජෛන සහ සීක් ජාතිකයන් උත්සව සමයේදී ළඟම සහ දුර බැහැර පවුලේ අයට, ඉඳහිට ඉන්දියානු රසකැවිලි පෙට්ටි සමඟ දීවාලි සුබපැතුම් පත් එවනු ඇත.[110]
දන්තෙරස්, ධනත්‍රයෝදශි, යම දීපම් (දින 1)
Dhanteras දියා හෝ Panati පහන් පේළි දැල්වීම, නිවාස පිරිසිදු කිරීම සහ බිම රන්ගෝලි සමඟ දීපවාලි සැමරුම් ආරම්භ කරයි. Dhanteras, ධනය යන අරුතෙන් ධනයෙන් සහ teras යන්නෙන් දහතුන්වන අර්ථයෙන් ව්‍යුත්පන්න වේ, කාර්තික් අඳුරු දෙසතියේ දහතුන්වන දිනය සහ දිවාලි උත්සවයේ ආරම්භය සනිටුහන් කරයි.[112] මෙම දිනයේ බොහෝ හින්දු භක්තිකයන් තම නිවෙස් සහ ව්යාපාරික ස්ථාන පිරිසිදු කරති. ඔවුන් ලක්ෂ්මි සහ ගනේෂ ප්‍රතිමූර්තිය අසල දියා, කුඩා පස් තෙල් පිරවූ පහන් ඉදිරි දින පහ තුළ දැල්වති. කාන්තාවන් සහ ළමයින් නිවෙස් සහ කාර්යාල තුළ දොරකඩ රංගෝලිවලින්, සහල් පිටිවලින්, මල් පෙතිවලින්, පාට බත්වලින් හෝ පාට වැලිවලින් [110] සාදන ලද වර්ණවත් මෝස්තරවලින් සරසන අතර, පිරිමි ළමයින් සහ පිරිමින් පවුලේ නිවෙස්, පොළවල් සහ පන්සල්වල වහල සහ බිත්ති අලංකාර කරති. විදුලි පහන් සහ පහන් නූල් සවි කරන්න. නව උපකරණ, ගෘහ උපකරණ, ස්වර්ණාභරණ, රතිඤ්ඤා, සහ අනෙකුත් භාණ්ඩ මිලදී ගැනීම සඳහා ප්‍රධාන සාප්පු සවාරි දිනයක් ද දිනය සනිටුහන් කරයි.[104][37][79] දන්තෙරාස් දින සන්ධ්‍යාවේදී, පවුල් ලක්ෂ්මි සහ ගනේෂාට යාඥා (පූජා) පුද කරන අතර, පිම්බුණු බත්, රසකැවිලි සෙල්ලම්බඩු, සහල් කේක් සහ බටාෂා (කුහර සීනි කේක්) පූජා කරති.[104]
ට්‍රේසි පින්ච්මන්ට අනුව, දන්තෙරාස් යනු වාර්ෂික අලුත් කිරීම, පවිත්‍ර කිරීම සහ ඊළඟ වසර සඳහා ශුභ ආරම්භයක සංකේතයකි.[112] මෙම දිනය සඳහා වූ Dhan යන යෙදුම ද ලක්ෂ්මි වූ දිනයේම "කොස්මික් සාගරයේ කැළඹීමෙන්" මතු වූ බවට විශ්වාස කෙරෙන සෞඛ්‍ය සහ සුව කිරීමේ දෙවියා වන Dhanvantari යන ආයුර්වේද නිරූපකය වෙත යොමු කරයි.[112] සමහර ප්‍රජාවන්, විශේෂයෙන් ආයුර්වේද සහ සෞඛ්‍ය ආශ්‍රිත වෘත්තීන්හි ක්‍රියාකාරී අය, දන්තෙරස් මත ධන්වන්තරීට යාඥා කිරීම හෝ හවන් චාරිත්‍ර ඉටු කරති.
යම දීපම් (යම දීපදාන හෝ ජම් කේ දිය ලෙසද හැඳින්වේ) හින්දු භක්තිකයන් තම නිවෙස් පිටුපස දකුණට මුහුණලා තිරිඟු පිටිවලින් තල තෙල්වලින් පුරවා ගත් දියයක් දල්වයි. මෙය මරණයේ දෙවියා වන යම (යමරාජ්) සතුටු කිරීමට සහ අකල් මරණයෙන් මිදීමට බව විශ්වාස කෙරේ.[113] සමහර හින්දු භක්තිකයන් දීපවාලි උත්සවයේ ප්‍රධාන දිනයට පෙර දෙවන රාත්‍රියේ යම දීපය නිරීක්ෂණය කරති.
Naraka Chaturdashi, Kali Chaudas, Chhoti Diwali, Hanuman Puja, Roop Chaudas, Yama Deepam (දෙවන දිනය)
චෝටි දීවාලි යනු උත්සව මිතයි (රසකැවිලි) සඳහා ප්‍රධාන සාප්පු සවාරි දිනයයි. චෝටි දිවාලි ලෙසද හඳුන්වන නරක චතුර්දාශි යනු චන්ද්‍ර මාසයේ දෙවන දෙසතියේ දහහතරවන දිනයට සමගාමීව පැවැත්වෙන උත්සවවල දෙවන දිනයයි.[116] "චෝටි" යන්නෙහි තේරුම කුඩා වන අතර "නරක" යන්නෙන් නිරය සහ "චතුර්දශි" යන්නෙහි තේරුම "දහහතර" යන්නයි.[117] දිනය සහ එහි චාරිත්‍ර විග්‍රහ කරනු ලබන්නේ ඕනෑම ආත්මයක් "නරක" හෙවත් නිරයේ දුක් විඳීමෙන් නිදහස් කර ගැනීමේ මාර්ග මෙන්ම අධ්‍යාත්මික සුබ නැකත් සිහිපත් කිරීමක් ලෙස ය. සමහර හින්දු භක්තිකයන් සඳහා, එය කෙනෙකුගේ මුතුන් මිත්තන්ගේ මනමාලයට හෝ අපවිත්‍ර වූ ආත්මයන්ට සාමය පතා යාඥා කරන දිනයක් වන අතර චක්‍රීය මරණින් මතු ජීවිතයේ ඔවුන්ගේ ගමන් සඳහා මාර්ගය ආලෝකවත් කරයි.[118] මෙම උත්සව දිනයේ මිථ්‍යා විග්‍රහයක් වන්නේ ක්‍රිෂ්ණා විසින් අසුර (යක්‍ෂ) නරකාසුර විනාශ කිරීම, එය නරකාසුර විසින් පැහැරගෙන ගිය සිරගතව සිටි කුමරියන් 16,000ක් නිදහස් කරන ජයග්‍රහණයකි.[117] එය සමහර උතුරු ඉන්දියානු නිවෙස්වල රූප චෞදාස් ලෙස සමරනු ලබන අතර, කාන්තාවන් හිරු උදාවට පෙර ස්නානය කරන අතර, නාන ස්ථානයේ දිය (පහනක්) දල්වන අතර, එය ඔවුන්ගේ සුන්දරත්වය වැඩි කර ගැනීමට උපකාරී වන බව ඔවුහු විශ්වාස කරති - එය තරුණ ගැහැණු ළමයින් කොටසක් ලෙස භුක්ති විඳින විනෝදජනක චාරිත්‍රයකි. උත්සව වල. උබ්තාන් කාන්තාවන් විසින් යොදනු ලබන අතර එය පිරිසිදු කිරීම සහ අලංකාර කිරීම සඳහා ඖෂධ පැළෑටි සමඟ මිශ්‍ර කර ඇති විශේෂ කරල් පිටි වලින් සාදා ඇත.
නාරක චතුර්දශි යනු උත්සව ආහාර, විශේෂයෙන් රසකැවිලි මිලදී ගැනීම සඳහා ප්‍රධාන දිනයකි. පිටි, සෙමොලිනා, සහල්, කඩල පිටි, වියළි පලතුරු කෑලි කුඩු හෝ පේස්ට්, කිරි ඝන (මාවා හෝ ඛෝයා) සහ පැහැදිලි කළ බටර් (ගිතෙල්) භාවිතයෙන් විවිධ රසකැවිලි සකස් කර ඇත.[89] ගෝල්ඩ්ස්ටයින්ට අනුව, මේවා පසුව ලඩ්ඩු, බර්ෆිස්, හල්වා, කචෝරිස්, ශ්‍රීකන්ඩ් සහ සන්දේශ්, කරන්ජි, ශංකර්පාලි, මලදු, සුසියම්, පොට්ටුකඩලයි වැනි විවිධ ආකාරවලින් හැඩගස්වා ඇත. සමහර විට මේවා ආහාරයට ගත හැකි රිදී තීරු (vark) වලින් ඔතා ඇත. රසකැවිලි කරුවන් සහ වෙළඳසැල් විසින් දිවාලි උත්සවය තේමා කරගත් අලංකාර සංදර්ශන නිර්මාණය කරන අතර, මේවා විශාල වශයෙන් අලෙවි කරන අතර, අමුත්තන් පිළිගැනීමට සහ තෑගි වශයෙන් නිවසේ උත්සව සඳහා ගබඩා කර ඇත.[89][104] දිවාලි උත්සවයේ ප්‍රධාන දිනය ලෙස සැලකෙන ලක්ෂ්මි පුජාන් සඳහා පවුල් විසින් ගෙදර හැදූ ප්‍රණීත ආහාර ද පිළියෙළ කරයි.[89] චෝටි දිවාලි උත්සවය මිතුරන්, ව්‍යාපාරික ආශ්‍රිතයන් සහ ඥාතීන් හමුවීමට සහ තෑගි හුවමාරු කර ගැනීමට ද දිනයක් වේ.[104]
දිවාලි උත්සවයේ දෙවන දිනයේ ඉන්දියාවේ සමහර ප්‍රදේශවල විශේෂයෙන් ගුජරාටයේ හනුමාන් පූජා පවත්වනු ලැබේ. එය කාලි චෞදස් දවසට සමපාත වේ. කාලි චෞදස් රාත්‍රියේ ආත්මයන් සැරිසරන බව විශ්වාස කෙරෙන අතර, ආත්මයන්ගෙන් ආරක්ෂාව පතා ශක්තිය, බලය සහ ආරක්ෂාවේ දෙවියා වන හනුමාන් වන්දනාමාන කරයි. රාවණා යක්‍ෂ රජු පරාජය කර ඔහුගේ දාහතර වසරක පිටුවහල නිම කිරීමෙන් පසු රාම අයෝධ්‍යාවට නැවත පැමිණීම සනිටුහන් කිරීමට ද දීවාලි උත්සවය සමරනු ලැබේ. හනුමාන්ගේ භක්තිය සහ කැපවීම රාම කොතරම් සතුටු කළද යත්, ඔහු ඉදිරියේ වැඳ පුදා ගැනීමට හනුමාන්ට ආශීර්වාද කළේය. මේ අනුව, මිනිසුන් දිවාලි උත්සවයේ ප්‍රධාන දිනයට පෙර දින හනුමාන්ට නමස්කාර කරයි.[119]
මෙම දිනය තමිල්නාඩු, ගෝවා සහ කර්ණාටක ප්‍රාන්තවල දීපවාලි උත්සවයක් ලෙස පොදුවේ සමරනු ලබයි. සාම්ප්‍රදායිකව, මරාති හින්දු සහ දකුණු ඉන්දියානු හින්දූන් එදින පවුලේ වැඩිහිටියන්ගෙන් තෙල් සම්බාහනය ලබා ගන්නා අතර පසුව ඉර උදාවට පෙර චාරිත්‍රානුකූලව ස්නානය කරති.[120] බොහෝ දෙනෙක් ඔවුන්ගේ ප්‍රියතම හින්දු කෝවිලට පැමිණෙති.[121]
සමහර හින්දු භක්තිකයන් යම දීපම් (යම දිපදාන හෝ ජම් කේ දිය ලෙසද හැඳින්වේ) පළමු දිනය වෙනුවට දීවාලි උත්සවයේ දෙවන දිනයේ පවත්වනු ලැබේ. ඔවුන්ගේ නිවෙස් පිටුපස දකුණු දිශාවට මුහුණලා තල තෙල් පුරවන ලද දියයක් දල්වනු ලැබේ. මෙය මරණයේ දෙවියා වන යමාව සතුටු කරන බවත්, අකල් මරණය වළක්වා ගැනීමටත් විශ්වාස කෙරේ.
දිවාලි දින සැන්දෑවේ තෙල් පහන්
නරක අභිබවා හොඳ සහ අධ්‍යාත්මික ගුණධර්ම නගාලීම මෙම උත්සවයේ අරමුණයි. රාමායනයේ සඳහන් වන අන්දමට මෙම උත්සවයෙන් සනිටුහන් වන්නේ මෙතෙක් නොතිබුණු හොඳ හිත, ආශිර්වාදය නැවත නිවසට කැඳවීමයි.
දිවාලි දිනයේ සැවොම සුදු වස්ත්‍රාභරණයෙන් සැරසෙති. රසකැවිලි බෙදා ගනිති. සමහර උතුරු ඉන්දියානු ව්‍යාපාරික ප්‍රජාව දිවාලි දිනය යන වර්ෂයේ ආරම්භය ලෙස සලකා මුදල් තැන්පත් කිරීමට අලුත් ගිණුම් පොත් පවා විවෘත කරති.
කථා
මේ හා බැඳුනු සිද්ධීන් අඩංගු පුරාණ දේව කථා හින්දූන් සතුව තිබේ.
නරකුසර මැරීම
මෙය "නරක චතුර්දාසි" යනුවෙන් සමරනු ලබන්නේ දිවාලි දිනයට දින දෙකකට පෙර දිනයේය. මෙයින් සිහිපත් කරනු ලබන්නේ නරකුසර මරා දැමීමයි. ඔහු මරා දමන ලද්දේ ක්‍රිෂ්ණා දෙවිඳුගේ බිරිඳ සත්‍යභාම විසිනි.මෙය සිදු වූයේ ද්වාපර් යුගයෙහිදී ය. එය ක්‍රිෂ්ණ දෙවිඳුගේ 'අවතාර්' නම් කාලයයි. තවත් විස්තරයක ක්‍රිෂ්ණ දෙවිඳු විසින් යක්ෂයා මරා දමනු ලැබූ බව කියැවේ. (මෙය කරනු ලබන්නේ ක්‍රිෂ්ණ දෙවිඳුට තුවාල කරන ලදැයි ක්‍රිෂ්ණ දෙවිඳුගේ බිරිඳවන සත්‍යභාමාට කියා ඇය කුපිත කරවීමෙනි.) නරකුසර මැරීමට හැක්කේ ඔහුගේ මවට පමණි. ඔහුගේ මව සත්‍යභාමාය. ඔහුගේ මරණයට පළමු ඔහු තම මව වූ සත්‍යභාමා ගෙන් වරයක් ඉල්ලීය. ( නරකුසරගේ මව බූදේවියගේ අවතාරයයි කියනු ලැබේ) ඵම වරය නම් ඔහුගේ මරණය සමරමින් සියලු දෙනා පහන් දැල්විය යුතු බවයි.
ශක්ති දේවියගේ තපස
ස්කන්ධ පුරාණයට අනුව ශක්ති දේවිය ශුක්ලා පක්ෂයේ (පුර පක්ෂයේ අටවෙනි දිනය) අෂාත්මි දිනයේ සිට දින 21 ක් තපස් රැක්කේ ශිව දෙවිඳුගේ සිරුරෙන් අඩක් ලබා ගැනීමටයි. මෙම තාපස වෘතය හඳුන්වනු ලබන්නේ කේධර වෘතය නමිනි. දීපවාලිය යනු මෙම වෘතය සම්පූර්ණ වන දිනයයි. මෙම දිනයේ ශිව දෙවිඳු තම සිරුරේ අනෙක් භාගය ලෙස ශක්ති දේවිය භාර ගත්තාය. ඉන්පසු ශිව පෙනී සිටියේ "අර්ධනාරිශ්වර" වශයෙනි. උග්‍ර බැතිමතුන් දින 21 ක වෘතයක් රකින්නේ නූල් 21 කින් යුත් කලාෂයක් තනමින් සහ පූජා විධි වර්ග 21 ක් දින 35 ක කාලයක් කරමින්ය. එහි අවසාන දිනය කේසර ගෞරි-වෘතය යනුවෙන් සැමරේ.
ක්‍රිෂ්ණ විසින් ඉන්ද්‍ර පරාජය කිරිම
ගෝවර්ධන පූජාව සමරනු ලබන්නේ දීවාලි දිනයට පසු දිනයේය. මෙම දිනය ක්‍රිෂ්ණ දෙවිඳු-වැස්සට හා අකුණුවලට අධිපති ඉන්ද්‍ර දෙවියන් පරාජය කළ දිනයයි. ඵම කථාව පරිදි ඉන්ද්‍ර දෙවියන් වෙනුවෙන් කෙරෙන වාර්ෂික පූජාව සඳහා විශාල සූදානමක් කෙරෙන බව ක්‍රිෂ්ණ දෙවියන් දැක ඵ් මක් නිසාදැයි තම පියාවන නන්දගෙන් විමසා ඇත. ඔහු ගම්මුන්ගෙන් ඔවුන්ගේ සත්‍ය ධර්මය කුමක්දැයි විමසා තර්ක කළේය.
ඔවුහු ගොවියෝය. ඔවුන් ඔවුන්ගේ ගොවිතැන් සහ ගවයින් ආරක්ෂා කිරීම ගැන කැපවෙමින් රාජකාරි කළ යුතු විය. සියලුම මනුෂ්‍ය ප්‍රජාව හැකි පමණ හොඳින් ඔවුන්ගේ 'කර්ම' කළ යුතු බවත් ස්වභාවයෙන් සිදුවන දේවල් සඳහා බැගෑපත්ව යාඥා නොකළ යුතු බවත් කියා සිටියේය. ගම්මු ක්‍රිෂ්ණගේ මෙම කථාව තේරුම් ගෙන විශේෂ පූජා කිරීම නතර කළහ. ඉන්ද්‍ර ඵවිට කේන්තියට පත් විය. ඔහු ගම ගංවතුරකට ගොදුරු කළේය. ගම්මුන් සහ ඔවුන්ගේ ගවයින් වැස්සෙන් හා ගංවතුරෙන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ක්‍රිෂ්ණ කළේ ගෝවර්ධන් කඳු වැටිය ඔසවා අල්ලාගෙන සිටීමයි. ඉන්ද්‍ර පසුව පරාජය වී ක්‍රිෂ්ණ දෙවිඳුගේ අති ශ්‍රේෂ්ඨත්වය ද පිළිගත්තේය. ක්‍රිෂ්ණගේ ජීවිතයේ මෙම පාර්ශවය ඔපදමා විස්තර කර ඇත. ඵහෙත් භගවත් ගීතාවේ වඩා හොඳින් විස්තර කර තිබෙන 'කර්ම' පිළිබඳ දර්ශනය ඵයින් ඇති විය.
පාතාල ලෝකයට බාලිගේ ආපසු යාම
භවිෂ්‍යෝත්තර සහ බ්‍රහ්ම වයිවර්ත පුරාණවල 'දිවාල්' උත්සවය දායිත්‍ය රජ බාලි හා සම්බන්ධ වෙයි. ඵම රජු අවුරුද්දකට වරක් පෘථිවියට ඵ්මට අවසර ලද්දෙකි. කෙසේ වෙතත් කේරළයේ මෙය 'ඔනම්' සැමරීමේ හේතුවයි. අගෝස්තු-සැප්තැම්බර් මාසයන්හි "ඕනම්" සැමරිම සිදුවේ.
අධ්‍යාත්මික ගුණධර්මවල වැදගත්කම 'දිවාල්' දින සැන්දෑවේ හින්දු පූජා
"දීපවාලි" ආලෝක උත්සවයක් ලෙස ජනතාව අතර ජනප්‍රිය විය. ඵහි අධ්‍යාත්මික වශයෙන් වැදගත් ලක්ෂණයක් වූයේ අභ්‍යන්තර ආලෝකය පිළිබඳව අවබෝධයයි.
හින්දු දර්ශනයේ ප්‍රධාන වශයෙන් කියවෙන්නේ භෞතික ශරීරයට හා මනසට විෂය නොවන යම් දෙයක් තිබෙන බවයි. ඵය පිරිසිදුය. සීමා නොමැත. සදා කාලිකය. ඵය හැඳින්වෙන්නේ 'ආත්මය' යනුවෙනි. අප අපගේ භෞතික ජීවිතයේ උපත සමරන්නේ යම්සේ ද දීපවාලියෙන් කෙරෙන්නේ ද අභ්‍යන්තර ආලෝකය ගැන සැමරීමයි. වඩාත් විස්තර කළහොත් මෙය තේරුම් ගැනීමෙන් සියලු දුක ඳුරුවී පහ වී යයි. සියලු බාධාවන් දුරු වෙයි. අඥාණ භාවය පළවා හරියි. මෙය ආනන්දය (නොහොත් අභ්‍යන්තර සතුට හා ශාන්තිය) යනුවෙන් හැඳින්වේ. වඩාත් විස්තර කරන්නේනම් මේ ගැන අධ්‍යයනය කිරීමෙන් කෙනෙකුගේ අභ්‍යන්තර අඳුර දුරු වී ආලෝකමත් වෙයි. සියලු බාධාවන් දුරු වෙයි. අඥාණ භාවය පළවා හරියි. ආත්මය යනු කුමක්දැයි වටහා ගැනීම සමග විශ්වීය වශයෙන් අනුකම්පාව, ආදරය, සහ සියලු දෙයකම අසදෘශ භාවය පිළිබඳ අවබෝධය ළඟා වෙයි. (සර්වඥ වෙයි)මෙයින් ආනන්දය (නොහොත් අභ්‍යන්තර ප්‍රීතිය) ඇති වෙයි.
දීපවාලිය සැමරීම සඳහා ගිණිකෙළි, ආලෝකය, සහ මල් උපයෝගී කර ගනී. රස කැවිලි එකිනෙකා අතර බෙදා ගනු ලැබෙයි. පුද පූජා පැවැත්වෙයි. දීපවාලිය පිළිබඳ පසුබිම් කථාව ප්‍රදේශයෙන් ප්‍රදේශයට වෙනස් වුවත් මූලික හරය වෙනස් නොවේ. මූලික හරය යනු අභ්‍යන්තර ආලෝකය පුබුදු වීම සහ සියලු දේ ගැන යථා ස්වභාවය දැන ගැනීම යි.
දින හය
උතුරු ඉන්දියාවේ සහ මහා රාෂ්ට්‍රයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල දීපවාලී සැමරුම දින 6 ක් මුළුල්ලේම සිදු වේ. දිවාලි හැරුණු විට අනෙකුත් සියලු දවස් හින්දු දින දර්ශනයට අනුව නම් කර ඇත්තේ ඒවාටම විශේෂ වූ නම් වලිනි. දිවාලි යනු ආලෝකය හා සම්බන්ධ උත්සවයක් හෙයින් ඉන්දියාව පුරා ජනතාව එය සමරන්නේ දියාස් නැතහොත් කන්දිලිස් (වෛවර්ණ කඩදාසි පහන්) උපයෝගී කර ගනිමිනි. මෙය දිවාලි සැරසිලි සඳහා අඛණ්ඩව යොදා ගැනේ.
ලක්ෂ්මී පූජා
ඉන්දියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශවල අස්වනු කාලය නිමාවීම 'දිවාලි' උත්සවයෙන් සනිටුහන් වේ. ගොවීහු ගෙවුණු වසරේ ලැබුණු බොහෝ දේ ගැන ස්තුතිය පුද කරති. ලබන වසරේ සරු අස්වැන්නක් ලැබේවායි ප්‍රාර්ථනා කරති. කෘෂිකර්මය හා සම්බන්ධ වැඩ කටයුතුවල ගිණුම් පියවීමක් වැනි මෙම උත්සවය සහ ශීත සෘතුවට පෙර පවත්වන ප්‍රධාන උත්සවය ලෙසද සැලකේ. ලක්ෂ්මී දේවිය ධනය සහ සෞභාග්‍යය සංකේතවත් කරයි. මෙදින ඉදිරි වසර යහපත් ලෙස ගත කිරීමට ඇයගේ ආශීර්වාදය ප්‍රාර්ථනා කරති. මෙදින ලක්ෂ්මී දේවියට පුද පූජා පැවැත්වීමට අදාළ පුරාණ කථා දෙකක් තිබේ. පළමුවැන්නට අනුව දිවාලි දිනයේ කිරි සයුර කළඹද්දී ලක්ෂ්මී දේවිය මතු වී ඇත. ඒ කැළඹීම හඳුන්වනු ලබන්නේ 'සමුද්‍ර මන්තම්' යනුවෙනි. දෙවැනි කථාවේ (මෙය බටහිර ඉන්දියාවේ වඩාත් ජනප්‍රියයි.) විෂ්ණු වාමන ආත්මභාවය ලබා ගෙන රකුසු රජෙකු වූ බාලි මරුමුවට පත් කළේය. ඉන් පසු එදිනම විෂ්ණු ඔහුගේ වාසස්ථානය වන වෛකුන්තයට පැමිණියේය. ‍එමෙන්ම ලක්ෂ්මියට වන්දනාමාන කරන සැවොම ඇය‍ෙග් කරුණාවන්ත භාවයේ අනුග්‍රහය ලබා ගනිති. එමෙන්ම මානසික, ශාරීරික, සෞඛ්‍යය ලඟා වේවායි ආශීර්වාද ලබා ගනිති.
අධ්‍යාත්මික පැත්තෙන් ගත් කල මෙදින ලක්ෂ්මිය පන්චායතන් විශ්වයට ඇතුළු වෙයි. (පන්චායතන් යනු කොටස් පහකින් යුතු කණ්ඩායම යන අර්ථයයි.) මෙම පන්චායතන නම්, ශ්‍රී විෂ්ණු, ශ්‍රී ඉන්ද්‍ර, ශ්‍රී කුබෙර, ශ්‍රී ගජේන්ද්‍ර, සහ ශ්‍රී ලක්ෂ්මී යනාදී දෙවි දේවතාවුන් වෙති. මෙම පංචායතනයන්හි කාර්ය භාරය පහත දැක්වේ.
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
නොනගතය
නොනගතය යනු සිංහල අලුත් අවුරුද්දේ සූර්යයා මීන රාශියේ සිට මේෂ රාශියට සංක්‍රමනය වන කාලයයි. විවිධ උගතුන් මෙම වචනය සෑදී ඇති ආකාරය ගැන විවිධ මත පලකරති. ජේ. බී. දිසානායක මහාචාර්යතුමාට අනුව මෙය සුබ නැකැත් නැති කාලය යන අරුථ ගෙන දෙන පදයක්ය.
වෙනත් නම්
ඈපා ලිත ආරම්භකල දොන් පිලිප් ද සිල්වා ඈපා අප්පුහාමි ඡ්‍යොතිෂ්‍යවේදියා විසින් පුණ්‍ය කාලයේ පූර්ව භාගය ලෙස නොනගතය හැඳින්වීම ආරම්භ කරන ලදී.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:සිංහල අලුත් අවුරුද්ද
යටිනුවර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
යටිනුවර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, මධ්‍යම පළාතේ,   මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ, ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
කෝජාන් පේජ්
කෝජාන් පේජ්, 1967 දී ආරම්භ වූ ස්වාධීන ප්‍රකාශන සමාගමක් වේ. මෙහි මූලස්ථානය ලන්ඩන් නුවර (London) පිහිටා ඇති අතර නිව් යොර්ක් නුවර (New York) සහ නව දිල්ලියේ (New Delhi) ශාඛාවන් පිහිටා ඇත.
සහලක්‍ෂණය
කායික වෛද්‍යවේදයේදී සහ මනෝ වෛද්‍යවේදයේදී;  සායනික වශයෙන් හඳුනාගන්නා  නමුත් හේතුව සොයා නොගත් රෝග ලක්ෂණ කිහිපයක එකතුවක් සහලක්ෂණයක් ලෙස  (හේතුව සොයාගන්නා තෙක්) හැඳින්වේ උදා - හේතුව සොයාගැනීමට පෙර ඩවුන්ගේ සහලක්ෂණය නම්වූ රෝගය දැන් ට්‍රයිසොමි 21 ලෙස හැඳින්වේ. ඇතැම් සහලක්ෂණ තත්ත්වයන් එක් හඳුනාගත් හේතුවක් නිසා විය හැකි අතර ඇතැම් සහලක්ෂණ තත්ත්වයන් එක් හඳුනාගත් හේතූන් කිහිපයක් නිසා ඇතිවිය හැක. උදාහරණ ලෙස නතුකරගත් ප්‍රතිශක්ති ඌනතා සහලක්ෂණය  (AIDS) රෝගියාට ප්‍රතිශක්ති ඌනතා වෛරසය (HIV) ආසාදනය වීමෙන් ඇතිවන අතර පාකින්සන් සහලක්ෂණය හේතූන් කිහිපයක් නිසා ඇතිවේ.
වත්මන් සහලක්ෂණ
ප්‍රවර්ගය:සහලක්ෂණ
ජීවීන් වර්ගීකරණය සහ නාමකරණය
300px|දකුණ මිහිතලය මත වු ජිවින් අතර අතිමහත් වු විවිධත්වයක් පවති. ඔවුන් එකිනෙකා සෛල සංඛ්‍යාවෙන්, සෛල සංවිධානයෙන්, බාහිර රූපකායෙන්, ව්‍යුහමය සැකැස්මෙන් පමණක් නොව ප්‍රවේණික ද්‍රව්‍යයේ සහ අණුක සැකැස්මෙන්ද එකිනෙකට වෙනස්වේ.
මේ අකාරයේ විවිධත්වයක් ජිවින් අතර පවත්නා හෙයින් ඔවුන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරිමට මනාව සකස්කරන ලද වර්ගීකරණයක් අවශ්‍යය වේ. ජිවි වර්ගිකරණය කිරිම සදහා භාවිත කරනු ලබයි.
එකම ජිවියකු සදහා ලෝකයේ විවිධ තැන්වල මෙන්ම එකම රටක විවිධ ප්‍රදේශවලද වෙනත් නාමයන් භාවිත කිරිම නිසා ජිවින්ගේ අනන්‍යතාවය පිළිබඳ ගැටලු මතු වි තිබේ. එවන් ගැටලු මඟ හරවා ගැනිම සදහා සියලුම ජිවින්ට පොදු වු පද 2කින් යුත් අන්තර්ජාතික නාමකරණයක් හදුන්වා දෙනලදි. මෙය ද්විපද නාමකරණය ලෙස හදුන්වයි.
ද්වීපද නාමකරණය
විද්‍යාවේ හා ජීව විද්‍යාවේ දියුණුව හා දැනුම පුඵල් වීමත් සමග විවිධ විද්‍යාඥයින්, උද්භිද විද්‍යාඥයින් හා සත්ත්ව විද්‍යාඥයින් නාමකරණ හා වර්ගීකරණ සඳහා වෙනස් වූ ක්‍රම භාවිත කළහ. 18 වන ශත වර්ෂය දක්වා බොහෝදුරට බහුපද නාමකරණයක් භාවිත විය. ලොව පුරා පිළිගත් ද්වීපද නාමකරණ පද්ධතිය කැරොලස් ලිනේයස් (1707 - 1778) විසින් යෝජනා කරන ලද්දකි.
ජීවියකුගේ නාමය කොටස් දෙකකින් යුක්ත වේ.
ප්‍රථම කොටස ගණ නාමය වන අතර දෙවන කොටස සුඵ නාමය වේ. ගණ නාමය බොහෝවිට නාමපදයක් වන අතර සුඵ නාමය යම් ලක්ෂණයක් විස්තර කරන විශේෂණ පදයක් වේ. නිදසුන් :- Homo sapiens - Homo යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ මිනිසා වන අතර sapiens යනු බුද්ධිමත් බවයි.
එකිනෙකට බන්ධුතා දක්වන ජීවීන්ට එකම ගණ නාමය සමග වෙනස් වූ සුඵ නාම යෙදේ.
නිදසුන් :- Dipterocarpus zeylanicus හා Dipterocarpus grandiflorus -
== වර්ගීකරණ පද්ධති මුල් කාලීන වර්ගීකරණ පද්ධති සියල්ල කෘත්‍රිීම වර්ගීකරණ පද්ධති වේ. බහුලව මේවා මිනිස් භාවිත අනුව සැකසුනි. ජීවීන් විද්‍යාත්මක ව වර්ගීකරණය කළ පළමු තැනැත්තා වන්නේ ඇරිස්ටෝටල් ය. ඔහු ජීවීන් ශාක හා සතුන් ලෙස වර්ගීකරණයකළේය. සතුන් තවදුරටත් විවිධ නිර්ණායක එනම්, සංචරණ විධි, ප්‍රජනන විධි, රතු රුධිර සෛල ඇති නැති බව ආදියට අනුව වර්ග කරන ලදී. එලෙසම ඇරිස්ටෝටල්ගේ ශිෂ්‍යයකු වන තියොප්‍රැස්ටස් විසින් විලාසය අනුව ශාක වර්ගකරන ලදී. == නිදසුන් :ගස්, පඳුරු හා පැලෑටි ලෙස සහ ජීවන කාලය අනුව (වාර්ෂික හා ද්විවාර්ෂිකහා බහුවාර්ෂික.)
ලිනේයස් ගේ කාලය තෙක් විද්‍යාඥයින් විවිධ ක්‍රම භාවිත කළහ. ස්වීඩන් ජාතික උද්භීද විද්‍යාඥයකු වන කැරොලස් ලිනේයස් (1753) ද්විපද නාමකරණය හඳුන්වා දුන් අතර ඔහු ශාක 6000ක් පමණ තක්සෝන ධූරාවලියකට අනුව වර්ගකරන ලදී. එනම් විශේෂය, ගණය, ගෝත්‍රය හා වර්ගය ලෙසය. සපුෂ්ප ශාකවර්ගීකරණයේ දී ඔහු පුෂ්පයක අඩංගු රේණු හා කීල ගණන පදනම් කර ගත්තේ ය. ඔහු ශාක හා සත්ව යන ජීවි රාජධානි දෙකක් හඳුනා ගත්තේ ය.ක‍ෂුද්‍රජීවීන් සොයා ගැනීමත් සම`ගම ඔවුන් ශාක හෝ සතුන් ලෙස වර්ගීකරණය කළනො හැකි බව විද්‍යාඥයෝ තේරුම් ගත්හ. මෙම ගැට`ඵව විසඳා ගැනීම සඳහා අර්නස්ට් හේකල් (1866) තුන් වන රාජධානියක් හඳුන්වා දුන්නේ ය. එනම් ප්‍රෝටිස්ටා රාජධානිය යි. තවද ඔහු වංශය යන තක්සෝනය හඳුන්වා දීබොහෝ ජීවීන් වර්ගීකරණය කළේය.
ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂයේ සොයා ගැනීමත් සමග ජීව විද්‍යාඥයින් විසින් ප්‍රාග්න්‍යෂ්ටික හා සුනන්‍යෂ්ටික ෙසෙලීය සංවිධාන, හඳුනා ගන්නා ලදී. රොබට් එච්. විටෙකර් (1969), රාජධානි පහේ වර්ගීකරණය හඳුන්වා දුන්නේය. එම රාජධානි පහ,
ඔහුගේ වර්ගීකරණයෙ සෙලීය සංවිධානය, ඒක ෙසෙලික බහුෙසෙලික බව, පෝෂණ විධි මත පදනම් විය.
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ලෝක කුසලාන ක්‍රිකට් තරගාවලිය ක්‍රිකට් ආයතනයේ මුදල් අවභාවිතය් පිලිබඳ සිද්ධිය
ඔස්ට්‍රේලියාවේ පැවැති 2022 විස්සයි-විස්ස ලෝක කුසලාන ක්‍රිකට් තරගාවලිය නැරඹීම සඳහා නිළියන්ට හා හිතවතුන්ට ක්‍රිකට් ආයතනයේ මුදල් අයථා ලෙස භාවිතා කරන ලද බවට සැකයක් පවතී. දැනට මේ ශිද්ධිය ඉමහත් අන්දොලනයලට තුඩුදී ඇත.
කිතලගම සීලරතන හිමි
දිඹුලාගල හාමුදුරුවෝ නමින් ජනාදරය‍ට පත් බෞද්ධ භික්ෂුවකි. 1995-05-26 දින LTTE සංවිධාන‍ය විසින් ඝාතන‍ය කෙරිනි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික භික්ෂූහූ ප්‍රවර්ගය:දෙඊවිකො ත්‍රස්තවාදීන් විසින් මරාදැමූනු සිවිල් පුද්ගලයෝ ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
රෝහණ විජේවීර
රෝහණ විජේවීර ශ්‍රී ලංකවේ සිටි වාමවාදී දේශපාලකයෙකි.
ළමාවිය
පටබැඳිගේ දොන් නන්දසිරි විජේවීර නමින් 1943 ජුලි 14 දින ( බැස්ටීල් දිනයේ )උපත ලද ලාංකීය උර්තිය විප්ලවවාදියාගේ නම රෝහණ විජේවීර ලෙස පසුව ජනාධාරයට පත්විය. මාක්ස් ලෙනින්වාදී දේසපාලන ව්‍යාපාරයක් වූ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ සමාරම්භකයා වේ. ඉතා දිලිදු පවුලක උපත ලත් ඔහුගේ පියා දොන් අන්දිරිස් විජේවීර විය. මවගේ නම වුයේ නැසිනෝනා වික්‍රම කළතොටය. දකුණු ලක මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ කොට්ටෙගොඩ ධිවර ගම්මානයේ ඔහුගේ කුඩා කල ගෙවී ගියේය. ඔහුගේ මුලික අද්‍යාපනය හැදෑරුවේ ගොඩඋඩ කනිෂ්ට විද්‍යාලයෙනි. (1947 සිට 1953 දක්වා.)ඉන් පසුව 1959 දක්වා ඔහු ගොඩඋඩ මහා විද්‍යාලයේ උගැනුම ලබන ලදී. ඉන් පසුව අම්බලන්ගොඩ ධර්මාශෝක විද්‍යාලයට ඇතුළු වේ උසස් අද්‍යාපනය හදාරන ලදී. 1960 දී ලුලුබ්මා මිත්‍රත්ව සරසවියෙන් පිරි නැමුණු ශිෂයත්වයක් ලැබීමෙන් අනතුරුව වෛද්‍ය උපාධිය හැදෑරීමට රුසියාව බලා පිටත් විනි. වසර තුනක විද්‍යා උපදී පටමාලව ඉතා සාර්ථකව හැරු විජේවීර නම් තරුණ විප්ලවවාදිය තවදුරටත් දේසපාලන ආර්ථික විද්‍යාවද හදාරන ලදී. ඔහු රුසියානු බාෂාව මාස 7 ක් වැනි කෙටිකාලයකින් නිම කළේය. එවකට පවතී රුසියානු හා චීන මතබෙදයෙදේ ඔහුගේ විවේචනය රුසියානු ක්‍රමය වෙත යොමු වුනි.
දේශපාලනය
පසුව කෙටි නිවාඩුවකට ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි රෝහණ විජේවීර එවකට බෙදී තිබුණු ශ්‍රීලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ චීන පිල හා එක්විය. එහි ප්‍රතිපලයක් වසයෙන් නැවත රුසියාවට යාමේ වීසා අවලංගු විය. ඔහුගේ පියා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දොස්තර වික්‍රමසිංහ මහතාගේ ඉතා කිට්ටුවන්ත ක් වූ අතර 1947 මහා මැතිවරණයෙදී  ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරිගේ ජයග්‍රහණය උදෙසා කටයුතු කිරීමෙන්  පසු එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ මැර කණ්ඩායමක් විසින් පහරදී සදාකාලික අන්ගවිකලත්වයට පත් කළේය.
මරණය
කනත්තෙදී විජේවීර ආමානුශිකව මරණය පත් කර ඇත- 1989.11.13
වැඩිදුර කියවීම්
ප්‍රවර්ගය:1943 උපත් ප්‍රවර්ගය:1989 මරණ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ප්‍රියාමණි
ප්‍රියා වසුදේව් මණි අයියර් (උපත 1984 ජූනි 4) හෙවත් ප්‍රියාමණි යන වේදිකා නාමයෙන් හැඳින්වෙන්නේ කන්නඩ, මලයාලම්, දෙමළ, තෙලිඟු සහ හින්දි භාෂා චිත්‍රපයවල රංග‍නයේ යෙදෙන ඉන්දියානු චිත්‍රපට නිළියක සහ හිටපු නිරූපිකාවකි. කලාපීය ඉන්දියානු චිත්‍රපටවලින් සිය වෘත්තිය ‍ගොඩනගා ගත් ඇය වෙනස්-භාෂා චිත්‍රපටවලින් ජාතික චිත්‍රපට සම්මානයක් සහ ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන තුනක් හිමි කරගෙන ඇත.