cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
තාප තුලාව
දිගු තරංග විකිරණය
වායු ගෝලයෙන් කෙලින්ම පරාවර්තනය වන විකිරණ ප්‍රමාණය වන 43% ත් වායු ගෝලයට අවශෝෂණය වන 15% ත් එක්කොට ගත්කළ එය මුළු විකිරණ ප්‍රමාණයෙන් 58% ක් වේ. භූ තලයට ලැඛෙනුයේ විකිරණයෙන් ඉතිරි වූ 43% ක් ප්‍රමාණයයි. මෙය සෑදි ඇත්තේ කෙලින්ම භූ තලයට ලැඛෙන විකිරණය වන 27% ත්, විස්තාරණය වීම නිසා භූ තලයට ලැඛෙන 16% ත් එක්කොට ගැනීමෙනි. වායු ගෝලීය ක්‍රියාකාරීත්වය සඳහා ප්‍රයෝජනවත් වනුයේ විකිරණයෙන් භූ තලයට ලැඛෙන ප්‍රමාණයත් වායු ගෝලයට අවශෝෂණය වන ප්‍රමාණයත්ය. මේ දෙකම එක් කොට ගත් කළ එය 58% ක් වේ. මේ ප්‍රමාණය අවසානයේදි නැවතත් අභ්‍යවකාශයටම විහිදි යයි. එවැන්නක් සිදු නොවන්නේ නම් පෘතුවියෙහි උෂ්ණත්වය ක්‍රමයෙන් වැඩි වී යා යුතුය. එහෙත් එය එසේ සිදු නොවේ. පෘතුවියේත් වායු ගෝලයේත් අවශ්‍යතාවන් සඳිහා පවතින 58% ක් වූ විකිරණ ප්‍රමාණය අභ්‍යවකාශයට විහිදි යනුයේ වායු ගෝලය මඟිනි. මේ 58% වායු ගෝලයට ලැඛෙනුයේ කෙටි තරංග අවශෝෂණය වීමෙන් 15% ක්ද දිගු තරංග අවශෝෂණය වීමෙන් 20% ක්ද වාෂ්පීකරණය වීම නිසා එක් වූ විකිරණ ශක්තිය එකතු වීමෙන් 23% ක්ද එක් වීමෙනි.
109
ප්‍රවර්ගය: ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
තාප තුලාව
දිගු තරංග විකිරණය
වායු ගෝලයට සහ භූ තලයට ලැඛෙන විකිරණ ප්‍රමාණයන්ද සම්පූර්ණයෙන්ම ආපසු අභ්‍යවකාශයට විහිදි යයි. වායු ගෝලයට එක්වන විකිරණ ප්‍රමාණය 58% කි. එය සෑදි ඇත්තේ කෙටි තරංග විකිරණ අවශෝෂණයෙන් ලැඛෙන 15% ත් දිගු තරංග විකිරණයෙන් ලැඛෙන 20% ත් ජල වාෂ්ප ඝණීභවනය නිසා එක්වන 23% ත් යන ප්‍රමාණයන් එක් වීමෙනි. මෙයින් 54% ක් වායු ගෝලයෙන් අභ්‍යවකාශයට විහිදි යයි. ඉතිරි 4% පහළ වායු ගෝලයෙහි පවතින කැළඹිලිකාර ස්වභාවය හේතු කොට ගෙන භූ තලයට විහිදි යාම නිසා වායු ගෝලයෙන් ඉවත් වෙයි.
දේශපාලනය තුළ කාන්තා නියෝජනය
ලාංකීය දේශපාලනය තුළ කාන්තා නියෝජනයේ ඓතිහාසික වර්ධනය
බණ්ඩාරනායක මැතිනිය ප‍්‍රථම වරට අත්තනගල්ල ආසනයට තරඟ කොට වාර්තාගත වැඩි ඡන්ද සංඛ්‍යාවක් ලබා පාර්ලිමේන්තුවට පැමිණියාය. මීරිගමින් ශිවා ඔබේසේකර මැතිනියත්, පාර්ලිමේන්තුවට පිවිසි අතර, පාර්ලිමේන්තු කාලය ඉකුත් වීමට මැතිවරණවලින් තවත් මන්ත‍්‍රීවරයන් දෙදෙනෙක් එයට එක්වූහ. බලන්ගොඩින් මල්ලිකා රත්වත්ත මැතිනියත්, දොඩම්ගස්ලන්දෙන් ලැටීෂියා රාජපක්‍ෂ මැතිනියත් ඒ දෙපොළය.
තාප තුලාව
දිගු තරංග විකිරණය
භූ තලයට ලැඛෙන මුළු විකිරණ ප්‍රමාණය 47% කි. එය සෑදෙනුයේ කෙටි තරංග විකිරණ කෙලින්ම භූ තලයට ලඟා වීමෙන් 27% ක් ද විසිරි පරාවර්තනයෙන් 16% ක් ද පහළ වායු ගෝලයේ කැළඹිමෙන් 4% ක් ද යන ප්‍රමාණ එක් වීමෙනි. භූ තලයට ලැඛෙන මෙම ප්‍රමාණයෙන් 24% ක් නැවත වායු ගෝලයට විහිදි යයි. ඉතිරි 23% වාෂ්පීකරණය මඟින් වායු ගෝලයට එක් වේ. මෙනිසා පෘතුවිය සමස්තයක් වශයෙන් ද වායු ගෝලය සහ භූ තලය වෙන් වෙන්වද සලකා බැලීමේදි ඒ එක එකට තාප තුලාවක් පවතින බව පෙනේ.
දේශපාලනය තුළ කාන්තා නියෝජනය
ලාංකීය දේශපාලනය තුළ කාන්තා නියෝජනයේ ඓතිහාසික වර්ධනය
1970 ඇරඹුන හත්වන පාර්ලිමේන්තුවට ද කාන්තාවෝ හය දෙනෙක් තේරී පත්ව ඇත.
තාප තුලාව
ප්‍රාදේශීය තාප තුලාවේ වෙනස් වීම
තාප තුලාව ලොව සෑම ප්‍රදේශයකම එක ලෙස නො පවති. එය ප්‍රාදේශීයව වෙනස්කම් වලට භාජනය වේ. කාන්තාර ප්‍රදේශවල උෂ්ණත්වය ඉහළයි. වායු ගෝලයේ පරාවර්තන ශක්තිය වැඩිය. එනිසා ඇල්බිඩෝව වැඩිය. නිරන්තර උණුසුම් වන නිසාද වළාකුළු අඩු නිසාද අවශෝෂණය අඩුය. ධූලි අංශු වැනි අපද්‍රව්‍ය කොටස් ගහණ නිසා විස්තාරණයට ලක්වන ප්‍රමාණය වැඩිය. විස්තාරණය වැඩි නිසා විස්තාරණයෙන් පරාවර්තනය වන ප්‍රමාණය වැඩිය. කාන්තාරවල පහල වායු ගෝලීය කැළඹීම දුවිලි කුණාටු ආදිය නිසා වැඩිය. එනිසා පෘතුවි තලයට උරා ගන්නා ප්‍රමාණයද ඉහළය.
දේශපාලනය තුළ කාන්තා නියෝජනය
ලාංකීය දේශපාලනය තුළ කාන්තා නියෝජනයේ ඓතිහාසික වර්ධනය
01. අත්තනගල්ල - සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය
තාප තුලාව
ප්‍රාදේශීය තාප තුලාවේ වෙනස් වීම
අයිස් ප්‍රදේශවල සූර්ය පතනය වන කෝණයේ බෑවුම වැඩිය. (ධ්‍රැවක ප්‍රදේශ) වසර පුරා සූර්ය විකිරණය ලැඛෙන කාලය සහ තීව්‍රතාවය අඩුයි. එනිසා ඇල්බිඩෝව අඩු අගයක් ගනී.
දේශපාලනය තුළ කාන්තා නියෝජනය
ලාංකීය දේශපාලනය තුළ කාන්තා නියෝජනයේ ඓතිහාසික වර්ධනය
02. මීරිගම - ශිවා ඔබේසේකර ඉලංගරත්න මැතිනිය 03. ගලගෙදර - තමරා කුමාරි ඉලංගරත්න මැතිනිය 04. බොරැල්ල - කුසලා අබේවර්ධන මැතිනිය අත්තනගල්ලෙන් ජයගත් සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය දෙවන වරටද ශ‍්‍රී ලංකාවේ අගමැතිනිය වූවාය. 1977 මැතිවරණයේදී කාන්තාවෝ සිව්දෙනෙක් ජයග‍්‍රහණය කළහ.
තාප තුලාව
ප්‍රාදේශීය තාප තුලාවේ වෙනස් වීම
නාගරික ප්‍රදේශවල අවශෝෂණය ඉහළ අගයක් ගනී. එනම් එම ප්‍රදේශවල කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වැනි සූර්ය විකිරණ අවශෝෂණය කර ගන්නා වායූන් වැඩිය. එම වායු නිකුත් කරන මූල නාගරික ප්‍රදේශවල බහුල වේ. එනිසා සූර්ය විකිරණය අවශෝෂණය කර ගැනීම වැඩිය. එසේම වායු ගෝලයේ අපවිත්‍රතාව සමඟ දූලි අංශු වැනි ද්‍රව්‍ය වැඩි වේ. එනිසා විස්තාරණය වැඩිය. මෙම තත්ත්වය නිසා පෙරළා සිදුවන දිගු තරංග විකිරණය එනම්, ඇල්බිඩෝව අඩු අගයක් ගනී. සාමාන්‍යයෙන් එය නාගරික ප්‍රදේශවල 14% පමණ වේ. එහෙත් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ඇල්බිඩෝව 18% වැනි ඉහළ අගයක් ගනී. එයට හේතුව වන්නේ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වැනි විකිරණ අවශෝෂණ වායූන් අඩු වීමයි. වන ගහණය වැඩි නිසා ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල කාබන් ඩයොක්සයිඩ් අඩු අගයක් ගනී. දූලි අංශු වැනි ද්‍රව්‍ය අඩු වීම නිසා විස්තාරණය අඩු වේ.
තවද ස්වභාවික විපත් වැනි තත්ත්වයන් වලදී අවශෝෂණයේ වෙනස්කම් මඟින් තාප තුලාවේ වෙනස්කම් ඇති වේ. නිද: ස්මොග් පටල වැනි තත්ත්වයක් ඇති වීමේදි හරිතාගාර ආචරණය වීම මඟින් 	තාප තුලාව වෙනස් වේ.
දේශපාලනය තුළ කාන්තා නියෝජනය
ලාංකීය දේශපාලනය තුළ කාන්තා නියෝජනයේ ඓතිහාසික වර්ධනය
02. වලපනේ - රේණුකා හේරත් මැතිනිය
තාප තුලාව
ප්‍රාදේශීය තාප තුලාවේ වෙනස් වීම
මේ ආකාරයට ස්වභාවික සාධක මඟින් තාප තුලාවේ වෙනස්කම් ඇති වන අතර මානුෂ ක්‍රියාකාරකම්ද තාප තුලාව වෙනස් කිරීමට වර්තමානයේ සමත් වී ඇත. වර්තමානයේ තාප තුලාව වෙනස් වීමට ප්‍රබල ලෙස බලපා ඇත්තේද එයයි. එවැනි තත්ත්වයන් නිසා ගෝලීය පරිසර අර්බූද පවා ඇති වී තිබේ.
දේශපාලනය තුළ කාන්තා නියෝජනය
ලාංකීය දේශපාලනය තුළ කාන්තා නියෝජනයේ ඓතිහාසික වර්ධනය
03. වාරියපොල - අමරා පියසීලි රත්නායක මැතිනිය 04. ගලිගමුව - විමලා තන්නන්ගර මැතිනිය එම ජයග‍්‍රාහිකාවෝය.
1989 මැතිවරණයෙන් සමානුපාතික නියෝජනය අනුව එක්සත් ජාතික පක්‍ෂයෙන් මන්ත‍්‍රීවරියන් හය දෙනෙකු හා ශ‍්‍රී ලංකා නිදහස් පක්‍ෂයෙන් හතර දෙනෙකු පත්ව පාර්ලිමේන්තුවේ අසුන් ගත්හ.
එක්සත් ජාතික පාක්‍ෂිකාවන් 01. සුනේත‍්‍රා රණසිංහ 02. රේණුකා හේරත් 03. අමරා පියසීලි රත්නායක 04. රසෝ මනෝහරි පුලේන්ද්‍රම් 05. චන්ද්‍ර කරුණාරත්න
06. සුජාතා ධර්මවර්ධන
ශ‍්‍රී ලංකා නිදහස් පක්‍ෂ පාක්‍ෂිකාවන් 01. සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක 02. සුමිත‍්‍රා ප‍්‍රියංගනී අබේවීර 03. ගුණවතී දිසානායක
04.හේමා රත්නායක ශ‍්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ වැඩිම කාන්තා නියෝජනයක් වූයේ නමවැනි පාර්ලිමේන්තුවේය. ඊළඟ මැතිවරණය 1994 වර්ෂයේ පැවැත්විණ. එය දසවැනි පාර්ලිමේන්තුවයි. ඒ මැතිවරණයෙන් අපේ රටේ දෙවැනි අගමැතිනියද බිහිවූවාය. ඒ චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග මහත්මියයි. එසේම ඇය මෙම රටේ පමණක් නොව ලෝකයේම අගමැතිවරුන් දෙදෙනෙකුගේ දියණිය වශයෙන් ඉතිහාසයට එක්වේ. ඇය ශ‍්‍රී ලංකාවේ දසවැනි පාර්ලිමේන්තුවේ අගමැතිනිය වූ අතර, ඇගේ මව සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය මේ රටේ පස්වැනි පාර්ලිමේන්තුවේ අගමැතිනියද වූවාය.
ශ‍්‍රී ලංකාවේ දසවැනි පාර්ලිමේන්තුව සඳහා විවිධ පක්‍ෂවලින් තරඟ කොට ජයග‍්‍රහණය කළ කාන්තාවෝ මෙසේය. 01. චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග (අත්තනගල්ල)
02. ශ‍්‍රීමනී ඇතුලත්මුදලි (රත්මලාන)
03. සුමේධා ජයසේන (මොනරාගල)
04. සුමිත‍්‍රා ප‍්‍රියංගනී අබේවීර (කළුතර)
05. හේමා රත්නායක (බදුල්ල)
06. නිරුපමා රාජපක්‍ෂ (මුල්කිරිගල)
07. රේණුකා හේරත් (වළපනේ)
08. සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක (අත්තනගල්ල)
09ත පවිත‍්‍රා වන්නිආරච්චි (කලවාන)
දසවැනි පාර්ලිමේන්තුවට පළමු වරට තේරී පත්වුන මන්ත‍්‍රීවරියන් සිව් දෙනෙක් වූහ. 01. චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග (අත්තනගල්ල)
02. ශ‍්‍රීමතී ඇතුලත්මුදලි (රත්මලාන)
03. පවිත‍්‍රා වන්නිආරච්චි (කලවාන)
04. නිරූපමා රාජපක්‍ෂ (මුල්කිරිගල)
ජනප‍්‍රිය දේශපාලඥයෙකුව සිටි ලලිත් ඇතුලත්මුදලි මහතාගේ බිරිඳ ශ‍්‍රීමනී ඇතුලත්මුදලි මහත්මිය මුල්වරට දේශපාලනයට පිවිස මනාප ඡන්ද ලක්‍ෂ එකහමාරක් පමණ ගෙන ඇමතිවරියක වශයෙන් පත්වූවාය. ඇය ප‍්‍රවාහන, මහාමාර්ග, පාරිසරික හා වනිතා කටයුතු ඇමතිවරිය වශයෙන් ඇමති මණ්ඩලයට පත්වූවාය. නොකඩවා පාර්ලිමේන්තු තුනක මන්ත‍්‍රීවරියක වූ මන්ත‍්‍රීන් දෙදෙනෙකුද දසවැනි පාර්ලිමේන්තුවේ වූහ. රේණුකා හේරත් හා අමරා පියසීලි රත්නායක යන මන්ත‍්‍රීවරියෝය. 1994 මැතිවරණයේදී ශ‍්‍රී ලංකාවේ මෙතෙක් වැඩිම මනාප ඡන්ද ලබා ගම්පහ දිස්ත‍්‍රික්කයෙන් පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වූයේ චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක මැතිනියයි. ඇය ලබාගත් මනාප ඡන්ද සංඛ්‍යාව 464588 කි. ලාංකීය දේශපාලන ක්ෂේත‍්‍රයේ ඉතා ඉහළින් මහජන ප‍්‍රසාදය දිනා ගනිමින් පාලන බලය ඉසිලූ අතිශයින් කැපී පෙනෙන කාන්තාවන් දෙදෙනෙකි. හිටපු ජනාධිපති චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග මැතිනිය සහ ඇගේ මෑණියන් වන අගමැතිනි සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනියයි. විධිමත් දේශපාලන ක්ෂේත‍්‍රයේ වසර දෙකකටත් අඩු කාලයක් තුළදී චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග මැතිනිය බස්නාහිර පළාත් සභාවේ ප‍්‍රධාන ඇමති පදවියටත් රටේ අගමැති පදවියටත් පෙර නොවූ විරූ ඡන්ද සංඛ්‍යාවක් ලබමින් විධායක ජනාධිපතිනිය ලෙසටත් බලයට පත්වූවාය. ප‍්‍රථම අගමැතිනිය වශයෙන් ලෝකයේ අභිමානවත් වාර්තාවක් දිනාගත් සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය තුන්වන වරටත් අගමැතිනිය බවට පත්වූවාය. ඕ දෙවරක් විපක්‍ෂ නායිකාව ලෙසත් ඇය කටයුතු කළාය. මෙම කාන්තාවන් දෙදෙනාගේ කාර්යභාරය කොතරම් වැදග් වුවත් සාමාන්‍ය වශයෙන් සලකා බලන විට දේශපාලන පිටියේ කාන්තා සහභාගීත්වය පිළීබඳ නියම තත්වය මින් පිළිබිඹු නොවන්නේය.
ව්‍යවස්ථාදායකයෙහි කාන්තා නියෝජනය
1931 දී කාන්තාවෝ දෙදෙනෙක් ව්‍යවස්ථාදායකයට තේරී පත්වූහ. (ඇඞ්ලින් මොලමුරේ නැවතත් 1936 දී ඇයගේ අසුනට තරඟ කළ නමුත් ඇය පරාජයට පත්විය. ඒ අතර තේසම් සර්වනමුත්තු සිය අසුන රැකගත්තාය). මෙතැන් සිට සෑම ව්‍යවස්ථාදායකයකම කාන්තාවෝ කීපදෙනෙක් සිටියෝය. ප‍්‍රතිශතය 1%-4% දක්වා විය. 1947 සිට 1977 දක්වා කාන්තාවන් තරඟ කළ අවස්ථා 78 කි. අවස්ථා 25 කදී ජයග‍්‍රහණය කර තිබේ. මුළු ඡුන්ද ප‍්‍රමාණයෙන් භාගයක් පමණ කාන්තාවන්ට හිමි වුවද ඔවුන්ගේ තරඟකාරී මට්ටම ඉතාමත් මදය. මෙම අඩුකිරීමට තවත් හේතුවක් තිබේ. බොහෝ වාරයක් තරඟකළ කාන්තා දේශපාලඥවරියන් ගණනක් සිටිති. ඔවුන් මැතිවරණයක් තරඟ කොට ව්‍යවස්ථාදායකයට වැඩි වාර ගණනක් තේරී පත්වූහ. (වවියන් ගූණවර්ධන සහ කුසුමා ගුණවර්ධන අටවාරය බැගින් විමලා කක්නන්ගර හය වරයක්, තමරා ඉලංගරත්න පස්වාරයක්, කුසුමා රාජරත්න හතරවාරයක්, සිරිමා බණ්ඩාරනායක තුන්වාරයක් සහ කුසලා අභයගුණවර්ධන දෙවාරයක් බැගිනි). 1994 දක්වා ව්‍යවස්ථා දාසයකයට තරඟ කළ කාන්තාවන් මුළු සංඛ්‍යාව 49 කි. ශ‍්‍රී ලංකා ව්‍යවස්ථාදායකයම උභය මණ්ඩලයක් 1948 සිට 1977 දක්වා පැවති නමුත් පසුව එය ඉවත් කර දමන ලදී. එහි නියෝජිත සංඛ්‍යෘව 30 කි. මින් 15 දෙනෙකු පහළ මන්ත‍්‍රී මණ්ඩලය විසිනුත් අනෙක් 15 දෙනා ආණ්ඩුව විසිනුත් තෝරනු ලැබේ. 1947 දී ඇඞ්ලින් මොලමුරේ උභය මන්ත‍්‍රී මණ්ඩලයට තෝරාපත් කළ අතර, ක්ලෝඩා කිචීලාන් 1955 දී තෝරා පත්කරනු ලැබුවාය. කාන්තාවන් තිදෙනෙක් පමණක් සෙනෙට් සභාවට පත් කරනු ලැබුවාය. සිරිමා බණ්ඩාරනායක ඉන් එක් අයෙකි. ඒ 1960 දීය. ව්‍යවස්ථාදායකයෙහි කාන්තාවන්ගේ සුළු ප‍්‍රමාණයෙහි නොවැළැක්විය හැකි ප‍්‍රතිඵලය වූයේ කැබිනට් මණ්ඩලයෙහි ඔවුන්‍‍ගේ සාමාන්‍ය අඩු නියෝජනයයි. 1947, 1952 සහ 1965 මහ මැතිවරණ වලින් පසුව කැබිනට් මණ්ඩලයෙහි කාන්තාවන් නොවීය. 1956 කැබිනට් මණ්ඩලයේ විමලා විජයවර්ධන සෞඛ්‍ය අමාත්‍යවරියලෙස තේරී පත් වීමෙන් ප‍්‍රථම කැබිනට් ඇමතිවරිය බවට පත්වී 1959 දී ඉල්ලා අස්වූවාය. ඇය ප‍්‍රථම කාන්තා ශ‍්‍රී ලංකා ඇමතිවරියයි. 1960 සිට 1965-1977 දක්වා සිරිමා බණ්ඩාරනායක කැබිනට් නියෝජිතවරියක මෙන්ම අග‍්‍රාමාතන්‍යරියද වූවාය. ෂිවා ඔබේසේකර 1976-177 දක්වා සුළු කාලයක් සෞඛ්‍ය ඇමතිවරිය ලෙස කටයුතු කළාය. විමලා කන්නන්ගර 1977 සිට කැබිනට් ඇමතිවරියකි. ප‍්‍රථම නාවික ගුවන් ගුවන් ගමන් හා සංචාරක කටයුතු ඇමතිවරියයි. ඊට පසු ග‍්‍රාමීය සංවර්ධන ඇමතිවරිය බවට ප්තවූවාය. සුනේත‍්‍රා රණසිංහ 1983 සිට කාන්තා කටයුතු සහි චිකිත්සාගාර ඇමතිනී ලෙස කටයුතු කළාය. දිස්ත‍්‍රික් අමාත්‍යධූර සැලැස්ම ආරම්භ කිරීමෙන් සමඟ 1978 දී කාන්තාවන් දෙදෙනෙක් ද දිස්ත‍්‍රික් අමාත්‍ය ධූරයන් දෙකකට තේරී පත්වූහ. ශ‍්‍රී ලංකාවෙහි කාන්තාවන් දේශාපලන තීරණයන් ගැනීම පිළිබඳ ක‍්‍රියාවලියේදී ඉතා සුළු ස්ථානයක් දරයි. සිරිමා බණ්ඩාරනායක 1960 දී අග‍්‍රාමාත්‍ය ධූරයට පත්වී නැවතත් 1970 දීත් පත්වීම නිසා මෙය වසඟ වේ. ඇය 1960 දී ශ‍්‍රී ලංකාවෙහි පමණක් නොව මුළු ලෝකයේම ප‍්‍රථම කාන්තා අගමැතිවරිය වූවාය. මෙම විශේෂාංගයන් කවර අයුරකින්වත් කාන්තාවන් දේශපාලන ක‍්‍රියාවලියෙහි නිරතවීම සම්බන්ධයෙන් ඵලදායී නොකරයි. කාන්තා අපේක්‍ෂිකාවන් සහ පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් වූ කාන්තාවන් 1947 සිට 1977 දක්වා මහ මැතිවරණයන් ඇසුරිනි. 2.1 වගුව
ගොනුව:Stat.JPG
1947 වර්ෂයට සාපේක්‍ෂව යම් වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරයි. නමුත් පුරුෂ අපේක්‍ෂක ප‍්‍රමාණයට සාපේක්‍ෂව ඉතා සුළු ප‍්‍රමාණයකි. ලංකවේ කාන්තා ඇමතිවරියන් ගත් විට දක්නට ලැබෙන්නේ ඔවුන්ට කැබිනට් අමාත්‍යධූර අඩුවෙන් හිමිවන බවයි. 1947 වර්ෂත්‍ය් සිට ගත් විට කාන්තාවන් ආසන වශයෙන් දිනා ඇත්තේ 63 කි. 1947 සිට මේ දක්වා කාන්තාවන් අමාත්‍යධූර 17 ක් දරා ඇත. මෙම අමාත්‍යධූර දෙස බැලීමේදී කාන්තාවන්ට ලැබී ඇති අමාත්‍යධූර වන්නේ කාන්තාවන්ටම ආවේණික අමාත්‍යධූර පමණි. එනම් වනිතා කටයුතු, සමාජසේවා, සෞඛ්‍ය, බුද්ධශාසන වැනි අමාත්‍යධූර වේ. රාජ්‍ය මන්ත‍්‍රණ සභාව අහෝසි වීමත් සමග 1947 ප‍්‍රථම පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය පැවැත්වීය. 1947 සිට 2004 දක්වා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණවලට ඉදිරිපත් කරන ලද ඡන්ද අපේක්‍ෂකයින්ගේ සංඛ්‍යාව හා සසඳන විට අපේක්‍ෂිකාවන්ගේ සංඛ්‍යාව ඉතාමත් පහල මට්ටමක පවතී. ශ‍්‍රී ලංකාව නිදහස ලබා ගැනීමෙන් පසුව ප‍්‍රථම මහ මැතිවරණය පැවැත්වූයේ 1952 වසරේදීය. 1952 පාර්ලිමේන්තු මහ මැතිවරණය පැමිණෙන තෙක් පළමු පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත‍්‍රීවරියන් තිදෙනෙක් නියෝජනය කළහ. මෙහි විශේෂත්වය වූයේ තේරී පත් වූ නියෝජිතවරියන් තිදෙනාම වාමාංශික පක්‍ෂ නියෝජනය කළ අය වීමත් කිසියම් වූ දේශපාලන පවුල් පසුබිමක් මත පැමිණි අය වීමත්ය. 1947 සිට 2004 දක්වා පාර්ලිමේන්තුවේ ස්ත‍්‍රී පුරුෂ භාවය අනුව නියෝජනය වූ ආකාරය පහත දැක්වෙන සටහනින් වඩාත් පැහැදිලි වෙයි.
2.2 වගුව
ගොනුව:Stat2.JPG
1952 පැවති දෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයට නියෝජිතයින් 95 ක් පත් වී ඇති අතර ඉන් ස්ත‍්‍රීන් නියේජනය වූයේ දෙදෙනෙක් පමණක් බව ඉහත වගුවෙන් පැහැදිලි වෙයි. පසුගිය පාර්ලිමේන්තුව හා සසඳා බලන විට එය 1% ක අඩුවීමක් පෙන්නුම් කරයි. 1956 පැවති තුන්වන පාර්ලිමේන්තුවේ 95 ක් වූ මන්ත‍්‍රී මණ්ඩලය ස්ත‍්‍රීන් 4 ක් නියෝජනය කළහ. එය පසුගිය පාර්ලිමේන්තුවට වඩා 2.1% ක ඉහළ යාමක් පෙන්නුම් කරයි. 1960 මාර්තු මස පැවති 4 වන පාර්ලිමේන්තුවේ ස්ත‍්‍රීන් නියෝජනය වූයේ තිදෙනෙක් පමණි. පසුගිය පාර්ලිමේන්තුව හා සසඳා බලන විට ස්ත‍්‍රී නියෝජනය 2.3% අඩුවීමක් පෙන්නුම් කරයි. 1960 ජූලි මස පැවති අතුරු මැතිවරණයේදී ස්ත‍්‍රීන් නියෝජනය වූයේ තිදෙනෙක් පමණි. 1965 පැවති මහ මැතිවරණයෙන් සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මහත්මිය වැඩිම ඡන්ද ප‍්‍රමාණයක් ලබා ගනිමින් විපක්‍ෂ නායිකාව ලෙස පත්වූවාය. එමෙන්ම මෙම පාර්ලිමේන්තු සමය තුළ උප ඇමතිවරියන් දෙදෙනක් පත්විය. පස්වන පාර්ලිමේන්තුවට වඩා ස්ත‍්‍රීන් තුන්දෙනෙක් වැඩිවීම නිසා ප‍්‍රතිශතය 2% ක් දක්වා වැඩිවිය. 1970 පැවති 7 වන පාර්ලිමේන්තුවේ බණ්ඩාරනායක මහත්මිය ඇතුලූ ස්ත‍්‍රීන් 7 ක් නියෝජනය විය. මෙම පාර්ලිමේන්තු කාලය තුළ අතුරු මැතිවරණ 13 ක් පවත්වා ඇති අතර එකම අතුරු මැතිවරණයකටවත් ස්ත‍්‍රී අපේක්‍ෂිකාවන් ඉදිරිපත් වී නැත. 1977 8 වන පාර්ලිමේන්තුවේ ස්ත‍්‍රී නියෝජනය එතෙක් පැවති පාර්ලිමේන්තු තුළ ස්ත‍්‍රී නියෝජනය හා සසඳා බැලීමේදී වැඩිම නියෝජනයක් දැකිය හැක. 7 වන පාර්ලිමේන්තුවට වඩා 2.6% ක වැඩි වීමත් පෙන්නුම් කරයි. 1989 පැවති 9 වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය පවත්වනු ලැබුවේ නව ඡන්ද ක‍්‍රමයක් වන සමානුපාතික ඡන්ද ක‍්‍රමයක් තුළය. 8 වන පාර්ලිමේන්තුව හා සසඳා බලන විට ස්ත‍්‍රී නියෝජනය 0.8% කින් අඩු වී ඇත. 1994 පැවති 10 වන පාර්ලිමේන්තුව පිහිටුවනු බන්නේ ස්ත‍්‍රී නායකත්වයක් තුළය. මෙම පාර්ලිමේන්තුවේ විශේෂත්වය වූයේ චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරණතුංග මහත්මිය දෙවන අග‍්‍රාමාත්‍යවරිය ලෙස තේරී පත්වීමය. එම කාල සීමාව තුළම ඇය ප‍්‍රථම ජනාධිපතිනිය වශයෙන් ද ජයග‍්‍රහණය කළාය. ඒ වන විට ජනාධිපති අපේක්‍ෂකයෙකුව සිටි ගාමිණී දිසානායක මහතා ඝාතනයට ලක් වීමෙන් පුසු ඔහුගේ බිරිඳ වූ ශ‍්‍රීමා දිසානායක මහත්මිය ජනාධිපතිවරණ අපේක්‍ෂිකාවක ලෙස ඉදිරිපත් වීම ද ස්ත‍්‍රී දේශපාලනය පිළිබඳව කතා කිරීමේදී මතු කළ යුතු කරුණකි. මෙවැනි තත්වයක් තුළ ස්ත‍්‍රියකගේ නම යෝජනා කරනුයේ දේශපාලනය තුළ ස්ත‍්‍රී නියෝජනයේ ඇති වැදගත්කම තේරුම් ගනිමින් නොව පටු දේශපාලන අපේක්‍ෂාවන් මුදුන්පත් කර ගැනීමට ඇති අපේක්‍ෂාවෙන් ස්ත‍්‍රීන් අනුකම්පාවට ලක් කරමින් ඒ හරහා තම පක්‍ෂයේ බලය රැක ගැනීම සඳහා යොදා ගන්නා උපක‍්‍රමයක් ලෙසටය.
පළාත් සභා තුළ කාන්තා නියෝජනය
1987 පළාත් සභා පනත යටතේ පිහිටවනු ලැබූ පළාත් සභාවල ප‍්‍රථම පළාත් සභා මැතිවරණය පවත්වනු ලැබූවේ 1989 දීය. විවිධාකාරයෙන් රටතුළ සිදුවෙමින් තිබූ මිනීමැරුම් සහ අතුරුදහන්වීම් මධ්‍යයේ ඉතාමත් භීෂණකාරී සමයක එම මැතිවරණය පැවැත්විණි. එවකට සටන්කාමී කණ්ඩායමක් ලෙස කටයුතු කළ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් "ඡන්දය පාවිච්චි කරන්නවුන්ට මරණීය දණ්ඩනය" වැනි තර්ජන පවා පණවමින් තිබූ තත්වයක් තුළ සමහර පුද්ගලයන් ඡන්දය පාවිච්චි කිරීමෙන් වැළකී සිටියත් මරණීය තර්ජන හමුවේ පවා තමන්ගේ මූලික අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් කටයුතු කළ බොහෝ පිරිස් ද වුහ. මෙවැනි තත්වයක් තුළ එම පළාත් සභා මැතිවරණයට ජනතා විමුක්ති පෙරමුනේ භීෂණය තදින්ම පැවති පළාත්වල බොහෝ දෙනා අපේක්‍ෂකයන් ලෙස ඉදිරිපත් වීමට බියක් දැක්විය. මේ නිසා ස්ත‍්‍රීන්ගේ සහභාගීත්වය තවත් අඩුවිය. ඉදිරිපත් වූ අපේක්‍ෂිකාවන්ගේ ප‍්‍රමාණය 2.8% ක් විය. 1993 මැතිවරණයේදී එම ප‍්‍රමාණය 3.7%ක සුළු වශයෙන් වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරයි. මෙම පළාත් සභා මැතිවරණයේ විශේෂත්වය වූයේ ශ‍්‍රී ලංකාවේ ප‍්‍රථම වතාවට පළාත් සභාවක් සඳහා මහ ඇමතිවරියක් පත්විමයි. එම අවස්ථාව උදාකර ගන්නේ බස්නාහිර පළාත් සබාවෙන් තේරී පත් වූ චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග මහත්මියයි. 1993 පැවති පළාත් සභා මැතිවරණයේදී ස්ත‍්‍රී නියෝජනය 18 ක් වූ අතර එය 1999 වසර තුළ 12 දක්වා අඩු වී ඇත. 1993 වසරේ වැඩිම මන්ත‍්‍රීවරියන් පිරිසක් නියෝජනය වන්නේ බස්නාහිර පළාතෙනි. 104 ක් වූ මුළු නියෝජනයෙන් ස්ත‍්‍රීන් පත්වූයේ 7 ක් පමණි. එය 6.7% ක් විය. 1999 දී එම සංඛ්‍යාව 2 දක්වා අඩු වී ඇත. එනම් 1.9% ක් විය. එම වසරේ වැඩිම නියෝජනයක් වයඹ සහ මධ්‍යම පළාත්වලින් තේරී පත්විණි. එක් පළාතකින් තිදෙනෙක් පත්ව ඇත. 2004 පළාත් සභා මැතිවරණයේදී කුරුණෑගල දිස්ත‍්‍රික්කයෙන් 475 ක් මුළු අපේක්‍ෂකයන් ලෙස ඉදිරිපත්ව ඇති අතර ඉන් ස්ත‍්‍රීන් ඉදිරිපත්ව ඇත්තේ 41 ක් පමණි. පුත්තලම් දිස්ත‍්‍රික්කයෙන් 286 ක් මුළු අපේක්‍ෂකයන් අතර ස්ත‍්‍රීන් වූයේ 10 ක් පමණි ඒ අනුව වයඹ පළාත් සභාවේ මුළු අපේක්‍ෂක සංඛ්‍යාව 761 ක් විය. ඒ අතර අපේක්‍ෂිකාවන් වූයේ 51 ක් පමණි. 50 ක් වූ පළාත් සභාවේ මන්ත‍්‍රී මණ්ඩලයේ මන්ත‍්‍රීවරියන් වූයේ 4 ක් පමණි. ඒ අතර එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය නියෝජනය කරමින් කුමාරි ඒකනායක මහත්මියත් ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ නියෝජනය කරමින් මැණීක් ගුණසේකර මහත්මියත් ශ‍්‍රී ලංකා නිදහස් පක්‍ෂය නියෝජනය කරමින් පත්මා වෑත්තාව සහ උපුලාංගනී මසාලගමුව මහත්මියත් වූහ.
පළාත් පාලනයෙහි කාන්තා නියෝජනය
ජාතික දේශපාලනය සඳහා ඉදිරිපත් වූ අපේක්‍ෂිකාවන්ගේ සංඛ්‍යාව අඩු වගේම පළාත් පාලන ආයතන සඳහා ඉදිරිපත් වන අපේක්‍ෂිකාවන්ගේ ප‍්‍රමාණයද ඉතාමත් අඩුය. නගර සභා සඳහා වැඩිම අපේක්‍ෂිකාවන් ප‍්‍රමාණයක් ඉදිරිපත් කර ඇත්තේ මුස්ලිම් කොන්ග‍්‍රසයයි. එය 11 කි. ඉදිරිපත්ව ඇති අපේක්‍ෂිකාවන් සංඛ්‍යාව 179 කි. සමස්තය ගත්විට මහ නගර සභා සඳහා සෑම පක්‍ෂයකින්ම 1152 ක් ඉදිඑරිපත්ව ඇතත් එයින් ස්ත‍්‍රීන් ඉදිරිපත්ව ඇත්තේ 42 කි. එය 3.69% ක් වේ. නගර සබා සඳහා 1453 ක් ඉදිරිපත්ව ඇති අතර ඉන් ස්ත‍්‍රී අපේක්‍ෂිකාවන් සිටින්නේ 35 ක් පමණි. එය 2.75% ක් වෙයි. ප‍්‍රාදේශීය සභා සඳහා මුළු අපේක්‍ෂකයින් 12685 ක් ඉදිරිප්තව ඇති අතර, ස්ත‍්‍රීන් ඉදිරිප.ත්ව ඇත්තේ 325 ක් පමණි. එය 2.53% ක් වේ. 2002 වසරේ පැවති කොළඹ මහනගර සභා මැතිවරණය සඳහා නීතීඥ නිමල්කා ප‍්‍රනාන්දු මහත්මියගේ නායකත්වයෙන් ස්වාධීන ස්ත‍්‍රී කණ්ඩායමක් ඉදිරිපත් වීම ද විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතු කාරණයකි. එය ශ‍්‍රී ලාංකීය ස්ත‍්‍රී දේශපාලනයේ සන්ධිස්ථානයක් වශයෙන් දැක්විය හැකිය. පවතින තත්වය තුළ කණ්ඩායමේ කිසිදු අපේක්‍ෂිකාවකට ජයග‍්‍රහණය කළ නොහැකි වුවත් සක‍්‍රීය සවුවත් සක‍්‍රීය සහභාගීත්වය අගය කළයුතු කාරණයක් වේ. මේ අනුව පෙනී යන්නේ සෑම පළාත් පාලන ආයතනයක් සඳහාම ඉදිිරිපත් වන අපේක්‍ෂකයන්ගේ ප‍්‍රමාණයට සාපේක්‍ෂව ස්ත‍්‍රී අපේක්‍ෂිකාවන්ගේ ප‍්‍රමාණය පිළිබඳ සෑහීමකට පත්විය නොහැකි බවයි. එයිනුත් ප‍්‍රාදේශීය සභා සඳහා ඉදිරිපත් වන සංඛ්‍යාව ඊටත් වඩා අඩුය. එසේම පළාත් පාලන ආයතන තුළ ස්ත‍්‍රී සහභාගීත්වය පිළිබඳ විමසීමක් කර බැලීමේදී ද පෙනී ය්නනේ එවැනිම තත්වයක් පවතින බවයි. පහත දැක්වෙන සටහනින් පළාත් පාලන ආයතනවල 1993 1991 මහ නගර සභා සඳහා ඉදිරිපත් වූ 142 න් මන්ත‍්‍රීවරුයන් ලෙස පත්ව ඇත්තේ 6 ක් පමණි. පිරිමි 201 ක් ජයග‍්‍රහණය කර ඇත. ප‍්‍රාදේශීය සභා සඳහා ඉදිරිපත් වූ 325 ක් වූ අපේක්‍ෂිකාවන්ගෙන් ජයග‍්‍රහණය කර ඇත්තේ 42 ක් පමණි. එහි මන්ත‍්‍රීවරුයන් 2632 ක් වේ. ඒ අනුව ස්ත‍්‍රී සහභාගීත්වය 1.5 ක් පමණි. ජාතික සහ පළාත් පාලන දේශපාලන තල දෙක තුළම මෙවැනි තත්වයක් පවතින නිසා එම ගැටලූව කෙරෙහි විශේෂ අවධානයක් යොමු කළ යුතුව ඇත.
3576 ක් වූ මුළු මන්ත‍්‍රී සංඛ්‍යාවෙන් මන්ත‍්‍රීවරියන් සිටින්නේ 61 ක් පමණි. එය 1.7% කි.මෙයිනුත් ඒ ඒ දේශපාලන ආයතනවල නායකත්වය පිළිබඳ විමසීමක් කර බැලීමේදී පෙනීයන කරුණක් වන්නේ ස්ත‍්‍රී නායකත්වය දරණ දේශපාලන ආයතන ඉතාමත් අඩු බවය. නගර සභා 225 න් නගරාධිපතිවරියන් සිටින්නේ 2 ක් පමණි. ප‍්‍රදේශීය සභා 3137 න් ප‍්‍රාදේශීය සභා සභාපතිවරියන් සිටින්නේ 4 ක් පමණි. මහ නගර සභා සභාපතිවරියන් කිසිවෙකුත් නොමැත. 1865 කොළඹ මහනගර සභාව පිහිටු වුවත් 1937 වන තෙක් කිසිදු ස්ත‍්‍රී නියෝජනයක් නොතිබිණි. ප‍්‍රථම මහ නගර සභා මන්ත‍්‍රීවරිය වූයේ කොළඹ මහ නගර සාවට තේරී පත් වූ වෛද්‍ය වේරී රත්නම් (1937) මහත්මියයි.නමුත් එම මැතිවරණයේ නීත්‍යානුකූලභාවය පිළිබඳව ප‍්‍රශ්නයක් මතු වී මාස කිහිපයකින් ඇයගේ මන්ත‍්‍රීධූරය අහෝසි විය. පර්යේෂණ ක්ෂේත‍්‍රයේ සොයාගත් කරුණුවලට අනුව පලාත් පාලන දේශපාලනයට සහභාගී වන කාන්තාවන් සෑහෙන අධ්‍යාපනයක් ලබා ඇති අතර දේශපාලනයට පිවිසීමට පෙර සමාජ සේවා කටයුතුවල නිරත වී විවිධ අත්දැකීම් ලබා ඇති බව පෙනිණි. එසේම විවිධ වෘත්තීන්හි නියැළුණු කාන්තාවන් ද වැඩිපුර සංඛ්‍යාවක් විය. මේ අනුව පැහැදිලි වන්නේ කාන්තාවන්ට ප‍්‍රාදේශීය ක්ෂේත‍්‍රය තුළ දේශපාලන කටයුතු වල නිරත වීම ජාතික ක්ෂේත‍්‍රයට වඩා තරමක් හෝ පහසු දෙයක් ලෙස සාමාන්‍යයෙන් කල්පනා කළත් බාධක හා ගැටලූ හමුවේ ඇය එම සහභාගීත්වයට ද පසුබට වන බවය.
ප‍්‍රාදේශීය පක්‍ෂ දේශපාලනය හා ග‍්‍රාමීය දේශපාලනය තුළ කාන්තා සහභාගීත්වය
ග‍්‍රාමීය කාන්තාවගේ දේශපාලන කටයුතු සලකා බැලීමේදී ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහභාගීත්වය මෙන්ම දේශපාලනය පිළිබඳ ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහභාගීත්වය මෙන්ම දේශපාලනය පිළිබඳ ඔවුන්ගේ මතකයන් පරම්පරා වෙනස අනුව බෙහෙවින් වෙනස් වෙයි. වයස්ගත පරම්පරාවේ කතුන් ඡන්දය දීම හැරුණු කොට දේශපාලනය කෙරෙහි උනන්දුවක් නොදක්වති. ඔවුහු රටෙහි පැවතුන කිසිදු දේශපාලන අරගලයකට සහභාගී නොවූහ. එබඳු ක‍්‍රියාදාමයන් පිළීබඳ දැනුම ලබාගැනීමේ මගක් හෝ ඒ පිළිබඳ අධ්‍යාපනයක් ඔවුන්ට තිබුණේ නැත. ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහභාගීත්වය ඇරඹෙන්නේ නිදහසින් පසුවය. තරුණ කතුන්ගේ දේශපාලන උද්යෝගය තරමක් දුරට පැහැදිලිව දැකිය හැකි අතර දේශපාලන අවබෝධය ද වැඩි මට්ටමක පැවතුණි. සමස්තයක් වශයෙන් ගැමි කතුන් දේශපාලනයෙහි ක‍්‍රියාශීලීව සහභාගී වෙයි. ග‍්‍රාමීය කාන්තාවන්ට දේශපාලන සහභාගීත්වය නිදහස්ව කාලය ගෙවීමේ මාර්ගයක් වේ. මෙම නිරීක්‍ෂණය ග‍්‍රාමීය කාන්තාවගේ දේශපාලන අවබෝධය, විශේෂයෙන් ක‍්‍රියාකාරී සහභාගීත්වය සම්බන්ධයෙන් තවමත් ප‍්‍රමාණවත් මට්ටමක් කරා ළඟ වී නැති බව සහතික කරයි. එසේ වුවත් දේශපාලන සහභාගීත්වය මෙම කාන්තාවන්ට ඉදිරියට ඒමටත් ගෘහස්ථ කාර්ය කොටසින් තාවකාලිකව ඈත් වීමටත් අනෙකුත් කාන්තාවන් හමු වීමටත් තම අපේක්‍ෂකයා වෙනුවෙන් සහයෝගය ලබා ගැනීමත් ගම තුළ සැරි සැරීමටත් අවස්ථාවක් ලබා දෙයි. කුමන හේතුවක් මත දේශපාලනයෙහි සහභාගී වුව ද කාන්තා දේශපාලන සංවිධානවල තනතුරු දරමින් කාන්තාවෝ ගම තුළ පොදු කටයුතුවල ක‍්‍රියාකාරීව සහභාගී වෙති. ග‍්‍රාමීය කාන්තාවන් කිසිවිටෙකත් ගමේ ප‍්‍රසිද්ධ ජීවිතයෙන් ඈත්කර තැබුණේනැත. සියලූම ග‍්‍රාමීය කටයුතු පෞද්ගලික හා පොදු ජීවිතයක් අතර ඇති පරතරය ඉවත් කරන සුළු විය. ග‍්‍රාමීය ප‍්‍රජාව නාගරීකරණය නොවුන ද ඔවුන්ට සාම්ප‍්‍රදායික සමාජ අගයන් ආරක්‍ෂා කර ගැනීමට ද හැකි නොවීය. විශේෂයෙන් ගැමි කතුන් සාම්ප‍්‍රදායික සමාජ සම්බන්ධතා වලින් ගැමියන් ඈත් වීමත් සමගම ගම තුළ හුදෙකලා වෙති. බටහිර සමාජයේ මෙන් ආයතනික සහයෝගය නොමැති බවින් ඔවුන් තවදුරටත් නව සමාජ ආර්ථික පීඩනයන්ගේ ග‍්‍රහණයට හසුවෙති. ග‍්‍රාමීය කාන්තාවගේ දේශපාලන සහභාගීත්වය නවීන සංවර්ධනය තුළින් ඔවුන්ට අහිමි කරනු ලැබූ සමාජ සම්බන්ධතා සහ විනෝදාංශයක් කෙරෙහි ආදේශකයක් වශයෙන් ක‍්‍රියා කරන බව පෙනී යයි.
නව ආර්ථික ප‍්‍රවණතා මගින් පෞද්ගලිකත්වය අවශයතාවයක් බවට පත්කර ඇති අතර, එමගින් කාන්තාව පූර්ණ වශයෙන් නොවුණත් පොදු ජීවිතයෙන් ඈත් කර තබා ඇත. මේ නිසා දේශපාලන ව්‍යාපාරය මෙම කාන්තාවන්ට නැවත පොදු ජීවිතයට පිවිසීමට අවස්ථාවක් ලබා දී ඇත. එහෙත් දේශපාලන කටයුතු මැතිරවණ කාලයට පමණක් සීමා වේ. මැතිවරණය අවසන් වූ පසු ඒ පිළිබඳ උන්නදුව පහව යයි. මේ නිසා ග‍්‍රාමීය කාන්තාවන්ට ඔවුන් තුළ අති දේශපාලන අවබෝධයෙන් ඵල ලැබිමට හෝ ඵලදායී ලෙස දේශපාලන විඥානයක් ගොඩනගා ගැනීමට හෝ අවස්ථාවක් ලැබෙන්නේ නැත. මේ අනුව "පියට් හාරින්” (1983) දක්වන අන්දමට මෙවැනි දේශපාලන සහභාගීතවයක් කාන්තාවන් තමන්ගේ තත්වය නගා සිටුවීම සඳහා සමූහයක් වශයෙන් ක‍්‍රියාත්මක වීමේ අවස්ථාවක් ජනිත නොකරයි. ග‍්‍රාමීය කාන්තාවන් 75% ක් පමණ දේශපාලන කටයුතුවල නිරත වුව ද එම සහභාගීත්වයේ ස්වභාවය විවිධය. කාන්තා දේශපාලන සමිතියේ නිලධාරීන් ගමේ කාන්තා නායිකාවෝ වෙති. සාමාන්‍ය සාමාජිකත්වයෙන් ඇතැමුන් ඉතා ක‍්‍රියාකාරී වුව ද ඇතැම් සාමාජිකයන් රැුස්වීම්වලට සහභාගී වීම හැරුණු විට වෙනත් ආකාරයක ක‍්‍රියාකාරීත්වයක් නොදක්වකි. කොතරම් දේශපාලන උනන්දුවක් දැක්වුව ද කාන්තාවන්ට දේශපාලන ක්ෂේත‍්‍රය තුළ ලැබී තිබුණ අවස්ථා ඉතා අල්පය. කාන්තාවන්ගෙන් 10% ක් පමණ අවස්ථාව ලැබෙන ආකාරයට ග‍්‍රාමීය මට්ටමේ නායිකාවන් බවට පත්වනු දැකිය හැකි විය. ග‍්‍රාමීය මට්ටමේ කටයුතුවල දී ඇතැම් ග‍්‍රාමීය නායිකාවන් ක‍්‍රියාකාරී කාර්යය කොටස්වල නිරත වී ඇත.
ලාංකීය දේශපාලනයේ නූතන කාන්තා නියෝජනයේ තත්වය
ලංකාවේ ජනගහනය මේ වන විට 19600000 ක් පමණ වන අතර ජනගහනයෙන් 52% ක් පමණ දෙනා කාන්තාවන්ය. පිරිමින් 48% ක් තරම්ය. පිරිමින්ට වඩා ගැහැණුන් සිටින නමුත් ව්‍යවස්ථාදායකයේ එනම් පාර්ලිමේන්තුවේත් පළාත් සභාවලත් මහ නගර සභාවලත් නගර සභාවල සහ ප‍්‍රාදේශීය සභාවලත් සිටින ජනතා නියෝජිතයින්ගෙන් ඉතා වැඩි කොටසක්, ගැහමැණුන් නොව පිරිමින්ය. පුරුෂාධිපත්‍ය මෙතැනදීත් ඉස්මතුව ඇති වග නොකිවමනාය. සර්වජන ඡන්ද බලය හා ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය යටතේ කොයිකාටත් එක් හා සමාන අයිතියක් තිබිය යුතු නමුත් එවැන්නක් මෙහිදී දක්නට නොලැබෙන සෙයකි. පාර්ලිමේන්තු ආසන සංඛ්‍යාව 225 ක් වන නිසා ජනගහනයෙන් හරි අඩකටත් වඩා වැඩි පිරිසක් කාන්තාවන් වන බැවින් එම ආසනවලින් 100 කටත් වඩා වැඩි කොටසක් මන්ත‍්‍රීවරියන් සඳහා වෙන් කළ යුතු නමුත් පාර්ලිමේන්තුවේ සිටින්නේ මන්ත‍්‍රීවරියන් කී දෙනාද? අතලොස්සක් පමණ දෙනෙකි. පළාත් සභාවලත්, මහනගර සභාවලත්, නගර සභා හා ප‍්‍රාදේශිය සභාවලත් තත්වය මෙසේමය. මෙයින් පෙන්නුම් කෙරෙන්නේ කුමක්ද? ව්‍යවස්ථාදායකයේත් පළාත් ආණ්ඩුවලත් නාගරික ආණ්ඩුවල හා ප‍්‍රාදේශීය ආණ්ඩුවලත් කාන්තා නියෝජනය පහත් මට්මක පවතින බවය.
පිරිමින්ට කළ හැකි හැම කාර්යයක්ම වාගේ ගැහැණුන්ට ද කළ හැකි නමුත් කාන්තා පරපුර ගෙයි බිත්ති හතරට කුස්සිය මුල්ලට කෙටු කර සිටි යුගයක් තිබුණු වග අපි දනිමු. අඩසිය වසකට පමණ පෙර වකවානුව එම යුගය විය. කාන්තාවන් අභ්‍යාවකාශයත් තරණය කර ඇත්නම්, හමුදා ජනරාල්වරියන් සිටින එරටවල් පවා ඇත්නම් ඔවුන් කිසිසේත් දෙවැනි කොට සැලකිය නොහැකිය.
දේශපාලන ක්‍ෂේත‍්‍රයේ කාන්තාවන්ට තැනක් ලැබුණේ දශක පහකට පමණ පෙර සිරිමාවෝ බණ්ඩාරණායක මැතිනිය, ලෝකයේ ප‍්‍රථම අගමැතිනිය බවට පත්වී ගිනස් වාර්තාවකුත් පිහිටුවීමෙන් පසුවය. ලංකාවේ ප‍්‍රථම විපක්‍ෂ නායිකාව වූයේද එතුමියමය. ඉන්දියාවේ ඉන්දිරා ගාන්ධි පකිස්තානයේ බෙනාසිර් භූතෝ, බංග්ලාදේශයේ ඛලීඩාෂියා හා ෂිල් හසීනා, එංගලන්තයේ මාග‍්‍රට් තැචර්, ඊශ‍්‍රායලයේ ගෝලාඩා මෙයර්, ඉන්දුනීසියාවේ සුඛර්ණෝ පුත‍්‍රි, ජර්මනියේ ජාදීන් ඒ රටවල රාජ්‍ය නායකත්වයට පත් වූයේ ඊට පසුවය. දේශපාලන නක්‍ෂ්ත‍්‍රයට ඇතුලූ වීම සඳහා කාන්තා පක්‍ෂයටද අවස්ථාවක් සැලසීමේ අරමුණින්, සමහර රටවල මැතිවරණවලදී ඔවුන් සඳහා කිසියම් ඉඩ ප‍්‍රස්තාවක් වෙන්කර දී ඇත. ඉන්දියාව, ප‍්‍රංශය, දකුණු අප‍්‍රිකාව, ආර්ජන්ටිනාව, ඉන්දුනීසායාව, පාකිස්තානය, බොස්නියාව, උගන්ඩාව ආදී රටවල් ඊට අදාහරණය. දේශපාලන ක්ෂේත‍්‍රයේ කාන්තා නියෝජනය සම්බන්ධයෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ සම්මේලනය පවා නිර්දේශයක් ඉදිරිපත් කොට ඇති අතර ඔවුන් වෙනුවෙන් එක්සත් ජාතීන් කර ඇති නිර්දේශය,අඩුම තරමින් ආසනවලින් 30% කි. ලංකාවේ නාගරික ආණ්ඩු හා ප‍්‍රාදේශීය ආණ්ඩුද හැටියට සැලකිය හැකි මහ නගර සභා නගර සභා හා ප‍්‍රාදේශීය සභාද සඳහා 2006 පැවති පළාත් පාලන මැතිවරණයේදී මන්ත‍්‍රීධූර 4442 ක් වෙනුවෙන් අපේක්‍ෂකයන් 23331 දෙනෙකු තරඟ කළ අතර කාන්තා අපේක්‍ෂකත්වය පැවතියේ ඉතා පහත් මට්ටමකය. අපේක්‍ෂකයන්ගෙන් වැඩි පිරිසක් පුරුෂ පක්‍ෂයේ අය වූහ. ඉන්දියාවේ නම් පළාත් පාලන ආයතනවලට ඇතුලත් කොට්ඨාශවලින් 33% ක් කාන්තාවන් සඳහාම වෙන්කර දී ඇත.
ස්ත‍්‍රී පක්‍ෂයද දැන් පුරුෂ පක්‍ෂය මෙන් හැම වෘත්තියකම නියැලෙන බව නොකිවමනාය. දෙපාර්තමේන්තු, ව්‍යවස්ථාපිත මණ්ඩල යනාදියේ අධ්‍යක්‍ෂ, සභාපති තනතුරුවල මෙන්ම දෙපාර්තමේන්තු අධ්‍යක්‍ෂ තනතුරුවල සේවය කරන කාන්තාවෝ සිටිති. තානාපති පදවි පවා ඔවුන්ට හිමිව ඇත. බැංකුවල අධිපතිකමට පත් වූ කාන්තාවන්ද සිටිති. සාමාන්‍ය වෘත්තීය ක්‍ෂේත‍්‍රය ගැන සලකා බැලූවහොත් මැදපෙරදිග සේවය කරන 15 ලක්‍ෂයක ලාංකික ශ‍්‍රම බලකායෙන් හරි අඩකටත් වඩා වැඩි පිරිසක් කාන්තාවන් වීමෙන්ම ඔවුන්ගේ නිපුණතාවයන් ගැන සිතාගත හැකිය. පුරුෂ පක්‍ෂයේ අයිතිවාසිකම්වලට සමාන අයිතිවාසිකම් ස්ත‍්‍රී පක්‍ෂය සතුවද පවතින නිසා දේශපාලන ක්‍ෂේත‍්‍රයේදීද ඔවුන්ට සමතැනක් ලබාදිය යුතුය. පකිස්තානයේත්, බංග්ලාදේශයේ හා නේපාලයේත් ස්ත‍්‍රීන් සඳහා ඡන්ද කොට්ඨාශ වෙන්කර ඇති බව දැකිය හැකිය. ස්ත‍්‍රීන් සඳහා ආසන ප‍්‍රමාණයක් වෙන්කර දීමේ ක‍්‍රමයක් හඳුන්වා දී තිබෙන්නේ දේශපාලන ක්ෂේත‍්‍රයේදී දෙකේ කොළයට වැටීමෙන් ඔවුන් වළක්වා ගැනීමේ අරමුණිනි. රටවල් හත අටක් පමණ මේ වන විට කාන්තාවන් සඳහා මැතිවරණවලදී කිසියම් අපේක්‍ෂකත්ව ඉඩකඩ ප‍්‍රමාණයක් වෙන්කර දී ඇත. අප රටේ දේශපාලන ක්ෂේත‍්‍රයේ කාන්තා නියෝජනය ඉතාමත් අවම මට්ටමක පවතින වග ඔප්පු කර පෙන්විය හැකිය ජන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ වාර්තාවලට අනුව 1991, 1997, 2006 වර්ෂවල මහ නගර සභා, නගර සභා හා ප‍්‍රාදේශීය සභාද බල මහජන නියෝජිතයන් වශයෙන් ක‍්‍රියා කළ මන්ත‍්‍රීවරියන් පිළිබඳ විස්තරයක් මෙසේය . මහනගර සභා සඳහා 1991 දී පත්වූ නියෝජිත සංඛ්‍යාව 201 ක් වුවද, මන්ත‍්‍රීවරියන් 06 දෙනෙකි. එනම් 2.98% කි. 1997 දී 252 දෙනෙකුට 09 කි. එනම් 3.57% කි. 2006 දී 330 දෙනෙකුට 10 කි. එනම් 3.ත03% කි. නගර සභාවලට ඒ ඒ වර්ෂවලදී පිළිවෙලින් 235 ක් 331 ක් හා 379 ක් පත්වූ නමුත් නියෝජිතවරියන්ගේ සංඛ්‍යාව පිළිවෙලින් 06 ක්, 09 ක් හා 13 කි. එනම් 2.55% ක්, 2.72% ක් හා 3.43% ක් විය. එම වර්ෂවල ප‍්‍රාදේශීය සභාවලට පත්වූ ජනතා නියෝජිතයින්ගේ සංඛ්‍යාව පිළිවෙලින් 42 ක් 55 ක් හා 51 ක් එනම් 1.59% ක්, 1.75%ක් හා 1.57% ක් ද පමණකි. එකි වර්ෂවල දිවයිනේ පළාත් පාලන ආයතන සියල්ලටම තේරී පත් වූ නියෝජිත සංඛ්‍යාව පිළිවෙලින් 3068 ක් 3720 කද් හා 3952 ක් ද වූ නමුත් කාන්තාවන් සිටියේ පිළිවෙලින් 54 ක් (1.76%) 73 ක් (1.96%) හා 74 (1.87%) වශයෙන්ය. පළාත් සභාවල තත්වයද මෙලෙසමය. පහත දැක්වෙන්නේ ඒ ඒ පළාත් සභාවට 1993, 1999 හා 2004 යන වර්ෂවල කටයුතු කළ මහජන නියෝජිතයින්ගේ මුළු ප‍්‍රමාණයත්, ඔවුන් අතර සිටි මන්ත‍්‍රීවරියන්ගේ ප‍්‍රමාණය හා සියයට ගණන්ය.
බස්නාහිර පළාත වයඹ පළාත 1993-104-07-6.73%			                                1993-52-3-5.77% 1999-104-02-1.92%			                                 1999-51-3-5.88% 2004-104-06-5.77%			                                 2004-52-4-7.69%
මධ්‍යම පළාත සබරගමුව පළාත 1993-58-01-1.72%			                               1993-44-01-2.27% 1999-58-03-5.17%			                                1999-43-01-2.32% 2004-58-05-8.62%                                                        2004-44-01-2.27%
දකුණු පළාත උතුරු මැද පළාත 1993-55-02-3.63%			                                1993-36-04-11.11% 1999-55-01-1.81%			                                 1999-34-01-2.94% 2004-55-01-1.81%			                                 2004-33-01-3.03%
ඌව පළාත
1993-34-00-0.001%
1999-32-01-3.12% 2004-34-01-2.94%
ඉහත කී පළාත් සභා හතේ එම වර්ෂවල කටයුතු කළ ජනතා නියෝජිතයින්ගේ සංඛ්‍යාවත් ඔවුන්ගෙන් මන්ත‍්‍රිවරියන්ගේ සංඛ්‍යාව හා ප‍්‍රතිශතයක් මෙසේය.
1993-383-18-4.69%
1999-377-12-3.18%
2004-380-19-5.00%
දේපාලන ක්‍ෂේත‍්‍රයේ කාන්තා නියෝජනය ඉහත සඳහන් සංඛ්‍යාලේඛන අනුව පැවතියේ 1.57% ත් 11.11% ත් අතරය. ජනගහනයෙන් අඩකටත් වඩා වැඩියෙන් කාන්තාවන් සිටියත් පැවති තත්වය එසේය.
කෘති
1.ජයවර්ධන කුමාරී - ස්තී‍්‍රවාදය හා ජාතික වාදය. සමාජ   විද්‍යාඥයින්ගේ සංගමය.
3.ද අල්විස් මාලතී සහ ජයවර්ධන කුමාරී - ශී‍්‍ර ලංකාවේ   ස්තී‍්‍රන් ඡන්ද බලයට කළ සටන, සමාජ විද්‍යාඥයින්ගේ    සංගමය.
4.මනුරත්ත එම්. ජී - ස්තී‍්‍ර පුරුෂ සමාජභාවය හා පවුල   (2004) ආරිය ප‍්‍රකාශන, වරකාපොල.
5.ලියනගේ කමලා, වලාකුළුගේ සුමුසු - ස්තී‍්‍ර පුරුෂ   සමාජභාවය හා ස්තී‍්‍ර වාදය: (2006) ෆෙඞ්රික් ඊබට්        සමාගමේ ප‍්‍රකාශනයක්, කොළඹ 04
6.හාසින් කමිලා - පීතෘ මූලික වාදය. සමාජ විද්‍යාඥයින්ගේ   සංගමයේ ප‍්‍රකාශනයකි.
English Reference
1.	Arbera J Nelson and, Najma Chowbhuryted (1994) “Women and politics world wide” Oxford University press, Jai Singh road New Delhi, India.
2.	De Alvis Malathi, Cat’s Eye-A Feminist Gaze on Current Issues. 3.	De Alvis Malathi, and Jayawardana Kumari, Castino Pearls – The Women’s Franchise Movement in Sri Lnka.
4.	De Mel Neloufer, Women and the Nation’s Narrative.
6.	De Silva Wimala – Women in crisis. CENWOR 1993
7.	De Silva Wimala – “Women and Political participation The current Scene” in status of women (Sri Lanka). Ministry of Health and women’s     affairs Colombo 1993.
8.	Gomez Mariyo and Gomez Shyamala, Gender politics in Sri Lanka- Preferring Women.
9.	Jayawardana Kishali Pinto and Kodikara Chulani, Women and Governance in Sri Lanka.
10.	Jayawardana Kumari, feminism and Nationalism in the Third World.
11.	Jayaweera swarna, Women in post-independence Sri Lanka.
12.	Koren Cook, Gary A. Fine, Jams S.house (edit) (1995) “Social Movements and collective behavior Soil psychological Dimension and Consideration, Boston, USA
13.	Kottegoda Sepali, Negotiating Household politics.
15.	Perera Morina and Chandra Sekara Rasika, Women and politics.
16.	Yasmin Thambian – Women and Governance in south Asia Re – imaging the State.
Reports
1.	John Money; Hermaphraditism Gender and Precaity in hypera drenocorticism, (1995) psycologic Finding (bulletion of the Johns Hospking hospital.)
2.	Sharyn Graham, Sulawes’s Fifth Gender Inside. Indonesia (2001) – April – June. 3.	Terry, D. J, Hogg, M. A. “Group norms and the attitude – behavior relation ship. (1996) ( A group Identification personality and Social psychology bulletin )
2024 වි20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය
2024 විස්සයි20 ලෝක කුසලානය නවවන ICC පිරිමි T20 ලෝක කුසලානය වන අතර එය ජාත්‍යන්තර විස්සයි20 ක්‍රිකට් තරඟාවලියකි. එය 2024 ජුනි මාසයේදී බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ දී පැවැත්වීමට නියමිත අතර කණ්ඩායම් 20 ක් සහභාගී වේ. එය එක්සත් ජනපදයේ ක්‍රීඩා කරන පළමු ICC ලෝක කුසලාන තරඟාවලිය වේ.
සත්කාරක්වය
ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය (ICC) විසින් 2024 පිරිමි T20 ලෝක කුසලානය බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් සහ එක්සත් ජනපදයේදී පැවැත්වෙන බව 2021 නොවැම්බර් මාසයේදී නිවේදනය කලේය. මෙම රටවල් වල ක්‍රිකට් සංගම් දෙක අතර උපායමාර්ගික හවුල්කාරිත්වයේ කොටසක් ලෙස වසර දෙකක සූදානමකින් පසුව ක්‍රිකට් බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපද ක්‍රිකට් විසින් ඒකාබද්ධ ලංසුවක් ඉදිරිපත් කරන ලදී.
2022 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, ICC හි මූල්‍ය ප්‍රොටෝකෝලවලට අඛණ්ඩව අනුකූල නොවීම සහ එක්සත් ජනපද ක්‍රිකට් හි මූල්‍ය තත්ත්වය පිළිබඳ කනස්සල්ලෙන් පසුව, ICC විසින් USA ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයේ පරිපාලන සම-සත්කාරකවරයාගේ භූමිකාවෙන් ඉවත් කර ඇති බව වාර්තා විය. කෙසේ වෙතත් මෙය ඇමෙරිකාවේදී තරග ක්‍රීඩා කිරීමට බලපානු ඇතැයි අපේක්ෂා නොකළේය.
තරගාවලි ආකෘතිය
සුදුසුකම් ලබා ඇති කණ්ඩායම් 20 කාණ්ඩ හතරකට බෙදනු ලබන අතර, ඉන් එක් කාණ්ඩයක පෙරමුණ ගන්නා කණ්ඩායම් දෙක සුපිරි 8 වටයට සුදුසුකම් ලබයි. මෙම අදියරේදී, කණ්ඩායම් හතරකින් යුත් කාණ්ඩ දෙකකට බෙදා එක් එක් කාණ්ඩයෙන් පළමු කණ්ඩායම් දෙක පිළිමළුන් පිටුදැකීමේ අදියරට සුදුසුකම් ලබන අතර එය අවසන් පූර්ව තරග දෙකකින් සහ අවසන් මහා තරගයකින් සමන්විත වේ.
කණ්ඩායම්
2022 තරඟාවලියේ හොඳම කණ්ඩායම් අට, සත්කාරක රටවල් දෙක වන බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් සහ එක්සත් ජනපදය සමඟ තරඟාවලියේ ලීග් අදියර සඳහා දැනටමත් සුදුසුකම් ලබා ඇත. ඉතිරි ස්ථාන සදහා 2022 නොවැම්බර් 14 වන විට ICC පිරිමි T20I කණ්ඩායම් ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල මීළඟ ඉහළම ශ්‍රේණිගත කණ්ඩායම් දෙකට හිමි⁣ය
බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන් 2022 තරඟාවලියේ හොඳම අට දෙනා අතරට නොපැමිණීම නිසා, ICC ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල ඉතිරිව සිටින හොඳම කණ්ඩායම් දෙක 2024 සංස්කරණය සඳහා සුදුසුකම් ලබයි; ඔවුන් පළමු අට දෙනා අතරට පැමිණ සිටියේ නම්, තවත් තුන්වන කණ්ඩායමකට අවස්ථාව ලැබීමට ඉඩ තිබුණි. ඉතිරි ස්ථාන අට ICC හි කලාපීය සුදුසුකම් ලැබීමේ තරඟ හරහා තෝරාගනු ලබන අතර, අප්‍රිකාව, ආසියාව සහ යුරෝපයේ ඉහළම කණ්ඩායම් දෙක සහ ඇමරිකාව සහ නැගෙනහිර ආසියා පැසිෆික් කණ්ඩායම් වලින් එක් කණ්ඩායම බැගින් ඇතුළත් වේ. 2022 මැයි මාසයේදී, ICC විසින් යුරෝපය, නැගෙනහිර ආසියා-පැසිෆික් සහ අප්‍රිකාව සඳහා උප කලාපීය තහවුරු කරන ලදී.
නිශාගත ආමුත්‍රලය
පොදු වශයෙන් නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම ලෙසින් හැඳින්වෙන,  නිශාගත ආමුත්‍රලය යනු, සාමාන්‍යයෙන් මුත්‍රාශ පාලනය කර ගැනීමේ හැකියාව ඇතිවන වයසට පසුව සිදු වන නිදිගත් විටෙක  අනිච්ඡානුගව මුත්‍රා කිරීම  සඳහා භාවිතා වන වෛද්‍ය භාෂිතයකි. නිශාගත ආමුත්‍රලය ප්‍රාථමික (PNE) යැයි සැලකෙන්නේ, කුඩා දරුවා  නොතෙත් නින්දක් දිගු හා සන්තත කාලයක් තුල අත්විඳීමට පෙර මෙය සිදුවෙයි නම්ය. ද්විතීයික නිශාගත ආමුත්‍රලය (SNE) යනු දරුවෙකු හෝ වැඩිහිටියෙකු, නොතෙත් නින්ද අත්විඳීමට හුරු වීමට පසු කලෙක යලි නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම ඇරඹීමේ අවස්ථාවක්ය.
නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම ළමාවියෙහිදී වඩාත් බහුල මෞත්‍රික රෝගී මැසිවිල්ල වන අතර අති බහුල  බාලචිකිත්සක-සෞඛ්‍ය ගැටළු අතුරින් එකකි.. එනමුදු, බොහෝ නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම්, හුදෙක් විකසන ප්‍රමාදයක් පමණකි—චිත්තවේගාත්මක ගැටළුවක් හෝ භෞතික රෝගයක් හෝ නොවේ. විශේෂිත වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක ගැටළුකාරී තත්ත්වයන් නිසාවෙන් ඇතිවන්නේ නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම් අතුරින් සුළු ප්‍රතිශතයක් (5% සිට 10% දක්වා) පමණි. මෙම ගැටළුව පිළිබඳ පවුල් ඉතිහාසයක් තිබේ නම් බොහෝ විට නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම ඇතිවීමේ ප්‍රවණතාවයක් පවතියි.
‍බොහෝ ගැහැණු දරුවන්ට නොතෙත් නින්දක සුව විඳීමට වයස අවුරුසු හයෙහිදී පමණ හැකි වන අතර බොහෝ පිරිමි දරුවනට මෙම තත්ත්වය වයස අවුරුදු සතෙහි සිට භුක්තිවිඳිය හැක. වයස අවුරුදු දහය පසුවත්ම, ළමුන් අතුරින් 95% ක් රාත්‍රියෙහිදී නොතෙත් නින්දක් ලබති. සිදුකර ඇති අධ්‍යයනයන් අනුව, වැඩිහිටි නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම් ප්‍රතිශතය 0.5% සිට 2.3% අතර පවතියි.
නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම අඟවන සංඥාවන් වැනි චර්යාව-පදනම් කොට ගත් විකල්පයන්හි සිට, හෝමෝන ප්‍රතිස්ථාපනය වැනි ඔසු භාවිතය හා, මුත්‍රමාර්ගය විශාල කිරීම වැනි ශල්‍ය චිකිත්සක ක්‍රියාවන් දක්වා පවා පුළුල් පරාසයක ප්‍රතිකාරයන් මේ සඳහා නියම විය හැක. බොහෝ නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම් හුදෙක් විකසන ප්‍රමාදයන් නිසා, බොහෝ ප්‍රතිකාර සැලසුම් ආත්මාභිමානය රැකගැනීම හෝ වැඩිදියුණුව කෙරෙහි යොමු වී ඇත. පවතින තත්ත්වය නිසාවෙන් ලජ්ජාවට පත්වුවහොත්, නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම් වලට ලක්වන දරුවන් හා වැඩිහිටියන්, චිත්තවේගී ආතතිය හෝ මානසික අනර්ථය වැන්නට ගොදුරු විය හැක. තමන්හට පාලනය කර ගත නොහැකි තත්ත්වයකට මුහුණ දෙන දරුවන්ට පීඩනය යෙදීම, ලජ්ජාවට පත්කිරීම, හෝ දඬුවම් දීම නිසාවෙන් ඇතිවිය හැකි මානසික හානිය පිළිබඳව වෛද්‍යවරයා විසින් දෙමව්පියන් හට උපදේශනය ලබාදී අනතුරු ඇඟවිය යුතු බවට ප්‍රතිකාර මාර්ගෝපදේශන විසින් නිර්දේශනය කෙරෙයි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:රෝග ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍යවේදය ප්‍රවර්ගය:ළමා විය ප්‍රවර්ගය:ළමා වියෙහිදී හා යොවුන් වියෙහිදී ඇති වන චිත්තවේගාත්මක සහ චර්යාත්මක ආබාධයන් ප්‍රවර්ගය:සාමාන්‍ය වෛද්‍යවිද්‍යාත්මක සංකුලතා නිසා ජනිත වන මානසික අක්‍රමයන් ප්‍රවර්ගය:බාලචිකිත්සාව ප්‍රවර්ගය:නිද්‍රා ආබාධ ප්‍රවර්ගය:ලක්ෂණයන් සහ ලකුණු: මෞත්‍ර පද්ධතිය ප්‍රවර්ගය:මෞත්‍රික රෝග චිකිත්සාව
චන්ද්‍රා ඇම්බුල්දෙනිය
ආචාර්ය චන්ද්‍රා ඇම්බුල්දෙනිය (ඉංග්‍රීසි: Chandra Embuldeniya) යනු හිටපු ප්‍රථම ඌව වෙල්ලස්ස විශ්ව විද්‍යාලය බදුල්ල උප කුලපති වරයායි.
ආචාර්ය චන්ද්‍රා ඇම්බුල්දෙනිය කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ ප්‍රවර්ගය:මහාචාර්යවරු - ශ්‍රී ලංකා
විචල්‍යය අර්ථ දැක්වීම
thumb|රේඩියන් 1 කෝණයක්, වෘන්තයේ අරයට සමාන චාප දිගක් වෘත්තය මත ආපාතනය කරයි.
රේඩියන එකක් යනු, වෘන්තයේ අරයට සමාන දිගකින් පරිධිය ඔස්සේ වු චාප ඛාන්ඩයක් මගින් වෘත්ත කේන්ද්‍රයේ ආපාතනය කරන කෝණයයි.
වඩාත් සාධාරණ ලෙස “අර” දෙකකින් ආපාතනය කරන ඕනෑම කෝණයක රේඩියන් වලින් විශාලත්වය, සංවෘත වූ චාප කොට‍සේ දිග වෘත්තයේ අරයට දක්වන අනුපාතයට සමාන වේ. එනම්, θ = s /r වේ. මෙහි θ යනු රේඩියන වලින් ආපාතිත කෝණයද s යනු චාප දිගද r යනු වෘන්තයේ අරයද වේ. විලෝම වශයෙන්, රේඩියන් වලින් කෝණයේ අගය වෘන්තයේ අරයෙන් ගුණ කළ විට සංවෘත චාප කොටසේ දිගට සමාන වේ. එනම්, s = r θ
අන්තර්මහල්
අන්තර්මහල් ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඍතුපර්ණෝ ඝෝෂ් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ 2005 ඉන්දියානු බෙංගාලි චිත්‍රපටයකි. මෙය තාරාශංකර් බන්ද්‍යෝපාධ්‍යායගේ ප්‍රතිමා නම් වූ කෙටිකථාව ඇසුරෙන් නිර්මාණය වූවකි. මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ රූපා ගංගුලි, සෝහා අලි ඛාන් සහ ජැකී ශ්‍රෝෆ් විසිනි. අභිෂේක් බච්චන්, සුමන්ත මුඛර්ජී සහ බිස්වජිත් චක්‍රබොර්තී සහාය චරිත්වලට දායක වන අතර, රායිමා සේන් මෙහි පසුබිම් චරිතයක් නිරූපණය කරයි.
ව්‍යාධිජනක
ජීව විද්‍යාවේ දී ව්‍යාධිජනකයෙක් යනු රෝග සාදන ඕනෑම දෙයක් වේ. "ආසාදනකාරකයක්" (infectious agent) හෝ සරළව විෂ බීජයක් (germ) ලෙසද හැඳින්විය හැක.
pathogen නම් වන පදය 1880 ගණන් වලදී භාවිතයට ආ එකකි.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:බෝවන රෝග
රාජ්‍ය පාලනයේ කේන්ද්‍රස්ථානය දකුණ‍ට ගෙන යාම-දඹදෙණියේ නැගීම
ලංකාවේ දේශීය රාජ්‍ය පාලනයේ කේන්ද්‍රස්ථානය දකුණ‍ට ගෙන යාම ආරම්භ වූයේ මෙම යුගයේදීය. මාඝ ගේ සමයේ, පුලත්තිනගරයෙහි නායක හිමි රජරට අති පූජනීය වස්තුවක් වූ බුදුන්ගේ පාත්‍රා ධාතුව හා දන්ත ධාතුව රැගෙන ගොස් ආරක්ෂිත ස්ථානයක් වූ කොත්තුවල කඳු වැටියේ වළ දැමුවේය. මෙය එසේ කළ පළමු අවස්ථාව නොවේ. එහෙත් එය අවසාන අවස්ථාව වූයේ ඉන් පසු ඒ දෙකම නැවත උතුරට නොගිය හෙයිණි.
ආක්‍රමණිකයින්හට ප්‍රතිරෝධය දැක්වීම සඳහා, ශ්‍රී ලංකාව අභ්‍යන්තරයේ, ළඟා වීමට අපහසු නගර හා බලකොටු ගොඩ නැගීමේ අවශ්‍යතාවයක් ඇති විය. සේනාපති සුභ විසින් යාපහුවේ ගොඩ නගන ලද බලකොටුව මේවායින් එකකි. තවත් එකක් නම් 'ගංගාද්‍රෝණි' නම් බල කොටුවයි. සංඛ නම් සෙන්පතියා විසින් කරවන ලද මෙය මාඝ ගේ අගනුවරට සැතපුම් 15 ක් (යොදුන් 2 ක්) මෙපිටින් වූයේය. මෙම ස්ථානවලදී නොයෙක් ප්‍රභූවරුන් සුප්‍රසිද්ධ මාඝ ගේ හමුදාව ගැන දැක්වූයේ තණ පතකට දක්වන තරමේ අඩු සැළකිල්ලකි. බියකින් තොරව දිස්ත්‍රික්කය ද, භික්ෂු ශාසනය ද ආරක්ෂා විය.
අවසානයේ මෙම විරෝධතාවයන්වල නායකයා ලෙස නැගී සිටියේ තුන්වෙනි විජයබාහුය. වංශකථාවල ඔහු හැඳින්වෙන්නේ රජරට රජ කළ සිරිසඟබෝ රජුගෙන් පැවත එන්නෙකු ලෙසයි. (සිරිසඟබෝ රාජ්‍ය කාලය 242 - 244 නැතහොත් 251 - 253 ලෙස ගැනේ.) මෙසේ වන්නට ඇත්තේ විවාහ සබඳතා නිසා විය හැක. ඔහු මාඝ ගේ සේනාවන් මග හරිමින් වන දුර්ගවල වැඩි කාලයක් ජීවත් වූ බව පෙනෙන්නට තිබේ. ඔහු 1220 වර්ෂයේදී පමණ මායා රටෙන් (දක්ඛිණදේශයෙන්) කාලිංග සහ දෙමළ හමුදා පලවා හැර ජම්බුදෝණිය (දඹදෙණිය) තම අගනුවර කර ගත්තේය. විජයබාහුගේ ප්‍රධාන කාර්යයක් වූයේ බුදුන්ගේ පාත්‍රා ධාතුව සහ දන්ත ධාතුව නැවත සොයා ගෙන ඔහුගේ පාලන ප්‍රදේශය තුළ ප්‍රදර්ශනය කිරීමෙන් පසු අලුතෙන් ගොඩනගන ලද විහාරයක තැන්පත් කිරීමයි.
විජයබාහුගේ රාජ්‍ය කාලයෙන් බොහෝ කොටසක් වෙන් වූයේ ඒ වන විට විනාශ වී තිබුණු මායා රටේ සිංහලයින්ගේ බෞද්ධාගමික ස්ථානවල යටිතල පහසුකම් සකස් කිරීමයි. ඔහු විසින් නැවතත් හඳුන්වා දෙන ලද බෞද්ධ චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර වර්තමාන කාලය දක්වා පවතී. වරින් වර කාලිංග පාලන ප්‍රදේශවලට කඩා වැදුණු නමුදු ආක්‍රමණිකයන් පලවා හැරීමට හැකි වූයේ විජයබාහුගේ පුත් දෙවැනි පරාක්‍රමබාහු කාලයේ (1234 - 1267) සංවිධානයවී කළ උත්සාහයන්හි ප්‍රථිඵලයක් ලෙසයි.
චූලවංශය විස්තර කරන්නේ ඔහු බලයට පත් වූ ඉක්මනින්ම වාගේ "ඔහුගේ රාජකීය බලයෙන් සහ ශක්තියෙන් ලංකාවේ සතුරන් යටත් කිරීම ආරම්භ කළේය" යනුවෙනි. මෙම අවස්ථාව වන විට එක්කෝ මාඝ මිය ගොසිණි. නැතහොත් බලයෙන් පහකොට තිබුණූ වගක් පෙනී යන්නේ කාලිංගයන් සහ පරාක්‍රමබාහු අතර කෙරුණු සටන්වලදී මාඝ ගේ සහභාගීත්වයක් පිළිබඳ කරුණු කිසිවක් වංශ කථාවල සඳහන් නොවන බැවිණි. ඒ වෙනුවට දෙමළ රජවරු දෙදෙනෙකුගේ නම් සඳහන්වේ.ඒ ජයබාහු සහ මහින්දයි. ඔවුන් පොළොන්නරුවේ ආරක්ෂක උපක්‍රම තර කරමින් සිටි බව කියැවේ. මේ දෙදෙනාම දඹදෙණියේ නැවත බලවත් වෙමින් සිටි සේනා විසින් පරාජය කරනු ලැබූහ. ඉන් පසු ඓතිහාසික වාර්තාවල මාඝ ගැන විස්තර සඳහන් නොවේ. ඔහුගේ ඉරණම අභිරහසක්ව පවතී.
ද්‍රව
ද්‍රව යනු පදාර්ථය පවතින පදාර්ථයේ ප්‍රධාන අවස්ථා සතර අතරින් (අනෙක්වා වන්නේ ඝන, වායු, සහ ප්ලාස්මා), එක් ප්‍රධාන අවස්ථාවක් වේ. ද්‍රවයක් යනු අංශු ලිහිල්ව පවතින සමූහ වශයෙන් ඇති විට සීමාවෙහි දී නිදහස් පෘෂ්ටයක් නිර්මාණය කළ හැකි තරලයකි. මෙම නිදහස් පෘෂ්ටයේ දී ද්‍රවය වෙනත් කිසිවක් මඟින් සීමා වීමක් සිදු නොවේ. thumb|300px|The formation of a spherical [[Drop (liquid)|droplet of liquid water minimizes the surface area, which is the natural result of surface tension in liquids.]]
කඩ ඉරි මඟින් ජලයේ අනියම් හැසිරීම පෙන්වයි. කොළ පැහැ රේඛාව මඟින් පීඩනයක් සමඟ හිමාංකයේ විචලනයත් නිල් පැහැ රේඛාව මඟින් පීඩනය සමඟ තාපාංකයේ විචලනයක් දැක්වේ. රතු පැහැ ඉරි මඟින් ඌර්ධවපාතනය හෝ අවසාධනය ඇති විය හැකි සීමාව පෙන්නුම් කෙරේ.
ගුණාංග
ද්‍රවයක හැඩය එය අඩංගු වන බඳුනෙහි හැඩය මඟින් සීමා වන නමුත් එමඟින් එහි හැඩය තීරණය වීමක් සිදු නොවේ. එනම් ද්‍රව අංශුවල ඒවා අඩංගු පරිමාව තුළ නිදහසේ චලිත වීමේ හැකියාව (සාමාන්‍යයෙන් අණු හෝ අණු සමූහ වශයෙන්) පවතින නමුත් ද්‍රවය බඳුනේ පෘෂ්ටයක් හා බැඳී තිබීමක් අවශ්‍ය නොවන නිදහස් පෘෂ්ටයක් සාදයි. නමුත් තරලයක් අතරට ගත හැකි වන වායු මෙම ගුණය නොදක්වන අතර වායුවක් හැමවිටම එය අඩංගු බඳුනේ හැඩයට සම්පූර්ණයෙන් අනුකූල වේ. ද්‍රවයක අංශු එකිනෙක පසු කර ලිස්සා යා හැකි අතර ඒවා වේගයෙන් චලනය වේ. තාපාංකයට පහළ උෂ්ණත්වයක දී සංවෘත අවකාශයක් තුළ පවතින විට ද්‍රවයක් එහි වාෂ්පයේ සාන්ද්‍රණය වායුවේ කිසියම් සමතුලිත ආංශික පීඩනයක් දක්වා ළඟා වන තෙක් වාෂ්පීභවනය වනු ඇත. එබැවින් කිසිම ද්‍රවයකට පූර්ණ රික්තයක් තුළ ඉතා දිගු වේලාවක් පැවතිය නොහැක. ද්‍රවයේ පෘෂ්ඨයට පෘෂ්ඨික ආතතිය සහිත ආකන්‍ය පටලයක් ලෙස හැසිරෙන අතර එනයින් ද්‍රව බින්දු සහ ගෝල ඇතිවීමේ හැකියාව ඇති වේ. පෘෂ්ඨික ආතතියේ තවත් එක් ඵලයකි කේෂාකර්ෂණය. අමිශ්‍ර ගුණ පෙන්විය හැක්කේ ද්‍රව වලට පමණි. එදිනෙදා ජීවිතයේ දී හමුවන අමිශ්‍ර ද්‍රව දෙකක් සඳහා උදාහරණ ලෙස ආහාර සැකසීමේ දී භාවිතා වන එළවළු තෙල් සහ ජලය පෙන්වා දිය හැක. මිශ්‍ර ද්‍රව දෙකක් සඳහා උදාහරණ ලෙස ජලය සහ මධ්‍යසාර දැක්විය හැක. තෙත් කාරක ගුණ පෙන්වන්නේ ද ද්‍රව පමණක් වේ. thumb|300px|A typical [[phase diagram. The dotted line gives the anomalous behaviour of water. The green lines show how the freezing point can vary with pressure, and the blue line shows how the boiling point can vary with pressure. The red line shows the boundary where sublimation or deposition can occur.]] ද්‍රව ඒවායේ තාපාංකයේ දී (අධි තාපනය සිදු නොවන විට) වායූන් බවට පරිවර්තනය වන අතර හිමාංකයේ දී (අධිශීතනය සිදු නොවන විට) ඝන බට පත්වේ. තාපාංකයට පහල උෂ්ණත්වයක දී පවා ද්‍රවයේ පෘෂ්ඨය මතින් එය වාෂ්පීභවනය සිදු වේ. ද්‍රව තුළ ගිල් වූ වස්තු උත්ප්ලාවකතාව නම් සංසිද්ධියට යටත් වේ. මෙය අන් තරල තුළ ද දැක ගත හැකි නමුත් ඝනත්වයෙන් වැඩි ද්‍රව තුළ වඩාත් ප්‍රබලව දැකගත හැක. මිශ්‍රණයක ඇති ද්‍රවමය සංරචක බොහෝ විට භාගික ආසවන මඟින් එකිනෙකින් වෙන් කරගත හැක.
කිසියම් ද්‍රව ප්‍රමාණයක පරිමාව එහි උෂ්ණත්වය හා පීඩනය මත රඳා පවතී. යම් හෙයකින් සලකනු ලබන ද්‍රව පරිමාව එය අන්තර්ගත බඳුනෙහි පරිමාවට අසමාන වේ නම් නිදහස් ද්‍රව පෘෂ්ඨයක් ද නිරීක්ෂණය කළ හැක. අනෙක් තරල මෙන්ම ද්‍රවයක් ද ගුරුත්ව ක්ෂේත්‍රයක් තුළ පවතින විට ඒවා මඟින් අඩංගු බඳුනෙහි බිත්ති මෙන්ම ද්‍රවය තුළ ඇති ඕනෑම වස්තුවක් මත ද පීඩනයක් යොදයි. මෙම පීඩනය සෑම දිශාවක් ඔස්සේම ක්‍රියා කරන අතර ගැඹුරත් සමඟ එහි අගය ද වැඩි වේ. තරල ගතිකය යටතේ බොහෝ විට ද්‍රව අසම්පීඩ්‍ය ලෙස සැලකෙන අතර අසම්පීඩ්‍ය ප්‍රවාහ අධ්‍යයනයේ දී මෙය විශේෂයෙන්ම සත්‍ය වේ.
ඒකකාර ගුරුත්වජ ක්ෂේත්‍රයක් තුළ ද්‍රවයක් නිශ්චලව පවතින විට එතුළ කිසියම් ලක්ෂ්‍යයක පීඩනය පහත සමිකරණය මඟින් ලබා ගත හැක.
මෙහි \rho\, =	ද්‍රවයේ ඝනත්වය (නියතයක් ලෙස සැලකේ)
ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව
කුංෆු
කුංෆු යනු චීන සටන් කලාවකි.
2013 ඩිංසයි භූමිකම්පා
thumb|Shake map of the earthquake. (By [[United States Geological Survey) ]]
2013, ජූලි 22 දිනදී,  26 මිලියන ජනගහණයක් සහිත,  කඳුකර, කාන්තාර සහ ගොහොරු බිම්  ප්‍රදේශයක් වන, ඩිංසයි, ගන්සූ හිදී, භූමිකම්පා මාලාවක් සිදු විය.
මූලද්‍රව්‍ය (බහුරුත්හරණය)
මූලද්‍රව්‍යය යන්නෙන් බොහෝවිට අදහස් වන්නේ රසායනික මූලද්‍රව්‍ය වේ.
පැලෑටි
දිවයිනෙහි ඇති සියළුම පැලෑටි සහ ශාක විශේෂ පිළිබඳව ඇති සරල නිරූපණයක්
උද්භිද විද්‍යාවට‍ අනුව පැලෑටි යන්නට අර්ථ දෙකක් පවතී. පළවෙනි අර්ථ දැක්වීම නම් යම්කිසි ප්‍රදේශයක ඇති පැලෑටි වර්ග හෝ යම්කිසි කාලපරිච්ඡේදයක පවත්නා පැලෑටි වර්ගයි. එමඟින් යම්කිසි ප්‍රදේශයක යම්කිසි කාලසීම‍ාවක් තුළදී පවත්නා සියළුම ශාක ජීවයන් පිළිබඳව විග්‍රහ කෙ‍රේ. විශේෂයෙන්ම ස්වාභාවිකව පවතින හෝ සාම්ප්‍රදායික ශාක පිළිබඳවයි. දෙවන අර්ථ දැක්වීම නම් යම්කිසි ප්‍රදේශයක හෝ කාලසීමාවක පවත්නා ශාක විශේෂ පිළිබඳව ග්‍රන්ථකරණයෙන් හෝ වෙනත් ක්‍රියාකාරකම් මඟින් විග්‍රහ කරනු ලබන ශාක විශේෂයි. එමගින් ඒවා පිළිබඳව හඳුනාගැනීම අදහස් කෙරේ. ඇතැම් සම්ප්‍රදායික සහ නූතන පැලෑටි වර්ග පිලිබදව ලැයිස්තුවක් පහතින් දැක්වේ.
පැලෑටි හෙවත් ඉංග්‍රීසියෙන් ෆ්ලෝරා යන වදන ගොඩ නැගි ඇත්තේ ලතින් භාෂාවෙන් රෝම මිත්‍යා මතයන්ට අනුව මල්වලට අධිපති දේවියගේ නමිනි. මේහා සමානව සත්ත්ව ජීවිතය පිළිබඳව යොදනු ලැබු යෙදුම නම් ‍ෆෝනා (Fauna) යන්නයි. ශාක සහ සත්ත්ව ජීවිතය සහ අනෙකුත් ජීවයෙහි ආකාරයක් වන දිලීර වර්ග එක්ව ගත් කල ඒවාට බයෝටා (Biota) යැයි හැදින්වේ.
References
http://en.wikipedia.org/wiki/Flora
ඛණිජ බද්ද, ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාත
1992 අංක 02 දරණ දකුණු පළාත් මුදල් ප්‍රඥ්ඥප්තිය යටතේ පනවන ලද බද්දකි.
ප්‍රවර්ගය:බදු - ශ්‍රී ලංකා ප්‍රවර්ගය:පළාත් සභා - ශ්‍රී ලංකා
ෆයර්ෆොක්ස් (බහුරුත්හරණය)
ප්‍රවර්ගය:වක්‍රෝත්තිහරණ පිටු
අයර්ලන්ත පද්‍ය
අයර්ලන්ත පද්‍යයේ ඉතිහාසයට භාෂා දෙකක පද්‍යයන් ඇතුළත් වෙයි. එකක් අයර්ලන්ත භාෂාව වන අතර අනෙක ඉංග්‍රීසි භාෂාව වෙයි. මෙම සම්ප්‍රදායන් දෙක අතර ඇති සංකිර්ණ අන්තර් ක්‍රියාව හා ඒ දෙක හා අනෙකුත් ඉංග්‍රීසි පද්‍යයන් අතර ඇති අන්තර් ක්‍රියාව විවිධත්වයෙන් පොහොසත් වර්ගීකරණය කිරීමට අපහසු නිර්මාණ ව්‍යුහයක් තනා ඇත.