cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
අයර්ලන්ත පද්‍ය
අයර්ලන්තයේ ඉතිරී වී ඇති මුල්කාලීනම පද්‍යයන් 6 වැනි සියවස දක්වා දිවෙන අතර අයර්ලන්තයේ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් වු පද්‍යයන් 14 වැනි සියවස දක්වා දිවෙයි. මෙම භාෂා සම්ප්‍රදායන් දෙක අතර එකිනෙක හුවමාරු වෙමින් පොහොසත් වීම නිරන්තරයෙන් සිදු වු නමුත් 19 වැනි සියවස තෙක් අයර්ලන්ත තේමා හා ආකෘති උකහා ගත් ඉංග්‍රීසි භාෂා පද්‍යයක් බිහිවී නොතිබුණි. මෙය 19 වැනි සියවසේ අවසානයේ හා 20 වැනි සියවසේ ආරම්භයේ වු කෙල්ටික් පුනරුදයේ කවීන්ගේ නිර්මාණවලදී මුදුන් පත් වී තිබුණි.
ශත වර්ෂයේ අවසාන වසර 25 දී නූතන අයර්ලන්ත පද්‍ය සාහිත්‍ය විශාල පරාසයක විවිධත්වයකට නැඹුරු වීමට ප්‍රයත්න දැරීය. එනම් උතුරු පාසැලේ පද්‍ය කරුවන්ගේ සිට නූතන සම්ප්‍රදායන් හා ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වන නාගරික හා සර්ව භෞම සමාජ තුළින් හට ගැනෙන නව ගැටලුවලට මුහුණ දීමේ බලපෑමට ලක්ව ලේඛකයන් දක්වා එය පරාස ගත වේ.
ලාන්ස් ආම්ස්ට්‍රෝන්ග්
ජර්මානු කවියෙක්, නවකතාකරුවෙක්, නාට්‍ය රචකයෙක්, දේශපාලනඥයෙක් සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙක්. ඔහු වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ ඔහුගේ සාහිත්‍ය කෘති වන, ද සෝරෝස් ඔෆ් යන්ග් වර්තර්, ස්ටර්ම් ඇන්ඩ් ඩ්‍රැන්ග් සහ ෆවුස්ට් ය. ඔහු සාහිත්‍ය දක්ෂයෙකු ලෙස වඩාත් හොඳින් සලකනු ලැබුවද, ගොතේ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයන්හි, විශේෂයෙන් ස්වාභාවික විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ ද සම්බන්ධ විය. භූ විද්‍යාව පිළිබඳ ඔහුගේ පුළුල් අධ්‍යයනයේ කොටසක් ලෙස ඔහු සතුව පුළුල් ඛනිජ එකතුවක් තිබුණි.
.
100 දශකය
ප්‍රවර්ගය:100 දශකය
පිරිවැටුම් බද්ද
පිරිවැටුම් බද්ද
1990 අංක 07 දරණ මුදල් ප්‍රඥප්තියට අනුව, දකුණු පළාත තුළ භාණ්ඩ මිලට ගෙන විකිණිමේ ව්‍යාපාර වෙනුවෙන් නියමිත පිරිවැටුම සඳහා පිරිවැටුම් බදු අය කරනු ලැබේ.
නිදහස් භාණ්ඩ :- -
මණ්ඩල සාමාජිකයන්ට විකුණනු ලබන පෙට්‍රල් ලැබූ යම් පුද්ගලයෙකු විසින් විදේශීය මුදලින් ගෙවීම සඳහා විකුණනු ලබන මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ
ඖෂධ හා රසායන බද්ද
1994 අංක 2 දරණ (පරිපුරක) මුදල් ප්‍රඥප්තියට අනුව ඖෂධ හා රසායන ද්‍රව්‍ය වෙළෙන්දකු ලෙස බලපත්‍රයක් ලබාගෙන දකුණු පළාත තුළ ඖෂධ හා රසායන ද්‍රව්‍ය වෙළඳ ව්‍යාපාරවල යෙදී සිටින්නන්ගෙන් ඖෂධ හා රසායන බද්ද අය කරනු ලැබේ.
චන්ද්‍රිකා ද සිල්වා
චන්ද්‍රිකා ද සිල්වා (උපත 1974 පෙබරවාරි 24) හෙවත් රේණු චන්ද්‍රිකා හෙට්ටිආරච්චිගේ ශ්‍රී ලාංකික බැඩ්මින්ටන් ක්‍රීඩිකාවකි. ඇය 2002, 2006 සහ 2010 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල සඳහා තම රට නියෝජනය කළාය.
වෘත්තීය
ඇය 1997 සිට 2003 දක්වා ශ්‍රී ලංකා ජාතික ශූරතාව දිනාගත් අතර 2004 දී ඇය 2004 දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙලේදී රිදී පදක්කමක් සහ ලෝකඩ පදක්කම් තුනක් දිනා ගත්තාය. 2005 නේපාල සැටලයිට් තරගයේදී ඇය කාන්තා කේවල සහ මිශ්‍ර යුගල ඉසව්ව ජයගත් අතර එම වසරේම ඇය ආසියානු ශූරතාවලියේ කාන්තා යුගල අර්ධ අවසන් පූර්ව වටයට පැමිණියාය. ඇය සිරියාවේ සහ ජෝර්දානයේ කාන්තා සහ මිශ්‍ර යුගල ශූරතා ද දිනා ගත්තාය.
දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල
කාන්තා කේවල කාන්තා යුගල මිශ්‍ර යුගල
BWF ජාත්‍යන්තර අභියෝගය/මාලාව (ශූරතා 7, අනුශූරතා 7)
කාන්තා කේවල කාන්තා යුගල
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1974 උපත්
110
වසර  (රෝමානු සංඛ්‍යා) යනු  ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,    දිනයකින් ඇරඹෙන  අවුරුද්දක්   (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත)  විය. එකල එය හැඳින්වුනේ, 	ප්‍රිසිනුස්ගේ	 සහ 	ස්කීපියෝගේ	 රාජ්‍යතාන්ත්‍රික  ධූර වර්ෂය  (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්,  අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා 	863	  වසර  ) ලෙසිනි. මෙම වසර සඳහා  යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය.
ප්‍රවර්ගය: ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
ටු ඕටම්
thumb|"ටු ඕටම්" සඳහා සන්නිදර්ශනය විලියම් ජේම්ස් නීට්බි මගින්, අ ඩේ විත් කීට්ස් වෙතින්, 1899|alt=Drawing of trees with orange and red leaves with a lake at the bottom and hills in the distance.
ඍතූන්ගේ ක්‍රමික වර්ධනය පිලිබඳ කියවෙන පේලි එකොලොසක් බැගින් වූ කවි තුනකින් මෙම කවි පන්තිය සමන්විතය.අස්වනු මෙරීමේ අවසන් භාගයේ සිට සරත් ඍතුවේ අවසන් භාගය වන ශීත ඍතුවේ ආරම්භය දක්වා මෙම පද පේලි වලින් විස්තර කර තිබේ.සරත් සමයේ විවිධ කර්තව්‍යයන්හි නියුතු පිරිස විස්තර කිරීම, එහි සෞභාග්‍යවත්බව, දර්ශනයන් සහ විවිධ ශබ්දයන් මගින් මෙම පද්‍ය පන්තිය මනඃකල්පිතයන්ගෙන් සාරවත් කර ඇත. එයටම සමාන්තරව කීට්ස් විසින් දුටු ගොයම් ඉපනැලි චිත්‍රයක් මගින් පසුව විස්තර කර තිබේ.
කීට්ස්ගේ මෙම කර්තව්‍යය මරණානුස්සති භාවනාවක් ලෙසත්, කලාත්මක නිර්මාණයන් සඳහා උපමාවක් ලෙසත්,එම වසරේදීම සිදුවන ලද පෙටර්ලු මසාක්රි නමින් හැඳින්වුන ජනතා විරෝධය සඳහා වන කීට්ස්ගේ ප්‍රතිචාරය ලෙසත්, ජාතික මතය ප්‍රකාශ කිරීමක් ලෙසත් අර්ථ දක්වන ලදී. ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් රචිත, කාව්‍යය රසය බහුලවම අඩංගු පද්‍යයන්ගෙන් එකක් ලෙස මෙය සලකනු ලබන අතර විචාරකයන් මෙය සලකනු ලබන්නේ ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ ඇති ඉතා සර්ව සම්පූර්ණ කෙටි පද්‍යයන්ගෙන් එකක් ලෙසය.
පසුබිම
1819 වසරේදී කාව්‍යයන් විශාල සංඛ්‍යාවක් රචනා කිරීමට කීට්ස්ට හැකියාව ලැබුනත් මුළු වසර මුළුල්ලේම විවිධාකාරයේ මූල්‍යමය ගැටළු විශාල සංඛ්‍යාවකින් පීඩා විඳීමට ඔහුට සිදු විය. අධික මුදල් අවශ්‍යතාවයන් තිබූ ඔහුගේ සොහොයුරු ජෝජ් ඇමෙරිකාවට සංක්‍රමණය වීමෙන් අනතුරුව ඔහු ගැන සොයා බලන්නට සිදු වීම ඉන් එකක් විය. මේ ව්‍යකූලත්වයන් නොසලකා හරිමින් 1819 සැප්තැම්බර් 19 වන දින ටු ඕටම් කාව්‍යය රචනා කිරීමට ඔහුට අවස්තාව සැලසිනි. මෙම කාව්‍යය ඔහුගේ කාව්‍යකරණ වෘත්තියේ අවසානය සනිටුහන් කරයි. තවදුරටත් කවිත්වය සඳහා කාලය කැප කිරීමට ඔහුට හැකියාවක් නොතිබුණු අතර ලාභ උපයන ව්‍යාපෘතීන් සඳහා ඔහු වෙහෙස වන්නට විය. කීට්ස්ගේ පිරිහුණු සෞඛ්‍යය තත්වය මෙන්ම ඔහු වෙත පැවරී තිබුණු වගකීමද ඔහුගේ කාව්‍යකරණ ව්‍යායාමයන් දිගින් දිගටම පවත්වා ගැනීම සඳහා බාධා ඇති කළේය.
1819 වසරේ සැප්තැම්බර් 19 වන දින කීට්ස් වින්චෙස්ටර් අසල ඉචන් ගං ඉවුර දිගේ ඇවිදින්නට ගියේය. සැප්තැම්බර් 21 වන දින කීට්ස් විසින් ඔහුගේ මිතුරු ජෝන් හැමිල්ටන් රෙනොල්ඩ් වෙත ලියන ලද ලියුමක් මගින් එහිදී දුටු සුන්දර දසුන ඔහුගේ සිතුවිලි පුබුදුවාලූ ආකාරයත් එමගින් ටු ඕටම් රචනය සඳහා ඔහු තුල පෙළඹවීමක් ඇති කල ආකාරයත් විස්තර කර ඇත්තේ මෙසේය. “මේ ඍතුව කොතරම් අලංකාරද? සුළඟ කොතරම් සුවදායකද? උණුසුම එය තවත් වැඩි කරයි.මම ඉපනැලි වලට කිසි දිනක මෙතරම් ඇලුම් නොකලෙමි. කෙසේ නමුත් ඉපනැලි සමූහය උණුසුම් පෙනුමක් ගනී. හරියටම සමහර පින්තූර එසේ උණුසුම් පෙනුමක් ගන්න සේය. මගේ රචනයන්ට හේතු පාදක වන්න වූ ඉරිදා සංචාරය තුල මා සිර කර තැබීමට මෙය සමත් විය”. කීට්ස්ගේ මනසේ ඒ මොහොතේ තිබු සියල්ලක්ම ඉතා පැහැදිලි නොවීය.එම සැප්තැම්බරයේදී අවසානයේ හයිපෙරියන් අත් හැර දැමීමට සිදුවන බව ඔහු දැන සිටියේය. එබැවින් ඔහු රෙනොල්ඩ්ස් වෙත් ලියූ ලියුමේ ඔහු තම මහා කාව්‍යය ඇත හැර දැමීම පිළිබඳව වූ සටහනක්ද ඇතුලත් කළේය. කීට්ස් රෙනොල්ඩ්ස් වෙත ටු ඕටම් නොයැවීය.නමුත් ඔහුගේ ප්‍රකාශකයා මෙන්ම මිතුරාද වූ රිචඩ් වුඩ්හවුස් වෙත යැවූ ලිපියක් සමග එදිනම දිනය යොදා ටු ඕටම් කවියද යවන ලදී.
තේමාවන්
ටු ඔටම් එහි පදය කාණ්ඩ ත්‍රිත්වය මගින් ඍතුවේ විවිධ කෝණයන් තුනක් විස්තර කරයි. එහි සෞභාග්‍යවත්බව, එහි මහන්සි වී කල යුතු කර්තව්‍යයන් සහ එහි අවසාන භාගයයි. මෙම පදය ඛාණ්ඩ හරහා සරත් ඍතුවේ ආරම්භයේ සිට මධ්‍යය දක්වාත් එතැන් සිට ශීත ඍතුවේ මූලාරම්භය දක්වාත් වර්ධනය විදහා දක්වයි. එයටම සමාන්තරගතව මෙම කාව්‍යය දවසේ අලුයම සිට මධ්‍යහ්නය දක්වාත් එතැන් සිට අඳුරු වැටීම දක්වාත් කාලය පදාරුත් ගන්වා ඇත. මෙම වර්ධනයන් පළමුව දර්ශනයත් දෙවනුව ශබ්ධයත් ප්‍රත්යාවර්තීව ස්පර්ශකරමින් එකට ඇඳෙන්නේ කීට්ස්ගේ අනෙකුත් ගීත රචනයන්හි නොතිබෙන තුන් ඇඳුන සමමිතිකත්වයක් නිර්මාණය කරමිනි.
කාව්‍යයේ වර්ධනයත් සමඟම කුමන්ත්‍රණ කරුවෙක්, පලතුරු ඉදවන මායාකරුවෙක්,අස්වැන්න ලබාදෙන්නෙක් මෙන්ම සංගීතය පතුරුවන්නෙක් ආදී ලෙස ව්‍යංගව හඳුන්වමින් සරත් ඍතුව විස්තර කර තිබේ.ප්‍රථම කවි පන්තිය ඉදිරිපත් කරන්නේ සරත් ඍතුව ස්වභාවික ක්‍රියාවලීන් සඳහා දායක වන ආකාරය, එහි වර්ධනය සහ උපරිම පරිනතියට පත් වීම, ස්වභාව ධර්මයේ ප්‍රතිවිරුද්ධ බලයන් ද්විත්වය ආදිය වන නමුත් සමස්තයක් ලෙස ඍතුව අවසානයට පත් නොවන බව ඇඟවීමක් කරයි. මෙම කවි පන්තියේදී පලතුරු තවමත් ඉදෙමින් පවතින අතර මල් පොහොට්ටු තවමත් උණුසුම් කාලගුණය තුල දිගහැරෙමින් පවතී. ස්ටුවර්ට් ස්පෙරි අවධාරණය කරන පරිදි වර්ධනයේ සහ සුමුදු චලිතයන් වන ඉල්පීමේ, ඉදිමීමේ, සහ දොලනයන්ගේ මනඃකල්පිත විස්තරකිරීම මඟින් සුවදායක ස්පර්ශයක හැගීමක් ඇති කරවයි.
ආකෘතිය
ටු ඔටම් යනු පේලි එකොලොස බැගින් වන කවි පන්ති තුනකින් සමන්විත පද්‍ය පන්තියකි. කීට්ස් විසින් 1819 දී රචිත අනෙකුත් ගීත රචනා මෙන්ම ගීතිකාවක ආකෘතිය වන පැහැදිලිව අර්ථ දක්වූ ආරම්භය, මාධ්‍යය සහ අවසානය ලෙස කොටස් තුනකින් මෙම පද්‍ය පන්තිය සමන්විත වේ. අනෙකුත් ගීත රචනා වලින් මෙය වෙනස් වන්නේ පේලි දහයක් වෙනුවට එක පද්‍ය පන්තියක පේලි එකොලොසක් අඩංගු වීම නිසාය. එසේම එක පද්‍ය පන්තියක ආරම්භය සහ අවසානයේ අන්තර් සම්භාන්දිත පද පේලි දෙකකින් මෙම කාව්‍යය සමන්විතය.
එම වසරේම වසන්ත ඍතුවේදී කීට්ස් විසින් ලියන ලද පද්‍ය රචනා පහකදීම ඔහු විසින් භාවිතා කරන ලද කාව්‍යමය තාක්ෂනයන් ටු ඔටම්හි ද භාවිත කර තිබේ. නමුත් එයින්ද බැහැරව තවත් පැතිකඩයන් කිහිපයකින්ම සහ කතාවක් කියන්නෙකු ගේ ආකාරයෙන් ප්‍රසිද්ධ කිරීම මගින් මෙම පද්‍යය අනෙකුත් පද්‍යයන්ගෙන් වෙනස් වේ. ඔහුගේ පෙර පද්‍ය පන්ති වල තිබු පරිදි ටු ඔටම්හි නාට්‍යනුසාරයන් අඩංගු නොවේ. පද්‍ය පන්තිය ඉදිරියට ගලා යන්නේ එයට සම්බන්ධ වූ අයිතමයන්ගේ සුළු සුළු වෙනස්වීම්ද සමග ය. වෝල්ටර් ජැක්සන් බෙට්ස්ගේ වචන වලින් කිවතොත් ක්‍රම වේදයේ නොවෙනස් බව සහ ඒකමතික බව නැවත සංස්කරණයේදී ඇති වූ ජවය ආදියෙන් හැදින්වුණු කීට්ස් විසින් තමාම හදුන්වා ගන්න පරිදි රන්දී සිටීම මෙහි ඇතුලත්ව ඇත. තුන් වන පද්‍ය පන්තිය ආරම්භයේදී කවියට නාට්‍යානුසාරයන් ආදේශ කර ඇති අතරම ඒ සමඟම වසන්තයේ මියුරු ගීතයන් කොහෙද? අපිට කලින් එය විදගත්තෝ කවරහුද?ආදිය පාදක කරගනිමින් නාට්‍යානුසාරය ඉදිරිපත් කර ඇත. අනෙකුත් ගීත රචනයන්හි මෙන්ම ටු ඔටම් රචනා කර ඇත්තේද අසම්බික් පෙන්ටමිටර් නම් ක්‍රමයෙනි.(නමුත් ආරම්භයේ සිටම සියුම්ව නව්‍යකරණය කර ඇත.) එසේම සාම පද පේලියකම අවධාරනාත්මක ක්‍රියාවන් පහක් බැගින් සහ අනවධාරත්මක ක්‍රියා එකක් බැගින් යොදා සකසා ඇත. කීට්ස් මෙය වෙනස් කර ඇත්තේ ඔගස්ටන් ඉන්වර්ශන් ඇතුලත් කිරීමෙනි. උදාහරණ ලෙස Season of mists and mellow fruitfulness යන පේලිය මගින් පද්‍ය පන්ති දෙකකම ආරම්භයේ අවධාරනාත්මක ක්‍රියාවන් දෙකක් යොදා තිබේ. එසේම Who hath not seen thee...සහ Where are the songs...? යන පේලි දෙකෙන් ප්‍රශ්නාර්ථයක් අවධාරණය කර තිබේ. ටු ඔටම්හි පද්‍ය පන්ති තුනම ආරභයේදී ABAB ආකාරයේ එළිවැටක් ආරක්ෂා කරන අතර පළමු පද්‍ය පන්තිය පසුව CDEDCCE ආකාරයත් දෙවන සහ තෙවන පද්‍ය පන්ති පසුව CDECDDE එලි වැට ආකාරය ගනී. සෑම අවස්ථාවකදීම අවසාන පද පේලියට කලින් සංයෝජිත පද පේලි දෙකක් අඩංගු වේ. 'එන්ඩිමියන්', 'නින්ද සහ කවිත්වය' සහ 'කැලිඩෝ' ආදී පද්‍ය පන්ති වල අඩංගු සමහර පද්‍ය කොටස් ද ඇතැම් අවස්ථා වලදී ටු ඔටම්හි අන්තර්ගතව ඇත. how to load and bless with fruit the vines that round the thatch-eaves run හි අඩංගු පරිදි කීට්ස් ලාක්ෂණික ලෙස තනි අවධාරනාත්මක වචන භාවිතයේ දී ඇත. එසේම for Summer has o'er-brimm'd their clammy cells ආදියෙහි අඩංගු පරිදි බිලාබියල් ගාත්‍රාක්ෂර සහිතව අවධාරනාත්මකව වචන බර තබා ඇත. එසේම දීර්ඝ ගාත්‍රාක්ෂර මගින් මෙම පද්‍යයේ ගලා යාම වෙනස් කර තිබේ. උදාහරණ ලෙස while barred clouds bloom the soft dying day හි අඩංගු පරිදි මන්දගාමී ගලායාමක් සපයා තිබේ.
‍මොහාන් මුණසිංහ
Professor Mohan Munasinghe is internationally-recognized expert on energy, sustainable development and climate change, a Sri Lankan-born intellectual is the Chairman of his own institution called the Munasinghe Institute for Development, Sri Lanka. As the Vice President of the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), he had the distinction to receive the IPCC's shared 2007 Nobel Peace Prize with former Vice President of the United States Al Gore. , thus being the first Sri Lankan to do so. Professor Mohan Munasinghe shares the Nobel Peace Prize of 2007 with IPCC colleagues and Al Gore, for their efforts to build up and disseminate greater knowledge about climate change, and to lay the foundations for the measures that are needed to counteract such change. He is also Visiting Professor at the United Nations University in Tokyo. Prof. Munasinghe has served as an honorary senior advisor to every administration of Sri Lanka government since 1980. He was the senior energy adviser to Sri Lankan President J.R. Jayawardane, during 1982-87. He was Chancellor, International Water Academy, Oslo, and Founding-President, Lanka International Forum on Environment and Sustainable Development (LIFE). He helped to found the Computer Science and Engineering Faculty of University of Moratuwa, Sri Lanka.
අධ්‍යාපනය
He was educated at the prestiges Royal College, Colombo and received the B.A. (Hons.) and M.A. degrees in Engineering from Cambridge University, UK in 1967. He also has obtained the prestigious S.M. and Ph. D E.E. degrees in Electrical Engineering from the Massachusetts Institute of Technology (MIT), U.S.A. in 1970. He also has a Ph.d. in Solid State Physics from McGill University from Canada, in 1973, and an M.A. in Development Economics from Concordia University, Canada, in 1975. He has received several honorary doctorates (honoris causa).
Positions Held
Presently, he is Chairman, Munasinghe Institute for Development, Colombo; Vice Chair, UN Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), Geneva; Honorary Senior Advisor to the Government of Sri Lanka; and Visiting Professor, United Nations University, Tokyo. Until recently, he was Senior Advisor/Manager, World Bank, Wash. DC, covering sustainable development, environmental policy, water, energy and transport; and Chancellor, International Water Academy, Oslo. After working over 35 years in the international arena, he is recognized as a leading world authority on environment and development, with field experience in climate change, disaster management, economics, environment, energy, telecommunications, transport, urban infrastructure, and water resources projects in most developing countries.
From 1982 to 1987, Prof. Munasinghe was the Senior Advisor (Energy and Information Technology) to the President of Sri Lanka, helping to formulate and implement the national energy strategy and computer policy. He was founder Chairman, Computer and Information Technology Council (CINTEC), and served on the Presidential Commission that determined national telecommunications policy. From 1982 to 1987, he was Board Member, Natural Resources, Energy and Science Authority of Sri Lanka; Governor, Arthur Clarke Centre for Modern Technology, Sri Lanka. During 1990-92, he served as Advisor to the US President's Council on Environmental Quality (PCEQ).
Since 1972, he has also served as expert advisor/consultant to many world bodies. He is also Director of the Canifex International Socio Economic Development Centre (Canadian non profit foundation), and founding-Director of both the World Energy Efficiency Association (WEEA) in Washington DC, and the New Sun Foundation in Geneva. He is Patron and Founder of the Lanka Society for Sustainable Development (LASS), and President-Emeritus and Founder of the Sri Lanka Energy Managers Assoc. (SLEMA).
He has taught university courses for the past 30 years, on energy, water, resource management, and environmental economics, in Sri Lanka, Canada, and the US. He has organized and conducted international training seminars on the environmental economics, energy, water and information technology. He is the author of several hundred technical papers in well-known scientific journals; and over 90 scholarly books).He serves on the Editorial Boards of a dozen international periodicals,
Prizes And Honours
Prof. Munasinghe has won a number of international prizes and honours for research and applications. Most notably, as IPCC Vice Chair, he was co-winner of the 2007 Nobel Prize for Peace, for scientific contributions to knowledge about climate change and sustainable development. He received the 2007 Sarvodaya (Sri Lanka) Award for Humanity, Peace and Development. In 2006, he was awarded both the Zayed International Prize for Environment (jointly with other authors) for contributions to the Millennium Ecosystem Assessment, and the Swarnavahini Sri Lanka Abhimanya (Excellence) Award. In 2005, the President of Bangladesh presented him with the Order of Fellowship of the Independent University of Bangladesh, for exceptional contributions to economics, energy and environment. In 2003, he received the award for outstanding lifetime achievements from a consortium of 16 major professional institutions in Sri Lanka. He was awarded the 2003 Adelman-Frankel prize for unique and innovative contributions to energy research, by the US Assoc. of Energy Economics – Int. Assoc. for Energy Econ. (USAEE-IAEE). The green award for exceptional contributions to sustainable development was presented to him in 1998, at the Sixth World Congress of the International Federation of Environmental Journalists. He received the international best treatise award and medal for sustainable water resource management from the International Foundation for Water Science and Technology at the 1994 World Water Congress in Abu Dhabi. In 1990, two commemorative volumes of his selected papers in energy and electricity were issued, with felicitations from eminent experts as well as 20 leading international journals. He is also the recipient of the international prize for outstanding work in electric power and energy systems analysis and pricing awarded in 1988 at the Fifth Latin American and Caribbean Energy Conference, and the annual award for exceptional contributions to energy research and policy applications, presented in 1987 by the Int. Assoc. for Energy Economics, U.S.A. In 1985, he received the Sinha Gold Medal for outstanding scientific achievement in Sri Lanka, from the Lions International Organization. His academic awards include the 1966 J. W. Beauchamp Prize from the Inst. of Electrical Engineers (UK), and the 1968 Albert M. Grass Prize at MIT (USA).
He is a Fellow of the World Academy of Art and Science, USA (FWAAS), Third World Acad. of Sciences, Italy (FTWAS), Beijer Institute of Ecological Economics - Royal Swedish Acad. of Sciences, National Academy of Sciences, Sri Lanka (FNASSL), Royal Society for Arts, UK (FRSA), International Water Academy, Norway (FIWA), Institution of Electrical Engineers, UK (FIEE), and Institute of Engineers, Sri Lanka (FIESL).OTHER INTERESTS
OTHER INTERESTS Prof. Munasinghe has represented Sri Lanka (Juniors) and Cambridge University in lawn tennis and won a number of Sri Lanka National and other titles. His interests include swimming, wind surfing, chess, bridge, amateur astronomy, saxophone playing, tai-chi, and meditation.
Family
The Professor's wife Mrs. Sria Munasinghe is Vice Chair of MIND and supports his activities. She has had an important influence on Professor Munasinghe's life.
External links
ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා
පෘථිවියෙහි භ්‍රමණය
පෘථිවියෙහි භ්‍රමණය යනු තම අක්ෂය වටා පෘථිවියෙහි භ්‍රමණයයි. බටහිර දිශාවෙහි සිට නැගෙනහිර දිශාවට පෘථිවිය භ්‍රමණය වෙයි. උතුරු තරුව හෝ ධ්‍රැව තරුව පොලාරිස් සිට නිරික්ෂණය කරන විට, පෘථිවිය කරකැවෙන්නේ වාමාවර්තවය.
සූර්යයාට සාපේක්ෂව සෑම පැය 24 කට පමණ වරක්ද තාරකා වලට සාපේක්ෂව සෑම පැය 23 විනාඩි 56 තත්පර 4 කට වරක්ද පෘථිවිය භ්‍රමණය වෙයි (පහත බලන්න). කාලය ගතවීම හා සමගින් පෘථිවියෙහි භ්‍රමණය කෙමෙන් මන්දගාමී වෙයි; එබැවින්, පුරාණයේදී, දිනයක් මඳ විය. පෘථිවියෙහි භ්‍රමණය වෙත චන්ද්‍රයාගේ උදම් ආචරණ නිසා මෙය සිදුවෙයි.
භ්‍රමණ කාලාවර්තය
සූර්යයාට සාපේක්ෂව ‍පෘථිවියෙහි භ්‍රමණ කාලාවර්තය (සැබෑ දහවල සිට සැබෑ දහවල දක්වා) යනු එහි සැබෑ සූර්ය දවස හෝ දෘශ්‍ය සූර්ය දවස වෙයි. එය වේලා සමීකරණයෙහි ව්‍යුත්පන්නය වන බැවින් පෘථිවි කක්ෂයේ විකේන්ද්‍රිකතාවය සහ පෘථිවි අක්ෂයෙහි ඇලය (ඇල බව) මත රඳා පවතියි. මේ දෙකම වසර දහස් ගණනක් පුරා පැතිර පවත්නා විචල්‍යයක් අත්විඳින බැවින් සැබෑ සූර්ය දවසෙහි වාර්ෂීක විචල්‍යයද වෙනස් වෙයි. සාමාන්‍යයෙන්, එය වසරකට දෙවරක් සාමාන්‍යය සූර්ය දවසට වඩා දිගු වන අතර වසරකට දෙවරක් ‍ සාමාන්‍යය සූර්ය දවසට වඩා කෙටි වෙයි. සූර්ය සමීපකය කිට්ටුවදී, සාමාන්‍ය පමණට වඩා වැඩි කෝණයක් ගනිමින් හා එම ගමනට තත්පර 10 පමණ වැඩිපුර ගනිමින්, සූර්යයාගේ දෘශ්‍ය චලිතය ක්‍රාන්තිවලය හරහා සිදු වන විට, සැබෑ සූර්ය දවස දිගු වීමට  ප්‍රවණතාවයක් ඇත. මීට ප්‍රතිවිරුද්ධ වශයෙන්, සූර්ය දුරකය සමීපයෙහිදී එය තත්පර 10 පමණ කෙටිය.
2 වන සියවස
2 වන සියවස යනු,  පොදු යුගයෙහි ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර වසර 101 සිට  200 දක්වා කාල පරිච්ඡේදය වෙයි.
කාබයිඩ්
200px|thumb| [[ටයිටේනියම් කාබයිඩ්හී දැලිස් ව්‍යුහය.]] රසායන විද්‍යාවෙහි, කාබයිඩයක් යනු, කාබන් සහ  අඩු වශයෙන් විද්‍යුත් සෘණ මූලද්‍රව්‍යයක් වෙතින් සමන්විත සංයෝගයකි. රසායනික බන්ධන වර්ග පරිදී කාබයිඩ පහත පරිදී සාමාන්‍යයෙන් වර්ගීකරණය කල හැක: (i) ලවණ-ආකාර, (ii) සහසංයුජ සංයෝග, (iii) අන්තරාලයීය සංයෝග සහ, (iv) "අතරමැදි" අන්තරීක ලෝහ කාබයිඩ. නිදසුන් වලට අඩංගු වන්නේ, කැල්සියම් කාබයිඩ්, සිලිකන් කාබයිඩ්, ටංස්ටන් කාබයිඩ් (යන්ත්‍ර ආයුද ආශ්‍රිතව බොහෝ විට සරල ලෙසින් කාබයිඩ් ලෙසින් හැඳින්වෙයි ), සහ සිමෙන්ටයිට්, වන අතර, මෙයින් එකෙකක් ප්‍රධාන කාර්මික උපයෝජ්‍යයන්හී භාවිතා වෙයි. අයනික කාබයිඩ් නාමකරණය ක්‍රමානුකූල නොවෙයි.
ද්‍රව්‍ය පවිත්‍රීකරණය (රසායන විද්‍යාව)
රසායන ද්‍රව්‍යයක පවිත්‍රීකරණය යනු වැදගත් වන ද්‍රව්‍ය ඊට ආගන්තුක හෝ ඒ සමග මිශ්‍ර වී පවතින අනෙකුත් ද්‍රව්‍යයන්ගෙන් භෞතිකව වෙන්කර ගැනීමයි. පහතින් දැක්වෙන්නේ එසේ රසායනික ද්‍රව්‍ය පවිත්‍රීකරණය කරගැනීමේ ක්‍රම පිළිබද කෙටි සමාලෝචනයකි.
පෙරීම
පෙරීම යනු ඝනයක් ද්‍රව හෝ වායුන්ගෙන් වෙන් කර ගත හැකි යාන්ත්‍රික ක්‍රමයකි. මෙහිදී රෙදි කැබැල්ලක් හෝ තුනී පටලයක් වැනි සවිවර තලයක් හරහා අදාල මිශ්‍රණයට ගලා යාමට සැලැස් වු විට සවිවර තලය මත ඝන ද්‍රව්‍ය ඉතිරි කරමින් ද්‍රවය සිදුරු තුළින් ඉවතට ගලා යයි.
ද්‍රව්‍යවල ඝනත්වය පදනම් කරගනිමින් ඝනයක් ද්‍රවයකින් වෙන් කිරීමට හෝ අමිශ්‍ර ද්‍රාවක 2ක් එකිනෙකින් වෙන් කිරීමට කේන්ද්‍රාපසරණය සිදු කරයි.
නිස්සාරණය
මිශ්‍රණයක අඩංගු ද්‍රව්‍ය අතුරින් වෙන් කරගැනීමට අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය පමණක් දියවන ද්‍රාවකයක් භාවිතා කර මිශ්‍රණයේ ඇති අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීම නිස්සාරණයේ දී සිදුවේ.
ස්ඵටිකීකරණය
ද්‍රව ප්‍රවාහයක් සිසිල් කිරීමෙන් හෝ එයට අවක්ෂේපයක් එක් කර එහි ද්‍රාව්‍යතාවය අඩු කිරීමෙන් එහි අඩංගු යම් සංඝටකයක් ස්ඵටික බවට පත්කොට වෙන් කිරීම ස්පටිකීකරණය වේ. ද්‍රව ප්‍රවාහය තුළ පවතින ස්ඵටික පසුව පෙරීමෙන් හෝ කේන්ද්‍රාපසරණයෙන් ඉවත් කරගනී. මෙහි දී ඇති කරගන්නා ස්ඵටිකවල එම සංඝටකය ඉතා සංශුද්ධ තත්වයෙන් පවතී. විශ්ලේෂණ හා සංස්ලේෂණ කර්මාන්යන්වල දී මිළට ගන්නා ප්‍රතිකාරකවල පවිත්‍රතාව පිළිබද සැක සහිත වූ විට එම ප්‍රතිකාරක දියකර නැවත ස්ඵටිකීකරණය කරනු ලැබේ. එසේ අදාල ස්ඵටික ඉතා පිරිසිදු ද්‍රාවකයක දියකර නැවත ස්ඵටිකීකරණය කළ විට නැවත ස්ඵටික බවට පත්වූයේ නම් ඒවායේ සංශුද්ධ බව තහවුරු වේ. වර්ණාලේඛ ශිල්පයේ දී තනි ද්‍රව ප්‍රවාහයක අඩංගු සංරචක කීපයක් සංශුද්ධ තත්වය පත් කරගැනීමට ඝනයක් මත අධිශෝෂණය හා නිරධිශෝෂණය භාවිතාවේ.
ලෝහ උණු කිරීම
අමු ලෝපස් ‍වලින් ලෝහ නිෂ්පාදනය සදහා මෙම ක්‍රමය භාවිතා වේ. අමු ලෝපස්වලට රසායනික ද්‍රව්‍ය එකතු කොට ලෝහයේ ද්‍රවාංකය තෙක් රත්කිරීම මෙහි දී සිදු කරයි.
ප්‍රසාදනය
මෙම ක්‍රමය ප්‍රධාන වශයෙන් භාවිතා වන්නේ පෙට්‍රෝලියම් කර්මාන්තයේ දීය. මෙහිදී බොර ‍ෙතල් රත් කරමින් එක් එක් මුලද්‍රව්‍යය ඝනීභවනය වන උෂ්ණත්වය අනුව පියවරෙන් පියවර සංයෝග එකින් එක වෙන් කර ගැනීම සිදු කරයි.
ආසවනය
පෙට්‍රෝලියම් කර්මාන්තයේ දී හා එතනෝල් පවිත්‍ර කිරීම සදහා විශාල ලෙස ආසවනය භාවිතා වේ.වාෂ්පශීලී සං‍යෝග ඒවායේ තාපාංකය අනුව වෙන් කරගැනීම මෙහිදී සිදු කරයි.
ජලය පිරිසිදු කරගැනීම
ජලය බීමට සුදුසු තත්වයට පත් කරගැනීමේ ක්‍රම රාශියක් පවතී.
පිරිසැකසුම්කරණය
රසායනික ද්‍රව්‍යය, ඹෟෂධ වර්ග සහ පැසවීම හෝ සත්ව හා ශාක පටක මගින් සංස්ලේශිත ආහාර අමුද්‍රව්‍ය පිරිසිදු කරගැනීම සදහා මෙම ක්‍රමය භාවිතා වේ. ප්‍රතිජීවක, සිට්රික් අම්ලය, විටමින් E සහ ඉන්සියුලින් මේ ආකාරයට පිරිසිදු කරගන්නා ද්‍රව්‍ය කිහිපයකි.
විභාජනය
සාපේක්ෂව ගත් කළ පවිත්‍රකරණය සදහා එතරම් සාර්ථක නොවන ක්‍රමවේදයක් දිගින් දිගටම භාවිතා කරමින් අදාල ද්‍රව්‍යයේ සංශුද්ධතාවය වැඩි කර ගැනීම සිදුවේ.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:වර්ණලේඛ ශිල්පය ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
110 දශකය
ප්‍රවර්ගය:110 දශකය
චෝඛේර් බාලි (චිත්‍රපටය)
චෝඛේර් බාලි (চোখের বালি) ( ඇසෙහි වැලි, fig. constant irritant) යනු බෙංගාලි භාෂා චිත්‍රපටයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:2003 චිත්‍රපට
ගන්සූ
ගන්සූ යනු, රටෙහි  වයඹ  දිග ප්‍රදේශයෙහි පිහිටි  චීන මහජන සමූහාණ්ඩුවේ  පළාතකි.
සිද්ධ යකඩ
thumb| [[අයිෆල් කුළුණ ගොඩනගා ඇත්තේ, සිද්ධ යකඩ වර්ගයක් වන ඇළලූ යකඩ භාවිතයෙනි]]
සිද්ධ යකඩ යනු,  චීනචට්ටි  වල  කාබන් අන්තර්ගතයට (2.1% සිට 4%) හාත්පසින් වෙනස්, ඉතා අඩු කාබන් අන්තර්ගතයක් (0.04 සිට 0.08%)  සහිත යකඩ මිශ්‍ර ලෝහයක් වන අතර, ලෝබොර නමින් හැඳින්වෙන තන්තුමය අන්තර්ගත බරෙන් 2% දක්වා එහි අඩංගු වෙයි. යකඩ සහ ලෝබොර අන්තර්ගතයන්ගේ අඩ-විලීන ස්කන්ධයක් වන එය, නිරේධනය කල විට හෝ විකල ලක්ෂ්‍යය දක්වා නැවූ විට හෝ, ලී වල දක්නට ලැබෙන වැනි "කණිකා" රටාවක් පෙන්නුම් කරයි. සිද්ධ යකඩ, දැඩි, ආහන්‍ය, තන්‍ය සහ පහසුවෙන් පෑස්සිය හැකි වෙයි. වානේ නිෂ්පාදනයෙහි කාර්යසාධක ක්‍රම ප්‍රවර්ධනය කිරීමට පෙර හා විශාල ප්‍රමාණයන්ගෙන් වානේ තොගයන් අත තිබීමට ප්‍රථම, වඩාත් සුලබ ආහන්‍ය යකඩ වර්ගය වූයේ සිද්ධ යකඩ වෙයි. වානේ බවට ප්‍රසාදනය කෙරුමට අමු ද්‍රව්‍යයක් ලෙසින් සිද්ධ යකඩ ප්‍රමාණවත් තරමක් භාවිතා කරන ලද අතර, එය ප්‍රධාන වශයෙන් භාවිතා කෙරුණේ කඩු, හැඳි ගෑරෙප්පු, නියන, පොරෝ සහ අනෙකුත් තියුණු මුවහතැති ආයුධ මෙන්ම දුනු සහ පීරී තැනීමටය. යකඩ-ආවරණිත යුද්ධනැව් සහ දුම්රිය මාර්ග භාවිතයට ගැනුමත් හා සමගම, සිද්ධ යකඩ සඳහා ඉල්ලුම කූටප්‍රපාප්ත වූයේ 1860 ගණන් වලදී වන අතර, මෘදු වානේ වල භංගූරභාවය වැනි  තත්ත්වය පිළිබඳ ගැටළු විසඳාගෙන එහි මිල අඩුවී පුළුල් ලෙසින් සපයාගත හැකිවූ විට සිද්ධ යකඩ වල පරිහානිය ඇතිවිය.
ඒවා මෘදු වානේ වලින් තැනීම ඇරඹීමට පෙර, බොහෝ දේවල්, සිද්ධ යකඩ වලින් තැනුනු අතර, ඒවා අතර මිටියම්, ඇණ, කම්බි, දම්වැල්, පීලි, දුම්රිය ඈඳුම්, ජල සහ හුමාල නල, මුරිච්චි, පොට ඇණ, අශ්ව ලාඩම්, අත් වැල්, දැවමය පියසි රාමු සැකිලි සඳහා තහඩු සහ, විසිතුර  යකඩ වැඩ වූහ.
වාණිජ පරිමාණයෙන් සිද්ධ යකඩ තවදුරටත් නිපදවනු නොලැබේ. සිද්ධ යකඩ වලින් තැනී යැයි විස්තර කෙරෙන, නිරාපද පීලි, උද්‍යාන භාණ්ඩ සහ ගේට්ටු වැනි නිෂ්පාදියන්, සදනු ලබන්නේ මෘදු වානේ වලිනි. එම විස්තරය තවම ඒවා සඳහා භාවිතා කෙරෙන්නේ, ඒවා තැනීම සිද්ධ කෙරෙන්නේ (සාදන අන්දම) අතින් බැවිනි.
නාමකරණය
"සිද්ධ" යන වචනය, "වැඩ කිරීම" වන ක්‍රියාපදයෙහි පුරාතන අතීත කාල කෘදන්තය වන අතර, එබැවින් "සිද්ධ යකඩ " යන්නෙහි වචනාර්ථය වන්නේ  "වැඩ සිදුකල යකඩ" වෙයි. සිද්ධ යකඩ යනු, භාණ්ඩය සඳහා පොදු නාමයක් වන නමුදු, ලෝකුරුවෙකු හෝ අනෙකුත් ආචාරියෙකු විසින් නිපැයුනු,  නිමාවට පත් යකඩ භාණ්ඩ සඳහාද භාවිතා වෙයි. සිද්ධ යකඩ මෙන් නොව, චීනචට්ටි, භංගූර වන අතර සහ උණු හෝ සිසිල් හෝ තත්ත්වයෙන් එය භාවිතයෙන් කර්මාන්ත කල නොහැක. මිටියකින් පහරදුනහොත් චීනචට්ටි බිඳී යෑ හැක.
සාදික්කා
සාදික්කා යනු කුළු බඩු විශේෂයකි. සාදික්කා ගෙඩියෙහි ඇති මදය හා මද ආවරණය චූ කවචය වටා ඇති රතු පැහැ කොටස එනම් වසාවාසි ප්‍රධාන වශයෙන් කුළු බඩු ලෙස භාවිත කරයි.සාදික්කා ශාකය නිවර්තන කලාපීය ප්‍රදේශවල ව්‍යාප්තව පවතී.සාදික්කා තෙල් හා සාදික්කා බටර් වලට ලෝක වෙළදපොලේ ඉහළ ඉල්ලුමක් පවතී.
සාදික්කා මද
සාදික්කා ශාකයේ වාඩාත් ප්‍රයෝජනවත් කොටස සාදික්කා මදයයි.මෙම මදය ඝන කවචයකින් ආවරණයවී පවතී.කවචය රබර් බීජවලට සමානය.ඕවලාකාර හැඩයකින් යුක්තය.කවචය කලු හා දුඹුරු පැහැයට ආසන්න පැහැයකි. මදය බිත්තරයක හැඩය ගනී.සුදු පැහැතිය.මිහිරි සුවඳකින් යුක්තය.මිහිර හා සැර රසකින් යුත්තය.සාදික්කා ඵලයෙන් ලෙල්ල ඉවත්කර ගත්විට වසාවාසි නමින් හඳුන්වන රතුපැහැ කවච ආවරණය ඉවත් කිරීමෙන් පසු අව්වේ හෝ උදුනක දමා වියලීමෙන් පසු ගන කවචය තලා මදය ඉවතිකරගත හැකිය.මෙසේ ඉවත් කරගන්නා මදය කුළුබඩුවක් ලෙස ආහාර රසවත් කිරීමට යොදාගනී.මස් මාළු හෝ වෙනත් ව්‍යාංජන රසවත් කරගැනීමට පුඩින් වර්ග හා සෝස් වර්ග නිපදවීමටද යොදාගනී.සම්පූර්ණ මදය ලෙස හෝ මදය කුඩුකර කුඩු ලෙසද වෙළද පොලෙන් ලබාගත හැක.සාදික්කා තෙල් හා බටර් සාදාගැනීමටද මේවා යොදාගනී.
වසාවාසි
වසාවාසි සාදික්කා මදය ආවරණයවන කවචය වටා ආවරණයක් සේ පවතී.මේවා පැහැයෙන් රතු පැහැතිය.මෙම වසාවාසිද කුළුබඩුවක් ලෙස ආහාර රසවත්කරගැනීමට යොදාගත හැකිය.වෙන්කරගත් වසාවාසි අව්වේ හෝ උදුනක දාමා වියලීමෙන් පසුව මෙම වසාවාසිවල පැහැය අවපැහැයකට හැරේ.එසේම නම්‍යශීලීබව නැතිවී යයි.බරින් අඩුවේ.
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ සිම්බාබ්වේ තරග සංචාරය 2004
ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 2004 අප්‍රේල් සහ මැයි මාසවලදී සිම්බාබ්වේ සංචාරයක නිරත වූයේ ටෙස්ට් තරග 2කට සහ එක්දින ජාත්‍යන්තර තරග 5කට ක්‍රීඩා කිරීමටය. මීළඟට සිම්බාබ්වේ ශ්‍රී ලංකාව සමඟ ටෙස්ට් තරගයකට ක්‍රීඩා කළේ 2016 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදීය.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් - ශ්‍රී ලංකාව
වසාවාසි
වසාවාසි යනු කුළු බඩු විශේෂයකි.
කාශ්මීර සාහිත්‍යය
කාශ්මීර සාහිත්‍යයට එහි සංස්කෘත භාෂාවේ කීර්තිමත් යුගය දක්වා අවුරුදු 2500 ක ඉතිහාසයක් ඇත. මෙම සාහිත්‍යය පිළිබඳව සඳහන් කිරීමේදි පැරණි නම් අතරට පානිනි ව්‍යාකරණ පිළිබඳ විස්තර කරන මහා භාෂ්‍ය කෘතියේ කර්තෘ වූ ජිතන්ජලි ද ඇතුළත් වේ. යෝග සූත්‍ර නමින් හැඳින්වෙන හින්දු රචනාව ලිවීමට ද එය මුල් වන්නට ඇතැයි ඇතමෙක් අනුමාන කරයි. මධ්‍ය කාලීන යුගයේ කලා, සංස්කෘතික සහ දර්ශනය පිළිබඳව මහා කාශ්මීර නිම්න නිකාය වූ කාශ්මීර ශිව ධර්මය පැන නැගුණේය. මෙහි ශ්‍රේෂ්ඨ නායකයන් අතරට වාසුගුප්ත (ක්‍රි.ව.800) උත්පල (925) අභිනව ගුප්ත සහ ක්ෂේමරාජ යනාදීහු ගැනෙති. සුන්දරත්ව වාදය තුළට ආනන්දවර්ධන සහ අභිනව ගුප්ත යන දෙදෙනාද ඇතුළත් කළ හැකිය. පරම්පරා බොහෝ ගණනකට පසු නුතන කාලයේදී ඉන්දියාවේ ශ්‍රී නගර්, ඉෂ්භර් හි ස්වාමි ලක්ෂ්මන් ජූ විසින් එම නිකායට පුනර්ජීවනයක් එක් කරන ලදී.
ගුප්ත අදහස් සහිත රචනා ලියු ලාල්ලෙශ්වරි නැතහොත් ලාල් දේද් නැමති කිවිඳිය ගෙන් කාශ්මීර භාෂාව පාවිච්චි කිරීම ඇරඹුණේය. ඇයගේ සමකාලීන වුද, කාශ්මීරයේදී සම්මානයට පාත්‍ර වූ තවත් මුනිවරයෙක් වූ නුන්ඩා රෙෂි ඔහුගේ ජ්‍යෙෂ්ටයා වූ ලාල් දේද් මෙන් බලවත් කාව්‍යයන් රචනා කළේය. පසුව හබ්බා ඛටුන් (16 වෙනි සියවස) ඇයගේ ‘ලොල්’ ශෛලිය සමග පැමිණියාය. වෙනත් ප්‍රධාන නම් වශයෙන් රූපා භවනි (1621-1721) අර්නිමල්, මහ්මුඩ් ගම් (1765-1855) රසුල් මීර්, පරමා නන්ද (1791-1804) මක්බුල් ෂා කරලවරි (1820-1976) සහ ෂාමාස් ෆකීර් වහාබ් ඛාර්, සොක් ක්රාල්, සමාද් මීර් සහ අහඩ් සාර්ගර් වැනි සුෆි කවින්ද ඊට ඇතුළත් වේ. නවීන කවියන් අතරට ගුලාම් අහමඩ් මජූර් (1885-1952) අබ්දුල් අහඩ් අසාද් (1903-1948) සහ සින්ඩා කවුල් (1884-1965) ද ගැනෙති. ළ 1950 කාලයේදි හොඳින් අධ්‍යාපනය ලැබු තරුණ පිරිසක් කාශ්මීර් ලේඛන කලාවට එක්වෙමින් ගද්‍ය, පද්‍ය රචනා කරමින් වර්තමාන කාශ්මීර් ලේඛන කලාවෙහි විශාල දියුණුවක් ඇති කළහ. මෙම ලේඛනයන් අතරට දිනනාත් නදිම් (1916-1988) රහ්මන් රහි, මුසාෆර් ආසීම්, ගුලාම් නබි ෆිරාක්, අමින් කමිල් (1923 - ) අලි මොහ්ඩ් ලෝන්, අක්තාර් මොහිඋද්දින් සහ සරවනන්ද කවුල් ‘ප්‍රේම්’ ද ඇතුළත් වූහ. පසු කාලීන ලේඛකයින් ලෙස හරි ක්‍රිෂන්, කවුල් මජ්රූ රශිඩ්, රත්තන්ලාල් ෂාන්ත්, හිර්දේ කවුල් භාර්ති, නසීර් ජහන්ගිර්, මොටිලාල් කෙම්මු (නාට්‍ය රචක) ආදින් සළකනු ලැබේ.
සටහන්
{|
මානව පරිසර පද්ධති
thumb|මානව පරිසර පද්ධතියක ගුවනේ සිටගත් ඡායාරූපයක්. මෙය චිකාගෝ නගරයෙහි ඡායාරූපයකි.
මානව පරිසර පද්ධති යනු සංකිර්ණ ජාල පද්ධතියක් වන අතර ඒවා ඉතා බහුල වශයෙන් පරිසරවේදී මානව විද්‍යාඥයින් විසින් සහ අනෙකුත් උගතුන් විසින් පරීක්ෂාවට ලක් කරන ලද අතර එමගින් මානව ප්‍රජාවන්හි පරිසර විද්‍යාත්මක පැති කඩවල් පිලිබදව පරීක්ෂණයට ලක් කරනු ලබයි. එනම් ආර්ථික විද්‍යාව, සමාජ සහ දේශපාලනික හැඩගැස්වීම, මනසික මනෝ විද්‍යාත්මක හේතු සහ භෞතික සාධක බාහිර පරිසරය හා සම්බන්ධ වන ආකාරය පිලිබදව සොයා බලනු ලැබේ.
සමස්ථ විග්‍රහය
පරිසර පද්ධති යන වදන මුල්වරට නිර්මාණය කරන ලද්දේ 1930 දී රෝයි ක්ලැප්හැම් විසිනි. මෙමඟින් එක් ඒකකයක් වශයෙන් පරිසරයේ භෞතික සහ ජෛව විද්‍යාත්මක සංඝටකයන් අතර පවත්නා සම්බන්ධතාවය විග්‍රහ කරන ලදී. ආතර් ටැන්ස්ලේ නම් බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික පරිසර විද්‍යාඥයෙකු විසින් පසු කලීනව මෙම යෙදුම ප්‍රතිශෝධනය කල අතර එමගින් පරිසර පද්ධතියක් යනු වප්‍රජාව සහ (ජීවි විශේෂ සමුහයක්) ඔවුන්ගේ ජෛවස්ථාන (ඔවුන් ජීවත් වන පරිසරය) අතර පවත්නා අන්තර් ක්‍රියාකාරී පද්ධතියක් ලෙසට විග්‍රහකර ඇත.
පරිසර පද්ධති සංකල්පයට මුලික වී ඇත්තේ සියළුම ජීවින් අඛණ්ඩ වශයෙන් ඔවුන් පවත්නා පරිසරය සමග පවත්වා ගෙන යනු ලබන සම්බන්ධතාවයන් මත පදනම්වයි. මානව පරිසර පද්ධතිය යන සංකල්පය ඉන් පසුව මිනිසා සහ ස්වභාවධර්මයා අතර පවත්නා ද්විධාකරණයක් සහ සියළුම ජීවී විශේෂ පරිසර විද්‍යාත්මකව එකිනෙකා අතර සම්බන්ධතා පවත්වා ගන්නා බවට ඇති විශ්වාසය සහ ඔවුන්ගේ ජෛව ස්ථානවල අජීවි සංඝටකයන් මතද පදනම්වය. පරිසර පද්ධති පිළිබඳව ඉතා දිගු වශයෙන් විස්තරාත්මකව විග්‍රහ කළ හැකි අතර එමගින් ජිවී විශේෂ සහ ඔවුන්ගේ බාහිර පරිසරය අතර පවත්නා සම්බන්ධතාවය පිළිබඳව විග්‍රහ කරනු ලබයි.
නිවසක් හෝ විශ්ව විද්‍යාලක් වැනි කුඩා පද්ධතියක් හෝ ජාතියක් වැනි විශාල ඒකකයක් පිළිබඳව ද මානව පරිසර පද්ධතියක් යන මාතෘකාව යටතේ විග්‍රහ කළ හැකිය. ඒවා පිළිබඳව තනි තනිව විග්‍රහ කරන විට මානව පරිසර පද්ධති කිසිවක් එකිනෙකට ස්වාධීනව නොපවතී. නමුත් ඒවා සංකිර්ණ වශයෙන් ජාලයක් ආකාරයට මානවයින් සහ බාහිර පරිසරය අතර එකිනෙක සම්බන්ධතාවයන් ඇති කරනු ලබයි. මෙම සියළුම පරිසර පද්ධතිවල එකතුවෙන් ජෛව ගෝලය සාදනු ලැබේ. අවසාන වශයෙන් ගත් කළ පාතුවි පෘෂ්ඨය මත එකදු ස්ථානයක්වත් මානවයාගේ ස්පර්ශයෙන් මිදී නොමැත. සියළුම පරිසර පද්ධති එමනිසා ඉතා නිරවද්‍ය වශයෙන් මානව පරිසර පද්ධති ලෙස හැඳින්විය හැකිය.
මානව පරිසර පද්ධති යන සංකල්පය සදහා පරිසර විද්‍යාව, මානව විද්‍යාව, සමාජ විද්‍යාව, දර්ශන විද්‍යාව, දේශපාලන විද්‍යාව, සත්‍යාන්ත්‍රික විද්‍යාව සහ මනෝ විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රවල බලපෑම ලැබී ඇත. එමගින් මානවයින් අන්තර් ක්‍රියා පවත්වන සංකිර්න සම්බන්ධතා පද්ධතිය පිළිබඳව අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට හැකි වී ඇත. මෙකී සම්බන්ධතාවයන් එක්තරා අනුපිලිවෙලකට ගොඩ නැගී ඇති අතර එහිදී එක් එක් පුද්ගලයන් සහ මානව ක්‍රියාකාරකම් එකිනෙකට වෙනස් ආකාරයට අන්තර් සම්බන්ධතා පවත්වන ආකාරය පිළිබඳව විග්‍රහ කොට ඇත. මානව පරිසර පද්ධති පිළිබඳව විශ්ලේෂණය කරන බොහෝ අවස්ථාවන්වල දී ජෛව ගෝලය, ඒක පුද්ගල, සමාජීය සහ සංස්කෘතික හා පරිසර විද්‍යාත්මකව එකිනෙක අතර පවත්නා අන්තර් සම්බන්ධතාවයන් පිළිබඳව විග්‍රහ කරනු ලබයි.
ඉමානුවෙල් වැලස්ටීන් විසින් යෝජනා කළ පරිදි ලෝක පද්ධති පිළිබඳව ඇති සිද්ධාන්තයට අනුව පරිසර පද්ධති පිළිබඳව වු ගෝලීය සම්බන්ධතාවයන් මගින් සමාජ දේශපාලනික සහ ආර්ථික විද්‍යාත්මක පද්ධති පිළිබඳව සමීක්ෂණයක් කරනු ලබයි. මානව පරිසර පද්ධති ඒකක පිළිබඳව විශ්ලේෂණය බොහෝ අවස්ථාවන්වලදී පරිසරවේදී මානව විද්‍යාඥයන් විසින් භාවිතා කරන අතර එය රෝයි රැපාෆොට් වැනි පුද්ගලයන්ගේ ක්‍රියාකාරකම්වලින් ද පැහැදිලි වේ. ඔහු විසින් මානව පරිසර පද්ධති අතර ඇති සන්නිවේදනය සහ පිළිවෙත් ක්‍රම පිළිබඳව පර්යේෂණ සිදු කරන ලදී. ග්‍රේගරි බැට්සන්, E.N. ඇන්ඩර්සන්, මේරි ඩග්ලස්, කිත්බැසෝ සහ පෝල් නඩාස්ඩි යනු විශ්ලේෂක ඒකකයක් ලෙස මානව පරිසර පද්ධති පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරන ලද මානව විද්‍යාඥයන් කිහිප දෙනෙකි.
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ඉන්දීය සංචාරය 2017-18
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම මේ වන විට, එනම් 2017 නොවැම්බර් සහ දෙසැම්බර් යන මාස තුලදී, ඉන්දියාවෙහි සංචාරයක නිරත වෙමින් සිටියි. මුල් න්‍යායපත්‍රය පරිදී, සංචාරය සඳහා ටෙස්ට් තරග තුනක්ද, එක් දින ජාත්‍යන්තර (එදිජා) පහක්ද සහ 2018 පෙබරවාරි මාසයෙහිදී ඇරඹෙන විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර (වි20ජා) තරගයක්ද අඩංගු විය.
එක්දින සහ විස්සයි20 තරගාවලියේදී විරාත් කෝලි වෙනුවට රෝහිත් ශර්මා ඉන්දීය කණ්ඩායමේ නායකත්වයට පත්විය. එමෙන්ම උපුල් තරංග වෙනුවට තිසර පෙරේරා ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායමේ එක්දින සහ විස්සයි20 නායකත්වයට පත්විය.
ඉන්දියාව එක්දින තරගාවලිය 2-1 ක් ලෙස ජය ගත්තේය.
වි20ජා තරගමාලාවේ සිට ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ පුහුණුකරුවා ලෙස චන්දික හතුරුසිංහ පත්විය.
දිල්ලියේ වායු දූෂණය
තරඟයෙන් පසුව, සහභාගී වූ රටවල් දෙකම දූෂණය ඉහළ මට්ටමක පවතින බැවින් දිල්ලි හිදී ටෙස්ට් තරඟය ක්‍රීඩා කිරීමේ තේරීම විවේචනය කරන ලදී. ශ්‍රී ලංකා කළමණාකරු අසංක ගුරුසිංහ පැවසුවේ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතා හේතුවෙන් කණ්ඩායම් දෙකම තම ඇඳුම් පැළඳුම් කාමරවල ඔක්සිජන් සිලින්ඩර භාවිතා කරන බවත්, ඉදිරි තරග වලදී වාතයේ ගුණාත්මක මීටර භාවිතා කිරීමට යෝජනා කළ බවත්ය. ඉන්දීය වෛද්‍ය සංගමයේ සභාපති කේ.කේ. අගර්වාල් පැවසුවේ මෙවැනි තත්ත්වයන් යටතේ ක්‍රීඩා කිරීමෙන් පෙනහළු හා හෘද රෝග ඇති විය හැකි බවත්, තරගයක් සඳහා වන තක්සේරු නිර්ණායකවලට වායුගෝලීය දූෂණය සාධකයක් ලෙස ඇතුළත් කිරීමට නිර්දේශ කළ බවත්ය.
Dermatitis
Dermatitis, එසේත් නැත්නම් eczema යනු සම මත inflammation ඇතිකිරීමට හේතුවන රෝග කාණ්ඩයක් වේ.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග
බිසෝවරු
රජ කෙනෙකුගේ භාර්යාවෝ බිසෝවරු (ඒක වචනය:බිසව) නම්වේ.
අග බිසව
බිසෝවරු එක්අයෙකුට වඩා සිටීනම් ඉන් ප්‍රධාන බිසව අග බිසව හෙවත් රන්දෝලිය ලෙස හැඳින්වේ. නීත්‍යානුකූලව / සාම්ප්‍රදායානුකූලව රජකමට හිමිකම් ඇත්තේ රජතුමාට දාව අග බිසව බිහිකරන දරුවන්ට පමණි. එක් බිසවක් පමණක් සිටින විටද එම බිසව අග බිසව ලෙස හැඳින්වෙනු දක්නට ලැබේ.
උප බිසව
සමහර රාජ්‍යවල පමණක් මෙම තනතුර පැවතිනි.
දින දසුන් යුගය
දින දසුන් යුගයක් යනු, දින දසුනක් විසින් භාවිතා කෙරෙන වසර නාමකරණයේ ක්‍රමයකි. නිදසුනක් වශයෙන්, ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුන විසින් බටහිර ක්‍රිස්තියානි යුගයෙහි වසරවල් අංකනය කරනු ලැබෙයි (කොප්ටික සහ ඉතියෝපික සභාවන් විසින් ඔවුන්ගේම ක්‍රිස්තියානි යුගයන් භාවිතා කරති, පහත බලන්න). කාලය සලකුණු කිරීම ඇරඹෙන මොහොත, දිනය හෝ වසර හැඳින්වෙන්නේ යුගයේ කාලාරම්භය ලෙසිනි. වෙනස් දින දසුන් යුග බොහොමයක් පවතියි.
උඩරට නැටුම්
උඩරට නැටුම් යනු ලක්දිව මධ්‍යම කදුකර ප්‍රදේශයේ ආරම්භ වූ නැටුම් සම්ප්‍රදායකි. සිංහල නැටුම් සම්ප්‍රදායන් අතරින් එක් ප්‍රධාන සම්ප්‍රදායකි. මේ වන විට මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම ප්‍රදේශයකම සිංහල ජනතාව අතරත් පුළුල් ව පැතිරී ඇත. 19වන සියවසේ අග දක්වාම පිරිමින්ට පමණක් සීමාවූ නැටුමකි. වර්තමානයේ කාන්තා උඩරට නැටුම් ද පුළුල් ව පැතිරී ඇත.
මුලික ප්‍රදේශ
∆∆ප්‍රධාන වාද්‍ය භාණ්ඩය∆∆ •ගැට බෙරය
ඉතිහාසය
පුරාවෘත්තීන්ට අනුව එකල රජකම් කළ රජු සිහිනයකදී අඳුන් දිවියෙක් තමාගේ ඇඟට පනිනු දැක ඇත. එකල පැවති විශ්වාසයට අනුව, එම සිහිනය කුවේණියගේ ශාපය තමාමත පතිත වීමක් යැයි සැලකූ රජු ඉන් දරුණු ලෙස රෝගාතුර විය. මෙම රෝගය සුව කිරීම පිණිස රජු විසින් කළ ඉල්ලීමකට අනුව යැකැදුරන් පිරිසක් ඉන්දියාවේ සිට ලංකාවට පැමිණි අතර ඉන් පසු රජුහට කොහොඹා කංකාරිය නම් වූ ශාන්ති කර්මය සිදු කරන ලදී. මෙයින් රජු සම්පූර්ණ සුවය ලැබූ බවත්, දැනට පවතින උඩරට සාම්ප්‍රදායික නැටුම් කලාවේ මූලාරම්භය මෙය බවත් ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ.
මෙම නැටුම් සම්ප්‍රදායට ලාංකීය අන්‍යන්‍යතාවයක්ද එක් කොට ගනිමින් ඒ හා සම්බන්ධ වූ විශේෂ කුලයක් උඩරට රාජධානිය තුළ බිහි වූ අතර ඔවුහු දළදා වහන්සේට තේමාවන් පවත්වන කුලයේම විශේෂයේම කොටසක් වූහ. එමෙන්ම මොවුහු දළදා පෙරහැරේ ප්‍රධාන නැට්ටුවන් කොටසක් වශයෙන් ද පිළිගැනීමට ලක්වූහ.
පුරාවෘත්තයන්ට අනුව, උඩරට නර්තනය ශ්‍රී ලංකාවේ මුලින්ම ආරම්භ වූයේ මෙරටට පැමිණි ඉන්දියානු යකැදුරන් පිරිසක් විසින් පවත්වන ලද කොහොඹා කංකාරිය නම් වූ ශාන්තිකර්මයක් මගින් යැයි විශ්වාස කෙරේ.
පුරාවෘත්තයන්ට අනුව, ඉන්දියානු යකැදුරන් මෙරටට පැමිණියේ කුවේණිය විසින් විජය රජුට සිදුකල දිවි දෝෂය ඔහුගෙන් පසු පඬුවස් දෙව් රජුට වැළඳී ඔහු අසාද්‍ය වූ පසු ඔහු සුව කිරීමටය. රජු යකැදුරන්ට පැවසුවේ දිවියෙක් තමාට පහර දෙනු නිතර නිතරම සිහිනෙන් පෙනෙන අතර එය තමාට මහත් පීඩාවක් බවයි. එය විජය රජුගේ පලමු බිසව වූ කුවේනියගේ ඉන්ද්‍රජාලික මායාවක් නිසා ඇති වූවක් බව විශ්වාස කෙරිණි. කොහොඹා කංකාරිය නම් වූ ශාන්තිකර්මය පැවැත්වීමෙන් පසු රෝගය සම්පූර්ණයෙන්ම සුව වූ අතර එය බෙහෝ ස්වදේශිකයන්ගේ අවධානයට ලක් විය.
උඩරට රජවරුන්ගේ අනුබලය යටතේ පැවත ආ මෙම සාම්ප්‍රදායික නැටුම් ක්‍රමයේ ජනප්‍රියත්වය බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයත් සමග තරමක් දුරට හීන විය. වර්තමානයේදී එය නැවත උද්‍යෝගිමත් වී වේදිකාවට ගැලපෙන ලෙස හැඩගස්වා ඇති අතර ශ්‍රී ලංකාවේ මූලික සංස්කෘතික අංගයක් ලෙස කැපී පෙනෙයි.
වෙස් නැටුම්
උඩරට වෙස් නර්තනය ශ්‍රි ලංකාවේ ඉතාමත් වැදගත් සංස්කෘතික අංගයකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ අනන්‍යතාවය සංකේතවත් කරන ඉතාමත් වැදගත් සංස්කෘතික අංගයකි. වෙස් නර්තන කලාවේ එන ඉතාමත් වැදගත් නර්තන අංගයකි කොහොඹා කංකාරිය. මහා සම්මත රජ දවස ඔහුගේ විවාහය නිමිත්තෙන් මෙම වෙස් නර්තනය මුලින්ම නර්තනය කල බව පතපොතේ සඳහන් වේ.
වෙස් නර්තන ශිල්පියෙකුගේ ඇඳුම් කට්ටලය දෙවිවරු විසිහතර දෙනෙකුගේ ඇඳුම් ආයිත්තම් වලින් සකස් වුවක් බව නර්තන කලාවේ සඳහන් වේ. එම නිසා නර්තන ශිල්පින් ඉමහත් ගෞරවයෙන් මෙම වෙස් ඇඳුම් කට්ටලය භාවිතා කරයි. නුවර ඇසල පෙරහැරේ ඉතාමත් විචිත්‍රවත් නර්තන අංගයක් ලෙස ද මෙම වෙස් නර්තන අංගයන් හැඳින්විය හැක. එය ඇසල පෙරහැරේ අනිවාර්ය අංගයකි.
වෙස් නැට්ටුවන් හට දළදා පෙරහැරෙහි කංකාරි දෙවොල් සීමාවෙන් පිටතදී නැටුම් ඉදිරිපත් කිරීමට අවස්ථාව ලැබුණේ 19 වන සියවසෙහි අග භාගයේ සිටය. විචිත්‍ර වෙස් ඇදුමෙන් සැරසුණු වත්මන් වෙස් නැ‍ට්ටුවා උඩරට නර්තනයේ ප්‍රතිමූර්තියක් බදුය.
උඩැක්කි නැටුම
උඩැක්කි නර්තනය යනු ඉතා ප්‍රසිද්ධ නර්තන විශේෂයකි. දෙවියන් විසින් දෙන ලදැයි සැලකෙන මෙම උඩැක්කිය අගල් 7 1/2 පමන දිගින් යුතු ඔප දැමූ බෙරයක හැඩැති වාද්ය භාණ්ඩයකි. පුරාණ විශ්වාසයන්ට අනුව මෙහි බෙර සම් ඊශ්වර දෙවියන්ගේද, නාදය විෂ්නු දෙවියන්ගේද දායාදයන් වන අතර එය වාදනය කළ යුත්තේ ශක්‍ර දෙවියන්ගේ උපදෙස් වලට අනුකූලව දෙවියන්ගේ දේව සභාවේදීය. මෙය වාදනය කිරීමට අසීරු වාද්‍ය භාණ්ඩයකි.නැට්ටුවා විසින්ම ගායනයද සිදු කෙරෙන අතර බෙර පටි තද කරමින් හඩෙහි උස් පහත් වීම් වලට අනුව උඩැක්කිය වාදනය කළ යුතුය.
පන්තේරු නැටුම
පන්තේරුව පත්තිනි දේව මෑණියන් හට වෙන් කෙරුණු වාද්‍ය භාණ්ඩයකි. එය හැඩයෙන් බෙර සම් රහිත රබානකට සමාන වන අතර පරිධිය වටා කුඩා අත්තාලම් සවි කර ඇත. දෙවියන් මෙය යුධ ජයග්‍රහණ සැමරීමේදී වාද්‍ය භාණ්ඩයක් ලෙස යොදා ගන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරෙන අතර පැරණි සිංහල රජවරුන් යුද්ධ භූමියන්හි ජයග්‍රහණ සැමරීම සදහා පන්තේරු නැට්ටුවන් යොදා ගෙන ඇත. පන්තේරු නැට්ටුවාගේ ඇදුම් කට්ටලය උඩැක්කි නැට්ටුවාගේ ඇදුම් කට්ටලයට බොහෝ සෙයින් සමාන වන නමුත් පබළු උරමාලයක් ඊට අඩංගු නොවේ.
වන්නම්
ආරම්භයේදී වන්නම් යනු ගායනා විශේෂයකි. බොහෝ විට වන්නම් වලින් විස්තර කෙරෙන්නේ ඇතා, වදුරා, සාවා, මොණරා, කුකුළා, සර්පයා වැනි සත්ව විශේෂයන්හි හැසිරීම් රටාවයි. පසු කාලීනව නැට්ටුවන් විසින් වන්නම් සිය නර්තනයන්හි පසුබිම් ගායනා ලෙස යොදා ගන්නා ලදී. උඩරට නැටුම් ක්‍රමයෙහි වන්නම් 18ක් පමණ ඇත. සාම්ප්‍රදායානුකූලව වෙස් නැටුම් කට්ටලය පැළැදීමට පෙර උඩරට නැටටුවකු විසින් මේ සියලුම වන්නම් ප්‍රගුණ කළ යුතුය. මේවා අතුරින් වඩාත් ප්‍රසිදධ වන්නම් ලෙස හනුමා වන්නම (වදුරා), උකුසා වන්නම (උකුස්සා), ගජභා වන්නම (ඇතා) ගත හැක.
මෙ‍ම වන්නම් 18 පුරාණ ඉසිවරයෙකු වූ ගනිතාලංකාර විසින් මහනුවර පන්සලක විසූ බෞද්ධ හිමි නමකගේ සහය ඇතිව රචනා කරන ලදැයි සැලකේ. ස්වභාවධර්මය, ඉතිහාසය, පුරාවෘත්ත, ගැමි ආගම් ඇදහිලි ක්‍රම, ජන කලා පදනම් කරගෙන රචිත මෙම වන්නම් සෑම එකකින්ම කියම් වූ මනෝ භාවයක් ඉදිරිපත් කෙරේ. උඩරට නැටුම් ක්‍රමයේ එන වන්නම් 18 වන්නේ ගජභා, තුරගා, මයුරා, ගාහක, උරගා, මුසලඩි, උකුසා, වෛරඩි, හනුමා, සැවුලා, සිංහරාජ, නාග, කිරලා, ඊරඩි, සුරපති, ගණපති, උදාර (රජුගේ තේජස් භාවය හා ශ්‍රී විභූතිය) සහ අසදෘස වන්නම්ය. වර්ථමානයේදී මේවාට සමනළ, මහ බෝ සහ හංසා යන වන්නම් ඇතුලත් වී ඇත. වන්නම් එක් නර්තනාංගයක් කොටස් 7කින් සමන්විත වේ.
ඇදුම් පැළදුම්
උඩරට නැට්ටුවා ශීර්ෂාභරණයද ඇතුළුව විචිත්‍රවත් ඇදුම් කට්ටලයකින් සැරසෙයි. නැට්ටුවාගේ පපු පෙදෙස ආවරණය කෙරෙන්නා වූ අලංකාර පබළු ආභරනයකි. මෙම ඇදුම් කට්ටලය වෙස් ඇදුම් කට්ටලය ලෙස හැදින්වේ. ශීර්ෂාභරනය ලෝහ වලින් නිර්මිත නළල් පටියකින් යුතුව නැට්ටුවා වඩාත් උසට පෙනෙන පරිදි නිර්මාණය කර ඇත. පුරාණ ඇදුම් කට්ටලයට කිංකිනි හඩ නංවන ගෙජ්ජි ද ඇතුලත් වේ. සියළු උපාංග ඇතුළත් සම්පූර්ණ ඇදුම් කට්ටලයකින් සැරසිය හැක්කේ පිරිමි නැට්ටුවන්ට පමණක් වන අතර ඒ සදහා අවසර ලැබෙන්නේ වෙස් මංගල්‍යය නම් වූ සුවිශේෂී සංස්කෘතික උත්සව අවස්ථා වලදීය.
===වෙස් ඇඳුමඅඳින ආකාරය ==
සංගීතය
ගැටබෙරය උඩරට නැට්ටුමේ මූලික සංගීත උපකරණයයි. තවත් වාද්‍ය භාණ්ඩයක් වූ තාලම්පට කුඩා අත්තාලම් යුගලකින් සමන්විත වන අතර එය නැට්ටුවන්ගෙ‍් රිද්මය නිසිලෙස පවත්වාගෙන යෑමට උපකාරී වේ. මෙම වාද්‍ය භාණ්ඩද උපයෝගී කරගනිමින් නැට්ටුවාගේ චලනයන්ට සහ තනුවට අනුව ගායනා කරනු ලබන වන්නම් උඩරට නර්තනයට චමත්කාරජනක බවක් එක් කරයි.
ශාත්තිකර්ම
අවශේෂ ශාන්තිකර්ම
කාන්තා උඩරට නැටුම්
පිරිමින්ට පමණක් පුහුණු වීමට අවසර තිබූ උඩරට නැටුම් සම්ප්‍රදාය පදනම් කරගත් කාන්තා උඩරට නැටුම් 20 වන සියවසේදී බිහිවිය. ඒ සදහාම විශේෂයෙන් ආරම්භ කරන ලද අධ්‍යනායතන කිහිපයක්ද ශ්‍රී ලංකාව තුල ව්‍යප්තව පවතී. නමුත් ගැහැණු නැට්ටුවන් උදෙසාම වෙන් වූ වෙස් ඇදුම් කට්ටලයක් නොමැති අතර පිරිමි නැට්ටුවන්ගේ ඇදුම් කට්ටලය ගැහැණු නැට්ටුවෙකුට ගැළපෙන ලෙස වෙනස් කර භාවිතා කිරීමට  ගැහැණු නැට්ටුවන්ට සිදු වේ. සෙංකඩගල පෙරහැර මංගල්‍යය සදහා කාන්තා උඩරට නැටුම් යොදාගනු නොලැබේ.
සමාජයීය, ආර්ථික සහ දේශපාලනික හේතූන් මත වර්ථමානය වන විටදී රග දක්වනු ලබන්නේ කොහොඹා කංකාරියෙන් කොටසක් පමණි. සෑම වර්ෂයකම පවත්වනු ලබන නුවර දළදා පෙරහැරේදී අපට තවමත් සාම්ප්‍රදායික උඩරට නැටුම් දැක බලා ගත හැක.
නවීන උඩරට නැටුම්
1970 දී චිත්‍රසේන ඩයස් මහතා විසින් වේදිකාවට ගැලපෙන පරිදි උඩරට නැටුම් සම්ප්‍රදාය සකස් කරනු ලැබූ අතර, උඩරට නැටුම් සම්ප්‍රදායෙහි එන චලන සහ ගතිලක්ෂන යොදාගෙන ඔහු මුද්‍රා නාට්‍ය පිටපත් කිහිපයක්ද රචනා කොට ඇත. එලෙසම නර්තනය වටා පැවති කුල භේදය අවම කිරීම සහ වත්මන් නාගරික ප්‍රේක්ෂකයන්ට ගැලපෙන පරිදි රසවත් නාට්‍ය උඩරට නර්තන සම්ප්‍ර‍දාය ඇසුරු කරගෙන නිරමාණය කිරීම ඔහුගේ ජනප්‍රියත්වයට යම් තාක් දුරට හේතු විය. මේ වන විට ඔහු විසින් චිත්‍රසේන රංගායතනය නමින් විශාල රංගායතනයක් උඩරට නැටුම් ඉගැන්වීම සදහා පිහිටුවා ඇත.
අත්තම්මා හෙවත් ආච්චී
පුද්ගලයෙකුගේ අම්මාගේ හෝ අප්පච්චීගේ/පියාගේ අම්මාට, අත්තම්මා හෝ ආච්චී ලෙස ආමන්ත්‍රනය කෙරේ.
ප්‍රවර්ගය:පවුල
උස්සන්ගොඩ ජාතික උද්‍යානය
උස්සන්ගොඩ ජාතික වනෝද්‍යානය ශ්‍රී ලංකාවේ 21 වන ජාතික වනෝද්‍යානය වේ. නව ජාතික වනෝද්‍යාන ස්ථාපිත කිරීමේ අරමුණු වන්නේ ප්‍රදේශයේ ජෛව විද්‍යාත්මක, පුරාවිද්‍යාත්මක හා භූගෝලීය වටිනාකම් සඳහා දිගුකාලීන ආරක්ෂාව සැපයීමයි. නැගෙනහිරින් කලමැටිය වනජීවී අභයභූමියට මායිම් වේ.
ජෛව විවිධත්වය
මුහුදු කැස්බෑවන්ට බිත්තර දැමීම සඳහාද උස්සන්ගොඩ වැදගත් ස්ථානයකි. රතු පාංශු ප්‍රදේශයේ පසෙහි මතු වන අතර මැලවී යන වෘක්ෂලතාදියද දැකිය හැකිය.රතු පාංශු සඳහා පැහැදිලි කිරීම නම් ප්‍රදේශය තුළ ෆෙරික් ඔක්සයිඩ් ඉහළ සාන්ද්‍රණයකි. උස්සන්ගොඩ ශ්‍රී ලංකාව තුළ ඇති සර්පන්ටයින් ප්‍රදේශ  හතර අතරින් එකකි. මෙම පෙදෙස Geopark ලෙස නම් කිරීමට නියමිත ය. කෙසේ වෙතත් උස්සන්ගොඩ ජාතික වනෝද්‍යානයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර ඇති නමුත් පුරාවිද්‍යා හා භූගෝලීය වටිනාකම් ද ප්‍රදේශයෙහි ජෛව විවිධත්වය සහ අනෙකුත් වැදගත් ලක්ෂණ නිසා එය විශේෂිත වී ඇත.
ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයය
ජනාධිපති කාර්යාලය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති ගේ කාර්යාලය වේ. ව්‍යවස්ථාව මගින් ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරයා වෙත පැවරී ඇති යුතුකම්, වගකීම්, හා බලතල ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා අවශ්‍ය පරිපාලනමය හා සංස්ථාපිත රාමුව මෙය මගින් සැපයේ.
ජනාධිපති කාර්යාලයයෙහි ප්‍රධානියා වනුයේ, ජ්‍යෙෂ්ඨතම සිවිල් නිලධාරියා හා ශ්‍රී ලංකා පරිපාලන සේවයෙහි ප්‍රධානියාද බවට නිල-බලයෙන් පත්වන්නාවූ, ජනාධිපතිගේ ස්ථීර ලේකම් (ජනාධිපති ලේකම් ලෙසද හැඳින්වේ) වේ. වර්තමාන ජනාධිපතිගේ ලේකම් වනුයේ ලලිත් වීරතුංග, ශ්‍රී.ලං.ප.සේ ය.
රාජකාරි
ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයය සැළකිල්ලක් දැක්විය යුත්තේ රාජ්‍ය පාලනයෙහි පහත පාර්ශව කෙරෙහිය:-
නාලන්ද මහා විද්‍යාලය
නාලන්ද මහා විද්‍යාලය
ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයය
අංශ
ජනාධිපති කාර්යාලයය පහත දැක්වෙන අංශ වලින් සමන්විත වේ:
ව්‍යවස්ථාපිත ආයතන
පහත සඳහන් ආයතනයන් ජනාධිපති ලේකම්ගේ විෂයපාත්‍රයට හසුවෙයි;
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය අමාත්‍යාංශ
කේ. නටේස අයියර්
කොතන්දරාම නටේස අයියර් හෝ '''එස්.කේ. නටේස අයියර්''' (1887 - 1947 නොවැම්බර් 7) ශ්‍රී ලාංකික මාධ්‍යවේදියෙක්, වෘත්තීය සමිති නායකයෙක් සහ ඉන්දියානු දෙමළ සම්භවයක් ඇති දේශපාලනඥයෙක් වූ අතර, 1930 ගණන්වල මුල් භාගයේදී වතුකරයේ කම්කරු ව්‍යාපාරයේ පුරෝගාමියා විය.
ළමා අවධිය
නටේස අයියර් යනු මදුරාසි නගරයේ ලිපිකරුවෙකු ලෙස තම මුල් ජීවිතය ගත කළ තන්ජාවුර්හි දෙමළ බ්‍රාහ්මණයෙකි. 1920 දී, ලංකා ජාතික කොංග්‍රසයේ අරුණාචලම් සහ ඊ.වී. රත්නම් යන අයට අයත් දේසනේසන් යන ලංකා දෙමළ පුවත්පතක් සංස්කරණය කිරීම සඳහා ලංකාවට සංක්‍රමණය විය.
දේශපාලන කටයුතු
ලංකා කම්කරු සංගමයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු නටේස අයියර් සමස්ත ලංකා වතු කම්කරු සම්මේලනය ආරම්භ කළ අතර "The Indian Estate Labourer" නමින් ඉංග්‍රීසි භාෂා සඟරාවක් ආරම්භ කළේය.
1936 දී, නටේස අයියර් හැටන් සභා බල ප්‍රදේශයෙන් ලංකා රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවට තේරී පත් වූ අතර 1936 සිට 1947 දක්වා මන්ත්‍රීවරයෙකු ලෙස සේවය කළේය. ඔහු කවුන්සිලයට පත් වූ ඉන්දීය දෙමළ ප්‍රජාවේ පළමු සාමාජිකයා විය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:1947 මරණ ප්‍රවර්ගය:1887 උපත්
අත්තා හෙවත් සීයා
පුද්ගලයෙකුගේ අම්මාගේ හෝ අප්පච්චීගේ/තාත්තාගේ අප්පච්චීට/තාත්තාට, අත්තා හෝ සීයා ලෙස ආමන්ත්‍රනය කෙරේ.
ෆෙඩ්රිකා ජෑන්ස්
ෆෙඩ්රිකා ජෑන්ස් ශ්‍රී ලාංකික මාධ්‍යවේදිනියක් සහ ද සන්ඩේ ලීඩර් පුවත්පතේ හිටපු කර්තෘවරියකි.
2012 සැප්තැම්බර් මාසයේදී පුවත්පත් ආයතනයේ නව, රජයට හිතවත් හිමිකරු විසින් ඇයගේ තනතුරෙන් නෙරපා හැරීමෙන් පසු, ජෑන්ස් ඇය දැන් ජීවත් වන එක්සත් ජනපදයට සංක්‍රමණය විය.
පෞද්ගලික ජීවිතය
ජෑන්ස් ලන්දේසි සම්භවයක් ඇති බර්ගර් ජාතිකයෙක් වන අතර ජැකලින් ෆර්නැන්ඩස්ගේ ඥාති සොහොයුරිය සහ ජටින් රුංතාගේ නෑනා වේ. ඇයට දරුවන් දෙදෙනෙකි.
මාධ්‍ය සහ පුවත්පත් කලාව
ජෑන්ස් "ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධය අතරතුර රොයිටර් හි රූපවාහිනී අංශය වන විස්නිව්ස් හි යුද වාර්තාකරුවෙකු ලෙස සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය." ඇය රජයේ සොල්දාදුවන් සහ ගරිල්ලා හමුදා සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡා පැවැත්වූ අතර, ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව ආවරණය කරන ගවේෂණාත්මක මාධ්‍යවේදිනියක් ලෙසද කටයුතු කළාය. "ශ්‍රී ලංකාවේ සිටින එකම මාධ්‍යවේදිනියක් ලෙස ඇය ගෞරවනීය දේශපාලන වාර්තාකාරිනියක ලෙස පෙනී සිටිමින් උදෑසන ප්‍රවෘත්ති රූපවාහිනී වැඩසටහනක නිවේදිකාවක් බවට පත් වූවාය."
සන්ඩේ ලීඩර්
ඇය 1994 දී “දේශපාලනිකව පෝෂණය වූ ගවේෂණාත්මක පුවත්පතක්” සහ ශ්‍රී ලංකාවේ “හුදකලා ස්වාධීන හඬක්” ලෙස විස්තර කර ඇති ද සන්ඩේ ලීඩර් පුවත්පතට සම්බන්ධ වූ අතර, ලාල් වික්‍රමතුංග විසින් ප්‍රධාන කර්තෘ ලසන්ත වික්‍රමතුංග ඝාතනයෙන් පසුව 2009 ජනවාරි මාසයේදී එහි කර්තෘ වීමට ඉල්ලා සිටියාය. වික්‍රමතුංගට "මෝටර් බයිසිකල්වලින් පැමිණි මිනිසුන් සැඟවී සිට ඔහුගේ හිසට වෙඩි තබා ඇත." වික්‍රමතුංගට මෙන්ම ජෑන්ස්ටද ඇයගේ වැඩ නිසා මරණ තර්ජන ඇතුළු තර්ජන එල්ල විය. ඇය ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ තමාට මෙම තර්ජන එල්ල වීමට පටන් ගත්තේ කර්තෘ ධුරයට පත්වීමෙන් පසුව බවයි. "ඔබ මෙය ලිවීම නතර නොකළහොත් මම ඔබව කපා දමමි" යනුවෙන් රතු තීන්ත සහිත එක් ලිපියක් මට ලැබුණි," ඇය ටෙලිග්‍රාෆ් වෙත පැවසුවාය. ලසන්ත ඝාතනයට සති තුනකට පෙර ඔහුට එවා තිබූ තර්ජනාත්මක ලිපියක තිබූ අත් අකුරු සමාන විය.
2009 ඔක්තෝම්බර් 22 දින ජෑන්ස් සහ ප්‍රවෘත්ති කර්තෘ මුන්සා මුෂ්තාක් වෙත තැපැල් මගින් අතින් ලියූ මරණීය තර්ජන යවා ඇත. "ඔබ ලිවීම නතර නොකළහොත් අපි ඔබව කපා දමමු" යනුවෙන් එම ලිපි තර්ජනය කර ඇත. ජෑන්ස් දේශසීමා රහිත මාධ්‍යවේදීන්ට පැවසුවේ වික්‍රමතුංග මහතාට තම ලේකම්වරයා ගොනු කළ ලිපියම ලැබී ඇති බවයි. මෙම ලිපි තුනම එකම පුද්ගලයා විසින් ලියා ඇති බව සනාථ කළ ග්‍රැෆික් විද්‍යාඥයෙකු විසින් මෙම ලිපි සංසන්දනය කළ බව ජෑන්ස් පැවසීය. එම ලිපි තුනම එකම අතකින් ලියා ඇති බව තහවුරු කළ ග්‍රැෆික් විද්‍යාඥයෙකු විසින් එම ලිපි සංසන්දනය කළ බව ජෑන්ස් පැවසීය 2010 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී ශ්‍රී ලංකා ගාඩියන් සඟරාව වාර්තා කළේ ශ්‍රී ලංකා හමුදා බුද්ධි අංශ ජෑන්ස් ඝාතනය කිරීමට කුමන්ත්‍රණය කරන බවයි. 2012 ජූලි 6 වන දින දුරකථන ඇමතුමකින් ආරක්‍ෂක ලේකම් ගෝඨාභය රාජපක්‍ෂ විසින් ජෑන්ස්ට තර්ජනය කර අපහාස කරන ලදී. ජෑන්ස්ට අනුව ආරක්ෂක ලේකම්වරයා පැවසුවේ "ඔව් මම ඔබට තර්ජනය කළා. ඔබේ වර්ගයේ මාධ්‍යවේදීන් ජරාව කන ඌරන්! . . . මම ඔයාව හිරේ දාන්නම්! . . . මිනිස්සු ඔයාව මරයි! ! ! මිනිස්සු ඔයාට වෛර කරනවා! ! !" .
ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධය අවසානයේ, 2009 දී, ජෑන්ස් ලිපියක් ලිවීය, ශ්‍රී ලංකාවේ ආරක්ෂක ලේකම් ගෝඨාභය රාජපක්ෂ, කොටි නායකයාට සමාන මනෝවිද්‍යාත්මක පැතිකඩක් බෙදාගත් බව යෝජනා කළේය. 2010 ශීත ඍතුවේ දී, ජෑන්ස්, ශ්‍රී ලංකා හමුදාවේ හිටපු හමුදාපතිවූ, ජනාධිපතිවරණවලදී විපක්ෂ අපේක්ෂකයා සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවක් පැවැත්වීය. ඔහු යුද්ධය අවසානයේ යටත් වෙන්න දෙමළ කොටි කැරලිකාර නායකයින් පිරිසකට හමුදාව වෙඩි තැබූ බවට පැතිර යන කටකතා සනාථ කළේය. ජෑන්ස් කතාව ගෙන ගිය විට, එය විපක්ෂයේ මැතිවරණ පරාජයට හේතු වූ අතර, එමඟින් පුවත්පත ආණ්ඩුවෙත්, විපක්ෂයෙත් සතුරෙක් බවට පත් කළේය.