cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ශ්‍රී ලාංකේය ඉංග්‍රීසි
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉංග්‍රීසි භාවිතය
කෙසේ වෙතත් ශ්‍රී ලාංකිකයන් ‍තේරුම් ගත යුතු තවත් කරුණක් වන්නේ, තම රට තුළ - සහ බොහෝ විට දකුණු ආසියාව තුළ - යම් පිළිගැනීමක් ඇති භාෂා රටා හා වදන් තම සහෝදර රට වැසියන් අතරදී භාවිතයට ගැනීමේ වරදක් නොමැති වුවද, වෙනත් රටවල අය සමග කතාබහේදී නම් ඔවුන්ට තෙරුම් නොයන ඇතැම් යෙදුම් තමන් අතර නිතර යෙදෙන බවය.
ශ්‍රී ලංකාවේ සිංහලයන්ගේ ඉංග්‍රීසි භාවිතය සහ ජාත්‍යන්තර ඉංග්‍රීසි භාවිතය අතර වෙනස්කම්
සැ.යු.- මෙහි ඇතැම් තැන්වල දක්වා ඇති 'ජාත්‍යන්තර' යන්නෙන් අදහස් කර ඇත්තේ අද බොහෝ දුරට ලොව ඉංග්‍රීසි බස අතින් ප්‍රමුඛත්වය ලබා ඇති බ්‍රිතාන්‍ය සහ ඇමරිකානු ව්‍යවහාරයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉංග්‍රීසි ව්‍යවහාරයද, බ්‍රිතාන්‍ය සහ ඇමරිකානු ඉංග්‍රීසි ව්‍යවහාරයද අතර යම් යම් වෙනස්කම් පවතී. නමුත් රටට ආවේණික ඉංග්‍රීසි යෙදුම් වැරදිය යන්න මෙයින් අදහස් නොවේ. යම් භාෂාවක් පාවිච්චි වෙන ඕනැම රටක ඒ රටේ පමණක් යොදා ගැනෙන වචන සහ රටා පවතී. නමුත් ඉංග්‍රීසි‍ය අද ජාත්‍යන්තර භාෂාව බවට පත් වී ඇති නිසාද, ඉංග්‍රීසි ඉගෙන ගැනීමේදී බොහෝ දෙනාගේ මූලික අරමුණ ජාත්‍යන්තරය සමග සම්බන්ධවීම නිසාද, ජාත්‍යන්තර ව්‍යවහාරය ගැන දැන සිටීම වැදගත් වේ.
ශ්‍රී ලංකාව තුළද, හිතා මතා හෝ පුරුද්දෙන්ම, ජාත්‍යන්තර සම්ප්‍රදායන් වඩාත් සමීපව අනුගමනය කරන අය සිටින බව මෙහිදී සැලකිය යුතුය. එමෙන්ම, අවස්ථාව අනුව උච්චාරණය හා අනෙකුත් භාෂා රීති ශ්‍රී ලාංකික හා ජාත්‍යන්තර සම්මතයන් අතර මාරු කළ හැකි අයද සිටිති.
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:ඉංග්‍රීසි භාෂාව
ගොල්ෆ්
ගොල්ෆ් යනු පිත්ත (club) ක් සහ බෝලයක් භාවිතයෙන් කරනු ලබන ක්‍රීඩාවකි.මෙහිදී ක්‍රීඩකයෝ බෝල වලට පහර දීම සඳහා විවිධ පිති භාවිත කරති. අවම පහරදීම් සංඛ්‍යාවක් මගින් ගොල්ෆ් පිටිය (course) මත ඇති සිදුරු (වළවල්) ශ්‍රේණියක් තුළට බෝලය ඇතුළු වීමට සැලැස්විය යුතු වෙයි.
ගොල්ෆ්, ප්‍රමිතිගත ක්‍රීඩා පිටියක් අවශ්‍ය නොවන බෝල ක්‍රීඩා අතරින් එකක් වෙයි. ක්‍රීඩාව සිදු කරනු ලබන්නේ නවයක් හෝ 18ක් වූ සිදුරු ශ්‍රේණියකින් යුත් ගොල්ෆ් පිටියක් මතය. ගොල්ෆ් පිටියේ ඇති සෑම සිදුරක් සඳහාම teebox එකක් හා putting green එකක් බැගින් තිබිය යුතු වෙයි. teebox සහ සිදුර අතරමැද ප්‍රදේශය fairway, rough සහ hazard වැනි වෙනත් සම්මත භූමි අකාරයන්ගෙන් පවතී. නමුත් පිටිය තුළ පවතින සෑම සිදුරක්ම පිහිටීම සහ සැකැස්ම අනුව එකකට එකක් වෙනස් වෙයි.
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩා
අධිෂ්ඨානය
අධිෂ්ඨානය යනු අසීරු අරමුණක් වෙනුවෙන් උත්සාහවන්ත ව බාධක මැඬ පැවැත්වීම සඳහා සම්බන්ධ වන ධනාත්මක සහ භාවාත්මක හැඟීමකි. එනම් අරමුණ කරා ළඟා වීමට ප්‍රථම එය සම්පූර්ණ කර ගැනීම සඳහා උපකාරී වන හැසිරීම සඳහා පෙලඹ වීමක් අධිෂ්ඨානය මඟින් සිදු වේ. මිනිසුන් අධිෂ්ඨානය සලකන්නේ චිත්තාවේගයක් ලෙස බව ඇතැම් ප්‍රායෝගික පර්යේෂණ මඟින් අදහස් කෙරේ. එනම් අධිෂ්ඨානය යනු දැනුවත් ව හට ගන්නා තත්ත්වයකට පමණක් සීමා නොවන නො දැනුවත් ව ද සිතේ හට ගන්නා තත්ත්වයක් බවයි. මනෝවිද්‍යා සාහිත්‍යයේ, අභියෝගය හා උද්යෝගය වැනි වෙනත් පද වලින් ද අධිෂ්ඨානය පිළිබඳ ව පර්යේෂණ සිදු කර තිබේ. අනෙකුත් ධනාත්මක චිත්තාවේග සමඟ සසඳා බලන විට එමගින් පෙනී යන්නේ අධිෂ්ඨානය සම්බන්ධයෙන් පර්යේෂණ සිදු කිරීම අඩු බවකි.
මනෝවිද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ, විවිධ චිත්තාවේග පිළිබඳ ව සිදු කළ බොහෝ පර්යේෂණ වල දී වැඩි අවධානයක් යොමු කර ඇත්තේ ඍණාත්මක චිත්තාවේග සහ ඒ හේතුවෙන් ඇති වන හැසිරීම් කෙරෙහි ය. කෙසේ වෙතත්, මෑතක දී සිදු කළ අධිෂ්ඨානය පිළිබඳ ධනාත්මක මනෝ විද්‍යා අධ්‍යයන වල ඇතුළත් වන්නේ අධිෂ්ඨානය යනු උත්සාහ කිරීම සහ සාර්ථක වීම වැනි වැදගත් ප්‍රතිඵල කරා පුද්ගලයන් යොමු කරවන ධනාත්මක චිත්තාවේගයක් ලෙසය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:නායකත්‍වය
Elon mask
එලොන් රීව් කස්තුරි එෆ්ආර්එස් (/ ˈiːlɒn / EE-lon; උපත 1971 ජූනි 28) යනු ව්‍යාපාරිකයෙකු, කාර්මික නිර්මාණකරුවෙකු සහ ඉංජිනේරුවෙකි. [3] ඔහු ස්පේට්එක්ස් හි නිර්මාතෘ, ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී සහ ප්‍රධාන සැලසුම්කරු ය; මුල් ආයෝජකයා, [ආ] ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී සහ ටෙස්ලා සමාගමේ නිෂ්පාදන ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා; ද බෝරිං සමාගමේ නිර්මාතෘ; Neuralink හි සම නිර්මාතෘ; සහ OpenAI හි සම-නිර්මාතෘ සහ ආරම්භක සම සභාපති. ශත බිලියනපතියෙකු වන මස්ක් යනු ලෝකයේ ධනවත්ම පුද්ගලයෙකි. [1] [6]
මස්ක් කැනේඩියානු මවකට සහ දකුණු අප්‍රිකානු පියෙකුට දාව උපත ලැබූ අතර හැදී වැඩුණේ දකුණු අප්‍රිකාවේ ප්‍රිටෝරියා හි ය. ක්වීන්ස් විශ්ව විද්‍යාලයට යාමට වයස අවුරුදු 17 දී කැනඩාවට යාමට පෙර ඔහු ප්‍රිටෝරියා විශ්ව විද්‍යාලයට කෙටියෙන් ඇතුළත් විය. වසර දෙකකට පසු ඔහු පෙන්සිල්වේනියා විශ්ව විද්‍යාලයට මාරු වූ අතර එහිදී ඔහු ආර්ථික විද්‍යාව හා භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ ද්විත්ව උපාධියක් ලබා ගත්තේය. ඔහු 1995 දී කැලිෆෝනියාවේ පදිංචියට ගියේ ස්ටැන්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයටය. එහෙත් ඒ වෙනුවට ව්‍යාපාරික කටයුත්තක් කිරීමට තීරණය කළේය. සම-ආරම්භක වෙබ් මෘදුකාංග සමාගමක් වන සිප් 2 ඔහුගේ සහෝදර කිම්බල් සමඟ. ආරම්භය 1999 දී ඩොලර් මිලියන 307 කට කොම්පැක් විසින් අත්පත් කර ගන්නා ලදී. එම වසරේම කස්ක් ඔන්ලයින් බැංකුව වන එක්ස්.කොම් සම-ආරම්භ කරන ලද අතර එය 2000 දී කොන්ෆිනිටි සමඟ ඒකාබද්ධ වී පේපෑල් සමාගම පිහිටුවන ලද අතර පසුව 2002 දී ඊ බේ විසින් ඩොලර් බිලියන 1.5 කට මිලදී ගන්නා ලදී.
2002 දී මස්ක් විසින් අභ්‍යවකාශ නිෂ්පාදකයෙකු සහ අභ්‍යවකාශ ප්‍රවාහන සේවා සමාගමක් වන ස්පේස්එක්ස් ආරම්භ කරන ලද අතර ඔහු ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී, සීටීඕ සහ ප්‍රධාන සැලසුම්කරු වේ. 2004 දී ඔහු විදුලි වාහන නිෂ්පාදකයෙකු වන ටෙස්ලා මෝටර්ස් ඉන්කෝපරේෂන් (දැන් ටෙස්ලා, ඉන්කෝපරේෂන්) හි සභාපති සහ නිෂ්පාදන ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා ලෙස සම්බන්ධ වී 2008 දී එහි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියා බවට පත්විය. 2006 දී සූර්ය බලශක්ති සේවා සමාගමක් සහ වර්තමාන ටෙස්ලා අනුබද්ධ සමාගමක් වන සූර්ය ක්‍ෂේත්‍රය නිර්මාණය කිරීමට ඔහු උදව් කළේය. 2015 දී ඔහු මිත්‍රශීලී කෘතිම බුද්ධිය ප්‍රවර්ධනය කරන ලාභ නොලබන පර්යේෂණ සමාගමක් වන OpenAI සම-ආරම්භ කළේය. ඔහු 2016 දී ස්නායු තාක්‍ෂණ සමාගමක් වන නියුරලින්ක් මොළය හා පරිගණක අතුරුමුහුණත් සංවර්ධනය කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ අතර උමං ඉදිකිරීම් සමාගමක් වන ද බෝරිං සමාගම ආරම්භ කළේය. අධිවේගී වැක්ට්‍රයින් ප්‍රවාහන පද්ධතියක් වන හයිපර්ලූප් ද මස්ක් විසින් යෝජනා කර ඇත.
සාම්ප්‍රදායික නොවන හෝ විද්‍යාත්මක නොවන ස්ථාවරයන් සහ ඉහළ ප්‍රසිද්ධියක් ලබා ඇති මතභේද හේතුවෙන් මස්ක් විවේචනයට ලක්විය. 2018 දී තම් ලුආන් ගුහා ගලවා ගැනීමේදී උපදෙස් දුන් කිමිදුම්කරුවෙකු විසින් ඔහුට අපහාස කිරීම සම්බන්ධයෙන් නඩු පවරන ලදී; කැලිෆෝනියාවේ ජූරි සභාවක් මස්ක්ට පක්ෂව තීන්දුවක් දුන්නේය. එසේම 2018 දී එක්සත් ජනපද සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව (එස්ඊසී) ටෙස්ලා පුද්ගලික පවරා ගැනීම සඳහා අරමුදල් ලබා ගත් බවට ව්‍යාජ ලෙස ට්වීට් කිරීම සම්බන්ධයෙන් මස්ක්ට එරෙහිව නඩු පවරන ලදී. ඔහු සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව සමඟ සමථයකට පත් වූ අතර, ඔහු සභාපති ධුරයෙන් තාවකාලිකව ඉවත් වී ඔහුගේ ට්විටර් භාවිතයේ සීමාවන් පිළිගත්තේය. කෘතිම බුද්ධිය සහ COVID-19 වසංගතය වැනි කාරණා සම්බන්ධයෙන් මස්ක්ගේ අදහස් විවේචනයට ලක්විය.
ඩොරේමන්
ඩොරේමන් යනු ෆුජිකෝ එෆ්. ෆුජියෝ විසින් රචිත ජපන් විද්‍යා ප්‍රබන්ධ මංගාවකි. එය 1969 සිට ෂෝගකුකන් සඟරාවේ අනුක්‍රමිකව පළ කර ඇත. ජපානයේ, එය ජාතික කීර්තියක් ඇති අතර, එහි ලෝක දර්ශනය, එනම් චරිත සහ අයිතම (රහස් මෙවලම්) සාමාන්‍ය ජනතාව අතරට ගොස් ඇත. විදේශයන්හි පවා, එය ප්‍රධාන වශයෙන් නැගෙනහිර ආසියාවේ සහ අග්නිදිග ආසියාවේ ඉතා ජනප්‍රියය
සාරාංශය
නොබිතා විවේකීව අලුත් අවුරුද්ද ගතකරද්දී එක්වරම ඔහුට කොතැනක හෝ තම අනාගතය පවසන හඬක් ඇසුණු අතර, මේසයේ ලාච්චුවෙන් ඩොරේමන් සහ නොබිතාගේ මුණුපුරා සෝබි මතු විය. සෙවාෂි පවසන පරිදි, නොබිතා සමාජයට ගිය පසුවත් බොහෝ අවාසනාවන්ත දුක් විඳ ඇති අතර, සමාගමේ බංකොලොත්භාවය හේතුවෙන් ඉතිරි වූ විශාල ණය බරින් ඔහු තම පරම්පරාවට කරදර කරයි. එවැනි දුක්ඛිත අනාගතයක් වෙනස් කිරීම සඳහා, ඔහු ඩොරේමන්ව නොබිටා වෙත ගෙන ආවේ ළදරුවන් බලාගන්නා රොබෝ කෙනෙකු ලෙසය.
නොබිතා ගේ ශරීරයට සිදුවී ඇති ව්‍යසනය තාවකාලිකව විසඳීමට ඩොරේමන් විසින් ඔහුගේ බඩේ සිව්මාන සාක්කුවෙන් පිටතට ගැනීමට විවිධාකාර "රහස් මෙවලම්" භාවිතා කරයි, නමුත් දිගින් දිගටම මෙවලම් අනිසි ලෙස භාවිතා කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අවසානයේ ප්‍රතිලාභයක් ලැබේ. ඩොරේමන් ගේ දෛනික ජීවිතය පන්තියේ මිතුරන් වන ෂිසුකා මිනමොටෝ, ටකේෂි ගූඩා සහ සුනියෝ හොනෙකාවා සමඟ දෛනික ජීවිතය තුළ දිගටම පවතී.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ජපානය
සාන්ත පීතර විදුහල, මීගමුව
=මුහුදු ලිහිණියන්ගේ සටන= මීගමුව සාන්ත පීතර විදුහල හා කටුනේරිය සාන්ත සෙබස්තියන් විදුහල අතර පවත්වන වාර්ශික ක්‍රිකට් සංග්‍රාමය (Big Match) මුහුදු ලිහිණියන්ගේ සටන (Battle of the Seagulls) ලෙස හැදින්වේ.
2012 වසරේදී ආරම්භ කරන ලදී.
වාඩියමංකඩ
කළුතර වස්කඩුව ප්‍රදේශයේ පිහිටි සුවිශේෂී මංසන්ධියක් වන්නේ වාඩියමංකඩයි.ගාළුපාරේ තිස් හත්වන කිලොමීටර් කණුව පසුකරමින් ගාල්ල දෙසට ගමන් කරන විට වාඩියමංකඩ මංසන්ධියට පිවිසිය හැක.යටත් විජිත සමයේ ගැල්වලින් බදුඅයකල මුහන්දිරම් වරයෙකු වූ කවිරත්න මුහන්දිරම් විසුවේ මෙම මංසන්ධියට පසෙකිනි. වාඩියමංකඩ නාමය කී සැණෙන් ඇතමෙකු බියට පත්කරවීමට සමත් ස්ථානයකි.ජනප්‍රවාදයට අනුව මෙම භූමිය බිලි භාරගන්නා වූ භූමියකි. තවත් ජනප්‍රවාදයක සඳහන් වන්නේ බ්‍රාහ්මණ කෝවිලක් මෙම භූමියට පසෙකින් පැවති බවත් එහි බිලි පූජා ශාන්තිකර්ම මෙම භූමියේ පැවති බවත්‍ ය.
අජේ දේව්ගන්
විශාල් වීරු "අජේ"දේවගන් (1969 අප්‍රේල් 2 නව දිල්ලියේ උපත ලද.) "ජාතික සිනමා සම්මාන ලබා ගත් හින්දි චිත්‍රපට වල රඟපාන නලුවෙකි. ඔහු බොලිවුඩ්පුරයේ ගැඹුරු චරිත වලට විවෘත වෙමින් තම ස්ථාවරය ස්ථාපනය කර ගත්තේ, සටන් නලුවෙකු ලෙස1990 දශකයේ සිනමා ජීවිතය ආරම්භ කරමිනි. 2008 දී අධ්‍යක්ෂනයට පිවිසි ඔහු "යු මී ඕර් හම් " චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිතය රඟපෑවේ තම භාර්යාව වන "කාජල් " සමඟය.
වාඩියමංකඩ
ඉතිහාසය
දහනවවන සියවසට පෙරදී වස්කඩුබද්දේ ගොවිගම සහ සලාගම ඉහල ප්‍රභූන්ගේ වරිග සභා මංඩපය පිහිටා තිබී ඇත්තේ මෙම මංසන්ධියේ ය. එය හැඳින්වූවේ වාඩිය ලෙසිනි. වාඩියේ මුල්පුටු හොබවන ලද්දේ ධර්මසේන රාළලාගේ පවුල විසිනි. අනෙක් සුවිශේෂී පරිවාර වූවේ වස්කඩුවේ අගම්පොඩි කවිරත්න මුහන්දිරම් පරපුර, අරඹේවත්තේ කවිරත්න පරපුර, මහවස්කඩුවේ කරුණාමුණි පරපුර,වාහලමුණි පරපුරක් සහ මොල්ලිගොඩ වලිමුණිගේ ජයසිංහ අබේසේකර ගම්පති පරපුරයි. එම පරපුරුවල පිරිස් එක්ව තම ගැටළු මෙම සභාවේදී කතා බහ කළේය. සුළු වශයෙන් පාරම්පරික දඬුවම් ලබාදීම්ද සිදුකළේය. වරිග සභාවේ පිරිස් විසින් පිළිගත් සාමාජිකයන් විසින් මෙම සභාව පාලනය කළේය. 1824 වසර වන විට මෙම වරිග සභාවේ පාලනය අත්පත් කරගෙන සිටියේ වලිමුණිගේ දෝන ඉල්ලේනා රශෙල් ද සිල්වා ජයසිංහ ධර්මසේන ළමාතැනීය. වස්කඩු බද්දේ විරිත් ප්‍රකාරව තෝරාගත් ගොවිගම සලාගම පවුල් කීපයක් හැර අනෙක් අන්තර්කුල විවාහය මෙහි වූ රදළයන්ට තහනම් විය. නමුත් ධර්මසේන ළමාතැනීගේ දියණියක් වූ යකුන්දූවේ හිටිරාළලාගේ දෝන මාරියා පෙරේරා ධර්මසේන මොල්ලිගොඩ සුසෙව්හේවගේ  හාමියෙල් ප්‍රනාන්දු  සමග විවහපත් වූවේ හොරරහසේමය. වරිග සභාව විසින් ඇයට පෙළපතේ නාම අහෝසි කරවා අනෙක් සියළු වරප්‍රසාද නැති කළ යුතු බවට පවසා සිටියත් වරිග සභාවේ මුල්පුටුව හෙබවූ ධර්මසේන ළමාතැනී ඒ කිසිඳු උපදෙසක් නොසලකා හැර දියණිය ගේ පක්ශය ගත්තේය. මෙය මහා ගැටුමක පෙර නිමිත්තවිය. කෝපාවිශ්ඨ වූ වරිග සභාවේ කාරක සභිකයක් විසින් ධර්මසේන ළමාතැනීව සභාව තුලදීම ඝාතනය කළේය. එම ගැටළුව පාර්ශව ගණනාවක් අතට පත්වීම නිසා විසිතිස් දෙනෙකුට මරු කැඳවූ කේදවාචකයක් විය.වාඩිය වරිග සභාව කැඩී විනාශ විය.එහි විසූ නෑ සනුහර එකිනෙකා සතුරන් බවට පත් විය. මංකඩ පිහිටියා වූ වාඩියේ නාමයෙන් වාඩියමංකඩ නාමය පමණක් ශේෂ වී තිබේ.
මූලාශ්‍ර
වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍ර 1875 වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමි/ පොතුපිටිය රජමහ වෙහෙර 1998 බද්දේගම සුමන හිමි
අජේ දේව්ගන්
ජීවිත කතාව
දේවගන් හා ඔහුගේ පවුල පැවත එන්නේ පන්ජාබ් දේශයෙනි. වීරු දේවගන්, සටන් අධ්‍යක්ෂවරයෙක් වන අතර ඔහුගේ මව වන වීනා දේවගන් එක චිත්‍රපටයක් නිෂ්පාදනය කර ඇත. ඔහුගේ සහෝදරයා වන අනිල් දේවගන්,බොලිවුඩ් චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂකවරයෙකි. ඔහු ජුහු හි "බාප්පු පාසල" හා "මිතිබායි විදුහලේ" උපාධිධාරියෙකි. ඔහු 1999, පෙබරවාරි 23 වන දින සිනමා නිළි කාජල් හා විවාහ වු අතර ඔවුන්ට දියණියක සහ පුතෙකු සිටියි. 2009, අගෝස්තු හිදී ඔහු විසින් තම මවගේ ඉල්ලීම මත තම අවසාන නම "දේවගන්" ලෙස වෙනස් කරන ලදී.
ප්‍රවර්ගය:1969 උපත්
පුස්තකාල විද්‍යාව
පුස්තකාල විද්‍යාව (නිතර භාවිතාවන පද ලෙස පුස්තකාල අධ්‍යාපනය,  පුස්තකාල හා විඥාපන විද්‍යාව) අන්තර්-ශික්ෂණ හෝ බහු-ශික්ෂණ ක්ෂේත්‍රයක් වෙ. is an interdisciplinary or multidisciplinary field that applies the practices, perspectives, and tools of management, information technology, education, and other areas to libraries; the collection, organization, preservation, and dissemination of information resources; and the political economy of information. Martin Schrettinger, a Bavarian librarian, coined the discipline within his work (1808-1828) Versuch eines vollständigen Lehrbuchs der Bibliothek-Wissenschaft oder Anleitung zur vollkommenen Geschäftsführung eines Bibliothekars.
ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය පිළිබඳ ගැටළු වලට අදාළ පුස්තකාල ප්‍රතිපත්ති
ප්‍රවර්ගය:පුස්තකාල විද්‍යාව
ජල්ෂගාර්
ජල්ෂගාර් ( ජල්ෂගාර්, "සංගීත කාමරය") යනු 1958 තිරගතවූ සහ සත්‍යජිත් රායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කල සහ චාබි බිස්වාස් රඟ පෑ ඉන්දියානු බෙංගාලි ක‍්‍රියාපර චිත‍්‍රපටයකි.
පණු කරද නොහොත් කෘෘඩියා සෙලනිකා Crudia Zeylanica ශාකය
විද්‍යාත්මක නාමය
කෘෘඩියා සෙලනිකා Crudia Zeylanica නොහොත්
රට
තෙත් කලාපයේ වැවෙන ගසෙහි නිජබිම ශ්‍රී ලංකාවයි.
සොයාගත් වර්ෂය
2012
ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් වරට සටහන්ව ඇති වර්ෂය
කෘෘඩියා සෙලනිකා Crudia Zeylanica නොහොත් මඩු කරද ගස තෙත් කලාපයේ වැවෙන ගසෙහි නිජබිම ශ්‍රී ලංකාවයි. මෙම ශාකය ශ්‍රී ලංකාවෙන් මෙන්ම ලෝකයෙන්ම වදවී ඇති ශාකයක් වශයෙන් හදුන්වා දී ඇත.එය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථමයෙන් සොයා ගෙන ඇත්තේ 1868 දී බැව් සදහන් වේ.1911 කාලය වෙන විට දිවයිනේ එක් එක් ප්‍රෙද්ශයන් වෙත්න් මෙහි නියැදියන් සොයාගෙන ඇත.එහෙත් 1998 වර්ෂයෙන් පසු කිසිම ශාකයක් දිවයිනේ නොමැත.
ජාතික රතු ලයිස්තු ගත කල වර්ෂය
2002 වර්ෂයේදී ලොකයෙන් වද වී යන ශාකයන් ගේ නාම ලේඛනය වන ජාතික රතු දත්ත පොතට ඇතුලත්ව ඇත.
ලෝක රතු ලයිස්තු ගතකල වර්ෂය
2006 වර්ෂයේදී ලෝක රතු දත්ත පොතට ඇතුලත්ව ඇත.රතු දත්ත පොත යනුවෙන් හැදින් වෙන්නේ ලෝකයේ වද විමේ තර්ජනයට මුහුණ දෙමින් ලෝකයෙන් වදවී ගොස් ඇති සත්ව,ශාක සහ කෘමින්ගේ නාම ලේඛනයයි්
සොයාගත් අය
මෙම ශාකය වර්තමානයේ සොයාගෙන ඇතතේ සිවිල් ඉන්ජිනේරු මහතෙක් වන පරිසර හිතකාමී හිමේෂ් දිල්රුවන් මහතා විසිනි.. ඒ මහතා සිවිල් ඉන්ජිනේරු මහතෙක් වුවත් පරිසරයට සතා සිව්පාවුන්ට හිතකාමීයෙක් වු බැවින් සමනලුන් පිළිබද ඝවේෂණයක් නිරත වෙමින් සිටින විට සමනලුන් විශේෂයෙන් ලැගුම් ගන්නා සහ රැදී සිටින ස්ථානයන් පිළිබද නිරීක්ෂණය කමින් සිටින අවශෟථාවකදී මෙම ශාකය පිළිබදවද අධ්‍ය්‍යනය කර ඇත්තේ සමනලුන් මෙම ශාකයේ නිතම ගැවසෙමින් සිටින බැවිනි..
වැදගත්කම
ලොකයේ දත්ත විශේෂ ඇතුලත් වර්ල්ඩ් ප්ලෝරා ඔන්ලයින් හීද මෙම ශාකය පිලිබදව සදහන්ව ඇත්තේ වදවී ගිය ශාඛයක් ලෙසින්ය. 2006 වර්ෂයේදී ලෝකයෙන් වද වී ගොස් ඇති ශාකයක් වශයෙන් නම් කරන ලද මෙම ශාකය වර්තමානයෙදී නැවතත් කරලියට පැමිණ ඇත්තේ මධ්‍යම අධිවේගී මාර්ගයේ කඩවත සිට මිහිරිගම දක්වා කොටසේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දාරලුව දුම්රිය ස්ථානය අසල තිබී සොයා ගැනීමෙන් අනතුරුවයි.එහෙත් මෙම වටිනා දුර්ලභ ශාකය විනාශව යාමේ තර්ංනයකට මුහුණදී අත්තේද මෙම අධිවේගී මාර්ගය ඒ හරහා වැටී ඇති බැවින්ය.
විස්තර
එය පවතින ස්ථානයෙන් ගලවා මුතුරාජවෙල ප්‍රෙද්ශයට ගෙන ගොස් සිටුවීමට සැලසුම් කර ඇති බැවින් එම ස්ථානයට ගිය ගම්පහ දිසා වන සංක්ෂණ අධ්‍යක්ෂිකා දේවානි ජයතිලක මහත්මිය විසින් එම කටයුතුතුත තාවකාලිකව නතර කර දමමින් මාධ්‍ය හරහා මෙම විනාශය පිලිබදව රටට හෙලි කරන ලදී.ඒ අනුව ප්‍රෙද්ශයේ මෙන්ම රටේත් ලෝක ජනතාවත් මේ පිළීබදව අවධානයක් යොමු කරන ලදී.එහෙත් ඒ පිළීබදව පාර්ලිමේන්තුවේ මෙන්ම අනෙකුත් යම් රාජ්‍ය ආයතනයන් තුලදී ඇය විසින් ඉටුකරන ලද මෙම වැදගත් වූ ක්‍රියාව විවේචනය කරන පිරිසක්ද දක්නට ලදී.. 1993 වනසත්ව සහ වෘක්ෂලතා ආරක්ෂාව (සංශෝධන) පනතේ 42 වන වගන්තිය යටතේ වන වගන්තියේ සදහන් පරිදි එවැනි ශිකයන් විනාශ කිරීම හෝ හානි කිරීම දඩුවම් ලිබිය හැකි වරදක් වනු ඇත යන්න සදහන්ය.. == වෙනත් == ඇමෙරිකාව,එංගලන්තය,ඉන්දියාව,හෝ චීනයේ මෙවන් ලෝක උරුකම් කියනා ශාකයක් හමුවූයේ නම් එම රටවල්හි පාලකයන් මෙන්ම මහජනතාව විසින් එය පණමෙන් සුරකිනු නොඅනු මානය.එහෙත් අවාසනාවකට මෙම ශාකය ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික ශාකයක් බැවින් බහුතර පාලකයන් මෙන්ම බහුතර මහජනතාව මේවා සැලකිල්ලට නොගැනීම කණගාටුදායකය.. කෙසේ වෙතත් රටක සංවර්ධනය අගයකලයුතු කටයුත්තක් වුවත් මෙවැනි වටිනා සම්පත් විනාශ කමින් සිදුකරනා සංවර්ධනයේ පලය කුමක්ද යන්න කල්පනා කිරීම සැමගේ රාජකාරියක් විය යුතු වන්නේ අනාගත පරපුට හිමි වටිනා සම්පත් විදේශිකයන් විසින් රැගෙන යාම පිලිකුලෙන් යුක්තව හෙලා දකින බැවිනි. තවද ඇමෙරිකාව වැනි බටහිර රටවල් මෙන්ම ඉන්දියාව,චීනය වැනි ආසියාතික රටවල් සංව්ධනයේ මුවාවෙන් අනාගත පරපුට හිමි සම්පත් රැගෙනයන බව මහජනතාව මෙන්ම රට පාලනය කනු ලබන පාලකයන්ද තේරුම්ගත යුතුය.රටේ සෑම ස්තානයකම වටිනා සම්පත් ඇති අතර ඒ තුල රන් රිදී.මැණික්,යපස්.රතු තිරිවානා නිධී.පලිගු.ඛණිජ මෙන්ම වන සම්පත්ද බොහෝ ඇත.අධීවේඝී මාර්ගයන් මුවාාවෙන්ද වෙනත් සංවර්ධන කටයුතු හරහාද එන්නේද ඒ ඒ රටවල් විසින් තරග කරමින් මිල ගනන් නියම කරන්නේද මෙම සම්පත් බෙදා ගැනීමට බැව් අවභොධ නොවන තරමට මහජන මනස වසාගෙන ඇති බැවින් එය අනාගත තම තමනගේ දරු පරපුර වෙනුවෙන් ඉටු කරන්නාවූ මහත් ද්‍රෝහී කමක් ලෙසින් මෙයින් පෙන්වා දෙමි.
අනාගතයට
ඔබ මෙම ශාකය හරහා දකින්නේ මෙම මිහිතලයේ තිබෙන පෙනෙන සම්පත්ය.මෙයට කෙටි කලකට පෙර දිවයිනෙන් හමුවූ මිලකල නොහැකි පළීගු මැණීක ඔබට පෙන්වා දුන්නේ මේ පොළව පතුලේ තිබෙන මිලකල නොහැකි මහා සම්පත්ය.ඒවා රැක ගැනීම ආරක්ෂා කිරීම වෙනත් ජාතීන්ට පවරා නොදීමට නම් ඒ පිළීබදව අවධානයෙන් කටයුතු කල යුතුයි. රටේ ජීවත්වෙන්නවූ මහජනතාව විසින් අවභොධ කරගත යුතු සත්‍යයක් ඇත.විශ්වය විසින් විශ්වයට අවනත නොවන්නාවූ,විශෟවයේ නීතියට පටහැනිව ක්‍රීයා කන්නවූ සෑම අයෙකුටම විශ්වයේ ඇති නීතිය අනුව ක්‍රීයාත්මක වන බවය.විශ්වයේ නිති අංක හය වන්දි ගෙවීමේ නීතියයි.එය වන්දි ගෙවීමේ නිතියයි.විශ්වයේ ජීවින්ට මෙන්ම වශ්තුව අවභාවිතය කරන්නවූ සැමට මෙන්ම එම පම්පරා දහයක් දක්වා දඩුවම් උරුම කරදීමට තරම් බලවත් වන්නේය. මෙම ලෝකයෙන් වදවී ගිය මඩු කරද ගස පිළිබදව පාසැල් විෂය නිර්දේශයටද ඇතුලත් කරමින් පාසැල් දරැවන්ගේ අධ්‍යාපනයටද ඇතුලත් කර ඇත.
තවත් විස්තර
ප්‍රවර්ගය:හෙළ වෙදකම ප්‍රවර්ගය:විශ්ව ජීවබල වෙදකම ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:එල්ලේ ක්‍රීඩකයින් ප්‍රවර්ගය:එල්ලේ ප්‍රවර්ගය:1963 උපත් ප්‍රවර්ගය:ශාක ප්‍රවර්ගය:වදවී යන ශාක ප්‍රවර්ගය:දේශීය ශාක
කොළඹ ක්‍රමය
කොළඹ ක‍්‍රමය (Colombo Plan) යනු ආසියා පැසිපික් කලාපීය සාමාජික රටවල ආර්ථික සහ සාමාජයීය සංවර්ධනය ශක්තිමත් කිරීමේ සංකල්පය කැටිකොටගත්, අන්තර් ආණ්ඩුමය සංයුතියක් සහිත කලාපීය සංවිධානයකි. කොළඹ ක්‍රමය මගින් සිදුකරන සෑම ක්‍රියාකාරකමකම ප්‍රධාන ඉලක්කය වන්නේ මානව සම්පත් මත සිදුකරන සංවර්ධනයයි.
ඉතිහාසය
1949 වර්ෂයේ එංගලන්තයේ ලන්ඩන් නුවරදී, පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයීය රටවල මුදල් අමාත්‍යවරුන්ගේ මහ සමුළුව පැවැත්වුණු අතර, එහිදී ආසියා පැසිපික් කලාපීය රටවල සංවර්ධනය සඳහා වූ යෝජනා ක්‍රමයක් කෙරෙහි එහි සාමාජික රටවල අවධානය යොමු කෙරිණි. පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයට අයත් දුප්පත් රටවල් සංවර්ධනය කිරීම සඳහා යම් වැඩපිළිවෙලක් ගොඩනැංවිය යුතු බවට මෙහිදී අදහස් පළවිණි.
ඉන්පසුව එළැඹි 1950 වසරේ ජනවාරියේදී, පොදු රාජ්‍ය මණ්‌ඩලයීය විදේශ ඇමැති මහසමුළුව ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹදී පැවැත්විණි. සමුළුවේ මුලසුන එවක ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍ය වූ ඩී. එස්. සේනානායක මහතා විසින් මෙහෙයවනු ලැබූ අතර, එහිදී මෙරට මුදල් අමාත්‍යවරයා වූ ජේ. ආර්. ජයවර්ධන මහතා විසින් කොළඹ ක්‍රමයේ මුල් අඩිතාලම් යෝජනාව සභාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. සමස්ථ යෝජනාව ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තයද දායක වූ බව පැවසෙන අතර, ජයවර්ධන මහතා විසින් ඉදිරිපත් කල එම යෝජනාව ඕස්ට්‍රේලියාව විසින් ස්ථීර කරන ලදී. පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයට අයත් වන සහ නොවන නොදියුණු ආසියාතික රටවල ජනතාවගේ ජීවන තත්වය උසස් කිරීම, එම රටවල කෘෂිකාර්මික සහ කාර්මික ක්ෂේත්‍රයන් වර්ධනය කිරීම, ඊට අවශ්‍ය තොරතුරු ලබා ගැනීම සඳහා නිළදාරීන් පත් කිරීම, සැළසුම් ක්‍රියාත්මක කරවීමට අවශ්‍ය අරමුදල්, තාක්ෂණය, යන්ත්‍රසූත්‍ර සහ නිෂ්පාදන වෙනුවෙන් දායකත්වය සැපයීම යන ප්‍රධාන කරුණු අන්තර්ගත වූ මෙම අවසන් යෝජනාව, 1950 ජනවාරි මස 12 දින සමුළුවේදී ඒකමතික ඡන්දයෙන් සම්මත විණි.
එම වසරේම මැයි මස 10 වන දින ඕස්ට්‍රේලියාවේදී මෙම යෝජනාවට සම්බන්ධ විශේෂ සැසියක් පැවැත්වුණු අතර, එහිදීද ශ්‍රී ලංකාවේදී සම්මත කර ගත් යෝජනා ක්‍රියාත්මක කරවීම සම්බන්ධව කරුණු තහවුරු කර ගැණිනි. පසුව 1950 සැප්තැම්බර් මස එංගලන්තයේ ලන්ඩන් නුවර පැවැති මුදල් අමාත්‍යවරුන්ගේ සැසියේදී, කොළඹ ක්‍රමය (COLOMBO PLAN) නමින් නව ආධාර යෝජනා ක්‍රමය බිහිකෙරිණි.
ආරම්භයේදී සංවිධානයට ශී‍්‍ර ලංකාව, ඉන්දියාව, පාකිස්තානය, ඕස්ටේ‍්‍රලියාව, නවසීලන්තය, බි‍්‍රතාන්‍ය සහ කැනඩාව යන රටවල් අයත් වූ අතර, 1965 වසරේදී මෙම යෝජනා ක්‍රමය සඳහා දායකත්වය ලබාදීමට අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය ද එකඟත්වය පළකරන ලදී. 1965 වසර වන විට දකුණු හා අග්නිදිග ආසියාතික රාජ්‍යයන් කිහිපයක්ද මෙම සංවිධානයට එක්විණි.
1977 වසර වන විට මෙම යෝජනා ක්‍රමය, ආසියා පැසිපික් රටවල ආර්ථික හා සමාජ සහයෝගීතා සංවර්ධන ක‍්‍රමය ලෙසද හැඳින්වීමට පටන් ගති.
අභිප්‍රාය
කොළඹ ක්‍රමය යනු දේශීය සැලසුම්, සංකලිත ප්‍රධාන සැලසුමට අනූකූලත්වයක් දැක්වීමම අරමුණු කොට නොගත් සංවිධානයකි. ඒ වෙනුවට එය, කලාපීය ආර්ථික සහ සමාජයීය සංවර්ධනය සඳහා විදෙස් ආධාර හා තාක්ෂණික සහාය ලබාදෙන ද්විපාර්ශ්වික රාමුවක් සහිතව කටයුතු සම්පාදනය සිදුකරන සංවිධානයකි.
සංවිධාන ව්‍යුහය
කොළඹ ක්‍රමයෙහි ප්‍රධානතම අවයවයන් වන්නේ - උපදේශක කමිටුව, කොළඹ ක්‍රමය මණ්ඩලය (කවුන්සිලය) සහ මහ ලේකම් කාර්යාලයයි. මහ ලේකම් කාර්යාලයේ සහ කවුන්සිලයේ පරිපාලනමය වියදම්, සාමාජික රාජ්‍යයන් විසින් සමව උසුලනු ලබයි.
අක්ෂය කුමාර්
අක්ෂය කුමාර් (1967,සැප්තැම්බර් 9 වන දින උපත ලැබු රාජිව් හරි ඕම් භාතිය.) ඉන්දීය චිත්‍රපට නලුවෙකි. ඔහු විසින් දැනට චිත්‍රපට 90වකට අධික ගණනක රගපා ඇත. 1990 කාලය තුලදි ඔහුව හදුන්වන ලද්දේ බොලිවුඩ් හි "සටන් වීරයා " ලෙසටය. තව ද ශ්‍රැOගාර චිත්‍රපට වන "යේ දිල් ලගී"(1994) හා "දඩ්කන්"(2000) වැනි චිත්‍රපට ද,නාට්‍යමය චිත්‍රපට වන "ඒක් රිශ්තා(2001) හි ඔහුගෙ රගපෑම හදුන ගත හැක. 2002 වර්ශයේදි,ඔහුට තම ප්‍රථම "ෆිල්ම් ෆෙයාර් සම්මානය"  හොදම "දුශ්ඨ චරිතය" ඛාන්ඩයෙන්,"අජ්නබී(2001) චිත්‍රපටයේ රගපෑම වෙනුවෙන් ලැබීය. ඔහුගේ නොනැමෙනසුලු ප්‍රතිරූපය වෙනස්කීරිමේ අදහසින්,ඔහු පසුව වැඩිපුරම විකට චිත්‍රපට වලට ඉදිරිපත් විය. "හේරා ෆේරි(2000),"මුජ්සේ ශාදි කරෝගේ"(2004) "ගරම් මසාලා(2005),"වක්ත්-ද රේස් අගේස්න්ට් ටය්ම්(2005)ආදිය ගෞරවයෙන් පිලි ගන්නා ලදි. ඔහු විසින් එක දිගට රගපෑ වානිජමය චිත්‍රපට හතරක් නිසාවෙන් ඔහුගේ සාර්ථකත්වය 2007 වර්ශයෙදි නැවත පිබිදීය. එසේ කිරීමෙන් පසුව ඔහු විසින් ඉන්දීය සිනමාවේ කැපි පෙනෙන චරිතයක් ලෙස තම ස්ථාවරය ස්ථාපනය කර ගන්නා ලදි. 2008 දි ඉන්දීය සිනමාවට ඔහු දක්වන ලද දායකත්වය වෙනුවෙන්,කැනඩාවේ ඔන්ටාරියොහි "වින්ඩ්සර්" විශ්ව විද්‍යාලය විසින් ඔහුට ගෞරව නාමයක් පවරන ලදි. ඉන්දීය සිනමාවට ඔහු දක්වන ලද දායකත්වය වෙනුවෙන්,කැනඩාවේ ඔන්ටාරියොහි "වින්ඩ්සර්" විශ්ව විද්‍යාලය විසින් ඔහුට ගෞරව නාමයක් පවරන ලදි.
කොළඹ ක්‍රමය
අරමුදල ගොඩනැගීම
කොළඹ ක්‍රමය තුල දැකගතහැකි විශේෂ ලක්ෂණයක් වන්නේ කවුන්සිලයේ සහ මහ ලේකම් කාර්යාලයේ පරිපාලනමය වියදම් සියළුම සාමාජික රටවල් විසින් සමව දැරීමයි. කෙසේ නමුත්, කොළඹ ක්‍රමය යටතේ සිදුකරන පුහුණු වැඩසටහන් සඳහා සම්ප්‍රදායක් ලෙස ස්වේච්ඡාවෙන් ලැබෙන ආධාරත්, සංවිධානය තුල නැගී එන නව රටවල් විසින් ලබාදෙන ආධාර යටතේත් සිදුකෙරේ. මීට අමතරව පුහුණු වැඩසටහන් සඳහා, කොළඹ ක්‍රමයට අයත් නොවන රාජ්‍යයන් සහ අන්තර්ජාතික සංවිධානද සිය දායකත්වය ලබා දෙයි.
අක්ෂය කුමාර්
2018 වසරේ ඉන්දිය සිනමාවේ විශාලතම 3D චිත්‍රපටය වන 2.0 හී පක්ෂි රාජා චරිතයට පණපොවමින් බ්ලොග්බස්ටර් නළුවෙක් බවට පත් විය.
කොළඹ ක්‍රමය
වැඩසටහන්
කොළඹ ක්‍රමය සතුව ක්‍රියාත්මක කරන නිත්‍ය වැඩසටහන් 4 ක් පවතී: පසු කාලීනව ආරම්භ කළ වැඩසටහන් ලෙස,
මහ ලේකම්වරු
1995 වසරේදී කොළඹ ක්‍රමය යම් පරිවර්ථනයකට සහ අළුත් කිරීමකට බදුන් වූ අතර, එහිදී එතෙක් අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු සහිත වූ කොළඹ ක්‍රමය කාර්යාංශය, මහ ලේකම්වරයෙකු සහිත කොළඹ ක්‍රමය ලේකම් කාර්යාලයක් බවට පත්විය.
මුල්යුගයේ විවෙචනයන්
කොළඹ ක්‍රමය සඳහා මුල් වකවානුවන් හීදී විවිධ තරාතිරම්/මට්ටම් වලින් විවේචන එල්ල විය. සමහරක් ආසියානුවන් එය බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යවාදයෙහි හස්තයක් ලෙස දුටූහ. විශේෂයෙන්ම ස්වකීය උවමනාවන් පිරිමසාගත හැකි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ජාතීන් ඉලක්ක කර නොගත් වැඩසටහනක් ලෙස එය හැඳින්වුණි. එය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ දේශපාලනික සහ සාමාජයීය කරුණු මත පදනම් ගැටළු සඳහා අනන්‍ය වූ ආර්ථික විසඳුමක් දෙන්නක් බව කියැවිණි.
වර්ථමාන සාමාජිකයින්
වර්ථමානය වන විට සංවිධානය තුල සාමාජික රාජ්‍යයන් 27 ක් තිබෙන අතර, ඊට ආසියා-පැසිපික් කලාපීය රටවල් සහ පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයට අයත් සහ අයත් නොවන රටවල් පවතී. මින් ආසියා-පැසිපික් කලාපයේ රටවල් සමහරක්, කලාපීය සංවිධාන වන ආසියාන් (ASEAN) සහ සාර්ක් (SAARC) යන සංවිධාන වල සාමාජිකයෝද වෙති.
පැරණි සාමාජිකයින්
කොළඹ ක්‍රමයේ ආරම්භක සාමාජිකයෝ දෙදෙනෙකු වූ එක්සත් රාජධානිය සහ කැනඩාව, පිළිවෙලින් 1991 හා 1992 යන වසර වලදී සංවිධානයෙන් ඉවත් වූ අතර, 1951 දී සංවිධානයට එක්වූ දකුණු වියට්නාමයද 1976 ජුලි 2 වන දින වියට්නාම සමාජවාදී ජනරජය මගින් අනුප්‍රාප්තවීම නිසා සංවිධානයෙන් බැහැර වුණි. 1978 දී ඉවත් වූවත් පසුව නැවතත් 2001 නොවම්බර් 5 සිට 2003 නොවැම්බර් 18 දක්වා කාලය තුල සංවිධානයේ තාවකාලික රාජ්‍යයක් ලෙස පෙනී සිටි වියට්නාමයට, 2004 වසරේදී පූර්ණ සාමාජිකත්වය හිමිවිණි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව පදනම් කරගත් සංවිධාන
වෙදිකා
වෙදිකා කුමාර් (උපත 1988 පෙබරවාරි 21) ඉන්දියානු සිනමා නිළියක් සහ නිරූපිකාවක්. ඇය දෙමළ, මලයාලම්, කන්නඩ, තෙළිඟු සහ හින්දි චිත්‍රපටවල වෘත්තියක් ආරම්භ කර ඇති අතර ඇය එඩිසන් සම්මාන (ඉන්දියාව) දිනාගෙන ඇති අතර දකුණේ ෆිල්ම් ෆෙයාර් සම්මාන සඳහා නම් කර තිබේ.
ඇය සිය රංගන ජීවිතය ආරම්භ කළේ මදුරාසි නම් දෙමළ චිත්‍රපටයෙනි. ඇය බාලාගේ කාලපරිච්ඡේදයේ පැරදේසි (2013) චිත්‍රපටයේ අංගම්මා නිරූපණය කරමින් විවේචනාත්මක පැසසුමට ලක්විය. වසරකට පසු ඇය කාවියා තලෙයිවන් (2014) චිත්‍රපටයේ රඟපෑවාය. 2016 දී ඇගේ කන්නඩ චිත්‍රපටය වන ශිවලිංග කන්නඩ කර්මාන්තයේ විශාලතම බ්ලොක්බස්ටර් චිත්‍රපටයක් බවට පත්විය. 2019 දී ඇය දෙමළ චිත්‍රපටයක් වන කාංචනා 3 හි පෙනී සිටි අතර එය වසරේ වැඩිම ආදායම් ලැබූ දෙමළ චිත්‍රපටයක් බවට පත්විය. ඇය බොලිවුඩ් සිනමාවට පිවිසියේ ද බොඩි චිත්‍රපටයෙනි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ජීවත්වන්නෝ ප්‍රවර්ගය:හින්දි චිත්‍රපට නිළියෝ ප්‍රවර්ගය:රංගන ශිල්පීන් ප්‍රවර්ගය:1988 උපත්
ෆ්ලේස්ටයිල් ස්ක්‍රිප්ට්
ෆ්ලේස්ටයිල් ස්ක්‍රිප්ට් (Freestyle Script) ෆොන්ටම් පවුල, නිර්මාණය විසින් මාර්ටින් වේට් තුල 1981. තද පැහැ පිටපත වල ෆ්ලේස්ටයිල් ස්ක්‍රිප්ට් විය නිර්මාණය තුල 1986. Adobe, ITC සහ Letraset - ප්‍රකශකයෝ වල ෆ්ලේස්ටයිල් ස්ක්‍රිප්ට්. එයට තිබෙනවා 4 පිටපත: Regular, Bold, SH Reg Alt, සහ SB Reg Alt.
අමීර් ඛාන්
1964 මාර්තු 14 වන දින අමීර් හුසෙන් ලෙස උපත ලද අමිර් ඛාන් ඉන්දියානු චිත්‍රපට නළුවෙක්, නිෂ්පාදකයෙක් සහ අධ්‍යක්ෂකවරයෙකි. ඔහු විසින් වාණිජමය වශයෙන් සාර්ථක වු චිත්‍රපට විශාල ප්‍රමාණයකට සහභාගි වෙමින් හින්දි සිනමාවේ ප්‍රමුඛ නළුවෙකු බවට පත් වී ඇත "අමීර් ඛාන් නිෂ්පාදන"වල අයිතිකරු වන්නේද,ඔහූය. අමීර් ඛාන් තම සිනමා ජීවිතය ආරම්භ කලේ නළුවෙකු ලෙස තම මාමා වු "නසීර් හුසෙන්" ගේ "යාදොන් කි බාර්සාත්(1973)චිත්‍රපටයෙනි. ඔහු තම සිනමා ජීවිතය නිල වශයෙන් ආරම්භ කලේ අවුරුදු එකොලහකට පසුව "හොලි" චිත්‍රපටයෙනි(1984).  ඔහුගේ ප්‍රථම වාණිජමය වශයෙන් සාර්ථක වු චිත්‍රපටය වුයේ, ඔහුගේ ඥාතියෙකු වන "මන්සූර් ඛාන්' ගේ "කියා මත්සෙ කියා මත් තක්.."(1988) ය. ඒ සඳහා ඔහුට "ෆිල්ම් ෆෙයාර්" උළලේදී "හොදම ප්‍රථම දර්ශන නළුවට” හිමි සම්මානය ප්‍රධානය කරන ලදි. 1980 හා 1990 දී සත් වතාවක් නම් යෝජනා වීමෙන් පසුව, ඔහුට "ෆිල්ම් ෆෙයාර්" උලෙළදී ඔහුගේ ප්‍රථම සම්මානය වන "හොඳම නළුවාට" හිමි සම්මානය "රාජා හින්දුස්තානි"(1976) චිත්‍රපටය වෙනුවෙන් ලැබුනි. 2001 දී  "ලගාන්" චිත්‍රපටය සඳහා "විද්වත් පර්ශද සම්මානය " සඳහා නම යෝජනා වු අතර එතුලින් ඔහු චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙකු ලෙස ප්‍රථම වතාවට දර්ශනය විය. එහි ඔහු ප්‍රධාන චරිතය රඟපාමින්, ඒ සඳහා තම දෙවනි "හොඳම නළුවට" හිමි සම්මානය ලබන ලදී. අවුරුදු හතරක විරාමයකින් පසුව, ඔහුගේ ආගමනය නැවත සිදු වුයේ "කෙතන් මෙහෙත" ගේ "මන්ගල් පාන්ඩේ :The rising(2005)" චිත්‍රපටයෙනි. පසුව ඔහු විසින් "ෆිල්ම් ෆෙයාර්" උලෙළදි "හොඳම රඟපෑමට හිමි සම්මානය "රන්ග් දෙ බසන්ති"(2006) චිත්‍රපටය සඳහා ලැබුනි. 2007 දී, අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු වශයෙන් ප්‍රථම දර්ශනය සිදු කලේ "තාරෙ සමීන් පර්"(like stars on earth)චිත්‍රපටයෙනි. ඒ සඳහා ඔහුට "හොඳම අධ්‍යක්ෂකවරයාට හිමි සම්මානය ද ලැබුනි. ඊට පසුව ඔහු විසින් නිෂ්පාදිත ගජිනි(2008) එම වසරේ වැඩිම ලාභ ඉපැයු චිත්‍රපටය විය.  2009 දී තිරගත වු "ත්‍රි ඉඩියට්ස්" වාණිජමය වශයෙන් වැදගත් වන අතර මේවන තුරු වැඩිම ලාභ ලැබු චිත්‍රපටය විය. 2010 දී ඔහු ඉන්දීය සිනමාවට සිදු කල දායකත්වය වෙනුවෙන් "පද්ම භූශන්"නම් සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබීය. ඔහු 2013 වසරේදී රඟපෑ ඩූම් 3 (Dhoom 3) චිත්‍රපටය ලෝකය තුල විශාල පෙරලියක් ඇති කරමින් ප්‍රදර්ශනය විය.අමීර් ඛාන් එම චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිතය වන සහීර් ඛාන් (Sahir Khan) චරිතයට පන පොවයි.  2013/12/20 දින සිට ලොව පුර තිරගතවන මෙම චිත්‍රපටය, ඔහුගේ "ත්‍රි ඉඩියට්ස්" චිත්‍රපටයට පසු සාර්ථකම හා ජනප්‍රියම වූ චිත්‍රපටියයි. 2013 වර්ෂයේ අප්‍රේල් මාසයේදී, සුප්‍රසිද්ධ ටයිම්ස් සඟරාව (Times Magazine) විසින් ලොවට වැඩියෙන්ම බලපෑම් කළහැකි පුද්ගලයන් 100 දෙනාගේ නම් ලැයිස්තුවට එක කර තිබිණි.ඔහුගේ පියාවන තාහීර් හුසේන් 2010 පෙබරවාරි මස 2 ද අප අතරින් සමු ගත්තේය.ඔහු චිත්‍රපට රචක, නිෂ්පාදක, හා අධ්‍යක්ෂ නසීර් හුසේන්ගේ සොහොයුරායි.
ප්‍රවර්ගය:සිනමාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සිනමාව ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
බොබී ඩියොල්
විජේ සිං ඩියොල් ලෙස 1969 ජනවාරි 27 වැනි දින උපත ලද බොබී ඩියොල්, බොලිවුඩ් නළුවෙකි. සිනමාවට සම්බන්ධ පවුලකට ඉපිදි ඔහුගේ පියා සැවොම ගෞරව කරන "ධර්මෙන්ද්‍රර' වන අතර ඔහුගේ සොහොයුරා "සනී ඩියොල් " ය. සනී ඩියොල් ද, ඉන්දීය හින්දි සිනමාවේ සාර්ථක නළුවෙකි.
ප්‍රවර්ගය:1969 උපත්
රත්මල්
රත්මල් -  Ixora coccinea යන උද්භිද විද්‍යාත්මක නමින් හඳුන්වන Rubiaceae පවුලට අයත්   ඉන්දියාව, බංග්ලාදේශය සහ ශ්‍රී ලංකාව ජන්ම භූමිය කරගත් රත් පැහැති මල් පිපෙන කුඩා ප්‍රමාණයේ පඳුරු විශේෂයකි.
Henri Poincaré
පොයින්කාරේ, ප්‍රංශ ජාතික ගණිතඥයෙකි.
භාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:1854 උපත් ප්‍රවර්ගය:1912 මරණ
ප්‍රවර්ගය:ගණිතයේ ඉතිහාසය
කිමිදුම්
කිමිදුම් යනු වේදිකාවක් හෝ ඉපිලුම් පුවරුවක් මත සිට කරණම් ගසමින් ජලය තුලට පැනීම හෝ වැටීම සිදු කරනු ලබන ක්‍රීඩාවකි. කිමිදුම් ක්‍රීඩාව අන්තර්ජාතික වශයෙන් පිළිගත් ක්‍රීඩාවක් වන අතර ඔලිම්පික් ක්‍රීඩාවක් ද වෙයි. මිට අමතරව, ව්‍යුහගත නොවූ සහ තරගකාරී-නොවන කිමිදුම්, විනෝද ක්‍රීඩාවක් ලෙස සිදුකරනු ලබයි.
කිමිදුම් ක්‍රීඩාව ප්‍රේක්ෂකයින් අතර ඉතා ජනප්‍රිය ඔලිම්පික් ක්රිදආවන් අතරින් එකක් වෙයි. ශක්තිමත්භාවය, නම්‍යශීලිත්වය, චල වින්දනාත්මක විනිශ්චය සහ වාත සම්ප්‍රජානනය වැනි ජිම්නාස්ටික් ශිල්පින් සහ නර්තන ශිල්පීන් සතු ලක්ෂණ බොහෝමයක් කිමිදුම් ක්‍රීඩකයන් සතුව ද පවතී. ජිම්නාස්ටික් සහ නර්තනය යන දෙකෙහිම කිමිදුම් ක්‍රීඩාවට අදාළ ලක්ෂණ පවතින බැවින් ඇතැම් වෘත්තීමය කිමිදුම් තරගකරුවන්, කිමිදුම් ක්‍රීඩාවට අවතීර්ණ වීමට පෙර ජිම්නාස්ටික් හෝ නර්තන ශිල්පයෙහි නියැලුණු අයවලුන් වෙති.
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩා
අනිල් කපූර්
අනිල් කපූර්, ප්‍රධාන වශයෙන් බොලිවුඩ් චිත්‍රපට වල දැකිය හැකි (1959,දෙසැම්බර් 24 වන දින උපත ලද) නළුවෙකු මෙන්ම නිෂ්පාදකයෙකි. ඔහු විසින් රගපෑ,"ෆිල්ම් ෆෙයාර් උලෙළදී" "හොඳම සහය නලුවාට හිමි සම්මානය " ලැබු "යශ් චොප්‍රාගේ" "මශාල්(1984)" හා "ශේකර් කපූර්ගේ " " මිස්ටර් ඉන්ඩියා(1987) සඳහා ඔහු විසින් ගෞරවය හිමි කර ගන්නා ලදි. සාර්ථක චිත්‍රපට ගණනාවකට අනතුරුව, ඔහුගේ ප්‍රථම "ෆිල්ම් ෆෙයාර් හොඳම නලුවාට හිමි සම්මානය" "එන් චන්ද්‍රාගේ" "තේසාබ්(1988) චිත්‍රපටය වෙනුවෙන්ද, පසුව 1992 දි ඉන්ද්‍රා කුමාර්ගේ "බේටා" චිත්‍රපටය වෙනුවෙන්ද ලැබීය.
එවක සිට ඔහු විසින් වාණිජමය වශයෙන් සාර්ථක වු චිත්‍රපට ගණනාවක රඟපෑ අතර,"විරාසත්(1997) " සඳහා "ෆිල්ම් ෆෙයාර් හොඳම රඟපෑමට හිමි සම්මානය ද, "බීවි නම්බෙර් වන්(1999),"හොඳම සහාය නලුවාට හිමි සම්මානය ලබා ගත් තාල්(1999)","හොඳම නලුවාට හිමි ජාතික සිනමා සම්මානය "හිමි කර ගත් "පුකාර්"(2000),"නෝ එන්ට්‍රි(2005)" "වෙල්කම්(2007) ඒ අතර විය.
කපුර් රඟපෑ ප්‍රථම ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපටය වුයේ 2008 දි 'ඩැනියල් බොය්ල් ගේ" "ස්ලම් ඩෝග් මිලියනියර්" ය. එහිදි, අංගචලන පින්තූරයක පෙනී සිටි නළු පෙළ විසින් දැක්වු කැපී පෙනෙන රංගනය වෙනුවෙන්"තිර නලු ශ්‍රේණි සම්මානය" ලබන ලදී. ඔහු විසින් රඟපෑ සටන් පෙළ 24 න්, 8 වෙනි සමය, අමෙරිකානු පුවත්පත් වල ගුණ දොස් විවේචනයට හේතු විය. ලෝක ව්‍යාප්තව බලන කල, අනිල් කපුර් බෙහෙවින් පිළිගන්නා නළුවන් අතරින් අයෙකි.
සටහන
{|
Anil_Kapoor {|
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සිනමාව
Adenomus kandianus
Adenomus kandianus (Kandyan dwarf toad ) is a species of toad in the family Bufonidae endemic to Sri Lanka. It is a high-altitude species known only from few localities. The specific name kandianus means "from Kandy" and seems to suggest that the type material came from near the city of Kandy.
Rediscovery
As there had been no record of the species since 1872, it was listed as extinct by the IUCN in 2004. However, in June 2012 it was announced that almost three years earlier, in October 2009, the species was rediscovered in the Peak Wilderness Sanctuary in Sri Lanka. In light of the discovery, the species was reclassified in 2012 as critically endangered in the IUCN Red List of Threatened Species. Another extant population was reported in 2014 from Pidurutalagala Forest Reserve.
Description
Adult males measure 30 - 35 mm and adult females 40 - 45 mm in snout–vent length. The parotoid glands are relatively long, which is the single morphological trait that separates Adenomus kandianus from Adenomus kelaartii with shorter parotoid glands. The tympanum is submerged and poorly visible. The toes are partially to fully webbed; the partially webbed morphs were described as a separate species, Adenomus dasi, but because the morphs show negligible genetic differences, A. dasi is not longer recognized as distinct. The fingers have no webbing.
The dorsum is yellowish brown; the head is more reddish compared to the body. A tiny gold-coloured vertebral stripe is present. The parotoid glands are chocolate or dark brown. The lips have black and gold dots. The venter is gold. An hourglass-shaped pattern of tubercles on the dorsum may be present.
The tadpole has relatively long body (39% of total length). The body is flattened and wide anteriorly, accommodating a ventral sucker disc that covers more than half of the body. The eyes are bulbous. Gosner stage 36 specimen measures 27 mm in total length.
හන්ටිංටන්ගේ රෝගය
හන්ටිංටන්ගේ රෝගය දෙමාපියන්ගෙන් දරුවන්ට ආවේණිගත වන රෝගී තත්ත්වයක් වන අතර, රෝගීන්ගෙන් 10%කගේ පමණ මෙය නව විකෘතියක් ලෙස හටගත් තත්ත්වයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. මෙම රෝගයට හේතුවන්නේ මිනිසාගේ හන්ටිංටින් නැමැති ජානයේ පිටපත් දෙකෙන් එකක හෝ දෙකෙහිම ඇතිවන අලිංග වර්ණදේහ ප්‍රමුඛ විකෘතියකි. මින් අදහස් වන්නේ රෝගී පුද්ගලයකුගේ දරුවකුට මෙම රෝගය උරුම වූයේ සම්භාවිතාව 50%ක් බවයි. මෙම හන්ටිංටින් ජානය මගින් "හන්ටිංටින්" යන නාමයම ඇති ප්‍රෝටීනයකට ප්‍රවේණික තොරතුර සපයයි. හන්ටිංටින් ප්‍රෝටීනය සඳහා වන ප්‍රවේණි කේතයේ CAG (සයිටොසින්-ඇඩිනින්-ගුවැනින්) ත්‍රික පුනරාවර්තනය වීමෙන් අසාමාන්‍ය ප්‍රෝටීනයක් සෑදේ. මෙම අසාමාන්‍ය ප්‍රෝටීනය මොළයේ සෛලවලට ක්‍රමිකව හානි කරයි. මෙය සිදුවන යන්ත්‍රණය මෙතෙක් සම්පූර්ණයෙන් වටහාගෙන නැත. රෝග ලක්ෂණ දක්නට ලැබුණ ද නොලැබුණ ද, ඕනෑම අවස්ථාවක මෙහි රෝග විනිශ්චය සිදුකරනු ලබන්නේ ප්‍රවේණි පරීක්ෂාවක් මගිනි. මෙම කරුණ ආචාරධර්මානුකූල විවාදයන්ට හේතු වී ඇත: මෙහි දී පුද්ගලයකු පරීක්ෂාවට තෝරා ගැනීමට තරම් පරිණත යැයි සැලකෙන වයස; සිය දරුවන් පරීක්ෂාවට ලක් කරවීමට දෙමාපියන්ට අයිතිය තිබේ ද යන්න; සහ පරීක්ෂා ප්‍රතිඵල අනාවරණය සහ රහස්‍යභාවය ආරක්ෂා කරගැනීම මෙම වාද විෂයයන් වේ.
හන්ටිංටන්ගේ රෝගය සඳහා ප්‍රතිකාර නොමැත. රෝගයේ පසුකාලීන අවධි සඳහා පූර්ණ-කාලීන සාත්තු කිරීම වැදගත් වේ. ප්‍රතිකාර මගින් ඇතැම් සංකූලතා මගහැරවිය හැකි අතර, ජීවිතයේ ගුණාත්මය වැඩිදියුණු කළ හැක. චලන ගැටලු සඳහා හොඳම ප්‍රතිකාරය ලෙස ටෙට්‍රාබෙනැසින් භාවිතා වේ. සාමාන්‍යයෙන් යුරෝපීය සම්භවයක් ඇති පුද්ගලයින් 100,000 කට හන්ටිංටන් රෝගීන් 4 සිට 15 දක්වා ප්‍රමාණයක් හමුවේ. මෙම රෝගය ජපනුන් අතර විරළ අතර, අප්‍රිකාව තුළ නොහඳුනන ශීඝ්‍රතාවකින් පවතියි. මෙම රෝගය කාන්තාවන් මෙන්ම පිරිමින්ට ද එකසේ බලපායි. නියුමෝනියාව, හෘද රෝග සහ ඇදවැටීමෙන් සිදුවන කායික හානි වැනි සංකූලතාවන් මෙම රෝගීන්ගේ ආයු අපේක්ෂාව අඩු කරයි. මෙම රෝගීන්ගේ මරණවලින් 9%ක් පමණම දිවි නසා ගැනීම් නිසා සිදුවේ. සාමාන්‍යයෙන් රෝගය පළමුවරට අනාවරණය කරගත් දිනයේ සිට වර්ෂ පහළොවේ සිට විස්ස දක්වා කාලය තුළ රෝගියාගේ මරණය සිදුවිය හැක.
ලක්ෂණ සහ සංකූලතා
හන්ටිංටන්ගේ රෝගයේ සංකූලතාවන් වඩාත් පැහැදිළිව දර්ශනය වන්නේ වයස අවුරුදු 35 සහ 44 අතර කාලයේ ය. නමුත් එය බිළිඳු වියේ සිට මහලු විය දක්වා ඕනෑම අවධියක ආරම්භ විය හැක. මුල් අවධිවල පෞරුෂත්වයේ, ප්‍රජානනයේ සහ කායික හැකියාවල සියුම් විපර්යාසයන් ඇතිවේ. කායික සංකූලතා මුලින්ම හඳනාගත හැකි අතර, ප්‍රජානන සහ චර්යාත්මක සංකූලතා සාමාන්‍යයෙන් මුල් අවධිවල පැහැදිළිව හඳුනාගත නොහැක. හන්ටිංටන් රෝගයෙන් පෙළෙන සියලු දෙනාම ක්‍රමිකව සමාන කායික සංකූලතා පෙන්වූව ද, ප්‍රජානන හා චර්යාත්මක සංකූලතා ආරම්භ වීම, ඒවායේ වෘද්ධිය සහ ප්‍රමාණය පුද්ගලයා අනුව වෙනස් විය හැක.
මෙම රෝගී තත්ත්වයේ වඩාත් ලාක්ෂණික මූලික කායික රෝග ලක්ෂණයක් ලෙස කෝරියා යනුවෙන් හඳුන්වන සිරුරේ ඇතිවන සරල, අහඹු, පාලනයෙන් තොර චලන හැඳින්විය හැක. කෝරියාව ඇතැම්විට නොසන්සුන්තාවය, සියුම් අනභිප්‍රායික චලන, සමායෝජනය මඳවීම හෝ ධ්‍රැත අක්ෂි චලන ලෙස ආරම්භ විය හැක. මෙවැනි සුළු චාලක අසාමාන්‍යතාවන් අවම වශයෙන් වසර තුනක් පමණ ඇතුළත විශාල චාලක දුෂ්කෘත්‍යයන් දක්වා වර්ධනය විය හැක. ආබාධය වර්ධනය වීමේ දී, දැඩි බව, මානසික අසහනය සහ අසාමාන්‍ය ඉරියව් වැනි ලක්ෂණ පැහැදිළිව දක්නට ලැබේ. ඉහත ලක්ෂණ මොළයේ පිහිටන චලන සඳහා වැදගත් පද්ධතිය වෙත බලපෑමක් සිදුව ඇති බවට සංඥාවකි. මනෝචාලක කෘත්‍යයන් ශීඝ්‍රයෙන් පරිහානියට ලක්වන අතර පේශී චලන පාලනයට අවශ්‍ය ක්‍රියාවන් කෙරෙහි බලපෑම් ඇතිවේ. සාමාන්‍යයෙන් මෙහි ප්‍රතිඵල ලෙස කායික අසමතුලිතතාවය, අසාමාන්‍ය මුහුණේ ප්‍රකාශනය, සහ සැපීමේ, ගිලීමේ, හා කථන අපහසුතා ඇතිවේ. ආහාර ගැනීමේ අපහසුතා හේතුවෙන් බොහෝවිට දේහ බර අඩුවන අතර, මන්දපෝෂණයට හේතුවිය හැක. නිඳන බාධාවන් ද මෙම රෝග ලක්ෂණ හා සම්බන්ධ ය. බාලක හන්ටිංටන්ගේ රෝගය ඉහත රෝග ලක්ෂණවලින් තරමක් වෙනස් වේ. එය සාමාන්‍යයෙන් වඩා ශීඝ්‍රයෙන් ප්‍රතිචාර දක්වයි. එහි කෝරියාව කෙටිකාලීනව දක්නට ලැබෙන අතර දැඩි භාවය ප්‍රමුඛ රෝග ලක්ෂණයක් ලෙස පවතියි. අපස්මාර තත්ත්වයන් ද හන්ටිංටන්ගේ රෝගයේ ඉහත ආකාරයේ පොදු ලක්ෂණයකි‍.
මෙම‍ රෝගී තත්ත්වයේ දී ප්‍රජානන හැකියා වඩාත් අඩුවීම සිදු වේ. මෙහි දී සැපසුම්කරණය, ප්‍රජානන නම්‍යතාව, සාරාංශ චින්තනය, නීති අත්කරගැනීම, සුදුසු ක්‍රියාමාර්ග ඇරඹීම සහ අයෝග්‍ය ක්‍රියාමර්ගවලින් වැළකීම වැනි විධායක ක්‍රියාවන් කෙරෙහි වැඩි බලපෑමක් සිදුවේ. රෝගය වර්ධනය වන විට, මතකය ක්‍රමයෙන් ඌන වී යන බැව් පෙනේ. වාර්තාගත හානිය කෙටි කාලීන මතක ඌනතාවේ සිට දිගු කාලීන මතක ඌනතාව දක්වා පරාසයක වූ ආබාධ ඇතිවිය හැක. එසේම ප්‍රසාංගික (පුද්ගලයකුගේ දිවිය පිළිබඳ මතකය), ක්‍රියාවලික (යම් කාර්යයක් සිදු කිරීමට සිරුරේ ඇති මතකය) සහ කාරක මතකය ඌන වී යා හැක. ප්‍රජානන ගැටලු ක්‍රමයෙන් උග්‍ර අතට හැරෙන අතර, අවසානයේ ඩිමෙන්ෂියාව ඇතිවිය හැක. ඇල්ෂයිමර්ගේ රෝගය වැනි දර්ශීය බාහික ඩිමෙන්ෂියා තත්ත්වයන්ගෙන් වෙන්කර හඳුනාගැනීමට මෙලෙස සිදුවන පරිහානි තත්ත්වය උපබාහික ඩිමෙන්ෂියා සහලක්ෂණය ලෙස නම්කොට ඇත.
වාර්තාගත ස්නායුකමනෝචිකිත්සීය ලක්ෂණයන් ලෙස සාංකාව, විෂාදය, හැඟීම් ප්‍රකාශනය මඳ වීම, ආත්මකේන්ද්‍රීයභාවය, ප්‍රචණ්ඩභාවය, සහ බලකිරීමේ ස්වභාවය හඳුනාගත හැක. මෙහි අවසානයට සඳහන් ලක්ෂණය නිසා මත්පැනට ඇබ්බැහි වීම, සූදුවෙහි නිරත වීම, සහ අතිලිංගිකතාව වැනි ඇබ්බැහි වීම් උග්‍ර විය හැක. සෙසු පුද්ගලයින්ගේ ඍණාත්මක ප්‍රතිචාර හඳුනාගැනීමේ දුර්වලතා ද මොවුන් තුළින් දැකගත හැක. මෙම රෝග ලක්ෂණවල පැවැත්ම අධ්‍යයනවල අතිශයින් විවිධත්වයක් පෙන්වයි. ජීවිත කාලය තුළ මානසික ආබාධ පැවතීමේ ඇස්තමේන්තුගත ප්‍රතිශතය 33% සහ 76% අතර වේ. බොහෝ රෝගීන්ට සහ ඔවුන්ගේ පවුල්වලට මෙම රෝග ලක්ෂණ කටුක අත්දැකීමක් වනුයේ, එය බොහෝ දෛනික ක්‍රියාකාරකම් සහ කායික මානසික තත්ත්වයන් කෙරෙහි බලපාන බැවිනි. සාමාන්‍ය ජනගහනයට සාපේක්ෂව මොවුන් අතර සියදිවි නසා ගැනීමේ සිතිවිලි සහ උත්සාහයන් වඩාත් බහුල ය. කෝරියාව පිළිබඳ බොහෝ පුද්ගලයින්ගේ දැනුම මඳ වී තිබේ.
විකෘති වූ හන්ටිංටින් ජානයේ ප්‍රකාශනය සිරුර පුරාම දක්නට ලැබෙන අතර, එය එය ඍජුවම මොළයෙන් පිටත පිහිටි පර්යන්ත පටකවල අසාමාන්‍යතාවන්ට හේතුවේ. මෙම අසාමාන්‍යතාවන් අතර පේශි ක්ෂය වීම, හෘත් අකරණිය, ග්ලූකෝස්වලට සංවේදීභාවය මඳ වීම, බර අඩුවීම, අස්ථිවෛවර්වය, සහ වෘෂණ ක්ෂීණ වීම නැකි තත්ත්වයන් වේ.
ප්‍රවේණි විද්‍යාව
සෑම මිනිසකු සතුවම හන්ටිංටින් ජානයේ (HTT) ජානයේ පිටපත් දෙකක් දක්නට ලැබේ. මේවා හන්ටිංටින් ප්‍රෝටීනයට (HTT) ප්‍රවේණි කේතය සපයයි. මෙම ජානය HD සහ IT15 ලෙස ද හඳුන්වනු ලැබේ. IT15 යන්නෙන් අදහස් වන්නේ 'ප්‍රයෝජනවත් පිටපත 15' (interesting transcript 15) යන්නයි. මෙම ජානයේ කොටසක් ට්‍රයිනියුක්ලියෝටයිඩ පුනරාවර්තී කොටසකින් සමන්විත ය. මෙහි දිග එක් එක් පුද්ගලයා අනුව වෙනස් වන අතර, පරම්පරා අනුව ද දිග වෙනස් විය හැක. නිරෝගී ජානයක මෙම පුනරාවර්තනය දක්නට ලැබේ නම්, ගතික විකෘතියක් හේතුවෙන් පුනරාවර්තී ප්‍රමාණය වැඩි කර, දෝෂ සහගත ජානයක් ඇති කරයි. මෙම පුනරාවර්තී කොටසේ දිග නියමිත දේහලිය අගයයක් කරා ළඟාවන විට, එමගින් විකෘති හන්ටිංටින් ප්‍රෝටීනය (mHTT) නැමැති විකෘත ප්‍රෝටීනයක් නිපදවයි. මෙම ප්‍රෝටීනයේ කෘත්‍යයන් වෙනස් වීම හේතුවෙන් රෝග ලක්ෂණවලට හේතුවන ව්‍යාධිවේදීය විපර්යාසයන් දක්නට ලැබේ. හන්ටිංටන්ගේ රෝගයේ විකෘතිය ප්‍රවේණිකව ප්‍රමුඛ අතර සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ නිවේධනය වීම (penetrant) සිදුවේ. මේ නිසා පුද්ගලයාගේ HTT තනි ඇලීලයක සිදුවන විකෘතිය පවා රෝගය ඇතිවීමට හේතුවේ. මෙය ලිංගය අනුව ආවේණිගත නොවන්නකි. නමුත් ජානයේ පුනරාවර්තී කොටසේ දිග කෙරෙහි ආසාදිත දෙමාපියාගේ ලිංගය බලපෑ හැක.
ප්‍රවේණි විකෘතිය
ට්‍රයිනියුක්ලියෝටයිඩ පුනරාවර්තී ආබාධ කිහිපය අතුරින් එකක් වන හන්ටිංටන්ගේ රෝගය, ජානයේ පුනරාවර්තී කොටසේ දිග සාමාන්‍ය පරාසය ඉක්මවා යාම නිසා ඇතිවේ. HTT ජානය පිහිටියේ 4වන වර්ණදේහයේ කෙටි බාහුවේ 4p16.3 පිහිටුමේ ය. HTT ජානය සතුව සයිටොසින්-ඇඩිනින්-ගුවැනින් (CAG) ලෙස පිහිටන DNA භෂ්ම ත්‍රිත්වයකින් යුත් අනුපිළිවෙලක් ඇත. මෙය බොහෝ වරක් පුනරාවර්තී ලෙස යෙදේ. (උදා ... CAGCAGCAG ...) මෙය ට්‍රයිනියුක්ලියෝටයිඩ පුනරාවර්තනයකි. CAG යනු ග්ලූටැමීන් නැමැති ඇමයිනෝ අම්ලය සඳහා වන ත්‍රික ප්‍රවේණි කේතය (කෝඩෝනය) වේ. මේ නිසා මෙවැනි ත්‍රික මාලාවක් මගින් පොලිග්ලූටැමීන් පථය (හෙවත් polyQ පථය) නැමැති ග්ලූටැමීන් දාමය සෑදේ. එලෙස ඇතිවන ජානයේ පුනරාවර්තී ප්‍රදේශය PolyQ කලාපය නම් වේ.
සාමාන්‍යයෙන්, මිනිසා සතුව සෛලප්ලාස්මික හන්ටිංටින් ප්‍රෝටීනය නිපදවීමට හේතුවන polyQ ප්‍රදේශයේ ග්ලූටැමින් පුනරාවර්තන 36ට අඩු සංඛ්‍යාවක් පිහිටයි. කෙසේනමුත්, ග්ලූටැමින් 36 හෝ ඊට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් පිහිටීම හේතුවෙන් වෙනස් ලක්ෂණ සහිත ප්‍රෝටීනයක් සෑදේ. මෙම විපර්යාසයට ලක්වූ ප්‍රභේදය, විකෘති හන්ටිංටින් (mHTT) නම් වන අතර, එමගින් ඇතැම් නියුරෝන ආකාර ක්ෂය වී යන වේගය වැඩි කරයි. මෙවැනි ආකාරවල නියුරෝන විවිධ ප්‍රමාණවලින් අන්තර්ගත මොළයේ ප්‍රදේශ මින් බලපෑමට ලක්වේ. සාමාන්‍යයෙන්, CAG පුනරාවර්තන සංඛ්‍යාව මෙමගින් බලපෑම් වන ප්‍රමාණය කෙරෙහි බලපායි. රෝග ලක්ෂණවල ආරම්භය, 60%ක් පමණම වයසේ විවිධත්වය අනුව විචලනය වන්නේ මේ නිසායි. සෙසු ප්‍රභේදන පාරිසරික සාධක සහ හන්ටිංටන්ගේ රෝගයේ යන්ත්‍රණය වැඩිදියුණු කරන ජාන හා සම්බන්ධ ය. පුනරාවර්තන 36–39 අතර සංඛ්‍යාවක් තිබීම හේතුවෙන් රෝගයේ ඌනිත-නිවේධනයක් පෙන්වයි. මෙවිට රෝග ලක්ෂන ආරම්භ වීම තරමක් ප්‍රමාද වන අතර, රෝග ලක්ෂණ වර්ධනය වීම ද සෙමෙන් සිදුවේ. ඇතැම් අවස්ථාවල, රෝගය ඇතිවීම බෙහෙවින් ප්‍රමාද වන අතර, එවිට රෝග ලක්ෂණ කිසිදින හඳනාගත නොහැකි වේ. පුනරාවර්තී ගිණීම් විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇති විට, හන්ටිංටන්ගේ රෝගය පූර්ණ වශයෙන් නිවේධනය වන අතර, වයස අවුරුදු 20දී පමණ එය ආරම්භ විය හැක. මෙවිට මෙම තත්ත්වය බාලක HD, හන්ටිංටන් රෝගයේ අචලක-දෘඪ (akinetic-rigid) හෝ වෙස්ට්ෆැල් ප්‍රභේදයක් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. මෙය හන්ටිංටන් රෝගයේ වාහකයන් 7%ක් පමණ සඳහා අදාළ වේ.
ප්‍රවේණිය
හන්ටිංටන්ගේ රෝගය සතුව අලිංග වර්ණදේහ ප්‍රමුඛ ආවේණි රටාවක් දක්නට ලැබේ. එනම් රෝගියකුගෙන්, ආසාදිත පුද්ගලයාට සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රසාරිත ට්‍රයිනියුක්ලියෝටයිඩ පුනරාවර්තනය සහිත ජානයේ එක් පිටපතක් (විකෘති ඇලීලයක්) උරුම වේ. මෙම විකෘතියේ නිවේධනය වීම අතිශයින් ඉහළ නිසා, විකෘති ජානයේ පිටපතක් සහිත පුද්ගලයින් රෝගී වේ. මෙම ප්‍රවේණි රටාව තුළ, රෝගියකුගෙන් ඔහුගේ දරුවකුට මෙම විකෘති ඇලීලය උරුම වීමේ 50%ක් අවදානමක් ඇත. එමනිසා එම දරුවන් ද ආබාධය නිසා රෝගී වේ. (රූප සටහන බලන්න) මෙහි සම්භාවිතාව ලිංගය මත රඳා නොපවතී.
ට්‍රයිනියුක්ලියෝටයිඩ CAG පුනරාවර්තන සංඛ්‍යාව 28ට වැඩියෙන් පැවතීම ස්වයං ප්‍රතිවලිතයේ දී අස්ථායී වේ. මෙම අස්ථායී බව නිසා පවතින පුනරාවර්තන ඒකක සංඛ්‍යාව වැඩි වීම සිදුවේ. ට්‍රයිනියුක්ලියෝටයිඩ පුනරාවර්තනවල සර්වසම පිටපතක් නිපදවනු වෙනුවට මෙහි දී, පරම්පරාවක් ගතවන විට නව ව්‍යාප්තියක් (ගතික විකෘති) සෑදීම සිදුවේ. මේ නිසා අනුප්‍රාප්තික පරම්පරාවල දී පුනරාවර්තන ඒකක සංඛ්‍යාව වෙනස් වේ. මේ නිසා පුනරාවර්තන ඒකක "අතරමැදි" සංඛ්‍යාවක් (28–35) හෝ "ඌනිත නිවේධනයක්" (36–40) පෙන්වන රෝගී නොවන දෙමාපියකුගේ ජානයක් සම්ප්‍රේෂණය වීමේ දී එම ජානයේ පිටපත් සංඛ්‍යාව වැඩි වීමෙන් පූර්ණ නිවේධන හන්ටිංටන් රෝගියකු බිහි විය හැක. මෙලෙසින් අනුප්‍රාප්තික පරම්පරාවල පුනරාවර්තන ඒකක සංඛ්‍යාව (සහ රෝගයේ දරුණුභාවය) ක්‍රමයෙන් වැඩිවීම ප්‍රවේණික පූර්වාපේක්ෂණය ලෙස හඳුන්වයි. මෙහි දී අණ්ඩෝද්භවයට සාපේක්ෂව ශුක්‍රාණුජනනයේ දී ප්‍රවේණි අස්ථායීභාවය ඉහළ ය. මේ නිසා මාතෘ පාර්ශ්වයෙන් උරුම වන ඇලීල සාමාන්‍යයෙන් සමාන පුනරාවර්තී දිගකින් සමන්විත වුව ද, පීතෘ පාර්ශ්වයෙන් උරුමවන ඒවායේ දිග වැඩි වීමේ ඉහළ හැකියාවක් පවතී. දෙමාපියන්ගෙන් එක් අයකුටවත් CAG පුනරාවර්තන ඒකක 36කට අධික සංඛ්‍යාවක් නොපිහිටිය ද, හන්ටිංටන් රෝගය නව විකෘතියක් ලෙස ඇති වන අවස්ථා විරළ ය.
බිපාශා බාසු
බිපාශා බාසු (1979 ජනවාරි 7 වන දින උපත ලැබූ) ප්‍රධාන වශයෙන් නිළියක් වන අතර, නිරූපිකවක් ලෙසටත් කටයුතු කලාය. 1996 දි,"ෆෝර්ඩ්'ස් ගොඩ්‍රිජ් සින්තෝල් සුපර් මොඩෙල්" තරඟයෙන් ජය ගත් ඇය ඉන්දියාවේ සිටින ප්‍රධාන නිළියන්ගෙන් අයෙකි.
මුල් දිවිය
ඇය නව දිල්ලියේ උපත ලැබු බෙන්ගාලි හින්දු පවුලකට අයත් තැනැත්තියකි. දියණියන් තිදෙනාගෙන් දෙවනියා ඇය වන අතර,වැඩිමහල් සොයුරිය "බිදිශා" වන අතර නැගණිය "විජෙයතා" ය. නව දිල්ලියේ උපත ලැබුවද,පසුව ඔවුන් කල්කටාවට පැමිණීයහ. පළමුව වෛද්‍ය විද්‍යාව ඉගෙනීමට අදහස් කල ඇය, පසුව නිරූපනයට හා රඟපෑමට ආවේ අහම්බෙනි. බාසු,12 ශ්‍රේනිය දක්වා විද්‍යාව "භවාන් ගන්ගාබ්ක්ස් කනෝරියා විද්‍යාමන්දිර් හි" ඉගෙන ගත් අතර, පසුව "භවානිපූර් ගුජරාතී එඩුයුකේශන් සොසිටි විදුහලින් ව්‍යාපාර අධ්‍යනය හදාරන ලදී. ඇය කල්කටා විශ්ව විද්‍යාලයෙන් උපාධියක් ලබා ගත්තාය. කල්කටාවේ දි ඇය අමතරව නිරූපනයට හා වැඩසටහන් වලටද පෙනි සිටියාය. ඉහත සඳහන් කල පරිදි ඇයට වෛද්‍යවරියක වීමට ඕනෑ වුව ද, විච්ඡේදන වලට ඇති අකමැත්ත නිසාවෙන් ඇය ගිනුම්කරණය සඳහා යොමු විය. 1996 දි,ඇය ප්‍රසිද්ධ නීරූපිකවක් වන "මෙහෙර් ජෙසියා " මුන ගැසුණු අතර ඇයගේ ඉල්ලීමකට අනූව බාසු "ගොඩ්‍රිජ් සින්තෝල් සුපර්මොඩෙල්" තරගයට ඉදිරිපත් වි ජයග්‍රහණය කලාය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:1979 උපත්
හන්ටිංටන්ගේ රෝගය
යන්ත්‍රණය
හන්ටිංටින් ප්‍රෝටීනය වෙනත් ප්‍රෝටීන 100කට අධික සංඛ්‍යාවක් සමග අන්තර්ක්‍රියා කරයි. එය බහුවිධ ජෛවවිද්‍යාත්මක කෘත්‍යයන් කෙරෙහි බලපාන බව පෙනේ. මෙම විකෘති ප්‍රෝටීනයේ හැසිරීම මෙතෙක් පැහැදිළිව වටහාගෙන නොමැත. නමුත් එය විශේෂයෙන්ම මොළයේ සෛල වැනි සෛල ආකාර කිහිපයකට විෂ සහිත වේ. මුල්කාලීන හානිය striatum ප්‍රදේශයේ හඳුනාගත හැක. නමුත්, රෝගය වර්ධනය වන විට, මොළයේ සෙසු ප්‍රදේශ ද පැහැදිළිව බලපෑමට ලක්වේ. මුල්කාලීන රෝග ලක්ෂණ striatum ප්‍රදේශයේ සහ එහි බාහික සම්බන්ධක පෙදෙස් හා අදාළ වේ. විශේෂයෙන්ම එය චලන පාලනය, චිත්තාවේග සහ උසස් ඥානමය කෘත්‍යයන් හා සම්බන්ධ ය. හන්ටිංටන් රෝගයේ දී DNA මෙතිල්කරණය ද වෙනස් වී ඇති බව දක්නට ලැබේ.
හන්ටිංටින් කෘත්‍යය
සියලු ක්ෂීරපායී සෛලවල HTT ජානය ප්‍රකාශ වේ. මෙහි ඉහළම සාන්ද්‍රණයෙන් යුතුව මොළයේ සහ වෘෂණ වලත්, සාමාන්‍ය ප්‍රමාණවලින් අක්මාව, හෘදය, සහ පෙනහැලිවලත් හමුවේ. මිනිසුන් තුළ HTTහි කෘත්‍යය පැහැදිළි නැත. මෙය පිටපත් කිරීම, සෛල සංඥාකරණය, සහ අන්තර්සෛලීය පරිවහනය හා සම්බන්ධ ප්‍රෝටීන සමග අන්තර්ක්‍රියා කරයි. සතුන් තුළ නම් හන්ටිංටන් රෝගය දැකගැනීමට ඔවුන්ව ප්‍රවේණිකව විකරණය කළ යුතු ය. ඔවුන්ගේ HTTහි කෘත්‍යයන් කිහිපයක් හඳුනාගෙන ඇත. මෙම සත්ත්වයින් තුළ, HTT ජානය කලල වර්ධනයට වැදගත් වන අතර, එය නොමැති වීමෙන් කලලයේ මරණය සිදු විය හැක. සෛල විනාශ වීම උත්ප්‍රේරණය කරන කැස්පේස් එන්සයිමය ක්‍රියාකාරී වන්නේ මෙම විකෘති ජානය මගින් යුබික්වියින්-ප්‍රෝටියේස් පද්ධතියට හානි කිරීම නිසා යැයි විශ්වාස කෙරේ. එසේම එම ජානය ක්‍රමලේඛිත සෛල මරණය වැළැක්වීමේ ප්‍රති-සෛල විනාශනකාරකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. එසේම එමගින් ස්නායු ජනනයේ දී නියුරෝනවල වර්ධනය යාමනය කිරීමට සහ නියුරෝන ආරක්ෂා කිරීමට හේතුවන මොළ-ව්‍යූත්පන්න නියුරොට්‍රොෆික සාධකය නැමැති ප්‍රෝටීනය නිපදවීම පාලනය කරයි. මීට අමතරව HTT ජානය ආශයික පරිවහනය සහ උපාගම සම්ප්‍රේෂණය සඳහා ආධාර වන අතර, එමගින් ස්නායුක ජාන ප්‍රතිලේඛනය පාලනය කරයි. HTT ජානයේ ප්‍රකාශනය ඉහළ ගිය විට සහ වඩවඩාත් HTT නිපදවෙන විට, මොළයේ සෛල පැවැත්ම වැඩිදියුණු වන අතර, mHTTහි බලපෑම් අවම වීම සිදුවේ. එලෙසම HTTහි ප්‍රකාශනය අඩු වන විට, ප්‍රතිඵල ලෙස ඇතිවන ලක්ෂණ mHTTහි පැවැත්මෙන් ඇති වන තත්ත්වයනට සමාන වේ. මිනිසුන් තුළ, සාමාන්‍ය ජානයේ ප්‍රවිදාරණය රෝගය ඇතිවීමට හේතු නොවේ. සාමාන්‍යයෙන් විශ්වාස කෙරෙන්නේ HTT ප්‍රමාණවත් පරිදි සංස්ලේෂණය නොවීම රෝගය ඇතිවීමට හේතු නොවන බවත්, එය mHTTහි ධූලක කෘත්‍යයක් හේතුවෙන් වර්ධනය වන බවත් ය.
සෛලීය විපර්යාසයන්
mHTT හි ධූලක ක්‍රියාව හේතුවෙන් හන්ටිංටන්ගේ රෝගය සෑදීමේ දී බහුවිධ සෛලීය විපර්යාසයන් සිදු වේ‍. mHTTහි පශ්චාත්ප්‍රතිලේඛන විකරණ ජෛවීය ක්‍රියාවලියේ දී, ප්‍රෝටීන භේදනය නිසා පොලිග්ලූටැමින්වලින් සැදි කෙටි ඛණ්ඩ සෑදිය හැක. ග්ලූටැමීන්හි ධ්‍රැවීය ස්වභාවය නිසා, විකරණය නොකළ HTT ප්‍රෝටීන හෝ HTT භේදනයේ දී සෑදෙන HTT ඛණ්ඩ අතර ග්ලූටැමීන් අතිශය සුලබ වන විට, සෙසු ප්‍රෝටීන සමග අන්තර්ක්‍රියා සිදුවේ. මේ නිසා, mHTT අණු පට එකිනෙක අතර හයිඩ්‍රජන් බන්ධන ඇතිවේ. මෙලෙසින් නැවී කෘත්‍යමය ප්‍රෝටීන සෑදෙනු වෙනුවට ප්‍රෝටීන සමාහාරයක් නිර්මාණය වේ. කාලයක් පුරා මෙම සමාහාර එක්රැස් වන විට, මෙම ඛණ්ඩවලට දිගහැරීමට සහ හා වීමට හැකියාව පවතින නිසා අවසානයේ නියුරෝනයේ කෘත්‍යයට බාධා වේ. මෙම ක්‍රියාවලිය ප්‍රෝටීන සමාහරණය නම් වන අතර මෙහි දී, සෛල තුළ අන්තර්ගත දේහ සෑදේ. නියුරෝනවල ඇති වන මෙම අන්තර්ගත වක්‍රාකාරයෙන් බාධා ඇති කරයි. අන්තර්ගත දේහයන් සෛල න්‍යෂ්ටියේ මෙන්ම සෛල ප්ලාස්මයේ ද දැකගත හැක. මොළයේ සෛල තුළ පිහිටන අන්තර්ගත දේහ මුල්කාලීන ව්‍යාධිවිද්‍යාත්මක විපර්යාසයක් ලෙස සැලකේ‍. ඇතැම් පර්යේෂණවලින් අනාවරණය වී ඇත්තේ ඒවා සෛලයට විෂ විය හැකි බවයි. නමුත් සෙසු පර්යේෂණවලින් පෙනීගොස් ඇත්තේ ඒවා සිරුරේ ආරක්ෂක යන්ත්‍රණයේ කොටසක් ලෙස ක්‍රියා කරමින් සෛල ආරක්ෂා කිරීමට උපකාරී වන බවයි.
mHTT නිසා සෛලයේ මරණය සිදුවිය හැකි ආකාර කිහිපයක් හඳුනාගෙන ඇත. මේ අතරට පහත ක්‍රම අයත් වේ: නැවුණු ප්‍රෝටීනවලට ආධාර කරන සහ නොනැවුණු ප්‍රෝටීන ඉවත් කරන චැපරෝන් ප්‍රෝටීනවලට බලපෑම් ඇති කිරීම; සෛල ඉවත් කිරීමේ ක්‍රියාවලියට ආධාර වන කැස්පේස් එන්සයිම සමග අන්තර්ක්‍රියා කිරීම; ස්නායු සෛල මත ග්ලූටැමීන් නිසා ඇති වන ධූලක ක්‍රියා; සෛලය තුළ ශක්තිය නිපදවීම අඩු කිරීම; සහ ජාන ප්‍රකාශ වීමට බාධා පැමිණවීම වැනි තත්ත්ව එසේ හඳුනාගෙන ඇත.
හන්ටිංටන් රෝගයේ දී සෛලීය කෘත්‍යයන් අඩාල වන තවත් ආකාරයක් විස්තර කෙරෙන වාදයක් ඇත. මෙහි දී යෝජනා වී ඇත්තේ striatal සෛලවල මයිටොකොන්ඩ්‍රියාවලට හානි සිදුවන බවයි. (මයිටොකොන්ඩ්‍රීය පරිවෘත්ති ඌනතා රාශියක් පිළිබඳ වාර්තා හමුවේ) එසේම විකල්ප හන්ටිංටින් ප්‍රෝටීනය සහ නියුරෝනවල ඇති නොයෙකුත් ප්‍රෝටීන අතර ඇතිවන අන්තර්ක්‍රියා හේතුවෙන් ග්ලූටැමීන්හි අවදානම් තත්ත්වය ඉහළ යන අතර, එය විශාල ප්‍රමාණවලින් පවතින විට බහිඃසෛලීය ධූලකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. මෙම ධූලක නොයෙකුත් සෛලීය ව්‍යූහයන්ට හානි සිදු කරයි. ග්ලූටැමීන් අතිවිශාල ප්‍රමාණවලින් හමුනොවූව ද, ඒවායේ අවදානම්කාරී ස්වභාවය වැඩි නිසා සාමාන්‍ය ග්ලූටැමීන් ප්‍රමාණ පවා බහිඃසෛලීය ධූලක ලෙස ක්‍රියා කරතැයි උපකල්පනය කෙරේ.
මහේක්ෂීය වෙනස්කම්
හන්ටිංටන්‍ගේ රෝගය නිසා සම්පූර්ණ මොළයටම බලපෑම් ඇති වුව ද, සෙසු ස්ථානවලට වඩා බෙහෙවින් බලපෑමට ලක්වන ස්ථාන කිහිපයක් පවතියි. මින් වඩාත් ප්‍රමුඛ මුල්කාලීන බලපෑම් ඇතිවන ස්ථානය පාදීය ගැංග්ලියාවල කොටසක් වන neostriatum ප්‍රදේශයයි. මෙය සපුච්ඡ න්‍යෂ්ටිය සහ putamen යන පෙදස්වලින් සමන්විත ය. බලපෑම් ඇතිවන සෙසු ස්ථාන අතරට substantia nigra, අනුමස්තිෂ්ක බාහිකයේ 3, 5 සහ 6වන ස්තර, හිපොකැම්පසය, අනුමස්තිෂ්කයේ පර්කින්ජි සෛල, හයිපොතැලමසේ පාර්ශ්වික ප්‍රාර්බුද න්‍යෂ්ටි සහ තැලමසේ කොටසක් අයත් වේ. මෙම ප්‍රදේශ බලපෑමට ලක්වන්නේ ඒවායේ ව්‍යූහය සහ එහි අන්තර්ගත නියුරෝන වර්ග අනුව ය. මින් striatum ප්‍රදේශයේ පිහිටි සකණ්ඨක නියුරෝන වඩාත් අවදානමට ලක්වේ. ප්‍රධාන වශයෙන්ම බාහිර globus pallidus දෙසට පිහිටි නෙරුම් සහ අභ්‍යන්තර pallidum පෙදෙස වෙත නෙරා ඇති අන්තරනියුරෝන සහ සකණ්ඨක සෛල අවදානමට ලක්වන්නේ අඩුවෙනි. මීට අමතරව හන්ටිංටන්ගේ රෝගය නිසා ඇස්ට්‍රොසයිට සංඛ්‍යාව අසාමාන්‍ය වැඩිවීම සහ මොළයේ ප්‍රතිශක්ති සෛලවන මයික්‍රොග්ලියා ක්‍රියාකාරී වීම ද සිදුවේ.