cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
සාම්ප්‍රදායික කොරියානු වෛද්‍යය ශාස්ත්‍රය
ඉතිහාසය
සාසං දර්ශවාදය (Sasang typology 사상의학)  යනු සාම්ප්‍රදායික කොරියානු වෛද්‍ය හා සම්බන්ධ ඊලඟ ප්‍රධාන බලපෑමයි.ලී ජෙ-මා(Lee Je-ma) විසින් කොන්ෆියුසියස්වාදයේ බලපෑම හා සායනික අත්දැකීම් ඔස්සේ සිදුකළ විධිමත් නිගමනයන් ඔහු විසින් රචිත "පෙරදිග වෛද්‍ය විද්‍යාව තුළ ජීව ආරක්ෂණයේ වැදගත්කම" (The Principal of Life Preservation in Oriental Medicine",東 醫 壽 世 保 元, 동의 수세 보원) යන ග්‍රන්ථයෙහි අඩංගු වේ.එක් එක් පුද්ගලයා අනුව වෙනස් වන විවිධ ව්‍යධිකායකර්ම (pathophysiology) හේතුවෙන් එකම රෝගය සුවකිරීමට විවිධ රෝගීන්ට විවිධ ඔසු ආලේප අවශ්‍ය බව ඔහු දැන සිට ඇත.රෝග හා ඔසු සඳහා දක්වන විවිධ ප්‍රතිචාර මත පදනම් වූ රෝගීන්ගේ තනි තනි වෙනස්කම් සාසං දර්ශවාදය (Sasang typology  사상의학) තුළ කේන්ද්‍ර වී ඇත.නිසි රෝග විනිශ්චයෙන් හඳුනාගන්නා රෝග මූලයට පිළියම් කිරීමෙන් රෝගය සුව කළ යුතුය. පළමුව එක් එක් රෝගියාගේ ව්‍යධිකායකර්ම (pathophysiology) හෝ අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රිය නිශ්චය කිරීම මෙම රෝග විනිශ්චය ක්‍රමයේ යතුර ලෙස සලකයි.සාම්ප්‍රදායික කොරියානු වෛද්‍යය ශාස්ත්‍රයට වැඩිම සේවයක් සිදුකළ තෙවන ඓතිහාසික වෛද්‍යවරයා වන, ලී ජෙ-මා(Lee Je-ma) විසින් දහ නව වන සියවසේ මුල භාගයේදී සාසං දර්ශවාදය Sasang typology (사상의학) ලියන ලදි. ලී විසින් පුද්ගල පෞරුෂත්වය ප්‍රමුඛ චිත්තවේග මත පදනම්ව මිනිසුන් ප්‍රධාන වර්ග හතරකට වර්ගීකරණය කෙරුණු අතර එක් එක් වර්ගය සඳහා වෙනම ප්‍රතිකාර ක්‍රම දියුණු කළේය.එම වර්ග හතර නම් Tae-Yang ( 태양, ) හෙවත් "greater yang", So-Yang (소양, ) හෙවත් "lesser yang", Tae-Eum (태음, ) හෙවත් "greater yin", සහSo-Eum (소음, ) හෙවත් "lesser yin" ය. ජොස්‍යෙන් රාජවංශයේJoseon අග භාගයේදී ඉන්ද්‍රියානුභූතිවාදය (positivism) වඩාත් ප්‍රචලිත විය. රෝග අධ්‍යයනය හා ප්‍රතිකාර ක්‍රම සංවර්ධනය සඳහා පදනම ලෙස සායනික සාක්ෂි වඩාත් බහුල ලෙස භාවිතා කරන ලදී. දේශපාලනයෙන් ඉවත්වුණු විද්වතුන්, රෝග ප්‍රතිකර්ම කෙරෙහි කැපවීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නව සම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය පාසල් ස්ථාපිත කරන ලදී. පොදු ජනතාව සඳහා ඖෂධ පිළිබඳ සරල පොත් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.
වත්මන් භාවිත
මෑත කාලීනව එක්සත් ජනපදය වෙත පැමිණෙන කොරියානු සංක්‍රමණිකයන් සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමග, මෙම සාම්ප්‍රදායික සුවකිරීමේ ක්‍රමවේද හා ඒවා කොරියානු ප්‍රජාව විසින් භාවිතා කරන ආකාරය අවබෝධ කරගැනීම නූතන වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රය තුළ වැදගත් අංගයක් විය.අධ්‍යයන මගින් පෙන්වා දෙන පරිදි ක්සත් ජනපදය තුල ජීවත් කොරියානු සංක්‍රමණිකයන්ගෙන් අඩකට වැඩි පිරිස අවම වශයෙන් දිනකට යම් වේලාවක් තුළ හෝ බටහිර ක්‍රමෝපායන්ට සමගාමීව සාම්ප්‍රදායික සුවකිරීමේ චාරිත්‍ර ප්‍රගුණ කරයි. බටහිර ආචාරවිධි වල ආභාෂයත් සමග නව සංක්‍රමණිකයන් අතරින් සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේද ක්‍රමයෙන් අභාවයට යනු ඇතැයි අනුමාන කෙරුණද, දෙවන හා තුන්වන සංක්‍රමණික පරම්පරා අතරද සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේද භාවිතය නොනැසී පවතින බවට සාධක ඇත.බොහෝ කොරියානු සංක්‍රමණිකයන් දරන සමාන අදහස නම් හුදෙක් ඇමරිකානු වෛද්‍යවරුන් තම රෝගීන්ට ප්‍රතිකාර කරන ආකාරය මිනිස් සිරුරේ ආධ්‍යාත්මික පදනමෙන් දුරස්ථ හා විසන්ධි බවයි. පර්යේෂණාත්මක සංඛ්‍යාලේඛණ විග්‍රහයකට අනුව බටහිර ප්‍රතිකර්මයන්ට වඩා සාම්ප්‍රදායික ප්‍රතිකර්ම තුළින් රෝගියාගේ මානසික තත්ත්වය වඩාත් සන්සුන් කරන අතර එමගින් භාවාත්මක සුබ සිද්ධිය වැඩි දියුණු වන බව සොයාගෙන ඇත.වැඩිහිටි සාත්තු සේවා පිළිබඳ විශේෂ දැනුමැති ‍වෛද්‍ය පහසුකම් සපයන්නන් විසින් තම කොරියානු රෝගීන් අතර පමණක් නොව කොකේසියානු ඇමරිකානුවන් අතර පවා සාම්ප්‍රදායික කොරියානු වෛද්‍යක්‍රම භාවිතයේ ඇති සාර්ථකත්වය වාර්තා කර තිබේ.
ශාකසාර ඔසු
Herbalism යනු ආහාර, වෛද්‍ය හා සෞඛ්‍ය කරුණු සඳහා ශාක ද්‍රව්‍යය භාවිතය පිළිබඳ අධ්‍යනය හා පුහුණුව ලැබීම වේ.එම ශාක ද්‍රව්‍යය මල්, ශාක, පඳුරු, ගස්, පාසි, පාසි, මීවන, ඇල්ගී, මුහුදු පැලෑටි හෝ දිලීර විය හැක. ශාක සම්පූර්ණ වශයෙන් හෝ කොටස් වශයෙන් භාවිතා කරයි.එක් එක් සංස්කෘතිය හෝ වෛද්‍ය ක්‍රමය තුළ විවිධ වර්ගයේ ඖෂධ වෘත්තිකයින් වේ: වෘත්තීය හා ගෘහස්ථ ඔසු වවන්නන්(ඇතැම්විට විකිණීමට), ශාක රැස්කරන්නන් හා ඖෂධ සම්පාදකයන් ලෙස ඔවුන් වර්ග කළ හැක. නැවුම්, වියළාගත්,පූර්ණ හෝ කැබලි වශයෙන් ආදී ලෙස විවිධ ආකාර වලින් මෙම ශාකමය ඔසු පැවතිය හැක.ශාකද්‍රව්‍ය යම් දියරයක පොඟවා ගැනීමෙන් තැම්බුම්සාරද (infusions), නිශ්චිත වේලාවක් තුළ මඳගින්නේ තම්බාගැනීමෙන් කසාය වර්ගද සකසනු ලබයි.
මල්, කොළ හා කුඩුකළ ශාකද්‍රව්‍ය අඩංගු තැම්බුම්සාර (infusions) සඳහා chamomile සහ මිංචි නිදසුන් වේ.පලතුරු,ඇට, පොතු හා මුල් අඩංගු කසාය වර්ග සඳහා උදාහරණ ලෙස රෝස ඵල, කුරුඳු පොතු හා වැල්මී මුල් හැඳින්විය හැක.නැවුම් හා වියළි ශාකසාර මධ්‍යසාර තුළ බහාලන විට බෙහෙත් වතුර හා මිශ්‍ර කිරීමද විනාකිරි තුළ බහාලන විට කුඩාවට කැබලි කිරීමද සිදුවේ.ඒවා එළවළු ග්ලිසරීන් වැනි පැණි(සිරප්-syrup) වලද, මී පැණිවලද බහා තැබීමෙන් පරිරක්ෂණය කරනු ලබයි. මධ්‍යසාර අවම, ප්‍රණීත රසයන්ගෙන් යුත් ඔසු කුඩා දරුවන්ට සුදුසුය.ලොසින්ජර, පල්ප හා ප්‍රාවරයන්(capsules) ට සමාන bulk, පෙති හා troches වල කුඩුකළ හා ශීත කළ ශාකසාර අඩංගු වේ. එසේම ආලේපන වර්ග, බෙහෙත් ඔරු, තෙල් වර්ග,විලවුන්,ජෙල් වර්ග( gels), ආසූත ජලය, සේදුම් වර්ග, පාප්ප වර්ග (poultices),සම්පීඩක,දුම්කුඩු,හුමාලය, නාසයෙන් උරන දුම්, ආමෝද වර්ග (aromatics) හා වාෂ්පශීලී තෙල් වර්ගද සාම්ප්‍රදායික කොරියානු වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රය තුළ භාවිත වේ.
යම් රෝගයක් සුව වීම කෙරෙහි රෝගියාගේ මානසිකත්වයේ බලපෑම පිළිබඳ හොඳින් දන්නා බොහෝ ඔසු වෙදුන් ඉතා සූක්ෂම ලෙස රෝගියාගේ බුද්ධිමය,භාවාත්මක,කායික හා ආධ්‍යාත්මික අවධානය තම සුව කිරීමේ කාර්යය සඳහා භාවිත කරයි. මෙම සෑම ක්‍රමයක්ම එක් එක් ප්‍රදේශයේ ඖෂධ චාරිත්‍ර අනුව විවිධ වේ.සොබාදහම අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම ආරක්ෂාකාරී නොවේ. එබැවින් ඖෂධ ඒවායේ ස්වභාවය මත ශ්‍රේණිගත කිරීමේදී, ඖෂධ මාත්‍රා තීරණය කිරීමේදී,සිදුවියහැකි අතුරු ආබාධ වටහාගැනීමේදී වෙනත් ඔසු සමග සිදුවිය හැකි අන්තර්ක්‍රියා පිළිබඳ විශේෂ අවධානයක් යොමු කළ යුතුය. ආහාර හා තේ සඳහා භාවිත කරන ඖෂධීය හතු වර්ග ශාකසාර ඔසු සඳහා මනා නිදසුනකි. ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරීත්වය විධිමත් කිරීමේ හැකියාවක් හතු සතුව ඇති බව සායනික, සත්ත්ව හා සෛලීය සමීක්ෂණයන් ගෙන් හෙළිවී ඇත.
සොං-ගෙං(Song-gen) ලෙස හඳුන්වන Phellinus inteus කොරියානු වෛද්‍ය තුළ භාවිත වන වැදගත් හතු වර්ගයකි.
කටු චිකිත්සාව
කටු චිකිත්සාක ඉඳිකටු යනු ලේ ඉවත් කිරීමේ හා නියත පීඩනයන්ට ලක් කිරීම මගින් මිනිසුන් හා සතුන්ගේ ශරීර මත නිශ්චිත ස්ථාන උත්තේජනය කිරීමේ ක්‍රමවේදය මගින් රෝග සුව කිරීම සඳහා භාවිතා කරන වෛද්‍ය මෙවලමක් වේ. කටු චිකිත්සාව මගින් "Qi" ලෙස හඳුන්වන ජීව ශක්ති ප්‍රවාහය, මධ්‍ය රේඛා ලෙස හඳුන්වන මාර්ග ඔස්සේ ගලා යාම ඉහල නංවයි. moxibustion ලෙස හඳුන්වන ඉතා කුඩා ඉඳිකටු මගින් තාපය ඇතුළු කිරීමේ හා ඉවත් කිරීමේ ක්‍රමවේද සංකලනයක් හරහා පීඩන ලක්ෂ්‍ය උත්තේජනය කළ හැක. ලේසර්, සම්බාහන හා විද්‍යුත් උපක්‍රම භාවිතයෙන්ද පීඩන ලක්ෂ්‍ය උත්තේජනය කළ හැක. (Pizzorno 243)
Moxibustion
Moxibustion යනු කෝටුවක් හෝ දැවෙන mugwort එකක කේතුවක් මගින් ශරීරය තාපවත් කරන ශිල්ප ක්‍රමයකි. මෙම මෙවලම සම නොදැවෙන පරිදි බලපෑම එල්ල වූ ප්‍රදේශය පුරා තැන්පත් කරයි.රුධිරය(Kim) උත්තේජනය හා ශක්තිමත් කිරීම සඳහා මෙම කේතුව හෝ කෝටුව පීඩන ලක්ෂ්‍ය මත තැබිය හැකිය.
සගන්ධ තෙල් යොදා කරන ප්‍රතිකර්ම
සගන්ධ ප්‍රතිකාර යනු අත්‍යවශ්‍ය ශාක තෙල් භාවිතා කරමින් ශාරීරික ආබාධ සුව කරනා ක්‍රමවේදයක් වේ.(Micozzi S. Marc, Chambers Dictionary 1988). එළවළු තෙල් යොදා කෙරෙන මෙම සම්බාහන සඳහා මුල්, පොතු, දඬු, මල් හෝ දළු, භාවිත වේ. මෙම තෙල් වර්ග ආශ්වාස කිරීම, වෙළුම් සඳහා භාවිතා කිරීම, සුවඳ විලවුන් හා මිශ්‍ර කිරීම හෝ ගුද මාර්ගය, යෝනි මාර්ගය, හෝ මුඛය මගින් ශරීර අභ්‍යන්තරයට ඇතුළු කිරීම කළ හැක(Hoffman 207–212).
භාවනාව
භාවනාව යනු ශරීරය හා මනස සංවර හා ඉහිල් කිරීමේ අරමුණින් සිදුකරන ස්වයං අභ්‍යාසයකි.එමගින් සිත සන්සුන් කිරීම,වේදනාව අඩු කිරීම මෙන්ම අවරුධිර පීඩනය හා කාංසාවද අවම කෙරෙයි.නිශ්චිත කාලය පරිමාවක් තුළ තනි වචනයක් හෝ සිතුවිල්ලක් පිළිබඳ සිත එකඟ කර ගැනීම මෙහිදී සිදුවේ.එසේම සමහරු ආශ්වාසය, නාද, මන්ත්‍ර වැනි භෞතික අත්දැකීම් මත අවධානය පවත්වා ගන්නා අතර, මෙම සෑම උත්සහයක් තුළම වනුයේ මනස ශාන්ත කර ගැනීමේ පොදු පරමාර්ථයකි. (රොජර්ස් 293)
කොරියානු වෛද්‍ය පිළිබඳ උපාධි පාසල
ජපන් ආක්‍රමණය හේතුවෙන් වසර සියයකට පමණ පෙර ප්‍රථම නූතන අධ්‍යාපන පහසුකම් සහිත ඩොං-ජේ වෛද්‍ය විද්‍යාලය(Dong-Je medical school) වසා දැමුණු පසු ශක්තිමත් පදනමක් මත සිය ජාතික සම්පත ස්ථාපිත කිරීමේ අරමුණින් දකුණු කොරියානු ආණ්ඩුව විසින් සාම්ප්‍රදායික කොරියානු වෛද්‍ය ඉගැන්වෙන ජාතික පාසලක් ආරම්භ කිරීමට තීරණය කර ඇත. 2008 දී, පුසාන් ජාතික විශ්ව විද්යාලය (Pusan National University) තුළ උපාධි සිසුන් 50 දෙනෙකු සමග කොරියානු වෛද්‍ය පාසලක් ස්ථාපිත කළ අතර එය පසුව යංග්සං ‍වෛද්‍ය විද්‍යාලය(Yangsan medical campus) වෙත ගෙන යන ලදි.නව අනුබද්ධ කොරියානු වෛද්‍ය රෝහල හා සායනික අධ්‍යයන සඳහා වන පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය වත්මනෙහි ඉදිවෙමින් පවතියි.සාමාන්‍ය පෞද්ගලික සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය පාසල්(වසර 6) හා සසඳන විට මෙය විශේෂ උපාධි පාසලක්(වසර 8) වේ.
කලහාරි කාන්තාරය
කලහාරි කාන්තාරය වපසරිය 900000 km2 පමණ වන විශාල කාන්තාරයකි. බොට්ස්වානාවේ විශාල ප්‍රමාණයක්, නැම්බියාවේ කොටසක් සහ දකුණු අප්‍රිකාව මෙයට ඇතුළත් වෙයි.
ඉන්ටර්නෙට් එක්ස්ප්ලෝරර්
ඉන්ටර්නෙට් එක්ස්ප්ලෝරර් යනු වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය සමග නිතැතින්ම ලැබෙන වෙබ් බ්‍රවුසරයයි. එහි නවතම සංස්කරණය 10.0.7 ය. ඒ සඳහා වින්ඩෝස් 7 මෙහෙයුම් පද්ධතිය අවශය වන අතර වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධතියෙහි පැරණි සංස්කරණ වලදී 8.0 සංස්කරණය දක්වා භාවිතා කළ හැක.
වායුගෝලීය විද්‍යා
වායුගෝලීය රසායනය
thumb වායු ගෝලිය රසායනය යනු වායු ගෝලිය විද්‍යාවෙහි එක් ශාඛාවක් වන අතර එමගින් පෘතුවියෙහි වායු ගෝලයේ රසායනය සහ අනෙකුත් ග්‍රහලෝකයන්හි වායුගෝලයන්හි රසායනය පිලිබදව අධ්‍යයනය කරනු ලබයි. මෙය බහුවිධ ක්ෂේත්‍රයක් වන අතර එමගින් පරිසර රසායනය, භෞතික විද්‍යාව, කාලගුණ විද්‍යාව, පරිගණක ආකෘති අනුරූපනය, සාගර විද්‍යාව, භූ ගර්භ විද්‍යාව හා යමහල් පිලිබද අධ්‍යයන විද්‍යාව ඇතුළු වෙනත් ක්ෂේත්‍රයන් කෙරෙහි පර්යේෂණ සිදු කිරීමට ප්‍රමුඛතාවය දක්වයි. මෙකී පර්යේෂණ දේශ ගුණ විද්‍යාව වැනි වෙනත් පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍රයන් සමඟ ද බැඳී පවතී.
දේශගුණ විද්‍යාව
thumb|උණුසුම් ENSO පරිච්ජේද වලදී කලාපීය බලපෑම (එල්නිනෝ) කාලගුණ විද්‍යාව මගින් කෙටි කාලීනව (සති කිහිපයක්) කාලගුණික වෙනස්කම් පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරනු ලබයි. නමුත් දේශගුණ විද්‍යාවේදී මෙම පද්ධති වල නිරන්තර වෙනස් වීම් පිළිබඳව වඩාත් වැඩි නැඹුරු තාවයක් දක්වයි. එමගින් කාලගුණික අවස්ථාවන්හි ඒවායෙහි වසර ගණනක් මුළුල්ලේ කාලානුරූපී වෙනස් කම් පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරනු ලබන අතර වායුගෝලිය වෙනස් කම් වලට අනුකූලව දිගු කාලීන කාලගුණික රටාවන් පිළිබඳවද අධ්‍යයනය කරනු ලබයි. දේශගුණික විද්‍යාඥයින් යනු දේශගුණ විද්‍යාව පිළිබඳව හදාරනු ලබන පුද්ගලයින් වන අතර ඔවුන් දේශීය, කලාපීය හෝ ගෝලිය කාලගුණික තත්ත්ව පිළිබඳ වද දේශගුණික විපර්යාස කෙරෙහි ස්වාභාවික හෝ මිනිසා විසින් ඇති කරන ලද බලපෑම් පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරනු ලබති. දේශගුණ විද්‍යාව මගින් අතීතයෙහි දේශගුණික විපරියාස පිළිබඳව සලකා බැලෙන අතර එමගින් අනාගතයේදී ඇති විය හැකි දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳවද අනාවැකි පලකල හැකිය.
දේශගුණ විද්‍යාව පිළිබඳව හැදැරීමේ දී වායු ගෝලිය ස්ථර පද්ධති, සංසරණ රටාවන්, තාප පරිවහනය (විකිරණය, සංවහණය සහ වෙනත්) වායු ගෝලය මගින් සාගර සහ භූමි ප්‍රදේශයන්ට ඇති කරන අන්තර් ක්‍රියා, සහ වායු ගෝලයෙහි රසායනික සහ භෞතික නිමැවුම පිළිබඳව අවදානයට ලක්කෙරේ. දේශගුණ විද්‍යාව හා සම්බන්ධ අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රයන් වනුයේ නක්ෂත්‍ර භෞතික විද්‍යාව, වායුගෝලීය භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව, පරිසර විද්‍යාව, භූගර්භ විද්‍යාව, භූභෞතික විද්‍යාව, ගැලැසියර විද්‍යාව, ජල විද්‍යාව, සාගර විද්‍යාව සහ යමහල් පිළිබඳව අධ්‍යයන විද්‍යාවයි.
ප්‍රවර්ගය:වායුගෝලීය විද්‍යා ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
මත්ස්‍ය ප්‍රජනනය
වෘෂණ කෝෂ
බොහෝ පිරිමි මත්ස්‍යයන් තුල සමසම තරමෙහි වෘෂණ කෝෂ දෙකක් ඇත. මෝරුන්ගේ දකුණු පැත්තේ වෘෂණ කෝෂ අනෙක් පස ඒවාට වඩා සාමාන්‍ය වශයෙන් විශාල බවක් පෙන්නුම් කරයි. ප්‍රාක්තම හනුනැති මාළුවා සතුව, දේහයේ මධ්‍ය-රේඛාව ඔස්සේ පිහිටා ඇති එක් වෘෂණ කෝෂයක් ඇති නමුත්, මෙය පවා කළලයේ පවතින යුගල ව්‍යුහයක් එකට හා වීමෙන් සැදෙන්නක් වෙයි.
සමහරක් ටෙලියොස්ට මත්ස්‍යයන්ගේ වෘෂණ කෝෂයන්, දැඩි සිවියක් වැනි කොපුවක් වන ටියුනිකා ඇල්බර්ජීනිය තුල පිහිටන අතර, බීජධර නාළිකා නමැති ඉතා සමීපයෙන් දඟර ගැසුණු නල වලින් ඒවා සමන්විත වෙයි. මෙම නාළිකා වල ආස්තරයක් ලෙසින් සෛල තට්ටුවක් (බීජාණු සෛල) පවතින අතර, යෞවනෝදයෙහි සිට මහළු විය දක්වා  ඒවා  ශුක්‍රාණු සෛල බවට වර්ධනය වෙති.
ප්‍රවර්ධනය වන ශුක්‍රාණු, බීජධර නාළිකා තුලින් ගමන් කොට  වෘෂණ මධ්‍යවණ්ටනය වෙත පිහිටා ඇති වෘෂණ විතංසය වෙතටද, අපවාහී ප්‍රනාල වෙතටද ඉන්පසු, අළුතින් තැනෙන ශුක්‍රාණු සෛල පරිණත වන්නාවූ මුංචකය වෙතටද පැමිණෙයි ( ශුක්‍රාණුජනනය බලන්න).
ප්‍රවේණි විද්‍යාව
ප්‍රවේනි විද්‍යාව යනු ජීව විද්‍යාවේ සිදුකරන අධ්‍යයනයක් වන අතර එය ජීවීන්ගේ ප්‍රවේනිය සහ විවිධත්වය පිළිබදව සිදුකෙරෙන අධ්‍යයනයකි. ප්‍රවේනිය පිළිබදව වූ දැනුම නිසැක වශයෙන්ම පුර්ව ඓතිහාසික යුගවලදී පවා භාවිතා වූ බවට ඇති සාක්ෂි වන්නේ එකල වරණාත්මක අභිජනනය මගින් වගා ශාක සහ සත්වයන්ගෙන් වැඩි ඵලදාවක් ලබාගැනීම මගිනි. කෙසේ වුවද ප්‍රවේනිය පිළිබදව වූ නූතන විද්‍යාව 19 වන ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේ විසූ ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල් විසින් සොයා ගන්නා ලදී. ප්‍රවේනිය පිළිබදව වූ භෞතික විද්‍යාව පිළිබදව ඔහුට අවබෝධයක් නොතිබුණද ඔහු විසින් කරන ලද නිරීක්ෂණයක් වූයේ ප්‍රවේනිය මූලික වශයෙන් ව්‍යක්ත ක්‍රියාවලියක් වන අතර විශේෂ ගති ලක්ෂණයන් එකිනෙකට ස්වාධීනව උරුම වන බවයි. ප්‍රවේනියෙහි මෙම මූලික ඒකක මේ වන විට ජාන ලෙසට හදුන්වයි. thumb|
ඩී.එන්.ඒ වල ඇති නොයෙකුත් කොටස් මගින් ජාන නියෝජනය වේ. ඩී.එන්.ඒ යනු විවිධ නියුක්ලියෝ ටයිඩ වර්ග හතරකින් සෑදුනු දාමයකි. මෙම නියුක්ලියෝ ටයිඩ මගින් ජීවින්ට උරුම වන ප්‍රවේනිගත තොරතුරු හිමි වේ. ඩී.එන්.ඒ ස්වාභාවිකව පවතින්නේ දාම දෙකක් වශයෙනි. එක් දාමයක ඇති නියුක්ලියෝ ටයිඩ අනෙක් දාමයේ ඇති නියුක්ලියෝ ටයිඩ සමග ගැලපේ. එක් දාමයක් මගින් අළුත් දාමයක් සෑදීම සදහා අච්චුවක් ලෙසට ක්‍රියා කළ හැකිය. මෙය ප්‍රවේනි තොරතුරු පිටපත් කිරීම සහ උරුම වීම සදහා ඇති භෞතික ක්‍රියාවලියයි.
සෛලයක වූ ඩී.එන්.ඒ වල ඇති නියුක්ලියෝ ටයිඩ පිළිවෙලක් මගින් ප්‍රෝටීන සෑදිම සදහා ඉවහල්වුණු විශේෂිත ඇමයිනෝ අම්ල පිළිවෙලක් නිෂ්පාදනය කරනු ලබයි. මේවා ප්‍රවේනි කේත ලෙස හදුන්වති. ප්‍රෝටීනවල ඇති ඇමයිනෝ අම්ලවල පිළිවෙල මගින් ඒවා ත්‍රිමාන අවකාශයෙහි සකස් විය යුතු ආකාරය තීරණය කරයි. අවසානයේදී මෙලෙස නිර්මාණය වන ව්‍යුහය අදාල ප්‍රෝටීනයෙහි කෘත්‍ය සදහා වග කියනු ලබයි. ප්‍රෝටීන මගින් සෛලවල ජීවය සහ ප්‍රජනනය සදහා අවශ්‍යවන සියළුම කෘත්‍යන් සිදුකරනු ලබයි. ඩී.එන්.ඒ. වල පිළිවෙලෙහි ඇතිවන වෙනස්වීමක් මගින් ප්‍රෝටීනවල ව්‍යුහය සහ හැසිරීමෙහිද වෙනස් වීමක් සිදුවිය හැකිය. මෙමගින් සෛලයෙහි සහ අදාල ජීවියා තුළ කැපීපෙනෙන ප්‍රතිවිපාක ඇති කරනු ලබයි.
ජීවියෙකුගේ හැසිරීම සහ පෙනුම තීරණය කිරීම පිළිබදව ප්‍රවේනි විද්‍යාව ප්‍රධාන මෙහෙයක් ඉටු කලද ජිවියෙකුගේ අවසාන ප්‍රතිඵලය වන්නේ ඔහු අත්විදින අවට පරිසරය සහ ප්‍රවේනි විද්‍යාව අතර ඇති අන්තර් සම්බන්ධතාවයයි. උදාහරණයක් වශයෙන් පුද්ගලයෙකුගේ උස තීරණය වීම සදහා ජාන මගින් කැපීපෙනෙන මෙහෙයක් ඉටු කලද එම පුද්ගලයා කුඩා කලදී අත්විදි සෞඛ්‍ය තත්වය සහ පෝෂණය ඒ සදහා බලපායි.
විභින්න ‍ප්‍රවේනිය සහ මෙන්ඩල්ගේ නියම
thumb| මූලික අවධිවලදී ජීවීන්ගේ ප්‍රවේනිය සිදුකරනුයේ විභින්න ගති ලක්ෂණ මගින් හෙවත් ජාන මගිනි. මෙම ගුණාංගය මුල්වරට නිරීක්ෂණය කරනු ලැබුවේ මෑ ශාකයක ගති ලක්ෂණ පිළිබදව අධ්‍යයනය කරනු ලැබූ ග්‍රෙගර්මෙන්ඩල් විසිනි. ඔහුගේ අධ්‍යයනයන් මගින් මෑ ශාකවල මල්වල වර්ණය පිළිබදව පරීක්ෂණ කරන ලදී. මෙම මෑ මල්වල වර්ණය දම් හෝ සුදු පැහැවන අතර ඒවා කිසි දිනක මෙම වර්ණ දෙක අතර වර්ණයක් ලබා නොගත් බවට ඔහු නිරීක්ෂණය කරන ලදී. සමාන ජානයක වූ මෙවන් වෙනස් වූ විභින්න ලක්ෂණවලට ඇලීලයක් ලෙසට නම් කරන ලදී. මෑ ශාකවල සිදු කරන ලද අධ්‍යයනයේදී එක් ජීවියෙකු හට එක් ජානයක් මගින් හිමිවන ඇලීල දෙකක් ඇති අතර ඒවා එක් වීමේදී එක් මාතෘ ශාකයකින් එක් ඇලීලය මගින් උරුම කරයි. මිනිසුන් ඇතුළු බොහොමයක් වූ ජීවීන් සදහා මේ ආකාරයේ ප්‍රවේනියක් ඇත. එකම ජානයක එක හා සමාන ඇලීල පිටපත් දෙකක් සහිත ජීවීන් සංයුග්මකයන් වන අතර විවිධ ඇලීල වර්ග දෙකක් සහිත ජීවින් විෂම යුග්මකයන් නම්වේ.
දෙන ලද ජීවී විශේෂයක ඇති ඇලීලයන් කිහිපය සදහා ප්‍රවේනි දර්ශය යන්න ව්‍යවහාර කරන අතර එම ජීවී විශේෂයෙහි බාහිර නිරීක්ෂණය කළ හැකි ගති ලක්ෂණ සදහා රූපානුදර්ශය යැයි ව්‍යවහාර කෙරේ. යම්කිසි ජීවියෙකු සංයුග්ම වන අවස්ථාවලදී එක් ඇලීලයක් ප්‍රමුඛ ඇලීලය වන අතර එහි ගති ලක්ෂණ ප්‍රමුඛ වීමෙන් එම ජීවියාගේ රූපානුදර්ශය නිර්ණය කරයි. අනෙකුත් ඇලීලය මීලීන ඇලීලයවන අතර එහි ලක්ෂණ යටපත් වී ඇති අතර බාහිරින් නිරීක්ෂණය කළ නොහැක. ඇතැම් ඇලීල සදහා සම්පුර්ණ ප්‍රමුඛතාවයක් නොමැති අතර ඒවා ඒ වෙනුවට අසම්පුර්ණ ප්‍රමුඛතාවයක් පෙන්නුම් කරමින් ඇලීල වර්ග දෙකම එක්වර ප්‍රකාශයට පත්වෙමින් අතර මැදි රූපානුදර්ශයක් හෝ සහ ප්‍රමුඛතාවයක් දක්වයි.
යම්කිසි ජීවි යුගලයක් ලිංගික ප්‍රජනනය දක්වන අවස්ථාවන්හිදී ඔවුන්ගේ දුහිතෘ එක් මාතෘ ජිවියෙකුගෙන් එක් ඇලීලය මගින් උරුම කර ගනිති. මෙලෙස විභින්න ‍ප්‍රවේනිය සහ ඇලීල පිළිබදව සිදුකරන ලද හැදෑරීම එක්ව ගත් විට මෙන්ඩල්ගේ පළමු නියමය නම් වේ.
thumb|
සළකුණු කිරීම හා රූප සටහන්
ප්‍රවේනි විද්‍යාවේදී ප්‍රවේනිය විග්‍රහ කිරීම සදහා නෙ‍යෙකුත් රූප සටහන් සහ සලකුණු භාවිතා කරනු ලබයි. ජානයක් නියෝජනය කරනු ලබන්නේ ඉංග්‍රිසි අක්ෂරයකින් වන අතර ලොකු අක්ෂරය ප්‍රමුඛ ඇලීලය සදහා ද කුඩා අක්ෂරය නිලීන ඇලීලය නියෝජනය කිරීම සදහා ද යොදා ගනු ලබයි. බොහෝ අවස්ථාවලදී “+” සලකුණ සාමාන්‍ය විකෘති නොවූ ඇලීලයක් සටහන් කිරීමට යොදා ගනී.
මෙන්ඩල් විග්‍රහ කළ ආකාරයට මෙන් ප්‍රජනනය හෝ බෝ කිරීම සම්බන්ධව සිදුකරන පර්යේෂණයකදී මාතෘ ජීවීන් “P” ලෙසද පළමු දුහිතෘ පරම්පරාව “F1” ලෙසද නියෝජනය කරනු ලබයි. ප්‍රථම දුහිතෘ පරම්පරාව එකිනෙක හා අභිජනනය වූ විට ඇති වන දුහිතෘ දෙවන දුහිතෘ පරම් පරාව “F2” ලෙසද හැදින්වේ. මෙලෙස එකිනෙක අතර අන්තර් අභිජනනයෙන් ඇතිවන ප්‍රතිඵල අනුමාන කිරීමට භා‍විතා කරන පොදු රූප සටහන වනුයේ පනට් චතුරස්‍රයයි.
මිනිසුන්ගේ ප්‍රවේනි ගත රෝග පිළිබදව කරන අධ්‍යයනයන්වලදී ප්‍රවේනි විද්‍යාඥයින් ගති ලක්ෂණවල උරුම වීම විදහා දක්වනු වස් පෙළපත් සටහන් භාවිතා කරනු ලබති. මෙමගින් පවුලක් තුළ ගති ලක්ෂණ උරුම වීම සිදුවූ ආකාරය පිළිබිඹු වේ.
බහුවිධජාන අතර ඇති ප්‍රතික්‍රියා
thumb ජීවීන් තුළ දහස් ගණනක් වූ ජාන ප්‍රමාණයක් පිහිටා ඇත. ලිංගික ප්‍රජනනය දක්වන ජීවීන්ගේ මෙම ජානවල ස්වාභාවික වරණයක් ඇති වීම එකිනෙකට ස්වායත්තව සිදුවේ. එනම් මෑ ඇටවල කහ පාට හෝ කොළ පාට ඇති වීම සදහාත් හේතු වන ඇලීලය එහි මල්වල සුදුපාට හෝ දම් පාට ඇති වීම සදහාත් හේතු වන ඇලීලයෙන් එකිනෙක ස්වායත්ත වේ. මෙම සංකල්පය මෙන්ඩල්ගේ දෙවන නියමය හෝ ස්වාභාවික වරණවාදය නම් වේ. මෙමගින් විවිධජානවල විවිධ ඇලීල එකිනෙක සම්මිශ්‍රණය වීමෙන් ඇති වන දුහිතෘන් හට විවිධ වූ ඇලීල සංකලනයන් උරුම වේ.
ඇතැම් අවස්ථාවලදී විවිධ ජාන සදහා එකම ගති ලක්ෂණය උරුම කර දීම සදහා ක්‍රියාත්මක විය හැකිය. Blue eyed Mary නම් ශාකයේ මල්වල පාට නිල් හෝ මැජෙන්ටා වර්ණය වීම සදහා ඇලීල අන්තර්ගත ජාන එහි ඇත. එහි ඇති වෙනත් ජානයක් මගින් මෙම මල්වල වර්ණයක් ඇති බවට හෝ එම මල් සුදු පැහැ වීමට බලපාන ජාන පවතී. මෙම ශාකවලට සුදු පාට ඇති කරන ඇලීල පිටපත් දෙකක් ඇති විට එම මල්වල මුලින් සදහන් කළ නිල් හෝ මැජෙන්ටා ඇලීල දෙක තිබුණද ඒවා සුදු පැහැති රූපානුදර්ශය ගනී.
ප්‍රවර්ගය:සෛල ජීව විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ප්‍රවේණි විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
මාබෝල
මාබෝල  යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ	 කොළඹ නගරය ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති අර්ධ නාගරික ප්‍රදේශයකි. මාබෝල ශ්‍රී ලංකාවේ සීග්‍රයෙන්ම දියුණු වෙමින් පවතින ප්‍රදේශයකි. සම්පූර්ණ ජනගහනය ( වසර 2001 දි ) 29,880 ක්	 විය.වත්තල-මාබෝල නගර සභාව මගින් පාලනය කෙරේ.
ෆෙඩරේෂණ මන්ත්‍රණ සභාව (රුසියාව)
ෆෙඩරේෂණ මන්ත්‍රණ සභාව (සොවියට් ෆිඩෙරට්සි) යනු, 1993 රුසියානු ෆෙඩරේෂණ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ප්‍රකාර  රුසියානු ෆෙඩරල් මන්ත්‍රණ සභාවෙහි  (රුසියානු ෆෙඩරේෂණ පාර්ලිමේන්තුව) උත්තර මන්ත්‍රණ සභාව වෙයි.
කළමනාකරුවා
අමුතු දෙවල් හොදයි නේද
නෝට්පෑඩ් (මෘදුකාංගය)
නෝට්පෑඩ් වනාහි මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් සඳහා වූ වදන් සකසුවකි. 1985 දී එළිදැක්වුණු වින්ඩෝස් 1.0 සිට සියළුම මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පඬතීන්හි අන්තර්ගත ය.
ලසන්ත වික්‍රමතුංග
ප්‍රවර්ගය:1958 උපත් ප්‍රවර්ගය:2009 මරණ
දමිතා අබේරත්න
දමිතා අබේරත්න (සැප්තැම්බර් 14) ශ්‍රී ලංකාවේ ජනප්‍රිය සහ සම්මානනීය චිත්‍රපට හා ටෙලිනාට්‍ය රංගන ශිල්පිණියකි.
මුල් අවධිය
දමිතා අබේරත්න, ඇගේ අධ්‍යාපන කටයුතු නුගේගොඩ සමුද්‍රදේවි බාලිකා විද්‍යාලයෙනුත්, මිලාගිරිය ශාන්ත පාවුළු විද්‍යාලයෙනුත් හදාරණ ලදී.
වෘත්තීය දිවිය
1987 වසරේදී (ඇයට වයස අවුරුදු 8ක් පමණ කාලයේදී) පස්සෙ ගෙනා මනමාලී ටෙලිනාට්‍යයේ රංගනයට එක්වෙමින් දමිතා සිය කලා දිවිය කුඩා කලදීම ඇරඹුවාය. පසුව 1993 වසරේදී තිරගත වූ අයි. හේවාවසම් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද මීහරකා චිත්‍රපටය, දමිතාගේ රංගනය ශ්‍රී ලංකා රිදී තිරයට මුහුකල මුල්ම චිත්‍රපටිය ලෙස සඳහන් වෙයි. 2003 වසරේදී දමිතා රංගනයෙන් දායක වූ ඉනෝකා සත්‍යාංගනීගේ සුළං කිරිල්ලී චිත්‍රපටිය, ඇගේ රංගන දිවියේ සුවිශේෂී සනිටුහනක් සළකුණු කල සංධිස්ථානයක් ලෙස හැඳින්වේ. මෙම සුළං කිරිල්ලී චිත්‍රපටියේ සිදුකල විශිෂ්ඨ රංගනය හේතුවෙන් දමිතාට, දේශීය මෙන්ම ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙලවල් හීදී සම්මාන රැසක් හිමිවිය.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:රංගන ශිල්පීන්
දීඝායු
දීඝායු යනු ප්‍රාදේශිය පාලකයෙකි. මොහු පණ්ඩුකාභය රජතුමාගේ මුත්තණුවන් ය.
පෞරාණික ග්‍රීක-රෝම
https://si.wikipedia.org/wiki/ග්රීක_දර්ශනවාදීන්
http://study.com/academy/lesson/greek-philosophy-history-influence-timeline.html
වට්ටක්කා
වට්ටක්කා එළවලුවක් ලෙස මිනිසුන් භාවිතා කරයි. කුකර්බිටේසි කුලයට අයත් ශාකයකි. Curcubita pepo සහ කියුකබ්ටා මැක්සිමා ලෙස විද්‍යාත්මක හඳුන්වනු ලබයි.
තරමක් සිනිඳු මතුපිටකින් යුක්තවන වට්ටක්කා තද කහ පැහැයේ සිට තැඹිලි පැහැය දක්වා වර්ණයක් ගනී.
හැලෝවීන් උත්සවයේ සැරසීමක් ලෙස වට්ටක්කා යොදා ගනියි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:එළවළු
මෘදුකාංග නිකුතු ජීවන චක්‍රය
මෘදුකාංග නිකුතු ජීවන චක්‍රය, යනු යනු පරිගණක මෘදුකාංගයක් සඳහා වන සංවර්ධනයේ සහ පරිණතභාවයේ අදියරවල එකතුවයි.
බිබිල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
බිබිල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, ඌව පළාතේ,   මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි. අතීතයේ සිටම කෘෂි කර්මාන්තයෙන් ස්යංපෝෂිත වූ සාරවත් භුමියකින් හෙබි පෞඪ ඉතිහාසයකට උරුමකම් කියනු ලබන පුන්‍ය භූමියකි.
බිබිල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් ග්‍රාම නිිලධාරී වසම්.
රදලියද්ද.
රතුපස්කැටිය.
ඌරාවුල
අඹගොල්ල
දොඩම්ගොල්ල.
කරගහවෙල නැගෙනහිර.
උඩමල්ලහැව.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කය
කිම් යුෂින්
alt=කිම් යුෂින් (Gim Yu-sin)|thumb|කිම් යුෂින් කිම් යුෂින් (595 – 18 අගෝස්තු 673) හත්වන ශතවර්ෂයේ සිල්ලා රාජ්‍යයේ සෙන්පතිවරයකු විය. ඔහු සිල්ලාවේ මුයෝල් හා මුන්මු රජවරුන් යටතේ සේවය කළේය. මෙයින් ඔහුට සිල්ලාවේ යුධමය වශයෙන් ඉහලම තනතුරක් ලබාගැනීමට අවස්තාව ලැබුණි.
ඉතිහාසය
කිම් යුෂින් සෙන්පති කිම් සියෝන් සහ මන්මියුන්ග් ගේ පුත්‍රයායි. ඔහු චන්ද්‍ර දින දර්ශනයේ 595 වන වර්ෂයේදී ග්යෙයන්ග් අවුරුදු 15 දී හ්වාරන් යුධ කාමියෙක් ද අවුරුදු 18 දී හ්වාරන්ග් නායකයෙකුද විය. අවුරුදු 34 දී ඔහුට සිල්ලා හි විශාල බලකායක නායකත්වය සම්පුර්ණයෙන්ම හිමි විය. වසර තුනකට පසු සිල්ලාහි රජ තනතුරට පත්වූ සෙන්පති කිම් යුෂින්ගේ නෑනා වන සොන්දොක් රැජින ඔහුව රාජකීය හමුදාවේ අන දෙන නිලදාරියා ලෙස පත්කරන ලදී. සොන්දොක් රැජිනගේ කාලයේදී ඔහුට 10,000 ක පෞද්ගලික සේනාවක් තිබිණි. ඔහු එම සේනාව සමග බෙක්ජේ රාජ්‍යට එරෙහිව සටන් බොහොමයක් දිනාගැනීමට සමත්විය.
මෙහෙවර
ඔහු සිල්ලා රාජ්‍ය උදෙසා සටන් රාශියකටම නායකත්වය දුන්නේය. එමෙන්ම සිල්ලා ඉතිහාසයේ හොඳම සෙන්පතිවරයකු වශයෙන්ද ඔහුව නම් කල හැක. තම ජීවිතය පවා පරදුවට තබා සිල්ලා රාජ්‍යය අරාක්ෂ කල අයෙකි, ඔහු. ඔහුගේ සොහොන තවමත් කොරියාවේ දක්නට ලැබේ. ඔහු වසර 79 ක් ජීවිතය ගත කළේය. ඔහු තම ජීවිත කාලය තුල රජවරු කිහිප දෙනෙකුටම සේවය කළේය. ජින්ප්යුන්ග් රජු, සොන්දොක් රැජින, ජින්දොක් රැජින, මුයොල් රජු, මුන්මු රජු ඒ අයයි. thumb|Tomb of General Gim Yu-sin in Gyeongju
පවුල
කිම් යුෂින් හට කිම් බොහී සහ කිම් මොන්හී නමින් සහෝදරියන් දෙදෙනෙකු සිටියහ. කිම් මොන්හී (පසුව මන්මියුන්ග් රැජින) යුෂින්ගේ මිතුරු කිම්-චුන්චු (පසුව මුයෝල් රජු) සමග විවාහ විය. මන් මියුන් සහ මුයොල් ගේ පුත්‍රයා සිල්ලාවේ මුන්මු රජු බවට පත්විය
මුලාශ්‍ර
Content in this edit is from the existing English Wikipedia article at Gim Yu-Sin; see its history for attribution.
ආරුමුග නාවලර්
ආරුමුග නාවලර්තුමන් (1822 දෙසැම්බර් 18 -1879 දෙසැම්බර් 5) දේශීය දමිළ හින්දු සම්ප්‍රදායන් නගාසිටුවීමට මුල් වූ ශ්‍රී ලාංකික දමිළ ශෛවනිකායික හින්දු විද්වතෙක් සහ ආගමික ප්‍රතිසංස්කාරකයෙක් ද විය. යුරෝපා ජනවර්ග කිහිපයක් යටතේ ම සියවස් 4කට ආසන්න කාලයක් තිස්සේ සිදු වූ ආගමික සහ සංස්කෘතික පරිහානියෙන් දේශීය හින්දු සංස්කෘතිය රැකගැනීමට එතුමන් කටයුතු කළේ ය. කිංග් ජේම්ස් බයිබලය දමිළ බසට පරිවර්තනය කිරීමට ක්‍රිස්තියානි මිෂනරි පාසල් සිසුවකු වශයෙන් සිටිය දී දායක වූ නමුත් ශ්‍රී ලංකාවේ මෙන් ම ඉන්දියාවේ විශාල වශයෙන් සිදු වූ ක්‍රිස්තියානිකරණය වැළැක්වීමට ඔහුගේ ආගමික පුනර්ජීවන ව්‍යාපාරය ඉමහත් බලපෑමක් ඇති කළේ ය.
සිය ආගමික පුනර්ජීවන ව්‍යාපාරය තුළ බටහිර ශිල්ප ක්‍රම හදුන්වා දෙමින් නූතන දමිල ලේඛන කලාවට ද මග පෑදූ හෙතෙම ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරි පාසල්වලට එරෙහි ව නූතන විෂයන් ද ඉගැන්වුණු හින්දු විද්‍යාල ආරම්භ කිරීමට ද මුල් විය. හින්දු ධර්මයේ ඉපැරණි ම ශාඛාව වූ ශෛවවාදය රැකගැනීමට ඉදිරිපත් වූ හෙතෙම දමිල පොතපත සහ හින්දු ආගමික ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශනය සදහා මුද්‍රණාලයක් ද අරඹන ලදී.
හින්දු ශෛවවාදය වෙනුවෙන් පරවාද ඛණ්ඩනය කරමින් කෘති රැසක් රචනා කළ හෙතෙම ඉපැරණි පුස්කොළ පිටපත් මුද්‍රණය කර පළකිරීමට ද කටයුතු කළේ ය.
සේවාව
මහාචාර්ය ඩෙනිස් හඩ්සන්ට අනුව නාවලර්තුමන්ගේ සේවය යාපනයෙන් අරඹුණ ද එය ශ්‍රී ලංකාවට පමණක් සීමා නොවී දකුණු ඉන්දියාව කරා ද ව්‍යාප්ත විය. හින්දු විද්‍යාල දෙකක් පමණක් නොව මුද්‍රණාලයන් දෙකක් ද අරඹමින් ඔහු ගෙනගිය පුනරුද ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරි ව්‍යාපාරයන්ගෙන් මෙන් ම මුල් හින්දු දහමට පිටස්තර ඇදහිලිවලින් ද ජනතාව මුදවාගැනීමට කටයුතු කළේ ය. ඔහු සිය අදහස් ඇතුළත් කෘති 23ක්, පුරාණ ග්‍රන්ථයන්ට කළ විවරණ ග්‍රන්ථ දෙකක්, සාහිත්‍ය, ව්‍යාකරණය, යාතිකා පොත් (litergy) සහ දේවධර්මය යන විෂයන්ට අයත් ඉපැරණි කෘති 40ක් සංස්කරණය කර පළකිරීම ද ඇතුළු ව ග්‍රන්ථ 97ක් පළ කළේ ය. ඔහු විසින් ඇරඹූ ඉපැරණි ශාස්ත්‍රීය කෘති මුද්‍රණය කර පළකරවීම පසුව ඔහුගේ අනුගාමිකයන් වූ යූ. වී. ස්වාමිකාන්ත අයියර් සහ සී. වී. තමෝදරපිල්ලෙයි විසින් ද ඉදිරියට ගෙන යන ලදී. දමිල භාෂාවට නූතන ගද්‍ය රචනා ශෛලිය හදුන්වා දෙමින් මධ්‍යකාලීන රචනා ශෛලීන්ගෙන් නූතනත්වය කරා දමිල රචනා ශෛලිය ගෙන යන ලද්දේ ඔහු විසින් බව දමිල විද්වතකු වන කමිල් ස්වෙලෙබිල් පවසයි.
යුගයේ නැගීඑමින් සිටි බටහිර අධ්‍යාපන පද්ධතිය අනුගමනය කරමින් ලොව ප්‍රථම හින්දු පාසල නාවලර් විසින් බිහිකරන ලදී. සිදම්බරම්හි ඔහු විසින් අරඹන ලද එම පාසල අද දක්වා ම පවත්වාගෙන යනු ලැබේ. ශ්‍රී ලංකාවේ ද ප්‍රාථමික සහ ද්විතීයික පාසල් 150කට වැඩි ගණනක් ඔහුගේ ප්‍රයත්නයෙන් ඇතිවූයේ වැඩි කාලයක් ගනිමින් නොවේ. මෙම පාසල් හින්දු සංස්කෘතිය, ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරි ව්‍යාපාරයෙන් මෙන් ම ශෛවවාදයට පටහැනි වෙනත් පශ්චාත් හින්දු නිකායන්ගෙන් ද රැකගැනීමට මහත් සේ උපකාරී විය. ස්වකීය වූ හින්දු ආගමික විද්‍යාල පිහිටුවනු ලැබූ වී. කල්‍යානසුන්දරම් (1883-1953) සහ මරියමලෙයි අදිගල් (1876-1950) වැනි විද්වතුන්ට ද ඔහුගේ මෙම ව්‍යාපාරයේ බලපෑම සහ ආභාෂය ලැබිණි. ඔහුගේ මෙම පාසල් ව්‍යාපාරය හින්දු සංස්කෘතිය රැකගැනීමට බෙහෙවින් ඉවහල් වූ බව පෙනී යන්නේ මුලදී බලාපොරොත්තු වූ තරම් හින්දූන් පිරිසක් කිතුදහමට හරවා ගත නොහැකි වූ බව සභාපති කුලෙන්ද්‍රන් පූජාප්‍රසාදිතුමන් පැවසීමෙනි.
නාවලර්තුමන් ශෛවවාදය කෙරෙහි දැඩි නැඹුරුවක් පෙන්නුම් කරමින් එකී සම්ප්‍රදාය අනුගමනය කළේ ය. ඔහු කොන්දේසි විරහිත ව ශෛවවාදය වෙනුවෙන් පෙනී සිටියේ ය. ඒ නිසා ම එහි වූ කුලවාදයට ද මතවාදී රැකවරණය සැපයීමට පෙළඹුණි. නමුත් ඔහු පුද්ගලික ව කුලභේදය හිසින් ගත්තකු නො වීය. සියලුම සත්ත්වයන් සමාන බව එතුමන්ගේ විශ්වාසය විය. නාවලර්තුමන් දමිළ වාර්ගික අනන්‍යතාවය පදනම් කරගත් දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ගෙන නොගිය ද හින්දු ශෛව සංස්කෘතික උරුමය වෙනුවෙන් කතා කළ එතුමන්ගේ උද්වේගකර දේශනා විලාසය ඉන්දියාවේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ දමිළ ජාතිකවාදයේ නැගීමට හේතු විය. අනිකුත් හින්දු ආගමික සංකල්පවලට ප්‍රමුඛ ව දමිළයන්ගේ ඓතිහාසික ආගමික අනන්‍යතාවය ලෙස දමිළ ජාතිකවාදී ව්‍යාපාර විසින් සලකනු ලැබුවේ හින්දු ශෛව සිද්ධාන්ත සංකල්පය යි. ආගම් (දෙවියන් විසින් සෘෂීන්ට පහළ කරන ලද ග්‍රන්ථයන්) ශෛව ලබ්ධියේ එකම මූලාශ්‍රය විය යුතු බවට ඔහු විසින් තරයේ පළ කළ අදහස ලොව පුරා දමිළයන් තුළ ප්‍රාදේශීය දෙවිවරුන්ව හින්දු දේව මණ්ඩළයට අන්තර්ග්‍රහණය කරගනිමින් සත්ව බිලිපූජාව අත්හැර දැමීමට තිබූ නැඹුරුවට ජවයක් ලබා දුන්නේ ය. ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික වීරයෝ ප්‍රවර්ගය:හින්දු ආගම
නල්ලූර් මැතිවරණ කොට්ඨාශය
නල්ලූර් මැතිවරණ කොට්ඨාශය  මාර්තු 1960 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ කොට්ඨාශ අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය නම් ලද්දේ උතුරු පළාතේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ,  නල්ලූර් නගරය අනුව යමිනි. මාර්තු 1960 හිදී යාපනය මැතිවරණ කොට්ඨාශයෙහි නැගෙනහිර පෙදෙසින් කොටසක් කඩා වෙන් කොට මෙම කොට්ඨාශය තැනිණි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි. එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශ වූ කොට්ඨාශ 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශ 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  නල්ලූර් මැතිවරණ කොට්ඨාශය වෙනුවට  යාපනය බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාශය තුල ඡන්ද කොට්ඨාශයක් ලෙස නල්ලූර් දිගටම පවතියි.
1960 (මාර්තු) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
19 මාර්තු 1960 දිනදී පැවැත්වුණු  සතරවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (ජූලි) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
20 ජූලි 1960 දිනදී පැවැත්වුණු  පස්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1965 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
22 මාර්තු 1965 දිනදී පැවැත්වුණු   හයවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1970 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
27 මැයි 1970 දිනදී පැවැත්වුණු  සත්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාශය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ කොට්ඨාශ ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
අජන්තා පෙරේරා
වෘත්තීය
පෙරේරා ශ්‍රී ලංකාවේ සහ ෆීජි හි අමාත්‍යාංශ කිහිපයක විශේෂඥයෙකු ලෙස කටයුතු කර ඇත. ඇය මේ වන විට රට තුළ ඝන අපද්‍රව්‍ය සඳහා ප්‍රතිචක්‍රීකරණ කළමනාකරණ උපාය මාර්ගයක් සැකසීමට කටයුතු කරමින් සිටී. ඇය 2019 දී දේශපාලනයට උනන්දු වූ අතර 2019 ජනාධිපතිවරණයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජවාදී පක්ෂයට තරඟ කළ අතර අපේක්ෂකයින් අතර හත්වන ස්ථානයට හිමිකම් කියමින් ඡන්ද 27,572 ක් ලබා ගත්තාය.
වසර 20කට පසු ජනාධිපතිවරණයකට ඉදිරිපත් වූ පළමු කාන්තා අපේක්ෂිකාව බවට ඇය පත් වූවාය.
2020 පෙබරවාරි මාසයේදී ඇය එජාප නායක රනිල් වික්‍රමසිංහ විසින් යෝජනා කරන ලද ආරාධනයකට අනුව එජාපයට සම්බන්ධ වූ අතර ඇගේ සීයාද මුලින් පක්ෂය නියෝජනය කළ බව අවධාරනය කළාය. ඇය 2020 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයට කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයෙන් එක්සත් ජාතික පක්ෂය නියෝජනය කරමින් තරඟ කළාය.
දයා අල්විස්
තුයිඅප්පුආරච්චි දොන් දයා ද අල්විස් (උපත 1942 නොවැම්බර් 7 - විපත 2015 අප්‍රේල් 27), හෙවත් දයා අල්විස්, යනු ශ්‍රී ලංකා සිනමාවේ, වේදිකාවේ සහ රූපවාහිනියේ නළුවෙකි. ඔහු තිර රචකයෙක් සහ අධ්‍යක්ෂකවරයෙක් ද විය. ඔහු ටෙලි නාට්‍ය හයක් පමණ අධ්‍යක්ෂණය කළා. වේදිකා නාට්‍ය, සිනමාව සහ ටෙලිනාට්‍ය යන ක්ෂේත්‍ර තුනම ආවරණය වන පරිදි සම්මානයක් ලැබූ ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු පුද්ගලයා ඔහු විය.
හදිසි අනතුරකින් ප්‍රතිකාර ලබමින් සිටියදී 2015 අප්‍රේල් 27 වන දින වයස අවුරුදු 72 දී ඔහු මිය ගියේය.
පෞද්ගලික ජීවිතය
දයා අල්විස් 1942 නොවැම්බර් 7 වැනිදා පයාගලදී උපත ලැබුවේ සහෝදර සහෝදරියන් හත් දෙනකු සිටින පවුලේ සිව්වැනි පුතා ලෙසය. ඔහු කළුතර ඥානෝදය විද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණ කළේය. 1956 දී වයස අවුරුදු 14 දී ඔහු "ලා දළු වනමල්" ගීතය ගායනා කළේය. භාත්කන්ඩේ උපාධිය අවසන් කිරීමෙන් පසු ඔහු සංගීත ගුරුවරයා ලෙස තෝලංගමුව මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය. ඔහු තම ප්‍රථම නාට්‍යය වන ‘‘ගිරිකුල’’ නිර්මාණය කළේ පාසලේදීය.
ඔහු යමුනා දයාංගනී සමඟ විවාහ වූ අතර ඔවුන්ට සාරංගදේව සහ සපුමල් බණ්ඩාර යන නමින් පුතුන් දෙදෙනෙක් සිටී.
වෘත්තීය ජීවිතය
රංගනයට පිවිසීමට පෙර, අල්විස් 1964 දී ඉන්දියාවට ගොස් භාත්ඛණ්ඩේ සංගීත ආයතනයෙන් සංගීතය හැදෑරූ අතර වේදිකා සිදුවීම් සඳහා ශබ්ද මිශ්‍ර කරන්නෙකු ලෙස සේවය කළේය. 1966 දී ඔහු සිය පළමු චිත්‍රපටය නිෂ්පාදනය කළේය. දෙපානෝ, මෝදර මෝල, ඒකාධිපති, කළුවරේ ජරමරේ, රන් කන්ද, වැනි වේදිකා නාට්‍යවලින් ඔහු රංගන ජීවිතය ආරම්භ කළේය. ඉන්පසු සරත්චන්ද්‍රගේ ප්‍රේම‍තෝ ජායති සෝකෝ සහ කළු වළලු, ගුණසේන ගලපත්තිගේ මුහුදු පූත්තු, හෙන්රි ජයසේනගේ මකර සහ ගමනක්, ධර්මසිරි බණ්ඩාරගේ කකරසාය, දවල භීෂණ, සෝමලතා සුබසිංහගේ විකුර්ති සහ ජයන්ත චන්ද්‍රසිරිගේ මෝරා වැනි විවිධ තේමාවන් ‍රැගත් වේදිකා නාට්‍ය වල ඔහු රගපෑවේය. ඔහුගේම නිෂ්පාදනයක් වූ "දල්පදාදු" ඔක්තෝබර් 6 සහ 13 යන දිනවල ස්වීඩනයේ ද නැවත ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී හැරෝහි ද පසුව ලන්ඩන් විශ්වවිද්‍යාලය, වෙස්ට්මිනිස්ටර් හි ද ප්‍රදර්ශනය විය. ඔහුගේ "පරස්තාව" වේදිකා නාට්‍යය ලන්ඩනයේ සහ බර්මින්හැම්හි ද වාදනය විය. ඔහු අධ්‍යක්ෂණය කළ සමහර වේදිකා නාට්‍ය අතර අගන්තුකායෝ සහ කේ සරා ඇතුළත් වේ. ඔහු "සිංහබාහු" චිත්‍රපටයේ තිර රචනය සහ සහාය අධ්‍යක්ෂවරයාද විය.
අල්විස් සිය සිනමා ජීවිතය ආරම්භ කළේ 1976 වසරේ තිරගත වූ අමරනාත් ජයතිලකගේ තිලක හා තිලකා චිත්‍රපටියෙනි. ඉන්පසු ඔහු චිත්‍රපට 40කට වැඩි ප්‍රමාණයක රඟපෑවේය. ඔහුගේ සමහර ජනප්‍රිය සිනමා රංගනයන් ලෙස කොළඹ සන්නිය, මඩොල් දූව, සරුංගලය, පූජා, මායා මෙන්ම වසන්ත ඔබේසේකරගේ වල්මත්වූවෝ හැදින්විය හැක. එහිදී ඔහු වල්මත්වූවෝ සදහා ජාතික සම්මාන සඳහා නිර්දේශ විය.
මරණය
අල්විස් 2015 අප්‍රේල් 20 වැනිදා පිළියන්දල බෝකුන්දර ප්‍රදේශයේදී ත්‍රිරෝද රථයක ගැටී අනතුරකට ලක්විය. බාහිර රුධිර වහනයක් සිදුවී නොතිබූ නිසා ඔහු කිසිදු ඖෂධයක් නොමැතිව ගෙදර ගියේය. කෙසේ වෙතත්, අනතුරින් අභ්‍යන්තර රුධිර වහනයක් සිදුවී ඇති අතර, ඔහුගේ හිසේ කැළඹීමක් සිදුව තිබුණා. පසුව ඔහුව ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර රෝහලට ඇතුළත් කර ඇත. මොළයේ දරුණු රුධිර වහනයක් හේතුවෙන් ඔහු ස්නායු රෝග ඒකකයේ ප්‍රතිකාර ලබා ගත්තේය. රෝහලේ ප්‍රතිකාර ලබමින් සිටියදී අභ්‍යන්තර රුධිර වහනයක් හේතුවෙන් ඔහු අප්‍රේල් 27 දින අලුයම 3.50 ට පමණ මිය ගියේය.
External links
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික නළුවෝ
ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා
භාවස්ඵුට
නක්ෂත්‍ර කාලය
මීන රාශිය සහ මේෂ රාශිය වෙන්කරන (මේෂ 0^0) රේඛාව අහසේ මුදුන්වූ ක්ෂණයේ සිට ගතවූ කාලයට නක්ෂත්‍ර කාලය යැයි කියනු ලැබේ. නක්ෂත්‍ර කාලය පහත පෙනෙන සමීකරණයන් භාවිතා කොට ගණනය කර ගැනීමට පිළිවන.
සටහන - පෘථිවියේ ස්ථානයක සිට බලන විට ඉතා ඈතින් පිහිටි තාරුකාවක් පෘථිවයට සාපේක්ෂව නිසලය(මෙය 100%ක් නිවැරදි නොවේ මන්ද නිසල තාරුකා විශ්වයේ නැත)යම් මොහොතකදී(සූර්ය කාලයෙන්) එම නිසල තාරුකාව එම ස්ථානයේ අවසන් වරට හිස් මුදුනට පැමිණි මොහොතේ සිට එම මොහොත දක්වා ගතවූ කාලය එම මොහොතේ එම ස්ථානයට අදාල නක්ෂත්‍ර කාලයයි.මේෂ රාශියේ ආරම්භය දැක්වෙන තරුව මෙහිදී සම්මතයක් ලෙස භාවිතා කෙරේ.(තාරකා විද්‍යාව්දී සහ ජ්‍යොතිෂයේදී)
නක්ෂත්‍ර කාලය ගණනය කිරීම
ග්‍රිනිච් හිදී මධ්‍යම රාත්‍රී දොළහට නක්ෂත්‍ර කාලය පහත පෙනෙන සමීකරණයෙන් ලබාගත හැකිය.
T0 = 1900 ජනවාරි 1 වන දින මධ්‍යාහ්න දොළහේ සිට අදාල දිනයේ 0:00:00 දක්වා ගතවූ දින ගණන / 36525
සැ.යු.: මෙහි පිළිතුර ලැබෙන්නේ දින වලිනි.
මාධ්‍ය රාත්‍රී දොළහ පසුවී යම් පැය ගණනක් ගතවූ පසු නක්ෂත්‍ර කාලය ලබා ගැනීම සඳහා පහත පෙනෙන සමීකරණය භාවිතා කළ යුතුය.
STG=ST0+1.002737908 t
t = මධ්‍යම රාත්‍රී දොළහ පසුවී ගතවූ කාලය දිනවලින්
මෙයින් ලැබෙන්නේ ග්‍රිනිච් හි නක්ෂත්‍ර කාලයයි. වෙනයම් ස්ථානයක් සඳහා නක්ෂත්‍ර කාලය ලබාගැනීමට පහත පෙනෙන සමීකරණය භාවිතා කළ යුතුය.
STL=STG+L
L =අදාළ ස්ථානයේ දේශාංශය / 3600 (නැගෙනහිර දේශාංශ: ධන, බටහිර දේශාංශ: ඍණ)
උදාහරණයක්
2009 ජනවාරි 11 වන දින රාත්‍රී 7:10 ට කොළඹට නක්ෂත්‍ර කාලය සොයමු.
මුලින්ම කළ යුත්තේ මෙම වේලාව ග්‍රිනිච් වෙලාවට හරවා ගැනීමයි. ශ්‍රී ලංකාණ්ඩුවේ සම්මත වේලාව ග්‍රිනිච් වෙලාවෙ සිට පැය 5:30 ක් ඉදිරියෙන් සිටී. එමනිසා මෙම වේලාව ග්‍රිනිච් වේලාවෙන් 2009-1-11 13:40:00 වෙයි.
ඉන් පසුව කළයුත්තේ 2009-1-11 00:00:00 ට ග්‍රිනිච්හිදී නක්ෂත්‍ර කාලය සොයා ගතයුතුය. මේ සඳහා 1900-1-1 12:30:00 සිට 2009-1-11 00:00:00 දක්වා කාලය දිනවලින් ගණනය කරගත යුතුය.
මෙම T_0 හි අගය සමීකරණයට ආදේශ කිරීමෙන් 2009-1-11 00:00:00 ට ග්‍රිනිච්හිදී නක්ෂත්‍ර කාලය සොයා ගත හැක.
ST0=0.276919398+100.0021359 T0+0.000001075 T02
ST0=109.3073124
STG=ST0+1.002737908 t
මෙහි t=2009-1-11 00:00:00 සිට 2009-1-11 13:40:00 දක්වා කාලය දින වලින්.
t=0.56944 වන බැවින් STG=109.8783159 වෙයි. ඉන්පසු මෙම මොහොතට කොළඹට නක්ෂත්‍ර කාලය සොයා ගත යුතුය.
STL=STG+L
මෙහි, L =අදාළ ස්ථානයේ දේශාංශය / 3600 (නැගෙනහිර දේශාංශ: ධන, බටහිර දේශාංශ: ඍණ) කොළඹ පිහිටා තිබෙන්නේ නැගෙනහිර දේශාංශ 790 51" හි බැවින් L=0.221805556.
එමනිසා
STL=110.1001215
මෙහි පූර්ණ සංඛ්‍යාව අතහැර දශම සංඛ්‍යාව පමණක් සැලකූ විට 2009 ජනවාරි 11 වන දින රාත්‍රී 7:10 ට කොළඹට නක්ෂත්‍ර කාලය දින වලින් ලැබේ.
නක්ෂත්‍ර කාලය පැය විනාඩි වලින් දැක්වීම සාමාන්‍ය ක්‍රමයයි. එමනිසා මෙම නක්ෂත්‍ර කාලය 2:24:10 වශයෙන් පැය විනාඩි තත්පර වලින් දැක්වීමට පිළිවන.
පහත පෙනෙන භාවස්ඵුට ගණනය කිරීම සඳහා නක්ෂත්‍ර කාලය අංශක වලට හරවා ගත යුතුය. නක්ෂත්‍ර කාලය අංශක වලට හරවා ගත් විට RAMC=36.04372680.
භාවස්ඵුට ගණනය කිරීම
මුලින්ම පෘථිවියේ ආනතිය සොයා ගත යුතුය. පෘථිවියේ ආනතිය ආසන්න වශයෙන් 23.450 කි. මෙම අගය භාවිතා කළත් වරදක් නොමැත. නිවැරදි ආනතිය සොයාගැනීමට නම් පහත පෙනෙන සමීකරණය භාවිතා කරන්න.
e=23.452294-0.0130125 T-0.00000164 T2+0.000000503 T3
T= 1900 ජනවාරි 1 වන දින මධ්‍යාහ්න දොළහේ සිට අදාල වේලාව දක්වා ගතවූ දින ගණන / 36525
Fai=අදාල ස්ථානයේ අක්ෂාංශය (උතුරු අක්ෂාංශ: ධන, දකුණු අක්ෂාංශ: ඍණ)
H=H0+RAMC
D=arcsin(sin(e)*sin(H))
M=arctan(sin(A) /(cos(H) tan(R))) - (2)
R=arctan((tan(H)*cos(M))/cos(M+e)) - (3)
D=R - (4)
D වල අගය ආදේශ කර සමීකරණ (1) සිට (4) දක්වා නැවතත් ගණනය කරන්න. දෙවරක් හෝ තුන්වරක් මෙසේ ගණනය කිරිමේන් අනතුරුව ලැබෙන R අගය භාවස්ඵුටය වෙයි. මෙසේ ලැබෙන R අගය H වල අගයට ආසන්න වශයෙන් සමාන අගයක් විය යුතුය. එසේ නොවන අවස්ථා වලදී R අගයට 1800 ක් එකතු කර හෝ අඩු කර R අගය නිවැරදි කරගත යුතුය.
ප්‍රවර්ගය:නක්‍ෂත්‍රය
1992 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය අවසාන මහා තරගය
1992 ලෝක කුසලාන ක්‍රිකට් තරගාවලියේ අවසන් තරගය මෙල්බර්න් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයේදී, 1992 මාර්තු 25 දා පැවති අතර ඉම්රාන් ඛාන්ගේ නායකත්වය යටතේ පාකිස්තානය මෙම තරගය ජය ගත්තේ එංගලන්තය ලකුණු 22 කින් පරාජය කරමිනි. මෙය ඔවුන්ගේ පළමු ලෝක කුසලාන ජයග්‍රහණයයි. මෙය එංගලන්තයෙන් පිටතදී පැවැත්වූ දෙවන ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන අවසන් තරගය වන අතර ඕස්ට්‍රේලියාවේදී පැවැත්වෙන පළමු අවස්ථාව මෙය වේ. අවසන් තරගය නැරඹීමට ප්‍රේක්ෂකයින් 87,182 ක් පැමිණියහ.
විස්තරය
ලීග් වටයේදී එංගලන්තය සහ පාකිස්තානය එකිනෙකා සමඟ ක්‍රීඩා කළ අතර පාකිස්තානය ලකුණු 74 කට දැවී ගියද පරාජයෙන් ගැලවී තරගය විසදුමක් නොමැතිව අවසන් කිරීමට පාකිස්තානයට වාසනාව තිබුණි. අවසාන තරගයේ කාසියේ වාසිය දිනා ගත් පාකිස්තානය නවසීලන්තයට එරෙහි අවසන් පූර්ව තරඟයේ ක්‍රීඩා කල කණ්ඩායමෙන් එකම වෙනස ලෙස ඉජාස් අහමඩ් පන්දුවට පහර දීමට තෝරා ගත් අතර එංගලන්තය ද ග්ලෙඩ්ස්ටන් ස්මාල් වෙනුවට ඩෙරෙක් ප්‍රින්ගල් සමඟ එක් වෙනසක් සිදු කළේය. පාකිස්තාන ආරම්භක පිතිකරුවන් වන රමීස් රාජා සහ අමර් සොහෙයිල් විසින් පන්දු යැවූ ප්‍රින්ගල් සහ ක්‍රිස් ලුවිස්ට ඉක්මනින්ම දැවී ගියහ. ඉම්රාන් ඛාන් හා ජාවෙඩ් මියාන්ඩාඩ් සමඟ එක්ව ලකුණු පුවරුව වැඩි කිරීමට දායක විය. ග්‍රැහැම් ගූච්ට ලබා දුන් උඩ පන්දුව අත්හැරීම නිසා ඉම්රාන් තව දුරටත් වාසනාවන්ත විය. ඩෙරෙක් ප්‍රින්ගල් ගේ පන්දු යැවීම නිසා ඉම්රාන් ඛාන් සහ ජාවෙඩ් මියන්ඩාඩ්ට නිදහස් ලකුණු රැස් කිරීමට අසීරු වූ අතර පාකිස්තානය ලකුණු 100 සීමාව කරා ළඟා වූයේ 31 වැනි ඕවරයේදීය. අවසානයේදී එංගලන්තය විසින් ලකුණු 139 ක හවුල්කාරිත්වය බිඳ දැමූ අතර ජාවෙඩ් මියන්ඩාඩ්ව රිචඩ් ඉලින්ග්වර්ත් විසින් ලකුණු 58 කට දවා ගනු ලැබීය ඉම්රාන් ඛාන් ලකුණු 72 කට දැවී ගියේය. පාකිස්තානය අවසන් ඕවර 15 න් ලකුණු 124 ක් රැස් කළ අතර, නියමිත ඕවර 50 තුළ ලකුණු 249/5 ක් ලබා ගත්තේය.
සිය මංගල ලෝක කුසලානය දිනා ගැනීම සඳහා 250 ක ඉලක්කය හඹා ගිය එංගලන්තයේ ජනප්‍රියම ක්‍රීඩකයා වන තුන් ඉරියව් ක්‍රීඩක ඉයන් බොතම්ව වසීම් අක්‍රම් විසින් කිසිදු ලකුණක් ලබා නොදී දවා ගත්තේය. ඇලෙක් ස්ටුවර්ට් ද ආකීබ් ජාවෙඩ්ගේ පන්දුවකට දැවී ගිය අතර එංගලන්තය 21/2 ක් ලෙස ලකුණු පුවරුවේ දිස් විය. ග්‍රීම් හික් සහ ග්‍රැහැම් ගූච් සෙමෙන් ලකුණු රැස් කිරීම ආරම්භ කල නමුත් ගූග්ලි පන්දු යවන ක්‍රීඩක මුෂ්තාක් අහමඩ්ගේ පන්දු හමුවේ ලකුණු පුවරුව 69/4 බවට පත් විය. නීල් ෆෙයාර්බ්‍රදර් සහ ඇලන් ලැම්බ් ලකුණු 72 ක හවුල්කාරිත්වයකින් එංගලන්ත ඉනිම ගලවා ගැනීමේ ක්‍රියාවකට උත්සාහ කළ අතර දෙවන පන්දු යැවීමේ වාරයට පැමිණි වසීම් අක්‍රම් එංගලන්තයේ පිතිකරු ප්‍රතිරෝධය බිඳ දැමුවේ ඇලන් ලැම්බ් සහ ක්‍රිස් ලුවිස් දවා ගනිමිනි. ලකුණු පුවරුව 141/6 ක් ලෙස විය. අර්ධකාලීන පන්දු යවන්නා වන අමීර් සොහෙයිල් සිය පන්දුවාර 10 ක කෝටාව සම්පූර්ණ කළ අතර එංගලන්තය සොහයිල්ගේ පන්දු යැවීමේදී නීල් ෆෙයාර්බ්‍රදර් සහ ඩර්මොට් රීව්ට විශාල ලකුණු රැස් කිරීමට නොහැකි විය. අවසන් ඕවර 9 සඳහා එංගලන්තයට ලකුණු 84 ක් අවශ්‍ය විය. ඉක්බිතිව ෆෙයාර්බ්‍රදර් පන්දු 70 කදී ලකුණු 62 කට දැවී ගියේ ඇක්විබ් විසින් එංගලන්තයේ ඉරණම මුද්‍රා කරමිනි. අවසන් පන්දු 12 න් ලකුණු 34 ක් අවශ්‍ය වූ අතර, එය ඔවුන්ට දුෂ්කර කාර්යයක් වූ අතර, ඉම්රාන් ඛාන් විසින් රිචඩ් ඉලින්ග්වර්ත් දවා ගැනීම, එය ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් පිටියේදී ඔහුගේ අවසන් පන්දුව බවට පත්විය. පාකිස්තානය වෙනුවෙන් ආකිබ් ජාවෙඩ් සහ මුෂ්තාක් අහමඩ් පිළිවෙලින් කඩුලු 2 ක් සහ 3 ක් ලබා ගත්හ. වසීම් අක්‍රම් තරගයේ වීරයා ලෙස නම් කෙරුණේ ඔහු තුන් ඉරියව්වෙන්ම දස්කම් දක්වමින් ලකුණු 3/49 ක් සහ ලකුණු 18 ක් ලබා ගනිමිනි.
සම්පූර්ණ ලකුණු පුවරුව
පන්දුවට පහර නොදුන් - ඉජාස් අහමඩ්, ✝මොයින් ඛාන්, මුෂ්ටාක් අහමඩ්, ආකීබ් ජාවේඩ්
කඩුලු බිඳ වැටීම: 1-20 (අමර් සොහෙයිල්, ඕවර 4.6), 2-24 (රමීස් රාජා, ඕවර 8.2), 3-163 (ජාවෙඩ් මියන්ඩාඩ්, ඕවර 39.3), 4-197 (ඉම්රාන් ඛාන්, ඕවර 43.3), 5- 249 (ඉන්සාමාම්-උල්-හක්, ඕවර 49.5), 6-249 (වසීම් අක්‍රම්, ඕවර 49.6) කඩුලු බිඳ වැටීම: 1-6 (ඉයන් බොතම්, ඕවර 2.5), 2-21 (ඇලෙක් ස්ටුවර්ට්, ඕවර 7.3), 3-59 (ග්‍රේම් හික්, ඕවර 18.6), 4-69 (ග්‍රැහැම් ගූච්, ඕවර 20.5), 5- 141 (ඇලන් ලෑම්බ්, ඕවර 34.5), 6-141 (ක්‍රිස් ලුවිස්, ඕවර 34.6), 7-180 (නීල් ෆෙයාර් බ්‍රදර්, ඕවර 42.5), 8-183 (ඩර්මොට් රීව්, ඕවර 43.6), 9-208 (ෆිල් ඩෙෆ්‍රිටාස්, ඕවර 47.1), 10-227 (රිචඩ් ඉලිංවර්ත්, ඕවර 49.2)
බාහිර සබැඳි
__INDEX__ __NEWSECTIONLINK__
මුතු
මුතු හා මුතුපරවල තිඹිරිගෙය සප්ත මහා සාගරයයි. මේ වටා ගෙතී ඇත්තේ හරි අපූරු කතාන්දරය. මහ මුහුද මුතු සඟවාගෙන විසිරී පැතිරී පවතින රහස්‌ ගුහාවක්‌ වැනිය. ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුවේ කථානායක වි.ජ.මු. ලොකුබණ්ඩාර ශූරීන් මුතු ගැන වරෙක පවසා සිටියේ මුතුඇට මෙන්ම වූ හරි ලස්‌සන කතාවකි. thumb|මුතු
සාගර කුස තුළ සිsටින මුතු බෙල්ලකුගේ කුසට කැති නැකතකින් තුෂර බිංදුවක්‌ ඇතුළු වූ විට මුතුබෙල්ලා එය අනර්ඝ ලෙස මුතු ඇටයක්‌ බවට පත්කරන බැව් සංස්‌කෘත ශ්ලෝකයක්‌ උපුටා දක්‌වමින් හෙතෙම සඳහන් කළේය.
සැබැවින්ම අපේ
මුතු කර්මාන්තය
මුතු කර්මාන්තයට ඇත්තේ දිගු ඉතිහාසයකි. අනාදිමත් කාලයක සිටම මේ පුංචි දිවයින ඉන්දියන් සාගරයේ මුතුඇටය වශයෙන් විරුදාවලිය ලැබුවේ එබැවිනි. වෛදික යුගයේ අශ්ව මේධය සඳහා සැරසීමට මුතු ගෙන යනු ලැබුවේ ලක්‌දිවින් යෑයි ද මතයක්‌ පවතී. එමෙන්ම දේවානම්පියතිස්‌ස රජතුමා අශෝක රජතුමා වෙත යෑවූ තෑගි අතර මුතු ද තිබූ බව සඳහන් වේ. පුරාතනයේ සිටම ලංකාව පෙර අපර දෙදිග වැදගත් වෙළෙඳ මධ්‍යස්‌ථානයකි. එකල ලංකාවෙන් වැඩි වශයෙන්ම අපනයනය කරන ලද්දේ මුතු මැණික්‌ ඇත්දත් සහ දළ ඇතුන්ය.
මේ තුළින් පැහැදිලි වන්නේ පුරාතනයේ සිටම ලංකාව මුතුවලින් පොහොසත්ව තිබූ බවය. thumb|මුතුබෙල්ල thumb|right|මුහුදු තීරයේ මුතු කර්මාන්තය
මුතු ඉතිහාසය
මුතු ගැන කතා කරන විට කාන්තාවන් ගැන කතා නොකරම බැරිය. කාන්තාව මුතුවලට දැක්‌වූයේ දැඩි ඇල්මකි. ලොල්බවකි. ස්‌ත්‍රියගේ කරේ තිබුණු මුතු දෙපට ගැන අපේ ජනකවීන් හරි අපූරුවට වර්ණනා කොට ඇත්තාහ. මේ එවැනි ජනකවියෙකි.
කටුගස්‌තොටේ මම තනියම නාන කොට ළමිස්‌සියක්‌ බැස්‌සයි මගෙ ඉස්‌සර ට කරේ තිබුණු මුතු දෙපටේ ලස්‌සන ට ගෙන යන්නට සිතුනයි මට ඈ ගමට
එමෙන්ම ඉසුරුමුණි පෙම් යුවළගේ ද පයෝදර දක්‌වා වැටෙන මුතු දෙපටක්‌ ආභරණ වශයෙන් තිබී ඇත. මුතු කෙළිය ද එකල කාන්තාවන් අතර පැවැති ඉතා පැරණි ක්‍රීඩාවකි. මෙම ක්‍රීඩාව එකල රජමැඳුරටත් ධනවතුන්ටත් පමණක්‌ සීමා වූ අතර පසුව එය පොදු ජනතාව අතරට ද පැමිණියේය. මේ මුතු කෙළිය ගැන සඳහන් ජනකවියකි.
උදාරමට මුතු කෙළිනා සීරු ව සැදී දෙපිල අඟනන් සිට මාරු ව අතේ වළලු නද දෙති එක සීරු ව මේදා නෑනේ දෙනවද මුතු පෝරු ව
ඒ රෝමයේ සිටි රැජිනක්‌ වූ ක්‌ලියෝ පැට්‌රා නමැත්තිය ද මුතු ආභරණ සඳහා දැඩි ලොල් බවක්‌ දැක්‌වූ තැනැත්තියකි.
මුතු ගැන සෞන්දර්යාත්මකව ගෙතී ඇති කතාන්දර ද බොහෝය. එහෙත් මහ සයුරේ මුතු හටගන්නේ මේ ආකාරයෙනි. එකල ශ්‍රී ලංකාව ආශ්‍රිත නොගැඹුරු මුහුදු තීරයේ මුතුපර විශාල වශයෙන් තිබුණි. මුතුබෙල්ලන් වැඩි වශයෙන් බෝවන්නේ නොගැඹුරු මුහුදු තීරයේය. මෙහිදී අවශ්‍ය උෂ්ණත්වය, ගල්පර නිසා ඇතිවන පෙන සුපයන් මුතුබෙල්ලන් බෝවීම කෙරෙහි විශාල වශයෙන් බලපායි. left|100px|thumb|විවර වූ මුතු බෙල්ල
දැඩි ලෙස මුහුද කැළඹීමත් සමඟ මුතු සෑදීම සඳහා මුතුබෙල්ලන් ප්‍රවිශ්ඨ වීම සිදුවේ. මෙහිදී වැලි සිප්පිකටු කැබලි, කොරල් කැබැලි ආදී ආගන්තුක ද්‍රව්‍ය මුතුබෙල්ලන් තුළට ඇතුළුවීම ස්‌වාභාවිකව සිදුවේ. විවර වූ මුතු බෙල්ලන් තුළට මෙම ආගන්තුක ද්‍රව්‍ය ඇතුල් වීමත් සමඟ බෙල්ලාගේ ශරීරය තුළින් එකී ආගන්තුක ද්‍රව්‍ය ප්‍රතික්‍ෂේප කිරීමට උත්සාහ දරයි. thumb|right|මුතුඇටයේ භරස්කඩ එම උත්සාහයේදී මුතුබෙල්ලාගෙන් පිටවන කිසියම් රසායනික ද්‍රව්‍යයක්‌ බාහිරින් පැමිණි ආගන්තුක ද්‍රව්‍ය වටා නිරන්තරයෙන් බැඳීම හෝ රැස්‌වීම නිසා ස්‌වාභාවික මුතු ඇති වේ. එම වෑස්‌සෙන ආගන්තුක ද්‍රව්‍ය බොහෝ විට බෙල්ලාගේ කටුව දෙපස තැන්පත් වේ. මේවායේ ද මුතු සෑදී තිබේ.
මුතු බෙල්ලකු හමු වූ විට මුතු ඇටය පාටින් ම එම බෙල්ලාගේ කටුව ඇතුළත ඉතා ඉහළ දීප්තියකින් යුතු මුතු වැනිම වූ පටලයක්‌ බැඳී තිබීම නිසා ඉක්‌මනින් මුතු බෙල්ලන් හඳුනාගත හැකිය.
මුතු ව්‍යාප්තිය
ත්‍රිකුණාමලයේ මෙන්ම මන්නාරම් බොක්‌ක ආශ්‍රිතව මුහුදු තීරයේ මුතු කර්මාන්තය එකල ව්‍යාප්තව පැවතුණි.
මන්නාරම් බොක්‌කේ ඔබ්බෙහි පිහිටි ප්‍රධාන ගොඩබිමේ වැලි සහිත වෙරළේ ඇවිදීමට ගියෙමු. මෙහි දකුණු කොරෙන්මරිච්චකඩෙයි යන ස්‌ථානයේ සහ උතුරු කොරෙන්අරිප්පු යන ස්‌ථානයේ කටු ඇඹිල්ල පඳුරු සහිත කටු පඳුරු ආසන්නයෙහි මුතු වාඩි දැකිය හැකිය. අනාදිමත් කාලයක සිට මේ වාඩිවල සිට මුතුපර කඩා ගන්නා ලදී. මේ ස්‌ථාන දෙක අතර දස ලක්‍ෂ ගණනක්‌ මුතු බෙල්ලන්ගෙන් සැදිගත් මුතුපර කඳු වශයෙන් දැකිය හැකි අතර මේ මුතු බෙල්ලන් වසරින් වසර මුතු කිමිදෙන්නන් විසින් කඩා ගනු ලැබිණි. thumb|right|250px|
මන්නාරම් බොක්‌ක ආශ්‍රිත මුහුදු තීරයේ ස්‌වාභාවික මුතුපර
අද මන්නාරම් මුහුදු තීරය ආශ්‍රිත මුතු පර තර්ජනයට ලක්‌වෙලා තිබෙනවා. මිනිස්‌ ක්‍රියාකාරකම්, පාරිසරික හේතු, මිහිතලය උණුසුම් වීම, සාගරයේ උණුසුම මෙම තත්ත්වයට හේතු වී තිබෙනවා.
මුතු පර වඳ වී යාම
මුතුවාඩි පවත්වාගෙන ගිය අය විසින් රන්බිජු ලබාගැනීමේ හදිසියෙන් පෙළුණු නිසා නොමේරූ මුතුපර පවා සූරාගැනීම නිසා මුතුපරවල තිබූ සාරවත් බව නැතිකර දැමූහ. මෙසේ නොමේරූ මුතුපර කඩාගැනීමේ අදූරදර්ශී ක්‍රියාව නිසා මුතුබෙල්ලන්ගේ බෝවීම මර්දනය වීම හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම නැතිවී යැම සිදු විය.
චීනයේ වසරකට ටොන් සියයක්‌ පමණ මුතු නිෂ්පාදනය කරයි. ලෝකයේ මුතු නිෂ්පාදනය කරන රටවල වසරකට මුතු වෙළෙදාමෙන් උපයන ආදායම ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 2.5 කි.
මුතුබෙල්ලන් වගා කිරීම
මුතුබෙල්ලන් වගා කොට ගොඩට ගෙන පියන්පත් දෙක විවෘත කොට විද්‍යාත්මකව ශල්‍යකර්මයක්‌ සිදු කෙරෙයි. ඉන්පසු කෘත්‍රිම මුතුඇටයක්‌ සහ රසායනික ද්‍රව්‍යයද එක් කොට ප්ලාස්‌ටික්‌ පෙට්‌ටියක අසුරා යළි වතුරට දමනු ලැබේ.
ප්‍රවර්ගය:මුතු ප්‍රවර්ගය:ආභරණ ප්‍රවර්ගය:මෘද්වංශික ප්‍රවර්ගය:මුහුද
සම්මා ආජීව
'".........තත්ථ කතමෝ සම්මා ආජීවෝ ?ඉධ අරිය සාවකෝ මිච්ඡාජීවං පහාය සම්මා ආජීවේන ජීවිකං කප්පේති අයං වුච්චතී සම්මා ආජීවෝ......." නිවැරදි දිවි පෙවෙත යනු මිථ්‍යාජීවයෙන් තොර වීමයි.අධාර්මික වූ ජීවන ප්‍රවෘත්තින්ගෙන් බැහැර ව ධාර්මික දිවි පැවැත්ම සම්මා ආජීව ලෙස මූලික් හැඳින්වීමක් කළේ වූවද බුදු දහමේ විස්තර කරන පරිදි එය නොකළයුතු වෙළඳාම් පහකට පටු කරගැනීම අතිශයින් ම අසාධාරණය.එහිදී බුදු සමය කිසිවිටෙක කිසිතැනක මිච්ඡා ආජීවය යැයි වෙළඳාම් පහක් පෙන්වා නොදෙන බව පළමුව අවධාරණය කළ යුතුය. මජ්ඣිම නිකාය මහා චත්තාරීසක සූත්‍රය මෙහිලා තත් ප්‍රස්තුතය සාධනය කරන අතර කරුණු පහකින් පුලුල් අර්ථ විවරණය ක් පිණිස මඟ විවර කර ඇත.
තත්‍ර, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති? මිච්ඡාආජීවං ‘මිච්ඡාආජීවො’ති පජානාති, සම්මාආජීවං ‘සම්මාආජීවො’ති පජානාති; සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. කතමො ච, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාආජීවො? කුහනා, ලපනා, නෙමිත්තිකතා, නිප්පෙසිකතා, ලාභෙන ලාභං නිජිගීසනතා (නිජිගිං සනතා (සී. ස්‍යා. කං. පී.)) - අයං, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාආජීවො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො? සම්මාආජීවංපහං, භික්ඛවෙ, ද්වායං වදාමි - අත්ථි, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො සාසවො පුඤ්ඤභාගියො උපධිවෙපක්කො; අත්ථි, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො අරියො අනාසවො ලොකුත්තරො මග්ගඞ්ගො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො සාසවො පුඤ්ඤභාගියො උපධිවෙපක්කො? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො මිච්ඡාආජීවං පහාය සම්මාආජීවෙන ජීවිකං කප්පෙති - අයං, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො සාසවො පුඤ්ඤභාගියො උපධිවෙපක්කො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො අරියො අනාසවො ලොකුත්තරො මග්ගඞ්ගො? යා ඛො, භික්ඛවෙ, අරියචිත්තස්ස අනාසවචිත්තස්ස අරියමග්ගසමඞ්ගිනො අරියමග්ගං භාවයතො මිච්ඡාආජීවා ආරති විරති පටිවිරති වෙරමණී - අයං, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො අරියො අනාසවො ලොකුත්තරො මග්ගඞ්ගො. සො මිච්ඡාආජීවස්ස පහානාය වායමති, සම්මාආජීවස්ස උපසම්පදාය ; ස්වාස්ස හොති සම්මාවායාමො. සො සතො මිච්ඡාආජීවං පජහති, සතො සම්මාආජීවං උපසම්පජ්ජ විහරති; සාස්ස හොති සම්මාසති. ඉතියිමෙ තයො ධම්මා සම්මාආජීවං අනුපරිධාවන්ති අනුපරිවත්තන්ති, සෙය්‍යථිදං - සම්මාදිට්ඨි, සම්මාවායාමො, සම්මාසති.
අර්ථය...
140 “මහණෙනි, ඔවුන් අතුරෙන් සම්‍යක් දෘෂ්ටිය පෙරටු කොට යන්නේවේ. මහණෙනි, සම්‍යක් දෘෂ්ටිය කෙසේ පෙරටු කොට යන්නේ වේද? මිථ්‍යා ආජීවය, මිථ්‍යා ආජීවයයි දැන ගනීද, සම්‍යක් ආජීවය සම්‍යක් ආජීවයයි දැනගනීද, එය ඔහුගේ සම්‍යක් දෘෂ්ටියවේ. මහණෙනි, මිථ්‍යා ආජීවය කුමක්ද? ලාභ සත්කාරාදිය සඳහා ලෝකයා මවිත කරවීම (ලාභාදිය කැමැත්තෙන්) ගරු නම්බු දී කථා කිරීමට (ලාභ සත්කාර කැමැත්තෙන්) ඒවා දෙන ලෙස ඍජුව නොකියා අඟවා කීමය. (ලාභාදිය කැමැත්තෙන්) අනුන් ගුණ මැකීමය. (වඩා ලාභ ලබනු රිසියෙන් මෙතැනින් ලද දෙය එතනටද එතනින්ලද දෙය මෙතැනටද දීම් වශයෙන්) ලාභයෙන් ලාභය හැරගැනීමය යන මෙය මහණෙනි, මිථ්‍යා ආජීවයයි. “මහණෙනි සම්‍යක් ආජීවය කුමක්ද? මහණෙනි, මම සම්‍යක් ආජීවයද දෙපරිදි කොට කියමි. මහණෙනි, ආශ්‍රව සහිතවූ කුශල පක්ෂයෙහි ඇතුළත්වූ විපාක දෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සම්‍යක් ආජීවයක්ද ඇත. මහණෙනි, නිදොස්වූ ආශ්‍රව රහිතවූ ලොකොත්තර මාර්ගාංගයක්වූ සම්‍යක් ආජීවයක්ද ඇත. මහණෙනි, ආශ්‍රව සහිතවූ කුශල පක්ෂයෙහි ඇතුළත්වූ විපාක දෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සම්‍යක් ආජීවය කවරේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි ආර්‍ය්‍ය ශ්‍රාවක තෙමේ මිථ්‍යා ආජීවය (ජීවත්වීම සඳහා කරණ අධාර්මික කටයුතු) හැර සම්‍යක් ආජීවයෙන් දිවිපවත්වාද, මහණෙනි, මෙය ආශ්‍රව සහිතවූ කුශල පක්ෂයෙහි ඇතුළත්වූ විපාක දෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සම්‍යක් ආජීවයයි. “මහණෙනි, නිදොස්වූ ආශ්‍රව රහිතවූ ලොකොත්තර මාර්ගාංගයක්වූ සම්‍යක් ආජීවය කවරේද? “මහණෙනි, නිදොස් සිත් ඇත්තහුගේ, ආශ්‍රව රහිත සිත් ඇත්තහුගේ, ආර්‍ය්‍ය මාර්ගයෙන් යුක්තවූවහුගේ, ආර්‍ය්‍ය මාර්ගය වඩන්නහුගේ මිථ්‍යා ආජීවයෙන් වෙන්වීමක් වේද, වැඩියක්ම වෙන්වීමක් වේද, ප්‍රතිපක්ෂලෙස වෙන්වීමක් වේද, සම්පූර්ණයෙන් ඈත්වේද, මහණෙනි, මෙය නිදොස්වූ ආශ්‍රව රහිතවූ ලොකොත්තර මාර්ගාංගයක්වූ සම්‍යක් ආජීවයයි. “හෙතෙම මිථ්‍යා ආජීවය පහකිරීමටද සම්‍යක් ආජීවයට පැමිණ විසීමටද, උත්සාහ කෙරෙයි. එය ඔහුගේ සම්‍යක් ව්‍යායාමය වේ. හෙතෙම සිහියෙන් යුක්තවූයේ මිථ්‍යා ආජීවය දුරුකරයි. සිහියෙන් යුක්තවූයේ සම්‍යක් ආජීවයට පැමිණ වෙසේ. එය ඔහුගේ සම්‍යක් සතිය වෙයි. මෙසේ ඔහුගේ මේ ධර්මයෝ තිදෙන සම්‍යක් ආජීවය පිරිවරා ගනිත්. අනුව පවතිත්. එනම්: සම්‍යක් දෘෂ්ටිය, සම්‍යක් ව්‍යායාමය, සම්‍යක් සතිය යන තුණයි.
මේ අනුව නොකළයුතු වෙළඳාම් පහ ද මේ සන්දර්භය තුළ අන්තර්ගතය.