cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
විදුලි බලාගාර
නියමානුකුල විදුලි නිෂ්පාදනය
වායු ඉන්ධන යොදාගන්නා විදුලි බලාගාර සඳහා උදාහරණ:
කෙසේවුවද මෙලෙස විදුලි බලාගාර වල ධාරිතාවය දැක්වුවද බොහෝවිට එම අගයෙන් ක්‍රියා නොකරයි. එම අගය බලාගාරයෙන් උත්පාදනය කල හැකි උපරිම ක්ෂමතාවයයි. ඇතැම් විට බලාගාර මෙහෙයවන්නන් විසින් ආර්ථික හේතුන් නිසා එනම් ඉන්ධන සඳහා වැයවන මුදල හා ආන්තික පිරිවැය වැඩිවීම වැනි කරුණු නිසා මෙලෙස අඩු ධාරීතාවකින් ක්‍රියාකරවයි. ඇතැම්විට බලාගාර ක්‍රියාවිරහිත කිරීමට හෝ අවම ලෙස ඉන්ධන පරිභෝජනය කිරීමටද, ඉල්ලුම වැඩිවූ විට වැඩි වශයෙන් ඉන්ධන පරිභෝජනය කර හෝ අවශ්‍ය විදුලිය සැපයීමටද සිදුවේ.
විදුලි බලාගාර මෙහෙයවන්නන්
විදුලි බලාගාරයක ක්‍රියාවලිය මෙහෙයවීම පහසු කාර්යයක් නොවේ. විදුලි බලාගාර මෙහෙයවන පිරිසට ඒසඳහා විශේෂ කාර්යයන් පැවරේ. බලාගාරයේ සේවය කරන යන්ත්‍ර සුත්‍ර අලුත් වඩියාකරන්නන් සහ අනෙකුත් තාක්ෂණික ශිල්පීන්ගේ ජිවිත ආරක්ෂාව මෙන්ම උපකරණවල ආරක්ෂාව පිලිබඳ වගකීම බලාගාර මෙහෙයවන්නන්ට ප්‍රධාන වශයෙන් පැවරේ. බලාගාරයේ විදුලි හා යාන්ත්‍රික උපකරණ නියමිත කාලයකට වරක් අලුත්වැඩියා කලයුතු අතර ඒවායෙහි ඇතිවන උෂ්ණත්ව, හා පීඩන වැනි වැදගත් තොරතුරු නියමිත කාලයකට වරක් නිරීක්ෂණය කලයුතුය. එමෙන්ම අවශ්‍යතාවය අනුව විදුලිජනක යන්ත්‍ර ක්‍රියාත්මක කිරීම හා විරහිත කිරීම කලයුතුය. විදුලි ජනකවලින් නිපදවන විදුලියෙහි නිසිලෙස වෝල්ටීයතාව පරිණාමනය කර බලාගාර විදුලි පද්ධතියට හානි නොවන ලෙස ප්‍රධාන විදුලි සම්ප්‍රේෂණ පද්ධතියට එක්කලයුතුය. විදුලි බලාගාරයේ ඇතිවන දෝෂ මගහරවාගැනීම සහ හදිසි අවස්ථා වලදී ඒවාට ක්ෂණිකව ක්‍රියා කිරීමද විදුලි බලාගාර මෙහෙයවන්නන්ගේ වගකීම වේ.
අමතර කියවීම්
ප්‍රවර්ගය:රසායනික ඉංජිනේරු විද්‍යාව
1004 බෙලොපොල්ස්ක්යා
1004 බෙලොපොල්ස්ක්යා යනු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙකි. 1923 සැප්තැම්බර් 5 දිනදී, එය සර්ගී බෙල්යාව්ස්කි විසින් සොයා ගැණුනි. එහි තාවකාලික නාමකරණය වූයේ 1923 OS යන්නයි. එය නම්කෙරුණේ තාරකා විද්‍යාඥ ඇරිස්ටාක් බෙලොපොල්ස්ක්යා අනුව යමිනි.
හුවා ගුවාෆොං
හුවා ගුවාෆොං යන රණ නාමයෙන් ප්‍රසිද්ධියෙන් හැඳින්වෙන, සූ ෂූ (16 පෙබරවාරි 1921 – 20 අගෝස්තු 2008) යනු, මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවෙහි පරම නායකයා සහ චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සභාපති ලෙසින් මාඕ සේතුං විසින් නම් කරන ලද අනුප්‍රාප්තිකයා විය.
යටවර ගල් අම්බලම
යටවර ගල් අම්බලම, මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි අම්බලමකි.
ආශ්‍රිත
ප්‍රවර්ගය:අම්බලම්
රඹුටන්
රඹුටන් ( / r <span title="/æ/ short 'a' in 'bad'">æ m <span title="/ˈ/ primary stress follows">ˈ b <span title="/uː/ long 'oo' in 'food'">uː t <span title="/ən/ 'on' in 'button'">ən  / ; වර්ගීකරණ නාමය: Nephelium lappaceum) මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ-විශාලත්වයෙන් යුත්  Sapindaceae ගණයට අයත් නිවර්තන ශාකයකි. මෙම ශාකය කෑමට සුදුසු පළතුරක් නිපදවන බව නමෙන්ම සාක්ෂි දරයි. රඹුටන් වල නිජබිම මැලේ-ඉන්දුනීසියා (Malay-Indonesian) ප්‍රදේශ වේ,  නිවර්තන ආසියාව  (Southeast Asia) පුරාවට මෙම ශාකය පැතිර තිබේ. මෙම පලතුර කෑමට සුදුසු නිවර්තන පලතුරු ( tropical fruits) වන    ලිචී( lychee),ලෝගන්( longan),මැමන්සිලෝ( mamoncillo) වලට නෑකම් කියයි.
නිරුක්තිය
'රඹුටන්' යන නාමය මැලේ-ඉන්දුනීසියානු භාෂාවේ ( Malay-Indonesian languages)  එන රම්බුට්(rambut)  "කෙඳි", (ලෙල්ලේ ඇති විශාල සන්ක්‍යවකින් යුක්තවන)පදය, නාම පද නිර්මාණය කරන උපසර්ගයක් වන "an" සමග එක්ව සෑදී තිබේ. වියෙට්නාමයේ   chôm chôm ("ව්‍යාකුල කෙඳි") ලෙල්ල පුරා ඇති කෙඳි නිසා එම නම භාවිතා වේ.
ආරම්භය හා ව්‍යාප්තිය
දකුණු ආසියාවේ නිවර්තන ප්‍රදේශවලට උරුම වූ රඹුටන් පොදුවේ අවට කලාපයේ සෑම රටකම වැවේ. එහි සිට ආසියාව, අප්‍රිකාව,  Oceania සහ මධ්‍යම ඇමෙරිකාව දක්වා ව්‍යාප්තවිය. විවිධ අවේනික වර්ග, වනගත හා වගා ලෙස ඉන්දුනීසියාවේ හා මැලේසියාවේ බහුලව  දැකගත හැක.
එක්සත් රාජධානියේ ගිනිකොන පෙදෙසට ජාවා වලින් 1906දි ආනයනය කරනලද බීජ මගින් රඹුටන් වගාව හදුන්ව දීමට ගිය අවස්ථාවන් අසාර්ථක විය,  නමුත් පියෝටෝ රිකෝ (Puerto Rico) හිදී සාර්ථක විය.
සටහන
වම|thumb|Ripe rambutan in [[මලයාසියාව|Malaysia]] රඹුටන් 12-20m උසකට වැවෙනා සදාහරිත ශාකයකි. පත්‍ර එකාන්තරිකව  10–30 cm දිගින්, දෙපස්ව, කිනිත්තකට 3-11 ක් වන ලෙස, සැමපත්‍රයක්ම සම්පුර්ණ මායිම සැලකුවිට පිළිවලින්  5–15 cm පළල් සහ 3–10 cm විශාලත්වයෙන් වේ. මල් ඉතාම කුඩා වනඅතර, 2.5–5 mm, පෙති රහිත, මල්ඩලාකාර, ලිහිල්ව බැඳුනු මල් පොකුරු(15–30 cm පළල්) ලෙස හටගනී.
රඹුටන් ශාකය පිරිමි (සරෙනුක මල් පමණක් නිපදවන සහ, එමනිසා, ඵල හට නොගන්නා), ගැහැණු(ක්‍රියාකාරී ගැහැණු මල් පමණක් නිපදවන), හෝ ද්වීලින්ගික(ගැහැණු මල් වැඩි ගණනක් නිපදවන අතර සුළු ලෙස පිරිමි මල් නිපදවන) ලෙස වර්ගකල හැක.
ඕවල් හැඩයෙන් යුත් ඇටයට පිටතින් රවුම් ආකාරයෙන් ඵලය පිහිටයි. 3–6 cm (කලාතුරකින් 8 cm) දිගින් සහ 3–4 cm පළලින් ,ලිහිල්ව එල්ලා වැටුන ගෙඩි 10-20 අතර ප්‍රමාණයෙන් යුත් පොකුරක් ලෙස හටගනී. ඉදුනු පසු ලෙල්ල රතු පැහැයෙනුත් (කලාතුරකින් තැඹිලි හා කහ), නැවෙන සුළු කෙඳි වලිනුත් සමන්විත වේ. පලතුරේ මදය, බීජ කවචමය ඉතාමත් රසින් යුතුවන අතර සුදු හෝ ලා රෝස පැහ වේ, තවද මෘදු ආම්ලික රසය මිදි වල රසය සිහිකරවයි.
සෑම රඹුටන් බීජයක්ම ඔපදමනලද දුඹුරු පැහැයක් ගන්නා අතර, ප්‍රමාණයෙන් 1–1.3 cm වේ. තවද, අභ්‍යන්තරය සුදු පැහැයෙන් යුක්ත වෙයි. ඇටය මැද මෘදු වන අතර සංතෘප්ත සහ අසන්තෘප්ත මේද සම ප්‍රමාන වලින් අඩංගු වේ,  ඇටය සමහරවිට උයා අහාරයට ගනී.ලෙල්ල ඉවත්කර රඹුටන් නැවුම්ව හෝ උයා අහාරයට ගනී. පළමුව මිදී වැනි මස් සහිත කොටස,පසුව බීජය ආහාරයට ගන්න නිසා  කිසිවක් අපතේ නොයයි.
පරාගනය
සුවදැති රඹුටන් මල් වලට මීමැස්සන් ඇතුළු බොහොමයක් කෘමීන් ආකර්ෂණය වෙයි. ප්‍රධාන පරාග පොෂකයින් වන්නේ මැස්සන් (Diptera), මීමැස්සන් (Hymenoptera), සහ කුඹින් (Solenopsis) ය. මැස්සන් අතරෙන් Lucilia spp. වර්ගය බහුලව දායක වෙයි, මීමැස්සන් විශේෂ අතරින් honey bees (Apis dorsata සහ A. cerana) සහ stingless bee වර්ගය Trigona ප්‍රධාන වශයෙන් ආකර්ෂණය වෙයි. ඇසපි සේරනා (A. cerana) ජනපද වාසීහු රඹුටන් මල් වල යවසනය වෙමින් මී පැණි විශාල ප්‍රමාණයක් නිපදවයි. මීමැස්සන් මල් මත යවසනය වෙමින් මල්පැණි ලබාගන්න විට පිරිමි මල්වල කලංකය මත දැවටෙයි, එවිට ඇලෙන සුළු පරාග බොහෝ ප්‍රමාණයක් ඔවුන්ගේ අගේ තැවරේ. ඔවුන් ගැහැණු මල් මතට යනවිට ඇඟේ තැවරුණ පරාග සුළු ප්‍රමාණයක් දැකගත හැක. පිරිමි මල් උදැසන 6 ට පිපුනත් A. cerana මීමැස්සන් විශේෂය මල් මත යවසනය වන්නේ උදැසන 6ත් 11ත් අතර කාලයේදීය.ඉන්පසු හිටිහැටියේම  ඔවුන් නික්මයයි. තායිලන්තයේ කුඩා පරිමානයේ රඹුටන් වගා වල පරාගනයට නිර්දේශිත කෘමින් විශේෂය A. cerana මීමැස්සන්  වේ. එහි රේණු සහිත ස්වභාවය පරාග කෘමීන්ගේ ඇඟ මත දවටී ගැහැණු මල් මතට ගෙනයාමට උපකාරී වෙයි.
නිෂ්පාදනය
රඹුටන් ශාකය විශේෂයෙන් තෙත් වියලි දකුණු ආසියාතික කලාපයට අයත්, සාම්ප්‍රදායිකව වගාකරන, විශේෂයෙන් ඉන්දුනීසියාවේ, මැලේසියාවේ සහ තායිලන්තයේ බෝගයකි. එය ගෙවතු වගාවක් ලෙස බොහෝදෙනා වගාකරන අතර ආර්ථික වාසි සදහා සුළු පිරිසක් වග කරයි. දකුණු ආසියාවේ බොහෝදෙනෙක් හොදින් හදුනන පළතුරක් වන රඹුටන් නිවර්තන ප්‍රදේශ වන අප්‍රිකාවේ,කැරිබියන් දූපත්වල, කොස්ට රිකාවේ, හොන්දුරසාවේ, පැනමවේ, ඉන්දියාවේ, පිලිපීනයේ, සහ ශ්‍රී ලංකාවේ බහුලව දැකිය හැක.මීට අමතරව ඉක්වදෝරයේ රඹුටන්, achotillo නාමයෙන් හදුන්වන අතර පියෝටෝ රිකෝ දූපත් වලද නිෂ්පාදනය කරයි.
තායිලන්තය රඹුටන් වගාකරන රටවල් අතරින් ඉදිරියේම සිටී. 2005 වර්ෂයේ දත්ත වලට අනුව,ඒ රඹුටන් ටොන් 588,000ක් (55.5%), දෙවනුවට ඉන්දුනීසියාව, ටොන් 320,000ක් (30.2%), අනතුරුව මැලේසියාව ටොන් 26,300ක් (11.9%) සමග, මෙම රටවල් තුන ලෝක රඹුටන් නිෂ්පාදනයෙන් 97%කට හිමිකම් කියයි. තායිලන්තයේ ප්‍රධාන වගා මද්‍යස්ථානය සුරට් තානි පළාතේ ඇත. ඉන්දුනීසියාවේ ප්‍රධාන නිෂ්පාදන මධ්‍යස්ථානය ඉන්දුනීසියාවේ බටහිර ප්‍රදේශය වන ජාවා, සුමාත්‍රා සහ කලිමන්ටන් ප්‍රදේශවල වෙයි. ජාවා වල මහා ජකර්තා, බටහිර ජාවා ගම්මානවල ඇති ඔර්චාර්ඩ් සහ පෙකරගන් යන වතු කොලනි සමයේදී පවා රම්බුටන් නිෂ්පාදනය කල බවත්,එහි වෙළද කේන්ද්‍ර ලෙස පසර් මින්ග්ගු,දකුණු ජකර්තාව යොදාගත් බවත් සඳහන් වෙයි.රඹුටන් නිෂ්පාදනය වේගයෙන් ඔස්ට්‍රලියාවේ ඉහල යන අතරම 1997දී හවායි වල ප්‍රධාන පලතුරු  නිෂ්පාදන තුනෙන් එකක් විය.
සාමාන්‍යයෙන් රඹුටන් නෙලගත්පසු නැවුම් බවෙන් අලෙවි කරයි, තවද ජෑම් සහ ජෙලි නිෂ්පාදනයටත්, ටින් කල ද්‍රව්‍යක් ලෙසත් අලෙවි කරයි. සදාහරිත රඹුටන් ශාකය ඉදුනු රඹුටන් වලින් බරවූ පසු ඇතිවන වර්ණවත් බව පරිසරයට ඉතා අලංකාරයක් එක් කරයි.
ඉන්දියාවට රඹුටන් තායිලන්තයෙන් ආනයනය කරයි. ඒ වගේම ඉන්දියාවේ පතනම්තිට්ට දිස්ත්‍රීක්කයේ හා කේරල දකුණු ප්‍රාන්තයේ වගා කෙරේ.
රඹුටන් ඍතුවිරාම පළතුරක් නොවේ — එය ශාකය මතදී පමණක් ඉදෙන පලතුරකි, ඵල නෙලීමෙන් පසු ඉදීමට අවශ්‍ය ශාක හෝමෝන, එතිලීන් වර්ග නිෂ්පාදනයට ඇති හැකියාව නැතිවී යයි.
වගාව
රඹුටන් නිවර්තන කලාපිය උණුසුම් දේශගුණයට 22–30 °C සහ 10 °C ට අඩු උෂ්ණත්ව වලට සංවේදී වේ. වාණිජ වශයෙන් සමකයට 12-15° ප්‍රදේශ වල වර්දනය වේ. මෙම ශාක මුහුදු මට්ටමේ සිට 500 m උස් ප්‍රදේශවල, පසේ ගැඹුරටම යාහැකි, මැටි ලෝම හෝ වැලි ලෝම කාබනික ද්‍රව්‍යයෙන් පොහොසත්, විශිෂ්ට ජලාපවාහන පද්දතියක් ඇති ප්‍රදේශවල සාර්ථකව වර්නධය වේ.රඹුටන් ශාකා බද්යධන්, වායු අතුබැඳීම්, සහ අංකුර බද්ධයන්;ප්‍රධාන වශයෙන් ඇඹුල් රසයෙන් යුත් රඹුටන් වල බීජ ව්‍යාප්තියෙන් රෝපණය වෙයි.බද්ධ ශාක වසර දෙක තුනකින් පලදරන අතර උපරිම අස්වැන්නක් සඳහා වසර 8-10 කාලයක් ගතවෙයි. බීජ වලින් වගා කෙරෙන ශාක වසර පහ හයකින් ඵල දැරීම සිදුකරයි.
සමහර වාණිජ වගාවන් වල බීජ කවචය බීජයට එකතුවී පවතී, "නිදහස්ආර" වගාවන් වලට වැඩි අවස්තාවක් පවතී. සාමාන්‍යයෙන්, පලතුර තුල ලා දුඹුරු පැහැයට හුරු බීජයක් පවතී, එහි අඩංගු අධික සාන්ද්‍රනයෙන් යුත්  මේද හා තෙල්(ප්‍රාථමික ඔලෙයික් අම්ලය සහ ඇරකිඩොනික් අම්ලය)  ව්‍යාපාරවලට ඉතා අගනේය, එමෙන්ම ආහාර පිසීමටත් සබන් නිෂ්පාදනයෙදීත් භාවිත කෙරේ. රඹුටන් මුල්, පොතු, සහ කොළ දේශීය වේදකමදී ඖෂධ ලෙස යොදාගනී   තවද ඩයි වර්ග නිෂ්පාදනය සඳහාද භාවිතා කෙරේ. වම|thumb|Rambutan before ripening|250x250පික් සමහර ප්‍රදේශවල,රඹුටන් ශාකය වසරකට දෙවරක් ඵල දරයි,ඒ වැසි සමයට පසු කාර්තුවේ හා ශීත ශිතුවට පෙර සමයේදී, සහ කෙටි සමයක් වන වසන්ත සමයට පසු හා ගිම්හාන සමයට පෙර කාල වලයි. කොස්ට රීකා වැනි ප්‍රදේශ වල වසරකට එක්වරක් පමණක් ඵල දරයි, ඒ අප්‍රේල් මාසවල ලැබෙන වර්ෂාවත් සමග මල් හටගැනීම ආරම්භ වී, අගෝස්තු සැප්තැම්බර් මාසවලදී ඵල ඉදීම සිදුවේ. රඹුටන් පලතුර ශකයේදීම ඉදිය යුතුයි, එවිට ඒවා කාර්තු තුන හතරකදී නෙලාගනු ලබයි. ඉදුනු නැවුම් ඵලතුරු ඉක්මනින් තැලෙන සුළු වන අතර එහි ලෙල්ලට පවතින්නේ සුළු ආයු කාලයකි. සාමාන්‍ය වශයෙන් ගහකින් රඹුටන් ගෙඩි 5000-6000(ශාකයකට 60–70 kg හෝ130–155 lb) ක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් ලබාදෙයි. තරුණ ශාකවල ඵලදාවා හෙක්ටයාරයකට ටොන් 1.2ක් (අක්කරයකට ටොන් 0.5ක්) පමණ ලබාදෙන අතර පරිනත ශාක හෙක්ටයාරයකට ටොන් 20ක් (අක්කරයකට ටොන් 8ක්) දක්වා ප්‍රමාණයක් ලබාදෙයි. හුවාවේ වල, වගාකරන ලද හෙක්ටයාර 38න් 24ක් (අක්කර 95න් 60ක්) 1997දී ටොන් 120ක අස්වැන්නක් ලබාදී ඇත. පලතුරු වත්ත නිසි ප්‍රමිතියෙන් කළමනාකරණය කළහොත් වැඩි අස්වැන්නක් ලබාගත හැක. ඒ නිසි පරාගනයෙන් සහ වැඩි ඵලදාවක් ලභාදෙන ප්‍රභේධ සංයුක්ත වගාවන් තුලින් වර්ධනය කෙරේ.
බොහෝ වාණිජ වගාවන් ද්වී ප්‍රභේධ වේ; ක්‍රියාකාරී ගැහැණු ශාක වගා කරන වගාවන් තුල පිරිමි ශාක පැවතීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. ද්වීලිංග ක්ලෝන මගින් ක්‍රියාකාරී ගැහැණු මල් ඉතා ඉහළ ප්‍රමාණයක් සහ පරාග නිෂ්පාදනය කරන මල් ඉතා අඩු සංක්‍යාවක්නි ෂ්පාදනය කරයි. පරාග පමණක්  නිපදවන පිරිමි ශාක කලාතුරකින් දක්නට ලැබේ. 3000 කට අධික  සුදු පැහැයට හුරු  මල් හටගන්නේ එකට බැඳුනු පිරිමි මල් කිනිති වලයි, ඒවගෙන් සියල්ලකම පරාගධානි 5-7 ප්‍රමාණයක්ද අක්ක්‍රීය ඩිම්භ කෝෂයක්ද පිහිටයි. පිරිමි මල් වල කහ පැහැති මධු කෝෂ සහ රේණු 5-7 ප්‍රමාණයක් පිහිටයි. කහ පැහැයට හුරු මල් 500ක් පමණ ද්වීලින්ගික එකට බැඳුනු මල්පොකුරු වල හටගනී. සෑම මලකම පරාගකෝෂ 6ක්, සාමන්යෙන් ද්විඛණ්ඩිකීය කලංකය, සහ ශාකා දෙකටම(කෝෂ්ඨය) එක් ඩිම්භයක් වශයෙන් පවතී.. මල් එක් දිනකින් පමණ බිමට වැටෙයි, නමුත් පරාග බැහැර කරන්නේ නම් ටික කලක් පවතී.
තායිලන්තයේ, රඹුටන් ගස් ප්‍රථමයෙන්  Surat Thani හා Ban Na San ප්‍රදේශ වලදී  1926 චීන මැලේ ජාතික කේ. වොන්ග් විසින් රෝපණය කර ඇත. අගෝස්තු අස්වැන්න නෙලනවත් සමගම වාර්ෂික රඹුටන් පොලක් පැවැත්වෙයි.
ශ්‍රී ලංකාව තුල රඹුටන් ප්‍රධාන වශයෙන් කුඩා ගෙවතු වගාවන් ලෙස පවත්වාගෙන යයි. මල්වාන,කැලණි ගඟ නිම්නයේ පිහිටි සුන්දර  ගම්මානයකි,එහි රඹුටන් පළතුරු වතු වගාවක් ලෙස  ජනප්‍රියයි. ඔවුන්ගේ අස්වැන්න මැයි, ජූනි, ජූලි මාස වලදී වෙළඳ පොලට පැමිණෙයි. එම කාල වලදී කොළඹ නගරයේ වීදි දිගේ සෘතු වෙළෙඳුන් තම අස්වැන්න සමග දැකගැනීම සුලභ දසුනකි. බිබිල, මැදගම, සහ මොණරාගල යන ප්‍රදේශ වල ජනවාරි සහ පෙබරවාරි මාස තුලදී අවාරයේ රඹුටන් අස්වැන්න ලබාදෙයි.
පිරිමි සහ ගැහැණු මල් දෙවර්ගයේම යන්තමින් මිහිරි සුවඳ කැටි වන අතර ඩිම්බකෝෂ පාදමේ  ක්‍රියාකාරී මල් පැණි ඇත. ගැහැණු මල් පිරිමි මල් වඩා තුන් හතර ගුණයක් වැඩියෙන් මල් පැණි නිෂ්පාදනය කරයි. මල් පැණි වල සීනි සාන්ද්‍රණය 18% ක් සහ 47% ක් අතර පරාසයක් ගන්නා අතර එම ප්‍රමාණයන් මල් අතර සමාන වේ. රඹුටන් මැලේසියාවේ මී මැස්සන් සඳහා වැදගත් මල් පැණි මූලාශ්රක් වේ.
ක්‍රියාකාරී ගැහැණු මල් බොහොමයක පරාගධානිය නැති නිසා පර පරාගනය සිදුකරයි. විසංයෝගතාව සමහර වගා වල  සිදු කළත්, රඹුටන්, ලිචී(lychee) මෙන් පරාගනය කෘමීන් මත රඳා පවතී. මැලේසියාවේ ගැහැණු මල් වලින් 1% ක් පමණක් ඵල ලබාදේ, අතින් කරන්න වූ පරගනයෙන් 13% ක් ඵල දරන අතරම මලු කරන ලද මල් ඵල ලබා නොදේ. පිරිමි හෝ ද්විලිංග මල්(ගස්) නිවැරදි පරගනයේදී පවිත්‍රතාවය රැකගත යුතුයි. මෙ අනුව ස්වභාවික තත්ත්වයන් යටතේ පරාගණය හා පලතුරු සීමාවීම, පිරිමි සහ ගැහැණු මල් අතර හරස් පරාගනයේ අවශ්‍යතාව පැහැදිලි කරයි.
වගා වර්ග
දකුණ|thumb|Javanese rambutan seller in Semarang, Indonesia. නිවර්තන ආසියාව පුරාවට වගාවන් 200කට අධික ප්‍රමාණයක් තෝරාගත් ක්ලොනයන්ගෙන් සාර්ථකව සංවර්දනය කර ඇත. මෙම බොහෝ වගා ද සංයුක්ත වර්ධනයක් සඳහා තෝරා ගනු ලැබේ, පහසු අස්වැන්න සඳහා මීටර් 3-5 ක් පමණක් උසකට වර්ධනය කරගනී.
නිකරගුවාවේ, ඒකාබද්ධ ලෝක සහන-යුරෝපා සංගමය මගින් ගොවීන් 100 කට වැඩි ප්‍රමාණයකට  2001 දී Ascociación Pueblos en Acción Comunitaria වැනි සංවිධාන හරහා බීජ පැල බෙදා දෙනලදී. මෙම ගොවීන්ගෙන් සමහරක් 2005-2006 වනවිට වේගයෙන් සන්වර්ධනයවී  තමන්ගේ ගස්වලින් ලබාගත්  පළමු අස්වැන්න දේශීය වෙළදපොලට නිකුත් කිරීමට සමත්විය.
පිලිපීනයේ, රඹුටන් වගාවන් ඔවුන්ගේ බීජ අනුව වර්ගීකරණයට ලක් කෙරේ. සාමාන්‍ය රඹුටන් වලින් ඇටය ඉවත්කිරීම පහසු නොවේ, නමුත් මස් රඹුටන් ('Maharlika Rambutan') වලින් පහසුවෙන් පිරිසිදුව ඇටය වෙන්කරගත හැක. මෙම වර්ග දෙකේ ප්‍රමාණයන් හා රසයන් සර්වසම වේ, නමුත් 'Maharlika Rambutan' (මස් රඹුටන්) වැඩ ජනප්‍රිය මෙන්ම මිලෙන්ද අධික වේ.
පෝෂ්‍ය පදාර්ථ සහ ශාක රසායනික ද්‍රව්‍ය
රඹුටන් වල විවිධ පෝෂ්ය පදාර්ථ සුළු ප්‍රමාණයන්ගෙන් අඩංගු වේ, දිනකට 100 g ආහාරයට ගතහොත් එහි දලවශයෙන් manganese 16%ක් අන්තර්ගත වේ (දකුණු පස වගුව; දත්ත ටින්කල පලතුරු සිරප් සදහා පමණක් වේ. ටින් නොකළ පලතුරු වල විවිද පෝෂ්‍ය පදාර්ථ අඩංගු විය හැක).
ඇට සහිත පළතුරක් වන රඹුටන් පලතුරේ මස් සහිත ආහාරයට ගන්න කොටසේ සැලකිය යුතු polyphenol අන්තර්ගත නොවේ,[15] නමුත් එහි වර්ණවත් ලෙලි ප්‍රදේශයේ විවිධ ෆීෙනෝලීය අම්ල, syringic, coumaric, gallic, caffeic හා ellagic අම්ල කෘතීම ප්‍රතිඔක්සිකාරක ක්‍රියාකාරකම් දක්වයි.[16][17] රඹුටන් බීජ වල පිළිවෙලින් arachidic (34% ක්) සහ oleic (42%) වැඩි මේද ප්‍රමාණයක් අඩංගු වේ. තවද සංතෘප්ත හා අසංතෘප්ත මේද අම්ල සමාන ප්‍රමානවලින්අ ඩංගු වේ.
රඹුටන් පළතුරේ ඇති මිහිරි සුවඳ beta-damascenone, vanillin, phenylacetic අම්ලය සහ cinnamic අම්ලය ඇතුළු විවිධ වාෂ්පශීලී කාබනික සංයෝග මගින් උපද්දවා ගත හැක.
අයිරාංගනි සේරසිංහ
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:බිෂොප් විදුහලේ ආදි සිසු සිසුවියෝ
ඉලුමිනාටි
thumb|ඇඩම් වයිස්හාප්ට් (1748–1830), බවාරියන් ඉලුමිනටි හි ආරම්බක ඉලුමිනාටි (ලතින් illuminatus, ආලෝකමත් වීම) නාමය, විවිද සත්‍ය සහ මවාගත් කණ්ඩායම් රැසක් භාවිතා කරන අතර සාමන්‍යයෙන් මෙම නාමය බැවේරියන් ඉලුමිනාටි ලෙස හදුන්වයි.1735 මැයි 1 වැනිදා ආරම්භ කරන ලද බුද්ධි ව්යාසන සමාජයක් වන බැවේරියන් ඉලුමිනාටි සමාජයේ අරමුණු වූයේ මිත්‍යා දෘෂ්ටිය, අඳුරුකම, මහජන ජීවිතය කෙරෙහි ආගමික බලපෑම හා රාජ්‍ය බලය උල්ලංඝනය කිරීමයි. "දිනයේ නියමය" යනුවෙන් ඔවුහු සිය සාමාන්ය ප්රඥප්තීන් තුල ලිවූහ. "අයුක්තියෙන් කටයුතු කරන අයගේ කූටෝපායන් අවසන් කිරීම, ඔවුන් ආධිපත්යයෙන් තොරව පාලනය කිරීම පිණිස ය. 1754, 1785, 1787, 1790 සහ 1790 දී රෝමානු කතෝලික සභාව දිරිගැන්වීමත් සමඟ, ව්යාඝ්රයින් හා අනෙකුත් රහසිගත සමිති සමග අයිරිමති - නිදහස් මේසන්වරුන් ගේ පාලක චාල්ස් තියඩෝර් විසින් තහනම් කරන ලදී. ප්රංශ විප්ලවය සඳහා ඔවුන් වගකිවයුතු බව සැලකේ.
බොහෝ බලවත් විද්වතුන් සහ ප්රගතිශීලී දේශපාලනඥයන් මෙම සංගමයේ සාමාජිකයින් බවට පත්විය.ඉන් අතරින් බ්‍රන්ස්වික් හි ෆර්ඩිනන්ඩ් සහ රාජ තාන්ත්‍රිකයකු වූ  සේවියර් වොන් ස්වැක් විය වොන් ස්වැක් දෙවැනි අණ දෙන නිලධාරියා බවට පත්විය. එය ජෝන් වුල්ෆ්ගැන්ග් වොන් ගොතේ සහ ජොහෑන් ගොට්ෆ්‍රීඩ් හෙඩර් වැනි සාහිත්‍ය කරුවන් ඇදගැනීමට සමත්විය.තවද ගොතා සහ වෙමර්  හි බලයේ සිටින ඩියුක්වරු වැනි ප්‍රාබලයන් මෙහි සාමාජිකයන් විය.
පසුකාලීනව භාවිතයට ගැනෙන "ඉලුමිනාටි" යන්නෙන් අදහස් වන්නේ, මුල් බැවේරියන් ඉලුමිනාටි හෝ සමාන රහසිගත සමිති වෙත සම්බන්ධකම් ඇති බවට හෝ ප්රකාශයට පත් කරන ලද විවිධ සංවිධාන වලටය. එහෙත් මෙම සබැඳි නොකෙරුනු වුවත්. බොහෝ විට දේශපාලනික බලය හා බලපෑම් ඇති කිරීම සඳහා නව ලෝක අනුපිළිවෙල(New World Order) ස්ථාපිත කිරීම සඳහා ලෝක කටයුතු පාලනය කිරීමට කුමන්ත්රණ කරන ලෙස ඉලුමිනාටි චෝදනාවට ලක්වෙයි.
ආරම්භය
thumb|පොතක වසා සිටන බකමුහුනෙකුගේ රුපය බවාරියානු ඉලුමින්ටි සංකේතය සේ සලකයි ඇඩම්  වයිස්හාප්ට් (Adam Weishaupt ) (1748-1830) කැනන් නීතිය පිළිබඳ මහාචාර්යවරයෙක් හා ඉන්ගොල්ස්ටාඩ් විශ්ව විද්යාලයේ ප්‍රායෝගික  දර්ශනය පිළිබඳ මහාචාර්යවරයෙක් විය. ඔහු 1773 දී විසුරුවා හරින ලද නියෝගය ජෙසුයිට්ස් විසින් පවත්වාගෙන ගිය ආයතනයක එකම පූජක මහාචාර්යවරයා විය. කෙසේ වෙතත්, ඉන්ගෝල්ස්ටාඩ්ට්හි ජෙසුයිට් තවමත් විශ්ව විද්යාලයේ පශ්චාත් නොනවතින හා බලසම්පන්නව සිටියහ. . විශේෂයෙන්ම ලිබරල් හෝ රෙපරමාදු භක්තිකයන් ලෙස සලකනු ලැබූ පාඨමාලාවේ ද්රව්ය අඩංගු නොවූ ලිපි ලේඛන නොසලකා හැරීම හා අපහසුතාවට පත්කිරීම සඳහා නිරන්තර උත්සාහය දරා ඇත.
නිදහස් මේසන්වරු (Freemasonry) ඉතා මිල අදික නිසාත්,තමන්ගේ අදහස් වලට විවෘර්ත නැති නිසාත් තමාගේ න්‍යාය පත්‍රයට අනුව වැඩ කරන ෆ්‍රී මෙසන් මතය පාදකවූ භෞතික පද්දතියක් ඔහු විසින් ආරම්බ කළේය.මුලින්ම ඔහු මෙමෙ පද්දතිය නම් කරන් සිටියේ ((ජර්මන්)Bund der Perfektibilisten) පර්ෆික්සිවාදීන්ගේ ලීගය හෝ Covenant of Perfectibility (Perfectibilists) පරිපූර්ණත්වය පිළිබඳ ගිවිසුම(පරිපූර්ණභාවය) ලෙසයි.නමුත් එම නම ඉතා ව්යාකූල වූ නිසා පසුව වෙනස් කරන ලදී. 1776 යේ මැයි 1 වන දින වයිස්හාප්ට් සහ ඔහුගේ සිසුන් 4 දෙනෙක් එකතුව පරිපූර්නභාවය(Perfectibilists) සංවිදානය  ලදී. ඔවුන්ගේ නිල ලාංචනය ලෙස "මිනේර්වා හි බකමුනා" ( Owl of Minerva) තෝරා ගන්නා ලදී.සමාජය තුල මොවුන් අනුවර්ත නාම භාවිතතා කරන ලදී.වයිස්හාප්ට්, "ස්පාර්ටකස්" ලෙස අනුවර්ත වූ අතර නීති සිසුන් වූ මැසෙන්හවුසන්, බවුෆ්, මෙර්ස් සහ සූටර් පිලිවෙලින් ඒජැක්ස්,ඇගතෝන්,ටයිබිරියස් සහ ඉරස්මස් රෝටෙරඩේමස් ලෙස අනුවර්ත නාම භාවිතා කළේය.පසුව වයිස්හාප්ට් සුටර් ව සංවිධානයෙන් නෙරපා දැමුවේය. 1778 අප්‍රේල් වන විට වයිස්හාප්ට් බී පිළිවෙළ(Bee order) බරපතල ලෙස සැළකිල්ලට ගත්තේ ය. එම නිසා පූර්නභාවය නමින් වූ සංවිදානය ඉලුමිනටෙන් ඔර්ඩන් නැතහොත්  ඉලුමිනටි පිළිවෙත ලෙස නම්වුයේය.
මුලදී මැසෙන්හවුසන් මෙම සමාජය ව්‍යාප්ත කිරීමට ක්‍රියාශීලිව දායක විය. පිළිවෙත ආරම්බ කිරීමෙන් පසුව මියුනිච්හි අධ්‍යාපනය ලබමින් සිටියදී, සැලකිය යුතු පරිපාලන බලයක් ඇති ආරම්භයේ දී වයිස්හාප්ට් ගේ හිටපු ශිෂ්යයෙකු වන සේවියර් වොන් ස්වාක්(Xavier von Zwack) බදවා ගත්තේය(එවකට ඔහු බැවේරියානු ජාතික ලොතරැයි භාරව කටයුතු කළේය.). මැසෙන්හුසේන් සුදුසු නොවන අපේක්ෂකයින් බදවාගැනීම වයිස්හාප්ට් ට කරදරයක් සේ දැනුනි . පසුව මියුනිච් කණ්ඩායම වයිස්හාප්ට් විසින් ස්වාක් සට බාරදෙනු ලැබිය .මෙයින් තේරුම් ගියේ වයිස්හාප්ට් හා ස්වාක් අතර මතවාද තිබු බවයි.1778 දි වයිස්හාප්ට් උපාධිය ලබා ගත අතර පිළිවෙත කෙරෙහි උනන්දුවක් නොතිබූ ඔහු බවාරියාවෙන් පිටත සේවය කළේය.මේ වන විට ඉලුමිනටි පිළිවෙත  සාමාජිකයින් දොළහක් දක්වා වර්දනය වී තිබුණි
මැසෙන්හවුසන් ගේ නික්ම යාමෙන් පසුව සුවැක්,වැදගත් සාමාජිකයින් බදවා ගැනීම ආරම්බ කළේය.1778 ගිම්හාන කාර්තුව අවසන් වන විට පිළිවෙත සාමාජිකයින් 27 දක්වා වර්දනය විය.
මෙම මුල් කාලය තුළ පිළිවෙත ශ්‍රේණි 3කට බෙදා තිබුණි.නොවයිස්,මිනේර්වල් සහ ඉලුමිනටෙඩ් මිනේර්වල් ලෙස.මිනේර්වල් ශ්‍රේණිය පමණක් සංකීරණ උත්සව වලට සහභාගී විය.අපේක්ෂකයින්ට රහස් සංකේතයක් හා මුර පදයක් ලබා දි තිබුණි.සියලු සාමාජිකයින්ගේ ක්‍රියා කාරකම් වයිස්හාප්ට් හට සැල කරන අතර ඔහුගේ මතය අනුව ඔහු කැමති සාමාජිකයින් පාලක සභාවට බදවා ගැනිණි.මිථ්යාදෘෂ්ටිකයෝ, යුදෙව්වන් සහ වෙනත් සංවිධාන වල සාමාජිකයින් මෙයට බදවා නොගත් අතර පොහොසත් ක්‍රිස්තියානි, අවුරුදු 18-30 අතර ඉගන ගැනීමට කැමති පුද්ගලයන්ට වැඩි අවස්තාව ලැබුණි,
සංක්‍රමණය
සාමාජිකයින් සමග ඇති වූ නොහදුනකම් නිසා සහ තම සාමාජිකයින් ෆ්රීමෙසන්රි වෙත ඇදි යාමත් සමග  වයිස්හාප්ට් තම චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර පුළුල් කිරීම සඳහා ද්රව්ය ලබා ගැනීම සඳහා පැරණි පිළිවෙතට සම්බන්ධ වීමට තීරණය කළේය.මින් පසු ඉලුමිනටි පිළිවෙත ෆ්රීමෙසන්රි සමග මිත්‍ර සබද තාවකට එලබිය.1778 දෙසැම්බර් වන විට ෆ්‍රීමෙසන්රි හි ශ්‍රේණි 3න දෙවෙනි ව්‍යාපෘතිය ලෙස සලකනු ලබීය.
මිත්රශීලීත්වය සඳහා රාජකීය යෝර්ක් නම් වූ නමින්  වරෙන්තුවක් ලබා ගත් අතර නව ලැගුම් ශාලාව Good Council of Theodore යනුවෙන් නම් කරන ලදී. එය 1779 මාර්තු 21 වන දින මියුනිච්හිදී පිහිටුවන ලද අතර, ඉක්මණින් ඉලුමිනටි සමග ඇසුරු කරන ලදී. මුල්ම ස්වාමියා වන රේඩෙල්, බෙඩනයට ආපසු යෑමට ඒත්තු ගැන්වූ අතර,මෙම වසරේ ජූලි වන විට ලැගුම් ශාලාව වයිස්හාප්ට් ගේ පිලිවෙට්ත අනුව පාලනය විය.
ඊළඟ අදියර ඔවුන්ගේ ග්රෑන්ඩ් ලොජ් වෙතින් ස්වාධීන විය. එංගලන්තයේ ප්රිමියර් ග්රෑන්ඩ් ලොජ් වෙත අනුබද්ධ  ෆ්‍රෑන්ක්ෆර්ට් යූනියන් සමඟ සාම්ප්රදායික සබඳතා ස්ථාපනය කිරීමෙන්, තියඩෝර් නමින් ස්වාධීනව පිළිගෙන ස්වාධීනත්වය ප්රකාශ කිරීමට සමත් විය. ෆ්‍රෑන්ක්ෆර්ට් මේසන්වරු අතර බඳවාගැනීමේ මෙහෙයුම ඇඩොල්ෆ් ෆීහර්ර් නිග් පක්ෂපාතීත්වය ලබා ගත්තේය.
ඇමරිකානු ජානපති තීරනය කරනු ලබන්නේද මෙමෙ සංවිධානය විසින්යැයිද විස්වාසයක් පවතිනවා
ඇඩොල්ෆ්  නිග්
thumb|ඇඩොල්ෆ් ෆ්‍රයිහර්,පලදායිම ඉලුමිනාටි වරයා ලෙස සැලකේ 1780 දි බැවේරියානු යුද්ද හමුදාවේ කපිතාන් කෙනෙකු සහ ෆ්රීමේසන් වරයෙකු  වූ කොස්ටන්සෝ මෙර්චස් දි කොස්ටන්සෝ විසින් නිග් ව බදවා ගනු ලැබීය.නිග් වයස විසි ගණන් වල උවත් ඔහු නියමයේ උසස්ම ශ්‍රේණි වලට පැමිණ තිබු අතර නව ප්‍රතිසංස්කරණය සදහා තමාගේම සැලසුමක් ඉදිරිපත් කළේය. තමාගේ සැලසුම ප්‍රතික්ෂේප වීම පිළිබද කලකිරුණු අතර තමාගේ ඉදිරිපත් කල සැලසුම ඒ වන  විටත් තිබු එකක්  කොස්ටන්සෝ ඔහුට පවසන විට නිග් හට කුතුහලයක් ඇති විය.නිග් සහ ඔහුගේ සගයන් තුන් දෙනෙකු පිළිවෙත පිළිබද තව දුරට ඉගෙන  ඉගන ගැනීමට මහත් උනන්දුවක් දැක්වූ අතර කොස්ටන්සෝ ඔවුනට මිනේර්වල් ශ්‍රේණිය පිළිබද කරුණු ලබාදුන්නේය.මෙය ඉගන ගැනීමේ ද්‍රව්‍ය වුයේ ලිබෙරල් සාහිත්‍ය නම් බවාරියා වෙන් තහනම් කල දෙයකි.නමුත් මෙය රෙපරමාදු ජර්මානුවන් අතර තිබු දෙයකි. මෙම කරුණු වලින් නිග්  ගේ යහළුවන් තිදෙනා මුලා වූ අතර කොස්ටන්සොව අතහැර දැමුවෝය.නමුත් නිග් ගේ පක්ෂපාතිත්වය  1780 නොවැම්බර් හිදී වයිස්හාප්ට් ලිපියක් මගින්  අගය කෙරුණි. ෆ්රීමෙසන්රි හි සහ ඉන් පිටත නිග් ගේ ක්‍රියාකාරකම් නිසා පිළිවෙතට ඔහු ගැලපෙන  සාමාජිකයෙකු වූ අතර ඔහුගේ අදිරසායන විද්‍යාවට හා උසස් විද්‍යාවට වයිස්හාප්ට් සහය පල කිරිඉමට පොරොන්දු විය.ෆ්රීමෙසන්රි සදහා තම සැලැස්ම සහ එහි ආරම්බය සෙවීම පිළිබද කරුණු දක්වා නිග් ඔහුගේ පිලිතුරු ලිපිය වයිස්හාප්ට් වෙත යැවිය.
නව සාමාජිකයින් බදවා ගැනීමට වයිස්හාප්ට් විසින් නිග් වැ පත් කල අතර නිග් විසින් කොන්දේසි සහිතව එය භාර ගත්තේය.කොන්දේසිය වුයේ ,තමන්ගේ කැමති ප්‍රදේශ වලින් නව සාමාජිකයින් බදවා ගැනීමයි.බොහෝ අනෙකුත් මේසන් වරු නිග් ගේ ක්‍රියා පටිපාටිය ගැන පැහැදී ඉලුමිනටිහි මිනෙර්වල් ශ්‍රේණිය සදහා බැදීමට ඉදිරිපත් විය
වයිස්හාප්ට් නිග් ට පොරොන්දු වූ පරිදිම ෆ්රීමෙසන්රි හි උසස් තනතුරක් හා බලය ලබාදුන්නේය.එම බලය තමන්ගේ වාසියට හරවාගත් නිග් ,තම්ගේම න්‍යාය පත්‍රයක් ක්‍රියාත්මක කිරිඉමට සැලසුම් සෑදුවේය.රෙපරමාදු  රාජදානියක් වූ ජර්මනියේ ජනයාව ආකර්ෂණය කරගැනීමට ඔහු සැලසුමක් සැදුවේය.1781 නොවැම්බර් හිදී  ඒරෝපගස් විසින් ෆ්ලොරින් 50ක මුදලක් බවාරියා වෙත යාමට නිග් හට ලබාදුන්නේය.නිග් තම සෙසු ඉල්ලුමිනටි වරු සමග සුව සත්කාර විදිමින් ස්වාබියා ව හා ෆ්රන්කොනියා ව හරහා ගමන අවසන් කළේය
අන්තර් ගැටළු
මේ වන විට පිළිවෙත විශාල අන්තර් කණ්ඩායම් රැසක බෙදී ගොස් තිබුණි.මේ අතර වයිස්හාප්ට් හා එරෝපගස් අතර මතබේදයක් ආරම්බ වෙමින් පවතී.මෙමෙ අරබුදය විසදීමට සුදුස්ස ලෙස නිග් සාමය උදා කරන්න ලෙස මැදිහත් විය.
එරෝපගස් සහ වයිස්හාප්ට් සමග සාකච්චාවේදී නිග් ප්‍රශ්න සහිත කලාප 2ක් හදුනා ගත්තේය.පළමු ගැටලුව වුයේ වයිස්හාප්ට් පෙන්වා දුන් ආකාරයට නවක විශ්වවිද්‍යාල සිසුන් වැඩිපුර බදවා ගැනීම නිසා ජේෂ්ඨ තනතුරු වලට අත්දැකීම් වලින් තොර වුවන් පත් කිරීමට සිදුවීමයි.දෙවන කරුණ වුයේ ආරම්බයීදී සිටි ජෙසුයිට් විරුද්ද වාදීන් ආගම් විරෝදින් බවට පත්වීමයි. මේ නිසා ෆ්රීමෙසොන්රි හි ජේෂ්ඨ සාමාජිකයින් බදවා ගැනීමට නොහැකි වීමයි.මෙම තත්වය නිසා එරෝපගස් ට සහ වයිස්හාප්ට් හට කිසිවක් කර කියා ගත නොහැකි විය, එම නිසා ඔවුනට නිග් හට නිදහසේ බලය පාවිච්චි කිරීමට ඉඩ ලබා දීමට සිදුවිය.නිග් ෆ්රීමසන්රි තුල හා පිටත සම්බන්ද තා ඇත්තෙක් වූයේය.ඔහුගේ දක්ෂතා උපයෝගී කරගෙන ඉලුමිනටි ව්‍යාප්ත කිරීමට සැලසුම් කලෙය.
මේ වන විට ඉලුමිනටි ,ෆ්රීමෙසන්රි හි ශාකාවක් ලෙස ක්‍රියා කිරීම ඇනහිට පැවිතිණි.දෙපසම දිගින් දිගටම සිදු වූ සකච්ච්කා එලබනු ගිවිසුම් මගින් නව ඉලුමිනටි ගතවූ ෆ්රීමෙසන්රියක් බිහිවිය.මෙහි මව් ලොඩ්ජය වුයේ තියඩෝර් ලෝඩ්ජයයි.1781 ජනවාරි මස තව ලෝඩ්ජ 4ක් පිහිටවූ අතර ඒවා කිසිවක් එකිනෙකින් නිදහස් වූ ඒවා නොවිය
නව පද්දතිය
1782 ජනවාරි මාසයේ නිග් විසින් අලුත් පද්දතිය ප්‍රස්තාර ගත කළේය මෙය ශ්‍රේණි 3කට සැකස තිබුණි.
ව්‍යාප්ත කිරීමේ උත්සාහයන්
නිග් ගේ බදවා ගැනීම් අහබු ලෙස තෝරා ගත ඒවා වුයේ නැත. ඔහු ෆ්රීමෙසන්රි හි උසස් සාමාජිකයින් ඉලක්ක කරගත්තේය .ලෝඩ්ජ වල බාරකරයින් පවා ඔහු බදවාගත් අතර මේ නිසා පිළිවෙතට අවශ්‍ය ඕනෑම වෙලාවක ලෝඩ්ජය භාවිතා කිරීමට ඉඩ සැලසිනි එචන් වල බාරොන් දි වයිට් ,කොන්ස්ටන්සි ලෝඩ්ජයේ භාරකරු විය.ඔහු ලෝඩ්ජයේ සියල්ලන්ම ඉලුමිනාටි වෙත බදවා ගත්තේය.මෙම නිසා ඉලුමිනාටි කෙමෙන් කෙමෙන් පුළුල් වීමට පටන් ගත්තේය.ඔවුන් මධ්‍යම හා දක්ෂිණ ජර්මනිය දෙසට පුළුල් විය.තවද ඔවුන් ඔස්ට්‍රියා වේද මෙය ව්‍යාප්තිය ආරම්බ කළේය.1782 වසන්ත සෘතුව වන විට 20කින් පටන් ගත ඉලුමිනාටි පිළිවෙත සාමාජිකයින් 300ක් දක්වා වර්දනය විය.
විල්හෙල්ම්ස්බඩ් හි කන්‍යාරාමය
thumb|ගරා වැටුණු විල්හෙල්ම්ස්බඩ් උද්‍යානයේ හෙසේ-කෙසෙල් හි කුමාරයාගේ බලකොටුව.මෙය Strict Observance ලගේ අවසන් ස්ථානය විය. 1781 ඔක්තෝම්බර් 15 ප්‍රමාද වූ සැසිය 1782 ජුල්ය් 16 වන දින විල්හෙල්ම්ස්බඩ් හි නගර කොනේ හනෞ හිදී ආරම්බ විය.
නවජ කාමලාව
නවජ (අලුත උපන්) ලදරුවන්ගේ සම හෝ ඇසේ සුද කහ පැහැති වීම තරමක් සුලබ රෝගී තත්වයකි. මෙයට හේතුව බිලිඳාගේ රුධිරයේ බිලිරුබින් සාන්ද්‍රණය ඉහල යාමයි. මෙම රෝගී තත්වයට නිසි ලෙස ප්‍රතිකාර නොකළහොත් දරුවාගේ බුද්ධි වර්ධනයට මෙය බලපායි. බිලිදාගේ රුධිර පරීක්ෂණයක් කිරීමෙන් මෙම රෝගී තත්වය හදුනාගත හැක.
රෝග ලක්ෂණ
ළදරුවාගේ සම හෝ ඇසේ සුද කහ පැහැති වීම සිදුවිය හැකියි. බොහෝවිට මෙම තත්වය බිලිදාගේ මුහුණේ පළමුව දිස්වේ. ඉන්පසුව පපුව, උදරය, අත්, කකුල් ප්‍රදේශ වලට මෙම තත්වය පැතිර යයි.
ප්‍රතිකර්ම
රුදිරයේ බිලිරුබින් අගය මිලි ග්‍රෑම් 20ට අඩු නම්,
රුධිරයේ බිලිරුබින් අගය මිලි ග්‍රෑම් 20ට වැඩි නම්,
පොදු අන්තර්ජාතික නීතිය
පොදු අන්තර්ජාතිය නීතිය
අන්තර් ජාතික පොදු නීතියේ විෂය පථය
ශිෂ්‍යත්වලාභීන් හා නීතිඥයින් විසින් සිවිල් වරද පිළිබඳ නීතිපති මත ඝට්ටන යන් හඳුනාගෙන ඇත. මෙය අධිකරණ මඟින් දෙනු ලබන ලද විවිධ අලාභහානි පරාවර්තනය කිරීමට හඳුනාගෙන ඇත. හානිපූර්ණය, උග්‍ර සහ දණ්ඩලය alavilka wikkams විසින් රචිත සිවිල් වරද නීතිමය ඉලක්කයන් ග්‍රන්ථය තුළින් විශ්‍රාම ලත් සිවිල් වරදවල් හතරක් දිස්වී ඇත. සංසිඳවීම, යුක්තිය, නිවර්තනය සහ වන්දිය.
1950 අවසාන භාගයේ දී නීතිමය ලෙස දිනාගත වූ ආර්ථිකවේදීන් සමූහයකුත් ආර්ථිකමය ලෙස දිශාගත වූ නීතිඥයින් පිරිසකුන් පෙළඹීම හා නිර්මාණය පිළිබඳ අවධාරණය කල අතර සිවිල් වරදක් අරමුණු අවදානමේ කාර්යක්ෂම ව්‍යාප්තියක් ලෙස හදුන්වන ලදී. ඔවුන් විස්තර කරන අන්දමට සිවිල් අරමුණු ගණුදෙනු වියදම් අඩු වගකීමක් ලෙස පරාවර්තනය විය යුතුය බවයි.
ප්‍රතිසංස්ථාව සඳහා ඉඩහැරුනු බොහෝ අවස්ථා නීතියෙහි වර්තමානයත් පරාවර්තනය කරන විවිධ ස්ථාවරයන්ගෙන් පැවත ‍එයි. සමහරක් නැගීසිටීම් ශක්තිමත් විභවයක් නිසා ඇති වූ අපහසුතා මත පීඩනයක් ඇති කරන්නට විය. මේසා අනතුරුවලට බොහෝ පුද්ගලයන් මුහුණ පාන මුත් එයින් සමහරකට අධිකරණය තුළදී ආලෝකය නැවත ලබා ගැනීමට හැකි විත්තිකරුවන් ලැබෙන නිසාය. නවසීලන්තයේ 1960 සමයේ රජය මඟින් No Fault නම් වූ  ක්‍රමයක් රට තුළ සිදුවන අනතුරු සඳහා ක්‍රියාත්මක කලේය. මේ හා සමාන ලෙස මහා බ්‍රිතාන්‍ය තුළ පැවති ශාස්ත්‍රිය විවාදයන් හා ආඥා පත්‍ර දැකිය හැකිය. කෙසේ වෙතත් ඇමෙරිකාවේ සිවිල් ප්‍රතිසංස්කරණ මත උග්‍ර සම්බාදකයන් ඇති කිරීමේ ප්‍රවනතාව තවමත් දක්වයි. මෙය ආර්ථික විශ්ලේෂකයන්ගේ ක්‍රියාවන් හකුලා දමන්නකි. එමෙන්ම විශ්වාස බංග අලාභහානි විශේෂ සමික්ෂණයක් යටතේ පැමිණ ඇත. එසේම බොහෝ පුද්ගලයන් විශ්වාස කල ලෙසට දණ්ඩනීති අලාභ හානි ඇති‍වීමේ හැකියාව නීති පද්ධතියේ වගකීමකි. පොදු සමාගම්වල ශුද්ධ ආර්ථික අලාභය සඳහා වගකීම නිර්මාණය කිරීමට තාර්කික හා ප්‍රතිපත්තිමය සැලකිල්ල ප්‍රමුඛ කොට යොදා ඇත.
{|
2011 ලෝක ක්‍රිකට් කුසලාන විකාශ අයිතීන් හිමිකරුවන්ගේ ලැයිස්තුව
අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් කවුන්සිලය විසින් 2011 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන විකාශය සඳහා වූ තම අයිතීන් ESPN ස්ටාර් ස්පෝට්ස් වෙත විකුණා ඇත්තේ එජ$ බිලියන 2 කට පමණ මුදලකටය. ලොව පුරා රටවල් 220 කදී පමණ එය විකාශය කෙරෙනු ඇත.
පළමු වරට, ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන උච්ච විශදතාව (HD) ආකෘතියෙන් විකාශය වෙයි. සජීවි තරග පළමු වතාවට 3G ජංගම ප්‍රවාහය ඔස්සේ පෙන්වනු ලබයි.
සුචල ස්ලිප් කැමරාවන් හ‍ා නවතම අව 45 කෝණ ක්ෂේත්‍ර කැමරාවන් ආදි අංගයන්ගෙන් පිරිපුන් කැමරාවන් 27 කින් එක් එක් තරගය ආවරණය කෙරෙයි. විකට්ටු අතර දිවීම සජීවිව හසුකරගැනුම හැකි වන පරිදී මිඩ්-විකට් කැමරාව ස්ථානයක්ද විකාශ නිෂ්පාදනය විසින් යොදා ගෙන ඇත.
එක්සත් ජනපදයෙහි, නිල විකාශක වන විලෝ ටීවී විසින් සියළු තරග විලෝ ක්‍රිකට් HD නාලිකාව තුල ඩිෂ් නෙට්වර්ක් සහ ඩිරෙක්ටීවී ඔස්සේ විකාශය කෙරෙයි. අයිපීටීවී තාක්ෂණය භාවිතා කරමින්, විලෝ ටීවී විසින් රොකු, ගූගල් වීවී, ප්ලේස්ටේෂන් 3, ඩිෂ්වර්ල්ඩ්අයිපීටීවී, බොක්සි බොක්ස්, සැම්සං ඉන්ටර්නෙට්@වීවී, සහ නෙට්ගියර් පුෂ්2TV HD උපකරණ භාවිත කරන්නන් සඳහා සියළු තරග විකාශය කරයි. මෙම තරග මල්ටිපල් ටැබ්ලට් හෝ ජංගම උපකරණ ඔස්සේද නැරඹිය හැක.
ආශ්‍රිත
විකාශය කිරීම ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය
විර පුරන් අප්පු
වීර හැන්නදිගෙ ප්‍රන්සිස්කු ප්‍රනාන්දු නම් බිලිදා  උපත ලැබුවෙ ක්‍රි:ව 1812 නොවැම්බර් මස 07 ත් වෙනිදා ය. මොරටුවෙ උයන නම් ප්‍රදෙශයෙහි මෙම උපත සිදුවිය. පුරන් අප්පු අකුරු කරන ලද්දේ උයනේ වෙස්ලියන් පාඨශාලාවෙනි. ඔහු කුඩා කල සිටම ඉතාමත් හොඳින්  නිර්භිත විය. මොරටුව ප්‍රදේශයේ ගම් මුලාදැනියෙකුට පහර දිමෙන් අනතුරුව ඔහු ගමින් පැන යන  දහතුන් හැවිරිදිව සිටියේය.
මොරටුවෙ සිට රත්නපුරය,බදුල්ල හරහා මහනුවර වෙත පැමිණි ඔහු අධිරාජය්‍යවාදින්ගෙන් ‍රටවැසියන්ට විදින්නට සිදු වි තිබු ගැහැට පිලිබදව කම්පාවට පත්විය.පුරන් අප්පු ලෙසට තම බටහිරට ගැති නාමය වෙනස් කරගත් ඔහු එතැන් සිට ජාතියෙ නිදහස වෙනුවෙන් කැපවූයේය.
එවක රජය විසින් ක්‍රියාත්මක කරන්නට යෙදුන මුඩුබිම් පනත නිසා ස්වදේශීය ජනයාට තම පාරම්පරික  ඉඩකඩම් අහිමි වු යුගයක් විය. එයට අනතුරුව රජයෙ ආදායම් පිනිස තුවක්කු බද්ද,ඔරු බද්ද,බලු බද්ද, පාර බද්ද,ආදි නොයෙකුත් අසාධාරණ බදු පිලිවෙත් ද සුදු අධිරාජය්‍ය විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ලදි. මෙවැනි දහසක් මර්දන අන පනත් හමුවෙ එකල ජනජිවිත ඉතාමත් දුෂ්කර හා පිඩාකාරී එකක් බවට පත්ව තිබුනෙය. මෙවන් සමයක පුරන් අප්පුගෙ නිර්භිත ක්‍රියා පිලිවෙත ඔහු අධිරාජය්‍ය විරෝධී සටනෙහි නායකත්වය කෙරෙහි යොමුකරවන්නට සමත් විය. මෙ අනුව සේනා සංවිධානය අධිරාජය්‍ය විරොධි සටන්  කෙරෙහිත් ඔහුගෙ ඊලග ජිවිත කාලය වෙන් වුයෙය.
1848 දඹුලු විහාරයෙදි කුඩාපොල හිමියන් අතින් වලිසින්හ රජු නමින් ‍රාජාභිෂෙක ලද පුරන් අප්පු වාර්තාගත 1848 නිදහස් සටන සදහා සෙනා මෙහෙයවිය. මාතලෙ නගරයෙදි මැක්ඩොවල් කොටුවට පහරදි ජය ලැබු පුරන් අප්පු ඉන් අනතුරුව මහනුවරට පැමිනියෙය. මෙහෙදි කන්ද උඩරට ජනතාව විසින් ඔහු තමන්ගෙ රජු ලෙස පිලිගනු ලැබිය. ඉංග්‍රිසි රාජය්‍යට විරුද්දව යුද්ද ප්‍රකාශ කල ඔහුට තම බලාපොරොත්තු වු සහය අන් නායකයන් සතු සේනාවන්ගෙන් නොලැබිණි. ඉතා නවින යුධ අවි හා පලපුරුදු ඉංග්‍රිසි හමුදාව ඉදිරියෙ පුරන් අප්පුගෙ හමුදා,මහනුවර සටනින් පරාජයට පත්විය. එ අනුව සිර භාරයට පත් පුරන් අප්පු නියම ජාතික විරයෙකු ලෙස අභිතව උන්ඩයට මුහුණ පැවෙය."මා වැනි තවත් තුන්  දෙනෙකු වත් සිටියානම් කන්ද උඩරට එක  සුද්දෙක්වත් ඉතුරු කරන්නෙ නෑ" යනු ඔහුගෙ මුවින් නික්මුණු අවසන් වැකිය වුයේය.!!!!!!! විපත 1848
ගාමිණී විජිත් විජිතමුණි සොයිසා
ගාමිණී විජිත් විජිතමුණි සොයිසා යනු ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලඥයෙකි. ඔහු හිටපු ඌව පළාත මහ ඇමතිවරයාද වේ. මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කය වෙනුවෙන් ඔහු 1989, 2000, 2001 හා 2010 යන වසර වලදී පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්විය.
Aggregate demand & supply shot notes
සමාහාර ඉල්ලුම හා සමාහාර සැපයුම
සමාහාර ඉල්ලුම
සමාහාර සැපයුම'''
කේන්ස්ට අනුව සමාහාර සැපයුම පූර්න නම්‍ය වේ එනම් සැපයුම් වක්‍රය තිරස් රෙකාවක් ලෙස පිහිටයි .ඒ සදහා උපකල්පන 3කි *ස්තාවර පලදායිතාවක් සහිත නිශ්පාදන ස්‍රිතයක් * අදි නිශ්පාදන දාරිතාවයක් * ස්තාවර වැටුප් * පිස්කල් හා මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති වල අකර්මන්‍යතාවක්. ඔඋන්ට අනුව සෑම විටම ඉල්ලුම =සැපයුම වේ.,එහිදී w/p( මූර්ත වැටුප්) ඇතිවේ,ඒ හරහා ස්‍රම වෙලදපල සමතුලිත වේ...
දකුණු අප්‍රිකානු ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා තරග සංචාරය 2021
දකුණු අප්‍රිකානු ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 2021 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරය කළේ ජාත්‍යන්තර එක්දින (එදිජා) තරග තුනකට සහ විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර (වි20ජා) තරඟ තුනකට ක්‍රීඩා කිරීම සඳහා ය. එදිජා තරඟමාලාව 2020-2023 අයිසීසී ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන සුපර් ලීගයේ කොටසක් විය.
මෙම සංචාරය මුලින් සැලසුම් කර තිබුණේ 2020 ජූනි මාසයේදී වන නමුත් කොවිඩ්-19 වසංගතය හේතුවෙන් සංචාරය සැක සහිත වූ අතර ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී ඈෂ්ලි ද සිල්වා සහ දකුණු අප්‍රිකානු ක්‍රිකට් වැඩබලන අධ්‍යක්ෂ ග්‍රේම් ස්මිත් ප්‍රකාශ කළේ කණ්ඩායම්වලට ඕනෑ තරම් පුහුණු කිරීමට කාලය අවශ්‍ය වනු ඇති බවයි. 2020 අප්‍රේල් 20 වන දින, වසංගතය හේතුවෙන් සංචාරය කල් දැමූ බව ක්‍රිකට් මණ්ඩල දෙකම තහවුරු කළේය. 2020 කැරිබියන් ප්‍රිමියර් ලීගය සහ 2020 ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීගය සමඟ කාලසටහන්ගත කිරීමේ ගැටුම් හේතුවෙන් සංචාරය දින නියමයක් නොමැතිව කල් දැමූ බව 2020 අගෝස්තු 1 වන දින ග්‍රේම් ස්මිත් තහවුරු කළේය.
2021 ජුලි 30 වන දින දකුණු අප්‍රිකානු ක්‍රිකට් සංචාරය තහවුරු කරන ලද අතර, සියලුම තරඟ R. ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගණයේ ජෛව ආරක්ෂිත බුබුලක සිදු විය. පළමු එක්දින තරගය ලකුණු 14කින් ජය ගැනීමට ශ්‍රී ලංකාව සමත් විය අනතුරුව වර්ෂාවෙන් බාධා එල්ල වූ දෙවැනි එක්දින තරගය ලකුණු 67කින් ජය ගැනීමට දකුණු අප්‍රිකාව සමත් වූයේ තරගමාලාව සම කරමිනි. තෙවැනි එක්දින තරගය ලකුණු 78කින් ජයගත් ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම තරගමාලාව 2-1ක් ලෙස ජය ගත්තේය. පළමු වි20ජා තරග දෙක ජයගත් දකුණු අප්‍රිකාව තවත් තරගයක් ඉතිරිව තිබියදී තරගමාලාව ජය ගත්තේය. දකුණු අප්‍රිකාව තෙවැනි සහ අවසන් වි20ජා තරගය කඩුලු දහයකින් ජය ගනිමින් තරගමාලාව 3-0ක් ලෙස ජය ගත්තේය.
සංචිත
2021 අගෝස්තු 22 වන දින ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් විසින් මෙම සංචාරය සඳහා 30 දෙනෙකුගෙන් යුත් මූලික සංචිතයක් නම් කරන ලදී. ඒ දසුන් ශානක නායකත්වය රඳවා ගැනීමත් සමඟයි. එක්දින සහ විස්සයි20 තරග සඳහා ශ්‍රී ලංකා සංචිත වෙන වෙනම නම් කර නැත. ඒ වෙනුවට සංචාරය සඳහා ක්‍රීඩකයින් 22 දෙනෙකුගෙන් යුත් ඒකාබද්ධ සංචිතයක් නම් කිරීමට තීරණය කළේය.
දකුණු අප්‍රිකාවේ එක්දින සංචිතයෙන් ජූනියර් ඩලා ඉවත් කරන ලද්දේ ධනාත්මක කොවිඩ්-19 පරීක්ෂණයකින් පසුවය. ඔහු වෙනුවට ලූතෝ සිපම්ලා නම් කරන ලදී. දකුණු අප්‍රිකානු නායක ටෙම්බා බවුමා තරගමාලාවෙන් ඉවතට ගියේ පළමු එක්දින තරගයේදී මාපටැඟිල්ල කැඩී යාමෙන් පසුවය. දෙවන සහ තුන්වන එක්දින තරඟ සඳහා දකුණු අප්‍රිකාවේ නායකයා ලෙස කේෂව් මහාරාජ් නම් කර තිබෙනවා.
ඇඩොල්ෆ් ෆ්‍රයිහර් නිග්
ෆ්‍රයිහර් ඇඩොල්ෆ් ෆ්‍රෑන්ස් ෆ්‍රෙඩ්රික් ලුඩ්ව්න්ග් නිග්(16 ඔක්තෝම්බර් 1752 6 මැයි) ජර්මානු ලේඛකයෙකු ,ෆ්‍රීමේසන් වරයෙකු සහ ඉලුමිනටි පිළිවෙතේ උසස් සාමාජිකයෙකුද විය. thumb|Über den Umgang mit Menschen (On Human Relations) නිග් උපත ලැබුවේ බ්රේඩේන්බෙක්(අද වෙනිග්සන්,පහල සක්සොනි) හි හනොවර් ආසනයේ අඩු වංශවත් සාමාජිකයෙක් ලෙසයි. යාන්තම් වයස එකොළහක් වන විට තම මව මිය යනවා ඉන් වසර තුනකට පසුව තම පියාගේත් මියයාම නිසා විශාල නය බරක් තම හිස මත පැටවෙනවා. නයදුන් පුද්ගලයන් පවුලේ සියලුම වත්කම් අත්පත් කරගන්නා අතර කුඩා දරුවාට තෙලර් 500ක වැටුපක් ලබාදෙනවා.
1769 සිට 1772 දක්වා ඔහු ගොටින්ගන් හි නීථිය හදාරන අතරතුර හැනොවෙරා බලකායේ සාමාජිකයෙකුද වනවා.1772 දි ඔහුව ෆ්‍රීමේසන්වරු කසෙල් හි උසාවි ස්කුවයර් කෙනෙක් ලෙස හා යුද භාණ්ඩාගාරික ලෙස පත් කරනවා. 1777 දි ඔහු වෙයිමර් උසාවියේ භාරකරු ලෙස පත්වෙනවා.
1780 දි ඔහු වයිස්හාප්ට් ගේ බවාරියානු ඉලුමිනාටි පිළිවෙත සමග සම්බන්ද වන අතර ඔහුගේ ක්‍රියාකාරකම් කණ්ඩායමට ජනප්‍රියත්වයක් අත්කර දෙනවා.නමුත් 1783 දි නිග් හා වයිස්හාප්ට් අතර මතබේදයක් ආරම්බ වෙනවා මෙය හේතුවෙන් 1784 ජුල්ය් 1 වන දින නිග් කණ්ඩායමෙන් ඉවත් වෙනවා.
නිග් ඉලුමිනාටි සමග සම්බන්ධවීම, මානව හිමිකම් ප්රවර්ධනය කිරීම සදහා දායක වෙනවා. නමුත් බරපතල අසනීප තත්ත්වයන් පසු වූ ඔහුට  රදලයන්ගේ අනුග්‍රහය අහිමි වෙනවා. අවසානයේ ඔහුගේ ධනය අහිමි විය. ඔහු 1796 දී බ්රෙමෙන් හි  මිය ගියේය.
ජර්මනියේ ඔහුගේ ජනප්‍රියම පොතක් වනුයේ Über den Umgang mit Menschen (මිනිස් අයිතිවාසිකම්) ය.මෙය නිසා ජර්මානු වචනයක් වන "Knigge"(නිග්) හි අර්ථය  "හොඳ පුරුදු" ලෙස භාවිත කරයි.
තව කියවන්න
ප්‍රවර්ගය:ඉලුමිනාටි
අයිසීසී අන්තර් මහද්වීපික කුසලානය
මෙම තරගාවලිය අයිසීසී ටෙස්ට් වරම් නොලද කණ්ඩායම් සඳහා පැවැත්වෙන ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් තරගාවලියකි. මෙම තරගාවලිය සඳහා කණ්ඩායම් 14 ක් සහභාගී වෙයි. ඒවා මෙසේය,
වාද්දුව
වාද්දුව ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ නගරයේ සිට කිලෝ මීටර 33 ක් පමණ දකුණු දෙසින් බටහිර වෙරළබඩව පිහිටා ඇති නගරයකි.
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
හැඳින්වීම
වාද්දුව නමින් හඳුන්වන ප්‍රදේශය වර්ථනාමයේ කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ පානදුරේ ප්‍රාදේශීය සභා භූමියට අයත් වේ. අතීතයේ රයිගම් කෝරලයේ පානදුරේ තොටුමුණ පලාතේ මුංවත්ත බාගේ පත්තුවේ වාද්දුවස්කඩුබද්ද ට අයත් වී තිබුණි. වාද්දුව ප්‍රදේශය ග්‍රාමයක් ලෙසින් සැලකීම ට වඩා ප්‍රදේශයක් ලෙසින් සලකනු ලැබේ. එමනිසාවෙන් එහි මායිම් වන්නේ වස්කඩුව, පිංවත්ත මොරොන්තුඩුව ආදී ප්‍රදේශයි. අතීතයේ කෝට්ටේ සමය වන විට පොතුපිටිය ප්‍රදේශය ට අයත් ව පැවති භූමියක් වූ වාද්දුව ප්‍රතිගාල් යුගයෙන් පසු ආර්ථික කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙසින් නැගී ආවේය. ලංදේසි සමයේ කුරුඳු වගාවේ කැපී පෙනෙන ලක්ශයක් සනිටුහන් කල අතරම පොල් අරක්කු රේන්ද ව්‍යාපාරය ඉංග්‍රීසි යුගයේ සිට සාර්ථකව තවමත් පවත්වා ගෙන යනු දක්නට ලැබේ.
ඉතිහාසය
ප්‍රතිගාල් සමයේ කිසිඳු බෞද්ධ අයෙකු නොමැතිවූ තරම්‍ ය. සියල්ලෝම පාහේ කතෝලික දහම ඇදහූ පිරිස් විය. එබැවින් පෙරේරා ප්‍රනාන්දු  ආදී වාසගම් වර්තමානය දක්වාම ඉතා ජනප්‍රිය වාසගම් බවට පත් වී තිබේ.පානදුරේ තොටුමුණ පළාතේ ලංදේසි සමයේ නිර්මාණය වූ මුංවත්ත පත්තුවේ නිර්මාණය කලා වූ බද්ද පත්තුව නිර්මාණය කාලේ වාද්දුවේ නාමයෙනි. එ නම් වාද්දුවස්කඩුබද්ද පත්තුව ලෙසිනි. වස්කඩු බද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන්නේ මුලදී එම පත්තුවට විශාල ගම් දුසිමක් පැවති බවය. ඒ අතරින් සුවිශාලතම ග්‍රාමය වූවේ වස්කඩුව ග්‍රාමයයි.තල්පිටිය, පොතුපිටිය, පොහද්දරමුල්ල, මොල්ලිගොඩ, කලපුගම, පනාපිටිය, වේරගම ආදී ග්‍රාම ප්‍රමුඛ වේ.
බ්‍රිතාන්‍ය යුගයේ දී වාණිජ බෝග වගාව මෙම ප්‍රදේශයේ දියුණුවට පත් විය. සුවිශාල පොල් වතු මිලට ගත්තා වූ දේශීය මධ්‍යම පාන්තික පිරිස් අරක්කු රේන්ද කර්මාන්තය ඇරඹීය. වාද්දුවස්කඩුබද්ද ප්‍රදේශයේ රේන්ද සහ පොල් කොහු කර්මාන්තය හරහා ඉමහත් ධන කුවේරයන් වූ පිරිසක් නව සමාජ පන්තියක් පිහිටුවාගෙන පැවතුණි. ඒ අතර මොල්ලිගොඩ පෙරේරා සමරසේකර පවුල, තල්පිටියේ මැස්ටියගේ ගුණතිලක පවුල, පොතුපිටියේ යකුන්දූවේ හිටිරාළලාගේ  පෙරේරා පවුල, පොතුපිටිය ඇම්. පිනෙස් ප්‍රනාන්දු ප්‍රමුඛ පිරිස,මොල්ලිගොඩ වලව්වේ සුසෙව්හේවගේ හාමියෙල් ප්‍රනාන්දු මහතාගේ පවුල, වාද්දුවේ මහාමරක්කලගේ පවුල ප්‍රමුඛ විය. මෙකී පවුල් අතර මෙම ප්‍රදේශයේ ඉඩම් අතුරින් තුනෙන් දෙකක බලයක්ම පැවතියේය. වාද්දුව පොතුපිටිය ගමේ කොරොස්දූව ප්‍රදේශයේ රේන්දය අයත් වූ ඇම්.පිනෙස් ප්‍රනාන්දු  මහතාගේ දිනපොතේ සඳහන් වන්නේ රේන්දයෙන් 1880 වසරේ අතහරින ලද්දා වූ පොල්ගස් ප්‍රමාණය පමණක් ගස් පන් දහසක් බවය. රේන්ද ව්‍යාපාරයෙන් ධන කුවේරයන් වූ මෙම පිරිස් බොහෝ විට කතෝලික පිරිස්ම විය. දහනවවන සියවස මධ්‍ය සමය වන විට වාද්දුවේ බොදු සමිතියක් පිහිටුවා ගත්තා වූ මෙම පිරිස් බොදු පුනරුදයට අතහිත ලබා දුන්නේය.බොහොමයක් මධ්‍යම පාන්තික පිරිස් බුදු දහමට යළි අනුගත විය. ඇම් පිනෙස් ප්‍රනාන්දු ප්‍රමුඛ පිරිසක් විසින් පානදුරේ රංකොත් වෙහෙර පිහිටුවා ඒ හා සමගාමීව ලංකාවේ ප්‍රථම බෞද්ධ මිශ්‍ර පාඨශාලාව ඇරඹීම සඳහාද මග විවර කළේය.
ආගම
බොහෝ බොදු පුනර්ජීවන ව්‍යාපාර නිසාවෙන් කිතුණු ප්‍රජාව නැවතත් බොදු දිවියට අවතීර්ණ වූ අතර තවමත් කතෝලික ප්‍රජාව මෙම පලාතේ ව්‍යාප්ත වී සිටී. මොල්ලිගොඩ ප්‍රදේශයේ බහුල ව කතෝලිකයන් සිටිනු දක්නට ලැබේ.
රැකියා සහ ඒවායේ සම්භවය
වාද්දුව ප්‍රදේශයේ අතීතයේ සිට වර්ථමානය දක්වා පැවතෙන වුර්තීන් ගනනාවක්ම දක්නට ලැබේ. ඒ අතර මසුන් මැරීම, වී වගාව, කුරුඳුතැලීම, පොල් රා මැදීම,පොල් ලෙලි තැලීම, රෙදි සේදීම ප්‍රමුඛ වේ. එකී කර්මාන්ත ඇතැම් විට වර්ථමානය දක්වාම අතීත පෙළපත් සමඟම බැඳී පවතී. වාද්දුව ප්‍රදේශයේ වාද්දුව ග්‍රාමය අතීතයේ සිට කරාව කුලයේ පිරිස් බහුල වූ ග්‍රාමයකි. එබැවින් අතීතයේ සිට මත්සය කර්මාන්තයේ ඒකාධිකාරය ඔවුන් සතු විය.විසිවන සියවසේ දී මෙම කුල ප්‍රමුඛ කරගතා වූ ක්‍රියාවලිය බිඳීගියත් තවමත් ඒවායේ අවශේෂ පවතී.වාද්දු ප්‍රදේශයට අයත් මොල්ලිගොඩ ග්‍රාමය බොහෝ විට සලාගම කුලයේ ප්‍රජාව වාසය කරන පෙදෙසකි. අතීතයේ සිට ඔවුනට පැවරුණු වී වගාබිම් තවමත් පැවතීම අරුමයක් නොවේ. වාද්දුවේ වී ගොවිතැන සම්බන්ධ ඉපැරැණි විරිතක් වේ. එනම් නිසැකව අලුත් සහල් කළුවම්මෝදර කන්දේ විහාරයේ විෂ්ණු දෙවියන් වෙත පිදීමයි. සලාගම ඒකාධිකාරය හැරුණු කොට මෙම කුඹුරු ඉඩම් වලින් බොහෝමයක් සතුවන්නේ හින්න උප කුලයේ ප්‍රජාවටයි.වස්කඩු බද්දේ විවරණය ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන්නේ එයට හේතුව සලාගම් පිරිස් සඳහා සේවය සැපයූ හින්න උප කුලයේ අය සඳහා ලබා දීමට මුදල් හදල් නොමැති බව නිසාවෙන් ඉඩම් ලබා දුන් බවයි. කුරුඳුකාර වස්කඩුවේ විසුවා වූ සලාගම් පිරිස් වල බොහෝ ඉඩකඩම් වාද්දුව ප්‍රදේශයට අයත්ව පැවතිනි. ඕලන්ද යුගයේ සිට එම කර්මාන්තය සිදුකල සලාගම පිරිස් ව්සින් කුරුඳු වෙළදාම සිදුක්ළේ පොතුපිටියේ තේච්චිතොට වරායෙනි. ලංදේසි සමයේ එහි බලකොටුවක් පැවති අතර එහි සුවිශාල මිනී වලක් වූ බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ. එබැවින් එම ප්‍රදේශය හඳුන්වන ලද්දේ වලපොල නමින. වත්මන් පොතුපිටිය දුම්‍රිය නැවතුම්පොළ නොම්මර 1 පිහිටා ඇත්තේ එකී වලපොල වත්තේය. අරක්කු රා රේන්ද කර්මාන්තය බ්‍රිතාන්‍ය යුගයේ මුල භාගයේ සිටම වාද්දුව ප්‍රදේශය ආක්‍රමණය කළේය. ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වන්නේ අරක්කු රේන්ද බදුගත්තා වූ බ්‍රිතාන්‍ය සුදුමහතා වාද්දුවේ සිදුවූ දරුණු මිනීමැරුමක් දැක බියවී රේන්දය අතහැර දැමූ බවය. පොතුපිටිය ප්‍රදේශයේ විසූ ඩී.ආර්.ඩී.ඩී. පෙරේරා නොහොත් ධර්මසේන මුදියන්සේ විසින් 1830 දී පමණ වාද්දුව රේන්දය බදු ගත්තට මොකද ඔහුට රේන්ද කර්මාන්තයට වඩා වාසිදායක වූවේ පොල් කොහු කර්මාන්තය යි. අරක්කු රේන්දය ඔහු අතහැර දමන ලද පසුව පිට පලාත් වලින් පැමිණි බොහෝ පිරිසක් වාද්දුව රේන්දය බදුගත්තට මොකද සාර්ථකව පවත්වා ගත නොහැකි වීලු. ධර්මසේන මුදියන්සේ විසින් පොතුපිටියේ පවත්වාගෙන ගියා වූ කොහුමෝල ඉතා ප්‍රගතියක් ලැබුවේය. වැලිතර සිට පුහුණුව ලැබූ ශිල්පීන් ගෙන්වා අරඹන ලද්දා වූ පොල් කොහු කර්මාන්තය තුලින් 1840 වන විට එංගලන්ත රජයටපවා නැව්ගැටගසන ලද්දා වූ කඹ විකිණීමට තරම් වර්ධනයක් ලැබීය. එදා ලැබූ පන්නරය අද දක්වා පොතුපිටිය ප්‍රදේශයේ කොහු කර්මාන්තය මුල් බැස ගැනීමට රුකුල් වී තිබේ. රේන්ද කර්මාන්තය හරහා දහ නවවන සියවසේ අගබාගයේ ඉතා දියුණුවට පත් පිරිසක් විය. ඒ අතර වාද්දුවේ මහමරක්කල පවුල ප්‍රධාන වේ.එසේම පොතුපිටියේ ඇම්.පිනෙස් ප්‍රණාන්දු නම් තැනැත්තා ද කැපී පෙනේ. මෙසේ ධනපතියන් වූවන්ගේ ඊළග පියවර ලෙසින් ප්‍රත්‍යක්ශ වූ ක්‍රියාව වූවේ ධානපතියන් බවට පත් වීමයි. බොදු පුනරුදයට මහත් දායකත්වයක් දක්වන ලද්දේ මෙම ප්‍රභූන් විසිනි රා කර්මාන්තය විසිවන සියවසේ අගබාගය වන විට ඉතා වේගයෙන් අභාවයට පත් වූවත් වර්ථනාමයේ පවා එම කර්මාන්තය වාද්දුවේ මුල් බැසගත්තා වූ තවත්කර්මාන්තයක් බව නොරහසකි.
ලිවී
ටිටූස් ලීවියුස් (ක්‍රිපූ 64 හෝ 59 – ක්‍රිව 17)— ලිවී ලෙසින්ද හැඳින්වෙන—යනු, ක්‍රිපූ 753 දී දැමුණු එහි සාම්ප්‍රදායික අඩිතාලමට පෙරවූ රෝමය පිළිබඳ ආදිතම පුරාවෘත්තයන්ගේ සිට, ලිවීගේ ජීවිත කාලයේදී  වූ ඔගස්ටස්ගේ රාජ්‍ය පාලන කාලය දක්වා කාලසීමාව ආවරණය කරමින්,  රෝමය සහ රෝමානු ජනතාව පිළිබඳ අනුස්මරණීය ඉතිහාසයක් –  අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා ලීබ්‍රි (නගරය සොයාගැනුමෙහි සිට පොත්) – ලියූ  රෝමානු ඉතිහාසඥයෙකි.
ජූනි 11
ප්‍රවර්ගය:ජූනි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
ජූනි 14
ප්‍රවර්ගය:ජූනි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
ටියැන්ගොන්ග් අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය
ටියැන්ගොන්ග් (චීන: 天宮; අර්ථය: 'අහස් මාලිගාව'), නිල වශයෙන් ටියැන්ගොන්ග් අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය (චීන: 天宫空间站) යනු චීනය විසින් පහළ පෘථිවි කක්ෂයේ ඉදි කර ඇති අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයකි.
ජූනි 13
ප්‍රවර්ගය:ජූනි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
ජූනි 17
ප්‍රවර්ගය:ජූනි ප්‍රවර්ගය:ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින ප්‍රවර්ගය:අවුරුද්දේ දින
KV26
ඊජිප්තුවේ රජුන්ගේ නිම්නයේ පිහිටි KV26 සොහොන්ගැබ ජේම්ස් බර්ටන් විසින් ද, අනතුරුව බොහෝවිට වික්ටර් ලොරෙට් විසින් ද නරඹන්නට ඇත.
මෙහි හිමිකරුවා හෝ හිමිකරුවන් පිළිබඳ කිසිවක් නොදනී. නමුත් එය 18වන රාජවංශ සොහොන්ගැබක් යැයි අනුමාන කෙරෙන්නේ එම යුගයට අයත් සොහොන්ගැබ් සහ මෙහි ඇති සමානකම් හේතුවෙනි. සම්පූර්ණ දිග මීටර 12කටත් වඩා අඩු කෙටි සොහොන්ගැබක් වුවද මෙතෙක් මෙය සම්පූර්ණයෙන් පාදාගෙන හෝ කැනීම් කටයුතු සිදුකොට නොමැත.
ග්‍රේස් හොපර්
ග්‍රේස් මුරේ හොපර් ( දෙසැම්බර් 9, 1906 - ජනවාරි 1, 1992 ) යනු ඇමෙරිකානු පරිගණක විද්‍යාඥවරියක් සහ ඇමරිකානු නාවික හමුදාවේ රියර් අද්මිරාල් වරියකි. පරිගණක ක්ෂේත්‍රයේ පුරෝගාමී මෙහෙවරක් සිදු කළ ඇය 1944 දී හාර්වර්ඩ් මාර්ක් I පරිගණකයේ වැඩසටහන ලියූ පිරිසට අයිති වෙන අතර, පරිගණක වැඩසටහන් භාෂාවකට පළමු සංග්‍රාහකය නිර්මාණය කළාය. යන්ත්‍රයෙන් ස්වාධීන වූ පරිගණක භාෂා නිර්මාණය ගැන අදහස ජනතාව අතර ප්‍රකට කළ අතර එමගින් පළමු ඉහළ පෙළේ පරිගණක භාෂාවක් වන COBOL නිර්මාණය කිරීමට මග පෙන්වීය. පරිගණක වැඩසටහන් වල වැරදි සෙවීම වෙනුවෙන් "දෝෂහරණය" යන වචනය ප්‍රචලිත කිරීමේ කීර්තිය ඇයට හිමිවේ.
මුල් අවධිය සහ අධ්‍යාපනය
ඇය හොපර් ග්‍රේස් බ්‍රෙව්ස්ටර් මුරේ ලෙස නිව්යොර්ක් නුවරදී උපත ලැබීය. ඇය තුන්දෙනෙක්ගෙන් යුත් පවුලේ වැඩිමලාය. ඇගේ දෙමාපියන් වෝල්ටර් ෆ්ලෙචර් මුරේ සහ මේරි කැම්බල් වෑන් හෝර්න් ලන්දේසි හා ස්කොට්ලන්ත සම්භවයක් ඇත්තවුන්ය. කුඩා අවධියේ සිට කුතුහලයෙන් අනූන වූ ඇය වරක් ඔරලෝසුවේ සීනුව වදිනා ආකරය සෙවීමට ඔරලෝසු හතක් ගැලවා බැලීය. ඇයගේ මව ඇය කරන්නේ කුමක්දැයි අවබෝධ කරගත් පසුව ඇයව එක ඔරලෝසුවකට සීමා කරවීය. ඇගේ ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ලබන ලද්දේ නිව් ජර්සි නුවර හැට්රිජ් පාසලෙන්ය. ඇගේ ලතින් බස දුර්වල නිසා වසර් උසස් පාසලට ඇතුලත් වීමට කර පළමු ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප විය. නමුත් ඇයට ඊළග වසරේ එයට ඇතුළත් වීමට හැකිවිය. ඇය 1928දී ප්‍රථම උපාධිය හෞතික විද්‍යාව සහ ගණිතය පිළිබදව එම පාසලෙන් ගනු ලැබීය. 1930 දී ඇය විශාරද උපාධිය යේල් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් ගනු ලැබීය. 1934 දී ඇය ගණිතයෙන් ආචාර්ය උපාධියක් එම විශ්ව විද්‍යාලයෙන්ම ගනු ලැබීය. ඇගේ "අනුනනීයතාවයේ නව නිර්නායක" යන නිබන්ධනය ඒ වසරේම ප්‍රකාශයට පත්විය.
යුනිවැක්
1949 දී ජ්‍යෙෂ්ඨ ගණිතඥයෙක් ලෙස යුනිවැක් I පරිගණකය නිපදවූ කණ්ඩායමට සේවය කිරීමට එක්විය. ඇය මෙ වෙනුවෙන් සේවය කරන කාලයේදී ප්‍රථම සංග්‍රාහකය නිපදවීය. 1954 දී ඇය එම සමාගමේ පළමු ස්ව්යංක්‍රීය වැඩසටහන් නිර්මාණ අධ්‍යක්ෂ ලෙස උසස් විය.
ප්‍රවර්ගය:1906 උපත් ප්‍රවර්ගය:1992 මරණ
තාරුකා ඉබ්බා
තාරුකා ඉබ්බන්ගෙ කට්ට තරුවක් ආකාරයට ඇත
ජාල අළෙවිකරණය
ජාල අළෙවිකරණය යනු අද ලෝකයේ සිග්‍රයෙන් ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතින ව්‍යපාරයකි. මෙහිදි පාරිභෝගිකයා එකම අවස්ථාවේදී පාරිභෝගික මෙන්ම වෙළෙදෙකු විම මෙම ක්‍රමයේ සුවිශේෂ දෙයකි. අනෙකුත් අළෙවිකරණයන්හි මෙම අවස්ථාව සිදු නොවන අතර, මෙම ජාල අළෙවිකරණයේදි පමණක් මෙය සිදුවේ.
මිල දී ගන්න භාණ්ඩය හෝ සේවාව සමග මෙම සංවිධානයන් සමඟ සම්බන්ධවිය හැකි අතර මෙය පාරිභෝගිකයන් මූලික කරගත් සහ භාණ්ඩ මූලීක ව්‍යාපර දැකිය හැක. මෙහිදී පාරිභෝගිකයන් මූලික කරගත් ව්‍යාපාර ආරම්භ කිරීම ඉතා වාසි සහගත වේ.
ජාලීය අලෙවි කරන ව්‍යාපාර සංවිධානයක් තෝරාගැනීමේදී අවම වශයෙන් වසර පහකට වඩා පවතින හොද ව්‍යාපාර සැලැස්මක් සහිත සංවිධානයක් තෝරාගත යුතුය.
එහිදී තත්වයෙන් උසස් නිශ්පාදන හා නිශ්පාදන පාරීභෝගිකයාගේ අභිමතය පරිදි තෝරා ගැනීමේ හැකියාව තිබිය යුතුය.එමෙන්ම එම නිශ්පාදන සදහා ද්විතීය වෙලද පොලක් පැවතිය යුතුය.එනම් එම නිශ්පාදන මිල දී ගන්නා පාරීභෝගිකයාට අවශ්‍යනම් අතිරික්තය නැවත සාමාන්‍ය වෙලද පොලෙහි අලෙවි කිරීමේ හැකියාව තිබිය යුතුය.
භාවිතයේදී ක්ෂය වන නිශ්පාදන සහිත ජාලීය අලෙවිකරණ ආයතනයක් සමග සම්බන්ධ වීමේන් සෑම කාලයකටම වරක් නැවත මිල දී ගැනීමක් පැරණි පාරිබෝගිකයන්ගෙන් සිදු වන බැවින් අලුත් පාරීභෝගිකයින් හදුන්වා දීමට අසීරු කලකදි උවත් ආයතනයේ පැවැත්ම මෙන්ම අලෙවිකරුවන්ගේ අදායම ස්ථාවරව පවතී. ප්‍රවර්ගය:අළෙවිකරණය
ජූනි 16
= සිදුවීම් =
බිමාරාන් කරඬුව
බිමාරාන් කරඬුව හෙවත් බිමාරාන් ධාතු කරඬුව ලෙස හැඳින්වෙන්නේ නැගෙනහිර ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ජලාලාබාද් අසල බිමාරාන්හි ස්තූප අං.2න් හමුවූ බෞද්ධ පුරාවස්තු ඇතුළත් කුඩා රන් කරඬුවකි.
අනාවරණය
1833 සහ 1838 අතර කාලයේ ඇෆ්ගනිස්ථානයෙන් පුරාවිද්‍යාඥ චාල්ස් මැසන් විසින් මෙය සොයාගන්නා විට,‍ මෙම කරඬුව තුළ ඉන්දු-සිතියානු රජ IIවන ඒසස්ගේ කාසි ඇතළත් විය. මෑතක දී සීනියර් විසින් සිදුකළ පර්යේෂණවල දී IIවන ඒසස් න්ම රජකු ජීවත්ව සිට නොමැති බව හෙළිවීමත් සමග මෙම සොයාගැනීම් Iවන ඒසස් යුගයට අයත් යැයි සලකන ලදී. වඩාත් මෑතක දී (2015) සිදුකළ පර්යේෂණවලින් මෙම කාසි ඉන්දු-සිතියානු රජකු වූ ඛරාහොස්තෙස් හෝ ඔහුගේ පුත් මුජාත්‍රියාගේ සමයයට අයත් යැයි ‍යෝජනා විය. ඔහු විසින් ඒසස්ගේ වම් භාවිතයෙන් මරණාපරව කාසි නිකුත් කොට ඇත.
කාසි මත පදනම්ව බිමාරාන් කරඬුව ඇතැම්විට ක්‍රි.ව.0-15 (ෆස්මන්), සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රි.ව. 50-60 (බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය), හෝ කලාත්මක ලක්ෂණ සලකා ඇතැම්විට පසුකාලීන (ක්‍රි.ව. 2වන සියවස) යුගයකට අයත් යැයි විවිධ අයුරින් කාලනිර්ණය කෙරේ. මෙය වර්තමානයේ බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ එකතුවේ තබා ඇත. මෙම අනන්‍ය කලාකෘතියේ දිනනිර්ණය බෞද්ධ කලාවේ දිශානතිය සහ බුද්ධ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කෙරෙහි තීරණාත්මක වේ. එහි ඇති වැඩිදියුණු වූ ප්‍රතිමා ලක්ෂණ හේතුවෙන් බුද්ධ ප්‍රතිමා නිර්මාණය මෙයට මඳ කාලයකට පෙර සිදුවන්නට ඇතැයි සිතිය හැක.
විස්තරය
මෙම කරඬුව සම්භාව්‍ය ලෝකයේ පික්සිස් බඳුන් සිහි ගන්වන කුඩා බහාලුමකි. මෙය හමුවන විට පියනක් දක්නට නොලැබිණි. මෙහි පත්ළේ නෙළුම් මල් මෝස්තර දක්නට ලැබේ.
මෙම කරඬුවෙහි බුදුන් වහන්සේගේ රුව හෙලනිස්තික ස්වරූපයෙන් දැක්වේ. (ප්‍රතිවර්ත විලාසයෙන්, ග්‍රීක බැඳි කේශකලාපය, උඩු රැවුල, යතාර්ථවාදී නිරූපණය) බුදුන් වහන්සේගේ රුව දෙපස ග්‍රීක-රෝමානු ගෘහනිර්මාණ ශෛලියෙන් යුත් අරුක්කු සහිත විමානවල ඉන්දියානු දේවතාවුන් වන බ්‍රහ්ම සහ ශක්‍ර රූ දක්නට ලැබේ. මෙහි අධි-උන්නත ස්වරූපයෙන් යුත් කැටයම්වල රූප අටක් (ඉන් දෙකක් බුදුන්-බ්‍රහ්ම-ඉන්ද්‍ර ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. එසේම බැතිමතුන් හෝ බෝධිසත්ත්වයින් දෙදෙනකු ද වේ) සහ බදාඛ්ෂාන්වලින් ගෙන්වූ රතු මැණික් පේළි දෙකක් ද වේ.
ග්‍රීවාභරණ, අත් පළඳනා, වළලු සහ රශ්මි මාලාවන් මත පදනම්ව මෙහි දැක්වෙන බැතිමතුන් දෙදෙනා නිරූපිත රූ බෝධිසත්ත්ව රූ යැයි විශ්වාස කෙරේ. ඔවුහු වන්දනාමාන ඉරියව්වෙන් යුතුව අංජලී මුද්‍රාවෙන් දෑත් පිහිටුවාගෙන සිටිති.
මෙම කරඬුව රන්-තලි කැටයම්වලින් යුක්ත අතර, එය ඉතා කුඩා ය. අහි උස 7 cm (අඟල් 2.75) පමණ වේ. මෙය ගන්ධාරයේ ග්‍රීක-බෞද්ධ කලාවේ අග්‍රකෘතියක් ලෙස සැලකේ.
බුද්ධ රූපය: විරළ රුවකි
බුදුන් වහන්සේගේ රුව පසෙකට සක්මන් කරන අයුරින් නිරූපිත ය. උන් වහන්සේගේ දකුණු හස්තය අභය මුද්‍රාවෙන් යුතු ය. වම් හස්තය ඉණෙහි තබාගෙන ඇත. ශාක්‍යමුණි බුදුන් වහන්සේගේ චීවරය සිටගත් සෙසු බුද්ධ ප්‍රතිමා (බලන්න සිටගත් බුද්ධ ප්‍රතිමාව (ටෝකියෝ ජාතික කෞතුකාගාරය)) හා සැසඳීමේ දී ඉතා සැහැල්ලු ය. එය වඩාත් සැහැල්ලු අයුරින් සිරුරට ඇලී ඇත. මේවා භික්ෂූන්ගේ වස්ත්‍රයෙහි පළමු ස්තර දෙක වන අන්තරවාසක සහ උත්තරසංග නිරූපණය වේ යැයි සිතිය හැක. මීට අමතරව බරැති පිටත වස්ත්‍රයක් වන සංඝාටිය දණෙන් පහළට ඇද වැටේ. බුදුන් වහන්සේගේ චීවරය දකුණු සහ වම් හස්තයට ඉහළින් නැවී ඇත. (සම්භාව්‍ය බුද්ධ රූපවල එය වමතෙහි දරා සිටිනු දැක්වේ) එය උත්තරිය වැනි සළුවක ආකාරය ගනියි. බුදුන් වහන්සේගේ ශිර්ෂයෙහි උෂ්ණීෂය දක්නට ලැබෙන අතර, හිස වටා සරල රශ්මි මාලාවක් දැකගත හැක. මෙවැනි ලක්ෂණ (ඉරියව් සහ වස්ත්‍ර) දුර්ලභ අතර, මෙවැනි රූ කණිෂ්කගේ (ක්‍රි.ව. 150 පමණ),හමුවේ. එම කාසිවල "ශාක්‍යමුණි බුද්ධ" යන අභිලේඛනය සහිත අතර,, "බුද්ධ" යන අභිලේඛනය සහිත ඔහුගේ කාසිවල බුද්ධ රූපය බරැති පිටත ලෝගුවක් හැඳසිටිනු දැක්වේ. මෙම ඉරියව්ව ගන්ධාර බුද්ධ සහ බෝධිසත්තව ප්‍රතිමාවල දක්නට ලැබෙන නමුත්, මෙහි බෝධිසත්ත්ව රූ ඉන්දියානු ධෝතියක් සහ රාජකීය ජටාවක් හැඳිසිටිනු නිරූපිත ය.
ස්ටීටයිට් බහාලුම
බිමාරාන් කරඬුව තැන්පත් කොට තිබුණේ ස්ටීටයිට් මංජුසාවක ය. එහි අභිලේඛනයෙහි සඳහන් වූයේ මෙහි බුදුන් වහන්සේගේ ධාතූන් තැන්පත් කොට ඇති බවකි. 19වන සියවසේ දී එය විවෘත කරනු ලැබූ විට මංජුසාව තුළ කිසිදු හඳුනාගත හැකි ධාතුවක් නොවී ය. නමුත් ඒ වෙනුවට පිළිස්සූ මුතු, වටිනා සහ අර්ධ-වටිනා පාෂාණයෙන් නිමකළ පබළු සහ IIවන ඒසස් රජුගේ කාසි හතරක් දක්නට ලැබිණි.
මංජුසාවෙහි ලියා ඇති අභිලේඛනය පහත පරිදි වේ: