cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
කාඕ කාඕ නැගී සිටිම
වෙරි රාජධානයේ පුරෝගාමි ප්‍රදේශ පාලනය කල කාඕ කාඕ තම හමුදාව 189 දී ශිත සෘතුවේ දී වරෟධනය කර ගත්තේය. යුධෝප්ක්‍රම කීපයක් හා සටන් කීපයකට පසුව එහු ඩයි ප්‍රදේශය පාලකය ගෙන කහ ගංගා විප්ලවකාමින්ගේ පිල් කිහිපයක්ම පරාජය පත් කළේය. මෙහේතුවෙන් ෂැංග් මිආමි හා මෙන් ගොන්ස් විසින් පාලනය කල දේශිය යුධ හමුදාවන්ගේ ආධාරය ඔහු වෙත ලැබිණි. මෙය ඔහුගේ ප්‍රථම විශාල හමුදාව වූ අතර ඔහු ආසන්න‍වශයෙන් කහ තලප්පාකති විප්ලවකරැවන් 300,000 ක්පමණ තම හමුදාවට බදවා ගැනීමට සමත් විය. එසේම නැගෙනහිර ක්වින්ගේ ප්‍රදේශයේ කල්ලි හමුදා කණ්ඩායක් ද තම හමුදාවට එක්කර ගත්තේය. 196 දී ඔහු අධිරා්‍ය අධිකරණයක් කජු චැන්ග් හි විශාල බදු බරක් පැටවුවද (50% - 60% වගා ඵලදාව) ගොවියන් මෙසේ වඩාත් ස්ථාවර හා ආරක්ෂිත ස්ථානයක වගා කිරිමට කැමති විය. මෙය පසුව ඔහුගේ දෙවන සාර්ථක්වය ලෙස නම් කරන ලදි. -->
ආණ්ඩු ප්‍රධානී
සාමාන්‍යයෙන් කැබිනට් මණ්ඩලයක ප්‍රධානියා වන ආණ්ඩු ප්‍රධානී ස්වෛරීය රාජ්‍යයක, ප්‍රාන්තයක හෝ ස්වයං පාලනය සහිත යටත් විජිතයක විධායකයේ  ඉහලම හෝ දෙවන ඉහලම තනතුරවේ. වියානා ප්‍රඥප්තියේ 7 වන පරිඡේදය අනුව මෙම තනතුර රාජ්‍ය නායක තනතුරින් වෙන්කොට හඳුනාගනී.
ආශ්‍රිත ලිපි
ප්‍රවර්ගය:ආණ්ඩු ප්‍රධානියෝ
කාඕ කාඕ ගේ පිබිදීම
කහ තලප්පා කැරැල්ල සමයෙහිදී අශ්වාරෝහක හමුදාවෙහි අණ දෙන නිලධාරියෙකුද ක්‍රියු 188 වන විට බස්නාහිර උද්‍යාන යුද්ධ හමුදාවෙහි කර්නල් වරයෙකුද වූ කාඕ කාඕ, ක්‍රියු 196 වන විට යැං පළාතේ (නූතන බටහිර සංඩොං සහ නැගෙනහිර හෙනං) ආණ්ඩුකාරවරයා බවට පත් වූයේ ඔහු විසින් අධිරාජ්‍යයා ලුවායැං සිට ඔහුගේ මූලස්ථානය පිහිටි ක්සූචං වෙත රැගෙන යෑමෙන් පසුවය. ක්‍රියු 197දී යුවැං ෂූ විසින් ඔහුගේම ෂොං රාජ වංශය (仲朝) ප්‍රකාශයට පත් කලද, මෙම දැඩි පියවර නිසා ඔහුගේ අනුගාමිකයන් බොහෝ දෙනෙක් ඔහු අත්හැර යාම සිදුවූ අතර, යුවැං ෂවෝ වෙත ඔහුගේ අභිධානය පිරිනැමීමට යත්න දැරීමෙන් පසුව අන්ත දුගී බවෙන් ක්‍රියු 199දී මිය යෑමට සිදු විය. 200 දී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ නිලධාරියෙකු වූ ඩොන්ග් චොන්ග්ට කාඕ කාඕ මරා දැමිමට රහසිගත නිල නියෝගයක් ලැබුණි. ඔහු මේ සදහා ලියු වෙයි සමග එකතු විය. නමුත් කාඕ කාඕ මේ රහසිගත සැලසුම ගැන දැනගෙන ඩොන්ග් චෙන්ග් සහ ඔහුගේ සහචරයන් මරාදමන ලදි. ලියු බෙයි පමණක් බේරී උතුරේ වූ යු ආන් ෂාඕ වෙත පැනයන ලදි.
කහ හිස්වැසුම් කරැවන් විසින් නායකත්වය දරන ලද කැරලි කරැවන් ද ඇතුලත්ව අසල තිබු දිස්ත්‍රීකක වල සායම ස්ථාපනය වූ පසු උසාවිය සමග තිබූ ගණුදෙනු විසදා කාඕ කාඕ ඔහුගේ අවධානය ඔහුගේම හතුරා වූ ගොන්සුන සැන ඉවත් කළ යු ආන් ෂාඕ  වෙත යොමුකරන ලදි. කාඕ කාඕට වඩා නිලයෙන් උසස් වු යු ආන් ෂාඕ විශාල හමුදාවක් සමග කහ නදියේ උතුරැ ඊවුරේ කදවුරැ බදින ලදි.
200 දි ෂැක්සියන් වලදී ලියු බිආඕට එරෙහිව ලද ඉක්මන් යුධ ජයග්‍රහණයක් කැරලි කාර කිසු යොන්ග් සහ අනෙක් පිරිස පරාජ කිරිමෙන් පසු ලද ඊ පහරකින් සන් කේ මරණිය තුවාල ලදි. ඔහුගේ බාල සහෝදරයෙකු වන සන් ක්ආන් ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස නම් කරන ලදි.
මාස ගණනක සැලසුම් වලට පසු කාඕ කාඕ සහ යුආන් හ්, ගුඅන්ඩු වලිදි මුණ ගැසෙන ලදි. කාඕ කාඕ උපායශිල ිලෙස ගණනින් විශාල වූ යුආන්ගේ උතුරැ හමුදාවේ සැපයුම්  වලට ගිනිතබා දුර්වල කරන ලදි. ලියුබෙයි ජන්ගේ ප්‍රදේශයට පැන යන ලද අතර යුආන් ෂාඕගේ හමුදාවේ බහුතරය විනාශ කරන ලදි. 202 දී යු ආන් ඝාතනයත් සමග කහ නදියේ උතුරැ ‍ප්‍ර‍දේශයේ බෙදා ගැනීමට ඔහුගේ පුතුන් අතර ඇතිවු බෙදීම් වාසිය කාඕ කාඕ ලබා ගන්නා ලදි. 204 ඔහු අල්ලා ගන්නා ලද අතර ජි. බින්ග්, ක්යින්ග් සහ යු යන ප්‍රදේශ අල්ලා ගන්නාලදි. 207 අවසානයේ දී මුයුආන් ඒලේඡ්චයන්ට එරෙහිව ලද ජයග්‍රහණයත් සමග උතුරැ චීන තැනිතලාවේ සම්පූර්ණ බලය කාඕ කාඕ ලබාගන්නා ලදි.
රාජ් සෝමදේව
දෙල්ගහවත්තගේ රාජ් කුමාර් සෝමදේව (උපත – 1960 ඔක්තොම්බර් 31) කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ, පුරාවිද්‍යා පශ්චාත් උපාධි ආයතනයේ පුරාවිද්‍යාව පිළිබද ජ්‍යෙෂ්ඨ මහාචාර්යවරයෙක් වන අතර ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා කවුන්සිලයේ  ජ්‍යෙෂ්ඨ සාමාජිකයෙකි. 2005 වසරේ දී ඔහු ලන්ඩන් යුනිවර්සිටි කොලේජ් හි පුරාවිද්‍යා ආයතනයෙන් චාල්ස් වොලස් පර්යේෂණ සාමාජිකත්වය ලැබීමට ද සමත් විය. ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයට අදාල ව සිදුකරන කැණීම් සහ ගවේෂණ හේතුවෙන් ඒ මහතා ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි.
ළමා අවධිය
දෙල්ගහවත්තගේ රාජ් කුමාර් සෝමදේව 1960 ඔක්තෝබර් 31 වන දින ශ්‍රී ලංකාවේ වැල්ලවායේ දී උපත ලැබීය. ඔහු දරුවන් හය දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලක වැඩිමලා විය.
ඔහුගේ පියා රාජ්‍ය සේවකයෙකු වූ බැවින් පවුලේ සාමාජිකයින්ටත් රට වටා සංක්‍රමණය වීමට සිදු වූ අතර, ඔහුට නිතර පාසල් මාරු කිරීමට සිදු විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඔහු පූජාපිටිය මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය, නිවිතිගල සුමන මහා විද්‍යාලය, ඇහැලියගොඩ ධර්මපාල විද්‍යාලය, හිදැල්ලන සීවලී මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය, මිනුවන්ගොඩ නාලන්ද විද්‍යාලය, පිටිපන රෝමානු කතෝලික විද්‍යාලය, කළුතර හොලික්‍රොස් විද්‍යාලය සහ අවසානයේ කළුතර විද්‍යාලය යන පාසල් වලින් ඔහු අධ්‍යාපනය ලබා ඇත.
උසස් අධ්‍යාපනය
ඔහු 1986 දී පුරාවිද්‍යාව පිළිබඳ ශාස්ත්‍රවේදී උපාධිය ලබාගත් අතර, 1994 දී කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලයෙන් එම විෂයයෙන් ම දර්ශනපති උපාධිය ද ලබා ගත්තේය. 2006 දී ඔහු ස්වීඩනයේ උප්සලා විශ්ව විද්‍යාලයේ පුරාවිද්‍යා හා පුරාණ ඉතිහාස දෙපාර්තමේන්තුවෙන් පුරාවිද්‍යාව පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධිය ලබා ගත්තේය.
ඔහු, මහාචාර්ය සේනක බණ්ඩාරනායකගේ සහ උප්සලා විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය පෝල් සින්ක්ලෙයාර්ගේ ශිෂ්‍යයෙකි.
වෘත්තීය ජීවිතය
සෝමදේව 1989 සිට 1994 දක්වා සීගිරිය - යුනෙස්කෝ - ශ්‍රී ලංකා සංස්කෘතික ත්‍රිකෝණ ව්‍යාපෘතියේ සහකාර අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙස සේවය කර ඇත. එම කාලය තුළ ඔහු, සීගිරිය-දඹුල්ල ප්‍රදේශය‍ ආශ්‍රිතව පැවැැත්වුණු ජර්මානු-ශ්‍රී ලංකා සහයෝගිතා කැණීම් ව්‍යාපෘතියේ සහ ස්වීඩන්-ශ්‍රී ලංකා ජනාවාස පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතියේ ක්ෂේත්‍ර අධ්‍යක්ෂවරයා ලෙස ද කටයුතු කළේය.
ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයාගේ සහ ජාතික ලේඛනාරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ උපදේශක කමිටු සාමාජිකයෙකු ලෙස සිය දායකත්වය ලබා දී ඇත.
2013 දී ඔහු ශ්‍රී ලංකා ජාතික පර්යේෂණ කවුන්සිලයේ සාමාජිකයෙකු ලෙස පත් කරන ලදී.
පාසල්වල ඉතිහාස ඉගැන්වීමේ විෂයමාලා සංශෝධනය කිරීමට ද ඔහු තම හැකියාව පුළුල් ලෙස දායක කළ අතර වර්තමාන ඉතිහාස පෙළපොත් සඳහා පරිච්ඡේද කිහිපයක් ලියා ඇත.
2022 වන විට ඔහු කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ පුරාවිද්‍යා පශ්චාත් උපාධි ආයතනයේ පුරාවිද්‍යාව පිළිබඳ ජ්‍යෙෂ්ඨ මහාචාර්යවරයකු ලෙස සේවය කරයි.
2022 දී ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක අමාත්‍යාංශයේ උපදේශක කමිටුවේ සාමාජිකයෙකු ලෙස ද පත් කරනු ලැබීය.
වර්තමානයේ ඔහු එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන මගින් අරමුදල් සපයන ව්‍යාපෘති කිහිපයක උපදේශකයෙකු ලෙස සේවය කරයි.
පර්යේෂණ
ආචාර්ය උපාධිය සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසු, ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ පූර්ව හා ප්‍රාග් ඓතිහාසික සංක්‍රාන්තිය සම්බන්ධ ගැටලු විමර්ශනය කිරීමට යොමු වූයේය. ඔහුගේ ක්ෂේත්‍ර කාර්යයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, හොලොසීන යුගයේ දියුණු දඩයම්කරුවන් විසින් අත්පත් කරගත් පසුකාලීන ප්‍රාග් ඉතිහාසයේ නව සංක්‍රාන්ති අවධියක්, ඔහු හඳුනා ගත්තේය. පසු කාලීන හොලොසීන දඩයම්කරුවන් දේශගුණික විපර්යාසවලට හැඩ ගැසුනු ආකාරය සහ ඔවුන්ගේ පැවැත්ම සඳහා ශාකමය සම්පත් පරිභෝජනයට අනුගත වූ ආකාරය පැහැදිලි කිරීමට සෝමදේව සමත් විය. දැන් ඔහු උත්සුක වන්නේ රට තුළ අවසන් වූ හොලොසීන යුගයේ දියුණු දඩයම්කරුවන්ගේ සංජානන දියුණුව තේරුම් ගැනීමටය.
සෝමදේව 2017 සහ 2019 දී ජාතික විද්‍යා පදනමෙන් තරඟකාරී පර්යේෂණ ප්‍රදානයක් දිනා ගත්තේ ශ්‍රී ලංකාවේ හොලොසීන දඩයම්කරුවන්ගේ පාරිසරික අනුවර්තනයන් පිළිබඳ පර්යේෂණ සඳහා ය.
ඔහු සිය පොත් දාහතට අමතරව, දේශීය හා ජාත්‍යන්තර වශයෙන් පර්යේෂණ පත්‍රිකා හැත්තෑපහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.
බුදුදහම මහින්දාගමනයට පෙර පටන් පැවති බවට සහ ලංකා ඉතිහාසය විජය-කුවේණි යුගයට වඩා ඔබ්බට දිවෙන බවට සාක්ෂි ඇති බව රාජ් සෝමදේව මහතා පවසයි. ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික සංස්කෘතිය ගැන එතුමා අපරිමිත සේවය ක් ඉටුකරයි.
සම්මාන හා පිළිගැනීම්
1998 දී ඔහු ශාස්ත්‍රීය අංශයේ නායකත්වය සැපයීම සහ ජයග්‍රහණ උදාකරගැනීමේ අංශයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛයන් දසදෙනාගේ සම්මානය ද දිනාගත්තේ ය.
2005 වසරේ දී ඔහුට යුනිවසිටි කොලේජ් ඔෆ් ලන්ඩන්හි පුරාවිද්‍යා ආයතනයෙන් චාල්ස් වොලස් පර්යේෂණ සාමාජිකත්වය ප්‍රදානය කෙරුණි.
රාජ් සෝමදේව මහතා ලෝක පුරාවිද්‍යා කොංග්‍රසයේ සාමාජිකයකු ද වෙයි.
Rock Paintings and Engraving Sites in Sri Lanka නම් ඔහුගේ කෘතිය, 2013 වසරේ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් පළ වූ හොඳම ශාස්ත්‍රීය ප්‍රකාශනය සඳහා වන රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මානය දිනා ගත්තේය.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාඥයෝ ප්‍රවර්ගය:පුරාවිද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික පුරාවිද්‍යාඥයෝ ප්‍රවර්ගය:පුරාවිද්‍යාඥයෝ - සිංහල
ඉන්දීය ආණ්ඩුව
ඒකාබද්ධ වශයෙන් ඉන්දියානු ජනරජය ලෙසින් හැඳින්වෙන, ප්‍රාන්ත 29 ක් සහ සංගම් බලප්‍රදේශ හතක් අඩංගු සංගමයක, පාලන අධිකාරිය වෙයි. ඉන්දියාවේ අගනුවර වන නව දිල්ලියෙහි, එය පදනම්ව ඇත.
ඉන්දියානු පුරවැසියන් වෙත බල පවත්වන මූලික සිවිල් සහ අපරාධ නීති පනවා ඇත්තේ, සිවිල් පටිපාටි සංග්‍රහය, ඉන්දියානු දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය සහ, අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහය වැනි ප්‍රධාන පාර්ලිමේන්තු නීති සම්පාදන තුලින්ය. ෆෙඩරල් සහ තනි තනි ප්‍රාන්ත රජයයන් වෙත බල පවත්වන අධිකරණ ක්‍රමය, පදනම්ව ඇත්තේ, ඉංග්‍රීසි වෝහාර සහ ව්‍යවස්ථායීය නීතිය මතය. රජයේ ආසනය පිහිටා ඇත්තේ නව දිල්ලියෙහි බැවින්, මධ්‍යම රජයට ගෞරවාර්ථ පදය ලෙසින් "නව දිල්ලිය " යන්න පොදුවේ ව්‍යවහාර කෙරෙයි.
මධ්‍යන්‍යය විෂමතාවය
බගෝල යාන්ත්‍ර විද්‍යාවෙහි, මධ්‍යන්‍යය විෂමතාවය යනු කෙප්ලර් කක්ෂයක චලනය වන වස්තුවක් සඳහා පිහිටුම සහ කාලය පිළිබඳ බැඳුනු පරාමිතියකි. කක්ෂගතව ඇති වස්තුවක් සහ කේන්ද්‍රය යා කරන රේඛාවක් වෙතින්, සමාන කාල පරිච්ඡේද තුලදී, සමාන වර්ගඵල ප්‍රමාණයන් පිරිසරන්නේය යන්න මත එය පදනම්ව පවතියි (කෙප්ලර්ගේ දෙවන නියමය).
රාජ්‍ය දූත සබඳතා පිලිබඳ වියානා ප්‍රඥප්තිය
ස්වාධීන රටවල් අතර රාජ්‍ය දූත සබඳතා සඳහා පාදක ව්‍යුහය නියමකරනලද අන්තර්ජාතික ගිවිසුම ක්‍රි.ව.1961 රාජ්‍ය දූත සබඳතා පිලිබඳ වියානා ප්‍රඥප්තිය වේ.
ප්‍රවර්ගය:සීතල යුද්ධ සමයේ ගිවිසුම්
Commuting
කමියුටිං (ගමනාගමනය??) යනු එක් පදිංචි ස්ථානයක සිට ස්ථිර වැඩකරන ස්ථානයකට ගමන් කිරීමේ සහ දවසේ වැඩ අවසන් කර නැවත තම නිවසට පැමිණීමේ ක්‍රියාවලියයි. විද්‍යාලයක හෝ විශ්වවිද්‍යාලයකට ඇතුළුවී සිටින්නන් හා විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ඈත පදිංචි සිසුන් ද ගමන් කරන්නන් ලෙස සැළකේ. එක්සත් ජනපදයේ නිදන ශාලා කිහිපයක් ඇති ආයතන හදුන්වන්නේ කොමියුටර් පාසැල් කියාය.
19 වැනි ශතවර්‍ෂයට පෙර කම්කරුවෝ පදිංචි වී සිටියේ තම රැකියා ස්ථානයට අඩු කාලයකින් ඇවිදගෙන යාමට හැකි තරම් සමීපයෙනි. නමුත් නූතන ගමන් කරන්නන් නගරයෙන් ඈත පිහිටි පිහිටි නගර හා ගම්වල සිට වැඩපොළ වලට එති.
ගමනාගමනය දිනපතා දක්නට ලැබෙන්නකි. මොටර් රථ, දුම්රිය, බස් රථ හා බයිසිකල් වැනි ප්‍රවාහන පහසුකම් භාවිත කරමින් සේවා ස්ථානවලට ආ හැකි බැවින් මේ කම්කරුවනට රැකියා ස්ථානයට ඈතින් පදිංචි වීමට පුළුවනි. සමහරවිට කැමැත්තෙන් හෝ නගරයේ ඇති නිවාසවල මිළ අධිකවීම නිසා හෝ ඔවුන්ට එසේ කිරීමට සිදුව ඇත.
නූතන ගමනාගමන ක්ෂේත්‍රය මිනිසුන්ගේ ජිවිත කෙරේ බෙහෙවින් බලපා ඇත. නගර විශාල ලෙස ප්‍රසාරණය වීමට ඉඩ දීමෙන් කලින් තිබුනාට වඩා අවට ප්‍රදේශ පසු බෑමට ලක්ව ඇත.බො‍හෝ නගර කොමියුටර් ‍ඩෙල්ට්ස් වලින් වටවී ඇත. එය නගරයේ වැඩ කරන අය පදිංචි ස්ථානයි. මේ ස්ථානවලට බො‍හෝවිට කියන්නේ කොමියු‍ටර් නගර, නිදන ශාලා නගර හෝ නිදන කාමර සමුහය යනුවෙනි.
බොහෝ මගීන් දවසේ එකම වෙලාවට ගමන් කරන බැවින් උදේට හා හවස් කාලයේ දී  වාහන තදබදය වැඩි වේ. ‍පොදු වාහන පද්ධතිය නිසි පරිදි සැලසුම්කර නොතිබීම හා නඩත්තු නොකිරීම මෙවැනි තත්ත්වයන් ඇතිවීමට හේතුවයි. පොදු ප්‍රවාහන සේවය හෝ හවුලේ පාවිච්චිය කරන මෝටර් රථ වලට වඩා එක් පුද්ගයෙක් පමණක් පාවිච්චි කරන මෝටර් රථ නිසා ආකාර්යක්ෂම  ඉන්ධන හා මහාමාර්ග පරිහරණයත් සිදුවේ. එසේ හෙයින් රථවාහන තදබදයටත් ,වායු දූෂණයටත් මොටර් රථවලින් වැඩි දායකත්වයක් ලැබේ.මෙයට පිළිතුරු වශයෙන් සමහර රජයන් හා ස්වාමිවරු පොදු ප්‍රවාහන සේවා හා කාර්යාල සේවා ඇති කර තිබේ. මඟියා යන වචනය කලින් පාවිච්චිකර ඇත්තේ අඩු මුදලක් ගෙවා ගමන් කරන්නා යන අරුතිනි.ඉඉ නියමිත දින ගණනකට, සතිගණනකට හෝ මාස ගණනකට කලින් මුදල් ගෙවා වලංගු දුම්රිය වාර ප්‍රවේශ පත්‍රයක් මිළදී ගැනීමටද පුලුවන. එවැනි ප්‍රවේශ පතකින් මඟියෙකුට වලංගු කාලය තුලදී ඕනෑම වාර ගණනක් ගමන් කළ හැකිවේ. ප්‍ර‍වේශ පත්‍රයේ කාල සීමාව වැඩිනම් දිනක ගාස්තුව අඩුවේ.
ශ්‍රි ලංකා දේශගුණය (භූ‍ගෝල විද්‍යානුකූලව)
thumb|338x338පික්|ඊසාන දිග මෝසම් හා නිරිත දිග මෝසම් සුළං ශ්‍රී ලංකාවේ දේශගුණය උෂ්ණ කලාපිය ලෙස හා උණුසුම් ලෙසත් පෙන්වා දිය හැකිය. එහි පිහිටිම රේඛාන්තර 10 ත් අතරය. රටට තරමක් උණුසුම් දේශගුණයක් දායාද කර ඇත. මෙය සාගර සුලං හා සෑහෙන තෙතමනයකිනි. අඩුම ඌෂණත්වය මධ්‍යම කදුකරයේ නුවර එළියේ අඩුම 16  *(මෙහි සීත සෘතු‍වේ දී දින ගණන් මිදුණ දිය වැටේ) සිට ඊසාන දිග වෙරළේ ත්‍රිකුණාමල නගරයේ 32 0 වේ( මෙහි උෂ්ණත්වය 38 0 දක්වා නගී) සම්පූර්ණයෙන් බලන කල රටේ වාර්ෂික සාමාන්‍ය උෂ්ණක්වය 28 සිට 30  දිවා රෑ උෂ්ණත්වය 4 සිට 7 දක්වා වෙනස් වේ. ඉතා සීතල මාසය වන්නේ ජනවාරි මායයිත විශේෂයෙන් කදුකරයේ සිටින මිනිසුන්ට මේ කාලයේ දී කෝට් හා ‍ස්විටර් ඇදිම ට සිදු වේ. ශ්‍රීෂ්මසෘතුවේ දී නමාන්ෂුන් වැසි වලට පෙර උෂ්ණමය කාලය මැයි මාසයේ දීය.
ඉන්දියන් සාගරයේ හා බෙංගාල බොක්කෙන් හමන මෝසම් සුලං අනුව වර්‍ෂපතන ආකාරය බලපාන අතර කාල හතරක් සටහන් වේ. පළමුවැනි එක මැයි මැද සිට ඔක්තෝබර් ඉන්දියන් සාග‍රයේ තෙතමනය ගෙන එමින් නිරිත දිග සුළං හට ගනි. මෙම සුළං මධ්‍යම කදුකරයේ බෑවුන් මුණ ගැසීමෙන් කදු බැවූම් වලට ද දිව‍යිනේ නිරිත දිග ප්‍රදේශවලට ද මහා වැසි පතිති වේ. සමහර සුළං හමන බෑවුම් වලට මසකට මි.මි 2500 ලැබෙන නමුත් සුලගට මුවා වු නැගෙනහිර හා ඊසාන දිග ප්‍රදේශවලට අඩුවෙන් වැසි පතිත වේ. අන්තර් මෝසම් මාසවලිදී ඔක්තෝබර් හා නොවැම්බර් මාසවලට දෙවැනි කාලය සිදුවේ. මේ කාලයේ දී කලින් කල ඇතිවන කුණාටු ඇතිවන අතර සමහර විට උෂ්ණකලාපිය සයික්ලොනස් නිසා අහස වළාකුලින් බරවෙන අතර නිරිතට, ඊසානට සහ දිව‍යිනේ නැගෙනහිරට වැසි වැසේ. තුන්වැනි කාලය අතර දෙසැම්බර් සිට මාර්තු දක්වා බෙංගාල බොක්කේ සිට තෙතමනය එමින් ඊසාන දිගින් ‍මෝස්ම් සුලං පැමිණේ මේ මාසවලදී ඊසාන දිග කදු බෑවුන් මි.මි. 25000 වර්‍ෂපතනය ලබමින් ගං වතුර ඇති වේ. තවත් අන්තර්මෝසම් කාලයක් මාර්තු සිට මැයි දක්වා නියමිත ප්‍රමාණයට වඩා අඩු මා වෙනස්වන සුළග සමග ගිගිරැම් වැසි ඇතිවේ.
නිරිත දිග හා කදු ප්‍රදේශවල තෙතමනය අධිකවන අතර සාතුවෙන් සෘතුව වෙනස්වන ආකාරයේ වැසි ලැබෙන අතර තෙතමනය අධික වේ. ජුනි මොසම් සුළං කාලයේ දි 90% දක්වා නැගෙමින් අවුරැද්ද පුරා කොළඹ දිවා තෙතමනය 70% වේ. අනුරාධපුරයේ, මාර්තුවේ ඇති වන අන්තර් මෝසම් සුලං කාලයේ දී දහවල් 60% තෙතමනයක් පවති නොවැම්බර් ‍හා දෙසැම්බර් වැසි කාලපරිච්ඡෙද 79% දක්වා නගි. කදුකරයේ මහනුවර දහවල් තෙතමනය සාමාන්‍යයෙන් 70% ක් සහ 79% ක් වේ.
ප්‍රවර්ගය:භූගෝල විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව
සිංහල ශ්‍රී ලංකා
thumb|සිෂ්හල ශ්‍රී ලංකා සලකුණ [HTTPS://Www.sinhalashrilanka.com සිංහල ශ්‍රී ලංකා] යනු ශ්‍රී ලංකාව තුල ක්‍රියාත්මක ජාතික වැඩපිළිවෙලකි. 2019 ජුනි මස ආරම්භ කල මෙය දිවයින පුර සියළු නගර ආවරණය කරමින් සිංහල ජාතියේ අනන්‍යතාව රැකගැනීම සදහා කැපවන සංවිධානයකි. අනෙකුත් ජාතීන් සමග සුහදව කටයුතු කිරීමට මෙන්ම සිංහල ජාතිකයන් හට ප්‍රමුඛත්වය ලැබෙන ශ්‍රී ලංකාවක් ගොඩනැගීම සදහා ගෙනයන සුවිශේෂී වැඩසටහන් රාශියක් දැනට ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී. දිවයිනේ ඕනෑම ප්‍රදේශයක සිටින සිංහල පුද්ගලයෙකුට මෙහි සාමාජිකත්වය ලබාගත හැකි අතර, ඉල්ලුම්පත් [HTTPS://Www.sinhalashrilanka.com www.sinhalashrilanka.com] වෙබ් අඩවිය හරහා ලබාගැනීමේ පහසුකම් ලබාදී ඇත << මූල්‍ය ප්‍රතිපදන නොමැතිකමින් දැනට මෙම වෙබ් අඩවිය අක්‍රීය තත්වයේ පවතී>> .(+94) 0788 544 377 අංකය මගින් වැඩි විස්තර ලබාගත හැක. facebook පිටුවට පණිවිඩයක් තැබීම මගින් උවද ඔබට වැඩි විස්තර ලාබගත හැක
මැඩගස්කරය (චිත්රපටය)
මැඩගස්කරය (Madagascar) යනු 2005 දී ඩ්‍රීම් වර්ක්ස් පින්තූර විසින් ප්‍රභූත ඇමරිකානු සජීවීකරණ විශේෂාංගයක්.
විශ්වනාථ දේවාලය, ඛජුරාහෝ
විශ්වනාථ දේවාලය යනු ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි පිහිටි හින්දු දේවාලයකි. මෙය පිහිටා ඇත්තේ යුනෙස්කෝ ලෝක උරුමයක් වන ඛජුරාහෝ ස්මාරක සමූහයේ බටහිර පෙදෙසේ ය. මෙම දෙවොල ශිව දෙවියන් වෙනුවෙන් කැපවූවකි. ශිව දෙවියන් ඇතැම්විටෙක "විශ්වනාථ" හෙවත් "විශ්වයට අධිපති" යනුවෙන් හඳුන්වන ලදී.
මෙම දේවාලය ඉදිකිරීම මෙහෙයවන ලද්දේ චන්දේල රජකු වූ ධංග විසිනි. මෙය නිමවා සම්පූර්ණ කෙරුණේ ක්‍රි.ව. 999 හෝ 1002දී යැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙහි ගෘහනිර්මාණ ශෛලිය මෙයට වඩා පැරණි ලක්ෂ්මණ දේවාලය සහ මෙයට පසුව ඉදිවූ කන්දාරියා මහාදේව දේවාලයට සමානත්වයක් දක්වයි. මෙහි විවිධ දෙවිවරුන්, සුරසුන්දරියන් (දිව්‍යමය ස්ත්‍රීන්), පෙම් යුවළවල් සහ මිත්‍යාමය සත්ත්වයින්ගේ රූ දක්නට ලැබේ.
ඉතිහාසය
විශ්වනාථ දේවාලයේ ද්වාරමණ්ඩපයට සවිකළ පූජා ශිලාලේඛනයක චන්දේල රජකු වූ ධංග විසින් ඉදිකළ ශිව දේවාලයක් පිළිබඳ තොරතුරු සඳහන් වේ. මෙම ශිලා ලේඛනයෙහි දිනය විවිධ අයුරින් අර්ථකථනය කොට 1056 VS (999 CE) හෝ 1059 VS (1002 CE) ලෙස යෝජනා වී ඇත.
මෙම ශිලා ලේඛනයේ සඳහන් වන්නේ ධංගගෙන් පැවතෙන්නකු වන ජයවර්මන් විසින් එම ලේඛනය 1173 VS දී පැහැදිළි අක්ෂරවලින් නැවත ලියවා ඇති බවයි. මින් පැවසෙන්නේ ධංග විසින් ශිව ලිංග ද්විත්වයක් සහිත අනර්ඝ ශිව දේවාලයක් ඉදිකළ බවයි. එක් ලිංගයක් වන මරකතේෂ්වර ("මරකත අධිපති") ලිංගය මරකතවලින් තැනූවකි. ප්‍රමාථනාථ ("ප්‍රමාථයන් හෙවත් පිසාචයන්-වැනි ආත්මයන්ට අධිපති") නැමැති අනෙක් ලිංගය පාෂාණයෙන් තැනූවකි. මෙම ශිලාලේඛනය ධංගගේ මරණින් පසු ලියවූවක් බැව් පෙනේ. එහි දැක්වෙන්නේ වසර සියයකටත් වඩා ජීවත් වීමෙන් පසු, ධංග සිය සිරුර ගංගා සහ යමුනා ජලයට භාරකොට මෝක්ෂයට පත්වූ බවයි. සෙසු චාන්දේලා දේවාල අභිලේඛන මෙන් නොව මෙහි චන්දේලවරුන්ගේ ප්‍රතිහාර අධපතීන් පිළිබඳ සඳහන් නොවේ. මින් හෙළිවන්නේ මේ කාලය වනවිට චන්දේලවරුන් තවදුරටත් ප්‍රතිහාරයන්ගේ යටත් වාසීන් නොවූ බවයි. මරකත ලිංගය (මරකත එබ්බවූ ලිංගයක් විය හැක) පිළිබඳ තොරතුරු ද මේ බවට සාක්ෂි සපයයි. පුරාණ ග්‍රන්ථ අනුව, මැණික්-එබ්බනූ ලිංගය යනු සිය අභිප්‍රායයක් ඉටුවූ පසු කෙරෙන පූජාවක් බැව් දැක්වේ‍. මේ අනුව යෝජනා වන්නේ ධංග විසින් මෙම දෙවොල ඉදිකළේ ස්වාධීන රජකු ලෙස ඉහළ දේශපාලන තත්ත්වයක් හිමිකරගැනීමෙන් පසුව බවයි.
ශිලා ලේඛනය මත පදනම්ව, මෙම දේවාලය ක්‍රි.ව. 999දී හෝ ක්‍රි.ව. 1002දී නිර්මාණය කළ බැව් විද්වත්හු විශ්වාස කරති. කෙසේනමුත්, කලා ඉතිහාසඥ ශෝපිතා පුන්ජා පවසන්නේ මෙම දේවාල වාර්තාවේ සඳහන් දෙවොල, විශ්වනාථ දේවාලය වීමට මෙන්ම නොවීමට ද ඉඩ ඇති බවයි. ඇයට අනුව, ධංග විසින් ශිලා ලිංගයට සහ මරකත ලිංගයට වෙනවෙනම දේවාල දෙකක් තනා ඇත.
මෙම ශිලාලේඛනයේ සඳහන් වන්නේ ඡිඡා (හෝ ඡිච්චා) නැමැත්තකු මෙම දෙවොලේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පියා වූ බවයි. එසේම දේවාලයේ තොරණ සැලසුම් කරන ලද්දේ ශිල්පියාගේ සිරුරට ආරූඪ වූ වාස්තු විද්‍යාවට අධිපති විශ්වකර්ම දෙවියන් බවත් එහි දැක්වේ.
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
විශ්වනාථ දේවාලය ලක්ෂ්මණ දේවාලයෙන් (ක්‍රි.ව. 930–950 පමණ) ඇරඹී කන්දාරියා මහාදේව දේවාලය (ක්‍රි.ව. 1030) සමයේ උච්චත්වයට පත් මධ්‍ය ඉන්දියානු ගෘහනිර්මාණ ශෛලියේ මහිමය කියාපායි. මෙම දේවාල ත්‍රිත්වය මගින් ඛජුරාහෝවේ වර්ධනය වූ කලා ශෛලියේ උච්චතම නිදසුන් වේ.
ප්‍රධාන දේවාලය නගර ශෛලියෙන් නිමවා ඇත: එහි ප්‍රවේශ ද්වාරයක් (අර්ධ-මණ්ඩප), කුඩා ශාලාවක් (මණ්ඩප), විශාල ශාලාවක් (මහා-මණ්ඩප), අන්තරාලයක්), සහ ගර්භගෘහය සමග පියැසි කුළුණක් (ශිඛර) දක්නට ඇත. මේවා පිහිටි පාදම ද කැටයම්වලින් අලංකාර කොට ඇත. පාදමේ සිට ද්වාරය තෙක් විහිදෙන පියගැට එක් පසෙකින් සිංහ රූ ද, අනෙක් පසින් හස්ති රූ මගින් ද අලංකාර කොට ඇත. ප්‍රධාන දේවාලයේ ඍජුකෝණාස්‍රාකාර සැලැස්ම 27.5 m (අඩි 90) x 13.7 m (අඩි 45) යන පරිමාණවලින් යුක්ත ය.
මෙම ව්‍යූහය ඉදිකිරීමේ දී භාවිතා වූ ප්‍රධාන අමුද්‍රව්‍යය වැලිගල් ය.
ප්‍රතිමා
දේවාලයේ පාදමේ සප්තමාත්‍රිකාවියන් (සප්ත දේවතාවියන්), ශිවගේ බිසව වන පාර්වතී දෙවඟනගේ සහ නර්කනයේ යෙදෙන ගනේෂ ප්‍රතිමා සඳහා අවකාශ සලසා ඇත.
අභ්‍යන්තරයේ සියලු කුටිවල කුළුණු කැටයම් කොට ඇත. සිවිලිමේ සහ එයට ආධාර වන කුරුපාවල (brackets) සංකීර්ණ කැටයම් දක්නට ඇත. කෙසේනමුත්, විශාල ශාලාවේ කුරුපාවල ඇති කැටයම් දැඩිව විනාශ වී ඇත.
ශෘංගාරාත්මක ප්‍රතිමා පිළිබඳ අර්ථ නිරූපණ
ශෘංගාරාත්මක ප්‍රතිමා පිළිබඳ විවිධ අර්ථකථන යෝජනා වී ඇත. යටත්විජිත කලා පරිපාලක අර්නස්ට් බී. හැවල් සලකා ඇත්තේ මේවා හින්දු සමාජයේ පරිහානි අවධියක නිමැවුම් ලෙසයි. මීට වෙනස් මතයක් මගින් යෝජනා වී ඇත්තේ පුළුල්-මනසැති සමාජයක කාමශාස්ත්‍රය නිසා පෙළඹුණු කලාකෘති බවයි.
මුට්
මුට් යන වචනයේ තේරුම පුරාණඊජිප්තු භාෂාවෙන් "මව" යන්නයි.ඇය අමුන් ගේ අවසාන භාර්යාව වූ අතර ඇය සම්පූර්ණයෙන්ම මිනිස් රූපයෙන් සිටින දෙවගනක් විය.
විශ්වනාථ දේවාලය, ඛජුරාහෝ
ශෘංගාරාත්මක ප්‍රතිමා පිළිබඳ අර්ථ නිරූපණ
කොලොම්බියා විශ්වවිද්‍යාලයේ දකුණු ආසියානු කලා මහාචාර්ය විද්‍යා දෙහේජියා පවසන්නේ මෙම ප්‍රතිමා මගින් කෞල සහ කාපලික අංශවල චාරිත්‍ර නිරූපණය වන බවයි. එම අංශ මගින් විශ්වාස කෙරුණේ ලෞකික වරදෙහි බැ‍ඳීමේ ආශාවන්ට ඔරොත්තු දෙන අයට පමණක් මෝක්ෂය ලබාගත හැකිය යන්නයි‍. මෙවැනි පෙළඹවීම්වලට ඉහළින් යමකුට නැගී සිටිය හැකි නම්, ඔහුට කිසිදු බලපෑමක් සිදු නොවේ. මෙම අංශයන් නම්‍යශීලී චන්දේල පාලකයින්ට මෙවැනි "අතිශය මතභේදාත්මක ක්‍රියාකාරකම්වල නියැලීමට" පිටුවහලක් විය.
ඉන්දීය කලා ඉතිහාසඥ දේවාංගනා දේසායි අනුව, විශ්වනාථ සහ කන්දාරියා මහාදේව දේවාලවල ඇති කාමුක ප්‍රතිමා පහත කාර්යයන් සඳහා වැදගත් විය:
කොලොම්බියා විශ්වවිද්‍යාලයේ කලාව සහ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය පිළිබඳ මහාචාර්යවරයකු වන ෆ්‍රෙඩ් ක්ලයිනර් විශ්වාස කරන්නේ මෙම ප්‍රතිමා පූජනීය දේවාලයේ "සශ්‍රීකත්වය සහ දිවිය ප්‍රචාරණයටත්, ශුභ ආරක්ෂාව සැලසීමටත්" භාවිතා වන්නට ඇති බවයි. ඩෙලාවෙයාර් විශ්වවිද්‍යාලයේ විද්වතකු වන මාගරට් ප්‍රොසර් ඇලන් සඳහන් කරන්නේ මෙම ශෘංගාරාත්මක ප්‍රතිමා මගින් මිනිස් දිවියේ අරමුණු නිරූපණය වන බවයි.
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:ඛජුරාහෝවේ හින්දු දේවාල
අමූන්
අමූන්වෙනුවට අමුන් බලන්න. අමූන් ලෙසත් පැවසුවේ අමුන් මය.(පරිවර්තනයේ දී ඇති වූ දෝෂයක් බව කරුණාවෙන් සලකන්න.)
මිනිසාගේ ස්නායු පද්ධතිය
මිනිසාගේ ස්නායු පද්ධතිය ප්‍රධාන කොටස් දෙකකට වෙන් කල හැක. එනම්,
මොළය
ප්‍රධාන ලිපිය: මිනිස් මොළය
අති පුර්ව මස්තිෂ්කය
කලලයේ අති පූර්ව මස්තිෂ්කයෙන් ව්‍යූත්පන්න වන මස්තිෂ්ක අර්ධගෝල පිළිබඳව මෙහිදී සලකා බලනු ලබයි.
මස්තිෂ්ක අර්ධගෝල
මස්තිෂ්ක අර්ධගෝල දෙකක් ඇත. මෙම අර්ධගෝල දෙක ගැඹුරු අන්වායාම පරිඛාවකින් වෙන් වී ඇත. මස්තිෂ්ක අර්ධගෝල ඉදිරියෙන්, පාර්ශ්විකව සහ අධරීයව විශාලනය වී ඇත. මෙය අධර ලෙස අනුමස්තිෂ්කය තෙක්ම වැඩී ඇත. මස්තිෂ්ක අර්ධගෝල වල පිටතින්ම මස්තිෂ්ක බාහිකය ඇත. මෙහි ධුසර ද්‍රව්‍යය ඇත. (ධුසර ද්‍රව්‍ය සෑදී ඇත්තේ නියුරෝන වල සෛල දේහ වලිනි). ධුසර ද්‍රව්‍ය වලට ඇතුලතින් ශ්වේත ද්‍රව්‍ය ඇත. (ශ්වේත ද්‍රව්‍ය සෑදී ඇත්තේ මයලනීභුත ස්නායු තන්තු වලිනි). මස්තිෂ්ක බාහිකයේ ඛාත සහ සංවලිත පිහිටීම නිසා එහි පෘෂ්ට වර්ගඵලය වැඩි වී තිබේ. ඛාතයක් යනු මස්තිෂ්ක බාහිකයේ සංවලිත දෙකක් අතර ඇති ඇතුලට නෙරා යාමකි. සංවලිතයක් යනු ඛාත දෙකක් අතර ඇති පිටතට නෙරා යාමකි. එක් එක් මස්තිෂ්ක අර්ධගෝල ඛණ්ඩිකා 4කට බෙදී ඇත. ලලාට ඛණ්ඩිකාව සහ පාර්ශ්වික ඛණ්ඩිකාව වෙන් කරමින් මධ්‍ය ඇලිය (මධ්‍ය පරිඛාව) පිහිටයි. අපර කපාල ඛණ්ඩිකාව, පාර්ශ්වික සහ ශංඛක ඛණ්ඩිකාවෙන් වෙන් කරමින් අපර කපාල පාර්ශ්වික ඇලිය ඇත. ලලාට ඛණ්ඩිකාව සහ පාර්ශ්වික ඛණ්ඩිකාව, ශංඛක ඛණ්ඩිකාවෙන් වෙන් කරමින් පාර්ශ්වික පරිඛාව ඇත.
මස්තිෂ්ක අර්ධගෝල වල කෘත්‍යයන්
ඒවායේ පිහිටීම සහ කෘත්‍යයන් පහත දැක්වෙයි.
ලලාට ඛණ්ඩිකාව
ලලාට ඛණ්ඩිකාවෙහි දෛහික චාලක ප්‍රදේශය, පුර්ව චාලක ප්‍රදේශය, කථන චාලක ප්‍රදේශය (බ්‍රොකාත් ප්‍රදේශය) සහ ලලාට සංගාමි ප්‍රදේශය පිහිටයි.
දෛහික චාලක ප්‍රදේශය
ඉච්චානුග පේශි සංකෝචනය පාලනය කරයි.
කථන චාලක ප්‍රදේශය (බ්‍රොකාත් ප්‍රදේශය)
කථනය හා සම්බන්ධ චලන පාලනය කිරීම.
පාර්ශ්වික ඛණ්ඩිකාව
පාර්ශ්වික ඛණ්ඩිකාවෙහි දෛහික සංවේදක ප්‍රදේශය, කථන සංගාමි ප්‍රදේශය, පාර්ශ්වික ප්‍රදේශය සහ රස සංවේදී ප්‍රදේශය පිහිටයි.
කථන සංගාමි ප්‍රදේශය
කථනයේදී වචන තෝරා බේරා ගැලපීමකින් යුක්තව සකස් කරයි. (එනම් වචන සංජානනය සිදු කරයි)
පාර්ශ්වික ප්‍රදේශය
යමක් ඇල්ලීමේදී දැනෙන ස්ඵර්ශය, පීඩනය, පිහිටීමට අනුව වස්තුව පිලිබඳ නිවැරදි දැනීමක් ඇති කර ගැනීම.
රස සංවේදී ප්‍රදේශය
රස සංවේදනය සිදු කරයි.
දෘෂ්ටි සංවේදන ප්‍රදේශය
දෘෂ්ටි සංවේදනය සිදු කරයි.
ආඝ්‍රහණ සංවේදන ප්‍රදේශය
ආඝ්‍රාණ සංවේදනය (ගද සුවද දැනීම) සිදු කරයි.
තැලමස මස්තිෂ්කය
කලලයේ තැලමස මස්තිෂ්කයෙන් ව්‍යුත්පන්න වන තැලමස, හයිපොතැලමස, කේතු දේහය සහ පූර්ව රුධිරග්‍රාහි ප්‍රතානය යන ඒවා පිළිබඳව මේ යටතේ විස්තර කෙරේ. ඒවායේ පිහිටීම සහ කෘත්‍යයන් පහත විස්තර කර ඇත.
තැලමස
තුන්වන මස්තිෂක කෝෂිකාවට දෙපසින් පිහිටන ධුසර ද්‍රව්‍ය වලින් සැදුණු ප්‍රදේශයකි.
තැලමස වල කෘත්‍යය
තැලමස මගින් මස්තිෂ්ක බාහිකයට ගමන් කරන බොහෝ අධිසංවේදී ලිංගික ආවේග බාහිකයේ නියමිත ස්ථානයට යොමු කරවන සම්බන්ධීකරණ මධ්‍යස්ථානය ලෙස ක්‍රියා කරයි. සම, අන්තරංග අවයව සහ විශේෂිත සංවේදී අවයව ආදියේ සිට පැමිණෙන ආවේග මස්තිෂ්ක බාහිකයේ අදාළ සංවේදී ප්‍රදේශයට ගමන් කිරීමට ප්‍රථම ඒවා තැලමස වලට යොමු කරයි.
හයිපොතැලමස
තැලමස වලට වහාම පහලින් පිහිටා ඇත. ධුසර ද්‍රව්‍ය වලින් සැදුණු ප්‍රදේශ මෙහි ඇත. පිටියුටරිය වෘන්තයක් මගින් මෙයට සම්බන්ධ වී ඇත.
පූර්ව රුධිරග්‍රාහි ප්‍රතානය
තුන්වන මස්තිෂ්ක කෝෂිකාව තුලට නෙරා පිහිටන කේතුදේහයට ඉහලින්, අපරව පිහිටයි. මෙය අස්නායුක තුනී වාහිනීමත් ප්‍රදේශයකි.
කේතු දේහය
පූර්ව රුධිරග්‍රාහි ප්‍රතානයට පහලින් අපරව පිහිටා තිබේ.
මැද මොළය
කලලයේ මැද මොළයෙන් ව්‍යුත්පන්න වන රතු න්‍යෂ්ටිය සහ සිව්බිඩි දේහ පිළිබඳව මේ යටතේ විස්තර කෙරේ.
රතු න්‍යෂ්ටිය
මැද මොළයේ පූර්වව පිහිටා තිබේ. ධුසර ද්‍රව්‍ය වලින් සෑදුණු කොටසකි.
රතු න්‍යෂ්ටියෙහි කෘත්‍යයන්
කංකාල පේශි වල චලනයන් ක්‍රමවත්ව සැලසුම් කිරීම.
සිව්බිඩි දේහ
මැද මොළයේ අපර ලෙස පිහිටා ඇත.
අනුමස්තිෂ්කය
මස්තිෂ්ක අර්ධගෝල දෙකට අධරීයව, වැරෝලි සේතුවට අපර ලෙස පිහිටා ඇත. මෙහිද අර්ධගෝල දෙකක් ඇත. මෙහි පිටතින් ධුසර ද්‍රව්‍යයද ඇතුලතින් ශ්වේත ද්‍රව්‍යයද ඇත. ධුසර ද්‍රව්‍යයේ ඛාත සහ සංවලිත පිහිටා තිබේ. ඒවා සමීපව සහ සමාන්තරව සකස් වී තිබේ.
අපර රුධිරග්‍රාහි ප්‍රතානය
මස්තිෂ්ක සුෂුම්නා තරලය ශ්‍රාවය කරයි.
වැරෝලි සේතුව
මැද මොළයට වහාම පහලින්, සුෂුම්නා ශීර්ෂකයට වහාම ඉහලින්, අනු මස්තිෂ්කයට පුර්ව ලෙස පිහිටා ඇත. මෙය සුෂුම්නාව මොළයේ ඉහල කොටස් වලට සම්බන්ධ කරන ස්නායු තන්තු වැරෝලි සේතුව හරහා ගමන් කරයි. තවද අනුමස්තිෂ්ක අර්ධ ගෝල දෙක එකට සම්බන්ධ කරන හරස් පාලමක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. ශ්වසන මධ්‍යස්ථානයට අයත් නියුමොටැක්සික් මධ්‍යස්ථානය සහ එනියුස්ටික් මධ්‍යස්ථානය පිහිටන්නේද වැරෝලි සේතුවෙයි.
සුෂුම්නා ශීර්ෂකය
වැරෝලි සේතුවට වහාම පහලින්, සුෂුම්නාවට වහාම ඉහලින් පිහිටයි. මෙහි ශ්වේත ද්‍රව්‍ය පිටතින්ද, ධුසර ද්‍රව්‍ය ඇතුලතින් ද පිහිටයි.
සුෂුම්නා ශීර්ෂකයේ කෘත්‍යයන්
මෙහි ප්‍රධාන කෘත්‍යාත්මක මධ්‍යස්ථාන 3කි. එම මධ්‍යස්ථාන මගින් පහත කෘත්‍යයන් ඉටු කරයි.
හතර වන මස්තිෂ්ක කෝෂිකාව
ඉහලින් සිල්වියස් මාතිකාව හරහා 3 වන මස්තිෂ්ක කෝෂිකාවට ද පහලින් සුෂුම්නාවේ මධ්‍ය නාලයට ද සම්බන්ධ වූ කොටසකි.
මෙනින්ජි පටල
මොළය සහ සුෂුම්නාව ආවරණය කරමින් පිහිටන පටල මෙනින්ජි පටල ලෙස හඳුන්වයි. මෙවැනි පටල 3ක් ඇත. ඒවා නම්, වරාශිකාව සිස් කබල සහ කශේරුවට සම්බන්ධයි. චීනන්ශුකාව මොළය සහ සුෂුම්නාවේ පටක වලට බැදී තිබේ. වරාශිකාව හා චීනාන්ශුකාව අතරමැද වරාශිකාවට බැඳුනු ජාලාකාර පටලය ඇත. ජාලාකාර පටලයට පහලින් අධඃ ජාලාකාර අවකාශය ඇත. මෙය මස්තිෂ්ක සුෂුම්නා තරලයෙන් පිරී පවතී.
මස්තිෂ්ක සුෂුම්නා තරලය
රුධිර ග්‍රාහී ප්‍රතාන වලින් මස්තිෂ්ක සුෂුම්නා තරලය ශ්‍රාවය කරනු ලබයි. මේවා රුධිරය පෙරීමට ලක්වීමෙන් සෑදේ. මෙම තරලය පිහිටන ස්ථාන වන්නේ, මෙම තරලය නැවත ශිරා රුධිරයට අවශෝෂණය කරයි.
පර්යන්ත ස්නායු පද්ධතිය
දේහයේ මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතිය, සංවේදක සහ කාරක අවයව වලට සම්බන්ධ කරමින් පිහිටන ස්නායු පද්ධතිය මෙසේ හඳුන්වයි. මෙය දෛහික ස්නායු පද්ධතිය සහ ස්වයංසාධක ස්නායු පද්ධතිය ලෙස ප්‍රධාන කොටස් දෙකකට බෙදිය හැක.
දෛහික ස්නායු පද්ධතිය
මෙයට සංවේදක අවයව මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතියට සම්බන්ධ කරන දෛහික සංවේදක ස්නායු තන්තු සහ කන්කාල පේශි මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතියට සම්බන්ධ කරන දෛහික චාලක ස්නායු තන්තු අයත් වේ. දෛහික චාලක සහ සංවේදක ස්නායු තන්තු මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතියට සම්බන්ධ වන්නේ කපාල ස්නායු යුගල 12  සහ සුෂුම්නා ස්නායු යුගල 31 හරහාය. දෛහික ස්නායු පද්ධතිය මගින් දේහයේ ඉච්ඡනුග ක්‍රියාකාරීත්වයන් පාලනය කරයි.
මානව භූගෝල විද්‍යාව
මානව භූගෝල විද්‍යාව යනු පෘතුවිය මතුපිටදී මිනිසාගේ ල පරිසරය සමඟ පවතින අනේ‍යා්න්‍ය හැසිරීම් පිළිබඳ හැඩගැසීම සහ අවකාශ ව්‍යාප්තියේදී අභිප‍්‍රායන් හා ප‍්‍රතිවිපාක සමඟ ඇති විශේෂ සම්බන්ධය ල ආකාර හා ක‍්‍රියාවලි වශයෙන් අධ්‍යයනය කරන භූගෝල විද්‍යාවේ එක් කොටසකිග
මිනිසාගේ ස්නායු පද්ධතිය
ස්වයං සාධක ස්නායු පද්ධතිය
මෙය අන්තරංග සංවේදී ස්නායු තන්තු සහ අන්තරංග චාලක ස්නායු තන්තු වලින් සමන්විතයි. අන්තරංග සංවේදී අවයව, අන්තරංග සංවේදක ස්නායු තන්තු හරහා මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතියට සම්බන්ධ වේ. හෘත් පේශි, සිනිඳු පේශි සහ ග්‍රන්ථි අන්තරංග චාලක ස්නායු තන්තු හරහා මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතියට සම්බන්ධ වේ.
මානව භූගෝල විද්‍යාව
අරමුණ
එය සමාජ විද්‍යාවන් හි මානව ලදේශපාලනික ලසංස්කෘතික ල සමාජීය හා ආර්ථික යන පාර්ශවයන් සපුරාලයි ග තවද පෘතුවියේ භොතික දර්ශනය ල මානව භූගෝල විද්‍යාවේ ප‍්‍රධාන අරමුණ නොවේ :භොතික භූගෝල විද්‍යාව බලන්න*ග පෘතුවිය මත කුමන ආකාරයේ මිනිස් කි‍්‍රයාකාරකම් සිදුවෙනවාද යන්න සහා පරිසර භූගෝල විද්‍යාව මගින් එළිදරව් කරන මේ දෙක අතර ඇති විශේෂ සම්බන්ධය නිසා භොතික භූදර්ශන වලට නොගොස් මානව භූගෝල විද්‍යාව ගැන සාකච්චා කිරීම කල නොහැකිය ග විෂය අධ්‍යයන ල මැනීම් ගවේෂණය ල සංඛ්‍යාන විශ්ලේෂණය සහා අනෙක් පුද්ගලයන් අතර ආකෘති ගොඩනැගීම ඇතුලත්ව ල ක‍්‍රමවේදීව වෙනස් ගුණාත්මකව ක‍්‍රම සහා ප‍්‍රමාණාත්මක ක‍්‍රමයන් දෙවර්ගයම මානව භොතික විද්‍යාවේදී යොදාගනු ලබයි ග
මිනිසාගේ ස්නායු පද්ධතිය
අනුවේගී ස්නායු පද්ධතිය
සුශුම්නාවෙන් පමණක් පැනනගින ස්නායු තන්තු ඇත. කශේරුව දෙපස අනුවේගී ගැන්ග්ලියම් දාමයක් ඇත. මෙම ගැන්ග්ලියම් සුෂුම්නාවට සම්බන්ධ කරමින් සුෂුම්නා ස්නායු වලින් පිටතට විහිදෙන අනුවේගී පූර්ව ගැන්ග්ලියම් තන්තු ඇත.මෙම අනුවේගී පූර්ව ගැන්ග්ලියම් තන්තු සුෂුම්නාවේ උරස් සහ කටී ප්‍රදේශ වලින් ඇති වන අනුවේගී චාලක නියුරෝනයක අක්සනයක් වේ. අනුවේගී ගැන්ග්ලියම් වල සිට කාරක අවයව (උදා: හෘත් පේශි, සිනිඳු පේශි, ග්‍රන්ථි) වලට විහිදෙන පශ්ච ගැන්ග්ලමීය තන්තු ඇත. මේවාද අනුවේගී ගැන්ග්ලියමක ඇති චාලක නියුරෝනයකින් විහිදෙන අක්සන වේ.
ප්‍රත්‍යනුවේගී ස්නායු පද්ධතිය
කාරක අවයව වලට ආසන්නයේ හෝ කාරක අවයව තුළ ප්‍රත්‍යනුවේගීය ගැන්ග්ලියමක් ඇත. මෙම ගැන්ග්ලියම්, සුෂුම්නාවේ අධර කොටසට හෝ මොළයට සම්බන්ධ කරමින් ප්‍රත්‍යනුවේගී පූර්ව ගැන්ග්ලමීය තන්තු ඇත. මේවා කපාල ස්නායු හෝ සුෂුම්නා ස්නායු (ත්‍රිකාස්ථික සුෂුම්නා ස්නායු) ඔස්සේ පිටතට විහිදේ. මෙම ප්‍රත්‍යනුවේගී පුර්ව ගැන්ග්ලියම් ස්නායු තන්තු, සුෂුම්නාවේ අධර කොටසේ හෝ මොළයේ ඇති ප්‍රත්‍යනුවේගී චාලක නියුරෝනයක අක්සනයකි. ප්‍රත්‍යනුවේගී ගැන්ග්ලියම්, කාරක අවයව වලට සම්බන්ධ කරමින් ප්‍රත්‍යනුවේගී පශ්ච ගැන්ග්ලියම් තන්තු විහිදේ. මේවා ප්‍රත්‍යනුවේගී ස්වයංසාධක ගැන්ග්ලියමක ඇති චාලක නියුරෝනයක සෛල දේහයෙන් විහිදෙන අක්සනයකි.
ස්වයංසාධක ගැන්ග්ලියමක් යනු,
මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතියෙන් පිටත, නියුරෝන වල සෛල දේහ ඒක රාශී වූ ස්ථානයකි.
අනුවේගී සහ ප්‍රත්‍යනුවේගී ක්‍රියාකාරීත්වයන්
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:ස්නායු පද්ධතිය
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ දකුණු අප්‍රිකානු තරග සංචාරය 1998
1997 මාර්තු 19 සිට 30 දක්වා ටෙස්ට් තරග දෙකක් ක්‍රීඩා කරමින් ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 1997-98 තරග වාරය තුළ දකුණු අප්‍රිකාවේ සංචාරය කළේය. මෙම තරගාවලියට පෙර 1994-95 කාලසීමාවේදී ශ්‍රී ලංකාව දකුණු අප්‍රිකාවේ සංචාරය කර ඇති අතර මැන්ඩෙලා කුසලාන එක්දින තරඟ පමණක් ක්‍රීඩා කළේය. ඒ නිසා මෙය දකුණු අප්‍රිකාවේදී කණ්ඩායම් දෙක අතර පැවති පළමු ටෙස්ට් තරගමාලාව විය.
ශ්‍රී ලංකාව නායකත්වය දුන්නේ අර්ජුන රණතුංග වන අතර දකුණු අප්‍රිකාව මෙහෙයවනු ලැබුවේ හැන්සි ක්‍රොන්ජේ විසිනි. සංචාරය ආරම්භ වූයේ තරඟ දෙකකින් සමන්විත ටෙස්ට් තරගමාලාවකිනි. දකුණු අප්‍රිකාව තරග 2-0ක් ලෙස ජයග්‍රහණය කරමින් තරග දෙකම ජයග්‍රහණය කළේය. තරගමාලාව අවසානයේ දකුණු අප්‍රිකාවේ ඩැරිල් කුලිනන් සාමාන්‍ය 71.00 ක් සමග ලකුණු 284 ක් ලබා වැඩිම ලකුණු ලාභියා බවට පත්විය. මුත්තයියා මුරලිදරන් සහ ඇලන් ඩොනල්ඩ් පිළිවෙලින් කඩුලු 16 ක් සහ 14 ක් දවා ගනිමින් වැඩිම කඩුලු ලාභීන් ලෙස තරගමාලාව අවසන් කළහ. කුලිනන් "තරගමාලාවේ වීරයා " ලෙස නම් කරන ලදී.
ටෙස්ට් තරඟාවලියෙන් පසුව තුන්කොන් එක්දින තරඟාවලිය පැවැත්වු අතර එයට තුන්වන කණ්ඩායම ලෙස පකිස්ථානයද ඇතුළත් විය.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් - ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට්
දේශගුණ විද්‍යාව
thumb|right|සිතියම වාර්ෂික උෂ්ණත්ව විචලනය සාමාන්යයය "climatology".
දේශගුණ විද්‍යාවෙන් කෙරෙන්නේ දේශගුණය පිළිබඳව හැඳෑරීමයි. යම්කාලයක් තුළ දේශගුණික තත්ත්වයන් විද්‍යානුකූලව පැහැදිලි කිරීම, වායුගෝලය පිළිබඳ විද්‍යාවේ අංශයකි. විදුලි සංදේශ හා දේශගුණික දර්ශක වැනි ශිල්ප ක්‍රම උප‍යෝගී කරගෙන කෙටි කාලයකින් දේශගුණික තත්ත්වය ප්‍රකාශ කිරීමට අවශ්‍ය මුලික දැනීමක් ලබා ගත හැකිය.
වායු ශාස්ත්‍රය සමඟ ඇති වෙනස්කම්
සති කිහිපයක් දක්වා හදාරණ කෙටි කාලීන දේශගුණික අධ්‍යයනයන් වායු‍ගොලික අදාළ වේ.වෙනස්වන දේශගුණික විද්‍යාව, ඒ ක්‍රියාවලිවල වේගය හා නැම්ම හදාරයි එය හදාරන්නේ දහස් ගණන් දක්වා ඇති වන දේශගුණික සිද්ධින් මෙන්ම වායුගෝලීය තත්ත්වයන්ට සම්බන්ධ සිද්ධි අධ්‍යයනයෙනි. වායු ශාස්ත්‍රයට අදාළව පුහුණු වන වායු විද්‍යාඥයෝ දේශගුණික හා ස්වාභාවධර්මය යන දෙකම හදාරති. දේශිය, ප්‍රාදේශිය, ගෝලීය සහ ස්වාභාවික හෝ මිනිසා විසින් පොළඹවන ලද හේතුන් දේශගුණයන්හි වෙනස්වීමට හේතුවේ. ඉදිරි දේශගුණික හා වෙනස්වීම් කලින් දැක්වීමට දේශගුණික විද්‍යාවට හැකි වේ.
ඉතිහාසය
දේශගුණය වෙනස්වීම මතය පිළිබඳ තර්ක කරන ලද මුල්ම මිනිසා වන්නේ මධ්‍යකාලීන චීන විද්‍යාඥයකු වූ ෂෙන් කුඕ යි (1031 – 1095 AD ). ෂෙන් කුඕ අනුමාන කරන ලද්දේ දේශගුණය ස්වාභාවිකව විශාල කාලයක් තිස්සේ වෙනස්වු බවය.ඔහු එසේ අනුමාන කර ඇත්තේ යැන්ෂු ප්‍රදේශයේ අසල පො‍ළොව යට සොයාගන්නා ලද ගල් ගැසුන බම්බු නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් පසුව අනුමාන කර ඇත. මෙය සොයා ගන්නා ලද්දේ බම්බු වැවීම සඳහා නුසුදුසු වියලි දේශගුණික ප්‍රදේශයකිනි.එඩ්මන්ඩ් ගැලී මුල් දේශගුණික පර්යේෂකෙයක්ය.ඔහු විසින් දකුණු භූගෝලීය මුහුදු ගමනකින් පසු වෙළඳ සුළං පිළිබඳ සිතියමක් 1686 දී ප්‍රසිද්ධ කළේය. 18 වැනි ශතවර්ෂයේ එක්සත් ජනපදයේ සිට යුරෝපයට තැපැල් ලියුම් මුහුදින් යැවීම සඳහා ගල්ෆ්ස්ට්‍රිම් මාර්ග සෑදු ප්‍රථම මිනිසා බෙන්ජමින් ෆ්‍රෑන්ක්ලින් ය. ෆැන්සිස් ගොල්ටන් ඇන්ටිසයික්ලොන් පදය නිපදවා ඇත. හෙල්මට් ලෑන්ඩ්ස්මර්ග් විසින්බෙදාවෙන්කල සංඛ්‍ය විස්තර දේශගුණික විද්‍යාව සඳහා යෙදීමෙන් භෞතික විද්‍යාව ඇති විය.
ප්‍රවර්ගය:දේශගුණ විද්‍යාව ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
කෙප්ලර් කක්ෂය
thumb|300px|විවිධ ආකාරයෙහි කෙප්ලර් කක්ෂ සහ ඒවායේ උත්කේන්ද්‍රියතාවයන් දැක්වෙන රූපසටහනකි. නිල් පැහැයෙන් දැක්වෙන්නේ බහුවලයික පථයකි (e > 1). කොළ පැහැයෙන් දැක්වෙන්නේ පරාවලයික පථයකි (e = 1). රතු පැහැයෙන් දැක්වෙන්නේ ඉලිප්සාකාර පථයකි (0 < e < 1). අළු පැහැයෙන් දැක්වෙන්නේ වෘත්තාකාර පථයකි (e = 0).
බගෝල යාන්ත්‍ර විද්‍යාවෙහි, කෙප්ලර් කක්ෂයක් (හෝ කෙප්ලරියානු කක්ෂයක්) විසින්, ත්‍රිමාන අවකාශයෙහි ද්විමාන කක්ෂීය තලයක් සදන සහ, ඉලිප්සයක්, පරාවලයක්, හෝ බහුවලයක් ආකාරයෙන් කක්ෂගත වන්නාවූ වස්තුවක චලනය විස්තර කරයි. (කෙප්ලර් කක්ෂයක් විසින් සරල රේඛාවක ආකාරය හෝ ගත හැකිය.) වස්තූන් දෙකක් අතර ලක්ෂ්‍යාකාර ගුරුත්වාකර්ෂණය පමණක් මෙහිදී සැලකිල්ලට ගැනෙන අතර, අනෙකුත් වස්තූන් හා ගුරුත්ව අන්තර්ක්‍රියාවන් නිසා වන, වික්ෂෝභයන්, වායුගෝලීය රෝධය, සූර්ය විකිරණ පීඩනය, ගෝලාකාර-නොවන මධ්‍ය වස්තුවක්, ආදිය නොසලකා හැර ඇත. වස්තු-දෙකෙහි ගැටළුවෙහි විශේෂ අවස්ථාවක් ලෙසින් සැලකෙන, කෙප්ලර් ගැටළුවෙහි විසඳුමක් ලෙස එබැවින් එය සැලකෙයි. සම්භාව්‍ය යාන්ත්‍ර විද්‍යාවෙහි සිද්ධාන්තයක් ලෙසින්, සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවෙහි ආචරණද එය විසින් සැලකිල්ලට නොගනියි. කෙප්ලරියානු කක්ෂ, විවිධ ආකාරයෙන් කක්ෂීය අවයව හයක් වෙත පරාමිතිකරණය  කල හැක.
බොහෝ භාවිතයන්හීදී, විශාල මධ්‍ය වස්තුවක් ඇති අතර, එහි ස්කන්ධ කේන්ද්‍රය, මුළු පද්ධතියෙහිම ස්කන්ධ කේන්දුය ලෙසින් උපකල්පනය කෙරෙයි. විසංයෝජනය ප්‍රකාර, සමරූපි ස්කන්ධයන් සහිත වස්තූන් දෙකක කක්ෂ, ඒවායේ ස්කන්ධ කේන්ද්‍රය වන, ඒවායේ පොදු ස්කන්ධ කේන්ද්‍රය වටා කෙප්ලර් කක්ෂ ලෙසින් විස්තර කල හැක.
Image
ලොව ප්‍රථම මුද්දරය නිර්මාණය වන්නේ එන්ගලන්තයේය.එම මුද්දරයේ වික්ටෝරියා රැජිනගෙන් රුවක් තිබේ.
නෙප්තිස්
නෙෆ්තිස් බලන්න.
සෙඛ්මෙට්
සෙඛ්මෙට් වෙනුවට සෙක්මෙට් බලන්න. (පරිවර්තනයේදී ඇති වූ දෝශයක් බව කරුණාවෙන් සලකන්න.)
ධාවක මෘදුකාංග
මෙහෙයුම් පද්ධතියක් ඇති පරිගණක උපකරණයකට අලුතින් දෘඩංග කොටසක් එකතු කිරීමේදී අදාල මෙහෙයුම් පද්ධතියට එම කොටස හදුන්වාදීම ධාවක මෘදුකාංග තුළින් සිදුවේ.අදාල දෘඩාංග කොටස පාලනය කරන්නේ එම මෘදුකාංග තුළිනි.
පරාමිතිය
එහි පොදු අර්ථය අනුව, පරාමිතියක් යනු, කිසියම් පද්ධතියක් විස්තර කිරීමේදී උපකාරී විය හැකි, ගුණාංගයක්, ලක්ෂණයක් හෝ, මිනිය හැකි සාධකයක් වෙයි. පරාමිතියක් යනු, සිද්ධියක්, ව්‍යාපෘතියක් හෝ තත්ත්වයක්, ඇගයීම හෝ සමාවබෝධය සඳහා, සැලකිල්ලට ගැනෙන වැදගත් මූලධර්මයකි. . ගණිතයෙහි, තර්ක ශාස්ත්‍රයෙහි, වාග් විද්‍යාවෙහි, පරිසර විද්‍යාවෙහි, සහ අනෙකුත් ශික්ෂාවන්හිදී  පරාමිතිය යන්නට වඩාත් විශේෂිත අර්ථකථන ඇත.
ගණිතමය ශ්‍රිත
මෙහිදී, x නමැති විචල්‍යය විසින් ශ්‍රිතයෙහි විස්තාරකය දැක්වෙන මුත්, a, b, සහ c යනු, කුමන වර්ගජ ශ්‍රිතයක් මෙහිදී සැලකිල්ලට බඳුන් කරන්නේද යන බව තීරණය කෙරෙන පරාමිතීන් වෙයි. පරාමිතියක් කෙරෙහි ශ්‍රිතයක පරායත්ත බව පෙන්නුම් කිරීම සඳහා, ශ්‍රිත නාමයකට පරාමිතියක් ඇතුළත් කල හැක. නිදසුනක් ලෙසින්, යමෙකු විසින්, ලඝුගණකයක b පාදය පහත අයුරින් අර්ථදැක්විය හැක මෙහි b යනු පරාමිතියක් වන අතර, කුමන ලඝුගණක ශ්‍රිතය භාවිතා කරන්නේද යන බව එය විසින් පෙන්නුම් කරයි. එය ශ්‍රිතයෙහි විස්තාරකයක් නොවන අතර, නිදසුනක් ලෙසින්, ව්‍යුත්පන්නය සලකන කල්හී එය නියතයක් වෙයි.
පොලවේ වායු ගෝලය
පොලවේ වායුගෝලය නම් පෘථිවි ග්‍රහලෝකය වටා ඇති වායු තට්ටුවක් එය පෘථිවියේ ගුරුත්වාකර්ෂණයෙන් අල්ලාගෙන තිබේ. එහි 78.08% නයිට්‍රජන්ද 20.95% ඔක්සිජන් ද 0.93% ආගන්ද 0.038% කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ද  අංශු මාත්‍රයක් අනෙක් වායුන්ද වෙනස් වන ප්‍රමාණයන් (1% පමණ) ජල වාෂ්පද අඩංගු වේ. මේ වායු මිශ්‍රණයට වාතය යැයි කියනු ලැබේ. මේ වායුගෝල‍ය පෘථිවි යේ ජිවින් අපේක්ෂා කරනුයේ පාර ජම්බුල, සූර්ය කිරණ උරා ගැනිමෙන් හා දිවා රෑ අධික උෂ්ණත්වය අඩු කිරීමෙන් ය.
වායු‍ගෝලීය හා පිටසක්වලි අතර ස්ථිර මායිමක් නොමැත. එය සෙමින් සෙමින් තුනී වි අවකාශයට නැතිවි යයි වායුගෝලයේ රාශියෙ ¾ ග්‍රහ ‍ලෝකයේ මතුපිට සිට කි.මී. 11 උසින් ගමන් රකන මිනිසුන් ගගන ගාමීන් නම් කෙරේත කි.මී. 120 (සැ.75 ක් හෝ අඩි 400,000) සීමාව නැවත ඇතුල් වීමේ දී වායුගෝලයේ ප්‍රථිපල පෙනේ. කර්මාන් රේඛාව කි.මි. 100 දි (සැ.62, හෝ 328,000) වායුගෝලයේ හා පිටසක්වල අතර සීමාවසේ සැලකේ.
පීඩනය හා ඝනත්වය
පීඩනය මනිනු ලබන ස්ථානයට ඉහලින් වාතයේ මුළු බර වායු භාර ප්‍රමාණයේ සෘජු ප්‍රතිඵලයකි. මෙයින් අදහස් කෙරෙන්නේ යාවු පීඩනය පිහිටීම හා වේලාව වෙනස් වන බවයි. මක්විසාද යත් පොලෙවට ඉහලින් ඇති වාතයේ ප්‍රමාණය (බර) පිහිටිම හා වේලිම සමග වෙනස්වේ. 50% පහත වැටීමෙන් වායු ගෝලීය පීඩනය උස සමග අඩු වේ. 5.6 km  (අඩි 18000) 50% පමණ වායු පුමාණය අඩුම කි.මී. 5.6 ඇතුලතය. පීඩනය සැම කි.මී. 5.6 න් ඉතා කිට්ටු වශයෙන් භාගයක් පමණ අඩුවේ. කෙසේ වෙතත් වායුගෝලීය තීරැවේ උෂ්ණත්වය දිගටම වෙනස් වීම නිසාත් විශාල උස් ප්‍රමාණයක දී ගුරැත්වාකර්ෂණ ය අඩු වීමට පටන්ගැනිමත් තනි සමිකරණයක් වායු පීඩනයේ සියලු තැන් නොසැදෙන නිසාත් ය (ඉහත දී ඇති සමීකරණයේ අඩු වී යන තට්ටු 7 ක් සෑදේ) එක්ස්සොස්ෆියර් හිදී වූ වායුගෝලය දැනටමත් පවතී. (දැකිය හැකි පරිදි උදා : වශයෙන් සැටලයිට් ව වායුව ඇද ගැනීමේ ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් දැකිය හැකිය)
ඉහත සදහන් තොරතුරැ ‍එක උසින් කෙරහිම් සමීකරණයේ වායුවේ ඝනකම ඇස්තමේන්තු කිරිම සදහා කෙලින්ම යොදා ගත ‍හැක. කෙසේ වෙතත් පහත සදහන් ප්‍රකාශිත දත්ත බලා ගැනිම සදහා දී ඇත.
විශාල වායු‍ගෝල‍යේ 50% කි.මි. 5.6 උසට වඩා පහත්ය විශාල වායුගෝලයේ 90% කි.මි. 16 උසට වඩා පහත් ය වානිජමය අහස් යානාවලටපොදු උස. කි.මි. 10 ක් පමණ වේ.
විශාලත්වයෙන් 99.9999% වන උස කි.මි. 100 අඩුය. එම නිසා වායුගෝලයේ වැඩි හරියක්ම 99.9997% කි.මි. 100 අඩුය. ඝනත්වය මෙයට වඩා වැඩි ප්‍රදේශයක් වුවච ඇරණ ලෝකයෙ හා වායු‍ගෝලීය ශක්තිය තිබේ.
දර්ශීය ආහාර මාර්ග පටක සැලැස්ම
දර්ශීය ආහාර මාර්ග පත්ක සැලැස්මෙහි ප්‍රධාන පටක ස්ථර 4කි. ඒවා නම්,
මස්තු පටලය
පිටතින්ම පිහිටන පටක ස්ථරයයි. තන්තුමය සම්බන්ධක පටකයකින් සෑදී ඇත. මෙය උදරච්චදය මගින් මායිම් වී ඇත. උදරච්චදය නැමීමෙන් අතුණුබහන් සාදයි. අතුණුබහන් හරහා ආහාර මාර්ගයට රුධිර වාහිනී, ස්නායු, වසා වාහිනී සම්බන්ධ වේ.
පේශි ස්ථරය
මස්තු පටලයට ඇතුලතින් පිහිටන පටක ස්ථරයයි. මෙය සිනිඳු පේශි පටක වලින් සෑදී තිබේ. මෙහි පේශි තන්තු පිටතින් පිහිටන අන්වායාම පේශි ස්ථරයකට සහ ඇතුලතින් පිහිටන වෘත්තාකාර පේශි ස්ථරයකට සකස් වී තිබේ. මෙම පේශි ස්ථර දෙවර්ගය අතර ස්වයං සාධක ස්නායු ප්‍රතානයක් වන අවුර්බක් ස්නායු ප්‍රතානය ඇත. ආහාර මාර්ගයේ වෘත්තාකාර පේශි ස්ථරය ඝනකම් වූ ස්ථාන වල චක්‍ර පිධාන පිහිටා තිබේ. වෘත්තාකාර සහ අන්වායාම පේශි ස්ථර වල ප්‍රතිවිරුද්ධ ක්‍රියාකාරීත්වයෙන් ආහාර මාර්ගයේ ක්‍රමාකුංචන චලන ඇති කරයි. මෙය ආහාර, ආහාර මාර්ගය දිගේ ගමන් කරවීමට වැදගත් වේ. තවද ආහාර පොඩි කිරීම සහ මිශ්‍ර කිරීමට වැදගත් වන චලන ඇති කරයි. චක්‍ර පිධාන මගින් ආහාර මාර්ගය දිගේ පාලනයකින් යුක්තව ආහාර ගමන් කිරීමට ඉඩ ලබා දේ. ස්නායු ප්‍රඨාන මගින් පේශි ක්‍රියාකාරීත්වය සමායෝජනය කරයි.
අධඃ ශ්ලේෂ්මලකය
පේශි ස්ථරයට ඇතුලතින් පිහිටන පටක ස්ථරයයි. මෙය ලිහිල් සම්බන්ධක පටකයකින් සෑදී තිබේ. මෙහි රුධිර වාහිනී, ස්නායු, වසා වාහිනී ඇත. ඇතැම් ස්ථාන වල ග්‍රන්ථි දක්නට ලැබේ. මෙහි ස්වයං සාධක ස්නායු ප්‍රතානයක් වන මිස්නර් ස්නායු ප්‍රතානය ඇත. මෙය පේශි ස්තරයට ආසන්නයේ අධඃ ශ්ලේෂ්මලකය තුල ඇත.
ශ්ලේෂ්මලකය
අධඃ ශ්ලේෂ්මලකයට ඇතුලතින් පිහිටන පටක ස්ථරයයි. මෙය උප ස්ථර තුනකින් සෑදී තිබේ. මේවා පිටත සිට ඇතුලට පිලිවෙලින් පහත පරිදි වේ.
නෛජය තලාව
ලිහිල් සම්බන්ධක පටකයකින් සෑදී ඇත. පේශි ශ්ලේෂ්මලකයට ඇතුලතින් පිහිටයි. ලිහිල් සම්බන්ධක පටකය තුල ගිලී ධමනි, ශිරා, ස්නායු, වසා වාහිනී ඇත. ඇතැම් විට ග්‍රන්ථි ද පිහිටයි.
අපිච්චදය
නෛජය තලාවට ඇතුලතින් පිහිටන පටක ස්ථරයයි. මෙමගින් ආහාර මාර්ග කුහරය ආස්තරණය කරයි. මෙය සරල ස්ථම්භික අපිච්ඡදයකින් සෑදී ඇත.
මහද්වීපක දේශගුණය
මහාද්වීපික දේශගුණය යනු ශිත සෘතු උෂ්ණත්වයෙන් යුත් සෑම වසරකම නියමිත කාලයකට හිම ඇති කිරීම උපකාරිවන ශිත දේශගුණයකි. වැඩිවශයෙන් උෂ්ණ සෘතුවේ දී මධ්‍යස්ථ උරා ගැනීමක් ඇතිවේ. නැගෙනහිර වෙරළබඩ ප්‍රදේශය (ප්‍රධාන වශයෙන් උතුරු ඇමරිකාවේ) උරා ගැනීම සමසේ බෙදිමක් පෙන්වයි. උතුරු අර්ධගෝලීය මහද්වීපවල ඇති යම් ප්‍රදේශවල කොටස් වල මහද්වීපික දේශගුණය  පවති. (විශේෂයෙන් උතුරු අමරිකාව හා ආසියාව) ලෝකයේ උස්වු වෙනත් ප්‍රදේශවල ද පවති. ඉරාණයේ, තුර්කියේ, ඇෆගනිස්තානයේ, පකිස්ථානයේ හා මධ්‍යම ආසියාවේ පමණක් සුළු ප්‍රදේශවල ශිත සෘතුවේ දී උපරිම උරාගැනීම ඇති වේ. කෙටි ගංවතුරු සඳහා ඒවා වසන්ත කා‍ල‍යේ දී දියවේ.
මේ ප්‍රදේශ වල සාමාන්‍යයෙන් කැලෑ හෝ සාමාන්‍යයෙන් පොළව ආවරණය වන උස් තණකොල ෆරි ඇති අතර ලෝකයේ වඩාත්ම ඵලදායී ගොවිපොළවල් ඇත. එවැනි සියලු දේශගුණයන්හි අඩු වශයෙන් මාස තුනක උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 10 (500 ‍f ) ඉක්මවා ඇත. ශිත සෘතුව අඩුවශයෙන් සෙල්සියස් අංශක -3 C (26.6 f ) මසකට පහත වැටේ. වසන්ත කාලය වාගේ උෂ්ණත්වය මේ ප්‍රදේශයේ ඇතිවන්නේ මාර්තු මුල දි මේ ප්‍ර‍දේශයේ දකුණු කොටස්වලත්, අප්‍රේල් මැද දක්වාත් මේ දේශගුණ ප්‍රදේශයේ ඈත උතුරු කෙළවරත් අතර ඇතිවේ. මෙම කලාපයේ වාර්ෂිකව උරාගැනීම සාමාන්‍යයෙන් අඟල් 24 (610 මි. මි) සිට අඟල් 48 ( 1200 මි. මි) වේ. මින් වැඩිහරියක් ශිත සෘතුවේදි හිම ආකාරයට වේ. මේ ප්‍රදේශවල වැඩි හරියක් කෝපන් වගා කිරීම Dta Dwb (ශිත සෘතුන් උණුසුම් උෂ්ණ උෂ්ණ සෘතුන් හා විශේෂයෙන් චීනයේ ඉතා වියළි ශිත සෘතුවක් දක්වයි හෝ Dfb  හෝ Dwb   (සීත ශිත සෘතුන් උණුසුම් උෂ්ණු සෘතුන් සීත සෘතුවේ දී වියලිභාවයටත් එම වෙනසමය) මධ්‍යධරණි දේශගුණයට ඉහළින් වියළි උෂ්ණ සෘතු මහද්වීපික දේශගුණ සැලකියයුතු ශිත සෘතු උරා ගැනීමත් අනුව  උස්  කඳුකර ප්‍රදේශ වල පවති.
මහද්වීපික දේශගුණ ඇති වන්නේ ශිත සෘතුවේ දී විශාල ප්‍රමාණයක් සීත වාතය ඇතුළුවීමත් හිරු මුදුන්විම හා දිග දිවා කාලයක් නිසා උණුසුම් වාතය විශාල වශයෙන් සෑදේ. නීතියක් වශයෙන් මහද්වීපික දේශගුණ ඇති ස්ථාන සාගරවල මධ්‍යස්ථ බලපෑමක් නැති තැන්ය. (උදා: ඔමාහා නබුස්තා එ.ජා.) නැතිනම් පිහිටා ඇත්තේ පවත්නා සුළග ගොඩ බිමට හැමීමයි.
එවැනි ප්‍රදේශ උෂ්ණ සෘතුවේ දී උණුසුම් වන්නේ උෂ්ණ කලාපීය දේශගුණයට අයත් උෂ්ණත්වය ලබාගැනීමෙනි. නමුත් ශිත සෘතුවේ සමාන රේඛාන්තරයේ වෙනත් දේශගුණයන්ට වඩා සීතලය.
මේ දේශගුණය උප උෂ්ණ කලාපීය දේශගුණයෙන් නිරිත දිග පැත්තට ගලා ‍යයි. එහි සීත සෘතු වඩා සැර නැති අතර අර්ධ වියළි දේශගුණයක් ඇත. එහි උරා ගැනීම සියලු තණකොල වලට ප්‍රමාණවත් නැත. යුරෝපයේ දී මේ දේශගුණ සාගරික දේශගුණ වෙත ගලා යයි. එහි දී මධ්‍යස්ථ වාතවල බලපෑම බටහිර දෙසටත් වේ. ඉතා සීතාධික දීර්ඝ වියළි සීත සෘතුවලින් යුත් අර්ධ ආර්ටික් දේශගුණය(කොප්පන් Dfc ), නමුත් අඩු ගණනේ එක් මාසයක් වත් සෙල්සියස් අංශක 10 (50 0F)වැඩි දේශගුණයක් මහද්වීපික දේශගුණයේ අර්‍ධ ආදර්ශයක් හැටියට සැලකිය හැක.
බටහිර මාධ්‍ය එක්සත් ජනපදය, එක්සත් ජනපදය ඊසාන දිග කොටස්, දකුණු කැනඩාව, චීනයේ කොටස්, දකුණු කොරියාව හා රුසියාවෙන් වැඩි කොටසක් ලෝකයේ මහද්වීපික දේශගුණය ඇති ප්‍රදේශ ලෙසට උදාහරණ වශයෙන් දැක්වේ. මෙය දකුණු භූගෝල අර්‍ධයේ නොපතින්නේ ‍මධ්‍ය රේඛාන්තයේ පුළුල් බිම් නොමැති නිසාවේ. අප්‍රිකාවේ හා ඕස්ට්‍රෙලියාවේ දකුණු දිග කොටස් මුහුදු බලපැවැත්මට යටත්වන අතර දකුණු දිග දකුණු ඇමරිකාව පළලින් පටු බැවින් උතුරු ඇමරිකාව හා ආසියාවේ සමාන රේඛාන්තවල මෙන් වාතය සීතල නොවේ. ඇන්ටාර්ටිකාව සම්පූර්ණයෙන්ම මධ්‍ය රේඛාන්තර වලින් පිටය.
සටහන්
{|
ප්‍රවර්ගය:දේශගුණය
වියලි කාලය
වියලි කලාප වල දේශගුණය විස්තර කිරිමේ දී යොදාගන්නා පොදු වචනය ව්නනේ වියලි කාලයයි. වියලි කලාපවල දේශගුණය වියලි කලාපි වැසි තීරය මගින් බලපත්වනු ලැබේ. වියලි කලාපීය වැසි තීරය වැටී ඇත්තේ දක්ෂිණ දල වශයෙන් ඔක්තෝබර් සිට මාර්තු වන අතර මේ කාලය තුල උතරැ වියලි කලාප වියලි කාලයක් අත්දකී. එහි ජලය උරා ගැනීම ඉතා විරලය. දවසේ නියම වශයෙන් දවස පුරා රස්නයෙන් හා හිරැ එලියෙන් යුක්ත වේ. අප්‍රේල් සිට සැප්තැම්බර් දක්වා වැසි තීරැව උතරැ අර්‍ධගෝලයේ ය. දකුණු අර්‍ධගෝලය ඔවුන්ගේ වියලි කලාපය අත්දකී. වියලි කාලය එමි ස්වාභාවික ගුණාංග විදහා පානුයේ එහි අඩු තෙතමනයක් ඉහල උෂ්ණත්වයක් හා විශාල ප්‍රමාණයක් ජල  උල්පත් හා ගංගා වියලි යෑමයි. ජල උල්පත් නොමැති කමින් බොහේමයක් උලාකණ සතුන් ජල හිගය නිසා කෑම සොයා වෙනත් ස්ථාන කරා යයි. උදාහරණයක් වශයෙන් එවැනි සතුන් වන්නේ සීබ්‍රාස්, ඇත්තු, හා වන මෘගයින් ය. ගස් වැල් වල ජල හිගය නිසා පදුරැ ගිනි ගැනීම සුළභවේ.
දකුණු අප්‍රිකාවේ වියලි කාලය පැමිණිම සරම්ප රෝග වැඩිවීමට සිදුවේ. වාරිමාර්‍ග නොමැති කමින් කෘෂිකර්මාන්ත ක්‍රියාවලට නොහැකි වීම, වියලි කාලයේ මිනිසුන්ගේ ඒකාග්‍රතාවය ඉහළ යෑමට හේතුවන බව අපේක්ෂකගේ විශ්වාස කරති. මේ කාලයේ දී සමහර ගොවියෝ නගරවලට යෑමෙන් ඒවා ජනගහන අධික මධ්‍යස්ථානයන් විමෙන් බොවෙන රෝග පහසුවෙන් පැතර යාමට ඉඩ හැරීමය.
වැසි තීරය සාමාන්‍යයෙන් ඈත උතුර දක්වා කර්කටක නිවර්තනයක් ඇත දකුළු මකර නිවර්‍තනයක් ලගාවේ. මේ රේඛාන්තර ලාහ වාර්ෂිකව එක් තෙත් කාලයක් හා වියලි කාලයක් ඇත. නිරීක්ෂණයේ වැහි තීරය වසරකට දෙවරක් පසු  කර යන බැවින් තෙත් කාල දෙකක් ‍හා වියලි කාල දෙකක් ඇති වේ. එසේ උතුර මැත්වන අතර වරක් දකුණ මෑත් වේ.
නිවර්‍තන හා නිරක්ෂය අතර ස්ථානවල කෙටිතෙත් කාල හා දිගු වියලි කාල දැකිය හැක. කෙසේ වුවත් දේශිය භූගෝල විද්‍යාව සැළකිය යුතු මේ දේශගුණ අතර මදක් වෙනස් කෙරේ.
ඕස්ට්‍රෙලියා වේ වියලි කාලය මැයි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා යැයි නිළ වශයෙන් ගණන් ගැනේ. අඩු තරමින් වෙරළබඩ  වියලි කාලය හා මෝසම් වැසි පටන් ගැනීම (ඔක්තෝබර් - දෙසැම්බර්) අධික වැසි හා අධික තෙතමනයෙන් යුත් කාලයක් වන අතර බොහෝවිය සදහන් වනුයේ වැඩි දියුණු කළ යනුවෙනි.අලුත් දත්ත පේවන ආකරයට දකුණු ඇමරිකා ඇමසන් වැහි වනාන්තර වල කොළ අතු වැඩීම  හා ආරක්ෂාව  වියලි හා තෙත් කාල අතර වෙනස් වේ.ආසන්න වශයෙන් 25% කොළ වැඩියෙන් හා ඉක්මණින් වැඩීම වියලිකාලයේ ඇතිවේ. ඇමර්සන් හි පමණක් තෙත් කාලය පටන් ගැනීමේ ශක්තියක් ඇති අතර කොළ අතු වැඩියෙන් වැවීමත් කොළ වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් වතුර වාෂ්ප වන බව පර්යේෂකයෝ විස්වාස කරති. ‍කෙසේ වෙතත් පෙනෙන්නේ ඇමසන් වනයේ ගස් නොකැපු ප්‍රදේශවල පමණක් බවත් මෙහි ගස්මුල් බෙහෝ යටට යැමෙන් වඩාත් වැහි වතුර ලබාගත හැකි බවත් පර්යේෂකයෝ විශ්වාස කරති. ඇමසන් වනයේ වියලි හා තෙත් කාල අතර ඕසෝන් මට්ටම වෙනස් වන බවද පෙන්වා දී ඇත. වියලි කාලයේ ‍හා තෙත් කාලය ඕසෝන් මට්ටම තෙත් කාලයට වඩා වියලි කාලයේ වැඩිය.
ඛුෆු
ඛුෆු යනු මහාපිරමීඩය තැනවූ රජුය.
[(මෙය තවම අංකුර ලිපියකි. එය සැකසීමට ඔබත් දායක වන්න.)]
සංස්කෘතික ‍ප්‍රදේශ
භූගෝල ශාස්ත්‍රය ඉගෙනීමේ දි ප්‍රධාන වශයෙන් පාවිච්චි කරන වචනයක් ලෙස සංස්කෘතික ප්‍රදේශ හැදින්විය හැකිය. පැහැදිලි සංස්කෘතීන් බොහෝවිට ඔවුන්ගේ භූගෝලීය ආවරණයන් රජයක් හෝ රජයක උප කොටස් ඇතුලත සීමා නොකරයි. සංස්කෘතියක් සිතියම් කිරීමට නම් අප සත්‍යවූ සංස්කෘතික ප්‍රදේශයක් හඳුනාගත යුතුවේ.සිතියම් ගත කළ පසු එම සංස්කෘතික චාරිත්‍ර, ගිවිසුම්, සන්නස් ‍හෝ යුද්ධ වලින් පනවන ලද නීති මායිම් වලට ඇත්තේ සුළු සම්බන්ධයක් බව අපට දක්නට හැකිය. සටහන් ගත කළ හැකි විවිධ වර්‍ගයේ සංස්කෘතික ප්‍රදේශ ඇත. සංස්කෘතික සිතියමක ආගම හා ර‍ටවැසියාගේ ඉතිහාසය සිතියම් ගත කිරීමේ දී එම ප්‍රදේශයේ “ඇඳුම් හා ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය” යම් වෙනස් හැඩයක් ගත හැකිය.
විවිධ සංස්කෘතික ප්‍රදේශ
සංස්කෘතික ප්‍රදේශ
චාරිත්‍රානුකූල සංස්කෘතික ප්‍ර‍දේශ
භාෂාව, ආගම හෝ ජීවන රටාව වැනි පොදු ලක්ෂණ එකක් හෝ වැඩි ගණනක් සංස්කෘතික ගති ඇති මිනිසුන් වාසය කරන ප්‍රදේශ චාරිත්‍රානුකූල සංස්කෘතික ප්‍ර‍දේශ නම්වේ. එය එකක් හෝ ඊට වැඩි සංස්කෘතික ගති ඇති අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන්  සමාන ජාතින් වෙසෙන ප්‍රදේශයකි. චාරිත්‍රානුකූල සංස්කෘතික ප්‍ර‍දේශ හඳුනාගන්නා භූගෝල  ශාස්ත්‍රඥයා විසින්  සංස්කෘතික මායිම් සොයා ගත යුතුය. එසේ සංස්කෘතික ගති ලක්ෂණයක් පමණක් ගත්තද සංස්කෘතින් සම්මිශ්‍රණය වන නිසා එවැනි මායිම් සරල ය. මේ ‍හේතුව නිසා සංස්කෘතික රේඛා වලට වඩා  සංස්කෘතික මායිම් කලාප ඇත. කල්පනාවට ගනු ලබන සෑම අතිරේක සංස්කෘතික ගති ලක්ෂණයක් සමඟම මේ කලාපද පුළුල් වේ. මක්නිසාද ගති පැවතුම් දෙකෙහිම එකම ව්‍යාප්තිය නොමැති බැවිනි. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් පැහැදිලි මායිම් වෙනුවට සියලුම ගති පැවතුම් ඇති මධ්‍යස්ථානයක චාරිත්‍රානුකූල සංස්කෘතික ප්‍රදේශ හෙළි කෙරේ. ‍මධ්‍යම ස්ථානයෙන් පිටතදී එම ලක්ෂණ විශේෂයෙන් දුර්වල වී නොපෙනී යයි. බොහෝ චාරිත්‍රානුකූල සංස්කෘතික ප්‍රදේශ තද පරිධිත ආකාරයෙන් පෙන්නුම් කෙරේ.
ක්‍රියාකාරී සංස්කෘතික ප්‍රදේශ
ස්වභාෂා සංස්කෘතික ප්‍රදේශ
ස්වභාෂා සංස්කෘතික ප්‍රදේශ, විශේෂ ප්‍රාදේශීය නමක් විශාල ලෙස පැතිරී පිළිගත් හා භාවිතා කරන ලද වැසියන් විසින් ජීවත් වීමට  තේරුම් ගත් එකකි. සමහර ස්වදේශීය ප්‍රදේශ ‍භෞතික පාරිසරික ලක්ෂණ මත රැදී ඇති අතර, අනික් අය ඔවුන්ගේ පදනම ගෙන ඇත්තේ ආර්ථික, දේශපාලන හෝ ඵෛතිහාසික විශේෂ ලක්ෂණ මතයි. ‍බොහෝ සංස්කෘතික ප්‍රදේශ, ස්වදේශ ප්‍රදේශ සාමාන්‍යයෙන් තියුනු මායිම්  නොමැත. දෙන ලද ඕනෑම ප්‍රදේශයක නිවැසියන් එවැනි ප්‍රදේශයකට වඩා වැඩි ප්‍රදේශයක පදිංචිය ඉල්ලා සිටීමට හැකිය. බොහෝ විට ක්‍රියාකාරි ප්‍රදේශ සඳහා අවශ්‍ය සංවිධාන ශක්තිය ඔවුනට නැත. ඔවුන්ව එක් නාගරීක මධ්‍යස්ථානය වටා තැබුවත් චාරිත්‍රානුකූල ප්‍රා‍දේශවල ඇති සංස්කෘතික අනෝන්‍යතාවය නිතර පෙන්නුම් නොකරති.
ලංකාවේ නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය
niyojitha manthri mandalaya palamu manthri mandalaya vu athara 1947-1959 dakwa manthri sankyawa 101 ki
මායා මෘදුකාංග වල දළ විශ්ලේෂණය
මායා යනු Wavefrant ගවේෂකය හා  Alicap power Antimator යන දෙකෙහි තාක්ෂණය භාවිතා කරමින් ඒවා  මතම ක්‍රමක්‍රමයෙන් විකාශනය වූ  ජනප්‍රිය  මංසල් මුලික කරගෙන  කළ සංශෙෘ්හිත කළ තීවුරැ මෘදුකාංග කට්ටලකයකි. මෙම මෘදුකාංග අනුවාදන 2 කින් එලිදක්වා තිබේ. Maya හා Maya සීමාරහිත Maya පුද්ගලික ඉගෙනුම් සංස්කරණය  (PLF) වාණිජ - නොවන භාවිතය සදහා  නොමිලේම පරිහරණය කළ හැක. නමුත් මෙහි ප්‍රතිඵල ලැබෙන විදැනුම් කරන ලද අනුරෑ දිය සලකුණු ගත කර තිබේ.
ආරම්භයේ දී Maya නිකුත් කර තිබුණේ IRIX  නමැති  මෙහෙයුම් පද්ධතිය වෙනුවෙනි එය ඉන්පසුව  Miarosoft Linux  හා  Maco –osx  යන මෙහෙයුම් පද්ධති  සදහා කොටගත කරන ලදි. 6.5 වන අනුවාදනයේ නිකුතුවෙන් පසු  IRIX  සදහා වූ අනුග්‍රහය නවතා දමන ලදි. 2005 දී ඔක්තෝබර් දී Auto dafk විසින් Aliaaf අත්පත් කර ගැනීමෙන් පසුව ඔවුහු Maya ප්‍රවරෟධනය කිරිම ඇරඹුහ. මෙහි නවතම අනුවාදනය වන 2008  (90) 2007 සැප්තැම්බර් යේ දී එළි දැක්විණ. Maya වැදගත්ම ලක්ෂණය වන්නේ තෙවැනි පාර්ශව මෘදුකාංග කෙරෙහි එය දැක්වූ විවාත භාවයයිත මෙමගින් ආදල මෘදුකාංගයේ සම්මත මුහුණුවර ඉවත්කොට ඒ වෙනුවට කර්නලය පමණක් භාවිතයෙන් ඉතා උසස් ම අනිතීරැම් කෘති මෘදුකාංග අනුවාදනයක් බවට පත්කිරිමට ඇති සුවිශේෂ  හැකියාව ඉස්මතු විණ. මේ හේතුවෙන් දෙ ලද මෘදුකාංග සංවර්ධන කට්ටල භාවිතා කර තම නිෂ්පාදන සදහා අසිරැම් කේත රචනා කිරිමට නැඹුරැ වූ විශාල චිත්‍රාගාරයක් පවත්වන්නට විය.
Maya හි හරිකාර්යයන් අහිරැම්කරණය කිරිමේ ක්‍රමවේදයන් ලෙස Tcl ආකාර එකිනෙකට වෙනස් පද්ධති කිහිපයක් වෙනස්විය හැකි උපදේශවලින් භාෂාවන් ලෙස හදුනා Maya Embedded  Loryanap (MEL) සපයා දී ඇත. එහි මෙවලම් බො‍හොමයක් හා වටපිටාව කේන්ද්‍රගත කර ඇත්තේ එම භාෂාවනි) මීට අමතරව පරිශීලනය අන්තර්ක්‍රියා ක්‍රියාවට නැංවිම හා වාර්තාගත කොට ඇතතේ MEL උපදේශවල් කේතු මෙවලම් තීරැවක ඇති ආකාරයටය. මෙමගින්  C හෝ C++ වැඩසටහන් කරණය පිළිබද දැනුමකින් තොරව කාර්යයන් අලුතින්  එකතු කිරීමට පරාගන්වන්නන් හට හැකියාව ලැබි ඇත. කෙසේ වෙතත් මෙම විශේෂාංගය  මෘදුකාංග සංවර්ධන කට්ටලක් සමගම  ලබා දී තීබිමත් විශේෂත්වයකි.  Python  උපදේශාවලිය මේ සදහා එක් කර ඇත්තේ 8.5 වන අනුවාදනය සමගිනි.