cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
සමනලයා
In mythology and folklore
According to Lafcadio Hearn, a butterfly was seen in Japan as the personification of a person's soul; whether they be living, dying, or already dead. One Japanese superstition says that if a butterfly enters your guest room and perches behind the bamboo screen, the person whom you most love is coming to see you. Large numbers of butterflies are viewed as bad omens. When Taira no Masakado was secretly preparing for his famous revolt, there appeared in Kyoto so vast a swarm of butterflies that the people were frightened—thinking the apparition to be a portent of coming evil.
Diderot's Encyclopédie cites butterflies as a symbol for the soul. A Roman sculpture depicts a butterfly exiting the mouth of a dead man, representing the Roman belief that the soul leaves through the mouth. In line with this, the ancient Greek word for "butterfly" is ψυχή (psȳchē), which primarily means "soul" or "mind". According to Mircea Eliade, some of the Nagas of Manipur claim ancestry from a butterfly. In some cultures, butterflies symbolise rebirth. The butterfly is a symbol of being transgender, because of the transformation from caterpillar to winged adult. In the English county of Devon, people once hurried to kill the first butterfly of the year, to avoid a year of bad luck. In the Philippines, a lingering black or dark butterfly or moth in the house is taken to mean an impending or recent death in the family. Several American states have chosen an official state butterfly.
Collecting, recording, and rearing
"Collecting" means preserving dead specimens, not keeping butterflies as pets. Collecting butterflies was once a popular hobby; it has now largely been replaced by photography, recording, and rearing butterflies for release into the wild. The zoological illustrator Frederick William Frohawk succeeded in rearing all the butterfly species found in Britain, at a rate of four per year, to enable him to draw every stage of each species. He published the results in the folio sized handbook The Natural History of British Butterflies in 1924.
Butterflies and moths can be reared for recreation or for release.
ලතා වල්පොල
පෙර අවධිය
ඔවුන් ගල්කිස්ස පීරිස් මාවතේ පදිංචියට ආ ගමන ඇගේ පසුකාලීන කලා ජීවිතයට මහත් පිටුවහලක් වූයේ, වින්සන්ද අල්විස්, සුසිල් ප්‍රේමරත්න, සී.ටී. ප්‍රනාන්දු, ඩී. ජී. වික්‍රමසිංහ වැනි ප්‍රවීන කලාකරුවන් අසල්වාසීන් වීම නිසාය.
රීටා, ගල්කිස්ස ශාන්ත අන්තෝනි කන්‍යාරාමයේ අධ්‍යාපනය ලබන සමයේ පටන්ම ගායනයට, නැටුමට, රංගනයට දැඩි ආශාවක් දැක්වූවාය. පියාගේ පියානෝ එකෝඩියනයන්, වයලීනයත්, ග්‍රැමෆෝනයත් ඇගේ ඉදිරි ගමනට රුකුලක් විය.
වයස දහයේදී පමණ රීටා පල්ලියේ ගීතිකා කණ්ඩායමට තෝරාගැනිනි. පසුව ඇය එහි නායිකාව ලෙස තේරී පත් වූවාය. පාසලේ සෑම නාට්‍යයකටම ඇය ගායනයෙන්, රංගනයෙන් හෝ නර්තනයෙන් දායක වූවාය. එක් නාට්‍යයක හිඟන්නෙකුගේ චරිතය රඟමින් “තිලෝගුරු නාමයෙන්“ යන ගීතය ගයමින් කළ රංගනය කෙතරම් ප්‍රේක්ෂක සිත් ගත්තේද කියතොත්, වේදිකාවට විශාල වශයෙන් කාසි වැටෙන්න විය. වරෙක ඇය එක් රැයකින් සරස්වතී නැටුමක් පුහුණු වී ඉදිරිපත් කළාය.
ඩබ්.ඩී. අමරදේව(එදා ඇල්බට් පෙරේරා) සංගීතවත් කළ නිර්මාණයකට ඇය ඉදිරිපත් කළ හංස නැටුම ඇය ලද විශේෂ භාග්‍යයක් සේ ඇය සලකයි. සී.එල්. ෆොන්සේකා මහතාගේ ගුවන් විදුලි ගීත නාට්‍යයක සමූහ ගායනයක් ඉදිරිපත් කිරීමට අවස්ථාව ඇයට ලැබිණි. එයට පියාගේ සහ පාසලේ ප්‍රධාන කන්‍යාතුමියගේ දැඩි විරෝධතා එල්ල විය. එවිට මර්සලීන් ජයකොඩි පියතුමා සහ පී. එල්.ඒ. සෝමපාල සමඟ බිෂොප්තුමා වෙත ගිය මව සහ රීටා අවසරය ලබාගත්හ.
විශේෂ
“රීටා“ අප දන්නා කියන “ලතා“ වූ ආකාරයද පුදුමාකාරය. සුසිල් ප්‍රේමරත්න හඳුනාගත් පසු, භාරතීය ගායිකා ලතා මංගේෂ්කාර්ගේ “චෝඩගයි“ නම් හින්දි ගීතය ඇයට පුහුණු කරවූයේය. එහිදී භාරතීය ලතාගේ ලගන්නා ස්වරයම ඇය වෙතින් දුටු සුසිල් ඇයට ලතා යන නම සුදුසු බව යෝජනා කළේය. පවුලේ අවසරය ඇතිව ඊට පසු “රීටා“, “ලතා“ විය. ඇය ජී. එල්. ඒ. සෝමපාල මහතාගේ සරල ගී වැඩසටහන්වලටද සම්බන්ධ වූවාය.
ලතා - ධර්මදාස පෙම් පුවත ඇරඹෙන්නේ “ප්‍රේම තරඟය“ චිත්‍රපටයත් සමගිනි. 1957 දී විවාහ දිවියට ඇතුළත් වූ මොවුන් දෙපළට සුනෙත්, අමිත්, ධම්මිකා, චමින්ද යනුවෙන් දරුවන් සිව් දෙනෙකි.
මූලාශ්‍ර
ලතා වල්පොල
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
දෝලාව
thumb|395x395පික්|මොල්ලිගොඩ අදිකාරම් විසින් 1805 වර්ශයේදී භාවිතා කරන ලද දෝලාවක් වර්තමාන සමාජයේ පවතින ආකාරයෙන් සුඛෝපභෝගී අයුරින් නොව වහල් මෙහෙය නැතහොත් වැඩවසම් සමාජ පසුබිමක්‌ පැතිර පැවතියා වූ සිංහලයේ රාජ්‍ය පාලන අවධීන් තුළදී රජුන් ප්‍රධාන ඇමැතීන්, රදලයින්, නිලමේවරුන්, දිශාවේවරුන් යනාදී සිංහල ප්‍රධානීන් ගමනාගමනය උදෙසා (ප්‍රවාහනය) යොදාගනු ලැබූ ක්‍රමෝපායන් කිහිපයක්‌ පැවතුණි. එහිදී මූලික වශයෙන්ම යොදාගත් ක්‍රමයක්‌ ලෙස අලි ඇතුන් හෝ අශ්වයින් යොදා ගනිමින් ගමන් කිරීම සිදුවිය. මේ ක්‍රමයෙන් පසුව වඩාත් ප්‍රචලිත ක්‍රමයක්‌ වශයෙන් සමාජය තුළ දක්‌නට ලැබෙනුයේ දෝලාව මගින් ගමන් කිරීමය. එකල සමාජය තුළ වැඩි වශයෙන්ම යොදාගනු ලැබුයේද දෝලා භාවිත කරමින් ගමනාගමනය සිදු කිරීමය. අලි ඇතුන් හා අශ්වයින් යොදාගත් ක්‍රමය බොහෝ සෙයින් දේශපාලනික වශයෙන් ඇතිවූ යුද්ධ වැනි හදිසි අවස්‌ථාවලදී පමණි. එහෙත් අශ්වයින් හා අලි ඇතුන් බඳින ලද රථද එකල සමාජයේ ගමනාගමන කටයුතු සඳහා යොදා ගැනීමට හැකිවී තිබිණි. කෙසේ වෙතත් එසේ ගමනාගමන කටයුතු සිදු කිරීමේදී ප්‍රායෝගිකව එය සිදු කිරීම අපහසු වී ඇත. එනම් අශ්වයන් හා අලි ඇතුන් යෙදූ රථ ගමන් කිරීමට යෝග්‍ය පරිදි දිවූ මාර්ග එකල නොවීමයි. එහෙයින් ගමනාගමන කටයුතු සඳහා යොදා ගැනීමට හැකි පහසුම ක්‍රමය දෝලාව යොදා ගැනීම විය. වඩාත් සුඛෝපභෝගී ක්‍රමයකට අනුගතව සාදන ලද දෝලාව මිනිසුන් යොදා ගනිමින් ඔසවාගෙන යන ලදී. එපමණක්‌ නොව පුද්ගල ආරක්‌ෂාව හොඳින් මෙමගින් සැලසුණි. අශ්වයින් හෝ අලි ඇතුන් පිටින් ගමන් ගැනීමේදී මෙන් නොව වඩා සුරක්‌ෂිත භාවයක්‌ මෙතුළින් ලැබී තිබේ.
සිංහල රාජධානි සමයන් තුළදී යොදා ගනු ලැබූ දෝලාව එකල සමාජයේ ජීවත් වූ සෑම පුද්ගලයෙකුටම යොදා ගැනීමට පුළුවන්කමක්‌ නොතිබිණි. විශේෂයෙන් එය භාවිතා කළ හැකි වූයේ මේ කාලයේ රටේ උසස්‌ නිලධාරි පංතියට පමණි. එනම් රජ, රදළ. අගබිසව් රජුගේ අවශේෂ බිසෝවරුන්ට හා එකල සමාජයේ වැඩ සිටි ප්‍රධාන නායක සංඝයාටය. කිසි විටෙක මොනයම් ආකාරයකින් වුවද සාමාන්‍ය ජනතාවට දෝලාව තහනම් එකක්‌ වී ඇත. පෙර දැක්‌වූ පරිදි සමාජයේ විශේෂිත වූ කොටසකට දෝලාව පරිහරණය කළ හැකි වුවත් ඒවා විවිධාකාර විශේෂත්වයන්ගෙන් යුක්‌තව පැවතී ඇත. සිංහල සමාජයෙහි භාවිතයට යොදාගත් දෝලා වර්ග රාශියක්‌ පැවතුණි. ඒ අතරින් සමාජයේ දරනු ලැබූ එක්‌ එක්‌ නිලයට නැතහොත් සුවිශේෂී පුද්ගලයන්ට වෙන්වූ විශේෂිත නාමයකින් හඳුන්වනු ලැබූ දෝලාවන් විය. එනම්,
"කූණම" -  රජු විසින් භාවිතා කරනු ලැබූ දෝලාව
"දොලීය" -  අග බිසවගේ දෝලාව
"ඉදෝලීය" -  සෙසු බිසෝවරුන් යොදාගනු ලැබූ දෝලාව
"පල්ලැක්‌කිය" -  ප්‍රධාන නායක හිමිවරුන් සඳහා වෙන්වූ දෝලාව
"දෝලාව" -  රදලයින් හා අමාත්‍යවරුන් සඳහා යොදාගත් දෝලා
රන් සිවිගේ  - ධාතු වැඩම කරවීමට
යනාදී වශයෙන් විවිධ නාමකරණයෙන් යුක්‌තව විශේෂත්වයකින් යුක්‌තව දෝලා යොදා ගන්නා ලදී. එපමණක්‌ නොව පූජ්‍යස්‌ථානයන්හි කරඬු, දේවාලයන්හි දේවාභරණ වැඩමවීම සඳහා භාවිතා කරනු ලැබුවේ රන්දෝලීය හෙවත් රන් දෝලාවයි. සර්වඥ ධාතුන් වහන්සේලා වැඩමවීමේදී රන් සිවිගෙය භාවිත කර ඇත.
මේ ආකාරයෙන් දෝලා වර්ග ගණනාවකින් යුක්‌ත වූ අතර එසේ පැවති දෝලා සකස්‌ කිරීමේදී එකිනෙකට වෙනස්‌ අයුරින් ඒවා සැකසීම සිදුව ඇත. මෙහිදී රජු උදෙසා ඉදිකරන ලද දෝලාව (කූණම) සුවිශේෂී වූවකි. මෙය දෝලාවේ පියස්‌ස රිදියෙන් නිමවා ඇති අතර එහි මුදුනෙහි රනින් කරන ලද කොත් කැරලි පහකින් යුක්‌ත විය. එයින් හතරක්‌ පියස්‌සේ සිවි කොනට යොදන ලදී. ඉතිරි කොත් කැරැල්ල පියස්‌ස මධ්‍යයේ යොදා ඇත. දෝලාවේ අභ්‍යන්තරය ඉතා සුව පහසු වටිනාකමකින් වැඩි රෙදිපිළි යොදා හිසට හා පයට කොට්‌ට මෙට්‌ට අතුරා සුවසේ සැතපී අවට පිරික්‌සමින් ගමන් කිරීමට හැකිවන අන්දමින් නිමවා තිබේ. දළ වශයෙන් කූණම (රජුගේ දෝළාව) දිගින් අඩි හයක්‌ද, පළලින් අඩි හතරක්‌ද වන සේ නිමවා තිබූ බව ඓතිහාසික තොරතුරු බොහෝ ප්‍රමාණයෙන් අන්තර්ගතව ඇති Ceහකදබ aබා සඑs ජ්ච්ඉසකසඑසැs ග්‍රන්ථයෙන් සඳහන් වී ඇත. බොහෝ දුරට රජුගේ දෝලාව (කූණම) අනෙකුත් ප්‍රභූන්ගේ දෝලාවන්ට වඩා විවිධත්වයකින් යුතුව නිමවා තිබිණි. නිමවන ලද අනෙකුත් දෝලාවන් රැගෙන යැමේදී සෘජු පොල්ලක්‌ යොදනු ලැබූවද පූණම සඳහා යොදාගනු ලැබුයේ මැදින් මදක්‌ නැමීගිය පොල්ලකි. එහිදී වැඩි වශයෙන්ම ඒ සඳහා යොදාගත් දැවයන් වූයේ කළු උණ ගොබිල් සහ නුග, අරළු යනාදියයි.thumb|299x299පික්|දෝලාව රැගෙන යන අයුරුමේ ආකාරයට කූණම රැගෙන යැමේදී යොදා ගන්නා ලද පොල්ල නැවීම සඳහා යොදාගනු ලැබූ තාක්‍ෂණය සුවිශේෂී වූවකි. එනම් කළු වුණු ලීයක්‌ යොදා ගන්නේ නම් ප්‍රථමයෙන් එය අවශ්‍ය ආකාරයට කපා ගැනීම සිදුකොට අනතුරුව එක්‌ කෙළවරක ගැටයක්‌ ඉවත්කොට අනෙක්‌ ගැට සියල්ල යකඩ කූරක්‌ යොදා ගනිමින් හිල් කරනු ලබයි. ඉන්පසු ඒ සිදුරු තුළින් ඇතුළතට තල තෙල් පුරවා අනෙක්‌ කෙළවරට ඇබයක්‌ සිරකර ගනී. මෙලෙස දින කිහිපයක්‌ තබා ගැනීමෙන් පසුව ලීය තෙල් උරා ගැනීමෙන් අනතුරුව ලීය සමතලා බිමක තබා රඳවා ගැනීමට කූඤ්ඤ තදකරනු ලැබේ. එසේ කූඤ්ඤ තද කිරීමෙන් අනතුරුව අවශ්‍ය ස්‌ථානයේ උවමනා ආකාරයට ලීය නමා ගැනීමට හැකිවී ඇත. මේ අයුරින් සුවිශේෂී ක්‍රමයක්‌ මගින් දෝලාවේ පොල්ල නිමවා තිබේ. කූණම නිමවීමේදී නැමුණු පොල්ල භාවිතයට ගැනීම අනිවාර්ය වූවක්‌ විය. එමෙන්ම කිසිම විටෙක අනෙකුත් දෝලාවන් සඳහා මෙලෙස පොලු යොදා ගැනීම සිදු කිරීමට නොහැකි විණි. මේ ක්‍රමය පිළිගත් චාරිත්‍රාංගයක්‌ වශයෙන් පැවති අතර මොනයම් ආකාරයකින් වුවද එය උල්ලංඝනය කිරීමට නොහැකි විය. කෙසේ හෝ එලෙස පැවති රජුගේ ආඥව කඩ කළහොත් ඒ තැනැත්තාගේ සියලු දේපළ රජු විසින් අහිමි කරදමන බවට නීති පැවති බව තොරතුරු සඳහන් වී ඇත.
දෝලාවන් රැගෙන යැමේදී ඒ කාර්යයන් සඳහා වෙන්වූ පිරිසක්‌ එකල සමාජයේ ජීවත් විණි. කූණම, දෝලීය, ඉදෝලීය ඔසවාගෙන යැම සඳහා "මඩුවේ ඇත්තන්" වශයෙන් විශේෂිත වූ පිරිසක්‌ විය. රජ පවුලට අයත්ව පැවති දෝලා සුරක්‍ෂිතව තැබීමට වෙන්වූ ස්‌ථානයක්‌ද වූ අතර එය කූනම් මඩුව වශයෙන් හැඳින්වේ. කූනම් මඩුව සෑම විටම රජමාලිගය අසල පිහිටා තිබූ අතර දෝලා සේවය සඳහා පැමිණීම අත්‍යවශ්‍ය රාජකාරියක්‌ වී පැවතුණි. කූනම් මඩුවේ සියලු කාර්යයන් (ධුරාවලිය) භාරව කටයුතු කිරීමේ වගකීම කුනම් මඩුවේ ලේකම් නම් ප්‍රධාන නිලධාරියාට පැවරිණි. මොහුගේ සහාය සඳහා තවත් අතිරේක ලේකම්වරු දෙදෙනකු වූ අතර ඔවුන් දෙදෙනාගේ සහාය සඳහා "ඝට්‌ටම්බිලා" යන නිලධාරියා විය. මොවුන් සෑම විටම රජ වාසලින් කැඳවීමක්‌ ලැබෙන තුරු බලා සිටි අතර එක්‌ වාරයකට ඝට්‌ටම්බිලා දෙදෙනෙක්‌ සේවය සඳහා පෙනී සිටියහ. ඝට්‌ටම්බිලාට ලැබෙන නියෝගයන් යටතේ දෝලාව රැගෙන යැම සඳහා "ගමයන්" සේවයේ නියෑලුනි. ලේකම්වරුන් යටතේ පැවතියා වූ කූනම් මඩුව කොටස්‌ දෙකකින් යුක්‌ත වූ අතර එයින් එක්‌ කොටසකට පේරු (පංගු) පහ බැගින් බෙදී පැවතුණි. එසේ පැවති පේරු (පංගු) දහයක්‌ වශයෙන් කොටස්‌ දෙකෙහිම එකතුවක්‌ව පැවතී ඇත. එසේ පැවති පේරු දහයේ එක්‌ පෙරුවක නායකත්වය උසුලනුයේ ඝට්‌ටම්බි විසිනි. ඒ අනුව පේරු දහය සඳහා එක්‌ පේරුවකට ඝට්‌ටම්බිලා එක්‌ අයෙකු බැගින් දසදෙනකු විය. තවද මේ එක්‌ පේරුවක්‌ සඳහා ගමනයන් විසිඅටකු විය. එහෙයින් කුනම් මඩුවේ සිටි මුළු ගමයින්ගේ සංඛ්‍යාව දෙසීය අසූවකි. ලාංකීය රාජ්‍ය පාලන අවධිය තුළදී කූණම් මඩුවේ ගමයෝ යනුවෙන් වෙනම සමාජය තුළ කුලයක්‌ පැවතුණි. මොවුන්ගේ ප්‍රධාන මෙහෙය වූයේ කූණම් රාජ්‍යය නියෝගයට අනුව අදාළ ස්‌ථානය වෙත රැගෙන යැමයි. මේ ආකාරයට කූණම් රැගෙන යැම සඳහා එකල සමාජයේ ගමනයන් පවුල් 300-400 ක්‌ පමණ ජීවත් වූ බව පෙන්වා දී තිබේ. මේ අන්දමට කුණම් රැගෙන යන්නවුන් "ඌලියක්‌ කාරයෝ" නමින්ද හඳුන්වා ඇත.
ඝට්‌ටම්බිලා පත්කරනුයේ කූනම් මඩුවේ භාරකාරත්වය හිමි ප්‍රධාන ලේකම් විසිනි. ඝට්‌ටම්බිලාට පැවරී තිබූ සුවිශේෂී කාර්ය වූයේ සෑම විටම පේරුවට අයත් දස දෙනාගෙන් යුත් පිරිස රජ මාලිගය පිහිටි නුවර සමීපයේ නැවතී සිටීමයි. මොවුන්ගේ රාජකාරිය ඉතා උසස්‌ අන්දමේ එකක්‌ වූ හෙයින් මොවුන් සිදු කරනු ලැබූ වරදවල් සඳහා කිසි විටෙකදී ශාරීරික වධ හිංසනයන් සහිත දඬුවම් ලබාදීම කළ නොහැකි විය. එපමණක්‌ නොව ඝට්‌ටම්බිලාට දෝලා රාජකාරියට අමතරව පැවරුණු රාජකාරි සේවාවක්‌ද විය. එනම් රජ මාලිගය තුළ රජු යහන්ගතව නිදා සිටින මොහොතේ ඝට්‌ටම්බිලා දෙදෙනෙකු යහනට යාර හරතක්‌ හෝ පහක්‌ ඈතින් හිඳ මුර කිරීම පැවරී තිබිණි. මෙසේ පැවරී තිබූ කටයුත්ත "යාම කිරීම" යනුවෙන් හඳුන්වා දී ඇත. විටින් විට එනම් යාමයෙන් යාමය ඝට්‌ටම්බිලා දෙදෙනකු බැගින් මාරු වී මේ රාකාරිය සිදු කරන ලදී.
එකල සමාජයේ රාජ්‍ය පාලනය ගෙන යනු ලැබූ රජුගේ ගමන් කොටස්‌ දෙකක්‌ වශයෙන් සිදුවිණි. එනම් දහවල හා රාත්‍රී යනාදී වශයෙනි. එසේ රජු ගමන් කරනු ලැබූ සෑම මොහොතකදීම කූණම් මඩුව තුළ ගමයෝ විසිඅටදෙනාම රාජකාරියට අනිවාර්යයෙන්ම සහභාගි විය යුතුය. ඇතැම් අවස්‌ථාවලදී රජු විවිධ කාර්යයන් සඳහා රාත්‍රී කාලයේ ගමන් කරන විට පන්දම් රැගෙන යන්නන් ඉදිරියෙන් ගමන් කරනු ලබති. පන්දම් ගෙන යැම සිදු කරනු ලබන්නේද කුණම් මඩුවේ සේවයේ නියුතු ගමයන් විසිනි. දහවල් කාලයේ රජු ගමන් යැමේදී දෝලාව සමග තල්පත් වඩන්නෝද දෙපසින් ගමන් කරනු ලබයි. එම තල්පත් ගෙන යැමේ කාර්යයද සිදු කරනුයේ කුණම් මඩුවේ ගමයන්මය.
අගබිසව සඳහා වෙන්වූ දෝලීය, අවශේෂ බිසවුන් සඳහා වෙන්වූ ඉදෝල රැගෙන යැමද කූණම් මඩුවේ ගමයන් අතින්ම සිදුවිණි. ඇතැම් අවස්‌ථාවලදී අග බිසවගේ ගමන් එතරම් දීර්ඝ නොවූ කෙටි ඒවා වූ අතර එම දෝලාව (දෝලීය) ඇතුළත කිසිවෙකුටත් නොපෙනෙන ආකාරයෙන් සළු පිළිවෙලින් සරසා තිබිණි. ඇතුළතින් පිටත පෙනෙන අකාරයෙන් මිස පිටත සිටින්නෙකුට ඇතුළ නොපෙනෙන අයුරින් මනාව සළු පිළි දෝලියට යොදා තිබේ. කෙසේ වෙතත් දෝලීය නිර්මාණය කර තිබෙන ආකාරයට එය කාගේද යන්න මහජනයා විසින් අවබෝධ කරගනු ලබයි. අවශේෂ බිසවුන් ගමන්ගත් ඉදෝලීය සඳහා යකඩ දෝලීය හා රිදී දෝලීය වශයෙන් නම්කර ඇත. ගමයන් විසින් රැගෙන යනු ලැබූ මේවා කූණම් මඩුවේ තැබූ අතර බොහෝ සෙයින් දෝලියට සමාන අයුරින් නිමවන ලදී.
තවද එකල සමාජයෙහි මහත් ගෞරවාදරයෙන් යුකත්ව පුද ලද පිරිස මහා සංඝරත්නයයි. සෑම විටකදීම රජුගේ උපදේශකත්වයටත් සමාජයේ යහ පැවැත්ම උදෙසාත් විශාල මෙහෙවරක්‌ සංඝ සංස්‌ථාව විසින් ඉටුකරන ලදී. එහිදී ප්‍රධාන නායක හිමිවරුන් විශේෂත්වයෙහිලා සැලකුම් ලැබූ පිරිසක්‌ විණි.
නායක භික්‌ෂුන්ගේ ගමන් පහසුව සැලසීම සඳහා දෝලා (පල්ලැක්‌කි) යොදාගනු ලැබිණි. නායක හිමිවරුන් ගමන්ගත් පල්ලැක්‌කි රැගෙන යැම ගම්වල ජීවත් වූ මිනිසුන් විසින් සිදු කරනු ලැබූ අතර ඒ සඳහා විහාරගම් වැසියන් සේවයට කැපවී සිටියහ. විහාරගම් යනු පෙර රජ දවස බෞද්ධ විහාරයක්‌ නඩත්තුව සඳහා ප්‍රදානය කරනු ලැබූ ඉඩකඩම්ය. මේ විහාරගම්වල ජීවත් වූ මිනිසුන් පල්ලැක්‌කි රැගෙන යැම ප්‍රධාන සේවාවක්‌ වශයෙන් සිදු කර ඇත. 1815 දී ඇතිවූ උඩරට ගිවිසුම් ප්‍රකාර එසේ පැවතියා වූ විහාරගම් එලෙසින්ම පැවතීමට වගන්තියකින් බ්‍රිතාන්‍යයන් සම්මත කරන ලදී. එපමණක්‌ නොව මෙකල සමාජයේ ජීවත් වූ රදලයන්ගේ දෝලා රැගෙන යනු ලැබූයේ ඔවුන් අයත් වූ නින්දගම්වල ජීවත් වූ දෝලා සේවයටම කැපවූ මිනිසුන්ය.
එපමණක්‌ නොවූ රජු කූණමෙන්ද, රදලයන් දෝලාවෙන්ද ගමන් කිරීමේදී ඒ සඳහා සාමාන්‍ය ජනතාව විසින් ඉටුකළ යුතු චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර සමූහයක්‌ පැවතී තිබිණි. ඒ අනුව විමසා බලන විට මහා මාර්ගයේ ගමන් ගන්නා විට කුණම් හෝ දෝලා මුණගැසුන විට ඊට ගෞරවයෙන් යුක්‌තව හිස නමා ආචාර දැක්‌විය යුතු විය. එපමණක්‌ නොව එය ගමන් කිරීමට මාර්ගයේ ඉඩ සලසා පසෙකට වී සිටිය යුතුය. එහෙත් එකල සමාජයේ පැවති පහත් යෑයි සම්මත ඇතැම් කුලයන්ට එසේ කිරීමටද ඉඩක්‌ නොවිණි. එනම් කුණම් හෝ දෝලාවක්‌ ගමන් කිරීමේදී එය නෙපෙනෙන පරිදි සැඟවී සිටිය යුතු විය.
වර්තමාන සමාජ සංස්‌ථාව තුළ පවත්නා වූ ධනවාදී සමාජ ක්‍රමය තුළ දෝලාව අත්‍යවශ්‍ය නොවූත්, නොවැදගත් එකක්‌ වශයෙන් බැහැර වූවකි. එය බොහෝ සෙයින් ප්‍රාථමික සමාජ ක්‍රමයක්‌ පැවතියා වූ සමාජ පසුබිමක යල්පැනගිය එකක්‌ විය. කෙසේ වෙතත් භූමිය පදනම් කරගනිමින් ක්‍රියාත්මක වූ වැඩවසම් සමාජ පසුබිම තුළ ඊට පැවතියේ වැදගත් වූත්, අත්‍යවශ්‍ය වූත් සමාජ පසුබිමකි. එමෙන්ම බොහෝ සෙයින් ගෞරවාදරයෙන් යුක්‌ත වූ කාර්ය භාරයකි. වර්තමාන සමාජය තුළ එය කෙතරම් නොවැදගත්ද යන්න පුරාණයේ සිට පැවත එන චාරිත්‍රයන්ට අනුගතව මෙරට පවත්වනු ලබන ප්‍රධාන පෙරහැර මංගල්‍යයන් සඳහා පවා දෝලා යොදා ගැනීම අතහැර දමා ඇත. කෙසේ වෙතත් වර්තමානයේදී අතීතයේ සිට පැවති මේ ක්‍රමය අදටත් මහියංගන පෙරහැර තුළ දෝලා ගමන් කිරීම දක්‌නට ලැබේ. ක්‍රමික විකාශනයකින් යුක්‌තව සුවිශේෂී පසුබිමක්‌ මත නිර්මාණය වූ අතර රාජ්‍ය පාලන අවධිය තුළ විධිමත් ප්‍රවාහන සංස්‌ථාවන් වශයෙන් එකල සමාජයේ ප්‍රභූ ප්‍රවාහනයට යොදාගත් බව පැහැදිලිව දක්‌නට හැකි වේ.
සංකලිත මෝටර් සහායක විද්‍යුත් දෙමුහුම් පද්ධතිය
සංකලිත මෝටර් සහායක (Integrated Motor Assist -IMA ලෙස බහුලව හදුන්වන ) යනු හොන්ඩා මොටර් රථ සමාගම විසින් 1999 දී හොන්ඩා ඉන්සයිට් මොටර් රථය සදහා  හදුන්වා දෙනු ලැබූ විද්‍යුත් දෙමුහුම් ප්‍රචලන පද්ධතියයි. හොන්ඩා මොටර් රථ සමාගම සිය මෝටර් රථ සදහා භාව්තා කරන   විද්‍යුත් දෙමුහුම් තාක්ෂනය මෙයයි.
රුවන් කල්පගේ
රුවන් සේනානි කල්පගේ (උපත 1970 පෙබරවාරි 19) හිටපු ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු වමත් පිතිකරුවෙක් සහ දකුණතින් පිටදග පන්දු යවන්නෙක් විය.
ඔහු මහනුවර ශාන්ත අන්තෝනි විද්‍යාලයේ ඉගෙනුම ලැබූ අතර 1989 දී විද්‍යාලීය ක්‍රිකට් කණ්ඩායමට ක්‍රීඩා කළේය.
පුහුණු වෘත්තිය
ඔහු 2008 දී බංග්ලාදේශයේ ජාතික ක්‍රිකට් ඇකඩමියේ ඉහළ දක්ෂතා ප්‍රධාන පුහුණුකරු ලෙස පත් කරන ලදී. ඔහු 2022 සිට ඕමානයේ සහය පුහුණුකරු වේ. ඔහු 1999 මාර්තු මාසයේ සිට ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කර නොමැත.
යොමු කිරීම්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකීය ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයන් ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා ප්‍රවර්ගය:1970 උපත්
ලුණුගම්වෙහෙර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
ලුණුගම්වෙහෙර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු, ශ්‍රී ලංකාවේ, දකුණු පළාතේ,   හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ, පිහිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස ප්‍රවර්ගය:හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කය
ඔප්රා වින්ෆ්‍රේ
ඔප්රා වින්ෆ්‍රේ (උපතේ දී ඔර්පා ගේයිල් වින්ෆ්‍රේ Orpah Gail Winfrey; ජනවාරි 29, 1954) ඇමෙරිකානු මාධ්‍ය හිමිකාරිනියක, රූපවාහිනී සංවාද වැඩසටහන් මෙහෙයවන්නියක, නිළියක, නිෂ්පාදකවරියක සහ මානව හිතවාදිනියක වෙයි. ඇගේ දි ඔප්රා වින්ෆ්‍රේ ෂෝ නමැති රූපවාහිනී සංවාද වැඩසටහන නිසා ඇය අතිමහත් ජනප්‍රියත්වයකට පත් වූවාය. 1986 සිට 2011 දක්වා විකාශය වූ එම වැඩසටහන, එම වර්ගයේ රූපවාහිනී වැඩසටහන් වලින් වැඩිම ප්‍රේක්ෂක ප්‍රසාදය දිනා ගත් වැඩසටහනයි. සියළු මාධ්‍යයන්හි රැජින ලෙස අන්වර්ථ ගන්වන ඇය වැඩිම වත්කම් හිමි අප්‍රිකානු-ඇමෙරිකානු පුරවැසියා සහ ඇමෙරිකානු ඉතිහාසයේ ප්‍රථම කළු ජාතික මල්ටි-බිලියනයර් ද වෙයි. ඇගයුම් වාර්තා කිහිපයක් මගින් ම ඇය ලොව වඩාත් බලගතුම (Influential) කාන්තාව ලෙස හඳුන්වා ඇත.
ප්‍රවර්ගය:ඇමෙරිකානුවෝ
ත්‍රිමාණ මුද්‍රණ ශිල්පය
ත්‍රිමාණ මුද්‍රණ ශිල්පය යනු අතාත්වික ත්‍රිමාණ ආකෘතියක් ද්විමාන වස්තුවක් මත මුද්‍රණය කිරීමේ ක්‍රමයකි. ත්‍රිමාණ වස්තුවක් මත ද්විමාන රූපයක් යෙදීම සම්බන්ධයෙන් pad මුද්‍රණ ශිල්පය පිළිබඳ ලිපිය බලන්න. ත්‍රිමාණ මුද්‍රණය සීඝ්‍ර ප්‍රතිරූප නිර්මාණ තාක්ෂණ ඛාණ්ඩයක් වේ. සාමාන්‍යයෙන් ත්‍රිමාණ මුද්‍රණ යන්ත්‍ර එක මත එක ස්ථර වශයෙන් මුද්‍රණය මඟින් ත්‍රිමාණ වස්තුවක් ගොඩනැඟීම සිදු කරයි. ත්‍රිමාණ මුද්‍රණ යන්ත්‍ර සාමාන්‍යයෙන් අනෙකුත් ආකලන නිෂ්පාදක තාක්ෂණයන්ට සාපේක්ෂව වඩාත් සීඝ්‍ර, ලාභදායී සහ භාවිතයට වඩාත් පහසු ක්‍රමයක් වේ.
විභේදන බලය
විභේදන බලය ස්ථර ඝනකම මඟින් ද x-y විභේදනය dpi මඟින් ද දෙනු ලැබේ. සාමාන්‍යයෙන් ස්ථර ඝනකම මයික්‍රෝන 100ක (0.1mm) පරාසයේ පවතින අතර x-y විභේදනය ලේසර් මුද්‍රණ යන්ත්‍ර සඳහා අදාල වන අගයන්ට සන්සන්දනය කළ හැක. අංශුන්ගේ විෂ්කම්භය (ත්‍රිමාණ ලක්ෂ්‍ය) මයික්‍රෝන 50-100 දක්වා (0.05-0.1 mm) විය හැක.
ස්වයං ප්‍රතිවර්ථනය
මේ වන විට නිෂ්පාදනය කිරීමට සෛද්ධාන්තිකව ඉලක්කගත ත්‍රිමාණ මුද්‍රණ යන්ත්‍ර වර්ගයක් වනුයේ තමන‍්ගේම පිටපත් නිර්මාණය කළ හැකි ආකාරයේ ත්‍රිමාණ මුද්‍රණ යන්ත්‍රයි. එවන් එක් නිෂ්පාදන අවධියේ පවතින මුද්‍රණ යන්ත්‍රයකට පරිපථ පුවරු මුද්‍රණයත් ප්ලාස්ටික් කොටස් නිර්මාණයත් සිදු කළ හැක. එය නමින් ‍RepRap නම් වන අතර GNU අවසර පතක් යටතේ නිකුත් කෙරේ. එයට ලෝහ මත විස්තර මුද්‍රණය කිරීමේ හැකියාව ලබා දීම සඳහා පර්යේෂණ සිදු කෙරමින් පවතී. මෙම මුද්‍රණ යන්ත්‍රයේ නිර්මාතෘ මෙසේ පවසන ලදී. “සැලසුම සහ එය පාලනය කරන මෘදුකාංගය පමණක් නොව ආරම්භයේ පටන් සම්පූර්ණ උපාංග සමුදායම අයත් වන පරිදි සියල්ල විවෘත ආකාරයට සකස් කිරීම අපගේ අරමුණයි.” මෙම මුද්‍රණ යන්ත්‍රයට එහි සැලසුමේ වැඩි දියුණු කළ ආකාර බාගත කොට ගෙන තමාගේම වඩාත් නව සහ දියුණු ආකාරයක් නිර්මාණය කිරීමේ හැකියාව ද ඇත
මුඛ සාහිත්‍යය
මුඛ සාහිත්‍යය
Hyperloop
හයිපර් ලූප් තාක්ෂණය ලෝකයේ පස්වන ප්‍රවාහණ ක්‍රමය වන මෙය ඉතාම ආරක්ෂිත මෙන්ම වේගවත්ම ප්‍රවාහන ක්‍රමය වේවි..මංද යත් ශබ්ධයේ වේගයට වඩා මදක් අඩු වූ වේගයක් මේ සම්ඟ ඇතිවන නිසාවෙනි.සරලව කියනවනාම් නලයක් තුල වූ කැප්සූලයක් ඉතා වේගයෙන් එක කොනක සිට අනෙක් කොනට තල්ලු කර හැරීම සිදුවෙනවා.එහෙදී කිසිම ආකාරය ඝර්ෂණයක් හටගන්නෙ නෑ..අභ්‍යවකාශ ශටලයක ගමන් ගන්නවා වැනි හැඟීමක් ඇති වේවි..මේ සංකල්පය ලොවට දායාද කලේ ඉලෝන් මස්ක් නැමති ව්‍යාපාරිකයා.මොහු ස්පේස් එක්ස් ව්‍යාපාරයේ නිර්මාතෘවරයා ද වෙනවා..දැන ඇමරිකාව මේ සඳහා මුල පිරීමක් වශයෙන් ලොසැන්ජලිස් සිට සැන්ප්‍රැන්සිස්කො දක්වා සැතපුම් 350ක් දුර ගමනට මෙම තාක්ෂණය යොදාගැනීමට නියමිතයි..ඒ සඳහා දැනට දුම්‍ රිය සේවාවක් තිබුනට ඒ ගමනට පැට 4 1/2 ක් පමණ ගතවන අතර හයිපර්ලූප් තාක්ෂණය ට ගතවන්නේ විනාඩි 35ක් පමණි
මුඛ සාහිත්‍යය
ලිඛිතමය සාහිත්‍යයක් සහිත සමාජයන්හි වාචික සාහිත්‍යය සම්ප්‍රදායක් ලෙස පැවතිය හැක. (මුලික වශයෙන් පවුල තුල හෝ විවිධ සමාජ කොටස් අතර) වාචික සාහිත්‍යයට උදාහරණ ලෙස පුරාණ ජන කථා ආදිය දැක්විය හැක.
ගායනා කරනු ලබන කාව්‍යයන් ලිඛිත අංග වලින් බැහැර වු කාව්‍යමය ස්වරෑප ලෙස දැක්විය හැක.
ඇල්කේන
පැරපීන හෝ සන්තෘප්ත හයිඩ්‍රොකාබන ලෙසද හැඳින්වෙන ඇල්කේන කාබන් සහ හයිඩ්‍රජන් වලින් පමණක් සමන්විතවේ. සියළු පරමාණු ඒක බන්ධන වලින් පමණක් සම්බන්ධ වී ඇත (සන්තෘප්ත සන්යෝග බැවින්). ඇල්කේන එකම අනුභවික සූත්‍රය සහිත සන්යෝග වන අතර ඒවායේ අණුක ස්කන්ධ 14 ගුණාකාර වලින් එකිනෙකට වෙනස් වේ.
සෑම කාබන් පරමාණුවකම බන්ධන 4ක් තිබිය යුතු වේ( C-C හෝ C-H බන්ධන). එසේම සියළු හයිඩ්‍රජන් පරමාණු කාබන් පරමාණුවකට සම්බන්ධ වී තිබිය යුතු වේ (C-H බන්ධන). එකිනෙකට බැදුනු කාබන් පරමාණු ‍රැසක් කාබන් සැකිල්ලක් හෝ කාබන් දාමයක් ලෙස හැදින්වේ. සාමාන්‍යයෙන් ඇල්කේනයක ප්‍රමාණය එහි කාබන් පරමාණු ගණනින් දක්වයි (උදා: C2-ඇල්කේන)
"R" මගින් දක්වන ඇල්කයිල් ඛාණ්ඩ පැති දාම හෝ ක්‍රියාකාරී ඛාණ්ඩ වන අතර, ඇල්කේන මෙන්ම කාබන් සහ හයිඩ්‍රජන් තනි බන්ධන වලින් සමන්විත වේ. උදාහරණ ලෙස මෙතිල් හෝ එතිල් ඛාණ්ඩ ගත හැකිය.
ඇල්කේන ජෛවීය වශයෙන් එතරම් ප්‍රතික්‍රියාශීලී නොවේ. ජෛවීය වශයෙන් සක්‍රිය වූ ක්‍රියාකාරී ඛාණ්ඩ සම්බන්ධ වන වෘක්ශයක් ලෙස ඇල්කේන ගත හැක.
ඇල්කේන වල ව්‍යුහාත්මක වර්ගීකරණය
සන්තෘප්ත හයිඩ්‍රොකාබන:
IUPAC නිර්වචනයට අනුව මුල් ඛාණ්ඩ දෙක ඇල්කේන වන අතර තුන්වන ඛාණ්ඩය සයික්ලො ඇල්කේන (චක්‍රීය ඇල්කේන) ලෙස හැදින්වේ. සන්තෘප්ත හයිඩ්‍රොකාබන වලට දාමාකාර, චක්‍රීය (උදා: බහුචක්‍රීය) හෝ ශාඛනය වූ ඕනෑම ව්‍යුහයක් සම්බන්ධ වුවද, ප්‍රධාන කාබන් දාමය චක්‍රීය නොවන තෙක් ඒවා ඇල්කේන වේ (පොදු සූත්‍ර නැත).
ප්‍රවර්ගය:කාබනික රසායනය
නූතනවාදය
ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යයේ නූතනවාදය ගොඩනැගුනේ වික්ටෝරියානු සමයේ මතිමතාන්තර බිඳවැටීමත් සමඟය. නූතනවාදයේ ගමන කෙරෙහි සෞන්දර්යවාදය, කාල් මාක්ස්ගේ දේශපාලන ලේඛන හා සිග්මන් ෆ්‍රවුඩ්ගේ මනෝවිචාරයන් මඟින් විශාල බලපෑමක් ඇති කරන ලදි.
නූතන සාහිත්‍යයේ උච්ඡතම අවස්ථාව පළමු හා දෙවන ලෝක යුද්ධ අතර කා‍ලයේදී ඇති විය. මෙම පෙරමුණෙහි ලක්ෂණ මුලින්ම දැන ගත හැකි වුයේ දහනව වන සියවසේ මැද හා අග සමය අතරතුරය. වික්ටෝරියානු සමයේ මුල්ම නූතනවාදී රචනා ජෙරාඩ් මැන්ලි හොප්කින්ස්, ඊ.ඒ. හවුස්මාන්, නවකතාකරුවකු හා කවියකු වන තෝමස් හාඩ්ගේ කෘති මඟින් දැකගත හැකිය.
විසිවන සියවසේ මුල්ම දශකවල නූතනවාදී කෘති වනුයේ Dubliners,  (ජේම්ස් ජොයිස් ජෝසෆ්) Heart of Darkness (ජෝසෆ් කොන්රඩ්) හා විලියම් බට්ලර් යිස්ට්ගේ කවි හා නාට්‍යයන්ය.
ඇතැම්විට නූතනවාදි පෙරමුණෙහි විවාදයට තුඩු දුන් චරිතය වන්නේ එඩ්රා පවුන්ඩ්ය. ඇගේ කෘති ටී.එස්. එලියට් හා ජේම්ස් ‍ජොයිස් ගේ නිර්මාණවල එකතුවක් වැනිය. මෙහිලා Lllysses නවකථාව එම සියවසේ වැදගත්ම සාහිත්‍යමය ජයග්‍රහණයක් විය. පවුන්ඩ් විසිවන සියවසේ ඉංග්‍රීසි කාව්‍යයේ ප්‍රධානතම අංගය වන නිදහස් කාව්‍ය හා චින්තනය යන අංශවලට හේතු වන නිර්මාණ ඉදිරිපත් කරන ලදී.
ජර්ට්‍රඩ් ස්මේන් යන ඇමෙරිකානු රචකයා මේ සමයෙහි විසු අසාමාන්‍ය සාහිත්‍ය බලවේගයකි. ඇය ප්‍රසිද්ධ වුයේ ඇගේ කෘතියක වන ' Rose is a rose is a rose is a rose ' යන වදන් පෙළටය.
මේ සමයෙහි විසූ අනෙකුත් සැළකිය යුතු රචකයන් වන්නේ එච්.ඩී.මේරියන් ටුවර්, එලිසබෙත් බිෂෝප්, ඩබ්ලිව්. එච්. අවුඩන්,මිලැදමීර් නොබොකොච්, විලියම් කාලොස් විලියම්ස් රැල්ෆ් එලිසන්, ඩිලන් තෝමස්, ආර්.එස් තෝමස් හා ග්‍රැහැම් ග්‍රීන්ස් ය. කෙසේ වෙතත් සමහර රචකයෝ පශ්චාත් නූතනවාදය හා බැඳුණෝ වෙති.
සටහන්
{|
ක්‍රිමිරාජ කරල්ගුලි
200x200px|දකුණ|thumb|ක්‍රිමිරාජ කරල්ගුලි පැකට්ටුව
ශ්‍රී ලංකාවේ, හෝමාගම, කිරිවත්තුඩුවේ, බලෟෂධාගාරය හි එම්. ඩී. ලිවේරිස් අමරතුංග සහ පුත්‍රයෝ සමාගම විසින් නිෂ්පාදිත මෙම සිංහල/ආයුර්වේද ඖෂධය, ගුලි ආකාරයට පාරිභෝගිකයා අතට පත් වේ. මුලින්ම 1949 දී ලංකා ජනතාව අතර ප්‍රචලිත වූ මෙය මල බද්ධය, අජීර්ණය, අන්ත්‍ර මාර්ගය ශුද්ධ කිරීම සඳහා මෙන්ම කුඩා දරුවන් අතර මෙන්ම වැඩිහිටියන්ටද පීඩා දෙමින් පැවති කොකු පණු ආබාධ වලටද මහඟු ඔසුවක් විය.
ඉතිහාසය
මෙම මහෞෂධය හඳුන්වා දීමේ ගෞරවය හිමිවන්නේ ආයුර්වේද වෛද්‍ය ඒ. ඒ. දොන් හරමානිස් මහතා ගේ ජ්‍යෙෂ්ඨ පුත්‍ර රත්නය වූ ආයුර්වේද වෛද්‍ය ලිවේරා අමරතුංග මහතාණන්ටය. කිරිවත්තුඩුව කිතුලවිල හි උපන් එතුමා සාම්ප්‍රදායික සාමාර්ථ විකලාංග හා සර්වාංග වෛද්‍යාචාර්ය වරයෙකි. මුළු මහත් දේශයටම මහඟු සේවයක් ඉටු කල මේ මහතාණන් එතුමාගේ සාමාර්ථයන් උකහා ගත්තේ තම පියාණන්ගේ අත්දැකුම හා ප්‍රවීණත්වය සෙවනැල්ලේ සිටිමිනි.
ආයුර්වේද වෛද්‍ය සේවාවෙහි යෙදෙමින් සිටින අතරතුරදීම ක්‍රිමිරාජ ඖෂධ රාජයා සොයාගැනුමට මෙතුමා සමත් විය. 1949 දී මෙම ඖෂධය සොයාගැනුමද සමගින් මල බද්ධය, අජීර්ණය, අන්ත්‍ර මාර්ගය ශුද්ධ කිරීම සඳහා මෙන්ම කුඩා දරුවන් අතර මෙන්ම වැඩිහිටියන්ටද පීඩා දෙමින් පැවති කොකු පණු ආබාධ වලටද මහඟු ඔසුවක් ලෙසින් දිවයිනේ ජනතාව අතර තුඩ තුඩ පැතිර ගියේය. ඒ හා සමගම ලිවේරා අමරතුංග වෛද්‍යාචාර්ය තුමන්ගේ බෙහෙත් ශාලාව වූ බලෟෂධාගාරය මහත් වූ උන්නතියකට ලක් වූයේ තවද ආයුර්වේද ඖෂධ වර්ග සොයා ගනිමින් මහජනයාගේ සුභ සිද්ධිය තකා ඉදිරිපත් කිරීම නිසාවෙනි. මෙම ඖෂධ සමුදාය වෙසෙසින්ම එතුමාගේ ගම් පියසෙහි ද දිවයිනෙහි අනෙකුත් පළාත් වලද විශිෂ්ඨ ප්‍රතිඵල ගෙන දෙමින් ජන ප්‍රසාදයට ලක්වූ බව කිව මනාය.
1960 වසරෙහිදී හවුරුදු 51 ක් ආයු වළඳා ලිවේරා අමරතුංග වෛද්‍ය තුමන් මිය පරලොව ගිය අනතුරුව වුවද මෙම ප්‍රසිද්ධ ඖෂධාලය ප්‍රවීණ කළමණාකාරිත්වයක් භාරයෙහි දියුණුවට පත්ව අද දින වන විට සමස්ත දේශයටම ඉමහත් සේවාවක් ඉටු කරන්නේ නව ආයුර්වේද ඖෂධයන් සොයා ගන්නා හා බෙදාහරින්නාවූ කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙසිනි.
වත්මන් කළමණාකාරිත්වය කල් මරමින් සිටින්නේ තම සෞඛ්‍ය මධ්‍යස්ථානය සඳහා ඉඩකඩැති විභූතිමත් ගොඩනැගිල්ලක් සපයාගැනුමටය. පුළුල් වූ රසායනාගාර සහ වෛද්‍ය පර්යේෂණාගාර පහසුකම් සපයමින් බලෟෂධාගාරයෙහි නවෝත්පාදන හැකියාව උන්නතියකට හා විස්තාරණයකට ලක් කෙරුම මෙහි ඒකායන අරමුණ වන්නේය. මෙහිදී බැංකු වැනි මූල්‍ය ආයතනයන්ට අත නොපාමින් හුදු ස්වෝත්සාහයෙන් ලක්දිව ජනයාට ආදර්ශමත් ආයුර්වේද ආයතනයක් ලෙසින් නැගී සිටීම වත්මන් කළමණාකාරිත්වයෙහි අභිප්‍රාය වේ. පරිපූරක වෛද්‍ය වෘත්තිකයන් ලෙසින් ප්‍රදේශයෙහි සමතුන් බඳවා ගැනුම ඔස්සේ විරැකියාවට විසඳමක් සපයමින්, ප්‍රතිකාරක හා ස්වාස්ථ්‍ය බැර තරමක් දුරට සැහැල්ලු කිරීමෙන් රාජ්‍යයට සහයයක් දෙමින්,  විදේශ විනිමය අල්වා ගැනුමට මගක්ද සකසමින්, දුක්පත් හා අපාංග වූවන්ට අඩු මිලට රෝග නිවාරණය සැපයීම ඔවුන්ගේ අරමුණු සම්භාරය අතරට වැටී ඇත්තේය.
වෙනත් සංවර්ධන
වෙනත් සංවර්ධන
1973 දී පැට්‍රික් වයිට් සාහිත්‍යය සදහා වු නොබොල් ත්‍යාගය දිනාගැනීමත් සමග, ඕස්‍ට්‍රේලියානු සාහිත්‍යය එහි කුටප්‍රාප්තිය කරා ලගා වු බව පොදු මතයයි. පැට්‍රික් වයිට්, එසේ නොබෙල් සාහිත්‍යය ත්‍යාගය දිනු පලමුවෙනි සහ (මෙතෙක්) එකම ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතිකයා වේ.
2003 දි නොබෙල් සාහිත්‍යය ත්‍යාගලාභි ‍ජෝන් එම්. කෝටේසි (John M. Coetzee) දකුණු ඕස්ට්‍රේලියාවේ. ඇඩ්ලේස්හි ජීවත් වුව ද, ඔහුගේ උපන් බිම දකුණු අප්‍රිකාව වන බැවින් ඔහු සැලකනේනේ අප්‍රිකානු ජාතිකයෙකු ලෙසයි.
පිටර් කේරි, කේට් ග්‍රෙන්විල්, ඩේවිඩ් මාලුෆ්, ජැනෙට් වර්නර් හොස්පිටල් හා ටිම් වින්ටන් 70 දශ‍කයෙන් පසු ඕස්ට්‍රේලියාවෙන් බිහි වු විශ්ෂ්ට කතුවරැන් වේ.
ජේම්ස් ක්ලැවෙල්, 'ද ඒහියන් සාගා'' වේදි ඕස්ට්‍රේලියානු සාහිතයයේ ප්‍රධාන අංගයක් සාකච්ඡාවට ලක් කරයි. එනම් (නෙවිල් ෂුට් කල පරිදි) අපරදිග දෘෂ්ඨිකෝණයකින්, පෙරදිග සංස්කාතිකාංග විදහා දැක්වීමයි. සාර්තක තිර රචකයෙකු ද වු ක්ලැවෙල්, 'ෂින්ඩ්ලර්ස් ලිස්ට් චිත්‍රපටය පදනම් වුනු ෂින්ඩ්ලරස් ආර්ක්'' ග්‍රන්ථයේ කතුවරයා වු බ්‍රකර් ත්‍යාගලාභි තෝමස් කෙනෙලි (Thomas Keneally) සමග ඕස්ට්‍රේලියානු සාහිත්‍යයේ තේමාවන් වඩාත් පුළුල් කිරිමට පෙරමුණ ගත් කතුවරයෙකු වේ.
ජාත්‍යයන්තර තේමාවන් භාවිතා කල තවත් ඕස්ට්‍රේලියානු කතුවරැන් ලෙස ජේරාඩ් වර්නාත් සහ බ්‍රෙන්ඩා වෝකර් හැදින්විය හැක.
අවකාශ විශ්ලේෂණය
සංඛ්‍යාන විද්‍යාවට අනුව අවකාශය විශ්ලේෂණය හෝ අවකාශ සංඛ්‍යානය යනු යම් වස්තුවක් ස්ථුල විද්‍යානුකූල ජ්‍යාමිතිකව හෝ භූ විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ අනුව අධ්‍යයනයයි. මෙහි විවිධ ක්‍රම අඩංගු වන අතර එයින් බොහෝමයක්ම තවමත් සංවර්ධනය වෙමින් පවතියි. විවිධ වි‍ශ්ලේෂණ ක්‍රම භාවිතයෙන් මෙය විශ්වයේ පවතින විවිධ චක්‍රාවාට වල පිහිටීම අධ්‍යයනය කරන තාරකා විද්‍යාව වැනි පුළුල් විෂයක්ද, චිප සකස් කිරීමේදී ඉංජිනේරු විද්‍යාව, ස්ථාන හා ගමන් පථය සොයාගැනීමට භාවිතා වන සංකීර්ණ ඇල්ගොරිතම වැනි විවිධ අධ්‍යයන අංශ වල භාවිතාවේ. වඩාත් පටුව සැලකුවහොත් මෙය සාපේක්ෂ ව්‍යුහ විශේෂයෙන්ම භූ විද්‍යාත්මක දත්ත විශ්ලේෂණය සඳහා භාවිතාවේ. මෙම වාක්‍ය කණ්ඩ පරීක්ෂණයක එක් කොටසක භාවිතාවන යම් ක්‍රමවේදයක් හැඳින්වීමට යොදාගනී. භූ සංඛ්‍යානය මේ සඳහා නිදසුනකි.
පැහැදිලි නිර්වචනය කරන ලද හෝ සම්පුර්ණව නොවිසඳුනු සංකිර්ණ ගැටළු රාශියක්ම අවකාශ විශ්‍ලේෂණයේදී මතුවේ. මේවා තවමත් පර්යේෂණ සඳහා මුලාශ්‍රව පවතී. මෙම ගැටළු වලින් මුලික ගැටළු වන්නේ අධ්‍යයනයට බඳුන්වන වස්තුවේ අවකාශීය පිහිටීම අර්ථ දැක්වීමයි. නිදසුනක් ලෙස මනුෂ්‍යයෙකුගේ සෞඛ්‍ය අධ්‍යයනය මඟින් එම පුද්ගලයා ජීවත් වන ස්ථානය මත පදනම්ව හෝ රැකියා ස්ථානය පදනම්ව, හෝ සතිය පුරා කෙරෙන ගමනාගමනය රේඛාවක් ලෙස පදනම් කරගෙන අවකාශීය ස්ථානය නිර්වචනය කළ හැක. මෙම තෝරාගැනීම් එකිනෙක මඟින් විශ්ලේෂණය භාවිතා කළ හැකි ක්‍රමවේදය හා එයින් ලබාගන්නා ප්‍රතිඵල කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් එල්ල කරයි. අවකාශ විශ්ලේෂණයේදී මුහුණදෙන ගැටළු වන්නේ ගණිතමය දැනුමේ සීමා, පවතින සංඛ්‍යාන ක්‍රම, යොදාගන්නා කල්පිත හා පරිගණක මත පදනම් වු ගණනය කිරීම් වල ගැටළුය.
අවකාශය විශ්ලේෂණයේ භාවිතා වන ක්‍රමවේදය වර්ගීකරණයන් කිරීම අපහසුය. එයට හේතු වන්නේ විශාල පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍ර පැවතීම, යොදා ගත හැකි මුලික ආරම්භයන්ගේ ඇති විවිධත්වය හා දත්ත වලට ලබාගත හැකි විවිධ ආකාරයි.
මොහාන් මුණසිංහ
මොහාන් මුණසිංහ ශ්‍රී ලාංකික භෞතික විද්‍යාඥයෙක්, ඉංජිනේරුවෙක් සහ ආර්ථික විද්‍යාඥයෙක් වන අතර බලශක්තිය, ජල සම්පත්, තිරසාර සංවර්ධනය සහ දේශගුණික විපර්යාස කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. ඔහු 2021 බ්ලූ ප්ලැනට් ත්‍යාගලාභියා වූ අතර, එක්සත් ජනපදයේ හිටපු උප ජනාධිපති අල් ගෝර් සමඟ 2007 නොබෙල් සාම ත්‍යාගය බෙදාගත් දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ අන්තර් රාජ්‍ය මණ්ඩලයේ (IPCC) උප සභාපතිවරයා විය. මුණසිංහ සංවර්ධනය සඳහා වූ මුණසිංහ ආයතනයේ ආරම්භක සභාපතිවරයා වේ. ඔහු 1980 සිට ශ්‍රී ලංකා රජයේ ගෞරවනීය ජ්‍යෙෂ්ඨ උපදේශකයෙකු ලෙස ද කටයුතු කර ඇත.
අධ්‍යාපනය
ශ්‍රී ලංකාවේ උපන් මහාචාර්ය මුණසිංහ අධ්‍යාපනය ලැබුවේ කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයේය. ඔහු 1967 දී ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ ශාස්ත්‍රවේදී (ගෞරව) උපාධියක් ලබා ගත් අතර පසුව කේම්බ්‍රිජ් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් MA උපාධියක් ලබා ගත්තේය. ඉන් පසුව ඔහු 1970 දී මැසචුසෙට්ස් තාක්ෂණ ආයතනයෙන් විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ SM සහ PE උපාධියක් ලබා ගත්තේය. 1973 දී McGill විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ඝන රාජ්‍ය භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධියක් සහ 1975 දී Concordia විශ්වවිද්‍යාලයෙන් සංවර්ධන ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳ ශාස්ත්‍රපති උපාධියක් ලබා ඇත. ඔහු ගෞරව ආචාර්ය උපාධි, ගෞරවනීය ආචාර්ය උපාධි කිහිපයක් ලබා ඇත.
වෘත්තීය
1982 සිට 1987 දක්වා ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරයාගේ ජ්‍යෙෂ්ඨ උපදේශක (බලශක්ති හා තොරතුරු තාක්ෂණ) ලෙස ජාතික බලශක්ති උපාය මාර්ග සහ පරිගණක ප්‍රතිපත්තිය සැකසීමට සහ ක්‍රියාත්මක කිරීමට සහාය විය. ඔහු පරිගණක හා තොරතුරු තාක්ෂණ කවුන්සිලයේ (CINTEC) ආරම්භක සභාපතිවරයා වූ අතර ජාතික විදුලි සංදේශ ප්‍රතිපත්තිය තීරණය කළ ජනාධිපති කොමිසමේ සේවය කළේය. මෙම කාලසීමාව තුළ ඔහු ශ්‍රී ලංකා ස්වභාවික සම්පත්, බලශක්ති සහ විද්‍යා අධිකාරියේ අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩල සාමාජිකයෙකු ලෙසද කටයුතු කළේය. ආණ්ඩුකාර, ආතර් ක්ලාක් නවීන තාක්ෂණ මධ්‍යස්ථානය, ශ්‍රී ලංකාව; සහ ශ්‍රී ලංකා බලශක්ති කළමනාකරුවන්ගේ සංගමයේ නිර්මාතෘ-සභාපති. ඔහු 1988 හි ආරම්භයේ සිට දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ අන්තර් රාජ්‍ය මණ්ඩලයට සම්බන්ධ වූ අතර ඔස්ලෝ හි ජාත්‍යන්තර ජල ඇකඩමියේ කුලපති ලෙස සේවය කර ඇත. 1990 සිට 1992 දක්වා මුණසිංහ එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිගේ පරිසර තත්ත්ව පිළිබඳ කවුන්සිලයේ (PCEQ) උපදේශකවරයා විය. 2002 දක්වා ඔහු ලෝක බැංකුවේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කළමනාකරුවෙකු/උපදේශකයෙකු විය.
ශාස්ත්‍රාලිකයෙකු ලෙස, ඔහු පීකිං විශ්ව විද්‍යාලයේ කීර්තිමත් ආරාධිත මහාචාර්යවරයෙකු ලෙසත්, ටෝකියෝ හි එක්සත් ජාතීන්ගේ විශ්ව විද්‍යාලයේ බාහිර මහාචාර්යවරයෙකු ලෙසත් සේවය කරයි. මීට පෙර, ඔහු මැන්චෙස්ටර් විශ්ව විද්‍යාලයේ තිරසාර පරිභෝජන ආයතනයේ තිරසාර සංවර්ධනය පිළිබඳ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් සහ මහාචාර්යවරයා සහ බ්‍රසීලයේ පැරා ෆෙඩරල් විශ්ව විද්‍යාලයේ වේල් තිරසාර සංවර්ධන ආයතනයේ ආයතනයේ මහාචාර්යවරයා විය. ඔහු ග්‍රීන් ක්‍රොස් ඉන්ටර්නැෂනල් හි අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයේ ද සේවය කළ අතර රෝම සමාජයේ සාමාජිකයෙකි. ඔහු පොත් 120 කට අධික ප්‍රමාණයක් සහ සඟරා ලිපි 400 කට අධික ප්‍රමාණයක් කර්තෘ හෝ සම-කර්තෘ කර ඇත. 1992 රියෝ ද ජැනයිරෝ හි පැවති පෘථිවි සමුළුවේදී සංවර්ධනය වඩාත් තිරසාර කිරීම සඳහා තිරසාර රාමුව යෝජනා කිරීම සහ වඩාත් මෑතකදී එක්සත් ජාතීන්ගේ සහස්‍ර පරිභෝජන ඉලක්ක යෝජනා කිරීම සඳහා ඔහු පුළුල් ලෙස පිළිගැනේ. ඔහු Technische Universität Darmstadt හි ආරාධිත මහාචාර්යවරයා ලෙස සිටියේය.
සම්මාන සහ ගෞරව
ලැයිස්තුගත කර ඇති ප්‍රධාන සම්මාන සහ ගෞරව මහාචාර්ය මුණසිංහට ලැබී ඇත;
ක්‍රිස්ටි ලෙනාඩ් පෙරේරා
කලාභූෂණ කලා කීර්ති මදුරාවෙල ආරච්චිලාගේ ක්‍රිස්ටි ලෙනාඩ් පෙරේරා (උපත 1932 ජූලි 27 - විපත 2015 දෙසැම්බර් 23), යනු ශ්‍රී ලංකා සිනමා නළුවෙක් මෙන්ම සංගීතඥයෙක් හා විකට නළුවෙක්ද වේ.
මොහාන් මුණසිංහ
බාහිර සබැඳි
ප්‍රවර්ගය:Year of birth missing (living people) ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා
ක්‍රිස්ටි ලෙනාඩ් පෙරේරා
පෞද්ගලික ජීවිතය
පෙරේරා 1932 ජූලි 27 වැනිදා කොළඹ උපත ලැබීය. ඔහු අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණ කළේ කොළඹ 13 ශාන්ත. ලුසියා විද්‍යාලයයෙනි. ඔහුගේ පියා වරාය පරීක්ෂකවරයෙකු ලෙස සේවය කළේය. ඔහුට සහෝදරියන් දෙදෙනෙක් සිටී. පියාගේ හදිසි අභාවයෙන් පසු ඔහුගේ මව සුලෙයිමාන් රෝහලේ වින්නඹු මාතාවක් ලෙස සේවය කළාය. මේ අතර ඔහුගේ වැඩිමහල් සහෝදරිය හදිසියේ මිය ගියාය. ඒ දුකත් එක්කම අනිත් නංගිත් මැරුණා.
ඔහු විවාහ වී සිටියේ පුහුණු ගුරුවරියක් වූ මේරි ලොරේටා රේචල් පෙරේරා සමඟයි. පෙරේරා 1982 අගෝස්තු 7 වන දින වයස අවුරුදු 43 දී කොටහේන ශාන්ත ලුසියා ආසන දෙව්මැදුරේදී රේචල් සමඟ විවාහ විය. ඒ වන විට පෙරේරා සේවය කළේ කොටහේන පොලිතීන් කම්හලේය.
ඔහු කැපවූ රෝමානු කතෝලිකයෙකු වූ අතර කොටහේන ශාන්ත ලුසියාස් දෙව්මැදුර සමඟ නිතිපතා සම්බන්ධ විය. ඔහු 2015 දෙසැම්බර් 23 වන දින වයස අවුරුදු 83 දී මිය ගියේය. දේහය මාලිගාවත්ත නිවාස සංකීර්ණයේ පිහිටි ඒ මහතාගේ නිවසට රැගෙන එනු ලැබුවා. ඔහුගේ අවසන් කටයුතු 2015 ජූලි 26 දින බොරැල්ල කනත්තේදී පැවැත්විණි.
වෘත්තීය ජීවිතය
1946 දී ඔහු තේවිස් ගුරුගේ විසින් සම්බන්ධීකරණය කරන ලද රේඩියෝ සිලෝන් ආධුනික වැඩසටහනට සහභාගී විය. ඔහු විකට නළුවෙකු එඩී ජයමාන්න අනුකරණය කර අවසානයේ තරඟය ජය ගත්තේය. පෙරේරා 1948 දී රේඩියෝ සිලෝන් හි විකට නළුවෙකු ලෙස සම්බන්ධ විය. පෙරේරා කීර්තිමත් තනු නිර්මාපකයෙකු යටතේ සංගීතය ඉගෙන ගත්තා බී. එස් පෙරේරා. ඉන්පසු ඔහු සංගීතඥයෙකු හා පසුබිම් ගායකයෙකු ලෙස කටයුතු කළේය. ඔහුගේ පළමු ගීතය වූයේ ‘‘කුල්ලෙන් පොළා පොළා’’ ගීතයයි. ඔහුගේ ජනප්‍රිය ගීත සමහරක් නම්, මම බඩපිස්සා, අම්මා කියා කියත හැකි සහ අදුරු වලාවේ පුන්සද HMV ලේබලය සඳහා පටිගත කරන ලදී. ඔහු ගාමිණී ෆොන්සේකා සමඟ හිත යන අත යන්නට හෙක යුගලය ගායනා කළ අතර පසුව එච්. ආර් ජෝතිපාල සමඟ ටිකිරි ලන්දේ අලි නවතින කොළඹ නගරේ ගීතය ගායනා කළේය. ඔහුගේ ‘‘සකල සිරින් පිරි සිරි ලංකාවේ’’ ගීතය එදා සංගීත සංදර්ශනවල අනිවාර්ය අංගයක් විය.
ඔහුගේ පන්තියේ මිතුරා වූ ප්‍රේම් ජයන්ත් සුජාතා චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන නළුවා විය. ජයන්ත්ගේ සහ සෙසු නළු ඩොමී ජයවර්ධනගේ මගපෙන්වීම මත පෙරේරා සිනමාවට පිවිසියේය. ඔහු සිනමා ජීවිතය ආරම්භ කළේ 1954 වසරේ ටී.ආර්. සුන්දරම් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ වරද කාගෙද චිත්‍රපටියෙනි. මෙම චිත්‍රපටය කොළඹ ගාමිණී රඟහලේදී තිරගත වූ අතර එය ඉතා ජනප්‍රිය විය. ඉන්පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම නිෂ්පාදන ආයතනය වන හැඳල විජය චිත්‍රාගාරයේ නිෂ්පාදනය වූ අදට වැඩිය හෙට හොදයි චිත්‍රපටයේ රඟපෑ අතර ඔහු 1960 දශකයේ මුල් භාගයේ ප්‍රමුඛ පෙළේ විකට නළුවෙකු ලෙස අඛණ්ඩව ස්ථාපිත වූ අතර චණ්ඩියා, සුකුමලී, සුනීතා, සුන්දර බිරිඳ, අල්ලපු ගෙදර, හොඳම වෙලාව චිත්‍රපට ජනප්‍රිය චරිත නිරූපණය කළේය. ' වැලව'. ඔහුගේ එකම රූපවාහිනී රංගනය අජිත් පෙරේරා විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ආත්ම පූජා හරහා සිදු විය. නමුත් ටෙලිනාට්‍යය විකාශය වුණේ නැත.
ඔහුගේ අවසන් චිත්‍රපටය වූයේ 1976 සැප්තැම්බර් 3 වැනිදා තිරගත වූ ඔන්න මම කෙල්ල පැනපි චිත්‍රපටයයි. 1979 දී ඔහුගේ මවගේ අභාවයෙන් පසු ඔහු රංගනයෙන් ඉවත් විය. අම්මා කියා කියා එක ම ලන්දකටයි ගීතය කරුණාරත්න අබේසේකර ලියන ලද්දේ පෙරේරාගේ මව වෙනුවෙනි. 1994 දී ඔහු "අරගලය" චිත්‍රපටය අධ්‍යක්ෂණය කළේය. 2002 අගෝස්තු 17 දින පෙරේරාට ගෞරව උපහාර උත්සවයක් පවත්වන ලදී.
External links
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික නළුවෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික අධ්‍යක්ෂවරු ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා
ආර්මේනියාව
ආර්මේනියාව නිලවශයෙන් ආර්මේනියා සමුහාණ්ඩුව නම්වේ. යුරේසියාවේ කොකේසස් ප්‍රදේශයේ පිහිටි කඳුමුදුන් වලින් සමන්විත රටකි. බටහිර ආසියාවේ හා නැගෙනහිර යුරෝපයේ මංසන්ධියක පිහිටි මෙය, බටහිරින් තුර්කියට, උතුරින් ජෝර්ජියාවට, නැගෙනහිරින් ඩි ෆැක්ටෝ නිදහස් රාජ්‍යයට, නගොනො කරබැක් සමුහාණ්ඩුවට, අසර්බයිජානියට, දකුණින් ඉරානය සහ අසර්බයිජානි නක්චිවාන්වලට මායිම් වේ. අතීතයේ සෝවියට් සමුහාණ්ඩුවට අයත් වූ ආර්මේනියාව වත්මන ඒකීය බහු පක්ෂ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතික රාජ්‍යයක් වන අතර, එයට පැරණි ඓතිහාසික සංස්කෘතිමය ඉතිහාසයක් තිබුණි. ආර්මේනියා රාජධානිය 4 වැනි ශතවර්ෂයේ මුල් කාලයේ පැවති ක්‍රිස්තු ධර්මය වැළඳ ගත් මුල්ම රාජ්‍යය විය. (සාම්ප්‍රදායික දිනය 301). නව ආර්මේනියා සමුහාණ්ඩුව ඔවුන්ගේ ජාතික දේවස්ථානය වශයෙන් ආර්මේනියානු අපොස්තලිත පල්ලිය විසින් පිළිගෙන ඇති අතර, සමුහාණ්ඩු තුළ දේවස්ථාන හා රාජ්‍ය අතර වෙන් කිරීම් ආර්මේනියානු අපොස්තලිත පල්ලි අතර රාජ්‍ය නීති පද්ධතිය තුළ තිබේ. ආර්මේනියාව අන්තර් ජාතික සංවිධාන 40 කට වැඩි ගණනක සාමාජිකයෙක් වන අතර එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, යුරෝපානු කවුන්සිලය, ආසියානු සංවර්ධිත බැංකුව, නිදහස් පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය, ලෝක වෙළෙඳ ‍සංගමය සහ ලා ෆ්‍රන්කෝෆෝනි වේ. එය CSTO හමුදා සන්ධානයේ සාමාජිකයෙක් ද වන අතර, නේටෝහි සාමය සඳහා සහයෝගිතාවයෙහි සහයෝගිතාවය ද දරයි. 2004 වසරේ එහි හමුදා නොසෝවෝහි නේටෝ මෙහෙය වූ අන්තර්ජාතික හමුදාවක් වන KFOR සමඟ සම්බන්ධ විය. එය යුරෝපියානු ආර්ථික සංගමයේ නිරීක්ෂණ සාමාජිකයෙක් වන අතර, පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයේ ද සාමාජිකයෙකි. මෙහි මතුවෙමින් පවතින ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් තිබේ. ආර්මේනියාව මධ්‍යම මානව සංවර්ධනයන් පවතින රටක් ලෙස නම් කොට ඇති අතර, එහි ජනගහනයෙන් 10.6% ක් ජාත්‍යන්තර දිළිඳු තීරයට පහලින් සිටි ඒක පුද්ගල දිනක ආදායම ඇමරිකානු ඩොලර් 1.25 පමණ වේ.
මූලාශ්‍ර
ප්‍රවර්ගය:බටහිර ආසියානු රටවල්
තිබ්බොටුගොඩ
බස්නාහිර පලාතේ ගණේමුල්ල නගරයට සැතපුම් භාගයක් පමණ ඉතා ආසන්නයේ පිහිටි එකම ගම් දනව්වක් ලෙස හොරගොල්ල හා තිබ්බොටුගොඩ යන ගම්මානයන් දෙක හැදින්විය හැකිය. වර්ථමානයේ එම ගම්මානයන් දෙක වටා පිහිටි අනෙකුත් ගම්මානයන් වන්නේ පන්සලවත්ත, විලේගොඩ, පත්තිනිපිටිය සහ කුඩාබොල්ලත යන ගම්මානයන්ය. උරුවල් ඔය ගලා බසින්නේද මෙම ගම්මානය මැදිනි.
එෙතිහාසික පසුබිම
මෙම ගම්මානයන්හි අතීතය අනූව පළමුවන රාජසිංහ රජ සමයේ  දිවයින ආක්‍රමණය කොට  සිටින ලද පෘකුග්‍රීසින් පලවා හැරීම සදහා යුධ සේනා මෙහෙයවද්දී මෙම පලාත් භාරව සිටි සකලකලා වල්ලභ නම් රාජ කුමාරයෙක් යටතේ  ඩිංගිරි නම් රජ කුමාරයෙක් මේ ප්‍රදේශය භාරව කටයුතු කර ඇති බවත්, සතුරන් හා සටන් කිරිම පිනිස ආරක්ෂිත ස්ථානයක් වශයෙන් මෙහි පිහිටි කදු ගැටයක් භාවිතා කළ බවට මුඛ පරම්පාරානුගත වංශ කථාවල පැවසේ. ඒ සදහා ඇති කදිම උදාහරණය වන්නේ මෙතෙක් ඉතිරිව ඇති නමින් පමණ්ක් හදුන්වනු ලබන ඩිංගිරි කඩුව යන ඇල මාර්ගයයි.
දේවශ්ථානය
ශාන්ත ඉසිදෝරැ දේවශ්ථානය මෙම ගම් පියස තුල පිහිට ඇත 1815 දී ඉංග්රීතසින් අතට සිරකරැවකු බවට පත් තුන් සිංහලයේ අන්තිම සිංහල රජ වන ශ්රී5 වික්රංම රාජසිංහ නම් වූ මහ නිරිදුන් සිරකරැවකු ලෙසින් මහනුවර සිට කොලොම්තොටට රැගෙන යන ලද්දේද තිබ්බොටුගොඩ මායිමක් ගෙස සැලකෙන එමෙන්ම සභාවක් ලෙස 1999 ඔක්තෝම්බර් මස 01 වන තෙක් පැවති  ප්රිධාන දෙව් මැදුර අසලින් බව මුඛපරම්පරානුගත කථාවන්හි සදහන් වීම ද විශේෂත්වයකි.
කුරැදු වගාවේ ආරම්භය
එක් එක් ජාතින්ගේ ආක්‍රමණයත් සමගින් මෙම ප්‍රෙද්ශය මුහුදුභඩ සිමාවට ඉතාමත් ආසන්නේ පැවතීම නිසාත්,පැරණි රජ දරැවන් විසින් විදේශි හමුදා පලවා හැරිම පිණිස මෙම ස්ථානයන්ද උපයොගී කර ගන්නා නිසාත් විදේශිකයන්ගේ ආක්‍රමණයන්ට නතුවිමේ හේතුවෙන් කුරැදු වගාව මෙම ප්‍රෙද්ශයේ ප්‍රචලිත විය. කෘෂිකර්මාන්තයෙන් තම ජීවිකාව ගෙන ගිය වැසියන් ක්‍රමක් ක්‍රමයෙන් තමනට වාසි සහගත ලෙස කුරැදු වගාව තෝරාගෙන වැඩ කටයුතු කරගෙන යන ලදී. එහෙත් මෙම ජනතාව කිසිදු විටකත් තමන්ට අයත් කුඔරඅ වගාව අත්හැර නොදැමීම නිසා වර්ථමාන පරපුරටද එය දායාද කරන්නට හැකි විම මෙහි විසු ජනතාවගේ වැදගත්කම වශයෙන් හැදින්වි හැකත
කාලගුණික අනාවැකි පළ කිරීම
කාලගුණික අනාවැකි පළ කිරීම
පින්තූරය - කාලගුණික විද්‍යාඥයෙකු දරැණු කාලගුණ අවස්ථාවකදී කුණාටු හදුනා ගැනීමේ අපකරණයක් සමග සන්නිවේදනය කිරීම කාලගුණික විද්‍යාඥයෝ වර්තමානයේදි පරිඝන ආකෘති මත (සංඛ්‍යාමය කාලගුණ අනාවැකි) මත විශ්වාසය තැබුවද වර්තමානයේදී පරිඝනක බලවත් වීමට පෙර (1980 ට පෙර) භාවිතා කරන ලද ක්‍රම වලින් බොහොමයක් අනාවැකි පළකරන්නොගේ හැකියාවෙන්, එම අනාවැකියට සිදුවු බලපෑම තීරණය කරයි (උදාහරනයක් ලෙස දේශගුණික විද්‍යාවට හෝ සාමාන්‍ය මතකයට වඩා කෙතරම් ප්‍රමාණයක් අනාවැකිය නිවරදිද) මෙම ක්‍රමේවදයෙන් භාවිතාවෙන් නව තාක්ෂණය හා ක්‍රම මගින් කර්මාන්තවයට සිදුවු සේවයට මැන ගත හැක.
මෙම ක්‍රමයේදී තත්ව නොවෙනස්ව පවතී යැයි උපකල්පන කෙරේ. සංක්ෂිප්තය පැවසුවහොත් හෙට සමානයි අද මෙම ක්‍රමය වඩා සුදුසු වන්නේ ඉක්මනින් වෙනස් නොවන කාලගුණ ප්‍රදේශවල කුඩා කාල පරිච්ඡේදය වලටය.
බහිර්නිවේෂණ ක්‍රමය මෙම ක්‍රමයෙන් වායුගෝල පද්ධතියේ අතීත වායුගෝලීය තත්ත්වය එම වේගයෙන් ආසන්න අනාගතයේදීද පවතී යැයි උපකල්පනය කරයි. මෙම ක්‍රමය උචිත වන්නේ පීඩනයේ හා වර්ෂාපතන රටාවල දෛනික වෙනස්කම් සැලකිල්ලට ගත් විටය.
සංඛ්‍යාමය අනාවැකි පළකිරීමේ ක්‍රමය(NWP)
මෙහිදී විචල්‍ය විශාල සංඛ්‍යාවක් සැලකිල්ලට ගෙන වායුගෝලයේ පරිඝනක ආකෘතියක් නිර්මාණය කෙරේ. මෙම ක්‍රමය ආකෘතික නැඹුරැව හා සාපේක්ෂ හැකියා යන කරැණු සැලකිල්ලට ගත් විට පහත ක්‍රම වලට සාපේක්ෂව වාසිදායක වේ. ජනමතික අනාවැකි පළකිරිමේ ක්‍රමය.
සංඛ්‍යානයට අනුව වඩාත් නිරවද්‍ය පිළිතුර වන්න්නේ මධ්‍ය ආශ්‍රිත පිළිතුරයි. මෙම ක්‍රමයට අනුව ආකෘතියක් තෝරාගන්නේ, ඉහළම මධ්‍ය අගය හෝ ගෝලීටය ආකෘතිය මාර්ගෝපදේශයට අනුවය. ද්‍රවකාලගුණික අනාවැකි මධ්‍යස්ථානයේ අධ්‍යනයකට අනුව මෙම ක්‍රමය පමණක් අනුගමනය කරමින් 50-55% ප්‍රමාණයක් නිවැරදි පිළිතුරැ ලබාගත හැක.
උපනති ක්‍රමය
මෙහිදී විවිධ කාල පරාසයන් තුළ කෘතියේ අඩු හා වැඩි පීඩනය මුහුනක් වැනි සාධක වල වෙනස්වීම නිර්ණය කරයි. මෙසේ අධ්‍යයනයය කරන රටාව සැලකිය යුතු තරම් දිගු කාලයකන් (පැය 24 වැනි ) පැවතුනහොත් එය වැඩිපුර සැලකිල්ලට භාජනය වේ. මෙසේ පුරෝකථනය කරන ලද ආකෘතිය සත්‍ය අගයට වඩා ඉහළ අගයක් පෙන්නුම් කරන බැවින් මෙය නිරවද්‍ය වන්නේ 55-60% දක්වා ප1මාණයක් පමණි. මෙය ඉහළ අහසේ රටාවන් අධ්‍යයනයට වඩා පෘෂ්ඨීය රටා අධ්‍යයනය සදාහා යොදා ගනී.
කාලගුණික විද්‍යා/ ප්‍රති සම ක්‍රමය
කාලගුණික විද්‍යා හෙවත් ප්‍රතිසමය ක්‍රමය මගින් යම් දිනයක් පිළිබද අනාවැකි පළ කිරීම සදහා දීර්ඝ කාලීනය එක්රැස් කරගත් (අවුරැදු) ඓතිහාසික දත්ත භාවිතා කරයි. මෙම ක්‍රමයේ ප්‍රභේදයන් වන්නේ ටෙලිකොමියුනිකේෂන් භාවිතයයි. මෙම දිනයේදි 500 hpa උසින් වැඩි හෝ අඩු ප්‍රදේශ වල බලාපොරොත්තු වන තත්ත්වය භාවිතයෙන් සම්පුර්ණ රටාව පිළිබද අදහසක් ලබා ගනී. මෙම ක්‍රමය අනෙක් ක්‍රමයට වඩා සැලකිය යුතු රටාව 75% ක් පමණ නිරවද්‍ය අපුටා දක්වයි. නමුත් මෙය නිවැරදිව හා ස්ථායි කෙන්ද්‍රයේ සම්මත අපගමනය භාවිත කිරිමයි. මෙ
කැමරූන්
කැමරූන් (ඉංග්‍රීසි: Cameroon,/ˌkæməˈruːn/, ප්‍රංශ: Cameroon, ඩූලා: Kamerun, එවුන්ඩෝ: Kamərún, ෆුලා: Kamerun, ෆෙෆෙ: Kamerun), නිල වශයෙන් කැමරූන් ජනරජය (ප්‍රංශ: Rémeroublique), බටහිර-මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ රටකි, එය බටහිරින් සහ උතුරින් නයිජීරියාව, ඊසාන දෙසින් චැඩ්, නැගෙනහිරින් මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය සහ දකුණින් සමක ගිනියාව, ගැබොන් සහ කොංගෝ ජනරජය මායිම් වේ. ගිනියා බොක්කෙහි සහ අත්ලාන්තික් සාගරයේ කොටසක් වන බයිෆ්රා ඔෆ් බීෆ්රා බටහිර අප්‍රිකාව සහ මධ්‍යම අප්‍රිකාව අතර සන්ධිස්ථානයේ ඇති උපායමාර්ගික පිහිටීම හේතුවෙන් එය කඳවුරු දෙකෙහිම සිටින ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත.එහි මිලියන 27 කට ආසන්න ජනතාවක් දේශීය භාෂා 250 ක් කතා කරයි.
ප්‍රදේශයේ මුල් වැසියන්ට චැඩ් විල අවට සාඕ ශිෂ්ටාචාරය සහ ගිනිකොනදිග වැසි වනාන්තරයේ බකා දඩයම්කරුවන් ඇතුළත් විය.පෘතුගීසි ගවේෂකයන් 15 වන සියවසේදී වෙරළ තීරයට ළඟා වූ අතර එම ප්‍රදේශය රියෝ ඩොස් කැමරූස් (ඉස්සන්ගේ ගඟ) ලෙස නම් කරන ලදී, එය ඉංග්‍රීසියෙන් කැමරූන් බවට පත් විය. ෆුලානි සොල්දාදුවන් 19 වන සියවසේ උතුරේ ආඩමාවා එමිරේට් පිහිටුවා ගත් අතර බටහිර සහ වයඹ දිග විවිධ ජනවර්ග බලවත් ප්‍රධානීන් සහ ෆොන්ඩම් පිහිටුවා ගත්හ.1884 දී කැමරූන් ජර්මානු යටත් විජිතයක් බවට පත් විය.පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් පසු එය ප්‍රංශය අතර බෙදී ගියේය. සහ එක්සත් රාජධානිය ජාතීන්ගේ සංගමයේ නියෝගයන් ලෙස යුනියන් ඩෙස් පොපියුලේෂන් ඩු කැමරූන් (යූපීසී) දේශපාලන පක්ෂය ස්වාධීනත්වය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නමුත් 1950 ගණන්වල ප්‍රංශය විසින් නීති විරෝධී කරන ලද අතර එය ප්‍රංශ සහ යූපීසී සටන්කාමී බලවේග අතර 1971 මුල් භාගය දක්වා සටන් කළ ජාතික විමුක්ති කැරැල්ලට හේතු විය. 1960, කැමරූන් හි ප්‍රංශ-පරිපාලන කොටස, ජනාධිපති අහමදු අහ්ඩ්ජෝ යටතේ කැමරූන් ජනරජය ලෙස ස්වාධීන විය. බ්‍රිතාන්‍ය කැමරූන් හි කොටසක් 1961 දී කැමරූන් ෆෙඩරල් ජනරජය පිහිටුවීම සඳහා එය සමඟ ඒකාබද්ධ විය.එම සම්මේලනය 1972 දී අත්හැර දමන ලදී. 1972 දී රට එක්සත් කැමරූන් ජනරජය ලෙස නම් කරන ලද අතර 1984 දී ජනාධිපති නියෝගයක් මගින් නැවත කැමරූන් ජනරජය ලෙස නම් කරන ලදී. Ahidjo ගේ ඉල්ලා අස්වීමෙන් පසු 1982 සිට වත්මන් ජනාධිපති පෝල් Biya රට මෙහෙයවීය; ඔහු මීට පෙර 1975 සිට අගමැති ධුරය දැරීය, කැමරූන් ඒකීය ජනාධිපති ජනරජයක් ලෙස පාලනය වේ.
කැමරූනියානුවන් විශාල සංඛ්‍යාවක් ජීවත් වන්නේ යැපුම් ගොවීන් ලෙසය.භූ විද්‍යාත්මක, භාෂාමය සහ සංස්කෘතික විවිධත්වය සඳහා රට බොහෝ විට "අප්‍රිකාවේ කුඩා" ලෙස හැඳින්වේ. එහි උසම ස්ථානය, මීටර 4,100 (අඩි 13,500) ආසන්නයේ, නිරිතදිග කලාපයේ කැමරූන් කන්දයි. එහි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගර වන්නේ වුරි ගඟ අසබඩ පිහිටි ඩවුලාය. එහි ආර්ථික අගනුවර සහ ප්‍රධාන වරාය වන්නේ යවුන්ඩේ. එහි දේශපාලන අගනුවර ද එය වේ. නිරිතදිග ලිම්බේට ස්වභාවික වරායක් ඇත. කැමරූන් ස්වදේශීය සංගීත ශෛලීන් සඳහා ප්‍රසිද්ධය, විශේෂයෙන්ම මකොසා, ඤ්ඤං සහ බිකුට්සි, සහ එහි සාර්ථක ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම සඳහා, එය අප්‍රිකානු සංගමයේ, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ, ඉන්ටර්නැෂනල් ඩි ලා ෆ්‍රැන්කොෆෝනි (OIF), ජාතීන්ගේ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය, නොබැඳි ව්‍යාපාරය සහ ඉස්ලාමීය සහයෝගිතා සංවිධානයන් හි සාමාජික රාජ්‍යයකි.
නිරුක්තිය
මුලදී, කැමරූන් යනු පෘතුගීසීන් විසින් වූරි ගඟට ලබා දුන් අනාගමික නාමයයි, ඔවුන් එය හැඳින්වූයේ "ඉස්සන්ගේ ගංගාව" හෝ "ඉස්සන්ගේ ගංගාව" යන අර්ථය ඇති රියෝ ඩොස් කැමරෝස් ලෙසිනි, එවකට බහුලව පැවති කැමරූන් අවතාර ඉස්සන් ගැන සඳහන් කරයි. අද පෘතුගීසි භාෂාවෙන් රටේ නම කැමරේස් ලෙස පවතී.
මුල් ඉතිහාසය
වර්තමාන කැමරූන් ප්‍රථම වරට නවශිලා යුගයේ ජනාවාස වී ඇත.දිගම අඛණ්ඩ වැසියන් වන්නේ බකා (පිග්මි) වැනි කණ්ඩායම් ය. එතැනින් නැගෙනහිර, දකුණු සහ මධ්‍යම අප්‍රිකාවට බන්ටු සංක්‍රමණයන් වසර 2000 කට පමණ පෙර සිදු වූ බව විශ්වාස කෙරේ. ක්‍රි.ව. 500 පමණ චැඩ් විල අවට, කැනෙම් සහ එහි අනුප්‍රාප්තික රාජ්‍ය වූ බෝර්නු අධිරාජ්‍යයට මග පෑදුණි.බටහිර ප්‍රදේශයේ රාජධානිය සහ ප්‍රධාන රාජ්‍යයන් ඇති විය.
පෘතුගීසි නැවියන් 1472 දී වෙරළට පැමිණියහ. ඔවුන් වූරි ගඟේ ලෙපිඩොෆ්තාල්මස් ටර්නෙරනස් යන අවතාර ඉස්සන් බහුල බව දැක එය ඉංග්‍රීසියෙන් කැමරූන් බවට පත් වූ රියෝ ඩොස් කැමරේස් (ඉස්සන් ගඟ) ලෙස නම් කළහ. ඊළඟ සියවස් කිහිපය තුළ යුරෝපීය අවශ්‍යතා ඔවුන් සමඟ වෙළඳාම විධිමත් කළේය. වෙරළබඩ ජනයා සහ ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරිවරුන් රට අභ්‍යන්තරයට තල්ලු කළහ.
1896 දී සුල්තාන් ඊබ්‍රාහිම් න්ජෝයා විසින් බමුම් භාෂාව සඳහා බමුම් අක්ෂර හෝ ෂූ මාම් නිර්මාණය කරන ලදී. එය බැමුම් අක්ෂර සහ ලේඛනාගාර ව්‍යාපෘතිය මගින් අද කැමරූන්හි උගන්වනු ලැබේ.
බමුම් අක්ෂර යනු 19 වන සියවසේ අගභාගයේදී න්ජෝයා රජු විසින් වර්ධනය කරන ලද ලේඛන පද්ධතියකි.
ප්‍රංශ සහ බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය
පළමුවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී ජර්මනිය පරාජය වීමත් සමඟ, කැමරුන් ජාතීන්ගේ ලීගයක් බවට පත් වූ අතර 1919 දී ප්‍රංශ කැමරූන් සහ බ්‍රිතාන්‍ය කැමරූන් ලෙස බෙදී ගියේය. ප්‍රංශය කැමරූන් ආර්ථිකය ප්‍රංශය සමඟ ඒකාබද්ධ කර වැඩිදියුණු කළේය. බලහත්කාර ශ්‍රමයේ යටත් විජිත ක්‍රමය වෙනස් කරමින් ප්‍රාග්ධන ආයෝජන සහ පුහුණු ශ්‍රමිකයන් සහිත යටිතල පහසුකම් වැඩි දියුනු කලේය.
බ්‍රිතාන්‍යයන් අසල්වැසි නයිජීරියාවේ සිට ඔවුන්ගේ භූමි ප්‍රදේශය පරිපාලනය කළහ. මෙය ඔවුන්ව නොසලකා හරින ලද "විජිතයක ජනපදයක්" බවට පත් කළ බවට ස්වදේශිකයන් පැමිණිලි කළහ. නයිජීරියානු සංක්‍රමණික කම්කරුවන් දකුණු කැමරූන් වෙත එක් රොක් වූ අතර බලහත්කාර ශ්‍රමය මුළුමනින්ම අවසන් කළ නමුත් දේශීය ස්වදේශිකයන් කෝපයට පත් විය. ජාතීන්ගේ ලීගය 1946 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ භාරකාරත්වය බවට පරිවර්තනය කරන ලද අතර, ප්‍රංශ කැමරූන්හි නිදහස පිළිබඳ ප්‍රශ්නය දැඩි ප්‍රශ්නයක් බවට පත් විය.
ප්‍රංශය විසින් 1955 ජුලි 13 දින කැමරූන්හි මහජනතාවගේ සංගමය (Union des Populations du Cameroon; UPC) නම් ස්වාධීන-ගැති දේශපාලන පක්ෂය නීති විරෝධී කරන ලදී. රූබන් උම් නියෝබේ, ෆීලික්ස්-රෝලන්ඩ් මවුමි සහ අර්නස්ට් ඔවාන්ඩි ඇතුළු පක්ෂයේ නායකයින් බ්‍රිතාන්‍ය කැමරූන් වලදී ප්‍රශ්නය වූයේ ප්‍රංශ කැමරූන් සමඟ යලි එක්වීම හෝ නයිජීරියාවට එක්වීමයි, බ්‍රිතාන්‍යයන් නිදහසේ විකල්පය බැහැර කළේය.
නිදහස
1960 ජනවාරි 1 වන දින, ප්‍රංශ කැමරූන් ජනාධිපති අහමදු අහිඩ්ජෝ යටතේ ප්‍රංශයෙන් නිදහස ලබා ගත්තේය. 1961 ඔක්තෝබර් 1 වන දින, කලින් බ්‍රිතාන්‍ය දක්ෂිණ කැමරූන් එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලයේ ඡන්දයෙන් එක්සත් රාජධානියෙන් නිදහස ලබා ප්‍රංශ කැමරූන් සමඟ එකතු වී ෆෙඩරල් ජනරජය පිහිටුවීමට සමත් විය. කැමරූන්, එය දැන් රජයේ නිවාඩු දිනයක් ලෙස සලකනු ලබන දිනයකි. 1971 දී UPC යටපත් කිරීමෙන් පසුව පවා මෙය දිගටම කරගෙන යමින්, ජනාධිපති ධුරයේ බලය සංකේන්ද්‍රණය කිරීම සඳහා අහිඩ්ජෝ UPC සමඟ පැවති යුද්ධය භාවිතා කළේය.
ඔහුගේ දේශපාලන පක්ෂය වන කැමරූන් ජාතික සංගමය (CNU) 1966 සැප්තැම්බර් 1 වන දින එකම නීත්‍යානුකූල දේශපාලන පක්ෂය බවට පත් වූ අතර 1972 මැයි 20 දින කැමරූන් එක්සත් ජනරජයකට පක්ෂව ෆෙඩරල් පාලන ක්‍රමය අහෝසි කිරීමට ජනමත විචාරණයක් සම්මත විය. මෙම දිනය දැන් රටේ ජාතික දිනය, රජයේ නිවාඩු දිනයක් වේ. අහිඩ්ජෝ සැලසුම් සහගත ලිබරල්වාදයේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරමින්, මුදල් බෝග සහ ඛනිජ තෙල් සංවර්ධනයට ප්‍රමුඛත්වය දෙමින්, ගොවීන්, සහ ප්‍රධාන සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සඳහා මුල්‍යකරණය කළේය.කෙසේ වෙතත්, බොහෝ මුලපිරීම් අසාර්ථක විය. අහිඩ්ජෝ ඔවුන්ව මෙහෙයවීම සඳහා සුදුසුකම් නොලබන සහචරයින් පත් කළ විට.
ජාතික ධජය 1975 මැයි 20 දින වෙනස් කරන ලදී. තරු දෙකක් ඉවත් කර, ඒ වෙනුවට විශාල මධ්‍යම තරුවක් ජාතික සමගිය සංකේතවත් කරන ලදී.
ආහාර විද්‍යාව (ආහාර තාක්ෂණය)
ආහාර විද්‍යාව යනු ආහාර පිළිබඳ සියළු තාක්ෂණික පැතිකඩයන් පිළිබඳ අවධානය යොමු කිරීමයි. එය අස්වැන්න නෙලා ගැනීම, පරිභෝජන තත්වයට එය පිළියෙල කර ගැනීම, පිසීම හා අවසානයේ පරිභෝජනය දක්වා දිවේ. එය කෘෂි අංශයේ එක් විද්‍යාවක් වන අතර පෝෂණය අංශයෙන් එක් විද්‍යාවක් වන අතර පෝෂණය අංශයෙන් එය කැපී පෙනෙන විද්‍යාවකි.
කැමරූන්
නිදහස
අහිඩ්ජෝ 1982 නොවැම්බර් 4 වන දින ඉල්ලා අස්වී ඔහුගේ ව්‍යවස්ථාපිත අනුප්‍රාප්තිකයා වූ පෝල් බියා වෙත බලය පැවරීය. කෙසේ වෙතත්, අහිඩ්ජෝ CNU හි පාලනයේ රැඳී සිටි අතර, පෝල් බියා සහ ඔහුගේ සහචරයින් ඔහුට ඉල්ලා අස්වන ලෙසට බලපෑම් කරන තෙක් තිරය පිටුපස සිට රට පාලනය කිරීමට උත්සාහ කළේය. වඩාත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රජයක් කරා, නමුත් අසාර්ථක වූ කුමන්ත්‍රණයක් ඔහුව ඔහුගේ පූර්වගාමියාගේ නායකත්ව විලාසය දෙසට තල්ලු කළේය.
ආහාර විද්‍යාව (ආහාර තාක්ෂණය)
මෙම විද්‍යාවට අයත් කාර්යයන් අතර අලුත් කාර්යයන් අතර අලුත් ආහාර වර්ග නිෂ්පාදනය ඒවා නිෂ්පාදනයට අවශ්‍යය ක්‍රියා පටිපාටිය සැලසුම් කිරීම, එම නිෂ්පාදනයට අඩංගු දෑ එය මිළ දී ගැනීමේ හෝ පරිභෝජන කිරීමේ හැකියාව, සේම රසායනික හා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ පරීක්ෂණ ආදී සියළු දෑ සම්බන්ධ වේ. විශ්ව විද්‍යාල මට්ටමේ දී, ආහාර විද්‍යාව විෂයේ දී කෙලින්ම අධ්‍යයනය කරනුයේ ආහාර නිෂ්පාදනය හා එහි අඩංගු දෑ පිළිබඳවයි. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මෙම විෂය උගන්වනු ලබනුයේ විශ්ව විද්‍යාල තුළය.
කැමරූන්
නිදහස
ජාත්‍යන්තර ආර්ථික තත්ත්වයන්, නියඟය, පෙට්‍රෝලියම් මිල පහත වැටීම සහ වසර ගණනාවක දුෂණ, වැරදි කළමනාකරණය සහ ගජමිතුරුවාදයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1980 දශකයේ මැද භාගයේ සිට 1990 දශකයේ අග භාගය දක්වා ආර්ථික අර්බුදයක් ක්‍රියාත්මක විය. 1990 දෙසැම්බරයේ බහු-පක්ෂ දේශපාලනය නැවත හඳුන්වාදීමත් සමඟ, හිටපු බ්‍රිතාන්‍ය දකුණු කැමරූන් පීඩන කණ්ඩායම් වැඩි ස්වයං පාලනයක් ඉල්ලා සිටි අතර, දකුණු කැමරූන් ජාතික කවුන්සිලය අම්බසෝනියා ජනරජය ලෙස සම්පූර්ණයෙන් වෙන්වීම වෙනුවෙන් පෙනී සිටියේය. වෘත්තීය සමිතියකට සම්බන්ධ වීමට හෝ කිසිසේත්ම කිසිදු වෘත්තීය සමිතියකට සම්බන්ධ නොවීමට ඇති නිදහස සෑම රැකියාවකටම වෘත්තීය සමිති එකකට වඩා ඇති බැවින් තම රැකියාවේ ඕනෑම වෘත්තීය සමිතියකට සම්බන්ධ වීම කම්කරුවෙකුගේ තේරීම වේ.
ආහාර විද්‍යාව (ආහාර තාක්ෂණය)
ආහාර විද්‍යා විෂයට අඩංගු උපකරණ
කැමරූන්
නිදහස
2006 ජූනි මාසයේදී, බකාසි අර්ධද්වීපයේ භෞමික ආරවුලක් පිළිබඳ සාකච්ඡා විසඳන ලදී. මෙම සාකච්ඡාවලට කැමරූන් ජනාධිපති පෝල් බියා, එවකට නයිජීරියාවේ ජනාධිපති ඔලුසේගුන් ඔබසාන්ජෝ සහ එවකට එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් කොෆි අනන් සම්බන්ධ වූ අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස තෙල්වලින් පොහොසත් අර්ධද්වීපයේ කැමරූන් පාලනය ඇති විය. භූමි ප්‍රදේශයේ උතුරු කොටස 2006 අගෝස්තු මාසයේදී නිල වශයෙන් කැමරූනියානු රජයට භාර දෙන ලද අතර, අර්ධද්වීපයේ ඉතිරි කොටස වසර 2 කට පසුව, 2008 දී කැමරූන් වෙත භාර දෙන ලදී. කැමරූනියානු පාලනය පිළිගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළ බොහෝ සටන්කාමීන් 2009 නොවැම්බර් මාසයේදී ආයුධ බිම තැබූ අතර, ඇතැමුන් වසර ගණනාවක් සටන් කරගෙන ගියහ.