cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ၸတ်ႉသတိၼ်ႇ ၿီႇၿႃႇ
ပီႊၶရိတ်ႉ 2008–2010 : ဢီႇၽီႇ မၢႆႇဝိူလ်းတ် လႄႈဢႅလ်ႇပမ်ႇမၢႆႇဝိူလ်းတ် 2.0
ၽဵင်းၵႂၢမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၸတ်ႉသတိၼ်ႇၿီႇၿႃႇ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ One Time ၼၼ်ႉလႆႈတႄႇပိုတ်ႇၽုၺ်ႇတီႈၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ရေႇၻီႇယူဝ်ႇ မိူဝ်ႈၽွင်းမၼ်းၸၢႆးတိုတ်ႉဢတ်းၽဵင်းၵႂၢမ်းဢႅလ်ႇပမ်ႇယူႇၼၼ်ႉ ၽဵင်းၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉ လႆႈၶိုၼ်ႈၵႂႃႇယူႇတီႈၸၼ်ႉထီႉ 12 တီႈၼႂ်း Hot 100 မိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ ၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ ပီႊၶရိတ်ႉ 2009 ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽဵင်းၵႂၢမ်းၸၼ်ႉထီႉ 17 တီႈၼႂ်း Billboard Hot 100 သေ ထိုင်တီႈမၼ်းၸၢႆးလႆႈႁပ်ႉ သူးတွၼ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၶႅပ်းၽဵင်းသီၶမ်းၶၢဝ် ၼႂ်းမိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇလႄႈ မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈဢမေႇရိၵႃႉ။ လႆႈႁပ်ႉပႃးသူးတွၼ်ႈ ၶႅပ်းၽဵင်းသီၶမ်း ၼႂ်း မိူင်းဢေႃႉသတရေးလျႃး လႄႈ မိူင်းၼိဝ်းသီႇလႅၼ်ႇ။ ဢႅလ်ႇပမ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်းၶွင် ၸတ်ႉသတိၼ်ႇၿီႇၿႃႇ "My World" လႆႈပိုၼ်ၽႄဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 17 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ၊ ပီႊ 2009 လႄႈႁူမ်ႈတင်းၽဵင်းၵႂၢမ်း "One Less Lonely Girl" ၊ "Love Me" လႄႈ "Favorite Girl" လႄႈဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄတီႈၼိူဝ် iTune Store သေ ဢႅလ်ႇပမ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉ ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇပဵၼ် ၸၼ်ႉထီႉ 40 တီႈၼႂ်း Billboard Hot 100။
ၽၵ်းမီႇႁေႃ
ၶေႃႈမုၼ်းတၢင်ႇတီႈ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၽၵ်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ယႃႈယႃၶိုဝ်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸိူဝ်ႉၽၵ်း
ၵပၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
မျိၼ်ႉသူၺ်ႇ (ၸွမ်သိုၵ်း)
ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ
ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 11 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်လဝ်ႈတၢင်ႇ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ တီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2016 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 15 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်ႈ ၶႅပ်းသဵင် ၂၁၃ သေၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ (၁) မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။
1664
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မျေႇတေႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
Superscript text
667
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1270
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶျၢင်း၊ ၸႄႈမိူင်း
ၸႄႈလူင်
ၸႄႈလူင် ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ ပဵၼ် ႁႃးၶႃး ယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း
• ၵျီၶႃး
• တႃသျုၼ်း
• ၽၢႆၽူ ပီ (ၽၢႆၽႃး ပီႇ)
• တိၼ်ႇလႃႇဢူဝ်ပႃး (တိၼ်ႇလူဝ်ပႃး)
ထဝႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
သူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈသူင်ႇ  (ဆုံရွာ၊ Son) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတၢၼ်းလႄႇတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192678ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတၢၼ်းလႄႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2503 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2881 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5384 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽရူးသူဝ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇ (ဖရူဆိုမြို့, Hpruso) ၼႆႉမီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ႁင်း ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇယဝ်ႉ။
1269
1269
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
209
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁူဝ်တႅၼ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်တႅၼ်ႈ (, Ho Tint, ဟိုတင့်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုၼ်ၼႃး၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ၵၢၼ်ႉပလူႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵၢၼ်ႉပလူႇ (ကန့်ဘလူမြို့ ; Kanbalu ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉပလူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉပလူႇ တီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ၸႄႈၵႅင်း-ၸႄႈၼႃး ဢၼ်မီး ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ ယၢၼ် 46 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼႆႉ မီး ၸႄႈဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူး လႄႈ ဝၢၼ်ႈသီႇသူင်ႇၵျီး။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ႁွင်ႈတွင်းယူႇ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး ၼမ်ႉၵဵဝ်။ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉ လႄႈ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၶၢင်တွင်းပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈႁွင်ႈၵၢၼ်လူတ်ႉလဵၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ် တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈလဵၵ်ႉယႂ်ႇ လႄႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၽၢႆႇလူတ်ႉလဵၼ်းၶဝ် ယူႇသဝ်းဝႆႉတင်းၼမ်သေ ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈႁူဝ်လူတ်ႉလဵၼ်းၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ်ပလိၵ်ႈလူတ်ႉလဵၼ်း လႄႈ ႁူင်းယႃ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူတ်ႉလဵၼ်းၵေႃႈ မီးပႃးဝႆႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉပလူႇ
ႁၢင်ႈၽၢင်လူင် ႓႒ ပိူင်
မၢၵ်ႇၵၢဝ်ႈၸဝ်ႈ
မၢၵ်ႇၵၢဝ်ႈမုၼ်ၶမ်းၽြႃးၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ မၢၵ်ႇၵၢဝ်ႈ "ဢေႇၼီႇ" (ယိူင်းပႄႉထိူၼ်ႇ) ၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈလႂ် ၵူမ်ႈမူၼ်းၽဵင်ႇၵၼ် ယႂ်ႇၶိုၼ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႈ။ ႁၢင်ႈၽၢင်ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈ ပူင်သွၼ်တၢင်းမေႃ ၵူႈပိူင်ပိူင် ပၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄး ဢမ်ႇသိူင်ႇဢမ်ႇသိမ်းဝႆႉသင်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
တူဝ်ၸဝ်ႈ ၽၢႆႇၼႃႈ
တူၼ်တူဝ်မုၼ်ၶမ်းၽြႃး ၽၢႆႇၼႃႈၼႆႉ တဵမ်ထူၼ်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶုၼ်သၢင်ႇသီႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ႁၢင်ႈၽၢင်ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လူၺ်ႈၼေႃႇလွင်ႈၸဝ်ႈ မီးၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈႁဵတ်း ၽွၼ်းပၢင်လီပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈဝူၼ်ႉဝႃႈ "ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် သတ်ႉထႃႇ၊ သီႇလႃႉ၊ သုတႃႉ၊ ထမ်ႇမႃႉ၊ ၸႃႇၵႃႉ၊ ပႆႇၺႃႇမၼ်း၊ ၶူဝ်းၶွင်မႃႉလႃးဝူဝ်းၵႂၢႆး လုၵ်ႈလၢင်းမေးၼၢင်း၊ ၶႃႈၸႂ်ႉၵူၼ်းသွႆမၼ်း၊ ဢူၺ်းၵေႃႉမၼ်း၊ ပီႈၼွင်ႉမၼ်း တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉ ၵဝ်တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၼေႃး" ၼႆလႄႈ ၽွၼ်လီၸႂ်ၵုသူဝ်ႇဢၼ်ၼႆႉ မႃးပွင်ပဵၼ်
ႁၢႆးၵူၺ်ႈ၊ ဢိူင်ႇ
ဢိူင်ႇႁၢႆးၵူၺ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ၵျုၼ်းလႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉပလူႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ၵူၼ်းမိူၵ်ႈ
ၵူၼ်းမိူၵ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးတေႃႇသူႈလူၺ်ႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၽွၼ်းလီတူဝ်မၼ်းၼႆ ႁူမ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်ယၢမ်ႈႁဵတ်း ၽွၼ်းလီပၼ်မၼ်းမႃးၵႃႈႁိုဝ်သေတႃႉ ဢၼ်းဢမ်ႇမေႃ ဝူၼ်ႉသွၼ်ႇပၼ်ၶိုၼ်းသေ မေႃယႃႉလူႉလႅဝ်ပႅတ်ႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းႁၢႆႉ ၼႆႉယင်းၸၢင်ႈလီ ႁဵတ်းၵေႃႉႁဵတ်းသေႈယူႇသေတႃႉ ပေႃးပဵၼ် ၵူၼ်းမိူၵ်ႈၼႆတႄႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ ၵပ်းၵၢႆႇသေဢမ်ႇၵႃး သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁိမ်းႁွမ်းတီႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယူႇသဝ်းထင်ၵိၼ်ယူႇၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ မီးဝႆႉ ၵူၼ်းမိူၵ်ႈၼႆ ထုၵ်ႇလီ ပၢႆႈဝႄႈၶဝ် ၵႆၵႆယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းမိူၵ်ႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇပၼ်ၽွၼ်းလီၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ဢမ်ႇပၼ် ၽွၼ်းလီလေႃးၵ၊ ဢမ်ႇပၼ်ၽွၼ်းလီထမ်ႇမသေဢၼ်လႄႈ ထုၵ်ႇလီဝႄႈၵႆၵႆယူႇ။
208
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1268
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သျႃးတေႃး၊ ဝဵင်း
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၵၢၼ်ႇတႃႇဢေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
Superscript text
664
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:664
1661
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
မျိတ်ႉတူႇငႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈမျိတ်ႉတူႇငႄႇ  (မြစ်သူငယ်ရွာ, Myitthunge) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႃးလႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194668 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတႃးလႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1140 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1271 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2411 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵလႃးတႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၵလႃးတႄး  (ကုလားတဲရွာ၊ Kularte) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵလႃးတႄး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192491 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵလႃးတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1041 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1516 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2557 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1267
1267
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢူၵ်ႉသျိတ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
1845
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ (သန်လျင်မြို့နယ်), (Thanlyin), ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း  ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ ယဝ်ႉ။
206
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
မျိၼ်းၸီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈမျိၼ်းၸီး  (မြင်းစီးရွာ, Myinsee) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႄးၵေႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189990 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတႄးၵေႃး ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 638 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 753 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1391 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၶျီႇမျိၼ်ႇလူၵ်ႉတႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
တႆးၸိင်းတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇပွၵ်ၵမ်းသွင်
ဝၢႆးသေ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ လူႉသုမ်းၵႂႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၼ ၼ်ႉ မိူင်းတူင်ႇဢူႇၶဝ် ၶိုၼ်းမႄးပူၵ်းပွင်ပၼ် မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ် ဝၢင်ႇ ၵွ မ်းၸူးတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉၸဝ်ႈၾ[S1] [S2] ႃႉ မိူင်းဢႃႇဝႃႉလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁူမ်ႈၵၼ် သၢၼ်ၶ တ်းတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။ တူင်ႇဢူႇဢၢၼ်းဢဝ် မိူင်းပိဝ်ႇႁဵတ်းမိူင်းၼႂ်းၵၢ င် မိူင်းတႆးလႄႈ တူင်ႇဢူႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်း ၶဝ်သိမ်းဢဝ်လႆႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈမိူင်းထႅင်ႈ ၶဝ်သမ်ႉၵႂႃႇသိမ်းဢဝ်မိူင်းပြူင်ႈ ဢၼ်မီးမိူင်းဢူၺ်းလီၵဝ်ႇတႆးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းတူင်ႇဢူႇၼၼ်ႉ ႁူႉဝႃႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉတေသုမ်းၼႆလႄႈ မၼ်းၸင်ႇဢွၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၼ်း သေ ၵႂႃႇသိမ်းဢဝ်မိူင်းဢၼ်မီး ႁိမ်းႁွမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉတင်းသဵင်ႈ ပႃးၸဵ မ် မႃႉ၊ ဝူဝ်း၊ ၵႂၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉၸဝ်ႈၾႃႉ ဢႃႇဝႃႉလႄႈ သီႇ ပေႃႉ ဢွၼ်ၵၼ်လမ်းတိုၵ်းထိုင်တူင်ႇဢူႇ။ ယွၼ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းတူင်ႇဢူႇၶ ဝ်ယႂ်ႇၼႃႇလႄႈ တိုၵ်းဢမ်ႇပေႉ၊ မိူင်းဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ သမ်ႉပေႃးသုၵ်ႉသၵ်ႉ လူင်ဝႆႉ ၸိူင်ႉၼၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ တေဢၢၼ်းပွၵ်ႈ ၶိုၼ်းမိူင်းမၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉ တွၼ်ႈပၼ်ၶူဝ်းၶွင် ၼမ်လၢႆ ၊ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉသမ်ႉဢမ်ႇႁပ်ႉ ဢဝ်ပၼ်ၶိုၼ်းတင်းမူတ်း ၼႆယူႇ။ ၸဝ်ႈၾႃႉဢႃႇဝႃႉ ႁွင်ႉၽီၸဝ်ႈဝၢၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းသေ လၢတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈမီးသႅတ်ႉၸႃႇတေႃႇမၼ်းၸဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ၵျွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၵၢၼ်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈၵျွင်း  (ကျောင်းရွာ, Kyaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇၵျီး ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194005 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1126 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1351 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2477 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
662
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵုင်း၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇၵုၼ်ၼႃး၊ မိူင်းၼၢႆး)
ဝၢၼ်ႈၵုင်း (, Wan Kone, ဝမ်ကုန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုၼ်ၼႃး၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
1265
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1659
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
661
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
တွင်ႇသျေႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇသျေႉ  (တောင်ရှေ့ရွာ၊ Taungshey) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192453 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1526 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1873 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3399 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝႃးယူင်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈဝႃးယူင်ႇၵူင်း  (ဝါးရုံကုန်းရွာ၊ Waryonkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191938 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1936 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2367 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4303 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၸဵၵ်ႉတရ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
204
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:204
660
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:660
1658
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ဝေႃးလၶႄႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၼႃႈလိၼ်
ၸႄႈတွၼ်ႈဝေႃးလၶႄႉၼႆ့ ၵွင်းလွႆၼမ်လိူင်ႇလႄႈ ၼႃႈလိၼ်ပဵင်း ဢမ်ႇပေႃးမီးၼမ်။ မီးဝႆ့တီႈၼိူဝ် ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၽတ်ႉၽဵင်ႇ 452 ထတ်း တေႃႇ 1450 ထတ်းယဝ်ႉ။ လွႆဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွႆၽီ (ၼၢတ်ႉတွင်ႇ) ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၽႃသွင်သေ တၢင်းသုင်မီး 8607 ထတ်းယဝ်ႉ။
Miss Grand Thailand
History
The main purpose of the title is Beauties for caring.
ဢၢႆႇပူၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝႃးယူင်ႇၵူင်းယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
တတႃးဢူးလေး + တႃႇယႃႇၵျုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
တီႇၶုၼ်မျၢတ်ႈ၊ ဢူး
ပၢႆးမိူင်း
ဝၢႆးသေ ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတႅၼ်ၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈဢဝ် ဢူးတီႇၶုၼ်မျၢတ်ႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်းၵေႃႉမႂ်ႇသေ ပီ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 22 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇၵိၼ်ႇၵျၢမ်းမႃးယဝ်ႉ။
ၼရဝိတ်ႉ လိူတ်ႉရတ်ႉၵူဝ်းသုမ်
2020-2021: ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃး၊ ပႃပူၼ်ႉၾႃႉ
ၼႂ်းပီ 2021 ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈဢဝ်ထၢၼ်ႈ ၼမ်းၸိူင်း တီႈၼႂ်း သီးရီးၶူၼ်ႉၼူဝ်ထႆး ဢၼ်ပဵၼ် ပႃပူၼ်ႉၾႃႉ ဢၼ်မၼ်းလဵၼ်ႈၼင်ႇတူဝ်ၸိူင်း မွၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သီးရီးၼႆႉ ထႅင်ႈႁႅင်းယုၵ်ႉတၢင်ႇသုင်ပၼ် ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉမၼ်း တီႈၼႂ်း တူင်ႇၵၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
1657
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
202
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1263
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျုၼ်းလႃႉ၊ ဝဵင်း
ၾိင်ႈၾႃႉ
ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ပွတ်းႁွင်ႇၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းသေ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ် ၾိင်ႈၾႃႉမႆႈႁွၼ်ႉမိုၵ်းယမ်းယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်တီႈထုင်ႉၼႆႉၼႆႉ မီး 44.17 ၼိဝ်ႉသေ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈၽတ်ႉၽဵင်ႇၼႆႉ မီး 87.5 တီႇၵရီႇၾႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ *ပဵၼ်ဢၼ်ၽတ်ႉၽဵင်ႇတီႈၸႄႈဝဵင်း မိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 1974 တေႃႇ 1982
201
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျုၼ်းလႃႉ၊ ဝဵင်း
ၾိင်ႈၾႃႉ
တီႈထိုင်ႉၼႆႉ ၵူႈပီၵူႈပီ တႄႇဢဝ် ဝူၼ်ႈထူၼ်ႈသၢမ်လိူၼ်မေႇသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၾိင်ႈၾႃႉမုၼ်ႇသုၼ်းတႄႇၶဝ်ႈသေ ပေႃးၵၢင်လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇမႃး ၵႆႉၶိုၼ်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၼႂ်းလိူၼ် မေႇ၊ ၵျုၼ်ႇ လႄႈ ၵျူႇလၢႆႇၵူႈပီၼၼ်ႉ ၽူၼ်မႃးၼင်ႇၵႆႉမႃးၼၼ်ႉသေ ပေႃးၼႂ်းလိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ လႄႈ သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၵႆႉမႃးၼမ်လိူဝ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ လႄႈ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼႆ့ ပေႃး သိပ်းပီ၊ သိပ်းႁႃႈပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ၽူၼ်မေႃယႂ်ႇသေ ၼမ်ႉမူးၵႆႉလူၼ်ႉလႄႈ မိူဝ်ႈပီ 1956 ၼၼ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ ပီ 1971 ၼၼ်ႉပွၵ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈထူပ်းမႃးလၢၵ်ႇလၢႆးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိူၼ် ဢေႇပရႄႇ လႄႈ လိူၼ်မေႇ ၵူႈပီၼၼႆႉ လူမ်းႁႅင်းၵႆႉပဝ်ႇထူဝ်း မႃးၸွမ်း ၽူၼ်မုၼ်ႇသုၼ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ႁွင်ႈတႅၵ်ႈ ၸလပေႇတ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉၼႆႉ တီႈ ႁွင်ႈသဝ်းတၽၢၼ်းသဵၵ်ႉၼၼ်ႉ မီးဢၼ်ၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်းဝၢင်းႁူင်းယႃၵူၼ်းမိူင်း ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
တၸႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတၸႄႇ (တန့်ဆည်မြို့နယ် ; Taze Township ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉပလူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတၸႄႇယဝ်ႉ။
ၶျၢႆး (ႁွင်ႉ) ၵျွၵ်ႉတၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
မိူင်းမႂ်ႇ၊ ဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
1262
1262
လူမ်းလႅင်ႉသၢႆၵလူင်း မူဝ်ၶႃႇ
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတၢႆ ယွၼ်ႉလူမ်းလႅင်ႉသၢႆၵလူင်း ၼၼ်ႉ မၼ်းမီးဝႆႉ လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ဢသီယႅၼ်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈတႄႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတၢႆ တင်းသဵင်ႈၼႆႉ မီး 152 ၵေႃႉသေ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၶွင် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NUG) ဝႃႈတႄႉ ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းသၢမ်ၵေႃႉ တီႈ ၽၢႆႇပင်းၵလႃးတဵတ်ႇသေ ၵူၼ်းလႆႈလုတၢႆၵႂႃႇၼႆႉ တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း မီးယူႇ 463 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလူမ်းလႅင်ႉသေ ၵူၼ်းၸဵပ်းမၢတ်ႇ မီးၵႂႃႇ 719 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းတိုၵ်ႉႁၢႆဝႆႉ မီးယူႇ 101 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈလုသုမ်းတီႈ မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႇၼႆႉ ၵိုင်ႇငိုၼ်း တေႃႇလႃႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 1.07 လၢၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ==
1262
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လူမ်းလႅင်ႉသၢႆၵလူင်း မူဝ်ၶႃႇ
မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ ၶဝ် လႆႈသေႃႇသူၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ဝဵင်းပွၵ်ႉတေႃး၊ ဝဵင်းမျေႇပူင်ႇ၊ ဝဵင်းမွင်ႇတေႃး လႄႈ ဝဵင်းပူးတီးတွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈၶဝ် လုၵ်ႉတီႈ ၼႃႈလိၼ်တႅမ်ႇ လႄႈ တီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶၢႆႉၸူးတီႈလွတ်ႈၽေး။ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၵေႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်မုၵ်ႉၸုမ်း လႄႈ ဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီႇ ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉလူင်ႈၼႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၽွၼ်းဢၼ်တေမႃးယွၼ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ ၸုမ်းၵၢႆႇၶႃပေလႅင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၵေႃႈ တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းလွင်ႈ ၵၢၼ်တုမ်ႉတွပ်ႇ လွင်ႈၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်းၸွႆႈထႅမ် ၸုမ်းၵၢႆႇၶႃပေလႅင် ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈ ၸုမ်းလိူၼ်ၽၢၵ်ႇလႅင် ၸိူဝ်းၼႆႉသေၵေႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယူႇ။ ၵႃႈတီႈ ဢွင်ႈၵူၼ်းပၢႆၽေး တီႈၸႄမိူင်းရၶႅင်ႇ ႁူဝ်ၵူၼ်း 18,800၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မွၵ်ႈ 78,250 ၼႆႉ လႆႈၶၢႆႉတီႈ ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်မီးၽေးၶဵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းတီႈဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ မွၵ်ႈ 4000 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၸူး တီႈလွတ်ႈၽေးသေ ၵူၼ်းတၢင်ႇတီႈ မွၵ်ႈ 20000 ၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈသေႃႉႁူမ်ႈတီႈ ဢွင်ႈပၢႆႈၽေးယူႇ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းၽူတ်ႇၸွႆႈၶဝ် လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းတူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း 2,207 ၵေႃႉ၊ ရူတ်ႉၵႂႃႇၼိူဝ်တၢင်းလိၼ် 1,009 လမ်း၊ ရူတ်ႉၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်းၼမ်ႉ 242 လမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ လႄႈ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၽၢႆႇယူတ်းယႃ လႄႈ ၸုမ်းတုမ်ႉတွပ်ႇၽႂ်းၽႂ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းတမ်းတီႈဝႆႉယူႇ။ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉပႃး ၶိူင်ႈၶူဝ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၼိုင်ႈမိုၼ်ႈၵေႃႉယူႇ။ တႄႇဢဝ်ဝၢႆးသေ လူမ်းလႅင်ႉၼႃႇၵိတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်မႃး မိူဝ်ႈပီ 2008 ၼၼ်ႉယဝ်ႉသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ မၼ်းတိူဝ်း ႁၢင်ႈႁႅင်းၸတ်းၵၢၼ်လႆႈလီၼိူဝ် ၽေးသၽႃႇဝမႃးၼႆ ၸုမ်းဢႃႇသီႇယႅၼ်ႇၶဝ် လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။
ၶပ်ႉမၢႆ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ လွင်ႈၵႅမ်ႉထႅမ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းသီႇသႅၼ် ၸိူဝ်းမီးယူႇတီႈ ရၶႅင်ႇ လႄႈ ႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ လုမ်းၽၢႆႇငူပ်ႉငိ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတူၺ်းထိုင်ၵူၼ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၵေႃႈ ယွၼ်ႉ လူမ်းလႅင်ႉမူဝ်ၶႃႇ ၶဝ်ႈၸူးတီႈ ရၶႅင်ႇ လႄႈ ထုင်ႉၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇလႄႈ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေလူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းႁူၵ်းလၢၼ်ႉ လႄႈ ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 1.2 လၢၼ်ႉၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈၶၢႆႉပၼ် ဢွင်ႈတီႈ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ ၵေႃႈ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉတႃႇမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် မဵတ်ႉယႃႈယႃ ႁႂ်ႈၼမ်ႉသႅၼ်ႈသႂ် တႃႇ ႁႃႈသဵၼ် လႄႈ လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈ တၢင်ႇၸိူဝ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ သႅၼ်ႇတႃႇၽၢႆႇငူပ်ႉငိ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတူၺ်းထိုင်ၵူၼ်း ဢႃႇသီႇယႅၼ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ တႃႇဢဝ်ၶူဝ်းၵမ်ႉၸွႆႈ ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢွင်ႈတီႈသိမ်းၶူဝ်းၶွင်ၵမ်ႉၸွႆႈ တီႈ မိူင်းထႆး လႄႈ မိူင်းမလေးသျႃးၼၼ်ႉ သူင်ႇၸူးပၼ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်တင်း လူင်ပွင်ႈၸိုင်ႈသိုၵ်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေၵေႃႈ တိုၵ်ႉႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ လူင်ပင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၵေႃႈ ၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတီႈ ႁွင်ႈပွႆႇငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်ၸိုင်ႈမိူင်းဝႃႈ ၶဝ်လႆႈႁၢင်ႈႁႅင်းဝႆႉ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ယႃႈယႃ လႄႈ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၽၢႆႇယူတ်းယႃ ဝႆႉဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူမ်းလႅင်ႉလႄႈ တီႈဢေႇသုတ်ႈမၼ်း ၵူၼ်းလုတၢႆ မီးၵႂႃႇ 460 သေ ၵူၼ်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇမၼ်းၵေႃႈ တိုၵ်ႉႁၢႆလၢႆဝႆႉသေ ၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ် ရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇ ၸိူဝ်းပၢႆႈၽေးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်မွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈတႄႉ တင်းမိူင်းပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉ တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း ၵူၼ်းလုတၢႆ မီးၵႂႃႇ 81 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းလႆႈလုတၢႆ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလိူၼ်မေႇ ဝၼ်းထိ 14 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈတၢႆတီၼႂ်း ႁွင်ႈၼမ်ႉၸလိၼ်းယဝ်ႉ။ Over 700 people were also injured. တေႃႇထိုင် မေႇ 18 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း လင်ႁိူၼ်း ဢၼ်လႆႈလုလႅဝ် မီးၵႂႃႇ 183,024 လင်၊ တိူၵ်ႈဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ 1,779 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်း 1,397 ႁူင်း၊ ႁူင်းယႃႁွင်ႈယႃ 227 ႁူင်း၊ ႁေႃသိုဝ်ႇသၢၼ် 11 ႁေႃ၊ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် 2 ဢၼ်၊ ၵၢတ်ႇ 1 ဢၼ် လႄႈ တိူၵ်ႈဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ 340 ဢၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈတင်းၼမ် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ မျွၵ်ႉဢူး၊ ၵျွၵ်ႉတေႃႇၵျီး လႄႈ မိၼ်းပျႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈလုလႅဝ်ၵႂႃႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ႁိူၼ်းတီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ မွၵ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵဝ်ႈသိပ်းၼၼ်ႉ လႆႈလႅဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈၸလိၼ်း ယိုင်ႈၶိုၼ်ႈလႄႈ တီႈဢေႇသုတ်း ဝၢၼ်ႈသိပ်းဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၸလိၼ်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉလႆႈထူပ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ တီႈၵုၼ်မၢၼ်ႇဢွင်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းယိင်းသွင်ၵေႃႉ လႆႈလုတၢႆသေ လင်ႁိူၼ်း မွၵ်ႈ ႁဵင်ၼိုင်ႈၼႆႉၵေႃႈ လႆႈလုလႅဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၸဵတ်းၸႄႈဝဵင်း ၵႃႈတီႈ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၵေႃႈ တီႈဢေႇသုတ်း လင်ႁိူၼ်း 1,136 လင် လႆႈလုလႅဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလိၼ်ၵူၼ်ႇသေ တီႈတႃႈၶီႈလဵၵ်းၵေႃႈ ၵူၼ်းလႆႈလုတၢႆၵႂႃႇသွင်ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တၢႆၽၢၵ်ႇ၊ တၢင်းပဵၼ်
ၽၢင်ႁၢင်ႈ တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇ
ဢိင်လူၺ်ႈ တီႈၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃး ဢၼ်လိူတ်ႈပႆႇ ၵိုတ်းၵႂႃႇသေ ၽၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၵေႃႈ မၼ်းတေၸၢင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်လႆႈယူႇ ၵူႈယိူင်ႈယိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၽၢင်ႈႁၢင်ႈမၼ်းတႄႉ-
ယူတ်းယႃ တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇ
လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းယၢမ်ႈပဵၼ် တၢင်းပဵၼ် ဢဵၼ်လိူတ်ႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်တၼ်၊ ဢိုတ်း၊ ၸိူဝ်းယၢမ်ႇမီး တၢင်းပဵၼ် လူမ်းႁူဝ်ၸႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆ ထုၵ်ႇလီဢဝ် လွင်ႈယူတ်းယႃ လွင်ႈထတ်းသင်ႈလီလီၼႆႉ ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄႁေႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ် ၵမ်ႇၽႃႇ မီးတၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
659
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1261
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပလိၵ်ႉ (ဝၢၼ်ႈလူင်)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈပလဵၵ်ႉ (ဝၢၼ်ႈလူင်)  (ပလိပ် (ရွာမ)ရွာ, Paleik(Ywarma)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပလဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190780 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 10583 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 11702 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 22285 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပေႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ (ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်), (East Dagon Township) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇသုတ်းသုတ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းလႄးၵူး၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း မီး တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်းလႄႈ တၢင်းတူၵ်း မီး တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်း ယဝ်ႉ။ တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ဢဝ် ပွၵ်ႉ (႕႔) ပွၵ်ႉလႄႈ ဢိူင်ႇ (႓) ဢိူင်ႇသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းဢၼ်  လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတပ်ႉမတေႃႇ တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1989 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉလုတ်ႈႁၢမ်းဝႆႉ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေ ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉႁႅင်းဢေႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
မယူဝ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈမယူဝ်းၵူင်း  (မရိုးကုန်းရွာ, Mayoekone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁိၼ်းတႃႇၵူင်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190092 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇႁိၼ်းတႃႇၵူင်း ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 531 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 716 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1247 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝေႃးလၶႄႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
လႅၼ်လိၼ်
ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆ့ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃ၊ ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃး၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃး လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၽႃသွင်း၊ ၽၢႆတၢင်းတူၵ်း ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းၽႃသွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၼႃး၊ ဢိူင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး
• # ဝၢၼ်ႈၼႃး (ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး၊ မိူင်းၼၢႆး)
ပတဵင်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
1260
1260
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
2003
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼႃး၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး၊ မိူင်းၼၢႆး)
ဝၢၼ်ႈၼႃး (, Wan Nar, ဝမ်နား) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
1259
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1653
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1653
တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်း (ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းမြို့နယ်), (South Dagon Township) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း ၸွမ်းသၢႆ ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇ ၼၼ်ႉ မီး ၸႄႈဝဵင်းတိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ မီး မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ် လႄႈ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်း မီး တႃႈၼမ်ႉတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉ ယဝ်ႉ။ တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ဢဝ် ပွၵ်ႉ (႒႖) ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ(႓) ဢိူင်ႇသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတပ်ႉမတေႃႇ တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1989 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼတ်ႉၵၢၼ်ႇ (တူၵ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၼတ်ႉၵၢၼ်ႇ (တူၵ်း)  (နတ်ကန် (အနောက်)ရွာ, Natkan(West)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၼတ်ႉၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194703 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၼတ်ႉၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1060 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1166 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2226 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
197
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
656
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
1652
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽယႃးၵျီးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈၽယႃးၵျီးၵူင်း  (ဘုရားကြီးကုန်းရွာ, Hpayargyikone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇၶျေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191099 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1574 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1567 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3141 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1802
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျႃႇၺႅတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵျႃႇၺႅတ်ႉ  (ကြာညှပ်ရွာ, Kyarhnyat) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႃႇၺႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190411 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျႃႇၺႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 7375 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 7618 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 14993 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1257
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
196
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
655
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဝေႃးလၶႄႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ (ဘောလခဲမြို့, Bawlakhe Town) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ႁင်း ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈဝေႃးလၶႄႉ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၢႆတၢင်းရူတ်ႉၵႃး လွႆၶေႃ-မေႃႇၶျီသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းလွႆၶေႃ ၽၢႆယၢၼ်း ယၢၼ် 50၊ ပေႃးလုၵ်ႉ ဝဵင်းမေႃႇၶျီ ဝၢၼ်ႈတႂ်ႈ ၽၢႆႈႁွင်ႇ ယၢၼ်ၵႆ 43 လၵ်းသေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉပွၼ်ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ႁိၼ်းတႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈႁိၼ်းတႃႇၵူင်း  (ဟင်္သာကုန်းရွာ, Hintharkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁိၼ်းတႃႇၵူင်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190090 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇႁိၼ်းတႃႇၵူင်း ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 531 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 716 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1247 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မိူင်းယွင်း၊ ဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
1256
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ယေႇဢူး၊ ဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉပလူႇ
ဢိၼ်းလျႃး (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
Superscript text
ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ 2020
ၼႃႈလိၼ် ၸိူဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ
ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈပဵၼ် ဢၼ်လႆႈထဵင်မေႃးၵၼ်
မိူဝ်ႈ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 6 ဝၼ်း ၵၢင်ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ တီႈ လုမ်းၵေႃႇမသျိၼ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်သေ ဢမ်ႇလႆႈမီး လွင်ႈၸဵပ်းမၢတ်ႇသင်မႃးၼင်ႇၵဝ်ႇ။
1935
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1930 ႁူဝ်သိပ်းပီ
မိၼ်းလၢၼ်း (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
1650
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1255
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
653
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:653
194
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵၢၼ်ႇတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇတွင်ႇ  (ကန်တောင်ရွာ, Kantaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193935 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1303 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1624 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2927 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1254
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
193
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
651
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
1253
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျွႆးၶျၢၼ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွႆးၶျၢၼ်ႇၵူင်း (ကျွဲခြံကုန်းရွာ, Kywechankone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးၶျၢၼ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190115 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးၶျၢၼ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 181 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 195 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 376 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1648
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1648
1846
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်လုမ်းၸွမ်ၸိုင်ႈ
ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ (2011-2016)
ပီ 2014 ၵျုၼ်ႇ 18 ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် ဢူးမျိၼ်ႉမွင်ႇ လႄႈ ဢူးၸဵင်ႇဝိၼ်းဢွင်ႇၶဝ် ပၼ်ၵၢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ၽႃသွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၾိင်ႈၾႃႉ
ၸႄႈဝဵင်းၽႃသွင်းၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉမုၼ်ႇသုၼ်းမႆႈႁွၼ်ႉသေ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ ဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ မီး 40 တီႇၵရီႇသႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉ လႄႈ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ ဢၼ်တဵမ်ႇသုတ်းၼႆႉ မီး 8 တီႇၵရီႇသႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ မီး 40.02 ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။
1846
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
649
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
191
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ယေႇထႂႅတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ၼမ်ႉသပေႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသပေႇ (, Nam Sa Pyay, နမ့်စပြေ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
1647
1647
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
648
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1251
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ၺွင်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
190
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
647
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ၵျႃႉၸွႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈၵျႃႉၸွႆႇ  (ကျစွယ်ရွာ, Kyaswei) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႃႉၸွႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191079 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 718 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 800 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1518 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
189
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:189
646
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
188
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1644
1644
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1644
ပျေႃႇပွႆႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ (ပျော်ဘွယ်မြို့), (Pyawpwe) ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ၊ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း တွၼ်ႈတႃႇၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇသေ ပေႃးလုၵ်ႉၵႃႈတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆ ၵႆယၢၼ် 208 လၵ်းသေ ပေႃးဝႃႈ တီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး​ တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇ ၼႆ တင်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ယၢၼ်ၵႆ 213 လၵ်းယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်
မိူဝ်ႈပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်ငဝ်ႈငုၼ်းတပ်ႉၸုမ်းႁၢၼ်ၽၢႆသိုၵ်းၶေႃၶေႃ မႃးဝႆႉတီႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်ပဵၼ် ဢွင်ႈလဵင်ႉမႃႉၸိူဝ်ႉလီ တွၼ်ႈတႃႇ တပ်ႉၸုမ်းႁၢၼ်ၽၢႆႇသိုၵ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပိုတ်ႇဝႆႉ ႁိမ်းၸမ်ဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလင်းလင်ၸွမ်း ၵၢတ်ႇဝူဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၵႃႉဝူဝ်း ၸိူဝ်ႈလုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၵႃႉဝူဝ်း မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ ပွတ်းတႂ်ႈပွတ်းၼိူဝ်လႄႈသင်ၼႆယဝ်ႉ။။
187
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
644
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
မႄႈၸႄႉ၊ ဝဵင်း
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
ယေႇၼၼ်ႉတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈယေႇၼၼ်ႉတႃႇ  (ရေနံ့သာရွာ၊ Yaenantthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶိၼ်ႇမုၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192007 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၶိၼ်ႇမုၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1122 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1381 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2503 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တတႃးဢူး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈတတႃးဢူး  (တံတားဦးရွာ, Tadaru) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢထႅတ်ႉတွင်ႇၵၢႆး ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189956 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢထႅတ်ႉတွင်ႇၵၢႆး ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1835 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1973 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3808 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
လႅတ်ႉပၢၼ်ႇၵျိၼ်းၺွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၵျိၼ်းၺွင်ႇ  (လက်ပံကျင်းညောင်ရွာ၊ Letpankyinnyaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႄႇၵျီးတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192099 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႄႇၵျီးတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 655 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 773 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1428 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵပွၵ်ႉတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
1643
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
643
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1643
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
186
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပလဵၵ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈပလဵၵ်ႉၵူင်း (ပုလိပ်ကုန်းရွာ, Puleikkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၸယိတ်ႉၵူင်း (ၸၢၼ်း)၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190015 ယဝ်ႉ။
186
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:186
မိူင်းယႆ၊ ဝဵင်း
သၢႆပိုၼ်း
ၼႂ်းပီ 1887 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းပေႃးႁၢမ်းၵႂႃႇၵမ်းၼိုင်ႈ။ ၼႂ်းပီ 1888 မိူဝ်ႈသိုၵ်းဢင်းၵိတ်းၶဝ်ႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းယႆပွၵ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းယႆ မီးလင်ႁိူၼ်း 15 လင်ၵူၺ်း။
လွႆလူင်၊ ဢိူင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸလွင်း
• #ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇသဵဝ်ႈ
• #ဝၢၼ်ႈသၼ်မႆႉတိုင်း
• #ဝၢၼ်ႈၽၵ်းႁိၵုၵ်း
• #ဝၢၼ်ႈပၢင်လူင်
• #ဝၢၼ်ႈၶၢႆးၽၵ်းၼၢမ်
• #ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈႁူၵ်း
ၵျႃႇပိၼ်ႇဢၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈၵျႃႇပိၼ်ႇဢၢႆႇ  (ကြာပင်အိုင်ရွာ, Kyarpinaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꧤူင်ႇတႃႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191757 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇꧤူင်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1841 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2007 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3848 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
185
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
642
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
184
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
641
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ငပၢႆႇတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ယူင်းပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈယူင်းပိၼ်ႇ  (ရုံးပင်ရွာ, Yonepin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢထႅတ်ႉတွင်ႇၵၢႆး ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189954 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢထႅတ်ႉတွင်ႇၵၢႆး ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1835 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1973 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3808 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1641
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ယေးငိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ
ၸုမ်းသွင်ၸုမ်းၼႆႉဢေႃႈ။
ပိုၼ်း
လုၵ်ႉတီႈ ပၢင်ၵုမ် ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉ ပရႅတ်ႉတၢၼ်ႇဝုတ်ႉ မိူဝ်ႈပီ ႑႙႔႔ ၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးၸုမ်းႁႃႈၸုမ်း၊ ဢၼ်ပဵၼ် ယေးငိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ႁႃႈၸုမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် ၵူႈမိူင်းမိူင်းၵေႃႈ ပႃးဝႆႉၼႂ်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ တီႈပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၽရႅၼ်ႉၼၼ်ႉ ၵူႈမိူင်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈသေ မိူင်းဢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ငူပ်ႉငိလႆႈၼမ်သေပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢဵၼ်ႁဵင်းယႂ်ႇ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်လႄႈ မိူင်းဢၢင်းၵိတ်ႉ (ပရိတိတ်ႉ) ၼၼ်ႉယဝ်။
183
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လဝၵႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
တယႅတ်ႉၺီႇၼွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
640
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
182
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
မိူင်းလူင်၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းလူင်, (မိုင်းလုံမြို့), (Monglong), ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸေႊဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၸေႊတွၼ်ႊၵျွၵ်းမႄး၊ ၸေႊမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸေႊဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။
တႃႇၸီႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ၵူးတူဝ်ႉသဵၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
မျူဝ်ႉတိတ်ႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉ ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉ၊ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ထုင်ႉတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉၼႆႉ မီး တိတ်ႉပူင်ႇၶျွင်း၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼႆႉ မီး သၼ်လွႆပႃႇၵိူဝ်၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ယိၼ်းၶျွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မီး 648 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၼႃႈလိၼ်ပူႇၵႄႇ မီး ႗႐ သေ ဢိင်ၼိူဝ် သဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2004 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းယူႇၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးယူႇ 8,080 ၵေႃႉ ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈလၢႆလၢႆယဝ်ႉ။ တီႈမျူဝ်ႉတိတ်ႉၼႆႉ မီးလုမ်းၶုၼ်ဢုပ်ႉဝဵင်း၊ လုမ်းၵႅမ်ၶုၼ်ဢုပ်ႉဝဵင်း၊ လႄႈ မီးႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁူင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မီးၵၢတ်ႇ ႕ ဝၼ်းၼိုင်ႈၵၢတ်ႇယဝ်ႉ။
181
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝဵင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈဝေႃးလၶႄႉ
ၵေးၼမ်ႉ
ဝဵင်းယႂႃႇတိတ်ႉၼႆႉ မီးႁွင်ႈၼမ်ႉဢၼ်ၸိုမ်းဢွၵ်ႇတီႈ ႁူးၼမ်ႉၼၼ်ႉတင်းၼမ်သေ လႆလူင်ၸူးတင်းသီႇၼႃႈမိူင်းယဝ်ႉ။ ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၼမ်ႉတီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉဝၢၼ်ၵမ်ႉၼမ် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးထၢတ်ႈထုၼ်ၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ၸႂ်ႉတွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
639
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶမ်းတီႈ၊ ဝဵင်း
ၸိင်ႇၵလဵင်ႇၶမ်းတီႈ
မိူဝ်ႈပီ 1939၊ တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 16 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၶၢင်တွင်းပွတ်းၼိူဝ် (ဢထႅတ်ႉၶျိၼ်းတႂိၼ်း) သေၵေႃႈ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈသၼ်လွႆၼႃႇၵယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၶမ်းတီႈ ၼႆႉ ပဵၼ်မႃး ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ သၼ်လွႆၼႃႇၵၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉၶမ်းတီႈၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ထုင်ႉၸိင်ႇၵလဵင်ႇၶမ်းတီႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉ၊ ၵွင်းႁဵင်၊ ထုင်ႉလၢႆႇသႄး လႄႈ ထုင်ႉလႃႇသႃး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 1749 လိူဝ်ၼၼ်ႉ တႆးၶမ်းတီႈၶဝ်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ထုင်ႉဢႃႇသမ်ႇသေ ၶၢႆႉသေ ယူႇသဝ်းတီႈ ထုင်ႉသႃႇတီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1839 ၼၼ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ၶဝ်ႈသိမ်းဢဝ် ထုင်ႉဢႃႇသမ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တႆးၶမ်းတီႈ ၸိူဝ်းမီးတီႈ ထုင်ႉသႃႇတီးယႃးၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ယဝ်ႉ။ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈတိုၵ်းလွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼၼ်ႉသေ လႆႈဢဝ် တႆးၶမ်းတီႈသႃႇတီးယႃးၶဝ် ၶၢႆႉပၼ်တၢင်ႇတီႈ တီႈ မိူင်းဢႃႇသမ်ႇၼၼ်ႉသေ တႆးၶမ်းတီႈၶဝ်ၵေႃႈ လႅပ်ႈၸင်ႇၽႅဝ်မႃးတီး ထုင်ႉၶူင်ႉၼမ်ႉၶၢင်တွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိမ်းႁွမ်းပီမွၵ်ႈၼၼ်ႉ တႆးၶမ်းတီႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈ ထုင်ႉၶမ်းတီႈလူင်ၼၼ်ႉ ၶၢႆႉမႃးတီႈ ထုင်ႉၶူင်ႈႁူးၵွင်း၊ ထုင်ႉမေႃႇၶမ်းပတ်း၊ ထုင်ႉၶူင်ႈၼမ်ႉၶၢင်တွင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တႆးၶမ်းတီႈၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈယူႇတီႈ ၼႃႈလိၼ်ၸိင်ႇၵလဵင်ႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ၸိင်ႇၵလဵင်ႇၶမ်းတီႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မၢၼ်ႈၶဝ်တႄႉ တွၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈမၼ်းပႅၵ်ႇၵၼ်တင်း ၶမ်းတီးလူင်သေ ထုင်ႉၼၼ်ႉ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ ၶမ်းတီႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၶမ်းတီႈဢွၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တၢင်းၵႂၢင်ႈ
မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်လႅၼ်လိၼ် ထုင်ႉၼၼ်ႉၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီးဝႆႉ ထုင်ႉၵႄႈလွႆႁူးၵွင်း၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီးသၼ်လွႆလူင် ဢိၵ်ႇပႃး လွႆၸႃႇရႃႇမေႇတိ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းႁုင်းမၢၵ်ႇလၢင်း ဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၶၢင်တွင်းပွတ်းၼိူဝ်၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီး ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး (မျိတ်ႉၵျီးၼႃး) လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းဢုယု ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၶၢင်တွင်းပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းဢုယုၼႆႉ ဢဝ် ၼႃႈလိၼ်ၼႃႈဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉဢုယုၼၼ်ႉသေ ၽွတ်ႈႁႅင်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၸႄႈဝဵင်းဢုယုဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်လႅၼ်လိၼ် ၸွမ်းၼင်ႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉဝႃႈၼႆၸိုင် ဢၼ်ပဵၼ် လႅၼ်လိၼ် ၸႄႈဝဵင်းႁုင်းမၢၵ်ႇလၢင်းၼႆႉ ပႅၼ်ၶဝ်ႈ တီႈၼႂ်း ထုင်ႉၸိင်ႇၵလဵင်ႇၶမ်းတီႈလႄႈ ၼႃႈလိၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶမ်းတီႈၼႆႉ တႅၵ်ႇဝႆႉပဵၼ်သွင်တွၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 95 တီႇၵရီႇ 20 မိတ်ႉၼိတ်ႉလႄႈ 96 တီႇၵရီႇ၊ တီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 26 တီႇၵရီႇ 10 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 25 တီႇၵရီႇ 45 မိတ်ႉၼိတ်ႉလႄႈသင်၊ ပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ 95 တီႇၵရီႇ 20 မိတ်ႉၼိတ်ႉလႄႈ 95 တီႇၵရီႇ 30 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ တီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 25 တီႇၵရီႇ 30 လႄႈ ၼႂ်းၵႄႈ 25 တီႇၵရီႇ 40 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ မီး 1425 လွၵ်းလၵ်းသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 500 လွၵ်းလၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း ပီ 1897 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈထုင်ႉၸိင်ႇၵလဵင်ႇၶမ်းတီးၼႆႉ မီးမႃး 1331 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
2004
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸလုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
လႅင်းပွႆႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းလႅင်းပွႆႉ (လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်, Hlaingbwe Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽဢၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႅင်းပွႆႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝဵင်းလႅင်းပွႆႉ၊ ဝဵင်းပၢႆႇၵျူင်ႇ လႄႈ ဝဵင်းသျၢၼ်းယႂႃႇတိတ်ႉ သေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းလႅင်းပွႆႉ ယဝ်ႉ။
638
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:638
179
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:179
637
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျႃႇၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
178
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇ
ပိုၼ်ႉထၢၼ် လွင်ႈယုမ်ႇယမ်
ၽႃႇသႃႇႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႇတ ဢၼ်ၵူၼ်းသေၵေႃႉၵေႃႉ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈပဵၼ်မႃး ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဝႃႇတပုတ်ႉထလႄႈ ဝႃႇတၶရိယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ။ ပေႃးမႃးၶႆႈတူၺ်း ငဝ်ႈငႃႇ ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇပေႃးၼႆၸိုင် ဢမ်ႇၸႅင်ႈဢမ်ႇလႅင်းလီ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈဝႃႇတၿြမၼ ဢၼ်ၵူၼ်းဢႃႇရိယၢၼ်ႇၶဝ် ဢဝ်မႃးထိုင် တမ်ႈတီႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ၸဵမ်မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီၶရိတ်ႉပႆႇတႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝႃႇတဢၼ်ၵဝ်ႇၵႄႇလိူဝ်သေပိူၼ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ပိုၼ်းသင်ပႆႇတႄႇတင်ႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သွင်ႁဵင်ပီ ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇၼႆႉ မီးမႃး ၸဝ်ႈရသေႉၶဝ်၊ ၸဝ်ႈၸိုၼ်ႈသႂ်ၶဝ်၊ ၸဝ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶဝ် တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽိင်ႈထုင်းလႄႈ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ႁိၼ်ႇတူႇ ႁႂ်ႈၽႄႈတိူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝႃႇတဢတ်ႉတ
ပေႃးဢဝ် ဝႃႇတႁိၼ်ႇတူႇဝႃႈၸိုင် ၽီ၊ ၵူၼ်း၊ ထိူၼ်ႇ၊ လွႆ၊ ၼမ်ႉ၊ လိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢၵ်ႇပဵၼ်ၽိတ်ႇ ပရမတ်ႉမႃႇ (ၽြႃးၸဝ်ႈ) ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ လေႃးၵ ဢၼ်တႃႁၼ်ယူႇၼႆႉ မၼ်းၵူၺ်းပဵၼ် လွင်ႈမႃႇယႃႇ (ဢၼ်မၢႆတွင်းၽိတ်း) ဝႆႉၵူၺ်းလႄႈ တေလူႉလႅဝ် ဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ ဢၼ်ဢမ်ႇလူႉလႅဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၺ်းပဵၼ် ပရမတ်ႉမႃႇၼၼ်ႉၵူၺ်းသေ ပရမတ်ႉမႃႇၼႆႉ တိုၼ်းမၼ်ႈၵိုမ်းဝႆႉ တႃႇသေႇၼႆယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈထုင်း
ၵလႃးႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ ၾိင်ႈထုင်းၵဝ်ႇၵႄႇၶဝ်ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်တတ်းတွၼ်ႈၽဝႃႉၶဝ်ဝႆႉ သီႇတွၼ်ႈသေ ႁွင်ႉဝႃႈ “ဢႃႇသျရမ်ႇ” ၼႆယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈမၢႆၼိုင်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ “ၿြႁမၵျရ” ၼႆသေ ပဵၼ်ပၢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် လႆႈၵႂႃႇတီႈ ၵျွင်းသၢင်ႇၶၢမ်း ၿြႁမၸႃႇရီႇသေ လႆႈၵႂႃႇႁဵၼ်းတၢင်းမေႃ။ ပေႃးဝႃႈ ဢႃႇယု လႆႈမႃး 24 ၸိုင် ၸင်ႇတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ တႄႇတင်ႈၽဝႃႉ တွၼ်ႈမၢႆသွင်ၵႂႃႇသေ ႁွင်ႉဝႃႈ “ၵရိႁတ်ႉသတ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႃႈၵၢၼ် ပိူင်လူင်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တႃႇႁၢပ်ႇႁၢမ် ၵၢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢႃႇယု လႆႈမႃး 50 ၸိုင် ဢဝ်ၵၢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်း ဢၢပ်ႈပၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးယဝ်ႉသေ ပၢႆႈၶဝ်ႈထိူၼ်ႇ ၵႂႃႇၵျၢင်ႉၵမ်ယဝ်ႉ။ ပၢၼ်တွၼ်ႈသၢမ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ “ဝၼပရသထ” ၼႆယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၵေႃႈ ၸွမ်းၽူဝ်ၶဝ်ၵႂႃႇၼႂ်းထိူၼ်ႇသေ ၵႂႃႇၵျၢင်ႉၵမ်တြႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးဢႃႇယု လႆႈမႃး 75 ၸိုင် ႁွတ်ႈထိုင် ပၢၼ်တွၼ်ႈသီႇ ႁွင်ႉဝႃႈ သၼ်ႇၼျႃႇသသေ လႆႈၼုင်ႈမႆ သၢင်ၵၢၼ်း ႁဵတ်းရသေႉ ရႁၢၼ်းယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်ၼုင်ႈၽႃႈလိူင်ယဝ်ႉၼၼ်. ဢမ်ႇယူႇသဝ်း တီႈလဵဝ်ယဝ်ႉသေ လႆႈၵႂႃႇႁႃတုင်းသွမ်းၵိၼ် တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ တီႈၼိုင်ႈ၊ လႆႈၵႂႃႇ ဢဝ်တြႃးႁေႃးပၼ်ပိူၼ်ႈ တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ တီႈၼိုင်ႈယူႇ။ ၵူၼ်းၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ၶဝ်မီးဝႆႉ ၸၢတ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း သီႇၸၢဝ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၿြႁမၼ၊ ၶတ်ႉတိယ၊ ဝဵတ်ႉသ (ဝေသ်သ)လႄႈ သုၻ်ၻယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသီႇၸၢဝ်းၼၼ်ႉ ၿြႁမၼၼႆႉ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈၶဝ် သုင်သေပိူၼ်ႈသေ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ သုၻ့်ၻၼၼ်ႉ တႅမ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႃႈၵၢၼ် ၸၢဝ်းၸၢဝ်ႈၿြႁမၼၼႆႉတႄႉ ဢွၼ်ပိူၼ်ႈ တၢင်ႇၽီပူႇၸေႃႇၽီလႄႈ ႁေႃးတြႃးၶႆႈထမ်းပၼ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ ၶတ်ႉတိယၼႆႉတႄႉ ၼႃႈၵၢၼ်ၶဝ် ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢုပ်ႉဝၢၼ်ႈ ပွင်မိူင်း။ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ ဝဵတ်ႉသၼၼ်ႉတႄႉ ၼႃႈၵၢၼ်ၶဝ် ပဵၼ်ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ။ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ သုၻ်ၻၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁဵတ်ႈပၼ် ၵၢၼ်ၸိူဝ်းသၢမ်ၸၢဝ်း ၸႂ်ႉႁဵတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းမႁတ်ႉတမၷၼ်ႇတီႇၶဝ် ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်းၶဝ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းၶဝ် ၶတ်းၸႂ်ၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈတႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၵၼ်မႃးလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅၼ်းမႃး ဢိတ်းၼိုင်ႈယူႇသေတႃႉ လွင်ႈဝႆႉဝၢင်း ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ တႅမ်ႇသုင်ၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉယင်ႇႁၢၵ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ယူႇ။
ၽၵဝတ်ႉၵီတ
ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်း ၽၵဝတ်ႉၵီႇတ ဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်းတွၼ်ႈ မႁႃႇၽႃႇရတၼႆႉ ဢဝ်လွၵ်းလၢႆး ၵူႈပိူင်ပိူင်သေ သပ်းလႅင်းၼႄပၼ် ႁႂ်ႈလႆႈႁူႉသၽေႃး ဢတ်ႉတၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ပုၼ်ႈတႃႇၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၽၵဝတ်ႉၵီႇတၼႆႉ ပဵၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈထွတ်ႈမျၢတ်ႈလူင် ပုၼ်ႈတႃႇၶဝ် ၸိူဝ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။
ဢၼ်ဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ
တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈဝေႇၻၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼႆႉ ၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ ၿြႁမၼ၊ ၶတ်ႉတိယ၊ ဝဵတ်ႉသ၊ သုၻ်ႉၻၼႆသေ မီးသီႇမဵဝ်း။ ၿြႁမၼ ပုၼ်ႇၼႃးၼႆႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး တမ်ႈတီႈ သူပ်းၶုၼ်သၢင်ၿြႁမႃႇလႄႈ မျၢတ်ႈတွၼ်းလိူဝ်သေပိူၼ်ႈ။ ၶတ်ႉတိယ ၶိူဝ်းၶုၼ်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး တမ်ႈတီႈ ၶႅၼ်ၶုၼ်သၢင်။ ဝဵတ်ႉသ ၵူၼ်းၵႃႉ၊ ၸဝ်ႈၼႃးၼႆႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး တမ်ႈတီႈ ၶႃၶုၼ်သၢင်။ သုၻ်ႉၻ ၵူၼ်းၽဵဝ်ႈယုၵ်းယၢၵ်း ၵူၼ်းယဵပ်ႉၶႅပ်းတိၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး တမ်ႈတီႈ ၽႃႇတိၼ်ၶုၼ်သၢင်လႄႈ ၸၼ်ႉတႅမ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ သုင်ၼၼ်ႉ သမ်ႉတဵၵ်းတဵင် ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈတႅမ်ႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ တိတ်းတေႃႇ ၵၢၼ်လီၵၢၼ်ၸႃႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းသင်ၸွမ်းၵၼ်။ ပေႃးလႆႈႁၼ် ၵၼ်းၸၢဝ်းၸၢတ်ႈတႅမ်ႇၸိုင် မၢႆထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ်ဢမင်ႇၵလႃႇယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉတႄႉ ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵႃးသီႇမဵဝ်းသေ မီးၵႂႃႇ မွၵ်ႈ 2000 ယဝ်ႉၼႆယူႇ။ Outcasts, Untouchables ၸိူဝ်းၸၢဝ်းၸၢတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇလီထီႉတိူဝ်ႉၵေႃႈ ယင်းမီးၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃး ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈသုင် ၵႂႃႇထိတိူဝ်ႉၺႃး ၸၢဝ်းၸၢတ်ႈတႅမ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇလီထိတိူဝ်ႉၼၼ်ႉၸိုင် ဢၼ်လႆႈထိတိူဝ်ႉၺႃးၼၼ်ႉ ယုမ်ယမ်ဝႃႈ ဢီးလူၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ
ၸိုဝ်ႈ
ၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢဝ် “ဢွင်ႇသၢၼ်း” တီႈ ၸိုဝ်ႈပေႃႈမၼ်းၼၢင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၸွမ်ႁၢၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်း၊ ဢဝ် “ၸု” တီႈ ၸိုဝ်ႈၼၢႆး တေႃႇၸု လႄႈ ဢဝ် “ၵျီႇ” တီႈ မႄႈမၼ်း တေႃႇၶိၼ်ႇၵျီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆ ၵႆႉသႂ်ႇ တေႃႇ ၼႆလႄႈ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼႆသေ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ တေႃႇၸု၊ ဢမေႇၸု ၼႆယဝ်ႉ။ သိုဝ်ႇၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၸႂ်ႉဝႆႉၼင်ႇၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈဝႃႈ Ms. Suu Kyi သို့ Mrs. Suu Kyi ၼႆယဝ်ႉ။။
ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ
ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈမၼ်းၼၢင်း တေႃႇၶိၼ်ႇၵျီႇၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႆႉသေ၊ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ဢူးၼုဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်ၵၢၼ် တေႃႇၶိၼ်ႇၵျီႇ ပဵၼ် ၽွင်းတၢင်မိူင်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး မိူဝ်ႈပီ 1960 မေႇ 19ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ မႄႈမၼ်းၼၢင်း လႆႈပဵၼ် ၽွင်းတၢင်မိူင်းယဝ်ႉ မၼ်းၼၢင်း ၸွမ်းမႄႈမၼ်းၵႂႃႇယူႇတီႈ ဝဵင်းၼိဝ်းတေႇလီ၊ တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
1637
1637
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
636
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ယူင်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈယူင်းၵူင်း  (ရုံးကုန်းရွာ၊ Yonekone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမိၽယႃးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192975 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမိၽယႃးၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 389 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 483 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 872 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၶျွင်းပႅတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
1636
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1635
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
635
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1634
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
မိၽယႃးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈမိၽယႃးၵူင်း  (မိဖုရားကုန်းရွာ၊ Mihpayarkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမိၽယႃးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192974 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမိၽယႃးၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 389 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 483 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 872 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
175
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ၶျွင်းဢူး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈၶျွင်းဢူး  (ချောင်းဦးရွာ, Chaungu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျီးၵၢၼ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191653 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျီးၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 650 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 754 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1404 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1803
1803
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တူယႂိၼ်းတၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
တၶုၼ်ႇတၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈတၶုၼ်ႇတၢႆႇ  (တံခွန်တိုင်ရွာ၊ Takhuntaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶပွင်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192120 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၶပွင်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1301 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1922 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3223 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တႄႇဢဝ်ပၢင်ႇပဵင်းလိၼ်ၼုမ်ႇ တေႃႇ လွႆမၢၵ်ႇႁိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇဢွၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇသင်ၼၼ်ႉလႄႈ ၽၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈလိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉယူႇ ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သၼ်လွႆၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ မီးတၢင်းသုင် တႄႇဢဝ် 700 ထတ်းတေႃႇ 1373 ထတ်းယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉဢႃႇဝ တီႈႁိမ်းမျူဝ်ႉတႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းလွႆဢွၼ်တင်းၼမ်သေ လွႆမူဝ်းၸႃႇၼႆႉ ပဵၼ်လွႆဢၼ်သုင်သုတ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ်ၼႆႉ ၼမ်ႉၵဵဝ်ယိုင်ႈၼွင်းလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်တႅမ်ႇ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ ၼမ်ႉၵႆႉထူမ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၵုၼ်လူင် ဢၼ်မီးၸွမ်းၽင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈၵူႈပီသေ ပေႃးၶိင်ႇႁႅင်ႈမႃး ယွၼ်ႉဢူၼ်လိၼ်ၽုၼ်ႇလိၼ်တၢင်ႇၵိုတ်းဝႆႉလႄႈ ၶွၼ်ႇလိၼ်ၶႅမ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ထုင်ႉသၼ်လွႆတႄႉ ႁႅင်ႈႁွင်သေ ဢမ်ႇမီးတူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇသင်။
ပတိၼ်းၵူင်းၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈပတိၼ်းၵူင်းၵျီး  (ပဒင်းကုန်းကြီးရွာ, Padinkonegyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပတိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194531 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပတိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 356 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 411 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 767 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၶၢၼ်ႇၸတ်ႉၵူင်း (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈၶၢၼ်ႇၸတ်ႉၵူင်း (ဢွၵ်ႇ)  (ခံစပ်ကုန်း (အရှေ့)ရွာ, Khansatkone(East)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꧤူးၵၢႆး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191672 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇꧤူးၵၢႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2372 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2967 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5339 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇၶျွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
လႅင်းပွႆႉ၊ ဝဵင်း
သၢႆပိုၼ်း
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး မွၵ်ႈ 150 ပီၼၼ်ႉ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆမွၵ်ႈလၵ်းၼိုင်ႈတင်း ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းလႅင်းပွႆႉယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ယၢမ်ႈမီးမႃး ဝဵင်းၵဝ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပၼ်ႇၵရၼ်ႇတူင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၽူႈႁႅင်းယႂ်ႇၶဝ် ၵႆႉဢွင်ႇပႄႉ ၽူႈႁႅင်းဢေႇၼၼ်ႉလႄႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းထႆး လႆႈၶဝ်တိုၵ်း ပၼ်ႇၵရၼ်ႇတူင်ႇသေ ႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းတီႈ ဝဵင်းပၼ်ႇၵရၼ်ႇတူင်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ထႆးယဝ်ႉ။ ၶႃႈသိုၵ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်တိၺွပ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈၶဝ်ႈပဵၼ် တႂ်ႈမိုဝ်းထႆးသေၵေႃႈ ၶိုၼ်းပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈလွတ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶိုၼ်းၵႂႃႇတင်ႈတီႈ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းၵဝ်ႇပၼ်ႇၵရၼ်ႇတူင်ႇသေ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်တင်ႈဝဵင်းတီႈ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းလႅင်းပွႆႉယၢမ်းလဵဝ်သေၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇသဝ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၵၢၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
1632
1632
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵုင်းလူမ်း၊ ဢိူင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုင်းလူမ်း
• # ဝၢၼ်ႈလွႆသၢဝ်
• # ဝၢၼ်ႈဢုင်းလူး
173
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1631
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ၺၢၼ်ႇၵူၺ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈၺၢၼ်ႇၵူၺ်ႉ  (ဉာဏ်ကွေ့ရွာ, Nyankwayt) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပႄႇလိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190676 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2202 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2598 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4800 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1631
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တႃႇၸီႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ လႅတ်ႉပၢၼ်ႇၵူင်း
ဝၢၼ်ႈတႃႇၸီႇ  (သာစည်ရွာ၊ Tharsi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192698 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1127 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1234 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2361 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
632
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပွႆးဝၢတ်ႈ၊ ပရိဝႃသ
ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပေႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းသေ ႁဵတ်းၽိတ်းမႅၼ်ႈ ၵၢၼ်ႁွမ်းသွင်လႂ်၊ လၵ်ႉၶူဝ်းပိူၼ်ႈ ဢၼ်ၶၼ်ၵိုင်ႇမွၵ်ႈ ၼိုင်ႈမၢတ်ႈလႂ်၊ ဢဝ်တၢႆၵူၼ်းလႂ်၊ ပႅတ်ႉလႅၼ်ပိူၼ်ႈ လူၺ်ႈလွင်ႈတြႃးထူး တြႃးမျၢတ်ႈလႂ် သီႇပိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ သေပိူင်ပိူင်ၸိုင် လႆႈဝႃႈ ထုၵ်ႇဢႃႇပၢတ်ႈ ပႃႇရႃႇၸိၵယဝ်ႉ။ ပေႃးတူၵ်း ပႃႇရႃႇၸိၵယဝ်ႉၸိုင် မႆသၢင်ႇၵၢၼ်းယူႇသေတႃႉ ဢမ်ႇလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းယဝ်ႉ။ ပွင်ႇဝႃႈ တူၵ်းသုမ်းယဝ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼုင်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ သႃႇမၼေႇတႄႉ လႆႈယူႇ။ ၶိုၼ်းၶၢမ်ႇ ရႁၢၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထိူၵ်ႈယဝ်ႉ။
လွင်ႈၶဝ်ႈပရိဝၢတ်ႈ
သမေႃးထႃႇၼပရိဝၢတ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ (႑) ဢေႃးထႃႇၼသမေႃးထႃႇၼ ပရိဝၢတ်ႈ (႒) ဢၵ်ႉၶသမေႃးထႃႇၼ ပရိဝၢတ်ႈ (႓) မိတ်ႉသၵသမေႃးထႃႇၼ ပရိဝၢတ်ႈၼႆ မီးသၢမ်မဵဝ်း။