cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မျွၵ်ႉဢူး၊ ဝဵင်း
သၢႆပိုၼ်း
ၽွင်းပၢၼ်မျွၵ်ႉဢူး ထိုင်ၸိၵ်းထိုင်ၸွမ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈၼၼ်ႉသေ ၸၢၵ်ႈဢႃႇၼႃႇ ႁွတ်ႈထိုင် တႃႇၵႃႇ လႄႈ ၸိတ်ႉတၵွင်း ၽႅဝ်ႁွတ်ႈထိုင် ၶိုင်ႈ သၢပ်ႇလႅၼ်လိ မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ၊ ပေႃးဢဝ်ပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ဝႃႈ တီႈၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇပတ်ႉပိုၼ်ႉလႄႈ တေႃႇပေႃးထိုင် ပွတ်းတႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ပတ်ႉပိုၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉၼႆ လုၵ်ႉတီႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းရၶႅင်ႇသေ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶႅပ်းတႅင်းၵႃး ဢၼ်ပႃးဝႆႉ တူဝ်လိၵ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းရၶႅင်ႇ၊ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢႃႇရဝီႇ လႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ပင်ႇၵႃႇလီ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်မျွၵ်ႉဢူးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႄႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ ၽြႃးၵွင်းမူးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၽြႃးၵွင်းမူးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႉၼမ် တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ်ယူႇ တေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် သျိတ်ႉတွင်းပထူဝ်းတေႃႇၵျီး (ပေႃးဢဝ် ရၶႅင်ႇၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၽြႃးသျၢႆႉတွင်း၊ ဢဝ် ႁူၼ်ႁၢင်ႈၽြႃး 80000 သူႇ သႂ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။)၊ ထူၵ်ႉၵၢၼ်ႇတဵင်ႇ ပထူဝ်းတေႃႇၵျီး လႄႈ ၵူဝ်းတွင်းပထူဝ်းတေႃႇၵျီး (ဢဝ်ႁူၼ်ႁၢင်ႈၽြႃး 90000 သူႇ သႂ်ႇဝႆႉ]] လႄႈ ၵွင်းမူး မၢၼ်ႇငႃးပႃး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ႁိမ်းႁွမ်းမျွၵ်ႉဢူးၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ထုင်ႉၼိူဝ်ၵုၼ်ဢေႇယႃႇဝတီႇယဝ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶဝ်ႈသၢၼ် လႆႈၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ထႅတ်ႉ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
1142
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ယႂႃႇတၢၼ်း
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
မူင်ႉပွင်း (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈမူင်ႉပွင်း (ၸၢၼ်း)  (မုန့်ပေါင်း (တောင်)ရွာ, Montpaung(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူင်ႉပွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190517 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 732 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 894 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1626 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ ထူၼ်ႈသွင်
ထိုင်မႃး ပီ 1947 လိူၼ်ၸူႇလၢႆႇ 10 ဝၼ်းမႃး မၼ်းၼၢင်းလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၵူပ်ႉၵူႈတင်း ၶုၼ်သိုၵ်းၽီးလိပ်ႉ မွင်ႉပႅတ်ႉတၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်သိုၵ်ႈတီႈ တပ်ႉၼမ်ႉၸၢဝ်းၶုၼ် ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်သိုၵ်းၽီးလိပ်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ် ၸဝ်ႈၸၢႆးၵရိတ်ႈ ၽီးလိပ်ႉယဝ်ႉ။ လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ ၼႂ်းပီၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸဝ်ႈၼၢင်း ဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ လႄႈ ၸဝ်ႈၸၢႆးၽီးလိပ်ႉၶဝ် လႆႈၵူပ်ႉၵူႈသွၼ်ႈမိင်ႈၵၼ်တီႈ ၵျွင်းၽြႃးဝႅတ်ႉၸမိၼ်ႇၸတႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈပႆႇၵူပ်ႉၵူႈၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵျေႃႉၼႆႉ လႆႈယုၵ်ႉယွင်ႈပၼ်ၸုမ်ႈ ၸဝ်ႈၸၢႆးၽီးလိပ်ႉ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵိၼ်ဝဵင်းဢႅတ်ႉတၼ်ႇဝႃႇရႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ထိုင်မႃး ပီ 1952 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 31 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈယိင်းဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ လႄႈ တင်း ၸဝ်ႈၽူဝ်ႈမၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ၶၢဝ်းယၢဝ်း ဢၼ်ႁိုင်ႁႃႈလိူၼ်ႈ ဢၼ်တႃႇၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇပရိတ်ႉတဵၼ်ႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး သီႇႁူဝ်ႇ၊ မိူင်းဢေႃႉသထရေးလီးယႃး၊ မိူင်းၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆသေ လႆႈၶီႁိူဝ်းမိၼ်သေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းတူး ၶႅၼ်ႇၺႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ လိုမ်ဢႃႇၽရိၵ ၼၼ််ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1948 မႃးသေ ဢၼ်ပဵၼ် ပၢႆးယူႇလီ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵျေႃႉ ထူၼ်ႈႁူၵ်းၼႆႉ မီးတၢင်းယူပ်ႈယွမ်းမႃးလႄႈ ထိုင် ပီ 1952 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း လး ၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈယိင်းၵႅမ်ႇမိူင်း ၸဝ်ႈယိင်းဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ ဢၼ်တိုၵ်ႉႁွတ်ႈၽႅဝ်တီႈ ၶႅၼ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ လႆႈပွၵ်ႈၶိုၼ်း ဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ထိုင် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉၼႆႉ မၼ်းလႆႈသိုပ်ႇပုတ်ႈဢဝ် တီႈယူႇ ၸဝ်ႈပေႃႈမၼ်းသေၵေႃႈ သိုပ်ႇႁပ်ႉဢဝ် ႁၢင်ႈႁေႃပရိတ်ႉတဵၼ်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးငဝ်ႈမၼ်းၼၢင်း ၸဝ်ႈၸၢႆးၶျႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁပ်ႉဢဝ်ၸုမ်ႈၸဝ်ႈၵိၼ်ၼႃႈလိၼ်ၵုၼ်ႇဝေႃးသေၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်မႃး ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ ပီ 1953 လိူၼ်ၸုၼ်ႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းပဵၼ်ပွႆးၶၢမ်ႇၽိသဵတ်ႇ တီႈ ၵျွင်းၽြႃးဝႅတ်ႉၸမိၼ်ႇၸတႃႇသေၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်မႃး ၼၢင်းႁေႃၶမ်း ဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ ထူၼ်ႈသွင်ယူႇယဝ်ႉ။ လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ ၼႂ်းပီၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ဢႄးလိၸ်ႉၸပႅတ်ႉ လႄႈတင်း ၸဝ်ႈၵိၼ်ဝဵင်းဝႃႇရႃႇ ၶဝ် လႆႈလဵပ်ႈပၼ်မိူင်းဢူၺ်းလီပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ပရိတ်ႉတဵၼ်ႇသေ ထိုင် ပီ 1954 လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းႁွတ်ႈထိုင် ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇယဝ်ႉ။
475
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1141
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
2042
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျွၵ်ႉတေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ဝၢၼ်ႈတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတေႃႇ
• လွင်းသျေႇ
• တွင်ႇထွင်ႇ
• ပွၵ်ႉတေႃး
• တယႅတ်ႉတပိၼ်ႇ
• ၵျႃးၼိၼ်းၵၢၼ်ႇ
• လႅတ်ႉသွင်ႇၵွၵ်ႉ
• ဢပွၵ်ႉဝ
• ယုၼ်းၶျွင်း
• ၵုပ်ႉပီႇထွင်ႉ
ၵမ်ႇၽႃႇ
ဢၼႃႇၵၢတ်ႈ မိူဝ်းၼႃႈ
ပွတ်းတွၼ်ႊၼႂ်းၵမ်ႈၾႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉၸၼ်ႉထၢပ်ႈ ပိူင်လူင်မၼ်းသၢမ်ၸၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉထၢပ်ႈတၢင်းၼႂ်းၼႂ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵႅၼ်ၸႂ်ႊမၼ်း။ မၼ်းမီးလတ်းၵၢင်ႊမွၵ်ႈ 43,00 လၵ်း (6,919 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပိူင်လူင်မၼ်းပႃးႁႄႊၼိၵ်းၵလ်ႊ တင်းလဵၵ်းၶၢင်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၼႆႉမီးဝႆႉပဵၼ်ဝႆႉတၢင်ႉမႆႈသုင်ႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ပေႃးပဵၼ်ၼမ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ ၵႅၼ်ႊၵၢင်ႊၸႂ်ႊၼႂ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉႁူၺ်ႇမၢၵ်ႇလဵၵ်း ဢၼ်လွမ်ႊလူင်ဝႆႉၼႆလႂ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ႁူမ်ႇႁေႃႇဝႆႉၸွမ်းၵႅၼ်ႊၵၢင်ႊၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ်ၸၼ်ႉထၢပ်ႇႁိၼ်ၵႅၼ်ႇ ဢၼ်မီးတၢင်းၼႃမွၵ်ႈ 18,000လၵ်း( 2,896 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်ၸၼ်ႉထၢပ်ႈလိၼ်မိူင်းယဝ်ႉ။ ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ႁိၼ်ၵႅၼ်ႇၶဝ်သေပဵၼ်ဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ မၼ်းသမ်ႉမီးတၢင်းၼႃမွၵ်ႈ 20 လၵ်း (32 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း) ၽၢႆႇတႂ်ႈလိုမ်လိၼ်သေ သမ်ႉၼႃမွၵ်ႈ သၢမ်လၵ်း(4.8 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း) ၽၢႆႇတႂ်ႈၼမ်ႉသမုတ်ႉလူင်ၶဝ်ယဝ်ႉ။
ဢေႇတီႇ 87
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင် ဢႃလေႃၵ
ၸႃႇတိလႄႈပေႃႈမႄႈ
ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇမႃးမိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1259 ၼီႈ၊ လိူၼ်ႈႁႃႇမႂ်ႇ ႁူၵ်းၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းဢႃႈတိတ်ႉ တၢမ်းၶမ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း 4 မွင်း၊ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၵတ်း၊ ၸေႈဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ။ ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈၸဝ်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ လုင်းလွႆၸိုၼ်ႈထမ်းဢိင်ႇတၵ+ ပႃႈလွႆၸိုၼ်ႈထမ်းသူၺ်ႇဢိင်ႇ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ဢၢႆႈၵႅင်း ၼႆယဝ်ႉ။
ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇဢၼ်ၸဝ်ႈႁဵတ်းမႃး
ဝႆးၼၼ်ႉ လႆႈမႃးၸွႆႈၵၢၼ် ပိၼ်လိၵ်ႈပိတၵတ်ႉတႆး တီႈဝတ်ႉပိတၵၢတ်ႈ ဝဵင်းပၢင်လူင်။ ပီ 1321 ၼီႈ လႆႈ<B> "ဢၵ်ႉၵမႁႃႇပၼ်ႇတိတ"</B>။ ပီ 1329 ၼီႈ ၽွင်းဢႃႇယူႉၸဝ်ႈလႆႈ 70 ပီတဵမ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁဝ်းဢဝ်ၵၢၼ်ၵျွင်းၶွင်သႅင်တင်းသဵင်ႈ ဢၢပ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈသုမင်ႇၵလယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်တၢင်းလီ ပုၼ်ႈတႃႇသႃသၼႃႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်မႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႁၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းတႅမ်ႈမၢႆဝႆႉ လႆႈၵေႃႈထၢတ်ႈၵွင်းမူး 160 သူႇ၊ လႆႈသမ်ႇမုတ်ႈသိမ်ႇ 36 တီႈ၊ လႆႈၶၢမ်ႇပၼ်ရႁၢၼ်း 550 တူၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သြႃႇၸဝ်ႈႁဝ်ႈၼႆႉ လူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈထမ်းၸဝ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ၽၢႆႇႁေႃးတြႃးၵေႃႈ လူင်ႉလႅၼ်ႇ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။
လျေႃႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈလျေႃႇပိၼ်ႇ  (လျှော်ပင်ရွာ, Hlyawpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194699 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3813 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4565 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8378 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
Insertion Point
Insertion point ၼႆႉ မၼ်းတေၵႆႉ လႆႈႁၼ်ၼင်ႇ Cursor ၶႃႇသႃႇ ၽႅပ်ႉယုပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႃႇသႃႇၼႆႉ ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈမၼ်းဝႃႈ “I-beam pointer” ၼႆသေ ႁၢင်ႈၽၢင်မၼ်းတႄႉ မိူၼ်ၼင်ႇ တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉ “I” ဢမ်ႇၼၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ သၢႆပူၵ်းတင်ႈ vertical line ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼဵၵ်း Keyboard သေ ပေႃႉလိၵ်ႈ ၼႆ မၼ်းတေဢွၵ်ႇမႃး ၽၢႆႇၶႂႃ ၶႃႇသႃႇ ၽႅပ်ႉယုပ်းၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ပေႃးႁဝ်းပေႃႉလိၵ်ႈသႂ်ႇၵေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် insertion point  ၼႆႉ မၼ်းတေၶၢႆႉၵႂႃႇ ၽၢႆႇၶႂႃ တိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။
1507
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1507
474
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1139
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇတီႇ 53
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1506
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တွင်ႇပီႇယႂႃႇမ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၵွင်းမူးၼၢမ်ႇမိူင်း ၽြႃးသၢဝ်းပႅတ်ႇသူႇ
မိူဝ်ႈတၢင်ႇထီးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾလူင်ၶုၼ်ဢုင်ႇ ဢဝ်ြၽႃးၶမ်းၼႂ်းႁေႃ သူႇၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၼၵ်းၶမ်း 6 ၵျၢပ်ႈပၢႆ 3 မူးပၢႆ 7 ၶႅၵ်း ထႃႇပၼႃႇသႂ်ႇတီႈၼႂ်းၵႅၼ်ထီးၵွင်းမူးသေ လူႇတၢၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ယိူင်းၸူး ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ် တီႈလီၼပ်ႉယမ်ဝႆႈသႃ ပုၼ်ႈတႃႇၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းသဵင်ႈ လႆႈလူႇလႆႈဝႆႈၼႆယဝ်ႉ။
1138
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈတိူင်း ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸၼ်ႉသုင်သုတ်း တီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈတိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ် လၵ်းမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ  ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်းၼႆႉ ၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸုမ်းလူင်ပွၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်းသေ လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ ၾိင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း မၵ်းမၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
ဢၼ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၸဝ်ႈၵူၼ်းလႄႈသင် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸုမ်းလႄႈသင် တိုဝ်းၵမ်ဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၽွင်းငမ်းၼႆႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ (ၵပ်ႉပိၼႅတ်ႉ) သေၵေႃႈ တီႈထၢၼ်ႈၽွင်းလူင်ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈလိူၵ်ႈၵဵပ်း ၽွင်းလူင်ယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်းသေ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ သၽႃး(လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း)ၼႆၸိုင် လုၵ်ႉတီႈ သၽႃးသေ တေလူဝ်ႇလႆႈ မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ယဝ်ႉ။ ၽွင်းလူင် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် ၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ တေပဵၼ် ၽူႈယႂ်ႇထၢၼ်ၽွင်းလူင် ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ တေလႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွင်းယဝ်ႉ။ တီႈပိူင် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵေႃႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းသေ၊ တီႈပိူင် ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸမ်ႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽွင်းလူင် တီႈထၢၼ်ၽွင်းလူင်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽွင်းလူင် တီႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈတီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ပေႃးဝႃႈလူဝ်ႇမႃးၼႆ ၵႆႉပၼ်တီႈယူႇယဝ်ႉ။ တီးမိူင်း ဢၼ်တိုဝ်းၵမ် ပိူင် ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇၸတ်းၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်း တီႈၼႂ်း ၸုမ်းၽွင်းလူင်ၼၼ်ႉၼႆသေ ၵႆႉပၼ်တီႈ ၽွင်းလူင်ၼိုင်ႈၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် တႃၶုၼ် ဢတႂိၼ်းဝုၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢူးတၢၼ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ တီႈ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပၢၼ် ပႃႇလီမၢၼ်ႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ၊ မၼ်းလႆႈႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢတႂိၼ်းဝုၼ်ႇ တီႈၸုမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢူးၼုမႃး ၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:လွင်ႈၽွင်းငမ်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိူင်ၽွင်းငမ်း
တူၼ်ႈမူင်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈမူင်ႈ (, Htun Mon, ထွန်မုန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
473
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1137
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇတီႇ 52
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
889
‘’’889’’’
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
85
ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ -
ဢေႇတီႇ 85
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇပရႄႇ 1
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ (1) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (91) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (92))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (274) ဝၼ်းယူႇ။
ဢေႇတီႇ 51
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
472
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လုင်းတၢင်းၵႄး
ၸႃႇတိငိူၼ်ႈၶိူဝ်း
လုင်းတၢင်းၵႄးၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၶိင်းယွတ်ႈငိုၼ်း ၼႆးသွႆႈသႅင်သေ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမိူဝ်ႈ 1924 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 13 ဝၼ်း တမ်ႈတီႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ပွၵ်ႉႁူဝ်ၼွင် ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းသေ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢႆးယီႈ ယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 1932 ၸင်ႇၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉမူႇလ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းသေ ၶူးသွၼ်တႄႉ ပဵၼ်သြႃႇမ ၶႃးၶဵဝ်လႄႈ သြႃႇလူင်ဢူးတႃႇတူၺ်းယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1937 ၸင်ႇဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉမူႇလသေ ၵႂႃႇယူႇၵျွင်း မုၼ်ၸဝ်ႈ ၸေႃးတိ လွႆၶိူဝ်း (ဢိူင်ႇသီႇပေႃႉ)လႄႈ ၸိုဝ်ႈသၢင်ႇ ႁိၵ်ႈဝႃႈ သၢင်ႇထမ်ႇမဝၼ်ႇၼ ၽွင်း ဢႃႇယုလႆႈ 13 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပွႆးၶၢမ်ႇသၢင်ႇ ၸေႃးတိ
ၵိူင်းၸုမ်းၸေႃးတိ ႁဵတ်းပွႆးၶၢမ်ႇသၢင်ႇၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းမႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယူႇ။ ယၢမ်းလဵဝ် ငဝ်ႈ ငုၼ်းၸုမ်းၸေႃးတိ မီးတီႈမိူင်းယၢင်း(မိူင်းၵႃယၢင်း မိူင်း ၶၢင်)သေတ ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်းဢွၼ်တႄႉ မီးဝႆႉၼႂ်းမိူင်းတႆးသေ မုၼ်ၸဝ်ႈၸေႃးတိ ၸဝ်ႈလႂ်ၵတ်ႉလိၵ်ႈၵေႃႈ ၵျွင်းတီႈၼၼ်ႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းလႄႈ ၵႃႈပဵၼ်ၸေႃးတိတင်းသဵင်ႈ ၸင်ႇဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၶဝ် ၵႂႃႇႁူမ်ႈၵၼ် ၼုင်ႈသၢင်ႇ ဝႆႉတီႈၵျွင်း ႁႂ်ႈမေႃသွၼ် တွင်းဢဝ်လိၵ်ႈထမ်းၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ထိင်းသိမ်း လိၵ်ႈတႆး ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ လင်ႇၵႃႇလိၵ်ႈလူင်တႆးႁဝ်း တေႃႇထိုင် ယၢမ်းၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ၼႂ်းမူႇၸုမ်းၸေႃးတိၵေႃႈ ၶဝ်ႈပဵၼ်ဝႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ပိူင်ၼိုင်ႈယူႇ။ သၢင်ႇထမ်ႇမဝၼ်ႇၼ တိုၼ်းပႃးၸႂ်လိၵ်ႈလၢႆး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပဵၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁၢတ်ႈႁၢႆးလႄႈ ၵႆႉလူတူၺ်း လိၵ်ႈပိတ်းလိၵ်ႈပွတ်း လိၵ်ႈၶေႃႈလၢၵ်ႇလၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။ ထိုင်တီႈ ၼုင်ႈသၢင်ႇလႆႈမႃး 5 ဝႃႇ ၽွင်းမိူဝ်ႈ 1943 ၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း တမ်ႈတီႈၵျွင်း လွႆၶိူဝ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈ 1944 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽွင်းသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင် ၵျပၢၼ်ႇမႃးထွင်ယူႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပဵၼ်ၽိုၼ်းပဵၼ်ၽႆး ၵူႈတီႈၵူႈတၢင်း ၺႃးယၢမ်းၼႃႈမိူင်းယုင်ႈဢဝ်ႇယဝ်ႇလႄႈ မုၼ်ၸၢင်းထမ်ႇ မဝၼ်ႇၼၵေႃႈ ၸင်ႇထၢၵ်ႈလူင်းၵျွင်းမိူဝ်ႈ 1944 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1945 ဝၢႆးသေ သိုၵ်းၵျပၢၼ်ႇ ပွၵ်ႈမိူဝ်း သၢႆငၢႆဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈ ၼိမ်လီမႃးဢိတ်းၼိုင်ႈ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇတႄႇၼႃႈႁိူၼ်း ၵိုၵ်း ၼၢင်းသွႆႈသႅင်ယဝ်ႉ။ 1946 ၸင်ႇမႃးယူႇၸွမ်း ၼႃႉသႅင်ႁိူၼ်း တီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးသေ သွၼ်ႁေႃႈၵႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမေႃႁေႃႈၵႃးယဝ်ႉ ႁဵတ်းၵူၼ်းႁေႃႈၵႃး တၢင်ႇၵုၼ်ႇၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃးတီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈ။ ထိုင်မႃး 1948 ၸင်ႇလုၵ်ႉတီႈတႃႈၵုင်ႈ ႁေႃႈၵႃးၶိုၼ်ႈမိူင်းၶႄႇ ၵႂႃႇယူႇသဝ်းတီႈႁိူၼ်းသႅၼ်ၸၢင်း ဝဵင်းပဝ်းသၢၼ်ႈ သၢမ်လိူၼ်ပၢႆသၢဝ်းဝၼ်းသေ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈမႃးယူႇသဝ်းတီႈ ၵိဝ်ႇၶူၵ်ႉပီၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ 1949 ၸင်ႇမႃးသိုဝ်ႉလႆႈ ႁိူၼ်းၼႂ်းဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ပွၵ်ႉမႂ်ႇၼႂ်းၼႃး (ၽၢႆႇႁွင်ႇၵၢတ်ႇ)သေ ပၵ်းသင်ႉယူႇ သဝ်းတီႈၼၼ်ႈယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈမၢႆပပ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ
ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်လုင်းတၢင်းၵႄး ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁၼ် သဵၼ်ႈမၢႆၶပ်ႉၸွမ်းပီ မီးၼင်ႇၼႆ မိူဝ်ႈဝၼ်း (10.11. 2008)ၼၼ်ႉ လူမ်ႉတီႈႁိူၼ်းတူၼ်ႈတီး ဢဝ်ၼႃႈ ၵႂႃႇၽတ်ႉၺႃး ဢၼ်ၵႅၼ်ႇလႄႈ လႆႈဢဝ်မႃးယူတ်းယႃ တမ်ႈတီႈ တႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ တႃၶွၼ်ၶႂႃၶွၼ်ၼိုင်ႈ လုၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ လုင်းတၢင်းၵႄး သဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ 2017 လိူၼ်မေႇ 9 ဝၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်း 9 မွင်းပၢႆ 30 မိၼိတ်ႉ တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး တိူၵ်ႈယႃႈယႃ ဝူင်းဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇသဵင်ႈၼၼ်ႉ လုင်းတၢင်းၵႄး လႆႈပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၵႂႃႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 8 ပီသေ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ၵူၺ်းလႆႈၼွၼ်းယူႇဝႆႉ ၼႂ်ႈၽႃႈၵူၺ်း။
888
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပူႇဝူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပူႇဝူင်း (, Pu Won, ပူဝုန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
1135
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇတီႇ 84
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1503
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
471
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇတီႇ 50
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1134
1134
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပၢႆးသိုၵ်း
SSNA saogarnyot 002
လွင်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းလႄႈ လႆႈႁဵတ်းၶူးသေ သွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းဢွၼ်ႇၶဝ် ဢိၵ်ႇတင်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းမႄႈၵဵပ်းလုၵ်ႈ ( Midwife) ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသွင်သၢမ်ပီၼၼ်ႉ မီးၽွၼ်းလီတင်းသၢမ်ၾၢႆႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵမ်ႈၼမ် တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၸွႆးၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၵႂႃႇႁင်းၽႂ်မၼ်း တီႈၽႂ်မၼ်းၼင်ႇတူဝ်ႈတၼ်းပွင်ပဵၼ်လႆႈ တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။
SSNA health-care 003
ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇထၢင်ႇဢမ်ႇထိူမ်သေ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 09/04/2005 ၼၼ်ႉ SSNA လႆႈထွႆဢွၵ်ႇငဝ်ႈငုၼ်းၶၢႆးသိမ်ႇ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵမ်ၵိၼ်းမႅပ်ႇတဵၵ်းၸႂ်ႉဝၢင်းၶိူင်ႈလႄႈ ဢၢႆႈႁႃးဢမ်ႇလႆႈ တၼ်းတင်ႈတူဝ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းသင် ဢွၼ်လုၵ်ႈမေးၵႂႃႇထိုင်ႁွတ်ႈလွႆတႆးလႅင်း မိူၼ်ၵေႃႉႁၢၼ်ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၽႂ်သမ်ႉတေၶႂ်ႈႁဵတ်းငူးလိူမ်ပႂ်ႉထႃႈၶွၼ်ႉလႃႇ၊ ၵႃႈလႆႈလၼ်ဢွၵ်ႇငိူင်ႉပၢႆႈမႃးၼၼ်ႉၵူၺ်း၊ ပေႃးဢမ်ႇၼၼ် တေဢမ်ႇမီးတၢင်းလိူၵ်ႈလိူဝ်သေ ဝၢင်းၶိူင်ႈမိူၼ်တၢင်ႇၵေႃႉတၢင်ႇၵူၼ်းတၢင်ႇၸုမ်း။ တႃႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ ႁူႉလႆႈၽႃႈသဵမ်သေၶိုၼ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ သိုပ်ႇတေႃႇသူႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်လၢႆးထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ။
1133
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
တႃႇၸီႇလေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈတႃႇၸီႇလေး  (သာစည်လေးရွာ, Tharsilay) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇတႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190497 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 834 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 886 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1720 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1502
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
470
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1899
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
1132
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼၢင်းၵိၼ်ပူ
ၼၢင်းသုဝၼ်ႇၼ ပဵၼ် ၼၢင်းၵိၼ်ပူ
ၽွင်းၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ မိူင်းၽီၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၽီ ပၢၵ်ႇပၢႆဢဵတ်း ၸင်ႇၽၢၼ်ႇႁဵတ်းပူ ပၢၵ်ႇပၢႆဢဵတ်းတူဝ် ၸဝ်ႈၶုၼ်ဢိၼ်း သမ်ႉၽၢၼ်ႇႁဵတ်း ပူႇတမ်ႇငႃႈ လူင်းမႃးၶၢႆပူ တမ်ႈတီႈ မိူင်းပႃႇရၼသီႇသေ သမ်ႉၵႂႃႇၶၢႆပၼ် တေႃႇၵႄးၼႂ်းႁေႃယဝ်ႉ။ တေႃႇၵႄးၵေႃႈ ဢဝ်ပူ ပၢၵ်ႇပၢႆဢဵတ်းတူဝ် မိူဝ်းၼွပ်ႇပၼ် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းသီႇႁၸၵျႃႇသေတႃႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ဢမ်ႇၵိၼ်သဵင်ႈလႆႈလႄႈ တိုၼ်းဢမ်ႇၵိၼ်သေ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈ ၼၢင်းႁေႃၶမ်းမၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵိၼ်ၵေႃႈ ၽႂ်ဢမ်ႇၵိၼ်လႆႈ ႁႂ်ႈသဵင်ႈတင်းပၢၵ်ႇပၢႆဢဵတ်းတူဝ်။ ၵမ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းသီႇႁၸၵျႃႇ ၸင်ႇၸႂ်ႉသေႃႇႁႃ ၵူၼ်းဢၼ်တေၵိၼ်လႆႈ ပူပၢၵ်ႇပၢႆဢဵတ်းတူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇၼင်ႇၼၼ် ၼၢင်းသၢဝ်တုၵ်ႉၵတႃႇ ၵူၼ်းၽၢၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼၢင်းသုဝၼ်ႇၼ၊ ပေႃႈမၼ်းတၢႆၵႂႃႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢႃႇယုမၼ်းၼၢင်းလႆႈ ၸဵတ်းၶူပ်ႇ၊ မၼ်းၼၢင်း ၸင်ႇၵႂႃႇယွၼ်း ၶေႃႈဢၼုၺၢတ်ႈ တီႈမႄႈတႃမွတ်ႇမၼ်းၼၢင်းသေ လၢတ်ႈဝႃႈ တေၵႂႃႇၵိၼ်ပူ ပၢၵ်ႇပၢႆတူဝ်ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ မႄႈမၼ်းပၼ် ဢၼုၺၢတ်ႈလႄႈ မၼ်းၼၢင်း ၸင်ႇၶုပ်ႉဝႆႈမႄႈမၼ်းသေ ၵႂႃႇတီႈႁေႃယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်း ၸင်ႇၵႂႃႇဝႆႈလဝ်ႈ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း လွင်ႈဝႃႈ မၼ်းၼၢင်း တေၵိၼ်လႆႈ ပူပၢၵ်ႇပၢႆတူဝ်ၼၼ်ႉၼႆယူႇ။ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ပၼ်ႁႂ်ႈမၼ်းၼၢင်းၵိၼ်လႄႈ ၼၢင်းသုဝၼ်ႇၼၵေႃႈ ၵိၼ်သဵင်ႈၵႂႃႇတႄႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၼၢင်းတုၵ်ႉၵတႃႇ ၵူၼ်းၽၢၼ်သေတႃႉ ႁၢင်ႈၽၢင်ဢွၼ်ႇမၼ်းၼၢင်ႈၵေႃႈ သမ်ႉႁၢင်ႈလီ ၼႃႈတႃဢွၼ်ႇမၼ်းၼၢင်း လွတ်ႈတၢင်းၶီဝႆႉလႄႈ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ၸင်ႇလိူၵ်ႈဢဝ်မၼ်းၼၢင်း ႁဵတ်းပဵၼ် ၼၢင်းဢၵ်ႉၵမႁေႇသီႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ မၼ်းၼၢင်း လႆႈပဵၼ် ၼၢင်းဢၵ်ႉၵမႁေႇသီႇၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸိူင်ႉၼၢင်းၼွႆႉႁူၵ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်သေ ပႂ်ႉငွႆးႁႃ တၢင်းၽိတ်းတၢင်းယူပ်ႈယွမ်း ၼၢင်းသုဝၼ်ႇၼယူႇ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း ၼၢင်းဢၵ်ႉၵမႁေႇသီႇ ၸပ်းသၼ်ႇထေႇပႃးတွင်ႉမႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ လိူၼ်သၼ်ႇထေႇမၼ်းၼၢင်း တဵမ်ၵေႃႈ မၼ်းၼၢင်း ၸင်ႇၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး လုၵ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇ (101) ၵေႃႉ။ ၼၢင်းၼွႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်သမ်ႉဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈလႄႈ ၶဝ်ၵူဝ်လုၵ်ႈၼၢင်းဢၵ်ႉၵမႁေႇသီႇ လႆႈပုတ်ႈႁၢင်ႈႁေႃသေ ၽွင်းမိူဝ်ႈမၼ်းၼၢင်း ၶၢၼ်တူဝ်ၶၢၼ်ၸႂ် ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈယူႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႈမၼ်းၼၢင်း ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး ၵေႃႉလႂ်ၵေႃႈ ၼၢင်းၼွႆႉႁူၵ်းၼၢင်း ၽွမ်ႉၵၼ် ၸွႆႈၵိူတ်ႇပၼ်သေ လၵ်ႉလွမ်ဢဝ်ပႅတ်ႈတူၵ်း ႁူးလွင်ႈ သဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်တီႈ မၼ်းၼၢင်း ႁူႉတူဝ်မႃး ၼၢင်းၼွႆႉၶဝ် ၸင်ႇၵႂႃႇဢဝ် မႃလမ်ဢွၼ်ႇတူဝ်ၼိုင်ႈ မႃးၼႄမၼ်းၼၢင်းသေ လၢတ်ႈဝႃႈ "မႃလမ်ၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈမႂ်းၼၢင်း"ၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႁူၵ်းၼၢင်း မိူဝ်းလဝ်ႈလၢတ်ႈၼႄ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း လွင်ႈဢၼ် ၼၢင်းၵိၼ်ပူ ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈမႃၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ယုမ်ႇၵႂၢမ်းၶဝ် ႁူၵ်းၼၢင်းသေ ၸင်ႇလိုပ်ႈလမ်း ပူတ်းၸၼ်ႉမၼ်းၼၢင်း ပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်ႈၵေႃႈ ႁွပ်ႇဢဝ်တင်း လုၵ်ႈမႃလမ်ဢွၼ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉသေ ႁွင်ႉႁွင်ႉႁႆႈႁႆႈ ပၢႆႈလူင်းႁေႃၵႂႃႇယူႇ။
ဝေႇလုၵ၊ ၸၢတ်ႈ
ပိၼ်ႇတႆး
ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇထွမ်ႇဢဝ် ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ဢွၼ်လီ တမ်ႈတီႈ ၽူႈဢၼ်မီးၸႂ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇ သုင်သေ လူႁၼ်လုမ်းလႃးၼၼ်ႉၼႆၸိုင် တေလႆႈတၢႆ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဢူႈဝေႇꩮုၵၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢေႇတီႇ 83
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇတီႇ 48
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
887
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1131
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
သူၺ်ႇတႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
47
ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ -
1500
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵၢၼ်းၼႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်းၼႃး  (ကမ်းနားရွာ, Kannar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတူႇၸူဝ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191706 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတူႇၸူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 777 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1040 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1817 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢေႇတီႇ 82
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:82
ဢေႇတီႇ 47
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1130
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တႃႇၸီ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ပၢႆးႁၢင်ႈ
ပၢႆးႁၢင်ႈၼႆႉ ၽၢႆႇမၢၼ်ႈတႄႉ ဢဝ်ၵႂၢမ်းပႃႇလိသေ ၸႂ်ႉဝႆႉဝႃႈ (ရူပဗေဒ) ၽၢႆႇဢဵင်ႈၵလဵတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ Physics ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵရိၵ်ႉ φυσική (ἐπιστήμη) phusikḗ (epistḗmē) “တၢင်းႁူႉ ၼိူဝ်သၽႃႇဝ” လႄႈ φύσις phúsis “သၽႃႇဝ” ၼၼ်ႉသေ ယဵၼ်းပဵၼ်မႃး။ ပၢႆးႁၢင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ ပၢႆးသၢႆႊ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သၽႃႇဝတြႃးသေ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ် ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၶူဝ်းၶွင်ၸၵျႃႇဝလႃႇ ဢၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ တုမ်ႉတွပ်ႇ ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် ႁႂ်ႈပေႃးႁၼ် ၶေႃးတွပ်ႇမၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးႁၢင်ႈ Physics ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးၽႃႇသႃႇ ဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶူဝ်းၶွင်သၽႃႇဝ လႄႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် လွင်ႈမၼ်ႈယိုၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးႁၢင်ႈၼႆႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းပႃး ဢွင်ႈတီႈလႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း။ ပၢႆးႁၢင်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼမ်ႉႁႅင်း၊ ႁႅင်း၊ ၶူဝ်းၶွင် လႄႈ ထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉယဝ်ႉ။ ပေႃးႁုပ်ႈသေ လၢတ်ႈၸိုင် ပၢႆးႁၢင်ႈ ရူႇပၿေႇၻၼႆႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းၸွပ်ႇၸႅတ်ႈ လွင်ႈသၽႃႇဝသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈပွင်ႇၸႂ် တီႈၼိူဝ် ၵူႈသမ်ႇၵူႈပိူင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ ရူႇပၿေႇၻ ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းပႃႇလိ (ရူပ = ႁၢင်ႈ၊ ၿေၻ = တၢင်းမေႃပၺ်ႇၺႃႇ) ၼႆလႄႈ ပွင်ႇဝႃႈ တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ ဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁၢင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ဢဝ်တီႈပွင်ႇဝႃႈ တၢင်းမေႃ ဢၼ်မေႃၸၵ်းၽႄ ႁူႉႁၼ်လွင်ႈႁၢင်ႈ ၼႆၵေႃႈ လႆႈယူႇ။
1129
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
469
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇတီႇ 46
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈပူင်ႇ  (ဘုံရွာ၊ Bonywar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇဢူး၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218320 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇဢူးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1942 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2372 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4314 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
46
ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ -
1128
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇတီႇ 81
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်း
ပီ 1946 ႁူဝ်ၶၢဝ်းမႆႈၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶဝ် တေႃးသိုၵ်းၸူး ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ မၢၼ်ႇၶျူးရီးယႃး တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ပီ 1947 လိူၼ်မၢတ်ႉၼၼ်ႉ မိူင်းၶႄႇ တႅၵ်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇ သွင်ၽၢၵ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ 1942 ၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶႄႇ မီးၵူၼ်းမွၵ်ႈ 6 သႅၼ်ၵူၺ်းသေတႃႉ ထိုင်မႃး ပီ 1947 လိူၼ်ဢွၵ်ႉထူဝ်ႇပိူဝ်ႇၼၼ်ႉၸိုင် ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်း ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၽူႈၶဝ်ႈပႃႇတီႇၶဝ် မီး 2 လၢၼ်ႉလိူဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶဝ် ၶိုၼ်ႈသိမ်းဢဝ်လႆႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈဝဵင်းလူင် မၢၼ်ႇၶျူးရီးယႃး ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းမုၵတိၼ်ႇသေ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈသိုၵ်းမႃး တွၼ်ႈၵၢင် မိူင်းၶႄႇယူႇ။ ပီ 1948 ၸမ်သဵင်ႈၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ်လႆႈ မိူင်းၶႄႇ 3 ပုၼ်ႈ 1 ပုၼ်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1949 ၽွင်းမိူဝ်ႈ မိူင်းၶႄႇတင်းမိူင်း တူၵ်းၵႂႃႇၼႂ်းမိုဝ်း ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၼၼ်ႉ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶျၢင်ႉၵၢႆႇသိုဝ်ႉၶဝ် လႆႈပၢႆႈၵႂႃႇ တီႈၵုၼ်ဢွၼ်ႇ ၽေႃႇမူဝ်ႇသႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1949 လိူၼ်ဢွၵ်ႉထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တႄႇတင်ႈပဵၼ် မိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈၶႄႇယဝ်ႉ။ မၢဝ်ႈၸိုဝ်ႈတုင်းၵေႃႈ လႆႈယုၵ်ႉၶိုၼ်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈငဝ်ႈငုၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပဵၼ်ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇယဝ်ႉ။
မိၼ်းပျႃး၊ ဝဵင်း
ၸိုဝ်ႈဝဵင်းမိၼ်းပျႃးၼႆႉ တီႈပွင်ႇမၼ်းဝႃႈ ၶုၼ် (မိၼ်း) ၼႄ (ပျႃႉ)ဝႃႈ တႄႇဝဵင်းတီႈၼႆႈ ၼႆလႄႈ လုၵ်ႉဢဝ် မိၼ်းပျႃႉ သေ ပဵၼ်မႃး မိၼ်းပျႃး ၼႆယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢေႇရိယႃႇဝဵင်းမိၼ်းပျႃးၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇပေႃးၵႂၢင်ႈႁႅင်းသေတႃႉ လၢႆးၽွတ်ႈႁႅၼ်းမၼ်း တူၵ်းပိူင်လီဝႆႉယဝ်ႉ။ သၢႆငၢႆဝဵင်းၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၼႃႈမိူင်းသေၵေႃး ဝၢႆးၼႃႈၸူးၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ မီးဝႆႉတၢင်းဢွၵ်ႇတၢင်းတူၵ်းတၢင်းႁွင်ႇတၢင်းၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၼႆႉ ၼႃႈဢွၵ်ႇၼႃႈတူၵ်းၵႅပ်ႈသေ ၼႃႈႁွင်ႇၼႃႈၸၢၼ်း ပဵၼ်ဢၼ်ယၢဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
1127
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
468
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:468
ဢေႇတီႇ 45
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပၢၼ်ႉၵႂႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ၸီးၶူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၸီးၶူင်ႇ  (စီးခုံရွာ၊ Seekhon) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇဢူး၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192570 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇဢူးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1942 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2372 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4314 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢေႇတီႇ 80
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:80
1126
1126
ဢယေးမသူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈဢယေးမသူဝ်ႇ  (အရေးမဆိုရွာ, Ahyaymaso) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶၼ်းတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190919 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၶၼ်းတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2067 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2279 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4346 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1126
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1126
ၼွင်ၶဝ်ႈလၢမ်၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶဝ်ႈလၢမ် (, Naungkhaolaam, နောင်ခေါက်လမ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
လႅတ်ႉတမႃးၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉတမႃးၵၢၼ်ႇ  (လက်သမားကန်ရွာ, Letthamarkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတူႇၸူဝ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191707 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတူႇၸူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 777 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1040 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1817 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ယႂႃႇၼၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇၼၢၼ်း  (ရွာနန်းရွာ, Ywarnan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇၼၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190469 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 356 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 404 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 760 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1125
1125
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ထမ်ႇမပႃႇလ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ငမျႃႇ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈငမျႃႇ (ၸၢၼ်း)  (ငါန်းမြာ (တောင်)ရွာ၊ Nganmyar(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇငမျႃႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192297 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇငမျႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2550 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3242 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5792 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ပီႇၸီႇ 215
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇတီႇ 44
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1124
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
467
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပၢႆးသၢႆႊၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ
ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ၼႆ့ ၵႆႉလႄႈႁၼ်ပိူင်ႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးသၢႆႈၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (Computer scientist) လႄႈ တင်း ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇ ပၢႆးမေႃလွၼ်ႉၶၢဝ်ႇ (Information technology) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၼၼ် ၵႆႉလႄႇႁၼ်ၽိတ်းဝႃႈ ပႆႇၺႃႇပၢႆးသၢႆႊၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၼႆႉ မၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၼ်တင်း လွင်ႈမေႃ၊ လွင်ႁူႉ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢေႇတီႇ 43
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ  (ညောင်ပင်သာရွာ, Nyaungpinthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပူဝ်းလႃႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189722 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပူဝ်းလႃႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1199 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1481 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2680 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ၼၢင်းၼုမ်ႇမၢဝ်း
ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း
ထိုင်မႃး 1974 တေႃႇထိုင် 1976 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼၢင်းၼုမ်ႇမၢဝ်း လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၸၢႆးထုၼ်းယဵၼ်ႇ (လႃႈသဵဝ်ႈ)၊ ၸၢႆးတွင်းတိၼ်ႇ (မိူင်းပွၼ်)၊ ၸၢႆးမူၺ်ၶိူဝ်း(လႃႈသဵဝ်ႈ) ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႆႈၵႂႃႇဢတ်းသဵင် ၸတူႇတီႇယူဝ်ႇသေ ပွႆႇသဵင်ၵႂၢမ်းမႃး တမ်ႈတီႈ ႁူင်းပွႆႇသဵင်ၽၢႆႇတႆး တီႈတႃႈၵုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ သဵင်ၼၢင်းၼုမ်ႇမၢဝ်းၼႆႉ ပရိသတ်ႈတင်းၼမ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်မိုတ်ႈႁူမႃးယူႇတႄႉတႄႉ။ တေလႆႈဝႃႈ မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းၸုပ်ႈႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ လွင်ႈဢတ်းသဵင် ၼႂ်းႁူင်းပွႆႇသဵင်၊ ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၸတူႇတီႇယူဝ်ႇၼႆယူႇ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ် လွင်ႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၼိူဝ်ၶဵင်ႇ တိုၵ်ႉႁိူင်းလႄႈ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ၵႆႉလႆႈၵႂႃႇႁွင်ႉၵႂၢမ်းၼိူဝ်ၶဵင်ႇတင်းၼမ်ယူႇ။ ၼၢင်းၼုမ်ႇမၢဝ်းၼႆ့ ၵေႃႉၸုင်ၸၼ် ၵေႃႉပၼ်ႁႅင်းမၼ်း ႁႂ်ႈမၼ်းၼၢင်း ပေႃးၽႅဝ်မႃး ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းပၢႆးမွၼ်းၼႆ့တႄႉ ပဵၼ်ၸၢႆးသၢႆလၢဝ်၊ ၸၢႆးဢၢႆႈဢေး (မူႇၸေႊ)၊ ၸၢႆးမၢဝ်းၶမ်း၊ ၸၢႆးထီးသႅင်၊ ၸၢႆးၶမ်းတီ၊ ၸၢႆးတုမ်ႇၶမ်း၊ ၸၢႆးၶုၼ်သိုၵ်း၊ ၸၢႆးလၢဝ်သႂ်၊ ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း၊ ၸၢႆးလဵၵ်ႉ မိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸၢႆးပၢၼ်းသႅင်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1979 ၸုမ်းႁႆႇတိုင်ႈ High Hope ၶပ်ႉၶိုင်သေ ၼၢင်းၼုမ်ႇမၢဝ်းၶဝ် ၸင်ႇႁွင်ႉဢွၵ်ႇမႃး ၶႅပ်းၵႂၢမ်း ငိုၼ်းႁွမ် ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸုမ်းတႆးၼုမ်ႇ ၵဵင်းတုင် ၶိုၼ်းၶပ်းၶိုင်ဢွၵ်ႇပၼ် လႆႈယူႇၵူၺ်း ၼႆသေ ၵႂႃႇဢတ်းသဵင် တမ်ႈတီႈ တႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ လႆႈၵႂႃႇဢတ်းသဵင် တီႈတႃႈၵုင်ႈၼႆ တိုၼ်းမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၶႅပ်းၵႂၢမ်း ၸၼ်ႉသုင်ၼႆယူႇ။
တိတ်ႉၸေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်း တီႈ ဢႃႇၾရိၵ
ၸိူဝ်းၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ဢႃႇၾရိၵ။
466
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:466
1122
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1986
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မၢၵ်ႇမင်၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမၢၵ်ႇမင် (မက်မန်းမြို့) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမၢင်ႇမင်၊တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။
465
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တွင်ႇသျေႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
1917
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
တၢင်းတူၵ်းၼွင်၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈတူၵ်းၼွင် (, Toknaung, တုတ်နောင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
တၶႃးၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈတၶႃးၵျီး  (တံခါးကြီးရွာ၊ Tagargyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတငႃႉၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191918 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတငႃႉၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1855 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2223 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4078 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
1119
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
464
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:464
မၢၵ်ႇမင်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈမၢၵ်ႇမင်, (မက်မန်းခရိုင်), (Matman District), ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသွင်ဢၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်း တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2011 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ ၼႃႈသုင်ပၢင်ႇလၢႆႇ မီး ၄၁၉၆ ထတ်း (၁၂၇၉ မီႇတိူဝ်ႇ)ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇၼႆႉ ပေႃးဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်ၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 2014 ၼၼ်ႉဝႃႈ မီးၵႂႃႇ ၂၁၅,၆၄၈ ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1118
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
463
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1117
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
462
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပၢၼ်းဢၢႆႇလႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈပၢၼ်းဢၢႆႇလႃႉ  (ပန်းအိုင်လှရွာ၊ Panainghla) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျူဝ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192770 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျူဝ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 874 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1085 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1959 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၶၢၼ်ႇပိၼ်ႇၵူၺ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈၶၢၼ်ႇပိၼ်ႇၵူၺ်ႉ  (ခံပင်ကွေ့ရွာ, Khanpinkwayt) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႄးလွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191495 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႄးလွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2178 ၊ ယိင်း 2776 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4954 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1116
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း
ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈတႅပ်းတတ်းၶၢဝ်းယၢမ်း
ပြက္ခဒိန်ဟူသည်မှာ အချိန် နှစ်အပိုင်းအခြား၊ ရာသီ အပိုင်း အခြား၊ လ အပိုင်းအခြား၊ နေ့ရက် အပိုင်းအခြား သတ်မှတ် ထားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ပြက္ခဒိန်ကို မည်သို့ သတ်မှတ်ကြ သနည်း။ မည်သည့်လူမျိုးများ စတင် တီထွင်ခဲ့ကြပါသနည်း။ မည်သည့် အကျိုးထူးများ ရရှိခံစားစေခဲ့သနည်း။ ဤအကြောင်းရပ်တွင် စုံလင်စွာ ဖတ်ရှုရပေမည်။
ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း
သို့သော်လည်း ထိုအခါက နေသွားနှစ်တစ်နှစ်မှာ ၃၆၅ ရက် ၆ နာရီဟု ယူခဲ့ကြ၍ အမှန်နေသွားနှစ်မှာ ၃၆၅ ရက် ၅ နာရီ ၄၈ မိနစ် ၄၆ စတ္တန့်ဖြစ်သဖြင့် ၁၆ ရာစု နှစ်အတွင်း ၁၅၈၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်ကို ၂၁ ရက်ဟု သတ်မှတ် ပြီးလျှင်၊ ရောမပြက္ခဒိန်ကို ထပ်မံပြုပြင်၍ ယခုထက်တိုင် အသုံးပြုနေကြသည်။ နှစ်စဉ် ပြုလုပ်ရမည့် ပြက္ခဒိန်တွက်နည်း မှာလည်း ခုနှစ်ကို ၄ နှင့်စားသည့်အခါ အကြွင်းမရှိသော နှစ်များကို ရက်ငင်နှစ်ဟု သတ်မှတ်၍၊ နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ( ရာစု)ကျရောက်သော နှစ်များတွင် ရက်တိုးခြင်း မပြုရ။ သို့သော် ခုနှစ်ကို ၄ဝဝ နှင့် စားသည့်အခါ၊ အကြွင်းပြတ်လျှင်သာ ရက်ငင်နှစ် ဖြစ်ရမည်ဟု သတ်မှတ်၏။ သို့အတွက် ၁၆၀၀ ပြည့်နှစ်သည် ရက်ငင်နှစ်ဖြစ်၍၊ ၁၇ဝဝ ပြည့်နှစ်၊ ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်နှင့် ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်များသည် ရက်ငင်နှစ်များမဟုတ်ချေ။ သို့သော် ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်သည် ရက်ငင်နှစ်ဖြစ်ရမည်။ ဤပြက္ခဒိန်ကို ရောမလက်အောက်ခံ နိုင်ငံများက လက်ခံ အသုံးပြုကြသော်လည်း၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံကမူ ၁၇၅၁ ခုနှစ်တွင်သာ လက်ခံအသုံးပြုခဲ့၏။ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ၁၇၉၃-ခုနှစ်မှ ၁၈ဝ၅ ခုနှစ်အထိ တော်လှန်ရေး ပြက္ခဒိန်ကို အသုံးပြု ခဲ့၏။ တူရကီနှင့် ရုရှနိုင်ငံတို့သည် ဂရက်ဂရီယန်း ပြက္ခဒိန်ကို ၁၉၁၇-ခုနှစ်တွင် လက်ခံခဲ့သည်။ ဗော်လကန် နိုင်ငံများကမူ ၁၉၂၃-ခုနှစ်မှသာ လက်ခံခဲ့သည်။
1115
1115
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပၵ၊ ၸၢတ်ႈ
ဝတ်ႉထုပၸ်ႉၸုပၼ်ႇ
ၽွင်းမိူဝ်ႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး တိုၵ်ႉယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ဝတ်ႉꩡေႇတဝၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵဵပ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼ်ၵႃႉၶၢႆ သၢင်ႇၵၢၼ်းၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေႁေႃး ꩡၢတ်ႈဢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းပႃးၼိုင်ႈ ဢၼ်ယူႇသဝ်း တီႈဝတ်ႉꩡေႇတဝၼ်ႇ ဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ မေႃယဵပ်ႉသၢင်ႇ ၵၢၼ်းၼၼ်ႉ မႄးဢဝ်သၢင်ႇၵၢၼ်းၵဝ်ႇ ယဵပ်ႉႁဵတ်းပဵၼ် သၢင်ႇၵၢၼ်းမႂ်ႇသေ ၵႂႃႇပႅတ်ႉလႅၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈဢဝ် သၢင်ႇၵၢၼ်းမႂ်ႇပိူၼ်ႈ ဢၼ်ပႆႇလႆႈယဵပ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ တေႃႈမီး ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ဢၼ်မေႃႁဵတ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇမႃးၸူး တီႈၸဝ်ႈရႁၢၼ်းမေႃလႅၼ် ဢၼ်ယူႇ တီႈဝတ်ႉꩡေႇတဝၼ်ႇၼၼ်ႉသေ မႃးၼႄပၺ်ႇၺႃႇမၼ်းလႄႈ ၸင်ႇဢဝ်သၢင်ႇၵၢၼ်းၵဝ်ႇမၼ်း မႄးယဵပ်ႉသေ မႃးပႅတ်ႉလႅၼ် လႅၵ်ႈဢဝ် သၢင်ႇၵၢၼ်းမႂ်ႇ ရႁၢၼ်းမေႃလႅၼ် ဢၼ်ယူႇ တီႈဝတ်ႉꩡေႇတဝၼ်ႇၼၼ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး လႆႈငိၼ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ် လၢတ်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉယူႇၼႆ ၸင်ႇႁေႃးလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇဝၼ်းလင် ရႁၢၼ်းသွင်ၸဝ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လႅတ်ႉပၢၼ်ႇတေႃး (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၢၼ်ႇတေႃး (ဢွၵ်ႇ)  (လက်ပံတော (အရှေ့)ရွာ၊ Letpantaw(East)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢမ်ႇမ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192562 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢမ်ႇမၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2605 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3084 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5689 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၵၢၼ်းထွင်ႉၵျီး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵၢၼ်းထွင်ႉၵျီး (ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့ ; Kantaunggyi) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမျေႇပူင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွၵ်ႉဢူး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ပၢင်းတၢင်ႇ၊ ဢိူင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပၢင်းတၢင်ႇ
• # ဝၢၼ်ႈၽႃၸၢၼ်းလွႆႁူဝ်
• # ဝၢၼ်ႈလွႆတႂ်ႈ
• # ဝၢၼ်ႈတတွင်
886
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
တွင်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
တွင်ႇၵၢၼ်ႇ (တောင်ကန်ရွာ, Taungkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190051 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3559 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3670 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7229 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
460
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁူင်းႁေႃဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ
တွၼ်ႈတႃႇ ၵေႃႇသၢင်ႈ ႁူင်းႁေႃဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၽၢႆႇၼႃႈ သူၼ်မွၵ်ႇ မႁႃႇပၼ်ႇတုလ ၼၼ်ႉ လႆႈတႅပ်းတတ်းမႃးတီႈႈ ပၢင်ၵုမ်မျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ဢၼ်ႁဵတ်းတီႈ ရိတ်ႉပုၼ်ႇႁေႃး မိူဝ်ဝၼ်းထ 1928 ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႇမသျိၼ်ႇၼႃႇ လႆႈဢဝ် ၽၢင်ႁၢင်ႈ ၶွင် ဢိၼ်ႇၵျီႇၼီႇယႃႇꧤရေး သေၼႄမႃးသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃး မၼ်းဢမ်ႇဢွၵ်ႇ ၽၢင်ႈႁၢင်ႈမၢၼ်ႈလႄႈ ဢူးꧤႃႉꧤေ လႆႈသၢၼ်ၶတ်းမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ တီႈပၢင်ၵုမ် ဢၼ်ႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1929 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ ၸီႇတူႇ ဢူးတိၼ်ႇ ႁႂ်ႈၼပ်ႉတႂၢၵ်ႈၸၼ်ၽၢင်ႁၢင်သေ တၢင်ႇၼႄ ၼႆယဝ်ႉ။ လႆႈၽွမ်ႉၸႂ်သေ လႆႈတႄႇၵေႃႇသၢင်ႈမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1934 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
886
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1114
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇပရႄႇ 1827
(26) ဝၼ်း
5
တႃႈၵုင်ႈ၊ ဝဵင်း
ၾိင်ႈၾႃႉ
ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ပိူင် ၸႅၵ်ႇၽႄမၵ်းမၼ်ႈ ၾိင်ႈၾႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶွင်ၵူဝ်ႇပိၼ်ႇၼၼ်ႉၼႆ မၼ်းမီးၾိင်ႈၾႃႉသႃႇသီႇ ပွတ်းမႆႈၽူၼ်ၼမ်ယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၼႆႉ ၶၢဝ်းၽူၼ်ၵႆႉယၢဝ်းလႄႈ တႄႇဢဝ် လိူၼ်မေႇ တေႃႇပေႃးထိုင် လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၵႆႉလႆႈ ၼမ်ႉၽူၼ်တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇတေႃႇထိုင် လိူၼ်ဢေႇပရႄႇၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈၾႃႉႁႅင်ႈႁွင်သေတႃႉ မၢင်ပွၵ်ႈမဵတ်ႉၽူၼ်ဢွၼ်ႇၵႆႉတူၵ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် တီႈတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ လွင်ႈဢၼ်ၽူၼ်ၵႆႉတူၵ်းႁႅင်းၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉယဝ်ႉ။ ပီၼိုင်ႈယဝ်ႉ ပီၼိုင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇသေ တၢင်ႉမႆႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၵေႃႈ ပႅၵ်ႈပိူင်ႈၵၼ်မႃး သုင်မႃးသေ တၢင်ႉမႆႈဢၼ်သုင်သုတ်း ၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်တႄႉ မီး တေႃႇထိုင် 29 to 36 C သေ တၢင်ႉမႆႈဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်း ၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ် မီးတႃႇ 18 to 25 C ယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ
• ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵျီႈၶၼွင်ႇတူဝ်ႇ
• ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ
• ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်း
• ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ
• ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ
• ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇတႃႇယႃႇ
• ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ
459
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1113
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပူဝ်းလႃႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ပၸုၼ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ဢွင်ႈတီႈ
ၸႄႈဝဵင်းပၸုၼ်ႇတွင်ႇ (ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်), (Pazundaung Township), ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းပၸုၼ်ႇတွင်ႇ ၼႆႉ ၽၢႆတူၵ်း လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇတထွင်ႇ ၊ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၵေႇတ လႄႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ပၸုၼ်ႇတွင်ႇၶျွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းပၸုၼ်ႇတွင်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတေႃးပူင်ႇ ၼႆႉ ဢဝ် ၶူဝ်မႁႃႇပၼ်ႇတုလသေ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
ဢေႇပရႄႇ 1917
(26) ဝၼ်း
5
1112
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
458
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇတီႇ 41
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
457
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
သျဵၵ်းသႃႇပီႇယႃး
လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းၶွင်သျဵၵ်းသႃႇပီႇယႃး
လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၽူႈတႅမ်ႈၸိူင်းပၢၼ်မႂ်ႇယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈလႆႈႁပ်ႉ လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းတႂ်ႈ သျဵၵ်းသႃႇပီႇယႃး ၶႂ်ႈဝႃႈၵူႈၵေႃႉ မိူၼ်ၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ ꧦသျဵၵ်းသႃႇပီႇယႃး ဢမ်ႇယဝ်ႉၸၼ်ႉၸွမ် ၵူၺ်းၵႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၵူႈၵေႃႉ တိုၼ်းတေလႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၸိူင်း ဢၼ် သျဵၵ်းသႃႇပီႇယႃး လႆႈတႅမ်ႈဝႆႉ ၸင်ႇဢွင်ႇၸၼ်ႉၸွမ်ꧦ ဢမ်ႇဝႃႈပၢၼ်လင်ဢမ်ႇၼၼ်ႉပၢၼ်ၼႆႉ ၵူၼ်းတၢင်းၼမ်တၢင်းလၢႆ လႆႈႁပ်ႉ လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းတႂ်ႈ သျဵၵ်းသႃႇပီႇယႃး မႃးဢမ်ႇၶၢတ်ႇ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းလွင်ႈတွႆႇတိုင်ႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း၊ ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းပၢႆးၸၼ်ႁၢင်ႈ ၸိူဝ်ႈၼႆႉလႆႈၸႂ်ႉ လိၵ်ႈဢၼ် သျဵၵ်းသႃႇပီႇယႃး လႆႈတႅမ်ႈဝႆႉသေ ၶူင်သၢင်ႈပၢႆးမွၼ်းၶဝ်ၸဝ်ႈၵႂႃႇ၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးၸႂ်ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ သိၵ်းမုၼ်ႊ ၾြွႆႈထ် ယင်းလႆႈၸႂ်ႉပိူင်တႅၵ်ႈ ၸိူင်း သျဵၵ်းသႃႇပီႇယႃး လၢႆꧦ ၸိူင်း မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇၸိူင်း Hamlet မႃးပဵၼ်လွင်ႈဝူၼ်ႉလၢမ်းၶၢတ်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်ၶွင်ၵူၼ်း ၼႆႉယဝ်ႉ။
ဢေႇတီႇ 40
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1110
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
456
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
455
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1109
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇပရႄႇ 16
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢေႇပရႄႇ
454
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1108
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1108
ဢေႇပရႄႇ 17
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢေႇပရႄႇ
တွင်ႇပျူဝ်ႇလႅတ်ႉဝႄး၊ ဝဵင်း
သၢႆပိုၼ်း
ၸွမ်းလူၺ်ႈ လိၵ်ႈၶေႃႈပူင် ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈ ပီ 2013 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 20 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈ ဝၢၼ်ႈတွင်ႇပျူဝ်ႇလႅတ်ႉဝႄးသေ ဢဝ်တင်း ဝၢၼ်ႈတေးပႅင်ႇၺႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈသိၼ်ႇမၵႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈယႃႇမျူဝ်းၵႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈၽူၺ်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈႁွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉႁူမ်ႈပဵၼ် ပွၵ်ႉၼိူဝ်ဝဵင်း 5 ပွၵ်ႉလႄႈသင်၊ ဢွိၵ်ႇပႃး တွင်ႇပျူဝ်ႇလႅတ်ႉဝႄး၊ တွင်ႇပျူဝ်ႇလႅတ်ႉယႃႇ၊ မီးတႅၵ်ႉ၊ ၵွၼ်းတီးပိၼ်ႇ၊ တႄးၶျွင်း၊ လဵၵ်ႉယႃႉ၊ ၵျွၵ်ႉၶျွင်း၊ ၵျုၼ်းပွၵ်ႉပျုၸု၊ ၵျွၼ်းပွၵ်ႉသိၼ်ႇဢူဝ်း၊ ၸီးပိၼ်ႇၶျွင်း၊ မူႇဝၢၼ်ႈယေႇတႂိၼ်းပျိၼ်ႇ 10 မူႇဝၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းၽႄတွင်ႇပျူဝ်ႇလႅတ်ႉဝႄးမႃးယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ၵုမ်ႇ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၸတ်းႁဵၸတ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2013၊ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 14 ၼၼ်ႉ လႆႈယႃႉမွတ်ႇပႅတ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸႄႈဝဵင်းၽႄသေ ၶိုၼ်းမႄးၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။
1107
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇတႃႇ  (ကြို့ပင်သာရွာ၊ Kyoetpinthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထီးပု ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192409 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထီးပုၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1861 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2179 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4040 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
452
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1900
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပူင်ႇတႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈပူင်ႇတႃႇၵူင်း (ဘုံသာကုန်းရွာ, Bontharkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶႅတ်ႉတိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190170 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1249 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1425 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2674 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈထဵၼ်မႁႃႇၵႃႇလ
ၼၢင်းပႂ်ႉပႃႇႁဵဝ်ႈ ဝႆႈလဝ်ႈ
“ၶႃႈတပႄးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢႃႇယုယႂ်ႇသေ ၸင်ႇမႃးၼုင်ႈရႁၢၼ်းလႄႈ တႃႇတေၸွမ်းၵၼ်ႇထထုရ လွင်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈထမ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ ၶႃႈ၊ ၶႃႈတပႄး တေတိုဝ်းၵမ် ဝိပတ်ႉသၼႃႇထုရၵူၺ်းယဝ်ႉဢေႃႈ” ၼႆသေ ၸင်ႇ သွၼ်ဢဝ်လွၵ်းလၢႆး တိုဝ်းၵမ်ထုတၢင်ႇ တႃႇတေႁွတ်ႈထိုင် ဢရႁတ်ႉတၽူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းပိူၼ်ႈၼွၼ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈယေႃးၶိင်းၵႂႃႇတီႈ ပႃႇႁဵဝ်ႈသေ ၵႂႃႇၼင်ႈ ၵၢၼ်တြႃး၊ ပေႃးၼႃႈမိူင်းၸမ်လႅင်း ၶၢဝ်းပိူၼ်ႈပႆႇလုၵ်ႉၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းပွၵ်ႈမႃးမိူဝ်း တီႈၵျွင်းယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈမႁႃႇၵႃႇလ ပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇ
ၼၢင်းယိင်းပႂ်ႉပႃႇႁဵဝ်ႈ ၸင်ႇမႃးပၢၵ်ႈတူၺ်း ၽႃႈၽႅၼ်ႇ ဢၼ်ႁူမ်ႇတူဝ်ၵူၼ်း တၢႆၼၼ်ႉသေ လႆႈႁၼ် ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉဢၼ်တိုၵ်ႉၸင်ႇႁႃ တၢႆၼၼ်ႉ ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉ ၼင်မၼ်းၼၢင်း ၶၢဝ်လိူင်ပေႃးမိူၼ်ၶမ်းဝႆႉယူႇလႄႈ မၼ်းၼၢင်း ၸင်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ ၵိုင်ႇလီ ၵႂႃႇပွင်ႇၶၢဝ်ႇပၼ် ၸဝ်ႈမႁႃႇၵႃႇလၼႆလႄႈ ၸင်ႇၵႂႃႇၸူးၸဝ်ႈယဝ်ႉႉ။
သြႃႇ
ၵႂၢမ်းပႃႇလိ ပိုတ်ႇဝႃႈ
သြႃႇမေႃသွၼ်ၼႆႉ ၵႂၢမ်းပႃႇလိ ႁွင်ႉဝႃႈ ဢၸရိယ ၼႆသေ တီႈပွင်ႇမၼ်း ပိုတ်ႇၼႄၼင်ႇၼႆယူႇ။ သိသ်သႃၼံ ႁိတံ ဢႃၸရတီတိ ဢႃၸရိယေႃ တမ်ႈတီႈၼိူဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ မေႃႁဵတ်းပၼ် ႁႂ်ႈမီးၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်လႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ဢႃႇၸရိယ သြႃႇယဝ်ႉ
ၸဝ်ႈထဵၼ်မႁႃႇၵႃႇလ
ရႁၢၼ်းတင်းၼမ် ႁွတ်ႈထိုင်သေႃးတႃႇပတ်ႉတိၽူဝ်ႇ
မုၼ်ၶမ်းၽြႃး လႆႈငိၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းၼင်ႇၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇၵိုတ်းသေ “လုၵ်ႈႁၵ်ႉ ရႁၢၼ်ႈၶဝ် ၸိူဝ်းသူၸဝ်ႈ လၢတ်ႈလွင်ႈသင်” ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ၶဝ်ၶိုၼ်းလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈၶဝ်လႆႈလၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉသေ မုၼ်ၶမ်းၶိုၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ
ၸိူင်းမၢႆႁူၵ်း ပိုၼ်းၸဝ်ႈမႁႃႇၵႃႇလ သုတ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ၶုၻ်ၻၵၼိၵႃယ၊ ꩪမ်မပၻ၊ ယမၵဝၷ်ၷ၊
သြႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:!Main category
1987
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1106
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1105
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
885
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵွင်းၺူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၵွင်းၺူဝ်ႇ  (ကောင်းညိုရွာ၊ Kaungnyo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထီးပု ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192408 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထီးပုၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1861 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2179 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4040 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၶူင်ႈလူင်၊ ဢိူင်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
1104
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1104
ပိၼ်ႇတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၶွင် လိတ်းတိူဝ်းလ်ထရီး
Directed by	Richard Friedenberg Produced by	Jake Eberts Screenplay by	Richard Friedenberg Earl Hamner, Jr. Don Sipes Starring	Joseph Ashton James Cromwell Tantoo Cardinal Graham Greene (actor) Music by	Mark Isham Cinematography	Anastas Michos Edited by	Jere Huggins, Wayne Wahrman Distributed by	Paramount Pictures Release dates December 25, 1997 Country	United States Language	English
ၸလိၼ်းတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ တႄႇပိၼ်ႇတႄး
ဝၢၼ်ႈၸလိၼ်းတွင်ႇ  (ဇလင်းတောင်ရွာ၊ Zalintaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႄႇပိၼ်ႇတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191082 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတႄႇပိၼ်ႇတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1521 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2190 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3711 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢေႇတီႇ 39
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
သွပ်ႉသႅပ်ႉ လွမ်ၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း တႃႇၸတ်းၵၢၼ်ၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ
တေႇဝတၢတ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸတ်းၵၢၼ်ၶႃႈႁႅမ်တၢႆ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူင်ပိမ်ႇပိသႃႇရသေ ယႃႉလႅဝ်ပႅတ်ႈ ဢၼ်ႁႄႉႁၢမ်ႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်မၼ်း တႃႇၸတ်းၵၢၼ်ၶႃႈႁႅမ်တၢႆၽြႃးပေၼ်ၸဝ်ႈ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢမ်ႇမီးၸင်ႇ သင်ႇၶႃႇလူင်ၼမ်လၢႆၼၼ်ႉ မၼ်းတေလႆႈၼၢမ်းၼႃႈဢွၼ်ႁူဝ် ၼႆႉပဵၼ်ယိူင်းဢၢၼ်းလူင်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၼႂ်းလွင်ႈလွမ်ၸတ်းၵၢၼ် ၶႃႈႁႅမ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်း ဢၸႃႇတသၢတ်ႈၶဝ်ႈပႃးၸွမ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသွင်ၶႃႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ၼႃႈၵၢၼ်ၶႃတေပဵၼ်ၼင်ႇဢူၵ်းၼင်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ဢၢပ်ႈပၼ်ၵူၼ်းၶႃႈႁႅမ်ၵတ်ႉလႅၼ်ႇ ပၼ်ႇတေႇဝတၢတ်ႈ။ ၵူၼ်းၶႃႈႁႅမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တူဝ်ႈတၼ်းတႃႇတေၶႃႈႁႅမ်ယူႇၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိုင်ႈ ၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်လပ်ႉလပ်ႉဢၼ်ၼႆႉ ပေႃးမီးလွင်ႈဢမ်ႇလပ်ႉလွင်းၼႆ ၸၢင်ႈၽိတ်းၸၢင်ႈပိူင်ႈ၊ တႃႇပၼ်ႁႃဢၼ်ၼႆႉ တေႇဝတၢတ်ႈ ၸင်ႇလိူၵ်ႈဢဝ်ၵူၼ်း ၶႃႈႁႅမ် သၢမ်သိပ်းပၢႆၼိုင်ၵေႃႉယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လိူၵ်ႈဢဝ်ၵေႃႉလဵဝ် ဢၼ်ယုမ်ႇယမ်လႆႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇတဵမ်ၼၼ်ႉ ပၼ်ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ႁႂ်ႈၶႃႈႁႅမ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ ၵိုတ်းသၢမ်သိပ်းၵေႃႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယင်းဢမ်ႇလႆႈႁူႉလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေဢိတ်းလူးၵွၼ်ႇ။ တေႇဝတၢတ်ႈၸင်ႇၸတ်းၵၢၼ်ၸီႉသင်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ယုမ်ႇလႆႈသုတ်းၼၼ်ႉဝႃႈ တီႈၼႆႈၼႆႉ ပဵၼ်တီးၽြႃးၵႆႉလိုဝ်ႈသဝ်း၊ ၶႃႈႁႅမ်တၢႆတီႈၼႆႈသေ ပေႃးယဝ်ႉ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇတၢင်းသဵၼ်ႈၼႆႉ ၸီႉသင်ႇၼင်ႇၼႆ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁွင်ႉဢဝ် ၵူၼ်းၶႃႈႁႅမ်သွင်ၵေႃႉသေ ၸီႇသင်ႇဝႃႈ တၢင်းသဵၼ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ တေလႅၼ်ႈဢွၵ်ႇမႃး၊ ၶိူဝ်သွင်ၵေႃႉသမ်ႉ ၽၼ်းမၼ်းတၢႆသေ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်းသဵၼ်ႈၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈသဵၼ်ႈတၢင်း ၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉ တေလႅၼ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉၵူၼ်းၶႃႈႁႅမ်သီႇၵေႃႉပႂ်ႉဝႆႉသေ ႁႂ်ႈဢဝ်ၶႃသွင်ၵေႃႉတၢႆယဝ်ႉ သမ်ႉႁႂ်ႈလႅၼ်ႈဢွၵ်ႇတၢင်းသဵၼ်ႈၼႆႉ ၼႆထႅင်ႈ။ တီႈသဵၼ်ႈတၢင်းသီႇၵေႃႉတေလႅၼ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၸင်ႇၸႂ်ႉၵူၼ်းၶႃႈႁႅမ်ပႅတ်ႇၵေႃႉပႂ်ႉဝႆႉသေ ၶႃႈႁႅမ်ပႅတ်ႈၵူၼ်းသီႇၵေႃႉ၊ ယဝ်ႉႁႂ်ႈဢွၵ်ႇပၢႆႈတၢင်းသဵၼ်ႈၼႆႉ ၼႆသေ ၸီႉသင်ႇဝႆႉတႅတ်ႈတေႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း တီးၵူၼ်းပႅတ်ႇၵေႃႉ တေလႅၼ်ႈပၢႆႈဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉၵူၼ်းသိပ်းႁူၵ်းၵေႃႉ ပႂ်ႉတၢင်းၶဝ်သေ ၸႂ်ႉၶႃႈႁႅမ်ပႅတ်ႈၵူၼ်းပႅတ်ႇၵေႃႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၶႃႈႁႅမ်ပႅတ်ႈယဝ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇပၢႆႈႁူးၽႂ်တၢင်းမၼ်း ၸီႉသင်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶႃႈႁႅမ်ထီႉၼိုင်ႈ ဢၼ်တေႇဝတၢတ်ႈယုမ်ႇယမ်သုတ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶပ်းမၢႆသေ ၸင်ႇၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလိုဝ်ႈသဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ပေႃးဝႃႈမုင်ႈႁၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတီႈၵႆၵႆၼၼ်ႉ တူၵ်းၸႂ်လႆတိုၼ်ႇ သၼ်ႇသၼ်ႇသၢႆသၢႆဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸင်ႇတိုၼ်ႇၽၢၼ်ႈယုပ်းၼဵတ်းသေ ၸုၵ်းၶဵင်ႈဝႆႉယူႇ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ မုင်ႈႁၼ်မၼ်းယဝ်ႉ သင်ႇလၢတ်ႈတင်းၵရုၼႃႇၸဝ်ႈသေ ယႃႇႁႂ်ႈၵူဝ်သင်၊ ႁႂ်ႈမႃးၸူးၸမ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶႃႈႁႅမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈၽႅဝ်မႃးၸမ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်လၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈမၼ်းတမ်းဝၢင်းလူင်းႁိမ်းတိၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ ဝႆႈသႃ ႁႂ်ႈၶႂၢင်းလွတ်ႈပၼ်တၢင်းၽိတ်းမၼ်းၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸင်ႇဢဝ်မႅတ်ႉတြႃႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းယုမ်ႇတေႇဝတၢတ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးလႆႈၵတ်းယဵၼ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇသင်ႇဝႃႈ ယႃႇႁႂ်ႈပၢႆႈၵႂႃႇတၢင်းဢၼ်တေႇဝတၢတ်ႈၸႂ်ႉၵႂႃႇ၊ ႁႂ်ႈပၢႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇတၢင်ႇတၢင်းသေ ၵဵဝ်ႇၶေသၢႆၸႂ်မၼ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ တူဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႄႉ ၸင်ႇယေႃးၶိင်းၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်းဢၼ်ၸႂ်ႉၵူၼ်းထီႉၼိုင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇၵႂႃႇထူပ်းႁၼ် ၵူၼ်းၶႃႈႁႅမ်သွင်ၵေႃႉယဝ်ႉ ၶႃႈၵေႃႈ ၸင်ႇယုၵ်ႉမိုဝ်းဝႆႈသႃၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈၶႃဢွၵ်ႇၵႂႃတၢင်းတၢင်ႇသဵင်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်း တေႇဝတၢတ်ႈၸႂ်ႉၶႃပၢႆႈၼၼ်ႉသေ ၵဵဝ်ႇၶေသၢႆၸႂ်ၶႃၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းလၢႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇဢဝ်မႅတ်ႉတႃႇသေ ၵဵဝ်ႇၶႄသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းသီႇၵေႃႉ ဢၼ်ပႂ်ႉၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းပႅတ်ႇၵေႃႉ ဢၼ်ပႂ်ႉၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းသီႇၵေႃႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်းၶဝ်ၶိုၼ်းမိူဝ်းႁိူၼ်းၽႂ်ႁိူၼ်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ တေႇဝတၢတ်ႈတႄႉ ၽႅၼ်ၵၢၼ်မၼ်းလူႉလႄႈ ၸႂ်မၼ်းသူၼ်သိၼ်းသၢၼ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈ။ ၽြႃးပေၼ်ၸဝ်ႈတႄႉ ယူႇသဝ်းၸွမ်းလွင်ႈသုၶသိူဝ်းသႃႇလူၺ်ႈမႅတ်ႉတႃႇတဵမ်ပိုၵ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
1918
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
883
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1103
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇပရႄႇ 23
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ (23) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (113) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (114))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (252) ဝၼ်းယူႇ။
449
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸီးၽျူႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ပၢင်ပိ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပၢင်ပိ (, Paangpi, ပန်ပိ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
882
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:882
448
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵူင်းတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
1102
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1101
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
881
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
446
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တၢၼ်ႉၵျိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈတၢၼ်ႉၵျိၼ်း  (ဒန့်ကျင်းရွာ၊ Dantkyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႄႇပိၼ်ႇတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191080 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတႄႇပိၼ်ႇတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1521 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2190 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3711 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပီႇၸီႇ 216
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 216 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 210
880
‘’’880’’’
သူၺ်ႇပတၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇပတၢႆႇ (ရွှေပဒိုင်ရွာ, Shwepadaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇပတၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193842 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇပတၢႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1662 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1532 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3194 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
880
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
445
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇပရႄႇ 24
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ (24) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (114) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (115))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (251) ဝၼ်းယူႇ။
ပျီႇတႃႇယႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၼၢင်းၼၢင်း၊ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း
ၼၢင်းၼၢင်း (ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 6 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ၊ ပီႊ 1955) ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း ၼၢင်းယိင်းတႆး ဝဵင်းၵဵင်းတုင်။ ၶဝ်မီးၽဵင်းၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၵိုၵ်းတူဝ် ဢၼ်ပဵၼ် "ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်" ႁူမ်ႈပႃး ၽဵင်းၵႂၢမ်းတႆးတၢင်းၼမ်။
ၸႃႇတိငိူၼ်ႈၶိူဝ်း
ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း ၼၢင်းၼၢင်း (ၵဵင်းတုင်) ၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်း လုင်းၸၢႆးလႅင် လႄႈ ပႃႈၼၢင်းသႅင်သေ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈၵေႃးၸႃႇ 1317 ၼီႈ လိူၼ် 11 လွင်ႈ၊ 6 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ၊ (ပီၶရိတ်ႉ - 6.11.1955) တီႈဝၢၼ်ႈတိၼ်ပႃႇ (ပႃႇလႅင်)၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉ 11 ၵေႃႉ - (1) ၸၢႆးၵႅဝ်ႈ၊ (2) ၼၢင်းတိပ်ႉ၊ (3) ၸၢႆးယီႈ၊ (4) ၸၢႆးသၢမ်၊ (5) ၼၢင်းပၼ်၊ (6) ၼၢင်းသႅင်ၶမ်း (ၼၢင်းၼၢင်း)၊ (7) ၸၢႆးသႆႇ၊ (8) ၸၢႆးဝူး၊ (9) ၸၢႆးယွတ်ႈ၊ (10) ၸၢႆးသႅင်လႃႈ လႄႈ (11) ၼၢင်းၵဵင်ၶမ်း။