cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ၼၢင်းၼၢင်း၊ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း
ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်းလႄႈ ၼၢင်းၼၢင်း
ၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ  ယႃႇပေလိုမ်းၼွင်ႉၼႃႈ ၼႆ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၽဵင်းၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸၼ်ၸႂ် မၢဝ်ႇပီႈၸၢႆးၶဝ်တႄႉတႄႉလႄႈ ၽႂ်ထွမ်ႇၵေႃႈ ယွၼ်ႈၸႂ်ၸွမ်းၵူႈၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉ ၵေႃႉတႅမ်ႈပဵၼ် "ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း" ယဝ်ႉ။ ၶႃလႆႈထူပ်းႁၼ်ၵၼ် ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1976 သေ ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း တႅမ်ႈပၼ်မၼ်းၼၢင်းဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈၵႂၢမ်း ၼိုင်ႈဢမ်ႇပေႃးသွင် ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပရိသတ်ႈၼၢင်းယိင်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇတဵမ် ဢွၼ်ၵၼ်လႆႈၸႂ်သေ ပဵၼ်ၽဵင်းၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ လွင်ႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ပုၵ်ႈ ၼိုင်ႈႁေ ၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉၵေႃႈ ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း ၵေႃႉတႅမ်ႈ ပၼ်မၼ်းၼၢင်းဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၽၢတ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇ သၢမ်သိပ်းပီပၢႆသေ ၸင်ႇတေၶိုၼ်းမႃး ႁူပ်ႉၶိုၼ်း ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း မိူဝ်ႈပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်းပၢင်လူင် (2008) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈမႃး ႁၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း ၼၢင်းၼုမ်ႇမၢဝ်း ၸင်ႇဢွၼ်မႃးႁူပ်ႉထူပ်း ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း ယဝ်ႉ။ ၶဝ်တူင်ႉတၵ်ႉၵၼ် ဢမ်ႇတၼ်းႁိုင်သင် လႆႈၶိုၼ်ႈၼိူဝ် ၶဵင်ႇပၼ်သူးၼၼ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၽဵင်းၵႂၢမ်းၼၢင်းၼၢင်းထႅင်ႈပုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈ လႆႈၸႂ်လိူဝ်ႁႅင်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်"ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးမၢၵ်ႇ ႁူဝ်ၸႂ်"ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သဵင်မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ၵွၼ်ႈလီ၊ ဝၢၼ်လီ၊ မေႃဢူၺ်ႉလႆႈလီၼႃႇလႄႈ ၽႂ်လႆႈငိၼ်းထွမ်ႇၵေႃႈ ပေႃးၶႂ်ႈၸိူမ်ႈၸွမ်းယဝ်ႉ။ ၽဵင်းၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်ပၢင်ႁွင်ႉၵႂၢမ်းၼိူဝ်ၶဵင်ႇ မိူဝ်ႈလႂ် တီႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တိုၵ်ႉလႆႈငိၼ်းပိူၼ်ႈသိုပ်ႇႁွင်ႉမႃး တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ယူႇ။
တႄႇၼႃႈႁိူၼ်း
ဢိင်ပိုင်ႈၼိူဝ် ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၽႅၼ်ႇသေ ၼၢင်းၼၢင်း ၸင်ႇလႆႈ ထူပ်းၺႃး ၸၢႆးသႅင်ယွတ်ႈ (တူၼ်ႈတီး) ဢၼ်မႃးၵႃႉၶၢႆၽႅၼ်ႇတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၵဵင်းတုင် တူၼ်ႈတီး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၼၢင်းၼၢင်းၵေႃႈ ပဵၼ် ၼၢင်းယိင်းႁွင်ႉၵႂၢမ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ဝႆႉၵေႃ.ၼိုင်ႈယူႇ။ သမ်ႉၵႆႉလႆႈၵႂႃႇဢဝ်ၽႅၼ်ႇတီႈ ၸၢႆးသႅင်ယွတ်ႈ လႄႈထိုင်မႃး 1979 ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇသေ ၸင်ႇလႆႈတႄႇၼႃႈႁိူၼ်း ၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
သူၺ်ႇလွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇလွင်း  (ရွှေလောင်းရွာ, Shwelaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶယုတူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190951 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၶယုတူၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1233 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1318 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2551 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း, (တာချီလိတ်ခရိုင်), (Tachileik District), ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ  မိူင်းတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။   ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်လုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈပၵ်းသဝ်းဝႆႉ။ ပေႃးဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ တႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ  ႁူဝ်ၵူၼ်း တင်းၼမ်မၼ်း မီးၵႂႃႇ ႑႗႖,႘႗႗ ၵေႃႉ ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
ပၺ်ၺႃၼၼ်တ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇ (ဝဵင်းလွႆလႅမ်)
ပီၵိူတ်ႇ
ပီၵေႃးၸႃႇ 1313 ၼီႈ၊ လိူၼ် ႖ မႂ်ႇ ႕ ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းၽတ်း (10.5.1951)
တီႈၵိူတ်ႇ
ဝၼ်ႈၵျီႇတေႃႇ၊ ဢိူင်ႇၼႃးပုင်ႇ၊ ၸေႈဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ။
ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ
ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ပဵၼ် လုင်းၸၢင်းထွၼ်း လႄႈ ပႃႈၸၢင်းလွတ်ႈ ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။
တီႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး
(႑) ၸဝ်ႈသြႃႇပၺ်ၺႃ၊ ၵျွင်းၼမ်ႉၶူၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇၼႃးပိုင်ႇ၊ ၸေႈဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ - ႁဵၼ်းဢဝ်တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတႆး၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ၊ ပရိတ်ႈလူင်၊ သၢင်ႇတိုဝ်းၵမ်၊ လေႃးၵၼီႇတိ၊ ဝိၼေး၊ သတ်ႉတႃႇပႃႇလိလႄႈ ငဝ်ႈတေႇပေႇတၢင်ႇ (ၵူဝ်းၵျွင်း) (႒) ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၽတ်ႉတၼ်တ ပၺ်ၺႃဝမ်သ (ဢၵ်ႉၵမႁႃပၼ်တိတ)၊ ဝတ်ႉၵုင်းသႃႇ၊ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး - ႁဵၼ်းဢဝ် ၸၼ်ႉဢွၼ်ႇ၊ ၸၼ်ႉၵၢၼ်၊ ၸၼ်ႉလူင် လႄႈ ဝိၼႄးႁႃႈၽိုၼ်ပႃႇလိၸႁ်ႈ (႓) ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၽတ်ႉတၼ်တ ဝိလႃသႃၽိဝမ်သ (ဢၵ်ႉၵႃၽိထၸ)၊ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈသႃႇသၼဝိပုလသူၺ်ႇၵူႇ၊ ဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ - ႁဵၼ်းဢဝ်ၸၼ်ႉၶူး လႄႈ ၸၼ်ႉၵူင်ႇထူး ၽၢႆႇမၢၼ်ႈလႄႈ ၽၢႆႇပႃႇလိ။
ယၢမ်ႈထုတ်ႇဢွၵ်ႇပပ်ႉ
(႑) ပပ်ႉပီၵွၼ်းငိုၼ်း ဝတ်ႉထၢတ်ႈတေႃႇ (႒) ပပ်ႉသိူၵ်ႈပိုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ (မိူဝ်ႈႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈ Ph.D) (႓) ပပ်ႉထမ်ႇမၸၵ်ႉၵျႃႇ လင်ႇၵႃႇပႅတ်ႇတူဝ် (႔) ပပ်ႉၵႅမ်မိုဝ်း ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း (ၵမ်ႇမႃႇၵမ်ႇမ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇဝိၸႃႇရၼ၊ ဝတ်ႉပိတၵၢတ်ႈ၊ ပၢင်လူင်ပေႃႉပိုၼ်)
တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၼိူဝ်ၸုမ်ႈလႄႈ သႃႇသၼႃႇ
လွင်ႈပၼ်ၸုမ်ႈၶူးၵုင်ႇထူး သင်ႇၶႃႈၸဝ်ႈလႄႈ တၵႃႇၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးတေတူၺ်းၶိုၼ်းပိုၼ်းဝၼ်းလင်ၸိုင် လုၵ်ႉတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈမႃးၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵေႃႉဢွၼ်တႄႇတင်ႈ ယုၵ်ယွင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈထုင်းၵူၼ်းလီၵူၼ်းမျၢတ်ႈၶဝ်ယဝ်ႉ။ တႃႇတေယုၵ်ႉယွင်ႈၵုင်ႇၼႆႉၵေႃႈ လူဝ်ႇႁူႉလွင်ႈၵုင်ႇ (လူဝ်ႇႁူႉၸၵ်းၵုင်ႇ)၊ သင်ထၢင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ဢပႅတ်ႈတၢင်းၽိတ်းၼႆၸိုင် ဢမ်ႇယွင်ႈၵုင်ႇလႆႈ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းတႄႉ တူၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ မီးၵုင်ႇမုၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇၼပ်ႉဢၢၼ်ႇလႆႈ (ဢၼၼ်ႇတ)သေ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးၵုင်ႇမုၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈမေႃယုၵ်ႉယွင်ႈတႄႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈပၼ်ၸုမ်ႈ တီႈသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်မႃးတင်ၼမ်ယဝ်ႉ။ 'ၵုၼဝၼ်တေ ပတ်ႉသၼ်တိ ၸၼႃ - ၵူၼ်းၶဝ်ၼႆႉ တူၺ်းႁၼ်ၵေႃႉဢၼ် မီးၵုင်ႇမီးမုၼ်ၵူၺ်း' ၸွမ်းၼင်ႇတေႇသၼႃႇပႃႇလိမီးမႃးၼင်ႇၼႆလႄႈ ပေႃးမီးၵုင်ႇမီးမုၼ် ၸင်ႇတူၺ်းႁၼ်၊ ပိူၼ်ႈၸင်ႇယုမ်ႇယမ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးတူၺ်းႁၼ် ယုမ်ႇယမ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇလႆႈ ငၢႆႈငၢႆႈလီလီယဝ်ႉ။
444
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပၢၼ်းတိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ၺွင်ႇၸွၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
878
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸဝ်ႈမျၢတ်ႈၶူၼ်ႁူဝ်ယၢဝ်း မိူင်းပၼ်ႇ
သွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး ၵေႃႉၸၢႆးၵတ်ႉငၢၼ်
ထိုင်မႃး 1323 ၼီႈ ၸဝ်ႈသၢင်ႇၼၼ်ႇတႃႇၼႆႉ ၶၢႆႉမိူဝ်းႁဵၼ်းဢဝ် တၢင်းမေႃတမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၸၼ်ႇတႃႇ သီႇရိ ဝတ်ႉၼမ်ႉႁူးသေဢမ်ႇၵႃး လႆႈသိုပ်ႇႁဵၼ်းဢဝ် ဝိၼႆး တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၵျွင်းမႂ်ႇ။ ထိုင်မႃး 1324 ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၸၼ်ႇတႃႇသီႇရိ ပၼ်ၼင်ႈၵျွင်း မိူဝ်ႈဢႃႇယု တိုၵ်ႉလႆႈ (18)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
878
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
443
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1098
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇပရႄႇ 27
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ (27) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (117) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (118))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (248) ဝၼ်းယူႇ။
မၵျီးၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈမၵျီးၵၢၼ်ႇ  (မကျီးကန်ရွာ, Magyikan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇပၢၼ်းၵူင်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191666 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇပၢၼ်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2377 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2625 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5002 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၼၢင်းၽီလူးၵႃႇလီႇ
ၸိူင်းပတ်ႉၸုပ်ႉပၢၼ်ႇ ယၢမ်းလဵဝ်
ၵူၼ်းၸၢႆးဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ ဝၢႆႈသေ ဢူႈမၼ်းတၢႆယဝ်ႉ လႆႈသိုပ်ႇႁဵတ်း ၵၢၼ်ႁႆႈၵၢၼ်ၼႃးသေဢမ်ႇၵႃး လႆႈတူၺ်းထိုင်ၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်း၊ လႆႈလူႁၼ်လုမ်း လႃးပႃး ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈမၼ်းၸၢႆး လီလီယဝ်ႉ။ မႄႈၼ်းၸင်ႇဝႃႈ
မႄႈမၼ်
“မႄႈ... ဢမ်ႇလီႁဵတ်းၼင်ႇၼၼ်ၶႃႈ” မၼ်းၸၢႆးဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ မႄႈ မၼ်းၶႂ်ႈၵႂႃႇႁႃမႃးထႅင်ႈ လုၵ်ႈပႂ်ႉထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈယူႇ တိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။ မႄႈမၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈငိၼ်းသေ မၼ်းၼၢင်းၸင်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ “လုၵ်ႈလၢင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တေဢမ်ႇလိူဝ် လႆႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းပေႃႈမႄႈ၊ ၵွပ်ႈၼႆ ပေႃးဝႃႈ ၶဝ်ၵႂႃႇႁွင်ႉမႃးထႅင်ႈ လုၵ်ႈပႂ်ႉမႂ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုင် ၵဝ်ၼႆႉတႄႉ ၶဝ်တေဝႆႉမိူၼ်ၼင်ႇ ၶီႈၶႃႈၼႂ်းႁိူၼ်းၶဝ်ၵူၺ်း၊ ၵွပ်ႈၼႆ တူဝ်ၵဝ် ၵေႃႉၵႂႃႇႁႃမႃးပၼ်ၼၼ်ႉ တေသၢင်ႇထုၵ်ႇယူႇ” ၼႆသေ ၸင်ႇၵႂႃႇလိူၵ်ႈႁႃ ၼၢင်းယိင်း ဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈသေ မႃးဢၢပ်ႈပၼ်ၽူဝ်မၼ်းယဝ်ႉ။
မႄႈၽီလူး ပဵၼ်သေႃးတႃႇပၼ်ႇ
“ၶၢႆႉပၼ်တီႈပိူၼ်ႈတမ်ၶဝ်ၵေႃႈ ပေႃးပိူၼ်ႈတမ်ၶဝ်ႈၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ မႃးယွၼ်ႈသႂ်ႇ ၵွၵ်းႁူဝ်ၵဝ်၊ တီႈႁိမ်းၶဵင်ႇၼမ်ႉၼႆႉၵေႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသူ မႃးပူၼ်ပၢၵ်ႇ ထုမ်ႇသႂ်ႇ၊ တီႈႁိမ်းသိုင်ႇၽႆးၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈမႃမႃးၼွၼ်း၊ တီႈႁိမ်းၸၢႆးၶႃးၼႆႉၵေႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသူ သမ်ႉမႃးယဵဝ်ႈသႂ်ႇ၊ တီႈႁိမ်းၵွင်ယုၵ်းယၵ်းၼႆႉၵေႃႈ ပိူၼ်ႈသမ်ႉမႃး ပႅတ်ႈ ယုၵ်းယၵ်း၊ တီႈႁိမ်းၽၵ်းတူဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် သမ်ႉမႃးဢႅၼ်ႇ ဢႅၼ်ႇလႅၼ်ႈလႅၼ်ႈ မႃးလဵၼ်ႈ၊ မႃးလဵၼ်ႈမႆႉၵႄးၵၼ်ယဝ်ႉ”ၼႆသေ ဢမ်ႇႁပ်ႉၶၢမ်ႇ လွင်ႈယူႇသဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းပၼ် တီႈယူႇ မႄႈၽီလူး ၽၢႆႇၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈ တီႈတဵတ်ႇယဵၼ်တီႈၼိုင်ႈသေ ဢဝ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ၵႂႃႇသူင်ႇ ပၼ်ယဝ်ႉ။
တႄႇပိၼ်ႇတႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
တႄးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
တႄးၵူင်း (တဲကုန်းရွာ, Tekone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႄးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190061 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတႄးၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 266 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 314 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 580 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မၢၵ်ႇဢိုၼ်ႈ
မၢၵ်ႇ : မၢၵ်ႇမဵဝ်းမဵတ်ႉၼမ်၊ ပိူၵ်ႇဢူၼ်ႈ၊ မၢၵ်ႇမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇသႅၼ်းၵၢင်၊ ၽၢင်ႁၢင်ႈမၼ်း မူၼ်းသေ ပဵၼ်သီၶဵဝ်၊ ၼမ်ႉၵိုၼ်း။ ပိူၵ်ႇၼႃသေ မီးထူင်မၼ်းဝႆႉ။ ႁူၺ်ႇမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်သီၶၢဝ်သေ လဵၵ်ႉဝႆႉ။
လၢႆးၽုၵ်ႇလၢႆးသွမ်ႈ
တူၼ်ႈမၢၵ်ႇဢိုၼ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၶႂ်ႈငၢႆးမိူၼ် တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၽႃႈလႄႈ မၢၵ်ႇမၼ်းၵေႃႈ ယႂ်ႇသေ ၵူမ်ယၢဝ်းဝႆႉ။ မၢၵ်ႇဢိုၼ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ သီႇမဵဝ်း။
442
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:442
441
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပၼ်ꩦိတ၊ ၸဝ်ႈ
ၶေႃႈႁၼ်ထိုင် ၼိူဝ်သႃႇသၼႃႇၸိုၼ်ႈသႂ်
ဝူဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးၽုင်မၼ်းယႂ်ႇမႃးၸိုင် ၸၢင်းမီးမႃး ဝူဝ်းလဵၼ်း ဝူဝ်းလၢႆးၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼင်ႇၼၼ် တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၵေႃႈ ပေႃးၼမ်မႃးၼႆႉ ၸၢင်ႈမီးမႃး ၸဝ်ႈလဵဝ်းၸဝ်ႈလၢႆးလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် သႃႇသၼႃႇ တေၸိုၼ်ႈသႂ်မၼ်ႈၵိုမ်းၼၼ်ႉ ၵူႈသိုပ်ႇၵူႈပၢၼ် လႆႈဢဝ် ထမ်ႇမၸၢၵ်ႈ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သႃႇသၼႃႇသႅၼ်ႈသႂ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းၵႅဝ်ႈၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆး ပုၼ်ႈတႃႇၸဝ်ႈသြႃႇမိူင်းၼွင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵေႃႇမတီႇၶိုင်ပၢင်ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်းမဢဝ်ၵႂႃႇ ၸဵၼ်းလူႇပၼ် တမ်ႈတီႈၵျွင်းၵမ်ႇမထၢၼ်း သထုင်ႇမူႇလမိၼ်းၵုၼ်း ဝဵင်းပၢင်လူင်ယူႇယဝ်ႉ။
1499
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မိၼ်းပူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင် တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႃးယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈ ဢၼ်ၼမ်ႉယၢပ်ႇၽိုတ်ႇသေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းၽၢႆ ႁဵတ်းႁွင်ႈသေၵေႃႈ သႂၢင်းၼမ်ႉသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၼမ်ႉၶုတ်းဢဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းဝႆႉ သၢမ်ႇမူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး မူႇႁွင်ႈၶုတ်းၸလိၼ်း၊ တီႈၼႂ်းၵၢင်ႇၸမ်ႉ မီး မူႇႁွင်ႈၶုတ်းမူင်း၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၸမ်ႉ မီး မူႇႁွင်ႈၶုတ်းမၢၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်တၢင်းမူႇႁွင်ႈၶုတ်း သၢမ်မူႇၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈပီ 1940-41 ၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်ၼမ်ႉ တႃႇၼႃး ဢေႇၵ 145,762 ယဝ်ႉ။
ပႃႇထိူၼ်ႇဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈ ၸေႇတူၵ်ႉတရႃႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းငၽႄးယဝ်ႉ။ ပႃႇထိူၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵေႃႈၵုမ်းၵမ်ဝႆႉသေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ တူင်ႇပႃႇထိူၼ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းပႃႇထိူၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ မႆႉၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇ ၼင်ႇ မႆႉသၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း
လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး လႄႈ တင်း ၸႄႈတွၼ်ႈတၢင်ႇဢၼ်ၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ် လႆႈပိုင်ႈဢိင်ၸွမ်း သၢႆၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး မိၼ်းပူး-ဢၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းမိၼ်းပူး တေႃႇထိုင် ဝဵင်းဢၼ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1964 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈမၢႆ ပီႁူဝ်ႁဵင်
ဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ ပဵၼ် ပွင်ႈၵႂၢမ်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈတၢင်း ပီႁူဝ်ႁဵင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
1096
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
440
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁူၺ်ႈလိၼ်၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈလိၼ် (, Hway Lin, ဟွေလင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၶူင်ႈလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
877
‘’’877’’’
ၵၵုသၢၼ်ႇ၊ ၽြႃး
ၼႂ်းၽတ်ႉတၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ၽြႃးတေမီးမႃး ႁႃႈဢူင်း (ႁႃႈသူႇ)ၼၼ်ႉ ၵၵုသၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽြႃးဢူင်း ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈ။ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆး ပုၼ်ႇၼႃးလူင် ဢၷ်ၷိၻတ်ထ လႄႈ ပုၼ်ႇၼေးဝိသႃႇၶႃႇ။ ထိုင်ပၢၼ်မၢဝ်ႇမႃး ၸင်ႇတႄႇၼႃးႁိူၼ်း ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၼၢင်းယိင်း ဢၼ်ၵိုင်ႇငၢမ်ႇၼၼ်ႉ၊ မီးမႃးလုၵ်ႈၸၢႆး ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဢုတ်ႉတရသေ ၸင်ႇၸုၼ်ႉပႅတ်ႈ ႁၢင်ႈႁေႃ ဢွၵ်ႇထိူၼ်ႇ။ လႆႈတိုဝ်းၵမ် တုၵ်ႉၵရၸရိယႃႇ 8 လိူၼ်သေ လႆႈၺၢၼ်ႇသပ်ႉပၺ်ႇၺု ပဵၼ်ၽြႃးတမ်ႈတီႈ တႂ်ႈမႆႉၼၢင်းၼွၼ်း။ ဢၷ်ၷသႃဝၵၸဝ်ႈ သွင်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈဝိထူႇရ လႄႈ ၸဝ်ႈသိၺ်ၸီဝသေ ၵေႃႉလူႁၼ်လုမ်းလႃးၸဝ်ႈ သမ်ႉပဵၼ် ၸဝ်ႈပုတ်ႉထိၸေႃးယဝ်ႉ။ တၢင်းသုင်မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၼၼ်ႉ သုင်သီႇသိပ်းသွၵ်ႇ။ ဢႃႇယုၸဝ်ႈ ယူႇသဝ်းၵႂႃႇ သၢမ်မိုၼ်ႇသွင်ႁဵင်ပီသေ ဢဝ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၵႂႃႇ။ ထၢတ်ႈၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢဝ်ထႃႇပၼႃႇသႂ်ႇ ၼႂ်းၵွင်းမူးလူင် ဢၼ်သုင် ၼိုင်ႈၵႃႇဝုတ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ဢႃႇယုၵူၼ်း ယၢဝ်းသီႇမိုၼ်ႇပီ။
1498
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1498
1988
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 217
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1095
1095
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
876
‘’’876’’’
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
438
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ယႂႃႇလု၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
1497
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
437
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပတွၵ်ႉပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၵေႃပႃလဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းလဵင်ႉဝူဝ်း လႆႈလူႇၶဝ်ႈမုၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
1496
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵေႃႉတွင်း၊ ဝဵင်း
ၵုၼ်သထေႈလႄႈ ဝၢၼ်ႈတမ်ႇငႃႈၵေႃႉတွင်း
ပေႃးလုၵ်ႉဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မီႈႁူၼ်ႁၢင်ႈပယိၼ်ႉၼွင်ႇသေ တူၺ်းၶၢမ်ႈပၢင်လၢႆႇဢၼ်ႇတမၢၼ်ႇၼႆ တေလႆႈႁၼ် ၵုၼ်သထေး ၸႅင်ႈၸႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ႁူင်းလႅမ်းဢၼ်ႇတမၢၼ်ႇၶလၢပ်ႉရီႇသွတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ၵုၼ်သထေးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁူင်းလႅမ်းလိုဝ်ႈသဝ်း ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉၶိုၵ်ႉတွၼ်းလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉပၢင်ႇၵွပ်ႉၾ် ဢၼ်မီးလုၵ်း 18 လၵ်း၊ မီးၼွင်လုၺ်းၼမ်ႉတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ ၼွင်လုၺ်းၼမ်ႉ တႃႇၵူၼ်းလူင် ဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ ပၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈတင်း ပၢႆးပႆႇၺႃႇမေႃမိပ်ႇၾိင်ႈငႄႈသေဢမ်ႇၵႃး မီးပႃး ဢွင်ႈတီႈလဵၼ်ႈႁႅင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ၶိူင်ႈၶူဝ်းလဵၼ်ႈၸေးၸုင်ႇ၊ မီးဢွင်ႈႁွင်ႉၽဵင်းၶႃႇရႃႇဢူဝ်ႇၶေႇ လႄႈ ၶပ်ႉၶိုင်ဝႆႉပၼ် ဢွင်ႈတီႈၵိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းလႅမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁူင်းလႅမ်းၸၼ်ႉလၢဝ်ႁႃႈလူင်ႇသေ မီးဝႆႉငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်၊ ႁူင်းငဝ်းတူင်ႉၼႂ်းႁူင်းလႅမ်း၊ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇလၢဝ်ထိမ်း လႄႈ သႂ်ႇဝႆႉပၼ် တႄႇလီႇၽူင်း IDD ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
တႅၵ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတႅၵ်ႉၵျီး' (တိုက်ကြီးမြို့နယ်), (Taikkyi Township), ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇတႃႈၵုင်ႈ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵျႃႇပွၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႃႇပွၵ်ႉ  (ကြာပေါက်ရွာ, Kyarpauk) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇပိၼ်ႇလျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193665 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇပိၼ်ႇလျူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2141 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2642 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4783 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1919
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1495
1495
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
435
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇပရႄႇ 29
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ (29) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (119) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (120))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (246) ဝၼ်းယူႇ။
ဢံသၿၻ်ꩪၵၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု (16)၊ ၼၢင်းၽီ လူႇတၢၼ်းၽႅၼ်ႇပၢတ်ႈမႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ထီးပု၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
1091
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶယုတူၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈၶယုတူၵ်ႉ  (ခရုတုတ်ရွာ, Khayutoke) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶယုတူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190947 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၶယုတူၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1233 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1318 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2551 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
875
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မျေႇၼီႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈမျေႇၼီႇၵူင်း  (မြေနီကုန်းရွာ၊ Myaynikone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတလိၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192126 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတလိၼ်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 758 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1203 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1961 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵူင်းတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၵူင်းတႃႇ (ကုန်းသာရွာ, Konethar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထၢၼ်းပိၼ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190058 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထၢၼ်းပိၼ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 922 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 992 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1914 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
434
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1090
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1090
1493
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
433
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တပျေႇၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
874
‘’’874’’’
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:874
မေႇ 4
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မေႇ
ပျေႃႇပွႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၺွင်ႇပိၼ်ႇလျူဝ်ႇ
ဝၢၼ်ႈပျေႃႇပွႆႇ  (ပျော်ဘွယ်ရွာ, Pyawbwe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇပိၼ်ႇလျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193671 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇပိၼ်ႇလျူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2141 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2642 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4783 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ႁႂၢင်းၸိင်ႇယုၺ်
မၼ်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃး တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၼႄႁၢင်ႈမၼ်း တီႈၼႂ်း Addicted (2016), Operation Red Sea (2018), Moonshine and Valentine (2018), လႄႈ The Thunder (2019) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် လႄႈ ၾႅတ်ႇသျိၼ်ႇ
ၼႂ်းပီ 2016 ၼၼ်ႉ ႁႂၢင်းၼႆႉ လႆႈပဵၼ်မႃး ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈ ၶႅပ်းယေးငိုၼ်း China Merchants Bank ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိူၼ်ၵျုၼ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းထုၵ်ႇၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ၸူး ၾႅတ်ႇသျိၼ်ႇသျူဝ်း ႁူဝ်ၶၢဝ်းမႆႈ 2017 Dolce & Gabbana ၼႂ်းၽွင်း Milan Fashion Week ၼင်ႇ "Millennials" ၶႅၵ်ႇထႅဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၶိုၼ်ႈၼႄ တီႈ ဢွၼ်ႇလၢႆး ၵႃႈတီႈ ဢိၼ်ႇသတႃႇၵရႅမ်ႇ လႄႈ ဝူၺ်ပူဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢယေးပၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ပႂိၼ်ႉၽျူႇ၊ ဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
1492
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1492
1829
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
432
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1088
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
432
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:432
1088
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မေႇ 5
လိူၼ်မေႇ (5) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (125) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (126))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (240) ဝၼ်း။
ဝၢၼ်းၵႃႇသဵၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
873
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
မေႇ 6
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မေႇ
ၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇ
ပဵၼ်သၢင်ႇ
မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1300 တဵမ် လိူၼ် 4 လွင်ႈ 14 ၶမ်ႈ (19.3.1939) ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၵျွင်းမၢၵ်ႇၵႅင်းမူၼ်း ဢိူင်ႇလူင်ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း။
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဝိမလႃႇၽိဝမ်ႇသ ၵျွင်းၵၢၼ်ႇၵျီး ယွင်ႁူၺ်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရ
ၸဝ်ႈသြႃႇၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရ ယၢမ်ႈၵႂႃႇ ၶႃးၸႃး ႁဵၼ်းဢဝ် လိၵ်ႈလေႃးၵုတ်ႉတရႃႇ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၵၢၼ်ႇၵျီး မိူင်းယွင်ႈႁူၺ်ႇလႄႈ ပဵၼ်သြႃႇတပႄးၵၼ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈသြႃႇၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရ ဢွင်ႇလိၵ်ႈယဝ်ႉသေ လႆးမႃးၵွၼ်း ဝတ်ႉပိတၵၢတ်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင်သေ တပႄးတပၢၼ်း သင်ႇၶႃႇရႁၢၼ်း ဢၼ်မႃးႁဵၼ်းဢဝ် လိၵ်ႈထမ်းၽၢႆႇတႆးၵေႃႈ မီးမႃး တင်းၼမ်။ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၵၢၼ်ႇၵျီး ဢၼ်ပဵၼ်သြႃႇသမႃး ႁွတ်ႈထိုင်မႃး ဝဵင်းပၢင်လူင်သေ မႃးႁၼ် သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈတီႈၵျွင်းပိတၵၢတ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ် ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတႆး လိၵ်ႈထမ်း ၽၢႆႇတႆးသေ ၸင်ႇမႃးလၢတ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရဝႃႈ ‘’ၺႃႇၼ ၵျွင်းမႂ်းၼႆႉ ယႃႇပေႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးယဝ်ႉ လိၵ်ႈတႆးၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၵႂၢင်ႈၶႂၢင်၊ ဢွၼ်ၵၼ် ပူင်သွၼ်ပၼ်ၵၼ် ၽၢႆႇမၢၼ်ႈလႃႈ၊ ၽၢႆႇမၢၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဢိူဝ်ႈ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသြႃႇၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရ ၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ “ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းၶႃႈ တီႈၼႆး ၶႃႈတပႄး တေလႆႈဢဝ် ၶူးလၢႆး သြႃႇလူင်သၺ်ၸႃႇယ ဢၼ်ပဵၼ် သြႃႇၸဝ်ႈသႃႇရိပုတ်ႉတရႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းတွပ်ႇၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းယူႇၶႃႈ” “မႂ်းၸဝ်ႈ ၶႂ်ႈဝႃႈၼင်ႇႁိုဝ်” “မိူဝ်ႈၽွင်း ၸဝ်ႈသႃႇရိပုတ်ႉတရႃႇ ၶႃ မွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇ ၶိုၼ်းမႃးႁွင်ႉ သြႃႇၶဝ် ႁႂ်ႈၵႂႃႇၸူး ၸဝ်ႈၵေႃးတမ ဢၼ်ပဵၼ်ၽြႃးၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼၼ်ႉၼႆ သြႃႇသၺ်ၸႃႇယ ၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်မီးပၺ်ႇၺႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၸူးၵေႃးတမလႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ တေမႃးၸူးၵဝ်ယူႇ ၼႆၼင်ႇၼၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်ၶႂ်ႈမေႃ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၵႂၢမ်းမၼ်ႈၼၼ်ႉ တေၵႂႃႇၸူး ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းၶဝ် တီႈယွင်ႈႁူၺ်ႇ၊ တီႈယၢၼ်ႇၵုင်ႇ မၢၼ်းတလေးၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇၶႃႈ၊ ၸိူဝ်းဢၼ် ၶႂ်ႈမေႃလိၵ်ႈတႆႈ ထမ်းတႆးတႄႉ တေမႃးၸူးတီႈၶႃႈတပႄးယူႇဢေႃး ၵွပ်ႈၼႆ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉတႄႉ ၶႃႈတပႄး တိုၼ်းတေပူင်သွၼ် ၽၢႆႇတႆးၵူၺ်းဢေႃး” ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၵၢၼ်ႇၵျီးၼႆႉ ပေႃးလၢတ်ႈၶိူဝ်းလွင်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရ မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ “ၺႃႇၼႁူဝ်ၶႅင်” ၼႆတႃႇသေႇယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢႃးၼႃႇ ၵေႃႉပဵၼ် သြႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ယိုၼ်ႁပ်ႉဝႃႈ (တေသွၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈယူႇၶႃႈ ၼႆသေ သွၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈၵႂႃႇပေႃးၼႆၸိုင် ၼႃႈၵၢၼ်လိၵ်ႈတႆး ၽၢႆႇထမ်း တႃႇတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တေဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် မၢင်မဵဝ်းၼႆႉ ၵိုင်ႇလီဢႃးၼႃႇ ၸင်ႇတေလႆႈဢႃးၼႃႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းသြႃႇသမႃးၵေႃႈယဝ်ႉ ၵိုင်ႇလီဢဝ်မူတ်း ၸင်ႇတေလႆႈဢဝ်၊ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီဢဝ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်)
ပီႁူဝ်ႁဵင် 3
သၢမ် ပီႁူဝ်ႁဵင် ၼႆႉ တီႈ ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၵရီႇၵေႃႉရီယၼ်း ၼၼ်ႉ တႄႇတီႈ ပီ 2001 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်း သေ တေသုတ်းသဵင်ႈတီႈ ပီ 3000 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 31 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ် ႁူဝ်ႁဵင်းပီ ယၢမ်းလဵဝ် လႄႈ ပီႁူဝ်ႁဵင် ထူၼ်ႈသၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
1490
1490
ထီးတေႃႇမူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ထီးတေႃႇမူဝ်း (ထီးတော်မိုးရွာ, Hteetawmoe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထီးတေႃႇမူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190146 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထီးတေႃႇမူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 782 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 926 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1708 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
မေႇ 7
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မေႇ
430
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁိၼ်းၶႂႅတ်ႉဢၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈႁိၼ်းၶႂႅတ်ႉဢၢႆႇ  (ဟင်းခွက်အိုင်ရွာ၊ Hinkhwetaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192424 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 770 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1160 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1930 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ငႃးသူႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈငႃးသူႇ  (ငါးဆူရွာ, Ngarsu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇငႃးသူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190888 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇငႃးသူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 509 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 586 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1095 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ယူဝ်းၸူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈယူဝ်းၸူင်ႇ  (ရိုးစုံရွာ, Yoeson) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယူဝ်းၸူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194622 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယူဝ်းၸူင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2722 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2886 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5608 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1489
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸႅတ်ႉထဵၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈၸႅတ်ႉထဵၵ်ႉ  (စက်ထိပ်ရွာ, Sethteik) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၼေႃးမယ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189684 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၼေႃးမယၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1779 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1873 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3652 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မꩦ်ꩧၵၼ်ꩨလီဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လႆႈဝႆႈၽြႃးသေတၢႆ
9 - မꩦ်ꩧၵၼ်ꩨလီဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၶုၼ်ၽီ လႆႈဝႆႈၽြႃးသေတၢႆ
မꩦ်ꩧၵုၼ်ꩨလီဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ၵဝ်ႈ သုတ်းယဝ်ႉ။
1086
1086
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
429
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
1488
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပႃ
ငါး
ငါးများတွင် ပေါ်လွင်သော အရောင်အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ ဗက်တာဖလိုင်းငါးခေါ် ငါးတစ်မျိုး၌ အနက်နှင့် အဝါရောင်များ ရှိ၏။ မြေထဲပင်လယ်ကမ်းခြေနှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၌ တွေ့ရ သော ပဲရော့ငါးခေါ် ငါးမျိုးတွင် အနီ၊ အစိမ်း၊ခရမ်းရောင်များရှိသည်။ ငါးမျိုးပေါင်း မြောက်မြားစွာတွင် အိမ်၌ အလှမွေး သော ရွှေငါးငွေငါးများလည်း ပါဝင်လေသည်။ငါးသည် အခြားတိရစ္ဆာန်များနည်းတူ သွားလာလှုပ်ရှားနေကြသော်လည်း အခြားတိရစ္ဆာန်များကဲ့သို့ အသံမပြုနိုင်ချေ။ သို့ရာတွင် ငါးများမှ ထူခြားသော အသံတစ်မျိုးကို ကြားရ တတ်သည်။ ထိုအသံမှာ အခြားတိရစ္ဆာန်များ၌ ဖြစ်ပေါ်သော အသံမျိုးကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ သွားတိုနှစ်ချောင်းကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခုမတော်တဆကြိတ်မိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အသံဟု ဆိုသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ၌ သီချင်းဆိုသံကဲ့သို့ အသံမျိုးကိုလည်း ကြားရတတ်သည်။ ထိုအသံမျိုးသည် ဝမ်းတွင်းရှိ လေအိတ်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။အသီးအနှံတို့မှလွဲလျှင် လူတို့၏ အဓိက အစားအစာမှာ ငါးဖြစ်သည်။ ငါး၏အသားတွင် ကျွန်ုပ်တို့ ကိုယ်ခန္ဓာအတွက် လိုအပ်သော ပရိုတင်း၊ အဆီ၊ တွင်းထွက်ဓာတ်၊ ဗီတာမင်တို့ ပေါများစွာ ပါရှိသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ သုံးစွဲနေသော ဗီတာမင် အေနှင့် ဗီတာမင် ဒီသည် ငါးအသည်းမှရသော အဆီကို ဖော်စပ်ယူသော ပစ္စည်းများဖြစ်သည်။
ၼၼ်ႇတိဝိသႃႇလ၊ ၸၢတ်ႈ
28 - ၸၢတ်ႈၼၼ်ႇၻိဝိသႃလ
(ၼၼ်ႇၻိဝိသႃလ = ၸိုဝ်ႈဝူဝ်းဢုသၽ) ၵႂၢမ်းလီၶဝ်ႈႁူၽႂ်ဢမ်ႇၸႃႉ ၵႂၢမ်းၸႃႉၶဝ်ႈႁူၽႂ်ဢမ်ႇလီ
ဢူင်းၶယၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈဢူင်းၶယၢႆႇ  (အုံးခရိုင်ရွာ, Ohnkhayaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႄးမဢူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190584 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 694 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 785 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1479 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1085
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ၺွင်ႇၶျိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၶျိၼ်း  (ညောင်ချင်းရွာ၊ Nyaungchin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတမႃႇပိၼ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192177 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1216 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1547 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2763 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၼႃးဝီး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၼႃးဝီး, (နားဝီးမြို့), (Narwi), ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၼႃးဝီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းမႂ်ႇ၊ တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။
428
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:428
1084
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1486
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼၼ်ႇတထီး၊ လုင်း
လုင်းၼၼ်ႇတထီးၼႆႉ ၸိုဝ်ႈပေႃႈပဵၼ် ပေႃႈသၢင်ႇတိ ၸိုဝ်ႈမႄႈပဵၼ် ပႃႈသၢင်ႇၼုမ်ႇသေ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇ ႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈ ပီ 1290 တဵမ်၊ လိူၼ်သၢမ်လွင်ႈ (2) ၶမ်ႈ (26.1.1929) ဝၼ်းသဝ် တမ်တီႈ ပွၵ်ႉမၢႆၼိုင်ႈ ဝဵင်းပၢင်လူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးမိူဝ်ႈၵိူတ်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၵိူတ်ႇယၢပ်ႇလႄႈ ပေႃးဝႃႈ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈ ၶိုၼ်ႈယူႇတီႈသုင် ဢဝ်ၸွင်ႈၵင်ႈပၼ်သေ ၸင်ႇတေၵိူတ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်း မီးၼွင်ႉၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸၢႆးသၢင်ႇလဵၵ်ႉ။
ၵႃးပိၼ်ႈ
ပီ 1978 ၼီႈ ၸုမ်းၸၢတ်ႈသႅင်းတႆးမၢႆၼိုင်ႈ ဢၼ်လုင်းၼၼ်ႇတထီးဢွၼ်ႁူဝ် လႆႈၵႂႃႇၵႃႈ တီႈၵဵင်းတုင် ၸဵတ်းၶိုၼ်းပုၼ်ႈတႃႇ ငိုၼ်းၵွင်ၵၢၼ် ဝၢင်းမၢၵ်ႇၼင်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸွမ်းၸၢတ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ တွၼ်ႈၽႂ်တွၼ်ႈမၼ်း ၼၢင်းသႅင်းၵေႃႉၸိုဝ်ႈ သဵင်ယႂ်ႇ"ၼၢင်းထူၺ်းၶမ်း"ၵေႃႈ ႁဵတ်းမေႃသေႃၵႂၢမ်း ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉၼႃႇလႄႈ ပီႈၼွင်ႉၵဵင်းတုင်ၶဝ် ၸပ်းၸႂ်ၵႂႃႇတႄႉတႄႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶၢႆမႂ်တိုတ်းသေ လႆႈသိုဝ်ႉတူၺ်းလႄႈ မႂ်တိုတ်း သဵင်ႈၵူႈဝၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈပွၵ်ႈမႃးမိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႃႈၵႃးလူင် သွင်လမ်း၊ ဢတႃႇလမ်းဢၼ်လုင်းၼၼ်ႇတထီးလႄႈ ၼၢင်းထူၺ်းၶမ်း ၶီႇမႃးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵူၼ်းႁေႃႈ ၵႃးမဝ်းလဝ်ႈလႄႈ ၸင်ႇဢဝ်ၵႃးၶဝ် ပိၼ်ႈတူၵ်း လွႆသပျေၢသေ ၼၢင်းထူၺ်းၶမ်း လႆႈလုသုမ်းၵႂႃႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈႁၵ်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈမၢတ်ႇတိူဝ်ႉၸဵပ်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ပီႈၼွင်ႉၵဵင်းတုင် ၶဝ်ၸင်ႇဝႃႈ တူဝ်တၢႆၼၢင်းထူၺ်းၶမ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်ၵႂႃႇ ဝႆႉတီႈႁူင်းယဵၼ် ၵဵင်းတုင်သေ ၽွင်းမိူဝ်ႈ သၢင်းၵျူဝ်ႇ ၽဝ်ၽႆးၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉၵဵင်းတုင် ဢွၼ်ၵၼ် ၸွမ်းသူင်ႇ ပေႃးၵိုၼ်းဢိုၵ်ႉဢိုၵ်ႉ ၵူၼ်းပေႃးၵပ်ႉၵိဝ်ႇတဵမ် တၢင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်လုသုမ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပီႈၼွင်ႉၵဵင်းတုင်ၶဝ် ၶိုၼ်းၽိူမ်ႉထႅမ်ပၼ်တင်းသဵင်ႈယူႇ။ ==သိုပ်ႇသၢႆၸႂ်ၸၢတ်ႈသႅင်း= ဝၢႆးၼၼ်ႉၸၢတ်ႈသႅင်း လုင်းၼၼ်ႇတထီးၵေႃႈ သိုပ်ႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ်ပၼ် ပီႈၼွင်ႉတီႈၸမ်တီႈၵႆ ပေႃး ဢမ်ႇၶႂ်ႈတၼ်းသေၶၢဝ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပီ 1980 ၽွင်းတိုၵ်ႉ ၶိုုၼ်ႈပၢင်ၵုမ်ၵေႃႇမသျိၼ်ႇလိၵ်ႈတႆး တီႈတူၼ်ႈ တီးထႅင်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ သမ်ႉႁွင်ႉမႃး တႃႇတေႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် "တပိၼ်ႇၵွင်ႇ ၸီႇ" ၼႆလႄႈ လုင်းၼၼ်ႇတထီး ဢိၵ်ႇတင်း ၸၢႆးၺူဝ်ႇမျိၼ်ႉ လႆႈတၢင်တူဝ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆႈသေ လႆႈၵႂႃႇ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈယဝ်ႉ။ လႆႈၵႂႃႇထူပ်းၺႃး ၸဝ်ႈၸၢတ်ႈသႅင်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် "ၸဵင်ႇဢွင်ႇမိၼ်း"၊ "ဢူးပူဝ်ႇတိၼ်ႉ" ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸုမ်ႈဢၼ်လႆႈႁပ်ႉ
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လုင်းၼၼ်ႇတထီး ဢွၼ်ႁူဝ်ဢွၼ်ၵၼ်း ဢဝ်ၽိင်ႈငႄႈသႅင်းတႆး လဝ်ႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ် ပၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆး ၵူႈဝၢၼ်ႈၵူႈမိူင်းၼင်ႇၼႆလႄႈထိုင်မႃး ပီ 2001 ၸုမ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၽိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၸင်ႇၼွပ်ႇယိုၼ်ႈပၼ် လုင်းၼၼ်ႇတထီး ၶႅပ်းၸုမ်ႈၶမ်း "သီရိဝတ်ႉတၼထမ်း" ဢၼ်ၼမ်ႉ ၼၵ်းၶမ်း မီးၼိုင်ႈၵျၢပ်ႈ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ငိုၼ်းသၢမ်မိုၼ်ႇၵျၢပ်ႈၼၼ်ႉ တီႈပွႆးပီမႂ်ႇတႆး ၵျွင်းတႆးၵဝ်ႈလၵ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုင်းၼၼ်ႇတထီးၼႆႉ သိုပ်ႇႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်း သိုပ်ႇၵွၼ်းၼႃႈၵၢၼ် ၸၢတ်ႈသႅင်းတႆးမၢႆၼိုင်ႈ ပၢင်လူင် မႃး ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽိင်ႈငႄႈသႅင်းတႆး ၽႄႈၸွတ်ႇ ၵူႈတီႈၵူႈတၢင်း ဢမ်ႇႁိူဝ်ႉဢမ်ႇၶၢင်း သင်လႄႈ ထိုင်မႃး ပီ 2008 ၽွင်းပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်း ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇ ၸိုင်ႈတႆး ၸင်ႇၼွပ်ႇယိုၼ်ႈပၼ် ၶႅပ်းၵႅဝ်ႈ ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းတႆး (ၽၢႆႇၸၢတ်ႈသႅင်း)မိူဝ်ႈ 17.5.2008 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ပေႃႈထဝ်ႈ ၼၼ်ႇတထီးၵေႃႉၶိုၼ်ႈ ႁပ်ႉဢဝ်သေ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂမ်း ၶွပ်ႈၸႂ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ၸၢမ်းတႂိၼ်းၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၸၢမ်းတႂိၼ်းၵျီး  (စမ်းတွင်းကြီးရွာ၊ Santwingyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႂိၼ်းၽျူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191975 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတႂိၼ်းၽျူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 920 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1183 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2103 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဢိၼ်ႇဢူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်ႇဢူင်း  (အင်အုန်းရွာ, Innohn) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃးယူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194000 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႃးယူင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1158 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1415 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2573 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
427
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1485
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မေႇ 9
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မေႇ
ၵူၺ်းၸီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
1083
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼႂႃးငႄႇၽျူႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
426
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
1989
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1484
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
မႆႉၵတ်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈမႆႉၵတ်း (, Nam Kat, နမ့်ကတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇမႄႈဢေႃႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
သင်ႇၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
ပိၼ်ႇပႅင်လႅၵ်ႈလၢႆႈ
ထိုင်မႃးဝၼ်းထိ 4 လိူၼ် ၾႅပ်ႉပိဝ်ႇဢိူဝ်ႇရီႇ 2020 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈ မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး ၸဝ်ႈၶူးဢိသ်သရိယ ဢွၼ်ႇၶိုၼ်းသႂ် (မိူင်းၵိုင်) ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ လႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ထတ်းပၵ်းပိူင်ၶိုၼ်ႈမႃး ထိုင်မႃး ဝၼ်းထိ 18 လိူၼ် ၾႅပ်ႉပိဝ်ႇဢိူဝ်ႇရီႇ 2020 တေႃႇထိုင် ဝၼ်းထိ 20 လိူၼ် ၾႅပ်ႉပိဝ်ႇဢိူဝ်ႇရီႇ 2020 ၼၼ်ႉ၊ ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ထတ်းပၵ်းပိူင် ၸင်ႇလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ထတ်း၊ ထႅမ်၊ ထွၼ် ပၵ်းပိူင်ၵမ်ႈၽွင်မႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၸိုဝ်ႈၸုမ်းဢၼ်ၵဝ်ႇပဵၼ် ꧦမုၵ်ႉၸုမ်းသင်ႇၶတႆး လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆးꧦ ၼၼ်ႉ လႆႈထွၼ်ပႅတ်ႈ ꧦမုၵ်ႉၸုမ်းꧦ မၼ်းသေ လၢႆႈပဵၼ် ꧦသင်ႇၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆးꧦ ၸိုဝ်ႈၽၢႆႇဢင်းၵိတ်ႉ Tai Sangha University Students’ Association Bangkok, Thailand (TSUSA) မႃးယူႇယဝ်ႉ။
တႅမ်ႈလိၵ်ႈပိၼ်ႇလိၵ်ႈ
သင်ႇၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး ၵူႈၸုပ်ႈꧦ ၵူႈပီꧦ လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ၶတ်းၸႂ် တႅမ်ႈပပ်ႉ ပိၼ်ႇပပ်ႉဢွၵ်ႇ ဢၼ်ဢဝ်ၸိုဝ်ႈၸုမ်းသေၽိမ်းဢွၵ်ႇၵေႃႈမီး မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပပ်ႉ သႅင်သယၢမ်၊ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵူႈပီ တေႃႈလဵဝ် ပီ 2022 ၼႆႉ ပဵၼ် ပပ်ႉ မၢႆသိပ်းယဝ်ႉ၊ ပပ်ႉဝေႃးႁႃႇရ တႆး ထႆး ၸႃႉၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈၶူးမၢင်ၸဝ်ႈၵေႃႈတွၼ်ႈတႃႇပဵၼ်လွင်ႈမၢႆတွင်း ၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁူမ်ႈမူႇလိၵ်ႈၵၼ်သေၽိမ်းဢွၵ်ႇတႃႇ ပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း လွင်ႈဢၼ်လႆႈယဝ်ႉႁဵၼ်းၵေႃႈမီး လိူဝ်သေၼၼ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းမၢင်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ပႃးဝႃႇသၼႃႇ လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႄႉꧦ ၼၼ်ႉ လႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလူင်း ၼႂ်းဝီးၶီႇၽီးတီႈယႃးတႆး ၵေႃႈမီး မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ သျဵၵ်းသႃႇပီႇယႃး၊ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်၊ ၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႉ၊ သင်ႇၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး ၸႃႉၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
1. ပပ်ႉပၵ်းပိူင် သင်ႇၶတႆးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး (2021)
1483
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1483
1482
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
425
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1080
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢိၼ်ႇပိၼ်ႇၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်ႇပိၼ်ႇၵျီး  (အင်ပင်ကြီးရွာ၊ Inpingyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႂိၼ်းၽျူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191976 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတႂိၼ်းၽျူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 920 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1183 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2103 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ယေႇၼီႇ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
870
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1079
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1480
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
1078
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼႃႇရႃႇၵီႇရိ
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႙႗၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
869
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢလႄႇၶျွင်ႇ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈဢလႄႇၶျွင်ႇ (ႁွင်ႇ)  (အလယ်ချောင် (မြောက်)ရွာ, Ahlelchaung(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇၵျီး ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194123 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1214 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1378 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2592 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵႂၢမ်းတႆး
လွင်ႈႁိၵ်ႈႁွင်ႉ ၵႂၢမ်းတႆး
ၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆးTai languages လႄႈ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈBurmeseၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းတႆးၼႆႉ ၶေႃႈႁွင်ႉပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် မီးတင်းၼမ်။
ႁူၺ်ႈလႆ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈလႆ (, Hway Lai, ဟွေလိုင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇမႄႈဢေႃႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
1479
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
တႄးလႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈတႄးလႃႉ  (တဲလှရွာ, Tehla) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇပူဝ်ႇဢူးယဵၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193721 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇပူဝ်ႇဢူးယဵၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1669 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1996 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3665 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
422
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢူၵ်ႉတႂိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈဢူၵ်ႉတႂိၼ်း  (အုတ်တွင်းရွာ, Oketwin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉတႂိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194396 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉတႂိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3577 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3910 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7487 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
868
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1076
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
1478
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼၼ်ႉတႃႇလႅင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉတႃႇလႅင်ႇ  (နံ့သာလှိုင်ရွာ, Nanttharhlaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇငႃႇၼၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191209 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇငႃႇၼၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2008 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2401 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4409 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1477
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1477
တေႇၸူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈတေႇၸူဝ်း  (တေစိုးရွာ, Taysoe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတေႇၸူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190989 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတေႇၸူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 655 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 747 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1402 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈၼႆႉ လႆႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ၼပႄးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
867
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1075
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မၢၵ်ႇၸွၵ်း
လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း
မၢၵ်ႇၸွၵ်းတႄႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉမၼ်းပဵၼ်မၢၵ်ႇမႆႉ ဢၼ်ၵိၼ်လႆႈၵမ်းလဵဝ်လႄႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မၼ်းသုၵ်းလိူင်မႃးၼႆ ၵွၵ်းပိူၵ်ႇမၼ်းသေၵေႃႈ ၵိၼ်ယူႇလႆႈ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ မိပ်ႇဢဝ်ၼမ်ႉမၼ်းသေၵေႃႈ ႁဵတ်းၼမ်ႉၵတ်းၼမ်ႉဝၢၼ်ၵေႃႈလႆႈ။ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ဢဝ်ပိူၵ်ႇမၼ်းသေ ယႅၼ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်သေၵေႃႈ ႁဵတ်းတၢင်းၵိၼ်ယွႆႈၵေႃႈမီး၊ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ဢဝ်ပိူၵ်ႇမၼ်းတၢၵ်ႇႁႅင်ႈႁႅင်ႈသေၵေႃႈ ဢဝ်ၸုၼ်းယုင်းၵေႃႈ မီးယဝ်ႉ။
ယႂႃႇတေႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇတေႃႇ (ရွာတော်ရွာ, Ywartaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇတေႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190218 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1482 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1760 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3242 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
မၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇ
ၽွၼ်းလီသိပ်းဢၼ် ယွၼ်ႉၵိၼ်ပၼ် မၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇ
႓။ ၵႅတ်ႇၶေပၼ်လႆႈ တၢင်းပဵၼ် ဢႄႇလ်ၸၢႆးမႃး
ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၽွၼ်းလႆႈ လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ် Cornell ဝႃႈဝႆႉတႄႉ ၼူ ဢၼ်ဢွႆႇပၼ် မၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇ ၼိုင်ႈဝၼ်း ၼိုင်ႈလုၵ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၵႅတ်ႇၶေပၼ်လႆႈ လွင်ႈတၢင်းပဵၼ် ၵႅၼ်ႇသႃႇၼူမ်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ႑႖ (16%) ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးလဵင်ႉၶဝ် ၼိုင်ႈဝၼ်း သၢမ်လုၵ်ႈၼႆၸမ်ႉ ၵႅတ်ႇၶေပၼ်လႆႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ႓႙ (39%) သေ ပေႃးလဵင်ႉထိုင် ႁူၵ်းလုၵ်ႈၼႆတႄႉ မၼ်းၵႅတ်ႇၶေပၼ်လႆႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ႔႔ (44%) ၼႆယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ် ၽွၼ်းလႆႈ လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်လူင် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေလႄႈ ၼူ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢဝ် ၼမ်ႉမၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇလဵင်ႉၼၼ်ႉၼႆ ၶဝ်ၵႅတ်ႇၶေလႆႈ တၢင်းပဵၼ် ၵႅၼ်ႇသႃႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ႔႓ (43%) ၼႆယဝ်ႉ။ ထၢတ်ႈ Pectin ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း မၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇၼႆႉ မၼ်းၵႂႃႇၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ပိူင်ဢိတ်ႇတၢင်းၵိၼ် ဢၼ်မီး ၼႂ်းသႆႈႁဝ်းၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး မၼ်းထိင်းပၼ်လႆႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇပဵၼ် ၵႅၼ်ႇသႃႇ သႆႈလူင်ႁဝ်းၵွၼ်ႇၼႆဢေႃႈ။
1476
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵွင်းမူးၵဵင်းလိူၼ်
ၵွင်းမူးၵဵင်းလိူၼ်ၼႆႉ ပႆႇတွၼ်ႉယၢမ်ႈႁၼ်ပိုၼ်းမၼ်း ဢၼ်ၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈသေၽိုၼ်။ ဢၼ်လၢတ်ႈလူၺ်ႈ ၵွင်းမူးၵဵင်းလိူၼ်ၼႆႉ လႆႈႁၼ်လိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇလူင်ၽိုၼ်ၼိုင်ႈ တမ်ႈၸဝ်ႈသြႃႇမူး၊ ၵျွင်းၶိူဝ်းပွမ်း။ လိၵ်ႈၽိုၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸရေးသု သီႇၶၵ်ႉ သိုပ်ႇထုတ်ႇတႅမ်ႈ မိူဝ်ႈပမ 1324 ၼီႈသေ ပူႇလွႆလိုၼ်း ၶႃပူႇဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈမွၵ်ႇၸၢမ် သမ်ႉႁဵတ်း ၸဝ်ႈတႃႇၼမၼ်းသေလႄႈ လူႇတၢၼ်း မိူဝ်ႈပမ 1327 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၵဝ်ႈလပ်း ၼႆ။ လိၵ်ႈၽိုၼ်ၼၼ်ႉ ငဝ်ႈၵဝ်ႉမၼ်း တႅမ်ႈယဝ်ႉမိူဝ်ႈ 1252 (ပသ 2434) ၼီႈ၊ လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈၼႆ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်ပႃး ၸိုဝ်ႈၽူႈတႅမ်ႈ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ဢိင်ဢဝ်ၽၢႆႇမၢၼ်ႈသေ တႅမ်ႈ ၼႆၵူၺ်း။
1074
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
1475
1475
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1475
ယေႇငၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈယေႇငၢၼ်ႇ  (ရေငံရွာ, Yaengan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇပူဝ်ႇဢူးယဵၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193720 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇပူဝ်ႇဢူးယဵၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1669 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1996 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3665 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
419
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1072
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
865
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
1920
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼႃးလေႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼႃးလေႃႉ (, Nar Lwat, နားလော့) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ပႃးၵႅမ်ႉ
လွင်ႈယိူင်းဢၢၼ်း ပႃးၵႅမ်ႉ
ပႃးၵႅမ်ႉတၢင်းမူတ်းမူတ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၽွတ်ႈႁဵၼ်းပဵၼ်ၸုမ်းလဵဝ် ဢၼ်လဵဝ်၊ မိူင်းၼိုင်ႈလႄႈ မိူင်းၼိုင်ႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း ႁင်းၽႂ်ႇႁင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ႁဵတ်းလႆႈႁင်းၽႂ်ႇႁင်းမၼ်းၸိူင်ႉၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ လွင်ႈယိူင်းဢၢၼ်း ပႃးၵႅမ်ႉဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၵေႃႈမၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ၼိုင်ႈၵေႃႉတေႃႇ ပေႃးပဵၼ် ၸုမ်းတေႃႇၸုမ်း၊ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶဝ် လူင်ႉလႅၼ်ႇ၊ ႁူႉမေႃပၢႆးပႆႇၺႃႇလႂ်ၵေႃႈ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈတွၼ်ႈၵၼ် တၢင်းႁူႉတင်းမေႃ လွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်မၼ်းပေႃးတေဢမ်ႇလႆႈ ယၢၼ်ၵႆသေ၊ ႁႂ်ႈပေႃးၸၢင်ႈ ႁူမ်ႈႁွမ်း တူင်ႉတိုၼ်ႇၸွမ်းၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် တၢင်းႁူႉၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁႂ်ႈပေႃးၶဝ်ႈၸွႆႈ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်လႆႈ တူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်း တဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် တူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈပေႃးႁၼ်သဵၼ်တၢင်း၊ ဢွၵ်ႇပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်း တႃႇၼႃႈၵၢၼ်ၼႆ ယိူင်းဢၢၼ်းမီးဝႆႉၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပႃးၵႅမ်ႉ လႆႈထၢင်ႈႁၢင်ႈၼႆႉတႄႉ ပႃးၵႅမ်ႉၼႆႉ ဢၼ်းဢမ်ႇမီးၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်၊ ၸုမ်းလႂ် ယိပ်းၵမ်ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉသေ၊ မၼ်းပဵၼ် ၸုမ်းတူင်ႇဝိူင်ႇၵူၼ်း ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈလႄႈ မၼ်းပဵၼ် ႁႅင်းဢီး တႃႇႁႂ်ႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ သမ်ႉပေႃးတေဢွၵ်ႇမႃးဢမ်ႇထၢတ်ႇ ဢမ်ႇဝၢႆးၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီ
ပေႃးမီးၶ​ေႃႈထၢမ်ၼမ်ၵေႃႈ တေလႆႈၶေႃႈတွပ်ႇၼမ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၸႂ်ႉတီႈ ပႃးၵႅမ်ႉၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ​ၸိုဝ်ႈပႃးၵႅမ်ႉတႄႉၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈတၢင်း၊ ဢွင်ႈတီႈ မၼ်းသေၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် တၢင်ႇဝႆႉပၼ်ၵူၺ်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ပႃးၵႅမ်ႉဢၼ်တေႁဵတ်းတီႈ တႃႈၵုင်ႈၼႆၵေႃႈ တၢင်ႇၸိုဝ်ႈပၼ် ပႃးၵႅမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ၊ တီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇၵေႃႈ ပႃးၵႅမ်ႉဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ တီႈလႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႈ ပႃးၵႅမ်ႉ လႃႈသဵဝ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
မၵျီးတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
1071
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
864
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
418
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
မေႇ 10
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မေႇ
1830
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1472
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
417
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1070
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ၵႂၢမ်းပေႃႈ (႑႐) ၶေႃႈ
သၢမ် - ပၼ်​ ၵေႃႉႁဝ်းထုၵ်ႇလီပၼ်၊ ထုၵ်ႇလီပၼ်ၵူႈႁိမ်ၶူဝ်းၶွင် ၵေႃႉ​ၸၢင်ႈတေမႃးတႅၼ်းလႆႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။
သီႇ - ယႃႇပၼ် ၵေႃႉႁဝ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပၼ်၊ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပၼ်ၵူႈႁိမ်ၶူဝ်းၶွင် ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈမႃးတႅၼ်းၶိုၼ်းလႆႈ။
1069
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
416
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1068
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1068
တႆးၶမ်းတီႈ
The Khamti, or Tai Khamti, Thai: (ชาวไทคำตี่, Chao Tai Kam Dtee) as they are also known, are a sub-group of the Shan people found in the Sagaing Division, Hkamti District in northwestern Burma as well as Lohit district of Arunachal Pradesh in India. Smaller numbers can be found in parts of Assam as well as the East Siang district of Arunachal Pradesh. As of 1990 their total population was estimated to be around 70,000, but in 2000 it was recalculated that it actually stood at 13,100, of which 4,235 live in Burma. The tribe's name is also spelled as Hkamti by the Burmese and Khampti by the Assamese.
တွင်ႇၸိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၸိၼ်ႇ  (တောင်ဇင်ရွာ၊ Taungzin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇၸိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191941 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇၸိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 896 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1076 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1972 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉ
ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈဢႃႇဝႃႉ(၁၃၆၄-၁၃၆၈)
862
‘’’862’’’
ထမ်ႇမ ဢၼ်သေႃးၼတၼ်ႇတပရမ်ႇမၼ ၵေႃႉႁဵတ်း
မီးပွၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ယူႇသဝ်းၼႂ်းဝဵင်းၸမ်ႇပႃႇ တိူင်းဢင်ႇၵၼၼ်ႉ သေႃးၼတၼ်ႇတ ၵေႃႉပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ပရမ်ႇမၼလႄႈ တင်းဢူၺ်းလီမၼ်း ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်းဝႆႈသႃ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇထၢမ်ဝႃႈ- "ႁိူၺ်း-ပရမ်ႇမၼ... ပေႃးမီးပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႈ လၢႆလၢႆပိူင်တဵမ်ထူၼ်ႈၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေႁွင်ႉဝႃႈ ပရမ်ႇမၼၼႆလႃႇ" "ႁိူၺ်း-ၵေႃးတမ... ပေႃးမီးပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႈႁႃႈပိူင် ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ တဵမ်ထူၼ်ႈၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေႁွင်ႉဝႃႈ ပရမ်ႇမၼ ၼႆယဝ်ႉ" ႑။ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတင်းသွင်ၽၢႆႇ တေလႆႈသႅၼ်ႈသႂ်။ ႒။ တေႈလႆႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽိုၵ်းလိၵ်ႈမၼ်ႇတလႄႈ ဝေႇတ။ ႓။ ႁၢင်ႈၾၢင်ၼိူဝ်ႉၼင်တေလႆႈငၢမ်းလီ။ ႔။ တေလႆႈမီးသိၼ်သီႇလ။ ႕။ တေလႆႈပဵꧣ်ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇ (ပၼ်ႇတိတ)။ "ပရမ်ႇမၼ... ၼႂ်းၾၢင်ႁၢင်ႈႁႃႈပိူင်ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈဢမ်ႇတဵမ်ႈထူၼ်ႈသေ ဢၼ်ဢၼ်ၼႆၸိုင် ၸွင်ႇတေႁွင်ႉလႆႈပရမ်ႇမၼၼႆႁိုဝ်" "ၵေႃးတမ... သင်ဝႃႈ ၾၢင်ႁၢင်ႈၶိူင်ႈပိူင်သီႇလလႄႈ ပၺ်ႇၺႃႇတဵမ်ထူၼ်ႈယူႇၵေႃႈ ႁွင်ႉလႆႈပရမ်ႇမၼယူႇ" ပေႃးဝႃႈတွပ်ႇၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ပရမ်ႇမၼၶဝ် ၸိူဝ်းမႃးၸွမ်း သေႃးၼတၼ်ႇတၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လၢၼ်မၼ်း ဢၼ်မႃးၸွမ်းမၼ်း ၵေႃႉပဵၼ် ဢင်ႇၵၵႁၼဝၵ ၼၼ်ႉ ပိူင်ၾၢင်ႈႁၢင်ႈသၢမ်ဢၼ်တၢင်းၼိူဝ်တႄႉ တဵမ်ထူၼ်ႈယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ သီႇလလႄႈ ပၺ်ႇၺႃႇသမ်ႇဢမ်ႇမီး။ "ပရမ်ႇမၼ... ပေႃးသီႇလလႄႈ ပၺ်ႇၺႃႇဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၼႆ ၸွင်ႇတိုၵ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ပရမ်ႇမၼႁႃႉ" "ၵေႃးတမ... ဢမ်ႇႁွင်ႉဝႃႈလႆႈ၊ သီႇလလႄႈ ပၺ်ႇၺႃႇတေလႆႈတဵမ်ထူၼ်ႈၵွၼ်ႇ" "မႅၼ်ႈဢိူဝ်ႈ ပရမ်ႇမၼ... ၽူႈမီးသီႇလၼႆႉ မီးပၺ်ႇၺႃႇဢိူဝႈ၊ ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇၼႆႉ ပႂ်ႉပႃးသီႇလဢိူဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၼႂ်းၶူင်းၵၢင်ၼႆႉ ၽူႈမီးသီႇလ ၸင်ႇပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇဢိူဝ်ႈ။ တေလႆႈမီးၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇဢၼ်ဢဝ်သီႇလသေ သုၵ်ႈသီဝႆႉၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ" "ၵေႃးတမ... ပၺ်ႇၺႃႇဢၼ်ၸဝ်ႈလၢတ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်သင်" "ပရမ်ႇမၼ... လူင်ႉလႅၼ်ႇတီႈၸၢၼ်ႇသီႇၸၼ်ႉယဝ်ႉ လႆႈၶုၺ်ႉႁၼ်ၺႃႇၼတသ်သၼယဝ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ်ပၺ်ႇၺႃႇဢိူဝ်ႈ" ယၢမ်းၼၼ် သေႃးၼတၼ်ႇတ ပရမ်ႇမၼၵေႃႈ ၸင်ႇပႃးၸႂ်ပႃးၶေႃးသေ လဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ "ၵေႃးတမ... တႄႇဢဝ်ဝၼ်းၼႆႉၵႂႃႇ ၶႅၼ်းတေႃႈမၵ်းမၼ်ႈၶႃႈႁဝ်းပဵၼ် ဢုပႃႇသၵႃႇသေၵမ်း။ ပေႃးမိူဝ်ႈၽုၵ်ႈၵၢင်ၼႂ်ၼႆႉ ၶႅၼ်းတေႃႈ ယေႃးၶိင်းတင်းသင်ႇၶႃႇၶဝ်သေ မႃးဢဝ်သွမ်းတီႈႁိူၼ်းၶႃႈႁဝ်းၶဝ်သေၵမ်းတီႈၶႃႈ"။ ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈ ပေႃးဝႃႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ သင်ႇၶႃႇၶဝ်ၽႅဝ်မႃးယဝ်ႉၵေႃႈ တူဝ်သေႃးၼတၼ်ႇတပရမ်ႇမၼ ၸင်ႇဢဝ်ၶဝ်ႈသွမ်းၽၵ်းသွမ်း ဢၼ်မီးရသႃႇတဵမ်ထူၼ်ႈသေ ၸဵၼ်းယိုၼ်ႈ၊ ဝၢႆးၵိၼ်သွမ်းယဝ်ႉ သေႃးၼတၼ်ႇတပရမ်ႇမၼၸင်ႇမႃးၼင်ႈ ပႃႈၼႃႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊ သေႃးၼၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼႂ်းမူႇၸုမ်းၶဝ်၊ ၶႂ်ႈၼွမ်းႁူဝ်ၶုပ်ႉဝႆႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇ၊ သမ်ႉၶႂ်ႈပႂ်ႉပႃးၸၼ်ႉ ဢၼ်မၼ်းပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ယူႇ၊ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇလဝ်ႈထိုင်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ။ "ၵေႃးတမ... ၽွင်းၸဝ်ႈတိုၵ်ႉမီးၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းၼမ်ၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းတေလုၵ်ႉၸုၵ်းသေ ဝႆႈၸိုင် ႁႂ်ႈမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ မိူၼ်ၶႃႈႁဝ်းၼွမ်းႁူဝ်ဝႆႈသႃယူႇၼႆသေၵမ်း။ သင်ဝႃႈ ၶႃႈႁဝ်းမီးၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းၼမ်ၼႆ ပေႃးၶႃႈဢဝ်ၶဵၼ်ႁူဝ်ပူတ်းလူင်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ မိူၼ်ၶႃႈႁဝ်းၼွမ်းႁူဝ်ဝႆႈသႃသေၵမ်း။ သင်ဝႃႈ ၶႃႈမီးၼိူဝ်လေႃႉမႃႉသေ ပေႃးၶႃႈ ယုၵ်ႉၶွၼ်ႉႁေႃႈလေႃႉမႃႉပေႃးၼႆ ႁႂ်ႈမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ မိူၼ်ၶႃႈႁဝ်းၼွမ်းႁူဝ်ဝႆႈသႃ ၼႆသေၵမ်း"။ ယၢမ်းၼၼ် ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸီႉၸမ်ႈႁေႃးၼႄ ထမ်ႇမၵထႃႇသေယဝ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းယေႃးၶိင်းဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ၵႂၢမ်းတႆး ၵတႆး
1:1:1. kra ၶရ (578,846)populationlinks
7. Qabiao ၵပႅဝ်း (ပူႇပႅဝ်း)                  1,300   http://joshuaproject.net/clusters/295
1:1:2. Kam Sui ၶၢမ်းသု (3,897,506)
1. Mulam မုလမ် 仫佬                 270,000   https://en.wikipedia.org/wiki/Mulao_people
1:1:5. Northern Tai တႆးၽၢႆႇႁွင်ႇ (25,414,792)
4. Saek သႅၵ်ႇ ภาษาแสก (ၼႂ်းလၢဝ်း)18,000  http://joshuaproject.net/clusters/295
1469
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵႂၢမ်းတႆး ၵတႆး
1:1:6. Tai ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း (8,162,710)
4. Tai Hongjin တႆးႁူင်ႈၵျိၼ်း            95,000   http://joshuaproject.net/clusters/295
8. Tai Aiton တႆးဢၢႆႈတွၼ်း                1,500   https://en.wikipedia.org/wiki/Tai_Aiton_language
1469
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵႂၢမ်းတႆး ၵတႆး
1:1:8. Chaing Seng ၵဵင်းသႅၼ် (54,854,350)
6. Tai Lü တႆးလိုဝ်ႉ 傣仂语         1,359,000   http://joshuaproject.net/clusters/295
11. Tay Tac တေးတႅၵ်ႉ                 (ဢမ်ႇႁူႉ)   https://en.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0y_Tac_language
15. Caolan ၸၢဝ်လၢၼ်                 236,000   http://joshuaproject.net/clusters/295
ႁူဝ်ႁုပ်ႈ တၢင်းသဵင်ႈ
(IV) Ongbe ဢူင်းပႄႉ            600,000
(VII) Lao Phutai လၢဝ်းပူႇတႆး    7,314,000
1:4. သၢႆငၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ
ၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းလူး ၸွင်ႇတေ ၸၢင်ႈပႃးလႆႈၼႂ်း ဢၼ် 14 ဝၼ်းႁၢႆၵႂႃႇ ၼိုင်ႈၶိူဝ်းၼၼ်ႉႁိုဝ် ?
1:5. ၶေႃႈၶွတ်ႇယွတ်ႈ
- ဢေႃႈၶႃႈ လွင်ႈတွၼ်ႈသူးပၼ်ၶႃႈႁဝ်း ဢၼ်မီးလုၵ်ႈၼမ်ၼႆႉ ၸူမ်းသိူဝ်းတႄႉၶႃႈယဝ်ႉ ၶႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ၽၢႆႇၼႃႈ ပရိသၢတ်ႈၶႃႈ ၸူမ်းသိူဝ်းယဝ်ႉၶႃႈ ၶႃႈတေ သိုပ်ႇၶတ်းၸႂ်ထႅင်ႈတိၵ်ႈတိၵ်းယူႇၶႃႈ ĳ ၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ မေးမၼ်း လီဢၢႆသေ ဢဝ်မိုဝ်းၽတ်ႉပၼ် ၽူဝ် မၼ်း ၼိူဝ်ၶဵင်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ ႁႅင်းႁႅင်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းတင်းလၢႆၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ယုမ်ႉၶူဝ် တူပ်းမိုဝ်းပၼ်ၵႂႃႇ။
ၼိုင်ႈသွင်သၢမ်
ဝၢၼ်းထူးထရီးၵေႃႈ ႁဝ်းတေႃႈဢမ်ႇလိတ်ႉ
ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈပွင်
မၢၵ်ႇၼင်လွမ်ႈ
လၢႆးလဵၼ်ႈ မၢၵ်ႇၼင်
ၵူၼ်းသွင်ၸုမ်း ယူႇၼိုင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၸုမ်းသေ ဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉ မၢၵ်ႇၼင် ႁႂ်ႈၶဝ်ႈၵူဝ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ လၢႆးလဵၼ်ႈ မၢၵ်ႇၼင်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉလဵၼ်ႈလႄႈ ၵႂၢမ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ Football မၢၵ်ႇဢၼ်ဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉလဵၼ်ႈ ပွင်ႇဝႃႈ ၼင်ႇၼႆ။ လၢႆးလဵၼ်ႈ မၢၵ်ႇၼင်ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ မီးမၢၵ်ႇၼင်လွမ်ႈ(မူၼ်း) လႄႈ မၢၵ်ႇၼင်ယၢဝ်း Rugby ဢၼ်မိူၼ်ၼင်ႇ မၢၵ်ႇသၢင်းၽေႃးၼၼ်ႉသေ မီးသွင်ပိူင်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းတႆး လဵၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇၼင်မူၼ်း (လွမ်ႈ)သေ တေဢမ်ႇလႆႈ တိူဝ်ႉၺႃးမိုဝ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ပိတ်ႉၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၢၵ်ႇၼင်ယၢဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢဝ်တိၼ်ပိတ်ႉၵေႃႈလႆႈ ဢဝ်မိုဝ်းၺွပ်းသေ ပႃးလႅၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇၼင်ယၢဝ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၿဵတ်ႉၸ်ၿေႃး ၼႆသေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ် ၵႆႉသူင်ၵၼ်လဵၼ်ႈလႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ မၢၵ်ႇၼင် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
415
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပလိၼ်းၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈပလိၼ်းၵျီး  (ပုလင်းကြီးရွာ၊ Pulingyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပလိၼ်းလေး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192376 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပလိၼ်းလေးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 768 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 866 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1634 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1468
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တမူင်းၵၢႆး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈတမူင်းၵၢႆး  (သမုန်းကိုင်းရွာ၊ Thamonekaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထုၼ်းတႃႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192174 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထုၼ်းတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 645 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 796 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1441 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1066
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1066
မေႇ 15
လိူၼ်မေႇ (15) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (135) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (136))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (230) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မေႇ
1065
1065
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
မျူဝ်ႉတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈမျူဝ်ႉတႃႇ  (မြို့သာရွာ, Myothar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႄႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190604 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1115 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1201 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2316 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တယႅတ်ႉၶျွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ သျၢၼ်းတေႃး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
859
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ပၺ်ၺႃႇၽေႃးၵ
ပပ်ႉလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈလူင်ပၺႃၽေႃၵ တႅမ်ႈဝႆႉ
1။ ပႃလိပၵုၼ 2။ ၽိၵ်ႉၶုပႃႇတိမွၵ်ႈ ၽႄတႆး 3။ ၵတ်ႈၸေးသတ်ႈတႃႇသုၵ်ႈၼၢၵ်ႈၽႄတႆး 4။ ငဝ်ႈတေႇသၢင်းၵျူဝ်ႇ ၽႄတႆး 5။ ၶုတ်ႉတသိၵ်ႈၶႃႇၽႄတႆး 6။ မူလသိၵ်ႈၶႃႇၽႄတႆး 7။ ၵမ်ႇပေႃးၸႁိတရႃႇသိႇၵျၢမ်း 8။ ၸဝ်ႈသၢင်ႇတိုဝ်းၵမ် 9။ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၢမ်းၼႃႈ ပိၼ်ႇပိတၵၢတ်ႈ သၢမ်ၵွင်ၽႄတႆး 35 ပပ်ႉ။
ၻႁၢတ်ႉပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
413
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 219
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
1990
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇတီႇ 37
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
မေႇ 17
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မေႇ
ဢေႇတီႇ 37
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
2041
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။