cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မၵျီးတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈမၵျီးတေႃး  (မကျီးတောရွာ, Magyitaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပၢၼ်းၶႂႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190450 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1009 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1102 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2111 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တွင်ႇယူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇယူဝ်း  (တောင်ရိုးရွာ, Taungyoe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးသွႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190842 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးသွႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 858 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 955 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1813 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တယႅတ်ႉၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉၵၢၼ်ႇ  (သရက်ကန်ရွာ, Thayetkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191245 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 902 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1127 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2029 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵုင်းၵၢတ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵၢတ်ႇ (, Kone Kat, ကုန်းကတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼမ်ႉတိုင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
2014
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁၢတ်ႇလိုင်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇလိုင်ႈ (, Lat Lai, လတ်လိုင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼမ်ႉတိုင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
မူဝ်းၼွင်းၶိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈမူဝ်းၼွင်းၶိၼ်း  (မိုးနှောင်းခင်းရွာ, Moehnaungkhin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းၼွင်းၶိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191398။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းၼွင်းၶိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 162 ၊ ယိင်း 244 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 406 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1813
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျွႆးတပ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈၵျွႆးတပ်ႉ  (ကျွဲတပ်ရွာ, Kywetat) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတပ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190886 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတပ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 277 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 301 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 578 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
သႄႇၸိၼ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈသႄႇၸိၼ်းၵူင်း  (ဆယ်ဇင်းကုန်းရွာ, Sezinkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႄႇၸိၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190419 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသႄႇၸိၼ်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1717 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1683 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3400 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပွင်ႇလွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ၵၢၼ်ႇၼီႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇၼီႇ  (ကန်နီရွာ, Kanni) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၸု၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193995 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၸုၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1181 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1312 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2493 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈထုၵ်ႇသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2021
လွင်ႈပဵၼ်မႃး
တွၵ်ႇတႃႇမျူဝ်းၺုၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ် ၽူႈမီးသုၼ်ႇလၢတ်ႈ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ၊ ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈပႃႇတီႇ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ တူဝ်မၼ်းၵေႃႈ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် တေၸၢင်ႈမႃးတိၺွပ်းပႃး ဝႃႈၼႆမႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ လႄႈ လၢႆးၾူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ဢဝ်တႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ မွၵ်ႈ 400 ၼႆႉ ၶင်ဝႆႉတီႈ ႁိူၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇယဝ်ႉ။ NLD လႆႈၶပ်ႉၶိုင်ပၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇၶင်ဝႆႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးယူႇလႆႈတေႃႇထိုင် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းယဝ်ႉ။ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း သူဝ်ႇသျႄႇမီႇတီႇယႃႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈ ႁႂ်ႈတႅၼ်းၽွင်းၶဝ် တႄႇပၢင်ၵုမ်သၽႃး တီႈၼႂ်းႁိူၼ်းၸိူဝ်းယူႇဝႆႉၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ပၼ်ၶေႃႈပူင် ႁႂ်ႈတႅၼ်းၽွင်းၶဝ် ဢွၵ်ႇယၢၼ်ၵႃႈတီႈႁိူၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်းၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း NLD တႃႇ 70 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈသၢၼ်ၶတ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသေ လႆႈၶၢမ်ႇၵတိသႅတ်ႉၸႃႇမႃးယဝ်ႉ။
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ တပ်ႉပလိၵ်ႉမျၢၼ်ႇမႃႇ လႆႈၶဝ်ႈတဝ် လုမ်းငဝ်ႈငုၼ်း NLD ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ၶဝ်ၸႂ် ပိူင်ယုၵ်ႉယၢင်ႇမၢႆမီႈသၢႆႇပႃႇယဝ်ႉ။ ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်းလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ႇ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၼႆသေ ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းပၢႆးထႅၵ်ႉၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်သႄႉသွမ်းႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ လႆႈမီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ၶႄႇၶဝ် ၸွႆႈသၢင်ႈ Firewall သႂ်ႇတီႈၼႂ်း ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၼႄၵၢင်ၸႂ်တီႈၼႃႈ လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၶႄႇၶဝ်တႄႉ ထဵင်ၶိုၼ်းဝႃႈ ၼၼ်ႉမၼ်းပဵၼ် ၵႂၢမ်းႁူဝ်ႇၵၼ်ၵူၺ်းဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်
မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ဢဝ်လၢႆးဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇသေ ၼႄၵၢင်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈပႃးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ႁူင်းယႃ လႄႈ ဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီႇပၢႆးယူႇလီ 100 ပၢႆယဝ်ႉ။ ၶူးသွၼ် 100,000 ပၢႆလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵဝ်ႇ တီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ၵၢၼ်မိူင်းၼွၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးမႃးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵၢၼ်လဵင်ႉသတ်း လႄႈ ၵၢၼ်ၽၢႆမိူင် တီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးမႃးယဝ်ႉ။ မိၼ်းၵူဝ်ႇၼႅင်ႇ ၽူႈဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးမႃးတီႈ ပႅတ်ႇသီႇတူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈတိုၵ်းသူၼ်း တႃႇသၢၼ်ၶတ်း ပိူင်ၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်မိုဝ်းသၢမ်ၼိဝ်ႉပူၵ်းသေ ႁဵတ်းပဵၼ် ၽၢင်ႁၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ဢဝ်တင်း ဢူၺ်းလီၼမ်ႉၼဵင်ႈၼူမ်း (Milk Tea Alliance) ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢွၼ်ႇလၢႆး ႁင်းဢေးသျႃးၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆႁိူဝ်းမိၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ ၵေႃႈ လႆႈၶဝ်ႈပႃးမႃးတီႈ Civil Disobedience ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ "ကမ္ဘာမကြေဘူး" ၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းသေ ၸႅၵ်ႇၽႄၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ တႃႇ 6 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇမႃးသေ ၼၢင်းယိင်းဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ် ဢႃႇယု 20 ၶူပ်ႇ ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇမၢၵ်ႇၵွင်ႈ ၸပ်းၺႃးတီႈ ႁူဝ်သေ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 12 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် မွၵ်ႈ 100 ၵေႃႉၼႆႉၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းမႃးၸိူဝ်းၵမ်ႉၼမ်တႄႉ လႆႈၶိုၼ်းပွႆႇပၼ် မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 10 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁေႃၶမ်းတႆး မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၽႃႉ
မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ႁွင်ႉ  ဢိၼ်းဝႃႉ မိူဝ်ႈပီႊ 1364 ၼၼ်ႉၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆး ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ  ၸဝ်ႈပဵမ်ႇၾႃႉလႄႈ ၸဝ်ႈငိူၼ်ႈၶဵဝ်ၾႃႉ  တိုၵ်းပၢင်ယႃႈလႄႈ   ၸေႊၵႅင်းလူႉယဝ်ႉသေ  ယုၵ်ႉသတူဝ်းမင်းၽျႃး  ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ယဝ်ႉ ။  မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ  26   Janauary  မိူဝ်ႈပီႊ  1365  ၼၼ်ႉ  သတူဝ်းမင်းၽျႃး တႄႇတင်ႈ  မိူင်းဢႃႇဝႃႉမႃးသေၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း   1365   တေႃႇထိုင်  1554  ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်  ဢႃႇဝႃႉ  မႃးယဝ်ႉ ။   ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢၵ်ႇ  ၼိူဝ်လႄႈ ၽၢၵ်ႇဢွၵ်ႇ ဢႃႇဝႃႉ  ၼႆႉမီး မိူင်းတႆးၵူႊမိူင်းမိူင်း သေ ၽၢၵ်ႇၸႂ်ႈသမ်ႉမီး  ပျီႇ ၊  တွင်ႇငူႇ ၊  ႁင်းသႃႇဝတီႇ  လႄႈ ၽၢၵ်ႇတူၵ်းမီးမိူင်း  ရၶႅင်ႇ လႄႈ ဢႃႇဝႃႉ ၼႆႉမီးဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ပိူၼ်ႈသေ      လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းၵေႃႉၵူႊၽၢႆႇ ၵူႊမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸူဝ်ႊပီႊ  1501  တေႃႇထိုင်  1526  ၼၼ်ႉ  ၼႃႇရႃႇပတိ ႁေႃၵႅဝ်ႈ ၽွင်းငမ်းဢႃႇဝႃႉ သေ ဢမ်ႇထုၵ်ႇၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်း။
ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီႊ 1525   ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းၵေႃႈ လႆႈဢဝ်ဢႃႇဝႃႉ  ဢၢပ်ႈပၼ်  ၶုၼ်ပျီႇ ယဝ်ႉသေ တႃႇမၼ်းၸဝ်ႈတႄႉ သိမ်းဢဝ်တပ်ႉၸၢင်ႉ ၊  တၵ်ႉမႃႉသေ မိူဝ်းၶိုၼ်း မိူင်းယၢင်းယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၸဝ်ႈလူင်မိူဝ်းယဝ်ႉ ၶုၼ်ပျီႇ သတူဝ်းမင်းၸဝ်ႈ ၵေႃႈ လႆႈႁွင်ႉဢဝ်ၽွင်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ  ၵမ်ႈၽွင်ႈသေမိူဝ်းၶိုၼ်း မိူင်းပျီႇယဝ်ႉ။ တီႈဢႃႇဝႃႉ ဢမ်ႇမီးၽ်ႂယဝ်ႉလႄႈ ၼႃႇရႃႉပတီႉဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလီဢၼ်ၼႆႉသေ လူင်းမိူဝ်းၶိုၼ်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇႁွတ်ႈၽႅဝ် ဢႃႇဝႃႉ ယဝ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ ၸူႉတွမ်ႊႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိုၵ်းသေ ၶိုၼႈတိုၵ်းမိူင်းယၢင်းထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီႊ  1526 ၼၼ်ႉၸဝ်ႈလူင် ဢွၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ တိုၵ်းၶိုၼ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ လႄႈ ဢႃႇဝႃႉ  လႆႈသုမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။   ၶုၼ်ဢႃႇဝႃႉ  ၵေႃႈလႆႈပႅတ်ႈႁၢင်ႈႁေႃသေ ၶီႇၸၢင်ႉ  ဢွၵ်ႇပၢႆႊၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လႆႈတၢင်းမၢတ်ႇၸဵပ်းဝႆႉလႄႈ  လႆႈၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇ  တီႈၼိူဝ်ၸၢင်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။  ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီႊ 1527 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလူင် ယုၵ်ႉ  ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း သေ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်လၢၼ်  ၼႃႇရႃႉပတီႉႁေႃၵႅဝ်ႈ   မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ  ဢၼ်ယၢမ်ႈပၢႆႊၽေး   မိူဝ်းပိူင်ႈမိူင်းယၢင်းၼၼ်ႉ  ၸဝ်ႉလူင်သွၼ်ႇဝႃႈ ယူဝ်တေဢမ်ႇလိုမ်းၵုင်ႇမုၼ်  ဢၼ်ပၼ်ပိူင်ႈမႃးၼၼ်ႉၼႆသေ   ၶိုၼ်းယုၵ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်ၽွင်းမိူင်းလူင်ဝႆႉႁိမ်း   သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ  ယူႇယဝ်ႉ။  ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉ  ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၼႆႉ  ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ  ၸၢဝ်းၶိူဝ်း  ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽွင်းမိူင်းတႆး ၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႊၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်သေ  ႁႂ်ႈႁူမ်ႈၵၼ် ၶိုင်ပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။
လိင်း
လိင်း ဢၼ်မီးတီႈ ဢမေႇရိၵၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ၶူႈလင်ၶဝ် ၽႅပ်ႉဢႅပ်းပႅပ်းသေ ႁူးၶူႈလင်ၶဝ် ၵႆၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၶူႈလင် လိင်းဢၼ်မီးတီႈ ဢေးသျႃးလႄႈ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵၼၼ်ႉတႄႉ ႁူးၶူႈလင်ၶဝ် ဢမ်ႇၵႆၵၼ် ၼင်ႇၼၼ်။ လိင်းဢေးသျႃးလႄႈ ဢႃႇၾရိၵၼႆႉ ၶဝ်မီးထူင်ၵၢင်း ဢၼ်သႂ်ႇလႆႈ တၢင်းၵိၼ်သေ ၶဝ်ၶႂ်ႈၵိၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၶိုၼ်းဢဝ်ဢွၵ်ႇၵိၼ်လႆႈယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈဢမေႇရိၵၸၢၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇမီးထူင်တၢင်းၵိၼ်ၼင်ႇၼၼ်။ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆႈလူင် ပိူင်ၼိုင်ႈတႄႉ လိင်းဢေးသျႃးလႄႈ လိင်ႈဢႃႇၾရိၵၼႆႉ တီႈၵုမ်ႇၵူၼ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇမီးၶူၼ်၊ ၵူၺ်းပဵၼ် ၼိူဝ်ႉၼင်ၼႃလူင်ဝႆႉၵူၺ်းလႄႈ ၶဝ်ၸၢင်ႈၼင်ႈလႆႈ ၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉ လီလီသေ ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ လိင်းဢမေႇရိၵၸၢၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇမီးၼင်ႇၼၼ်။ လိင်းဢၼ်မီးတီႈ ဢေးသျႃးလႄႈ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵၼၼ်ႉ သီၶူၼ်ၶဝ် မီးၸေးလိူဝ်သေ လိင်းတီႈ ဢမေႇရိၵၸၢၼ်းယဝ်ႉ။
လိင်းၼႆႉ ယူႇသဝ်းၸွမ်း ထိူၼ်ႇပႃႇၼႃသေ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ႁႃၵိၼ် မၢၵ်ႇမႆႉ မၢၵ်ႇတွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ယူႇၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉ တူၼ်ႈၼိုင်ႈ ၶၢမ်ႈၵႂႃႇၸူး တူၼ်းၼိုင်ႈသေ ၵႆႉလေႇႁွင်ႉ ဢူၼ်ဢူၼ်မေႃးမေႃးဝႆႉယူႇ။ ယူႇတီႈ ၵႆၵေႃႈ ယင်းငိၼ်း သဵင်ႁွင်ႉၶဝ်ၵွၼ်ႇ။ ၶၢဝ်းယၢမ်း လႅတ်ႇဢွၵ်ႇ လႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း လႅတ်ႈတူၵ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း လိင်းၶဝ် ႁႃၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်လႄႈ ပဵၼ်ၶၢဝ်း ဢၼ်ၶဝ် ဢူၼ်မေႃးသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၶဝ်သူင်မိုတ်ႈယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ တူၼ်ႈမႆႉ ႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တႃႇတၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈတႃႇတၢႆႇ  (တာတိုင်ရွာ, Tartaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျီႇပၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190526 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 695 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 759 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1454 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢေႇပရႄႇ 2014
(26) ဝၼ်း
5
ꧤူႇတွင်းၶျွင်း (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
1951
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
မျေႇၼီႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈမျေႇၼီႇၵူင်း  (မြေနီကုန်းရွာ, Myaynikone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၸု၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193996 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၸုၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1181 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1312 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2493 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၸၢမ်ပူး၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၸၢမ်ပူး (San Pu,, စံပူး) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
တၢၼ်ႉၸိၼ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ꧤူႇတႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ
ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပၢႆးၸၢၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းၶဝ် ႁဵတ်းဝႆႉဢၼ်ပွမ်ႇသေ ပဵၼ် ဢၼ်ႁႂ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈတႃႇၵၢၼ်ငၢၼ်း ၼႆ ၸၢင်ႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈ ၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၽၢင်ႁၢင်ႈမၼ်းဝႃႈလႄႈသင်၊ ပေႃးဢဝ် လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃးလႄႈသင် မၼ်းမီးတၢင်းႁၼ်ထိုင် ဝႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်တူင်ႉၼိုင် ႁဵတ်းသၢင်ႈႁင်းမၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၸၢၵ်ႈမဵဝ်းလႂ် တေၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းထဵင်မေႃးၵၼ်ယူႇသေတႃႉ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ႁၢင်ႈၸၢၵ်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလီငမ်ႇမႅၼ်ႈ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈ တင်းသဵင်ႈတင်းမူတ်ႈၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီငမ်ႇမႅၼ်ႈတင်း ၶေႃႈၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
1859
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
Open front unrounded vowel
Occurrence
Many languages have some form of an unrounded open vowel. For languages that have only a single open vowel, the symbol for this vowel a may be used because it is the only open vowel whose symbol is part of the basic Latin alphabet. Whenever marked as such, the vowel is closer to a central than to a front. However, there may not actually be much of a difference. (See Vowel.)
ယႂႃႇတႃႇဢေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇတႃႇဢေး  (ရွာသာအေးရွာ, Ywartharaye) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇ ယေႇထႂႅတ်ႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194040 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇ ယေႇထႂႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1035 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1328 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2363 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1814
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
Fire OS
ၽၢင်ႁၢင်ႈ
Fire OS ၼႆႉ ၸႂ်ႉဝႆႉ ၽၢင်ႁၢင်ႈႁင်းၶေႃယဝ်ႉ။ ၽၢင်ႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁဵတ်းတီႇသၢႆးဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၸႂ်ႉလႆႈ လွင်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ႁင်း ဢမေႇၸူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် Amazon Appstore, Amazon Video, Amazon MP3 & Audible, လႄႈ Kindle Store ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈမၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တွၼ်ႈ Recent ဢၼ်ၼႄပၼ် လွင်ႈသွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် ဢၼ်တိုၵ်ႉဢဝ်ၸႂ်ႉၵႂႃႇလႃႈသုတ်း ၼၼ်ႉလႄႈ ဢိၵ်ႇပႃးလွင်ႈတၢင်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႄပၼ်ဝႆႉၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း apps, games, music, audiobooks, လႄႈ video ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝႃးသျိၼ်း Fire OS
ၸိူဝ်းၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉတႄႉ ဢိင်ၼိူဝ် ဝႃးသျိၼ်း ဢႅၼ်းတရၢႆႉသေၵေႃႈ လႆႈၸႅၵ်ႇၼႄဝႆႉပၼ်ယဝ်ႉ။
တပ်ႉပူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
လႃႈသဵဝ်ႈ၊ ဝဵင်း
ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်းမႃးၸႅၵ်ႇၽႄ လၢႆးၵႂၼ်းပွင်ၽွင်းငမ်း
မိူဝ်ႈ 1895 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇၼၼ်ႉ ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်းမႃးၸႅၵ်ႇၽႄ လၢႆးၵႂၼ်းပွင်ၽွင်းငမ်းၶဝ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ် ပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်း၊ ဝႆႉဢယေးပႅင်ႇၼိုင်ႈၵေႃႉသေ ၽွင်းငမ်းၵႂၼ်းပွင်ၼိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉပွတ်းႁွင်ႇ 1. ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီ ပွတ်းႁွင်ႇ၊ 2. ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီ ပွတ်းၸၢၼ်းမိူင်းယႆ၊ 3. ၸဝ်ႈၾႃႉတွင်ႇပႅင်ႇ ၼမ်ႉသၼ်ႇ၊ 4. ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ သုမ်ႇသၢႆႇ မိူင်းတူၼ်၊ 5. ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းလိူၼ်း မေႃႇၽႃႉ(မူတ်ႉႁႆး) ႁၢတ်ႇလပ်ႈ၊ ပၢင်ယၢင်း၊ ဝၢၼ်ႈသၢင်း၊ ငႅၵ်ႈတင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈသိုၵ်းလုမ်ႈၽႃႉ ပွၵ်ႈ(2)
မိူဝ်ႈၼႃႈသိုၵ်းလုမ်ႈၽႃႉ ပွၵ်ႈ(2)ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈသၢႆတၢင်း ၵႃႉၶၢႆမၢၵ်ႇၵွင်ႈၸိုၼ်းယၢမ်း ၶိူင်ႈသိုၵ်းလႄႈ ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် ၶိုၼ်းႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ၵပ်းၸူးမိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် 1903 ၼၼ်ႉ မင်းသႃးမိၼ်ႇၵုၼ်းဢဝ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ်ၽရင်ႇသဵတ်ႈသေ သူၼ်းတုမ်ၸဝ်ႈၽႃႉတႆး ႁႂ်ႈၶိုၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႃႈၽိူၵ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်တၢင်းၵႂၢင်ႈ
ပေႃးဢဝ်သၢႆၼၢင်- Equator လုမ်ႈၽႃႉဝႃႈၸိုင် မီးတီႈသၢႆၼၢင် ၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇ Latitude (22) တီႇၵရီႇ (36) မဵတ်ႉ၊ (53) သႅၵ်ႉ (23) တီႇၵရီႇ၊ (31) မဵတ်ႉ (27) သႅၵ်ႉ။ ၼႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇ သၢႆၶႂၢင် Longitude (97) တီႇၵရီႇ (31) မဵတ်ႉ (10) သႅၵ်ႉလႄႈ (98) တီႇၵရီႇ (33) မဵတ်ႉ (48) သႅၵ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ သုင်သေၼမ်ႉပၢၵ်ႇလၢႆႇ(ပၢင်ႇလၢႆႇ) 2808 ထတ်း။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၸႄႈဝဵင်း မီးၼမ်ႉၶူင်းလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်လူင် ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီးၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယႆလႄႈ တၢင်ႉယၢၼ်း၊ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ
ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆ ပုၼ်ႈတႃႇမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႆႈဝႃႈပဵၼ်သုၼ်ၵၢင် တီႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵူႈဝဵင်းၼႆယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ဢၼ်လုၵ်ႉဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၵပ်းသိုပ်ႇထိုင်မူႇၸႄႈ- မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉလႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းလမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လုၵ်ႉလႃႈသဵဝ်ႈ ၽႄၵႂႃႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇၸိုင် သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ႁွတ်ႈပွင်ႇထိုင်ၼမ်ႉပွင်ႈ၊ ႁူဝ်ယ၊ မိူင်းယႆ မိူင်းသူႈ၊ ၶိုၼ်းလုၵ်ႉႁူဝ်ယ ၵႂႃႇပွင်ႇႁွတ်ႈထိုင် တၢင်ႉယၢၼ်း၊ မိူင်းသူႈ၊ ပၢင်သၢင်းယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ဢၼ်ၵႂႃႇတၢင်းတူၵ်းၼၼ်ႉ ပွင်ႇႁွတ်ႈထိုင် ၼမ်ႉတူႈ ပၢင်ႁႆး၊ မၢၼ်ႈတူင်ႈ၊ မိူင်းယဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သီႇပေႃႉ၊ ၵွၵ်ႉမႄး၊ ၼွင်ၶဵဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ဢၼ်လူင်းၵႂႃႇၸူးဝဵင်းလိူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တၢၼ်းၵျီးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈတၢၼ်းၵျီးၵူင်း  (သန်းကြီးကုန်းရွာ, Thangyikone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယူင်းၸီႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191431 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယူင်းၸီႇၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2697 ၊ ယိင်း 3273 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5970 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉၽၵ်းလိူၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽၵ်းလိူၼ်း (Nam Hpat Lin, နမ့်ဖက်လင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
မၵျီးၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈမၵျီးၵၢၼ်ႇ  (မကျီးကန်ရွာ, Magyikan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194332 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 924 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1188 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2112 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
Sublime Text
ဝႃးသျိၼ်း 2
Sublime Text 2.0.2 ၼႆႉ လႆႈပိုၼ်ၽႄ မိူဝ်ႈ ပီ 2013၊ ၵျူႇလၢႆႇ 8 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ဝႃးသျိၼ်းမၢႆၼိုင်ႈၼၼ်ႉသေ ဢဝ်တင်း SKinner သေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တီႈ ပလွၵ်ႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉၼႆ မၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် Retinal display သေ မၼ်းၶဝ်ႈပႃး လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ Quick Skip Next ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁၢင်ႈၼႃႈ
Themes
ဝႃးသျိၼ်း 3
ဢၼ်ပဵၼ်ဝႃးသျိၼ်း 3 ၼၼ်ႉ လႆႈၸၢမ်းပိုၼ်ဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 2013၊ ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 19 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းတႄႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈပၼ်ငိုၼ်းသေ တၢင်ႇမၢႆၽၢင် ၸႂ်ႉ Sublime Text 2 ၼၼ်ႉၵူၺ်း ၸၢင်ႈဢဝ်ၸႂ်ႉလႆႈ။ ထိုင် ပီ 2013၊ ၵျုၼ်ႇ 28 မႃး လႆႈပိုၼ်ၽႄႈပၼ် ၵူၼ်းတင်းလၢႆ ၸႂ်ႉတိုဝ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇလႃႈသုတ်းၼႆႉတႄႉ တိုၵ်ႉလူဝ်ႇ ၶူတ်ႉမၢႆၽၢင် ယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။
1860
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
2015
Java လႄႈ Swift
ဢၼ်ပဵၼ် Java ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် programming language ဢၼ်ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ် တွၼ်ႈတႃႇတေတႅမ်ႈ Application တႃႇ မူဝ်ႇပၢႆးၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် Android app ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၵေႃႈ လႆႈဢဝ် Java သေတႅမ်ႈဝႆႉ။ Java ၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတင်း desktop လႄႈ မူဝ်ႇပၢႆး application တင်းၼမ်လႄႈ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ် language ဢၼ်ထုၵ်ႇလီလဵပ်ႈႁဵၼ်းယူႇ။ Swift ၼႆႉၸမ်ႉ မၼ်းပဵၼ် language ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ​Apple ၶဝ် ၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉသေ မၼ်းဢိင်ဝႆႉၼိူဝ် လွင်ႈတၢင်းပၢႆးဝူၼ်ႉ ၸိူဝ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉၼႂ်း Objectiv-C, Ruby လႄႈ Python ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ​ၸိူဝ်းပဵၼ် iOS လႄႈ OS X ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢဝ် language ၼႆႉသေ ၶူင်သၢင်ႈဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ Swift ၼႆႉ ​ႁူမ်ႈဝႃႈမၼ်း ယၢပ်ႇယဵၼ်းသေ Java ​ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ပေႃးမႃးတူၺ်း လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ programming language မၼ်းတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်ပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈသေ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းမီးလွင်ႈတၢင်း ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် language C/C++ ဢမ်ႇၼၼ် Python ဢၼ်ၵူၼ်းၸၼ်/တႅမ်ႈ ပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇၶဝ် မိုတ်ႈၵိုဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။
C++
C++ ၼႆႉၵေႃႈ ​တိုၵ်ႉပဵၼ် programming language ဢၼ်ၵူၼ်းတိုၵ်ႉၸႂ်ႉၼမ်ယူႇ တေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေၸႂ်ႉ programming language ၼၼ်ႉသေ တႅမ်ႈလႆႈ ပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်း​ဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ ပေႃးဝႃႈ ပေႉႁေႈ C++ မႃးလီလီယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီမၼ်း မီးယႂ်ႇမီးလူင်ဝႆႉ။ ဢၼ်ဢဝ် Code သႂ်ႇတီႈၼႂ်း C/C++ ၼႆႉ မၼ်းဝႆးလိူဝ်သေ ဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်း Java, Python, C# ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။
R
R ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် Programming language ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ မၼ်းၸႂ်ႉလႆႈ တွၼ်ႈတႃႇတေ ၶူင်သၢင်ႈ application ဢၼ်တႃႇၸတ်းၵၢၼ် ၶေႃႈမုၼ်းလႄႈ သဵၼ်ႈမၢႆၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် R ၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈၼင်ႇတီႈ Software ဢၼ်ၸႂ်ႉၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်ပဵၼ် Platform တႃႇ enterprise resource planning (ERP) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸႂ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ထတ်းသၢင်ႈ ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် R ၼႆႉ ၶူင်သၢင်ဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ႒႒ ပီၼၼ်ႉသေ တိုၵ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ယူႇ ႁၢၼ်ႉတေႃႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၼ် ပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇပၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ႁူင်းၵၢၼ်​ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသေဢၼ်ဢၼ်ၼႆ​တႄႉ ထုၵ်ႇလီလဵပ်ႈႁဵၼ်း R ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
သႄႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ မျိၼ်းၵၢၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ꩡီးပိၼ်ႇၵၢၼ်ႇ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
1815
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ထၼွင်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ပူင်းတလူၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈပူင်းတလူၵ်ႉ  (ဘုန်းတလုပ်ရွာ, Bonetaloke) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၶႂႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194470 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၶႂႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1191 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1443 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2634 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ၸၢဝ်းသိၵ်ႉၶ်
ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸၢဝ်းသိၵ်ႉၶ်ၶဝ်ၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၢႆဝႆႉဝႃႈ တေလႆႈမီး ၼမ်ႉၸႂ် ၸဝ်ႈမျၢတ်ႈ သိုၵ်းႁၢၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ လွင်ႈဢမ်ႇလီတီႈၼႂ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵေႃႉတေလႆႈ ၵုမ်းထိင်းၼႆသေ တေလႆႈၶတ်းၸႂ် လွင်ႈမူတ်းသႂ် လႄႈ တေလႆႈ ထႅမ်သၢင်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ၵုရု ၵရႅၼ် သႃႁိပ်ႉ လႆႈႁေႃးလၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းသိၵ်ႉၶ် ၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၢႆဝႆႉဝႃႈ တေလႆႈမီးတၢင်းႁတ်းႁၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈပၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ႁူမ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ် ၽႃႇသႃႇၸၢဝ်းလႂ်၊ သႃၼိူဝ်လႂ်၊ ၸၢတ်ႈသုင်ၸၢတ်ႈတႅမ်ႇလႂ် သေဢမ်ႇဝႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ဢေႇပရႄႇ 1815
(26) ဝၼ်း
5
ရူင်းတေႃး (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ပိုၼ်းၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ
“ၸဝ်ႈပီႈဢူၺ်းႉႉႉမိူဝ်ၽွင်းဝၢၼ်ႈမိူင်းသႃႇယႃႇတႄႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁႃတွင်ႈထၢမ်တေႃႇပီႈၼွင်ႉသေပွၵ်ႈ။ ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁၵ်ႉသႃ လုမ်းလႃးတႆးႁဝ်းသေပွၵ်ႈ။ ၵုမ်ႇၵႂႃႇယုမ်ႇၵႂၢမ်းၵူၼ်းမႂ်ႇ( မၢၼ်ႊ) ၶဝ်သေ လိုမ်းပႅတ်ႈၸိူဝ်းပဵၼ် ပီႈၼွင်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၽိူဝ်ႇၸဝ်ႈပီႈ တူၵ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိူတ်ႇၶၢၼ်ၸႂ်မႃး ယဝ်ႉသမ်ႉ ၶိုၼ်းယွၼ်းတၢင်းၸွၺ်ႈထႅမ်မႃး။ ပေႃးၸဝ်ႈပီႈ လႆႈလီလႆႈပဵၼ်မႃးၶိုၼ်းၵေႃႈ တေလိုမ်း ႁဝ်းၶဝ်ၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ တႃႇတေႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းသိုၵ်းႁဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈတႆးၼႆႉသေ ၵႂႃႇၸွႆႈၸဝ်ႈပီတႄႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ” ၼႆယဝ်ႉ။
1953
1953
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
2016
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢိၼ်းၵၼႅတ်ႉ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းၵၼႅတ်ႉ (ႁွင်ႇ)  (အင်းဂနက် (မြောက်)ရွာ, Innganet(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၶႂႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194472 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၶႂႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1191 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1443 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2634 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉၼေႃႇ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၼေႃႇ (Nam Naw,, နမ့်နော်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်လူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
မျိၼ်းၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈမျိၼ်းၵၢၼ်ႇ  (မြင်းကန်ရွာ, Myinkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193876 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1432 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1722 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3154 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1816
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
မႂ်ႇ (ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ (Wan Mai,, ဝမ်မိုင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
မျိၼ်းၵႂႅတ်ႉ (တူၵ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈမျိၼ်းၵႂႅတ်ႉ (တူၵ်း)  (မြင်းကွက် (အနောက်)ရွာ, Myinkwet(West)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းၵႂႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194322 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းၵႂႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 281 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 397 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 678 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ယေႇဝေႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ မျႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
1954
1954
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မိူင်းယမႄးတိၼ်း
မိူဝ်ႈပီႊ၁၄၈၅ၼၼ်ႉ မိူင်းယမႄးတိၼ်း တိုၵ်းမိူင်းၺွင်ႇၺၢၼ်း ဢၼ်တပ်ႉဢႃႇဝႃႉ ႁႄႉၵင်ႈဝႆႉ ၼၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၽွင်းမိူင်း သီႇသူႇရီႉငတူ ၵေႃႉဢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶိုၼ်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉ ပၢႆႊၵႂႃႇတီႈ ဢႃႇဝႃႉ သေၵႂႃႇသူၼ်ႈယူႇတီႈ ယမႄးတိၼ်း။ ၸဝ်ႈၾႃႉဢႃႇဝႃႉ ၶတ်းၸႂ်ၵႂႃႇတိုၵ်းယူႇသေတႃႉ ၶူးဝဵင်းယမႄး တိၼ်းၼႆႉ ၵႅၼ်ႇၶႅင်ၼႃႇလႄႈ ၸင်ႇဢမ်ႇတိုၵ်းလႆႈ။ ပေႃးတေႁုပ်ႈသေလၢတ်ႈၸိုင် မိူင်းယမႄးတိၼ်းၼႆႉ သမ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်မိူင်းဝၢင်ႇၵွမ်း သေတႃႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၽေးလူင်တွၼ်ႊတႃႉမိူင်း ဢႃႇဝႃႉတေႉတေႉ ယူႇယဝ်ႉ။
1862
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶုၼ်လိၼ်၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၶုၼ်လိၼ်  (ခွန်လိန်ရွာ, Khunlein) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇၵျိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189810 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇၵျိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 679 ၵေႃႉ ၊ 692 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1371 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၸီႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၸီႇတႃႇ  (စည်သာရွာ, Sithar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇၵျိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189809 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇၵျိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 679 ၵေႃႉ ၊ 692 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1371 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပီႇၸီႇ 1
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
မႆႉၵၢင်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈမႆႉၵၢင်း (Maik Kan,, မိုက်ကန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင် ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ယေႇဢေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈယေႇဢေး  (ရေအေးရွာ, Yaeaye) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းတၢႆႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194503 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းတၢႆႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 553 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 487 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1040 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1817
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 2
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 3
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1955
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ
ႁိမ်းႁွမ်းဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈဢၼ်မီးႁိမ်းႁွမ်းဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီးမူႇဝၢၼ်ႈ 1. ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ(ၼမ်ႉၸေႃႉ)၊ 2. ၵွင်းမူးလႅင်၊ 3. တွင်သသေးလိၵ်ႉ တေႃႇထိုင်တၢင်းလူင် (ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇၼမ်ႉၸေႃႉ ၶိုၼ်ႈၵျွင်းလင်လဵဝ်ၵၼ်တင်းဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇလုပ်ႇ)/(ဝၢၼ်ႈတွင်သေးလိၵ်ႉ မီးၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈႁင်းၵူၺ်း/ ဝၢၼ်ႈၵွင်းမူးလႅင် မီးၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈႁင်းၵူၺ်း)။
ၸုမ်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈတႆးတီႈမိူင်းမၢၼ်ႊပွတ်းၼိူဝ်
ၼႂ်းပိုၼ်းမၢၼ်ႊလၢတ်ႈဝႆႉထႅင်ႈဝႃႈ ဝၢႆးသေ ၶုၼ်မိူင်း(ခုံမိူင်း) ၸဝ်ႈၾႃႉဢႃႇဝႃႉလူတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ၊ မိူဝ်ႈပီႊ ၁၅၅၁ ၼၼ်ႉ သီႇတူႇၸျေႃႇထိၼ်ႇ ၸင်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်မႃး ၸဝ်ႈၾႃႉမိူဝ်းဢႃႇဝႃႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇ ပေႃးႁိုင်သင် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလႆႈၺႃးတပ်ႉသိုၵ်း မိူင်းႁၢၼ်ႇသႃႇဝတီႇ(ဟံသာဝတီ) ၶိုၼ်ႈမႃးတိုၵ်းလႄႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈတူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈတႆးၸိင်းတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိူင်ႈ
ၶဝ်သၢမ်မိူင်းၼႆႉႁဵတ်း ႁိုဝ်ၶတ်းၸႂ် တႃႇပူၼ်ႉလွတ်ႈပႃႈတႂ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉ လႄႈ တႃႇပူၵ်းတင်ႈၶိုၼ်ႈမိူင်းၽႂ်ႇမိူင်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
ပဵၼ်လုၵ်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ၼူႈ၊ လၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ပုင်ႈၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်းၼႆႉမႄႇၶႂၢၵ်ႈလူင်းၵႂႃႇၸွမ်းမႄႈၼမ်ႉၶျိၼ်းတိၼ်း ၸွမ်းဝၢၼ်ႈလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး တေႃႇ
ပြူင်းၼႆႉပႃးဝႆႉယူႇ။
ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉ
ၽူႈၵေႃႉတႄႇတင်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉတႄႉၵေႃႈပဵၼ် ၸဝ်ႈသတူဝ်းမင်းၾႃႉ( သတိုးမင်းဖျား)ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တီႈမိူင်းၵွင်းၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၽၢတ်ႈမိူင်းပၢင်ယႃႈလႄႈမိူင်းၸေႊၵႅင်းသေယဝ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈတႄႇတင်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉမိူဝ်ႈ(ပီႊၶရိတ်ႉ 1364-1368) သေၼင်ႈမိူင်းၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉပဵၼ်ၶုၼ်ဢၼ်ၵေႃႉလဵၵ်ႉသေပဵၼ် ဢၼ်တႄႇတင်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၸႄႇတင်ႈမိိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉဢႃႇယူႉမၼ်းၸဝ်ႈသင်ႇႁႃမီး(19)ၵွၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉၶႅၼ်ႇၽၢႆႇသိုၵ်းသိူဝ်သေဢမ်ႇၵႃး၊ ပဵၼ်ၶုၼ်ဢၼ်ႁၢဝ်ႈတေႉတေႉၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇယွၼ်ႉ  မၢၵ်ႇၵႅဝ်းဢမ်ႇလီ ၼ််ႂးပၢင်တိုၵ်းၼႆယဝ်ႉ။
1.ၸဝ်ႈၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇ ‘သီႇႁႃႉသူ’ (ရှင်ဖြူရှင်သီဟသူ) လုၵ်ႈၸဝ်ႈမင်းၶွင်ႇ (ပ.ၶ ၁၄၂၁-၁၄၂၅)
ပီႇၸီႇ 5
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 6
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 4
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 8
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 10
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 7
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 11
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1863
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 7
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 12
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 12 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 10
ပီႇၸီႇ 13
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1818
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽွၼ်းသိုပ်ႇဝၢႆးသေမိူင်းယၢင်း တိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ(1527-1532)
ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီႊၶရိတ်ႉ 1527 ၼၼ်ႉလုၵ်ႉၸၢႆးၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်း(ၸဝ်ႈသိူဝ်ၼုမ်ႇၾႃႉ) ဢၼ် ၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၸဝ်ႈသိူဝ်ငၢၼ်ၾႃႉ” (သိုဟန်ဘွားမင်း) ၼၼ်ႉမႃးတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ဢၼ်လႆႈတူၵ်းၵႂႃႇ တီႈၼႂ်း မိုဝ်း ၶိူဝ်းၶုၼ်မၢၼ်ႊ ၼၼ်ႉၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မၢၼ်ႊၶဝ်ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ လႆႈပၢႆႈ ၵႂႃႇတီႈ မိူင်းပြူင်ႈ လႄႈ မိူင်းတူင်ႇဢူႇ ယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပၢႆႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇ ယူႇတႂ်ႈၽွင်းငမ်း တႆး သေ ၶိုၼ်းလႆႈ ၶိုၼ်းတႃႈၶုၼ် လႄႈ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးၶဝ်ၶိုၼ်း။ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ လႆႈၶိုၼ်းထုၵ်ႇႁွင်ႉမႃး ၼႂ်း မိူင်းၶိုၼ်းသေ တႃႇမႃးၸွၺ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းလႄႈ  ၸွၺ်ႈၼႂ်းလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ၼႂ်းၵေႈ ၽိင်ႈတႆးလႄႈ ၽိင်ႈမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ၼႆႉဝၢႆးသေမၼ်း သိမ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ယဝ်ႉၼၼ်ႉ  ဝဵင်းလႄႈ တင်း ဝၢၼ်ႈၼႆႉ ၶုၼ်ၽွင်းမိူင်းတႆးလႄႈ မၢၼ်ႊလႆႈဢုပ်ႉၸွမ်းၵၼ် ယူႇယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ လႆႈၵိၼ်မိူင်း ပျိၼ်ႇၸီး(Pyinzi)၊ ဝဵင်းသလိၼ်း သမ်ႉပဵၼ်သီႇတူႇၵျေႃႇထိၼ်ႇ၊ မိူင်းပူးၵမ်ႇသမ်ႉ သိုပ်ႇပၼ် ၸဝ်ၾႃႉပူးၵမ်ႇၶိုၼ်း၊ ဝဵင်း Kamni သမ်ႉပၼ် ၼေႃႇရႃႇထႃႇ ၵႂႃႇၵိၼ်၊ ပျၢၼ်ႇၶျီႇ(Pyan-chi) သမ်ႉလႆႈ ၵႂႃႇ ၵိၼ် ဝဵင်းPaung-ti လႄႈ ဝဵင်းဢႃႈမျိၼ်ႉသမ်ႉပဵၼ် တႅတ်ႇတေႃႇသျေႇ လႆႈၵႂႃႇၵိၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႁၢၼ် ၾႃႉၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်ႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ပၵ်းပဵၼ် ပိူင်ယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ၽွင်း ပယိၼ်ႉထူၺ်းႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းမၼ်းသေ ၵႂႃႇၵွမ်းတေႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းၵေႃႈ ၺွပ်ႉ ပယိၼ်ႉထူၺ်းလႄႈတင်း ၵူၼ်းၸွမ်းမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉတင်းသဵင်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼႆႉ ၵေႃႈ ပဵၼ်တၢင်းၵႂႃႇယႃႉၽိင်ႈမၢၼ်ႊၶဝ်။ ဝၢႆးသေၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းတီႉၵမ်တူဝ် ပယိၼ်ႉထူၺ်း ယဝ်ႉ ၼၼ်ႉ မၼ်းၵေႃႈ ပွၵ်ႈမိူဝ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းယၢင်း။ မိူဝ်ႈမၼ်းတိုၵ်ႉၽႅဝ်တီႈ တီႇပႄးယိၼ်း(ဒီပဲယင်း) ၼၼ်ႉ မၼ်းၵေႃႈပွၺ်ႇပၼ်တူဝ် ပယိၼ်ႉထူၺ်းလႄႈ တင်းၵူၼ်းၸွမ်းမၼ်းတင်းမူတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ယဝ်ႈၵေႃႈ မိူဝ်ႈ ၽွင်း တိုၵ်ႈလတ်းၽၢၼ်ႇဝဵင်းမျေႇတူး ယူႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶုၼ်တႆး မီးလွင်ႈထဵင်ၵၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈလူင်မိူင်း ယၢင်းၵေႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်း ၶုၼ်ၽွင်းမိူင်းမၼ်း လၵ်ႉၶႃႈတၢႆပႅတ်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။
တွင်ႇၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၵျီး  (တောင်ကြီးရွာ, Taunggyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189838 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 176 ၵေႃႉ ၊ 189 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 365 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
သဵၵ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈသဵၵ်ႉၵူင်း  (ဆိပ်ကုန်းရွာ, Seikkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျီးပိၼ်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191294 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျီးပိၼ်ႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 643 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 901 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1544 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
မၢတ်ႉၶျ် 3
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
ပီႇၸီႇ 16
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မၢတ်ႉၶျ် 4
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (4) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (63) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (64))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (302) ဝၼ်းယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
တပျေႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ပီႇၸီႇ 17
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
2019
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
မတၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ +
တိၼ်တူၵ်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈတိၼ်တူၵ်း (, Tin Toke, တင်တုတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပီႇၸီႇ 18
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မၢတ်ႉၶျ် 9
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (9) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (68) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (69))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (297) ဝၼ်းယူႇ။
ဢုတယ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဢေႇပရႄႇ 2019
(26) ဝၼ်း
5
ပီႇၸီႇ 19
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵွင်းလဢွၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵွင်းလဢွၼ်ႇ (, Kawng Hla Aun, ကောင်းလှအွန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပီႇၸီႇ 20
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
1864
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 21
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇပရႄႇ 1864
(26) ဝၼ်း
5
မၢတ်ႉၶျ် 14
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
ပူင်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈပူင်ႇၵူင်း  (ပုံကုန်းရွာ, Ponkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢႆႉတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189814 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၢႆႉတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1999 ၵေႃႉ ၊ 1772 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3771 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵုၼ်းၸႅၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၵုၼ်းၸႅၵ်ႉ  (ကွမ်းစိုက်ရွာ, Kunsaik) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵုၼ်းၸႅၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191330 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵုၼ်းၸႅၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1312 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1775 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3087 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တွၼ်ႊလွင်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇလင် ၵၢၼ်ၵေႃႇတင်ႈမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈမိူင်း
တွၼ်ႊႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇလင် ၵၢၼ်ၵေႃႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းလႄႈ ၵၢၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢႃႇဝႃႉၸမ်သုတ်း လႄႈ တွင်ႇငူႇၸမ်ၶိုၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၢၼ်ဢၼ် ၸူႉ တုမ်ႊၵူၼ်းသေ မႄႇၶႂၢၵ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃးၼမ်တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ၵၢပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈၼႆႉသေ လၢႆႈ ၸဝ်ႈပၢႆးပို ၼ်းၶဝ် ၶဝ်ႈၸႂ်သေ လဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉယူႇသၢမ်လၢႆး 1) လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၼႂ်းၵႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႈၵူၼ်းလႄႈ ၵၢၼ်ႁၢင်ႈသိုၵ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၽၢႆလီၽၢႆၸႃႉ၊ 2) လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႈႁႅင်းသိုၵ်းလႄႈ လွင်ႈဢွင်ႇပေႉသိုၵ်း၊ လႄႈ 3) လွင်ႈၼွင်ႇၵၢႆႇၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼႅတ်ႈၼႃ၊ လွင်ႈယူင်ႉသၢင်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း လႄႈ ၵၢၼ် ၸိင်းတိုၵ်းၶၢဝ်းပွတ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ၶူႈၸိင်းဢဝ်လိၼ်လႅၼ်ႊ ၶၢဝ်းႁိုင်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းၸႃႉဢၼ်ပဵၼ် ယွၼ်ႉၶေႃႈမၢႆၼိူင်ႈတႄႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈမူႈယႂ်ႇၵူၼ်းႁဝ်းယွမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈမၼ်းၸၢင်ႊၵိူတ်ႇမီးတၢင်းပဵၼ်ႁႃႉ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈဢိုပ်းယၢၵ်ႈ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းပၢႆးဢွၵ်ႇ ယၢၼ် တီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးပိုၼ်းၵေႃႉလၢတ်ႈဝႃႈ ပၢင်တိုၵ်းတီႈပွတ်းဢေး သီးယႂ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇတိုၵ်းၵၼ်ထိုင်တီႈ လိူတ်ႇဢွၵ်ႇပေႃးပဵၼ်ၼွင်ၸိူင်ႉၼၼ် ၶဝ်ၵွ ၺ်းတိုၵ်းဢဝ်ႁၢႆးသိုၵ်း တႃႇတေမႃးထႅမ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၼႂ်းမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼမ်ၵွၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ သင်တေဝႃႈၸိူ င်ႉၼၼ်လၢႆႊလၢႆႊၵွၺ်းၼႆတႄႉၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသေၵေႃႈ မီးမႃးယူႇလွင်ႈလူႉ တၢႆၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼမ်မႃးလႄႈ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃးၼႆၼၼ်ႉတႄႉၵေႃႈ ယင်း ပႆႇမီးၶေႃႈသပ်းလႅင်း ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈသေဢမ်ႇၵႃ ယင်းတိုၵ်ႉမီးၶေႃႈထဵင်ၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်ၸဝ်ႈပၢႆး ပိုၼ်းၶဝ်မၢင်ႊၵေႃႉတႄႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈတီႈယူႇၵႅပ်ႈလိူဝ် ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းမႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးတေလၢတ်ႈႁႂ်ႈမီးလၵ်းထၢၼ်ၼႆတႄႉ မိူၼ်ၼင်ႇလွင်ႈဢၼ် မိူင်းယၢင်းၵႂႃႇသိမ်းဢဝ် မၢၼ်ႈမေႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉသင်လႄႈ မိူင်းယၢင်းၵႂႃႇတိုၵ်ႉ မၢၼ်ႈမေႃႇၼႆတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဝႃႈၼင်ႇလိၼ်တီႈယူႇတႃႇၵူ ၼ်းမိူင်းယၢင်းၼမ်မႃးလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၶႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။
ပီႇၸီႇ 23
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
1957
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွင်ႇပျီႇၸူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈဢွင်ႇပျီႇၸူဝ်း  (အောင်ပြည်စိုးရွာ, Aungpyaysoe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵုၼ်းတီးပိၼ်ႇ (လေးဢဵင်ႇတၢၼ်း)၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 219104 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵုၼ်းတီးပိၼ်ႇ (လေးဢဵင်ႇတၢၼ်း)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2985 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3737 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6722 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မၢတ်ႉၶျ် 22
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (22) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (81) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (82))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (284) ဝၼ်းယူႇ။
ပီႇၸီႇ 24
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
တႁၢတ်ႉၵျိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈတႁၢတ်ႉၵျိၼ်း  (ဒဟတ်ကျင်းရွာ, Dahatkyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇတူၵ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194416 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇတူၵ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 676 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 823 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1499 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပီႇၸီႇ 27
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁူၺ်ႈၶူဝ်လၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၶူဝ်လၼ်ႇ (, Hway Hko Lan, ဟွေခိုလန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပီႇၸီႇ 26
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 29
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
သူၺ်ႇတူၵ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇတူၵ်ႉၵူင်း  (ရွှေတုတ်ကုန်းရွာ, Shwetokekone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇတူၵ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194415 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇတူၵ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 676 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 823 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1499 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1865
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
2020
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇပရႄႇ 2020
(26) ဝၼ်း
5
ပီႇၸီႇ 30
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 31
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လႄႇမ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈလႄႇမ  (လယ်မရွာ, Lelma) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢႆႉတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189816 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၢႆႉတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1999 ၵေႃႉ ၊ 1772 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3771 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပေႃႉလူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈပေႃႉလူင်း  (ဘော့လုံးရွာ, Bawtlone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵုၼ်းတီးပိၼ်ႇ (လေးဢဵင်ႇတၢၼ်း)၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191348 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵုၼ်းတီးပိၼ်ႇ (လေးဢဵင်ႇတၢၼ်း)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2985 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3737 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6722 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပီႇၸီႇ 33
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 34
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 35
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1958
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 35
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 36
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 37
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 36
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 39
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
1820
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 39
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 40
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 40 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 40
1820
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1866
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 41
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 42
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 44
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1901
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
မေႃႇၸေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈမေႃႇၸေႃး (, Maw Saw, မော်စော) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပီႇၸီႇ 45
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1959
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵုင်းပႅၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵုင်းပႅၵ်ႇ (, Kong Paik, ကုန်းပိုက်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပီႇၸီႇ 46
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 47
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 46
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 47
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 50
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 52
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 49
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၺွင်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၵူင်း  (ညောင်ကုန်းရွာ, Nyaungkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅင်းတႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194318 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅင်းတႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 5123 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 6133 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 11256 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပီႇၸီႇ 54
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 53
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
1821
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1821 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1820 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ပီႇၸီႇ 55
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တၢင်းပဵၼ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2019
ၶေႃႈၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈ
ပီ 2020 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ သေ လႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဝႃႈ တၢင်းပဵၼ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2019 (COVID-19) ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵႅတ်ႇၵင်ႈ
လွၵ်းလၢႆးတွၼ်ႈတႃႇ ယွၼ်ႇယွမ်း လွင်ႈၽႄႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ယူႇသဝ်းတီႈႁိူၼ်း၊ ဝႄႈဢွင်ႈတီႈမီးၵူၼ်းၼမ်၊ ဢဝ်ၵွၼ်ႈသီသေ သုၵ်ႈလၢင်ႉမိုဝ်း တီႇဢေႇသုတ်း ႁႂ်ႈႁိုဝ် 20 သိၵ်ႈ၊ ယူႇသဝ်းတီႈဢၼ်လူမ်းၶဝ်ႈလူမ်းဢွၵ်ႇလီ၊ ယႃႇဢဝ်မိုဝ်းဢၼ်ပႆႇလႆႈသုၵ်ႈလၢင်ႈသေ ယိပ်း၊ တိူဝ်ႉ မၢၵ်ႇတႃ၊ ၶူႈလင်၊ သပ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။  CDC လႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႃႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈဢႆ၊ ၶီႈၸၢမ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်းၸေႈၸဵတ်ႉသေ တူမ်းပၼ် သူပ်း လႄႈ ၶူႈလင်၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးၸေႈ ဢဝ်ငွၵ်းသွၵ်ႇတူပ်ႉသေ ႁႄႉယဝ်ႉၸင်ႇဢႆ၊ ၶီႈၸၢမ်ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ဢႆ၊ ၶီႈၸၢမ်ယဝ်ႉမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈသုၵ်ႈလၢင်ႉပၼ်မိုဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ လွၵ်းလၢႆး လွင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ယူႇႁၢင်ႇၵၼ် ၊ လွင်ႈဢိုတ်း ႁူင်းႁဵၼ်း၊ ႁူင်းၷၢၼ်၊ လွင်ႈႁၢမ်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း လႄႈ လွင်ႈႁၢမ်ႈၸူႉတုမ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်း တွၼ်ႈတႃႇယွၼ်ႇယွမ်း ယႃႇႁႂ်ႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ် တိူဝ်ႉၸမ်ႈၺႃး ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ လႄႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉ တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း လူဝ်ႇယူႇႁၢင်ႇၵၼ် 6 ထတ်း ( 1.80 မီႇတႃႇ) ယဝ်ႉ။
ပီႇၸီႇ 58
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
1867
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 57
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 57 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 50
ပီႇၸီႇ 56
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လူးၵႂႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ပီႇၸီႇ 60
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 59
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 60
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ငတႅတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ပီႇၸီႇ 63
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 62
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပၢင်သုတ်း (ပၢင်သူၼ်)၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပၢင်သုတ်း (, Pan Sut, ပန်ဆွန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပီႇၸီႇ 65
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1822
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 64
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1868
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 69
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 70
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1961
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1960 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ပီႇၸီႇ 71
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
1903
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 73
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
တၼတ်ႉၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈတၼတ်ႉၵၢၼ်ႇ  (သနတ်ကန်ရွာ, Thanatkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၼတ်ႉၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194342 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၼတ်ႉၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 282 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 400 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 682 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပီႇၸီႇ 73
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 72
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 75
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
တပျေႇဝ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈတပျေႇဝ  (သပြေဝရွာ, Thapyaywa) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇဝ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194375 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇဝၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1191 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1433 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2624 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1869
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 77
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2019-20
လွင်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇလၢမ်းဝႆႉ
ၽိူဝ်ႇတႃႉတေၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆၽိတ်းပိူင်ႈ ၼိူဝ် လွင်ႈထၢမ်ႇထိူမ် ဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ပွတ်ႇၵႂ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း(severe pneumonia) တွၼ်ႈတႃႇႁူင်းယႃ ႁႂ်ႈပေႃးၸွပ်ႇငိုၼ်ႈ လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇလႆႈ လီလီငၢမ်းငၢမ်းၼၼ်ႉ တီႈဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၼမ်ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈမႆႈၸႂ်ၼိူဝ် ဢဵၼ်ႁႅင်းၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ လႆႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈႁႂ်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်တင်းၼမ်ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်တေဢမ်ႇမီးလွင်ႈ တိူဝ်ႈၸမ်ႈၵၼ်တင်း ၵူၼ်းပဵၼ် ၸိူဝ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်တၢင်ႇမဵဝ်းၼၼ်ႉၼႆသေ လႆႈမီးလွင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ယႃႇပေၵႂႃႇႁူင်းယႃသေ ႁႂ်ႈယူႇသဝ်းတီႈႁိူၼ်း (တွၼ်ႈတႃႇယႃႇႁႂ်ႈတၢင်းပဵၼ်ၽႄႈၸွတ်ႇ) ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉ တီႈသၢႆတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်သွင်ဢၼ် ဢၼ်ၶိုၼ်းႁွင်ႉဢဝ် ၵူၼ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ဝူႁၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႃႈ ၵူၼ်း (400) ၼၼ်ႉ (5) ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈၵူတ်ႇထတ်းႁၼ် ၸိူဝ်းမီးဝၢႆးရႅတ်ႉ ၼႆသေ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ ၼႄ ၽၢင်ႁၢင်ႈလၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်သေ ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ် သီႇၵေႃႉၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇၼႄ ၽၢင်ႁၢင်ႈလၵ်ႉၶၼႃႇ တၢင်းပဵၼ်သင်။
ႁၢင်ႈမၢႆ လႄႈ ၽၢင်ႁၢင်ႈလၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်
ၽၢင်ႁၢင်ႈလၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ဢၢႆ၊ ၼၢဝ်၊ ထူၺ်ႈၸႂ်ယၢပ်ႇ၊ ပဵၼ်ၶူပ်းပဵၼ်ၶိုၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽၢင်ႁၢင်ႈလၵ်ႉၶၼႃႇမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢူၼ်ႈဢူၼ်ႈသေ ၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇ ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸဵပ်းတၢင်းပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်ပွတ်ႇၵႂ်ႈ၊ မၢၵ်ႇလမ်းလူႉလႅဝ်၊ ၸၢင်ႈတၢႆ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆယဝ်ႉ။  ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢင်ႁၢင်ႈလၵ်ႉၶၼႃႇ တၢင်းပဵၼ်ထူၺ်ႈၸႂ်ယၢပ်ႇ ပွတ်းၼိူဝ်ၼႆႉ ၶီႇၸၢမ်၊ ၼမ်ႉၶီႈမုၵ်ႈယွႆႉ၊ ၶေႃးၸဵပ်းၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇပေႃးသူႈပဵၼ်။
ပီႇၸီႇ 78
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2019-20
လွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ
တီႈၶပ်ႉမၢႆ ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၵင်ႈ လွင်ႈၽႄႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႈၾိင်ႈၵူၼ်း လႄႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉၽၢႆႇပၢႆးပႆႇၺႃႇယႃႈယႃၼၼ်ႉ တေမီး လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်သေ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ဢၼ်မီးလွင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်ၽွၼ်ၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ် လွင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်သေ ၸွင်ႇတေ ၶၢမ်ႇလႆႈ ဢမ်ႇၶၢမ်ႇလႆႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေမီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်လႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်တႄႉ လွင်ႈသႅၼ်သႂ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ႁႂ်ႈသုၵ်ႈလၢင်ႉပၼ်တႃႇသေ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ယဝ်ႉၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈသႂ်ႇဢၼ်တူမ်းၼႃႈဢၼ်ၸႂ်ႉတီႈႁူင်းယႃ (surgical mask) ၊ တွၼ်ႈတႃႇတၢင်းၶႆႈၸႂ်ပၢႆးယႃႈယႃသေ ႁႂ်ႈႁွင်ႉမေႃယႃသေၵေႃႉၵေႃႉ။ မိူင်းၵမ်ႉၼမ်တႄႉ လႆႈပၼ်ၽၢင်ႉဝႆႉဝႃႈ ယႃႇပေႁႂ်ႈၵႂႃႇ ဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈ ႁူပေႈ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႇယွမ်း လွင်ႈသိူၵ်ႈသမ်ႇတိူဝ်ႉၸမ်ႈၵူၼ်း
ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢႃႇယူႇယႂ်ႇ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းလႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇတၢင်းပဵၼ်ၶၢဝ်းႁိုဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ တိူဝ်းလႆႈထူပ်းၺႃး ၽေးတၢင်းပဵၼ်သေ ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ်လႄႈ ၽၢႆႇၵုမ်းထိင်းတၢင်းပဵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မေႇရိၵၢၼ်ႇ (CDC) လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ တီႈဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၶဝ်ဝႄႈ တီႈၵူၼ်းၼမ်သေ လႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႆႉဝႃႈ ပေႃးပဵၼ်လႆႈ ႁႂ်ႈယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈႁိူၼ်းၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၵႂႃႇတၢင်းလႂ်
ႁၢင်ႇၸိူဝ်ဝ်း(Hangzhou)၊ ၵႂၢင်ႇၸိူဝ်ဝ်း(Guangzhou)၊သျၢၼ်ႇႁၢႆး(Shanghai)၊ သျႅၼ်ႇၸႅၼ်း(Shenzhen)ဢိၵ်ႇပႃး ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ပႄႇၵျိၼ်းာ်(Beijing) ၼႆႉ တေဢမ်ႇႁဵတ်း လွင်ႈၶင်တိၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈႁူပႄႉၼၼ်ႉ ၼႆ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလွင်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ပႆႇဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉတႄႉ ၶၢဝ်ႇၽၢင်းလႆႈဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၽူႈမီးသုၼ်ႇလၢတ်ႈ ၽၢႆႇၵမ်ၵၢၼ် လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇမျူႇၼီႇၸပႄႇ ဝဵင်းပႄႇၵျိၼ်း လၢတ်ႈဝႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် လူတ်ႉၵႃးလႅၼ်ႈတီႈၵႆ ၊ သဵၼ်ႈတၢင်းတီႈၵႆ ၊ လူတ်ႉလဵၼ်းတႂ်ႈလိၼ်၊ လူတ်ႉပၢတ်ႉၸ်ၵႃး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေၵႂႃႇမႃးမိူၼ်တႃႇသေႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ယႃတၢင်းမႆႈၸႂ် ၵူၼ်းတီႈဝဵင်းၼႆသေ ဢၼ်ပဵၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝဵင်းႁၢင်ႇၸိူဝ်ဝ်း ဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၸႅၵ်ႇဝဵင်းဢၼ်ၼႆႉတင်း တၢင်ႇတီႈၽၢႆႇၼွၵ်ႈဝဵင်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၽေးၶဵၼ်ဢၼ်ၸၢင်ႈတေပဵၼ်မႃးတီႈဝဵင်း သွင်ဝဵင်းၼႆႉတႄႉ တေလႆႈမၵ်းမၼ်ႈတွၼ်ႈတႃႇႁႄႉၵင်ႈဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ပီႇၸီႇ 80
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2019-20
လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 27 ၼၼ်ႉ လုမ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ႁင်း ၶွင်ႇၸီႇၸိုင်ႈမိူင်း (General Office of the State Council of China) ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းထႅၼ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းၶႄႇၵေႃႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ လႆႈတိူဝ်းလိူဝ်ၶၢဝ်းဢိုတ်းပီမႂ်ႇ လႄႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၶိုင်ပီသွၼ်လိၵ်ႈႁူဝ်ၶၢဝ်းမႆႈ (spring semester) ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶၢႆႉဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း
ဢၼ်ပဵၼ်ပွႆးပွၵ်ႇသိင်ႇဢူဝ်ႇလမ်ႇပိတ်ႉ ဢေးသျႃး-ပၸိၾိၵ်ႉ ဢၼ်ဢၢၼ်းႁဵတ်းတီႈဝူႇႁၢၼ်ႇ ၼႂ်းၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶၢႆႉၵႂႃႇၸူး ဝဵင်း Amman မိူင်းၵျေႃႇတၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ၵူႈမိူင်းမိူင်း
ဝဵင်းပိတ်ႉသ်ပၢၵ်ႉ (Pittsburgh)၊ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းပီႈၼွင်ႉၵၼ်တင်း ဝူႇႁၢၼ်ႇၼႆႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇပၼ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ် ဝူႇႁၢၼ်ႇၽႂ်းၽႂ်းၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ၼႆႉ တေၸၢင်ႈပႃး ၶိူင်ႈတူမ်းၼႃႈ၊ မူင်မိုဝ်းယၢင်၊ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်တေၸၢင်ႈႁႃယၢပ်ႇဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ The University of Pittsburgh Medical Center ၵေႃႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇပၼ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်း(humanitarian aid organisation Direct Relief)ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁူမ်ႈပွင်းၵၼ်တင်း ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ FedEx သေ ၸွမ်းၼင်ႇ ႁူင်းယႃယူႇၼီႇယႅၼ်ႇဝူႇႁၢၼ်ႇတုၵ်းယွၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် မူင်မိုဝ်း၊ ၽႃႈၼုင်ႈ (gown) ၊ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၵႅတ်ႇၵင်ႈသုၼ်ႇတူဝ် လႄႈ ၶိူင်ႈႁႄႉၼႃႈ 2 သႅၼ် ဢဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တၢင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်သေ သူင်ႇပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၾွင်ႉတေးသျိၼ်း ပီႇလ်ၵဵတ်ႉသေၵေႃႈ တေလူႇတၢၼ်းငိုၼ်းတေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ (5) မီႇလီႇယႅၼ်ႇၼႆ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မိူဝ်ႈ ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 26 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇသေၵေႃႈ လႆႈသူင်ႇပၼ် ၶူဝ်းၶွင်ၵႅတ်ႇၵင်ႈယဝ်ႉ။ မိူင်းမလေးသျႃးၵေႃႈ တေလူႇတၢၼ်းပၼ် မူင်မိုဝ်းၸႂ်ႉတီႈႁူင်းယႃ တႃႇ 18 လၢၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၶႂၢႆႇၶႃပေလႅင်ၾီလိပ်ႈပိင်းၵေႃႈ ဢဝ်ၶိူင်ႈတူမ်းၼႃႈ ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ် 14 လၢၼ်ႉတေႃႇလႃႇ ဢၼ်ႁဵတ်းတီႈမိူင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ တၢင်ႇႁိူဝ်းသေ လူႇတၢၼ်းပၼ်ယဝ်ႉ။ ၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁တွင် တူရကီက ကျန်းမာရေးကိရိယာများပေးပို့ခဲ့သည်။ မိူင်းၵျႃႇမၼီႇၵေႃႈ ဢဝ်တင်းၶူဝ်းၵႅတ်ႇၵင်ႈႁူင်းယႃ ၼိုင်ႈမိုၼ်သေ လႆႈသူင်ႇပၼ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ်တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်သၢႆႁိူဝ်းမိၼ် ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး Sriwijaya Air ၵေႃႈ လႆႈလူႇတၢၼ်းပၼ် ၶူဝ်းၵႅတ်ႇၵင်ႈ လႄႈ ဢၼ်တူမ်းၼႃႈ 15000 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တီႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း (ဢိၵ်ႇပႃးမိူင်းၶႄႇ) ၼႆႉ လႆႈဢဝ်တင်း မေႃႇၼီႇတႃႇသေ ၵူတ်းထတ်းလူမ်းၼၢဝ်ႇ၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းဝူႇႁၢၼ်ၼႆႉ လႆႁဵတ်းလွင်ႈၸႅၵ်ႇၶဝ်ဝႆႉႁင်းၶေႃ ယဝ်ႉ။