cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပႄးမျႃး (ႁွင်ႉ) ၸီႇယိၼ်ႇၸု၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽျႃႇပူင်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၽျႃႇပူင်ႇၼႆႉ ၵေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇတင်း ဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်မီးပွတ်းတႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်မွၼ်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၽွင်းမွၼ်းၶဝ် တိုၵ်ႉႁႅင်းယႂ်ႇၼၼ်ႉ မီးတႂ်ႈလွင်ႈၽွင်းငမ်း မိူင်းႁၢင်ႈႁေႃမွၼ်း ႁၢၼ်ႇသႃႇဝတီႇသေ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ပတဵင်ႇ 32 ဝဵင်း ပွတ်းတူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝေႃးႁၢၼ်ၽျႃႇပူင်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝေႃးႁၢၼ်မွၼ်းသေ "ၽျႃႇ" = ၵၢတ်ႇ၊ "ပူင်ႇ"=ၶဝ်ႈ ၼႆသေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ တီႈဢၼ်မီးတႅဝ်းလၢၼ်ႉၶဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၽျႃႇပူင်ႇ - ပျႃႇ - လၢၼ်ႉ၊ ပူင်ႇ-ၶဝ်ႈ (လၢၼ်ႉၶဝ်ႈ)
756
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵၢၼ်ႇဢူး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇဢူး  (ကန်ဦးရွာ၊ Kanu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထယၢၼ်ႇၵႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192896 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထယၢၼ်ႇၵႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2521 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2986 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5507 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ယွၵ်ႉၸွၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
277
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ထၼွင်းၵျိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ပၢၼ်းဢၢႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
1742
1742
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1354
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢထႅတ်ႉၺိၼ်ႉၵျုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
956
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶဝ်ႈသဵၼ်ႈရၶႅင်ႇ
လၢႆးႁဵတ်းၵွၼ်ႈၵဵၼ်းပႃ၊ ပႃၵွၼ်ႈ
ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းရၶႅင်ႇဝႃႈ ပႃဢၼ်ဝႃႈ ပႃၺူဝ်ႉ (ဢမ်ႇၼၼ်) ဢၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်ႈဝႃႈ ပႃငၽႄႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢဝ်သုၵ်ႈၼမ်ႉလီလီ။ ပေႃးယဝ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ်သၼ်လင်မၼ်း ၽႃႇဢဝ် ၽၢၵ်ႇလႂ်ၽၢၵ်ႇၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ဢဝ်ပႅတ်ႈ ၵၢင်ႈသၼ်လင်မၼ်းလႄႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ၸေႃႉသေ ၶုတ်ႇဢဝ် ၼိူဝ်ႉဢၼ်မီးသွင်ပႃႈ သွင်ၽၢႆၼၼ်ႉလႄႈ။ ၼိူဝ်ႉဢၼ်ၶုတ်ႇလႆႈမႃးၼၼ်ႉ ဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်းၶူတ်ႉသေ တမ်ပၼ် ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃးၼဵဝ်ၼွၵ်းၼွၵ်းလႄႈ။ ပေႃးဝႃႈလႆႈၼိူဝ်ႉပႃတမ် ၼဵဝ်ၼဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ ဢဝ်သႂ်ႇဝႆႉတီႈၼႂ်းဝၢၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ၶိင်ဢိတ်းဢွတ်းသႂ်ႇသေတမ်၊ ၶိုၼ်းဢဝ်ၼိူဝ်ႈပႃတမ်မိူဝ်ႈၵႆႈၼၼ်ႉ သႂ်ႇ၊ သႂ်ႇၵိူဝ်ဢိတ်းၼိုင်ႈ၊ ၽွင်ၼိူဝ်ႉၵႆႇဢိတ်းၼိုင်ႈ၊ ၽွင်မိၼ်ႉဢိတ်းၼိုင်ႈ (​တေႃႉတႄႉဝႃႈသႂ်ႇ)သေၵေႃႈ ၵဝ်ပၼ် ႁႂ်ႈ​ၼိူဝ်ႉပႃၼၼ်ႉပေႃးၶဝ်ႈလေႃးၵၼ်လႄႈ။ ဢဝ်ၼိူဝ်ႉပႃ ဢၼ်ႁဝ်းၵဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ၵွၼ်ႈ (ဢမ်ႇၼၼ်) ႁဵတ်းပဵၼ်ၵမ်သေၵေႃႈ ဢဝ်တၢင်ႇဝႆႉတီႈၼိူဝ်​ဝၢၼ်ႇ​ၽေလႄႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်မေႃႈတင်ႈၼိူဝ်ၽီးၽႆးသေ တင်ႈၼမ်ႉမၼ်း ႁႂ်းသုၵ်းလီလီ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ၵွၼ်ႈၵဵၼ်းပႃ (ဢမ်ႇၼၼ်) ၵွၼ်ႈၵမ်ပႃၼၼ်ႉ သႂ်ႇပၼ် ၼႂ်းမေႃႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ်မၼ်းပေႃးတေ ဢမ်ႇၸပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ တၢင်းၵႆတၢင်းၸမ်မၼ်း ယိူင်းသေသႂ်ႇၵႂႃႇလႄႈ။ ပေႃးဝႃႈ ၶူဝ်ႈယဝ်ႉယဝ်ႈၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈလႆႈ ၵွၼ်ႈၵဵၼ်းပႃၶူဝ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵွၼ်ႈၵမ်ပႃၶူဝ်ႈ ဢၼ်သႂ်ႇၼႂ်း ၶဝ်ႈသဵၼ်ႈသေ ၵိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 18
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ (18) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (352) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (353))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (13) ဝၼ်း။
1741
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1741
ၸဝ်ႈၼုမ်ႇ၊ ၸဝ်ႈၾလၢႆးၶႃႈ
သရေႇၸီႇသူႇၸဝ်ႈၼုမ်ႇလၢႆးၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၽူႈ ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ပၢင်လူင် ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ၸဝ်ႈၼုမ်ႇလၢႆးၶႃႈၼႆႉ ပေႃႈၾၸဝ်ႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်လၢႆး မႄႈၾၸဝ်ႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းမွၼ်းသေ ၵိူတ်ႇႁၼ်မႃႈမိူဝ်ႈ 1906 လိူၼ်ဢွၵ်ႉထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 15 ဝၼ်း တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢႃႇယုၸဝ်ႈ လႆႈ (9) ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းၵႂႃႇၶိုၼ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလုၵ်ႈလၢင်း ၸဝ်ႇၾတမ်ႈတီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးသေ ဢွင်ႇပူၼ်ႉ ၸၼ်ႉ(10)ယဝ်ႉ။
ၺွင်ႇꩡိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
755
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
276
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1353
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1839
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
သၽႃးၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
တီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ ၂၀၁၅ ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ (ANP) ၼႆႉ လႆႈဢွင်ႇပႄႉ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇ 12 ၵေႃႉၼၼ်ႉလႄႈ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ဢမ်ႇလႆႈဢွင်ႈတီႈ တီႈလုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမႃးၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၵျႅတ်ႉတုၼ်ႇၶိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ယီႈ၊ ၶုၼ်၊ မေႃယႃလူင်
ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထၢမ်တူၺ်းၶိုၼ်း တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ၵၢၼ်ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ့် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်သင်မႃးယဝ့်?။ ႁဵတ်းမႃးမိူဝ်ႈလႂ်?။ ႁဵတ်းမႃးဢီႈသင်?။ ႁဵတ်းမႃးၵႃႈႁိုဝ်?။ ၶႆႈၸႂ်တူၺ်းတႃ့။ ပေႃးပႆလႆႈႁဵတ်းၵေႃႈ ႁႃၶိုင်ႁဵတ်းတႃ့။ ၸူဝ်ႈၶူပ်ႇ(ဢႃႇယု)ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးၵႃႈႁိုဝ်ယဝ်?။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇလႆႈမႃးႁိုင်ၵႃႈႁိုဝ်ယဝ့်?။ ယႃႇပေပႅတ်ႈမိုဝ့်ပႅတ်ႈဝၼ်းယူႇ၊ ယႃႇယူႇပဵၼ်ယႂ်ႇၼူၵ်ႇၵဝ့်ထဝ်ႈမူမႃယူႇ။ ယႃႇပေၵိၼ်ၶဝ်ႈသေ ၼၵ်းၼမ်ၼၵ်းလိၼ်ယူႇ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပႂ်ႉထႃႈပိူၼ်ႈလႆႈသေတႃ့ ၵေႃႈ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇပႂ်ႉထႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈ။ ယႃႇပေလိုမ်းတူဝ်ယူႇ၊ လုၵ့်ႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ တႃႇႁၸိူဝ့်ၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမေႃသင်ၵေႃႈ ႁဵတ်းၼၼ့်။ ႁဵတ်းလႆႈၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းၵႃႈၼၼ့်တႃ့၊ ဢမ်ႇႁဵတ်းတႄ့ ယႃႇပေယူႇ၊ ႁဵတ်းပၼ်သင်ၵေႃႈ တေၵႂႃႇၵုမ့်ၵႂႃႇထႅမ် ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ့်ၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၵၢတ်ႈ၊ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတၢႆၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁၢႆလႆႈယဝ့်။
ယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇတိတ်ႉ  (ရွာသစ်ရွာ, Ywarthit) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190847 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတိတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1116 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1210 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2326 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
သျီႇတႃႇၵၢႆး
လွင်ႈလႆႈမီးမႃး ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ
ၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်း မႃးၵႃႉၶၢႆၼၼ်ႉ မိူင်းၶႄႇတႄႉ လႆႈသုမ်းသိုၵ်း၊ လႆႈသုမ်း လႅၼ်လိၼ်၊ လႆႈတင်းဢူၵ်းဢၢႆသေမဝ်ႇၵႃး လႆႈထုၵ်ႇၼီႈ ဢၼ်တေလႆႈ တႅၼ်းၶိုၼ်း ၵႃႈၶၼ်ဢၼ်ၶဵၼ် ႁၢင်ႈသိုၵ်းမႃးတိုၵ်းၶဝ်ၼၼ်ႉထႅင်ႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေပၼ်ၼီႈသိုၵ်းလႆႈ လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁေႃသႅင် ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ လိူဝ်မႃး ၼိူဝ်ၵူၼ်းၽၢၼ် ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး ၸိူဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈတူင်ႉတူဝ်ယူႇ ၼၼ်ႉထႅင်ႈ။ ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး ဢမ်ႇမီးတႃႇပၼ်ၶွၼ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ႁေႃသႅင် သမ်ႉ သိမ်းဢဝ်ၵူႈယိူင်ႈ။ လုၵ်ႈလၢင်းၼၢင်းမေး ဢမ်ႇၵိုတ်း တိၺွပ်းဢဝ်ၵႂႃႇႁဵတ်း ၶီႈၶႃႈ။ ၵူၼ်းၽၢၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး ပၢႆႈဢွၵ်ႇပဵၼ်ၽုင်ပဵၼ်ၵႄ။ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ၽၢၼ်ၼႃႇယဝ်ႉလႄႈ လႆႈႁႃလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈ လဵင်ႉၼႃႈႁိူၼ်း။ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၵတ်းယဵၼ်သေဢိတ်း။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေမီးႁူမ်ႇလူမ်ႈသေ ယူႇသဝ်းႁႃၵိၼ်လႆႈလႄႈ လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ယူႇ ပဵၼ်မုၵ်ႉပဵၼ်ၸုမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေႁႃလဵင်ႉၵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ လိူဝ်သေ ႁဵတ်းၸူၼ် ႁိမ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းသင်။ သိုၵ်းႁေႃသႅင်ၵေႃႈ ႁူႉဝႃႈလူဝ်ႇလႆႈၶွၼ်ႇၵူၺ်းသေ ႁိမ်ဢဝ်ၸၵ်ႉဢဝ်ယူႇၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တင်းၸူၼ်။ ယႃႈၽိၼ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်း ဢဝ်ၶဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ လိူင်ႇမၢၵ်ႈ ၽႄႈတိူၼ်းယူႇ ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း။ ၸဝ်ႈယႃႈၵေႃႈ လိူင်ႇမႃးၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း။ ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇၶဝ် ႁၼ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉၶုၼ်ၶိူဝ်းႁိူၼ်းၶျိင်း ဢၼ်ပဵၼ်ၶိူဝ်းမၢၼ်ႇၶျူး လုၵ်ႉတၢင်ႇမိူင်း မႃးဢုပ်ႉပိူင်ႇၶဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ပႅတ်ႈလၢႆလႄႈ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ၸင်ႇလႆႈမႃးပႄႉၵိၼ်ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၶိူဝ်းႁၢၵ်ႉၵႃႇ(Hakka)ၶဝ် ၽိတ်းၸႂ် ႁၢဝ်ႉႁႅင်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ။
သျီႇတႃႇၵၢႆး ပဵၼ်ၽႂ်
သျီႇတႃႇၵၢႆး ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၼႂ်းသိုၵ်းထၢႆးပိင်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ(Taiping Reb ellion)။ ပဵၼ်ၽူႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ႁၵ်ႉ၊ ယွင်ႈယေႃးသေ ပဵၼ်ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ ဢမ်ႇလိုမ်းလႆႈသေပွၵ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သျီႇတႃႇၵၢႆး ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်(5)ၵေႃႉ ၼႂ်းၸုမ်းထၢႆးပိင်းၼၼ်ႉသေ လႆႈၸၼ်ႉယိဝၢင်း(Yi Wang) ဢမ်ႇၵႃး လႆႈၸိုဝ်ႈဝိင်းၵိင်း (Wing King) ဢၼ်ပွင်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈႁေႃသႅင်လူင်ႁႃႈႁဵင်ပီ ၼႆၼၼ်ႉထႅင်ႈ။ သျီႇတႃႉၵၢႆး ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းႁၢၵ်ႉၵႃႇ (Hakka)။ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈလိူၼ်မၢတ်ႉ(ၶျ်) 1831 တီႈဝဵင်းၵုၺ်ၵၢင်း(Guigang) ၸႄႈတွၼ်ႈၵႂၢင်းသီ (Guangxi)။ သျီႇတႃႇၵၢႆး ယၢမ်ႈၶဝ်ႈပၢင်တွပ်ႇ တႃႇတေပဵၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁေႃသႅင်ၶျိင်းသေတႃႉ တူၵ်းပၢင်တွပ်ႇလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်မႃး။ ပေႃႈမႄႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇပႅတ်ႈလႄႈ လႆႈၵွၼ်းၼႃႈႁိူၼ်းမႃး ၸဵမ်လဵၵ်ႉ။ မေႃလဵပ်ႈ ႁဵၼ်းႁႃတၢင်းႁူႉသႂ်ႇ တူဝ်ယူႇတႃႇသေႇလႄႈ မေႃဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းၼမ်။ မေႃတႅမ်ႈဝွၵ်း၊ တႅမ်ႈလင်ႇၵႃႇလူင်။ ၵွၼ်းၼႃႈႁိူၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၵူၺ်းမဝ်ႇၵႃး ၸွႆႈထႅမ်ၼႃႈၵၢၼ် တႃႇဝၢၼ်ႈယူႇတႃႇသေႇလႄႈ ၵူၼ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်။ လိုဝ်းလင်ဝႆႉဝႃႈ သျီႇတႃႇၵၢႆး ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႂ်လီ၊ မေႃလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်၊ မေႃလၢႆးၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ၊ ဢမ်ႇၸွမ်းၼႃႈသေ တႅပ်းတတ်း ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပိူင်ၼႆယဝ်ႉ။
ၵၼ်ႇထႃႇၵရၢၸ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ငပျေႃးဢၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
မျေႇၼီႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
သူၺ်ႇၺွင်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
754
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1740
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
မၵျီးငူၵ်ႉတူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈမၵျီးငူၵ်ႉတူဝ်ႇ  (မကျီးငုတ္တိုရွာ၊ Magyingoketo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးငူၵ်ႉတူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192002 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးငူၵ်ႉတူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 274 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 351 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 625 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
275
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
1352
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽႃၵၢၼ်ႉ၊ ဝဵင်း
ဢၼ်လီႁူႉထႅင်ႈ တၢင်ႇၸိူဝ်း
တီႈဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ၊ ဢိူင်ႇသိုင်ႇမူ၊ တီးဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇ လႄႈ ႁွင်ႈယေႇၵျီႇ ႁူပ်ႉၵၼ် တီႈမၢႆဢိင်ဢၢင်ႈႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ၉၂-ၸီႇ ၂ပီ ၈၅၅၆၂၂ ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ပုတ်းသႅင်ၶဵဝ်လူင် ဢၼ်ၼႃႈယၢဝ်းမီး ၇၀ ထတ်း ၼႃႈၵႂၢင်ႈ မီး ၁၆ ထတ်း ၼႃႈသုင် မီး ၂၀ ထတ်း ၼၼ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈၶၢႆႉဢွင်ႈတီႈမၼ်းသေ လႆႈၵေႃႇႁဵတ်း ႁွင်ႈၼႄသႅင်ၶဵဝ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မီးၼမ်ႉၼၵ်း ၁၁၀ တၢၼ်ႇ၊ ၆၆,၀၀၀ ၸွႆႉသေ ပဵၼ်သႅင်ၶဵဝ် ဢၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ႉၶႅမ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 21
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ (21) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (355) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (356))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (10) ဝၼ်း။
ၿျသၼတြႃးႁႃႈပိူင်
ၿျသၼတြႃးႁႃႈပိူင် = လွင်ႈလုသုမ်းလုလႅဝ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၿျသၼယဝ်ႉ။
ဢူမ်သူပ်း
ပီႈၼွင်ႉဢုၸ်ႉၸႃႇ၊ ရေႃးၵႃႇဝႃႇၻ၊ သိၼ်သီႇလ၊ ၿျသၼႁႃႈယိူင်ႈ။
လႅတ်ႉၵွင်းၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉၵွင်းၵျီး  (လက္ကောင်းကြီးရွာ, Letkaunggyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉၵွင်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190032 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉၵွင်းၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3608 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3841 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7449 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
753
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1739
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
မျိတ်ႉၵျိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၵၻွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
274
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
952
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:952
953
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း
• # ၵျွင်းထမ်ႈ
1738
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႃးၵျိၼ်း (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၸဝ်ႈၼေႃႇၶမ်း မိူင်းၵိုင်
ၵၢၼ်ႁဵၼ်းလႄႈလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်
ၸဝ်ႈသေႃးၽိၼ်ႇၼ မိူင်းၼွင် ဢွၵ်ႇၼႂ်းသၢင်ႇၵၢၼ်းဢွၼ်တၢင်း၊ ဝၢႆးလိုၼ်း ၸဝ်ႈၼၼ်ႇ တိယ ၸင်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းသၢင်ႇၵၢၼ်းသေၵႂႃႇၶၢႆလိၵ်ႈ တီႈပွႆးလိူၼ်သီႇမိူင်းၵိုင်၊ လုင်းၵျီးလူၼ်း ပုၵ်ႉၸေႃႇဢဝ်လိၵ်ႈၸဝ်ႈမူႇၼိုင်ႈ သေႁဵတ်းႁႂ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်ၸဝ်ႈလင်ထိုင်ႁူၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၵိုင်လႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶုၼ်သၢင်ႇၵွၼ်း ႁွင်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈႁဵတ်းၸရေးဢွၼ်ႇၼႂ်းႁေႃ၊ တင်းၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်းၸဝ်ႈၶုၼ်မုင်ႇ ဢဝ်မိုတ်ႈၵိုဝ်းပဵၼ်ၵႂႃႇဢူၺ်းၵေႃႉလီၵၼ်ယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမင်းတုင်း ႁွင်ႉဢဝ်ၵႅမ်မိူင်းၸဝ်ႈၶုၼ်မုင်ႇ မိူင်းယူႇၼႂ်းႁေႃၶမ်း တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ(မၢၼ်းတလေး) ၸင်ႇဢဝ်ၸဝ်ႈၸွမ်းၵႂႃႇႁဵတ်းဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၶုၼ် သၢင်ႇၵွၼ်းၼွၼ်းၽႄးၵႂႃႇပႅတ်ႈလႄႈ၊ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမင်းတုင်းၶိုၼ်းပၼ်ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်းမႃးႁဵတ်းၸဝ်ႈ ၾႃႉထႅင်ႈ။ တင်းသွင်ၶိုၼ်းမႃးယူႇၸွမ်းၵၼ်ၼင်ႇၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၸုမ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆး
ယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်လႆႈၵေႃႇတင်းၸုမ်း
ၵၢၼ်ယူႇသၢင်ႈၵိၼ်သဝ်း ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်ၽႄႈၸွတ်ႇယူႇဝႆႉၼႂ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ တူၵ်းတႅမ်ႇၼမ်လိူဝ်ဝႆႉသေဢမ်ႇၵႃး ၽႆၢႇပၢႆးမိူင်းဢမ်ႇဝႃႈ ၽႆၢႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈ ၽႆၢႇၽိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆးၵေႃႈ လႆႈႁၼ်မီးလွင်ႈထုၵ်ႇၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်ဝႆႉတၢင်းၼမ်။
ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ
(႑) တႃႇႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵမ်ႉၵူ (ၵမ်ႉၸွၺ်ႈ) ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇႁႂ်ႈၽဵင်ႇပဵင်း
ၵၢၼ်ဝႆႉၵႃႊၶၼ်
(႒) ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်
(႔) ပိုၼ်ႉႁူႉ
ၼႃးလွႆ၊ ဢိူင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးလွႆ
• # ဝၢၼ်ႈၵလႃး
• # ဝၢၼ်ႈၵုၼ်သၢႆး
1737
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
752
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
273
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ယၢၼ်ႇတပူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈယၢၼ်ႇတပူဝ်ႇ  (ရန္တပိုရွာ, Yantapo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယၢၼ်ႇတပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191269 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယၢၼ်ႇတပူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 485 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 573 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1058 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
1350
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
951
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:951
751
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1998
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
မွင်းတူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ယေႇတႂိၼ်းၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈယေႇတႂိၼ်းၵျီး  (ရေတွင်းကြီးရွာ, Yaetwingyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၼႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191734 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၼႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2196 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2440 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4636 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢေႃးလိပ်ႇ ယၢင်
သိူၵ်ႈပိုၼ်း
မၼ်းၼၢင်းလုၵ်ႉမႃးတီႈၼႂ်း ၶိူဝ်းႁိူၼ်းယၢင် ဢၼ်ၽွင်းငမ်းႁဵတ်းၶုၼ်မႃး တီႈမိူင်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီႊသိပ်းပႅတ်ႇၼၼ်ႉ။
ဢေႃးလိပ်ႇယၢင် တႄႇၵဵဝ်ႇၵွင်ႉၸွမ်းၵၢၼ် ၵႃႉၶၢႆယႃႈၽိၼ်ႇပၢႆးၸဝ်ႉ ၸူဝ်ႈသိပ်းပီႊ 1950၊ မိူဝ်ႈဢႃႇယုမၼ်း မွၵ်ႈ 25 ပီႊ။ မႅၼ်ႈၽွင်း မိူဝ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၶႄႇၽိူၵ်ႇ ဢၼ်မႃးတူၵ်းႁၢႆ တီႈမိူင်းတႆး သေ ႁႃႁဵတ်းၵၢၼ် တေႃႇသူႈၶိုၼ်း သိုၵ်းၶႄႇလႅင် ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႈၶဝ် လႆႈႁႃႁဵတ်းပႃး ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆယႃႈၽိၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိုၵ်းၶႄႇၽိူၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၶွင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ဢၼ်လႆႈၵၢၼ်ႉတေႃႇ သိုၵ်း ၶႄႇလႅင်လုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉၶဝ် ဢၼ် မၢဝ်ၸိူဝ်တူင်း (毛泽东) ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ထွႆဢွၵ်ႇမိူင်းၶႄႇလူင် ပၢႆႊ ၵႂႃႇယူႇၵုၼ် ထႆဝၼ်း မိူဝ်ႈပီႊ 1949 ၼၼ်ႉ။
ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈတူၺ်းၵၼ် လေႃသျိင်းႁၢၼ်ႉ တင်းဢေႃးလိပ်ႇယၢင် ၼႆၸိုင် လေႃသျိင်းႁၢၼ်ႉ ယင်းၵႃႉၶၢႆလႆႈ ယႃႈၽိၼ်ႇ ၼႂ်းသၢမ်ၸဵင်ႇၶမ်း ယႂ်ႇ ၼမ်လိူဝ် ဢေႃးလိပ်ႇယၢင်သေ ၸိုဝ်ႈသဵင်လေႃ သျိင်းႁၢၼ်ႉ ပေႃးၸွတ်ႇတူဝ်ႈ လုမ်ႈၾႃႉၵႂႃႇၵွၼ်ႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပိူၼ်ႈဢွၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ လေႃသျိင်းႁၢၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ ၽွင်း မၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ မိူဝ်ႈပီႊ 2013 ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:Bisexual women ပိူင်ထၢၼ်ႈ:2017 deaths ပိူင်ထၢၼ်ႈ:LGBT royalty ပိူင်ထၢၼ်ႈ:LGBT people from Myanmar ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းမၢၼ်ႈ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1927 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:2017 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 1927 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈၾႃႉ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼၢင်းႁၢၼ်
တၽၢၼ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈတၽၢၼ်းၵူင်း  (သဖန်းကုန်းရွာ၊ Thahpankone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢွၵ်ႉၺိၼ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192391 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢွၵ်ႉၺိၼ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1094 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1237 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2331 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၸၵ်ႉၶုပႃႇလ
တၵႃႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ႁဵတ်းၵျွင်းလူႇတၢၼ်း
ၶဝ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ် တီႈပိုင်ႈဢိင်လီ ပုၼ်ႈတႃႇ တၵႃႇၶဝ် ဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈၼႆသေ ၸင်ႇယိူၼ်ႉၸႂ် ဢဝ်ဝႃႇတီႈ ၼၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ် တီႇၽဵဝ်ႈ ႁဵတ်းပၼ် တီႈယူႇတီႈသဝ်း လူႇတၢၼ်းပၼ် ပုၼ်ႈတႃႇ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။
ပွႆႇၸဝ်ႈသၢင်ႇ ၵႂႃႇပၢင်းၸဝ်ႈထဵၼ်ႇမႃး
ၸၢႆးဢွၼ်ႇ လႆႈငိၼ်းၼင်ႇၼႆ ပဵၼ်လွင်ႈတူၵ်းၸႂ်လႂ်တိုၼ်ႇ ႁွင်ႉပၢဝ်ႇဝႃႈ “ၵဝ်ႁဵတ်းၽိတ်းလိုၵ်ႉလမ်ႇလူင်ယဝ်ႉ၊ ၵဝ်လႆႈႁဵတ်းၽိတ်းၺႃး ဢၼ်ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီ ႁဵတ်းၽိတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ”ၼႆ ယုၵ်ႉပူၵ်းမိုဝ်းတၢင်ႇႁူဝ် ႁွင်ႉသႅၼ်ႇသေ ပၢႆႈၶဝ်ႈၵႂႃႇ ပႅတ်ႈ ၼႂ်းထိူၼ်ႇယဝ်ႉ။
950
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ၵွင်းမူး 2500 ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ
တၢင်ႇထီးၵွင်းမူး
ထိုင်မႃးပီၵေႃးၸႃႇ 1319 ၼီႈ၊ ပီၶရဵတ်ႈ 1958 ၶု လိူၼ်ၸဵင်မူၼ်း ဝၼ်းသုၵ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၽႃႉလူင်သႅၼ်ဝီလႄႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းလူင်မႁႃႇတေႇဝီႇ ၸင်ႇပၢင်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ (59)တူၼ် ပၢင်းၵၢပ်ႈသွမ်း ပဵၼ်းသေယဝ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း(10:30)ၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉသိုပ်ႇပၢင်းဢဝ်ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၵိူင်းၶျုၵ်ႈ(ဢၵ်ႉၵမႁႃပၼ်တိတ)ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈတၢင်ႇထီး ပီသႅင်ယဝ်ႉတူဝ်ႈ လီငၢမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈတႃႇၼထီးၸမ်ႉ ပဵၼ်ပူႇလွႆလၢႆးၸိုၼ်ႈ+ၼၢႆးလွႆဢွင်ႇ ပွၵ်ႉ(4)မျၢၼ်မႃႇယတ်ႈယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၸိင်ႇၽူးၸမ်ႉပဵၼ်ဢူးၵျေႃႇယၢၼ်ႇ+တေႃႇၶမ်းသႃႇ ၼႆသေ ပွႆးတၢင်ႇထီး ၵွင်းမူးၼႆႉၵိုၼ်းတႄႉၵိုၼ်းဝႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။
750
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
272
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1736
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶိင်
အသုံးဝင်သောအပိုင်း
ဥအတက်ကိုသာ များသော အားဖြင့် အစား အသောက်တွင် လည်းကောင်း၊ ဆေးဝါးများ အဖြစ် သော်လည်းကောင်း အသုံးပြု တက်ပါသည်။
ဢၽိၼ်ႇႁ၊ ၸၢတ်ႈ
ပိၼ်ႇတႆး
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇ လွင်ႈၸီႉသင်ႇ ၽွင်းမိူင်း ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇသေႃႇဝႃႈ “မႃ ဢၼ်ပဵၼ် ဢူၺ်းၵေႃႉၸၢင်ႉမင်ႇၷလႃႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးသိုဝ်ႉၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်ႁပ်ႉၶၢမ်ႇဝႆႉ မႃတူဝ်ၼၼ်ႉ တေၺႃး တၢမ်ႇၶုၼ်ယူႇယဝ်ႉ”ၼႆလႄႈ ၵေႃႉသိုဝ်ႉမႃၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းပွႆႇပၼ်မႃ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႃတူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈ လွတ်ႈမႃးၼႆ ၸင်ႇလႅၼ်ႈၵႂႃႇၸူး ဢူၺ်းၵေႃႉၸၢင်ႉမၼ်း ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႉမင်ႇၷလႃႇၵေႃႈ ၸူမ်းသိူဝ်းသေ ၸင်ႇတေၶိုၼ်းၵိၼ် တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း လႆႈႁူႉလွင်ႈၼၼ်ႉၼႆ ၸင်ႇယွင်ႈယေႃး ၽွင်းမိူင်း ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇဝႃႈ “ယင်းမီးၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉ ၵၢင်ၸႂ်သတ်းၶဝ်လူးၵွၼ်ႇၼေႃ”ၼႆသေ ၸင်ႇပၼ်လုမ်းလၢင်း တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈꩡၢတ်ႈ	။	။ ၽွင်းမိူင်းၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ မႃးပဵၼ် ၽြႃး။ ၶုၼ်လူင်ၿႃႇရႃႇၼသီႇ မႃးပဵၼ် ၸဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇၻႃႇ။ ၸၢင်ႉမင်ႇၷလႃႇ မႃးပဵၼ် ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းလူင်။ မႃ မႃးပဵၼ် ဢူၺ်းၵေႃႉၸဝ်ႈရႁၢၼ်းလူင်။ ၵၼ်သွၼ်	။	။ (1) ယႃႈယႃလႄႈရေႃးၵႃႇ ၊ ပၼ်ၵႂႃႇမႅၼ်ႈၸဵဝ်းႁၢႆ။ (2) ႁၵ်ႉမိုတ်ႈၵၼ်ၸၢတ်ႈၼႆႉ၊ တိုၼ်းပဵၼ်ဝႆႉၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇ။ ပႃႇရမီႇ	။	။ ပၺ်ႇၺႃႇပႃႇရမီႇ။ မင်ႇၷလႃႇ 	။ 	။ ပဵၼ်“ၿႃႁုသ်သၸ်ၸ မင်ၷလႃ”။
တူၼ်ႈတီး
ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး, (တောင်ကြီးမြို့), (Taunggyi), ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸေႊဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ၸေႊတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး၊ ၸေႊမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈမိူင်းတႆး ၶႃႈဢေႃႈ။ MY ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ မိူင်းတႆးသေ မီးတီႈ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႇၸီႇလႄႈ ၵဵင်းတုင်၊ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းၺွင်ႇသူၺ်ႇလႄႈ ၼွင်ႁၢႆးယႃး (ၼွင်ဢၢင်းလေး)။ ပီႊ 2014 ႁူဝ်ၵူၼ်း ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး မီး380,665 ၵေႃႉ။ ၼွၵ်ႈသေ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ထီႉႁႃႈ။ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ မီးတီႈတၢင်ႉသုင် 4712 ထတ်း။ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇလူၺ်ႈ ပွႆးလိူၼ်သိပ်းသွင်မူၼ်း ဢၼ်ပွႆႇႁူင်းၾႆးမိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတႆးသေတႃႉ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းတီႈတူၼ်ႈတီး ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆး။ ၼွၵ်ႈသေတႆး မီးထႅင်ႈ မၢၼ်ႊ၊ ဢၢင်းသႃး လႄႈ ပဢူဝ်း ၶဝ်ၵေႃႈ ယူႇသဝ်း ၶူၼ်းၶဝ်းလေႃးလႄးၵၼ်ဝႆႉ။ ၸင်ႇၼႆႉတႄႉ လႆႈႁၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈမႃးယူႇသဝ်းတင်းၼမ်။
ၸီႇပိၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
1349
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပူင်းမီ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပူင်းမီ (, Pong Mi, ပုံးမီ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်ၼမ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ၸဝ်ႈၼၢင်းၶၢင်းႁူဝ် - ၶေႇမႃႇ
ၸဝ်ႈၼၢင်းၶေႇမႃႇ မိူင်းသၵလ ဢၼ်ႁၢင်ႈလီၼႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼၢင်းၶၢင်းႁူဝ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ပိမ်ႇပိသႃႇရ တိူင်းမႃႇၵထ။ ၸဝ်ႈၼၢင်းၶေႇမႃႇၼႆႉ မီးမၢၼ်ႇမႃႇၼ လူၺ်ႈတၢင်းႁၢင်ႈလီမၼ်းၼႃႇ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇယွင်ႈဢၢမ်းလွင်ႈတၢင်းႁၢင်ႈလီမၼ်းၼၢင်းလႄႈ မၼ်းၼၢင်းဢမ်ႇမီးၸႂ်ၶႂ်ႈဝႆႈသႃၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ။ ၶုၼ်လူင်ပိမ်ႇပိသႃႇရၼႆႉ ၽိုၵ်းသႃတိုဝ်းၵမ်တြႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈပုတ်ႉထသေ လႆႈမီးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ၵႂႃႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸဵမ်ဢဝ်ၼၢင်းၶၢင်းႁူဝ် ဢိၵ်ႇတင်းၶႆႇသႅင်ၾၼ်းၶမ်းၶဝ်ၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼႆႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၼၢင်းၶၢင်းႁူဝ်ၶေႇမႃႇ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼၢင်းၶၢင်းႁူဝ်ၶေႇမႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းသူင်မိုတ်ႈၵီႇတလႄႈ ႁႂ်ႈတႅမ်ႈဝၢၵ်ႇတၢင်းႁၢင်ႈလီဝေႇလုဝၼ်ႇသေ ႁႂ်ႈၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၶဝ်ႁွင်ႉ။ ပေႃးလႆႈငိၼ်းဝႃႈ သူၼ်ဝေႇလုဝၼ်ႇၼႆႉ လီသိူဝ်းၸႂ်ပေႃးတၢၼ်ႇမိူင်းၽီၼႆလႄႈ ၼၢင်းၶၢဝ်းႁူဝ်ၶေႇမႃႇၼႆႉ ဢွၵ်ႇၸႂ်ၶႂ်ႈၵႂႃႇမူၼ်ႈသိူဝ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇႁူပ်ႉၺႃးပုတ်ႉထၽြႃးၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢၢၼ်းၵႂႃႇၽွင်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢွၵ်ႇတုင်းသွမ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်လူင်ပိမ်ႇပိသႃႇရၵေႃႈ ၸင်ႇၶပ်းၶိုင်ပၼ် ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၼၢင်းၶၢင်းႁိူဝ်မီးၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ ၸင်ႇပွႆႇၼၢင်းၶၢင်းႁူဝ် ဢိၵ်ႇၸိူင်ႉၼၢင်းၶဝ် ၵႂႃႇတီႈသူၼ်လူင်ဝေႇလုဝၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ၼၢင်းၶၢင်းႁူဝ်ၶေႇမႃႇၼႆႉ ပၼ်ႇလဵပ်ႈဢႅဝ်ႇတူၺ်း တၢင်းႁၢင်ႈလီသူၼ်ႇဝေႇလုဝၼ်ႇယူႇလႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းႁဵတ်းႁိုဝ် သဵင်ႈၵႂႃႇပေႃးဢမ်ႇတၼ်းႁူႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ꧤိၵ်ႉၶုၶဝ်ၶိုၼ်းတဝ်ႈၽႅဝ်မႃးၼႂ်းသူၼ်ဝေႇလုဝုၼ်ႇ။ ၼၢင်းၶေႇမႃႇၼႆႉ ႁွတ်ႈမႃးၽႅဝ်ပႃႈၼႃႈပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ဢၼ်ၼင်ႈယူႇတႂ်ႈမႆႉတူၼ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉသေ လႆႈမႃးၸုၼ်ထူပ်းသႂ်ႇ ၽူႈဢၼ်မၼ်းၼၢင်းဢမ်ႇၶႂ်ႈထူပ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႄႉ ဢဝ်တင်းမႁႃႇၵရုၼႃႇသေ တူၺ်းၼၢင်းၶေႇမႃႇဝႆႉယူႇ။ ၼၢင်းၶၢင်းႁူဝ်ၶေႇမႃႇၼႆႉ ယၢမ်ႈႁၼ်မၢၵ်ႇတႃၸိူဝ်းဢၼ်တၼ်ႇႁႃႇတဵမ်ဝႆႉယူႇၼၼ်ႉၵွႆး၊ တေႃႈလဵဝ် ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်ၸႂ်တၼ်ႇႁႃႇၼၼ်ႉ သေပႅၵ်ႉၶႅၵ်းလႅင်။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ယၵ်ႉတူၺ်းၼၢင်းၶေႇမႃႇၵမ်းၼိုင်ႈၵွႆးသေ ၼႄလွင်ႈၸဝ်ႈဢမ်ႇၶဝ်ႈၸႂ်မၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၼၢင်းၶေႇမႃႇ ၵေႃႉဢၼ်မီးမၢၼ်ႇတၢင်းႁၢင်ႈလီ၊ ၵေႃဢၼ်ၽႂ်ႁၼ်ၵေႃႈ ပေႃးလႆႈမိူၼ်ႇတူၺ်းၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈၼႆႉ လႆႈပဵၼ်တၢင်းဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်မၼ်းၼၢင်းတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸင်ႇႁေႃးပၼ်တြႃး ၼင်ႇႁိုဝ်ၼၢင်းၶေႇမႃႇတေထွမ်ႇတွင်းပွင်ႇၸႂ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁႂ်ႈၼၢင်းၶေႇမႃႇပေႃးလႆႈႁၼ်ၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇဢဝ်ၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းၸဝ်ႈ ၽၢၼ်ႇပူင်ၼၢင်းႁၢင်ႈလီ ပေႃးတၢၼ်ႇၼၢင်းၽီၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးဝီးပၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇ။ ၼၢင်းၶေႇမႃႇၸင်ႇတူၵ်းၸႂ်လႆတိုၼ်ႇသေ ၼၢင်းႁၢင်ႈလီပေႃးမႃးပႂ်ႉလုမ်းလႃးယူႇၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၶႂ်ႈယၵ်ႉတူၺ်းၵဝ်ႇယဝ်ႉလႃႇ - ၸင်ႇဝူၼ်ႉမႅၼ်ႈၼင်ႇၼႆ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉဢွၼ်ႇၵွႆး ၼၢင်းၽီႁၢင်ႈလီၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်မၼ်းထဝ်ႈမႃးလွႆးလွႆး။ ၼိူဝ်ႉၼင်ၸွမ်းၼႃႈတႃလႄႈ တူဝ်ၶိင်းမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ်ႁႅင်ႈႁဵဝ်ႇႁူႇႁမ်းၵႂႃႇလွႆးလွႆးယူႇယဝ်ႉ။ ၸင်ႇပဵၼ်ၼင်ႇၵွင်လုပ်ႇသေ ၵူမ်ႈၵွမ်းလူမ်ႉလူင်းၽေႇလေးၵႂႃႇ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထူၺ်ႈၸႂ်သေ ၸင်ႇလူမ်ႉၼွၼ်းယဵတ်ႇတၢႆၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
တေးတယႄး၊ ဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
949
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
သူၺ်ႇပၢၼ်းတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇပၢၼ်းတေႃး  (ရွှေပန်းတောရွာ၊ Shwepantaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထယၢၼ်ႇၵႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192891 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထယၢၼ်ႇၵႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2521 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2986 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5507 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တူၼ်ႈတီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸေႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း
ဢၼ်ပဵၼ် ၸေႈဝဵင်းလႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းပႃးတီႈၼႂ်း ၸေႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီးၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇ ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ။
749
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မျိၼ်းၸၵျႅတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈမျိၼ်းၸၵျႅတ်ႉ  (မြင်းစားကျက်ရွာ, Myinsarkyet) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၼႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191731 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၼႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2196 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2440 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4636 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1735
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပွၵ်ႉဢၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
1929
1929
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1734
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လႄႇၶွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈလႄႇၶွင်း  (လည်ခေါင်းရွာ, Lelkhaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႅတ်ႉၸၶမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194486 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျႅတ်ႉၸၶမ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1801 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1556 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3357 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပူဝ်ႇၵလေး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ လူမ်းလႅင်ႉၼႃႇၵိတ်ႉ ဢၼ်ပဝ်ႇထွင်းမႃး မိူဝ်ႈလိူၼ်မေႇ 2008 ၼၼ်ႉ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈလႄႈ ၵူၼ်းတၢႆ ဢမ်ႇၼၼ် သဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်းႁၢႆလၢႆ မီးမႃး 36,325 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸုၼ်ႇယႄး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
1348
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပျေႉဝ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ပၻၢႆးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 30
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ (30) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (364) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (365))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (1) ဝၼ်း။
မိူင်းၵွင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ "မိူင်းၵွင်" ၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် မိူင်းၵွင်သေ ပဵၼ်မႃး မိူင်းၵွင်းၼႆယဝ်ႉ။
ၽြႃးၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တီႈ ဝဵင်းမိူင်းၵွင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၽြႃးသူၺ်ႇတႃႇလျွင်းသေ ပေႃးထိုင်လိူၼ်သီႇမႃး ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၽြႃးၵူႈပီပီယဝ်ႉ။ ၽြႃးၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းတီႈထုင်ႉမိူင်းၵွင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးမျူဝ်းဢူး လႄႈ ၽြႃးၵၢင်မိူင်းယဝ်ႉ။
တူၼ်ႈတီး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး, (တောင်ကြီးမြို့နယ်), (Taunggyi Township), ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးယဝ်ႉ။။
1733
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
946
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
746
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
269
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:269
1346
1346
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 0
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ
ဢႃၸေယ၊ သြႃႇၸဝ်ႈလူင် (ဝဵင်းၵဵင်းတုင်)
ပၢႆးပၺ်ၺႃတၢင်းမေႃ
တင်ႈဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႇ 1311 ၼီႈ တေႃႇထိုင် ႑318 ၼီႈ ၼႂ်းၸဵတ်းပီလုမ်းလုမ်း လႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းဢဝ်တၢင်းမေႃပၺ်ၺႃႇ ၽၢႆႇထမ်းလေႃးၵုတ်ႈ တီႈတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပရိတတ်ႉတိၵၢၼ်ႇၵျီး၊ ဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ၊ တိတ်းၼွင်ဢၢင်းလေး (ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ)၊ တွပ်ႇယဝ်ႉၸၼ်ႉလိၵ်ႈ ႑. ပထမ်၊ ႒. တုတိယ၊ ႓. တတိယ၊ ႔. ၸတုတ်ႉထ၊ ႕. ပၺ်ၸမ၊ ႖. သတ်ႉထ၊ ႗. သတ်ႉထမ၊ ႘. လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပထမငႄႇ၊ ႙. လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပထမလတ်ႉ၊ ႑႐. လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပထမၵျီး၊ ႑႑.လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉၶူးသွၼ် ထမ်ႇမႃႇၸရိယ လႄႈ ၸၼ်ႉဝိသဵတ်ႇ (ၵူင်ႇထုင်း) ႁႃႈၽိုၼ် (ငႃးၵျၢမ်း)။
ၼႃႈၵၢၼ်ၽိူၺ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇ
ပီသႃႇသၼႃႇတူၵ်းၶိုၼ်ႈ 2500 ၼီႈတဵမ်ၼၼ်ႉ ယုၵ်ႉဢဝ်ၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး ႁဵတ်းပဵၼ်တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပရိယတ်ႉတိထမ်း တၢင်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈၵိုၵ်းၼႂ်းထမ်းပိတၵၢတ်ႈဝႃႈ "တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈထမ်ႇမေႃးတယ (ဢမ်ႇၼၼ်) တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး" ၼႆသေ ႁပ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈၸၢင်ႈ၊ ၸဝ်ႈသၢင်ႇ မႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး ပၢႆပေႇ တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ၊ တင်ႈဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႉ 1318 ၼီႈတေႃႇထိုင် 1376 ၼီႈ၊ (ပီၶရဵတ်ႉ 1975-2015) ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 58 ပီၼႆႉ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပီ သင်ႇၶၸဝ်ႈ 200 တေႃႇထိုင် 300 လိူဝ်လိူဝ် ပီးယူႇၵူႈပီပီယဝ်ႉ။
ဢိၼ်ႇသတႃႇၵရမ်ႇ
ပီ 2012 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 3 ဝၼ်း ၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢိၼ်ႇသတႃႇၵရမ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ ဢႅၼ်းတရၢႆႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈလူတ်ႇလူင်း ဢႅပ်ႇပလီႇၵေးသျိၼ်းဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵူၺ်း မီးၵႂႃႇ ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉပၢႆယဝ်ႉ။
ဢႃၸေယ၊ သြႃႇၸဝ်ႈလူင် (ဝဵင်းၵဵင်းတုင်)
ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၸဝ်ႈ
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမီးထမ်ႇမ လေႃးၵၸင်ႇမၼ်ႈတဵင်ႈ၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးထမ်ႇမ လေႃးၵလူႉလႅဝ်သဵင်ႈ။
ဢိၼ်ႇသတႃႇၵရမ်ႇ
ၼႂ်းလိူၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉၶ် ၼႆႉ သိုဝ်ႉဢဝ် ဢိၼ်ႇသတႃႇၵရမ်ႇ တင်း တေႃႇလႃႇ 1 ႁဵင်လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။
945
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:945
ငူၺ်ႇဢိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈငူၺ်ႇဢိၼ်း  (ငွေအင်းရွာ၊ Ngweinn) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢၼွၵ်ႉတေႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192155 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢၼွၵ်ႉတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1128 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1315 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2443 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1732
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျႅတ်ႉၸၶမ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႅတ်ႉၸၶမ်း  (ကြပ်စခမ်းရွာ, Kyatsakhan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႅတ်ႉၸၶမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194483 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျႅတ်ႉၸၶမ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1801 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1556 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3357 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
တႃႇၸီႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတႃႇၸီႇ  (သာစည်ရွာ၊ Tharsi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထယၢၼ်ႇၵႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192895 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထယၢၼ်ႇၵႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2521 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2986 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5507 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ယေႇၶျၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
268
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိၼ်းၸု (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈပိၼ်းၸု (ႁွင်ႇ)  (ပင်းစု (မြောက်)ရွာ၊ Pinsu(Norht)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပႄႉသႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192640 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပႄႉသႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1646 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1945 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3591 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
944
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
745
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
1344
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶိူဝ်းတႆး ၼိုင်ႈ သွင် သၢမ်
ႁူဝ်ႁုပ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆတႆး ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ
91,360,000
1344
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1344
1731
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1731
ဢႃႇလႃႇရ ၵႃႇလႃႇမ
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႒႑၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
943
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:943
267
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
744
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸေႃႇယႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈၸေႃႇယႄး  (စော်ရဲရွာ, Sawye) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸေႃႇယႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190764 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 909 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1064 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1973 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပျွင်ႇၶွင်းၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပျွင်ႇၶွင်းၵျီး  (ပြောင်ခေါင်းကြီးရွာ၊ Pyaunggaunggyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190287 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇယႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1202 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 935 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2137 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တယႅတ်ႉပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
သၽႃးၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း
ဢိၼ်ၼိူဝ်ၽွၼ်းလႆႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ ၂၀၁၅ သေ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ၼႆႉ လႆႈဢွင်ႈတီႈတႅၼ်းၽွင်းတင်း ၼမ် ၵႃႈတီႈ သၽႃးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
1730
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇပရႄႇ 1929
(26) ဝၼ်း
5
942
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
266
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
743
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
1343
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
သူးတပ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈသူးတပ်ႉ  (ဆူးတပ်ရွာ၊ Sutat) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191103 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1795 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2430 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4225 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1342
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
742
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပျွင်ႇၶွင်းလေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပျွင်ႇၶွင်းလေး  (ပြောင်ခေါင်းလေးရွာ၊ Pyaunggaunglay) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190286 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇယႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1202 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 935 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2137 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
940
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
265
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပႄႉသႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈပႄႉသႄႇ  (ပဲ့ဆည်ရွာ၊ Peitse) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပႄႉသႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192639 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပႄႉသႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1646 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1945 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3591 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1341
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
741
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပလ်လင်ၵဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီပလၢင်ႇၶိုၵ်ႉ
3-ပလ်လင်ၵဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီပလၢင်ႇၶိုၵ်ႉ
ပလ်လင်ၵဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သၢမ် သုတ်းယဝ်ႉ။
ပူဝ်ႇၵလေး၊ ဝဵင်း
တီႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၼႆႉ လႆႈၸႅၵ်ႇပွၵ်ႉ ပွတ်းၼိူဝ် လႄႈ ပွတ်းတႂ်ႈ ဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ လုမ်းၽူႈၵွၼ်းဝဵင်း၊ လုမ်းတမဝႃႇယမ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင်၊ ႁူင်းယႃ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပလိၵ်ႈ ၸၵႂႃႇ ၸိူဝ်ႈပဵၼ် ယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းၶိုၵ်ႉၶမ်ႇလိုဝ်းလင်ၼႆႉ ပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈသႃႇသၼိၵယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးဢွင်ႇၸၵျႃႇ ဢၼ်ဢူမ်ၵွင်းမူးသၢမ်ထၢပ်ႈ၊ တေးမူင်းၽြႃး ၵၢင်ဝဵင်း၊ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉ ၸၢၼ်ႇၵျွင်း ဢၼ်ပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈ ဢၼ်ၶိုင်ႇၶမ်ႉ ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ သဵင်ႈငိုၼ်း 3 သႅၼ် မိူဝ်ႈပၢၼ် ဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ လႄႈ ၵျွင်းတႂႃႇရ၊ ၵျွင်းၵၢၼ်ႇဢူး၊ ၵျွင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ မီႈဝႆႉ ၵျွင်းလူင် 4 ၵျွင်းသေ ၵျွင်းဢွၼ်ႇ မီးဝႆႉ 40 ပၢႆယဝ်ႉ။
ၵၼႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
939
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
မိူင်းယၢင်း၊ ဝဵင်း (မိူင်းၶၢင်)
တီႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ်တႆး၊ တႆးၸၢပ်ႈ၊ ၶႄႇၸၢပ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇသဝ်းၼမ်သေ ပဵၼ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶၢင်ၶဝ်တႄႉ ယူႇတီႈၼိူဝ် လွႆၶၢင်ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ ၶၢင်ၸိူဝ်းယူႇတီႈ ထုင်ႉပဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူၼ်းဢိၼ်းတီးယႃးၵေႃႈ မီးယူႇဢိတ်းဢွတ်း။ ၽြႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းတီႈၼိူဝ် ဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၽြႃးမျႃႉတဵင်းတၢၼ်ႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢူးရႃႇၸဵင်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်တႄႇတင်ႈမႃးသေ ပဵၼ်ၽြႃးတွင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးလိူၼ်သီႇမႃး ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၽြႃးၵူႈပီပီယဝ်ႉ။ တီႈ ဝဵင်းမိူင်းၽၢႆး ဢၼ်ပႃးၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼၼ်ႉ ယၢၼ်ႇတင်းဝဵင်းမိူင်းယၢင်း (၅) လၵ်းသေ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ ဢၼ်မီးတေးမုင်းသီႇၼႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလိူၼ်သီၼႆႉ မီးပွႆးၽြႃး ၵူႈပီပီယဝ်ႉ။
တေႁဵတ်းႁိုဝ် သွၵ်ႈႁႃၼႂ်း Google
ထိုင်မႃး ၵၢပ်ႈပၢၼ်ဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်း (data) လႄႈ လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇ (information) သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇ ၵူႈတီႈၵူႈတၢင်း ၵူႈၶၢဝ်း၊ ၵူႈယၢမ်းယဝ်ႉ။ ဢီႈသင်ၵေႃႈ လူဝ်ႇၶေႃႈမုၼ်း၊ တီႈလႂ်ၵေႃႈ လူဝ်ႇၶေႃႈမုၼ်း၊ ပေႃးၶေႃႈမုၼ်းမီးတဵမ်ထူၼ်ႈ ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈငၢႆႈ၊ ၼႃႈၵၢၼ်ၵေႃႈၽႂ်း၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵေႃႈဢမ်ႇပေႃးသဵင်ႈၸွမ်းၼမ်။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ထိုင်မႃးယၢမ်းၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ဢိၼ်ႇထိူဝ်ႇၼႅတ်ႉၵေႃႈ လီမႃးတိူဝ်းမႃး ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇ တႃႇတေသွၵ်ႈႁႃ ၶေႃႈမုၼ်း တီႈၼိူဝ်ဢိၼ်ႇထိူဝ်ႇၼႅတ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းၵူႈတီႈတီႈ ၵူႈတၢင်းတၢင်း တၢင်ႇဝႆႉ လွင်ႈၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသွၵ်ႈႁႃ ၶေႃႈမုၼ်းတီႈၼိူဝ် ဢိၼ်ႇထိူဝ်ႇၼႅတ်ႉၼႆႉ လွၵ်းလၢႆးမၼ်း မီးဝႆႉတင်းၼမ်တင်းလၢႆယူႇ။ ၼႂ်းၵႃႈ တင်းၼမ်တင်းလၢႆၼႆႉ တေသိုပ်ႇမိုတ်ႈပၼ် လွင်ႈ Google ဢိတ်းဢွၼ်ႇၼိုင်ႈ။
လွၵ်းလၢႆး ႕ : သွၵ်ႈႁႃလႆႈ ၶေႃႈတွပ်ႇၽႂ်းၽႂ်း
မၵျီးၸု၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၵူင်းတွင်း (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
264
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1340
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
740
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
မၢၵ်ႇလိၼ်တွင်၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇလိၼ်တွင်  (မက်လင်တောင်ရွာ၊ Metlintaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190291 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇယႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1202 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 935 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2137 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
လေးတၢႆႇၸိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈလေးတၢႆႇၸိၼ်ႇ  (လေးတိုင်စင်ရွာ, Laytaingsin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၽျွၵ်ႉသဵၵ်ႉၵူင်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194251 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၽျွၵ်ႉသဵၵ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1152 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1495 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2647 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
938
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵိၼ်ႇမုၼ်းၶျူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵိၼ်ႇမုၼ်းၶျူင်ႇ  (ကင်မွန်းခြုံရွာ၊ Kinmunchon) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၽူဝ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192655 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၽူဝ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1217 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1343 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2560 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တမႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
1339
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼပႄးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
263
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
937
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1729
1729
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တွင်ႇၵျုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၵျုၼ်း  (တောင်ကျွန်းရွာ, Taungkyun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇၵျုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189855 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇၵျုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 705 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 674 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1379 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တေႃးပူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတေႃးပူင်ႇၼႆႉ ဢဝ် ပွၵ်ႉ (႑႔) ပွၵ်ႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢဝ် ၶူဝ်မႁႃႇပၼ်ႇတုလသေ ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉပၼ် ၸႄႈဝဵင်းတေႃးပူင်ႇ တင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။
1338
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
သူၺ်ႇပယႅတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
936
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
262
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁိူဝ်းမိၼ်တၢင်ႇၶူဝ်း
ႁိူဝ်းမိၼ်တၢင်ႇၵုၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁိူဝ်းမိၼ်ၵႃႇၵူဝ်ႇ ဢၼ်မီးပိၵ်ႇသေ တိုၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃး ပုၼ်ႈတႃႇ တၢင်ႇၵုၼ်ႇ တၢင်ႇၶူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းၶီႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မၢင်ပွၵ်ႈ ဢဝ်ႁဵတ်း ႁိူဝ်းမိၼ်တၢင်ႇၵုၼ်ႇၵေႃႈ ႁဵတ်းယူႇ။ ႁိူဝ်းမိၼ်တၢင်ႇၵုၼ်ႇတၢင်ႇၶူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇၵူၼ်းၶီႇလႄႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတၢင်းတိုဝ်း ၼိူဝ်မၼ်း တႃႇၵူၼ်းၶီႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသူႈမီးသေ ၽၵ်းတူမၼ်းၵေႃႈ တေႁူးယႂ်ႇၵႂၢင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် ႁိူဝ်းမိၼ်တၢင်ႇၵုၼ်ႇၼႆႉၵေႃႈ မႃးလေႃႈလႅၼ်ႈလူၺ်ႈ တီႈသၢႆၵၢၼ်မိၼ် တေႃႉသူင်ႇၵူၼ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ လေႃႈလႅၼ်ႈ ႁင်းၵူၺ်းၶဝ်ၵေႃး မီးယူႇ။ တႃႇတေ တေႃႉသူင်ႇၶူဝ်းၶွင်ၼၼ်ႉ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ပဵၼ်ၵူၼ်းသေၵေႃႉၵေႃႉ ၶၢတ်ႈဢဝ်သေ တၢင်ႇၵေႃႈမီး၊ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ဢဝ်တၢင်ႇၶူဝ်းၶွင်ၶိူင်ႈၶူဝ်းသိုၵ်းယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ တီႈၽၢႆႇတႂ်ႈ ႁိူဝ်းမိၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းၶီႇၼၼ်ႉ ၵႆႉလေႇဢဝ် တိူၵ်ႈၶူဝ်းလူင် ULD ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇၸွမ်းယူႇယဝ်ႉ။
1840
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ယေႇၽျူႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
1728
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
935
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
မၢၼ်ႈပဵင်းလၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈမၢၼ်ႈပဵင်းလၢၼ်း  (မန်ပိန်းလမ်းရွာ၊ Manpeinlan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190292 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇယႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1202 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 935 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2137 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မိၼ်းလႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
Superscript text
1337
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1337
261
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
1727
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1336
1336
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ ဝဵင်း (မိူင်းၶၢင်)
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
ၵၢၼ်ႇတႂိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇတႂိၼ်း  (ကန်တွင်းရွာ၊ Kantwin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႁတ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192914 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတႁတ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1741 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2008 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3749 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽူဝ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
737
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
933
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
သိၼ်ႇၶျီႇတၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
လႅတ်ႉပၢမ်ႇသဵၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၢမ်ႇသဵၵ်ႉ  (လက်ပံဆိပ်ရွာ, Letpanseik) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢမ်ႇသဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190867 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢမ်ႇသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 629 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 719 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1348 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1999
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1335
1335
1726
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸီးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၸီးၵူင်း (ဇီးကုန်းမြို့နယ် ; Zigon Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၸီးၵူင်းယဝ်ႉ။
932
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းတႆးႁၢင်းၶေႃ
ၸဝ်ႈၾႃႉ
"ပိူင်ႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းတႆး" ၼၼ်ႉ "ၸဝ်ႈၾႃႉ" ပဵၼ်ၽူႈမီးဢႃႇၼႃႇသုင်သုတ်းၼႂ်းပိူင်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇပၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်ထၢင်ႇဝႃႈ ၸၼ်ႉမၼ်းတႅမ်ႇလိူဝ်ႇသေ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း။ တီႈတေႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလႄႈၸဝ်ႈၾႃႉၼႆႉမၼ်းပဵင်းၵၼ်။ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ပၢၼ်မၢၼ်ႈမိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႊလႄႈသင် တႆးႁဝ်းၸႅၵ်ႇမၢၼ်ႈၽႄမိူင်းသေ ၽွင်းငမ်းမႃးလႄႈသင် ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝူၼ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၸၼ်ႉတႅမ်ႇလိူဝ်သေၶုၼ်ႁေႃၶမ်း။ မိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈ မီးၸဝ်ႈၾႃႉၸဝ်ႈလဵဝ်းၵွၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ဢိူင်ႇၽႂ်ႇဝဵင်းမၼ်း ၽႄပဵၼ်ၼင်ႇမိူင်းၼိူင်ႈလုၵ်ႈသေ ႁဵတ်းၸဝ်ႈၾႃႉၽႂ်မၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ထိူၼ်ႇလိုၵ်ႉလွႆသုင် ၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃးႁႃၵၼ်ယၢပ်ႇလႄႈ ၽႄၼႃႈတီႈၵၼ်သေ ၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉယုမ်ႇၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈၵဝ်းၵႄႈမၼ်းသေ ႁိမ်ဢႃႇၼႃႇ၊ ႁိမ်ၼႃႈတီႈၵၼ်လႄႈ ဢမ်ႇၵုမ်းထိင်းၵၼ်လႆႈယဝ်ႉသေ လႆႈၽႄပၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၵေႃႈမီး။
ၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း
ၵိၼ်ႇၵၢဝ်ႇ ၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၵၼ်ၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ၽွမ်ႉၸွႆႈၵၼ်သၢင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈၵၼ်၊ မိူဝ်ႈသၢင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈသၢႂင်းၸႂ် မၢၼ်ႈမိူင်းဢွၼ်တၢင်းလႄႈ လႆႈတင်ႈ "ၸႂ်မိူင်း" ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈသုတ်း။ လၢႆးသၢင်ႈဝႆႉ "ၸႂ်မိူင်း" မိူင်းၼိူင်ႈလႄႈမိူင်းၼိူင်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၵမ်ႈၽွင်ႈသၢင်ႈပဵၼ်သဝ်ဝႆႉ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသၢင်ႈပဵၼ်ဝႆႉၵွင်းမူး၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသၢင်ႈပ​ေ်ဝႆႉ ႁုၼ်ႈႁၢင်ႊၽြႃး။ မိူဝ်ႈတင်ႈ "ၸႂ်မိူင်း" ၼၼ်ႉ ဢဝ်" မိၵ်ႈမၢႆ" ၶေႃႈၵိၼ်ၵၢဝ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ၽင်သႂ်ႇဝႆႉၸွမ်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမီးၽိင်ႈၼင်ႇၼၼ်မႃးလႄႈ မၢၼ်ႈဝဵင်းမိူင်းတႆး တီႈယၢမ်ႈမီးၸဝ်ႈၾႃႉ ယူႇသဝ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းၵူႊတီႈတီႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ၵွင်းမူးၼၢမ်ႇမိူင်းဢမ်ႇၼၼ် ၽြႃးၼၢမ်ႇမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် သဝ်ၸႂ်မိူင်းမီးယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢင်ႊတီမၢင်ႊလႂ် တီႈဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇပိူၼ်ႈယႃႉလူႉပႅတ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႊမီးယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၽွမ်ႉလႆႈၸႂ်ၵၼ် တင်ႈမၢၼ်ႈမိူင်းယူႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇမီးၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ တူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉသေလႄႈ ၸဝ်ႈၵေႃႈၼင်ႇၸဝ်ႈ ၶႃမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ၼင်ႇၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် ယူႇသဝ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၼႃႈတီႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽႂ်မၼ်းမီးဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇမီးၵႂၢမ်းထုင်းဝႆႉမႃးဝႃႈ " ၼႂ်းၼမ်ႉမီးပႃ ၼႂ်းၼႃးမီးၶဝ်ႈ၊ ၼႂ်းမိူင်းမီးၸဝ်ႈၽွင်းငမ်း ႁႅင်းၵိုၼ်းငိုၼ်းၶမ်းၵွမ်ႉၶွၼ်ႈ ပိူၼ်ႈတွၼ်ႈယမ်ၵူဝ်၊ ၵွမ်းႁူဝ်သၢင်ႇပဵၼ်ၶႃႈ၊ ၵူမ်ႈၼႃႈဝၢင်ႇပဵၼ်ႁၢႆး" ၼႆမႃးယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
736
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁိူဝ်းမိၼ်
ပိုၼ်းႁိူဝ်းမိၼ်
ဝၢႆးသေ ပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ “ပိူင်ပဵၼ် တူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတေမိၼ်လႆး မိူၼ်ၼူၵ်ႉ” ၼႆၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ် ဝူၼ်ႉႁႃ လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း လွၵ်းလၢႆး တႃႇတေဢဝ် တၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၶိူင်ႈၶူဝ်းၶွင် သေဢၼ်ဢၼ်သေ မိၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်တမ်းဝၢင်း ပူၵ်းတင်ႈၵႂႃႇ ပိူင်ၶၢမ်,ငဝ်ႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်း ဢင်းၵိတ်ႉ ၵျေႃႉၵႄႇလီႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵျေႃႉၵႄႇလီႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လွင်ႈၼူၵ်ႉ တူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းလူမ်းလီလီသေယဝ်ႉ ထိုင်မိူဝ်ႈ 1804 ၼီႈလႄႈ 1809 ၼီႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶူင်ဢွၵ်ႇ လႅင်မိၼ်ဢွၼ်ႇ (ႁိူဝ်းမိၼ်ဢွၼ်ႇ) ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးၸၢၵ်ႈသေ ၸၢမ်းတူၺ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။
လႅင်မိၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်ၵျေႃႉၵႄႇလီႇ ၶူင်ဢွၵ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သင်ၸိူဝ်ႉသႂ်ႇၸၢၵ်ႈသေမိၼ်ၸိုင် တေပဵၼ်ၵၢၼ်ယူႇၼႆ ဢွၼ်ၵၼ် ဝူၼ်ႉမႅၼ်ႈယူႇသေတႃႉ တႃႇတေႁဵတ်းမေႃႇတႃႇ ပၼ်ႇပၼ်ၽတ်ႉလူမ်း ႁႂ်ႈမီးႁႅင်း ၵိုင်ႇတၢၼ်ႇလႆႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဢွၼ်ႁႃႁၼ်လွၵ်းလၢႆးမၼ်းလႆႈမႃး။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၺ်းမီး ၸၢၵ်ႈဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇ ၵႂၼ်းၼမ်ႉမႆႈ ဢၼ်ၵျဵမ်းဝၢတ်ႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼၼ်ႉသမ်ႉ ၼၵ်းၼႃႇလႄႈ တႃႇတေ ဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းတႄႉတႄႉၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ ငၢႆႈငၢႆႈ။
ၵမ်းၼႆႉ ၵူၼ်းၶူင်းၵၢင်ႁဝ်း ၶတ်းတႃႉလူမ်းသေ လုၺ်းၶၢမ်ႈၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇလူမ်း လႆႈယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၼၵ်းလိူဝ်လူမ်းၼၼ်ႉ ယုၵ်ႉႁႂ်ႈပိဝ်မိၼ်ဝႆႉ ၼႂ်းလူမ်းၵေႃႈ ပွင်ပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။ ရၢႆႉသွင်ပီႈၼွင်ႉၼႆႉ ၽိူဝ်ႇထိုင် 1905 ၼီႈ လိူၼ်သႅပ်ႇတိမ်ႇပိူဝ်ႇမႃး ႁႃႁၼ် လၢႆးမႅတ်ႇၵုမ်း ႁိူဝ်းမိၼ် တိူဝ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇသေ ႁိူဝ်းမိၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ မိၼ်လႆႈ ၶၢဝ်းတၢင်းၵႆမႃးတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈမူင်ႈႁူဝ်ၼမ်ႉ
ဝၢၼ်ႈမူင်ႈႁူဝ်ၼမ်ႉ (, Wan Mong Ho Nam, ဝမ်မုံဟိုနမ့်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်ၼမ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ၵၢၼ်ႇၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇၵျီး  (ကန်ကြီးရွာ, Kangyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇၵျီး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191793 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1026 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1247 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2273 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
259
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
1725
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1334
1334
735
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
931
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ၵၢၼ်ႇသွႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၵျွၵ်ႉၽျႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျႃႇ  (ကျောက်ဖျာရွာ၊ Kyaukhpyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇဢေး၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190344 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယေႇဢေးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1688 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1521 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3209 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵၢမ်ႇၼီႇယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၵၢမ်ႇၼီႇယႂႃႇတိတ်ႉ  (ကံနီရွာသစ်ရွာ၊ Kanniywarthit) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢမ်ႇၼီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192019 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢမ်ႇၼီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 237 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 302 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 539 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
930
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
တွင်ႇငူႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတွင်ႇငူႇ (တောင်ငူမြို့), (Daungoo), ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတွင်ႇငူႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်းၽင်ႇ မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း ဢၼ်မီးၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇသုတ်းသုတ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းတႃႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈႁိမ်းၽင်ႇတၢင်းလူတ်ႉၵႃး သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇ မၢႆ(႑) ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးသၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉၸူးတင်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇ လႄႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၽႂ်း တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇ ၼႆႉ လတ်းၵႂႃႇၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်း ယၢၼ်ၸဵတ်းလၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃးၼႆ ယၢၼ် ႑႗႕ လၵ်းသေ ပေႃးၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၼႆႉ ၵႆယၢၼ် ႑႕႐ လၵ်ႈယဝ်ႉ။
734
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢမရပူႇရ၊ ၸႄႈဝဵင်း
လႅၼ်လိၼ်
ၸႄႈဝဵင်းဢမရပူႇရၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းပျီႇၵျီးတၶုၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၶႅၼ်ႈၼမ်ႉတူႈသေ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း ၶႅၼ်ႈၼမ်ႉတူႈသေ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး လႄႈ ၶႅၼ်ႈၼမ်ႉၵဵဝ်သေ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၶျၢၼ်းမျႃႉတႃႇၸီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းဢမရပူႇရၼႆႉ မီးဝႆႉ ဝဵင်းဢမရပူႇရ လႄႈ ဝဵင်းမျိတ်ႉငႄႇ ယဝ်ႉ။
ၸၼ်ႉဢွၼ်ႇ
ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉဢွၼ်ႇ၊ ႁူင်းႁဵၼ်း (သွၼ်ပူၼ်ႉ)ၸၼ်ႉဢွၼ်ႇ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် (ၽႄ) မီးဝႆႉ (၈၈) ႁူင်းႁဵၼ်းယဝ်ႉ။
ႁူဝ်တဝ်း၊ ဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
258
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1332
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
929
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸီးၵူင်း၊ ဝဵင်း
ၵွင်းမူးမျႃႉတဵင်းတၢၼ်ႇ
ၵွင်းမူးမျႃႉတဵင်းတၢၼ်ႇ တီႈဝဵင်းၸီးၵူင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူး ၼႃးတႃဝဵင်းသေ ၶုၼ်သၢမ်ဝဵင်း သတူဝ်းၼေႃႇယထႃႇ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ ၶရိတ်ႉ 1312 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဢဝ်ၽြႃးဢၼ်ၵိုင်ႇထိူၵ်ႈၵႃႈၶၼ်ၼိုင်ႈသႅၼ် သႂ်ႇထႃႇပၼႃႇဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃး ၽြႃးမျႃႉတဵင်းတၢၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝတ်ထုတ်တမၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီလူႇၽႅၼ်သိူဝ်ႈၶူဝ်း
1-ဝတ်ထုတ်တမၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီလူႇၽႅၼ်သိူဝ်ႈၶူဝ်း
(ၸိူဝ်းၸတုရဝိမႃၼဝတ်ႉထုသီႇႁူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၼႄတီႈၵႂၢင်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဝတ်ႉထုတႃႇယိၵႃႇဝတ်ႉထုၼၼ်ႉယဝ်ႉ)
1723
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
733
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
257
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
928
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇပရႄႇ 1999
(26) ဝၼ်း
5
ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်း
ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်း (မြို့တော်ဝန်), (Mayor) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်တေလႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် လွင်ႈဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းလႄႈ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပၼ်ၵၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
1331
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တၢၼ်ႇပူၺ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ၶုၼ်ထုၼ်းဢူး
ပၢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း
မိူဝ်ႈ 1949 ၼၼ်ႉ တႄႇၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း St. Elbert ဝဵင်းပၢင်ႇဢူးသေ ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ဢွၼ်ႇ မိူဝ်ႈ 1955။ မိူဝ်ႈ 1956 ၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈႁဵၼ်းတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၵမ်ႇပေႃးၸ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးယဝ်ႉ ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉသိပ်း မိူဝ်ႈ 1962။ တီႈတူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉ ၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ၶဝ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်း ၸုမ်းတႆးၼုမ်ႇမႃး။ တႄႇမိူဝ်ႈ 1964 ၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ ႁဵၼ်းပၢႆးပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်း တေႃႇထိုင်ပီႊသွင်။ မိူဝ်ႈပၢၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၸုမ်းတႆးၼုမ်ႇသေ ႁၢပ်ႇပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး တီႈၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ။
ၼတ်ႉတလိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
731
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လပုတ်ႉတႃႇ၊ ဝဵင်း
ယွၼ်ႉၶႂၢၵ်ႈလိၼ်ၼႃးမႂ်ႇၸိူင်ႉၼၼ်သေ လပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလွႆးလွႆးယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၼ်ဢင်းၵိတ်ႉဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1876-77 ဝၢၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ ထုၵ်ႇၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပွၵ်ႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈ ဝၢၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ မီး 1211 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉ တိုၵ်ႉႁႃမီး 1715 ၵေႃႉၵူၺ်း။ ထိုင် 1912 မႃး ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဝၢၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ မီးမႃး 1525 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်းသေၼၼ်ႉ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ လွင်ႈၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း သိပ်းပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ တၢႆတူဝ်မႃးယဝ်ႉ။ ပီ 1921 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇၼႆႉ မီး 1907၊ ပီ 1931 ၼၼ်ႉ မီး 2684 ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈမီးသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းမႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1953 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃးထိုင် 12843 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1930
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။