cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သိူဝ်ငၢမ်ႇၾ၊ သိူဝ်ၶီႇၾ
သိူဝ်ယဵပ်ႇၾႃႉတူၵ်းလွၵ်း
မိူဝ်ႈႁူပ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉ ဝၢင်ႉသုင်ပိၼ်း လၢတ်ႈသိူဝ်ယဵပ်ႇၾႃႉ လွင်ႈသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ ပႃးဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် မိူဝ်းထူပ်း ၸဝ်ႈဝူင်ႉမႃးသေ သိုပ်ႇလၢတ်ႈ ဝႃႈ “ၼင်ႇႁိုဝ် ၸဝ်ႈတေလႆႈလီလႆႈပဵၼ်ၼၼ်ႉ... ၵဝ်တေ ႁဵတ်းပၼ်... ဢဝ်မႃးၸၢင်ႉပႅတ်ႇပၢႆး... ၶမ်းပႅတ်ႇၸွၺ်ႉ... ငိုၼ်းပႅတ်ႇသိပ်းၸွၺ်ႉ...” ၼႆလႄႈ သိူဝ်ယဵပ်ႇၾႃႉၵေႃႈ ႁႅၼ်းဢဝ် ၼင်ႇလၢတ်ႈၼၼ်ႉသေ ၵႂႃႇၸူးဝၢင်ႉသုင်ပိၼ်း ယူႇယဝ်ႉ။
မိူင်းမၢဝ်း လႄႈ သႅၼ်ဝီ
ႁပ်ႉလႆႈလိၵ်ႈယဝ်ႉ ႁေႃၶမ်းၶႄႇ ထၢမ်လွင်ႈၼင်လိၼ် သႅၼ်ဝီလႄႈမိူင်းမၢဝ်းယဝ်ႉ ႁဵတ်းလိၵ်ႈ “တင်ႈ ဢဝ်ၼႆႉၵႂႃႇ... မိူင်းမၢဝ်းလႄႈသႅၼ်ဝီၼၼ်ႉ... ဢဝ်ၼမ်ႉမၢဝ်း... ပဵၼ်လႅၼ် တတ်းၶႅၼ်ႈၵၼ်သေ... တေလီယူႇ... ၽၢႆႇႁွင်ႇၼမ်ႉမၢဝ်း... ႁႂ်ႈပဵၼ်လိၼ်မိူင်းမၢဝ်း... ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼမ်ႉမၢဝ်း... ႁႂ်ႈပဵၼ် လိၼ်မိူင်း သႅၼ်ဝီ... ဢဝ်ၼႆႉၵႂႃႇၼႃႈ... ၽႂ်ယ
သိူဝ်ငၢမ်ႇၾႃႉ(သိူဝ်ငမ်းၾႃႉ)
ၵူၼ်းဢၼ်သရေႇလူႉသေတၢႆၼၼ်ႉ... ႁိုင်ၼၢၼ်းပၢၵ်ႇပီႊ... ႁဵင်ပီႊယဝ်ႉၵေႃႈ... သရေႇတိုၵ်ႉတေ သိုပ်ႇလူႉဝႆႉထႅင်ႈယူႇ... မိူဝ်ႈဝႃႈ တၢႆၼင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ... ၽိူဝ်ႇတၢႆၼင်ႇသရေႇလူႉၼၼ်ႉ... တၢႆၼင်ႇ ၵူၼ်း မီးၵုင်ႇသရေႇၼၼ်ႉ... လီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ...” ၼႆသေ ၵိၼ်ငူၼ်ႉသၢၼ် ၼွၼ်းၽႄးၵႂႃႇ ႁင်းၵွၺ်း မိူဝ်ႈပီႊ 1420 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊၊
သိူဝ်ၶီႇၾႃႉ (သိူဝ်ၵီႊၾႃႉ)
သိူဝ်ၶီႇၾႃႉ(သိူဝ်ၵီႊၾႃႉ)လႄႈၶႄႇ တိုၵ်းၵၼ် ပီႊယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်၊၊ ၵူၼ်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇပၢႆႊ။ သိုၵ်းၶႄႇလမ်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶၢမ်ႈၵဵဝ်။ ပၢႆႊၵႂႃႇယူႇၸွမ်းသိူဝ်ၶီႇၾႃႉ(သိူဝ်ၵီႊၾႃႉ)။ သိုၵ်းၶႄႇ ဢမ်ႇပၼ် တႆးဢၼ်ပၢႆႊၵႂႃႇၽၢႆႇတူၵ်းၵဵဝ် ၶၢမ်ႈမိူဝ်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၵဵဝ်။ ၶႄႇဝၢင်းတပ်ႉဝႆႉ တီႈၽင်ႇဢွၵ်ႇၵဵဝ်ႁိုင်ပီႊၼိုင်ႈယဝ်ႉ ၸင်ႇထွၺ်ႁၢင်ႇယၢၼ်ၽင်ႇၵဵဝ် ၼႆယဝ်ႉ။
1329
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
730
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိၼ်ႇလႄႇၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ပေႇတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈပေႇတေႃး  (ပေတောရွာ၊ Paytaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢၢႆႇတႃႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192303 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢၢႆႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 933 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1163 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2096 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1720
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပေႃးမေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈပေႃးမေႃး  (ပေါမောရွာ, Pawmaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလၢၼ်းၶႂႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190966 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလၢၼ်းၶႂႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2029 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2495 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4524 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1328
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽယႃးၽျူႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈၽယႃးၽျူႇ  (ဘုရားဖြူရွာ, Hpayarhpyu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႅတ်ႉၶႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190069 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႅတ်ႉၶႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 555 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 675 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1230 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ႁီႇတေးၶိတူဝ်းၵျူဝ်ႇ
တင်းသူင်ယၢမ်ႈ
တူဝ်းၵျူဝ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ “ဝႃႇသၼႃႇၵဝ် မီးဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူၺ်း” ၼႆတႃႇသေႇ။ ဢဝ်ၵၢၼ်တီႈလုမ်း မိူဝ်းႁဵတ်း တီႈႁိူၼ်းတေႃႇလိုၵ်း။ မၼ်း ဢမ်ႇတၼ်းသင်ႇသွၼ်လုမ်းလႃး လုၵ်ႈ။ ႁႂ်ႈမေးၼၢင်း ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းလူလႄ လုမ်းလႃးလုၵ်ႈ။ ႁႂ်ႈႁူႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူဝ်လႄႈမေး။ တူဝ်းၵျူဝ်ႇပဵၼ် ၵူၼ်းႁၢဝ်ႈ၊ ၵႅၼ်ႇၶႅင်၊ လိူတ်ႈယဵၼ်၊ ဢမ်ႇမေႃႁူၼ်ႉၶူဝ်မူၼ်ႈသိူဝ်းၼႆ တူၺ်းႁၢင်ႈၽၢင်ၼႃႈတႃၵေႃႈ ႁူႉလႆႈၵမ်းလဵဝ်။ ၽူႈမီးၸၼ်ႉၵျပၢၼ်ႇ ပၢၼ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်မူတ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ၼင်ႇၶေႃႈၸိသင်ႇၸိုင် တူဝ်းၵျူဝ်ႇ ၵႆႉတူပ်းၼႃႈလုၵ်ႈၼွင်ႉ။ မၼ်းဝႃႈ “တူပ်းၼႃႈ ပွင်ႇဝႃႈပိုၵ်ႉၽိုၵ်းသင်ႇသွၼ်” ၼႆယဝ်ႉ။ တူဝ်းၵျူဝ်ႇ ပဵၼ် ၵူၼ်းၵႆႉႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၵၢၼ်တီႈလုမ်း ဢမ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်မႃးသိုပ်ႇႁဵတ်း တီႈႁိူၼ်းတေႃႇထိုင်လိုၵ်း။ လိူဝ်သေၶၢဝ်းၼွၼ်း ဢမ်ႇလိုဝ်ႈဢမ်ႇသဝ်း။ မိူဝ်ႈလႆႈၺႃးပူတ်းပႅတ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းသင်လႄႈ ယူႇယၢပ်ႇတႄႉတႄႉၼႆယဝ်ႉ။ ပႂ်ႉထွမ်ႇၶၢဝ်ႇ၊ ဢၢၼ်ႇၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ၊ ပႂ်ႉ ဢုပ်ႇဢူၺ်းၵေႃႉ ၸိူဝ်းမႃးသူႇၸႂ်းသေ လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းယူႇ တႃႇသေႇ။ မၼ်းၵႆႉသပ်းလႅင်းၼႄဝႃႈ ဢႃႇၼႃႇၼႆၼၼ်ႉ မိူၼ်ဢႅပ်ႇၸမ်ႈ။ ၸၢင်ႈတေလႆႈႁၼ် ငဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ တူဝ်းၵျူဝ်ႇ သင်ႇသွၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉ ႁႂ်ႈမေႃဢွမ်ႈဢႅင်းပႅင်းၸၢႆႇ။ သင်ႇသွၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉဝႃႈ “ၽူႈမီးၸၼ်ႉ တေလႆႈပဵၼ် ဢူႈလေႃးမႄႈ ၵူၼ်းသိုၵ်း ၼႂ်းတပ်ႉလုၵ်ႈလဵဝ်ၵၼ်။ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၵႂႃႇၵူႈငိုၼ်း ပိူၼ်ႈတေယုမ်ႇယမ်သေ ပၼ်ၵူႈယိမ်ၵေႃႈယႃႇ ၵူၼ်းသိုၵ်းၵႂႃႇၵူႈၼႆတႄႉ ၽႂ်ၵေႃႈတေဢမ်ႇယုမ်ႇသေ ပၼ်ၶဝ်ၵူႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉ တေလႆႈၸွႆႈထႅမ် ၵႄႈလိတ်ႈ တင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵူၼ်းသိုၵ်းပၼ်” ၼႆယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉၶဝ် တေၸၢင်ႈၸွႆႈထႅမ် လုၵ်ႈၼွင်ႉလႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႃငိုၼ်းၵူႈယိမ်ပၼ်။ မၼ်းသင်ႇသွၼ်ဝႃႈ “ယႃႇသၢင်ႈ တင်းမူၼ်ႈၵျေႃႇ။ ယႃႇႁႂ်ႈဢၵျၢင်ႉလူႉ မိူၼ်ဢမေႇရိၵၼ်ႇ” ၼႆတႃႇသေႇ။ တူဝ်းၵျူဝ်ႇ ၵႆႉၵႂႃႇလႄႇႁိူၼ်းလုၵ်ႈၼွင်ႉသေ ၵႄႈလိတ်ႈတင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ သုၼ်ႇတူဝ်လုၵ်ႈတပ်ႉတႃႇသေႇ။ မိူဝ်ႈလုၵ်ႈၼွင်ႉ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလႄႈ မႃးႁႃၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႃႈႁိူၼ်းမၼ်း ယင်းဢမ်ႇမီးတႃႇၸႂ်ႉယူႇၵေႃႈယႃႇ ဢမ်ႇတွၼ်ႉ ထဵင်တင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လုၵ်ႈၼွင်ႉသေပွၵ်ႈ။ ဢမ်ႇမီးၵေႃႈ ၸႂ်ႉမေးၼၢင်း လၵ်ႉဢွၵ်ႇၵႂႃႇႁႃၵူႈငိုၼ်းပိူၼ်ႈ မႃးပၼ်ယဝ်ႉ ပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ထႅင်ႈဝႃႈ “ယႃႇမႆႈၸႂ်သင်၊ ဢမ်ႇမီး မႃးႁႃထႅင်ႈ” ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈမေးၼၢင်း ထၢမ်ဝႃႈ“ႁဝ်း ယင်းဢမ်ႇမီး တႃႇၵိၼ်ၸၢႆႇ။ သူဝႃႈၼၼ် ႁင်းလုၵ်ႈၼွင်ႉႁဵတ်းသင်” ၼႆလႄႈ တွပ်ႇဝႃႈ “ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၼႆၼၼ်ႉ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်၊ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၽၢႆႇၼိူဝ်ၶဝ် ပဵၼ်ဢူႈမႄႈၶဝ်ဢိူဝ်ႈ။ မီးတင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလႄႈ ဢမ်ႇမႃးႁႃ ဢူႈမႄႈ ၶဝ်တေၵႂႃႇႁႃၽႂ်” ၼႆၶိုၼ်းယဝ်ႉ။
ပၢၼ်မေႇၵျီႇ
ၵူၼ်းတင်းၼမ်ႁၼ်ဝႃႈ ပိူင်တူဝ်ႇၵူးၵႃႉဝႃႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈယဝ်ႉၼႆ လႄႈ AD 1868 လႆႈပဵၼ်မႃး လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ လွၵ်းလၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းၵျပၢၼ်ႇဝႃႈ မေႇၵျီႇဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်း (Meiji Restoration) ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 23.10.1868 တေႃႇထိုင် 30.7.1912 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ် မေႇၵျီႇယဝ်ႉ။ မေႇၵျီႇ ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃသႅင်ၵျပၢၼ်ႇ ၼႂ်းၸူဝ်ႈ (1867-1912)။ ၸိုဝ်ႈတဵမ်ပဵၼ် မေႇၵျီႇထႅၼ်ၼူဝ်ႇ (Meiji Tenno)။ ထႅင်ႈၸိုဝ်ႈၼိုင်ႈပဵၼ် မုတ်ႉၸူႉသျီႇတူဝ်ႇ (Mutsuhito)။ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ 3.11.1852။ တၢႆမိူဝ်ႈ 30.7.1912။ ၼႂ်းပၢၼ် မၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈမိူင်းၵျပၢၼ်ႇ လုၵ်ႉတီႈဢဝ်ၸုမ်းမီးဢႃႇၼႃႇ ၵုမ်းၵမ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼင်ႇပိူင်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈပဵၼ်မိူင်းမီးဢေႃးၸႃႇလူင် ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးထိသွင်ၵူဝ်ႇမီႇဢၢႆႇ (Komei) ၸဝ်ႈႁေႃသႅင်ၵျပၢၼ်ယဝ်ႉ။ ဢူႈၼွၼ်းၽႄးယဝ်ႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃသႅင် မိူဝ်ႈ 1867 ။ 1868 ႁဵတ်းပွႆးၶိုၼ်ႈႁေႃသေ ႁပ်ႉဢဝ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ မေႇၵျီႇ ၼႆမႃးယဝ်ႉ။ ပၢၼ်မၼ်း ၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၸိုဝ်ႈ ပၢၼ်မေႇၵျီႇ ၼႆယဝ်ႉ။ မေႇၵျီႇၶိုၼ်ႈမႃးယဝ်ႉၵေႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသျူဝ်းၵုၼ်း လႆႈၶွတ်ႇယွတ်ႈၵႂႃႇ။ မၼ်းသိမ်းဢဝ်ၶိုၼ်း ဢႃႇၼႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႂ်းမိုဝ်းသျူဝ်းၵုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ မေႇၵျီႇဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်း(Meiji Restoration) ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢၼ်မေႇၵျီႇၼႆႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈႁေႃသႅင် ပဵၼ် ၵေႃႉၼၢမ်းမိူင်းၼႆသေတႃႉ ဢႃႇၼႃႇဢုပ်ႉပိူင်ႇတႄႉ ယူႇၼႂ်းမိုဝ်းသိုၵ်းလႄႈ ၸုမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇလၢႆးမႂ်ႇ ပၼ်ႁႅင်းႁႂ်ႈၵူၼ်းလူင်လႄႈ ၽူႈမၢၵ်ႈသူင်ႇလုၵ်ႈလၢၼ် ၵႂႃႇႁဵၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ႁႂ်ႈမႃးပူၵ်းပွင် ဝၢၼ်ႈမိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ။ ႁႂ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းၵေႃႉ ၼွၵ်ႈမိူင်းလႄႈ ၵျပၢၼ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းႁႅင်းယႂ်ႇ ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ မႃးယဝ်ႉ။ ပၢၼ်မေႇၵျီႇၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ မိူင်ႈၵျပၢၼ်ႇ ဢၼ်ယူႇမႃးႁင်းၵူၺ်း ၶၢဝ်းတၢင်း 250 ပီၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈတိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇ ၼွၵ်ႈမိူင်းမႃး။ ယွၼ်ႉလႅၵ်ႈပဵၼ်မႃး ပၢၼ်မေႇၵျီႇလႄႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းတႄႉ ပဵၼ်ထၢၼ်ႈသႃႇမူႇရၢႆးယဝ်ႉ။ တၢႆႇမဵဝ်း လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃး ၼႂ်းၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၽွင်းငမ်းသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇၵုမ်းၼႃႈတီႈၽႂ်မၼ်း မိူၼ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ လႄႈ ဢမ်ႇလဵင်ႉလူ လုၵ်ႈၼွင်ႉလႆႈ၊ ဢမ်ႇၶွၼ်ႈႁႅင်းသိုၵ်းလႆႈယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလဵင်ႉလူ သႃႇမူႇရၢႆးဝႆႉ မိူၼ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ သႃႇမူႇရၢႆး ႁၢမ်းပေႃႈလဵင်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၽႅဝ်ၵႂႃႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း၊ ပလိၵ်ႈ (police)၊ ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၼၼ်ႉ ၼမ်သေတႃႉ ယင်း တိုၵ်ႉလိူဝ်ဝႆႉယူႇထႅင်ႈ တင်းၼမ်လႄႈ ထိုင်တီႈၶိုၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်သေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ သႃႇမူႇရၢႆးၵေႃႈ တႅၵ်ႇပဵၼ်မႃးသွင်ၽၢႆႇ။ ၽၢႆႇႁၢပ်ႇထၢမ်း ၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၽၢႆႇဢၼ်ၶႂ်ႈယူႇမိူၼ်ၼင်ႇပိူင်ၵဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢၼ်ၶႂ်ႈယူႇၼင်ႇ ပိူင်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ သၢၼ်ၶတ်းၽိုၼ်ႉၶိုၼ်း ပိူင်မႂ်ႇလႄႈ သႃႇမူႇရၢႆးၼင်ႇၵၼ် တိုၵ်းၵၼ်ၶိုၼ်း တေႃႇထိုင်ၽၢႆႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသုမ်းၵႂႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပၢၼ်ၸႂ်ႉ တိုဝ်းလွၵ်းလၢႆးလႄႈပိူင်မႂ်ႇ ပၢၼ်မေႇၵျီႇၼၼ်ႉ ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇ၊ ပၢႆးယူႇလီ၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိုတ်းၵၢပ်ႈမႃး။ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ၽႄႈတိူၼ်းၼမ်လႄႈ တီႈယူႇသဝ်းၵႅပ်ႈမႃး။ ၼင်ႇႁိုဝ် တီႈယူႇတီႈၵိၼ် တေၵုမ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပျတ်ႉသၼႃႇလူင် ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တေလႆႈၵႄႈလိတ်ႈထႅင်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။
728
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1719
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1718
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
727
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ဝႅတ်ႉၶႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
1327
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တယႅတ်ႉပိၼ်ႇဢိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉပိၼ်ႇဢိၼ်း  (သရက်ပင်အင်းရွာ, Thayetpininn) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပၵိၼ်း (ၼႃးလိၼ်း)၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189862 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပၵိၼ်း (ၼႃးလိၼ်း)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 374 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 359 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 733 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢႄးလ်ၿၢတ်ႉ ဢၢႆးသတၢႆး
ၶဝ်ႈၵၢၼ်
ပီ 1902 ဝၢႆးသေ ယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းၵေႃႈ ယွၼ်းဢဝ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ် တမ်ႈတီႈ ဢူၺ်းၵေႃႉမၼ်း Grossmann သေ ၶဝ်ႈႁဵတ်း ၵၢၼ်တီႈလုမ်းဢွၵ်ႇပၼ် မႂ်တိုတ်း ပုၼ်ႈတႃႇ ၸဝ်ႈၶွင်ႁူင်းၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 1903 လိူၼ်ၵျၼ်ႇၼဝရီႇ 6 ဝၼ်း ဢၢႆးသတၢႆးလႄႈ ၼၢင်းမီႇလီႇဝႃႇ ၵူပ်ႉၵူႈၵၼ်ယဝ်ႉ။
ၸိုဝ်ႈတႆး သၢမ် သယၢမ် သျှမ်း
တႆး
ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈၵူၼ်းတႆးႁွင်ႉၶိုၼ်းၸိုဝ်ႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး
သၢမ်
ၼႂ်းၽိုၼ်မၢႆပိုၼ်း ၸဝ်ႈဝွင်ႉၶႄႇမုင်ႇၵူဝ်း ၶိူဝ်းႁိူၼ်းယူၼ်(မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉသ် 1253-1333)တႅမ်ႈဝႆႉ ဝႃႈ-သၢမ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ်သၢၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးမိူင်းယုၼ်ၼၢၼ်(ၼၢၼ်ႉၸဝ်ႈ)၊ ပွင်ႇဝႃႈ-ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵၢၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈႈ။ ၵူၼ်းမေႃၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၵေႃႈ ႁွင်ႉဝႃႈ - သမ်း၊ ၵူၼ်းသမ်း။ ၼႂ်းပွတ်းတူၵ်းမိူင်းယုၼ် ၼၢၼ်ၼၼ်ႉ ယင်းမီးၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈဝႃႈ - ဝၢၼ်ႈသမ်း ၼႆယူႇတင်းၼမ်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မႃးလၢႆလၢႆႁဵင်ပီၸင်ႇ ယဵၼ်းပဵၼ်မႃး - သၢမ်+သဵမ်+သယၢမ်ၼႆ။
ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း ယင်းမီးၸိုဝ်ႈမိူင်းဝႃႈ - မိူင်းသမ်းၼိူဝ်လႄႈ မိူင်းသမ်းတႆႈ(တႂ်ႈ)၊ မိူဝ်ႈမွၵ်ႈပီၶရိတ်ႉ သ် 1307 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း ယင်းတိုၵ်ႉႁွင်ႉ မိူင်းလၢဝ်းဝႃႈ - သမ်းၸဝ်ႈ(မိူင်းသမ်း)ၼႆယူႇ။ တီႈလိၼ်ယမ်း၊ ၼမ်ႉသေႃႉသႄႉလႄႈ ပဵၼ်တီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈလီၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလၢဝ်းၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ - လိၼ် သမ်းဝႃႈၼႆ။
သၢၵ်ႈသေပၢႆးပိုၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း သၢမ်+သဵမ်ႊ+သယၢမ်လႄႈ သၢမ်း
ၵူၼ်းပၢႆးပိုၼ်းၵမ်ႈပႃႈၼမ် ႁၼ်မိူၼ်ၵၼ်ဝႃႈ ၼႂ်းသွင်ၶေႃႈ ပႃးၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶေႃႈတီႈ(2)မီးၼမ်ႉ ၼၵ်းလိူဝ်ၼႆယူႇ။ ၸၢဝ်းပိဝ်ႇ၊ မွၼ်း၊ ၶွမ်လႄႈ ၶမဵၼ်ၶဝ် ပဵ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ် ယူႇသဝ်းၸမ်ၵၼ် တင်း ၸၢဝ်းတႆးလႄႈ မီးၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ တိတ်းတေႃႇၵၼ်မႃး ႁိူင်ၼၢၼ်းတႄႉတႄႉ။ မိူဝ်ႈၸၢဝ်းမွၼ်းႁွင်ႉတႆးဝႃႈ- သဵမ်ႊၼႆၵေႃႈ ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၸိူင်ႉၸၢဝ်းမၼ်ႈ ၸၢဝ်းၸၢမ်လႄႈ ၶမဵၼ်ၶဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈ တႆးၸွမ်းမွၼ်းဝႃႈ-သဵမ်ႊ+သၢမ်+သယၢမ်လႄႈ သျှမ်း မႃးဝႃႈၼႆ။
ဢၢႆႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ မူင်ႇတၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ  (ညောင်ပင်သာရွာ, Nyaungpinthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူင်ႇတၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193746 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမူင်ႇတၢႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2252 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2554 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4806 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1326
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢႃႇရႃႇမၻူႇသၵ၊ ၸၢတ်ႈ
ဝတ်ႉထုပၸ်ႉၸုပၼ်ႇ
တီႈတိူင်းၵေႃးသလ ၽွင်းမိူဝ်ႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈ ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ဢိင်ပိုင်ႈလူၺ်ႈ လွင်ႈတၢင်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းယႃႉသူၼ်မွၵ်ႇသေ ၸင်ႇတေႁေႃး ၸၢတ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၽူႈမၢၵ်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸင်ႇၽိတ်ႈပၢင်း မုၼ်ၶမ်းၽြႃး ၼၢမ်းၼႃႈသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်သေ မႃး လူႇယႂ်ႇတၢၼ်းလူင် တမ်ႈတီႈသူၼ်သိူဝ်းမၼ်းယူႇ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢင်ၸႂ်မီးၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ၼႂ်းသူၼ်မွၵ်ႇၶႃႈတႃႉ ၼႆၵေႃႈ လဝ်ႈလၢတ်ႈထိုင် တမ်ႈတီႈ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်ယူႇ။ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ် ႁွင်ႉဢဝ် ၵူၼ်းပႂ်ႉသူၼ်သေ လဵပ်ႈဢႅဝ်ႇတူၺ်း ၼႂ်းသူၼ်မွၵ်ႇၼၼ်ႉၼႆ ၼႂ်းသူၼ်တီႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် တူၼ်ႈမႆႉသင်လႄႈ ၸင်ႇထၢမ် ၽူႈပႂ်ႉသူၼ် လွင်ႈတၢင်းမၼ်းယူႇ။ ၵူၼ်းပႂ်ႉသူၼ် ၸင်ႇဝႃႈ “ၸဝ်ႈႁဝ်းတီႈၶႃႈ... ၽွင်းမိူဝ်ႈ တိုၵ်ႉၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တူၼ်ႈမႆႉယူႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇမီး လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ ပေႃးဝႃႈ မၼ်းႁူတ်းၼမ်ႉ တူၼ်ႈမႆႉၼႆ မၼ်းထွၼ်တူၺ်း ႁၢၵ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်ပွတ်း ဢၼ်ယၢဝ်းသေ ၸင်ႇတေႁူတ်းၼမ်ႉ တီႈၶႃႈဢေႃႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တူၼ်ႈမႆႉဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဵဝ်ႇႁႅင်ႈတၢႆၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇၵိုတ်းဝႆႉ လွၵ်းလိၼ်ပဝ်ႇၵူၺ်း ၶႃႈဢေႃႈ”ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ်သေ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး လႆႈႁူႉငိၼ်းလႄႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး ၸင်ႇဝႃႈ “ၸၢႆးဢွၼ်ႇၵေႃႉၼႆႉ မၼ်း ယၢမ်ႈယႃႉလူႉ တူၼ်ႈမႆႉ ၸၢတ်ႈၼႆႉၵူၺ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇဝၼ်းလင်ၵေႃႈ တေႃႈယၢမ်ႈ ယႃႉလႅဝ်မႃးယဝ်ႈ” ၼႆသေ ၸင်ႇတေႁေႃးလၢတ်ႈၼႄ ၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇဝၼ်းလင်ယဝ်ႉ-
ပွၵ်ႉၵႅင်းၵူၺ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ ; (ဟိုပန်), (Hopan), ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။
1716
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
726
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
သႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
Superscript text
1325
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
725
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မိၼ်းလႃႉ၊ ဝဵင်း (ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ)
ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉ (မင်းလှမြို့ ; Minhla) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းလႃႉ ဢၼ်မီးဝႆ့ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိၼ်းလႃႉ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မိၼ်းလႃႉၼိူဝ် ၼႆသေ ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မိၼ်းလႃႉတႂ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
မၢႆ (2) (ႁွင်ႉ) ၶေႃမူင်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
မၢႆ (2) (ႁွင်ႉ) ၶေႃမူင်ႇၵူင်း  (အမှတ် (၂) (ခေါ်) ခေါ်မုံကုန်းရွာ၊ No.2(Khawmonkone)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇပတ်ႉလႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191954 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇပတ်ႉလႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2955 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3311 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6266 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢွၵ်ႉၵျွၵ်ႉၵျၢမ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈဢွၵ်ႉၵျွၵ်ႉၵျၢမ်း  (အောက်ကျောက်ကြမ်းရွာ၊ Aukkyaukkyan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇဢေး၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190349 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယေႇဢေးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1688 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1521 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3209 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
724
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ꩡီးၽျူႇၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈꩡီးၽျူႇၵၢၼ်ႇ  (ဇီးဖြူကန်ရွာ, Zeehpyukan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꧤွၵ်ႉၶူၺ်းတေႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194196 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇꧤွၵ်ႉၶူၺ်းတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1331 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1533 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2864 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၼွင်လႅင်၊ ဢိူင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်လႅင်
• # ဝၢၼ်ႈၼွင်ယႃႈသႆး
• # ဝၢၼ်ႈၼွင်ပေ
သၢၼ်း မၢႆႉၶရူဝ်ႇ ၸိတ်ႉသတမ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ
254
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
မေႃႇလမႅင်ႇၵျုၼ်း၊ ဝဵင်း
သၢႆပိုၼ်း
ဝၢႆးသေ သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉမၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈသေ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ထုင်ႉပႃႇၵိူဝ်ၼၼ်ႉ တူၵ်းပဵၼ်ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် တိူင်းပႃႇၵိူဝ် လႄႈ တိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈယဝ်ႉ။
ထၢၼ်တလၢၼ်၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းထၢၼ်တလၢၼ် (ထန်တလန်မြို့, Than Tlang_ ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်တလၢၼ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈႁႃးၶႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ သေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ႁင်း ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်တလၢၼ်ယဝ်ႉ။
1323
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢူဝ်းပူင်ႇတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈဢူဝ်းပူင်ႇတေႃး  (အိုးပုံတောရွာ, Oepontaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191727 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 959 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1203 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2162 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဢူဝ်းၵျီးၵူၺ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈဢူဝ်းၵျီးၵူၺ်ႉ  (အိုးကြီးကွေ့ရွာ, Oegyikwayt) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလၢၼ်းၶႂႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190968 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလၢၼ်းၶႂႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2029 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2495 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4524 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
2000
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
723
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1713
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
253
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1712
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပႃႇဢႄ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
722
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
252
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ၵၢၼ်ႇတဵင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၵျႅတ်ႉတႂိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
1711
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
721
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2021
လွင်ႈတတ်းၶၢတ်ႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ
ပီ 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶွင်ႇၸီႇသိုၵ်ႈ သိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႈလႆႈၵိုတ်း လွင်ႈသုၼ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶွင် မျၢၼ်ႇမႃႇၼၢဝ်း၊ တီႇဝီႇပီႇ၊ မိတ်ႉၸိမ၊ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶိတ်ႉတိတ်ႉ လႄႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ 7 Day News ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝၼ်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၶဝ်လႆႈၶဝ်ႈတဝ်ႈ ယႃႉလႅဝ် ဢွင်ႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမိတ်ႉၸိမ လႄႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမျၢၼ်ႇၼၢဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
721
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2021
လွင်ႈၵူၼ်းယူႇၽၢႆႇတပ်ႉမတေႃႇ ၶိုၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် ၶဵင်ႇၵၼ်
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 28 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵမ်ႉထႅမ်တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ၶဝ်ဢဝ် မၢၵ်ႇဢုတ်ႇသိုင်းသႂ်ႇ လူတ်ႉၵႃးပလိၵ်ႈလမ်းၼိုင်ႈသေတႃႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇတိၺွပ်းသေၵေႃႉ။ ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 30 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵမ်ႉထႅမ်တပ်ႉမတေႃႇ မွၵ်ႈ 500 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းလွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း တီႈႁိမ်း ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးၵမ်ႉထႅမ်တပ်ႉမတေႃႇ ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်း ပၢင်ပွႆး ၵမ်ႉထႅမ် တီႈႁိမ်း ၽြႃးသူးလေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်း ပူၼ်ႉလိူဝ်
ပီ 2021 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈၶဝ် လႆႈယိုဝ်းၵွင်ႈသေ ၸႅၵ်ႇယၢႆႈၵူၼ်း တီႈ ပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်တီႈတူင်ႇမူၼ်းတပျေႇၵူင်း ၼေႇပျီႇတေႃႇ ၼၼ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းလႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇ ဢမ်ႇယွမ်းႁႃႈၵေႃႉသေ ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႇၸၢႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ဢွၼ်ႇယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇႁႅင်းသေ လႆႈႁိမ်သၢႆၸႂ်ဝႆႉယူႇ တီႈ ႁူင်းယႃ ၵူႇၶဝ်ႈ 1000 ၼေႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ႇၸၢႆး ၵေႃႉဢၼ်လႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝေႇ ဢႃႇယု 23 ၶူပ်ႇသေ ဢွၼ်ႇယိင်းတႄႉ ပဵၼ် မမျႃႉတွႆႉတွႆႉၶႅင်ႇ ဢႃႇယု 20 ၶူပ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူဝ်ႇသူဝ်ႇဝေႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇၵွင်ႈသေ ၼႃႈဢူၵ်းမၼ်း ပွင်ႇပိဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မမျႃႉတွႆႉတွႆႉၶႅင်ႇၸမ်ႉ ယွၼ်ႉထုၵ်ႇဢဝ် ၵွင်ႈယိုဝ်းၺႃးသႂ်ႇ ၵွၵ်းႁူဝ်မၼ်းလႄႈ ပဵၼ်ဝႆႉ ၸမ်တေတၢႆ (brain death) သေ လႆႈႁပ်ႉဢဝ် တၢင်းယူတ်းယႃႇယူႇတီႈ ႁွင်ႈယႃၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
251
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လႅတ်ႉပတၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းလႅတ်ႉပတၢၼ်း (လက်ပံတန်းမြို့နယ် ; Latpadan) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆ့ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းလႅတ်ႉပတၢၼ်းယဝ်ႉ။
720
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1320
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1710
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸုမ်းတႆးသူင်ၸႂ် ၶွမ်ပိဝ်ႇတိူဝ်ႇ
ယိူင်း​ဢၢၼ်း ၸုမ်း SIIT
ၼႃႈ​ၵၢၼ် (ၶၢဝ်း​ယၢဝ်း)
719
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
တွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး၊ ဝဵင်း
ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႉသူင်ႇ
ဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီးၼႆႉ ၽၢႆႇတူၵ်း မီးတၢင်းလူတ်ႉၵႃးၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းမၵူၺ်း တၢင်းယၢဝ်း ႘႒ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (႕႑) လၵ်းလႄႈသင်၊ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်း တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းပျီႇ တၢင်းယၢဝ်း ႑႖႒ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (႑႐႑) လၵ်းလႄႈသင်၊ ပွၵ်းဢွၵ်ႇ တႃႇၵႂႃႇၸူး ၼေႇပျီႇတေႃႇ လႄႈ ဝဵင်းပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ တၢင်းယၢဝ်းမီး ႖႘ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (႔႒) လၵ်းလႄႈသင်၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉ ယၢၼ်ၵႆႇ ႒႙ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (႑႘) လၵ်းလႄႈသင် ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၶၢဝ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေ လုၵ်ႉတီႈ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တႃႈၵုင်ႈ-ၼေႇပျီႇတေႃႇသေၵေႃႈ တင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ႇ ႔႗႕ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (႒႙႐) လၵ်းၼႆႉ လႆႈႁေႃႈတႃႇၶၢဝ်းတၢင်း ႗ ၸူဝ်ႈမူင်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တႃႈလိူဝ်ႇ-ၼေႇပျီႇတေႃႇသေ ပေႃးတေၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆ ယၢၼ်ၵႆ ႒႗႗ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (႑႗႒ လၵ်း) သေ လႆႈႁေႃ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း ႔ မူင်းၵိုင်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ-ၵျွၵ်ႉပတွင်းၼၼ်ႉ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈ ဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီးၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မီးတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၸူး ဝဵင်းမၵူၺ်းယူႇယဝ်ႉ။
1709
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
718
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ မီးၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵိူဝ်းယမ်
တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ မီးၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်း ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ လႄႈ ၽႃႇသႃႇၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ဢွင်ႈတီႈ ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇဢၼ်ယူႇၼမ်သေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈ တႃႁၢၼ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ် ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုဝ်ႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမီႇၸူဝ်း ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၵိူဝ်းယမ် ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 99% ယဝ်ႉ။ တီႈတႃႁၢၼ်းၼၼ်ႉ ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ မီး 50 ပၢႆယဝ်ႉ။
ယူႇၵျုပ်ႉ
လွင်ႈလူတ်းပႅတ်ႈ
ယူႇၵျုပ်ႉၼႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၵမ်ႉပႃႈၼမ် လႄႈ မိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ လႆႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ  ပဵၼ် ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈသေ လႆႈႁဵတ်းဝႆႉ လွင်ႈလူတ်းပႅတ်ႈ ယဝ်ႉ။
1708
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ (အောင်ချမ်းသာရွာ, Aungchanthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇလႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218190 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 8604 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 7897 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 17401 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း (ကလေးမြို့နယ် ; Kale Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းယဝ်ႉ။
717
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:717
ဢူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
1317
1317
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျႃႇၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
1707
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
716
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တွင်ႇတႃႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ (တောင်သာမြို့), (Taungtha) ၼႆ့ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတွင်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းလူတ်ႉၵႃး လႄႈ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႇၸီႇ-မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇသေ ၵႆယၢၼ်တင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ 14 လၵ်းယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇသေတႃႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၵိုၼ်း ဝဵင်းၵႃႉၶၢႆဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢွၵ်ႇလိုဝ်းလင်တႄႉ ၼမ်ႉထၢၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်း၊ ၵုၺ်၊ ငႃး၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႄႈတူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆၶဝ်တႄႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ဝႆႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၼႃႈလိၼ် ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇၼႆႉ မီး 516 လွၵ်းလၵ်းပၼ်ႇမူၼ်းသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 1953 ၼၼ်ႉ မီးမႃး 5418 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။
1316
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1706
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1316
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1316
1706
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1706
မယူဝ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ လိၼ်ႉၵျီး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၶုၼ်သႃႇ
တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး
တႄႇဢဝ် 1985 ၶုၼ်သႃႇလႄႈ ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း ၸဝ်ႈၸၢမ်မႂ်ႇၶဝ် ႁူမ်ႈႁႅင်းၵၼ် ပဵၼ်မႃး တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆးသေယဝ်ႉ ၼႃႈတီႈၶဝ် ၵွၼ်းဢုပ်ႉလႆႈ လႅၼ်လိၼ် ထႆးလႄႈမၢၼ်ႈ တႄႇဢဝ် မႄႈႁွင်ႈသွၼ် တေႃႇထိုင် မႄႈသၢႆသေ ပဵၼ်မႃး ၽူႈၵဵဝ်ႇၵပ်းယႃႈမဝ်းၵမ် တမ်ႈတီႈ သၢမ်လဵမ်ႉထွင်းၶမ်း Golden Triangle ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သၢဝ်းပီ (1974-1994) ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ၸုမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ထႅၼ်ႈလူင် ၼႂ်းမိူင်းတႆးဝႆႉယူႇ။ ယႃႈမဝ်းၵမ် (ယႃႈၽိၼ်ႇၽိူၵ်ႇ) ဢၼ်ၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈ ဝဵင်းၼိဝ်းယွၵ်ႉၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ သၢမ်လဵမ်ႈထွင်းၶမ်း (မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇ၊ မိူင်းထႆး လႄႈလၢဝ်း) သေ ႁွတ်ႈၵႂႃႇ တႄႇဢဝ် 5 % တေႃႇ 80 %။ ယႃႈဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ သၢမ်ၸဵင်ႇၶမ်းၼႆႉ ၸိုၼ်ႈသႂ် 90% သေ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈ ၶဝ်ႈထိုင်ၼႂ်းၵၢတ်ႇယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈ DEA ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ်ၶုၼ်သႃႇ ပဵၼ်ၵေႃႉၵႃႉၶၢႆၼႆယဝ်ႉ။
ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မၢပ်ႇမႂ် ၶုၼ်သႃႇ
1989 တီႈလုမ်းတတ်းသိၼ် ၼိဝ်းယွၵ်ႉ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မၢပ်ႇမႂ် ၶုၼ်သႃႇ လွင်ႈဢၼ် ဢဵၼ်းဢၢၼ်းဢဝ် ယႃႈမဝ်းၵမ် 1000 တၢၼ်ႇ သူင်ႇႁႂ်ႈထိုင် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆလႄႈ ၶုၼ်သႃႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ "သင်ဝႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ သိုဝ်ႉဢဝ် ယႃႈဢၼ်မၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ တင်းသဵင်ႈၸိုင် ယႃႈမဝ်းၵမ်မၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတေ ဢမ်ႇဢဝ်ပိုၼ်ၶၢႆ ၼႂ်းၵၢတ်ႇၵမ်ႇၽႃႇ"ၼႆယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈမၢပ်ႇမႂ်မၼ်းသေ ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇ ၶၼေႇတီႇယၼ်ႇ (Canadian journalist Patricia Elliott) ပၢတ်ႉထရိၵ်ႉသီးယႃး ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၽူႈထႆႇႁၢင်ႈ လိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ပႅင်ႉၶွၵ်ႉပူတ်ႉ သုပိၼ်းၶုၼ်းၵႅဝ်ႈ (Subin Kheunkaew)မႃးႁူပ်ႉထူပ်း တွင်ႈထၢမ် ၶုၼ်သႃႇ တမ်ႈတီႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး ႁူဝ်မိူင်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၶုၼ်သႃႇ လွမ်ၵပ်းသိုၵ်ႇ ယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ် UN သေ ၶႂ်ႈမွတ်ႇၸိုဝ်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယႃႈၽိၼ်ႇမၼ်းသေ တေၽိူမ်ႉပၼ်ငိုၼ်း တေႃႇလႃႇ 210 လၢၼ်ႉ၊ တႃႇၽင်တိုၼ်းလၢင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း တေႃႇလႃႇ 265 လၢၼ်ႉ၊ တႃႇၸွႆႈထႅမ် ၵၢၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ မႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈ တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈတႅၼ်းတၢင်ယႃႈ၊ တႃႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ လႄႈ ပၢႆးယူႇလီၸိူဝ်းၼၼ်ႉ 89.5 လၢၼ်ႉ ၼႆၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ် ၶိုၼ်းသူင်ႇၶၢဝ်ႇလပ်ႉ blackmail သေ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ ၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်းမၼ်းယူႇ။ တမ်ႈတီႈ မိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇၼၼ် ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ၵႃႉၶၢႆယႃႈပၼ် ၶုၼ်သႃႇတႄႉ ပဵၼ်မၸဵင်ႇဝိၼ်း (ပၢၼ်းသေး) ပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ။
မွၵ်ႉလွၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈမွၵ်ႉလွၵ်ႉ  (မောက်လောက်ရွာ, Mauklauk) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမွၵ်ႉလွၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193967 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမွၵ်ႉလွၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2252 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2554 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4806 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝယိၼ်းတူၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
1315
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပျေႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈပျေႃႇၵူင်း  (ပျော်ကုန်းရွာ၊ Pyawkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192921 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 865 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1084 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1949 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
714
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ၵတိတ်ႉပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၵတိတ်ႉပိၼ်ႇ  (ကသစ်ပင်ရွာ, Kathitpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းဢူးလႄႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194061 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းဢူးလႄႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2104 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2580 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4684 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽျူဝ်းမိၼ်းတဵင်း
ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင်
ၼႂ်း ပီ 2016 လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမၼ်းတမ်းဝၢင်း ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း တွၼ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ၇၀ ပၢႆ ၵိုတ်းလိုဝ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်း ၵၢၼ်သိုဝ်ႉၶၢႆႁိူဝ်းဝၢင်း လႄႈ ၸဝ်ႈၶွင်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ထတ်းသၢင်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။
713
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တယႅတ်ႉၶျူဝ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ ဝဵင်း
တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းတင်းဢၼ်ၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 892 လွၵ်းလၵ်းၼၼ်ႉသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈတင်းဢၼ်ၼႆႉ မီး 24 လွၵ်းၽႃႇလူင်ႇယဝ်ႉ။ တီးၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးပွၵ်ႉ 20 ပွၵ်ႉသေ လင်ႁိူၼ်းတင်းသဵင်ႈ မီး မွၵ်ႈ မိုၼ်ႇပၢႆယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းပီ 1953 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 3158 ၵေႃႉ လႄႈ လင်ႁိူၼ်း မီးမွၵ်ႈ 567 လင်ယဝ်ႉ။
1703
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1703
1313
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶုၼ်ၵႃႁၢမ် မိူင်းၵဵင်းတုင်
ၽွင်းမိူဝ်ႈၶဝ်တိုၵ်ႉႁဵတ်းပွႆး ႁႃၶုၼ်လီယူႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇမီးၵႃလမ် ပၢၵ်ႇတူဝ် ၽႅဝ်မႃး ၵႃႈတီႈပွႆးၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵႃၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵႃ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းပႃႇရႃႇၼသီႇသေ ၽႅဝ်မႃး။ လွင်ႈတၢင်းၵႃၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ မီးၼင်ႇၼႆ။ ၵႃႈတီႈမိူင်းပႃႇရႃႇၼသီႇၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းလဵင်ႉ ဝူဝ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵေႃးပႃႇလ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ မၼ်းၸၢႆးၵႂႃႇလဵင်ႉဝူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပႃးၵႂႃႇၶဝ်ႈ ႁေႃႇၼိုင်ႈသေ မၼ်းလႆႈၽႄဢဝ် ၶဝ်ႈႁေႃႇမၼ်းၼၼ်ႉ လဵင်ႉပၼ်ၵႃ ၵူႈဝၼ်းဝၼ်းယဝ်ႉ။ ၵႃၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးႁဵင်တူဝ်။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၽီၶဝ် ၸင်ႇသူၼ်းသေႃႇႁူဝ်ၸႂ်ၵႃ ႁႂ်ႈမီးၸႂ် ၶႂ်ႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းလဵင်ႉဝူဝ်း ၵေႃးပႃႇလၼၼ်ႉယူႇ။
ထိုင်မႃး ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၵႃလမ်ႁဵင်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵၼ်သေ ၵႂႃႇၸူး ၵေႃးပႃႇလ ဢၼ်လဵင်ႉဝူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ၵႃလမ် ၸင်ႇထၢမ် “ၵေႃးပႃႇလဢိူၺ်း … မႂ်းၼႆ့ မီးၸႂ်ၸေႇတၼႃႇလီသေ ဢဝ်ၶဝ်ႈ မႃးလဵင်ႉလူႁဝ်း ၵူႈဝၼ်းဝၼ်းလႄႈ ၵျေးၸူးမႂ်း မီးၼိူဝ်ႁဝ်း ယႂ်ႇၼမ်တႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ် ၸိူဝ်းႁဝ်းၵႃလမ် တေလႆႈၶိုၼ်းတွပ်ႇ တႅၼ်းၶိုၼ်းၵျေးၸူးၼိူဝ်မႂ်းၼၼ်ႉ မႂ်းၸၢႆးလူဝ်ႇသင်ၵေႃႈၶႅၼ်းတေႃႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈမႃးတႃႉ ႁဝ်းတေၸွႆႈထႅမ်မႂ်းယူႇ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ ၵေႃးပႃႇလ ၸင်ႇၶိုၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ “ဝႃႈတီႈၵႃ တင်းလၢႆဢိူၺ်း… ဢၼ်ၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉတႄႉ ၸၢင်ႉ မ ဝူဝ်း ၵႂၢႆး ႁႆႈၼႃးသူၼ်တႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်းၶမ်းၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ၵဝ်ၵူၺ်းၶႂ်ႈပဵၼ် ၶုၼ်ဢုပ်ႉဝၢၼ်ႈၵိၼ်မိူင်း သေမိူင်းမိူင်း တီႈမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈမီးၸွမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ” ၼႆယူႇ။
1931
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
712
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:712
ဢုၻၵၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု (2)၊ ၼၢင်းၽီ လႆႈလူႇၼမ်ႉ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
မီးတူၺ်းၽူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ၵၢၼ်ႇၼီႇပွၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း
ဢွင်ႈတီႈတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း
မၢႆတွင်း။
ထၢၼ်းတူင်းပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
Superscript text
တႄးၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈတႄးၵျီး  (တဲကြီးရွာ, Tegyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႅတ်ႉထဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190825 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႅတ်ႉထဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 732 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 873 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1605 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1702
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1312
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ၵမ်းပႃးတႄး (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၵမ်းပႃးတႄး (ႁွင်ႇ)  (ကမ္ဘားတဲ (မြောက်)ရွာ၊ Kanbarte(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵမ်းပႃးတႄး (ၸၢၼ်း)၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191832 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵမ်းပႃးတႄး (ၸၢၼ်း)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 560 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 659 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1219 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
711
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵထိၼ်ႇ
တၢင်းတၢၼ်း ဢၼ်လီဢဝ်သိူဝ်ႇၵထိၼ်ႇ
တၢင်းလူႇတၢင်းတၢၼ်း ဢၼ်လီဢဝ်သိူဝ်ႇ ၵထိၼ်ႇၸမ်ႉ -
ပၵ်းပိူင် လိူင်ႈသိူဝ်ႇၵထိၼ်ႇ
ပေႃးလိူၵ်ႈဝႆႉ ၸဝ်ႈဢၼ်တေႁပ်ႉ သိူဝ်ႇၵထိၼ်ႇယဝ်ႉၸိုင် တီႈဢႄႇသုတ်း ရႁၢၼ်းႁႃႈတူၼ်ႈ ၸုတုမ်ၵၼ် ၼႂ်းသိမ်ႇသေ ၽတ်းႁေႃး ၺၢတ်ႉတိတုတိယ ၵမ်ႇမဝႃႇၸႃႇ၊ ပွင်ၵထိၼၵၢမ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈ ဢဝ်သၢင်ႇၵၢၼ်းၼၼ်ႉ ဢၢပ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈဢၼ်တေႁပ်ႉသိူဝ်ႇ ၵထိၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ၵထိၼၵၢမ်ႇၼႆႉ တေလႆႈပွင် ၼႂ်းသိမ်ႇၵူၺ်း၊ သင်ဝႃႈ ၼႂ်းဝတ်ႉႁဝ်း ဢမ်ႇမီးသိမ်ႇၸိုင် တေလႆႈၵႂႃႇပွင် တီႈဢၼ်မီးသိမ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သၢင်ႇၵၢၼ်း ဢၼ်တေဢဝ်သိူဝ်ႇၵထိၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လႆႈၽတ်းႁေႃး ၺၢတ်ႈၵၢမ်ႇမဝႃႇသေ ဢၢပ်ႈပၼ်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ “သၢင်ႇၵၢၼ်းၺၢတ်ႈ” ၼႆယဝ်ႉ။
1701
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
တိတိမ်၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း
1701
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မတူႇပီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း
လႃႉမူဝ်းဢွင်ႇ
ဢူးလႃႉမူဝ်းဢွင်ႇ (ၵိူတ်ႇ 1965 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 22) ဝၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်တိုၵ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင်း ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၸေ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈတိူင်း မၢၼ်းၵျေႃႇၼီႇ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ ပီ 2018 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 18 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်း ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ် မႃးယဝ်ႉ။ ဢူးလႃႉမူဝ်းဢွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်း ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းမျၢၼ်ႇဢွင်ႇယဝ်ႉ။
ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း
မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2015 ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇတီႈ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မၢႆ ၁ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျၢၼ်ႇဢွင်ႇသေ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈ ပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇမႃးယဝ်ႉ။
ႁေႃးၼႄတြႃး ထမ်ႇမၸၵ်ႉၵ
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႓႒၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
1311
1311
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵၢၼ်ႇတႃႇဢေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝႅတ်ႉထဵင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈဝႅတ်ႉထဵင်း  (ဝက်ထိန်းရွာ, Wethtein) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႅတ်ႉထဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190824 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႅတ်ႉထဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 732 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 873 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1605 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1700
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵမ်းပႃးတႄး (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၵမ်းပႃးတႄး (ၸၢၼ်း)  (ကမ္ဘားတဲ (တောင်)ရွာ၊ Kanbarte(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵမ်းပႃးတႄး (ၸၢၼ်း)၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191831 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵမ်းပႃးတႄး (ၸၢၼ်း)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 560 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 659 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1219 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
2021
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶီရေႃၻၼၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ လူႇၶဝ်ႈႁုင်ၼမ်ႉၼူမ်း
11- ၶီရေႃၻၼၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ လူႇၶဝ်ႈႁုင်ၼမ်ႉၼူမ်း
(ၸိူဝ်းဝိမႃၼဝတ်ႉထု သၢဝ်းႁႃႈႁူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၼႄတီႈၵႂၢင်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶီရေႃၻၼၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ႉထုၼၼ်ႉယဝ်ႉ)
709
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
မျိၼ်ႇတႃႇတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈမျိၼ်ႇတႃႇတွင်ႇ  (မြင်သာတောင်ရွာ၊ Myinthartaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်ႇတႃႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191819 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်ႇတႃႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 984 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1283 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2267 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1309
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
သႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈသႄႇ  (ဆည်ရွာ, Se) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194636 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 393 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 449 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 842 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
708
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:708
1308
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1698
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇတီႇ 707
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
သူၺ်ႇၼၢၼ်းပေႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇၼၢၼ်းပေႃႇ  (ရွှေနန်းပေါ်ရွာ၊ Shwenanpaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းၼႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218327 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းၼႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3162 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2670 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5832 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တယႅတ်ႉတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၵၢၼ်းၽျူႇ
ဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉတေႃး  (သရက်တောရွာ၊ Thayettaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်းၽျူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191815 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်းၽျူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2260 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2951 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5211 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မၢၵ်ႇလၢင်း၊ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇလၢင်း (, Mat Lan, မက်လန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်လႅင်၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
1307
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တႅတ်ႉမျေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈတႅတ်ႉမျေႃး  (တက်မျောရွာ, Tethmyaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပႅတ်ႉသွႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190800 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3777 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4129 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7906 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1697
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1697
မိူင်းၵၢင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵၢင်း (မင်းကင်းမြို့နယ် ; Minkin Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇလိုဝ်း၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမိူင်းၵၢင်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇလိုဝ်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
တိတ်ႉပိၼ်ႇသျေႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈတိတ်ႉပိၼ်ႇသျေႇ  (သစ်ပင်ရှည်ရွာ, Thitpinshey) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႄႇတိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191300 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႄႇတိတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2544 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3204 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5748 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ (Taungtha), (တောင်သာမြို့နယ်) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ ဢေႃႈ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတွင်ႇတႃႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ ၼႆႉ မီးၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇသေ ယၢၼ်ၵႆၵၼ် 16 လၵ်းယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ် တၢင်းၸိူဝ်းလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ဝဵင်းမဵၵ်ႉထိလႃႇ လႄႈ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ မႃးႁူပ်ႉၵၼ်သေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တႃႈၵုင်ႇ-မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီးၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးပွၵ်ႉ 6 ပွၵ်ႉသေ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် မိၼ်းၸု လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် တွင်ႇတႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်း ဢၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းႁိမ်းႁွမ်းၸႄႈဝဵင်း လႆႈပိုင်ႈဢိင် တႃႇပၢႆးပႆၺႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်တီႈဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၽၵ်းမီႇႁူဝ်လႅင်၊ ၼမ်ႉထၢၼ်၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ငႃး၊ ၵုၺ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယူႇ။
လွင်ႈလႆႈၶၢႆႉ ယွၼ်ႉၼမ်ႉၶိုၼ်ႈသုင်
မိူဝ်ႈပီ 2017၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ ဝၼ်းထီႉ (15)ဝၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် ၶိုၼ်ႈမႃးလႄႈ ဝၢၼ်ႈ (5) ဝၢၼ်ႈ ဢိၵ်ႇပႃးဝၢၼ်ႈယႂႃႇလေးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ လင်ႁိူင်း (865)၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 2,532 ၵေႃႉ (ၸၢႆး-1,226၊ ယိင်း-1,316)၊ ဝူဝ်း/ၵႂၢႆး/ပႄႉ 1,074 တူဝ် ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၼၼ်ႉ လၢႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆႉတီႈယူႇမႃးယဝ်ႉ။
1696
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ယေႇၺိဢိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
1696
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1696
705
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵဝ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵဝ (ကဝမြို့နယ်), (Kawa Township), ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဝဵင်းၵဝယဝ်ႉ။
1305
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1695
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
မိူင်းမိတ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၾိင်ႈၾႃႉ
Padasfasde, fasa pored de Fdge. 6.893283°, 42.998272°
ၵၢၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
704
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပွင်းတလႄႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပွင်းတလႄႇ (ပေါင်းတလည်မြို့ ; Paungdale) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
1694
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
မိူင်းၵၢင်း၊ ဝဵင်း
ၵွင်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၵျွင်းယွၼ်း တီႈဝဵင်းမိူင်းၵၢင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်မႃးလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် သၢႆၼင်၊ ၶႅပ်းၼင်မၼ်းၼၼ်ႉ မူင်ႈမႅင်းၸီးၵိၼ်သေ တွၼ်ႈတႃႇမႄးၶိုၼ်းၵေႃႈ မီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဝႆႉလႄႈ တေလႆႈႁၼ် ဢဝ်ပူၵ်းဝႆႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈၵျွင်းယူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးမၼ်းတႄႉ ႁူမ်ႈဝႃႈပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ယဝ်ႉသေတႃႉ မႆႉတီႈၵွင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ မူင်ႈမႅင်းဢမ်ႇၸီးဢမ်ႇၵိၼ်ဝႆ့။
ယႂႃႇတိတ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇတိတ်ႉၵူင်း  (ရွာသစ်ကုန်းရွာ, Ywarthitkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းဢူးလႄႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194059 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းဢူးလႄႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2104 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2580 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4684 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၶိၼ်ႇမႃႉၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၶုၼ်ၽီ မတ်ႉထၵုၼ်ႇတလီ
မုၼ်ၶမ်းၽြႃးႁၼ်ထိုင် မတ်ႉထၵုၼ်ႇတလီႇ
ၿႃႁႃ ပၷ်ၷယ်ႁ ၵၼ်ၻသိ၊ ဝၼမꩡ်ေꧢ ၵိံ ၻုၵ်ꧠိတေႃ တုဝံ။
ၸၢႆးဢွၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းဢဝ်ၶေႃႈၵႃႇထႃႇၼႆႉသေ တွပ်ႇဝႃႈ
ၶုၼ်ၽီမတ်ႉထၵုၼ်ႇတလီႇ တိုၵ်းသူၼ်း
“ပုၼ်ႇၼႃး... တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၼႆႉၵႂႃႇ ဝႆႉၸႂ်ၼပ်ႉယမ်သေ ပိုင်ႈဢိင်ၵိူဝ်းလီ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး၊ တြႃးၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ၊ သင်ႇၶႃႇတူၼ်ၸဝ်ႈတႃႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ႁပ်ႉပႃး သိၼ်သီႇလႁႃပႃးတႃႉ” “ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈဢဝ်တၢႆ သၢႆၸႂ်ပိူၼ်ႈတႃႉ။ ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈလၵ်ႉဢဝ် ၶူဝ်း ၶွင် လေႃးၵႃႉတႃႉ။ ယႃႇပေ ၵိၼ်လဝ်ႈ။ ယႃႇပေပႅတ်ႉလႅၼ်၊ ႁၢၼ်ႉၸႂ်ၸွမ်း ၵေႃႉပဵၼ် မေးၼၢင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်းတႃႉ” ၼႆလႄႈ ပုၼ်ႇၼႃးလူင် ၶိုၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ဢတ်တၵႃမေႃ သိ မေ ယၵ်ၶ၊ ႁိတၵႃမေႃသိ ၻေဝတေ။ ၵရေႃမိ တုယ်ႁံ ဝၸၼံ၊ တွံသိ ဢႃႁရိယေႃ မမ။ ဢုပေမိ သရၼံ ၿုၻ်ꩪံ၊ ꩪမ်မၺ်ၸႃပိ ဢၼုတ်တရံ။ သံꧠၺ်ၸ ၼရၻေဝသ်သ၊ ၷၸ်ꧡႃမိ သရၼံ ဢႁံ။
703
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ၊ ၸဝ်ႈ၊ ဢႃႇဝ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်
1693
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1693
ၽွႆးတိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၽွႆးတိၼ်း  (ဖွဲသင်းရွာ၊ Hpwethin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၽွႆးတိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192932 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၽွႆးတိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 776 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 793 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1569 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1692
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ယေႇတႂိၼ်းၺွင်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈယေႇတႂိၼ်းၺွင်ႇပိၼ်ႇ  (ရေတွင်းညောင်ပင်ရွာ၊ Yaetwinnyaungpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵမ်းပႃးၼီႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192367 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵမ်းပႃးၼီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 680 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 857 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1537 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ တိၼ်ႇပျုၼ်း
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ  (ညောင်ပင်သာရွာ, Nyaungpinthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတိၼ်ႇပျုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191296 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတိၼ်ႇပျုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2052 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2825 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4877 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽူးဝိၼ်း တင်ႈသၵ်းယိုၼ်း
ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႈ လႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ
ၽူဝိၼ်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇတီႈ ၵုင်းထဵပ်ႈ မိူဝ် ပီ 2003 ၸူႇလၢႆႇ 5 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေမၼ်းသုတ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်း ၸၼ်ႉဢွၼ်ႇ မၼ်းသေ ပီသီႇၼၼ်ႉ လႆးတႄႇဢဝ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈမၼ်း တီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းဢႅတ်ႉၵွတ်ႉၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၵုင်းထဵပ်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၵၢင် လႄႈ ၸၼ်ႉသုင်မၼ်းတႄႉ လႆႈၶိုၼ်ႈတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းရူမ်းရူတီႈၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တေႃႇထိုင် ၸၼ်ႉ 11ယဝ်ႉ။ မၼ်းလႆႈ တီႇပလူဝ်ႇမႃႇ GED သေၵေႃႈ မၼ်းတၢင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆၸူး ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၶျူးလႃးလူင်းၵွၼ်းယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မၼ်းတိုၵ်ႉႁဵၼ်းဢဝ် ထၢၼ်ႈဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ႁဵၼ်းပိူင်လူင် တီႈ ၵၢၼ်ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ ၽၢႆႇလွၼ်ႉၶၢဝ်ႇ လႄႈ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ (ပရူဝ်ႇၵရမ်ႇ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း) ၼၼ်ႉယူႇ။
2014–2016: တႄႇမႃးၼင်ႇ ၸၢႆးငဝ်းဢွၼ်ႇ
ၽူးဝိၼ်းၼႆႉ တႄႇပိုတ်ႇတူဝ်မႃး တီႈၼႂ်း ၸိူင်းတရႃႇမႃႇငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် မိူဝ်ႈဢႃႇယု လႆႈ သိပ်းဢဵတ်ႇၶူပ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်ၼႄတူဝ်မႃး တီႈၼႂ်း ၸိူင်းတရႃႇမႃႇငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် မၼ်း ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ Sunshine My Friend (2014) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉမႃး လႆႈလဵၼ်တူဝ်ၸိူင်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်တူဝ်ၼမ်း တီႈၼႂ်း ၸိူင်းတရႃႇမႃႇငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် Neung Nai Suang (2015), Mafia Luerd Mungkorn (2015), Sane Rai Ubai Rak (2016)။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း တရႃႇမႃႇၽဵင်း "The Sound of Music" ၵႃႈတီႈ ႁူင်းၼႄၸိူင်း မိူင်းထႆးရၶျတလၢႆး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
2019-2021: ၸိုဝ်းလိုဝ်းလင်မႃး
တီႈၼႂ်း သီးရီး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မႂ်းပဵၼ်မၢဝ်ႇၵဝ် (2019) ၼၼ်ႉ ၽူးဝိၼ်း လႆႈၶဝ်ႈလဵၼ်ႈပဵၼ် ထၢၼ်ႈပိူင်လူင်သေ လႆႈလဵၼ်ႈပဵၼ် မွၼ်း။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ မၼ်းၶဝ်ႈပဵၼ်ပႃး ထၢၼ်ႈပိူင်လူင် တီႈၼႂ်း သီးရီးၾၼ်တသီႇ ပၢႆးသၢႆႈ The Gifted: Graduation (2020)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၶဝ်ႈလဵၼ်ႈမႃးၼင်ႇ တူဝ်ၸိူင်းထူၼ်ႈသၢမ်သေ မၼ်းမီးဝႆႉၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်ဢၢၼ်ႇႁူႉၸႂ်ပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်း ပီ 2021 ၼၼ်ႉ မၼ်းၶဝ်ႈလဵၼ်ႈ တူဝ်ၸိူင်းပိူင်လူင် ဢၼ်ပဵၼ် သီးရီးႁူၼ်ႉၼူဝ် ပႃပူၼ်ႉၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
2022-present: လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်
ဝၢႆးသေ လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ် ၶွင် ပႃပူၼ်ႉၾႃႉ (2021) ဢိၵ်ႇတင်း ၽူႈၽၢၵ်ႈၵၢၼ်ၸိူင်းမၼ်း ပွၼ်း ၼရဝိတ်ႉ လိူတ်ႉရတ်ႉၵူဝ်းသုမ် ၶႃတင်းသွင် လႆႈၶိုၼ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း သီးရီးငဝ်ႈတိုၼ်း ၶွင် GMMTV ဢၼ်ပဵၼ် ဢူၺ်းၵေႃႉၼႆႉ ၵေႃႉလဵဝ် (2022) သေ လႆႈလဵၼ်ႈပဵၼ်တူဝ်ၸိူင်းပိူင်လူင်မႃးယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းပၢင်ယုၵ်ႉယွင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် တွၼ်ႈထိလိုၼ်းသုတ်း ၶွင်သီးရီးၼၼ်ႉ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ၽူႈပၼ်ႁႅင်းၶဝ် လႆႈၸတ်းႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2023 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 28 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ပွႆးႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်း လႄႈ ပွၼ်း ၼရဝိတ်ႉၶဝ် လႆႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈမႃးႁူမ်ႈၵၼ် ၼင်ႇ ၵူႈပိူင်ႈလူင်၊ ဢိၵ်ႇတင်းၽူႈလဵၼ်ႈၸိူင်းႁူမ်ႈၵၼ် ၽိူတ်ႉ တၼၽူၼ် သုၶုမ်ၽၼ်ထၼႃႉသၢၼ် ၊ ၶျိမူၼ်ႈ ဝၶျိရဝိတ်ႉ ရိူင်ႇဝိဝတ်ႉ၊ ပဝိၼ်း ၵုၼ်ၵႃရၼ်ယဝိတ်ႉ၊ လႄႈ ၸဵၼ် ဝၼ်ဝိဝူၼ် ၸဵၼ်ၼၸယမႄထီ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽူးဝိၼ်း လႆႈႁူမ်ႈသၢင်ႈပႃးတီႈၼႂ်း သီးရီးၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Our Skyy 2 (2023) သေ လႆႈၽၢၵ်ႈၵၼ်တင်း ပွၼ်း ၼရဝိတ်ႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သီးရီးဢၼ်ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူႈပီႇဢႄႇလ် ဢၼ်မႃးတီႈ GMMTVသေ မၼ်တေၶဝ်ႈပႃး တွၼ်ႈထိၶိုၵ်ႉတွၼ်း သွင်တွၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် သီးရီးပီႇဢႄႇလ်လိုၼ်းသုတ်း ၶွင်ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း သီးရီး ဢူၺ်းၵေႃႉၼႆႉ ၵေႃႉလဵဝ် (Never Let Me Go) ၼၼ်ႉ ၽူးဝိၼ်း လႆႈလဵၼ်တူဝ်ၸိူင်းဢၼ်ပဵၼ် ၼိုင်ႈလဵဝ် ၵဵတ်ႇတရၵုၼ်မႄထီ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သီးရီးၼႆႉ တိုၵ်ႉမီးဝႆႉၼႂ်း ၸၼ်ႉၵၢၼ်ထႆႇယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဝၼ်ႃႈ ဝၼ်းပိုၼ်ဢွၵ်ႇမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းထႆး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸၢႆးငဝ်းထႆး ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း GMMTV ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃၶျူးလႃးလူင်းၵွၼ်း
သူႇရိယ၊ တူၼ်ၶူးၸဝ်ႈသြႃႇ
လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယိုၼ်ႈမွပ်ႈလႆႈထုၵ်ႇသၢၵ်ႈၵၢပ်ႈ
တႄႇမိူဝ်ႈ ပီႊၵေႃးၸႃႇ ၁၃၄၂ၶု လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇၵမ်ႇမထၢၼ်းသြႃႇ၊ ႁေႃးတြႃးၼႄတြႃး ပၼ်ယေႃးၵီႇ 27069 ဢူး
701
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:701
1301
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢူၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ မျိၼ်းဢူးလႄႉ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
1691
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ထၢၼ်းၷႂႃႉ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ပီႇလ်ၶဵၵ်ႉ
လွၵ်းလၢႆး ပီႇလ်ၶဵၵ်ႉၸတ်းၵၢၼ်
တႄႇၸဵမ်ႈမိူဝ်ႈ ၽွင်းမၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1975 တေႃႇ 2006 ၼႆႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းပိူင်လူင် ၽၢႆႇတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ် လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ၶႂၢၵ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တီႈၶွမ်ႇပၼီႇသေ ပေႃးမၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼႆႉ ၽႅဝ်တီႈ လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼိူင်ႈတီႈၼႆ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉဢွၵ်းဢေႃၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈသေ ပႂ်ႉတူၺ်းယဝ်ႉ။
ၼင်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉသေ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ၵမ်းၵမ်းထူပ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇလႄႈ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ထၢၼ်ႈယႂ်ႇ တီႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈတီႈ ပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈလၢႆးငၢၼ်းၵၢၼ်၊ ၽႅၼ်ၵၢၼ်၊ ၶပ်ႉမၢႆၵၢၼ်ငၢၼ်း ၽူႈၸၢတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မၼ်းထၢင်ႇဝႃႈ တေမီး ႁူးႁူဝ်ႈ ဢၼ်တေတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈႁွင်ႈ ၽွၼ်းလီၶၢဝ်းယၢမ်း ၶွင်ၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇၼႆ တွၼ်ႈတႃႇ ဢဝ်ၵႂၢမ်းတေႃႇသူႈထဵင်ၵၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ဢၼ်တူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉယူႇတႃႇသေ ၼႆယဝ်ႉ။
1690
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇလ်ၶဵၵ်ႉ
ၸၢတ်ႈပၢၼ် သုၼ်ႇတူဝ်
ၶဵၵ်ႉၼႆ့ မၼ်းၵူပ်ႉၵူႈၵၼ်တင်း မလိၼ်ႇတႃႇၽရႅတ်ႉၶျ် ဢၼ်ယူႇတီႈ Dallas, Texas ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 1994 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးလုၵ်ႈလၢင်း သၢမ်ၵေႃႉသေ ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် လုၵ်ႈယိင်း သွင်ၵေႃႉ Jennifer Katharine Gates ၼႆႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 1996 ၼၼ်ႉသေ Phoebe Adele Gates ၼႆႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 2002 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး Rory John Gates တႄႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 1999 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
1690
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇလ်ၶဵၵ်ႉ
ၸၢတ်ႈပၢၼ် သုၼ်ႇတူဝ်
ၶဵၵ်ႉၼႆႉ တီႈသဵၼ်ႈမၢႆ Forbes 400 ၼႆႉ မၼ်းဢဝ်ဝႆႉ တီႈၼိုင်ႈ တႄႇ 1993 တေႃႇ 2007 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ဢၼ် Forbes ႁဵတ်းသဵၼ်ႈမၢႆဝႆႉၼၼ်ႉ ဢွင်ႈတီႈမၢႆၼိုင်ႈၼႆႉ မၼ်းဢဝ်ဝႆႉ တႄႇ ပီ 1995 တေႃႇထိုင် 2007 လႄႈ 2009 ထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1999 ၼၼ်ႉ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီး ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ထိုင်ၵႂႃႇ 101 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇလႄႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ “Centibillionaire” ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်ပီ 2000 မႃး ၶဵၵ်ႉလႄႈ တင်းမႄးၼၢင်းမၼ်း ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ဢဝ် Foundations တႃႇ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း သၢမ်ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းပဵၼ် ၾွင်ႇတေးသျိၼ်းပရႁိတ Bill & Melinda Gates ဢၼ်ပဵၼ် ၾွင်ႇတေးသျိၼ်း ဢၼ်ယႂ်ႇလူင်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆ့ ပဵၼ် ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ပရႁိတ လူင် ဢၼ်မီး လွင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
တႄးဢိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
တပႅတ်ႉသွႆး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
700
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
1300
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
1299
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1689
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မျူဝ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ တပျေႇတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၵိူတ်ႇလဵင်ႉႁၼ်ၼႃႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႑႐၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
699
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:699
သွၵ်ႉဢိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈသွၵ်ႉဢိၼ်း  (ဆောက်အင်းရွာ, Saukinn) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတဢူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190796 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1017 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1231 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2248 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
246
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
1298
1298
ၵၢၼ်ႇပႅတ်ႉလႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း
698
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:698
245
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:245
1687
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1297
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
244
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
1932
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1930 ႁူဝ်သိပ်းပီ
တိတ်ႉယူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
697
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
တႅၵ်ႉၵလ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတႅၵ်ႉၵလ (သက္ကလမြို့ ; Thet Ka La) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵဝ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
1296
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1686
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶူဝ်ၵိုတ်ႈ
ၵေႃႇသၢင်ႈၶူဝ်ၵိုတ်ႈ
ၶူဝ်ၵိုတ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉပဵၼ်ၶူဝ်ဢၼ်ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းဝႆႉတႃႇ ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇႁႄႈ ၼႂ်းႁူင်းၵၢၼ်ၶုတ်ႉမေႃႇႁႄႈၼမ်ႉတူႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပဵၼ်ဝႆႉၶူဝ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းဝႆႉတေႉတေႉ။ မိူဝ်ႈသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမႁႃႇမိၵ်ႈၶဝ် ၶတ်းၸႂ်ယႃႉလူႉပႅတ်ႈၶူဝ်ၵိုတ်ႈၼႆႉ။ ပွၵ်ႈၵမ်း႞ၼၼ်ႉ ယႃႉလူႉလႆႈ လၵ်းသဝ်ၶူဝ်ၵိုတ်ႈ မၢႆ-႒ လႄႈ မၢႆ-႕ ၵွၺ်း။ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်သမ်ႉ သိုၵ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၸင်ႇဢဝ်မၢၵ်ႇမႃးပွႆႇၽၢႆႇတႂ်ႈၶူဝ်လႄႈ လၵ်းသဝ်ၶူဝ်ၵိုတ်ႈ မၢႆ - ႙၊ ႑႐၊ ႑႑ လႄႈ ႑႒ ။ ယၢမ်းၼၼ်ႉ လၵ်းသဝ်မၢႆ- ႙ လႆႈႁၵ်းၵႂႃႇဢိတ်းဢီႈ။ လၵ်းသဝ်မၢႆ- ႑႐လႄႈ ႑႒ လႆႈႁၵ်းလူမ်ႉၵႂႃႇ။ လၵ်းသဝ်မၢႆ-႑႑ သမ်ႉတိၼ်သဝ်ၶၢတ်ႇၵႂႃႇသေတႃႉ ဢမ်ႇႁၼ်လူမ်ႉ။ လူၼ်ႈလဵၵ်းယၢဝ်းပွင်း 120 ထတ်း မွၵ်ႈ (4) ဢၼ်မီးၽၢႆႇၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈတူၵ်းၽႅဝ်လိၼ်မႃးမူတ်းယဝ်ႉ။
696
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁူၺ်ႈၶမ်း၊ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၶမ်း (, Hway Hkam, ဟွေခမ်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးၸၢမ်၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
တဢူင်ႇ (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈတဢူင်ႇ (ဢွၵ်ႇ)  (တအုံ (အရှေ့)ရွာ, Taohn(East)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတဢူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190794 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1017 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1231 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2248 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
242
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
1295
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
1685
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။