ၶမ်းၶွင်ႇ၊_ၶုၼ်
ၶုၼ်ၶမ်းၶွင်ႇ လႄႈ လိၵ်ႈတႆး
မိူဝ်ႈပီ 1947 လိူၼ်ၾေႇၾေႃႇဝရီႇ 7 ဝၼ်း ပဵၼ်ဝၼ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆး။ လီမၢႆတွင်းဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼၼ်ႉ ပႃးမႃးၼႂ်းပပ်ႉ လုင်းၶုၼ်ၶမ်းၶွင်ႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပီႊ 1947 လိူၼ်ၾ​ေႇၾေႃႇဝရီႇ 7 ဝၼ်းပဵၼ်ဝၼ်းတႆးႁဝ်း။ ႁႂ်ႈတွင်းမၢႆၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈ၊ ၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈ ၽူႈတၢင်တူဝ် ၵူၼ်းမိူင်းၽွမ်ႉပဵင်းၸႂ်ၵၼ်၊ တိၵ်ႈထၢၼ်ႇတိူင်ႇဝႃႈ ၵႃႈဢမ်ႇလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶ​ေႃ ဝၼ်းၼႆႉႁဝ်းဝႆႉသတ်ႈၸႃႇတၵ်းဢမ်ႇၽႃႈ၊ ၼင်ႇၵႃႈၶၢင် ၶျၢင်း ယၢင်းလႅင် မၢၼ်ႈ တႆးၽွမ်ႉၵၼ်၊ ဝၼ်းတႆးၵေႃႈပဵၼ်မႃး။ လွတ်ႈလႅဝ်းၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ၸႃႇၶျုၵ်ႈပၢင်လူင်ပွႆးမၢင်းၸုင်ႇ၊ ပဵၼ်သၢၵ်ႈသေလူင်၊ ယႃႇဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ၼႆႉၵႂႃႇၼႃႈ ၵႃႈပဵၼ်လုၵ်ႈလၢၼ်ႁဝ်းၸူမ်းပျေႃႇၸူမ်းမူၼ်ႈၵၼ် ၼႂ်းဝၼ်းတႆးၵူႈၸူဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈၵျပၢၼ်ႇၶဝ်ႈမိူင်းမႃးၼၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းလႆႈလူႉလႆႈလႅဝ်ၸိူင်ႉႁိုင် ႁေႃႁိူၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်လႆႈလူႉသုမ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈပဵၼ်တီႈမၢႆတီႈတွင်းၼၼ်ႉ လုင်းၶုၼ်ၶမ်းၶွင်ႇတႅမ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ႁေႃလူင်ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၵူၼ်ႇပင်းပဵၼ်ၽဝ်ႇတဝ်ႈ၊ ၵျပၢၼ်ႇၶဝ်ႈမိူင်းမႃး၊ ပႃးၵၢၼ်ႈၶႄႈ ၾႆးတုတ်ႇ၊ ၵူၼ်းမိူင်းပၢႆႈပဵၼ်သၢႆ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈတၢႆဢိူၵ်ႈလိူတ်ႈ၊ ပဵၼ်သိုၵ်းၼႆႉဢမ်ႇလီ၊ တၢင်းမႆႈၶီၸွတ်ႇတူဝ်ႈ၊ ပေႃႈမႄႈလႄႈလုၵ်ႈလၢင်း၊ ပႃးတင်း ၸူႉၸူဝ်းၵၼ်၊ ၽၢတ်ႇယၢၼ် ၶေႃးၶူမ်ၼႃႇ၊ လွင်ႈသႃႇၸႂ် ဢမ်ႇမီး၊ ႁေႃလူင် မုၼ်ၶမ်းၸဝ်ႈ၊ လႆႈၸၢမ်ႇသိပ်းၵဝ်ႈပီႊ၊ လုၵ်ႈလၢၼ်လီႁူႉပွင်ႇ၊ ၸင်ႇဝႃႇ လႆႈၸၵ်းၽႄ၊ ထုၵ်ႇၶႅၼ်ႈၼႄ သွၼ်လၢတ်ႈ၊ တွင်းမၢတ်း ႁႂ်ႈသိုၵ်းယဵၼ်၊ ၵႃႈပဵၼ် ႁ​ေႃမိူင်းတႆး၊ ၾႆးတုတ်ႇႁုၼ်ႉၵမ်ႈၼမ်၊ ၵျၢၵ်ႈသရေႇသိုင်ႇတိူင်း၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်း လႆႈဝဝ်းမွင်။ လွင်ႈၵၢၼ်ၵူၼ်းလွင်ႈၼႆႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆးဢမ်ႇလီႁဵတ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇလီယိူင်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းမွၵ်ႇၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလွင်းၵွတ်း တႃလိူင်၊ တဵတ်ႇတဵတ်ႇၶိုၼ်ႈႁိူၼ်းပိူၼ်ႈ၊ ၵျၢမ်ႇဝၵ်ႉတိူၵ်ႈလူင်းႁိူၼ်း၊ ၶူဝ်လႆႁိူၼ်းလၼ်ႇလုတ်ႈ၊ ၼႅၼတ်ႈၽုတ်ႇလုၵ်ႉ ဢွၵ်ႇတူၺ်း၊ ၽိူဝ်ႇပိူင်းထၢတ်းၾႆးႁႃ၊ လႆႈႁၼ်ၵူၼ်းၶမ်ယူႇ၊ ၵူၼ်းလွင်းၵွတ်း တၢႆလိုမ်း၊ လႆႈဝႅင်းၵၼ် ၸၼ်ဢွၵ်ႇ၊ ဝၢႆးသေ ႁူႉတူဝ်မႃး၊ လႆႈထုၵ်ႇပိူၼ်ႈ တိမတ်ႉ၊ မဵဝ်းဢၢႆႈၵူၼ်းလွင်ႈလူင်၊ ပေႃးလွင်းလႆႈမိူၼ်ၶုၼ်၊ ပေႃးသမ်ႉလွင်းၵွတ်းၵႂႃႇ၊ ပဵၼ်ၼင်ႇ ယွပ်းမႃဝႆႉ၊ ႁိၼ်ႉ တၢင်းလဵၼ်ႈတၢင်းလွင်း၊ လီဝိူဝ်ႇၸၢၼ်ႈၵၼ်ၼႃႇ၊ မီးၶူဝ်းမႂ်ႇမႂ်ႇၵေႃႈ၊ ဢဝ်ၵမ်ႉငၢမ်ႇလွင်းသုမ်း၊ မၢၵ်ႇၶိူဝ်ပႅၵ်ႉ သွင်သွင်း၊ ၵူၼ်းလွင်ႈ ၸိူဝ်ႈမိူဝ်းၵိၼ်၊ ၼိူဝ်ႉပႃၽၵ်းၶၼ်ယႂ်ႇ၊ သႂ်ႇသႂ်ႇ ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်။ ၼင်ႇႁိုဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်း တေလၵ်းလႅမ်သႅမ်းၵႃႈ၊ လွင်ႈယူႇတၼ်းသဝ်း တေမိူၼ်ၵူၼ်းလီမႃးၼၼ်ႉ လုင်းၶုၼ်ၶမ်းၶွင်ႇ ၵဵပ်းသႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းပပ်ႉမၼ်းၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေလၵ်းလႅမ်၊ ႁႂ်ႈသဝ်းၵႅမ် ႁိမ်းသြႃႇ၊ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၵျၢမ်း ဢႃႇၵႃႇ၊ ပႅတ်ႈဝၢင်း ယႃႇယၢၼ်ၵႆ၊ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈပဝ်ႇ လႅၼ်လၢႆ၊ တေႃႇထိုင်တၢႆ ယႃႇလၢတ်ႈ၊ သင်ၶႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းမျၢတ်ႈ၊ ယႃႇၶႃႈႁႅမ်တူဝ်ၸႂ်၊ ၵူႈၶမ်ႈဢိၵ်ႇဝၼ်းၼႂ်၊ ႁၼ်ၶူဝ်းၽႂ် ယႃႇသဵဝ်ႈ၊ တၢင်းၽျၢင်း ၵိလေႇသႃႇ၊ ယႃႇပျေႃႇၼႃႇ လီၵူဝ်၊ မႃႇတုၵႃႇ မီးၽူဝ်၊ တိူဝ်ႉ တိၼ် တူဝ်ႁႂ်ႈဝႄႈ၊ ၸဵမ်လဵၵ်ႉတေႃႇထိုင်ထဝ်ႈ၊ ယႃႇၵိၼ်လဝ်ႈမဝ်းၵမ်၊ သင်ၵူဝ်ယၢၵ်ႈၽၢၼ်မွႆး၊ ယႃႇတူၺ်းပွႆး ၵူႈၶမ်ႈ၊ လႅၼ်းတွင်လႄႈပူႉယႃႈ၊ ယႃႇဢဝ်ၸႂ်ဝႃႈၽႅဝ်၊ လွင်ႈလဵၼ်ႈပႄႇ တၢင်းၺွင်း၊ ငိုၼ်းတွင်းယႃႇဢဝ်ၸၢပ်ႈ၊ တူဝ်ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ၊ မိူဝ်းၼႃႈႁႂ်ႈတွင်းဢဝ်။ ၼင်ႇႁိုဝ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် တေၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းိလၵ်ႈ၊ ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈသုင်မႃးၼၼ်ႉ လုင်းၶုၼ်ၶမ်းၶွင်ႇ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄဝႆႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈ၊ ၵျၢၵ်ႈလိၵ်ႈ ၸမ်ႁိမ်းၾႆး၊ ၾႆးသမ်ႉမႆႈၶူၼ်တႃ၊ ႁႃၸမ်ႈမႃးယၵ်ႉၼႃႈ၊ ၵႂႃႇၵျွင်းၵေႃႉသေႈၶူဝ်၊ ၵူမ်ႈႁူဝ်လီဢၢႆၼႃႇ၊ ၵူၼ်းၽွၼ်ႉလိၵ်ႈမိူၼ်မၼ်း၊ ၼၢၼ်းမီး ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁၼ်၊ ၺၢၼ်ႇလီ တွၼ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ၊ လႆႈၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉ ၵူႈပီႊ၊ ပိၵ်ႉသမ်ႉယၢၵ်ႈ ၽၢၼ်မွႆႈ၊ ၸႂ်ၸပ်းၸွႆး ၾၢႆႇလိၵ်ႈ၊ လူင်းၵျွင်း ၽႅဝ်မိူဝ်းႁိူၼ်း၊ ၵႆႉၼႃႇ တိုၼ်းဢမ်ႇလႄႇ၊ ၽူႈလႂ်ႁၼ်ၵေႃႈဢၢမ်း၊ ပဵၼ်လုၵ်ႈၶမ်းႁၵ်ႉမႄႈ၊ ပိူဝ်ႈၵူဝ်ယမ် ထွမ်ႇၵႂၢမ်း၊ ပဵၼ်တိုၼ်းႁွၼ်း ၽုင်းယႂ်ႇ၊ ၽႅဝ်မိူင်းလႂ် ၵေႃႈယႃႇ၊ မဵတ်ႉတႃႇ သိူၵ်ႈထိုင်ၸူး၊ ၵူၼ်းၸႂ်သိုဝ်ႈ ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ၊ ၼင်ႇသႅင်လီ ထိူၵ်ႈၵႃႈ၊ ပေႃးၶႂ်ႈပဵၼ် ၵူၼ်းမျၢတ်ႈ၊ လီယဵပ်ႇယၢင်ႈႁွႆးတိၼ်။ လွင်ႈလူၺ်ႈၸဝ်ႈၼႃးမိူင်းတႆးၶဝ်မီးၸိူင်ႉႁိုင် ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵ​ေႃႈ လုင်းၶုၼ်ၶမ်းၶွင်ႇ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ တႆးၼၢႆး ထႆၼႃးယူႇ၊ ၼႃးမၼ်း ဢမ်ႇပေႃးၵႂၢင်ႈ လုၵ်ႈၸၢႆး ႁေႃႈၵႂၢႆးမႃး၊ ပေႃႈလုၵ်ႈ ၸွႆႈၵၼ်ထႆ၊ ဝၢႆးသေ ထႆၼႃးယဝ်ႉ၊ ဝွၼ်း ၵူၼ်းမႃးသွမ်ႈၶဝ်ႈ၊ ၼမ်ႉၼႃး ၽိူၵ်ႇတိူၼ်းတိူၼ်း၊ ထူၺ်ႈတိူၵ်ႇၵႃႈ သွမ်ႈၵၼ်၊ ယူႇဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း၊ တူၼ်ႈၶဝ်ႈ ၶဵဝ်တင်းတူင်ႈ၊ ၶွၼ်ႇၼမ်ႉမၼ်းလိၼ် လီ၊ ႁူင်းၶဝ်ႈငူင်း ပႅၼ်ဢွၵ်ႇ၊ ၼူၵ်ႉၸွၵ်ႇ ၼူၵ်ႉၵိုဝ်းလႂ်၊ လူင်းတဝ် လႆႈပႂ်ႉပိုတ်း၊ ဢွၵ်ႇႁႅင်းလႅင်ႉၶႆႇမႃး၊ ပႃးၶဵဝ်း ပၢတ်ႇၶဝ်ႈၵၼ်၊ လႆႈႁၼ် ပုမ်ႇၶဝ်ႈၵိူပ်ႇ၊ ၶိင်ႇယဵပ်ႇ ၶိင်ႇပေႃႉၶဝ်ႈ၊ ဢဝ်လေႃႉ တေႃႉၶဝ်ႈယေး၊ လိၼ်မိူင်းႁၢပ်ႇၸိူဝ်ႉၽၼ်း၊ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသင်ၵေႃႈငၢႆႈ၊ မိူင်းတႆး မိူင်းၽုၵ်ႇၶဝ်ႈ၊ ၸဝ်ႈလႂ်လၵ်း လႆႈၵိၼ်။ ပေႃးၶႂ်ႈလၵ်းလႅမ်သေ ပဵၼ်ၵူၼ်းလီၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၸိုင် ထုၵ်ႇလီတွင်းမၢႆဝႆႉ ၵႂၢမ်းၾၢင်ႉပၼ်သတိဢွၼ်ႇ ဢၼ်လုင်းၶုၼ်ၶမ်းၶွင်ႇ တႅမ်ႈဝႆႉၼႂ်းပပ်ႉမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၶႂ်ႈလၵ်းလႅမ် ၶဝ်ႈၵၢတ်ႇ၊ ၶႂ်ႈၽၢတ်ႇယၢတ်ႇ ႁႃပႃ၊ ၶႂ်ႈပဵၼ်မႃ ၶီႈဝူၺ်ႇ၊ ၶႂ်ႈတႃတူၺ်ႇ သႄႇတႅၼ်၊ ၶႂ်ႈမေႃလႅၼ် လဵၼ်ႈၸူႉ၊ ၶႂ်ႈၸဵဝ်းႁူႉ ယူႇၵျွင်း၊ ၶႂ်ႈၸဵဝ်းတွင်း ၵႆႉဝႃႈ၊ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၶႃႈ ၼွၼ်းဝၼ်း၊ ၶႂ်ႈၸဵတ်းတၼ်း ၼႅတ်ႈၵျၢပ်ႈ၊ ၶႂ်ႈမီးလၢပ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၶႂ်ႈၸဵဝ်းၽၢၼ် လွင်းၽၢႆႉ၊ ၶႂ်ႈၸဵဝ်းၶၢႆႉ ၶတ်းၶုၼ်၊ ၶႂ်ႈမီးမုၼ် လူႇထၢပ်ႈ၊ ၶႂ်ႈတူၺ်းၽၢပ်ႈ ႁဵတ်းၶတ်း၊ ၶႂ်ႈၵႂႃႇႁတ်း ပႃးၵေႃႉ၊ ၶႂ်ႈသေႃႉလေႃႉ ႁဵတ်းၵႂၢမ်း၊ ၶႂ်ႈၸႂ်ၵျၢမ်း ၵိၼ်လဝ်ႈ၊ ၶႂ်ႈမီးၶဝ်ႈ ႁဵတ်းၼႃး၊ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၽြႃး ယိူၼ်ႉၶျုၵ်ႈ၊ ၶႂ်ႈမီးလုၵ်ႈ ဢဝ်မေး။ ၼင်ႇႁိုဝ် ႁဝ်းႁႃးတေမူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ်ၼၼ်ႉ တႆးႁဝ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ မီးၵႂၢမ်းတႃႉၸူးၵၼ်ၼမ်တႄႉတႄႉ၊ လုင်းၶုၼ်ၶမ်းၶွင်ႇ ပဵပ်းတႅမ်ႈသႂ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းပပ်ႉမၼ်းမီးသေ 76 ဢၼ်လႆႈ[ႁၼ် ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးတေလႆႈထူၵ်းဢွၵ်ႇၼႄ ၵမ်ႈၽွင်းၸိုင် မီးမိူၼ်ၼင်ႇ တႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။