cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ၶျၢၼ်းတႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈၶျၢၼ်းတႃႇၵူင်း  (ချမ်းသာကုန်းရွာ, Chantharkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝၼ်းတႃႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191184 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 758 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 743 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1501 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
630
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
169
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
630
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
169
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
630
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
169
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
630
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
169
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:169
630
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:630
ၺွင်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇ  (ညောင်ပင်ရွာ, Nyaungpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃးၶႂႃႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194248 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇ ဝႃးၶႂႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1120 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1339 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2459 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၶျွင်းသူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၵၢၼ်ႇတႃႇယႃႇ (ၵ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇတႃႇယႃႇ (ၵ)  (ကန်သာယာ (လ)ရွာ, Kantharyar(Middle)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတႃႇယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191531 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတႃႇယႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 516 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 637 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1153 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
1627
1627
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1627
2023
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:2020 ႁူဝ်သိပ်းပီ
629
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:629
168
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:168
မိူင်းလႃး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းလႃး, (မိုင်းလားမြို့), (Mongla), ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းလႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
လုၼ်ႇဢၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈလုၼ်ႇဢၢႆႇ  (လွန်အိုင်ရွာ၊ Lunaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလုၼ်ႇဢၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191899 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလုၼ်ႇဢၢႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 421 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 476 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 897 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တွင်ႇၼီႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၼီႇ  (တောင်နီရွာ၊ Taungni) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းၵွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192959 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းၵွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2177 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2292 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4469 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၵထွင်းၼီႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ တွင်ႇတူင်းလူင်း
ဝၢၼ်ႈၵထွင်းၼီႇ  (ကထောင်းနီရွာ, Kahtaungni) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇတူင်းလူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 177,098 ယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ၵျွၵ်ႉမျွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၵုင်းလိူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵုင်းလိူဝ်ႇ (, Kone Lay, ကုန်းလေ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုင်းလူမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ၶူၺ်းတွၵ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၶူၺ်းတွၵ်ႉၵူင်း  (ခွေးတောက်ကုန်းရွာ၊ Khwaytaukkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶူၺ်းတွၵ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191856 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၶူၺ်းတွၵ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1001 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1296 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2297 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ထၼွင်းၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈထၼွင်းၵၢၼ်ႇ  (ထနောင်းကံရွာ, Htanaungkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတႃႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193915 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4759 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5694 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 10453 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၸေးယႅတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၸေးယႅတ်ႉ  (ဈေးရပ်ရွာ၊ Zayyat) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸိၼ်ႉၵူႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192342 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸိၼ်ႉၵူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3339 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3901 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7240 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ထၼွင်းၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၸေးယႅတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ပၢၼ်းၵျၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈပၢၼ်းၵျၢႆႇ  (ပန်းကြိုင်ရွာ, Pankyaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပၢၼ်းၵျၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194643 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပၢၼ်းၵျၢႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 424 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 559 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 983 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
167
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:167
သွၵ်ႉၶျူင်ႇပွၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈသွၵ်ႉၶျူင်ႇပွၵ်ႉ  (ဆောက်ခြုံပေါက်ရွာ, Saukchonpauk) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢွၵ်ႉတွင်ႇၵၢႆး ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190099 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢွၵ်ႉတွင်ႇၵၢႆး ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1103 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1253 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2356 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
မိူင်းလႃး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး
တွင်းဢူး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈတွင်းဢူး  (ဒေါင်းဦးရွာ, Daungu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝၼ်းတႃႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191185 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 758 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 743 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1501 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
1626
1626
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1626
ၵျွင်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွင်းၵူင်း (ကျောင်းကုန်းရွာ, Kyaungkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189957 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 454 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 494 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 948 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ပၢင်ပွႆးတၢင်ႇသင်ႇၵႃႇယၼႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းထီႉႁႃႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႑႑႕၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
မေႇ 1803
(26) ဝၼ်း
5
မိၼ်းယႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းယႄး  (မင်းရဲရွာ, Minye) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပႄႇလိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190673 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2202 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2598 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4800 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ ၼ
မိူင်းလၢဝ်း
မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ8ၼၼ်ႉ ၶုၼ်လူႇၽူင်းၵႂႃႇတိုၵ်းပႄႉ ၶိူဝ်းၶႃႈ(Khas) ဢၼ်တိုၼ်းယူႇဝႆႉတီႈ လူင်ၽရႃႉပၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဢဝ်လုၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ၶုၼ်သဝ(Sawa)သိုပ်ႇၽွင်းငမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ႁၢၼ်ႉတေႃႇယၢမ်းလဵဝ် မိူင်းလၢဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်သၢႆသိုပ်ႇလၢၼ်ႉၸဝ်ႈ ၽွင်းငမ်းဝႆႉယူႇ။ ဝၢႆးသေလၢၼ်ႉၸဝ်ႈ(Nan Chao) ပင်းလူႉၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ တႆးမိူင်းလၢၼ်ႉၸဝ်ႈ ပၢႆႈၽၢတ်ႇသုတ်ႉ လူင်းၽၢႆႇတႂ်ႈ(ၸၢၼ်း) မိူၼ်ဝီးသေ ၶိုၼ်းတႄႇပဵၼ် မိူင်းယူႇသဝ်းလႄႈ ၸုမ်းတေပဵၼ်မႃးလၢဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ပဵၼ် ၸုမ်းလူင်ၾႃႉပၢင်ႇ(လူင်ၽရႃႉပၢင်း)၊ ၵဵင်းၶႂၢင်၊ ဝဵင်းၸၢၼ်း၊ ၶျမ်ပႃႇသၵ်းၸိူဝ်း ၼႆႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈတႄႇပဵၼ် ၶုၼ်ၽႂ်မိူင်းမၼ်းသေ ၽွင်းငမ်းယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ၼႃႈၵၢပ်ႈပၢၼ်ပႅင်ႇသဵတ်ႈ(ၾရင်ႇသဵတ်ႈ)ယဝ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ် မိူင်းလၢဝ်းႁူမ်ႈတုမ်ၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၶိူဝ်းတႆး မိူင်းဢၢႆႈလၢဝ်းသေတႃႉ ၶဝ်ဝႃႈၶဝ်ပဵၼ်တႆးယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ထႆးၵေႃႈ ၶဝ်ဝႃႈၶဝ်ပဵၼ်တႆးသေတႃႉ ထိုင်မႃးပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ပႅင်ႇသဵတ်ႈၼၼ်ႉ ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈႁွင်ႉ“တႆး”ၼႆႉ ၶဝ်သုၵ်ႉယုင်ႈလႄႈ ႁႂ်ႈၸႅၵ်ႇႁူႉငၢႆႈၼႆသေ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ လၢဝ်း(Lao)၊ သျမ်(Shan=ရှမ်း)၊ လႄႈ သယမ်(Siam) ယဝ်ႉ။ ပႅင်ႇသဵတ်ႈလႄႈ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် မႃးတွၵ်ႇၸိမ်ပၼ် ႁႂ်ႈတႅၵ်ႇယၢႆႈပဵၼ်မႃး သျၢၼ်း(Shan)၊ တႆး၊ လၢဝ်း၊ သယမ်ၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပိူင်ႈပႅၵ်ႇၵၼ် မိူၼ်ပဵၼ်ၵႂႃႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလၢႆယိူင်ႈသေတႃႉ ပဵၼ်တႆးၼင်ႇၵၼ် တိုၼ်းပဵၼ်ၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 14 ၼၼ်ႉမႃး မိူင်းလၢဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပဵၼ် မိူင်းၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ၵွၼ်းဢုပ်ႉသေ ထိုင်မႃး ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 18 ၸိုင် မိူင်းၶဝ် တႅၵ်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇ သၢမ်ၽၢၵ်ႇ။ မိူဝ်ႈပီ 1893 ၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းဢဝ် မိူင်းလူင်ၽရႃႉပၢင်း၊ မိူင်းဝဵင်းၸၼ်၊ မိူင်းၶျမ်ပႃသၵ်ႉ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်သေ မီးဝႆႉ တႂ်ႈၽွင်းငမ်း ၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈၶဝ် French protectorate ပဵၼ်မႃး မိူင်းလၢဝ်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ မိူဝ်ႈသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈသွင် ၵျပၢၼ်ႇၶဝ် သိမ်းဢဝ်သေ 1945 လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈၶဝ် ၶိုၼ်းၶဝ်ႈသိမ်းဢဝ်ၶိုၼ်းသေ မိူဝ်ႈ 1949 ၼၼ်ႉ လႆႈသုၼ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ႁင်းၶေႃ။ ထိုင်မႃး 1954 ၸင်ႇလွတ်ႈဢွၵ်ႇ တႂ်ႈမိုဝ်း Sisavang Vong ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ် တႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၵႂႃႇ။ ဝၢႆးလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃယဝ်ႉ ယဵၼ်းပဵၼ် သိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းလႄႈ ထိုင်မႃး 1975 ပၢၼ်ဢၼ်ၶုၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉ သုတ်းဝၢႆးၵႂႃႇသေ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉလၢဝ်းၶဝ် လႆႈဢႃႇၼႃႇမႃးယဝ်ႉ။ မိူင်းလၢဝ်းၼႆႉ တိုဝ်းၵမ်ပဵၼ် မိူင်းပႃႇတီႇဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းသေ ပဵၼ်ဝႃႇတသူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉ၊ ငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းလူင်တႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၸၼ်ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
လၢဝ်း
628
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:628
ဢူဝ်ယိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈဢူဝ်ယိၼ်း  (အိုရင်းရွာ, Ohyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်ႇၼၢၼ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191681 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်ႇၼၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1401 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1927 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3328 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
တိၼ်ႇပၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈတိၼ်ႇပၢၼ်း  (သင်ပန်းရွာ, Thinpan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶွင်းၵႂႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191052 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1360 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1509 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2869 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၵျွႆးꩡိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွႆးꩡိၼ်း  (ကျွဲဇင်းရွာ, Kywezin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးꩡိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191560 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးꩡိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 476 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 545 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1021 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
1625
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
166
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:166
ꧤေႃးလႅင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈꧤေႃးလႅင်ႇ  (ဘောလှိုင်ရွာ, Bawhlaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃးၶႂႃႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194250 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇ ဝႃးၶႂႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1120 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1339 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2459 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
လွင်ႈလဵၼ်ႈ
ကလေးသူငယ်နှင့် ကစားခြင်း
ကလေးများကို ကြိမ်လုံးနှင့်ရိုက်မှ ဉာဏ်ထွက်မည်ဟု ရှေး အ ခါက လူအများယုံကြည်ခဲ့ကြ၏။ ယခုခေတ်ပညာရှိ တို့ကမူ၊ ထိုစံနစ်ဆိုးကို သဘောမကျဘဲ ဉာဏ်ပညာ ပိုမို ဖွံ့ဖြိုးတွင် ကျယ်စေရန် ကလေးများ စိတ်တိုင်းကျ ကစားခြင်းကို အားပေး ကြသည်။
ကစားခြင်း၏အရေးကြီးပုံ
ကလေးများ ပညာသင်ကြားရေး၌ ကစားခြင်းသည် စာသင်ကြားပေးခြင်းနှင့် ထပ်တူထပ်မျှ အရေး ကြီးလေသည်။ ကစားခြင်းအားဖြင့် ကလေးတို့၌ ကာယဗလ သာမက ဉာဏဗလပါ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နိုင်လေသည်။
ကလေးတိုင်း ကစားခြင်းဖြင့်သာ အချိန်ကုန်လွန် လိုကြ၍၊ ကစားရမည်ဆိုလျှင် မည်သည့်ကလေးမျှ ငြင်းပယ် လိမ့်မည် မဟုတ်ချေ။ လူတို့၏နဂိုစိတ်သည်ပင် ကလေး အ ရွယ်၌ ကစားရန်သာ စိတ်အားထက်သန်၏။ ကလေးများ၏ ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ၌ရှိသော အင်အားများသည် လို သည်ထက်ပိုနေသဖြင့် ထိုအားပိုများကို အသုံးချရန် ကစား ပေးရသည်ဟု ဆိုလေသည်။ မကစားသောကလေးသည် ကျန်းမာရေး၌၎င်း၊ ဉာဏ်ပညာဖွံ့ဖြိုးရေး၌၎င်း၊ ချို့တဲ့တတ် သည်။ ကစားရမည့် အရွယ်တွင် ကစားပေးမှသာ အရာရာ တိုးတက်နိုင်ပေမည်။ လူတို့သည် အမိမွေးကတည်းက ပုခက် တွင်းဝယ် ခြေလက်လှုပ်ရှားကစားလာခဲ့ကြ၍ တဖြည်းဖြည်း ပြေးကာလွှားကာနှင့် ကစားတတ်လာပြီးနောက်၊ ကြီးပြင်း လာ သောအခါ ကစားကွင်းများ၌ စနစ်တကျ ကစားကြလေတော့ သည်။ ထိုသို့ ကစားသွားယင်းနှင့် မိမိ၌ မည်ကဲ့သို့ အကျိုး ရှိလာသည်ကို သိနားလည်သောအခါ လူကြီးများပင် ကိုယ် လက်လှုပ်ရှားကစားခြင်းကို အလေ့အကျင့် ပြုလုပ်ကြလေ သည်။
ကလေးစိတ်နှင့် တိရိစ္ဆာန်စိတ်
ကလေးသူငယ်များကို အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေမည့် ကိုယ်လက် လှုပ်ရှားကစားခြင်း၌ ဝါသနာပါအောင် သွန်သင်ပေးရန် အထူး လိုအပ်ပေသည်။ စိတ်ပညာပါရဂူများသည် ကလေးတို့၏စိတ်ကို မစုံစမ်းမီ တိရိစ္ဆာန်ကလေး များ၏ စိတ်ကို အလျင် လေ့လာ ကြည့်ကြ၏။ ထိုသို့လေ့လာကြည့်ရာတွင် ကလေးများပြုမှုပုံနှင့် တိရိစ္ဆာန်များ ပြုမူပုံသည် မခြားနားလှကြောင်းကို တွေ့ရ၏။ တိရိစ္ဆာန်ငယ်ကလေးများသည်လည်း ကလေးများနည်းတူ ကစားရန်သာ စိတ်သန်ကြ၏။ သဘာဝကပင် ကလေးများအဖို့ ကစားရမည့်အခြေအနေမျိုးကို ဖန်တီးထားရာ ကလေးတိုင်း ကစားသင့်ပေသည်။
ထို့ပြင် သူတို့သည် ထိုသို့ကစားရခြင်းမှာ နောင်လူကြီး ဖြစ်လာသောအခါ လူမှုကိစ္စလုပ်ငန်းအဝဝတို့၌ ကျွမ်းကျင် လိမ်မာလာစေရန်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ တိရိစ္ဆာန်ကလေး များကို ကြည့်မည်ဆိုလျှင် ကြောင်ကလေးသည် သိုးမွေးလုံးကို တို့ကာ မြှောက်ကာ ကစားနေခြင်းသည် နောင် သူကြီးပြင်းလာ သာအခါ သူ့အစာဖြစ်သောကြွက်ကို မည်ကဲ့သို့ဖမ်းယူကာ ကျီစယ်ကစားရမည်ကို ယခုကပင် သင်နေသကဲ့သို့ဖြစ်၏။ ခွေးငယ်ကလေးများ တစ်ကောင်ပေါ် တစ်ကောင်ထပ်၍ သတ်ပုတ်တမ်း လိုက်တမ်းပြေးတမ်း ကစားခြင်းသည် နောင် ကြီးပြင်းလာ၍ ရန်သူများနှင့် ရင်ဆိုင်ရသည့်အခါ ခုခံ ရှောင် တိမ်း တတ်အောင် လေ့ကျင့်နေသည်နှင့် တူတော့သည်။ လူ့သဘာဝတွင်လည်း တိရိစ္ဆာန်ကလေးများကဲ့သို့ပင်ဖြစ်ရာ မိန်းကလေးများသည် အိုးပုတ်ကလေးများဖြင့် ထမင်းဟင်းချက် တမ်း၊ အရုပ်ကလေးများဖြင့် ကလေးထိန်းတမ်းစသော မိန်းမမှု နှင့်ဆိုင်သည့် ကစားနည်းများကို ကစားလေ့ရှိ၏။ ယောက်ျား ကလေးများကလည်း သစ်ပင်တက်တမ်း၊ ကစားစရာ သေနတ်၊ တုတ်၊ ဓါးများ ကိုင်၍ စစ်တိုက်တမ်း၊ နပန်းလုံးတမ်း စသည် ဖြင့် ကစားတတ်ကြ၏။ ဤသို့ကစားခြင်းမှာ တစ်နည်းအားဖြင့် နောင်ရေးအတွက် လေ့ကျင့်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ငယ်ရွယ်စဉ်တွင် လူကြီးများ ပြုမူလုပ်ကိုင်သည်တို့ကို အတု ယူကာ အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံကစားခြင်းဖြင့် သူတို့၌ ဉာဏ်ပွင့်လင်း ခြင်း၊ မြော်မြင်တတ်ခြင်း၊ စိတ်ဓါတ် ပိုမိုခိုင်မာလာခြင်းစသော အကျိုးထူးများ ရနိုင်လေသည်။
စိတ်ပျိုမှ ကိုယ်နု
ကိုယ်ခန္ဓာ ကျန်းမာသန်းစွမ်းမှသာ စိတ်ဓာတ်သည် ကြည်လင် ရွှင်လန်းနိုင်၏။ ကိုယ်နှင့်စိတ်သည် ဒွန်တွဲနေသော ကြောင့် ကိုယ်ကလှုပ်ရှားမှ တကိုယ်လုံးရှိ သွေးသားများ ကောင်းစွာ လှည့်ပတ်သွားလာနိုင်ပြီးလျှင် ဦးနှောက်သည် အလုပ်လုပ်နိုင်ပေမည်။ ထိုကြောင့် ကစားခြင်းသည် ဦးနှောက် အလုပ်ကောင်းကောင်း လုပ်နိုင်ရန်အတွက် အထူးလိုအပ်သဖြင့် ပညာသင်ကြားရေး၌ ကစားခြင်းကိုပါ ထည့်သွင်းထားကြလေ သည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် ကစားခြင်းကိုမှီး၍ ပညာသင်ကြား ပေးသည်ဟုဆိုရာတွင် အလုပ်သဘောမပါဘဲ အလကား သက် သက်နှင့် အချိန်ဖြုန်းခြင်းဖြစ်သည်ဟု မထင်မှတ်သင့်ပေ။ လုပ်ရမည့်အလုပ်ကို ငြီးငြီးငွေ့ငွေ့၊ ညည်းညည်းညူညူနှင့် စိတ် မပါ့တပါ မဟုတ်ဘဲ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်နှင့် ခပ်တွင်တွင် ပြီး အောင် ပြုလုပ်ပေးခြင်းသာ ဖြစ်လေသည်။ ရှေးခေတ်က ကလေးများကို လွတ်လပ်စွာ ကစားခိုင်းထားခြင်းဖြင့် ပညာ တတ်မည် မဟုတ်ဟု ထင်ခဲ့ကြ၏။ ရှေးလူကြီးများက ကလေး တို့သည် အိုးခွက်များနှင့် ပမာတူ၍ 'စရည်းအိုးခွက်၊ ကြီးစွာ လျက်လျှင်၊ တန်စက်ကျများ၊ ပြည့်သောလားသို့'၊ ဟူသော စကားအရ နေ့စဉ်နှင့်အမျှ သူတို့စိတ်ပါသည် ဖြစ်စေ မပါသည် ဖြစ်စေ၊ ဗဟုသုတပေးရမည်။ သို့မှသာ ပညာရေးအိုး ပြည့်ဖြိုး လာမည် ဧကန်ဖြစ်သည်။ ကလေးတို့သည် ဘာမျှမသိတတ် သော အမိုက်အမဲများဖြစ်သည်နှင့်အညီ တံဖျာနှင့်နှက်မှ ဉာဏ် ပညာ ထွက်မည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြ၏။ ဤသို့ဖြင့် ကလေးများ အပေါ်တွင် စာကျက်လျှင်ကျက် မကျက်လျှင် နှက်မည်ဟူသော အဓမ္မ စံနစ်သည် ရှေးက ကြီးစိုးခဲ့လေသည်။ နောက်မှ ကလေး များ၏စိတ်ဓာတ် အခြေအနေတို့ကို စူးစမ်း လေ့လာခဲ့သည့် ပညာရေးဆိုင်ရာ ပြုပြင်ရေးသမားဖြစ်သော ဖရားဗယ်နှင့် မွန် တက်ဆိုးရီးတို့၏ ဟောပြောချက်များကြောင့်၊ ကလေးများ၏ စိတ်ဓာတ်ကို ပိုမိုနားလည်လာသဖြင့် အကြင်နာဖက်ကာ အကြမ်းဝါဒများကို ပယ်ဖျောက်ပြီးလျှင် ကလေး၏စိတ်ဓာတ် နှင့် ညှိနှိုင်း၍ နှစ်ခြိုက်ရာကို ဖန်တီးပေးခြင်းအားဖြင့် ပညာ ခရီး ပိုမိုတွင်ကျယ်မည်ဖြစ်ကြောင်းကို သဘောပိုက်မိကြလေ သည်။
ၶူၺ်းတွၵ်ႉၵူင်း၊ ဢိူင်ႇ
ဢိူင်ႇၶူၺ်းတွၵ်ႉၵူင်း  (ခွေးတောက်ကုန်းရွာအုပ်စု၊ Khwaytaukkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၶူၺ်းတွၵ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1001 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1296 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2297 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1624
1624
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1624
တွင်ႇထမူင်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇထမူင်ႇၵၢၼ်ႇ  (တောင်ထမုံကန်ရွာ, Htamonkan(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထမူင်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193884 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထမူင်ႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3210 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3622 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6832 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
သူင်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈသူင်ႇၵူင်း  (ဆုံကုန်းရွာ၊ Sonkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸိၼ်ႉၵူႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192345 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸိၼ်ႉၵူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3339 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3901 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7240 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၵျွၵ်ႉဢူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉဢူဝ်း  (ကျောက်အိုးရွာ၊ Kyaukoe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႂႃႉၸိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218335 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႂႃႉၸိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3715 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4407 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8122 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
သပ်ႉၶိၼ်းပွၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၵၢၼ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇၵူင်း  (ကန်ကုန်းရွာ၊ Kankone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191850 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅင်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1419 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1809 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3228 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၼွင်ႇၶႂိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၵူၺ်ႉၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵူၺ်ႉၵျီး (ဂွေ့ကြီးရွာ, Gwaytgyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189958 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 454 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 494 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 948 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဢွၵ်ႇတွင်ႇၵၢႆး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢွၵ်ႇတွင်ႇၵၢႆး  (အောက်တောင်ကိုင်းရွာ, Auktaungkaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢွၵ်ႉတွင်ႇၵၢႆး ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190098 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢွၵ်ႉတွင်ႇၵၢႆး ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1103 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1253 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2356 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဢေမႇ ၸႆၼႇထိႈၸႃ
ၸႆၼႇထိႈၸႃ ၸူဝ်ႈမးၼိႇ (ชลธิชา ไชยมณี) ဢမ်ႇၼၼ် ဢေမႇ ၸႆၼႇထိႈၸႃ (แอ้ม ชลธิชา), ပဵၼ်ၽူႁွင်ႉၸၢဝ်းထႆး, မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၼႂ်းၸိူင်းလုၶႇထုၼၵလွင်ႈၼႄတၢင်းၵႃႈ ၸႆႉႁေႇ တီႈၼႂ်းဢိူင်ႇယိႇသႃၼၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းထႆး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:သီချင်းများ
ၶွင်းၵႂႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈၶွင်းၵႂႄး  (ခေါင်းကွဲရွာ, Gaungkwe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶွင်းၵႂႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191051 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1360 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1509 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2869 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဢေႇပရႄႇ 1847
(26) ဝၼ်း
5
တပ်းပိၼ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ (တပဵၼ်ႈ)
ဝၢၼ်ႈတပ်းပိၼ်ႈ (, Tat Pin, တပ်ပင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုင်းလူမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
165
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
627
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
165
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
627
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
165
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:165
627
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တပျေႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈတပျေႇပိၼ်ႇ  (သပြေပင်ရွာ, Thapyaypin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပႄႇလိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190675 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2202 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2598 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4800 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
627
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တပျေႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ ၼ
627
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:627
1623
1623
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1623
မုꩧေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈမုꩧေႃး  (မုဌောရွာ, Mokehtaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်ႇၼၢၼ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191683 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်ႇၼၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1401 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1927 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3328 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဢေႇပရႄႇ 2023
(26) ဝၼ်း
5
ၵျွႆးꩡိၼ်း (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွႆးꩡိၼ်း (ၸၢၼ်း)  (ကျွဲဇင်း (တောင်)ရွာ, Kywezin (South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးꩡိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191561 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးꩡိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 476 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 545 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1021 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
164
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျွႆးꩡိၼ်း (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
တမႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
164
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:164
မိူင်းသူႈ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းသူႈ, (မိုင်းရှုးမြို့), (Mong Hsu), ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
1622
1622
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1622
ဝၼ်းတႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈဝၼ်းတႃႇၵူင်း  (ဝမ်းသာကုန်းရွာ, Wantharkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝၼ်းတႃႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191183 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 758 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 743 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1501 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တွင်ႇလႅတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇလႅတ်ႉ  (တောင်လက်ရွာ၊ Taunglet) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸိၼ်ႉၵူႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192344 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸိၼ်ႉၵူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3339 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3901 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7240 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
626
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:626
ၵူၺ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈၵူၺ်းၵူင်း  (ဂွေးကုန်း, Kauikong) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူၺ်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ပိၼ်ႇပု၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈပိၼ်ႇပု  (ပင်ပုရွာ၊ Pinpu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191848 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅင်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1419 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1809 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3228 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဢူၵ်ႉသျိတ်ႉပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈဢူၵ်ႉသျိတ်ႉပိၼ်ႇ  (ဥသျှစ်ပင်ရွာ၊ Okeshitpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းၵွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192956 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းၵွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2177 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2292 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4469 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
လွႆသၢဝ်၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈလွႆသၢဝ် (, Loi Hsawng, လွယ်ဆောင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုင်းလူမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပႄႇလိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈပႄႇလိၼ်း  (ဘယ်လင်းရွာ, Beilin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပႄႇလိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190669 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2202 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2598 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4800 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ ၼ
ၵျေႃႇၵျႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵျေႃႇၵျႃး  (ကျော်ကြားရွာ၊ Kyawkyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႂႃႉၸိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218336 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႂႃႉၸိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3715 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4407 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8122 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မိူင်းသူႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ, (မိုင်းရှူးမြို့နယ်), (Mong Hsu Township), ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းမိူင်းသူႈ လႄႈ ဝဵင်းမိူင်းၸၢင်သေ တီႈပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမိူင်းသူႈဢေႃႈ။
မူၺ်ႇၵူႇတူဝ်ႉသဵၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈမူၺ်ႇၵူႇတူဝ်ႉသဵၵ်ႉ  (ဆမြွေကူတို့ဆိပ်ရွာ, Mwaykutoetseik) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢုတဵင်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190009 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢုတဵင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2151 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2525 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4676 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၵျႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႃး (ကြားရွာ, Kyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190048 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 419 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 477 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 896 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
163
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:163
1621
1621
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျုၼ်းပူဝ်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျုၼ်းပူဝ်ႇပိၼ်ႇ  (ကျွန်းဘိုပင်ရွာ, Kyunbopin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတႃႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193913 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4759 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5694 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 10453 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1621
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ၵျုၼ်းပူဝ်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
1621
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1621
မျိၼ်းမူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းမူႇ (မြင်းမူမြို့နယ် ; Myinmu Township ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမျိၼ်းမူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ပႄးၶိၼ်းၵျေႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈပႄးၶိၼ်းၵျေႃႇ  (ပဲခင်းကျော်ရွာ, Pekhinkyaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပႄးၶိၼ်းၵျေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194652 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပႄးၶိၼ်းၵျေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2130 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2581 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4711 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
လွႆသၢႆး၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈလွႆသၢႆး (, Loi Hseng, လွိုင်ဆိုင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုင်းလူမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
သူၺ်ႇတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇတွင်ႇ  (ရွှေဒေါင်ရွာ, Shwedaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထမူင်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193885 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထမူင်ႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3210 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3622 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6832 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဢိၼ်ႇၵျိၼ်းတေးတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်ႇၵျိၼ်းတေးတေႃး  (အင်ကြင်းသေးတောရွာ, Ingyinthaytaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတလိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191609 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတလိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 553 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 725 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1278 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
162
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:162
ဢေးၸႂႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈဢေးၸႂႃႉ  (အေးစွရွာ, Ayeswa) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတိၼ်းတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191173 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 705 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 743 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1501 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
625
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1620
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
625
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1620
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
625
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1620
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
625
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1620
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
625
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီး (သံတောင်ကြီးမြို့နယ်; Thandaunggyi Township; သါတီကၠံၤကီၢ်ဆၣ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽဢၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 18°38′0.3″ လႄႈ 19°30′10″ ၊ လွင်ႇၵျီႇၵျူႉဢွၵ်ႇ 96°22′12″ လႄႈ 97°12′41″ သေ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇတၢင်းတူၵ်း မီးမွၵ်ႈ 24.5 လၵ်း လႄႈ ၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇတၢင်းၸၢၼ်း ယၢဝ်းမွၵ်ႈ 58 လၵ်းၼၼ်ႉသေ ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီးၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝဵင်းသီႇဝဵင်းသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မီး 1412.89 လၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၽႃသွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းၸမ်ႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်းၸမ်ႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၽႃႇပုၼ်ႇသေ၊ ၽၢႆႇတၢင်းႁွင်ႇ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
625
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:625
1620
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
တၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်း
သၢႆပိုၼ်း
ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီး ဢၼ်မီးၵွင်းလွႆ၊ သၼ်လွႆ ဢၼ်လုၵ်ႉဢဝ် ၽၢႆႇႁွင်ႇၵၢႆႇၸူးၽၢႆႇၸၢၼ်းၼႆႉ ၼႂ်း ပၢင်သိုၵ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် ဢၼ်ပဵၼ်မိူဝ်ႈပီ 1885 ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဢင်းၵိတ်ႉၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ သိမ်းဢဝ်လႆႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ထိုင်တွင်ႇ တွင်ႇငူႇ မႃးၼႆသေတႃႉ ယူႇၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် ၸင်ႇၵွႆႈႁူၺ်းဢဝ်သိမ်းဢဝ်လႆႈပႃး ၸိူဝ်းပဵၼ်ထုင်ႉသၼ်လွႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇၼၼ်ႉ ထိုင် ပီ 1900 တဵမ်ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇပၵ်းလုမ်း တီႈ ဝၢၼ်ႈၵုၼ်းပိၼ်ႇ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈထူင်းၽူဝ်ႇၵျီး ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢိင်လူၺ်ႈၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းသေ မိူဝ်ႈပီ 1910 ၼၼ်ႉ လႆႈၶၢႆႉပၵ်းလုမ်းတီႈ လဵၵ်ႉတူဝ်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ထိုင်ပီ 1935 မႃး လႆႈၶၢႆႉပၵ်းလုမ်းတီႈ တၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီး ဢၼ်ပဵၼ် ဢွင်ႈလိုဝ်ႈသဝ်းၶၢဝ်းမႆႈ ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉ သူၼ်ၼဵင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1951 ဝၢႆးသေ မၵ်းမၼ်ႈၾိင်ႈမိူင်း ဢၼ်တေမႄးလၵ်းမိူင်း ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီး၊ ၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းလႅင်းပွႆႉ၊ ဝဵင်းၽဢၢၼ်ႇ၊ ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးမႃးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်းယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1959 မႃး လႆႈၶၢႆႉပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း တီႈ ဢွင်ႈ 13 လၵ်း တီႈတၢၼ်ႇတွင်ႇဝဵင်းမႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1973 ဢိင်လူၺ်ႈ လိၵ်ႈၶေႃႈပူင် ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းသေ တၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီးၼႆႉ ဢဝ်တင်း ဢိူင်ႇဢၼ်မီး တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇသေ ၸင်ႇလႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းမၵ်းမၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ဢိင်လူၺ်ႈ လိၵ်ႈၶေႃႈပူင် ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းသေ မိူဝ်ႈ 26.4.2000 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ် ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီးသေ ဢဝ်တင်း ပွၵ်ႉ 5 ပွၵ်ႉ ၸူးၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီးမႃးယဝ်ႉ။ ပီ 2002 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီးသေ ၶိုၼ်းမူၼ်ႉမႄးပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းၽႄသေ လႆႈပိုၼ်ႇ လုမ်းၸႄႈဝဵင်းၽႄမႃးယဝ်ႉ။ ပီ 2006 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ် ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၽႄသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်မႃးၸႄႈဝဵင်းယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တႄႇဢဝ် ပီ 2007 မႃး လႆႈပိုၼ်ႇ လုမ်းၸႄႈဝဵင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ပီ 2008 မႃး လႆႈယႃႉပႅတ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၽႄလဵၵ်ႉတူဝ်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၽႄပေႃးၵလိသေ လႆႈပဵၼ်မႃး ဝဵင်းလဵၵ်ႉတူဝ်ႇ လႄႈ ဝဵင်းပေႃးၵလိသေၵေႃႈ လႆႈတင်ႈလုမ်းတီႈ ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇသေ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်လုမ်းမႃးယဝ်ႉ။
1620
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
တၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၵေးၼမ်ႉ
ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁွင်ႈမျိတ်ႉငၢၼ်း၊ ႁွင်ႈၵျီး၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်းၼီႇ၊ ႁွင်ႈပသိ ၸိူဝ်းၼႆႉလႆလူင်းဝႆႉသေ ႁွင်ႈဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းတႄႉ ပဵၼ်ႁွင်ႈတွၵ်ႉယေႇၶတ်ႉယဝ်ႉ။ လွႆဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီး ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်ၼႃႈသုင်ပၢင်ႇလၢႆႇ 3000 ထတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွႆၼေႃပူပေႃးသေ တၢင်းသုင်မီး 4824 ထတ်းယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်းၼႆႉ မီး 240 ထတ်းယဝ်ႉ။
1620
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
တၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၾိင်ႈၾႃႉ
မီးၾိင်ႈၾႃႉမႆႉႁွၼ်ႉမိုၵ်းယမ်းသေ တၢင်ႉမႆႈဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ မီး 29°C လႄႈ တၢင်ႉမႆႈ ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်းၼႆႉ မီး 14°C ယဝ်ႉ။
သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉသၽႃႇဝ
ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈၵမ်ႉၼမ် ၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆႉဢွင်ႈတီႈသေ ႁဵတ်းႁႆႈၵူႈပီ၊ မီးလွင်ႈၽၼ်းတူၼ်ႈမႆႉပႃႇမႆႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၽႆးမႆႈပႃႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ထိူၼ်ႇၵေႃႈလႆႈဝၢႆးမႃးသေ ပႃႇထိူၼ်ႇဢၼ်မီးၼႂ်း ၶွပ်ႇၸိူၵ်ႈ မီး 6.025% သေ ပႃႇထိူၼ်ႇထုၵ်ႇႁႄႉၵၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼွၵ်ႈၶွပ်ႇၸိူၵ်ႈၼႆႉ မီး 28.639% လႄႈ ပႃႇထိူၼ်ႇဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉၼႆႉ မီး 93.12% ယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း
တေႃႇထိုင် 2017 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် သဵင်ႈၼၼ်ႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်း မီးပွၵ်ႉ 19 ပွၵ်ႉၼၼ်ႉ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း မီး 3478၊ ႁူဝ်ႁိူၼ်း မီး 3478၊ ဢိူင်ႇမီး 59 ဢိူင်ႇ၊ တီႈဝၢၼ်ႈ 341 ၼၼ်ႉ လင်ႁိူၼ်း မီး 14912၊ ႁူဝ်ႁိူၼ်းမီး 14518 သေ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႆႉ တိူဝ်းၼမ်လိူဝ်ယဝ်ႉ။
1620
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈပဵၼ်ပိူင်လူင်သေ ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီး ၼႆႉ မီးသၢႆတၢင်းလိၼ် တွင်ႇငူႇ-တၢၼ်ႇတွင်ႇ-တၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီးၼႆသေ သၢႆတၢင်းသုတ်းတီႈ ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီးယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ႇသိၼ်ဢၼ်ဢွၵ်ႇပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ၽႃႇလႃႇ၊ ၵႃႇၽီႇ၊ ၼဵင်ႈ၊ မၢၵ်ႇဢုၼ်၊ ယၢင်၊ မၢၵ်ႇလၢၼ်းလိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၵုၼ်ႇသိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တၢင်ႇၵႃႉၶၢႆၸူး ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ႇ၊ တီႈဝဵင်းတွင်ႇငူႇ ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီးၼႆႉ ၽၢႆဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁဵတ်း၊ ၽၢႆဢၼ်ၵေႃႇႁဵတ်းႁင်းၵူၺ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈဢမ်ႇမီးဝႆႉ။ ၽၢႆတေး၊ ၽၵ်းတူထိင်းၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈဢမ်ႇမီး။ ၼႃႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ႁူမ်ႈမီးယူႇ 91959 ဢေႇၵယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်မၢၵ်ႇမဵတ်ႉ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ငႃး၊ မွၵ်ႇဝၢႆႇဝၼ်း၊ ထူဝ်ႇ၊ ၵုၺ်၊ ဢွႆႈ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ မၢၵ်ႇမဵတ်ႉၶၢဝ်းႁိုင် ၼင်ႇ ၼဵင်ႈ၊ ၵႃႇၽီႇ၊ မဵတ်ႉယၢင်၊ မၢၵ်ႇဢုၼ်၊ မႆႉပူႉ၊ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေႃႇထိုင် ပီ 2017 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈၼိုင်ႈပီ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ 8241782 ၸွႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽႃႇလႃႇ၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉပွမ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈလွၵ်းၵၢတ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၶုၵ်းၶူဝ်းႁေသၽႃႇဝတိုၼ်းလၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆ၊ ၵၢၼ်ၶုတ်း ၵဵဝ်ႈသႅင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်း။
1620
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
1620
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1620
1937
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1930 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ၽြႃးသူၺ်ႇမျိၼ်ႉၸူႇ
ၽြႃးသူၺ်ႇမျိၼ်ႉၸူႇ ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၵုၼ်သၢႆပႅၼ်လိုင်းလူင်၊ ယၢၼ်ၵႆ 1500 ထတ်းတင်း ၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼွင်ဢိၼ်းတေႃႇၵျီး ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်ပွႆးၽြႃးၼႆ ယွၼ်ႉဝၢၼ်ႈႁိမ်းႁွမ်းလႄႈ ယွၼ်ႉၶႅၵ်ႇတီႈၸမ်တီႈၵႆသေ ပဵၼ်ဢၼ်ၵိုၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵွင်းမူးၸိူဝ်းမီးတီႈၼႂ်းမိူင်းၶၢင်
ပေႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈပေႇပိၼ်ႇ  (ပေပင်ရွာ၊ Paypin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸိၼ်ႉၵူႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192350 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸိၼ်ႉၵူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3339 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3901 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7240 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽႃႇသႃႇယၢင်း
ၽႃႇသႃႈၵႂၢမ်းယၢင်း ၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ဢၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း ဢၼ်မီးမွၵ်ႈၸဵတ်းလၢၼ်ႉၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလၢတ်ႈၸႃဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢၼ်းၼႆႉ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆၵၼ်တင်း ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ၸၢဝ်းၶႄႇ-တိဝႅတ်ႉ ၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးၸႅင်ႈလႅင်းလီ။ ပေႃးတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းၼႆႉ ဢဝ် တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈမၢၼ်ႈသေ ၸႂ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽႃႇသႃႈၵႂၢမ်းယၢင်း ပိူင်လူင်မၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉသၢမ်မဵဝ်းသေ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းသၵေႃး၊ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းပူဝ်း လႄႈ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းပဢူဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။ သၵေႃးၼႆႉ မီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ဝႆႉတင်း ၽႃႇသႃႇယၢင်းလႅင်(ၵယႃး) လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵယၢၼ်း(ပတွင်ႇ) ယဝ်ႉ။ ပေႃးမႃးၼိူင်းၵၼ်တူၺ်းတင်း ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တင်း ၸုမ်းၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းၸၢဝ်း ၶႄႇ-တိဝႅတ်ႉသေ မၼ်းပဵၼ်ပိူင် (subject-verb-object) ယဝ်ႉ။ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းၸၢဝ်း ၶႄႇ-တိဝႅတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင် (subject–object–verb)ယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလွင်ႈႁူမ်ႇငမ်း ၽႃႇသႃႇမွၼ်း လႄႈ ၽႃႇသႃႇတႆး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၽႃႇသႃႇယၢင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶႄႇႁူမ်ႇငမ်းလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸႂ်ႉၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်း
တီႈၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၸႂ်ႉၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းၼႆႉ ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်ၸႂ်ႉ ၵႂၢမ်းယၢင်းသၵေႃးၼႆႉ မီး 1.28 လၢၼ်ႉ၊ ၽူႈၸႂ်ႉၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းပူဝ်းပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ မီး မွၵ်ႈ လၢၼ်ႉၼိုင်ႈ လႄႈ ၽူႈၸႂ်ႉ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းပူဝ်း ပွတ်းတူၵ်းၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 210000 ၼႆႉသေ ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်ၸႂ်ႉ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းပႅၵ်ႈတၢင်ႇဢၼ်ၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ ႁႃႈသႅၼ်ပၢႆၼႆ လႆႈၼႄဝႆႉတီႈ Ethnologue 16th edition ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ် ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉ ၼၼ်ႉ မီး ပၵ်းသပ်း ယၢင်း-ဢင်းၵိတ်ႉ ဝႆႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ
ၸၢၼ်းၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ပွၵ်ႉၸိူဝ်းမီးတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း
ပွၵ်ႉၸိူဝ်းဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်းၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
• # ပွၵ်ႉဝေႇလုဝုၼ်ႇ (ႁွင်ႇ)
• # ပွၵ်ႉဝေႇလုဝုၼ်ႇ (ၸၢၼ်း)
• # ပွၵ်ႉမူင်ႉလူၵ်ႉသွင်းၵူင်း (ႁွင်ႇ)
• # ပွၵ်ႉမူင်ႉလူၵ်ႉသွင်းၵူင်း (ၸၢၼ်း)
• # ပွၵ်ႉၵျုၼ်းတေႃး (ႁွင်ႇ)
• # ပွၵ်ႉၵျုၼ်းတေႃး (ၸၢၼ်း)
• # ပွၵ်ႉတၢၼ်ႇတတႃး
• # ပွၵ်ႉလိၼ်းလုၼ်း (ႁွင်ႇ)
• # ပွၵ်ႉလိၼ်းလုၼ်း (ၸၢၼ်း)
• # ပွၵ်ႉၸၢၼ်းၶျွင်း (ႁွင်ႇ)
• # ပွၵ်ႉၸၢၼ်းၶျွင်း (ၸၢၼ်း)
• # ပွၵ်ႉသျိၼ်ႇၸေႃးပု
• # ပွၵ်ႉဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ
• # ပေႃႇသီႇရိၶေႇမႃႇ
• # ပွၵ်ႉႁူမ်းလၢၼ်းပူႇတႃႇ
• # ပွၵ်ႉမျေႇၼီႇၵူင်း (ႁွင်ႇ)
• # ပွၵ်ႉမျေႇၼီႇၵူင်း (ၸၢၼ်း
တၢင်းယႅၵ်ႉၾႆးၶဵဝ်လႅင်မျေႇၼီႇၵူင်း
ဢႄႇၸီႇတီႇထီႇဝီႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ တႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉ မီးတီႈၽၢႆႇၼႃႈ တၵူင်ႇသႅၼ်ႇထႃႇ တီႈႁိမ်း ၾႆးၶဵဝ်လႅင် မျေႇၼီႇၵူင်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်းၼႆႉ တၵူင်ႇသႅၼ်ႇထႃႇ၊ တၵူင်ႇသႅၼ်ႇထႃႇ 2၊ ၵမူင်းပႂိၼ်ႉ၊ မျေႇၼီႇၵူင်း ပလႃႇၸႃႇ၊ ယုၸၼ သျွပ်ႉပိၼ်းသႅၼ်ႇထႃႇ၊ ၸီးတီးမၢၵ်ႉ သူႇပႃႇမႃးၵႅတ်ႉ၊ ၵူဝ်းတႅၼ်းသီးတီး သူႇပႃႇမႃးၵႅတ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈၵၢတ်ႇပၢၼ်မႂ်ႇ သိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တၵူင်ႇသႅၼ်ႇထႃႇၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်သေ ၸုမ်းထႆႇငဝ်းတူင်ႉၶဝ် ၵမ်းၵမ်းမႃးထႆႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် တၵူင်ႇသႅၼ်ႇထႃႇ 2 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းပိုတ်ႇထႅင်ႈ ၽၢႆႇလင်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႄႈ ဢၼ်မႂ်ႇလႄႈ ဢၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶူဝ်ၵၢႆႇဝႆႉပၼ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸီးတီးမၢၵ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ပိူင်ႇ ဢၼ်တၢင်းသုတ်းသေ ပိုတ်ႇဝႆႉတီႈႁိမ်း ၾႆးၶဵဝ်လႅင်မျေႇၼီႇၵူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉသိုဝ့်လႆႈ ၶူဝ်းၶွင်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ၊ ၶႅပ်းတိၼ်ႇလႄႈ တၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ တီႈၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်းၼႆႉ ၵူၼ်းၵိုၼ်းတေႃႇပေႃးတဵင်ႈၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ (ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ တီႈဢႄႇၸီႇတီႇထီႇဝီႇၼၼ်ႉ ပိုတ်ႇၼႄပၼ် ပၢင်မၢၵ်ႇၼင် ဢူးရေႃးပ ၶျႅၼ်ႇပီႇယႅၼ်ႇလိၵ်ႉ၊ ပရီးမီးယႃးလိၵ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်လေႃးၵၼၢတ်ႉ ဢၼ်ပိုတ်ႇ 24 ၸူဝ်ႈမူင်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသူႇပႃႇမႃးၵႅတ်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ်ပိုတ်ႇတေႃႇထိုင် ၵၢင်ၶမ်ႈ 10 မူင်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းတႄႉယဝ်ႉ)။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ၼိူဝ်ႉမူသဵပ်ႇ၊ ၶဝ်ႈသွႆးဢီႇ၊ ၶဝ်ႈသွႆးၶူဝ်ႈ၊ ၵျႃႇသၢၼ်ႇၶူဝ်ႈ၊ ၶဝ်ႈၵလႃး၊ ၽႃႇလူႇတႃႇလႄႈ ၼမ်ႉၵတ်းၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ ၵျႃႇသၢၼ်ႇႁိၼ်းၶႃး၊ မူင်ႉႁိၼ်းၶႃး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈသိုဝ်ႉၵိၼ်လႄႈ တီႈႁိမ်း ၾႆးၶဵဝ်လႅင်မျေႇၼီႇၵူင်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်လၢၼ်ႉၵႃႇၽီႇ မုၼ်း ပဵၵ်ႇၵရီႇ၊ ဢၢႆႉပႄႇရီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈႁိမ်း ၾႆးၶဵဝ်လႅင်မျေႇၼီႇၵူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁူင်းငဝ်းတူင်ႉ သူၺ်ႇမၢၼ်း လႄႈ ၼေႇပျီႇတ​ေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးတီႈႁိမ်း ၾႆးၶဵဝ်လႅင် မျေႇၼီႇၵူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈလဵၼ်ႈၵဵမ်း တွၼ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ၵူၼ်းလူင် ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၸၼ်ႉၽၢႆႇၼိူဝ် မျေႇၼီႇၵူင်းသႅၼ်ႇထႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ လူဝ်ႇသင်ၵေႃႈလႆႈလႄႈ ႁိမ်းၾႆးၶဵဝ်လႅင်မျေႇၼီႇၵူင်း တီႈၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်းၼႆႉ ၵူၼ်းတႃႈၵုင်ႈၶဝ်ဝႃႈ ပဵၼ် ၵႅၼ်ၵၢင်ဝဵင်းထိသွင် ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ (ၵႅၼ်ၵၢင်ဝဵင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶွပ်ႇပၼ်ႇမူၼ်းၽြႃးသူးလေႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးၵၢင်ဝၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းသေ ပေႃးၵၢင်ၶမ်ႈမွၵ်ႈ 9 မူင်းၼႆႉ လၢၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ဢိုတ်းႁပ်းၵႂႃႇယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇပေႃးၵိုၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်း။)
သဵၼ်ႈတၢင်းၸိူဝ်းလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း
သဵၼ်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်းၼႆႉ ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းၸၢၼ်းၶျွင်း (စမ်းချောင်းလမ်း) လႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢတ်ႇမျေႇၼီႇၵူင်း (မြေနီကုန်းဈေးလမ်း)ယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းလႆႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တႄႉ ယွၼ်ႉမၼ်းပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းယၢဝ်းသေ မီးၵၢတ်ႇၸွမ်းတၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၸၢၼ်းၶျွင်းၼႆႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်းယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၼၼ်ႉ မီးလၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ လၢၼ်ႉၶူဝ်းၼုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢတ်ႇမျေႇၼီႇၵူင်းၸမ်ႉ မီးလၢၼ်ႉဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ၊ လၢၼ်ႉၶဝ်ႈသွႆးတႆး၊ လၢၼ်ႉၶူဝ်းၵုၼ်ႇလႄႈ လၢၼ်ႉပီႇယႃႇ ၸၢင်ႈသိုဝ်ႉလႆႈပႃး လဝ်ႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။ တီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း တင်းသွင်သဵၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉလၢၼ်ႉ ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉလႄႈ လၢၼ်ႉၵဵမ်း ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၽြႃး
ၽြႃးၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ဢၼ်မီးသူႇလဵဝ်ႇ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽြႃးၶဝ်ႈၸၼ်ႉ ၽြႃးၵူဝ်းထၢတ်ႉၵျီးယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင် ဢၼ်မီးၸမ် ၽၢႆႇၼွၵ်ႈၸႄႈဝဵင်း
ၽၢႆႇၼွၵ်ႈၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်း ၶႅၼ်ႈၵၼ်တၢင်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ပျီႇတူႉယိၼ်ႇပျိၼ်ႇ လႄႈ ႁႅပ်ႉပီးၸူင်ႇ ပၢင်ႇလဵၼ်ႈတွၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးပႆဢဝ် မွၵ်ႈၶိူင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူင်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။