cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်
လိၵ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ
121. လိၵ်ႈထမ်ႇမသေေႃးသတ်ႉထ 122. သုတ်ႉထိၵမ်ႇမၵႃ လိၵ်ႈလႃႇၵူၼ်းထဝ်ႈ 123. သီႇထၢတ်ႈယူၺ်းၼၢင်း 124. ၼၢင်းၶူႈၼင်ငူင်း 125. ဝူၺ်ႇသၼ်ႇတြႃႇပတ်ႈပိုၼ်ႉ 126. ၵေႃႇၸေႃးသႅင်မိၼ် 127. ၸၼ်ႇၵၵုင်ႇမႃႇရ (ႁ) ဢလွင်းၵႃႇဝၢဝ်ႇ 128. ပွင်ႇၵျီးပွင်ႇငေႇ 129. ဢလွင်းမဝ်ႇလႆႈလွင်ႈ၊ ဢဝ်လိင်းႁဵတ်းမေး 130. ပိုၼ်းၵမ်ႇၽႃႇ (ႁ) မူဝ်လူင်ၵမ်ႇၽႃႇ 131. လိၵ်ႈႁူဝ်ထမ်းထဵၵ်း 132. တႃႇၼမျၢတ်ႈ သီႇလမျၢတ်ႈ 133. တႃႇၼသၢၵ်ႈသႄႇ 134. ၵၢမ်ႇႁူၵ်းၵျၢပ်ႈလႄႈၵျူဝ်ႇပႅတ်ႈလုၵ်ႈ 135. ပုတ်ႉထၼုတ်ႉသတိ 136. သႃႇသၼႃႇၵုင်ႇၵႅဝ် (ႁ) ၵူတ်ႇဢမ်ႇပေႉသိုဝ်ႈ 137. ၼၢင်းသႅင်ၸွႆႈပၢင်ႉ 138. လဵၵ်းၽႃႉၵူတ်ႉၽႃႉပႅင်း 139. လႅၵ်ႈဢႃႇရူင်ႇၶျွၵ်ႉပႃး 140. သႃႇသၼႃႇထွၵ်ႈ 141. သႃႇသၼႃႇၸႅၼ်ႇ 142. လိၵ်ႈႁွင်ၾၼ်ၶဝ်ႈ 143. လိၵ်ႈရႃႇသီႇ သိပ်းသွင်လိူၼ် 144. လိုၵ်ႈရုတ်တၵၢင်းသိူဝ် 145. ၸိၵ်ၼူၵိၼ်လဵၵ်း 146. ဢလွင်းမႅဝ်းၶွၼ်ႇ 147. လိၵ်ႈဝူဝ်းၵႃၶၢဝ်သႅင် 148. မႁႃႇၵပႃႇယထၢင်းၸၢမ်သီႇတႃႇ 149. သႃႇသၼႃႇႁႃႈႁဵင် 150. လိၵ်ႈၼၢင်းသၢမ်ၽိဝ် 151. သႃႇသၼႃႇငႃးထွင်ႇ (လိၵ်ႈမင်ႇၵထၶိူဝ်းမိူင်း ပဵၼ်ၼမ်ႉၵႂၢမ်ႈဢွၼ်ႇ) 152. သီႇထၢတ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ 153. မွၵ်ႇၶရပၢတ်ႈဝီးသႅင် 154. ဢလွင်းလဵင်ႉပႄႉ (ႁ) ဢလွင်းသေႃးၵေႃးဝႃႈ 155. လိၵ်ႈသရၵၼ်ႇ မႃဢွၵ်ႇၶဝ် 156. လိၵ်ႈရႃႇၸဝၢင်ႇ ပိုၼ်းမိူင်း 157. လိၵ်ႈမႁေႃႇသုင်းၽျတ်ႈ 158. တွတ်ႈတိင်ႇသ ႁူတိပ်ႇတႃတိပ်ႇ 149. ဢလွင်ႈလိၼ်ႉၶမ်း 160. မုၼ်ၸဝ်ႈဝီးယွၵ်း 161. သင်ႇသွၼ်ၵပ်ႈပီႇ 162. ဢလွင်းမႅဝ်ႈလမ် 163. လိၵ်ႈသၢင်ႇသီႈဢွၼ်ႇ 164. လိၵ်ႈဝၢင်ႇသလႅင်ႇၵႃႇ 165. မႁႃႇၽေႃးၵၵျမ်းၵျီး 166. လိၵ်ႈလွႆငိုၼ်လွႆၶမ်း 167. ၼၢင်းသရၶၼ်ႇ ဢလွင်းၼူ 168. ဢလွင်းပူးၶမ်း 169. ၼၢင်းႁေႃလဵၵ်း 170. ဢလွင်းတုၵ်ႉၶၶတ်တိရႃႇ ၼၢင်းသီႇရိၼၼ်ႇတႃႇ 171. လွင်းၵႃဝၢဝ်ႇ 172. သုတ်ႉတၵမ်ႇၽီႇရ ၶိူင်ႈၵျၢင်ႉတၢ်ငးၵမ် 173. လိၵ်ႈၶဵဝ်သွင်မွၼ်း 174. လိၵ်ႈၵမ်ၸလေႇ 175. လွၵ်ႈၶုၼ်းၸွၼ်ႈၼၢင်းၸွၼ်ႈ
294
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်
လိၵ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ
ပပ်ႉဢၼ်လႆႈထူပ်းႁၼ်ဝႆႉမီးယူႇ ယဝ်ႉၼၼ်ႉ 175 ၽိုၼ်၊ ပႆႇႁၼ်ၵေႃႈယင်းမီးထႅင်ႈ ၼမ်တႄႉတႄႉ၊ သၢႆၸႂ်လိၵ်ႈလၢႆး ၽူႈပိူင်းၾႆး ၼႄတင်းၾိင်ႈငႄႈ ၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း “ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်” ပဵၼ်ၵူၼ်းမႃး ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈၼိုင်ႈပၢၼ် ၸူဝ်ႈပၢၼ် (ၽဝႃႉ) မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ၊ ဢမ်ႇမီးတင်းသိူဝ်း တၢင်းပဵင်း ၶူတ်းငေႃးၵူတ်ႉ ၵၢတ်ႉ ယၢပ်ႇယၢၼ်းၶၼ်ၸႂ် တႄႉတႄႉ။
294
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်
ၽိုၼ်ဢိင်
1. လုင်းၶုၼ်မႁႃႇ၊ 1969၊ ပိုၼ်းၶူးမေႃလိၵ်ႈတႆး 6 ၸဝ်ႈ၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 37-52 2. လုင်းၶုၼ်မႁႃႇ၊ 1986၊ ပပ်ႉပိုၼ်းၶူးမေႃလိၵ်ႈတႆး 9 ၸဝ်ႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇလိၵ်ႈလၢႆးၸိုင်ႈတႆး၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 8-16
294
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:294
ၸၢမ်ႇပျႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၸၢမ်ႇပျႃႉ  (စံပြရွာ, Sanpya) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၻႁတ်ႉတၢၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194245 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၻႁတ်ႉတၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 595 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 717 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1312 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝုၼ်ႉတေႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈဝုၼ်ႉတေႇၵူင်း  (ဝန့်တေကုန်းရွာ, Wantaykone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇၵျီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 219079 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယေႇၵျီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 6718 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 7125 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 13843 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
တိတ်ႉထွင်ႉ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈတိတ်ႉထွင်ႉ (ၸၢၼ်း)  (သစ်ထောင့် (တောင်)ရွာ၊ Thithtaunt(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတိတ်ႉထွင်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192382 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတိတ်ႉထွင်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1214 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1479 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2693 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ငယၢၼ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈငယၢၼ်ႉၵူင်း  (ငရန့်ကုန်းရွာ၊ Ngaryantkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပူပ်ႉပႃးလႂိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191864 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပူပ်ႉပႃးလႂိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 825 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1012 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1837 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၺွင်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၵူင်း (ညောင်ကုန်းရွာ, Nyaungkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇပျီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190256 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2895 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 3007 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5902 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
တွင်ႇၵျွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၵျွင်း  (တောင်ကျောင်းရွာ၊ Taungkyaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇလႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192884 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇလႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2122 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2409 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4531 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မိူင်းပဵင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းပဵင်း, မိုင်းပျဉ်းမြို့), (Mongping), ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉဢေႃႈ။။ ဝဵင်းမိူင်းပဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇ ၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ယၢၼ်မွၵ်ႈ ႖႐ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇၼႆႉဢေႃႈ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 23
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ (23) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (327) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (328))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (38) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
1371
1371
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1371
ပၢၼ်းတၼေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းပၢၼ်းတၼေႃႇ (ပန်းတနော်မြို့နယ် ; Pantanaw Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၢၼ်းတၼေႃႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ၵၢၼ်ႇၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၼႂႃးပူးၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇၵျီး  (ကန်ကြီးရွာ၊ Kangyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၼႂႃးပူးၵျိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192628 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၼႂႃးပူးၵျိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2116 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2839 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4955 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
သၽႃးၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
'လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း (မကွေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်), (Magway Region Hluttaw), ၼႆႉ ပဵၼ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းသၢင်ႈၾိင်ႈမိူင်း တႃႇ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ်လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း မဵဝ်းမီးလုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၼိုင်ႈဢၼ်သေ ႁူမ်ၼမ် တႅၼ်းၽွဝ်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႆႉ မီး ယူႇ 68 ၵေႃႉ (တႅၼ်းၽွင်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ 51 ၵေႃႉလႄႈ တႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇ 17 ၵေႃႉ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ၼႆႉ ဢွင်ႇပႄႉၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းတင်းသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
တႅတ်ႉတေႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ၼွင်သိမ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼွင်သိမ်ႇ (, Nawng Hsin, နောင်ဆင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁေႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ၵူၺ်းၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ငူဝ်ႇရဵင်ႇ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈငူဝ်ႇရဵင်ႇ (ၸၢၼ်း) (, Ngoraeng (South), ငိုရိန် (တောင်)) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်ၼမ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ၵျူဝ်းၸု၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
တၼတ်ႉၵျိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈတၼတ်ႉၵျိၼ်း   (သနပ်ကျင်းရွာ, Thanatkyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢေး၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191502 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢေးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1147 ၊ ယိင်း 1399 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1546 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ တၢၼ်ႇပူဝ်ႇ
ဝၢၼ်ႈဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ  (အောင်ချမ်းသာရွာ၊ Aungchanthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇပူဝ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192233 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 852 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1059 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1911 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ယႂႃႇၶႅင်ႇၵျီး (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇၶႅင်ႇၵျီး (ၸၢၼ်း)  (ရွာခိုင်ကြီး (တောင်)ရွာ, Ywarkhainggyi(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇၶႅင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190997 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇၶႅင်ႇၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1977 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2098 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4075 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
975
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ယႂႃႇၶႅင်ႇၵျီး (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
975
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပၢၼ်းမထဵၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပၢၼ်းမထဵၵ်ႉ  (ပန်းမထိပ်ရွာ၊ Panmahteik) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပမုၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190367 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပမုၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 627 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 713 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1340 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
975
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပၢၼ်းမထဵၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
975
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:975
ၶွင်ႇလၢၼ်ႇၽူး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၶွင်ႇလၢၼ်ႇၽူး (ခေါင်လန်ဖူးမြို့, Kawnglanghpu) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပူႇတႂ်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင် ဢၼ်မီးပွတ်းႁွင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၸႄႈဝဵင်းၶွင်ႇလၢၼ်ႇၽူးယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း
ၶွင်ႇလၢၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇရဝၢၼ်ႇဝႃႈ မီးတီႈပွင်ႇ ထုင်ႉဝူဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၶွင်ႇလၢၼ်ႇၽူး ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် ထုင်ႉဝူဝ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းၵႄႈလွႆ ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၶေႃႇပူႇတႄးသေ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၼႅင်ႇငၢၼ်ႇတေႃႇ ၺဵင်ႇဝတ်ႉပိပျႃးမူႉ တီႇသွၵ်ႉယေးၽွႆႉ ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပီ 1995၊ လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ (၁၁) ဝၼ်း ၽွင်းမိူဝ်ႈၶၢဝ်းတၢၼ်း ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉမူးၵျီႈ တၢၼ်းသူၺ်ႇ မႃး ၸႄႈတွၼ်ႈပူႇတႂ်းၼၼ်ႉ လႆႈၸီႉသင်ႇ ႁႂ်ႈဢဝ် လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ ၶၢႆႉၸူး ၶွင်ႇလၢၼ်ႇၽူး ၼႆယဝ်ႉ။ လႆႈတႄႇႁဵတ်းသၢင်ႈ မိူဝ်ႈတီႇသႅမ်ႇပႃႇ 20 ဝၼ်းသေ ထိုင်မႃး ပီ 1996၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (31) ဝၼ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
သူၺ်ႇၵျႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇၵျႃး  (ရွှေကျားရွာ, Shwekyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸူဝ်းမူဝ်းဢၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189797 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸူဝ်းမူဝ်းဢၢႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 766 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 630 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1396 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
မျေႇငူႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈမျေႇငူႇ  (မြေငူရွာ, Myayngu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျေႇငူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191112 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1173 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1404 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2577 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ပွင်းတီႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပွင်းတီႇ (ပေါင်းတည်မြို့ ; Paungde) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇၵျုႁွင်ႇ 18 တီႇၵရီႇ 28 မိတ်ႉၼိတ်ႉတေႃႇ 72 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႈၵျီႇၵျုဢွၵ်ႇ 95 တီႇၵရီႇ 23 မိတ်ႉၼိတ်ႉ တေႃႇ 12 မိၼ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပွင်းတီႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၢႆတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆ ၵႆယၢၼ် 130 လၵ်းသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီး ဝဵင်းပျီႇၼႆ ၵႆယၢၼ် 32 လၵ်းယဝ်ႉ။ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇၵေႃႈ လတ်းဝဵင်းပွင်းတီႇသေ ႁဵတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
တီႈထုင်ႉပွင်းတီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇ လႄႈ ဝဵင်းတႄးၵူင်း ၼႆသေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းသွင်ဢၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝၢၼ်ႈ မွၵ်ႈ 250 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီး 379 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇၼႆႉ ပေႃးဝႃႈဝဵင်းပျီႇယဝ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 17286 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၶွၵ်ႈပွင်းတီႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၶွၵ်ႈၵူၼ်းလူင် ဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉမႃး မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေ ပဵၼ်သိုၵ်းယဝ်ႉ ၶိုၼ်းဢၼ်ၸႂ်ႉပဵၼ် ၶွၵ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇၺႃးတၢမ်ႇၼၼ်ႉ ပွင်သွၼ်ပၼ် ပၢႆးပႆႇၺႃႇၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ လႄႈ သွၼ်ပၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းမူၼ်ႉမႄးၼမ်ႉၸႂ် တီႈၼႂ်းၶွၵ်ႈယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပွင်းတီႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် ဝဵင်း ဢၼ်လူတ်ႉၵႃး ရူတ်ႉရဵၼ်းလတ်းၵႂႃႇလႄႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၵၢၼ်ၶၢႆ ၶႅမ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင်တီႈ ၸႄႈဝဵင်းပွင်းတီႇၼႆႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၶဝ်ႈသၢၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၽႃႈၽႅၼ်ႇယဝ်ႉ။
တီႈတၢင်းဢွၵ်ႇဝဵင်းပွင်းတီႇ တီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၽြႃးလူင်သွင်သူႇ မိၼ်းလႅတ်ႉယႃႇသီႇရိ လႄႈ မိၼ်းလႅတ်ႉဝႄးသီႇရိ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈတႃႈဝဵင်းသေ ပဵၼ်ၽြႃးၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းဝၢင်းၽြႃးမိၼ်းလႅတ်ႉယႃႇသီႇရီႇၼၼ်ႉ တီႈ ၵျွင်းၽြႃး ၼၼ်ႉ မီးငဝ်ႈၸဝ်ႈငႃးသႅင်း ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈၶဵဝ်ႈၸဝ်ႈငႃးသႅင် ႁွတ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1259 ၼီႈ လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈၼၼ်ႉသေ ၵူႈပီၵူႈပီ ပေႃးထိုင် လိူၼ်သိပ်းမႃး ၸတ်းႁဵတ်းပွႆး လဵပ်ႈ ၶဵဝ်ႈၸဝ်ႈငႃးသႅင်သေယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပွႆးၵိုၼ်းၼႃႇလႄႈ ပေႃးလႆႈၶိုင်ပွင်ပၼ် ရူတ်ႉရဵၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းယဝ်ႉ။ ပွႆးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်း တီႈဝဵင်းပွင်းတီႇ ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ပွႆးလဵပ်ႈမွၵ်ႈ ပႅတ်ႇမိုၼ်ႇသီႇႁဵင် ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်း လိူၼ်ၵဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
1757
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
တွင်ႇၶျုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၶျုၼ်း  (တောင်ချွန်းရွာ, Taungchun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတပ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194495 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတပ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 854 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 854 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1708 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
1757
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1757
ဢေးတႃႇယႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢေးတႃႇယႃႇ  (အေးသာယာရွာ, Ayetharyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇၵျီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 219078 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယေႇၵျီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 6718 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 7125 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 13843 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
293
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:293
မိူင်းပဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း (မိုင်းပြင်းမြို့နယ် ; Mဝngping Township ; ) ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း တႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမိူင်းပဵင်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင် ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး
ယမႄးတိၼ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းယမႄးတိၼ်း (ရမည်းသင်းမြို့), (Yamethin) ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ၊ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းယမႄးတိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉၼိူဝ် တၢင်းလူတ်ႉၵႃး တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေၼႆ ပေႃးၸွမ်း တၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇ ၼႆ ၵႆယၢၼ် 299 လၵ်းသေ ပေႃးၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်ၸမ်ႉ ၵႆယၢၼ် 274 လၵ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းယမႄးတိၼ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ပွတ်းတွၼ်ႈၼႃႈလိၼ်မႆႈ တီႈပွတ်းၼိူဝ် မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇသေတႃႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်လီယူႇလီသဝ်း ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးတူၺ်းၽၢင်ၼႃႈလိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵွင်းဢွၼ်ႇဝႆႉသေတႃႉ ပေႃးတူၺ်းထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၸမ်ႉ မီးဝႆႉယူႇပွတ်းတွၼ်ႈ ဢၼ်တၢင်ႉသုင်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ မီး 50 ထတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းယူႇတီႈၼိူဝ်ဝဵင်း ယမႄးတိၼ်းၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 27,689 ၵေႃႉသေ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း
ဢိင်လူၺ်ႈ ၵျၢမ်းရႃႇၸဝၢင်ႇ ၸႃႇတႃႇတေႃႇပူင်ႇ (ဇာတာတော်ပုံ ရာဇဝင်ကျမ်း) သေလႄႈ ဝဵင်းယမႄးတိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၼၢင်းသျိၼ်ႇၽျူႇမႄႇ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီမိူင်း 665 ဝၢႆးလင် ပၢၼ်ပူးၵမ်း ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇၸိူင်ႉၼၼ် လႆႈၶုတ်းၶူးဝဵင်းသေ ၼမ်ႉလႆႈၸိုမ်းဢွၵ်ႇမႃးလႄႈ ၽိူဝ်ႇၸိမ်းတူၺ်း ၼမ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈမီးၼမ်ႉဝၢၼ်မၼ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸိမ်းၼမ်ႉ (ရေမြည်း) တေႃႉတႄႉ (သင့်) ပေႃးႁူမ်ႈၵၼ် ႁွင်ႉဝႃႈ ရေမြည်းသင့် သေ ယွၼ်ႉၵႂၢမ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးလႄႈ ယဵၼ်းပဵၼ်ၵႂႃႇ ယမႄးတိၼ်း (ရမည်းသင်း) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ သျိၼ်ႇၽျူႇမႄႇၼႆႉ မၼ်းၽဵဝ်ႈထိူၼ်ႇလူင် တွၼ်ႈတႃႇတႄႇတင်ႈဝဵင်းသေ လုၵ်ႉတီႈ ဝူဝ်းလမ်ၽုင်ၼိုင်ႈ (နွားမည်းတစ်သင်း) ယဵၼ်းပဵၼ်မႃး ၼႂႃးမႄးတိၼ်း (နွားမည်းသင်း)၊ လုၵ်ႉၼၼ်ႈ ယဵၼ်းပဵၼ်မႃး ယမႄးတိၼ်း (ရမည်းသင်း) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ဝဵင်းယမႄးတိၼ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇၶုၼ်ၵွၼ်းဝဵင်းၶဝ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃး ပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၵူႈသိုပ်ႇသိုပ်ႇသေ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈလႆႈၵိၼ်ဝဵင်း (ၶုၼ်ၵုမ်းဝဵင်း) သီႇလဝ ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၵေႃႉလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းပိုၼ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
တီႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႈသွမ်ႈလိူဝ်သေ ၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၵၢၼ်မိုဝ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈၵႂၢမ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇမၢၼ်ႈဝႃႈဝႆႉ ရေ စစ်ကိုင်း၊ လှိုင်း ပခန်းငယ်၊ လယ်တောင်တွင်း၊ ပါးရမည်းသင်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ ၼႂ်းၵႃႈၶူဝ်းဢွၵ်ႇတီႈၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လိုဝ်းလင်သေပိူၼ်ႈသေ မၢၵ်ႇၽိတ်း၊ ၶူဝ်ႇ၊ ၵုၺ်၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ငႃး၊ မၢၵ်ႇၵႅင်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇယူႇ။
လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ
ဝဵင်းယမႄးတိၼ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၼိူဝ် တၢင်းလူတ်ႉၵႃး၊ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇလႄႈ လွင်ႈၵႂႃႇမႃးငၢႆႈလူမ်သေ တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈၵႃႉလွင်ႈၶၢႆၵေႃႈ မီးၽွၼ်းတွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈယူႇ/ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၽၢႆႇပွတ်းၸၢၼ်း မီးတၢင်းၵႂႃႇၸူး ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ လွႆၸၢင်ႉ၊ ၵၢတ်ႇလေႃႉ လႄႈ မီးတၢင်းဢၼ်ၵႂႃႇၸူးလႆႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်သိုၵ်းလႄႈသင်၊ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇလႄႈသင်၊ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃးလႄႈသင် တေလႆႈဝႃႈပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဝဵင်းယမႄးတိၼ်းၼႆ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း မူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ယမႄးတိၼ်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1911 ၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၶိုင်ပွင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၶွင်ႇၸီႇဝဵင်းသေၵေႃႈ ၶိုင်ပွင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ထုင်ႉဢွင်ႈတီႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်
ဝဵင်းယမႄးတိၼ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼႃႈလိၼ် လုမ်းၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ လုမ်းတတ်းသိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉသေ လုမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈမီးဝႆႉလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇပဵၼ်တင်ႇပွၵ်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ဢမ်ႇၵႃး မီးပႃး ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ၸၼ်ႉၵၢင် လႄႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈပႃးၼင်ႇၵဝ်ႇ။ တီႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽြႃး၊ ၵွင်းမူး ဢၼ်တႄႇသေ ၵိူဝ်းယမ်မႃး ၸဵမ်ပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၶဝ်မႃးလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ် ဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈမီး၊ ၵျွင်းပလီ မုတ်ႇသလိမ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵွင်းမူးတႄႉ ၽြႃးသူၺ်ႇမုၼေႃး၊ ၽြႃးသူၺ်ႇပျီႇတႃႇ၊ ၽြႃးယၢၼ်ႇဢွင်ႇမျိၼ်ႇ၊ ၵွင်းမူးမိၼ်းတမီး၊ ၽြႃးမိၼ်းၼၢၼ်ႇတူႇ၊ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇၸီးၶူင်ႇ၊ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇမျိၼ်ႇတိၼ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၽြႃးမိၼ်းၼၢၼ်ႇတူႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽြႃးတီႈၽင်ၵႂၢမ်းသႅတ်ႉၸႃႇ ပေႃးပဵၼ်လွင်ႈတႃႇၵူတ်ႇႁႃ လွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၵွင်းမူး သူၺ်ႇမျိၼ်ႇတိၼ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်လွႆ သူၺ်ႇမျိၼ်ႇတိၼ်ႇ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆႁူၵ်းလၵ်ႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝဵင်းယမႄးတိၼ်းၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ၵွင်းမူးၽုင်းယႂ်ႇသူႇၼိုင်ႈသေ ပေႃးဝႃႈၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၽြႃး ၼႂ်းလိူၼ်သီႇၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းမႃးလူႇမႃးဝႆႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ1 မဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၵႃးလိူဝ်ႇ ၽြႃးၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇၵူၺ်း ၵျွင်းၵဝ်ႇမွၼ်ၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီးယူႇတင်းၼမ်သေ ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵျွင်းမိၼ်းတမီး၊ ၵျွင်းသူၺ်ႇၵူႇ၊ ၵျွင်းတဵင်ႇဢူး၊ ၵျွင်းၸၢၼ်ႇလုတ်ႉ လႄႈ ၵျွင်းထိူၼ်ႇသိၼ်ႇၵျူင်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်းၼႆႉ ပေႃးထိုၼ်လိူၼ်သိပ်းသွင်မႃးၵူႈပီၵူႈပီၼႆႉ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ပွႆးၵထိၼ်ႇၽုင်ႇလူင်သေ ပွႆးၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈပွႆးၽႃႇသႃႇမႃး ၼၼ်ႉပဵၼ်ပွႆးပိူင်လူင်မၼ်းယဝ်ႉ။
ပွၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
Superscript text
ဝၢၼ်ႈပွၵ်ႉ  (ပေါက်ရွာ, Pauk) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႅတ်ႉမျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190730 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 555 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 670 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1225 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
974
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:974
တႁတ်ႉတၢၼ်း (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၻႁတ်ႉတၢၼ်း (ၸၢၼ်း)  (ဒဟတ္တန်း (တောင်)ရွာ, Dahattan/Hattan(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၻႁတ်ႉတၢၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194242 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၻႁတ်ႉတၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 595 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 717 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1312 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တွင်ႇလႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ပူပ်ႉပႃးလႂိၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇလႃႉ  (တောင်လှရွာ၊ Taunghla) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပူပ်ႉပႃးလႂိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191866 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပူပ်ႉပႃးလႂိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 825 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1012 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1837 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
1370
1370
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶျွင်းၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ဢူင်းၸူင်း
ဝၢၼ်ႈၶျွင်းၵျီး  (ချောင်းကြီးရွာ, Chaunggyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၸူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218219 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၸူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 17705 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 16342 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 34047 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1370
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 24
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ (24) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (328) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (329))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (37) ဝၼ်း။
1370
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 24
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
ၶျွင်းၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ဢူင်းၸူင်း
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
1370
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1370
ပျီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းပျီႇ (ပြည်မြို့နယ် ; Pyay Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပျီႇယဝ်ႉ။
မေႃႇၸႃႇ
မေႃႇၸႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈရူတ်ႉရဵၼ်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပျီႇ ဢၼ်တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇလတ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းပျီႇ ယၢၼ်မွၵ်ႈ 5 လၵ်းၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဝဵင်းၵဝ်ႇပျူႇ ဢၼ်လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈပျူႇၶဝ် ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ႁဵတ်းတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢမ်ႇလွတ်ႈတင်း ဝဵင်းၵဝ်ႇ သရေႇၶိတ်ႉတရႃႇလႄႈ တီႈႁိမ်းႁူးဝဵင်း (ႁွင်ႉ) သူၺ်ႇတၶႃး လႄႈ မထေႃးယႃႇ ၵွင်းၶဵင်ႇၽီ( ယၢမ်းလဵဝ် ၶူဝ် မၢႆ 46) ၼၼ်ႉ လႆႈၵူၼ်ႇယႃႉပႅတ်ႈ ႁူဝ်ႉဝဵင်းသေ ႁဵတ်းမႃးဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
ၸဝ်ႈၸၢင်ႉ ယွင်ႁူၺ်ႈ
ၸဝ်ႈၸၢင်ႉ ယွင်ႈႁူၺ်ႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၶမ်းသိူၵ်ႈ (ၸဝ်ႈၾႃႉၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ) ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁုပ်ႈတုမ်မျႅၼ်ႇမႃႇၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဝၢႆးလင်းဢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းတီႈဢင်းၵိတ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 1948 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ မႄႈၸဝ်ႈၸၢင်ႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၢင်းမႁႃႇတေႇဝီႇႁိူၼ်းၶမ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းတၢင်းၼမ်တေႁွင်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်း ၼႆႉယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်းပဵၼ်လုၵ်ႈသၢဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း မိူင်းသႅၼ်ဝီ ယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၸၢင်ႉမီးၸိုဝ်ႈဢၼ်ပိူၼ်ႈႁွင်ႉမၼ်းၸဝ်ႈလၢႆၸိုဝ်ႈ ၸိုဝ်ႈတႄႉꧦ မၼ်းၸဝ်ႈၼႂ်းဢၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃၶဝ်ႁွင်ႉတႄႉ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၸဝ်ႈသိူဝ်လိူၼ်ၾႃႉ” ၸိုဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈမိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းသမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ “Eugene Thaike” ၸိုဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈမိူဝ်ႈပဵၼ်သိုၵ်းယူႇၼႂ်းထိူၼ်ႇၼၼ်ႉတေႁွင်ႉဝႃႈ “သိူဝ်ဝၢႆႇ” ဢမ်ႇၼၼ် “သိူဝ်လုမ်ႉၾႃႉꧦ ၵူၺ်းၵႃႈၵူၼ်းတင်းၼမ်တေႁူႉၸၵ်းမၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၸၢင်ႉ ၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ
ၸဝ်ႈၸၢင်ႉၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ ဝၼ်းထိ 26 လိူၼ်ဢေႇၽြူဝ်ႇ ပီၶရဵတ်ႈ 1939 တီႈႁေႃႁူင်မိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈ (ႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉတႆး) ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးၸမ်ပေႃးၵႆၼွင်ဢိၼ်းလေး ဢၼ်ပဵၼ်တီႈလေႇ တီႈဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင် ၼႂ်းမိူင်းတႆးယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ၊ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၶွင် ၸဝ်ႈၾႃႉၶမ်းသိူၵ်ႈ (ၸဝ်ႈၾႃႉသူၺ်တႅၵ်ႈ) လႄႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်း (လုၵ်ႈသၢဝ် ၸဝ်ႈၶုၼ်သုင်တူၼ်ႈႁုင်း ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းသႅၼ်ဝီ)။
ၼႃႈႁိူၼ်း
ၸဝ်ႈၸၢင်ႉလႆႈၵူပ်ႉၵူႈၸွမ်းၼၢင်းၼုၼုမျိၼ်ႉ ဝဵင်းၵဵင်တုင် သေလႆႈမီးလုၵ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်သွင်ၵေႃႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈဢုင်ၾႃႉ ဝၢႆးမႃးလႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းၸၼ်ႁၢင်ႈ လုၵ်ႈယိင်ႈမီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈယိင်းဢႃရၸၼႃ။
ၵၢၼ်ႁဵၼ်း
ၸဝ်ႈၸၢင်ႉ လႆႈဢွင်ႇၸၼ်ႉသိပ်ႈတီႈႁူင်းႁဵၼ်း Methodist ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1957 သေ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉလႆႈသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ လႆႈႁဵၼ်းယဝ်ႉ B.A. ပၢႆးၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ လႄႈပၢႆးပိုၼ်း မိူဝ်းပီ 1961 သေ လႆႈႁပ်ႉပဵၼ်ၶူးသွၼ်တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ယူႇလၢႆပီ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း M.A., လႄႈ Ph.D. ပၢႆးၵၢၼ်မိူင်းတီႈၸၼ်ႉၸွမ် British Columbia, Canada တေႃႇပေႃးႁဵၼ်းယဝ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ
ပီ 1961 မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၸၢင်ႉဢႃႇယုလႆႈ 22 ပီ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း (Nationalities Students United Front) ဝၢႆးသေၼၼ်ႉၼိုင်ႈပီ သိုၵ်ႈမၢၼ်ႈဢၼ်မီးၸွမ်သိုၵ်းၼေႇဝိၼ်းပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ လႆႈယိုတ်းဢႃႈၼႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉၶမ်းသိူၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ လႆႈထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၺွပ်းၶဝ်ႈၶွၵ်ႈသေ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇၼႂ်းၶွၵ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၶၢဝ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ႁိုဝ်တၢႆတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်၊ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၺွပ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉပႃးၸဝ်ႈမီ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ ၼွင်ႉၸၢႆးၸဝ်ႈၸၢင်ႉ လႆႈထုၵ်ႇၺႃးႁႅမ်တၢႆ မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်းမႃးၺွပ်းပေႃးမၼ်းၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉၼိုင်ႈပီ ပီ 1963 ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၸၢင်ႉတႅပ်းတတ်းၸႂ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတပ်းသိုၵ်းတႆးတႃႇတိုၵ်းဢဝ်လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ် (SSIA) ၸဝ်ႈၸၢင်ႉလႆႈႁပ်ႉၼႃႈတီႈပဵၼ်ၽွင်းၶဵဝ် တႃႇဢုပ်ႇၵုမ်ၸွမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵူၺ်းၵႃႈလွင်ႈဢုပ်ႇၵုမ်ၵေႃႈဢမ်ႇဢွင်ႇမၢၼ်လႆႈ။
တေႇဢဝ်မိူဝ်ႈပီ 1964 တေႃႇပေႃးထိုင် 1976 ၸဝ်ႈၸၢင်ႉလႆႈၶဝ်ႈမႃးၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း ၸုမ်းသိုၵ်းတိုၵ်းဢဝ်လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃတႆးမႃးယူႇတႃႇသေႇ၊ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉၼႃႈတီႈ လႆႈမီးၸၼ်ႉထၢၼ်ႈဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ လႆႈပဵၼ်ၽူႈပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း တပ်ႉၸုမ်း (1) တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး၊ ၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉ ငဝ်ႈငုၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး၊ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉ တပ်ႉတိူင်းမၢႆ (1) တပ်ႉသိုၵ်းၸိုဝ်ႈတႆး လႄႈလႆႈပဵၼ်ၽူႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး (Shan State Progress Party) သေ၊ ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ပႃႇတီႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ၊ မိူဝ်ႈပီ 1972 ၸဝ်ႈၸၢင်ႉလႆႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇၽူႈသိုဝ်ႇဢင်ႇၵိတ်ႉမႃးႁဵတ်းဝီးတီးဢူဝ်းပၼ်တၢင်းႁူႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမိူင်းတႆး ဢၼ်မီးလွင်ႈမုင်ႈမွင်းဝႃႈ တေလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈၸွႆႈလိူဝ်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၼႂ်းလွင်ႈဢၼ်လႆႈတေႃႇသူႈၸွမ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေဢႃႇမေႇရိၵၢၼ်ႇတႅပ်းတတ်းၸႂ်ၸွႆႈမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ဝၢင်းဝႆႉ လုပႅတ်ႈသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ SSA လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း CPB (Communist Party of Burma) ၸုမ်းၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇယွၼ်းလွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ၵွင်ႈၵၢင်ႇလႄႈမၢၵ်ႇၵွင်ႈၸိုၼ်းယၢမ်း ၵူၺ်းၵႃႈမီးလွင်ႈတူၵ်းလူင်းဝႃႈတေလႆႈယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈပေႃႇလႃႇသီႇၶွင်ၸုမ်း CPB ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပီ 1975 ၸုမ်းသိုၵ်းတႆးလႆႈထူပ်းၺႃးပၼ်ႁႃ ၶၢတ်ႇငိုၼ်းသိုဝ်ႉၵွင်ႈၵၢင်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးၵမ်ႉၼမ်ၸင်ႇတႅပ်းတတ်းၸႂ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၸုမ်းၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ (CPB) တွၼ်ႈတႃႇတေလႆႈလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈၸုမ်းတပ်ႉသိုၵ်းတႆး ဢၼ်ယႅၵ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼႆႉ မီးၶေႃႈတူၵ်းလူင်းဝႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇၽၢႆႇတႂ်ႈ CPB ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈတႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင်တပ်ႉသိုၵ်းတႆးဢၼ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ CPB ဝၢႆးၼၼ်ႉၸဝ်ႈၸၢင်ႉၸင်ႇလႆႈထုၵ်ႇၺႃးလွင်ႈမိပ်ႇႁႂ်ႈၵိုတ်းယူတ်းယႃတူဝ်သေ လႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈလွင်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းတႆးၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ပူင်းလိၼ်လႅင်၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပူင်းလိၼ်လႅင် (, Pong Lin Leng, ပုန်းလိန်လျန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်ၼမ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ၸဝ်ႈၸၢင်ႉ ယွင်ႁူၺ်ႈ
လၢႆႈလွင်ႈႁဵတ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်း မႃးႁဵတ်ႈၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆး
ဝၢႆးသေဢွၵ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းမႃးယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၸၢင်ႉလႆႈပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးႁဵတ်ႈၵၢၼ် ဢဝ်တႄႉဢဝ်ဝႃႈလွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆးတႅၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1984 ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇမႃးပပ်ႉၼိုင်ႈ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ “The Shan of Burma: Memoirs of a Shan Exile” (ၼုမ်ႇတႆးယၢၼ်ႁိူၼ်း) ဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈပိုၼ်းတႆး ဢၼ်လၢတ်ႈၶႆႈၼေပိုၼ်းတႆးၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးပၢၼ်ၵွၼ်ႇ သိုပ်ႇမႃးတေႃႇပေႃးထိုင်ပၢၼ် တိုၵ်းဢဝ်လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း တေႃႇပေႃးထိုင် ပၢၼ်ၸဝ်ႈၸၢင်ႉ ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈတႅပ်းတတ်းၸႂ် ၵိုတ်းလိုဝ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်သိုၵ်းမၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸိုဝ်ႈတၢင်ႇဢၼ်
1. ၸဝ်ႈသိူဝ်လိူၼ်ၾႃႉ 2. ၸဝ်ႈသိူဝ်ဝၢႆႇ 3. ၶုၼ်လုမ်ႉၾႃႉ 4. Eugene Thaike
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:!Main category
ၽိုၼ်ဢိင်
1. ၵၢၼ်မိူင်းလႄႈၵၢၼ်ဢုပ်ႇပိူင်ႇ၊ 2004၊ သႃလဝိၼ်းၽူတ်း ပပ်ႉထူၼ်ႈ 15၊ ၸၼ်မႃးတီႈ၊ http://salweenpost.blogspot.com/2011/06/blog-post_4595.html
တၢၼ်ႇပူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈတၢၼ်ႇပူဝ်ႇ  (သံဘိုရွာ၊ Thanbo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇပူဝ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192230 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 852 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1059 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1911 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
တွင်ႇလႄႇၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇလႄႇၵၢၼ်ႇ   (တောင်လယ်ကန်ရွာ, Taunglelkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢေးၶျၢမ်းသႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191506 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢေးၶျၢမ်းသႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 885 ၊ ယိင်း 1207 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2092 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 25
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ (25) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (329) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (330))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (36) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
ၺွင်ႇပိၼ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇၵူင်း  (ညောင်ပင်ကုန်းရွာ, Nyaungpinkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇၶႃးလႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194524 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇၶႃးလႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1840 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2096 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3936 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
တုၼ်ႇတေး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတုၼ်ႇတေး (တွံတေးမြို့နယ်), (Twantay Township), ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ သေ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉတင်း မႄႈၼမ်ႉလႅင်ႇ ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတုၼ်ႇတေး ယဝ်ႉ။ ၽွင်းၶၢဝ်း သၢင်းၵျၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ၸတ်းႁဵတ်း ပွႆးၽြႃး ၽြႃးသူၺ်ႇသၢၼ်ႇတေႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။။ ဢၼ်ပဵၼ် ႁွင်ႈၶုတ်းတုၼ်ႇတေး ဢၼ်ပဵၼ် ႁွင်ႈၵူၼ်းၶုတ်း ဢၼ်ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈတီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတုၼ်ႇတေးၼႆႉသေ ဢဝ် မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ တင်း မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်သိုပ်ႇပၼ်ဝႆႉသေ တၢင်းယၢဝ်းမီႈ 35 ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇယဝ်ႉ။  မီးၶူဝ်သိူင်းၼိိူင်ႈ ဢၼ်ၵၢႆႇၶၢမ်ႈ ႁွင်ႈၶုတ်းတုၼ်ႇတေးၼၼ်ႉသေ ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၶူဝ်တုၼ်ႇတေး ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵူၼ်းယူႇသဝ်း
တီႈၸႄႈဝဵင်းတုၼ်ႇတေး ၼႆႉ ဝၢၼ်ႈတင်းမူတ်း မီး 220 ဝၢၼ်ႈ၊ ဢိူင်ႇ မီး 65 ဢိူင်ႇသေ ပွၵ်ႉၼိူဝ်ဝဵင်း မီး 8 ပွၵ်ႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၸႄႈဝဵင်းတုၼ်ႇတေး မိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉ မီးၵႂႃႇ 226,836 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မိူင်းထႆး
တၢင်းၵႂၢင်ႈမိူင်းထႆး မီး 198,000 လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်း (513,000) ၵီႇလူဝ်ႇမီႇထိူဝ်ႇပၼ်ႇမူၼ်းသေ ပဵၼ်မိူင်းလုၵ်ႈယႂ်ႇ ၼႂ်းလူၵ်ႈ မၢႆ 51။ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ၵူၼ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ မၢႆ 20 သေ ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း မီးယူႇ 66 လၢၼ်ႉ။ ငဝ်ႈၸိုင်ႈဝဵင်းလူင် ပဵၼ် မိူင်းၵွၵ်ႇ (Bangkok)။ ၵူၼ်း 75.95% ပဵၼ်ၵူၼ်းထႆးသေ ပိူင်လူင်မၼ်း မီးယူႇ 4 တွၼ်ႈသေ ပဵၼ်တွၼ်ႈၵၢင်၊ တွၼ်ႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ (ဢီႇသၢၼ်)၊ တွၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ တွၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၶႄႇထႆး မီးယူႇ 14%၊ ၸၢဝ်းထႆးၶႄႇ သမ်ႉတေမီးယူႇ 40% မွၵ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ ၸၢဝ်းထႆးမလေး မီးယူႇ 3% သေ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵိုတ်းယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းမွၼ်း၊ ၶမႃႇ လႄႈ ၸၢဝ်းၵူၼ်းယူႇ ႁူဝ်ႁူၺ်ႈႁၢဝ်းလွႆ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်လၢတ်ႈဢၼ်ၸႂ်ႉ ၼႂ်းလုမ်းတႄႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းထႆးသေ ၽႃႇသႃႇ ဢၼ်ၵိူဝ်းယမ်တႄႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉ (ထေႇရဝႃႇတ) မီး 95% ယဝ်ႉ။
တႄႇဢဝ် ပီ 1985 တေႃႇထိုင် 1996 ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိူင်းထႆး ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးသေ ပဵၼ်မိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆ မိူင်းၼိုင်ႈ။ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင် သူင်ႇၶၢႆၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၵၢၼ်ၽၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ၽၢႆႇႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ ဢႅဝ်ႇလႄႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလူင် ပုၼ်ႈတႃႇ မိူင်းထႆးယဝ်ႉ။
သၢမ် + သဵမ် + သယၢမ် + သၢမ်း ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၶဝ် ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈတူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ၵူၼ်းထႆး(တႆးမိူင်းထႆး)ၵေႃႈ ယၢမ်ႈတၢင်ႇၸိုဝ်ႈမိူင်းလႄႈ ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၶဝ်ဝႃႈ သယၢမ် (Siam)ၼႆမႃး၊ တေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းထႆး မၢင်ႇတီႈတီႈ ယင်းၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈသယၢမ် - ၼႆယူႇ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈႁွင်ႉၸိုဝ်ႈထႆးၼႆႉ မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 14 ၼၼ်ႉ ဢယုတ်ႉထယၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ လိုဝ်းႁူင် ယႂ်ႇလူင် ပုၼ်ႈတႃႇ ထႆးသေ ၶႄႇၶဝ်ႁွင်ႉထုင်ႉဢႃႇယုတ်ႉထယၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သျႅင်းၼႆယူႇ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ ၸၢဝ်းပေႃႇတူႇၵီႇၶဝ် သမ်ႉႁွင်ႉဢွၵ်ႇသဵင်ဝႃႈ သယၢမ်ႇ Siam ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းလၢႆးမိုဝ်း sign ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမွင်းၵုတ်ႉ (1851 - 1868)ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈလူင်လၢႆးမိုဝ်းဝႆႉဝႃႈ "SPPM (Somdet Phra Poramenthra Maha) ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းလူင်မွင်းၵုတ်ႉ ၸဝ်ႈသယၢမ်ၼႆလႄႈ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ သယၢမ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃး တေႃႇထိုင် 1939 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 23 ဝၼ်းသေ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ Thailand ယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 1945 ၵေႃႈ ၶိုၼ်းမႄးၸႂ်ႉၶိုၼ်း ၶေႃႈၵႂၢမ်းသယၢမ် ၼႆႉ တေႃႇထိုင် 1949 လိူၼ်မေႇ 11 ဝၼ်းသေ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၸႂ်ႉ Thailand ယဝ်ႉ။
တီႈပွင်ႇထႆး
တီႈပွင်ႇ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ ထႆး ၼႆၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်းလိၵ်ႈသဝ်ႁိၼ် သုၵ်ႉၶေႃထႆးၼၼ်ႉ ပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇဝႆႉဝႃႈ လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇထႆးၼၼ်ႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် သပ်းလႅင်းၼႄမႃးဝႃႈ
ပိုၼ်းမိူင်းထႆး
မိူင်းထႆးယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ လွင်ႈဢၼ်မီးၵူၼ်းယူႇသဝ်းမႃးၼၼ်ႉ မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီပွင်း 40,000 ပီလိူဝ်ယူႇၼႆ တူၺ်းဢဝ် လၵ်းထၢၼ် ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ထမ်ႈလွတ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ မႄႈႁွင်ႈသွၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁူႉလႆႈယူႇ။ တီႈၼႂ်း မိူင်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် လွင်ႈၽိင်ႈငႄႈၽႃႇသႃႇ ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉၼင်ႇၼၼ် မိူင်းထႆးၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ ၽႃႇသႃႇဢိၼ်ႇတိယ ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉတင်းၼမ်သေ တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 1 ၼၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်ပၢၼ်ၶမႃႇ (ၶမဵၼ်)ၶဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ မိူင်းထႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၶမႃႇၶဝ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇငမ်းၸိုင်ႈဝႆႉသေ ၽိင်ႈထုင်းႁိၼ်ႇတူႇ ႁူမ်ႇငမ်းမႃး တင်းႁိုင်လႄႈ တေႃႇထိုင်တီႈလဵဝ် တီႈၼႂ်းၽိင်ႈထုင်းထႆးၼၼ်ႉ ၽိင်ႈထုင်းႁိၼ်ႇတူႇ ယင်းတိုၵ်ႉ ႁူမ်ႇငမ်းဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉ တင်းၼမ်ယူႇ။ လွင်ႈဢၼ် ၽိင်ႈငႄႈဢိၼ်ႇတိယ ႁူမ်ႇငမ်းၼိူဝ်ထႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ ယွၼ်ႉၵူၼ်းဢိၼ်ႇတိယ မႃးယူႇသဝ်း တီႈမိူင်းထႆးသေ ႁူမ်ႇငမ်းၵႂႃႇၵေႃႈပႃး လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇ တိတ်းတေႃႇ မိူင်းပႃႇရႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းသီႇရိဝိၸယ လႄႈ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး ဢၼ်တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်း ၽိင်ႈထုင်း ဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃးလူၺ်းယဝ်ႉ။ ဢီးဢေႇပေႃးရိတ်ႉတႄႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ဢသေႃးၵ မိူင်းမေႃးရိယ (ဢိၼ်ႇတိယ)ၼၼ်ႉ ၽႃႇသႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ လုၵ်ႉဢိၼ်ႇတိယသေ ႁွတ်ႈထိုင်မႃး မိူင်းထႆး တေႃႇထိုင် ပီၶရိတ်ႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 1 ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ်ပႃႇလႃႇပႃႇ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယၶဝ် လႄႈ သၢႆၶိူဝ်းၶုၼ်ၵုပ်ႉပတႃးၶဝ် ႁူမ်ႇငမ်းထိုင် မိူင်းထႆးယဝ်ႉ။ ၽူႈလူင်ႉပိုၼ်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ ၵျွတ်ႉသျ်သီးတႅတ်ႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃး တီႈၼႂ်းလိၵ်ႈႁိၼ်ၶျၼ် (ၸမ်ႇပ)ၶဝ် ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 11 ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉဝႃႈ ႁၢႆးသိုၵ်းထႆး (ၵူၼ်းသိုၵ်း ဢၼ်တိၺွပ်းလႆး ၼႂ်းသိုၵ်းသေ ဢဝ်ႁဵတ်းၶႃႈ)ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈႁိၼ်တွင်ႈ ဢင်းၵေႃးဝတ်ႉ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး ဢၼ်ၶႅၵ်းႁဵတ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 12 ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ်ပႃးဝႆႉ ၸုမ်းၵူၼ်းသိုၵ်းသယၢမ် ၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈ 1253 လိူၼ်ၵျၼ်ႇၼဝရီႇ 7 ဝၼ်း ၽွင်းမိူဝ်ႈ သိုၵ်းမုင်ႇၵူဝ်းၶဝ် ၶဝ်ႈတိုၵ်း သိမ်းဢဝ်ပႅတ်ႈ တႃႇလီးယဝ်ႉသေ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းထႆးၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် လူင်းမႃးၽၢႆႇတၢင်း ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဢေးသျႃးသေ တႃႇတေမႃးတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႃႈတီႈဢၼ် ဢိၼ်ႇတယ ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယၢပ်ႇသင်လူင်လၢင်ၼႆယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ထုင်ႉမႄႈၼၢမ်လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ ပႃႇရႃႇဝတီႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 7 ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းမွၼ်းၶဝ် မီးဝႆႉသေ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 11 ၸမ်း ပဵၼ်ၼႃႈတီႈ ဢုပ်ႇပိူင်ႇ ၶမႃႇ(ၶမဵၼ်)ၶဝ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းပိုၼ်း သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ်ယႂၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1282 ၼၼ်ႉ လႆႈမီးလုမ်းတၢင်မိူင်း မိူင်းသုၵ်ႉၶေႃထႆး ၼႆယဝ်ႉ။ 1287 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ထႆး သၢမ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈမၢင်းရၢႆး၊ ၸဝ်ႈငၢၼ်မွင်း၊ ၸဝ်ႈရၢမ်ႈၶမ်းႁႅင်ၶဝ် သၢမ်ၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်သေ တင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 13 ဝၢႆးသေ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈၶမႃႇ လူႉပင်းၵႂႃႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ဢွၵ်ႇမႃးသေ ပဵၼ်ၵူၼ်းထႆး၊ ၵူၼ်းမွၼ်း၊ ၵူၼ်းၶမႃႇ၊ ၵူၼ်းၸမ်ႇပ (ၶျၼ်) လႄႈ ၵူၼ်းမလေးၶဝ် တႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၵႂႃႇၼႆ တူၺ်းႁၼ် ၼႃႈလိၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉပိုၼ်းၵဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ႁူႉႁၼ်လႆႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 12 ၼၼ်ႉ မိူင်းထႆး မၢႆၼိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းသုၵ်ႉၶေႃထႆးသေ တႄႇတင်ႈမိူဝ်ႈပီ 1238 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ထႆးၶဝ် တိူဝ်းမီး လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၵႃႉၶၢႆလူၺ်ႈ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶႄႇ၊ ဢိၼ်ႇတိယ တေႃႇႁွတ်ႈထိုင် မိူင်းပႃႇသျႃး၊ မိူင်းဢႃႇရၢပ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းဢေးသျႃး ၽွင်းၼၼ်ႉ ဢယုထယ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈလွၵ်းၵၢတ်ႇ ၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉ ယူးရူပ်ႉၶဝ်တႄႇၽဵဝ်မႃး မိူင်းထႆး မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 16 မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉသေ ၵေႃႉဢၼ်ၽႅဝ်မႃး ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၵိၼ်မိူင်းလူင်ပေႃႇတူႇၵိူဝ်ႇ ဢေႇၾုၼ်ႇသူဝ်ႇတီႇဢႄႇလ်ပႃႇၵႃႇၵီႇသေ မၼ်းႁွတ်ႈထိုင် မိူဝ်ႈ 1511 ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ၊ တၢတ်ႉၶျ်လႄႈ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ၸင်ႇၽႅဝ်မႃး။ 1765-67 ပၢၼ်ၵူင်းပွင် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ သျိၼ်ႇၽိဝ်ႇသျိၼ်ႇ မႃးတိုၵ်းလႄႈ မိူင်းဢယုတယ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
1767 ဝၢႆးသေ မိူင်းဢယုထယ တူၵ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းမိုဝ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၽယႃးထၢၵ်ႈသိၼ် ၸင်ႇၶၢႆႉၵႂႃႇတင်ႈ ဝဵင်းလူင် တီႈတုၼ်းပူးရီး Thonburi မွၵ်ႈ 15 ပီ။ ထိုင်မႃး 1782 သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ် ၸၵ်ႉၵရီး မႁႃႇရႃႇမ 1 ၸင်ႇမႃးတင်ႈဝဵင်းလူင် တမ်ႈတီႈ မိူင်းၵွၵ်ႇယဝ်ႉ။
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 20
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢဝ်းၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ မိူင်းယူးရူပ်ႉၶဝ် ႁိပ်ႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ၶႂၢၵ်ႈမိူင်းမႃးသေတ ၼႂ်းမိူင်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မိူင်းထႆးမိူင်းလဵဝ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈပဵꧣ် ၶီႈၶႃႈမိူင်းလႂ်။ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆးပဵၼ် မိူင်းၶီႈၶႃႈပိူႈၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 17 ၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းထႆးၶဝ် ပေႃးမေႃ ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ ႁဵတ်းဢူၺ်းလီၵၼ် ယူႇသဝ်း ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ လႄႈ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1896 ၼၼ်ႉ ပရိတ်ႉတဵင်ႇလႄႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ လႆးလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ်ဝႃႈ တေဢဝ် သၢပ်ႇမႄႈၼမ်ႉၸဝ်ႈၽယႃး ႁဵတ်းပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈၶႅၼ်ႈမိူင်းၶဝ်ၶႂၢၵ်ႈၼႆသေ ၸင်ႇတေ ႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ် မိူင်းဢေးသျႃး ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ တင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် မႃးႁူမ်ႇငမ်းလႄႈ ၼႂ်းပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 19 ၼႆႉ မီးမႃးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေ ပႅင်ႈၼင်ႇ ၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ယွၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်လႆႈၸွမ်းပၼ် ၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃး တေႃႈမီးတင်းၼမ်ယူႇ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႃႈလိၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်မီး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မႄႈၼမ်ႉၶွင်ၼၼ်ႉ လႆႈၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈၵႂႃႇလႂ်၊ ၵုၼ်ယွၼ်ႇမလေးသျႃး တီႈဢၼ်ထႆးလႄႈ ယၢင်း(ၵယိၼ်ႇ)ၶဝ်ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းမိုဝ်း ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်လႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေလႆႈ လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် တမ်ႈတီႈ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉၸိုင် မိူဝ်ႈပီ 1909 လႆႈႁဵတ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ဢိင်ႇၵလူဝ်ႇ-သယၢမ်မိၵ်ႉသေ လႆႈဢဝ်ၸႄႈမိူင်းသီႇဢၼ် ၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ် ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။ ၸႄႈမိူင်းသီႇဢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵလၢၼ်ႇထၢၼ်ႇ၊ တႄးရၢၼ်ႇၵႃႇၼူး၊ ၵတႃႇ လႄႈ ပႃႇလိတ်ႉၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးလင်မႃး ပႃးၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်း မလေးပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။
1917 ၽွင်းမိူဝ်ႈ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မိူင်းထႆး ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ သယၢမ် ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်း မႁႃႇမိတ်ႉသေ ပဵၼ်မိူင်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ဢွင်ႇပႄႉသိုၵ်းယဝ်ႉ။ 1923 လႆႈပဵၼ် ပွႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လိူတ်ႈဢမ်ႇဢွၵ်ႇ Khana Ratsadon ၶၼရတ်ႉသတွၼ်းလႄႈ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ပရႃႇၸတိပူၵ်ႉ Prajadhipok ပၼ်ၶႂၢင်းပုၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈတႅမ်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ်လၵ်းမိူင်းသေ လွင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဢုပ်ႉဝၢၼ်ႈပွင်မိူင်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶွတ်ႇယွတ်ႈသုတ်းပၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ 1939 ၸင်ႇလုၵ်ႉတီႈ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ သယၢမ်ၼၼ်ႉသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် Thailand ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းထႆး ထႆး
1756
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1756
ယႂႃႇၶႅင်ႇၵျီး (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇၶႅင်ႇၵျီး (ႁွင်ႇ)  (ရွာခိုင်ကြီး (မြောက်)ရွာ, Ywarkhainggyi(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇၶႅင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190996 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇၶႅင်ႇၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1977 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2098 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4075 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
မၢၵ်ႇၸၢင်းပေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမၢၵ်ႇၸၢင်းပေႃး (မချမ်းဘောမြို့နယ်, Machanbaw Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပူႇတႂ်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ ဢၼ်မီးပွတ်းႁွင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမၢၵ်ႇၸၢင်းပေႃးယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
တိတ်ႉထွင်ႉ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
မၵျီးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ တွင်ႇလႄႇ
ဝၢၼ်ႈမၵျီးၵူင်း  (မကျီးကုန်းရွာ၊ Magyikone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇလႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192886 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇလႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2122 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2409 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4531 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဢွင်ႇၵၢၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢွင်ႇၵၢၼ်ႇတႃႇ  (အောင်ကံသာရွာ, Aungkanthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇၵျီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218167 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယေႇၵျီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 6718 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 7125 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 13843 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၸဝ်ႈၸၢႆးပေႃးထိ
ၸဝ်ႈၸၢႆးပေႃးထိ မိူင်းၵေႃးသမ်ႇၽီႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈဢၼ်ယုမ်ႇယမ်ၵိူဝ်းလီၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈႁဵတ်းႁၢင်ႈႁေႃမႂ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸၢႆးပေႃးထိၸင်ႇမွၵ်ႇပၢင်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ သင်ႇၶႃႇၶဝ်မႃးၵိၼ်သွမ်းၼႂ်းႁေႃမႂ်ႇ၊ တီႈၼိူဝ်ၶူဝ်လႆၼၼ်ႉ သိူဝ်ႇဝႆႉတၢၼ်းသိူဝ်းၵုၺ်လႄႈ ၽြႃးပဵꧣ်ၸဝ်ႈ ဢမ်ႇယၢင်ႈတိၼ်ယဵပ်ႇသႂ်ႇၼိူဝ်မၼ်း။ ၸဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇၸင်ႇလၢတ်ႈၼႄတီႈ ၸဝ်ႈၸၢႆးပေႃးထိ ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်းၼၼ်ႉဝႃႈ - "သံႁတု ရႃꩡၵုမႃရ ၻုသ်သၼိ" လုၵ်ႈၸၢႆးၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢိူၺ်း - ဢဝ်တၢၼ်ႈသိူဝ်းၵုၺ်ၼၼ်ႉၶၢႆႉပႅတ်ႈလႄႈ။ "ၼ ꧤၷဝႃ ၸေလပတိၵံ ဢၵ်ႉၵမိသ်သတိ" တီႈဢၼ်ဢဝ်ၽႅၼ်ႇၽႃႈသိူဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဢမ်ႇယဵပ်ႇ။ "ပၸ်သိမံ ꩡၼတံ တထႃၷတေႃ ဢၼုၵမ်ပပတိ" ႁဵတ်းၼႆသေ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဝူၼ်ႉသွၼ်ႇပၼ်ထိုင်တႃႇၵူၼ်းမိူဝ်းၼႃႈၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ သြႃႇၸိူဝ်းၼႄတြႃးမိူဝ်းၼႃႈထႃႇပၢႆၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶဝ် ဢဝ်လၢႆးၼပ်ႉယမ်ဢၼ်ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉ ပူဝ်ႉသႂ်ႇပၼ် ၵူၼ်းတင်းလၢႆလႄႈ ၸဝ်ႈၸင်ႇဢမ်ႇႁဵတ်းမႅၼ်ႈတၢင်းၽိတ်းၼင်ႇၼၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၵိၼ်သွမ်းယဝ်ႉ ပေႃးထိရႃႇၸၵုမႃႇရထၢမ်သေ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇတွပ်ႇပၼ်ၼင်ႇၼႆ - "ၵေႃႉဢၼ်မျၢတ်ႈတွၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈသွၼ်ႁဵၼ်းထွမ်ႇငိၼ်းဢဝ် မိူဝ်ႈၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈၽိုၵ်းသႃတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆၸိုင် ပေႃးထိုင်မႃးၵၢင်ၶမ်ႈၼႆလႄႈသင်၊ ၵေႃႉဢၼ်သွၼ်ႁဵၼ်းထွမ်ငိၼ်းဢဝ်ၵၢင်ၶမ်ႈၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈၽိုၵ်းသႃၸိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၼႆၸိုင် ပေႃးထိုင်ၵၢင်ၼႂ်ၼႆ တေႁွတ်ႈၽႅဝ်လႆႈတီႈလွတ်ႈလႅဝ်းငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ"။ ပေႃးငိၼ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈပူင်လၢတ်ႈၼင်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၸဝ်ႈၸၢႆးပေႃးထိၼႆႉ ယိၼ်းပဵꧣ်ဢၼ်ၸူမ်းသိူဝ်းသေ ၸင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ - "ဢႁေႃ ၿုတ်ထေႃ ဢႁေႃꩪမ်ႇမေႃ ဢႁေႃꩪမ်မသ်သ သွၵ်ၶတၵႃ" ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼႆႉ မျၢတ်ႈလိူဝ်တွၼ်းတၢင်ႇတႄႉယဝ်ႉ။ ထမ်ႇမၸဝ်ႈၼႆႉ မျၢတ်ႈလိူဝ်တွၼ်းတၢင်ႇတႄႉယဝ်ႉ။ ထမ်ႇမဢၼ်ႁေႃးဝႆႉလီငၢမ်းၼၼ်ႉ မျၢတ်ႈလိူဝ်တွၼ်းတၢင်ႇတႄႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸၢႆးပေႃးထိၸင်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ "ၶႃႈၸဝ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈတိုၵ်ႉမီးယူႇၼႂ်းတွင်ႉမႄႈၼၼ်ႉ မႄႈၶႃႈၸဝ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ၸင်ႇၵႂၢႇတမ်ႈတီႈၽြႃးပေၼ်ၸဝ်ႈသေ "သၼ်ႇထေႇဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းတွင်ႉၶႃႈၶဝ်ၼႆႉ သေႃႉႁူမ်ႈသွၼ်ႈတူဝ်ပႃးတႂ်ႈ ပုတ်ႉထံ၊ ထမ်မႆ၊ သင်ၶံၶႃႈယဝ်ႈ။ ၶႅၼ်းတေႃႈၶႂၢင်းပၼ် ႁႂ်ႈမၼ်းလႆႈသေႃႉႁူမ်ႈသေၵမ်းတီႈၶႃႈ" ၸင်ႇလဝ်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းထိင်းၶႃႈၸဝ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ၸင်ႇၵႂႃႇၸူးတမ်ႈတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းသေ လဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ "ၸဝ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇ ဢၼ်မႃးၸွမ်းၶႃႈၸဝ်ႈၼႆႉ သေႃႉႁူမ်ႈသွၼ်ႈႁူဝ်ပႃႈတႂ်ႈ ပုတ်ႉထံ၊ ထမ်မႆ၊ သင်ၶံ ၶႃႈဢေႃႈ။ ၶႅၼ်းတေႃႈႁပ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉသေၵမ်းတီႈၶႃႈ" ၸင်ႇဢၢပ်ႈပၼ်ၼင်ႇၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ တေႃႈလဵဝ် ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် တူဝ်ၶႃႈၸဝ်ႈၶဝ်ႈသွၼ်ႈႁူမ်ႈ ပုတ်ႉထံ၊ ထမ်မႆ၊ သင်ၶံ ၶႃႈဢေႃႈ။ ၶႃႈၸဝ်ႈၶဝ် ဢၼ်မႃးတႃႇသွၼ်ႈႁူမ်ႈၼႆႉ ၶႅၼ်းတေႃႈႁပ်ႉပဵꧣ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတႃႇယၵႃႇသေၵမ်းတီႈၶႃႈ" လဝ်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။ (မꩡ်ၸိမၼိၵႃယ၊ ၿေႃꩪိရႃꩡၵုမႃရသုတ်တ) ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ဢဝ်လွင်ႈၸီႉၸမ်ႈဢၼ်ၼႆႉသေ ပူင်လၢတ်ႈၾၢင်ႉၵႂၢမ်းဝႃႈ - မိူဝ်းၼႃႈမႃး ထမ်ႇမႃႇၸရိယ ထမ်ႇမၵတိၵၶဝ် ယႃႇပေမၢင်ႇမွင်းသူးလၢပ်ႈသေ ႁေႃးတြႃး၊ ပေႃးမၢင်ႇမွင်းသူးလၢပ်ႈသေ ႁေႃးတြႃးတႄႉ တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ တုမ်ႉတိူဝ်ပႃးၽူႈမီးသတ်ႉထႃႇၶဝ်၊ တုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃးထမ်ႇမယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႕႐၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ဢေးၸၢၼ်ႇ
တွၵ်ႇတႃႇဢေးၸၢၼ်ႇ (ၵိူတ်ႇ 1954 ဢေႇပရႄႇ 4) ၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် တီႈ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း တႄႇဢဝ် ပီ 2017 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 1 ဝၼ်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ လႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ
တွၵ်ႇတႃႇဢေးၸၢၼ်ႇၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ပေႃႈ ဢူးၵျေႃႇၸၢၼ်ႇ လႄႈ မႄႈ တေႃႇယိၼ်ႇမျႃႉသေ လႆႈၵိူတ်ႇမႃးတီႈ ဝဵင်းမူႉတူင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈႁဵၼ်းဢဝ်ပၢႆးပႆၺႃႇမႃး ၵႃႈတီႈ မူႉတူင်ႇ၊ ဝဵင်းတၢၼ်ႇၽျူႇၸယႅတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးမေႃယႃ M.B.,B.S wD; ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ (၂) တႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။
လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ပၢႆးမိူင်း
တွၵ်ႇတႃႇဢေးၸၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်း ပႃႇတီႇဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉထူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ လႆႈတၢင်ႇမၢႆၽၢင်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်မႃး မိူဝ်ႈပီ 1988 ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ၵႃႈတီႈၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉထူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တွၵ်ႇတႃႇဢေးၸၢၼ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 1990ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်း ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ဢၼ်ဢွင်ႇပႄႉမႃးၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ထိုင် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2015မႃးၵေႃႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မၢႆ ၂ တီႈၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉထူဝ်ႇသေ လႆႈဢွင်ႇပႄႉ ပဵၼ်မႃး တႅၼ်းၽွင်းတီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင်
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း ဢူးမိၼ်းမိၼ်းဢူး လႆႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတႃႈၶုၼ် ယွၼ်ႉၵၢင်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေလႄႈ ဢွင်ႈတီႈၸွမ်ၽွင်းလူင် ဢၼ်လွတ်ႈပဝ်ႇဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ လႆႈလဝ်ႈတၢင်ႇၸိုဝ်ႈသဵင်သေ ပီ 2017 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 1 ဝၼ်း တီႈ ပၢင်ၵုမ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၸႄႈမိူင်းမွၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။
1838
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
သၽႃးၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ (ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်), (Ayeyarwady Region Hluttaw) ၼႆႉ ပဵၼ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းသၢင်ႈၾိင်ႈမိူင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း မဵဝ်းမီးတႅၼ်းၽွင်းၼိုင်ႈဢၼ်သေ ႁူဝ်ၼမ်တႅၼ်းၽွင်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ မီႈ 72 ၵေႃႉ (တႅၼ်းၽွင်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ 54 ၵေႃႉ လႄႈ တႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇ 18 ၵေႃႉ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
1838
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1838 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1830 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 26
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ (26) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (330) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (331))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (35) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
မျႃႉၵၢၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈမျႃႉၵၢၼ်ႇတႃႇ (မြကန်သာရွာ, Myakanthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇပျီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218206 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2895 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 3007 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5902 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
973
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:973
ၵူပ်းၵိၼ်လိူၼ်
လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ပၼ်ႇလူၵ်ႈတႃဝၼ်းဝႆႉယူႇ။ လူၵ်ႈလိူၼ်သမ်ႉၶိုၼ်း ပၼ်ႇလူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉဝႆႉယူႇ။ လူၵ်ႈလိူၼ်ၼႆႉ တၢင်းယႂ်ႇမၼ်းမီးယူႇ ၼႂ်းၵႃႊ 400 ပုၼ်ႈလူၵ်ႈတႃဝၼ်းၼၼ်ႉ 1 ပုၼ်ႈၵူၺ်းၶႃႈဢေႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႊ လူၵ်ႈတႃဝၼ်းၼႆႉ ယူႇၵႆၵၼ်တင်း လုမ်ႈၾႃႉ လိူဝ်သေ လူၵ်ႈလိူၼ်ၵႆၵၼ်တင်း လုမ်ႈၾႃႉဝႆႉယူႇ 400 ပုၼ်ႈလႄႈ
ယွၼ်ႉၼႆလႄႈ သင်ဝႃႈယူႇၵႆလႅတ်ႈၼႆ တေမီးငဝ်းလပ်းသိုင်ႇမၼ်းဝႆႉယူႇ။ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈ ငဝ်းလပ်းဢၼ်ၼၼ်ႉသေၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပဵၼ်မႃး တႃဝၼ်းမွတ်ႇ ၵူပ်းၵိၼ်ဝၼ်း လႄႈ လူၵ်ႈလိူၼ်မွတ်ႇ ၵူပ်းၵိၼ်လိူၼ် ၽွင်း လူၵ်ႈ သၢမ်လူၵ်ႈၼႆႉ တူၵ်းမႅၼ်ႈ သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ လူၵ်ႈလိူၼ်တူၵ်းႁွတ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈ တႃဝၼ်းလႄႈ လုမ်ႈၾႃႉ သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၼၼ်ႉ လူၵ်ႈလိူၼ်ၼႆႉ ႁႄႈပႅတ်ႈ တႃဝၼ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။