cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ၽူႈၸၢႆးၼုမ်ႇ ယသ
"ဢေႃး-တုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ်လူင်ဢိူၺ်း" သဵင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်သဵၼ်ဢၼ်လႆႈငိၼ်း ၽၢႆႇတၢင်းၼွၵ်ႈထိူၼ်ႇမိၵတႃႇဝုၼ်ႇ ဢၼ်တိုင်ၶဝ်မူၼ်ႈသိူဝ်း ဢၼ်မီးတီႈဢိသိပတၼၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းႁူဝ်ၼႂ်ၼႃႈမိူင်းသႂ် ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၽၢႆႈသၢင်းၵျၢၼ်ႇယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸင်ႇဢဝ်ၺၢၼ်ႇသေ ႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်သဵင်ၽူႈၸၢႆးၼုမ်ႇယသ ဢိူဝ်ႈ-ၼႆ။ "ၽူႈၸၢႆးၼုမ်ႇယသၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးသုၸႃႇတႃႇ ဢၼ်လူႇတၢၼ်းၼွပ်ႇဢၢပ်ႈၶၼႃႇၶဝ်ႈၼမ်ႉၼူမ်းၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵဝ်ၽြႃး ဢမ်ႇၵိၼ်သင်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးယူႇလႆႈၸဵတ်းဝၼ်း ၸဵတ်းတီႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တေႃႈလဵဝ်မၼ်းၼႆႉ လႆႈထူပ်းတၢင်းတုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ်ယူႇ"။ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼႆႉ ၵိုတ်းလွင်ႈၽၢႆႈသၢင်းၵျၢၼ်ႇယဝ်ႉ ၼင်ႈယူႇတီႈၼိုင်ႈသေ ၸင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ "ၽူႈၸၢႆးၼုမ်ႇသယ၊ မႃးတီႈၼႆႈလႄႈ၊ တီႈၼႆႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးတၢင်းတုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ်သင်" ပူင်ၼင်ႇၼႆ၊ ယသၼႆႉ မွင်းလႆႈငိၼ်းသဵင်ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸူမ်းသိူဝ်းသေ မႃးၸမ်တမ်ႈတီႈၽြႃးပဵꧣ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ ၸင်ႇမႃးၶုပ်ႉဝႆႈ။ ၽူႈၸၢႆးၼုမ်ႇသယၼႆႉ ပႃႇရမီႇ ဢၼ်ထႅမ်မႃးလၢႆလၢႆၽဝၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႄႇထူၼ်ႈလီယဝ်ႉသေ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၸင်ႇႁူႉႁၼ်ဝႃႈ တေႃႈလဵဝ် ထုၵ်ႇပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇယဝ်ႉသေ ၽြႃးပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇယဝ်ႉ ၼႆလႄႈ ၸင်ႇသၢင်းလၢင်းႁေႃးၼႄ သဵၼ်ႈတၢင်းမၢၵ်ႈၵၢင်ႇပႅတ်ႇပိူင်ယူႇယဝ်ႉ။ လႆႈၶုၺ်ႉႁၼ်ႁူႉထိုင်သၽေႃးဢၼိတ်ႉၸလီငၢမ်းသေ (ဢုပၻႃဝယ ꩪမ်မိၼေႃ) လွင်ႈပဵၼ်လူႉမွတ်ႇႁၢႆၵေႃႈ လႆႈၶုၺ်ႉႁၼ်ႁူႉထိုင်ယူႇယဝ်ႉ။ (ဢုပ်ပꩡ်ꩡိတွႃ ၼိရုတ်ꩡၼ်တိ) မၼ်းၼႆႉ လႆႈႁူပ်ႉႁၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇႁူဝ်တီးမၼ်းသေ ပဵၼ်သေႃးတႃႇပၢၼ်ႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးႁႃလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၼၼၼ်ႉ ၸင်ႇၽႅဝ်မႃးသူၼ်လူင်တိုင်။ ပုတ်ႉထႁေႃးၼႄပၼ်တြႃးပေႃႈယသၶဝ်ထႅင်ႈ။ ပေႃႈယသၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈၶုၺ်ႉႁၼ်ႁူႉထိုင်လွင်ႈပဵၼ်လူႉသေ ၸင်ႇပဵၼ်သေႃးတႃႇပၢၼ်ႇၵႂႃႇထႅင်ႈ။ ယသၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးၼႄ တြႃးပေႃႈမၼ်းယူႇၼၼ်ႉ သိုပ်ႇတူၺ်းတွင်းၵျၢင်ႉၵမ်ဝိပသ်သၼႃႇလႄႈ လႆႈပဵꧣ်ရႁၢၼ်းတႃႇၵႂႃႇ။ ပေႃႈၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈလႆႈႁူႉလွင်ႈၼႆႉယဝ်ႉ ယိၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ၸူမ်းသိူဝ်းလူင်လၢင်သေ ၸင်ႇၽိတ်ႈပၢင်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ တႃႇမႃးဢဝ်သွမ်းတမ်ႈတီႈႁိူၼ်းမၼ်းသေ ၶဝ်တၢင်းႁေႃတင်းႁိူၼ်းၵေႃႈ ၸင်ႇႁပ်ႉပဵၼ်သႃႇဝၵပုတ်ႉထၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼႆႉ ယေႃးၶိင်းၽႅဝ်ႁိူၼ်းပေႃႈယသၶဝ်ယဝ်ႉ ႁေႃးပၼ်တြႃးမႄႈမၼ်းလႄႈ မေးမၼ်းသေ ၶႃသွင်ၵေႃႉၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်သေႃးတႃႇပၢၼ်ႇၵႂႃႇ။ တႃႇၼၶဝ်ႈသွမ်းၼမ်ႉၼူမ်း ဢၼ်သုၸႃႇတႃႇလူႇတၢၼ်းၼၼ်ႉ မီးၽွၼ်းလီယႂ်ႇၼမ်တႄႉတႄႉ။ ဝၢႆးသေၽြႃးၿဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ပၼ်ႇၸဝၵ်ႉၵီႇႁႃႈၸဝ်ႈယဝ်ႉ ယသၼႆႉ ပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇ ၸဝ်ႈတူၼ်ထီႉၸဵတ်းယဝ်ႉ။ ပေႃႈမႄႈလႄႈ မေးမၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်သေႃးတႃႇပၢၼ်ႇဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈသုတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဢူၺ်းလီသယသီႇသိပ်းႁႃႈၵေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၵူၼ်းၵႃႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉငိၼ်းလွၵ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈယႂ်ႇလူင် ၸူဝ်ႈပၢၼ်ၽဝယသသေ ၶဝ်ၵေႃႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်မႃးတမ်ႈတီႈပုတ်ႉထၸဝ်ႈယဝ်ႉ မႃးဝွၼ်ႈႁူမ်ႈတရၼႃႇၵႅဝ်ႈမျၢတ်ႈ သၢမ်ပိူင်ယူႇယဝ်ႉ။ၶဝ်တင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉပႃႇရမီႇၶဝ်ဝၼ်းလင် တိုၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈဝႆႉလႄႈ ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉမူၼ်ႉလွတ်ႈတုၵ်ႉၶ၊ တၢင်းၶၢၼ်ၸႂ်တင်းလူင်သေ ပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇၵႂႃႇ။ ပၼ်ႇၸဝၵ်ႉၵီႇႁႃႈၸဝ်ႈလႄႈ ယသပႃးတင်းၵူၼ်းၵႃႉႁႃႈသိပ်းၵေႃႉ ႁူမ်ႈတၢင်းသဵင်ႈ မီးရႁၢၼ်းတႃႇၵႂႃႇႁူၵ်းသိပ်းတူၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇႁူႉသင်သေ မၢပ်ႇမႂ်ဝႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈပဵၼ်ၽူႈဢၼ်ယိပ်းၵမ်ဝႃႇတဢၼ်ႁၢႆႉၸႃႉၼႆၼၼ်ႉ သင်ၶဝ်လႆႈႁူႉလွင်ႈတြႃးမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၼႆၸိုင် ယင်းတေဢမ်ႇမၢပ်ႇမႂ်သင်ယဝ်ႉ။ သင်ၶဝ်လႆႈႁူႉႁၼ်ယဝ်ႉတႄႉၸိုင် ၶဝ်တလႆႈၼႅင်ၸႂ်ၶိုၼ်းယူႇ ဢမ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႓႓၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ပတဵင်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပတဵင်ႇ (ပုသိမ်မြို့ ; Pathein) ၼႆ့ ပဵၼ်ဝဵင်း ပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ် ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်းယူႇသဝ်း မီးမွၵ်ႈ 300,000 ပၢႆသေ မီးဝႆႉၽၢႆတူၵ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ တၢင်းၵႆ 118 လၵ်းယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈႁိမ်းၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉငဝုၼ်ႇသေ ႁူမ်ႈဝႃႈမၼ်းၵႆႇၵၼ်တင်း ပၢၵ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ 75 လၵ်းသေတႃႉ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးလူင်လတ်းပၢင်ႇလၢႆႇ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈမႃးလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ဝဵင်းသၢပ်ႇပၢင်ႇလၢႆ ဢၼ်တူၵ်းၼႂ်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈတီႈၼႂ်း မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၶိူဝ်း လႄႈ ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်ႈယမ်
ဝဵင်းပတဵင်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ၼႃးလိၼ်မွၼ်းၶဝ် ပိူင်ႇမႃးသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း ၶဝ် ယူႇသဝ်းဝႆႉ မီးဢိတ်းဢွတ်းသေ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းၶိူဝ်းရၶႅင်ႇ လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း ၶဝ်ၵေႃႈ ယူႇသဝ်းတင်းၼမ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်း ဢိၼ်းတီးယႃး၊ ၶႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယူႇသဝ်းဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ် တီႈ ဝဵင်းပတဵင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်း ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇသေ ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ၵႅတ်ႉတလိတ်ႉ လႄႈ ၼိတ်ႉၶျိၼ်း ၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ႁိၼ်ႇတူႇ လႄႈ မူႇသလိၼ်ႇ ၶဝ်ၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။
တီႈတင်ႈဝဵင်း
ဝဵင်းပတဵင်ႇၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီးမွၵ်ႈ 12 လွၵ်းလၵ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇၵျုႁွင်ႇ 16 တီႇၵရီႇ 46 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ လွင်ႇၵျီႇၵျုဢွၵ်ႇ 94 တီႇၵရီႇ 43 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၼမ်ႉပတဵင်ႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ တင်း ၽၢႆႇတူၵ်းတင်းသွင်ၽၢႆႇသေ တီႈပွတ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၵၢတ်ႇလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႉၸိူဝ်းလိုဝ်းလင် တီႈဝဵင်ႈပတဵင်ႇၼႆႉ ဢတႄႇၵျီး၊ တလၢႆးၶျွင်း၊ ယူဝ်းတယႃးၵူင်း၊ မယၢၼ်းၶျူဝ်ႇၵူင်း၊ ဢတီးၸု ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တီႈဝဵင်းၼႆႉ ၶၢင်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၽင်ႇၼမ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵုၼ်ႇသိၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ယူင်ၶဝ်ႈလူင် မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ ဝဵင်းပတဵင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢင်ၵႅၼ် တီႈဢိတ်ႇၶဝ်ႈ၊ တီႈတၢင်ႇသူင်ႇၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ၊ ယူင်ႉသၢင်ႈတီႈသိမ်းၶဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼမ်လိူင်ႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈသၢၼ်ၸိူဝ်ႈဢိတ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်တေႃႉတင်း တၢင်းၼမ်ႉ၊ တၢင်းလိၼ်သေၵေႃႈ သူႇၸူး တႃႈၵုင်ႈ လႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႈၼမ်ႉပတဵင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်တႃႈၼမ်ႉပိူင်လူင် တွၼ်ႈတႃႇၵုၼ်ႇၶဝ်ႈ ၵုၼ်ႇဢွၵ်ႇ တႃႇၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တီႈဝဵင်းပတဵင်ႇၼႆႉ မီးႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၵႅဝ်ႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိူင်ႇသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၵႅဝ်ႈၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းသေၵေႃႈ ပိုၼ်ၽႄယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢွၼ်ႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၸွင်ႈပတဵင်ႇ၊ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ပႃၼဝ်ႈပႃႁႅင်ႈ၊ ၼမ်ႉပႃၸဵမ်းၸိူဝ်းၼႆႉသေဢမ်ႇၵႃး ၵၢၼ် ႁႃႇလဝႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁုၼ်ႈမုၼ်ႈျဝ်ႉ။
ပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ပၢႆးလဵၼ်ႈ
တီႈဝဵင်းပတဵင်ႇၼႆႉ မီး ပၢင်ႇလဵၼ်ႈ ပတဵင်ႇယဝ်ႉ။ ပၢင်ႇလဵၼ်ႈ ပတဵင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ပၢင်ႇလဵၼ်ႈ ၸႂ်ႉတႃႇၵူႈမဵဝ်းယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်ႉ လဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်သေ ပဵၼ်ပၢင်ႇႁိူၼ်း ႁင်း ၸုမ်းမၢၵ်ႇၼင် ဢေႇယႃႇဝတီႇယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉ ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၸုမ်းမၢၵ်ႇၼင် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆ့ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ တႄႇတင်ႈ မျၢၼ်ႇမႃႇ ၼေႇသျိၼ်ႇၼႄႇလိၵ်ႉၼၼ်ႉသေ တၢင်တူဝ် ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇယဝ်ႉ။
ၵွင်းမူးသူၺ်ႇမုၼေႃး
ၽြႃးသူၺ်ႇမုၼေႃးၼႆႉ ၶုၼ်သီႇရိထမ်ႇမႃႇသေႃးၵ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီသႃႇသၼႃႇ 218 လိူၼ်သီႇမူၼ်း ၽွင်းၵူပ်းၵိၼ်လိူၼ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်သီႇရိထမ်ႇမႃႇသေႃးၵ ၽွင်းတႄႇတင်ႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇဢႃႇၼႃႇၼႆသေ ထိုင် ပီ 457 ၶုၼ်ဢလွင်ႈၸီႇတူႇ ၶိုၼ်းမႄးၵုမ်းယဝ်ႉ ၶိုၼ်းတၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵွင်းမူးထူႇပႃႇရူင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 625 မႃး ၶုၼ်သမူၵ်ႉတၵေႃသ လႄႈ မႄးၼၢင်း ဢူင်ႇမႃႇတၢၼ်ႇတီႇ ၶဝ် ၶိုၼ်းၶႂၢင်ႈမႄးၵုမ်းသေ ၶိုၼ်းပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ သူၺ်ႇမုၼေႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပၢင်သိုၵ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇသေ ဝဵင်းပတဵင်ႇၵေႃႈ လႆႈတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်း ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ႈယဝ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶုၼ်သိုၵ်း ဢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ႈ ပၼ်ၵၢၼ်လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ထဝ်ႈဝၢၼ်ႈထဝ်ႈၼႃး ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ထိင်းသိမ်းတူၺ်းထိုင် ၵိူဝ်းယမ်မႃးယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ် ၵွင်းမူး ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈလိၼ်တေႃႇ ငဝ်ႈထီး 77 သွၵ်ႇ၊ တၢင်းသုင်ထီႈ 23 သွၵ်ႈသေ ႁူမ်ႈ မီး 100 သွၵ်ႈ၊ တၢင်းယႂ်ႇပၼ်ႇႁွပ်ႈ မီႈ 207 သွၵ်ႈ၊ ၶွပ်ႇတိၼ် မီး 272 သွၵ်ႈသေ ဢဝ်တင်း ပီသႅင်၊ ထီးငိုၼ်းထီးၶမ်း တင်း ၶူဝ်းၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်းၶမ်း ႁၢင်ႈၶိုင်ႈသေၵေႃႈ လႆႈၶႂၢၵ်ႈသေ မႄးၵုမ်းမႃးယဝ်ႉ။
ၵွင်းမူးၽွင်ႇတေႃႇဢူး လေးၵျုၼ်းယၢၼ်ႇဢွင်ႇ
မီးဝႆႉတီႈ ႁူဝ်ၼမ်ႉသႂ် ဝဵင်းပတဵင်ႇသေ မိူဝ်ႈၽွင်းၶုၼ်ဢလွင်းၸီႇတူႇ ပၼ်ႇမိူင်းသေ တႄႇၽႅဝ်ႇတီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၵေႃႇၵွင်းမူးဝႆႉလႄႈ ၸူးလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၽွင်ႇတေႃးဢူး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီး ၼွင်ၼမ်ႉသႂ် လႄႈ ၼွင်ၼမ်ႉၶုၼ်သေ ၸူးႁွင်ႉၵိုၵ်းၼၼ်ႉသေ ႁွင်ႉဝႃႈ ၽြႃးၼမ်ႉသႂ်ၼမ်ႉၶုၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
သူၼ်မွၵ်ႇဢူးယဵၼ်ႇၵၢၼ်ႇသႃႇယႃႇ
ပဵၼ်သူၼ်မွၵ်ႇ ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉႁိမ်းၶၢင်ႈၼွင်သၢမ်ၸၼ်ႉ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈႁိမ်းၸၼ်ႉၸွမ်ပတဵင်ႇၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉ ႁွင်ႈၼႄ လႄႈ ပၢင်ႇလဵၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ။
ပွႆးၽြႃးမေႃႇတိၼ်ႇၸုၼ်း
ပေႃးၶီႇႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးသေ လွင်ႈလူင်းၸွမ်း သၢႆၼမ်ႉငဝုၼ်ႇၼႆႉ တေၽႅဝ်ႇၵႂႃႇ ၵုၼ်ယွၼ်ႇမေႃႇတိၼ်ႇၸုၼ်း ဢၼ်မီးတီႈ ပၢၵ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၵပ်ႉပလီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူႈပီၵူႈပီ ပေႃးထိုင် ၶၢဝ်းလိူၼ်သၢမ် (ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ၊ မၢတ်ႉၶျ်) ၶၢဝ်းၼမ်ႉတူၵ်းၼၼ်ႉ ၵႆႉႁဵတ်းပွႆးၽြႃးမေႃႇတိၼ်ႇၸုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းသုမ်ႉႁဵတ်းသွမ်းသေ ၶၢႆပႃးၶူဝ်းဢွၵ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ။
ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၶျွင်းတႃႇ
ပဵၼ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢွင်ႈတီႈလိုဝ်ႈသဝ်း ဢၼ်မီးတီႈၵႆယၢၼ်တင်း ဝဵင်းပတဵင်ႇ မွၵ်ႈ 40 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇၼၼ်ႉၵူၺ်းသေ ၵူၼ်းတႄႇႁူႉၼမ်မႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1990 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးႁူင်းလႅမ်း ဢၼ်ၵႃႈၶၼ်ႈမီးၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသေ မီးပႃးလၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ။
ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇငူၺ်ႇသွင်ႇ
ပဵၼ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ တီႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉ ဢၼ်တႄႇပိုတ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 2000 သေ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းပတဵင်ႇသေ ၵႆယၢၼ် 48 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ႁၢင်ႈလီသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ မီးပႃးႁူင်းလႅမ်းလူင် ဢၼ်မီးၸၼ်ႉ လၢဝ်ႁႃႈလူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၽယႃးတူင်းသူႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၽယႃးတူင်းသူႇ  (ဘုရားသုံးဆူရွာ၊ Hpayarthonesu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190331 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 8600 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 8309 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 16909 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
1924
1924
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လွႆလူင်၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈလွႆလူင် (, Laui Long, လွိုင်လုံ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ 24
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ (24) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (236) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (237))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (129) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢေႃးၵၢတ်ႉ
ၺဵင်းၶျၢၼ်းတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈၺဵင်းၶျၢၼ်းတႃႇၸၢၼ်ႇ  (ငြိမ်းချမ်းသာဇံရွာ, Nyeinchantharzan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺဵင်းၶျၢၼ်းတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189662 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺဵင်းၶျၢၼ်းတႃႇၸၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 970 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1037 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2007 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ၸႅတ်ႉယဵၵ်ႉ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈၸႅတ်ႉယဵၵ်ႉ (ႁွင်ႇ)  (စက်ရိပ် (မြောက်)ရွာ, Setyeik(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတယႅတ်ႉတပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189729 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတယႅတ်ႉတပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3120 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3180 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6300 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
သိၼ်ႇဢူး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈသိၼ်ႇဢူး  (ဆင်ဦးရွာ, Sinu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်ႇယွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190567 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 761 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1019 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1780 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ၵျွင်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵျွင်းၵူင်း (ကျောင်းကုန်းမြို့နယ် ; Kyaunggon Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီး တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵျွင်းၵူင်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ၶဵင်ႇၼမ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၶဵင်ႇၼမ်ႉ (, Kaengnam, ခိန်နမ့်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
သူၺ်ႇလီႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇလီႇ  (ရွှေလီရွာ၊ Shweli) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းတွင်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192282 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1165 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1439 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2604 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵူင်းပေႃႇၼႅတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၵူင်းပေႃႇၼႅတ်ႉ  (ကုန်းပေါ်နက်ရွာ၊ Konepawnet) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတွင်းလႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191861 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတွင်းလႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1380 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1755 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3135 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
တူင်းၵျီးလႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈတူင်းၵျီးလေး (တုံးကြီးလှဲရွာ, Tonegyihle) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၼတ်ႉတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 221099 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 6702 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 5954 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 12656 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ငတၢႆးၶျွင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း (ငသိုင်းချောင်းမြို့ ; Ngathaingchaung) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းၽႄဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇၵျီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၽင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉငဝုၼ်ႇ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ တီႈၵႆယၢၼ်တင်း ဝဵင်းပတဵင်ႇ 48 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 345 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။
ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 89,030 ၵေႃႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းယူႇၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 18,743 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉထယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈ ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ပွတ်းလိၼ်တႅမ်ႇသေ ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး ၼင်ႇႁိုဝ်ၼမ်ႉတေဢမ်ႇထူမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းတေးဢၼ်သုင်သေ ႁႄႉဝႆႉယဝ်ႉ။ တေးမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးလတ်းၵႂႃႇတီႈၼႂ်းဝဵင်းလႄႈ ပေႃးမီးပွၵ်ႉဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ တႃႇတၢၼ်းၵျီး (တႅဝ်းတေးလူင်) ၼႆယဝ်ႉ။ တႅဝ်းတေးၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ်ၽင်ႇၼမ်ႉငဝုၼ်ႇသေ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝဵင်းလႄႈ ယၢဝ်းတေႃႇပေႃးထိုင် ႁိၼ်းတတႃႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1923 ၼၼ်ႉ တေးဢၼ်မီး ၽၢႆႇၼိူဝ် ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း ယၢၼ်သၢမ်လၵ်းၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈၵူၼ်ႇသေ ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း လႆႈထူပ်းၽေးၼမ်ႉမႃးယဝ်ႉ။
ၸီးၽျူႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ငတၢႆးၶျွင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼႆႉ တင်း ဝဵင်းယေႇၵျီႇ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် တၢင်းလူတ်ႉရဵၼ်း ႁိၼ်းတတႃႉ - ပတဵင်ႇၼၼ်ႉသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် 6 လၵ်းယဝ်ႉ။ မီးတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၽႅဝ်ထိုင် ဝဵင်းၵျူင်ႇပျေႃႇ၊ ဝဵင်းၵျွင်းၵူင်း၊ ဝဵင်းထၼုၽျူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မီးသၢႆတၢင်းၼမ်ႉၸူႈထိုင် တင်း ဝဵင်းႁိၼ်းတတႃႉ၊ ဝဵင်းလေးမျႅတ်ႉၼႃႇ၊ ဝဵင်းတႃႇပွင်း၊ ဝဵင်းပတဵင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၼမ်ႉငဝုၼ်ႇ တီးၽၢႆႇၼိူဝ် ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼၼ်ႉသေ တီႈၼိူဝ်ႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၽႄဢွၵ်ႇၵႂႃႇၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၶျွင်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉသေ ပေႃးလတ်းၶၢမ်ႈသၼ်လွႆၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ဝဵင်းၵႂႃႉ ဢၼ်မီးတီႈ သၢပ်ႇၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇရၶႅင်ႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ မႆယႃႈလူင်၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇသေ ဢၼ်ပဵၼ် ၼိူဝ်ႉႁႅင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶူဝ်းႁႅင်ႈၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇၸွမ်းတၢင်းလိၼ်သေၵေႃႈ တၢင်ႇၶၢႆႇၸူးထိုင် ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈၽင်ႇဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းသေ မုင်ႈတူၺ်းၽၢႆႇတူၵ်းၼႆၸိုင် တေလႆႈႁၼ် သၼ်လွႆရၶႅင်ႇ ဢၼ်ငိုမ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယႂႃႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ငတၢႆးၶျွင်း၊ ဝဵင်း
မိူဝ်ႈပီႈ 1923 မွၵ်ႈၼၼ်ႈၼႆႉ လႆႈၶၢႆႉဢဝ် လုမ်းတတ်းသိၼ်ႇ တီႈ ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းယေႇၵျီႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ တီႈဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလုမ်းတတ်းသိၼ်ႇသေတႃႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁွင်ႈပလိၵ်ႈ၊ ႁူင်းယႃ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ လုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉသေ ပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးလူင် လေႃးၵမႃႇရၸဵင်ႇသေ တီႈႁိမ်းႁွမ်းၵွင်းမူးၼၼ်ႉ မီး ၵျွင်းမၢၼ်ႇၵဵဝ်ႈ၊ ၵျွင်းသူၺ်ႇယေးသွင်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ် ယူင်ႉႁၢင်ႈၽၢင်ငဝ်း ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပွႆးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပွႆးၽြႃးသီႇတႃႆ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ ဝၢၼ်ႈလူင်ၵူင်းပျိၼ်ႇ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸူးဢိင်လူၺ်ႈ ၽြႃးသီႇတႃႇ၊ ၵွင်းမူးပၵ်းလိၼ် ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် 50 ထတ်း လႄႈ ၶဵင်ႇၽီႇ သီႇတႃႇ သွင်ပီၼွင်ႉၼၼ်ႉသေ ၵူႈပီၵူႈပီ တႄႇ မွၵ်ႈလိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ 14 ၶမ်ႈသေ ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၽြႃးတႃႇ သၢမ်ဝၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းတီး ဝဵင်းငတၢႆးၶျွင်း လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈ ဝၢၼ်ႈဝဵင်းႁိမ်းႁွမ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ် ႁိူဝ်းဢွၼ်ႇသေ ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၶျၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၶျၢၼ်ႇ  (ကြို့ပင်ခြံရွာ, Kyoetpinchan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျိတ်ႉသူင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190964 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမျိတ်ႉသူင်ႇၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 912 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 958 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1870 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဢတႅတ်ႉမျိၼ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢတႅတ်ႉမျိၼ်ႉ  (အတက်မြင့်ရွာ, Ahtetmyint) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသျၢၼ်းမငႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194018 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသျၢၼ်းမငႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1308 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1481 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2789 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
တွင်ႇပူဝ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇပူဝ်ႉ  (ကျောင်းဖြူကန်ရွာ, Kyaunghpyukan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထၼွင်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191377 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထၼွင်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 793 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 941 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1734 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း
ပတဵင်ႇၵျီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈလူင်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်ဢၼေႃႇယထႃႇ မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူးၵမ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၶၢႆႉလၢႆႈပဵၼ်မႃး တေႃႇပေႃးပဵၼ် ဝဵင်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီႈ ဢေႇတီႇ (1244) ပၢၼ်ပူးၵမ်ႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ဝေႃးႁၢၼ် ပဵင်ႇတုၵျီး (ပိန်သုကြီး) ၼၼ်ႉသေ လူင်းမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃး ၸူးပဵၼ်မႃး ပတဵင်ႇၵျီး ၼႆယဝ်ႉ။
မိၼ်းသျိၼ်ႇၸေႃး ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ပေႃးတေၵုမ်ႇထူၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းသိုၵ်း လႄႈ ၵူၼ်းၸွမ်းလင်မၼ်းၼႆသေ မၼ်းႁႂ်ႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၽၢႆႇလိၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ထတ်းတမ်းလွၵ်းလိၼ်ၼႃး တွၼ်ႈတႃႇ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၽၢႆႇလိၼ်ၶဝၵေႃႈ ႁဵတ်းသုမ်ႈတီႈလွၵ်းလိၼ်ပဝ်ႇတီႈၼိုင်ႈသေ ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇသဝ်းသေၵေႃႈ ထတ်းတမ်း လွၵ်းလိၼ်ၼႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ဢၼ်ထတ်းတမ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ပဵင်ႇတုၵျီး ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ တီႈဢၼ် ပဵင်ႇတုၵျီးယူႇၼၼ်ႉ ၵၢပ်ႈပၢၼ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "ပတဵင်ႇၵျီး" ၼႆယဝ်ႉ။
ပတဵင်ႇၵျီးၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ပိူင်ႇၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ဢိၵ်ႇပႃး ၼွင်ဢွင်ႇပိၼ်ႇလႄႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်မႃး မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်လွမ်ႉႁွပ်ႈ ၼွင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼွင်လူင်ဢွင်ႇပိၼ်ႇလႄႇသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈသွမ်ႈၼႃး လွၵ်းသွင်မိုၼ်ယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီးၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1959 ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈသၢင်ႈ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ၶိုၼ်ႈသၢင်ႈပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းမႃးသေတႃႉ တိုၵ်ႉမီးၸၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈလူင်ၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်း မီးပွၵ်ႉ ပွၵ်ႉၼိုင်ႈ၊ ဢိူင်ႇ မီး ၄၂ ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ ၁၄၀ ဝၢၼ်ႈ ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ႁိူၼ်းမီး ၃၆၆၆၉ ႁူဝ်ႁိူၼ်းသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး ၁၈၃၃၅၁ ၵေႃႉယူႇသဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီးၼႆႉ ၼႃႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တင်းသဵင်ႈ မီးယူႇ  (၂၈၄၈၇) ဢေႇၵယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2014 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ ၂၆၃,၇၂၅ ယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တႄႉ လွႆယၢၼ်ႇၵိၼ်း၊ ၵွင်းမူးမျႃႉၵျွၵ်ႉ ဢၼ်တၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼမ်ႉၼၵႃး၊ လွႆယေႇတၶုၼ်ႇ၊ မူင်ႇလႄႇတေႃးယ၊ ၵျွင်းတိတ်ႉၸဝေႇတၵူႇ၊ မႁႃႇၽေႃးတိ ႁႃႈႁဵင်၊ လွႆၸဵင်ႇၶၼွၵ်ႉ၊ လွႆမျႃႉၶၼွၵ်ႉ၊ လွႆတၶိၼ်ႇမ၊ ပႃႇထၢၼ်ဢဵင်ႇသျေႉမိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈမိၼ်းၵၢၼ်ႇ၊ လႄႈ ဝၢၼ်ႈပူၵ်ႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၵႂၢမ်းသူၺ်ႇမိၼ်းၵၢၼ်ႇ ဢၼ် ၼၢၼ်းတေႃႇသျေႉသြႃႇတိၼ်ႇ တႅမ်ႈမႃးၼၼ်ႉ၊ လွႆၽယွင်းဢၼ်ဢွၵ်ႇၶမ်း၊ ၽၢႆ သႄႇတေႃႇၵျီး၊ ၼွင်ဢွင်ႇပိၼ်ႇလႄႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈဢမၢတ်ႈလူင်မိူင်းၼွင်
ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ
ၸဝ်ႈဢမၢတ်ႈလူင် မိူင်းၼွင် ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1216 ၼီႈ၊ လိူၼ် 12 မႂ်ႇ 4 ၶမ်ႈ (မႅၼ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1854 လိူၼ် October)၊ တီႈဝၢၼ်ႈပၢင်ႇၸူင်ယၢဝ်း၊ မိူင်းၼွင်။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉ ၸၢႆးသႃႇဢွင်ႇ၊ မွင်ႇငႄႇ ၼႆၵေႃႈဝႃႈ။ ပဵၼ်လုၵ်ႈလုင်းမၢၼ်ႇၸီႇ လႄႈ ပႃႈမၢၼ်ႇၸီႇ ၼႆယဝ်ႉ။ thumb|ပပ်ႉၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆး(လုင်းၶုၼ်မႃႇႁႃႇ-တႅမ်ႈ)|link=Special:FilePath/Khun-Maha-1986-nine-shan-authors.pdf
ၵၢၼ်ႁဵၼ်းလႄႈလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်
ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼွင် ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်း ႁွင်ႉမိူဝ်းယူႇဝၢၼ်ႈပၢင်ႇသႃႇ ဝဵင်းမိူင်းၼွင်မိူဝ်ႈဢယုၸဝ်ႈ (19)ၶူပ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၾူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈသေ ၸဝ်ႈၾႃႉဢမ်ႇႁၼ်ၸႂ်လႄႈ ဢွၵ်ႇဢႅဝ်ႇမူိင်း မႃးတၢင်း လၢႆးၶႃႈ၊ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇလိၵ်ႈၵႂႃႇၸွမ်းသၢႆတၢင်းသေ၊ သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းထႅင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းယူၼ်း၊ မိူင်းထႆး၊ ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇမႃးတၢင်းၵဵင်းတုင်၊မိူင်းလိူၼ်း၊ၽႅဝ်ႁွတ်ႈမႃးၶိုၼ်းမိူဝ်ႈပီႊတႆး-1982 ၼီႈ(ပီႊၶရဵတ်ႈ1888) ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီႊတႆး-1991 ၼီႈ (ပီႊၶရဵတ်ႈ-1901)ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်မိူင်းၵိုင် ၸဝ်ႈၶုၼ်မုင်ႇ ယုၵ်ႉယွင်ႈပၼ်ၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁႂ်ႈၸဝ်ႈပဵၼ်ၽွင်းမိူင်းလူင်(ဢမၢတ်ႈလူင်) ၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီႊတႆး-1995 ၼီႈ (ပီႊၶရဵတ်ႈ-1904) လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ ပႅတ်ႇၶမ်ႈ ဝၼ်းၽတ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်းမႃးပၢင်းလႄႈ ၸွမ်းၶိုၼ်ႈမိူဝ်းယူႇမိူင်းသႅၼ်ဝီလူင်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီႊတႆး-1996 ၼီႈ (ပီႊၶရဵတ်ႈ1905) လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ ပႅတ်ႇၶမ်ႈ ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလႆႈမိူဝ်းသိုဝ်ႉဢဝ် ၸၢၵ်ႈဢိတ်ႇလိၵ်ႈ တီႈတိူင်းတႃလိူဝ်ႇ(မၢၼ်းတလေး)သေ မႃးတင်ႈဝႆႉတီႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈၼင်ႇၸႂ်လႄႈ ၸဝ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်းမိူင်းၵိုင် မိူဝ်ႈပီႊတႆး 1996 ၼီႈ (ပီႊၶရေတ်ႈ1905) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီႊၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ ႁႃၶၢႆပပ်ႉလိၵ်ႈ တၢင်းၵွင်းႁိၼ်လမ်(ၵျွၵ်ႉမႄး)ယဝ်ႉ၊၊
သဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်
ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပီႊတႆး 1996 ၼီႈ (ပီႊၶရိတ်ႉ 1905)၊ ပီၵေႃးၸႃႇ 1267 ၼီႈ လိူၼ်(10)လွင်ႈ (4) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသဝ်၊ ၵၢင်ၼႂ် (9)မူင်း၊ ၽွင်းဢယုၸဝ်ႈလႆႈ (51) ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလပ်းတႃလိုမ်းမိူင်း ၵႂႃႇ တီႈဝၢၼ်ႈၵွင်းမူးပုတ်း၊ ဢိူင်ႇၵွင်းႁိၼ်လမ်(ၵျွၵ်ႉမႄး)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇဝႆႉၸမ်ႉ မီးၽိုၼ်မၼ်း (200)ပၢႆပၢႆၼႆသေ သဵၼ်မၢႆၸိုဝ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်လႆႈသွၵ်ႈႁၼ်မႅၼ်ႈတႄႉ မိူၼ်ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈမၢႆၽိုၼ်လိၵ်ႈ
သဵၼ်ႈမၢႆၽိုၼ်လိၵ်ႈလူင်ပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ဢဝ်မႃးတီႈပပ်ႉပိုၼ်းၶူးမေႃလိၵ်ႈတႆးႁူၵ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်လုင်းၶုၼ်မႁႃႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈပီ 1970 သေ ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ပပ်ႉႁဵၼ်း ၶွမ်ႇမတီႇ ပၢႆးပၼ်ႇၺႃႇၸိုင်ႈတႆး ၶိုၼ်းဢိတ်ႇဢွၵ်ႇမႂ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1996 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်လိၵ်ႈတႃႇသိုပ်ႇဢၢၼ်ႇ (ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ)
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၽိုၼ်လိၵ်ႈ (documentation) Wikipedia
ဢေႃးၵၢတ်ႉ 25
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ (25) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (237) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (238))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (128) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢေႃးၵၢတ်ႉ
ပီႇၸီႇ 240
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
356
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 240
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
356
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 240
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
356
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 240
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
356
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 240
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပꩧမပတိၿ်ၿတႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ ႁေႃမွၵ်ႇ
11-ပꩧမပတိၿ်ၿတႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ ႁေႃမွၵ်ႇ
ပꩧမပတိၿ်ၿတႃဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သိပ်းဢဵတ်း သုတ်းယဝ်ႉ။
ပီႇၸီႇ 240
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
356
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 240
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
356
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 240
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
356
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1419
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
356
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1419
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
356
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:356
1419
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1419
1418
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1418
820
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:820
ၵႃႇၾီႇ
ၵႃႇၾီႇ
ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းတင်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ဢွၼ်ၵၼ်ၵိၼ်ၼမ်ႉၵႃႇၾီႇ မၵ်ႉၼမ်ႉၵႃႇၾီႇတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ထုၵ်ႇလီႁူႉလွင်ႈၵႃႇၾီႇယူႇ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 17 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းယူးရူပ်ႉၶဝ် ပႆႇႁူႉၸၵ်း ၵႃႇၾီႇၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပၢၼ်ၼၼ်ႉ မိူင်းဝီႇသီးၼီးယႃးၶဝ် ၵုၼ်ယွၼ်ႇဢႃႇရေႇဝျၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လေႉၵၼ်ၵိၼ် ၵႃႇၾီႇယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵႃႇၾီႇၼႆႉ ၵူၼ်းႁဝ်း တႄႇၵိၼ်မႃး မိူဝ်ႈလႂ်ၼႆတႄႉ ၽႂ်ဢမ်ႇႁူႉလႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ဢပုမ်ႇၵႃႇၾီႇ
ဢပုမ်ႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈၵႃႇၾီႇၼႆႉတႄႉ မီးတင်းၼမ်။ ဢပုမ်ႇဢွၼ်ႇႁူဝ်ၼိုင်ႈတႄႉ မီးဝႆႉၼင်ႇၼႆ။ မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 3 ၸမ်သဵင်ႈ တမ်ႈတီႈမိူင်းဢႃႇရေႇဝျၼၼ်ႉ မုၼ်ၸဝ်ႈၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၸုမ်းၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်း ပိူၼ်ႈမိပ်ႇငႅၼ်းပႄႉၵိၼ်လႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇ ၸူဝ်းၵၼ် ပၢႆႈၶဝ်ႈၼႂ်းထိူၼ်ႇ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် မိူင်းဢႅတ်ႉဝီႇသီးၼီးယႃးယူႇ။ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ပႄႉလႄႈၸဵၼ် ဢၼ်မုၼ်ၸဝ်ႈၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၶဝ် လဵင်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ ထိုင်ၶိင်ႇၼွၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၼွၼ်းသေ ဢွၼ်ၵၼ် ဢႅၼ်ႇလႅၼ်ႈလဵၼ်ႈယူႇ တႂ်ႈငဝ်းလိူၼ်လႅင်ႈယဝ်ႉ။ သမ်ႉပဵၼ်ၼၼ် ၵူႈၶိုၼ်းလႄႈ မုၼ်ၸဝ်ႈလူင် ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း ၸင်ႇၵႂႃႇၸွပ်ႇႁႃတူၺ်း တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ပႄႉလႄႈၸဵၼ် ႁႃၵိၼ်ၼၼ်ႉသေ မႃးၵိၼ်ၸိမ်းတူၺ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ ၵမ်းလိုၼ်း ၸင်ႇၵႂႃႇၵိၼ်ၺႃး မႂ်လႄႈမၢၵ်ႇဢွၼ်ႇ တီႈတူၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ တူၼ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တူၼ်ႈၵႃႇၾီႇသေ ဝၢႆးသေ ၵိၼ်ၺႃးယဝ်ႉ မုၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸႂ်ၸိုၼ်ႈသေ ဢမ်ႇၶႂ်ႈလပ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈၼွၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ဢပုမ်ႇဢွၼ်ႇဢၼ်ၼႆႉတႄႉ မၼ်းပဵၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇဝႃႈ "ဢ ဢပုမ်ႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယုမ်ႇ"ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႃႇၾီႇ
ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈမွၵ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 15 မူႇသလိၼ်ႇ ၸိူဝ်းၵႂႃႇဝႆႈၽြႃး တီႈဝဵင်းမၢၵ်ႇၵႃႇၼၼ်ႉ ၵၢင်ၶမ်ႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၼင်ႈတြႃးၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇငဝ်လပ်းငဝ်ၼွၼ်းၼႆ ၶဝ်ဢဝ်ၸိူဝ်ႉၵႃႇၾီႇၶူဝ်ႈသေ တမ်ႁဵတ်းၽွင်မႃး၊ ဢဝ်မႃးသႂ်ႇလေႃးၼမ်ႉသေ ၵိၼ်ၵၼ်ယူႇၼႆ မီးဝႆႉတီႈမၢႆတွင်းၼင်ႇၼႆယူႇ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လွင်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉၵႃႇၾီႇၼၼ်ႉ ၽႄႈတိူၼ်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇၶဝ် မၵ်ႉၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢႃႇရေႇဝယၶဝ်ၵေႃႈ မၵ်ႉၵႃႇၾီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 17 လွင်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉၵႃႇၾီႇၼၼ်ႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် မိူင်းယူးရူပ်ႉသေ သႅင်ႇၶၢႆၼမ်ႉၵႃႇၾီႇၵေႃႈ မီးမႃးတင်းၼမ်။ တီႈမိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇၼၼ်ႉ သႅင်ႇၵႃႇၾီႇပိုတ်ႇၽုၺ်ႇၶၢႆ မိူဝ်ႈ 1652 ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ သႅင်ႇၵႃႇၾီႇၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇတႄႉယူႇ။ ၵူၼ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶဝ်၊ ၵူၼ်းတႅမ်ႈဝွၵ်းၶဝ်၊ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၶဝ် ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ် ၵႂႃႇၼင်ႈ ၵိၼ်ၵႃႇၾီႇသေ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းလၢၵ်ႇလၢႆးၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈ လႆႈငိၼ်းမႃး တမ်ႈတီႈ သႅင်ႇၵႃႇၾီႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၽူႈၸွပ်ႇၶုၼ်မိူင်းၶဝ် ယင်းလႆႈပႂ်ႉၸွပ်ႇတူၺ်း တမ်ႈတီႈ သႅင်ႇၵႃႇၾီႇယူႇတႃႇသေႇ။ ၽွင်းပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 17 ၸမ်တေသဵင်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းယူးရူပ်ႉၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်မိုတ်ႈၵိၼ် ၵႃႇၾီႇမူဝ်းၵႃး ဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းဢႃႇရေႇဝျမႃးၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵႃႇၾီႇမူဝ်းၵႃးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဢွၵ်ႇမႃး တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းမူဝ်းၵႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ
ဝၢႆးၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈၵုၼ်သီႇႁူဝ်ႇ၊ ၵုၼ်ၵျႃႇဝႃးၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တႄႇၽုၵ်ႇၵႃႇၾီႇမႃးသေ ၸင်ႇသိုပ်ႇၽႄႈၵႂႃႇ ၸေႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းႁွၼ်ႉမႆႈၼၼ်ႉယူႇ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ၽုၵ်ႇၵႃႇၾီႇၼမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဢမေႇရိၵၸၢၼ်း တီႈမိူင်းပရႃႇၸီး။
တူၼ်ႈၵႃႇၾီႇၼႆႉ မိုတ်ႈတီႈမႆႈ တီႈဢၼ်သုင်သေ ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် 1200 ထတ်းလႄႈ 2000 ထတ်းသေ တီႈဢၼ်လႆႈၼမ်ႉလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈၵႃႇၾီႇၼႆႉ ပဵၼ်တူၼ်ႈၶဵဝ်တႃႇသေႇသေ ပေႃးပွႆႇဝႆႉၸိူင်ႉၼႆၸိုင် ၸၢင်ႈသုင်ၶိုၼ်ႈ 20 ထတ်းလိူဝ်လူးၵွၼ်ႇ။ ၵူၼ်းၵႃႈ တမ်ႈတီႈ သူၼ်ၵႃႇၾီႇ ဢၼ်ၽုၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ ၼင်ႇႁိုဝ် တေပိတ်းငၢႆႈၼၼ်ႉ လႆႈလိတ်ႉပၼ် ပၢႆမၼ်းယဝ်ႉ။ မွၵ်ႇၽိူၵ်ႇ ၵႃႇၾီႇၼႆႉ မွၵ်ႇမႃး တမ်ႈတီႈ ႁိမ်းလမ်းငဝ်ႈမႂ်မၼ်းၼၼ်ႉသေ ႁွမ်တႄႉတႄႉ။ မွၵ်ႇမၼ်း မွၵ်ႇမႃးၸွမ်းၵၼ် ပဵၼ်ပူၵ်ႉပဵၼ်ပူၵ်ႉ။ တူၼ်ႈၵႃႇၾီႇၼႆႉ ပေႃးလႆႈမႃး 3 ပီ မၼ်းတႄႇမၢၵ်ႇသေ ၽွင်းလႆႈ 5 ပီၼၼ်ႉ ႁႅင်းမၢၵ်ႇမၼ်း တေလႆႈဝႃႈ တဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈၵႃႇၾီႇၼိုင်ႈတူၼ်ႈၼႆႉ မၢၵ်ႇလႆႈယူႇမွၵ်ႈ 20 ပီ။ မၢၵ်ႇမၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်သီၶဵဝ်၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လိူင်မႃးသေ ၵမ်းလိုၼ်း ပဵၼ်ၵႂႃႇသီလႅင်။ တီႈဢၼ် ၼီႈပႅင်ႈၾႃႉ ရႃႇသီႇဢုတုလီၼၼ်ႉ တူၼ်ႈၵႃႇၾီႇၼႆႉ မွၵ်ႇမၢၵ်ႇ သွင်သၢမ်ပွၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ တီႈတူၼ်ႈၵႃႇၾီႇၼိုင်ႈတူၼ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် မွၵ်ႇၵႃႇၾီႇ၊ မၢၵ်ႇၵႃႇၾီႇသီၶဵဝ် ဢိၵ်ႇသီလႅင် ၸၢင်ႈလႆႈႁၼ် မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်ယူႇ။
ပိတ်းမၢၵ်ႇၵႃႇၾီႇ
ၽွင်းမိူဝ်ႈ မၢၵ်ႇၵႃႇၾီႇသုၵ်းလႅင်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပိတ်းဢဝ်ပွၼ်ႈဢဝ် မၢၵ်ႇမၼ်းလႄႈသင်၊ ဢဝ်ၽႅၼ်ႇသိူဝ်ႇတႂ်ႈတူၼ်ႈမၼ်းသေ သၼ်ႇတူၼ်ႈမၼ်း ႁႂ်ႈမၢၵ်ႇမၼ်း ႁူင်ႈတူၵ်းလႄႈသင် လႆႈႁဵတ်းၼၼ် ပိတ်းဢဝ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပိတ်းမႃးၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ်တၢၵ်ႇႁႅင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ဢဝ်ၸၢၵ်ႈၸႂ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁႅင်ႈ။ မၢၵ်ႇၵႃႇၾီႇၼႆႉ မီးပိူၵ်ႇၼိူဝ်ႉႁေႃႇဝႆႉသေဢမ်ႇၵႃး တမ်ႈတီႈ ၼိူဝ်မဵတ်ႉၵႅၼ်ႇၼႂ်းမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉမီးထႅင်ႈ ၽိဝ်မၢင်ဢွၵ်ႇ 2 ၸၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ တေလႆႈလွၵ်ႈပႅတ်ႈ ဢၼ်ႁေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ လိူၵ်ႈဢဝ် မဵတ်ႉၵႅၼ်ႇၼႂ်းမၼ်းၵူၺ်း။ မဵတ်ႉၵႅၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈႁႅင်ႈလီလီသေ လႆႈဢဝ်တုမ်ၵိင်ႈပၼ်လႂ်၊ ပွတ်ႈႁႂ်ႈၽိဝ်မၢင်မၼ်း လူၼ်ႇလႂ်ယူႇ။ ပေႃးႁဵတ်းၼၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈမႃးမဵတ်ႉၵႃႇၾီႇႁႅင်ႈ၊ ၸင်ႇလႆႈမႃးလိူၵ်ႈ သႅၼ်းလဵၵ်ႉသႅၼ်းယႂ်ႇ သႂ်ႇထူင်သေ သူင်ႇဢွၵ်ႇၶၢႆၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။
လၢႆးႁဵတ်း ၵႃႇၾီႇၽွင်
တႃႇတေလႆႈၵိၼ် ၼမ်ႉၵႃႇၾီႇႁွမ်ႁွမ်ဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း မဵတ်ႉၵႃႇၾီႇႁႅင်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈၶူဝ်ႈႁႅင်ႈ ၼိူဝ်ၽၢင်ၽႆး ႁႂ်ႈမၼ်းသမ်ႉပေႃးမီး သီၶႅမ်ႈလိူင်ယူႇ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၶူဝ်ႈႁႅင်ႈၼႆႉ တေလႆႈဝႆႉသတိတႄႉတႄႉ။ ပေႃးဢမ်ႇမေႃၶူဝ်ႈၼႆ တေဢမ်ႇဢွၵ်ႇဢၢႆႁွမ်မႃး။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႉ တႃႇတေလႆႈၵိၼ်ၵႃႇၾီႇႁွမ်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၶူဝ်ႈဢဝ်တီႈႁိူၼ်းၽႂ်ႁိူၼ်းမၼ်းသေတႃႉ ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ တင်ႇပဵၼ်ႁူင်းၸၢၵ်ႈလူင်သေ ႁဵတ်းဢဝ်ယဝ်ႉ။ မဵတ်ႉႁႅင်ႈ ဢၼ်ၶူဝ်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ သမ်ႉၶိုၼ်းလႆႈဢိတ်ႇႁဵတ်းၽွင်ယူႇ။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၵႃႇၾီႇႁွမ်ႁိင်ႈႁိင်ႈၼၼ်ႉ ၵေႃႉၸၢပ်ႈၵေႃႉႁဵတ်းမၼ်းၼၼ်ႉ မၢင်တီႈ ပိူၼ်ႈလႆႈၸၢင်ႈ ၵူၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ မႃးႁဵတ်းပၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃႈလႆႈမႃး ၽွင်ၵႃႇၾီႇၵေႃႈ ဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈ ၼမ်ႉၵႃႇၾီႇႁွမ်ႁိင်ႈႁိင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ႁႅင်းၵႃႇၾီႇ
ၵႃႇၾီႇၼႆႉ မၼ်းပႃးဝႆႉထၢတ်ႈ ၵႅတ်ႉၾီးဢိၼ်းသေ ဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ထၢတ်ႈတီးဢိၼ်း ဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၼဵင်ႈႁႅင်ႈၼၼ်ႉသေ သမ်ႉႁႅင်းယႂ်ႇလိူဝ်ၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။ လွင်ႈဢၼ် ၵူၼ်းႁဝ်း ၸပ်းယိၼ်ႉၵႃႇၾီႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ယွၼ်ႉ ထၢတ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေႁႂ်ႈ ထၢတ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ယွမ်းၵႂႃႇတႄႉ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၽွင်ၵႃႇၾီႇၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်တၢင်ႇပိူင် လေႃးသႂ်ႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇ။ တီႈမိူင်းယူးရူပ်ႉတႄႉ ၶဝ်ဢဝ်ႁၢၵ်ႈမႆႉမဵဝ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၶျိတ်ႉၵူဝ်ႇရီႇလေႃးသႂ်ႇ ၼႂ်းၵႃႇၾီႇၶဝ်သေၶၢႆ။ မၢင်ၸိူဝ်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇသိုဝ်ႈယူဝ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉဢဝ် ႁၢၵ်ႈတၢင်ႇမဵဝ်း လေႃးလႄးသေ တင်ႈၸႂ်ႁဵတ်းၶၢႆၵေႃႈမီး။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ဢဝ်ၸိူဝ်ႉမၢၵ်ႇၵႅင်း ၶိုတ်ႈႁဵတ်းၽွင်သေ လေႃးၶၢႆၵေႃႈမီးၼႆယဝ်ႉ။
ၵႃႇၾီႇၼႆႉ မဵဝ်းမၼ်းမီးယူႇ မွၵ်ႈ 80 မဵဝ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်တႄႉ ပဵၼ်တူၼ်ႈၵႃႇၾီႇ ဢႃႇရေႇဝီႇယၢၼ်ႇ လၢႆႇဝီးရီးယၢၼ်းၵူၺ်း။ မိူင်းဢမေႇရိၵ ပွတ်းၵၢင်၊ မိူင်းမႅၵ်ႉသီႇၵူဝ်ႇ၊ ၵုၼ်ယွၼ်ႇဢႃႇရေႇဝယ၊ တိူၵ်ႈဢႃၾရိၵ၊ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယမၢင်တွၼ်ႈ၊ ၵုၼ်သီႇႁူဝ်ႇ၊ ၵုၼ်သူႇမတြႃႇ၊ ၵုၼ်ၵျႃးဝႃးလႄႈ ၸေႈတွၼ်ႈသမုတ်ႉတရႃႇပၸိၽိတ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈ ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈၵႃႇၾီႇယႂ်ႇလူင်ယဝ်ႉ။
လုၼ်ႇငိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈလုၼ်ႇငိၼ်ႇ  (လွန်ငင်ရွာ, Lunngin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193837 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1392 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1785 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3177 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵႃႇၾီႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:!Main category
လုၼ်ႇငိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဢေႃးၵၢတ်ႉ 26
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ (26) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (238) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (239))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (127) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢေႃးၵၢတ်ႉ
လိုင်းသႃႇယႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈလိုင်းသႃႇယႃႇ (, Lueng Saa Yaa, လိမ်းဆာယာ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
1038
1038
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
` (1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1038
ၶူဝ်ၵႅၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၶူဝ်ၵႅၼ်ႇ (, Khoken, ခိုကျန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
လႄႇၶျိၼ်းဢူး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ၵုင်းသႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇမိူင်းပူပ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ)
ဝၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇ (, Kone Thar, ကုန်းသာ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇမိူင်းပူပ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
မျွင်းပွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈမျွင်းပွင်ႇ  (မြောင်းဘောင်ရွာ, Myaungbaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်ႇယွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190566 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 761 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1019 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1780 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ၵလႃးၵျီးၶျၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈၵလႃးၵျီးၶျၢၼ်ႇ  (ကုလားကြီးခြံရွာ, Kulargyichan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇငူၺ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 219075 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇငူၺ်ႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2414 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2633 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5047 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပူင်ႇတေႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈပူင်ႇတေႃႇၵူင်း  (ပုံတော်ကုန်းရွာ၊ Pontawkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူးၶျိၼ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192838 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသူးၶျိၼ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 331 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 357 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 688 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၻုတိယပတိၿ်ၿတႃဝိမႃၼဝတ်ထ၊ ၼၢင်းၽီ ႁေႃသဝ်ပတ်းလမ်
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
သူၺ်ႇၸီႇတၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇၸီႇတၢႆႇ  (ရွှေစီတိုင်ရွာ၊ Shwesitaing(Shwesetaing)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတွင်းလႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191862 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတွင်းလႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1380 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1755 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3135 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး
ဢိၼ်ႇတိယၼႆႉ ၸိုဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ်မၼ်း ပဵၼ် "ၸိုင်ႈမိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢိၼ်ႇတိယ"ၼႆသေ၊ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ ဢေးသျႃးၸၢၼ်း။ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ မၢႆထီႈၸဵတ်း၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၼမ်သေပိူၼ်ႈ မၢႆသွင်လႄႈ ၵႃႊၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ တင်းလၢႆၼၼ်ႉ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၼမ်သေပိူၼ်ႈတီႈသုတ်း။ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉ မီးၼမ်ႉသမုတ်ႉတရႃႇဢိၼ်ႇတိယ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ပၢင်ႇလၢႆႇဢႃႇရပ်ႉလႄႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ပင်းၵလႃးၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ။ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ မီးမွၵ်ႈ 4671 လၵ်း (7517 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇထိူဝ်ႇ)။ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းမၼ်းၸမ်း ၽၢႆႇတူၵ်းပဵၼ် မိူင်းပႃႇၵိတ်ႉၸတၢၼ်ႇ၊ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၸမ်း မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းၼီႇပေႃး လႄႈ မိူင်းပူႇတၢၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၸမ်း မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉသျ် လႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၼမ်ႉသမုတ်ႉတရႃႇ ဢိၼ်ႇတိယ ဢၼ်ၸမ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် မိူင်းသီႇရိလင်ႇၵႃႇ၊ မိူင်းမေႃႇလတၢႆႉ လႄႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃးယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈငႄႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵႄႈလွႆဢိၼ်ႇတု ပဵၼ်မႃး မီးမႃးပိုၼ်းသၢႆတၢင်းၼမ်ႉ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ မီးပႃး ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၵႂၢင်ႈ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ပိုၼ်းႁိုင်ႁီးသေယဝ်ႉ ပဵၼ်တီႈထုင်ႉမိူင်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ ပၢႆးယဵၼ်ႇငႄႈ လိူင်ႇၼမ်ယမ်တွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်တီႈ ၽႃႇသႃႇႁိၼ်ႇတူႇ၊ ၽႃႇသႃႇပုတ်ႉထ၊ ၽႃႇသႃႇၵျဵၼ်း လႄႈ ၽႃႇသႃႇသိၵ်ႉ သီႇဢၼ် မုတ်းဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ၽႃႇသႃႇၶရိယၢၼ်ႇ ၽႃႇသႃႇဢိတ်ႉၸလၢမ်ႇ ၸင်ႇလုၵ်ႉၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႇတိယလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယၼႆႉ ၽႃႇသႃႇ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ် မီးၸွတ်ႇမီးၸေးတႄႉတႄႉ။ တႄႇဢဝ် ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 18 မႃး ၶွမ်ႇပၼီႇပရိတိသျ ဢိၼ်ႇတိယပွတ်းဢွၵ်ႇၶဝ် ၽိုတ်ႉၶဝ်ႈမႃးလွႆးလွႆးသေ ထိုင်မႃး ၵၢင်ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 19 ၼၼ်ႉ တူၵ်းၵႂႃႇတႂ်ႈမိုဝ်း မိူင်းပရိတဵင်ႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ထိုင်မႃး 1947 ဢဝ်လွင်ႈဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ႁုၵ်းႁၢႆႉသေ တူင်ႉၼိုင်တိုၵ်းတေႃးမႃးလႄႈ ပီ 1947 ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႆႈ လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ တႂ်ႈမိုဝ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ယဝ်ႉ။
ၸီႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၸီႇပိၼ်ႇ  (စီပင်ရွာ၊ Sipin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပႅတ်ႉၵႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192606 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပႅတ်ႉၵႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1780 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2013 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3793 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ပီႇၸီႇ 241
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 241 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 240
မျိတ်ႉသူင်ႇၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈမျိတ်ႉသူင်ႇၵျီး  (မြစ်ဆုံကြီးရွာ, Myitsongyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျိတ်ႉသူင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190963 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမျိတ်ႉသူင်ႇၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 912 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 958 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1870 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ယေႇဢူးၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈယေႇဢူးၵျီး  (ရေဦးကြီးရွာ၊ Yaeugyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190327 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 8600 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 8309 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 16909 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
19
ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ -
ယႄးထုတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈယႄးထုတ်ႉ  (ရဲထွဋ်ရွာ, Yehtut) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတယႅတ်ႉတပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189727 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတယႅတ်ႉတပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3120 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3180 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6300 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
819
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:819
ၺွင်ႇလႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ လႅတ်ႉထူၵ်ႉ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇလႃႉ  (ညောင်လှရွာ၊ Nyaunghla) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉထူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192380 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉထူၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1373 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1481 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2854 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဢေႇတီႇ 19
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:19
တူဝ်းၼွႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈတူဝ်းၼွႆႇ (ဒိုးနွယ်ရွာ, Doenwe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၼတ်ႉတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218201 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 6702 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 5954 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 12656 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵျွင်းၵူင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵျွင်းၵူင်း (ကျောင်းကုန်းမြို့ ; Kyaunggon) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွင်းၵူင်း၊ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဢေႃးၵၢတ်ႉ 27
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ (27) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (239) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (240))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (126) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢေႃးၵၢတ်ႉ
မူၺ်ႇသူၺ်ႇၶႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
1417
1417
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ထၼွင်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈထၼွင်းၵူင်း  (ထနောင်းကုန်းရွာ, Htanaungkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထၼွင်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191376 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထၼွင်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 793 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 941 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1734 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1417
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ထၼွင်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
1417
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
355
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1417
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
355
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1417
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1417
355
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 242
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
မူဝ်းတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈမူဝ်းတွင်ႇ  (မိုးတောင်ရွာ၊ Moetaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းတွင်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192281 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1165 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1439 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2604 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပီႇၸီႇ 242
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
မူဝ်းတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
355
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢူၵ်ႉသျိတ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢူၵ်ႉသျိတ်ႉၵူင်း  (အုပ်ရှစ်ကုန်းရွာ, Okeshitkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193841 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1392 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1785 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3177 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
355
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ဢူၵ်ႉသျိတ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
355
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 242
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 242 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 240
ပꩧမသုၼိသႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ ငဝ်းတူဝ်လႅင်း
13-ပꩧမသုၼိသႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ ငဝ်းတူဝ်လႅင်း
ပꩧမသုၼီသႃဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သိပ်းသၢမ် သုတ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
355
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:355
ဢေႃးၵၢတ်ႉ 28
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ (28) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (240) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (241))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (125) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢေႃးၵၢတ်ႉ
ၽႃလွမ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၽႃလွမ်ႉ (, Phaa Laum, ဖါလွမ့်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
လႅတ်ႉဝႄးၸု၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉဝႄးၸု  (လက်ဝဲစုရွာ, Letweasu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်ႇယွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190568 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 761 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1019 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1780 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ၵွင်းႁၢင်၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵွင်းႁၢင် (, Kaunghaang, ကောင်းဟန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
1037
1037
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
` (1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1037
ႁူၺ်ႈလမ်ၵုင်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈလမ်ၵုင်း (, Hway Lan Kone, ဟွေလံကုန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇမိူင်းပူပ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
မျူဝ်ႇတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
သႃႇယႃႇၵျီး (ယႂႃႇတိတ်ႉ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈသႃႇယႃႇၵျီး (ယႂႃႇတိတ်ႉ)  (သာယာကြီး (ရွာသစ်)ရွာ, Tharyargyi(Ywarthit)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႃႇယႃႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191390 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသႃႇယႃႇၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1469 ၊ ယိင်း 1763 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3232 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
လျေႃႇၽျူႇၵၢႆး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈလျေႃႇၽျူႇၵၢႆး  (လျှော်ဖြူကိုင်းရွာ၊ Hlyawhpyukaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပႅတ်ႉၵႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192607 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပႅတ်ႉၵႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1780 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2013 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3793 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
818
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:818
လူးထ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈလူးထ  (လူးထရွာ၊ Luhta) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190322 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 8600 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 8309 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 16909 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
တယႅတ်ႉတပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉတပိၼ်ႇ  (သရက်တပင်ရွာ, Thayettapin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတယႅတ်ႉတပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189726 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတယႅတ်ႉတပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3120 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3180 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6300 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၶျၢၼ်းၺဵင်းတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈၶျၢၼ်းၺဵင်းတႃႇ  (ချမ်းငြိမ်းသာရွာ, Channyeinthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျႃႉၼတီႇ (တၢႆး)၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218278 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမျႃႉၼတီႇ (တၢႆး)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3091 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3166 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6257 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၶျီႇၽုၺ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇ (ချီဖွေမြို့, Chipwi) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်သေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉမေႇၶ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆတင်း ဝဵင်းၸႄႈၼႃး ၈၈ လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်း ဝဵင်းပၢင်ႇဝႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ၶႄႇ-မၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ယၢၼ်ၵႆ ၄၀ လၵ်းယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ လေႃးၶွင်၊ ထေႃႇၵေႃႉ၊ ဝဵင်းလေႃႉသေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢဝ်တင်းရူတ်ႉၵႃးသေ ၵွင်ႉသိုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်တၢင်းရူတ်ႉၵႃးသေ သိုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉတင်း ဝဵင်းၸႄႈၼႃးယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇ ယၢၼ်မွၵ်ႈ ၆ လၵ်းၼ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼၢၼ်းဢူးၼၼ်ႉ မီးႁူင်းၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉႁႅင်းၼမ်ႉ (ႁႅင်းၸၢၵ်ႈ - ၉၉ မႅၵ်ႇၵႃႇဝတ်ႉ) ဢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇၶႄႇၸီႇၽီဢၢႆႇ ပိူင်ႇသေ တီးၼိူဝ် မႄႈၼမ်ႉမေႇၶ ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ၶျီႇၽုၺ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၾႆးၾႃႉႁႅင်းၼမ်ႉ (၃၄၀၀ မႅၵ်ႇၵႃႇဝတ်ႉ) ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်