ၶွၼ်ႇၾိဝ်းသျၢတ်ႉ
ၸူဝ်ႈပၢၼ် ၶွၼ်ႇၾိဝ်းသျၢတ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၶွၼ်ႇၾိဝ်းၸိုဝ်ႈ
မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈမႃး 34 ၼၼ်ႉ ၶူးသွၼ်လူင် ၶွၼ်ႇၾိဝ်းသျၢတ်ႉ ၵႂႃႇတီႈဝဵင်းၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းသေ ၵႂႃႇသိုပ်ႇႁဵၼ်းဢဝ် လိၵ်ႈလၢႆးၵဝ်ႇၵႄႇ လႄႈ တၢင်းမေႃသုၶုမၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပွၵ်ႈမႃးမိူဝ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်း သုၵ်ႉယုင်ႈလႄႈ ၵိၼ်ဝဵင်း (ၽူႈၵွၼ်းဝဵင်း) ၵေႃႈ ပၢႆႈၵႂႃႇတီႈ ဢိူင်ႇသျီႈၼၼ်ႉယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶူးသွၼ်လူင်ၶွၼ်ႇၾိဝ်းသျၢတ်ႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁၼ် ၵူၼ်းဢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမိူဝ်းသေ ပၢႆႈၵႂႃႇတီႈ ၵိၼ်မိူင်း မီးဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တပႄးမၼ်းၵေႃႈ ၸွမ်းမၼ်းၵႂႃႇ။ ၸွမ်းတၢင်း လႆႈႁၼ်ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁႆႈဝႆႉယူႇ တီႈႁိမ်း ၶုမ်ပႃႇႁဵဝ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ၶူးသွၼ်လူင် ၸင်ႇၵိုတ်းသေ ထၢမ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းလႄႈ ၼၢင်းယိင်း ဢၼ်ႁႆႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇတွပ်ႇဝႃႈ “ဢွင်ႈတီႈၼႆႈ ယွၼ်ႉသိူဝ်ႁၢႆႉၶူပ်းလႄႈ ၶိင်းပူႇၼၢႆးၶႃႈလႄႈသင်၊ ၽူဝ်ၶႃႈလႄႈသင်၊ လုၵ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇၶႃႈလႄႈသင် လႆႈတၢႆၵႂႃႇၶႃႈဢေႃႈ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၶူးသွၼ်လူင် ၶိုၼ်းဝႃႈ “လုၵ်ႈယိင်း ၵွပ်ႈသင် မႂ်းၼၢင်းသမ်ႉဢမ်ႇပၢႆႈၽၢတ်ႇယၢၼ် ဢွင်ႈတီႈမီး သိူဝ်ႁၢႆႉလူင်ၼႆႉလႃႇ” မၼ်းၼၢင်းၶိုၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ “ဢေႃႈၶႃႈ ဢွင်ႈတီႈၼႆႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇမီးၶုၼ်ႁၢႆႉလႄႈ ၶႃႈၼၢင်း ၸင်ႇယူႇဝႆႉဢေႃႈ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ ၶူးသွၼ်လူင် ၸင်ႇပၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း သင်ႇသွၼ်တီႈ တပႄးမၼ်းဝႃႈ “လုၵ်ႈႁၵ်ႉၶဝ်ဢိူၺ်း ဝူၼ်ႉတူၺ်းလႄႈ၊ ၶုၼ်ဢၼ်ႁၢႆႉမိူၵ်ႈၼၼ်ႉ လီၵူဝ်သေ သိူဝ်ႁၢႆႉလူင်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ” ၼႆယူႇ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင် ၶွၼ်ႇၾိဝ်းသျၢတ်ႉ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈမႃး တီႈၸႃႇတိမၼ်း၊ မႃးသိုပ်ႇသေႃႉႁႃ လိၵ်ႈလၢႆး တၢင်းႁူႉသေ ပူင်သွၼ်ပၼ် တပႄးမၼ်းၵႂႃႇယူႇ။ မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 52 လႆႈၵႂႃႇပဵၼ် ၽူႈထတ်းသိၼ် တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းၶျုၼ်ႇတူး။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း ၵေႃႉပဵၼ် ၼွင်ႉၸၢႆး ၵိၼ်မိူင်း ၶိုၼ်းႁွင်ႉသေ ပၼ်ၸၼ်ႉတႃၶုၼ်သုင် တီႈၶွၼ်ႇၾိဝ်းသျၢတ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ၶွၼ်ႇၾိဝ်းသျၢတ်ႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၶုၼ်ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇတႅပ်းတတ်း တၢင်းၽိတ်း၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မၼ်းမေႃဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပူၵ်းၶွင်းလႄႈ လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်း ႁဵတ်းႁၢႆႉ ႁဵတ်းမိူၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး၊ လွင်ႈၵူၼ်းလၵ်ႉ ၵူၼ်းၸူၼ် ၵူၼ်းမိူၵ်ႈၵေႃႈ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ မၼ်းပွင်ပဵၼ်လႆႈ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ ၼင်ႇၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းၼပ်ႉယမ်မၼ်းၵေႃႈ ၼမ်မႃးတႄႉတႄႉ။ ထုင်ႉဢိူင်ႇ ၵိၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးႁိမ်းၸမ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လွမ်လွမ်မႆႈၸႂ် ၵူဝ်ဢေႃးၸႃႇ ဢႃႇၼႃႇ ၶွၼ်ႇၾိဝ်းသျၢတ်ႉ ႁူမ်ႇမႃးၼႃႈလိၼ်ၶဝ်ယူႇ။ ၵိၼ်ဝဵင်း ဝဵင်းၼိုင်ႈ ၸင်ႇသူင်ႇ ၼၢင်းယိင်းႁၢင်ႈလီ ဢၼ်မေႃၵႃႈ မေႃႁွင်ႉၵႂၢမ်း ပၼ်မႃး တမ်ႈတီႈ ၵိၼ်ဝဵင်းလူႈသေ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈၶဝ်ၼၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သူၼ်းႁႂ်ႈမၢင်ပႅတ်ႈ ၶွၼ်ႇၾိဝ်းသျၢတ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းၶိုင်ၵျၢမ်ႇၶဝ် ဢွင်ႇၵႂႃႇလႄႈ ၶွၼ်ႇၾိဝ်းသျၢတ်ႉၵေႃႈ လႆႈပၢႆႈဢွၵ်ႇ ဢိူင်ႇမိူင်းလူႈယဝ်ႉ။ ၵိၼ်ဝဵင်းၵေႃႈ ၵုမ်ႇလူင်တူဝ်လိုမ်းၶိင်းယူႇ ၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇၶိုၼ်းႁွင်ႉ ၶွၼ်ႇၾိဝ်းသျၢတ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 13 ပီ ဢၼ်လႆႈပၢႆႈၽၢတ်ႇမိူင်းယူႇၼၼ်ႉ ၶွၼ်ႇၾိဝ်းသျၢတ်ႉ ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႇ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၵူႈတီႈတီႈသေ ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇၶိုၼ်းပွၵ်ႈမႃး ဢိူင်ႇလူႈယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်ႇသူင်ႉ Zuo Zhuan လၢတ်ႈဝႃႈ ၶွၼ်ႇၾိဝ်းသျၢတ်ႉ ပွၵ်ႈမႃးမိူဝ်း ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းလင်မၼ်း (ဢိူင်ႇမိူင်းလူႈ) မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 68 ၼႆယဝ်ႉ။ ပိူၼ်ႈပၼ် ၸၼ်ႉတႃၶုၼ် ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ မၼ်းတေႃႈ ဢမ်ႇႁပ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပုၼ်ႈတႃႇတေပၼ် တၢင်းၶႂ်ႈၸႂ် တမ်ႈတီႈ ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၵႂႃႇယူႇ။ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ၶွၼ်ႇၾိဝ်းသျၢတ်ႉၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ပုၼ်ႈတႃႇ တေပဵၼ်မႃး ၵူၼ်းလီၼိုင်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ လွင်ႈၽႃႇသႃႇ တီႈၵိူဝ်းယမ်။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ တိုၵ်ႉမီးသၢႆၸႂ်ယူႇၼၼ်ႉ တေလႆႈ ႁဵတ်းႁိုဝ် ယူႇသဝ်းၵႂႃႇ လီငၢမ်းၼႆ ႁဵတ်းပဵၼ် ၵႂၢမ်းဝွၵ်းဢွၼ်ႇသေ သွၼ်ပၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်တင်းၼမ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ၶူးသွၼ်လူင် တိုဝ်းၵမ်ဝႆႉ တႃႇသေႇၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် “ပေႃးပိူၼ်ႈ မႃးႁဵတ်းတီႈမႂ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ မႂ်းဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉ မႂ်းၵေႃႈ ယႃႇပေဢဝ် ၸိူင်ႉၼၼ်သေ ၵႂႃႇႁဵတ်းတီႈပိူၼ်ႈ” ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈမၼ်း ပႆႇတၢႆၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းလႄႈ တပႄးငဝ်ႈမၼ်း သွင်ၵေႃႉ သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇပႅတ်ႈလႄႈ ၶူးသွၼ်လူင် သေလၢႆတႄႉတႄႉ။ မိူဝ်ႈဢႃႇယု လႆႈမႃး 73 ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၼႃႈမၼ်း ၸမ်တေသဵင်ႈၵၢမ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ “လွႆလူင် ၸမ်တေၵူၼ်ႇပင်း၊ လၵ်းလဵၵ်းလူင်ၵေႃႈ တေႁၵ်း၊ ၽူႈမီးပၺ်ႇၺႃႇၵေႃႈ တေႃႈတေလႆႈ ႁဵဝ်ႇႁႅင်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ တူၼ်ႈမႆႉယူႇ” ၼႆသေ တပႄးမၼ်း တွင်းမၢႆဝႆႉယဝ်ႉ။ ပီလိုၼ်းသုတ်း မိူဝ်ႈမၼ်းတေသဵင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢဝ် တၢင်းႁူႉၵဝ်ႇၵႄႇ လွင်ႈတိုဝ်းၵမ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ႁႃႈယိူင်ႈ (Five Classics) ပူင်သွၼ်ပၼ် တပႄးမၼ်း 72 ၵေႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် 77 ၵေႃႉယဝ်ႉ။