cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
322
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:322
1783
1783
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1783
ၵျႅတ်ႉတီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႅတ်ႉတီး  (ကြပ်တီးရွာ, Kyattee) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194303 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတိတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 181 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 226 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 407 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
792
‘’’792'''
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:792
ပိၼ်ႇတပျေႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပိၼ်ႇတပျေႇ  (ပင်သပြေရွာ၊ Pinthapyay) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပိၼ်ႇတပျေႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190391 ယဝ်ႉ။ ၸွ8မ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပိၼ်ႇတပျေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 186 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 155 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 341 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၺွင်ႇၼွႆႇ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၼွႆႇ (ၸၢၼ်း)  (ညောင်နွယ် (တောင်)ရွာ၊ Nyaungnwe(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇသူၺ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192856 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇသူၺ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1897 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2233 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4130 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
1398
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1398
ၶျွင်းတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၶျွင်းတွင်ႇ  (ချောင်းတောင်ရွာ, Chaungtaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꧡူင်ႇတႂိၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194156 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇꧡူင်ႇတႂိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1200 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1449 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2649 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
လႅတ်ႉပၵျိၼ်း (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၵျိၼ်း (ၸၢၼ်း)  (လက်ပကျင်း (တောင်)ရွာ၊ Letpakyin(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၵျိၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192272 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၵျိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2064 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2305 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4369 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ၵူႇတူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵူႇတူဝ်ႇ  (ကူတိုရွာ၊ Kuto) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထဵင်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192617 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထဵင်ႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1819 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1972 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3791 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၼႃးလိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ)
ဝၢၼ်ႈၼႃးလိၼ်း (, Nar Lin, နားလင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 14
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (14) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (287) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (288))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (78) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
1002
1002
မႃလႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
1002
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ  (အောင်ချမ်းသာရွာ, Aungchanthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၢႆးမေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218271 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၢႆးမေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1738 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1935 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3673 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တႃႇၸီႇလေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
1002
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1002
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 15
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (15) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (288) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (289))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (77) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
1397
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1397
ၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸီးၶျူဝ်ႇၵူင်း
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ  (ညောင်ပင်သာရွာ, Nyaungpinthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸီးၶျူဝ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189654 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸီးၶျူဝ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1346 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1423 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2787 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
321
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:321
1782
1782
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1782
တွင်းၵျုၼ်း (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
မျိၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈမျိၼ်ႇတႃႇ  (မြင်သာရွာ, Myinthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႉ (သူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191234 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႉ (သူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 775 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 914 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1689 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
1001
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1001
မၵျီးပိၼ်ႇပု၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
မၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈမၢၼ်ႈမေႃႇ (ဗန်းမော်ခရိုင်, Bhamo District) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈပႃး ၸႄႈဝဵင်း ၄ ၸႄႈဝဵင်းသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼႆႉ မီး ၁၀,၇၄၂.၉ လၵ်းၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမၢၼ်ႈမေႃႇၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ် သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 ၼၼ်ႉသေ မီးမႃး ၃၄၆,၅၀၃ ၵေႃႉ ယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းလႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမၢၼ်ႈမေႃႇၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
လႅၼ်လိၼ်ၸိူဝ်းဢိူမ်ႈၸပ်းဝႆႉ
ထုင်ႉၼႃႈလိၼ် ၸိူဝ်းဢိူမ်ႈၸပ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမၢၼ်ႈမေႃႇၼႆႉ ၽၢႆႇဢွင်ႇ မီး မိူင်းၶႄႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း လႄႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး (မိူင်းတႆး)၊ ၽၢႆႇတူၵ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢတ်ႇသႃ (ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း)၊ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႄႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
791
‘’’791'''
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:791
မျေႇမႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ပူပ်ႉပႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၺွင်ႇၼွႆႇ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၼွႆႇ (ႁွင်ႇ)  (ညောင်နွယ် (မြောက်)ရွာ၊ Nyaungnwe(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇသူၺ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192855 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇသူၺ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1897 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2233 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4130 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၵျွၵ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီး (ကျောက်ကြီးမြို့နယ် ; Kyaukgyi Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီးယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း
မိူဝ်ႈၼႂ်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ပွတ်းတွၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းထိူၼ်ႇ ယၢင်းၶဝ် ထိင်းၵမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင် ပီ 2007 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းထိူၼ်ႇၶဝ် တိုၵ်ႉတူင်ႉၼိုင်မႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
သႄႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ပိုၼ်မဵတ်ႉတႃလႄႈ ၽႄၵူႉသူဝ်ႇ
လၢႆးၽႄၵုသူဝ်ႇ သိပ်းၼႃႈမိူင်း
(မိူဝ်ႈသူင်ႇမဵတ်ႉတႃႇသေ ၽွင်းမိူဝ်ႈ "ပေႃႈမႄႈႁဝ်းလႂ်" ၼႆၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈၸႂ်ၸပ်းထိုင်တီႈ ပေႃႈမႄးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ "သတ်ႉတဝႃႇၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇ" ၼႆၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈၸႂ်ၸပ်းထိုင် သတ်ႉတဝႃႇ ၸိူဝ်းယူႇၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ)
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 16
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (16) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (289) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (290))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (76) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
မႃႉတွၵ်ႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမႃႉတွၵ်ႉ (မဒေါက်မြို့), (Madauk),  ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဝဵင်းၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ မႃႉတွၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဝဵင်းၼိူင်ႈသေ တိုၼ်းလိုဝ်းလင်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်မိုဝ်းၶုၼ်မွၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႃႉတွၵ်ႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸိုဝ်ႈမွၼ်း ကမာဍိုတ် (သဵင်ဢွၵ်ႇ ၵမႃႇတွၵ်ႉ) သေလူင်းမႃးယဝ်ႉ။ ၵမႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼွင်၊ တွၵ်ႉဢွၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢုတ်ႇၼႆလႄႈ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၼွင်ဢုတ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမႃႇတွၵ်ႉၼႆႉ မၢၼ်ႊၶဝ်ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ် မႃႉတွၵ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ မႃႉတွၵ်ႉလႄႈ သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ ၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းၽႂ်ႇဝဵင်းမၼ်းသေတႃႉၵေႃႈ ၵႆႉႁွင်ႉၵိုၵ်းၵၼ်ဝႃႈ သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇမတွၵ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇလႄႈ မတွၵ်ႉၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်မွၵ်ႈ ႒ လၵ်းၵူၺ်းၼႆသေတႃႉၵေႃႈ မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း ၶႅၼ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၶူၼ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ လႄႈ မတွၵ်ႉၼႆႉ ယၢဝ်း 11.25 လၵ်းယဝ်ႉ။
1926
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1920 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ၺွင်ႇပိၼ်ႇၵၢႆး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇၵၢႆး  (ညောင်ပင်ကိုင်းရွာ၊ Nyaungpinkaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထဵင်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192616 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထဵင်ႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1819 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1972 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3791 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
790
‘’’790'''
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1000
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
790
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လႅတ်ႉပၵျိၼ်း (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၵျိၼ်း (ႁွင်ႇ)  (လက်ပကျင်း (မြောက်)ရွာ၊ Letpakyin(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၵျိၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192273 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၵျိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2064 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2305 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4369 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
790
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:790
1000
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1000
320
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:320
1781
1781
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1781
1396
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1396
မၢႆးမေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈမၢႆးမေႃး  (မိုင်းမောရွာ, Maingmaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၢႆးမေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190940 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၢႆးမေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1738 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1935 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3673 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇ (ဗန်းမော်မြို့နယ်, Bhamo Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇယဝ်ႉ။
မၢႆးမေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
မၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၵူဝ်းလၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵူဝ်းလၢၼ်ႇ  (ကိုးလံရွာ၊ Koelan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျွင်းပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190279 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပျွင်းပျိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 726 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 417 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1143 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မႆႉသၵ်းၸေး၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈမႆႉသၵ်းၸေး (, Mai Sak Zae, မိုက်ဆပ်စေး (မိုက်ရှားစေး)) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ၵူဝ်းလၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၼမ်ႉၵတ်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၵတ်း (, Namkat, နမ့်ကတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်းတီႈၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်လူင်၊ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 17
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (17) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (290) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (291))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (75) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
ဢၢႆႉၵျီးလႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ (ရွှေကျင်ရွာ, Shwekyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190159 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1247 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1120 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2467 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
သူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ  (ရွှေဘုံသာရွာ, Shwebonthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႉ (သူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191235 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႉ (သူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 775 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 914 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1689 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၵျွၵ်ႉၵျီး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီး (ကျောက်ကြီးမြို့ ; Kyaukgyi) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီး ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၽင်ႇႁွင်ႈၵျွၵ်ႉၵျီး ဢၼ်လႆႈၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၼႆႉ လဵပ်ႈႁိမ်းၶၢင်ႈဝဵင်းသေ လႆလူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းၼႆႉ ၵၢႆႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ႁွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶၢင်ဝဵင်းၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်း မီး 2 လၵ်း သေ ၼႃႈပွတ်းၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 1/2 လၵ်းသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 1217 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ လင်ႁိူၼ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီး မွၵ်ႈ 400 လင်သေ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1953 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 1489 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၵၢၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႃးယဝ်ႉ။ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီး တီႈ ထုင်ႉၶူင်ၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း မွၵ်ႈ 10 လၵ်းၼၼ်ႉ သွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၶုတ်းမၢၵ်ႇႁိၼ်သိူဝ်ႇတၢင်းၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တီႈဝၢၼ်ႈလူင်မူင်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း ယၢၼ် 24 လၵ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႇမု တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၵၢၼ် မၢၵ်ႇမုတွင်ႇငူႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇမုတွင်ႇငူႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇမုမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇမု ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ မူင်ႇယႂႃႇယဝ်ႉ။
တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ လုမ်းၸႄႈဝဵင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်း၊ ႁူင်းပလိၵ်ႈ၊ ႁူင်းယႃၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈၵၢၼ်တမ်းၽႅၼ် ပျီႇတေႃႇသႃႇသေ မီးၶူင်လူင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶူဝ်ၵၢတ်ႇလူင် ဢၼ်ၵၢႆႇဢဝ် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း တင်းၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း ယၢၼ်မွၵ်ႈၼိုင်ႈလၵ်းၼၼ်ႉ မီးၵွင်းမူးသူႇၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႃႈ ၽြႃးၸၢၵ်ႈတေႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွတ်းတူၵ်းဝဵင်းၼႆႉ တိူဝ်းၵိုၼ်းလိူဝ်ယဝ်ႉ။ ပွႆးဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၵူႈပီၼႆႉ ပဵၼ် ပွႆးလွင်ႈပေးသၢင်ႇဢုပုပ်ႈယဝ်ႉ။ ပွႆးၼၼ်ႉ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း လိူၼ်သိပ်းသေ သႂ်ႇပႃး ပွႆးၶႄႉၽၢႆးႁိူဝ်း၊ ပွႆးၶႄႉလုၺ်းၼမ်ႉ၊ ပွႆးတိၺွပ်းပဵတ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸီးၶျူဝ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈၸီးၶျူဝ်ႇၵူင်း  (ဇီးချိုကုန်းရွာ, Zeechokone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸီးၶျူဝ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189653 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸီးၶျူဝ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1346 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1423 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2787 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
789
‘’’789'''
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:789
မျွၵ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈမျွၵ်ႉၵူင်း  (မြောက်ကုန်းရွာ, Myaukkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꧡူင်ႇတႂိၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194157 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇꧡူင်ႇတႂိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1200 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1449 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2649 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
319
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:319
1780
1780
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1780
ၵၢၼ်ႇၸွႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ယေႇလႄႇၵူၺ်ႉ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈယေႇလႄႇၵူၺ်ႉ (ႁွင်ႇ)  (ရေလည်ကွေ့ (မြောက်)ရွာ၊ Yaelelkwayt(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇသူၺ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192858 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇသူၺ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1897 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2233 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4130 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 18
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (18) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (291) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (292))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (74) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
999
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:999
1395
1395
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1395
ဢေႇပရႄႇ 1836
(26) ဝၼ်း
5
ၸၢင်ႈသႅင်၊ ဢိူင်ႇ
ဢိူင်ႇၸၢင်ႈသႅင် ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈသႅင်
• #ဝၢၼ်ႈၵျွင်း
• #ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇၵႃႇ
ဢေႇပရႄႇ 1995
(26) ဝၼ်း
5
ၸၢင်ႈသႅင်၊ ဢိူင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈသႅင်
• #ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉဢုၼ်ႇ
• #ဝၢၼ်ႈလွႆလႅမ်
• #ဝၢၼ်ႈၼႃးသၢႆး (ၼိူဝ်)
• #ဝၢၼ်ႈၼႃးသၢႆး (တႂ်ႈ)
• #ဝၢၼ်ႈပူင်းလဝ်း
• #ဝၢၼ်ႈၵၢင်ၼႃး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ
မၢႆးလၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈမၢႆးလၢၼ်း  (မိုင်းလမ်းရွာ, Mainglan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၢႆးလၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190911 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၢႆးလၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 105 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 123 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 228 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ပျွင်းပျိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပျွင်းပျိၼ်ႇ  (ပြောင်းပြင်ရွာ၊ Pyaungpyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျွင်းပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190277 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပျွင်းပျိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 726 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 417 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1143 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ထၢၼ်းတပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း (ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ)
ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇ (ထန်းတပင်မြို့နယ် ; Tantabin Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇယဝ်ႉ။
ပျွင်းပျိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ထၢၼ်းတပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း (ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ)
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
ပိရမိတ်ႉ
ပိရမိတ်ႉဢီႇၵျိပ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ႁၢင်ႈၽၢင်ပိရမိတ်ႉ ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းဢီႇၵျိပ်ႉယဝ်ႉ။ ပိရမိတ်ႉတင်းသဵင်ႈ တေမီးမွၵ်ႈ 100 ပ၊ႆေသ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် တေၵေႃႇတင်ႈႁဵတ်းပဵၼ် ပၢၼ်ႁူဝ်ပိုင်း လႄႈယပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းတွၼ်ႈၵၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပထမဦးဆုံး ပိရမစ်မှာ ဂျိုဇာပိရမစ် ဖြစ်ပြီး တတိယမြောက် ဘုရင်မင်းဆက် ဂျိုဇာဘုရင်လက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဘုရင်၏ ဂူသင်္ချိုင်းအတွက် အင်မ်ဟိုတက်ပ်မှ ပုံစံထုတ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးသော အီဂျစ်ပိရမစ်မှာ ဂိုင်ဇာမဟာပိရိမစ်ကြီးဖြစ်ပြီး ထိုပိရမစ်မှာ လူ့သမိုင်းတွင် အကြီးဆုံး တည်ဆောက်ခဲ့သော အဆောက်အဦးအဖြစ် သိရှိကြပြီး ရှေးခေတ် ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်ခုနစ်ပါး တွင် တစ်ခုတည်း ကျန်ရှိခဲ့သော အဆောက်အဦးလည်း ဖြစ်သည်။
318
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိရမိတ်ႉ
ပေါ်ပေါက်လာပုံ သမိုင်းကြောင်း
အီဂျစ်ဆိုင်ရာ ပညာရှင်တို့၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်အရ ပထမဦးဆုံးသမိုင်းဝင် ပိရမစ်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ဗိသုကာပညာရှင် အင်မ်ဟိုတက်ပ်(Imhotep) ဖြစ်ပြီး ဖာရိုဘုရင် ဂျိုဇာ(Djozer) ၏ ပိရမစ်အတွက် ဖြစ်သည်။ အင်မ်ဟိုတက်ပ်သည် မတ်စ်တာဘတ် ကျောက်တုံးများကို တစ်ခုပေါ်တစ်ခု ဆင့်၍ အဆောက်အဦး တည်ဆောက်ရန် ပထမဆုံး အကြံရသူ ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုသို့ ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် လှေကားထစ်များပမာ အဆင့်များ ပါရှိပြီး အထက်သို့ မြင့်တက်လာသည်နှင့် အမျှ အရွယ်အစား သေးငယ်သွားသော အဆောက်အဦး ပုံစံတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုအကြံအစည်၏ ရလာဒ်မှာ ဂျိုဇာဘုရင်၏ လှေကားထစ်ပိရမစ် ပင်ဖြစ်သည်။ ထိုပိရမစ်မှာ သေဆုံးသွားသော ဖာရိုဘုရင်၏ ဝိညာဉ် ကောင်းကင်ဘုံသို့ လှမ်းတက်နိုင်ရန် အတွက် ကြီးမားသော လှေကားထစ်များသဖွယ် ပုံစံ ထုတ်ထားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အင်မ်ဟိုတက်ပ်၏ အောင်မြင်မှုမှာ အရေးပါသော အောင်မြင်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပြီး နောက်လာမည့် အီဂျစ်ပြည်သားတို့ အတွက် စံပြတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
318
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပိရမိတ်ႉ
ပေါ်ပေါက်လာပုံ သမိုင်းကြောင်း
ပိရမစ်များကို အမြောက်အမြား တည်ဆောက်သော ကာလမှာ ဖာရိုဘုရင်တို့၏ သက်ဦးဆံပိုင်စနစ်နှင့် တိုက်ဆိုင်စွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဂိုင်ဇာအနီးတဝိုက်ရှိ အထင်ရှားဆုံးသော ပိရမစ်များကို တည်ဆောက်ခဲ့သော အချိန်လည်း ဖြစ်သည်။ အချိန်ကာလ ကြာမြင့်လာသောအခါ အုပ်ချုပ်မှု အာဏာမှာ ပြန့်ကြဲလျော့ရဲ လာပြီး ထုထည် လွန်စွာကြီးမားသော ပိရမစ်များကို တည်ဆောက်နိုင်ရန် လိုအပ်သည့် အရင်းအမြစ်များကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည့် စွမ်းဆောင်နိုင်မှုနှင့် စိတ်အားထက်သန်မှု လျော့နည်းလာသည်။ ထို့ကြောင့် နောက်ပိုင်း တည်ဆောက်သော ပိရမစ်များမှာ ယခင်က တည်ဆောက်ခဲ့သော ပိရမစ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အရွယ်အစား သေးငယ်ခြင်း၊ ကောင်းမွန်စွာ တည်ဆောက်မှုမရှိခြင်းနှင့် အလောသုံးဆယ် တည်ဆောက်ထားခြင်းတို့ကို တွေ့နိုင်သည်။
မႃႇလီႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ပိရမိတ်ႉ
ပေါ်ပေါက်လာပုံ သမိုင်းကြောင်း
အီဂျစ်တို့၏ ပိရမစ် တည်ဆောက်သည့် အချိန်ကာလ ကျော်လွန် ကုန်ဆုံးပြီး နှစ်ကာလ အတော်ကြာသောအခါ၌ ယခု ဆူဒန်နိုင်ငံ နေရာတွင် အီဂျစ်မှ နာပါတာ(Napata)ဘုရင်များ၏ လက်ထက်၌ ပိရမစ် တည်ဆောက်မှု ပြန်လည် ထွန်းကားလာခဲ့ပြန်သည်။ နာပါတန်တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုမှာ ကာလ တိုတောင်းပြီး ဘီစီ ၆၆၁တွင် ကုန်ဆုံးခဲ့သော်လည်း အီဂျစ်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုမှာ ဖျောက်ဖျက်မရနိုင်သော အတုယူ အားကျစရာတစ်ခု ဖြစ်စေခဲ့သည်။ နှောင်းပိုင်းကာလ ဆူဒန်ရှိ မီရိုးဘုရင်ခေတ် (ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ဘီစီ ၃၀ဝ မှ အေဒီ ၃၀ဝအတွင်း) တွင် ထိုလွှမ်းမိုးမှု မှတဆင့် ပိရမစ် တည်ဆောက်ခြင်း အကြီးအကျယ် ပြန်လည် ထွန်းကားလာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ပင်ကိုယ် ဖြစ်သော်လည်း အီဂျစ်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ဖြစ်သည့် တော်ဝင် ပိရမစ် ဂူသင်္ချိုင်း ၂၀ဝကျော်ကို မြို့တော်၏ ပတ်ဝန်းကျင် ဒေသ၌ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
318
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိရမိတ်ႉ
ပိရမစ် သင်္ကေတနိမိတ်ပုံ
ပိရိမစ်သင်္ကေတ နိမိတ်ပုံမှာ အီဂျစ်တို့ယုံကြည်ထားသော ကမ္ဘာစတင် ဖြစ်ပေါ်ချိန်တွင် ရှိသည့် အစကနဦး မြေကြီး အစုအဝေး၏ ပုံသဏ္ဍာန်ကို ထင်ဟပ် ဖော်ပြထားခြင်းဟု ထင်မြင်ယူဆကြသည်။ ထို့အတူ နေရောင်ခြည် ဖြာထွက်ကျဆင်းလာသော ပုံသဏ္ဍာန်ကို ထင်ဟပ် ဖော်ပြထားခြင်း ဟုလည်း ထင်မြင် ယူဆကြသည်။ ပိရမစ် အများစုမှာ အဝေးမှ ကြည့်လျှင် ပြောင်လက် တောက်ပသော သဏ္ဌာန်ရှိစေရန်အတွက် မျက်နှာစာကို ပြောင်လက်နေအောင် တိုက်ခ္ဈတ်ထားပြီး အလွန်အမင်း အလင်းပြန်လေ့ရှိသော လိပ်သည်းကျောက်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားလေ့ ရှိသည်။ ပိရမစ်များကို မကြာခဏ ဆိုသလိုပင် နေရောင်ခြည် ဖြာထွက်၊ ကျရောက်ပုံပေါ် မူတည်၍ အမည်ပေးလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဒါရှာရှိ ဘင့်န်ပိရမစ်၏ တရားဝင်အမည်မှာ တောင်ဘက်ရှိတောက်ပသော ပိရမစ်ဖြစ်ပြီး မူရင်းအမည် Senwosret at el-Lahun မှာ Senwosret သည် တောက်ပနေသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် ပိရမစ်များကို မြှုပ်နှံရာ အဆောက်အဦးများအဖြစ် အားလုံးက လက်ခံကြသော်လည်း ပိရမစ်တို့ ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် ပတ်သက်သည့် ဘာသာရေး ယုံကြည်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ရှိကြသည်။ တစ်ခုသော သီအိုရီမှာ ပိရမစ်တို့ကို ပြန်လည်၊ ရှင်သန်မွေးဖွားရာ ယန္တရား (Resurrection Machine) တစ်ခုအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ အခြေခံအားဖြင့် ဖာရိုးမင်းများသည် သေလွန်ပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်လည်ရှင်သန်လာခြင်းမျိုးကို ယုံကြည်လိုလားသည်ဖြစ်၍ မိမိတို့ကွယ်လွန်လျှင် ကျန်ရစ်သောရုပ်အလောင်းကို ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများထုတ်၍ ခန္ဓာကိုယ်အား ဆေးစိမ်ကျပ်စည်းခြင်းအားဖြင့် မပုပ်မသိုးဘဲ နောင်တစ်ချိန်တွင် ပြန်လည်ရှင်သန်မည်ဟူသော ယုံကြည်မှုမျိုးဖြင့် ပိရမစ်များကို တည်ဆောက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။
318
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လႅတ်ႉပၢၼ်ႇတႃႇမျွၵ်ႉၵျုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၢမ်ႇတႃႇမျွၵ်ႉၵျုၼ်း  (လက်ပံသာမြောက်ကျွန်းရွာ၊ Letpantharmyaukkyun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢမ်ႇတႃႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192264 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢမ်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 552 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 667 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1219 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပိရမိတ်ႉ
ပိရမစ် သင်္ကေတနိမိတ်ပုံ
အီဂျစ်တို့၏ ယုံကြည်မှုမှာ ညဘက် ကောင်းကင်ပြင်ရှိ ကြယ်တာရာတို့ ထွက်ပေါ်ရာ မှောင်မိုက်သော ဒေသမှ ကောင်းကင်ဘုံသို့ သွားရာ လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ အဓိကမြှုပ်နှံရာ ဂူအတွင်းမှ တစ်ခုသော ကျဉ်းမြောင်းသော လမ်းကြောင်းသည် ပိရိမစ်ကြီး တစ်ခုလုံးကို ဖြတ်၍ ကောင်းကင်ယံရှိ ထိုနေရာသို့ ညွှန်ပြ၊ တည်ဆောက်ထားသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ ထိုအရာကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ပိရမစ်သည် သေဆုံးသွားသော ဖာရိုဘုရင်၏ ဝိညာဉ်ကို ကောင်းကင်ဘုံရှိ နတ်ဘုရားများ၏ နေအိမ်သို့ ထူးခြား၊ ဆန်းကြယ်သော နည်းအားဖြင့် လွှတ်တင်ရန် ပုံစံထုတ်၊ တည်ဆောက်ထားသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။
ၽယႃးမၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽယႃးမၵူင်း  (ဘုရားမကုန်းရွာ, Hpayarmakone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇပွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190121 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇပွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 924 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1084 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2008 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
318
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:318
ပိရမိတ်ႉ
ပိရမစ် သင်္ကေတနိမိတ်ပုံ
အီဂျစ်ရှိ ပိရမစ်များ အားလုံးသည် နိုင်းမြစ်၏ အနောက်ဖက် ကမ်းပါးတွင် တည်ဆောက်ထားကြသည်။ ထိုနေရာမှာ အီဂျစ်ဒဏ္ဍာရီရှိ နေဝင်ရာ ဒေသ ဖြစ်ပြီး သေဆုံးရာကမ္ဘာနှင့် ဆက်စပ် ယူဆကြသည်။
ပိရမစ်များ၏ အရေအတွက်နှင့် တည်နေရာ
ယနေ့ခေတ် အီဂျစ်ရှိ ပိရမစ်များမှာ ၈၁ခု နှင့် ၁၁၂ ခုကြား ရှိမည်ဟု အများစုက ရေးသား၊ မှတ်တမ်းတင်ကြပြီး အများစုက ကြီးမားသောကိန်းဂဏန်းကို ပို၍ လက်ခံကြသည်။ ပိရမစ်အများစု ကို ကိုင်ရိုမြို့အနီးရှိ ဂီဇဲ(Gizeh)အရပ်တွင် တွေ့ရပြီး ထိုဒေသမှာ ဒုတိယပြည်ထောင်စုခေတ်၏ မြို့တော်ဟောင်း မင်းဖစ်(Memphis) တည်ရှိခဲ့သည့် နေရာပင် ဖြစ်သည်။ ဂီဇဲဒေသ၏ အမြင့်ဆုံး ပိရမစ်အပေါ်မှ တောင်ဖက်တစ်လွှားတွင် အလျားမိုင်းခြောက်ဆယ်ကျော်ခန့် ရှိသော ပိရမစ်အုတ်ဂူတန်းကြီးကို တွေ့ရပေမည်။
ၼွင်ၶွၵ်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶွၵ်း (, Naungkhauk, နောင်ခေါက်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်းတီႈၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်လူင်၊ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇ
ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ
မၢၼ်ႈၸေႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႈၸေႈ (မံစီမြို့နယ်, Mansi Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမၢၼ်ႈၸေႈယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
မွၵ်ႇၵၢႆးလဝ်း
မွၵ်ႇၵၢႆးလဝ်း
မွၵ်ႇၵၢႆးလဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်မွၵ်ႇတူၼ်ႈၵႅၼ်ႇ ဢႃႇယုယၢဝ်းသေ ပဵၼ်ၸၢဝ်းမွၵ်ႇၵၢႆးလဝ်း Rosa. ပဵၼ်မွၵ်ႇ ဢၼ်ၶၢမ်ႇလႆႈၶၢဝ်းႁိုင်။ မွၵ်ႇၵၢႆးလဝ်းၼႆႉ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈမၼ်း မီး 3,000 လိူဝ်သေ ၵူၼ်းဢၼ်ၶဝ်ႈၸႂ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။ မၼ်းပဵၼ် ၸုမ်းတူၼ်ႈ၊ မီးၼၢမ်သေ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ပဵၼ်တူၼ်ႈယုမ်း၊ ပဵၼ်တူၼ်ႈၶိူဝ်းယၢဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် တူၼ်ႈတၢၵ်ႇတိူၼ်းယဝ်ႉ။ လူင်ႇမွၵ်ႇမၼ်းတႄႉ မီးၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း မီးပိူင်ၽၢင်တင်းၼမ်သေ ႁၼ်ၸႅင်ႈၸၼ်ၸႂ်ၵူၼ်းႁဝ်းတႄႉယဝ်ႉ။
သီမၼ်းတႄႉ တႄႇဢဝ်သီၽိူၵ်ႇ တေႃႇသီလိူင် ထိုင်ၵႂႃႇ သီလႅင် မီးၵူႈပိူင်ယူႇ။ ငိူၼ်ႈငဝ်ႈၸႃႇတိ မွၵ်ႇၵၢႆးလဝ်းၵမ်ႉပႃးၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ် တီႈဢေးသျႃးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸႃႇတိ ယူးရူပ်ႉ၊ ဢမေႇရိၵႃးႁွင်ႇ လႄႈ ဢႅပ်ႉၾရိၵိူဝ်ႉ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းၵေႃႈ မီးၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းပၵတိ ဢိၵ်ႇ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းပၢၼ်ႇၸၢပ်ႈသေ ပဵၼ်မွၵ်ႇႁၢင်ႈလီ ၸၼ်ၸႂ် ပဵၼ်မွၵ်ႇမီးဢၢႆသႅဝ်ႁွမ်လႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်လေႉၵၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တင်းယႂ်ႇတင်းၼမ်။ တီႈၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းႁဝ်းၸမ်ႉ မွၵ်ႇၵၢႆးလဝ်းၼႆ့ လွၵ်းလၢႆးၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လုမ်းလႃးမၼ်း မီးတင်းၼမ်။ လူင်ႇမွၵ်ႇမၼ်း မီးသႅၼ်းလဵၵ်ႉယႂ်ႇ ၼႃမၢင် ၵူႈပိူင်ပိူင်၊ မၢင်ၸိူဝ်းပဵၼ်တူၼ်ႈၶိူဝ်းသေ သုင်ယၢဝ်းလႆႈ 7 မီႇတိူဝ်ႇ (21 ထတ်း)။ တႃႇတေ ဢဝ်တူၼ်ႈမၼ်း မွၵ်ႇမၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵပ်းၵၼ်ၵေႃႈ ငၢႆႈယူႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် တီႈသူၼ်မွၵ်ႇၵၢႆးလဝ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶိုင်ပွင်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ႁၢင်ႈၶိူင်ႈတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼၼ်ႉ မွၵ်ႇၵၢႆးလဝ်း ပဵၼ်မွၵ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ထုၵ်ႇၸႂ်မႅၼ်ႈၸႂ်။ လိူဝ်သေ ဢွင်ႈတီႈ ၼမ်ႉမူၺ်ၵၢမ်ႈၼၼ်ႉ တူၼ်ႈမၼ်း ဢွၵ်ႇလႆႈၵူႈတီႈသေ ၽုၵ်ႇလႆႈၵူႈၶဝ်း၊ သီမွၵ်ႇမၼ်းၵေႃႈ မီးသီၵူႈပိူင်ပိူင်သေဢမ်ႇၵႃး ဢၢႆသႅဝ်ႁွမ်မၼ်းၵေႃႈ ႁွမ်ဢူၼ်ႈႁွမ်ဢွၼ်ႇလႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈယင်းသႂ်ႇၸိုဝ်ႈပႅင်းမၼ်းဝႃႈ မွၵ်ႇၼၢင်းႁေႃၶမ်း (Queen of Flower) ၼႆၵွၼ်ႇ။ (br)
မွၵ်ႇၵၢႆးလဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်မွၵ်ႇၽၢင်ႁၢင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇသေ ပဵၼ်မွၵ်ႇဢၼ်ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယႂ်ႇလူင် ပုၼ်ႈတႃႇ ပွႆးၶရိတ်ႉသမၢတ်ႉ၊ ပွႆးဝၼ်းၵႅဝ်ႈမႄႈ၊ ပွႆးဝၼ်းၵႅဝ်ႈၵေႃႉႁၵ်ႉ ဢိၵ်ႇ ပွႆးယႂ်ႇပွႆးလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
998
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:998
ၼမ်ႉပႃတႅပ်း (ဝၢၼ်ႈလူင်)၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃတႅပ်း (ဝၢၼ်ႈလူင်) (, Nam Paa Tep (Waan Long), နမ့်ပါတက် (ဝမ်လုံ)(ဒုံတံ)) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 19
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (19) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (292) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (293))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (73) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
ပျေႃႉ (ၶျိၼ်ႇမျိတ်ႉၵျိၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈပျေႃႉ (ၶျိၼ်ႇမျိတ်ႉၵျိၼ်း)  (ပျော့ (ချင်မြစ်ကျင်း)ရွာ, Pyawt(Chinmyitkyin)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႉ (သူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191232 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႉ (သူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 775 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 914 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1689 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
788
‘’’788'''
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:788
ၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ (ညောင်ပင်သာရွာ, Nyaungpinthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190160 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1247 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1120 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2467 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ယႂႃႇတိတ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇတိတ်ႉၵူင်း  (ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ Ywarthitkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၶျေႇပေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192313 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၶျေႇပေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3506 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4305 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7811 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
သူၺ်ႇပွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
သူၺ်ႇပွင်ႇ  (ရွှေဘောင်ရွာ, Shwebaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇပွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190119 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇပွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 924 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1084 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2008 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
1779
1779
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1779
ယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ဢူင်ႇတူင်ႇ
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇတိတ်ႉ  (ရွာသစ်ရွာ, Ywarthit) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်ႇတူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193742 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်ႇတူင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 995 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1165 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2160 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
လႃႇ လီၵႃႇ
လႃႇ လီၵႃႇ ၼႆႉ ပဵၼ် ပၢင်ၶႄႉၶဵင်ႇလိၵ်ႉ မၢၵ်ႇၼင်ၸၼ်ႉသုင် သပဵၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ်လိၵ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းမၢၵ်ႇၼင်ႇသပဵၼ်ႇ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းၶဝ် မိူၼ်ၼင်ႇ ရီးယႄး မႅတ်ႉတရိတ်ႉ၊ ပႃၸီလူဝ်းၼႃး၊ တီႇပေႃႉတီႇဝူဝ်ႇ၊ သႃႇဝီးလႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢၵ်ႇၼင် ပိူင်ထၢၼ်ႈ:လိၵ်ႉ မၢၵ်ႇၼင်
တၢၼ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈတၢၼ်းၵူင်း  (သန်းကုန်းရွာ, Thankone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꧡူင်ႇတႂိၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194154 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇꧡူင်ႇတႂိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1200 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1449 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2649 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 20
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (20) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (293) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (294))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (72) ဝၼ်း။
317
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:317
997
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:997
ၵျွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇၸၢင်ႈသႅင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ)
ဝၢၼ်ႈၵျွင်း (, Way Kawng, ဝမ်ကျောင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈသႅင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
1394
1394
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1394
ၵတ်ႉၵျေးဢိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈၵတ်ႉၵျေးဢိၼ်း  (ကပ်ကျေးအင်းရွာ, Katkyayinn) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵတ်ႉၵျေးဢိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194286 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵတ်ႉၵျေးဢိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 809 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 743 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1552 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ၺွင်ႇသူၺ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇသူၺ်ႇ  (ညောင်ရွှေရွာ၊ Nyaungshwe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇသူၺ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192854 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇသူၺ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1897 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2233 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4130 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၵၢၼ်ႇၵျီးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇၵျီးၵူင်း  (ကံကြီးကုန်းရွာ, Kangyikone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸီးဢူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189759 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸီးဢူၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3915 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3904 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7819 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
တွင်ႇပျိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇပျိၼ်ႇ  (သောင်ပြင်ရွာ, Thaungpyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူင်ႇတေႃးၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190986 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမူင်ႇတေႃးၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 839 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 903 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1742 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ထဵင်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈထဵင်ႇၵၢၼ်ႇ  (ထိန်ကန်ရွာ၊ Hteinkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထဵင်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192615 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထဵင်ႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1819 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1972 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3791 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ပိုၼ်း
႑.ပိုၼ်း
ပိုၼ်းလွင်ႈဢၼ်လႆႈပဵၼ်မႇး၊ လႆႈမီးမႇး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ 'ပိုၼ်း'ယဝ်ႉ။
ၵ.လွင်ႈပဵၼ်မႃး
ယူႇသဝ်း၊ ႁဵတ်းသၢင်ႈ၊ ၵိၼ်ယမ်ႉ၊ မူၼ်ႈသိူဝ်း၊ တုၵ်ႉယၢၵ်ႈ၊ မၢၵ်ႈမီး၊ ၽၢၼ်ၵွတ်း၊ ၽွင်းငမ်းတႄႇၵႂႃႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈႁဵတ်းမႇး လွင်ႈလီ၊ လွင်ႈၸႃႉ တင်းသဵင်ႈၶဝ်ႈပႇးဝႆႉ ၼႂ်း 'လွင်ႈပဵၼ်မႃး'ယဝ်ႉ။
င.လွင်ႈမီးမႃး
ၽႅၼ်ႇလိၼ်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၶုၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း၊ ၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ ႁၢင်ႈႁေႃ၊ ႁိူၼ်းယေး၊ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ၊ လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၾိင်ႈထုင်း၊ ၶူဝ်းၶွင် ၸိူဝ်းပဵၼ်တႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းတေႃႇထိုင်ၸဝ်ႈၶုၼ် ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႃးတင်းသဵင်ႈပႃးၼႂ်း "လွင်ႈမီးမႃး" ယဝ်ႉ။
႒.ပိုၼ်းသွင်ပိူင်
ဝၢၼ်ႈမိူင်းမီးပိုၼ်း၊ ၶိူဝ်းၵူၼ်းမီးပိုၼ်းၼႆၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးပိုၼ်း "ရႃႇၸဝၢင်း" ႄလႈ "သိူၵ်ႈမိူင်း" ႁူမ်ႈၵၼ်မႇး ၶၢဝ်းယိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵ.ရႃႇၸဝၢင်း
ပိုၼ်းၸဝ်ႈၶုၼ်ဢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၶၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးၶပ်ႉတၢမ်းၵၼ်မႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ "ရႃႇၸဝၢင်း"ယဝ်ႉ။ ရႃႇၸဝၢင်းပွင်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်။ မၢၼ်ႈသမ်ႉဝႃႈ "ရႃႇၸဝုၼ်ႇ(ရာဇဝင်)"ၼႆယဝ်ႉ။ မီးသၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ် ယူႇသဝ်းၽွင်းငမ်းၵၼ်မႇးၸင်ႇပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မီးၶုၼ်မိူင်းမႃးႁင်းၵူၺ်းႄလႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမီးပိုၼ်းယဝ်ႉ။
႓.ပိူင်ပိုၼ်း
တႃႇႁႂ်ႈၵိုင်ႇထိူၵ်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ပဵၼ် "ပိုၼ်း" လႆႈၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးလွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ပႃးမိူဝ်ႈလႂ်၊ တီႈလႂ်၊ ၽႂ်၊ ႁဵတ်းသင်၊ ပဵၼ်သင် ၼႆၼၼ်ႉ တဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈယဝ်ႉ။
ၵ.မိူဝ်ႈလႂ်
လွင်ႈဝႃႈ ယၢမ်ႈပဵၼ်၊ ယၢမ်ႈမီးမႃးၼၼ်ႉ တေလႆႈၸိၼႄ ပီ၊ လိူၼ်၊ ဝၼ်း ဢၼ်မၢႆဝႆႉတႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဢေႇသုတ်း တေလႆႈၸိၼႄ "ပီ"ႁႂ်ႈလႆႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းပုၼ်ႉ၊ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇ၊ မိူဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉလႃႉၵေႃႇမိူင်း။ မိူဝ်ႈပီမႆႉႁုင်းၵၢၼ်ႉၼႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈပီမၢႆတၢႆတူဝ်၊ ဢဝ်ပဵၼ်ပီမၢႆပိုၼ်း ဢမ်ႇလႆႈ။
င. ၽႂ်
ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ႁဵတ်း ႁႂ်ႈၵိုၵ်းပိုၼ်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ၾီ၊ ၾီလူး၊ ၾီၽၢႆး၊ ၼၵ်ႃး၊ ၸေႃႇၵျီႇ ၼႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်မႃးႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းဢမ်ႇလႆႈ။ ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၵိူတ်ႇၵူၼ်းလႆႈ။ ဢဝ်ၶဝ်မႃးႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းဢမ်ႇလႆႈ။ ပိုၼ်းၵူၼ်းၼႆၼၼ်ႉ တေလႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းၵူၺ်း။ ဢဝ်ၼင်ႇၶဝ်တႂ်ႈၼႆႉ မႃးႁဵတ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းဢမ်ႇလႆႈ။ ၵူၼ်းထဝ်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ် ၵႆႉၵႆႉဢဝ် ဢပုမ်ႇႁဵတ်းပိုၼ်းလႄႈသင် ၵူၼ်းမၢင်ၶိူဝ်းသမ်ႉ ဢဝ်ဢပုမ်ႇႁဵတ်းပိုၼ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၶဝ်ဝႆႉယူႇလႄႈသင် ၸင်ႇလႆႈသပ်းလႅင်းၼႄဝႆႉလွင်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸ. ႁဵတ်းသင်
ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈဢွၼ်ၵၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈ၊ ယူႇသဝ်းလႄႈ မၢတ်ႈမၢႆမႃးၸဵမ်ၵွၼ်ႇၼၼ်ႉၸင်ႇ ၶဝ်ႈပိူင်ပိုၼ်းယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇႁဵတ်းပွႆးႁဵတ်းလၢမ်း၊ ႁႅမ်ၵၼ်၊ တိုၵ်းၵၼ်၊ ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ် "လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးၵူႈယိူင်ႈယိူင်ႈၼၼ်ႉ" ပႃးဝႆႉၼႂ်း "ႁဵတ်း" ၼႆႉယဝ်ႉ။
႔. ပိုၼ်းလႄႈဢပုမ်ႇ
လွင်ႈၸိူဝ်းမၢတ်ႈမၢႆမႆးဢၼ်ပႃး ပီ၊ လိူၼ်၊ ဝၼ်း၊ တဵမ်ထူၼ်ႈ၊ ၸိုဝ်ႈၵူၼ်းတႅတ်ႈတေႃး၊ တီႈဢၼ်ၸိၼႄလႆႈၼိူဝ်ၽႅၼ်ႇလိၼ် မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၸင်ႇ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် "ပိုၼ်း" လႆႈယဝ်ႉ။ ဢဝ်မဵဝ်းဢၼ်ႁၼ်တူဝ်တႄႉ မၼ်းလႆႈသေ တႅမ်ႈမၢႆၶႆႈၼႄၵၼ်ၸိုင် ဢမ်ႇၸႂ်ႈပိုၼ်း။ ပဵၼ် "ဢပုမ်ႇ"ၵူၺ်း။ မိူၼ်ဝႃႈ "မိူဝ်ႈ 19.11.1885 ဢိင်းၵလဵတ်ႈတိၺွပ်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ သီပေႃးမင်း ၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉသေ သိမ်းဢဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်တႂ်ႈမိုဝ်းၶဝ်ၵႂႃႇလႄႈ သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ်ပၢၼ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈသုတ်းၶၢတ်ႇၵႂႃႇ" ၼႆႉပဵၼ်ပိုၼ်းယဝ်ႉ။ 'မိူဝ်ႈၾီၵေႃႉၾႃႉလႃႉၵေႃႇမိူင်းၼၼ်ႉ ၾီလူးလႄႈ ၼၵ်ႃးႁိမ်ၼၢင်းမွၵ်ႇမူဝ်သေ တိုၵ်းၵၼ်။ ၾီလူးဢဝ်ၼၢင်းပၢႆႈမိူဝ်းမိူင်းမၼ်း။ ၼၵ်ႃးတိုၵ်းထိုင်မိူင်းၾီလူးၵေႃႈဢမ်ႇပႄႉ။ ၸဝ်ႈဢလွင်းမႃႉလူမ်းမိၼ် မႃးၸွႆႈၼၢင်းယဝ်ႉ" ၼႆၸိုင် ပီတႅတ်ႈၼႅတ်ႈဢမ်ႇမီး။ ၼၵ်ႃးလႄႈၽီလူးၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇယၢမ်ႈႁၼ်တူဝ်တႄႉမၼ်း။ မိူင်းၾီလူးၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸိၼႄလႆႈၼိူဝ်ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်။ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈဢလွင်းဢမ်ႇပႃး။ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇယၢမ်ႈႁၼ်မႃႉလူမ်းမိၼ်သေပွၵ်ႈ။ လွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ် "ဢပုမ်ႇ"ၵူၺ်း။ မၢင်ပွၵ်ႈ ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ် မီးလွင်ႈလူဝ်ႇလႆႈသိူင်ႇလပ်ႉလႄႈ ဢဝ်ပိုၼ်းၶႆႈမိူၼ် "ဢပုမ်ႇ"ဝႆႉၵေႃႈ မီးယူႇ။ သင်သမ်ႉဢမ်ႇၸၢင်ႈၵွၵ်းတီႈပွင်ႇၵႂၢမ်းလပ်ႉၼႂ်းဢပုမ်ႇၼၼ်ႉမႃးၶဝ်ႈပိူင်ပိုၼ်းလႆႈၶိုၼ်းၼႆၸိုင် ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်မၵ်းမၼ်ႈႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်းလႆႈ။ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် ဢပုမ်ႇ ၵူၺ်း။
မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်း
မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်း Giraffe ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵသေ ပဵၼ်သတ်း တူဝ်သွမ်ၼူမ်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ သတ်း တူဝ်ယူႇၼိူဝ်ၵွင်းၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ် သတ်းဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈယူႇ၊ ၼႂ်းၵႃႈ သတ်းဢၼ်မေႃ ၵဵဝ်ႈဢိူင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်သတ်း ဢၼ်တူဝ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယူႇ။ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆ၊ႊၶဝ်တႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ camelopard မႃႉၸုမ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ မႃႉၶေႃးယၢဝ်းဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ မႃႉၸုမ်ႈၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ တူဝ်ယႂ်ႇမႃးၸိုင် တူဝ်ပေႃႈၼႆႉ ၼမ်ႉၼၵ်းမၼ်း မီးယူႇ 1200 ၵီႇလူဝ်ႇၵရမ်ႇ (2600) ပွၼ်းယဝ်ႉ။ တူဝ်မႄႈတႄႉ ၼမ်ႉၼၵ်း မီးယူႇမွၵ်ႈ 830 ၵီႇလူဝ်ႇၵရမ်ႇ (1800) ပွၼ်း မွၵ်ႈၼၼ်ႉယူႇ၊/ တၢင်းသုင်ၶဝ် မီးမွၵ်ႈ 14 ထတ်း တေႃႇထိုင် 17 ထတ်းသေ တူဝ်ဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းၽိုၼ်မၢႆတွင်း လႆႈၵဵပ်း သဵၼ်ႈမၢႆဝႆႉတႄႉ မီးယူႇ 20 ထတ်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ သတ်း တူဝ်သွမ်ၼူမ်းၼၼ်ႉ မႃႉၼွၵ်ႇၶေႃးယၢဝ်းၼႆႉ သုင်သေပိူၼ်ႈတင်းသဵင်ႈသေ တၢင်းသုင်ၵွၵ်းႁူဝ်မၼ်း မီးယူႇ 16 ထတ်း တေႃႇထိုင် 20 ထတ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်သုင်ၼင်ႇၼႆၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တူဝ်ယႂ်ႇသေ သုင်တႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶေႃးယၢဝ်းပူၼ်ႉတီႈလႄႈ တိၼ်ယၢဝ်းပူၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်မၼ်းတႄႉ တေမီးတၢၼ်ႇ တူဝ်မႃႉၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တိၼ်ယၢဝ်းၼႃႇလႄႈ ပေႃးတေၵိၼ်ၼမ်ႉလႄႈသင် တေၵိၼ် တၢင်းၵိၼ် ယိူဝ်ႈၼုမ်ႇဢွၼ်ႇ ၼိူဝ်လိၼ်လႄႈသင် ၶဝ်လႆႈဢႃႈၶႃၶဝ် ၽၢႆႇၼႃႈ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈသေ ၸင်ႇတေၸၢင်ႈၵူမ်ႈၵိၼ် တၢင်းၵိၼ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ မႃႉၶေႃးယၢမ်းၸုမ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွၵ်းလၢႆးတီႈတူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်လၢႆးသိူဝ်ၸုမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။