လၵ်းၵၢၼ်ႁႃႈပိူင်_တႃႇၵေႈလိတ်ႈ_ပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ်
လၵ်းၵၢၼ် တိုၵ်းတေႃး ယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ
ႁူမ်ႈဝႃႈ ပၼ်ႁႃ ယႃႈမဝ်းၵမ် ၸွတ်ႇတူဝ်ႈ မိူင်းဝႆႉသေတႃႉ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပႆႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ လႆႈ။ ယူႇတီႈၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ၾိင်ႈမိူင်းယႃႈမဝ်းၵမ် လႄႈ ယႃႈ ယူင်းၸႂ် (မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် စိတ်ကို ပြောင်းလဲ စေသောဆေးဝါးများဥပဒေ) သေတႃႉ ပႆႇထိုင်တီႈ ဢွင်ႇမၢၼ်။ ယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈသင်၊ ယူႇတီႈ မုၵ်ႉၸုမ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းလႄႈသင် ၶဝ်ႈၸိမ်ၽဵဝ်ႈ မူၺ်ႉ ၸွမ်းၵေႃႈ မီးယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မီးၵူၼ်း ထတ်းသၢင်မႃးဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လၵ်းၵၢၼ်၊ မူႇပိူင်၊ ပေႃႇလၸီႇ ဢၼ်ၽႅၼ်ဝႆႉ တႃႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်း ၵမ်ၼၼ်ႉ ၽိတ်းပိူင်ႈဝႆႉလႄႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈထိုင် တၢင်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ မီးမုၵ်ႉၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ် တိုၵ်းသူၼ်း တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝႃႈ ထုၵ်ႇလီပိၼ်ႇပႅင် လၵ်းၵၢၼ်ပေႃႇလၸီႇၵဝ်ႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီႊ 1993 ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီႊၼႆႉ ယူႇတီႈၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးဝႃႈ တေပိၼ်ႇပႅင် ၾိင်ႈမိူင်း ယႃႈမဝ်း ၵမ်ၼႆယဝ်ႉ။ ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်းတႄႉ တေလူတ်းပၼ် ဢၼ်လူင်းတူတ်ႈပၼ်တၢမ်ႇၶွၵ်ႈ တီႈၵူၼ်းၸႂ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၶဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ တေလူင်းတူတ်ႈပၼ် တၢမ်ႇ တႃႇႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃသူၼ် ပုၼ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉတူၺ်းတႄႉ မိူၼ်တင်း ပၼ်ႁႅင်း ၵူၼ်းၸႂ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၶဝ် ထၢင်ႇႁၢင်ႊၸႂ်ႉ ႁိုဝ်။ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ထၢင်ႇထိူမ် ငမ်းငဝ်း မႃးဝႃႈ ပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ၶႅၼ်းတေႁၢႆႉမႃးႁိုဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တေပိၼ်ႇပႅင်ၸိူင်ႉ ၼႆၼႆႉ ၸုမ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ၶဝ်ႈ ႁႃတိုၵ်းသူၼ်းမႃးတင်းႁိုင်ယဝ်ႉ။ ၵမ်းလိုၼ်း မုၵ်ႉ ၸုမ်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းဢိၵ်ႇ ၼွၵ်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ်ၽွတ်ႈတင်ႈ ၸုမ်းတိုၵ်းသူၼ်း မူႇပိူင် ယႃႈမဝ်းၵမ် တႃႇမိူင်းမၢၼ်ႊ (Drug Policy Advocacy Group Myanmar) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ သေ ၶဝ်ႈႁႃတိုၵ်းသူၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိၵ်ႇမုၵ်ႉ ၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵွင်ႉၼၼ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်းတိုၵ်းသူၼ်းမူႇပိူင်ယႃႈ မဝ်းၵမ် တႃႇမိူင်းမၢၼ်ႊ (DPAG-M) ၼႄႉၼမ်း မႃးပၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ – မိူင်းမၢၼ်ႊ မီးပၼ်ႁႃယႂ်ႇ လူင် ၵဵဝ်ႇၵပ်း ၵၢၼ်ၸႂ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်။ ပိူင်ယႂ်ႇတႄႉ ပဵၼ်လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်းယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်မီးၽေးၶဵၼ် တေႃႇၵူၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈ ၽိၼ်ႇၶဝ် ဢဝ်ၶဵမ်မၢၵ်ႈလဵဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်သမ်းၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေၵေႈလိတ်ႈလႆႈ ပၼ်ႁႃ ယႃႈ မဝ်းၵမ် မိူင်းမၢၼ်ႊ ၶိုင်ႁႃတီ့ၺွပ်းဢဝ် ၵူၼ်းၵဵဝ်ႇ ၵွင်ႉၶဝ် ၼႆသေတႃႉ ပိူင်ယႂ်ႇတႄႉ တီ့ၵမ်ဢဝ် ၵူၼ်း ၸႂ်ႉယႃႈ ၶဝ်ၼၼ်ႉၵွၺ်း။ လၢႆးတၢင်း ၾိင်ႈမိူင်း ယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်ဢဝ်လိူင်ႈတေႃႇ ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈ ၶဝ် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ ၸဵမ်တင်း ပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်း တိုၵ်းတေႃး ယႃႈမဝ်းၵမ်ဢၼ်ၸႂ်ႉယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇထိုင် တီႈထိုင်တၢင်း။ ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈ လႄႈ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶဝ်ၵွၺ်း လႆႈၶၢမ်ႇၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ။ လွင်ႈၸႂ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၢႆၵႂႃႇ။ လွင်ႈတီႉၺွပ်းၵမ်ႈပႃႈၼမ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း ၾိင်ႈမိူင်းယႃႈမဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈတီႉၺွပ်း ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ် လႄႈ ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆယွႆႈယႅမ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းၶွၵ်ႈၶင်ၼႆၵေႃႈ ၵူၼ်းၸႂ်ႉယႃႈ ၸိူဝ်းၺႃးလူင်းတူတ်ႈတၢမ်ႇ ပီႊယၢဝ်းၶၢဝ်း ႁိုင် ၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးတဵမ်ပေႃးလူၼ်ႉၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈ တူၺ်းထိုင်လုမ်းလႃး ပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်ထုၵ်ႇလီမီး တီႈၶွၵ်ႈၶင် လႄႈ ပၢင်သဝ်း လုၵ်ႈၶွၵ်ႈၶဝ် ႁဵတ်း ၵၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ၊ တၢင်းလူဝ်ႇ ပိုၼ်ႉထၢၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈၶွၵ်ႈၶဝ်ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇ မီး။ ၵူၼ်းၵႃႉယႃႈမဝ်းၵမ် ယႂ်ႇယႂ်ႇၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈ ၵမ်ႈပႃႈ ဢေႇၵွၺ်း လႆႈထုၵ်ႇတီႉၵမ် ယဵတ်ႈသႂ်ႇ ၶွၵ်ႈၶင်။ ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်လႆႈႁူႉလႆႈ ႁၼ်မႃးၸိူဝ်းၼႆ ပဵၼ်လၵ်းထၢၼ်ၶေႃႈမုၼ်းလူင် လၢင် ပိူဝ်ႈတႃႇ တင်းလုမ်ႈၾႃႉ၊ ပိူင်းၼႄဝႃႈ မူႇပိူင် ဢၼ်ယၼ်တီႈ ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း၊ သုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်း လႄႈ ၵၢၼ်မုၼ်းလႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵိူတ်ႇ ပဵၼ်လႆႈ ၽွၼ်းလီၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢၼ်တိူဝ်ႉယမ်ထိုင် တီႈၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ မူႇပိူင်ၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ် ဢမ်ႇ ၸႂ်ႈဝႃႈ ယုၵ်ႉမုၼ်း ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း သေဢမ်ႇ ၵႃး ၸၢင်ႊၵမ်ႉၸွႆႈ လႆႈ ၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉၶဝ်ၵွၼ်ႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ၵိၼ်သူး ၵိၼ်လၢပ်ႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်း ယႃႈမဝ်းၵမ်ၵေႃႈ လူတ်းလူင်း ၵႂႃႇ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လူတ်းလူင်းလႆႈ ၵၢၼ်ႁုၵ်းႁၢႆႉ၊ ၵၢၼ်ၶတ်းၶႅင် လႄႈ လွင်ႈမိပ်ႇဢီးတီႈ ပၵ်းပိူင် တတ်းသိၼ်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းၼႆႉ တိတ်းတေႃႇသိုဝ်ႇသၢၼ်ၵၼ်လႆႈမႃးၼမ် ယူႇယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈႁဵတ်းယူႇၼႆႉ တိုၼ်း ပဵၼ်တၢင်းယၢင်ႈလီလႄႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီငမ်းငဝ်း သေဢိတ်း၊ ၵူၺ်းၼႃႇ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈ ၵေႃႇတင်ႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ တဵမ်တီႈ။ ပေႃးႁုပ်ႈတူၺ်းတႄႉ မိူဝ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ လွင်ႈႁူမ်ႈ မိုဝ်းႁဵတ်းသၢင်ႈၵၼ် ဢေႇၼႃႇလႄႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းၶဝ် ဢိၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်း ၵမ်ႈပႃႈ ၼမ် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊၶဝ် ဢမ်ႇပဵင်း ပေႃးၸႂ်ၶိုတ်း ၶေႃးၶဝ်လႆႈ။ ပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆၵေႃႈ တိုၵ်ႉ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃလူင် ဢၼ်လွၵ်ႇငိူတ်ႈတင်းဝၢၼ်ႈတင်း မိူင်း ယူႇယဝ်ႉ။