cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ၵျၢၼ်ႇၶိၼ်း၊ ဝဵင်း
ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ဝဵင်းၵျၢၼ်ႇၶိၼ်းၼႆႉ လႆႈတႄႇၽွတ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1886 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢွၼ်ၵၼ်တေႃးႁူၵ်ႇ ၽႅၼ်ႇမူင်ႈသေ ၽႅၼ်ႇမူင်ႈၵျၢၼ်ႇၶိၼ်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျၢၼ်ႇၶိၼ်းသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵူၺ်ႈႁႅင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဢွင်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈဢွင်ႇတႃႇ  (အောင်သာရွာ၊ Aungthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇလႄႇတွင်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192253 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယေႇလႄႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1555 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1877 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3432 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
1787
1787
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
သူၺ်ႇၶျွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
သူၺ်ႇၶျွင်း  (ရွှေချောင်းရွာ, Shwechaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190105 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇၶျွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1316 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1495 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2811 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1787
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
သူၺ်ႇၶျွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
1787
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1787
1011
1011
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
` (1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1011
ၸီးၶျူဝ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၸီးၶျူဝ်ႇၵူင်း  (ဇီးချိုကုန်းရွာ၊ Zeechokone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇၵူင်း (ႁွင်ႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192860 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇၵူင်း (ႁွင်ႇ)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1012 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1329 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2341 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မတႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၸီးၶျူဝ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်
ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး ဢၼ်ၶုၼ်ဢိၼ်း မႃးၸွႆႈသၢၼ်ၼႆယဝ်ႉ။
ပိုၼ်း
ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် မီးဝႆႉတင်းၼမ်သေတႃႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ၵူၼ်းႁူႉၼမ် မီးပိုၼ်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ လီၶဝ်ႈၸႂ်သေပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ြၽႃးဢိၼ်းသၢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၽၸဝ်ႈဢိၼ်းသၢၼ် ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းၼုင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူင်းၶၢၵ်ႇၼႆႉ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ယၢၼ်ၵႆ 51 လၵ်း။ မိူင်းၼုင်းၼႆႉ သမ်ႉမီး ၽၢႆႇၸဵင်ႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း မိူင်းၶၢၵ်ႇ ယၢၼ်ၵႆ 7 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် မိူင်းၼုင်းၼႆႉ တၢင်းသုင်ၸဝ်ႈ မီးယူႇ 9 သွၵ်ႇ၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈႁူဝ်ၶဝ်ႇၸဝ်ႈ မီးယူႇ 6 သွၵ်ႇ။ လၢႆးဝႆႉဝၢင်းမိုဝ်းၸဝ်ႈတႄႉ ဢဝ်ၽႃႇမိုဝ်းၸဝ်ႈ သွင်ၽႃႇပိၼ်ႈၶိုၼ်ႈၽၢႆႇၼိူဝ်သေ သွၼ်ႉၵၼ်ဝႆႉ ၼႂ်းၵၢင်တၵ်း။ ၽႃႇမိုဝ်းၶွၼ်သၢႆႉ မီးတီႈတႂ်ႈ၊ ၽႃႇမိုဝ်းၶွၼ်ၶႂႃ သမ်ႉမီးဝႆႉ ၽၢႆၼိူဝ်၊ ႁူဝ်မႄႈမိုဝ်းသွင်ဢၼ် ဢဝ်ထီႉတိူဝ်ႉၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ႁၢင်ႈၽၢင် သမႃႇထိမုတြႃႇယူႇ။ တႃၸဝ်ႈတင်းသွင်တႄႉ တူၺ်းလူင်းဝႆႉ တီႈတႅမ်ႇ။
ပိုၼ်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် မိူင်းၼုင်း
မိူဝ်ႈၵေႃးၸႃႇ သၵ်ႉၵရၢတ်ႉ 700 တဵမ်ၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇၼႆႉ မီးဝၢၼ်ႈလူင် 42 လုၵ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ 30 လုၵ်ႈသေ တင်းသဵင်ႈ မီးဝၢၼ်ႈပွင်း 72 လုၵ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈဝၢၼ်ႈတင်းၼမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ ဝၢၼ်ႈပႃႇၵၢင် မီးၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်ၸဝ်ႈၸိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈဢုပႃႇလၢၼ် (ၵုရုၼၼ်ႇတ)သေ ၵူၼ်းမိူင်းၼုင်း တင်းဢိူင်ႇ ဢွၼ်ၵၼ် ၼပ်ႉယမ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉတႄႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ပရိယၢတ်ႈ၊ ပတိပၢတ်ႈ ၸဝ်ႈၼိုင်ႈလႄႈ ၵူၼ်းတင်းဢိူင်ႇ ဢွၼ်ၵၼ် ၼပ်ႉယမ်မၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၽူႈလႆႈသၢၼ်ႇတြႃးသေဢမ်ႇၵႃး သမ်ႉၵွႆႁူႉပႃး ၵႂၢမ်းသတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၶဝ်လူးၵွၼ်ႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုင်ႇၵုၼ်းမုၼ်ငဝ်း သီႇလ သမႃႇထိ ပၺ်ႇၺႃႇမၼ်းၸဝ်ႈ ယႂ်ႇႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ၽီသၢင်ၶဝ်ၵေႃႈ ယင်းမႃး ၼပ်ႉယမ်ဝႆႈသႃမၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။
ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢႃႇယုလႆႈ 58 ၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးၶမ်ႈၼိုင်ႈ မၼ်းၸဝ်ႈၼွၼ်းၽၼ် ၶုၼ်ဢိၼ်းလူင်းမႃး ဝႆႈသႃမၼ်းၸဝ်ႈသေ ဝႆႈလဝ်ႈဝႃႈ ၵူႈဝၢၼ်ႈၵူႈမိူင်း ယၢမ်ႈလႆႈႁၼ် ယၢမ်ႈလႆႈဝႆႈသႃႇ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်ဢဝ် ငိုၼ်း၊ ၶမ်း၊ တွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးယူႇသေတႃႉ ႁုၼ်ႁၢင်ႈ ဢၼ်ဢဝ်တွၵ်ႇသေ သၢၼ်ၼၼ်ႉ ပႆႇယၢမ်ႈလႆႈဝႆႈလႄႈ ၶႅၼ်းတေႃႈ ႁႂ်ႈသၢၼ်ပၼ်သေၵမ်းၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸင်ႇႁွင်ႉ ၵိၼ်မိူင်း လုင်းၶမ်းသႅင် ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ သမႃႇထိသွင်ၵေႃႉသေ မႃးလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈၽၼ်မၼ်းၸဝ်ႈလႄႈ လွင်ႈၶႂ်ႈႁဵတ်းပဵၼ် ၽြႃးသၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ 700 တဵမ် လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဢဝ် မၢဝ်ႇသၢဝ် 57 ၵေႃႉ မႃးတီႈၵျွင်း၊ ငိုၼ်း၊ ၶမ်း၊ ၵႅဝ်ႈ၊ သႅင်" ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူႈၵေႃႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႉၶဝ် မႃးၵၼ်ႇတေႃးၽြႃး ၶၢမ်ႇသိၼ်ႁႃႈယဝ်ႉသေ ၸင်ႇၸႂ်ႉႁႂ်ႈၶဝ် ၵႂႃႇၽၼ်းမႆႉပူၵ်ႇ မႆႉမွင် ဢၼ်ယၢဝ်း သၢမ်ဝႃးပၢႆၶိုင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးႁွႆးသင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈၽၼ်းမႃး ယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၵုမ်ႇထူၼ်ႈဝၼ်းလဵဝ်ယူႇ။ ပေႃးဝႃႈ ဢဝ်မႆႉ ၽႅဝ်မႃးၵေႃႈ ၵူၼ်းလူင် ၸိူဝ်းတေ ၸၵ်းမႆႉႁဵတ်းတွၵ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် ႁပ်ႉၶၢမ်ႇ သိၼ်ႁႃႈၵူႈၵေႃႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၸၵ်းတွၵ်ႇယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်မွတ်ႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈဢဝ်တွၵ်ႇ ၸႄႈၼမ်ႉဝႆႉယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ် ၶုတ်းၼွင် တႃႇတေ ၸႄႈတွၵ်ႇယူႇ။ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းၶဝ်တႄႉ တေဢဝ်ၼမ်ႉၼုင်းသေ မႃးသႂ်ႇ ၼႂ်းၼွင်ဢၼ်ၶဝ်ၶုတ်းဝႆႉၼႆယူႇ။ ႁဵတ်းၼၼ် ပေႃးဝႃႈ ၶုတ်းၼွင်ယဝ်ႉ တႄႇဢဝ် လိူၼ်ၸဵင်လပ်း ၽူၼ်တူၵ်း ၸဵတ်းဝၼ်းၸဵတ်းၶိုၼ်းလႄႈ ၼွင်ၶဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တဵမ်ပိၵ်း ပေႃးလူၼ်ႉၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈ ၼမ်ႉလူၼ်ႉသေတႃႉ တွၵ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆပႃးၵႂႃႇၸွမ်းသေသဵၼ်ႈ။ ပႃ၊ တဝ်ႇ၊ ၵုင်ႈ တဝ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မႃးၸွမ်းၼမ်ႉသေ ဢွၼ်ၵၼ် မႃးမူၼ်ႈၸွမ်းၼမ်ႉၼွင်ၼၼ်ႉယူႇ။ ၵေႃးၸႃႇသၵ်ႉၵရၢတ်ႉ 700 တဵမ် ဝၼ်းလိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈ တႄႇသၢၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးၼၼ်ႉ ပႃ၊ တဝ်ႇ၊ ႁွႆ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးၼႂ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ ႁၢႆလၢႆဝႆႉတင်းသဵင်ႈယူႇ။ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်တႄႉ လၢတ်ႈဝႃႈ တေပဵၼ် ၽီၶဝ် ၽၢၼ်ႇႁဵတ်း တူဝ်သတ်းၼမ်ႉသေ မႃးဝႆႈၽြႃးၼႆယဝ်ႉ။
ပူႇထဝ်ႈမႃးၸွႆႈသၢၼ်ၽြႃး
ဝၼ်းလိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇမီးပူႇထဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼုင်ႈၽႃႈၽိူၵ်ႇၶူဝ်းၶၢဝ်သေ ၽႅဝ်မႃး တီႈပိူၼ်ႈသၢၼ်ၽြႃးၼၼ်ႉယူႇ။ မိုဝ်းမၼ်း ၶွၼ်ၼိုင်ႈ သၵ်းၶွၼ်ႉတဝ်ႉ၊ မိုဝ်းမၼ်းထႅင်ႈၶွၼ်ၼိုင်ႈ သမ်ႉယိပ်းၵၢၼ်း မႅၵ်ႇၵူၺ်မႃး သွင်လုၵ်ႈ။
မၼ်းမႃးထၢမ်ဝႃႈ “ဢွၼ်ၵၼ် ႁဵတ်းသင်?” ၼႆလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ၸင်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ၵၢၼ်ၶဝ်သေ သမ်ႉၶိုၼ်းထၢမ်မၼ်းဝႃႈ “လုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃး၊ ဢၢင်ႈၵႂႃႇတၢင်းလႂ်၊ ဢႃႇယုလႆႈ ၵႃႈႁိုဝ် ၸွင်ႇမေႃသၢၼ်?” ၼႆၸၵႂႃႇသေ သမ်ႉတုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ သင်မေႃသၢၼ်ၼႆ ၸွႆႈသၢၼ်ပၼ် ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးၽွင်ႈ” ၼႆႁင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၼၼ်ၵေႃႈ မၼ်းၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃး “မႃးႁႃၶၢႆပူႉ ဢႃႇယုလႆႈ 87 ပီ” ၼႆသေ ၽြႃးသၢၼ်ၼႆႉ ပႆႇယၢမ်ႈႁၼ်ၽႂ်ႁဵတ်းသေတီႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် သမ်ႉၶိုၼ်းဝႃႈ “ပေႃးၸွႆႈသၢၼ်ပၼ်ၼႆ ပူႉဢၼ်ပႃးမႃးၼၼ်ႉ တေသိုဝ်ႉဢဝ်မူတ်း”ၼႆလႄႈ မၼ်းၸင်ႇၶုၼ်းဝႃႈ “ၵႃႈပွင်ပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ တေၸွႆႈသၢၼ်ပၼ်” ၼႆယူႇ။ ပူႇထဝ်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ မႃးသၢၼ်ၽြႃးၸွႆႈ လႄႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၵုသူဝ်ႇၼႆႉ ၽႂ်ၸွႆႈၵေႃႈလႆႈယူႇ ၼႆလႄႈ မၼ်းၵေႃႈ မႃးသၢၼ်ၽြႃးၸွမ်းပိူၼ်ႈ ၵူႈဝၼ်းဝၼ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶၢဝ်းၶိင်ႇပိူၼ်ႈ ၸႃႇၵ လဵင်ႉၶဝ်ႈလႄႈ ၶၢဝ်းပိူၼ်ႈ လိုဝ်ႈၵၢၼ်သေ ၼွၼ်းၼၼ်ႉ ပူႇထဝ်ႈၵေႃႉၼႆႉ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇတၢင်းလႂ်ၵေႃႈ ၽႂ်ဢမ်ႇႁူႉ။ ပိူၼ်ႈၶႂ်ႈႁူႉဝႃႈ မၼ်းႁၢႆၵႂႃႇလႂ်ၼႆသေ ဢၢၼ်းၶႂ်ႈထၢမ်မၼ်းယူႇသေတႃႉ ပေႃးမိူဝ်ႈႁၼ်မၼ်း မႃးသၢၼ်ၽြႃးၼၼ်ႉ သမ်ႉၵုမ်ႇလိုမ်းပႅတ်ႈၵူႈ တိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ထၢမ်မၼ်း။
ႁဵတ်းၼၼ် သိုပ်ႇသၢၼ်ၽြႃးမႃးသေ တူဝ်ၽြႃးတႄႉ သၢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵိုတ်း ၼႃႈၸဝ်ႈၵူၺ်းယဝ်ႉ ၼႆလႄႈ ၼႂ်ၼၼ်ႉ ၵိၼ်မိူင်းလူင် လုင်းၶမ်းသႅင်လႄႈ တပႄးမၼ်း ၸင်ႇၽႅဝ်မႃး တမ်ႈတီႈ သၢၼ်ၽြႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်လႆႈမႃးႁၼ် ၼႃႈတႃၽြႃး သၢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈသေ ပဵၼ်ဢၼ် သပ်ႉပၢႆႇတႄႉတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸူမ်းတႄႉတႄႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပဵၼ်ၽႂ်သၢၼ်ၵႂႃႇၼႆၵေႃႈ ၽႂ်ဢမ်ႇႁူႉ။ ၽႂ်ၵေႃႈဝႃႈ ၽႂ်ဢမ်ႇလႆႈသၢၼ်ၼႆယူႇ။ ၽိူဝ်ႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈဝႃႈ ပူႇထဝ်ႈ ဢၼ်ၼုင်ႈၽႃႈၽိူၵ်ႇၶူဝ်းၶၢဝ်ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလႂ်ၼႆလႄႈ ႁႃတီႈလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်မၼ်း၊ ဢွၼ်ၵၼ် ၵႂႃႇၸွမ်းႁႃတူၺ်း ၼႂ်းဝၢၼ်ႈလူင် ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇတင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်မၼ်းသေတီႈ။ မၼ်းပဵၼ်ၽႂ် ၸိုဝ်ႈမၼ်းဝႃႈႁိုဝ် ယူႇတီလႂ်ၼႆၵေႃႈ ၽႂ်တေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉ။ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး ၸင်ႇမၵ်းမၢႆဝႃႈ ပူႇထဝ်ႈၵေႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ဢိၼ်း မႃးၸွႆႈၶဝ်ၼႆလႄႈ ၽြႃးသၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် (ၽၸဝ်ႈဢိၼ်းသၢၼ်)ၼႆယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ "ဢိၼ်း" ၼႆၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵႂၢမ်းပႃႇလိ ဢၼ်ဝႃႈ "ဢိၼ်ၻၵ" သေမႃး။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈ ၸင်ႇဢဝ်တူဝ်ၽၢႆႇၼႃႈမၼ်းၼၼ်ႉသေ ႁွင်ႉဝႃႈ "ဢိၼ်း" ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၶုၼ်ဢၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းၽီတႃႇဝတိင်ႇသႃႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶုၼ်သိၵ်ႉၵျႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ 702 ၸင်ႇႁဵတ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၵျွင်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်သေ ထိုင်မႃး ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း ၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇတၢင်ႇဢၼေႇၵၸႃႇ ၽြႃးၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ႁဵတ်းလူႇတၢၼ်း ယၢတ်ႇၼမ်ႉသိမ်ႇ လႄႈ ၵျွင်းတႃႇၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၼၼ််ႉမႃႈသေ တႄႇဢဝ် လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ တေႃႇထိုင် လိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း တမ်ႈတီႈ မိူင်းၼုင်း ၵျွင်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁဵတ်းပွႆးၵႂႃႇ ၵူႈပီပီယူႇ။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ႁိုင်မႃး 200 ပီ တမ်ႈတီႈ မိူင်းၼုင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်သိုၵ်းတိုၵ်းၵၼ်လႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁၢမ်းသေ ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇမီးၽႂ် မႃးဝႆမႃးသႃသင်ယဝ်ႉ။ ၸဵမ်ၵျွင်း ၸဵမ်ြၽႃး ထိူၼ်ႇယုမ်းၽိူဝ်ၶိူဝ်း မုင်းသုမ်ႇၵႂႃႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
မုၼ်ၸဝ်ႈထႆးသွင်ပႃး မႃးလုမ်းလႃး
ထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ 1000 တမ်ႈတီႈ မိူင်းထႆး ဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ ဝတ်ႉမုၼ်ၸဝ်ႈတီႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇမီးမုၼ်ၸဝ်ႈသွင်ပႃး လႆႈၵႂႃႇႁၼ် တီႈတူၼ်ႈမႂ်ပေႇမႂ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉ လွင်ႈပိုၼ်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ယဝ်ႉ။ ၶႃသွင်ၸဝ်ႈ မီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈၵႂႃႇ သွၵ်ႈႁႃ ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ၼႃႇလႄႈ ၸင်ႇလုၵ်ႉၵဵင်းမႂ်ႇ မႃးတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ လုၵ်ႉတႃႈၶီႈလဵၵ်း မႃးထိုင်တီႈ ၵဵင်းတုင်ယဝ်ႉ။ ၸင်ႇမႃးယွၼ်း တၢင်းၸွႆႈထႅမ် တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈၾၵဵင်းတုင်သေ ၵႂႃႇႁႃၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် တီႈမိူင်းၼုင်းယဝ်ႉ။ ၸင်ႇလႆႈၵႂႃႇႁႃႁၼ် ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် မီးဝႆႉယူႇ ၼႂ်းထိူၼ်ႇပႃႇမႆႉ ယုမ်းၶိူဝ်းလူင် တီႈၼိုင်ႈယူႇ။ ၸင်ႇၵႂႃႇဢွၼ်ၵၼ် ပတ်းၽဵဝ်ႈသၢင်းလၢင်းသေ ၶိုၼ်းမႄး ၵုမ်းလုမ်းလႃး ႁႂ်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမိူင်းလူႉသေ ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ပၢႆႈၵႂႃႇယူႇ ပႃႇၽိူင်းမိူင်းၵႆ တႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းၽႅၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ် ၶၢႆႉမႃးယူႇၶိုၼ်း တမ်ႈတီႈ မိူင်းၼုင်းသေ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸင်ႇၶိုၼ်းၵိုၼ်းမႃး ၵတ်းယဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူႇႁိမ်းႁွမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ် မႃးၼပ်ႉယမ်ၵိူဝ်းလီ ပိုင်ႈဢိင်ၵၼ်မႃး တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်မိူင်းၼုင်း
ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ႇ မိူင်းၼုင်း မိူင်းၶၢၵ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးလွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇၼႆလႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းပွႆးၽြႃး မိူဝ်ႈလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်းလႄႈသင် ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈပွႆးၽြႃးလႄႈသင် ပီႈၼွင်ႉတီႈၸမ် တီႈၵႆ ဢွၼ်ၵၼ် မႃးပူႇၸေႃႇဝႆႈသႃဝႆႉယူႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး။
ဝဵင်းပၢင်လူင်
(ဝၢႆးသၢၼ်ၸၼ်ႉ ၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး ယဝ်ႉသိုပ်ႇသၢၼ်တီႈသၼဵၼ်း ပဵၼ်လၢႆးမိုဝ်းၵမ်းထူၼ်ႈ101)
ဝဵင်းလွႆလႅမ်
မီးသူၼိုင်ႈ။
ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး
(ပဵၼ်လၢႆးမိုဝ်းၸဝ်ႈပူႇ ၵမ်းထူၼ်ႈ 100တဵမ် ဢၼ်မႃးသၢၼ်ၽၢႆႇတူၵ်းၶူင်း)
ၼႂ်းၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
(ဝၢႆးသၢၼ်တီႈ ဝတ်ႉပိတၵတ်ႈဝဵင်းပၢင်လူင်ယဝ်ႉ သိုပ်ႇမႃးသၢၼ် ပဵၼ်လၢႆးမိုဝ်းၵမ်းထိ သၢမ် ဢၼ်မႃးသၢၼ်ၽၢႆႇတူၵ်းၶူင်း)
ၼႂ်းမိူင်းမွၼ်း
ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ ဝတ်ႉတွင်ႇပွၵ်ႉ မီးသူႇၼိုင်ႈ။
ဝၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈဝၵူင်း  (ဝကုန်းရွာ၊ Wakone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထၼွင်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192612 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထၼွင်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4118 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4768 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8886 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဢေႇတီႇ 2
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:2
ပရႃႇၽဝသုတ်ႈ ပိၼ်ႇတႆး
ပရႃႇၽဝသုတ်ႈ ပိၼ်ႇတႆး
တူၶႃႈ လႆႈငိၼ်းမႃး ၼင်ႇၼႆဢေႃႈ၊ မိူဝ်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ယူႇသဝ်း တီႈၵ႞င်းၸေႇတဝၼ်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းသူၼ် ၵူၼ်းမီႈလူင် ဢၼႃႇထပိၼ်ႇ တီႈၼႂ်းမိူင်းသႃႇဝတ်ႉထိၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ပူၼ်ႉယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ ႁွတ်ႈထိုင်ၶၢဝ်းတဵင်ႈၶိုၼ်း ၶုၼ်ၽီၵေႃႉၼိုင်ႈ မီးတၢင်းႁၢင်ႈၽၢင် ဢၼ်လီႁၵ်ႉႁူမ်သေ ဢဝ်(ငဝ်းတူဝ်မၼ်း) ႁႂ်းၵျွင်းၸေႇတဝၼ်ႇ ႁိူဝ်ႈလႅင်းၵႂႃႇတင်းသဵင်ႈသေလႄႈ ၶဝ်ႈၸူးၼႂ်းတၢၼ်းႁဵင်း ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ မီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၶဝ်ႈၸူးယဝ်ႉၵေႃႈ ဝႆႈသႃ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ ၸုၵ်းၵိုတ်းဝႆႉ တီႈႁဵင်း ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇ ၵိုင်ႇလႅပ်ႈသေလႄႈ ဢဝ်ၵႃႇထႃႇသေ လဝ်ႈလၢတ်ႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။
2
ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ -
ၵျႃႇၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႃႇၵၢၼ်ႇ  (ကြာကန်ရွာ, Kyarkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပိၼ်ႇလႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191199 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပိၼ်ႇလႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1576 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1813 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3389 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဢိင်ႇၵပူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇ (အင်္ဂပူမြို့နယ် ; Ingapu Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
တွင်ႇထၢၼ်းတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
မိူင်းထႃး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းထႃး ; (မုံးထမြို့) ; (Mong Hta or Hmone Hta) ;  ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း
မိူဝ်ႈပီ 1890 ၼၼ်ႉ ႁိူၼ်းၵူၼ်းမီးမွၵ်ႈ 20 လင်၊ ႁူဝ်ၵူၼ်းမီးမွၵ်ႈ 150 ၵေႃႉသေ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးလုၵ်ႉၽၢႆႇတူၵ်းၶူင်းမႃးယူႇသဝ်းဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဢေႃးၼၼ်ႇတႃႇ၊ ၸဝ်ႈ
ၸဝ်ႈဢေႃးၼၼ်ႇတႃႇ
ၸဝ်ႈဢေႃးၼၼ်ႇတႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႃႇတိ ဝၢၼ်ႈၽၢႆ တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းမိတ်ႈယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈၽၢႆ မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝဵင်းသေ ယၢၼ်ဝဵင်း မွၵ်ႈသီႇလၵ်းၸူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1273 ၼီႈသေ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ‘’’ၸၢႆးသႃႇၸၢမ်ႇ’’’ ၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင်တီႈ မၼ်းၸဝ်ႈ ယူႇၵျွင်းမႃးၵွတ်ႇ ၸိုဝ်ႈၵျွင်းမၼ်းၸဝ်ႈ ၸင်ႇၸပ်းဝႃႈ “ၸဝ်ႈဢေႃးၼၼ်ႇတႃႇ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈမၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ် လုင်းထုၼ်းဢွင်ႇ ဢွၵ်ႇၶမ်းမၢတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈၼွင်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈႁူႉဝႃႈပဵၼ် ၸၢႆးၵေႃးလိယ၊ ၼၢင်းၸၼ်ႉ၊ ၼၢင်းမျဢိင်ႇလႄႈ ၼၢင်းမိၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆး တင်းၼမ်တင်းလၢႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈဢေႃးၼၼ်ႇတႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸဝ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ တႅမ်ႈဝႆႉ လိၵ်ႈႁူၵ်းၽိုၼ် ၸွမ်းၼင်ႇ တီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ လိၵ်ႈႁူၵ်းၽိုၼ်ၼႆႉ ၼင်းႁေႃၶမ်း ၵူတ်ႉဢၢႆႈတုတ်ႈ၊ ၶမ်းသိပ်းသွင်ၽုင်ႇ၊ မွၵ်ႇၵဝ်ႈၶူဝ်ႈ လႄႈ ဢလွင်းယိုဝ်းလၢဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈဝွၵ်းသေ လိၵ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇလႄႈ ပရိတ်ႈလူင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လင်ႇၵႃႇလူင်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပရိတ်ႈလူင်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၼ်းထိုင် တီႈသုတ်းယွတ်ႈ ႁွတ်ႈပၢႆ။ မၼ်းၸဝ်ႈ လွၼ်ႇၵႂႃႇပႅတ်ႈ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ ပီၵေႃးၸႃႇ 1303 ၼီႈ ၼႂ်းလုၵ်ႈလိူၼ်သၢမ် ၸူဝ်ႈၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
လွၵ်ႈဝွၵ်းမၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းမၼ်း ထဝ်ႇလီ၊ ပုင်ႈလီ၊ ပႅင်ႈၼင်ႇ ၶႂ်ႈဝႃႈၼၼ်ႉ မေႃဝၢၵ်ႇ မေႃဝႃႈ ထိုင်တီႈလီတႄႉတႄႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းလိၵ်ႈ ၼၢင်းႁေႃၶမ်း ၵူတ်ႉဢၢႆႈတုတ်ႈ တီႈတွၼ်ႈဢၼ် ၼၢင်းႁေႃၶမ်း ၶိုၼ်းတုမ်ႉတွပ်ႇၶိုၼ်း ၵႂၢမ်းဢၢႆႈတုတ်ႈ လွင်ႈဝႃႈ လႆႈၸၢမ်ႇၸေးၸိမ်ႇ ၼႂ်းႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃၼႆႉ ယွၼ်ႉၸိူင်ႉၼၢင်း ၼမ်လႄႈ ဢမ်ႇၵျေႃႇၸႂ်၊ လႆႈယူႇၸွမ်းသူၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်တႃႇၵေႃႉလဵဝ်လႄႈ လီၵျေႃႇၸႂ်ၼႆ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈဝႃႈ “လႆႈၵိၼ်ၼိူဝ်ႉသႃႈပႃၸီႇ ၵျီးမီႇၸုင်ႇလၢင်ႇ ၽိူၼ်တၢင်ႇ မေႃႇလမႅင်ႇပုင်ႇ ပွႆးယူင်ႇသတ်ႉတၢင်ႇတႃႈၼႆၵေႃႈ ႁိုဝ်သမ်ႉမိူၼ် လႆႈၵိၼ်ယွတ်ႈၼၵ်းၼွင်ႈၼႅင်းဢွၼ်ႇ ပူၵ်းပၢႆႉ ဝႂ်ယွတ်ႈၽၵ်းၼွႆး၊ ၵိၼ်ယုမ်ႉ ၵိၼ်ယုမ်ႉ တူၺ်းၼႃႈၶီၼႃႈၵႅၼ်း ၼႃႈၽၢၼ်ၼႃႈငႅၼ်းဢွၼ်ႇ မွင်သဝ်ႈသႃးၺူဝ်ႇ ႁူဝ်ယုင်ႈႁၢင်းၵႃၼႆႉ” ၼႆလူင်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ တီႈဢၼ်လူဝ်ႇတႅမ်ႈ ဝၢၵ်ႇ လွင်ႈပိူဝ်ႉ လွင်ႈၼႆႈၼႆၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႉၵႂၢမ်းဝူၺ်ႇၵႂၢမ်းႁင်ႈ၊ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵႂၢမ်းယဵၼ်ႇငႄႈ ဢဝ်ပိူင်တဝ်ႉ ပိူင်တႅၵ်ႈသေ ဝႃႈၵႂႃႇလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ် လွင်ႈဢၼ်လီဢၢမ်း တၢင်းမေႃမၼ်းၸဝ်ႈ ပိူင်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈဢၼ် မၼ်းၸဝ်ႈ ဝၢၵ်ႇၶိူဝ်း ၼၢင်းႁေႃၶမ်း လူင်းလူင်းလဵၼ်ႈ ဢၢႆႈတုတ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဝႃႈ “ႁဵတ်းၼၼ် ထၢၼ်ႈပေႃးႁိုင်ၼႃႇ ၵျႃႇတၢင်ႇ ၼၢင်းႁၢၼ်ႇတေႇဝီႇ မႁေႇသီႇၶၢမ်ႇ ၺႃႇတေႃႇၸၢမ်ႇ လူင်းၵူတ်ႉဢၢႆႈတုတ်ႈ ႁဵတ်းၶိူင်ႈပွႆး ဢၢၼ်ႇၸႃႇၵျူၺ်ႇ သိူင်းၼိုင်ႈယွမ်းသၢမ်” ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႈၼႆႉ လႆႈဝႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈ မေႆဢဝ်ၵႂၢမ်းၸူၺ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇဝူၺ်ႇဢမ်ႇႁင်ႈသေ တၢင်ႇလၢတ်ႈၼႄၵႂႃႇ လွင်ႈဝူၺ်ႇႁင်ႈ ဢၼ်ၼၢင်းႁေႃၶမ်း လူင်းယူႇၸွမ်း ဢၢႆႈတုတ်ႈ ၽွင်းၵၢင်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈ ဢလွင်းယိုဝ်းလၢဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ် ၼမ်ႉၵႂၢမ်းမၼ်းၸဝ်ႈ လဝ်းလီ၊ လီလူ၊ လီထွမ်ႇ၊ မေႃဝၢၵ်ႇ၊ မေႃဝႃႈ ႁႂ်ႈထိုင်တီႈလီတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ႁုပ်ႈမၼ်းတႄႉ လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈဝွၵ်း၊ လိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇၼုမ်ႇၼႆႉ လႆႈဝႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈပဵꧣ် ၸဝ်ႈဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လႅၼ်ႇၽၢႆဝႆႉတႄႉတႄႉ ၸဝ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈလိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇလူင် မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉ ပႆႇတွၼ်ႉယၢမ်ႈႁၼ်မႅၼ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ၸိမ်သေ လၢတ်ႈၸွမ်း။
ၵျွၵ်ႉၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၵျီး  (ကျောက်ကြီးရွာ, Kyaukgyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190398 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 985 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 692 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1677 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
329
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:329
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 2
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (2) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (275) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (276))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (90) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
ၵုင်းလႅင်၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵုင်းလႅင် (, Kungleng, ကုန်းလှိုင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်းတီႈၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ဢလႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢလႄႇ  (အလည်ရွာ, Ahlel) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢလႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193791 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢလႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2541 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3098 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5639 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
798
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:798
ဢေႇတီႇ
ဢေႇတီႇ (A.D) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၼပ်ႉဢၢၼ်ႇ ပီ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၽႃႇသႃႇၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇယူႇရူဝ်းပႃႇ သေ လူင်းပေႃႇပဵၼ်မႃး။ လုၵ်ႉတီႈ ၽႃႇသႃႇလႅတ်ႇတိၼ်ႇ (anno Domini) (ဢမ်ႇၼၼ်) "Anno Domine" သေ လုင်းပဵၼ်မႃး တီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉပဵၼ်ဝႃႈ "ပီၼႂ်းၸဝ်ႈၶရိတ်ႉ" ၼႆယဝ်ႉ။။ ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇမႃးၸွမ်း ဝၢႆးၸဝ်ႈၶရိတ်ႉ ၵိူတ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (ၶႂ်ႈငၢႆးမိူၼ်ၵၼ်တင်း ပီသႃႇသၼႃႇ ၽႃႇသႃႇပုတ်ႉထယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပီသႃႇသၼႃႇၼႆႉ တႄႇဢၢၼ်ႇ ဝၢႆးသေ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ပုတ်ႉထ ဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၺွင်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၵူင်း  (ညောင်ကုန်းရွာ, Nyaungkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းဢူးလႄႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194054 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းဢူးလႄႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2104 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2580 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4684 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
မျႃႉၸဵင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈမျႃႉၸဵင်း (မြစိမ်းရွာ, Myasein) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျႃႉၸဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190193 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 929 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1281 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2210 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ၼႃးတွင်းၵျႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈၼႃးတွင်းၵျႃႉ  (နားဋောင်းကျရွာ, Nartaungkya) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၶျေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189750 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၶျေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 14297 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 14392 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 28689 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ၵမ်ႇပၢႆႇတီႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵမ်ႇပၢႆႇတီႇ (ကန်ပိုက်တီမြို့, Kanpaiti) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၽႄဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းမႂ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 3
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (3) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (276) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (277))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (89) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
ၵုၼ်ၶၢၼ်၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ)
ဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၶၢၼ် (, Kun Hkan, ကွန်ခန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
1786
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1786
ၺွင်ႇထွၵ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇထွၵ်ႈ  ({{Lang-my|ညောင်ထောက်ရွာ}၊ Nyaunghtauk) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇထွၵ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190379 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇထွၵ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 483 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 458 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 941 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဢရႃႇတေႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢရႃႇတေႃႇ   (အရာတော်ရွာ, Ahyartaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢရႃႇတေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191478 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢရႃႇတေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 528 ၊ ယိင်း 636 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1146 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တၶူဝ်းၽုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈတၶူဝ်းၽုၼ်း (, Ta Kho Phun, တခိုးဖွန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ၽႃႇသႃႇၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ
ၽႃႇသႃႇၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ (français  ဢမ်ႇၼၼ် langue française ) ၼႆႉ ပဵၼ် ၽႃႇသႃႇရေႃးမ မဵဝ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉဝႆႉတီႈ မိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ၊ တီႈၼႃႈလိၼ် ရူဝ်ႇမၼ်ႇတီႇ မိူင်းသဝိတ်ႈၸႃႇလႅၼ်ႇ၊ တီႈၼႃႈလိၼ် ပရတ်ႉသႄးလ် လႄႈ ဝေႃႇလူဝ်ႇၼီးယႃး တီႈ မိူင်းပႄႇၵျီႇယမ်ႇ၊ မိူင်းမူဝ်ႇၼႃႇၵူဝ်ႇ၊ တီႈၼႃႈလိၼ် ၵူၺ်ႉပတ်ႉ လႄႈ ဢႃႇၵႃႇတီးယႃး တီႈ မိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တီႈၼႃႈလိၼ်တၢင်ၸိူဝ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆႉၼင်ႇ ပဵၼ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမႂ်းလူင် ၵေႃႈမီးဝႆႉယူႇ။
1
ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ -
1010
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ထၢၼ်းၶျွၵ်ႉပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ထၢၼ်းၶျွၵ်ႉပိၼ်ႇ  (ထန်းခြောက်ပင်ရွာ, Htanchaukpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇပူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190104 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇပူဝ်းၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 759 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 890 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1649 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1010
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1010
ထၢၼ်းၶျွၵ်ႉပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၶွင်ႉငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် သဵင်ၵူၼ်းမိူင်း
ၶွင်ႉငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် သဵင်ၵူၼ်းမိူင်း (ၶွင်ႉငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် သဵင်ၵူၼ်းမိူင်း၊ Public Voice Television၊ PVTV) ၼႆႉ လႆႈတႄႇသိုပ်ႇမိုတ်ႈ မိူဝ်ႈ ဢေႇပရႄႇ 14 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈယိူင်းဢၢၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ပိုၼ်ၽႄပၼ် ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၼႂ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2021 လႄႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ၶွင်ႇၸီႇၵိူဝ်းၵုမ် လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ(NUCC) လႄႈ ၵေႃႇမတီႇတၢင်တူဝ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (CRPH) ဢၼ်ၶဝ်ႈပၢင်တိုၵ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၾႅတ်ႇတရႄႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပေႃးတေပေႃႇပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢေႇပရႄႇ 16 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈဝႃႈ ၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လွင်ႈၽွမ်ႈႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ၼႃႈလိၵ်ႈ Facebook မၼ်းသေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးယဝ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး တီႈ ၶွင်ႉငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်မၼ်းၵေႃႈ လႆႈတႄႇပိုတ်ႇပိုၼ်မႃးယဝ်ႉ။
ဢွင်ႇသုၶ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈဢွင်ႇသုၶ  (အောင်သုခရွာ၊ Aungthukha) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇလႄႇတွင်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218299 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယေႇလႄႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1555 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1877 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3432 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢေႇတီႇ 1
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပူၺ်းၵျိတ်ႉသူးတပ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈပူၺ်းၵျိတ်ႉသူးတပ်ႉ  (ပွေးကျစ်ဆူးတပ်ရွာ၊ Pwaykyitsutat) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပူၺ်းၵျိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192020 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပူၺ်းၵျိတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 891 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1114 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2005 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢေႇတီႇ 1
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပူၺ်းၵျိတ်ႉသူးတပ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဢေႇတီႇ 1
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1
ထၼွင်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈထၼွင်းၵူင်း  (ထနောင်းကုန်းရွာ၊ Htanaungkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထၼွင်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192608 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထၼွင်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4118 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4768 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8886 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၵၢႆႉတၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
တွင်ႇဢူးတီႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
328
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:328
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 4
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
လၢၼ်းလႄႇၵျိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈလၢၼ်းလႄႇၵျိတ်ႉ  (လမ်းလယ်ကျစ်ရွာ, Lanlelkyit) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃးၽျူႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218218 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႃးၽျူႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2466 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2404 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4870 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
တႄးၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈတႄးၵျီး  (တဲကြီးရွာ, Tegyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပိၼ်ႇလႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191201 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပိၼ်ႇလႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1576 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1813 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3389 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 5
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (5) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (278) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (279))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (87) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
ၵွင်းမူးၽိူၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵွင်းမူးၽိူၵ်ႇ (, Kawng Mu Hpeik, ကောင်းမူးဖိတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
797
‘’’797'''
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:797
ႁူၺ်ႈၶႃး၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၶႃး (, Hoi Khaa, ဟွေခါး) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
မႅင်းႁိၼ်၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
1009
1009
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
` (1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1009
ႁူဝ်ၼွင်၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼွင် (, Honaung, ဟိုနောင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်းတီႈၼႂ်း ဢိူင်ႇႁၢႆးၵူၺ်ႈ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 6
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
ၵၢၼ်ႇၵျီးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၸီးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ မျႃႉၸဵင်း
ဝၢၼ်ႈၸီးၵူင်း (ဇီးကုန်းရွာ, Zeekone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျႃႉၸဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190196 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 929 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1281 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2210 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဢေႇပရႄႇ
ဢေႇပရႄႇ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လိူၼ်ထူၼ်ႈသီႇ တီႈ ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း Gregorian လႄႈ Julian ယဝ်ႉ။
ငဝ်ႈ
← ၵႂႃႇၸူး လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် → ၵႂႃႇၸူး လိူၼ်မေႇ
327
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:327
သူၺ်ႇပူဝ်းၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
သူၺ်ႇပူဝ်းၵျီး  (ရွှေဘိုးကြီးရွာ, Shweboegyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇပူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190103 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇပူဝ်းၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 759 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 890 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1649 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဢူင်းၶျေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈဢူင်းၶျေႃး  (အုန်းချောရွာ, Ohnchaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၶျေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189747 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၶျေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 14297 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 14392 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 28689 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵျၢၼ်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဢူင်းၶျေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဢူင်းၼႄးယေႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈဢူင်းၼႄးယေႇ  (အုံးနှဲရေရွာ, Ohnhneyae) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႄႇတေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218151 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသႄႇတေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1728 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1644 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3372 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 7
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (7) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (280) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (281))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (85) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
ၼႃးတႄႉၸၢမ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼႃးတႄႉၸၢမ်း  (နားတဲ့စမ်းရွာ၊ Nartatsan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 19037 ယဝ်ႉ။ ၸွ8မ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 246 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 268 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 514 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ပူၺ်းၵျိတ်ႉယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈပူၺ်းၵျိတ်ႉယႂႃႇတိတ်ႉ  (ပွေးကျစ်ရွာသစ်ရွာ၊ Pwaykyitywarthit) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပူၺ်းၵျိတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192021 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပူၺ်းၵျိတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 891 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1114 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2005 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
796
‘’’796'''
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ယႂႃႇတႃႇဢေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇတႃႇဢေး  (ရွာသာအေးရွာ, Ywartharaye) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပိၼ်ႇလႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191200 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပိၼ်ႇလႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1576 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1813 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3389 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
796
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ယႂႃႇတႃႇဢေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
796
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:796
ၵျွၵ်ႉထု၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵျွၵ်ႉထု (ကျောက်ထုမြို့ ; Kyaukhtu) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၽႄ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆ့ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းသေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီး တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵျွၵ်ႉထုၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း
မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵျွၵ်ႉထု ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵျွၵ်ႉဢိၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၵွင်းလွႆ ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ 1250 ထတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၸိူဝ်းဢၼ် မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ပူဝ်းပၢၼ်းသႃႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ထုင်ႉပူၵ်ႉပႃး ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၸူႉတုမ်ယူႇသဝ်းတီႈ ဝႅတ်ႉလူးဢၢႆႇ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၵွင်းမူးထုၼ်ၶၢဝ် ယၢၼ်ၵႆႇ 5 ၽႃႇလူင်ႇၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၵွၵ်းႁိၼ် ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းၾိင်ႈၾႃႉသၢမ်ၶၢဝ်းၼႆႉ ဢၼ်ႁၼ်ႁႅင်ႈသေပွၵ်ႈသေ ပူဝ်းပၢၼ်းသႃႇၶဝ် ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ ၵျွၵ်ႉဢိၼ်း ၼွင်ႁိၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းတႄႇဝၢၼ်ႈတီႈ ၵျွၵ်ႉဢိၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ပၢၼ် ၶုၼ်ႇသႃႇယႃႇဝတီႈ မိူဝ်ႈပီ 1840 တဵမ်ၼၼ်ႉသေ မီးလင်ႁိူၼ်း မွၵ်ႈ 20 လင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပူဝ်းပၢၼ်းသႃႇၼႆ လႆႈယူႇသဝ်းၵတ်းယဵၼ်ၸႂ်သေ ယွၼ်ႉပဵၼ် တီႈဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးသေ လုၵ်ႉဢဝ် ၵျွၵ်ႉဢိၼ်းသေ ၸူးလႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉ ၵျွၵ်ႉထူး ၼႆသေ ၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင်မႃး ၸူးပဵၼ်မႃး ၵျွၵ်ႉထု ၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် ပူႇႁဵင်ဝဵင်း ယေႃးၵျၶႅတ်ႉ ဢူးမျူဝ်းထုၼ်းၼႆႉ ဢဝ်ၼႃး ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ် ပိူင်ႇမႃးၵူႈသိုပ်ႇၵူႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ပၼ် ပူဝ်းပၢၼ်းသႃႇၶဝ် ႁဵတ်းၵိၼ်ယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီၶရိတ်ႉ 1670 မႃး တွၼ်ႈတႃႇ ၼႃးၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ် ပေႃးတေဢမ်ႇလႆႈႁၢမ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ် ၶုတ်းႁွင်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းဢွၼ်ႁူဝ်ၶုတ်းႁွင်ႈၼၼ်ႉ ပူဝ်းပၢၼ်းသႃႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵိူဝ်းယမ် ၸဝ်ႈသြႃႇဢူးဝရသေ ၸူးၵၢႆႇႁဵတ်းၵျွင်းလူႇ တီႈႁိမ်းၵွင်းမူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၸဝ်ႈသြႃႇဢူးဝရယဝ်ႉ။ ဢူးၺႃႇၼ၊ ဢူးၸၼ်ႇတႃႇသီႇရိ၊ ဢူးၸႃႇၼေယ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ သိုပ်ႇပုတ်ႈၼင်ႇၵျွင်းမႃးယဝ်ႉ။ ပၢၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇဢူးကောဏ္ဍညမႃး ယွၼ်ႉဢိင်ႇသၼ်ႇလႄႈ ၵွင်းမူးလႆႈတႅၵ်ႇဢႃႈသေ ၶိုၼ်းမႄးၵုမ်း မိူဝ်ႈပီ 1866 သေ ၸူးၶိုၼ်းပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၽြႃးယၢၼ်ႇၵိၼ်းတွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်
မိူဝ်ႈပီ 1950 ၼၼ်ႉ တီႈၵျွၵ်ႉထု ၼႆႉ ယၢမ်ႈႁဵတ်း ပၢင်ႇႁိူဝ်းမိၼ် သေ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်းၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈတႄႇတမ်းပိုၼ်ႉလိၼ် မိူဝ်ႈ ပီ 2002 လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ မိူဝ်ႈ ပီ 2004 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 10 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸူးႁွင်ႉလၢႆးငၢႆႈဝႃႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵျွၵ်ႉထု ၼႆယဝ်ႉ။
ၵွၵ်းႁိၼ်လူင်
ပေႃးလတ်းပၢင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်ၵျွၵ်ႉထုသေၵႂႃႇၼႆ တီႈလွၵ်းၼႃးတႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ်မီး ၵွၵ်းမၢၵ်ႇႁိၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ တင်းၵျွၵ်ႉထုသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 2 လၵ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၼႃႈယၢဝ်း မီး သွင်သွၵ်ႇၶိုပ်ႈ၊ တၢင်းၵႂင်ႈၼႃႈပွတ်း မီး 2 သွၵ်ႇသေ ၼႂ်းၵၢင်မၼ်း လုၵ်းဝႆႉ မီးမွၵ်ႈ ၼိုင်ႈၶိုပ်ႈ၊ ဢွၼ်းတၢင်းတႄႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၼႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၼ်းၵိတ်ႉ ၼႃးမၼ်းလႄႈ ဢဝ် ၵွင်းႁိၼ်ၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇဝႆႉတၢင်ႇတီႈသေတႃႉ ၶိုၼ်းၶိုၼ်းႁွတ်ႈတီႈမၼ်းသေဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၼႃးဢၼ်ၶၢႆႉတီႈမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈထူပ်းလႆႈၺႃး လွင်ႈဢမ်ႇမၢၼ်သေ ၸူးဢမ်ႇၶၢႆႉသေၵေႃႈ ဝႄႈၵွၵ်းႁိၼ်ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးယဝ်ႉ။ တီႈ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈတေႃးၶလႂိၼ်ႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ပၢင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၵွင်းႁိၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ဢဝ် တီႈၼႆႈၵႂႃႇၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
တီးတူၵ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၺွင်ႇၵူင်း (ႁွင်ႇ)
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
1008
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1008
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 8
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (8) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (281) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (282))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (84) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
ယေႇလႄႇတွင်ႇ (တူၵ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈယေႇလႄႇတွင်ႇ (တူၵ်း)  (ရေလယ်သောင် (အနောက်)ရွာ၊ Yaelelthaung(West)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇလႄႇတွင်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192254 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယေႇလႄႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1555 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1877 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3432 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ သႄႇတူဝ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
1007
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1007
326
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
မျေႇၸူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
326
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:326
325
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:325
ဢလႄႇၶျၢႆႉ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢလႄႇၶျၢႆႉ (ၸၢၼ်း)   (အလယ်ချိုင့် (တောင်)ရွာ, Ahlelchaint(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢလႄႇၶျၢႆႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191404 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢလႄႇၶျၢႆႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 888 ၊ ယိင်း 1061 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1949 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ  (ညောင်ပင်သာရွာ, Nyaungpinthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၢႆးမေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190941 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၢႆးမေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1738 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1935 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3673 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ပွၵ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ မျႃႉၸဵင်း
ဝၢၼ်ႈပွၵ်ႉၵူင်း (ပေါက်ကုန်းရွာ, Paukkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျႃႉၸဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190195 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 929 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1281 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2210 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး
တႆးၼႆႉမီးပိုၼ်း တႆးမီးလိၵ်ႈမီးလၢႆး မီးၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း မႃးၶၢဝ်းႁိုင်ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ပီ ထိုင်မႃးဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈသင်တႆးသမ်ႉ ပႆႇႁၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မိူၼ်ပိူၼ်ႈ ပႆႇလႆႈၶၢမ်ႇၸေးၸိမ်ႇလွင်ႈလႆႈယူႇလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ၵတ်းꧦ ယဵၼ်ꧦ မိူၼ်ပိူၼ်ႈ တႆးၵုမ်ႇလႆႈၵူဝ်လႆႈပႆၢႈ လႆႈပဵၼ်ၶႃႈပိူၼ်ႈယူႇတိၵ်းꧦ လိူဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃးၵွပ်ႈသင် တႆးတိုၵ်ႉတႅၵ်ႇၵၼ် ၽိတ်းၵၼ် ၵွပ်ႈဢမ်ႇမေႃဢွမ်ႇလွမ်ႈၽွမ်ႉၵၼ်လႄႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈꧦ  ဢၼ်ထုၵ်ႇလီႁူမ်ႈသၢင်ႈၸွမ်းၵၼ် ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈ ၵုမ်ႇယႃႉၵၼ်ၸၼ်ၵၼ်လူင်းၵူၺ်း မၼ်းၸင်ႇ မီးၵႂၢမ်းထၢမ်ၶိုၼ်ႈမႃးဝႃႈ ꧦငဝ်ႈႁၢၵ်ႈ တၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးၼႆႉပဵၼ်သင်ꧦ တီႈၼႆႈတေဢဝ်ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆးလႆႈႁေႃးဝႆႉ ၼႂ်းပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ ၼႃႈၵၢၼ်ပုတ်ထသႃႇသၼႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်း (4 ) တီႈဝတ်ႉၸေႈၵဝ်ႇ မိူင်းမၢဝ်းလူင် မိူဝ်ႈပီ 2013 ၼၼ်ႉ မႃးတႅမ်ႈၼေ လွင်ႈငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးႁဝ်း တွၼ်ႈတႃႇတေပဵၼ်ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းႁူႉ ဢၼ်ႁဝ်းတေလႆႈႁၼ် ႁၼ်တီႈၽိတ်းတီႈထုၵ်ႇႁဝ်းသေ သိုပ်ႇမူၼ်ႉမေးလႄႈ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸုင်ၸၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵႂႃႇဝၼ်းတမိူဝ်းၼႃႈ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈႁွမ်တွမ် ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး ႁူဝ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆးလႆႈ ၸႅၵ်ႇပဵၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈယႂ်ႇသွင်ၶေႃႈ 1.ၵွပ်ႈတႆးဢမ်ႇမီးႁႅင်းၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ 2.ၵွပ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇၸွမ်းၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႄႉꧦ ဢဝ်ႁူဝ်ၶေႃႈသွင်ဢၼ်ၼႆႉသေသပ်းလႅင်းၵႂႃႇ ႁူဝ်ၶေႃႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈမီးႁူဝ်ၶေႃႈယွႆႈမၼ်းၸွမ်းမႃးထႅင်ႈ မၼ်းလီၶဝ်ႈၸႂ်တႄႉꧦ မိူဝ်ႈၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ လႆႈလူထွမ်ႇတူၺ်းလႄႈ ဝူၼ်ႉၶႆႈၸွမ်ႈတူၺ်းယဝ်ႉ မၼ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈတႄႉꧦ ၸင်ႇလႆႈၶတ်းၸႂ်ထွတ်ႇဢဝ် ဢၼ်လႆႈထွမ်ႇမႃး မႃးပဵၼ်တူဝ်လိၵ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈလူ လႆႈႁူႉ ၼမ်မႃးထႅင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။
(ၵ) ၵွပ်ႈတႆးဢမ်ႇမီးႁႅင်းၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး မၢႆၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးဝႃႈတိုၼ်းတႆးႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ယွၼ်ႉတႆး ဢမ်ႇမီးႁႅင်းၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉꧦ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇမီးႁႅင်းၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသုင်ၼႆ လွင်ႈတူၵ်းသုမ်း ၵူႈပိူင်ꧦ ၵေႃႈတေၸွမ်းမႃး မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ -
သင်ႁႅင်းၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈၼႆ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈလၢတ်ႈမႃးတၢင်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေၵုမ်ႇထူၼ်ႈၵႂႃႇၼႆယူႇယဝ်ႉ၊ ၼမ်ႉၸႂ်ၼႆႉမၼ်းလွင်ႈယႂ်ႇၼႃႇ ၵတ်ႉသေတပေႃးဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်ၼႆ ပႆႇပဵၼ်ၵၢၼ်လႆႈ ၸဝ်ႈၶူးလႆႈလၢတ်ႈၼေပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈဝႃႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလၢတ်ႈ လၢတ်ႈမႃးလၢႆပၢၵ်ႇႁဵင်ပီ ႁဝ်းၵေႃႈတေဢမ်ႇမေႃၽွမ်ႉၵၼ်လႆႈ လူဝ်ႇလဵင်ႉၼမ်ႉၸႂ် ႁႂ်ႈမေႃႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝႆႉၵွၼ်ႇ ႁဝ်းၸင်ႇတေမေႃၽွမ်ႉၵၼ်ꧦ ပိူင်တႅၵ်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်းၸဵမ်ၵူၼ်းမိူင်းၶေႇ ဢၼ်လႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်လႆႈၵႂႃႇႁဵၼ်းၵေႃႈလီ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈလီ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉသေ ဢၼ်ဢမ်ႇပွၵ်ႈမႃး ႁူမ်ႈသၢင်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉၼမ်ၼႃႇ ၵွပ်ႈၶဝ်ၶၢတ်ႇလွင်ႈၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ꧦပၺ်ႇၺႃႇၵူၺ်းပိူင်ယႂ်ႇဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၼမ်ႉၸႂ်ၵေႃႈပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇ ''' မီးပၺ်ႇၺႃႇၵူၺ်း ၵူၺ်းၵႃႈပေႃးဢမ်ႇမီးၸႂ်ၼႆ မၼ်းပႆႇပဵၼ်တႃႇတိုဝ်းႁဝ်းꧦ ''' - ၶူးဝႃးတိုၼ်းတႆး
ၵွပ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇသူင်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းတႄႉꧦ
ၼမ်ႉၸႂ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်း လႄႈၸၢဝ်ႈၶိူဝ်းပိူၼ်ႈ မၼ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ပိူၼ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေႁဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈမေႃႁၵ်ႉႁွမ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းပိူၼ်ႈသေယဝ်ႉၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။
ၶႂ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ၵေႃႈလီ ၶႂ်ႈမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၵေႃႈလီ တေလႆႈမီးပၺ်ႇၺႃႇ ပေႃးဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇၼႆ ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈတိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈ၊ မိူၼ်ၵႂၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇတႆးမီးဝႆႉဝႃႈ '''ꧦပေႃးႁဝ်းၶႂ်ႈပဵၼ်ၶုၼ် ထုၵ်ႇမီးမုၼ်ပၺ်ႇၺႃႇꧦ '''
ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးမၵ်းမႆၢဝႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉတေလႆႈႁဵၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉတေလႆႈလိုဝ်ႈ ပႃႇမွၵ်ႇၶလူင်ၼွၵ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ꧦၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်လူလိၵ်ႈတႃႇသေႇ ဢဝ်ပပ်ႉၸွမ်ႇထူင် ၸွမ်ႇထွင်းတႃႇသေႇ ထွမ်ႇလႄႈတူၺ်း ႁႃဢဝ်ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းႁူႉယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉ၊ မၼ်းမိူၼ်လႆႈၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉမၼ်းသုင်ၵႂႃႇထႅင်ႈတိၵ်းꧦယဝ်ႉ၊  ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ႁဵၼ်းယဝ်ႉတွၵ်ႇတိူဝ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉပေႃးဝႃႈၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ယင်ႉလိုဝ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း ဢမ်ႇႁႃလူႁႃတူၺ်း ႁႃထွမ်ႇတၢင်းႁူႉမႂ်ႇꧦ ထႅင်ႈၼႆ မိူၼ်မၼ်းတိုၵ်ႉ သုတ်ႉလူင်းၵႂႃႇၸူး ၸၼ်ႉဢၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၶီႈမုၵ်ႈယွႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ႁဵၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁဵၼ်းတေႃႇပေႃးထဝ်ႈပေႃးတႆၢ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈၶၢဝ်းယၢမ်းၵႃႈၼၢႆႉ တေလႆႈလိုဝ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉတေလႆႈႁဵၼ်း၊ ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး လူဝ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉထႅမ်ထႅင်ႈ လူၸွမ်း ထွမ်ႇၸွမ်း ဝူၼ်ႉၸွမ်း လွင်ႈဝူၼ်ႉလွင်ႈႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈယဝ်ႉ။
ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ တေလႆႈႁႃလူပပ်ႉဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်းလၢႆၶဝ်ဝႃႈလီ ဢၼ်ပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆးပၢႆးဝူၼ်ႉၵူၼ်းလႆႈၼၼ်ႉၼမ်ꧦ ပၢႆးဝူၼ်ႉႁဝ်းၸင်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၸင်ႇလီမႃး။
မိူင်းပိူၼ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယဝ်ႉ မီးဝၢၼ်ႈမီးမိူင်းယဝ်ႉ ပိူၼ်ႈယင်းၽိုၵ်းႁဵၼ်းတႄႉꧦ ဝႃႈꧦ မီးလွင်ႈမၵ်းမၼ်းဝႃႈ ပေႃးဢႃႇယုဢမ်ႇထိုင်ၵႃႈၼၢႆႉ ၵႃႈၼၢႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈလိုဝ်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း ၼႆထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ ႁဝ်းဢမ်ႇမီး ၵူၼ်းဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်။
ၵွပ်ႈႁဝ်းၵူၺ်းပဵၼ်တၢင်းမေႃဢၢႆႈသူးလႆၢး
လွင်ႈတၢင်းယၢမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၵၢႆပဵၼ်ၾိင်ႈယၢမ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇႁဝ်းဝႃႈ ႁူႉၵူႈမဵဝ်း မေႃၵူႈမဵဝ်းၵူၺ်းၵႃႈသမ်ႉဢမ်ႇႁူႉတႄႉꧦ၊ ၵူၺ်းမိူင်းတူၵ်းၶဝ်သမ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇဢဝ်ၼမ် ဢဝ်ၼိုင်ႈဢၼ်ၵူၺ်း ပေႃးဝႃႈတေလဵပ်ႈႁဵၼ်းသင်ၼႆ ၶဝ်တေပၵ်းၸႂ်သႂ်ႇ ဢၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း တၢင်ႇဢၼ်တေဢမ်ႇဢဝ်ယဝ်ႉ။
ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်း ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶဝ် ၵမ်ႉၼမ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵမ်ႉၼမ်၊ ဢမ်ႇဝႃႈတေပဵၼ် ႁိူဝ်းမိၼ် ႁိူဝ်းၸၢၵ်ႈ ၽူင်း ၵႃး ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၶိူင်းဢၢႆႇထီႇၶဝ်တေၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၵူၺ်းတေၽိုၵ်းမဵဝ်းလႂ်ၵေႃႈၽိုၵ်းမဵဝ်းၼၼ်ႉႁႂ်ႈပေႃးလူင်ႉလႅၼ်ႇတႄႉꧦ လႄႈၸႂ်ႉလႆႈ။
ပေႃးဝႃႈတေလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈတူဝ်သတ်းတရိတ်ႉသၢၼ်ႇၼႆၵေႃႈ ပၵ်းၸႂ်သႂ်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း၊ ၶဝ်တေပႃးဢဝ်ၶူဝ်းၶဝ် ယၢၼ်ဝၢၼ်ႈယၢၼ်ႁိူၼ်း သေၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇၼႂ်းထိူၼ်ႇ သမ်ႉဢမ်ႇၵႂႃႇယူႇၼိုင်ႈပီၵူၺ်း ၵႂႃႇယူႇပဵၼ်သိပ်းပီ သၢဝ်းပီ ၸင်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ႁဵတ်ႈဝီႇတီႇဢူဝ်ႇမႃး ႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်းၵမ်ႇၽႃႇၶဝ်လႆႈႁဵၼ်းႁူႉၸွမ်း ၸင်ႇလႆႈသဵင်လိုဝ်းလင်ၵႂႃႇတင်းၵမ်ႇၽႃႇၵမ်းလဵဝ်။ ႁဝ်းတေၽိုၵ်းသင် ႁဝ်းတေႁဵတ်းသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ တေလႆႈလိူၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ် သွင်ဢၼ်ၵူၺ်းၵေႃႈပေႃးယဝ်ႉ၊ ယႃႇလိူၵ်ႈၼမ် မိူဝ်ႈလိူၵ်ႈယဝ်ႉ ၽိုၵ်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈ ႁႂ်ႈပေႉလီꧦ ယႃႇပဵၼ်တၢင်းမေႃဢၢႆႈသူးလၢႆး ဢၼ်ဢမ်ႇပေႉလီꧦ သေဢၼ် ၼၢင်းၸမ်းပူးၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ ဢလွင်ႈသႅင်မိူင်းၵူၺ်းလႆႈၵႂႃႇ။
သႅင်ၵူႇႁိူင်းသႅပ်းလႅင်းထႅမ်။ ။တီႈၼႆႈၸဝ်ႈၶူးသုၶမ်းၵေႃႈလႆႈလၢတ်ႈသွၼ်ဝႆႉဝႃႈ တႆးႁဝ်းၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ၵွပ်ႈယိၼ်ႊ (ၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈ) ႁဝ်းႁႃႉ ဢၼ်ႁဝ်းႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈမၼ်းတႄႉꧦ သေဢၼ်၊ ႁဝ်းဢမ်ႇမီးဢၼ်ဝႃႈ ႁဵတ်းသေဢၼ်ꧦ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈသမ်ႉပေႃးဝႃႈႁင်းႁဝ်းဝႃႈ ယွင်ႇၸွမ်းမၼ်း (crazy about it) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉလႆႈ ပေႃးႁဝ်းႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းတႄႉꧦ ႁဵတ်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းပၢႆးၸၼ်ႁၢင်ႈၵေႃႈ ၸၼ်တေႃႇပေႃးတၢႆ တႅမ်ႈလိၵ်ႈၵေႃႈတႅမ်ႈတေႃႇပေႃးတၢႆ ႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းတႄႉꧦ ႁူႉတႄႉꧦ ၼႆ ႁဝ်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလိူဝ်သေၼႆႉၼႆယူႇ။
ၵၢၼ်ႁဵၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ၸွမ်ႇၼင်ႇလႆႈႁဵၼ်းႁူႉမႃး မၼ်းတေမီးဝႃႈ မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ႁဵၼ်းတူၺ်းၵူႈဢၼ်ꧦ မိူဝ်ႈၶဝ်ၵေႃႉယႂ်ႇၸၼ်ႉယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ ၽႃႇသႃႇဢၼ်လူဝ်ႇႁဵၼ်းၼၼ်ႉ တေဢေႇလူင်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းတေလႆႈ လိူၵ်ႈဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇသူၼ်ၸႂ်ဢၼ်လႂ်တႄႉꧦ ၶဝ်တေလႆႈလိူၵ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈႁႂ်ႈပႄႉလီꧦ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်လႆႈသွၵ်ႈႁႃလွင်ႈဢၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈၸႂ် ယႂ်ႇမႃးၶဝ်ႈလႆႈလိူၵ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈၼၼ်ႉတႄႉꧦ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းပၼ်ႁႅင်းၸိူင်ႉၼႆ ၶဝ်ၸင်ႇႁဵတ်းသင်ႁဵတ်းလႆႈထိုင်တီႈ ၼႆႉပဵၼ်တၢင်ႈႁၼ်ထိုင်ထႅမ်ထႅင်ႈၸွမ်းၼင်ႇၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆးႁဝ်းၶႃႈလႆႈသပ်းလႅင်းမႃးၶႃႈယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်း လႄႈၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းတႄႉꧦ
ၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ႁဝ်း ဢၼ်လႆႈမႃးၼႆႉ ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်း ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းလိၵ်ႈထမ်းတြႃး ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးဝႆႉၼၼ်ႉ၊ တႃႇတေပဵၼ်ၵူၼ်ႈမႃးၼႆႉ မၼ်းယၢပ်ႇၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ တႆးႁဝ်းဢမ်ႇဝႆႉယႂ်ႇ၊ ဢၼ်ႇႁူႉၵႃႈၶၼ်မၼ်းတႄႉꧦ မိူင်းဢၼ်ပိူၼ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈယင်းဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်းတႄႉꧦ။
တႃႇတေပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁဝ်းလႆႈၵေႃႇသၢင်ႈပႃႇရမီႇ မႃး လၢႆၸၢတ်ႈ လၢႆပၢၼ်သေ ၸင်ႇလႆႈမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းမႃး၊ ဝၢႆးသေႁဝ်းတၢႆၵႂႃႇၸၢတ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ၊ ႁဝ်းတေၵႂႃႇပဵၼ်မဵဝ်းသင် တေမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းႁႃႉ ဢမ်ႇမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းႁႃႉ ႁဝ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉလႆႈ။