cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပူဝ်ႇၵလေး၊ ဝဵင်း
တၢင်းၵႂၢင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၼႆႉ မီး 1088 လွၵ်းလၵ်းသေ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၵႂၢင်ႈသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ပူႇၵႄႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ မီး 76 ဝၢၼ်ႈသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1956 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တင်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 131185 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 23211 (သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1953)ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူႇသဝ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်း လႄႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵမ်ႉၼမ်သေ ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း၊ ၶႄႇ လႄႈ ဢိၼ်ႇတိယ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉ မႆႈႁွၼ်ႉမိုၵ်းယမ်းသေ ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ်ၼႆႉ ၽူၼ်ၼမ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်မီးႁွင်ႈၼမ်ႉ ၵေးၼမ်ႉ မႄႈၼမ်ႉၼမ်လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵႂႃႇမႃး တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလႄႈသင်၊ တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇမႃး ၽၢႆႇၼွၵ်ႈၸႄႈဝဵင်းလႄႈသင် ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးၸွမ်း သၢႆတၢင်းၼမ်ႉလႆႈယူႇ။
ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင်ၸုမ်း ပရသၽ ဢၼ်လဵၼ်ႈ တႃႈၵုင်ႈ-မေႃႇလမျႅင်ႇၵျုၼ်း (ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ)ၼၼ်ႉ လတ်းၵႂႃႇတီႈ ဝၢၼ်ႈလူင်မျိၼ်းၵၵူင်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး လႄႈ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵိုတ်းလိုဝ်ႈတီႈ ဝဵင်းၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ၽွင်းၼႃႈလိၼ် တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ဢၼ်ၵႂႃႇမႃးၶႅၼ်ႈဝၼ်း ၸူး ဝဵင်းၽျႃႇပူင်ႇ လႄႈ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၵေႃႈမီးဝႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵႃး ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ဢၼ်သုၼ်ႇတူဝ်လဵဝ်ပိူင်ႇ ဢၼ်ၵႂႃႇမႃး တီႈၼႂ်း၊ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉတင်းပၢၼ်ၼၼ်ႉ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၼႆႉ ၵူၺ်းမီး ၶွင်ႇၸီႇတိၸၵရဵၵ်ႉၵူၺ်းသေ ထိုင်မႃး ပီ 1959 လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၸူး ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ မျူႇၼီႇၸီႇပႄႇယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် ၼွင်လူင် မႁႃႇသီႇပဝႄး ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ ၼႃးယၢဝ်း 1360၊ ၼႃႈပွတ်း 630 ထတ်း ဢၼ်ၶုတ်းလႆႈတီႈသၢပ်ႇၼွၵ်ႈဝဵင်း မိူဝ်ႈပီ 1951 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼွင်ႈလူင် ဢၼ်ဢဝ်ၼႃႈတႃ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး ပဵၼ်ၼွင်လူင် ဢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈပၼ် လွင်ႈၼမ်ႉယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ပေႃးၶၢဝ်းမႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၵၼႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈၵၼႃး  (ကနားရွာ, Kanar(Kannar)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၼႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191730 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၼႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2196 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2440 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4636 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉမေႃႇဝၢၼ်၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇဝၢၼ် (, Nam Maw Wan, နမ့်မော်ဝမ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးလွႆ၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
လပုတ်ႉတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇ (လပွတ္တာခရိုင် ; Labutta District) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ လူမ်းလႅင်ႉၼႃႇၵိတ်ႉ ပဝ်ႇထူဝ်းယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 2008 ၼၼ်ႉသေ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇ ပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်မႂ်ႇယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇ ၼႆႉ မီး 625,890 ၵေႃႉ ယဝ်ႉ။
ထၢၼ်းတူင်းၶႂႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈထၢၼ်းတူင်းၶႂႃႉ  (ထန်းသုံးခွရွာ၊ Htanthonegwa) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191106 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1795 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2430 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4225 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
လပုတ်ႉတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇ ၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ထၢၼ်းတူင်းၶႂႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
လပုတ်ႉတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၶီႉတုင်း၊ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး MTA
ၶီႉတုင်း(ဢမ်ႇၼၼ်) ၸွမ်ပိဝ် တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ပိုၼ်ႉလင်မၼ်း ပဵၼ်တွင်ႉၾႃႉသွမ်ႇ၊ သမ်ႉမီးလွႆသီလိူင်သၢမ်လုၵ်ႈ၊ ၸဵင်ႇၼိူဝ်ၽၢႆႇသၢႆႉ မီးလၢဝ်သီၶၢဝ် လုၵ်ႈၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်မႃး မိူဝ်ႈပီ 1964 ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁူမ်ႈပွင်း Shanland United Army ဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇတင်ႈမႃး တီႈလွႆမေႃႇတႄႇယိပ်းမႃး။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ သိုၵ်းသၢမ်ၸုမ်း TRC (Tai Revolutionary Council) ဢၼ်ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း ဢွၼ်ႁူဝ်၊ SSA-S ဢၼ်ၸဝ်ႈၸၢမ်မႂ်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်၊ SUA ဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇဢွၼ်ႁူဝ် မႃးႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်။ သိုပ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း တေႃႇထိုင် 7.1.1996။
ၾႃႉသွမ်
ၾႃႉသွမ်ႇၼႆႉ မၢႆထိုင်ဝႃႈ ၵူၼ်းယူႇတႂ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ တၵ်းတေလႆးမီး လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်။
လွႆသၢမ်လုၵ်ႈ
လွႆမိူင်းတႆး၊ မၢႆထိုင်ဝႃႈ ၸုမ်းၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းSURA၊ ၸဝ်ႈၸၢမ်မႂ်ႇSSA-S၊ ၸဝ်ႈ ၶုၼ်သႃႇ SUA သၢမ်ၸုမ်း ႁူမ်ႈၵၼ်။
လၢဝ်ၽိူၵ်ႇ
မၢႆထိုင်ဝႃႈ လွတ်ႈလႅဝ်း ၸၼ်ႉသုင် ပိူင်ထၢၼ်ႈ:!Main category
လႅတ်ႉဝႄးၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉဝႄးၵျီး  (လက်ဝဲကြီးရွာ, Letweagyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလမၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190039 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလမၢႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 5196 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5582 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 10778 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
939
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:939
ၵျႃႇပႅတ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႃႇပႅတ်ႉၵူင်း  (ကြာဘက်ကုန်းရွာ, Kyarbetkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႃႇပႅတ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194294 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျႃႇပႅတ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1194 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1431 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2625 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
မိူင်းယၢင်း၊ ဝဵင်း (မိူင်းၶၢင်)
ဝဵင်းမိူင်းယၢင်း (မိုးညှင်းမြို့, Mohnyin) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ထုင်ႉမိူင်းၵွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင် ဢၼ်မီးပွတ်းၼိူဝ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ၵွၼ်းဝဵင်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႉ ပဵၼ်ထုင်ႉမႃးသေ ၽိူဝ်ႇၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း မိူဝ်ႈပီ 1957 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းယူႇယဝ်ႉ။ ပီ 2004 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး ၸႄႈတွၼ်ႈႁင်းၶေႃသေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း ၃ ၸႄႈဝဵင်းလႄႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၽႄ ၂ ဢၼ် ၸိူဝ်း ၸႄႈဝဵင်းၽႄၵၢင်မိူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၽႄႁူဝ်ပၢင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူင်းယၢင်းၼႆႉ မီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်မုၼ်ႇၵူဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1289 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်လႆႈတႅမ်ႈၼႄဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် မိူဝ်ႈပၢၼ်သၢႆသိုပ်ႇၶုၼ်ၶႄႇမိၼ်ႇ (1403) ပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ထုင် ဢၼ်ၵႂၢင်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းၵႄႈ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ဢေႇတီႇ 1416 ၼၼ်ႉ မိူင်းယၢင်း လႄႈ ၵၢတ်ႇလိုဝ်း ပဵၼ်သိုၵ်းၵၼ်သေ မိၼ်းၵျီးၸႂႃႇၸေႃႇၵႄး လႆႈသိမ်းဢဝ်တင်းသွင်ထုင်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈမႃးသေတႃႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၽွင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၽုင်းဢူယႂ်ႇၼၼ်ႉ တင်း ဝဵင်းမိူင်းၵွင်း ၼႆႉ ပၼ်ႇပုတ်ႈပဵၼ် ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈတႆးမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ် ထုင်ႉ ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်း လႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၽင်ႇ တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇ-ၸႄႈၼႃးလႄႈ တင်းဝဵင်းၸႄႈၼႃးၼႆႉ ယၢၼ်ၵၼ် (၆၉) လၵ်းယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼႆႉ မီး ၁၉၆ လွၵ်းလၵ်းသေ ဢိူင်ႇ မီး (၂၄) ဢိူင်ႇလႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးမွၵ်ႈ ၅၅,၈၁၉ ၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ထုင်ႉလိၼ်ပဵင်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈသၼ်လွႆသွင်ႇၽၢႆႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၼမ်ႉယၢင်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈသၼ်လွႆၵၢၼ်ႉၵေႃးတႄႇငဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉ လႆလူင်းမႃးတင်း ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇသေ လႆလတ်းၶၢမ်ႈၵႂႃႇ တီႈၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းယၢင်းလႄႈ မိူၼ်တႅပ်းဝဵင်းပဵၼ်သွင်ပွတ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း၊ ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇသၢႆႉႁွင်ႈသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် လုမ်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ႁူင်းယႃ လႄႈ ၽြႃးၸိူဝ်းၼႆႉၸမ်ႉ မီးၽၢႆႇၶႂႃႁွင်ႈ တီႈဝဵင်းလူင်မိူင်းယၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၼိူဝ်ၶူဝ် ဢၼ်ပဵၼ်ၶူဝ်ၸိူၵ်ႈ ဢၼ်ၵၢႆႇဝႆႉပၼ်ၽင်ႇသွင်ႇၽၢႆႇၼၼ်ႉ ရူတ်ႉဢွၼ်ႇလႄႈ လေႃႉတၢင်ႇၵုၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ တီႈသၢပ်ႇဝဵင်း တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၸုၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ၵေႃႇႁဵတ်းဝႆႉ ၶူဝ်မႆႉ မီးယူႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝဵင်းယႂ်ႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉမၼ်းပဵၼ် တီႈ ၶဝ်ႈသၢၼ်ဢွၵ်ႇလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်တူၵ်းတီႈလီယဝ်ႉ။ ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်း ႁွင်ႈၼမ်ႉယၢင်း ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇလီလႄႈ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈယႂ်ႇလဵၵ်ႉ မီး ၈ ဢၼ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တီႈၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼႆႉ မႆႉသၵ်း လႄႈ ဢိၵ်ႈပႃးမႆႉတၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ လိူင်ႇၼမ်လႄႈ မီးဝႆႉ ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈမႆႉယဝ်ႉ။ ဢွႆႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေ လႆႈတၢင်ႇသုင်ႇၸူး ႁူင်းၸၢၵ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်းလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင်တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
တေႁဵတ်းႁိုဝ် သွၵ်ႈႁႃၼႂ်း Google
ၸိူဝ်းပဵၼ် လွၵ်းလၢႆးပိတ်းပွတ်းၸိူဝ်းပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈ တေၸၢင်ႈၸွႆႈထႅမ် တွၼ်ႈတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေသွၵ်ႈႁႃ ၶူၼ်ႉႁႃ လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇ (information) တီႈၼိူဝ် Google ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ ဢိတ်းဢွတ်း
လွၵ်းလၢႆး ႑ : ၵေႃႈဝူၼ်ႉတူၺ်းသၢင်းသၢင်းလၢင်းလၢင်း
ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈသွၵ်ႈႁႃသင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်သင်။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ႁဝ်းဝူၼ်ႉတူၺ်းဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈတေၶႂ်ႈသွၵ်ႈႁႃတူၺ်း တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ၸမ်ႁဝ်းသေပိူၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ဢီႈသင်? မၼ်းမီး တီႈလႂ်? ၼႆယဝ်ႉ။ တႃႇတေသွၵ်ႈႁႃၸိူင်ႉၼၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈထႅမ်သႂ်ႇပၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ယမ်ယမ်မၼ်းၵူၺ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁဝ်းၶႃႈ ၶႂ်ႈၶူၼ်ႉႁႃ ယွင်ငိုၼ်း KBZ မၢႆ 15 တီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇၼႆၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇပေႃႉသႂ်ႇပၼ် KBZ 15 Mandalay ၼႆၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။
လွၵ်းလၢႆး ႒ : ၸႂ်ႉဢဝ်သဵင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေၵေႃႈ သွၵ်ႈႁႃ
တွၼ်ႈတႃႇပေႃႉလိၵ်ႈၼႆႉ မၼ်းဝႆႉ တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁႃ့ ဢမ်ႇၼၼ် ၶၢၼ်ႉပေႃႉႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ႁိူဝ်ႉမွႆႈၼူၼ်းၸႂ်ဝႆႉႁႃ? ဢမ်ႇပဵၼ်သင်... ၵေႃႈၸႂ်ႉႁၢင်ႈႁိင်ႈ microphone ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း Google app ဢမ်ႇၼၼ် တီႈၼႂ်းလွၵ်းသွၵ်ႈႁႃ Chrome ၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈဢဝ်သဵင် ပၼ်ၶေႃႈပူင်သေၵေႃႈ သွၵ်ႈႁႃ ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈသွၵ်ႈႁႃၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းတႆးလၢတ်ႈတေႃႇမၼ်းတႄႉ မၼ်းတေဢမ်ႇပႆႇႁဵတ်းပၼ်ၵၢၼ်။ လူဝ်ႇလႆႈၸႂ်ႉ ၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ်ႉသေၵေႃႈ ႁႂ်ႈမၼ်းသွၵ်ႈႁႃပၼ်တႄႉ လႆႈယူႇ။
လွၵ်းလၢႆး ႓ : ၽၢင်ႉပၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းမၼ်းလီလီ
ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တႅပ်းတတ်းဝႃႈ တေႁႃၶေႃႈၵႂၢမ်းသင်ၼႆသေ ပေႃႉသႂ်ႇၼႂ်း တိူၵ်ႈၶူၼ်ႉႁႃ search box ၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ထုၵ်ႇလီလိူၵ်ႈပၼ် တူဝ်လိၵ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်တေဢၢပ်ႈမႅၼ်ႈၺႃးဢဝ် ၸွမ်းၼင်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈသွၵ်ႈႁႃၼၼ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၶႂ်ႈသွၵ်ႈႁႃ ၶေႃႈမုၼ်းၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တၢင်းပဵၼ် ႁူဝ်ၶႆႈၼႆ ယႃႇပေၵႂႃႇပေႃႉဝႃႈ ႁူဝ်ၵဝ်ၶႃႈၶႆႈ၊ ထုၵ်ႇလီပေႃႉဝႃႈ ႁူဝ်ၶႆႈ ၼႆၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်ၼႆ ဢၼ်ပဵၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်း ႁူဝ်ၶႆႈ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၵ်ႈ ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ပၢႆးယူႇလီၶဝ် တေဢဝ်ၸႂ်ႉဝႆႉတင်းၼမ်လႄႈ ၶေႃႈမုၼ်းတွၼ်ႈတႃႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ တေဢွၵ်ႇမႃးပၼ် တင်းၼမ် ၼင်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မုင်ႈမွင်းဝႆႉၼၼ်ႉယူ။
လွၵ်းလၢႆး ႔ : ယႃႇပေမႆႈၸႂ်ၸွမ်း လွင်ႈလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉၼွႆႉၼွႆႉ
လွင်ႈလေႃးတူဝ်လိၵ်ႈ Spelling ။ ဢၼ်ပဵၼ် တူဝ်ထတ်းလွင်ႈလေႃးတူဝ်လိၵ်ႈ Google's spell checker ၼႆႉ မၼ်းတေၵႂႃႇ ထတ်းသၢင်တူၺ်း ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၶဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉသေ လွင်ႈဝႃႈ မၼ်းၽိတ်းႁိုဝ်ထုၵ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈ တူဝ်လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၼႆ မၼ်းမီး တူဝ်လဵၵ်ႉ တူဝ်ယႂ်ႇ လွင်ႈႁဝ်းသွၵ်ႈႁႃ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼင်ႇ New York TImes လႄႈ new york times ၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်ၵူၺ်း။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ဢၼ်လဵၵ်ႉႁႃမဵဝ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ယႂ်ႇ ႁႃမဵဝ်းၼိုင်ႈ။
တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉႁႃ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ Google တေႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈယူႇ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်။ တေၸၢင်ႈတွပ်ႇပၼ်ၶေႃႈတွပ်ႇၼိူဝ် ၶေႃႈထၢမ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇ လွင်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း လဵၼ်ႈႁႅင်း Sports ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မၼ်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႈတွပ်ႇပၼ်လႆႈ ၵူႈတီႈၵူႈလႅၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၽိင်ႈၽႃႉ : တွၼ်ႈတႃႇသွၵ်ႈႁႃ လွင်ႈၽိင်ႈၽႃႉ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈဢွင်ႇတီႈ ဝဵင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဝဵင်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ထႅမ်သႂ်ႇ၊ မၼ်ၼင်ႇ ၽိင်ႈၽႃႉတႃႇ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ၼၼ်ႉမၼ်းတေသွၵ်ႈႁႃပၼ် တီႈဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈပၼ် မၼ်းဝႆႉ။ ၶေႃႈသပ်း Dictionary : တီႈၽၢႆႇၼႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈသွၵ်ႈႁႃၼၼ်ႉ သႂ်ႇပၼ် တူဝ်လိၵ်ႈ define ၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈႁၼ် တီႈပွင်ႇ definition တူဝ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ လွင်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇ Calculations : ပေႃႉသႂ်ႇပၼ် လွင်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈပၢႆးၼပ်ႉ ၼင်ႇ 3*9123 ဢမ်ႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမၼ်းၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇ ဢၼ်သုၵ်ႉယုင်ႈသေၼႆႉၵေႃႈလႆႈ။ တွၼ်ႈတႃႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈ Unit converstions : ပေႃႈသႂ်ႇလႆႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ conversion လႆႈၵမ်ႉပႃႈၼမ်။ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ $3 တေႃႇလႃႇၼႆႉ တေလႆႈငိုၼ်း ယူးရူပ်ႉၵႃႈႁိုဝ်ၼႆ ပေႃႉပၼ် 3 dollars in euros ၼႆ မၼ်းတေၼႄပၼ် ၶေႃႈတွပ်ႈမၼ်းယူႇ။ ၵၢၼ်လဵၼ်ႈႁႅင်း Sports : ပေႃးၶႂ်ႈသွၵ်ႈႁႃ ၶူၼ်ႉႁႃလွင်ႈၸုမ်းလႂ် မီးၶပ်းမၢႆသင်ၼႆၵေႃႈ သွၵ်ႈႁႃလႆႈ။ ႁႃၶေႃႈမုၼ်းၽႂ်းၽႂ်း : သွၵ်ႈႁႃၼင်ႇၸိုဝ်ႈ ၸၢႆးငဝ်းၼၢင်းငဝ်း၊ ဢွင်ႈတီႈ၊ ငဝ်းတူင်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၽဵင်းၵႂၢမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေၵေႃႈ ႁႃလႆႈ လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ။
လတႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီၶိုၵ်ႉတွၼ်း
4- လတႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီၶိုၵ်ႉတွၼ်း
လတႃဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သီႇ သုတ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
မၵျီးၸု၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈမၵျီးၸု  (မကျီးစုရွာ, Magyisu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191263 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇယႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1091 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1394 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2485 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵူင်းတွင်း (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈၵူင်းတွင်း (ၸၢၼ်း)  (ကုန်းတောင်း (တောင်)ရွာ, Konetaung(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူင်းတွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194325 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူင်းတွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 678 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 784 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1463 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
လေးထွင်ႉၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈလေးထွင်ႉၵၢၼ်ႇ  (လေးထောင့်ကန်ရွာ၊ Layhtauntkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢၼွၵ်ႉတေႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192153 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢၼွၵ်ႉတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1128 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1315 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2443 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ထယၢၼ်ႇၵႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈထယၢၼ်ႇၵႃႇ  (ထရံကာရွာ၊ Htayankar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထယၢၼ်ႇၵႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192888 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထယၢၼ်ႇၵႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2521 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2986 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5507 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ႁႅင်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈႁႅင်ႈ (, Wan Heng, ဝမ်ဟျိုင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်ၼမ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ၸိတ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ (Waanzit,, ဝမ်စစ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
264
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:264
1340
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1340
မၵျီးယူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈမၵျီးယူဝ်း  (မကြီးရိုးရွာ၊ Magyiyoe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192035 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1011 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1447 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2458 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
တၢၼ်းပိၼ်ႇလႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈတၢၼ်းပိၼ်ႇလႃႉ  (သန်းပင်လှရွာ, Thanpinhla) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇၵျီး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191794 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1026 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1247 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2273 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
လႅတ်ႉပၢၼ်ႇၸိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၸိၼ်ႇ (လက်ပန်ဇင်ရွာ, Letpanzin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၸိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190214 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 967 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1273 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2240 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
လပုတ်ႉတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇ (လပွတ္တာမြို့နယ် ; Labutta Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းလပုတ်ႉတႃႇယဝ်ႉ။
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလပုတ်ႉတႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ၼီႇပႃးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈၼီႇပႃးၵူင်း  (နီပါးကုန်းရွာ, Niparkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢမ်ႇသဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190868 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢမ်ႇသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 629 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 719 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1348 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆး ၽုမ်းမိၽူၼ်း ဢႃႇတုၼ်းယတဵတ်ႇ
ပိုၼ်းလင် မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း
ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၽုမ်းမိၽူၼ်းၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ တီႈႁူင်းယႃ Mount Auburn, Cambridge, Massachusetts တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းၸၼ် လိူၼ်တီႇသိမ်ႇပိူဝ်ႇ 5 ဝၼ်း ပီ 1927 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃႈမၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ် HRH Prince Mahidol Adulacej လႄႈ မႄႈပဵၼ် Mom Sangwal သေ မၼ်းၸဝ်ႈမီး ပီႈဢၢႆႈၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ပီႈၼၢင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ။
ယွၼ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်လၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း His Late Majesty King Chulalongkorn ဢမ်ႇ ၼၼ်Rama V ၵေႃႉဢၼ်ပိူၼ်ႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈဝႃႈ ပဵၼ် ၽူႈပူၵ်းတင်ႈမိူင်းထႆး ႁႂ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉၵမ်ႇၽႃႇ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းမႃးလႄႈ တႃႇႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈၽူႇမိၽူၼ်း တေလႆႈၶိုၼ်ႈၼင်ႈပလၢင်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လပ်ႉ လွင်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸိုဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ၽုမ်းမိၽူၼ်းၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ “ဢဵၼ်ႁႅင်းၼင်လိၼ်ၸိုင်ႈ မိူင်း”ၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပေႃႈၶဝ်ၼႆႉ မၢႆၸႂ်မၢႆၶေႃး တီႈၼႂ်းၵၢၼ် ႁုၼ်ႈမုၼ်း ပၢႆးဝူၼ်ႉပၢၼ်မႂ်၊ ပိူင်လူင်မၼ်း ၼႂ်းၵၢၼ် ပၢႆးသၢႆႊပၢၼ်မႂ်ႇလႄႈ ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် ပိူၼ်ႈႁွင်ႉမၼ်းဝႃႈ “ၸဝ်ႈပေႃႈ ၽၢႆႇ ပၢႆးယူတ်းယႃထႆး ပၢၼ်မႂ်ႇ”ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢမ်ႇဢမ်ႇလီသေ ၸဝ်ႈပေႃႈမၼ်းၼႆႉ လႆႈလပ်ႉလွႆ ငိုၼ်းလွႆၶမ်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ 1929 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈပေႃႈ လပ်ႉလွႆငိုၼ်းလွႆၶမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ ၽုမ်းမိ ၽူၼ်းၼႆႉ ၵႂႃႇသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း တီႈမိူင်း Switzerland သေ ႁဵတ်းလွင်ႈပၢႆးသၢႆႊ Lausanne ယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈပီႈမၼ်း Ananda Mahidol ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉ ၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ 1964 ၼၼ်ႉလႄႈ ၵၢမ်ႇၸႃႇ တႃႇ ၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်း ၽုမ်းမိၽူၼ်းၼႆႉ ၵေႃႈ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်ၽိင်ႈမိူင်း ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပလၢင်ႇသေ မၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၽူႈၼင်ႈပလၢင်ႇ ႁၢင်ႈႁေႃယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပေႃးတေ လူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽၢႆႇတၢင်းႁူႉလူင်ပွင် ၸိုင်ႈလႄႈ ၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်ႈၸဝ်ႈ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းမၼ်း ၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႊၵၢၼ်မိူင်းယူႇယဝ်ႉ။
ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၽုမ်းမိၽူၼ်း တႄႇပွႆးပၢင်ၶႅၵ်ႇ ၸွမ်း ၸဝ်ႈၼၢင်း Mom Rajawong Sirikit Kitiyakara မိူဝ်ႈ 1950 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႃသွင်ၸဝ်ႈ မီးမႃး လုၵ်ႈ (4) ၵေႃႉ။ လုၵ်ႈယိင်းၵေႃႉယႂ်ႇ Her Royal Highness Princess Ubol Ratana၊ လုၵ်ႈၸၢႆး His Royal Highness Crown Prince Maha Vajiralongkorn၊ ၸဝ်ႈယိင်း Her Royal Highness Princess Maha Chakri Sirindhonrn လႄႈ ၸဝ်ႈယိင်း Chulabhorn။ ၶဝ်ၸဝ်ႈ ပေႃႈမႄႈ လုၵ်ႈ တင်းႁိူၼ်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် ၼႃႈ ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃး။ မၼ်းၸဝ်ႈ ပၼ်ၶေႃႈမၼ်ႈ ၵႅၼ်ႇ တီႈၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈ “ႁဝ်းတေပဵၼ် ၶုၼ်ၵေႃႉ ဢၼ် ႁဵတ်းလွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီလႄႈ တၢင်းၵျေႃႇသိူဝ်း ပုၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းထႆးႁဝ်း”ၼႆ ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၼင်ႈပလၢင်ႇမႃး 62 ပီၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈမၼ်း တဵမ် တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈယူႇ။
ပၢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်းထႆး
ဝၢႆးသေ မၼ်းၸဝ်ႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်း ၼွၵ်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈ 1960 ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၶိုၼ်းၽၢတ်ႇယၢၼ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းထႅင်ႈသေပွၵ်ႈ။ မၼ်းၸဝ်ႈသႂ်ႇၸႂ်သႂ်ႇၶေႃး ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ႁဵတ်း သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းထႆး ႁႂ်ႈပေႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈ ၵႂႃႇလႄႇတူၺ်း ၼႂ်းမိူင်းထႆး ၵူႈတီႈတီႈ ပႃးၸဵမ်ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ တီႈဢၼ်ၵႂႃႇယၢပ်ႇ ၸိူဝ်းႁူဝ်ႁူၺ်ႈႁၢဝ်းလွႆသေ ၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်း ၵူၼ်းမိူင်း ဢုပ်ႇၵုမ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ပွင်ႇ ၸႂ်တေႃႇ ၽဝၸၢတ်ႈပၢၼ်ၶဝ်၊ လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ၶဝ် လႄႈ ႁႃလွၵ်းလၢႆး ၵႄႈလိတ်ႈပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းမၼ်းၸဝ်ႈ ယဝ်ႉ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ မီးၽိင်ႈထုင်းလႄႈ ပၵ်းပိူင် ၼႂ်းႁေႃဝႆႉသေတ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ တိူဝ်းၸမ်ၸႂ် ၵူၼ်း မိူင်း လိူဝ်သေ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တင်းလၢႆတႄႉတႄႉ။
ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၽုမ်းမိၽူၼ်းၼႆႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ ၶူင်းၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်း သီႇႁဵင်ပၢႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶူင်းၵၢၼ် ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၼမ်ႉ၊ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵၢၼ်လူတ်းယွမ်း လွင်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈ လႄႈ ၼမ်ႉၼွင်း၊ လၢႆးၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တႅၼ်းတီႈယူႇ၊ ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်း မိူင်းလႄႈ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းတွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ၸၢတ်ႈပၢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းထႆး ပတ်းပိုၼ်ယဝ်ႉ။ ပိူူင်လူင်မၼ်း ၽဝၸၢတ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် ၶိုၼ်ႈမႂ်ႇမႃး တင်းၼမ်။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၼႆႉ မီးၶူင်းၵၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ပၼ် ၵူၼ်းၼႂ်းဝဵင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ်ႉထူမ်ႈ လႄႈ လူတ်ႉၵႃးၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းလူင်မိူင်းၵွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ ၼိူဝ်ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး
ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၵၢၼ်ယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆးၼႆႉ ဝႆႉပဵၼ် ပိူင်ယႂ်ႇၶိုၵ်ႉလူင်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ပိုၼ်ႉထၢၼ်မၼ်း မၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃလီ ယဝ်ႉၵွၼ်ႇ လွင်ႈသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၸင်ႇတေ သိုပ်ႇၸၢင်ႈ ႁုၼ်ႈမုၼ်းယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ် ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၵူၼ်းၽၢၼ် တေမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ ၼႅၼ်ႈၼႃၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈ ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းၽၢၼ် ပၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းၽၢၼ်ၶဝ် ႁႂ်ႈၶဝ် မီး တီႈယူႇတီႈၵိၼ် ဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေလႄႈ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ၸင်ႇၶပ်ႉၶိုင် ႁုၼ်ႈမုၼ်းဢွၵ်ႇမႃး “ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ ၵၢၼ် မၢၵ်ႈမီး ယူႇၵိၼ်ပဵင်းပေႃး”ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ် လၢႆးယူႇ သဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ ၸူဝ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းထႆးၶဝ်ယဝ်ႉ။
တူဝ်ယၢင်ႇ ဢၼ်လႆႈၽေႃႇၼမ်ႉၽေႃႇတူဝ် ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉၼႆႉၸမ်း ပဵၼ်“ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁူမ်ႈ လူၺ်ႈ ၽိင်ႈတႅတ်ႈ Theory မႂ်ႇ” ဢၼ်ပၼ်ႁႅင်း ၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၵမ်းၶၵ်ႉၶၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ တႄႇမႃးတီႈ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ၼႂ်းၸၼ်ႉမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း (ၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း) ႁႂ်ႈၶိူင်ႇၵိုမ်း လီငၢမ်းသေ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ တေဢမ်ႇၵိၼ်ၸိၵ်း တွၵ်ႇၸွၵ်းပိူၼ်ႈ တေၸၢင်ႈၸုၵ်းမၼ်ႈလႆႈ ႁင်းၶေႃယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၶဝ်ၸၢင်ႈ မေႃႁဵတ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်မႃး ႁူမ်ႈမူႇႁူမ်ႈၸုမ်း၊ ႁူမ်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ယင်းၸၢင်ႈ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် လူင်းတိုၼ်းလၢင်းလႆႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းၵွၼ်ႇ။ ယိူင်းဢၢၼ်းတႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း မီးဢဵၼ်ႁႅင်း ၸင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ တႃႉၶဵင်ႇလႆႈ တၢင်းၼွၵ်ႈ သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ ၼႅင်ႈၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီမၼ်းတႄႉ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး မႃးပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းယႂ်ႇလူင် ၼိူဝ်ၵၢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ် တေႃႇပေႃးႁွတ်ႈထိုင် ၸၼ်ႉမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈ။ မၼ်းလႆႈ ၵိုၵ်း ပႃးၸွမ်း လွင်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ယၢဝ်း၊ ဝီႇရိယ၊ လွၵ်ႈသႂ်ႇၸႂ်၊ ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းႁူႉလႄႈ ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၸမ်း ပဵၼ်လွင်ႈ တင်ႈၸႂ်တင်ႈၶေႃးသေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တေႃႇသူႈၶဵင်ႇတႃႉ မိူဝ်ႈၼႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ၵူႈမိူင်းမိူင်း
ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇ မိူင်းၵူႈမိူင်းမိူင်း ယုၵ်ႉယွင်ႈ ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၼိူဝ် တၢင်းၶတ်းၸႂ် မၼ်း ၸဝ်ႈတႄႉတႄႉ။ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၽုမ်းမိၽူၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈ 1993 ၼီႈၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၶွင် ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း a waste water aerator "Chai Patana" ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢိင်ၼိူဝ်ဢၼ် မၼ်းၸဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၼိူဝ်သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉႁိမ်းႁွမ်း ၽိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈႁပ်ႉ သူး ဢိၵ်ႇ လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ တမ်ႈတီႈ မုၵ်ႉၸုမ်းတင်း ၼမ် ဢိၵ်ႇတင်းၸုမ်းတၢင်တူဝ် UN ၶဝ်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလိူၼ်မေႇ 2006 ၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ် တၢင်းၶတ်း ၸႂ်မၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်း ပတ်းပိုၼ်ႉ ၼၼ်ႉသေ လႆႈႁပ်ႉ သူး Human Development Lifetime Achievement Award ဢွၼ်တၢင်း သုတ်းပိူၼ်ႈ တမ်ႈတီႈ UN ယဝ်ႉ။ သူးဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ် ၸွမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ယူႇဢႅၼ်ႇ ၶူဝ်ႇၾီႇဢႃႇၼၢၼ်ႇ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ်ယဝ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ်သူး ႁူဝ်ၶေႃႈ မႂ်ႇမႂ်ႇ ဢၼ်တိုၵ်ႉမီးမႃး ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆးၼႆႉ မီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ် လိုၵ်ႉ လိုၵ်ႉ ၼိူဝ်ၸၢတ်ႈပၢၼ်ထႆးသေ ၵူၼ်းမိူင်းထႆး တင်းလၢႆၵေႃႈ ႁူႉဝႃႈ ၸဝ်ႈမုၼ်ယႂ်ႇႁေႃၶမ်းၼႆႉ ႁၵ်ႉၶဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸႂ်ၶဝ်ၵေႃႈ မီႈၵတိသတ်ႉၸႃႇ ၼပ်ႉယမ်ယႂ်ႇၼမ်ၼိူဝ် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၶဝ် ဢၼ်မီးတၢင်း ၶတ်းၸႂ် ယႂ်ႇလိုၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းထႆးလႄႈ ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၸဝ်ႈႁေႃ ၶမ်းထႆးၼႆႉ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ် လၢတ်ႈဝႃႈ “တၢင်းႁၼ် ထိုင် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆးလႄႈ လွင်ႈယိူၼ်ႉၵၼ်ႈမၼ်း ၸဝ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ် မီးၸႂ်ႁၵ်ႉ မီးၸႂ်ၼပ်ႉယမ် ၼိူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉတႄႉ”ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆး ၽုမ်းမိၽူၼ်းၼႆႉ မီးၸႂ်ႁၵ်ႉပႅင်း ယႂ်ႇႁႅင်းၼိူဝ် ၵူၼ်းမိူင်းထႆးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းထႆး ပတ်း ပိုၼ်ႉၵေႃႈ ၼပ်ႉယမ်မၼ်းၸဝ်ႈ ႁၵ်ႉသႃမၼ်းၸဝ်ႈ တႄႉတႄႉ။
တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈ (9.6.1964) မႃး တေႃႇထိုင် ဝၼ်းဢၼ် ၸဝ်ႈၼွၼ်းၽေး (13.10.2016) ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ဢုပ်ႉဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 70 ပီ ပၢႆ 126 ဝၼ်းသေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ဢၼ် ၼင်ႈႁေႃ ဢႃႇယုယိုၼ်းယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈ။
ၽၢႆႇဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် တႅမ်ႈမၢႆၸိုဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ဝႃႈ King Yama IX ၸဝ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယႃႇမ မၢႆၵဝ်ႈ ၼႆသေတ ၵူၼ်းထႆးၶဝ်တႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႉၼင်ႇၼၼ်။ ၵူၼ်းထႆးၶဝ်ၵူၺ်း ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁွင်ႉဝႃႈ “ၽၸဝ်ႈယူႇႁူဝ်” ဢမ်ႇၼၼ် “ၸဝ်ႈၶျီႇဝိတ်ႉ”ၼႆယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆးၼႆႉ ပဵၼ် ၸဝ်ႈဢၼ် ၸိုဝ်ႈသဵင်ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈၸဝ်ႈၼိုင်ႈ။ ၸိုဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၸမ်း “ၽရပၢတ်ႇသူမ်တဵတ်ႇ ၽရ ၸုၼ်းလၸွမ်ၵၢဝ်ႉ ၸၢဝ်ႉယူႇႁူဝ် ၽုမ်းမိၽူၼ်း ဢႃႇ ၻုၼ်းယတဵတ်ႇ ရၢတ်ႉသျၵၢၼ်ထိၵၢဝ်ႉ”ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆး ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းပဵၼ် ၽူၼ်ပွမ်ဢွၼ်တၢင်းသုၼ်းပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉလႄႈ ၽၢႆႇၽူၼ်လူမ်းၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉ ပၼ်ၸိုဝ်ႈ မၼ်းၸဝ်ႈဝႆႉဝႃႈ Fathr of Royal rainmaking ပေႃႈၸဝ်ႈငဝ်ႈငႃႇ ၵေႃႉႁဵတ်းၽူၼ်ပွမ် ၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆး ၽုမ်းမိၽူၼ်း ဢမ်ႇယူႇလီ လႆႈၶိုၼ်ႈႁူင်းယႃမႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သွင်ပီသေ ၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ (13.10.2016) ဝၢႆးဝၼ်း 3 မွင်းပၢႆ 52 မိၼိတ်ႉ ၽွင်းဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 88 ပီ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆး (36) ၶေႃႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းတင်းၵမ်ႇၽႃႇ လႆႈၸႂ်သေ ဢွၼ်ၵၼ် ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ ပုၼ်ႈတႃႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလိၵ်ႈလၢႆးၽႂ်မၼ်း တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆး ၽုမ်းမိၽူၼ်း ႁွတ်ႈထိုင် တီႈလီသေၵမ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်
740
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
မၢၵ်ႇလိၼ်တွင်၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
740
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:740
လေးတၢႆႇၸိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
938
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:938
ၵိၼ်ႇမုၼ်းၶျူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
တမႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
Superscript text
ဝၢၼ်ႈတမႃႇၵူင်း  (တမာကုန်းရွာ, Tamarkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190708 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2466 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2724 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5190 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တီးတူၵ်ႉၵူၺ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈတီးတူၵ်ႉၵူၺ်ႉ  (ဒီးတုတ်ကွေ့ရွာ, Deetokekwayt) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇၶျီႇတၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194568 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇၶျီႇတၢႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1215 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1348 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2563 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဢူးယိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢူးယိၼ်ႇ  (ဥယျာဉ်ရွာ, Uyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူၺ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193684 ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
1339
1339
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
263
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1339
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼပႄးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၼပႄးၵူင်း  (နဘဲကုန်းရွာ၊ Nabekone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192104 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1795 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2430 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4225 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1339
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
263
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1339
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1339
263
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:263
လမၢႆး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈလမၢႆး  (လမိုင်းရွာ, Lamaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလမၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190038 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလမၢႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 5196 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5582 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 10778 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
မႆႉဢႅတ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈမႆႉဢႅတ်ႇ (, Mai Et, မိုက်အက်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်ၼမ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
937
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:937
1729
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1729
ၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉ (ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ် ; Gyobingauk Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
တွင်ႇၵျုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
တေႃးပူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတေႃးပူင်ႇ (ဒေါပုံမြို့နယ်), (Dawbon Township), ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇမွၼ်းဝႃႈ ဒေု-လွႆ၊ ပန်-သီႇ၊ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ လွႆသီႇလုၵ်ႈ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇႁွင်ႇၸႄႈဝဵင်းတေႃးပူင်ႇၼႆႉ မီး ၸႄႈဝဵင်းတိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၵ​ေႇတ လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ပၸုၼ်ႇတွင်ႇၶျွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
တီႈၸႄႈဝဵင်းတေႃးပူင်ႇ ၼၼ်ႉ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီး (႑႒) ႁူင်း၊ ၸၼ်ႉၵၢင်မီး (႔) ႁူင်း၊ ၸၼ်ႉသုင် မီး (႑) ႁူင်းယဝ်ႉ။
ပုင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပုင်ႇ (, Wan Pong, ဝမ်ပုံ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးလွႆ၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
739
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:739
ဢၼွၵ်ႉတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈဢၼွၵ်ႉတေႃး  (အနောက်တောရွာ၊ Ahnauktaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢၼွၵ်ႉတေႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192152 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢၼွၵ်ႉတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1128 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1315 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2443 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ၶုမ်ဢုတ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၶုမ်ဢုတ်ႇ (Kum-ùt,, ခွံအွတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ယႂႃႇတႃႇယႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇတႃႇယႃႇ  (ရွာသာယာရွာ, Ywartharyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191262 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇယႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1091 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1394 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2485 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
1338
1338
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1338
ၵၢၼ်ႇသွႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇသွႆႇ  (ကန်ဆွယ်ရွာ၊ Kanswei) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႁတ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192909 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတႁတ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1741 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2008 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3749 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
သူၺ်ႇပယႅတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇပယႅတ်ႉ (ရွှေဘယက်ရွာ, Shwebayet) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇပယႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190215 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 967 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1273 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2240 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
936
936
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:936
262
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေးတၢၼ်းပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈဢေးတၢၼ်းပိၼ်ႇ  (အေးသန်းပင်ရွာ, Ayethanpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၽျွၵ်ႉသဵၵ်ႉၵူင်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194250 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၽျွၵ်ႉသဵၵ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1152 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1495 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2647 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
262
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေးတၢၼ်းပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
262
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:262
ထၼွင်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈထၼွင်းၵူင်း  (ထနောင်းကုန်းရွာ၊ Htanaungkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192034 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1011 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1447 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2458 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
လႅတ်ႉပၢမ်ႇသဵၵ်ႉ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၢမ်ႇသဵၵ်ႉ (ႁွင်ႇ)  (လက်ပံဆိပ် (မြောက်)ရွာ, Letpanseik(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢမ်ႇသဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190869 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢမ်ႇသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 629 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 719 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1348 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
1840
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1840 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1840 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ယေႇၽျူႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈယေႇၽျူႇ  (ရေဖြူရွာ၊ Yaehpyu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၽူဝ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192654 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၽူဝ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1217 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1343 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2560 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1728
1728
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1728
ၵုင်းလူင်၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇႁူဝ်ၼမ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ)
ဝၢၼ်ႈၵုင်းလူင် (, Kung Long, ကုန်းလုံ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်ၼမ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ပွၵ်ႉတေႃး (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈပွၵ်ႉတေႃး (ဢွၵ်ႇ)  (ပေါက်တော (အရှေ့)ရွာ၊ Pauktaw(East)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192107 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1795 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2430 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4225 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
935
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:935
သႃးတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈသႃးတွင်ႇ  (ဆားတောင်ရွာ, Sartaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇၶျီႇတၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194567 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇၶျီႇတၢႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1215 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1348 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2563 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
မၢၼ်ႈပဵင်းလၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
မိၼ်းလႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းလႃႉ  (မင်းလှရွာ, Minhla) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190711 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2466 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2724 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5190 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
1337
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မင်ႇၵလႃႇသီႇရိ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈမင်ႇၵလႃႇသီႇရိ  (မင်္ဂလာသီရိရွာ, Mingalarthiri) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလုၼ်ႇတွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190045 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလုၼ်ႇတွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2100 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2831 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4481 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ႁိူၼ်းတႆး
"ႁိူၼ်းတႆး" ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ႁိူၼ်းမႆႉ ယုၵ်ႉပိုၼ်ႉသုင်၊ မီးၽၢင်ႁၢင်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ၊ ႁဵတ်းငၢႆႈ ႁႂ်ႈပေႃးၶဝ်ႈၸွမ်းသၽႃႇဝ တီႈဢၼ်ႁဝ်းတေလႆႈယူႇသဝ်းသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး၊ တီႈၼိုင်ႈလႄႈ တီႈၼိုင်ႈ ႁူႉၵႃးမီး လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ယူႇ မိူၼ်ၼင်ႇ -
ႁိူၼ်းတႆးၵူႈပွၵ်ႈ ယူႇသဝ်းၼႂ်းထမ်ႈ၊ မီးသၢၵ်ႈသေႇ (လၵ်းထၢၼ်) လႆႈႁူပ်ႉႁၼ်ၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈ ၸေႈဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ် (တီႈဢၼ်တႆးႁဝ်း ယူႇသဝ်းမႃးဢွၼ်တၢင်း) ပဵၼ် "ထမ်ႈၽီမႅၼ်း" ပဵၼ်တီႈယူႇၵူၼ်းတႆး မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ၊ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ႑႒႐႐ ထိုင် ႗႐႐႐ ပီ၊ ႁၼ်မႅၼ်ႈတီႈထမ်ႈလွတ်ႈ မိူင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ် ၸိုင်ႈထႆး။
ၸွမ်းၼင်ႇပိုၼ်း "ၽူမ်းသၢင်ႈလူၵ်ႈ" တွၼ်ႈ 13 ၶွင်ၸၢဝ်းတႆးလိုဝ်ႉမီးဝႆႉဝႃႈ-
ဢင်ႇၵႃႇ လၢၵ်ႈၶၼႃႇႁိူၼ်းတႆး၊ တေလႆႈမီး -
တဵင်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈတဵင်း (Waantaeng,, ဝမ်တိန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
သၽႃးၸႄႈမိူင်းၶၢင်
လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင် (ကချင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်), (Kachin State Hluttaw),  ၼႆႉ ပဵၼ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းသၢင်ႈၾိင်ႈမိူင်း ဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း မဵဝ်မီးၼိုင်ႈဢၼ်ၵူၺ်းသေ ႁူဝ်ၼမ်တႅၼ်းၽွင်း မီး 51 ၵေႃႉ (တႅၼ်းၽွင်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ 38 ၵေႃႉလႄႈ တႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇ 23 ၵေႃႉ)ယဝ်ႉ။
ၵူင်းပေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၵူင်းပေႃး  (ကုန်းဘောရွာ, Konebaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထူင်းပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189844 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထူင်းပူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1713 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1634 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3347 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
738
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လွႆၽေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈလွႆၽေႃး (, Loi Hpaw, လွယ်ဖေါ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးလွႆ၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
738
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:738
261
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:261
မူၺ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈမူၺ်ႇ  (မွေရွာ, Mway) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူၺ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193680 ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
1727
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1727
934
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:934
ၵၢၼ်ႇပူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇပူဝ်ႇ  (ကံဘိုရွာ၊ Kanbo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢၢႆႇတႃႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192306 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢၢႆႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 933 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1163 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2096 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
1336
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ ဝဵင်း (မိူင်းၶၢင်)
ဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ (ဟိုပင်မြို့, Hopin) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၽေသေ ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင် ဢၼ်မီးတီႈပွတ်းႁွင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်သၢႆတၢင်း ရူတ်ႉလဵၼ်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇ - ၸႄႈၼႃးသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆ ၵႆယၢၼ် ၇၄၅ လၵ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၼွင်မႄႈမၢႆႈ ၵႆယၢၼ် ၂၇ လၵ်းယဝ်ႉ။
1336
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ ဝဵင်း (မိူင်းၶၢင်)
သၢႆပိုၼ်း
မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်သီႇပေႃႉ ႁူဝ်ႁိူၼ်း မွၵ်ႈ ၆၀ ၼႆႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼိူဝ် ၶုၼ်ၵွၼ်းဝဵင်း ဢၼ်ၵွၼ်းဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ဢွၵ်ႇတီႈ မိူင်းယၢင်းသေ မႃးတင်ႈဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
1336
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ ဝဵင်း (မိူင်းၶၢင်)
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
ၵမ်ႉၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႇၼႃးယဝ်ႉ။ ၶုတ်းၶမ်း၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉ၊ ၵႂႃႇၶုတ်းသႅင် တီႈ ၽႃၵၢၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၵၢၼ်မႆႉဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁဵတ်းသေ ဢဝ်မႆႉ ၸိူဝ်းတီႈ ထုင်ႉဢိၼ်းတေႃႇၵျီႈ၊ တီႈထုင်ႉၼွင်ပူဝ် ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉသေ ဢဝ်မႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇတင်းရူတ်ႉလဵၼ်းသေ သူင်ႇၸူး တႃႈၼမ်ႉယဝ်ႉ။
1336
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ ဝဵင်း (မိူင်းၶၢင်)
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်း
ဢိင်လူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 မီး မီးႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၄၈,၆၉၄ ၵေႃႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်း တႆးလူင်၊ တႆးလူင်၊ မၢၼ်ႈ၊ ၶၢင်၊ ၵတူး၊ ၶႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
1336
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ ဝဵင်း (မိူင်းၶၢင်)
ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ
မီးဝႆႉတီႈထုင်ႉပဵၼ် ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ သၼ်လွႆၵမ်ႉၵေႃႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ လႄႈ သၼ်လွႆၼမ်ႉမူၼ်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ႁွင်ႈၼမ်ႉယၢင်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ်ၽၢႆႇၸၢၼ်းသေ လႆၸူးၽၢႆႇႁွင်ႇယူႇယဝ်ႉ။
1336
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ ဝဵင်း (မိူင်းၶၢင်)
သဵၼ်ႈသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ
မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၢႆတၢင်း တၢင်းရူတ်ႉၵႃး၊ တၢင်းရူတ်ႉလဵၼ်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇ-ၸႄႈၼႃး ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်လူင်းတူင်ႈ တီႈထုင်ႈဢိၼ်းတေႃႇၵျီး ၸူးၽႃၵၢၼ်ႉ၊ လုၵ်ႉဢဝ်ၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းၶမ်းတီႈ ၼၼ်ႉ တၢင်းၵႃးပွင်ႇထိုင်ႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ်လူင်းတူင်ႈ ၽႄတၢင်းၵႂႃႇသေ ၵႂႃႇၽႅဝ်ထိုင် ႁုင်းမၢၵ်ႇလၢင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၽင်ႇ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ သၢင်ႇၽူဝ်ႇတေႃႇပေႃးထိုင် ဝဵင်းလၢႆႇၸႃႇ ဢၼ်မီးတီႈသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၶႄႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တၢင်းရူတ်ႉၵႃးပွင်ႇထိုင်ယဝ်ႉ။
1336
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ ဝဵင်း (မိူင်းၶၢင်)
ဢွင်ႈတီႈလီလၢဝ်းလႄႇ
တီႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းဝဵင်း ယၢၼ် ၈ လၵ်းၼၼ်ႉ မီးၼမ်ႉဢုၼ်ႇ ယႂႃႇတိတ်ႉၵလေးယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း ယၢၼ် ၈ လၵ်းၼၼ်ႉ မီး ႁူင်းၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉၸႂ်ႉႁႅင်းၼမ်ႉ (၁.၂၅ မႅၵ်ႇၵႃႇဝတ်ႉ)ယဝ်ႉ။ ၽြႃးဢိၼ်းတေႃႇၵျီးၼႆႉ ပေႃးလုၵ်ႉဢဝ်တီး ႁူဝ်ပၢင်ႇသေ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈလွႆႈယဝ်ႉ လႆႈၵႂႃႇမွၵ်ႈ ၃၀ လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
1336
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1336
ၵူင်းတွင်း (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈၵူင်းတွင်း (ႁွင်ႇ)  (ကုန်းတောင်း (မြောက်)ရွာ, Konetaung(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူင်းတွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194326 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူင်းတွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 678 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 784 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1463 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ၵၢၼ်ႇတႂိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽျွၵ်ႉသဵၵ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၽျွၵ်ႉသဵၵ်ႉၵူင်း  (ဖျောက်ဆိတ်ကုန်းရွာ, Hpyaukseikkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၽျွၵ်ႉသဵၵ်ႉၵူင်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194248 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၽျွၵ်ႉသဵၵ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1152 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1495 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2647 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၸီႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၵတေႃး
ဝၢၼ်ႈၸီႇတႃႇ  (စီသာရွာ၊ Sithar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192037 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1011 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1447 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2458 ၵေႃႉယဝ်ႉ။