cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ယေႇၵျီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 11
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 11ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵျူႇလီႇယႅၼ်ႇဝႃႈ တႄႇတီႈ 1001 တေႃႇ 1100 ယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီထူၼ်ႈသွင် တီႈ 2 ႁူဝ်ႁဵင်ပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 11ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢၼ် ၶုၼ်ရႁၢၼ်းပူၵ်ႉၶဝ် ႁူမ်ႇငမ်းယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်း ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသွင်ႇ လႄႈ တီႈမိူင်းဢိတ်ႉသလၢမ်းမိတ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်း ပၢႆးသၢႆႊပဵၼ် ၶၢဝ်းသီၶမ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 11
ဢေႇပရႄႇ 1992
(26) ဝၼ်း
5
သျုၼ်းတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈသျုၼ်းတေႃး  (ရွန်းတောရွာ, Yuntaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းယႂႃႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191004 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းယႂႃႇၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 712 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 762 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1474 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
1425
1425
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1425
တီးၵူင်း (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ပီႇၸီႇ 232
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼမ်ႉၽိူၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽိူၵ်ႇ  (နတ်ဖိတ်ရွာ၊ Nathpeik) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190329 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 8600 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 8309 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 16909 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပီႇၸီႇ 232
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တႃႈသႄးလႄး၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈတႃႈသႄးလႄး (, Taa Se Le, တာဆဲလဲ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ပီႇၸီႇ 232
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 232 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 230
ၼမ်ႉၽိူၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ပျီႇတေႃႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈပျီႇတေႃႇတႃႇ  (ပြည်တော်သာရွာ, Pyitawthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194695 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 929 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1181 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2110 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
826
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
သူၼ်သၢႆး၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈသူၼ်သၢႆး (, Sun Hseng, ဆွန်ဆိုင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼမ်ႉမေႃႇသူမ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
826
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:826
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 12
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 12 ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၵျူႇလီႇယႅၼ်ႇဝႃႈ တႄႇတီႈ 1101 တေႃႇ ပီ 1200 ယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇထူၼ်ႈသၢမ် တီႈ 2 ႁူဝ်ႁဵင်ပီယဝ်ႉ။ တီႈၵမ်ႇပေႃးတီးယႃးၼၼ်ႉ တႄႇတင်ႈ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇၶႃႇမႃႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 12
362
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:362
ပၼွႆႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈပၼွႆႉၵူင်း  (ဗနွဲ့ကုန်းရွာ, Banwetkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁၢၼ်ႇမျိၼ်ႉမူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190580 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1927 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2186 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4113 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
တိုၼ်းတေပဵၼ်ၽြႃးဢမ်ႇႁၢင်ႉ
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႘၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ၵျႃးထူး (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႃးထူး (ၸၢၼ်း)  (ကျားထူး (တောင်)ရွာ, Kyarhtu(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193840 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1392 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1785 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3177 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ပျေႃႇပွႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၵွင်းမုၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈၵွင်းမုၼ်ႇ  (ကောင်းမွန်ရွာ, Kaungmun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵွင်းမုၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189713 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵွင်းမုၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 804 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 894 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1698 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ၻီပဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ ႁိူဝ်ႈလႅင်း မိူၼ်လၢဝ်မႃမွင်း
9-ၻီပဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ ႁိူဝ်ႈလႅင်း မိူၼ်လၢဝ်မႃမွင်း
ၻီပဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ၵဝ်ႈ သုတ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ၵူင်းတႄး (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၵူင်းတႄး (ၸၢၼ်း)  (ကုန်းတဲ (တောင်)ရွာ, Konete(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူင်းတႄး ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194074 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူင်းတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 630 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 773 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1403 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၵူၺ်ႉၵျီးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈၵူၺ်ႉၵျီးၵူင်း  (ကွေ့ကြီးကုန်းရွာ, Gwaygyikone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတမၢၼ်ႇတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218153 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတမၢၼ်ႇတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3676 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3614 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7290 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဢေႃးၵၢတ်ႉ 16
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ (16) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (228) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (229))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (137) ဝၼ်း။
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 13
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 13 ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၵျူႇလီႇယႅၼ်ဝႃႈ တႄႇတီႈ 1201 တေႃႇ 1300 ယဝ်ႉ။ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇမုၼ်ႇၵူဝ်ႇၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ် ဢေးသျႃးဝၼ်းဢွၵ်ႇ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ပွတ်းၵၢင်ယူးရူပ်ႉယဝ်ႉ။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ 16
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢေႃးၵၢတ်ႉ
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 13
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 13
မိူင်းတူၼ်၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းတူၼ်, (မိုင်းတုံမြို့), (Mongton), ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဢေႃႈ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸၵျႅတ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈၸၵျႅတ်ႉၵူင်း (စားကျက်ကုန်းရွာ, Sarkyetkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထူင်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190186 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1629 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1898 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3527 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
မျူဝ်ႉတႃႇ (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
တိူင်း ဝႃႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
တိူင်း ဝႃႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ (ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း) ၼႆႉ မၼ်းမီးဝႆႉယူႇ တီႈတွၼ်ႈပွတ်းဢွၵ်းၽၢႆႇႁွင်ႇ မိူင်းတႆး ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်တီႈဢၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းဝႃႉ ၶဝ်ယူႇႁၢမ်ႉၼမ်သေ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၼင်ႇ လႃးႁူႇ၊ ဢႃႇၶႃႇ၊ တႆးလွႆ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယူႇသဝ်းၸွမ်း ၵၼ်ယူႇ။ မၼ်းမီးဝႆႉ ၸႄႈဝငေ်း (႖) ၸႄႈဝဵင်းသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈ (႒) ၸႄႈတွၼ်ႈယဝ်ႉ။
မူၺ်ႇၵျီႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
မူၺ်ႇၵျီႇၵူင်း  (မြွေကြည်ကုန်းရွာ, Mwaykyikone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူၺ်ႇသူၺ်ႇၶႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189910 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမူၺ်ႇသူၺ်ႇၶႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1329 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1583 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2921 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
1044
1044
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
` (1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 233
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1044
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 233
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
1044
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1044
ပီႇၸီႇ 233
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 233 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 230
တူႇယႂိၼ်းပူဝ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈတူႇယႂိၼ်းပူဝ်ႉ  (တူရွင်းဘို့ရွာ, Tuywinboet) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတူႇယႂိၼ်းပူဝ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191278 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတူႇယႂိၼ်းပူဝ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1395 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1800 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3195 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
တူင်းတွင်ႇပူႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈတူင်းတွင်ႇပူႇတႃႇ  (သုံးတောင်ဘူတာရွာ, Thonetaungbutar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189791 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2949 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2754 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5703 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
1424
1424
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ 17
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ (17) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (229) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (230))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (136) ဝၼ်း။
ၶျွင်းၶႂႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၶျွင်းၶႂႃႉ  (ချောင်းခွရွာ၊ Chaunggwa) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸီးတေႃႇပိၼ်ႇၶျွင်းၶႂႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192532 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸီးတေႃႇပိၼ်ႇၶျွင်းၶႂႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 573 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 649 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1222 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
မျိၼ်းၵတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈမျိၼ်းၵတ်ႉ  (မြင်းကပ်ရွာ, Myinkat) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းယႂႃႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191005 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမျိၼ်းယႂႃႇၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 712 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 762 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1474 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝႃးယူင်ႇၸု၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈဝႃးယူင်ႇၸု  (ဝါးရုံစုရွာ, Waryonsu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသျၢၼ်းမငႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194020 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသျၢၼ်းမငႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1308 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1481 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2789 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
361
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
825
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
361
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
825
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
361
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
825
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
361
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
825
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
မိူင်းပူပ်း၊ ဢိူင်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ
361
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
825
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1043
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
` (1) ဝၼ်း။
825
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
361
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
825
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1043
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
361
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
825
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1043
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
825
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
361
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
825
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:825
361
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:361
1043
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1043
တီးပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈတီးပိၼ်ႇ  (သီးပင်ရွာ၊ Theepin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတီးတူၵ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191839 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတီးတူၵ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2320 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3137 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5457 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 14
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 14
ၸဝ်ႈသႃႇရိပုတ်ႉတရႃႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈတႃႇမႄႈ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႙႒၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ဢေႃးၵၢတ်ႉ 18
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢေႃးၵၢတ်ႉ
မၵူၺ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမၵူၺ်း (မကွေးမြို့), (Magway), ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈလူင် ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း ဢၼ်မီးတီႈ ပွတ်းၵၢင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈႁိူဝ်း ဝဵင်းၼိူင်ႈယဝ်ႉ။
ပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႉသူင်ႇ
ပေႃးဢဝ်တင်း သၢႆတၢင်းၼမ်ႉမႄႈၵဵဝ်ဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ၵႆယၢၼ် 378 လၵ်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၼႆ မီးၽၢႆႇတႂ်ႈ ၵႆယၢၼ် 119 လၵ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ၵႆယၢၼ် 330 လၵ်းသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ ၼႆ ၵႆယၢၼ် 126 လၵ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၽႅဝ်မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၸိုင် ၵပ်းမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ-တႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီးသၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၸူး ဝဵင်းပျီႇ၊ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ လႄႈ ဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီး တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်သေၵွၼ်ႇ။ ၽၢႆႇတႂ်ႈၵႂႃႇတႃႈၵုင်ႈ၊ ၽၢႆႇၼိူဝ်ၵႂႃႇလၢၼ်းယႂႃႇ၊ ဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးသၢႆတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်ၵႂႃႇၸူးယူႇယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႈၵုင်ႈ၊ ပျီႇ၊ တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈလတ်းၵႂႃႇ ဝဵင်းမၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလိၼ်ဝႃႈ တင်း ဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 108 လၵ်းသေ တင်း ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း ၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 32 လၵ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမီး သၢႆတၢင်းလူမ်းပႃးလႄႈ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႉသူင်ႇ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်လႄႈ တေလႆႈဝႃႈ မီးတေႃႇၼႃႈတင်း ဝဵင်းမိၼ်းပူး ယဝ်ႉ။ ၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ် သၢႆတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ၵျွၵ်ႉပတွင်း-ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ လႄႈ ဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးသၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း
ဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈ ဢေႇတီႇ 1158 ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈထၢင်ႈႁၢင်ႈမႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးဝႆႉတီႈမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ငွၵ်းလႄႈ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းမႄႈၼမ်ႉငွၵ်း (မြစ်ကွေ့မြို့) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉၸင်ႇယဵၼ်းပဵၼ်မႃး ဝဵင်းမၵူၺ်း (မကွေးမြို့) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႊ ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်မႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်း၊ ပူႇႁဵင် ပူႇၵႄႇၶဝ်ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးပီမိူင်းမၢၼ်ႊ ၁၂၂၈ (ဢေႇတီႇ 1866) ၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇမၵူၺ်း ဢူးၵျဵၵ်ႉၵျီး ၼႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတူင်ႉၼိုင် လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶုၼ်ၸၢႆးမျိၼ်းၵုၼ်းသေတႃႉ ဢမ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး လႆႈၺႃးပႃးတၢမ်ႇတၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်ပၵၢၼ်ႇ ပီ 1159 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉသေ ၽိုၼ်မၢႆ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ဝဵင်းမၵူၺ်း ဢၼ်ၸဝ်ႉလိူဝ်သေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈပူင် ၶုၼ်ဢႃႇဝႃႉ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇထိၼ်ႇ ဢၼ်ပူင်ဢွၵ်ႇမိူၵ်ႈ 1679 လိူၼ်မေႇ 31 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶေႃႈပူင်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်း ထုင်ႉမၵူၺ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၸႅၵ်ႇပဵၼ် ၸုမ်းသီႇၸုမ်းသေ ဢဝ်သဵၼ်ႈမၢႆမၼ်းသိမ်းသႂ်ႇဝႆႉ တီႈၼႂ်း တိူၵ်ႈၶမ်းၸဝ်ႈ ၼႆ တႅမ်ႈမွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈပူင် ဢၼ်ပူင်ဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 1692 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပူင်မွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈၶွပ်ႇလႅၼ် ပူႇၵႄႈမၵူၺ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမၵ်းမၼ်ႈၼင်ႇပၵ်းၵဝ်ႇပိူင်ၵဝ်ႇ ဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ မၵူၺ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ မျိတ်ႉၵူၺ်ႉသေ လူင်းမႃးဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ပၢၼ် ပူဝ်းတေႃႇၽယႃး မိူဝ်ႈပီ 1802 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ပွင်ၽၢႆႇလိၼ် ဢူးဝုၼ်ႇၽျူႇ (54 ၶူပ်ႇ) ၼႆႉ ဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းမၵူၺ်းသေ သၢၵ်ႈၶုၼ်မႃးဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပၢၼ် ပၵျီးတေႃႇ ၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇဝဵင်း ဢူးထုၼ်းပေႃႇ ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝဵင်းမၵူၺ်းမႃးယဝ်ႉ။ ပၢၼ် ၶုၼ်တႃႇယႃႇဝတီႇ ၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇဝဵင်း မိၼ်းထိၼ်ႇ မိၼ်းလႃႉၵျေႃႇၶွင်ႇ ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝဵင်းမၵူၺ်းမႃးသေ ထိုင်ပီ 1846 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 16 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဢိင်ႇသၼ်ႇလႄႈ ၽြႃးမၵူၺ်းမျႃႉတလုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်ႇပင်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁပ်ႉတုင်းဢဝ် ၶေႃႈပူင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသေ ၸင်ႇၶိုၼ်းမႄးၵုမ်းမႃးယဝ်ႉ။ ပူႇၵႄႇဝဵင်းသွင်ၶႃပူႇဢွၵ်ႇ ၶိုၼ်းတမ်းဢုတ်ႉငိုၼ်းဢုတ်ႉၶမ်းတႃႇ ၽြႃးမၵူၺ်းမျႃႉတလုၼ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 1848 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢၼ် ၶုၼ်မင်းတုင်း ၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇဝဵင်း ဢူးသူၺ်ႇပျေႉ ၼႆႉ မိူဝ်ႈပဵၼ်လွင်ႈ မျိၼ်းၵုၼ်း မျိၼ်းၶူင်ႇတႅင်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1866 ၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇၼႆႉ လႆႈၶဝ်ႈၽၢႆႇၶုၼ်ၸၢႆးၶဝ်သေ ၸွႆႈထႅမ်မႃးယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်း ၼႆႉ မီး 648 လွၵ်းလၵ်းသေ ဝၢၼ်ႈ မီးၵႂႃႇ ႗႑ ဝၢၼ်ႈလႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1956 ၼၼ်ႉ လႆႈလၢမ်းဝႃႈ မီး 93594 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ထုင်ႉယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်းယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1953 ၼၼ်ႉ လႆႈလၢမ်းဝႃႈ မီးမႃး 13270 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းယူႇတီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 94,038 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း တႃႇ ၸႄႈတိူင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ တီႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီးလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၢၼ်ႉၵၢင် လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ ၵၢတ်ႇ၊ ႁူင်းယႃ၊ လုမ်းဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉဢမ်ႇၵႃး မီးပႃး ၸၼ်ႉၸွမ်မၵူၺ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး မိူဝ်ႈၽွတ်ႈႁဵတ်း ၸၼ်ႉၸွမ်ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ဢၼ်ပိုတ်ႇမိူဝ်ႈ 1955 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ
ပဵၼ်ဝဵင်းၵိုၼ်ၵူၼ်းၵႃႉလႄႈ ၶူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈပိူင်လူင်မၼ်းပဵၼ် ငႃး၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်၊ မၢၵ်ႇၶၢမ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းဢွၵ်ႇၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။
ပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ
တီႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီး ႁူင်းယႃၵူၼ်းမိူင်းၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းလႄႈ ႁူင်းယႃပူင်သွၼ် ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မီး ႔ ႁူင်းသေ ၸၼ်ႉၸွမ်၊ ၶေႃးလဵၵ်ႉ မီး ႖ ဢၼ်ယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ -
တွင်ႇၶမွၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၶမွၵ်ႉ  (တောင်ခမောက်ရွာ, Taungkhamauk) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသမႅၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191485 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသမႅၵ်ႉၵူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1310 ၊ ယိင်း 1587 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2897 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ၶူဝ်ၶႄႈ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၶူဝ်ၶႄႈ (, Hko Chei, ခိုချယ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼမ်ႉမေႃႇသူမ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပီႇၸီႇ 234
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 234 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 230
ယေႇၵျီႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းယေႇၵျီႇ (ရေကြည်မြို့ ; Yekyi) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇၵျီႇ၊ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼေႃးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ သဵၵ်ႉၶျူဝ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၼေႃးၵူင်း  (နှောကုန်းရွာ၊ Hnawkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသဵၵ်ႉၶျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192832 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသဵၵ်ႉၶျူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2398 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3044 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5442 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဢီႇလွၼ်ႇ မသ်ႉၵ်
ဢီႇလွၼ်ႇ ရိၾ်ႉ မသ်ႉၵ် (Elon Reeve Musk)ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၶူင်ႊသၢင်ႈ၊ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်လူင်းတိုၼ်းလၢင်း၊ ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇလႄႈ ၽူႈၵုမ်းၵႂၢၼ်းၶမ်ႇပၼီႇယႂ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈဢမေႇရိၵႃႉၵေႃႉၼိုင်ႈ။  မၼ်းၸၢႆးပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဢႃႇၾရိၵႃႉၸၢၼ်း၊ ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇလႄႈ ဢမႄႇရိၵၼ်ႇသေ ပဵၼ်ၽူႈၵုမ်းၵမ် ၶမ်ႇပၼီႇ SpaceX လႄႈ ၽူႈၼမ်းၵၢၼ်ဢွၵ်ႇတီႇၸၢႆးၶမ်ႇပၼီႇ ။ ပဵၼ်ပႃး ၽူႈၵေႃႇတင်ႈ ၶမ်ႇပၼီႇ Tesla လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ Paypal လႄႈ Neuralink ၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီႊ 2016ၼၼ်ႉ မႅၵ်ႉၵၸိၼ်း Forbes မၵ်းမၼ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်းၸၢႆး ၶဝ်ႈၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၽူႈၵေႃႉမီးဢေႃးၸႃႇယိုင်ႈယႂ်ႇသုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ပဵၼ်ၵေႃႉထူၼ်ႈ 21 ။ ၼႂ်းပီႊ 2018 ၼၼ်ႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈလွင်ႈၶပ်ႉသဵၼ်ႈမၢႆ ၽူႈမၢၵ်ႈမီးသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်မႅၵ်ႉၵၸိၼ်း Forbes ပိုတ်ႇၼႄၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးၸုၵ်းၸင်ႈဝႆႉယူႇတီႈ ၸၼ်ႉထီႉ 54 ။ ထိုင်ပီႊ 2020 ၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇမႃး မႅၵ်ႉၵၸိၼ်း Forbes ပိုၼ်ႊၽၢဝ်ႇဝႃႈ ငိုၼ်းပိူင်ႇငမ်းမၼ်းၸၢႆး မီးဝႆႉထိုင် 74.2 ႁဵင်လၢၼ်ႉ ဢမေႇရိၵၼ်ႇတေႃႇလႃႇ ၼႆသေ ပဵၼ်ၵႂႃႇၽူႈမၢၵ်ႈမီးသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၵေႃႉထူၼ်ႈ 5 ယူႇယဝ်ႉ။
ဢီႇလွၼ်ႇ မသ်ႉၵ် ၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 28 ၊ လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ၊ ပီႊၶရိတ်ႉ 1971 ။ မၼ်းၸၢႆးမီးပေႃႈပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းဢႃႇၾရိၵႃႉၸၢၼ်း လႄႈမႄႈပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ။ မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးၸႂ်ႉၸၢတ်ႈပၢၼ်ယူႇတီႈမိူင်းဢႃႇၾရိၵႃႉၸၢၼ်း။ တေႃႇဢသၢၵ်ႈလႆႈ 17 ပီႊၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇၼႂ်းမိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ သေ တႄႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ၶႂိၼ်းသ် (Queen's University) လႆႈထိုင် 2 ပီႊယဝ်ႉ ၸင်ႇၶၢႆႉသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ် ပႅၼ်ႇသိၼ်ႇဝေးၼီးယႃး (Pennsylvania university) ။ ၸင်ၶိုၼ်းႇသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈထႅင်ႈတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်သတႅၼ်းၾွတ်ႉသေ ႁဵၼ်းဢဝ်ပၢႆးရူႇပ လႄႈပၢႆးသၢႆႊပႆႇႁိုင်သင် မၼ်းၸၢႆးတႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ် ဢွၵ်ႇႁဵၼ်း ယွၼ်ႉၶႂ်ႈၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး။ မၼ်းၸၢႆးၸင်ႇတႄႇၵေႃႇသၢင်ႈ ပရူဝ်ႇၵရႅမ်ႇ ယေးငိုၼ်းဢွၼ်ႇလၢႆးၼ် ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ X.com ၼႆသေ ထိုင်မႃးၼႂ်းပီႊ 2002 ၼၼ်ႉ ၶမ်ႇပၼီႇ eBay ၸင်ႇသိုဝ်ႉဢဝ်ၼႂ်းၵႃႊၶၼ် 1.5 ႁဵင်လၢၼ်ႉ ဢမေႇရိၵၼ်ႇတေႃႇလႃႇ။ တေႃႈလဵဝ် ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းၸိုဝ်ႈ PayPal ပရူဝ်ႇၵရႅမ်ႇဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၼႃႈၵၢၼ်ယေးငိုၼ်းဢွၼ်ႇလၢႆးၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးၼႂ်းပီႊ 2002 ၊ လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇၵေႃႇတင်ႈ SpaceX ဢၼ်ပဵၼ်ၶမ်ႇပၼီႇသၢႆၵၢၼ်မိၼ်လႄႈ ၶိူင်ႈမိၼ်တေႃႉသူင်ႇ သူႇလႅင်ႊလၢဝ်။ မမၼ်းၸၢႆးဢွၼ်ႁူဝ်ဝ် ၶူင်ႊသၢင်ႈဢွၵ်ႇ ၵႃးၸႂ်ႉၾႆးၾႃႉ Tesla ထႅင်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီႊ 2004 ၼၼ်ႉယွၼ်ႉလႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၾၢႆႇထုတ်ႇဢွၵ်ႇၵုၼ်ႇၶူဝ်းၼမ်လၢႆ ၼႂ်းၶမ်ႇပၼီႇလႄႈ ၽႅဝ်မႃးၼႂ်းပီႊ 2008 ၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ ၸင်ႇလႆႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းပဵၼ် CEOမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပီႊ 2006 ၼၼ်ႉ ဢီႇလွၼ်ႇ မသ်ႉၵ် ၵေႃႇတင်ႈ ၶမ်ႇပၼီႇထုတ်ႇဢွၵ်ႇၵုၼ်ႇၶူဝ်း ဢၼ်ပိုင်ႈဢိင် ႁႅင်းသၢႆလႅတ်ႇ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ SolarCity ။ ၼႂ်းပီႊ 2005 ၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးဢမ်ႇဢၢၼ်းဢဝ် ၼမ်ႉမျၢတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းသင်သေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈ ၶမ်ႇပၼီႇယုၵ်ႉမုၼ်းဢွၵ်းဢေႃပွမ် ဢၼ်လႅတ်းၽၢႆ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ OpenAI ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီႊ 2006 ၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈၶမ်ႇပၼီႇ Neuralink ဢၼ်ထုတ်ႇဢွၵ်ႇ ဢွၵ်းဢေႃပွမ် ဢၼ်လႅတ်းၽၢႆလိူဝ်ဢွၵ်းဢေႃၵူၼ်းထမ်ႇမတႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီႊ 2016 ၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ မၼ်းၸၢႆးသိုပ်ႇၵေႃႇတင်ႈၶမ်ႇပၼီႇ ၿူဝ်းရိင်း ဢၼ်ပဵၼ်ၾၢႆႇၵေႃႇၵၢႆႇလႄႈ ၵၢၼ်ၶုတ်းႁူးထမ်ႈထႅင်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ဢီႇလွၼ်ႇမသ်ႉၵ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၵွၺ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈၶမ်ႇပၼီႇသုၼ်ႇလဵဝ်၊ မၼ်းၸၢႆးယင်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႃႈၵၢၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇၶူဝ်းႁႂ်ႈဝႆးတိူဝ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇမႃးလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းမူၵ်ႇလွတ်ႇယၢဝ်းလူင်ၵပ်းသိုပ်ႇဢွင်ႈတီႈၼိုင်ႈလႄႈ တီႈၼိုင်ႈသေ တေႃႉသူင်ႇၵုၼ်ႇၶူဝ်း လႄႈၵူၼ်း ႁႂ်ႈၶၼ်ဝႆးတိူဝ်း ၼႂ်းဢၼႃႇၵၢတ်ႈ ၽၢႆႇတႂ်ႈၶမ်ႇပၼီႇ Hyperloop ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ဢီႇလွၼ်ႇ မသ်ႉၵ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် မီးယိူင်းဢၢၼ်း ၶႂ်ႈၵေႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃလူင် ၵမ်ႇၽႃႇႁွၼ်ႉမႆႈလႄႈ ထိမ်းသိမ်းလွင်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်တေၸၢင်ႊမူၺ်ႉႁၢႆ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းမိူဝ်းၼႃႈ။ မၼ်းၸၢႆးမီးပႃးယိူင်းဢၢၼ်းယိုင်ႈယႂ်ႇ တႃႇၵႂႃႇၵေႃႇတင်ႈဢၼႃႇၸၢၵ်ႇၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ လုမ်ႈၾႃႉမႂ်ႇ တီႈၼိူဝ်လႅင်ႊလၢဝ်ဢင်းၵၢၼ်း (Mars) ႁႂ်ႈလႆႈထႅင်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
ဢိင်ဢၢင်ႈ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ: ၽူႈမၢၵ်ႈမီးလူင် ဢမေႇရိၵၼ်ႇ
မျႃႉၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈမျႃႉၵၢၼ်ႇ  (မြကန်ရွာ၊ Myakan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192477 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1112 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1360 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2472 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၵျႃးထူး (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႃးထူး (ႁွင်ႇ)  (ကျားထူး (မြောက်)ရွာ, Kyarhtu(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193839 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1392 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1785 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3177 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
မူၺ်ႇၶလ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
မူၺ်ႇၶလ  (မြွေခလရွာ, Mwaykhala) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူၺ်ႇသူၺ်ႇၶႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189920 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမူၺ်ႇသူၺ်ႇၶႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1329 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1583 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2921 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
1423
1423
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1423
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 15
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 15 ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၵျူႇလီႇယႅၼ်ႇဝႃႈ တႄႇတီႈ ပီ 1401 တေႃႇထိုင် ပီ 1500 ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း Constantinople ႁင်း ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇပၼ်ၸိၼ်ႇတၢႆးၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၸူး ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇ Ottoman သေ ပဵၼ်ၶၢဝ်းဝၼ်းၸၢႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ပၢၼ်ၵၢင်ပၼ်ႇၸိၼ်ႇတၢႆးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူးရူပ်ႉမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်သွၵ်ႈႁၼ်လွၵ်းလၢႆးမႂ်ႇတႃႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတင်းသၢႆတၢင်းပၢင်ႇလၢႆႇသေ ဝၢႆႇႁူဝ်ၸူး ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၶူၼ်ႉႁႃသေ ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်း တွၼ်ႈတႃႇၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ် ပေႃႇထူႇၵီႇ လႄႈ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇသပဵင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းပၢၵ်ႇပီၼၼ်ႉ သုတ်းတူဝ်ႈတီႈ ပွႆးတိုၵ်း Castillon ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 15
ၺွင်ႇပိၼ်ႇၼီႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇၼီႇ (ညောင်နီပင်ရွာ, Nyaungnipin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထူင်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190187 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1629 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1898 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3527 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၼၢင်းၼွႆႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဢေႃးၵၢတ်ႉ 19
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ (19) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (231) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (232))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (134) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢေႃးၵၢတ်ႉ
360
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵၼ်ႇတမႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈၵၼ်ႇတမႃႇ  (ဂန္ဓမာရွာ, Gandamar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၼ်ႇတမႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189690 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၼ်ႇတမႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 638 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 609 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1247 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
360
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:360
ႁၢၼ်ႇမျိၼ်ႉမူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈႁၢၼ်ႇမျိၼ်ႉမူဝ်ႇ  (ဟံမြင့်မိုရ်ရွာ, Hanmyintmo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁၢၼ်ႇမျိၼ်ႉမူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190579 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1927 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2186 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4113 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
1042
1042
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
` (1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1042
တမၢၼ်ႇတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈတမၢၼ်ႇတေႃး  (သမ္မတောရွာ, Thanmataw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတမၢၼ်ႇတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189762 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတမၢၼ်ႇတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3676 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3614 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7290 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ပီႇၸီႇ 235
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 235 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 230
ဢေႃးၵၢတ်ႉ 20
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ (20) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (232) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (233))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (133) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢေႃးၵၢတ်ႉ
ယေႇဢွင်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈယေႇဢွင်ႉ  (ရေအောင့်ရွာ, Yaeaungt) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194694 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 929 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1181 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2110 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
824
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
မိူင်းတူၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်, (မိုင်းတုံမြို့နယ်), (Mongton Township), ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းမိူင်းတူၼ်ယဝ်ႉ။
824
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
မိူင်းတူၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်း
သၢႆပိုၼ်း
မိူဝ်ႈပီ 1890 ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၸေႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်တင်းမူတ်း မီးလင်ႁိူၼ်းမွၵ်ႈ 400 သေ သမ်ႉမီးႁူဝ်ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 2000 ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ပီ 1890 ၼၼ်ႉ ပေႃႈမိူင်း(ၸဝ်ႈၾႃႉ)မိူင်းတူၼ် ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း(ဢမ်းၼၢတ်ႈ၊ဢၼႃႇ)ၶွင်ပရိထိတ်ႉသျ် ဢၼ်တႅၼ်းတၢင်ဢင်းၵိတ်းလႄႈထႆးသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလွင်ႈဝႃႈမၼ်းယူႇၽင်ႇထႆးၼႆလႄႈ ၺႃးတီႉၺွပ်းဢဝ်ၶၢမ်ႈၵႂႃႇၽၢႆႇတူၵ်းၶူင်း။
824
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:824
တေႃးပု၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈတေႃးပု  (တောပုရွာ, Tawpu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတေႃးပု၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191267 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတေႃးပုၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1620 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1791 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3411 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပွၵ်ႉတေႃးၶျွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈပွၵ်ႉတေႃးၶျွင်ႇ  (ပေါက်တောချောင်ရွာ၊ Pauktawchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းတွင်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192284 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1165 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1439 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2604 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
တူင်းဢဵင်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈတူင်းဢဵင်ႇၵူင်း  (သုံးအိမ်ကုန်းရွာ၊ Thoneeinkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတီးတူၵ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191844 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတီးတူၵ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2320 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3137 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5457 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
မႆႉၵၢင်း၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇမိူင်းပူပ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ)
ဝၢၼ်ႈမႆႉၵၢင်း (, Maik Kan, မိုက်ကန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇမိူင်းပူပ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ၵျႃႇပိၼ်ႇဢိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႃႇပိၼ်ႇဢိၼ်း  (ကြာပင်အင်းရွာ, Kyarpininn) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193838 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1392 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1785 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3177 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢိၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်ႇတႃႇ  (အင်သာရွာ, Inthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189787 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2949 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2754 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5703 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
1041
1041
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
` (1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1041
တိတ်ႉသဵင်ႉပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈတိတ်ႉသဵင်ႉပိၼ်ႇ  (သစ်ဆိမ်ပင်ရွာ, Thitseinpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသျၢၼ်းမငႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194019 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသျၢၼ်းမငႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1308 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1481 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2789 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
မျူဝ်ႉလႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈမျူဝ်ႉလႃႉ  (မြို့လှရွာ၊ Myohla) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192480 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1112 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1360 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2472 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၼွင်မႅင်း၊ ဢိူင်ႇ
ဢိူင်ႇၼွင်မႅင်း ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ၵူင်းတႄး (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၵူင်းတႄး (ႁွင်ႇ)  (ကုန်းတဲ (မြောက်)ရွာ, Konete(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူင်းတႄး ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194075 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူင်းတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 630 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 773 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1403 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
မူၺ်ႇၺွင်ႇၵျူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ပီႇၸီႇ 236
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 236 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 230
ဢူင်းၵျိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢူင်းၵျိၼ်း  (အုန်းကျင်းရွာ, Ohnkyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသမႅၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191484 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသမႅၵ်ႉၵူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1310 ၊ ယိင်း 1587 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2897 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
မေႃႇလမႅင်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ (မတ်မလီု; မော်လမြိုင်မြို့; Mawlamyine) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ သေ ၵႆယၢၼ် ၃၀၀ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇသေ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတထူင်ႇ ၼႆႉ ၵႆယၢၼ် ၇၀ ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းဢၼ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇသၢႆႉ မႄႈၼမ်ႉၶူင်းသေ ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈၼမ်ႉ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မျၢၼ်ႇမႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ဝဵင်းပိူင်လူင် ဢၼ်ၵႃႉၶၢႆ တွၼ်ႈတႃႇ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၵဝ်ႇမွၼ်း မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉၵွၼ်ႇ ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ငဝ်ႈတိုၼ်းဝေႃးႁၢၼ်
လွင်ႈဝႃႈ ၸိုဝ်ႈဝဵင်း ႁဵတ်းႁိုဝ်ပဵၼ်မႃး ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးဝႆႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၼႆႉ မီးၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပႃးၼိုင်ႈ ၽွင်းငမ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈၼႆႉ လိူဝ်သေ မၢၵ်ႇတႃသွင်ႁူၺ်ႇ တီႈၵၢင်ၼႃႈၽၢၵ်ႇၼၼ်ႉ မီးမၢၵ်ႇတႃ ဢၼ်လိူဝ်ထႅင်ႈႁူၺ်ႇၼိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းမၢၵ်ႇတႃၼၼ်ႉသေ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူင်ၼႆႉ မၼ်းႁူႉၸွမ်းလႆႈဝႃႈ ၼႂ်းၶွပ်ႉၼမ်ႉလႅၼ်လိၼ်မၼ်း ပဵၼ်သင်ယူႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁူႉလႆႈမူတ်းၼႆယဝ်ႉ။ မီးဝၼ်းၼိုင်ႈ တႆးထႆးၶဝ် ႁၢင်ႈသိုၵ်းၽႅဝ်မႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်းၶဝ်ၼႆ့ ႁွင်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းထႆးၶဝ်ဝႃႈ တႆး ၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမွၼ်းၼႆႉ ဢဝ်တၼ်းၶူဝ်းႁူၺ်ႇတႃမၼ်းသေ ႁၼ်လႆႈ လွၵ်းလၢႆးၶပ်ႉမၢႆ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းတႆးၶဝ်လႄႈ ၸင်ႇၸၢင်ႈယႃႉပႅတ်ႈလႆႈ ၶပ်းမၢႆၶဝ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တႆးၶဝ်ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၼႂ်းတပ်ႉၶဝ်ၼႆႉ မီးၵူၼ်းႁၢၵ်းလင်ယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းတႆးၼႆႉ ၸင်ႇထၢမ်တူၺ်းၽွင်းမိူင်းၶဝ်သေ ၸင်ႇလႆႈႁူႉလွင်ႈႁူႉတၢင်းမၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇၵႄႈၶႆလွင်ႈၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉသေ တွၼ်ႈတႃႇတေ ယႃႉပႅတ်ႈ ႁူၺ်တႃမၢႆသၢမ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇၽွမ်ႉဢဝ် လုၵ်ႉယိင်းၸဝ်ႈ သၢၵ်ႈပၼ်ယဝ်ႉ။ တႆးၶဝ်ၼႆႉ ၸင်ႇပွႆၸုမ်းၽွင်းၶဵဝ်သေ လဝ်ႈတၢင်ႇဝႃႈ ယွၼ်ႉၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းၸဝ်ႈႁဝ်းသေ ဢဝ်လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈ မႃးသၢၵ်ႈပၼ် ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉႁွႆးမိုဝ်း ၸဝ်ႈၼၢင်းၼၼ်ႉသေ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူၺ်တႃမၢႆသၢမ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇယႃႉလႅဝ်ပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ဢိင်လူၺ်ႈ လွင်ႈႁူၺ်ႇတႃၼၼ်ႉ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇသေလႄႈ ဝဵင်းဢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼၼ်ႉ ၽွင်းငၢမ်းမႃးၼႆႉ မွၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ်ၸူးႁွင်ႉတင်း ၽႃႇသႃႇမွၼ်းဝႃႈ မၢတ်ႉမွႆးလူဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ မၢတ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇတႃယဝ်ႉ။ မွႆးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် ၼိုင်ႈ၊ လူဝ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ လူႉလႅဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ သဵင်မွၼ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇ မၢတ်ႉမွႆးလူဝ်ႇ ၼႆႉ မုတ်ႉမေႃႇလူမ် ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆမႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ယိူင်ႈႁွင်ႈသေၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉဢဝ် မၢတ်ႉမွႆးလူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်မႃး မေႃႇလမႅင်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၽြႃးပဵၼ်ဢဝ် ဢဝ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ ထိုင်မႃး ပီသႃႇသၼႃႇ ၁၅၇ ၼၼ်ႉ သၢႆႇသိုပ်ႇၶုၼ်တႆး ၶၢတ်ႇၵႂႃႇလႄႈ ၽိူဝ်ႇၶိုၼ်းၽႅဝ်ထိုင်ၼႂ်းမိုဝ်း ၶုၼ်မွၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်ရႃႇမၺရႃႇၸႃႇၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းငဝ်ႈငႃႇ မေႃႇလမႅင်ႇၼႆႉ ၶၢႆႇၸူးတီႈ မႄႈၼမ်ႉသီႇဢၼ် မႄႈၼမ်ႉၶူင်း၊ မႄႈၼမ်ႉၵျႅင်း၊ မႄႈၼမ်ႉဢတ်ႉတရၢၼ်ႇ၊ မႄႈၼမ်ႉတွင်ႇယိၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးထူပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉသေ တႄႇတင်ႈဝဵင်းမႂ်ႇလႄႈ ၸၢမ်ႇႁၢင်ႈႁေႃမႃးယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈဝဵင်းၼႆႉ ပၼ်ဝႃႈ ရမ်ႇမႃႇပူႇရ၊ ရမ်ႇမႃႇဝတီႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ရႃႇမၺရႃႇၸႃႇၼႆႉ ၸၢမ်ႈႁၢင်ႈႁေႃ ႁိုင် ၄ ပီသေ ထိုင် ပီသႃႇသၼႃႇ ၁၆၁ ၼႆႉ လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႇယႂ်ႇသုတ်း ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်း ၼႆႉ ဢဝ်တင်းၸိုဝ်ႈသႃႈ မုတ်ႉပိရႃႇၸႃႇသေ သိုပ်ႇပုတ်ႈႁၢင်ႈႁေႃမႃးယဝ်ႉ။ တီႈ ၵႄႈၶူၼ်တႃသွင်ဢၼ် ၶုၼ်မုတ်ႉပိရႃႇၸႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃးမၢႆဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ပေႃးထၢင်ႇဝႃႈ ပႃးမၢၵ်ႇတႃသၢမ်ႁူၺ်ႇလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးသေ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇမွၼ်းဝႃႈ မုတ်ႉပိရႃႇၸႃ ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းတႆးဝႃႈတႆႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ပႃးမၢၵ်ႇတႃသၢမ်ႁူၺ်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပၢၼ်မိုဝ်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈဝဵင်း ပဵၼ်ဢၼ် မူၼ်းလီၵိုၼ်းလီသေ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉမႃး ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇသေ မၢႆမၢၵ်ႇတႃၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢိင်လူၺ်ႈၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ၽႃႇသႃႇမွၼ်းသေ ႁွင်ႉ ၶုၼ်မုတ်ႉပိရႃႇၸႃႇ ၼႆႉဝႃႈ မုတ်ႉမႄလဵင်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပွင်ႇဝႃႈ ၶုၼ်ဢၼ်မၢၵ်ႇတႃႁူၺ်ႇၼိုင်ႈ မွတ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈဝဵင်း ရမ်ႇမႃႇပူႇရ၊ ရမ်ႇမႃႇဝတီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ မုတ်ႉမႄလဵင်း ၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉ မုတ်ႉမႄလဵင်းၼႆႉ မႃး ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်သေ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ၸူးယဵၼ်းပဵၼ်မႃး မေႃႇလမႅင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးၼႆႉမႃး ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၼႆႉ လႆႈၺႃးတၢမ်ႇ ပၢင်သိုၵ်းၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းသေ လႆႈလူႉမႃး လၢႆပွၵ်ႈလၢႆထႃႇလႄႈ လႆႈပဵၼ် ဝဵင်းတႂ်ႈမိုဝ်းမႃး ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။
မွၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ မုဟ်ၐီလီု (မုပီလဵင်း_ တီႈပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ သူပ်းမႄးၼမ်ႉလူႉလႅဝ်ၼႆသေ ပေႃးၶႂ်ႈႁူႉဝႃႈ သူပ်းမႄႈၼမ်ႉလူႉလႅဝ်ၼႆၸိုင် ဢဝ်လူတ်ႉ ဢဝ်လူတ်ႉၶိူင်ႈသေ ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်လွႆမူၵ်ႉတမသေတူၺ်းၼႆ သူပ်းမႄႈၼမ်ႉၼႆႉ ၵႂၢင်ႈသေ တေလႆႈႁၼ်မီးယူႇၼႂ်းၵႄႈ ၵုၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မွၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ႁိူဝ်းသေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၼႆႉ မႄႈၼမ်ႉပၢၼ်းလွင်ၼႆႉ ႁွင်ဝႃႈ ပါင်လီု (မႄႈၼမ်ႉဢၼ်သူပ်းမႄႈၼမ်ႉလူႉလႅဝ်ဝႆႉ) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ဢေႇတီႇ 8 တေႃႇ 18 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ
မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်မွၼ်း သၢႆသိုပ်ႇၶုၼ်မၵတူး ႁွင်ႉ (သၢႆသိုပ်ႇၶုၼ်ဝႃႇရီႇရူး) ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပၼ် သၢႆသိုပ်ႇၶုၼ် ထူၼ်ႈ (၁၅) ဝၢႆးသေ ၼၢင်းႁေႃၶမ်းလူင် သျိၼ်ႇၸေႃးပု ယဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်မိူင်းမွၼ်း ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ ၶုၼ် ထမ်ႇမၸေႇတီႇ ဢိင်လူၺ်ႈ လိၵ်ႈၶႅပ်းႁိၼ်ၵလျႃႇၼီႇ ဢၼ်တႅမ်ႈမၢႆမႃးမိူဝ်ႈ ပီၶရိတ်ႉ 1479 ၊ ၵေႃးၸႃႇသၢၵ်ႇၵရဵတ်ႈ ၈၄၀၊ ပီသႃႇသၼႃႇ ၂၀၂၃ ၼၼ်ႉဝႃႈ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ဝဵင်းမွၼ်းသၢမ်သိပ်းသွင်ဝဵင်း တီႈၼႂ်း ထုင်ႉတိူင်းမူၵ်ႉတမၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ဢေႇတီႇ 18 တေႃႇ 19 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ
ဢလွင်းမိၼ်းတယႃး ဢၼ်တႄႇတင်ႈမႃး သၢႆသိုပ်ႇၶုၼ်ၵုင်းပွင်ႇ ၼႆႉ ဝၢႆးသေ ၶိုၼ်ႈၼႃႈသိုၵ်းၸူး ထႆးယဝ်ႉ ၽွင်းၶိုၼ်းထွႆလင်မႃးၼၼ်ႉ မႃးပဵၼ်လွင်ႈဢမ်ႇယူႇလီသေ သဵင်ၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်တီႈ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈမူၵ်ႉတမၵျေးၵိၼ်း ၸမ်မေႃႇလမႅင်ႇ မိူဝ်ႈပီ ၶရိတ်ႉ 1760 လိူၼ်မေႇ 11 ဝၼ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် သိုၵ်းႁၢင်ႈႁေႃၶဝ် လႆႈၶိုၼ်းပွၵ်ႈ ဝဵင်းႁေႃၶမ်းယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸွမ်ႁၢၼ် မိၼ်းၶွင်ႇဢၼေႃႇယထႃႇ ၼႆႉ ၸူႉႁွမ်တွမ် ၶႃႈသိုၵ်းသေၵေႃႈ ၶိုၼ်းမႄးၵုမ်း မေႃႇလမႅင်ႇမႃးယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ (1824 တေႃႇ 1948)
ဝၢႆးသေ ယဝ်ႉတူဝ်ႈ ပၢင်သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉမၢၼ်ႈပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်မႃး မိူဝ်ႈပီ 1824 ၼၼ်ႉ ထိုင် ပီ ၶရိတ်ႉ 1826 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆရၼ်တပူဝ်ႇသေ လႆႈဢဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈ ပၼ်သႂ်ႇ တႂ်ႈမိုဝ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်သေ ၽွင်းၼၼ်ႉ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပၢၼ်သၢႆသိုပ်ႇၶုၼ်ၵုင်းပွင်ႇ ထူၼ်ႈ (၁၁) ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်မၢၼ်ႈ ထူၼ်ႈထီႉၸဵတ်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ပၵျီးတေႃႇၽယႃး လႆႈထၢင်ႇပိူင်ႈလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းတလ (ႁပ်ႉၸိုဝ်ႈပဵၼ် မိၼ်းၵျေႃႇတီႇႁႃႉ) ၸိတ်ႉၵႄး (ၼၢမ်းသိုၵ်း) မွင်ႇထေႃႇလေး ၼႆႉ လႆႈပၢႆးၽေးၶုၼ်သေ ဢဝ်တင်း ႁိူဝ်းလူင် ႁိူဝ်းဢွၼ်ႇ ၂၀၀ လမ်းသေ ၸဵမ်တၢင်း ၵူၼ်းမွၼ်း ၵူၼ်းလူင် ၵူၼ်းဢွၼ်ႇ မွၵ်ႈ သွင်မိုၼ်ႇၼႆႉ လႆႇၶီႇႁိူဝ်း ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်း သၢႆတၢင်းၼမ်ႉသေ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင်မႃးတီႈ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ဢၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး ဢမ်ႇမီးႁိူၼ်းသေလင်၊ မႃးၽဵဝ်ႈမႃးပတ်းသေ ႁဵတ်းႁိူၼ်းယူႇသဝ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈၼၼ်ႉသေ ၵပ်းသိုပ်ႇတင်း ၵူၼ်းတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေၵေႃႈ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ပီ 1836 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် လိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇဢွၼ်တၢင်းသုတ်း "လိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇမေႃႇလမႅင်ႇၶရေႃႇၼီႇၵႄႇ (The Maulmain Chronicle)" ၼၼ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် တႄႇဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ တီႈ မေႃႇလမႅင်ႇယဝ်ႉ။ ၽူႈၵေႃႉတႄႇတင်ႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ၼိတ်ႉၶျိၼ်း ဢတူဝ်ႇၼီႇရမ်ႇၵျႅတ်ႉသိၼ်ႇ (ယုတတၢၼ်ႇ) ၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်လိၵ်ႈၵျၢမ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၽိုၼ်မႂ်ႇမၢၼ်ႈ ဢၼ်မၼ်းပိၼ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတႄႇဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တီႈ မေႃႇလမႅင်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1832 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ပပ်ႉသပ်း ဢင်းၵိတ်ႉ - မၢၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ႁွႆးမိုဝ်း ယုတတၢၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃး သြႃႇ ဢီး၊ ဢေး၊ သတီႇၽိၼ်ႇၼႆႉ လႆႈတၢင်ႇၸၢၵ်ႈဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ တီႈ တိူၵ်ႈဢိတ်ႇလိၵ်ႈသႃႇသၼႃႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တီႈ မေႃႇလမႅင်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1852 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီၶရိတ်ႉ 1826 တေႃႇ 1862 ၼႂ်းၵႄႈၼၼ်ႉ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼႆႉ ပဵၼ်မႃး ၵႅၼ်ၵၢင်ပရိတ်ႉတိတ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ယဝ်ႉ ပၢင်သိုၵ်းဢိင်းၵိတ်ႉမၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ဝဵင်းၽွင်းငမ်း ၶၢႆႉၸူး ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈမႃး ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈပီ 1862 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 1873 သၢႆသိုပ်ႇၶုၼ်ၵုင်းပွင်ႇ ထူၼ်ႈ (၁၁) ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ ထူၼ်ႈ ၵေႃႉသိပ်း ၶုၼ်မင်းတုင်း ၼႆႉ ပွႆၸုမ်းၽွင်းၶဵဝ် ဢၼ် ၵိၼ်းဝုၼ်ႇမိၼ်းၵျီးဢူးၵွင်း ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ၽွင်းၵႂႃႇ ဝဵင်းလူင်ပႃႇရီႇ တီႈမိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈၼၼ်ႉ ၽဵဝ်မႃး ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ဢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ပိူင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉသေ လႆႈမႃးမုင်ႈယဵမ်ၽၢင်ႈႁၢင်လီသေ ပေႃးလႆႈတႅမ်ႈဝၵ်းမႃးယဝ်ႉ။
ပီ 1878 ဝၢႆးသေ ၶုၼ်မင်းတုင်း သဵင်ႈၵၢမ်သုတ်းမုၼ်ယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၼၢင်းၸဵင်ႇတူင်း ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ "သီႇရိပူၵ်ႉပႃႇယတၼႃႇတေႇဝီႇ" ၼႆႉ ၵႂႃႇၸူးမိူင်းပွတ်းတႂ်ႈ တီႈ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ဢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ပိူင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၵႂႃႇယူႇသဝ်းတီႈ ႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈ တီႈပွၵ်ႉတႃႇယႃႇၵူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈတႅမ်ႈဝၵ်း ဢင်းၵိတ်ႉ ၸိုဝ်ႈလင်းလင် ၵေႃႉလႆႈ သူဝ်းၼူဝ်ႇပႄႇလ် ဢၼ်ပဵၼ် ရႅတ်ႉယၵ်ႉ ၵိပ်ႇပလိၼ်ႇ ၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1890 ၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးဝဵင်းမေႃႇလႅင်ႇ ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႈသေ တီႈၼႂ်း ဝဵၵ်းဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ မၢၼ်းတလေး ဢၼ်မၼ်းတႅမ်ႈမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1892 ၼၼ်ႉ မၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉတီႈ ႁူဝ်ပိုတ်ႇမၼ်းဝႃႈဝႆႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ "By the old Moulmein pagoda
Lookin' lazy at the sea There's a Burma girl a-settin' and I know she thinks o' me". လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းလိၵ်ႈလၢႆးၵမ်ႇၽႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၵျေႃႉဢူဝ်ဝႄႇလ် (George Orwell) ၵေႃႈ လႆႈယူႇသဝ်းမႃးတီႈဝဵင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1926 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပပ်ႉ ဢၼ်မၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈပီ 1936 ၼၼ်ႉ Shooting an Elephant မၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ "In Moulmein, in Lower Burma, I was hated by large numbers of people -- the only time in my life that I have been important enough for this to happen to me."
ပၢင်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ ၼႆႉ တီႈဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈ လေႃးလႄး ပေႃးတႅမ်လူင်ၵႂႃႇသေ ယွၼ်ႉၸုမ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈၵေႃႈမီးဝႆႉတင်းၼမ်လႄႈ ပေႃးလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ Little-England မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉဢွၼ်ဢိတ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈတူၼ်ႈယၢင်လႄႈ ပေႃးဢမ်ႇတၼ်းလႆႈယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ထိုင်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်မႃးတႄႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပေႃးဢမ်ႇႁၼ်မီးယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၼႆႉ (ၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ် မျူႇၼီႇၸီႇပႄလႄႈ ဢိၵ်ႇပႃး တႃႈၼမ်ႉ) မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၂၁ လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇၼႆႉ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1874 သေ လႆႈၽွင်းငမ်း တွၼ်ႈတႃႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈသၼ်လွႆ ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝၼ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵျႅၵ်ႉတၢၼ်ႇလၢၼ်ႇ၊ ၽြႃးမႁႃႇမုၼိ၊ ၵွင်းမူးၸိၼမၢၼ်ႇဢွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵျႅၵ်ႉတူၵ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းသၼ်လွႆ လႄႈ တီႈၼႂ်းဝဵင်းၼွၵ်ႈဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈတင်းၼမ်သေဢမ်ႇၵႃး မီးပႃး တိူၵ်ႈသွၼ်လိူၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ ယၢၼ် ၄ လၵ်း တီႈၼႂ်းၵႄႈ လွႆတွင်ႇဝႅင်း လႄႈ လွႆသူၺ်ႇၼတ်ႉၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၶၢမ်ႇသဵင်ႈငိုၼ်း ၉ သႅၼ်ႈပၢႆသေ လႆႈႁဵတ်းၼွင်ၶင်ၼမ်ႉ ၵိၼ်ႇမုၼ်းၶျူင်ႇမႃး၊ ယဝ်ႉတူဝ်ႈမိူဝ်ႈပီ 1910 တဵမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ယၢမ်းၼၼ်ႉမႃး ယွၼ်ႉပၼ်ၽႄႈလႆႈ ၼမ်ႉဢၼ်သႅၼ်ႈသႂ်လီလေႈ တၢင်းပဵၼ်တွင်ႉ ဢၼ်ၵႆႉပဵၼ်ၶၢဝ်းမႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈလွတ်ႈၵၢင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုၼ် ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ပိူင်ႇ မီးဝႆႉ ၂ ႁူင်းသေ ႁူင်းႁဵင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸၼ်ႉသုင် သျိၼ်ႇမႁႃႇပုတ်ႉထၵေႃသ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၼၢင်းယိင်း ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ပူၵ်းပွင်သႃႇသၼႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။ လမ်းၶုၼ်ပွင်တိူင်း၊ ၶုၼ်ပွင်ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ လုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ၊ သဝ်ယၢမ်းမူင်း၊ ၶွၵ်ႈ၊ ႁူင်းယႃပူၵ်းပွင်သႃႇသၼႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ(Ellen Mitchell Hospital)၊ ႁူင်းယႃလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉပိူင်ႇ၊ ငဝ်ႈငုၼ်းတိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ၊ ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈဢွၼ်ႇ လႄႈ ႁူင်းပူင်သွၼ်ပဵၼ်ၶူးသွၼ် မေႃႇတိၼ်ႇလဵင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၵူၼ်းတႃႇမွတ်ႇ၊ ႁူင်းယႃယူတ်းယႃၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်တုတ်ႈ ဢၼ် Wellesley Bailey တႄႇတင်ႈမႃးၼႆသေ မီးဝႆႉ ၸၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ တေႃႇၶိၼ်ႇၵျီႇ ဢၼ်ပဵၼ်မေး ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉဢွင်ႇသၢၼ်း ၼႆႉ လႆႈၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ပူင်သွၼ်ပဵၼ်ၶူးသွၼ် (ႁူင်းႁဵၼ်း ABM) ဢၼ်ၼၢင်းယိင်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းသၵေႃႉ ၶဝ် ဢုပ်ႉပိူင်ၼၼ်ယဝ်ႉ။