cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ႁၢင်ႈၵႅဝ်ႈပီၵွၼ်းၶမ်း 2008
1370 တဵမ် လိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း (19.5.2008) ဝၼ်းၶွတ်ႇယွတ်ႈ
ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ 5 မွင်းၶိုင်ႈ ၵၢပ်ႈသွမ်းၼႂ် သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်သေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇတေယွင်ႈၵုင်ႇယေႃးမုၼ် ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်သွင်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ၸွႆးထႅမ် ပၢင်ပွႆးတႅမ်ႈတွပ်ႇၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈမႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 50 ပီၼႆႉၼၼ်ႉယူႇ။ ထိုင်မႃး ၵၢင်ၼႂ် 10:15 မွင်း ၽူႈၵွၼ်းတိူင်း မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸွမ်သိုၵ်းတွင်းဢေး လုၵ်ႉတူၼ်ႈတီး ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင်မႃးသေ ၸင်ႇတႄႇတင်ႈ ပၢင်ၵႅဝ်ႈ ယွင်ႈၵုင်ႇယေႃးမုၼ် သြႃႇၸဝ်ႈလူင်သွင်ၸဝ်ႈ (1) ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရ၊ ပိတၵၢတ်ႈ ပၢင်လူင် (2) ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သေႃးၽိတ မူၺ်ႇတေႃႇ ပၢင်လူင် ဢၼ်ၸွႆးထႅမ် ၼႃႈၵၢၼ်ပွႆးတႅမ်ႈတွပ်ႇ ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈမႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 50 ပီ ဢမ်ႇပၼ်လုတ်ႈသေပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ပၢင်ၵႅဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶမ်ႉမၢႆမီးဝႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၵၼ်ႇတေႃး ယွၼ်းႁပ်ႉဢဝ်သိၼ်ႁႃႈ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႇတ (ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းသင်ႇၶမႁႃႇၼႃႇယၵ ၸိုင်ႈမိူင်း) ၵျွင်းထၢတ်ႈတေႃႇ ဝဵင်းလွႆလႅမ်သေ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်း လူႁေႃႈၼႄ လွင်ႈလႆႈယွင်ႈယေႃး ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်သွင်ၸဝ်ႈၵႂႃႇယူႇ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းတွင်းဢေးလႄႈ မေးၼၢင်း ဢဝ်ၶူဝ်းလူႇ ယေႃးတၢၼ်းပၼ် သင်ႇၶႃႇသြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၶဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် တၢင်တူဝ် ၵေႃႇမတီႇပၢင်ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်းသေ ဢဝ်မႂ်ၺွင်ႇၶမ်း 24 မႂ် ၸဵၼ်းလူႇ ပၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇသေႃးၽိတ ၵျွင်းမူၺ်ႇတေႃႇယဝ်ႉ။ ပရိသတ်ႈတင်းသဵင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁူမ်ၸူမ်းသႃထုသေ ယၢတ်ႈ ၼမ်ႉၶွမ်ႈမူၺ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရ ဢမ်ႇပေႃးယူႇလီလႄႈ ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈႁပ်ႉဢဝ်လႆႈ မႂ်ၺွင်ႇၶမ်း တီႈပၢင်ၵႅဝ်ႈသေတ ၸွမ်သိုၵ်းတွင်းဢေး ၶိုၼ်းဢဝ်မႂ်ၺွင်ႇၶမ်း 24 မႂ် ၵႂႃႇၸဵၼ်းလူႇပၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်တမ်ႈတီႈ ၵျွင်းပီၵွၼ်းသႅင် ဢွင်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇယူႇသဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းတွင်းဢေး ၵႂႃႇၸဵၼ်းၵၢပ်ႈသွမ်းဝၼ်း တမ်ႈတီႈ သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၶဝ်ယူႇ။ ဝၢႆးသေ လဵင်ႉလူယဝ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းလူင်တွင်းဢေးလႄႈ မူႇၸုမ်းတင်းသဵင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ် ဢႅဝ်ႇလႄႇတူၺ်း ၼႂ်းႁွင်ႈၼႄပၢႆးမွၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈသေ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်း လၢတ်ႈၵႂၢမ်းယွင်ႈယေႃး ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်းၵႂႃႇ လွင်ႈဝႃႈ ယႂ်ႇၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉလမ်ႇ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈသင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၼႆႉ  ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရယူႇ၊ ၶိုၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ "ႁဝ်းတေႃႇႁဝ်း ယွင်ႈၵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၵျႃႉတႄႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ဢၼ်ပိူၼ်ႈယွင်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉ လီဢိူဝ်ႈ"ၼႆယူႇ။ ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်းၼၼ်ႉ ၵၢင်ဝၼ်း 12:00 မွင်း တႄႇပၢင်းဢဝ် သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ် ၸိူဝ်းဢွင်ႇလိၵ်ႈ ၸၼ်ႉၶူး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁႃႈသိပ်းပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁႃႈသိပ်းပီၼႆႉ ၸဝ်ႈသင်ႇၶႃႇတႆးႁဝ်း ဢၼ်ဢွင်ႇ လိၵ်ႈၸၼ်ႉၶူးၽၢႆႇတႆး မီးၵႂႃႇ 54 ၸဝ်ႈသေ ပီၼႆ့ ဢၼ်ယဝ်ႉၸၼ်ႉၶူး သမ်ႉမီးၵႂႃႇ (11)ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွင်ႇလိၵ်ႈယဝ်ႉၵႂႃႇသေ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ် သိုပ်ႇၽႄႈတိူၼ်း ၼႃႈၵၢၼ်ပရိယတ်ႉတိသႃႇသၼႃႇ လႄႈ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ၸင်ႇလႆႈယွင်ႈၵုင်ႇယေႃးမုၼ်ၶဝ်ၸဝ်ႈ ၼွပ်ႇယိုၼ်ႈပၼ် ၶႅပ်းမႂ်ႁူမ်ၸူမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇပၼ်မႂ်ဢွင်ႇလႄႈ သူးၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းလႆႈမၢႆၼိုင်ႈ၊ မၢႆသွင်၊ မၢႆသၢမ် ၽွင်းပွႆးတႅမ်ႈတွပ်ႇၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး မိူဝ်ႈပွႆး ပီၵွၼ်းၶမ်းၼၼ်ႉ ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ၶႅပ်းၵႅဝ်ႈ ၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆး
လွင်ႈဢၼ် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ပၼ်ၶႅပ်းၵႅဝ်ႈၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆးၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ၸဝ်ႈၽူႈႁၵ်ႉလိၵ်ႈလၢႆးတႆးႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၶတ်းၸႂ် ႁႃႁွမ်တွမ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်မီးလွၼ်ႉမွၼ်းမၼ်းသေ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီ ပုၼ်ႈတႃႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ႁူႉတၵႃႈ တေလႆႈမၵ်းမၼ်ႈ လွင်ႈတၢင်းၶတ်းၸႂ်ၶဝ်ၸဝ်ႈ လွင်ႈၸေႇတၼႃႇၶဝ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းပၼ် ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၼမ် ပုၼ်ႈတႃႇ မိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉယူႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ တမ်ႈတီႈ ပၢင်ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်းၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈၼွပ်ႇပၼ် ၸုမ်ႈၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆးထႅင်ႈ သီႇၸဝ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆတီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပၢင်ၵႅဝ်ႈပၼ်ၸုမ်ႈ ၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆးၼၼ်ႉ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈသေ မႃးႁပ်ႉဢဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၺ်းမီး လုင်းၸေရးငိုၼ်းယွတ်ႈ ၸဝ်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈသြႃႇမိူင်းၼွင်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈသူၼ် မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၺႃႇၼသမ်ႇၽႃႇရသမ်ႉ ပၢႆးယူႇလီဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈ ႁပ်ႉလႆႈ၊ လုင်းတၢင်းၵႄးၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးယူႇလီလႄႈ တူဝ်မၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်မႃးၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈသေ ၵူၺ်းလႆႈၸႂ်ႉလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ၸၢႆးၶျိတ်ႉတိၼ်ႇ မႃးၶိုၼ်ႈႁပ်ႉဢဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ် ၸုမ်ႈၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆးယဝ်ႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် ပွႆးလူႇတၢၼ်းယၢတ်ႇ ၼမ်ႉ ႁူင်းထမ်းလူင်သုဝၼ်ႇၼၽူႇမိယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ယၢတ်ႇၼမ်ႉၼႆၵေႃႈ ၽူၼ်လူင်ႁႃတူၵ်းသႂ်ႇႁႃႇယႂ်ႇႁႃႇလူင် မိူင်းပေႃး လပ်းသိင်ႇၵႂႃႇသဵင်ႈယူႇ။ ဝၢႆးယၢတ်ႇၼမ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉၽူၼ်ယူႇလႄႈ ပရိသတ်ႈဢၼ်တႅမ်ဝႆႉၼိူဝ် ႁူင်းထမ်းလူင်သုဝၼ်ႇၼၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလူင်းၵႂႃႇတင်းလႂ်၊ လႆႈပႂ်ႉတေႃႇၽူၼ်ႁိူတ်ႇ ၸင်ႇတေလႆႈလူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈလိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၽူၼ်ၵႆႉမႃးၽွၵ်းၽႅၵ်းပၼ်ဝႆ့လႄႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ဢုင်ယူႇတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ထိုင်တီႈ ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း ၽွင်းယၢတ်ႇၼမ်ႉတၢမ်းၶမ်ႈ 4:00 ပၢႆၼၼ်ႉ ၽူၼ်ထွၵ်ႇတူၵ်းႁႃႇယႂ်ႇႁႃႇလူင်လႄႈ ၵူႈတီႈၵူႈတၢင်း ပဵၼ်ၼမ်ႉၵႂႃႇသဵင်ႈယူႇ။ တေလႆႈဝႃႈ ၽူၼ်ႁႃႇၵႅဝ်ႈ မႃးလၢင်ႉပၼ် ဢၼ်ဝူၺ်ႇဢၼ်ႁင်ႈ လႆလွင်ႈၵႂႃႇၸွမ်းၼမ်ႉၽူၼ်ပႅတ်ႈမူတ်းၼႆယူႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ဝၢႆးပွႆးယဝ်ႉၵေႃႈ ႁိမ်းႁွမ်းသွင်ၵၢၼ်ႇသွင်ၵျွင်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးသႅဝ်မဵၼ်သင်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽူၼ်ႁႃႇယႂ်ႇၼႃႈပူၼ်ႉတီႈလႄႈ ၸၢၵ်ႈၶႂၢၵ်ႈသဵင် Top Studio ၶဝ် ၼမ်ႉၶဝ်ႈၼႂ်းမၼ်းသေ လုလႅဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၶမ်ႈလိုၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၶဝ် ဢဵၼ်းဢၢၼ်း ၶႂ်ႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းထႅင်ႈၶႅမ်ႉၶႅမ်ႉ ၼႆၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်ယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၸၢႆးသၢႆလႅင်း၊ ၸၢႆးသႅင်ၸွမ်ၾ၊ ၸၢႆးၸိူင်းႁၢၼ်၊ ၸၢႆးၸွမ်ဝူင်း၊ ၼၢင်းၶမ်းၶိၼ်ႇ၊ ၼၢင်းသႃႇရႃႇ၊ ၼၢင်းမူဝ်မူဝ်ၶမ်းဢေး၊ ၼၢင်းသႅင်မွၼ်းၶမ်း၊ ၼၢင်းမွၵ်ႇၸၢမ်ၶမ်း၊ ၼၢင်းလႃၼူၼ်း ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၽႅဝ်မႃး တမ်ႈတီႈ ၵျွင်းသုၶမင်ႇၵလႃႇပႅင်းထမ်း မူၺ်ႇတေႃႇသေ ၸၢႆးၸွၼ်ယုၵ်ႉ (ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ပွႆးၵျေႃႇမူၼ်ႈ) ၸင်ႇမႃးႁဵတ်းပၼ် ပၢင်တွၼ်ႈၶွင်ၽၢၵ်ႇ ပီၵွၼ်းၶမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
သၢႆယွၼ်ႈပွႆး
ပွႆးပီၵွၼ်ႈၶမ်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈယဵၼ်းပဵၼ် ပွႆးယႂ်ႇပွႆးလူင် ၼႂ်းၵူင်မိူင်းတႆးႁဝ်းၵႂႃႇယူႇတႄႉယဝ်ႉ။ ပရိသတ်ႈၵူႈ ဝၢၼ်ႈၵူႈမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်လႆႈမႃးႁၼ် ပွႆးဢၼ်ၼႆႉသေ မၢႆၼိုင်ႈတႄႉ တၵႃႇပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ် ဢဝ်သႂ်ႇၸႂ်ၵႂႃႇ လွင်ႈသင်ႇၶႃႇတႆးႁဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈလူင်ၼႆၼၼ်ႉ လီၸူမ်းၸွမ်း ပုၼ်ႈတႃႇသႃႇသၼႃႇမိူဝ်းၼႃႈယူႇ။ သင်ဝႃႈသြႃႇလႄႈတၵႃႇ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းၸိုင် ယိူင်းမၢႆဢၼ်ယိူင်းဝႆႉၼၼ်ႉ တႃႇတေဢမ်ႇထိုင် တိုၼ်းဢမ်ႇမီး။ လွင်ႈဢၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ၵူႈဝၢၼ်ႈၵူႈမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်း တမ်းပဵၼ်တီႈယိူင်းဢၼ်လဵဝ် မႃးၶွၼ်ႈၵၼ်ၼင်ႇၼႆ ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႆႉ ၼမ်တႄႉလူင်ၼႆႉၼႆယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ၸဝ်ႈသုၶမ်း (တၢင်ႉယၢၼ်း)၊ ႁၢင်ႈၵႅဝ်ႈပီၵွၼ်းၶမ်း၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 13-33 ။ ပီ 2009
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:!Main category
လူမ်းလႅင်ႉသၢႆၵလူင်း မူဝ်ၶႃႇ
လူမ်းလႅင်ႉသၢႆၵလူင်း မူဝ်ၶႃႇ ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇတႄႉယႂ်ႇဝႃႈ (Extremely Severe Cyclonic Storm Mocha)ၼႆႉ ပဵၼ်လူမ်းလႅင်ႉပွတ်းမႆႈ ဢၼ်တိုၵ်ႉၶဝ်ႈပဝ်ႇထူဝ်းၸူးတီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပွတ်းတူၵ်း တီႈၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် လူမ်းလႅင်ႉသၢႆၵလူင်း မူဝ်ၶႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် လူမ်းလႅင်ႉဢွၼ်ႇတၢင်းသုတ်း၊ ပဵၼ်လူမ်းလႅင်ႉဢွၼ်ႇထူၼ်ႈသွင် ၶွင် ရႃႇသီႇသၢႆႇသလူင်း တီႈၼႂ်း သမ်ႇမုၵ်ႉတရႃႇဢိၼ်းတီးယႃး ၼႂ်းပီ 2023 ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးၾိင်ႈၾႃႉဢိၼ်းတီးယႃးၶဝ် လႆႈတႄႇသႂ်ႇသဵၼ်ႈမၢႆ မိူဝ်ႈ လိူၼ်မေႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ မၼ်းလႆႈတႄႇမႃး တီးႁႅင်းတၼ်လူမ်းဢေႇ မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းႁႅင်းယႂ်ႇ ပဵၼ်မႃး လူမ်းလႅင်ႉဢွၼ်ႇသေၵေႃႈ ၶၢႆႉမႃး ၽၢႆႇႁွင်ႇ-ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း တီႈၼႂ်း ပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃးသေၵေႃႈ ပဵၼ်မႃး လူမ်းလႅင်ႉသၢႆၵလူင်း ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇတႄႉယႂ်ႇဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ မၢၵ်ႇတႃလူမ်းလႅင်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇပေႃႇပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ မူဝ်ၶႃႇၼႆႉ မၼ်းႁႅင်းယႂ်ႇမႃးၽႂ်းသေၵေႃႈ ထိုင်မႃး လိူၼ်မေႇ 14 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ႁွတ်ႈထိုင် ၸၼ်ႉ 5 မႃးသေ ႁႅင်းလူမ်းၽတ်ႉ ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းၼႆႉ ပဵၼ်မႃး 260 km/h ယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸွမ်းလူၺ်ႈၼမ်ႉၸႂ် ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်မၼ်းၼႆႉ လႆႈၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇပၢႆႈၽေးလူမ်းလႅင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ပၼ်ၶေႃႈပူင် တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းယူႇတီႈ ပွတ်းတႅမ််ႇ လႄႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ဝဵင်းပွၵ်ႉတေႃး၊ ဝဵင်းမျေႇပူင်ႇ၊ ဝဵင်းမွင်ႇတေႃး လႄႈ ဝဵင်းပူးတီးတွင်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်းၶၢႆႉဢွၵ်ႇၸူးတီႈ တီႈလွတ်ႈၽေးၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပင်းၵလႃးတဵတ်ႇၵေႃႈ ႁႂ်းၵူၼ်းမွၵ်ႈႁႃႈသႅၼ် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ၶၢႆႉဢွၵ်ႇၸူး တီႈလွတ်ႈၽေးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ လူမ်းလႅင်ႉထူဝ်းပဝ်ႇယဝ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ဝဵင်းၸိူဝ်းမီႈတီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ လႄႈ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း ၼၼ်ႉ ဝႃႈပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ထူပ်းၺႃးၽေးသၽႃႇဝၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူမ်းလႅင်ႉသေ ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီး တီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉ လႆႈလုလႅဝ်တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
1262
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1656
1656
လူမ်းလႅင်ႉသၢႆၵလူင်း မူဝ်ၶႃႇ
ပိုၼ်း ပၢႆးၾိင်ႈၾႃႉ
မိူဝ်ႈလိူၼ်မေႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၽူၼ်လူမ်းဢိၼ်းတီးယႃးၶဝ် လႆႈလၢမ်းဝႃႈ တေၸၢင်ႈပဵၼ်မႃး သၢႆလူမ်းသၢႆၵလူင်း ၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင် လိူၼ်မေႇ 6 ဝၼ်းမႃး ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆလူင်းလူမ်းလႅင်ႉပွတ်းမႆႈၼၼ်ႉ တႄႇပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ လိူၼ်မေႇ 7 ဝၼ်းမႃး ႁႅင်းယႂ်ႇမႃးလွႆးလွႆးယဝ်ႉ။ ဝၼ်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ လုၵ်ႉတီႈ Joint Typhoon Warning Center (JTWC) လႆႈတႄႉပႂ်ႉတူၺ်းသေ သၢႆလူမ်းၼႆႉ ဝၢႆႁူဝ်တေႃႇ ၽၢႆႇတူၵ်းယဝ်ႉ။ ဝၼ်းဝၼ်းထိ 8 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ IMD လႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ သၢႆလူမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် တီႈလွင်ႈတၼ်လူမ်းဢေႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး ၸၼ်ႉ လူမ်းလႅင်ႉဢွၼ်ႇ (depression) သေ ဝၢႆႇႁူဝ်မႃးၸူး ၽၢႆႇႁွင်ႇ-ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီး JTWC လႆႈပိုၼ်ဢွၵ်ႇၶေႃႈပၼ်ၽၢင်ႉ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လူမ်းလႅင်ႉပွတ်းမႆႈ ယဝ်ႈ။ လိူၼ်မေႇ ဝၼ်းထိ 10 ၸိုင် လႆႈပဵၼ်မႃး လူမ်းလႅင်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ (deep depression)သေ လိူၼ်မေႇ ဝၼ်းထိ 11 မႃး မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ် လူမ်းလႅင်ႉ သၢႆၵလူင်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ IMD လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ မူဝ်ၶႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ JTWC ၵေႃႈ လႆႈတိူဝ်းသေ မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်လူမ်းလႅင်ႉပွတ်းမႆႈ Tropical Cyclone 01B ၼႆယဝ်ႉ။
ႁႄႉႁၢမ်ႈလွင်ႈၼႄၽုင်းမုၼ်တၼ်းၶူဝ်းဢိတ်ႉထိပၢတ်ႈ
မိူဝ်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၵႃႉမိူင်းရႃႇၸၵႁၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈပုတ်းမႆႉၸၼ်းၵူးလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၸင်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ သင်ၶႅၵ်းႁဵတ်းသီႇပိတ်ႈယဝ်ႉ လႆႈလူႇၽူႈဢၼ်ၵိုင်ႇထိူၵ်ႈၼၼ်ႉတေလီယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇဢဝ်ပုတ်းမႆႉၸၼ်းၵူးၼၼ်ႉ ၶႅၵ်းႁဵတ်းသီႇပိတ်ႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်မႆႉၵူင်လၢႆလၢႆလႅမ်ႈမႃးသိုပ်ႇၵၼ်သေ ဢဝ်သီႇပိတ်ႈၼၼ်ႉ ၵွင်ႉႁွႆႈဝႆႉပၢႆမႆႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇဝႃႈပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇ၊ ပုၼ်ႇၼႃး၊ ပရိပိူၵ်ႈသင် ၽူႈဢၼ်ဢဝ်ၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းမၼ်းလုၵ်ႉတီႈၵၢင်ႁၢဝ်သေ မႃးဢဝ်လႆႈၼၼ်ႉ တေလူႇတၢၼ်းပၼ်သီႇပိတ်ႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။ သြႃႇလူင်ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈသဵင်လင်ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းမိူင်းရႃႇၸၵၼၼ်ႉ မႃးယွၼ်းဢဝ်လႄႈ မၼ်းၸင်ႇတွပ်ႇဝႃႈ ပေႃးမီးတၼ်းၶူဝ်းဢိတ်ႉထိပၢတ်ႈၵေႃႈ ဢဝ်ၵႂႃႇလႄႈ ၼႆလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်တူၵ်းသေ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ မီးဝၼ်းၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇလႄႈ ၸဝ်ႈပိၼ်ႇတေႃးလ ဢၼ်ပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇၶဝ် မႃးတုင်းသွမ်းၼႂ်းဝဵင်းသေ လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇဢၼ်ၼႆႉလႄႈ ၸဝ်ႈပိၼ်ႇတေႃးလၽႃရတွႃႇၸင်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇၼႆႉ ရႁၢၼ်းတႃၵေႃႈၸႂ်ႈ၊ ဢိတ်ႉထိပၢတ်ႈၵေႃႈမီးလႄႈ ၸင်ႇတိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈၵႂႃႇဢဝ်သီႇပိတ်ႈ ၸၼ်းၵူးၼၼ်ႉ၊ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇ ဢမ်ႇၽွမ်ႉလႄႈ တၢမ်တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈၸင်ႇၼႄၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းဢိတ်ႉထိပၢတ်ႈသေ ၵႂႃႇဢဝ်သီႇပိတ်ႈယဝ်ႉဢမ်ႇၵႃး ပၢႆဢဝ်ၸၢၼ်ႇသေ မိၼ်လဵပ်ႈပၼ်ႇမိူင်းရႃႇၸၵသၢမ်ႁွမ် ၼႄဝႃႈ တိုၵ်ႉမီးရႁၢၼ်းတႃႇယူႇၼႆယဝ်ႉ ၸင်ႇယေႃးၶိင်းမိူဝ်းၶိုၼ်းတီႈဝိႁႃႇရယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆၵေႃႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၸွမ်းလင်ၸဝ်ႈပိၼ်ႇတေႃးလၽႃႇရတွႃႇၸသေ သေႃၵႂၢင်းယွင်ႈဢၢမ်းၵုင်ႇမုၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႆႈငိၼ်းသဵင်မေႃးမႄးဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇထၢမ်ၸဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇ၊ ၸဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇၸင်ႇလဝ်ႈလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈတၢင်းမၼ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇႁွင်ႉသင်ႇၶႃႇၶဝ်တုမ်ၵၼ်သေ လၢတ်ႈတီႈၸဝ်ႈပိၼ်ႇတေႃးလၽႃႇရတွႃႇၸဝႃႈ "ဢေႃး ၽႃႇရတွႃႇၸ လွင်ႈႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈၸဝ်ႈၼႆႉ သၢၼ်ၶတ်းတင်းသိၵ်ႈၶႃႇရႁၢၼ်းၶဝ်ဝႆႉဢိူဝ်ႈ၊ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈသီႇပိတ်ႈဢွၼ်ႇၵွႆး တႄလႆႈၼႄဢိတ်ႉထိပၢတ်ႈပၼ်ၵူၼ်းၼမ်ႁႃႉ၊ ႁဵတ်းလၢႆးၸိူင်းၼႆသေ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းပႆႇယုမ်ႇယမ်းတြႃးၶဝ် တေယုမ်ႇယမ်မႃးလႆႈသႄႈ၊ ၸိူဝ်းယုမ်ႇယမ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵၻ်းႁႂ်ႈၶဝ်တိူဝ်းယုမ်ႇယမ်မႃးထႅင်ႈသႄႈ" ၸင်ႇသႄႉၼႄးၼင်ႇၼႆႉယဝ်ႉ ၸင်ႇပိင်းၺၢပ်ႈတင်းဢႃႇၼႃႇတေႇသၼႃႇဝႃႈ "တေဢမ်ႇလႆႈၼႄတၼ်းၶူဝ်းဢိတ်ႉထိၢတ်ႈပၼ်ၵူၼ်းတင်းလၢႆၶဝ်၊ ရႁၢၼ်းၸဝ်ႈဢၼ်ၼႄၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈတူၵ်းတုၵ်ႉၵဝၢတ်ႈဢႃႇပၢတ်ႈသေၵမ်း" ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႄတၼ်းၶူဝ်းဢိတ်ႉထိပၢတ်ႈၼႆႉ ပဵꧣ်ၽေးတႃႇထမ်ႇမႃႇၸရိယ ၽူႈဢၼ်ပိုၼ်ၽႄႈတြႃးၸဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉတႄႉတႄႉ၊ ၵေႃႉၼၼ်ႉ တေလိင်ႉလႅၼ်ၵူၼ်းထွမ်ႇတြႃးၶဝ်သေ တေဢဝ်ၼမ်ႉတွၼ်းမၼ်းၵႂႃႇလၢႆလၢႆၵွႆး။ မိူၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸိုဝ်ႈယႂ်ႇလိုဝ်းလင်လႄႈ ႁူဝ်ၸႂ်တေၽႅၼ်သုင်သေ တေၸၢင်ႈမေႃလူႉၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႔႙၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
လူမ်းလႅင်ႉသၢႆၵလူင်း မူဝ်ၶႃႇ
ပိုၼ်း ပၢႆးၾိင်ႈၾႃႉ
ႁႅင်းလူမ်းၽတ်ႉ ၼႆႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် 90 km/h လႄႈ မိူဝ်ႈၶၢဝ်း 12:00 UTC ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီး IMD လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ မူဝ်ၶႃႇၼႆႉ ပဵၼ် လူမ်းလႅင်ႉသၢႆၵလူင်း ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇယဝ်ႈ။ တီႈၶႅပ်းႁၢင်ႈလႅင်လၢဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ပဵၼ်ဝႆႉ မၢၵ်ႇတႃလူမ်းလႅင်ႉယဝ်ႉ။ On 12 May, Mocha became a very severe cyclonic storm. ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ၶွင် JTWC သေ ႁႅင်းလူမ်းၽတ်ႉ ၼိုင်တႃ ၶွင် မူဝ်ၶႃႇၼႆႉ မီး 165 km/hသေ မၼ်းၽဵင်ႇပဵင်း Saffir–Simpson hurricane wind scale (SSHWS) ၸၼ်ႉ 2 ယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈမၼ်းတိုၵ်ႉဢဝ်ႁႅင်းယူႇၼၼ်ႉ လူမ်းလႅင်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သၢႆလူမ်း ပွတ်းၸၢၼ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ လႆႈဝၢႆႇႁူဝ်ၶၢႆႉၸူး ၽၢႆႇႁွင်ႇ-ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူမ်းမႆႈ ဢၼ်မီးတီႈ ပွတ်းၵၢင်ပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃးၼၼ်ႉလႄႈ မူဝ်ၶႃႇၼႆႉ ႁႅင်းယႂ်ႇမႃး ၽႂ်းၽႂ်းယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ၶၢဝ်းယၢမ်း 18:00 UTC ၼၼ်ႉ IMD လႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ မူဝ်ၶႃႇၼႆႉ ပဵၼ်မႃးၸၼ်ႉ လူမ်းလႅင်ႉသၢႆၵလူင်း ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇတႄႉယႂ်ႇဝႃႈ (extremely severe cyclonic storm) ၼႆယဝ်ႉ။ လိူၼ်မေႇ ဝၼ်းထိ 14ၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေ မၢၵ်ႇတႃလူမ်းလႅင်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ ႁိုင် ၼိုင်ႈတႃၼၼ်ႉ ႁႅင်းလူမ်းၽတ်ႉၼႆႉ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် 240 km/hသေ ပဵၼ်မႃး လူမ်းလႅင်ႉဢၼ်မီးႁႅင်း SSHWS ၸၼ်ႉ 4 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ၶၢဝ်း 21:00 UTC မႃးၼႆ မူဝ်ၶႃႇၼႆႉ ႁွတ်ႈထိုင် ၸၼ်ႉဢၼ်ႁႅင်းတီႈသုတ်းသေ IDM ၶဝ်လၢမ်းဝႆႉဝႃႈ ႁႅင်းလူမ်းၽတ်ႉမၼ်းမီး 220 km/h ၼႆႆႆႆလႄႈ ၸၼ်ႉမၼ်း ပေႃးၸမ်ထိုင် ၸၼ်ႉလူမ်းလႅင်ႉသၢႆၵလူင်း သူႇပႃႇသေ ႁႅင်းတၼ်လူမ်း ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်းမၼ်း မီး 931 hPa ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ JTWC ၶဝ်တႅၵ်ႈတူၺ်းမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 14 ဝၼ်း ၶၢဝ်း 00:00 UTC ၼၼ်ႉ ႁႅင်းလူမ်းၽတ်ႉၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 260 km/h သေ ပဵၼ်မႃးလူမ်းလႅင်ႉသၢႆၵလူင်း ပွတ်းမႆႈဢၼ် ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်တင်း ၸၼ်ႉ 5 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဝၢႆးလင်မႃး ၶိုၼ်းမႄးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် 280 km/h ၼႆယဝ်ႉ။
မူဝ်ၶႃႇၼႆႉ ပဵၼ်မႃးလူမ်းလႅင်ႉလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၢၵ်ႇတႃလူမ်းလႅင်ႉၼႆႉ မီးမႃး 20 nmi ယဝ်ႉ။ မူဝ်ၶႃႇၼႆႉ ထိုင်မႃးၶၢဝ်း 07:00 UTC ၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်း ႁႅင်းလူမ်းၽတ်ႉ 210 km/h သေၵေႃႈ လႆႈၶဝ်ႈ ပွတ်းႁွင်ႇ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇမႃးယဝ်ႉ။ JTWC ၶဝ် လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ႁႅင်းလူမ်းၽတ်ႉ လႆႈယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ 195 km/h ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သၼ်လွႆ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ မူဝ်ၶႃႇၼႆႉ ထိုင်ၶၢဝ်း 15:00 UTC ၼၼ်ႉ ႁႅင်းမၼ်း လႆႈယွမ်းလူင်းပဵၼ်ၵႂႃႇ လူမ်းလႅင်ႉသၢႆၵလူင်း ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇတႄႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းလူင်ႈၼႃႈ
တွၼ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ် မျၢၼ်ႇမႃႇ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ ၼႆသေ တီႈဝဵင်းၵွၵ်ႉပၸႃး ၼၼ်ႉ ၽူႈၸွႆႈထႅမ်လူၺ်ႈၼမ်ႉၸႂ် 8,600 လႄႈ တီႈဢွင်ႈတီႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးၼၼ်ႉ ၽူႈၸွႆႈထႅမ်လူၺ်ႈၼမ်ႉၸႂ် 3,400 ၶဝ် တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ် ၸွႆႈထႅမ် ၶၢႆႉပၼ်ၸူး တီႈလွတ်ႈၽေးယူႇ။
မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႇ
ဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီႇ ၽၢႆႇပၼ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ လႆႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်တင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၸုမ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတူၺ်းထိုင်ၵူၼ်း သေၵေႃႈ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉယူႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ တီႈ ၸိတ်ႉတၵွင်း၊ ၵွၵ်ႉပၸႃး သေဢမ်ႇၵႃႈ တီႈ ရၼ်ႇၵႃမတိ၊ ပၼ်တႃရၼ် လႄႈ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈ ၶႃၵရႃႇၶျႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၽူၼ်မႃးႁႅင်းၼႃႇလႄႈ လိူၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈၵူၼ်ႇပင်းၼႆ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႇၶဝ် လႆႈပၼ် ၶေႃႈၽၢင်ႉဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇပၢႆႈၽေး လူမ်းလႅင်ႉ ဢၼ်မီးႁႅင်းယႃႉယႂ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမွၵ်ႈ ႁႃႈသႅၼ်ၼႆႉ လႆႈၶၢႆႉဢွၵ်ႇၸူး တီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ပင်းၵလႃးတဵတ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ WMO ၼႆႉ ဢဝ် ရူတ်ႉတၢင်ႇၵူၼ်းပဵၼ် 40 လမ်းလႄႈ ၸုမ်းပၢႆးယူတ်းယႃ ဢၼ်ၶၢႆႉဢွင်ႈတီႈ 33 ၸုမ်းၼႆႉ တမ်းဝႆႉတီႈ ၵွၵ်ႉပၸႃးဝႆႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈလိူၼ်မေႇ 13 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်ၼႆႉ ႁႂ်ႈသၢႆၵၢၼ်ၶၢဝ်းတၢင်းၼမ်ႉ ယင်ႉၵိုတ်းဝႆႉသေ မိူဝ်ႈ လိူၼ်မေႇ 14 ဝၼ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်သၢႆၵၢၼ်မိၼ် တီႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း Shah Amanat ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈဝႆႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပင်းၵလႃးတဵတ်ႇ ၼႆႉ လႆႈတႄႇၶပ်ႉမၢႆ ဢၼ်တေဢဝ် ၵူၼ်းႁႃႈသႅၼ် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၸူးပၼ် တီႈလွတ်ႈၽေး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလိူၼ်မေႇ 14 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တီႈၵွၵ်ႉပၸႃးၼၼ်ႉ လႆႈၶၢၼ်ႉပၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 1.27 လၢၼ်ႉ လႄႈ တီႈၸိတ်ႉတၵွင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶၢၼ်ႉပၼ် ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 100,000 ၵေႃႉပၢႆယဝ်ႉ။
မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး
ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၽူၼ်လူမ်းဢိၼ်းတီးယႃးသေ လႆႈမီးၶေႃႈပၼ်ၽၢင်ႉဝႆႉဝႃႈ တြိပူရ၊ မီႇၸူဝ်ႇရမ်ႇ၊ ၼႃႇၵလၢၼ်း ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလၢႆး လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းမၼိပူရ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူမ်းလႅင်ႉသၢႆၵလူင်းလႄႈ ၽူၼ်တေၸၢင်ႈ မႃးႁႅင်းႁႅင်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တြိပူႇရ၊ မီႇၸူဝ်ႇရမ်ႇ၊ ၼႃႇၵလၢၼ်း၊ မၼိပူရ် လႄႈ ၸႄႈမိူင်းဢႃႇသမ်ႇ ၶဝ် တုၵ်းယွၼ်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ပိုၼ်ႉတီႈ တီႈၼႃႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဝႃႈ ႁႂ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ယႃႇပေႁႂ်ႈမီး လွင်ႈလုလႅဝ်ၼမ်ၼမ် ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
မိူင်းၶႄႇ
ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၽူၼ်လူမ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၶဝ်လႆႈပၼ်ၽၢင်ႉဝႆႉဝႃႈ တီႈပွတ်းတူၵ်း ၸႄႈမိူင်းယုၺ်ႇၼၢၼ်ႇ လႄႈ တီႈၼႃႈလိၼ်တိဝႅတ်ႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ တေမီး လွင်ႈၼမ်ႉၵိုင်ႉၵၢင်ႉယႂ်ႇ လႄႈ လွင်ႈလိၼ်ၵူၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
တၢင်းသုင်ႁွၼ်ၼမ်ႉလူမ်းလႅင်ႉ ဢၼ်လၢမ်းဝႆႉ မွၵ်ႈ 3 to 3.5 m ၼႆႉ မၼ်းမီးၽွၼ်းယွၼ်ႈထိုင် ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၶိုၼ်ႈမႃးလႄႈ တီႈၼႂ်းဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ၵူႈတီႈၵူႈလႅၼ်ၼႆႉ ၼမ်ႉလႆႈထူမ်ႈသေ ႁိူၼ်းၵူၼ်း လႄႈ တၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၼမ်ႉထူမ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ လၵ်းသဝ်တႃႇဝႃႇၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈတီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၵူၼ်ႇပင်းႁၢၵ်းတူၵ်းယဝ်ႉ။ တီႈတႃႈၵုင်ႈၵေႃႈ မုင်းႁိူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ငၢၵ်ႈပိဝ်ၸွမ်းလူမ်း၊ ၶႅပ်းပၢႆႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပေႇလ်ပူၵ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၵူၼ်ႇပင်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ လူမ်းလႅင်ႉၶဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ ၵွင်ႉသၢၼ်လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ တီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၶၢတ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
ႁွၼ်ၼမ်ႉလူမ်းလႅင်ႉ တၢင်းသုင်ဢၼ်လၢမ်းဝႆႉ 3 to 3.5 m ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈမီးၽွၼ်းယွၼ်ႈထိုင် ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၸွမ်း ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇရၶႅင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼမ်ႉပွမ်းဝႅမ်းၶိုၼ်ႈမႃးလႄႈ တီႈၼႂ်းပတ်ႉပိုၼ်ႉဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈၼမ်ႉယိုင်ႈၼမ်ႉယႂ်ႇမႃးသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁူၼ်းၵူၼ်း၊ သဵၼ်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၼမ်ႉလႆႈထူမ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ႁေႃသိုဝ်သၢၼ်ႇလူင် ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူမ်းႁႅင်းလႄႈ လႆႈႁၢၵ်းတူၵ်းလုလႅဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ တီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၵေႃႈ ၸွမ်မုင်းႁိူၼ်း လႆႈပိဝ်ၸွမ်းလူမ်း၊ ၶႅပ်းပေႇပူၵ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်ႇပင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ လူမ်းလႅင်ႉၶဝ်ယဝ်ႉသေ လွင်ႈၵပ်းသၢၼ် တီႈ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ လႆႈၶၢတ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ တီႈ ဝဵင်းၶျွၵ်ႉ လႄႈ တီႈ ဝဵင်းသိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ် လႆႈမီးၵႂႃႇ 218 mm လႄႈ 177 mm လႄႈ လႆႈဝႃႈ မၼ်းပူၼ်ႉလိူဝ်ၵႂႃႇ မၢႆတွင်းမိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလူမ်းလႅင်ႉသေ လႆႈမီးၽွၼ်းယွၼ်ႈထိုင် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ 5.6 လၢၼ်ႉ ဢိၵ်ႇတင်းၵူၼ်း 16 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ဢမ်ႇပႆႇၼႄႉၼမ်း ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတၢႆသေတႃႉၵေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ရၢႆႉတႃႇ မွၵ်ႇဝႃႈတႄႉ ရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇ ၸိူဝ်းလႆႈတၢႆၵႂႃႇ မီး 100 ပၢႆၼႆယဝ်ႉ။
လုမ်းၽွင်းလူင် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း ၵူၼ်းထူပ်းၽေး ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဝႃႈတႄႉ ၵူၼ်းထူပ်းၽေးၶဝ်ၼႆႉ လႆႈၸူမ်ၼမ်ႉတၢႆသေ ၸိူဝ်းဢၼ်တိုၵ်ႉႁၢႆဝႆႉယူႇၵေႃႈ မီးဝႆႉတင်းၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။
ပင်းၵလႃးတဵတ်ႇ
တီႈၵွၵ်ႉပၸႃးၼၼ်ႉ တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း ႁိူၼ်းဢၼ်လႆႈလုလႅဝ်ၵႂႃႇ မီးယူႇ 2,522 လင် လႄႈ တီႈတၢင်ႇတီႈတၢင်ႇလႅၼ်ၼၼ်ႉ ႁိူၼ်းဢၼ်လႆႈလုလႅဝ်ၵႂႃႇ မီး 10,469 လင်ယဝ်ႉ။ တီႈ ၵုၼ်သဵင်ႉမႃႇတိၼ်ႇ ၼၼ်ႉ လင်ႁိူၼ်း လႆႈလုလႅဝ်ၵႂႃႇ မွၵ်ႈ 700 လင်ၼႆႉသေ တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း ၵူၼ်းလႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇၵႂႃႇ မီးယူႇ 12 ၵေႃႉၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈတႅပ်ႉၼပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉ လင်ႁိူၼ်း ဢၼ်လုလႅဝ်ၵႂႃႇ မီးယူႇ မွၵ်ႈ 500 လင်ၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းတၢင်ႇဢၼ်ၵေႃႈ လင်ႁိူၼ်း ဢၼ်လုလႅဝ်ၵႂႃႇ မီးယူႇ မွၵ်ႈ 50 တေႃႇ 60 လင်ၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၵွၵ်ႉပၸႃးၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်မၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်လႆႈလုလႅဝ်ၵႂႃႇၼႆႉ ၵိုင်ငိုၼ်း တႃႇၵႃႇ ပင်းၵလႃးတဵတ်ႇ 115 လၢၼ်ႉ (တေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 1.07 လၢၼ်ႉ) ၼၼ်ႉယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူမ်းလႅင်ႉမူဝ်ၶႃႇသေလႄႈ တီႈမိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႇၼႆႉ လူမ်းထူဝ်းပဝ်ႇႁႅင်း သေ ၽူၼ်ၵေႃႈႁႃႇယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၽူၼ်ႁႃႇယႂ်ႇလႄႈ တီႈၼႃႈလိၼ်ၵမ်ႉပႃႈၼမ် လႆႈမီးလွင်ႈလုလႅဝ်တင်းၼမ်ၼႆ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ပင်းၵလႃးတဵတ်ႇၶဝ် မွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။
သီႇရိလင်းၵႃ
တီႈမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ လႆႈၺႃးတၢမ်ႇလူမ်းလႅင်ႉဢိတ်းဢွၼ်ႇၵူၺ်းၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ၵူၼ်းလႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇ မီးမႃး 7 ၵေႃႉသေ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈတႄႉ လႆႈႁၢႆလၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ လူမ်းလႅင်ႉၼႆႉ မၼ်းပၼ်ၽွၼ်းယွၼ်ႈထိုင် ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸမ်သွင်ႁဵင် ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းၺႃး လွင်ႈၼမ်ႉယႂ်ႇၼၼ်ႉ တပ်ႉၼမ်ႉသီႇရိလင်းၵႃ လႆႈတမ်းဝႆႉ ၸုမ်းၽူတ်ႇၸွႆႈ မွၵ်ႈ 30 ၸုမ်းၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
တၢင်ႇဢွင်ႈတၢင်ႇတီႈ
တီႈၸႄႈမိူင်းမီႇၸူဝ်ႇရမ်ႇ၊ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼၼ်ႉ တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း လင်ႁိူၼ်း လႆႈလုလႅဝ် မွၵ်ႈ 154 လင်၊ တီႈတၢင်ႇဢွင်ႈတၢင်ႇတီႈ 82 လင် လႄႈ တီႈဢွင်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေး 8 ဢၼ်ၵေႃႈ လႆႈလုလႅဝ်မႃႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူမ်းလႅင်ႉမူဝ်ၶႃႇသေ လႆႈမီးၽွၼ်းယွၼ်ႈထိုင် ႁူဝ်ၵူၼ်း 5,749 ၵေႃႉ ၵႃႈတီႈ ဝၢၼ်ႈ 50 ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၵူဝ်ၵႃးတႃႇၵေႃႈ ၽူၼ်မႃးႁႃႇယႂ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈ ၸဵင်ႈႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ၸႄႈမိူင်းယုၺ်ႇၼၢၼ်ႇ မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ လူမ်းလႅင်ႉမူၺ် ထူဝ်းပဝ်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၶွင်ႇၸီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၺႃးၽေးသၽႃႇဝ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ယေႇလႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈယေႇလႄႇ  (ရေလည်ရွာ, Yaelel) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပႄးၶျႅတ်ႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191784 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပႄးၶျႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3425 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3962 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7387 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
1262
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1262
1656
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1656
ၵုင်းၵျွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵျွင်း (, Kone Kyawng, ကုန်းကျောင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုၼ်ၼႃး၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
သႃးတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ မိၼ်းလၢၼ်း
ဝၢၼ်ႈသႃးတွင်ႇ  (ဆားတောင်ရွာ၊ Sartaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်းလၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192758 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်းလၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2686 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2993 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5679 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဢွင်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸီးတေႃးဢၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈဢွင်ႇတႃႇ  (အောင်သာရွာ, Aungthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸီးတေႃးဢၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194456 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸီးတေႃးဢၢႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 576 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 672 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1248 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ၶယၢၼ်းၸတ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၶယၢၼ်းၸတ်ႉၵူင်း  (ခရမ်းစပ်ကုန်းရွာ, Khayansatkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႃႇၺႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218231 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျႃႇၺႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 7375 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 7618 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 14993 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ၵၢၼ်ႇၵျီး (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇၵျီး (ဢွၵ်ႇ)  (ကန်ကြီး (ရှေ့)ရွာ, Kangyi(East)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191074 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1042 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1107 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2149 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၶၢၼ်ႇပူး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၶၢၼ်ႇပူး  (ခံဘူးရွာ၊ Khanbu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတၢၼ်းတႄးၵျုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192697 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတၢၼ်းတႄးၵျုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4481 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5025 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 9506 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
တၢႆၽၢၵ်ႇ၊ တၢင်းပဵၼ်
ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ႁူဝ်ၵူၼ်းႁူၵ်းၵေႃႉ ၼိုင်ႈၵေႃႉ ၶၢဝ်းၼိုင်ႈဢမ်ႇၶၢဝ်းၼိုင်ႈ ၸၢင်ႈပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇယူႇ။ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းလႆႈတၢႆယူႇ ႁူၵ်းၸႅတ်ႉၵၢၼ်ႉ ၼိုင်ႈၵေႃႉယဝ်ႉ။ ဢႃႇယုလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ၊ ၵူၼ်းယိင်းၵူၼ်းၸၢႆးဢမ်ႇဝႃႈ၊ ၵူၼ်းၶိူဝ်းလႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ၊ ၽႃႇသႃႇလႂ် ဢမ်ႇဝႃႈ၊ တီႈလႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ၊ ၶၢဝ်းလႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ် တၢင်ႈပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်ႈၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပီ ႁူဝ်ၵူၼ်းမွၵ်ႈ ႑႕ လၢၼ်ႉၼႆႉ လႆႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇသေ ၼႂ်းၵႃႈ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၵူၼ်းႁူၵ်းလၢၼ်ႉၼႆႉ လႆႈလူႉႁၢႆတၢႆယွၼ်ႉ တၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းတေႃႈလဵဝ် ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ မီးမႃးမွၵ်ႈ လၢၼ်ႉ ႓႐ ၼႆႉသေ ၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ၵိုတ်းပဵၼ် ၵူၼ်းဢမ်ႇယူႇလီ၊ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းသင်လႆႈ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈယႃႁိပ်ႈၼႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ ယွၼ့််ပိူဝ်ႈဝႃႈ လိူတ်ႈဢၼ်ပႆယူႇၼႂ်း ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းၼၼ်ႉ ၵိုတ်းၵႂႃႇလႄႈ ပဵၼ်မႃ​းဢေႃႈ။ ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ မၼ်းတေႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ လီလီငၢမ်းငၢမ်းၼႆ ႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈမီးလိူတ်ႈပၼ်မၼ်း ၵုမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈဢွၵ်းဢေႃၼႆႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ လိူတ်ႈ ၵုမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈထူၼ်ႈၼႆႉ တွၼ်ႈၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်မၼ်း ၵုမ်းထိင်းပၼ် တႃႇတူဝ်ႁဝ်းတူင်ႉၼိုင်ၼၼ်ႉ မၼ်းၵိုတ်းၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ် ၽၢင်ႁၢင်ႈ တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။
တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇသွင်ႇယိူင်ႈ။
လွင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းႁႂ်ႈပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇ
(ၵ) လွင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ မူၼ်ႉမႄးဢမ်ႇလႆႈ (ခ) လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းဢၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈမူၼ်ႉမႄးလႆႈ
ၽၢင်ႈႁၢင်ႈ ဢၼ်ၵႆႉပၼ် ၽၢင်ႉလူင်ႈၼႃႈ မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇ
ပေႃးဝႃႈ လိူတ်ႈဢၼ်ပႆႇယူႇ ၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းၼၼ်ႉ ၵိုတ်းၵႂႃႇၼႆ ၽၢင်ႈႁၢင်ႈ ဢၼ်တေပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ ၵႆႉဢွၵ်ႇၼႄမႃးယဝ်ႉ။ ၽၢင်ႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၵႆႉႁိုင်ၸူဝ်ႈ လၢႆမိတ်ႉၼိတ်ႉ သေ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လိူတ်ႈၶိုၼ်းပႆၼႂ်း ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းလီယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ မၼ်းၸၢင်ႈႁၢႆၵႂႃႇၶိုၼ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွင်ႈယၢမ်းမၼ်းၼႄ ၽၢင်ႁၢင်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇယူတ်းယႃၸွမ်း ႁႂ်ႈထုၵ်ႇလၢႆး မၼ်းၼႆ ၸၢင်ႈပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။
တႄးၵေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈတႄးၵေႃး  (သဲကောရွာ, Theakaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႄးၵေႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189989 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတႄးၵေႃး ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 638 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 753 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1391 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တၢႆၽၢၵ်ႇ၊ တၢင်းပဵၼ်
ၽၢင်ႈႁၢင်ႈ ဢၼ်ၵႆႉပၼ် ၽၢင်ႉလူင်ႈၼႃႈ မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇ
ၽၢင်ႁၢင်ႈမၼ်းၼႆႉ
တႄးၵေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
တၢႆၽၢၵ်ႇ၊ တၢင်းပဵၼ်
ယူတ်းယႃ တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇ
ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ (ဢမ်ႇၼၼ်) ပေႃးသေၵေႃႉၵေႃႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်၊ ၽၢင်ႁၢင်ႈ တၢႆၽၢၵ်ႇမ​ႃးၼႆႉ ထုၵ်ႉလီယူတ်းယႃ ႁႂ်ႈၶိုတ်းမိူဝ်ႈၶိုတ်းယၢမ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႄႉဢေႃႈ။ သင်ၸိူဝ်ႉမီး မေႃယႃလူင်ႉလႅၼ်ႇ၊ ၽူႈလုမ်းလႃး၊ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢဵၼ်ႁဝ်းပေႃးၶိုၼ်းႁႅင်းမႃး သင်ဝႃႈမီးဢွင်ႈတီႈၸိူင်ႉၼၼ် (ဢမ်ႇၼႆ) ႁူင်းယႃၼႆ ထုၵ်ႇလီၵႂႃႇယူတ်းယႃဢေႃႈ။
ႁူမ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၵမ်ႉဢွၼ်ႇသေ တၢင်းပဵၼ်ၶႅၼ်းမႃးၼႆၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၵႂႃၸူး ႁူင်းယႃ ႁွင်ႈယႃ ႁိမ်းႁွမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇ။ ပေႃးၼၼ် ၸင်ႇၵွႆႈၵႅတ်ႇၶႄလႆႈ လွင်ႈတၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇတႄႉတႄႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းတိုၵ်ႉမီးယူႇတီႈ ႁူင်းယႃၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီႁႃ လွင်ႈတၢင်း ယွၼ်ႉသင်​လႄႈလႆႈပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထုၵ်လီ ဢဝ်ၶွမ်ႇၽိဝ်ႇတိူဝ်ႇသေ ပေႃႉတူၺ်းထၢတ်ႈမၢၼ်ႇ ဢွၵ်းဢေႃ၊ ထတ်းသၢင်တူၺ်းလိူတ်ႈ၊ ထတ်းသၢင်တူၺ်း မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ထုၵ်ႇလီထတ်းသၢင်ႈသင်ၵေႃႈ ထတ်းသၢင်ႈမူတ်းမူတ်းလႄႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်ၼႆ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈတၢင်းလႆႈပဵၼ်သေၵေႃႈ လၢႆးယူတ်းယႃမၼ်းၵေႃႈ တေၸၢင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၵႂႃႇဢေႃႈ။ တူဝ်ႇယၢင်ႇမၼ်း သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ယွၼ်ႉဢဵၼ်လိူတ်ႈၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတၼ်ၵႂႃႇ ဢိုတ်းၵႂႃႇလႄႈ လႆႈပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆ လႆႈပၼ်ယႃႈယႃလိူတ်ႈၸိူမ်ႈ၊ ႁႂ်ႈလိူတ်ႈႁဝ်းလေႃႈလီ၊ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ဢဵၼ်လိူတ်ႈ​ဢွၵ်းဢေႃပွင်ႇလႄႈ မၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၵႂႃႇၼႆ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လိူတ်ႈမၼ်းဢွၵ်ႇသေၵေႃႈ တေလႆႈႁႃ သဵၼ်ႈတၢင်းမၼ်း ယူတ်းယႃႇၵႂႃႇဢေႃႈ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈတၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵွၼ်ႈၼိူဝ်ႉႁဝ်းၼၼ်ႉ ​ႁႅင်းမၼ်းတေယူပ်ႇယွမ်းၵႂႃႇလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵွၼ်ႈၼိူဝ်ႉႁဝ်းပေႃးတေမီးႁႅင်းမႃးၶိုၼ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈၽို်ၵ်းဢဵၼ်ႁႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းပၼ်ယူႇဢေႃႈ။
ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းႁဝ်း ဢမ်ႇႁဵတ်းသင်လႆႈ၊ ႁႅင်းဢေႇၵႂႃႇ မၼ်းပႃး လွင်ႈတၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈလုမ်းလႃးပၼ်လီငၢမ်း တႃႇၶၢဝ်းႁိုင်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တူဝ်ၶဝ် ပေႃးတေၶိုၼ်းၵႅၼ်ႇၶႅင်မႃးၼၼ်ႉ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ပၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ် လမ်ႇလွင်ႈဝႆႉဢၼ်ၼိုင်ႈဢေႃႈ။ ပေႃးဝႃႈတိုၵ်ႉႁႃပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႉတူင်ႉၼိုင်ပၼ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီသေ မၼ်းၸဵဝ်းမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈမႃး ဝႆးဝႆးဢေႃႈ။
ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ၵႆႉသိုပ်ႇပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇၸႂ်သေၵွၼ်ႇဢေႃႈ။ ၼင်ႇႁိုင် ထၢၼ်ႈၸႂ်ၵူၼ်းပဵၼ် ၼၼ်ႉ ပေႃးတေၶိုၼ်းသုင်ၶိုၼ်ႈမႃးၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ပီႈၼွင်ႉႁိူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢူၺ်းၵေႃႉဢူၺ်းသေႈ၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီ ဢွၼ်ၵၼ် ပၼ်ႁႅင်းၸွႆႈထႅမ်ပၼ်တႃႇသေယဝ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ် ဢၼ်ထုၵ်ႇလီ လႆႈႁဵတ်း လႆႈမီးတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇမႃးယဝ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ မၼ်းမီးတိုဝ်ႉတၢင်း တၢႆတေပဵၼ်ၶိုၼ်း တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇ ၼမ်လိူဝ်သေ ၵူၼ်းပႆႇယၢမ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းထုၵ်ႇလီ ႁႃလွင်ႈတၢင်း တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇသေ ယူတ်းယႃႁႂ်ႈထိုင်တီႈမၼ်းလီလီ၊ လွင်ႈယူႇလွင်ႈသဝ်း​ႁဝ်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈဝူၼ်ႉၵိုၵ်းတင်း ပိုၼ်ႉႁူႉ ပၢႆးယူႇလီသေ ယူႇသဝ်းၵႂႃႇ၊ ဢဝ်လွင်ႈတူၺ်းထိုင်၊ တၢင်းၶႆႈၸႂ် တီႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေဢမ်ႇပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၶိုၼ်းထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလီႁႄႉၵၼ်ဝႆႉလီလီ။
တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ႁဝ်းၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈလႆႈဢေႃႈ။ ပေႃးႁဝ်းႁူႉဝႆႉ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁႂ်ႈပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇ၊ လၢႆးႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်၊ လၢႆးယူႇသဝ်း ႁႂ်ႈပၢႆးယူႇလီ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ထုၵ်ႇလီမီးဝႆႉတႄႉတႄႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈမီးတၢင်းပဵၼ်သေတႃႉ ပေႃးဝႃႈ ၶၢမ်ႇဢဝ် လွင်ႈယူတ်းယႃလီလီငၢမ်းငၢမ်းၼႆ တွၼ်ႈတႃႇတေ ပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈ တေယွမ်းၵႂႃႇယူႇ။
လွင်ႈႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၵ်ႇ (႖) ဢၼ်ၼႆႉ ၽူႈလႂ်ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈယူႇ။ ၶဝ်ႈၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉၼႆႉ
ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ "လွင်ႈႁႄႉၵင်ႈၼႆႉ မၼ်းတိူဝ်းယမ်လိူဝ် လွင်ႈယူတ်းယႃ" ၼၼ်ႉသေ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼၼ်ႉၼႆ ၶတ်းၸႂ် ၵႅတ်ႇၶႄႁေႉၵင်ႈဝႆႉ ဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ မၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် တၢႆၽၢၵ်ႇၼႆႉ တူၵ်းယွမ်းလူင်းၵႂႃႇယူႇၼႆ ဢမ်ႇႁၢင်ႈယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:တၢင်းပဵၼ်
200
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:200
မူင်ႇပိၼ်ႇသႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈမူင်ႇပိၼ်ႇသႄႇ  (မုံပင်ဆည်ရွာ, Monpinsel) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193937 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1303 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1624 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2927 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
659
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျႅတ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႅတ်ႉၵူင်း (ကြပ်ကုန်းရွာ, Kyatkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်းတပႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190083 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်းတပႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1291 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1417 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2708 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
659
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျႅတ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
659
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:659
1261
1261
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1261
လၢႆးၼပ်ႉတႆး
လၢႆးၼပ်ႉတႆး
ၼိူင်ႈ 1 သိပ်း 10 ပၢၵ်ႇ 100 ႁဵင် 1,000 မိုၼ်ႇ 10,000 သႅၼ် 100,000 လၢၼ်ႉ 1,000,000 လၢၵ်ႈ 10,000,000 လွၼ်ႈ 100,000,000 လွၵ်ႈ 1,000,000,000 လိူတ်ႈ 10,000,000,000 လႅင် 100,000,000,000 ၸဵပ်း 1,000,000,000,000 ဢၢဝ်ႉ 10,000,000,000,000 ဢွင်ႉ 100,000,000,000,000 တူႇ 1,000,000,000,000,000 ၼဝ်ႈ 10,000,000,000,000,000 ၽင်ႉ 100,000,000,000,000,000 ႁၢႆ 1,000,000,000,000,000,000
ဢိင်
Nan Hseng Kaw Kaw
တွင်ႇလႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ လႅတ်ႉပၢၼ်ႇပျႃး
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇလႃႉ  (တောင်လှရွာ၊ Taunghla) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192135 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပျႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1932 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2390 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4322 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၺွင်ႇပိၼ်ႇလႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇလႃႉ  (ညောင်ပင်လှရွာ, Nyaungpinhla) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢႆႇၵွင်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194582 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၢႆႇၵွင်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1646 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1974 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3620 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၵူႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၵူႇ  (ကူရွာ၊ Ku) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192451 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1526 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1873 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3399 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇတႃႇ  (ကြို့ပင်သာရွာ၊ Kyoetpinthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192128 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 447 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 613 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1060 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ပလိၵ်ႉ (ဝၢၼ်ႈလူင်)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
Superscript text
1655
1655
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပလိၵ်ႉ (ဝၢၼ်ႈလူင်)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
1655
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1655
သိင်းလၢင်ႉ ဝူၺ်ပူဝ်
သိင်းလၢင်ႉ ဝူၺ်ပူဝ် (新浪微博) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝႅပ်ႉသၢႆႉ microblogging (ဝူၺ်ပူဝ်) ၶႄႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၵေႃပူဝ်ရေးသျိၼ်း သိင်းလၢင်ႉ သေ လႆႈတႄႇပိုတ်ႇမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2009 လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ 14 ၼၼ်ႉသေ မၼ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး ဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ တေးတၢင်း သိုဝ်ႇတူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်း ၼႂ်း မိူင်းၶႄႇသေ၊ ၼိုင်ႈလိူၼ်ၼႆႉ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်း မီးလိူဝ် 582 လၢၼ်ႉ (ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ၵူၼ်းဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်း မီးယူႇ 252 လၢၼ်ႉ) ၼႆႉပဵၼ် သဵၼ်ႈမၢႆ ၼင်ႇ Q1 2022 ယဝ်ႉ တေးတၢင်းၼႆႉ မၼ်းမီးဝႆႉ လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်လူင်လၢင် လူၺ်ႈ ၵၢၼ်ငိုၼ်းတွင်း ဢိၵ်ႇတင်း လွင်ႈၶၼ်သျႄႇယႃႇသတွၵ်ႉမၼ်း ၶိုၼ်ႈသုင်မႃးလႄႈသင်၊ လွင်ႈလႆႈၶၢႆ ၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ လွင်ႈငိုၼ်းၶဝ်ႈသုင် ၼႂ်းသၢမ်လိူၼ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တႄႇႁူဝ်ပီ 2018 ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈပူၼ်ႉၵႂႃႇ လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ၵႃႈၶၼ် လွၵ်းၵၢတ်ႇဢၼ်ပဵၼ် US$30 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။
မိူင်းမႂ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမႂ်ႇ, (မိုင်းမောမြို့နယ်), (Mongmao Township),  ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းမိူင်းမႂ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ ႒႐႑႑ ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇသေ ဢၼ်သႂ်ႇၶဝ်ႈၼႂ်း တိူင်းဝႃႉ မႃးယဝ်ႉ။
199
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:199
ပေႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈပေႇၵူင်း  (ပေကုန်းရွာ၊ Paykone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်းလၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192755 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်းလၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2686 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2993 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5679 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
မီးဝႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ (႑႙) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် (႔) ႁူင်းလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် (႒) ႁူင်းယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈ ငမူဝ်းယဵၵ်ႉၶျွင်း လႄႈ ပၸုၼ်ႇတွင်ႇၶျွင်း ၼႆႉ လတ်းၶၢမ်ႈလႆလူင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် လူတ်ႉလဵၼ်းပၼ်ႇဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ လႄႈ လူတ်ႉလဵၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ တင်း လူတ်ႉလဵၼ်းတႃႈၵုင်ႈ-ပႃႇၵိူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးၵိုတ်းလိုဝ်ႈတီႈ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်း တူဝ်ႉၵျွင်းၵလေး ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉယဝ်ႉ။
မယူဝ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဢေးၵျီႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈဢေးၵျီႇၵူင်း  (အေးကြည်ကုန်းရွာ, Ayekyikone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇၶျေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191098 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1574 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1567 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3141 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝေႃးလၶႄႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ (ဘော်လခဲမြို့နယ်, Bawlakhe Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈဝေႃးလၶႄႉ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ လႄႈ ဝဵင်းယႂႃႇတိတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်
ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 18 တီႇၵရီႇ 30 မိတ်ႉၼိတ်ႉ တေႃႇ 19 တီႇၵရီႇ 14 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 96 တီႇၵရီႇ 57 မိတ်ႉၼိတ်ႉ တေႃႇ 97 တီႇၵရီႇ 50 မိတ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ မီး 352.89 sqmiယဝ်ႉ။
မျႃႉတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈမျႃႉတွင်ႇ  (မြတောင်ရွာ, Myataung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပႄးၶျႅတ်ႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191785 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပႄးၶျႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3425 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3962 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7387 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝေႃးလၶႄႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၼႃႈလိၼ်
ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ ၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်သုင်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ 542 ထတ်းသေ ပဵၼ်ထုင်ႉၶူင်ႈ ဢၼ်ၵွင်းလွႆလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မျႃႉတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝေႃးလၶႄႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၵႄးၼမ်ႉ
ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆ့ ႁွင်ႈၼမ်ႉၵႄးၼမ်ႉဢမ်ႇပေႃးမီးၼမ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁွင်ႈၼမ်ႉၵႄးၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းတႄႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉပွၼ်သေ လုၵ်ႉဢဝ်ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းသေ လတ်းၵႂႃႇႁိမ်းဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉ
ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉမႆႈလိူတ်ႇႁႅင်ႈႁွင်သေ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ ဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ မီး 43 တီႇၵရီႇသႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉ လႄႈ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် 7 တီႇၵရီႇသႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ် 35 ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵူၼ်းယူႇသဝ်း
ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ ၼႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 8,480 ၵေႃႉ သေ တေႃႇထိုင် ပီ 2017 ၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီႈ 7,508 ယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ မီး 2,913 ၵေႃႉသေ၊ တီႈထုင်ႉဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇ မီး 3,760 သေ တီႈ ၼိူဝ်ဝဵင်းယႂႃႇတိတ်ႉၼႆႉ မီး 835 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တီႈၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်း ယၢင်းလႅင်၊ တႆး၊ မၢၼ်ႈ၊ ယၢင်း၊ ၶျၢင်း လႄႈ ရၶႅင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇသဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးပႆႇၺႃႇ
တီႈၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ ၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇမီး ႁူင်းႁဵၼ်းပူင်သွၼ်ပႆႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင်။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးပႆႇၺႃႇပိုၼ်ႉထၢၼ်တႄႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် 1 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်ၽႄ 2 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁႅၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ 20 ႁူင်း လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ႈၼႃႈၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီး 8 ႁူင်းယဝ်ႉ။
ပၢႆးယူႇလီ
တီႈၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ မီး ႁူင်းယႃၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၵူႇၶဝ်ႈ 50 ႁူင်းၼိုင်ႈ၊ ႁူင်းယႃပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ၵူႇၶဝ်ႈ 16 ႁူင်းၼိုင်ႈ၊ ႁွင်ႈပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 2 ႁွင်ႈ၊ ႁွင်ႈပၢႆးယူႇလီၽႄဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 15 တီႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း
တီႈၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇမႃးၼႆႉ သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ၊ သၢႆတၢင်းလူမ်း၊ သၢႆတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းဢမ်ႇမီးသေ မီးဝႆႉ တၢင်းရူတ်ႉၵႃးဢၼ်လဵဝ်ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဝၢၼ်ႈၼႃး၊ ဢိူင်ႇ
ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး
• # ဝၢၼ်ႈၽႃဝွင်ႇ
• # ဝၢၼ်ႈၼႃးလူင်
• # ဝၢၼ်ႈၼွင်ယူၺ်ႉ
• # ဝၢၼ်ႈၼႃးဢွၼ်ႇ
• # ဝၢၼ်ႈၵုင်းပူၵ်ႇ
• # ဝၢၼ်ႈသွင်ၵေး
• # ဝၢၼ်ႈပူင်း (သူၼ်ပူင်း)
• # ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသပေႇ
ၸေးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၸေးၵူင်း  (ဈေးကုန်းရွာ၊ Zaykone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတၢၼ်းတႄးၵျုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192691 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတၢၼ်းတႄးၵျုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4481 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5025 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 9506 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢၼ်ႈၼႃး၊ ဢိူင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး
• # ဝၢၼ်ႈၵၢင်
ၸေးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၼႃး၊ ဢိူင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး
• # ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ (ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး၊ မိူင်းၼၢႆး)
• # ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶဵဝ်
• # ဝၢၼ်ႈမွၵ်ႇၸၢမ်
• # ဝၢၼ်ႈၼႃးမူၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ပတဵင်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈပတဵင်ႇၵူင်း  (ပန်းတိမ်ကုန်းရွာ, Panteinkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193936 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1303 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1624 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2927 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
658
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:658
1654
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1654
1260
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1260
2003
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ယိၼ်းမႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈယိၼ်းမႃႇၵူင်း  (ယင်းမာကုန်းရွာ၊ Yinmarkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192136 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပျႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1932 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2390 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4322 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
2003
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ယိၼ်းမႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
2003
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:2000 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ၵူင်းၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵူင်းၵျီး (ကုန်းကြီးရွာ, Konegyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်းတပႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190082 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်းတပႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1291 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1417 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2708 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ယေႇဢူး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းယေႇဢူး (ရေဦးမြို့နယ် ; Yay-U ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉပလူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းယေႇဢူးယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉပလူႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ပူႇတႃႇ + ၸေးတၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
Superscript text
ဝၢၼ်ႈပူႇတႃႇ + ၸေးတၢၼ်း  (ဘူတာ + ဈေးတန်းရွာ, Butar+Zaytan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပလဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190786 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 10583 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 11702 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 22285 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
တၢႆႇၵွင်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈတၢႆႇၵွင်းၵူင်း  (ဒိုင်ကောင်းကုန်းရွာ, Daingkaungkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢႆႇၵွင်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194581 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၢႆႇၵွင်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1646 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1974 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3620 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ယူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈယူင်း  (ရုံးရွာ၊ Yone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢမ်ႇလႂိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192017 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢမ်ႇလႂိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 736 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 901 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1637 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
198
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:198
1259
1259
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1259
ၵျူဝ်ႇပိၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၵျူဝ်ႇပိၼ်ႇတႃႇ  (ကြိုပင်သာရွာ၊ Kyopinthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူႇတေႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 219515 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူႇတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1445 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2076 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3521 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၵူဝ်းပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵူဝ်းပိၼ်ႇ  (ကိုးပင်ရွာ, Koepin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႃႇၺႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190415 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျႃႇၺႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 7375 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 7618 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 14993 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
657
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:657
တၸႄႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတၸႄႇ (တန့်ဆည်မြို့ ; Taze ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတၸႄႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈၵၢၼ်ႉပလူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းယေႇဢူး ယၢၼ်မွၵ်ႈ 14 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်း တႃးလူတ်ႉလဵၼ်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ၸႄႈၵႅင်း-ၸႄႈၼႃးသေ ၵႆၵၼ် မွၵ်ႈ 12 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇဢူး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉပလူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵလေးဝ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႅၼ်လိၼ် ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁူႉၼမ်ဝႃႈ ပဵၼ်လိၼ်တီႈၵိူတ်ႇ ဢမၢတ်ႈလူင် ဢူးပေႃႇဢူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။