cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး
ၵွပ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်း လႄႈၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းတႄႉꧦ
ၵွပ်ႈႁဝ်ႈဢမ်ႇႁူႉၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်းသေယဝ်ႉ၊ ႁဝ်းၸင်ႇဝႆႉမဝ်ၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်း ႁဝ်းၸင်ႇဝႆႉမဝ် ၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းထႅင်ႈ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉမၼ်းမီးၵႃႈၶၼ် ပေႃးထၢမ်ဝႃႈ ႁဝ်ႈၸွင်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်း ၵူႈၵေႃႉတေတွပ်ႇဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢႃႇသၢၵ်ႈယၢဝ်းယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈႁဝ်းၶိုၼ်းမႃးထၢမ်တူၺ်းတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈ ပေႃးဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်းယဝ်ႉသမ်ႉတေႁဵတ်ႈသင်။
မၢင်ၸိူဝ်းၼွၼ်းလုၵ်ႉလႃႈ မၢင်ၸိူဝ်းၼွၼ်းၵၢင်ဝၼ်းတၢင်းဝၼ်း ဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်းမႃးသေတႃႉ၊ ႁဝ်းသမ်ႉမီးဢႃႈသၢၵ်ႈတႃႇၵိၼ် လႄႈတႃႇၼွၼ်းၵူၺ်းၼႆ တၢင်းဢၼ်ႁဝ်းယွၼ်းသူးသေ ၶႂ်ႈလႆႈဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၵိုင်ႇတၢၼ်ႇၵၼ်၊ ႁဝ်းၶႂ်ႈႁိုဝ်ႈဢႃႈသၢၵ်ႈယၢဝ်း မၼ်းထုၵ်ႇလီပဵၼ် တႃႇႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ တႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ်လႄႈတႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ၼိုင်ႈဝၼ်းမီး 24 ၸူဝ်ႈမူင်းပေႃးႁဝ်းၼွၼ်းသေ 12 ၵေႃႈၼႂ်းၸၢတ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းၵိူတ်ႇမႃးလႆႈၼွၼ်းပႅတ်ႈၶိုင်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီၽိုၵ်းလုၵ်ႉၸဝ်ႉ ၼွၼ်းႁႂ်ႈပေႃးလီ ပေႃးၶႅမ်ႉတႃႇပၢႆးယူႇလီႁဝ်း ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းဢၼ်လႆႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးယဝ်ႉ။
ꧦၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပဵၼ်ဢႃႈသၢၵ်ႈ ပေႃးႁဝ်းသေလႆၢဢႃႈသၢၵ်ႈ ႁဝ်းၵေႃႈလူဝ်ႇသေလၢႆၶၢဝ်းယၢမ်းꧦ
-ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး
ႁဝ်းဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ၵွပ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ဢၼ်လႆႈလႆၢ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈသိုဝ်ႉ၊ သင်ႁဝ်းလႆႈသိုဝ်ႉၼႆ ႁဝ်းၵေႃႈတေမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်းယူႇ၊ မဵဝ်းဢၼ်ႁဝ်းလႆႈသိုဝ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၵႃႈၶၼ် ႁဝ်းသမ်ႉဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်း မဵဝ်းဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်တႄႉꧦ ဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈသိုဝ်ႉ ႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်း။
တၢင်းဝူၼ်ႉၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ် ထၢင်ႇဝႃႈ ဢွၵ်ႇငိုၼ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ်ၵၢၼ် ဢွၵ်ႇငိုၼ်းယဝ်ႉၸင်ႇမီးၵႃႈၶၼ် ၼႂ်းၸႂ်ႁဝ်းထၢင်ႇၸိူင်ႉၼႆႉ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵေႃႈႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇငိုၼ်းသေသိုဝ်ႉဢဝ် ထမ်းတြႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ မီးၵႃႈၶၼ်တၢၼ်ႇႁိုဝ် ႁဝ်းဢမ်ႇတၢပ်ႈလႆႈသိုဝ်ႉသေ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလႆႈထွမ်ႇ ယိၼ်းလႆႈလၢႆꧦ ပေႃးပဵၼ်ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၶဝ်သမ်ႉလႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းသေထွမ်ႇ ၽွၼ်းလီမၼ်းသမ်ႉဢမ်ႇပေႃးလႆႈသင်၊ ၵူၼ်းႁဝ်းသမ်ႉလႆႈၸႂ်။
သၢႆလူမ်းဢၼ်ပဝ်ႇမႃး ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇတၢပ်ႈလႆႈသိုဝ်ႉ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းယႂ်ႇႁႃႉဢမ်ႇယႂ်ႇ ႁဝ်းလႆႈသုတ်ႇလႆႈထူၺ်ႈၸႂ် ၵူၺ်းၵႃႈႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈဝႆႉၵႃႈၶၼ်မၼ်း ပဵင်းဢၼ်ႁဝ်းလႆႈသိုဝ်ႉမႃး လူမ်းၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈဝႆႉၵႃႈၶၼ် သၢႆလႅတ်ႇဢၼ်ထွင်ႇမႃး တိူဝ်ႉၽိဝ်ၼင်ႁဝ်း ဢၼ်ႁဵတ်ႈႁိုဝ်ႈ မႅင်းတၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ၸပ်းၽိဝ်ၼင်ႁဝ်းလႆႈတၢႆ ဢၼ်ႁဵတ်းႁိုဝ်ႈႁဝ်းယူႇလီပီးသၢၼ်း ငိုၼ်းၵေႃႈႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇ ႁဝ်းၵေႃႈလူဝ်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ႁဝ်းၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈဝႆႉၵႃႈၶၼ်။
ꧦၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈသဵင်ႈၵႃႈမၼ်းသေလႆႈမႃး ဝႃႈၼႆသေတၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈဝႆႉၵႃႈၶၼ်သေ ယိပ်းတိုဝ်းမၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပဵၼ်သင် ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပဵၼ်ငိုၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပဵၼ်ၵုသူဝ်ႇ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပၺ်ႇၺႃႇ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉꧦ ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး
ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉပေႃးႁဝ်းဢဝ်ၵႂႃႇႁႃငိုၼ်းၶမ်း ၵေႃႈတေလႆႈငိုၼ်းၶမ်း ပဵၼ်ငိုၼ်းၶမ်းယဝ်ႉ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းဢဝ်ၽိုၵ်းၵျၢင်ႉၵမ်တြႃး ဝူၼ်ႉလွင်ႈလီ လၢတ်ႈလွင်ႈလီ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ်လီ ၵေႃႈပဵၼ်ၵုသူဝ်ႇယဝ်ႉ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းဢဝ်ၵႂႃႇႁဵၼ်းႁႃတၢင်းႁူႉ ၵေႃႈပဵၼ်ပၺ်ႇၺႃႇယဝ်ႉ။
မိူင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ၸင်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ငိုၼ်းတွင်း ၵုသူဝ်ႇ လႄႈပၺ်ႇၺုႇ ၼႆႉတႄႉꧦ ဝႃႈꧦ ယဝ်ႉ ၵွပ်ႈမၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်။
ၸဝ်ႈၶူးလႆႈၼေပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်းထႅင်ႈ ဝႃႈလွင်ႈၵိၼ်ၸွမ်းသႅင်ႇၸွမ်းလၢၼ်ႉၼွၵ်ႈမိူင်း ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၵႂႃႇ ၵိၼ်ၶဝ်ႈၼႂ်းသႅင်ႇသေ ႁဝ်းသမ်ႇသင်ႇၼမ် လႄႈၵိၼ်ဢမ်ႇသဵင်ႈလႆႈၼႆ ပိူၼ်ႈမႂ်ႁဝ်းလႆႈ ၵွပ်ႈႁဝ်းႁဵတ်းႁိုဝ်ႈၶဝ်ႈၽၵ်းပႅတ်ႈလႆၢ ၵူၼ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ ၵိၼ်ၽႂ်း ပႆၽႂ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈႁဵတ်းတႄႉꧦ လိုဝ်းၵေႃႈလိုဝ်ႈတႄႉꧦ လႄႇမိူင်းၵေႃႈလေႇတႄႉꧦ ၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼႆႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ၼႂ်းၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈမီးယူႇ ၵွပ်ႈသင်တႆးႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉ ဢမ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၸဝ်ႈၶူးလၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၵွပ်ႈႁဝ်းပဵၼ်ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ႁူႉၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵေႃႈ ႁူႉၽိဝ်မၼ်းၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၶဝ်ႈၸႂ်ၼိူဝ်ႉမၼ်းတီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉꧦ ၼႆႉယဝ်ႉ။
ပေႃးႁဝ်းပႆႇပူတ်းဢွၵ်ႇလႆႈလွင်ႈယူပ်ႈယွမ်းႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တႃႇတေႁႃတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈယၢပ်ႇဝႆႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇလႄႈလၢႆးၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇ
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ႁဝ်းဢမ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇ ဢၼ်မေႃၶူင်သၢင်ႈဢွၵ်ႇလွင်ႈမႂ်ႇ ၸူးဢဝ်ပိူင်ၵဝ်ႇမၼ်းမႃး ပိူင်ၵဝ်ႇလၢႆးၵဝ်ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ၸွမ်းဢဝ်ၸိူင်ႉၼၼ်၊ တေႃႉတေဝူၼ်ႉၸွမ်းဢိတ်းၼိုင်ႈ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉၸွမ်းၵႂႃႇထႅင်ႈ၊ မၼ်းဢမ်ႇမီးၺႅၼ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈဝူၼ်ႉႁႂ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး၊ တႃႇတေမီးၺႅၼ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈဝူၼ်ႉႁႂ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းသမ်ႉလူဝ်ႇႁႃတူၺ်းလိၵ်ႈတူၺ်းလၢႆးၼမ်ꧦ လိၵ်ႈၼၼ်ႉသမ်ႉလူဝ်ႇလႆႈပဵၼ်လိၵ်ႈဢၼ်ၸၼ်ႉသုင်၊ ပပ်ႉဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆးဢွၵ်းဢေႃပၢႆးဝူၼ်ႉ လႄႈၽဝႁဝ်းလႆႈ ပပ်ႉဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်းၼမ်ၶဝ်ယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈလီ ဢၼ်ၸၢင်ႈဢဝ်ၵူၼ်းႁူဝ်မိုၼ်ႇႁူဝ်လၢၼ်ႉမၼ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈပၢႆးဝူၼ်ႉလႆႈ ႁဝ်းၸင်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇ လၢႆးၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇယဝ်ႉ။
ပေႃးထွမ်ႇတြႃးၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈႁႃထွမ်ႇ ၸဝ်ႈဢၼ်ပိူၼ်ႈမၵ်းမၢႆတႄႉꧦ ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈဢွင်ႇမၢၼ်ၵႂႃႇ ဢၼ်လွင်ႈႁေႃးလွင်ႈလၢတ်ႈ လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶဝ်ပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၽဝၵူၼ်းတၢင်းၼမ်လႆႈတႄႉ ထွမ်ႇမဵဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ႁဝ်းၸင်ႇႁၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈတူဝ်ႁဝ်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈၵူၼ်းတၢင်းၼမ်လႆႈ။
ပၢႆးဝူၼ်ႉႁဝ်းယႃႇပေၵူၺ်း ဝူၼ်ႉယူႇတီႈၵဝ်ႇတီႈလဵဝ် ယႃႇပေၵပၼ်ႇယူႇတီႈပပ်ႉဝွၵ်းပပ်ႉၸိူင်းတၢင်းႁၵ်ႉၵူၺ်း လူဝ်ႇႁႃလူပပ်ႉလိၵ်ႈၽိုၼ်ထမ်း ပပ်ႉတၢင်းႁူႉဢၼ်လိုၵ်ႉလမ်ႇမၼ်းၼမ်ꧦ ပၢႆးဝူၼ်းႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈလိုၵ်ႉလမ်ႇလႆႈ ပေႃးတူၺ်းၽိဝ်မၼ်းၵေႃႈ ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းတေႁူႉၽိဝ်မၼ်းၵူၺ်း။
ꧦသင်ဝႃႈဢမ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇလွင်ႈၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇ ၼႂ်းလေႃးၵၼႆႉၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်လႆႈꧦ ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး
မိူင်းပိူၼ်ႈဝူၼ်ႉမႂ်ႇ ၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇတိၵ်းꧦ လႄႈၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢွၵ်ႇတေႃးထၢၵ်ႈ ဢွၵ်ႇႁၢင်ႈဢွၵ်ႇႁေႃၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လၢႆးဢွၵ်ႇႁႃတၢင်းႁူႉမႂ်ႇ ပဵၼ်လွင်ႈၶူင်သင်ဢွၵ်ႇမႂ်ႇ ၼႂ်းၸႃႇတၵ ၵေႃႈတေမီးယူႇဝႃႈ တေဢဝ်ၼူတၢႆတူဝ်ၼိုင်ႈသေ ၵႃႉၶၢႆႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်သထေးၵႂႃႇတေႇလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼၼ်ႉၵေႃႈမီးဝႆႉယူႇ။
ၵွပ်ႈဢမ်ႇမေႃႁၵ်ႉႁွမ် ယုၵ်ႉယွင်ႈဝႆႉယႂ်ႇၵၼ်
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈလွင်ႈတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်ၵွပ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇမေႃႁၵ်ႉႁွမ် ယုၵ်ႉယွင်ႈဝႆႉယႂ်ႇၵၼ် ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈမႅၼ်ႈတႄႉ၊ ဢမ်ႇဝႃႈၼႂ်းၸုမ်း ဢမ်ႇဝႃႈပဵၼ်ပုၵ်ႉၵူဝ်ႇတူဝ်ၵူၼ်း ႁဝ်းၶၢတ်ႇလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ်ယုၵ်ႉယွင်ႈၵၼ်ဝႆႉ၊ မိူင်းပိူၼ်ႈႁဝ်းတေၵႆႉႁၼ်ဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းတၢင်းၼမ် တေလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈဢၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်၊ ၸုမ်ၵေႃ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၶုၼ်မိူင်းယိုၼ်ႈပၼ်၊ ၶဝ်တေေၸွႆႈငိုၼ်းၸွႆႈၵူႈလွင်ႈႁိုဝ်ႈၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်မၼ်း ၵႂႃႇလႆႈလီꧦ။
လွင်ႈၶူဝ်းၵႃႉတၢင်းၶၢႆၵေႃႈၸွႆႈၵၼ် ၶုၼ်မိူင်းဢမ်ႇၼၼ်ၸုမ်းၵေႃၶဝ် ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼိုင်ႈလႆႈ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢတ်ႇ ပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းႁိုဝ်ႈၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆ ဢၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဝဵင်း ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းထုၼ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၶဝ် လႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်း ၵႃႉၶႆၢမီးလၢႆးလႆႈ၊ တီႈၼႆႈၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတေမႃးၶႆႈၼေ ပွႆးပီမႂ်ႇတႆးတီႈၼိုင်ႈ၊ လွင်ႈဝႃႈတႆးႁဝ်းၶၢတ်ႇလွင်ႈမေႃႁၵ်ႉႁွမ်ပၼ်ႁႅင်းၵၼ် လွင်ႈယုၵ်ႉယင်ႈၵၼ်ၼႆႉၵႃႈႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 9
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (9) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (282) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (283))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (83) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆး
ၵွပ်ႈဢမ်ႇယုမ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁတ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတႄႉꧦ
ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းတႅမ်ႇတႆးထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၵွပ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇယုမ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁတ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႈၼႆႈ ၸဝ်ႈၶူးလူင်ၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃမိ ၵေႃႈလႆႈလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ꧦယဝ်ႉၸၼ်ႉၶူးတွၵ်ႇတိူဝ်ႇယဝ်ႉသေတႃႉ ပေႃးဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၸႂ်ၽူးဢွၼ်ႁူဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉမၼ်းတေၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉပိူၼ်ႈၵူၺ်းꧦ ၼႆယူႇယဝ်ႉ၊ ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်ယွၼ်ႉႁဝ်း ဢမ်ႇယုမ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တႃႇတေယုမ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈၽိုၵ်းပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၽိုၵ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူဝ်ႇမီးတၢင်းႁူႉပၺ်ႇၺႃႇၼမ်ꧦ ၸင်ႇပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လီ ႁတ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းလႆႈယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈဢမ်ႇလဵင်ႉၼမ်ႉၸႂ်ၶႂ်ႈပူၼ်ႉတၢင်းၽၢၼ် လႄႈၼမ်ႉၸႂ်ၽူႈၼမ်း
လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈယုၵ်ႉယွင်ႈယူႇ ၼႂ်းဢပုမ်ႇၸႃႇတၵၵေႃႈ မီးလွင်ႈဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးလွင်ႈၵႃႉၶၢႆ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈဢဝ်ၼူတူဝ်ၼိုင်ႈသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သထေးၼၼ်ႉ တေလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈမီးယူႇ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ သထေးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတၢင်းလၢႆၶဝ်ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၶုၼ်မိူင်းၵေႃႈယုၵ်ႉယွင်ႈ ၵွပ်ႈမၼ်းၸွႆႈထႅမ် ၼႃႈၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇလႆႈၼမ်၊ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၽိတ်းသင် ပေႃးဝႃႈႁဝ်းဢမ်ႇတဵၵ်းတဵင်ၽႂ်သေမၢၵ်ႈမီး၊ ၵွပ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇလဵင်ႉၼမ်ႉၸႂ် လွင်ႈၶႂ်ႈမၢၵ်ႈမီး ၶႂ်ႈပဵၼ်သထေး ပဵၼ်ၽူးၼမ်း ပဵၼ်ပေႃႈလဵင်ႉၼႆႉၼမ်ꧦ သထေးတႆးႁဝ်းၸင်ႇဢေႇ ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၶမ်း ၵွပ်ႈၽၢၼ်သေ ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းၾိင်ႈထုင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၽႃႇသႃႇ ၼႃႇသၼႃႇ ႁဝ်းလႆႈလီꧦ ငၢမ်းꧦ တဵမ်ꧦ ထူၼ်ႈꧦ ယဝ်ႉ။
(ၶ) ၵွပ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇၸွမ်းၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်းၸဝ်ႈတႄႉꧦ
ထႅမ်ၶေႃႈမုၼ်း
တၢင်းၽိတ်းမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ
ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ငၢႆႈသေပိူၼ်ႈပဵၼ် မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ 38 ပိူင်ယဝ်ႉ၊ ၶုၼ်ၽီၶုၼ်သၢင်ၶဝ် မႃးထၢမ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဝႃႈ တႃႇတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇသင်ႇလူဝ်ႇလႆႈၵျၢင်ႉၵမ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ်? ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇႁေႃးပၼ် မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ 38 ပိူင်၊ ႁဝ်းသမ်ႉဢဝ်မႃးၸႂ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ် တေႁၼ်ၵမ်ႉၼမ် တႆးႁဝ်းဢဝ်မႃးၸႂ်ႉၸွမ်း လွင်ႈလွတ်ႈႁေႃး မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈႁိူၼ်းမႂ်ႇၵူၺ်း ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ လွၼ်ႉၵႅၼ်မၼ်းဝႃႈသင်တႄႉꧦ မၼ်းမီးတီႈပွင်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်တႄႉꧦ မိူဝ်ႈဢမ်ႇႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်း ၸင်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလႆႈ၊ ပေႃးဢမ်ႇတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလႆႈ ၸင်ႇဢမ်ႇႁၼ်ၽွၼ်းလီမၼ်း။
ႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉယိူင်းဢၢၼ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႄႉꧦ မၼ်းဝႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈမႃးၼႆႉ မီးယိူင်းဢၢၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်တႄႉꧦ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈသင်တႄႉꧦ တီႈတႄႉꧦ မၼ်းဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈမႃးၼႆႉ တႃႇဢဝ်မႃးလွတ်ႈႁေႃးၵူၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ မၼ်းပဵၼ်တႃႇဢဝ်မႃးႁဵၼ်းႁႂ်ႈႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်းလီꧦ လႄႈႁႂ်ႈတိုဝ်းၵမ်ႁဵတ်းၸွမ်းယဝ်ႉ။
မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ꧦႁႂ်ႈမေႃလိူၵ်ႈတီႈယူႇတၢၼ်းသဝ်းဢၼ်လီꧦ ၼၼ်ႉမၼ်းမၢႆထိုင် တီႈလႂ်မီးႁူင်းႁဵၼ်း ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇတီႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈလႆႈပၺ်ႇၺႃႇ၊ ပေႃးၶႂ်ႈမၢၵ်ႈမီး ၶႂ်ႈၵႃႉၶၢႆ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈၵႂႃႇယူႇ ၼႂ်းဝဵင်းလူင် ႁဝ်းၸင်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၵႃႉၶၢႆလႆႈလီ၊ ပေႃးၶႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တြႃး ၵေႃႈလူဝ်ႇၶဝ်ႈဝတ်ႉ ၶဝ်ႈၵျွင်း ၶဝ်ႈႁႃတီႈဢၼ်ၵတ်းဢၼ်ယဵၼ် ဢၼ်မီးသြႃႇၶူးသွၼ်လီ ဢၼ်ၸၢင်ႈသွၼ်ပၼ်ႁဝ်းလႆႈ ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈတြႃးယဝ်ႉ။
မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈထႅင်ႈပုၵ်ႈၼိုင်ႈသမ်ႉ ꧦႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းမီးတၢင်းႁူႉတင်းႁၼ်မီးပၺ်ႇၺႃႇၼမ်ꧦ ႁဝ်းသမ်ႉ ၼွၼ်းဝၼ်း တေႃႇၽႆၢႉ လေႇႁႃၵိၼ်လဝ်ႈ လဵၼ်ႈၵဵမ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းသဵင်ႈၸွမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇႁႃႁဵၼ်းႁႃလူလိၵ်ႈ လူလၢႆး ဢၼ်ၸၢင်ႈတေလႆႈပၺ်ႇၺႃႇ ႁဝ်းၸင်ႇဢမ်ႇၸၢင်ႈပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇသေပွၵ်ႈ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးမဵဝ်းၼိုင်ႈႁဝ်းသမ်ႉႁဵတ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈ။
ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႆႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈၵေႃႈၵေႃႉၼၼ်ႉၶိူဝ်းၼၼ်ႉ တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယဝ်ႉ၊ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်းပေႃးႁဝ်ႈတေၵႂႃႇမိူင်းပိူၼ်ႈ ႁဝ်ႈတေလႆႈဢဝ်ငိုၼ်းႁဝ်း သၢင်းၶဝ်ႈယေးငိုၼ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၼ်ၵွၼ်ႇ၊ ၸွမ်းဢၼ်ၶဝ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးငိုၼ်းထိုင်ဢၼ်ၶဝ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈလႆႈ၊ ၼၼ်ႉမၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ႁႃႁဵတ်းၵေႃႉဢူၺ်းၵေႃႉၵူၼ်းမီး ဢူၺ်းၵေႃႉလီမဵဝ်းၼိုင်ႈ၊ ပေႃးဝႃႈၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉယူႇမိူင်းမၼ်းတိုၵ်ႉၽၢၼ်ယူႇၼႆ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ တၢင်းႁူႉပၺ်ႇၺႃႇၵေႃႈတေဢမ်ႇမီး တၢင်းၶတ်းၸႂ်ၵေႃႈတေဢမ်ႇမီး ၼမ်ႉၵတ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇမီး မၼ်းၸင်ႇၽၢၼ် မၼ်းၸင်ႇဢမ်ႇသၢင်ႈငိုၼ်းလႆႈ မႂ်းမႃးယူႇမိူင်းၵဝ်ၵေႃႈ မႂ်းတေမႃးဢွၼ်ဢဝ်မိူင်းၵဝ်ၽၢၼ်ၵူၺ်းၼႆ ၸင်ႇဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႈမိူင်း၊ ပေႃးမီးငိုၼ်းထိုင်ဢၼ်ၶဝ်မၵ်းမၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ ၸင်ႇထၢမ်ထႅင်ႈဝႃႈ ꧦမႂ်းဢွင်ႇလိၵ်ႈသင်?ꧦ ပေႃးဢမ်ႇဢွင်ႇလိၵ်ႈသုင်ၵေႃႈ ပိူၼ်ႈတေထၢမ်ထႅင်ႈဝႃႈမႂ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉသင် ပေႃးႁဝ်းတွပ်ႇဝႃႈ ၶႃႈပီးႁူင်းၵၢၼ် (ၵုင်ႇမၼီႇ) ဝႆႉတီႈၼႆႈ တီႈၼႆႈ ၼေပိူၼ်ႈလႆႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈတေဝူၼ်ႉဝႃႈ ဢေႃမႂ်းၼႆႉ ဢမ်ႇယဝ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်းသုင်သေတၵေႃႈသမ်ႉမီးၼမ်ႉၵတ်ႉယူႇ ၶဝ်ႈမိူင်းၵဝ်လႆႈ၊ ပေႃးဢွင်ႇလိၵ်ႈသုင် မီးငိုၼ်း မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈငၢႆး၊ ၵူၼ်းလီၵူၼ်းၵတ်ႉ ၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇမိူင်းပိူၼ်ႈတိၵ်းꧦ ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းမႅၼ်ႈၸွမ်းၵႂၢမ်းသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ ဝႃႈႁႂ်ႈႁဵတ်းၵေႃႉၵူၼ်းလီမီးပၺ်ႇၺႃႇ။
မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၵူၼ်းၵတ်ႉၵူၼ်းမီးပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းၵမ်ႇၽႃႇဝႆႉတၢင်းၼမ် ၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသေ ႁဝ်းသမ်ႉမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတႄႉꧦ ၼႆ တႃႇတေမႃးၶိုၼ်းမိူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉယၢပ်ႇယဝ်ႉ၊ ၶဝ်တေပၼ်ဝတ်းပၼ်ဝႂ် ပၼ်ၵၢၼ်လီꧦ ဢၼ်လႆႈငိုၼ်းၼမ်ꧦ ၵူၼ်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈယူႇမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၵမ်းလဵဝ်၊ ၶေႇၶဝ်သမ်ႉပေႃးဝႃႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၵူၼ်ႈၵတ်ႉႁဝ်းဝႆႉတိၵ်းꧦ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ꧦမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈၼၼ်ႉ ႁေႃးသိပ်းပွၵ်ႈၵေႃႈလီ၊ ပၢၵ်ႇပွၵ်ႈၵေႃႈလီ၊ ႁဵင်ပွၵ်ႈၵေႃႈလီ၊ ပေႃးပႆႇႁူႉတီႈပွင်ႇမၼ်းသေဢဝ်တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းလႆႈၼႆ မၼ်းပႆႇၸၢင်ႈပဵၼ် မင်ႇၵလႃႇလႆႈꧦ -ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး
ၵၢမ်ႇ ၺၢၼ်ႇ ဝိရိယ
ၵၢမ်ႇ ပွင်ႇဝႃႈ ꧦၵၢၼ်ꧦ တေလႆႈမီးၵၢၼ်ႁဵတ်း ႁဵတ်ႈၵၢၼ်ယဝ်ႉသေတၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈပႃးၺႅၼ်ႇ (တၢင်းႁူႉပၺ်ႇၺႃႇ) ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း ပီးၼွင်ႉတႆးႁဝ်းႁဵတ်းၼႃးယူႇတုၵ်းသုၵ်းꧦ တင်းပီꧦ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇ၊ ယၢမ်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈႁဵတ်းၼၼ်မႃး တေႁႂ်ႈမၼ်းလီထႅင်ႈတိူဝ်ႈထႅင်ႈၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၺႅၼ်ႇဝူၼ်ႉလႆႈ၊ တီႈၼႆႈၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆးလႆႈတႅၵ်ႈၼိူင်းၼေ ၸုမ်းပီးၼွင်ႉတႆးၼႂ်းမိူင်းၶွၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တႆး ဢၼ်ၸႂ်ႉပႃးၺႅၼ်ႇ လႄႈဝိရိယတၢင်းၶတ်းၸႂ်ၸွမ်းထႅင်ႈ။
ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၽူးဢွၼ်ႁူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းပိုတ်ႉသႅင်ၶဝ်ႈၽၵ်း ၶဝ်တေၵဵပ်းငိုၼ်းၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈ ပၢၵ်ႇငိုၼ်းၶေႇသေ တေႁူမ်ႈၵၼ်ၸွႆႈလွင်ႈၸတ်းႁဵတ်းပွႆးပီမႂ်ႇ တီႈလႆမီးလွင်ႈလူဝ်ႇၸွႆႈထႅမ် ၵေႃႉလႂ်လူဝ်ႇလွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ၶဝ်ၸူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇၸွႆႈ ပေႃးယဝ်ႉယဝ်ႉ ထႆႇႁၢင်ႈ ထႆႇဝီးတီးဢူဝ်း သေမႃးတၢင်ႇၼေၵၼ် ၼေပိူၼ်ႈႁႂ်ႈလႆႈႁူႉၸွမ်းဝႃႈပေႃးႁဝ်းမီးၸုမ်းဝႆႉၼႆ ႁဝ်းတေၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်လႆႈၵမ်းလဵဝ်၊ ၸုမ်းၸင်ႇယႂ်ႇမႃး ၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸင်ႇၼမ်မႃး၊ တင်ႈၸုမ်းယဝ်ႉ ၶဝ်သမ်ႉဝူၼ်ႉထႅင်ႈဝႃႈ ၶဝ်တေႁဵတ်းသင်ထႅင်ႈ ၵမ်းၼၼ်ႉလႆႈသၢင်ႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈၼမ်ႉ၊ တင်ႈယေးငိုၼ်း၊ ပၼ်ပိူၼ်ႈယိုမ် ဢဝ်ၶီႈမၼ်း သွၼ်ပၼ်ပိူၼ်ႈလၢႆးၵႃႉလၢႆးၶၢႆ၊ ၶဝ်လႆႈသၢင်ႈၵၢတ်ႇတႃႇၶၢႆၶူဝ်းဢၼ်ပီးၼွင်ႉတႆး လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးႁိုဝ်ႈၶဝ်မီးလႆၢးလႆႈ၊ သၢင်ႈႁိူၼ်းတႆးတႃႇပိူၼ်ႈလႆႈမႃးလေႇမႃးႁၼ်ၾိင်းထုင်းတႆး၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈမႅင်ႇၽၢႆႇမၼ်းသေ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇၽၢႆႇၵၢၼ်ငိုၼ်း ၽၢႆႇၵၢၼ်လုမ်း ၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇ ၽၢႆႇၵႃႉၶၢႆ ၵူၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းပီ လႆႈငိုၼ်းလိူၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈတႃႇလဵင်ႉၼႃႈႁိူၼ်းၶဝ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸူဝ်ၵႅပ်ႉ ပေႃႈထႅင်ႈပီ ၸင်ႇမႃးၵုမ်ႇၵၼ်ၶိုၼ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်၊ ပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈၸႂ်ႉၺႅၼ်ႇပႃးၼႆ ၵၢၼ်ၼၼ်ႉမီးႁဵတ်းပေႃးဢမ်ႇပေႉလႆႈယဝ်ႉ။
ꧦပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ ၸႂ်ႉၺႅၼ်ႇပႃးၼႆ ၵၢၼ်ၼၼ်ႉမီးႁိုဝ်ႈႁဵတ်း ပေႃးဢမ်ႇပေႉလႆႈယဝ်ႉꧦ -ၸဝ်ႈၶူးတိုၼ်းတႆး
ပေႃးဝႃႈမီးၵၢမ်ႇ (ၵၢၼ်) မီးၺႅၼ်ႇ မီးဝိရိယ (တၢင်းၶတ်းၸႂ်) ၼႆ ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇတူၵ်းၽၢၼ်၊ မီးၺႅၼ်ႇယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးလႆႈၼေပိူင်တႅၵ်ႈ ၸုမ်းပီႈၼွင်ႈတႆးမိူင်းၶွၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၶဝ်မီးတၢင်ႈၶတ်းၸႂ်တႄႉꧦ ၶဝ်ဢမ်ႇပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၶဝ်သုမ်းလၢႆ ၶဝ်မီးပၺ်ႇၺႃႇ ၶဝ်မေႃၵပ်းသိုပ်ႇ၊ တႃႇတေမီးၵၢမ်ႇ ၺႅၼ်ႇ ဝိရိယ တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်ႈတၢင်းၼမ် ၼႆႉၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈလဵင်ႉဝႆႉၼမ်ႉၸႂ်ထၢတ်ႈၸႂ်လွင်ႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝႆႉႁႅင်းꧦ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ဢုတ်ႉၸႃႇ ၵုသူဝ်ႇ ပၺ်ႇၺႃႇ
ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း ၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသွၼ်ဝႆႉဝႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈသၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ၊ ဢၼ်လႆႈဢၼ်ၼိုင်ႈ လႆႈတင်းသၢမ်ဢၼ်ၶႅၼ်ႈလီ
သၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်၊ ပေႃးမႃးတူၺ်းၵူၼ်းၼႂ်းလေႃးၵၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ႁဝ်းတိုၼ်ႇမႃးဢွၼ်ၵၼ်ႁႃဢဝ်သၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ တႃႇတေလႆႈမႃးသၢမ်ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈ ႁဵတ်ႈဢဝ် လူဝ်ႇလႆႈမီးၵၢမ်ႇ မီးၺႅၼ်ႇ လႄႈမီးတၢင်းၶတ်းၸႂ်တႄႉꧦ ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈယဝ်ႉ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသွၼ်ဝႆႉဝႃႈ-
ꧦၽူႈၵူၼ်းလီမီးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ်ၼႆႉ လႆႈဢုတ်ႉၸႃႇ၊ ၵုသူဝ်ႇ၊ လႄႈပၺ်ႇၺုႇ သေပူၼ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉ၊ ၵူၼ်းမိူၵ်ႈဢမ်ႇမီးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ်သမ်ႉ သုမ်းဢုတ်ႉၸႃႇ၊ လႆႈဢၵုသူဝ်ႇ လႄႈ ႁၢမ်းပၺ်ႇၺႃႇသေပူၼ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉꧦ
ၵွပ်ႈဢမ်ႇလႆႈသၢမ်ပိူင်ၼႆႉသေ ႁဝ်းၸင်ႇဢမ်ႇမီးၵွင်ႉမီးၵွင်ႉမီးႁႅၼ်ႇ ဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈမီးၶုၼ်၊ ၸင်ႇပဵၼ်ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်ႈၽၢၼ်တႆးႁဝ်းယဝ်ႉ။
ၵၢဝ်ၽိူၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵၢဝ်ၽိူၵ်ႇ (, Kaaophoek, ကောင်ဖိတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်းတီႈၼႂ်း ဢိူင်ႇႁၢႆးၵူၺ်ႈ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ၺွင်ႇၵူင်း (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၵူင်း (ႁွင်ႇ)  (ညောင်ကုန်း (မြောက်)ရွာ၊ Nyaungkone(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇၵူင်း (ႁွင်ႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192859 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇၵူင်း (ႁွင်ႇ)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1012 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1329 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2341 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ပိၼ်ႇလႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈပိၼ်ႇလႄႇ  (ပင်လယ်ရွာ, Pinlel) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပိၼ်ႇလႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191198 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပိၼ်ႇလႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1576 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1813 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3389 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
မၵျီးပိၼ်ႇၸွၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈမၵျီးပိၼ်ႇၸွၵ်ႉ  (မကျီးပင်စောက်ရွာ, Magyipinsauk) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189698 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4056 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4309 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8365 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
795
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပျေႃႇပွႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈပျေႃႇပွႆႇ  (ပျော်ဘွယ်ရွာ, Pyawbwe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢၢႆႉၵျီးလႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193710 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢၢႆႉၵျီးလႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 784 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 979 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1763 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
795
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:795
ပၢင်လၢင်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပၢင်လၢင်း (, Paang Laang, ပန်လန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
သိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းသိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်း (ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့) ၼႆ့ မီးဝႆႉ တီႈႁိမ်းတႃႈၼမ်ႉ ဢၼ် ၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ ၼမ်ႉၸလိၼ်း ႁူပ်ႉၵၼ် ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းၸလိၼ်း ယၢၼ် မွၵ်ႈ 6 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၸလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းၽႄဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ပိူင်လူင်မၼ်း မိူဝ်ႈပၢၼ် ပၵျီးတေႃႇ (ပီမၢၼ်ႈ 1181-1199) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်လႆႈ ၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇ လႄႈ ၸူးၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ သိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်း (ၵုၼ်ၸၢင်ႉၽိူၵ်ႉ) ၼႆသေ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ သိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်းၼႆႉ မီး ၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ မီး ၼမ်ႉၸလိၼ်းယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၸၢၼ်း သိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်း ယၢၼ် (2) လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းၽူဝ်ႇယၢမ်း (ယၢၼ်းၽူဝ်ႇၵူင်း) ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်း မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ ပေႃးလတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵႄႈလွႆဢၼ်းၼႆ ၸၢင်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်
တီႈဝဵင်းသိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈလႆႈဝႆႈသႃ ၽြႃးၵိုၵ်းပိုၼ်း မႁႃႇၸေႇတီႇလႃႉ၊ ၽြႃးၵျွၵ်ႉသိၼ်ႇ၊ ၽြႃးသူးတွင်းပျေႉ လႄႈ ၽြႃးမႁႃႇရမ်ႇသီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလင် ဢၼ်ပဵၼ် တိူၵ်ႈပိတုၵႃႇရႃႇမ လႄႈ တိူၵ်ႈမႁႃႇဝိၸယႃႇရႃႇမ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႈတေလႆႈႁၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ တီႈ သိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်းၼႆႉ မီးႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်သွၼ်ပၼ် ဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈ သွင်ၽႃႇသႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်း၊ ႁူင်းယႃဢိူင်ႇ၊ ၶူၵ်ႉၶဝ်ႈ၊ ၶူၵ်ႉၼမ်ႉမၼ်း လႄႈ ၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈမႆႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးမႃးယဝ်ႉ။ သဝ်ႁိၼ်ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉ ဢၼ်ပၵ်းမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1952 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢဝ်ႁၢင်ႈမူဝ်ၶၢမ်ႇတႂ်ႈမၼ်းသေ ႁဵတ်းမႃးလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၸၢတ်ႈသႅင်း၊ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးမႃးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ် လိၼ်ၼႃးၵိၼ်ၼမ်ႉၽၢႆလႄႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈ လႄႈ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ တီႈၵုၼ်ယိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ ၽၵ်းမီႇ တီႈသိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇတႅင် ၸိူဝ်းတွၼ်ႈတႃႇ ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း လႄႈ ဝဵင်းၶျွၵ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈ သိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်းသေ တၢင်ႇၶၢႆပၼ်လႆႈယူႇယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း
တႃႇၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းသိၼ်ႇၽျူႇၵျုၼ်းၼႆႉ ဢဝ်ႁိူၼ်းသေ ၵႂႃႇၸွမ်းလႆႈသၢႆတၢင်းၼမ်ႉ တီႈ ၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ ၼမ်ႉၸလိၼ်း၊ လုၵ်ႉဢဝ် တီႈ ၸလိၼ်း၊ တၺွင်ႇ၊ သဵၵ်ႉၽျူႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸၢင်ႈဢဝ် တင်းလူတ်ႉၵႃးသေၵေႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃးလႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၶႅမ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
1006
1006
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1006
ၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ  (ညောင်ပင်သာရွာ၊ Nyaungpinthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190377 ယဝ်ႉ။ ၸွ8မ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 246 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 268 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 514 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၶျွင်းၽျႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၶျွင်းၽျႃး  (ချောင်းဖျားရွာ၊ Chaunghpyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပူပ်ႉပႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191910 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပူပ်ႉပႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3034 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3376 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6410 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ႁူဝ်လိုင်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်လိုင်း (, Ho Lein, ဟိုလိန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ၵျွၵ်ႉၽျႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျႃႇ  (ကျောက်ဖျာရွာ, Kyaukhpyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၽျႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190402 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၽျႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 797 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 803 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1600 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
သႄႇတေႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈသႄႇတေႃႇ  (ဆည်တော်ရွာ, Setaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႄႇတေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189754 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသႄႇတေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1728 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1644 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3372 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ယေႇလႄႇတွင်ႇ (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈယေႇလႄႇတွင်ႇ (ဢွၵ်ႇ)  (ရေလယ်သောင် (အရှေ့)ရွာ၊ Yaelelthaung(East)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇလႄႇတွင်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192249 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယေႇလႄႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1555 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1877 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3432 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 10
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (10) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (283) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (284))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (82) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
ဢုတ်တရႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ ငဝ်းတူဝ်လႅင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ထၢၼ်းတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈထၢၼ်းတေႃး  (ထန်းတောရွာ၊ Htantaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထၢၼ်းတေႃးၵျၢၼ်ႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192827 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထၢၼ်းတေႃးၵျၢၼ်ႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 309 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 359 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 668 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
1785
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1785
1005
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1005
324
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:324
ဢလႄႇၶျၢႆႉ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢလႄႇၶျၢႆႉ (ႁွင်ႇ)   (အလယ်ချိုင့် (မြောက်)ရွာ, Ahlelchaint(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢလႄႇၶျၢႆႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191403 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢလႄႇၶျၢႆႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 888 ၊ ယိင်း 1061 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1949 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဢိင်ႇၵပူႇ၊ ဝဵင်း
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း
မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ဢဝ်တင်းႁွင်ႈၵၺိၼ်ႇသေ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼႆ့ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈလႄႈ လွင်ႈသိုဝ်ႉလွင်ႈၶၢႆ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတႃႈ သၢႆတၢင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၸွမ်း တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ႁိၼ်းတတႃႉ-ၵျၢၼ်ႇၶိၼ်းသေ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးၸူး ဝၢၼ်ႈဝဵင်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးၸွမ်း သၢႆတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။ ပေႃးၸွမ်း သၢႆတၢင်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆ ၸၢင်းၵႂႃႇမႃးလႆႈၸူး ဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းမီးၸွမ်း ၶႅပ်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။ ပေႃးဢဝ်တၢင်းလိၼ်ဝႃႈ လုၵ်ႉဢဝ် မႄးၸလီႇၵူင်း တေႃႇ ၵူင်းၵွၵ်ႉလႄႈသင်၊ လုၵ်ႉဢဝ် ဢိင်ႇၵပူႇ တေႃႇထိုင် သူင်ႇၵူင်းလႄႈသင်၊ လုၵ်ႉဢဝ် ဢိင်ႇၵပူႇ တေႃႇထိုင် ထူးၵျီးလႄႈသင် ၸၢင်းၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး လုၵ်ႉတီႈ ႁွင်ႈၼွၵ်ႉမီး၊ ႁွင်ႈသိၼ်ႇပူင်ႇ လႄႈ ႁွင်ႈၵၺိၼ်ႇသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈဢဝ် ႁိူဝ်းသေ ၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
တီႈပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႃးၵၢၼ်သူၼ်သေ ၵၢၼ်ႁုင်ၼမ်ႉထၢၼ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းပႃးယဝ်ႉ။ ပွတ်းၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႆႈၼႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် မႄးၸလီႇၵူင်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈထူးၵျီးၼႆႉ သၢႆငၢႆပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶႅမ်ႉလီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင် တီႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းတေႃးႁုၵ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶဝ်ႈသၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈၸွင်းတၢၼ်းၵျီးၼၼ်ႉတႄႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းတေႃးႁုၵ်ႇမႃး ၸဵမ်ၵွၼ်ႇတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ တေႃး ၸၸိူဝ်းပဵၼ် ၽႃႈတူင်ႇ၊ ၽႃႈမႆ၊ ၽႃႈသိူဝ်ႇၽိူၼ်၊ ၽႃႈၸဵတ်ႉမိုဝ်း၊ ထူင်၊ ၽႅၼ်ႇတင်ႇၼင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း ယူႇသဝ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ႁိၼ်းတတႃႉ-ၵျၢၼ်ႇၶိၼ်း လႄႈလွင်ႈၼိုင်ႈ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁွင်ႈဝႅတ်ႉတေႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၵိင်ႇ ႁွင်ႈၵၺိၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်ဢုင်တမ်းၼမ်လႄႈ ႁွင်ႈၵၺိၼ်ႇၵေႃႈ လႆႈတိုၼ်ႈမႃး လွင်ႈၼိုင်ႈသေ ဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼႆႉ ၵၢၼ်သိုဝ်ႉၵၢၼ်ၶၢႆ ၶႂ်ႈယွမ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ႇသိၼ်ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဢိင်ႇၵပူႇၼႆႉ ဢဝ်တေႃႉသူင်ႇၸွမ်းလူတ်ႉလဵၼ်း ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပၢင်ႇဝႃႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပၢင်ႇဝႃႇ (ပန်ဝါမြို့, Paangwaa) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇ မႄႈၼမ်ႉမေႇၶသေ တင်း ဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇ ၼႆႉ ယၢၼ်ၵၼ် ၄၀ လၵ်းယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းပၢင်ႇဝႃႇၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇမႂ်ႇ မိူင်းၶၢင် (NDA-K) ဢၼ် ဢူးသၶူၵ်ႉတဵင်ႉယိင်းဢွၼ်ႁူဝ် ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် တပ်ႉၸုမ်းပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်မိူင်း ၼၼ်ႉ ပၵ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ
ဝဵင်းပၢင်ႇဝႃႇၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး လွၵ်းလၵ်း ၁၃၅၅ လၵ်း သေ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး မိူင်းၶႄႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းမႂ်ႇ လႄႈ မိူင်းၶႄႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းၶျီႇၽုၺ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢိူမ်ႉၸပ်းၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ သၼ်လွႆပၢၼ်းတၢပ်ႈလွႆၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉလႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးမီး ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၶၢဝ်း
ယွၼ်ႉမီးၾိင်ႈၶၢဝ်းဢၼ်ၵတ်းယဵၼ်ဝႆႉယူႇတင်းပီလႄႈ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ ၵူၺ်းမီး ၁၈ တီႇၵရီႇသႄးသီးယႅတ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းၵတ်းမႃး တိူဝ်းၵတ်းႁႅင်းသေ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်းၼႆႉ ယွမ်းလိူဝ်တၢင်ႉၼမ်ႉၶႅင် (-၁၈) တီႇၵရီႇသႄးသီးယႅတ်ႉသေ ၼမ်ႉၶႅင်ဝႆႉတင်းဝဵင်းယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵူၼ်းယူႇသဝ်း
တီႈဝဵင်းပၢင်ႇဝႃႇၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶၢင် ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်း လေႃႇဝေႃႇ၊ လႃၶျဵၵ်ႉ၊ လိသေႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇသဝ်းၵမ်ႉၼမ်သေ ၼႂ်းၵႃႈႁူဝ်ႁိူၼ်းၵူၼ်း ၁၇၀ ပၢႆၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ ၁၁၀၀ ပၢႆယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း မီးယူႇ ၁၂၀၀ ပၢႆသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း မီးယူႇ ၆၉၀၀ ပၢႆလႄႈ တီႈဝဵင်းပၢင်ႇဝႃႇၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းႁူမ်ႈ မီးယူႇ ၈၀၀၀ ပၢႆယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၵိူဝ်းယမ် ၽႃႇသႃႇၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
ၵမ်ႉၼမ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶုတ်းၶူဝ်းႁႄႈယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ မီးလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေတႃႉ ၵူၺ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈ မၢၵ်ႇၵိၼ်ဢိတ်းဢွတ်းသေ ၵမ်ႉၼမ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈမၢၵ်ႇဝၢဝ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝဵင်းသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ပဵၼ်ယႂ်ႇယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈလိုဝ်းလင်
မီးဝႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ ၸၼ်ႉၵၢင်၊ ၸၼ်ႉသုင် သၢမ်ႁူင်းႁဵၼ်းသေ ပၢင်ႇလဵၼ်ႈႁဵင်ႈ မၢၵ်ႇၼင်ႇ မီးဝႆႉ ပၢင်ႇၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းယႃလူင်ပၢင်ႇဝႃႇ ဢၼ်ၵူႇၶဝ်ႈ (၂၅) လုၵ်ႈၼၼ်ႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈ လၼ်ႇၵျေႃး၊ သျီးၵျႅၼ်ႇ၊ လုပီၵျႅၼ်း၊ ၽီမေႃ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ မီးႁွင်ႈၽႄပၢႆးယူႇလီ ၼိုင်ႈတီႈၼိုင်ႈဢၼ်ယဝ်ႉ။ တပ်ႉႁၢၼ်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ၊ လဝၵ၊ ၵေႃဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း၊ ၼတလ၊ ၽၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၽၢႆႇသဵၼ်ႈမၢႆၵၢၼ်လိၼ်၊ ၽၢႆႇၵေႃႇသၢင်ႈ၊ ၽၢႆႇပၢႆးပႆႇၺႃႇ၊ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ၊ ၽၢႆႇပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ၊ လဵင်ႉ/ယႃတူဝ်သတ်း၊ ႁူင်းပွႆႇႁၢင်ႈ၊ ၽၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ၊ ၽၢႆႇၾႆးၾႃႉ၊ ၽၢႆႇတပ်ႉဢဝ်ၶၢဝ်၊ ၼၵတ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မီးဝႆႉယူႇ ၁၇ ၸုမ်းယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ သွင်သူႇလႄႈ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈလင်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးၸမ်ႇပူႇၺဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ပွၵ်ႉ (၁) တီႈၼိူဝ်ဝဵင်း၊ ၵျွင်ႈမုၼ်ၸဝ်ႈမျူဝ်ႉဢူး လႄႈ ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၸဵင်ႉၽေႃးၶႅတ်ႉတလိတ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 11
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (11) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (284) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (285))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (81) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
794
‘’’794'''
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:794
သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ  (ရွှေကျင်ရွာ, Shwekyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189699 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4056 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4309 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8365 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ၵုင်းမူၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵုင်းမူၼ်း (, Kungmon, ကုန်းမွန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်းတီႈၼႂ်း ဢိူင်ႇႁၢႆးၵူၺ်ႈ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
သူးလေႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
သူးလေႇၵူင်း  (ဆူးလေကုန်းရွာ, Sulaykone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇပွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190120 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇပွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 924 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1084 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2008 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၵိၼ်းတႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၵိၼ်းတႃး  (ကင်းတားရွာ၊ Kintar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇသူၺ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192857 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇသူၺ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1897 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2233 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4130 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
တွင်ႇတုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇတုၼ်း  (တောင်ဒွန်းရွာ၊ Taungdun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇတုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190370 ယဝ်ႉ။ ၸွ8မ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇတုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 164 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 125 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 289 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽူဝ်းပျေႃႉတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၼမ်ႉမူၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမူၼ်ႇ (, Nam Mon, နမ့်မွန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
တႄးၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ သႄႇတူဝ်ႇ
ဝၢၼ်ႈတႄးၵၢၼ်ႇ  (သဲကန်ရွာ, Theakan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႄႇတူဝ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194240 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသႄႇတူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2360 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2699 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5059 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
1004
1004
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1004
ဝႃးၽျူႇတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈဝႃးၽျူႇတွင်ႇ  (ဝါးဖြူတောင်ရွာ, Warhpyutaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃးၽျူႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190394 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႃးၽျူႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2466 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2404 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4870 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ပျူဝ်းၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၵၢၼ်ႇသျေႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇသျေႇ  (ကန်ရှည်ရွာ, Kanshey) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇသျေႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194327 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇသျေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1924 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2178 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4102 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
1836
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1836 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1830 ႁူဝ်သိပ်းပီ
မႂ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ)
ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ (, Ywar Thit, ရွာသစ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
တႄႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈတႄႇပိၼ်ႇ  (တယ်ပင်ရွာ၊ Teipin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၵျိၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192274 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၵျိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2064 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2305 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4369 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ
ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိူင်လူင် ဢၼ်လႆႈ ၽွင်းငမ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းၼႆႉ တင်း တႃႈၶုၼ် ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်း သေ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပႃး ၽူႈၼၢမ်း ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ
ဢလႄႇၸု၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈဢလႄႇၸု (အလယ်စုရွာ, Ahlelsu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျႃႉၸဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190194 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 929 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1281 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2210 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
1995
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တေႃးတႂိၼ်၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈတေႃးတႂိၼ်  (တောတွင်ရွာ, Tawtwin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၢႆးမေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190942 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၢႆးမေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1738 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1935 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3673 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1995
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တေႃးတႂိၼ်၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
1995
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1990 ႁူဝ်သိပ်းပီ
သိရိမႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီသီႇရိမႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ဢလႄႇၶျၢႆႉ (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢလႄႇၶျၢႆႉ (ဢွၵ်ႇ)   (အလယ်ချိုင့် (အရှေ့)ရွာ, Ahlelchaint(East)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢလႄႇၶျၢႆႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191405 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢလႄႇၶျၢႆႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 888 ၊ ယိင်း 1061 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1949 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
သူးၵႃးၵိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈသူးၵႃးၵိၼ်း  (ဆူးကားကင်းရွာ, Sukarkin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူးၵႃးၵိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189710 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသူးၵႃးၵိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 272 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 261 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 533 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
1784
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1784
323
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ရတ်ႉထဝိတ်ႉ ၵိတ်ႇဝေႃရလၵ်း
ရတ်ႉထဝိတ်ႉ ၵိတ်ႇဝေႃရလၵ်း (รัฐวิทย์ กิจวรลักษณ์၊ ၵိူတ်ႇ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 19၊ 1997 တီႈ မိူင်းထႆး၊ ၸိုဝ်ႈပႅင်း ႁွင်ႉဝႃႈ Plan แปลน ) ၼႆႉ ပဵၼ် ၸၢႆးငဝ်း သီးရီး။ မၼ်းလႆႈတႄႇ ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ မၼ်း ပဵၼ်ၼင်ႇ ၸၢႆးငဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 2016 ၽွင်းဢႃႇယု မၼ်း လႆႈ 19 ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း သီးရီး ထီႇဝီႇ ထႆး Make It Right the Series ။  ဢၼ်ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းမၼ်းမႃးၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ် တီႈမၼ်းၶဝ်ႈပႃး ၼႄငဝ်း တီႈ တူဝ်ငဝ်း ၶႅၼ်တလုပ်ႉ တီႈၼႂ်း သီးရီး ထီႇဝီႇ ထႆး 2018 Love by Chance ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 12
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (12) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (285) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (286))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (80) ဝၼ်း။
793
‘’’793'''
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
တွင်ႇၵလပ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
793
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:793
ၵေသၵႃရီဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီႁေႃႁိူဝ်ႈႁိူင်း ဢလုမ်းလၢင်းၼမ်
17-ၵေသၵႃရီဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီႁေႃႁိူဝ်ႈႁိူင်း ဢလုမ်းလၢင်းၼမ်
ၵေသၵႃရိဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သိပ်းၸဵတ်း သုတ်းယဝ်ႉ။
ဢိတ်ထိဝိမႃၼဝၷ် ဝၵ်ႈႁူဝ်ပိုင်း ပီꩧဝၵ် သုတ်းယဝ်ႉ။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ပိမ်ႇပိသႃႇရ ၵေႃႉငမ်းယဵၼ်မျၢတ်ႈတွၼ်း
ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပိမ်ႇပိသႃႇရ ဢၼ်ၵိူဝ်လီၼပ်ႉယမ်ၽြႃးပေၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ တႃႇတေၶႃႈႁႅမ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ တေယၢပ်ႇၼႃႇၼႆ တေဝတၢတ်ႈတိုၼ်းႁူႉဝႆႉယဝ်ႉ။ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈပူတ်းပႅတ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလႄႈ ၸင်ႇၽၢၼ်ႇသၢင်းဢၼ်လီဢၢမ်းၼႄသေ ႁူၺ်းၸၼ်ဢၸႃႇတသၢတ်ႈ ၵေႃႉပဵၼ်ၵႅမ်မိူင်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဝႃႈတီးၵႅမ်မိူင်း "ၸဝ်ႈၶုၼ်ႈၸၢႆး၊ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈပေႃႈ ၸဝ်ႈၼႆႉ သင်ဝႃႈဢႃႇယုမၼ်းယၢဝ်းၸိုင် တေႃႇမၼ်းပေႃးတၢႆ ၸဝ်ႈၸၢႆးပေႃးထဝ်ႈယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ်လႆႈၸၢမ်ႇႁၢင်ႈၸၢမ်ႇႁေႃလီလီယဝ်ႉ။ ပေႃးၶႂ်ႈၸၢမ်ႇႁၢင်ႈၸၢမ်ႇႁေႃလီလီတႄႉ လူဝ်ႇပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းတေႃႈလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ထုၵ်ႇလီၸတ်းၵၢၼ်ပႅတ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းတေႃႈလဵဝ် ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ လုၵ်ႈၼွင်ႉၵဝ်" ဝႃႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸၢႆးဢၸႃႇတသၢတ်ႈၵေႃႈ ၸွမ်းဢဝ်ၶေႃႈၺၢၼ်ႇ ဢၼ်သြႃႇမၼ်းပၼ်ၼၼ်ႉသေ တႃႇတေၶႃႈႁႅမ်ၸဝ်ႈပေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇပႃးဢဝ်လႅဝ်းယဝ်ႉ ၶဝ်ႈမိူင်းၼႂ်းလုၵ်းတီႈၼွၼ်းပိမ်ႇပိသႃႇရ ၽွင်းတဵင်ႈၶိုၼ်းလိုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းၼၼ် ၵူၼ်းပႂ်ႉယၢမ်းႁၼ်သေ တီႉၺွပ်းလႄႈ လႅဝ်းၵေႃႈတိုၵ်ႉၶမ်ဝႆႉယူႇၼႂ်းမိုဝ်းဢၸႃႇတသၢတ်ႈယူႇ။ ပေႃးဢဝ်မၢႆမီႈၸိုင်ႈမိူင်းဝႃႈၼႆ ၵူၼ်းၽူႈၵေႃႉဢၼ်ဢၢင်ႈၶႃႈႁႅမ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼၼ်ႉ တိုၼ်းတေလႆႈပၼ်တၢမ်ႇတၢႆယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းမၢၵ်ႇလမ်းႁူဝ်ၸႂ်​ ပိမ်ႇပိသႃႇရ ဢၼ်တေတႅပ်းတတ်းတြႃးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉႁၵ်ႉၼိူဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးၼႃႇသေ ၸင်ႇႁႂ်ႈပွႆႇလွတ်ႈၵေႃႉထုၵ်ႇတၢမ်ႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပိမ်ႇပိသႃႇရၼႆႉ ၸင်ႇၵႂႃႇဝူၼ်ႉႁၼ်မႅၼ်ႈ ဢၼ်မိူဝ်ႈမၼ်းတိုၵ်ႉလဵၵ်ႉၼုမ်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈပေႃႈမၼ်းၵေႃႈ ဢႃႇယုထဝ်ႈၵႄႇလႄႈ ၸင်ႇဝူၼ်ႉသွၼ်ႇတႃႇလုၵ်ႈၸၢႆးသေ ဢဝ်ႁၢင်ႈႁေႃဢၢပ်ႈပၼ်မၼ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီဢၢပ်ႈပၼ်ႁၢင်ႈႁေႃယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆသေ ၸင်ႇႁႂ်းဢၸႃႇတသၢၼ်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယူႇယဝ်ႉ။ တေႇဝတၢတ်ႈတႄႉ တိုၵ်ႉပၼ်ၶေႃႈၺၢၼ်ႇတၢင်းႁၼ်ထိုင် ဢၼ်လိင်ႉလွၵ်းတီႈလုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်း ဢၸႃႇတသၢတ်ႈထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။ သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်မီးသတ်ႉၸႃႇ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပိမ်ႇပိသႃႇရၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လၵ်ႉလွမ်သွပ်ႉသႅပ်ႉတိတ်းတေႃႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းယဝ်ႉ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဢဝ်ၶိုၼ်းႁၢင်ႈႁေႃၼႆ တေမီးၽေးၼမ်တႄႉတႄႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပိူၼ်ႈတေဢမ်ႇၸၢင်ႈမႃးၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူင် ၶမ်ၶွၵ်ႈဝႆႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ႁဵၻ်းၼၼ်သေ ဢၸႃႇတသၢတ်ႈၵေႃႈ ထွမ်ႇဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းသြႃႇမၼ်းသေ ဢဝ်ၸဝ်ႈပေႃႈၶမ်ၶွၵ်ႈယဝ်ႉ ၶႃႈၶဝ်ၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ႁႂ်ႈဢိုပ်းယၢၵ်ႈသေတၢႆ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉ ၸင်ႇပူင်ၵႂၢမ်းၼၵ်းဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်သူင်ႇပၼ်ၼႆ တီႈမႄႈၵေႃႉပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၢင်းလူင် ဝေႇတေႇႁီႇ ထႅင်ႈဢွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းလူင်ၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ် တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ လၵ်ႉသိူင်ႇသိမ်းၼႂ်းၶူဝ်းလဵင်းသေ ဢဝ်ၵႂႃႇလဵင်ႉပၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူင်ပိမ်ႇပိသႃႇရယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢၸႃႇတသၢတ်ႈႁူႉလွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ တိုၼ်းဢမ်ႇပၼ်မႄႈၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးတီႈၶွၵ်ႈၶင်ၼၼ်ႉ လုမ်းလုမ်းယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူင် ပိမ်ႇပိသႃႇရၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵျၢင်ႉၵမ်ဝိပသ်သၼႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပႆၽၢႆႈသၢင်းၵျၢၼ်ႇယူႇလူၺ်ႈလွင်ႈသိူဝ်းသႃႇသေႃးတႃႇပတ်ႉတိၽလသမႃႇပၢတ်ႈယူႁဵတ်းၼၼ်လႄႈ တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ ႁၢင်ႈလီၾၢင်လီယူႇႁဵတ်းၼၼ်ယဝ်ႉ။ ဢဝ်ဢႃႇရုမ်ႇပၵ်းသႂ်ႇတီႈၵုင်ႇရတၼႃႇသၢမ်ၸဝ်ႈသေ သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇလႄႈ လႆႈၵႂႃႇပဵꧣ်ၶုၼ်ၽီႁူဝ်သိုၵ်းလူင် ၸၼဝသၵ ဢၼ်ပဵၼ်ၵႅတ်တူဝ်ၶုၼ်ၽီလူင် ဝိသ်သဝၼ်ႇ မိူင်းၽီၸတုမႁႃရိတ်ႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႙႖၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ၵိၼ်ႇမုၼ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵိၼ်ႇမုၼ်းၵူင်း  (ကင်မွန်းကုန်းရွာ၊ Kinmunkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထဵင်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192618 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထဵင်ႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1819 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1972 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3791 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
1003
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1003
1399
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ႁူၺ်ႈတိုင်းယၢင်း (ယၢင်းလႅင်)၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈတိုင်းယၢင်း (ယၢင်းလႅင်) (, Hoi Tueng Yaang, ဟွေတိန်းယန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
လွႆသၢတ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈလွႆသၢတ်ႇ (, Lauisaat, လွိုင်ဆတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်းတီႈၼႂ်း ဢိူင်ႇႁၢႆးၵူၺ်ႈ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
1399
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁူဝ်တႅၼ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ)
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်တႅၼ်ႈ (, Ho Tint, ဟိုတင့်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
1399
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1399
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 13
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (13) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (286) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (287))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (79) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
ယေႇၸိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဢူင်းၼႄးပူၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈဢူင်းၼႄးပူၵ်ႉ  (အုန္နဲဘုတ်ရွာ, Okehneboke) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၢႆးမေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190943 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၢႆးမေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1738 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1935 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3673 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ပတဵင်ႇၵလေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸီးၶျူဝ်ႇၵူင်း
ဝၢၼ်ႈပတဵင်ႇၵလေး  (ပုသိမ်ကလေးရွာ, Patheinkalay) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸီးၶျူဝ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189655 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸီးၶျူဝ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1346 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1423 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2787 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ပူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈပူင်ႇ  (ဘုံရွာ, Bon) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႉ (သူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191233 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႉ (သူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 775 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 914 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1689 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တေႃးၸႃႇၶျွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈတေႃးၸႃႇၶျွင်း  (တောဇာချောင်းရွာ၊ Tawzarchaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပူပ်ႉပႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191909 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပူပ်ႉပႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3034 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3376 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6410 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၶျွင်းၼႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈၶျွင်းၼႃး   (ချောင်းနားရွာ, Chaungnar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူဝ်းꧤူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191387 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူဝ်းꧤူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1563 ၊ ယိင်း 2026 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3589 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ  (အောင်ချမ်းသာရွာ, Aungchanthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189697 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4056 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4309 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8365 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ၻႃသိဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ ဢၼ်မိူၼ်ၶုၼ်ဢိၼ်း
1-ၻႃသိဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ ဢၼ်မိူၼ်ၶုၼ်ဢိၼ်း
ၻႃသိဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ သုတ်းယဝ်ႉ။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု