cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တၸႄႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတၸႄႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇသေ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း မီးမွၵ်ႈ 800 လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးမွၵ်ႈ 3000 ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်ၼႃးယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်မေႃႈလိၼ်ၵေႃႈ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်သေ ၽႄႈပၼ်လႆႈတႃႇတင်း ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝဵင်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဝဵင်းၼိုင်ႈလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူဝ်ႉဝဵင်းၵဝ်ႇ၊ ၽြႃးၵွင်းမူးၵဝ်ႇတင်းၼမ်လႄႈ မီးၼွင်ၵႂၢင်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈပိုၼ်ႉလင်ႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈ လႄႈ ထူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ တင်းၼမ်ႉမူးသေ ၵႆၵၼ် မွၵ်ႈ 4 လၵ်းၵူၺ်းၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးႁွင်ႈၶုတ်း ဢၼ်ၵၢႆႇဢဝ်ၼမ်ႉလႆႈ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 613 လွၵ်းလၵ်းသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးယူႇ မွၵ်ႈ 60000 ၼႆႉယဝ်ႉ။
ပွႆး
ၵူႈပီၵူႈပီ ပေႃးထိုင် လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ (10)ၶမ်ႈတေႃႇ (15) ၶမ်ႈၼႆႉ မီးပွႆးၽြႃးသူၺ်ႇၵတေႃႉသေ ပဵၼ်ပွႆးၽြႃးဢၼ်ၵူၼ်းတီႈၸမ်တီႈၵႆ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉပလူႇ
သူၺ်ႇပေႃႇၵျုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇပေႃႇၵျုၼ်း  (ရွှေပေါ်ကျွန်းရွာ, Shwepawkyun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇၶျေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191101 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1574 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1567 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3141 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်
ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
လွင်ႈလိူၵ်ႈတၢင်ႇ
ၽွင်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ တႄႇၸတ်းႁဵတ်း သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသေ ဢွၼ်ၵၼ်လိူၵ်ႈ ၽူႈၼၢမ်း လႄႈ ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ဢႃႇယုၸူဝ်ႈၶၢဝ်း သၽႃးၵူၼ်းမိူင်းတႄႇသေ တေႃႇထိုင် ဝၼ်းႁိုင် ၃၀ လိူၼ်ၼၼ်ႉ ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႄႈ ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်းၶဝ်ၼႆ့ လႆႈႁၢပ်ႇပႃးၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွင်း ၽူႈၼၢမ်း လႄႈ ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်တႃႇ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်းၶဝ် လႆႈၶိုၼ်းသိုပ်ႇ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွင်း ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆ့ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ တွၼ်ႈတႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပုၼ်ၽွၼ်းယဝ်ႉၼႆၸိုင် ဢၼ်ပဵၼ် ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်း ၼႆႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွင်း ၽူႈၼၢမ်းၵႂႃႇ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
မၵျီးပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈမၵျီးပိၼ်ႇ  (မကျီးပင်ရွာ၊ Magyipin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်းလၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192757 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်းလၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2686 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2993 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5679 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
1653
1653
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ထဵင်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈထဵင်ႇၵၢၼ်ႇ  (ထိန်ကံရွာ, Hteinkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193938 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1303 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1624 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2927 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
မီးဝႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ (႓႑) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် (႗) ႁူင်းလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် (႓) ႁူင်းယဝ်ႉ။
ၸၼ်ႉၸွမ်ၾိင်ႈငႄႈလႄႈ ပၢႆးမွၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈဢွင်ႇတႃႇ  (အောင်သာရွာ, Aungthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194335 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢွင်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 574 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 730 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1304 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ႁိၼ်းတႃႇယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈႁိၼ်းတႃႇယႂႃႇတိတ်ႉ  (ဟင်္သာရွာသစ်ရွာ, Hintharywarthit) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁိၼ်းတႃႇၵူင်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190091 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇႁိၼ်းတႃႇၵူင်း ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 531 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 716 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1247 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၼတ်ႉၵၢၼ်ႇ (တူၵ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
မိူင်းယု၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းယု, (မိုင်းယုမြို့), (Mongyu), ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
197
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:197
ၽႃဝွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၽႃဝွင်ႇ (, Hpar Wan, ဖာဝန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
လႅတ်ႉပၢၼ်ႇပျႃး (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပျႃး (ၸၢၼ်း)  (လက်ပံပြား (တောင်)ရွာ၊ Letpanpyar(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192133 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပျႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1932 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2390 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4322 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၼၿႄးမျိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈၼၿႄးမျိတ်ႉ  (နဘဲမြစ်ရွာ, Nabemyit) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပႄးၶျႅတ်ႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191783 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပႄးၶျႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3425 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3962 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7387 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ထွၵ်ႉဝ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈထွၵ်ႉဝ  (ထောက်ဝရွာ၊ Htaukwa) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူႇတေႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218319 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူႇတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1445 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2076 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3521 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
သႄႇတဵပ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈသႄႇတဵပ်ႉ  (ဆည်ဒိပ်ရွာ၊ Sedeik) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတၢၼ်းတႄးၵျုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192686 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတၢၼ်းတႄးၵျုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4481 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5025 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 9506 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
656
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:656
1258
1258
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1258
ၵၢမ်ႇလႂိၼ်ႇ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၵၢမ်ႇလႂိၼ်ႇ (ၸၢၼ်း)  (ကံလွင် (တောင်)ရွာ၊ Kanlwin(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢမ်ႇလႂိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192015 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢမ်ႇလႂိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 736 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 901 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1637 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
1652
1652
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1652
ဢိၼ်းလျႃး (တူၵ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
Superscript text
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းလျႃး (တူၵ်း)  (အင်းလျား (အနောက်)ရွာ, Inyar(West)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပလဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190786 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 10583 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 11702 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 22285 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ပူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈပူဝ်ႇ (ဘိုရွာ, Bo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်းတပႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190084 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်းတပႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1291 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1417 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2708 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
လႄးတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈလႄးတေႃး  (လဲတောရွာ, Letaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႄးတေႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194246 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇ လႄးတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 541 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 669 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1210 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၽယႃးၵျီးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၵေႃႇမသျိၼ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်
ၵေႃႇမသျိၼ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (Union Election Commission၊ တူဝ်ယေႃႈ UEC) ၼႆႉ ပဵၼ် ၵေႃႇမသျိၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ တီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ သေ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၼၢမ်းၼႃႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈႁင်း မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵေႃႇမသျိၼ်ႇၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈထတ်းသၢင်ႈတၢင်ႇမၢႆၽၢင် တႅၼ်းၽွင်း လႄႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းယဝ်ႉ။  ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၵေႃႇမသျိၼ်ႇ (18) ၵေႃႉၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇပၼ်ၵၢၼ် မိူဝ်ႈ ပီ 2010၊ မၢတ်ႉၶျ် 11 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပိုၼ်း
မိူဝ်ႈ ပီ 2010၊ မၢတ်ႉၶျ် 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ဢွၵ်ႇ မၢႆႈမီၾိင်ႈမိူင်း ၵေႃႇမသျိၼ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ လႆႈဢဝ် သုၼ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၢပ်ႈၼွပ်ႇပၼ် ၵေႃႇမသျိၼ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မႃးယဝ်ႉ။
ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း
ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၵေႃႇမသျိၼ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်တၢင်းၶေႃႈမၵ်းမၢႆၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈသေ လိူၵ်ႈတၢင်ႇယဝ်ႉ။
ၸုမ်း ပီ 2010
ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၵေႃႇမသျိၼ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ထုၵ်ႇ ၼႅင်ႇငၢၼ်ႇတေႃႇ ဢေးၶျၢၼ်းတႃႇယႃႇယေး ၼိၼ်ႉ ၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးၶွင်ႇၸီႇ လႆႈပၼ်ပုၼ်ၽွင်း မိူဝ်ႈ ပီ 2010၊ မၢတ်ႉၶျ် 11 ဝၼ်းၼၼ်ႉ -
ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ယၢမ်းလဵဝ်
ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၵေႃႇမသျိၼ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ ပၼ်ၵၢၼ် မႃး မိူဝ်ႈ 2016၊ မၢတ်ႉၶျ် 30 ၼၼ်ႉ -
တႄႇလီႇၵရမ်ႇ (သွပ်ႉၾ်ဝႄး)
တႄႇလီႇၵရမ်ႇ မႅသ်ႉသႅၼ်ႇၵျႃ ပဵၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ၾရီႇမီႇယႅမ်ႇ, ၶၢမ်ႈပလႅတ်ႉၾွမ်း၊ ဢၼ်သိူင်ႇငိူၼ်ႈဝႆႉ၊ ဢၼ်ယၼ်ဝႆႉၼိူဝ် ၵလၢဝ်ႉ လႄႈ လွင်ႈသူင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်း တၼ်းတီႈ (IM) ဢၼ်ႁူမ်ႈသုၼ်ၵၢင် ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈ တင်းလူၵ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢႅပ်ႉပလီၵေးသျိၼ်းၼႆႉ မၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်လႆႈပႃး ၵၢၼ်လိူၵ်ႈသၢင်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ၶျႅတ်ႉ ဢၼ်သိူင်ႇငိူၼ်ႈ ပၢႆတေႃႇပၢႆ (ဢၼ်ႁူႉဝႃႈပဵၼ် "ၶျႅတ်ႉလပ်ႉ") လႄႈ ဝီႇတီႇဢူဝ်ႇ ၶေႃး VoIP, လွင်ႈသျႄးၾၢႆႇ လႄႈ လၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တႄႇလီႇၵရမ်ႇၼႆႉ မၼ်းလႆႈ ပိုတ်ႇမႃးပၼ် တႃႇ iOS ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း မိူဝ်ႈ ပီ 2013 ဢေႃးၵၢတ်ႉ 14 ၼၼ်ႉသေ ဢႅၼ်းတရၢႆႉ တႄႉ လႆႈပိုတ်ႇပၼ် မိူဝ်ႈ ပီ 2013 ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 20 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူႈၸႂ်ႉတင်းလူၵ်ႈ ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၸႂ်ႉ တႄႇလီႇၵရမ်ႇယူႇ ၵူႈလိူၼ်ၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် မီး 700 လၢၼ်ႉလိူဝ်ယဝ်ႉ။
ၼႃးလူင်၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼႃးလူင် (, Nar Long, နားလုံ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
1802
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1802 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1800 ႁူဝ်သိပ်းပီ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1810 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ၺွင်ႇပိၼ်ႇလႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇလႃႉ  (ညောင်ပင်လှရွာ, Nyaungpinhla) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193941 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1303 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1624 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2927 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၵျႃႇၺႅတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
1257
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1257
196
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:196
655
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:655
ဝေႃးလၶႄႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇတေႃႇတၢင်းတူၵ်း မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈၶိုင်ႈလၵ်းၼိုင်ႈသေ ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းတေႃႇတၢင်းႁွင်ႇ မီးတၢင်းၵႂႃႇ လၵ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ် ယိၼ်းတလႄး လႄႈ ယၢင်းလႅင် သေ ဢွၼ်ၵၼ်ၵိူဝ်းယမ် ပုတ်ႉထ လႄႈ ၽီယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း
ၽူႈၵေႃႉဢၼ်တႄႇတင်ႈ ထုင်ႉဝေႃးလၶႄႉ မႃးၼႆ့ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၽလူင် ပထမ ၽပၢၼ်ႉမိၼ်း (ၽူဝ်းပျႃး) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႉၵိုၵ်းွမ်းလူၺ်ႈ ႁွင်ႈတပေႃးသျႃႇ လႄႈ ႁွင်ႈတၶႄးသျႃႇတီႈၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉသေ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်မႃး လုၵ်ႉဢဝ်ပေႃးတၶႄး ယဝ်ႉ ပဵၼ်မႃး ဝေႃးၶၶႄႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယိၼ်းလႄးဝႃႈ ႁွင်ႈတပေႃးသျႃႇ ၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ႁွင်ႈမႄႈၼႆသေ ႁွင်ႈတၶႄးသျႃႇၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ႁွင်ႈပေႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးတၶႄး ဢမ်ႇၼၼ် ဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ တေၸၢင်ႈဝႃႈပဵၼ် ဝဵင်းပေႃႈမႄႈ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၸဝ်ႈၽဢုပ်ႉပိူင်ႇယဝ်ႉ။ ပီ 1960 ၼၼ်ႉ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼႆႉ ၼၸေႃးၽျႃႇတူး ဢၼ်ပဵၼ် ႃႈလိၼ်ၸဝ်ႈၽဢုပ်ႉပိူင်ႇ 3 ထုင်ႉၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈမူၼ်ႉမႄးၽွတ်ႈႁဵၼ်းပဵၼ် 6 ၸႄႈဝဵင်းသေ ထုင်ႉဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ လႆႈႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ထုင်ႉဝေႃးလၶႄႉပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ဢဝ်သႂ်ႇတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၽႃသွင်းသေ ဢၼ်ပဵၼ် ထုင်ႉဝေႃးလၶႄႉပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ဢၼ်သႂ်ႇတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇသေၵေႃႈ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃးယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း
တီႈၼိူဝ်ဝဵင်း လႄႈ ႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇ မႆႉသၵ်း၊ ငႃး၊ ၵုၺ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ၵူၼ်းဝဵင်းၶဝ်ႁဵတ်းတႄႉ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇသိၼ် လႄႈၵၢၼ်ႁႆႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇမႃးတႄႉ လႆႈၸႂ်ႉတၢင်းလူတ်ႉၵႃး လွႆၶေႃ-မေႃႇၶျီ ယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်
ယူင်ႉသၢင်ႈဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တႄႉ ၵွင်းမူးသူႇၼိုင်ႈ လႄႈ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈလင်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် တုတိယ ၽပၢၼ်ႉမိၼ်း ၵေႃႇတႄႇမႃးသေ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၽလူင်ၸဝ်ႈၶုၼ်ငႄႇ ၵေႃႇတၢင်ႇထီႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁေႃ လႄႈ ၶဵင်ႇၽီ ဢၼ်ပဵၼ်ႁင်း ၸဝ်ႈၽလူင်ဝေႃးလၶႄႉၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈလူႉလႅဝ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပွႆးဢၼ်ၵိုၼ်းတီႈ ထုင်ႉ လႄႈ ဝဵင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ပွႆး ၵွင်းမူး ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉသေ ၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်းလိူၼ်သီႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၵႂၢမ်းယိၼ်းတလႄးႁွင်ႉဝႃႈ ပွႆးမႃႇလု ဢမ်ႇၼၼ်ႉ ပွႆးတမ်းၶွၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းၼႂ်း လိူၼ်ႁႃႈ လႄႈသင်၊ ပွႆးသေႃႉတွင်း ႁွင်ႉ ပွႆးႁေႃႇၶဝ်ႈၼဵဝ်ၼၼ်ႉ ၸၼ်းႁဵတ်း ၼႂ်း လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ (ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းမြို့နယ်), (North Dagon Township) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း မီး ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ၊ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်း မီး တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်း ယဝ်ႉ။ တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ဢဝ် ပွၵ်ႉ (႒႐) ပွၵ်ႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတပ်ႉမတေႃႇ တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1989 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မီးဝႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ (႒႔) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် (႑) ႁူင်းလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် (႔) ႁူင်းယဝ်ႉ။
ၸၼ်ႉၸွမ်တၵူင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ် ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈပွတ်းၵၢင် ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ (ၼႆႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈပႆႇၸႅၵ်ႇဝႃႈ ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢွင်ႈတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇတၵူၵ်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။)
ၼတ်ႉၵၢၼ်ႇ (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၼတ်ႉၵၢၼ်ႇ (ဢွၵ်ႇ)  (နတ်ကန် (အရှေ့)ရွာ, Natkan(East)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၼတ်ႉၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194702 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၼတ်ႉၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1060 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1166 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2226 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
မိၼ်းလၢၼ်း (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းလၢၼ်း (ၸၢၼ်း)  (မင်းလမ်း (တောင်)ရွာ၊ Minlan(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်းလၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192752 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်းလၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2686 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2993 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5679 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ႁိၼ်းတႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
1651
1651
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
မိူင်းယွင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းယွင်း, (မိုင်းယောင်းမြို့), (Mongyawng), ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉဢေႃႈ
ပႄးၶျႅတ်ႉ (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈပႄးၶျႅတ်ႉ (ဢွၵ်ႇ)  (ပဲချက် (အရှေ့)ရွာ, Pechet(East)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပႄးၶျႅတ်ႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191781 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပႄးၶျႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3425 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3962 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7387 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1651
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵူႇတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၵူႇတေႃး  (ကူတောရွာ၊ Kutaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူႇတေႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 1925514 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူႇတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1445 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2076 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3521 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
1651
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1651
ပႄးၶျႅတ်ႉ (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ၵၢမ်ႇလႂိၼ်ႇ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၵၢမ်ႇလႂိၼ်ႇ (ႁွင်ႇ)  (ကံလွင် (မြောက်)ရွာ၊ Kanlwin(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢမ်ႇလႂိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192016 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢမ်ႇလႂိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 736 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 901 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1637 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
လႅတ်ႉပၢၼ်ႇပျႃး (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပျႃး (ႁွင်ႇ)  (လက်ပံပြား (မြောက်)ရွာ၊ Letpanpyar(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192134 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပျႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1932 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2390 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4322 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
တပွၵ်ႉပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈတပွၵ်ႉပိၼ်ႇ  (တပေါက်ပင်ရွာ၊ Tapaukpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတၢၼ်းတႄးၵျုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192689 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတၢၼ်းတႄးၵျုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4481 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5025 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 9506 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၼွင်ယူၺ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼွင်ယူၺ်ႉ (, Nawng Ywayt, နောင်ရွေ့) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
654
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:654
1256
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ထဝိတ်ႉတႃႇ
ထဝိတ်ႉတႃႇ (တွစ်တာ)၊ (Twitter) ၼႆႉ ပဵၼ်ၵွင်ႉသၢၼ်တူင်ႇၵူၼ်း လႄႈၶၢဝ်ႇ ဢွၼ်ႇလၢႆးဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸိူဝ်းတၢင်ႇမၢႆၽၢဝ်ဝႆႉယဝ်ႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ပေႃးတေႁဵတ်း ထဝိတ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၼႆ မၵ်းၶၢၼ်းဝႆႉ တႃႇႁႂ်ႈပေႃႉသႂ်ႇလႆႈ တူဝ်လိၵ်ႈ ၁၄၀ တူၺ်းၵူၺ်းသေတႃႉ ထိုင်မႃး လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ ၇ ဝၼ်း ပီ ၂၀၁၇ ၼႆ လိူဝ်သေ ၽႃႇသႃႇၵျပၢၼ်ႇ၊ ၽႃႇသႃႇၶႄႇ၊ ၽႃႇသႃႇၵူဝ်းရီးယႃး ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တိူဝ်းလိူဝ်ပၼ် တူဝ်လိၵ်ႈ တေႃထိုင် ၂၈၀ ပဵၼ်သွင်ပုၼ်ႈသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈတႅမ်ႈတၢင်ႇလႆႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈပွတ်းဢွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇတၢင်ႇ မၢႆၽၢင်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၶဝ်တေၶဝ်ႈလူတူၺ်းလႆႈၵူၺ်း။ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ်ၼႆႉ တေၸၢင်ႈလုၵ်ႉတီႈ ဝႅပ်ႉသၢႆႉ၊ ဢႅပ်ႉမူဝ်ႇလ်ပၢႆး ဢမ်ႇၼၼ် ၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆး ပိူင်သူင်ႇလိၵ်ႈပွတ်း သေၵေႃႈ တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ ထဝိတ်ႉတႃႇယူႇ။ လုမ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇထဝိတ်ႉတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ သႅၼ်ႇၽရၢၼ်ႇၸိတ်ႇသ်ၵူဝ်ႇ၊ ၵႄႇလီႇၽူဝ်းၼီးယႃး၊ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသေ တီႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ လုမ်းၽႄ ၼမ်လိူဝ် ၂၅ ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
1256
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ထဝိတ်ႉတႃႇ
ထဝိတ်ႉတႃႇၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵျႅၵ်ႉ တႃႇသေး၊ ၼွၵ်ႉ ၵလႅတ်ႉၸ်၊ ပၸ်ႉ ၸတူင်း လႄႈ ဢီႇဝႅၼ်ႇ ဝီႇလႅၼ်ႇ ၶဝ် လႆႈၶူင်သၢင်ႈမႃးမိူဝ်ႈ ပီ ၂၀၀၆ လိူၼ်မၢတ်ႉၼၼ်ႉသေ ထိုင်မႃး လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ လႆႈတႄႇပိုတ်ႇတၢင်ႇၶိုၼ်ႈသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတင်းၼမ် ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉမႃး ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈꧠႂၢင်ၶႂၢင်ယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ ၂၀၁၂ ၊ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ထဝိတ်ႉတႃႇ ဢမ်ႇယွမ်း ႑႐႐ လၢၼ်ႉၼႆႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်တၢင်ႇထဝိတ်ႉ ႓႔႐ သေ၊ "တီႈပိူင်သွၵ်ႈႁႃ ထဝိတ်ႉတႃႇ" ၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ လႆႈပၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ႑.႖ လၢၼ်ႉ ပွၵ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 2013 မႃး ထဝိတ်ႉတႃႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ဢၼ်လႆႈပၼ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼမ်လိူဝ်ႈပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ႑႐ ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ပေႃးလႆႈတၢင်ႇမၢႆထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ် "ပိူင်သူင်ႇလိၵ်ႈပွတ်းဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ (SMS)" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။  ထိုင်ပီ 2016၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၼၼ်ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းထဝိတ်ႉတႃႇၼႆႉ ၶိုၼ်ႈမႃးထိုင် ႓႑႐ လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2016၊ ဝၼ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၼၼ် ၼႄလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လၵ်းထၢၼ် ငဝ်ႈငႃႇ ၶေႃႈမုၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ (ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းထဝိတ်ႉတႃႇၶဝ် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ႑႐ ၸူဝ်ႈမူင်း တီႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼႃႈလိၼ်ပွၵ်းဢွၵ်ႇလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ တၢင်ႇၶိုၼ်ႈထဝိတ်ႉတင်းသဵၼ်ႈ ႔႐ လၢၼ်ႉ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ၸၢႆးၸၢႆးၶမ်းလႅင် ဢိၵ်ႇပႃး ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း ၵူႈမိူင်းမိူင်း၊ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၽၢႆႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ၸဝ်ႈၵၢၼ်၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်သေတႃႉ တီႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတႄႉ တိုၵ်ႉပဵၼ် ဢၼ်ၸႂ်ႉဢေႇယူႇ။
1256
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1256
ၵၢၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၵၢၼ်ႇတွင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇတႃႇ  (ကန်သာရွာ, Kanthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193940 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1303 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1624 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2927 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၼၵ်ႉၶတ်ႉတ၊ ၸၢတ်ႈ
49- ꩡၢတ်ႈၼၵ်ၶတ်တ
(ၼၵ်ၶတ်တ = လႅင်လၢဝ်ၼၵ်ႈၶတ်ႈ) ပေႃးယုမ်ႇၼၵ်ႈၶတ်ႈၼႃႇၽႅဝ် ၸၢင်ႈလူႉလႅင်တူၵ်းသုမ်း
ဝတ်ႉထုပၸ်ႉၸုပၼ်ႇ
ၽွင်းမိူဝ်ႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃး ယူႇသဝ်းတမ်ႈတီႈ ၵျွင်းၸေႇတဝၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢိင်ပိုင်ႈလူၺ်ႈ ဢႃႇꩡီႇဝၵ တၵ်ႉၵတွၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ၸင်ႇတေႁေႃးလၢတ်ႈ ၸၢတ်ႈဢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇတေဢဝ် လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ၵူပ်ႉၵူႈပၼ်ၵၼ် တင်းၼၢင်းယိင်း ၼႂ်းဝဵင်းသႃႇဝတ်ႉထိၵေႃႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶပ်းၶိုင် မၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းမၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ထိုင်မႃးဝၼ်းၼၼ်ႉၼႆ မၼ်းၸင်ႇၵႂႃႇၸူးတီႈ သြႃႇဢႃႇꩡီႇဝၵၶဝ်သေ ၵႂႃႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈဝႃႈ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း တေၵူပ်ႉၵူႈမင်ႇၵလႃႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉလႄႈ ၼၵ်ႈၶတ်ႈလီဢမ်ႇလီၼႆ ၸင်ႇၵႂႃႇထၢမ်တူၺ်းယူႇ။ သြႃႇဢႃႇꩡီႇ ဝၵၸင်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ “ဢမ်ႇထၢမ်ၵဝ်ဢွၼ်တၢင်း မၵ်းမၼ်ႈ ဝၼ်းမၼ်းယဝ်ႉသေ ၸင်ႇတေမႃးထၢမ်ၵဝ်လူင်၊ ၼင်ႇႁိုဝ် ဝၼ်းမင်ႇၵလႃႇၶဝ် တေလူႉလႅဝ်ၼၼ်ႉ ၵဝ်တေယႃႉၵွၼ်ႇ”ၼႆသေ ၸင်ႇဝႃႈ “မိူဝ်ႈၼႆႉ ၼၵ်ႈၶတ်ႈဢမ်ႇလီ၊ ယႃႇပေႁဵတ်းပွႆးၵူပ်ႉၵူႈမင်ႇၵလႃႇ၊ ပေႃးႁဵတ်းၼႆ တေလူႉယႂ်ႇသုမ်းလူင်ယဝ်ႈ”ၼႆယူႇ။ ပေႃႈမႄႈၽၢႆႇလုၵ်ႈၶူၺ်မႂ်ႇၵေႃႈ သမ်ႉယုမ်ႇယမ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း သြႃႇဢႃႇꩡီႇဝၵၶဝ်သေ ၸင်ႇတေ ဢမ်ႇၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇ ဝၼ်းဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃႈမႄႈၽၢႆႇလုၵ်ႈပႂ်ႉမႂ်ႇတႄႉ တႃႇတေႁဵတ်း ပွႆးမင်ႇၵလႃႇၵူပ်ႉၵူႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းသေ ပႂ်ႉဝႆႉယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လုၵ်ႈၶူၺ်မႂ်ႇ ဢမ်ႇၽႅဝ်မႃး လႄႈ ၸင်ႇဢဝ်လုၵ်ႈၶူၺ်မႂ်ႇတၢင်ႇၵေႃႉ ၵူပ်ႉၵူႈပၼ် လုၵ်ႈယိင်းၶဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈ ၵူၼ်းတီႈ ဝၢၼ်ႈ ၸင်ႇၽႅဝ်မႃး မႃးယွၼ်းလုၵ်ႈပႂ်ႉမႂ်ႇလႄႈ တင်းၵူၼ်းဝဵင်းသႃႇဝတ်ႉထိ ၸင်ႇၽိတ်းထဵင်ၵၼ်၊ ဢမ်ႇ လႆႈလုၵ်ႈပႂ်ႉမႂ်ႇသေ လႆႈပွၵ်ႈမိူဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ်သေ ပေႃးဝႃႈ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးႁူႉၵႂႃႇၼႆ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၸင်ႇဝႃႈ “ရႁၢၼ်းၶဝ်... ဢႃႇꩡီႇဝၵၵေႃႉၼႆႉ ဢွၵ်ႇၸႂ်လမ်တေႃးသသေ ယႃႉလူႉ ပွႆးၵူပ်ႉၵူႈမင်ႇၵလႃႇၼႆႉၵူၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵေႃႈ ယၢမ်ႈယႃႉလူႉလႅဝ်မႃးယဝ်ႉ”ၼႆသေ ၸင်ႇတေႁေႃးၶႆႈၼႄ ၸၢတ်ႈဢတိတ်ႈ တီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ဝတ်ႉထုဢတိတ်ႈ
တီႈမိူင်းၿႃႇရႃႇၼသီႇ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽွင်းၶုၼ်ၿြႁမၻတ်ႈ တိုၵ်ႉႁဵတ်းၶုၼ်။ ၽွင်းၼၼ်ႉ တီႈဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ ႁိမ်းဝဵင်းၿႃႇရႃႇၼသီႇၼၼ်ႉ ြွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း ပွႆးမင်ႇၵလႃႇၵူပ်ႉၵူႈ တီႈႁိူၼ်းလုၵ်ႈပႂ်ႉမႂ်ႇယူႇ။ ပွႆးမၵ်းမၢႆၵၢႆႇၵႂၢမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ပေႃႈမႄႈတင်းသွင်ၽၢႆႇသွင်ပႃႈ ၸင်ႇမႃး လိူၵ်ႈတူၺ်းဝၼ်းလီသေ မၵ်းမၢႆ ဝၼ်းမင်ႇၵလႃႇၵူပ်ႉၵူႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ မၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းမၼ်းယဝ်ႉ ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈၶူၺ်မႂ်ႇသမ်ႉ ꧤဝႄ်ၵႂႃႇ တီႈတိတ်ႉထိရႁၢၼ်းလူင်ၶဝ်သေ ၵႂႃႇထၢမ်ဝႃႈ ဝၼ်းမၼ်း လီဢမ်ႇလီၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ တိတ်ႉထိရႁၢၼ်းလူင် ၸင်ႇဝူၼ်ႉဢမ်ႇလီသေ “ၶဝ်ဢမ်ႇမႃးထၢမ်ၵဝ်ဢွၼ်တၢင်းသေ ၵႂႃႇလိူၵ်ႈဝၼ်းမၼ်းယဝ်ႉသေ ၸင်ႇတေမႃးထၢမ်ၵဝ်လူင်၊ ၼင်ႇႁိုဝ် ပွႆးမင်ႇၵလႃႇၵူပ်ႉၵူႈၼႆႉ တေလူႉလႅဝ်ၼၼ်ႉ ၵဝ်တေယႃႉၵွၼ်ႇ” ၼႆသေ ၸင်ႇဝႃႈ “ဝၼ်းဢၼ်သူလိူၵ်ႈၼႆႉ ၼၵ်ႈၶတ်ႈဢမ်ႇလီ၊ ယႃႇပေႁဵတ်းပွႆးၵူပ်ႉၵူႈမင်ႇၵလႃႇ၊ ပေႃးႁဵတ်းၼႆၸိုင် တေထိုင်တီႈလူႉသုမ်းၵူႈပိူင်ယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၸွမ်း ဝၼ်းဢၼ် ၵဝ်လိူၵ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉတႃႉ” ၼႆသေ လိူၵ်ႈပၼ်ဝၼ်းမၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈၶူၺ်မႂ်ႇၵေႃႈ ယုမ်ႇယမ် ၶေႃႈၵႂၢမ်း တိတ်ႉထိရႁၢၼ်းလူင်ၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ ဝၼ်းဢၼ် မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢမ်ႇၵႂႃႇ ပွႆးၵူပ်ႉၵူႈမင်ႇၵလႃႇ။ ဝၼ်းၼၼ်ႉ တီႈႁိူၼ်းလုၵ်ႈပႂ်ႉမႂ်ႇတႄႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၶပ်းၶိုင်ဝႆႉ ပၢင်ၵႅဝ်ႈပွႆးၵူပ်ႉၵူႈ ၵူႈသမ်ႇၵူႈပိူင်သေ ပႂ်ႉဝႆႉၵေႃႈ လုၵ်ႈၶူၺ်မႂ်ႇ ဢမ်ႇၽႅဝ်မႃးလႄႈ ၸင်ႇဢဝ် လုၵ်ႈၶူၺ်မႂ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်း ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵူပ်ႉၵူႈပၼ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈ ၽၢႆႇလုၵ်ႈၶူၺ်မႂ်ႇ ၽႅဝ်မႃးသေတႃႉ တူၵ်းလိုၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉလႄႈ လႆႈလုတ်ႈႁၢမ်း လုၵ်ႈပႂ်ႉမႂ်ႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ လႆႈငိၼ်းပီႈၼွင်ႉၼႂ်းဝဵင်းၶဝ်ဝႃႈ “သြႃႇဢႃႇꩡီႇဝၵဝႃႈ ၼၵ်ႈၶတ်ႈဢမ်ႇလီလႄႈ ၸင်ႇဢမ်ႇမႃး”ၼႆလႄႈ ၵူၼ်းဝဵင်း ၽူႈမီးပႆႇၺႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸင်ႇလွတ်ႈႁေႃး ၵႃႇထႃႇတီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ပႃႇꩮိ
ဢတ်ထေႃ ဢတ်ထသ်သ ၼၵ်ၶတ်တံ ၊ ၵိံ ၵရိသ်သၼ်တိ တႃရၵႃ။
ပိၼ်ႇတႆး
ၵူၼ်းမိူၵ်ႈမႂ်ႈ ဢၼ်ပႂ်ႉၼၵ်ႈၶတ်ႈယူႇၼႆႉ သုၼ်ႇလီ တႃႇတေလႆႈလုၵ်ႈပႂ်ႉမႂ်ႇၼၼ်ႉ ပူၼ်ႉလုတ်ႈ ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်လႆႈၽွၼ်းလီသုၼ်ႇလီၼၼ်ႉ ၸင်ႇတေပဵၼ်ၼၵ်ႈၶတ်ႈလီ ပုၼ်ႈတႃႇၵေႃႉၶႂ်ႈလႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူၼ်လၢဝ်ၼၵ်ႈၶတ်ႈ ဢၼ်မီးယူႇတီႈ ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်ၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်မႃး ႁဵတ်း ပၼ်လႆႈ ၽွၼ်းလီသင်။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႃႇတၵ
တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉသဵၵ်ႉၵၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉသဵၵ်ႉၵၢၼ်း (ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်း), (Dagon Myothit Seikkan), ၼႆႉမီးဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇပွတ်းၵၢင် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် တႃႈၼမ်ႉတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉၼႆႉ လႆႈၶၢႆႉမႃး မိူဝ်ႈ ပီ (1990) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ  (2000) ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈမီး (10) ႁူင်း၊ ၸၼ်ႉၵၢၼ် မီး (2) ႁူင်း၊ ၸၼ်ႉသုင်မီး (1) ႁူင်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူႇတီးၼႂ်းၸ​ႄႈဝဵင်းၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ် ၼိူင်ႈမိုၼ်ႇသေ ထိုင်မႃး ပီ  (2010) မႃး ပဵၼ်မႃး ၼိူင်ႈသႅၼ်ယဝ်ႉ။ တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉသဵၵ်ႉၵၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ပၢႆးၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈတွၼ်ႈတႃႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၵ​ေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။
ယေႇဢူး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းယေႇဢူး (ရေဦးမြို့ ; Ye-U ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇဢူး ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉပလူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပထဝီႇၼႃႈလိၼ်
ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝဵင်းယေႇဢူးၼၼ်ႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူး၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၸမ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းတီႇပႄးယိၼ်း၊ ၽၢႆႇတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းမၢင်းၵၢင်း၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇၸမ်ႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းတၸႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈဢွၵ်ႇၼႃႈတူၵ်း တၢင်းၵႂၢင်ႈ မီး (20) လၵ်း၊ ၼႃႈႁွင်ႇၼႃႈၸၢၼ်း တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး (19) လၵ်းသေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်သုင် ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ (350) ထတ်းယဝ်ႉ။ ဢေႇရိယႃႇ လွၵ်းလၵ်း မီး (557.85) ဢေႇၵ လႄႈ ဢေႇရိႇယႃႇဢေႇၵ မီး (377027) ယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉ
ပဵၼ်ၾိင်ႈၾႃႉ ဢၼ်ႁႅင်ႈႁွင်သေ ၽူၼ်ဢေႇၼမ်ႉၶၢၼ်ၸႂ်ယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ဢၼ်မႃးတင်းပီၼႆႉ မီး (35.51) ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ
ဝဵင်းယေႇဢူးၼႆႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼႆႉ မီးသဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၸူးထိုင် ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸူး ဝဵင်းတၸႄႇ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸူး ဝဵင်းၶိၼ်ႇဢူး လႄႈ ဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း တီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း တူၵ်းၵၢင်လီယဝ်ႉ။ မီးသၢႆလူတ်ႉၵႃး ဢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ၶီႇၵႂႃႇမႃးလႆႈလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇမႃး မိူင်းတႂ်ႈ မိူင်းၼိူဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵႂႃႇငၢႆႈမႃးငၢႆးယဝ်ႉ။ သၢႆလူတ်ႉ ၸိူဝ်းလဵၼ်ႈပၼ် ယေႇဢူး-မူင်ႇယႂႃႇ-တႃႈလိူဝ်ႇ၊ ယေႇဢူး-သူၺ်ႇပူဝ်ႇ-တႃႈလိူဝ်ႇ၊ ယေႇဢူး-တၸႄႇ-ၵျုၼ်းလႃႉ၊ ယေႇဢူး-တႃႈၵုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီးဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ၶၢဝ်းတၢင်းပွတ်း ဢၼ်လဵၼ်ႈပၼ် ၶိၼ်ႇဢူး-ယေႇဢူး-တိၼ်းတဵင်ႇယၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးပႆႇၺႃႇ
တႄႇဢဝ် ပီ 2006 တေႃႇထိုင် ပီ 2011 (6) ပီထပ်းၵၼ် လႆႈ (သူးထိၼိုင်ႈ) တီႈ လွင်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈၸၼ်ႉသိုပ်း ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ဢွင်ႈတီႈလီၶဝ်ၸႂ်
ၵျွင်းၽြႃးၸိူဝ်းလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇဢူးၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇ ဢၼ်မီးတီႈ ဝၢၼ်ႈၽလၢၼ်ႇၵူင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၸႃႇတိတီႈၵိူတ်ႇ ၼၢၼ်းမတေႃႇမႄႇၼု၊ ၵျွၵ်းဢုတ်ႇ ၼၢၼ်းမတေႃႇမႄႇၼု ဢၼ်မီးတီႈ ဝၢၼ်ႈမျိၼ်းပွၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢလႄႇပူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢလႄႇပူင်ႇ (အလည်ပုံရွာ, Ahlelpon) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်းတပႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190081 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်းတပႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1291 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1417 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2708 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
195
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:195
ဢေႇပရႄႇ 2003
(26) ဝၼ်း
5
ဢိၼ်းလျႃး (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းလျႃး (ဢွၵ်ႇ)  (အင်းလျား (အရှေ့)ရွာ, Inyar(East)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပလဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190784 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 10583 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 11702 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 22285 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ 2020
ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2020 ၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်း မိူဝ်ႈ ပီ 2020၊ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 8 ဝၼ်းသေ တေလိူၵ်ႈတင်ႈ သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း၊ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ
ႁူမ်ႈဝႃႈမီး လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇသေတႃႉ တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆ လုၵ်ႉတီႈ ၵေႃႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 2020၊ လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တၢင်းပဵၼ် COVID-19 ၼႆႉ ပဵၼ်သၢႆငၢႆ ဢၼ်ၵုမ်းထိင်းလႆႈယဝ်ႉသေ ဝၼ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ တေမွၵ်ႇလၢတ်ႈ လူင်ႈၼႃႈသီႇလိူၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ တေႃထိုင် လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 2020 ၼႆႉ ၽူႈၸၢင်ႈပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် မီးဝႆႉ (37) လၢၼ်ႉၼႆ ၵေႃႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈယၢမ်းလဵဝ် ၼႆႉ လႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၶိုၼ်းၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ပီ 2020၊ ၵျုၼ်ႇ 29 ဝၼ်း၊ ၵေႃႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇ သၽႃးၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ၶၢင် (18)၊ ယၢင်းလႅင် (7)၊ ယၢင်း (7)၊ ၶျၢင်း (9)၊ ၸႄႈၵႅင်း (37)၊ တၼိၼ်းတႃႇယီႇ (10)၊ ပႃႇၵိူဝ် (28)၊ မၵူၺ်း (25)၊ တႃႈလိူဝ်ႇ (ဢိၵ်ႇပႃး ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်) (36)၊ မွၼ်း (10)၊ ရၶႅင်ႇ (17)၊ တႃႈၵုင်ႈ (45)၊ တႆး(55)၊ ဢေႇယႃႇဝတီႇ(26)၊ လႆႈမၵ်းမၢႆ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈႁူမ်ႈ (330) ယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇ သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်း (14) ဢၼ်ၼႆႉ ၼိုင်ဢၼ်ၼႆႉ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ (12) ဢၼ်၊ ႁူမ်ႈ (168) ဢၼ်။ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ (2) ဢၼ် ဢၼ်ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၸႄႈတွၼ်ႈ (2) ဢၼ်တီႈ ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၵ်းမၼ်ႈထႅမ်သႂ်ႇဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇလုမ်းတႅၼ်းၽွင်း (သၽႃး)ၸႄႈမိူင်း/ၸႄႈတိူင်းၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ (644) ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း လႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ (29) ဢၼ်ယဝ်ႉ။
ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ တီႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢၼ်ယိပ်းဢႃႇၼႃႇဝႆႉယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ တေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ၊ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ တေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတီႈၼႂ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉမူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃး မိူဝ်ႈ ၵျူႇလၢႆႇ 23 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈ ၵျူႇလၢႆႇ 25 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်သဵၼ်ႈမၢႆၽူႈပၼ်လႆႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းၽႄၵေႃႇမသျိၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႉ သေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ် ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းဝႃႉ တႃႇ 4 ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ။ မိူဝ်ႈပႃႉသဵၼ်ႈမၢႆၽူႈပၼ်လႆႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ လႆႈပဵၼ်မႃး လွင်ႈသဵၼ်ႈမၢႆဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးတင်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း၊ ၶေႃႈမုၼ်းၽိတ်းပိူင်ႈ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇတီႈၼႂ်း မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ပႃးမႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိုတ်းပႃႈလင်ၸမ်ႉ ဢမ်ႇပႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၸၵႂႃႇ မီးဝႆႉလွင်ႈၽိတ်းတင်းၼမ်လႄႈ ဢွၼ်ၵၼ် ထတ်းသၢင်ႈ ၵေႃႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ဢူးလႃႉတဵင်း ၵေႃႉပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်းၵေႃႇမသျိၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဝႃႈတႄႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆၽူႈပၼ်လႆႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် လႆႈၽိတ်းပိူင်ႈၼႆႉသေ ပေႃးဝႃႈ ၵေႃႇမသျိၼ်ႇၵူၺ်း မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႆတႄႉ ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်းတြႃး ၼႆ လႆႈလၢတ်ႈမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2019၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ် ၸိူဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ
တီႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈၼႆႉ ၼႃႈလိၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းတႆး ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးသၢႆႇငၢႆ တွၼ်ႈတႃႇၸတ်းႁဵတ်းလႆႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ၽဵင်ႇပဵင်းလႄႈ တေဢမ်ႇႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆ ၵေႃႇမသျိၼ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မိူဝ်ႈ ပီ 2020၊ ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 16ဝၼ်းလႄႈသင်၊ မိူဝ်ႈ ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 27 ဝၼ်းၼၼ်ႉၼၼ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ် ၸိူဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2020 ဢၼ် ၵေႃႇမသျိၼ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးၼၼ်ႉ -
လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း
The list of military appointees was published as the UEC Announcement 3/2016.
ၽွင်းလူင် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိုၼ်ႉမိူင်း
ဢွင်ႈတီႈ ၽွင်းလူင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိုၼ်ႉမိူင်း တွၼ်ႈတႃႇ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 29 တီႈယဝ်ႉ။
တၢင်းပဵၼ်ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ
တၢင်းပဵၼ်ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇၼႆႉ မိူဝ်ႈ ဢေႃးၵၢတ်ႉ 16 ၊ တီႈ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်သေ လႆႈၽႄႈၸွတ်ႇၸပ်းၽႂ်း ပတ်ႉပိုၼ်ႉၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇယူႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ လႆႈပဵၼ် ၶူဝ်းဝိတ်ႉႁွၼ်ထူၼ်ႈသွင်သေၵေႃႈ လႆႈၽႄႈၸပ်းၵႂႃႇ တင်းမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းထုၵ်ႇၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ် 374 ၵေႃႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉၵျွင်းၶိုၼ်ႈၽႅဝ် ႁူဝ်မိုၼ်မၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၶၢဝ်းလူင်ႈၼႃႈ လိူၼ်ၼိုင်ႈ တႄႇဢဝ် ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 1 ဝၼ်း တေႃႇ 15 ၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈဝၼ်း ႁူဝ်ၼပ်ႉၽတ်ႉၽဵင်ႇၼႆႉ သုင်ၶိုၼ်ႈ 1000 ပၢႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ 15 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 18985 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ လိူဝ်သေ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ၵူဝ်ႇၵူဝ်းသေ ၸႄႈဝဵင်းၵိုတ်းလိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈၶပ်းမၢႆယူႇသဝ်းတီႈႁိူၼ်း (Stay at Home) သေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈမိူင်း ၸႄႈတိူင်းဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်မၵ်းမၼ်ၼင်ႇၶပ်ႉမၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ၶဝ် လၢတ်ႈႁႂ်ႈၶၢႆႉပၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆသေတႃႉ ၵေႃႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉမႃး။ မိူဝ်ႈ ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 20 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၽူႈမီးသုၼ်ႇလၢတ်ႈ ႁင်း ၵေႃႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဝႃႈ လွင်ႈပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ဝၼ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ယင်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႈၸပ်း COVID-19 ထၢၼ်ႇၵႂႃႇၵၢတ်ႇ၊ ၶီႇလူတ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး လႆႈဢဝ်လၢႆး ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပႃႇလီႇမၢၼ်ႇ မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႇပရႄႇၼၼ်ႉသေ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉ တိူဝ်းၶႅမ်ႉသေ မိူင်းၼၼ်ႉဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မိူင်းၵၢဝ်းလီၸၢၼ်းၼႆႉ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽွင်း တၢင်းပဵၼ်ၸပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ပဵၼ်သၢႆငၢႆဢၼ်ၵုမ်းထိင်းလႆႈလီသေဢမ်ႇၵႃး တွၼ်ႈတႃႇတူၺ်းထိုင်ပၢႆးယူႇလီၵေႃႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းငိုၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တွၵ်ႇတႃႇဢွင်ႇမူဝ်းၺူဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈတိူင်မၵူၺ်းလၢတ်ႈတီႈ ၶပ်ႉမၢႆတွင်ႈထၢမ်ဢၼ်ၼိုင်ႈဝႃႈတႄႉ လွင်ႈဢၼ်တေႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ဝၼ်းဢၼ်လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ သၢႆငၢႆၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇႁၢႆႉၸႃႉ၊ ၸွမ်းၼင်ႇမၼ်းႁူႉဝႆႉတႄႉ သၢႆငၢႆမိူင်းမၢၼ်ႈယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပေႃးၸႃႇဢဝ် ဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇ၊ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ထၢၼ်ႇဝႃႈ ၼွၼ်းယူႇၵူၺ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၸူႉတုမ်ၵူၼ်းသေ ႁဵတ်းပၢင်ပၼ်ႇလဵပ်ႈၵမ်ႉထႅမ်
ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ပၢႆးလဵၼ်ႈႁႅင်း လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈၸူႉတုမ်ၵူၼ်း လိူဝ် (30) ၵေႃႉၼႆသေတႃႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈလွမ်ႉႁွပ်ႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းဢၢၼ်ႇႁူဝ်မိုၼ်ႇ ႁူဝ်ႁဵင်းသေ ဢမ်ႇၵႃး မၢင်တီႈ ၸူႉတုမ်ၵူၼ်းဢၢၼ်ႇႁူဝ်သႅၼ်သေ ပၼ်ႇလဵပ်ႇၵမ်ႉထႅမ်ၼႄဢဵၼ်ႁႅင်းမႃးယဝ်ႉ။ ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 25 ဝၼ်းမႃး လုၵ်ႉတီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီလႄႈ ပၢႆးလဵၼ်ႈႁႅင်း လႆႈၶိုၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၸၢင်ႈၸူႉတုမ်လႆႈ တေႃႇထိုင် ၵူၼ်း (50) ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်ဝႃႈတႄႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈပၼ်ႇလဵပ်ႈၵမ်ႉထႅမ်ၼႄဢဵၼ်ႁႅင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပႃႇတီႇၵေႃႉႁဵတ်းသေ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းလွမ်ႉႁွပ်ႇပၼ်ႁႅင်းပႃႇတီႇၶဝ်ၵေႃႉႁဵတ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈပဵၼ် ဢၼ်လႆႈထဵင်မေႃးၵၼ်
ၽွင်းပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ၼႃႈ မိူဝ်ႈပႆႇႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ ထူင်လိၵ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈ ဢၼ်ၽႅဝ်မၢးတီႈ ၸုမ်းၽႄၵေႃႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇ၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼၼ်ႉ ထူင်လိၵ်ႈမၼ်း ပိုတ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 21 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ထူင်လိၵ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ၼႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်ႁင်း တပ်ႉဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇတပ်ႉမတေႃႇ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵူင်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တႃႇ 58 ဢၼ်ၼႆႉ ပိုတ်ႇဝႆႉလႄႈ ၸုမ်းၽႄၵေႃႇမသျိၼ်ႇၸႄႈဝဵင်း လႆႈတႅပ်းတတ်းဢမ်ႇသႂ်ႇၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆ တႃႇၼပ်ႉဢၢၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 28ၼၼ်ႉၵေႃႈ ထူင်လိၵ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ၼႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်ၽႅဝ်ႁွတ်ႈၼွၵ်ႈၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇ ဢၼ်ဢဝ် ပိူင်ႇ 15 သေသႂ်ႇၼၼ်ႉ ထူင်လိၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပိုတ်ႇဝႆႉထႅင်ႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ တေၼပ်ႉဢၢၼ်ႇ ဢမ်ႇၼပ်ႉဢၢၼ်ႇ ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၵေႃႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တေတႅပ်းတတ်းၼႆယဝ်ႉ။
တီႈဢိူင်ႇဝႃႇယႃႇတေႃး လႄႈ ဢိူင်ႇၵူၺ်းၵူင်ႇ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈ ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 31ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵဵပ်းၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ၼႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၸိူဝ်းဢႃႇယု 60 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်သေ တီႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ တီႈၸိုဝ်ႈတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၽိတ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸိုဝ်ႈတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်းလႄႈ ၸဝ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် 290 ၼႆႉ တေလႆႈၶိုၼ်းပၼ် ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၼႆႉ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈ ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 30 ၽွင်းၵဵပ်းၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ၼႃႈ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းလႄးၵူး ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈဢဝ် ၸုမ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး မိၵ်ႈမၢႆ UEC သေ ၸႂ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၽူႈပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်သၢမ်ၵေႃႉၸႂ်ႉယဝ်ႉၵႂႃႇသေ တႅၼ်းၽွင်းဢွင်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် လႆႈႁၼ်ၵႂႃႇလႄႈ ၸူးလႆႈ ၶတ်းၶႂၢင် လွင်ႈၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇ ပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်ႈဢၼ်ပွမ်ၼၼ်ႉ တႅၼ်းၽွင်းၼၢင်းယိင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ပျီႇထွင်ႇၸုၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇယေးၼိၼ်ႉ ၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈဢဝ်မႃးယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ တီႈဝၢၼ်ႈတၶုၼ်ႇတႅင်ႇ၊ ဢိူင်ႈဢိၼ်းပျွၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပွင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽွင်းၵဵပ်းၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ၼႃႈ တႃႇ ၵူၼ်းဢႃႇယု 60 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ် မိူဝ်ႈဝၼ်း ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈဢဝ် ၸုမ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး မိၵ်ႈမၢႆ UEC သေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးယဝ်ႉ။
တီႈ ၸႄႈဝဵင်းၶျွင်းဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢဝ်ၸုမ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး မိၵ်ႈမၢႆ UEC သေ ၵဵပ်းၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်မႃးလႄႈ လႆႈပိုတ်ႇၵၢၼ်ၾိင်ႈ တေႃႇ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵေႃႇမသျိၼ်ႇမူႇဝၢၼ်ႈ မႃးယဝ်ႉ။
တီႈၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽွင်းၵဵပ်းၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ပႃႇတီႇၶဝ် ၶဝ်ႈၵဝ်းၼႆလႄႈ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈပိုတ်ႇဢမူႉမႃးယဝ်ႉ။
လွင်ႈထတ်းသၢင်ႈ
သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း လႆႈထတ်းသၢင်ႈဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးသၢႆငၢႆ ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း လႄႈ ဢၼ်ထၢင်ႇႁၢင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 2 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ လုမ်းၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇဝႃႈ လႆႈပဵၼ်သၢႆငၢႆ ဢၼ်တေလႆႈၽၢင်ႉလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ လႆႈပၼ်ၽၢင်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၶူပ်းမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း မၢႆမီႈလၵ်းမိူင်း၊ လွၼ်ႉၵႅၼ်မၢႆမီႈၸိုင်ႈမိူင်း ၼႆ ဢူးၸေႃႇထေး ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈမီးသုၼ်ႇလၢတ်ႈ လုမ်းၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈမိူဝ်ႈ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ ၶေႃႈဢၼ်ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးၼၼ်ႉ မၼ်းငမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း မၢႆမီႈလၵ်းမိူင်းၼႆ ၸုမ်းၵၢၼ်ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈတပ်ႉမတေႃႇ လႆႈၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
တႃႈလိူဝ်ႇ (သဵင်မိူၼ် တူၼ်ႈထႅဝ်ပႅၵ်ႇ)
တႃႈလိူဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၶႂ်ႈပွင်ႇဝႃႈ
1935
1935
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပလိၼ်ႇတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈပလိၼ်ႇတွင်ႇ  (ပလင်သောင်ရွာ, Palinthaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇၶျေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191100 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1574 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1567 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3141 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဢၢႆႇဝၢႆး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈဢၢႆႇဝၢႆး  (အိုင်ဝိုင်းရွာ, Aingwaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵလိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 177,119 ယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ၵႄႈသွမ်ႇ
ဝၢၼ်ၵႄႈသွမ်ႇ
ဝၢၼ်ၵႄႈသွမ်ႇၼႆႉ ၽၢႆႇဢင်းၵိတ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ Black Turmeric Plant ၼႆသေ ၽၢႆႇမၢၼ်ႈတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဂမုန်းနက် ၼႆယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈဝၢၼ်ၵႄႈသွမ်ႇၼႆႉ ယူႇၼႂ်းသၢႆၽၼ်းမိၼ်ႉ ႁဵဝ်း၊ တူၼ်ႈမၼ်း တေမိူၼ်တူၼ်ႈမိၼ်ႉ မႂ်မၼ်းၵေႃႈမိူၼ်မိၼ်ႉ ၼႂ်းၵၢင်မႂ် တေမီးသီ ၵမ်ႇသွမ်ႇ လေႃးၵၼ်သွင်သီ၊ မွၵ်ႇတေဢွၵ်ႇသီလႅင်ၶွင်ႇ တုမ်ႇၶၢဝ်လိူင်ဢွၼ်ႇ တူၼ်ႈတေသုင်လႆႈ(3/4)သွၵ်ႇ။
ႁူဝ်ဝၢၼ်ၵႄႈသွမ်ႇၼႆႉ မီးသီလမ် (ၵမ်ႇလမ်) ၵွပ်ႈၼၼ် ၸင်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ၵႄႈသွမ်ႇ။
ဝၢၼ်ၵႄႈသွမ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်း ဢဝ်ႁဵတ်းၽၵ်း ႁဵတ်းတၢင်းၵိၼ်ပဵၼ်ယႃႈယႃလီၵတ်ႉယမ်။ မိူင်းၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶဝ်တေဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ပႃးၼႂ်းႁူင်းယႃ ဢိတ်ႇပဵၼ်ၽွင် ႁဵတ်းပဵၼ်ယႃမဵတ်ႉ ဢဝ်ပဵၼ်ယႃၼမ်ႉ ဢဝ်ၽေႃႇလေႃးယႃတၢင်ႇမဵဝ်း ယူတ်းယႃၵူၼ်းပဵၼ်တင်းၼမ်။
ဝၢၼ်ၵႄႈသွမ်ႇ တႆးႁဝ်း ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁဵတ်းယႃႈယႃမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ပူႇသြႃႇ ၼၢႆးသြႃႇ ယူတ်းယႃၵူၼ်းပဵၼ် ဢဝ်ၽေႃႇလေႃးယႃတၢင်ႇမဵဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီးၼမ်ယူႇ။
လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း
ၶုတ်းဢဝ်ႁူဝ် သုၵ်ႈလၢင်ႉၶႅမ်ႉၶႅမ်ႉ တူမ်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉၵေႃႈလႆႈ။ သွႆးတၢၵ်ႇႁႅင်ႈ တမ်ၽွင်သႂ်ႇတိင်ႇ/ထူင် ဝႆႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:တူၼ်ႈမွၵ်ႇမၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈႁူဝ်
မိၼ်းလၢၼ်း (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းလၢၼ်း (ႁွင်ႇ)  (မင်းလမ်း (မြောက်)ရွာ၊ Minlan(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်းလၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192753 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်းလၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2686 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2993 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5679 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မိူင်းယွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း ; (မိုင်းယောင်းမြို့နယ်) ; (Mongyawng Township),  ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမိူင်းယွင်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး
တဵင်ႇၺႅတ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈတဵင်ႇၺႅတ်ႉၵူင်း  (တိမ်ညက်ကုန်းရွာ၊ Tainnyetkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတၢၼ်းတႄးၵျုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192690 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတၢၼ်းတႄးၵျုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4481 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5025 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 9506 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၶျွၵ်ႉၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၶျွၵ်ႉၵၢၼ်ႇ  (ချောက်ကန်ရွာ၊ Chaukkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶျွၵ်ႉၵၢၼ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192446 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၶျွၵ်ႉၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 843 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 975 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1818 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၼႃးဢွၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼႃးဢွၼ်ႇ (, Nar Aun, နားအွန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
1650
1650
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1255
1255
1650
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1255
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1650
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1255
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျုၼ်းၵလေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈမယူဝ်းၵူင်း  (ကျွန်းကလေးရွာ, Kyunkalay) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁလိၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190001 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇႁလိၼ်း ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 275 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 264 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 539 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1650
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1650
1255
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
653
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျုၼ်းၵလေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
653
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1255
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
653
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
1255
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
653
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
1255
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
653
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
1255
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1255
653
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
194
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:194
သဵၵ်ႉၵူး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈသဵၵ်ႉၵူး  (ဆိတ်ကူးရွာ, Seikku) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵလိတ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 177,118 ယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝႅတ်ႉၶျူၵ်ႉၵူင်း (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈဝႅတ်ႉၶျူၵ်ႉၵူင်း (ၸၢၼ်း)  (ဝက်ချုပ်ကုန်း (တောင်)ရွာ၊ Wetchokekone(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပျႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192137 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပျႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1932 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2390 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4322 ၵေႃႉယဝ်ႉ။