cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တီႇၶုၼ်မျၢတ်ႈ၊ ဢူး
ဢူးတီႇၶုၼ်မျၢၼ်ႈ (ၵိူတ်ႇ 1950 ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 30) ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇ၊ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶၢင် ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်း၊ ၽူႈသိုင်ႇၾိင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉ။ တီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ ၂၀၁၅ ၼၼ်ႉ တၢင်တူဝ် ပျီႇထွင်ႇၸုၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇယေးၼိၼ်ႉ ၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇသေ လႆႈဢွင်ႇပႄႉတီႈ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆးသေ ပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ၵုမ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ် ပဵၼ် ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။
ပီ 2018 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 22 ၼၼ်ႉ ၶႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈၼၢမ်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။
ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ လႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ
လႆႈၸုမ်ႈၶူးၽၢႆႇပၵ်းပိူင် ၵႃႈတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ဝဵၵ်ႉၸႃႇလႄႈ တဵၵ်ႉပၢၼ်ႇတႃႇၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ပီ 1975 ႁႃႈၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းပဵၼ် ၽူႈတၢင်ၼႃးသွၼ်ၵၢၼ်သေ ထိုင် ပီ 1976 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼႆႉ ပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၾိင်ႈမိူင်း ၸၼ်ႉ ၄၊ တႄႇဢဝ်ပီ 1981 တေႃႇ 1984 သီႇ ပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶွင်ႇၸီႇၵူၼ်းမိူင်း၊ တႄႇဢဝ် ပီ 1985 တေႃႇ 1988 ပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၾိင်ႈမိူင်း ၸၼ်ႉ ၃ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇငူႇ၊ 1988 တေႃႇ 1990 ပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်းၼႂ်း မဝတ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ၊ 1990 တေႃႇ 2010 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ ဝႆ့ပဵၼ် ၶုၼ်ၸတ်းၵၢတ် တီႈ လုမ်းၸွမ်သိုင်ႇၾိင်ႈသေ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ႁူဝ်ၼႃႈတပ်ႉၸုမ်း၊ တပ်ႉႁၢၼ်ၽၢႆႇတိုၵ်း တီႈ ၸုမ်းသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်းၵူတ်ႉၶၢႆ (ပိုၼ်ႉတီႈ) ဢၼ်မီးၽၢႆႇတႂ်ႈ လွင်ႈၸတ်းၵၢႆ ငဝ်ႈၸိုင်ႈသိုၵ်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး မိူဝ်ႈပီ 2007 ၼၼ်ႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸုမ်းၵမ်ၵၢၼ် လၵ်းမိူင်းလႄႈသင်၊ တီႈ ၸုမ်းၵမ်ၵၢၼ် တႃႇၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးႁပ်ႉဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပတ်ႉပိုၼ်ႉ တႃႇ လၵ်းမိူင်း ၂၀၀၈ ၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။
ပၢႆးမိူင်း
လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၽူႈၼၢမ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း တီႈ ပျီႇထွင်ႇၸုၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇယေးၼိၼ်ႉ ၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇ မႃးလႄႈသင်၊ လႆႈပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸႄႈမိူင်း တႃႇ မိူင်းတႆး(ပွတ်းႁွင်ႇ) လႄႈသင်၊ လႆႈႁပ်ႇၵၢၼ် ႁူဝ်ၼႃႈတပ်ႉၸုမ်း (ၸုမ်းႁၢၼ်ၽၢႆႇတိုၵ်း) တီႈ ၸုမ်းသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်းၵူတ်ႉၶၢႆမႃးယဝ်ႉ။
တီႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပႃႇတီႇၸေးၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈၵူတ်ႉၶၢႆႇသေ တၢင်တူဝ် ပျီႇၶႅင်ႇၽျူဝ်းပႃႇတီႇသေလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းမႃးသေ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပႃး ပုၼ်ႈၽွင်းၽူႈၼၢမ်း ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ၾိင်ႈမိူင်းပိူင်လိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၂၀၁၅ ၼၼ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈၵူတ်ႉၶၢႆသေ တၢင်တူဝ် ပျီႇထွင်ႇၸုၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇယေးၼိၼ်ႉ ၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇသေ လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2015 ၼၼ်ႉ ဢိၵ်ႇတင်း တူႇရဢူးသူၺ်ႇမၢၼ်း သေ လႆႈထုၵ်ႇထွၼ်ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈၵႃႈတီႈ ပျီႇတွင်ႇၸုၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇယေးၼိၼ်ႉ ၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၼ်ႁႃယႃႈမဝ်းၵမ်
ဢူးတီႇၶုၼ်မျၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈၵဝ်ႇ သိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆမႃးလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇမၢပ်ႇၼေးဝႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈ လွင်ႈငိုၼ်းလမ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈ လွင်ႈပိၼ်ႇငိုၼ်းလမ်သေ လႆႈပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈသျႄႇယႃႇ ၵႃႈတီႈ ယေးငိုၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇမေႇၾရႃးဝႃး ဢၼ်လႆႈယႃႉသိမ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢူးၶုၼ်တီႇမျၢတ်ႈလႆႈ ထဵင်ၶိုၼ်းဝႆႉဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်တင်း ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ယႃႈမဝ်းၵမ် ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
မိၵ်ႈသူး ၸိူဝ်းလႆႈမႃး
(1989) လႆႇမိၵ်ႈယႄးတူႇရ ၊ (1989) မိၵ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ်သႃႇယႃႇ၊ (1989) သူးၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လီ၊ (1990) ၸွမ်ၽူႈသိုင်ႇၾိင်ႈၸၼ်ႉမၢႆသွင် ၊ (1993) မႂ်ယွင်ႈၵုင်ႇၸွမ်ႁၢၼ်၊ (2002) မိၵ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႉၽၢႆႇၸတ်းၵၢၼ် ၸၼ်ႉသၢမ်၊ (2004) မိၵ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႉၸတ်းၵၢၼ် (ၸၼ်ႉသွင်)၊ (2005) ၸွမ်သိုင်ႇၾိင်ႈၸၼ်ႉၼိုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သီႇလၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈသီႇလၵူင်း  (သီလကုန်းရွာ, Thilakone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႄးၵေႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189994 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတႄးၵေႃး ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 638 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 753 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1391 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၼရဝိတ်ႉ လိူတ်ႉရတ်ႉၵူဝ်းသုမ်
ၼရဝိတ်ႉ လိူတ်ႉရတ်ႉၵူဝ်းသုမ် (ထႆး: ณราวิชญ์ เลิศรัตน์โกสุมภ์; ၵိူတ်ႇ 2001၊ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1) ဢၼ်ႁူႉဝႃႈ ပွၼ်း ၼရဝိတ်ႉ ၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢႆးၸိူင်းထႆး ဢၼ်မီးတႂ်ႈ  GMMTV ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းတႄႇၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉမၼ်း ဝၢႆးသေ မၼ်းဢွင်ႇပႄႉ တီႈ "Go On Girl & Guy Star Search" ပွၵ်ႈထူၼ်ႈသၢမ် ဢၼ် Clean & Clear လႆႈၸတ်းႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2020 ၼၼ်ႉလႄႈ မၼ်းလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ႁူမ်ႈၵၢၼ်ၵၼ်တင်း  GMMTV မႃးယဝ်ႉ။ ပွၼ်းၼႆႉ မၼ်းလႆႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃး ၽွင်းမိူဝ်ႈမၼ်း လဵၼ်ႈတူဝ်ၸိူင်း မွၵ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် တူဝ်ၼမ်းၸိူင်း တီႈၼႂ်း သီးရီးတၢင်းႁၵ်ႉမၢဝ်ႇၸၢႆး ပႃပူၼ်ႉၾႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸိူင်းထႆးႁူၼ်ႉၼူဝ် မိူဝ်ႈပီ 2021 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ လႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ
ၼရဝိတ်ႉ ၼႆႉ ၵိူတ်ႇတီႈ ဝဵင်းလူင် ၵုင်းထဵပ်ႈ တီႈ မိူင်းထႆး မိူဝ်ႈ ပီ 2001 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းႁဵၼ်းဢဝ် Biomedical Engineering ၵႃႈတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီ 2010 ၽွင်းမၼ်းတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈ ၶေႃးလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ပွၼ်းၼႆႉ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ "ၽူႈၸၢႆးဢၼ်လဝ်းသေပိူၼ်ႈ" တီႈၼႂ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ လႄႈ လႆႈပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း ၶွင် လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁွတ်ႉ တီႈ ပၢင်ၶႄႉၶဵင်ႇ Ladkrabang Raja Mongkut Institute of Technology ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
2020-2021: ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃး၊ ပႃပူၼ်ႉၾႃႉ
ၼႂ်းပီ 2020 ၼၼ်ႉ ပွၼ်းလႆႈတႄႇ ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉမၼ်းမႃး ၽွင်းမိူဝ်ႈမၼ်းဢွင်ႇပႄႉ တီႈပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် ၶွင် Go On Girl & Guy Star ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ Clean & Clear ၶူၼ်ႉႁႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ မၼ်းဢွင်ႇပႄႉတီႈပၢင်ပွႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ မၼ်းလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ်တင်း GMMTV ၼႂ်းပီၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ လွင်ႈဢွၵ်ႇႁၢင်ႈၼႄတီႈ ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၽွင်းမၼ်းလဵၼ်ႈတူဝ်ၸိူင်း ၼူၼ်း တီႈၼႂ်း ထၢၼ်ႈၸိူင်းလိူဝ် တီႈ သီးရီးၾၼ်ႇတသီႇပၢႆးသၢႆႈ ဢၼ်ပဵၼ် The Gifted: Graduationၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ တွၼ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်ယဝ်ႉၼႆ ဢၼ်ပဵၼ်တွၼ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ပၼ်ယူႇ၊ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈ သူင်ႇသိူမ် တွၼ်ႈတႃႇ Clean & Clear ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
2022-ယၢမ်းလဵဝ် : ဢူၺ်ႈၵေႃႉၼႆႉ ၵေႃႉလဵဝ် (Never Let Me Go)
ၼႂ်းပၢင်ပွႆး GMMTV 2022: BORDERLESS event တီႈတွၼ်ႈသုတ်း ၶွင် ပီ 2021 ၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ပွၼ်း တေလဵၼ်ႈတီႈထၢၼ်ႈၸိူင်း ပၢမ် တီႈၼႂ်း သီးရီးၸိူင်း "ဢူၺ်းၵေႃႉၼႆႉ ၵေႃႉလဵဝ် (Never Let Me Go)" ဢၼ်ပဵၼ် သီးရီးၸိူင်းမႃႇၾီးယႃး ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ GMMTV ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉသေ တေလဵၼ်ႈၵိုၵ်းၵၼ်တင်း ၽူးဝိၼ်း ၼင်ႇပဵၼ် လွင်ႈတၢင်းႁၵ်ႉမၼ်း လႄႈ ၶျိမူၼ်ႈ ဝၶျိရဝိတ်ႉ ရိူင်ႇဝိဝတ်ႉ တႄႉ ပဵၼ်ၼင်ႇ ၵေႃႉၶဵင်ႇတၢင်းႁၵ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ် ထၢၼ်ႈၼမ်းၸိူင်း ထူၼ်ႈသွင် ဝၢႆးသေ မၼ်းလႆႈ လၢင်းဝၼ်းသီးရီး ပႃပူၼ်ႉၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။    ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းလႆႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉပဵၼ်ပွတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈ တီႈၼႂ်း သီးရီး ၶွင် GMMTV ၸိူဝ်းပဵၼ် Oops! Mr. Superstar Hit on Me, လႄႈ Dirty Laundry ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈ လၢင်းဝၼ်း KAZZ 2022 ၼၼ်ႉ ပွၼ်းလႆႈၸိုဝ်ႈၼင်ႇဝႃႈ ၸၢႆးၸိူင်းလၢဝ် တွၼ်ႈတႃႇၼိုင်ႈပီ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်လဝ်ႈမူၼ်ႈမၼ်း တီႈ ပႃပူၼ်ႉၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းထႆး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸၢႆးငဝ်းထႆး ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း GMMTV
ၵျီႇဢိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵျီႇဢိၼ်း  (ကျီအင်းရွာ၊ Kyiinn) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတၢၼ်းတႄးၵျုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192692 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတၢၼ်းတႄးၵျုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4481 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5025 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 9506 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
1657
1657
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1657
202
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:202
ဢေႇပရႄႇ 1845
(26) ဝၼ်း
5
ႁူင်းႁဵၼ်းမႄႈ
ဢၼ်ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ႁူင်းႁဵၼ်းမႄႈ ဢမ်ႇၼၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းမိူဝ်ႈဢွၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်းငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းၽႃႇသႃႇလႅတ်ႇတိၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈ "Alma mater" ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇလႅတ်ႇတိၼ်ႇဝႃႈ alma ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃး ဢၼ်ႁႂ်ႈဢႁႃႇရတဵမ်ထူၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ႁၵ်ႉႁွမ်ပႅင်း ဝႃႈၼႆသေ mater ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉၸမ်ႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ မႄႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် တူဝ်တၢင်ၼမ် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းဢေႇတႄႉ ပဵၼ် almae matres ၼႆယဝ်ႉ။ ပွင်ႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼႆႉတႄႉ မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ်ရေႃးမၶဝ် ပၢၼ် (ancient Rome) ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶုၼ်ၽီမႄႈ (mother goddess) ပိူင်လူင်မၼ်း မၢႆထိုင် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸီးရိတ်ႉ (Ceres) ဢမ်ႇၼၼ် ၸိတ်ႉပီႇလီ (Cybele)၊ ၼၼ်ႉသေ ဝၢႆး ၽႃႇသႃႇၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ႁုမ်ႈမုၼ်းမႃး လႆႈမၢႆထိုင် ၸဝ်ႈမႄႈမေႇရီႇ (Virgin Mary) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်မႃးၸမ်ႉ ပွင်ႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼႆႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉတီႈတူင်ႇဝူင်းပၢႆးပႆႇၺႃႇသေ မၢႆထိုင် ႁူင်းႁဵၼ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး၊ ႁူင်းႁဵၼ်းဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးမႃး၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶေႃးလဵၵ်ႉ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
သူၼ်မၢၵ်ႇယၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇယၢၼ်း (, Hsun Marum, ဆွန်မရမ်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုၼ်ၼႃး၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
1263
1263
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1263
ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း
ႁႅႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း
ၵွပ်ႈသင် လႆႈၵိူတ်ႇပဵၼ်မီး ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းမႃး?
ၽွင်ႈပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း ၽွင်ႈပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ၵမ်ႈၽွင်ႈတိုၵ့်တေပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း
ၸိူဝ်းတိုၵ့်ႁဵတ်းႁႃၵိၼ်လဵင့်တွင့်ယူႇယင့်လႆႈၵေႃႈ ပဵၼ်ဝႆ့ႁႅင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း ၵွပ်ႈၽေးတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသေ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈ လႆႈပဵၼ်တေပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ႁိုဝ်ႁႅင်းၵၢၼ် ၼွၵ်ႈမိူင်းၵႂႃႇ
ပဵၼ်ဝႆ့ႁႅင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းသေ မီးတူဝ်ထူပ်း ႁိုဝ် တိုဝ့်တၢင်းလီၸိူင့်ႁိုဝ်ၵေႃႈ သင်ၸၢင်ႊတႅမ်ႈတၢင်ႇၼႄၵၼ်လႆႈလႂ်
ပဵၼ်ဝႆ့ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ၸၢင်ႊဢဝ် တူဝ်ထူပ်း တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် တႅမ်ႈတၢင်ႇၼႄဝႆ့လႆႈ ၼႆၸိုင် ဝူၼ့်ဝႃႊ တေၸၢင်ႊပဵၼ်ၽွလ်းလီ တႃႇၸိူဝ်း တေပဵၼ် တိုၵ့်ဢၢင်ႈပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းယူႇၼၼ့် ၸၢင်ႊႁႃႁဵၼ်းဢၢၼ်ႇ ႁႂ်ႈၸၢင်ႊပဵၼ်တၢင်းႁူႉၵႅမ်တူဝ်ၵႂႃႇယူႇၼႆ
ၵၢၼ်းတပႅတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်းတပႅတ်ႉ (ကမ်းတဘက်ရွာ, Kantabet) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်းတပႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190080 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်းတပႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1291 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1417 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2708 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
လွင်ႈမေႃႁူႉၵေးၸူး သပ်ႉပၺ်ႇၺုပုတ်ႉထၸဝ်ႈ
ဝၢႆးသေဝူၼ်ႉသၢင်ႈၶိုၼ်း လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ဢၼ်ႁိုင်ၸဵတ်းဝူင်ႈ ပႃႈတႂ်ႈႁူမ်ႈၺွင်ႇၽေႃးထိယဝ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ပုၼ်ႈတႃႇတေႁေႃးၼႄတြႃးတေႇသၼႃႇၼၼ်ႉ တႅပ်းတတ်း တေယေႃးၶိင်းတေႇတၸႃႇရီႇ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ပုၼ်ႈတႃႇတေႁေႃးၼႄတေႇသၼႃႇ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၸင်ႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ဢၼ်ပဵၼ်သြႃႇမၼ်းၸဝ်ႈ ဢႃႇလႃႇရၵႃႇလႃႇမ လႄႈ ဢုတ်ႉတၵရႃႇမပုတ်ႉတ ၶႃသွင်ၸဝ်ႈ။ လႆႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်ၸၢၼ်ႇၸဵတ်းၸၼ်ႉ တီႈဢႃႇလႃႇရၵႃႇလႃႇမလႄႈ ၸၢၼ်ႇပႅတ်ႇၸၼ်ႉ တီႈဢုတ်ႉတၵရႃႇမပုတ်ႉတလႄႈ ၸႂ်ဢၼ်မေႃႁူႉၵေးၸူးၼၼ်ႉ ၸင်ႇယိုင်ႈယႂ်ႇပဵꧣ်မႃး။ သြႃႇတင်းသွင်ၵေႃႉၼႆႉ ၵိုင်ႇထိူၵ်ႈႁပ်ႉဢဝ်လွင်ႈသွၼ်ပၼ် တေႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိူဝ်ႇၸဝ်ႈၶဝ်ႈၸၢမ်ႇၸၢၼ်ႇသေတူၺ်းၵႂႃႇ သြႃႇတင်းသွင်ၵေႃႉၼႆႉ ပေႃးလူႉတၢႆသေ ၽႅဝ်ၵႂႃႇဢရူႇပၶူင်းသၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၽုင်ႇဢရူႇပၿြမ်ႇမၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသီးရုပ်ႈၶၼ်ႇထႃႇသင်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၽူႈဢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ၽွင်းၵျၢင်ႉၵမ်တုၵ်ႉၵရၸရိယႃႇ တႃႇပဵၼ်ၽြႃးမႃးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢူၺ်းလီ ဢၼ်ပဵၼ်ၶဝ်ႁႃႈၵေႃႉၼႆႉ ဢွၵ်ႇယၢၼ်ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈၵႂႃႇၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ပဵꧣ်ၽူႈဢၼ်ယၢမ်ႈယူႇၸွမ်းႁဵတ်းၵေႃႉ၊ ၼင်ႈၵၢၼ်တြႃးႁူမ်ႈၵၼ်မႃး ၶၢဝ်းတၢင်းႁူၵ်းပီ။ ၶိုၼ်းၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ဢၼ်ၶဝ်မႃးယိုၼ်ႈဢၢပ်ႈၼမ်ႉမႆႈၼမ်ႉၵတ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးႁူႉႁၼ်ဝႃႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈႁႃႈၵေႃႉၼႆႉ မီးယူႇၼႂ်းသူၼ်လူင်တိုင် ဢိတိပတၼ မိူင်းပႃႇရႃႇၼသီႇ (Varanasi) ၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ တင်းၸႂ် ဢၼ်မေႃႁူႉၵေးၸူး တင်းၸႂ်ၵရုၼႃႇယႂ်ႇၼမ်သေ ၸင်ႇယေႃးၶိင်းၵႂႃႇပႃႇရႃႇၼသီႇ တႃႇသွၼ်ပၼ် ဝိပသ်သၼႃႇယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈမေႃၸွႆႈထႅမ် ဢၼ်ဢမ်ႇမၢင်ႇမွင်းသုၼ်ႇတူဝ်၊ လွင်ႈမေႃႁူႉၵေးၸူးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉၵတ်ႉထၢတ်ႈၸႂ်လီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၼၢၼ်းမီးတႄႉတႄႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉလီတင်းသွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ တဵမ်ထူၼ်ႈၼင်ႇၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ "ဢုပၵ" ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၽွင်းဢွၵ်ႇတၢင်း လုၵ်ႉတီႈတူၼ်ႈၽေႃးထိ ထိုင်ပႃႇရႃႇၼသီႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈထူပ်းႁၼ် ဢုပၵ သႃႇမၼယူႇယဝ်ႉ။ ဢုပၵၼႆႉ ပေႃးႁၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ဢၢမ်းၵႂႃႇတႄႉတႄႉ။ တီႈၼႃႈတႃႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇသီငဝ်းလႅင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢုပၵၸင်ႇထၢမ်ဝႃႈ "ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈယဝ်ႉႁႃႈ"ၼႆ။ "ၸႂ်ႈယဝ်ႉ၊ ၵဝ်ဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈယဝ်ႉ" "သြႃႇၶူးဝႃးၸဝ်ႈ သမ်ႉပဵၼ်ၽႂ်၊ ယွၼ်ႉတၢင်းသင်ႇသွၼ်ၽႂ်သေ လႆႈဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈ" "ၵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးသြႃႇ၊ ၵဝ်ထူၵ်းၼႄလႆႈသဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ" "ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်ၵေႃႉဢွၵ်ႇပူၼ်ႉ ၸိၼတင်းလူင်းၼႆႁႃႉ" "မႅၼ်ႈဢိူဝ်ႈ၊ ၵဝ်ၼႆႉပဵၼ်ၸိၼယဝ်ႉ။ ၵဝ်ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉယဝ်ႉ၊​ၵဝ်ပဵꧣ်သပ်ႉပၺ်ႇၺုတပုတ်ႉထၸဝ်ႈယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ" ၵူၺ်းၵႃႈ ဢုပၵၼႆႉ ဢမ်ႇယုမ်ႇသေ "ပဵၼ်လႆႈယူႇ" ဝႃႈၼႆသေ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇပႅတ်ႈ။ ဝႆႉဝၢင်းပႅတ်ႈသဵၼ်တၢင်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈသေ ၵႂႃႇၸူးသဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ၽိတ်းၽူၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ဢုပၵၼႆႉ ပဵၼ်ႁိူင်းတင်းလုၵ်ႈယိင်းမႄႈမၢႆႈၵေႃႉၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢုပၵၼႆႉ လႆႈပဵၼ်တၢင်းၶၢၼ်ၸႂ် တင်းဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်သေ တႃႇၸၢင်ႈလႆႈလွင်ႈသိူဝ်းသႃႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁွၼ်ႈၵႂႃႇႁွၼ်ႈၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵမ်းလိုၼ်းတႄႉ ၶိုၼ်းမႃးသေႃႉႁူမ်ႈတမ်ႈတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵွႆးၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ လႆႈထွမ်ႇငိၼ်းထမ်ႇမတေႇသၼႃႇသေ ဢုပၵၼႆႉ လႆႈဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸၢႆးသိတ်ႉထတ်ႉထၼႆႉ ၶတ်းၸႂ်ဢဝ်ႁင်းၵွႆးသေ ၸင်ႇလႆႈသပ်ႉပၺ်ႇၺုတၺၢၼ်ႇမႃးလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ သမ်ႇမႃႇသမ်ႇပုတ်ႉထ (SammaSambuddha)ယူႇယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈလႆႈသွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်လွၵ်းလၢႆး ဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈၼႆ တေပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇ (arahat) ဢမ်ႇၼၼ် ပတ်ႉၸေႇၵပုတ်ႉထယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸၢႆးသိတ်ႉထတ်ႉထၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈဢဝ်လွင်ႈၸီႉၸမ်းသေၵႃႉၵေႃႉသေ ၶတ်းၸႂ်ထူၵ်းဢွၵ်ႇၼႄ သဵၼ်ႈတၢင်းဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈႁင်းၵွႆးၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး သမ်ႇမႃႇသမ်ႇပုတ်ႉထယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႓႑၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
လႅတ်ႉပၢၼ်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပိၼ်ႇ  (လက်ပံပင်ရွာ၊ Letpanpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191935 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1936 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2367 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4303 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၵၢၼ်ႇတွင်ႇ
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇတိတ်ႉ  (ရွာသစ်ရွာ, Ywarthit) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193939 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1303 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1624 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2927 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
201
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျုၼ်းလႃႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉ (ကျွန်းလှမြို့ ; Kyunhla ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉပလူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃ ၼမ်ႉမူး ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းၵၢၼ်ႉပလူႇ ယၢၼ် 20 လၵ်းပၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ လိူဝ်သေ သၢႆတၢင်းၼမ်ႉမူး ဢၼ်လဵဝ် သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ဢမ်ႇပေႃးၶႅမ်ႉလႄႈသင်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉ လိူင်ႇၼမ်လႄႈသင် ၵူၼ်းယူႇ ဢမ်ႇပေႃးၵိုၼ်း။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵၼ် ဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉၼႆသေတႃႉ ၵူၺ်းပဵၼ်ဝၢၼ်ႈလူင်ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်ႈ မီးယူႇမွၵ်ႈ 1000 ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ မီးဝႆႉ လုမ်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸႄႈဝဵင်း၊ လုမ်းပႃႇမႆႉ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉၼႆႉ မီးဝႆ့ ၵွင်းမူးယူင်းဢူး သူႇၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃးၼၼ်ႉ ပေႃးပွႆးၽြႃးသူၺ်ႇၵူႇၵျီး ဢၼ်တီႈဝဵင်းမျေႇတူႇ၊ တီႈထုင်ႉၵၢၼ်ႇပလူႇ ဢၼ်ႁဵတ်း လိူၼ်သီႇမူၼ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉတူဝ်ႈသေ တႄႇႁဵတ်း လိူၼ်သီႇလွင်ႈ 4 ၶမ်ႈ တေႃႇ 8 ၶမ်ႈယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈ
ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵၢင် ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းသေ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 23 တီႇၵရီႇ 15 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 23 တီႇၵရီႇ 52 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 94 တီႇၵရီႇ 50 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 95 တီႇၵရီႇ 31 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်သၢႆထႅဝ်ၼွၼ်းၼိူဝ် ၼႆႉ လတ်းၵႂႃႇတီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈသျၢၼ်းၵူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉၼႆႉ မီးတီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်ၵႆယၢၼ် 525 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၼႂ်းၵႄႈ (500 လႄႈ 1500)ယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်တင်း ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉပလူႇ၊ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းၵေႃလင်း၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ၵႆႇၽူႈ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇလဵၵ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵလေးဝ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်ႈ မီးဝႆ့ ၸႄႈဝဵင်းတၸႄႇသေ ၼႃႈဢွၵ်ႇၼႃႈတူၵ်း မီး 40 လၵ်းသေ ၼႃႈႁွင်ႇၼႃႈၸၢၼ်း မီး 54 လၵ်းယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 1010.563 လွၵ်းယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉၼႆႉ မီးပႃႇထိူၼ်ႇလူင် ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ 1980 လွၵ်းလၵ်းၼၼ်ႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈၶဝ်ႈပႃး 27 ဝၢၼ်ႈသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းယူႇသဝ်း မီး 21461 (1952) ယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈၶျွင်းၵူၺ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉၼၼ်ႉ မၢၼ်ႈမူႇသလိၼ်ႇ ယူႇသဝ်းဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။
201
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျုၼ်းလႃႉ၊ ဝဵင်း
ၼႃႈလိၼ်
ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉၼႆႉ ပေႃးလၢတ်ႈၽတ်ႉၽဵင်ႇတႄႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ထိူၼ်ႇလွႆၼႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈပွတ်းတူၵ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် သၼ်လွႆၸီးၽျူႇ ဢၼ်ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈ သၼ်လွႆလူင်ၼႂ်းၵၢင်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ် ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၵၢႆၸူႇ ၽၢႆႇၸၢၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ တီႈသၼ်လွႆၼၼ်ႉ တီႈသုင်သုတ်းမၼ်းမီး 2394 ထတ်းသေ တီႈတႅမ်ႇသုတ်းမီး 1500 ထတ်းၼႆ လႆႈႁၼ်ၼႂ်း ၽိုၼ်မၢႆၽႅၼ်ႇတီႈ တႅမ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉၼင်ႇ လႅၼ်လိၼ်သၽႃႇဝ တႃႇ ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇလဵၵ်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵလေးဝၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇသၼ်လွႆ တီႈၽၢႆႇသၢႆႉၽၢႆႇၶႂႃၼမ်ႉမူးၼၼ်ႉ မီးဝႆႉပၢင်ႇပဵင်း ဢၼ်တႅမ်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈ 500 ထတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢင်ႇပဵင်းၼမ်ႉမူးၼႆႉ ၶွၼ်ႇလိၼ်လီသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈမၢၵ်ႇတႅင် ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ပၢင်ႇပဵင်း ဢၼ်ၵႂၢင်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်တီႈဢၼ် ၵူၼ်းယူႇသဝ်းၼမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တူၺ်းသၢႆငၢႆ ႁွင်ႈ ၸိူဝ်းလႆႈၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၼမ်ႉမူးၼႆ ၼႃႈလိၼ်ၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ သၼ်လွႆၸီးၽျူႇ လႄႈ တီႈသိုပ်ႇသၼ်လွႆၸီးၽျႃႇသေ တႅမ်ႈယေႃႈလူင်းၵႂႃႇၸူး ၼမ်ႉမူး ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉမူးၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ သၼ်လွႆလွႆသၢမ်လုၵ်ႈ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇႁွင်ႇ သၼ်ႇလွႆၸီးၽျူႇၼၼ်ႉသေ တႄႇႁူဝ်ယဝ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ်ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉမူးၼႆႉ ၸၢင်ႈၸႅၵ်ႈဝႆႉဝႃႈ ပွတ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ပွတ်းၽၢႆႇတူၵ်းၼႆယဝ်ႉ။ ပွတ်းၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ တိူဝ်းၵႂၢင်ႈသေ ပွတ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။
201
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ၵျုၼ်းလႃႉ၊ ဝဵင်း
ၼႃႈလိၼ်
ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၵွင်းလွႆၼမ်ယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၼမ်ႉၵေႃႈ ၼမ်။ ၼမ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႄႇငဝ်ႈမႃးတီႈ ၵွင်းလွႆ ဢၼ်ပဵၼ်သၢႆသိုပ်ႇ သၼ်လွႆၸီးၽျူႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉမူးၼၼ်ႉသေ လႆႈၶဝ်ႈၸူးတီႈၼႂ်း ၼမ်ႉမူးယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၸိူဝ်းလုၵ်ႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၼမ်ႉပရမ်း၊ ႁွင်ႈၼၢၼ်းၵျီးသႃႇ၊ ႁွင်ႈပျွင်ႇတွႆႇ၊ ႁွင်ႈယႂႃႇပိၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈပွတ်း ၸိူဝ်းလႆၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၼမ်ႉမူးၼႆႉ ႁွင်ႈၸယဵၵ်ႉသႃႇ၊ ႁွင်ႈသႃးတႂိၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်လုၵ်ႉၽၢႆႇပွတ်းဢွၵ်ႇသေ လႆႈၶဝ်ႈၼႂ်း ၼမ်ႉမူးၼၼ်ႉၸမ်ႉ ပဵၼ် ႁွင်ႈတွင်းယူႇ လႄႈ ႁွင်ႈၸမျိတ်ႉ ၼၼ်ႉသေ ႁွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၸႅဝ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼွင်ဢၼ်ယႂ်ႇလူင်တႄႉ ဢမ်ႇလႆႈမီးဝႆႉ။ ၼွင်ၵျီးပိၼ်ႇ၊ ၼွင်ၶျွင်းၽျူႇ လႄႈ ၼွင်ပတ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼွင်တီႈၵူတ်ႉၼမ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁၼ်မီးဝႆႉယူႇ။ တီႈၽၢႆႇတူၵ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ၵွၵ်ႉ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉ ယၢၼ် 26 လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇတၢၼ်ႉတွႆးဢၼ်ၼိုင်ႈသေ တႄႇဢဝ် ႁူဝ်ၽူၼ်တေႃႇ လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇသဵင်ႈၼၼ်ႉ မီးၼမ်ႉလႆတူၵ်းယဝ်ႉ။
201
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျုၼ်းလႃႉ၊ ဝဵင်း
ၾိင်ႈၾႃႉ
တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉ မႆႉသၵ်း၊ မႆႉပဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇလီယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈတိတ်ႉၶျူဝ်ႉ ဢၼ်ယၢၼ်ၵၼ်တင်း ၵျုၼ်းလႃႉ မွၵ်ႈ 30 လၵ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶုတ်းႁၼ် ထၢၼ်ႇႁိၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် ထၢၼ်ႇႁိၼ် ဢၼ်ဢႃႇယုတိုၵ်ႉၼုမ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈထုင်ႉၼၼ်ႉသေ ဢွၵ်ႇ ၶဝ်ႈသၢၼ် လႄႈ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ မၢၵ်ႇၶိူဝ်၊ မုင်ႇလႃႇ ၸပဵၼ် ၽၵ်းယိူဝ်ၼၢင်းၶဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၵုၺ်၊ ငႃး၊ မႆႉမွင်၊ ယၢင်မႆႉ၊ ၼမ်ႉၽိုင်ႈ၊ ၶီႈၽိုင်ႈ၊ ၶီႈၵင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။
201
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:201
ၵျုၼ်းလႃႉ၊ ဝဵင်း
ၾိင်ႈၾႃႉ
ႁွင်ႈပျွင်ႇတွႆႇ၊ ႁွင်ႈၽၢၼ်ႇတႃႇ၊ ႁွင်ႈၸီႇတႃႇယပိၼ်း ၸိူဝ်းမီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉၼႆႉ ပဵၼ်သၢႆတၢင်းၼမ်ႉပိူင်လူင် တွၼ်ႈတႃႇဢဝ်မႆႉလွင်ႈယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈၼႂ်းထုင်ႉၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇ ၶမ်း ဢိတ်းဢွတ်းသေ ပေႃးဝႃႈၽူၼ်မူတ်းသေ ပေႃးၼမ်ႉသႂ်ႇမႃးၼႆ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ် သေးၶမ်းယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ လႆႈၶၢႆႉဢဝ် ဝဵင်းၵျုၼ်းလႃႉၼႆႉ ဝႆႉတီႈ ယၢၼ်ၵႆတင်း ဝဵင်းၵၢၼ်ႉပလူႇ ယၢၼ် 10 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မၢႆတွင်း
ဝဵင်းၵဝ်ႇၵျုၼ်းလႃႉၼႆႉ လႆႈႁၢႆၵႂႃႇတီႈၼႂ်း ၼမ်ႉယိုင်ႈ ၽၢႆႇတၽၢၼ်းသဵၵ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်တႅမ်ႈၼႄဝႆႉယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၵဝ်ႇၵျုၼ်းလႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉပလူႇ
တၸႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉပလူႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ၼွၵ်ႉတေႃႇပႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
Superscript text
ဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႉတေႃႇပႃႇ  (နောက်တော်ပါရွာ, Nauktawpar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပလဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190781 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 10583 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 11702 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 22285 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ၶျၢႆး (ႁွင်ႉ) ၵျွၵ်ႉတၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၶျၢႆး (ႁွင်ႉ) ၵျွၵ်ႉတၢၼ်း  (ချိုင်း (ခေါ်) ကျောက်တန်းရွာ၊ Chaing(Kyauktan)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192129 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 447 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 613 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1060 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မိူင်းမႂ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းမႂ်ႇ, (မိုင်းမောမြို့), (Mongmao), ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမႂ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼႃးၵၢၼ်တူၼ်ႈယၢင် ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းတီႈ ဝဵင်းမိူင်းမႂ်ႇ၊ ဝဵင်းပၢင်သၢင်း၊  ဝဵင်းၼမ်ႉတိုၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
တွင်ႇၶႂိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၶႂိၼ်ႇ  (တောင်ခွင်ရွာ၊ Taungkhwin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192452 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1526 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1873 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3399 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ႁၢင်ႈၵႅဝ်ႈပီၵွၼ်းၶမ်း 2008
ႁၢင်ႈၵႅဝ်ႈ ပီၵွၼ်းၶမ်း ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ပွႆးတႅမ်ႈတွပ်ႇၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင်
တႃႇတေပဵၼ်မႃး ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်း 50 ပီတဵမ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းႁႃး တၵ်းတေလႆႈၶိုၼ်း လဵဝ်တူၺ်းၽၢႆႇလင် ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃး 50 ပီလိူဝ်ၼၼ်ႉယူႇ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ပီၶရိတ်ႉ 1957 ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင် ပၺ်ႇၺႃႇၽေႃးၵလႄႈ ၸဝ်ႈၽလူင်ၶမ်းသိူၵ်ႈ(ဝဵင်းယွင်ႈႁူၺ်ႇ) ၺႃးၵၼ်တီႈ ၵျွင်းၵျႅၵ်ႉၵသၢၼ်ႇ တႃႈၵုင်ႈသေ လႆႈၽိတ်ႈပၢင်းတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်ပၺ်ႇၺႃႇၽေႃးၵ ဢွၼ်ႁူဝ်ပိၼ်ႇပိတၵၢတ်ႈၽၢႆႇတႆးၼႆလႄႈ ၸင်ႇတေပဵၼ်တႄႇတင်ႈ မုၵ်ႉၸုမ်းပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇမႃးသေ ပီ 1958-59 ၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်ပိတၵၢတ်ႈထမ်းၸဝ်ႈ ပိၼ်ႇပဵၼ်လိၵ်ႈတႆး (ၼိသ်သယၽၢႆႇတႆး)မႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးပိၼ်ႇယဝ်ႉ ၸင်ႇတေဢဝ်သွၼ်ႁဵၼ်းပၼ်ၵၼ်၊ သိုပ်ႇပဵၼ်မႃး ပၢင်ပွႆးတႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ ပၢင်ပွႆးၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈသေ ၸင်ႇတႅၵ်ႇၵိင်ႇပဵၼ်မႃး ၸုမ်းပၢင်ပွႆးတႅမ်ႈတွပ်ႇၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလ ၵႅၼ်ႇ ၸဝ်ႈၸိုင်ႈတႆးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇ ၶဝ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈပွၵ်ႈၵမ်းမၢႆၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈၵူၺ်းမီး 12 ပႃးၵူၺ်းသေတ ပီၵွၼ်းၶမ်းၼႆႉတႄႉ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ ၶဝ်ႈတႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ မီးမႃး 1379 ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ပၢင်ပွႆးလူင်ပီၵွၼ်းၶမ်းၼႆႉ သင်ႇၶႃႇသြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၶဝ် ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ တၵႃႇၸုမ်းႁပ်ႉၶၢမ်ႇ ဢေႃးဝႃႇတသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵၼ်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼႃႈပွႆး ႁႃႈပီၼၼ်ႉသေ ပၼ်သတိ ၵၼ်မႃးယူႇၵူႈပီ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းပၢင်ပွႆးတႅမ်ႈတွပ်ႇၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸိုင်ႈ တႆးၵူႈပီၼၼ်ႉ ပေႃးထိုင် ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 14 ၶမ်ႈ တိုၼ်းမီးပၢင်ၵုမ် ၵူႈပီလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပၼ်သတိၵၼ် တိုၵ်းသူၼ်းၵၼ်မႃးယူႇ။ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈလႄႈ တၵႃႇဢွၼ်ၵၼ်ပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်လီ ပုၼ်ႈတႃႇပၢင်ပွႆးလူင် ပီၵွၼ်းၶမ်းသေ ၸင်ႇတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ် ၶိုင်သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် တႅပ်းတတ်းမၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းမၼ်းၵႂႃႇ ႁႂ်ႈပဵၼ် 1370 တဵမ်တႄႇဢဝ် လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈတေႃႇထိုင် လိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း (9-19.5.2008)ၼၼ်ႉယူႇ။
ႁၢင်ႈၽၢင် ပၢင်ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်း
ပေႃးဝႃႈ ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၶဝ်ႈႁွတ်ႈထိုင် ဝဵင်းပၢင်လူင်မႃးၸိုင် လႆႈႁၼ်ပၢႆ့လိၵ်ႈပီၵွၼ်းၶမ်း ၸွမ်းသွင်ၽၢၵ်ႇၶၢင်ႈလၵ်းၽႆးသေဢမ်ႇၵႃး လႆႈႁၼ်ပႃး လိၵ်ႈပၢႆ့ၼၢင်ၶၢမ်ႈတၢင်းဝႆႉႁေ ႁပ်ႉတွၼ်ႈ ပီႈၼွင်ႉတီႈၸမ်တီႈၵႆယူႇ။ ပေႃးဝႃႈ တႄႇၶဝ်ႈမႃးထိုင် ပၢင်ပွႆးၸိုင် လႆႈမႃးႁၼ် ၽၵ်းတူၵႅဝ်ႈပီၵွၼ်းၶမ်း ဢၼ်ပဵၼ်ႁၢင်ႈ ၵွင်ၵူၼ်ႈယၢဝ်းလူင် သွင်လုၵ်ႈႁဵတ်းပဵၼ်သဝ်သွင်လူၼ်ႈ၊ ဢဝ်မွင်းလႄႈသႅင်ႇ ႁဵတ်းပဵၼ်ႁွႆႈ၊ ဢဝ်လၢႆးမိုဝ်း ႁၢင်ႈလီသေ ၸွႆႈထႅမ်ႁၢင်ႈၶိူင်ႈဝႆႉၶိုၵ်ႉၶိုၵ်ႉ ၽႂ်မႃးႁၼ် ႁူဝ်ၸႂ်ပေႃးတွတ်ႇပိုၵ်ႉပိုၵ်ႉ ၸူမ်းသိူဝ်းပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈမေႃလၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးႁႅၼ်တူၺ်း ၼိူဝ်ႁၢင်ႈၼႃႈတူၵႅဝ်ႈ ပီၵွၼ်းၶမ်းၼႆႉၼႆ ၽၢႆႇတႂ်ႈၸွမ်ပိဝ်သႃႇသၼႃႇ ဢၼ်လိတ်းလိဝ်ၸွမ်းလူမ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉလႆႈႁၼ် ႁၢင်ႈၸဝ်ႈသၢင်ႇဢွၼ်ႇ သွင်ပႃး၊ ပႃးၼိုင်ႈတႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ၊ ပႃးၼိုင်ႈၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈဝႆ့သေ ၼႄပၼ် ႁၢင်ႈပွႆးလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸၼ်ၸႂ်ပိူၼ်ႈ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ပေႃးမႃးလွမ်ထၢမ်ဝႃႈ "ပဵၼ်ၽႂ်ႁဵတ်း" ၼႆယူႇတင်းၼမ်။ ၶေႃႈတွပ်ႇယမ်မၼ်းတႄႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉတိၼ်လၢႆးမိုဝ်း ဢွၼ်ႇၸၢႆးပၢင်လူင် ၸိူဝ်းသူင်ၵိၵ်းၵိၵ်းၵွၵ်းၵွၵ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်"ပလၢတ်ႈၸတိၵ်ႉဝေႇၽႃႇ"ႁဵတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈပွႆး ပီၵွၼ်းၶမ်း
ဢွင်ႈတီႈ ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်း ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး၊ ပၢင်တႅမ်ႈတွပ်ႇၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸိုင်ႈတႆးတႄႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်ၵႂႃႇ တီႈဝၢင်းပွႆးပရိယတ်ႉတိ ၵျွင်းပိတၵၢတ်ႈလႄႈ ၵျွင်းမူၺ်ႇတေႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢင်းပွႆးမူၼ်ႈၵျေႃႇတႄႉ ႁဵတ်းပဵၼ်တမ်ႈတီႈ ဝၢင်းမၢၵ်ႇၼင် ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းၵျွင်းမူၺ်ႇတေႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ပၢင်ပွႆး ပီၵွၼ်းၶမ်းၼႆႉ ပေႃးၶဝ်ႈမႃး ၸိုင် လႆႈမႃးႁၼ် ဢွင်ႈႁပ်ႉၶႅၵ်ႇသေ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈၶႅၵ်ႇ ဢွၼ်ၵၼ်ႁပ်ႉႁူမ်ၸူမ်းတွၼ်ႈၶႅၵ်ႇ တီႈၵႆတီႈၸမ် ဢဝ်ၵႂႃႇသူင်ႇပၼ် တမ်ႈတီႈဢွင်ႈၼွၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇၶပ်းၶိုင်ဝႆႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးသၢင်ႇထုၵ်ႇ ၸုမ်းလႂ် ၸုမ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ၸုမ်းၶဝ်ၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉၶႅၵ်ႇသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ 3289 ၸဝ်ႈ၊ ၶႅၵ်ႇၵူၼ်းႁိူၼ်း 151509 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေပၼ် ဢွင်ႈယူႇဢွင်ႈၼွၼ်းတႄႉ လႆႈတမ်းဝၢင်းပၼ် တမ်ႈတီႈၵျွင်း၊ ၸရွပ်ႈ၊ သႃလႃး၊ ႁူမ်ႈပႃး ႁူင်းႁဵၼ်း၊ လုမ်း၊ ႁူင်းယႃ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်၊ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ႁိူၼ်းပီႈၼွင်ႉပၢင်လူင် ၵူႈပွၵ်ႉၵူႈၽၢႆႇယဝ်ႉ။
ၶႅၵ်ႇမိူင်းၵႆလႄႈၼမ်ႉၸႂ် ၸဝ်ႈႁိူၼ်းပၢင်လူင်
ၵူၼ်းၵူႈမိူင်းမိူင်း ဢၼ်ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး တီႈပွႆးပၢင်လူင်သေ လႆႈၵႂႃႇသဝ်းထင် တမ်ႈတီႈႁိူၼ်းပီႈၼွင်ႉပၢင်လူင် ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈဝႃႈ
ၽၢင်ႁၢင်ႈ သုမ်ႉပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်း
ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈတႄႉ မႃးတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ "မိူဝ်ႈၼႆႉ ၵဝ်ၶႃႈလႆႈမႃးႁၼ် ႁွင်ႈၼႄ ပၢႆးမွၼ်းပုတ်ႉထၼႆႉ ၵတ့်ၵႃႈမိူဝ်ႈဝႃး ၵဝ်ဢမ်ႇတၢႆလႃႈ" ၼႆယူႇ။ ပွႆးယႂ်ႇပွႆးလူင်ၼင်ႇၼႆ ႁွင်ႈၼႄၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ထိင်းၸႂ်ၵူၼ်း ၼႆၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇၽိတ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ႁွင်ႈၼႄပိုၼ်းၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ႁေႃၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇလႄႈ တီႈႁပ်ႉၶၢမ်ႇငိုၼ်းတၢင်းလူႇယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၽၵ်းတူ ၵျွင်းပိတၵၢတ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ယူတ်းယႃပၼ်လၢႆလၢႆ "သူၺ်ႇတွင်ႇတၢၼ်း" တႃႇမႃးလူႁၼ်လုမ်းလႃးပၼ် ပရိသတ်ႈၸိူဝ်းမႃးပွႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပဵၼ်လၢၼ်ႉဝေႇသၼ်ႇတရႃႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈသုၶမ်းလႄႈ ၵေႃႉပဵၼ် ပီႈၼၢင်းမၼ်းၸဝ်ႈ ၼၢင်းသႂ်သႂ်သႅၼ် ဢွၼ်ႁူဝ် ယေႃးၵီႇၵူႈမိူင်းမိူင်း ႁူမ်ႈၵၼ်လူႇတၢၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢၼ်ႉဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ပိူင်ၼိုင်ႈယူႇ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ လႆႈမႃးၸူၵ်း သလၢၵ်ႇလၢႆလၢႆသေ ၽႂ်ၵိုင်ႇလႆႈသင်ၵေႃႈ လႆႈၼၼ်ႉၵႂႃႇၵူၺ်းလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းလူင် ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈထႅဝ် ပႂ်ႉမႃးၸူၵ်းသလၢၵ်ႈလႄႈ ထႅဝ်ၵူၼ်းသမ်ႉပေႃးယၢဝ်းပူၼ်ႉ ပၢႆ့ၵႅဝ်ႈတူပီၵွၼ်းၶမ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇဢွၵ်ႇမႃး ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးသုမ်ႉၸႃႇၵလုင်းမွင်ႇမွင်ႇ ပႃႈၼၢင်းဢေးၶိၼ်ႇၶဝ်သေ ၸုမ်းၶဝ်ၼႆႉၵေႃႈ မႃးၸႃႇၵၶဝ်ႈသုၵ်းၽၵ်းသုၵ်း မိူဝ်ႈၽွင်းပွႆးလႄႈ ၵုမ်ႉၸွႆႈပၼ်ၵူၼ်းမႃးပွႆး ဢၼ်တွင်ႉမႆႈသႆႈ လိူတ်ႇၼၼ်ႉယူႇတႄႉတႄႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းပႂ်ႉဢဝ်ႁေႃႇၶဝ်ႈ တေဢမ်ႇၶၢၼ်ႉၼၼ်ႉ ယင်းၵွႆႁွင်ႉၵႂၢမ်း ၵႃႈၼႄသေၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸုမ်းသၢႆသႅင်ၶိူဝ်းၶမ်း မူႇၸႄႈ၊ ၸုမ်းတူၼ်ႈတီး၊ ၸုမ်းသီႇပေႃႉ၊ ၸုမ်းၼမ်ႉလၼ်ႈ၊ ၸုမ်းၵျွၵ်ႉမႄး "သိူဝ်ႁႃႈတူဝ်" ၸုမ်းၼမ်ႉၶမ်းလႄႈ ၸုမ်း ၸုမ်း ၸုမ်းတင်းၼမ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးၸႃႇၵ ႁဵတ်းၵုသူဝ်ႇလူၺ်ႈ ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်းၵႂႃႇယူႇ ႁင်းၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။
ဝၼ်းတႄႇတင်ႈပွႆး ပီၵွၼ်းၶမ်း
ဝၼ်းပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်းတႄႉ မိူဝ်ႈ 1370 ၼီႈ လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ (9.5.2008) ပဵၼ်ဝၼ်းသင်ႇၶႃႇ ၵူႈဝၢၼ်ႈၵူႈမိူင်း ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးယဝ်ႉ။ ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇဢွၼ်ႇ ၸဝ်ႈၸၢင်းဢွၼ်ႇၶဝ် ၸိူဝ်းတေ ၶဝ်ႈပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶီႇၵႃး၊ ၶီႇထေႃႈ မႃးၸွမ်းသြႃႇၸဝ်ႈၶဝ်သေ ပေႃးဝႃႈ လႆႈတီႈယူႇတီႈၼွၼ်းယဝ်ႉ ၼႅတ်ႈဢဝ်ပပ်ႉလိၵ်ႈၶဝ် ဢွၵ်ႇမႃးၵမ်းလဵဝ် ႁွင်ႉသဵင်ၶဵဝ်ဝႃႈလိၵ်ႈ ပေႃးမေႃးပၼ်းလူင်ၵႂႃႇ ၵူႈၵျွင်း ၵူႈသႃလႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ 1370 ၼီႈ လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 6 ၶမ်ႈၼၼ်ႉ (10.5.2008) ပၢင်ၵုမ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ၽၵ်းတူၵႅဝ်ႈ ပီၵွၼ်းၶမ်းၼႆသေတ ဝၼ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်ဝၼ်း 2008 လိူၼ်မေႇ 10 ဝၼ်းလႄႈ လိူၵ်ႈလိူၵ်ႈမႃးၺႃး ဝၼ်းပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ပုၼ်ႈတႃႇတေမၵ်းမၼ်ႈမၢႆမီႈမိူင်း မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၶၢႆႉ ဝၼ်းပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ၽၵ်ႈတူၵႅဝ်ႈ ႁူၼ်လင်ၵႂႃႇဝၼ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၼ်း 6 ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းသင်ႇၶႃႇၸိူဝ်းၽႅဝ်မႃး လႆႈဢုပ်ႇၵၼ် တီႈၼိူဝ်ၵျွင်းလူင်မူၺ်ႇတေႃႇသေ ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႃႈၵၢၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇ ပုၼ်ႈတႃႇ ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်း တေၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ ၵူႈၽၢႆႇၵူႈပႃႈၼၼ်ႉယူႇ။
သုင်းသွမ်းဝၼ်း
ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 10:30 မွင်း သဵင်တွႆႇလဵၵ်း တီႈၵျွင်းမူၺ်ႇတေႃႇ လင်မေႃး"တၢင်း တၢင်း"ယဝ်ႉလႄႈ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇသုင်းသွမ်းဝၼ်းလႄႈ တီႈၵျွင်းသွမ်းပိတၵၢတ်ႈ၊ မူၺ်ႇတေႃႇ ဢိၵ်ႇၼၵႃးလႅင်ၼၼ်ႉ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈပေႃးတဵမ်လူင်ၵႂႃႇသဵင်ႈ။ ၸုမ်းဝေႇယႃႇဝတ်ႉၸၶဝ်ၵေႃႈ လူႁၼ်လုမ်းလႃးပၼ် ဢမ်ႇပၼ် လုတ်ႈဢမ်ႇပၼ်ႁၢမ်းသေပိူင်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸုမ်းဝေႇယႃႇဝတ်ႉၸၶဝ်ၼႆႉ သမ်ႉလႆႈသိုပ်ႇလဵင်ႉလူပၼ် ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်းမႃးပွႆးထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။ တေလႆႈဝႃႈ ၵၢၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇဢွၼ်ႇဢွၼ်ႇ။
ပိုတ်ႇႁွင်ႈၼႄပိုၼ်းၽြႃးလႄႈ ပၢင်ၵႅဝ်ႈ တႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ
ဝၢႆးသုင်းသွမ်းဝၼ်းယဝ်ႉ 11:15 မွင်းၼၼ်ႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈသင်ႇၶၼႃႇယၵ တူင်ႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၼၼ်ႇတႃႇသိရီႇ (ၵျွင်းတႃႈပုင်ႇ လႃႈသဵဝ်ႈ)ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ လုင်းထုၼ်းယ (ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇၸႄႈဝဵင်းပၢင်လူင်) ၵႅတ်းမႆလၢႆႈသေ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇႁွင်ႈၼႄပိုၼ်းပုတ်ႉထၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ ၸဵတ်းၶမ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ဝၼ်းတႄႇပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ၵူႈပိူင်လႄႈ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်မၼ်း လႆႈၼႅတ်ႈဝႆႉ ၵူႈပိူင်၊ လႆႈၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈၶိုတ်းၶၢဝ်းၶိုတ်း မိူဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ၵျွင်းပိတၵၢတ်ႈလႄႈ မူၺ်ႇတေႃႇၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇတေပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ပၢင်တႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈယူႇ။ ပီၵွၼ်းၶမ်းပီၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ပီၽိသဵတ်ႇမၼ်းလႄႈ ၵေႃႇမတီႇပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်း တွၼ်ႈလူႇပၼ် ၸဝ်ႈၽူႈတွပ်ႇလိၵ်ႈၶဝ်ၵူႈၸဝ်ႈ ထူင်၊ ၵမ်ထႅမ်ႈ၊ ပပ်ႉမၢႆတွင်း၊ လဵၼ်ၶႅပ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင်မႃး ၶၢဝ်းယၢမ်း 11:45 မွင်း သင်ႇၶႃႇၸိူဝ်းတေတွပ်ႇလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းဢွၼ်ၵၼ် ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင်မႃး တမ်ႈတီႈ ၼိူဝ်ၵျွင်းမူၺ်ႇတေႃႇယဝ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်ပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႇတ (ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း သင်ႇၶမႁႃႇၼႃႇယၵ ၸိုင်ႈမိူင်း၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈပွႆးတႅမ်ႈတွပ်ႇၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး) ၼဵၵ်းၼဵၼ်သေ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၼ် ပၢႆ့ၵႅဝ်ႈပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈပီၵွၼ်းၶမ်း ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸိုင်ႈတႆး ပွၵ်ႈၵမ်း 50 ပီၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သိုပ်ႇလူၼႄ မၢႆမီႈတႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ၊ သိုပ်ႇၸႅၵ်ႇၽႄ ၽိုၼ်ၶေႃႈထၢမ်သေ ၸဝ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်တႅမ်ႈတွပ်ႇၵႂႃႇ ဝၼ်းထိၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းတႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈတႄႉ တႄႇၵၢင်ဝၼ်း 12:00 မွင်းတေႃႇ ထိုင်တၢမ်းၶမ်ႈ 4:00 မွင်းၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈတႅမ်ႈတွပ်ႇ လိၵ်ႈမီးၵႂႃႇ 1376 ၸဝ်ႈ။
ၸဝ်ႈသင်ႇၶႃႇ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း
လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ၸဝ်ႈႁဵတ်းၶေႃႈထၢမ် "ပုၸ်သၵ" တႄ့ ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ 5:20 မွင်းတႄႇ ၵၢပ်ႈသွမ်းၼႂ် သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၽွင်းသုင်းသွမ်းၼႂ်ၼၼ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈလႂ်တေလႆႈတူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႆၵေႃႈ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇၵၼ် ၽွင်းမိူဝ်ႈသုင်းသွမ်းၼႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈ ႁူႉငိၼ်းၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇပႃးၸိုင် ဝၢႆးသုင်းသွမ်းၼႂ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇၵႂႃႇထုၵ်ႈၶေႃႈထၢမ် တမ်ႈတီႈ ၸရွပ်ႈၼၵႃးသႅင်လႅင်ၼၼ်ႉ ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇတူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ် ပွၵ်ႈၵႂႃႇတီႈဢွင်ႈသဝ်းၽႂ်မၼ်းယူႇ။ ၸုမ်းၸဝ်ႈၶဝ် ဢၼ်ထုၵ်ႈၶေႃႈထၢမ်ၼႆႉတႄႉ လႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶေႃႈထၢမ်၊ ဢဝ်ၵႂႃႇၼႄပၼ် ၸဝ်ႈၽူႈထတ်းၶေႃႈထၢမ်၊ ပေႃးယဝ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉသိုပ်ႇသူင်ႇပၼ် ၸဝ်ႈၽူႈပေႃႉၶွမ်ႇပိဝ်ႇတိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် တႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈယဝ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ၵူႈဢဝ်ၽိုၼ်မႂ်တႅမ်ႈတွပ်ႇၶဝ်သေ ၶိုၼ်းမႃးပၼ် တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈၸိူဝ်းထုၵ်ႈၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၶဝ် ၸဝ်ႈထုၵ်ႈၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈသုင်းသွမ်းၼႂ်ယဝ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈယူႇၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်သေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶေႃႈထၢမ် ၸၼ်ႉလႂ်ၸၼ်ႉၼၼ်ႉယူႇ ၶဝ်ၸဝ်ႈဢမ်ႇလႆႈထူပ်းၵူၼ်းတၢင်း ၼွၵ်ႈ၊ ဝၢႆးပိူၼ်ႈၸႅၵ်ႇၶေႃႈထၢမ်ယဝ်ႉၵွၼ်ႇ ၶဝ်ၸဝ်ႈ ၸင်ႇတေလႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇတၢင်းၼွၵ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵူဝ်ၶေႃႈထမ်ၢ ၽူင်ႉၽၢင်းၽၢဝ်ႇၽိဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး တၢမ်းၶမ်ႈ ဝၢႆးပိူၼ်ႈတႅမ်ႈတွပ်ႇယဝ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၶိုၼ်းမႃးထတ်းၶေႃႈတွပ်ႇပိူၼ်ႈသေ ပၼ်မၢႆမၼ်းယဝ်ႉ။
ၸုမ်းထမ်ႇမၸၵျႃႇ
ၽွင်းပွႆးတႅမ်ႈတွပ်ႇၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ထိုင်မႃႈ တၢမ်းၶမ်ႈၸိုင် ၸုမ်းထမ်ႇမၸၵျႃႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် မႃးလွတ်ႈႁေႃးထမ်ႇမၸၵျႃႇ သဵင်သမ်ႉပေႃးမေႃးဢူၼ်ၵႂႃႇယူႇ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ၵႂႃႇလွတ်ႈႁေႃး တီႈၵွင်းမူးမႁႃႇၼႃႇယၵ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ၵႂႃႇႁေႃးတီႈ ၵျွင်းပိတၵၢတ်ႈ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ၼိူဝ်ၵျွင်းမူၺ်ႇတေႃႇ ႁဵတ်းၼၼ်ယူႇၵူႈတၢမ်းၶမ်ႈယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းလွတ်ႈႁေႃး ထမ်ႇမၸၵျႃႇတႄႉ တႄႇတၢမ်းၶမ်ႈ 4:00 မွင်း တေႃႇထိုင် တၢမ်းၶမ်ႈ 6:00 မွင်းၵူႈၶမ်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ၵၢင်ၶမ်ႈ 7 မွင်းၵေႃႈ ၸဝ်ႈဢၼ်မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် လႆႈေႁႃးတြႃးပၼ် တမ်ႈတီႈ တၵႃႇၶဝ် ၸိူဝ်းမႃးပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်းၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈၶမ်ႈၼိုင်ႈၸဝ်ႈယူႇသေ ၽူႈထွမ်ႇတြႃးပေႃးတဵမ်ၵျွင်းလူင်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈႁေႃးတြႃးတႄႉ ပဵၼ်သွင်ဢွင်ႈ။ တီႈၵျွင်းမူၺ်ႇတေႃႇလႄႈ ၵျွင်းပိတၵၢတ်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈၼႆႉ သဵင်ဢၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇၸဝ်ႈၸၢင်းဢွၼ်ႇၶဝ် ဝႃႈလိၵ်ႈဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃႈမေႃးၵႂႃႇ ၵူႈတီႈၵူႈတၢင်း သေ ၼႄပၼ်ႁၢင်ႈၽၢင်တူင်ႉၼိုင် ပရိယတ်ႉတိယူႇ။
သိုပ်ႇတႅမ်ႈတွပ်ႇ
1370 တဵမ် လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ (12.5.2008) ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ သိုပ်ႇၵၢပ်ႈသွမ်ႈၼႂ် သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်သေ ထိုင်မႃး ၵၢင်ၼႂ် 10:30 ပဵၼ်ၶၢဝ်းသုင်းဝၼ်းလႄႈ သိုပ်ႇၵၢပ်ႈသွမ်းဝၼ်း သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသုင်းသွမ်းဝၼ်းယဝ်ႉ ၵၢင်ဝၼ်း 12:00 မွင်း ၶိုၼ်းတႄႇပၢင်တႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ ဝၼ်းထူၼ်ႈသွင်ၵႂႃႇယူႇ။ ပေႃးဝႃႈ ထိုင်မႃး ဝၢႆးဝၼ်းသီႇမွင်း တႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇၵူႈဝၼ်း လႆႈထတ်းလႆႈပၼ်မၢႆလႆႈလေႃးမၢႆမၼ်ႈသေ ၸူမ်းပွင်ၵၢၼ်လုမ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ လႆႈၶပ်းၶိုင်တႃႇတေဢွၵ်ႇလႆႈၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယူႇ။ တႄႇဢဝ်တၢမ်းၶမ်ႈသီႇမွင်းတေႃႇထိုင် တၢမ်းၶမ်ႈ ႁူၵ်းမွင်းၼၼ်ႉတႄႉ ၸုမ်းထမ်ႇမၸၵျႃႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်သိုပ်ႇလွတ်ႈႁေႃး ၵႂႃႇဢွင်ႈတီႈၽႂ်ဢွင်ႈတီႈမၼ်း တီႈသၢင်ႇထုၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသၢင်ႇၸဝ်ႈၸၢင်းၶဝ် ၸိူဝ်းတေလႆႈတႅမ်ႈတွပ်ႇ ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈမိူဝ်ႈၽုၵ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈဢမ်ႇၶဝ်ႈၸႂ်သင်၊ ပေႃးတႅမ်ႈတွပ်ႇယဝ်ႉၵေႃႈ ၼႅတ်ႈမႃးၽိုၼ်ႉပပ်ႉၶဝ်သေ ႁွင်ႉဝႃႈလိၵ်ႈႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း ၽိုၵ်းႁႂ်ႈပေႃးလွႆႈလီယူႇ တေႃႇပေႃးႁွတ်ႈထိုင် ၵၢင်ၶိုၼ်းၵေႃႈ တိုၵ်ႉလႆႈငိၼ်း သဵင်ဝႃႈလိၵ်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈယူႇ။ 1370 တဵမ် လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 9 ၶမ်ႈ (13.5.2008)ၵေႃႈ သိုပ်ႇႁဵတ်းပွႆးတႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ ဝၼ်းထိသၢမ်ၵႂႃႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဝၼ်းပူၼ်ႉမႃး သွင်ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တူၼ်ႈႁေႃလူမ်း
ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ တုပ်ႇၸွင်ႈမင်ႇၵလႃႇသေ သိမ်းပၢင် လူင်းႁူင်းထမ်းမႃးၵေႃႈ လႆႈမႃး ႁၼ် ပွႆးလဵပ်ႈတူၼ်ႈဝေႇၸယၼ်ႇတႃႇ (တူၼ်ႈႁေႃလူမ်း)ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ် ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁဵတ်းလူႇတႄႉပဵၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇရေႇဝတ မိူင်းၵိုင်သေမေႃမိုဝ်းလူင်တႄႉ ပဵၼ်မေႃမိုဝ်းလူင် ဝၢၼ်ႈၸွၵ်ႉ မိူင်းၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်ၶိုင်သၢင်ႈ ႁဵတ်းပဵၼ် တူၼ်ႈႁေႃလူမ်းႁၢင်ႈလီလူင်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မေႃၸႂ်ႉယိပ်းတိုဝ်းမႆႉပူၵ်ႇ မႆႉမွင်လိူဝ်သေပိူၼ်ႈလႄႈ ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ မေႃၽႃႇမႆႉၸၵ်းမႆႉသေ ႁဵတ်းပဵၼ်ၵူႈပိူင်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ႁဵတ်းတူၼ်ႈႁေႃလူမ်းသေ ႁၢမ်ၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ ၶၢမ်ႇယၢပ်ႇၶၢမ်ႇသဵင်ႈငိုၼ်းသေ ႁဵတ်းပိုၼ်ႉႁဵတ်းပႅတ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၸဝ်ႈတႃႇၼမၼ်း တေလႆႈၸူမ်းသိူဝ်း တူၺ်းႁၼ် တူၼ်ႈတၢင်းလူႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သုင်သုင်ၶိုၵ်ႉၶိုၵ်ႉၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ၸိူဝ်းဢၼ် ဢဝ်ႁႅင်းသေ ႁၢမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇတီႈပွင်ႇဝႃႈ "ႁူမ်ႈၵၼ်ႁၢမ် ၸင်ႇမဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်ဢဝ်ၸင်ႇလႆႈ"ၼႆၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ တီႈတူၼ်ႈတၢင်းလူႇၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶူဝ်းလူႇၵူႈပိူင်ပိူင် ႁွႆႈသေ လူႇတၢၼ်း ႁဵတ်းပဵၼ်တူၼ်ႈပတေႇသႃႇဝႆႉလႄႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽွၼ်းလီမၼ်း တႂ်းသင်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈၵမ်းလဵဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၽိင်ႈထုင်းတႆး ပေႃးလူႇတၢၼ်း ယၢတ်ႇၼမ်ႉ ၵျွင်းမႂ်ႇၸိုင် လႆႈႁဵတ်းလူႇ တူၼ်ႈႁေႃလူမ်းယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်းၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ တူၼ်ႈႁေႃလူမ်းလူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ႁၢင်ႈၽၢင်ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်းပိူင်ၼိုင်ႈ ယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽိင်ႈထုင်းဢၼ်ၼႆႉ မၢင်တီႈမၢင်မိူင်း ဝွတ်ႈဝၢႆးႁၢၵႂႃႇယဝ်ႉလႄႈ ၽိူဝ်ႇလႆႈမႃးႁၼ်ၶိုၼ်းၸိုင် ၼႂ်းၸႂ်ၶိုၼ်းဝူၼ်ႉၶိုၼ်း ဢၼ်ပူၼ်ႉပဵၼ်မႃးတင်းၼမ်ယူႇ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းဢမ်ႇယၢမ်ႈႁၼ်ၵေႃႈ လႆႈႁူႉႁၼ်ဝႃႈ ထုင်းပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ မီးၼင်ႇၼႆႁေလူင်ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ႁၢမ်တူၼ်ႈသေ လဵပ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ႁူမ်ၸူမ်းၵႃႈၸွမ်း မူၼ်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းသိူဝ်း သဵင်ၵွင်မွင်းသႅင်ႇပေႃးဢူၼ်ပၼ်းၵႂႃႇယူႇ။ တီႈႁွင်ႈၵၢၼ်လုမ်း သင်ႇၶႃႇၼၼ်ႉတႄႉ ၸဝ်ႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် လႆႈမႃးလေႃးမၢႆၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ႁႂ်ႈၸဵဝ်းယဝ်ႉ တူဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ သင်ႇၶႃႇဢွၼ်ႇၶဝ် ၸိူဝ်းတႅမ်ႈတွပ်ႇၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈယဝ်ႉၵႂႃႇၼတိႉၸေႉ မဝ်တူဝ်မဝ်ၸႂ်ၵူႈၸဝ်ႈ ၵူႈပႃးသေ ဢွၼ်ၵၼ်တႂ်းမွင်း မၢႆဢွင်ႇၶဝ်ၸဝ်ႈဝႆႉယူႇ။ ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်းလုၵ်ႉတီႈၵႆ ပႆတီႈယၢဝ်းမႃးၵေႃႈ ဢွၼ်ႇၵၼ် ၶီႇလူတ်ႉၶီႇၵႃး ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးယူႇယႂ်းယႂ်းလႄႈ ဝဵင်းပၢင်လူင်ၼႆႉ သမ်ႉပေႃးလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းၶႅၵ်ႇၶွၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူႈတၢမ်းၶမ်ႈ သဵင်လွတ်ႈႁေႃး ထမ်ႇမၸၵျႃႇၶဝ်ၵေႃႈ တေႃႈဢူၼ်ပၼ်းဝႆႉသေ ဢဝ်ၵုသူဝ်ႇဝၸီႇၵမ်ႇယူႇ။ ၵၢင်ၶမ်ႈ ၸဵတ်းမွင်းၵူႈၶမ်ႈၵေႃႈ တီႈၼိူဝ်ၵျွင်းမူၺ်ႇတေႃႇလႄႈသင် တီႈၼိူဝ်ႁူင်းထမ်းလူင် သုဝၼ်ႇၼၽူႇမိလႄႈသင် ၸဝ်ႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ႁေႃးတြႃးၵူႈၶမ်ႈလႄႈ ၽူႈမႃးထွမ်ႇတြႃးပေႃးတဵမ်လူၼ်ႉႁူင်းထမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈမၢႆ ၸဝ်ႈဢၼ်ႁေႃးတြႃးတႄႉ- ၶဝ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႁၢပ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵွၼ်းဢဝ်ၼႃႈၵၢၼ်သေ ၶဝ်ႈပဵၼ်ထမ်ႇမၵထိၵ ၼႂ်းပွႆးပီၵွၼ်း ၶမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
မၢႆဢွင်ႇဢွၵ်ႇ
1370 တဵမ် လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 12 ၶမ်ႈ ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ ၸဝ်ႈၼင်ႈလုမ်းၶဝ် ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ ၽိုၼ်မၢႆဢွင်ႇယဝ်ႉလႄႈ ႁပ်ႉဢဝ် ၶေႃႈဢၼုၺၢတ်ႈတမ်ႈတီႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈသေ ၸင်ႇၵႂႃႇတိတ်းမၢႆဢွင်ႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၶူးဝိၸရၼ၊ ၸဝ်ႈၶူးသုၶမ်း၊ ၸဝ်ႈၶူးၶေႇမႃႇၸႃႇရ၊ ၸဝ်ႈၶူးဝိၸိတ်ႉတ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸင်ႇဢဝ် မႂ်ဢွင်ႇ ၵႂႃႇတိတ်းပၼ် တီႈၽႃႁူင်းထမ်းလူင် သုဝၼ်ႇၼၽူႇမိ ၸဵမ်ၸဝ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈသၢင်ႇဢွၼ်ႇ ၸဝ်ႈၸၢင်းဢွၼ်ႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်မႃးပႂ်ႉတူၺ်းပေႃးႁွပ်ႈဝႆႉယူႇ။ ဝၢႆးသေ တိတ်းၸပ်းၽႃ၊ ဝၢႆးသေ လွတ်ႈႁေႃး ၵႃႇထႃႇၸယၼ်ႇတေႃးယဝ်ႉ ၸဝ်ႈသင်ႇၸဝ်ႈၸၢင်းဢွၼ်ႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ၽိုတ်ႉၵၼ်တူၺ်း မၢႆဢွင်ႇၽႂ်မၼ်း ပေႃးပၼ်းလူင်ၵႂႃႇယူႇ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢွင်ႇပူၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်းသိူဝ်း ပေႃးဢမ်ႇမီးတီႈတႅၵ်ႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၽူႈတႅမ်ႈတွပ်ႇ လိၵ်ႈ မီး 1376 ၸဝ်ႈသေ ဢၼ်ဢွင်ႇပူၼ်ႉၵႂႃႇမီး 1090 ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼ်ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈမီး 1064 သေ ၸဝ်ႈဢၼ်ဢွင်ႇၵႂႃႇ မီး 1041 ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 12 ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၵၢင်ၶမ်ႈ တႄႇတင်ႈႁဵတ်း ပွႆးၵျေႃႇပွႆးမူၼ်ႈ ပၢၼ်ၵဝ်ႇဢိၵ်ႇပၢၼ်မႂ်ႇၵႂႃႇယူႇ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ပၢင်ၵႅဝ်ႈပွႆးမူၼ်ႈၵျေႃႇၼၼ်ႉ ၸၢႆးၸွၼ်ယုၵ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ် ၽူႈၶပ်းပၢင်သေ ၼႃႇယၵပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်း လုင်းသၢင်ႇလဵၵ်ႉ (ႁူဝ်ပဝ်ႈ)၊ လုင်းၸၢႆးသေး(ၵမ်ႉႁူဝ်ပဝ်ႈ)၊ လုင်းၺုၼ်ႉသူၺ်ႇ(ၵမ်ႉႁူဝ်ပဝ်ႈ) ၵႅတ်းမႆလၢႆႈသေ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵၢင်ၶမ်ႈၵေႃႈ တႄႇၸုတ်ႇမွၵ်ႇၽႆးသေ ပူႇၸေႃႇထမ်းတြႃးၸဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၸၢတ်ႈသႅင်းပၢၼ်ၵဝ်ႇ ဢၼ်မႃးမူၼ်ႈၸႂ်ပၼ် တမ်ႈတီႈ ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်းၼႆႉတႄႉ ပဵၼ် ၸုမ်းမွၵ်ႇၵွၼ်တႆး (သီႇပေႃႉ) ၸုမ်းမွၼ်းသႅင်ပိုၼ်းတႆး (ၵျွၵ်ႉမႄး)၊ ၸုမ်းၸၢတ်ႈသႅင်းမၢႆၼိုင်ႈ (ပၢင်လူင်)သေ ၶဵင်ႇၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵဝ်ႇ မီးသွင်ၶဵင်ႇလႄႈ ပုတ်ႈၵၼ်ၵႃႈၵႂႃႇ ၼိုင်ႈၸုမ်းသွင်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵၢင် ၶဵင်ႇၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၶဵင်ႇၸၢတ်ႈလူင် ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်း ဢွင်ႈတီႈ ပၢင်မူၼ်ႈသိူဝ်းပၢၼ်မႂ်ႇ ဢိၵ်ႇ ဢွင်ႈတီႈ ပၼ်သူးၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႇမတီႇပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်း လႆႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ၸုမ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၽိင်ႈငႄႈတႆး ၵူႈၸႄႈဝဵင်း မႃးၶႄႉၶဵင်ႇ တၢင်းၵႃႈၵၼ်လႄႈ ဝဵင်းပၢင်လူင် ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ဝဵင်းမိူင်းပွၼ် ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း ဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် ဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ဝၢၼ်ႈထုင်ႉယိူင်းၶဝ် မႃးၶႄႉၶဵင်ႇသေ ၵႃႈႄၼပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်းမႃးပွႆးယဝ်ႉ။ ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပွႆးၵတ်းပွႆးယဵၼ်ပၢင်ၼိုင်ႈယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ၶၢဝ်းလိူၼ်ႁူၵ်းလႄႈ ၽူၼ်ၵေႃႈ တူၵ်းယူႇၸိုၵ်ႉၸိုၵ်ႉသေတ ၵူၼ်းၵေႃႈ ၵိုၼ်းယူႇဢိုၵ်ႉဢိုၵ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇ ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ (44)ၵေႃႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးၸွႆႈထႅမ် ႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းပၼ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပရိသတ်ႈၸိူဝ်းမႃးပွႆး လႆႈၸိမ်း လႆႈႁၼ် ၼမ်ႉၵႂၢမ်းဝၢၼ်ၶဝ်ၵႂႃႇယူႇ။
ဝၼ်းပွႆးၵိုၼ်းလူင်
1370 ၼီႈ လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ (17.5.2008) ၼႆ့တႄႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ် ဝၼ်းပွႆးၵိုၼ်းလူင် ဝၼ်းၼိုင်ႈယူႇ။ ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵၢင်ၼႂ်ၸဵမ်ၸဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၵႂႃႇတုမ်ၵၼ် တမ်ႈတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းဝၢၼ်ႈဢႅၼ်ႇ (မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း လုၵ်ႉပၢင်လူင်ၵႂႃႇလွႆလႅမ်) သေ ၶပ်ႉၶိုင် ပုၼ်ႈတႃႇတေဢဝ်ၸၢင်ႉႁၢင်ႈၶိူင်ႈ ပၢင်းပိတၵၢတ်ႈ ၶဝ်ႈဝဵင်းမႃးၼၼ်ႉယူႇ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉမိူင်းတႆး ၵူႈဝၢၼ်ႈၵူႈမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ် ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင်မႃး တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းပၢင်လူင်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉလႄႈ ပိူင်ၼိုင်ႈ လွင်ႈၶပ်ႉၶိုင် ပွႆးပၢင်းပိတၵၢတ်ႈၵေႃႈ သမ်ႉတေဢဝ်ၸၢင်ႉ တူဝ်တႄႉ ဢိၵ်ႇၸၢင်ႉႁၢင်ႈၶိူင်ႈ ပၢင်းပိတၵၢတ်ႈၶဝ်ႈဝဵင်းၼႆလႄႈ ပဵၼ်တီႈလီၶဝ်ႈၸႂ် ပဵၼ်တီႈ ၸၼ်ၸႂ် ၸိူဝ်းမႃးပွႆးတင်းသဵင်ႈၵႂႃႇယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တႄႇဢဝ် ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ 7:00 မွင်း တေႃႇထိုင် ၵၢင်ၼႂ် မွၵ်ႈ 10:00 မွင်း ၽွင်းဢဝ်ၸၢင်ႉသေ ပၢင်းပိတၵၢတ်ႈ ၶဝ်ႈဝဵင်းမႃးၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ်ဝၢၼ်ႈဢႅၼ်ႇတေႃႇထိုင် ၼႂ်းဝဵင်း တေႃႇထိုင် ပၢင်ပွႆး ပီၵွၼ်းၶမ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉပေႃးပဵၼ် ၵူၼ်း တဵမ်ၵႂႃႇ ၵူႈၸွၵ်ႉၵူႈၵိဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႉဢၼ်မႃး တၢင်ႇပိတၵၢတ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၸၢင်ႉပီႈၼွင်ႉၼွင်ထဝ် ၸုမ်းပဢူဝ်းၶဝ် ၵေႃႉဢဝ်မႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ ဢဝ်မႃးသၢမ်တူဝ်သေတ တူဝ်ၼိုင်ႈ သမ်ႉတႃၸဵပ်းလႄႈ ၽႅဝ်မႃးပွတ်းတၢင်းသေ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းၵႂႃႇယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸင်ႇၽႅဝ်မႃး ၸၢင်ႉသွင်တူဝ်ၵူၺ်း။ ၸၢင်ႉသွင်တူဝ်ၼႆႉ ယၢမ်ႈၶဝ်ႈပွႆးသၢင်ႇလွင်းမႃး တင်းၼမ်သေ ပဵၼ်ၸၢင်ႉယဵၼ်ႇငႄႈဝႆႉယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၵႂႃႇဢဝ်မႃးၶဝ်ႈပွႆးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉတႄႉ ၵႂႃႇထၢမ်တူၺ်း ၸၢင်ႉပႃႈၸၢင်းပႂၢင်ႉၶဝ် တၢင်းၵဵင်းတွင်းသေတ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸၢင်ႉၶဝ်ဢၼ်မီးဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယၢမ်ႈၶဝ်ႈၼႂ်း ၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းၼမ်လႄႈ ၸင်ႇဢမ်ႇပဵၼ်ဢဝ်မႃး။ ၸိူဝ်းၽူႈပွင်ၵၢၼ်ပွႆး ပီၵွၼ်းၶမ်းတႄႉ လွမ်မႆႈၸႂ် ၵူဝ်ၸၢင်ႉလူင် တိုၼ်ႇၵူၼ်းၼမ်သေ လွမ်ၵူဝ်ပဵၼ်တႂ်ႈပဵၼ်ၼိူဝ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိူဝ်ႇလႆႈႁၼ် ၸၢင်ႉၼွင်ထဝ် ယဵၼ်ႇငႄႈမေႃၶဝ်ႈၵႄႈၵူၼ်းၼမ်ၼင်ႇၼၼ် ၸင်ႇတေတမ်းၸႂ်ၵႂႃႇယူႇ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ပၢင်းဢဝ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး တၢင်ႇၼိူဝ်ၵႃး၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇသၢမ်တူဝ် တၢင်ႇပပ်ႉထမ်းပိတၵၢတ်ႈ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸၢင်ႉၵႅဝ်ႈသွင်တူဝ် တၢင်ႇပပ်ႉထမ်းပိတၵၢတ်ႈ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပဵၼ်သင်ႇၶႃႇ ၸဝ်ႈၶဝ်၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၵူၼ်းၼုင်ႈၶူဝ်းၶုၼ်ၽီၼၢင်းၽီ၊ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၵူၼ်းၼုင်ႈၶူဝ်းႁၢင်ႈၶူဝ်းႁေႃ၊ ၵူၼ်းၼုင်ႈၶူဝ်းတႆး ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ပီႈၼွင်ႉတီႈၸမ်တီႈၵႆ ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း ဢွၼ်ၵၼ်မႃးၸွမ်းၼင်ႇ ၶပ်ႉမၢႆမီးဝႆႉ.ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမႃးပွႆးတင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈၸႂ် ၼိူဝ်ၸၢင်ႉႁၢင်ႈၶိူင်ႈ ဢၼ်တၢင်ႇပိတၵၢတ်ႈ မႃးၼၼ်ႉယူႇတႄႉတႄႉ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းလူင် ဢွၼ်ၵၼ်ၸူမ်းတူၺ်း လွင်ႈပၢင်းပိတၵၢတ်ႈၶဝ်ႈဝဵင်း၊ ၸုမ်းလႂ် ၸုမ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶပ်ႉယႆပႆၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်းပၢင်းပိတၵၢတ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းသမ်ႉပေႃးတဵမ်ၵဵဝ်ႇတဵမ်တၢင်းၵႂႃႇ ၵူႈသဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇတီႈႁိူၼ်း ယူႇၼိူဝ်ႁိူၼ်းပႂ်ႉတူၺ်းၵေႃႈ ပေႃးသႅမ်းလူင်ၵႂႃႇ၊ ၽွင်းပၢင်းပိတၵၢတ်ႈ ၶဝ်ႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ရႃႇသီႇဢုတုၵေႃႈသၢင်ႇထုၵ်ႇ ၽူၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမႃးတႄႉတႄႉ လႅတ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇမႆႈတႄႉတႄႉ သၢင်ႇထုၵ်ႇယူႇ။ ပေႃးၽူၼ်ယွႆးမႃး ၵႃႈပဵၼ်ၸွင်ႈတၵႃႉၸွင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပိုတ်ႇၵီႈ ပေႃးတၢၼ်ႇလူင်ႇႁဵပ်းသွၼ်ႉ ၵၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉယူႇ။ သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ပၢင်းပိတၵၢတ်ႈၶဝ်ႈဝဵင်းၼၼ်ႉတႄႉ ၶပ်ႉယႆမႃးၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်းလွႆလႅမ်ပၢင်လူင်သေ မႃးငွၵ်းၶဝ်ႈၸူး သဵၼ်ႈတၢင်းၼွင်လူင်၊ သဵၼ်ႈတၢင်းသဝ်ႁိၼ်၊ သဵၼ်ႈတၢင်းၵူၼ်းၵႃႉ၊ သဵၼ်ႈတၢင်းၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း၊ သဵၼ်ႈတၢင်းဢွင်ႇၸေႇယ၊ သဵၼ်ႈတၢင်းသဝ်ႁိၼ်သေ ၶဝ်ႈမႃးၸူး ဝၢင်းပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပၼ်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းဝဵင်း လဵပ်ႈႁိမ်းၵၢတ်ႇယဝ်ႉသေ သိုပ်ႇၶဝ်ႈမႃးၸူး တမ်ႈတီႈ တူၵႅဝ်ႈပီၵွၼ်းၶမ်း သိုပ်ႇၶဝ်ႈမႃး ၼႂ်းပၢင်ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်း၊ သိုပ်ႇၶဝ်ႈလဵပ်ႈၼႂ်းဝၢင်းၵျွင်းပိတၵၢတ်ႈ၊ ၵျွင်းမူၺ်ႇတေႃႇၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းပေႃးတဵမ် လူင်ၵႂႃႇသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ "ပွႆးၵိုၼ်းၼင်ႇၼႆ သင်တၢႆၵေႃႈ တၢႆယဝ်ႉယဝ်ႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁၼ်သေပွၵ်ႈ" ၼႆယူႇ။
ဢွၼ်ႇႁၢႆးၸၢႆးယိင်း ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၶိင်းၼၢႆးၵူႈၸႄႈဝဵင်း ဢွၼ်ၵၼ်ယိပ်းတင်း ပပ်ႉပိတၵၢတ်ႈသေ ၶပ်ႉယႆ ပႆမႃးၸွမ်းၽၢႆႇလင်ၸၢင်ႉ ႁူမ်ႁူမ်ၸူမ်းၸူမ်းယူႇ။ သဵင်ၵွင်မွင်းသႅင်ႇ ဢူၼ်ၼၼ်ႈပၼ်းမေႃး လွင်ႈၵျေႃႇၸႂ်ၵျေႃႇၶေႃးၼၼ်ႉတႄႉ သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇၸၢင်ႈမေႃလၢတ်ႈယဝ်ႉ။ မၢင်ၵမ်းမၢင်ၵမ်း ၽူၼ်ဢွၼ်ႇၵေႃႈ ယွႆးယွႆး ပွႆးလူင်ၵေႃႈ ၵိုၼ်းၵိုၼ်း ၵူၼ်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵင်ႈၸွင်ႈ သၢၼ်ႈၽိုၼ်းၽိုၼ်းဝႆႉယူႇ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ မႃးၸႃႇၵၼမ်ႉၵတ်း၊ ၼမ်ႉဝၢၼ်၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ၸႃႇၵေႁႃႇၶဝ်ႈၽၵ်းၸွၵ်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ မႃးၸႃႇၵသေ ဢွၼ်ၵၼ်ထႅမ်သၢင်ႈ တႃႇၼပႃႇရမီႇၵႂႃႇတင်းၼမ်ယူႇ။ ဝၢႆးဢဝ်ၸၢင်ႉတၢင်ႇပိတၵၢတ်ႈသေ လဵပ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၵၢပ်ႈ ပဵၼ်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇ၊ ၸိူဝ်းမႃးလူႇမႃးတၢၼ်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးလူႇမႃးလူႇမႃးတၢၼ်း၊ ၸိူဝ်းဢၼ်ႁေႃးပၼ်ပွၼ်းၵေႃႈ ပၼ်ယူႇတိၵ်းတိၵ်း သဵင်သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇထၢတ်ႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးဝၼ်း သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ် ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ် လွတ်ႈႁေႃး ထမ်းပိတၵၢတ်ႈၽၢႆႇတႆးၵႂႃႇတေႃႇထိုင်တၢမ်းၶမ်ႈယူႇ။ တၢမ်းၶမ်ႈ သီႇမွင်းတေႃႇ ႁူၵ်းမွင်းတႄႉ ၸုမ်းထမ်ႇၸၸၵျႃႇ ၸိူဝ်းၽႅဝ်မႃး ဢွၼ်ၵၼ် ဢဝ်ထမ်းတြႃး ပူႇၸေႃႇလွတ်ႈႁေႃးၵႂႃႇ သဵင်ပေႃးပၼ်းၵႂႃႇသဵင်ႈယူႇ။ ၵၢင်ၶမ်ႈ 7 မွင်းတေႃႇ 8 မွင်းပၢႆၼၼ်ႉတႄႉ ၸဝ်ႈထမ်ႇမၵထိၵၶဝ်ၸဝ်ႈ ႁေႃးတြႃးပၼ်ၵႂႃႇၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵူႈၶမ်ႈ ၵူၼ်းသမ်ႉပေႃး တဵမ်ႁူင်းထမ်းလူင်ၵႂႃႇယူႇ။ ဝၼ်း 13 ၶမ်ႈၼႆႉ တၢမ်းၶမ်ႈ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင် ၸႃႇၵရႃႇၽိဝံသ (ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းသင်ႇၶမႁႃႇၼႃႇယၵ ၸိုင်ႈမိူင်း) ၵျွင်းၵလေးဝတေႃးယႃႉ၊ တႃႈၵုင်ႈ ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးသေ ၵၢင်ၶမ်ႈ 7 မွင်း မၼ်းၸဝ်ႈပၼ်ြတႃးဢေႃးဝႃႇတၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသီႇႁၼႃႇတႃႇလင်ႇၵႃႇရ မိူင်းၼွင် ၵေႃႉပိၼ်ႇပၼ်ၽၢႆႇတႆးယဝ်ႉ။
ပၢင်ၵႅဝ်ႈပၼ်သူး ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း
ၶမ်ႈလိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶမ်ႈဢၼ်ပၼ်သူး ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းၶဝ်သေ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈယွမ်ႉပၼ် ၼမ်ႉၸႂ် လွင်ႈထႅင်ႈပၼ်ႁႅင်းၸႂ် ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၵေႃႇမတီႇ ၶိုင်ပွင်ပွႆး ပီၵွၼ်းၶမ်း ယူႇတႂ်ႈၶေႃႈၸိသင်ႇ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆးသေ ၸင်ႇတႅပ်းတတ်း တႃႇတေတွၼ်ႈပၼ် ၶႅပ်းၵႅဝ်ႈၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆး ဢိၵ်ႇ ၶႅပ်းၵႅဝ်ႈၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းတႆးယဝ်ႉ။ ထုင်းၵႂၢမ်းဝႃႈ "ၸဝ်ႈဢမ်ႇယွင်ႈ ၶွင်ဢမ်ႇၵႃႈ"၊ "ၶွင်တႆးၵေႃႈ တႆးၵျ၊ ၶွင်ဝၵေႃႈ ဝယွင်ႈ၊ ၶွင်ပလွင်ႈၵေႃႈ ပလွင်ႈဢၢမ်း" ၼႆၼၼ်ႉ တႆးႁဝ်းၵေႃႈ တၵ်းတေလႆႈ သိုပ်ႇယုၵ်ႉယွင်ႈၵၼ်ၵႂႃႇထႅင်ႈယူႇတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈယွင်ႈယေႃႈၵၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းတေႃႇႁဝ်း ၸမ်ၸႂ်ၵၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၸႂ်ႁဝ်း ၶွတ်ႇၵၼ်ႁႅင်းၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇဝႃႈ "ႁဝ်းယွင်ႈပိူၼ်ႈၶိုၼ်ႈ ႁဝ်းၵေႃႈၶိုၼ်ႈ ၸိုၼ်ႈသႂ်ၵျႃႉၼႂ်းၼွၵ်ႈ" ယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ပၢင်ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်းၼႆႉ လွင်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈၵၼ် မီးသွင်တွၼ်ႈ (1) လိၵ်ႈလၢႆး (2) ၽိင်ႈငႄႈ။ လိၵ်ႈလၢႆးတႄႉ ယုၵ်ႉယွင်ႈႁွပ်ႇႁွင်ႈဢဝ်ပဵၼ် "ၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆး" ထႅင်ႈသီႇၸဝ်ႈသေ ၽိင်ႈငႄႈတႄႉ ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းတႆး 8 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉတႄႉပဵၼ်- ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၼွပ်ႇယိုၼ်ႈပၼ် ၶႅပ်းၵႅဝ်ႈၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းတႆး တမ်ႈတီႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပရိသတ်ႈၸိူဝ်းမႃးပွႆး တင်းသဵင်ႈ ဢိၵ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးတင်းသဵင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၸူမ်းၸွမ်း ဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်မုၼ်ယွင်ႈယေႃးၸွမ်းတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းတႆး ပႅတ်ႇၵေႃႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လုင်းဢေႃးၸေႇယလႄႈ ၸၢႆးထီးသႅင် သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉလႄႈ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၶဝ် လႆႈၶိုၼ်ႈႁပ်ႉဢဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး လႆႈယွင်ႈၵုင်ႇယေႃးမုၼ် ၼွပ်ႇယိုၼ်ႈပၼ် (1) ၶႅပ်းၵႅဝ်ႈၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းတႆး (2) ၶႅပ်းမႂ်ယွင်ႈၵုင်ႇၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းတႆး (3) ငိုၼ်းၼိုင်ႈလၢၼ်ႉၵျၢပ်ႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ႁပ်ႉၸုမ်ႈၵႅဝ်ႈယဝ်ႉ ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းတႆး ၵူႈၸဝ်ႈ လၢတ်ႈမွၵ်ႇၵႂၢမ်းၸူမ်းသိူဝ်းသေ ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းတႆး ၸၢႆးလၢဝ်သႂ်၊ ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း၊ ၼၢင်းၼုမ်ႇမၢဝ်း၊ ၼၢင်းၼၢင်း ႁွင်ႉၵႂၢမ်းမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ်ပၼ် ပီႈၼွင်ႉ ၸိူဝ်းမႃးပွႆးၵႂႃႇသေ သဵင်တူပ်းမိုဝ်း ပေႃးလိုဝ်းလင်ၸွတ်ႇၽၵႂႃႇယူႇ။ ၶမ်ႈၼၼ်ႉ သိုပ်ႇပၼ်သူး လွင်ႈတၢင်းၵႃႈ ၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ၵႂႃႇသေ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၽိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင် လႆႈထီႉၼိုင်ႈ၊ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၽိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး လႆႈထီႉသွင်၊ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၽိင်ႈငႄႈတႆး ၼမ်ႉလၼ်ႈ လႆႈထီႉသၢမ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ သိုပ်ႇပၼ်သူးလဝ်ႇၸႂ်ၵႂႃႇသေ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၶဝ် သိုပ်ႇမူၼ်ႈ ၸႂ်ပၼ်ၵႂႃႇတင်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၸၢတ်ႈသႅင်းပၢၼ်ၵဝ်ႇၵေႃႈ သိုပ်ႇၵႃႈၼႄၵႂႃႇ တေႃႇမိူင်းပေႃးလႅင်းယူႇ။
ဝၼ်းပၼ်သူး ၸဝ်ႈဢွင်ႇလိၵ်ႈ
1370 တဵမ် လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 14 ၶမ်ႈ။ (18.5.2008) တႄႇဢဝ် ၵၢင်ဝၼ်း 12:00 မွင်းတေႃႇထိုင် တၢမ်းၶမ်ႈ 4:00 မွင်းၼၼ်ႉ သိုပ်ႇႁဵတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈ ပၼ်သူးၸဝ်ႈဢွင်ႇလိၵ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇယူႇ။ ပီၼႆႉ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းဢွင်ႇလိၵ်ႈ ၽၢႆႇတႅမ်ႈတွပ်ႇ မီး 1090 ၸဝ်ႈ။ ၽၢႆႇၶူၼ်ႉၶႆႈ မီး 1041 ၸဝ်ႈသေ ၶဝ်ၸဝ်ႈလႆႈလုၵ်ႉတီႈ ၵျွင်းမူၺ်ႇတေႃႇ ၶပ်ႉယႆၵၼ် ၵႂႃႇႁပ်ႉဢဝ် မႂ်ဢွင်ႇလႄႈသူး တမ်ႈတီႈႁူင်းထမ်းသုဝၼ်ႇၼၽူႇမိ ၵျွင်းပိတၵၢတ်ႈယဝ်ႉ။ လႆႈႁၼ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇဢွၼ်ႇၸဝ်ႈၸၢင်းဢွၼ်ႇၶဝ် ၸိူဝ်းဢွင်ႇလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢဝ်ထူင်ပီၵွၼ်းၶမ်း ႁွႆႈမႃႇ ၵွင်ႉၶေႃး ၶဝ်ၸဝ်ႈသေ ၶပ်ႉယႆၵၼ်ၵႂႃႇ ႁပ်ႉဢဝ်မႂ်ဢွင်ႇယူႇၼၼ်ႉ လီၼပ်ႉယမ်တႄႉတႄႉ။ ၶဝ်ၸဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်း ပုၼ်ႈတႃႇသႃႇသၼႃႇႁဝ်းလႄႈ ႁဝ်းတေလႆႈသိုပ်ႇပၼ်ႁႅင်းၶဝ်ၸဝ်ႈၵႂႃႇယူႇ။ တမ်ႈတီႈ ပၢင်ၵႅဝ်ႈ ပၼ်မႂ်ဢွင်ႇလႄႈသူးၼၼ်ႉ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ၵူႈထႃႇၼ မႃးၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ၸွႆႈၼွပ်ႇပၼ် မႂ်ဢွင်ႇလႄႈသူးၵႂႃႇသေ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ် ၸိူဝ်းႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး ပွႆးပီၵွၼ်ၶမ်း ဢွၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ယၢတ်ႇၼမ်ႉၶွမ်ႈမူၺ်ပၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး တၢမ်းၶမ်ႈ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်ဝေႇပုၼ်ႇလႃႇၽိဝမ်ႇၽႃႇ (ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းသင်ႇၶမႁႃႇၼႃႇယၵ ၸိုင်ႈ မိူင်း) ၵျွင်းသူၺ်ႇၽုင်ႇသႃႇ ၼွင်ဢၢင်းလေး၊ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၺွင်ႇသူၺ်ႇ၊ တူၼ်ႈတီးၶဝ်ၸဝ်ႈ ႁွတ်ႈ ၽႅဝ်မႃးလႄႈ ပရိသတ်ႈတင်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ် ႁႆႇၵွင်မွင်းသေ ပႂ်ႉႁပ်ႉတွၼ်ႈၶဝ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၸဝ်ႈ သိုပ်ႇ ဢႅဝ်ႇလႄႇတူၺ်း ပၢင်ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်း၊ ႁွင်ႈၼႄပၢႆးမွၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ၊ ႁွင်ႈၼႄပိုၼ်း ပရိယတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၵၢင်ၶမ်ႈ 7 မွင်း ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင် သူၺ်ႇၽုင်ႇသႃႇ ႁေႃးတြႃးပၼ်ဢေႃးဝႃႇတၵႂႃႇသေ ၸဝ်ႈမေႁႃႇသထႃႇ လင်ႇၵႃႇရ ၶိုၼ်းပိၼ်ႇပၼ် ၽၢႆႇတႆးယဝ်ႉ။ ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 14 ၶမ်ႈၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈတေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းပွႆးၵိုၼ်း ဝၼ်းၼိုင်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ၼႃႈမိူင်းၵေႃႈ ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇပၢင်ႇသႂ်လီတႄႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸၢတ်ႈၸဝ်ႈသႅင်း ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းမေႃသေႃၵႂၢမ်း လဝ်ႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ်ပၼ် ပရိသတ်ႈၸိူဝ်းမႃးပွႆး တေႃႇမိူင်းပေႃးလႅင်းယူႇ။ လွင်ႈၸုတ်ႇမွၵ်ႇၽႆး ႁၢင်ႈလီၼၼ်ႉ တႄႇၸုတ်ႇမႃး မိူဝ်ႈလိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 12 ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၵူႈၶမ်ႈသေ ၽႂ်လႂ်လႆႈႁၼ်ၵေႃႈ ပေႃးဢွၼ် ၵၼ်ယွင်ႈယေႃးဢၢမ်းဢေႃး သိူဝ်းၸႂ်ၸွမ်းယူႇတႄႉယဝ်ႉ။ ၶမ်ႈ 14 ၶမ်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လိူၼ်ၵေႃႈလႅင်းသႂ်ဝႆႉလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၶမ်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ် တဵမ်ထူၼ်ႈၶမ်ႈၼိုင်ႈၼႆယူႇ။ ၵႃႈၶၼ်မွၵ်ႇၽႆး ဢၼ်မႃးၸုတ်ႇလူႇ တမ်ႈတီႈ ပွႆးပီၵွၼ်းၶမ်းၼႆႉ တေမႅၼ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈ သၢမ်သိပ်းသႅၼ်ပၢႆယူႇ။ ၸဝ်ႈတႃႇၼမၼ်းပဵၼ် ပဵၼ်ၸုမ်းပီႈၼွင်ႉမိူင်းတူၼ် မိူင်းထႆးလႄႈ မႄႈလဵင်ႈၼူၼ်း(သူၺ်ႇလီႇ)ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းသေ ၸုတ်ႇမွၵ်ႇၽႆးၵူႈပိူင်ပိူင်တႄႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၸဝ်ႈၸၢင်းဝိမလ မိူင်းတူၼ်ယဝ်ႉ။ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်တႄႉ ၸွမ်းၼင်ႇၼႃႈၵၢၼ်ယႂ်ႇၶိုၵ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇမိူဝ်းၼႃႈ တိုၵ်ႉမီးထႅင်ႈတင်းၼမ်လႄႈ ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၵႂႃႇဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် ႁဵတ်းပဵၼ်ပၢင်ၵုမ်ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ တမ်ႈတီႈ ၼိူဝ်သရွပ်ႈၼၵႃးသႅင်လႅင်သေ တမ်းဝၢင်းၼႃႈၵၢၼ် ပုၼ်ႈတႃႇမိူဝ်းၼႃႈ တႃႇဝႃႈ တေပိၼ်ႇပိတၵၢတ်ႈတႆးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။