cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ၊ ၸဝ်ႈ
ၶႄႇၽႅၼ်ယႃႉ မိူင်းမၢဝ်းလူင်
ပီ 1362 ၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၶႄႇႁၼ်ဝႃႈ “သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉဢႃႇယူႉယႂ်ႇၵႄႇယဝ်ႉ... လုၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈလႄႈ... တၢဝ်ႉသိုင်ႇတင်းလၢႆၵေႃႈ... ဢွၼ်သိုၵ်းလူင်းတိုၵ်း ၸႄႈၵႅင်းလႄႈပၢင်ယႃႈယူႇ... ပဵၼ်သုၼ်ႇလီလူင် လၢင်” ၼႆသေ သူင်ႇသိုၵ်း လူင်းၵဝ်းမိူင်းမၢဝ်းသေ သိမ်းဢဝ် လူင်သၢင်ႈ၊ မူဢၢၼ်ႇ၊ ပူးၶႂၢင်ႉလူင်ယဝ်ႉ တင်ႈတပ်ႉယူႇဝႆႉ ထိုင်ပၢင်မူင်ႈ၊ ၸႄႈၼိူဝ်၊ မေႃႇလဵၵ်း၊ ႁူဝ်ၶွင်းလႄႈ သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ သေႃႇသိုၵ်း တိုၵ်းၶိုၼ်းၵမ်းလဵဝ်။ တိုၵ်းၵၼ်ႁိုင်သၢမ်လိူၼ်ပၢႆ။ သိုၵ်းၶႄႇဢမ်ႇ ၶၢမ်ႇလႆႈသေ ႁူၼ်မိူဝ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ လိုၼ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၶႄႇဝူၼ်ႉဝႃႈ “သင်တေဢဝ်လၢႆးသိုၵ်းသေတိုၵ်း... တေဢမ်ႇပႄႉလႆႈ... ၵူၼ်း တေလူႉယႂ်ႇသုမ်းၼမ်... ထုၵ်ႇလီဢဝ်လၢႆးလၵ်းလႅမ်သေ တိုၵ်းယဝ်ႉ...” ၼႆသေ သူင်ႇမေႃၵႃႇလႃးၵေႃႉ ၼိုင်ႈ ၶဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်း။ မေႃၵႃႇလႃးၼၼ်ႉ ၽႅဝ်ၵႂႃႇထုင်ႉ “ပၢင်မၢၵ်ႇႁူႈ” ႁိမ်းမေႃႇလဵၵ်းႁူဝ်ၶွင်းယဝ်ႉ သွၼ်ႇ ၼပ်ႉတူၺ်း။ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈတီႈ လီလႆႈၼဵၵ်းၼၢမ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ ၼႆသေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ႁဵတ်းဢုမ်ၶမ်းႁႃႈလုၵ်ႈ။ ႁဵတ်းဢၢင်း ၼဵၵ်းၼၢမ်ႇၶုၼ်လႄႈမိူင်း ႁွင်းဝႆႉတႂ်ႈၵူၼ်ႈဢုမ်။ ငိုၼ်းလႄႈၶမ်း သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းဢုမ်။ သီႇလုၵ်ႈ ၽင်သီႇၸဵင်ႇၼႃႈမိူင်း။ ၵၢင်သီႇလုၵ်ႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၼၼ်ႉ ၽင်လုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ တင်းသဵင်ႇၽင်ဝႆႉ ႁႃႈလုၵ်ႈယဝ်ႉ ႁဵတ်းမေႃတူၺ်းၵႃႇလႃး ၶဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်း ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း ၸိုဝ်ႈသဵင် မေႃၵႃႇလႃး လိုဝ်းလင်မႃးတႄႉယဝ်ႉ။ ၽႂ်ၵေႃႈဝႃႈ ထုၵ်ႇၼႅၼ်ႇ မႅၼ်ႈၼႅၼ်ႇၼႆသေ လိုဝ်းထိုင် သိူဝ်ၶၢၼ်ႇ ၾႃႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ႁွင်ႉမိူဝ်းသွၼ်ႇၼပ်ႉလႄႈ မေႃၵႃႇလႃး ႁေႃးဝႃႈ “ၸိုဝ်ႈသဵင်မိူင်းၸႄႈလၢၼ်ႉၼႆ... မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႉ... လီလူင်ႁူင်လိုဝ်းတႄႉတႄႉ... ဝၢႆးသေ ၶုၼ်သၢမ်လူင်လူႉယဝ်ႉတႄႉ... သၢႆၼမ်ႉသၢႆ လိၼ်... ယူတ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ... ဢဝ်ၼႆႉၵႂႃႇၼႃႈ... သင်သိုပ်ႇယူႇထႅင်ႈ တီႈၼႆႈၼႆတႄႉ... တႃႇတေယူႇၸိုၼ်ႈ... ၵတ်းယဵၼ်... ၶိုၼ်ႈသုင် ထႅင်ႈၼၼ်ႉ... ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉသေမဝ်ႇၵႃး... မုၼ်ဢူဝၢၼ်ႈမိူင်း... တေတႅမ်ႇယေႃႈ ၵႂႃႇထႅင်ႈၵူၺ်း... လိၼ်တီႈၼႆႈ... ဢမ်ႇၵိုင်ႇလႅပ်ႈ... ႁေႃၶမ်းယူႇၼိူဝ်မၼ်းယဝ်ႉ... ထုၵ်ႇလီၶၢႆႉၵႂႃႇ တင်ႈ ဝဵင်းထႅင်ႈ... တီႈမုၼ်ဢူမိူင်း... ယုၵ်ႉၶိုၼ်ႈၶိုၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ...” ၼႆလႄႈ သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉထၢမ် တီႈထုၵ်ႇလီၶၢႆႉယူႇလႄႈ မေႃၵႃႇလႃး ႁဵတ်းၵႅင်ႈသွၼ်ႇၼပ်ႉယဝ်ႉ တွပ်ႇဝႃႈ “တေလႆႈ သွၵ်ႈႁႃ... တီႈမီးဢုမ်ၶမ်းႁႃႈလုၵ်ႈၼၼ်ႉ... တႄႇမိူင်းမႂ်ႇထႅင်ႈ... သီႇၸဵင်ႇၼႃႈမိူင်း... ႁႂ်ႈမီး ၼိုင်ႈၸဵင်ႇ ၼိုင်ႈလုၵ်ႈသေ... ၵၢင်ၶဝ်သိုဝ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ... ႁႂ်ႈမီးထႅင်ႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈ... သင်ဝႃႈ လႆႈၶၢႆႉၵႂႃႇ... ယူႇတီႈၼၼ်ႈသေ... ၼင်ႈမိူင်းၼႆတႄႉ... ႁေႃၶမ်းတၵ်းပဵၼ်ႁေႃသႅင်... မိူင်းၸိူဝ်းပႆႇ ယၢမ်ႈၵူမ်ႈဝၢင်းၸူးသေပွၵ်ႈၵေႃႈ... တၵ်းတေငိၼ်းၵူဝ်ငိၼ်းၽၢၼ်ႈသေ... ၵူမ်ႈဝၢင်းမႃးၸူး ၵမ်းလဵဝ်လႄႈ... မိူင်း ၵူမ်ႈၵွမ်းၼွမ်းၸူး... တၵ်းတေၼမ်... ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၵေႃႈ... တၵ်းတေယူႇၸိုၼ်ႈ ၵတ်းယဵၼ်... ဢႃႇယူႉယိုၼ်းယၢဝ်းယဝ်ႉ... ၸိုဝ်ႈသဵင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း... တၵ်းတေသႃႈလူင်ႁူင်လိုဝ်း တေႃႇထိုင် ၸူဝ်ႈလုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ်ယဝ်ႉ...” ၼႆလႄႈ သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ထုၵ်ႇၸႂ်ၼႅၼ်ႇသေ ၸႂ်ႉၽွင်းမိူင်း ၸွမ်းမေႃၵႃႇလႃးသွၵ်ႈႁႃ တီႈတေလႆႈတႄႇ ဝဵင်းမႂ်ႇလႄႈ မေႃၵႃႇလႃး သွၼ်ႇၼပ်ႉယဝ်ႉ ၸူဝ်းၶုတ်းတူၺ်း တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈ တေႃႇပေႃးထိုင်ၵႂႃႇ တီႈမၼ်းၽင်ဢုမ် ဝႆႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ၸိသင်ႇၶၢႆႉပူၵ်းႁေႃၶမ်း တီႈထုင်ႉ “ပၢင်မၢၵ်ႇႁူႈ”ယဝ်ႉ ႁႂ်ႈသၢင်ႈဝၢၼ်ႈဝဵင်း မႂ်ႇ။ တင်ႈၸိုဝ်ႈပဵၼ် “ဝဵင်းတႃႈသူပ်းဢူ”ယဝ်ႉ ၶၢႆႉယူႇမိူဝ်ႈ 1363 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ပဵၼ်ၶုၼ် မိူင်းမၢဝ်းလႆႈ (54)ပီ ဢႃႇယူႉၸဝ်ႈလႆႈ(75)ပီသေ ၼွၼ်းၽႄး မိူဝ်ႈပီ 1365 ယူႇယဝ်ႉ။ “ဝဵင်းတႃႈသူပ်းဢူ” ၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ “ၵုင်းႁေႃၶမ်း” ၼႆသေ မီးဝႆႉယူႇ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼမ်ႉမၢဝ်း ႁိမ်းဝၢၼ်ႈ “ပၢင်ႇပုင်ႇ” ၼႂ်းလိၼ်မိူင်းၶႄႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သၢႆသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းမၢဝ်း
ပီ 1365 ဝၢႆးသေ သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉၼွၼ်းၽႄးယဝ်ႉ လုၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ “ၸဝ်ႈပဵမ်ႇၾႃႉ” ၶိုၼ်ႈပုတ်ႈ ၼင်ႈႁၢင်ႈႁေႃ တီႈဝဵင်းတႃႈသူပ်းဢူ။ တၼ်းႁိုင်သွင်ပီၵူၺ်း ၼွၼ်းၽႄးၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ 1367 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 1367 လုၵ်ႈၸဝ်ႈပဵမ်ႇၾႃႉ “သိူဝ်ဝၢၵ်ႇၾႃႉ” ၶိုၼ်ႈပုတ်ႈၼင်ႈႁၢင်ႈႁေႃ တီႈတႃႈသူပ်းဢူထႅင်ႈ။ ၵၼ်ႉၸၼ် လုၵ်ႈယိင်းၼၢင်းသၢဝ်ပိူၼ်ႈ။ ၵူၼ်းမိူင်းၵူဝ်ႁႄဢွၵ်ႇပၢႆႈ။ တၼ်းႁဵတ်းၶုၼ်ႁိုင်(15)လိူၼ်။ ၽွင်းမိူင်းမၼ်း တိၺွပ်းတႅပ်းတၢႆပႅတ်ႈ မိူဝ်ႈ 1369 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 1368 မိူင်းၶႄႇၵေႃႈ သၢႆသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းၶႄႇ ၶိူဝ်းႁိူၼ်း “မိင်ႇ” (Ming Dyansty) ၶိုၼ်ႈပုတ်ႈ။ ပီ 1369 “ငိူၼ်ႈၶဵဝ်ၾႃႉ” ၶိုၼ်ႈပုတ်ႈႁၢင်ႈႁေႃမိူင်းမၢဝ်း တီႈတႃႈသူပ်းဢူထႅင်ႈ။ ႁိုင်(6)လိူၼ်ၵူၺ်း ယွင်ႇ မႃႈၶႃႈတူဝ်ၶိုၼ်းႁင်းၵူၺ်းသေ ၼွၼ်းၽႄးၵႂႃႇ။ ဢမ်ႇမီး ငိူၼ်ႈၸဝ်ႈၶိူဝ်းၶုၼ်ယဝ်လႄႈ ပီ 1370 ၼၼ်ႉ ၽွင်းမိူင်းၸွမ်းၶႆႈ “ၼၢင်းၵၢၼ်ႈၶမ်းသႂ်” ဢၼ်ၸပ်းတွင်ႉသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉၵႂႃႇၼၼ်ႉလႄႈ ၵႂႃႇႁူပ်ႉႁၼ် လုၵ်ႈမၼ်း “ၶုၼ်ဢၢႆႈပူးၶမ်း”။ ဢမ်ႇၽွမ်ႉ ပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းယဝ်ႉၼႆသေ ႁႂ်ႈလုၵ်ႈမၼ်း “ၶုၼ်ပူးၵေႃး” မႃးၸွမ်းယဝ်ႉ။ “ၶုၼ်ပူးၵေႃး” ၶိုၼ်ႈၸိုဝ်ႈပဵၼ် “သိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ” သေ ၶိုၼ်ႈပုတ်ႈၼင်ႈႁၢင်ႈႁေႃ တီႈတႃႈသူပ်းဢူထႅင်ႈ။ “သိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ”ၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပွင်ဝၢၼ်ႈပွင်မိူင်း။ ၵုမ်ႇမိုင်ႉတၢင်းမူၼ်ႈတၢင်းၵျေႃႇ ၵဝ်းလဵၼ်ႈ မႄႈယိင်း။ ႁဵတ်းၶူဝ်ၸူမ်ၶူဝ်ၽူး။ ၵၢတ်ႇၼႃႈလၢႆးၼႃႈၵဵင်ႈ။ လိူၵ်ႈဢဝ်မႄႈယိင်း တႆႇၶူဝ်ၸူမ် ၶဝ်ႈၵၢတ်ႇ ၼႃႈၵဵင်ႈၼၼ်ႉသေ ၼွၼ်းၸွမ်း။ တႄႇၸဵမ်သိၵ်ႉႁိၵ်ႉ တေႃႇထိုင် မႄႈႁိူၼ်းဢမ်ႇဝႆႉ။ ၵူတ်ႉလုၵ်ႈထုၵ်ႇမေး ပိူၼ်ႈယူႇတႃႇသေႇ။ ၵူၼ်းမိူင်း ၵူဝ်ႁႄမိူဝ်ႇၸၢၼ်ႈသေ ဢွၵ်ႇပၢႆႈ။ ပီ 1373 ၼၼ်ႉ “သိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ”ၵူဝ်ႁႄ ပၢႆႈဢွၵ်ႇမိူင်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ “သိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ” ပၢႆႈၵႂႃႇယဝ်ႉ ၽွင်းမိူင်းတင်းလၢႆ မိူဝ်းပၢင်းၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီ “သိူဝ် ယဵပ်ႇၾႃႉ” မိူဝ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းမၢဝ်း။ မၼ်းၸဝ်ႈၶၢႆႉႁေႃ ၵႂႃႇပူၵ်းတီႈ “ဝၢၼ်ႈပူးၵမ်ႇ”။ သိူဝ်ႁူမ်ႇ ၾႃႉသမ်ႉ ၵႂႃႇႁူၺ်းႁွင်ႉၶႄႇ မႃးၽႅၼ်တႅပ်းပႅတ်ႈလႄႈ “သိူဝ်ယဵပ်ႇၾႃႉ” ၼွၼ်းၽႄးၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ 1374 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ “သိူဝ်ယဵပ်ႇၾႃႉ” ၼွၼ်းၽႄးယဝ်ႉ သိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ ယူႇတီႈဝၢၼ်ႈပူးၵမ်ႇသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းမၢဝ်း တေႃႇထိုင် ပီ 1405 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ မီးလုၵ်ႈ သိူဝ်ငၢမ်ႇၾႃႉလႄႈသိူဝ်ၶီႇၾႃႉ ၼႆသွင်ၵေႃႉ။ သွင်ပီႈၼွင်ႉ သိုပ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းမၢဝ်းသေ တိုၵ်းၵၼ်တင်းၶႄႇလႄႈ ပီ 1420 ၼၼ်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇပၢႆႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေၶၢႆႉပၢႆႈ ယၢၼ် ဝဵင်းၸႄႈလၢၼ်ႉယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၽုင်းမုၼ်မိူင်းမၢဝ်း လႆႈယူပ်ႈလူင်းၵႂႃႇ ယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈယုမ်ႇထိုဝ်
လွင်ႈသွၼ်ႇၵႃႇလႃးသေ ႁဵတ်းဢၢင်းၼဵၵ်းၼၢမ်ႇၼႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းပၢၼ်မႂ်ႇယၢမ်းလဵဝ် တေယုမ်ႇ ယၢပ်ႇသေတႃႉ လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးသုၵ်ႉယုင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်ၸွမ်းတႄႉယူႇၼႆၼၼ်ႉ ၶုၼ်မိူင်းမၢဝ်းသိုပ်ႇပၢၼ် လိုၼ်း သိူဝ်ၶၼ်ႇၾႃႉ ပဵၼ်သၢၵ်ႈသေႇၼႄဝႆႉယူႇ။ တင်ႈဢဝ်ၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇတီႈ “တႃႈသူပ်းဢူ”ယဝ်ႉ လႆႈႁၼ်မုၼ်ဢူဝၢၼ်ႈမိူင်း ယူပ်ႈလူင်းတႄႉတႄႉ။ ၵႃႈပႆႇၶၢႆႉႁေႃ ဢွၵ်ႇဝဵင်းတႃႈသူပ်းဢူၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢႃႇယူႉ “ၶုၼ်မိူင်း” ဢမ်ႇယိုၼ်းယၢဝ်း။ မိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈ ယူႇတႃႇသေႇ။ မိူင်းမၢဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်ႁေႃသႅင်တႆးသေ လိုဝ်းလင်ၵိုၵ်းပိုၼ်းဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ်သမ်ႉ ပေႃး လႆႈၶၢတ်ႇဝၢႆးသေ ပဵၼ်တႂ်ႈသႅၼ်ဝီၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉၼဵၵ်းၼၢမ်ႇႁိုဝ် ပဵၼ်ယွၼ်ႉ ဢမ်ႇၵတ်ႉ ၶႅၼ်ႇႁိုဝ် ပဵၼ်ယွၼ်ႉသင်ၼႆၵေႃႈ ဝူၼ်ႉသွၼ်ႇတႅပ်းတတ်းဢဝ် ႁင်းၵူၺ်းသေၵမ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်
မႅင်းၸလၢင်း
မီင်းၸလၢင်းၼႆႉ လႆႈႁၼ်မီးဝႆႉ တမ်ႈတီႈ ထုင်ႉမႆႈၼၼ်ႉၵူၺ်းလႄႈ တမ်ႈတီႈ မိူင်းၵတ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇမိူင်း ပရိတ်ႉတဵင်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၺ်းလႆႈႁၼ် မႅင်းၸလၢင်း တူဝ်လဵၵ်ႉၼွႆႉဢွၼ်ႇ ဢိတ်းဢွတ်းၵူၺ်း။ မႅင်းၸလၢင်း ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းပရိတ်ႉတဵင်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်မေႃႁႃၺွပ်းၵိၼ် မူင်ႈမႅင်း ဢၼ်မႃးယႃႉတဝ် တူၼ်ႈၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵူၼ်းႁဵတ်းသူၼ်ၼႆယူႇ။ မႅင်းၸလၢင်း တူဝ်ယႂ်ႇတူဝ်လူင်တႄႉ လႆႈႁၼ်တမ်ႈတီႈ ၵုၼ်ယွႆႈဢွၼ်ႇ ဢိၼ်ႇတိယလႄႈ ဢမေႇရၵပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉသေ မၢင်တူဝ် ယၢဝ်းပဵၼ် 18 ထတ်းလူးၵွၼ်ႇ။ မႅင်းၸလၢင်းၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ႁၢႆႉလိူဝ်ယူႇတႄႉ။ ပေႃးၶဝ် ဢဝ်ၵိၼ်မူင်ႈမႅင်းၼႆ ၶဝ်ဢဝ်ၵွင်ႉၼၢမ်ၶဝ် တမ်တႅင်းသႂ်ႇပိူၼ်ႈ ႁႂ်ႈတၢႆသေ ၸင်ႇတေၵိၼ် ၼိူဝ်ႉၼင်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵွင်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ သတ်းမၢင်ၸိူဝ်း တၢႆၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၺႃးမႅင်းၸလၢင်း ၶူပ်းၼႆၸိုင် ၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇသၢၵ်ႈသႃႇ။
မႅင်းၸလၢင်းၼႆ့ တူဝ်မၼ်းယၢဝ်းသေ သမ်ႉမီးပွင်ႈဝႆႉ။ တမ်ႈတီႈ ၼိုင်ႈပွင်ႈၼၼ်ႉ သမ်ႉမီး တိၼ်သွင်ၶွၼ်။ တူဝ်မႅင်းၸလၢင်းၼႆႉ ၵႆႉလေႇမီးယူႇ 23 ပွင်ႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် တိၼ်မႅင်းၸလၢင်းၵေႃႈ တေႃႈမီးယူႇ 46 ၶွၼ်။ မႅင်းၸလၢင်းၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်မႅင်းတိၼ်ၼမ်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပွင်ႈတူဝ်ၶဝ် ပွင်ႈၼိုင်ႈတင်း ပွင်ႈၼိုင်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႄႈ တိၼ်ၶဝ် ၶွၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ၶွၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ လဵၵ်ႉယႂ်ႇမၼ်း ဢမ်ႇတၢၼ်ႇၵၼ်။ မႅင်းဢၼ်တိၼ်ၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်မႅင်းၸလၢင်းလႄႈ မူင်ႈၶွပ်ႇမေႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မူင်ႈၶွပ်ႇမေႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇၽႂ်ႈၽၢႆတၢၼ်ႇ မႅင်းၸလၢင်း။ တိၼ်မႅင်းၸလၢင်း ၽၢႆႇၼႃႈသုတ်းသုတ်း သွင်ၶွၼ်ၼၼ်ႉ ပၢႆမၼ်းမီးၵွင်ႉၼင်ႇၵၼ်။ တမ်ႈတီႈ ၼိူဝ်ၵွၵ်းႁူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉသၢႆတႃႇတေဢဝ် ဢႃႇရူင်ႇသေ တူင်ႉၼိုင်ဝႆႉယူႇတႃႇသေႇ။ ၶဝ်ဢဝ် ဢႃႇရူင်ႇၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉမိူၼ်ၼင်ႇ သၢႆတႃၶဝ်ယဝ်ႉ။ ငူးၼႆႉ တူဝ်ယႂ်ႇတၢၼ်ႇလႂ်ယႂ်ႇ တိုၼ်းဢမ်ႇပႄႉလႆႈ မႅင်းၸလၢင်း။ ဢွင်ႈတီႈ မီးမႅင်းၸလၢင်းၼၼ်ႉ ငူးဢမ်ႇလႃႈလီႈမီးၼႆယဝ်ႉ။ ပိူၼ်ႈဝႃႈ ပေႃးဢဝ်ၵုပ်း ႁူမ်ႇဝႆႉငူးသေ သမ်ႉဢဝ် မႅင်းၸလၢင်း မႃးတႆႇၸွမ်း ၶွပ်ႇၵုပ်း မွၵ်ႈသွင်သၢမ်ႁွပ်ႈၵေႃႈ ငူးၼၼ်ႉ တၢႆပႅတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမၢင်ၸိူဝ်း ယုမ်ႇဝႆႉဝႃႈ မႅင်းၸလၢင်းၼႆႉ ပေႃးမၼ်း တူဝ်ယႂ်ႇမႃးၸိုင် တီႈၵွၵ်းႁူဝ်မၼ်းၼၼ်ႉ မီးသႅင်ၵတ်ႉၼႆယဝ်ႉ. ၵွပ်ႈၼၼ် ပေႃးမႅင်းၸၢင်း တူဝ်ယႂ်ႇမႃးၸိုင် ၾႃႉၸွမ်းၾႃႇ တိၵ်းတိၵ်းၼႆယဝ်ႉ။ မႅင်းၸလၢင်းၼႆႉ ပႄႉငူးသေတႃႉ မၼ်းသမ်ႉ ဢမ်ႇပႄႉလႆႈၵႆႇ။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:!Main category
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 22
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (22) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (295) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (296))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (70) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
တယႅတ်ႉပျိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉပျိၼ်ႇ  (သရက်ပြင်ရွာ, Thayetpyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးၼႂႃးထွၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189883 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးၼႂႃးထွၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4654 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5076 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 9730 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
တႃႇယႃႇၵတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
တီးပိၼ်ႇၶိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈတီးပိၼ်ႇၶိၼ်ႇ  (သီးပင်ခင်ရွာ, Theepinkhin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်ႇတူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193743 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်ႇတူင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 995 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1165 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2160 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၵၢၼ်ႇတႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ တမႃႇၵူင်း
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇတႄး  (ကန်တဲရွာ၊ Kante) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတမႃႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192871 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတမႃႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 464 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 552 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1016 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
မူင်ႇတေႃးၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈမူင်ႇတေႃးၵျီး  (မုန္တောကြီးရွာ, Montawgyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူင်ႇတေႃးၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190985 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမူင်ႇတေႃးၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 839 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 903 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1742 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ယူၺ်းၸု
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
လၶုမႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီငဝ်းတူဝ်လႅင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
996
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွင်ႇပေႉ ပႅတ်ႇပိူင်
ၼႂ်းၼင်ႇၵၢၼ်ဢွင်ႇပေႉ 8 ပိူင်ၼႆႉ ဢၼ်ဢွင်ႇပေႉၼိူဝ် ၽူႈၶဵၼ်ႁဝ်း 8 ပိူၼ်ၼႆႉ မၢႆ 4 တေႃႇ 8 ဢွင်ႇပေႉလႆႈ 5 ပိူင်ၼႆႉၸမ်ႉ ဢမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈတေႃႇၸူဝ်ႈ ဢႃႇယုၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းလႆႈ။ ၸၢတ်ႈၼႃႈပၢၼ်လိုၼ်း ယႃႇၽူမ်ႈလၢတ်ႈလႃႈ ၸၢတ်ႈၼႆႉၵူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းသုတ်းယဝ်ႉ။ ​တေႇဢဝ် 1 တေႃႇ 3 လၢႆးဢွင်ႇပေႉ 3 ပိူင်ၼႆႉတေႉ ၸၢတ်ႈၼႆႉ တေႃႇၽဝၸၢတ်ႈ သိုပ်ႇႁွတ်ႈၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တၵ်းလႆႈႁပ်ႉၽွၼ်းလီဢမ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၵေႃႈ လႆႈပိုင်ႈဢိင်မၼ်းမႃး ၼမ်ၼႃႇယူႇယဝ်ႉ။
996
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွင်ႇပေႉ ပႅတ်ႇပိူင်
ၽိုၼ်ဢိင်
ၶဵဝ်ၶမ်းၸဝ်ႈမႁေႃႇ ၊ ပပ်ႉသႅင်တဵၼ်း၊ Vol.5, ပီ 2000
996
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:996
ယႂႃႇဢူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇဢူဝ်ႇ  (ရွာအိုရွာ၊ Ywaroh) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၶျေႇပေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192316 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၶျေႇပေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3506 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4305 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7811 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
မၢၵ်ႇၵႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇၵႃႇ (, ဝမ်မကာ, ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈသႅင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ဢေႇပရႄႇ 1926
(26) ဝၼ်း
5
ပျႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈပျႃႉ (ပြရွာ, Pya) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190163 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1247 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1120 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2467 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
1777
1777
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1777
315
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 23
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (23) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (296) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (297))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (69) ဝၼ်း။
1392
1392
315
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 23
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
1392
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
315
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1392
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
315
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1392
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
315
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1392
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
315
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1392
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
315
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:315
1392
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1392
786
‘’’786'''
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:786
ၵေႃႇလၶႃး 7-လၵ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵေႃႇလၶႃး 7-လၵ်း  (၇-မိုင် ဂေါ်ရခါးရွာ၊ 7-Mainggawrakhar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပဵင်းပဵတ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190265 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပဵင်းပဵတ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2117 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2101 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4218 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၼွင်မႅင်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼွင်မႅင်း (, Nawng Myaing, နောင်မြိုင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်မႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇၵူင်း  (ကုက္ကိုကုန်းရွာ၊ Kokekokone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထီးလႅင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192621 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထီးလႅင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1849 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2087 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3936 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
မျွၵ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈမျွၵ်ႉၵူင်း  (မြောက်ကုန်းရွာ, Myaukkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191320 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႇပွႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2119 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2674 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4793 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
မျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉ (မြောင်းမြမြို့နယ် ; Myaungmya Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ၸီးဢူၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
မိူင်းမွၵ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမွၵ်ႇ (မိုးမောက်မြို့နယ်,Moengmauk (Momauk) Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်ႈၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမွၵ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းမိူင်းမွၵ်ႇ၊ ဝဵင်းလွႆၸေႊ လႄႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈႁုင်းယၢင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမိူင်းမွၵ်ႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၽျူး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၽျူး (ဖြူးမြို့နယ် ; Pyu Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၽျူးယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
ဢလႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈဢလႄႇ  (အလယ်ရွာ, Ahlel) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꧡူင်ႇတႂိၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194155 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇꧡူင်ႇတႂိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1200 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1449 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2649 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၺွင်ႇပိၼ်ႇယူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇယူဝ်း  (ညောင်ပင်ရိုးရွာ၊ Nyaungpinyoe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၵျိၼ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192271 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၵျိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2141 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2589 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4730 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 24
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (24) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (297) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (298))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (68) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
2001
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:2000 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ၵၢႆးယူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢႆးယူဝ်း  (ကိုင်းရိုးရွာ, Kaingyoe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတပ်ႉသူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218406 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတပ်ႉသူင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4369 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4337 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8706 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
လႅတ်ႉပၢၼ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၵျွႆးၼႂႃးထွၵ်ႉ
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၵူင်း  (လက်ပံကုန်းရွာ, Letpankone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးၼႂႃးထွၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189887 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးၼႂႃးထွၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4654 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5076 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 9730 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
သိၼ်ႇမျေႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈသိၼ်ႇမျေႇ  (ဆင်မြေရွာ, Sinmyay) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူင်ႇတေႃးလေး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190983 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမူင်ႇတေႃးလေးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 912 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1073 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1985 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇၸၢင်ႈသႅင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ)
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉဢုၼ်ႇ (, Nam Aum, နမ့်အွမ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈသႅင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
314
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:314
ဢူင်ႇတူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢူင်ႇတူင်ႇ  (အုံတုံရွာ, Ohnton) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်ႇတူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193741 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်ႇတူင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 995 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1165 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2160 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
785
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:785
ဢိၼ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဢိၼ်းၵူင်း  (အင်းကုန်းရွာ, Innkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယူၺ်းၸု၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190030 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယူၺ်းၸုၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 852 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 906 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1758 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
995
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢိၼ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
995
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:995
မႆႉမွင်၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈမႆႉမွင် (, Maik Hmaung, မိုက်မှောင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်မႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
1776
1776
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 25
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (25) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (298) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (299))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (67) ဝၼ်း။
တယႅတ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉၵူင်း  (သရက်ကုန်းရွာ၊ Thayetkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၶျေႇပေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192311 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၶျေႇပေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3506 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4305 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7811 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
1391
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 25
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
1391
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1776
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1391
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1391
1776
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1776
ဝႃးယူင်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈဝႃးယူင်ႇၵူင်း  (ဝါးရုံကုန်းရွာ, Waryonkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃးယူင်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190417 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႃးယူင်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1691 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1782 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3472 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တမူင်းၵၢႆး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈတမူင်းၵၢႆး  (သမုန်းကိုင်းရွာ, Thamonekaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191319 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႇပွႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2119 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2674 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4793 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
မူ
တၢင်းၵိၼ်မူ
မိူၼ်ၼင်ႇသတ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းသေ တၢင်းၵိၼ်မူၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈပႃးထၢတ်ႈ ၵႃႇပူဝ်ႇႁၢႆႉၻရဵၵ်ႉ၊ ပရူဝ်တဵင်း၊ ထၢတ်ႈႁဵၵ်ႇလႄႈ ဝီႇထႃႇမိၼ်ႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မူၼႆႉ မၵ်ႉတၢင်းၵိၼ် တူၼ်ႈၵေႃ ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးမီးထၢတ်ႈႁဵၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ပေႃးဢွႆႆႇတၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ၸိုင် တေလႆႈသႂ်ႇပႃး ထၢတ်ႈႁဵၵ်ႇယူႇ၊ လူဝ်ႇလႆႈတူၺ်းသၢႆငၢႆမၼ်းသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢွႆႇပၼ်တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ယူႇ။ တမ်ႈတီႈ မူမႄႈႁွမ်းၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် လုၵ်ႈမၼ်းတေယႂ်ႇၸိုင် လူဝ်ႇလႆႈ လိူၵ်ႈသေ လဵၵ်ႉပၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ထၢတ်ႈၼိူဝ်ႉမၢၵ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ မူႇဢၼ်တေလဵင်ႉသေ ၶၢႆၼိူဝ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈလဵင်ႉပၼ် တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ပႃးၵႃႇပူဝ်ႇႁၢႆႉၻရဵၵ်ႉလႄႈ ထၢတ်ႈၼမ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈမူမႄႈႁွမ်းၼၼ်ႉၵေႃး မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် လူဝ်ႇလႆႈလဵင်ႉပၼ် တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ပႃးဢၢႆႇဢူဝ်ၻိၼ်း (ထၢတ်ႈၵိူဝ်)ယူႇ။ ပေႃးလဵင်ႉပၼ် ၼင်ႇၼၼ်ၸိုင် မူႇဢွၼ်ႇဢၼ်ၵိူတ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၶူၼ်ၶဝ် တေတဵမ်တူဝ်မႃးယဝ်ႉ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇသတ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ မူၼႆႉပေႃးဝႃး ဢမ်ႇလႆႈထၢတ်ႈ ဝီႇထႃႇမိၼ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၸိုင် ၶဝ်ၸၢင်ႈထူပ်းတၢင်းတုၵ်ႉၶယူႇ။ ထၢတ်ႈဝီႇထႃႇမိၼ်ႇလီ တႃႇမူၼၼ်ႉပဵၼ် ထၢတ်ႈဝီႇထႃႇမိၼ်ႇ A, D ယဝ်ႉ။ ပေႃးၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈ ထၢတ်ႈဝီႇထႃႇမိၼ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၸိုင် ၶဝ်ၸၢင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ယဝ်ႉ။
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းၶၢင် ၼႆႉ ပဵၼ် ၸုမ်းၽၢႆႇၽွင်းငမ်း တီႈၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင် တွၵ်ႇတႃႇၶႅတ်ႉဢွင်ႇ ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းၶၢင် ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်း
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လိူၼ်ထူၼ်ႈသိပ်းသွင် တီႈ ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း Gregorian လႄႈ Julian ယဝ်ႉ။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈ တူဝ်လိၵ်ႈ လႅတ်ႇတိၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈ Decem ၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇမၼ်းတႄႉ (10)၊ ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း မိူဝ်ႈတႄႇႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉ မၼ်းပႃးဝႆႉ (10) လိူၼ်ၵူၺ်း။
ငဝ်ႈ
← ၵႂႃႇၸူး လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
လေႇမတဵင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈလေႇမတဵင်း (လေမသိမ်းရွာ, Laymathein) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလေႇမတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190161 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1247 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1120 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2467 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ငႅတ်ႉတၢႆႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ထီးလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈငႅတ်ႉတၢႆႉ  (ငှက်သိုက်ရွာ၊ Hngetthaik) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထီးလႅင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192624 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထီးလႅင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1849 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2087 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3936 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 26
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (26) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (299) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (300))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (66) ဝၼ်း။
ၶျွင်းၸွၵ်ႉယူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈၶျွင်းၸွၵ်ႉယူဝ်း  (ချောင်းစောက်ရိုးရွာ, Chaungzaukyoe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတပ်ႉသူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194312 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတပ်ႉသူင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4369 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4337 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8706 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 26
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
ၶျွင်းၸွၵ်ႉယူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
တၵျၢမ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈတၵျၢမ်းၵူင်း  (သကျမ်းကုန်းရွာ၊ Thakyankone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၵျိၼ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192270 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၵျိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2141 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2589 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4730 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
လွႆလႅမ်၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈလွႆလႅမ် (, Loi Len, လွိုင်လင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈသႅင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
784
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:784
ၵေႃႇလၶႃး 8-လၵ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵေႃႇလၶႃး 8-လၵ်း  (8-မိုင် ဂေါ်ရခါးရွာ၊ 8-Mainggawrakhar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပဵင်းပဵတ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190266 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပဵင်းပဵတ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2117 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2101 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4218 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
တႃႇၸီႇယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈတႃႇၸီႇယႂႃႇတိတ်ႉ  (သာစည်ရွာသစ်ရွာာ, Tharsiywarthit) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတလၢႆးသျေႇ (ၸၢၼ်း)၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189736 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတလၢႆးသျေႇ (ၸၢၼ်း)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1035 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1167 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2202 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
မျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
သၢႆပိုၼ်း
တီႈၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၸမ်ႇပူႇတီႇပ ဢုတွင်းၵျၢမ်းၼၼ်ႉဝႃႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉပၢၼ်းမဝတီႇၼႆႉ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်မျွင်းမျႃႉ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ပတဵင်ႇၼႆ ၶုၼ်မၢၼ်ႈပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈမႃး ဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ မျွင်းမျႃႉၼႆႉ တေၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၽူႈၵိၼ်မျွင်းမျႃႉ လွၵ်ႉၽျႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၽူႈၵိၼ်မျွင်းမျႃႉလွၵ်းၽျႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း မျူဝ်ႉၸႃးလူင် ဢၼ်ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃး မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1317 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈပိုၼ်းမျွင်းမျႃႉလႆႈလိုဝ်းလင်မႃးၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈ မျူဝ်ႉၸႃးလွၵ်ႉၽျႃး လႆႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶုၼ်မွၼ်းရႃႇၸႃႇတရိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီၶရိတ်ႉ 1410 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ဢႃႇဝၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈမႃးတိုၵ်း ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇဢွင်ႇမၢၼ်။ ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၵိုၵ်းပိုၼ်းၼၼ်ႉ လႄႈ တင်းဝဵင်းမျွင်းမျႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 7 လၵ်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ဢၼ်မီးတီႈ တိၼ်လွႆသူၺ်ႇၽုင်ႇတႃႇ ဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းၶဝ် ယူႇသဝ်းတင်းၼမ် တီႈ ဝဵင်းၵဝ်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ယႂႃႇတၢၼ်းသျေႇၵျီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈ သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉမၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႇမတူဝ်ႇလမ်းပတ်ႉ (ၵူဝ်ႇမူဝ်ႇတႃႇလမ်းပတ်ႉ) ၼႆႉ လႆႈၶိုၼ်ႈသိုၵ်းၸူး ဝဵင်းပတဵင်ႇသေ သိမ်းဢဝ်ယဝ်ႉ ဝၢႆးၼၼ်ႉ တီႈၼႃႈလိၼ်ပတဵင်ႇပတ်ႉပိုၼ်ႉ ဢိၵ်ႇပႃးမျွင်းမျႃႉၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ် သၢၼ်ၶတ်းဢင်းၵိတ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵမ်ႉပတဵင်ႇၾၢႆႉ ဢၼ်ႁဵတ်းပဵၼ် ၶုၼ်ၽွင်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ လႆႈတိုၵ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1853 ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်း ၵူၼ်းထင်သဝ်းၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ တီႈ ၼႃႈလိၼ်မျွင်းမျႃႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉသေ တႄႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်မႃးယဝ်ႉ။ ၵပ်ႉပတဵင်ႇၾၢႆႉ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ် ႁိူဝ်းဢွၼ်ႇသွင်လမ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၸီးၼူဝ်းဝီးယႃး လႄႈ ၼိၼ်းမသိတ်ႉ ၼၼ်ႉလႄႈ တင်း ၵူၼ်းႁိူဝ်း လႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၵမ်ႈၽွင်ႈသေ လႆႈၶိုၼ်း တိုၵ်းတေႃးမႃးယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ႇတိုၵ်းလိုၼ်းသုတ်း တီႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်တပ်ႉပႆလိၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမတရႅတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ လႆႈဢဝ်တၢႆ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လႄႈ မုၼ်ႈၸဝ်ႈပၢႆးၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ပထဝီႇ
ၸႄႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ငဝ်ႈငႃႇမၼ်း ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇယဝ်ႉ။ လႅၼ်လိၼ်မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ တီႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် ပျိၼ်ႇၸလူႇ၊ ပျႃမလေႃး၊ သၢႆၼမ်ႉတႅတ်ႉၵႄႇတွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ တတ်းၼႃႈလိၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင် ၶလွၵ်ႉၶၶျုၵ်ႉ (ယၢမ်းလဵဝ် ၶလွၵ်ႉတႅၵ်ႉ) ၼႆႉ ပဵၼ် ဢၼ် မျွင်းမျႃႉပိူင်ႇယဝ်ႉ။
313
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
994
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
313
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
994
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
313
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
994
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
313
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
မျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ပထဝီႇ
တီႈၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉ ယၢၼ် မွၵ်ႈ 30 လၵ်းၼၼ်ႉ မီးလွႆဢွၼ်ႇလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆသိုပ်ႇ သၼ်လွႆရၶႅင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေလွႆၼၼ်ႉ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ် ၼႃးလိၼ်ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉလႄႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်တဵမ်ႇ ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းသေ ပေႃးၶိင်ႇၶၢဝ်းၼမ်ႉၶိုၼ်ႈၼႆ ၼႃႈလိၼ်ၼႆႉ တေႃႉတႄႉဝႃႈ ပူၼ်ႉၼႃႈၼမ်ႉဢိတ်းဢွၼ်ႇၵူၺ်း။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁွင်ႈၼမ်ႉ မႄႈၼမ်ႉ ၵေးၼမ်ႉ လႆလူင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်ႉပၢၼ်းမဝတီႇ ဢၼ်ၽႄဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ လႆလူင်းၽၢႆႇတူၵ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉသေ ၼမ်ႉပျႃႉမလေႃးၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၵၢင်ၸႄႈတွၼ်ႈသေ လႆႈၶၢင်းၵၼ်တင်း ၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ ၼမ်ႉပၢၼ်းမဝတီႇယဝ်ႉ လႆလူင်းၸူးပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ။ ၸမ်တေလႆၶဝ်ႈၸူးပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ လႆႈၸႅၵ်ႇပဵၼ် ပျႃႉမလေႃး လႄႈ ပျိၼ်ႇၸႃႇလူႇ မႄႈၼမ်ႉသွင်ဢၼ်သေ လႆၶဝ်ႈၼႂ်း ပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၼမ်ႉသူၺ်ႇလွင်း တီႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉ ဢၼ်ၽႄဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ တီႈယၢၼ်ၵႆ ပၢင်ႇလၢႆႇ 24 လၵ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၵိင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ဢၼ်ၼိုင်ႈသေၵေႃႈ ဢဝ်တင်းၸိုဝ်ႈ ၵျုၼ်းပျႃႉသၢတ်ႈၼႆသေၵေႃႈ ၶိုၼ်းလႆၶဝ်ႈၸူးၼႂ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၵႃးမႄႈၼမ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁွင်ႈဢွၼ်ႇၵႄးဢွၼ်ႇၵေႃး မီးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁွင်ႈၼမ်ႉ မႄႈၼမ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်း တွၼ်ႈတႃႇ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵႂႃႇမႃးယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇတင်းၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ သၢႆတၢင်းၼမ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်လူင်ယဝ်ႉ။
994
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
313
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
994
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
မျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၾိင်ႈၾႃႉ
ၾိင်ႈၾႃႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ်ၼႆႉ ၽူၼ်သိင်းလီသေ မိုၵ်းယမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းမႆႈၸမ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလႆႈလူမ်းပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ သၢၵ်ႈသႃႇတၢင်းမႆႈယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ် တႃႇတင်းပီၼႆႉ မီး 103.78 ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉလူမ်းမႆႉ ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်းၼႆႉ မီး 65 တီႇၵရီႇသေ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ ဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ မီး 95 တီႇၵရီႇယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ၽူၼ်လီသေ ယွၼ်ႉပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် လိၼ်ၼုမ်ႇၼိူဝ်ၵုၼ်လႄႈ ၽုၼ်ႇလိၼ်ၶႅမ်ႉလီလႄႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ဢေႇၵၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈတင်းသဵင်ႈၼႆႉ မီး 641,140 ဢေႇၵယဝ်ႉ။
994
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
မျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
လွင်ႈၵူၼ်းယူႇသဝ်း လႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆႉ မီး 780,576 ၵေႃႉ ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ် ၼႂ်းၵႃႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵမ်ႉၼမ်သေ ဢၼ်ၼမ်ႉထူၼ်ႈသွင်ၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းယဝ်ႉ။
313
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
994
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
တမႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတမႃႇၵူင်း  (တမာကုန်းရွာ၊ Tamarkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတမႃႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192870 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတမႃႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 464 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 552 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1016 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
လွင်ႈၵူၼ်းယူႇသဝ်း လႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
တီႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၸၢၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉထိူၼ်ႇၽိုၼ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် လမု၊ လမႄႉ၊ ၵၼၸူဝ်ႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈဢဝ်ႁဵတ်း ၽိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵုၼ်ႇသိၼ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ပဵၼ် ၽိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင် တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶဝ်ႈသၢၼ်သေ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ်ဢွၵ်ႇၼမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၵၢၼ်ထၼိသေ ဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵၢၼ်သူၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈႁဵတ်းျဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း သူၼ်ၵူၺ်ႈသေ မၢၵ်ႇဢုၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃး ဢွၵ်ႇၼမ်ယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈပေႃသေ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢွင်ႇမၢၼ်ဝႆႉယူႇ။
ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းလမ်ႇလွင်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ ပဵၼ်ၵၢၼ် ၵိူဝ် လႄႈ ပႃႁႅင်ႈပႃႈၼဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းႁူႉဢႄႇယူႇ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽဝ်ထုၼ် တီႈ ဝၢၼ်ႈထူင်းၽူဝ်ႇ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် လိၼ်ၼဵဝ်လိၼ်လႅင် တီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼႆႉ မၼ်းၶႅမ်ႉတွၼ်ႈတႃႇၽဝ်ဢုမ်လိၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ လႆၽဝ်ႈဢုမ်လိၼ်မႃးၼႆယဝ်ႉ။ တီႈ ဝဵင်းလပ်ႉပုတ်ႉတႃႇ ၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ် ပႃၼဝ် လႄႈ ၵိူဝ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းဝဵင်းဢဵင်ႇမႄး တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းဝႆႉ မေႃလိၼ်၊ ၵွၵ်းလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇသိူဝ်ႇတၢင်းတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ၶုတ်းဢဝ်လႆႈ ႁိၼ်ၵဝုၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈသေတႃႉ ဢမ်ႇမီး ၽၢႆ ဢမ်ႇမီးႁွင်ႈၶုတ်း ယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်သင်။ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းဝႃးၶႄႇမ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႁႄႉၼမ်ႉသူၺ်ႇလွင်း ဢၼ်မီးတၢင်းယၢင်း 12 လၵ်းၶိုင်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ လုၵ်ႉတီႈ ၽၢႆႇၼၼ်ႉသေ လႆႈႁႄႉပၼ် ယႃႇႁႂ်းၼမ်ႉထူမ်ႈ ဢေႇၵၼႃး 7,000 ပၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
994
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈ ၼႆႉယဝ်ႉ။
တမႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
313
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၶျိၼ်းလျႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၶျိၼ်းလျႃး  (ချင်းလျားရွာ, Chinhlar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇဢူၵ်ႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194200 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇဢူၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 522 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 695 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1217 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မျူဝ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈမျူဝ်ႉၵူင်း  (မြို့ကုန်းရွာ, Myokone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူင်ႇတေႃးလေး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190984 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမူင်ႇတေႃးလေးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 912 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1073 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1985 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
994
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မျူဝ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
994
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:994
ၶျိၼ်းလျႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
တွင်ႇလႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇလႄႇ  (တောင်လယ်ရွာ, Taunglel) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၽျူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 219095 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၽျူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2139 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2030 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4169 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
1775
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1390
1390
1775
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1390
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1775
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
1390
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1775
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
1390
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
1775
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1390
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
1775
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1390
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
1775
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1390
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
1775
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1775
1390
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1390
ယူၺ်းၸု၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ယူၺ်းၸု  (ရွေးစုရွာ, Ywaysu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယူၺ်းၸု၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190029 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယူၺ်းၸုၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 852 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 906 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1758 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽျူး၊ ဝဵင်း
ပိုၼ်းဝဵင်း
ၸွမ်းလူၺ်ႈရႃႇၸဝၢင်ႇတွင်ႇငူႇသေ ၸိုဝ်ႈငဝ်ႈငႃႇ ဝဵင်းၽျူးၼႆႉ ပဵၼ် "ဝၢၼ်ႈပျူႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈလူင် ဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းပျူႇၶဝ် ယၢမ်ႈယူႇမႃးၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢႆးၸဝ်ႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီၶရိတ်ႉ (13) ၼၼ်ႉ ၶုၼ်မူၵ်ႉတမ ၸႃႇၶူႇရီႇ မႃးတိုၵ်း တီႈဝၢၼ်ႈၵၢၼ်းပႃးမျိၼ်ႉ တီႈ သဝုၼ်ႇလႅတ်ႉၵျႃႇယူႇၼၼ်ႉသေ ဢဝ်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းသဝုၼ်ႇလႅတ်ႉၵျႃႇၼႆႉ ယၢမ်းၶင်ဝႆႉတီႈ ဝၢၼ်ႈပျူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝၢႆးလင်ပီၶရိတ်ႉ 1278 ၼၼ်ႉ သဝုၼ်ႇလႅတ်ႉၵျႃႇ ဢၼ်ထုၵ်ႇၶင်ဝႆႉတီႈၵႂၢင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇတီႈ ဝၢၼ်ႈပျူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈပျူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဝၢႆးသေပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ပဵၼ်မႃး ဝဵင်းၽျူးယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ 1953 ၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းၽျူးၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းယူႇသဝ်း မီး 10,443 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၽြႃးမႁႃပုၺမုၼိ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၼၼ်ႉ လိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ်ပၢႆးၸဝ်ႉၵၢပ်ႈၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းၽျူး လႆႈတင်ႈတႄႇ ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈႁူင်းၼိုင်ႈသေ ဢၼ်ပဵၼ် ဢူးပႃႉဝိၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈႁတ်းငၢၼ်ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈႁဵတ်း ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။
မိူင်းမွၵ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းမွၵ်ႇ (မိုးမောက်မြို့, Moengmauk (Momauk)) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမွၵ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း
ပီ 1765 ပၢၼ်ၶုၼ်သျိၼ်ႇၽျူႇသိၼ်ႇၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇၶဝ် ၶဝ်ႈၼႂ်ႈမၢၼ်ႈမေႃႇၵမ်းသိုဝ်ႈသေ လႆႈယင်ႉလိုဝ်ႈတီႈ မိူင်းမွၵ်ႇယၢမ်းလဵဝ် တီႈ ဢင်ႈပၢင်ၵေႃႇၼၼ်ႉသေ လႆႈမွၵ်ႇၶၢဝ်ႇလႄႈ သင်ဝႃႈ ပဵၼ် မိူင်းမွၵ်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းတိုၵ်းလိုပ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်မၢၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈမႃးသေ ၶဝ်ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ မူဝ်းမွၵ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇသေ ဢၼ်ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၸဵင်လူင်ၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1903 ၼၼ်ႉသေ တေႃႇထိုင်ႇ 1947 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 24 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၽွင်းသၼ်လွႆ (၅) ၵေႃႉ လႆႈၵႂႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1962၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 2 ဝၼ်းမႃး တေႃႇလၢၼ်ႇယေးၶွင်ႇၸီႇ လႆႈဢွၵ်ႇပေႃႇမႃးသေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼႃႈလိၼ် ဢမ်ႇၵတ်းယဵၼ်လႄႈသင်၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းဢေႇလႄႈသင်၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမႅၼ်ႈတီႈလႅၼ်မၼ်းလႄႈသင် ၸင်ႇလႆႈၶၢႆႉဢဝ် လုမ်းၽွင်းသၼ်လွႆ ၸဵင်လူင်ၼႆႉ မႃးၸူးတီႈ မိူင်းၵွင်း မိူဝ် ပီ 1965 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းလႄႈ ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇသေ ထိုင်ပီ 1972၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ27 ဝၼ်း ဢိင်လူၺ်ႈ မၢႆလိၵ်ႈၶေႃႈပူင် (၉၅၃) သေ ဢဝ် မိူင်းမွၵ်ႇ၊ ၸဵင်လူင်၊ မျူဝ်ႉတိတ်ႉ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၽႄတူၼ်ႈႁုင်းယၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၽွတ်ႈႁဵတ်းပၼ်သေ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်မႃး ဝဵင်းမိူင်းမွၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်
တူဝႃၸေႃႇလၢၼ် (ၸႃႇတိ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႁူၵ်း) တူဝ်တႅၼ်း ပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင်၊ ၽူႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင် သြႃႇလူင် ဢူးမရၼ်ႇလႃႉ (ၸႃႇတိ ဝၢၼ်ႈၸဵင်လူင်)၊ ၽူႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း တီႈ ပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင် တူဝႃၸေႃႇလ (ၸႃႇတိ ဝၢၼ်ႈလေႃႉတၢၼ်ႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉ တၢင်တူဝ်ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမွၵ်ႇသေ ၶဝ်ႈပႃးမႃႈယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 27
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (27) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (300) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (301))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (65) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
ယေႇၶျၢၼ်ႇၸု၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၵူင်း  (ရေခြံစုရွာ, Yaechansu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးၼႂႃးထွၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189885 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးၼႂႃးထွၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4654 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5076 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 9730 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဢူင်းၼႄးၶျွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈဢူင်းၼႄးၶျွင်း  (အုန္နဲချောင်းရွာ၊ Ohnhnechaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၶျေႇပေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192309 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၶျေႇပေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3506 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4305 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7811 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
312
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:312
ၼႃးၶႃး၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇၼွင်မႅင်း၊ မိူင်းၼၢႆး)
ဝၢၼ်ႈၼႃးၶႃး (, Nar Hkar, နားခါး) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်မႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ၵျုၼ်းၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵျုၼ်းၵျီး  (ကျွန်းကြီးရွာ, Kyungyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်းၼႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190427 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်းၼႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3536 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3800 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7336 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
993
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:993
1389
1389
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1389
တႄးတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈတႄးတေႃး  (သဲတောရွာ, Theataw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191321 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႇပွႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2119 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2674 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4793 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၽြႃးၵၢင်ႉမေႃႇ
ၽြႃးၵၢင်ႉမေႃႇ
ၽြႃးၵၢင်ႉမေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ တီႈဝၢၼ်ႈၵၢင်ႉမေႃႇ (ၵႆယၢၼ်ၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းသီႇပေႃႉ မွၵ်ႈၸဵတ်းလၵ်း၊ ၵႆယၢၼ် ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး မွၵ်ႈ 14 လၵ်း) သေ မီးႁိမ်းၽင်ႇ တၢင်းၵႃး လႃႈသဵဝ်ႈ လႄႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ။ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ မႄႈၼမ်ႉတူႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၽြႃးၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းတႆးၼႆႉ ၽြႃးၵၢင်ႉမေႃႇၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပဵၼ်ၽြႃး ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။
သီႇပေႃႉ
ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼႆႉ ၸဝ်ႈပိုၼ်းၶဝ် မၵ်းမၢႆဝႃႈ တႄႇတင်ႈ ပဵၼ်ဝဵင်း မိူဝ်ႈၿီႇၸီႇ 423 ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းပိုၼ်း ရႃႇၸဝၢင်ႇ ဢုင်းပွင်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ဝႃႈဝႆႉ သီႇပေႃႉၼႆႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၶမ်းၼေႃႇ (ၸဝ်ႈၶမ်းၸေႃႇ) တႄႇမိူဝ်ႈပီသႃႇသၼႃႇ 485 ၼႆယဝ်ႉ။ သီႇပေႃႉၼႆႉ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ႁွင်ႉဝႃႈ ဢုင်းပွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1076 ပၢၼ်ၸဝ်ႈၽလူင် ဢုၵ်ႉၵႃႇၸေႇယၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝဵင်းဢုင်းပွင်ႇ ပဵၼ် ၵႃႇလႁႃႈဝၢၼ်ႈလႅင်မိူင်းသေ ၵူၼ်းလူႉယႂ်ႇ တၢႆၼမ်ၼႃႇလႄႈ ၸဝ်ႈၽလူင် ၸင်ႇလႆႈၶၢႆႉမႃး တင်ႈဝဵင်းမႂ်ႇ တီႈသူပ်းပေႃႈသေ ၸင်ႇပဵꧣ် ဝဵင်းသီႇပေႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၸိုဝ်ႈဝဵင်းသီႇပေႃႉၼႆႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈပိုၼ်းၶဝ် ၼိုင်ႈၸဝ်ႈဝႃးၼိုင်ႈပိူင်သေ ပႅၵ်ႇၵၼ်ဝႆႉ လႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼႆ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃး ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼႆ့ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း မီးပွၵ်ႉ သီႇပွၵ်ႉလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းသီႇပွၵ်ႉ ၊ ဝၢႆးမႃး ပဵၼ်ၵႂႃႇ သီႇပေႃႉ ၼႆၵေႃႈဝႃႈ။ ပေႃႈထဝ်ႈလုင်းၵျေႃႇၸေႃး (သီႇပေႃႉ) ဝႃႈ ဝဵင်းဢၼ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးဝႆႉ တီႈၼမ်ႉပေႃႉ။ သူပ်းၼမ်ႉပေႃႉ မႃးပွင်ႇသႂ်ႇ ၼမ်ႉတူႈလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းသူပ်းပေႃႉ ၼႆသေ ဝၢႆးမႃး ပဵၼ်ၵႂႃႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်သီႇပေႃႉၼႆႉ မၼ်းလႆႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်း သီႇမိူင်း (မိူင်းလူင်၊ သုမ်သႆႇ၊ မိူင်းတုင်၊ မိူင်းသီႇပေႃႉ) လႄႈ ၸင်ႇဢဝ် တူဝ် သီႇ ၼၼ်ႉ မႃးၵိုၵ်း ၼမ်ႉပေႃႉ သေ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ သီႇပေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ တႃႇတေထဵင်ၵၼ်တႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ယွၼ်ႉၵိုင်ႇလီႁူႉလႄႈ ၸင်ႇတႅမ်ႈၼႄဝႆႉ ပႅင်ႈၼင်ႇ ႁူႉထိုင်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။
မိူဝ်ႈ ဢေႇၻီႇ 956 ၽွင်း ၶိူဝ်းၶုၼ်ၵမ်ႇပေႃးၸ (ၵမ်ႇပူးၶျႃး) ၶုၼ်တၢႆႇၶၢၼ်ႇ ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး တီႈႁူဝ်တူႈ (သီႇပေႃႉ)ၼၼ်ႉ ထဝ်ႈလဵၵ်းသီႇၵေႃႉ (ၽွင်းမိူင်းသီႇၵေႃႉ) ၸင်ႇမႃး ဢုပ်ႇၵၼ် တႃႇတေၽွင်းငမ်းမိူင်းလႄႈ လုၵ်ႉတီႈ သီႇၵေႃႉ ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်မႃး သီႇပေႃႉ ၼႆၵေႃႈဝႃႈ။ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈ လုၵ်ႉတီႈ ဢုင်းပွင်ႇသေ မႃးတႄႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼၼ်ႉ မႃးၶုတ်းၺႃးသႅင်လႅင် လုၵ်ႈၼိုင်ႈလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ သႅင်ပေႃႇ ၼႆသေ ဝဵင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းသႅင်ပေႃႇ ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇယဵၼ်းပဵၼ်ၵႂႃႇ သီႇပေႃႉ ၼႆၵေႃႈဝႃႈ။
ၵွင်းမူးမူထုၺ် (ဢိူင်ႇၶိူဝ်မူ)
ၸွမ်းၼင်ႇ ပိုၼ်းၽြႃးၵၢင်ႉမေႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉၼႆႉတႄႉ ငဝ်ႈတႄႇမၼ်း ၵိုၵ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈဢၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဢသေႃးၵ တႄႇတင်ႈ ၵွင်းမူး 84000 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇၸဝ်ႈၼိုင်ႈ ၽႅဝ်မႃး တမ်ႈတီႈၼႆႈသေ ႁူႉႁၼ်ဝႃႈ ဢွင်ႈတီႈၼႆႈ ၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇ ၼေႃႇၶမ်းၽြႃး ယၢမ်းမႃးပဵၼ်မူ ၸၢတ်ႈၼိုင်ႈ၊ လႆႈမႃႈ ၵျေႃႇမူၼ်ႈၸွမ်းဢိူင်ႇၶိူဝ်မူ ဢၼ်မီးႁိမ်း ၽင်ႇၼမ်ႉတူႈၼၼ်ႉ ဢွင်ႈတီႈမၼ်းၵေႃႈ သမ်ႉသၢင်ႇထုၵ်ႇဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇဢဝ် ထၢတ်ႈၵႅဝ်ႈမုၼ်ၶမ်းၽြႃး ထႃႇပၼႃႇသေ ႁဵတ်းပဵၼ် ထၢတ်ႈၵွင်းမူးဢွၼ်ႇ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵွင်းမူး ဢိူင်ႇၶိူဝ်မူ ဢမ်ႇၼၼ် ၵွင်းမူးမူထုၺ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းပႃႇလိတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မုꩦ်ထေႃ ၸေတိယ ၼႆသေ မုတ်ႉတေႃး ၼၼ်ႉၵေႃႈ ငၢႆးၸမ်ၵၼ် တင်းၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆႈ မူထုၺ် ၼၼ်ႉသေ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆးသေ ပဵၼ်ၵႂႃႇ မုတ်ႉထေႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပိုၼ်းၽြႃးၵၢင်ႉမေႃႇၼႆႉ တီႈၼႂ်းပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ (ၽၢႆႇမၢၼ်ႈ)တႄႉ ဢမ်ႇႁၼ်ပႃးဝႆႉ လွင်ႈၸၢမ်ၵဝ်ႈတွၼ်ႈလႄႈ ပိုၼ်းၶုၼ်ၼရပတိၸီႇတူႇ။ ၽြႃး ထၢတ်ႈၵွင်းမူး ၼႂ်းမိူင်းတႆႈ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ၵႆႉလေႇဝႃႈ ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဢသေႃးၵ (ဢမ်ႇၼၼ်) ပဵၼ်ၶုၼ်ၼရပတိၸီႇတူႇ တႄႇၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႆႈ ၵူႈတီႈ။ မၢင်ပိူင် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၽြႃးၸိုဝ်ႈသဵင် ႁၢင်ႈလီ ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်၊ မၢင်ပိူင် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈဢဝ်ပိုၼ်းဢိုၼ်ပိုၼ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈယူႇ။
ၸၢမ်ၵဝ်ႈတွၼ်ႈ
ပီၵေႃးၸႃႇ 536 ပၢၼ်ၶုၼ်ၼရပတိၸီႇတူႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢဝ် သဝ်မႆႉၸၢမ် တီႈႁူဝ်ႁိူဝ်းမၼ်း ၽၼ်းႁဵတ်း ၵဝ်ႈတွၼ်ႈသေ ၸႂ်ႈႁႂ်ႈ ၶႅၵ်းပဵၼ် ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး သိပ်းသွင်ဢူင်းယဝ်ႉ။ (ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ထၢင်ႇၽိတ်းဝႃႈ ၸၢမ်ၵဝ်ႈတွၼ်ႈ ၽြႃးၵဝ်ႈဢူင်းၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမႆႉၸၢမ် ၵဝ်ႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ တွၼ်ႈၼိုင်ႈ ၸင်ႇၽႃႇႁဵတ်း သွင်ၽၢၵ်ႇ၊ ၽၢၵ်ႇၼိုင်ႈ ဢဝ်ဢိင်ဝႆႉ ၽႃၵွင်းမူး (ၽၢႆႇႁွင်ႇ)၊ ၽၢၵ်ႇၼိုင်ႈ ၶိုၼ်းၸၵ်းႁဵတ်း သီႇတွၼ်ႈသေ ၶႅၵ်းႁဵတ်းပဵၼ် ၽြႃးသီႇဢူင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၵၢင်ႉမေႃႇၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽၢၵ်ႇၼိုင်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ဢိင် ၽႃၵွင်းမူးဝႆႉၼၼ်ႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ယင်ႇႁၢၵ်ႈ ဢွၵ်ႇၽိူဝ်ႁုၼ်ႈမႃးသေ ယၢမ်းလဵဝ် မႆႉၸၢမ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇၵွင်းမူး တေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယူႇ)