cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ၵျွႆႇၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွႆႇၵၢၼ်ႇ  (ကြွယ်ကန်ရွာ၊ Kyweikan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇၵူင်း (ႁွင်ႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192861 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇၵူင်း (ႁွင်ႇ)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1012 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1329 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2341 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
မိူင်းဢေႃႉသထရေးလီးယႃး
ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး
ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈတႄႉမၼ်း ႁွင်ႉဝႃႈ မိူင်းမၢၵ်ႈမီးတင်းလၢႆ ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး (Commonweath Australia) ၼႆသေ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၵမ်ႇၽႃႇလုမ်ႈၾႃႉလူင်ယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ မိူင်းဢေႃႉသထရေးလီးယႃးၼႆႉ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵုၼ်ဢေႃႉသထရေးလီးယႃးၵေႃႈၶဝ်ႈပႃး၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵုၼ်ငဝ်ႈလူင် တႅတ်ႉသမေးၼီးယႃးလႄႈ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၵုၼ်ဢိတ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းသမ်ႇမုတ်ႉတြႃႇ ဢိၼ်ႇတိယ လႄႈ ပၸိၽိတ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉယဝ်ႉ။ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၸမ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး၊ တီႇမေႃးဢွၵ်ႇလႄႈ မိူင်းပႃႇပူႇဢႃႇၼိဝ်းၵီႇၼီႇ။ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၸမ်ႉ မီးၵုၼ်ၶွၼ်ႈသေႃႇလမုၼ်ႇ၊ ဝၼ်ႇၼႃႇတုလႄႈ ၼိဝ်းၵႄႇလီႇတူဝ်းၼီးယႃး၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၸမ်း မီးဝႆႉ မိူင်းၼိဝ်းၸီႇလၢၼ်ႇ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ မိူင်းလဵဝ် သမ်ႉဢဝ်ဝႆႉ ၵုၼ်လဵဝ် (တိူၵ်ႈလဵဝ်)ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢေႃႉသထရေးလီးယႃးၼႆႉယဝ်။
ၼေႇပူႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၼေႇပူႇ  (နေပူရွာ, Naypu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190107 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇၶျွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1316 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1495 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2811 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၵျုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျုၼ်း   (ကျွန်းရွာ, Kyun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်းတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191568 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်းတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1046 ၊ ယိင်း 1637 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3043 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ၵၼွင်ႇ၊ ဝဵင်း
ယၢမ်းလဵဝ် တီႈၼႂ်းၵႄႈ ဝဵင်းၵၼွင်ႇ လႄႈ ႁွင်ႈမေႃႇဝုၼ်း တီႈၼိူဝ်ၵိင်ႇႁွင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးဝႆႉ ဝၢၼ်ႈၵၼွင်ႇလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈတၢင်းၼၼ်ႉ မၼ်ႈၵႅၼ်ႇလီယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်မႆႉၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းလေႃႉ၊ မၢၵ်ႇလေႃႉ၊ ႁိူဝ်း၊ လႅမ်ႈၽၢႆးႁိူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵဝ်ႇၵၼွင်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ပတဵင်ႇ (32) ဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵျႅၵ်ႉတေႃႇ၊ ၸိုဝ်ႈၵမ်းသွင်ၼႆႉ ပဵၼ် ၵျႅၵ်ႉတေႃးတူင်းမျႅင်ႇသႅင်ႇ၊ ၸိုဝ်ႈၵမ်းသၢမ်ၼႆႉ ပဵၼ် ၵၼွင်ႇၼႆသေ လႆႈတႅမ်ၼႄဝႆႉၼႂ်း ပပ်ႉ 'ရႃႇၸဝၢင်ႈပတဵင်ႇ' ႁင်းမႃႇၵႃႇၼၼ်ႉသေတႃႉ ၸိုဝ်ႈၵဝ်ႇသွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁၢႆၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
1016
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
` (1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1016
ၵွင်းၶႃး၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵွင်းၶႃး (, Kawng Hkar, ကောင်းခါး) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
802
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:802
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 25
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ (25) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (268) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (269))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (97) ဝၼ်း။
မိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈမိၼ်း (မင်းရွာ, Min) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190249 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 727 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 786 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1513 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
မူင်ႇတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈမူင်ႇတေႃး  (မုန်တောရွာ, Montaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇသျေႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194330 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇသျေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1924 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2178 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4102 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
သႄႇၶႂႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၼႃးၸီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼႃးၸီး  (နားစီးရွာ၊ Narsee) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇထွၵ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190381 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇထွၵ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 483 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 458 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 941 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
7 မၢႆႇၶျၢၼ်းတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈ7 မၢႆႇၶျၢၼ်းတႃႇ  (၇ မိုင်ချမ်းသာရွာ, 7Maingchanthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇ7 မၢႆႇၶျၢၼ်းတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 219096 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇ7 မၢႆႇၶျၢၼ်းတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 6074 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5281 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 11355 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ပျိၼ်ႇမၵျီး (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈပျိၼ်ႇမၵျီး (ၸၢၼ်း)  (ပျဉ်မကြီး (တောင်)ရွာ၊ Pyinmagyi(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျိၼ်ႇမၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191876 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပျိၼ်ႇမၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 336 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 439 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 766 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၸမျွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈၸမျွင်ႇ  (စမြောင်ရွာ, Samyaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191008 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1622 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2018 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3640 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဢေႇပရႄႇ 1835
(26) ဝၼ်း
5
ဝဵင်းမႂ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမႂ်ႇ (ဝိုင်းမော်မြို့, Waengmaue) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းမႂ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉ ဝဵင်းၸႄႈၼႃး ယၢၼ် ၆ လၵ်းသေ မီးဝႆႉတီႈၽင်ႇ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ယူႇပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း
မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဝဵင်းမႂ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၵွင်း လႄႈ ပဵၼ် တႃႈၼမ်ႉၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇတင်း မိူင်းၶႄႇလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1810 ၼႆႉ ၽူႈၵွၼ်းဝဵင်း ဝဵင်းမႂ်ႇ လႄႈ တႆးၶဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႄႈ ၶုၼ်ၵွၼ်းမၢၼ်ႈမေႃႇ လႆႈဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်းသေ ၵႂႃႇတိုၵ်းလႄႈ ဝဵင်းမႂ်ႇ လႆႈလူႉမႃးယဝ်ႉ။
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ
သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ၸႄႈၼႃး-ထဵင်ႇၶျူင်း သဵၼ်ႈတၢင်းပႆသီႇသဵၼ်ႈၼႆႉ လႆႈလတ်း ဝဵင်းမႂ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ်ၸႄႈၼႃး ပေႃးဝႃႈ ၶႂ်ႈၵႂႃႇ သတူင်း၊ ၶျီႇၽုၺ်ႇ၊ လေႃးၶွင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၸိုင် လႆႈလတ်း ဝဵင်းမႂ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉ ၸႄႈၼႃး - လၢႆႇၸႃႇ - မၢၼ်ႈမေႃႇ - ၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ လႆႈလတ်း ဝဵင်းမႂ်ႇ ၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
သူၺ်ႇပေႃႇၵျုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇပေႃႇၵျုၼ်း  (ရွှေပေါ်ကျွန်းရွာ, Shwepawkyun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၼႂႃးၵူးဢၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191220 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၼႂႃးၵူးဢၢႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1510 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1794 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3304 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၵျၢၼ်ႇၶိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵျၢၼ်ႇၶိၼ်း (ကြံခင်းမြို့နယ် ; Kyangin Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵျၢၼ်ႇၶိၼ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
ၸီႇပိၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၸီႇပိၼ်ႇတႃႇ  (စီပင်သာရွာ၊ Sipinthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထၼွင်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192609 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထၼွင်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4118 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4768 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8886 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ထီႇသျၢတ်ႈ
thumb|သိူဝ်ႈယိုတ်ႈထီႇသျၢတ်ႈ ဢၼ်ပႃးသီလႄႈ ႁၢင်ႊတူဝ်လိၵ်ႈ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ႁိုဝ် ထီႇသျၢတ်ႈ (T-Shirt or Tee-shirt)ၼႆႉ ပဵၼ်ဝႅပ်ႇယၢင်ႇသိူဝ်ႈ ဢၼ်ၸၢႆးယိင်း ၼုင်ႈလႆႈၵူႊၵေႃႉ။ ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈမၼ်းၵေႃႈ တေႃးဢဝ်တင်းမႆ။ တူဝ်သိူဝ်ႈလႄႈ ၶႅၼ်မၼ်းၼႆႉ မိူၼ်ႁၢင်ႊတူဝ်လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ တူဝ်ထီႇ(T) ဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ထီႇသျၢတ်ႈ။ တီႈႁူးၶေႃးမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၶေႃးတင်ႈ(ၵေႃႇလႃႇ) မိူၼ်သိူဝ်ႈတၢင်ႇမဵဝ်း။ ဢမ်ႇပႃးမၢၵ်ႇတုမ်ႇ။ မီးႁူးၶေႃးမူၼ်း (round neck crew neck) ဢၼ်ၸၢင်ႊဢဝ်ၵွၵ်းႁူဝ် သုပ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇလႆႈငၢႆႈငႅမ်ႈဝႆႉလႄႈ ပဵၼ်ဝႅပ်ႇယၢင်ႇသိူဝ်ႈဢၼ် ၵူၼ်းၼမ်သူင်ၼုင်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၼႆႉ မဝ်မၢင်၊ သၵ်ႉငၢႆႈလွႆးငၢႆႈ၊ ၵႃႊၶၼ်ၵေႃႈထုၵ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းၼုင်ႈမၼ်းၵေႃႈ ၼမ်မႃးတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈယူႇယဝ်ႉ။
သိူၵ်ႈပိုၼ်း
သိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ႁိုဝ် ထီႇသျၢတ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၶူဝ်းၼုင်ႈႁွင်းၼႂ်း (Undergarment) တႃႇၵူၼ်းၸၢႆး မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီႊ 19 ၼၼ်ႉသေ လႅၵ်ႈလၢႆႊပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်သိူဝ်ႈၶႅၼ်ယၢဝ်း တင်းၵူၼ်ယၢဝ်း ၵပ်းၵၼ်ဝႆႉသေ ၸပ်းၼိူဝ်ႉၸပ်းၼင်ဝႆႉၵမ်းလဵဝ်။ တႄႇဢဝ်တီႈၶေႃး တေႃႇထိုင်ငၢမ်ႈၶႃၼၼ်ႉ သႂ်ႇဝႆႉမၢၵ်ႇတုမ်ႇ။ ဝၢႆးမႃးၼၼ်ႉ ဢဝ်တၢင်းၼိူဝ်ႁဵတ်း သိူဝ်ႈၶႅၼ်ပွတ်းလၢႆလၢႆ၊ ႁႂ်ႈယၢဝ်းတေႃႇပေႃးယဵတ်ႈသႂ်ႇလႆႈတႂ်ႈၵူၼ်။ ႁဵတ်းဢၼ်ပႃးမၢၵ်ႇတုမ်ႇလႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးမၢၵ်ႇတုမ်ႇ။ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးမၢၵ်ႇတုမ်ႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး သိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ႁိုဝ် ထီႇသျၢတ်ႈ ၵမ်းဢဝ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၶႅၼ်ပွတ်း မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇႁႅင်းငၢၼ်း ၸိူဝ်းလႆႈလူင်းၶုတ်း ၼႂ်းမေႃႇႁႄႈလႄႈ တေႃႉတၢင်ႇၶူဝ်းၼၵ်း တီႈတႃႈႁိူဝ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵိုင်ႇငမ်ႇၵၼ်တင်း ဢွင်ႈတီႈမႆႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးမၢၵ်ႇတုမ်ႇၼၼ်ႉ တပ်ႉၼမ်ႉဢမေႇရိၵၼ်ႇၶဝ် ဢွၵ်ႇပၼ်တႃႇၵူၼ်းသိုၵ်းၶဝ်ၼုင်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီႊ 1989 ၊ ပဵၼ်မိူဝ်ႈၽွင်း ဢမေႇရိၵၼ်ႇလႄႈ သပဵၼ်ႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်သိူဝ်ႈယိုတ်ႈသီၶၢဝ်၊ ၶႅၼ်ပွတ်း၊ ႁူးၶေႃးဢၼ်မူၼ်း၊ ဢမ်ႇပႃးမၢၵ်ႇတုမ်ႇ။ ပဵၼ်တႃႇၼုင်ႈႁွင်းၼႂ်း ၶူဝ်းသိုၵ်းယူႇၼီႇၾွမ်းၶဝ်။ တီႈၼႂ်းႁိူဝ်းလမ်ႊၼမ်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈၵႂႃႇတီႈ ပွတ်းတွၼ်ႊမႆႈႁၢဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းသိုၵ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊၼုင်ႈ ၶူဝ်းသိုၵ်းၶဝ်တဵမ်ထူၼ်ႈလႆႈ။ တေႃႉတႄႉၼုင်ႈဝႆႉ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈႁွင်းၼႂ်းၼႆႉၵွၺ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉမႃးတႄႉ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မႃးသိူဝ်ႈႁွင်းၼႂ်း တႃႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းႁူင်းၸၢၵ်ႈ၊ ၼႂ်းႁႆႊၼႂ်းၼႃးၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်သိူဝ်ႈၸႃႉမဵဝ်းသၵ်ႉလႆႈငၢႆႈ၊ ၼုင်ႈငၢႆႈသုပ်းငၢႆႈသေဢမ်ႇၵႃး ၵႃႊၶၼ်ၵေႃႈထုၵ်ႇလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆးၶဝ်ၵေႃႈ ၵႃႊလႆႈသိုဝ်ႉၼုင်ႈၶူဝ်းမဵဝ်းၼၼ်ႉ။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈ တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆးၶဝ်သမ်ႉ ႁဵတ်းၶၢႆပၼ် ဢၼ်ပႃးသီလႄႈ ႁၢင်ႊတီႇၸၢႆးလၢႆလၢႆမဵဝ်းဝႆႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းလူင်ၼုင်ႈတႄႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်တႃႇ ၶူဝ်းၼုင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်လွၼ်ႉလွၼ်ႉၵွၺ်း။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ ထီႇသျၢတ်ႈ (T-Shirt) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တႄႇပႃးမႃးတီႈၼႂ်းပပ်ႉပိုတ်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်း Merriam-Webster Dictionary တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵႃႉ မိူဝ်ႈပီႊ 1920 ပၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈၵမ်းသွင် သုတ်းသဵင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းသိုၵ်းၵဝ်ႇ ဢမေႇရိၵၼ်ႇ ၸိူဝ်းၶိုၼ်းပွၵ်ႈမႃးႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ၼုင်ႈၵူၼ်သိုၵ်းၶဝ်လႄႈတင်းသိူဝ်ႈယိုတ်ႈသေ ၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃး ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇ။ မိူဝ်ႈပီႊ 1950 ၼၼ်ႉ ၸၢႆးၸိူင်းၸၢဝ်းဢမေႇရိၵၼ်ႇ "မႃႇလုၼ်ႇပရႅၼ်းတူဝ်ႇ" (Marlon Brando) ၼုင်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈၼႄ ၼႂ်းၸိူင်းငဝ်းတူင်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် "A Streetear Named Desire" ၼၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ မီးၵူၼ်းသူင်ၼုင်ႈၸွမ်းမႃး တင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ်ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ယွမ်းႁပ်ႉမႃးဝႃႈ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈၼႆႉ ၸွႆႈႁႂ်ႈႁၢင်ႊၾၢင်ၶဝ် တိူဝ်းလဝ်းမႃးဝႃႈၼႆ။ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉမႃး ဢမ်ႇၵႃးၵူၼ်းၸၢႆး၊ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၵေႃႈ သူင်ၼုင်ႈၸွမ်းလႄႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈပဵၼ်ဝႅပ်ႇယၢင်ႇသိူဝ်ႈဢၼ် ၶဝ်ဢွၵ်ႇလႆႈၵူၼ်းၵူႊသႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
ဝႅပ်ႇယၢင်ႇသိူဝ်ႈယိုတ်ႈ
သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ ပဵၼ်တႃႇၵူၼ်းၸၢႆးၶဝ် ၼုင်ႈႁွင်းတၢင်းၼႂ်းၼႆသေတႃႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်လႆႈပဵၼ်မႃး သိူဝ်ႈဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းသူင်ၼုင်ႈၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ တႃႇပွတ်းတွၼ်ႊတူဝ်ၶိင်းၽႂ်မၼ်း။ လိူဝ်ၼႆႉသမ်ႉ မီးထႅင်ႈႁူးၶေႃး ဢၼ်လႅမ်လူင်းၽၢႆႇတႂ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ဝီႇၼႅၵ်ႉ(V-neck) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႃႇၼုင်ႈတၢင်းၼႂ်းသေ တေဢမ်ႇၸၢင်ႊႁၼ်လႆႈၶေႃးသိူဝ်ႈ မိူဝ်ႈၼုင်ႈသိူဝ်ႈသွၼ်ႉထပ်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈထႅင်ႈၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်မႃးဝႅပ်ႇယၢင်ႇ ဢၼ်သူင်ၵၼ်ၼုင်ႈတႃႇတၢင်းၼွၵ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ပိူၼ်ႈႁဵတ်းၼုင်ႈ ႁႂ်ႈတေႃႉတႄႉယၢဝ်းႁူမ်ႇဢႅဝ် ဢိတ်း႞ၵွၺ်း။ ၵူၺ်းၼႃႈ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းႁိပ်ႉႁွပ်ႉၵမ်ႈၼမ်တႄႉ တင်ႈၸႂ်ၼုင်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉယၢဝ်းထိုင်ႁူဝ်ၶဝ်ႇသေ ပဵၼ်ဝႅပ်ႇယၢင်ႇမႂ်ႇတႃႇၶဝ်ဝႆႉ။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈမဵဝ်းၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈထီႇသျၢတ်ႈယၢဝ်း (Tall T-Shirt) ၼႆယဝ်ႉ။ ၼၢင်းယိင်းၶဝ် ယင်းသူင်ၵၼ်ၼုင်ႈ ပဵၼ်သိူဝ်ႈၼုင်ႈၼွၼ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီႊ 1990 ပၢႆသေ ပိူဝ်ႈတႃႇၼၢင်းယိင်းၼုင်ႈၶေႃၶေႃၼႆ သမ်ႉၵႅတ်းၽၢႆႇတႂ်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ႁႂ်ႈပွႆႇသၢႆလီဝႆႉၵေႃႈမီးမႃးယဝ်ႉ။ မဵဝ်းၼႆႉသမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၶရူပ်ႉထီႇသျၢတ်ႈ (Cropped T-Shirt)ၼႆယဝ်ႉ။ ဝႅပ်ႇယၢင်ႇသိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇပေႃးသူင်ၵၼ်ၼုင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ မီးလေးယႃးရိင်း ထီႇသျၢတ်ႈ (layering T-Shirt)။ ပဵၼ်သိူဝ်ႈမဵဝ်း ၽၢႆႇတႂ်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈၶႅၼ်ပွတ်းၼၼ်ႉ ယဵပ်ႉသႂ်ႇဝႆႉၶႅၼ်ယၢဝ်း ဢၼ်သီၶႅၼ်မၼ်းပႅၵ်ႇၵၼ်တင်း သီသိူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၶႅၼ်ယၢဝ်းၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈၼၼ်ႉ သမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ လွင်းသလိၾ်ႉတ် ထီႇသျၢတ်ႈ (Long sleeved T-Shirt) ၼႆယဝ်ႉ။ ဝႅပ်ႇယၢင်ႇသိူဝ်ႈယိုတ်ႈ မဵဝ်းႁတ်ႉၸပ်းတူဝ်ၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၾိတ်ႉထီႇသျၢတ်ႈ (Fitted T-Shirt)၊ ထေႇလိူဝ်ႇထီႇသျၢတ်ႈ (Tailored T-Shirt)လႄႈ ၿေႇၿီႇၻေႃးလ်ထီႇသျၢတ်ႈ (Baby Doll T-Shirt) ၼႆယဝ်ႉ။ thumb|Braunschweiger Jaeger Ostwald 2 T-Shirts thumb|Marcia Fudge with Stay Woke Vote t-shirt in 2018
သိူဝ်ႈယိုတ်ႈလႄႈ တူဝ်လိၵ်ႈ၊ ႁၢင်ႊ
ၼိူဝ်သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ပိူၼ်ႈတႅမ်ႈသႂ်ႇတူဝ်လိၵ်ႈလႄႈ ႁၢင်ႊသေ ၼုင်ႈမႃးတင်းၼမ်။ မၢင်ႊၸိူဝ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းၶၢႆမႅင်ႇၵၼ် တႃႇပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း၊ မိူဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉလႂ်၊ တီႈမၢႆတွင်း မိူဝ်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ်တီႈဢႅဝ်ႇလႄႇသေတီႈတီႈၼၼ်ႉလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ဢၼ်မီးပႃးတူဝ်လိၵ်ႈၼႆႉ မီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီႊ 1940 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းၸိူင်းငဝ်းတူင်ႉ "The Wrizard of Oz" မိူဝ်ႈပီႊ 1939ၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းလဵၼ်ႈၸိူင်း 3 ၵေႃႉ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈဢၼ်ပႃးတူဝ်လိၵ်ႈ Oz ဝႆႉၽၢႆႇၼႃႈလႄႈၽၢႆႇလင် ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ဢမ်ႇႁၼ်ၵိုတ်းလၵ်းထၢၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႊသင်။ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈဢၼ်ပႃးတူဝ်လိၵ်ႈသေ ၵိုတ်းဝႆႉၶႅပ်းႁၢင်ႊမၼ်း တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်သိူဝ်ႈၵူၼ်းသိုၵ်း ၸိူဝ်းၶဝ်ၽိုၵ်းၵၢၼ် ၾၢႆႇယိုဝ်းၵွင်ႈၸၢၵ်ႈ တပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ် (Air Corps Gunnery School) မိူဝ်ႈပီႊ 1942 သေ ပႃးမႃးတီႈၼႃႈသိူဝ်ႈ ပပ်ႉမႅၵ်ႉၵၸိၼ်းလႆႉၾ် (LIFE) ၵွၼ်ႇ ။ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈ 1960 ပၢႆၼၼ်ႉ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းလႄႈ ၽူႈတွႆႇတိုင်ႈ ၽဵင်းၵႂၢမ်းရွၵ်ႉၶဝ် ၼုင်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ၽၢႆႇၼႃႈဢူၵ်းမီးပႃးႁၢင်ႊလီၵူဝ်လၢၵ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးလၢႆးသေ ၶိုၼ်ႈလဝ်ႇမူၼ်ႊၽဵင်းၵႂၢမ်း။ ၸိူဝ်းသူင်ၵေႃႈ သူင်ၼုင်ႈမႃးၸွမ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
သိူဝ်ႈယိုတ်ႈလႄႈ လွင်ႈပိုတ်ႈၵႂၢမ်းၼႂ်းၸႂ်
တႄႇဢဝ်ပီႊ 1980မႃးၼႆႉ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈလႆႈပဵၼ်တီႈၵူၼ်းၼမ် ၸႂ်ႉတႅမ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ပိုတ်ႇဢူၵ်းပိုတ်ႇၸႂ်ၶဝ်။ ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ၵေႃႈ တႅမ်ႈၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်းၶဝ် ၼိူဝ်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈသေ ပႆတၢင်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးမႃး။ ၶမ်ႇပၼီႇႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၼင်ႇ ၵူဝ်ႇၵႃႇၵူဝ်ႇလႃႇ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းသိူဝ်ႈယိုတ်ႈသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵုၼ်ႇၶူဝ်း ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီႊ 1970 ပၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးပီႊ 1990 ပၢႆၼၼ်ႉ ၶမ်ႇပၼီႇၵူႊဢၼ်၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၵူႊဢၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းသိူဝ်ႈယိုတ်ႈသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵုၼ်ႇၶူဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃးၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်းဢမ်ႇပဵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
သိူဝ်ႈယိုတ်ႈလႄႈ တူင်ႇဝိူင်းတႆး
thumb|သိူဝ်ႈယိုတ်ႈထီႇသျၢတ်ႈ ဢၼ်ပႃးတူဝ်လိၵ်ႈတႆးဝႃႈ တႆးတိုၵ်ႉတွင်းယူႇ မိူဝ်ႈၶၢဝ်းၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် သူင်ၵၼ်ၼုင်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ႁိုဝ် ထီႇသျၢတ်ႈယူႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ ဢိၵ်ႇပႃးပီႈၼွင်ႉတႆး ပႆႇပႃႇသူင်ၵၼ်ၼုင်ႈၵွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၺ်းသူင်ၵၼ်ၼုင်ႈ သိူဝ်ႈႁွင်းၼႂ်း ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးၶႅၼ် ဢၼ်ႁဝ်းႁွင်ႉဝႃႈ သိူဝ်ႈၵျုတ်ႈၵျႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႈၵျုတ်ႈၵျႄႇၼႆႉ ၽႅၼ်ႇမၼ်ႈမၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်မၼ်ႈဢူၼ်ႈ၊ မၼ်ႈမၢင်လႄႈ ၼုင်ႈယဝ်ႉၵတ်းယဵၼ်လီ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ သိူဝ်ႈၵျုတ်ႈၵျႄႇ ဢၼ်ပႃးၶႅၼ်ပွတ်းၵေႃႈမီးမႃး။ ငၢႆးမိူၼ်ၼင်ႇသိူဝ်ႈထီႇသျၢတ်ႈသေတႃႉ ၶေႃးမၼ်းတႄႉၵႂၢင်ႈတိူဝ်း။ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ ဢိၵ်ႇပႃးပီႈၼွင်ႉတႆး သူင်ၵၼ်ၼုင်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈထီႇသျၢတ်ႈမႃးၼႆႉ တႄႇလႆႈႁၼ်ၼမ်မႃးမိူဝ်ႈဝၢႆးလင်ပီႊ 1990 ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵမ်ႈၼမ်သိုဝ်ႉၼုင်ႈ ဢၼ်မိူင်းပိူၼ်ႈႁဵတ်းမႃးၶၢႆ ၸိူင်ႉၼင်ႇမေႃၵႂၢမ်းရွၵ်ႇၵႃႇၶဝ်ၼုင်ႈ။ဢၼ်ၸႂ်ႉသိူဝ်ႈယိုတ်ႈသေ ၶၢႆပဵၼ်ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈဝၢႆးလင် ပီႊ2005 ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁၼ်မီးမႃးၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်။
ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းတႆးတင်းၼမ် လႆႈၸႂ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႄႈ သိုဝ်ႉၼုင်ႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်သိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ဢၼ်ပႃးတူဝ်လိၵ်ႈ "တႆး" တူဝ်လဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီႊပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ သိူဝ်ႈယိုတ်ႈ ပဵၼ်မႃးၶူဝ်းဢၼ် ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇတူင်ႇဝိူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးမႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးၸမ်ပွႆးပီႊမႂ်ႇ၊ ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈႁၼ်သိူဝ်ႈယိုတ်ႈၶၢႆလီသုတ်းပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးမီးပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ၊ ပၢင်ယုၵ်ႉမုၼ်းလမ်ႉၵတ်ႉသေဢၼ်ဢၼ်ၼႆ ႁဵတ်းသိူဝ်ႈယိုတ်ႈပႃးတူဝ်လိၵ်ႈလႄႈ ႁၢင်ႊသေ ႁဵတ်းပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်းမႅင်ႇပၼ်ၵၼ်။ ၸုမ်းပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်းၶဝ်၊ ၸုမ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်ၵေႃႈ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းၽႂ်မၼ်း သႂ်ႇၼိူဝ်သိူဝ်ႈယိုတ်ႈသေ မႅင်းပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း။ ၵွပ်ႈသိူဝ်ႈယိုတ်ႈထီႇသျၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝႅပ်ႇယၢင်ႇသိူဝ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈၵၼ်တင်း ၵူၼ်တႆး၊ သိၼ်ႈတႆး လႆႈၵူႊသႅၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢေႇတီႇ 4
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:4
ၵျေႃး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵျေႃး (ကျောမြို့ ; Kyau) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 26
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ (26) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (269) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (270))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (96) ဝၼ်း။
ၵျေႃး၊ ဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 26
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
333
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵုင်းပိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵုင်းပိၼ်း (, Kungpin, ကုန်းပိန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်းတီႈၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
333
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:333
4
ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ -
ဢေႇပရႄႇ 1994
(26) ဝၼ်း
5
ယၵ်ႉၶႃႉတီႇပ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈယၵ်ႉၶႃႉတီႇပ  (ယက္ခဒီပရွာ၊ Yetkhadipa) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇလႄႇတွင်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192252 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယေႇလႄႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1555 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1877 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3432 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
1015
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
` (1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1015
801
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:801
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 27
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ (27) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (270) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (271))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (95) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
သၢင်ႇၽူဝ်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းသၢင်ႇၽူဝ်ႇ (ဆင်ဘိုမြို့, Saangpho (Hsinbo)) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။ မီးဝႆႉတီႈ ယၢၼ်ၵႆ ၁၄ လၵ်း တင်း မႄႈၼမ်ႉၵႅပ်ႈမၢႆၼိုင်ႈ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2002 မႃး ထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ
ဢဝ်ၸွမ်သၢႆတၢင်းၼမ်ႉသေ ၵႂႃႇၸူးလႆႈ ၸႄႈၼႃးသေ၊ ဢဝ်တင်းႁိူဝ်းဢွၼ်ႇ၊ ၶိူင်ႈရူတ်ႉလႅၼ်ႈၼိူဝ်ၼမ်ႉသေၵေႃႈ ၵႂႃႇမႃးလႆႈၸူး မၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇ လႆႈယူႇ။ ယမၢ်းလဵဝ်တႄႉ တႃႇၵႂႃႇၸူး ႁူဝ်ပၢင်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် တၢင်းရူတ်ႉၵႃး၊ ရူတ်ႉရဵၼ်း မၢၼ်းတလေး-ၸႄႈၼႃးၼၼ်ႉလႄႈသင် တႃႇၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းလၢႆႇၸႃႇ ၼၼ်ႉၼႆ လႆႈႁဵတ်းတၢင်းရူတ်ႉၵႃးဝႆႉယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း လႄႈၵူၼ်းၶိူဝ်း
ၵမ်ႉၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႆႈၼႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ယူႇပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
တီးပိၼ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ဢလႄႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽေႃႉတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၽေႃႉတေႃး  (ဖော့တော့ရွာ, Hpawttaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃးၽျူႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218217 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႃးၽျူႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2466 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2404 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4870 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ပေႇတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ မတႄး
ဝၢၼ်ႈပေႇတေႃး  (ပေတောရွာ, Paytaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218276 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1622 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2018 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3640 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဢိၼ်းတႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းတႄး   (အင်းတဲရွာ, Innte) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်းတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191542 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်းတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1046 ၊ ယိင်း 1637 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3043 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
မိၼ်းလႃႉ၊ ဝဵင်း (ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ)
ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉ (မင်းလှမြို့ ; Minhla) ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းလႃႉ၊ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မီးဝဵင်းၸိုဝ်ႈမိူၼ်ၵၼ် ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇၼၼ်ႉလႄႈ ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉၼႆႉ ၵႆႉႁွင်ႉဝႃႈ ဢထႅတ်ႉမိၼ်းလႃႉ (မိၼ်းလႃႉၽၢႆႇၼိူဝ်)ၼႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၽၢႆႇၶႂႃႇ ၼမ်ႉၵဵဝ် သေ မီးတီႈႁိမ်း လႅၼ်လိၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးယူႇ 12,510 ၵေႃႉ ယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်
တီႈမိၼ်းလႃႉၼႆႉ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇလိုဝ်းလင် ဢမ်ႇပေႃးဢွၵ်ႇသင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵွင်မိၼ်းလႃႉၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၼမ်ႉၵဵဝ်လႄႈ ႁိူဝ်းၸၢင်ႈသိူၵ်ႈသေ တိူဝ်းလႆႈပိုင်ႈဢိင်ၼိူဝ် သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် မိၼ်းလႃႉ ၸူး တႃႇၵႅင်းၼႆႉ မီးသဵၼ်ႈတၢင်းယၢင် တၢင်းယၢဝ်း 12 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၽြႃးၵွင်းမူး ၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်တီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းလႃႉၼႆႉ ၽြႃးတၼ်ႇတ၊ သူၺ်ႇၸႅတ်ႉတေႃႇမိၼ်းလႃႉ လႄႈ ၵွင်းမူးမႁႃႇပဵင်းၼႄး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးတၼ်ႇတၼႆ့ မီးၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉ ယၢၼ် 27 လၵ်း၊ မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝၢၼ်ႈယေႇၼၢၼ်ႇမ ယၢၼ် 2 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးတၢၼ်ႉၼႃးၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃးၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်း လိူၼ်သီႇယဝ်ႉ။ ၽြႃးသူၺ်ႇၸႅတ်ႉတေႃႇ ၼႆႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉ ယၢၼ် 3 လၵ်းသေ ပဵၼ်ႁၢင်ႈမိူၼ်ၵၼ်တင်း မၢၼ်းၸႅတ်ႉတေႃႇယႃႇလႄႈ ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၽြႃးၵူႈပီယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃး မႁႃႇပဵင်းၼႄး ဢၼ်မီးတီႈဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၢၼ်ႇ ၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ် တီႈ ၽၢႆႇတႂ်ႈ ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉ ယၢၼ် 18 လၵ်းၼၼ်ႉ ၵႆႉၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်း လိူၼ်သိပ်းသွင်ယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တပ်ႉၵႅတ်ႇၵင်ႈမိၼ်းလႃႉသေ လႆႈၵိုၵ်းပိုၼ်းယဝ်ႉ။ တပ်ႉၵႅတ်ႇၵင်ႈမိၼ်းလႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈႁူဝ်ၽင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ် တီးဝဵင်းမိၼ်းလႃႉသေ မီးႁၢင်ႈတူၵ်းသီႇၸဵင်ႇယဝ်ႉ။ တပ်ႉၵႅတ်ႇၵင်ႈမိၼ်းလႃႉၼႆႉ ပဵၼ်တပ်ႉၵႅတ်ႇၵင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉ တီႈၼိူဝ်လိၼ်သေ ဢၼ်ပဵၼ် တပ်ႉၵႅတ်ႇၵင်ႈၵူၺ်းၶျွင်း ဢၼ်မီးတီႈၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉၼမ်ႉၸမ်ႉ ပဵၼ် တပ်ႉၵႅတ်ႇၵင်လုၵ်းလိၼ်ယဝ်ႉ။ တပ်ႉၵႅတ်ႇၵင်ႈတင်းသွင်ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈတႄႇၵေႃႇသၢင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီမိူင်း 1222-23 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ယဝ်ႉတူဝ်ႈမီႈ 1225 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1904 မႃး တီႈႁိမ်းၽၢႆႇၼွၵ်ႈ တပ်ႉၵႅတ်ႇၵင်ႈၼၼ်ႉ ၵေႃႇသၢင်ႈၵၢတ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း
ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈသေ ႁူမ်ႈဝႃႈတူၵ်းၽၢႆႇတႂ်ႈ မလုၼ်ႇသေတႃႉ ၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းလႄႈ ၽူႈငိၼ်းထွမ်ႇၶဝ် ယူႇတီႈ ဝၢၼ်ႈမိၼ်းလႃႉသေ ၶုၼ်ႇၽွင်းၼမ်ႉၵေႃႉၽွင်းငမ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၽွင်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ် ပွတ်းၼိူဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ပီ 1886 ၼၼ်ႉ ဢဝ် မိၼ်းလႃႉၼႆႉ ၶိုၼ်းသႂ်ႇၶဝ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈသေ ထိုင်ပီ 1896 မႃး ဢဝ်ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉတင်းဢၼ် ၶိုၼ်းသႂ်ႇၶဝ်ႈ တီႈၼႂ်ႈ တိူင်းမိၼ်းပူး (ဝၢႆးမႃး ပဵၼ် ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း) တီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းမိၼ်းလႃႉၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇ ပဵၼ်မႃး ၵုၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ၵုၼ်ၼၼ်ႉ မီးတမ်ႇငႃႈၽူဝ်မေး ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ သူၺ်ႇဝ လႄႈ မမိၼ်းလႃႉ ၼႆသေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵုၼ် ဢၼ်မမိၼ်းလႃႉၶဝ် ယူႇလႄႈ ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်မမိၼ်းလႃႉ ၼႆႉသေ ႁိုင်သေ ပဵၼ်မႃး မိၼ်းလႃႉၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ ၸူးလႅၵ်ႈလၢႆႈလႆလူင်း ၸူးၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ လႆႈႁႅင်ႈၵႂႃႇလႄႈ ၸူးၵိုတ်းဝႆႉ ၼွင်မလုၼ်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ဝၢႆးသေ သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈသေ ယူႇထႅင်ႈပီ 1854 ၼၼ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်း ဢႃမီးၼီးယၢၼ်း ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ မႅၵ်ႇၵတိတ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈမႃးျဝ်ႉ။ မႅၵ်ႉၵတိတ်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇယူႇလႆႈ တႂ်ႈမိုဝ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်လႄႈ ၸူးဢွၼ်ႁူဝ် ၽူႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမၢၼ်ႈ ၸုမ်းၼိုင်ႈသေ ၸူးၵႂႃႇတင်ႈ ဝဵင်းတီႈ ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မႅၵ်ႉၵတိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မႃးၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းသေ ဝဵင်းမိၼ်းလႃႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈမႃးယူႇၼႆယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ
332
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:332
ၵူင်းတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၺွင်ႇၵူင်း (ႁွင်ႇ)
ဝၢၼ်ႈၵူင်းတႃႇ  (ကုန်းသာရွာ၊ Konethar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇၵူင်း (ႁွင်ႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192862 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇၵူင်း (ႁွင်ႇ)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1012 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1329 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2341 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
ဢေႃးၵၢတ်ႉ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လိူၼ်ထူၼ်ႈပႅတ်ႇ တီႈ ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း Gregorian လႄႈ Julian ယဝ်ႉ။
ႁူမ်ႈ
← ၵႂႃႇၸူး လိူၼ်ႇၵျူႇလၢႆႇ → ၵႂႃႇၸူး လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
ထူင်းပူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈထူင်းပူဝ်ႇ  (ထုံးဘိုရွာ, Htonebo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၶျေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189748 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၶျေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 14297 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 14392 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 28689 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢေႇပရႄႇ 1925
(26) ဝၼ်း
5
ထူင်းပူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 28
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ (28) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (271) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (272))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (94) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
ထၢၼ်းၵူဝ်းပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈထၢၼ်းၵူဝ်းပိၼ်ႇ (ထန်းကိုးပင်ရွာ, Htankoepin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190250 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 727 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 786 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1513 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဢလႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဢလႄႇ  (အလည်ရွာ, Ahlel) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190106 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇၶျွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1316 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1495 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2811 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
သႄႇတူဝ်ႇယႂႃႇမ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈသႄႇတူဝ်ႇယႂႃႇမ  (ဆည်တိုရွာမရွာ, Setoywarma) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႄႇတူဝ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194234 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသႄႇတူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2360 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2699 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5059 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1014
1014
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
` (1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢလႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
1014
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
သႄႇတူဝ်ႇယႂႃႇမ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
1014
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1014
1788
1788
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1788
3
ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ -
ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ
ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ (World Health Organization, WHO) ၼႆႉ ပဵၼ် ဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း ႁင်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (UN) သေ ပဵၼ်ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇ ဢၼ်ငူပ်ႉငိႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈမၵ်းမၢႆ မိူဝ်ႈပီ 1948 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 7 ဝၼ်းသေ ငဝ်ႈၸိုင်ႈမၼ်းမီးတီႈ ဝဵင်းၵျၼီႇဝႃႇ တီႈမိူင်းသဝိတ်ႈၸႃႇလႅၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၸုမ်းဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီႇၼႆႉ မၼ်းလႆႈၸၢမ်ႈပူၺ်ႈဢဝ် လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် လႄႈ ၶေႃႈပူင်ဢႃႇၼႃႇ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်ပဵၼ် ဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီႇ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မၢႆမီႈပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း လႄႈ ပိုၼ်း
ၸွမ်းလူၺ်ႈ မၢႆမီႈပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း WHO သေ လွင်ႈယိူင်းဢၢၼ်းၶဝ် မွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ "ၵူၼ်းတင်းသဵင်းၼႆႉ တေလႆႈဢဝ် ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ်ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်ပဵၼ်ၼၼ်ႉ" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ တွၼ်ႈတႃႇ တိုၵ်းတေႃး တၢင်းပဵၼ်လူင် မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းပဵၼ် မဵဝ်းၸၢင်ႈၸပ်းၵၼ် လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ယုၵ်ႉတၢင်ႇၸၼ်ႉသၢႆငၢၼ် ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်းတင်းသဵင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ (WHO) ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸုမ်းငဝ်ႈတိုၼ်း ႁင်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ မၢႆမီႈပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း မၼ်းၼႆႉ လႆႈတႄႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈ (ပီ 1950၊ လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 7 ဝၼ်း) မိူဝ်ႈဝၼ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်မိူင်းလုၵ်ႈၸုမ်း 26 မိူင်း လႆႈမၵ်းမၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵျဝႃႇႁႃလႃႇၼေႇရူး မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၵေႃႉပၼ် တၢင်းၶႆႈၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇတႄႇ WHO ၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ ႁင်း ၸူးႁူုမ်ႈတုမ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်တိုၵ်ႉလူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်း လႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေ ပၢင်ၵုမ်ပၢႆးယူႇလီ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ႁဵတ်းမိူဝ်ႈ ၶၢဝ်းမႆႈ ပီ 1946 ၼၼ်ႉယဝ်ႉသေ လႆႈမီးတႂ်ႈၵုမ်းထိင်း ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉယဝ်ႉ။
ဢဝ်ၶေႃႈတႅပ်ႉတတ်း ပၢင်ၵုမ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ သေ လႆႈဢၢပ်ႈပၼ်ဢႃႇၼႃႇမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ပီႈ 1947၊ လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်လုမ်းပၢႆးယူႇလီ လွင်ႈသႅၼ်ႈသႂ်တူဝ် ၵူၼ်းမိူင်း ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ လွင်ႈၵူတ်ႇႁႃလဵပ်ႈႁဵင်းမူင်ႈမႅင်း မဵဝ်းမေႃၸပ်းၵၼ် (Office International d'Hygiène Publique) ဢၼ်မီးတီႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ ၵေႃႈ လႆႈႁူမ်ႈပွင်းၵၼ်တင်း ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ ႁင်း ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉမႃးယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ငၢၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းသၢင်ႈ
WHO ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၵႅတ်ႇၵင်ႈ လႄႈ ၶပ်ႉမၢႆယူတ်းယႃ မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းပဵၼ် သႃးၸ် ဢၼ်ပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇၵႂ်ႈ၊ ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉ၊ တၢင်းပဵၼ် ပွတ်ႇၸဵပ်း၊ သႂၢႆးၾလူး ႁွင်ႉ ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉၵႆႉ လႄႈ တၢင်းပဵၼ်ၸဵပ်း ဢၼ်ၸၢင်ႈၸပ်းၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ဢဵၵ်ႉၶျ်ဢၢႆႇဝီႇ တၢင်းပဵၼ်ႁဵင်းတူဝ်တူၵ်း (|AIDS) ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သေ လႆႈငူပ်ႉငိႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၵၼ်တင်း ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ယႃႈယႃႁႄႉၵင် ဢၼ်လႆႈတမ်းၸႂ် ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ၊ ပၢႆးမေႃ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃ၊ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ၊ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃ လႄႈ ပိုၼ်ၽႄႈယႃႈယႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ WHO ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် Smallpox ၼႆႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် တိုၵ်းတေႃးၵူၼ်ႇႁၢၵ်ႇမၼ်းပႅတ်ႈ ႁိုင်ႁူဝ်သိပ်းပီ သွင်ဢၼ်သေ ထိုင်ပီ 1980 ၼၼ်ႉ WHO လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၽဵဝ်ႈလၢင်ႈပဵၼ်ၸဵမ်ႁၢၵ်ႈမၼ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပိုၼ်းၼႆႉ တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်ၵူၼ်းၶတ်းၸႂ်သေ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တၢင်းပဵၼ်လုပ်ႇဢူၼ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပူဝ်ႇလီႇယူဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းၵႃႈၶၢဝ်းပီဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်းၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈလႆႈယူႇၼႆ WHO လႆႈမုင်ႈမွင်ႈဝႆႉဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၸုမ်းသေ လႆႈႁဵတ်း HIV/AIDS ထူးလ်ၵိတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် တိုၵ်ႈယႃႈယႃဢၼ်ပႃးၸေးၸေးၼၼ်ႉ ပၼ် တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းၸိၼ်ႇပႃႇပူၺ်ႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယဝ်ႉ။
လိူဝ်သေ လွင်ႈၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈလႆႈ တၢင်းပဵၼ်ၸဵပ်းယဵၼ်းၼႆႉဢမ်ႇၵႃး ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပၢႆးယူႇလီသေ လႆႈႁဵတ်းပႃး လွင်ႈသူၼ်းတုမ်ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇတိုၵ်းသူၼ်း တင်းၵမ်ႇၽႃႇ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်တိူဝ်းၵိၼ် မၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် လႄႈ ႁႂ်ႈယွမ်းၸႂ်ႉ မႆယႃႈလူင်။ မိူဝ်ႈပီ 2007၊ လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တီႈ ငဝ်ႈၸိုင်ႈၵျၼီႇဝႃႇသေ လႆႈသူင်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ယွၼ်ႉယုင်း ဢၼ်မေႃၸပ်းၽႄႈၵၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈဢွင်ႇမၢၼ်ႇမႃး ၵူႈၸၼ်ႉၸၼ်ႉ ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
လွင်ႈယူတ်းယႃ၊ လွင်ႈၸၢမ်းတူဝ်ထူပ်း လႆႈႁဵတ်းယဝ်ႉ 40 ပၢႆသေ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁဵတ်းယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ လႆႈၽင်ၸႂ် ႁဵတ်းၼိူဝ် ၵူၼ်းလူင် ဢၼ်သႅၼ်းဢႃႇယု တဵမ်ပၢၼ်ၵၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶွမ်ႇပၼီႇမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးၸၢမ်းတီႈ ၵူၼ်းပၢင်ၵၢင်သေ ပေႃးလႆႈတမ်းၸႂ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇတႄႇ ၵူတ်ႇၸၢမ်း ယူတ်းယႃ ၸိူဝ်းဢႃႇယုယႂ်ႇ လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ယႃႈယႃႁႄႉၵၼ် ဢၼ်ၸၢမ်းတူၺ်း ဢႃႇယုၵူႈမဵဝ်းၼၼ်ႉ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉၶႅမ်ႉလီသေ ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈတမ်းၸႂ်ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးယူႇလီ
800
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:800
လင်ႇၵႃႇတီႇပ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈလင်ႇၵႃႇတီႇပ  (လင်္ကာဒီပရွာ၊ Linkardipa) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇလႄႇတွင်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192251 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယေႇလႄႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1555 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1877 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3432 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ၼႃးၸလႄႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼႃးၸလႄႉ  (နားစလဲ့ရွာ၊ Narsaleit) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇထွၵ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190382 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇထွၵ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 483 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 458 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 941 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၼႂႃးၵူးဢၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၼႂႃးၵူးဢၢႆႇ  (နွားကူးအိုင်ရွာ, Nwarkuaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၼႂႃးၵူးဢၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191218 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၼႂႃးၵူးဢၢႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1510 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1794 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3304 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢေႇတီႇ 3
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:3
ပျိၼ်ႇမၵျီး (ႁွင်ႇ) (ႁွင်ႉ) လႄႇၵျိၼ်းၶွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈပျိၼ်ႇမၵျီး (ႁွင်ႇ) (ႁွင်ႉ) လႄႇၵျိၼ်းၶွင်း  (ပျဉ်မကြီး (မြောက်) (ခေါ်) လယ်ကျင်းခေါင်းရွာ၊ Pyinmagyi(North)(Lelkyinkhaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျိၼ်ႇမၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191877 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပျိၼ်ႇမၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 336 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 439 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 766 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ႁူၺ်ႈလိူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈလိူဝ်ႇ (, Hway Lay, ဟွေလေ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ယႂႃႇမူင်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇမူင်းၵူင်း  (ရွာမုန်းကုန်းရွာ, Ywarmonekone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218277 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1622 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2018 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3640 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 29
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ (29) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (272) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (273))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (93) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
ပေႃးတွႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈပေႃးတွႆႇ  (ပေါသွယ်ရွာ၊ Pawthwei) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထၼွင်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192610 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထၼွင်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4118 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4768 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8886 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
331
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1013
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
` (1) ဝၼ်း။
331
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
1013
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
331
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
1013
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
331
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
1013
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
331
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1013
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
331
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1013
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
331
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1013
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
331
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:331
1013
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1013
သတူင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းသတူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ဝဵင်းသတွင်ႇ (ဆဒုံးမြို့ (ဢမ်ႇၼၼ်) ဆဒေါင်မြို့, Sadon (or) Sadung) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၽႄဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းမႂ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၼ်လွႆ ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် ၄၀၀၀ ထတ်းပၢႆ ဢၼ်မီးဝႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၸႄႈၼႃး ယၢၼ်ၵႆ မွၵ်ႈ ၄၀ လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ် ၾိင်ႈၶၢဝ်းၽဵင်ႇ ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၢႆတၢင်း ဢၼ်လုၵ်ႉ ၸႄႈၼႃးၵႂႃႇ ၸိၵ်းလွႆၵမ်ႇပၢႆႇတီႇ တီႈသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၶႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈပၵ်းလုမ်း ၶုၼ်ပွင်သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ သၼ်လွႆၶၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
ဢိၼ်ႇၵျိၼ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်ႇၵျိၼ်းၵူင်း  (အင်ကျင်းကုန်းရွာ, Ingyinkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢလႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193802 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢလႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2541 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3098 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5639 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၼႂႃးၶႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈၼႂႃးၶႄး  (နွားခဲရွာ, Nwarkhe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၶျေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189749 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူင်းၶျေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 14297 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 14392 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 28689 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
မိၼ်းလႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းလႃႉ   (မင်းလှရွာ, Minhla) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢရႃႇတေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191479 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢရႃႇတေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 528 ၊ ယိင်း 636 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1146 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 30
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ (30) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (273) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (274))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (92) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
ပရမ်ႇမၼသုၼိ ၵေႃႉမျၢတ်ႈတွၼ်ႈသုတ်း
တပေၼ ၿြႁ်မႃၸရိယေၼ၊ သံယမေၼ ꩪမ်မေၼၸ၊ ဢေတေၼ ၿြႁ်မၼေႃ ႁေႃတိ၊ ဢေတံ ၿြႁ်မꧣ မုတ်တမံ။ (ထေရၷႃထႃ ႖႓႑၊ သုၼိတတ်ထေရၷႃထႃ) ယွၼ်ႉလွင်ႈႁူႉႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းပွင်ႇ၊ လွင်ႈယူႇႁင်းၵွႆးၵေႃႉလဵဝ် လွင်ႈဢူတ်းယိူၼ်ႉလႄႈ လွင်ႈၶတ်းၸႂ်ၶၵ်းၵႆႉသေ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်ပရမ်ႇမၼယဝ်ႉ။ ၽူႈၵေႃႉၼၼ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ်ပရမ်ႇမၼ ၵေႃႉမျၢတ်ႈတွၼ်းသုတ်းယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈတုမ်ၵၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈၽူႈလီၶဝ်တင်းလၢႆဢိူၺ်း။ ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ၼွမ်းႁူဝ်ဝႆႈသႃတေႃႇ သုၼိတ ပၢၵ်ႇၵမ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၵေႃႉလုၵ်ႈတီႈၸိူဝ်ပၢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းပတ်းယူးသေ လႆႈပဵၼ်မႃးပရမ်ႇမၼ ၼၼ်ႉသေၵမ်းလူၺ်ႈ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႖႖၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
799
‘’’799'''
ၵုင်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵုင်း (, Waankung, ဝမ်ကုန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႂ်းတီႈၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆးသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
799
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:799
ၺွင်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ သႄႇတူဝ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၵူင်း  (ညောင်ကုန်းရွာ, Nyaungkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႄႇတူဝ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194238 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသႄႇတူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2360 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2699 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5059 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉပႃတႅပ်း (ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပႃတႅပ်း (ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ) (, Nam Paa Tep, နမ့်ပါတက် (ဝမ်အွမ်)) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
မၢႆႇဢွင်ႇတႃႇယႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈမၢႆႇဢွင်ႇတႃႇယႃႇ  (မိုင်အောင်သာယာရွာ, Maingaungtharyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃးၽျူႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218216 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႃးၽျူႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2466 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2404 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4870 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
330
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 1
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ (1) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (274) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (275))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (91) ဝၼ်း။
330
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 1
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
ပရမ်ႇမႃႇယု ၵေႃႉႁၢၼ်ႉၸႂ်ယူႇ
ယူႇၸွမ်ၵၼ်မွၵ်ႈႁူဝ်လိူၼ်မၼ်းၵွႆးၵေႃႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈလီ၊ လွင်ႈဢမ်ႇလီတႃႇၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ တႅပ်းတတ်းလႆႈယူႇ။ ပရမ်ႇမၼ ပရမ်ႇမႃႇယုၼႆႉ ၶႂ်ႈႁူႉလွင်ႈႁူဝ်ယွႆႈ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇတင်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ၸင်ႇၸႂ်ႉလုၵ်ႈၼွင်ႉတၢမ်းၸႂ်မၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ဢုတ်ႉတရမႃႇၼဝၵ ၵႂႃႇယူႇၸွမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁူၵ်းလိူၼ်တဵမ်တဵမ်ယူႇယဝ်ႉ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းလႆႈႁၼ်ၾၢင်ႈႁၢင်ႈမႁႃႇပုရိသ ႓႒ ပိူင်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊ ဝၢႆးၼၼ် လႆႈႁၼ်ထႅင်ႈလွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ် မီးပၵ်းပိူင်လီငၢမ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇမႃးၶႆႈၼႄသြႃႇမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ပရမ်ႇမႃႇယုယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၼၼ်ၵေႃႈ ပရမ်ႇမႃႇယုၼႆႉ ဢွၵ်ႇၸႂ်ၶႂ်ႈထူပ်းႁၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႃႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢႃႇယုပေႃးမီး ႑႒႐ ယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းလႆႈ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၸင်ႇယေႃးၶိင်းတေႇသၸႃႇရီႇမႃးတီႈ ဝၢၼ်ႈဝေႇတေႇႁီႇသေ ၽႅဝ်မႃးမိူင်းမိတ်ႉထိလႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ပရမ်ႇမႃႇယုၵေႃႈ ၸူမ်းသိူဝ်းလူင်လၢင်သေ ၸင်ႇၵႂႃႇထူပ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ဢူမ်ဢၢၼ်ႇလႆႈ လိၵ်ႈလၢႆးဝေႇတတင်းၽိုၼ်လႄႈ လႆႈႁၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႈမႁႃႇပုရိသ ႓႒ ပိူင် ဢၼ်မီးတီႈတူဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ မၼ်းယိၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ၸူမ်းသိူဝ်းၼႃႇလူင်လၢင်ယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇဝႃႈ "ႁိူၺ်း... ပရမ်ႇမၼ.. ပုၼ်ႈတႃႇသိူဝ်းသႃႇသုၶၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၶႂ်ႈထၢမ်သင်ၵေႃႈ ထၢမ်ႈလႄႈ"၊ ပရမ်ႇမႃႇယုၸင်ႇထၢမ်ႈဝႃႈ "ၵေႃးတမ၊ ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်သေ ပဵၼ်မႃးပရမ်ႇမၼ၊ ဝေႇတၵူႇ၊ သေႃးတိယ၊ ၵေႇဝလီႇ၊ ဢရႁၼ်ႇတ၊ မုၼိ၊ ပုတ်ႉထ လႃႇ"။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇသပ်းလႅင်းၼႄတီႈပွင်ႇၶေႃႈၸႅင်ႈ ၸိူဝ်းထၢမ်မႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ပရမ်ႇမၼ ပရမ်ႇမႃႇယု ၽူႈၵေႃႉမီးပၺ်ႇၺႃႇၼႆႉ သတ်ႉထႃႇတြႃးၽႄႈတိူၼ်းမႃးသေ ၸင်ႇၵႂႃႇၼွမ်းႁူဝ်ဝႆႈသႃ တီႈတိၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၸင်ႇသၢင်းၢင်း ႁေႃးၼႄတြႃးထမ်ႇမပၼ်လႄႈ ပရမ်ႇမႃႇယုၼႆႉ လႆႈထမ်ႇၸၵ်ႉၶုတႃလႅင်းပွင်ႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပႃႇရမီႇလၢႆလၢႆၽဝ ထႅမ်မႃးဝႆႉလႄႈ ႁူႉႁၼ်ဢၼိတ်ႉၸတြႃးဢဝ်ႁင်းၵွႆးသေ လႆႈပဵၼ်ဢရိယႃႇၽူႈၵူၼ်းလီၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ပရမ်ႇမၼ ပရမ်ႇမႃႇယုၼႆႉ ၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ၵတ်းယဵၼ်သေ ၼိမ်မၼ်ႈယူႇၼႂ်းၺၢၼ်ႇဝိပသ်သၼႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၼိမ်မၼ်ႈယူႇၼႂ်း ၼိတ်ႉၸ၊ ထူႇဝ ဢမတယဝ်ႉ ပရမ်ႇမႃႇယုတႄႉ ယိၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ႁၢၼ်ႉၸႂ်တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ၊ ပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇလွင်ႈလီ ဢၼ်ထိုင်တီႈတႃႇမၼ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
330
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1012
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
` (1) ဝၼ်း။
330
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပရမ်ႇမႃႇယု ၵေႃႉႁၢၼ်ႉၸႂ်ယူႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႗႖၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
1012
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
330
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1012
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
330
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1012
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တႃႇယႃႇၵူင်း (ယႂႃႇတေႃႇလေး)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈတႃႇယႃႇၵူင်း (ယႂႃႇတေႃႇလေး) (သာယာကုန်း (ရွာတော်လေး)ရွာ, Tharyarkone(Ywartawlay)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218204 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 727 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 786 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1513 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
မိူင်းယုမ်း (ဝၢၼ်ႈဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈမိူင်းယုမ်း (, Mong Ywin, မိုင်းယွင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ၺွင်ႇထွၵ်ႈ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇထွၵ်ႈ (ႁွင်ႇ)  (ညောင်ထောက် (မြောက်)ရွာ၊ Nyaunghtauk(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇထွၵ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190380 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇထွၵ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 483 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 458 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 941 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၵျၢၼ်ႇၶိၼ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၵျၢၼ်ႇၶိၼ်း (ကြံခင်းမြို့ ; Kyangin) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျၢၼ်ႇၶိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ႁင်းၸႄႈဝဵင်းၵျၢၼ်ႇၶိၼ်းသေ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇႁွင်ႇသုတ်း တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆ့ မီး ဢိၼ်းလတ်ႉ၊ ယႂႃႇတိတ်ႉ လႄႈ မျူဝ်ႉမ ၼႆ မီးဝႆႉတွၼ်ႈလူင်သၢမ်တွၼ်ႈသေ ဢၼ်ပဵၼ် ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉမၼႆႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်းၶဝ် တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီမိူင်း မွၵ်ႈ 1150 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ပွၵ်ႉဢိၼ်းလတ်ႉၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈမွၵ်ႈပီမိူင်း 1115 ၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ် မွင်ႇၵျွင်း ဢၼ်လုၵ်ႉပွတ်းၼိူဝ် ၽၢႆႇ ဢိၼ်းလတ်ႉၼၼ်ႉ ပႃးၸဵမ်လုၵ်ႈၼွင်ႉၵူၼ်းၸွမ်းလင်သေ ၶၢႆႉမႃးယူႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဢိၼ်းလတ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ပွၵ်ႉယႂႃႇတိတ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး ဢမ်ႇပေႃးပိူင်ႈၵၼ်တင်း ယၢမ်းၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၵျၢၼ်ႇၶိၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈၽႃႇသႃႇမွၼ်း ကျာံကင်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ လူင်းပဵၼ်မႃးဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇတႄႉ ကင်း(လုမ်း)ဢၼ်မီးႁူၼ်ႁၢင်ႈ ငိူၵ်ႈႁိၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ မၢင်ၸိူဝ်းၸမ်ႉဝႃႈ ၵျၢၼ်ႇၶိၼ်းၼႆ့ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇမွၼ်း ဝႃႈ ကျာံဂင် ႁၢၼ်ငိူၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။