သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ၊_ၸဝ်ႈ၊_ဢႃႇဝ
ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၼွၼ်းၽႄး
သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ယႃႉလူႉလႆႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶဝ်ပႅတ်ႈလႄႈ မင်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ ၽိတ်းၸႂ်တႄႉတႄႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵူဝ်ၵၢၼ်သၢင်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇတၼ်းထိုင်တီႈ။ ၵူဝ်သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ႁူႉလွင်ႈမၼ်း သေ ပၼ်ၽေးလႄႈ ဢမ်ႇယုမ်ႇတူဝ်မၼ်းသေ မင်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ ႁႃလွၵ်းလၢႆး ႁဵတ်းၶဵၼ်ၸူး သိူဝ်ႁၢၼ် ၾႃႉယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ ပီ 1543 မင်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ လဝ်ႈထိုင် သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉဝႃႈ “တင်ႈဢဝ် ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၶုၼ်ဢႃႇဝ မႃးၼႆႉ... ၵုမ်ႇမိုင်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းယူႇၵူၺ်း... ႁႃမိူဝ်ႈလႆႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉတူဝ်ၸႂ်... ဢမ်ႇမီးသေပွၵ်ႈ... ၵိုင်ႇ လီႁႃ...တီႈသိူဝ်းၸႂ်သေ... လိုဝ်ႈမွႆႈယူႇ...” ၼႆလႄႈ သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ဢၼ်တိုၵ်ႉယုမ်ႇ မင်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ ယူႇၼၼ်ႉ ၽွမ်ႉၸွမ်းသေ ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁႂ်ႈမင်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ဢွၵ်ႇလိုဝ်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ယူႇယဝ်ႉ။ မင်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ လိူၵ်ႈသူၼ်မွၵ်ႇ “မၼေႃႇရမ်ႇမ” ပဵၼ်တီႈၵႂႃႇလိုဝ်ႈယဝ်ႉ။ သုမ်ႉတေႃႇမေႃႈ၊ တီႈၼင်ႈ၊ လွၵ်းလၢႆးၵႂႃႇပႆ၊ ၼင်ႈသဝ်းတင်းသဵင်ႈ မင်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ ၶပ်းၶိုင်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းမူတ်းယဝ်ႉ။ သုမ်ႉ တေႃႇမေႃႈ တီႈတေၵႂႃႇလိုဝ်ႈၼၼ်ႉ သင်ႇႁႂ်ႈဢဝ်ၽိူင်းသိူဝ်ႇဝႆႉသေ ၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၽွင်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ ႁႂ်ႈႁဵတ်းပၼ် တီႈၼင်ႈ ၽၢၵ်ႇလႂ်ၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိသင်ႇပႃးဝႃႈ “ၸဝ်ႈမုၼ်ယႂ်ႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်း... ႁိူဝ်ႉမွႆႈၵၢၼ်သိုၵ်းၼႅၼ်ႇလႄႈ... တေဢွၵ်ႇလိုဝ်ႈတူဝ် လိုဝ်ႈၸႂ်... ဢမ်ႇႁႂ်ႈၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ... ၵၢၼ်သိုၵ်းယဝ်ႉလႄႈ... တႄႇၸဵမ်မိတ်ႈ... လႅဝ်း... လၢပ်ႇ... ႁွၵ်ႇ... ဢၼ် ပဵၼ်ၶိူင်ႈသိုၵ်း... မဵဝ်းဢဝ်တိုၵ်းၽၼ်းတႅင်းယဝ်ႈၵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ... ၽႂ်တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ် ၸပ်းၸွမ်းသေ ၵေႃႉ...” ၼႆသေ ၽၢႆႇၼိုင်ႈသမ်ႉ လၵ်ႉသင်ႇ ႁႂ်ႈၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၽၵ်းမိတ်ႈသွၼ်ႈတူဝ်ၵႂႃႇ။ ၸႂ်ႉဢဝ် မိတ်ႇ၊ လၢပ်ႇ၊ လႅဝ်း၊ ႁွၵ်ႇ ၵႂႃႇသွၼ်ႈမူၵ်းဝႆႉ တႂ်ႈၽိူင်း ၽၢၵ်ႇၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တေၼင်ႈၼၼ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ သင်ႇဝႆႉဝႃႈ “ယႃႇ လိုမ်းတူဝ်... တူၺ်းၵဝ်ဝႆႉတႃႇသေႇ... သင်ဝႃႈ ငဝ်းလၢႆးဢမ်ႇၸပ်း... တီႈလႂ်... မိူဝ်ႈလႂ်မဝ်ႇဝႃႈ... ႁမ်းၵမ်း လဵဝ်... ၼႂ်းတေႃႇမေႃႈၼၼ်ႉ... ၵဝ် တေၽႅၼ်ႁႂ်ႈၶဝ်ႈလွၵ်းႁဝ်း... မိူဝ်ႈႁၼ်ၵဝ် ၶုၼ်ႇလုၵ်ႉၼၼ်ႉ... သူလုၵ်ႉ ၽၼ်းတႆးၵမ်းလဵဝ်...” ၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင်ဝၼ်း ဢွၵ်ႇၵႂႃႇသူၼ်မွၵ်ႇၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇၽၢင်ႇႁၢင်ႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်ဢွၵ်ႇတၢင်းၼၼ်ႉသေ ၵႃႈ ပဵၼ် ၶိူင်ႈၶုၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်း ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် တႄႇၸဵမ်လၢပ်ႇလႅဝ်း၊ ႁွၵ်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်ပႃးၵႂႃႇၸွမ်းတင်းမူတ်း။ ၼၢင်းၾႃႉ၊ မူးမၢတ်ႈၽွင်းမိူင်း၊ ၵွင်ႁၢမ်၊ ၸိူင်ႉယိင်း၊ ၸိူင်ႉၸၢႆး၊ သထေးလႄႈ ၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းမီး ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၶဝ်ႈထႅဝ် တီႈၽႂ်ႇတၼ်းမၼ်းသေ ယႆဢွၵ်ႇတၢင်း ၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇ ယူႇယဝ်ႉ။ မင်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ သင်ႇႁၢမ်ႈဝႆႉလႄႈ လိူဝ်သေၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်သွၼ်ႈတူဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဢဝ်ၶိူင်ႈ ၵၢင်ႇၸပ်းၸွမ်းသေၵေႃႉ။ ထိုင်တေႃႇမေႃႈ ၼႂ်းသူၼ်မွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၼင်ႈၼင်ႇ မင်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ တမ်းပိူင်ဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈ ၽွင်းမိူင်းတႆးလႄႈၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၼင်ႈဝႆႉ ၽၢၵ်ႇၽႂ် ၽၢၵ်ႇမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ လိုဝ်ႈသဝ်း တူင်ႉတၵ်ႉၼင်ႇထုင်းၶုၼ်ယဝ်ႉ ဢုပ်ႇလွင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတိုင်းၵႃးလႄႈ မင်းၵျီးယၢၼ်ႇ ၼွင်ႇၶိုင်ႁႃ လွၵ်းလၢႆး ဢဝ်လႅဝ်းဢွၵ်ႇလႆႈသေ တင်ႈၸႂ်လၢတ်ႈ ႁႂ်ႈၸၢပ်ႈၵၢႆႇထိုင် လႅဝ်းၵိုၵ်းပိုၼ်း ႁေႃဢႃႇဝ ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ထၢမ်ဝႃႈ “ၼႂ်းသၢႆသိုပ်ႇႁေႃဢႃႇဝၼႆႉ... ယၢမ်ႈလႆႈ ႁူႉမႃးဝႃႈ... မီးလႅဝ်းၵိုၵ်းပိုၼ်း ႁႃႈမၢၵ်ႈ... ၼႆ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈႁိုဝ်... လႅဝ်းၸဝ်ႈၼရပတိႁေႃၵႅဝ်ႈၼၼ်ႉ... ၽၢႆ ၼႅၼ်ႇ... ၶႅမ်ႉၼႅၼ်ႇၼႆႁႃႉ... ယၢမ်ႈလႆႈငိၼ်းဝႃႈ... သင်ဢဝ်ၽၼ်း ၵူၼ်းၶီႇၸၢင်ႉ... ၵူၼ်းၵေႃႈပုတ်းတူၵ်း... ၸၢင်ႉၵေႃႈၶၢတ်ႇၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ၼႆ... ၸဝ်ႈယၢမ်ႈႁၼ်ယူႇႁိုဝ်...” မင်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ လိူၵ်ႈဢဝ် လႅဝ်းႁႃႈမၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ယုၵ်ႉပူၼ်ႉႁူဝ်သေ “ယၢမ်ႈႁၼ်ဢေႃႈ... ၼႆႉၶႃႈၼေႈ” ၼႆယဝ်ႉ ဝၢင်းလူင်းၶိုၼ်း။ လိူၵ်ႈဢဝ်လႅဝ်း ၸဝ်ႈၼရပတိ “လႅဝ်းယဵင်းၼွႆႉပႃး” (ယိမ်းနွဲ့ ပါးဓါး)ၼၼ်ႉ ယုၵ်ႉတၢင်ႇႁူဝ် မိူၼ်ၼင်ႇတေသႂ်ႇပၼ် ၼႂ်းမိုဝ်းသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉသေတႃႉ ဢမ်ႇသႂ်ႇ။ ၽုၼ်ႇလုၵ်ႉ ထွတ်ႇႁၢဝ်ႉၽၼ်းသႂ်ႇ ၵမ်းလဵဝ်။ သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ပုတ်းတူၵ်းၵႂႃႇၵူၺ်းမဝ်ႇၵႃး သဝ်ဢၼ်ဢိင်ဝႆႉလႄႈ တူင် ဢၼ်ၼင်ႈဝႆႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပုတ်းၶၢတ်ႇယၢတ်ႇတူၵ်းၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ် တင်းသဵင်ႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ် ၵမ်းလဵဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈမင်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ ၽုၼ်ႇလုၵ်ႉယုၵ်ႉလႅဝ်းၼၼ်ႉ ၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈတင်းသဵင်ႈ ၶုၼ်ႇၸၵ်ႉလႅဝ်း တႂ်ႈတီႈၼင်ႈၶဝ်ယဝ်ႉ ၽုၼ်ႇလုၵ်ႉ ႁၢဝ်ႉသႂ်ႇၽွင်းမိူင်းတႆး ၵမ်းလဵဝ်။ ဢမ်ႇထၢင်ႇသေ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉပဵၼ်မႃးလႄႈ ဢမ်ႇမီးၶိူင်ႈသင်သေတႃႉ ၼင်ႇၵႃႈပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶႄတူဝ်ယူႇၵေႃႈယႃႇ ဢမ်ႇၶႄႉၶဵင်ႇလႆႈ လွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း။ တိၼ်လၢႆမိုဝ်းပဝ်ႇ ဢမ်ႇတဝ်ႉၼဵင်ႇလႆႈလႅဝ်းလၢပ်ႇလႄႈ ၽွင်းမိူင်းတႆး တူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇ တင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူင်းတႆး ပၢၵ်ႇၼိုင်ႈတူၵ်းသုမ်းလႄႈ တီႈၼၼ်ႈဝႆႉဝႃႈ “မၢတ်ႉတရႃႇ” (ၽွင်းမိူင်း ၼိုင်ႈပၢၵ်ႇ) ၼႆသေ ပဵၼ်ဝဵင်းမီးဝႆႉယူႇ။ ဝၢႆးသေ သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ၼွၼ်းၽႄးယဝ်ႉ မင်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇမိူဝ်းပၢင်း ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ “ၶုၼ်မိူင်း” ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၶုၼ်ဢႃႇဝယူႇယဝ်ႉ။ လိုၼ်းၼၼ်ႉပီၼိုင်ႈ တေၵႂႃႇၽေႇဝူတ်ႈၽေႇတၢမ်ႇၼႆသေ မင်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ ပၢႆႈၵႂႃႇၼုင်ႈလိူင်ပႅတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။