cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1637
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1637
ပွႆးသၢင်ႇလွင်း
ပွႆးသၢင်ႇလွင်း ပဵၼ်ၽိင်ႈငႄႈတႆး၊ ၵိုၵ်းမႃးၸွမ်း ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ပိုင်ႈဢိင်ၵိူဝ်းယမ်မႃး လၢႆၸူဝ်ႈၵူၼ်း၊ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း ပေႃးမီးလုၵ်ႈၸၢႆး မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ ႑႒ ပီ၊ ၸင်ႇဢဝ်ၵႂႃႇဢၢပ်ႈပဵၼ် "ၵပ်ႉပီႇယ" တီႈဝတ်ႉၵျွင်းၶၢဝ်းယၢမ်း (႑) ပီ၊ ပုၼ်ႈတႃႇႁဵၼ်းထမ်း၊ ၵႂၢမ်းယွတ်းၽႃႈ၊ ၵႂၢမ်းၶၢမ်ႇသိၼ်၊ ၵႂၢမ်းပၼ်ပွၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၶၢဝ်းပွႆးသၢင်ႇလွင်းသမ်ႉ လႄႉၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်း တင်ႈဢဝ်လိူၼ်သီႇတေႃႇထိုင် လိူၼ်ၸဵတ်းၵူႈပီ၊ မိူဝ်ႈတေဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးပဵၼ် သၢင်ႇၼုင်ႈၽႃႈလိူၼ်ၼၼ်ႉ ပေႃႈမႄႈတေလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉထႃႈ (႑) လိူၼ်၊ ၸဵမ်ဢဝ် ၶူဝ်းသၢင်ႇလွင်း၊ ဢူတ်ႇၸွင်ႉ (မူၺ်းၽူမ်မႄႈ) ၽႃႈလိူၼ်သၢင်ႇၵၢၼ်း၊ ၶိူင်ႈပရိၶၢၼ်၊ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းသွႆ၊ ပူၵ်ႉၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ၊ ၶဝ်ႈတေႃႇၶဝ်ႈတႅၼ်၊ ပေႃႈလဵင်ႉမၢဝ်ႇ၊ မႄႈလဵင်ႉသၢဝ် (ဢၢႆႈသၢၼ်ႈ)။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ သၢင်ႇလွင်း၊ ႁၢင်ႈၶိူင်ႈၽႃႈၽႄး (ၶူဝ်းၶုၼ်ဢလွင်း) ပေႃႈမႄႈတေဢဝ်ၶူဝ်းငိုၼ်းၶမ်း မႃးႁွႆႈပၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး၊ ပဵၼ်လွင်ႈမီးၼႃႈမီးတႃမီးငိုၼ်းၶမ်း ပေႃႈမႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ မိူဝ်ႈၵႂႃႇႁပ်ႉလုၵ်ႈၸၢႆးမႃးထႃႁူဝ် ၼုင်ႈၶူဝ်းလွင်းယဝ်ႉ၊ သမ်ႉလႆႈႁႄႇၶီႇၶေႃးၵႂႃႇၵၼ်ႇတေႃး ႁူဝ်ၵျွင်း၊ ၽူႈထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇယဝ်ႉ? ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈပီႈၼွင်ႉ ႁွပ်ႇပႃးၶူဝ်းလူႇ၊ တူၼ်ႈပတေႇသႃႇ၊ ၵွင်မွင်းႁႄႇၵႂႃႇတီႈဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵၼ်ႇတေႃးႁူဝ်ဝတ်ႉယဝ်ႉ ႁပ်ႉသၢင်ႇလွင်းမႃးဢုၼ်ႇငၢၼ်း (ႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ) တီႈႁိူၼ်းပေႃႈဢွၵ်ႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၽၢမ်ပၢင်ပွႆးတီႈလဵဝ် လဵင်ႉလူပီႈၼွင်ႉ ၸိူဝ်းမႃးႁွမ်းလူႇႁွမ်းတၢၼ်း၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉၸင်ႇပဵၼ်ဝၼ်းၼုင်ႈလိူၼ် (ၶၢမ်ႇသၢင်ႇ) ပဵၼ်ဝၼ်းၶႅၵ်ႇ ပီႈၼွင်ႉလႄႈပေႃႈမိုဝ်ႉမႄႈၵႅင်မူၼ်ႈပျေႃႇ၊ ဢဝ်သၢင်လွင်းသိူင်ႇ ႁႂ်ႈပေႃႈဢွၵ်ႇမႄႈယေႃးမႃး ထုတ်ႇဢဝ်ၸင်ႇပၼ်ၶိုၼ်း၊ (ဝၼ်းႁၢင်ႈလွင်း၊ ဝၼ်းႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ၊ ဝၼ်းၼုင်ႈလိူင်) မိူဝ်ႈထိုင်ၶၢဝ်း ယၢမ်းၼုင်ႈလိူင်ၼၼ်ႉ၊ ဢဝ်သၢင်ႇလွင်း ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းၵျွင်းသေ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈႁႂ်းသၢင်ႇလွင်းႁပ်ႉဢဝ် ၽႃႈသၢင်ႇၵၢၼ်းၼႂ်းမိုဝ်း ပေႃႈမႄႈယဝ်ႉ ႁပ်ႉသိၼ်၊ ၼုင်ႈၽႃလိူင်သင်ႇသွၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇမႂ်ႇ သေယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ တီႈႁူင်းႁဵၼ်း
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ တီးႁူင်းႁဵၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ဢၼ်ပႃးၼႂ်း လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ သႅၼ်သမ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉ တေမီးယူႇ ႑႔ မဵဝ်းယဝ်ႉ႓႒ မဵဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် -
ဢူင်းမိၼ်ႇ (ဢူင်းပိၼ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢူင်းမိၼ်ႇ (ဢူင်းပိၼ်ႇ)  (အုန်းမှင် (အုန်းပင်)ရွာ, Ohnhmin(Ohnpin)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢထႅတ်ႉတွင်ႇၵၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189955 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢထႅတ်ႉတွင်ႇၵၢႆး ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1835 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1973 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3808 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
636
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:636
ယူင်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၶျွင်းပႅတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈၶျွင်းပႅတ်ႉ  (ချောင်းဘက်ရွာ, Chaungbet) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶျွင်းၶႂႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191040 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1939 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2176 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4115 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပၢင်ပဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပၢင်ပဝ်း (Kungpao,, ပန်ပေါင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
177
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:177
ၵျွၵ်ႉၸယိတ်ႉၵူင်း (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၸယိတ်ႉၵူင်း (ႁွင်ႇ) (ကျောက်စရစ်ကုန်း (မြောက်)ရွာ, Kyauksayitkone(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၸယိတ်ႉၵူင်း (ႁွင်ႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189908 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၸယိတ်ႉၵူင်း (ႁွင်ႇ)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4506 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 4754 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 9260 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၵၢၼ်ႇဢေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇဢေး  (ကန်အေးရွာ, Kanaye) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇမျႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191521 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇမျႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2548 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3473 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6021 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ၶိၼ်ႇမုၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၶိၼ်ႇမုၼ်ႇ  (ခင်မွန်ရွာ၊ Khinmun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶိၼ်ႇမုၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192003 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၶိၼ်ႇမုၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1122 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1381 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2503 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
1636
1636
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸႅတ်ႉၸႅတ်ႉယူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၸႅတ်ႉၸႅတ်ႉယူဝ်ႇ  (စက်စက်ယိုရွာ၊ Setsetyo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸႅတ်ႉၸႅတ်ႉယူဝ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192516 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸႅတ်ႉၸႅတ်ႉယူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 496 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 639 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1135 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1636
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸႅတ်ႉၸႅတ်ႉယူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
1636
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1636
ၺွင်ႇၶျိၼ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၶျိၼ်ႇၵူင်း  (ညောင်ချင်ကုန်းရွာ၊ Nyaungchinkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192701 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1127 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1234 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2361 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၸႁႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၸႁႃႇ  (ဇဟာရွာ, Zahar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸႁႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 177,026 ယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ မိူဝ်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ၽွင်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ဢၼ်ပႃးၼႂ်း ယဵၼ်ႇငႄႈ သႅၼ်သမ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယဵၼ်ႇငႄႈ ၽွင်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၼႆႉ ပေႃးတူၺ်းၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်ၼႆ တေမီးယူႇ ႑႑ မဵဝ်းယဝ်ႉ။  ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ -
ယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း (ရေနံချောင်းမြို့), (Yenangyaung), ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း, ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း, ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း, မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ သေဢမ်ႇၵႃး ဝၢႆးသေပၢၼ်သိုၵ်းယဝ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းလႄႈ ဝုၼ်ႇလူင်ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းမႃးယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ တင်း ဝဵင်းမၵူၺ်း ၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် 29 လၵ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းသဵၵ်ႉတႃႇၵုၼ်းထွၵ်ႉ၊ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈၶိုၼ်းပဵၼ်မႃး ဝဵင်းယေၼၼ်ႉတႃႇသေ ဝၢႆးလင်ၸင်ႇၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းယူႇတီႈၼိူဝ်ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉ မၼ်းၵႂႃႇ 45,120 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵႂႃႇမီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၵွင်းလွင် ဢၼ်ဢမ်ႇၽဵင်ႇၵၼ်လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်တၢင်းဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈဢၼ်လူင်း ၼမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ဢွၵ်ႇၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ၼမ်သေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးၵၢၼ်ငၢၼ်းၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်လႄႈ ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ထၢင်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈၵႂႃႇႁၼ်တီႈ ထုင်ႉလွတ်ႈၽေး လႄႈ တႂိၼ်းၵူင်း ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆတင်း ဝဵင်း မွၵ်ႈသၢမ်လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ၼႃႈလိၼ်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် တီႈ ယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်းၼႆႉ မွၵ်ႈ 80 လၵ်းၼႆသေတႃႉ တီႈၼႃႈလိၼ်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ဢၼ်တႄႉမၼ်း မီးမွၵ်ႈ သၢမ်လၵ်းၼႆႉၵူၺ်း။ တီႈဢေႇရိယႃႇဢၼ်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ဢွၵ်ႇၼမ်တႄႉတႄႉ ၼႆႉ မီး 1 1/4 လွၵ်းလၵ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူင်းၵၢၼ်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် ပီႇဢူဝ်ႇၸီႇ လႄႈ ဢိၵ်ႇတင်း ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ယိပ်းၵမ်ႁဵတ်းၵၢၼ်မႃး ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်သေ ထိုင်မႃး ပီ 1954 တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇလႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇပီႇဢူဝ်ႇၸီႇၶဝ် ၸင်ႇႁဵတ်းႁူမ်ႈၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ထိုင်ပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇမႃး လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငိၵၼ်တင်း ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇမၼီႇၼွၵ်ႈမိူင်းဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ သုၼ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်းၶႂၢင်ႇတြႃးမၼ်းသေ ၶိုၼ်းသိုဝ်ႉဢဝ်လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁူင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ် ပီ 1963 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းမႃးသေ လႆႈၶိုၼ်းပဵၼ် ၶွင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း မျၢၼ်ႇမႃႇမႃးတင်းမူတ်းတင်းသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၶိုၼ်းႁုင်ၼႆ လႆႈဢဝ်လွတ်ႇလူင်သေ လုၵ်ႉတီႈယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း သူင်ႇပၼ်ၸူးတီႈ ဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇပုၼ်ႉ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်းၶွင်ႉႁိူဝ်းလူင်သေၵေႃႈ ၸူးဢဝ်ႁိူဝ်းဢီးသေ သူင်ႇဢဝ်ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈႁိူဝ်းသေဢမ်ႇၵႃး တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇမႃးၸူးတင်း ဝဵင်းမၵူၺ်း၊ ဝဵင်းၶျွၵ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ငဝ်ႈၸိုင်ႈတီႈဢၼ်ဢွၵ်ႇၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်၊ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်း၊ ႁူင်းယႃၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်းၼႆႉ မီးၵွင်းမူးၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽြႃးၼၢမ်ႇၸၼေႇ၊ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ လႄႈၵွင်းမူးပိၼ်းၸႅၵ်ႉၵလၢၼ်ႇပျႃႉ (ၽြႃးပိၼ်း) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၺွင်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၵူင်း  (ညောင်ကုန်းရွာ, Nyaungkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလဵင်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191092 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 999 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1345 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2344 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၵျွၵ်ႉမၢႆး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉမၢႆး  (ကျောက်မိုင်းရွာ, Kyaukmine) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပႄႇလိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190674 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2202 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2598 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4800 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ ၼ
ယႂႃႇလပ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇလပ်ႉ  (ရွာလပ်ရွာ၊ Ywarlat) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႄႇယႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191964 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႄႇယႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2151 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2341 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4492 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
176
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:176
1635
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1635
ၶၢၼ်ႇၸတ်ႉၵူင်း (တူၵ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈၶၢၼ်ႇၸတ်ႉၵူင်း (တူၵ်း)  (ခံစပ်ကုန်း (အနောက်)ရွာ, Khansatkone(West)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꧤူးၵၢႆး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191673 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇꧤူးၵၢႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2372 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2967 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5339 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဢေႃးၵၢတ်ႉ 2022
(1) ဝၼ်း
LALALALALALALALALALALALALALALALALALALA
ယူဝ်းၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈယူဝ်းၵၢၼ်ႇ  (ရိုးကံရွာ, Yoekan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတႃႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193910 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4759 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5694 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 10453 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပတိၼ်းၵူၺ်ႉၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈပတိၼ်းၵူၺ်ႉၵျီး  (ပဒင်းဂွေ့ကြီးရွာ, Padingwaytgyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပတိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194533 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပတိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 356 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 411 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 767 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ယူဝ်းၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ပတိၼ်းၵူၺ်ႉၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဢထႅတ်ႉတွင်ႇၵၢႆး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢထႅတ်ႉတွင်ႇၵၢႆး  (အထက်တောင်ကိုင်းရွာ, Ahhtettaungkaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢထႅတ်ႉတွင်ႇၵၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189950 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢထႅတ်ႉတွင်ႇၵၢႆး ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1835 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1973 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3808 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
635
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:635
ၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ (နတ်မောက်မြို့), (Natmauk), ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း ၶႃႈဢေႃႈ။ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းမၵူၺ်းသေ ယၢၼ်ၵႆ (႓႖) လၵ်းယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၢႆတၢင်းလူတ်ႉလဵင်း ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ - ၵျွၵ်ႉပတွင်း သေ တင်း ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉၼႆ ယၢၼ်ၵႆ (႙႒) လၵ်းယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈႁိမ်း သၢႆ ၼမ်ႉၵဵဝ်သေ တင်း ဝဵင်းမၵူၺ်း၊ ဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇ ၼႆႉ မီးသဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ၶူဝ်းဢွၵ်ႇတီႈ ၼၢတ်ႉမွၵ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ငႃး၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈသၢၼ်တႄႉ ၽုၵ်ႇၸွမ်း သၢပ်ႇယိၼ်းၶျွင်းသေ ဢဝ် ႁွင်ႈၽၢႆသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢိင်ၼိူဝ် သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 2014 ၼၼ်ႉသေ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉၼႆႉ မီး 14,737 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တမႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈတမႃႇၵူင်း (တမာကုန်းရွာ, Tamarkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၸယိတ်ႉၵူင်း (ႁွင်ႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189912 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၸယိတ်ႉၵူင်း (ႁွင်ႇ)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4506 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 4754 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 9260 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ၽွင်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ဢၼ်ပႃးၼႂ်း ယဵၼ်ႇငႄႈ သႅၼ်သမ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယဵၼ်ႇငႄႈ ၽွင်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၼႆႉ ပေႃးတူၺ်းၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်ၼႆ တေမီးယူႇ ႒႑ မဵဝ်းယဝ်ႉ။  ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ -
ၵျုၼ်းမႃႉၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၵျုၼ်းမႃႉၵျီး  (ကျွန်းမကြီးရွာ၊ Kyunmagyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸိၼ်ႉၵူႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192346 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸိၼ်ႉၵူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3339 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3901 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7240 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၵၢၼ်ႇမျႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇမျႄး  (ကန်မြဲရွာ, Kanmye) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇမျႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191519 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇမျႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2548 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3473 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6021 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
1634
1634
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1634
မိၽယႃးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၶျွင်းၶႂႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈၶျွင်းၶႂႃႉ  (ချောင်းခွရွာ, Chaunggwa) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶျွင်းၶႂႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191039 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1939 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2176 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4115 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
175
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:175
ယေႇထႂႅတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈယေႇထႂႅတ်ႉ  (ရေထွက်ရွာ၊ Yaehtwet) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႄႇယႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191965 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႄႇယႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2151 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2341 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4492 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
634
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
1633
1633
634
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1633
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶျွင်းဢူး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
634
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1633
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
634
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1633
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
634
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1633
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
634
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1633
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
634
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:634
1633
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ၽွင်းလဵၼ်ႈ
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ၽွင်းလဵၼ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ဢၼ်ပႃးၼႂ်း ယဵၼ်ႇငႄႈ သႅၼ်သမ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယဵၼ်ႇငႄႈ ၽွင်းလဵၼ်ႈၼႆႉ ပေႃးတူၺ်းၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်ၼႆ တေမီးယူႇ ႑႐ မဵဝ်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ -
1633
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1633
ၵျွင်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွင်းၵူင်း  (ကျောင်းကုန်းရွာ, Kyaungkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပႄႇလိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190670 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2202 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2598 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4800 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ ၼ
174
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
1803
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း (စစ်ကိုင်းမြို့နယ် ; Sagaing Township ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်းယဝ်ႉ
1803
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
174
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
1803
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1803 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1800 ႁူဝ်သိပ်းပီ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1810 ႁူဝ်သိပ်းပီ
174
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:174
ဢေႇပရႄႇ 1936
(26) ဝၼ်း
5
တူယႂိၼ်းတၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈတူယႂိၼ်းတၢႆႇ  (တူရွင်းတိုင်ရွာ၊ Tuywintaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192699 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1127 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1234 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2361 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
ဢေႇပရႄႇ 2004
(26) ဝၼ်း
5
တၶုၼ်ႇတၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်း (စစ်ကိုင်းခရိုင် ; Sagaing District ; ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်တူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းသုတ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈတွၼ်ႈသူၺ်ႇပူဝ်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၼႆႉ မီး 1825 လွၵ်းလၵ်းသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီး ယူႇ 520,591 ၵေႃႉ ယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းမူႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမျွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၼမ်ႉၵဵဝ် ၼႆႉ လႆလတ်းတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉမူး လႄႈ ၼမ်ႉမျိတ်ႉငႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၼမ်ႉၵဵဝ် တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းလႄႈ ပေႃးဢဝ် သၢႆတၢင်းၼမ်ႉဝႃႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပဵၼ် ထုင်ႉၽူၼ်ဢေႇလႄႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၵျုင်ႇ၊ လူး၊ ထူဝ်ႇ၊ ၵုၺ်၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ငႃး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ တီႈပၢင်ႇပဵၼ်တီႈလိၼ်ၼုမ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈ လႄႈ မႆယႃႈလူင် တင်း ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉ ၵွင်းလွႆလႄႈ ထုင်ႉႁႅင်ႈႁွင်ၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၵုၺ်တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၸႄႈၵႅင်း လႄႈ ထုင်ႉမျိၼ်းမူႇၼႆႉ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ပၢင်ႇပဵင်းယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉမျိၼ်းမူႇၼႆႉ ၵုၺ်ဢွၵ်ႇတင်းၼမ်သေ တီႈဝဵင်းမျိၼ်းမူႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႇၵုၺ်ယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်တမ်ႇငႃႈ၊ ၵၢၼ်ၽဝ်ထုၼ်၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢုမ်ႁဵတ်းမေႃ၊ ၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈထၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၵွၼ်ႈသီသၢႆ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ထုင်ႉဢႃႇဝၼၼ်ႉၵေႃႈ တၢင်ႇၶၢႆၸူး ၵူႈတီႈတီႈယဝ်ႉ။ တီႈ သႃးတွင်ႇ၊ ၵႄႈလွႆပတူႇ၊ ယေႇၶႃး ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁုင်ၵိူဝ်ယဝ်ႉ။ တီႈ ၵွင်းမူႉတေႃႇ၊ ငတယေႃႇ လႄႈ ယႂႃႇတိတ်ႉၵျီးၼၼ်ႉ မီးၼွင်သေ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း ၵၢၼ်တမ်ႇငႃႈ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။
ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉပွတ်းမႆႈသေ ၽူၼ်ဢေႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၼမ်ႉမူး၊ ၼမ်ႉၶၢင်တွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ လူမ်းၵတ်းထူဝ်းပဝ်ႇသေ ပဵၼ်ၾိင်ႈၾႃႉဢၼ်ၽဵင်ႇပဵင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်း လိူၼ်သီႇ၊ လိူၼ်ႁႃ သွင်လိူၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ မႆႈႁွၼ်ႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉမီးဝႆႉ ဝဵင်းၵဝ်ႇ ဝဵင်းႁၢင်ႈႁေႃ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈၵႅင်း၊ ဢႃႇဝ၊ ပိၼ်းယၼၼ်ႉလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းၵဝ်ႇ လႄႈ တီႈ လွႆၸႄႈၵႅင်း ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၽြႃး ဢၼ်ၶုၼ်ၵူႈသိုပ်ႇသိုပ်ႇတႄႇတင်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးမိၼ်းၵုၼ်း ဢၼ်မီး တီႈပွတ်းႁွင်ႇသၼ်လွႆၸႄႈၵႅင်း ဢၼ်မီး ၽၢႆႇၼိူဝ် ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးပဵၼ် ယူင်ႉသၢင်ႈယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ဢၼ်ဢၼ်ဢုတ်ႇသေ သၢင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိင်လူင်မိၼ်းၵုၼ်း ဢၼ်မီး ၽၢႆႇႁွင်ႇၽြႃးလူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ပဵၼ်ႁိင်ႇဢၼ်ႁွႆႈၽႅၼ်ဝႆႉ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉယဝ်ႉ။
ၶူဝ်ဢႃႇဝ တီႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း ဢၼ်ႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1934 ၼၼ်ႉ ၵၢႆဢဝ် ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း လႄႈ ဝဵင်းဢမရပူႇရသေ လူတ်ႉလဵၼ်း၊ လူတ်ႉၵႃး ၸၢင်ႈတႆႇၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၶူဝ်ၼႆႉသေ ဢၼ်ပဵၼ် လူတ်ႉလဵၼ်း ၸႄႈၼႃး - တႃႈၵုင်ႈ ၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇယႃႉလႅဝ် မိူဝ်ႈ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ လႆႈၶိုၼ်းမႄးသေ ယဝ်ႉတူဝ်ႈမိူဝ်ႈပီ 1954 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 24 ၼႂ်းပီၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း တွၵ်ႇတႃႇပဢူး ၵေႃႉၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ယဝ်ႉ ႁဵတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈသေ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၼ် ၶူဝ်လူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ထွၵ်ႉသျႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈထွၵ်ႉသျႃႇၵူင်း  (ထောက်ရှာကုန်းရွာ, Htauksharkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလဵင်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191091 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 999 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1345 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2344 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၵူင်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵူင်ႇၵူင်း  (ဂုန်ကုန်းရွာ, Gonkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထမူင်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193883 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထမူင်ႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3210 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3622 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6832 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၼေႇပူႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈၼေႇပူႇၵူင်း (နေပူကုန်းရွာ, Naypukone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၸယိတ်ႉၵူင်း (ႁွင်ႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189912 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၸယိတ်ႉၵူင်း (ႁွင်ႇ)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4506 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 4754 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 9260 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ပတိၼ်းၵူင်းၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၶၢၼ်ႇၸတ်ႉၵူင်း (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
သူၺ်ႇၶႄးပျၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇၶႄးပျၢၼ်ႇ  (ရွှေခဲပြန်ရွာ, Shwekhepyan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢၢႆႉတၢႆႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190101 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 819 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1127 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1946 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇၶျွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇၶျွင်း  (ကုက္ကိုချောင်းရွာ၊ Kokekochaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸိၼ်ႉၵူႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192349 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸိၼ်ႉၵူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3339 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3901 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7240 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
လႅင်းပွႆႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းလႅင်းပွႆႉ (လှိုင်းဘွဲ့မြို့, Hlaingbwe Town) ၼႆ့ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းလႅင်းပွႆႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၽဢၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇႁွင်ႈလႅင်းပွႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵိင်ႇမႄႈၼမ်ႉ ၼမ်ႉၵျႅင်း ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းၽဢၢၼ်ႇ ယၢၼ်ၵႆ 24 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဝဵင်းၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၽၢႆႇတူၵ်း မီး သီႇၽႃႇလူင်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ႁူၵ်းၽႃႇလူင်ႇယဝ်ႉ။
ပထဝီႇလွင်ႈၵူၼ်း
ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းလႅင်းပွႆႉၼႆႉ မီး 11,511 ၵေႃႉ ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈ ဝဵင်းလႅင်းပွႆႉၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ သေတႃႉၵေႃႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵိူဝ်းယမ် ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ၊ မုတ်ႇသလိမ်ႇ လႄႈ ၸိူဝ်းၵိူဝ်းယမ် ၽီၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ငဝ်ႈငႃႇၸိုဝ်ႈ
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး မွၵ်ႈ 150 ပီၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းမႃးတီႈ ဝဵင်းလႅင်းပွႆႉၼႆႉ ပဵၼ် ယၢင်း လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း ၵူၺ်းသေ ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းလႅင်းပွႆႉ ဢၼ်ိၶုၼ်းတႄႇၶိုၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းမွၼ်း ဝႃႈ လႅင်းပလွႆး ၼႆသေ ႁိုင်မႃး ပဵၼ်မႃး လူဝ်ႇပလွႆး လႄႈသင်၊ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈ ပဵၼ်မႃး လႅင်ပလွႆး၊ လႅင်ပွႆး၊ လႅင်းပွႆး၊ လႅင်းပွႆႉ ၼႆသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၼႆ လႆႈငိၼ်းၵႂၢမ်းၽူႈယႂ်ႇၶဝ် မွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
ၵၢၼ်ငၢၼ်းပိူင်လူင် ဢၼ်ၵူၼ်းဝဵင်းလႅင်းပွႆႉၶဝ်ႁဵတ်းၼႆႉ ဢဝ်မႆႉလွင်ႈၸွမ်းၼမ်ႉလႅင်းပွႆႉသေ လုၵ်ႉတီႈ ႁွင်ႈၵျူင်ႇတူဝ်းတေႃႉထိုင် ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇသေၶၢႆ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်လွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ႇသိၼ်ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ လႅင်းပွႆႉၼႆႉ ပဵၼ် ၶဝ်ႈ၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ယႃႈယႃ၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ ၼမ်ႉဢွႆႈ၊ မၢၵ်ႇဢုၼ်၊ ၼမ်ႉၽိုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး ဢဝ် ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၼမ်ႉဢွႆႈ၊ ထူဝ်ႇလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တေႃႉၸွမ်းၼမ်ႉလႅင်းပွႆ့သေ ၵႂႃႇၶၢႆထိုင် ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း
လုၵ်ႉဢဝ်ဝဵင်းလႅင်းပွႆႉ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၼႆႉ ပေႃးဢဝ်တင်းသၢႆတၢင်းၼမ်ႉဝႃႈ ၵႆ 80 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဢမ်ႇၵႂႃႇလႆႈၵမ်းသိုဝ်ႈ။ လုၵ်ႉဢဝ် ၼမ်ႉလႅင်းပွႆႉ လႆႈၵႂႃႇၸူး ၼမ်ႉၵျူင်ႇတူဝ်းဢွၼ်တၢင်းသုၵ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈ ၸင်ႇသိုပ်ႇၵႂႃႇၸူး မေႃႇလမႅင်ႇယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉႁိူဝ်း လႄႈ ပေးယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးလူင်တႄႉ ဢမ်ႇၵႂႃႇလႆႈ။ ပေႃးဢဝ်တၢင်းလိၼ်ဝႃႈ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းလႅင်းပွႆႉ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းၽဢၢၼ်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ၵႆ 24 လၵ်းသေ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းသူၺ်ႇၵုၼ်း ၵႆ 14 လၵ်း၊ တေႃႇထိုင် ဝၢၼ်ႈပၢႆႇၵျူင်ႇ ၵႆ 12 လၵ်း၊ တေႃႇထိုင် ဝၢၼ်ႈထီလူင် ၵႆ 11 လၵ်းယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်
တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႅင်းပွႆႉၼႆႉ မီးလွႆတေႃးၼ ဢၼ်ဢွၵ်ႇ ဝူႇၽရမ်ႇ၊ ဢႅၼ်ႇထီႇမူဝ်ႇၼီႇ၊ ၸိုၼ်း၊ သွတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႅင်းပွႆႉ၊ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႉလႅင်းၼၼ်ႉ မီး ၽြႃးၵျႅၵ်ႉမယေႃး၊ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵမေႃႉဢၶျူးၼၼ်ႉ မီး ၽြႃးၵျွၵ်ႉပူႇတေႃႇ လႄႈ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈဝိၼ်းၸဵင်ႇၼၼ်ႉ မီး ၽြႃးၵျႅၵ်ႉပုယေႃးၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပေႃးထိုင် လိူၼ်သီႇမူၼ်းမႃး ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၽြႃးၵျႅၵ်ႉမယေႃးယဝ်ႉ။
ၶႄးၵျီးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၶႄးၵျီးၵူင်း  (ခဲကြီးကုန်းရွာ၊ Khegyikone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶပွင်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192121 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၶပွင်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1301 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1922 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3223 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၵၢၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇတႃႇ  (ကန်သာရွာ, Kanthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶျွင်းသူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191043 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 829 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 877 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1706 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵတၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵတၢၼ်း  (ကသန်းရွာ, Kathan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတလၢႆးတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 177,037 ယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
မိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈမိၼ်း  (မင်းရွာ, Min) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတႃႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193914 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4759 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5694 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 10453 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း (ရေနံချောင်းမြို့နယ်), (Yenangyaung Township),  ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း၊ ၸႄႈတိူင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း ဢၼ်မီးတီႈပွတ်းၵၢင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်းယဝ်ႉ။
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၸွမ်းတၢင်း
လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၸွမ်းတၢင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ဢၼ်ပႃးဝႆႉၼႂ်း လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၵူႈပိူင်ပိူင်ယူႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၸွမ်းတၢင်းၼႆႉ ပေႃးမႃးတူၺ်း မၼ်းမီးယူႇ ႑႔ ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ထို ၁၄မျိုးမှာ -
633
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:633
ၵျွၵ်ႉဢူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉဢူဝ်း  (ကျောက်အိုးရွာ၊ Kyaukoe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းၵွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192958 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းၵွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2177 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2292 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4469 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
လႄႇယႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈလႄႇယႃး  (လယ်ယားရွာ၊ Lelyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႄႇယႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191962 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႄႇယႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2151 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2341 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4492 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
1632
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1632
ပၢင်ပွႆးတၢင်ႇသင်ႇၵႃႇယၼႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းထီႉသီႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႑႑႔၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ၵၢၼ်ႇတႃႇယႃႇ (ၸ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇတႃႇယႃႇ (ၸ)  (ကန်သာယာ (တ)ရွာ, Kantharyar(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတႃႇယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191532 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇတႃႇယႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 516 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 637 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1153 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ၵုင်းလူမ်း၊ ဢိူင်ႇ
ဢိူင်ႇၵုင်းလူမ်း ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုင်းလူမ်း
• # ဝၢၼ်ႈၵုင်းလူမ်း
• # ဝၢၼ်ႈၵုင်းလၢင်းဢွၼ်ႇ (ဢိူင်ႇၵုင်းလူမ်း၊ မိူင်းၼၢႆး)
• # ဝၢၼ်ႈလွႆၶဵဝ်
• # ဝၢၼ်ႈၵုင်းလိူဝ်ႇ
• # ဝၢၼ်ႈလွႆဝၵ်း
• # ဝၢၼ်ႈတပ်းပိၼ်ႈ (တပဵၼ်ႈ)
• # ဝၢၼ်ႈၽႃလဵပ်ႈ
• # ဝၢၼ်ႈလွႆသၢႆး
• # ဝၢၼ်ႈပႃႇႁူ
• # ဝၢၼ်ႈပႃႇယိုဝ်ႉ
• # ဝၢၼ်ႈၵုင်းၶၢမ် (ဢိူင်ႇၵုမ်းလူမ်း၊ မိူင်းၼၢႆး)
• # ဝၢၼ်ႈၵုင်းလူင်
• # ဝၢၼ်ႈသူၼ်မွၼ်း
• # ဝၢၼ်ႈၽုၺ်းလႅမ်
• # ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈႁိူဝ်း (ဢိူင်ႇၵုမ်းလူမ်း၊ မိူင်းၼၢႆး)
• # ဝၢၼ်ႈၵျွင်း (ဢိူင်ႇၵုမ်းလူမ်း၊ မိူင်းၼၢႆး)
• # ဝၢၼ်ႈလွႆယူးၵႃႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢႃႇမႄႇရိၵ
United States of America (USA) ယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉ သတဵၵ်ႉ ဢွပ်ႉၽ ဢမႄရိၵႃး ၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်ၼမ် ႁူႉဝႆႉဝႃႈ US, U.S ဢမ်ႇၼၼ် ဢမႄရိၵႃး။ ဢမႄရိၵႃးၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် မီးပၵ်းသဝ်းယူႇၼႂ်း ၵၢင်ၵုၼ် ဢမႄရိၵႃး ပွတ်းႁွင်ႇ မီးယူႇၼႂ်း ၵႄႈၵၢင် မိူင်း ၶၼေးတႃး လႄႈ မိူင်း မႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇ။ မၼ်းမီး 50 ၸိုင်ႈမိူင်း ၊ မီး ဢိူင်ႈ ၽႄႇတရႄ Federal ဢမ်ႇၼၼ် ဢိူင်ႇ ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၽွင်းငမ်း ၼိုင်ႈဢၼ်၊ ၼႃႈလိၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ 5 တီႈ လႄႈ မီးပႃး ၵုၼ် ထႅင်ႈတင်းၼမ်။ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်း ထူၼ်ႈ သၢမ် ဢမ်ႇၼၼ် ထူၼ်ႈသီ ၼႂ်းလုမ်းၾႃႉ တႅၵ်ႈၸွမ်းၼႃႈလိၼ်ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း၊ တင်းၵႂၢင်ႈတေမီး 3.8 လၢၼ်ႉလွၵ်းလၵ်း (9.8 လၢၼ်ႉလွၵ်း ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)။ မီးႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်း 328 လၢၼ်ႉလိူဝ် လႄႈ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးၵူၼ်းၼမ်သူတ်း ထူၼ်ႈထီႉသၢမ် ၼႂ်းလူၵ်ႈ။ Washington, D.C ၼႆႉပဵၼ်ဝဵင်းလူင် လႄႈ ဝဵၼ်း ၼႅဝ်းယွၵ်ႉ (New York City) ၼႆႉပဵၼ် ဝဵင်းၵူၼ်းၵိုၼ်းလူဝ်ပိူၼ်ႈ။
ၵူၼ်းၵုၼ်ယူးရူပ်ႉ ၶဝ်တေႇ ၶၢႆႉၶဝ်မႃးၼႂ်း 16 ႁူဝ်ပၵ်ႇပီမိူင်းထူၼ်ႈ (16 century) လႄႈ ၵူၼ်း ပႃႇလႅဝ် ဢိၼ်ႇတီယၼ်း (Paleo-indians) ၶဝ် ၶၢႆႉၶဝ်ၸူး လိင်မိူင်း ဢမႄရိၵႃး တေဢႄႇသုတ်းမွၵ်ႈ 12000 ပီပူၼ်ႉမႃး။ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယဵၼ်းမႃးတီႈ ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ ဢိင်းၵလဵၵ်ႉ 13 ဢၼ် ဢၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈပဵၼ်မႃးၸွမ်း ၼႃႇၽင်ႇၵုၼ်တင်းဢွၵ်ႇ။ ယွၼ်ႉပၼ်ႁႃ လွင်ႈ ၶွၼ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ဢုပ်ႇပိူင်ႇ ၶွင် မႁႃႇပရိတဵင်ႇ (Great Britain- ဢိင်းၵလဵၵ်ႉ) ၸင်ပဵၼ်ပၢင်သိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢမေရိၵၢၼ်ႇ (American Revolutionary War) [1775-1783] ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းဢၼ် ၶဝ်လႆႈ ၵွၼ်းၶေႃ။ ၼႂ်းလင် 18 ပၢၵ်ႇပီႈမိူင်း (18 century) ယူႇဢႅတ်ႉသ် ၶဝ် တႄႇၶွၵ်ႈ ၼႃႈတီႈ ၸႅၵ်ႈၽႄႈ ၸွတ်ႇ ၵုၼ် ဢမေရိၵႃႉ ႁွင်ႇၸွတ်ႇမူတ်း၊ ႁုပ်ႈသိမ်းၼႃႈတီႈမႂ်ႇ၊ ႁုပ်ႈသိမ်း ၶဝ်ႈပွႆးတိုၵ်း လိုပ်ႈပႅၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵိူၵ်းမိူင်း (Native americans) သေ မၵ်းမၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းမႂ် တေႃႇထိုင် 1848၊ ယူႇဢႅတ်ႉသ် ၼႆႉၸွတ်ႈၽေၵႂႃႇတင်းၵုၼ်။ ပၢၼ်ၶီႈၶႃႈ (slavery ) ၼႆႉ ၶဝ်ႈမၢႆႈမီး ၼႂ်း ဢမေႇရိၵႃႉ ပွတ်းၸၢၼ်း တေႃႇထိုင် ၶိုင်ႈ 19 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီမိူင်း (10 century) ႁၼ်ႉတေႃႇ ပၢင်ၵူၼ်းမိူင်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ (American Civil War) သေ တေႃႇပၢၼ်လီႈၶႃႈတူၵ်းၵႂႃႇ။ ပၢင်းတိုၵ်း သပႅၼ်းၼိတ်ႉသ်-ဢမေႇရိၵၢၼ် (Spanish-American War) လႄႈ သိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ယူႇဢႅတ်ႉသ် ပဵၼ် ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၸွမ်းၼင် ၼမ်ႉတွၼ်း သိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႇသွင်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶဝ်းတၢင်းၼႂ်း သိုၵ်းယဵၼ် ၼၼ်ႉ မိူင်းယူႇဢႅတ်ႉသ် လႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သူဝ်ႇပီႇယႅတ်ႉ ၶေႉၶဵင်ႇၵၼ် ႁၢဝ်ႁႅင်း ၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈဢဝ်သိုၵ်း ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ။ ၶဝ် ၶေႉၶဵင်ႇၵၼ်ပႃးၼႃး ၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်လိူၼ်လၢဝ် ဢၼ် ပဵၼ် လွင်ႈၵၢၼ်ၶိူင်ဝိၼ်ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်လိူၼ် မိူဝ်ႈ 1969 ဢၼ် ၵူၼ်းၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈဢွၼ်တင်းသုတ်းၼၼ်ႉ။ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သူဝ်ႇပီႇယႅတ်ႉ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇၼႂ်း 1991 သေ သိုၵ်းယဵၼ်ၼႂ်းၵေႈၵၢင်ႈသွင်ႈမိူင်းၼႆႉသုတ်းသဵင်သေ ပွႆႇႁႂ်ႈ ယူႇဢႅတ်ႉသ် ပဵၼ် မိူင်း ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလိူဝ်သုတ်း ဢၼ်မီးပႃး ဢႃႇၼႃႁူမ်ႇၼိူဝ် လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း လုမ်းၾႃႉ။
ယူႇဢႅတ်ႉသ် ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ၽႄႇတရႄႇ ၵူၼ်းမိူင်း (Federal republic) လႄႈ ပဵၼ်မိူင်း တီႇမူဝ်ႇၵရေသီၸႅင်ႈလႅင်း ဢၼ်မီးပႃး ၵိင်ႇၽေ သၢမ်ဢၼ် ၶွင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢၼ်ပႃးၸွမ်း ၸုမ်းႁဵတ်းမၢႆမီ။ မၼ်းပဵၼ်မိူင်း ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းဢၼ်ၵေႃႇတင်ႈ ယူႇဢႅၼ်ႇ (UN), ယေးငိုၼ်းၵမ်ႇၾႃႇ၊ ၸုမ်းၸုမ်းၵုမ်းထိင်းၶၼ်ငိုၼ်းတွင်း international Monetary Fund (IMF)၊ မုၵ်ႉၸုမ်း ႁူမ်ႈတုမ် ၸိုင်ႈမိူင်းယူႇဢႅတ်ႉသ် (OAS) ၊ ၼေႇတူဝ်း (NATO) လႄႈ ၸုမ်းၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တင်းၼမ်။ ပဵၼ် ၽူႇၶဝ်ႈၸုမ်း ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ တေႃႇလွတ်ႇ။ ပေႃးမႃး ၼိူင်းၵၼ်ၼႂ်း ၵူႈၸိုၼ်ႈမိူင်း ယူႇဢႅတ်ႉသ် ၼႆံ ပဵၼ် မိူင်းၸၼ်ႉသုင် ၽၢႆ လွတ်ႈလႅဝ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၊ ႁၢမ်းၽၢင်းလွင်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵိၼ်သူးလၢပ်ႈ၊ လွင်ႈယူႇၵိၼ် သုင် လႄႈ ပၢႆးပၺႃႇ ၸၼ်ႉသုင်။ မိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ် မီး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းၵူႈမဵဝ်း ယူႇၽွမ်ႉၵၼ် ၽႃႇသႃႇ၊ ၽိင်ႈငႄႈ လေႃးၶူၼ်းၵၼ်ၵႂႃႇမူတ်း ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉလွင်ႈၽူႈၶၢႆႉၸူးမႃးၼႂ်းမိူင်းၶဝ် ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇပီမိူင်းပူၼ်ႉမႃး။
မိူင်းၼႆႉပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသုင်တေႉတေႉ ဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ် ႁႅင်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်ၼႂ်းမိူင်း GDP သီႇပုၼ်ႈၼိုင်ႈပုၼ်ႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ႁဵတ်းၶူဝ်းၶွင်ဢွၵ်ႇၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈမူတ်း။ ၸွမ်းၼင် ၵႃႈၶၼ် မိူးၼႆႉပဵၼ် မိူင်းဢၼ် သိုဝ်ႉၵုၼ်ႇၶဝ်မိူင်း ဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်းလႄႈ ပဵၼ် မိူင်းဢၼ် တေႃႉၵုၼ်ႇဢွၵ်ႇမိူင်းယႂ်ႇသုတ်းထူၼ်ႈသွင်။ တင်းၼမ် ၵူၼ်းမိူင်းမီး 4.3 % ပုၼ်ႈ ၼိူဝ် ၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၾႃႇၼႆႉသေတႃႉ မၼ်းယဵပ်းၵမ် ပၢႆးမၵ်ႈမီး ၶွင်ႈလုမ်ႈၾႃႉတင်းမူတ်း တီႈ 29.4 % ပုၼ်ႈ၊ ယဝ်ႉပဵၼ်မိူင်း ဢၼ် ၸႂ်ႉၸၢႆႇတႃႇတပ်ႉသိုၵ်း လိူဝ်သေ သၢမ်ပုၼ်ႈ ၼိူဝ်ၸႂ်ႉၸၢႆသိုၵ်းတင်းမူတ်းၼႂ်းၵမ်ႇၾႃႇ လႄႈ ပဵၼ် မိူင်းဢၼ် ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်း ယႂ်ႇတိူဝ်း လိူဝ် ၵူႈမိူင်း။ ပဵၼ် မိူင်း ဢၼ် ဢွၼ်ႁူဝ် ထူဝ်းၼႃ ၼိူဝ် ၽၢႆႇ ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၽၢႆႇ ယိၼ်ႇငေႈ လႄႈ ၵၢၼ်ပၢႆးသၢႆႊ ၵူႈၸိုၼ်ႈမိူင်း။
173
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:173
1631
1631
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၺၢၼ်ႇၵူၺ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ ၼ
1631
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1631
ၵျီးၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈၵျီးၵၢၼ်ႇ  (ကျီးကန်ရွာ, Kyeekan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျီးၵၢၼ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191652 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျီးၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 650 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 754 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1404 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
172
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ယွၵ်ႉမသူၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈယွၵ်ႉမသူၵ်ႉ  (ရောက်မဆုတ်ရွာ, Yaukmasoke) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢၢႆႉတၢႆႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190102 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢၢႆႉတၢႆႇ ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 819 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1127 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1946 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
172
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ယွၵ်ႉမသူၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
172
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸိၼ်ႉၵူႇ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၸိၼ်ႉၵူႇ (ၸၢၼ်း)  (စဉ့်ကူ (တောင်)ရွာ၊ Sintku(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸိၼ်ႉၵူႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192339 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸိၼ်ႉၵူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3339 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3901 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7240 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
172
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ၸိၼ်ႉၵူႇ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
172
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:172
ၵုင်းလူမ်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈ (, Kone Lun, ကုန်းလွန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵုင်းလူမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပတိၼ်း (တူၵ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈပတိၼ်း (တူၵ်း)  (ပဒင်း (အနောက်)ရွာ, Padin(West)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပတိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194532 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပတိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 356 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 411 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 767 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
632
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:632
လျေႃႇတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈလျေႃႇတေႃး  (လျှော်တောရွာ၊ Hlyawtaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလျေႃႇတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191903 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလျေႃႇတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 402 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 550 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 952 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၶပွင်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၶပွင်းၵူင်း  (ခပေါင်းကုန်းရွာ၊ Khapaungkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶပွင်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192119 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၶပွင်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1301 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1922 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3223 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
1847
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပွႆးဝၢတ်ႈ၊ ပရိဝႃသ
== လွင်ႈပွႆးဝၢတ်ႈ == ဝၢတ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းပႃႇလိလူႉသေ ဢဝ်မႃးပဵၼ် ၵႂၢမ်းတႆးယဝ်ႉ။ တူဝ်မႅၼ်ႈမၼ်းတႄႉပဵၼ် ပရိဝႃသ ၼႆယဝ်ႉ။ ဢဝ် (ဝႃသ) မၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းသေ လူႉပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးမႃးဝႃႈ (ဝၢသ်၊ ဝၢတ်)ၼႆယူႇ။ ပရိဝၢတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ဝၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ် ယူတ်းယႃ တၢင်းၽိတ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ တႃႇသိၼ်ထမ်း ၶိုၼ်းၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ ၶၢဝ်သႂ်ယဝ်ႉ။
1847
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပွႆးဝၢတ်ႈ၊ ပရိဝႃသ
တၢင်းၽိတ်းၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ်ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၽိတ်းလိုၵ်ႉ၊ ၽိတ်းတိုၼ်ႈသေ ၽြႃးၸႅၵ်ႇဝႆႉ ဢႃႇပၢတ်ႈ ပႃႇရႃႇၹိၵ၊ သင်ႇ᧠ႃႇတိသဵတ်ႈ၊ ထုလ်လၸယ၊ ၼိသ်သၵိယပႃၸိတ်ႈ၊ ပႃႇၸိတ်ႈ၊ တုၵ်ႉၵၢတ်ႈလႄႈ တုပ်ႉၽႃႇသီႇ ၼႆ မီးၸဵတ်းထၢၼ်ႈ ၸဵတ်ႈပိူင်။
1847
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပွႆးဝၢတ်ႈ၊ ပရိဝႃသ
တႄႇဢဝ် တင်ႈၸႂ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉၸိူဝ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢွၵ်ႇ၊ မီးၸႂ်ရႃႇၵသေ ယိပ်းတိူဝ်ႉၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်းၽိတ်းဢႃႇပၢတ်ႈ သင်ႇၶႃႇတိသဵတ်ႈၼၼ်ႉ မီးယူႇ သိပ်းသၢမ်ပိူင်။ ပေႃးႁဵတ်းၽိတ်းသေပိူင်ပိူင်ၸိုင် ထုၵ်ႇဢႃႇပၢတ်ႈ သင်ႇၶႃႇတိသဵတ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသိၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ် ဢၼ်ၽိတ်းၼၵ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ထူၼ်ႈသွင်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေ ပႃႇရႃႇၸိၵလႄႈ သင်ႇၶႃႇတိသဵတ်ႈ သွင်ပိူင်ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းၽိတ်း ဢၼ်မဝ်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈဝၢတ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း တူၼ်ဢၼ်ၽိတ်းမႅၼ်ႈ ဢႃႇပၢတ်ႈ သင်ႇၶႃႇတိသဵတ်ႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇႁဵတ်း လူဝ်ႇၵျၢင်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ဢႃႇပၢတ်ႈသင်ႇၶႃႇတိသဵတ်ႈၸိုင် ဢမ်ႇလူဝ်ႇၶဝ်ႈဝၢတ်ႈ။ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈဝၢတ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉတွၼ်ႈ ပရိဝၢတ်ႈ၊ မႃႇၼၢတ်ႈ၊ လႄႈ တွၼ်ႈသႂၢင်းဢပ်ႉၽၼ်ႇၼႆ သၢမ်တွၼ်ႈယဝ်ႉ။
1847
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပွႆးဝၢတ်ႈ၊ ပရိဝႃသ
လွင်ႈၶဝ်ႈပရိဝၢတ်ႈ
ပရိဝၢတ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းပႃႇလိလု ၼင်ႇဝႃႈမႃးသေ တူဝ်မႅၼ်ႈမၼ်း ပဵၼ် ပရိဝႃသ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵျၢင်ႉၵမ် ႁႂ်ႈမီး လွင်ႈၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ ၵူႈၽၢႆႇၵူူႈပႃႈ မီးတီႈပွင်ႇ ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵမ်ၸွမ်း ၵၢၼ်ပရိဝၢတ်ႈၼႆႉ ႁူမ်ႇတူမ်းဝႆႉ ဢႃႇပၢတ်ႈ လၢႆၶိုၼ်းၵေႃႈ လႆႈၵမ်ၽွမ်း လၢႆၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ႁူမ်ႇတူမ်းဝႆႉ ဢႃႇပၢတ်ႈ သင်ႇၶႃႇတိသဵတ်ႈ ၶိုၼ်းၼိုင်ႈ ၼႆၵေႃႈ လႆႈယူႇၼႂ်း ပရိဝၢတ်ႈ ၶိုၼ်းၼိုင်ႈသေ သင်ဝႃႈ လႆႈႁူမ်ႇတူမ်းဝႆႉ လိူၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ လႆႈၵမ်ပရိဝၢတ်ႈ လိူၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႇတူမ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ထုၵ်ႇဢႃႇပၢတ်ႈၵေႃႈ ႁူႉတူဝ်ယူႇ လီလီသေ ဢမ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈထိုင် ၸဝ်ႈပႃးလႂ် မဵဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၵူဝ်လႆႈၺႃး ႁူမ်ႇတူမ်းဝႆႉ ဢႃႇပၢတ်ႈလႄႈ ၵၢင်ၶမ်ႈ ၽွင်းၸမ်ဝႆႉၽြႃးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ် ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ် လဝ်ႈလၢတ်ႈဢႃႇပၢတ်ႈယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ထုၵ်ႇဢႃႇပၢတ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးဢမ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄ သေတူၼ်တူၼ်ၸိုင် ပေႃးပူၼ်ႉၶိုၼ်းၵႂႃႇ တေႃႇထိုင် ၽႁုင်ႈမိူင်းသႂ်ၼႆ လႆႈသွၼ်ႇဝႃႈ ႁူမ်ႇတူမ်းဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။
1847
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပွႆးဝၢတ်ႈ၊ ပရိဝႃသ
လွင်ႈၶဝ်ႈပရိဝၢတ်ႈ
ပေႃးႁူမ်ႇတူမ်းဝႆႉၼႆ ႁူမ်ႇဝႆႉလၢႆၶိုၼ်းၵေႃႈ လႆႈၶဝ်ႈပရိဝၢတ်ႈ လၢႆၶိုၼ်း ၼင်ႇဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ယူႇၼႂ်းသႃႇသၼႃႇ ႁို်င်ယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်တွင်းမိုဝ်ႉ တွင်းဝၼ်းမၼ်းလီၸိုင် ၵႃႈပႅင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇမႃးၼၼ်ႉ တတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉသေ မီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ် ၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ လူဝ်ႇယူႇပရိဝၢတ်ႈ ၵႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပုင်ႇတႅၵ်ႈမၼ်း သင်ဝႃႈ ဝႃႇလႆႈသၢဝ်းဝႃႇၼႆ ၼႂ်းသၢဝ်းဝႃႇၼၼ်ႉ တႄႇမိူဝ်ႈၶၢမ်ႇမႃး တေႃႇ 15 ဝႃႇၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇမႃးယူႇၼႆၵေႃႈ တႃႇ15 ဝႃႇၼၼ်ႉ တတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉသေ လူဝ်ႇၵမ်ၸွမ်းပရိဝၢတ်ႈ ဢၼ်ၵိုတ်းတႃႇ ႁႃႈဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
1847
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပွႆးဝၢတ်ႈ၊ ပရိဝႃသ
လွင်ႈၶဝ်ႈပရိဝၢတ်ႈ
ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈဝႃႈ ႁူမ်ႇတူမ်းဝႆႉ ဢႃႇပၢတ်ႈလၢႆၶိုၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇတွင်းသေဢိတ်းယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ လၢမ်းသေ ၵျၢင်ႉၵမ်ပရိဝၢတ်ႈၵေႃႈ လႆႈယူႇ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်လၢမ်းသေ ၵမ်လႄႈ ၵႃႈပွင်ပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ၵမ်သၢၼ်ၶိုၼ်း၊ ႁႃႈၶိုၼ်း၊ ႁူၵ်းၶိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၵႂႃႇ ဢဝ်တူၼ်ႈၸႂ်ဝႃႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်လၢမ်းသေ ၵမ်ပရိဝၢတ်ႈ ၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သုတ်ႉတၼ်ႇတပရိဝၢတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၼိုင်ႈ သင်ဝႃႈ ထုၵ်ႇဢႃႇပၢတ်ႈ သင်ႇၶႃႇတိသဵတ်ႈ မဵဝ်ႈမၼ်းၼမ်လႄႈ ၼႂ်းၵႃႈဢႃႇပၢတ်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပေႃးလွင်ႈႁူမ်ႇတူမ်းမၼ်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼႆ လူဝ်ဢဝ် ဢႃႇပၢတ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁူမ်ႇတူမ်း ဝႆႉႁိုင်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉဝႃႈသေ ၵမ်ယဝ်ႉ။ ပုင်ႇတႅၵ်ႈမၼ်း သင်ဝႃႈ လႆႈႁူမ်ႇတူမ်းဝႆႉ ဢႃႇပၢတ်ႈ လွင်ႈယိပ်းမိုဝ်းၼၢင်းယိင်းၼၼ်ႉ မီးသၢမ်ၶိုၼ်းသေ သမ်ႉလႆႈ ႁူမ်ႇတူမ်းဢႃႇပၢတ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းၶဵဝ်ၸဵတ်းၶိုၼ်းၼႆ လူဝ်ဢဝ်လွင်ႈဢၼ်ႁဵတ်းၶဵဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယႂ်ႇသေ ၶဝ်ႈၵမ်ႁူမ်ႈၵၼ် တင်းသွင်မဵဝ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်သွၼ်ႇဢႃႇပၢတ်ႈ သွင်သၢမ်မဵဝ်း လေႃးၵၼ်သေ ၶဝ်ႈဝၢၼ်ႈၼင်ႇၼၼ် ႁွင်ႉဝႃႈ သမေႃးထႃႇၼ ပရိဝၢတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
1847
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပွႆးဝၢတ်ႈ၊ ပရိဝႃသ
လွင်ႈၶဝ်ႈပရိဝၢတ်ႈ
(႑) ဢေႃးထႃႇၼသမေႃးထႃႇၼ ပရိဝၢတ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽွင်းတိုၵ်ႉ ၵမ်ဝၢတ်ႈၶဝ်ႈဝၢတ်ႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇတူမ်းဝႆႉ ဢႃႇပၢတ်ႈသေဢၼ်ဢၼ်လႄႈ သင်သမ်ႉ ထုၵ်ႇဢႃႇပၢတ်ႈ သင်ႇၶႃႇတိသဵတ်ႈမႂ်ႇထႅင်ႈ သေပိူင်ပိူင်ၸိုင် ၶိုၼ်းယႃႉပႅတ်ႈ ဝၼ်းဢၼ်ၵမ်မႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းဢဝ် ဢႃႇပၢတ်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႂ်ႇၼၼ်ႉ သွၼ်ႉသႂ်ႇ လေႃးထႅင်ႈသေ ၶိုၼ်းတိုဝ်းၵမ် ပရိဝၢတ်ႈမႂ်ႇထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
1847
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပွႆးဝၢတ်ႈ၊ ပရိဝႃသ
လွင်ႈၶဝ်ႈပရိဝၢတ်ႈ
ဢႃႇပၢတ်ႈသင်ႇၶႃႇတိသဵတ်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇမိူဝ်ႈၽွင်းၵမ်ဝၢတ်ႈၶဝ်ႈဝၢတ်ႈယူႇၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းပႃႇလိႁွင်ႉဝႃႈ ဢၼ်တရႃႇပတ်ႉတိ (ဢႃႇပၢတ်ႈဢၼ်ထုၵ်ႇၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၽွင်းတိုၵ်ႉၵမ်ဝၢတ်ႈ ၶဝ်ႈဝၢတ်ႈ) ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးထုၵ်ႇဢႃႇပၢတ်ႈ ၽွင်းၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ လွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ထုၵ်ႇဢႃႇပၢတ်ႈၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈႁႅမ်ႈၶိုၼ်း (ဢမ်ႇလႆႈပၼ်ပူၼ်ႉၶိုၼ်း)သေ တေလႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း တၢင်ႇတူၼ်ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဢမ်ႇပဵၼ်လၢတ်ႈသေ ပၼ်ႁႅမ်းၶိုၼ်းၵႂႃႇၸိုင် ဝၼ်းဝၢတ်ႈ ဢၼ်ၵမ်မႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈၶိုၼ်းယႃႉပႅတ်ႈသေ ႁူၼ်ၸူးငဝ်ႈမၼ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ မဵဝ်းၼႆႉ ၵႂၢမ်းပႃႇလိႁွင်ႉဝႃႈ မူလႃယပရိဝတ်တၼ ၼႆယဝ်ႉ။
1847
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1847 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1840 ႁူဝ်သိပ်းပီ