ရႅတ်ႉၵျိဝ်ႇလၢတ်ႉ(ၸ်)၊_ၸွမ်သိုၵ်း
ရႅတ်ႉၵျိဝ်ႇလၢတ်ႉ(ၸ်)၊ ၸွမ်သိုၵ်း
BC 255 ပူၼ်ႉမႃး 2200 ပီပၢႆၼၼ်ႉ မိူင်းရေႃးမ လႄႈ မိူင်းၵႃႇတေႉ(ၶျ်) (Carthage) ပဵၼ်သိုၵ်းတေႃႇၵၼ် ႁၢဝ်ႉႁၢဝ်ႉႁႅင်းႁႅင်း။ မိူင်းၵႃႇတေႉ(ၶျ်) မီးၼႂ်း ၵုၼ်လူင် ဢႃႇၾရိၵ လႄႈ သိုၵ်းမိူင်းရေႃးမၶဝ် ဢွၼ် တပ်ႉၼမ်ႉ၊ တပ်ႉလိၼ်သေ ၶိုၼ်ႈသိုၵ်းၸူး ၵုၼ်ဢႃႇၾရိၵယူႇယဝ်ႉ။ ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းၽၢႆႇရေႃးမၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸွမ်သိုၵ်းရႅတ်ႉၵျိဝ်ႇလၢတ်ႉ(ၸ်) (Marcus Atilius Regulus) ၼႆယဝ်ႉ။ ပၢင်တိုၵ်း ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတႄႉ တပ်ႉရေႃးမၶဝ် ပႄႉသိုၵ်းၵႂႃႇ။ ၵႃႇတေႉ(ၶျ်) ယွၼ်းႁႅင်းထႅမ်သိုၵ်း တီႈမိူင်း ၵရိ လႄႈ မိူင်းၵရိ ၸင်ႇလိူၵ်ႈ ၸႅၼ်ႇတိပ်ႉပၢတ်ႉ(ၸ်)(Xanthippus) ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၼႄႇမိူင်း သမႃးတ ၼၼ်ႉ ၵွၼ်းသိုၵ်း ၵႂႃႇၸွႆႈၵႃႇတေႉ(ၶျ်) ယူႇယဝ်ႉ။ ၸႅၼ်ႇတိပ်ႉပၢတ်ႉ(ၸ်)ၵေႃႈ ၸင်ႇဢဝ်တပ်ႉၸၢင်ႉၶိုၼ်ႈၵၢင်၊ တပ်ႉမႃႉၶႅပ်ႇၶၢင်ႈ သွင်ၽၢႆႇသေ ၶိုၼ်ႈတိုၵ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၸႅၼ်ႇတိပ်ႉပၢတ်ႉ(ၸ်) မေႃဝၢင်းၽႅၼ်သိုၵ်းလႄႈသင် လွင်ႈဢဝ်ၸၢင်ႉသေ တိုၵ်းသိုၵ်းၼၼ်ႉရေႃးမၶဝ် ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁူပ်ႉႁၼ်မႃးသေပွၵ်ႈလႄႈသင် တပ်ႉရေႃးမၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ဢွၵ်ႇပၢႆႈ ၵၸၢၵ်ႇၵၸၢႆမူတ်းလႄႈ ၸွမ်သိုၵ်းၽၢႆႇရေႃးမ ရႅတ်ႉၵျိဝ်ႇလၢတ်ႉ(ၸ်) ၵေႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇတိၺွပ်း ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ရေႃးမၶဝ်ၵေႃႈ သမ်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်ႉသိုၵ်းပွၵ်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇၶၢမ်ႇယွမ်းသုမ်းပၼ်လႆႈၼႆသေ ၽိူမ်ႉသိုၵ်း သိုပ်ႇတိုၵ်းလႄႈ ပၢင်တိုၵ်းလႆႈသိုပ်ႇႁိုင်ၵႂႃႇ ထႅင်ႈသွင်ပီ။ ယွၼ်ႉမီး ႁႅင်းယိူၼ်ႉၵၼ်ႈၶၢမ်ႇယၢပ်ႇလႆႈလႄႈ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ရေႃးမ ပႄႉၵႃႇတေႉ(ၶျ်)ၵႂႃႇ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၵႃႇတေႉ(ၶျ်) သမ်ႉၶႂ်ႈၵိုတ်းသိုၵ်းလႄႈ ၼႂ်းၽူႈတၢင်တူဝ်(ၽွင်းၶဵဝ်) ၵႂႃႇဢုပ်ႇရေႃးမၼၼ်ႉ လိူၵ်ႈဢဝ်ၸွမ်သိုၵ်း ရႅတ်ႉၵျိဝ်ႇလၢတ်ႉ(ၸ်) ပွႆႇၵႂႃႇၸွမ်း။ မိူဝ်ႈပႆႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ယွၼ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်း တီႈရႅတ်ႉၵျိဝ်ႇလၢတ်ႉ(ၸ်)ဝႆႉဝႃႈ “သင်ၸိူဝ်ႉ ၼႃႈၵၢၼ်ဢမ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမႃး ၼင်ႇဢဵၼ်းဢၢၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉၼႆၸိုင် တေလႆႈမႃး ၶၢမ်ႇတူၵ်းၶွၵ်ႈၶိုၼ်း တီႈမိူင်းၵႃႇတေႉ(ၶျ်)” ၼႆယဝ်ႉ။ ရႅတ်ႉၵျိဝ်ႇလၢတ်ႉ(ၸ်) ပဵၼ်ၵူၼ်းၸွမ်း ပၵ်းပိူင် တၢႆတူဝ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ မိူဝ်ႈထိုင် ၽၵ်းတူဝဵင်းလူင် မိူင်းရေႃးမၼၼ်ႉ သွၼ်ႇဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် ၶီႈၶႃႈမိူင်းၵႃႇတေႉ(ၶျ်)ယဝ်ႉလႄႈ ႁွင်ႈပၢင်ၵုမ်လုတ်ႉတေႃႇ မိူင်းရေႃးမၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵိုင်ႇထိူၵ်ႈတင်း ၶီႈၶႃႈၼင်ႇမၼ်း ၶဝ်ႈလႆႈ။ သင်ၸိူဝ်ႉၶဝ်ႈၵႂႃႇၵေႃႈ တေဝူၺ်ႇႁင်ႈ တႅမ်ႇယေႃႈယွၼ်ႉမၼ်း ၼႆသေ ၸုၵ်းပႂ်ႉဝႆႉ တီႈၼွၵ်းၽၵ်းတူဝဵင်း ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈမေးၼၢင်းမၼ်း မႃႇၸီႇယႃႇ (Marcia) ငိၼ်းၶၢဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၶေႃးၶူမ်ၼႅၼ်ႇသေ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇထူပ်းၽူဝ်မၼ်း တီႈၽၵ်းတူဝဵင်းၵမ်းလဵဝ်။ ရႅတ်ႉၵျိဝ်ႇလၢတ်ႉ(ၸ်)ၵေႃႈ ၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ဝႆႉ ၸၢတ်ႈၶီႈၶႃႈပိူၼ်ႈယူႇလႄႈ ၾဝမၼ်းၼၼ်ႉ ႁၢင်ႇၵႆဝႆႉ တင်းၾဝမေးၼၢင်းမၼ်းယဝ်ႉၼႆသေ ဢမ်ႇလၢတ်ႈတေႃႇၼင်ႇၽူဝ်မေးသေ ယူႇပဵၼ်ၼင်ႇ ၶႃႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇ မေးၼၢင်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ လႆႈႁၼ်ၽူဝ်မၼ်းၼၢင်း ၼပ်ႉယမ် ပၵ်းပိူင်ၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ မႄးၼၢင်းမၼ်းၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းထႅင်ႈႁႅင်းထိုင်ၸႂ် ပေႃးတၢၼ်ႇဢူၵ်း တေတႅၵ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉရႅတ်ႉၵျိဝ်ႇလၢတ်ႉ(ၸ်) ႁႅင်ႉၸွမ်းပၵ်းပိူင်ၼႅၼ်ႈၼႃၼႅၼ်ႇယဝ်ႉသေ ဢမ်ႇယွမ်းပူၼ်ႉၶဝ်ႈ ၽၵ်းတူဝဵင်းလႃးလႃးလႄႈ တႅၼ်းၽွင်းရေႃးမၶဝ် လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇႁူပ်ႉမၼ်း တီႈၽၵ်းတူဝဵင်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈႁူပ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉ ရႅတ်ႉၵျိဝ်ႇလၢတ်ႉ(ၸ်) ဢမ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈတၢင်း တၢင်ႇၸိုဝ်ႉတၢင်ႇပိူင်သေမဵဝ်း။ ၵူၺ်းလၢတ်ႈဝႃႈ “ၸဝ်ႈတႅၼ်းၽွင်းႁဝ်းၶဝ်ၶႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၵဝ်ၶႃႈ လႆႈတူၵ်းပဵၼ်ၶႃႈ မိူင်းၵႃႇတေႉ(ၶျ်) ယဝ်ႉၶႃႈလႄႈ ဢိင်ၼိူဝ် ၶေႃႈၸိသင်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ၶႃႈ ပူင်မႃးၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈလႆႈတၢင်တူဝ် မႃးလၢတ်ႈ လွင်ႈတႃႇတေလိုဝ်ႈသိုၵ်းလႄႈ တေလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶႃႈသိုၵ်းတေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ” ၼႆယဝ်ႉ လၢတ်ႈၼင်ႇၵႃႇတေႉ(ၶျ်)သင်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ ငႅၵ်ႈဝၢႆႇၼႃႈမၼ်း ဢွၵ်ႇၵႂႃႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်။ ဢူၺ်းၵေႃႉမၼ်း ၸိူဝ်းပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈသိုပ်ႇဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်ထႅင်ႈ ၼႆၵေႃႈဝႃႈ ‘‘ၶႃႈပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵိုင်ႇထိူၵ်ႈ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်တင်းတႅၼ်းၽွင်းလုတ်ႉတေႃႇ” ၼႆသေထဵင် လွင်ႈတေၵုမ်ၵၼ်ထႅင်ႈ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၶဵဝ်ၵႃႇတေႉ(ၶျ်) ဢၼ်မၼ်းမႃးၸွမ်းၼၼ်ႉ ၸိသင်ႇႁႂ်ႈဢုပ်ႇၵုမ်ၸင်ႇ ဝႆႉၼင်ႇၶႃႈထွမ်ႇ ၶေႃႈသင်ႇၸဝ်ႈၶုၼ်ၼၼ်ႉသေ ႁပ်ႉၶၢမ်ႇဢုပ်ႇၵုမ်တင်း တႅၼ်းၽွင်းရေႃးမ ၼႆယဝ်ႉ။