cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ၵျိၼ်းၻၢၼ်းၵျူဝ်း၊ ၶုၼ်သိုၵ်းလူင်
ဝၼ်းယုၵ်ႉယွင်ႈၽူႈႁတ်းႁၢၼ်(ဝၼ်းၵမရူၼ်း)
30th April ၵူႈပီ ငဝ်ႈၸိုင်ႈတပ်ႉသိုၵ်း ပႅင်ႇသဵတ်ႈ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ဝဵင်းဢေႃးၿၢင်း(Aubange)၊ မိူင်းပႅင်ႇသဵတ်ႈ ႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၶိုၼ်ႈသိုၵ်း။ ဢဝ်မိုဝ်းမႆႉပွမ် ၶုၼ်သိုၵ်းလူင်ၻၢၼ်းၵျူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃး ႁႂ်ႈသိုၵ်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် တၵ်ႉယမ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵေႃႉလႆႈႁွပ်ႇ တိူၵ်ႈသႂ်ႇမိုဝ်းပွမ်ၶိုၼ်ႈသိုၵ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈပဵၼ်သိုၵ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈလႄႈ ၽႂ်လႆႈႁွပ်ႇၵေႃႈ မီးၵုင်ႇမီးမုၼ်တႄႉတႄႉ။ ႁဵတ်းပွႆးၵမရူၼ်းၼၼ်ႉ တႃႇတပ်ႉသိုၵ်းပႅင်ႇသဵတ်ႈ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် မီး တီႈပွင်ႇဝႃႈ ‘‘ဢမ်ႇဢၢၼ်းယွမ်း၊ ဢၢၼ်းတိုၵ်းတေႃႇတၢႆ” ၼႆယဝ်ႉ။ 30th April  ၼၼ်ႉ ပႅင်ႇသဵတ်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ပဵၼ်ဝၼ်းၵမရူၼ်း (Camerone day) ၼႆသေ မႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇ သမ်ႉဝႃႈ ၵမရွၼ်း (Camaron) ၼႆယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝၼ်းယုၵ်ႉယွင်ႈ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ႇဢူး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇဢူး  (ကန်ဦးရွာ, Kanu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပေႇတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191215 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပေႇတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 701 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 838 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1539 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၵျွင်းၵူင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
သၢႆးလမ်၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈသၢႆးလမ်  (ဆဲလိမ်ရွာ၊ Selein) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပဵင်းပဵတ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190268 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပဵင်းပဵတ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2117 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2101 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4218 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၵျႃးတႂိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈၵျႃးတႂိၼ်း  (ကြားတွင်းရွာ, Kyartwin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယိတ်ႉၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190815 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယိတ်ႉၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1358 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1528 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2886 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၽွင်းငမ်း ႁင်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼႃႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးဢႄႇလ်ၽွင်းသျူဝ်ႇယဝ်ႉ။ လုမ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၼ်ႇတရဝတီႇ၊ တီႈပွၵ်ႉၼွင်ယႃး(ၶ)၊ ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃ၊ ဝဵင်းလွႆၶေႃ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်း လႄႈ ၸႄႈတိူင်း
ၵျွၵ်ႉၽျူႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၵျွၵ်ႉလေးပီး
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၽျူႇ  (ကျောက်ဖြူရွာ, Kyaukhpyu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉလႄးပီး၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218229 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉလႄးပီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1255 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1069 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2324 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ၸလႄႉတိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈၸလႄႉတိၼ်ႇ  (ဇလဲ့တင်ရွာ, Zaleittin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတလၢႆးသျေႇ (ႁွင်ႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189742 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတလၢႆးသျေႇ (ႁွင်ႇ)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1545 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1741 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3259 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
မျူဝ်ႉလႃႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမျူဝ်ႉလႃႉ (မြို့လှမြို့, Myohla) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၽႄ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းႁူၺ်ႈၵူႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
ငၶျွင်းတွင်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 2
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ (2) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (306) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (307))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (59) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
မျိၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈမျိၼ်ႇတႃႇ  (မြင်သာရွာ၊ Myinthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇၵူင်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192240 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1819 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2086 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3905 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
တီးတူၵ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ တႄႇလေးပိၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈတီးတူၵ်ႉၵူင်း  (ဒီးဒုတ်ကုန်းရွာ၊ Deedokekone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႄႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192873 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတႄႇလေးပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1294 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1522 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2816 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
1771
1771
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1771
989
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:989
တမၢၼ်ႇၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈတမၢၼ်ႇၵျီး   (တမန်ကြီးရွာ, Tamangyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူဝ်းꧤူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် ၁၉၁၃၈၈ ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူဝ်းꧤူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1563 ၊ ယိင်း 2026 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3589 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ ​ႄ
သျိၼ်ႇလႃႉ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
သျိၼ်ႇလႃႉ (ႁွင်ႇ)  (ရှင်လှ (မြောက်)ရွာ, Shinhla(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသျိၼ်ႇလႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190094 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသျိၼ်ႇလႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 864 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 987 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1851 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
1385
1385
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1385
308
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:308
မျွင်းမျႃႉ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉ (မြောင်းမြမြို့ ; Myaungmya) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉ ဢၼ်ၼႄဝႆ့ တီႈၼႂ်း ဢယေးတေႃႇပူင်ႇ ၶုၼ်မွၼ်းရႃႇၸႃႇတရိတ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ပတဵင်ႇ 32 ဝဵင်း ဢၼ်ပႃးၼႂ်း မွၼ်း 3 တီႈၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၵျႅၵ်ႉၸလႄးထေႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်သဵၵ်ႉၵျီး ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉ ဝဵင်းမႂ်ႇ မီးယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းလိၵ်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းၵျႅၵ်ႉဢမၢၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၵဝ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ မီးတဵင်ႇ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉယၢမ်းလဵဝ် ယၢၼ် 7 လၵ်း တီႈ တိၼ်လွႆသူၺ်ႇၽုင်ႇသႃႇ တီး ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းၶဝ်ယူႇသဝ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းၵဝ်ႇ (ဢမ်ႇၼၼ်) ယႂႃႇတၢၼ်းသျေႇၵျီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ၸၢႆးလွၵ်ႉၽျႃး ၵေႃႉပဵၼ် ၼွင်ႉၸၢႆး ပၺႃးဢူး ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇၼၼ်ႉ ၵေႃႉတႄႇတင်ႈမႃးသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်ၵိၼ်ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉ လွၵ်ႉၽျႃးၼႆႉ လႆႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶုၼ်မွၼ်း ရႃႇၸႃႇတရိတ်ႉ ဢၼ်သိုပ်ႇပုတ်ႈ ႁၢင်ႈႁေႃ တီႈ ပၺႃးဢူးၼၼ်ႉလႄႈ ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈၵိုၵ်းပိုၼ်းရႃႇၸဝၢင်ႇမႃးယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီး ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ၊ ၸရွပ်ႈသႃလႃး ဢၼ်ဢဝ် မႆႉသေ ၶႅၵ်းႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈ ပဵၼ် ဢၼ်ႁၢင်ႈလီဝႆႉၼႆ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈမီးၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီၶရိတ်ႉ 1861 မႃး ၾႆးမႆႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၵဝ်ႇၼၼ်ႉ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈလႄႈ သမ်ႉပေႃးပဵၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းတင်ႈ ဝဵင်းမႂ်ႇ ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉ တီႈ သဵၵ်ႉၵျီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလႆႈတႄႇတင်ႈၸိူင်ႉၼၼ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ် လုမ်း၊ ႁူင်းပလိၵ်ႈ၊ ၵၢတ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တႄႇသၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ  ပီ 1893 ၼၼ်ႉလႄႈ ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼႆႉ လႆႈပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈမႃးသေ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈ ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃ ၼမ်ႉမျွင်းမျႃႉ (ၼမ်ႉသဵၵ်ႉၵျီး) ဢၼ်ပဵၼ် ၵိင်ႇ ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ လႆလူင်းၵႂႃႇ ႁိမ်းလႅၼ်လိၼ် ပွတ်းတူၵ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ပွတ်းၼႃႈလိၼ်တႅမ်ႇသေတႃႉ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ပွၵ်ႉၵူၼ်းယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၵွင်းသုင်ယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 1.203 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈသွင်ယဝ်ႉ ၶိုၼ်းမႄးၶႂၢၵ်ႈ လင်ႁိူၼ်း လႄႈ ပွၵ်ႉၵူၼ်းယူႇသဝ်းသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵိုၼ်းဝႆႉတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ၸႅၵ်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ပွတ်းၸၢၼ်း (တွၼ်ႈၵွင်းတႆး)၊ ပွတ်းၵၢင်၊ ပွတ်းႁွင်ႇၼႆသေ ယၢမ်းလဵဝ် ႁွင်ႉဝႃး ၸၢၼ်ႇပျႃႉၵႂႅတ်ႉတိတ်ႉ၊ ဢွင်ႇသၢၼ်းၵႂႅတ်ႉတိတ်ႉ၊ ၽယႃးၶျွင်းၵႂႅတ်ႉတိတ်ႉ၊ မႁႃႇၸီႇၵႂႅတ်ႉတိတ်ႉ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵႂႅတ်ႉတိတ်ႉ ပွၵ်ႉမႂ်ႇ ၶႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇမႃးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1963 ၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼႆႉ မီး 290237 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1886 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼႆႉ မီးသူၼ်တူဝ်ယၢင်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇၶဝ်ႈသၢၼ်တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈလႄႈ တီႈလႅၼ်လိၼ်ဝဵင်း လႄႈ ႁိမ်းႁွမ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၶူၵ်ႉၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလႄႈ မီးတင်းယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ ၵိုၼ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ လုမ်းၽွင်းၸႄႈတွၼ်ႈ၊ လုမ်းတတ်းသိၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ လုမ်းၽူႈတတ်းသိၼ်၊ ယေးငိုၼ်း၊ လုမ်ႈပလိၵ်ႈၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်သဵၼ်ႈမၢႆလိၼ် လႄႈ ၸၸိူဝ်းပဵၼ် ယူင်ႉသၢင်ႈၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ယူင်ႉသၢင်ႈတပ်ႉ၊ လုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ၊ ၶွၵ်ႈလူင်၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပလိၵ်ႈ၊ ႁိူၼ်းယွမ်ႇပလိၵ်ႈ၊ ႁိူၼ်း ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ပွၵ်ႉၵူၼ်းယူႇသဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉႁင်းၶေႃယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ မိူင်းမၢၼ်ႈ လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃယဝ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈပၢႆးပႆႇၺႃႇၵေႃႈ တိူဝ်းတွၼ်းၼမ်မႃးတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် တီႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼႆ့ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မီးမႃးထိုင် 11 ႁူင်းသေ ႁူင်းႁဵၼ်း ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၸၼ်ႉသုင်၊ ၸၼ်ႉၵၢင်၊ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။
ၵွင်းမူးၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်တီႈ ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးဢၼ်မီးတီႈႁူဝ်ဝဵင်း ၵွင်းမူးၸၵ်ႉၵျႃႇၼၼ်ႇတ၊ ၽြႃးတႃႇဝတဵင်ႇသႃႇ၊ ၽြႃးသူၺ်ႇတႃႇလျွင်း၊ ၽြႃးမႁီႇယၵ်ႉၵၼ လႄႈ ၽြႃးၽေႃးထိဢွင်ႇမျေႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၵွင်းမူးၸၵ်ႉၵျႃႇၼၼ်ႇတၼႆႉ မိူဝ်ႈပီမိူင်း 625 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း သမုၵ်ႉတၵေႃသ လႄႈ ဢုင်ႇမႃႇတၢၼ်ႇတီႇ ဢၼ်မႃးၼႂ်းပိုၼ်းပတဵင်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႇတႄႇတင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ႁွင်ႉဝႃႈ ၵွင်းမူးၵျႅၵ်ႉၶမီႇၼႆယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင် မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ် သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ပွႆးၽြႃးၸၵ်ႉၵျႃႇၼၼ်ႇတၼၼ်ႉ ၵူႈပီၵူႈပီ ႁဵတ်းၼႂ်းလိူၼ်သီႇသေ မီးပႃးၸၢတ်ႈသႅင်းသေ ပဵၼ်ပွႆး ဢၼ်ၵိုၼ်းတႄႉတႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၵဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၵွင်းမူး ဢၼ်ၶုၼ်လွၵ်ႉၽျႃးတင်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႄးၵေႃႇၵုမ်းတႄႇတင်ႈၶိုၼ်းဝႆႉ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇၽုင်ႇသႃႇ၊ ၵွင်းမူးဢူၵ်ႉၵထ လႄႈ ၵွင်းမူးမျႃႉၸဵင်းယွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆ့ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တီႈၼိူဝ်ဝဵင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵျွင်းမိၼ်းၵျွင်းၵျီး၊ ၵျွင်းတႃႇဝတဵင်ႇသႃႇ၊ ၵျွင်းဢလႄႇတေႃးယ၊ ၵျွင်းၶႃႇတေႃႇမီႇ၊ ၵျွင်းဝေႇလုဝုၼ်ႇ၊ ၵျွင်ႈသုၸိတႃႇရူင်ႇ ဢိၵ်ႇတင်း တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပိတ်ႉၸေႃးတႃႇရူင်ႇ၊ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၸေႇယႃမေႇတၼီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ  ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵျွင်းဝေႇလုဝတီႇ ၸၵႂႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵျွင်းၵမ်ႇမထၢၼ်းယဝ်ႉ။ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၽိင်ႈထုင်း ၸၢဝ်းပုတ်ႉထယူႇယဝ်ႉ။ ၽိသဵတ်ႇမၼ်းတႄႉ ပေႃးပီမႂ်ႇမၢၼ်ႈ 1 ဝၼ်းမႃး တင်းဝဵင်းဢွၼ်ၵၼ်လွင်းၶဝ်ႈသၢၼ် သင်ႇၶတႃႇၼၼႆ မိူဝ်ႈပီသၢၵ်ႈၵရဵတ်ႈ 1326 ၼၼ်ႉ ထူၼ်ႈထိုင် ပွၵ်ႈၵမ်း 30 ယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼႆ့ တင်းဝဵင်း ဝႃးၶႄႇမ၊ ဢဵင်ႇမႄး ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉလႄႈသင် ၸိူဝ်းပဵၼ် ပတဵင်ႇ၊ မဢူႇပိၼ်ႇ၊ တႃႈၵုင်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝဵင်းမီးၽၢႆႇၼွၵ်ႈၸႄႈတွၼ်ႈလႄႈသင် မီးသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း တၢင်းၼမ်ႉ၊ တၢင်းလိၼ်ယဝ်ႉ။ တႃႇၵႂႃႇမႃးၸူး ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ မီး သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး/တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ၵႂႃႇဝၼ်းမႃးဝၼ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈသိုဝ်ႉလွင်ႈၶၢႆ ၶႅမ်ႉဝႆႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ။ ဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းမျွင်းမျႃႉၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီး 596 လွၵ်းလၵ်းသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 375,528 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
779
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:779
ယိတ်ႉၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈယိတ်ႉၵၢၼ်ႇ  (ရစ်ကန်ရွာ, Yitkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယိတ်ႉၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190814 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယိတ်ႉၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1358 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1528 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2886 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 3
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ (3) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (307) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (308))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (58) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
တိုဝ်ႉသၢႆး၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈတိုဝ်ႉသၢႆး (, Ti Hseng, တီဆိုင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်မႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပူင်းလဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇၸၢင်ႈသႅင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ)
ဝၢၼ်ႈပူင်းလဝ်း (, Pong Law, ပုံးလော) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈသႅင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ဝႃးၶႄႇမ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းဝႃးၶႄႇမ (ဝါးခယ်မမြို့နယ် ; Wakema Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းဝႃးၶႄႇမယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းဝႃးၶႄႇမၼႆ့ ဢဝ်တင်း ၶူဝ်ၵျုၼ်းၵူင်း သေ သိုပ်ႇၵၢႆႇဝႆႉၸူး ၸႄႈဝဵင်းဢဵင်ႇမႄးယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
မူင်ႇပိၼ်ႇလေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈမူင်ႇပိၼ်ႇလေး  (မုံပင်လေးရွာ, Monpinlay) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထၢၼ်းတေႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194023 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထၢၼ်းတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1153 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1374 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2527 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၺွင်ႇဝုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇဝုၼ်း  (ညောင်ဝန်းရွာ, Nyaungwun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတလၢႆးသျေႇ (ႁွင်ႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189741 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတလၢႆးသျေႇ (ႁွင်ႇ)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1545 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1741 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3259 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
လႄႇဝုၼ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈလႄႇဝုၼ်းၵူင်း  (လယ်ဝန်းကုန်းရွာ၊ Lelwunkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇၵူင်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192242 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1819 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2086 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3905 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ၶျွင်းလႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၶျွင်းလႄႇ  (ချောင်းလည်ရွာ, Chaunglel) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပေႇတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191216 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပေႇတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 701 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 838 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1539 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တႄႇလေးပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတႄႇလေးပိၼ်ႇ  (တယ်လေးပင်ရွာ၊ Teilaypin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႄႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192872 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတႄႇလေးပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1294 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1522 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2816 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
တွင်ႇပုလု၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၵျွႆးၼႂႃးထွၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၵျွႆးၼႂႃးထွၵ်ႉ  (ကျွဲနွားထောက်ရွာ, Kywenwarhtauk) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးၼႂႃးထွၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189882 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးၼႂႃးထွၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4654 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5076 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 9730 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
1770
1770
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1770
သျိၼ်ႇလႃႉ (ၵၢင်)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ  (ညောင်လေးပင်ရွာ၊ Nyaunglaypin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထီးလႅင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192623 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထီးလႅင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1849 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2087 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3936 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဢမၢတ်ႈၵျီးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ၵျွၵ်ႉငၼႂႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉငၼႂႃး (ကျောက်ငနွားရွာ, Kyauknganwar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉငၼႂႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190225 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1610 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1774 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3375 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ  (ညောင်လေးပင်ရွာ, Nyaunglaypin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်းၼႅတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190433 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်းၼႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3536 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3800 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7336 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း
307
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
988
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
307
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
988
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
307
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
988
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
307
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:307
988
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:988
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 4
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ (4) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (308) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (309))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (57) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
ၵၢင်ၼႃး၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵၢင်ၼႃး (, Kaangnaa, ကန်နား) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၸၢင်ႈသႅင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
လိသေႃးၼတ်ႉၸႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈလိသေႃးၼတ်ႉၸႃး  (နတ်စားလီရှောရွာ၊ Natsarlishaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပဵင်းပဵတ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190264 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပဵင်းပဵတ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2117 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2101 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4218 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
လႅတ်ႉပၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၢၼ်ႇ  (လက်ပံရွာ, Letpan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယၢၼ်ႇဢေး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190832 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယၢၼ်ႇဢေးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 283 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 369 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 652 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
778
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
1384
1384
778
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1384
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
778
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1384
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
778
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1384
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
778
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1384
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
778
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1384
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
778
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:778
1384
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1384
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 5
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
1996
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1990 ႁူဝ်သိပ်းပီ
သူးပူၵ်ႉၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈသူးပူၵ်ႉၵၢၼ်ႇ  (ဆူးပုတ်ကန်ရွာ, Supokekan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတပ်ႉသူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194310 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတပ်ႉသူင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4369 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4337 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8706 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ၵျူဝ်ႇၸေးရီႇၸႃႇ
ၵျူဝ်ႇၸေးရီႇၸႃႇ (Jose’ Protasio Rizal)
30.12.1896 ၵၢင်ၼႂ် (7)မူင်း ရီႇၸႃႇလႆႈၶၢမ်ႇၸပဵင်ႇဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်း ပၼ် တၢမ်ႇတၢႆၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ရီႇၸႃႇတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ လႆႈသွင်ပီၼၼ်ႉ မိူင်းၾိလိပ်ႉပိၼ်း(ၸ်)ၵေႃႈ လႆႈလွတ်ႈဢွၵ်ႇတႂ်ႈၸပဵင်ႇ ယူႇယဝ်ႉ။ ရီႇၸႃႇ တၢႆၵႂႃႇသေတႃႉ ၼႂ်းႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၾိလိပ်ႉပိၼ်း(ၸ်) ၶဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးရီႇၸႃႇယူႇ။ ယင်းတိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ် ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ယွင်ႈယေႃးသေ တွင်းမၢႆဝႆႉဝႃႈ ‘‘ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်လူင် ဢၼ်ဢဝ်သၢႆၸႂ် ၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈ တၢင်လႅၵ်ႈပၼ် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၾိလိပ်ႉပိၼ်း(ၸ်)ႁဝ်း မေႃယႃလူင်ၵျူဝ်ႇၸေးရီႇၸႃႇ” ၼႆယူႇ။ ၵႃႈဝႃႈ မိူင်းၾိလိပ်ႉပိၼ်း(ၸ်) ယင်းတိုၵ်ႉမီးယူႇၼၼ်ႉ မေႃယႃလူင်ၵျူဝ်ႇၸေးရီႇၸႃႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ တေတိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးယူႇတႃႇသေႇ။ တူဝ်တၢႆ ၸိုဝ်ႈဢမ်ႇႁၢႆ ယွၼ်ႉႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မုင်ႈမွင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး တေမီးၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢၼ်မီးၵႂၢမ်းႁူႉၼမ်၊ မီးႁူဝ်ၸႂ်လီ၊ မီးၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼင်ႇရီႇၸႃႇ ၼၼ်ႉယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်
306
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:306
1769
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1769
987
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1383
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
987
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:987
1383
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1383
တၢၼ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈတၢၼ်ႇၵူင်း  (သံကုန်းရွာ၊ Thankone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇၵူင်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192239 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1819 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2086 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3905 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ထၢၼ်းတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈထၢၼ်းတေႃး  (ထန်းတောရွာ, Htantaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထၢၼ်းတေႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194022 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထၢၼ်းတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1153 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1374 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2527 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝႅတ်ႉၵျီးဢိၼ်း (တူၵ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈဝႅတ်ႉၵျီးဢိၼ်း (တူၵ်း)  (ဝက်ကြီးအင်း (အနောက်)ရွာ၊ Wetgyiinn(West)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႅတ်ႉၵျီးဢိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192470 ယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈၼႆႉ ႁၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
မိင်ႇၵလႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈမိင်ႇၵလႃႇ  (မင်္ဂလာရွာ, Mingalar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတလၢႆးသျေႇ (ႁွင်ႇ)၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189740 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတလၢႆးသျေႇ (ႁွင်ႇ)ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1545 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1741 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3259 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
777
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:777
ၵၼၽေႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၵၼၽေႃႉ  (ကနဖေါ့ရွာ၊ Kanahpawt) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႂိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192880 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတႂိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3845 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4631 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8476 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၵျွင်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵျွင်းၵူင်း  (ကျောင်းကုန်းရွာ, Kyaungkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194657 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1143 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1369 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2539 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ပႄးလေႃႇၽူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
သျၢၼ်းတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
သျၢၼ်းတေႃး  (ရှမ်းတောရွာ, Shantaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသျၢၼ်းတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190066 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသျၢၼ်းတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 444 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 471 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 915 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
1927
1927
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵၢၼ်ႇသွႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇသွႆႇ  (ကံဆွယ်ရွာ, Kanswei) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇသွႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190802 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 399 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 380 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 779 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ပေႇတေႃး (ၵၢၼ်ႇပွၵ်ႉ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈပေႇတေႃး (ၵၢၼ်ႇပွၵ်ႉ)  (ပေတော (ကန်ပေါက်)ရွာ, Paytaw(Kanpauk)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပေႇတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191214 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပေႇတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 701 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 838 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1539 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
မႆႉသဝ်ႁိူၼ်းၵူၼ်းၵူႈပွၵ်ႈတိုဝ်းၵမ်
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ (24)၊ ပပ်ႉႁိူၼ်းတႆး၊ ၸၢႆးၶိူဝ်းလိူၼ် (ၵဵင်းတုင်)
ၶမ်းသိူၵ်ႈ၊ ၸဝ်ႈ (ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ)
ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈလူင် ၵေႃႉမၢႆၼိုင်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ (1896-1962)
ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ ၼႆ့ ပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈလူင် ၵေႃႉထိၼိုင်ႈ ၼႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် 1948 ၼီႈ လိူၼ် ၸၼ်ႇၼဝရီႇ 4 ဝၼ်း တေႃႇထိုင် 1952 ၼီႈ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 16 ဝၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။
ၸွမ်ၸိုင်ႈလူင် ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈၼႆႉ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈ ၸဝ်ႈၶျုင်ႇ (ၵိၼ်မိူင်းဝဵင်းဢိၼ်းတဵင်ႇ) ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈ ၸိုဝ်ႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းသႃႇသေ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈ 1869 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 16 ဝၼ်း (ပီၵေႃးၸႃႇ 1257 ၼီႈ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း ၸဝ်ႈၵိူတ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽွင်း ပွႆးၽြႃးႁူဝ်ႁိူဝ်း (ၽွင်ႇတေႃႇဢူး) ဢၼ်ပဵၼ် ၽြႃးၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼၢင်းသႃႇ လဵင်ႉလုၵ်ႈယၢပ်ႇၼႃႇလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ် မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ တေပဵၼ် ၽူႈမီးၽုင်းၵၢမ်ႇယႂ်ႇၼႆသေ ဢဝ်ၸွင်ႈၶမ်း မႃးၵင်ႈပၼ် ၸွမ်းၼင်ႇ ၶူးလၢႆးလေႃးၵီႇသေတ ဢမ်ႇၵိူတ်ႇလႆႈ။ မိူဝ်ႈပၢင်းဢဝ် ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး လဵပ်ႈၼွင်သေ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ႁူဝ်ႁိူဝ်းၶမ်း သိူၵ်ႈၽႅဝ်ထိုင်ၶိုၼ်း တမ်ႈတီႈ ၵွင်းမူးၽွင်ႇတေႃႇဢူး ၽွင်းသဵင်ၵွင်မွင်းသႅင်ႇ လင်ၼၼ်ႈယူႇၼၼ်ႉၸိုင် ၸဝ်ႈၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇတၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ မၢၼ်ႈၶဝ်တႄႉ ပိၼ်ႇႁွင်ႉဝႃႈ စဝ်ရွှေသိုက်ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉ လႆႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ဢၼ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇဝႆႉပၼ် ပုၼ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈလၢၼ်ၸဝ်ႈၾၶဝ် ၶိုၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ၶဝ်ႈႁၢပ်ၵၢၼ် တမ်ႈတီႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈ ရၢႆႇၽႄႇမၢၼ်ႈ Burma Rifle ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ 1920-23 ၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶွမ်ႈသပိတ်ႈတေႃႇ ပၢႆးပႆႇၺႃႇဢင်းၵိတ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉဢဝ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းတပ်ႉမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ 1927 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၾၼွင်ႁူၺ်ႈဝႆႉသေ ထိုင်မႃး 1929 ပေႃႈၸဝ်ႈ ၸဝ်ႈၾလူင်သႃႇၸဝ်ႈမွင်ႇ ၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈ ၸင်ႇၶိုၼ်ႈပုတ်ႈႁၢင်ႈႁေႃ ၼွင်ႁူၺ်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ဢႃႇယုၸဝ်ႈ ၵူၺ်းမီး 33 ပီၵူၺ်း။
1929 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 8 ဝၼ်း လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၾယဝ်ႉ။ 1939 ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တီႈၼႂ်းတပ်ႉၶိုၼ်းႁွင်ႉ တႃႇတေၵိုတ်ႉႁၢပ်ႇ ၼႃႈၵၢၼ်သိုၵ်းလႄႈ လႆႈၶိုၼ်းၵႂႃႇၶဝ်ႈၼႂ်းသိုၵ်း တပ်ႉမၢၼ်ႈ တေႃႇထိုင် 1942 ယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1947 ၼီႈ ၸဝ်ႈပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၸုမ်းၵေႃႇမတီႇ တႅမ်ႈပၵ်းပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢိၵ်ႇ ႁၢပ်ႇဢဝ် ၼႃႈၵၢၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸုမ်းပူၵ်းပွင်ဢုပတေႇ ၵူတ်းမၢႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်း ၵူပ်ႉၵူႈလူၺ်ႈ လုၵ်ႈယိင်းလုင်းလႃႉပူး ဝဵင်းၼမ်ႉၶူၵ်ႉ (ၽူႈၵဵပ်းၶွၼ်ႇ မိူင်းၼွင်ႁူၺ်ႈ)ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈယိင်းလုင်းလႃႉပူး တင်းသီႇယိင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ ဢဝ်ႁဵတ်းမေးမၼ်းၸဝ်ႈ။ ၵေႃႉပီႈၼၢင်းလူင်ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းယီႇၼႆသေ ၶဝ်ႈပဵၼ် ၼၢင်းမႁႃႇတေႇဝီႇလႄႈ မီးမႃး လုၵ်ႈၸၢႆးသွင်ၸၢႆး (1) ၸဝ်ႈသႅင်ၽ (ႁွင်ႉ) ၸဝ်ႈၸၢႆး။ (2) ၸဝ်ႈသႅင်ဢုင်ႇ (ႁွင်ႉ) ၸဝ်ႈသႅင်။ လုၵ်ႈယိင်းလုင်းလႃႉပူး ၵေႃႉထူၼ်ႈသွင်ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းၸၼ်ႇတႃႇၼႆသေ ၶဝ်ႈပဵၼ် မေးၼၢင်း ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ ၵေႃႉထူၼ်ႈသွင်ယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်း သမ်ႉမီးမႃး လုၵ်ႈယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈယိင်းၸၼ်ႇတႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၵေႃႉ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ Moon Princess ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မေးၼၢင်းၸဝ်ႈ ၵေႃႉထူၼ်ႈသွင်ၼႆႉ ၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇ မိူဝ်ႈလႆႈ ဢႃႇယု 21 ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၼႃႈႁိူၼ်းၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ ၸုပ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ မီးသီႇသိုပ်ႇသေ မီးမႃး လုၵ်ႈၸၢႆး 3 ၸၢႆး၊ လုၵ်ႈယိင်း 2 ယိင်း။ ထိုင်မႃး 1937 ၼႂ်းလိူၼ် ၵျုၼ်ႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇၵူပ်ႉၵူႈၵၼ် တင်းလုၵ်ႈယိင်း ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾ (ၸဝ်ႈၾသဵၼ်ႈဝီ) ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်းသေ မီးလုၵ်ႈလၢင်း 6 ၵေႃႉ။ ဝၢႆးသေ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇၵေႃႈ ၸဝ်ႈၶမ်းသိုၵ်ႈ ၵိုတ်းလိုဝ်ႈ လွင်ႈႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းသေတႃႉ ထိုင်မႃး 1939 သၢပ်ႇသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင် သမ်ႉမီးမႃးလႄႈ လႆႈၶိုၼ်းၶဝ်ႈၼႂ်းသိုၵ်းထႅင်ႈယဝ်ႉ။
1945 ဝၢႆးသေ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈသွင် ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ ပုၼ်ႈတႃႇတေ လွတ်ႈပူၼ်ႉၸၢတ်ႈပၢၼ်ၶီႈၶႃႈ တႂ်ႈမိုဝ်းဢင်းၵိတ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်းသေ ၶတ်းၸႂ်ၶိုင်ပွင် လွင်ႈၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ် လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်သႂ်ႇႁႅင်းယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1947 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 1 ဝၼ်း ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ သၽႃးမႄးဝၢၼ်ႈမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် တင်းသဵင်ႈ လႆႈၸႂ်ၵၼ် ဢဝ်ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈၼႆႉ မီးၼမ်ႉၸႂ် ပၼ်ႁႅင်းၽၢႆႇပႆႇၺႃႇတၢင်းမေႃသေ မီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း မေႃလိၵ်ႈၵူႈၵေႃႉယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈပူင်ဝၢင်းတမ်းၶေႃႈပူင်ဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ဢႃႇယု လႆႈႁူၵ်းၶူပ်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ၵူႈၵေႃႉ။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈၸိုင် တေပၼ်တၢမ်ႇၼၵ်းၼႃ တီႈပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆသေ ဢဝ်ၶေႃႈပူင်ၼၼ်ႉ ဢိတ်ႇသႂ်ႇၼိူဝ်ၸေႈၶဵဝ်သေ ပိုၼ်ပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၶေႃႈပူင်ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼွင်ႁူၺ်ႈ (ၺွင်ႇသူၺ်ႇ)ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ႁွင်ႉဝႃႈ ၶေႃႈပူင်ၸေႈၶဵဝ်ၼႆယူႇ။ ထို်င်မႃး 1948 လိူၼ်ၵျၼ်ႇၼဝရီႇ 4 ဝၼ်း ၽွင်းလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃသေ မိူဝ်ႈၽွတ်ႈပဵၼ် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈလူင် မိူင်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႉႁူဝ်ႁႅၵ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။
ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ လိူၵ်ႈလိူၵ်ႈမႃးၺႃး မိူဝ်ႈၽွင်းႁဵတ်း ပွႆးလိူၵ်ႈၽူႈတိပိꩦၵꩪရ (ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်)လႄႈ ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ လႆႈၶိုၼ်ႈပိုတ်ႇပၼ် ပၢင်ၵႅဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸႂ်သတ်ႉထႃႇၸဝ်ႈ ႁႅင်းယႂ်ႇၼႃႇလႄႈ တေႃႇထိုင်ပၢင်ၵႅဝ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးပိုတ်ႇယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ တိုၼ်းႁွမ်းမိုဝ်းဝႆႉ တေႃႇပေႃးယဝ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ပီၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသင်ႇၶႃႇ ဢၼ်ဢွင်ႇပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်ဢမ်ႇမီးလႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်မိၼ်းၵုၼ်း ဢူးဝိၸိတ်တႃၽိဝံသ လႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼၼ်သေ မၼ်းၸဝ်ႈမၢႆၸႂ်ဝႆႉဝႃႈ ႁဝ်းသင်ႇၶႃႇ ထုၵ်ႇၼီႈဢၼ်ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈလူင် ႁွမ်းမိုဝ်းဝႆႈႁဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵဝ်တေၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈလႆႈတႅၼ်းၼီႈႁွမ်းမိုဝ်းဝႆႈၼၼ်ႉၵွၼ်ႇၼႆသေ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်မိၼ်းၵုၼ်း ၸင်ႇတႅပ်းတတ်းၸႂ် တႃႇတေ ၶဝ်ႈတွပ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈၸဝ်ႈဢွင်ႇပိတၵၢတ်ႈ သၢမ်ၵွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ပီထူၼ်ႈသၢမ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်မိၼ်းၵုၼ်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဢူးဝိၸိတ်ႉတႃႇၽိဝံသ ၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢွင်ႇ ပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်သေ ပဵၼ်မႃး တိပိꩦၵꩪရယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈ 1957 တီႈၵျွင်း ၵျႅၵ်ႉၵသၢၼ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင် ပၺ်ၺႃၽေႃးၵ (မိူင်းသူႈ) ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်သေ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈလူင် ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ ၽိတ်ႈပၢင်းတွင်းပၢၼ်ႇလႄႈ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးလူင်ပၺ်ႇၺႃႇၽေႃးၵ မိူင်းသူႈ ၸင်ႇမႃး ဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ပိတၵၢတ်ႈပိၼ်ႇၽၢႆႇတႆး တမ်ႈတီႈ ပၢင်လူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး 1959 လိူၼ်ဢေႇပိူဝ်ႇ 29 ဝၼ်းၼၼ်ႉ မီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈပူၵ်းတင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇသေ တင်းၸဝ်ႈၾတင်းသဵင်ႈ ၸင်ႇၸုၼ်ႉဝၢင်းပူင် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် 1947-1960 ၸဝ်ႈလႆႈၶၢမ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင် 1960 ၸဝ်ႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵွၼ်းပဵၼ် ၼႃႇယၵလူင် ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၽႃႇသႃႇသႃႇသၼႃႇဢိၵ်ႇ လွင်ႈပၢႆးပႆႇၺႃႇလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ၸင်ႇၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ်ၸုမ်ႈ "ဢၵ်ႉၵမႁႃႇ သီႇရိသုထမ်ႇမ"ယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃႈ 1962 လိူၼ် မၢတ်ႉၶျ် 2 ဝၼ်း ၸွမ်သိုၵ်းၼေႇဝိၼ်း သႂ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ "ၵွင်ႇၸီႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ" (တော်လှန်ရေးကောင်စီ) ၼႆသေ ဢဝ်သိုၵ်း ၶိုၼ်ႈသိမ်းဢဝ် ဢႃႇၼႃႇသေ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းၶဝ် ၽႅဝ်မႃး တီႈႁိူၼ်းၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ တီႈတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈမီ (ၸဝ်ႈမီမီသိူၵ်ႈ)ၵေႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇယိုဝ်းတၢႆပႅတ်ႈ၊ ၸွမ်ၸိုင်ႈလူင်ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈၵေႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇတီႉၺွပ်းပႅတ်ႈယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:!Main category ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်
မႆႉဢမ်ႇလီႁဵတ်းသဝ်ႁိူၼ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:!Main category
လွႆၸေႈ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈလွႆၸေႈ (, Loi Sayt, လွယ်စေ့) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်မႅင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 6
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ (6) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (310) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (311))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (55) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
ၶမ်းလဵၵ်း၊ ၸၢႆး၊ မေႃယႃ၊ ၽူႈတႅမ်ႈၵႂၢမ်း
ၶူးမေႃၽဵင်းၵႂၢမ်း ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း
ထုင်းၵႂၢမ်းဝႃႈ ပၢႆၵမ်ၼႆႉ ၵတ်ႉယမ်လိူဝ်သေ ပၢႆႁွၵ်ႇပၢႆၵွင်ႈၼႆယူႇ။ ၸဝ်ႈၵွင်ႈၶဝ် ၵမ်ႈၽွင်ႈတေၶႂ်ႈထဵင်ဝႃႈ ပၢႆၵမ်တေႁဵတ်းႁိုဝ် တမ်ၵူၼ်းတၢႆလႆႈ။ ပၢႆႁွၵ်ႇ ပၢႆၵွင်ႈႁဝ်းၼႆႉဢိူဝ်ႈ တမ်သႂ်ႇ ယိုဝ်းသႂ်ႇၵေႃႈ ၵွႆၵမ်းလဵဝ်ၼႆယူႇ။ ပၢႆႁွၵ်ႇပၢႆၵွင်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမဵဝ်း တမ်တႅင်းလႆႈၶၢဝ်းယၢဝ်း။ ၵူၼ်းယိပ်းမၼ်းၵေႃႈ ဢႃႇယုဢမ်ႇ ထူၼ်ႈပၢၵ်ႇ။ ပၢႆၵမ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉတႄႉ သင်ဝႃႈ မၼ်းတႅမ်ႈတမ် သႂ်ႇၼိူဝ်ၸေႈသေ ပၼ်သၽေႃးတြႃးဝႆႉမၼ်ႈ ၵႅၼ်ႇၸိုင် ၵေႃႉဢၼ်မႃးလူဢၢၼ်ႇၺႃးၼၼ်ႉ ဢဝ်သႂ်ႇၸႂ်သႂ်ႇၶေႃး သိုပ်ႇၶႆႈၼႄလုၵ်ႈလၢၼ် ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ပၢႆၵမ်ၸီႉသင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယူႇ။ သင်ဝႃႈ ပၢႆၵမ်ၼၼ်ႉ ၸိသင်ႇဝႃႈ ၼႆႉပဵၼ် ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ သူမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼႆၸိုင် ၸိူဝ်းမႃးႁူႉႁၼ် ၽၢႆႇလင်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းႁိမ်ဢဝ် ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃၶဝ် မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇလႄႈ ယဵၼ်းပဵၼ်လႆႈ ပွႆးတိုၵ်းၶဵင်ႇၵမ်ႇၽႃႇၵွၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပၢႆၵမ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇႁတ်း ထၢင်ႇလဵၵ်ႉ။
မေႃယႃ ဢၼ်ယိပ်းပၢႆၵမ်
တီႈတႄႉမၼ်း မေႃယႃဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈ ယိပ်းၶဵမ်သေတႃႉ ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်းၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ် မေႃယႃ ဢၼ်ယိပ်းပၢႆၵမ်ၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆယူႇ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းဝႃႈဝႆႉ ၸိူဝ်ႉၽႂ်ၵေႃႈလႆႈမၼ်း မၢၵ်ႇၶိူဝ်ၶၼ်းလႆႈတူၼ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး လုင်းၶမ်းၵႃတူၼ်ႈႁုင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၸရေးလူင် မေႃတႅမ်ႈလင်ႇၵႃႇလူင် လင်ႇၵႃႇဢွၼ်ႇ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ လိၵ်ႈယၢတ်ႇၼမ်ႉၼမ်ႉလင်ႇၵႃႇ တင်းၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႄႉတႄႉ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပႃႈၸိင်ႇဢုသေ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း တီႈသဵၼ်ႈဝီ (သႅၼ်ဝီ) မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ မိူဝ်ႈ 1949 လိူၼ်ဢေႇပိူဝ်ႇလ် 27 ဝၼ်း၊ ဝတ်းပုတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉ
ၶဝ်မီးပီႈၼွင်ႉ ႁူမ်ႈတွင်ႉၵၼ် သီႇၵေႃႉ။ ပဵၼ် ၸၢႆးတုမ်ႇၶမ်း၊ ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း၊ ၸၢႆးၶမ်းတီလႄႈ ၼၢင်းဢွမ်ၶမ်း တၢမ်းၵၼ်ၼင်ႇၼႆ။ ၶဝ်ပီႈၼွင်ႉတၢင်းသၢမ်ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းလႆႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး ၸိူင်ႇၼင်ႇပေႃႈၶဝ် ပဵၼ်ၸဝ်ႈၸရေး မေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၢႆးတုမ်ႇၶမ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမေႃတႅမ်ႈၵႂၢမ်းတႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈ သေဢမ်ႇၵႃး ပႅင်ႇၼင်ႇမၼ်းမေႃၼၼ်ႉ ဝႆႉၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ယၢဝ်းသေ ၶိုၼ်းသွၼ်ပၼ် ၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်း ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်းယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈၵႂၢမ်း တႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄပၼ် ၽၢင်ႁၢင်ႈၼမ်ႉၸႂ် ၶဝ်ယူႇ။ ပေႃးတူၺ်း ႁူဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸၢႆးတုမ်ႇၶမ်းတႅမ်ႈဝႃႈ လိူဝ်ႁိုဝ်လွတ်ႈလႆႈပဵၼ် ၵၢၼ်တႆးယဝ်ႉၼႃႇ ၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄပၼ် လွင်ႈဝႃႈ မီးၼမ်ႉၸႂ် တႃႇၵိုတ်ႉႁၢပ်ႇဢဝ် ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်းၵေႃႈ လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် လၢႆးႁႃ ၶေႃႈၵႂၢမ်း တမ်ႈတီႈ ၸၢႆးတုမ်ႇၶမ်းမႃးတင်းၼမ်သေ လႆႈႁၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႇတေလိူၵ်ႈဢဝ် ဝေႃးႁႃႇရ ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉၼၼ်ႉယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လႆႈႁဵၼ်းဢဝ်ထႅင်ႈ လၢႆးႁႃ ၶေႃႈၵႂၢမ်း တူၼ်းသဵၵ်ဢိၵ်ႇ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပၢၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းဢွၼ်ႇ
ၵေႃႉပဵၼ်ဢူႈ လႆႈၶၢႆႉၵၢၼ်သေ မႃးပဵၼ်ဢမၢတ်ႈလူင် ပၢင်ႁႆး (ၼမ်ႉတူႈ) လႄႈ ၶဝ်ႈပီႈၼွင်ႉၵေႃႈ လႆႈမႃးယူႇ သဝ်း ယႂ်ႇမႃႈၵႃႈသုင်မႃး တမ်ႈတီႈ ၼမ်ႉတူႈပၢင်ႁႆးယဝ်ႉ။ တႄႇမိူဝ်ႈ 1954 ၼၼ်ႉ ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း လႆႈမႃးၶိုၼ်ႈ ႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ တီႈပၢင်ႁႆးၼမ်ႉတူႈသေ ၸိုဝ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁွင်ႉဝႃႈ လူးဝိတ်ႉၶမ်း Louvis Kham ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉၸဵတ်း တီႈၼမ်ႉတူႈယဝ်ႉ ပီ 1963 ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၶၢႆႉမႃးၶိုၼ်ႈ ၸၼ်ႉပႅတ်ႇတီႈ သဵၼ်ႉဢႄးလ်ပိူတ်ႉ St. Albert High School (ယၢမ်းလဵဝ်ပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉသုင် မၢႆသွင်) ဝဵင်းပၢင်ႇဢူႈ (ပျိၼ်ႇဢူးလုၼ်ႇ၊ မေႇမျဵဝ်ႉ) ယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း လႆႈမႃးႁူပ်ႉထူပ်းၺႃး ၼွႆႉၼွႆႉတိၼ်ႇသေ ယဵၼ်းပဵၼ်မႃး ၸိူင်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ဢွၼ်ႇ ၶႃသွင်ၵေႃႉ ဢၼ်ပိူၼ်ႈပေႃးၶဝ်ႈၸႂ် တင်းမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼွႆႉၼွႆႉတိၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလိၵ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ၼႂ်းၸၼ်ႉၶဝ် မၼ်းၼၢင်းၵႆႉပဵၼ် မၢႆၼိုင်ႈ တႃႇသေ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၸၼ်ႉပႅတ်ႇ ၼွႆႉၼွႆႉတိၼ်ႇ သမ်ႉထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် (လူႇယေႇၶျုၼ်ႇ) လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶွင်ႇ (ၶွင်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသီၶွင်ႇ၊ ပွင်ႇဝႃႈ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ၊ ၵတ်ႉၶွင်ႇၼႆယဝ်ႉ) မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶွင်ႇၸိုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ဢွၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶွင်ႇ ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ တီႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ၊ ၽၢင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇငပလီႇ၊ တီႈႁူင်းၵၢၼ်၊ ႁူင်းၸၢၵ်ႈၼႂ်းမိူင်း မၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းတႆးတႄႉ ပဵၼ်ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ တီႈၶွင်ႇတႅင်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢင်လိုဝ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶွင်ႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶွင်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၵတ်ႉလိၵ်ႈ၊ ပဵၼ်လုၵ်ႈ ႁဵၼ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တႃႇတေပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၵတ်ႉၶွင်ႇၼၼ်ႉ ၺၢၼ်ႇၵေႃႈတေလႆႈလီ၊ ပၢႆးယူႇလီၵေႃႈ တေလႆႈၶႅမ်ႉ၊ ၵၢၼ်လဵၼ်ႈ ႁႅင်းၵေႃႈ တေလႆႈမေႃသေ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၵူႈၽၢႆႇၵူႈပႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တၢင်းႁူႉၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈၸၢမ်းၺၢၼ်ႇၽၢႆ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶွင်ႇၵေႃႉတေႃႇၵေႃႉၼၼ်ႉ ၼႆၸိုင်- "ၸွင်ႇယၢမ်ႈၵႂႃႇဝႆႈ ၵွင်းမူးလူင် သူၺ်ႇတၵူင်ႇ?" "ယၢမ်ႈၶႃႈဢေႃႈ" "တႃႇၶိုၼ်ႈၵႂႃႇၸူး ၵွင်းမူးလူင်ၼၼ်ႉ ၶူဝ်လႆမီးလၢႆသိၵ်ႈ?" ၶူဝ်လႆဢၼ်ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇၸူး ၵွင်းမူးၼၼ်ႉ သိၵ်ႈမၼ်းၼမ်ၼႃႇလႄႈ ၽႂ်ၵေႃႈတေဢမ်ႇတၼ်းဢၢၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶွင်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈတႄႉ တွပ်ႇဝႃႈ "ၶႃႈဢမ်ႇၶိုၼ်ႈၸွမ်းၶူဝ်လႆ၊ ၶႃႈၶီႇၶူဝ်လႆထၢတ်ႈသေ ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇၸူးၵွင်းမူးဢေႃႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ်ၵေႃႈ ၸၢမ်းၺၢၼ်ႇထၢမ်ဝႃႈ "လိူဝ်သေၼမ်ႉၽူၼ် ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်ၼႆႉ မီးၼမ်ႉသင်ထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၶေႃႈထၢမ်ၸိူင်ႉၼႆ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉဝူၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵေႃႉတေပဵၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶွင်ႇၼၼ်ႉတႄႉ တၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ "ပဵၼ်ၼမ်ႉမၢၵ်ႇပၢဝ်ႉဢေႃႈ"ၼႆယဝ်ႉ။
ၼွႆႉၼွႆႉတိၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းႁၢင်ႈလီ၊ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလိၵ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ် သူႇပႃႇၸတႃး Super Star ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်လုၵ်ႈႁဵၼ်းတၢင်းသဵင်ႈယူႇ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်းၵေႃႈ ငိၼ်းၶွႆ လွင်ႈ ၼွႆႉၼွႆႉတိၼ်ႇပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၵတ်ႉၶွင်ႇလႄႈ မၼ်းၵေႃႈၸင်ႇလွမ် ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶွင်ႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇၼွႆႉၼွႆႉတိၼ်ႇယူႇ။
လုၵ်ႉႁဵၼ်းၵတ်ႉၶွင်ႇ
ၸိူင်းပွတ်းဢွၼ်ႇၶႃတွၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈ ၵိတ်ႇၶွင်ႈ ၶႃသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉတႄႉ တႄႇထၢင်ႇၸႅင်ႈမႃး တမ်ႈတီႈ ပႅၼ်ႈတိင်လိၵ်ႈ နံရံကပ်စာစောင် တီႈႁူင်း ႁဵၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် မီးသုၼ်ႇ လႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈသေ ၵႂႃႇတိင်ၸပ်းဝႆႉ တီႈ ပႅၼ်ႈတိင်လိၵ်ႈယဝ်ႉ။ ၵၢင်ၸႂ်ၽႂ်မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ မေႃၸိူင်ႉ ႁိုဝ်ၼႆ မေႃသွၼ်ၶဝ် ၶပ်းၶိုင်ပၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈ ၽိုၵ်း လပ်ႉပၢႆၵမ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ၼႆလႄႈ ၸင်ႇႁၢင်ႈၶိူင်ႈတူဝ် လိၵ်ႈၵူႈပိူင်ပိူင်သေ ဢဝ်လိၵ်ႈဝွၵ်း၊ လွၵ်ႈႁွမ်တွမ်၊ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၶိုၵ်ႉၵူႈပိူင်ပိူင် ၸပ်းတိင်ပၼ် တီႈပႅၼ်ႈလမ်သေ ၼႄ လုၵ်ႈႁဵၼ်းတင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႉ ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း ၵႂႃႇတႅမ်ႈဝႆႉဝွၵ်း ဢွၼ်ႇႁူဝ်ၼိုင်ႈ။ ဝွၵ်းမၼ်းတႄႉ ယိူင်းတီႈၼိုင်ႈ ၸပ်း သွင်ႁွႆးၼႆယူႇ။ တီႈသၢတ်ႈႁၢင်မၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတႅမ်ႈ ဝႆႉဝႃႈ-
̒"တေဢၢၼ်းဢဝ် ႁႂ်ႈလႆႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶွင်ႇ လူရည်ချွန်ကို ရအောင်ယူမည်" ၼႆယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇဝႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ၵႂႃႇႁၼ်လိၵ်ႈႁူဝ်ၼၼ်ႉ ၵဝ်ၵဝ်မႂ်းမႂ်း ယႂ်းယႂ်းတူၵ်ႇလၢတ်ႈ သမ်ႉပေႃး ပၼ်းၸွင်ႇၸွင်ႇလႄႈ ၵႂၢမ်းၶေႃႈၼၼ်ႉ ၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈ ၼွႆႉၼွႆႉတိၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၸွပ်ႇတူၺ်း ၵေႃႉတႅမ်ႈမၼ်း သမ်ႉပဵၼ် ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်းၼႆလႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢိၵ်ႇမေႃသွၼ်ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈၸႂ်လွင်ႈပျသၼႃႇ ၶႃသွင်ၵေႃႉၵႂႃႇတင်းၼမ်။ ၼွႆႉတိၼ်ႇၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈႁၼ်ပိူၼ်ႈမႃး တႅမ်ႈၶိတ်ႉမၼ်းၼၢင်း ၼင်ႇၼႆ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ် ယွၼ်ႈၸႂ်မၼ်းဝႆႉယူႇတႄႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်လူႇယေႇၶျုၼ်ႇ(လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶွင်ႇ)သမ်ႉမီး မၼ်းၼၢင်းၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်းလႄႈ မၼ်းပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း ယိူင်းဢၢၼ်းဝႃႈတီႈမၼ်းၼႆသေ ၶႃသွင်ၵေႃႉ လႆႈမီးပျသၼႃႇ သူပ်းၵႂၢမ်းၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်းတႄႉ ယုမ်ႉယုမ်ႉသေ ၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်ၵႂႃႇဝႃႈ ̒"သုတ်းတီႈဝႃႈ ႁဝ်းၶွႆသူသေ ၶႂ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၵတ်ႉၶွင်ႇၸိူင်ႉၼင်ႇသူၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ႁဝ်းၸင်ႇဝႃႈ  တေဢၢၼ်းဢဝ် ႁႂ်ႈလႆႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶွင်ႇ ၼႆ လူး ၼႆႉပဵၼ်ယိူင်းဢၢၼ်းလႄႈ ၵၢင်ၸႂ်ႁဝ်းၼႃႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၶႃသွင်ၵေႃႉ တႄႇတင်ႈၸိူင်း မိုတ်ႈၵၼ်၊ ဝၢႆးၼႆႉ သိုပ်ႇပဵၼ်မႃး ၸိူင်းႁၵ်ႉၵၼ်ၵႂႃႇ လႄႈ တၢင်းႁၵ်ႉၶႃၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းႁၵ်ႉဢွၼ်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶွင်ႇၼႆယူႇ။
ၸိူင်ႉၼင်ႇ ယိူင်းဢၢၼ်းမီးၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၸၼ်ႉၵဝ်ႈ ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်းၵေႃႈ လႆႈလိူၵ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶွင်ႇ၊ ၼွႆႉတိၼ်ႇၵေႃႈ သမ်ႉၶိုၼ်းပဵၼ်ထႅင်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉ ၶွင်ႇ ပွၵ်ႈသွင်ၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၼွႆႉၼွႆႉတိၼ်ႇၼႆႉ ထိုင်မႃး ၸၼ်ႉသိပ်းၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉ ၶွင်ႇထႅင်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်လူးၵွၼ်ႇ။
ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းတီႈမေႇမဵဝ်ႉၼၼ်ႉ ၽိုၵ်းတႅမ်ႈဝွၵ်းမၢၼ်ႈ ဝွၵ်းတႆး ပိတ်းပိတ်းပွတ်းပွတ်း ဢိတ်းဢိတ်းဢွတ်းဢွတ်းယူႇ။ ၼၢႆးဢႅင်းၵလဵတ်ႈ တီႈ မေႇမဵဝ်ႉ ဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ယၢမ်ႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈလိၵ်ႈ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈတီႈမၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းယၢမ်ႈလၢတ်ႈၼႄ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ လွင်ႈၶိူဝ်းၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း မႃးယူႇသဝ်း ၸွမ်းမၼ်း၊ လွင်ႈၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလိၵ်ႈ၊ လွင်ႈၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း မေႃတႅမ်ႈဝွၵ်း ဢႅင်းၵလဵတ်ႈၼႆ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1965 တႄႉ ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း ၶိုၼ်းၶၢႆႉမႃးၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉသိပ်း တမ်ႈတီႈ ၼမ်ႉတူႈယဝ်ႉ။ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈ လုင်းၶမ်းၵႃတူၼ်ႈႁုင်းၵေႃႈ ပၼ်ႁႅင်းလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႅမ်ႈဝွၵ်း တႄႉတႄႉလႄႈ ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်းၵေႃႈ ၽိုၵ်းတႅမ်ႈဝွၵ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၵေႃႉပဵၼ်ၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်း ၸၢႆးၶမ်းတီၵေႃႈ သွၼ်ပၼ်မၼ်း လွင်ႈႁႆႇတိင်ႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ပဵၼ်ႁႆႇတိင်ႇႁွင်ႉၵႂၢမ်းမႃး ၽိုၵ်းတႅမ်ႈၵႂၢမ်းမႃးလႄႈ တႄႇတႅမ်ႈလႆႈၵႂၢမ်းႁၵ်ႉၼႂ်းၽၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈသင်လႄႈ တႅမ်ႈၵႂၢမ်း
လွင်ႈသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပေႃးမီးလွင်ႈမၼ်း ၸင်ႇ တေမီးတၢင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်းပဵၼ် တႅမ်ႈၵႂၢမ်းမႃးတႄႉ မီးၼင်ႇၼႆ။
ၼႂ်းဝႃႇ ၽွင်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ဝေႇယႃႇဝတ်ႉၸ တီႈ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ၵႂႃႇၸွႆႈတင်ႈၼမ်ႉ၊ ႁုင်ၶဝ်ႈႁုင်ၽၵ်း တႃႇတေတၢင်ႇသွမ်းၽြႃး တႃႇတေလူႇတၢၼ်းၶဝ်ႈ သွမ်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ၊ တႃႇတေၸႃႇၵလဵင်ႉလူ ပူႇသိၼ် ၼၢႆးသိၼ်ၵူႈသိၼ်ယူႇ။ ၵၢင်ၶမ်ႈ ဝၼ်းၽိတ်ႈ ဝၢႆးသေ ႁုင်ၶဝ်ႈတင်ႈၼမ်ႉယဝ်ႉ သမ်ႉဢမ်ႇမီးၵၢၼ်သင်သေတႃႉ လူဝ်ႇလႆႈၼွၼ်းပႂ်ႉ မေႃႈၶဝ်ႈမေႃႈၽၵ်းလႄႈ တႆး ၵေႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢဝ်တိင်ႇမႃးႁႆႇသေ ႁွင်ႉၵႂၢမ်းလဝ်ႇၸႂ်ယူႇ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းတႆးပၢၼ်မႂ်ႇ ပႆႇမီးသင်။ တေႃႉတႄႉမီးသွင်ပုၵ်ႈ (1) ဝၼ်းတႆးပဵၼ်ဝၼ်းယိုင်ႈယႂ်ႇ (2) ပီႈၼွင်ႉတႆးယူႇၵလႂ် ၼႆႉၵူၺ်း။ ၸုမ်းၶဝ် မႃးႁွင်ႉၵႂၢမ်းမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ပဵၼ်သွင်ႁူဝ်ၼႆႉယူႇတိၵ်း ၵူၺ်းလႄႈ ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း ၸင်ႇထၢမ်ၶဝ် "ၵႂၢမ်းတႆး ဢမ်ႇမီးထႅင်ႈႁႃႉ?" ၼႆ ၶဝ်ၵေႃႈဝႃႈ မီးသွင်ပုၵ်ႈၼႆႉ ၵူၺ်းၼႆလႄႈ ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်းၸင်ႇဝူၼ်ႉတႅမ်ႈၵႂၢမ်းတႆး မႃးယဝ်ႉ။
ၽွင်းမိူဝ်ႈ ယူႇမေႇမဵဝ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈထွမ်ႇၵႂၢမ်းဢႅင်း ၵလဵတ်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇမႃးလႄႈ ၼႂ်း ၸႂ်မၼ်းဝူၼ်ႉဝႃႈ ၵႂၢမ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၸုမ်း The Beatles, Shadows, Bob Dylan, Elvis Presley, The Rolling Stones, Elton John, Pink Floyd, Eric Clapton, CCR ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႅမ်ႉၵေႃႈၶႅမ်ႉ သဵင် မၼ်းၵေႃႈ ၶိုၵ်ႉလႄႈ သင်ဢဝ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆးသႂ်ႇသေ ႁဵတ်းပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးၸိုင် ပီႈၼွင်ႉတႆး တေလႆႈၸႂ်ႁပ်ႉယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၽိုၵ်းတႅမ်ႈ ပဵၼ်မႃး ၵႂၢမ်းသၢဝ်းပုၵ်ႈ။ ပဵၼ်သဵင်ၵေႃႇပီႇ ဢႅင်းၵလဵတ်ႈသေ မႃးႁွင်ႉၼႄ တႆးၵေႃႉမၼ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ႁွင်ႉၼႄၵႂႃႇ ထၢမ်တူၺ်းၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် ၽႂ်ၵေႃႈဝႃႈ "ၵျယူႇ ၼႃႇ၊ ၶႅမ်ႉယူႇၼႃႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၵႂၢမ်းႁူဝ်လႂ် ႁွင်ႉၼႄၶဝ်ၵေႃႈ တေႃႈဝႃႈ"ၵျယူႇလူး"ၼႆတိၵ်းၵူၺ်း။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၽႂ်ၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇယွၼ်းဢဝ်ႁွင်ႉလႄႈ ၼႂ်းၸႂ်ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း ၸင်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ ဢဝ်သဵင်ပိူၼ်ႈသေ ႁဵတ်းပဵၼ်ၵႂၢမ်းႁဝ်းၼႆႉ ၶေႃႈမၼ်းဢမ်ႇၽဵၼ်ႈလီ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵႂၢမ်းႁၵ်ႉၼႂ်းၽၼ်ၼၼ်ႉ သဵင်တႆး လွင်ႈႁႅင်းဝႆႉတႄႉတႄႉ။ တီႈလူဝ်ႇဝႃႈ "ၶႂ်ႈလၢတ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇမႃးပဵၼ်ၶေႃႈ"ၼၼ်ႉ သဵင်မၼ်းလွင်ႈဝႃႈ "ၶႂ်ႇလၢတ်းၵေႃႈ ဢမ်ဢွၵ်းမႃးပဵၼ်းၶေႃႈ"ၼႆသေ ထွမ်ႇယၢပ်ႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်လႆႈ သဵင်ၶွင်တူဝ်ႁင်းၵူၺ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇသိုပ်ႇလၵ်ႉလွမ် ၶတ်းၸႂ်မႃးယူႇႁင်းၵူၺ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၵႂၢမ်းဢၼ်ဢဝ် သဵင်လမ်ႇပိူၼ်ႈသေ တႅမ်ႈမိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ တေမီးယူႇ မွၵ်ႈ (20)ပုၵ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉတႄႉ ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း တိုၼ်းဢမ်ႇ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵေႃႇပီႇသေ တင်ႈဢဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း သဵင်ၶွင်တူဝ်ႁင်းၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ပီ1966 ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉသိပ်း တီႈၼမ်ႉတူႈသေ လႆႈလၢဝ်ၸွင်ႈ Physic (ပၢႆးႁၢင်ႈ)လႄႈ ၼႂ်း တူင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး မၼ်းၸၢႆးလႆႈမၢႆၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်း မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်လႆႈမၢၵ်ႈ(ဢမၢတ်ႈ)ၼမ်လိူဝ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸင်ႇလႆႈ ပၢႆးမေႃယႃသေ လႆႈၵႂႃႇသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။