cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2019-20
ပၢႆးမူင်ႈပႅင်းတၢင်းပဵၼ်
ၽိုၼ်လိၵ်ႈထတ်းသၢင်ႈ ႁင်း Domenico Benvenuto et al. ၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းၼႄ လွၵ်းသဵၼ်ႈၼႄသၢႆႁိူဝ်ငိူၼ်ႈၶိူဝ်း(phylogenetic tree) ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉ ၵႃႈတီႈ ယေးငိုၼ်ႈၶိူဝ်း 12 highly similar whole genome sequences၊ 12 whole genome sequences of 2019-nCoV၊ 15 available whole genome sequence of 2019-nCoV ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။Genomic analysis shows that the Nucleocapsid and the Spike Glycoprotein have some sites under positive selective pressure. Homology modeling indicated certain molecular and structural differences among the viruses. The phylogenetic tree showed that 2019.nCoV significantly clustered with a Bat SARS-like Coronavirus sequence, whereas structural analysis revealed mutations in Spike Glycoprotein and nucleocapsid protein. The authors concluded 2019-nCoV is a coronavirus distinct from SARS virus that probably was transmitted from bats or another host that provided the ability to infect humans.
လွင်ႈၵူတ်ႇႁႃတၢင်းပဵၼ်
မိူဝ်ႈ 2020 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 15၊ ၼၼ်ႉ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ(WHO) လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶပ်းမၢႆၵၢၼ်ငၢၼ်း တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇယႃႈယႃ တႃႇၵူတ်ႇထတ်း 2019-nCoV ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၶပ်ႉမၢႆၵၢၼ်ငၢၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်လူဝ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ WHO လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉဝႆႉ real time "reverse transcription-polymerase chain reaction" (rRT-PCR) ယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းလႆႈတီႈ လွတ်ႇထူၺ်ႈၸႂ် လႄႈ တူဝ်ယၢင်ႇလိူတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းမၼ်းတႄႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ၸၢင်ႈလႆႈ တႄႇဢဝ် လၢႆၸူဝ်ႈမူင်း တေႃႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁူဝ်ဝၼ်းမၼ်းယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ
ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁွင်းၵွင်း ၵေႃႈ လႆႈၸီႉသင်ႇၵူၼ်းမိူင်း တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ်ႇတူဝ်ၽႂ်မၼ်း လႄႈ တွၼ်ႈတႃ သုၵ်ႈလၢင်ႈမိုဝ်းႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်ႇယဝ်ႉ။ လႆႈသိုပ်ပၼ်ၽၢင်ႉ ၸိူဝ်းၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇ ၼွၵ်ႈဝဵင်းၶဝ် ယႃႇပေႁႂ်ႈ တိူဝ်ႉၺႃးတူဝ်သတ်း၊ ယႃႇပေၵိၼ် ၼိူဝ်တူဝ်ထိူၼ်ႇ(Game or hunting meat)၊ ယႃႇပေၵႂႃႇတီႈ ၵၢတ်ႇ ၸိူဝ်းၶၢႆ တူဝ်သတ်းဢၼ်ၶီး(live poultry markets)၊ ယႃႇပေၵႂႃႇ ၶွၵ်ႈတူဝ်သတ်း(farms) ၸိူဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ သမ်ႉပႃးဝႆႉထႅင်ႈ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ထၢင်ႇထိူမ်ဝႆႉဝႃႈ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆ ႁႂ်ႈသုပ်းၽႅၼ်ႈတူမ်းၼႃႈ သေ ႁႂ်ႈႁွင်ႉၾူင်းၸူး မေႃယႃၼႆယဝ်ႉ။ စင်္ကာပူ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက လက်ကိုမှန်မှန်ဆေးကြောခြင်းကဲ့သို့ တကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေးအကျင့်ပြုရန် တောင်းဆိုသည်။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃး ၼၢဝ်၊ ဢမ်ႇယူႇလီၼႆ ႁႂ်ႈသူပ်းၽႅၼ်ႇတူမ်းၼႃႈ သေ ႁႂ်ႈၵႂႃႇၸူး မေႃယႃၵမ်းလဵဝ်ၼႆၵေႃႈ လႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႆႉယူႇ။ လုၵ်ႉတီႈ WHO ၵေႃႈ လႆႈမီး ၶေႃႉၸီႉသင်ႇ ႁႂ်ႈသုၵ်ႈလၢင်ႉမိုဝ်းမၢၼ်ႇမၢၼ်ႇ၊ ပေႃး ႁႆ၊ ၶီႇၸၢမ် ၼႆ ႁႂ်ႈတူမ်းသူပ်း၊ ၶူႈလင်၊ ႁႂ်ႈဝႄႈလွင်ႈတိူဝ်ႉၸမ်ႈ တင်း ၵူၼ်းမီးၽၢင်ႁၢင်ႈလၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ် (ၼႄ)(ၼင်ႇ ဢႆ၊ ၶီႇၸၢမ်) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈသုၵ်ႈလၢင်ႉမိုဝ်း
တွၼ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၵင်ႈ လွင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆ လႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ႁႂ်ႈ "သုၵ်ႈလၢင်ႉမိုဝ်း" ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈၵၢၼ် CDC ဝႃႈ : ႁွင်ႈၵၢၼ် CDC ၊ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၸွႆႈသၢင်ႈပၢႆးယူႇလီၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႄႈ WHO ၶဝ် လၢတ်ႈဝႃႈတႄႉ ၵူၼ်းၵေႃႉတေႃႇၵေႃႉ ယႃႇပေဢဝ် မိုဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈသုၵ်ႈဝႆႉသေ တိူဝ်ႉၸမ်ႈသူပ်း၊ တႃ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈမူတ်းသႂ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈသၢႆတၢင်းထူၺ်ႈၸႂ်
ပေႃးဝႃႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ၸပ်းတၢင်ပဵၼ်ၼႆၸိုင် လူဝ်ႇလႆႈသူပ်းၽႅၼ်ႇတူမ်းၼႃႈ မဵဝ်းၸႂ်ႉၼႂ်းၶွင်ႉၽႃႇတတ်း (ပိူင်လူင် ပေႃးဢွၵ်ႇၽၢႆႇၼႃႈၵူၼ်း) သေ တွၼ်ႈတႃႇ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၢႆးယူႇလီၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈႁွင်ႉ မေႃယႃၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။  ၸိူဝ်းပဵၼ်မဵတ်ႉၼမ်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ပိဝ်ဢွၵ်ႇမႃး ၽွင်းဢႆ၊ ၶီႈၸၢမ်၊ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၽႅၼ်ႇတူမ်းၼႃႈႁႄႉဝႆႉၼႆၸိုင် မၼ်းတေယွၼ်ႇယွမ်းလႆႈ လွင်ႈမူင်ႈမႅင်းၽႄႈတိုၼ်းသေ တေမီးၽွၼ်းလီတွၼ်ႈတႃႇ ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။
ပေႃးဢမ်ႇမီးၽႅၼ်ႇတူမ်းၼႆ ၵေႃႉဢၼ်မီးတၢင်းပဵၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ သၢႆတၢင်းထူၺ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ ဢႆ၊ ၶီႈၸၢမ်ၼႆႉ ဢဝ်ၸေႈၸဵတ်ႉသေႁႄႉ၊ ပေႃးယဝ်ႉ ဢဝ်ၸေႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇပႅတ်ႈၼႂ်း ၵူၺ်ယုၵ်းယၵ်းသေ လူဝ်ႇလႆႈသုၵ်ႈသၢင်ႉမိုဝ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢမ်ႇမီး ၸေႈၸဵတ်ႉၼႆၸိုင် ဢဝ်ငွၵ်းသွၵ်ႇတူပ်ႉသေ ႁႄႉပၼ်တီႈ သူပ်း လႄႈ ၶူႈလင်တႃႉ။
ၵူၼ်းၸိူဝ်းတေတူၺ်းထိုင်လုမ်းလႃး ၵူၼ်းဢၼ်လႅပ်ႈမီးတၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ ႁႂ်ႈသႂ်ႇၽႅၼ်ႇတူမ်းၼႃႈၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈသုၵ်ႈၶူႈလင်၊ လွင်ႈဢဝ်ၼမ်ႉလၢင်ႉသူပ်းသေပူၼ်ႈပၢၵ်ႇ၊ လွင်ႈၵိၼ်ၽၵ်းမီႁူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းတေဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉသင်။
ၽႅၼ်ႇသုပ်းၼႃႈၼႆႉ မၼ်းတေၸၢင်ႈႁႄႉၵင်ႈပၼ်တၢင်းပဵၼ် တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ပႆႇမီးလၵ်းထၢၼ်သင်လႄႈ တေၸၢင်ႈႁၼ်ထိုင်ၽိတ်းပိူင်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ်ဢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈလီၼႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ဟောင်ကောင်၊ ၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ၊ မလေးသျႃး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းပၢႆးယူႇလီၶႅပ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်သူပ်းတိုဝ်းၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ယူႇယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽႅၼ်ႇတူမ်းၼႃႈသေ လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ WHO လႆႈပၼ်တၢင်းၶႂ်ႈၸႂ်ဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈတၢင်းၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉသေပိူၼ်ႈဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ -
ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၽွင်းတိုၵ်ႉယူတ်းယႃတိူဝ်ႉၸမ်ႈ ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႆႉ ႁႂ်ႈၸႂ်ႉၶိူင်ႈထူၺ်ႈၸႂ် (respirators) ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶိူင်ႈၵႅတ်ႇၵင်ႈ NIOSH certified N95၊ EU standard FFP2 ဢမ်ႇၼၼ် မဵဝ်းမိူၼ်ၼၼ်၊ ႁႂ်ႈၸႂ်ႉပႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် personal protective equipment (ၶူဝ်း၊ ၵႅဝ်ႈၵင်ႈတႃ) ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။
ယွၼ်ႇယွမ်း လွင်ႈသိူၵ်ႈသမ်ႇတိူဝ်ႉၸမ်ႈၵူၼ်း
လွင်ႇယွၼ်ႇယွမ်း လွင်ႈသိူၵ်ႈသမ်ႇတိူဝ်ႉၸမ်ႈတင်းၵူၼ်းၼႆႉ မၼ်းၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းတၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း လွင်ႈၵုမ်းၵမ် ႁႂ်ႈတၢင်းပဵၼ်ယႃႇၽႄႈၽႂ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လူဝ်ႇလႆႈယူႇႁၢင်ႇႁၢင်ႇ။ ၼႂ်းၵႃႈလွၵ်းလၢႆးၼၼ်ႉ မၵ်းၶၢၼ်းယႃႇႁႂ်ႈၵႂႃႇလႂ်၊ မၵ်းၶၢၼ်းဢမ်ႇႁႂ်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း၊ ၶဝ်ႈပႃး တွၼ်ႈတႃႇဢိုတ်းဝႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူင်းႁဵၼ်း၊ ၵၢၼ်ငၢၼ်း၊ ဢွင်ႈတီႈလဵၼ်ႈၵၢၼ်ႁႅင်း၊ ယူင်ႇၸၢတ်ႈ၊ ယူင်ႇငဝ်းတူင်ႉ၊ ၵၢတ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇယွၼ်ႇယွမ်း လွင်ႈၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်း ယူႇၸမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈယူႇသဝ်းတီႈႁိူၼ်း၊ ႁႄႉႁၢမ်ႈ လွင်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း၊ ဝႄႈ တီႈၵူၼ်းၼမ်၊ ဝႄႈလွင်ႈယိပ်းမိုဝ်းၵၼ်သေ တူင်ႉတၵ်ႉ၊ ဝႄႈလွင်ႈတိူဝ်ႉတူဝ်တိူဝ်ႉၶိင်းတင်း ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။  ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ တီႈဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတင်းၼမ်ၼႆႉ လႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ႁဵတ်းမၢႆမီႈဢွၵ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ ယွၼ်ႇယွမ်း လွင်ႈၵူၼ်းတေႃႇၵေႃႈ သိုၵ်ႈသမ်ႇတိူဝ်ႉၸမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၵႂႃႇတၢင်းလႂ်
မိူဝ်ႈပီ 2020၊ ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 23 ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄ လွင်ႈဝၢႆးရႅတ်ႉၽႅဝ်ၵႂႃႇတၢင်းၼွၵ်ႈ ဝူႇႁၢၼ်ႇသေၼႆ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်း တၢင်းၼွၵ်ႈ/တၢင်းၼႂ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းဝူႇႁၢၼ်ႇၵေႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် လူတ်ႉလဵၼ်း၊ ႁိူဝ်းမိၼ်၊ လူတ်ႉၵႃးၽၢႆႇတေႃႉသူင်ႇၵူၼ်းမိူင်း၊ လူတ်ႉလဵၼ်းတႂ်ႈလိၼ်၊ လူတ်ႉၵႃးလဵၼ်ႈတီႈၵႆ ၸိူဝ်းၼႆ ႁႂ်ႈၵိုတ်းဝႆႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇၶေႃႈပူင် ပႆႇဢွၵ်ႇထႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈၵူၼ်းၸူႉတုမ်တင်းၼမ်၊ လွင်ႈလႄႇလၢဝ်းတွင်ႈတဵဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵိုတ်းယင်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ပီ 2020၊ ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 24 ၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်း 15 ဝဵင်း ဢိၵ်ႇပႃး ဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁူပေႉၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပၼ်ၵႂႃႇတၢင်းလႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ လိူဝ်သေ သျင်းယႅင်ႈ (Xiangyang) လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ Shennongjia Forestry Distric ၼၼ်ႉသေ ၸႄႈတွၼ်ႈႁူပေႉ တင်းဢၼ်ၼႆႉ ထုၵ်ႇၶင်တိၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉလွင်ႈၶင်တိၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၽိုင်းသိုဝ်ႉ ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ၊ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ၊ ၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းလူဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၶၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၵေႃႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉၶိုၼ်ႈသုင်မႃးယူႇယဝ်ႉ။  ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ပၢႆးယူႇလီၶဝ်ၵေႃႈ ယွၼ်ႉမီးလွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈ လွင်ႈပႆတိုၼ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလူတ်ႉသုၼ်ႇတူဝ်လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃး လႆႈမီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် တႅၵ်ႇၸီႇ လႄႈ လူတ်ႉၶၢတ်ႇသုၼ်ႇတူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးႁူႉဢွင်ႈတီႈၶဝ်တေၵႂႃႇၼႆ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႄႈယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇၼႆႉ ၵူၼ်း (5) လၢၼ်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇမႃးသေ ၵိုတ်းဝႆႉယူႇ (9) လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၵင်ႈလွင်ႈမူင်ႈမႅင်းၽႄႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်၊ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၽၢႆႇပၢႆးမူင်ႈမႅင်းသႃးၸ်၊ (epidemiologist နှင့် SARS virologist)ၵွၼ်းယီႊ(Guan Yi) ဢၼ်မႃးၵူတ်ႇထတ်းပၼ်တီႈ ဝူႁၢၼ်ႇတႃႇဝၼ်းၼိုင်ႈသေ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸုမ်းၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်ၶိုၼ်းပွၵ်ႈ ႁွင်းၵွင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းမွၵ်ႇလၢတ်ႈ ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇၶဝ်ဝႃႈ "လွင်ႈဢၼ်ပဵၼ်တီႈ ဝူႇႁၢၼ်ႇၼႆႉ မၼ်းတေတိူဝ်းယႂ်ႇလိူဝ်သေ တၢင်းပဵၼ်သႃးၸ် (10) ပုၼ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ပေႃးပဵၼ်လႆႈ ႁႂ်ႈငိူင်ႉဝႄႈ ဝူႇႁၢၼ်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။   တီႈပူဝ်ႉၸ် ဢၼ်တၢင်ႇတီႈ ၵွင်ႉသၢၼ်တူဝ်ႇဝိူင်းၵူၼ်း Weibo ၼၼ်ႉ "မိူဝ်ႈပၢႆးၸဝ်ႉ ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉ တီႈႁူင်းယႃဝူႇႁၢၼ်ႇၼႆႉ ၵူၼ်းပဵၼ် ၸိူဝ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၼႆႉ ပေႃးတဵမ်လူင်ၵႂႃႇသေ မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၼွၼ်းၼိူဝ်ၽၢၵ်ႈလိၼ်ယူႇ" ၼႆယဝ်ႉ။ မၢင်ၸိူဝ်းၸမ်ႉ ထတ်းသၢင်ႈႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်း ၼိူဝ် မၢႆၼပ်ႉဢၼ်လႆႈယုမ်ႇယမ်လႄႈ လွင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇၶဝ် ၸတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း တႃႇၶင်တိၼ်ၵေႃႈ မီးမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝၼ်း ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 24 ၵေႃႈ ဢဝ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၸိူဝ်းၵူၼ်းပဵၼ်း၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈၵူၼ်းတၢႆသၢမ်ၵေႃႉ ဢၼ်ဢဝ်ၽႅၼ်ႇၽိူၵ်ႇႁူမ်ႇသေ တမ်းဝႆႉတီႈၽၢၵ်ႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇၶိုၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ Weibo တႄႉ ပေႃးပဵၼ် post ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး လွင်ႈတၢင်းၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ်ၼႆ ၶဝ်မွတ်ႈပႅတ်ႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 26 ၼၼ်ႉ တီႈ ၸႄႈမိူင်းၵႂၢင်းတူင်ႈ(Guangdong) လႄႈ ဝဵင်းသျၢၼ်းတူဝ် (Shantou) ၼၼ်ႉ လႆႈၶင်တိၼ်ပဵၼ်ပွတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ လွင်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ဝၢႆးလင် သွင်ၸူဝ်ႈမူင်းမႃး လႆႈၶိုၼ်းႁုပ်ႈသိမ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇဝႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလွင်ႈၶင်တိၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းတီႈဝဵင်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၼႅတ်ႈႁႃသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင်လႄႈ ပေႃးသူၼ်ႈသိၼ်းသၢၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႃႈပႆႇႁုပ်ႈသိမ်းၶိုၼ်း လွင်ႈၶင်တိၼ်ၼၼ်ႉၼႆ လွင်ႈလႄႇႁႃသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇတူဝ်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းၵၢၼ်ယႃႈယႃ Caixin ဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ႁႄႉႁၢမ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းဝႆႉ။ ပေႃးတေလႆႈ ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉၸိုင် တေၸၢင်ႈတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းဝဵင်း တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ် ဝဵင်းသျၢၼ်းတူဝ် ဝႃႈတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈႁႄႉႁၢမ်ႈလွင်ႈၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်း၊ ၵူၺ်းလူဝ်ႇၶႃႈမူင်ႈမႅင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် လူတ်ႉဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉၼႆ လႆႈသၢင်းလၢင်းဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။
လွင်ႈၶိုၼ်းႁွင်ႉဢဝ် ၵူၼ်းမိူင်းၽႂ်ႇမိူင်းမၼ်း
ယွၼ်ႉလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈၶင်တိၼ် ၽၢႆႇၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇၵူၼ်းမိူင်း တီႈ ဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈႁူပေႉ ၼၼ်ႉလႄႈ မိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇၶိုၼ်းႁွင်ႉဢဝ်ၶိုၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းမၼ်းလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၽွင်းတၢင်တူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်း လႆႈၶႂၢင်းပၼ်သေ ဢဝ်တၢင်း သၢႆႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇၶႄႇၶဝ် ၶႂၢင်းပၼ်သေ တေႁွင်ႉဢဝ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ မိူင်းဢၼ်တႄႇႁဵတ်းသၢင်ႈ တႃႇႁွင်ႉဢဝ်ၶိုၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ် ၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢႃႇမေႇရိၵ၊ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ၊ ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး ၊ သီႇရိလၢင်းၵႃ၊ ၵျႃႇမၼီႇ လႄႈ မိူင်းထႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။   ပႃႇၵိတ်ႉသတၢၼ်ႇတႄႉ မၼ်းတေဢမ်ႇႁွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းမၼ်း ဢၼ်ၽႅဝ်ဝႆႉယူႇတီႈ မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၼႄၶပ်ႉမၢႆၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၶိုၼ်းႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်း
ငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်း ႁွင်ႉ 245 ၵေႃႉသေတႃႉ တႃႇ 4 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈထဵင် တွၼ်ႈတႃႇဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းၶႄႇသေ 3 ၵေႃႉၼႆႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလႆႈ လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီၽၢႆႇၶႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ယွၼ်ႉဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၶဝ် ၵႂႃႇဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၵုၼ် Natuna လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်မီးယူႇတီႈၼိူဝ်ၵုၼ်ၼၼ်ႉ ၽွမ်ႉၵၼ်ၼႄၵၢင်ၸႂ်သေ ဢဝ်မၢၵ်ႇလူတ်ႉၸုတ်ႇၽႆးလႄႈ ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၶဝ်ပေႃးလႆႈ တမ်းတပ်ႉၶဝ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
ၵျွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ တမိၼ်ႇၸႃႇၵူင်း
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ၵျႃႇၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႃႇၵၢၼ်ႇ  (ကြာကန်ရွာ, Kyarkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတမၢၼ်းၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194424 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတမၢၼ်းၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 547 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 646 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1193 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ပီႇၸီႇ 80
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 80 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 80
လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2019-20
လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ
ၸုမ်းၸိူဝ်းမီးတီႈ ပတ်ႉပိုၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၵူတ်ႇထတ်းယႃႈယႃႁႄႉၵၼ် (ဢမ်ႇၼၼ်) ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယူႇ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းၵႅတ်ႇၵင်ႈတၢင်းပဵၼ် လႄႈ ၽၢႆႇၵုမ်းထိင်ႈတၢင်းပဵၼ် မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈတႄႇၵူတ်ႇထတ်း ယႃႈယႃၵႅတ်ႇၵင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇတိုၵ်းတေႃး တၢင်းပဵၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ ၼႆယူႇသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢဝ်တင်း ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈပွတ်ႇၵႂ်ႈသေၵေႃႈ ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းယူႇယဝ်ႉ။ Yuen Kwok-yung ဢၼ်ပဵၼ် မေႃၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁွင်းၵွင်း လႄႈ ၸုမ်းၸၼ်ႉၸွမ်ႁွင်းၵွင်းၶဝ်လႆႈ ၽေႃႇၸၢပ်ႈယႃႈယႃၵႅတ်ႇၵင်ႈမႂ်ႇသေတႃႉ မိူဝ်ႈပႆႇၸၢမ်းတူၺ်းတီႈၵူၼ်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇၸၢမ်းတူၺ်း တူဝ်သတ်းဢွၼ်တၢင်းၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းလူလွမ်ပႂ်ႉတူၺ်း ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်းရတ်ႉသျႃး Rospotrebnadzor ၵေႃႉ ဢဝ်ၶေႃႈၶႂ်ႈၸႂ်ႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ႁင်း WHO ပဵၼ်ပိုၼ်ႉသေ လႆႈတႄႇ လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးယူႇလီ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ (NIH) ၼၼ်ႉ ၶဝ်မုင်ႈမွင်းဝႃႈ ပေႃး လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 2020 မႃး တေတႄႇၸမ်းတူၺ်းတီႈၵူၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ဢွၼ်ပဵၼ် Moderna ဢၼ်ပၵ်းတီႈ မႅၵ်ႇသႃႇၶျူးသႅတ်ႉ ၶႅမ်းပရိတ်ႉ ၼၼ်ႉ ဢဝ်လွင်ႈၵမ်ႈထႅမ် CEPI သေ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ mRNA vaccine မဵဝ်းၼိုင်ႈသေ  Inovio Pharmaceuticals ၵေႃႈ ဢဝ်တင်း ၶပ်ႉမၢႆၸိူဝ်ႉၽၼ်း(gene sequence) ဢၼ်လႆႈ လွင်ႈၶႂၢင်းပၼ်တီႈ CEPI သေ ဝၢႆးႁိုင် သွင်ၸူဝ်ႈမွင်း လႆႈၽေႃႇၸၢပ်ႈ ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇၸၢမ်းတူၺ်းတီႈ တူဝ်သတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် Coalition for Epidemic Preparedness Innovations(CEPI) ႁင်းၼေႃႇဝေးၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈဢဝ်ငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင် သၢမ်ဢၼ်သေ လႆႈမူင်ႈမွင်းဝႆႉဝႃႈ မွၵ်ႈ လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 2020 ၼႆႉ တႃႇႁဵတ်းလႆႈ လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈသေ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈပီၼႆႉ ႁႂ်ႈထိုင်ၸၼ်ႉ ၼႄႉၼွၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉၸွမ် ၵႂိၼ်းသလႅၼ် မိူင်းဢေႃးသထရေးလီးယႃးၵေႃႈ လႆႈငိုၼ်း AU$10.6million ၵႃႈတီႈ CEPI သေ တွၼ်ႈတႃႇ ၵေႃႇသၢင်ႈ molecular clamp vaccine platform ဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈၶပ်းၶိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ
ယႃႈယႃႁႄႉၵင်ႈ/ယူတ်းယႃ တွၼ်ႈတႃႇ 2019-nCoVၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇမီး။ တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ၵူတ်ႇထတ်းၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁႂ်ႈလၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇၼႆႉ သၢၵ်ႈသႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ယႃႈယႃၼၢဝ် ဢၼ်ၸႂ်ႉယူႇတႃႇသေ (flu medications (over-the-counter) - မဵဝ်းပဵၼ်ယႃႈယႃ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး ၶေႃႈၸီႉသင်ႇမေႃယႃၶဝ်သေ သိုဝ်ႉၵိၼ်လႆႈ)၊ လွင်ႈၵိၼ်ပၼ်ၼမ်ႉၼမ်ၼမ်၊ လွင်ႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လၢႆးယူတ်းယႃ ဢၼ်ပၼ်ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ (Oxygen therapy)၊ လၢႆးယူတ်းယႃသမ်းယႃႈယႃ(intravenous fluids)၊ breathing support ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႅပ်ႈတေလူဝ်ႇဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မိူင်းတီႈၵမ်ၽွင်ႈၼႆႉ ပေႃးၵူၼ်းမိူင်း မီးၽၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ် ၼင်ႇ ၼၢဝ်ၵတ်းသၼ်ႇ (ပိူင်လူင် ပေႃးဝႃႈယၢမ်ႈၵႂႃႇမႃးမိူင်းၶႄႇ) ၼႆ လူဝ်ႇလႆႈသူင်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 25၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်း ပေႃလိတ်ႉပျူႇရူဝ်ႇ ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမျူႇၼိတ်ႉၶႄႇၼၼ်ႉ လႆႈႁူပ်ႉၵၼ်သေ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သျီၵျိင်းပိင်ႇ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမျူႇၼိတ်ႉႉ မွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉၶိုၼ်ႈမႃးၼမ်လႄႈ သၢႆငၢႆၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉသၢႆငၢႆၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉယူႇ ဝႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင်တၢမ်းၶၢမ်မႃး တီႈဝူႁၢၼ်ႇၼႆႉ ပေႃးလိူဝ်သေဝႃႈပဵၼ်လွင်ႈၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉၼႆ လႆႈႁႄႉႁၢမ်ႈလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လူတ်ႉၵႃးသုၼ်ႇတူဝ်ယဝ်ႉ။
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 26၊ ၸွမ်ၽွင်းလူင် Li Keqiang လႆႈဢွၼ်ႁူဝ် ၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၵုမ်းထိင်းလႆႈလွင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၼႆသေ လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းဢၼ်ၼႆႉ လႆႈတပ်းတႅတ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၸၼ်ၶၢဝ်းတၼ်းၶၢဝ်းဢိုတ်းၵၢၼ်ပီမႂ်ႇ ဢၼ်ယၢဝ်းလိူဝ်ၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 27 ၼၼ်ႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၵႂႃႇၽႅဝ်တီႈ ဝူႇႁၢၼ်ႇသေ လႆႈပၼ်ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းလွင်ႈၽႄႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈမိူင်းၶႄႉပတ်ႉပိုၼ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်လႆႈ ဢိုတ်းႁူင်းႁဵၼ်း၊ လႆႈၶၢႆႉၶၢဝ်းသွၼ်လိၵ်ႈႁူဝ်ၶၢဝ်းမႆႈၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈႁူပႄႉပတ်ႉပိုၼ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႉဢဝ် ၸၼ်ႉငဝ်ႈ တေႃႇထိုင် ၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ လႆႈတိူဝ်းၶၢဝ်းဢိုတ်းႁဵၼ်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁွင်းၵွင်း၊ မႃႇၵၢဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၶပ်ႉမၢႆႁူင်းႁဵၼ်းသေ လႆႈႁဵတ်းလွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငိၵၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈ မႃႇၵၢဝ်ႈၵေႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ၊ ႁွင်ႈၼႄပိုၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ လႆႈဢိုတ်းဝႆႉသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၶၢဝ်းဢိုတ်းပီမႂ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈတိူဝ်းလိူဝ် တွၼ်ႈတႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈပၢႆးပႆႇၺႃႇယူႇယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇထွင်ႈတဵဝ်း လႄႈ ၽၢႆႇၾိင်ႈငႄႈၵေႃႈ လႆႈၽိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈလႄႇလၢဝ်းထွင်ႈတဵဝ်း လႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇၵႂႃႇပဵၼ်ၸုမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၶၢႆႉဝၼ်းမၼ်း၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈၶပ်ႉမၢႆၶၢဝ်းတၢင်း (ႁိူဝ်းမိၼ်+ႁူင်းလႅမ်း) ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵိုတ်းဝႆႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝဵင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈႁူပေႉ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၼမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁႄႉႁၢမ်ႈလွင်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းယူႇယဝ်ႉ။ တီႈပႄႇၵျိၼ်းတႄႉ မိူဝ်ႈၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 25 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵိုတ်းယင်ႉ လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇပၢတ်ႉသ်ၵႃးၼႂ်းဝဵင်းယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈဝၼ်းမႃး ဝဵင်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ် Shanghai, Tianjin, Shandong, Xi'an, လႄႈ Sanya ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။။
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1, 2020 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ႁွင်ႈၶၢဝ်ႇသျိၼ်ႇႁႂႃႇသေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်လုမ်းတတ်းသိၼ်လူင် မိူင်းၶႄႇ Supreme People's Procuratorate(SPP)ဝႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈႁဵတ်းသၢင်ၵၢၼ်မၢႆမီႈၾိင်ႈမိူင်းၶဝ်၊ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈတေႃႇသူႈ တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႉသေ တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်သိူင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်း ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈၽဵင်ႇပႅင်းလီၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၽႅဝ်တီႈလႂ်တူၵ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းသင်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၼ်တဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးႁၼ်ဝႃႈ လုတ်ႈႁၢမ်းပုၼ်ႈၽွၼ်း၊ လႆႈသိူင်ႇသိမ်းၶေႃႈၶၢဝ်ႇၼႆ ႁႂ်ႈပၼ်တၢင်းၽိတ်းၼၵ်းၼၵ်းၼႃၼႃဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈမီးလွင်ႈႁၢမ်ႈသီး လွင်ႈယုၵ်ႉၶၼ်ၵုၼ်ႇသေၶၢႆ၊ လွင်ႈၵိၼ်ၸိၵ်းၵၼ်၊ လွင်ႈၵဝ်းယႃႉ ၵၢၼ်ၵႃႉၵၢၼ်ၶၢႆလီလီငၢမ်းငၢမ်း၊ လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ပွမ်၊ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢမ်ႇမီး ၼမ်ႉၸႂ်ႉၶႅမ်ႉ၊ လွင်ႈယွၼ်းၵႃႈၶၼ်တိူဝ်းလိူဝ်ၼိူဝ် ၵၢၼ်ၽိတ်းၽိင်ႈၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းပဵၼ်ၸိူဝ်းလွၵ်ႇငိူတ်ႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ၸိူဝ်းထဵင်ၶိုၼ်း လွင်ႈၶင်တိၼ်၊ လွင်ႈၸႅၵ်ႇဝႆႉႁင်းၶေႃ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းတၢင်းပဵၼ်၊ ၵူၼ်းပဵၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်တင်ႈၸႂ်ၽႄႈတိုၼ်းတၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၸီႉသင်ႇ ႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ပၵ်းပိူင်မၢႆမီၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶေႃႈၸီႉသင်ႇ SPP ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈႁဵတ်းၶၢဝ်ႇပွမ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ်သေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၵူဝ်ႁေ၊ လွင်ႈလၢတ်ႈၶၢဝ်ၽၢင်း၊ လွင်ႈယႃႉၵဝ်း ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလူၺ်ႈပၵ်းပိူင်၊ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်ႁႂ်ႈၵူၼ်းမီးထူပ်းၽေးၶဵၼ် ၊ သင်ဝႃႈသေၵေႃႉၵေႃႉႁဵတ်းသၢင်ႈမႅၼ်ႈလွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸိုင် ႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ၊ ပေႃးဝႃႈ လမ်းတူဝ်ထိူၼ်ႇတူဝ်းသတ်း ဢၼ်မီးတႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵႅတ်ႇၶႄႇဝႆႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပၼ်တၢင်းၽိတ်းၼၵ်းၼႃ၊ ႁႂ်ႈတိူဝ်းၵူတ်ထတ်း လွင်ႈၶၢႆၼိူဝ်ႉလိပ်းပႃလိပ်း၊ ၶဝ်ႈပႃး ၸဵမ် လွင်ႈၸႅၵ်ႇဝႆႉႁင်းၶေႃ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း
ၸႄႇဢဝ် 2019၊ တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 31 ဝၼ်းသေ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်း မိူင်းၶႄႇၼႆႉ လႆႈတိူဝ်းၵူတ်ႇထတ်းၼိူဝ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းလိူၵ်ႈသေပၼ်ၶႂၢင်ႉၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢငႂ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ် ယူႇဢႅတ်ႉသ် (CDC) လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ "ၸၼ်ႉ(1)လွင်ႈပႂ်ႉတူၺ်းၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း" ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်၊ တႃႈလူတ်ႉၵႃး ၼၼ်ႉ လႆႈႁၢင်ႈ ၶိူင်ႈတႅၵ်ႈလူမ်းမႆႈတူဝ် ဢိၼ်ႇၽႃႇရႅတ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းႁၼ်ၵူၼ်းမီးလူမ်းၼၢဝ်ၼၼ်ႉ သႂ်ႇပၼ်သဵၼ်ႈမၢႆ၊ သူပ်းပၼ်ဢၼ်တူမ်းသူပ်းတူမ်းၶူႈလင်သေ ႁွင်ႉၵႂႃႇပၼ်တီႈ ႁွင်ႈပၢႆးယူႇလီယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်း Real time Reverse Transcription-Polymerase Chain Reaction (rRT-PCR) ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၼႄႉၼွၼ်း လွင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်မႂ်ႇၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽွၼ်းယွၼ်ႉပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်သေ တီႈမိူင်းၵမ်ႉၼမ်ၼမ်ၼႆႉ ပေႃးပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်တိုၵ်ႉႁႃၵႂႃႇမႃးမိူင်းၶႄႇၼႆ လႆႈဢိုတ်းသုၼ်ႇၶဝ်ႈမိူင်းၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉသေ လႆႈၵိုတ်းပႃးလွင်ႈပၼ်ဝီႇသႃႇယဝ်ႉ။
မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ လႆႈဢိုတ်းသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ဢၼ်ဢိူမ်ႈၸပ်းတင်းမိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 22 ၼၼ်ႉ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းၸုမ်းမၢၵ်ႇၼင်ႇဢေးသျႃး (AFC) ၼႆႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် ပၢင်ၸၢမ်းတိၼ်ဢူဝ်ႇလမ်ႇပိတ်ႉ ၼၢင်းယိင်း 2020 ၼႆႉ တေလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇ ၶၢႆႉၵႂႃႇတီႈ ၼၢၼ်ႉၵျိၼ်း ၼႆသေ ယူႇဝၼ်းဢမ်ႇပေႃးႁိုင် လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေၶၢႆႉၵႂႃႇၸူး သိတ်ႇၼီႇ(Sydney)ၼႆယဝ်ႉ။
သၢႆႁိူဝ်းမိၼ်တီႈ မိူင်းၵမ်ႉၼမ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ယႃႉပႅတ်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်းမိူင်းၶႄႇယူႇယဝ်ႉ။ မိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်လွင်ႈပၼ်ဝီႇသႃႇၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၵိုတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆႁိူဝ်းမိၼ် ၸိူဝ်းၼႄဝႆႉတီႈၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ လႆႈၵိုတ်းၶၢဝ်းတၢင်း ဢမ်ႇၼၼ် လႆႈယွမ်းပႅတ်ႈၶၢဝ်းတၢင်း ဢၼ်မႃးတီႈမိူင်းၶႄႇလႄႈသင်၊ ဢၼ်ၵႂႃႇၸူးတီႈမိူင်းၶႄႇလႄႈသင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ -:
ႁူင်းယႃယူတ်းယႃၽိသဵတ်ႇ
တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈလွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄတၢင်းပဵၼ်လူင်ၼႆႉၼႆသေ တႃႇၸႅၵ်ႇၵူၼ်းပဵၼ်ဝႆႉႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ ႁူင်းယႃလူင် ႁူသႅၼ်းသျၢၼ်ႇ (Huoshenshan Hospital)ယဝ်ႉယဝ်ႈ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇၼႆႉ လႆႈၼိူင်းတူၺ်း လွင်ႈတၢင်းပဵၼ်သႃးၸ် 2003 ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇလႆႈတုၵ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈပၼ်ၽႂ်းလႆႈၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈၽႂ်းၽႂ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈဝူႇႁၢၼ်ႇၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူဝ်ႈၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 24 ဝၼ်းၼၼ်ႉဝႃႈ ႁူင်းယႃၼႆ တေဢၢၼ်းၵေႃႇသၢင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈႁူၵ်းဝၼ်းသေ ပေႃးလိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်ႈၼၼ်ႉ တေပိုတ်ႇသေ တီႈႁူင်းယႃလူင်ႁူသႅၼ်းသျၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တေမီး ၵူႇတီႈၼွၼ်းၼိုင်ႈႁဵင်ၼႆယဝ်ႉ။ ဢဝ်ပိူင် ႁူင်းယႃ Xiaotangshan Hospital ဢၼ်တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး 30,000 မီႇတႃႇ (30,000 m sq) ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 7 ဝၼ်း မိူဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်သႃးၸ် ပီ 2003 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  ဢၼ်ပဵၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ် ၽွင်းဢၼ်သုၵ်ႉသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် (7000) လႄႈ သၢၵ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ (300) လမ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 25 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်ႈလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေၵေႃႇသၢင်ႈ ႁူင်းယႃၶိုၵ်ႉတွၼ်း လေႉသျႅၼ်းသျၢၼ်ႇ' (Leishenshan Hospital) ဢၼ်ပႃးၵူႇတီႈၼွင်း (1600) ၼၼ်ႉၼႆသေး လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈၼႆႉ တေတႄႇ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 24, 2020 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေဢဝ်ယူင်ႉသၢင်ႈဢၼ်ပဝ်ႇ ႁႂၢၼ်ၵၢၼ်း(Huanggang) ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈႁႂၢၼ်ႇၵျဵဝ်း (Huangzhou District) ၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ႁူင်းယႃ(Dabie Mountain Regional Medical Centre) ဢၼ်ၵူႇတီႈၼွၼ်းၶဝ်ႈလႆႈ (1000) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ WHO
ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ (WHO)လႆႈယွင်ႈဢၢမ်းၼိူဝ် လွင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶႄႇၶဝ် ၵုမ်းထိင်ႈလႆႈလွင်ႈၽႄႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ် လႄႈ လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ်သေ ဢၼ်ပဵၼ် Tedros Adhanom ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸတ်းၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ႁင်း WHO လႆႈတုၵ်းယွၼ်းၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈ ၶဝ်ယုမ်ႇယမ် လွၵ်းလၢႆးမိူင်းၶႄႇ ဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ တႃႇၵုမ်းထိင်းလႆႈတၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဝႆႉၸႂ်ၵတ်းၵတ်းၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇၶဝ်ႁဵတ်း လွင်ႈၶင်တိၼ်ဝူႇႁၢၼ်ႇ2020 (လွင်ႈဢိုတ်းတၢင်းၵႂႃႇတၢင်းမႃး) ၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းၶႆႈၸႂ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ႁင်း WHO ၼႆသေတႃႉ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းလမ်ႇလွင်ႈတွၼ်ႈတႃႇ ၵုမ်းထိင်းတၢင်းပဵၼ်သေ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈပိုၼ်းပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႈယၢမ်ႈၺႃးမႃးသေပွၵ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ 2020 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 30 ဝၢႆးသေၼႄႉၼွၼ်းဝႃႈ တီႈၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်း ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉၸိုင် WHO ၸင်ႇလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်သၢႆငၢႆၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ (Public Health Emergency of International Concern) ၼႆယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်တၢင်းပဵၼ်ဝတ်းမူ-2009 ဢၼ်မေႃၽႄႈၸပ်း (2009 Swine flu pandemic)ၼၼ်ႉယဝ်ႉသေ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇထူၼ်ႈႁူၵ်းယဝ်ႉ။
လွင်ႈလၢတ်ႈၸႃ ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း
ၶိုၼ်းၼိူင်းၵၼ်တူၺ်းတင်း လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ တၢင်းပဵၼ်သႃးၸ်-2003 ၼၼ်ႉ လႄႈ လွင်ႈဢၼ်မိူင်းၶႄႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈတုမ်ႉတေႃႇၶိုၼ်း ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆသေ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တၢင်ႇမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်ယွင်ႈယေႃးယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 24 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တေႃႇၼႄႇလ်ထရၢမ်ႉ တႅမ်ႈတၢင်ႇတီးၼိူဝ် တုၺ်ႉတႃႇ မၼ်းဝႃႈ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ သျီႇၵျိင်းပိင်ႇ ၼႆႉ မၼ်းလႆႈၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇၵႅတ်ၶႄမူင်ႈမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ယူႇ။ လုၵ်ႉတီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵသေ လႆႈယိုၼ်ႁပ်ႉ လွင်ႈၶတ်းၸႂ်ၶဝ် လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလီၼၼ်ႉယူႇ၊ လႆႈယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်တၢင် ၵူၼ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇယူႇ၊ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း တေၶႅပ်ႉလႅပ်ႈၵႂႃႇယူႇ" ၼႆယဝ်ႉ။
တီႈလွင်ႈႁူပ်ႉထူပ်းတွင်ႈထၢမ် ၽွင်းလူင်ပၢႆးယူႇလီၵျႃႇမၢၼ်ႇ တင်း Jens Spahnက Bloomberg TV ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးၸႃႇဢဝ် တၢင်းပဵၼ်သႃးၸ်-2003 ၼၼ်ႉသေ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းမီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈမႃးတင်းၼမ်ယူႇ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မိူင်းၶႄႇၵေႃႈ မီးလွင်ႈပွင်ႇလႅင်းထၢင်ႇႁၢင်ႈယူႇတင်းၼမ်။ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇဢဝ်ဝၼ်းထိၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းမီးၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီမႃးယူႇ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ တႃႇႁႄႉၵင်ႈမူင်ႈမႅင်းသေ လွင်ႈဢၼ်ၶဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈတင်းၵူႈမိူင်းမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းလႆႈ ယွင်ႈဢၢမ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ဝဵင်းဝႃႇတီႇၵၢၼ်ႇ၊ တီႈပၢင်ႇသဵင်ႇပီႇတႃႇ တီႈပၢင်ပွႆးၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းသဝ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ပူၵ်ႉၽရၢၼ်ႇသိတ်ႉ လႆႈယွၼ်းသူးပၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်သေ မၼ်းလႆႈယွင်ႈဢၢမ်း တူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်းၶႄႇယူႇယဝ်ႉ။
ၶၢဝ်ႇၽိတ်း
ဝၢႆးသေပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ယဝ်ႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ်ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇသေ ၶၢဝ်ၵၢင်လၢႆၵေႃႈ ၽႄႈၸွတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်း ၼႂ်းၵႃႈၶၢဝ်ႇပွမ်၊ ၶၢဝ်ႇၽိတ်း၊ ၶၢဝ်ၵၢင်လၢႆၼၼ်ႉ ဝၢႆးရႅတ်ႉၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈတူဝ်မီးၸႂ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ ပဵၼ်ၶပ်ႉမၢႆႉ လွင်ႈတႃႇၵုမ်းထိင်းႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း (ဢမ်ႇၼၼ်) ပဵၼ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းၽူႈၸွပ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈဝႃးၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉၶ်၊ တုၺ်ႉတႃႇ၊ ၵူႇၵႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၶဝ်တေတိုၵ်းပႅတ်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶၢဝ်ႇၽၢင်း၊ ၶၢဝ်ႇပွမ်၊ ၶၢဝ်ႇၵၢင်လၢႆၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၽိတ်းပိူင်ႈ -
လွင်ႈပဵၼ်ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆႉ မိူဝ်ႈ ပီ 2020- လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 23 ၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇႁၼ် ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် 2 ၵေႃႉသေ တေႃႇထိုင် 2020-ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 31 ၼႆႉ ၵူၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ၼႄႉၼွၼ်း (52,706) ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းႁၢႆလီၶိုၼ်း (32,774)၊ ၵူၼ်းတၢႆ (1,237) ၵေႃႉယဝ်ႉ။
လိၵ်ႈမၢႆတွင်း
<references group="lower-alpha" responsive="1" />
တႃႇလူထႅင်ႈ
Mainland China and Hong Kong
WHO
Europe
ၽႃလူင်၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၽႃလူင် (, Hpar Long, ဖါလုံ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပီႇၸီႇ 79
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 79 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 70
တမၢၼ်းၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈတမၢၼ်းၵၢၼ်ႇ  (သမန်းကန်ရွာ, Thamankan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတမၢၼ်းၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194423 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတမၢၼ်းၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 547 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 646 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1193 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ၼႃးလိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼႃးလိၼ်း (, Nar Lin, နားလင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ဢိူင်ႇ
ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း
• #ဝၢၼ်ႈတဵင်း
• #ဝၢၼ်ႈၽႃလူင်
• #ဝၢၼ်ႈၼႃးလိၼ်း
• #ဝၢၼ်ႈလွႆသိူဝ်
• #ဝၢၼ်ႈၵႃၵူင်
• #ဝၢၼ်ႈပႃႇဢိုတ်ႇ (ဢိူတ်ႇ)
• #ဝၢၼ်ႈၵႄးၶႂၢင်
• #ဝၢၼ်ႈႁၢင်လွႆ
• #ဝၢၼ်ႈၵႅင်းႁုပ်ႇ
• #ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇႁိၼ်မူၼ်း
• #ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼႃး
• #ဝၢၼ်ႈတူၼ်ႈမူင်ႈ
• #ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈ
• #ဝၢၼ်ႈပႅတ်ႇ
• #ဝၢၼ်ႈၼႃးမႃႉဢႅၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
1962
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 81
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 84
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 81
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 84
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 81
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 84
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 81
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 84
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 81
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 84
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 81
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 84
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 81
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 81 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 80
ပီႇၸီႇ 84
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 84 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 80
ပီႇၸီႇ 82
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
2036
2036
ပီႇၸီႇ 82
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
2036
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:2030 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ပီႇၸီႇ 82
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 82 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 80
ပီႇၸီႇ 85
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 85 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 80
သႄႇၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈသႄႇၵျီး  (ဆည်ကြီးရွာ, Segyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႃႇၵရ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194367 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသႃႇၵရၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1805 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2063 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3868 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ပီႇၸီႇ 86
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 86 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 80
1904
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇပရႄႇ 1904
(26) ဝၼ်း
5
ပီႇၸီႇ 87
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 83
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 87
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 83
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 87
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 83
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 87
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 83
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 87
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇပရႄႇ 1870
(26) ဝၼ်း
5
ပီႇၸီႇ 87
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 83
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 87
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 87 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 80
ပီႇၸီႇ 83
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 83 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 80
သႃႇၵရ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈသႃႇၵရ  (သာဂရရွာ, Thargara) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႃႇၵရ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194366 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသႃႇၵရၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1805 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2063 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3868 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ထၼွင်းၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ တူႇၵွင်းၵူင်း
ဝၢၼ်ႈထၼွင်းၵၢၼ်ႇ  (ထနောင်းကန်ရွာ, Htanaungkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတူႇၵွင်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194429 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတူႇၵွင်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 544 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 711 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1255 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဢေႇပရႄႇ 1963
(26) ဝၼ်း
5
1870
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1870 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1870 ႁူဝ်သိပ်းပီ
တူင်းပၢတ်ႉလႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈတူင်းပၢတ်ႉလႄႇ  (သုံးပါတ်လည်ရွာ, Thonepatlel) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႃႇၵရ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194368 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသႃႇၵရၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1805 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2063 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3868 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
မိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ
1824
'''1824’’’
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1963
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1960 ႁူဝ်သိပ်းပီ
မိၼ်းၵၼ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းၵၼ်ႉၵူင်း  (မင်းကံ့ကုန်းရွာ, Minkantkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတူႇၵွင်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194428 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတူႇၵွင်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 544 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 711 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1255 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဢေႇပရႄႇ 1871
(26) ဝၼ်း
5
ဢေႇပရႄႇ 1905
(26) ဝၼ်း
5
ပီႇၸီႇ 91
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 92
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 91
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 92
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 93
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 91
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 93
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 92
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 91
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 93
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 91
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 93
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 92
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 93
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 91
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 93
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 92
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 93
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 91
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 93
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 91
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 93
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 88
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 88 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 80
ပီႇၸီႇ 92
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 93
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 93 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 90
ပီႇၸီႇ 95
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1871
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 95
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1871
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 95
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1871
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 95
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1871
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 95
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 95 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 90
1871
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1871 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1870 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ပီႇၸီႇ 89
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵျႃႇပၢၼ်ႇ
ၵျႃႇပၢၼ်ႇၼႆႉ တေၸၢင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း:
ပီႇၸီႇ 89
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1905
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇပရႄႇ 1964
(26) ဝၼ်း
5
ပီႇၸီႇ 98
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 98 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 90
ပီႇၸီႇ 96
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 96 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 90
ပီႇၸီႇ 100
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 100 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 100
ပီႇၸီႇ 94
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 97
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 94
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 97
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 94
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 97
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 94
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 97
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 94
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 94 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 90
ပီႇၸီႇ 97
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 97 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 90
1964
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1960 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ပီႇၸီႇ 99
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 99 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 90
ဢေႇပရႄႇ 1872
(26) ဝၼ်း
5
ပီႇၸီႇ 90
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 90 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 90
ပီႇၸီႇ 105
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 102
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 104
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 102
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 102 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 102
ပီႇၸီႇ 104
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 101
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 104
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 101
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 104
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 101
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 104
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 103
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 104
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 104 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 100
ပီႇၸီႇ 103
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 101
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 103
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇပရႄႇ 1906
(26) ဝၼ်း
5
ပီႇၸီႇ 103
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 101
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 103
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 101
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 103
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 101
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 103
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 103 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 100
ပီႇၸီႇ 101
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 101 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 100
ပီႇၸီႇ 109
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 109 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 100
ပီႇၸီႇ 106
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 111
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 106
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 111
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 106
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 111
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 106
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 106 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 100
ပီႇၸီႇ 111
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 111 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 110
ပီႇၸီႇ 107
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 107 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 100
1906
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 108
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1906
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 108
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
1906
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 108
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
1906
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 108
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
1906
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 108
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1906
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 108
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1906
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 108
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1906
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 108
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 108 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 100
1872
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 110
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1872
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 110
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1872
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1872 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1870 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ပီႇၸီႇ 110
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 110 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 110
ပီႇၸီႇ 112
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 116
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 112
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 116
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 112
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။