cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တႃႈလိူဝ်ႇ၊ ဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်း
ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတႂ်ႈၽွင်းငၢမ်းဢုပ်ႇပိူင်ႇ ၵေႃႇမတီႇႁူၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶႅပ်ႇလိၼ် တီႈၼႂ်း ၵေႃႇမတီႇႁူၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်းယႂ်ႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းပႃးဝႆႉ ၸေႈဝဵင်း (႗) ဝဵင်းယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈငႄႈ လႄႈ ပၢႆးမွၼ်း
တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ တႄႇဢဝ် ၶၢဝ်းဢွၵ်ႇဝႃႇ ႁၢၼ်ႉတေႃႇပေႃးထိုင် လိူၼ်သီႇၼႆႉ ပွႆးပေႃးသိုပ်ႇပေႃးတၢမ်းၵၼ်လူင်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃး၊ ပွႆးၵထိၼ်ႇ၊ ပွႆးလူႇ၊ ပွႆးယၢတ်ႇၼမ်ႉၵျွင်း၊ ပွႆးမုၼ်ၸဝ်ႈလွၼ်ႇ၊ ပွႆးပၢင်ၶႅၵ်ႇ၊ ပွႆးဝၼ်းၵိူတ်ႇ၊ ပွႆးယွင်ႈၵုင်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ​ယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ် ပွႆးၽြႃးၼႆႉ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ် သႂ်ႇပႃး ၸၢတ်ႈသႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေၵွၼ်ႇဢေႃႈ။
ၵွၼ်းၽလႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၵွၼ်းၽလႃး  (ကွမ်းဖလားရွာ၊ Kunhpalar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇၸိၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192320 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇၸိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4480 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5294 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 9774 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ၊ ၵျွတ်ႈ
ၵျွတ်ႈ ဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ ၼႆႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈပီႊ 1732 တီႈဝဵင်း ဝဵၵ်ႈၾီႇ (Wakefield) ၸေႊမိူင်း ဝႃးၵျီးၼီႇယႃႇ (Virginia) ။ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ၸဝ်ႈ ႁႆႊၸဝ်ႈၼႃး ၵေႃႉမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၵေႃႉ႞။ မိူဝ်ႈၸူဝ်ႈ ၶူပ်ႇသၢဝ်း႞ၼၼ်ႉၵွၺ်း လႆႈပုတ်ႈႁပ်ႉ ႁေႃႁိူၼ်း ယႂ်ႇယႂ်ႇလင်႞။ တႄႇဢဝ်ပီႊ 1753 တေႃႇ 1758 ၼၼ်ႉ ဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ ႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵၢၼ် ၼႂ်းတပ်ႉ သိုၵ်း။ လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်သိုၵ်း ဢၼ်တိုၵ်းတေႃး ၵၼ်တင်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈလႂ်၊ ဢိၼ်းတီးယၼ်းၶဝ် လႂ်ၼၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈ တူဝ်ထူပ်း ၵၢၼ်သိုၵ်း လႄႈဢိၵ်ႇတင်း ၸိုဝ်ႈသဵင်လီ။ မိူဝ်ႈပီႊ 1758 ၸမ်တေသုတ်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းထွၼ် တူဝ်ဢွၵ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းသေ ၶိုၼ်းမိူဝ်းမႃး ဝႃးၵျီးၼီႇ ယႃႇ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင်သင် တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၵိုၵ်း ၵၼ်တင်း မႃႇတႃႇ တၼ်းတရိတ်ႈ ၶတ်ႈသတိတ်ႈ (Martha Dandridge Custis) မႄႈမၢႆႈၶႅၼ်းၸႂ် ၵေႃႉမီးဝႆႉ လုၵ်ႈလၢင်း သွင်ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ (မၼ်းဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈလၢင်း ၶွင်တူဝ်ၵဝ်ႇ)။
ဝၢႆးလင် ပေႃးၵၢၼ်သိုၵ်းယဝ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်း တၢင်းသိပ်းႁႃႈပီႊ ဝႃႇသျိၼ်ႇတၼ်ႇ ႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈႁိူၼ်းလူင်မၼ်းသေ သဵင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၵႂႃႇၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈပီႊ 1774 မၼ်းလႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် တူဝ် တႅၼ်း ၸေႊမိူင်းဝႃးၵျီးၼီႇယႃႇ တႃႇတေၵႂႃႇၶဝ်ႈ ႁူမ်ႈ ပၢင်ၵုမ်လူင် ၶွၼ်းၵရႅတ်ႈၶွၼ်ႇတီႇၼႅၼ်ႇတႄႇ သုပ်ႈတီႈၼိုင်ႈ (First Continental Congress)။ မၼ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ် တီႈသုတ်း ၵေႃႉ႞ ၼႂ်းမိူင်းၶႃႈမိူင်းႁၢႆး ၶွင်ဢိင်း ၵလဵတ်ႈ တီႈလိုမ်လိၼ်ဢမႄႇရီႉၵႃႉၼၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် တိုၵ်းသူၼ်းတႃႇတေဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ။ ၵူၺ်း ၼႃႇ မိူဝ်ႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လူင် ၶွၼ်းၵရႅတ်ႈၶွၼ်ႇ တီႇ ၼႅၼ်ႇတႄႇ သုပ်ႈတီႈသွင် (ဢၼ်မၼ်းလႆႈ ၶဝ်ႈ ပႃး ပဵၼ်တူဝ်တႅၼ်းဝႆႉ) ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထၢင်ႇဢမ်ႇ ထိူမ်လိူၵ်ႈမၼ်း တႃႇတေၵွၼ်းၵုမ်းၸီႉသင်ႇ တပ်ႉ သိုၵ်း ၶွၼ်ႇတီႇၼႅၼ်ႇတႄႇ (Continental armies)။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၼ်း မီးတူဝ်ထူပ်းၵၢၼ် သိုၵ်း၊ မီးငိုၼ်းမီးၶမ်း၊ မီးၸိုဝ်ႈသဵင်လီ၊ မီးႁၢင်ႊ ၾၢင်လီ (တူဝ်ၶိင်းမၼ်းၶိူင်ႇၶမ်ႉ၊ တၢင်းသုင်မီး ႁူၵ်းထတ်းပၢႆသွင်ပႅၵ်ႉ)၊ ဢမ်ႇမီးတၢင်းပဵၼ်ၶႆႈ ၼၢဝ်သင်၊ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉၸတ်းၵၢၼ်လႆႈလီငၢမ်း ၼႆလႄႈ သင်ဢမ်ႇလိူၵ်ႈမၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်း တႃႇလိူၵ်ႈတႅၼ်းတၢင်မၼ်းယဝ်ႉလႄႈ ပိူၼ်ႈဢွၼ် လိူၵ်ႈမၼ်း တႃႇႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉ ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်ႁူဝ် တိုၵ်းသိုၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇ ဢဝ်ငိုၼ်းႁူဝ်လိူၼ် သေပႅၵ်ႉ။ ႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉပုၼ်ႈ ၽွၼ်း ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇလီ။
လွင်ႈဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ ပေႃးလႆႈဢွင်ႇမၢၼ် လူင်လၢင်ၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈႁၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း တႄႇဢဝ်မၼ်းပဵၼ် ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း ၶွၼ်ႇတီႇၼႅၼ်ႇတႄႇ မိူဝ်ႈၵျုၼ်ႇ 1775 တေႃႇထိုင် မၼ်းႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉ ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်း သွင်ယဝ်ႉတူဝ်ႈ မိူဝ်ႈပီႊ 1797 လိူၼ်မၢတ်ႈၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ။ ဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ သဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီႊ 1799 လိူၼ်တီႇၸႅမ်ႇပႃႇ တီႈႁိူၼ်းမၼ်း ဢၼ်မီး တီႈ လွႆဝိူဝ်းၼွၼ်ႇ (Mount Vernon)။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈတၢင်း သၢမ်ပိူင်ၼႆႉသေ ဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းယိုင်ႈယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ် ၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမႄႇရီႇ ၵၼ်ႇ။
တီႈၼိုင်ႈ။ မၼ်းပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်သိုၵ်း ၵေႃႉဢွင်ႇပေႉ ပၢင်သိုၵ်းဢၼ်ပူတ်းပွႆႇမိူင်းဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇ သဝ်းၶေႃ (American War of Indepen-dence)။ တေဝႃႈ ဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၵၢၼ် သိုၵ်းၼႃႇႁႃႉၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊ။ ဢမ်ႇၶိုတ်းၶီႈ တိၼ်ၶီႈမိုဝ်း ၸဝ်ႈလူင် ဢႃႇလႅၵ်ႈၸၼ်းတႃး ႁိုဝ် ၵျူးလီးယႅတ်ႈ သီးသႃႇ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ မၼ်း ဢွင်ႇပေႉပၢင်သိုၵ်းၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမၼ်း ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလႄႈပေႉ၊ ဝႃႈႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်သိုၵ်း ၽၢႆႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢၼ်မၼ်း လႆႈတေႃႇသူႈၼၼ်ႉ ၶုၺ်ႈၺၢမ်ႉၼႃႇၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇၽိတ်းသႄႈ။ တီႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလီၶုၵ်းၸႂ်လႆႈဝႃႈ ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်း ဢမႄႇရီႇ ၵၼ်ႇၶဝ်တၢင်ႇၵ​ေႃႉ ၵၢၼ်ႉသိုၵ်း ယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင် ၼၼ်ႉ တၢမ်တူဝ် ဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇၵေႃႈ ယၢမ်ႈၵၢၼ်ႉ သိုၵ်းဢိတ်းဢွတ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မၼ်းၸတ်း ၵၢၼ် ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈ ၵၢၼ်ႉယႂ်ႇသုမ်းလူင်ၼၼ်ႉသေ ၵမ်းလိုၼ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ယိုဝ်းတိုၵ်း ထိုင်တီႈပေႃး ဢွင်ႇမၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
တီႈသွင်။ ဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ လႆႈထုၵ်ႇယုၵ်ႉ ယွင်ႈပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်း ပၢင်ၵုမ်လူင် ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈလၵ်း မိူင်း (President of the Constitutional Convention)။ မိူဝ်ႈၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ လၵ်းမိူင်း ဢမႄႇ ရီႇၵၼ်ႇၼၼ်ႉ တၢင်းဝူၼ်ႉ ဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ ဢမ်ႇ ပႃးၼမ်ၵႃႊႁိုဝ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းယိုင်ႈ ယႂ်ႇၵေႃႉ႞လႄႈ မၼ်းၵမ်ႉယၼ် ၶေႃႈလႂ်ၵေႃႈ လူင် ပွင်ၸိုင်ႈ ၸေႊမိူင်းၵမ်ႈပႃႈၼမ် ယွမ်းႁပ်ႉၸွမ်း လႆႈငၢႆႈ။ ၵွပ်ႈမၼ်းလႄႈ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းသၢၼ်ၶတ်း လၵ်းမိူင်းမႂ်ႇ ဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈ။ သင် ဝႃႈ ဢမ်ႇပႃးဢူမုၼ် ဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ ပေႃးၼႆၸိုင် ၸွင်ႇၵူၼ်းတင်းၼမ် တေယွမ်းႁပ်ႉလၵ်းမိူင်း ၼၼ်ႉယူႇႁိုဝ်ၼႆ ၽႂ်ဢမ်ႇႁတ်းတႃႉၵၼ်။
တီႈသၢမ်။ ဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ ပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇ ၵ​ေႃႉႁႅၵ်ႈ။ လႆႈမီး ၸွမ်ၸိုင်ႈၵ​ေႃႉႁႅၵ်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉတဵမ်ထူၼ်ႈ၊ ၾိင်ႈယၢမ်ႈလီ ငၢမ်းၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈ ၵၢမ်ႇလီတေႉတေႉ။ ပေႃးၶိုၼ်း တူၺ်းပိုၼ်းမိူင်း ၼႂ်းလိုမ်လိၼ် ဢမႄႇရီႉၵႃႉတႂ်ႈ လႄႈ ဢႃႇၾရီႉၵႃႉ ၶဝ်ၼႆၸိုင် ၵမ်းဢွၼ်တၢင်း သုတ်း ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်ႈ မႃး လူၺ်ႈလၵ်းမိူင်း ပၵ်းပိူင် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၼၼ်ႉသေတႃႉ ဢမ်ႇႁိုင်သင် လႅၵ်ႈလၢႆႈ ယဵၼ်း ပဵၼ် ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ဝႃႇ သျိင်ႇတၼ်ႇတႄႉ တိုၼ်းယိပ်းၵမ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇ ပၵ်း ပိူင်ဢၼ်တမ်းဝၢင်းၵေႃႇႁႅၵ်ႈမႃးၼၼ်ႉ။ တၢမ်တူဝ် မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈယိပ်းၵမ် ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇပွင် ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၶၢဝ်းယၢဝ်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ႁိုဝ် ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီးပၵ်းပိူင် ဢၼ်မေႃပွႆႇၾႃႈဢႃႇၼႃႇလႆႈငၢႆႈငၢႆႈ။ ပၵ်းပိူင်ဢၼ် မၼ်းၶႂ်ႈပဵၼ်ၶႂ်ႈမီးၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ် မၼ်ႈၸႄႇ ဝႆႉ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။
ၵျွတ်ႈဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်း ၵေႃႉမေႃဝူၼ်ႉၶပ်ႉလိုၵ်ႉလမ်ႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ – တွမ်း မၢတ်ႈ ၵျႅပ်ႈၾႃႇသၼ်ႇ (Thomas Jefferson)၊ ၵျဵမ်း မႄႇတီႇသၼ်ႇ (James Madison)၊ ဢႃႇ လႅၵ်ႈၸၼ်းတႃး ႁႄးမီႇတၼ်ႇ (Alexander Hamilton) လႄႈ ပႅၼ်ႇၵျႃႇမိၼ်ႇ ၾရႅၼ်ႉၶလိၼ်ႇ (Benjamin Franklin) ႁူဝ်ၼႃႈ ဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇ ၶဝ်တၢင်ႇၵေႃႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မၼ်း သမ်ႉယိုင်ႈယႂ်ႇလမ်ႇလွင်ႈဝႆႉ လိူဝ်ၵူၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ၶၢဝ်းပၢင်သိုၵ်းလႄႈ သင်၊ ၶၢဝ်းငမ်းယဵၼ်ဝႆႉလႄႈသင် ဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ မေႃဢွၼ်ႁူဝ်ၸတ်းၵၢၼ် လုၵ်ႈၼွင်ႈပွင်ႈပၢႆလီ ငၢမ်း။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းၸိူင်ႉၼင်ႇမၼ်း ပေႃး ၼႆၸိုင် ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းလႂ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇ ဢွင်ႇမၢၼ်လႆႈ။ မႄႇတီႇသၼ်ႇၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ ၵေႃႇတင်ႈပဵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇ ၼႆ သေတႃႉ ဢမ်ႇပႃး ဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇတႄႉ တိုၼ်းတေ ဢမ်ႇဢွင်ႇလႆႈ။
ပေႃးဢဝ်မၢၵ်ႇတႃပၢႆးပိုၼ်း ထတ်းသၢင် တူၺ်းၼႆ ၵျွတ်ႈဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈၶိုၵ်ႉ ၶၢႆးဝႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇဝႆႉ လႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်ၸိုဝ်ႈမၼ်း သႂ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းသဵၼ်ႈ ၸိုဝ်ႈ သိူဝ်ငၢၼ်ပၢၵ်ႇ႞။ ၵူၼ်းမိူင်းဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇ ၶဝ် မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ တေဢမ်ႇမေႃထတ်း သၢင်ႁၼ်လႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇၼႆ။ မိူဝ်ႈထိုင် ၼႂ်းၵၢင် ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီႊထူၼ်ႈသၢဝ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမႄႇရီႇ ၵၼ်ႇၼႆႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းလႄႈသင်၊ ဢူမုၼ်ၵၢၼ် မိူင်းလႄႈသင် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလိူဝ် မိူင်းတုမ်ၵႅၼ်ႇလူင် ရူဝ်းမႃႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢူမုၼ်ၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် ၼၼ်ႉ လႅပ်ႈဢမ်ႇယိုၼ်းယၢဝ်းႁိုင်လႆႈ မိူၼ်ရူဝ်း မႃႉၶဝ်။ ပေႃးတူၺ်းထႅင်ႈၽၢႆႇ႞တႄႉ လႆႈႁၼ်ၸႅင်ႈ လႅင်းလီဝႃႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၽၢႆႇပၢႆးၸၢင်ႊ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇၼႆႉ ယဵၼ်ႇငႄႈ မိူင်းလႂ်ၶိူဝ်းလႂ်၊ ပၢၼ်လႂ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇယၢမ်ႈၶိုတ်း ၶဝ်မႃးလႆႈ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း လွင်ႈၶူင်ဢွၵ်ႇလႆႈ လႅင်မိၼ်၊ ပွႆႇၵူၼ်းၶိုၼ်ႈၵႂႃႇလႆႈထိုင်လိူၼ် ဢၼ် ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵူႊပွၵ်ႈ ယၢမ်ႈလႆႈၼွၼ်းၽၼ်မႃးၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃးတေႉတေႉ။ ထိုင်ပၢၼ်ဢၼ်ၶူင် ဢွၵ်ႇလႆႈမႃး ၼူၾႆးၼိဝ်းၶလီႇယႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃး ၸင်ႇတေထတ်းသၢင်ဝႃႈ ၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇ ၸႂ်ႈၵၢၼ်ယႂ်ႇၵၢၼ်လူင်ၼႆတႄႉ ဢမ်ႇတူၵ်းထုၵ်ႇ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၵျွတ်ႈဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းယိုင်ႈ ယႂ်ႇလိုဝ်းလင် ၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်း ဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇသေ ဢမ်ႇပေႃးပၢႆႈပိူင်ႈၵၼ်တင်း ဢေႃးၵၢတ်ႈသတၢတ်ႈ သီးသႃႇ မိူင်းရူဝ်းမႃႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၶဝ် ၼႂ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈသိူဝ်ငၢၼ်ပၢၵ်ႇ႞ၼႆႉ ဢမ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ၵႃႊႁိုဝ်။ ၵွပ်ႈသင် ဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇ လႆႈမႃးမီးၽၢႆႇ လင်ၼႆတႄႉ တေလႆႈဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢူမုၼ်မၼ်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင်ၵႃႊႁိုဝ်လႄႈ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈလွင်ႈ႞သမ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇၼႆၵေႃႈ ထၢၼ်ႈငၢၼ်း ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း (ၼင်ႇ တွမ်းမၢတ်ႈ ၵျႅပ်ႈၾႃႇ သၼ်ႇ လႄႈ ၵျဵမ်း မႄႇတီႇသၼ်ႇ) ၶဝ် ၶႅၼ်းလမ်ႇ လွင်ႈလိူဝ်မၼ်း။ ၵူၺ်း ဝႃႈႁိုဝ်သေတႃႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉ ပိူဝ်ႈၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်မၼ်းဢွၼ် ၵေႃႇသၢင်ႈမႃး ၼၼ်ႉ တိူဝ်းယိုၼ်းယၢဝ်းမၼ်ႈၸႄႇလႄႈ ၸၼ်ႉ ဝႃႇသျိင်ႇတၼ်ႇၼႆႉ သုင်လိူဝ် ၸဝ်ႈလူင် ဢႃႇလႅၵ်ႈ ၸၼ်းတႃး လႄႈ ၼႃႇပူဝ်ႇလီႇယုၼ်ႇၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
1180
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း
ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း (ၼၵၸ) (State Administration Council (SAC) ; ၵႂၢမ်းၼႂ်းၽၢႆႇ: ၶွင်ႇၸီႇ/လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ လုမ်းၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း သေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2021၊ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ (2) ဝၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ တွၼ်ႈ 419၊ ၵၼ် (11) တီႈ မၢႆမီႈလၵ်းမိူင်း ၼၼ်ႉသေ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၶွင်ႇၸီႇၼႆႉၼႆ ဢဝ်တင်း ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ 6/2021 သေ မွၵ်ႇလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ တီႈၸုမ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ၵေႃႉႁဵတ်းပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈသေ ႁၢပ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွင်းယဝ်ႉ။
1180
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း
ၶွင်ႇၸီႇဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ မိူဝ်ႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်း မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်း ၽၢႆႇၵူၼ်းသိုၵ်း (8) ၵေႃႉ၊ ၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်း (3) ႁူမ်ႈ (11) ၵေႃႉသေ လႆႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ လႆႈၶိုၼ်းမႄႇၶႂၢၵ်ႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းၶွင်ႇၸီႇၼႆႉထႅင်ႈသေ မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်း လႆႈၶဝ်ႈပႃးမႃးထႅင်ႈ ႁႃႈၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႆႉ ၽၢႆႇသိုၵ်း (8) ၵေႃႉ၊ ၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်း (8) ၵေႃႉသေ ႁူမ်ႈ မီးယူႇ (16) ၵေႃႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈပႃႇတီႇၶဝ် ႁပ်ႉၶၢမ်ႇလႄႈ ထဵင်ၶိုၼ်း
ၶွင်ႇၸီႇ ဢၼ်ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဢၼ်မႂ်ႇၼႆႉ ၶဝ်လႆႈတုၵ်းယွၼ်း ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၶွင်ႇၸီႇၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။ ပႃႇတီႇ ၸိူဝ်းႁၢပ်ႉၶၢမ်ႇၵေႃႈမီး ၸိူဝ်းဢမ်ႇႁၢပ်ႉၶၢမ်ႇၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ ပႃႇတီႇၸိူဝ်းႁပ်ႉၶၢမ်ႇ လွင်ႈၵၢႆႇၵၢမ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇယေးၼိၼ်ႉ ၽျုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇ၊ ပႃႇတီႇ ၸုမ်းဢဵၼ်ႁႅင်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ပႃႇတီႇမႂ်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ပႃႇတီႇၵူၼ်းမိူင်းယၢင်း၊ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈရၶႅင်ႇ လႄႈ ပႃႇတီႇမွၼ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ပႃႇတီႇၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးတီႈ ပွတ်းၼိူဝ်ၶွင်ႇၸီႇသေတႃႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်တႃႈၶုၼ်ပွတ်းၼိူဝ် တီႈၸႄႈတိူင်းၸႄႈမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ တႃၶုၼ်ၽၢႆႇၽွင်းငမ်း၊ ၽၢႆႇထၢၼ်ၽွင်းလူင် ဢၼ်ၶွင်ႇၸီႇ ယိုၼ်ႈဢၢပ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁပ်ႉၶၢမ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶျၢင်းဢသျူဝ်ႇၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇၶွင်ႇၸီႇၶဝ် ၵၢႆႇၵၢမ်းမႃးသေတႃႉ ၽၢႆႇပႃႇတီႇ လႆႈထဵင်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး(SNLD) လႄႈ ပႃႇတီႇလူႉပွင်ႇတိတ်ႉတီႇမူဝ်ႇၶရႅၵ်ႉတိတ်ႉ ၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈထဵင် လွင်ႈၵၢႆႇၵၢမ်း တႃႇၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၶွင်ႇၸီႇယဝ်ႉ။
1180
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း
တႅၼ်းတၢင်တီႈ တႃႈၶုၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် တီႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸွမ်လုမ်းတတ်းသိၼ်၊ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ၶွင်ႇၸီႇၼေႇပျီႇတေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇၵိုတ်းလိုဝ်ႈတႃႈၶုၼ်တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။  ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽွင်းလူင်   ၊ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ဝဵင်း ၊ တႃႈၶုၼ်ပွတ်းၼိူဝ် တီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းယေးငိုၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ  ၊  ၸုမ်းၽွင်းတႃႈၶုၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်, ၊ ၽူႈတတ်းသိၼ်  လႄႈ ၽူႈတတ်းသိၼ်တီႈ ၸွမ်လုမ်းတတ်းသိၼ်း  ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈတႅၼ်းတီႈယိုၼ်ႈဢၢပ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် လုမ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်ႈမၢႆမီႈလၵ်းမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်းတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းဢၼ်မႂ်ႇ မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 11 ဝၼ်း ၼၵၸ ၼႆႉ လႆႈယိုၼ်ႈဢၢပ်ႈပၼ် တႃႈၶိုၼ်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇၽွင်းငမ်း ၸႄႈမိူင်းၸႄႈတိူင်း လႄႈ တႃႈၶုၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်  ၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈ ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃႈၼၼ်ႉ ဢဝ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉၽၢႆႇတပ်ႉမတေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းလွင်ႈယိုၼ်ႈဢၢပ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
1180
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း
လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လႄႈ လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ် ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇမၢႆမီႈသၢႆႇပႃႇ ဢၼ်မီးၼႃႈလိၵ်ႈ 36/37 ၼႃႈၼၼ်ႉ သူင်ႇထိုင်ၸူး ၽူႈပၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ လႄႈ ၾူင်းသေၵေႃႈ ယွၼ်းတၢင်းႁၼ်ထိုင်ယူႇယဝ်ႉ။ တီႈပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇၼၼ်ႉ ၽူႈပၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇ "တတ်းႁႄႉမွတ်ႇပႅတ်ႈ လွင်ႈဢၼ်တေႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈၸင်းၵၼ်၊ ၶေႃႈၵႂၢမ်း/လိၵ်ႈ/ၶႅပ်းႁၢင်ႈ/ငဝ်းတူင်ႉ လႄႈ သဵင်/တူဝ်မၢႆ ၸိူဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈလႄႈ လွင်ႈၼိမ်သဝ်းၵတ်းယဵၼ် လႆႈလူႉလဵဝ်" ၼႆသေ ယဝ်ႉၵေႃႈၶဝ်ႈပႃးဢၼ်ဝႃႈ တေလႆႈသိမ်းဝႆႉပၼ် ၶေႃႈမုၼ်း ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် တီႈဢေႇသုတ်း တႃႇသၢမ်ပီသေ တေလႆႈသိမ်းဝႆႉတီႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ၸိသင်ႇၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၽၢႆႇၵူၼ်းမိူင်း (150) ၸုမ်းပၢႆ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် မွၵ်ႇလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇမၢႆမီႈသၢႆႇပႃႇၼႆႉ မၼ်းမီးလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၼိူဝ် သုၼ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်၊ မီးလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၼိူဝ် လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း လႄႈ လွင်ႈၵႅတ်ႇၵင်ႈၶေႃႈမုၼ်း၊ မီးလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၼိူဝ် ပိုၼ်ႉထၢၼ်လၵ်းၸဵင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇသေဢမ်ႇၵႃး လႆႈဢဝ် သုၼ်ႇတတ်းႁႄႉ ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ လွင်ႈမၵ်းၶၢၼ်း ၽူႈပၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ၊ လႆႈဢဝ် သုၼ်ႇပၼ်တႃႇႁႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လတ်းဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်းၼႂ်းၵႄႈမၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
1180
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း
လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လႄႈ လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 11 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶွင်ႇၸီႇ လႆႈပွႆႇပၼ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ 23,314 ၵေႃႉသေ ၶဝ်ႈပႃးၵူၼ်းၸိူဝ်းပၼ်ႁႅင်း ဢၼ်ဢဝ်တၢႆ ဢူးၵူဝ်ႇၼီႇ ၽူႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် မၢႆမီႈပၵ်းပိူင် တီႈ ဢႅၼ်ႇဢႄႇလ်တီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်း တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်းလွတ်ႈ (AAPP) မွၵ်ႇလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႄ လွင်ႈၶဝ်လႆႈမႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈ လွင်ႈဢၼ် ပွႆႇၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈဢွၵ်ႇၵမ်းၼႆႉၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈဝႆႉတီႈပဝ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေပွႆႇပၼ် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉသေ တီႈၼႂ်းမိူင်းပတ်ႉပိုၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈထူပ်းလွင်ႈဢၼ် လႄႇႁႃဢဝ်ၽႆးၸုတ်ႇသေ ထိုင်ပွတ်းၶမ်ႈမႃး လႆႈမီးလွင်ႈတင်းမႆႈၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 14 ၼၼ်ႉ ၼၵၸ ၼႆႉ လႆႈမႄး မၢႆမီႈပၵ်းပိူင်ၵမ်ႈၽွင်ႈသေ လႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢမ်ႇပႃးဝရၢၼ်းတိၺွပ်းသေ ႁႂ်ႈမီးသုၼ်ႇတိၺွပ်း၊ သွၵ်ႈႁႃလႆႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈမၵ်းၶၢၼ်းၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ တႃႇ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။ မၢႆမီႈပၵ်းပိူင် သဵၼ်ႈမၢႆၶႅၵ်ႇ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ လႆႈယႃႉသိမ်းပႅတ်ႈမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ၶိုၼ်းသႂ်ႇၸႂ်သေ ၸႂ်ႉၶိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။
1180
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1180
ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း
လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လႄႈ လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း
ၸိူဝ်းပဵၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၶဝ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်း "ၶွင်ႇၸီႇသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ" (ႁိုဝ်) "လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉသေ တွၼ်ႈတႃႇ ယႃႇႁႂ်ႈၸႂ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၼႆၼၼ်ႉ ၶဝ်လႆႈ သူင်ႇလိၵ်ႈထိုင်ၸူး ၶွင်ႇၸီႇတူင်ႇဝူင်းလိၵ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 11 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈတီႈ ပၢင်ၵုမ် ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းမိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 22 ဝၼ်းၼၼ်ႉဝႃႈ ပေႃးၸႂ်ႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼင်ႇၼၼ် တေဢဝ်လိူင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
တၢင်းႁၼ်ထိုင်လႄႈ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ
ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်းၸုမ်းၼၼ်ႉ တၢင်းၼမ် မီးဝႆႉ ပႅတ်ႇၵေႃႉသေ သွင်ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးၶိၼ်ႇမွင်ႇသူၺ်ႇ လႄႈ ဢူးတဵင်းၺုၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်သွင်ၵေႃႉၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵဝ်ႇ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉသေ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းတႄႇတင်ႈ ၸုမ်းဢဵၼ်ႁႅင်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NDF)ယဝ်ႉ။ ဢူးၶိၼ်ႇမွင်ႇသူၺ်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸုမ်းဢဵၼ်ႁႅင်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ သေ ဢူးတဵင်းၺုၼ်ႉၸမ်ႉ ယွၼ်ႉမီးပၼ်ႁႃငိုၼ်းတွင်း တီႈၼႂ်ႈ ပႃႇတီႇၸုမ်းဢဵၼ်ႁႅင်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႄႈ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇသေ လႆႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇၼင်ႇ သုၼ်ႇတူဝ်လဵဝ်သေၵေႃႈ ဝၢႆးလင်မႃး တႄႇတင်ႈ ပႃႇတီႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယဝ်ႉ လႆႈႁဵတ်းဢူၺ်းလီၵၼ်တင်း ၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇယဝ်ႉ။ ပႃႇတီႇၶဝ်သွင်ၵေႃႉၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵႆႉထူပ်းၵၼ်တင်း တပ်ႉမတေႃႇယဝ်ႉ။
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပတူဝ်ႇမၢၼ်းၺဵင်းမွင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈၸုမ်းၶေႇဢႅၼ်ႇယူႇ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶေႃႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈသေ မွၵ်ႇလၢတ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်တင်း ၸုမ်းၶေႇဢႅၼ်ႇယူႇ ဝႃႈၼႆသေ ၶဝ်ယိူင်းဢၢၼ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ် ႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းသေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ ကယားပြည်နယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) ဦးစောဒန်နီရယ်သည်လည်း ၎င်း၏ဆန္ဒအလျှောက် နိုင်ငံတော်ကောင်စီတွင်ပါဝင်ခဲ့သောကြောင့် မိခင်ပါတီက ၎င်းကိုထုတ်ပယ်ကြောင်း သတင်းကြေညာချက်တစ်ခုကို ဖေဖော်ဝါရီ ၄ တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ထုၵ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ် ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁုၵ်းႁၢႆႉ
မိူဝ်ႈပီ 2021 ၊ မၢတ်ႉၶျ် 1 ၼၼ်ႉ ၵေႃႇမတီႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဢၼ်ဢဝ် တႅၼ်းၽွင်း ၸိူဝ်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵေႃႇမတီႇတၢင်တူဝ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (CRPH) လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးဝႃႈ ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်း ၵေႃႇၵၢၼ်ႁုၵ်ႉႁၢႆႉ ၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
1522
1522
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1522
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 24
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
ၼမ်ႉလိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇၼႃးမွၼ်၊ မိူင်းပၼ်ႇ)
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိၼ်း (, Nam Lin, နမ့်လင်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးမွၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဢေႇတီႇ 97
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:97
908
'''908’’’
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
493
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
908
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:908
493
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ႁိၼ်းၵုတ်ႉဢၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈႁိၼ်းၵုတ်ႉဢၢႆႇ  (ဟင်းဂွတ်အိုင်ရွာ, Hingutaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁိၼ်းၵုတ်ႉဢၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194468 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇႁိၼ်းၵုတ်ႉဢၢႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 913 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1075 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1888 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢႆႇလျႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈဢၢႆႇလျႃး  (အိုင်လျားရွာ, Ainghlar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶျိၼ်ႇတေႉလႅတ်ႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192197 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၶျိၼ်ႇတေႉလႅတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1617 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1951 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3568 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝႅတ်ႉလူး (တူၵ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈဝႅတ်ႉလူး (တူၵ်း)  (ဝက်လူး (အနောက်)ရွာ, Wetlu(West)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႅတ်ႉလူး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191772 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႅတ်ႉလူးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2505 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3088 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5593 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
မျွၵ်ႉလႄႇ (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈမျွၵ်ႉလႄႇ (ဢွၵ်ႇ)  (မြောက်လည် (အရှေ့)ရွာ, Myauklel(East)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉၸူၺ်ႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194208 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇ လႅတ်ႉၸူၺ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1755 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2200 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3955 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
တၢၼ်ႇတွႆး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆး (သံတွဲမြို့ ; Thandwe) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ႁင်း ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇသေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇသၢႆႉ ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ပၢၵ်ႇၼမ်ႉတၢၼ်ႇတွႆး ဢၼ်ယၢၼ် 15 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၼႆႉ ယၢၼ်ၵႆ မွၵ်ႈ သီႇလၵ်း ၵႄႈ ႁႃႈလၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၼႆႉ လွႆလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉသေ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ထုင်ႉၶူင်ႈ ဢၼ် ၼႃႈယၢဝ်းမီး 12 လွၵ်းသေ ၼႃႈပွတ်းမီးမွၵ်ႈ ၼိုင်ႈလၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းယူႇသဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ် ၵွင်းလွႆဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉသေၵေႃႈ ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆးၼႆႉ မိူဝ်ႈတႄႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 19 ၽွင်းပဵၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ် ဢွင်ႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဢၼ်လႆႈတမ်းဝႆႉ တပ်ႉပႂ်ႉဝဵင်း တွၼ်ႈတႃႇ တိူင်းရၶႅင်ႇလႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းမႃးတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉ ဝၢၼ်ႈလူင်ယဝ်ႉ။
တွၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ႁင်း ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆးၼႆသေ တႄႇဢဝ်ပီ 1885 မႃး လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇသေၵေႃႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆးၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ တိုတ်းတေႃႇဝႆႉတင်း ပၢင်သဝ်း ဢၼ်ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးပၢင်ႇလၢႆႇၶဝ် လိုဝ်ႈသဝ်းဝႆႉသေတႃႉ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးဢွၼ်ႇၵူၺ်း ၸၢင်ႈၽႅဝ်ထိုင်လႆႈ။ တီႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ လုမ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၶွၵ်ႈ၊ ႁူင်းယႃ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢၼ် လႄႈ ၵၢတ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶျၢင်းၶဝ်ၼႆသေ မီးဝႆႉ ၵျွင်းပူၵ်းပွင်သႃႇသၼႃႇ ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇသေယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵွင်းမူးသၢမ်သူႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်း ဢၼ်ပဵၼ် ဢၢၼ်ႇတေႃႇ၊ ၼၢၼ်ႇတေႃႇ၊ သၢၼ်ႇတေႃႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇပုၼ်ႉ ၼမ်ႉတၢၼ်ႇတွႆးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၽြႃးသၢၼ်ႇတေႃႇတႄႉ လႆႈလူႉလႅဝ်မႃး မိူဝ်ႈၼႂ်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉလႄႈ ဝၢႆးသိုၵ်းယဝ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၶိုၼ်းမႄးၵုမ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
တီႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆးၼႆႉ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် မႆႉ၊ ၶဝ်ႈ လႄႈ ပႃႁႅင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်မႃး ပၢင်သဝ်းဢွင်ႈလိုဝ်ႈၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်သေ ဢၼ်ပဵၼ် ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇငပလီႇ ဢၼ်ၵူၼ်းမႃးထွင်ႈတဵဝ်းတင်းၼမ်ၼႆႉ ပေႃးတင်းဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆးၼႆ ၵႆယၢၼ်မွၵ်ႈ သီႇလၵ်းၼႆႉၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပၢင်သဝ်းဢွင်ႈလိုဝ်ႈငပလီႇလႄႈ ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၵႃးဝႃႈ သၢႆတၢင်းၼမ်ႉၵူၺ်း သၢႆတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ် ၵေႃႈမီးလႄႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ ပဵၼ်ဢၼ်ꧠႅမ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် မၸိၼ်းၼႆႉ တင်းဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆး ၵႆယၢၼ် မွၵ်ႈ 7 လၵ်းသေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁဵတ်းတၢင်းသိူဝ်ယၢင်ႇဝႆႉလႄႈ ၵႂႃႇငၢႆႈမႃးငၢႆႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ သၢႆတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်လုၵ်ႉဢဝ် တႃႈၵုင်ႈၵႂႃႇ မၸိၼ်းၼႆႉ ၼိုင်ႈဝူင်ႈၼႆႉ မီးသၢမ်ပွၵ်ႈၵူၺ်းသေ ပေႃးဝၼ်းသဝ်ၼႆ မီးသၢႆတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ သၢႆတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်မိၼ်ၸူး တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်မၸိၼ်းၼႆႉ မီးယူႇ ၵူႈဝၼ်းသေ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၶႂ်ႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉတီႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇငပလီႇၶၢဝ်းမႆႈၼႆၵေႃႈ ၶပ်ႉၶိုင်ဝႆႉပၼ် ႁိူဝ်းမိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ငပလီႇ
ဢွင်ႈသဝ်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ငပလီႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၵ်ႇသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်မၸိၼ်းၼႆ ၵႆယၢၼ်မွၵ်ႈ 2 လၵ်းၼႆႉၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်လႄႈႁွင်ႉ ငပလီႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ၽူႈလႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ ဢၼ်လႅပ်ႈႁူႉ။ ငပလီဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1826 ဝၢႆးသေ ပၢင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ် တိူင်းရၶႅင်ႇယဝ်ႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢီႇတႃႇလျႅၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၽႅဝ်မႃးတီႈ ဢွင်ႈသဝ်းငပလီႇ ဢၼ်မီးၸမ် ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆးၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ ဢွင်ႈသဝ်းငပလီႇၼႆႉ မၼ်းသိူဝ်းသႃႇၼင်ႇ ဢွင်ႈသဝ်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ၼႄႇပလီႇ (ၼႄႇပႄႇလ်) ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းဢိတ်ႉတလီႇၼၼ်ႉလႄႈ ၸူးတၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼေႇပလီႇ သေ ဝၢႆးၼႆႉႁိုင်မႃး ၸူးယဵၼ်းပဵၼ် ငပလီႇ မႃးၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇမီး တႃႈႁိူဝ်းလီလီလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇၵႂႃႇမႃးၸွမ်းသၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇယဵၼ်းသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈ တႃႈႁိူဝ်းလီ တီႈ လူင်းတႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၵူတ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇမရူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵူႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၵူႇ  (ကူရွာ, Ku) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191333 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1057 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1281 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2338 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တၢၼ်ႇတွႆး၊ ဝဵင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ
ၵူႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ငပျေႃးတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈငပျေႃးတေႃး  (ငှက်ပျောတောရွာ၊ Hngetpyawtaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193046 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1591 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1753 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3344 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၵျွင်းသဵၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ၺွင်ႇၶျၢႆး (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၶျၢႆး (ႁွင်ႇ)  (ညောင်ချိုင်း (မြောက်)ရွာ၊ Nyaungchaing(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇၶျၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192071 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၺွင်ႇၶျၢႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 889 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1206 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2095 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ပထမဝိမႃႇၼ ဝတ်ႉထု (ၼၢင်းၽီၶီႇပလၢင်ႇၶမ်းမိၼ်)
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ၵူၺ်ႉၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈၵူၺ်ႉၵျီး  (ကွေ့ကြီးရွာ, Kwaytgyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူႇမႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190904 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူႇမႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 5650 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 6494 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 12144 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
တီးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၵျီႇၼီႇ
ဝၢၼ်ႈတီးၵူင်း  (သီးကုန်းရွာ၊ Theekone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျီႇၼီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192776 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျီႇၼီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1366 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1565 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2931 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
1179
1179
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1179
လၼႄႉ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈလၼႄႉ (, La Neit, လနဲ့) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးမွၼ်၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ၶျွင်းယူဝ်းၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၶျွင်းယူဝ်းၵျီး (ချောင်းရိုးကြီးရွာ, Chaungyoegyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸီးၽျူႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 219086 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸီးၽျူႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1530 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1638 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3168 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
1521
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1521
492
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:492
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 25
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ (25) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (25) တွၼ်ႈတႃႇ ၼိုင်ႈပီယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (340) ဝၼ်းယူႇ။ ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ၵိုတ်းယူႇ (341) ဝၼ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
လုမ်းတတ်းသိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်
လုမ်းတတ်းသိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈ လုမ်းတတ်းသိၼ်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ပဵၼ် လုမ်းတတ်းသိၼ် ဢၼ်ၸၼ်ႉသုင်သုတ်းယဝ်ႉ။ လုမ်းတတ်းသိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် လၵ်းမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (2008)သေၵေႃႈ တႄႇတင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ လုမ်းတတ်းသိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ဢိၵ်ႇပႃး ၸွမ်တတ်းသိၼ် တီႈဢေႇသုတ်း ၶဝ်ႈပႃးၽူႈတတ်းသိၼ် ၇ ၵေႃႇ တေႃႇ တီႈၼမ်သုတ်း ၁၁ သေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ (ယၢမ်းလဵဝ် မီးဝႆႉ ၽူႈတတ်းသိၼ် ၇ ၵေႃႉၵူၺ်း။) ၽူႈတတ်းသိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ လဝ်ႈတၢင်ႇၸိုဝ်ႈသဵင်သေ ဢဝ် လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ တီႈ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ ဢိင်လူၺ်ႈၾိင်ႈမိူင်းၶူဝ်းၸၢမ်ႇ (အဆောင်အယောင်ဥပဒေ) သေ မၼ်းမီးသုၼ်ႇ ၸၢမ်ႇပဵင်းၵၼ်တင်း ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈတတ်းသိၼ် လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ လႆႈၸၢမ်ႇသုၼ်ႇ ပဵင်းၵၼ်တင်း ၵႅမ်ၽွင်းလူင်ယဝ်ႉ။
907
'''907’’’
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:907
ၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ  (ညောင်ပင်သာရွာ၊ Nyaungpinthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျီႇၼီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192777 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျီႇၼီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1366 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1565 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2931 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
906
'''906’’’
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
1178
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
906
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
1178
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
906
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1178
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
906
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ယေႇဝုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈယေႇဝုၼ်း  (ရေဝန်းရွာ, Yaewun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉၸူၺ်ႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194203 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇ လႅတ်ႉၸူၺ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1755 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2200 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3955 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1178
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
906
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ယေႇဝုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
906
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1178
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
906
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:906
1178
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1178
ဢေႇပရႄႇ 2040
(26) ဝၼ်း
5
ၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၵူင်း  (ကုန်းရွာ၊ Kone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇၸိၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192330 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇၸိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4480 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5294 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 9774 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ (Myingyan), (မြင်းခြံမြို့နယ်) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ ဢေႃႈ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 26
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ (26) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (26) တွၼ်ႈတႃႇ ၼိုင်ႈပီယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (339) ဝၼ်းယူႇ။ ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ၵိုတ်းယူႇ (340) ဝၼ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
လိၵ်ႈၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆး ပၼ်ထိုင် လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈ
လုၵ်ႈယိင်းပေႃႈဢိူၺ်... တီႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ လွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ဢိုၵ်းတိုၵ်းဢိုင်ႇတိုင်ႇ မၼ်းတိုၼ်းၵိုင်ႇၵၼ်မႃး ဢိုင်ႇတိုင်ႇဢိုၵ်းတိုၵ်း မၼ်းတိုၼ်းၵိုၵ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇ။ လပ်းသိင်ႇ လႄႈ လႅင်းႁိူဝ်ႈ၊ ဝႃႈငၢႆႈ လႄႈ ဝႃႈယၢပ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ တေလႆႈလိူၵ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈၸႂ် ၼၼ်ႉၼႆၸိုင် ၵူၼ်းႁဝ်း ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ တေႃႈတေ လႆႈၸႂ် လႅင်းႁိူဝ်ႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈလႆႈ ၸင်ႇၸၢင်ႈလႆႈဢိူဝ်ႈ။
တႃႇတေ ႁွတ်ႈထိုင်လႆႈ တီႈလႅင်းႁိူဝ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ဢွင်ႈတီႈလီၼၼ်ႉ မၼ်းမီး လွၵ်းလၢႆးမၼ်းယဝ်ႉ။ လၢႆးဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လၢႆးႁၵ်ႉပႅင်း ပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈသင် ပေႃးၼႆၸိုင် ပေႃးလႆႈ တၢင်းႁၵ်ႉပႅင်း တီႈပိူၼ်ႈၸိုင် တေၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ ပျသၼႃႇတင်းသဵင်ႈယူႇ။ တီႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ သင်ဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီး လွင်ႈသိူဝ်းသႃႇၵူၺ်း ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီး လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵူၺ်း ၼႆၸိုင် လူဝ်ႇလႆႈ လွင်ႈတၢင်းႁၵ်ႉ တီႈၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇတေပဵၼ်ယဝ်ႉ။
ပေႃႈ ၶႂ်ႈလၢတ်ႈၼႄလုၵ်ႈယိင်းဢိူဝ်ႈ...
1။ ဢတိတ်ႈမိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉသေဢမ်ႇဝႃႈ၊ ပတ်ႉၸုပ်ႉပၢၼ်ႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်သေဢမ်ႇဝႃႈ၊ ဢၼႃၵတ်ႈ မိူဝ်းၼႃႈသေဢမ်ႇဝႃႈ တမ်ႈတီႈ ၼိူဝ်ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႆႉၸႂ်ဝႃႈ ၶဝ်ၵိူတ်ႇမႃး ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ၵဝ်၊ ၶဝ်ထဝ်ႈၵႂႃႇ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈၵဝ်၊ ၶဝ်တေႃႈတေ တၢႆ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈၵဝ်ၵူၺ်း ၼႆယူႇ။
3။ ၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈမေႃယူႇသဝ်း ၼိမ်မၼ်ႈႁင်းၶေႃတ။ ၶႂ်ႈဝႃႈတႄႉၵေႃႈ ၸႂ်ၼႆႉ တေလႆႈဢိင်ပိုင်ႈ ပိုၼ်ႉထၢၼ် ဢၼ်ႁၢၼ်ႉၸႂ်ငၢႆႈ၊ မီးၵႃႈႁိုဝ် လႆႈမႃး တၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁၢၼ်ႉၸႂ်ၸွမ်း၊ ယႃႇပေ ႁႂ်ႈမီးၸႂ်ၸပ်းပႅၼ်း၊ မီးၵေႃႈလီ ဢမ်ႇမီးၵေႃႈ ဢမ်ႇၶီ တေလႆႈဝႆႉၸႂ် ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ တေလႆႈမေႃႁၢၼ်ႉၸႂ်ၸွမ်း သၢႆငၢႆၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ဝႆႉ မီးဝႆႉၼၼ်ႉယူႇ။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လေႃးၽယႂ်ႇၼႃႇသေ ယႃႇပေႁႂ်ႈလႆႈ တုၵ်ႉၶ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဢိုင်းဢၢင်ႈၼၼ်ႉသေၵမ်း။ “ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢိုင်းဢၢင်ႈမႄႈလုၵ်ႈ လႆႈၵႂႃႇထူပ်းႁၼ် ဝူဝ်းတူဝ်ၼိုင်ႈ... ဢိုင်းဢၢင်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉဝႃႈ "ဝူဝ်းၼႆႉ တူဝ်ယႂ်ႇၵျၼေႃ မႄႈမႄ" ၼႆသေ ယွင်ႈယေႃး ဝူဝ်းယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိုင်းဢၢင်ႈမႄႈလူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၶၢမ်ႇသေ ၶိုၼ်းဝႃႈ "ၵဝ်ၵေႃႈ မေႃႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူဝ်ၵဝ် ယႂ်ႇယူႇ" ၼႆသေ ဢဝ်တူဝ်မၼ်း ယႂ်ႇတိုင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ "ယႂ်ႇတၢၼ်ႇၼႆႉ ယႂ်ႇတၢၼ်ႇၼႆ" ၼႆသေ ၵမ်းလိုၼ်း ၸူးဢဝ်ပုမ်မၼ်း တႅၵ်ႇတၢႆပႅတ်ႈ။
4။ ဝႆႉၸႂ် ႁႂ်ႈၼိမ်မၼ်ႈတ။ ႁႂ်ႈမေႃႁၼ် တၢမ်ႇ တၢင်းၽိတ်း လႄႈ ႁႂ်ႈမေႃႁၼ် သူးလၢပ်ႈ တၢင်းၶတ်းၸႂ်တ။ သင်ဝႃႈ လႆႈထူပ်းၺႃး ဢၼ်ဢမ်ႇမုင်ႈမွင်း ဝႆႉၼၼ်ႉၸိုင် ယႃႇပေၵုမ်ႇမိုင်ႉ ၶီငဝ်ၶေႃးၶူမ်ယူႇ။ ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ လေႃးၵထမ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် လၢပ်ႈယႂ်ႇလႄႈ ၵႅၼ်၊ ဢလုမ်းဢလၢင်း ၼမ်လႄႈ ဢေႇ၊ ပိူၼ်ႈယွင်ႈယေႃးလႄႈ ပိူၼ်ႈသႄႉၼႄး၊ လွင်ႈတုၵ်ႉၶလႄႈ လွင်ႈသိူဝ်းသႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ဝႆႉၸႂ်ဝႃႈ တိူင်းမၼ်းလႃႈ ၼႆတ။
ၸဝ်ႈပေႃႈ ႁေႃၶမ်း
2004 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 16 ဝၼ်း။
ထူင်းပူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
တွင်ႇၵုပ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇၵုပ်ႉ (တောင်ကုတ်မြို့နယ် ; Toungup Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇတွႆး၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇၵုပ်ႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းတွင်ႇၵုပ်ႉ လႄႈ ဝဵင်းမဢီႇသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းတွင်ႇၵုပ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၼွင်တယႃး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းၼွင်တယႃး, (နောင်တရားမြို့), (Naungtayar), ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
သူၺ်ႇတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇတွင်ႇ  (ရွှေတောင်ရွာ, Shwetaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194555 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသူၺ်ႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1416 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1583 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2999 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
သႄႇၵျီးၸု၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
သႄႇၵျီးၸု (ဆည်ကြီးစုရွာ, Segyisu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸီးၽျူႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189945 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸီးၽျူႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1530 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1638 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3168 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
1177
1177
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1177
ယႂႃႇသႃႇယႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇသႃႇယႃႇ  (ရွာသာယာရွာ, Ywartharyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႄးၵူးမ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191417 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႄးၵူးမၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2034 ၊ ယိင်း 2604 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4638 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
491
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ထၼွင်းပိၼ်ႇဝၢႆး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈထၼွင်းပိၼ်ႇဝၢႆး  (ထနောင်းပင်ဝိုင်းရွာ၊ Htanaungpinwaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193047 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1591 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1753 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3344 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
491
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:491
ႁၢၼ်ႇၸႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈႁၢၼ်ႇၸႃး  (ဟံဇားရွာ, Hanzar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇႁၢၼ်ႇၸႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194347 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇႁၢၼ်ႇၸႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1723 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2255 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3978 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 29
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ (29) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (29) တွၼ်ႈတႃႇ ၼိုင်ႈပီယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (336) ဝၼ်းယူႇ။ ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ၵိုတ်းယူႇ (338) ဝၼ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
1176
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
1983
1983
1176
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
1983
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1176
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1983
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1176
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1983
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
1176
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1983
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
1176
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1983
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1176
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1176
1983
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1980 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 28
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ (28) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (28) တွၼ်ႈတႃႇ ၼိုင်ႈပီယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (337) ဝၼ်းယူႇ။ ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ၵိုတ်းယူႇ (339) ဝၼ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 27
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ (27) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (27) တွၼ်ႈတႃႇ ၼိုင်ႈပီယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (338) ဝၼ်းယူႇ။ ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ၵိုတ်းယူႇ (339) ဝၼ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
1519
1519
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ယူဝ်းပိၼ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈယူဝ်းပိၼ်ႇၵူင်း  (ရိုးပင်ကုန်းရွာ၊ Yoepinkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193048 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉၸႃႇၼွႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1591 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1753 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3344 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
490
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:490
1520
1520
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1520
1175
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1175
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 30
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ (30) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (30) တွၼ်ႈတႃႇ ၼိုင်ႈပီယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (335) ဝၼ်းယူႇ။ ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ၵိုတ်းယူႇ (336) ဝၼ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
ၵူႇမႄး (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈၵူႇမႄး (ၸၢၼ်း)  (ကူမဲ (တောင်)ရွာ, Kume(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူႇမႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190903 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူႇမႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 5650 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 6494 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 12144 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ (မြင်းခြံခရိုင်), (Myingyan District) ၼႆႉ မီးဝႆႉ ပွတ်းတူၵ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၽင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ပဵၼ်တီႈမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ မႄႈၼမ်ႉၶျိၼ်းတုၼ်း မႃးႁူပ်ႉၵၼ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႈယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈၼႃႈလိၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆ့ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းတေမီးတီႈ ၵႅၼ်ၵၢင်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ၾူၼ်ဢေႇၼမ်ႉၶၢၼ်ၸႂ်ဝႆႉ။ ပေႃးဢဝ် ၼႃႈလိၼ်ဝႃႈ ၽၢႆႇတၢင်းႁွင်ႇမီး ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၵႅင်း၊ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ မီးၵျွၵ်ႉသႄႇလႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်း မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း မီး မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်။ ၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၸမ်ႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ ဢဝ်ထုင်ႉမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ထုင်ႉပူးၵမ်ႇ (ၺွင်ႇဢူး) ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽွတ်ႈႁဵၼ်းပဵၼ်ဝႆႉ။ တီႈၼႂ်းထုင်ႉမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တီႈထုင်ႉပူးၵမ်ႇ (ၺွင်ႇဢူး)ၸမ်ႉ ၶဝ်ပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းပူးၵမ်ႇ (ၺွင်ႇဢူး)၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမတွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ မီး 710 လၵ်းပၼ်မူၼ်းသေ ဝၢၼ်ႈမီးၵႂႃႇ 448 ဝၢၼ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1956 ၼၼ်ႉ လၢမ်းဝႃႈ မီး ၵေႃႉဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇသေ ဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ် ပူးၵမ်ႇ၊ ၺွင်ႇဢူး၊ ၼထူဝ်းၵျီး၊ တွင်ႇတႃႇ၊ ၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ငၸုၼ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
လိၼ်ၸိူဝ်းမီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်ပဵၼ်လိၼ်ႁႅင်ႈႁွင်သေ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ဢွၵ်ႇၽၼ်ဝႆႉ။ ၵုင်းဢွၼ်ႇလွႆဢွၼ်ႇၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇ။ ဢၼ်ပဵၼ် လွႆပူၵ်ႉပႃး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉၸဵင်ႇၸၢၼ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းပဵၼ် လွႆၾႆးသေ တၢင်းသုင်မၼ်းမီးၸမ်မွၵ်ႈ 5000 ထတ်းသေ မၼ်းမီးဝႆႉ ၸိၵ်းလွႆသုင် (2) ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိူဝ်လွႆပူၵ်ႉပႃးၼႆႉ ဢမ်ႇမီးတူၼ်ႈမႆႉသင်ဢွၵ်ႇလႆႈလႄႈ လွႆၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်လွႆလွမ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
ႁိမ်းႁွမ်းတိၼ်လွႆၸမ်ႉ လႆႈႁၼ်မီး သူၼ်မွၵ်ႇ သူၼ်မၢၵ်ႇသေ ၶဵဝ်မူၼ်သိူဝ်းသႃႇယႃႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ လႄႈ တီႈၼထူဝ်းၵျီး ၸိူဝ်းမီးပွတ်းႁွင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ် လွႆယူင်ႇထူဝ်း၊ လွႆသၵျႃႇ၊ လွႆမိၼ်းၵုၼ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ ဢၼ်လိုဝ်းလင်တႄႉ ပဵၼ် မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် ဢၼ်လႆႈလဵပ်ႈမႃးၸွမ်း လႅၼ်ၶွပ်ႇၽၢႆႇတူၵ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ ၵူတ်ႉၼႃႇလႄႈ လႆႈႁၼ်မီး ၵုၼ်ႁၢတ်ႇသၢႆး၊ ၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉတင်းၼမ်သေ တီႈၼိူဝ် ၵုၼ်ႁၢတ်ႇသၢႆး၊ ၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ယႃႈယႃ၊ ထူဝ်ႇ၊ ၶဝ်ႈမယိၼ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵုၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးဝႆႉတႃႇသေႇ၊ ပေႃးၼမ်ႉမႃးထူဝ်းထွင်းၵိၼ်ၵႂႃႇၵေႃႈ မေႃၸူမ်ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် လႆႈႁၼ် ၵုၼ်ဢၼ်မႂ်ႇ ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃးတၢင် ၵုၼ်ဢၼ်ၵဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉယႃႇသီႇ
ၼႂ်းၵႃႈႁွင်ႈၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈ ဢၼ်လႆပွတ်းႁွင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ႁွင်ႈငပျေႃးဢၢႆႇလႄႈ ႁွင်ႈပူၵ်ႉပႃး ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉ မီးၼမ်ႉၵူႈၶၢဝ်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈ သိၼ်ႇတႄးဝ၊ ပျွင်းပႃႇ လႄႈ ႁွင်ႈၸုၼ်းလုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈမႃး မေႃႁႅင်ႈသေ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းမႃး ၼမ်ႉမေႃႁႅင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၾိင်ႈၾႃႉဝႃႈ မၼ်းတူၵ်းတီႈၼႃႈလိၼ် ၾူၼ်ဢေႇလႄႈ ပဵၼ်ၾိင်ႈၾႃႉႁႅင်ႈႁွင်ဝႆႉ။ တီႈလွႆပူၵ်ႉပႃးၵူၺ်း မီးၾိင်ႈၾႃႉၵတ်းယဵၼ်လီ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇတႄႉ တၢင်းပီၼႆႉ ၵူၺ်းမီးတၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ် 30 ၼိဝ်ႉၵူၺ်း။
ၵၢၼ်ငၢၼ်းလႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆ့ ၸိူဝ်းပဵၼ်လိၼ်လၢႆဢေႇၵၼႆႉ ဢဝ်ၼမ်ႉဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ႁွင်ႈၶုတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သႂ်ႇသေၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ငႃး၊ ၵုၺ်၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း လႄႈ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈၼႃႈလိၼ်သုင်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ထုင်ႉ ပွတ်းတူၵ်း ဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ထုင်ႉၽၢႆႇဢွၵ်ႇ တွင်ႇတႃႇၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၽုၵ်ႇၵုၺ် တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဝႃႈ ထုင်ႉဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ၵုၺ် တႃႇၼႃႈလိၼ်ၼိုင်ႈၶိုင်ႈၼၼၼ်ႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၽၵ်းမီႇ၊ မၢၵ်ႇၽိတ်း၊ ဢႃႇလူး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေႃႉတႄႉၽုၵ်ႇယူႇ။ ယွၼ်ႉဢွၵ်ႇထူဝ်ႇလိၼ်၊ ငႃး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉႄႈ ၼမ်ႉမၼ်းထူဝ်ႇ၊ ၼမ်ႉမၼ်းငႃး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၵျွၵ်ႉပတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ တွင်ႇတႃႇ၊ ၼထူဝ်းၵျီႈၼႆႉ မီး ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ဢဝ် မဵတ်ႉၵုၺ်ဢွၵ်ႇ၊ မီးၼႃႈၵၢၼ်ငၢၼ်း တေႃးၵုၺ်ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆ့ ယွၼ်ႉတူၼ်ႈထၢၼ်လိူင်ႇလႄႈ ၼမ်ႉထၢၼ်ၵေႃး ဢွၵ်ႇပႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တီႈ ပူးၵမ်ႇ၊ ၺွင်ႇဢူး ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၶူဝ်းယုၼ်းၵေႃႈ လိုဝ်းလင်သေ၊ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်းဝႃႈ ၼႂ်းမိူင်းၵူၺ်း ၵူႈမိူင်းမိူင်းၵေႃႈ လႆႈမီးၼႃႈတႃဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၸွမ်းတႄႉတႄႉ။ ၽၢႆႇၸၢၼ်းတၢင်းတူၵ်း တီႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူးၼၼ်ႉ မီးထၢင်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်၊ မီးႁူင်းၸၢၵ်ႈႁုင်ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ မီးပႃႇထိူၼ်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ႁင်းၶေႃဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ မီးၸၢၵ်ႈလိူဝ်ႈမႆႉယဝ်ႉ။
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ
သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ဢမ်ႇႁၢင်ႈႁၢႆႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်လတ်းၶၢမ်ႈၵႂႃႇ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းသိုဝ်ႇယၢင် ဢၼ်ၶႅမ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ် ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵူၺ်း၊ ၸိူဝ်ႈပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ႁိမ်းႁွမ်းမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုပ်ႇယႆၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမတွင်း ဢၼ်မီးတၢင်းတူၵ်းၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼၼ်ႉၼႆ ပဵၼ်တီႈဢၼ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၸိူဝ်းလုၵ်ႉတီႈ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ မဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ မၵူၺ်း ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵျွၵ်ႉပတွင်းၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းသုတ်း တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ပၢင်မၢၵ်ႇၼ (ပျိၼ်းမၼႃး) သေ ၽႄဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ပၢင်မၢၵ်ႇၼသေ ၵႆယၢၼ် 139 လၵ်းယဝ်ႉ။ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တႃႇၸီႇ ဢၼ်မီးတီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇသေ ၽႄဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ မႃးသုတ်းတီႈ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇထႅင်ႈသေ ပေႃးဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းဝႃႈ ၵႆယၢၼ် 70 လၵ်းယဝ်ႉ။
ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ႁွတ်ႈထိုင် ပလဵၵ်ႉသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ဢၼ်ၶိုၼ်ႈလူင်း တႃႈၵုင်ႈ - ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇၸွမ်း သၢႆမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်​ဢၼ်လႆလဵပ်ႈၶၢင်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼၼ်ႉသေ ယင်ႉၵိုတ်းလိုဝ်ႈတီႈ ပူးၵမ်ႇ၊ ၺွင်ႇဢူး၊ မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ဝဵင်းသီႇမီးၶူင်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပေႃးဢဝ်သၢႆႁိူဝ်းမိၼ်ဝႃႈတႄႉ မီး ၺွင်ႇဢူး လႄႈ တႃႈၵုင်ႈၵူၺ်း။ ၵႂႃႇယူႇတႃႇသေႇတႄႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ပေႃးၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ၶႂ်ႈၵႂႃႇဝႆႈၽြႃးၸင်ႇၵွႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆႉ သၢႆတၢင်းမၼ်းပွင်ႇၸူး ထုင်ႉပွတ်းၼိူဝ် ပွတ်းတႂ်ႈယူႇယဝ်ႉ။