ပႃႉၺၢၼ်ႇ၊_လုင်း၊_ၶူးမေႃယႃလူင်
ၵႂၢမ်းတႆးပၢၼ်မႂ်ႇလႄႈ လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇ
လွင်ႈႁႆႇလွင်ႈၵႃႈၵူၺ်း လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇမေႃဢမ်ႇၸိုဝ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းၵႂၢမ်းတႆးပၢၼ်ၵဝ်ႇ ပၢၼ်မႂ်ႇၵေႃႈ မၼ်းမေႃ၊ မိူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်မေႃႁဵတ်းၵႂၢမ်းပၢၼ်ၵဝ်ႇ ၵႂၢမ်းလူင်ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉတႄႉတႄႉ၊ ၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ၽႂ်ၵေႃႈပႆႇမေႃၵၢမ်းပႆႇမေႃႁဵတ်း၊ မၼ်းၸဝ်ႈၸင်ႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇပုၼ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇမူၵ်ႇႁူဝ်ၽိူၵ်ႇၶဝ်၊ ၸင်ႇဝႃႈလုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ "ဢူႈၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇ" ယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်မေႃၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇၶဝ်ဢိူၺ်း၊ ပေႃးႁဝ်းတေမႃးၶႆႈႁႃတူၺ်းဝႃႈ ၽႂ်ပဵၼ်ၵေႃႉၶူင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈၼႆၸိုင်၊ တေလႆႈမၵ်းမၢႆ တွင်းဝႆႉဝႃႈ ပဵၼ်လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇယဝ်ႉ မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်ထူဝ်းတၢင်း ႁႂ်ႈၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃး၊ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ မၼ်းၼႆႉပဵၼ်ၽူႈၵေႃႇငဝ်ႈၵေႃႉႁဵတ်း ၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇယဝ်ႉ။ ယႃႇပေဢွၼ်ၵၼ်လိုမ်းဢူၵုင်ႇမုၼ်မၼ်းတႃႉ၊ ၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇဢၼ်မၼ်းႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်လႄႈ ႁဝ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလႆႈလိုမ်း၊ ႁဝ်းၶုၵ်ၸႂ်လႆႈမၼ်း မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းၵႂၢမ်းဢၼ်မၼ်းၵၢမ်းဝႆႉ ၶူင်ဝႆႉၼၼ်ႉတႃႉ၊ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇလိုမ်းၵႂၢမ်းမၼ်းၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်တင်းႁဝ်းဢမ်ႇလိုမ်းမၼ်း၊ ၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼုမ်ႇႁၢႆးၸၢႆးယိင်းတင်းလၢႆၶဝ် ထုၵ်ႇလီမေႃဝႆႉယူႇၵူႈၵေႃႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းသင်လႄႈလႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇ၊ ပေႃးဝႃႈၼႆၸိုင် လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇဝႃႈ မီးပိုင်ႈမၼ်း 6 ၶေႃႈဝႃႈ - ဢွဝ်လွင်ႈဢဵၼ်းဢၢၼ်း 6 ၶေႃႈၼႆႉသေ လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇၸင်ႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ၵႂၢမ်းတႆးပၢၼ်မႂ်ႇတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ မိူင်းတႆးတင်းလူင် (ၼင်ႇႁိုဝ် တေမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉ)2 ႁဝ်းၶႃႈ ၵဝ်ႁႃး မျႃး သတ်ႈတဝႃႇ ယူႇလီလႄႈ ၸၵတ်း ဢွင်ႇ ၶျၢမ်းသႃႇ ၵူႈပၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ တိူင်ႇယွၼ်း။ ဝဵင်းဢုင်းပွင်ႇ မိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ဢုင်းပွင်ႇ သီႇပေႃႉ ဢမ်ႇၶျေႃႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းၶႃႇ ယႃႇပေႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ၸွမ်ႇၵႄႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၽွမ်ႉပဵင်းၸႂ် သတ်ႈၸႃႇ ႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေၵမ်းလႃႈ။ ယႃႇပေဝႆႉ ၸႂ်လိူင်း သေဢိတ်းဢီႇဢိတ်းဢွၼ်ႇ ၼိူဝ် မဵဝ်းတႆးၵၼ်ၶႃႈ။ ႁဝ်းၶႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ (ႁဝ်းၶႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ)2 သတိ ပၼ်ဝႃႈၸႃ သူၸဝ်ႈ ၵူၼ်းလူင် မဵဝ်းတႆး ႁဝ်းၶႃႈ လီၽွမ်ႉပဵင်း ၼႃႇၼႃႇ။ မိူင်းတႆး၊ မဵဝ်းတႆး ၽွမ်ႉပဵင်းၸႂ်ၵၼ်ၶႃႈ မိူင်းတႆး မဵဝ်းတႆး ႁၵ်ႉၵၼ်သေၶမ်းလႃႈ။ မိူင်းတႆး မဵဝ်းတႆး ယႃႇပေသႄႉၵၼ်ၶႃႈ မိူင်းတႆး မဵဝ်းတႆး မိုၼ်းတႃသေၵမ်းလႃႈ။ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းမႃးတူၺ်း ၵႂၢမ်းသွႆႉၼႆႉၸိုင် တေလႆႈႁူႉႁၼ် လွင်ႈၸႂ်ဢၼ်လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇဝႆႉထိုင်ၼိူဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်ယူႇ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်းၶဝ်ၼႆႉ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးသေတႃႉၵေႃႈ ၵူၼ်းလူင်ၶဝ် ဢမ်ႁၼ်ၸွမ်း၊ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းလူင်ၶဝ် တေဢမ်ႇလိုမ်းတူဝ် လပ်းၶိင်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် ၽၢင်ႉပၼ်သတိ မွၵ်ႇထိုင်၊ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းလူင်မိူင်းတႆးႁဝ်းၶဝ် တေၽွမ်ႉပဵင်းပဵၼ်ၸႂ်လဵဝ်ၵၼ် ဢဝ်ၵၼ်ဝႃႈပႃးၵၼ်လီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽၢင်ႉပၼ်သတိဝႆႉ၊ ၼင်ႇႁိုဝ် ပိူၼ်ႈတေဢမ်ႇပေႉၵိၼ်လႆႈ ၸွမ်ႇၵႄႈၵိၼ်ၸိၵ်းႁဝ်းလႆႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၽွမ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းၵႂၢမ်းၼႆႉ ၽၢင်ႉပၼ်သတိဝႆႉ၊ မိူင်းတႆးလႄႈၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ မိူၼ်ပီႈၼွင်ႉၽႃၽႄၵၼ်ယဝ်ႉ။ ဢ်ႇၽၢတ်ႇၵၼ်လႆႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၶဝ် လူဝ်ႇႁူႉလူဝ်ႇႁၼ်ဝႆႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽၢင်ႉပၼ်သတိဝႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ႁဝ်းၶႃႈၸုမ်းၸိူဝ်းၶိူဝ်းတႆး သမ်ႉပေႃးတေလီသေဢွၼ်တွၼ်းသေၵဝ်ႇၼၼ်ႉ လီႁၵ်ႉလီပႅင်းၵၼ်တႄႉတႄႉ။ မဵဝ်းသင်ဢမ်ႇဝႃႈ လီလႆႈၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ၊ လွင်ႈလူၺ်ႈၵေႃႉ႞ လႄႈ ၵေႃႉ႞ သႄႉသွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလႆႈႁဵတ်း၊ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလႆႈမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽၢင်ႉပၼ်သတိဝႆႉယူႇ၊ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶိူဝ်းႁဝ်း တေလီသေဢွၼ်တွၼ်းသေၵဝ်ႇၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမိုၼ်းတႃႁၼ်ၵႂၢင်ႈတႄႉတႄႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽၢင်ႉဝႆႉသတိဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉသွႆႉၼႆႉ မၼ်းတေပဵၼ် ၵႂၢမ်းၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶိုတ်းပၢၼ်ယူႇတႃႇသေႇယဝ်ႉ။ ပၢၼ်ၵဝ်ႇၵႂႃႇပၢၼ်မႂ်ႇမႃးသေတႃႉၵေႃႈ ၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉတႄႉ တေပဵၼ်ၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇယူႇတႃႇသေႇ၊ ၵႂၢမ်းၵဝ်ႇၵႂႃႇ ၵႂၢမ်းမႂ်ႇမႃးသေတႃႉၵေႃႈ ၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆ့တႄႉ တေပဵၼ်ၵႂၢမ်းမႂ်ႇယူႇတႃႇသေႇယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ်ၵႂၢမ်းၾၢင်ႉပၼ်သတိတင်းႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်လႄႈ ၽႂ်ဢမ်ႇၽႂ်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီလႆႈမေႃဝႆႉယူႇ။ ပေႃးမေႃၵႂၢမ်းၼႆႉၸိုင် ၽႂ်ဢမ်ႇၽႂ်ၵေႃႈ တေႁူႉလွင်ႈဝႃႈ - "ၵဝ်ပဵၼ်ၽႂ်၊ ႁဝ်းပဵၼ်ၽႂ်၊ ႁဝ်းႁဵတ်းသင်ယူႇ၊ ႁဝ်းပဵၼ်သင်ယူႇ၊ ႁဝ်းတေႁဵတ်းသင်" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေႁူႉႁၼ်ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉတူၵ်ႉထႃႉဝတီႇ တူၵ်ႉထႃႉဝတီႇ လဵပ်ႈလတ်းလႆ ဝၢၼ်ႈႁိူၼ်း ၸႅၼ်ႇၸွမ်း လွမ်ႉဝဵင်းယႆ တီႈဢၼ် ၵွင်းမူးၶမ်း ၸီးၶိုၼ်ႈတႅင်း မွၵ်ႇၼၢႆးၵၢမ်ႈ။ (ႁဝ်း ႁဝ်း ႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ်တႆး ဢုင်းပွင်ႇ တီႈဢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းတႄႇႁေႃၶမ်း ႁႂ်ႈႁဝ်း ၸိုၼ်ႈပိူင်း ၸဝ်ႈလေႃးၼၢင်း ၵၢင်းၽေး ၵလေး ၵူႈမဵဝ်းလႂ် ၼႂ်းမိူင်း တီႈႁဝ်းယူႇၵိၼ် ၵူႈၼႂ်ပီ ဝၼ်းၶမ်ႈ။)2 ၵႂၢမ်းတၵ်ႉယမ် တုင်း ၶိူဝ်းႁဝ်း ၶိူဝ်းရႃႇၸႃႇ ဢလၢမ်ႇ သမ်ႉပျၵ်ႉၶႃႇ တူဝ်သိူဝ် ၸဝ်ႈမႁႃႇ ႁႂ်ႈႁဝ်းမီး တေႇၸႃႇ ၽွမ်ႉပဵင်းၸႂ် ဝႃႇၸႃႇ သူၸဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ႁႂ်ႈမီးၸႂ် သတ်ႈၸႃႇ။ ၵႂၢမ်းတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းတၵ်ႉယမ်တုင်း ၸွမ်ပိဝ်တႆး၊ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵျပၼ်ႇၼၼ်ႉ တုင်းၸွမ်ပိဝ်တႆးႁဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ႁၢင်ႈႁူဝ်သိူဝ်၊ ၵွပ်ႈဝႃႈတႆးပဵၼ်ၶိူဝ်းသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ၊ ယုမ်ႇယမ်သိူဝ်ၽိူၵ်ႇ၊ တၢင်းငၢၼ်တၢင်းႁတ်းၼႆႉ မိူၼ်သိူဝ်ၽိူၵ်ႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်ႁၢင်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇႁဵတ်းတုင်းၸွမ်ပိဝ်ႁဝ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉဝႃႈ ႁဝ်းပဵၼ်ၶိူဝ်းသိူဝ်၊ ထၢင်ႇဝႃႈသိူဝ်လဵၼ်းသိူဝ်လၢႆး ဢၼ်မီးၼႂ်းထိူၼ်ႇၼႂ်းၶိူဝ်း၊ မၼ်းဢမ်ႇၸိုဝ်ႈသိူဝ်တုပ်းသိူဝ်တၢပ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်မဵဝ်းသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ သိူဝ်ၽိူၵ်ႇဢမ်ႇသူႈမီး ဢမ်ႇသူႈႁၼ်၊ သိူဝ်ၽိူၵ်ႇၼႆႉ ႁတ်းႁၢၼ်သေ၊ ၼႂ်းၵႃႈၼႂ်းသတ်းတင်းလူင်ၵေႃႈ ၵွၼ်းငမ်းမူတ်းလႄႈ ၽႂ်ဢမ်ႇၽႂ်ၵေႃႈ ၵူဝ်ယမ်မၼ်းတႄႉတႄႉ။ ၵွပ်ႈမၼ်း တၢင်းႁတ်းတၢင်းႁၢၼ်ၸိူဝ်ႉၼၼ်လႄႈတႆးႁဝ်းၶဝ် ၸင်ႇယုမ်ႇယမ်သိူဝ်ၽိူၵ်ႇ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ သိူဝ်ၽိူၵ်ႇၼႆႉ လႆႈၼႂ်းႁူၺ်ႈၼႂ်းလွႆ ဢၼ်တီႈတႆးႁဝ်းယူႇသဝ်းၵူၺ်း၊ တၢင်ႇတီႈဢမ်ႇမီးဢမၼ်ႇႁၼ် ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်ယၢမ်ႈႁူႉယၢမ်ႈႁၼ် သိူဝ်ၽိူၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်တႆးၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ - "ႁဝ်းၼႆႉပဵၼ်ၶိူဝ်းသိူဝ်" ထၢင်ႇဝႃႈလုၵ်ႉၼႂ်းတွင်ႉသိူဝ်ဢွၵ်ႇမႃး၊ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်။ လွင်ႈတၢင်းႁတ်းတၢင်းႁၢၼ်ၵူၺ်း ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ယိူင်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ၊ ၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ယိူင်ႈလၢႆးသတ်းသေပိူင်ပိူင် ၼႄတၢင်းႁတ်းတၢင်းႁၢၼ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၶ​ႄႇၶဝ်ဢဝ်ငိူၵ်ႈၼၵႃး-ႁဵတ်းတီႈယိူင်ႈလွင်ႈႁတ်းႁၢၼ်၊ မၢၼ်ႈဢဝ်ၼူၵ်ႉယုင်း၊ ဢိင်းၵလဵတ်ႈသမ်ႉဢဝ်သၢင်ႇသီႈ၊ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ သမ်ႉဢဝ်ႁုင်ႉ၊ ရသျႃးသမ်ႉဢဝ်မီ၊ တႆးႁဝ်းသမ်ႉယိူင်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ မီးၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1947 ၵႂၢမ်းတၵ်ႉယမ်တုင်းတႆးလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး၊ ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး ပေႃးဝႃႈၼႆၸိုင်၊ မိူဝ်ႈ 1947 လိူၼ်ၾႅပ်ႉၾေႃႇဝရီႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလူင်မိူင်းတႆးၶဝ် ၵုမ်ၵွင်ၵၼ်ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းပၢင်လူင်သေ ဢွၼ်ၵၼ်တႅပ်းတတ်း တႃႇတေဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ ၸွမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ဝၼ်းဢၼ်ၵၼူ်းလူင်မိူင်းတႆးၶဝ် ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးၵႂၢမ်းတၵ်ႉယမ်တုင်းတႆးဢၼ်မႂ်ႇ၊ ႁၢင်ႈတုင်းတႆးၵေႃႈလုၵ်ႉတီႈ ၶုၼ်သိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ပဵၼ်ၵႂႃႇ ၶုၼ်လိူၼ် ၸဝ်ႈၸၼ်ႇတႃႇယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉယမ်တုင်းတႆးဢၼ်မႂ်ႇၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃး မီးမိူၼ်ၼင်ႇတႂ်ႈၼႆႉ- ၵႂၢမ်းတၵ်ႉယမ် တုင်းမိူင်းတႆး ၶိူဝ်းႁဝ်း ၶိူဝ်းရႃႇၸႃႇ ဢလၢမ်ႇ သမ်ႉၸၼ်ႇတႃႇ လိူၼ်ၶမ်း ၸဝ်ႈၸၵျႃႇ ႁႂ်ႈႁဝ်း မီးတေႇၸႃႇ ၽွမ်ႉပဵၼ်းၸႂ် ဝႃႇၸႃႇ သူၸဝ်ႈ ႁဝ်းၶႃႈ ႁႂ်ႈမီးၸႂ် သတ်ႈၸႃႇ။ ၵႂၢမ်းဢၼ်မၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉၼႆႉ ၼမ်တႄႉတႄႉ၊ ဢၼ်ပႆႇႁူႉလႆႈ ယင်းၵိုတ်းၵွၼ်ႇ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေလႆႈၵႂၢမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁႃလႆႈၸွပ်ႉတႄႉတႄႉ၊ ၵႂၢမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်လႆႈမႃးတီႈလၢၼ် လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇ လုၵ်ႈလုင်းၵျႃႇပူႉ ဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼၢင်းၶိၼ်ႇပူႉ၊ ၶုၼ်ၵျႃႇဢေးၶဝ်ယဝ်ႉ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈလႆႈမႃးတီႈ ၸၢႆးထုၼ်းဢူး လႄႈ ပၼေ်ဢၼ်ၶွပ်ႈၸႂ်ၸူမ်းသိူဝ်းတႄႉတႄႉ။ ပေႃးႁဝ်းမႃးတူၺ်းၵႂၢမႂ်းတႆးဢၼ်လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇ ႁဵတ်းဝႆႉၼႆႉ ႁဝ်းတေလႆႈႁၼ် လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇပဵၼ် ၵဝိၸဝ်ႈပၼ်ႇၺႃႇဢၼ်ႁၼ် မိူဝ်ႈပူၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်လႄႈ မိူဝ်းၼႃႈ (ဢၻိတ်ႈ၊ ပတ်ႉၸုပ်ႉပၼ်ႇ၊ ဢၼႃႇၵတ်ႉ)ယူႇယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ လွင်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႆးပဵၼ်ႁို်ဝ်မႃး၊ ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် တႆးသမ်ႉပဵၼ်ႁိုဝ်ယူႇ၊ မိူဝ်ႈၼႃႈ ထုၵ်ႇလီလႆႈပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵႂၢမ်းမွၵ်ႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ႁဝ်းႁႃးၸုမ်းၸိူဝ်းၼုမ်ႇႁၢႆးၸၢႆးယိင်းၶဝ် ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလႆႈလိုမ်းလုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇ ပေႃႈထဝ်ႈလူင် မေႃၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇႁဝ်းယူႇယဝ်ႉ။ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီ ယုၵ်ႉယွင်ႈၶုၵ်းၸႂ်လႆႈမၼ်းယူႇ။ ၼင်ႇႁိုဝ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် တေမေႃမႃးၵူႈၵေႃႉလႄႈ တေၽ​ႄႈၵႂႃႇၵူႈတီႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇၼႆႉ ပေႃးဝႃႈတေလႆႈႁဵတ်းပၼ်ၵၢၼ်ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း၊ လိၵ်ႈလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၾိင်ႈငႄႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶၢၼ်ႉသေပွၵ်ႈ၊ ၵႆႉယူႇတႃႇသေႇ၊ ၽႅဝ်တီႈလႂ်ၵေႃႈ မီးတီးလႂ်ၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်လွင်ႈၾိင်ႈငႄႈတႆး လိၵ်ႈတႆး တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃတႆးတေယႂ်ႇၵႂၢင်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၶတ်းၸႂ်ယူႇတႃႇသေႇ။ ၵေႃႉပဵၼ်မေးမၼ်း ၸဝ်ႈဝၼ်ႇၼၺၢၼ်ႇၵေႃႈ လႆႈႁၼ်မီးၸႂ်ႁၵ်ႉ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈတႄႉတႄႉ၊ လႆႈႁၼ်ၶတ်းၸႂ်တႄႉတႄႉ။ လွင်ႈၼုင်ႈတၢင်းမႆ ၼၢင်းယိင်းတႆးၶဝ်ၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈၽႄႈဢွၵ်ႇ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ၼၢင်းယိင်းတႆးႁဝ်းၶဝ် တေပႃးၸႂ်မႃးၼႂ်းလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၼႆႉၵေႃႈ ၵေႃႉပဵၼ်မေး ၸွႆႈထႅမ်တႄႉတႄႉ။ ၼင်ႇႁိုင်သိုင်ႇလိၵ်ႈတႆးတေၽုတ်း (ပေႃႇ) ပၼေ်မႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁူဝ်ႁဵတ်းၵၼ်းသေ ၸွႆႈထႅမ်တႄႉတႄႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸဝ်ႈဝၼ်ႇၼၺၢၼ်ႇၼႆႉ လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၵေႃႈ လူင်ႉလႅၼ်ႇတႄႉတႄႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈဝၼ်ႇၼၺၢၼ်ႇပႆႇသဵင်ႈၵၢမ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းတႅမ်ႈ ပိုၼ်းတႆးဝႆႉ ဢၼ်႞၊ လုၵ်ႉဢဝ်ၾၢႆႇဢိင်းၵလဵတ်ႈပိၼ်ႇႁဵတ်းၾၢႆႇတႆးဝႆႉ၊ ၸိုဝ်ႈပိုၼ်းတႄႉ "လွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်းတႆး မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵလႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈတင်းၽူဝ်တင်းမေး ပေႃးပႃးၸႂ်ၾၢႆႇလိၵ်ႈတႆး ၸႂ်သူင်ယုၵ်ႉယွင်ႈလိၵ်ႈတႆးၾိင်ႈငႄႈတႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသူႈမီး၊ လႆႈႁၼ်လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇသွင်ၶႃၽူဝ်မေးၵူၺ်းယဝ်ႉ။