cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1345
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1345
ၵျၢမ်းလူင်၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵျၢမ်းလူင်  (ဂျမ်းလုံရွာ, Gyanlon) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျၢမ်းလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194696 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျၢမ်းလူင်ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 643 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 838 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1481 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ႁူဝ်ၼွင်၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇၼႃးလွႆ၊ မိူင်းၼၢႆး)
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼွင် (, Ho Nawng, ဟိုနောင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးလွႆ၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
944
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:944
ပၢင်ဝွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပၢင်ဝွင်ႇ (, Paang Waung, ပန်ဝေါင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်ၼမ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ၽႅတ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၽႅတ်ႉၵူင်း  (ဖက်ကုန်းရွာ, Hpetkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၽႅတ်ႉၵူင်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194096 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၽႅတ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 699 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 891 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1590 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
745
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽႅတ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
745
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:745
ၵမ်းပႃးၼီႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၵမ်းပႃးၼီႇ  (ကမ္ဘားနီရွာ၊ Kanbarni) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191102 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမၵျီးၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1795 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2430 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4225 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၶိူဝ်းတႆး ၼိုင်ႈ သွင် သၢမ်
ၶိူဝ်းၵူၼ်း ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ
တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်း 196 မိူင်းၼၼ်ႉ ႁူဝ် ၵူၼ်းတင်းသဵင်ႈ မီးယူႇ 7,377,000,000+ ၵေႃႉ၊ ၶိူဝ်းၵူၼ်း မီးလၢႆၶိူဝ်း တႄႉတႄႉၼႆ ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉလႆႈသဵင်ႈ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ ၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်း ၵမ်ႇၽႃႇ မီး 27,000 ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ 16,000 ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈ သမ်ႉဝႃႈ 13,000 ၼႆယဝ်ႉ။   ၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ မၢင်ၶိူဝ်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶိူဝ်းၵူၼ်းၶဝ် တီႈယူႇ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်သေ တႅၵ်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇ လၢႆလၢႆၶိူဝ်း ယူႇ။ ၶိူဝ်းၵူၼ်းတႆး ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ၸုမ်းၶူၼ်ႉ ၶႂႃႉ ၽၢႆႇၶေႃႈၵႂၢမ်းၶဝ် ၸႅၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ မၼ်းပႃးၼႂ်း ၸၢဝ်း Tai-Kadai (တႆး-ၵတႆး)သေ ၸႅၵ်ႇၽဝႄႆႉ မီးၼင်ႇၼႆ-
ၵမ်းပႃးၼီႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၶိူဝ်းတႆး ၼိုင်ႈ သွင် သၢမ်
တႆးၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ
ၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း လုၵ်ႉတီႈၼႂ်း မိူင်းၶႄႇလူင်းမႃးလႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းတီႈလဵဝ် တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ(ပွတ်းၸၢၼ်း) ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း မီးဝႆႉတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၼႆ ႁဝ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းၵွၼ်ႇ။ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်း မီးယူႇ 56 ၶိူဝ်း၊
1344
1344
ၶိူဝ်းတႆး ၼိုင်ႈ သွင် သၢမ်
တႆးၼႂ်းမိူင်း ဝႅတ်ႉၼၢမ်း
တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်းၼႆႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ႁွတ်ႈၽႅဝ်မိူဝ်ႈ ၿီႇၸီႇ 206 ၼၼ်ႉသေ တေႃႇထိုင် ပၢၼ်လၢၼ်ႉၸဝ်ႈ (AD 729-1235) ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး သိုပ်ႇလူင်းမႃးယူႇသဝ်း ၼႂ််းမိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်းယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းမိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်းၼႆႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း မီးယူႇ 54 ၶိူဝ်းသေ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ
1344
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶိူဝ်းတႆး ၼိုင်ႈ သွင် သၢမ်
တႆးၼႂ်းမိူင်း ဢိၼ်ႇတိယ
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ႁွတ်ႈၽႅဝ်တမ်ႈတီႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ တွၼ်ႈဢႃႇသမ်ႇ မိူဝ်ႈဢေႇတီႇ မွၵ်ႈ 1000 ၼၼ်ႉယူႇ။ မိူဝ်ႈ ဢေႇတီႇ 1228 ႁူဝ်ၼႃႈတႆး ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵၢပ်ႇၾ တိုၵ်းသိမ်းဢဝ် ၸႄႈတွၼ်ႈဢႃႇသမ်ႇသေ တင်ႈပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶုၼ် ဢႁူမ်ႇ၊ ပၢၼ်ၶုၼ် မီးၵႂႃႇ (39) သိုပ်ႇ ဢုပ်ႉမိူင်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 600 ပီလိူဝ်ယဝ်ႉ။ 1826 ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ၵုမ်းထိင်းၵႂႃႇ။ 1948 ၸႄႈတွၼ်ႈဢႃႇသမ်ႇ ၶဝ်ႈပႃးၵႂႃႇ ၼႂ်းၽႅၼ်ႇလိၼ် မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်ၵိုတ်းယူႇ ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႇတိယတႄႉ-
1344
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ၶိူဝ်းတႆး ၼိုင်ႈ သွင် သၢမ်
တႆးၽၢႆႇႁွင်ႇ (8,443,900)
Lao_language 	24,900
1344
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶိူဝ်းတႆး ၼိုင်ႈ သွင် သၢမ်
သၢႆငၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ
ဝၢႆးသေ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင် ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ မိူင်းၶီႈၶႃႈတင်းၼမ် လႆႈပဵၼ်မိူင်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃမႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢင်ၶိူဝ်းတႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶိူဝ်းလွတ်ႈလႅဝ်းၵေႃႈ မီးယူႇတင်းၼမ်။ ဝၢႆးသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇယဝ်ႉ ပဵၼ်မႃးၵၢပ်ႈ ပၢၼ် သိုၵ်းယဵၼ်။ ၼႂ်းၵႃႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်သိုၵ်းယဵၼ် (ၶၢဝ်းတၢင်း 50 ပီ)လိူဝ်မႃးၼႆႉ ၽၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လွင်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၵူၼ်း ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ဢိၵ်ႇ Unicife ၶဝ် ၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈ 14 ဝၼ်းၼႆႉ ၵႂၢမ်းၵူၼ်း ႁၢႆၵႂႃႇ 1 ၶိူဝ်းလႆႈႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ။ (ၶၢဝ်ႇဝီႇဢူဝ်ႇဢေႇ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇ ၼႂ်းပီ 2015 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ)
1344
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶိူဝ်းတႆး ၼိုင်ႈ သွင် သၢမ်
သၢႆငၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ
ၵႂၢမ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼမ်တွၼ်ႈမႃးတႄႉပဵၼ် ၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ်ႉ၊ ၵႂၢမ်းသပိၼ်ႇ၊ ၵႂၢမ်းႁိၼ်ႇတီႇ၊ ၵႂၢမ်း ပင်ႇၵႃႇလီႇ၊ ၵႂၢမ်းၶႄႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တေလႆႈဝႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃး လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းပိုၼ်ၽႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း လိၵ်ႈလၢႆး ၼႂ်းၶွမ်း၊ ၼႂ်းၼႅတ်ႉ၊ ၼႂ်းၾူင်း၊ ၼႂ်းထီးဝီး၊ ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း၊ ၼႂ်းလုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွႆႉထႅမ်ပၼ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵႂၢမ်းၵူၼ်းၶိူဝ်းလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉႁၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်လႄႈ ၸင်ႇၽႄႈတိူၼ်းၼမ် လိူဝ်မႃး တိၵ်းတိၵ်း။
1344
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶိူဝ်းတႆး ၼိုင်ႈ သွင် သၢမ်
သၢႆငၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ
ၵူၺ်းၵႃႈ ၵႂၢမ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းဢွၼ်ႇမၢင်ၸိူဝ်းတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ- (1) ၶိူဝ်းၵူၼ်း လဵၵ်ႉၵေႇဢေႇမၢင်လႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ (2) ဢမ်ႇမီးႁႅင်း တႃႇတေၶႂၢၵ်ႈလႆႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၶိူဝ်းၶဝ်ၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ (3) ဢမ်ႇပႂ်ႉပႃးလႆႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ငိူၼ်ႈၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႆႈမွတ်ႇဝွတ်ႈယဵၼ်ႁၢႆၵႂႃႇ။
1344
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶိူဝ်းတႆး ၼိုင်ႈ သွင် သၢမ်
သၢႆငၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ
ၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းလူး ၸွင်ႇတေ ၸၢင်ႈပႃးလႆႈၼႂ်း ဢၼ် 14 ဝၼ်းႁၢႆၵႂႃႇ ၼိုင်ႈၶိူဝ်းၼၼ်ႉႁိုဝ် ? တႃႇတေ ဢမ်ႇပႃးၵႂႃႇ ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ဢၼ်ႁၢႆလၢႆၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေလႆႈသိုပ်ႇႁဵတ်းႁိုဝ် ? ၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်း မီးဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း ၵၢၼ်ၽႂ်ၵၢၼ်မၼ်း ၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၸုမ်းလႂ်ၸုမ်းၼၼ်ႉ မိူင်းလႂ်မိူင်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇပွင်ႇၸႂ်သေ လူဝ်ႇသိုပ်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း။
1344
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မိူင်းယၢင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း (မိူင်းၶၢင်)
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း (မိုးညှင်းမြို့နယ်, Mohnyin Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းမိူင်းယၢင်း လႄႈ ဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမိူင်းယၢင်းယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇ သႅင်ၶဵဝ်၊ သႅင်ပတ်း၊ ၶမ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ထိူၼ်တူဝ်သတ်းလွတ်ႈၽေး ဢိၼ်းတေႃႇၵျီး ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်းယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းမိူင်းယၢင်းသေ ၵႆယၢၼ်22 mi ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
ယႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈယႄး  (ရဲရွာ, Ye) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယေႇဝုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190854 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယေႇဝုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 803 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 869 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1672 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ယႂႃႇၸီႇ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇၸီႇ (ႁွင်ႇ)  (ရွာစည် (မြောက်)ရွာ, Ywarsi(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191335 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇၸီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1671 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2077 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3748 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပူႇတႃႇ (ၵၢၼ်ႇပျိၼ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈပူႇတႃႇ (ၵၢၼ်ႇပျိၼ်ႇ)  (ဘူတာ (ကံပြင်)ရွာ, Butar(Kanpyin)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸီးပိၼ်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189890 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸီးပိၼ်ႇၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4408 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3626 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8034 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ယႂႃႇၸီႇ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ပူႇတႃႇ (ၵၢၼ်ႇပျိၼ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
1731
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မၵျီးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈမၵျီးၵူင်း  (မကြီးကုန်းရွာ, Magyikone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလမၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190042 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလမၢႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 5196 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5582 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 10778 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဢႃႇလႃႇရ ၵႃႇလႃႇမ
ၸဝ်ႈသိတ်ႉထတ်ႉထၼႆႉ ႁူႉဝႃႈ ဝတ်ႉၵျွင်းရသေးလူင် ဢႃႇလႃႇရၵႃႇလႃႇမၼႆႉ မီးတီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းရႃႇၸၵျူဝ်ႇၵႂႃႇ ၵယႃႇ(ဢုရုဝေႇလ)ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸင်ႇၵႂႃႇႁႂ်ႈပေႃးၽႅဝ်တီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သြႃႇလူင်ဢႃႇလႃႇရၵႃႇလႃႇမၵေႃႈ ပေႃးလႆႈႁၼ်သိတ်ႉထတ်ႉထၼႆ ယိၼ်းၸူမ်းလူင်လၢင်သေ ၸင်ႇသွၼ်ၼႄပၼ်ၸၢၼ်ႇ (ၸႃႇၼ) ၸဵတ်းၸၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸၢၼ်ႇၸဵတ်းၸၼ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ - ႑။ ၸၢၼ်ႇၸၼ်ႉၼိုင်ႈ - ႁႂ်ႈဢဝ်ၸႂ်ပၵ်းသႂ်ႇတီႈဢႃႇရုမ်ႇၵမ်ႇမထၢၼ်းၼၼ်ႉၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ၸႂ်ဢၼ်တိုၼ်းမီးဝႆႉယူႇဢွၼ်တၢင်းတႄႉ တိုၵ်သိုပ်ႇမေႃမီးဝႆႉယူႇ။ ယၢမ်းၼၼ်ႉ ၸႂ်ၼႆႉ ၵၢင်းလွတ်းတင်း ဢႃႇရုမ်ႇၵႃႇမၵုင်ႈလႄႈ ၸႂ်ဢၵုသူဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။ လႆႈၶုၼ်ႉႁၼ်ပီႇတိသေႃးမၼဝ်သၶဝ် ႁူမ်ႇမုင်းဝႆႉယူႇ။ ပီႇတိသေႃးမၼသ်သၶဝ်ၼႆႉ ၽႄႈၸိုမ်းၸွတ်ႇတင်းတူဝ်ဝႆႉယူႇ။ ႒။ ၸၢၼ်ႇၸၼ်ႉသွင် - ၸႂ်ဢၼ်တိုၼ်းမီးဝႆႉယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တိုၼ်းႁၢႆလၢႆၵႂႃႇလုမ်းလုမ်း။ လႆႈသမႃႇထိမႃးလႄႈ လႆႈသိုပ်ႇၶုၺ်ႉႁၼ် ပီႇတိသေႃးမၼသ်သၶဝ် ႁူမ်ႇမုင်းတင်းတူဝ်း။ ၽွင်းယၢမ်းပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈထၢင်ႇထိူမ်းၽိတ်းဝႃႈ ၸေႇတသိၵၶဝ်တၢင်းမူတ်း မွတ်ႇယဵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ ၼႆ။ ငဝ်းလၢႆးၸိူင်ႉၼၼ်ၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇပူၼ်ႉလွတ်ႈရုပ်ႈတင်းၼၢမ်ႇၵွၼ်ႇ။ မီးထႅင်ႈၸၢၼ်ႇဢၼ်သုင်လိူဝ်ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ ႓။ ၸၢၼ်ႇၸၼ်ႉသၢမ် - ၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၸိတ်ႉတပသ်သတိ မွတ်ႇႁၢႆၵႂႃႇသေ ၵိုတ်းၵႃႇယပသ်သတိၵွႆးယူႇယဝ်ႉ။ ႔။ ၸၢၼ်ႇၸၼ်ႉသီႇ - တုၵ်ႉၶတေႃးမၼသ်သလႄႈ သုၶသေႃးမၼသ်သၶဝ် မွတ်ႇႁၢႆသေ တေၵိုတ်းဝႆႉသတိလႄႈ ၸႂ်ဢုပႅၵ်ႉၶႃႇဢေးၵၵ်ႉၵတႃႇ ၵွႆးယူႇယဝ်ႉ။ ႕။ ၸၢၼ်ႇၸၼ်ႉႁႃႈ - ၸႂ်ၸၢၼ်ႇ ဢႃႇၵႃႇသႃႇၼၼ်ၸယတၼ ပဵၼ်ပေႃႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ႖။ ၸၢၼ်ႇၸၼ်ႉႁူၵ်း - ၸႂ်ၸၢၼ်ႇဝိၺ်ၺႃၼၼ်ၸယတၼ ပဵၼ်ပေႃႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ႗။ ၸၢၼ်ႇၸၼ်ႉၸဵတ်း - ဢမ်ႇမီးတႃႇတူၺ်းတွင်းသင်ယဝ်ႉလႄႈ သမႃႇထိၵေႃႈႁႅင်းယႂ်ႇၵႄႇၶႅင်မႃးတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ၸၢၼ်ႇ ဢႃႇၵိၼ်ၸၺ်ၺႃယတၼ ပဵၼ်ပေႃႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၵုသူဝ်ႇၵၢမ်ႇဝၼ်းလင် လၢႆလၢႆပၼ် ၸဝ်ႈသိတ်ႉထတ်ႉထ လႆႈၽိုၵ်းသႃတိုဝ်းၵမ်မႃးလႄႈ ဢၼ်သြႃႇလူင်ဢႃႇလႃႇရၵႃႇလႃႇမ သွၼ်ပၼ်တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်ၸဵတ်းဝၼ်းၵွႆးသေ မေႃမႃးသေင်ႈသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ သြႃႇလူင်ဢႃႇလႃရၵႃႇလႃႇမၵေႃႈ ယိၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ၸူမ်းသိူဝ်းတႄႉတႄႉ။ ၵူၼ်းမႃးႁဵၼ်းသွၼ်တီႈမၼ်းၵေႃႈ ၼမ်ၼႃႇသေ ၵေႃႉလဵဝ်ဢမ်ႇသွၼ်ပၼ်လႆႈလႄႈ ၸင်ႇယိုၼ်ႈယွၼ်း ႁႂ်ႈၸဝ်ႈသိတ်ႉထတ်ႉထႁဵတ်းၵူၼ်းထႅမ်ၸွႆႈသွၼ်ပၼ်ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ သိတ်ႉထတ်ႉထၼႆႉ တၢင်ႇၵေးၸူးယႂ်ႇၼမ်ၼိူဝ် ဢႃႇလႃႇရၵႃႇလႃႇမသေ လွင်ႈယိုၼ်ႈယွၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁပ်ႉလႆႈ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ဢွၵ်ႇမႃးတႃႇႁႃ သတ်ႉၸႃႇတြႃး ဢၼ်သုတ်းယွတ်ႈႁွတ်ႈပၢႆမၼ်းၼႆလႄႈ ၸူဝ်ႈၵႃႈယင်းပႆႇႁူႉႁၼ်လႆႈသတ်ႉၸႃႇတြႃးၼၼ်ႉ လွင်ႈသွၼ်ပၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းပၼ်လႆႈ - လၢတ်ႈၶိုၼ်းၼင်ႇၼႆ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸင်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇၸူးၵျွင်းဝတ်ႉဢုတ်ႉတၵရႃႇမပုတ်ႉတ ဢၼ်သွၼ်ပၼ်ပၺ်ႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင်လိူဝ်ၼႆႉ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်သၢႆသဵၼ်ႈတၢင်း သုတ်းဢၼ်ၵႂႃႇၵယႃႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
943
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
267
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:267
ဢႃႇၸၺ်ႇၺ၊ ၸၢတ်ႈ
24 - ဢႃၸၺ်ၺၸၢတ်ႈ
(ဢႃꩡၺ်ၺ = မႃႉႁတ်းႁၢၼ်) ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵေႃႈ၊ တေႃႈဢမ်ႇယွမ်းဝီႇရိယ
ဝတ်ႉထုပၸ်ႉၸုပၼ်ႇ
ပၸ်ႉၸုပၼ်ႇဝတ်ႉထုလႄႈ ဢတိတ်ႉဝတ်ႉထုတင်းသွင်ဢၼ် ၼႂ်းꩡၢတ်ႈဢၼ်ၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ် တင်းꩡၢတ်ႈေꧤႃးꩡႃႇꩡႃႇၼီယၼၼ်ႉ တင်းသွင်ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၶုၼ်ႁၢၼ်မႃႉလႄႈ ၶုၼ်ႁၢၼ်လေႃႉမႃႉၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ် လေႃႉမႃႉလႄႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမႃႉတူဝ်လဵဝ် ၸိူင်ႉၼင်ႇၸၢတ်ႈၽေႃးၸႃႇၸႃႇၼီႇယ ၼၼ်ႉသေ သမ်ႉပဵၼ်မႃႉသွင်တူဝ် ပီႈၼွင်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈမႃႉသွင်တူဝ်ၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈၶဝ်ႈတိုၵ်း တပ်ႉၸုမ်းႁူၵ်း ၺွပ်းတီႉဢဝ်ၶုၼ်ထီႉႁူၵ်းၼၼ်ႉ မႃႉတူဝ်ပီႈၸင်ႇၺႃးမၢတ်ႇတိူဝ်ႉၸဵပ်းၵႂႃႇသေ ဢၢင်ႈလႅၵ်ႈ လၢႆႈမႃႉတၢင်ႇတူဝ်သေတႃႉ ဢမ်ႇၶၢမ်ႇလႅၵ်ႈသေ မႃႉတူဝ်ပီႈၸင်ႇၵႂႃႇလၢတ်ႈတီႈ ၶုၼ်ႁၢၼ်လေႃႉမႃႉ ႁႂ်ႈ သိုပ်ႇၸႂ်ႉမၼ်းၵႂႃႇၼႆ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၸင်ႇလၢတ်ႈႁေႃးၵႂႃႇၼင်ႇတီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ-
ပႃႇꩮိ
ဢႃꩡၺ်ၺေႃ ၵုရုတေ ဝေၷံ၊ ႁႃယၼ်တိ တတ်ထ ဝႃꩮဝႃ။
ၶုၼ်ႁၢၼ်လေႃႉမႃႉ... မိူဝ်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ၊ တီႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ၊ ပၢင်သိုၵ်းတီႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ၊ လႆႈမၢတ်ႇတိူဝ်ႉၸဵပ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇဝႃႈ မႃႉႁတ်းႁၢၼ်ၼႆႉၵူၺ်း ၶတ်း ႁႅင်းပွင်ပဵၼ်လႆႈ။ တႃႇတေၶတ်းႁႅင်းပွင်ပဵၼ်ၼင်ႇၼႆၼၼ်ႉ မႃႉၶုၺ်ႈမႃႉၺၢမ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ တၢင်းၶတ်းႁႅင်း ၶဝ် ယူပ်ႈယွမ်းယူႇယဝ်ႉ။ (ၵွပ်ႈၼႆ ဢဝ်လေႃႉမႃႉၼၼ်ႉ မႃးႁၢင်ႈပၼ်ၵဝ်တႃႉ)။
ၶုၼ်လူင်ၿႃႇရႃႇၼသီႇ မႃးပဵၼ် ၸဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇၻႃႇ။
(2)တေႃႇထိုင်ၸမ်တေတၢႆ ၊ ယႃႇပၼ်ႁၢႆဝီႇရိယ။
ပျေႃႇပွႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈပျေႃႇပွႆႇ  (ပျော်ဘွယ်ရွာ၊ Pyawbwe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢၼွၵ်ႉတေႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192154 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢၼွၵ်ႉတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1128 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1315 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2443 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ꩡၵျၼ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈꩡၵျၼ်းၵူင်း  (ဇဂျန်းကုန်းရွာ, Zagyankone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၼႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191732 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၼႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2196 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2440 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4636 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ၽြႃးၸဝ်ႈၵေႃႇမိူင်း၊ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း
ၽြႃးလူင်ၸဝ်ႈၵေႃႇမိူင်း (ႁိုဝ်) ၽြႃးမႁႃႇမုၼိ ၼႆႉ ပဵၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႊၽြႃးပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ဢၼ်သူႇယႂ်ႇသုတ်းသူႇၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်းၸေႊဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း၊ ၸေႊတွၼ်ႈမူႇၸေႊ၊ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႊၽြႃးၸဝ်ႈၵေႃႇမိူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ဝတ်ႉလူင်ၸဝ်ႈၵေႃႇမိူင်း (ၵျွင်းတေႃႇၵၢင်မိူင်း)၊ ၼႂ်းၵၢင်မိူင်း ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းယူႇယဝ်ႉ။ thumb|ႁုၼ်ႇႁၢင်ႊၽြႃးၸဝ်ႈၵေႃႇမိူင်း မိူဝ်ႈသိုၵ်းမႁႃႇမိတ်ႉၶဝ် ၽႅဝ်မႃး ၼႂ်းဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းသေ ဢဝ်မၢၵ်ႇမႃးပွႆႇသႂ်ႇ ၵျွင်းယွၵ်းယွႆႈၵႂႃႇမူတ်းသေ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႊၽြႃး ဢမ်ႇလူႉဢမ်ႇလႅဝ်သင်လႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇထႆႇၶႅပ်းႁၢင်ႊ သႂ်ႇၼႂ်းလိၵ်ႈၽိုၼ်မၢႆတွင်းၶဝ်ဝႆႉ မိူဝ်ႈပီႊၶရိတ်ႉ 1942
တႄႇၵုမ်းၵေႃႇ
ၽြႃးၸဝ်ႈၵေႃႇမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၽြႃးမႁႃႇမုၼိၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီႊၵေႃးၸႃႇ 1139 ၶု၊ ပီႊၶရိတ်ႉ (1776‒77)ၼၼ်ႉ တႄႉမႄးၶႂၢၵ်ႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၶမ်း ႁဵတ်းပဵၼ်ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းၸင်ႇယုၵ်ႉဢဝ် ပူႇႁဵင်ပေႃႈသီး ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵိၼ်မိူင်း (မဵဝ်ႉၸႃး) ၼမ်ႉၶမ်းၵႂႃႇယူႇ။ မႄႈပေႃႈသီးၶဝ်ၼႆႉ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼၢင်းၶႆႇပွၵ်ႇ (ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်း ၽိဝ်ၶၢဝ်ႁၢင်ႈလီ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶႆႇတူမ်ႈသုၵ်းသေ ပွၵ်ႇပိူၵ်ႇၶႆႇ ၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼၢင်းၶႆႇပွၵ်ႇ)ၼႆယဝ်ႉ။ ၵိၼ်မိူင်းလူင်ပေႃႈသီး ၸင်ႇဢဝ်တႆးၵေႃႉမၼ်း ဢၼ်ဝႃႈပေႃႈလဵၵ်းၼၼ်ႉ ၼုင်ႈၸၢင်းပဵၼ်ရႁၢၼ်းသေ ၸင်ႇတေႁဵတ်းလူႇပၼ် ၵျွင်းလင်ၼိုင်ႈ၊ ၽွင်းမိူဝ်ႈၸဝ်ႉသေၼၼ်ႉ ထေႇရဝႃႇတ သႃႇသၼႃႇ မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၵေႃႈ ၽႅဝ်ထိုင်ဝႆႉ ၼႂ်းဢိူင်ႇထုင်ႉမၢဝ်းယဝ်ႉလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်သႃႇသၼႃႇ ပေႃးတေႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသ်ႂၼၼ်ႉ ၵိၼ်မိူင်းလူင်ပေႃႈသီးလႄႈ မုၼ်ၸဝ်ႈပေႃႈလဵၵ်း ၸင်ႇၵေႃႇႁဵတ်း ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးသူႇၼိုင်ႈ တၢင်းသုင် မီးမွၵ်ႈႁူၵ်းသွၵ်ႇ၊ ၽြႃးသူႇၼၼ်ႉ မႃးပဵၼ်ငဝ်ႈၵဝ်ႉ မူႇလၽြႃးၵေႃႇမိူင်း ဢၼ်ဢူမုၼ်ႁိူင်းယူႇ ၵျွင်းၽြႃးလူင် ၵၢင်ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။
မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး
ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၵေႃႈ သိုပ်ႇၵိုၼ်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း၊ ထိုင်မႃးပီႊၵေႃးၸႃႇ 1226 ၶု၊ ပီႊၶရိတ်ႈ 1864၊ ပဵၼ်ပၢၼ်ၵိၼ်မိူင်း ၶုၼ်သၢင်ႇယီႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇမႄးၵုမ်းၵေႃႇ ၽြႃးၵေႃႇမိူင်း ႁႂ်ႈသုင်ၶိုၼ်ႈၵဝ်ႈသွၵ်ႇသေ ႁွင်ႉဢဝ်မေႃမိုဝ်းၶႄႇ မႃးႁဵတ်းၵျွင်းမုင်းလိၼ်ၶေႃ၊ ၵင်ႈၽႃၵင်ႈပႅၼ်ႈ၊ သိူဝ်ႇၶႅပ်းမၢၵ်ႇႁိၼ်ယဝ်ႈ။
ဝၢႆးသေ ႁဵတ်ၵျွင်းၽြႃးလူင်ယဝ်ႉ ၸင်ႇမႄးမၵ်းမၢႆဝၢင်းၵျွင်းသေေၽုၵ်ႇဝႆႉတူၼ်ႈမႆႉၺွင်ႇ၊ မႆႉႁုင်းယဝ်ႉ။ ပွႆးၵျွင်းၽြႃးလူင်ၵေႃႇမိူင်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းၼိုင်ႈပီႊသွင်ပွၵ်ႈသေ ပဵၼ်မိူဝ်ႈလိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလွင်ႈ ႘ ၶမ်ႈ လႄႈ လိူၼ်သီႇမူၼ်းယဝ်ႉ။ ပွႆးလိူၼ် (11) လွင်ႈ (8) ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ပွႆးသၢဝ်းသၢမ် ၼႆယူႇ။ ထုင်းၽိင်ႈၼပ်ႉဢၢၼ်ႇဝၼ်းထိၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင်လိူၼ်မူၼ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇဝႃႈ လိူၼ်မႂ်ႇ (15) ၶမ်ႈၼႆသေတႃႉ ပေႃးထိုင်လိူၼ်လွင်ႈၶမ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မိူင်းထုင်ႉမၢဝ်းလႄႈ တႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇဝႃႈ (16) ၶမ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ လိူၼ်လွင်ႈ (8) ၶမ်းၼၼ်ႉပဵၼ်ၵႂႃႇ (23) ဝၼ်းလႄႈ ပွႆးလိူၼ်လွင်ႈ (8) ၶမ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပွႆးသၢဝ်းသၢမ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတူၵ်းၵျွင်းၽြႃးလူင်ၼႆႉၵေႃႈ တႅပ်းတတ်းပဵၼ် ပၢင်ႇပွႆးသေ တီႈၼႂ်းၵျွင်းၽြႃးလူင်ၼႆႉၵေႃႈ ဝၼ်းသိၼ်ပႅတ်ႇၶမ်ႈ၊ လိူၼ်လပ်းလိူၼ်မူၼ်း ႁဵတ်းပဵၼ်ပၢင်ပွႆးတြႃးမႃးတႃႇသေႇယူႇ။ ပီႊၵေႃးၸႃႇ 1299 ၶု၊ ပီႊၶရိတ်ႈ 1937၊ ပွႆးၸႃးလူင်လုင်းၽယီႈ မၢၼ်ႈဝဵင်း ဢၼ်ယူႇတီႈ မၢၼ်ႈမေႃႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇၵႂႃႇၸၢင်ႈ မေႃမိုဝ်းမၢၼ်ႊ ဢူႈတၢၼ်ႇၶႄး မႃးမႄးၵုမ်းၵေႃႇ ၽြႃးလူင် ႁႂ်ႈသုင်ၶိုၼ်ႈ (12)သွၵ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၵျွင်းၽြႃးလူင်ၵေႃႈ ၶိုၼ်းမႄးၵုမ်းၵေႃႇ ႁဵတ်းပဵၼ်ၵျွင်းပျႃႉသၢတ်ႈ လၢႆလၢႆႁၢၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢၼ်သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်
ထိုင်မႃး ပီႊၵေႃးၸႃႇ (1304-05)၊ ပီႊၶရိတ်ႉ (1942) ၽွင်းသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ၵျပၢၼ်ႇၶဝ် မႃးသိမ်းဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းဝႆႉသေ သိုၵ်းမႁႃႇမဵတ်ႉ (သိုၵ်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ) ၶဝ် လုၵ်ႉဢိၼ်ႇတိယ ၶီႇႁိူဝ်းမိၼ် မႃးလူင်းမၢၼ်ႈမေႃႇ၊ လုၵ်ႉမၢၼ်ႈမေႃႇ ၶီႇသိုၵ်းမႃး ၼမ်ႉၶမ်း၊ ႁိူဝ်းမိၼ်မႁႃႇမဵတ်ႉၶဝ်ၵေႃႈ ဢဝ်မၢၵ်ႇပွမ်းလူင် မႃးပွႆႇသႂ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း သမ်ႉပေႃး ယွၼ်ႈလူင်ၵႂႃႇသဵင်ႈ။ မၢၵ်ႇပွမ်းႁိူဝ်းမိၼ် လုၵ်ႈၼိုင်ႈ မႃးတူၵ်းတႅၵ်ႇသႂ်ႇ ၼိူဝ်ၵျွင်းၽြႃးလူင် ၵၢင်ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၼၼ်ႉသေ ၵျွင်းၽြႃးလူင် ပုတ်းပင်းလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇသဵင်ႈယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇပွမ်းႁိူဝ်းမိၼ်လူင် ႁႅင်းယႂ်ႇၼႃႇလႄႈ ၵျွင်းလူင်တင်းလင် လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇသေတႃႉ ဢၼ်လီဢၢမ်းတႄႉ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးလူင် ဢၼ်မီးယူႇတီႈ ၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလူႉလႅဝ်သေဢိတ်းသေ ၵိုတ်းဝႆႉယူႇတုၵ်းသုၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၵျွင်းလႅဝ်ၼၼ်ႉယူႇ။ တေလႆႈဝႃႈ ၽြႃးလူင်ၵၢင်ဝဵင်း ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ ၽုင်းယႂ်ႇမႃး ပၢၼ်ႇသိုပ်ႇပၢၼ်သေ လွင်ႈမၢၵ်ႇတူၵ်းသႂ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈလီဢၢမ်းပိူင်ၼိုင်ႈယူႇတႄႉတႄႉ။
ပီႊၵေႃးၸႃႇ 1310 ၶု၊ ပီႊၶရိတ်ႉ 1948 ၊ ပၢၼ်ၵိၼ်မိူင်းၶိင်းလွႆသႅင်ၼၼ်ႉ ၵိၼ်မိူင်းလူင်ၸင်ႇဢွၼ် ႁူဝ်သေ မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးၶိုၼ်း ၵျွင်းတေႃႇ ဢၼ်လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီႊၵေႃးၸႃႇ 1351 ၶု၊ ပီၶရိတ်ႉ 1989 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၵေႃႈ ၵူၼ်းၵိုၼ်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း၊ ၵူၼ်းတီႈၸမ်တီႈၵႆ ဢိၵ်ႇၸဵမ်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်မႃးဝႆႈၽြႃးၵေႃႈ မီးၼမ်မႃးယူႇ ၵူႊဝၼ်းဝၼ်းလႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇၼုၵ်ႉၵႁ ၶိင်းၶမ်းၸိုၼ်ႈၸေႃးမႅတ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်သေ၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ ၼမ်ႉၶမ်း ၸၢႆးၵျေႃႇလႄႈ ၸၢႆးသၢမ်၊ ၵေႃႇမတီႇ တႃႇတေပူၵ်းတင်ႈၵျွင်းမႂ်ႇ လုင်းလႃႉၵျွႆႇ၊ ၸင်ႇဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်သေ ၵႂႃႇႁွင်ႉမေႃမိုဝ်းမၢၼ်ႈ လုင်းတၢၼ်ႇၶျွင်း (ၽူႈဢၼ်ၵုမ်းၵေႃႇ သိမ်ႇလူင် ၸၼ်ႉၸွမ်သႃႇသၼႃႇၸိုင်မိူင်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇ) မႃးမႄးလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၵျွင်းမႂ်ႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယူႇ။ ဢိင်ပိုင်ႈၸေႇတၼႃႇ သတ်ႉထႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼမ်ႉၶမ်း ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ တၵႃႇတင်းၼမ်သေ တႄႇဢဝ် ပီႊၶရိတ်ႉ 1989 တေႃႇထိုင် 2001 ၼၼ်ႉ လႆႈၽင်တမ်းမေႃႈဢုမ်ၶမ်းၵႂႃႇ တီႈၼႂ်းသႃႇသၼႃႇမုၼ်ၶမ်းၽြႃး ငိုၼ်း (223) သႅၼ်လိူဝ်ယူႇ။ လွင်ႈဢၼ်ၵုမ်းၵေႃႇႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ၽြႃးၵေႃႇမိူင်းလူင် ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ လၢႆးၵုမ်းမၼ်း ၶိုၼ်းမႄးမမ်ႇသႂ်ႇ ၸၼ်ႉၼွၵ်ႈမၼ်းမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:!Main category
တီးပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ထယၢၼ်ႇၵႃႇ
ဝၢၼ်ႈတီးပိၼ်ႇ  (သီးပင်ရွာ၊ Theepin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထယၢၼ်ႇၵႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192898 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထယၢၼ်ႇၵႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2521 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2986 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5507 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဢူဝ်မတူၺ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢူဝ်ႇမတူၺ်ႉ  (အိုမတွေ့ရွာ, Ohmatwayt) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူၺ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193686 ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
လႅတ်ႉပၢၼ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၵူင်း (လက်ပန်ကုန်းရွာ, Letpankone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190171 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 623 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 755 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1378 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
744
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:744
ၸေႃႇယႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
Superscript text
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ပျွင်ႇၶွင်းၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၵူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵူင်ႇ  (ဂုဏ်ရွာ, Gon) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194691 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1927 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2006 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3933 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
တူၼ်ႈၺွင်ႇၽေႃးထိ ဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇ
ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ်ၼႆ ႁိမ်းႁွမ်းမိူင်းသႃႇဝတ်ႉထိၼၼ်ႉ ၽူၼ်လူင်ၵႆႉၵႆႉႁႃႇယႂ်ႇလႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း၊ ၸင်ႇဢဝ်ဝႃႇတီႈၼႂ်းၵျွင်းၸေႇတဝၼ်ႇ မိူင်းသႃႇဝတ်ႉထိယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ် ဢဝ်ဝႃႇတီႈၵျွင်းၸေႇတဝၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းသႃႇဝတ်ႉထိၶဝ်သေဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽႅဝ်မႃးတီႈၵျွင်းၸေႇတဝၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းၽွင်းၼၼ်ႉ တီႈၵျွင်းၸေႇတဝၼ်ႇၼႆႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်တင်း ၽိၵ်ႉၶုၼီႇၶဝ်၊ ၼၢႆးၶၢဝ်ၶဝ် ၵူၼ်းႁိူၼ်းၶဝ် ပေႃးၵိုၼ်းလူင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁိူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမင်ႇၵလႃႇတြႃးမီးမႃးဝႃႈ "ၵႃလေၼ၊ ꩪမ်မသႃဝၼ" မႃးထွမ်ႇငိၼ်းဢဝ်တြႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈသင်၊ "ၵႃလေၼ၊ ꩪမ်မသႃၵတ်သႃ" မႃးတွင်ႈထၢမ် ဢၼ်ၶဝ်ဢမ်ႇသၢင်းလၢင်းၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၽႅဝ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းၽူၼ်ပူၼ်ႉ ၾႃႉလႅတ်ႇၽူၼ်ႁိူင်မႃးတႄႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ သင်ႇၶႃႇၶဝ်ၸဝ်ႈ ဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽႄထမ်ႇမတြႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၶဝ် ယေႃးၶိင်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ တီႈၵျွင်းၸေႇတဝၼ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇၵိုတ်းၽႂ်ဝႆႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵျွင်းၵေႃႈပဝ်ႇသူင်ႁူင်သေ တဵတ်ႇယဵၼ်ဝႆႉ။ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ယင်းဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဢမ်ႇယူႇသဝ်းတီႈၵျွင်းၼႆၵွၼ်ႇ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈၵႆၵႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁူႉ၊ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႃႇတေမႃးဝႆႈသႃၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးၼိုင်ႈၵေႃႉသွင်ၵေႃႉ၊ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၽႅဝ်မႃးၽေႃႈၽေႃႈၽႄႈၽႄႈလႄႈ ၵူၼ်းၸင်ႇၼမ်တိူဝ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈပႃးၶိူင်ႈၶူဝ်းလူႇတၢင်းတၢၼ်းသေ ၽႅဝ်မႃးတီႈၵျွင်းယဝ်ႉ ၽိူဝ်ႇလႆႈႁူႉဝႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဢမ်ႇယူႇသဝ်းတီႈၵျွင်းၼႆ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်တူၵ်းသေ ႁိူဝ်ႉမွႆႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၸင်ႇဢဝ်ၶိူင်ႈၶူဝ်းလူႇၶဝ်ၵွင်ဝႆႉ ႁိမ်းပၢၵ်ႇၽၵ်းတူၵၼ်ႇထၵုတိ တီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇသဝ်းဢဝ်ၼႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉသေ မိူဝ်းၶိုၼ်းႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ တၵ်ႉၵႃႇၵျွင်းလူင် ဢၼႃႇထပိၼ်ႇတိၵ ႁူႉငိၼ်းလွင်ႈၼႆႉယဝ်ႉၵေႃႈ ယိၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီတႄႉတႄႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွင်းၶၢဝ်းၽူၼ်ၼႆ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၶဝ် ဢဝ်ဝႃႇသေ ပေႃးဝႃႈၾႃႉလႅတ်ႇၽူၼ်ႁိူင်မႃး ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၶဝ် ဢွၵ်ႇၵႂႃႇႁႃပိုၼ်ၽႄႈႁေႃးတြႃးလႄႈ ယူႇတီႈၵျွင်းတၵ်ႉၵႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈႁူႉဝႆႉလႄႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈလၢတ်ႈသင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတေဢၢၼ်ႈမႃးဝႆႈသႃ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ ဢမ်ႇလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းဝႆႈသႃၵေႃႈ သင်ဝႃႈလႆႈဝႆႈသႃ ႁုၼ်ႁၢင်ႈသေဢၼ်ဢၼ်တႄႉ တေလီဢိူဝ်ႈ ဝူၼ်ႉၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ တီႈၵျွင်းၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈဝႆႉႁူၼ်ႁၢင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈသေဢၼ်ဢၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈလဝ်ႈလၢတ်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်မၼ်းၼႆ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ တေဢမ်ႇၶႂၢင်ႉပၼ်ၼႆ မၼ်းလွမ်ႁူႉဝႆႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇၵႂႃႇယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ် တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇၵေႃႈ ႁူႉဝႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဢမ်ႇၶႂၢင်ႉၼႆလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်ယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇပူင်လၢတ်ႈဝႃႈ ၵွင်းမူးၸေႇတိယၼႆႉ မီးသၢမ်ဢၼ်သၢမ်မဵဝ်းဢိူဝ်ႈ၊ ဝၢႆးသေ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉ ထၢတ်ႈၸဝ်ႈဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ထႃႇပၼႃႇႁဵတ်းၵွင်းမူးၸိုင် ၼၼ်ႉပဵၼ်ၵွင်းမူးသရီႇရထႃႇတု၊ ထႅင်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈၸမ်း - ယိူင်းဢၢၼ်းထိုင်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ ၵေႃႇႁဵတ်းၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ဢုတိတ်ႉသ၊ ထႅင်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈၸမ်း - ပဵၼ်ၵွင်းမူးပရိၽေႃးၵ ဢၼ်ဢဝ်ၶိူင်ႈၶူဝ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယိပ်းတိုဝ်းသေ ထႃႇပၼႃႇႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ ပူင်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ တူၼ်ႈၺွင်ႇၽေႃးထိ ဢၼ်လႆႈၺၢၼ်ႇသပ်ႉပၺ်ႇၺတ တႂ်ႈႁူမ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ထွတ်ႈမျၢတ်ႈဢိူဝ်ႈ ပူင်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႘႗၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ၼမ်ႉမေႃႇလူင်၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇလူင် (, Nam Maw Long, နမ့်မော်လုံ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးလွႆ၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
Keymagic
KeyMagic ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် Unicode Keyboard Input Customizer ၊  မၼ်းပဵၼ် တူဝ်ထတ်းသၢင်ႈ ၸတ်းၵၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇ smart kyeboard input ဢၼ်တႃႇၸႂ်ႉ လိၵ်ႈၽႃႇသႃႇ ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ KeyMagic ၼႆႉမၼ်းပဵၼ် Opensource project လႄႈ ၽူႈလႂ်ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸွမ်းၵၼ် ႁႂ်ႈပေႃးႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။
ၽၢင်ႁၢင်ႈ KeyMagic
တူၺ်းတီႈ လွၵ်းလၢႆး ဢူၼ်းသႂ်ႇ သေၵေႃႈ တႄႇၸႂ်ႉ KeyMagic ၵႂႃႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉလႄႈ....
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ်
သႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇ (သာယာဝတီမြို့ ; Tharrawaddy) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ပေႃးဢဝ် တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းဝႃႈ တင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ၵႆယၢၼ် 68 လၵ်းသေ ၵေႃးဢဝ် တင်းလူတ်ႉၵႃးဝႃႈ ၵႆယၢၼ် 78 လၵ်းယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းလူတ်ႉၵႃး လႄႈ တၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ - ပျီႇလႄႈ လွင်ႈၵႂႃႇမႃးငၢႆးလူမ်ယဝ်ႉ။ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ - ပျီႇၼႆႉ လတ်း ဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ႁူမ်ႈဝႃႈ လွင်ႈၵႂႃႇလွင်ႈမႃးငၢႆႈငႅမ်ႈသေတႃႉ ဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇၼႆႉ ဢမ်ႇၵိုၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းၸႄႈတွၼ်ႈတၢင်ႇဢၼ်။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝဵင်း လႅတ်ႉပၢၼ်ႇတၢၼ်း၊ တူင်းသႄႇ၊ ၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢမ်ႇပေႃးၼမ်၊ လွင်ႈသိုဝ်ႉလွင်ႈၶၢႆ ဢမ်ႇပေႃးႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။ လွင်ႈလိူၵ်ႈဢဝ် ဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆ့ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်းဝႃႈ မၼ်းတူၵ်းၵႅၼ်ၵၢင်လီၼႆသေ ၵပတဵင်ႇၽေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်ၽွင်းၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇၼၼ်ႉ ၵေႃႉလိူၵ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1878 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပၢင်တိုၵ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-မၼ်ႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ ၽွင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် တႄႇၽွင်းငမ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢဝ် ၸႄႈတွၼ်ႈသႃႇယႃႇဝတီႇလႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼႃႈလိၼ်ၼိမ်သဝ်းမႃး ထိုင်ပီ 1873 ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈၽႄဢဝ် သႃႇယႃႇဝတီႇ ဢွၵ်ႇတီႈ ႁိၼ်းတတႃႉသေၵေႃႈ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈႁင်းၶေႃယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈႁင်းၶေႃမႃး ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၶဝ် ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ဝူၼ်ႉ ထုင်ႉၵူႈတီႈတီႈ တွၼ်ႈတႃႇပၵ်းဝႆႉပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် တူင်းသႄႇ၊ လႅတ်ႉပၢၼ်ႇတၢၼ်း၊ မိၼ်းလႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃးတွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ မၼ်းဢမ်ႇတူၵ်းၵႅၼ်ၵၢင်မၼ်းလီလႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် တေဢမ်ႇယူႇသဝ်းလႆႈ ၼင်ႇဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလူၺ်ႈၼမ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၶဝ် ၸင်ႇဢမ်ႇလႆႈလိူၵ်ႈမႃး။
ဢၼ်ပဵၼ် ၶုၼ်ႇၼယႂႃႇ ဢၼ်ၵႆယၢၼ်တင်း တႃႈရူတ်ႉရဵၼ်းၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉ မွၵ်ႈသီႇလၵ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၵမ်ႉၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်လႆႈၸႂ်သေ မိူဝ်ႈပီ 1878 ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လိူၵ်ႈ တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈသေ ပေႃးလႆႈတႄႇၵေႃႇသၢင်ႈ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵပ်ႇပတဵင်ႇၽေႃႉ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႈဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႉ။ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းမႃး ၸူးလိူၵ်ႈ ဢၼ်တေပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇ ဢၼ်ၵပ်ႇပတဵင်ႇၽေႃႉထုၵ်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လႆႈလိူၵ်ႈဢွင်ႈတီးၼႆႉ ပေႃးၼိူင်းၵၼ်တင်းၵၢၼ်ဢၼ်တေလႆႈႁဵတ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးလွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈ ၼမ်ႉဢမ်ႇၶၢၼ်ၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၸူးႁႂ်ႈၵေႃႇ ယူင်ႇသၢင်ႈ လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေၵေႃႈ တင်ႈဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လႆႈႁွင်ႉ ဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇဢၼ်ၼႆႉ တီႈမျူဝ်ႉတႂိၼ်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝဵင်းၵျူဝ်ႉပိၼ်ႇၵွၵ်ႉ ယၢၼ် 7 လၵ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃး ၸဝ်ႈၸၢႆးသႃႇယႃႇဝတီႇ ယၢမ်ႈယူႇသဝ်းမႃးသေ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ သႃႇယႃႇဝတီႇၼႆႉသေ ၸူးဢဝ်ၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉ ႁွၵ်ႉၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈဝဵင်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်တင်ႈဝဵင်းမႃးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ်တီႈၼႃႈလိၼ်တႅမ်ႇ ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းလႄႈ ပႃႇထိူၼ်ႇ မီးမႃးတင်းၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။ သၢႆငၢႆဝဵင်းၼႆႉ ဢွမ်ႈပွမ်ႈလီသေ တၢင်းၵေႃႈ လီယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တီႈဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၸုမ်း မျူႇၼီႇၸီႇပႄႇသေ ၵူၺ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ဢၢင်ႇၶႂၢင်ႇ မျူႇၼီႇၸီႇၵႄႇ တူင်းသႄႇ ဢၼ်ၵႆယၢၼ်မွၵ်ႈ သွင်လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ယူႇသဝ်းတီႈဝဵင်းတူင်းသႄႇသေ မႃးၶိုၼ်ႈလုမ်းတီႈ ဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇယဝ်ႉ။
တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီၼႆႉ မီးမႃးလုမ်းၶုၼ်ၽွင်းၸႄႈတွၼ်ႈ၊ လုမ်းၶုၼ်ၽွင်း ပႃႇထိူၼ်ႇ၊ လုမ်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသဵၼ်ႈတၢင်း၊ ၶွၵ်ႈ ၸၸိူဝ်းပဵၼ် ယုင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူင်းယႃ၊ ၵၢတ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ယူင်ႉသၢင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးၼင်ႇ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈ တၢင်ႇၸိူဝ်းယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ၸၼ်ႉၵၢင်၊ ၸၼ်ႉငဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီးဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးၼွင်သေဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်းၼမ်ႉၼႂ်းလိၼ် ဢၼ်လႆႈၶုတ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1905 ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉသေ မီးပိူင် ဢၼ်ဢဝ်လွတ်ႇၼမ်ႉသေ ၽႄႈၼမ်ႉပၼ်ၼႂ်းဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႇ မိူဝ် 1971 ၼၼ်ႉ လႆႈလၢမ်း မီး 13001 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ ၽြႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈဝဵင်းသႃႇယႃႇဝတီႆၼႆႉ ၽြႃးသတ်ႉထထႃႇၼ လႄႈ ၽြႃးဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽြႃးသတ်ႉထထႃႇၼ ဢၼ်မီးတီႈ ၽၢႆႇဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇၵေႃႇမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1280 တဵမ်ၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈၽွင်းၼႂ်းသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ လႆႈၺႃးတၢမ်ႇသိုၵ်းသေ လႆႈလူႉလႅဝ်မႃးလႄႈ ထိုင် 1325 ၼီႈမႃး ၶိုၼ်းဢဝ် တၢင်းလီၵူၼ်းတင်းၼမ်သေၵေႃႈ ၶိုၼ်းၵေႃႇၵုမ်းလုမ်းလႃးမႃးသေ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇၵေႃႇ ၽြႃးထမ်ႇမၸၵ်ႉၵျႃႇပႃးထႅင်ႈယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ်ၽြႃးဢွင်ႇၶျၢၼ်းတႃႇ ဢၼ်မီးတီႈၽၢႆႇယေႇဝေႇယႅတ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇၵေႃႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 1288 ၼီႈ လိူၼ်ၸဵင်ႇမႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈၼၼ်ႉသေ မီးၵျွင်းၽြႃး၊ တႄးမုင်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပဵၼ်ၽြႃးဢၼ်သပ်ႉပၢႆႇသူႇၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ်ၽြႃးလူင် ဢၼ်မီးတီႈ ၽၢႆႇယေႇဝေႇၼၼ်ႉလႄႈ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ ၽြႃးယေႇဝေႇၼႆယဝ်ႉ။
လွႆတႂ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈလွႆတႂ်ႈ (, Laui Taue, လွိုင်တိုက်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်ၼမ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ပꩩမꧤိၵ်ၶႃၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီလႆႈလူႇ ၶဝ်ႈသွမ်းၽြႃး
10-ပꩩမꧤိၵ်ၶႃၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီလႆႈလူႇ ၶဝ်ႈသွမ်းၽြႃး
ꧤိၵ်ၶႃၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သိပ်း သုတ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇၵႂႅတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇၵႂႅတ်ႉ  (ကုက္ကိုကွက်ရွာ, Kokekokwet) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၽျွၵ်ႉသဵၵ်ႉၵူင်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194252 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၽျွၵ်ႉသဵၵ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1152 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1495 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2647 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
တယႅတ်ႉပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉပိၼ်ႇ  (သရက်ပင်ရွာ၊ Thayetpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပႄႉသႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192642 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပႄႉသႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1646 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1945 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3591 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
သၽႃးၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း
သၽႃးၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း (ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော်), (Chin State Hluttaw), ၼႆႉ ပဵၼ် သၽႃးသၢင်ႈၾိင်ႈမိူင်း တႃႇ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်သၽႃးမဵဝ်းမီးသၽႃးၼိုင်ႈဢၼ်သေ ႁူဝ်ၼမ် တႅၼ်းၽွင်း ၶဝ်ႈပႃး 24 ၵေႃႉ (တႅၼ်းၽွင်းဢၼ်ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ 18 ၵေႃႉလႄႈ တႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇ 6 ၵေႃႉ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပူင်းမႄးၸႃႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈပူင်းမႄးၸႃႇၵူင်း  (ပုန်းမဲဇာကုန်းရွာ, Ponemezarkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႃႇပႅတ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194295ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျႃႇပႅတ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1194 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1431 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2625 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
1730
1730
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1730
လႅတ်ႉၶူၵ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈလႅတ်ႉၶူၵ်ႉၵူင်း  (လက်ခုပ်ကုန်းရွာ, Letkhokekone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉၶူၵ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190910 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉၶူၵ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 218 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 224 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 442 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
942
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:942
ၻုတိယꧤိၵ်ၶႃၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ လႆႈလူႇၶဝ်ႈသွမ်း တီႈရႁၢၼ်းတႃႇ
11-ၻုတိယꧤိၵ်ၶႃၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ လႆႈလူႇၶဝ်ႈသွမ်း တီႈရႁၢၼ်းတႃႇ
ၻုတိယꧤိၵ်ၶႃၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သိပ်းဢဵတ်း သုတ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
266
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:266
743
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
မႆႉမူင်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈမႆႉမူင်ႈ (, Mai Mong, မိုက်မုံ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်ၼမ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
743
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:743
1343
1343
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1343
သူးတပ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ငူၺ်ႇလေးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈငူၺ်ႇလေးၵူင်း  (ငွေလေးကုန်းရွာ, Ngwelaykone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၼႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191736 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၼႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2196 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2440 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4636 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
သျႃးၸေးၶျႅတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈသျႃးၸေးၶျႅတ်ႉ  (ရှားစေးချက်ရွာ, Sharsaychet) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလမၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218182 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလမၢႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 5196 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5582 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 10778 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
941
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:941
တိၼ်တၢတ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈတိၼ်တၢတ်ႇ (, Tin Taik, တင်တိုက်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးလွႆ၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပွၵ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ လႅတ်ႉပၢၼ်ႇၵူင်း
ဝၢၼ်ႈပွၵ်ႉၵူင်း (ပေါက်ကုန်းရွာ, Paukkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢၼ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190172 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 623 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 755 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1378 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
လဵၵ်ႉဝုတ်ႉတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈလဵၵ်ႉဝုတ်ႉတေႃး  (လိပ်ဝပ်တောရွာ၊ Leikwuttaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢၼွၵ်ႉတေႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192156 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢၼွၵ်ႉတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1128 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1315 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2443 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဢမႃႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းဢမႃႇ (အမာမြို့ ; Ahmar) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၶီႇလူဝ်ႇၵရမ်ႇ
ကီလိုဂရမ် ဆိုသည်မှာ ဒြပ်ထု ၏ မက်ထရစ် ယူနစ် ဖြစ်သည်။
၁ ကီလိုဂရမ် သည် ၂.၂ ပေါင် ထက် အနည်းငယ်မျှသာ ပိုသည်။ ၁၀၀၀ ကီလိုဂရမ် သည် ၁ တန် နှင့် ညီမျှသည်။ ရေ ၁ လီတာ သည် အမြင့် သုံည ( ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်) နှင့် အပူချိန် ၃.၉၈° စင်တီဂရိတ် ရှိသော ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေတွင် ၁ ကီလိုဂရမ် အတိအကျ နီးပါး ရှိသည်။ သို့သော် ဤ အဓိပ္ပာယ် မှာ ၁၇၉၅ တွင် ဖွင့်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဆိုခဲ့သည့် အတိုင်း ကီလိုဂရမ် သည် ဒြပ်ထု ၏ ယူနစ်ဖြစ်သည်။ အရပ်စကား ဖြင့် မည်မျှလေးသနည်း ကို တိုင်းတာခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤနားလည်မူသည် သိပ္ပံနည်းကျ အားဖြင့် မမှန်ပေ။ အလေးချိန်သည် ကြီးမားသော အရာဝတ္ထု တစ်ခုခု ၏ ဆွဲငင်အားပေါ်မူတည် ပြီး ဒြပ်ထု သည် မည်သည့်နေရာမဆို မူလ အတိုင်းဖြစ်သည်။ ဆွဲငင်အား မရှိသလောက် နေရာတွင် ဒြပ်ထုများသည် အလေးချိန်မဲ့နီးပါး ဖြစ်သည်ကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် သိနိုင်သည်။
နူန်းစံမီ ကီလိုဂရမ် ကို ပလက်တီနမ် − အီရစ်ဒီယမ် ဒြပ်ရော ဖြင့်ပြုလုပ်ထားပြီး ပါရီ တွင်သိမ်းဆည်းထားသည်။
ဢုꩮႃရဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ လႆႈလူႇၶဝ်ႈမုၼ်းငႃးပႄႉ
1-ဢုꩮႃရဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီ လႆႈလူႇၶဝ်ႈမုၼ်းငႃးပႄႉ
ဢုꩮႃရဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ သုတ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ၸီးပိၼ်ႇၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၸီးပိၼ်ႇၵျီး  (ဇီးပင်ကြီးရွာ, Zeepingyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸီးပိၼ်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189888 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸီးပိၼ်ႇၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4408 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3626 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8034 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ထၢၼ်းတေႃးၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈထၢၼ်းတေႃးၵျီး  (ထန်းတောကြီးရွာ, Htantawgyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191264 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႂႃႇတႃႇယႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1091 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1394 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2485 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈဢူၵ်ႉၽူဝ်ႇ  (အုပ်ဖိုရွာ၊ Okehpo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192036 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1011 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1447 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2458 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၶီႉတုင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸွမ်ပိဝ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊ သူဝ်ႇသႄႇလိတ်ႉမျၢၼ်ႇမႃႇ
တႃႈယိူင်း
ၸွမ်ပိဝ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊ ၸွမ်ၸိုင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ
တႃႈယိူင်း
ၸွမ်ပိဝ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊ ၸွမ်ၸိုင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ သၢမ်သီယဝ်ႉ။ (လိူင်၊ ၶဵဝ်၊ လႅင်)
1342
1342
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1342
ၺွင်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၵၢၼ်ႇ  (ညောင်ကန်ရွာ, Nyaungkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႃႇပႅတ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194296 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျႃႇပႅတ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1194 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1431 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2625 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
742
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:742
ဢူၵ်ႉၶျူဝ်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈဢူၵ်ႉၶျူဝ်ႇပိၼ်ႇ  (အုတ်ချိုပင်ရွာ၊ Okechopin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထယၢၼ်ႇၵႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192892 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထယၢၼ်ႇၵႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2521 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2986 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5507 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ပျွင်ႇၶွင်းလေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဢုၸ်ꧡုၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီလႆႈလူႇဢွႆႈ
2-ဢုၸ်ꧡုၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီလႆႈလူႇဢွႆႈ
ဢုၸ်ꧡုၻႃယိၵႃဝိမႃၼဝတ်ထု ႁူဝ်သွင် သုတ်းယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
940
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:940
သူၺ်ႇၵူႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈသူၺ်ႇၵူႇ  (ရွှေကူရွာ, Shweku) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇၶျီႇတၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194566 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇၶျီႇတၢႆႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1215 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1348 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2563 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ꧤီးꩡတ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈꧤီးꩡတ်ႉၵူင်း  (ဘီးဇပ်ကုန်းရွာ, Beezatkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၽျွၵ်ႉသဵၵ်ႉၵူင်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194249 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၽျွၵ်ႉသဵၵ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1152 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1495 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2647 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၶၢၼ်ႇပူး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
Superscript text
265
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶၢၼ်ႇပူး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈၶၢၼ်ႇပူး  (ခံဘူးရွာ, Khanbu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190707 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2466 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2724 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5190 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
265
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶၢၼ်ႇပူး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
265
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လၢႆးသႂ်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ
လၢႆးသႂ်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈၼိူဝ်ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၶဝ်ႈတူၺ်းၼႃႈလိၵ်ႈၼႆႉၶႃႈ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်:ၵူႈမိုဝ်းတၢင်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ
265
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:265
ပႄႉသႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၵူႇၽျူႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈၵူႇၽျူႇ  (ကူဖြူရွာ, Kuhpyu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢမ်ႇသဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190870 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႅတ်ႉပၢမ်ႇသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 629 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 719 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1348 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
1341
1341
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1341
လွႆၼူၵ်ႉမႄႈ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈလွႆၼူၵ်ႉမႄႈ (, Laui Nok Me, လွိုင်နုတ်မယ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်ၼမ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
741
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:741
ပလ်လင်ၵဝိမႃၼဝတ်ထု၊ ၼၢင်းၽီပလၢင်ႇၶိုၵ်ႉ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝိမႃႇၼဝတ်ႉထု
ပူဝ်ႇၵလေး၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး (ဘိုကလေးမြို့ ; Bogale) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်ႈဝဵင်းဝႆႉ တီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇသၢႆႉ ၵူတ်ႉၼမ်ႉ တီႈ ၼမ်ႉၶူင်ႇၺိၼ်းတၢၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်တီႈ ၼမ်ႉၶူင်ႇၺိၼ်းတၢၼ်း လႄႈ ၼမ်ႉၵျႅၵ်ႉပိ ႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်တင်ႈဝႆႉ တီႈၼိူဝ် ၵူတ်ႉၼမ်ႉလႄႈ ဝၢႆႇၼႃႈတေႃႇ ၼႃႈၼမ်ႉသွင်ၽၢႆႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼႆႉ တင်း ပၢင်ႇလၢႆႇသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈ 43 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၵိုၼ်းၽၢႆႇ သိုဝ်ႉၶၢႆ လႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လႆႈႁွင်ႉ ပူဝ်ႇၵလေးၼႆႉ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉ 60-70 ပီၼၼ်ႉ ၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မီးဝႆႉ ဝၢၼ်ႈလူင်တႃႇပွင်း ဢၼ်ဝႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်းၽၢႆႇ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၼႆႉ ပဵၼ်ထိူၼ်ႇၸၢင်ႉယူႇသိူဝ်ယူႇၵူၺ်း။ မီးမူးသိူဝ်း ၸၢပ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးႁဵတ်းႁိူၼ်းဢွၼ်ႇ မိူၼ်သုမ်ႉပူဝ်ႇတႄး တီႈ ၶျွင်းဝ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၼၢတ်ႉၶျွင်း တီႈဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးၵႆပေႃးၸမ် တီႈတင်ႈဝဵင်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းႁွမ်း ၽင်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ မီႈဝႆႉ သုမ်ႉသီႇႁႃႈလုၵ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉႁိူၼ်းသုမ်ႉဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၸၢပ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းမူးသိူဝ်းၶဝ် ယူႇသဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းသေ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ ပူဝ်ႇၵလေႈၸု (ဗိုလ်ကလေးစု)ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၵူႈတီႈတီႈ ၸိူဝ်းမႃးႁႃၽိုၼ်း ႁႃမႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးလိုဝ်ႈသဝ်း ဢွင်ႈတီႈ ပူဝ်ႇၵလေးၸု ဢၼ်မီးၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၵွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ဢၼ်ပဵၼ် ႁိူၼ်းတုမ်ဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁူႉၼမ်မႃးသေ ၵူၼ်းမႃးယူႇသဝ်းၵေႃႈ ၼမ်မႃးလွႆးလွႆးသေ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈပူဝ်ႇၵလေး သေ ဝၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပူဝ်ႇၵလေးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်တူၵ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း သုတ်းသုတ်း တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽျႃႇပူင်ႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ထုင်ႉၼိူဝ်ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉၵဵဝ်လႄႈ ၼႃႈလိၼ်တႅမ်ႇလိၼ်ပဵင်းၼမ်သေ ႁွင်ႈၼမ်ႉၵေးၼမ်ႉၵေႃႈလိူင်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်ႉၶူင်ႇၺိၼ်းတၢၼ်း လႄႈ ၼမ်ႉၵျႅၵ်ႉပိ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ သိုပ်ႇလႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉပူဝ်ႇၵလေးၼႆသေ လႆၶဝ်ႈၼႂ်း ပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃးယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆ တီႈသဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်မီးလႆလူင်းၶဝ်ႈၸူးၼႂ်း ပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ လႆႈလတ်းၵႂႃႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵုၼ် ၵုၼ်ၵျုၼ်းၺူဝ်ႇၵျီး၊ ၵုၼ်မဵင်းမလႃႉ၊ ၵုၼ်သၢတ်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ် ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၽီ ယေႇငၢၼ်ႇပၢႆႇ ဢူးသျိၼ်ႇၵျီး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ပွတ်း ၼမ်ႉၸဵမ်း တီႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး ဢၼ်ပဵၼ် ၼၢတ်ႉၶျွင်း ဢၼ်ႁွႉဝႃႈ ၶျွင်းၵျီးၼႆႉ လႆၶဝ်ႈၼႂ်း ၼမ်ႉၶူင်ႇၺိၼ်းတၢၼ်းယဝ်ႉ။ တီ ၼႃႈလိၼ်မွၵ်ႈၶိုင်ႈပၢႆပၢႆ တီႈ ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးၼႆႉ ပဵၼ်ထိူၼ်ႇၽိုၼ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵုၼ်ႇသိၼ်ပိူင်လူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီး ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး ၼႆႉ ပဵၼ် ၽိုၼ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ် ထိူၼ်ႇၽိုၼ်းပႃႇၸိူၵ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ပႃႇထိူၼ်းပေႃးတေဢမ်ႇလႆႈ လိူမ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်လႄႉၵၼ်သေ ပိုတ်ႇပၼ်ပႃႇထိူၼ်းယဝ်ႉ။ ၽိုၼ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတီႈၼိူဝ် ၵုၼ်သူပ်းၼမ်ႉၵဵဝ်တင်းသဵင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၽဝ်ႁဵတ်းထၢၼ်ႇသေ တၢင်ႇၶၢႆလႄႈ တီႈတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ထၢၼ်ႇပူဝ်ႇၵလေးၼႆ ၵူၼ်းႁူႉၼမ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်မႆႉယႂ်ႇမႆႉလူင်ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ဢဝ်ႁဵတ်းဢဝ်ၵၢႆႇၵျွင်းၼႆသေ ဢဝ်တင်း ၸၢၵ်ႈမႆႉ 15 ႁူဝ်သေၵေႃႈ တတ်းၸႅၵ်ႇၶၢႆယဝ်ႉ။
ၵုၼ်ႇသိၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ် ၶဝ်ႈသၢၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ၸွမ်းသၢပ်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉ ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ မီး သၢဝ်းသၢမ်ႇသိပ်းလင်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝၢၼ်ႈလူင် ဢၼ်မီးၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဝၢၼ်ႈဢေႇယႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈဢမႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈၵတူင်ႇၵၼိ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းၷၢၼ် ပႃႁႅင်ႈ၊ ပႃၼဝ်ႈ၊ ၼမ်ႉပႃၸဵမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵၢႆးတွင်ႇ၊ တွင်ႇၵတူင်း ဢၼ်ပဵၼ် ၵုၼ်ႇႁၢတ်ႇသၢႆး ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉ လႆႈ ၶႆႇတဝ်ႈတင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။