cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ၸုတီႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၸုတီႇ  (စုတည်ရွာ၊ Suti) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸုတီႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192417 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸုတီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 718 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 833 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1551 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
613
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸုတီႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
613
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:613
1606
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1606
ပၢင်ၸိူင်း၊ ဢိူင်ႇ (ၵႃႇႁႃႉ)
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
ဢူၵ်ႉသတ်ႉပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈဢူၵ်ႉသတ်ႉပိၼ်ႇ  (အုပ်ဆပ်ပင်ရွာ၊ Okesatpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းၼၼ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192954 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းၼၼ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2640 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2292 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4789 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၵျွၵ်ႉၵႃႇယႂႃႇမ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၵႃႇယႂႃႇမ  (ကျေက္ကာ (တောင်)ရွာ, Kyaukkar(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၵႃႇယႂႃႇမ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191587 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၵႃႇယႂႃႇမၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1521 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1932 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3453 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
1938
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1930 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ၵၢၼ်ႇၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇၵျီး  (ကံကြီးရွာ, Kangyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပႄးၼၼ်ႉတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194550 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပႄးၼၼ်ႉတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 888 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1075 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1963 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
တူပ်းမိုဝ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်း (တမူးမြို့ ; Tamu ; ) ၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း ႁင်း ၸႄႈဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတူပ်းမိုဝ်း၊ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၸမ်ၵၼ် တင်း ထုင်ႉမၼိပူႇရ၊ မိူင်းဢႃႇသမ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်း လႅၼ်လိၼ် မၼိပူႇရသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်မွၵ်ႈ လၵ်းလိူဝ်လိူဝ်သေ တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းမၢၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၶၼ်ႈလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းယဝ်ႉ ၶၢမ်ႈ ႁွင်ႈလွၵ်ႉသေ ၸၢင်ႈႁွတ်ႈၽႅဝ် ဝဵင်းဢိၼ်ႇၽႃႇ ထုင်ႉမၼိပူႇရၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1925-25 မွၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် သႃႇဝီႇလျႅၼ်ႇ ဝႃႉတဝုတ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်သိုၵ်း မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်း တပ်ႉၸုမ်းသိုၵ်း ၸုမ်းၼိုင်ႈသေ လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းဢိၼ်ႇၽႃႇ ထုင်ႉမၼိပူႇရ မႃးၸူး ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်း မႃးၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းမႃႉ တၢင်းၵႅပ်ႈၵႅပ်ႈသေ လႆႈပႆတိၼ် ၶၢဝ်းတႃႈ 5 ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉမႃး ဢၼ်ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်း လႄႈ ဢိၼ်ႇၽႃႇၼႆႉ လႆႈၽၢင်ႉမႅၼ်ႈၺႃးဝႃႈ တေပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇၵႃႉၶၢႆ မိူင်းမၢၼ်ႈ လႄႈတင်း မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇပႆႇမီး လွင်ႈတၢင်း တွၼ်ႈတႃႇတေႁဵတ်းတၢင်း။
ယွၼ်ႉပဵၼ်သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်လႄႈ ၽွင်းတပ်ႉသိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ထွႆဢွၵ်ႇတီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ပီ 1942-45 ၽွင်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ၶတ်းၸႂ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းတူပ်းမိုဝ်းဢိၼ်ႇၽႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းပိူင်လူင်မႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼႂ်းသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးသေ ၶဝ်ႈၸူးမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉတႃႇ သွင်တၢင်းၵူၺ်း။ တၢင်းၼိုင်ႈတႄႉ တႃႇလုၵ်ႉတီႈ ပၢင်ႇလၢႆႇသေ ၶဝ်ႈၸူး၊ တွၼ်ႈတႃႇထႅင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈတႄႉ တႃႇလုၵ်ႉတီႈ သဵၼ်ႈတၢင်း တူပ်းမိုဝ်း ဢိၼ်ႇၽႃႇသေၶဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးတေလုၵ်ႉတီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈသေ ဢွၵ်ႇၸူး မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၵေႃႈ မီးဝႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်း တူပ်းမိုဝ်းဢိၼ်ႇၽႃႇ တၢင်းလဵဝ်ၵူၺ်း။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၶိုၼ်ႈၸွမ်း ၼမ်ႉၶၢင်တွင်း တေႃႇထိုင် ဝဵင်းၵလေးဝသေ လုၵ်ႉတီႈ ၼမ်ႉၶူင်ႈၵပေႃႇ ၶိုၼ်ႈၸူးတေႃႇထိုင် ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်း ႁႂ်းပေႃးၽဵဝ်ထိုင် ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းသေ ၶၢမ်ႈလတ်း ပႃႇထိူၼ်ႇလၢႆလၢႆၸၼ်ႉယဝ်ႉ ၸင်ႇလူင်းၽႅဝ်ႁွတ်ႈ ပၢင်ႇပဵၼ်းဢိၼ်ႇၽႃႇ ထုင်ႉမၼိပူႇရၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1942 ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းဢိင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်တင်းၸၢင်ႉသေ ႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး လုၵ်ႉဢဝ် ဝဵင်းၵလေးဝ တေႃႇထိုင် ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းသေ လုၵ်ႉတီႈ တၢင်းတူပ်းမိုဝ်းဢိၼ်ႇၽႃႇသေ ထွႆလင်ဢွၵ်ႇပၢႆႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီ 1942-45 ၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်းၸၢၵ်ႈထုၺ်လိၼ် ပူႇတူဝ်ႇၸႃႇ သေ ႁဵတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ယဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် တပ်ႉငဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ မၢႆ (14) လႆႈၶိုၼ်းၶဝ်ႈတိုၵ်းၼႂ်း မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။
တပ်ႉသိုၵ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ဝၢႆးသေ သိမ်းဢဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၶဝ်ၶတ်းၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇသိုပ်ႇသိမ်းဢဝ် မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼၼ်ႉ ၸွမ်းသၢႆတၢင်း ၶူင်ႈၼမ်ႉၵပေႃႇ လႄႈ တၢင်းတူပ်းမိုဝ်းဢိၼ်ႇၽႃႇ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်သိုၵ်းမႃးၼႆႉ ပွၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်းပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ ၶရိတ်ႉ 16 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပယိၼ်ႉၼွင်ႇၼႆႉ ၶိုၼ်ႈၼႃႈသိုၵ်းၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်း တူပ်းမိုဝ်းဢိၼ်ႇၽႃႇသေ ယၢမ်ႈၵႂႃႇတိုၵ်း မၼိပူႇရမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1812 ၼၼ်ႉ ပူဝ်းတေႃႇၽယႃးၼႆႉ လႆႈၶဝ်ႈၵႄႈၵၢင်သေ တႅပ်းတတ်းပၼ် လွင်ႈသိုပ်ႇပုတ်ႇႁၢင်ႈႁေႃမၼိပူႇရမႃးသေ ယၢမ်ႈသိမ်းဢဝ် ၶူင်ႈၼမ်ႉၵပေႃႇမႃးယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တူပ်းမိုဝ်းဢိၼ်ႇၽႃႇသေ ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းလမ်ႇလွင်ႈ တီႈထုင်ႉ လႅၼ်လိၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ထုင်ႉမၼိပူႇရ မိူင်းဢႃႇသမ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းတင်းဢၼ်ၼႆႉ ၵွင်းလွႆၼမ်လိူင်ႇသေ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းၼႆႉ ၵူၺ်းမီးတီႈ တီႈ ၶမ်းပတ်း လႄႈ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉယုၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တီႈဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းၼမ်မႃးယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ပွၵ်ႉ သီႇပွၵ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပွၵ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉ၊ ပွၵ်ႉၸေးတၢၼ်း၊ ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉမ လႄႈ ပွၵ်ႉၸတ်ႉတၵူး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းယူႇသဝ်းတႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး၊ ၶျၢင်း၊ မၢၼ်ႈ၊ ၵေႃႇလၶႃး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၶိူဝ်းၵတႄးၵေႃႈ ယူႇသဝ်းဝႆႉယူႇဢိတ်းဢွတ်း။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတီႈၼိူဝ် ဝဵင်းတူပ်းမိုဝ်းၼႆႉ မီးယူႇ 43,737 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတူပ်းမိုဝ်း
ၸၵႃးဢိၼ်း (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈၸၵႃးဢိၼ်း (ၸၢၼ်း)  (စကားအင်း (တောင်)ရွာ, Sakarinn(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸၵႃးဢိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191135 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1670 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2012 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3682 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈလဵၼ်ႈ ႁေႃၶီႇ
လွင်ႈလဵၼ်ႈ ႁေႃၶီႇ
လွင်ႈလဵၼ်ႈ ႁေႃၶီႇၼႆႉ တႄႇမႃး တီႈမိူင်းလႂ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉ တႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးတေႃး ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ လွၵ်းလၢႆးလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ မၼ်းမိူၼ် လွၵ်ႈလၢႆးလဵၼ်ႈ ဢၼ်လဵၼ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵရိၼၼ်ႉၼႆတႄႉ ႁူႉၸွမ်းလႆႈယူႇ။ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ႁုၼ်ႈမုၼ်းမႃး တီႈမိူင်းၽရၢင်ႇသဵတ်ႈ မိူဝ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၸဵင်ပီ ႑႔ ၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးမႃး ထိုင်ၵႂႃႇ မိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လွင်ႈလႅၼ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈလဵၼ်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇႁေႃၶီႇၼၼ်ႉ တီႈ ဢၢႆႇယႃႇလႅၼ်ႇ မိူင်း(ဢႄႇယႃႇ)ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ႁႃးလိၼ်း ၼႆလႄႈသင်၊ တီႈမိူင်းသၵွၵ်ႉတလၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သျိၼ်ႇတီႇ ၼႆလႄႈသင်၊ တီႈၼႃႈလိၼ် ဝေႇလၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝိၼ်ႇတီႇ ၼႆလႄႈသင် ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉ ၸိုဝ်ႈၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။
တီႈၵုၼ်ဢမႄႇရိၵႃႉႁွင်ႇၼႆႉ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၶႂိၼ်းႁေႃၶီႇ ၼႆသေ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ႁေႃၶီႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႇ ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈလဵၼ်ႈၵျၢမ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်း တႃႇလဵၼ်ႈ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မီးပၵ်းပိူင် လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇမႃးယဝ်ႉလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် တီႈ ၵုၼ်ဢေးသျႃး၊ ၵုၼ်ရူးႁူပ်ႉ လႄႈ ၵုၼ်ဢႃႇမႄႇရိၵ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းလဵၼ်ႈမၼ်း ၼမ်မႃးယူႇယႂ်းယႂ်းယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ ႁေႃၶီႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ၽရၢင်ႇသဵတ်ႈဝႃႈ ႁူဝ်ၶေး မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၶွၼ်ႉၵူတ်ႉ ၽူႈလၢမ်ႈၸဵၼ် ၼႆလႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉမႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ လႆႈဢဝ် ၶွၼ်ႇၵူတ်ႉသေ ပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းတႄႉ လွင်ႈလဵၼ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸၢႆးၶဝ်ၵူၺ်း လဵၼ်ႈမႃးသေတႃႉ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၵေႃႈ လဵၼ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ၵၼ်ၶူင်သၢင်ႈ ပၢင်လဵၼ်ႈႁေႃၶီႇ ဢၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၵူၼ်းယိင်း လဵၼ်ႈၵိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1875 ၼၼ်ႉ တီႈဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇ လႆႈတင်ႈ မူႇၸုမ်းႁေႃၶီႇၵူၼ်းၸၢႆးသေ ႁိုင်ပႅတ်ႇပီ လုၵ်ႉတီႈ ၵလၢပ်ႉဝိၼ်ႇဝႄႇလတၼ်ႇသေၵေႃႈ ၸၼ်ပၵ်းပိူင် ၽိင်ႈလဵၼ်ႈ ႁေႃၶီႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1901 မႃး လွၵ်းလဵၼ်ႈၼၼ်ႉ ၽႅဝ်ၵႂႃႇမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
ၸႄႇဢဝ်ယၢမ်းၼၼ်ႉမႃး လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တေႃႇပေႃးပဵၼ် လွင်ႈလဵၼ်ႈ ဢၼ်မိူင်းတေႃႇမိူင်း ပေႃးၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ် ၵေႃႉဢၼ်ပွင်ႇၸႂ် ပၵ်းပိူင်ၽိင်ႈလဵၼ်ႈ မၢၵ်ႇၼင်လွမ်ႈၼႆၸိုင် ဢၼ်ပဵၼ်ပၵ်းပိူင် ၽိင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉၵေႃႈ တေပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈယူႇ။ ပၢင်ႇလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်းမီး ႑႐႐ ဝၢႆႈ လႄႈ ၼႃႈပွတ်း မီး ႕႕ ဝၢႆႈတေႃႇ ႖႐ ဝၢႆႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆၼႃႈယၢဝ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သၢႆၶၢင်ႈ ၼႆသေ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆၼႃႈပွတ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သၢႆၵူဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ႇလဵၼ်ႈ ၼိုင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၽၢႆႇၼၼ်ႉ တီႈသၢႆတၢင်းၼႂ်း ယၢၼ် ႗ ဝၢႆႈၼၼ်ႉ မၼ်း သၢႆၼၢင်ယႆၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၵၢင်သၢႆၵူဝ်းၼၼ်ႉ မီး ႁူးၵူဝ်း ဢၼ်ၵႂၢင်ႈ ႑႒ ထတ်းတင်းသွင်ၽၢႆႇယဝ်ႉ။ လၵ်းသဝ်ၵူဝ်းၼႆႉ တၢင်းသုင်မီး ႗ ထတ်းသေ တီႈပၢႆၸဵၵ်းလၵ်းသဝ်ၵူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၵွၼ်သေၸၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇၼႃႈႁူးၵူဝ်း သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈ ယၢၼ် ႑႖ ဝၢႆႈၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ သၢႆၵူဝ်းဢၼ်ၼၢင်ႇယႆၵၼ် တၢင်းယၢဝ်းမီး ႔ ဝၢႆႈယဝ်ႉ။ ဢဝ်လၵ်းသဝ်ၵူဝ်း ႁဵတ်းပဵၼ်ၵၢင်မၼ်းသေ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆတူင်ႇမူၼ်းၼၼ်ႉ ၸၼ်ၵႂႃႇၸပ်းသႂ်ႇတီႈ သၢႆၵူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်သၢႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၽၢၵ်ႇတူင်ႇမူၼ်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း သၢႆၵူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈဢဝ်မၢၵ်ႇလွမ်ႈႁေႃၶီႇ ပေႃႉသႂ်ႇၶဝ်ႈ တီႈၼႂ်းၵူဝ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်ႇတီႈ တီႈၼႂ်းပၢင်ႇလဵၼ်ႈသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈၼၼ်ႉသႂ်ႇၶဝ်ႈလႆႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တူင်ႇမူၼ်းတႃႇသႂၢင်းၵူဝ်းၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉလႆႈႁဵတ်းဝႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေဢမ်ႇတိူဝ်ႉမႅၼ်ႈၺႃး ၵူၼ်းဢၼ်ၶဝ်ႈလဵၼ်ႈၼႂ်းပၢင်ႇလဵၼ်ႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉ ၼိုင်ႈၽၢႆႇ တေဢမ်ႇလႆႈပူၼ်ႉ ႑႑ ၵေႃႉသေ ၸုမ်းသွင်ၽၢႆႇ လႆႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈမၼ်းတႄႉ ၵူၼ်းပႂ်ႉၵူဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ၵူၼ်းၵႅတ်ႇတႅဝ်းလင် သွင်ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းတႅဝ်းၵၢင် သၢမ်ၵေႃႉ၊ တႅဝ်းၼႃႈ ႁႃႈၵေႃႉ ၸိူင်ႉၼႆသေ ၵႆႉမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ မီး ၶွၼ်ႉပေႃႉႁေႃၶီႇ ဢၼ်ပၢႆငေႃးငေႃးၼၼ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ဢၼ်သေ လႆႈဢဝ်ၶွၼ်ႉပေႃႉၼၼ်ႉ ပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈ ႁႂ်ႈၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ႁူးၵူဝ်း ၽၢႆႇၶႄႉၶဵင်ႇႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၼ်းယိပ်းမၼ်းၼႆႉ ၵႆႉယၢဝ်းမွၵ်ႈသွင်ထတ်းၼၼ်ႉသေ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢႆငေႃးမၼ်းၼၼ်ႉ ယၢဝ်းၼိုင်ႈထတ်းယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၼၵ်းၶွၼ်ႉပေႃႉၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈပူၼ်ႉလိူဝ် ႒႘ ဢွင်ႇၸ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၽိဝ်ၼႃႈၶွၼ်ႉပေႃႉမၼ်းၼႅပ်ႉ ၽႅပ်ႉသေ တီႈၽၢႆႇၼိူဝ်မၼ်းၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈမီး ဢၼ်ပူမ်ဢၼ်ပႅၼ် မဵဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈတိူဝ်ႉၺႃးၵၼ်ၼၼ်ႉ။ မၢၵ်ႇလွမ်ႈႁေႃၶီႇၼႆ့ ပဵၼ်မဵဝ်းမၢၵ်ႇလွမ်ႈ ၶရိတ်ႉၶႅတ်ႉသေ ဢဝ်ၼင်သီႇၽိူၵ်ႇ ႁေႃႇတူမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ မၢင်မွၵ်ႈမၢင်လႂ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႉမၢၵ်ႈလွမ်ႈတၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ တၢင်ႈၵႂၢင်ႈမူၼ်းမၢၵ်ႇလွမ်ႈၼႆႉ မီး ႙ ႑/႔ ၼိဝ်ႉသေ ၼမ်ႉၼၵ်းမၼ်းမီး ႁူၵ်းဢွၵ်ႇၸယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၶဝ်ႈလဵၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵူၼ်းပႂ်ႉၵူဝ်းၼႆႉ ၵႆႉတိူဝ်ႉၺႃးငၢႆႈလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈတိၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၼုင်ႈဝႆႉ ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈၼႃၼႃယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ပွႆလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼိုင်ႈပၢင်ၼႆႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းလဵၼ်ႈ တွၼ်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ လႆႈ ႓႕ မိတ်ႉၼိတ်ႉသေ တွၼ်ႈသွင်ၼႆႉ လႆႈ ႓႕ မိတ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႄးမၼ်း လႆႈလိုဝ်ႈပၼ် ႕ မိတ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈတေတႄႇပၢင်လဵၼ်ႈၼႆ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းတႅဝ်းၵၢင် သွင်ၵေႃႉၼႆႉ မႃးတေႃႇၼႃႈၵၼ်တီႈ သၢႆတႅဝ်းၵၢင်ပၢင်လဵၼ်သေ ဢဝ်ၶွၼ်ႉပေႃႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပေႃႉသႂ်ႇ လိၼ်ၼိုင်ႈၵမ်း ပေႃႉသႂ်ႇၶွၼ်ႉပေႃႉ ၵူၼ်းၶႄႉၶဵင်ႇႁဝ်းၼိုင်ႈၵမ်းသေ ပေႃးႁဵတ်းၼၼ်ယဝ်ႉ သၢမ်ပွၵ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ပေႃႉလႆႈမၢၵ်ႇလွမ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ပူႇလီၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈၼႆ တေဢမ်ႇလႆႈယုၵ်ႉၶွၼ်ႉပေႃႉႁဝ်း ႁႂ်ႈမၼ်းပူၼ်ႉႁူဝ်ႇမၢၵ်ႇ။ တေဢမ်ႇလုၵ်ႉၽၢႆႇတႂ်ႈသေ ဝႅၼ်ပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢဝ်မိုဝ်းသေ ႁႄႉလႆႈၼႆသေတႃႉ တေဢမ်ႇလႆႈယိပ်းဝႆႉ၊ တေဢမ်ႇထိုမ်ႈ၊ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်တိၼ်သေပိတ်ႉ၊ တေလႆႈၽႃႈတူၵ်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းပႂ်ႉၵူဝ်းတႄႉ လုၵ်ႉတီႈၼႂ်းသၢႆၵူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၸၢင်ႈဢဝ် တိၼ်ပိတ်ႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈၼၼ်ႉဢွၵ်ႇပႅတ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ၸၢင်ႈဢဝ်တွၼ်ႈတူဝ်ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁႄႉၵင်ႈလႆႈမၢၵ်ႇလွမ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ၶွၼ်ႉပေႃႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႂႃႇၵွင်ႉၵူၼ်းတၢင်ႇၽၢႆႇလႄႈသင် ၶွၼ်ႉပေႃႉၵူၼ်းတၢင်ႇၽၢႆႇလႄႈသင် တေဢမ်ႇလႆႈႁႄႉၵင်ႈ။ တေဢမ်ႇလႆႈ လဵၼ်ႈႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်း။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပူၼ်ႉပႅၼ် ၽိင်ႈလဵၼ်ႈသေဢၼ်ဢၼ်ၼႆ ၽူႈၵုမ်းပၢင်ၼႆ တေႁႂ်ႈပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈဢၼ်လူတ်ႈ ၵႂႃႇၸူး ၽၢႆႇဢၼ်ႁဵတ်းၽိတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁဵတ်းၽိတ်းၺႃးတီႈၼႂ်း ၶွပ်ႇဝိူင်းၵူဝ်းၼႆၸိုင် တေလႆႈပၼ် မၢၵ်ႇၸဵင်ႇတူတ်ႈၼႃႈၵူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ပူႇလီႇတူတ်ႈၼႃႈၵူဝ်းၸူး ၸုမ်းတၢင်ႇၽၢႆႇယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇၸဵင်ႇတူတ်ႈၼႃႈၵူဝ်းၼႆ တေလႆႈလုၵ်ႉတီႈ သၢႆၵူဝ်း ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆတီႈလၵ်းၵူဝ်း ႑႐ ဝၢႆႈၼၼ်ႉသေ ပေႃႉသႂ်ႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ပႂ်ႉဝႆႉၽၢႆႇလင် သၢႆၵူဝ်းလႄႈသင် ၸုမ်းၽၢႆႇၵူၼ်းလဵၼ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ပႂ်ႉဝႆႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ သၢႆတူင်ႇၵူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် လႆႈယူႇဝႆႉၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈပဵၼ် ပူႇလီတူတ်ႈၼႃႈၵူဝ်းၼႆ လႇႈလုၵ်ႉတီႈ ၵၢင်သၢႆၵူဝ်း ယၢၼ်ႁႃႈဝၢႆႈသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းလဵင်ႈတင်းသွင်ၽၢႆႇၶဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈယူႇၽၢႆႇၼွၵ်ႈသၢႆ ယၢၼ်ၵႆ ႒႕ ဝၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သေၵေႃႉၵေႃႉသေ မၢၵ်ႇလွမ်ႈ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇသၢႆၶၢင်ႈၼၼ်ႉၼႆ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈထႅင်ႈၽၢႆႇ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈဢဝ် မၢၵ်ႈလွမ်ႈ ၵိမ်ႈသႂ်ႇပၼ်တီႈၼႂ်း ပၢင်ႇလဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလဵဝ်ၶဝ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းသၢႆ ဢၼ်ယၢၼ်တီႈ သၢႆၶၢင်ႈ တႃႇ ၸဵတ်းဝၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလဵၼ်ႈၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းပၢင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢႆႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယူႇၼႆ တႃႇပဵၼ် မၢၵ်ႇပူၼ်ႉၵူၼ်းလင်တႄႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ပေႃးဝႃႈတီႈၼႂ်းၵႄႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ သၢႆၵူဝ်းၼၼ်ႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးၵူၼ်းလဵၼ်ႈ ၸုမ်းၽၢႆႇပုၼ်ႉ သၢမ်ၵေႃႉၼႆလႄႈသင်၊ ပေႃးမီးၵူၼ်းပေႃႉမၢၵ်ႇလွမ်ႈလႄႈသင်၊ ပေႃးဝႃႈ မီးၽၢႆႇလင် ၵူၼ်းၵိင်ႈမၢၵ်ႈလွမ်ႈၶဝ်ႈပၢင် ၵႃႈတီႈ သၢႆၽင်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင်ၼႆ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ မၢၵ်ႇပူၼ်ႉၵူၼ်းလင်။ တီႈလွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇလွင်ႈလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင် ၽႂ်သႂၢင်းၵူဝ်းလႆႈၼမ်ၵေႃႈ မၼ်းပႄႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉလွင်ႈလဵၼ်ႈ ႁေႃၶီႇ ဢၼ်မိူင်းတေႃႇမိူင်း ၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလႄႈ၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸုမ်းႁေႃၶီႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်း လႆႈၶဝ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်တီႈ ပၢင်ပွႆးလူင် ဢူဝ်ႇလမ်ႇပိတ်ႉၼၼ်ႉယူယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1960 တီႈ ပၢင်ပွႆးဢူဝ်ႇလမ်းပိတ်ႉရေႃးမၼၼ်ႉ ၸုမ်းႁေႃၶီႇ ပႃႇၵိတ်ႉသတၢၼ်ႇ လႆႈပဵၼ်ဢွင်ႇပႄႉပဵၼ်ထႅၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ထိုင် 1964 တီႈ ပၢင်ပွႆးဢူဝ်လမ်းပိတ်ႉထူဝ်ႇၵျူဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းႁေႃၶီႇ ဢိၼ်ႇတိယ ဢၼ်ပဵၼ်ထႅၼ်ႈမႃးမႃးတီႈ ပၢင်ပွႆးဢူဝ်းလမ်းပိတ်ႉ တႄႇ 1928 ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းပႄႉပဵၼ်ထႅၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1968 တီႈပၢင်ပွႆးဢူဝ်လမ်းပိတ်ႉမႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၸုမ်းႁေႃၶီႇပႃႇၵိတ်ႉသတၢၼ်ႇ လႆႈၶိုၼ်းဢွင်ႇပႄႉပဵၼ်ထႅၼ်ႈမႃးသေ ထိုင် 1972 တီႈပၢင်ပွႆးဢူဝ်လမ်းပိတ်ႉမျူးၼိတ်ႉၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းၵျႃႇမၼီႇတူၵ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းရူးရူပ်ႉ လႆႈဢွင်ႇပႄႉပဵၼ်ထႅၼ်ႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။
ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်
ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးလဵၼ်ႈ ဢၼ်လႆႈၶီႇသၵဵၵ်ႉ တီႈၼိူဝ်ပၢင်ႇၼမ်ႉၶႅင်သေလဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၶႂ်ႈငၢႆးမိူၼ်ၼင်ႇ လၢႆးလဵၼ်ႁေႃၶီႇသေတႃႉ ပၵ်းပိူင်ၽိင်ႈလဵၼ်ႈမၼ်းတႄႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းၶၼေႇတႃႇၼၼ်ႉ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လိုဝ်းလင်တီႈ ပၢင်ပွႆးလဵၼ်ႈၶၢဝ်းၵတ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶဝ်ယဝ်ႉ။ တႄႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၸဵင်ပီ ႒႐ မႃး လွင်ႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ လိုဝ်းလင်မႃးတီႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ၊ မိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇ လႄႈ တီႈရူးရူပ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉမႃး လႆႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇပဵၼ်မႃး လွင်ႈလဵၼ်ႈ ဢၼ်မိူင်းတေႃႇမိူင်း လႆႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈ ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇပေႃႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈထိုင် ဢူဝ်လမ်းပိတ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ ၶၢဝ်းပဵၼ်ပွႆးလဵၼ်ႈၶၢဝ်းၵတ်းမႃးၸိုင် မိူင်းတေႃႇမိူင်းလႆႈၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်မႃးသေ မိူဝ်ႈပီ 1972ၼၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉ လႆႈပႄႉပဵၼ်ထႅၼ်ႈမၢးယဝ်ႉ။ ပၢင်ႇၼမ်ႉၶႅင် တီႈလဵၼ်ႈႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ ၼႃႈယၢဝ်း ႒႐႐ ထတ်း ၼႃႈပွတ်း ႘႕ ထတ်းသေ လႆႈၶိုင်ႈႁဵတ်းသၢမ်ပွတ်းၽဵင်ႇၽဵင်ႇယဝ်ႉ။ ႁူဝ်းၵူဝ်းၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈႁူၵ်းထတ်း၊ တၢင်းသုင်ၵူၺ်းမီးသီႇထတ်း။ ၵူၼ်းလဵၼ်ၶဝ်ၼႆ လႆႈတိုဝ်းၸၵဵၵ်ႉဢၼ်ပဵၼ် တိၼ်ပွတ်းသေ လႆႈဢဝ်ၶွၼ်ႉပေႃႉပၢႆငေႃး ပေႃႉၶႅပ်းၼင်မူၼ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပတ်ႉၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးလဵၼ်ႈဢၼ်ၽႂ်ႁႅင်းသေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸၢင်ႈတုမ်ႈၸၢင်ႈတိူဝ်ႉၵၼ်ငၢႆလႄႈ ၵူၼ်းလဵၼ်ၶဝ်ႈၼႆႉ လႆႈၼုင်ႈဢၼ်ႁႄႉဝႆႉၼႃၼႃႁင်းၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၵူၼ်းပႂ်ႉၵူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၼုင်ႈပူၵ်ႉႁေႃႇဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈဝႆႉတင်းတူဝ်ယဝ်ႉ။ ၶွၼ်ႉပေႃႉမၼ်းၼႆႉ တၢင်းယၢဝ်း မီး ႔႖ ၼိဝ်ႉသေ ပၢႆမၼ်းၵူတ်ႉငေႃးဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၶႅပ်းၼင်မူၼ်းၼႆႉ ၼႃႈၵႂၢင်ႈမူၼ်းမၼ်းမီး သၢမ်ၼိဝ်ႉလႄႈ တၢင်းၼႃမၼ်းမီး ၼိုင်ႈၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၼိုင်ႈၸုမ်း ၼိုင်ႈၽၢႆႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၵူၼ်းလဵၼ်ႈ ႖ ၵေႃႉသေ ၵူၼ်းပႂ်ႉၵူဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ တႅဝ်းလင် သွင်ၵေႃႉ တႅၼ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵၢင် ယူႇၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ၽၢႆႇသၢႆၽၢႆႇၶႂႃ မီးၽၢႆႇၵေႃႉၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၽူႈၵုမ်းပၢင်ၼႆႉ ဢဝ်ပတ်ႉတမ်းပၼ် တီႈၼႂ်းၵႄႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၵၢင်သွင်ၽၢႆႇသေၵေႃႈ တႄႇပၢင်လဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပၢင်လဵၼ်ၼႆႉ ၼိုင်ႈၵမ်း ႒႐ မိတ်ႉၼိတ်ႉသေ လႆႈလဵၼ်ႈ သၢမ်ၵမ်းသေ ၼႂ်းၵႄႈမၼ်း လႆႈလိုဝ်ႈပၼ် ႑႐ မိတ်ႉၼိတ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းဢၼ် သႂၢင်းၶဝ်ႈလႆႈၼႂ်းၵူဝ်း ၼမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽၢႆႇဢွင်ႇပႄႉယဝ်ႉ။ ၽူႈၵုမ်းပၢင်ၼႆ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၽူႈလဵၼ်ၶဝ်ႈ ႁဵတ်းၽိတ်း ပူၼ်ႉပႅၼ် ပၵ်းပိူင်ၽိင်ႈလဵၼ်ႈၼႆ တူၺ်းၼိူဝ်လွင်ႈၽိတ်းလဵၵ်ႉလႄႈယႂ်ႇသေ ၸၢင်ႈဢဝ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၽိတ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇတီႈပၢင်လဵၼ်ႈ တႃႇ သွင်မိတ်ႉၼိတ်ႉ ႁိုဝ် ႁႃႈမိတ်ႉၼိတ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၶၢဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ၵူၼ်းတၢင်ၶဝ်ႈလဵၼ်ႈ။ ၵွမ်ႉၵူၺ်းမေႃၶီႇ ၸၵဵၵ်ႉၵူၺ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈလဵၼ်ႈလႆႈ တီႈပၢင်ပွႆးႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်။ တေလႆႈမေႃထိင်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈလီလီ တီႈၼိူဝ်ပၢင်ႇၼမ်ႉၶႅင်သေ တေလႆႈမေႃၸႂ်ႉ ၶွၼ်ႉပေႃႉၵျၢင်ႇလီယဝ်ႉ။ ႁေႃၶီႇၼမ်ႉၶႅင်ၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ်ၽူႈၸၢႆးၶဝ်ႈလဵၼ်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈလဵၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ၵႆႉႁဵတ်းပၢင်ႇၼမ်ႉၶဵင်ဢၼ်ပွမ် တီႈၼႂ်းယူင်ႇလဵၼ်ႈသေၵေႃႈ ၵႆႉၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ။
147
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:147
1605
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1605
612
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:612
မျွၵ်ႉၵၢႆး (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈမျွၵ်ႉၵၢႆး (ဢွၵ်ႇ)  (မြောက်ကိုင်း (အရှေ့)ရွာ, Myaukkaing(East)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျွၵ်ႉၵၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190789 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1282 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1303 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2585 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၶႅတ်ႉလၢၼ်း
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇတိတ်ႉ  (ရွာသစ်ရွာ, Ywarthit) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶႅတ်ႉလၢၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191759 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၶႅတ်ႉလၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1410 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1565 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2975 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ၽျွၵ်ႉသဵၵ်ႉပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ သိၼ်ႇတႃးမူၺ်း
ဝၢၼ်ႈၽျွၵ်ႉသဵၵ်ႉပိၼ်ႇ  (ဖျောက်ဆိပ်ပင်ရွာ၊ Hpyaukseikpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇတႃးမူၺ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192497 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇတႃးမူၺ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1720 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2265 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3985 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
မၵျီးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၵျွႆႇၵၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈမၵျီးၵူင်း  (မကျီးကုန်းရွာ, Magyikone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆႇၵၢၼ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193756 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1540 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1985 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3525 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဢေႇပရႄႇ 1848
(26) ဝၼ်း
5
မူဝ်းၼၼ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ပၢင်ၸိူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ (ၵႃႇႁႃႉ)
ဝၢၼ်ႈပၢင်ၸိူင်း (ၵႃႇႁႃႉ) (, Pang Sein (Kar Ha), ပန်စိမ်း (ကာဟ)) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပၢင်ၸိူင်း (ၵႃႇႁႃႉ)၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
တႃးမျႃးပႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈတႃးမျႃးပႃႉ  (သားများဘရွာ, Tharmyarba) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႃးမျႃးပႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191155 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 609 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 709 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1318 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
တပျေႇၸၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈတပျေႇၸၢၼ်း  (သပြေစန်းရွာ၊ Thapyaysan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႂႃႉၸိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218338 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႂႃႉၸိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3715 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4407 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8122 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝႅတ်ႉၵျီးၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈဝႅတ်ႉၵျီးၵၢၼ်ႇ  (ဝက်ကြီးကန်ရွာ၊ Wetgyikan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႅတ်ႉၵျီးၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192060 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႅတ်ႉၵျီးၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 873 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 909 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1782 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ (ကီၢ်ကရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်) ; (ကော့ကရိတ်မြို့နယ်) ; (Kawkareik Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉၵရဵၵ်ႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ၊ ဝဵင်းၵျူင်ႇတူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵေႃႉၵရဵၵ်ႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
1604
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1604
ရမ်ႇမၸူႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈရမ်ႇမၸူႇ  (ရမ္မဇူရွာ, Yammazu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပၵႃႇရီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 177,045 ယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ယႂႃႇတႃႇဢေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ပႄးၼၼ်ႉတႃႇ
ဝၢၼ်ႈယႂႃႇတႃႇဢေး  (ရွာသာအေးရွာ, Ywartharaye) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပႄးၼၼ်ႉတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194551 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပႄးၼၼ်ႉတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 888 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1075 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1963 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၵိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵိၼ်း  (ကင်းရွာ, Kin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵိၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190578 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 483 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 471 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 954 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ၸၵႃးဢိၼ်း (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈၸၵႃးဢိၼ်း (ႁွင်ႇ)  (စကားအင်း (မြောက်)ရွာ, Sakarinn(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸၵႃးဢိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191136 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1670 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2012 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3682 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လိူၼ်ထူၼ်ႈၼိုင်ႈ တီႈ ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း Gregorian လႄႈ Julian ယဝ်ႉ။
ငဝ်ႈ
→ ၵႂႃႇၸူး လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
146
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:146
ၸၼ်ႉသိုၵ်း
ၸၼ်ႉသိုၵ်း
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:!Main category
ၵျွၵ်ႉၶျေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၶျေႃး  (ကျောက်ချောရွာ, Kyaukchaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၶျေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191408 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉၶျေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 292 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 392 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 684 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ပျႃႇပူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈပျႃႇပူင်ႇ  (ပြာပုံရွာ၊ Pyarpon) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇတႃးမူၺ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192496 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇတႃးမူၺ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1720 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2265 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3985 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
တွင်ႇၽီႇလႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၽီႇလႃႇ  (တောင်ဖီလာရွာ၊ Taunghpilar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမႄးတီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192968 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမႄးတီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 588 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 746 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1334 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
145
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:145
ဢိၼ်းလေးၶျၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းလေးၶျၢၼ်ႇ  (အင်းလေးခြံရွာ, Innlaychan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျွၵ်ႉၵၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190792 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1282 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1303 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2585 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း
မိူဝ်ႈပီ 2021 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်းဝႃႈ တီႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တီႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် မီးလွင်ႈဢမ်ႇသိုဝ်ႈယူဝ်းၼႆသေ လႆႈတိၶင် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈ ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်းမႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၸႄႈမိူင်း ၸႄႈတိူင်း၊ တႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇ လႄႈ ၽူႈၸိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တိၺွပ်းပႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တႄႉဢဝ် ပွတ်းၼႂ်ၸဝ်ႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် လၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ ၾူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၶၢတ်ႇၵႂႃႇသေ ထိုင် ၵၢင်ၼႂ် မွၵ်ႈ 8 မူင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵွင်ႉသၢၼ် ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶၢတ်ႇၵႂႃသေ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ လႆႈၶၢတ်ႇၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းယဝ်ႉ။ ၵၢင်ၼႂ် 8 မူင်း ၼႂ်ၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ လုၵ်ႉတီႈ ၶွင်ႉငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် မျႃႉဝတီႇ ဢၼ်တပ်ႉမတေႃႇပိူင်ႇ ၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၼႆႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သၢႆငၢႆၶိုၵ်ႉၶၵ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်း တၢင်းႁိုင် ၼိုင်ႈပီ သေ ဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ ၵၢၼ်သၢင်ႈမၢႆမိၵ်ႈၾိင်ႈမိူင်း၊ ၵၢၼ်တတ်းသိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၢပ်ႈပၼ် ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းယူႇယဝ်ႉ။။
ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ဢဝ်တင်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ၊ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ၊ ၽူႈၼမ်းၼႂ်း၊ ၵႅမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း၊ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၶွင်ႇၸီႇၼၼ်ႉ ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ၵေႃႉပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် သိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈယဝ်ႉ။
သုၼ်ႇဢၢမ်းၼၢတ်ႈ
ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်သိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းႁူမ်ႈၵၼ် ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပႃး ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းလႄႈ ဢၢမ်းၼၢတ်ႈ 3 ပိူင် ႁင်း ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ မီးၼႂ်း မိုဝ်းမၼ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ထၼွင်းဢၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈထၼွင်းဢၢႆႇ  (ထနောင်းအိုင်ရွာ, Htanaungaint) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆႇၵၢၼ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193757 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1540 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1985 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3525 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း
ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ
ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွင်ႇၸီႇသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ 2021 ယဝ်ႉ။
ၵၢပ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵၢပ်ႇ (, Wan Kat, ဝမ်ကပ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပၢင်ၸိူင်း (ၵႃႇႁႃႉ)၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
611
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:611
1603
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လွင်ႈလႃႇပွင်ႉႁိုတ်းထႃႉ
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႕႒၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
1603
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1603
ဝႅတ်ႉတၶျိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈဝႅတ်ႉတၶျိၼ်ႇ  (ဝက်သားချဉ်ရွာ၊ Wettharchin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႅတ်ႉတၶျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191898 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႅတ်ႉတၶျိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 310 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 458 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 768 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
လွင်ႈဝႆႈသႃၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတႄႉတႄႉ
ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်ၵျၢင်ႉၵမ်ၽႄႈတိူၼ်းတြႃးထမ်ႇမၶဝ်ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝႃႈသေ တႅပ်းတတ်းလႆႈ ဝၼ်းတေတၢႆယူႇ။ ၽူႈၵျၢင်ႉၵမ်တြႃးႁႂ်ႈပေႃးမိူၼ်ၼင်ႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ တေမီးၽႂ်။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ တႅပ်းတတ်းလႆႈဝၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈ တေဢဝ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်တၢႆမႃႇရ(ၶုၼ်သူင်)ၼႆႉ ယင်းဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈၼႆႉၵွၼ်ႇ။ ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသင်ႇသွၼ်ပၼ်ၵၼ်းတင်းၼမ် လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈ တၢင်းၵိူတ်ႇတၢင်းတၢႆၼၼ်ႉ ၶုၼ်သူင်မႃႇရတိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈၸႂ်လႃးလႃးယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈ လႅၼ်တီႈမၼ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၵျၢင်ႉၵမ်ၽႄႈတိူၼ်းတြႃးသေ လႆႈဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈ လွင်ႈၵိူတ်ႇလွင်ႈတၢႆသေ လွတ်ႈဢွၵ်ႇပႃးလႅၼ်တီႈၶုၼ်ၽီမႃႇရယူႇယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ မီးပႃႇရမီႇတဵမ်ထူၼ်ႈ တႃႇလွတ်ႈဢွၵ်ႇၼႂ်းသမ်ႇသရႃႇၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်မႃႇရၶုၼ်သူင်ၼႆႉ ၵႆႉၵႆႉလဝ်ႈလၢတ်ႈႁႂ်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းယဝ်ႉ။ (ၻီ (႑) ဢꩦ်ꩧၵထႃ ႒-႑႖႘ မႁႃပရိၼိၿ်ၿႃၼသုတ်တဝꧣ်ꧣၼႃ) ၶုၼ်လူင်မႃႇရၼႆႉ ၽႅဝ်မႃးထႅင်ႈသေ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလၢတ်ႈမႃးဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ "ယၢမ်းတေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ ၽိၵ်ႉၶုၶဝ်၊ ၽိၵ်ႉၶုၼီႇၶဝ် ၵူၼ်းႁိူၼ်းၶဝ်တင်းၼမ်တင်းလၢႆ ႁူႉႁၼ်လူင်ႉလႅၼ်ႇ ပၺ်ႇၺႃႇဝိပသ်သၼႃႇယဝ်ႉ ပၢႆၶိုၼ်းသွၼ်ပၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉလႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢဝ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၶႃႈလႃႈ" ယိုၼ်ႈယွၼ်းၼင်ႇၼႆ။ ယၢမ်းၼၼ် ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇဝႃႈ "ၼႄႈ မႃႇရ၊ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၼႆႉၵႂႃႈထႅင်ႈ သၢမ်လိူၼ်၊ မိူဝ်ႈလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်းၼၼ်ႉ ၵဝ်တထႃႇၵတ တေဢဝ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇဢိူဝ်ႈ" ပူင်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇယေႃးၶိင်းၵႂႃႇၸူးတီႈၼႃႈတၢင်းတူၵ်း တီႈတေဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈၽႅဝ်သၢမ်လိူၼ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်ႁူဝ်ၵႂႃႇၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇသေ ၼွၼ်းၼႂ်းၵႄႈ မႆႉပဝ်းသွင်တူၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼွၵ်ႈဝဵင်းၵုသိၼႃႇရုင်ႇၼၼ်ႉသေ ပူင်လၢတ်ႈဝႃႈ "ၵဝ်ၽြႃး တေဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇတီႈၼႆႈၼႆႉယဝ်ႉ" ၼႆ။ ယၢမ်းၼၼ် ၸဝ်ႈဢႃႇၼၼ်ႇတႃႇ ဢမ်ႇပႆႇပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇၼၼ်ႉၸင်ႇႁႆႈ၊ ၽိၵ်ႉၶုၸိူဝ်းပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇတႄႉ ၽႄႈတိူၼ်း "ဢၼိတ်ႉၸဝတသင်ႇၶႃႇရ" ၼႆယူႇႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းဢၼ်ၼႆႉ ၽႅဝ်ၵႂႃႇၵုသိၼႃႇရုင်ႇ၊ ၵူၼ်းတင်းလၢႆၵေႃႈ ဢွၼ်ၵဵၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းပဵၼ်ၸိူဝ်း မႃးဝႆႈသႃပူႇၸေႃႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႉတႄႉ သႅၼ်ႇႁွင်ႉႁႆႈ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈဢဝ်မွၵ်ႇမႃးပူႇၸေႃႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈပိုၼ်မွၵ်ႇ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇဝႃႈ လိူဝ်သေ ဢဝ်မွၵ်ႇမႃးပူႇၸေႃႇၼၼ်ႉ ၼင်ႇဢၼ်ၵဝ်ၽြႃးသင်ႇသွၼ်ယူႇတႃႇသေႇ ဢဝႃႈ (ဢိမႃယ ꩪမ်မႃၼု ꩪမ်မႃ ပတိပတ်တိယႃ ၿုတ်ꩪံပူၸေမိ) ၵျၢင်ႉၵမ်ၽႄႈတိူၼ်းထမ်ႇမတြႃးသေ ပူႇၸေႃႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ်လွင်ႈပူႇၸေႃႇဢၼ်တႄႉမၼ်းဢိူဝ် ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ဢႃရၻ်ꩪဝီၷယေ ပႁိတတ်တေ၊ ၼိၸ်ၸံ ၻꩮ ပရၵ်ၵမေ။ သမၷေ သႃဝၵေ ပသ်သ၊ ဢေတ့ ၿုၻ်ၻႃၼဝꧣ်ၻၼံ။ (ထေရီ - ဢပၻၢၼ် ႒.ပုၵ်ႈ - ႑႗႑) လုၵ်ႈၼွင်ႉသႃႇဝၵ ဢၼ်ၵျၢင်ႉၵမ်၊ ဢၼ်ၶၵ်းၵႆႉ၊ ဢၼ်ပွႆႇၸႂ်ၸူးၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ၊ ဢၼ်တႅပ်းတတ်းမၼ်ႈၸႂ်၊ ဢၼ်ဢွမ်ႇလွမ်ႈၼၼ်ႉ တူၺ်းၶဝ်လူး၊ ဢၼ်ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇပွင်ႇဝႃႈ ဝႆႈသႃၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ (ထေရိၷႃထႃ ပိၼ်ႇမၢၼ်ႈ -႙- ၼႃႈလိၵ်ႈ - ႒႐႔)
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႑႐႕၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
မျႅင်ႇသႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈမျႅင်ႇသႃႇ  (မြိုင်သာရွာ, Myaingthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶႅတ်ႉလၢၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191760 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၶႅတ်ႉလၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1410 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1565 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2975 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ၵျႅတ်ႉသိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႅတ်ႉသိၼ်ႇ  (ကြက်ဆင်ရွာ, Kyetsin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190481 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1150 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1183 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2333 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဢိၼ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ လႂႃႉၸိၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းၵူင်း  (အင်းကုန်းရွာ၊ Innkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလႂႃႉၸိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218332 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလႂႃႉၸိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3715 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4407 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8122 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ယွင်ႁူၺ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ ; (ညောင်ရွှေမြို့နယ်), (Nyaung Shwe Township), ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇသေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ ဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈယဝ်ႉ။။
ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ (ၼွင်ဢိၼ်းလေး) ဢၼ်ပဵၼ်တီႈၸၼ်ၸႂ် ၵူၼ်းလေႇမိူင်း ၸဵမ်ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ၶဝ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉပွတ်းၸၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈယဝ်ႉ။ ထိူၼ်ႇတူဝ်သတ်းလွတ်ႈၽေး ၼွင်ႈႁၢႆးယႃႈ ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
610
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:610
မိၼ်းတႄးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းတႄးၵူင်း  (မင်းတဲကုန်းရွာ၊ Mintekone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမႄးတီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192969 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမႄးတီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 588 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 746 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1334 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽွင်ႇၸိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈၽွင်ႇၸိၼ်း  (ဖောင်ဇင်းရွာ, Hpaungzin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမျွင်းသူင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190774 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 476 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 551 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1027 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ၸၵႃးဢိၼ်း (ၵၢင်)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈၸၵႃးဢိၼ်း (ၵၢင်)  (စကားအင်း (အလယ်)ရွာ, Sakarinn(Middle)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸၵႃးဢိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191137 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1670 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2012 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3682 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၸၢႆးၸၢႆးၶမ်းလႅင်
စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင် (Sai Sai Kham Leng) ကို တောင်ကြီးမြို့တွင် ၁၉၇၉ ခုနှစ် ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူ၏အဖိုးသည် မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီး စဝ်စံထွန်း ဖြစ်သည်။ သူ၏ အမေသည် ၂၀၀၆-ခုနှစ်၌ ဩစတေးလျတွင် နေထိုင်သည်။ ညီမနှစ်ယောက်နှင့် ညီတစ်ယောက်ရှိသည်။ တောင်ကြီး အ.ထ.က (၁)၊ ဒဂုံတက္ကသိုလ်၊ ရန်ကုန် နိုင်ငံခြားဘာသာ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)‎များတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
သူ၏ အနုပညာခရီးလမ်းကို ၁၉၉၆-ခုနှစ်တွင် မော်ဒယ်ဘွိုင်း တစ်ယောက်အနေဖြင့် စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ စိုင်းစိုင်းသည် ဇွန်လွင် မော်ဒယ်အေဂျင်စီတွင် မော်ဒယ်တစ်ယောက်အဖြစ် ပါဝင်လှုပ်ရှားရင်း သက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုခဲ့သည်။ သူ၏ ဂီတလှုပ်ရှားမှုများကိုလည်း စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀ဝ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လတွင် သူ၏ ပထမဦးဆုံး တေးစီးရီး ချောကလက်ရောင် ရေခဲအိပ်မက် ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုစီးရီးသည် ပရိသတ်များအကြား သိပ်ပြီး ပျံ့နှံ့ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ နောက် ၅-လအကြာတွင် Hip-Hop အဖွဲ့သစ် ACID သည် ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် အောင်မြင် ခေတ်စားသွားသည်။ ACID ၏ သီချင်းခွေထဲတွင် စိုင်းစိုင်းက “ဘဝ ဘဝ” သီချင်း တွဲဖက်သီဆိုပါဝင်ခဲ့သဖြင့် Rap ဆိုသူတစ်ယောက်အဖြစ် အောင်မြင်မှုကို အစပျိုးနိုင်ခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် ကောင်းမြတ်လေး (Lil' Kaung Myat) နှင့် တွေ့ဆုံမိသည်။ သူတို့ ပထမဦးဆုံး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးကြပြီးနောက်မှာ စိုင်းစိုင်း။ ကောင်းမြတ်၊ ငယ်ငယ် သုံးယောက်တွဲပြီး သီချင်းတွေဆိုဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၁၀)ရက်နေ့တွင် ဘလေဇွန်ကုန်တိုက် (Blazon Shopping Centre) မှာ ပြုလုပ်တဲ့ သူ့ရဲ့ စီးရီးသစ် “သူငယ်ချင်းများစွာ” စတင်ရောင်းချခြင်းနှင့် ဖျော်ဖြေပွဲသို့ ပရိသတ်(၃၅၀)ခန့် လာရောက်အားပေးခဲ့ကြသည်။ သူငယ်ချင်းများစွာ VCD ကို ၂၀၀၂ နိုဝင်ဘာလတွင် ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်အတွင်းမှာပင် တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်းသစ် နေအိမ်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ သူ၏ နာမည်အကျော်ဆုံး သီချင်းဖြစ်လာမည့် “ဝမ်းနည်းမှတ်တမ်း” ကိုလည်း ထိုနှစ်တွင်ပင်ရေးသည်။ ရန်ကုန်မှာ ဘောလုံးကန်ဖို့ ရောက်လာသည့် တောင်ကြီးမြို့မှ သူငယ်ချင်း နန္ဒစိုင်းနှင့် ချိတ်ဆက်မိသည်။ နန္ဒစိုင်းကို တောင်ကြီးမပြန်စေတော့ဘဲ ရန်ကုန်တွင် အနုပညာလုပ်ငန်းများ အတူလုပ်ရန် ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။
စိုင်းစိုင်းသည် အသည်းကွဲသီချင်းများစွာ ရေးသားဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။ မို့မို့ နှင့် တွဲဖက်သီဆိုသည့် သီချင်း ပေါက်ခဲ့သည်။ တတိယအခွေ “ဖေဖော်ဝါရီမှတ်တမ်း” ကို ၂၀၀၃ မတ်လတွင် ဖြန့်ချိနိုင်ခဲ့သည်။
စိုင်းစိုင်းဘတ်ဒေး အခွေတွင်လည်း ချစ်ကောင်းနှင့် တွဲဖက်သီဆိုခဲ့သည်မှာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။
ဆက်လက်၍ အမြဲတမ်းဂေါ်လီ(အဲဗားဂေါ်လီ) အခွေထွက်သည်။ လက်ရှိနောက်ဆုံးထွက်ရှိခဲ့သောခွေမှာ ဒိတ်ဒိတ်ကြဲဖြစ်သည်။ ၂၉.၁၂.၂၀၁၄ နေ့တွင် ဒိတ်ဒိတ်ကြဲခွေ ဒီဗီဒီ ဖြန့်ချီသည့် အမှတ်တရပွဲကို ရန်ကုန်မြို့ Junction Square ၌ ကျင်းပခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုရခဲ့သည်။
ပြင်ပဘဝ
စိုင်းစိုင်း လူပျို ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ တွင်နေထိုင်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် မေလတွင် People Magazine နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းတွင် သူသည် ပြိုကွဲနေသာ မိသားစုမှ လာသည်ဖြစ်၍ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် ပတ်သက်၍ မသေချာသေးကြောင်းထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။
မင်းသမီး ဝတ်မှုန်ရွှေရည် နှင့် ရည်းစားဖြစ်ခဲ့သည့် အကြောင်းမှာ အများအသိဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်သည်။
တစ်ကိုယ်တော် ခွေများ
၂၀၀၀ ခုနှစ် - "ချောကလက်ရောင် ရေခဲအိပ်မက်" ၂၀၀၁ ခုနှစ် - "သူငယ်ချင်း များစွာ" ၂၀၀၃ ခုနှစ် - "ဖေဖော်ဝါရီ မှတ်တမ်း" ၂၀၀၄ ခုနှစ် - Sai Sai Live Show (2004) ၂၀၀၅ ခုနှစ် - "စိုင်းစိုင်း ဟု ခေါ်သည်" ၂၀၀၇ ခုနှစ် - Happy Sai Sai Birthday ၂၀၀၉ ခုနှစ် - "အမြဲတမ်း ဂေါ်လီ" Ever Golli ၂၀၁၂ ခုနှစ် - "ဒိတ်ဒိတ်ကြဲ"
အတွဲခွေများ
၂၀၀၀ ခုနှစ် - "စတင်ခြင်း" ၂၀၀၂ ခုနှစ် - "ပြန်ပြောပြဖို့ တော်တော်ခက်လိမ့်မယ်" ၂၀၀၂ ခုနှစ် - "မိန်းမ" ၂၀၀၂ ခုနှစ် - "အချစ်များစွာအတွက်" ၂၀၀၃ ခုနှစ် - "ဘဝ ဘဝ" ၂၀၀၄ ခုနှစ် - "နတ်သမီးပုံပြင်" ၂၀၀၆ ခုနှစ် - Rock & Rap Live Show ၂၀၀၆ ခုနှစ် - "အလွမ်းရဲ့ ည" ၂၀၀၆ ခုနှစ် - "အရင်လို စိတ်မချလို့ပါ ရှင်ရယ်" ၂၀၀၆ ခုနှစ် - "အိမ်ဂျယ်" ၂၀၀၇ ခုနှစ် - "၁၀ စက္ကန့်" ၂၀၀၉ ခုနှစ် - "City FM 6th Anniversary" ၂၀၁၀ ခုနှစ် - "ပျော်စရာကြီး" ၂၀၁၁ ခုနှစ် - "City FM 9th Anniversary" ၂၀၁၃ ခုနှစ် - "City FM 11th Anniversary"
စာရေးဆရာ
စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်သည် စာလည်းရေးသည်။ ပထမဆုံးစာအုပ်မှာ စက္ကူငှက် ဖြစ်ပြီး ကြောင်နှစ်ကောင်စာပေမှ ထုတ်ဝေသည်။ ဒုတိယစာအုပ်မှာ ကံကိုဆွဲ၍ မှုန်းသီခြယ် မင်ရည်ကျဲ၏ မကျဲ၏ ဖြစ်သည်။ စက္ကူငှက် ဝတ္ထုကို ဒါရိုက်တာ မီးပွားမှ ဗီဒီယိုရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ယေႇထႂႅတ်ႉၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈယေႇထႂႅတ်ႉၵျီး  (ရေထွက်ကြီးရွာ, Yaehtwetgyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတဵင်းၼီႇၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191160 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1383 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1534 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2917 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
144
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶႅတ်ႉလၢၼ်းၵၢၼ်ႇ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၶႅတ်ႉလၢၼ်းၵၢၼ်ႇ (ၸၢၼ်း)  (ခက်လန်းကန် (တောင်)ရွာ၊ Khetlankan(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇတႃးမူၺ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192495 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇတႃးမူၺ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1720 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2265 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3985 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈသႄႉသွမ်း လွင်ႈဢၢမ်းယေႃး
မီးပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆ့ ဢွၼ်ဢဝ်ရႁၢၼ်းသင်ႇၶႃႇႁႃႈပၢၵ်ႇသေ လုၵ်ႉဢဝ်ရႃႇၸၵီႇရိ ယေႃးၶိင်းမႃးၼႃႇလၼ်ႇတ၊ သုပ်ႉပိယပရိပ်ႉပႃႇၸၵ ၵေႃႉပဵၼ်သြႃႇလႄႈ ပရမ်ႇမတတ်ႉထမၼဝၵ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉ သွင်ၶႃဢွၼ်ၵၼ်ၸွမ်းလင် ရႁၢၼ်းၽိၵ်ႉၶုမႃး။ သုပ်ႉပိယၵေႃႉပဵၼ်သြႃႇမၼ်းၼၼ်ႉ ႁၼ်ၽိတ်းသႄႉသွမ်းၸွမ်းၼႄၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတေႃႇသုတ်းသဵင်ႈသၢႆတၢင်း။ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်းသမ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၽိတ်း ဢမ်ႇသႄႉသွမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသင်သေ ပၢႆယွင်ႈဢၢမ်းဢဝ်ၵုင်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ ၸွမ်းမႃးတၢင်းလင်။ ဢၼ်ပဵၼ်ရႁၢၼ်းၽိၵ်ႉၶုၶဝ်တႄႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၸိမ်လၢတ်ႈၸႃၸွမ်း ဢၼ်ၶႃသြႃႇတပႄး ထဵင်ၵၼ်မႃးသမ်ႉပေႃးသုတ်းသဵင်ႈသၢႆတၢင်းၼၼ်ႉ။ ၶဝ်ၸဝ်ႈဢမ်ႇမ်ႉထႅမ်ၸွမ်း၊ ဢမ်ႇသၢၼ်ၶတ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်သုပ်ႉပိယသႄႉသွမ်းႁၼ်ၽိတ်းၼိူဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵဝ်ဢမ်ႇၵမ်ႉထႅမ်၊ ဢမ်ႇသၢၼ်ၶတ်း ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း ၶေႃႈၵႂၢမ်းပရမ်ႇမတတ်ႉတ ဢၼ်ယွင်ႈဢၢမ်းဢဝ်ၵုင်ႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉသင်။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၶၢဝ်းတၢင်းၸူဝ်ႈပႆႇၽႅဝ်ၼႃႇၼလၼ်ႇတၼၼ်ႉ ဝၼ်းၶမ်ႈမႃးလႄႈ ၸင်ႇလႆႈလိုဝ်ႈၼွၼ်းတီႈၶွင်ႉၼွၼ်း ႁူင်းသဝ်းလူင်ဢၼ်ၼိုင် ဢၼ်မီးၼႂ်းဝဵင်း ဢမ်ႇၽလတ်ႉသိၵ်ႉၶၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵၢင်ၶမ်ႈၶိုၼ်းလိုၵ်းၼႃႇယဝ်ႉသေ ပူၼ်ႉမႃးၶၢဝ်းမၼ်းယဝ်ႉသေတႃႉ ၶႃသြႃႇတပႄးတႄႉ ၵေႃႉၼိုင်သႄႉသွမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ ၵေႃႉၼိုင်ႈသမ်ႉယွင်ႈဢၢမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇႁဵတ်းၼၼ်ၼၼ်ႉ ၽိၵ်ႉၶုရႁၢၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ ငိၼ်းၸွမ်းသဵင်ၶႃယူႇၵူႈၵမ်းၵူႈၵမ်းယဝ်ႉ။ ၽိၵ်ႉၶုရႁၢၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၸိမ်ၸွမ်းဢၼ်ၶႃ သြႃႇတပႄးထဵင်ၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉသင်။ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်မႃးၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ ရႁၢၼ်းၽိၵ်ႉၶုၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်မႃးတုမ်ၵၼ်သေ ၸင်ႇၵႂႃႇလဝ်ႈလၢတ်ႈတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ လွင်ႈၶဝ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးလၢတ်ႈၸႃၸွမ်း။ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း လွင်ႈဢၼ်ၶႃသြႃႇတပႄး သႄႉသွမ်းႁၼ်ၽိတ်းလႄႈသင်၊ ယွင်ႈဢၢမ်းဢဝ်ၵုင်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉလႄႈသင် ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၽြႃးပေၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇပူင်ၵႂၢမ်းဝႃႈ "လုၵ်ႈႁၵ်ႉၶဝ် ရႁၢၼ်းၶဝ်ဢိူၺ်း၊ လွင်ႈဢၼ်သူဝႄႈယၢၼ်ပႅတ်ႈ၊ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၸိမ်ၸွမ်းၶႃသွင်ၵေႃႉထဵင်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈဢိူဝ်ႈ၊ သင်ဝႃႈသူလႆႈႁူႉငိၼ်း ဢၼ်သႄႉသွမ်းၼိူဝ်ၽြႃး၊ တြႃး၊ သင်ႇၶႃႇသေ သူၸႂ်လမ်တေႃးသ၊ သူၸႂ်တူၵ်းပေႃးၼႆၸိုင် သူတေထူပ်းႁၼ်ၽေးၶဵၼ်ဢိူဝ်ႈ။ လွင်ႈသူဢွၵ်ႇတေႃးသၸႂ်လမ်ၼၼ်ႉ ပဵꧣ်လွင်ႈတုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ်ယဝ်ႉ" သင်ဝႃႈသေၵေႃႉၵေႃႉ သႄႉသွမ်းႁၼ်ၽိတ်းၼိူဝ်သူၸိုင် သူတေလႆႈထတ်းသၢင်တူဝ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်းဝႃႈ - ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၽိတ်းဢမ်ႇၽိတ်းၼႆၼၼ်ႉ ၸင်ႇတေထုၵ်ႇမႅၼ်ႈယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ သူမီးတၢင်းၽိတ်းယူႇသေဢၼ်ဢၼ်ပေႃးၼႆၸိုင် သူယင်းတေလႆႈၶွပ်ႈၸႂ် ဢၼ်သႄႉသွမ်းၸွမ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ။ သူတေလႆႈၶတ်းၸႂ် လိုမ်းပႅတ်ႈလွင်ႈသႄႉသွမ်း။ ႁၼ်ၽိတ်းၼိူဝ်သူၸိူဝ်းၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ" ပူင်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။"
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႕႖၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
မႂ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇပၢင်ၸိူင်း၊ မိူင်းၼၢႆး)
ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ (, Wan Mai, ဝမ်မိုင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇပၢင်ၸိူင်း (ၵႃႇႁႃႉ)၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
1602
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1602
ၺွင်ႇတူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇတူဝ်ႇ  (ညောင်တိုရွာ, Nyaungto) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉယိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191541 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉယိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 912 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1098 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2010 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ယေႇဝၢႆး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
ဝၢၼ်ႈယေႇဝၢႆး  (ရေဝိုင်းရွာ, Yaewaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပၵႃႇရီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 177,047 ယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ
တႄႇၶျွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈတႄႇၶျွင်း  (တယ်ချောင်းရွာ၊ Teichaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႅၵ်ႉၵႄႇၵျိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191895 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတႅၵ်ႉၵႄႇၵျိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 275 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 354 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 629 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
တယႅတ်ႉၵၢၼ်ႇ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉၵၢၼ်ႇ (ၸၢၼ်း)  (သရက္ကန် (တောင်)ရွာ, Thayetkan(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႅၵ်ႉၵႄႇၵျိၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194185 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇ တႅၵ်ႉၵႄႇၵျိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2296 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2725 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5021 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
တပျေႇယူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈတပျေႇယူဝ်း  (သပြေရိုးရွာ, Thapyayyoe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပႄးၼၼ်ႉတႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194552 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပႄးၼၼ်ႉတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 888 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1075 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1963 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၺွင်ႇဢၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၵျွႆႇၵၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇဢၢႆႇ  (ညောင်အိုင်ရွာ, Nyaungaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆႇၵၢၼ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193758 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1540 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1985 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3525 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
1601
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1601
မျႃႉၵၢၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈမျႃႉၵၢၼ်ႇတႃႇ  (မြကန်သာရွာ, Myakantha) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၶႅတ်ႉလၢၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218290 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၶႅတ်ႉလၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1410 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1565 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2975 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
တႄးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ပျိၼ်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈတႄးၵူင်း  (သဲကုန်းရွာ, Theakone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထမူင်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193963 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထမူင်ႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 768 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 894 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1662 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
လွင်ႈဢမ်ႇလီ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉယုမ်ႇဢဝ် (႑႐) ယိူင်ႈ
ၼိုင်ႈ - ၼင်ႇပိူၼ်ႈလၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ယႃႇၼႅတ်ႈယုမ်ႇ၊ သွင် - ၸွမ်းၽိင်ႈထုင်း ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်သေတႃႉ ယႃႇၼႅတ်ႈယုမ်ႇ၊ သၢမ် - ယၢမ်ႈငိၼ်းမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်သေတႃႉ ယႃႇၼႅတ်ႈယုမ်ႇ၊ သီႇ - မႅၼ်ႈၼႂ်းၽိုၼ်ထမ်းသေတႃႉ ယႃႇၼႅတ်ႈယုမ်ႇ၊ ႁႃႈ - ၸွမ်းၼင်ႇ တၢင်းဝူၼ်ႉပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉ ယႃႇၼႅတ်ႈယုမ်ႇ၊ ႁူၵ်း - မႅၼ်ႈၸွမ်းလွၵ်းလၢႆးသေတႃႉ ယႃႇၼႅတ်ႈယုမ်ႇ၊ ၸဵတ်း - မီးလၵ်းထၢၼ်သေတႃႉ ယႃႇၼႅတ်ႈယုမ်ႇ၊ ပႅတ်ႇ - ငမ်ႇမႅၼ်ႈတၢင်းသူၼ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေတႃႉ ယႃႇၼႅတ်ႈယုမ်ႇ၊ ၵဝ်ႈ - မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၼ်ႉသုင်သေတႃႉ ယႃႇၼႅတ်ႈယုမ်ႇ၊ သိပ်း - ပဵၼ်ၵႂၢမ်း သြႃႇၶူးဝႃးသေတႃႉ ယႃႇၼႅတ်ႈယုမ်ႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ 18၊ ပပ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တႃႇတူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇ ထမ်းပုတ်ႉထ၊ ၸဝ်ႈၶူးပၼ်ႇတိတ ၼမ်ႉၶမ်း