cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သိၼ်ႇၶျွင်း (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈသိၼ်ႇၶျွင်း (ႁွင်ႇ)  (ဆင်ချောင်း (မြောက်)ရွာ, Sinchaung(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191272 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇၶျွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 705 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 836 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1541 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
1458
1458
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1458
ထၼွင်ႇၵၢႆး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ
ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ (ပုသိမ်ခရိုင် ; Pathein District) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ 6 ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ပွတ်းတႂ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈတွၼ်ႈႁိၼ်းတတႃႉ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈတွၼ်ႈမျွင်းမျႃႉ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမဢူႇပိၼ်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ လႄႈ ပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵလႃး၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၸမ်ႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ပၢင်ႇလၢႆႇၵပ်ႉပလီႇ ယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇၼႆႉ မီး 4208.42 လွၵ်းလၵ်း (10,900 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ) သေ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 2014 ၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 1,627,586 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵုၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈၵုၼ်းၶျၢၼ်ႇ  (ကွမ်းခြံရွာ, Kunchan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉသျိတ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194451 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉသျိတ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1017 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1176 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2193 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
မေႇ 28
လိူၼ်မေႇ (28) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (148) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (149))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (217) ဝၼ်း။
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢိၼ်ၻၵ
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢိၼ်ၻၵ ဢၼုၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ၵျွင်းႁူဝ်ၼမ်ႉ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ
ၸႃႇတိလႄႈပေႃႈမႄႈ
ၸဝ်ႈသြႃႇၼႆႉ ၵိူတ်ႇမႃးမိူဝ်ႈပီ 1270 ၼီႈ၊ လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းၸၼ် တီႈဝၢၼ်ႈၽၵ်းတူပ်း၊ ဢိူင်ႇပုင်ႇဝူဝ်း၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ။ ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈဝႃႈ လုင်းၶမ်းသွၼ်း+ ၼၢႆးၶမ်းၸိင်ႇ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢႆးဢွင်ႇပၢၼ်း။
ပဵၼ်သၢင်ႇလႄႈၸၢင်း
မၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်သၢင်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1277 ၼီႈ ပဵၼ်ၸၢင်း မိူဝ်ႈ 1289 ၼီႈ။
တီႈၸဝ်ႈႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈ
ယၢမ်ႈလႆႈသွၼ်ႁဵၼ်းမႃး တီႈၵျွင်းသူၺ်ႇတႃး ဝဵင်းသီႇပေႃႉ။ တီႈၵျွင်းႁူဝ်ဝဵင်း ဝဵင်းၵမ်ႉပလူႇ ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇ။
ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃဢၼ်ၸဝ်ႈႁဵတ်းမႃး
ပီ 1299 ၼီႈ ၶိုၼ်းမႃးယူႇတီႈၸဝ်ႈသြႃႇၼၼ်ႇတိယ ၵျွင်းၶမ်း ဝဵင်းသီႇပေႃႉသေ ပူင်သွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈ။ ပီ 1301 ၼီႈ ၼင်ႈၵျွင်းႁူဝ်ၼမ်ႉတွင်ႇထဵၵ်ႉ ဢိူင်ႇပုင်ႇဝူဝ်း။ ပီ 1302 ၼီႈ ၼင်ႈၵျွင်းႁူဝ်ၼမ်ႉတွင်ႇထဵၵ်ႉ ဢိူင်ႇပုင်ႇဝူဝ်း။ ပီ 1302 ၼီႈ ၼင်ႈၵျွင်းႁူဝ်ၼမ်ႉ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ။
ပီ 1320 ၼီႈ ပဵၼ်ၵမ်ႉႁူဝ်ပဝ်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး။ ပီ 1326 ၼီႈ လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈငမ်းပၢႆးလူင် မိူင်းသီႇပေႃႉ။ ပီ 1333 ၼီႈ လႆႈပဵၼ်ဢၼုၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး။ ပီ 1339 ၼီႈ လႆႈပဵၼ်ဢၼုၼႃႇယၵ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး။
လႆႈႁပ်ႉမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈ
သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ၼႆႉ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၽႃႇသႃႇသႃႇသၼႃ တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေ ထိုင်မႃးပီ 1339 ၼီႈ၊ လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇ 5 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းၸၼ်၊ ပီၶရဵတ်ႉ 1977၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႉထူဝ်းပိူဝ်ႇ 17 ဝၼ်း၊ ၶၢဝ်းယၢမ်း 11 မွင်းၶိုင်ႈ ၵၢင်ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉမိူင်းၾႃႉ ယႃႇမိူင်းလုမ်ႈ တီႈႁူင်းယႃၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ဝဵင်းတွင်ႇၵျီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မျႅင်ႇ၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမျႅင်ႇ (မြိုင်မြို့ ; Myaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်ပွတ်းၵၢင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇသေ ယၢၼ်ၵႆ 25 လၵ်းယဝ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈ
ၸႄႈဝဵင်းမျႅင်ႇ ၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းပလႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းသႃးလိၼ်းၵျီး၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 94 တီႇၵရီႇ 30 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 95 တီႇၵရီႇ 30 မိတ်ႉၼိဝ်ႉ၊ လတ်ႇတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 20 တီႇၵရီႇ 25 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 21 တီႇၵရီႇ 55 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ မီးဝႆႉ တီႈၼႃႈသုင်ပၢင်ႇလၢႆႇ 886 ထတ်းသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢေႇရိယႃႇ မီး 502825 ဢေႇၵ၊ 785.661 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး 3 ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ ၶဝ်ႈပႃး 84 ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈပႃး 331 ဝၢၼ်ႈသေ တီႈၸႄႈဝဵင်းၼႇႉ မီးႁူဝ်ႁိူၼ်း 43130 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးမွၵ်ႈ 260000 ၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ၸေးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈၸေးၵူင်း  (ဈေးကုန်းရွာ, Zaykone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190627 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3806 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4035 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7841 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ႁူဝ်လွႆ၊ ဢိူင်ႇ
ဢိူင်ႇႁူဝ်လွႆ ၼႆႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။
ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်လွႆ
• # ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈႁိၼ်
• # ဝၢၼ်ႈၵုင်းလႅင်
• # ဝၢၼ်ႈလွႆၶူၵ်ႉ
• # ဝၢၼ်ႈပဵင်း
• # ဝၢၼ်ႈၶူင်ႈမၢၵ်ႇမူၼ်ႇ
• # ဝၢၼ်ႈၵုင်းမၢၵ်ႇလၢင်း
• # ဝၢၼ်ႈမႄႈလွၼ်ႇ
• # ဝၢၼ်ႈၼွင်ပီႇ
• # ဝၢၼ်ႈလုၵ်းမၢၵ်ႇဢူဝ်း
• # ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ
• # ဝၢၼ်ႈၵၢင်
• # ဝၢၼ်ႈၼႃးယွင်း
• # ဝၢၼ်ႈမွင်းလဝ်း (သေးတၢၼ်း)
• # ဝၢၼ်ႈၸၢႆးႁုပ်ႇ (ႁူၵ်ႇ)
• # ဝၢၼ်ႈၵျွင်းၶမ်း
• # ဝၢၼ်ႈမႆႉၼိဝ်ႉ
• # ဝၢၼ်ႈၼႃးလေႃႉ
• # ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇလၢင်း
• # ဝၢၼ်ႈပၢင်တွင်း
• # ဝၢၼ်ႈထမ်ႈလိၼ်
• # ဝၢၼ်ႈလုၵ်းမၢၵ်ႇၽႆး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢိူင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ
ထိၼ်ႇၵျေႃႇ၊ ဢူး
ဢူးထိၼ်ၵျေႃႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (မိူင်းမၢၼ်ႊ)၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း၊ ပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ လႄႈ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈ ပီ ၂၀၁၆ လိူၼ်မၢၶျ်ႉ ၁၀ ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ဢမဵဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျုၵ်ႈသေ တၢင်ႇလၢတ်ႈမၼ်းတႃႇပဵၼ်လွင်း ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၵႃႈတီႈ သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း သေ ပီ ၂၀၁၆ လိူၼ်မၢၶျ်ႉ ၁၅ ဝၼ်းၼၼ်ႉ သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လိူၵ်ႈတၢင်ႇ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတၢင်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ဝၢႆးသေ ၁၉၆၂ မႃးၼၼ်ႉ ၼႆႉပဵၼ် ပွၵ်ႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။
ပၢၼ်မိူဝ်ႈၽွင်းလဵၵ်ႉ
မိူဝ်ႈပီ ၁၉၄၆ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ ၂၀ ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ မိၼ်းတုဝုၼ်ႇ လႄႈ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈ တေႃႇၵျီႇၵျီႇ လႆႈၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇမႃးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈမီးပီႈၼွင်ႉ သၢမ်ၵေႃႉၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉထီႉသွင်ယဝ်ႉ။ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇၼႆႉ ဢႃႇယုမၼ်းလဵၵ်ႉသေ ၼၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ၼိုင်ႈပီ၊ ၼိုင်ႈလိူၼ်၊ ၼိုင်ႈဝၼ်း ယဝ်ႉ။ မၼ်းၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းမႃးတင်း ၼၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ ၵႃႈတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်မၢႆ(႑)တၵူင်ႇ (ႁူင်းႁဵၼ်းမႅတ်ႉထရိတ်ႉ) (ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မၢႆ (႑)၊ ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽႅဝ်ထိုင် ၁၉၆၂ ၼီႈမႃး မၼ်းၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈသေ ထိုင် ၁၉၆၆ ၼီႈမႃး မၼ်းလႆႈ ၶူးၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး (B.Eco) ယဝ်ႉ။ ၽွင်းမၼ်းတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႉၸၼ်ႉ မႁႃႇ မိူဝ်ႈပီ ၁၉၆၈ ၼၼ်ႉ မၼ်းၶိုၼ်းႁဵတ်း ၶူးသွၼ်တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ၁၉၇၀ မႃး မၼ်းသိုပ်ႇၶၢႆႉၵႂႃႇတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇသေၵႃႈ ႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းမေႃယူႇယဝ်ႉ။ ၁၉၇၅ မႃး မၼ်းလႆႈ ၶူးမႁႃႇပၢႆးသၢႆႊၵပ်းၵၢႆႇၽၢႆႇၶွမ်းယဝ်ႉ။
ပီ ၁၉၇၅ ၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ မၼ်းသိုပ်ႇႁဵတ်း ၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၽႄ ၼႃႈၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈဢၼ်ယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ၁၉၈၀ တေႃႇ ၁၉၉၂ ၼၼ်ႉ မၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၵႅမ်ၶုၼ်ၸတ်းၵၢၼ် ၵႃႈတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆၵပ်းသိုပ်ႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၼွၵ်ႈမိူင်းသေယဝ်ႉ မၼ်းလႆႈလိုဝ်ႈပုၼ်ႈၽွၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမၼ်းလႆႈ သူးၵႂႃႇသွၼ်ပႆႇၺႃႇၼွၵ်ႈမိူင်းႄလႈ မၼ်းၶိုၼ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇၶိုၼ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးသၢႆႊၽၢႆႇၶွမ်း ၵႃႈတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်လၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ၁၉၈၇ ၼၼ်ႉ မၼ်းႁဵၼ်းပၢႆးပႆႇၺႃႇမႃး ၵႃႈတီႈ Arthur DeLittle, Management Education Institute, Cambridge, Massachusetts သေ မၼ်းလႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် တီႈ ၾွင်ႇတေးသျိၼ်း တေႃႇၶိၼ်ႇၵျီႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇတင်ႈမႃး တေႃႇမၼ်းပေႃး ပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း
ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉတင်း ၼၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ ၸဵမ်လဵၵ်ႉသေ မၼ်းမီးယူႇ ၽၢႆႇလင် ၼၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇမႃးၵေႃႈ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉၸမ်ၵၼ်တင်း ၼၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ လိူဝ်သေ ဢမဵဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ဢၽွႆႉၶျုၵ်ႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၼၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ ၶမ်ၶွၵ်ႈႁိူၼ်းယူႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၵမ်ႉဢေႇ ဢၼ်ဢဝ်ၼၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်တင်း ၽၢႆႇတၢင်းၼွၵ်ႈၼၼ်ႉ ပႃးဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ ၁၉၉၂ ၼၼ်ႉ မၼ်းထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ မၼ်းၶဝ်ႈၼႂ်းပႃႇတီႇ ဢမဵဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၽွႆႉၶျုၵ်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉပဵၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၽွင်းၶဵဝ် ၼၢႆးဢွင်ႇသၢၼ်းသုၵျီႇယဝ်ႉ။  မၼ်းၼႆႉပဵၼ် ၸဝ်ႈၽူဝ် တေႃႇၸုၸုလုၼ်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွမ်ႇမတီႇၵပ်းသိုပ်ႇၵူႈမိူင်းမိူင်း တီႈ သၽႃးၵူၼ်းမိူင်းသေ မၼ်းပဵၼ် လုၵ်ႈယိင်း ဢူးလုၼ်ႇ ၵေႃႉပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ တီႈ NLD ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း
ပီ ၂၀၁၆ လိူၼ်မၢၶျ်ႉ ၁၅ ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ လိူၵ်ႈ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ ပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပီ ၂၀၁၆ လိူၼ်မၢၶျ်ႉ ၁၇ ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ လႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈထိုင် သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တႃႇၶိုၼ်းၽွတ်ႈႁႅၼ်း ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် ဢၼ်မီး ၽွင်းလူင် ၂၁ ၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ် ၁၈ ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင် ဝၼ်းထိ ၂၁ လိူၼ်မၢၶျ်ႉ ပီ ၂၀၁၆ သၽႃးလႆႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၶိုၼ်းၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၽွင်းလူင်ၶဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး ပီ ၂၀၁၆ လိူၼ်မၢၶျ်ႉ ဝၼ်းထီႉ ၃၀ ၼၼ်ႉ ၶၢမ်ႇၵျၢမ်းသႅတ်ႉၸႃႇ တီႈ သၽႃးၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေၵေႃႈ ပဵၼ်မႃး ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (မိူင်းမၢၼ်ႊ) ၵေႃႉထူၼ်ႈၵဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵႂႃႇပုတ်ႈဢဝ် ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇလႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ၽၢင်ႁၢင်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း​ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆပႃးၶမ်း ၵႃႈတီႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႉၵဝ်ႇ ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ တီႈ ႁေႃႁိူၼ်းၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ
ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇၼႆႉ မၼ်းၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈပၢႆၵမ် တလပၢၼ်း (ဒလဘန်း} သေၵေႃႈ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ လိၵ်ႈပိုၼ်ႉႁူႉ လိၵ်ႈပၢႆးမိူင်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈပေႃႈမၼ်း မိၼ်းတုဝုၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ အဘဘဝ အဘအကြောင်း တစေ့တစောင်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတႅမ်ႈမႃးယဝ်ႉ။
ၼွင်လေႉယီး၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼွင်လေႉယီး (, Naung Lae Yi, နောင့်လေ့ယီး) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ဢေႇတီႇ 404
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပျူႇၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဢေႇတီႇ 404
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:404
1831
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1831 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1830 ႁူဝ်သိပ်းပီ
မေႇ 29
လိူၼ်မေႇ (29) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (149) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (150))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (216) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မေႇ
ၵျီးၵၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
850
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:850
ထၢၼ်းလေးပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈထၢၼ်းလေးပိၼ်ႇ  (ထန်းလေးပင်ရွာ၊ Htanlaypin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပၢၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192159 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1610 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1954 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3564 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ပီႇၸီႇ 224
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 224 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 220
တယႅတ်ႉပိၼ်ႇ (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈတယႅတ်ႉပိၼ်ႇ (ဢွၵ်ႇ)  (သရက်ပင် (အရှေ့)ရွာ, Thayetpin(East)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတယႅတ်ႉပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193752 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတယႅတ်ႉပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1261 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1537 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2798 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
တပျေႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈတပျေႇပိၼ်ႇ  (သပြေပင်ရွာ၊ Thapyaypin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူၺ်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192576 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူၺ်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2300 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2602 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4902 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၼႂႃးၵူးလေး (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈၼႂႃးၵူးလေး (ၸၢၼ်း)  (နွားကူးလေး (တောင်)ရွာ, Nwarkulay(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၼႂႃးၵူးလေး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190884 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၼႂႃးၵူးလေးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1114 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1195 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2309 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဢုတွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဢုတွင်း (ဥဒေါင်းရွာ, Udaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၼၢၼ်းတေႃႇၵျုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190124 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၼၢၼ်းတေႃႇၵျုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1299 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1569 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2868 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
မေႇ 30
လိူၼ်မေႇ (30) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (150) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (151))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (215) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မေႇ
ႁူၺ်ႈႁိၼ်၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈႁိၼ် (, Hway Hint, ဟွေဟင့်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်လွႆ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ပႃႇၵႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပႃႇၵႃး  (ဘာဂါးရွာ၊ Bargar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႅတ်ႉပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190339 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျႅတ်ႉပျိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 11195 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 11319 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 22514 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တၢၼ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈတၢၼ်းၵူင်း  (သန်းကုန်းရွာ, Thankone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသပုတ်ႉပိၼ်ႇတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191605 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသပုတ်ႉပိၼ်ႇတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1123 ၊ ယိင်း 1471 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2594 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပႃႇၵႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
တၢၼ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
1457
1457
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1457
ၸဵင်ႇပၢၼ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၸဵင်ႇပၢၼ်းၵူင်း  (စိန်ပန်းကုန်းရွာ၊ Seinpankone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192140 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇဢူးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1799 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2283 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4082 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
တဵင်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸၢၼ်းတေႃး
ဝၢၼ်ႈတဵင်ႇၵူင်း  (သိမ်ကုန်းရွာ၊ Theinkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸၢၼ်းတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192821 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸၢၼ်းတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1183 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1510 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2693 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵျႃႇဢၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႃႇဢၢႆႇ  (ကြာအိုင်ရွာ, Kyaraing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးၶျၢၼ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194182 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးၶျၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1458 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1904 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3362 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၵိတ်ႉတိသႃႇရ
<B>ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၵိတ်ႉတိသႃႇရ </B>ထမ်ႇမၵထိၵ ၵႅၵ်ႈၽူႈမၢႆ (1) ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး
ပျႃးၸွႆး (တူၵ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈပျႃးၸွႆး (တူၵ်း)  (ပျားစွဲ (အနောက်)ရွာ, Pyarswea(West)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလူးၶိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194685 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလူးၶိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1422 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1565 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2987 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၵိတ်ႉတိသႃႇရ
ၸႃႇတိလႄႈပေႃႈမႄႈ
ၸဝ်ႈသြႃႇၼႆႉ ၵိူတ်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1292 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းၸၼ်။ ပေႃႈၸဝ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ လုင်းၸၢင်းၶိူင်ႇ+ မႄႈၸဝ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈပႃႈၸၢင်းဢွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈလူင် ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၸၢႆးထုၼ်းလ ၼႆယဝ်ႉ။
ပျႃးၸွႆး (တူၵ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၵိတ်ႉတိသႃႇရ
ပဵၼ်သၢင်ႇလႄႈပဵၼ်ၸၢင်း
ပဵၼ်သၢင်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1305 ၼီႈ၊ ပဵၼ်ၸၢင်းမိူဝ်ႈ 1312 ၼီႈ။
တီႈၸဝ်ႈယၢမ်ႈႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈမႃး
ယၢမ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈမႃး တီႈၵျွင်းဝႃႇသူဝ်ႇ လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၵျွင်းပၢင်ဝွၵ်၊ ၵျွင်းမႁႃႇဝိႁႃႇရ လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၵျွင်းမူႇလပထၢၼ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ။
လႆႈႁပ်ႉမိူင်းၾႃႉယႃႇမိူင်းလုမ်ႈ
သြႃႇၸဝ်ႈလူင်ႁဝ်းၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉမိူင်းၾႃႉယႃႇမိူင်းလုမ်ႈ ၵႂႃႇမိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1366-ၼီႈ၊ လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ (12)ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းပုတ်ႉ၊ တီႈတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ မႁႃႇဝိႁႃႇရ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သိၼ်းၵုတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈသိၼ်းၵုတ်ႉ  (ဆင်းဂွတ်ရွာ, Singut) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်းၵုတ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191248 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်းၵုတ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 498 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 597 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1095 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇ (ပုသိမ်မြို့နယ် ; Pathein Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပတဵင်ႇယဝ်ႉ။
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပတဵင်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ
မေႇ 31
လိူၼ်မေႇ (31) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (151) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (152))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (214) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မေႇ
တတ်ႉၵူင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း (တပ်ကုန်းမြို့), (Tatkon) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ ဝဵင်းၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း တွၼ်ႈတႃႇ ၸႄႈဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း ယဝ်ႉ။ ႁွင်ႉဝႃႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ တတ်ႉၵူင်း ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၵိုၼ်းၸွမ်း ပၢင်တၢၼ်ႈၶႆႈ၊ ပၢင်တြႃး၊ ပၢင်လူႇပၢင်တၢၼ်းယဝႉ်။ ပဵၼ်ဝဵင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈသိုဝ်ႉၶၢႆၶဝ်၊ ထူဝ်ႇငႃး၊ ၶူဝ်းၸႂ်ႉပိုၼ်ႉတီႈ၊ မီးပႃးႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၵိၼ်ၶူဝ်းယမ်ႉ ၶူဝ်းၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်းယဝ်ႉ။ မီးႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ မီးပႃးၵျွင်းတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈပရိယတ်ႉတိ တွၼ်ႈတႃႇ ၼိူဝ်ဝဵင်းသေဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁိမ်းႁွမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈပိုင်ႈဢိင်သေ ဢွၼ်ၵၼ် သွၼ်တႄႉ သွၼ်ဝႃႈယူႇယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈလိုဝ်းလင် တီႈဝဵင်းတတ်ႉၵူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈႁူင်းပွႆႇသဵင်၊ ႁူင်းပွႆႇငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်မျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵိၼ်ႇမုၼ်းၶျူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵိၼ်ႇမုၼ်းၶျူင်ႇ  (ကင်မွန်းခြုံရွာ, Kinmunchon) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193729 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပျေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1511 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1716 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3227 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၵိဝ်းတဝိ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵိဝ်းတဝိ (, Kio Ta Wi, ကျူတဝိ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
တႃႇမုၼ်ႇ
ဢူၺ်းလီ
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 2300 ပီပၢႆ၊ တီႈၵုၼ်သိတ်ႉၸလီ (Sicily)ၼၼ်ႉ သီႇရႃႇၵျိဝ်ႇ (Syracuse) ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈငုၼ်းလူင် မိူင်းၵရိ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တၢႆႇဢူဝ်ၼီႇ သျှၢတ်ႉ(ၸ်)(Dionysious) ၽွင်းငမ်းဝႆႉ။ ၶုၼ်ၵေႃႉၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၾဝ ၵူၼ်းမိူင်းယူဝ်းယူဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈမၢႆ (ၸရေး)ဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ႁတ်းငၢၼ် လႄႈ ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမႃး။ မၼ်းဝူၼ်ႉသွၼ်ႇၵူဝ်ႁႄ လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းတေၽိုၼ်ႉ၊ တေပူတ်းပၢၵ်ႈပႅတ်ႈမၼ်းယူႇ တႃႇသေႇ။ ဢမ်ႇယုမ်ႇၽႂ်သေၵေႃႉ။ သေပွၵ်ႈ။ မၼ်းႁဵတ်းၶွၵ်ႈလူင်ဝႆႉ။ ၵူၼ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ်မၼ်း၊ ၵူၼ်းမၼ်းဢမ်ႇယုမ်ႇ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇလၢတ်ႈ၊ ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း မၼ်း၊ ၵူၼ်းၶတ်းႁူၶတ်းတႃမၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တိၺွပ်းသႂ်ႇၶွၵ်ႈဝႆႉ တင်းမူတ်း။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းၶွၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေသမ်ႉထိုင် ၸိုဝ်ႈမၼ်းလႄႈ ႁႂ်ႈလႆႈငိၼ်းၶဝ်လၢတ်ႈၼၼ်ႉ ၵူႈၶေႃႈၼႆသေ လုၵ်ႉတီႈ ၽႃၶွၵ်ႈ ထိုင်ႁွင်ႈၼွၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ၸူင်ႁူးလွႆႁိၼ်လူင်ဝႆႉထႅင်ႈ။ ႁွင်ႈၼွၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶုတ်းၶူးလွမ်ႉယဝ်ႉ ႁဵတ်းၽၵ်းတူလပ်ႉဝႆႉ ႁူးၼိုင်ႈ။ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈလူဝ်ႇၸႂ်ႉၵေႃႈ မၼ်းပိုတ်ႇဢိုတ်းႁင်းၵူၺ်း။ ဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်ပိုတ်ႇသေပွၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵူင်း (တူၵ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈၵူၺ်းၵူင်း (တူၵ်း)  (ဂွေးကုန်း (အနောက်)ရွာ, Gwaykone(West)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉသျိတ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194449 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢူၵ်ႉသျိတ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1017 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1176 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2193 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဢၢႆႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈဢၢႆႉၵူင်း  (အိုင့်ကုန်းရွာ, Aintkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတယႅတ်ႉပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193750 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတယႅတ်ႉပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1261 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1537 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2798 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၸုၼ်ႇ 1
လိူၼ်ၸုၼ်ႇ (1) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (152) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (153))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (213) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုၼ်ႇ
ၺုၼ်ႉပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈၺုၼ်ႉပိၼ်ႇ  (ညွန့်ပင်ရွာ, Nyuntpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190624 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3806 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4035 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7841 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
403
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼႂႃးၵူးလေး (တူၵ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈၼႂႃးၵူးလေး (တူၵ်း)  (နွားကူးလေး (အနောက်)ရွာ, Nwarkulay(West)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၼႂႃးၵူးလေး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190883 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၼႂႃးၵူးလေးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1114 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1195 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2309 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
403
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼႂႃးၵူးလေး (တူၵ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
403
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:403
ၸီႇတႃႇယႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈၸီႇတႃႇယႃႇ  (စည်သာယာရွာ, Sitharyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမႄးၵိၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 219073 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမႄးၵိၼ်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 4033 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4355 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 8388 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
တႄးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈတႄးၵူင်း  (တဲကုန်းရွာ၊ Tekone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192142 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတွင်ႇဢူးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1799 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2283 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4082 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၼတ်ႉတႃးတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၼတ်ႉတႃးတေႃး  (နတ်သားတောရွာ၊ Natthartaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပၢၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192160 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1610 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1954 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3564 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
မိၼ်းၼၼ်ႇတူႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းၼၼ်ႇတူႇ  (မင်းနန်သူရွာ၊ Minnanthu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်းၼၼ်ႇတူႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192467 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမိၼ်းၼၼ်ႇတူႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 285 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 328 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 613 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ပွၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉ (ပေါက်မြို့နယ် ; Pauk Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းပွၵ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇၵျုႁွင်ႇ 21° 10' လႄႈ 21° 49'၊ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇၵျုဢွၵ်ႇ 94° 18' လႄႈ 94° 44' ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼႆႉ မီးဝႆႉ 1490 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ၊
လႅၼ်လိၼ် ၸိူဝ်းဢိူမ်ႈၸပ်းဝႆႉ
ၸႄႈဝဵင်းပွၵ်ႉၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ
ၵျႃႇပႂႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႃႇပႂႃး  (ကြာပွားရွာ, Kyarpwar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးၶျၢၼ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194181 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးၶျၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1458 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1904 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3362 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
1456
1456
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1456
သီးပိၼ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈသီးပိၼ်ႇၵူင်း  (သီးပင်ကုန်းရွာ, Theepinkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသပုတ်ႉပိၼ်ႇတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191604 ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသပုတ်ႉပိၼ်ႇတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1123 ၊ ယိင်း 1471 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2594 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ၵုင်းလႅင်၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႁူဝ်လွႆ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ)
ဝၢၼ်ႈၵုင်းလႅင် (, Kone Lai, ကုံးလိုင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်လွႆ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ယေႇထႂႅတ်ႉၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈယေႇထႂႅတ်ႉၵျီး  (ရေထွက်ကြီးရွာ၊ Yaehtwetgyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႅတ်ႉပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190341 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျႅတ်ႉပျိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 11195 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 11319 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 22514 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဢေႇပရႄႇ 1921
(26) ဝၼ်း
5
ပီႇၸီႇ 225
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 225 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 220
ပျႃးၸွႆး (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈပျႃးၸွႆး (ဢွၵ်ႇ)  (ပျားစွဲ (အရှေ့)ရွာ, Pyarswea(East)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇလူးၶိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194684 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇလူးၶိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1422 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1565 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2987 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဢိၼ်းသူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းသူင်း  (အင်းဆုံးရွာ, Innsone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်းယႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189860 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဢိၼ်းယႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1294 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1238 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2532 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ၶူဝ်မႁႃႇပၼ်ႇတုလ
ၶူဝ်မႁႃႇပၼ်ႇတုလ ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်သိူင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၶူဝ်လမ်ႇလွင်ႈ တီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼၼ်ႉသေ လႆႈတႄႇႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2001 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဢဝ်ၵုင်မုၼ် ႁူဝ်သိုၵ်းလူင်မႁႃႇပၼ်ႇတုလသေ တၢင်ႇၸိုဝ်ႈသဵင်မႃးယဝ်ႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇသေ ၵၢႆႇၸပ်းပၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးပိူင်လူင် ဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းမႁႃႇပၼ်ႇတုလယဝ်ႉ။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ
ၼၢၼ်းတေႃႇၵျုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၼၢၼ်းတေႃႇၵျုၼ်း (နန်းတော်ကျွန်းရွာ, Nantawkyun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၼၢၼ်းတေႃႇၵျုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190123 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၼၢၼ်းတေႃႇၵျုၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1299 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1569 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2868 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၼွင်ၶမ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း  (နောင်ခမ်းရွာ, Naungkhan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190625 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3806 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 4035 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 7841 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
သၵၢႆးၼႅတ်ႉ
ႁၢင်ႈသဵင် Sky Net ၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢၵ်ႈဢတ်းႁၢင်ႈေသ ဢဝ် (Sky Net set-top box) ၺွပ်းတူၺ်းလႆႈ၊ ပဵၼ်ႁၢင်ႈသဵင် ဢၼ်ပွႆႇ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ၊ ၶွမ်ႇပၼီႇ သူၺ်ႉတၢၼ်ႇလုၼ်ႇမီႇတီႇယႃႇၶဝ် တႄႇတင်ႈ မ​ိူဝ်ႈ ပီ 2010 ၼၼ်ႉ။ တႄႇပွႆႇၼႄၵႂႃႇ မ​ႄူဝ်ႈ ပီ 2010 လိုၼ်ၼူဝ်ႇဝိၼ်ႇပႃႇ 26 ဝၼ်းသေ ထိုင်မႃး ပီ 20႑ လိူၼ်ၵျၼ်ႇၼိဝ်းဝရီႇ 1 ဝၼ်း ၸင်ႇမီးၶပ်ႉမၢႆ ပွႆပၼ်ၵႂႃႇၵူႈဝၼ်းဝၼ်း။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵိုၵ်းပႃး ႁၢင်ႈသဵင် ၼွၵ်ႈမိူင်းသေ ပွႆႇပၼ် 48 ၶွင်ႉ၊ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မီးမႃး100 ၶွင်ႉလိူဝ်လိူဝ်။ လုၵ်ႉတီႈ လၢဝ်ထိူမ်း AP star လၢဝ်ထိမ်း (7)  သေ ပွႆပၼ် ႁၢင်ႈ SD 109 ၶွင်ႉ ၊ HD 10 ၶွင်ႉယဝ်ႉ။
တတ်ႉၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ် သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၸႄႈဝဵင်းတတ်ႉၵူင်းၼႆႉ မီး ၂၁၆,၉၅၀ ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။
သျၢၼ်းတႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈသျၢၼ်းတႄး  (ရှမ်းတဲရွာ, Shante) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသျၢၼ်းတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194006 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသျၢၼ်းတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1189 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1293 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2482 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၸုၼ်ႇ 2
လိူၼ်ၸုၼ်ႇ (2) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (153) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (154))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (212) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုၼ်ႇ
ထၢၼ်းတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈထၢၼ်းတေႃး  (ထန်းတောရွာ, Htantaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇꩡေႇၻဵၵ်ႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191746 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇꩡေႇၻဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2427 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2747 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5172 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
849
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
မၵျီးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
849
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:849
ၸၢၼ်းတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၸၢၼ်းတေႃး  (စန်းတောရွာ၊ Santaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸၢၼ်းတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192818 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸၢၼ်းတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1183 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1510 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2693 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
သႃးၶႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈသႃးၶႃး  (ဆားခါးရွာ, Sarkhar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႃးၶႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191379 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသႃးၶႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 756 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 923 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1679 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
1455
1455
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လုင်းဢေႃးၸေႇယ
ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈၸဝ်ႈငဝ်ႈငႃႇသႅင်းတႆး လုင်းဢေႃးၸေႇယၼႆႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ 1265 ၼီႈ၊ လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ (9)ၶမ်ႈ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်း ၵၢင်ၶိုၼ်း(11)မွင်း၊ ၸႃႇတႃႇၶႂၢင်ႇ ၵျူဝ်ႇပၢႆၸမ်ႉ လႅတ်ႉတူၵ်းၼႂ်းပိတ်ႉသရႃႇသီႇ၊ တၼၢင်းၵၼူၺ်ႇၵျူဝ်ႇၸမ်ႉ ၽႅဝ်ၼႂ်းသိင်ႇရႃႇသီႇ၊ ၸၢၼ်း တၼၢင်းလႃႇ ပျႅၵ်ႉသရႃႇသီႇ၊ ဢင်ႇၵႃႇၵျူဝ်ႇၸမ်ႉ မီးတီႈ တူႇရႃႇသီႇ၊ ပုၵ်ႉတႁူး သွၵ်ႉၵျႃႇ ရႃႇႁူႉၵျူဝ်ႇ သၢမ်လုၵ်ႈ ပူးႁူမ်ႈၵၼ် ၵၼ်ႇရႃႇသီႇယဝ်ႉ၊ ၸၼေႇၵျူဝ်ႇမီးတီႈ မၵႃႇလရႃႇသီႇ၊ ၵျႃႇသပေတးၵျူဝ်ႇၸမ်ႉ မီးတီႈၵုင်ႇရႃႇ သီႇယဝ်ႉ၊ ၼၵ်ႉၶတ်ႉၸိရ ပဵၼ် (17) လုၵ်ႈ ပၢႆပၢတ်ႈၼိုင်ႈ ႁွင်ႉဢၼုရႃႇထၼၵ်ႉၶတ်ႉယဝ်ႉ။
ၸိုဝ်ႈဢူႈမႄႈ
ၵေႃႉပဵၼ်ဢူႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ မွင်ႇမၢၼ်း ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းထၼု၊ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈၸမ်ႉ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဢေးသႅင် ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးယဝ်ႉ၊ လုင်းမွင်ႇမၢၼ်းလႄႈ ပႃႈၼၢင်းဢေးသႅင် ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် မီးမႃးလုၵ်ႈၸၢႆးသွင်ၵေႃႉသေ ဢၼ်တေမႃးပဵၼ် လုင်းဢေႃးၸေႇယၼႆႉ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ၽူဝ်းၼွႆႇ၊ ၵေႃႉၼွင်ႉ သမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၽူဝ်းၵျွႆႇ ၼႆယဝ်ႉ၊ ၽူဝ်းၼွႆႇ လႄႈ ၽူဝ်းၵျွႆႇ ၶႃသွင်ၵေႃႉပီႈၼွင်ႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ တီႈ ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇမူင်ႈၸႅၼ်ႇ(သဖန်းကုန်း) ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လူင်းၵျွင်း
ထိုင်မိူဝ်ႈ ဢႃႇယူႉလႆႈမႃး သိပ်းႁႃႈယၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇထၢၵ်ႈလူင်းၵျွင်းသေ မႃးယူႇလူၺ်ႈၵေႃႉပဵၼ်ဢၢဝ် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပူႇသြႃႇၵႃႇလိင်ႇတၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ယူႇၸွမ်းပူႇသြႃႇၵႃႇလိင်ႇတေသ သမ်ႉလႆႈၶၢႆယႃႈယႃ ပရိၵ်ႈသေးလႄႈ ႁူႉၸၵ်းၵျၢမ်းယႃႈယႃ၊ လႆႈပႃးၸဵမ် ၶူးလၢႆးယႃႈယႃ ၸႃႇတိဝိင်ႇၵ ၽုင်ႇသၢဝ်းၸဵတ်း ဢူမ် သူပ်းလႆႈတွင်းၵိုမ်းဢမ်ႇလိုမ်း တေႃႇပေႃးထဝ်ႈယဝ်ႉ၊ ဢိၵ်ႇသမ်ႉ ၵႃႇထႃႇမၢၼ်ႇတၼ်ႇ ၶျႃႉတဵၼ်းၶျႃႉဢၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ဢဝ်ၸဵမ်ပေႇတၢင်ႇၵႃႇလႃး မႁႃႇပုၵ်ႈတႅင်ႇ၊ ၵျူဝ်ႇပႅတ်ႇလုၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မေႃမႃးတႂ်ႈမိုဝ်း ဢၢဝ်ၶဝ်ၸဵမ်လဵၵ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇယႂ်ႇမႃႈၵႃႈသုင် ပဵၼ်မၢဝ်ႇႁၢႆးဢွၼ်ႇမႃးလႄႈ ၶတ်းၸႂ်မေႃလူ မေႃတူၺ်းပိူၼ်ႈ ၸိူဝ်းႁဵတ်းၶဵဝ် လဵၼ်းၶဵဝ်လၢႆး ဢုပ်ႇမၢဝ်ႇဢုပ်ႇသၢဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ၸွမ်းၼင်ႇၵၢပ်ႈလ်ႂပၢၼ်ၼၼ်ႉ ပၢၼ်သၢင်ႇဢေႃးၸေႇယၶဝ်ၼၼ်ႉ သၢင်ႇဢေႃးၸေႇယၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇၶျေႃႉၼင်ႇ ၵဝ်ႇ မၼ်းၸၢႆး ဝႆႉၸွၵ်းႁူဝ်၊ တိုဝ်းတွင်ႇႁူ၊ ပေႇႁူ၊ ၼင်ႇ ႁိုဝ်တေပဵၼ်ၵေႃႉၸၢႆးၼၼ်ႉ သမ်ႉသမ်းၶႃလၢႆးၶႃလဵၼ်း၊ ဢႅဝ်လဵၼ်းဢႅဝ်လၢႆး၊ ၼုင်ႈၵူၼ်ႁူင်ႇယူင်ႉ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶႅၼ်ယူင်ႉ ပႃးသၢႆၸႃႇပႃႇ တိုဝ်းၵုပ်းၶႄႇႁၵ်း သၢမ်သၼ်၊ မိတ်ႈၵႃႈဢႅဝ် လႅဝ်းၵႃႈမႃႇ (မိတ်ႈၼဵပ်းဢႅဝ် လႅဝ်းပၢႆႉမႃႇသေ ပဵၼ်ႁၢင်ႈၶိုၵ်ႉဝႆႉတႄႉတႄႉ။ သၢင်ႇဢေႃးၸေႇယၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ တိုၼ်းပႃးဝႃႇသ ၼႃႇ သီႇလပႃႇ(ပၢႆးမွၼ်း) ဢၼုပၺ်ႇၺႃႇလႄႈ ႁၼ် ပိူၼ်ႈလဵတ်းတိင်ႇ၊ တိုင်ႈပီႇ၊ ပၢႆႇပႄးလႄႇသၢဝ် ႁိူၼ်းတႂ်ႈႁိူၼ်းၼိူဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸၢႆးၶႂ်ႈမေႃၼႃႇလႄႈ ၶၢမ်ႇၵႂႃႇဢႅဝ်ႇၸွမ်းပိူၼ်ႈ၊ ၵႂႃႇထၢမ်ပိူၼ်ႈ ၸိူဝ်း ဢၼ်မေႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ လႆႈၵႂႃႇထွမ်ႇငိၼ်း ပိူၼ်ႈမၢဝ်ႇသၢဝ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ပဵၼ်ပုၵ်ႈပဵၼ်တွႆးၼၼ်ႉ သမ်ႉပႃး ၵႂၢမ်းဝွၵ်းလင်ႇၵႃႇဢွၼ်ႇသေ ႁီႉၼွမ်းၵၼ် လွင်ႈဝႃႈ ၵဝ် ႁၢင်ႈၸႃႉ မႂ်းႁၢင်ႈလီ ၊ ပီႈပဵၼ်လုၵ်ႈၵူၼ်းၽၢၼ်၊ ၼွင်ႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢၼ်ၵူၼ်းမီး၊ လုၵ်ႈၶုၼ်လုၵ်ႈၶမ်း ၵႂၢမ်း ဝွၵ်းၵၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သၢင်ႇဢေႃးၸေႇယ ၶႂ်ႈမေႃၼင်ႇပိူၼ်ႈတႄႉတႄႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈမေႃၸိူင်ႉၼင်ႇပိူၼ်ႈၼႃႇလႄႈ ၵၢင်ၶမ်ႈမႃး ပႃးၽႃႈမႆသေ လွမ်လႅမ်လူင်းႁိူၼ်းၵႂႃႇ၊ ၵႂႃႇႁႃ ႁဵတ်းၵေႃႉမၢဝ်ႇ ဢၼ်ယႂ်ႇသေမၼ်း၊ ဢၼ်မေႃလၢတ်ႈဢုပ်ႇသၢဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ပေႃးပိူၼ်ႈဢုပ်ႇၵၼ်ၼႆ မၼ်း လွမ်ၵႂႃႇၼွၼ်း ပႃႈလင်မၢဝ်ႇလူင်ၶဝ် ၸိူဝ်းဢုပ်ႇသၢဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ပႂ်ႉထွမ်ႇပိူၼ်ႈ၊ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ၵႂႃႇလွမ်ထွမ်ႇ ၸွမ်းၽီးၽိုၼ်းၽီးၽႆး တီႈပိူၼ်ႈ ဢုပ်ႇၵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းၸိူဝ်းဢၼ်ပိူၼ်ႈဢုပ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉဝႃႈ "ၼွင်ႉဢိူၺ် ႁၵ်ႉလႄႈ ႁၵ်ႉႁဝ်းပီႈသူ ဢိတ်းလူ မွၵ်ႇသၢၼ်ႈၵၢၼ်ႈယၢဝ်းပူ" မၢင်ပွၵ်ႈသမ်ႉပဝ်ႇပီႇၼဵတ်း တိင်ႇၸွမ်း မၢင်မိူဝ်ႈမၢင်ၶႃႇၵေႃႈ ပၢႆႇပေးဢွၼ်ႇၸွမ်းသေဝႃႈ ႁၵ်ႉလႄႈ ႁၵ်ႉၸၢႆးပီႈသေဢိတ်းလူ ပျေႇလၢၼ်း ၼတီးၼတွင်းဢွၼ်ႇ ဢဝ်ဢလေးႁူ၊ ပႃးၵႅမ်ႈၶျေႃး ၵၢၼ်ႈၶေႃးသူၼေႃႈၼႄႇ ၼၢင်းသၢဝ်ဢွၼ်ႇၶဝ် ၵေႃႈၶိုၼ်းၶၢၼ်သဵင်ဝၢၼ်တွပ်ႇ ပီႈဢိူၺ် ပိူၼ်ႈမဝ်းၼီႈမဝ်းၶွတ်ႇ ၶွင်ပိူၼ်ႈယင်းႁူႉ တၢင်းတွပ်ႇတႅၼ်း၊ ၼွင်ႉၼႆႉ မဝ်းဢမ်ႇယဝ်ႉ မဝ်းဢမ်ႇတူဝ်ႈၼၢၼ်းၶႅၼ်း မဝ်းၵွပ်ႈၸွမ်းသူၼေႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။
သၢင်ႇဢေႃးၸေႇယတႄႉ ၼွၼ်းၵူမ်ႁူဝ် မီးဝႆႉၽၢႆႇ လင်မၢဝ်ႇလူင်သေ လွမ်ယုမ်ႉယူႇၸုတ်းၵုတ်း၊ ပႂ်ႉၵဵပ်း ဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈယူႇ။ ဢၼ်ပဵၼ်ဢူႈမႄႈသၢဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇၼႂ်းလုၵ်းၼွၼ်းၶဝ်သေ လၵ်ႉလွမ်ပႂ်ႉ ထွမ်ႇ ၵႂၢမ်းလုၵ်ႈယိင်းၶဝ် တွပ်ႇၶိုၼ်းပၼ် မၢဝ်ႇၼၼ်ႉယူႇ။ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽိင်ႈတႆးႁဝ်းၸဵမ်ၵွၼ်ႇ ဢၼ်လီ ႁၵ်ႉသႃဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵႂၢမ်းမၢဝ်ႇၵႂၢမ်းသၢဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းထုၵ်ႇလီ သိမ်းပႅင်းႁၵ်ႉႁွမ်ဝႆႉယူႇ ၵူႈၵေႃႉယဝ်ႉ။ သၢင်ႇဢေႃးၸေႇၼႆႉ ၶၢမ်ႇလူႉတႃၼွၼ်း ၵႂႃႇထွမ်ႇၵူႈၶမ်ႈၵူႈၶမ်ႈသေ ပႅင်ႈၼင်ႇဢၼ်ငိၼ်း ဢၼ်ႁူႉ မႃးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႃးဝႃႈတူၺ်း ႁႂ်ႈၸပ်းသူပ်းယူႇ၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၶႂ်ႈမေႃၼႃႇၼႃႇလႄႈ ႁၼ်လိၵ်ႈ ၵႂၢမ်းၵပျႃႇလင်ႇၵႃႇ ၸေႈပွတ်ၸေႈပႅတ်းဢွၼ်ႇ ပိူၼ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵဵပ်းမႃးလူဢၢၼ်ႇယူႇ။ ၵႂၢမ်းလင်ႇၵႃႇ သြႃႇယွတ်ႈၶမ်း ဝၢၼ်ႈၸိင်း၊ သြႃႇလူင်ပၢၼ်း သႅင်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ၵေႃႈ ၵဵပ်းဢဝ်မႃးသေ မႃးလူမႃးႁေႃးၵုၵ်း"ၵၢၵ်း" ဢၼ်ထုၵ်ႇလီဢူမ်ႇဢၢၼ်ႇဝႆႉ ႁႂ်ႈၸပ်းသူပ်းၸပ်းပၢၵ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢူမ်ဢၢၼ်ႇဝႆႉ ပေႃးတၢၼ်ႇ ပဵၼ်ၵၢၼ်လူင်ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉ ပုၼ်ႈမၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဝၼ်းၼိုင်ႈ သၢင်ႇဢေႃးၸေႇယ ၸင်ႇၵႂႃႇမိူဝ်းၸူး ႁိူၼ်းၸရေးသွႆႈၶမ်းယဝ်ႉ၊ ၸရေးသွႆႈၶမ်း ၸင်ႇတၵ်ႉဝႃႈ "ဢၢႆႈလၢၼ် ပေႉလေႇၵႆ လူဝ်ႇသင်?" "ၶႃႈလၢၼ် ၶႂ်ႈမေႃ ၵႂၢမ်းၵပျႃႇလင်ႇၵႃႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဢၢဝ်ၸရေးႁဝ်းၶႃႈဢေႃႈ ဢၢင်ႈၶႂ်ႈမႃးပိုင်ႈ သွၼ်ပၼ်ၶႃႈႁဝ်းဢေႃႈ" "ဢိူဝ်ႈ ဢိူဝ်ႈ လီယဝ်ႉ" ၼႆသေ ၸင်ႇၵႂႃႇငုၺ်ႉတူၺ်း ပပ်ႉလိၵ်ႈၵဵၼ်လိၵ်ႈဢွၼ်ႇမၼ်း ပပ်ႉၼိုင်ႈ။ ၸင်ႇဢဝ်မႃး ပပ်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ မႃးပၼ် သၢင်ႇဢေႃးၸေႇယယဝ်ႉ။ "မႂ်းတူၺ်းၼႆႉတိၵ်းတိၵ်းတႃႉ ဢၼ်မႂ်းၶႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ မီးၼႂ်းၼႆႉယဝ်ႉသၢင်ႇဢေႃးၸေႇယၵေႃႈ ႁပ်ႉဢဝ်သေ မိူဝ်းလူတူၺ်း ႁေႃးတူၺ်းၼႆ လႆႈႁူႉပဵၼ်လိၵ်ႈ သၢင်းၵျူဝ်ႇၵဝ်ႈတွၼ်ႈ (သၢင်းၵျူဝ်ႇၵူဝ်းပႅင်း)ယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈမေႃၼႃႇလႄႈ ၵိၼ်ႉမင်ႉၶတ်းၸ်ႂ လူလူႁေႃးႁေႃး ၵုၵ်ႉၵုၵ်ႉၵၵ်ႉၵၵ်ႉသေတႃႉ တေႃႈဢမ်ႇႁူႉ တီႈပွင်ႇတီႈပဵဝ်မၼ်းသေဢိတ်း။ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇႁူႉတီႈပွင်ႇဢၼၢၵ်သၽေႃးမၼ်း သေတ သၢင်ႇဢေႃးၸေႇယ ဢမ်ႇၶျေႃႉလႃးလႃး။ တီႈဢၼ် ဢမ်ႇႁူႉၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းထၢမ် ဢၢဝ်ၸရေးႁဵတ်းၼႆတိၵ်းတိၵ်း၊ သၢင်းၵျူဝ်ႇၵဝ်ႈတွၼ်ႈၼႆႉ လူ ၵႂႃႇလၢႆပွၵ်ႈလၢႆထႃႇသေတႃႉ ဢၼ်ႁူႉပွင်ႇလီ" ၵမ်းလဵဝ် ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၶေႃႈ ဢၼ်ဝႃႈ မိူင်းၽီႁူၵ်းပၢင် မိူင်းသၢင်သၢဝ်းၶူင်းၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ပိူၼ်ႈတႅမ်ႈႁဵတ်းဝႆႉ ပုင်ႇႁၢင်ႈပျၢတ်ႈသၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈသၢင်းၵျူဝ်ႇၵဝ်ႈတွၼ်ႈ ဢၼ်ၸရေးသွႆႈၶမ်း ၸႂ်ႉမၼ်းၽိုၵ်းလူၽိုၵ်းဢၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းပပ်ႉမၢႆတွင်း သၢင်ႇဢေႃးၸေႇယၼၼ်ႉ တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉၼင်ႇၼႆ- "လွင်ႈၼႆႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇဢသၢၵ်ႈ ပေႃးလႆႈသၢမ် သိပ်းပၢႆပၢႆမႃး ႁႃးၸင်ႇမိူဝ်းၵႂႃႇ လူႁၼ် ၽတ်းမႅၼ်ႈၽိုၼ် ဢုၵ်ႉလေႃးၵၼီႇတိၼၼ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၵူၼ်းမေႃၵႂၢမ်း ၵပျႃႇ ပေႃးဢမ်ႇႁူႉလိၵ်ႈမေႃလိၵ်ႈသတ်ႉတႃႇၸမ်ႉ တႅၵ်ႈမိူၼ်မႆႉဢမ်ႇမီးလွၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇမႆႉၼိဝ်ႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵေႃႉႁူႉလိၵ်ႈၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇမႆႉလွၼ်ႉၵွၼ်ၵႅၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႆလႄႈႁႃးၸင်ႇၶိုၼ်းႁူႉၸၵ်း ၵုင်ႇမုၼ်ၸရေးလူင် ဢၢဝ်သွႆႈၶမ်းယူႇယဝ်ႉ။
ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸဝ်ႈဝုၼ်ႇထွၵ်ႈ မႃးတွၵ်ႈၸ်ႂ
ယၢမ်းမိူဝ်ႈ ဢႃႇယူႉသၢင်ႇဢေႃးၸေႇယ လႆႈသၢဝ်း ၼိုင်ႈသၢဝ်းပၢႆယၢၼ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸင်ႇမိူဝ်းၸွမ်း ပူႇၶဝ် ၵႃႈတီႈ ဝဵင်းသဵၼ်ႈဝီသေ မိူဝ်းယူႇသဵၼ်ႈဝီသွင်ပီပၢႆပၢႆ ယဝ်ႉ၊ လႆႈမိူဝ်းထူပ်းႁၼ် ၸဝ်ႈၽႃႉၶဝ်ၸဝ်ႈ ၶဝ်ႈပွႆး ၽြႃးလိူၼ်သီႇ၊ ၵႃႈပဵၼ်ဢမၢတ်ႈ ပူႇသိုင်ႇႁူဝ်ႁၢၼ် ၵၢင်ႉၵႄႇ ၵိၼ်မိူင်းၶဝ် မႃးၶဝ်ႈပွႆးၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶီႇမႃႉသေ သမ်ႉမီးၵူၼ်းၵင်ႈၸွင်ႈၶမ်းလႄႈ ၸွင်ႈၶမ်း သမ်ႉပေႃးလိူင်ၵႂႃႇ ၸွမ်းသၢႆတၢင်းယဝ်ႉ၊ ဢွၼ်ၵၼ်မူၼ်ႈသိူဝ်းၸွမ်း ၵျေႃႇၸ်ႂၵူႈၽ်ႂမၼ်း သဵင်ၵွင်ပႅင်ႈၽ၊ ပုင်ႇတွင်ႇမွင်းၶမ်း၊ သႅင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉပေႃး ဢူၼ်ပၼ်းၵႂႃႇယူႇ။ ဢၼ်ပဵၼ် မိတ်ႉၸတိူဝ်ႇၵျေႇတိၼ်ႇ ၵြႃးဝုၼ်ႇ ထွၵ်ႈလူင်ၵူတ်ႉၶၢႆၵေႃႈ မႃးၶဝ်ႈပွႆးၸွမ်း ၸဝ်ႈၽႃႉၶဝ် ၼင်ၵဝ်ႇလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ႁပ်ႉတွၼ်ႈသဵင်ႈသဵင်ႈ။ သဵင်သႅင်ႇၵွင်မွင်းယၢမ်း သဵင်ယိုဝ်းၵွင်ႈယိုဝ်းမျွၵ်ႈ ပေႃးပၼ်ွသၢဝ်ႈသၢဝ်ႈ၊ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇႁပ်ႉဝုၼ်ႇထွၵ်ႈ မႃးၶဝ်ႈပွႆးယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃး လိုဝ်ႈသဝ်း တီႈတေႃႇမေႃႈ (တီႈၸဝ်ႈၽၶၢမ်ႇၵၼ်ႇတေႃး)ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် မႃးၵႃႈၼူၵ်ႉၵႃႈတူဝ်း ႁႆႇၵွင်ၵူၼ်ႈယၢဝ်း၊ ၵႃႈႁွၵ်ႇၵႃႈလၢပ်ႇ ၵႃႈလၢႆးၼႄ ၸဝ်ႈဝုၼ်ႇထွၵ်ႈ၊ ၸဝ်ႈဝုၼ်ႇထွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ြၵႃးႁူႉၵႂၢမ်းတႆးလီလီ ၵေႃႈၼိုင်ႈလႄႈ ဝၢႆးသေၵႃႈယဝ်ႉ ဝုၼ်ႇထွၵ်ႈၸင်ႇဝႃႈ-
"ၸွမ်းၼင်ႇသူဢွၼ်ၵၼ် ႁႆႇသႅင်ႇၵွင်မွင်းသိူင်းသေ မႃးႁပ်ႉၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ ငိၼ်းႁူမ်ၸူမ်းသိူဝ်းတႄႉတႄႉ၊ ၵဝ်ၶႃႈ ၶႂ်ႈမီးၸႂ်သေ လၢတ်ႈၸႃၼႄသူၸဝ်ႈ လွင်ႈႁႆႇတွႆႇ သူၸဝ်ႈၼႆႉ ၵဝ်ၶႃႈထွမ်ႇၸွမ်း ၵမ်းလ်ႂၵမ်းလႂ်သေ ၵေႃႈ ၼႂ်းၵႃႈ သဵင်သႅင်ႇၵွင်မွင်းယၢင်း သူၸဝ်ႈၼႆႉ ထွမ်ႇမိူဝ်ႈလ်ႂ ၵမ်းလႂ်သေၵေႃႈ မေႃးငၢဝ်းငၢဝ်း ၼႆယူႇတႃႇသေႇ။ ပတ်းပဵင်ႈ ပတ်းပဵင်ႈ ၼႆယူႇတိၵ်းတိၵ်း မၼ်းဢမ်ႇဢွၵ်ႇသဵင်ၵူၼ်း ဢမ်ႇပွင်ႇသဵင်ၵူၼ်းၼင်ႇပိူၼ်ႈ၊ သူၸဝ်ႈပတ်ႉၶႅပ်း လႅၼ်းၶႃသေ ၵႃႈၵႃႈမႅပ်ႈ လၢႆးမိုဝ်းလၢႆးၶွၼ်ႉ လၢႆးႁွၵ်ႇ လၢႆးလႅဝ်းလႂ်ၵေႃႈၵျႃႉယူႇ လီလူလီတူၺ်း တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇ။ ဢၼ်သမ်ႉ ႁဵတ်းၼူၵ်ႉႁဵတ်းတူဝ်းသေ ၵႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးလႅပ်း ႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမၢၼ်ႇတႄႉတႄႉသေ သမ်ႉ ၵႂႃႇႁဵတ်း တူဝ်သတ်းတတ်းမႅင်းသေ ၵႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးၵျႃႉ၊ ၵႃႈတီႈတိူၵ်ႈဢၽရိၵ ပႅၼ်ပႄႈမိူင်း ပႃႈၸၢၼ်း ၼၼ်ႉၵူၺ်း လႆႈႁၼ်မႃး မိူၼ်ၼင်ႇသူၸဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ" သၢင်ႇဢေႃးၸေႇယ လႆႈငိၼ်းၵႂၢမ်း ၶိင်းဝုၼ်ႇထွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ မၼ်းငိၼ်းၽိတ်းၸႂ် တႄႉတႄႉသေ ဢမ်ႇ လိုမ်းလႆႈ ၵႂၢမ်းဝုၼ်ႇထွၵ်ႈၼၼ်ႉလႃးလႃးလႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဝုၼ်ႇထွၵ်ႈဝႃႈၼၼ်ႉ ဝၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းတိုၵ်းသူၼ်း တႃႇတေႁႂ်ႈ သၢင်ႇဢေႃးၸေႇယ ႁဵတ်းပဵၼ် ၸဝ်ႈၸၢတ်ႈသႅင်းတႆး လွင်ႈႁႆႇတိုင်ႈတႆးယူႇ။ လွင်ႈသဵင်ၵွင်မွင်းသႅင်ႇတႆးၼႆႉ ထုၵ်ႇႁူယွၼ်ႈၸ်ႂတႆး တၢၼ်ႇႁိုဝ်ၼႆ ၵွပ်ႈမၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆးလႄႈ ဝုၼ်ႇထွၵ်ႈ ဝုၼ်ႇလူင်တေဢမ်ႇႁူႉထိုင်။ တီႈၼႂ်းပပ်ႉမၢႆတွင်း သၢင်ႇဢေႃးၸေႇယ ၼႃႈလိၵ်ႈ(9)ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလႆႈငိၼ်း ၵႂၢမ်းဝုၼ်ႇထွၵ်ႈဝႃႈၼၼ်ႉသေ မၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ "ႁႃးၶုၼ်ႇ ၶူၼ်ႉဝူၼ်ႉၸွမ်း ၵႂၢမ်းၸဝ်ႈဝုၼ်ႇထွၵ်ႈ ၼႃႇႁၢင်ႈၽိတ်းၸႃႉၸႂ်တႄႉတႄႉ။ ယူႇၵႂႃႇႁိုင်ၵႂႃႇၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလိုမ်းလႄႈ မၢင်ၵမ်း ၼႃႈႁၢင်ႈ ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈယူႇတႄႉတႄႉယူႇယဝ်ႉ။
တႄႇၼႃႈႁေႃ တေႃႁိူၼ်း
ၽွင်း သၢင်ႇဢေႃးၸေႇယ လႆႈမႃး(24) ၸင်ႇတႄႇၼႃႈႁိူၼ်း ၵူပ်းလူၺ်ႈ ၼၢင်းဢိင်ႇသေ မီးမႃးလုၵ်ႈၸၢႆး ဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်းၼႆယဝ်ႉ၊ ယူႇႁူမ်ႈၵိုၵ်းႁွမ်းၵၼ်မႃး မိူဝ်ႈလႆႈၶူပ်ႇၽႃႉဝၢင်ႈပီ ၵေႃႉပဵၼ်ၼၢင်းဢိင်ႇ ဢမ်ႇယူႇလီလႄႈ ဢွၵ်ႇၼၢႆးၸင်ႇဝႃႈ "ၼေႈ ပီႈၶူၺ်သူ သြႃႇၵျွၵ်ႉလူင်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်းႁဝ်း ဢမ်ႇယူႇလီ၊ ဢမ်ႇၵိၼ်ဝၢၼ်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ ၼႆၸိုင် ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇၸူးပိူၼ်ႈ၊ မၼ်းမေႃပဝ်ႇ မေႃမုၼ်း ဢုမ်ၽွႃႉဢုမ်ၽီႉဢိူဝ်ႈၼၼ်ႉ" ၼႆလႄႈ သၢင်ႇဢေႃးၸေႇယ ၸင်ႇၵႂႃႇ ပိုင်ႈဢိင်ြသႃႇလူင်ၵျွၵ်ႉလူင်း ၸွႆးၵုင်းၼၼ်ႉသေ ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈၶဵင်ႇႁပ်ႉၶူးၽြႃး(128) ၼၼ်ႉ ႁွတ်ႈထိုင်ယဝ်ႉတူဝ်ႈ(120)ၶူးလႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ သြႃႇဢေႃးၸေႇယ ယဝ်ႉ၊ သြႃႇဢေႃးၸေႇယ လႄႈ ၼၢင်းဢိင်ႇယူႇႁူမ်ႈၵၼ် လႆႈႁူၵ်းၶူပ်ႇသေ ၼၢင်းဢိင်ႇသဵင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၼၢင်းဢိင်ႇသဵင်ႈၵႂႃႇ သြႃႇဢေႃးၸေႇယၵေႃႈ ႁဵတ်းသြႃႇ ယႃတိပ်းယႃတွပ်းပိူၼ်ႈ၊ ၸင်ႇၶိုၼ်း တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းမႂ်ႇ ၵိုၵ်းတင်းၼၢင်းဢေးၽိတ်ႈသေ မီးမႃးလုၵ်ႈယိင်းၵေႃ.ၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈၼၢင်းပူး ၼႆယဝ်ႉ၊ တင်းၼၢင်းဢေးၽိတ်ႈ ယူႇႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈ(15) ပီသေ ၼၢင်းဢေးၽိတ်ႈၵေႃႈ သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ၊ သမ်ၶိုၼ်းသိုပ်ႇထႅင်ႈ ၼၢင်းၵျႃႇ(ႁွင်ႉ)ဢွၵ်ႇလွႆယွတ်ႈၶမ်းသေ မီးမႃးလုၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈၼၢင်းလဵၵ်ႉ ၊ ၸၢႆးငူဝ်ႉ လႄႈ ၼၢင်းယိင်းၼွႆႇယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၾၵျႃႇသႅင် လႄႈ လုင်းဢေႃးၸေႇယ
ထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ (1308) ပီၶရိတ်ႉ(1946) လိူၼ်ၽေႇၽေႃႇဝႃႇရီႇ ၽွင်းႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်လူင် ပၢင်လူင် ပွၵ်ႈထိၼိုင်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇတေ လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸဝ်ႈၾသီႇပေႃႉၼၼ်ႉ တေလႆႈႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းသၢမ်ၵေႃႉ ႁဵတ်းလိၵ်ႈလၢႆး ၵမ်ႉထႅမ် တၢင်ႇပၼ်ၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈၵျႃႇသႅင်ႇ သီႇပေႃႉ ၸင်ႇႁႂ်ႈလုင်းႁဵင်ထႃး မိူင်းၶိူဝ်း၊ လုင်းပွႆးၸႃးလူး ပွၵ်ႉၸၢင်ႈၶမ်း သီႇပေႃႉ၊ လုင်းဢေႃးၸေႇယ ပွၵ်ႉၸၢင်ႈၶမ်း သီႇပေႃႉ ႁဵတ်းလိၵ်ႈ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် မၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈၵျႃႇသႅင်ႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၾယဝ်ႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈဢမ်ႇလိုမ်း ၵုင်ႇၶဝ် သၢမ်ၵေႃႉလႄႈ ၸင်ႇဢဝ် လုင်းၶုၼ်ထႃး ပဵၼ်ၼႄႇပႅင်ႇ ဢုၵ်ႉၵထ၊ ပၼ်ပွႆးၸႃးလူး ၽုၺ်ႇႁူင်းငဝ်းတူင်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၵျႃႇသႅင်ႇ ၸင်ႇႁွင်ႉထၢမ် လုင်းဢေႃးၸေႇယ " လုင်းဢေႃးႁဝ်း လူဝ်ႇသင် ၶႂ်ႈႁဵတ်းသင်" ၽွင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽွင်း ပိူၼ်ႈမႃးယွၼ်း ၼႃႈၵၢၼ် တႃႇတေ လႆႈပဵၼ် ပူႇၵၢင်ႉပူႇႁဵင် ပူႇသိုင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သေတ သင်ဝႃႈ လုင်းဢေႃးၸေႇယ ယွၼ်းၶႂ်ႈႁဵတ်း ပူႇႁဵင်ၼႆၵေႃႈ ႁူႉတေႃႈ တေပၼ်ၵမ်းလဵဝ်ယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢင်ၸ်ႂ လုင်းဢေႃးၸေႇယၼႆႉ သမ်ႉၶႂ်ႈပိုင်ႈ ႁူမ်ႈၽူၺ်းလီသေ တင်ႈၸၢတ်ႈသႅင်းၽိင်ႈငႄႈတႆးလႄႈ မၼ်းၸင်ႇဝႃႈ- "ၼေႃးတီႈၶႃႈ ၶႃႈၸဝ်ႈၵၢၼ်တၢင်ႇၸိူင်ႉတၢင်ႇမဵဝ်းတႄႉ ဢမ်ႇလူဝ်ႇသင်ၶႃႈ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶႃႈၸဝ်ႈၶႂ်ႈႁဵတ်း ၵၢၼ်ယဵၼ်ႇငႄႈ လွင်ႇႁႆႇလွင်ႈတွႆႇလွင်ႈၵႃႈလွင်ႈမႅပ်ႈတႆးႁဝ်း ၶႂ်ႈႁဵတ်းႁႂ်ပဵၼ် သႅင်းတႆးၵူၺ်းၶႃႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸဝ်ႈႁဝ်း ပၼ်ႁႅင်းယူႇၶႃႈ" ၸဝ်ႈၽၸင်ႇဢၢမ်းသေ "ၸၢတ်ႈသႅင်းတႆးၼႆႁႃႉ? ႁႃးပႆႇတွၼ်ႉယၢမ်ႈငိၼ်းသေပွၵ်ႈ" လုင်းဢေႃးၸေႇယၵေႃႈ ၸင်ႇလဝ်ႈလၢတ်ႈၼႄ ၸဝ်ႈၽႁႂ်ႈႁူႉပွင်ႇလွင်ႇမၼ်းလီလီသေ ၸဝ်ႈၽၵျႃႇသႅင် ၸင်ႇပွင်ႇၸႂ်သေထၢမ်ဝႃႈ "တႃႇတေတႄႇတင်ႈ ၸၢတ်ႈသႅင်းတႆးၼၼ်ႉ လုင်းႁဝ်း လူဝ်ႇငိုၼ်းၵမ်ႉထႅမ် ၵႃႈႁိုဝ်?" လုင်းဢေႃးၸေႇယ ၸင်ႇမႃးၼပ်ႉသွၼ်ႇၼႄ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈသေ "လူဝ်ႇမွၵ်ႈႁဵင်ၼိုင်ႈဢေႃႈ" ၸဝ်ႈၵျႃႇသႅင်ၵေႃႈ ၸင်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈပၼ်သေ ႁႂ်ႈၵႂႃႇဢဝ် တီႈၶိင်းတႂၢင်းဝုၼ်ႇ၊ လူဝ်ႇသင်ထႅင်ႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈလၢတ်ႈၶိင်းတႂၢင်းဝုၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ၊ ဢၼ်လႆႈမႃးငိုၼ်းႁဵင် ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇသိုဝ်ႉဢဝ် ၵွင်မွင်းသိူင်းႁႃႈပၢၵ်ႇၵျၢပ်ႈယဝ်ႉ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇၵႂႃႇႁႃႁူၺ်း ၼၢင်းယိင်း ၵေႃႉတႃႇတေႁဵတ်း ၼၢင်းသမီးတႆး၊ ၸင်ႇၵႂႃႇလႆႈ ၼၢင်းမုင်ႉလႄႈ ၼၢင်းၺိင်းၸၢမ်ႇ၊ ဢိၵ်ႉသမ်ႉ ဢဝ်ၸၢႆးသမ်ႇမႃႇဝႃႇယႃႇမလႄႈ ၼၢင်းတၢၼ်းၺူဝ်ႇ ႁဵတ်းၵိင်ႇၼရႃႇလႄႈ ၵိင်ႇၼရီႇယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၽၶုၼ်သႃႇ မိူင်းၼွင်လႄႈ လုင်းဢေႃး
ထိုင်မႃး (1310)ၼီႈ ၽွင်းၸဝ်ႈၽၵျႃႇသႅင်ႇ တိုၵ်ႉၵႂႃႇမီး ၼွၵ်ႈမိူင်းယူႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၽလူင် မိူင်းၼွင် ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ ၸင်ႇမႃးႁွင်ႉ ၸုမ်းၸၢတ်ႈ လုင်းဢေႃးၸေႇယၶဝ် ႁႂ်ႈမိူဝ်းၵႃႈပွႆးမၼ်းၸဝ်ႈ တီႈမိူင်းၼွင်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈၵႂႃႇၵႃႈ တီႈမိူင်းၼွင် ပႅတ်ႇပၢင်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလုင်းဢေႃးၸေႇယၶဝ် ၵႂႃႇၵႃႈတီႈမိူင်းၼွင် ၽွင်းပွႆးၵၼ်ႇတေႃး ၸဝ်ႈၽ မိူင်းၼွင်ၼၼ်ႉ ႁၼ်ၶဝ် ႁဵတ်းႁၢင်ႈၼူၵ်ႉၸႃႇမရီႇ တၢင်ႇၼိူဝ်ၶႄႉ၊ ႁဵတ်းႁၢင်ႈ မၢင်းသႃးမၢၼ်ႈ ၼုင်ႈၽႃႈႁိူဝ်းၽႃႈငူင်းယၢဝ်းသေ ယိပ်းၵၢင်ႇ တၢင်ႇပိုၼ် ၶီႇၼိူဝ်ၵွင်းလင် ၼူၵ်ႉၸႃႇမရီႇ၊ တႆးသမ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁႆႇၵွင်ႁႆႇမွင်း ႁၢမ်ၼူၵ်ႉၼၼ်ႉသေ လဵပ်ႈပွႆးယူႇ။ သြႃႇလုင်းဢေႃးၸေႇယ လႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼၼ် မၼ်းႁုၼ်ႉၶူဝ်တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၽမိူင်းၼွင် လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇၼင်ႇၼၼ်သေ ႁွင်ႉၵႂႃႇထၢမ်ယဝ်ႉ။ "လုင်းဢေႃး ႁုၼ်ႉၶူဝ်သင်?" "ၶႃႈၸဝ်ႈ ၶႂ်ႈၶူဝ် လွင်ႈမၢၼ်ႈၶီႇၼူၵ်ႉ၊ တႆးၵေႃႉ ႁၢမ်ၼၼ်ႉၶႃႈၼေႃႈ" လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လုင်းဢေႃးၸေႇယ ၶိုၼ်းလၢတ်ႈထႅင်ႈ "ပွႆးသၢင်ႇလွင်းၵေႃႈ တေႃႈၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇၶႃႈၼေႃႈ၊ သၢင်ႇလွင်းသမ်ႉ ၼုင်ႈၽႃႈတူင်ႇငူင်းၸၢင်ႉ တႆးသမ်ႉၵေႃႉႁၢမ်လႄႈ မၼ်းမိူၼ်မၢၼ်ႈ ၶီႇၶေႃးတႆးတီႈ ၶႃႈဢေႃႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၽမိူင်းၼွင် ငွၵ်းႁူဝ်ယုမ်ႉ တုမ်ႉၸႂ်သေ တမ်းပၼ်ငိုၼ်းသူး လုင်းဢေႃးၸေႇယ သီႇပၢၵ်ႇၵျၢပ်ႈယဝ်ႉ။
ၸိူင်းႁူဝ်လႂ် ၵႃႈမိူင်းလႂ် ဢမ်ႇလႆႈ
လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ တေဝႃႈဢမ်ႇယုမ်ႇၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်မႃးတႄႉယဝ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈၸၢတ်ႈသႅင်းၶဝ် တေလႆႈဝႆႉ သတိ ႁင်းၽ်ႂမၼ်းယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸိူင်းႁူဝ်လႂ်ၵႃႈ မိူင်းလႂ် ဢမ်ႇလႆႈၼႆၵေႃႈ ၵိုင်ႇလီႁူႉဝႆႉယူႇ။ မိူင်းၵဵင်းတုင်သမ်ႉ ၼႄၸၢတ်ႈ ၼၢင်းထူၺ်းၶမ်း ဢမ်ႇလႆႈ၊ ၸၢတ်ႈပၢင်လူင် မၢႆၼိုင်ႈ ၵႂႃႇၼႄသေ ပွၵ်ႈမႃးမိူဝ်း ၵႃးၶဝ်ပိၼ်ႈသေ ၼၢင်းသႅင်းၶဝ် ၼၢင်းထူၺ်းၶမ်း(ပၢင်လူင်) လႆႈတၢႆၵႂႃႇ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈ မၢတ်ႈၸဵပ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈသမ်ႉ ၵႃႈၸၢတ်ႈ တွင်ႇပျူင်းမိၼ်း ၺီႇၼွင်ႇဢမ်ႇလႆႈ။ ၸၢတ်ႈမၢၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ၵႃႈၵႂႃႇသေ ဝၢႆးပွၵ်ႈမိူဝ်းၽႅဝ်ထိုင် သူၺ်ႇယၢၼ်ႇပျေႇၼၼ်ႉ ၵႃးၶဝ် ပိၼ်ႈသေ ၸၢႆးသႅင်း ၼၢင်းသႅင်း ဢိၵ်ႇၵူၼ်း ပႅၵ်ႈၶဝ် တၢႆသၢမ်ၵေႃႉသေ မၢတ်ႇတိူဝ်ႉၸဵပ်း ၼႆယဝ်ႉ။