cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ၵျွၵ်ႉသႄႇၵူၺ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇၵူၺ်ႉ  (ကျောက်ဆည်ကွေ့ရွာ, Kyauksekwayt) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194476 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 5417 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5504 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 10921 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 1817
ၽိုၼ်ဢိင်
Categry:1817
လွင်ႈတႆးၸိင်းတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိူင်ႈ
လွင်ႈတႆးၸိင်းတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိူင်ႈ ၼႆႉမီးမႃးမိူဝ်ႈ (1524-1525 ) ။ သတူဝ်းမိၼ်းၽျႃႇၼႆႉပဵၼ် ၸဝ်ႈတႆး-မၢၼ်ႊ ဢၼ်တင်ႈၶိုၼ်ႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉမႃး။ ၼႂ်းပၢၼ်ၼႆႉ
ၶဝ်ႈပႃးယူႇလၢႆလၢႆမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ- မိူင်းတွင်ႇငူႇ၊မိူင်းပြူင်ႈ၊ မိူင်းယၢင်းဢၼ်လႆႈယူႇၾၢႆႇတႂ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉမႃး  ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းတီႈၼႆႉတေႉၵေႃႈလၢတ်ႈၼေလွင်ႈဝႃႈ
ၼႂ်းပၢၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉပွၵ်ႈၵမ်းၼိူင်ႈၼႆႉ မီးပၢၼ်ၶုၼ်သၢမ်ၶုၼ်။ ပၢၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉပွၵ်ႈၵမ်းၼိူင်ႈၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇတိုၵ်းမႃးသွင်ပွၵ်ႈသေ၊ လူႉသုမ်းၵႂႃႇမိူဝ်ႈ ပီႊ1525 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈ1524 ပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉ မိူင်းဢႃႇဝႃႉလႆႈၺႃးတိုၵ်းဢၼ်မိူင်းဝဵင်းမျေႇတူး၊ ဝဵင်းးသီႇပူၵ်ႉတယႃႇ၊ ဝဵင်းတီႇပႄးယိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်း
ဢေႇပရႄႇ 2018
(26) ဝၼ်း
5
လွင်ႈတႆးၸိင်းတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိူင်ႈ
သွင်သမ်ႉပဵၼ်မိူင်းယၢင်း (ၸဝ်ႈသိူဝ်ၼုမ်ႇ,Si Lun,မိုးညှင်းစလုံ) လုၵ်ႉတီႈမႄႈၼမ်ႉၶျိၼ်းတႂိၼ်းပွတ်းတၢင်းတူၵ်းသေ ခဝ်တိုၵ်း။ၸဝ်ႈသိူဝ်ၼုမ်ႇၼႆႉပဵၼ် ၶိူဝ်းသိူဝ်သေဢမ်ႇၵႃး၊
ပေႃးထိုင်ပၵၢၼ်ႇၵျီး၊ တွင်ႇတွင်း၊ ယမ်ႈမႄးတိၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵွၼ်ႇၼႃႈပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၶုၼ်ပွၵ်ႈႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉပွၵ်းၵမ်းၼိူင်ႈ (ၸဝ်ႈသ
တူဝ်းမိၼ်းၽျႃႇ) လႆႈႁွင်ႉၸဝ်ႈမိူင်းသီႇပေႃႉ ( သီပေါ )တႃႇမႃးၸွၺ်ႈထႅမ်ၶဝ်။ ၶၢဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်း တေမႃးတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပီႈၶူၺ်ၸဝ်ႈၾႃႉသီပေႃႉ
( မိူင်းမိၼ်းဢူးတီႇ၊ၸဝ်ႈယမႄးတိၼ်း) ၵေႃႉပွင်ႇၶၢဝ်ပၼ်။ မိူဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ပီႊသႃသၼႃႇ 888 ၼၼ်ႉ မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉဢမ်ႇၵွမ်ႉဝႃႈၸဝ်ႈသိူဝ်ၼုမ်ႇၵွၺ်း ပႃး
တင်းၸဵမ်ဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း (သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ၊ ဘိုဟန်ဘွာ) လႄႈလၢၼ်ၸၢႆး (ၸဝ်ႈမၢဝ်းၶမ်း) ထႅင်ႈ။ လၢႆးတၢင်းဢၼ်ၶဝ်လႆႈၵႂႃႇတိုၵ်းသိုၵ်းၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉလၢႆးၽႅၼ်ၵၢၼ်တပိၼ်ႇ
သူၺ်ႇထီး ပယိၼ်ႉတေႃႇ( တပင်ရွှေထီး ဘုရင်နောင် ) မႃး။ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ လႄႈ ၸဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉၵေႃႈပၢႆႊၵႂႃႇ သိၼ်ႇၶွင်း ( စစ်ကောင်း ) ပႅတ်ႈ။ႁဵတ်းၼႆသေ ၶဝ်ၵေႃႈဢဝ်
ပေႉလႆႈမႃး မိူင်းဢႃႇဝႃႉယူႇယဝ်ႉ။
ပီႊသႃႇသၼႃႇ 885 ၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်းလႄႈပႃးတၢင်း ၸဝ်ႈၾႃႇမိူင်းပြူင်း(ပြည်မြို့၊ သတူဝ်းမိၼ်းသေႃး) ၵႂႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉၸွမ်းၵၼ်။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်းတိုၵ်ႉပေႉဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ
ၽွင်းတိူၵ်ႉလိုဝ်ႈယူႇတီႈ Thayetယူႇၼၼ်ႉၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်း လႄႈ ၸဝ်ႈမိူင်းပြူင်းသွင်ၸဝ်ႈမီးၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉ။ ၼၼ်ႉၵေႃႈပဵၼ် "ၸဝ်ႈမိူင်းပြူင်ႈႁဵတ်းပၼ်ၶူဝ် တႃႇၸဝ်ႈမိူင်း
ယၢင်းတေလတ်းမႄႈၼမ်ႉသေသိုပ်ႇမႄႇၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈဢဝ်တင်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ၊ မႃႉ၊ ၸၢင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼႆသေၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပြူင်းၵေႃႈဢုပ်ႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉ၊
ၵူၺ်းၼႃႇဢမ်ႇႁိုဝ်သင်ၵေႃႈ ၸဝ်ႈမိူင်းပြူင်းၼႆႉမိူဝ်းၵႂႃႇၶိုၼ်းမိူင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈမၼ်းၵူဝ် ၸဝ်ႈဢႃႇဝႃႉ လႄႈၸဝ်ႈၾႃႉသီပေႃႉမႃးတိုၵ်းမၼ်းၶိုၼ်း။ သမ်ႉဢမ်ႇသင်
မၼ်းၵေႃႈ ခဝ်ဢမ်ႇယူႇၾၢႆတႂ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉသေဢမ်ႇၵႃး၊ ၵႂႃႇပဵၼ်ဢူၺ်းလီၸွမ်းမိူင်းတွင်ႇငူႇၶဝ်ထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။ လႄႈပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းၵႄႈ ဢႃႇဝႃႉ လႄႈ မိူင်းယၢင်းၵေႃႈမိူင်း
မိူင်းတွင်ႇငူ(တောင်ငူ)ၼႆႉ ႁိူဝ်ႈႁိူဝ်းမႃးၼႂ်းပၢၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉၶုၼ်မၢႆသွင် (မင်းကြီးစွာကဲ)။ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁိူဝ်ႈႁိူဝ်းမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈပဵၼ် မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ(မင်းကြီး
ညို)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးပၢၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉၶုၼ်မၢႆသၢမ် ( ရွှေနန်းကျော့ရှင်နရပတိ၊ သိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ ) ၼႆႉလႆႈၵႂႃႇပိုင်ႈဢိင်မိူင်းတွင်ႇငူႇၶဝ် ထိုင်တီႈပေႃးလႆႈဢဝ်ၼွင်ႉယိင်းမၼ်း
ပၼ် တႃႇလႅၵ်ႈဢဝ်ၵၢၼ်ပဵၼ်ဢူၺ်းလီ။ လႆႈဝႃႈမိူင်းတွင်ႇငူႇၼႆႉ မီးမႃးႁႅင်းပွင်တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ ထိုင်တီႈ( ရွှေနန်းကျော့ရှင်နရပတိ ) ပေႃးလႆႈၵႂႃႇၵူမ်ႈၵွမ်တေႃႇၶဝ်။ မိူၼ်ၼင်ႇ-
တင်းမိူင်းပြူင်းၶဝ်ၵေႃႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်ဝႆႉ။ မိူဝ်ႈပီႊသႃႇသၼႃႇ 886 ၼၼ်ႉ မိူင်းပြူင်း လႄႈ မိူင်းတွင်ႇငူႇ ၶဝ်ၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းသလေႇ( စလေ )ၸွမ်းၵၼ်။ မိၼ်းတူင်းတႃး (မင်း
တုံးသား ) ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၶူၺ် မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်းပေႉမႃး မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ( ရာဇသကြ်န် )။ ၸဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉဢၼ်ပဵၼ် သတူဝ်းမိၼ်းၽျႃႇၼႆႉ ႁွင်ႇဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်း
တိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉ တႃႇႁိမ်ဢဝ်မိူင်းမၼ်းၶိုၼ်း။ ၵူၺ်းၼႃႇ မိူင်းဢႃႇဝႃႉသမ်ႉ ႁွင်ႉဢဝ်သိုၵ်းမိူင်းယၢင်းသေ ၶဝ်တိုၵ်းမိူင်းတွင်ႇငူႇဢွၼ်တၢင်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်မိၼ်းၵျီးၺိူဝ်ႇၶဝ်
ထိုင်တီႈပေႃးသုမ်းၵႂႃႇ။ ဝၢႆးသေမၼ်းၵျီးၺူဝ််ႇတၢႆၵႂႃႇပီႊ 892၊ မိူဝ်ႈဢႃႈသၢၵ်ႈမၼ်းလႆႈ 71 ပီႊၼၼ်ႉယဝ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ( တပင်ရွှေထီး ) ၼႆႉၶိုၼ်းသိုပ်ႇ
ဢုပ်ႉၵႂႃႇမိူင်းတွင်ႇငူႇယူႇယဝ်ႉ။
ၼႆႉပဵၼ် " လွင်ႈတႆးၸိင်းတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိူင်ႈ (1524-1525 )ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်လွင်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉ တေႇတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈလႂ်၊ မီးလွင်ႈသုၵ်ႉသၢၵ်ႉဢူၼ်ဢၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ လႄႈ မိူင်းဢၼ်ယူႇၾၢႆႇတႂ်ႈမၼ်းသမ်ႉႁဵတ်းႁိုဝ်တုမ်ႉတွပ်ႇမၼ်းၼၼ်ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
1) Min Gyi Nyo
ၽူႈတႅမ်ႈ - Jon Fernquist
SOAS Bulletin of Burma Research, Vol.3, No. 2, Autumm 2005, ISSN 1479-8484
2) Min gym Nyo
https://my.wikipedia.org/wiki/မင်းကြီးညို
3) ရွှေနန်းကြော့ရှင်နရပတိ
https://my.wikipedia.org/wiki/ရွှေနန်းကြော့ရှင်_နရပတိ
ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉ
ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉ
သင်တေလၢတ်ႈလွင်ႈၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆၸိုင်တေလႆႁၼ်မီးဝႆႉယူႇသၢမ်တွၼ်ႊ။ ပၢၼ်ဢႃႇဝႃႉပၢၼ်ဢွၼ်၊ ပၢၼ်ဢႃႇဝႃႉပၢၼ်ၵၢင်လႄႈ ပၢၼ်ဢႃႇဝႃႉပၢၼ်လိုၼ်းၼႆသေ တေမီးဝႆႉယူႇသၢမ်တွၼ်ႊ။ ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉတင်းသဵင်ႈတေမီးယူႇ(20)တူၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃးတီႈၽိုၼ်လိၵ်ႈလၢႆးမၢၼ်ႊၶဝ်ဝႃႈတႄႉၵေႃႈၶိူဝ်းသိုၵ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆ ပဵၼ်ၸဝ်ႈတႆး ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ၸၢမ်းၶိူဝ်းတႆးၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေမၼ်းၸဝ်ႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမိၼ်းၵျီးၸေႃႇၵႄး (မင်းကြီးစောကဲ)သိုပ်ႇပုတ်ႈၼင်ႈပလၢင်ႇၼႆယဝ်ႉ။  မၼ်းၸဝ်ႈၼင်ႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉမိူဝ်ႈ (ပီႊၶရိတ်ႉ ၁၃၆၈-၁၄၀၁)ၼႆသေ ၼင်ႈမိူင်းႁိုင်(၃၃)ပီႊၼႆယဝ်ႉ။ ပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ လႆႈမီးၵၢၼ်သုင်ႇၶူဝ်းၶွင်တေႃႇတၢင်ႇမိူဝ်းသေႁဵတ်းဢူၺ်းလီၸွမ်းလၢႆႊလၢႆႊမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။ပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်တၢင်း မိူင်းၵုင်းပွင်ႇ(သီႇပေႃႉ) လႄႈ ယွင်ႁူၺ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်မိူင်းတႄႉၵေႃႈတေသုၵ်ႉယုင်ႇယူႇ ယွၼ်ႉမိူင်းယၢင်းမႃးတိုၵ်းလႄႈ ထိုင်တီႈပေႃးလႆႈၵႂႃႇယွၼ်းတၢင်းၸွၺ်ႈထႅမ်ၶႄႇၼႆယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈၵႄးတေႉၵေႃႈ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇယွၼ်ႉ မိူဝ်တိုၵ်းတေႃးၵၼ်တၢင်း ၸဝ်ႈၼယႄးသွမ်းသေလႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၼႆ ၼႂ်းပိူၼ်းထႆးၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉၼင်ၼႆ ၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၸဝ်ႈၾႃႉမိၼ်းၵျီးၸေႃႇၵႄး လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႉၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈငိူၼ်ႈၾႃႉ(ရှင်ဖြူတရဖျား လႆႈသိုၵ်ႇႁဵတ်းၶုၼ်ၼႆယဝ်ႉ ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼင်ႈမိူင်းမိူဝ်ႈ(ပီႊၶရိတ်ႉ ၂၄၀၀-၁၄၀၄)ၼႆယဝ်ႉ ။ လွင်ႈမၼ်းၸဝ်ႈတႄႉၵေႃႈဢမ်ႇပေႃးလႆႈႁၼ်တႅမ်ႈမၢႆးဝႆႉလၢၵ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးသင်ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼင်ႉမိူင်းဢမ်ႇပေႃးႁိုင်ၵေႃႈတေဝႃႉလႆႈယူႇ။ မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉၵေႃႈၺႃး ပိူၼ်ႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၸဝ်ႈငိူၼ်ႈၾႃႉၼင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ၸဝ်ႈမင်းၶွင်ႇသိုပ်ႇၼင်ႇမိူင်း(မိူဝ်ႈပီႊၶရိတ်ႉ ၁၄၀၄-၁၄၂၁)ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈၵႄး၊ လုၵ်ႈၶူၺ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉ မိူင်းမၢဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉၵေႃႈမီးလွင်ႈတိုၵ်းသိုၵ်းၵၼ်တၢင်း မိူင်းယၢင်းၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၶႃႈတၢႆၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်းထိုင်တီႈ ၶႄႇပေႃးဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်သေယဝ်ႉ မႃးဢုပ်ႇဢူဝ်ႁႂ်ႈထွၺ်တပ်ႉမိူဝ်းၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉထႅင်ႈၵေႃႉၼိူင်ႈတႄႉၵေႃႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသီႇႁႃႉသူ(သီဟသူ)ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼင်ႈမိူင်း(မိူဝ်ႈပီႊၶရိတ်ႉ ၁၄၂၁-၁၄၂၅)ႁိုင်သီႇပီႊၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႉတႄႉၵေႃႈၺႃးၸဝ်ႈၾႃႉဢုင်းပွင်ႇ(သီႇပေႃႉ)ၶႃႈတၢႆပႅတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေမၼ်းၸဝ်ႈၼင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈမင်းလႃႇငႄႇသိုပ်ႇပုတ်ႈၼင်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။  မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၼင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉဢႃႇယူႉမၼ်းၸဝ်ႈ ၸင်ႇႁႃမီး၉ၶူၵ်ႇၵွၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၼင်ႈမိူင်းႁိုင်၃လိူၼ်ၵွၺ်းၼႆယဝ်ႉ။
ပီႊၶရိတ်ႈ (၁၄၄၀-၁၄၄၃)ၼၼ်ႉပဵၼ်ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႇမင်းရၢႆးၵျေႃႇၸႂႃႇ(မင်းရဲကျော်စွာ) ဢုပ်ႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉၵေႃႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတႆးၵွၼ်ႈၼ်ိူဝ်လႄႈ ၵွၼ်ႈတႂ်ႈမႃးၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်ထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိူင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ လႆႈမီးပၢင်တိုၵ်းသုၵ်ႉသၢၵ်ႉယုင်ႈယၢင်ႈတေႉတေႉ။ တႆးတေႃႇတႆးတိုၵ်းၵၼ်ၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီႊၶရိတ်ႉ(၁၄၂၇-၁၅၂၇)ၼၼ်ႉလႆႈဝႃႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉသုၵ်ႉသၢၵ်ႉယုင်ႈယၢင်ႈတေႉတေႉ။ မိူင်းတႆးပွတ်းၼ်ိူဝ်ပွတ်းတႂ်ႈၵေႃႈမႃးတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈလီဢၼ်ၼိူင်တႄႉၵေႃႈသင်မိူင်းၼိူင်ႈတိုၵ်း သမ်ႉမီးမိူင်းဢၼ်ၸွၺ်ႈထႅမ်ၶိုၼ်းလႄႈ ယူႇလွတ်ႈမႃးတေႃႇထိုင်တီႈလဵဝ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉ သိုပ်ႇၸုၵ်းမၼ်ႈလႆႈမႃးၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၼရႃႉပတီႉလုၵ်ႈၸဝ်ႈသတူဝ်းမင်းယၢင်းၼင်ႈမိူင်းမိူဝ်ႈ(ပီႊ ပ.ၶ ၁၄၄၃-၁၄၆၉)ၼႆယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၼင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၺႃးမႅၼ်ႈပၢၼ်မိူဝ်းမၢဝ်းလူင်ယၢင်းတိုၵ်ႉဢၢင်ႈပူၵ်ႈၶိုၼ်ႈၼႆယဝ််ႉ။ ပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉလႆႈၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းသေယဝ်ႉ ၺွပ်းဢဝ်တူဝ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉမႃးတႃႇတေပၼ်ၶႄႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉ လႆႈၵိၼ်ယႃႈၵွင်ႉသေတၢႆၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉသင်လႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈၺွပ်ႇလႃႇၼႆ ယၢမ်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢႃႇဝႃႉလႄႈတၢင်းၶႄႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းႁိမ်မိူင်းသႅၼ်ႈဝီၼႆယဝ်ႉ။ယွၼ်ႉၶဝ်လႆႈၸ်ႂၵၼ်မႃးဝႃႈသင် ဢႃႇဝႃႉပၼ်တူဝ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉၼႆၸိုင်ၶႄႇၶဝ်တေပၼ်သႅၼ်ႈဝီလူၺ်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။
မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉတေလႆႈဝႃႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်တၢင်းၶႄႇၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉၸဝ်ႈသိူဝ်ၸီႉၾႃႉလႄႈ သိူဝ်လူႈၾႃႉ ၵႂႃႇတင်ႈမၼ်းၶွင် တႃႇတေတေႃႇသူႈၶႄႇၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီႊ(ပ.ၶ၁၄၅၄)ၼၼ်ႉၸဝ်ႈၼရႃႉပတီႉလႆႈၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းယၢင်းပဵတ်ႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉလႄႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉၵေႃႈလႆႈၶၢမ်ႇၶႄႇၶဝ်မၵ်းမၼ်ႈတႃႊၶုၼ်ၸဝ်ႈသႅၼ်ႈဝီၼႆယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေၼၼ်ႉယဝ်ႉသိုပ်ႇမီးမႃးၶိူဝ်းသိုပ်ႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉ မိူၼ် ၸဝ်ႉသီႇႁႃႉသူရႃႉ (ပီႊၶရိတ်ႉ၁၄၆၉-၁၄၈၁)၊ ၸဝ်ႈမိၼ်းၶွင်း(ပီႊၶရိတ်ႉ၁၄၈၁-၁၅၀၂)၊ ၸဝ်ႈသူၺ်ႇၼၢၼ်းၵျေႃႇသျိၼ်ႇ(ပီႊၶရိတ်ႉ ၁၅၀၂-၁၅၂၅)။ မိူဝ်ႈ(ပီႊၶရိတ်ႉ ၁၅၂၄)ၼၼ်ႉမိူင်းယၢင်းၶိုၼ်းမီးႁႅင်းပွင်ႊမႃးၼႆယဝ်ႉ။ ပၢႆယႃႉလူႉလႅဝ်ပႃးတပ်ႉဢၼ်ပၵ်းဝႆႉ ႁိမ်းလႅၼ်ၶွပ်ႇဢႃႇဝႃႉသေဢမ်ႉၵႃး ၶဝ်ႈတိုၵ်းထိုင်မိူင်းဢႃႇဝႃႉထႅင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်းၵေႃႈလႆႈၶဝ်ႈတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉသေယဝ်ႉ လႆႈဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ၶိုၼ်ႈႁဵတ်းၶုၼ်ဢႃႇဝႃႉမိူဝ်ႈပီႊ(ၶရိတ်ႉ ၁၅၂၆-၁၅၄၂)ၼႆယဝ်ႉ။
ၼ်ႂးပိုၼ်းမၢၼ်ႊလႄႈ ၸၢဝ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ဝႃႈဝႆႉတႄႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၼႆႉ ပဵၼ််ၵူၼ်းလိူင်း ၵူၼ်းထိူၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမၼ််းၸဝ်ႈၼႆပဵၼ်ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသိူဝ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမိူင်းမၢဝ်းလူင်မႃးၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႈမၼ်းၸဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းႁၢဝ်ႈၽၢႆႉသိုၵ်းသိူဝ်သေဢမ်ႇၵႃးပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈပေႉမႃးၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉၵေႃႈၺႃးပိူၼ်ႈၶႃႈၸၢႆၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉၶုၼ်မိူင်းလႆႈမႃးပုတ်ႈၼင်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။မၼ်းၸဝ်ႈၼင်ႇမိူင်း(မိူဝ်ႈပီႊၶရိတ်ႉ၁၅၄၃-၁၅၄၆)ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼင်ႈမိူင်းႁိုင်ၼိူင်ႈပီႊယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၸဝ်ႈၶုၼ်ၶဝ်ၵေႃႈၸင်ႇႁူမ်ႈၵၼ်တင်ႈၸဝ်ႈတႆးလၢႆလၢႆမိူင်းၶိုၼ်းသေၶဝ်ႈတိုၵ်းမိူင်းပၢႆးၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇတပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးၶဝ်ႈတိုၵ်းယဝ်ႉလႄႈလႆႈထွၺ်မႃးၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၼရႃႉပတိႉမိူင်းပၢႆးတႄႈၵေႃႈ လႆႈတင်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉမိူဝ်ႈ( ပီႊၶရိတ်ႉ၁၅၄၆-၁၅၅၂)ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉၵေႃႈ လႆႈၺႃးၸဝ်ႈၶမ်းပၢၵ်ႉၾႃ့မိူင်းသႅၼ်ႈဝီမႃးတိုၵ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇဢမ်ႇဢဝ်ပေႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉလႆႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝဝၢႆး မႃးၺႃးမိူင်းၸေႊၵႅင်းမႃးတိုၵ်းသေ လႆႈပၢႆႊၵႂႃႇပိုင်ႈဢိင်ပယိၼ်ႇၼွင်ၼႆယဝ်ႉ။
2018
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉ
ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉတူၼ်ႈလိၼ်းသုတ်းတႄႉၵေႃႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသီႇတူႇၵျေႃႇထိၼ်ႈၼႆယဝ်ႉမၼ်းၸဝ်ႉၼင်ႈမိူင်းမိူဝ်ႈ(ပီႊၶရိတ်ႉ၁၅၅၂-၁၅၅၅)ယဝ်ႉ။ ပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉၵေႃႈလႆႈတူၵ်းယူႇတႂ်ႈမိူဝ်းမၢၼ်ႊၼႆယဝ်ႉ။ ဢႃႇဝႃႉပၢၼ်ၵွၼ်ႇ(ပထမအင်း၀ခေတ်)ပီႊၶရိတ်ႉ ၁၃၆၄-၁၄၂၁
2018
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉ
1.ၸဝ်ႈသတူဝ်းမင်းၾႃႉ(သတိုမင်းဖျား)တႄႇတင်ႈဢႃႇဝႃႉမိူဝ်ႈ  ပ.ၶ ၁၃၆၄-၁၃၆၇
2018
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉ
2.ၸဝ်ႈၵႄး (မင်းကြီးစွာကဲ ) ပ.ၶ ၁၃၆၇-၁၄၀၀
2018
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉ
3.ၸဝ်ႈင်ိူၼ်ႈၾႃႉ(ရှင်ဖြူတရဖျား) ပ.ၶ ၁၄၀၀-၁၄၀၄
4.ၸဝ်ႈမင်းၶွင်ႇ(မင်းခေါင်) ပ.ၶ ၁၄၀၄-၁၄၂၁
2018
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉ
ဢႃႇဝႃႉပၢၼ်ၵၢင် (ဒုတိယ အင်း၀ခေတ်) ပီႊၶရိတ်၁၄၂၁-၁၄၆၈၁
ပီႇၸီႇ 5
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉ
2.မင်းလႃႉငႄႇ (လုၵ်ႈၸၢႆးသီႇႁႃႉသူ၊ ၉ၶူပ်ႇပဵၼ်ၶုၼ်လႆႈ ၃သၢမ်လိူၼ်)
2018
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ႁူဝ်ႁ (ဢိူင်ႇလွႆလူင်)၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ႁ (Ho Ha,, ဟိုဟ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
2018
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:2010 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉ
3.ၸဝ်ႈၵႅဝ်ႈလိုၼ်း(ကလေးကျေးတောင်ညို)ပဵလုၵ်ႈၸဝ်ႈၵႄး (ပ.ၶ ၁၄၂၅-၁၄၂၆)
4.ၸဝ်ႈသတူဝ်းမိူင်းယၢင်း (မိိုးညှင်းသတိုး)(ပ.ၶ၁၄၂၆-၁၄၃၉)
5.မင်းရၢႆးၸဝ်ႈၵႅဝ်ႈ( မင်းရဲကျော်စွာ) (ပ.ခ၁၄၃၉-၁၄၄၂)
6.ၼရႃႉပတီႉ (လုၵ်ႈၸဝ်ႈသတူဝ်းမိူင်းယၢင်း)(ပ.ၶ ၁၄၄၂-၁၄၆၈)
ဢႃႇဝႃႉပၢၼ်လိုၼ်း (တတိယအင်း၀ခေတ်) ပီႊၶရိတ်ႉ ၁၄၇၆-၁၅၅၄
1.ပြည့်စုံမင်းသီဟသူ(လုၵ်ႈၸဝ်ႈၼရပတီ) (ပ.ၶ ၁၄၇၆-၁၄၈၀)
2.ၸဝ်ႈမင်းၶွင် (သွင်) လုၵ်ႈၸဝ််ႈသီႁႃႉသူႇ (ပ.ၶ ၁၄၈၀-၁၅၀၁)
3.ၸဝ်ႈႁေႃၵႅဝ်ႈၼရႃႉပတီႉ (ရွေနန်းကျော့ရှင်နရပတိ) (ပ.ခ ၁၄၈၀-၁၅၂၆)
4.ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ (ပ.ၶ ၁၅၂၆-၁၅၄၂)
5.ၶုၼ်မိူင််းဢွၼ်ႇ (ဢုင်းပွင်ႇ) (အုန်းပေါင်ခွန်မိုင်းငယ်)  (ပ.ၶ ၁၅၄၂-၁၅၄၅)
6.ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈၽေႇ ဢမ်ႇၼၼ် မိုးဗြဲနရပတိ (ပ.ၶ ၁၅၄၅-၁၅၅၁)
7.သီႇတူႇၵျေႃႇထိၼ်ႇ (စည်သူကျော်ထင်) ( ပ.ၶ ၁၅၅၁-၁၅၅၄)
8.သတူဝ်းမင်းၸဝ်ႈ (သတ်ိုးမင်းစော) (ပ.ၶ ၁၅၅၄-၁၅၈၃)
9.မင်းလကျာ်(လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈမင်းတြႃးသူၺ်ႇထီး (ပ.ၶ၁၅၈၃)
10မင်းရၢႆးၵျေႃႇၸႂႃႇ (နန္ဒဘုရင်)
ၸေႈၽႅတ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၸေႈၽႅတ်ႈ (Zay Pyayt,, စေပြည့်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပီႇၸီႇ 5
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 5 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 0
ၶၢႆးၽၵ်းႁႃႈ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၶၢႆးၽၵ်းႁႃႈ (Hkaing Pha Har,, ခိုင်းဖဟာ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ၸႃႇၸီႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၸႃႇၸီႇ (Zar Ti,, ဇာတိ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပၢင်ႇသဵဝ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇသဵဝ်ႈ (Pang Sho,, ပန်ရှို) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပီႇၸီႇ 6
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 6 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 0
ပီႇၸီႇ 4
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 4 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 0
ၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ (ၸၢၼ်း)  (ညောင်ပင်သာ ( တောင်)ရွာ, Nyaungpinthar(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218417 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 5417 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5504 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 10921 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ +
ပီႇၸီႇ 10
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 8
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 10
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 8
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼမ်ႉၽႃႉလုၵ်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽႃႉလုၵ်း (Nam Hpa Loke,, နမ့်ဖလုပ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပီႇၸီႇ 8
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 10
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 8
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 10
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 8
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 10
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 8
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 7
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 8
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 10
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 11
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 10
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 10 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 10
ပီႇၸီႇ 11
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 7
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 11
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 8
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 7
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 11
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 9
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 7
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 11
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 9
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1863
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 7
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 12
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1863
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 12
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
1863
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 12
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
1863
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 12
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
1863
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 12
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
1863
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 12
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1863
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 12
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
1863
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 12
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1863
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 11
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1863
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1863 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1860 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ပီႇၸီႇ 12
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 7
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 11
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ပၢင်ႁၢတ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပၢင်ႁၢတ်ႇ (Pang Hat, {{IPA-shn|{Paanghaat|pron}}, ပန်ဟတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပီႇၸီႇ 11
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 11 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 10
ပီႇၸီႇ 7
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 12
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 7
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 7 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 0
ပီႇၸီႇ 12
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပီႇၸီႇ 9
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇပရႄႇ 1863
(26) ဝၼ်း
5
ပီႇၸီႇ 9
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 9 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 0
ပီႇၸီႇ 8
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 8 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 0
သၼ်မႆႉတိုင်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈသၼ်မႆႉတိုင်း (Hsan Mai Tein,, ဆံမိုက်တိန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပီႇၸီႇ 13
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 13 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 10
1956
1956
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1950 ႁူဝ်သိပ်းပီ
1818
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1818 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1810 ႁူဝ်သိပ်းပီ
ပီႇၸီႇ 14
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 14 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 10
ယူင်ႇထူဝ်းသွႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈယူင်ႇထူဝ်းသွႆႇ  (ယုန်ထိုးဆွယ်ရွာ, Yonhtoeswei) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျီးပိၼ်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191293 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျီးပိၼ်ႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 643 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 901 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1544 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဢေႇပရႄႇ 1818
(26) ဝၼ်း
5
ၽွၼ်းသိုပ်ႇဝၢႆးသေမိူင်းယၢင်း တိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ(1527-1532)
ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ မႃးယူႇသဝ်း တီႈမိူင်းမၢၼ်ႊ ပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ မီးတႆးၶဝ်သၢမ် ပီႈၼွင်ႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ -ဢၢႆႈသႅင်ၶႆႇ(အသင်္ခရာ)၊ ယီႈသႅင်ၵမ်ႇ(ရာဇသင်္ကြန်)၊ သၢမ်သႅင်သႂ်(သီဟသူ) ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈAD 1278 ၼၼ်ႉ သၢမ်သႅင်သႂ်ၼႆႉ တႄႇတင်ႈ ဝဵင်းပၢင်ယႃႈသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈပီႊ AD1364  ၼၼ်ႉမိူင်းမၢဝ်းၶဝ်ႈသိမ်း ၸေႊၵႅင်းလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၵေႃႉၼိူင်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ “သတူဝ်း မင်းၾႃႉ” (သတိုးမင်းဖျား)ၼၼ်ႉၸင်ႇမႃးတေႇတင်ႈ မိူင်း “ဢႃႇဝႃႉ” ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်တႄႇတင်ႈမႃးၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႇ တိုၵ်ႉဢုပ်ႉမိူင်း ဢႃႇဝႃႉယူႇၼၼ်ႉ ပေႃးပဵၼ်လွင်ႈၵပ်းၵၢႆႇ မိူင်း ပြူင်ႈ လႄႈ မိူင်းတူင်ႇဢူႇ  သွင်မိူင်းၼႆႉၸိုင် ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၼႆႉ လႆႈမီးလွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ၽွင်း မိူင်းလူင်မၼ်း မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ။ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇၼႆႉ မၼ်းၵူဝ်ၶိူဝ်းမၢၼ်ႊၶဝ်ႁၢႆၵႂႃႇ လႄႈ မၼ်း ၸင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ တေၵႂႃႇတိုၵ်းၸိုင် မိူၼ်တင်းႁဝ်းဢဝ်သိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ႁဝ်းၵႂႃႇႁိူဝ်ႉလၢႆလၢႆၵွၺ်း လႄႈဢမ်ႇလူဝ်ႇၵႂႃႇတိုၵ်း ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၶဝ်တေမႃးၵွမ်းၸူးတေႃႇႁဝ်းၵွၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးၸွမ်းၼင်ႇ ထုင်းမၢၼ်ႊၶဝ်ဝႃႈၸိုင် ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၶဝ်မီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိုင် မိူင်းဝၢင်းၵွမ်းတင်းလၢႆ တိုၼ်းတေလႆႈမႃး ၶၢမ်ႇသတ်ႈၸႃႇ တေႃႇၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း တူၼ်မႂ်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ႁၢင်ႈသိုၵ်းတေႃႇမိူင်းပြူင်းလႄႈမိူင်းတူင်ႇဢူႇ ၵမ်းလႅဝ်။ မၼ်းဢဝ်လႆးဢူၼ်ႈသေ ၶဝ်ၸူးတေႃႇသွင်မိူင်းၼၼ်ႉသေ ၸႂ်ႉၶဝ်မႃးဢုပ်ႇလွင်ႈဝၢၼ်ႈလွင်ႈမိူင်း ၼႆ ယဝ်ႉ။ သွင်မိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇၽွမ်ႉၸႂ်သေ လႆႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ ၼႆႉ ၵူဝ်တႆးမႃးယူႇၼႂ်းၵႄႈ မိူင်းတႆးဢႃႇဝႃႉ တင်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇလႄႈ မၼ်းၸင်ႇၸႂ်ႉ ယႃႉပႅတ်ႈ ၾၢႆႇၼမ်ႉ၊ မိုင်ၼမ်ႉ၊ ၼွင်ၼမ်ႉလႄႈ ႁွင်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈ သွင်မိူင်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈ1531ၼၼ်ႉ မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ လႆႈသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇလႄႈ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းတပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ၸင်ႇ ၶိုၼ်ႈၼင်ႈမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီႊ 1532 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉတင်းပေႃႈမၼ်း ၸင်ႇဢဝ် သိုၵ်းၸၢင်ႉ၊ သိုၵ်းမႃႉ၊ ၵူၼ်းသိုၵ်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေ ႁၢင်ႈသိုၵ်းတေႃႇမိူင်းပြူင်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။ ပယိၼ်ႉ ထူၺ်းၸင်ႇ ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းမၼ်းသေ ၶိုၼ်းၵႅတ်ႇၶႄ မိူင်းမၼ်းၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပယိၼ်ႉထူၺ်းၼႆႉ သူင်ႇ လုၵ်ႈမၼ်းလႄႈ တင်းမေးၼၢင်းမၼ်း ႁႂ်ႈပၢႆႈၵႂႃႇယူႇတီႈဝဵင်း Ta-le-se  ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈလူင် မိူင်း ယၢင်းလႄႈတင်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ၵေႃႈ တင်ႈတပ်ႉၶဝ် တီႈမိူင်းပြူင်ႈ တႄႇဢဝ် Myaut-na-win တေႃႇပေႃးထိုင်ၵႂႃႇၸွမ်းၸိူဝ်း လွၺ်ႈလူင်မိူင်းပြူင်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။ ပယိၼ်ႉထူၺ်းၵေႃႈၸင်ႇဝူၼ်ႉသွၼ်ႇတေႃႇ ၶဝ်းယၢဝ်းမၼ်းသေ ၸင်ႇဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်လႄႈ မၢၵ်ႇမိုဝ်ႉၸိုၼ်းယၢမ်းတင်းၼမ်သေ ႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းၸွမ်း ၸမ်ႁႅင်သေ ၵႂႃႇၵွမ်းၸူးယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းၵေႃႈ  ၸင်ႇလၢတ်ႈတီႈပယိၼ်ႉထူၺ်းဝႃႈ မိူဝ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ ပေႃႈမႂ်းလႆႈပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈတီႈ ၵဝ်ဝႃႈ တေၸွၺ်ႈႁဝ်းတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉ၊ ၵူၺ်းၼႃႇ ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈမၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ၽွင်းပယိၼ်ႉထူၺ်း ၺႃးၺွပ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ၼရႃႉပတီႉ ၼၼ်ႉၸင်ႇၶိုၼ်ႈၼင်ႈ မိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေႁႃႈလိူၼ်ယဝ်ႉ ပေႃႈၶဝ်ၵေႃႈ ၽႅဝ်မႃးၶိုၼ်းတီႈမိူင်းပြူင်ႈသေတႃႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ဢမ်ႇၶိုၼ်းပၼ်ပေႃႈၶဝ် ဢုပ်ႉမိူင်းၶိုၼ်းသေဢမ်ႇၵႃး ဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ၼႂ်းမိူင်းပႃး ယူႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇႁိုင်သင် ပေႃႈၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်သေလႆႈတၢႆၵႂႃႇ။ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ၼရႃႉပတီႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းၸတ်းပၼ် ပၢင်ၸႃႇ ပၼ် ပေႃႈၶဝ်လီလီယူႇယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၼရႃႉပတီႉၼႆႉမၼ်းၶိုၼ်းဢဝ် လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈၼရႃႉပတီႉ ၵေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၵဝ်ႇမိူင်ႊဢႃႇဝႃႉ ၼၼ်ႉၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၼၢင်းၸုမ်ႈမိူင်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼရႃႉပ တီႉၼႆႉမၼ်းၵုမ်ႇလႃႈလီႁဵတ်းၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆႉၵွၺ်းလႄႈ ထိုင်တီႈ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးပေႃးယိုတ်းဢဝ်လႆႈ မိူင်းပြူင်ႈမိူဝ်ႈ 1540 ပၢႆ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင် တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းတွင်ႉဢူႇ ၸင်ႇယိုတ်းဢဝ်လႆႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉမိူဝ်ႈ 1555 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင် ပယိၼ်ႉၼွင်ႉ သိမ်းလႆႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ယဝ်ႉၼၼ်ႉ သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၵေႃႈလႆႈၶၢတ်ႇၵႂႃႇယူႇယဝ်။
ၶိူဝ်းပီႈ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၶိူဝ်းပီႈ (, Hko Pi, ခိုပီ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
တွင်ႇၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
မၢတ်ႉၶျ် 1
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (1) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (60) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (61))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (305) ဝၼ်းယူႇ။
ပၢင်ႁုင်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပၢင်ႁုင်း (, Pan Huong, ပန်ဟုန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
မၢတ်ႉၶျ် 1
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
ဢေႇပရႄႇ 1956
(26) ဝၼ်း
5
ပီႇၸီႇ 15
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 15 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 10
မၢတ်ႉၶျ် 2
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (2) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (61) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (62))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (304) ဝၼ်းယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
မၢတ်ႉၶျ် 3
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (3) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (62) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (63))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (303) ဝၼ်းယူႇ။
ၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇတႃႇ (ႁွင်ႇ)  (ညောင်ပင်သာ (မြောက်)ရွာ, Nyaungpinthar(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218416 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 5417 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5504 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 10921 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ +
ၵျီးပိၼ်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၵျီးပိၼ်ႇၵၢၼ်ႇ  (ကျီးပင်ကန်ရွာ, Kyeepinkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျီးပိၼ်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191292 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျီးပိၼ်ႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 643 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 901 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1544 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၵုင်းလၢင်း (ဢိူင်ႇလွႆလူင်)၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵုင်းလၢင်း (, Kone Lan, ကုန်းလမ်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပီႇၸီႇ 16
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 16 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 10
တပျေႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈတပျေႇၵူင်း  (သပြေကုန်းရွာ, Thapyaykone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189837 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပျေႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 176 ၵေႃႉ ၊ 189 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 365 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပူၵ်ႉပႃးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈပူၵ်ႉပႃးၵူင်း  (ပုပ္ပါးကုန်းရွာ, Popakone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194475 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 5417 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5504 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 10921 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ +
မိူင်းတႆး ၵွၼ်ႇၼႃႈ ပၢၼ်မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ (1449 –1503 )
ၽိုၼ်ဢိင်
ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ- Jon Fernquist
ပၢင်ႇလေႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇလေႃႉ (, Pang Lawt, ပန်လော့) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပီႇၸီႇ 17
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
မၢတ်ႉၶျ် 5
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (5) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (64) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (65))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (301) ဝၼ်းယူႇ။
ပီႇၸီႇ 17
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
မၢတ်ႉၶျ် 5
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
ပီႇၸီႇ 17
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 17 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 10
2019
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:2010 ႁူဝ်သိပ်းပီ
မတၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈမတၢၼ်း  (မဒါန်းရွာ, Madan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218415 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 5417 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5504 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 10921 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မၢတ်ႉၶျ် 6
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (6) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (65) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (65))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (300) ဝၼ်းယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
ဢေႃးၵၢတ်ႉ 1956
ၽိုၼ်ဢိင်
1956
မၢတ်ႉၶျ် 8
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (8) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (67) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (68))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (298) ဝၼ်းယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
မၢတ်ႉၶျ် 7
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (7) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (66) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (67))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (299) ဝၼ်းယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
ၵျႃးတႂိၼ်းယေႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၵျႃးတႂီၼ်းယေႇ  (ကျားတွင်းရေရွာ, Kyartwinyae) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢႆႉတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189812 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၢႆႉတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1999 ၵေႃႉ ၊ 1772 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3771 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ပီႇၸီႇ 18
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 18 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 10
ယိၼ်းမပိၼ်ႇပေႇ 30၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈယိၼ်းမပိၼ်ႇပေႇ 30  (ယင်းမပင်ပေ ( ၃၀ )ရွာ, Yinmarpinpay(30)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218418 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 5417 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5504 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 10921 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
မၢတ်ႉၶျ် 9
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
ယိၼ်းမပိၼ်ႇပေႇ 30၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ +
ႁူၺ်ႈယိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈယိၼ်း (, Hway Yin, ဟွေယင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဢုတယ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈဢုတယ  (ဥဒယရွာ, Udaya) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191241 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 614 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 744 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1358 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ပီႇၸီႇ 19
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 19 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 10
ပီႇၸီႇ 20
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 20 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 20
မၢတ်ႉၶျ် 10
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (10) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (69) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (70))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (296) ဝၼ်းယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
ၵျီႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၵျီႇ  (ကြည်ရွာ, Kyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191240 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 614 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 744 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1358 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
1864
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1864 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1860 ႁူဝ်သိပ်းပီ
မၢတ်ႉၶျ် 11
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (11) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (70) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (71))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (295) ဝၼ်းယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
ယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ  (ယင်းမာပင်, Yinmarpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ +
မၢတ်ႉၶျ် 13
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (13) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (72) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (73))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (293) ဝၼ်းယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
ယေႇပူၵ်ႉသူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈယေႇပူၵ်ႉသူင်ႇ  (ရေဘုတ်ဆုံရွာ, Yaebokeson) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194477 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမႃႇပိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 5417 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5504 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 10921 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ +
ပိၼ်ႇၸူၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈပိၼ်ႇၸူၵ်ႉ  (ပင်စုတ်ရွာ, Pinsoke) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢႆႉတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189815 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၢႆႉတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1999 ၵေႃႉ ၊ 1772 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3771 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ပီႇၸီႇ 21
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 21 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 20
ပီႇၸီႇ 22
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 22 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 20
မၢတ်ႉၶျ် 12
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (12) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (71) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (72))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (294) ဝၼ်းယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
မၵျီးတမျႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈမၵျီးတမျႃး  (မကျီးသမျှားရွာ, Magyithahmyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵုၼ်းၸႅၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191331 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵုၼ်းၸႅၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1312 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1775 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3087 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
မႆႉၵွမ်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈမႆႉၵွမ်း (, Maik Kun, မိုက်ကွမ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
မၢတ်ႉၶျ် 14
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (14) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (73) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (74))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (292) ဝၼ်းယူႇ။
မၢတ်ႉၶျ် 16
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (16) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (75) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (76))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (290) ဝၼ်းယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
မၢတ်ႉၶျ် 15
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (15) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (74) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (75))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (291) ဝၼ်းယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
မႄးတေႃးလေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈမႄးတေႃးလေး  (မဲတောလေးရွာ, Metawlay) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမယူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194338 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမယူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1023 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1249 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2272 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
လွႆပူႇတုတ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈလွႆပူႇတုတ်ႈ (, Loi Pu Tawt, လွိုင်ပူတော့) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပူင်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
မၢတ်ႉၶျ် 17
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (17) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (76) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (77))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (289) ဝၼ်းယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
ၵုၼ်းၸႅၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ပေႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈပေႃႇ  (ဘော်ရွာ, Baw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢႆႉတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189813 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၢႆႉတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1999 ၵေႃႉ ၊ 1772 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3771 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး
မၢတ်ႉၶျ် 18
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (18) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (77) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (78))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (288) ဝၼ်းယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
တွၼ်ႊလွင်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇလင် ၵၢၼ်ၵေႃႇတင်ႈမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈမိူင်း
ၶေႃႈမၢႆသွင်တႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈၼွင်ႇၵၢႆႇ ၼႂ်းၵႄႈႁႅင်းသိုၵ်း လႄႈ လွင်ႈဢွင်ႇပေႉပၢင်တိုၵ်းယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝႃႈ မိူင်းလႂ်မီးႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼမ် လႄႈ မီးႁႅင်းသိုၵ်းၼမ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႊဝႃႈလႆႈဝႃႈမိူင်းၼၼ်ႉတိူဝ်းမီး တိုဝ်ႉတၢင်းဢ ၼ်တေဢွင်ႇပေႉလႆႈ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၼႆယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇမိူင်းမၢၼ်ႊပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၶဝ်မီးႁူဝ်ၼ ပ်ႉၵူၼ်းၼမ်လႄႈ ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်တိူဝ်းမီးႁႅင်းပွင်ႊမႃးၾၢႆႇႁႅင်းသိုၵ်း ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ပေႃးတီႈဢၼ်ဢမ်ႇမီး ၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၵွင်ႈၼၼ်ႉၼႆ ၾၢႆႇလႂ်ႁႅင်းသိုၵ်းၼမ်ၵေႃႈ မၼ်းၼေဝႃႈ ၾၢႆႇ ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊတိူဝ်းဢွင်ႇပေႉၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးၸွမ်းၼင်ႇတူၺ်းတီႈ    လွင်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူင်းမၢၼ်ႊပွတ်းၼိူဝ်ၼႆႉ မီးၼမ်သေတၢင်ႇတီႈၼႆၸိုင် ၸၢင်ႊႁူႉလႆႈဝႃႈၵွပ်ႈသင် လႄႈ ၸၢဝ်းမၢၼ်ႊ ၶဝ်ၼႆႉ ၵႆႉၵႆႉႁူမ်ႇငမ်းလႆႈၼိူဝ်ၸၢဝ်းတႆး၊ လၢဝ်း၊ လႄႈ မွၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်မီး ၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈလီၼၼ်ႉ သေဢမ်ႇၵႃး၊ ယင်းႁူႉပႃးဝႃႈ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ၸေႊလူင်(မိူင်းငဝ်ႈ) ႁေႃၶမ်းၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၼႆႉ ဝၢႆးသေ ပီႊ ၁၆၀၀ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးယူႇတီႈလႅၼ်ႊႁႅင်ႈသေ သမ်ႉဢမ်ႇၵႂႃႇမီးတီႈတၢင်းၾင်ႇ ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၼႆယူႇယဝ်ႉ(Liberman, 1993b, 503)။
ယဝ်ႉၵေႃႈပၢင်တိုၵ်းဢၼ်ၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃး တၢင်းသီႇပွၵ်ႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၸၢင်ႊႁူႉလႆႈဝႃႈ ယွၼ်ႉၶဝ်မီးႁႅင်း ၵူၼ်းၼမ်လႄႈ သတ်းၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉသေ ႁဝ်းၸၢင်ႊႁူႉလႆႈဝႃႈ ပေႃးႁၢင်ႈၼႃႈသိုၵ်းၼိူ င်ႈပွၵ်ႈၼႆ ၵူၼ်း၊ ၸၢင်ႉ၊ မႃႉ လႄႈ ႁိူဝ်း ႁူဝ်သႅၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးတေတႅၵ်ႈၼိူင်းတူၺ်းမိူဝ်ႈပၢၼ် မိၼ်းၵျီး ၺူဝ်ႇ လႄႈ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးၵေႃႈ ႁဝ်းႁူႉလႆႈၵမ်းလဵဝ်ဢိူဝ်ႈ။ မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇၵေႃႈယၢမ်ႈတူၵ်းသုမ်းဢႃႇဝႃႉယူႇ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈတွင်ႇဢူႇၼႆႉ မၼ်းၶဝ်ႈပႃၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်လႆႈၵွမ်းတေႃႇဢႃႇဝႃႉလႄႈယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉမိူ ဝ်ႈ 1535 တေႃႇ 1539 ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၵေႃႈတေလႆႈႁူႉထႅင်ႈဝႃႈ တွင်ႇဢူႇၶဝ်ၼႆႉ ၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းဢွၼ်ႇတၢင်ႇဢၼ် သေ ၵဵပ်းႁၢႆးသိုၵ်းလႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းသိုၵ်းတွင်ႇဢူႇၵေႃႈလႆႈ ၼမ်မႃးယဝ်ႉ။
ၶေႃႈထီႈသၢမ်- ၸဝ်ႈပၢႆးလႅင်ႊၶိူဝ်းတိုၼ်းၵူၼ်းၾၢႆႇၵၢၼ်မိူင်း(political anthropologist) ၶဝ်တင်း လၢႆ လႆႈတမ်းၶေႃႈၶၢတ်ႈလၢမ်းဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၼွင်ႇၵၢႆႇၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႈၼႅၼ်ႈၼႃႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း (population density)၊ လွင်ႈယူင်ႉသၢင်ႈၵၼ်ႊၵူၼ်း(social structure)၊ လႄႈ လွင်ႈမဵဝ်းၸၢဝ်းၼႃႈ သိုၵ်း(types of warfare)မႃး ၸဵမ်လႂ်ၸဵမ်ၵွၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ မူႇမုၵ်ႉၸုမ်းၵူၼ်းဢၼ်ၼိူင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်း လုၵ်ႉတီႈၸၼ်ႉၽူႈၼၢမ်းတူင်ႇတီႈဢွၼ်ႇသေ ႁုၼ်ႈမုၼ်းပဵၼ်မႃး ၸၼ်ႉမိူင်းဢၼ်မီးပၵ်းမီးပိူင် ၸိုင်… ၵၢၼ်ႁၢင်ႈသိုၵ်းတိုၵ်းတေႃး လႄႈ ၵၢၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈလိၼ်မိူင်းၼႆႉ တိုၼ်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးယူႇ၊ ဢၼ်လႅၵ်ႈ လၢႆႊ ပဵၼ်ယိူင်းဢၢၼ်း လွင်ႈၵၢၼ်ႁၢင်ႈသိုၵ်း လႄႈ လွင်ႈမႄႇၶႂၢၵ်ႈလိၼ်မိူင်း ၵွၺ်း။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႉ ၵၢၼ် ႁၢင်ႈၼႃႈသိုၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်တႃႉၶႄႉသဵင်ႇၵၼ် လႄႈ ႁိမ်ၼႃႈလိၼ်ၵၼ်ၵွၺ်း။
လုၵ်ႉတီႈၼႃႈသိုၵ်းမဵဝ်းၼႆႉသေ ယဝ်ႉ သမ်ႉလႆႈလႅၵ်ႈပိၼ်ႇမႃးပဵၼ် ၼႃႈသိုၵ်းမဵဝ်းဢၼ်တိုၵ်းတႃႇတေမႄႇၶႂၢၵ်ႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း (Political economy)လူၺ်ႈၵၢၼ်ႁိမ်ဢဝ်တီႈလိၼ် ဢိၵ်ႇပႃးတင်းႁႅင်းၵၢၼ်ၵူၼ်းသေယဝ်ႉ ၵုမ်းၵႂၢၼ်း ၽွင်းငမ်းၼိူဝ်တီႈလိၼ်လႄႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃး (Johnson ႄလႈ Earle, 200, 249) သင်ၶႂ်ႈႁူႉ လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈမၼ်းတႄႉၵေႃႈ ၸၢင်ႊတူၺ်းလႆႈတီႈယိူင်းဢၢၼ်းသွင်မဵဝ်း ၽွင်းႁၢင်ႈၼႃႈ သိုၵ်းတိုၵ်းတေႃးၼၼ်ႉလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။ သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ဝႃႈ ပၢင်တိုၵ်းၶၢဝ်းပွတ်းတႃႇႁိမ်ၸိင်းဢဝ်ၶူ ဝ်းၶွင်လႄႈ ပၢင်တိုၵ်းၶၢဝ်းယၢဝ်း တႃႇၶူႈသိမ်းဢဝ်လိၼ်လႅၼ်ႊမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။ ပၢင်တိုၵ်းၶၢဝ်းပွတ်းဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်းပဵၼ်တႃႇ ႁိမ်ဢဝ်ၶူဝ်ၶွင်ငိုၼ်းၶမ်း၊ ႁၢႆးသိုၵ်း လႄႈ တူဝ်သတ်းၸိူဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ပၢင်တိုၵ်း မၢႆသွင်ၼၼ်ႉသင် ဢဝ်ၸဝ်ႈပၢႆးၾိင်ႈတႅတ်ႈၾၢႆႇၵၢၼ်သိုၵ်းဝႃႈၼႆ ၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၼႃႈသိုၵ်းဢၼ် “မီးၽႅၼ်ၵၢၼ်” လႄႈ ၼႃႈသိုၵ်းဢၼ် “ယင်ႉယိုၼ်းႁိုင်ၼၢၼ်း” ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈမီးယိူင်းဢၢၼ်း မုင်ႈႁၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်းၵႆ လႄႈ တူၺ်းႁၼ်ပႃၼႂ်း ၶၢဝ်းယၢဝ်းယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၼင်ႇႁိုဝ်မိူင်းၼၼ်ႉတေ မီးပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်ၶႅမ်ႉၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမီးတၢ င်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်လွၵ်ႇငိူၼ်ႈတေႃႇမိူင်းတၢင်ႇဢၼ်ယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ်မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ၸူႉတွမ်ႊၵူၼ်းၼႆႉ တိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈလိူဝ် ၵၢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵၢၼ် သၢၵ်ႈၶွၼ်ႇၶူဝ်းႁၢႆး ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈမၼ်းတိုၵ်းဝၢၼ်ႈလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇႁိမ်း တွင်ႇဢူႇတေႃႇပေႃးထိုင် ၵျွၵ်ႉသႄႇ ၼၼ်ႉတင်ႈဢဝ်ၸွမ်းၸိူဝ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၼႃႈသိုၵ်းမၼ်း ၸိူဝ်းပွတ်းပူးၵမ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းၸိင်းတိုၵ်း ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်လႄႈ ႁႅင်းၵူၼ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃးပၢၼ်ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ ၸင်ႇမီးလွင်ႈၵၢဝ်ႇၵိၼ်ႇသၸ်ႉၸႃႇသေ သၢၵ်ႈၶွ ၼ်ႇၶူဝ်းႁၢႆးၸူးတေႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉမႂ်ႇ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းသၢင်ႈပၼ်လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ် ၵၼ်ယဝ်ႉ။
ပီႇၸီႇ 23
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ 23 ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႇၸီႇ ပီႁူဝ်သိပ်း 20
1957
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
မၢတ်ႉၶျ် 19
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (19) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (78) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (79))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (287) ဝၼ်းယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
1957
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1950 ႁူဝ်သိပ်းပီ
မၢတ်ႉၶျ် 20
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် (20) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (79) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (80))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (286) ဝၼ်းယူႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မၢတ်ႉၶျ်
မွၵ်ႇသႅင်၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈမွၵ်ႇသႅင် (, Mauk Hseng, မောက်ဆိုင်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဢွင်ႇပျီႇၸူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ
တႄးပူၵ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဝၢၼ်ႈတႄးပူၵ်ႉၵူင်း  (သဲပုတ်ကုန်းရွာ, Theapokekone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမယူဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194339 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းမယူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1023 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1249 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2272 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၸီႇ
ဢေႇပရႄႇ 1957
(26) ဝၼ်း
5
ၽၵ်းႁိၵုၵ်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၽၵ်းႁိၵုၵ်း (, Hpak Hi Kauk, ဖတ်ဟီကောက်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇလွႆလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။