cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
604
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:604
ယိၼ်းတေႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈယိၼ်းတေႃႇ  (ယင်းတော်မြို့မရွာ၊ Yintawmyoma) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းတေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192976 ယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၵုလ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵုလ  (ကုလရွာ, Kula) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႃးၵႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190611 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 935 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1010 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1945 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ၵျီႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈၵျီႇၵူင်း  (ကျီကုန်းရွာ, Kyikone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191140 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 844 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1000 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1844 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
1594
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1594
137
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
မူင်ႇတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈမူင်ႇတေႃး  (မုံတောရွာ, Montaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၽလၢၼ်ႇၵျိၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194662 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၽလၢၼ်ႇၵျိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 861 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1010 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1871 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
137
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:137
ၸၢမ်ႇပျႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈၸၢမ်ႇပျႃႉ  (စံပြရွာ, Sanpya) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းၵွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190687 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2339 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2716 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5055 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ႇၸွႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇၸွႆႇ  (ကန်စွယ်ရွာ, Kanswei) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတလိၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193857 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတလိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3430 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3996 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3525 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝႃးတီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈဝႃးတီး  (ဝါးတီးရွာ၊ Wartee) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃးတီး၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192702 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႃးတီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1322 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1451 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2773 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ယႃႇတေႃးၵျီး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
1593
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1593
လွင်ႈၶီႇမႃႉၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်လီဢၢမ်းယေႃး
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶတ်ႉတိယၶဝ်ၼႆႉ တိုၼ်းတေလႆႈပဵၼ်ၽူႈၶီႇမႃႉၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ။ ၸဝ်ႈၸၢႆးသိတ်ႉထတ်ႉထၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈထုင်းသေ လႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းၶီႇမႃႉ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ မႃႉ ၵၼ်ႇတၵ ၼႆႉ ၵိူတ်ႇၽၢၵ်ႈတင်းၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၶႃၼႆႉ ၵိူတ်ႇၺႃးမႅၼ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵၼ်။ ၶီႇမႃႉၵၼ်ႇတၵသေ မၼ်းၸဝ်ႈၸင်ႇၽိုၵ်းၶီႇမႃႉ ႁႂ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈၽိုၵ်းသွၼ် ၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸၢႆးၼႆႉ ဝႆႉၸႂ်ဢီးလူသေ ၸင်ႇၽိုၵ်းၽွၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသိတ်ႉထတ်ႉထၼႆႉ လႆႈထႅမ်သၢင်ႈပႃႇရမီႇမၢႆးလၢႆလၢႆပၢၼ် လၢႆၽဝ ဢၼ်ဢမ်ႇဢၢၼ်ႇလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပႆႇလႆႈသပ်ႉပၺ်ႇၺုတၺၢၼ်ႇ၊ ပႆႇပဵၼ်ၽြႃးသေတႃႉၵေႃႈ ၸႂ်ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈၼႆႉ မီးမႅတ်ႉတႃႇ ဢၼ်ႁၢမ်းလွင်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ပဵၼ်ယႂ်ႇ၊ မီးၵရုၼႃႇၸႂ်လီ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတဵမ်ထူၼ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းယၢမ်းၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းသိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းဢမ်ႇႁႂ်ႈတိူဝ်ႉသၢင်ႈသၢႆၸႂ်ၽႂ်သင်။ ၸဝ်ႈၸၢႆးမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်ၶွၼ်ႉဝၢႆသဵ ႁႅမ်မႃႇႁေ မႃႉလိူင်း၊ ဢဝ်ၶွၼ်ႉၸိူၵ်ႈသေႁႅမ်၊ ဢမ်ႇဢီးလူသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတၢင်းတိၼ်လဵၵ်းမႃႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမႃႉငႄႈၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမႃႉငႄႈမႃးလႆႈ။ ၼေႃႇၶမ်းၽြႃးၸဝ်ႈတႄႉ မႃႉႁေမႃႉႁၢႆႉၸိူဝ်းတဵၼ်ႈတွၵ်ႇယူႇၼၼ်ႉ ဢဝ်မႅတ်ႉတႃႇၵရုၼႃႇသေ လုပ်ႈပၼ်ယၢႆးပၼ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ မႃႉငႄႈမႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၼေႃႇၶမ်းၽြႃးၸဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႉသိုၵ်းဢၼ်လီယွင်ႈဢၢမ်း၊ ပဵၼ်ၽူႈၶီႇမႃႉၵတ်ႉၶႅၼ်ႇဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉႁတ်းႁၢၼ်၊ ဢၼ်မီးၵရုၼႃႇဢီးလူၼၼ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
တပျေႇၵၢႆး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၵူင်းတၢၼ်းလေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵူင်းတၢၼ်းလေး (ကုန်းတန်းလေးရွာ, Konetanlay) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူင်းတၢၼ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190128 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူင်းတၢၼ်းၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 995 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1294 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2244 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
603
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တူႇငႄႇတေႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈတူႇငႄႇတေႃႇ  (သူငယ်တော်ရွာ, Thungetaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတူႇငႄႇတေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191149 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1986 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1966 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3952 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
603
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:603
မိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈမိၼ်း  (မင်းရွာ၊ Min) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းတေႃႇယႂႃႇမ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192779 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယိၼ်းတေႃႇယႂႃႇမၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1055 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1234 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2289 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဢေႇပရႄႇ 2006
(26) ဝၼ်း
5
ၷူၺ်းပိၼ်ႇတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈၷူၺ်းပိၼ်ႇတေႃး  (ဂွေးပင်တောရွာ, Gwaypintaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၷူၺ်းပိၼ်ႇတေႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191632 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၷူၺ်းပိၼ်ႇတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 522 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 620 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1142 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ပွၵ်ႉၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈပွၵ်ႉၵူင်း  (ပေါက်ကုန်းရွာ, Paukkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႃးၵႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190610 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 935 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1010 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1945 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ၵျႃႇပူဝ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႃႇပူဝ်ႉ  (ကြာပို့ရွာ, Kyarpoet) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႃႇပူဝ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191615 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျႃႇပူဝ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1187 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1470 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2657 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ၽလၢၼ်ႇၵျိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
1592
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1592
ပျိၼ်ႇတႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈပျိၼ်ႇတႃႇ  (ပျဉ်သာရွာ, Pyinthar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇထမူင်ႇၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193961 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇထမူင်ႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 768 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 894 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1662 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
လွင်ႈၸုၼ်ႉလူႇလူင်ႁႃႈပိူင်
ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း သီႇသင်ႇၶျ​ေႇပၢႆႆသႅၼ်ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈၶတ်းၸႂ် ထႅမ်သၢင်ႈၸိူဝ်းပဵၼ် တႃႇၼႃႉပႃႇရမီႇ ၵူႈၸၢတ်ႈၸၢတ်ႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်လႆႈၼၼ်ႉလႄႈ ဝူၼ်ႉၸွမ်းၵေႃႈ ၶူၼ်တုမ်ႇၼိူဝ်ႉ ပေႃးၵီႈယူႇယဝ်ႈ။ လွင်ႈၸုၼ်ႉလူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဝႆႉၸီလီ ၸႂ်ၸၼ်ႉသုင်သေ ၸုၼ်ႉလူႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "ပၺ်ၸမႁႃပရိၸ်ၸႃၷ = လွင်ႈၸုၼ်ႉလူႇလူင် ႁႃႈပိူင်" ၼႆယူႇ။ လွင်ႈၸုၼ်ႉလူႇလူင်ႁႃႈပိူင် ဢၼ်ပိူၼ်ႈဢမ်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ လူႇတၢၼ်း​ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇတေလႆႈ ၺၢၼ်ႇသပ်ႉပႆႇၺူႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ယိူင်းဢၢၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ၶႂ်ႈလႆႈၺၢၼ်ႇ သပ်ႉပႆႇၺူႉၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢင်ၸႂ် ပုၼ်ႈတႃႇတေ ၽူတ်ႇဢဝ်သတ်ႉတဝႃႇတင်းၼမ်ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် လွင်ႈၸုၼ်ႉလူႇၼင်ႇၼႆၼႆႉ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ "မႁႃပရိၸ်ၸႃႇၷ = လွင်ႈၸုၼ်ႉလူႇထွတ်ႈမျၢတ်ႈလူင်" ၼႆသေ ၵူၼ်းၽူႈၸၼ်ႉသုင်ၸႂ်လီၶဝ်၊ ၵူၼ်းၽူႈမီးယိူင်းဢၢၼ်းသုင်ၶဝ်ၵူၺ်း ၸင်ႇတေၶိုင်သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်လႆႈယဝ်ႈ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ (႓႔)၊ တြႃးပုတ်ႉထႃႉၽႃႇသႃႇ (ၸၼ်ႉ ႁႃႈ၊ႁူၵ်း၊ ၸဵတ်း) ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရ သာသနာဝန်ကြီးဌာန၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ တရားတော် (အထက်အဆင့် ရှမ်းဘာသာ)
136
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:136
ၵုင်းၶေႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵုင်းၶေႃႉ (, Kone Hkawt, ကုန်းခေါ့) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်တဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဢိင်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈမၢႆၶေႃႈမုၼ်း မိူဝ်ႈ လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 2014 ၼၼ်ႉသေ တီႈၼႂ်း မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ ၼႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈ မီးၵႂႃႇ 74 ၸႄႈတွၼ်ႈၶႃႈဢေႃႈ။
တၢၼ်ႇပူဝ်ႇယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈတၢၼ်ႇပူဝ်ႇယႂႃႇတိတ်ႉ  (သံဘိုရွာသစ်ရွာ၊ Thanboywarthit) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇပူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191913 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၢၼ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 462 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 593 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1055 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၸေႃႇၵျီႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈၸေႃႇၵျီႇ  (ဇော်ဂျီရွာ, Zawgyi) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းၵွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190686 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2339 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2716 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5055 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
သိၼ်ႇတႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈသိၼ်ႇတႄး  (ဆင်တဲရွာ, Sinte) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသိၼ်ႇတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191139 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 844 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1000 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1844 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
မိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ (Mogoke), (မိုးကုတ်မြို့နယ်) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ ဢေႃႈ။ မီးဝႆႉၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[မိူင်းၵုတ်ႈ၊ ဝဵင်း|ဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ လွႆႁိၼ်ၼမ်လိုင်ႇယဝ်ႉ။ မီးလွႆ ဢၼ်သုင် 7500 ထတ်းပၢႆ။ လွႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးႁူၺ်ႈသေ ပုတ်းၶၢတ်ႇဝႆႉ။ မၢၵ်ႇႁိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ် ပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ် လိပ်သည်းကျောက်၊ ပုံဆောင်ထုံးကျောက် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ မၢၵ်ႇႁိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ဢွၵ်ႇ သႅင်သွမ်ႇ၊ သႅင်လႅင် (ပတ္တမြား၊ နီလာ၊ ကျောက်နီ၊ ဣန္ဒနီလာ၊ ဥဿဖယား၊ ဖရဲအူ၊ မျော၊ ပြောင်ခေါင်းစိမ်း၊ အညံ့ကျောက်၊ ရွှေတွင်းဝါ၊ နဂါးသွဲ့မှတ်မီး) ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵျႅတ်ႉပျိၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇသႅင်လႅင်ယဝ်ႉ။
ယွတ်ႈသိုၵ်း၊ ၸဝ်ႈ
ပိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်
ၼႃႈႁိူၼ်း = တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၵိုၵ်းၼၢင်းလႃႉၵီႇ၊ မီးလုၵ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်(3)ၵေႃႉ၊ ဝၢႆး ( MTA )တႅၵ်ႇၵေႃႈ ၼႃႈႁိူၼ်းလႆႈတႅၵ်ႇသေ ၽၢတ်ႇယၢၼ်ၵၼ် ယွၼ်ႉလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းပဵၼ်ယႂ်ႇ ၼမ်လိူဝ်သေၵၢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်း။ သိုပ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်တၢင်း ၼၢင်းလိူၼ်ၶမ်း သေ မီးလုၵ်ႈႁူမ်ႈၵၼ် ၸၢႆး(1)ၵေႃႉ ယိင်း(1)ၵေႃႉ။ ၵၢၼ်ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇ = ၼုင်ႈလိူင်ပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ ယူႇတီႈဝတ်ႉၵၢင်မိူင်း ၵေႇသီႇ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈႁိုင်(3)ပီ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈမိူင်းယႆၢး မိူင်းၼၢင်းသေ သိုပ်ႇႁဵၼ်းထိုင်ၸၼ်ႉ(6) တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင်ၵေႇသီႇ။
602
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:602
ၵိၼ်းတွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵိၼ်းတွင်ႇ  (ကင်းတောင်ရွာ၊ Kintaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃးၽျူႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192711 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႃးၽျူႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 11601 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5088 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 16686 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ပွႆးတၢႆးယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈပွႆးတၢႆးယႂႃႇတိတ်ႉ  (ပွဲတိုင်းရွာသစ်ရွာ၊ Pwetaingywarthit) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸီးၸမျိၼ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192457 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸီးၸမျိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 863 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 948 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1811 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ယိၼ်းတေႃႇယႂႃႇမ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
တိင်းၵႃးၵျုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈတိင်းၵႃးၵျုၼ်း (ဒင်္ဂါးကျွန်းရွာ, Dingarkyun) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵူင်းတၢၼ်းၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190131 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵူင်းတၢၼ်းၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 995 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1294 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2244 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
135
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:135
ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ
ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်း ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်သုင်သုတ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈလိၼ်ၼိုင်ႈဢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ၸႄႈမိူင်းၼိုင်ႈဢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းၼိုင်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၸမ်ႉ ၼင်ႇႁိုင်တေဢမ်ႇမီး လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ ၽၢႆႇတတ်းသိၼ် လႄႈ ၽၢႆႇသၢင်ႈၾိင်ႈမိူင်း ၼႆသေ တွၼ်ႈတႃႇ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝႆႉဝဵင်းၼိုင်ႈ၊ တွၼ်ႈတႃႇ ၽၢႆႇပၵ်းလုမ်းၸွမ်ထတ်းသိၼ် ဝႆႉဝဵင်းၼိုင်ႈ၊ တွၼ်ႈတႃႇ သၽႃး ဝႆႉဝဵင်းၼိုင်ႈၼႆသေ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉႁင်းၽႂ်မၼ်းၸိူင်ႉၼၼ်ႉယဝ်။ (တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း - မိူင်းဢႃႇၽရိၵၸၢၼ်း)
ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈၸိူဝ်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပူၼ်ႈ ၵူႈမိူင်းမိူင်း
ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈၸိူဝ်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၵႃႈတီႈၵူႈမိူင်းမိူင်း (ဢိင်ၼိူဝ် တၢင်းၼမ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းသေ)--
ၼၵႃးꧤူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈၼၵႃးꧤူဝ်ႇ  (နဂါးဘိုရွာ, Nagarbo) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျီးပိၼ်ႇတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191597 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျီးပိၼ်ႇတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 503 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 711 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1214 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
1591
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1591
ၽွင်ႇၵျိၼ်း (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈၽွင်ႇၵျိၼ်း (ႁွင်ႇ)  (ဖောင်ကျင်း (မြောက်)ရွာ, Hpaungkyin(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸီႇတႃႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191804 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸီႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 886 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1043 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1929 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝုၼ်ႇပတေႉ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈဝုၼ်ႇပတေႉ (ၸၢၼ်း)  (ဝန်ပတေ့ (တောင်)ရွာ, Wunpatayt(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႄးမွင်းၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191153 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1672 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1966 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3142 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
တႅၵ်ႉၵႄႇၵျိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈတႅၵ်ႉၵႄႇၵျိၼ်း  (သက္ကယ်ကျင်းရွာ, Thetkeikyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႅၵ်ႉၵႄႇၵျိၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194183 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇ တႅၵ်ႉၵႄႇၵျိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2296 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2725 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5021 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
မေႇ 1805
(26) ဝၼ်း
5
ၸီးၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈၸီးၵၢၼ်ႇ  (ဇီးကန်ရွာ, Zeekan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸီးၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191197 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 887 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1095 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1982 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
601
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:601
ၵျႃးၵႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႃးၵႃႇ  (ကျားကာရွာ, Kyarkar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႃးၵႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190609 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 935 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1010 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1945 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၼႃးႁီး၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၼႃးႁီး (, Nar Yee, နားရီး) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်တဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ဢေႇပရႄႇ 2025
(26) ဝၼ်း
5
ၺွင်ႇၵႃးယႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၵႃးယႃး  (ညောင်ကားယားရွာ, Nyaungkaryar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၽူဝ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194681 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၽူဝ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 880 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 996 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1876 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
မူဝ်းၵွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ဝၢၼ်ႈမူဝ်းၵွင်း  (မိုးကောင်းရွာ, Moekaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမူဝ်းၵွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190685 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 2339 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2716 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 5055 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
တၢၼ်ႇပူဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
1590
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1590
ၵျွၵ်ႉတၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၵျွႆးတလိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉတၢႆႇ  (ကျောက်တိုင်ရွာ, Kyauktaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတလိၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193854 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတလိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3430 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3996 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3525 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
134
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:134
ပူဝ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
600
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
1589
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
600
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1589
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
600
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
1589
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
600
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:600
1589
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1589
သႄႇတဵၵ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၸီးၶျွင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈၸီးၶျွင်း  (ဇီးချောင်းရွာ, Zeechaung) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸီးၶျွင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191196 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 490 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 584 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1074 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၵျွင်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၵျွင်းၵူင်း  (ကျောင်းကုန်းရွာ၊ Kyaungkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃးၽျူႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192709 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႃးၽျူႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 11601 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5088 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 16686 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ယေႇငၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈယေႇငၢၼ်ႇ  (ရေငံရွာ၊ Yaengan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇယႃႇၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192979 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇယႃႇၵျီးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1323 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1468 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2791 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ၸီးၸႃႇမျိၼ်ႇ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၸီးၸႃႇမျိၼ်ႇ (ႁွင်ႇ)  (ဇီးဇာမျှင် (မြောက်)ရွာ၊ Zeezarhmyin(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸီးၸမျိၼ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218304 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸီးၸမျိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 863 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 948 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1811 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ႁူဝ်ၵုၼ်၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇၼွင်တဝ်း၊ မိူင်းၼၢႆး)
ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၵုၼ် (, Ho Kun, ဟိုကွန်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်တဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
မိၼ်းၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈမိၼ်းၵၢၼ်ႇ  (မင်းကန်ရွာ, Minkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၽူဝ်ႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194682 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၽူဝ်ႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 880 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 996 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1876 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၵျီးပိၼ်ႇတႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျီးပိၼ်ႇတႄး  (ကြီးပင်တဲရွာ, Kyeepinte) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျီးပိၼ်ႇတႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191596 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျီးပိၼ်ႇတႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 503 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 711 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1214 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႃႇ
ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း
ၸႃႇတိ လႄႈ ဢူႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ
ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ 19.5.1890 တီႈဝၢၼ်ႈႁူင်တူ(Hong Tru) ဢၼ် ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈမႄႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵႂႃႇယႂ်ႇတီႈ ဝၢၼ်ႈဢူႈ ဝၢၼ်ႈလၢင်းသၼ်(LangSan)၊ ၵိမ်းလဵၼ်း (Kim Lien)၊ ၸႄႈတွၼ်ႈငႄဢႅၼ်း (Nghe An)၊ ၼႂ်းၽၢၵ်ႇဢႅၼ်ၼမ် (Annam) ဢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ဝႅတ်ႉၼၢမ်း တွၼ်ႈၵၢင်။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ဝႅတ်ႉၼၢမ်းၸႅၵ်ႇပဵၼ်ဝႆႉ ၽၢၵ်ႇတူင်ႇၵိၼ်း လႄႈ ၽၢၵ်ႇဢႅၼ်ၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၶႄႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝႅတ်ႉၼၢမ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၼိုင်ႈႁဵင်ပီၼၼ်ႉ ၸႄႈတွၼ်ႈငႄဢႅၼ်း ပဵၼ်တီႈ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶွၼ်ႈၵၼ်။ ပၢၼ်ပႅင်ႇသဵတ်ႈၵေႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈတႄႇ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃးထႅင်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။ ဢူႈႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း ပဵၼ် “ငုၼ်းၸိၼ်းႁၢႆ” (Ng -uyen Sinh Huy)။ မႄႈပဵၼ် ႁူၺ်းထီးလူင် (Hoang Thi Loan)။ ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း မီးပီႈၼၢင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ပီႈဢၢႆႈၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ပဵၼ်ၼွင်ႉပၢႆ ၼႂ်းသၢမ်ပီႈၼွင်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီႈၼၢင်း ပဵၼ်ငုၼ်းႀီးႀၢၼ်း (Nguyen Thi Thanh) ႁဵတ်းၵၢၼ် ၽူႈမၢႆ(clerk) ၼႂ်းတပ်ႉ ပႅင်ႇသဵတ်ႈ။ ပီႈဢၢႆႈပဵၼ် ငုၼ်းၸိၼ်းၶႅမ် (Nguyen Sinh Khiem)။ ပဵၼ်မေႃယႃ ၸႂ်ႉ တူၼ်ႈမွၵ်ႇမၢၵ်ႇ ၼႂ်းထိူၼ်ႇ ၼင်ႇထုင်းၵွၼ်ႇ မီးမႃး။ မိူဝ်ႈဢႃႇယူႉ ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း (10)ၶူပ်ႇ မႄႈတၢႆ လႄႈ လႆႈယႂ်ႇမႃး တႂ်ႈဢူႈ ၵုမ်းထိင်းလဵင်ႉလူ။ ဢူႈပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸၼ်ႉတႅမ်ႇၼႂ်း ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပႅင်ႇသဵတ်ႈ။ ၵႆႉထတ်းသၢင်ၶိုၼ်း ပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပႅင်ႇသဵတ်ႇ။ မိူဝ်ႈ ၸၼ်ႉၽၢႆႇၼိူဝ် ဢမ်ႇတွပ်ႇသင်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ တေၼႄၵၢင်ၸႂ်သေ ဢွၵ်ႇပၢင်ၵႂႃႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ ပႅင်ႇသဵတ်ႈၵႆႉၵႆႉ ထူၵ်းမၼ်းဢွၵ်ႇၵၢၼ်။
ၸိုဝ်ႈႁူဝ်ႇၶျႅီႇမိၼ်း
ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ပဵၼ် ငုၼ်းသိၼ်ႇၵုင်း (Nguyễn Sinh Cung)။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၾိင်ႈၶဝ်မီးဝႃႈ ဢႃႇယုသိပ်းၶူပ်ႇ တေလႆႈသႂ်ႇၸိုဝ်ႈမႂ်ႇ ၼႆလႄႈ ပဵၼ်မႃး ငုၼ်းတတ်ႉꨢႀၢၼ်း( Nguyen Tat Thanh )ၼႆထႅင်ႈ။ ၸိုဝ်ႈဢၼ်လိုဝ်း လင်သေပိူၼ်ႈ ပဵၼ်ငုၼ်းဢၢႆၵုတ်ႇ ပွင်ႇဝႃႈ ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ။ လုၵ်ႈၸုမ်းမၼ်းတႄႉ ႁွင်ႉမၼ်းဝႃႈ ပၢပ်ႁူဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ 1941 ၽႅဝ်ၶိုၼ်းဝႅတ်ႉၼၢမ်းသေ ဢွၼ်ႁူဝ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼၼ်ႉၸင်ႇ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၸိုဝ်ႈႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း ဢၼ်ပွင်ႇဝႃႈ ၽူႈပိူင်းလႅင်း ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေႁွင်ႉ ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း ၸိုဝ်ႈဢၼ်ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႇ ငုၼ်းတတ်ႉႀၢၼ်း (Nguyen Tat Thanh)၊ ငုၼ်းဢၢႆႈၵုတ်ႉ (Nguyen Ai Quoc)၊ ၸဝ်ႈႁူဝ်(Chua Ho)၊ ၿၢၵ်ႉႁူဝ်(Bac Ho) ဢမ်ႇၼၼ် ၿၢၵ်ႉ(Bac) ၼႆယဝ်ႉ။ (ၿၢၵ်ႉ ၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ လုင်း၊ ပဵၼ်ပီႈဢၢႆႈ ဢူႈမႄႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ဢၼ်ၼပ်ႉထိုဝ်ၼႆယဝ်ႉ)။ ပဵၼ်ၵူၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လပ်ႉ။ ၵႆႉၵႆႉလၢႆႈၸိူဝ်ႈလႄႈ ၸိုဝ်ႈမၼ်းမီးမွၵ်ႈ (50-75) ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ ၸိုဝ်ႈမၼ်း မီးမွၵ်ႈ (200)ၼႆယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်ၵေႃႈ တႅမ်ႈၼိုင်ႈတီႈၼိုင်ႈမဵဝ်း။ ဢၼ်လႆႈယွမ်းႁပ်ႉၼၼ်ႉ ယင်းမီးယူႇ(4)ပိူင်။ ပီၵိူတ်ႇၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ 1890, 1891, 1892, 1893, 1894, 1895 ၼိုင်ႈတီႈ ၼိုင်ႈမဵဝ်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပိုၼ်း သုၼ်ႇတူဝ် ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ ပီၵိူတ်ႇမၼ်း ပဵၼ် 1890 ။
ၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ
မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ဝႅတ်ႉၼၢမ်း ပဵၼ်ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းပႅင်ႇသဵတ်ႈသေ ပဵၼ်တႂ်ႈဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျုး ႁူမ်ႈတုမ်(Indochinese Union) ဢမ်ႇၼၼ် ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျုးပႅင်ႇသဵတ်ႈ( French Indochina) ဢၼ်မီးဝႆႉ တႂ်ႈႁေႃသႅင်ပႅင်ႇသဵတ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်ႈတႄႇလဵၵ်ႉတေႃႇယႂ်ႇ လႆႈႁူပ်ႉႁၼ် လွင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပႅင်ႇသဵတ်ႈ ပႄႉၵိၼ် ၵူၼ်းမိူင်းမႃးလႄႈ လွင်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈဝႅတ်ႉၼၢမ်း လွတ်ႈလႅဝ်း တႂ်ႈပႅင်ႇသဵတ်ႈၼၼ်ႉ တိုၼ်းတိတ်းၸႂ်မႃး ၸဵမ်လဵၵ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈၸွႆႈၵၢၼ် ၼႂ်းၽူႈမီးပိင်ႇၺႃႇ ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝႅတ်ႉၼၢမ်းၶဝ် သၢၼ်ၶတ်းပႅင်ႇသဵတ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ မီးၸႂ်ႁၵ်ႉၸၢတ်ႈမႃး ၸဵမ်လဵၵ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇ
ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း ဢႃႇယု(7)ၶူပ်ႇ တႄႇႁဵၼ်းသွၼ်ပိင်ႇၺႃႇ။ ဢႃႇယု(16)တႄႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်း လိၵ်ႈပႅင်ႇသဵတ်ႈ။ မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉ ဢူႈဢွၵ်ႇၵၢၼ်ယဝ်ႉ သွၼ်ပၼ် လိၵ်ႈၶႄႇလႄႈ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၵွၼ်ၾိဝ်းသျတ်ႉ(Confucius၊)။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈႁဵတ်း ၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႆႈလႄႈ ဢူႈၸင်ႇ ၶတ်းၸႂ်သွၼ်ပၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပဵၼ်မၢဝ်ႇႁၢႆးမႃး ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း တီႈႁူင်းႁဵၼ်းပႅင်ႇသဵတ်ႈ တီႈ ႁူၺ် (Hue)။ ၵၢၼ်ဝႅတ်ႉၼၢမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပႅင်ႇသဵတ်ႈ တႄႇမႃးမိူဝ်ႈ 1908။ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တီႈႁူၺ်(Hue) ဢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၽၢင်ႇႁၢင်ႈ ႁိုဝ်ဝႃႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၸိူၵ်ႈၸၼ် ၿၢဝ်ႇၻၢႆး (Bao Dai) လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပႅင်ႇသဵတ်ႈပိုတ်ႇဝႆႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 1908 လွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ ၶၢၼ်ၵိၼ်းၼႅၼ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းၽၢၼ် မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၼႄၵၢင်ၸႂ်(ဆန္ဒပြ) သၢၼ်ၶတ်း တေႃႇၶုၼ်ပႅင်ႇသဵတ်ႈ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း ႁၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ် ဢဝ်ၵၼ် ႁဵတ်းၶီႈၶႃႈတေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၼႆသေ ထတ်းသၢင်ၶိုၼ်း ၼိူဝ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၽၢင်ႇႁၢင်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၶုၼ်ပႅင်ႇသဵတ်ႈ ဢၼ်မႃးဢုပ်ႉ မိူင်းၶဝ်ဝႆႉယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း လႆႈၶၢမ်ႇထူၵ်းဢွၵ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်း။ 1909 ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း ၶၢႆႉၵႂႃႇဝႅတ်ႉၼၢမ်းပွတ်းၸၢၼ်း။ ၵႂႃႇႁဵတ်း ၶူးသွၼ်ႁူင်းႁဵၼ်း ၶၢဝ်းတၢင်း (6) လိူၼ်။<be> ဢူႈ လႆႈၶၢမ်ႇထူၵ်းဢွၵ်ႇ ၵၢၼ်ပႅတ်ႈလႄႈ ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း လႆႈႁဵတ်းၶူးသွၼ်သေ ႁုလဵင်ႉၸွႆႈၼႃႈႁိူၼ်း။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢွၵ်ႇၵၢၼ်ၶူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵႂႃႇႁဵၼ်း ၽၢႆႇမႄးၸၢၵ်ႈ။ ပီ 1911 တၢင်ႇသၢႆမၢႆၶဝ်ႈႁဵၼ်း တီႈႁူင်းႁဵၼ်း ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပႅင်ႇသဵတ်ႈ ပိုတ်ႇဝႆႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမီးပိုၼ်း လႆႈၶၢမ်ႇထူၵ်းဢွၵ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းသေမဝ်ႇၵႃး မီးပိုၼ်း ဢၼ်ၵေႃႉပဵၼ်ဢူႈၵေႃႈ သၢၼ်ၶတ်းၶုၼ်ပႅင်ႇသဵတ်ႈသေ လႆႈၶၢမ်ႇထူၵ်းဢွၵ်ႇၵၢၼ်ဝႆႉလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁပ်ႉမၼ်း ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း။ လႆႈႁူပ်ႉႁၼ် ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၶၢမ်ႇတဵၵ်းတဵင်၊ တူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈ လႆႈႁူပ်ႉ၊ လႆႈၸဵပ်းမႃးၼၼ်ႉသေ လွင်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈဝႅတ်ႉၼၢမ်း လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ လႄႈ လွင်ႈၶႂ်ႈႁႃသဵၼ်ႈတၢင်း တႃႇတေပႄႉၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ တိတ်းၸပ်းဝႆႉ ၼႂ်းၸႂ်ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်းမႃး ယူႇယဝ်ႉ။
ဢွၵ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း
ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇႁဵၼ်းလႆႈ ၼႂ်းမိူင်းယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေပူၼ်ႉ လွတ်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ၶီႈၶႃႈ ၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းသေ လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးပိင်ႇၺႃႇ၊ တေလႆႈမီး တင်းႁူႉႁၼ်ၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဝူၼ်ႉႁၼ် ၼင်ႇၼၼ်လႄႈ ၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်ႈ ၵႂႃႇႁႃလဵပ်ႈႁဵၼ်း ယူႇယဝ်ႉ။ တႃႇတေၵႂႃႇလႆႈၼွၵ်ႈမိူင်းလႄႈ ၸင်ႇလူင်းၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းလူင်ဝႅတ်ႉၼၢမ်းတႂ်ႈ ဢၼ်မီးတႃႈႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ဝဵင်းသၢႆးၵွၼ်ႇ(Saigon) ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ သႂ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၿၢၵ်ႉႁူဝ်(Bac Ho)ၼႆသေ ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၽူႈၸွႆႈ ၸဝ်ႈမိုဝ်ႉ ၼိူဝ်ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးပႅင်ႇသဵတ်ႈ လမ်းၼိုင်ႈသေ ဢွၵ်ႇမိူင်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ 5.6.1911 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတႃႈႁိူဝ်းသၢႆးၵွၼ်ႇ ထိုင်ၵႂုႇ တႃႈႁိူဝ်းဝဵင်းမႃႇသေး(လ်)(Marseille) မိူင်းပႅင်ႇသဵတ်ႈ မိူဝ်ႈ 5.7.1911။ မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉမီးယူႇ ၼိူဝ်ႁိူဝ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼၼ်ႉ ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်းဢမ်ႇယူႇလၢႆ။ လိူဝ်သေ ၵၢၼ်ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူၺ်းမဝ်ႇၵႃး လဵပ်ႈႁဵၼ်းပႃးထႅင်ႈ လၢႆးႁဵတ်းၶဝ်ႈမုၼ်း၊ လၢႆးႁဵတ်း ၽၵ်းပႅင်ႇသဵတ်ႈ၊ ၽၵ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း။ လဵပ်ႈႁဵၼ်းထႅင်ႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈပႅင်ႇသဵတ်ႈ။ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼိူဝ်သၢင်းၽေႃး လုၵ်ႉဝႅတ်ႉၼၢမ်း ထိုင်ပႅင်ႇသဵတ်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်းပႅတ်ႇႁဵင် (8,000)လၵ်း ႁိုင်ၼိုင်ႈလိူၼ် လႆႈၵႃႈၸၢင်ႈႁႅင်းမၼ်း ငိုၼ်း ပႅင်ႇသဵတ်ႈ ၼိုင်ႈၶၼ်(10) ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈယူႇတီႈဝဵင်းမႃႇသေး(လ်)(Marseille)၊ မိူင်းပႅင်ႇသဵတ်ႈ ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၵူၼ်းၸႂ်ႉၼႂ်းႁိူၼ်း ၽူႈမီးၸၼ်ႉပႅင်ႇသဵတ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ လိၵ်ႈလႄႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ပႅင်ႇသဵတ်ႈ ဢၼ်တေႃႉတႄႉမေႃဝႆႉၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇႁဵၼ်းထႅင်ႈ တီႈၵူၼ်းၸႂ်ႉ ၼင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈလႅၼ်ႇမႃးထႅင်ႈ။ 1912 ဢွၵ်ႇၵၢၼ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႂ်ႉယဝ်ႉ ႁဵတ်း ၵူၼ်းသႂ်ႇၾႆး ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ၵႂႃႇၸွမ်းသၢင်းၽေႃးတၢင်ႇၵုၼ်ႇ ပႅင်ႇသဵတ်ႈ ထိုင်ဢႃႇၾရိၵလႄႈ ဢမေႇရိၵၼ်ႇ တွၼ်ႈႁွင်ႇ။ 1912 -1913 ယူႇမိူင်းဢမေႇရိၵၼ်ႇသေ ၵႂႃႇမႃးၸွမ်း ဝဵင်းၼိဝ်းယွၵ်ႉ(ၶ်) လႄႈ ပေႃႇၸတုၼ်ႇ(Boston)သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၶဝ်ႈမုၼ်း ၸွမ်း ႁူင်းလႅမ်းယႂ်ႇလူင် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။ 1913 ထိုင်ၶိုၼ်း ပႅင်ႇသဵတ်ႈယဝ်ႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇ ဢင်းၵိတ်ႉ။ တီႈဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၵူၼ်းပတ်းယူး၊ ၵူၼ်းသႂ်ႇမေႃႈၾႆး တူမ်ႈၼမ်ႉဢုၼ်ႇလူင်(boiler)။ ႁဵတ်းၵူၼ်းႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ တီႈႁူင်းလႅမ်းလူင် ၵႃႇ(လ်)တၼ်ႇ(Carlton Hotel)။ လိုၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉႁူဝ်မိုဝ်ႉႁူင်းလႅမ်း ဢေႃးၵတ်ႉ(ၸ်)ဢႅတ်ႉ(ၸ်)ၵေႃႇၾီးယႃး(Auguste Escoffier)ၸွႆႈလႄႈ လႆႈၵႂႃႇႁဵတ်း ၶဝ်ႈမုၼ်း ၼႂ်းႁူင်းလႅမ်းၼၼ်ႉသေ ၶတ်းၸႂ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁႃပိင်ႇၺႃႇတင်းႁူႉတင်းမေႃလႄႈ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉထႅင်ႈယဝ်ႉ။ 1917 လုၵ်ႉဢင်းၵိတ်ႉ မိူဝ်းၶိုၼ်း ဝဵင်းပႄးရိတ်ႉ(ၸ်)၊ မိူင်းပႅင်ႇသဵတ်ႈ။ ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း ၽႅဝ်တီႈလႂ်ၵေႃႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းတင်းႁူႉႁၼ်လႄႈ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉလႄႈ မေႃၵႂၢမ်း ပႅင်ႇသဵတ်ႈ၊ ရႃးသျုး၊ ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ၶႄႇ၊ ၵျုႇမၼီႇ၊ ထႆး၊ လၢဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။
သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈသွင် လႄႈ ဝႅတ်ႉၼၢမ်း
1.9.1939 သိုၵ်းၵျုႇမၼီႇ ၶဝ်ႈတိုၵ်းမိူင်းပူဝ်ႇလႅၼ်ႇလႄႈ လႆႈတႄႇပဵၼ် သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉ ပွၵ်ႈသွင်မႃး။ 3.9.1939 သိုၵ်းၵျုႇမၼီႇ ၵႂႃႇတိုၵ်းသိုၵ်း ၸုမ်းမိူင်းဢူၺ်းလီ(ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ဢမေႇရိၵၼ်)ၶဝ်ၼႆသေ ဢင်းၵိတ်ႉလႄႈပႅင်ႇသဵတ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸူး ၵျုႇမၼီႇ ယူႇယဝ်ႉ။ 11.6.1940 သိုၵ်းၵျုႇမၼီႇ သိမ်းမိူင်းပႅင်ႇသဵတ်ႈလႆႈၶိုင်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ လႄႈ ပႅင်ႇသဵတ်ႈ လႆႈယွမ်းၵိုတ်းသိုၵ်း။ တွၼ်ႈဢၼ်ၵျုႇမၼီႇ ယင်းပႆႇသိမ်းလႆႈၼၼ်ႉ တင်ႈပဵၼ် မိူင်းဢူၺ်းလီၵျုႇမၼီႇသေ ႁွင်ႉဝႃႈ ပႅင်ႇသဵတ်ႈဝီႇၶျီႇ (Vichy France) ၼႆယဝ်ႉ။ ၸုမ်းဢၼ်ပၢႆႈဢွၵ်ႇမိူင်း ၵႂႃႇႁူမ်ႈဢင်းၵိတ်ႉသေ သိုပ်ႇတိုၵ်းၼၼ်ႉဝႃႈ ပႅင်ႇသဵတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း(Free French)ယဝ်ႉ။ ပႅင်ႇသဵတ်ႈဝီႇၶျီႇ (Vichy France) ဢုပ်ႉမိူင်းဝႆႉလႄႈ ၵႃႈပဵၼ်မိူင်းတႂ်ႈမိုဝ်း (ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ) ပႅင်ႇသဵတ်ႈၵေႃႈ ယူႇတႂ်ႈဝီႇၶျီႇၼၼ်ႉ တင်းမူတ်းယဝ်ႉ။ 22th–26th September 1940 ၵျပၢၼ်ႇ တိုၵ်းသိမ်းလႆႈ ဢိၼ်ႇၻူဝ်ႇၶျၢႆးၼႃးပွတ်းႁွင်ႇ (North Indochina) ဢၼ်မီး တႂ်ႈပႅင်ႇသဵတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 27.9.1940 ၵျုႇမၼီႇ၊ ဢီႇတလီႇ၊ ၵျပၢၼ်ႇ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ႁဵတ်းဢူၺ်းလီ သၢမ်ၶႃၵဵင်း (Tripartite Pact) တီႈဝဵင်းၿႃႇလိၼ်ႇ(Berlin)သေ ပဵၼ်ဢူၺ်းလီသိုၵ်း တႃႇတိုၵ်း ၼႂ်းသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ငဝ်ႈပီ 1941 ပႅင်ႇသဵတ်ႈဝီႇၶျီႇ(Vichy French) ဢၼ်ပဵၼ်ဢူၺ်းလီတင်း ၵျုႇမၼီႇဝႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢူၺ်းလီ တင်းၵျပၢၼ်ႇပႃးလႄႈ ဢဝ်တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇၵၢၼ်သိုၵ်းသေ မီးဝႆႉၼႂ်း ဝႅတ်ႉၼၢမ်းပွတ်းၸၢၼ်းတင်းမူတ်း လႆႈပၼ်ၵျပၢၼ်ႇ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ယူႇယဝ်ႉ။
မိူင်းၵွၼ်းၶေႃ
22.8.1945 လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၽူႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉဝႃႈ “လွင်ႈဢွၼ်ၵၼ်လိူၵ်ႈ ၵဝ်ၶႃႈ ပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈတၢင်းမၼ်းဢေႃႈ။ ၼၼ်ႉတႄႉ ယွၼ်ႉၵဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇမီးသင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈမေးၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး။ ငိုၼ်းၶမ်းၶူဝ်းၶွင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးသင်။ ၶူဝ်းၼုင်ႈၵေႃႈ မီးဢၼ် ၵဝ်ၶႃႈတိုၵ်ႉ ၼုင်ႈဝႆႉယူႇ ၶူဝ်းမၼ်ႈ(ဝၼ်ႈ)သဝ်ႈသဝ်ႈၼႆႉ ၸုမ်ႇလဵဝ်ၵူၺ်း” ၼႆယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ် လၢတ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်းယဝ်ႉ။ 2.9.1945 ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်း။ တင်ႈမိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း (တွၼ်ႈၼိူဝ်) ၵွၼ်းၶေႃ ဝႃႈ “မိူင်းၸွမ်ၸိုင်ႈ ၻီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉဝႅတ်ႉၼၢမ်း” (Democratic Republic of Vietnam-DRV) ၼႆယဝ်ႉ။ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လိူၵ်ႈၼၼ်ႉ ၽွင်းငမ်းလႄႈ ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင်မႃးယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၸိူၵ်ႈၼွင်ႇၿၢဝ်ႇၻၢႆး (BaoDai)လႆႈၸုၼ်ႉဢႃႇၼႃႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမီးမိူင်းမၵ်းမၼ်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ မႃးသေမိူင်း။ ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း ဢိင်ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢႅတ်ႉလႅၼ်းတိၵ်ႉ (Atlantic Charter) သေ တႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူး ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမေႇရိၵၼ်ႇ ႁႄႇရီႇထရူးမႅၼ်း(HarryS. Trumen)ၵေႃႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉတွပ်ႇ။
ဝႅတ်ႉၼၢမ်းၼင်ႇၵၼ်
1945 ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ဝႅတ်ႉၼၢမ်းၶဝ်ၼင်ႇၵၼ်ၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ၊ ဢိင်ၼိူဝ် ပေႃႇလသီႇ ၸုမ်းၶဝ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉသေ ၼင်ႇႁိုဝ် တေၸၢင်ႈပူၵ်းတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း လၢႆးၽႂ်လၢႆးမၼ်းလႄႈ ႁိမ်ၼႃႈတီႈ ႁိမ် ဢႃႇၼႃႇၵၼ်ၶိုၼ်း။ ဝႅတ်ႉမိၼ်းၶဝ် ဢဝ်တၢႆၸိူဝ်းၶႄႉၶဵင်ႇပၢၼ်းတႃႉၶဝ် ၼၼ်ႉပႅတ်ႈ။ 1946 ၽွင်းယၢမ်း ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း ၵႂႃႇႁႃယွၼ်း တၢင်းၸွႆႈထႅမ် တီႈၼွၵ်ႈမိူင်းယူႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်း တိၺွပ်းလႆႈ ၽၢႆႇၶႄႉၶဵင်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ (2,500)ပၢႆ။ ၸိူဝ်းဢမ်ႇတၼ်းတိလႆႈၼၼ်ႉ မွၵ်ႈ (6,000) ပၢႆသမ်ႉ ပၢႆႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇဝဵင်း ၵႂႃႇမူၵ်းသေႃႉ တီႈတေလွတ်ႈၽေး။ ပႃႇတီႇတၢင်ႇဢၼ်ၵေႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇႁၢမ်ႈတတ်း။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်တင်ႈမႃး တႃႇၼႃႈတီႈၽႂ်တီႈမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇ ၵွတ်ႇလၢင်ႉဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ။ လိုၼ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်လူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝႅတ်ႉၼၢမ်းပတ်းပိုၼ်ႉ ပွၵ်ႈထိၼိုင်ႈ (First National Congress)။ ၼႂ်းၽူႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ် တင်းမူတ်းၼၼ်ႉ ဝႅတ်ႉမိၼ်း မီးသၢမ်ပုၼ်ႈၼိုင်ႈပုၼ်ႈၵူၺ်းသေ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဝႅတ်ႉမိၼ်းၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉသၢမ်ပုၼ်ႈသွင်ပုၼ်ႈလႄႈ ၼႂ်းၵႃႈၽွင်းလူင် တေလႆႈ မီး(10)ၵေႃႉၼၼ်ႉ ဝႅတ်ႉမိၼ်းလႆႈ (4)ၵေႃႉ ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ ဝႅတ်ႉၼၢမ်းတွၼ်ႈတႂ်ႈ၊ တီႈဝဵင်းသၢႆးၵွၼ်ႇ(Saigon)ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၸုမ်းသၢၼ်ၶတ်း တေႃႇသူႈၵၼ်သေ ဢဝ်ၵၼ်တၢႆလႄႈ ၸွမ်ႁၢၼ် ၻွၵ်ႉၵလၢတ်ႉ(ၸ်)ၵရေးၸီး လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၼႃႈလိၼ်သိုၵ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇယူႇယဝ်ႉ။ 24.9.1945 ဝႅတ်ႉမိၼ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းတင်းမိူင်း ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းသေတႃႉ ဢမ်ႇထိုင်တီႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ဝုၼ်ႇပတေႉ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ဝၢၼ်ႈဝုၼ်ႇပတေႉ (ႁွင်ႇ)  (ဝန်ပတေ့ (မြောက်)ရွာ, Wunpatayt(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတႄးမွင်းၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191152 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1672 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1966 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3142 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း
လွင်ႈလႆႈတိုၵ်း ပႅင်ႇသဵတ်ႈထႅင်ႈ
Sept 1945 မီးသိုၵ်းၶႄႇၽိူၵ်ႇ (200,000) ၶဝ်ႈမိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်းမႃး။ သိုၵ်းၶႄႇၽိူၵ်ႇ ဢၼ်ၸွမ်သိုၵ်းလူင်လူးႁၢၼ်ႇ (Gen: Lu Han) ၵွၼ်းၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ မႃးသိမ်းၵွင်ႈၵျပၢၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း လႆႈတူၵ်းလူင်းဝႃႈ တေၶၢမ်ႇယႃႉပႅတ်ႈ ပႃႇတီႈၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ တေႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ တင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁူမ်ႈပွင်း(Coalition Governmenty)။ ပႅင်ႈသဵတ်ႈသမ်ႉ တေလႆႈဢဝ်သုၼ်ႇၶဝ်လႆႈဝႆႉ တီႈဝဵင်းသျၢင်ႇႁၢႆး(Shanghai) ၼၼ်ႉ ဢၢပ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းၶႄႇ ၼႆယဝ်ႉ။ 6.3.1946 ဝႅတ်ႉမိၼ်း၊ ပႅင်ႇသဵတ်ႈ၊ ၶႄႇၽိူၵ်ႇၶဝ် လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵၼ်ယဝ်ႉ ၶႄႇၽိူၵ်ႇထွၼ်တပ်ႉၶဝ် ဢွၵ်ႇမိူဝ်းၶိုၼ်း ယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 1945-46 ၼၼ်ႉ ဝႅတ်ႉမိၼ်း လႆႈႁူမ်ႈသိုၵ်းပႅင်ႇသဵတ်ႈသေ ၵွတ်ႇလၢင်ႉၽဵဝ်မူၺ်ႉ ၸုမ်းဝႅတ်ႉၼၢမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၼၼ်ႉပႅတ်ႈ။ ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ၵေႃႈယႃႇ ဢမ်ႇတူၵ်းလူင်း ၵတ်းယဵၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်းၵၼ်လႆႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ 1946 ပီၸမ်သဵင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းမႃးဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝႅတ်ႉၼၢမ်း (DRV) ဢဝ်လွၵ်းလၢႆး ၵတ်းယဵၼ်၊ ဢဝ်ၵၢၼ်သူင်ႇၽွင်းၶဵဝ်သေ ၵပ်းသိုပ်ႇႁႃတိုဝ်ႉတၢင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈ။ ႁိူဝ်းပႅင်ႇ သဵတ်ႈၼႄဢဵၼ်ႁႅင်းသေ ယိုဝ်းသႂ်ႇ တႃႈႁိူဝ်းႁၢႆႇၾူင်ႇ(Haiphong) ၼၼ်ႉ ၼႄဝႃႈ သုၼ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇႁင်းၶေႃၵူၺ်းၵေႃႈ ပႅင်ႇသဵတ်ႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပၼ် ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝုၼ်ႇပတေႉ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတတႃးဢူး
ႁူဝ်ႇၶျီႇမိၼ်း
လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ၵျၼီႇဝႃႇ(Geneva)
ပႅင်ႇသဵတ်ႈၶဝ် လႆႈလူႉယႂ်ႇသုမ်းလူင်လႄႈ ႁႃလၢႆးၵိုတ်းသိုၵ်းသေ ၵႂႃႇၵုမ်ၵၼ် တီႈဝဵင်းၵျၼီႇဝႃႇ(Ge- neva) မိူင်းသုတ်ႇၸလႅၼ်ႇ(Swi- tzerland) လႆႈဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် ႁိုင်ၼၢၼ်းၸမ်(3)လိူၼ် (26.4.1954 -20.7.1954)ယဝ်ႉ ႁဵတ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆသေ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ 21.7.1954 ယူႇယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇပႅင်ႇသဵတ်ႈ ၽွမ်ႉယွမ်းပၼ်ၶိုၼ်း မိူင်းဝႅတ်ႉ ၼၢမ်းလႄႈ သိုၵ်းဢိၼ်ႇၻူဝ်ႇၶျၢႆးၼႃး ပွၵ်ႈထိၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁိုင်ၼၢၼ်း (8)ပီ (1946-1954) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ ယူႇယဝ်ႉ။
လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵျၼီႇဝႃႇ
ၼင်ႇႁိုဝ် တေၸၢင်ႈၶိုင်ပွင်ၵႂႃႇ ပဵၼ်ၶၵ်ႉပဵၼ်တွၼ်ႈၼၼ်ႉလႄႈၼႂ်း“လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵျၼီႇဝႃႇ” ၼၼ်ႇ လႆႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉဝႃႈ မိူင်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၼၼ်ႉ ဝႅတ်ႉၼၢမ်း(ပွတ်းႁွင်ႇ)၊ ပႅင်ႇသဵတ်ႈ၊ ၶႄႇလႅင်၊ မိူင်းရႃးသျႃး၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း။ ဝႅတ်ႉၼၢမ်း(ပွတ်းၸၢၼ်း) မိူင်းဢမေႇရိၵၼ်ႇ ဢမ်ႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းသေတႃႉ ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ တေဢမ်ႇလွၵ်ႇငိုတ်ႈ ၽၢႆႇလႂ်၊ တေဢမ်ႇၸႂ်ႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၶဝ်ႈယုင်ႈၵဵဝ်ႇၸွမ်းၽၢႆႇလႂ် ၼႆယဝ်ႉ။ ဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ လၢဝ်း၊ၵမ်ႇၿေႃးတီးယိူဝ်း ႁူမ်ႈၵၼ် ပဵၼ်ဝႆႉဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျုးပႅင်ႇသဵတ်ႈ( French Indochina) လႄႈ မိူဝ်ႈလႆႈပၼ်ဝႅတ်ႉၼၢမ်း ဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပႅင်ႇသဵတ်ႈလႆႈ ႁဵတ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ တင်းမိူင်းလၢဝ်း လႄႈ ၵမ်ႇၿေႃး ၻီးယိူဝ်းထႅင်ႈ ႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ မီးၶေႃႈတူၵ်းလူင်းဝႃႈ 1956 တေႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼင်ႇထၢင်ႇႁၢင်ႈ လွတ်ႈလႅဝ်းတင်းမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉယဝ်ႉ တေ ဢဝ်ဝႅတ်ႉၼၢမ်း သွင်တွၼ်ႈ ႁူမ်းၵၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ် မိူင်းလုၵ်ႈလဵဝ်ၶိုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း တွၼ်ႈၼိူဝ်ၶၢႆႉလူင်းၵႂႃႇယူႇ ဝႅတ်ႉၼၢမ်းတွၼ်ႈတႂ်ႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း(300)ဝၼ်း မီးမွၵ်ႈပႅတ်ႇသႅၼ် ထိုင်သိပ်းသႅၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၶၢႆႉလူင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ႁၢမ်ႉၼမ်ပဵၼ် ဢၼ်ၼပ်ႉထိုဝ်သႃႇသၼႃႇ ၶရိတ်ႉၵိူင်းၵႅတ်ႉႀူဝ်ႇလိၵ်ႉ(Cath- olics) ၼႆယဝ်ႉ။ ပီမႂ်ႇ1955 ၼၼ်ႉမႃး ၸိုဝ်ႈမိူင်းဢိၼ်ႇၻူဝ်ႇၶျၢႆးၼႃးပႅင်ႇသဵတ်ႈ (French Indochina) ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈယႃႉပႅတ်ႈသေ လႆႈပဵၼ်မႃး မိူင်းၵမ်ႇၿေႃးၻီးယိူဝ်း၊ မိူင်းလၢဝ်းလႄႈ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း (2)တွၼ်ႈၼၼ်ႉမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်
ၽွင်ႇၵျိၼ်း (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ဝၢၼ်ႈၽွင်ႇၵျိၼ်း (ၸၢၼ်း)  (ဖောင်ကျင်း (တောင်)ရွာ, Hpaungkyin(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸီႇတႃႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 191803 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸီႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 886 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1043 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1929 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼထူဝ်းၵျီး
ၸီးၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ဝၢၼ်ႈၸီးၵၢၼ်ႇ  (စီးကန်ရွာ၊ Seekan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတယႅတ်ႉတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192095 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတယႅတ်ႉတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 439 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 602 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1041 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း
ၸီးၸႃႇမျိၼ်ႇ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၸီးၸႃႇမျိၼ်ႇ (ၸၢၼ်း)  (ဇီးဇာမျှင် (တောင်)ရွာ၊ Zeezarhmyin(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၸီးၸမျိၼ်ႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218305 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸီးၸမျိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 863 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 948 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1811 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
133
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:133
599
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ၵွၵ်ႉယူဝ်းပူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵွၵ်ႉယူဝ်းပူင်ႇ (ကောက်ရိုးပုံရွာ, Kaukyoepon) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵွၵ်ႉယူဝ်းပူင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189899 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵွၵ်ႉယူဝ်းပူင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 968 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1133 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2101 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
599
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:599
ၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီး (ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်) ; (Kyainseikgyi Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉၵရဵၵ်ႉ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီး၊ ဝဵင်းၽယႃးတူင်းသူႇ လႄႈ ဝဵင်းၵျႅၵ်ႉတူင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း
ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵျႅၵ်ႉၶမီႇ ဢၼ်လႆႈပၼ် ဢင်းၵိတ်ႉ ဝၢႆးသေ ပဵၼ် ပၢင်သိုၵ်း ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1991 မႃး ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးၼႆႉ ၽူႈၵွၼ်းထုင်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃး ၼင်ႇၸႄႈတွၼ်ႈၽႄၵေႃႉၵရဵၵ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးၼႆႉ ပႃႇထိူၼ်ႇတၼ်ၼႃသေ ၼိုင်ႈလွၵ်းလၵ်းၼႆႉ ၵူၼ်းၵူၺ်းယူႇ မွၵ်ႈ 20 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ထိုင်ပီ 1955 ၵျူႇလၢႆႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးၼႆႉ သႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽဢၢၼ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ထိုင် ပီ 1962 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈလုၵ်ႉဢဝ် ၸႄႈတွၼ်ႈၽဢၢၼ်ႇသေ ၶၢႆႉသႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉၵရဵၵ်ႉယဝ်ႉ။
ငဝ်ႈငႃႇၸိုဝ်ႈ
လႆႈႁွင်ႉၵိုၵ်း တႃႈမႆႈ ဢၼ်မီးတီႈ ၽင်ႇ ၼမ်ႉၸမိ ၼၼ်ႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁိူဝ်း၊ သၢင်းၽေႃး ဢၼ်ၵႂႃႇမႃးၼႂ်းႁွင်ႈၼၼ်ႉ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ သဵၵ်ႉၵျီး ၼႆသေ ပဵၼ်မႃး ဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီး ၼႆယဝ်ႉ။ ၸူးႁွင်ႉၸွမ်းၵၼ်တင်း ဝၢၼ်ႈၵျႃႇဢိၼ်းၵျီး ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း ယၢၼ်ႇ 1 လၵ်းၼၼ်ႉလႄႈ တင်း တႃႈမႆႉၽင်ႇၼမ်ႉၸမိၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးမႃးယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်
ၸႄႈဝဵင်းၵျႃႇဢိၼ်းသဵၵ်ႉၵျီးၼႆႉ ထိူၼ်ႇလွႆၼမ်ၼိုင်ႇသေ တီႈထုင်ႉၵျႅၵ်ႉတူင်ႇ ဢၼ်မီးၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ သၼ်လွႆတေႃးၼ ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် 3700 ထတ်း လႄႈ မီးဝႆႉ လွႆပႅၼ်လွႆငေႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် [မၼ်ႉၸမိ]]၊ ၼမ်ႉဝိၼ်းယေႃႇ လႄႈ ၼမ်ႉႁွင်တယေႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ် တၢင်းၸၢၼ်း လႆၸူးတၢင်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၸမိ လႄႈ ၼမ်ႉဝိၼ်းယေႃႇၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်တီႈႁိမ်း ဝၢၼ်ႈၶျွင်းၼၶႂႃႉ ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျႅၵ်ႉမယေႃး၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းသေ ပဵၼ်မႃး မႄႈၼမ်ႉဢတ်ႉတရၢၼ်ႇ သေၵေႃႈ လႆၶဝ်ႈၼႂ်း ၵူတ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇမူၵ်ႉတမယဝ်ႉ။
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်း ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
မိူင်းၵူဝ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်း, (မုန်းကိုးမြို့), (Monekoe), ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း
Приморское (Padiasdascasdase), city de Lifoe. 10.242123°, 59.707005°
klimat de savannu. teplota tela de Berezina-Chevrna, Coldna tela de Sepnya-Cichna, Sredna temperatura stablow tela stucknow, opadow tela viso de 562 mm tela Lipya, nizo de 0 mm de Cichna, temperatura tela viso dnievna de 43 °C tela Kvitenya, nizo nochna de 14 °C tela Zhotovoya.
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
1939
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1930 ႁူဝ်သိပ်းပီ
598
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
မႄႇၸႄႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႇ၊ ၵျီးပျႃႉ
ဝၢၼ်ႈမႄႇၸႄႇပိၼ်ႇ  (မယ်ဇယ်ပင်ရွာ, Meizeipin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျီးပျႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190453 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 638 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 763 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1401 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
598
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
မႄႇၸႄႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႇ၊ ၵျီးပျႃႉ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
598
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:598
ၵျႃႇဢိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႃႇဢိၼ်း  (ကြာအင်းရွာ, Kyarinn) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတလိၼ်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193858 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွႆးတလိၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3430 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3996 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3525 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၶျွင်းၽျႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈၶျွင်းၽျႃး  (ချောင်းဖျားရွာ၊ Chaunghpyar) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇဝႃးၽျူႇတွင်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192710 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇဝႃးၽျူႇတွင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 11601 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 5088 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 16686 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
1588
1588
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1588
ၵိၼ်းတူင်ႇပႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵၢႆႇ
1587
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1587
132
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:132
ၵၢတ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇ (, Wan Kat, ဝမ်ကတ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼွင်တဝ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။