cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ၵျွင်းၶမ်း၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၵျွင်းၶမ်း (, Kyawng Hkam, ကျောင်းခမ်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်လွႆ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ၼႄတၢင်း Wikipedia
လွင်ႈႁဵတ်း ဢၶွင်ႉ Account
တႃႇတေလူတူၺ်း ဝီႇၶီႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈႁဵတ်း ဢၶွင်ႉသင်သေ ၶဝ်ႈလူတူၺ်းလႆႈယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းဢၶွင်ႉသင်သေလႄႈ ၶဝ်ႈထတ်း ၶဝ်မႄးပၼ် ၼႂ်းဝီႇၶီႇၵေႃႈ တေႃႈလႆႈယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈမၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇႁဵတ်း ဢၶွင်ႉသင်သေ ၶဝ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉယူႇၵေႃႈ မီးယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေႁဵတ်း မၢႆၽၢင် ဢၶွင်ႉၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇယၢပ်ႇသင်သေဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းလႆႈၽႂ်းၽႂ်းၵမ်းလဵဝ်ယူႇ။ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၼမ်သင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပေႃးၶႂ်ႈႁူႉ ၽွၼ်းလီႁဵတ်းဝႆႉ ဢၶွင်ႉၼၼ်ႉၼႆၸိုင် ၵႂႃႇလူတူၺ်း ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ႁဵတ်းဢၶွင်ႉၼႆၼၼ်ႉတႃႉ။
ၼႄပၼ် မႄးပၼ် တီႈၽိတ်းပိူင်ႈ
ၽူႈလူလိၵ်ႈၶဝ် ၸိူဝ်းၶဝ်ႈလူတူၺ်း ဝီႇၶီႇတႆးၼႆႉသေ သမ်ႉႁၼ်ထိုင် တီႈၽိတ်းပိူင်ႈ တီႈတူဝ်လိၵ်ႈၽိတ်းပိူင်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ မူၼ်ႉမႄးပၼ်ၵႂႃႇ၊ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ပဵၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈမႃးၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ ပေႃးႁူႉဝႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်မႄးၼႆၵေႃႈ ၸွႆႈထႅမ် ၶဝ်ႈမႄးပၼ် လႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈ ၶႂ်ႈမူၼ်ႉမႄး လွင်ႈတၢင်းသေလွင်ႈလွင်ႈၼႆၸိုင် တေလႆႈသႂ်ႇပၼ်ပႃး ၽိုၼ်ဢိင်မၼ်း၊ တီႈၵမ်ႉတီႈယၼ်မၼ်းယူႇ။ ၵွပ်ႈသင်ၼႆ တီႈၼႂ်းဝီႇၶီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ လွၵ်းၵၢၼ် တႃႇတေမွတ်ႇပႅတ်ႈ လိၵ်ႈ၊ ၶေႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး တီႈၵမ်ႉတီႈယၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။ သင်ဝႃႈ မႄးၵႂႃႇ လိၵ်ႈၼိုင်ႈတွၼ်ႈ ၼိုင်ႈထႅဝ်ၸိုင် ၵွပ်ႈသင်လႄႈ လႆႈမႄးၵႂႃႇၼၼ်ႉ သင်ႇလၢတ်ႈဝႆႉတီႈ လွၵ်းလၢတ်ႈ talk ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽၢႆႇလင် ဢၼ်ပၼ်မႃႈ ၶေႃႈၶႆႈၸႂ် comment ၼၼ်ႉ တေလႆႈသႂ်ႇပၼ် မၢႆ ~ ~ ~ ~ သီႇမၢႆ ၸပ်းၵၼ်ၼႆႉယူႇ။ ၼႆႉပဵၼ်မၢႆ ဢၼ်မွၵ်ႇၼႄဝႃႈ ပဵၼ်ၽႂ်ပၼ်မႃး တႅမ်ႈမႃးၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈထတ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ၼႆၸိုင် လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းတီႈ လွင်ႈထတ်း လိၵ်းဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၼၼ်ႉတႃႉ။
လွင်ႈတႅမ်ႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈမႂ်ႇ
ပွင်ႈလိၵ်ႈ ၼႂ်းဝီႇၶီႇၼႆႉ မၼ်းဢဝ်ၵွင်ႉlink သေၵွင်ႉၵၼ်ဝႆႉတင်း ပွင်ႈလိၵ်ႈတၢင်ႇဢၼ် တင်းၼမ်ယူႇ။ တူဝ်လိၵ်ႈသီသွမ်ႇ (ပေႃးလူယဝ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၵႂႃႇတူဝ်လိၵ်ႈသီၵမ်ႇ) ၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄပၼ်ဝႃႈ မၼ်းၵွင်ႉဝႆႉ ပွင်ႈလိၵ်ႈ တၢင်ႇဢၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ တူဝ်လိၵ်ႈသီလႅင် (ပေႃးလူယဝ်ႉၸိုင် tan) ၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄပၼ် ပွင်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ပႆႇလႆႈတႅမ်ႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် မၼ်းၼႄပၼ် ပွင်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်မွတ်ႇပႅတ်ႈ။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တေၸၢင်ႈပဵၼ် တူဝ်လိၵ်ႈမၼ်းၽိတ်းႁိုဝ် ဢမ်ႇပႆႇႁူႉၸၵ်း ၸိုဝ်ႈပွင်ႈလိၵ်ႈၽိတ်းႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်။ ပေႃးၼႆ တီႈလိင်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၢင်ႈၸွႆႈမႄးပၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၶိုၼ်းၼႄႉၼမ်း redirect ပၼ်လႆႈယူႇ။ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈၼင်ၼၼ်ၵေႃႈ လီမီးယူႇၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶူင်တႅမ်ႈလႆႈႁင်းၶေႃယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ သဵၼ်ႈမၢႆပွင်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်တုၵ်းယွၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပွင်ပဵၼ်လႆႈ လွင်ႈလႂ်ၵေႃႈ လိူၵ်ႈသေ တႅမ်ႈပၼ်လႆႈယူႇ။ တူၺ်းတီႈ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်တႄႇ ၼၼ်ႉတႃႉ။ တႃႇတေတႄႇတႅမ်ႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈဝီႇၶီႇၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵႂႃႇလူတူၺ်း တီႈတႄႇတႅမ်ႈပွင်ႈလိၵ်ႈဝီႇၶီႇ ၼၼ်ႉ တဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈယူႇ။ တမ်ႈတီႈၼၼ်ႈ သပ်းလႅင်ၼႄဝႆႉပၼ် လွင်ႈပွင်ႈလိၵ်ႈမဵဝ်းလႂ် တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် တႄႇတႅမ်ႈ၊ ၵွပ်ႈသင်လႄႈတႅမ်ႈ၊ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီတႅမ်ႈ ၶၢဝ်းလႂ်ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။
ဢဝ်ၼႃႈလိၵ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်
ၵူၼ်းၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵႂႃႇလူၺႃး ပွင်ႈလိၵ်ႈဝီႇၶီႇ ဢၼ်တူဝ်လိၵ်ႈၽိတ်းၽိူၼ်ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇပဵၼ်တႅမ်ႈမႃႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈဝီႇၶီႇၼႆ တီႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ပၼ်ႁႃထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်လူၺ်ႈ လႆႈလူႁၼ်ၺႃး ပွင်ႈလိၵ်ႈ 3, 4 ႁူဝ် ဢၼ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်း မိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶွၼ်ႈၵၼ်ၸိုင် တေပဵၼ်မႃႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ ၽိုၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ ဝီႇၶီႇတႆးၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇမိူၼ် ဝႅပ်ႉသၢႆႉတ် တၢင်ႇၸိူဝ်း။ ၽႂ်မေႃလိၵ်ႈတႆးၵေႃႈ မၼ်းၶဝ်ႈထတ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေပဵၼ်ၼင်ႇၼၼ် တေလႆႈတႄႇ လွင်ႈဢဝ်ပွင်ႈလိၵ်ႈႁူမ်ႈၵၼ် ၼၼ်ႉယူႇ။ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ် ပွင်ႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ လေႃးၵၼ်ၼႆၵေႃႈ တီႈလွၵ်းလၢတ်ႈ talk ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ထုတ်ႇဢဝ် လိင်ႉပွင်ႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႃႈ ပွင်ႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၵိုင်ႇလီဢဝ်လေႃးၵၼ် ပဵၼ်ႁူဝ်လဵဝ် ၼႆယူႇ။ ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ editor သေၵေႃႉၵေႃႉ တေႁၼ်သေ တေဢဝ်ပွင်ႈလိၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ပၼ်ယူႇ။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလူတူၺ်း ဢဝ်ပွင်ႈလိၵ်ႈႁူမ်ႈၵၼ် ၼၼ်ႉယူႇ။ ၸၢမ်းတူၺ်း sandbox သေ တႅမ်ႈတူၺ်း ၸႂ်ႉတူၺ်းတႃႉ၊ ၶႂ်ႈၾၢင်ႉသတိပၼ်ဝႃႈ လိူၵ်ႈဢဝ် ၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ၵိုင်ႇလီဢဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆယူႇ။
ၸွႆႈထႅမ် လူႇတၢၼ်းပၼ် ဝီႇၶီႇတႃႉ
ဝီႇၶီတႆးၼႆႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွၵ်းလၢႆးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉလူဝ်ႇထႅင်ႈတင်းၼမ်ယူႇ။ ပေႃးလွၵ်းလၢႆးတဵမ်ထူၼ်ႈၵွၼ်ႇ ၽူႈလူလိၵ်ႈၶဝ် ၶႂ်ႈႁႃသင်ၵေႃႈ ၸင်ႇတေၸၢင်ႈၸွႆႈထႅမ်လႆႈ ၽႂ်းၶၼ်။ ဝီႇၶီႇတႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ တႃႇၽိူမ်ႉၸွႆႈထႅမ် ၼႃႈၵၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်းလူႇတၢၼ်းပၼ်ယူႇ။ လူႇတၢၼ်းလႆႈ တမ်ႈတီႈ [1] ၼၼ်ႉယူႇ။ Publicize Wikipedia See Wikipedia:Building Wikipedia membership for ideas.
တေလႆႈတႄႇတီႈလႂ်ဢွၼ်တၢင်း
လူတူၺ်း သဵၼ်ႈမၢႆ ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းတႃႉ။ Template:Opentask Template:Resources for collaboration ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေၶဝ်ႈၸႂ် တီႈၼႂ်း collaborations of the week ဢမ်ႇၼၼ် Wikipedia:Article improvement drive တႃႇတေဢဝ် ပွင်ႈလိၵ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇႁိုဝ်။
ဢေႇပရႄႇ 1922
(26) ဝၼ်း
5
ၼႄတၢင်း Wikipedia
တႄႇတီႈ လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၽၢႆႇၼွၵ်ႈတႃႉ
ၽိူမ်ႉပၼ် တၢင်းႁူႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပႆႇႁူႉပႆႇမေႃၼၼ်ႉတႃႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တိုၵ်ႉႁူႉဢိတ်းဢွၼ်ႇၼိုင်ႈၵူၺ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈႁူႉတႄႉတႄႉၼၼ်ႉ မၢႆၸႂ်ဝႃႈ သင်ၵဝ် ဢမ်ႇပႆႇႁူႉၸိုင် ပဵၼ်တၢင်းၽိတ်းလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆ ဝႆႉၸႂ်ၼင်ႇၼၼ်သေ လိူၵ်ႈဝႆႉႁူဝ်ၶေႃႈ သေဢၼ်ဢၼ်တႃႉ။ လွင်ႈတၢင်းသေဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁူႉဝႆႉၼႆၵေႃႈ ဢဝ်တီႈၵမ်ႉတီႈယၼ်မၼ်းသေ ၽိူမ်ႉသႂ်ႇပၼ်ထႅင်ႈၸိုင် ပုၼ်ႈတႃႇ ၽူႈလူလိၵ်ႈၶဝ် ၶႅၼ်းပဵၼ် ဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈမႃးယူႇ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းဢိၼ်ႇထိူဝ်ႇၼႅတ်ႉၼၼ်ႉ သွၵ်ႈႁႃပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်ၶႅမ်ႉဢၼ်လီမၼ်း၊ ပပ်ႉမႅၵ်ႉၵၸိၼ်း ဢၼ်လီဢၼ်ၶႅမ်ႉမၼ်းတႃႉ။ ႁႃဢဝ် ၶေႃႈမုၼ်း ၶေႃႈၵမ်ႉယၼ်မၼ်ႈမၼ်ႈသေ ၽိူမ်ႉပၼ် ၼႂ်းဝီႇၶီႇတႆးၸိုင် ၼၼ်ႉတေပဵၼ် ဢဵၼ်ႁႅင်းလီလူင် ပုၼ်ႈတႃႇ ဝီႇၵီႇ တေမၼ်ႈၵိုမ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႅမ်ႈၼၼ်ႉ သႂ်ႇပၼ် တီႈၵမ်ႉတီႈယၼ် ၽိုၼ်ဢိင်တႃႉ။ လွင်ႈသႂ်ႇပၼ် ၽိုၼ်ဢိင်တီႈၵမ်ႉယၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄပၼ် လွင်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈၸႂ် လွင်ႈႁၼ်ထိုင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ပွင်ႇဝႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇၵႂႃႇယႃႉ ၶူဝ်းၶွင်ပိူၼ်ႈ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈႁဵတ်း လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉသေ တႅမ်ႈပွင်ႈလိၵ်ႈယူႇၼၼ်ႉ တီႈလႂ်လူဝ်ႇသႂ်ႇသင်ထႅင်ႈၼႆ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေႁူႉလိူဝ်မႃးယူႇ။ တႅမ်ႈပွင်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပႆႇတွၼ်ႉႁူႉသေပွၵ်ႈၼၼ်ႉတႃႉ။ ႁဵတ်းၼႆသေ လဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁူဝ်ၶေႃႈမႂ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈတႃႉ။ ၽွင်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းယူႇၼၼ်ႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁႃႁၼ်မႃးတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ ၵဵပ်းသႂ်ႇၼႂ်းဝီႇၶီႇတႆးတႃႉ။ လၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးလီ လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းသေ ၵုမ်ႉၸွႆႈပၼ် လွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁႃႁၼ်မႃး မၢႆတွင်းမႃး ၵဵပ်းႁွမ်မႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၶူင်တႅမ်ႈပွင်ႈလိၵ်ႈႁင်းၵူၺ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႃႉ။ တႃႇတေတႅမ်ႈၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွၵ်းလၢႆးတႅမ်ႈလိၵ်ႈယူႇ။ Public domain ကနေပြီး အချက်အလက်များ စုစည်းပါ။ လေ့လာ ဖြည့်စွက်ပြီး မြန်မာဝီကီမှာ ရေးသားပါ။ (မှတ်ချက်။ မူပိုင်ခွင့် ချိုးဖောက်မှု မဖြစ်စေရန် အထူးဂရုစိုက်ပါ။ မူပိုင်ခွင့်ကို ဒီမှာ လေ့လာပါ။ Wikipedia copyrights)။ ႁႃဢဝ် ၶေႃႈမုၼ်း တမ်ႈတီႈ ဝႅပ်ႉသၢႆႉ၊ ပပ်ႉလိၵ်ႈၸိူဝ်းပိူၼ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉတႃႉ။ လဵပ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉ ၽိူမ်ႉထႅမ်ထႅင်ႈသေ တႅမ်ႈသႂ်ႇ ၼႂ်းဝီႇၶီႇတႆးတႃႉ။ (မိူဝ်ႈဢဝ် မူႇလိၵ်ႈပိူၼ်ႈမႃးၸႂ်ႉၼၼ်ႉ လွင်ႈဝႃႈ ဢဝ်မႃးတီႈလႂ်ၼႆ သႂ်ႇပၼ်ၵႂႃႇတႃ့။ ပေႃးႁဵတ်းၼၼ်ၸိုင် ႁဝ်းဢမ်ႇၵႂႃႇယႃႉ ၶူဝ်းၶွင် copyrights ပိူၼ်ႈ၊ တႃႇတေလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈcopyrights ၼၼ်ႉ တူၺ်းတီႈ Wikipedia copyrights ၼၼ်ႉတႃႉ။
လွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ် ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶႂ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း
တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းပိုၼ်း ဝၼ်းဢၼ်လီၶဝ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလႂ်လၢႆလၢႆ? ဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢၼ်လီၶဝ်ႈၸႂ် ပဵၼ်ဢၼ်လႂ်?ၼႆ ႁႃတူၺ်းတီႈၼႂ်း http://www.google.com/search?q=this+day+in+history လႄႈ list of historical anniversaries တႃႉ။
ၶႂ်ႈလႆႈ Class assignments
ၼႃႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ၼႄဝႆႉ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၵူင်ၵူင် Wikipedia:School and university projects သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ် မေႃသွၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၶူးသွၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ၼိုင်ႈၵေႃႉၸိုင် သင်ပဵၼ်လႆႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းဝီႇၶီႇသေ ႁဵတ်းပရေႃးၵျႅၵ်ႉ သပ်းလႅင်းၼႄပၼ် open content website ႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼင်ႇႁိုဝ်၊ လွင်ႈဝီႇၶီႇ တေလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼင်ႇႁိုဝ်ၼႆယူႇ။ ပေႃးႁဵတ်းၼင်ႇၼႆၸိုင် ပရေႃးၵျႅၵ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ၼမ်မႃးသေ ဝီႇၶီႇၵေႃႈ ၶေႃႈမုၼ်းမၼ်း တေတဵမ်ထူၼ်ႈလိူဝ်မႃးယူႇ။ လွင်ႈဢၼ်မၼ်းမီးတၢင်းယမ် လိူဝ်သေ ၸႂ်ႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႅမ်ႈ home work (လိၵ်ႈတႃႇတႅမ်ႈတီႈႁိူၼ်း) ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် တေလႆႈၽႅဝ်ထိုင်ၵႂႃႇ တမ်ႈတီႈ ၼႃႈၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းသေ ၼႂ်းၸႂ်ၶဝ် တေပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ႁဝ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇပိူင်လဵဝ်ၵူၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈလူင် တၢင်းႁဵတ်းႁဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႇၽႃႇၵေႃႈ တေႁူႉၵႂႃႇၼႆသေ ၶဝ်တေၵျေႃႇမူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ်ယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် တေမေႃဢဝ် လိၵ်ႈတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၶဝ်လႄႈ လိၵ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ မႃးၸႂ်ႉလေႃးၵၼ်ယူႇ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတေဢမ်ႇမီးဝႆႉၼိူဝ်ၸေႈလၢႆလၢႆ ၸိူင်ႉၼင်ႇၶဝ်ယၢမ်ႈႁဵတ်း ၵူႈဝၼ်းၼၼ်ႉ။ မၼ်းတေႁွတ်ႈထိုင်ၵႂႃႇ ၼိူဝ် online သေ တေပဵၼ် တီႈၵမ်ႉတီႈယၼ် တေပဵၼ် ၽိုၼ်ဢိင်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။
လူဝ်ႇၵူၼ်းဢၼ်မေႃ ပရူဝ်ႇၵရမ်ႇ
ပုၼ်ႈတႃႇတေၸွႆႈထႅမ် တႅမ်ႈ standalone scripts ၊ ဢမ်ႇၼၼ် တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ သွပ်ႉဝႄးလ် ဝီႇၶီႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ ဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းသေ ႁပ်ႉတွၼ်ႈ ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၽၢႆႇပရူဝ်ႇၵရမ်ႇယူႇ။ Wikipedia:Bot requests Reporting software bugs Toolserver Reports Summer of Code 2006 Summer of Code 2007
ဝီႇၶီႇတႆး ၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင်ယူႇ
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၵမ်ႉထႅမ် contributions သူၸဝ်ႈၼၼ်ႉသေ ၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းမိူဝ်းၼႃႈ တေမီးတီႈဢိင်ပိုင်ႈ ၵမ်ႉယၼ်၊ တေမီးၽိုၼ်ဢိင်ၵႂႃႇလႄႈ တၢင်တူဝ်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ဝီႇၶီႇတႆး ၸူမ်းသိူဝ်းၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင် သူၸဝ်ႈယူႇဢေႃႈ။
ၽိုၼ်ဢိင် Ref:
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:!Main category
ၸူႇလၢႆႇ 2
လိူၼ်ၸူႇလၢႆႇ (2) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (183) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (184))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (182) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸူႇလၢႆႇ
သထေး၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈသထေး (, Waan Sa Thae, ဝမ်ဆဌေး) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ယူၺ်းၸု၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈယူၺ်းၸု  (ရွေးစုရွာ, Ywaysu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသျိၼ်ႇတေႃႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189771 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသျိၼ်ႇတေႃႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3253 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3607 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6860 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ပူဝ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈပူဝ်ႇၵူင်း  (ဘိုကုန်းရွာ၊ Bokone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႄႇၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192582 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသႄႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1063 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1326 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2389 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢေႇပရႄႇ 1991
(26) ဝၼ်း
5
ပူဝ်ႇၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ပႂိၼ်ႉတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈပႂိၼ်ႉတေႃး  (ပွင့်တောရွာ, Pwinttaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႅတ်ႉသႄႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194232 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျႅတ်ႉသႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1880 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2198 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4078 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
သေးတၢၼ်းဢွၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈသေးတၢၼ်းဢွၼ်ႇ (, Zay Tan Aun, စျေးတန်းအွမ်) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၼမ်ႉမေႃႇသူမ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး ဢေႃႈ။
ပႄးၼွႆႇၵူင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းပႄးၼွႆႇၵူင်း (ပဲနွယ်ကုန်းမြို့), (Penwegon), ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပႄးၼွႆႇၵူင်း (ပဲနွယ်ကုန်း) ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ပႄးၼွႆႇၵူင်ႇ (ပဲနွယ်ကုန်) သေလူင်းပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၽၼ်းၽဵဝ်ႈ ပႄးၼွႆႇ (ၶိူဝ်းထူဝ်ႇ) ႁႂ်ႈမူတ်းသဵင်ႈ သေတႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ၸူႇလၢႆႇ 3
လိူၼ်ၸူႇလၢႆႇ (3) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (184) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (185))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (181) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸူႇလၢႆႇ
384
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:384
တဝ်းၼွၵ်း
တဝ်းၼွၵ်း
တၢင်းၵိၼ်တႆးပိူင်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁႃၵိၼ်လႆႈငၢႆႈလႄႈမီးၵူႈ ဝၢၼ်ႈၵူႈမိူင်း
မီႇၵီးၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး
ႁူဝ်ၶႃႇ တင်းၽၵ်းမီႉၽၵ်းၵီး၊ ဢၼ်ဢမ်ႇယႃႇလွတ်ႈလႆႈၵေႃႈပဵၼ်၊ ၵိူဝ်၊ ၽွင်ဝၢၼ်၊မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ။
လၢႆးႁဵတ်းတဝ်းၼွၵ်း
တဝ်းမီးယူႇသွင်ပိူင်- 1.ပိူင်ၼိုင်ႈၼႆႉပဵၼ်တဝ်း ဢၼ်ၵႂႃႇပႅၼ်းမႃးသေမႃးႁဵတ်းၵိၼ်ၵမ်းလဵဝ်။ 2.ပိူင်သွင်သမ်ႉပဵၼ်တဝ်းဢၼ်ႁဝ်းဢဝ်ႁဵတ်းႁႅင်ႈဝႆႉ(ၵိၼ်ၶိင်ႇလႂ်ၵေႃႈလႆႈ) ဢမ်ႇၼၼ်ၵႂႃႇႁႃသိုဝ်ႉမႃးၸွမ်းၵၢတ်ႇ။ ပေႃးယဝ်ႉၵေႃႈတမ်ပဵၼ်ၽွင်သေ ဢဝ်ၵႂႃႇၼွၵ်းၵိၼ်၊ဢမ်ႇၼၼ်ၶူဝ်ၵိၼ်ၵေႃႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယဝ်ႉၶႃႈ။
ပွၵ်ႉဝႄး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ပွၵ်ႉဝႄး (ပေါက်ဝဲရွာ, Paukwea) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပွၵ်ႉဝႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190133 ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပွၵ်ႉဝႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 830 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1026 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1856 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
ဢင်ႇၵုလိမႃႇလ
ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃးသလၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၵူဝ်ႁႄ ၵူၼ်းမိူၵ်ႈၵေႃႉဢၼ်ၶႃႈႁႅမ်ပိူၼ်တၢႆသေ တႅပ်းဢဝ်ၼိဝ်ႉၸီႉၶဝ် သွႆႉႁွႆႈၶေႃးၼင်ႇတူင်ႇမွၵ်ႇၼၼ်ႉယူႇ။ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ငိူင်ႈဝႄႈ တီႈမၼ်းယၢမ်ႈၵႂႃႇယၢမ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉသိုၵ်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃးသလပသေႇၼတီႇ ပႆႇၺွပ်းတီႉလႆႈမၼ်းလႄႈ တူဝ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢွၼ်ဝဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းမၼ်း ဢွၵ်ႇၵႂႃႇႁႃလမ်းတီႉၺွပ်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၽူႈမီးၵရုၼႃႇလူင် ဢၼ်ပဵၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၶႂ်ႈၵဵဝ်ႇၶႄၵူၼ်းတုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ မီးၸႂ်ႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူၵ်ႈလူင် ဢင်ႇၵုလိမႃႇလလွတ်ႈဢွၵ်ႇၵၢၼ်တၢင်းၽိတ်းဢၵုသူဝ်ႇမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈၸင်ႇယေႃးၶိင်းၵႂႃႇတီႈ ဢၼ်ဢင်ႇၵုလိမႃႇလ မီးယူႇထင်ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢင်ႇၵုလိမႃႇလၼႆႉ ယိပ်းၵမ်ဢဝ်မၢၵ်ႈလႅဝ်းမၼ်း လိုပ်ႈလမ်း တႃႇတေတႅင်းတႅပ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁေတ်းၶဝ်ႈမႃးၼႂ်း ၼႃႈတီႈမၼ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢင်ႇၵုလိမႃႇလၼႆႉ လိုပ်ႈလမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ယၢင်ႈၵႂႃႇလွႆးလွႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇၶိုၼ်းလႆႈသေ ၸင်ႇႁိုတ်းသႂ်ႇဝႃႈ "သမၼ၊ ၵိုတ်းလူး" ၼႆ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸင်ႇသဵင်ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇသေ "ဢေႃႈ ဢင်ႇၵုလိမႃႇလ၊ ၵဝ်ၸဝ်ႈတႄႉ ၵိုတ်းဝႆႉယူႇလူး၊ မႂ်းၵွႆးဢိူဝ်ႈ ၵုမ်ႇဢဝ်ၵူၼ်းတၢႆသေ လႅၼ်ႈယူႇဢမ်ႇလိုဝ်ႈဢမ်ႇသဝ်း ၼႂ်းသမ်ႇသရႃႇလူင်ၼႆႉ" ပူင်လၢတ်ႈပၼ်ၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႇ။ ပွၵ်ႈၼႆႉတႄႉ လႆႈငိၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းထမ်ႇမဢၼ်ၵတ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵꧣ်ပွၵ်ႈၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းလႄႈ ဢင်ႇၵုလိမႃႇလၼႆႉ ယိၼ်းပဵꧣ်ဢၼ်တူၵ်းၸႂ်လႆတိုၼ်ႁၢဝ်ႉႁႅင်းသေ တေႃးသမၼ်း၊ မၢၼ်ႇမႃႇၼမၼ်းၵေႃႈ ၸူမ်ႁၢႆၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉႁူႉတူဝ်ၶိုၼ်းသေ ဢဝ်လႅဝ်းမၼ်းတမ်းဝၢင်းလူင်ၼိူဝ်လိၼ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇႁပ်ႉပဵꧣ်လုၵ်ႈၼွင်ႉ တပႄးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇၸွမ်းမိူဝ်းတီႈၵျွင်းဝေႇလုဝၼ်ႇဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇသဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢိၻ်ꩪိ ꧤိသင်ခတမၼေႃ ꩡိတွႃ မုၼိၼ်တေႃ "ပုတ်ႉထၼႆႉ ဢဝ်ၽုၼ်းတၼ်းၶူဝ်းမၼ်းပႄႉပုၼ်ႈဢင်ႇၵုလိမႃႇလယူႇယဝ်ႉ" (ꩡယမင်ၵလ၊ ဢꩪၵႃထႃ) မီဝၼ်းၼိုင်ႈ ၶၢဝ်းဝၢႆးဝၼ်း၊ ၶုၼ်လူင်ပသေႇၼတီႇၼႆႉ လႆႈမုင်ႁၼ်ဢင်ႇၵုလိမႃႇလၼင်ႇယူႇႁိမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ပဵꧣ်ဢၼ်တူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁႄၵႂႃႇ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇပၼ်ႁႅင်းဝႃႈ "ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢိူၺ်း၊ တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈဢမ်ႇလူဝ်ႇၵူဝ်ဢင်ႇၵုလိမႃႇလယဝ်ႉ၊ ဢင်ႇၵုလိမႃႇလၼႆႉ ပဵꧣ်သေႃးတႃႇပၢၼ်ႇယဝ်ႉ" ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉႁၢမ်ႉၶႂ်ႈႁိုင်ႁိုင်၊ ဢင်ႇၵုလိမႃႇလၼႆႉ တိုၵ်ႉၵႂႃႇႁႃတုင်းသွမ်းသေ ၵႂႃႇႁၼ်မႅၼ်ႈၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၵိူတ်ႇလုၵ်ႈလႆႈလႄႈ လႆႈပဵၼ်ဝေႇတၼႃႇၶၢၼ်ၸႂ်လူင်ဝႆႉ။ ၶိုၼ်းမိူဝ်းတီႈၵျွင်းၵမ်းလဵဝ်သေ လဝ်ႈလၢတ်ႈတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈၵဵဝ်ႇၶႄပၼ်ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇၵိူတ်ႇလုၵ်ႈလႆႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇၸီႉသင်ႇဝႃႈ "ၸဝ်ႈၵႂႃႇတီႈၼၢင်းယိင်းၼၼ်ႉၵမ်းလေဝ်သေ ၵႂႃႇတိူင်ႇၵၢဝ်ႇသတ်ႉၸႃႇဝႃႈ - ၵဝ်ၼႆႉတႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၵိူတ်ႇလႅင်မႃး ဢမ်ႇယၢမ်ႈဢဝ်သၢႆၸႂ်ၽႂ်ၶၢတ်ႇၼႆလႄႈ၊ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈလႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈသိူဝ်းသႃႇယူႇယဝ်ႉ" ၼႆ။ ဢင်ႇၵုလိမႃႇလဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူၵ်ႈၶၢႈႁႅမ်ပိူၼ်ႈတၢႆၼႆႉ ဢၢမ်းလူင်ဢၢမ်းလၢင်၊ တူၵ်းၸႂ်တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈသေ ၸင်ႇလဝ်ႈတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဝႃႈ "ၶႃႈတပႄးၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶႃႈပိူၼ်ႈတၢႆတင်းၼမ်ၶႃႈဢေႃႈ" လဝ်ႈၼင်ႇၼႆလႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇဝႃႈ "ၸဝ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈပဵၼ်မႃးသေႃးတႃႇပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇပဵၼ်ၽဝဢၼ်မႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ၊ တႄႇဢဝ်ယၢမ်းၼၼ်ႉမႃး ၸဝ်ႈဢမ်ႇၶႃႈႁႅမ်ၽႂ်တၢႆယဝ်ႉလူး" သင်ႇသွၼ်ပၼ်ၼင်ႇၼႆ။ ဢင်ႇၵုလိမႃႇလၼႆႉ တိူင်ႇၵၢဝ်ႇသတ်ႉၸႃႇၼင်ႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသင်ႇသွၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇဝေႇတၼႃႇလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လႆႈသိူဝ်းသႃႇၵႂႃႇ။ သၸ်ႉၸႃႇဢင်ႇၵုလိမႃႇလတိူင်ႇၵၢဝ်ႇၼၼ်ႉလီၵိူဝ်းယမ်တႄႉတႄႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ၼႃႈလိၵ်ႈ ႕႗၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ)
ပိၼ်ႇပေႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈပိၼ်ႇပေႃႇ  (ပင်ပေါ်ရွာ၊ Pinpaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉဝႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190296 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉဝႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1013 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 925 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1938 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
1447
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1447
မၢၼ်ႈတူၼ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမၢၼ်ႈတူၼ်း (မန်တွန်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း မီးၼႂ်း တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉဢေႃႈ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 2
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 2 ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၵျူႇလီႇယႅၼ်ႇဝႃႈ တႄႇတီႈ ပီ 101 တေႃႇထိုင် ပီ 200 ယဝ်ႉ။ ပွတ်းၸဝ်ႉ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 2ၼၼ်ႉ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇရူမ်းၼႆႉ မီးတႂ်ႈၽွင်းငမ်း Trajan ၸဝ်ႈဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇသေ လႆႈၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျူးၶဝ်ၼႆႉ ထုၵ်ႇၶၢႆႉဢွၵ်ႇၵႃႈတီႈ ဝဵင်းၵျေႇရုၸလိၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၽႅဝ်ၵၢင် ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 2 ၼၼ်ႉ တီႈမိူင်းၶႄႇၵေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၶိူဝ်းႁိူၼ်းႁၢၼ်ႇၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈထိင်းဝႆႉ ႁႂ်းဢႃႇၼႃႇမၼ်ႈၵိုမ်း တီႈ ၵုင်ၵၢင်ဢေးသျႃးၼၼ်ႉၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ၽွင်းၽႅဝ်ၵၢင် တုတိယ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 2 မႃးၼၼ်ႉ လႆႈယူပ်ႈယွမ်းမႃးယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 2
ၸူႇလၢႆႇ 4
လိူၼ်ၸူႇလၢႆႇ (4) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (185) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (186))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (180) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸူႇလၢႆႇ
ၸေးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ တိၼ်ႇပူၵ်ႉ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
လႄႇၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈလႄႇၵၢၼ်ႇ  (လယ်ကန်ရွာ၊ Lelkan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမီးလွင်ႇၽျႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192397 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမီးလွင်ႇၽျႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1919 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2294 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4213 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ထၼွင်းပိၼ်ႇလႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈထၼွင်းပိၼ်ႇလႃႉ  (ထနောင်းပင်လှရွာ, Htanaungpinhla) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190806 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1424 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1553 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2977 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၵႂၢႆး
ၵႂၢႆးၼႆႉ ၶႄႇၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ "ဝူဝ်းၼမ်ႉ"ၼႆယဝ်ႉ။ ဢင်းၵိတ်းၶဝ်ၵေႃႈ တေႃႈဝႃႈ water buffalo ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ငဝ်ႈငႃႇၸႃႇတိမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈၵုၼ်ဢေးသျႃး ပွတ်းၸၢၼ်း၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဢေးသျႃး လႄႈ မိူင်းၶႄႇဝႃႈၼႆသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ် တမ်ႈတီႈ မိူင်းယူးရူပ်ႉ၊ မိူင်းဢေႃးသတြေးရီးယႃး ဢိၵ်ႇ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မၢင်တွၼ်ႈၵေႃႈ မီးမႃးယဝ်ႉ။ ၵႂၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်သီႇတိၼ် ဢၼ်မိုတ်ႈယူႇ ၼႂ်းၵူမ်ႇၼႂ်းဢုင်၊ ၵႂၢႆးၼႆႉ မေႃၶိုၼ်းၵဵဝ်ႉဢိူမ်ႈၵိၼ် တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်။ ၵႂၢႆးၼႆႉ တူဝ်မၼ်း ယႂ်ႇလိူဝ်ဝူဝ်သေ ႁႅင်းလိူဝ်ဝူဝ်း။ တမ်ႈတီႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ မိူင်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ လွင်ႈဢဝ်ထႆၼႃးလႄႈသင်၊ လွင်ႈဢဝ်လၢၵ်ႈတုမ်လႄႈသင် ၸႂ်ႉၵႂၢႆးယဝ်ႉ။ ၵႂၢႆးႁိူၼ်း ဢၼ်ငႄႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၸႂ်ႉႁႅင်းမၼ်းသေတႃႉ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းထိူၼ်ႇလိုၵ်ႉ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ မိူင်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉမီး ၵႂၢႆးထိူၼ်ႇယူႇ။
ၵႂၢႆးထိူၼ်ႇ
ၵႂၢႆးထိူၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ တိူၵ်ႈဢႃႇၾရိၵၼၼ်ႉ ႁႅင်းၵေႃႈႁႅင်းယႂ်ႇ၊ ႁတ်းၵေႃႈႁတ်းႁၢၼ်လႄႈ ၶဝ်ဢမ်ႇၵူဝ် သတ်းတၢင်ႇမဵဝ်း။ လႃႈထိူၼ်ႇၶဝ် ဢၼ်ၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈ ဢႃႇၾရိၵသေ ၵႂႃႇႁႃလမ်းယိုဝ်းတူဝ်ထိူၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇလႃႈလီႈႁတ်းယိုဝ်းၵႂၢႆးထိူၼ်ႇ။ ပေႃးၶႂ်ႈယိုဝ်းၶဝ်ၼႆ လႆႈယူႇၼိူဝ်လင်မႃႉလႄႈသင် ယူႇၼိူဝ်တူၼ်ႈမႆႉလႄႈသင် ယိုဝ်းၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေလွတ်ႈၽေးၶဵၼ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵႂၢႆးထိူၼ်ႇတူဝ်ပေႃႈၼိုင်ႈတူဝ်ၼႆႉ မၼ်းယင်းႁတ်း တေႃႇသူႈၸွမ်း သၢင်ႇသီႇ 2 တူဝ် 3 တူဝ်လူးၵွၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ သၢင်ႇသီႇၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇလႃႈလီႈ ႁတ်းႁဵတ်းတီႈ ၵႂၢႆးထိူၼ်ႇတူဝ်ပေႃႈ။ ၵႂၢႆးထိူၼ်ႇၼႆႉ ႁူမၢင်ႁူလႅတ်း၊ သွပ်ႇဢၢႆသႅဝ်ပိူၼ်ႈၵေႃႈ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ။ ၶဝ်မေႃယူႇၸွမ်းၽုင်လႄႈ ၵႂၢႆးတူဝ်ဢၼ်ၽၢတ်ႇၽုင်ၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈၺႃးသၢင်ႇသီႈၶဝ် ၶူပ်းၵိၼ်ယဝ်ႉ။ ၼင်ၵႂၢႆးထိူၼ်ႇၼႆႉ မၼ်းၼႃၼႃႇလႄႈ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၾရိၵၶဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ၶိူဝ်းၵူၼ်းၵႅတ်ႉၾႃႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ်ႁဵတ်း ၵၢပ်ႇႁႄႉတူဝ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။
ၵႂၢႆးထိူၼ်ႇဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႇတိယလႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈလီၵူဝ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၵႂၢႆးထိူၼ်ႇမိူင်းဢႃႇၾရိၵယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵႂၢႆးငၢၼ်လူင်ၼႆႉ သုင်မွၵ်ႈ 6 ထတ်းသေ ၶဝ်မၼ်းၵေႃႈ ယၢဝ်းမွၵ်ႈ 6 ထတ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵႂၢႆးငၢၼ်လူင်ၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ သိူဝ်ၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇႁတ်းၺွပ်းၶဝ်။ ၵႂၢႆးဝၢၼ်ႈ ၵႂၢႆးႁိူၼ်းၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၶဝ်ႁႅင်းယႂ်ႇသေဝူဝ်းၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇပေႃး ငႄႈမိူၼ်ဝူဝ်း၊ ဢမ်ႇပေႃးလၵ်းလႅမ် မိူၼ်ဝူဝ်း။ ၵႂၢႆးၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈ တိုၵ်ႉတၢင်ႇၵုၼ်ႇမႃးယူႇၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၶဝ်ႁၼ်ၼမ်ႉၸိုင် တိုဝ်သေ လူင်းၼမ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ၶူဝ်းဢွၵ်ႇတီႈၵႂၢႆး
ၼမ်ႉၼူမ်းၵႂၢႆးၼႆႉၵေႃႈ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၵိၼ်ယူႇ။ တမ်ႈတီႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ လႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် လဵင်ႉၵႂၢႆးမႄႈၼမ်ႉၼူမ်းယူႇ။ ၵႂၢႆးၵလႃး (ၵႂၢႆးပိင်းၵလႃး)ၼႆႉ ၶဝ်မၼ်း ငေႃးငွမ်ႉဝႆႉသေ ပိူၼ်ႈဢဝ်လဵင်ႉဝႆႉ တႃႇတေႁွတ်ႈဢဝ် ၼမ်ႉၼူမ်းမၼ်းၶၢႆယူႇ။ ၼင်ၵႂၢႆးၼႆႉတႄႉ ပေႃးဢဝ် ၶဵဝ်ႈလီလီၸိုင် ပဵၼ်မႃး ၼင်ၵေႃႇ ဢၼ်ၸပ်းမၼ်ႈၸိူဝ်ႉၼိုင်ႈ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ တႃႇတေဢဝ်ႁဵတ်း ထၢတ်ႈၵွင်းမူးၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈလႆႈ ဢဝ်ယၢင်ၼင်ၵႂၢႆးၼႆႉသေ ၸပ်းမၢၵ်ႇဢုတ်ႇ ၶပ်ႉထၢတ်ႈၵွင်းမူးယဝ်ႉ။ မၢင်မိူင်း ၼိူဝ်ႉၵႂၢႆးၵေႃႈ ၶဝ်ဢဝ်ႁဵတ်းဢႅပ်ႇ (ၵပွင်)သေ ၶၢႆၵေႃႈမီးယူႇ။
ၵႂၢႆးတေႃးၵၼ်
ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ၵႆႉလေႇဢဝ် ၵႆႇတေႃႇၵၼ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ် လွင်ႈၵျေႃႇမူၼ်ႈယူႇ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ပွႆႇမႃၶူပ်းၵၼ်။ မၢင်ၸိူဝ်း ဢဝ်ပႃၶူပ်းၵၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈမိူင်းတႆး ၽၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၶူင်းၼၼ်ႉ သမ်ႉမီး လွင်ႈဢဝ် ၵႂၢႆးတေႃးၵၼ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ် လွင်ႈတေႃႇလွင်းၵၼ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်တၢင်း မိူင်းလူၺ် မိူင်းယၢင်းၼႆႉ။ တမ်ႈတီႈ မိူင်းထႆးၵေႃႈ လွင်ႈဢဝ်ၵႂၢႆးတေႃးၵၼ် မီးယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:!Main category
တပ်ႉပူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈတပ်ႉပူဝ်း  (တပ်ပိုးရွာ၊ Tatpoe) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႄႇယႂႃႇၵျႅတ်ႉတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192844 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသႄႇယႂႃႇၵျႅတ်ႉတီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1318 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1542 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2860 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ထီးလိၼ်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းထီးလိၼ်း (ထီးလင်းမြို့ ; Htilin) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပိုၼ်ႉႁိၼ်ၼမ်သေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးဝႆႉ ၵွင်းလွႆလႄႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းတီႈ ထုင်ႉပဵၼ် ဢၼ်ၸမ်ႁွင်ႈၼမ်ႉ မႄႈၼမ်ႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ မီး 493 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်းလဵင်ႉလူမူင်ႈမီးဝႆႉတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်တေႃးႁုၵ်ႈ မၼ်ႈမူင်ႈသေၶၢႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ပႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉ ဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ ၽြႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵꧣ် ၽြႃးသူၺ်ႇၵုၼ်ႇဢူၵ်ႉသေ ၶုၼ်ၼရပတိၸီႇတူႇ ၵေႃႇတႄႇတင်ႈၵိူဝ်းယမ်မႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းႁႃၵိၼ် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းတွင်ႇတႃး လႄႈ ၵူၼ်ႈၶိူဝ်းၶျၢင်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ 97 လၵ်းယဝ်ႉ။ ဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေ ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး မီးဝႆႉသဵၼ်ႈတၢင်းၶၢဝ်းမႆႈသဵၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ထီးလိၼ်း ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း ၽၢႆႇၼိူဝ်ၸႄႈတွၼ်ႈၶျိတ်းတႂိၼ်းၼၼ်ႉသေ တၢင်းယၢဝ်းမီး 138 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 1956 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီးမႃး 22000 ၼႆယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း
ၸိူဝ်းသိုပ်ႇပုတ်ႈ ဢူးၵျၢၼ်ႇၼႆ့ ပဵၼ် ၼွင်ႉၸၢႆး ဢူးၼႅတ်ႉ၊ ဢူးတႃႇၵျေႃႇ ၼွင်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် ဢူးပျေႉထုၼ်းဢွင်ႇ၊ ၸေႃးၼၢၼ်ႇ၊ ဢူးထႂႃးၽျူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ထိုင် ပၢၼ် သိၼ်ႇၽျူႇသိၼ်ႇ ပီ 1765 လိူၼ်မေႇ 26 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉဢူးထႂႃးၽျူႇ သၢၵ်ႈသႂၢင်း သဵၼ်ႈမၢႆထီးလိၼ်းယဝ်ႉ။ ထိုင် 1773 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 15 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢႆႉထီးလိၼ်း ႁႂ်ႈပူႇႁဵင်ဢုပ်ႉပိူင် တၢင် ၸဝ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႈ ပူႇႁဵင်ႇထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးမွင်ႇဢူးသေ ပဵၼ်ၵေႃႉတၢင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆထီးလိူၼ်း မိူဝ်ႈပၢင် ပူဝ်းတေႃႇၽယႃး မိူဝ်ႈပီ 1783 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ပၢၼ် ပူႇႁဵင်ထီးလိၼ်း ဢူးမျၢတ်ႉၸၢၼ်ႇပီ 1793 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 19 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ် လုၵ်ႈယိင်း သျိၼ်ႇမိၼ်းၺဵင်း သၢၵ်ႈပၼ် ပူဝ်းတေႃႇၽယႃးလႄႈ ၵူၼ်းလူင် တီႈဝဵင်း လႄႈ ပေႃႈမႄႈမၼ်း လႆႈသူင်ႇထိုင် ဝဵင်းႁေႃၶမ်းယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1798 လိူၼ်ႇၵျုၼ်ႇ တေႃႇ 1799 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပူႇႁဵင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဢူးမျၢတ်ႉမၢၼ်းသေ ယဝ်ႉ ဢူးသူၺ်ႇပု၊ ဢူးတႃႇၵျၢၼ်ႇၶဝ် သိုပ်ႇပုတ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ဢူးတႃႇၵျၢၼ်ႇၼႆႉ သၢၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆ မိူဝ် ပီ 1802 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပၢၼ် ပၵျီးတေႃႇ ၼၼ်ႉ ပူႇႁဵင်ဝဵင်းထီးလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် သီႇႁရႃၸၵျေႃႇယဝ်ႉ။ ပ 1830 ၼၼ်ႉ ပဵၼ် မိၼ်းလႃႉမၢၼ်ႇတၵျေႃႇထိၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ပျိၼ်းလႃႉတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈပျိၼ်းလႃႉတေႃး  (ပျင်းလှတောရွာ၊ Pyinhlataw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျိၼ်းလႃႉတေႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192220 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပျိၼ်းလႃႉတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1073 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1231 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2304 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
383
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:383
ထူဝ်ႇၼဝ်ႈၼမ်ႉၽိတ်ႉ
ထူဝ်ၼဝ်ႈၼမ်ႉၽိတ်ႉၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈမိူၼ်ထူဝ်ၼဝ်ႈၶႅပ်းသေတႃႉ ၶႅပ်းမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇပေႃးယႂ်ႇလူင်လၢင်။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းပႃးဝႆႉ မီးၵီးမၼ်းၵမ်းလဵဝ်။ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ ပေႃးဝႃႈ ထူဝ်ႇၼဝ်ႈၼမ်ႉၽိတ်ႉ မၼ်းမီးသၢႆၽဵတ်းဝႆႉ။
1446
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1446
28
ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ -
လဵင်ႇပိၼ်ႇ (တူၵ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈလဵင်ႇပိၼ်ႇ (တူၵ်း)  (လိမ်ပင် (အနောက်)ရွာ, Leinpin(West)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသျိၼ်ႇတေႃႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218157 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသျိၼ်ႇတေႃႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3253 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3607 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6860 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
တပျေႇလႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈတပျေႇလႃႉ  (သပြေလှရွာ, Thapyayhla) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႅတ်ႉသႄႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194227 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျႅတ်ႉသႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1880 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2198 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4078 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ၸူႇလၢႆႇ 5
လိူၼ်ၸူႇလၢႆႇ (5) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (186) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (187))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (179) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸူႇလၢႆႇ
သေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းသေႃး (ဆောမြို့နယ် ; Saw Township) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵၢၼ်ႉၵေႃး၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသေႃးၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး ဝဵင်းသေႃး လႄႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉထုၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်းသေႃးယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်မႆႉ တီႈထုင်ႉသေႃး
တီႈထုင်ႉသေႃးၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းသေႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ၶုၼ်ၽွင်းဝဵင်းၽွင်းယေႃး ဢုပ်ႉပိူင်ႇ 4 ထုင်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁူမ်ႈၵၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ယေႃး၊ သေႃး၊ ထီးလိၼ်း၊ လွင်းသျေႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပၢၼ်ၶုၼ်မင်းတုင်း ပီ 1870 ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉ တီႈထုင်ႉသေႃးသေ ဢဝ်လွင်ႈၸွမ်း ႁွင်ႈသေႃး၊ ႁွင်ႈယေႃး၊ ႁွင်ႈမူင်းၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉမႃးၵေႃႈ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်မႆႉ တီႈထိုင်ႉလိၼ်သေႃးယဝ်ႉ။
ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ဢေႇတီႇ 28
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:28
တပျေႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ဝၢၼ်ႈတပျေႃႇ  (တပျော်ရွာ, Tapyaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတပျေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193723 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတပျေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1511 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1716 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3227 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
382
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:382
ၸူႇလၢႆႇ 6
လိူၼ်ၸူႇလၢႆႇ (6) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (187) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (188))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (178) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸူႇလၢႆႇ
တၼပ်ႉၶႃးတေႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈတၼပ်ႉၶႃးတေႃး  (သနပ်ခါးတောရွာ, Thanatkhartaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၼပ်ႉၶႃးတေႃး၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194571 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၼပ်ႉၶႃးတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1971 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2133 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4104 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ၸူႇလၢႆႇ 7
လိူၼ်ၸူႇလၢႆႇ (7) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (188) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (189))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (177) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸူႇလၢႆႇ
သႄႇတႄႇ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ဝၢၼ်ႈသႄႇတႄႇ (ၸၢၼ်း) (ဆည်သည် (တောင်)ရွာ, Sethei(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႄႇတႄႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190167 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွင်းသဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1070 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 1358 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2428 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး
ပျေႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈပျေႃႇ  (ပျော်ရွာ, Pyaw) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190804 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပျေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1424 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1553 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2977 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
381
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:381
ဢꧡူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈဢꧡူင်ႇ  (အဆုံရွာ, Ahson) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႅတ်ႉသႄႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194231 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျႅတ်ႉသႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1880 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2198 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4078 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
တတႃးဢူးလေး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ဝၢၼ်ႈတတႃးဢူးလေး  (တံတားဦးလေးရွာ, Tadarulay) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတိၼ်ႇပူၵ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190467 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၸလေႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1167 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1301 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2468 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
တမိၼ်ႇၶျၢၼ်ႇ (ၸၢၼ်း)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
တမိၼ်ႇၶျၢၼ်ႇ (ၸၢၼ်း) (သမင်ခြံ (တောင်)ရွာ, Thaminchan(South)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပွၵ်ႉဝႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190134 ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပွၵ်ႉဝႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 830 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1026 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1856 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
1445
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႇတီႇ 27
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:27
ပွၵ်ႉၸဵင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈပွၵ်ႉၸဵင်း  (ပေါက်စိမ်းရွာ၊ Pauksein) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပွၵ်ႉၸဵင်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192228 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပွၵ်ႉၸဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 423 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 539 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 962 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ၺွင်ႇၸိၼ်ႇ (ပျီႇတေႃႇသႃႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၸိၼ်ႇ (ပျီႇတေႃႇသႃႇ)  (ညောင်စဉ် (ပြည်တော်သာ)ရွာ၊ Nyaungsin(Pyitawthar)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇမီးလွင်ႇၽျႃး ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၺွင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192398 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇမီးလွင်ႇၽျႃးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1919 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2294 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4213 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
27
ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ -
ၺွင်ႇၸိၼ်ႇ (ပျီႇတေႃႇသႃႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇဢူး
ထုၼ်းမျိၼ်ႉ၊ လုင်း (လၢင်းၶိူဝ်း)
ဦးထွန်းမြင့် (လင်းခေး) သည် သမဝါယမ လုပ်ငန်းများတွင် လည်းကောင်း၊ တိုင်းရင်းသား စည်းလုံး ညီညွတ်ရေးတွင် လည်းကောင်း၊ စိတ်ရော ကိုယ်ပါ ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော သီရိပျံချီဘွဲ့ရ နိုင်ငံတော် ကောင်စီဝင် တဦး ဖြစ်ပါသည်။
ဦးထွန်းမြင့်သည် ၁၉၂ဝ ခုနှစ်၊ ပထမ ကျောင်းသား သပိတ် အရေးတွင် သပိတ်မှောက် ကျောင်းသားတဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြေပိုင်ရှင်နှင့် ဆန်ကုန်သည် မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်သော်လည်း မိမိပိုင် လယ်ဧက ၃၈၅ ဧကကို လက်ရှိ လုပ်ကိုင်နေသော လုပ်သားများအား လယ်သီးစားခ မယူဘဲ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။
ဦးထွန်းမြင့်သည် ပထမဆုံး ဗာဂျီးနီးယားဆေး ကိုယ်ပိုင် စိုက်ပျိုးပြီး ပေါင်းတင်ခြင်း လုပ်ငန်းကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဦးစွာ တီထွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး တဦး ဖြစ်သည်။ တီတွင်သည့် အလျောက်လည်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဘလူးဘင် ဆေးတံ သောက်ဆေး ထုတ်လုပ် ရောင်းချပြီး ယင်းလုပ်ငန်းများကို ဆေးလုပ်ငန်း သမဝါယမ အသင်းအား ဖွဲ့စည်း လုပ်ကိုင်စေရန် လွှဲပြောင်း ပေးခဲ့သည်။
မၢၵ်ႇ (တူၵ်း) ဝၢၼ်ႈ
ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇ (တူၵ်း) (, Waan Maak (West), ဝမ်မတ် (ဗန်းမတ်)(နောက်)) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ထုၼ်းမျိၼ်ႉ၊ လုင်း (လၢင်းၶိူဝ်း)
ဦးထွန်းမြင့်သည် လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ စီပွားရေး အုပ်ချုပ်ရေး စသော ကိစ္စရပ်များတွင်လည်း အရေးအသား ကောင်းသူတဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗာဂျီနီယားဆေး ပေါင်းတင်ခြင်း ပညာရပ်နှင့် စပ်လျဉ်းသည့် စာစောင်ကို ဦးစီး ထုတ်ဝေ ပေးခဲ့ဖြင့်လည်း ‘သီရိပျံဘွဲ့’ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။
ဦးထွန်းမြင့်သည် တော်လှန်ရေး ကောင်စီ လက်ထက်တွင် ပထမ အကြိမ် ပါတီ ညီလာခံမှ ပါတီ လုပ်ငန်း စိစစ်ရေး ကော်မတီဝင် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဒုတိယအကြိမ် ပါတီ ညီလာခံတွင်လည်း ပါတီ လုပ်ငန်း စိစစ်ရေး ကော်မတီဝင် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဆက်လက် ထပ်မံ ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်သည်။ ယင်းအပြင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ရေးဆွဲရေး ကော်မရှင်၊ အရေးပေါ် ပါတီ ညီလာခံနှင့် ဒုတိအကြိမ် ပါတီ ညီလာခံ ကျင်းပရေး ကော်မရှင်၊ ပြည်လုံးကွ္ဆတ် ဆန္ဒယူပွဲ ကျင်းပရေး ကော်မရှင် အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးလည်း ဖြစ်သည်။
ထိုနောက် ဦးထွန်းမြင့်သည် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ပွဲ ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲတွင် လင်းခေးမြို့နယ် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အရွေးခံရသည်။ ယင်းနောက် ဗဟို နိုင်ငံတော် ကောင်စီဝင် အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။
ဘဝနိဂုံး
ဦးထွန်းမြင့်တွင် ဇနီး ဒေါ်သန်းခင်နှင့် သား ၃ ယောက်၊ သမီး ၇ ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၈ အသက် ၇၃ နှစ် အရွယ်တွင် မိမိ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန် သွားရှာသည်။
လဵင်ႇပိၼ်ႇ (ဢွၵ်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈလဵင်ႇပိၼ်ႇ (ဢွၵ်ႇ)  (လိမ်ပင် (အရှေ့)ရွာ, Leinpin(East)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသျိၼ်ႇတေႃႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 218156 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသျိၼ်ႇတေႃႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3253 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3607 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6860 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ၸူႇလၢႆႇ 8
လိူၼ်ၸူႇလၢႆႇ (8) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (189) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (190))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (176) ဝၼ်း။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸူႇလၢႆႇ
ၼပႄးၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ဝၢၼ်ႈၼပႄးၵူင်း  (နဘဲကုန်းရွာ၊ Nabekone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႄႇယႂႃႇၵျႅတ်ႉတီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192845 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသႄႇယႂႃႇၵျႅတ်ႉတီႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1318 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1542 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2860 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပျေႃႇပွႆႇ
ထူင်းဢၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ တီးၵူင်း
ဝၢၼ်ႈထူင်းဢၢႆႇ  (ထုံးအိုင်ရွာ, Htoneaing) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတီးၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 193788 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတီးၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 930 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1084 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2014 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽရူးသူဝ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ငဝ်ႈငႃႇၸိုဝ်ႈ
တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးလွႆလႄႈၽင်ႇႁိၵ်း ဢၼ်မီးႁူးထမ်ႈၼၼ်ႉသေ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းလႅင်ႁွင်ႉဝႃႈ ၽရူးသူဝ်ႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽရူဝ်ႇ - ၽူႈၼႄၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းလႆႈ သူဝ်ႇ - လွႆ ၼႆသေ မီးတီႈပွင်ႇၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။
သၢႆပိုၼ်း
မိူဝ်ႈပႆႇၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃးဝႃႈ ထုင်ႉၵျႄႇၽူဝ်းၵျီး ၼႆမႃးတင်းႁိုင်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းလႅင်ဝႃႈ "ၵေးလျႃး" ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈဝႃႈ "ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ်ထုင်ႉၵေးလျႃးၵျႄႇၽူဝ်းၵျီးၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ် သျႃးယႄႇ (ႁွင်ႉ) ၶုၼ်ၵေးၽူဝ်းတူႇ (ၸဝ်ႈၾႃႉၵေးၽူဝ်းတူႇ) မႃး တေႃႇထိုင် ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၸုၼ်ႉဢၢမ်းၼၢၵ်ႈ တေႃႇထိုင် ပီ 1956-1960 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထုင်ႉဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃးယဝ်ႉ။ ပီ 1962 ပၢၼ် တေႃႇလၢၼ်ႇယေးၶွင်ႇၸီႇ မႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ ယၢပ်ႇယဵၼ်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၶၢႆႉ တီႈပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ လုၵ်ႉဢဝ် ဝၢၼ်ႈၵျႄႇၽူဝ်းၵျီးၶၢႆႉၸူး ၽရူးသူဝ်ႇ (ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၸိၼ်ႇ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈတေႃႇလၢၼ်ႇယေးၶွင်ႇၸီႇ ပႆႇၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ဝဵင်းလူင်ၽရူးသူဝ်ႇ၊ မူဝ်ႇသူဝ်ႇ၊ တေႃႇၶူ၊ ႁူဝ်ယႃ၊ ဝေႇဝႃႇ၊ ၵေႇၵေႃး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းပဵၼ် တႅၵ်ႉၼႄ 6 ဢၼ်ၼႆႉသေ လႆႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ ထိုင် ပီ 1962 မႃး လႆႈၸႅၵ်ႇ ပွၵ်ႉ ႕ ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ ႑႕ ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ ႑႑႕ ဝၢၼ်ႈသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။
ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်
ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 19 တီႇၵရီႇ 17 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 19 တီႇၵရီႇ 58 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 96 တီႇၵရီႇ 10 မိတ်ႉၼိတ်ႉလႄႈ 97 တီႇၵရီႇ 73 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီးယူႇ 642.91 sqmi ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ်ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇ တေႃႇတင်းတူၵ်း ယၢဝ်း ႖႔ လၵ်း လႄႈ လုၵ်ႉဢဝ်ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းတေႃႇ ၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇ ယၢဝ်း ႗႘ လၵ်းယဝ်ႉ။
ၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်
ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇၼႆႉ ၽၢႆဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းတီႇမေႃးသူဝ်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းၽႃသွင်း၊ ၽၢႆတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီး (ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆၶုၼ် (ၸႄႈမိူင်းတႆး)၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၸမ်ႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းတီႇမေႃးသူဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
သၢႆၵေးၼမ်ႉ
တီႈၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ႁွင်ႈ ၶီးပရႃႇလူဝ်ႇ လႄႈ ႁွင်ႈၼၢင်းၽၢႆး ဢၼ်ဢဝ်ၸႂ်ႉတၢင်ႇတိုဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယႃ၊ ဝၢၼ်ႈတူဝ်တီးၽူဝ်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈတေႃႇၶူႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈဢၼ်လိုဝ်းလင်တႄႉ ပဵၼ်ႁွင်ႈထူးသေ လတ်းလႆလူင်းၵႂႃႇႁိမ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်ယႃ လႄႈ ဢိူင်ႇတူဝ်ႇတီးၽူဝ်ႇသေ လႆႈၶဝ်ႈၼႂ်းႁွင်ႈပုၼ် တီႈႁိမ်းဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၾိင်ႈၾႃႉ
တီႈၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉ ၵတ်းမႆႈၽဵင်ႇၵၼ်သေ တၢင်ႉမႆႈဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ မီး ႓႖ တီႇၵရီႇ သႅၼ်ႇတီႇၶရဵတ်ႉ လႄႈ တၢင်ႉမႆႈ ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်း မီႈ ႖ တီႇၵရီႇ သႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၽတ်ႉၽဵင်ႇတႄႉ မီး ႓႕ ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇ တေႃႇထိုင် ပီ 2017 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် သဵင်ႈၼၼ်ႉ မီးယူႇ ႒႙,႖႕႑ ၵေႃႉသေ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းယၢင်းလႅင်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ်တႄႉ ၸဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ လႄႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး
ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဝႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ထိူင်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးၽုၵ်ႇသွမ် ပဵၼ်ပိူင်လူင်သေ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးပႆႇၺႃႇ
တီႈၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇမီးႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင်။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းပိုၼ်ႉထၢၼ် ၼင်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်မီး ႑ ဢၼ်။ ႁူင်းႁဵၼ်းၽႄၸၼ်ႉသုင် ႓ ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် ႑ ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၽႄၸၼ်ႉၵၢၼ် ႒ ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းပူၼ်ႉၸၼ်ႉငဝ်ႈ ႔ ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ ႗႗ ဢၼ်လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၽႄၸၼ်ႉငဝ်ႈ ႑႘ ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ႈၼႃႈၸၼ်ႉငဝ်ႈမီး ႑႕ ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပၢႆးယူႇလီ
တီႈၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇၼႆႉ မီးႁူင်းယႃၸႄႈဝဵင်း ႑ ဢၼ်၊ ႁူင်းယႃဢိူင်ႇ တႅၵ်ႉၼႄႇ ႑ ဢၼ်၊ ႁွင်ႈယႃပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ ႕ ဢၼ်၊ ႁွင်ႈယႃၽႄပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ ႒႐ ဢၼ်။
ၶျွင်းၵျီးမႃႇၼႃး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
ဝၢၼ်ႈၶျွင်းၵျီးမႃႇၼႃး  (ချောင်းကြီးမာနားရွာ၊ Chaunggyimarnar(Mannar)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉဝႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190295 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉဝႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1013 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 925 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1938 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
တၽၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
ဝၢၼ်ႈတၽၢၼ်း  (သဖန်းရွာ, Thahpan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇတၽၢၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194728 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇတၽၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1552 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2002 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3554 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်းတႂိၼ်း
မႆႉၼိဝ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ (ဢိူင်ႇႁူဝ်လွႆ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ)
ဝၢၼ်ႈမႆႉၼိဝ်ႉ (, Maik Nu, မိုက်နု) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်လွႆ၊ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
380
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၸူႇလၢႆႇ 9
လိူၼ်ၸူႇလၢႆႇ (9) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (190) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (191))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (175) ဝၼ်း။
380
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:380
ၸူႇလၢႆႇ 9
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸူႇလၢႆႇ
တိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
ဢွင်ႈတီႈ
ၸႄႈဝဵင်းတိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း (သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်), (Tingangyun Township), ၼႆႉ မီးဝႆႉပွတ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းလၢၼ်းမတေႃႇၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၵေႇတႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၶျွၵ်ႉပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ
တိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊ ၸႄႈဝဵင်း
လၢႆးႁွင်ႉ
ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇမွၼ်းဝႃႈ မီးတီႈပွင်ႇ (သံဃာကျွန်း) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်းၼႆႉ ဢဝ်ပွၵ်ႉ (႓႘) ပွၵ်ႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီး (႔႐) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢၼ် (႔) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မီး (႕) ႁူင်းယဝ်ႉ။
1444
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:1444
မတယႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်း
ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ (Madaya), (မတ္တရာမြို့နယ်) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ မိူင်းမျႅၼ်ႇမႃႇ ဢေႃႈ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် ဝဵင်းမတယႃႇယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ႇပျိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇပျိၼ်ႇ  (ကံပြင်ရွာ, Kanpyin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇပျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189678 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵၢၼ်ႇပျိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 876 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 945 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1821 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
သႄႇၵၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ဝၢၼ်ႈသႄႇၵၢၼ်ႇ  (ဆည်ကန်ရွာ၊ Sekan) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသႄႇၵၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192581 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသႄႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1063 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1326 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 2389 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း
ၸူႇလၢႆႇ 10
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၼ်းထိ ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸူႇလၢႆႇ
ၵၢမ်ႇဢူး၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ဝၢၼ်ႈၵၢမ်ႇဢူး  (ကံဦးရွာ, Kanu) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပွႆးလူင်းၵျေႃႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်ႉသႄႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190931 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပွႆးလူင်းပျေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1748 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1866 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 3614 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး
ၵျႅၵ်ႉသႄႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
ဝၢၼ်ႈၵျႅၵ်ႉသႄႇ  (ကြပ်ဆည်ရွာ, Kyatse) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၵျႅတ်ႉသႄႇ ၊ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 194225 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၵျႅတ်ႉသႄႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 1880 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 2198 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 4078 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမလႅင်ႇ
တမိၼ်ႇၶျၢၼ်ႇ (ႁွင်ႇ)၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
တမိၼ်ႇၶျၢၼ်ႇ (ႁွင်ႇ) (သမင်ခြံ (မြောက်)ရွာ, Thaminchan(North)) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇပွၵ်ႉဝႄး၊ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပၢင်ႇဢူး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 190135 ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇပွၵ်ႉဝႄးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 830 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 1026 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 1856 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမတယႃႇ
လဵင်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဝၢၼ်ႈလဵင်ႇပိၼ်ႇ  (လိမ်ပင်ရွာ, Leinpin) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇသျိၼ်ႇတေႃႇၵူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 189772 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇသျိၼ်ႇတေႃႇၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 3253 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 3607 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 6860 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဢၢင်ႈဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပတဵင်ႇၵျီး
ဢေႇတီႇ 26
လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်မေႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ
(1) ဝၼ်း။
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:26
ၽျူႇတႂိၼ်းၵူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
ဝၢၼ်ႈၽျူႇတႂိၼ်းၵူင်း  (ဖြူတွင်းကုန်းရွာ၊ Hpyutwinkone) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဢိူင်ႇၽျူႇတႂိၼ်းၵူင်း ၊ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၶူတ်ႉဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ပဵၼ် 192234 ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2014 သေ တီႈ ဢိူင်ႇၽျူႇတႂိၼ်းၵူင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၢႆး 308 ၵေႃႉ ၊ ယိင်း 363 ၵေႃႉ သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈ မီးယူႇ 671 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းငၸုၼ်ႇ
မၢၼ်ႈပဵင်း၊ ဝဵင်း
ဝဵင်းမၢၼ်ႈပဵင်း, (မဘိမ်း), (Mabein), ၼႆႉ မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႈပဵင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၶႃႈဢေႃႈ။
ဢွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်း
Dagastasyasdae, fasa sseat de Saratov Oblast, Mongolia. 35.467562°, 105.510216°
klimat de tundru. teplota tela de Travna-Zhotovoya, Coldna tela de Listopad-Kvitenya, opadow tela viso de 579 mm tela Kvitenya, nizo de 1 mm de Sepnya, temperatura tela viso dnievna de 18 °C tela Lipya, nizo nochna de -39 °C tela Lutugo.
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
ယေႇတႂိၼ်းပျေႉ၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ၽိုၼ်ဢိင်
ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ
ၸူႇလၢႆႇ 11
လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ (11) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (192) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (193))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (173) ဝၼ်း။