ပူႇတႂ်း၊_ဝဵင်း
တီႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ
တီႈႁိမ်း ၵွင်းမူးလူင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ဝတ်ႉပူၵ်းတင်ႈ သႃႇသၼႃႇသၼ်လွႆ ဝတ်ႉၼိုင်ႈ။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ငဝ်ႈတႄႇၵွင်းမူးလူင်ၼႆႉတေ့ ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ဢသေႃးၵၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵွင်းမူးလူင်ၼႆႉ ၸၢဝ်းၶမ်းတီႈႁဝ်းၶဝ် သိုပ်ႇၵုမ်းလုမ်းလႃးမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် လုၵ်ႈသိုပ်ႇလၢၼ် တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယူႇ။ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးတီႈ ၵွင်းမူးလူင်ၼႆႉတႄ့ မီးဝႆႉ ႁွႆးၽႃႇတိၼ်ြၽႃးၸဝ်ႈ ဢၼ်ဢဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ၼေႃႇ ၶွၵ်းႁဵတ်းဝႆႉသေ ပႃးၸပ်းဝႆႉ တူဝ်လိၵ်ႈတႆးၶမ်းတီႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သမ်ႉထႅင်ႈ ႁၢင်ႈၶုၼ် ၽီဢႃႇယုယၢဝ်း ၼင်တႃပေႃးယၢၼ်းထုပ်ႉယုပ်ႉ ပေႃးတေတူၺ်းပိူၼ်ႈ ပေႃးလႆႈပိၼ်ႈၼင်တႃသေ တူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉၵွင်းမူးလူင် ၶီႇႁိူဝ်းၸၢၵ်ႈ လူင်းၵႂႃႇမွၵ်ႈ 30 မိၼိတ်ႉပၢႆပၢႆၸိုင် ႁွတ်ႈၽႅဝ် တီႈႁိမ်းလွႆၸေႈၼမ်။ ပီႈၼွင်ႉၶမ်းတီႈၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ မိူဝ်ႈပီႇၸီႇ 562 ၸဝ်ႈရသေ့ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ လုၵ်ႉတၢင်း မိူင်းတိပႅတ်ႉသေ ၽႅဝ်မႃး ယူႇသဝ်း တမ်ႈတီႈထမ်ႈ လွႆၸေႈၼမ်သေ တိုဝ်းၵမ်ြတႃးယူႇ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ပၢၼ်ဢွၼ်မီးဝႆ့လႄႈ ၸင်ႇမႃးထူပ်းၺႃး ၼၢင်းၸွႆႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ႁၢင်ႈလီ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼူၵ်ႉၵိၼ်ႇၼရီႇၼၼ်ႉသေ မီးမႃး လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ လုၵ်ႈယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၶႃသွင်ၵေႃႉပီႈၼွင်ႉ လႆႈပၺ်ႇၺႃႇ တၢင်းမေႃ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈရသေ့သေ ပဵၼ်မႃးၽူႈယႂ်ႇ ၵွၼ်းဢုပ်ႉလႆႈ ၼိူဝ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်လႄႈ ပီႈၼွင်ႉၶမ်းတီႈ ၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸိူဝ်းၶဝ် လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉသေ ၽႄႈမႃးၼႆယူႇ။ လွႆၸေႈၼမ်ၼႆႉ မီးဝႆႉ တီႈႁိမ်းၽင်ႇ ၼမ်ႉမလိသေ ၼိူဝ်လွႆ မီးထမ်ႈရသေ့ ဢိၵ်ႇထၢတ်ႈ ၵွင်းမူးဝႆႉယူႇ။ ယူႇတီႈၽင်ႇၼမ်ႉၼႆႉသေ မုင်ႈႁၼ်လွႆမူၺ် ၽိူၵ်ႇၶၢဝ်ဝႆ့လႄႈ လီယဵမ်ႈလီတူၺ်းတႄ့တႄ့။ ၸႄႈဝဵင်းမၶျၢၼ်းပေႃးလႄႈ ၸႄႈဝဵင်း ပူႇတႂ်းၼႆ့ ဢဝ်ၼမ်ႉ မလိၶ ၶႅၼ်ႈဝႆႉသေ ၶူဝ်ၽႅၼ် မ ၶျၢၼ်းပေႃးၼႆ့ ပဵၼ်ၶူဝ်ၽႅၼ် ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလင်ၼိုင်ႈ။ ပဵၼ်ၶူဝ်ၵႅပ်ႈ ၵႃးဢွၼ်ႇတေႃႉတႄႉတႆႇလႆႈ လမ်းလဵဝ်။ ၵူၼ်းတႄ့ ဢွၼ်ၵၼ် လူင်းသေ ပႆၶၢမ်ႈ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ တႆႇၶၢမ်ႈၶူဝ်ၼၼ်ႉ ၶူဝ်ၽႅၼ်ဝႆၵွႃႇဝႆမႃး ဢိူင်ႇဢီႈဢိူင်ႇဢၢင်ဝႆႉသေ ၼႂ်းၸ်ႂ ၵူၼ်းတႆႇမၼ်း ပဵၼ်ဝႆႉ မဵဝ်းၼိုင်ႈ။ ႁိူၼ်း တီႈမၶျၢၼ်းပေႃးၼႆ့ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ်ႁိူၼ်းပႅၼ်ႈ။ ဢွင်ႈတီႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇတႄ့ ပဵၼ်ၼၵႃးႁိၼ်လႄႈ ႁိူၼ်းၵူႇပႃး။ ၼၵႃးႁိၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢပုမ်ႇမၼ်းလုၵ်ႉတီႈ ၼၵႃးတူဝ်ၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်မႃး။ ၶုၼ်ၼၵႃးၼၼ်ႉ ၵႆႉ လၵ်ႉဢဝ်ၵိၼ်ၵူၼ်းလႄႈ ၶုၼ်ဢိၼ်း လမ်းဢဝ်ၽၽႃႇ မၼ်းသေ ၵိုတ်းဝႆႉ ပွတ်းၼိုင်ႈ ၸူးဢဝ် ယဵၼ်းပဵၼ် ႁိၼ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ တၢင်းယၢဝ်း မၢၵ်ႇႁိၼ်ၼၵႃးၼၼ်ႉ တေမီးမွၵ်ႈ 30 ပေႇယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉတႄ့ လမ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇဝႆႉၼႂ်းလိၼ်။ ႁိူၼ်းၵူႇပႃးၼႆႉတႄ့ မႃးႁဵတ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၼေႇဝိၼ်းသေ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇၵျီး။ ၶႃသွင်ၵေႃႉ မီးတၢင်းၸႃႉၸ်ႂၵၼ်လႄႈ ၼေႇဝိၼ်း ၸင်ႇသူင်ႇဢွင်ႇၵျီး မႃးၶင်ဝႆႉ မလိၶ။ ၶဝ်ၸင်ႇမႃးႁဵတ်းပၼ် တႃႇဢွင်ႇၵျီးယူႇၼႆယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈမၼ်း မီးႁိမ်း ၽင်ႇၼမ်ႉ မလိၶလႄႈ ၵတ်းယဵၼ်လီ မုင်ႈသႃႇလီယူႇတႄ့။ သဵင်ၼမ်ႉလႆၵေႃႈ မေႃးယူႇသေႃႉသေႃႉ၊ သဵင်ၼူၵ်ႉ သဵင်ၼူ ဢွၼ်ႇၵေႃႈ မေႃးယူႇၵိၵ်းၵေႃႉ ၵိၵ်းၵေႃႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ၼွင်ၶၢႆး ၶိုၼ်ႈၸွမ်းၼမ်ႉမလိၶေသ ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႇ လႆႈမိူင်းႁူၺ်ႈ ဢၼ်မီးပိုၼ်းၵဝ်ႇ ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။ ၼမ်ႉမလိၶၼႆႉ ၸိုၼ်ႈသ်ႂ ၸႅဝ်ႈႁႅင်းသေ မၢၵ်ႇႁိၼ်ၼႂ်း ၵၢင်ၼမ်ႉၵေႃႈ ၽုတ်းၸေႃႈဝႆ့ ပဵၼ်တီႈပဵၼ်တီႈလႄႈ ၶၢဝ်းတၢင်းၼမ်ႉ မီးၽေးၶဵၼ်ၼမ်ယူႇတႄ့။ မၢၵ်ႇႁိၼ် မၢၵ်ႇၽႃႇ ၸွမ်းႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉ ႁၢင်ႈလီ ပေႃးဢမ်ႇမီး တီႈဝႃႈသင်ယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ် ၵုၼ်ၵၢတ်ႇၽီသေ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း ဢွၼ် ၵၼ်မႃး ဢႅဝ်ႇလႄႇတူၺ်းၵမ်ႉပႃႈၼမ်ယဝ်ႉ။ ယုမ်ႇယမ် ဝႃႈ ၵၢင်ၶမ်ႈ ၽီၶဝ် မႃးၶဝ်ႈၵၢတ်ႇ တီႈၼႆႈၼႆယူႇ။ ပေႃးလူင်းဢႅဝ်ႇလႄႇတူၺ်းၸိုင် လႆႈႁၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်မၼိမၼေႃးဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼမ်ႉထွင်းၵိၼ်ၵႂႃႇ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈလီတႄ့ ႁၢင်ႈလီဝႃႈသေ တၢင်းႁၢင်ႈလီ သၽႃႇဝၼႆႉ ၵူၼ်းႁဵတ်းဢဝ်ၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇၶိုတ်းလႆႈ။ ၸွမ်းႁွင်ႈၼမ်ႉ မလိၶၼႆႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပိုၼ်း ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၶုၼ်သၢမ်လူင် မီးတင်းၼမ်။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းႁူၺ်ႈၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ၵႆႉၵႆႉမႃးဢႅဝ်ႇလႄႇ ယႃႁိူဝ်ႉ ယႃၸ်ႂၼႆယဝ်ႉ။ မိူင်းႁူၺ်ႈလႄႈ ၼွင်ၶၢႆးၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် မွၵ်ႈသွင်လၵ်းသေ လႆႈလွင်ႈလူင်းၸွမ်းၼမ်ႉမလိၶဢဝ်။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းယႂ်ႇ မိူင်းလူင် မိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ မိူင်းၼိုင်ႈသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄ့ ၵူၺ်းမီး လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း (10)ႁိူၼ်းလိူဝ်လိူဝ်၊ ၼႂ်းသိပ်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ႁိူၼ်းၸၢဝ်းပုတ်ႉ မီးလင်လဵဝ်၊ သမ်ႉမီးဝတ်ႉမုၼ်ၸဝ်ႈလင်ၼိုင်ႈ။ မုၼ်ၸဝ်ႈမၼ်းသမ်ႉပဵၼ် မုၼ်ၸဝ်ႈရဝမ်ႇ။ မၼ်းၸဝ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၼၼ်ႇတႃႇၸရိယ သေ လုၵ်ႉတီႈၽဝၽူႈႁေႃးတြႃးၽၢႆႇၶရိတ်ႉ ၶဝ်ႈမႃးပဵၼ် မုၼ်ၸဝ်ႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉၸဝ်ႈၼိုင်ႈ။